คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2827/2539หลักกฎหมาย: โจทก์ขอให้กักเรือของจำเลยที่1ซึ่งมีภูมิลำเนาอยู่ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวเพื่อเป็นประกันการชำระหนี้ตามพระราชบัญญัติการกักเรือพ.ศ.2534ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้กักเรือของจำเลยที่1ไว้ตามขอต่อมาโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยที่1ร่วมรับผิดชดใช้ค่าเสียหายเนื่องจากจำเลยที่1ปฎิบัติผิดสัญญารับขนเป็นคดีนี้ดังนี้การส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่นใดให้แก่จำเลยจึงต้องเป็นไปตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯมาตรา29วรรคหนึ่ง(1)ซึ่งบัญญัติว่าถ้ามีตัวแทนให้ส่งแก่ตัวแทนและวรรคสามซึ่งบัญญัติว่าให้ถือว่าจำเลยได้รับคำคู่ความหรือเอกสารนั้นเมื่อระยะเวลาสิบห้าวันได้ล่วงพ้นไปแล้วนับแต่วันที่ได้ส่งหรือปิดคำคู่ความหรือเอกสารนั้น เมื่อพระราชบัญญัติการกักเรือฯบัญญัติถึงวิธีการส่งคำคู่ความให้แก่จำเลยซึ่งมิได้มีภูมิลำเนาอยู่ในราชอาณาจักรไว้เป็นพิเศษโดยเฉพาะแล้วจึงไม่อาจนำบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา83ทวิและมาตรา83ฉอันเป็นบททั่วไปมาใช้บังคับกรณีสืบเนื่องมาจากโจทก์ร้องขอให้กักเรือพัฒนา 188 ของจำเลยที่ 1 เพื่อเป็นประกันการชำระหนี้แก่โจทก์ตามพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534 ศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วมีคำสั่งให้กักเรือพัฒนา 188 ไว้ จำเลยที่ 1 ซึ่งมีภูมิลำเนาอยู่ที่ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ได้แต่งตั้งและมอบอำนาจให้นายบรรจบ วงษ์วิบูลย์สิน ตัวแทนยื่นคำร้องขอให้ปล่อยเรือศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตต่อมาโจทก์ยื่นฟ้องจำเลยทั้งสามให้ร่วมกันรับผิดชดใช้ค่าเสียหายอันเกิดจากเรือพัฒนา 188 ซึ่งปฎิเสธ ไม่รับขนส่งสินค้าตามสัญญารับขนทางทะเลให้แก่โจทก์โจทก์ส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องให้แก่นายบรรจบ วงษ์วิบูลย์สิน ตัวแทนของจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นผู้ยื่นคำร้องขอให้ปล่อยเรือตามพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534โดยการปิดหมายเมื่อวันที่ 7 มกราคม 2537 จำเลยที่ 1 ยื่นคำให้การเมื่อวันที่ 7 มีนาคม 2537ศาลชั้นต้นมีคำสั่งไม่รับคำให้การ โดยเห็นว่าจำเลยที่ 1 มิได้ยื่นคำให้การภายในกำหนด 45 วันจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้สืบเนื่องมาจากโจทก์ขอให้กักเรือพัฒนา 188 ของจำเลยที่ 1 ซึ่งมีภูมิลำเนาอยู่ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวเพื่อเป็นประกันการชำระหนี้ตามพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534 ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้กักเรือของจำเลยที่ 1 ไว้ตามขอ ต่อมาโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยที่ 1ร่วมรับผิดชดใช้ค่าเสียหายเนื่องจากจำเลยที่ 1 ปฎิบัติ ผิดสัญญารับขนเป็นคดีนี้ ตามพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534 มาตรา 3 วรรคสองบัญญัติว่า "สิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือ" หมายความว่า สิทธิเรียกร้องอันเกิดจาก (ค) สัญญาเกี่ยวกับการใช้ เช่า เช่าซื้อหรือยืมเรือ การให้บริการบรรทุก หรือสัญญาอื่นทำนองเดียวกัน คดีนี้โจทก์ฟ้องให้จำเลยที่ 1 รับผิดชดใช้ค่าเสียหายฐานปฎิบัติ ผิดสัญญารับขนซึ่งเป็นการใช้สิทธิเรียกร้องอันเกิดจากสัญญาการให้บริการบรรทุกจึงเป็นการใช้สิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือตามนัยแห่งพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534 มาตรา 3 ดังกล่าวข้างต้นนั่นเอง ดังนั้นเมื่อจำเลยที่ 1 ผู้ถูกฟ้อง มิได้มีภูมิลำเนาในราชอาณาจักร การส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่นใดให้แก่จำเลยจึงต้องเป็นไปตามพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534มาตรา 29 วรรคหนึ่ง ซึ่งบัญญัติไว้เป็นพิเศษว่า "เมื่อลูกหนี้ซึ่งมิได้มีภูมิลำเนาในราชอาณาจักรถูกฟ้องคดีแล้ว และยังไม่ได้ตั้งทนายความไว้ การส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่นใดให้แก่จำเลย (1)ถ้ามีตัวแทนให้ส่งแก่ตัวแทน" และวรรคสามบัญญัติว่า "เมื่อได้ปฎิบัติตามวรรคหนึ่ง แล้ว ให้ถือว่าจำเลยได้รับคำคู่ความหรือเอกสารนั้นเมื่อระยะเวลาสิบห้าวันได้ล่วงพ้นไปแล้วนับแต่วันที่ได้ส่งหรือปิดคำคู่ความหรือเอกสารนั้น" ซึ่งหมายความว่า การส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่นนั้น จะมีผลต่อเมื่อกำหนดเวลาสิบห้าวันได้ล่วงพ้นไปแล้วนับแต่วันที่ได้ส่งหรือปิดคำคู่ความหรือเอกสารนั้นคดีนี้ปรากฎว่าจำเลยที่ 1 มีภูมิลำเนาอยู่ที่ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว แต่จำเลยที่ 1 แต่งตั้งให้นายบรรจบ วงษ์วิบูลย์สิน เป็นตัวแทนในการรับเอกสารต่าง ๆตามเอกสารที่แนบมาท้ายคำร้องขอให้ปล่อยเรือฉบับลงวันที่21 ตุลาคม 2536 ของศาลชั้นต้น และเจ้าพนักงานปิดหมายเรียกและสำเนาคำฟ้อง ณ ที่ภูมิลำเนาของนายบรรจบตัวแทนของจำเลยที่ 1เมื่อวันที่ 7 มกราคม 2537 จึงต้องเริ่มนับระยะเวลาตั้งแต่วันที่8 มกราคม 2537 ครบกำหนด 15 วัน ซึ่งพระราชบัญญัติการกักเรือพ.ศ. 2534 มาตรา 29 วรรคสอง บัญญัติให้ถือว่าจำเลยที่ 1 ได้รับหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องในวันที่ 22 มกราคม 2537 จึงต้องเริ่มนับกำหนดเวลายื่นคำให้การภายใน 15 วัน ตั้งแต่วันที่23 มกราคม 2537 ครบกำหนดที่จำเลยที่ 1 จะยื่นคำให้การได้ภายในวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2537 เป็นอย่างช้า ดังนั้นการที่จำเลยที่ 1ยื่นคำให้การในวันที่ 7 มีนาคม 2537 จึงพ้นกำหนดเวลาตามกฎหมายแล้ว ส่วนที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่าจำเลยที่ 1 มีสิทธิยื่นคำให้การภายในกำหนดเวลาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 83 ทวิและมาตรา 83 ฉะนั้น เห็นว่า บทบัญญัติดังกล่าวเป็นบทบัญญัติที่ใช้สำหรับกรณีการส่งหมายเรียกและคำฟ้องแก่จำเลยที่ไม่มีภูมิลำเนาอยู่ในราชอาณาจักรในกรณีทั่ว ๆ ไป แต่คดีนี้เป็นการฟ้องคดีตามสิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือ ซึ่งมีพระราชบัญญัติการกักเรือพ.ศ. 2534 มาตรา 29 บัญญัติถึงวิธีการส่งคำคู่ความให้แก่จำเลยซึ่งมิได้มีภูมิลำเนาอยู่ในราชอาณาจักรไว้เป็นพิเศษโดยเฉพาะแล้วจึงไม่อาจนำบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 83 ทวิ และมาตรา 83 ฉ อันเป็นบททั่วไปมาใช้บังคับได้ศาลล่างทั้งสองสั่งไม่รับคำให้การของจำเลยที่ 1 ชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยที่ 1 ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2827/2539บริษัท เมก้าอินเตอร์เนชั่นแนล ทรานสปอร์ต จำกัดโจทก์บริษัท ลาวชิปปิ้ง จำกัด กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 83 ทวิ, ม. 83 ฉ พ.ร.บ.การกักเรือ พ.ศ. 2534 ม. 29โจทก์ขอให้กักเรือของจำเลยที่1ซึ่งมีภูมิลำเนาอยู่ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวเพื่อเป็นประกันการชำระหนี้ตามพระราชบัญญัติการกักเรือพ.ศ.2534ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้กักเรือของจำเลยที่1ไว้ตามขอต่อมาโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยที่1ร่วมรับผิดชดใช้ค่าเสียหายเนื่องจากจำเลยที่1ปฎิบัติผิดสัญญารับขนเป็นคดีนี้ดังนี้การส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่นใดให้แก่จำเลยจึงต้องเป็นไปตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯมาตรา29วรรคหนึ่ง(1)ซึ่งบัญญัติว่าถ้ามีตัวแทนให้ส่งแก่ตัวแทนและวรรคสามซึ่งบัญญัติว่าให้ถือว่าจำเลยได้รับคำคู่ความหรือเอกสารนั้นเมื่อระยะเวลาสิบห้าวันได้ล่วงพ้นไปแล้วนับแต่วันที่ได้ส่งหรือปิดคำคู่ความหรือเอกสารนั้น เมื่อพระราชบัญญัติการกักเรือฯบัญญัติถึงวิธีการส่งคำคู่ความให้แก่จำเลยซึ่งมิได้มีภูมิลำเนาอยู่ในราชอาณาจักรไว้เป็นพิเศษโดยเฉพาะแล้วจึงไม่อาจนำบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา83ทวิและมาตรา83ฉอันเป็นบททั่วไปมาใช้บังคับกรณีสืบเนื่องมาจากโจทก์ร้องขอให้กักเรือพัฒนา 188 ของจำเลยที่ 1 เพื่อเป็นประกันการชำระหนี้แก่โจทก์ตามพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534 ศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วมีคำสั่งให้กักเรือพัฒนา 188 ไว้ จำเลยที่ 1 ซึ่งมีภูมิลำเนาอยู่ที่ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ได้แต่งตั้งและมอบอำนาจให้นายบรรจบ วงษ์วิบูลย์สิน ตัวแทนยื่นคำร้องขอให้ปล่อยเรือศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตต่อมาโจทก์ยื่นฟ้องจำเลยทั้งสามให้ร่วมกันรับผิดชดใช้ค่าเสียหายอันเกิดจากเรือพัฒนา 188 ซึ่งปฎิเสธ ไม่รับขนส่งสินค้าตามสัญญารับขนทางทะเลให้แก่โจทก์โจทก์ส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องให้แก่นายบรรจบ วงษ์วิบูลย์สิน ตัวแทนของจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นผู้ยื่นคำร้องขอให้ปล่อยเรือตามพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534โดยการปิดหมายเมื่อวันที่ 7 มกราคม 2537 จำเลยที่ 1 ยื่นคำให้การเมื่อวันที่ 7 มีนาคม 2537ศาลชั้นต้นมีคำสั่งไม่รับคำให้การ โดยเห็นว่าจำเลยที่ 1 มิได้ยื่นคำให้การภายในกำหนด 45 วันจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้สืบเนื่องมาจากโจทก์ขอให้กักเรือพัฒนา 188 ของจำเลยที่ 1 ซึ่งมีภูมิลำเนาอยู่ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวเพื่อเป็นประกันการชำระหนี้ตามพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534 ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้กักเรือของจำเลยที่ 1 ไว้ตามขอ ต่อมาโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยที่ 1ร่วมรับผิดชดใช้ค่าเสียหายเนื่องจากจำเลยที่ 1 ปฎิบัติ ผิดสัญญารับขนเป็นคดีนี้ ตามพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534 มาตรา 3 วรรคสองบัญญัติว่า "สิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือ" หมายความว่า สิทธิเรียกร้องอันเกิดจาก (ค) สัญญาเกี่ยวกับการใช้ เช่า เช่าซื้อหรือยืมเรือ การให้บริการบรรทุก หรือสัญญาอื่นทำนองเดียวกัน คดีนี้โจทก์ฟ้องให้จำเลยที่ 1 รับผิดชดใช้ค่าเสียหายฐานปฎิบัติ ผิดสัญญารับขนซึ่งเป็นการใช้สิทธิเรียกร้องอันเกิดจากสัญญาการให้บริการบรรทุกจึงเป็นการใช้สิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือตามนัยแห่งพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534 มาตรา 3 ดังกล่าวข้างต้นนั่นเอง ดังนั้นเมื่อจำเลยที่ 1 ผู้ถูกฟ้อง มิได้มีภูมิลำเนาในราชอาณาจักร การส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่นใดให้แก่จำเลยจึงต้องเป็นไปตามพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534มาตรา 29 วรรคหนึ่ง ซึ่งบัญญัติไว้เป็นพิเศษว่า "เมื่อลูกหนี้ซึ่งมิได้มีภูมิลำเนาในราชอาณาจักรถูกฟ้องคดีแล้ว และยังไม่ได้ตั้งทนายความไว้ การส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่นใดให้แก่จำเลย (1)ถ้ามีตัวแทนให้ส่งแก่ตัวแทน" และวรรคสามบัญญัติว่า "เมื่อได้ปฎิบัติตามวรรคหนึ่ง แล้ว ให้ถือว่าจำเลยได้รับคำคู่ความหรือเอกสารนั้นเมื่อระยะเวลาสิบห้าวันได้ล่วงพ้นไปแล้วนับแต่วันที่ได้ส่งหรือปิดคำคู่ความหรือเอกสารนั้น" ซึ่งหมายความว่า การส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่นนั้น จะมีผลต่อเมื่อกำหนดเวลาสิบห้าวันได้ล่วงพ้นไปแล้วนับแต่วันที่ได้ส่งหรือปิดคำคู่ความหรือเอกสารนั้นคดีนี้ปรากฎว่าจำเลยที่ 1 มีภูมิลำเนาอยู่ที่ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว แต่จำเลยที่ 1 แต่งตั้งให้นายบรรจบ วงษ์วิบูลย์สิน เป็นตัวแทนในการรับเอกสารต่าง ๆตามเอกสารที่แนบมาท้ายคำร้องขอให้ปล่อยเรือฉบับลงวันที่21 ตุลาคม 2536 ของศาลชั้นต้น และเจ้าพนักงานปิดหมายเรียกและสำเนาคำฟ้อง ณ ที่ภูมิลำเนาของนายบรรจบตัวแทนของจำเลยที่ 1เมื่อวันที่ 7 มกราคม 2537 จึงต้องเริ่มนับระยะเวลาตั้งแต่วันที่8 มกราคม 2537 ครบกำหนด 15 วัน ซึ่งพระราชบัญญัติการกักเรือพ.ศ. 2534 มาตรา 29 วรรคสอง บัญญัติให้ถือว่าจำเลยที่ 1 ได้รับหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องในวันที่ 22 มกราคม 2537 จึงต้องเริ่มนับกำหนดเวลายื่นคำให้การภายใน 15 วัน ตั้งแต่วันที่23 มกราคม 2537 ครบกำหนดที่จำเลยที่ 1 จะยื่นคำให้การได้ภายในวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2537 เป็นอย่างช้า ดังนั้นการที่จำเลยที่ 1ยื่นคำให้การในวันที่ 7 มีนาคม 2537 จึงพ้นกำหนดเวลาตามกฎหมายแล้ว ส่วนที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่าจำเลยที่ 1 มีสิทธิยื่นคำให้การภายในกำหนดเวลาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 83 ทวิและมาตรา 83 ฉะนั้น เห็นว่า บทบัญญัติดังกล่าวเป็นบทบัญญัติที่ใช้สำหรับกรณีการส่งหมายเรียกและคำฟ้องแก่จำเลยที่ไม่มีภูมิลำเนาอยู่ในราชอาณาจักรในกรณีทั่ว ๆ ไป แต่คดีนี้เป็นการฟ้องคดีตามสิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือ ซึ่งมีพระราชบัญญัติการกักเรือพ.ศ. 2534 มาตรา 29 บัญญัติถึงวิธีการส่งคำคู่ความให้แก่จำเลยซึ่งมิได้มีภูมิลำเนาอยู่ในราชอาณาจักรไว้เป็นพิเศษโดยเฉพาะแล้วจึงไม่อาจนำบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 83 ทวิ และมาตรา 83 ฉ อันเป็นบททั่วไปมาใช้บังคับได้ศาลล่างทั้งสองสั่งไม่รับคำให้การของจำเลยที่ 1 ชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยที่ 1 ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(สวรรค์ ศักดารักษ์-อุดม มั่งมีดี-สันติ ทักราล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(คดีนี้เกิดขึ้นก่อนมีการประกาศใช้ พระราชบัญญัติ จัดตั้งศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ และวิธีพิจารณาคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ พ.ศ. 2539) เนื่องจากเรือเดินทะเลที่ให้บริการขนส่งระหว่างประเทศมักจะเป็นเรือต่างชาติซึ่งเจ้าของเรือและผู้ดำเนินงานเหล่านี้ส่วนมากไม่มีภูมิลำเนาอยู่ในราชอาณาจักรเมื่อเกิดกรณีที่เจ้าของเรือและผู้ดำเนินงานต้องรับผิดทางแพ่งต่อบุคคลซึ่งอยู่ในประเทศไทยก็ไม่สามารถดำเนินการให้เจ้าของเรือและผู้ดำเนินงานชำระหนี้ได้เนื่องจากเจ้าของเรือและผู้ดำเนินงานไม่มีทรัพย์สินอยู่ในประเทศไทย กฎหมายจึงกำหนดมาตรการพิเศษเพื่อให้ผู้เสียหายได้รับการเยียวยา โดยให้อำนาจพิเศษต่อศาลที่จะมีคำสั่งสั่งกักเรือที่เป็นของลูกหนี้ หรือลูกหนี้เป็นผู้ครอบครองเพียงเพื่อให้เพียงพอที่จะเป็นประกันการชำระหนี้อันมีมูลมาจาก"สิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือ" นั้นได้ ตามพระราชบัญญัติการกักเรือพ.ศ. 2534 ซึ่งเป็นมาตรการใหม่ที่แตกต่างจากประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง กล่าวคือการกักเรือเป็นการที่ศาลอนุญาตให้ทำให้เรือไม่สามารถเคลื่อนที่ออกไปที่อื่น เพื่อที่จะให้เรือเป็นประกันต่อสิทธิเรียกร้องทางทะเลที่เกิดขึ้น การกักเรือมิใช่การยึดเรือเพื่อเป็นการบังคับคดีชำระหนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง แต่การกักเรือเป็นเพียงการข่มขู่หรือบีบบังคับลูกหนี้ เพราะหากศาลมีคำสั่งกักเรือแล้วมีการวางประกันศาลก็ต้องปล่อยเรือกล่าวคือ ถ้ากรณีที่ลูกหนี้ที่มีภูมิลำเนาในราชอาณาจักรนำเงินมาวางศาลเต็มจำนวนที่กำหนดไว้ในคำสั่งกักเรือโดยไม่ยอมรับผิด หรือกรณีที่ลูกหนี้ซึ่งไม่มีภูมิลำเนาในราชอาณาจักร ขอให้ศาลที่สั่งกักเรือปล่อยเรือนั้นโดยทำเป็นคำร้องยื่นต่อศาล พร้อมทั้งวางหลักประกันตามที่ศาลกำหนดไว้ในคำสั่งกักเรือเพื่อเป็นประกันการชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ให้การกักเรือตามคำสั่งกักเรือเป็นอันสิ้นสุดลง (พระราชบัญญัติการกักเรือฯ มาตรา 20 และมาตรา 21 วรรคแรก) เจ้าหนี้ที่จะขอให้กักเรือไม่จำต้องเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาหรือเป็นโจทก์ที่ยื่นฟ้องคดีแล้วซึ่งจะแตกต่างจากประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง เจ้าหนี้ผู้มีสิทธิที่จะขอให้กักเรือเพียงแต่เป็นเจ้าหนี้ตามสิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือเจ้าหนี้ก็อาจยื่นคำร้องขอให้ศาลกักเรือได้เมื่อศาลมีคำสั่งกักเรือแล้ว เรือที่ถูกกักตามพระราชบัญญัตินี้ให้ถือเป็นทรัพย์สินอันเจ้าพนักงานได้ยึดไว้ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง(มาตรา 18) หากเจ้าหนี้ถูกโต้แย้งสิทธิทางแพ่งและเป็น "สิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือ" ตามความหมายของมาตรา 3 วรรคสอง แพ่งพระราชบัญญัติ การกักเรือฯ แล้ว เนื่องจาก "สิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือ" ดังกล่าวเป็นคดีแพ่ง เจ้าหนี้จึงสามารถฟ้องและดำเนินกระบวนพิจารณากับลูกหนี้โดยอาศัย ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งตามปกติ กล่าวคือ การส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้องและวิธีการคุ้มครองชั่วคราวก่อนมีคำพิพากษา ก็นำมาใช้บังคับแก่คดีดังกล่าวได้ตามปกติเช่นเดียวกับคดีแพ่งทั่วไป โดยไม่นำมาตรการพิเศษตามพระราชบัญญัติ การกักเรือฯ เข้ามาเกี่ยวข้อง นอกจากเจ้าหนี้จะมีสิทธิดำเนินคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง แล้ว เจ้าหนี้ยังมีสิทธิดำเนินคดีกับลูกหนี้โดยยื่นคำขอให้ศาลมีคำสั่งกักเรือได้ตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯ แล้วฟ้องคดีตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯ อันเป็นมาตรการพิเศษซึ่งแตกต่างจากวิธีการคุ้มครองชั่วคราวก่อนมีคำพิพากษาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง กล่าวคือ ตามพระราชบัญญัติดังกล่าวก่อนฟ้องคดีต่อศาลไม่ว่าลูกหนี้จะมีภูมิลำเนาในราชอาณาจักรหรือไม่ก็ตาม เจ้าหนี้ซึ่งมีภูมิลำเนาในราชอาณาจักรอาจขอให้ศาลสั่งกักเรือลำใดลำหนึ่งที่เป็นของลูกหนี้ หรือลูกหนี้เป็นผู้ครอบครองเพื่อให้เพียงพอที่จะเป็นประกันการชำระหนี้ตามสิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือนั้นได้ โดยทำเป็นคำร้องยื่นต่อศาลที่เรือซึ่งเจ้าหนี้ขอให้สั่งกักอยู่หรือจะเข้ามาอยู่ในเขตศาล (มาตรา 4) คำร้องขอให้กักเรือให้ทำเป็นคำร้องฝ่ายเดียว (มาตรา 7) ที่กฎหมายกำหนดให้ทำเป็นคำร้องฝ่ายเดียวเพราะถ้าหากแจ้งให้ลูกหนี้ทราบก่อน กรณีที่เรืออยู่ในราชอาณาจักรลูกหนี้ก็จะเคลื่อนย้ายเรือออกไปเสียจากราชอาณาจักร หรือหากกรณีที่ลูกหนี้กำลังจะนำเรือเข้ามาในราชอาณาจักรลูกหนี้ ลูกหนี้ก็จะไม่นำเรือเข้ามาในราชอาณาจักร เมื่อได้รับคำร้องขอให้กักเรือแล้ว ให้ศาลดำเนินการไต่สวนฝ่ายเดียวเป็นการด่วน ถ้าเป็นที่พอใจจากพยานหลักฐานที่เจ้าหนี้นำสืบมาว่า สิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือที่ยกขึ้นอ้างเป็นเหตุให้ขอกักเรือนั้นมีมูล และในกรณีที่เรือที่เจ้าหนี้ขอให้ศาลสั่งกักมิได้อยู่ในราชอาณาจักรในเวลาที่ยื่นคำร้องเจ้าหนี้แสดงให้เป็นที่พอใจศาลว่าเรือนั้นจะเข้ามาในราชอาณาจักรและจะเข้ามาอยู่ในเขตศาลให้ศาลสั่งกักเรือนั้น (มาตรา 8 วรรคหนึ่งและวรรคสอง)ในการบังคับตามคำสั่งกักเรือให้ศาลออกหมายกักเรือส่งให้เจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อดำเนินการต่อไปเป็นการด่วน (มาตรา 9 วรรคหนึ่ง)เมื่อได้รับหมายกักเรือจากศาลให้เจ้าพนักงานบังคับคดีแจ้งทางโทรศัพท์หรือโดยวิธีอื่นให้เจ้าหน้าที่ซึ่งเกี่ยวข้องกับการปล่อยเรือออกจากท่าทรายโดยพลันว่าศาลได้สั่งกักเรือ (มาตรา 11วรรคหนึ่ง) และ (1) ส่งหมายกักเรือให้นายเรือหรือผู้ควบคุมเรือลงลายมือชื่อรับไว้ในใบรับเป็นหลักฐาน (2) ปิดหมายกักเรือไว้ณ ที่แลเห็นได้ง่ายในเรือ (3) ดำเนินการอย่างอื่นที่จำเป็นเพื่อให้บรรลุผลตามหมายกักเรือ และ (4) แจ้งเป็นหนังสือให้สถานกงสุลของประเทศที่เรือนั้นมีสัญชาติทราบถึงการกักเรือ (มาตรา 12วรรคหนึ่ง) เมื่อศาลมีคำสั่งกักเรือแล้วในกรณีที่ลูกหนี้มีภูมิลำเนาในราชอาณาจักรถ้าลูกหนี้นำเงินมาวางศาลเต็มจำนวนที่กำหนดไว้ในคำสั่งกักเรือโดยไม่ยอมรับผิดให้การกักเรือตามคำสั่งกักเรือเป็นอันสิ้นสุดลง และให้ศาลสั่งปล่อยเรือที่กักไว้นั้นโดยพลัน (มาตรา 20) ลูกหนี้ซึ่งไม่มีภูมิลำเนาในราชอาณาจักรอาจขอให้ศาลที่สั่งกักเรือปล่อยเรือนั้นโดยทำเป็นคำร้องยื่นต่อศาลพร้อมทั้งวางหลักประกันตามที่ศาลกำหนดไว้ในคำสั่งกักเรือเพื่อเป็นประกันการชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ (มาตรา 21 วรรคแรก)เมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีได้ปิดหมายกักเรือตามมาตรา 12(2) แล้วเจ้าหนี้จะฟ้องตามสิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือต่อศาลดังต่อไปนี้คือ (1) ศาลที่สั่งกักเรือ (2) ศาลที่มีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีนั้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งซึ่งมิใช่ศาลตาม(1) แต่ศาลจะรับฟ้องไว้พิจารณาต่อเมื่อเจ้าหนี้ได้แสดงให้เป็นที่พอใจว่าการพิจารณาคดีในศาลนั้นจะเป็นการสะดวก (มาตรา 28)เมื่อลูกหนี้ซึ่งมิได้มีภูมิลำเนาในราชอาณาจักรถูกฟ้องคดีแล้วและยังไม่ได้ตั้งทนายความไว้การส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่นใดให้แก่จำเลย ถ้าไม่สามารถส่งในราชอาณาจักรได้ให้เจ้าพนักงานศาลปฎิบัติ ดังนี้ (1) ถ้ามีตัวแทนซึ่งลูกหนี้ตั้งบุคคลซึ่งมีภูมิลำเนาในราชอาณาจักรเป็นตัวแทนให้รับคำคู่ความและเอกสารในการดำเนินกระบวนพิจารณาชั้นขอให้สั่งปล่อยเรือ ให้ส่งแก่ตัวแทน (มาตรา 29 วรรคหนึ่ง) ในกรณีที่ไม่สามารถส่งคำคู่ความหรือเอกสารให้แก่บุคคลตาม (1) หรือ (2) ตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ได้ศาลอาจสั่งให้ปิดคำคู่ความไว้ในที่แลเห็นได้ง่าย ณ ภูมิลำเนาหรือสำนักทำการงานของบุคคลดังกล่าว หรือในกรณีที่ไม่สามารถส่งคำคู่ความหรือเอกสารให้แก่บุคคลตาม (3) ได้ ศาลอาจสั่งให้ปิดคำคู่ความไว้ ณ ที่แลเห็นได้ง่ายในเรือ ในกรณีเช่นนี้มิให้นำมาตรา 79 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาใช้บังคับ (มาตรา 29 วรรคสอง)เมื่อได้ปฎิบัติ ตามวรรคหนึ่ง หรือวรรคสองแล้ว ให้ถือว่าจำเลยได้รับคำคู่ความหรือเอกสารนั้นเมื่อระยะเวลาสิบห้าวันได้ล่วงพ้นไปแล้วนับแต่วันที่ได้ส่งหรือปิดคำคู่ความหรือเอกสารนั้น (มาตรา 29วรรคสาม) ดังที่กล่าวมาแล้วว่า เจ้าหนี้มีสิทธิฟ้องลูกหนี้ได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง หรือจะใช้สิทธิที่จะดำเนินคดีกับลูกหนี้โดยขอให้กักเรือ แล้วฟ้องตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯก็ได้ กรณีที่เจ้าหนี้เลือกใช้สิทธิขอให้กักเรือ แล้วฟ้องตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯ หาก พระราชบัญญัติ การกักเรือฯ บัญญัติเรื่องใดไว้โดยเฉพาะแล้ว ก็ต้องนำบทบัญญัติตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯ มาใช้บังคับ ไม่อาจนำบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง อันเป็นบททั่วไปมาใช้บังคับได้คดีนี้ศาลได้มีคำสั่งกักเรือและเจ้าพนักงานบังคับคดีได้ปิดหมายกักเรือตามมาตรา 12(2) ต่อมาลูกหนี้ได้ยื่นคำร้องขอให้ปล่อยเรือพร้อมทั้งวางหลักประกัน เมื่อศาล ไต่สวนคำร้องแล้วมีคำสั่งให้ปล่อยเรือ แม้ว่าศาลจะมีคำสั่งให้ปล่อยเรือที่กักไว้ไปแล้วก็ตาม แต่เนื่องจากยังมีหลักประกันที่วางไว้ตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯ เพื่อเป็นประกันการชำระหนี้แก่เจ้าหนี้เมื่อเจ้าหนี้ฟ้องคดีนี้เป็นคดีที่ยังเกี่ยวพันกับการกักเรืออยู่จึงต้องนำกระบวนพิจารณาตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯ มาใช้บังคับ มีปัญหาน่าคิดว่า กรณีที่เจ้าหนี้ยื่นคำร้องขอให้ศาลมีคำสั่งกักเรือ หากศาลไต่สวนแล้วยกคำร้อง ต่อมาเจ้าหนี้ยื่นฟ้องลูกหนี้การส่งหมายให้แก่ลูกหนี้จะต้องบังคับตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯหรือตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง กรณีดังกล่าวนี้ไม่น่าจะนำ พระราชบัญญัติการกักเรือฯ มาใช้บังคับได้ เพราะตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯ มาตรา 28 บัญญัติว่า "เมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีได้ปิดหมายกักเรือตามมาตรา 12(2) แล้ว เจ้าหนี้จะฟ้องตามสิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือต่อศาลดังต่อไปนี้ก็ได้ คือ (1) ศาลที่สั่งกักเรือ (2) ศาลที่มีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีนั้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ซึ่งมิใช่ศาลตาม (1)แต่ศาลจะรับฟ้องไว้พิจารณาต่อเมื่อเจ้าหนี้ได้แสดงให้เป็นที่พอใจว่าการพิจารณาคดีในศาลนั้นจะเป็นการสะดวก" กรณีดังกล่าวเมื่อศาลยกคำร้องก็จะไม่มีกรณีที่เจ้าพนักงานบังคับคดีได้ปิดหมายกักเรือตามมาตรา 12(2) แล้วคดีจึงไม่น่าจะอยู่ในอำนาจพิจารณาของศาลที่มีคำสั่งเกี่ยวกับกักเรือตามความหมายของพระราชบัญญัติการกักเรือฯแต่จะอยู่ในอำนาจศาลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง คดีนี้ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการส่งหมายให้แก่จำเลยตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯ มาตรา 29 บัญญัติถึงวิธีการส่งคำคู่ความให้แก่จำเลยซึ่งมิได้มีภูมิลำเนาอยู่ในราชอาณาจักรไว้เป็นพิเศษโดยเฉพาะแล้ว จึงไม่อาจนำบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 83 ทวิ และมาตรา 83 ฉอันเป็นบททั่วไปมาใช้บังคับได้ มีข้อสังเกตเพิ่มเติมว่าการส่งหมายให้แก่จำเลยตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯ ตาม มาตรา 29 วรรคสอง บัญญัติว่ากรณีที่ไม่สามารถส่งคำคู่ความ ได้ ศาลอาจสั่งให้ปิดคำคู่ความในกรณีเช่นนี้มิให้นำมาตรา 79 แห่ง ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับ กล่าวคือเมื่อปิดหมายแล้วไม่ต้องรอให้พ้น 15 วันตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง โดยพระราชบัญญัติการกักเรือฯให้ถือว่ามีผลเป็นการส่งหมายให้แก่ตัวแทนของจำเลยทันที เมื่อมีผลเป็นการส่งหมายให้แก่ตัวแทนของจำเลยแล้ว มาตรา 29 วรรคสามให้ถือว่าจำเลยได้รับคำคู่ความเมื่อระยะเวลา 15 วันได้ล่วงพ้นไปแล้วนับแต่วันที่ได้ส่งหรือปิดคำคู่ความนั้น กล่าวคือการส่งหมายให้แก่ตัวแทนของจำเลยไม่ว่าจะเป็นกรณีของการปิดหมายหรือรับหมายก็จะถือว่าส่งหมายให้แก่จำเลยเมื่อระยะเวลา 15 วันได้ล่วงพ้นไปแล้วนับแต่ปิดหรือรับหมายเช่นเดียวกัน สมชาย พงษ์พัฒนาศิลป์คำพิพากษา: กรณีสืบเนื่องมาจากโจทก์ร้องขอให้กักเรือพัฒนา 188 ของจำเลยที่ 1 เพื่อเป็นประกันการชำระหนี้แก่โจทก์ตามพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534 ศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วมีคำสั่งให้กักเรือพัฒนา 188 ไว้ จำเลยที่ 1 ซึ่งมีภูมิลำเนาอยู่ที่ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ได้แต่งตั้งและมอบอำนาจให้นายบรรจบ วงษ์วิบูลย์สิน ตัวแทนยื่นคำร้องขอให้ปล่อยเรือศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตต่อมาโจทก์ยื่นฟ้องจำเลยทั้งสามให้ร่วมกันรับผิดชดใช้ค่าเสียหายอันเกิดจากเรือพัฒนา 188 ซึ่งปฎิเสธ ไม่รับขนส่งสินค้าตามสัญญารับขนทางทะเลให้แก่โจทก์โจทก์ส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องให้แก่นายบรรจบ วงษ์วิบูลย์สิน ตัวแทนของจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นผู้ยื่นคำร้องขอให้ปล่อยเรือตามพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534โดยการปิดหมายเมื่อวันที่ 7 มกราคม 2537 จำเลยที่ 1 ยื่นคำให้การเมื่อวันที่ 7 มีนาคม 2537ศาลชั้นต้นมีคำสั่งไม่รับคำให้การ โดยเห็นว่าจำเลยที่ 1 มิได้ยื่นคำให้การภายในกำหนด 45 วันจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้สืบเนื่องมาจากโจทก์ขอให้กักเรือพัฒนา 188 ของจำเลยที่ 1 ซึ่งมีภูมิลำเนาอยู่ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวเพื่อเป็นประกันการชำระหนี้ตามพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534 ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้กักเรือของจำเลยที่ 1 ไว้ตามขอ ต่อมาโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยที่ 1ร่วมรับผิดชดใช้ค่าเสียหายเนื่องจากจำเลยที่ 1 ปฎิบัติ ผิดสัญญารับขนเป็นคดีนี้ ตามพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534 มาตรา 3 วรรคสองบัญญัติว่า "สิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือ" หมายความว่า สิทธิเรียกร้องอันเกิดจาก (ค) สัญญาเกี่ยวกับการใช้ เช่า เช่าซื้อหรือยืมเรือ การให้บริการบรรทุก หรือสัญญาอื่นทำนองเดียวกัน คดีนี้โจทก์ฟ้องให้จำเลยที่ 1 รับผิดชดใช้ค่าเสียหายฐานปฎิบัติ ผิดสัญญารับขนซึ่งเป็นการใช้สิทธิเรียกร้องอันเกิดจากสัญญาการให้บริการบรรทุกจึงเป็นการใช้สิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือตามนัยแห่งพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534 มาตรา 3 ดังกล่าวข้างต้นนั่นเอง ดังนั้นเมื่อจำเลยที่ 1 ผู้ถูกฟ้อง มิได้มีภูมิลำเนาในราชอาณาจักร การส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่นใดให้แก่จำเลยจึงต้องเป็นไปตามพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534มาตรา 29 วรรคหนึ่ง ซึ่งบัญญัติไว้เป็นพิเศษว่า "เมื่อลูกหนี้ซึ่งมิได้มีภูมิลำเนาในราชอาณาจักรถูกฟ้องคดีแล้ว และยังไม่ได้ตั้งทนายความไว้ การส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่นใดให้แก่จำเลย (1)ถ้ามีตัวแทนให้ส่งแก่ตัวแทน" และวรรคสามบัญญัติว่า "เมื่อได้ปฎิบัติตามวรรคหนึ่ง แล้ว ให้ถือว่าจำเลยได้รับคำคู่ความหรือเอกสารนั้นเมื่อระยะเวลาสิบห้าวันได้ล่วงพ้นไปแล้วนับแต่วันที่ได้ส่งหรือปิดคำคู่ความหรือเอกสารนั้น" ซึ่งหมายความว่า การส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่นนั้น จะมีผลต่อเมื่อกำหนดเวลาสิบห้าวันได้ล่วงพ้นไปแล้วนับแต่วันที่ได้ส่งหรือปิดคำคู่ความหรือเอกสารนั้นคดีนี้ปรากฎว่าจำเลยที่ 1 มีภูมิลำเนาอยู่ที่ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว แต่จำเลยที่ 1 แต่งตั้งให้นายบรรจบ วงษ์วิบูลย์สิน เป็นตัวแทนในการรับเอกสารต่าง ๆตามเอกสารที่แนบมาท้ายคำร้องขอให้ปล่อยเรือฉบับลงวันที่21 ตุลาคม 2536 ของศาลชั้นต้น และเจ้าพนักงานปิดหมายเรียกและสำเนาคำฟ้อง ณ ที่ภูมิลำเนาของนายบรรจบตัวแทนของจำเลยที่ 1เมื่อวันที่ 7 มกราคม 2537 จึงต้องเริ่มนับระยะเวลาตั้งแต่วันที่8 มกราคม 2537 ครบกำหนด 15 วัน ซึ่งพระราชบัญญัติการกักเรือพ.ศ. 2534 มาตรา 29 วรรคสอง บัญญัติให้ถือว่าจำเลยที่ 1 ได้รับหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องในวันที่ 22 มกราคม 2537 จึงต้องเริ่มนับกำหนดเวลายื่นคำให้การภายใน 15 วัน ตั้งแต่วันที่23 มกราคม 2537 ครบกำหนดที่จำเลยที่ 1 จะยื่นคำให้การได้ภายในวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2537 เป็นอย่างช้า ดังนั้นการที่จำเลยที่ 1ยื่นคำให้การในวันที่ 7 มีนาคม 2537 จึงพ้นกำหนดเวลาตามกฎหมายแล้ว ส่วนที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่าจำเลยที่ 1 มีสิทธิยื่นคำให้การภายในกำหนดเวลาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 83 ทวิและมาตรา 83 ฉะนั้น เห็นว่า บทบัญญัติดังกล่าวเป็นบทบัญญัติที่ใช้สำหรับกรณีการส่งหมายเรียกและคำฟ้องแก่จำเลยที่ไม่มีภูมิลำเนาอยู่ในราชอาณาจักรในกรณีทั่ว ๆ ไป แต่คดีนี้เป็นการฟ้องคดีตามสิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือ ซึ่งมีพระราชบัญญัติการกักเรือพ.ศ. 2534 มาตรา 29 บัญญัติถึงวิธีการส่งคำคู่ความให้แก่จำเลยซึ่งมิได้มีภูมิลำเนาอยู่ในราชอาณาจักรไว้เป็นพิเศษโดยเฉพาะแล้วจึงไม่อาจนำบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 83 ทวิ และมาตรา 83 ฉ อันเป็นบททั่วไปมาใช้บังคับได้ศาลล่างทั้งสองสั่งไม่รับคำให้การของจำเลยที่ 1 ชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยที่ 1 ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2827/2539บริษัท เมก้าอินเตอร์เนชั่นแนล ทรานสปอร์ต จำกัดโจทก์บริษัท ลาวชิปปิ้ง จำกัด กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 83 ทวิ, ม. 83 ฉ พ.ร.บ.การกักเรือ พ.ศ. 2534 ม. 29โจทก์ขอให้กักเรือของจำเลยที่1ซึ่งมีภูมิลำเนาอยู่ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวเพื่อเป็นประกันการชำระหนี้ตามพระราชบัญญัติการกักเรือพ.ศ.2534ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้กักเรือของจำเลยที่1ไว้ตามขอต่อมาโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยที่1ร่วมรับผิดชดใช้ค่าเสียหายเนื่องจากจำเลยที่1ปฎิบัติผิดสัญญารับขนเป็นคดีนี้ดังนี้การส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่นใดให้แก่จำเลยจึงต้องเป็นไปตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯมาตรา29วรรคหนึ่ง(1)ซึ่งบัญญัติว่าถ้ามีตัวแทนให้ส่งแก่ตัวแทนและวรรคสามซึ่งบัญญัติว่าให้ถือว่าจำเลยได้รับคำคู่ความหรือเอกสารนั้นเมื่อระยะเวลาสิบห้าวันได้ล่วงพ้นไปแล้วนับแต่วันที่ได้ส่งหรือปิดคำคู่ความหรือเอกสารนั้น เมื่อพระราชบัญญัติการกักเรือฯบัญญัติถึงวิธีการส่งคำคู่ความให้แก่จำเลยซึ่งมิได้มีภูมิลำเนาอยู่ในราชอาณาจักรไว้เป็นพิเศษโดยเฉพาะแล้วจึงไม่อาจนำบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา83ทวิและมาตรา83ฉอันเป็นบททั่วไปมาใช้บังคับกรณีสืบเนื่องมาจากโจทก์ร้องขอให้กักเรือพัฒนา 188 ของจำเลยที่ 1 เพื่อเป็นประกันการชำระหนี้แก่โจทก์ตามพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534 ศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วมีคำสั่งให้กักเรือพัฒนา 188 ไว้ จำเลยที่ 1 ซึ่งมีภูมิลำเนาอยู่ที่ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ได้แต่งตั้งและมอบอำนาจให้นายบรรจบ วงษ์วิบูลย์สิน ตัวแทนยื่นคำร้องขอให้ปล่อยเรือศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตต่อมาโจทก์ยื่นฟ้องจำเลยทั้งสามให้ร่วมกันรับผิดชดใช้ค่าเสียหายอันเกิดจากเรือพัฒนา 188 ซึ่งปฎิเสธ ไม่รับขนส่งสินค้าตามสัญญารับขนทางทะเลให้แก่โจทก์โจทก์ส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องให้แก่นายบรรจบ วงษ์วิบูลย์สิน ตัวแทนของจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นผู้ยื่นคำร้องขอให้ปล่อยเรือตามพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534โดยการปิดหมายเมื่อวันที่ 7 มกราคม 2537 จำเลยที่ 1 ยื่นคำให้การเมื่อวันที่ 7 มีนาคม 2537ศาลชั้นต้นมีคำสั่งไม่รับคำให้การ โดยเห็นว่าจำเลยที่ 1 มิได้ยื่นคำให้การภายในกำหนด 45 วันจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้สืบเนื่องมาจากโจทก์ขอให้กักเรือพัฒนา 188 ของจำเลยที่ 1 ซึ่งมีภูมิลำเนาอยู่ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวเพื่อเป็นประกันการชำระหนี้ตามพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534 ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้กักเรือของจำเลยที่ 1 ไว้ตามขอ ต่อมาโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยที่ 1ร่วมรับผิดชดใช้ค่าเสียหายเนื่องจากจำเลยที่ 1 ปฎิบัติ ผิดสัญญารับขนเป็นคดีนี้ ตามพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534 มาตรา 3 วรรคสองบัญญัติว่า "สิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือ" หมายความว่า สิทธิเรียกร้องอันเกิดจาก (ค) สัญญาเกี่ยวกับการใช้ เช่า เช่าซื้อหรือยืมเรือ การให้บริการบรรทุก หรือสัญญาอื่นทำนองเดียวกัน คดีนี้โจทก์ฟ้องให้จำเลยที่ 1 รับผิดชดใช้ค่าเสียหายฐานปฎิบัติ ผิดสัญญารับขนซึ่งเป็นการใช้สิทธิเรียกร้องอันเกิดจากสัญญาการให้บริการบรรทุกจึงเป็นการใช้สิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือตามนัยแห่งพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534 มาตรา 3 ดังกล่าวข้างต้นนั่นเอง ดังนั้นเมื่อจำเลยที่ 1 ผู้ถูกฟ้อง มิได้มีภูมิลำเนาในราชอาณาจักร การส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่นใดให้แก่จำเลยจึงต้องเป็นไปตามพระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534มาตรา 29 วรรคหนึ่ง ซึ่งบัญญัติไว้เป็นพิเศษว่า "เมื่อลูกหนี้ซึ่งมิได้มีภูมิลำเนาในราชอาณาจักรถูกฟ้องคดีแล้ว และยังไม่ได้ตั้งทนายความไว้ การส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่นใดให้แก่จำเลย (1)ถ้ามีตัวแทนให้ส่งแก่ตัวแทน" และวรรคสามบัญญัติว่า "เมื่อได้ปฎิบัติตามวรรคหนึ่ง แล้ว ให้ถือว่าจำเลยได้รับคำคู่ความหรือเอกสารนั้นเมื่อระยะเวลาสิบห้าวันได้ล่วงพ้นไปแล้วนับแต่วันที่ได้ส่งหรือปิดคำคู่ความหรือเอกสารนั้น" ซึ่งหมายความว่า การส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่นนั้น จะมีผลต่อเมื่อกำหนดเวลาสิบห้าวันได้ล่วงพ้นไปแล้วนับแต่วันที่ได้ส่งหรือปิดคำคู่ความหรือเอกสารนั้นคดีนี้ปรากฎว่าจำเลยที่ 1 มีภูมิลำเนาอยู่ที่ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว แต่จำเลยที่ 1 แต่งตั้งให้นายบรรจบ วงษ์วิบูลย์สิน เป็นตัวแทนในการรับเอกสารต่าง ๆตามเอกสารที่แนบมาท้ายคำร้องขอให้ปล่อยเรือฉบับลงวันที่21 ตุลาคม 2536 ของศาลชั้นต้น และเจ้าพนักงานปิดหมายเรียกและสำเนาคำฟ้อง ณ ที่ภูมิลำเนาของนายบรรจบตัวแทนของจำเลยที่ 1เมื่อวันที่ 7 มกราคม 2537 จึงต้องเริ่มนับระยะเวลาตั้งแต่วันที่8 มกราคม 2537 ครบกำหนด 15 วัน ซึ่งพระราชบัญญัติการกักเรือพ.ศ. 2534 มาตรา 29 วรรคสอง บัญญัติให้ถือว่าจำเลยที่ 1 ได้รับหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องในวันที่ 22 มกราคม 2537 จึงต้องเริ่มนับกำหนดเวลายื่นคำให้การภายใน 15 วัน ตั้งแต่วันที่23 มกราคม 2537 ครบกำหนดที่จำเลยที่ 1 จะยื่นคำให้การได้ภายในวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2537 เป็นอย่างช้า ดังนั้นการที่จำเลยที่ 1ยื่นคำให้การในวันที่ 7 มีนาคม 2537 จึงพ้นกำหนดเวลาตามกฎหมายแล้ว ส่วนที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่าจำเลยที่ 1 มีสิทธิยื่นคำให้การภายในกำหนดเวลาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 83 ทวิและมาตรา 83 ฉะนั้น เห็นว่า บทบัญญัติดังกล่าวเป็นบทบัญญัติที่ใช้สำหรับกรณีการส่งหมายเรียกและคำฟ้องแก่จำเลยที่ไม่มีภูมิลำเนาอยู่ในราชอาณาจักรในกรณีทั่ว ๆ ไป แต่คดีนี้เป็นการฟ้องคดีตามสิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือ ซึ่งมีพระราชบัญญัติการกักเรือพ.ศ. 2534 มาตรา 29 บัญญัติถึงวิธีการส่งคำคู่ความให้แก่จำเลยซึ่งมิได้มีภูมิลำเนาอยู่ในราชอาณาจักรไว้เป็นพิเศษโดยเฉพาะแล้วจึงไม่อาจนำบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 83 ทวิ และมาตรา 83 ฉ อันเป็นบททั่วไปมาใช้บังคับได้ศาลล่างทั้งสองสั่งไม่รับคำให้การของจำเลยที่ 1 ชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยที่ 1 ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(สวรรค์ ศักดารักษ์-อุดม มั่งมีดี-สันติ ทักราล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(คดีนี้เกิดขึ้นก่อนมีการประกาศใช้ พระราชบัญญัติ จัดตั้งศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ และวิธีพิจารณาคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ พ.ศ. 2539) เนื่องจากเรือเดินทะเลที่ให้บริการขนส่งระหว่างประเทศมักจะเป็นเรือต่างชาติซึ่งเจ้าของเรือและผู้ดำเนินงานเหล่านี้ส่วนมากไม่มีภูมิลำเนาอยู่ในราชอาณาจักรเมื่อเกิดกรณีที่เจ้าของเรือและผู้ดำเนินงานต้องรับผิดทางแพ่งต่อบุคคลซึ่งอยู่ในประเทศไทยก็ไม่สามารถดำเนินการให้เจ้าของเรือและผู้ดำเนินงานชำระหนี้ได้เนื่องจากเจ้าของเรือและผู้ดำเนินงานไม่มีทรัพย์สินอยู่ในประเทศไทย กฎหมายจึงกำหนดมาตรการพิเศษเพื่อให้ผู้เสียหายได้รับการเยียวยา โดยให้อำนาจพิเศษต่อศาลที่จะมีคำสั่งสั่งกักเรือที่เป็นของลูกหนี้ หรือลูกหนี้เป็นผู้ครอบครองเพียงเพื่อให้เพียงพอที่จะเป็นประกันการชำระหนี้อันมีมูลมาจาก"สิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือ" นั้นได้ ตามพระราชบัญญัติการกักเรือพ.ศ. 2534 ซึ่งเป็นมาตรการใหม่ที่แตกต่างจากประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง กล่าวคือการกักเรือเป็นการที่ศาลอนุญาตให้ทำให้เรือไม่สามารถเคลื่อนที่ออกไปที่อื่น เพื่อที่จะให้เรือเป็นประกันต่อสิทธิเรียกร้องทางทะเลที่เกิดขึ้น การกักเรือมิใช่การยึดเรือเพื่อเป็นการบังคับคดีชำระหนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง แต่การกักเรือเป็นเพียงการข่มขู่หรือบีบบังคับลูกหนี้ เพราะหากศาลมีคำสั่งกักเรือแล้วมีการวางประกันศาลก็ต้องปล่อยเรือกล่าวคือ ถ้ากรณีที่ลูกหนี้ที่มีภูมิลำเนาในราชอาณาจักรนำเงินมาวางศาลเต็มจำนวนที่กำหนดไว้ในคำสั่งกักเรือโดยไม่ยอมรับผิด หรือกรณีที่ลูกหนี้ซึ่งไม่มีภูมิลำเนาในราชอาณาจักร ขอให้ศาลที่สั่งกักเรือปล่อยเรือนั้นโดยทำเป็นคำร้องยื่นต่อศาล พร้อมทั้งวางหลักประกันตามที่ศาลกำหนดไว้ในคำสั่งกักเรือเพื่อเป็นประกันการชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ให้การกักเรือตามคำสั่งกักเรือเป็นอันสิ้นสุดลง (พระราชบัญญัติการกักเรือฯ มาตรา 20 และมาตรา 21 วรรคแรก) เจ้าหนี้ที่จะขอให้กักเรือไม่จำต้องเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาหรือเป็นโจทก์ที่ยื่นฟ้องคดีแล้วซึ่งจะแตกต่างจากประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง เจ้าหนี้ผู้มีสิทธิที่จะขอให้กักเรือเพียงแต่เป็นเจ้าหนี้ตามสิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือเจ้าหนี้ก็อาจยื่นคำร้องขอให้ศาลกักเรือได้เมื่อศาลมีคำสั่งกักเรือแล้ว เรือที่ถูกกักตามพระราชบัญญัตินี้ให้ถือเป็นทรัพย์สินอันเจ้าพนักงานได้ยึดไว้ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง(มาตรา 18) หากเจ้าหนี้ถูกโต้แย้งสิทธิทางแพ่งและเป็น "สิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือ" ตามความหมายของมาตรา 3 วรรคสอง แพ่งพระราชบัญญัติ การกักเรือฯ แล้ว เนื่องจาก "สิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือ" ดังกล่าวเป็นคดีแพ่ง เจ้าหนี้จึงสามารถฟ้องและดำเนินกระบวนพิจารณากับลูกหนี้โดยอาศัย ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งตามปกติ กล่าวคือ การส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้องและวิธีการคุ้มครองชั่วคราวก่อนมีคำพิพากษา ก็นำมาใช้บังคับแก่คดีดังกล่าวได้ตามปกติเช่นเดียวกับคดีแพ่งทั่วไป โดยไม่นำมาตรการพิเศษตามพระราชบัญญัติ การกักเรือฯ เข้ามาเกี่ยวข้อง นอกจากเจ้าหนี้จะมีสิทธิดำเนินคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง แล้ว เจ้าหนี้ยังมีสิทธิดำเนินคดีกับลูกหนี้โดยยื่นคำขอให้ศาลมีคำสั่งกักเรือได้ตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯ แล้วฟ้องคดีตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯ อันเป็นมาตรการพิเศษซึ่งแตกต่างจากวิธีการคุ้มครองชั่วคราวก่อนมีคำพิพากษาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง กล่าวคือ ตามพระราชบัญญัติดังกล่าวก่อนฟ้องคดีต่อศาลไม่ว่าลูกหนี้จะมีภูมิลำเนาในราชอาณาจักรหรือไม่ก็ตาม เจ้าหนี้ซึ่งมีภูมิลำเนาในราชอาณาจักรอาจขอให้ศาลสั่งกักเรือลำใดลำหนึ่งที่เป็นของลูกหนี้ หรือลูกหนี้เป็นผู้ครอบครองเพื่อให้เพียงพอที่จะเป็นประกันการชำระหนี้ตามสิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือนั้นได้ โดยทำเป็นคำร้องยื่นต่อศาลที่เรือซึ่งเจ้าหนี้ขอให้สั่งกักอยู่หรือจะเข้ามาอยู่ในเขตศาล (มาตรา 4) คำร้องขอให้กักเรือให้ทำเป็นคำร้องฝ่ายเดียว (มาตรา 7) ที่กฎหมายกำหนดให้ทำเป็นคำร้องฝ่ายเดียวเพราะถ้าหากแจ้งให้ลูกหนี้ทราบก่อน กรณีที่เรืออยู่ในราชอาณาจักรลูกหนี้ก็จะเคลื่อนย้ายเรือออกไปเสียจากราชอาณาจักร หรือหากกรณีที่ลูกหนี้กำลังจะนำเรือเข้ามาในราชอาณาจักรลูกหนี้ ลูกหนี้ก็จะไม่นำเรือเข้ามาในราชอาณาจักร เมื่อได้รับคำร้องขอให้กักเรือแล้ว ให้ศาลดำเนินการไต่สวนฝ่ายเดียวเป็นการด่วน ถ้าเป็นที่พอใจจากพยานหลักฐานที่เจ้าหนี้นำสืบมาว่า สิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือที่ยกขึ้นอ้างเป็นเหตุให้ขอกักเรือนั้นมีมูล และในกรณีที่เรือที่เจ้าหนี้ขอให้ศาลสั่งกักมิได้อยู่ในราชอาณาจักรในเวลาที่ยื่นคำร้องเจ้าหนี้แสดงให้เป็นที่พอใจศาลว่าเรือนั้นจะเข้ามาในราชอาณาจักรและจะเข้ามาอยู่ในเขตศาลให้ศาลสั่งกักเรือนั้น (มาตรา 8 วรรคหนึ่งและวรรคสอง)ในการบังคับตามคำสั่งกักเรือให้ศาลออกหมายกักเรือส่งให้เจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อดำเนินการต่อไปเป็นการด่วน (มาตรา 9 วรรคหนึ่ง)เมื่อได้รับหมายกักเรือจากศาลให้เจ้าพนักงานบังคับคดีแจ้งทางโทรศัพท์หรือโดยวิธีอื่นให้เจ้าหน้าที่ซึ่งเกี่ยวข้องกับการปล่อยเรือออกจากท่าทรายโดยพลันว่าศาลได้สั่งกักเรือ (มาตรา 11วรรคหนึ่ง) และ (1) ส่งหมายกักเรือให้นายเรือหรือผู้ควบคุมเรือลงลายมือชื่อรับไว้ในใบรับเป็นหลักฐาน (2) ปิดหมายกักเรือไว้ณ ที่แลเห็นได้ง่ายในเรือ (3) ดำเนินการอย่างอื่นที่จำเป็นเพื่อให้บรรลุผลตามหมายกักเรือ และ (4) แจ้งเป็นหนังสือให้สถานกงสุลของประเทศที่เรือนั้นมีสัญชาติทราบถึงการกักเรือ (มาตรา 12วรรคหนึ่ง) เมื่อศาลมีคำสั่งกักเรือแล้วในกรณีที่ลูกหนี้มีภูมิลำเนาในราชอาณาจักรถ้าลูกหนี้นำเงินมาวางศาลเต็มจำนวนที่กำหนดไว้ในคำสั่งกักเรือโดยไม่ยอมรับผิดให้การกักเรือตามคำสั่งกักเรือเป็นอันสิ้นสุดลง และให้ศาลสั่งปล่อยเรือที่กักไว้นั้นโดยพลัน (มาตรา 20) ลูกหนี้ซึ่งไม่มีภูมิลำเนาในราชอาณาจักรอาจขอให้ศาลที่สั่งกักเรือปล่อยเรือนั้นโดยทำเป็นคำร้องยื่นต่อศาลพร้อมทั้งวางหลักประกันตามที่ศาลกำหนดไว้ในคำสั่งกักเรือเพื่อเป็นประกันการชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ (มาตรา 21 วรรคแรก)เมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีได้ปิดหมายกักเรือตามมาตรา 12(2) แล้วเจ้าหนี้จะฟ้องตามสิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือต่อศาลดังต่อไปนี้คือ (1) ศาลที่สั่งกักเรือ (2) ศาลที่มีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีนั้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งซึ่งมิใช่ศาลตาม(1) แต่ศาลจะรับฟ้องไว้พิจารณาต่อเมื่อเจ้าหนี้ได้แสดงให้เป็นที่พอใจว่าการพิจารณาคดีในศาลนั้นจะเป็นการสะดวก (มาตรา 28)เมื่อลูกหนี้ซึ่งมิได้มีภูมิลำเนาในราชอาณาจักรถูกฟ้องคดีแล้วและยังไม่ได้ตั้งทนายความไว้การส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่นใดให้แก่จำเลย ถ้าไม่สามารถส่งในราชอาณาจักรได้ให้เจ้าพนักงานศาลปฎิบัติ ดังนี้ (1) ถ้ามีตัวแทนซึ่งลูกหนี้ตั้งบุคคลซึ่งมีภูมิลำเนาในราชอาณาจักรเป็นตัวแทนให้รับคำคู่ความและเอกสารในการดำเนินกระบวนพิจารณาชั้นขอให้สั่งปล่อยเรือ ให้ส่งแก่ตัวแทน (มาตรา 29 วรรคหนึ่ง) ในกรณีที่ไม่สามารถส่งคำคู่ความหรือเอกสารให้แก่บุคคลตาม (1) หรือ (2) ตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ได้ศาลอาจสั่งให้ปิดคำคู่ความไว้ในที่แลเห็นได้ง่าย ณ ภูมิลำเนาหรือสำนักทำการงานของบุคคลดังกล่าว หรือในกรณีที่ไม่สามารถส่งคำคู่ความหรือเอกสารให้แก่บุคคลตาม (3) ได้ ศาลอาจสั่งให้ปิดคำคู่ความไว้ ณ ที่แลเห็นได้ง่ายในเรือ ในกรณีเช่นนี้มิให้นำมาตรา 79 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาใช้บังคับ (มาตรา 29 วรรคสอง)เมื่อได้ปฎิบัติ ตามวรรคหนึ่ง หรือวรรคสองแล้ว ให้ถือว่าจำเลยได้รับคำคู่ความหรือเอกสารนั้นเมื่อระยะเวลาสิบห้าวันได้ล่วงพ้นไปแล้วนับแต่วันที่ได้ส่งหรือปิดคำคู่ความหรือเอกสารนั้น (มาตรา 29วรรคสาม) ดังที่กล่าวมาแล้วว่า เจ้าหนี้มีสิทธิฟ้องลูกหนี้ได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง หรือจะใช้สิทธิที่จะดำเนินคดีกับลูกหนี้โดยขอให้กักเรือ แล้วฟ้องตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯก็ได้ กรณีที่เจ้าหนี้เลือกใช้สิทธิขอให้กักเรือ แล้วฟ้องตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯ หาก พระราชบัญญัติ การกักเรือฯ บัญญัติเรื่องใดไว้โดยเฉพาะแล้ว ก็ต้องนำบทบัญญัติตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯ มาใช้บังคับ ไม่อาจนำบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง อันเป็นบททั่วไปมาใช้บังคับได้คดีนี้ศาลได้มีคำสั่งกักเรือและเจ้าพนักงานบังคับคดีได้ปิดหมายกักเรือตามมาตรา 12(2) ต่อมาลูกหนี้ได้ยื่นคำร้องขอให้ปล่อยเรือพร้อมทั้งวางหลักประกัน เมื่อศาล ไต่สวนคำร้องแล้วมีคำสั่งให้ปล่อยเรือ แม้ว่าศาลจะมีคำสั่งให้ปล่อยเรือที่กักไว้ไปแล้วก็ตาม แต่เนื่องจากยังมีหลักประกันที่วางไว้ตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯ เพื่อเป็นประกันการชำระหนี้แก่เจ้าหนี้เมื่อเจ้าหนี้ฟ้องคดีนี้เป็นคดีที่ยังเกี่ยวพันกับการกักเรืออยู่จึงต้องนำกระบวนพิจารณาตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯ มาใช้บังคับ มีปัญหาน่าคิดว่า กรณีที่เจ้าหนี้ยื่นคำร้องขอให้ศาลมีคำสั่งกักเรือ หากศาลไต่สวนแล้วยกคำร้อง ต่อมาเจ้าหนี้ยื่นฟ้องลูกหนี้การส่งหมายให้แก่ลูกหนี้จะต้องบังคับตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯหรือตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง กรณีดังกล่าวนี้ไม่น่าจะนำ พระราชบัญญัติการกักเรือฯ มาใช้บังคับได้ เพราะตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯ มาตรา 28 บัญญัติว่า "เมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีได้ปิดหมายกักเรือตามมาตรา 12(2) แล้ว เจ้าหนี้จะฟ้องตามสิทธิเรียกร้องเกี่ยวกับเรือต่อศาลดังต่อไปนี้ก็ได้ คือ (1) ศาลที่สั่งกักเรือ (2) ศาลที่มีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีนั้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ซึ่งมิใช่ศาลตาม (1)แต่ศาลจะรับฟ้องไว้พิจารณาต่อเมื่อเจ้าหนี้ได้แสดงให้เป็นที่พอใจว่าการพิจารณาคดีในศาลนั้นจะเป็นการสะดวก" กรณีดังกล่าวเมื่อศาลยกคำร้องก็จะไม่มีกรณีที่เจ้าพนักงานบังคับคดีได้ปิดหมายกักเรือตามมาตรา 12(2) แล้วคดีจึงไม่น่าจะอยู่ในอำนาจพิจารณาของศาลที่มีคำสั่งเกี่ยวกับกักเรือตามความหมายของพระราชบัญญัติการกักเรือฯแต่จะอยู่ในอำนาจศาลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง คดีนี้ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการส่งหมายให้แก่จำเลยตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯ มาตรา 29 บัญญัติถึงวิธีการส่งคำคู่ความให้แก่จำเลยซึ่งมิได้มีภูมิลำเนาอยู่ในราชอาณาจักรไว้เป็นพิเศษโดยเฉพาะแล้ว จึงไม่อาจนำบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 83 ทวิ และมาตรา 83 ฉอันเป็นบททั่วไปมาใช้บังคับได้ มีข้อสังเกตเพิ่มเติมว่าการส่งหมายให้แก่จำเลยตามพระราชบัญญัติการกักเรือฯ ตาม มาตรา 29 วรรคสอง บัญญัติว่ากรณีที่ไม่สามารถส่งคำคู่ความ ได้ ศาลอาจสั่งให้ปิดคำคู่ความในกรณีเช่นนี้มิให้นำมาตรา 79 แห่ง ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับ กล่าวคือเมื่อปิดหมายแล้วไม่ต้องรอให้พ้น 15 วันตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง โดยพระราชบัญญัติการกักเรือฯให้ถือว่ามีผลเป็นการส่งหมายให้แก่ตัวแทนของจำเลยทันที เมื่อมีผลเป็นการส่งหมายให้แก่ตัวแทนของจำเลยแล้ว มาตรา 29 วรรคสามให้ถือว่าจำเลยได้รับคำคู่ความเมื่อระยะเวลา 15 วันได้ล่วงพ้นไปแล้วนับแต่วันที่ได้ส่งหรือปิดคำคู่ความนั้น กล่าวคือการส่งหมายให้แก่ตัวแทนของจำเลยไม่ว่าจะเป็นกรณีของการปิดหมายหรือรับหมายก็จะถือว่าส่งหมายให้แก่จำเลยเมื่อระยะเวลา 15 วันได้ล่วงพ้นไปแล้วนับแต่ปิดหรือรับหมายเช่นเดียวกัน สมชาย พงษ์พัฒนาศิลป์