ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยเรื่องการกำหนดอัตราส่วนจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อลงทุนและก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดกับเงินกองทุน อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๓ และมาตรา๑๓ ทวิ แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ และที่แก้ไขเพิ่ม ธนาคารแห่งประเทศไทยออกข้อกำหนดด้วยความเห็นชอบของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังดังต่อไปนี้ข้อ ๑ให้ยกเลิกประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่องการกำหนดอัตราส่วนจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อ ลงทุนและก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลใดบุคคลหนึ่งกับเงินกองทุน ลงวันที่ ๘ มกราคม ๒๕๔๕ข้อ ๒ ในประกาศนี้เงินกองทุนชั้นที่ ๑ หมายความว่า เงินกองทุนตาม (๑) (๒) (๓) และ (๔) ของบทนิยามคำว่า เงินกองทุนในมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ ที่แก้ไขแล้ว ทั้งนี้ให้หักผลขาดทุนที่เกิดขึ้นในทุกงวดการบัญชีออกก่อน และให้หักค่าแห่งกู๊ดวิลล์ตามหลักเกณฑ์วิธีการ และเงื่อนไขที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดในกรณีของธนาคารพาณิชย์ที่จดทะเบียนในประเทศ และหมายความว่าสินทรัพย์ที่ต้องดำรงตามมาตรา ๖ แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ ที่แก้ไขแล้ว ในกรณีของสาขาของธนาคารต่างประเทศที่ได้รับใบอนุญาตให้ประกอบการธนาคารพาณิชย์ก่อภาระผูกพัน หมายความว่ารับรอง รับอาวัลหรือสอดเข้าแก้หน้าในตั๋วเงินสลักหลังตั๋วเงินที่ผู้รับสลักหลังมีสิทธิไล่เบี้ยค้ำประกันการกู้ยืมเงิน หรือค้ำประกันการขาย ขายลด หรือขายช่วงลดตั๋วเงินการรับประกันการจำหน่ายตราสารแสดงสิทธิในหนี้แบบรับประกันทั้งจำนวน (FirnUnderwrite) การทำธุรกรรมที่มีผลให้ต้องเข้ารับความเสี่ยงด้านเครดิต(credit risk) และการทำสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ยสัญญาอัตราแลกเปลี่ยน ได้แก่ สัญญาดังต่อไปนี้(๑) สัญญาซื้อหรือขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า(Foreign Exchange Forward Contracts)(๒) สัญญา ForeignExchange Futures(๓) สัญญา CurrencyOptions รวมทั้งสัญญา Cross Currency Interest Rate Swaps(๔) สัญญาอื่นๆในลักษณะเดียวกันสัญญาอัตราดอกเบี้ย ได้แก่ สัญญาดังต่อไปนี้(๑) สัญญาInterest Rate Options สัญญา Interest Rate Futures และ Interest Rate Swaps(๒) สัญญา ForwardRate Agreements(๓) สัญญาอื่นๆในลักษณะเดียวกันข้อ ๓จำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อหรือลงทุนในกิจการหรือก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดอย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายอย่างรวมกันเมื่อสิ้นวันหนึ่งๆ ต้องไม่เกินร้อยละ ๒๕ของเงินกองทุนชั้นที่ ๑ ของธนาคารพาณิชย์หักด้วยจำนวนเงินตามสัญญาการทำธุรกรรม CreditDefault Swaps ที่ธนาคารพาณิชย์ซื้อประกันความเสี่ยงด้านเครดิตของสินทรัพย์อ้างอิงจากบุคคลนั้นการให้สินเชื่อโดยรับซื้อ ซื้อลดหรือรับช่วงซื้อลดตั๋วเงิน ให้ถือเป็นการให้สินเชื่อแก่ทั้งผู้ทรงซึ่งขายตั๋วเงินและบุคคลซึ่งต้องรับผิดตามกฎหมายตั๋วเงินนั้นด้วยการทำธุรกรรมที่มีผลให้ธนาคารพาณิชย์เข้ารับความเสี่ยงด้านเครดิต(credit risk) โดยธนาคารพาณิชย์มีภาระต้องชำระเงินหรือรับความเสียหายเมื่อเกิดเหตุการณ์ที่กำหนดขึ้นเกี่ยวกับความสามารถในการชำระหนี้(Credit Event) ของบุคคลใดให้ถือว่าเป็นการก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลนั้นด้วยการคำนวณภาระผูกพันสำหรับสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ยให้ธนาคารพาณิชย์เลือกใช้วิธีการใดวิธีการหนึ่งกับคู่สัญญารายหนึ่งๆดังนี้(๑) กรณีคู่ค้าเป็นธนาคารพาณิชย์ บริษัทเงินทุนธนาคารที่มีกฎหมายเฉพาะจัดตั้งขึ้นและธนาคารที่ตั้งอยู่นอกประเทศไทยซึ่งได้มีการลงนามในสัญญาที่ยินยอมให้หักกลบลบหนี้ระหว่างกัน (Netting) โดยสัญญาดังกล่าวต้องมีเงื่อนไขครบถ้วน ดังนี้ (๑.๑) เป็นสัญญาที่เป็นลายลักษณ์อักษร มีผลบังคับใช้ตามกฎหมาย และเป็นสัญญา MasterAgreement ที่ครอบคลุมถึงสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ยทุกสัญญาที่ธนาคารพาณิชย์ทำกับคู่ค้ารายนั้นๆ(๑.๒) ในกรณีที่มีคู่สัญญาฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งผิดนัดชำระหนี้ (Default) ล้มละลาย เลิกกิจการ หรือเหตุอื่นในทำนองเดียวกันสัญญาหักกลบลบหนี้จะต้องกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ต้องชำระหนี้ให้กับคู่ค้าหรือรับชำระหนี้จากคู่ค้าเป็นยอดรวมสุทธิเพียงยอดเดียว (Single LegalObligation) โดยยอดรวมสุทธิดังกล่าวเป็นผลรวมสุทธิของยอดกำไรและขาดทุนที่ได้จากการวัดมูลค่ายุติธรรม(Mark to market) ของสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ยที่ธนาคารพาณิชย์ทำกับคู่ค้าทุกสัญญา(๑.๓) ที่ปรึกษากฎหมายอิสระได้ให้ความเห็นชอบอย่างเป็นลายลักษณ์อักษรว่าการหักกลบลบหนี้ตาม(๑.๒) สามารถกระทำได้โดยไม่ขัดกับ(๑.๓.๑) กฎหมายของประเทศที่สำนักงานใหญ่ของนิติบุคคลซึ่งเป็นคู่สัญญานั้นตั้งอยู่นอกจากนี้ หากคู่สัญญาเป็นสาขาของนิติบุคคลต่างประเทศการหักกลบลบหนี้จะต้องไม่ขัดกับกฎหมายที่สาขาของนิติบุคคลนั้นตั้งอยู่ด้วย(๑.๓.๒) กฎหมายที่ใช้บังคับกับการทำธุรกรรมนั้นๆและกฎหมายอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับการหักกลบลบหนี้(๑.๔) ไม่มีเงื่อนไขที่มีผลบังคับให้คู่สัญญาฝ่ายที่มิได้ผิดสัญญาจะต้องชำระหนี้ในวงเงินจำกัดหรือไม่ต้องชำระหนี้ให้กับคู่สัญญาฝ่ายที่ผิดสัญญาหากคู่สัญญาฝ่ายที่ผิดสัญญามีฐานะเป็นเจ้าหนี้สุทธิหลังการหักกลบลบหนี้(Walkaway Clause) ให้ธนาคารพาณิชย์คำนวณมูลค่าเทียบเท่าที่จะนับเป็นการก่อภาระผูกพัน จากสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ยโดยนำเอาผลรวมสุทธิของการวัดมูลค่ายุติธรรมในปัจจุบัน (Net Current CreditExposure) ที่เป็นบวกไปรวมกับผลรวมของการวัดมูลค่าความเสี่ยงที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในอนาคต(Potential Future Credit Exposure)โดยที่(ก) ผลรวมสุทธิของการวัดมูลค่ายุติธรรมในปัจจุบัน(Net Current Credit Exposure) คือยอดรวมสุทธิของกำไรและขาดทุนที่ได้จากการวัดมูลค่ายุติธรรมของสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ยทุกสัญญาที่ธนาคารพาณิชย์ทำกับคู่ค้ารายเดียวกันในกรณีที่ยอดรวมสุทธิของการวัดมูลค่ายุติธรรมมีค่าเป็นบวกให้ใช้ยอดรวมสุทธิดังกล่าวเป็นมูลค่าของNet Current Credit Exposure แต่กรณีที่ยอดรวมสุทธิดังกล่าวออกมามีค่าเป็นลบหรือศูนย์Net Current Credit Exposure จะมีมูลค่าเป็นศูนย์(ข)ผลรวมของการวัดมูลค่าความเสี่ยงที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในอนาคต(Potential Future Credit Exposure) คือผลรวมของการนำจำนวนเงินตามสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ย (NotionalAmount) ไปคูณด้วยค่าแปลงสภาพ (Credit Conversion Factor) ตามที่กำหนดไว้ในตารางที่ ๑ โดยอนุญาตให้ทำการหักกลบกันเฉพาะกรณีที่คู่ค้ารายเดียวกันทำสัญญาซื้อหรือขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า(Foreign Exchange Forward Contracts) ซึ่งมีวันครบกำหนดวันเดียวกัน(Same Maturity Date) และสกุลเงินเดียวกัน (SameCurrency Pair) เท่านั้นโดยให้คูณจำนวนเงินตามสัญญา(Notional Amount) ทั้งด้านซื้อและด้านขายที่ครบกำหนดวันเดียวกันด้วยค่าแปลงสภาพ(Credit Conversion Factor) ก่อนแล้วนำผลคูณที่ได้มาหักกลบกันตารางที่ ๑ Credit Conversion Factor สำหรับสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ยกรณีที่คู่ค้าได้มีการลงนามในสัญญาที่เป็นไปตามเงื่อนไขครบถ้วนอายุที่เหลือของสัญญาสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนสัญญาอัตราดอกเบี้ยไม่เกิน ๑๔ วัน๐๐ไม่เกิน ๑ ปี๐.๐๑๐ตั้งแต่ ๑ ปีขึ้นไป๐.๐๕๐.๐๐๕(๒) สำหรับคู่ค้าอื่นๆนอกจากที่กล่าวตาม (๑) ให้ธนาคารพาณิชย์คำนวณมูลค่าเทียบเท่าที่จะนับเป็นภาระผูกพันโดยนำจำนวนเงินตามสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ย (NotionalAmount) คูณด้วยค่าแปลงสภาพ (Credit Conversion Factor) ตามที่กำหนดไว้ใน ตารางที่ ๒ยกเว้นในกรณีที่คู่ค้ารายเดียวกันทำสัญญาซื้อหรือขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า (ForeignExchange Forward Contracts) ทั้งด้านซื้อและด้านขายให้นำสัญญาที่เป็นรายการตรงกันข้ามกัน มีวันครบกำหนดวันเดียวกัน (SameMaturity Date) และมีสกุลเงินเดียวกัน (Same Currency Pair) มาหักกลบกันได้หากคู่ค้าได้ทำสัญญาที่ระบุว่าให้สามารถหักกลบลบหนี้ได้ตามกฎหมายโดยให้คูณจำนวนเงินตามสัญญา(Notional Amount) ทั้งด้านซื้อและด้านขายด้วยค่าแปลงสภาพ (CreditConversion Factor) ก่อน แล้วนำผลคูณที่ได้มาหักกลบกันผลลัพธ์ที่เหลือสุทธิให้นับเป็นการ ก่อภาระผูกพันตารางที่ ๒ Credit Conversion Factor สำหรับสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนและสัญญาอัตราดอกเบี้ยอายุที่เหลือของสัญญาสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนสัญญาอัตราดอกเบี้ยไม่เกิน ๑๔ วัน๐๐ไม่เกิน ๑ ปี๐.๐๒๐.๐๐๕ตั้งแต่ ๑ ปีขึ้นไป๐.๐๕๐.๐๑ข้อ ๔ การนับคำนวณสินเชื่อ การลงทุนหรือภาระผูกพันตามความในข้อ ๓ ไม่ให้นับรวมถึงรายการดังต่อไปนี้(๑) ภาระผูกพันตามสัญญารับประกันการจำหน่ายตราสารแสดงสิทธิในหนี้แบบรับประกันทั้งจำนวน(Firm Underwrite) ตามตราสารต่อไปนี้(ก) หุ้นกู้หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกเพื่อระดมทุนจากประชาชนหรือบุคคลใดๆที่ได้รับการจัดอันดับ AA หรือเทียบเท่าขึ้นไปโดยสถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถือที่ได้รับความเห็นชอบจากสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์(ข) หุ้นกู้หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกโดยธนาคารพาณิชย์หรือบริษัทเงินทุนทั้งนี้ภาระผูกพันตามสัญญารับประกันการจำหน่ายตราสารแสดงสิทธิในหนี้ตาม (๑) เมื่อนับรวมกับการให้สินเชื่อหรือลงทุนหรือก่อภาระผูกพันตามข้อ ๓ ต้องมีมูลค่าไม่เกินร้อยละ ๕๐ของเงินกองทุนชั้นที่ ๑นับแต่วันที่ธนาคารพาณิชย์ทำสัญญารับประกันการจำหน่ายจนถึงวันปิดการเสนอขาย(๒) การลงทุนหรือให้กู้ยืมโดยซื้อตราสารตาม(๑) เป็นระยะเวลาไม่เกิน ๓เดือนนับแต่วันปิดการเสนอขายตราสารนั้น(๓) การลงทุนหรือให้กู้ยืมโดยซื้อตราสารต่อไปนี้(ก) หลักทรัพย์รัฐบาลไทยหรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกโดยกระทรวงการคลัง(ข) หุ้นกู้พันธบัตร หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่กระทรวงการคลังค้ำประกันต้นเงินและดอกเบี้ย(ค) หุ้น หุ้นกู้หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกโดยธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตรหรือบรรษัทเงินทุนอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยหรือบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย(ง) หุ้นกู้พันธบัตรหรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกโดยองค์การของรัฐหรือรัฐวิสาหกิจที่มีกฎหมายเฉพาะจัดตั้งขึ้น(๔) การให้สินเชื่อรับอาวัลตั๋วเงิน รับรองตั๋วเงิน หรือค้ำประกันการกู้ยืมเงิน หรือค้ำประกันการขายขายลด หรือขายช่วงลดตั๋วเงินหรือก่อภาระผูกพันอื่นใดโดยมีหลักทรัพย์หรือสิทธิต่อไปนี้เป็นประกัน(ก) หลักทรัพย์รัฐบาลไทยหรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกโดยกระทรวงการคลัง(ข) หุ้นกู้พันธบัตร หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่กระทรวงการคลังค้ำประกันต้นเงินและดอกเบี้ย(ค) หุ้น หุ้นกู้หรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกโดยธนาคารเพื่อการเกษตรและ สหกรณ์การเกษตรหรือบรรษัทเงินทุนอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยหรือบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย(ง) หุ้นกู้พันธบัตรหรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกโดยองค์การของรัฐหรือวิสาหกิจที่มีกฎหมายเฉพาะจัดตั้งขึ้น(จ) เงินฝากในธนาคารพาณิชย์ทั้งนี้เฉพาะส่วนที่ไม่เกินมูลค่าที่ตราไว้ของหลักทรัพย์หรือสิทธินั้น(๕) การให้สินเชื่อรับอาวัลตั๋วเงิน รับรองตั๋วเงิน หรือค้ำประกันการกู้ยืมเงินหรือค้ำประกันการขายขายลด หรือขายช่วงลดตั๋วเงิน หรือก่อภาระผูกพันอื่นใด เพื่อกระทรวง ทบวง กรมหรือทบวงการเมืองที่มีฐานะเทียบเท่าหรือการให้สินเชื่อโดยมีการะทรวงการคลังค้ำประกันต้นเงินและดอกเบี้ย(๖) การให้สินเชื่อหรือลงทุนในส่วนของสินทรัพย์อ้างอิงซึ่งมีการทำสัญญาที่มีผลเป็นการโอนความเสี่ยงด้านเครดิตในธุรกรรม CreditDefault Swaps ของสินทรัพย์อ้างอิงดังกล่าว(๗) การให้สินเชื่อหรือลงทุนโดยซื้อตราสารแสดงสิทธิในหนี้โดยมีบุคคลอื่นทำสัญญากับธนาคารพาณิชย์นั้นว่าบุคคลอื่นนั้นจะรับความเสี่ยงด้านเครดิต (credit risk) ในกรณีที่ธนาคารพาณิชย์ไม่ได้รับชำระเงินคืนทั้งนี้ เฉพาะส่วนที่ไม่เกินจำนวนเงินสดที่ผู้รับความเสี่ยงนำมาวางไว้เป็นประกัน หรือไม่เกินจำนวนที่มีสิทธิหักกลบลบหนี้กับผู้รับความเสี่ยงนั้น(๘) การให้กู้ยืมเงินประเภทชำระคืนเมื่อทวงถาม(Call loan) หรือให้กู้ยืมเงินประเภทมีกำหนดชำระคืนไม่เกินหนึ่งวัน(Overnight loan) แก่ธนาคารพาณิชย์อื่น(๙) การให้กู้ยืมเงินประเภทที่มีระยะเวลา(Term loan) ไม่เกิน ๑๒ เดือนเฉพาะสกุลเงินบาทแก่ธนาคารพาณิชย์อื่น(๑๐) การให้สินเชื่อรับอาวัลตั๋วเงิน รับรองตั๋วเงิน หรือค้ำประกันการกู้ยืมเงินหรือค้ำประกันการขายขายลดหรือขายช่วงลดตั๋วเงินอันเป็นส่วนหนึ่งของการประกอบกิจการวิเทศธนกิจตามประกาศกระทรวงการคลังเรื่อง การประกอบกิจการวิเทศธนกิจของธนาคารพาณิชย์ ลงวันที่ ๑๖ กันยายน ๒๕๓๕หรือที่จะมีการแก้ไขเพิ่มเติมต่อไปและการประกอบกิจการวิเทศธนกิจสาขาต่างจังหวัดของธนาคารพาณิชย์ ลงวันที่ ๔ พฤษภาคม๒๕๓๗ หรือที่จะมีการแก้ไขเพิ่มเติมต่อไป ทั้งนี้ เฉพาะการให้สินเชื่อรับอาวัลตั๋วเงิน รับรองตั๋วเงิน หรือค้ำประกันการกู้ยืมเงินหรือค้ำประกันการขายขายลด หรือขายช่วงลดตั๋วเงินของสาขาธนาคารต่างประเทศเท่านั้น(๑๑) การให้สินเชื่อหรือการก่อภาระผูกพันที่เป็นเงินตราต่างประเทศแก่บุคคลที่มีภูมิลำเนาในประเทศไทยโดยสำนักงานใหญ่หรือสาขาอื่นที่อยู่ในต่างประเทศของธนาคารที่ตั้งอยู่ในต่างประเทศและมีสาขาอยู่ในประเทศไทยข้อ ๕[๑] ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปประกาศ ณ วันที่ ๒๙ เมษายน พ.ศ. ๒๕๔๖หม่อมราชวงศ์ปรีดิยาธร เทวกุลผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทยสุภาพร/พิมพ์๔ สิงหาคม ๒๕๔๖ศุภสรณ์/อภิสิทธิ์ผู้จัดทำ๘ สิงหาคม ๒๕๔๖[๑]รก.๒๕๔๖/พ๕๑ง/๗๘/๑ พฤษภาคม ๒๕๔๖