ประกาศกรมทะเบียนการค้าประกาศกรมทะเบียนการค้าเรื่องกำหนดคุณสมบัติและเงื่อนไขของการเป็นผู้ทำบัญชีพ.ศ. ๒๕๔๓[๑] อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๗ (๖) แห่งพระราชบัญญัติการบัญชีพ.ศ. ๒๕๔๓อันเป็นพระราชบัญญัติที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคลซึ่งมาตรา๒๙ ประกอบกับมาตรา ๓๕ มาตรา ๔๘ และมาตรา ๕๐ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยบัญญัติให้กระทำได้โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย อธิบดีกรมทะเบียนการค้าโดยได้รับความเห็นชอบจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ออกประกาศไว้ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ ประกาศนี้เรียกว่าประกาศกรมทะเบียนการค้า เรื่อง กำหนดคุณสมบัติและเงื่อนไขของการเป็นผู้ทำบัญชี พ.ศ. ๒๕๔๓ข้อ ๒ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๑๐ สิงหาคม ๒๕๔๔ เป็นต้นไปข้อ ๓ผู้ทำบัญชีตามประกาศฉบับนี้ ได้แก่บุคคลดังต่อไปนี้(๑) ผู้อำนวยการฝ่ายบัญชี สมุห์บัญชี หัวหน้าแผนกบัญชีหรือผู้ดำรงตำแหน่งที่เรียกชื่ออย่างอื่นซึ่งมีหน้าที่รับผิดชอบเช่นเดียวกับผู้ดำรงตำแหน่งดังกล่าวกรณีที่เป็นพนักงานของผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชี(๒) หัวหน้าสำนักงานกรณีที่เป็นสำนักงานบริการรับทำบัญชีที่มิได้จัดตั้งในรูปคณะบุคคล(๓) ผู้เป็นหุ้นส่วนซึ่งรับผิดชอบในการให้บริการรับทำบัญชีกรณีที่เป็นสำนักงานบริการรับทำบัญชีที่จัดตั้งในรูปคณะบุคคล(๔)กรรมการหรือผู้เป็นหุ้นส่วนซึ่งรับผิดชอบในการให้บริการรับทำบัญชีกรณีที่เป็นสำนักงานบริการรับทำบัญชีที่จดทะเบียนจัดตั้งเป็นนิติบุคคล(๕) บุคคลธรรมดา กรณีที่เป็นผู้รับจ้างทำบัญชีอิสระ(๖) ผู้ช่วยผู้ทำบัญชีตามที่กำหนดใน ข้อ ๗ (๓)(๗) บุคคลอื่นนอกจากที่ระบุตาม (๑) (๒) (๓) (๔) (๕) และ (๖)ซึ่งมีหน้าที่รับผิดชอบในการทำบัญชีของผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีข้อ ๔ผู้ทำบัญชีต้องมีคุณสมบัติ ดังต่อไปนี้(๑) มีภูมิลำเนาหรือถิ่นที่อยู่ในราชอาณาจักร(๒)มีความรู้ภาษาไทยเพียงพอที่จะทำหน้าที่เป็นผู้ทำบัญชีได้(๓) ไม่เคยต้องโทษโดยคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุกเนื่องจากได้กระทำความผิดตามกฎหมายว่าด้วยการบัญชี หรือกฎหมายว่าด้วยผู้สอบบัญชีหรือกฎหมายว่าด้วยวิชาชีพบัญชี เว้นแต่พ้นระยะเวลาที่ถูกลงโทษมาแล้วเป็นเวลาไม่น้อยกว่าสามปี(๔) มีคุณวุฒิ ดังต่อไปนี้(ก) ผู้ทำบัญชีของห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนและบริษัทจำกัดที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายไทยซึ่งณ วันปิดบัญชีในรอบปีบัญชีที่ผ่านมา มีทุนจดทะเบียนไม่เกินห้าล้านบาท มีสินทรัพย์รวมไม่เกินสามสิบล้านบาทและมีรายได้รวมไม่เกินสามสิบล้านบาล ต้องมีคุณวุฒิไม่ต่ำกว่าอนุปริญญาหรือประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง(ปวส.) ทางการบัญชีหรือเทียบเท่า จากสถาบันการศึกษาซึ่งทบวงมหาวิทยาลัยหรือคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน(ก.พ.) หรือกระทรวงศึกษาธิการเทียบว่าไม่ต่ำกว่าอนุปริญญาหรือประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง(ปวส.) ทางการบัญชี(ข) ผู้ทำบัญชีของผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีดังต่อไปนี้ต้องมีคุณวุฒิไม่ต่ำกว่าปริญญาตรีทางการบัญชีหรือเทียบเท่าจากสถาบันการศึกษาซึ่งทบวงมหาวิทยาลัย หรือคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (ก.พ.)หรือกระทรวงศึกษาธิการเทียบว่าไม่ต่ำกว่าปริญญาตรีทางการบัญชี๑)ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนและบริษัทจำกัดที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายไทยซึ่ง ณวันปิดบัญชีในรอบปีบัญชีที่ผ่านมามีทุนจดทะเบียน หรือสินทรัพย์รวม หรือรายได้รวมรายการใดรายการหนึ่งเกินกว่าที่กำหนดไว้ใน(ก)๒) บริษัทมหาชนจำกัดที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายไทย๓) นิติบุคคลที่ตั้งขึ้นตามกฎหมายต่างประเทศที่ประกอบธุรกิจในประเทศไทย๔) กิจการร่วมค้าตามประมวลรัษฎากร๕) ผู้ประกอบธุรกิจธนาคาร เงินทุน หลักทรัพย์เครดิตฟองซิเอร์ ประกันชีวิต ประกันวินาศภัย๖) ผู้ประกอบธุรกิจซึ่งได้รับการส่งเสริมการลงทุนตามกฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมการลงทุน(ค) ในกรณีที่เป็นการเริ่มทำบัญชีรอบปีบัญชีแรกของผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีคุณวุฒิของผู้ทำบัญชีให้พิจารณาโดยใช้เกณฑ์ทุนจดทะเบียนตามที่กำหนดไว้ใน (ก) และ(ข) แล้วแต่กรณีข้อ ๕ในกรณีที่เป็นผู้ทำบัญชีของบุคคลธรรมดาหรือห้างหุ้นส่วนที่มิได้จดทะเบียนซึ่งรัฐมนตรีประกาศกำหนดให้เป็นผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีคุณวุฒิของผู้ทำบัญชีดังกล่าวให้เป็นไปตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๔ (๔) (ก) หรือ (ข)โดยอนุโลมข้อ ๖ในกรณีที่ทุนจดทะเบียน สินทรัพย์รวม หรือรายได้รวมของผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีตามข้อ๔ (๔) (ก) เปลี่ยนแปลงไปจนทำให้ผู้ทำบัญชีของผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีไม่มีคุณสมบัติของการเป็นผู้ทำบัญชีของผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีนั้นต่อไปให้ผู้นั้นสามารถเป็นผู้ทำบัญชีของผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีดังกล่าวต่อไปได้เป็นเวลาสองปีนับแต่วันสิ้นรอบปีบัญชีที่มีการเปลี่ยนแปลงข้อ ๗ผู้ทำบัญชีต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขของการเป็นผู้ทำบัญชี ดังต่อไปนี้(๑) แจ้งรายละเอียดที่เกี่ยวข้องกับการทำบัญชีตามแบบ ส.บช.๕ ที่แนบท้ายประกาศฉบับนี้พร้อมด้วยหลักฐานตามที่ระบุไว้ในแบบ ส.บช. ๕ต่ออธิบดีภายในหกสิบวัน นับแต่วันที่ประกาศฉบับนี้มีผลใช้บังคับหรือนับแต่วันเริ่มทำบัญชีแล้วแต่กรณีเว้นแต่ผู้ทำบัญชีที่ระบุไว้ตามมาตรา๔๒ วรรคสอง ที่ได้ยื่นแบบ ส.บช. ๕ - ก ไว้แล้วในกรณีที่มีการเปลี่ยนแปลงรายการที่แจ้งไว้ตามวรรคหนึ่งผู้ทำบัญชีต้องแจ้งรายการเปลี่ยนแปลงนั้นโดยยื่นแบบ ส.บช. ๕ต่ออธิบดีภายในหกสิบวัน นับแต่วันที่มีการเปลี่ยนแปลง(๒) เข้ารับการอบรมความรู้เกี่ยวกับวิชาชีพบัญชีอย่างน้อยหนึ่งครั้งในทุกรอบสามปีจากสถาบันวิชาชีพบัญชีหรือสถาบันการศึกษาหรือหน่วยงานที่อธิบดีให้ความเห็นชอบ ทั้งนี้ ตามหลักเกณฑ์วิธีการและระยะเวลาที่อธิบดีประกาศกำหนดเงื่อนไขตามวรรคหนึ่งให้ปฏิบัติเมื่อพ้นกำหนดสามปีนับแต่วันที่ประกาศฉบับนี้มีผลใช้บังคับ(๓) ผู้ทำบัญชีที่รับทำบัญชีของผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีปีละเกินกว่าหนึ่งร้อยรายต้องจัดให้มีผู้ช่วยผู้ทำบัญชีซึ่งมีคุณวุฒิเช่นเดียวกับผู้ทำบัญชีอย่างน้อยหนึ่งคนในทุกๆ หนึ่งร้อยรายที่เกินหนึ่งร้อยรายแรกเศษของหนึ่งร้อยถ้าเกินกว่าห้าสิบให้นับเป็นหนึ่งร้อยการนับจำนวนของผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีตามวรรคหนึ่งมิให้รวมถึงผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีที่มิได้ทำการค้าขายหรือประกอบการงานแล้วหรือที่ยังไม่ได้เริ่มทำการค้าขายหรือประกอบการงานประกาศ ณ วันที่ ๓ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๔๓ภัทรา สกุลไทยอธิบดีกรมทะเบียนการค้า[เอกสารแนบท้าย]๑. แบบแจ้งการทำบัญชีของผู้ทำบัญชีตามมาตรา ๗ (๖)แห่งพระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. ๒๕๔๓ (แบบ ส.บช. ๕)(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)อัมพิกา/แก้ไข๑ พฤษภาคม ๒๕๔๕จุฑามาศ/ปรับปรุง๒๑ มิถุนายน ๒๕๕๙[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๑๗/ตอนพิเศษ ๗๙ ง/หน้า ๑๔/๑๐ สิงหาคม ๒๕๔๓