คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 295/2508หลักกฎหมาย: (1)ในกรณีที่จำเลยให้การต่อสู้ว่าสัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาจำนองนั้น ย่อมเป็นการกล่าวอ้างว่าสัญญาขายฝากเกิดจากเจตนาลวงของคู่กรณี โดยคู่กรณีมีเจตนาที่แท้จริงจะทำสัญญาจำนองกันหากเป็นความจริงดังจำเลยอ้าง สัญญาขายฝากย่อมตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 118 ฉะนั้น การที่จำเลยขอสืบว่าสัญญาขายฝากเป็นโมฆะจึงมิใช่เป็นการนำสืบเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้อความในเอกสารหากแต่เป็นการนำสืบหักล้างว่าสัญญาขายฝากไม่ถูกต้องสมบูรณ์ทั้งหมด จำเลยจึงนำสืบได้ไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 วรรคท้ายส่วนเมื่อนำสืบได้ว่าสัญญาขายฝากเกิดจากเจตนาลวงเป็นโมฆะแล้วจะบังคับตามสัญญาจำนองได้เพียงใดหรือไม่ ในเมื่อสัญญาจำนองมิได้จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่นั้น ย่อมเป็นปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยในอันดับต่อไป(2)ในกรณีที่ผู้ขายฝากไม่ไถ่คืนในกำหนด ผู้ซื้อฝากได้เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ทรัพย์ที่ขายฝากแล้ว ย่อมมีสิทธิโอนขายให้ผู้อื่นได้โดยไม่ต้องบอกกล่าวผู้ขายฝาก เพราะเป็นเรื่องเจ้าของโอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ของตนให้ผู้อื่นหาใช่เป็นเรื่องโอนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 306,308 ไม่ หมายเหตุ หมายเลข 1 ประชุมใหญ่ครั้งที่ 5/2508 กลับหลักเรื่องการไม่อนุญาตให้นำสืบตามที่กล่าวไว้ในคำพิพากษาฎีกาที่ 1234/2505 ซึ่งปรึกษาในที่ประชุมใหญ่ครั้งที่26/2505 นั้นโจทก์ฟ้องว่า จำเลยขายฝากที่ดินโฉนดเลขที่ 7621 ตำบลป่าตัน (ช้างม่อย) จังหวัดเชียงใหม่ พร้อมทั้งตึก 1 หลัง เรือนไม้ 3 หลังในที่ดินนั้นแก่โจทก์และนายจรัล ยิดซิงห์ เป็นเงิน 400,000 บาท มีกำหนด 6 เดือน จำเลยไม่ซื้อคืนตามสัญญา ต่อมานายจรัสยิดซิงห์ได้ขายเฉพาะส่วนของตนให้แก่โจทก์ที่ 2เมื่อจำเลยไม่ซื้อคืน จำเลยได้ทำสัญญาอาศัยอยู่ในที่ดินนี้เมื่อครบกำหนดแล้วไม่ออก โจทก์บอกกล่าวให้ออกจำเลยก็ผัดเรื่อยจึงฟ้องขอให้ศาลบังคับจำเลยต่อสู้หลายประการ เช่นว่า สัญญาขายฝากที่โจทก์ฟ้องนั้นเป็นสัญญาจำนอง โจทก์เป็นตัวแทนเชิดของนายดีวานซิงห์คนต่างด้าวทำสัญญาเองไม่ได้ ต้องใช้กลอุบายอำพรางหลีกเลี่ยงกฎหมายที่ดินทำสัญญาขายฝากขึ้น พฤติการณ์ที่ปฏิบัติต่อกันมุ่งเป็นการจำนอง โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง และฟ้องแย้งขอให้โจทก์คืนเงิน 200,000 บาทที่จำเลยผ่อนชำระการจำนองศาลชั้นต้นไม่รับฟ้องแย้ง (จำเลยไม่อุทธรณ์ เป็นอันยุติ)ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว ฟังว่า โจทก์จำเลยได้ตกลงทำสัญญาขายฝากทรัพย์พิพาทกันหามีการตกลงจำนองแอบแฝงอยู่เบื้องหลังไม่ นายมีชัยโจทก์และนายจรัลยิดซิงห์เป็นคู่สัญญากับจำเลย มิได้ทำแทนนายดีวานซิงห์ ต่อมานายจรัลยิดซิงห์ได้ขายทรัพย์พิพาทเฉพาะส่วนของตนให้นายอมรโจทก์ที่ 2 นายอมรโจทก์ที่ 2 จึงมีอำนาจฟ้อง พิพากษาให้จำเลยและบริวารออกไปจากทรัพย์พิพาทจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาพิจารณาแล้ว เห็นว่าฎีกาข้อแรกของจำเลย จำเลยฎีกาคัดค้านว่านายดีวานซิงห์เป็นผู้รับซื้อฝากทรัพย์พิพาท แต่ให้นายมีชัยโจทก์ออกหน้าเป็นตัวแทนเชิด พยานหลักฐานโจทก์น่าเชื่อว่านายมีชัยโจทก์และนายจรัลยิดซิงห์เป็นผู้รับซื้อฝากทรัพย์พิพาท และนายมีชัยโจทก์มิใช่ตัวแทนของนายดีวานซิงห์ฎีกาข้อต่อไปว่า สัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาจำนองหรือไม่นั้น เห็นว่าก่อนที่จะวินิจฉัยในปัญหาข้อนี้ คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยว่าในกรณีที่จำเลยให้การต่อสู้ว่า สัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาจำนองศาลจะยอมให้จำเลยสืบพยานว่าพฤติการณ์เป็นจำนองโดยไม่มีสัญญาจำนองที่จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่มาแสดงได้หรือไม่ ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่า ในกรณีที่จำเลยต่อสู้ว่าสัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางเป็นการกล่าวอ้างว่าสัญญาขายฝากเกิดจากเจตนาลวงของคู่กรณี โดยคู่กรณีมีเจตนาที่แท้จริงจะทำสัญญาจำนองกัน หากเป็นความดังจำเลยอ้าง สัญญาขายฝากย่อมตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 118การที่จำเลยขอสืบว่าสัญญาขายฝากเป็นโมฆะ จึงมิใช่เป็นการนำสืบเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้อความในเอกสาร แต่เป็นการนำสืบหักล้างว่าสัญญาขายฝากไม่ถูกต้องสมบูรณ์ทั้งหมดศาลฎีกาเห็นว่าจำเลยนำสืบได้ไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 วรรคท้ายส่วนเมื่อจำเลยนำสืบฟังได้ว่าสัญญาขายฝากเกิดจากเจตนาลวงเป็นโมฆะแล้ว จะบังคับตามสัญญาจำนองตามเจตนาอันแท้จริงของคู่กรณีได้เพียงใดหรือไม่ ในเมื่อสัญญาจำนองมิได้จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่นั้น เป็นปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยในอันดับต่อไป จะด่วนตัดบทมิให้จำเลยนำสืบว่าสัญญาขายฝากเป็นโมฆะ เพราะจำเลยไม่มีสัญญาจำนองที่จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่มาแสดงนั้นหาชอบไม่สำหรับปัญหาว่า สัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาจำนองหรือไม่ ศาลฎีกาพิเคราะห์พยานหลักฐานโดยตลอดแล้ว พยานหลักฐานของจำเลยรับฟังไม่ได้ว่าสัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาจำนองพยานหลักฐานโจทก์มีน้ำหนักมั่นคงฟังได้ว่าจำเลยได้ขายฝากทรัพย์พิพาทให้โจทก์ฎีกาข้อสุดท้ายว่า นายจรัลยิดซิงห์โอนสิทธิเรียกร้องให้นายอมรโจทก์ที่ 2 มิได้แจ้งการโอนให้จำเลยทราบตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 306, 308 จึงไม่มีอำนาจฟ้องนั้นศาลฎีกาเห็นว่า นายจรัลยิดซิงห์ผู้รับซื้อฝากเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ทรัพย์พิพาทในเมื่อจำเลยไม่ไถ่คืนภายในกำหนด ย่อมมีสิทธิโอนขายให้นายอมรโจทก์ที่ 2 โดยไม่ต้องบอกกล่าวให้จำเลยผู้ขายฝากทราบ กรณีเป็นเรื่องเจ้าของโอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ของตนให้ผู้อื่น ไม่ใช่เรื่องการโอนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 306, 308 นายอมรโจทก์ที่ 2 จึงมีอำนาจฟ้องพิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ยกฎีกาจำเลย ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 295/2508นายมีชัย จาวลา ที่ 1 นายอมร สิงห์สกุล ที่ 2โจทก์นายเมืองใจ ชัยนิลพันธ์จำเลย ป.วิ.พ. ม. 55, ม. 94 วรรคท้าย ป.พ.พ. ม. 118, ม. 306, ม. 308, ม. 491, ม. 492, ม. 702(1)ในกรณีที่จำเลยให้การต่อสู้ว่าสัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาจำนองนั้น ย่อมเป็นการกล่าวอ้างว่าสัญญาขายฝากเกิดจากเจตนาลวงของคู่กรณี โดยคู่กรณีมีเจตนาที่แท้จริงจะทำสัญญาจำนองกันหากเป็นความจริงดังจำเลยอ้าง สัญญาขายฝากย่อมตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 118 ฉะนั้น การที่จำเลยขอสืบว่าสัญญาขายฝากเป็นโมฆะจึงมิใช่เป็นการนำสืบเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้อความในเอกสารหากแต่เป็นการนำสืบหักล้างว่าสัญญาขายฝากไม่ถูกต้องสมบูรณ์ทั้งหมด จำเลยจึงนำสืบได้ไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 วรรคท้ายส่วนเมื่อนำสืบได้ว่าสัญญาขายฝากเกิดจากเจตนาลวงเป็นโมฆะแล้วจะบังคับตามสัญญาจำนองได้เพียงใดหรือไม่ ในเมื่อสัญญาจำนองมิได้จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่นั้น ย่อมเป็นปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยในอันดับต่อไป(2)ในกรณีที่ผู้ขายฝากไม่ไถ่คืนในกำหนด ผู้ซื้อฝากได้เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ทรัพย์ที่ขายฝากแล้ว ย่อมมีสิทธิโอนขายให้ผู้อื่นได้โดยไม่ต้องบอกกล่าวผู้ขายฝาก เพราะเป็นเรื่องเจ้าของโอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ของตนให้ผู้อื่นหาใช่เป็นเรื่องโอนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 306,308 ไม่ หมายเหตุ หมายเลข 1 ประชุมใหญ่ครั้งที่ 5/2508 กลับหลักเรื่องการไม่อนุญาตให้นำสืบตามที่กล่าวไว้ในคำพิพากษาฎีกาที่ 1234/2505 ซึ่งปรึกษาในที่ประชุมใหญ่ครั้งที่26/2505 นั้นโจทก์ฟ้องว่า จำเลยขายฝากที่ดินโฉนดเลขที่ 7621 ตำบลป่าตัน (ช้างม่อย) จังหวัดเชียงใหม่ พร้อมทั้งตึก 1 หลัง เรือนไม้ 3 หลังในที่ดินนั้นแก่โจทก์และนายจรัล ยิดซิงห์ เป็นเงิน 400,000 บาท มีกำหนด 6 เดือน จำเลยไม่ซื้อคืนตามสัญญา ต่อมานายจรัสยิดซิงห์ได้ขายเฉพาะส่วนของตนให้แก่โจทก์ที่ 2เมื่อจำเลยไม่ซื้อคืน จำเลยได้ทำสัญญาอาศัยอยู่ในที่ดินนี้เมื่อครบกำหนดแล้วไม่ออก โจทก์บอกกล่าวให้ออกจำเลยก็ผัดเรื่อยจึงฟ้องขอให้ศาลบังคับจำเลยต่อสู้หลายประการ เช่นว่า สัญญาขายฝากที่โจทก์ฟ้องนั้นเป็นสัญญาจำนอง โจทก์เป็นตัวแทนเชิดของนายดีวานซิงห์คนต่างด้าวทำสัญญาเองไม่ได้ ต้องใช้กลอุบายอำพรางหลีกเลี่ยงกฎหมายที่ดินทำสัญญาขายฝากขึ้น พฤติการณ์ที่ปฏิบัติต่อกันมุ่งเป็นการจำนอง โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง และฟ้องแย้งขอให้โจทก์คืนเงิน 200,000 บาทที่จำเลยผ่อนชำระการจำนองศาลชั้นต้นไม่รับฟ้องแย้ง (จำเลยไม่อุทธรณ์ เป็นอันยุติ)ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว ฟังว่า โจทก์จำเลยได้ตกลงทำสัญญาขายฝากทรัพย์พิพาทกันหามีการตกลงจำนองแอบแฝงอยู่เบื้องหลังไม่ นายมีชัยโจทก์และนายจรัลยิดซิงห์เป็นคู่สัญญากับจำเลย มิได้ทำแทนนายดีวานซิงห์ ต่อมานายจรัลยิดซิงห์ได้ขายทรัพย์พิพาทเฉพาะส่วนของตนให้นายอมรโจทก์ที่ 2 นายอมรโจทก์ที่ 2 จึงมีอำนาจฟ้อง พิพากษาให้จำเลยและบริวารออกไปจากทรัพย์พิพาทจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาพิจารณาแล้ว เห็นว่าฎีกาข้อแรกของจำเลย จำเลยฎีกาคัดค้านว่านายดีวานซิงห์เป็นผู้รับซื้อฝากทรัพย์พิพาท แต่ให้นายมีชัยโจทก์ออกหน้าเป็นตัวแทนเชิด พยานหลักฐานโจทก์น่าเชื่อว่านายมีชัยโจทก์และนายจรัลยิดซิงห์เป็นผู้รับซื้อฝากทรัพย์พิพาท และนายมีชัยโจทก์มิใช่ตัวแทนของนายดีวานซิงห์ฎีกาข้อต่อไปว่า สัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาจำนองหรือไม่นั้น เห็นว่าก่อนที่จะวินิจฉัยในปัญหาข้อนี้ คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยว่าในกรณีที่จำเลยให้การต่อสู้ว่า สัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาจำนองศาลจะยอมให้จำเลยสืบพยานว่าพฤติการณ์เป็นจำนองโดยไม่มีสัญญาจำนองที่จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่มาแสดงได้หรือไม่ ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่า ในกรณีที่จำเลยต่อสู้ว่าสัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางเป็นการกล่าวอ้างว่าสัญญาขายฝากเกิดจากเจตนาลวงของคู่กรณี โดยคู่กรณีมีเจตนาที่แท้จริงจะทำสัญญาจำนองกัน หากเป็นความดังจำเลยอ้าง สัญญาขายฝากย่อมตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 118การที่จำเลยขอสืบว่าสัญญาขายฝากเป็นโมฆะ จึงมิใช่เป็นการนำสืบเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้อความในเอกสาร แต่เป็นการนำสืบหักล้างว่าสัญญาขายฝากไม่ถูกต้องสมบูรณ์ทั้งหมดศาลฎีกาเห็นว่าจำเลยนำสืบได้ไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 วรรคท้ายส่วนเมื่อจำเลยนำสืบฟังได้ว่าสัญญาขายฝากเกิดจากเจตนาลวงเป็นโมฆะแล้ว จะบังคับตามสัญญาจำนองตามเจตนาอันแท้จริงของคู่กรณีได้เพียงใดหรือไม่ ในเมื่อสัญญาจำนองมิได้จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่นั้น เป็นปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยในอันดับต่อไป จะด่วนตัดบทมิให้จำเลยนำสืบว่าสัญญาขายฝากเป็นโมฆะ เพราะจำเลยไม่มีสัญญาจำนองที่จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่มาแสดงนั้นหาชอบไม่สำหรับปัญหาว่า สัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาจำนองหรือไม่ ศาลฎีกาพิเคราะห์พยานหลักฐานโดยตลอดแล้ว พยานหลักฐานของจำเลยรับฟังไม่ได้ว่าสัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาจำนองพยานหลักฐานโจทก์มีน้ำหนักมั่นคงฟังได้ว่าจำเลยได้ขายฝากทรัพย์พิพาทให้โจทก์ฎีกาข้อสุดท้ายว่า นายจรัลยิดซิงห์โอนสิทธิเรียกร้องให้นายอมรโจทก์ที่ 2 มิได้แจ้งการโอนให้จำเลยทราบตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 306, 308 จึงไม่มีอำนาจฟ้องนั้นศาลฎีกาเห็นว่า นายจรัลยิดซิงห์ผู้รับซื้อฝากเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ทรัพย์พิพาทในเมื่อจำเลยไม่ไถ่คืนภายในกำหนด ย่อมมีสิทธิโอนขายให้นายอมรโจทก์ที่ 2 โดยไม่ต้องบอกกล่าวให้จำเลยผู้ขายฝากทราบ กรณีเป็นเรื่องเจ้าของโอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ของตนให้ผู้อื่น ไม่ใช่เรื่องการโอนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 306, 308 นายอมรโจทก์ที่ 2 จึงมีอำนาจฟ้องพิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ยกฎีกาจำเลย(สวิง ลัดพลี-ประกอบ หุตะสิงห์-พร สุขารมณ์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยขายฝากที่ดินโฉนดเลขที่ 7621 ตำบลป่าตัน (ช้างม่อย) จังหวัดเชียงใหม่ พร้อมทั้งตึก 1 หลัง เรือนไม้ 3 หลังในที่ดินนั้นแก่โจทก์และนายจรัล ยิดซิงห์ เป็นเงิน 400,000 บาท มีกำหนด 6 เดือน จำเลยไม่ซื้อคืนตามสัญญา ต่อมานายจรัสยิดซิงห์ได้ขายเฉพาะส่วนของตนให้แก่โจทก์ที่ 2เมื่อจำเลยไม่ซื้อคืน จำเลยได้ทำสัญญาอาศัยอยู่ในที่ดินนี้เมื่อครบกำหนดแล้วไม่ออก โจทก์บอกกล่าวให้ออกจำเลยก็ผัดเรื่อยจึงฟ้องขอให้ศาลบังคับจำเลยต่อสู้หลายประการ เช่นว่า สัญญาขายฝากที่โจทก์ฟ้องนั้นเป็นสัญญาจำนอง โจทก์เป็นตัวแทนเชิดของนายดีวานซิงห์คนต่างด้าวทำสัญญาเองไม่ได้ ต้องใช้กลอุบายอำพรางหลีกเลี่ยงกฎหมายที่ดินทำสัญญาขายฝากขึ้น พฤติการณ์ที่ปฏิบัติต่อกันมุ่งเป็นการจำนอง โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง และฟ้องแย้งขอให้โจทก์คืนเงิน 200,000 บาทที่จำเลยผ่อนชำระการจำนองศาลชั้นต้นไม่รับฟ้องแย้ง (จำเลยไม่อุทธรณ์ เป็นอันยุติ)ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว ฟังว่า โจทก์จำเลยได้ตกลงทำสัญญาขายฝากทรัพย์พิพาทกันหามีการตกลงจำนองแอบแฝงอยู่เบื้องหลังไม่ นายมีชัยโจทก์และนายจรัลยิดซิงห์เป็นคู่สัญญากับจำเลย มิได้ทำแทนนายดีวานซิงห์ ต่อมานายจรัลยิดซิงห์ได้ขายทรัพย์พิพาทเฉพาะส่วนของตนให้นายอมรโจทก์ที่ 2 นายอมรโจทก์ที่ 2 จึงมีอำนาจฟ้อง พิพากษาให้จำเลยและบริวารออกไปจากทรัพย์พิพาทจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาพิจารณาแล้ว เห็นว่าฎีกาข้อแรกของจำเลย จำเลยฎีกาคัดค้านว่านายดีวานซิงห์เป็นผู้รับซื้อฝากทรัพย์พิพาท แต่ให้นายมีชัยโจทก์ออกหน้าเป็นตัวแทนเชิด พยานหลักฐานโจทก์น่าเชื่อว่านายมีชัยโจทก์และนายจรัลยิดซิงห์เป็นผู้รับซื้อฝากทรัพย์พิพาท และนายมีชัยโจทก์มิใช่ตัวแทนของนายดีวานซิงห์ฎีกาข้อต่อไปว่า สัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาจำนองหรือไม่นั้น เห็นว่าก่อนที่จะวินิจฉัยในปัญหาข้อนี้ คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยว่าในกรณีที่จำเลยให้การต่อสู้ว่า สัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาจำนองศาลจะยอมให้จำเลยสืบพยานว่าพฤติการณ์เป็นจำนองโดยไม่มีสัญญาจำนองที่จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่มาแสดงได้หรือไม่ ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่า ในกรณีที่จำเลยต่อสู้ว่าสัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางเป็นการกล่าวอ้างว่าสัญญาขายฝากเกิดจากเจตนาลวงของคู่กรณี โดยคู่กรณีมีเจตนาที่แท้จริงจะทำสัญญาจำนองกัน หากเป็นความดังจำเลยอ้าง สัญญาขายฝากย่อมตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 118การที่จำเลยขอสืบว่าสัญญาขายฝากเป็นโมฆะ จึงมิใช่เป็นการนำสืบเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้อความในเอกสาร แต่เป็นการนำสืบหักล้างว่าสัญญาขายฝากไม่ถูกต้องสมบูรณ์ทั้งหมดศาลฎีกาเห็นว่าจำเลยนำสืบได้ไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 วรรคท้ายส่วนเมื่อจำเลยนำสืบฟังได้ว่าสัญญาขายฝากเกิดจากเจตนาลวงเป็นโมฆะแล้ว จะบังคับตามสัญญาจำนองตามเจตนาอันแท้จริงของคู่กรณีได้เพียงใดหรือไม่ ในเมื่อสัญญาจำนองมิได้จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่นั้น เป็นปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยในอันดับต่อไป จะด่วนตัดบทมิให้จำเลยนำสืบว่าสัญญาขายฝากเป็นโมฆะ เพราะจำเลยไม่มีสัญญาจำนองที่จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่มาแสดงนั้นหาชอบไม่สำหรับปัญหาว่า สัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาจำนองหรือไม่ ศาลฎีกาพิเคราะห์พยานหลักฐานโดยตลอดแล้ว พยานหลักฐานของจำเลยรับฟังไม่ได้ว่าสัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาจำนองพยานหลักฐานโจทก์มีน้ำหนักมั่นคงฟังได้ว่าจำเลยได้ขายฝากทรัพย์พิพาทให้โจทก์ฎีกาข้อสุดท้ายว่า นายจรัลยิดซิงห์โอนสิทธิเรียกร้องให้นายอมรโจทก์ที่ 2 มิได้แจ้งการโอนให้จำเลยทราบตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 306, 308 จึงไม่มีอำนาจฟ้องนั้นศาลฎีกาเห็นว่า นายจรัลยิดซิงห์ผู้รับซื้อฝากเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ทรัพย์พิพาทในเมื่อจำเลยไม่ไถ่คืนภายในกำหนด ย่อมมีสิทธิโอนขายให้นายอมรโจทก์ที่ 2 โดยไม่ต้องบอกกล่าวให้จำเลยผู้ขายฝากทราบ กรณีเป็นเรื่องเจ้าของโอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ของตนให้ผู้อื่น ไม่ใช่เรื่องการโอนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 306, 308 นายอมรโจทก์ที่ 2 จึงมีอำนาจฟ้องพิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ยกฎีกาจำเลย ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 295/2508นายมีชัย จาวลา ที่ 1 นายอมร สิงห์สกุล ที่ 2โจทก์นายเมืองใจ ชัยนิลพันธ์จำเลย ป.วิ.พ. ม. 55, ม. 94 วรรคท้าย ป.พ.พ. ม. 118, ม. 306, ม. 308, ม. 491, ม. 492, ม. 702(1)ในกรณีที่จำเลยให้การต่อสู้ว่าสัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาจำนองนั้น ย่อมเป็นการกล่าวอ้างว่าสัญญาขายฝากเกิดจากเจตนาลวงของคู่กรณี โดยคู่กรณีมีเจตนาที่แท้จริงจะทำสัญญาจำนองกันหากเป็นความจริงดังจำเลยอ้าง สัญญาขายฝากย่อมตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 118 ฉะนั้น การที่จำเลยขอสืบว่าสัญญาขายฝากเป็นโมฆะจึงมิใช่เป็นการนำสืบเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้อความในเอกสารหากแต่เป็นการนำสืบหักล้างว่าสัญญาขายฝากไม่ถูกต้องสมบูรณ์ทั้งหมด จำเลยจึงนำสืบได้ไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 วรรคท้ายส่วนเมื่อนำสืบได้ว่าสัญญาขายฝากเกิดจากเจตนาลวงเป็นโมฆะแล้วจะบังคับตามสัญญาจำนองได้เพียงใดหรือไม่ ในเมื่อสัญญาจำนองมิได้จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่นั้น ย่อมเป็นปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยในอันดับต่อไป(2)ในกรณีที่ผู้ขายฝากไม่ไถ่คืนในกำหนด ผู้ซื้อฝากได้เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ทรัพย์ที่ขายฝากแล้ว ย่อมมีสิทธิโอนขายให้ผู้อื่นได้โดยไม่ต้องบอกกล่าวผู้ขายฝาก เพราะเป็นเรื่องเจ้าของโอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ของตนให้ผู้อื่นหาใช่เป็นเรื่องโอนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 306,308 ไม่ หมายเหตุ หมายเลข 1 ประชุมใหญ่ครั้งที่ 5/2508 กลับหลักเรื่องการไม่อนุญาตให้นำสืบตามที่กล่าวไว้ในคำพิพากษาฎีกาที่ 1234/2505 ซึ่งปรึกษาในที่ประชุมใหญ่ครั้งที่26/2505 นั้นโจทก์ฟ้องว่า จำเลยขายฝากที่ดินโฉนดเลขที่ 7621 ตำบลป่าตัน (ช้างม่อย) จังหวัดเชียงใหม่ พร้อมทั้งตึก 1 หลัง เรือนไม้ 3 หลังในที่ดินนั้นแก่โจทก์และนายจรัล ยิดซิงห์ เป็นเงิน 400,000 บาท มีกำหนด 6 เดือน จำเลยไม่ซื้อคืนตามสัญญา ต่อมานายจรัสยิดซิงห์ได้ขายเฉพาะส่วนของตนให้แก่โจทก์ที่ 2เมื่อจำเลยไม่ซื้อคืน จำเลยได้ทำสัญญาอาศัยอยู่ในที่ดินนี้เมื่อครบกำหนดแล้วไม่ออก โจทก์บอกกล่าวให้ออกจำเลยก็ผัดเรื่อยจึงฟ้องขอให้ศาลบังคับจำเลยต่อสู้หลายประการ เช่นว่า สัญญาขายฝากที่โจทก์ฟ้องนั้นเป็นสัญญาจำนอง โจทก์เป็นตัวแทนเชิดของนายดีวานซิงห์คนต่างด้าวทำสัญญาเองไม่ได้ ต้องใช้กลอุบายอำพรางหลีกเลี่ยงกฎหมายที่ดินทำสัญญาขายฝากขึ้น พฤติการณ์ที่ปฏิบัติต่อกันมุ่งเป็นการจำนอง โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง และฟ้องแย้งขอให้โจทก์คืนเงิน 200,000 บาทที่จำเลยผ่อนชำระการจำนองศาลชั้นต้นไม่รับฟ้องแย้ง (จำเลยไม่อุทธรณ์ เป็นอันยุติ)ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว ฟังว่า โจทก์จำเลยได้ตกลงทำสัญญาขายฝากทรัพย์พิพาทกันหามีการตกลงจำนองแอบแฝงอยู่เบื้องหลังไม่ นายมีชัยโจทก์และนายจรัลยิดซิงห์เป็นคู่สัญญากับจำเลย มิได้ทำแทนนายดีวานซิงห์ ต่อมานายจรัลยิดซิงห์ได้ขายทรัพย์พิพาทเฉพาะส่วนของตนให้นายอมรโจทก์ที่ 2 นายอมรโจทก์ที่ 2 จึงมีอำนาจฟ้อง พิพากษาให้จำเลยและบริวารออกไปจากทรัพย์พิพาทจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาพิจารณาแล้ว เห็นว่าฎีกาข้อแรกของจำเลย จำเลยฎีกาคัดค้านว่านายดีวานซิงห์เป็นผู้รับซื้อฝากทรัพย์พิพาท แต่ให้นายมีชัยโจทก์ออกหน้าเป็นตัวแทนเชิด พยานหลักฐานโจทก์น่าเชื่อว่านายมีชัยโจทก์และนายจรัลยิดซิงห์เป็นผู้รับซื้อฝากทรัพย์พิพาท และนายมีชัยโจทก์มิใช่ตัวแทนของนายดีวานซิงห์ฎีกาข้อต่อไปว่า สัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาจำนองหรือไม่นั้น เห็นว่าก่อนที่จะวินิจฉัยในปัญหาข้อนี้ คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยว่าในกรณีที่จำเลยให้การต่อสู้ว่า สัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาจำนองศาลจะยอมให้จำเลยสืบพยานว่าพฤติการณ์เป็นจำนองโดยไม่มีสัญญาจำนองที่จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่มาแสดงได้หรือไม่ ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่า ในกรณีที่จำเลยต่อสู้ว่าสัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางเป็นการกล่าวอ้างว่าสัญญาขายฝากเกิดจากเจตนาลวงของคู่กรณี โดยคู่กรณีมีเจตนาที่แท้จริงจะทำสัญญาจำนองกัน หากเป็นความดังจำเลยอ้าง สัญญาขายฝากย่อมตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 118การที่จำเลยขอสืบว่าสัญญาขายฝากเป็นโมฆะ จึงมิใช่เป็นการนำสืบเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้อความในเอกสาร แต่เป็นการนำสืบหักล้างว่าสัญญาขายฝากไม่ถูกต้องสมบูรณ์ทั้งหมดศาลฎีกาเห็นว่าจำเลยนำสืบได้ไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 วรรคท้ายส่วนเมื่อจำเลยนำสืบฟังได้ว่าสัญญาขายฝากเกิดจากเจตนาลวงเป็นโมฆะแล้ว จะบังคับตามสัญญาจำนองตามเจตนาอันแท้จริงของคู่กรณีได้เพียงใดหรือไม่ ในเมื่อสัญญาจำนองมิได้จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่นั้น เป็นปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยในอันดับต่อไป จะด่วนตัดบทมิให้จำเลยนำสืบว่าสัญญาขายฝากเป็นโมฆะ เพราะจำเลยไม่มีสัญญาจำนองที่จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่มาแสดงนั้นหาชอบไม่สำหรับปัญหาว่า สัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาจำนองหรือไม่ ศาลฎีกาพิเคราะห์พยานหลักฐานโดยตลอดแล้ว พยานหลักฐานของจำเลยรับฟังไม่ได้ว่าสัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาจำนองพยานหลักฐานโจทก์มีน้ำหนักมั่นคงฟังได้ว่าจำเลยได้ขายฝากทรัพย์พิพาทให้โจทก์ฎีกาข้อสุดท้ายว่า นายจรัลยิดซิงห์โอนสิทธิเรียกร้องให้นายอมรโจทก์ที่ 2 มิได้แจ้งการโอนให้จำเลยทราบตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 306, 308 จึงไม่มีอำนาจฟ้องนั้นศาลฎีกาเห็นว่า นายจรัลยิดซิงห์ผู้รับซื้อฝากเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ทรัพย์พิพาทในเมื่อจำเลยไม่ไถ่คืนภายในกำหนด ย่อมมีสิทธิโอนขายให้นายอมรโจทก์ที่ 2 โดยไม่ต้องบอกกล่าวให้จำเลยผู้ขายฝากทราบ กรณีเป็นเรื่องเจ้าของโอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ของตนให้ผู้อื่น ไม่ใช่เรื่องการโอนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 306, 308 นายอมรโจทก์ที่ 2 จึงมีอำนาจฟ้องพิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ยกฎีกาจำเลย(สวิง ลัดพลี-ประกอบ หุตะสิงห์-พร สุขารมณ์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ