พระราชบัญญัติเหรียญสำหรับเครื่องราชอิศริยาภรณ์ ช้างเผือกแลมงกุฎสยาม รัตนโกสินทรศก 121พระราชบัญญัติสำหรับเหรียญ เครื่องราชอิศริยาภรณ์ ช้างเผือกและมงกุฎสยาม รัตนโกสินทรศก ๑๒๑พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ พระจุลจอมเกล้าเจ้าแผ่นดินสยาม ทั้งฝ่ายเหนือฝ่ายใต้ และดินแดนทั้งหลายที่ใกล้เคียง คือ ลาวเฉียง ลาวกาว มลายู กะเหรี่ยงและอื่น ๆ ผู้เป็นเจ้าเป็นใหญ่ของเครื่องราชอิศริยาภรณ์ช้างเผือกและมงกุฎสยาม มีพระบรมราชโองการ ดำรัสเหนือเกล้าฯ ให้ประกาศให้ทราบทั่วกันว่าเครื่องราชอิศริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่ง ช้างเผือก และเครื่องราชอิศริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่ง มงกุฎสยาม ทั้งสองจำพวกนั้น มีลำดับชั้นจำพวกละ ๕ ชั้น สำหรับพระราชทานพระบรมวงศานุวงษ์ ข้าราชการ ที่มีความชอบโดยควรแก่เกียรติยศ และถานานุศักดิ์สืบมา แต่ข้าราชการชั้นนายเวร ขุนหมื่นและบรรดาผู้ที่ไม่ใช่ข้าราชการที่ได้รับพระราชทานสัญญาบัตร เมื่อได้รับราชการมีความชอบความดีหรือที่ทรงพระราชดำริเห็นสมควรจะได้รับพระราชทานบำเหน็จ แต่หากยศบรรดาศักดิ์ของผู้นั้น ยังไม่สมควรที่จะได้รับพระราชทาน เครื่องราชอิศริยาภรณ์ ย่อมมีอยู่สมควรที่จะเพิ่มชั้นเครื่องราชอิศริยาภรณ์ทั้งสองจำพวกนี้ขึ้นอีกจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างเหรียญสำหรับเครื่องราชอิศริยาภรณ์ ทั้งสองจำพวกนี้ขึ้น จำพวกละ ๒ ชั้น คือเป็นเหรียญทองชั้นหนึ่ง เหรียญเงินชั้นหนึ่ง และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติเพิ่มเติมขึ้นไว้สำหรับเหรียญทั้ง ๔ อย่างนั้น มีข้อความดังต่อไปนี้มาตรา 1 มาตรา ๑ พระราชบัญญัตินี้ ให้เรียกว่า พระราชบัญญัติเหรียญสำหรับเครื่องราชอิศริยาภรณ์ ช้างเผือกและมงกุฎสยาม รัตนโกสินทรศก ๑๒๑ ให้ใช้ได้ตั้งแต่วันที่ได้ลงในประกาศนี้เป็นต้นไปมาตรา 2 มาตรา ๒ เหรียญสำหรับเครื่องราชอิศริยาภรณ์ ช้างเผือกและมงกุฎสยามทั้งสองจำพวกนี้ ให้มีเป็นสองชนิด คือเหรียญทองอย่างหนึ่ง เหรียญเงินอย่างหนึ่ง เหรียญทองนับเป็นชั้นที่ ๖ เหรียญเงินนับเป็นชั้นที่ ๗ ในจำพวกของเครื่องราชอิศริยาภรณ์นั้น แต่ไม่มีอัตรากำหนดมากน้อยจะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯมาตรา 2 ให้สร้างขึ้นพระราชทานเท่าใด แล้วแต่จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯมาตรา 3 มาตรา ๓ เหรียญสำหรับเครื่องราชอิศริยาภรณ์ทั้ง ๔ อย่างนี้ สำหรับพระราชทานข้าราชการชั้นไม่มีสัญญาบัตร เช่น มหาดเล็ก หรือนายเวรเสมียน และขุนหมื่น หรือนายทหารชั้นนายสิบ พลทหาร กำนัน ผู้ใหญ่บ้านในหัวเมือง หรือผู้หนึ่งผู้ใด ที่ทรงพระราชดำริเห็นสมควรจะพระราชทานมาตรา 4 มาตรา ๔ เหรียญสำหรับเครื่องราชอิศริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่ง ช้างเผือกนั้นด้านหน้าเป็นรูปช้างเผือกทรงเครื่องมีเนื่องวงรอบเหมือนวงข้างในของเครื่องราชอิศริยาภรณ์ช้างเผือกนั้น ยกกลีบบัวรอบนอกเสีย ด้านหลังเป็นอุณาโลมอยู่กลางมีเส้นวง และมีตัวอักษร ส, พ, ป, ม, ม, ๔ ซึ่งเป็นพระบรมนามาภิไธยย่อมาตรา 4 ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโดยรอบ ข้างบนเหรียญนั้น มีมหามงกุฎห้อยติดกับแพรแถบสำหรับเครื่องราชอิศริยาภรณ์ช้างเผือกนั้นมาตรา 5 มาตรา ๕ เหรียญสำหรับเครื่องราชอิศริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎสยามนั้น ด้านหน้าเป็นรูปจุลมงกุฎมีพานรองสองชั้น มีเครื่องสูงสองข้าง และมีเนื่องวงรอบเหมือนอย่างวงในของดวงตรามงกุฎสยามยกกลีบบัวรอบนอกเสีย ด้านหลังมีตัวอักษร จ, ป, ร ซึ่งเป็นพระบรมนามาภิไธยย่อ ข้างบนเหรียญนั้นเป็นรูปใบไชยพฤกษ์ ๓ ใบมาตรา 5 ห้อยติดกับแพรแถบสำหรับเครื่องราชอิศริยาภรณ์มงกุฎสยามนั้นมาตรา 6 มาตรา ๖ เหรียญทั้งสองจำพวก หรือ ๔ ชั้นนี้เมื่อจะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานแก่ผู้ใด จะได้พระราชทานโดยไม่ต้องมีประกาศนียบัตร แต่จะโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพนักงานจดสารบบรายชื่อ และตำแหน่งราชการ ตำบลบ้านที่อยู่ และวันที่ได้รับพระราชทานไว้โดยชัดเจน ณ กรมพระอาลักษณ์มาตรา 6 และจะได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาด้วยทุกคราวที่พระราชทานมาตรา 7 มาตรา ๗ ให้ผู้ที่ได้รับพระราชทานเหรียญทั้ง ๔ อย่างนี้ ใช้ตัวอักษรท้ายชื่อหมายเกียรติยศแทนเครื่องราชอิศริยาภรณ์ที่ได้รับพระราชทานดังนี้ เหรียญทองช้างเผือก ให้หมาย ร, ท, ช, เหรียญทองมงกุฎสยาม ให้หมาย ร, ท, ม, เหรียญเงินช้างเผือก ให้หมาย ร, ง, ช, เหรียญเงินมงกุฎสยาม ให้หมาย ร, ง, ม,มาตรา 8 มาตรา ๘ ถ้าผู้ที่ได้รับพระราชทานเหรียญเงินในจำพวกใด ภายหลังได้เลื่อนขึ้นเป็นเหรียญทองก็ดี หรือได้เลื่อนขึ้นไปรับพระราชทานเครื่องราชอิศริยาภรณ์ชั้นสูงขึ้นไปในจำพวกเดียวกัน เหรียญเดิมที่ได้รับพระราชทานไว้ต้องส่งคืนแก่เจ้าพนักงานมาตรา 9 มาตรา ๙ ให้ผู้ที่ได้รับพระราชทานเหรียญทั้ง ๔ อย่างนี้ มีอำนาจและประโยชน์ทุกอย่าง และต้องประพฤติตามพระราชบัญญัติของเครื่องราชอิศริยาภรณ์ช้างเผือกและมงกุฎสยามที่ใช้อยู่ในบัดนี้จงทุกประการ เหมือนอย่างผู้ที่ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิศริยาภรณ์ในจำพวกนั้น ๆ เว้นเสียแต่ประโยชน์ที่พระราชทานไว้ในมาตรา ๒๒มาตรา 9 ของพระราชบัญญัติสำหรับเครื่องราชอิศริยาภรณ์ช้างเผือก และมาตรา ๒๑ ในพระราชบัญญัติของเครื่องราชอิศริยาภรณ์มงกุฎสยาม ข้อที่ว่าถ้ามีคดีเกี่ยวข้องในตัวเองประการใด ๆ ให้กราบบังคมทูลพระกรุณา ได้โดยไม่ต้องไปฟ้องร้องยังโรงศาลนั้น ประโยชน์อันนี้ไม่ตลอดไปถึงชั้นผู้ที่ได้รับพระราชทานเหรียญ แต่ความตอนท้ายที่ว่ามาตรา 9 ถ้าชนะความส่วนพินัยหลวงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ยกพระราชทานนั้น ให้ผู้ที่ได้รับพระราชทานเหรียญทั้ง ๔ อย่างนี้ ได้รับประโยชน์นั้นด้วยมาตรา 10 มาตรา ๑๐ พระราชบัญญัตินี้ให้นับว่าเป็นส่วนหนึ่งของพระราชบัญญัติเครื่องราชอิศริยาภรณ์ช้างเผือกและมงกุฎสยามนั้นด้วย ประกาศมา ณ วันที่ ๒๐ กรกฎาคม รัตนโกสินทรศก ๑๒๑ เป็นวันที่ ๑๒๓๑๔ ในรัชกาลปัจจุบันนี้