ระเบียบคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติระเบียบคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการไกล่เกลี่ยพ.ศ. ๒๕๕๙ โดยที่เป็นการสมควรกำหนดระเบียบคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติว่าด้วยหลักเกณฑ์ และวิธีการไกล่เกลี่ยเพื่อให้เป็นไปตามหลักการที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๒๗ แห่งพระราชบัญญัติคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติพ.ศ. ๒๕๔๒อาศัยอำนาจตามความในมาตรา๔ และมาตรา ๒๗ แห่งพระราชบัญญัติคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๒ประธานกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติจึงออกระเบียบไว้ดังต่อไปนี้ข้อ๑ ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการไกล่เกลี่ยพ.ศ. ๒๕๕๙ข้อ๒[๑] ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปข้อ๓ ในกรณีที่มีระเบียบ ประกาศข้อบังคับ หรือคำสั่งอื่นใดที่ขัดหรือแย้งกับระเบียบนี้ให้ปฏิบัติตามระเบียบนี้ข้อ๔ ในระเบียบนี้คณะกรรมการ หมายความว่าคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติประธานกรรมการ หมายความว่าประธานกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติกรรมการ หมายความว่า กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติคณะอนุกรรมการ หมายความว่าคณะอนุกรรมการด้านการไกล่เกลี่ยและหรือคณะอนุกรรมการตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนที่คณะกรรมการแต่งตั้งสำนักงาน หมายความว่าสำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติการไกล่เกลี่ย หมายความว่ากระบวนการระงับข้อพิพาทอันเกิดจากปัญหาการละเมิดสิทธิมนุษยชน ที่คณะกรรมการหรือผู้ที่คณะกรรมการมอบหมายทำหน้าที่คนกลางในการช่วยเหลือเสนอแนะหรือแก้ไขข้อพิพาทภายในกรอบของการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนและจัดทำข้อตกลงที่เป็นธรรม ซึ่งเป็นที่ยอมรับระหว่างคู่กรณีผู้ไกล่เกลี่ย หมายความว่าบุคคลหรือคณะบุคคลที่คณะกรรมการมอบหมายให้ดำเนินการไกล่เกลี่ย เช่น คณะอนุกรรมการสำนักงาน หรือบุคคลที่คณะกรรมการเห็นสมควรคำร้อง หมายความว่าเรื่องที่มีการเสนอต่อคณะกรรมการเพื่อขอให้ตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนหรือเรื่องที่คณะกรรมการเห็นสมควรให้มีการตรวจสอบผู้ร้อง หมายความว่า บุคคลหรือองค์กรที่กล่าวอ้างว่าถูกละเมิดสิทธิมนุษยชนซึ่งยื่นคำร้องขอให้ตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนและให้หมายความรวมถึงผู้ทำการแทนที่ได้รับมอบหมายผู้ถูกร้อง หมายความว่า บุคคลหรือองค์กรซึ่งถูกผู้ร้องกล่าวอ้างว่ากระทำละเมิดสิทธิมนุษยชนและให้หมายความรวมถึงบุคคลหรือองค์กรที่คณะกรรมการเห็นสมควรให้มีการตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนคู่กรณี หมายความว่า ผู้ร้องและผู้ถูกร้องซึ่งประสงค์จะระงับข้อพิพาทด้วยการไกล่เกลี่ยและให้รวมถึงบุคคลหรือองค์กรผู้มีสิทธิกระทำการแทนบุคคลหรือองค์กรนั้นๆ ตามกฎหมายศูนย์ไกล่เกลี่ย หมายความว่า ศูนย์ไกล่เกลี่ยประจำสำนักงานหัวหน้าศูนย์ไกล่เกลี่ย หมายความว่าเจ้าหน้าที่สำนักงานที่เลขาธิการมอบหมายให้รับผิดชอบงานของศูนย์ไกล่เกลี่ยเจ้าหน้าที่ศูนย์ไกล่เกลี่ย หมายความว่าเจ้าหน้าที่สำนักงานที่เลขาธิการมอบหมายให้ปฏิบัติงานในศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อ๕ ให้ประธานกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติรักษาการตามระเบียบนี้ในกรณีที่มีปัญหาเกี่ยวกับการปฏิบัติตามระเบียบนี้ให้คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ เป็นผู้วินิจฉัยชี้ขาดหมวด ๑การดำเนินการให้มีการไกล่เกลี่ย ข้อ๖ ในระหว่างการพิจารณาตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนของคณะกรรมการหรือคณะอนุกรรมการหากคณะกรรมการหรือคณะอนุกรรมการเห็นสมควรให้มีการไกล่เกลี่ยหรือเมื่อคู่กรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งประสงค์ให้มีการไกล่เกลี่ยและคู่กรณีทั้งสองฝ่ายตกลงให้มีการไกล่เกลี่ยให้ดำเนินการให้มีการไกล่เกลี่ยตามระเบียบนี้ข้อ๗ กรณีต่อไปนี้ ห้ามมิให้นำเอามาไกล่เกลี่ย(๑)กรณีร้องเรียนเกี่ยวกับการล่วงละเมิดและการคุกคามทางเพศ(๒)กรณีร้องเรียนเกี่ยวกับความผิดอาญาแผ่นดิน(๓)กรณีร้องเรียนเกี่ยวกับการกระทำรุนแรงต่อเด็ก(๔)กรณีอื่นตามประกาศที่คณะกรรมการกำหนดข้อ๘ ในการจัดให้มีการไกล่เกลี่ย ศูนย์ไกล่เกลี่ยอาจให้คำแนะนำแก่คู่กรณีหรือผู้ที่เกี่ยวข้องถึงกระบวนการและวิธีการไกล่เกลี่ยตลอดจนข้อมูลอื่นใดอันจะเป็นประโยชน์แก่บุคคลหรือองค์กรดังกล่าวข้อ๙ ในกรณีที่คู่กรณีทั้งสองฝ่ายประสงค์จะให้มีการไกล่เกลี่ยให้แจ้งความประสงค์เป็นหนังสือหรือแจ้งด้วยวาจาต่อคณะกรรมการ คณะอนุกรรมการหรือศูนย์ไกล่เกลี่ย แล้วแต่กรณีข้อ๑๐ ในกรณีที่คู่กรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งแจ้งความประสงค์ให้มีการไกล่เกลี่ยต่อคณะกรรมการคณะอนุกรรมการหรือศูนย์ไกล่เกลี่ย ในระหว่างกระบวนการตรวจสอบ ให้สอบถามคู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่งหากคู่กรณีทุกฝ่ายยินยอมจะให้มีการไกล่เกลี่ยและคณะกรรมการหรือคณะอนุกรรมการเห็นสมควรให้ดำเนินการไกล่เกลี่ยต่อไปหมวด ๒การไกล่เกลี่ย ส่วนที่ ๑การมอบหมายผู้ไกล่เกลี่ย ข้อ๑๑ ในกรณีที่คณะกรรมการเห็นสมควรให้มีการไกล่เกลี่ยคณะกรรมการอาจดำเนินการเองหรือมอบหมายให้ผู้ไกล่เกลี่ยตามระเบียบนี้ดำเนินการแทนได้ในการมอบหมายผู้ไกล่เกลี่ยให้คำนึงถึงความเป็นกลางและความเหมาะสมของบุคคลนั้นและความสมัครใจของคู่กรณีเท่าที่จะพึงกระทำได้ให้ผู้ไกล่เกลี่ยที่ได้รับมอบหมายดำเนินการไกล่เกลี่ยตามระเบียบนี้ข้อ๑๒ ให้ผู้ไกล่เกลี่ยที่ได้ขึ้นทะเบียนเป็นผู้เชี่ยวชาญหรือผู้ทรงคุณวุฒิตามระเบียบคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการขึ้นทะเบียนผู้เชี่ยวชาญและผู้ทรงคุณวุฒิได้รับค่าตอบแทนและค่าใช้จ่ายในการเดินทางตามระเบียบดังกล่าวส่วนที่ ๒การเปิดเผยข้อเท็จจริงและการคัดค้านผู้ไกล่เกลี่ย ข้อ๑๓ เมื่อได้รับการมอบหมายให้เป็นผู้ไกล่เกลี่ยแล้วผู้ไกล่เกลี่ยต้องเปิดเผยข้อเท็จจริง ซึ่งอาจเป็นเหตุอันควรสงสัยถึงความเป็นกลางของตนให้คู่กรณีทราบโดยทันทีนับแต่เวลาที่ได้รับการมอบหมายและตลอดระยะเวลาที่กระบวนการไกล่เกลี่ยยังไม่สิ้นสุดหากปรากฏข้อเท็จจริงตามวรรคหนึ่งก่อนการไกล่เกลี่ยสิ้นสุดลงผู้ไกล่เกลี่ยต้องเปิดเผยข้อเท็จจริงนั้นให้คู่กรณีทราบโดยทันทีข้อ๑๔ คู่กรณีอาจคัดค้านผู้ไกล่เกลี่ยได้หากปรากฏข้อเท็จจริงซึ่งเป็นเหตุอันควรสงสัยถึงความเป็นกลางของผู้ไกล่เกลี่ยแต่คู่กรณีจะคัดค้านผู้ไกล่เกลี่ยซึ่งตนได้ให้ความยินยอมแล้วมิได้เว้นแต่คู่กรณีฝ่ายนั้นไม่รู้หรือไม่มีเหตุอันควรรู้ถึงเหตุแห่งการคัดค้านในขณะที่ให้ความยินยอมข้อ๑๕ คู่กรณีที่ประสงค์จะคัดค้านผู้ไกล่เกลี่ยต้องแจ้งเหตุแห่งการคัดค้านให้คณะกรรมการทราบก่อนเริ่มกระบวนการไกล่เกลี่ยหรือภายในเจ็ดวันนับแต่วันที่ได้รู้ถึงข้อเท็จจริงตามข้อ ๑๓ วรรคหนึ่ง แล้วแต่กรณีทั้งนี้ต้องกระทำก่อนกระบวนการไกล่เกลี่ยจะสิ้นสุดลงตามข้อ ๓๑การที่ผู้ไกล่เกลี่ยขอถอนตัวไม่ถือว่าเป็นการยอมรับข้อเท็จจริงตามที่คู่กรณียกขึ้นคัดค้านในกรณีที่มีการคัดค้านผู้ไกล่เกลี่ยให้คณะกรรมการเป็นผู้พิจารณาและมีคำสั่งตามที่เห็นสมควรส่วนที่ ๓การพ้นจากหน้าที่ของผู้ไกล่เกลี่ย ข้อ๑๖ ให้ผู้ไกล่เกลี่ยพ้นจากหน้าที่ในเรื่องที่ได้รับมอบหมายในกรณีดังต่อไปนี้(๑)ผู้ไกล่เกลี่ยขอถอนตัว(๒)คณะกรรมการมีคำสั่งให้ผู้ไกล่เกลี่ยพ้นจากหน้าที่เมื่อปรากฏข้อเท็จจริงว่า(ก)มีเหตุอันควรสงสัยถึงความเป็นกลางในการทำหน้าที่ผู้ไกล่เกลี่ย(ข)ผู้ไกล่เกลี่ยบกพร่องต่อหน้าที่หรือละเลยไม่ปฏิบัติตามหน้าที่ผู้ไกล่เกลี่ย(ค)ผู้ไกล่เกลี่ยประพฤติตนไม่เหมาะสมแก่การเป็นผู้ไกล่เกลี่ย(ง)ผู้ไกล่เกลี่ยกระทำการหรือละเว้นกระทำการตามหน้าที่ของผู้ไกล่เกลี่ยโดยจงใจ หรือประมาทเลินเล่อจนเป็นเหตุให้คู่กรณีเสียหาย(จ)ผู้ไกล่เกลี่ยกระทำผิดหรือฝ่าฝืนต่อจริยธรรมของผู้ไกล่เกลี่ยตามข้อ ๓๗ข้อ๑๗ ในกรณีที่ผู้ไกล่เกลี่ยพ้นจากหน้าที่ตามข้อ๑๖ คณะกรรมการอาจมีคำสั่งให้กระบวนการไกล่เกลี่ยสิ้นสุดลงหรือมอบหมายผู้ไกล่เกลี่ยคนใหม่ให้ทำหน้าที่ก็ได้ส่วนที่ ๔กระบวนการไกล่เกลี่ย ข้อ๑๘ เมื่อได้รับมอบหมายให้ไกล่เกลี่ยในเรื่องใดแล้วให้ผู้ไกล่เกลี่ยศึกษาเอกสารหรือข้อเท็จจริงในคำร้องและคำชี้แจงของคู่กรณีเพื่อประโยชน์ในการไกล่เกลี่ยทั้งนี้ การรับส่งเอกสารคำร้องคำชี้แจงของคู่กรณี หรือการประสานงานใด ๆ ให้เป็นไปตามที่สำนักงานกำหนดข้อ๑๙ คู่กรณีที่เป็นบุคคลธรรมดาพึงเข้าร่วมการไกล่เกลี่ยด้วยตนเองเว้นแต่มีเหตุจำเป็นคู่กรณีนั้นอาจแต่งตั้งตัวแทนที่มีอำนาจตัดสินใจและทำข้อตกลงเข้าร่วมการไกล่เกลี่ยก็ได้ให้คู่กรณีที่เป็นนิติบุคคลหรือองค์กรอื่นแต่งตั้งตัวแทนที่มีอำนาจตัดสินใจและทำข้อตกลงระหว่างคู่กรณีเข้าร่วมการไกล่เกลี่ยโดยทำเป็นหนังสือมอบอำนาจส่งต่อเจ้าหน้าที่ศูนย์ไกล่เกลี่ยหรือเจ้าหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายเว้นแต่จะได้แต่งตั้งผู้มีอำนาจตัดสินใจและทำข้อตกลงระหว่างคู่กรณีไว้ในคำร้องแล้วเมื่อเจ้าหน้าที่ศูนย์ไกล่เกลี่ยหรือเจ้าหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายได้รับหนังสือแต่งตั้งตัวแทนแล้วให้ตรวจสอบความถูกต้องของผู้มอบอำนาจและผู้รับมอบอำนาจและขอบเขตอำนาจที่ได้รับมอบในกรณีที่หนังสือมอบอำนาจมีข้อบกพร่องหรือมีข้อจำกัดเกี่ยวกับขอบเขตอำนาจที่ได้รับมอบให้แจ้งให้ผู้ไกล่เกลี่ยทราบข้อ๒๐ ในกรณีที่คู่กรณีมิได้ตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่นผู้ไกล่เกลี่ยอาจกำหนดขั้นตอนหรือแนวทางในการดำเนินการไกล่เกลี่ยตามที่เห็นสมควรโดยคำนึงถึงกรอบของการคุ้มครองสิทธิมนุษยชน พฤติการณ์แห่งข้อพิพาทความประสงค์ของคู่กรณีการปฏิบัติต่อคู่กรณีอย่างเป็นธรรมและความต้องการที่จะระงับข้อพิพาทด้วยความรวดเร็วก่อนไกล่เกลี่ยให้ผู้ไกล่เกลี่ยแจ้งขั้นตอนการไกล่เกลี่ยให้คู่กรณีทราบว่าข้อเสนอและคำชี้แจงเกี่ยวกับข้อเท็จจริงในการไกล่เกลี่ยจะเก็บรักษาไว้เป็นความลับคู่กรณีไม่มีสิทธิใช้อ้างอิงไม่ว่ากรณีใด ๆ และไม่ผูกมัดคู่กรณีหรือคณะกรรมการให้ต้องปฏิบัติตามและหากไม่สามารถตกลงกันได้ก็ไม่มีผลต่อการพิจารณาตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนของคณะกรรมการข้อ๒๑ ผู้ไกล่เกลี่ยอาจให้คู่กรณีเสนอข้อเท็จจริงหรือข้อมูลเบื้องต้นแห่งข้อพิพาทตลอดจนข้อเสนอในการระงับข้อพิพาทต่อผู้ไกล่เกลี่ยหรืออาจเสนอให้มีการแลกเปลี่ยนข้อเท็จจริงหรือข้อมูลดังกล่าวระหว่างคู่กรณีก็ได้คู่กรณีอาจขอให้ผู้ไกล่เกลี่ยดำเนินการตามวรรคหนึ่งก็ได้ในกรณีเช่นว่านี้ ผู้ไกล่เกลี่ยจะจัดให้มีการดำเนินการตามที่คู่กรณีขอหรือไม่ก็ได้ข้อ๒๒ การไกล่เกลี่ยจะทำด้วยวิธีใด ณวันเวลาและสถานที่ใด ต้องแจ้งให้คู่กรณีทุกฝ่ายทราบล่วงหน้าภายในเวลาอันสมควรข้อ๒๓ ผู้ไกล่เกลี่ยอาจอนุญาตให้เฉพาะแต่คู่กรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งหรือทุกฝ่ายอยู่ในกระบวนการไกล่เกลี่ยก็ได้ทั้งนี้ผู้ไกล่เกลี่ยต้องแจ้งถึงการดำเนินการไกล่เกลี่ยนั้นให้คู่กรณีฝ่ายที่มิได้เข้าร่วมกระบวนการไกล่เกลี่ยทราบด้วยความในวรรคหนึ่งให้ใช้บังคับแก่ตัวแทนทนายความที่ปรึกษาของคู่กรณีหรือบุคคลใดบุคคลหนึ่งที่ผู้ไกล่เกลี่ยอนุญาตให้เข้าสู่กระบวนการไกล่เกลี่ยด้วยข้อ๒๔ เมื่อผู้ไกล่เกลี่ยได้รับข้อมูลอันเกี่ยวกับข้อพิพาทจากคู่กรณีฝ่ายหนึ่งผู้ไกล่เกลี่ยอาจเปิดเผยสาระสำคัญของข้อมูลนั้นให้แก่คู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่งทราบก็ได้เว้นแต่เป็นข้อมูลที่คู่กรณีได้ให้ผู้ไกล่เกลี่ยไว้โดยห้ามมิให้เปิดเผยข้อ๒๕ กระบวนการไกล่เกลี่ยให้ดำเนินการเป็นการลับและไม่ให้มีการบันทึกรายละเอียดของการไกล่เกลี่ยไว้เว้นแต่คู่กรณีจะตกลงกันให้บันทึกรายละเอียดของการไกล่เกลี่ยทั้งหมดหรือแต่บางส่วนก็ได้ข้อ๒๖ ผู้ไกล่เกลี่ยจะต้องดำเนินการไกล่เกลี่ยให้แล้วเสร็จภายในระยะเวลาเก้าสิบวันนับแต่วันที่เริ่มกระบวนการไกล่เกลี่ยหากคณะกรรมการเห็นสมควรหรือผู้ไกล่เกลี่ยร้องขอคณะกรรมการอาจขยายระยะเวลาในการดำเนินการไกล่เกลี่ยออกไปอีกก็ได้ถ้าการขยายระยะเวลาดังกล่าวจะเป็นประโยชน์ต่อคู่กรณีทุกฝ่ายและมิได้ทำให้การพิจารณาตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนล่าช้าเกินสมควรทั้งนี้ให้ขยายเวลาได้ครั้งละไม่เกินสิบห้าวันและขยายได้ไม่เกินสองครั้งโดยให้ขอขยายระยะเวลาก่อนครบกำหนดตามวรรคหนึ่งอย่างน้อยห้าวันทำการในกรณีที่คู่กรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเข้าร่วมการไกล่เกลี่ยโดยมีลักษณะเป็นการประวิงเวลาให้ชักช้าให้ผู้ไกล่เกลี่ยรายงานให้คณะกรรมการทราบโดยเร็วหากการดำเนินกระบวนการไกล่เกลี่ยจะเป็นเหตุให้การพิจารณาตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนล่าช้าเกินสมควรคณะกรรมการอาจสั่งให้ดำเนินการพิจารณาตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนไปพร้อมกับการไกล่เกลี่ยก็ได้ทั้งนี้ให้คำนึงถึงประโยชน์ของคู่กรณีทุกฝ่ายเป็นสำคัญข้อ๒๗ ถ้าปรากฏว่าคู่กรณียินยอมตกลงแก้ไขปัญหาและผู้ไกล่เกลี่ยเห็นว่าข้อตกลงนั้นอยู่ในกรอบของการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนให้ผู้ไกล่เกลี่ยจัดทำข้อตกลงระหว่างคู่กรณีเป็นหนังสือไว้หรืออาจให้เจ้าหน้าที่ศูนย์ไกล่เกลี่ยหรือเจ้าหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายเป็นผู้จัดทำให้ก็ได้ข้อ๒๘ ข้อตกลงระหว่างคู่กรณีตามข้อ ๒๗อย่างน้อยต้องประกอบด้วย(๑)สถานที่ดำเนินการไกล่เกลี่ย(๒)วัน เดือน ปี ที่ดำเนินการไกล่เกลี่ย(๓)ชื่อและที่อยู่ของคู่กรณี(๔)รายละเอียดข้อตกลง(๕)ลายมือชื่อหรือลายพิมพ์นิ้วมือของคู่กรณี และพยานอย่างน้อยสองคน(๖)ลายมือชื่อหรือลายพิมพ์นิ้วมือของผู้ดำเนินการไกล่เกลี่ย(๗)การรักษาความลับในการไกล่เกลี่ยก่อนการลงลายมือชื่อตามวรรคหนึ่งผู้ไกล่เกลี่ยต้องอ่านข้อตกลงให้คู่กรณีฟังและให้คู่กรณีมีเวลาตามสมควรในการพิจารณารายละเอียดในบันทึกข้อตกลงด้วยข้อตกลงระหว่างคู่กรณีตามวรรคหนึ่งให้จัดทำเป็นสามฉบับเพื่อมอบให้กับคู่กรณีฝ่ายละหนึ่งฉบับและเก็บไว้ในสำนวนไกล่เกลี่ยหนึ่งฉบับข้อ๒๙ หากคู่กรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ลงลายมือชื่อหรือลายพิมพ์นิ้วมือในข้อตกลงให้ผู้ไกล่เกลี่ยยุติการไกล่เกลี่ยและรายงานผลการไกล่เกลี่ยต่อคณะกรรมการเพื่อพิจารณาตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนตามอำนาจหน้าที่ต่อไปข้อ๓๐ ผู้ไกล่เกลี่ยต้องปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับ ประกาศหรือหลักเกณฑ์ใด ๆ เกี่ยวกับการไกล่เกลี่ยรวมทั้งควบคุมให้การไกล่เกลี่ยอยู่ในกรอบของการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนและเป็นไปด้วยความเรียบร้อยโดยคำนึงถึงความสุจริตเป็นธรรม และประโยชน์สูงสุดของคู่กรณีเป็นสำคัญส่วนที่ ๕การสิ้นสุดแห่งกระบวนการไกล่เกลี่ย ข้อ๓๑ ในกรณีดังต่อไปนี้ให้ถือว่ากระบวนการไกล่เกลี่ยสิ้นสุดลง(๑)คู่กรณีตกลงระงับการไกล่เกลี่ยด้วยการถอนคำร้อง หรือคณะกรรมการได้จัดทำข้อตกลงระหว่างคู่กรณีเป็นหนังสือ(๒)คู่กรณีตกลงระงับข้อพิพาทเป็นผลสำเร็จบางประเด็นและไม่ติดใจให้ไกล่เกลี่ยในประเด็นที่เหลืออยู่(๓)คู่กรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ประสงค์ให้ทำการไกล่เกลี่ยอีกต่อไป(๔)คู่กรณีไม่สามารถตกลงกันได้ภายในระยะเวลาที่กำหนด หรือมีเหตุอื่นที่ทำให้กระบวนการไกล่เกลี่ยไม่สามารถดำเนินการต่อไปได้เช่น คู่กรณีไม่สมัครใจมาร่วมประชุมไกล่เกลี่ย(๕)คณะกรรมการเห็นว่าการดำเนินการไกล่เกลี่ยต่อไปจะไม่เป็นประโยชน์แก่การคุ้มครองสิทธิมนุษยชนข้อ๓๒ เมื่อกระบวนการไกล่เกลี่ยสิ้นสุดลงตามข้อ๓๑ (๑) ให้ผู้ไกล่เกลี่ยรายงานผลการไกล่เกลี่ยให้คณะกรรมการพิจารณาหากคณะกรรมการเห็นว่าการตกลงนั้นอยู่ในกรอบของการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนก็ให้ยุติเรื่องในกรณีที่คู่กรณีตกลงระงับข้อพิพาทเพียงบางประเด็นหรือตกลงรับข้อเท็จจริงบางประการและยินยอมให้นำข้อตกลงเช่นว่านั้นไปใช้อ้างอิงในการพิจารณาตรวจสอบของคณะกรรมการได้ให้ผู้ไกล่เกลี่ยจัดทำข้อตกลงเป็นหนังสือและรายงานให้คณะกรรมการทราบเพื่อดำเนินการต่อไปข้อ๓๓ ในกรณีที่คู่กรณีไม่สามารถตกลงกันได้หรือกระบวนการไกล่เกลี่ยสิ้นสุดลงตามข้อ ๓๑ (๒) (๓) (๔) และ (๕)หรือปรากฏในภายหลังว่าไม่มีการปฏิบัติตามข้อตกลงตามข้อ ๒๗ให้คณะกรรมการดำเนินการพิจารณาตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนตามอำนาจหน้าที่ต่อไปส่วนที่ ๖การรักษาความลับในการไกล่เกลี่ย ข้อ๓๔ ในกรณีที่คู่กรณีไม่ได้ตกลงไว้เป็นอย่างอื่นให้รักษาข้อมูลทั้งหมดที่เกี่ยวกับการไกล่เกลี่ยเป็นความลับเว้นแต่เป็นการใช้เท่าที่จำเป็นเพื่อปฏิบัติให้เป็นไปตามข้อตกลงระหว่างคู่กรณีข้อ๓๕ ห้ามมิให้คู่กรณีที่เข้าร่วมในการไกล่เกลี่ยผู้ไกล่เกลี่ยหรือบุคคลภายนอก รวมทั้งผู้ที่เกี่ยวข้องกับการจัดการไกล่เกลี่ยนำความลับไปอ้างอิง หรือนำไปใช้ดำเนินการอื่นใดไม่ว่าในรูปแบบใดเกี่ยวกับเรื่อง ดังต่อไปนี้(๑)ความประสงค์หรือความเต็มใจของคู่กรณีในการขอเข้าร่วมในการไกล่เกลี่ย(๒)ความเห็นหรือข้อเสนอแนะเกี่ยวกับแนวทางหรือวิธีการในการระงับข้อพิพาทของคู่กรณีในการไกล่เกลี่ย(๓)การยอมรับข้อเท็จจริงหรือข้อความที่กระทำโดยคู่กรณีในการไกล่เกลี่ย(๔)ข้อเสนอใด ๆ ที่เสนอโดยผู้ไกล่เกลี่ย(๕)ข้อเท็จจริงที่ได้แสดงให้เห็นถึงความเต็มใจที่จะยอมรับข้อเสนอในการไกล่เกลี่ย(๖)เอกสารที่จัดทำโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อจะใช้หรือใช้ในการไกล่เกลี่ยโดยเฉพาะหากพยานหลักฐานใดที่ใช้ในการไกล่เกลี่ยเป็นพยานหลักฐานที่อ้างอิงได้อยู่แล้วในกระบวนการตรวจสอบของคณะกรรมการย่อมไม่ต้องห้ามตามความในวรรคหนึ่งข้อ๓๖ การขอให้คณะกรรมการมีคำสั่งให้ส่งเอกสารหรือเรียกให้บุคคลใดมาเปิดเผยความลับหรือพยานหลักฐานที่กำหนดไว้ในข้อ๓๕ วรรคหนึ่ง จะกระทำมิได้ เว้นแต่เป็นการกระทำเท่าที่จำเป็นเพื่อให้เป็นไปตามข้อตกลงระหว่างคู่กรณีหมวด ๓จริยธรรมสำหรับผู้ไกล่เกลี่ย ข้อ๓๗ ผู้ไกล่เกลี่ยต้องถือปฏิบัติตามจริยธรรมดังต่อไปนี้(๑)ต้องปฏิบัติหน้าที่ด้วยความเป็นกลาง อิสระ ไม่เลือกปฏิบัติและไม่ยินยอมให้บุคคลภายนอกใช้อิทธิพลใด ๆ อันอาจทำให้เสียความเป็นกลาง(๒)พึงช่วยเหลือสนับสนุนให้คู่กรณีตัดสินใจด้วยตนเองบนพื้นฐานข้อมูลที่เพียงพอในการตกลงแก้ไขปัญหาการละเมิดสิทธิมนุษยชนด้วยความสมัครใจโดยผู้ไกล่เกลี่ยต้องละเว้นไม่ออกคำสั่ง ตัดสินใจหรือชี้ขาดใด ๆและไม่พยายามเกลี้ยกล่อมหรือบังคับคู่กรณีเพื่อให้ยอมรับตามความเห็นของตน(๓)ต้องเปิดเผยความขัดแย้งในผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นของผู้ไกล่เกลี่ยไม่ว่ากระบวนการไกล่เกลี่ยจะดำเนินไปแล้วเพียงใด เช่นความสัมพันธ์กับคู่กรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ว่าทางครอบครัว สังคม ธุรกิจ การงาน การเงินอันอาจทำให้เกิดอคติ หรือผลประโยชน์ทางตรงหรือทางอ้อมเกี่ยวกับคำร้องที่ดำเนินการไกล่เกลี่ยหากผู้ไกล่เกลี่ยมีความขัดแย้งในผลประโยชน์ในเรื่องที่ทำการไกล่เกลี่ยให้ถอนตัวจากการไกลเกลี่ยยกเว้นคู่กรณีที่เกี่ยวข้องทุกฝ่ายตกลงร่วมกันเป็นลายลักษณ์อักษรให้ทำหน้าที่ต่อไป(๔)ต้องรักษาความลับที่เกี่ยวข้องกับการไกล่เกลี่ยเว้นแต่เป็นกรณีที่ต้องเปิดเผยตามที่กฎหมายกำหนดหรือคู่กรณีจะตกลงกันเป็นอย่างอื่น(๕)ต้องปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อสัตย์ สุจริต ไม่เรียก รับหรือยอมจะรับค่าตอบแทนหรือประโยชน์อื่นใดในการปฏิบัติหน้าที่จากคู่กรณีหรือบุคคลอื่นเว้นเสียแต่ค่าตอบแทนนั้นเป็นกรณีที่มีกฎหมาย ระเบียบ หรือข้อกำหนดให้กระทำได้(๖)จักต้องไม่ให้หรือตกลงว่าจะให้ค่าตอบแทนหรือประโยชน์อื่นใดแก่ผู้แนะนำหรือผู้มอบหมายคำร้องให้ตนดำเนินการไกล่เกลี่ย(๗)ต้องปฏิบัติหน้าที่ตามที่ได้รับมอบหมายทุกครั้ง ยกเว้นมีเหตุผลความจำเป็นโดยต้องแจ้งเหตุจำเป็นนั้นให้คณะกรรมการทราบล่วงหน้าและต้องปฏิบัติหน้าที่ภายในเวลาอันสมควร ไม่ล่าช้าโดยใช้ทักษะความรู้ความสามารถอย่างเต็มที่เพื่อประโยชน์ของคู่กรณีข้อ๓๘ เมื่อปรากฏข้อเท็จจริงแก่คณะกรรมการว่าผู้ไกล่เกลี่ยผู้ใดประพฤติผิดจริยธรรมตามข้อ๓๗ ให้คณะกรรมการมีคำสั่งให้ผู้ไกล่เกลี่ยพ้นจากหน้าที่ และให้นำข้อ ๑๗มาใช้บังคับโดยอนุโลมหมวด ๔ศูนย์ไกล่เกลี่ย ข้อ๓๙ ให้มีศูนย์ไกล่เกลี่ยประจำสำนักงานเพื่อดำเนินงานไกล่เกลี่ยให้เป็นไปด้วยความเรียบร้อยมีประสิทธิภาพส่งเสริมและสนับสนุนการนำวิธีการระงับข้อพิพาททางเลือกมาใช้ โดยเฉพาะการไกล่เกลี่ยให้สำนักงานมอบหมายให้ข้าราชการของสำนักงานคนหนึ่งทำหน้าที่เป็นหัวหน้าศูนย์ไกล่เกลี่ยเพื่อรับผิดชอบดูแลงานต่างๆ ของศูนย์ไกล่เกลี่ยให้เป็นไปโดยเรียบร้อย และอาจมอบหมายให้ข้าราชการ พนักงานราชการหรือลูกจ้างของสำนักงานเป็นเจ้าหน้าที่ศูนย์ไกล่เกลี่ยในจำนวนที่เหมาะสมเพื่อช่วยเหลือและดำเนินงานต่าง ๆ ของศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อ๔๐ ให้ศูนย์ไกล่เกลี่ยประจำสำนักงานมีอำนาจหน้าที่ดังต่อไปนี้(๑)จัดให้มีการไกล่เกลี่ยตามที่คณะกรรมการมอบหมาย(๒)ส่งเสริมและเผยแพร่วิธีการระงับข้อพิพาททางเลือก โดยเฉพาะการไกล่เกลี่ย(๓)จัดทำสารบบและสำนวนไกล่เกลี่ย(๔)ติดต่อประสานงานกับผู้ไกล่เกลี่ยและคู่กรณี(๕)รวบรวมผลการปฏิบัติงานไกล่เกลี่ยของคณะกรรมการและผู้ไกล่เกลี่ย(๖)ประสานงานกับหน่วยงานหรือองค์กรอื่นหรือองค์กรด้านสิทธิมนุษยชนอื่นเกี่ยวกับการดำเนินวิธีการระงับข้อพิพาททางเลือกโดยเฉพาะการไกล่เกลี่ย(๗)จัดทำและรายงานข้อมูลและสถิติเกี่ยวกับการดำเนินการไกล่เกลี่ยตลอดจนรวบรวมข้อมูลเพื่อการประเมินผลการดำเนินงานไกล่เกลี่ย(๘)ติดตามผลการปฏิบัติตามข้อตกลงระหว่างคู่กรณีและรายงานให้คณะกรรมการทราบ(๙)ดำเนินการอื่นใดตามที่คณะกรรมการมอบหมายประกาศ ณ วันที่ ๑๕สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๙วัส ติงสมิตรประธานกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติวิศนี/ปริยานุช/จัดทำ๑๓ กันยายน๒๕๕๙ศิรวัชร์/ปรับปรุง๑๐ เมษายน ๒๕๖๐[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๓๓/ตอนพิเศษ ๑๙๙ ง/หน้า ๔/๖ กันยายน ๒๕๕๙