คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1201/2533หลักกฎหมาย: ฎีกาของจำเลยเพียงแต่ ยก มาตรา 69 พ.ร.บ. ประมงฯขึ้นอ้างเพื่อให้ศาลใช้ ดุลพินิจ ไม่ริบของกลาง แต่ ไม่ได้กล่าวในฎีกาว่าที่ศาลอุทธรณ์ให้ริบของกลางตาม มาตรา 70 พ.ร.บ. ประมงฯนั้น ไม่ถูกต้องในข้อใด อย่างไร จึงเป็นฎีกาที่ไม่ชอบด้วย ป.วิ.อ.มาตรา 216.โจทก์ฟ้อง ขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490มาตรา 32(2) (4), 65, 69, 70 ประกาศกระทรวงเกษตร เรื่อง กำหนดห้ามใช้เครื่องมืออวนลากและอวนรุนที่ใช้กับเรือยนต์ทำการประมงในทะเลสาบจังหวัดสงขลาและจังหวัดพัทลุง ลงวันที่ 11 สิงหาคม 2515พระราชบัญญัติการประมง (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2528 ประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 105 ลงวันที่ 24 มีนาคม 2515 ข้อ 5 ริบของกลางจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 32(2) (4), 65, 69, 70ประกาศกระทรวงเกษตร เรื่อง กำหนดห้ามใช้เครื่องมืออวนลากและอวนรุนที่ใช้กับเรือยนต์ทำการประมงในทะเลสาบจังหวัดสงขลา และจังหวัดพัทลุง ลงวันที่ 11 สิงหาคม 2515 พระราชบัญญัติการประมง(ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2528 ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 105ลงวันที่ 24 มีนาคม 2515 ข้อ 5 จำเลยให้การรับสารภาพ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งคงจำคุก 3 เดือน ปรับ 4,000 บาท โทษจำคุกให้รอไว้มีกำหนด 2 ปี คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกโจทก์อุทธรณ์ขอให้ริบของกลางศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ริบของกลางนอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า ของกลางในคดีเป็นเครื่องมือทำการประมงที่ห้ามใช้ทำการประมงตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 32(2) และมาตรา 70เพราะเป็นเครื่องมือทำการประมงที่กำหนดห้ามใช้ไว้ให้รู้ ผู้ใดจะใช้ทำการประมงในที่จับสัตว์น้ำภายในเขตหรือรัศมีที่ห้ามไว้มิได้เลยของกลางจึงต้องริบตามมาตรา 70 กรณีหาอยู่ในบังคับแห่งบทบัญญัติมาตรา 69 ซึ่งศาลมีอำนาจใช้ดุลพินิจริบหรือไม่ริบของกลางก็ได้ไม่ที่จำเลยฎีกาว่า ตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 69ที่แก้ไขแล้ว มีเจตนารมณ์ให้ศาลใช้ดุลพินิจในการริบของกลางหรือไม่ก็ได้ จำเลยกระทำผิดเพียงเล็กน้อยและเพิ่งกระทำผิดเป็นครั้งแรกหากต้องริบของกลางซึ่งเป็นเครื่องมือหากินของจำเลยแล้ว จำเลยจะได้รับความเดือดร้อนอย่างมาก ศาลชั้นต้นไม่ริบของกลางตรงกับเจตนารมณ์ของกฎหมายแล้ว เห็นว่า ฎีกาของจำเลยเพียงแต่ยกมาตรา 69ขึ้นอ้างเพื่อให้ศาลใช้ดุลพินิจไม่ริบของกลาง แต่ไม่ได้กล่าวในฎีกาเลยว่า ที่ศาลอุทธรณ์ให้ริบของกลางตามมาตรา 70 นั้น ไม่ถูกต้องในข้อใดอย่างไร ทั้ง ๆ ที่ศาลอุทธรณ์ก็ได้วินิจฉัยไว้แล้วว่าจะนำมาตรา 69 มาใช้กับคดีนี้ไม่ได้ ฎีกาของจำเลยเช่นนี้ไม่ได้คัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ จึงเป็นฎีกาที่ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 216 ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย"พิพากษายกฎีกาจำเลย. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1201/2533พนักงานอัยการ ประจำ ศาลแขวง สงขลาโจทก์นาย บู้ กา ด หรือ บูกาด ห มัด เจริญจำเลย ป.วิ.อ. ม. 216ฎีกาของจำเลยเพียงแต่ ยก มาตรา 69 พ.ร.บ. ประมงฯขึ้นอ้างเพื่อให้ศาลใช้ ดุลพินิจ ไม่ริบของกลาง แต่ ไม่ได้กล่าวในฎีกาว่าที่ศาลอุทธรณ์ให้ริบของกลางตาม มาตรา 70 พ.ร.บ. ประมงฯนั้น ไม่ถูกต้องในข้อใด อย่างไร จึงเป็นฎีกาที่ไม่ชอบด้วย ป.วิ.อ.มาตรา 216.โจทก์ฟ้อง ขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490มาตรา 32(2) (4), 65, 69, 70 ประกาศกระทรวงเกษตร เรื่อง กำหนดห้ามใช้เครื่องมืออวนลากและอวนรุนที่ใช้กับเรือยนต์ทำการประมงในทะเลสาบจังหวัดสงขลาและจังหวัดพัทลุง ลงวันที่ 11 สิงหาคม 2515พระราชบัญญัติการประมง (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2528 ประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 105 ลงวันที่ 24 มีนาคม 2515 ข้อ 5 ริบของกลางจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 32(2) (4), 65, 69, 70ประกาศกระทรวงเกษตร เรื่อง กำหนดห้ามใช้เครื่องมืออวนลากและอวนรุนที่ใช้กับเรือยนต์ทำการประมงในทะเลสาบจังหวัดสงขลา และจังหวัดพัทลุง ลงวันที่ 11 สิงหาคม 2515 พระราชบัญญัติการประมง(ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2528 ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 105ลงวันที่ 24 มีนาคม 2515 ข้อ 5 จำเลยให้การรับสารภาพ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งคงจำคุก 3 เดือน ปรับ 4,000 บาท โทษจำคุกให้รอไว้มีกำหนด 2 ปี คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกโจทก์อุทธรณ์ขอให้ริบของกลางศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ริบของกลางนอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า ของกลางในคดีเป็นเครื่องมือทำการประมงที่ห้ามใช้ทำการประมงตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 32(2) และมาตรา 70เพราะเป็นเครื่องมือทำการประมงที่กำหนดห้ามใช้ไว้ให้รู้ ผู้ใดจะใช้ทำการประมงในที่จับสัตว์น้ำภายในเขตหรือรัศมีที่ห้ามไว้มิได้เลยของกลางจึงต้องริบตามมาตรา 70 กรณีหาอยู่ในบังคับแห่งบทบัญญัติมาตรา 69 ซึ่งศาลมีอำนาจใช้ดุลพินิจริบหรือไม่ริบของกลางก็ได้ไม่ที่จำเลยฎีกาว่า ตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 69ที่แก้ไขแล้ว มีเจตนารมณ์ให้ศาลใช้ดุลพินิจในการริบของกลางหรือไม่ก็ได้ จำเลยกระทำผิดเพียงเล็กน้อยและเพิ่งกระทำผิดเป็นครั้งแรกหากต้องริบของกลางซึ่งเป็นเครื่องมือหากินของจำเลยแล้ว จำเลยจะได้รับความเดือดร้อนอย่างมาก ศาลชั้นต้นไม่ริบของกลางตรงกับเจตนารมณ์ของกฎหมายแล้ว เห็นว่า ฎีกาของจำเลยเพียงแต่ยกมาตรา 69ขึ้นอ้างเพื่อให้ศาลใช้ดุลพินิจไม่ริบของกลาง แต่ไม่ได้กล่าวในฎีกาเลยว่า ที่ศาลอุทธรณ์ให้ริบของกลางตามมาตรา 70 นั้น ไม่ถูกต้องในข้อใดอย่างไร ทั้ง ๆ ที่ศาลอุทธรณ์ก็ได้วินิจฉัยไว้แล้วว่าจะนำมาตรา 69 มาใช้กับคดีนี้ไม่ได้ ฎีกาของจำเลยเช่นนี้ไม่ได้คัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ จึงเป็นฎีกาที่ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 216 ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย"พิพากษายกฎีกาจำเลย.(จำลอง สุขศิริ-สุรัตน์ ศรีอนุพันธุ์-สุประดิษฐ์ หุตะสิงห์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. ริบทรัพย์นั้นเป็นโทษอย่างหนึ่งสำหรับลงโทษแก่ผู้กระทำความผิด ภารที่จะสั่งริบทรัพย์สินได้นั้นศาลอาศัยอำนาจตามที่พระราชบัญญัติต่าง ๆ กำหนดไว้เป็นการเฉพาะ เช่น พระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 69"เรือ เครื่องมือทำการประมง สัตว์น้ำและสิ่งอื่น ๆ ที่ใช้หรือได้มาโดยการกระทำความผิดต่อพระราชบัญญัตินี้ ศาลจะริบเสียก็ได้ แต่ถ้าสิ่งเช่นว่านี้ได้ใช้หรือได้มาโดยการกระทำความผิดในที่รักษาพืชพันธุ์ ให้ศาลริบเสียทั้งสิ้น"มาตรา 70"เครื่องมือทำการประมงที่ได้ประกาศตามความในมาตรา 32ห้ามมิให้บุคคลใดใช้โดยเด็ดขาดนั้น ถ้านำมาใช้ทำการประมงในที่จับสัตว์น้ำ ให้ศาลริบเครื่องมือนั้นเสีย" หรือใช้อำนาจทั่วไปตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32,33 2. ความแตกต่างระหว่างมาตรา 69 และ มาตรา 70 พระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 อยู่ที่กฎหมายเปิดช่องให้ศาลใช้ดุลพินิจหรือไม่ กล่าวคือถ้าเป็นเรือ เครื่องมือทำการประมง สัตว์น้ำและสิ่งอื่น ๆ ที่ใช้หรือได้มาโดยการกระทำความผิดต่อพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 แล้ว มาตรา 69 เปิดโอกาสให้ศาลใช้ดุลพินิจว่าสมควรที่จะริบเรือหรือเครื่องมือทำการประมงเหล่านั้นหรือไม่ก็ได้ แต่ถ้า กรณีเครื่องมือทำการประมง สัตว์น้ำ และสิ่งอื่น ๆ ที่ใช้หรือได้มานั้น เนื่องจากการใช้หรือได้มาเพราะการกระทำความผิดในที่รักษาพืชพันธุ์ หรือเป็นเครื่องมือประมงที่ได้ประกาศห้ามมิให้บุคคลใดใช้โดยเด็ดขาด ถ้าผู้ใดนำมาใช้ทำการประมงในที่จับสัตว์น้ำแล้วทั้งสองประการหลังนี้ ศาลจะต้องริบเรือหรือเครื่องมือหรือสัตว์น้ำเหล่านั้นเสียทั้งสิ้น คำพิพากษาฎีกาที่ 1905/2494 พระราชบัญญัติการประมงพ.ศ. 2490 มาตรา 30(2) ให้อำนาจรัฐมนตรีหรือข้าหลวงประจำจังหวัดโดยอนุมัติรัฐมนตรีที่จะกำหนดมิให้ใช้เครื่องมือทำการประมงอย่างหนึ่งอย่างใดในที่จับสัตว์น้ำโดยเด็ดขาด ถ้าผู้ใดใช้เครื่องมือที่ห้ามนั้นทำการประมงก็ย่อมมีผิดและถูกริบเครื่องมือนั้น โดยศาลจะใช้ดุลพินิจไม่ริบไม่ได้ แต่ถ้ารัฐมนตรีประกาศห้ามมิให้ทำการประมงด้วยเครื่องมือใด ๆในที่จับสัตว์น้ำโดยเด็ดขาด เว้นแต่เครื่องมือตามที่กำหนดไว้ในประกาศนั้นโดยระบุไว้ว่าเป็นอะไรบ้าง ส่วนเครื่องมือชนิดใดที่ห้ามโดยเด็ดขาดประกาศมิได้ระบุชื่อโดยเฉพาะไว้ดังนี้ เมื่อเกิดการกระทำผิดตามประกาศนี้ขึ้น ศาลก็ย่อมใช้ดุลพินิจไม่ริบเครื่องมือนั้นได้ตาม มาตรา 69 แห่งพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 คำพิพากษาฎีกาที่ 2465/2516 พระราชบัญญัติการประมงพ.ศ. 2490 มาตรา 32(2)(4) ให้อำนาจรัฐมนตรีประกาศกำหนดมิให้ใช้เครื่องมือทำการประมงต่าง ๆ ด้วย เมื่อรัฐมนตรีได้ประกาศกำหนดเครื่องมือทำการประมงโดยห้ามมิให้ใช้เครื่องมืออวนลากชนิดมีถุงและเครื่องมืออวนรุนหรืออวนถุงทุกขนาดที่ใช้เรือยนต์ทุกชนิดทำการประมงในเขตหรือรัศมีที่ระบุไว้ในการจับสัตว์น้ำโดยเด็ดขาดแล้ว เรือยนต์ของกลางที่ใช้ทำการประมงในเขตดังกล่าวที่ใช้กับอวนรุนชนิดมีถุงจึงเป็นเครื่องมือทำการประมงที่ห้ามใช้ตามมาตรา 32(2) และ 70 ต้องริบตามมาตรา 70 กรณีหาอยู่ในบังคับของมาตรา 69 แห่งพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 แก้ไขเพิ่มเติมโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2496 มาตรา 10 ซึ่งให้ศาลมีอำนาจใช้ดุลพินิจไม่ 3. การใช้ดุลพินิจของศาลในการสั่งริบของกลางหรือไม่นั้นพิจารณาว่าความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการกระทำความผิดนั้น มีผลกระทบต่อทรัพย์สินและบุคคลอื่นมากน้อยเพียงใด ถ้าหากกระทบต่อบุคคลเพียงบางคนหรือบางกลุ่ม และความเสียหายนั้นไม่มาก ดุลพินิจเป็นไปในทางไม่ริบ ตรงกันข้ามหากผลของการกระทำกระทบกระเทือนต่อสิทธิ ทรัพย์สิน และเป็นเหตุให้บุคคลโดยส่วนรวมได้รับความเสียหายแล้วดุลพินิจเป็นไปในทางริบทรัพย์สิน ทั้งนี้เพื่อป้องกันความเสียหายที่อาจเกิดมีขึ้นต่อส่วนรวมต่อไป อย่างไรก็ดีการริบทรัพย์สินต้องอยู่ในหลักเกณฑ์ว่าทรัพย์สินนั้นต้องเกี่ยวข้องกับการกระทำผิดใช้หรือมีไว้เพื่อกระทำความผิดหรือได้มาโดยการกระทำความผิด คำพิพากษาฎีกาที่ 1142/2494 จำเลยเป็นคนต่างด้าวได้ใช้เรือของกลางทำการจับสัตว์น้ำโดยใช้วิธีระเบิดภายในเขตประมงไทยเรือรบไล่ตามจับเรือของกลางของจำเลยได้ห่างฝั่งกลันตัน6ไมล์อันเป็นท้องทะเลหลวงเช่นนี้ ถือว่าการจับกุมรายนี้สมบูรณ์ตามกฎหมาย เรื่องเรือของกลางควรจะริบหรือไม่นั้น คดีนี้ผู้ร้องอ้างว่าเรือของกลางถูกจับนอกน่านน้ำไทย ไม่มีผลสมบูรณ์ในกฎหมายและเจ้าของเรือและผู้เช่าอยู่สิงคโปร์ ไม่ได้สมคบกับจำเลยจึงไม่ควรริบเรือนั้น ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า การจับกุมมีผลสมบูรณ์ตามกฎหมายแล้วและในสัญญาเช่าข้อ 6 มีว่า ถ้าถูกประเทศใดยึดเอาเรือทำให้เจ้าของเรือเสียหายผู้เช่าต้องรับผิดใช้ค่าเรือ 8,000 เหรียญดังนี้ แสดงว่าผู้ร้องน่าจะมีส่วนรู้เห็นในการที่จำเลยจะนำเรือไปใช้ในการกระทำผิดจึงได้ระบุความไว้เช่นนั้น จึงต้องริบเรือของกลาง คำพิพากษาฎีกาที่ 595/2500 ของที่วางขายโดยไม่ได้ปิดป้ายแสดงราคาโภคภัณฑ์นั้นไม่เกี่ยวข้องกับการกระทำผิด จึงไม่ควรริบ คำพิพากษาฎีกาที่ 1285/2503 ถึงแม้ฟ้องของโจทก์ไม่ได้เน้นความไว้ว่าของกลางที่จับได้พร้อมกับจำเลย เป็นของที่จำเลยใช้ในการกระทำผิดก็ดี ย่อมต้องเข้าใจว่าเป็นสิ่งของที่แสดงถึงความผิดหรือพิสูจน์ของจำเลยอย่างใดอย่างหนึ่งซึ่งอาจเป็นของที่จำเลยใช้ในการกระทำผิดก็ได้ เมื่อโจทก์ขอให้ริบของกลางทั้งหมดและจำเลยให้การรับสารภาพตามฟ้องศาลต้องพิจารณาข้อเท็จจริงประกอบกับสภาพของกลางว่ารายการใดพอประมาณไว้ว่าจำเลยได้ใช้กระทำผิดอันเป็นของควรริบ คำพิพากษาฎีกาที่ 182/2517 จำเลยเป็นผู้ขายยาและเวชภัณฑ์ต่าง ๆ อันเป็นโภคภัณฑ์โดยไม่ปิดป้ายแสดงราคาเป็นความผิดตามมาตรา 9 พระราชบัญญัติควบคุมโภคภัณฑ์ พ.ศ. 2495 นั้น ความผิดของจำเลยอยู่ที่การงดเว้นไม่ปิดป้ายหรือแสดงราคายาอันเป็นโภคภัณฑ์ของกลาง จึงไม่เกี่ยวข้องกับการกระทำทั้งไม่ใช่ของที่จำเลยใช้หรือมีไว้เพื่อใช้ในการกระทำผิด ไม่ริบ คำพิพากษาฎีกาที่ 183/2524 จำเลยรับอนุญาตให้ดูดแร่ในเขตประทานบัตรขององค์การบริหารส่วนจังหวัด จำเลยมีแร่เกิน 2กิโลกรัม ซึ่งเป็นแร่นอกเขตประทานบัตรและเหมืองแร่ ต้องริบแร่ตามพระราชบัญญัติแร่ พ.ศ. 2510 มาตรา 154 4. ริบทรัพย์สินนี้ เป็นโทษซึ่งมุ่งถึงตัวทรัพย์เป็นสำคัญ โดยพิจารณาว่าหากให้ทรัพย์อยู่ในครอบครองของบุคคลใดต่อไปจะมีภยันตรายต่อสังคมโดยส่วนรวมหรือไม่ ฉะนั้นการริบทรัพย์จึงไม่ต้องคำนึงว่าจำเลยในคดีนี้จะถูกพิพากษาให้ลงโทษด้วยหรือไม่ คำพิพากษาฎีกาที่ 751/2507 โพยสลากกินรวบของกลางเป็นทรัพย์ที่ใช้ในการกระทำผิด แม้ศาลจะพิพากษายกฟ้องปล่อยตัวจำเลยให้พ้นข้อหาก็ตาม ยังอยู่ในดุลพินิจของศาลที่จะสั่งริบเสียได้ เพราะการริบทรัพย์ตามประมวลกฎหมายอาญามุ่งถึงตัวทรัพย์ ไม่ใช่มุ่งถึงตัวบุคคล คำพิพากษาฎีกาที่ 246/2516 การริบทรัพย์สิน แม้ในประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 18 บัญญัติว่าเป็นโทษสถานหนึ่ง แต่ก็เป็นโทษที่มุ่งถึงตัวทรัพย์เป็นสำคัญต่างกับโทษสถานอื่น แม้จำเลยซึ่งเป็นผู้กระทำผิดจะไม่ต้องรับโทษเพราะมีอายุไม่เกิน 14 ปีก็ตามศาลก็ชอบที่จะสั่งริบทรัพย์สินของกลางได้ 5. มีข้อน่าสังเกตว่าจะเปลี่ยนแปลงหลักการใหม่ให้ริบโดยเด็ดขาดทุกกรณี ส่วนผู้ที่มิรู้เห็นเป็นใจด้วยแล้ว ให้ใช้วิธีการจ่ายเงินชดเชยคืนจะเป็นการดีต่อสังคมหรือไม่ตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 ให้ริบทรัพย์ที่ได้ใช้ในการกระทำความผิดต่อพระราชบัญญัติการประมง แต่ก็มิได้บัญญัติว่าให้ริบแม้กระทั่งทรัพย์ของผู้อื่นที่มิได้รู้เห็นเป็นใจด้วย ถ้าได้ความว่าผู้อื่นซึ่งเป็นเจ้าของทรัพย์ไม่รู้เห็นเป็นใจต่อการกระทำความผิดแล้วจะต้องคืนทรัพย์นั้นให้มีตัวอย่างคำพิพากษาฎีกา คือ คำพิพากษาฎีกาที่ 1381/2493 ข้อเท็จจริงได้ความว่าจำเลยใช้เรือและแหทำการประมงจับสัตว์น้ำในหนองรักษาพืชพันธ์โดยมิได้รับอนุญาตจากเจ้าพนักงาน โจทก์ขอให้ลงโทษและริบเรือกับพายและแหของกลางด้วยปรากฏข้อเท็จจริงว่าเรือกับพาย เป็นของมารดาจำเลยซึ่งมิได้รู้เห็นเป็นใจด้วย ศาลฎีกาเห็นว่าพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 69 ให้ริบทรัพย์ที่ได้ใช้ในการกระทำผิดต่อพระราชบัญญัติการประมง แต่มาตรานี้มิได้บัญญัติว่าให้ริบแม้กระทั่งทรัพย์ของผู้อื่นที่มิได้รู้เห็นเป็นใจด้วย ฉะนั้นเรือกับพายนี้จึงริบไม่ได้ คำพิพากษาฎีกาที่ 279/2494 ตามพระราชบัญญัติการประมงพ.ศ. 2490 มาตรา 70 บัญญัติว่า "เครื่องมือทำการประมงที่ได้มีประกาศตามความในมาตรา 32 ห้ามมิให้บุคคลใดใช้โดยเด็ดขาดถ้านำมาใช้ทำการประมงในที่จับสัตว์น้ำให้ศาลริบเครื่องมือนั้นเสีย"ตามบทบัญญัตินี้ไม่ได้บัญญัติไว้โดยตรงว่าให้ริบเครื่องมือทำการประมงของผู้อื่นซึ่งไม่ได้รู้เห็นในการกระทำผิดด้วย จึงริบของกลางนี้ไม่ได้ เพราะการริบทรัพย์เป็นโทษอย่างหนึ่งจะนำไปลงโทษแก่เจ้าของเครื่องมือซึ่งเป็นผู้มิได้กระทำผิดด้วยย่อมไม่ได้จึงต้องคืนให้เจ้าของไป คำพิพากษาฎีกาที่ 651/2517 แม้พระราชบัญญัติการประมง(ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2496 มาตรา 10 จะได้บัญญัติว่าเรือและเครื่องมือทำการประมงที่ใช้ในการกระทำผิดในที่รักษาพืชพันธ์ให้ศาลริบเสียทั้งสิ้นก็ตาม เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่า เจ้าของที่แท้จริงไม่รู้เห็นเป็นใจในการกระทำผิดแล้วก็ต้องคืนเรือและเครื่องมือทำการประมงของกลางให้แก่เจ้าของที่แท้จริงไปแม้ผู้แทนโดยชอบธรรมจะรู้เห็นเป็นใจด้วยแต่เมื่อทรัพย์นั้นเป็นของผู้เยาว์และผู้เยาว์ไม่รู้เห็นเป็นใจด้วยต้องคืนให้ผู้เยาว์ 6. กรณีตามคำพิพากษาฎีกานี้ศาลชั้นต้นใช้ดุลพินิจสั่งไม่ริบของกลาง ศาลอุทธรณ์แก้เป็นว่าริบของกลางทั้งหมด โดยเหตุผลว่ากรณีตามมาตรา 69 พระราชบัญญัติการประมงเท่านั้นที่ศาลใช้ดุลพินิจริบหรือไม่ริบของกลางได้ ถ้าเป็นกรณีตามมาตรา 70 พระราชบัญญัติการประมงฯ แล้วศาลต้องสั่งริบของกลางจะใช้ดุลพินิจไม่ได้ ของกลางคดีนี้มี ถุงไนลอนกับคันรุนไม้ไผ่ ที่อยู่ในบังคับประกาศกระทรวงเกษตร เรื่องกำหนดห้ามใช้เครื่องมืออวนรุนที่ใช้กับเรือยนต์ทำการประมงในทะเลสาบจังหวัดสงขลา พอจะมีช่องทางฎีกาจำเลยมีผลเปลี่ยนแปลงเป็นประการอื่นได้ ทั้งนี้ฟ้องฎีกาของจำเลยก็ต้องอยู่ในบังคับหลักทั่วไปเสียก่อนคือต้องมีข้อเท็จจริงโดยย่อมมีข้อกฎหมายอ้างอิงเป็นลำดับและมีเหตุผลแสดงคัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์เป็นประเด็นให้ศาลฎีกาวินิจฉัยเมื่อคำฟ้องฎีกาของจำเลยขาดสาระสำคัญและมิใช่กรณีที่ศาลฎีกาจะหยิบยกปัญหานี้ขึ้นวินิจฉัยเสียเองเป็นผลให้ยกฎีกาจำเลย. พิชัยนิลทองคำ.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้อง ขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490มาตรา 32(2) (4), 65, 69, 70 ประกาศกระทรวงเกษตร เรื่อง กำหนดห้ามใช้เครื่องมืออวนลากและอวนรุนที่ใช้กับเรือยนต์ทำการประมงในทะเลสาบจังหวัดสงขลาและจังหวัดพัทลุง ลงวันที่ 11 สิงหาคม 2515พระราชบัญญัติการประมง (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2528 ประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 105 ลงวันที่ 24 มีนาคม 2515 ข้อ 5 ริบของกลางจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 32(2) (4), 65, 69, 70ประกาศกระทรวงเกษตร เรื่อง กำหนดห้ามใช้เครื่องมืออวนลากและอวนรุนที่ใช้กับเรือยนต์ทำการประมงในทะเลสาบจังหวัดสงขลา และจังหวัดพัทลุง ลงวันที่ 11 สิงหาคม 2515 พระราชบัญญัติการประมง(ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2528 ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 105ลงวันที่ 24 มีนาคม 2515 ข้อ 5 จำเลยให้การรับสารภาพ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งคงจำคุก 3 เดือน ปรับ 4,000 บาท โทษจำคุกให้รอไว้มีกำหนด 2 ปี คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกโจทก์อุทธรณ์ขอให้ริบของกลางศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ริบของกลางนอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า ของกลางในคดีเป็นเครื่องมือทำการประมงที่ห้ามใช้ทำการประมงตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 32(2) และมาตรา 70เพราะเป็นเครื่องมือทำการประมงที่กำหนดห้ามใช้ไว้ให้รู้ ผู้ใดจะใช้ทำการประมงในที่จับสัตว์น้ำภายในเขตหรือรัศมีที่ห้ามไว้มิได้เลยของกลางจึงต้องริบตามมาตรา 70 กรณีหาอยู่ในบังคับแห่งบทบัญญัติมาตรา 69 ซึ่งศาลมีอำนาจใช้ดุลพินิจริบหรือไม่ริบของกลางก็ได้ไม่ที่จำเลยฎีกาว่า ตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 69ที่แก้ไขแล้ว มีเจตนารมณ์ให้ศาลใช้ดุลพินิจในการริบของกลางหรือไม่ก็ได้ จำเลยกระทำผิดเพียงเล็กน้อยและเพิ่งกระทำผิดเป็นครั้งแรกหากต้องริบของกลางซึ่งเป็นเครื่องมือหากินของจำเลยแล้ว จำเลยจะได้รับความเดือดร้อนอย่างมาก ศาลชั้นต้นไม่ริบของกลางตรงกับเจตนารมณ์ของกฎหมายแล้ว เห็นว่า ฎีกาของจำเลยเพียงแต่ยกมาตรา 69ขึ้นอ้างเพื่อให้ศาลใช้ดุลพินิจไม่ริบของกลาง แต่ไม่ได้กล่าวในฎีกาเลยว่า ที่ศาลอุทธรณ์ให้ริบของกลางตามมาตรา 70 นั้น ไม่ถูกต้องในข้อใดอย่างไร ทั้ง ๆ ที่ศาลอุทธรณ์ก็ได้วินิจฉัยไว้แล้วว่าจะนำมาตรา 69 มาใช้กับคดีนี้ไม่ได้ ฎีกาของจำเลยเช่นนี้ไม่ได้คัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ จึงเป็นฎีกาที่ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 216 ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย"พิพากษายกฎีกาจำเลย. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1201/2533พนักงานอัยการ ประจำ ศาลแขวง สงขลาโจทก์นาย บู้ กา ด หรือ บูกาด ห มัด เจริญจำเลย ป.วิ.อ. ม. 216ฎีกาของจำเลยเพียงแต่ ยก มาตรา 69 พ.ร.บ. ประมงฯขึ้นอ้างเพื่อให้ศาลใช้ ดุลพินิจ ไม่ริบของกลาง แต่ ไม่ได้กล่าวในฎีกาว่าที่ศาลอุทธรณ์ให้ริบของกลางตาม มาตรา 70 พ.ร.บ. ประมงฯนั้น ไม่ถูกต้องในข้อใด อย่างไร จึงเป็นฎีกาที่ไม่ชอบด้วย ป.วิ.อ.มาตรา 216.โจทก์ฟ้อง ขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490มาตรา 32(2) (4), 65, 69, 70 ประกาศกระทรวงเกษตร เรื่อง กำหนดห้ามใช้เครื่องมืออวนลากและอวนรุนที่ใช้กับเรือยนต์ทำการประมงในทะเลสาบจังหวัดสงขลาและจังหวัดพัทลุง ลงวันที่ 11 สิงหาคม 2515พระราชบัญญัติการประมง (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2528 ประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 105 ลงวันที่ 24 มีนาคม 2515 ข้อ 5 ริบของกลางจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 32(2) (4), 65, 69, 70ประกาศกระทรวงเกษตร เรื่อง กำหนดห้ามใช้เครื่องมืออวนลากและอวนรุนที่ใช้กับเรือยนต์ทำการประมงในทะเลสาบจังหวัดสงขลา และจังหวัดพัทลุง ลงวันที่ 11 สิงหาคม 2515 พระราชบัญญัติการประมง(ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2528 ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 105ลงวันที่ 24 มีนาคม 2515 ข้อ 5 จำเลยให้การรับสารภาพ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งคงจำคุก 3 เดือน ปรับ 4,000 บาท โทษจำคุกให้รอไว้มีกำหนด 2 ปี คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกโจทก์อุทธรณ์ขอให้ริบของกลางศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ริบของกลางนอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า ของกลางในคดีเป็นเครื่องมือทำการประมงที่ห้ามใช้ทำการประมงตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 32(2) และมาตรา 70เพราะเป็นเครื่องมือทำการประมงที่กำหนดห้ามใช้ไว้ให้รู้ ผู้ใดจะใช้ทำการประมงในที่จับสัตว์น้ำภายในเขตหรือรัศมีที่ห้ามไว้มิได้เลยของกลางจึงต้องริบตามมาตรา 70 กรณีหาอยู่ในบังคับแห่งบทบัญญัติมาตรา 69 ซึ่งศาลมีอำนาจใช้ดุลพินิจริบหรือไม่ริบของกลางก็ได้ไม่ที่จำเลยฎีกาว่า ตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 69ที่แก้ไขแล้ว มีเจตนารมณ์ให้ศาลใช้ดุลพินิจในการริบของกลางหรือไม่ก็ได้ จำเลยกระทำผิดเพียงเล็กน้อยและเพิ่งกระทำผิดเป็นครั้งแรกหากต้องริบของกลางซึ่งเป็นเครื่องมือหากินของจำเลยแล้ว จำเลยจะได้รับความเดือดร้อนอย่างมาก ศาลชั้นต้นไม่ริบของกลางตรงกับเจตนารมณ์ของกฎหมายแล้ว เห็นว่า ฎีกาของจำเลยเพียงแต่ยกมาตรา 69ขึ้นอ้างเพื่อให้ศาลใช้ดุลพินิจไม่ริบของกลาง แต่ไม่ได้กล่าวในฎีกาเลยว่า ที่ศาลอุทธรณ์ให้ริบของกลางตามมาตรา 70 นั้น ไม่ถูกต้องในข้อใดอย่างไร ทั้ง ๆ ที่ศาลอุทธรณ์ก็ได้วินิจฉัยไว้แล้วว่าจะนำมาตรา 69 มาใช้กับคดีนี้ไม่ได้ ฎีกาของจำเลยเช่นนี้ไม่ได้คัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ จึงเป็นฎีกาที่ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 216 ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย"พิพากษายกฎีกาจำเลย.(จำลอง สุขศิริ-สุรัตน์ ศรีอนุพันธุ์-สุประดิษฐ์ หุตะสิงห์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. ริบทรัพย์นั้นเป็นโทษอย่างหนึ่งสำหรับลงโทษแก่ผู้กระทำความผิด ภารที่จะสั่งริบทรัพย์สินได้นั้นศาลอาศัยอำนาจตามที่พระราชบัญญัติต่าง ๆ กำหนดไว้เป็นการเฉพาะ เช่น พระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 69"เรือ เครื่องมือทำการประมง สัตว์น้ำและสิ่งอื่น ๆ ที่ใช้หรือได้มาโดยการกระทำความผิดต่อพระราชบัญญัตินี้ ศาลจะริบเสียก็ได้ แต่ถ้าสิ่งเช่นว่านี้ได้ใช้หรือได้มาโดยการกระทำความผิดในที่รักษาพืชพันธุ์ ให้ศาลริบเสียทั้งสิ้น"มาตรา 70"เครื่องมือทำการประมงที่ได้ประกาศตามความในมาตรา 32ห้ามมิให้บุคคลใดใช้โดยเด็ดขาดนั้น ถ้านำมาใช้ทำการประมงในที่จับสัตว์น้ำ ให้ศาลริบเครื่องมือนั้นเสีย" หรือใช้อำนาจทั่วไปตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32,33 2. ความแตกต่างระหว่างมาตรา 69 และ มาตรา 70 พระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 อยู่ที่กฎหมายเปิดช่องให้ศาลใช้ดุลพินิจหรือไม่ กล่าวคือถ้าเป็นเรือ เครื่องมือทำการประมง สัตว์น้ำและสิ่งอื่น ๆ ที่ใช้หรือได้มาโดยการกระทำความผิดต่อพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 แล้ว มาตรา 69 เปิดโอกาสให้ศาลใช้ดุลพินิจว่าสมควรที่จะริบเรือหรือเครื่องมือทำการประมงเหล่านั้นหรือไม่ก็ได้ แต่ถ้า กรณีเครื่องมือทำการประมง สัตว์น้ำ และสิ่งอื่น ๆ ที่ใช้หรือได้มานั้น เนื่องจากการใช้หรือได้มาเพราะการกระทำความผิดในที่รักษาพืชพันธุ์ หรือเป็นเครื่องมือประมงที่ได้ประกาศห้ามมิให้บุคคลใดใช้โดยเด็ดขาด ถ้าผู้ใดนำมาใช้ทำการประมงในที่จับสัตว์น้ำแล้วทั้งสองประการหลังนี้ ศาลจะต้องริบเรือหรือเครื่องมือหรือสัตว์น้ำเหล่านั้นเสียทั้งสิ้น คำพิพากษาฎีกาที่ 1905/2494 พระราชบัญญัติการประมงพ.ศ. 2490 มาตรา 30(2) ให้อำนาจรัฐมนตรีหรือข้าหลวงประจำจังหวัดโดยอนุมัติรัฐมนตรีที่จะกำหนดมิให้ใช้เครื่องมือทำการประมงอย่างหนึ่งอย่างใดในที่จับสัตว์น้ำโดยเด็ดขาด ถ้าผู้ใดใช้เครื่องมือที่ห้ามนั้นทำการประมงก็ย่อมมีผิดและถูกริบเครื่องมือนั้น โดยศาลจะใช้ดุลพินิจไม่ริบไม่ได้ แต่ถ้ารัฐมนตรีประกาศห้ามมิให้ทำการประมงด้วยเครื่องมือใด ๆในที่จับสัตว์น้ำโดยเด็ดขาด เว้นแต่เครื่องมือตามที่กำหนดไว้ในประกาศนั้นโดยระบุไว้ว่าเป็นอะไรบ้าง ส่วนเครื่องมือชนิดใดที่ห้ามโดยเด็ดขาดประกาศมิได้ระบุชื่อโดยเฉพาะไว้ดังนี้ เมื่อเกิดการกระทำผิดตามประกาศนี้ขึ้น ศาลก็ย่อมใช้ดุลพินิจไม่ริบเครื่องมือนั้นได้ตาม มาตรา 69 แห่งพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 คำพิพากษาฎีกาที่ 2465/2516 พระราชบัญญัติการประมงพ.ศ. 2490 มาตรา 32(2)(4) ให้อำนาจรัฐมนตรีประกาศกำหนดมิให้ใช้เครื่องมือทำการประมงต่าง ๆ ด้วย เมื่อรัฐมนตรีได้ประกาศกำหนดเครื่องมือทำการประมงโดยห้ามมิให้ใช้เครื่องมืออวนลากชนิดมีถุงและเครื่องมืออวนรุนหรืออวนถุงทุกขนาดที่ใช้เรือยนต์ทุกชนิดทำการประมงในเขตหรือรัศมีที่ระบุไว้ในการจับสัตว์น้ำโดยเด็ดขาดแล้ว เรือยนต์ของกลางที่ใช้ทำการประมงในเขตดังกล่าวที่ใช้กับอวนรุนชนิดมีถุงจึงเป็นเครื่องมือทำการประมงที่ห้ามใช้ตามมาตรา 32(2) และ 70 ต้องริบตามมาตรา 70 กรณีหาอยู่ในบังคับของมาตรา 69 แห่งพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 แก้ไขเพิ่มเติมโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2496 มาตรา 10 ซึ่งให้ศาลมีอำนาจใช้ดุลพินิจไม่ 3. การใช้ดุลพินิจของศาลในการสั่งริบของกลางหรือไม่นั้นพิจารณาว่าความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการกระทำความผิดนั้น มีผลกระทบต่อทรัพย์สินและบุคคลอื่นมากน้อยเพียงใด ถ้าหากกระทบต่อบุคคลเพียงบางคนหรือบางกลุ่ม และความเสียหายนั้นไม่มาก ดุลพินิจเป็นไปในทางไม่ริบ ตรงกันข้ามหากผลของการกระทำกระทบกระเทือนต่อสิทธิ ทรัพย์สิน และเป็นเหตุให้บุคคลโดยส่วนรวมได้รับความเสียหายแล้วดุลพินิจเป็นไปในทางริบทรัพย์สิน ทั้งนี้เพื่อป้องกันความเสียหายที่อาจเกิดมีขึ้นต่อส่วนรวมต่อไป อย่างไรก็ดีการริบทรัพย์สินต้องอยู่ในหลักเกณฑ์ว่าทรัพย์สินนั้นต้องเกี่ยวข้องกับการกระทำผิดใช้หรือมีไว้เพื่อกระทำความผิดหรือได้มาโดยการกระทำความผิด คำพิพากษาฎีกาที่ 1142/2494 จำเลยเป็นคนต่างด้าวได้ใช้เรือของกลางทำการจับสัตว์น้ำโดยใช้วิธีระเบิดภายในเขตประมงไทยเรือรบไล่ตามจับเรือของกลางของจำเลยได้ห่างฝั่งกลันตัน6ไมล์อันเป็นท้องทะเลหลวงเช่นนี้ ถือว่าการจับกุมรายนี้สมบูรณ์ตามกฎหมาย เรื่องเรือของกลางควรจะริบหรือไม่นั้น คดีนี้ผู้ร้องอ้างว่าเรือของกลางถูกจับนอกน่านน้ำไทย ไม่มีผลสมบูรณ์ในกฎหมายและเจ้าของเรือและผู้เช่าอยู่สิงคโปร์ ไม่ได้สมคบกับจำเลยจึงไม่ควรริบเรือนั้น ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า การจับกุมมีผลสมบูรณ์ตามกฎหมายแล้วและในสัญญาเช่าข้อ 6 มีว่า ถ้าถูกประเทศใดยึดเอาเรือทำให้เจ้าของเรือเสียหายผู้เช่าต้องรับผิดใช้ค่าเรือ 8,000 เหรียญดังนี้ แสดงว่าผู้ร้องน่าจะมีส่วนรู้เห็นในการที่จำเลยจะนำเรือไปใช้ในการกระทำผิดจึงได้ระบุความไว้เช่นนั้น จึงต้องริบเรือของกลาง คำพิพากษาฎีกาที่ 595/2500 ของที่วางขายโดยไม่ได้ปิดป้ายแสดงราคาโภคภัณฑ์นั้นไม่เกี่ยวข้องกับการกระทำผิด จึงไม่ควรริบ คำพิพากษาฎีกาที่ 1285/2503 ถึงแม้ฟ้องของโจทก์ไม่ได้เน้นความไว้ว่าของกลางที่จับได้พร้อมกับจำเลย เป็นของที่จำเลยใช้ในการกระทำผิดก็ดี ย่อมต้องเข้าใจว่าเป็นสิ่งของที่แสดงถึงความผิดหรือพิสูจน์ของจำเลยอย่างใดอย่างหนึ่งซึ่งอาจเป็นของที่จำเลยใช้ในการกระทำผิดก็ได้ เมื่อโจทก์ขอให้ริบของกลางทั้งหมดและจำเลยให้การรับสารภาพตามฟ้องศาลต้องพิจารณาข้อเท็จจริงประกอบกับสภาพของกลางว่ารายการใดพอประมาณไว้ว่าจำเลยได้ใช้กระทำผิดอันเป็นของควรริบ คำพิพากษาฎีกาที่ 182/2517 จำเลยเป็นผู้ขายยาและเวชภัณฑ์ต่าง ๆ อันเป็นโภคภัณฑ์โดยไม่ปิดป้ายแสดงราคาเป็นความผิดตามมาตรา 9 พระราชบัญญัติควบคุมโภคภัณฑ์ พ.ศ. 2495 นั้น ความผิดของจำเลยอยู่ที่การงดเว้นไม่ปิดป้ายหรือแสดงราคายาอันเป็นโภคภัณฑ์ของกลาง จึงไม่เกี่ยวข้องกับการกระทำทั้งไม่ใช่ของที่จำเลยใช้หรือมีไว้เพื่อใช้ในการกระทำผิด ไม่ริบ คำพิพากษาฎีกาที่ 183/2524 จำเลยรับอนุญาตให้ดูดแร่ในเขตประทานบัตรขององค์การบริหารส่วนจังหวัด จำเลยมีแร่เกิน 2กิโลกรัม ซึ่งเป็นแร่นอกเขตประทานบัตรและเหมืองแร่ ต้องริบแร่ตามพระราชบัญญัติแร่ พ.ศ. 2510 มาตรา 154 4. ริบทรัพย์สินนี้ เป็นโทษซึ่งมุ่งถึงตัวทรัพย์เป็นสำคัญ โดยพิจารณาว่าหากให้ทรัพย์อยู่ในครอบครองของบุคคลใดต่อไปจะมีภยันตรายต่อสังคมโดยส่วนรวมหรือไม่ ฉะนั้นการริบทรัพย์จึงไม่ต้องคำนึงว่าจำเลยในคดีนี้จะถูกพิพากษาให้ลงโทษด้วยหรือไม่ คำพิพากษาฎีกาที่ 751/2507 โพยสลากกินรวบของกลางเป็นทรัพย์ที่ใช้ในการกระทำผิด แม้ศาลจะพิพากษายกฟ้องปล่อยตัวจำเลยให้พ้นข้อหาก็ตาม ยังอยู่ในดุลพินิจของศาลที่จะสั่งริบเสียได้ เพราะการริบทรัพย์ตามประมวลกฎหมายอาญามุ่งถึงตัวทรัพย์ ไม่ใช่มุ่งถึงตัวบุคคล คำพิพากษาฎีกาที่ 246/2516 การริบทรัพย์สิน แม้ในประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 18 บัญญัติว่าเป็นโทษสถานหนึ่ง แต่ก็เป็นโทษที่มุ่งถึงตัวทรัพย์เป็นสำคัญต่างกับโทษสถานอื่น แม้จำเลยซึ่งเป็นผู้กระทำผิดจะไม่ต้องรับโทษเพราะมีอายุไม่เกิน 14 ปีก็ตามศาลก็ชอบที่จะสั่งริบทรัพย์สินของกลางได้ 5. มีข้อน่าสังเกตว่าจะเปลี่ยนแปลงหลักการใหม่ให้ริบโดยเด็ดขาดทุกกรณี ส่วนผู้ที่มิรู้เห็นเป็นใจด้วยแล้ว ให้ใช้วิธีการจ่ายเงินชดเชยคืนจะเป็นการดีต่อสังคมหรือไม่ตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 ให้ริบทรัพย์ที่ได้ใช้ในการกระทำความผิดต่อพระราชบัญญัติการประมง แต่ก็มิได้บัญญัติว่าให้ริบแม้กระทั่งทรัพย์ของผู้อื่นที่มิได้รู้เห็นเป็นใจด้วย ถ้าได้ความว่าผู้อื่นซึ่งเป็นเจ้าของทรัพย์ไม่รู้เห็นเป็นใจต่อการกระทำความผิดแล้วจะต้องคืนทรัพย์นั้นให้มีตัวอย่างคำพิพากษาฎีกา คือ คำพิพากษาฎีกาที่ 1381/2493 ข้อเท็จจริงได้ความว่าจำเลยใช้เรือและแหทำการประมงจับสัตว์น้ำในหนองรักษาพืชพันธ์โดยมิได้รับอนุญาตจากเจ้าพนักงาน โจทก์ขอให้ลงโทษและริบเรือกับพายและแหของกลางด้วยปรากฏข้อเท็จจริงว่าเรือกับพาย เป็นของมารดาจำเลยซึ่งมิได้รู้เห็นเป็นใจด้วย ศาลฎีกาเห็นว่าพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 69 ให้ริบทรัพย์ที่ได้ใช้ในการกระทำผิดต่อพระราชบัญญัติการประมง แต่มาตรานี้มิได้บัญญัติว่าให้ริบแม้กระทั่งทรัพย์ของผู้อื่นที่มิได้รู้เห็นเป็นใจด้วย ฉะนั้นเรือกับพายนี้จึงริบไม่ได้ คำพิพากษาฎีกาที่ 279/2494 ตามพระราชบัญญัติการประมงพ.ศ. 2490 มาตรา 70 บัญญัติว่า "เครื่องมือทำการประมงที่ได้มีประกาศตามความในมาตรา 32 ห้ามมิให้บุคคลใดใช้โดยเด็ดขาดถ้านำมาใช้ทำการประมงในที่จับสัตว์น้ำให้ศาลริบเครื่องมือนั้นเสีย"ตามบทบัญญัตินี้ไม่ได้บัญญัติไว้โดยตรงว่าให้ริบเครื่องมือทำการประมงของผู้อื่นซึ่งไม่ได้รู้เห็นในการกระทำผิดด้วย จึงริบของกลางนี้ไม่ได้ เพราะการริบทรัพย์เป็นโทษอย่างหนึ่งจะนำไปลงโทษแก่เจ้าของเครื่องมือซึ่งเป็นผู้มิได้กระทำผิดด้วยย่อมไม่ได้จึงต้องคืนให้เจ้าของไป คำพิพากษาฎีกาที่ 651/2517 แม้พระราชบัญญัติการประมง(ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2496 มาตรา 10 จะได้บัญญัติว่าเรือและเครื่องมือทำการประมงที่ใช้ในการกระทำผิดในที่รักษาพืชพันธ์ให้ศาลริบเสียทั้งสิ้นก็ตาม เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่า เจ้าของที่แท้จริงไม่รู้เห็นเป็นใจในการกระทำผิดแล้วก็ต้องคืนเรือและเครื่องมือทำการประมงของกลางให้แก่เจ้าของที่แท้จริงไปแม้ผู้แทนโดยชอบธรรมจะรู้เห็นเป็นใจด้วยแต่เมื่อทรัพย์นั้นเป็นของผู้เยาว์และผู้เยาว์ไม่รู้เห็นเป็นใจด้วยต้องคืนให้ผู้เยาว์ 6. กรณีตามคำพิพากษาฎีกานี้ศาลชั้นต้นใช้ดุลพินิจสั่งไม่ริบของกลาง ศาลอุทธรณ์แก้เป็นว่าริบของกลางทั้งหมด โดยเหตุผลว่ากรณีตามมาตรา 69 พระราชบัญญัติการประมงเท่านั้นที่ศาลใช้ดุลพินิจริบหรือไม่ริบของกลางได้ ถ้าเป็นกรณีตามมาตรา 70 พระราชบัญญัติการประมงฯ แล้วศาลต้องสั่งริบของกลางจะใช้ดุลพินิจไม่ได้ ของกลางคดีนี้มี ถุงไนลอนกับคันรุนไม้ไผ่ ที่อยู่ในบังคับประกาศกระทรวงเกษตร เรื่องกำหนดห้ามใช้เครื่องมืออวนรุนที่ใช้กับเรือยนต์ทำการประมงในทะเลสาบจังหวัดสงขลา พอจะมีช่องทางฎีกาจำเลยมีผลเปลี่ยนแปลงเป็นประการอื่นได้ ทั้งนี้ฟ้องฎีกาของจำเลยก็ต้องอยู่ในบังคับหลักทั่วไปเสียก่อนคือต้องมีข้อเท็จจริงโดยย่อมมีข้อกฎหมายอ้างอิงเป็นลำดับและมีเหตุผลแสดงคัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์เป็นประเด็นให้ศาลฎีกาวินิจฉัยเมื่อคำฟ้องฎีกาของจำเลยขาดสาระสำคัญและมิใช่กรณีที่ศาลฎีกาจะหยิบยกปัญหานี้ขึ้นวินิจฉัยเสียเองเป็นผลให้ยกฎีกาจำเลย. พิชัยนิลทองคำ.