ระเบียบกระทรวงยุติธรรมระเบียบกระทรวงยุติธรรมว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเกี่ยวกับการสืบเสาะและพินิจพ.ศ. ๒๕๖๐ โดยที่เป็นการสมควรให้มีระเบียบว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเกี่ยวกับการสืบเสาะและพินิจอาศัยอำนาจตามความในมาตรา๕ วรรคหนึ่ง และมาตรา ๒๔ วรรคสาม แห่งพระราชบัญญัติคุมประพฤติ พ.ศ. ๒๕๕๙รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม จึงออกระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ๑ ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบกระทรวงยุติธรรมว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเกี่ยวกับการสืบเสาะและพินิจ พ.ศ. ๒๕๖๐ข้อ๒[๑] ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปข้อ๓ ในระเบียบนี้การสืบเสาะและพินิจ หมายความว่าการแสวงหาข้อเท็จจริงและรายละเอียดเกี่ยวกับผู้ถูกสืบเสาะและพินิจเพื่อประมวลข้อเท็จจริงจัดทำรายงานและความเห็นเสนอประกอบการพิจารณาของศาลหรือเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจผู้ถูกสืบเสาะและพินิจ หมายความว่า ผู้ต้องหา จำเลยนักโทษเด็ดขาดหรือบุคคลอื่นซึ่งมีกฎหมายกำหนดให้เข้าสู่กระบวนการสืบเสาะและพินิจของพนักงานคุมประพฤติสำนักงานคุมประพฤติ หมายความว่าสำนักงานคุมประพฤติในสังกัดกรมคุมประพฤติผู้อำนวยการ หมายความว่าผู้อำนวยการสำนักงานคุมประพฤติในสังกัดกรมคุมประพฤติพนักงานคุมประพฤติ หมายความว่าผู้ซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้งให้มีอำนาจหน้าที่ในการคุมประพฤติตามพระราชบัญญัติคุมประพฤติพ.ศ. ๒๕๕๙อาสาสมัครคุมประพฤติ หมายความว่าผู้ซึ่งอธิบดีแต่งตั้งให้ทำหน้าที่ช่วยเหลือพนักงานคุมประพฤติตามพระราชบัญญัติคุมประพฤติพ.ศ. ๒๕๕๙เจ้าหน้าที่ธุรการ หมายความว่า เจ้าหน้าที่ผู้ได้รับมอบหมายจากผู้อำนวยการ ให้ปฏิบัติหน้าที่เกี่ยวกับการรับส่งคดีและการปฏิบัติหน้าที่อื่นๆ ที่เกี่ยวเนื่องกับสำนวนคดีข้อ๔ ให้ปลัดกระทรวงยุติธรรมเป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้และให้มีอำนาจตีความวินิจฉัยปัญหาเพื่อดำเนินการให้เป็นไปตามระเบียบนี้หมวด ๑ผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลย ส่วนที่ ๑การรับคดี ข้อ๕ เมื่อสำนักงานคุมประพฤติได้รับคำสั่งให้สืบเสาะและพินิจผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยจากศาลให้เจ้าหน้าที่ธุรการดำเนินการเบื้องต้นดังนี้(๑)จัดทำทะเบียนคดี และตรวจสอบข้อมูลบุคคล(๒)ตรวจสอบประวัติการกระทำความผิด(๓)จัดทำสำนวนคดีสืบเสาะและพินิจโดยการรวบรวมเอกสารและหลักฐานที่เกี่ยวข้องให้ถูกต้องครบถ้วน(๔)นำเข้าข้อมูลในระบบสารสนเทศ และสารบบคดีของสำนักงานคุมประพฤติ(๕)ดำเนินการอื่น ๆ ตามที่ได้รับมอบหมายข้อ๖ ให้ผู้อำนวยการหรือผู้ที่ได้รับมอบหมายพิจารณามอบหมายคดีให้พนักงานคุมประพฤติดำเนินการข้อ๗ ให้พนักงานคุมประพฤติที่ได้รับมอบหมายให้ดำเนินการสืบเสาะและพินิจผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยตามข้อ ๖บันทึกข้อมูล หรือปรับปรุงข้อมูลในระบบสารสนเทศให้ถูกต้องครบถ้วนและเป็นปัจจุบันส่วนที่ ๒การแสวงหาและรวบรวมข้อเท็จจริง ข้อ๘ การแสวงหาและรวบรวมข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยให้พนักงานคุมประพฤติดำเนินการดังต่อไปนี้(๑)รวบรวมเอกสารประกอบสำนวน และวางแผนการสืบเสาะและพินิจ(๒)สอบปากคำผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยเบื้องต้นตามแบบที่กรมคุมประพฤติกำหนด และสอบปากคำผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยเพิ่มเติม(๓)ตรวจสอบประวัติการกระทำความผิด และประวัติอื่น ๆ เช่น ประวัติการศึกษาประวัติการทำงาน ประวัติการรักษาอาการติดยาเสพติดให้โทษหรือประวัติการรักษาอาการทางจิตของผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลย(๔)ตรวจสอบสุขภาพร่างกายและภาวะแห่งจิตในกรณีที่มีความจำเป็นต้องตรวจวินิจฉัยโดยละเอียดให้ดำเนินการส่งตัวผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยไปรับการวินิจฉัยจากแพทย์เพิ่มเติมนอกจากนี้ให้ดำเนินการตรวจหาสารเสพติดในปัสสาวะของผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยในคดีที่มีข้อพึงสงสัยว่าจำเลยเสพยาเสพติดให้โทษ(๕)สอบปากคำพยานบุคคล เช่น พยานบุคคลที่เกี่ยวข้องในคดีพยานใกล้ชิดผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลย พยานเพื่อนบ้าน หรือพยานที่เป็นผู้เสียหายตามแบบที่กรมคุมประพฤติกำหนด กรณีมีความจำเป็นอาจมีหนังสือเรียกพยานบุคคลเพื่อมาให้ถ้อยคำตามแบบที่กรมคุมประพฤติกำหนด(๖)กรณีมีความจำเป็นต้องตรวจสอบพยานเอกสารและพยานวัตถุให้ดำเนินการออกคำสั่งเรียกพยานเอกสารและพยานวัตถุเพื่อใช้เป็นพยานหลักฐานตามแบบที่กรมคุมประพฤติกำหนด(๗)สืบเสาะสถานที่ที่ผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยพักอาศัย หรือสถานที่ทำงานหรือสถานที่เกิดเหตุ และให้มีการบันทึกสภาพบ้าน สถานที่ทำงาน และสภาพแวดล้อมรวมทั้งสถานที่เกิดเหตุตามแบบที่กรมคุมประพฤติกำหนด ทั้งนี้ อาจมอบหมายให้อาสาสมัครคุมประพฤติตรวจสอบบ้านและสภาพแวดล้อมของผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยก็ได้(๘)กรณีจำเป็นต้องนำกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์มาใช้ ให้ดำเนินการตามระเบียบกรมคุมประพฤติ ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการในการดำเนินการเพื่อสร้างความยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ข้อ๙ การแสวงหาและรวบรวมข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยพนักงานคุมประพฤติอาจใช้วิธีการอื่นใด ตามที่กรมคุมประพฤติกำหนดข้อ๑๐ การแสวงหาและรวบรวมข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยตามข้อ๙ พนักงานคุมประพฤติต้องให้ความสำคัญและคำนึงถึงข้อมูล ดังต่อไปนี้(๑)มูลเหตุ แรงจูงใจและความรุนแรงในการกระทำผิด รวมทั้งความสำนึกผิด(๒)ความเสียหายและการเยียวยาผู้เสียหายรวมทั้งความประสงค์ของผู้เสียหายในการลงโทษ(๓)ประวัติการกระทำความผิดที่ผ่านมาและแนวโน้มการกระทำผิดซ้ำ(๔)ปัจจัยส่วนบุคคล ครอบครัวและสภาพแวดล้อม ต่อการกลับตนเป็นพลเมืองดีส่วนที่ ๓การวิเคราะห์ข้อมูลและประเมิน ข้อ๑๑ การวิเคราะห์ข้อมูลและประเมินผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยให้พนักงานคุมประพฤติดำเนินการ ดังต่อไปนี้(๑)ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลที่ได้จากการแสวงหาและรวบรวมข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลย(๒)วิเคราะห์ความน่าเชื่อถือของพยานบุคคลจากบันทึกถ้อยคำพยานโดยพิจารณาถึงความสัมพันธ์ระหว่างผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยกับพยานฐานะของพยาน รวมทั้งความสอดคล้องกับพยานหลักฐานในสำนวนวิเคราะห์ความน่าเชื่อถือของพยานเอกสารโดยพิจารณาถึงแหล่งที่มาของเอกสารหรือเอกสารที่เคยใช้อ้างอิง หรือใช้ประกอบในการก่อนิติสัมพันธ์ที่มีกฎหมายหรือส่วนราชการรับรอง และวิเคราะห์ความน่าเชื่อถือของพยานวัตถุโดยพิจารณาตามสภาพที่ปรากฏเชิงประจักษ์(๓)ประมวลข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลย ได้แก่ อายุประวัติการกระทำความผิด ประวัติครอบครัวและสถานภาพการสมรส บ้านและสภาพแวดล้อม การศึกษาอบรม การประกอบอาชีพ ฐานะทางเศรษฐกิจนิสัยความประพฤติ สุขภาพและภาวะแห่งจิต สภาพความผิดและพฤติการณ์แห่งคดีการบรรเทาผลร้ายและเหตุอื่นอันควรปราณี(๔)จำแนกโดยประเมินผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยเพื่อพิจารณาระดับความเสี่ยงหรือแนวโน้มการกระทำผิดซ้ำและกำหนดวิธีการปฏิบัติที่เหมาะสมสำหรับผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยแต่ละรายตามหลักเกณฑ์ที่กรมคุมประพฤติกำหนดส่วนที่ ๔การจัดทำรายงาน ข้อ๑๒ เว้นแต่ศาลจะมีคำสั่งเป็นอย่างอื่นให้พนักงานคุมประพฤติดำเนินการจัดทำรายงานและความเห็นในการสืบเสาะและพินิจผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยให้ศาลให้แล้วเสร็จภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่สำนักงานคุมประพฤติได้รับคำสั่ง ในกรณีที่มีเหตุจำเป็นอาจร้องขอต่อศาลเพื่อสั่งให้ขยายเวลาออกไปได้อีกไม่เกินสามสิบวันข้อ๑๓ เว้นแต่ศาลจะมีคำสั่งเป็นอย่างอื่นให้พนักงานคุมประพฤติจัดทำรายงานสืบเสาะและพินิจผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยให้มีสาระสำคัญ ดังต่อไปนี้(๑)ประวัติครอบครัวและภูมิหลัง ได้แก่ อายุ ประวัติ ความประพฤติ สติปัญญา การศึกษาอบรม สุขภาพ ภาวะแห่งจิต นิสัย อาชีพ(๒)ประวัติการกระทำความผิด(๓)สภาพความผิดและพฤติการณ์แห่งคดี การรู้สึกความผิดและพยายามบรรเทาผลร้ายที่เกิดขึ้นตลอดจนข้อเท็จจริงที่เกี่ยวกับความเสียหายและความเห็นของผู้เสียหายหรือบุคคลที่เกี่ยวข้องในกรณีที่มีการทำข้อตกลงจากการดำเนินการเพื่อสร้างความยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ให้เสนอข้อตกลงดังกล่าวให้ศาลทราบ(๔)เหตุอื่นอันควรปราณี(๕)ความต้องการของผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยเกี่ยวกับวิธีการคุมความประพฤติ(๖)ความเห็นเกี่ยวกับความสามารถในการแก้ไขปรับปรุงตนเอง และวิธีการคุมความประพฤติ โดยให้นำผลการจำแนกจากแบบประเมินผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยประกอบการเสนอความเห็นข้อ๑๔ ในกรณีที่มีการคัดค้านรายงานสืบเสาะและพินิจผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยให้พนักงานคุมประพฤตินำพยานหลักฐานเข้าสืบประกอบรายงานและความเห็นต่อศาลหมวด ๒ผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นนักโทษเด็ดขาด ส่วนที่ ๑การรับคดี ข้อ๑๕ เมื่อสำนักงานคุมประพฤติได้รับหนังสือให้สืบเสาะและพินิจผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นนักโทษเด็ดขาดจากกรมราชทัณฑ์หรือเรือนจำทหารให้เจ้าหน้าที่ธุรการดำเนินการเบื้องต้นดังนี้(๑)จัดทำทะเบียนคดี และตรวจสอบข้อมูลบุคคล(๒)ตรวจสอบประวัติการกระทำความผิด(๓)จัดทำสำนวนคดีสืบเสาะและพินิจโดยการรวบรวมเอกสารและหลักฐานที่เกี่ยวข้องให้ถูกต้องครบถ้วน(๔)นำเข้าข้อมูลในระบบสารสนเทศ และสารบบคดีของสำนักงานคุมประพฤติ(๕)ดำเนินการอื่น ๆ ตามที่ได้รับมอบหมายข้อ๑๖ ให้ผู้อำนวยการหรือผู้ที่ได้รับมอบหมายพิจารณามอบหมายคดีให้พนักงานคุมประพฤติดำเนินการข้อ๑๗ ให้พนักงานคุมประพฤติที่ได้รับมอบหมายให้ดำเนินการสืบเสาะและพินิจผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นนักโทษเด็ดขาดตามข้อ๑๖ บันทึกข้อมูลหรือปรับปรุงข้อมูลในระบบสารสนเทศให้ถูกต้องครบถ้วนและเป็นปัจจุบันส่วนที่ ๒การแสวงหาและรวบรวมข้อเท็จจริง ข้อ๑๘ การแสวงหาและรวบรวมข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นนักโทษเด็ดขาดให้พนักงานคุมประพฤติดำเนินการดังต่อไปนี้(๑)รวบรวมเอกสารประกอบสำนวน และวางแผนการสืบเสาะและพินิจ(๒)บันทึกถ้อยคำหรือรวบรวมพยานหลักฐานที่แสดงให้เห็นว่าผู้อุปการะเป็นผู้มีความพร้อมยอมรับการอุปการะผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นนักโทษเด็ดขาดที่ได้รับพักการลงโทษหรือลดวันต้องโทษจำคุกด้วยความสมัครใจและผู้อุปการะเป็นบุคคลที่มีความประพฤติเหมาะสม รวมทั้งมีความสามารถในการให้คำแนะนำ ตักเตือน มิให้กระทำผิดซ้ำและช่วยเหลือผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นนักโทษเด็ดขาดให้ดำเนินชีวิตไปอย่างปกติสุข(๓)บันทึกถ้อยคำเกี่ยวกับความคิดเห็นของผู้เสียหายหรือผู้ที่ได้รับผลกระทบทุกคดีเว้นแต่ผู้เสียหายไม่ประสงค์ให้ถ้อยคำ(๔)บันทึกถ้อยคำเพื่อนบ้านหรือผู้นำชุมชนเกี่ยวกับความคิดเห็นต่อการพิจารณาปล่อยตัวพักการลงโทษหรือลดวันต้องโทษจำคุก(๕)แสวงหาข้อเท็จจริงเกี่ยวกับสภาพแวดล้อมของผู้อุปการะที่ผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นนักโทษเด็ดขาดจะไปพักอาศัยอยู่ด้วยการแสวงหาและรวบรวมข้อเท็จจริงตาม(๒) (๓) (๔)พนักงานคุมประพฤติอาจมอบหมายให้อาสาสมัครคุมประพฤติดำเนินการได้ตามที่เห็นสมควรการดำเนินการตาม(๒) (๓) (๔) ให้ใช้แบบตามที่กรมคุมประพฤติกำหนดข้อ๑๙ การแสวงหาและรวบรวมข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นนักโทษเด็ดขาดพนักงานคุมประพฤติอาจใช้วิธีการอื่นใด ตามที่กรมคุมประพฤติกำหนดส่วนที่ ๓การวิเคราะห์ข้อมูลและประเมิน ข้อ๒๐ ในการวิเคราะห์และประเมินผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นนักโทษเด็ดขาดเพื่อการพิจารณาปล่อยตัวพักการลงโทษหรือลดวันต้องโทษจำคุกให้ประมวลข้อมูลเกี่ยวกับผู้อุปการะผู้เสียหาย เพื่อนบ้านหรือผู้นำชุมชนและสภาพแวดล้อมของผู้อุปการะที่ได้จากการแสวงหาข้อเท็จจริงในข้อ ๑๘ และข้อ ๑๙ส่วนที่ ๔การจัดทำรายงาน ข้อ๒๑ ให้พนักงานคุมประพฤติดำเนินการจัดทำรายงานและความเห็นในการสืบเสาะและพินิจผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นนักโทษเด็ดขาดให้แล้วเสร็จภายในหกสิบวันนับแต่วันที่สำนักงานคุมประพฤติได้รับหนังสือจากกรมราชทัณฑ์หรือเรือนจำทหารในกรณีที่มีเหตุจำเป็น อธิบดีกรมคุมประพฤติอาจขยายเวลาออกไปได้อีกไม่เกินสามสิบวันโดยแจ้งให้กรมราชทัณฑ์หรือเรือนจำทหารทราบข้อ๒๒ ให้พนักงานคุมประพฤติจัดทำรายงานสืบเสาะและพินิจผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นนักโทษเด็ดขาดให้มีสาระสำคัญ ดังต่อไปนี้(๑)ข้อมูลและความเห็นของผู้อุปการะ(๒)ความคิดเห็นของผู้เสียหาย ผู้นำชุมชน หรือเพื่อนบ้าน(๓)ลักษณะที่อยู่อาศัยและสภาพแวดล้อม(๔)ความเห็นหมวด ๓การส่งเสริมและสนับสนุน ข้อ๒๓ ให้ผู้อำนวยการรับผิดชอบในการดำเนินการตรวจสอบคุณภาพมาตรฐานและส่งเสริมสนับสนุนการปฏิบัติงานการสืบเสาะและพินิจให้เกิดประสิทธิภาพตลอดทั้งกระบวนการข้อ๒๔ ให้ผู้อำนวยการบริหารจัดการให้มีการประสานความร่วมมือกับหน่วยงานของรัฐองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น องค์กรพัฒนาเอกชน องค์กรชุมชนหรือองค์กรอื่น ๆเพื่อให้มีบทบาทในการส่งเสริมสนับสนุนการแก้ไขฟื้นฟูผู้กระทำผิดในชุมชนประกาศ ณ วันที่ ๑๙เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๐สุวพันธุ์ ตันยุวรรธนะรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมภวรรณตรี/จัดทำ๒๕ พฤษภาคม๒๕๖๐ชวัลพร/ตรวจ๒๕ พฤษภาคม๒๕๖๐[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๓๔/ตอนพิเศษ ๑๓๘ ง/หน้า ๑/๒๓ พฤษภาคม ๒๕๖๐