กฎกระทรวงกฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษาพ.ศ. ๒๕๕๐[๑] อาศัยอำนาจตามความในมาตรา๕ และมาตรา ๓๙ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๒ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๔๕ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการออกกฎกระทรวงไว้ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ ให้ปลัดกระทรวงศึกษาธิการหรือเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานพิจารณาดำเนินการกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษาในด้านวิชาการ ด้านงบประมาณ ด้านการบริหารงานบุคคล และด้านการบริหารทั่วไปไปยังคณะกรรมการเขตพื้นที่การศึกษาสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา หรือสถานศึกษาในอำนาจหน้าที่ของตน แล้วแต่กรณีในเรื่องดังต่อไปนี้(๑)ด้านวิชาการ(ก)การพัฒนาหรือการดำเนินการเกี่ยวกับการให้ความเห็นการพัฒนาสาระหลักสูตรท้องถิ่น(ข)การวางแผนงานด้านวิชาการ(ค)การจัดการเรียนการสอนในสถานศึกษา(ง)การพัฒนาหลักสูตรของสถานศึกษา(จ)การพัฒนากระบวนการเรียนรู้(ฉ)การวัดผล ประเมินผล และดำเนินการเทียบโอนผลการเรียน(ช)การวิจัยเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษาในสถานศึกษา(ซ)การพัฒนาและส่งเสริมให้มีแหล่งเรียนรู้(ฌ)การนิเทศการศึกษา(ญ)การแนะแนว(ฎ)การพัฒนาระบบประกันคุณภาพภายในและมาตรฐานการศึกษา(ฏ)การส่งเสริมชุมชนให้มีความเข้มแข็งทางวิชาการ(ฐ)การประสานความร่วมมือในการพัฒนาวิชาการกับสถานศึกษาและองค์กรอื่น(ฑ)การส่งเสริมและสนับสนุนงานวิชาการแก่บุคคล ครอบครัว องค์กร หน่วยงาน สถานประกอบการและสถาบันอื่นที่จัดการศึกษา(ฒ)การจัดทำระเบียบและแนวปฏิบัติเกี่ยวกับงานด้านวิชาการของสถานศึกษา(ณ)การคัดเลือกหนังสือ แบบเรียนเพื่อใช้ในสถานศึกษา(ด)การพัฒนาและใช้สื่อเทคโนโลยีเพื่อการศึกษา(๒)ด้านงบประมาณ(ก)การจัดทำแผนงบประมาณและคำขอตั้งงบประมาณเพื่อเสนอต่อปลัดกระทรวงศึกษาธิการหรือเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน แล้วแต่กรณี(ข)การจัดทำแผนปฏิบัติการใช้จ่ายเงินตามที่ได้รับจัดสรรงบประมาณจากสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานโดยตรง(ค)การอนุมัติการใช้จ่ายงบประมาณที่ได้รับจัดสรร(ง)การขอโอนและการขอเปลี่ยนแปลงงบประมาณ(จ)การรายงานผลการเบิกจ่ายงบประมาณ(ฉ)การตรวจสอบติดตามและรายงานการใช้งบประมาณ(ช)การตรวจสอบติดตามและรายงานการใช้ผลผลิตจากงบประมาณ(ซ)การระดมทรัพยากรและการลงทุนเพื่อการศึกษา(ฌ)การปฏิบัติงานอื่นใดตามที่ได้รับมอบหมายเกี่ยวกับกองทุนเพื่อการศึกษา(ญ)การบริหารจัดการทรัพยากรเพื่อการศึกษา(ฎ)การวางแผนพัสดุ(ฏ)การกำหนดรูปแบบรายการ หรือคุณลักษณะเฉพาะของครุภัณฑ์หรือสิ่งก่อสร้างที่ใช้เงินงบประมาณเพื่อเสนอต่อปลัดกระทรวงศึกษาธิการหรือเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน แล้วแต่กรณี(ฐ)การพัฒนาระบบข้อมูลและสารสนเทศเพื่อการจัดทำและจัดหาพัสดุ(ฑ)การจัดหาพัสดุ(ฒ)การควบคุมดูแล บำรุงรักษาและจำหน่ายพัสดุ(ณ)การจัดหาผลประโยชน์จากทรัพย์สิน(ด)การเบิกเงินจากคลัง(ต)การรับเงิน การเก็บรักษาเงิน และการจ่ายเงิน(ถ)การนำเงินส่งคลัง(ท)การจัดทำบัญชีการเงิน(ธ)การจัดทำรายงานทางการเงินและงบการเงิน(น)การจัดทำหรือจัดหาแบบพิมพ์บัญชี ทะเบียน และรายงาน(๓)ด้านการบริหารงานบุคคล(ก)การวางแผนอัตรากำลัง(ข)การจัดสรรอัตรากำลังข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา(ค)การสรรหาและบรรจุแต่งตั้ง(ง)การเปลี่ยนตำแหน่งให้สูงขึ้น การย้ายข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา(จ)การดำเนินการเกี่ยวกับการเลื่อนขั้นเงินเดือน(ฉ)การลาทุกประเภท(ช)การประเมินผลการปฏิบัติงาน(ซ)การดำเนินการทางวินัยและการลงโทษ(ฌ)การสั่งพักราชการและการสั่งให้ออกจากราชการไว้ก่อน(ญ)การรายงานการดำเนินการทางวินัยและการลงโทษ(ฎ)การอุทธรณ์และการร้องทุกข์(ฏ)การออกจากราชการ(ฐ)การจัดระบบและการจัดทำทะเบียนประวัติ(ฑ)การจัดทำบัญชีรายชื่อและให้ความเห็นเกี่ยวกับการเสนอขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์(ฒ)การส่งเสริมการประเมินวิทยฐานะข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา(ณ)การส่งเสริมและยกย่องเชิดชูเกียรติ(ด)การส่งเสริมมาตรฐานวิชาชีพและจรรยาบรรณวิชาชีพ(ต)การส่งเสริมวินัย คุณธรรมและจริยธรรมสำหรับข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา(ถ)การริเริ่มส่งเสริมการขอรับใบอนุญาต(ท)การพัฒนาข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาการดำเนินการที่เกี่ยวกับการบริหารงานบุคคลให้เป็นไปตามกฎหมายว่าด้วยการนั้น(๔)ด้านการบริหารทั่วไป(ก)การพัฒนาระบบและเครือข่ายข้อมูลสารสนเทศ(ข)การประสานงานและพัฒนาเครือข่ายการศึกษา(ค)การวางแผนการบริหารงานการศึกษา(ง)งานวิจัยเพื่อพัฒนานโยบายและแผน(จ)การจัดระบบการบริหารและพัฒนาองค์กร(ฉ)การพัฒนามาตรฐานการปฏิบัติงาน(ช)งานเทคโนโลยีเพื่อการศึกษา(ซ)การดำเนินงานธุรการ(ฌ)การดูแลอาคารสถานที่และสภาพแวดล้อม(ญ)การจัดทำสำมะโนผู้เรียน(ฎ)การรับนักเรียน(ฏ)การเสนอความเห็นเกี่ยวกับเรื่องการจัดตั้ง ยุบ รวมหรือเลิกสถานศึกษา(ฐ)การประสานการจัดการศึกษาในระบบ นอกระบบและตามอัธยาศัย(ฑ)การระดมทรัพยากรเพื่อการศึกษา(ฒ)การทัศนศึกษา(ณ)งานกิจการนักเรียน(ด)การประชาสัมพันธ์งานการศึกษา(ต)การส่งเสริม สนับสนุนและประสานการจัดการศึกษาของบุคคล ชุมชน องค์กร หน่วยงานและสถาบันสังคมอื่นที่จัดการศึกษา(ถ)งานประสานราชการกับส่วนภูมิภาคและส่วนท้องถิ่น(ท)การรายงานผลการปฏิบัติงาน(ธ)การจัดระบบการควบคุมภายในหน่วยงาน(น)แนวทางการจัดกิจกรรมเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในการลงโทษนักเรียนข้อ ๒ การกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษาตามข้อ๑ ให้คำนึงถึงหลักการดังต่อไปนี้(๑)ความพร้อมและความเหมาะสมในการปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการเขตพื้นที่การศึกษาสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาและสถานศึกษา ที่จะสามารถรับผิดชอบดำเนินการตามขีดความสามารถได้อย่างมีประสิทธิภาพ(๒)ความสอดคล้องกับกฎหมาย กฎ ระเบียบประกาศหรือมติคณะรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องกับเรื่องที่จะกระจายอำนาจ(๓)ความเป็นเอกภาพด้านมาตรฐานและนโยบายด้านการศึกษา(๔)ความเป็นอิสระและความคล่องตัวในการบริหารและการจัดการศึกษา(๕)มุ่งเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชน และผู้มีส่วนได้เสียในพื้นที่(๖)มุ่งให้เกิดผลสำเร็จแก่สถานศึกษาโดยเน้นการกระจายอำนาจให้แก่สถานศึกษาให้มากที่สุดเพื่อให้สถานศึกษานั้นมีความเข้มแข็งและความคล่องตัว(๗)เพิ่มคุณภาพและประสิทธิภาพให้แก่สถานศึกษา(๘)เพื่อให้ผู้มีหน้าที่รับผิดชอบในการดำเนินการเป็นผู้ตัดสินใจในเรื่องนั้น ๆ โดยตรงข้อ ๓ การกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษาตามที่กำหนดในข้อ๑ เรื่องใดจะกำหนดให้คณะกรรมการเขตพื้นที่การศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาหรือสถานศึกษาเป็นผู้รับมอบการกระจายอำนาจ ให้เป็นไปตามที่ปลัดกระทรวงศึกษาธิการหรือเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน แล้วแต่กรณี ประกาศกำหนด ทั้งนี้ในประกาศดังกล่าวอาจกำหนดให้ในระยะแรกมีการกระจายอำนาจเฉพาะบางเรื่องหรือกำหนดการกระจายอำนาจให้เขตพื้นที่การศึกษา หรือสถานศึกษาแตกต่างกันตามลักษณะหรือความพร้อมและความเหมาะสมในการปฏิบัติหน้าที่รวมทั้งอาจกำหนดเงื่อนไขที่ต้องปฏิบัติในการดำเนินการตามที่ได้รับมอบการกระจายอำนาจได้แต่จะต้องปรับปรุงการกระจายอำนาจนั้นให้เพิ่มมากขึ้นตามช่วงเวลาที่เหมาะสมเพื่อให้เป็นไปตามหลักการในข้อ ๒ สำหรับการกระจายอำนาจให้แก่สถานศึกษาอาจกำหนดให้การดำเนินการในเรื่องใดต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการสถานศึกษาด้วยก็ได้เพื่อประโยชน์ในการปฏิบัติงานให้เป็นไปโดยถูกต้องปลัดกระทรวงศึกษาธิการ หรือเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน แล้วแต่กรณีอาจประกาศกำหนดขอบเขตวิธีการปฏิบัติงานตามที่มีการกระจายอำนาจ เพื่อให้คณะกรรมการเขตพื้นที่การศึกษาสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา หรือสถานศึกษาที่ได้รับมอบการกระจายอำนาจปฏิบัติได้ข้อ ๔ ให้สำนักงานปลัดกระทรวงหรือสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน แล้วแต่กรณี มีหน้าที่สนับสนุนส่งเสริม และกำกับดูแลการกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษา ดังต่อไปนี้(๑)ส่งเสริมสนับสนุนให้มีการปฏิบัติงานตามอำนาจหน้าที่ที่ได้รับการกระจายอำนาจอย่างมีประสิทธิภาพ(๒)จัดให้มีระบบการกำกับ ดูแล ติดตาม ตรวจสอบ ประเมินผล และนิเทศการกระจายอำนาจให้เป็นไปตามกฎหมาย(๓)ให้ข้อเสนอแนะหรือแนะนำการใช้อำนาจ ตลอดจนมีอำนาจยับยั้งและแก้ไขการใช้อำนาจของคณะกรรมการเขตพื้นที่การศึกษาสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา และสถานศึกษา ให้เป็นไปตามกฎหมาย(๔)ศึกษา วิเคราะห์ เพื่อการปรับปรุงพัฒนาระบบการกระจายอำนาจการบริหารอย่างต่อเนื่อง(๕)รายงานผลการดำเนินการกระจายอำนาจและเสนอแนะปัญหาอุปสรรคและแนวทางการพัฒนาต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการทราบอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้งให้ผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามีหน้าที่สนับสนุนส่งเสริม กำกับดูแลและประเมินผลการดำเนินงานของสถานศึกษาที่ได้รับมอบการกระจายอำนาจให้เป็นไปตามแนวทางที่ปลัดกระทรวงศึกษาธิการหรือเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานกำหนดข้อ ๕ ในกรณีที่ปลัดกระทรวงศึกษาธิการหรือเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานเห็นสมควรหรือได้รับการร้องขอจากสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาหรือกลุ่มสถานศึกษา ปลัดกระทรวงศึกษาธิการหรือเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานอาจประกาศกำหนดให้รวมกลุ่มสถานศึกษาหลายแห่งทั้งในเขตพื้นที่การศึกษาเดียวกันหรือต่างเขตพื้นที่การศึกษาเป็นระบบเครือข่ายส่งเสริมประสิทธิภาพการศึกษาเพื่อดำเนินการหรือช่วยเหลือกันในการปฏิบัติหน้าที่ในเรื่องที่ได้รับการกระจายอำนาจโดยคำนึงถึงความพร้อมของแต่ละสถานศึกษาด้วยข้อ ๖ การกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษาของสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาและสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา ให้เป็นไปตามกฎหมายว่าด้วยการนั้นให้ไว้ ณ วันที่ ๘พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๐วิจิตร ศรีสอ้านรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการหมายเหตุ :-เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ โดยที่มาตรา ๓๙แห่งพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๒ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๔๕บัญญัติให้กระทรวงศึกษาธิการกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษาทั้งด้านวิชาการ ด้านงบประมาณ ด้านการบริหารงานบุคคลและด้านการบริหารทั่วไปไปยังคณะกรรมการ และสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษารวมทั้งสถานศึกษาในเขตพื้นที่การศึกษาโดยตรง ทั้งนี้หลักเกณฑ์และวิธีการกระจายอำนาจดังกล่าว ให้เป็นไปตามที่กำหนดในกฎกระทรวง จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้ดลธี/ผู้จัดทำ๑๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๒พัชรินทร์/ตรวจ๑๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๒วิมล/ปรับปรุง๔ พฤษภาคม ๒๕๕๙[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๒๔/ตอนที่ ๒๔ ก/หน้า ๒๙/๑๖ พฤษภาคม ๒๕๕๐