คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8294/2540หลักกฎหมาย: คชก.ตำบล ค. วินิจฉัยว่า ผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่าทำนาของจำเลยแต่ผู้เดียว ยังไม่ถึงที่สุด เพราะ คชก.จังหวัดยังไม่ได้วินิจฉัยอุทธรณ์บุคคลอื่นที่อ้างว่าตนเป็นผู้เช่านาของจำเลยด้วย การที่ผู้ร้องสอดที่ 3 อาศัยสิทธิของ คชก.ตำบล ค.ที่ยังไม่ถึงที่สุดมาฟ้องขอให้บังคับให้จำเลยโอนขายที่พิพาทให้ จึงเป็นการฟ้องโดยที่ผู้ร้องสอดที่ 3ยังไม่มีอำนาจตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมพ.ศ. 2524 มาตรา 58 แม้จำเลยเจ้าของที่ดินไม่ได้แจ้งให้ผู้เช่านาทราบก่อนว่าจะขายที่พิพาทเป็นการละเว้นการปฏิบัติตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 มาตรา 53 ก็มีผลเพียงทำให้จำเลยไม่อาจโอนที่ดินพิพาทได้เท่านั้น แต่กรณีนี้เป็นกรณีที่โจทก์ที่ 1 กับโจทก์ที่ 2 และผู้ร้องสอดฟ้องจำเลยโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาจะซื้อจะขายซึ่งจะต้องพิจารณาว่าฝ่ายใดเป็นฝ่ายผิดสัญญา ดังนั้น หากข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยเป็นฝ่ายผิดสัญญาและไม่ใช่เป็นความผิดของโจทก์ที่ 1กับที่ 2 หรือผู้ร้องสอดที่ 1 โจทก์ที่ 1 และที่ 2 หรือผู้ร้องสอดที่ 1 ก็ยังมีอำนาจฟ้องจำเลยเพื่อเรียกมัดจำคืนหรือชดใช้ค่าเสียหายได้ แม้โจทก์ทั้งสองจะมีคำขอให้จำเลยคืนมัดจำและชดใช้ค่าเสียหายด้วย แต่เมื่อศาลชั้นต้นก็ไม่ได้กำหนดประเด็นว่าฝ่ายใดเป็นฝ่ายผิดสัญญา อันเป็นประเด็นข้อพิพาทสำคัญที่คู่ความจะต้องนำสืบให้ได้ความ และคดียังมีข้อโต้แย้งอีกมาก ซึ่งหากคู่ความยังติดใจในปัญหาเรื่องผิดสัญญาก็อาจนำคดีไปฟ้องร้องกันใหม่ได้ ดังนั้นเมื่อศาลฎีกาวินิจฉัยว่า โจทก์ที่ 1 กับโจทก์ที่ 2 และผู้ร้องสอดมีอำนาจฟ้องจำเลยเพื่อเรียกมัดจำคืนหรือชดใช้ค่าเสียหายได้ กรณีเช่นนี้ศาลฎีกาจึงไม่จำต้องวินิจฉัยฎีกาข้ออื่นของโจทก์ที่ 1 กับที่ 2 และผู้ร้องสอดที่ 1 กับที่ 3อีก เพราะไม่ทำให้ผลของคดีเปลี่ยนแปลง คดีนี้แม้ผู้ร้องสอดที่ 2 จะไม่ได้ฎีกา แต่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันซื้อที่ดินพิพาทจากจำเลยจึงเป็นการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ แม้ผู้ร้องสอดที่ 1 จะฎีกาฝ่ายเดียว ศาลฎีกาก็พิพากษาให้มีผลถึงผู้ร้องสอดที่ 2ด้วย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1)ประกอบด้วยมาตรา 247 และสำหรับคดีนี้ที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าผู้ร้องสอดที่ 1 ซึ่งมิได้ยื่นฎีกายังไม่ทราบคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ทำให้ผู้ร้องสอดที่ 1 มีสิทธิยื่นฎีกา แต่ โจทก์ที่ 1 กับที่ 2 และผู้ร้องสอดที่ 3 ได้ยื่นอุทธรณ์ คำสั่งดังกล่าวต่อศาลอุทธรณ์ไว้แล้ว เมื่อศาลฎีกาได้ วินิจฉัยคดีประเด็นในคดีนี้แล้วว่าไม่ตัดสิทธิคู่ความที่จะ ฟ้องเป็นคดีใหม่ จึงไม่มีประโยชน์ที่จะส่งไปให้ศาลอุทธรณ์ พิจารณาอีกคดีสามสำนวนนี้ศาลชั้นต้นรวมพิจารณาและพิพากษาเข้าด้วยกันโดยให้เรียกนายไพฑูรย์ แย้มเผื่อน เป็นโจทก์ที่ 1นายประสิทธิ์ โพธิ์นิ่มแดง เป็นโจทก์ที่ 2 นายสุขเกษม มูฮำหมัด เป็นผู้ร้องสอดที่ 1 นายทวีศักดิ์ เมฆเจริญลาภ เป็นผู้ร้องสอดที่ 2 นายเฟื่อง พุทธรักษา เป็นผู้ร้องสอดที่ 3 และเรียกนายถนัด ธาราพิศ เป็นจำเลยสำนวนแรกโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่าเมื่อวันที่ 8 เมษายน 2530 จำเลยทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทโฉนดเลขที่ 6707 เฉพาะส่วนของจำเลยเนื้อที่ประมาณ 150 ไร่ราคาประมาณ 1,150,000 บาท แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 โจทก์ที่ 1และที่ 2 วางมัดจำนวน 600,000 บาท ในวันทำสัญญา จำเลยสัญญาว่าจะไปจดทะเบียนโอนที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ในวันที่ 27 เมษายน2530 เมื่อครบกำหนดจำเลยไม่ยอมจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ทั้งสอง จำเลยจึงเป็นฝ่ายผิดสัญญา ขอให้บังคับจำเลยโอนที่ดินโฉนดเลขที่ 6707 จังหวัดฉะเชิงเทรา ให้แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 หากโอนไม่ได้ให้จำเลยคืนมัดจำ 600,000 บาทและชดใช้ค่าเสียหายให้แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 จำนวน 600,000 บาทในกรณีที่ยังโอนได้แต่จำเลยไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ร้องสอดว่า จำเลยได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ต่อมาก่อนครบกำหนดสัญญาจำเลยกับโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ได้ร่วมกันกระทำละเมิดต่อผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 โดยจำเลยได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 ทั้ง ๆ ที่โจทก์ที่ 1 และที่ 2รู้อยู่แล้วว่าจำเลยได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ไว้ก่อนแล้ว ทั้งได้กำหนดวันจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์กันก่อนที่สัญญาจะซื้อขายระหว่างจำเลยกับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 จะครบกำหนด อันเป็นการกระทำโดยไม่สุจริตและทำให้ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 เสียเปรียบ ขอให้ยกฟ้องและมีคำสั่งให้เพิกถอนสัญญาจะซื้อขาย ฉบับลงวันที่ 8 เมษายน 2530ระหว่างโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับจำเลยโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ให้การแก้คำร้องสอดของผู้ร้องสอดที่ 1และที่ 2 ว่า ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ยังไม่อยู่ในฐานะที่จะจดทะเบียนสิทธิได้ก่อนโจทก์ที่ 1 และที่ 2 เพราะเป็นแต่เพียงผู้จะซื้อที่ได้ชำระราคาบางส่วนเท่านั้นและสิทธิของผู้ร้องสอดยังไม่ถึงกำหนดที่จะบังคับได้ โจทก์ที่ 1 และที่ 2 ได้ทำสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทกับจำเลยโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนไม่ทราบว่าจำเลยได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1และที่ 2 ไว้ก่อนแล้ว นอกจากจำเลยได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 แล้ว ต่อมาเมื่อวันที่ 21ตุลาคม 2529 จำเลยได้ทำสัญญาขายฝากที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ถือได้ว่าผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 กับจำเลยเปลี่ยนเจตนามาบังคับกันตามสัญญาขายฝาก อันเป็นการแปลงหนี้ใหม่และจำเลยได้ไถ่ที่ดินพิพาทคืนภายในกำหนดแล้ว และแม้ว่าจำเลยยังไม่ได้ไถ่ถอนที่ดินพิพาทตามสัญญาขายฝาก ที่ดินพิพาทก็คงเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 แม้โจทก์จะฟ้องให้จำเลยปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขายก็ไม่กระทบกระเทือนต่อสิทธิที่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 มีอยู่แล้ว ขอให้ยกคำร้องจำเลยยื่นคำให้การแก้คำร้องสอดของผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ว่า เนื่องจากจำเลยกับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ตกลงกันแปลงหนี้ใหม่จากสัญญาจะซื้อขายดังกล่าวเป็นสัญญาขายฝาก ต่อมาจำเลยไถ่ถอนการขายฝากแล้ว จำเลยกับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ไม่มีเจตนาที่จะปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขายกันต่อไป ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 จึงไม่มีสิทธิที่จะบังคับให้จำเลยปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขายนั้น ขอให้เพิกถอนสัญญาจะซื้อขายระหว่างผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 กับจำเลยหรือให้มีคำสั่งว่าสัญญาจะซื้อขายดังกล่าวไม่มีผลบังคับ หรือยกคำร้องสอดสำนวนที่สอง นายเฟื่อง พุทธรักษาโดยผู้ร้องสอดที่ 3ฟ้องว่าผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทซึ่งเป็นที่ดินโฉนดเลขที่ 6707 เฉพาะส่วนของจำเลยเนื้อที่ประมาณ 150 ไร่จากนายผล แย้มเผื่อน เพื่อทำนา ต่อมาที่ดินพิพาทตกเป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลย ผู้ร้องสอดที่ 3 ยังคงเป็นผู้เช่าที่ดินพิพาททำนามาจนถึงปัจจุบัน เมื่อวันที่ 8 เมษายน 2530 จำเลยได้ตกลงขายที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับผู้ร้องสอดที่ 1และที่ 2 โดยไม่ได้แจ้งให้ผู้ร้องสอดที่ 3 ทราบก่อนอันเป็นการไม่ปฏิบัติตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมพ.ศ. 2524 มาตรา 53 ผู้ร้องสอดที่ 3 ได้ยื่นคำร้องขอให้คณะกรรมการการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมตำบลคลองหลวงแพ่งวินิจฉัยให้จำเลยซึ่งเป็นผู้ให้เช่านาขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งมีคำวินิจฉัยให้จำเลยขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 แต่เพียงผู้เดียว ต่อมาเมื่อวันที่ 15 มกราคม 2531 ประธาน คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งแจ้งความจำนงของจำเลยว่าจะขายที่ดินพิพาทให้ผู้ร้องสอดที่ 3ทราบ และผู้ร้องสอดที่ 3 ได้แสดงความจำนงที่จะซื้อที่ดินพิพาทโดยตกลงกับจำเลยว่าจำเลยจะขายที่ดินพิพาทเฉพาะส่วนของจำเลยเนื้อที่ 150 ไร่ ให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 ในราคา 1,150,000 บาทถ้าที่ดินขาดจำนวนไปก็ลดราคาลงตามส่วน วิธีการซื้อขายและการชำระราคาให้เป็นไปตามสัญญาจะซื้อขายที่จำเลยจะทำกับผู้ร้องสอดที่ 3 ในวันที่ 29 มกราคม 2531 หรือทำสัญญาซื้อขายเสร็จเด็ดขาดชำระราคาและจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์กันในวันที่1 กุมภาพันธ์ 2531 แต่จำเลยไม่ปฏิบัติตามที่ตกลงกันดังกล่าว โดยจำเลยอ้างว่าไม่สามารถปฏิบัติตามที่ตกลงกับผู้ร้องสอดที่ 3ดังกล่าวนั้นได้ ผู้ร้องสอดที่ 3 จึงยื่นคำร้องขอให้คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง วินิจฉัยให้จำเลยขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 อีก และ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งได้วินิจฉัยเมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2531 ให้จำเลยโอนที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 ภายในวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531 ต่อมาเมื่อถึงวันดังกล่าวจำเลยก็ไม่สามารถโอนที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 ได้ จำเลยกับผู้ร้องสอดที่ 3 จึงตกลงกำหนดวิธีการชำระเงินใหม่โดยผู้ร้องสอดที่ 3 วางมัดจำค่าที่ดินพิพาทให้แก่จำเลยในวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531 จำนวน 700,000 บาท ราคาที่ดินพิพาทส่วนที่เหลืออีกจำนวน 450,000 บาท ตกลงจะชำระกันในวันที่16 กุมภาพันธ์ 2531 ซึ่งเป็นวันที่จำเลยจะไปจดทะเบียนโอนที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 เมื่อถึงกำหนดในวันที่ 16 กุมภาพันธ์2531 จำเลยไม่ปฏิบัติตามข้อตกลงดังกล่าวนั้น ผู้ร้องสอดที่ 3จึงไปอายัดที่ดินพิพาทเฉพาะส่วนของจำเลยไว้ที่สำนักงานที่ดินจังหวัดฉะเชิงเทรา บัดนี้ พ้นกำหนดระยะเวลาอุทธรณ์ คำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งดังกล่าวข้างต้นแล้ว ขอให้บังคับจำเลยให้ปฏิบัติตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง โดยโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 6707 เฉพาะส่วนของจำเลยจำนวน 150 ไร่ ให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 และให้จำเลยรับชำระราคาที่ดินที่เหลือจำนวน 450,000 บาท ไปจากผู้ร้องสอดที่ 3 หากจำเลยไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลแทนการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยให้การว่า ผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทเพื่อทำนาจำเลยเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาท จำเลยมีสิทธิที่จะขายหรือไม่ขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 ก็ได้คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งไม่มีอำนาจที่จะวินิจฉัยให้จำเลยขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 นอกจากนี้คำวินิจฉัยของคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง มีขึ้นภายหลังจากที่จำเลยได้ทำสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทไว้กับบุคคลอื่น ข้อตกลงที่ว่าจำเลยจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 จึงเป็นข้อตกลงที่เกิดขึ้นโดยจำเลยไม่ได้สมัครใจ ข้อตกลงดังกล่าวจึงเป็นโมฆะขอให้ยกฟ้อง และพิพากษาว่าการซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างผู้ร้องสอดที่ 3 และจำเลยตกเป็นโมฆะโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ร้องสอด โจทก์ที่ 1 และที่ 2 มีสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทดีกว่าผู้ร้องสอดที่ 3 ผู้ร้องสอดที่ 3 ทราบดีอยู่แล้วว่าจำเลยจะขายที่ดินพิพาทแก่โจทก์ที่ 1และที่ 2 ข้ออ้างของผู้ร้องสอดที่ 3 ที่ว่าผู้ร้องสอดที่ 3เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทแต่เพียงผู้เดียวจากจำเลยนั้นไม่เป็นความจริงยังมีผู้อื่นจำนวน 6 ราย เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทที่ดินส่วนที่ผู้ร้องสอดที่ 3 เช่านั้นไม่ได้อยู่ในส่วนที่เป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลย แต่อยู่ในส่วนที่เป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์ที่ 1 การที่ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งได้วินิจฉัยว่า ผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทแต่เพียงผู้เดียวจึงไม่ถูกต้องซึ่งผู้เช่าที่ดินทั้ง 6 ราย ดังกล่าวได้ยื่นอุทธรณ์คัดค้านคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ต่อ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทราแล้ว และอุทธรณ์ของผู้เช่าดังกล่าวยังอยู่ในระหว่างการพิจารณาของ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา และที่ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งมีคำวินิจฉัยให้จำเลยไปโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 ในวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531 นั้น ผู้เช่าทั้ง 6 รายก็ได้ยื่นอุทธรณ์คัดค้านคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งต่อ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา เช่นเดียวกัน และ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา ยังไม่มีคำวินิจฉัยแต่อย่างใด คำวินิจฉัยของคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง จึงยังไม่ถึงที่สุด ผู้ร้องสอดที่ 3จึงยังไม่มีอำนาจฟ้อง ขอให้ยกฟ้องและสั่งให้เพิกถอนสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทฉบับลงวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531 ระหว่างผู้ร้องสอดที่ 3 กับจำเลยผู้ร้องสอดที่ 3 ให้การแก้คำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ว่า คำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งที่วินิจฉัยว่าผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทแต่เพียงผู้เดียวเพราะคชก.ตำบลดังกล่าวมีคำวินิจฉัยโดยสุจริตและถึงที่สุดแล้วและการวินิจฉัยของศาลในชั้นนี้เป็นการพิพากษาตามคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง การที่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 อ้างว่ามีผู้เช่านาอีก 6 ราย ได้อุทธรณ์คำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ก็ไม่เป็นเหตุทุเลาการบังคับการปฏิบัติตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบล ตามบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524มาตรา 56 วรรคสี่ สัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างผู้ร้องสอดที่ 3 และจำเลยฉบับลงวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531 เป็นเพียงหลักฐานและวิธีการชำระเงินตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งครั้งที่ 4/2531 เท่านั้น โจทก์ที่ 1 และที่ 2 ร้องสอดเพื่อประวิงการปฏิบัติตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งดังกล่าว ผู้ร้องสอดที่ 3 ฟ้องโดยอาศัยสิทธิตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 มาตรา 53 และมาตรา 58ผู้ร้องสอดที่ 3 ย่อมมีสิทธิซื้อที่ดินพิพาทได้ก่อนโจทก์ที่ 1 และที่ 2 เมื่อ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง มีคำวินิจฉัยให้จำเลยขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 และจำเลยไม่ได้อุทธรณ์คำวินิจฉัยดังกล่าว คำวินิจฉัยดังกล่าวจึงถึงที่สุด ประเด็นที่ศาลจะพิจารณาจึงมีเพียงว่าคำชี้ขาดของ คชก.ตำบล ขัดต่อกฎหมายประการหนึ่งประการใดหรือไม่ หากไม่ขัดต่อกฎหมายศาลก็พิพากษาตามคำชี้ขาดดังกล่าวได้ทันทีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 221, 222 และมาตรา 218 วรรคสอง โดยไม่จำต้องพิจารณาข้อเท็จจริงตามคำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 และโจทก์ที่ 1 กับที่ 2 มิใช่คู่กรณีในการวินิจฉัยชี้ขาดของ คชก.ตำบล โจทก์ที่ 1 และที่ 2 จึงไม่มีอำนาจร้องสอดเข้ามาในคดีนี้ ขอให้ยกคำร้องจำเลยให้การแก้คำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ว่า การที่จำเลยจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นการปฏิบัติตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ครั้งที่ 4/2531ตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524มาตรา 53 ผู้ร้องสอดที่ 3 มีฐานะเป็นผู้เช่านาจึงมีสิทธิซื้อที่ดินพิพาทได้ก่อนโจทก์ที่ 1 และที่ 2 จำเลยแจ้งความจำนงจะขายที่ดินพิพาทให้ผู้ร้องสอดที่ 3 ทราบภายหลังจากที่ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ลงมติครั้งที่ 2/2531 มิใช่แจ้งก่อนทำสัญญาจะซื้อขายกับโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ตามที่โจทก์ที่ 1 และที่ 2กล่าวอ้าง ส่วนการทำสัญญาจะซื้อขายฉบับลงวันที่ 10 กุมภาพันธ์2531 ระหว่างผู้ร้องสอดที่ 3 กับจำเลยนั้นเป็นเพียงวิธีการชำระราคา ผู้ร้องสอดที่ 3 และจำเลยไม่มีเจตนาที่จะผูกพันกันตามสัญญาดังกล่าวข้อเท็จจริงตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งยุติโดย คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งมีคำวินิจฉัยแล้ว ซึ่งถือเป็นคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 มาตรา 58 ประกอบมาตรา 221, 222 และ มาตรา 218 วรรคสองและสาม แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง และบุคคลทั้ง 6 คน ที่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 อ้างว่า เป็นผู้เช่านาหรือที่ดินพิพาทของจำเลยนั้นก็ไม่เป็นความจริง ความจริงบุคคลทั้ง 6 คน ไม่ใช่ผู้เช่านากับจำเลยเกี่ยวกับข้อพิพาทในคดีนี้เป็นเรื่องระหว่างผู้ร้องสอดที่ 3 กับจำเลยโดยเฉพาะบุคคลอื่นที่มิใช่คู่กรณีไม่มีสิทธิที่จะมาเกี่ยวข้องและจำเลยไม่ได้อุทธรณ์ไม่ได้อุทธรณ์โต้แย้งมติของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง มติหรือคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลดังกล่าวจึงถึงที่สุด และคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลดังกล่าวมิได้ขัดต่อกฎหมายอันจะเป็นเหตุให้ศาลต้องรับคำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ไว้พิจารณา จึงรับคำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ไว้พิจารณาไม่ได้ ขอให้ยกคำร้องผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ร้องสอดอ้างสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายที่พิพาทระหว่างผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 กับจำเลย และว่าผู้ร้องสอดที่ 3 ไม่ใช่ผู้เช่าที่ดินพิพาท ผู้ร้องสอดที่ 3 และจำเลยได้สมคบกันฉ้อโกงผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 โดยการเสนอความเท็จต่อ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ปกปิดเรื่องที่จำเลยทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ไว้ก่อนแล้ว เป็นเหตุให้ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งหลงเชื่อว่าผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทและมีมติตามที่หลงเชื่อนั้น การที่ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งมีมติเช่นนั้น ทำให้จำเลยต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมพ.ศ. 2524 โดยทำสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทกับผู้ร้องสอดที่ 3เพื่อให้หลุดพ้นจากการที่จำเลยจะต้องปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขายกับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 เนื่องจากราคาที่ดินพิพาทมีราคาสูงขึ้น ขอให้ยกฟ้องผู้ร้องสอดที่ 3 ให้การแก้คำร้องสอดของผู้ร้องสอดที่ 1และที่ 2 ขอให้ยกคำร้องจำเลยให้การและแก้คำร้องสอดของผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ขอให้ยกคำร้องสอดสำนวนที่สาม นายสุขเกษม มูฮำหมัด และนายทวีศักดิ์เมฆเจริญลาภ ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 เป็นโจทก์ฟ้อง เมื่อวันที่ 24 ตุลาคม 2528 จำเลยทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทแก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 เฉพาะส่วนของจำเลยจำนวนประมาณ150 ไร่ ในราคา 1,200,000 บาท ชำระราคาไปแล้วจำนวน400,000 บาท ส่วนที่เหลือจำนวน 800,000 บาท ตกลงจะชำระกันภายในวันที่ 24 ตุลาคม 2529 ซึ่งเป็นวันจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดิน ต่อมาผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 กับจำเลยได้ตกลงกันทำอนุสัญญา ฉบับลงวันที่ 15 ตุลาคม 2529 ขยายระยะเวลาจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทไปเป็นวันที่ 15 ตุลาคม 2530 ในวันดังกล่าวผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ได้เตรียมเงินจำนวน 800,000 บาท อันเป็นราคาที่ดินส่วนที่เหลือไปเพื่อชำระให้แก่จำเลย ณ สำนักงานที่ดินจังหวัดฉะเชิงเทรา แต่ปรากฏว่าจำเลยไม่ยอมไปจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 จำเลยจึงเป็นฝ่ายผิดสัญญา ขอให้บังคับจำเลยโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 6707 ให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 และรับชำระราคาที่ดินส่วนที่เหลือจำนวน 800,000 บาท จากผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 พร้อมทั้งให้จำเลยชำระค่าเสียหายและค่าปรับตามสัญญาเป็นเงินจำนวน 400,000 บาท ให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 หากจำเลยไม่ปฏิบัติตาม ให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลย ในกรณีที่จำเลยไม่สามารถโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินดังกล่าวให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ได้ ก็ให้จำเลยคืนมัดจำจำนวน 400,000 บาท และให้ชำระค่าเสียหายหรือค่าปรับอีก 400,000 บาท รวมเป็นเงิน 800,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี จากเงินต้นจำนวนดังกล่าวนับตั้งแต่วันฟ้องไปจนถึงวันที่ชำระเสร็จให้แก่โจทก์ด้วยจำเลยให้การว่า จำเลยกับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ได้ตกลงกันยกเลิกสัญญาจะซื้อขายโดยเปลี่ยนเป็นสัญญาขายฝากแทนมีกำหนด 6 เดือน และถือเอาเงินมัดจำที่ได้วางกันในสัญญาจะซื้อขายเป็นส่วนหนึ่งของราคาขายฝาก ต่อมาจำเลยได้ไถ่ถอนการขายฝากนั้นแล้ว ขอให้ยกฟ้องโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ร้องสอดอ้างสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายที่พิพาทระหว่างโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับจำเลย ขอให้ยกฟ้องผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ให้การแก้คำร้องสอดของโจทก์ที่ 1และที่ 2 อ้างสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 กับจำเลย ขอให้ยกคำร้องจำเลยให้การแก้คำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ว่าสัญญาจะซื้อขายฉบับลงวันที่ 8 เมษายน 2530 ระหว่างโจทก์ที่ 1และที่ 2 กับจำเลยได้กระทำขึ้นโดยคู่สัญญามีเจตนาลวงไม่ประสงค์ที่จะผูกพันกัน และจะไม่ฟ้องร้องบังคับตามสัญญาจะซื้อขายในขณะที่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 ทำสัญญาจะซื้อขายดังกล่าวโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ทราบดีว่าโฉนดที่ดินแปลงพิพาทไม่ได้อยู่กับจำเลยอันจะสามารถโอนกรรมสิทธิ์ให้แก่จำเลยที่ 1 และที่ 2 ได้สัญญาจะซื้อขายฉบับดังกล่าวระหว่างโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับจำเลยจึงเป็นโมฆะ ขอให้ยกคำร้องสอดศาลชั้นต้นพิพากษาให้เพิกถอนสัญญาจะซื้อขายที่ดินโฉนดเลขที่ 6707 ระหว่างโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับจำเลย ให้จำเลยโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินดังกล่าวให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ตามสัญญาจะซื้อขายที่ดินระหว่างผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2กับจำเลย ฉบับลงวันที่ 24 ตุลาคม 2528 และให้จำเลยรับชำระราคาที่ดินส่วนที่เหลือจำนวน 800,000 บาท จากผู้ร้องสอดที่ 1และที่ 2 หากจำเลยไม่ปฏิบัติตาม ให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลย กับให้จำเลยชำระค่าเสียหายให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 จำนวน 50,000 บาท คำขออื่นและคำร้องสอดนอกจากนี้ให้ยกโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับผู้ร้องสอดที่ 3 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องผู้ร้องสอดที่ 1 ที่ 2 ในสำนวนที่สามด้วย กับให้ยกคำร้องสอดทุกสำนวน นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 3 ฎีกาศาลฎีกาคณะคดีปกครองวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติว่าที่พิพาทเป็นส่วนหนึ่งของโฉนดที่ดินเลขที่ 6707 ซึ่งมีเนื้อที่ทั้งแปลง 200 ไร่ โดยจำเลยถือกรรมสิทธิ์รวมอยู่ 150 ไร่คือส่วนที่พิพาทกันในคดีนี้ มีผู้ร้องสอดที่ 3 หรือผู้เช่านาอื่นเช่าจำเลยทำนา ที่ดินส่วนที่เหลือจำนวน 50 ไร่ เป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์ที่ 1 และนายศักดิ์ชัย แย้มเผื่อน น้องชายของโจทก์ที่ 1 เมื่อวันที่ 24 ตุลาคม 2528 จำเลยทำสัญญาจะซื้อขายที่ดินเฉพาะส่วนของตนให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 เป็นเงิน1,200,000 บาท โดยไม่ได้แจ้งให้ผู้ร้องสอดที่ 3 หรือผู้เช่านาอื่นทราบก่อน มีการวางเงินมัดจำบางส่วนตามเอกสารหมาย ร.5/1 กำหนดวันจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ภายใน 1 ปี นับแต่วันทำสัญญา วันที่ 15 ตุลาคม 2529 ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ทำอนุสัญญาขยายอายุสัญญาต่อไปอีก 1 ปี ต่อมาวันที่21 ตุลาคม 2529 จำเลยจดทะเบียนขายฝากที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 และนายวิชิต นิธินิตยสิริ เป็นเงิน600,000 บาท กำหนดไถ่คืนใน 6 เดือน ซึ่งจำเลยได้ไถ่คืนภายในกำหนดในวันที่ 8 เมษายน 2530 เงินซึ่งจำเลยนำไปไถ่ถอนการขายฝากนั้นจำเลยได้มาจากโจทก์ที่ 1 และที่ 2 โดยจำเลยทำสัญญาจะซื้อขายที่พิพาทให้แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 เมื่อวันที่ 8 เมษายน 2530 ในราคา 1,150,000 บาท โจทก์ที่ 1 และที่ 2 วางมัดจำให้จำเลยในวันทำสัญญาจำนวน 600,000 บาท จำเลยจึงนำเงินจำนวนนี้ไปไถ่ถอนการขายฝากจากผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 สัญญาจะซื้อขายที่พิพาทระหว่างโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับจำเลย โดยจำเลยไม่ได้แจ้งให้ผู้ร้องสอดที่ 3 ทราบก่อน ผู้ร้องสอดที่ 3 กับนายทองสุข ทรัพย์เจริญ นางฉวี แก้วเจริญนายอนันต์ มาลัยรักษ์ นายสำเภา เล็กใจกล้า นางเรียม ชาญณรงค์และนางศรีนวล นุชเจริญได้ยื่นคำร้องต่อคณะกรรมการการเช่าที่ดินประจำตำบลคลองหลวงแพ่ง อำเภอเมืองฉะเชิงเทราจังหวัดฉะเชิงเทรา หรือที่เรียกว่า คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งอ้างว่าเป็นผู้เช่าที่พิพาทจากจำเลยทำนาโดยจำเลยทำสัญญาจะซื้อขายที่พิพาทโดยไม่แจ้งให้ทราบตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 ขอแสดงความจำนงจะซื้อที่พิพาทคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งได้มีคำวินิจฉัยว่า ผู้ร้องสอดที่ 3เป็นผู้เช่าที่พิพาทจากจำเลยแต่เพียงผู้เดียว ส่วนบุคคลอื่นเป็นผู้เช่าช่วงให้จำเลยทำสัญญาจะขายที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 จำเลยได้แสดงความจำนงจะขายที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 และผู้ร้องสอดที่ 3 แสดงความจำนงจะซื้อผู้ร้องสอดที่ 3 กับจำเลยได้ตกลงซื้อขายที่พิพาทกันแล้ว แต่จำเลยผิดนัดไม่ไปโอนที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 โดยจำเลยมีหนังสือแจ้งผู้ร้องสอดที่ 3 ว่า จำเลยถูกผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ฟ้องต่อศาลให้โอนขายที่ดิน จำต้องขายที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ตามสัญญาจะซื้อขายที่ทำกันไว้ก่อนผู้ร้องสอดที่ 3 จึงร้องต่อ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ซึ่งคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ได้มีคำวินิจฉัยให้จำเลยไปจดทะเบียนโอนที่พิพาทให้ผู้ร้องสอดที่ 3 ภายในวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531นายทองสุข นางฉวี นายอนันต์ นายสำเภา นางเรียม และนางศรีนวลได้อุทธรณ์คำวินิจฉัย คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ต่อคชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งต่อ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทราคดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ที่ 1 และที่ 2และผู้ร้องสอดที่ 1 กับที่ 3 ประการแรกว่า โจทก์ที่ 1 และที่ 2และผู้ร้องสอดที่ 1 กับที่ 3 มีอำนาจฟ้องขอให้บังคับให้จำเลยโอนที่พิพาทให้แก่ฝ่ายตนหรือไม่ ก่อนอื่นเห็นควรวินิจฉัยก่อนว่าคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งถึงที่สุดแล้วหรือไม่นายประทีป สุวรรณเกิดผล ประธาน คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งพยานของผู้ร้องสอดที่ 3 เบิกความว่า บุคคลอื่นที่ทำนาในที่พิพาทที่ได้ร้องต่อ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งอุทธรณ์คำวินิจฉัยของคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ต่อ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทราว่าตนเป็นผู้มีสิทธิเช่านาที่พิพาท พยานได้นำอุทธรณ์ของบุคคลดังกล่าวไปยื่นต่อ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา ทั้งนี้ พยานได้ทำคำชี้แจงไปด้วยว่า คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา ไม่ควรรับอุทธรณ์ตามเอกสารหมาย ร.23 และ ร.24 แสดงว่าได้มีการอุทธรณ์คำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งจริง เมื่อทั้งผู้ร้องสอดที่ 3 และนายทองสุข นางฉวี นายอนันต์ นายสำเภา นางเรียมกับนางศรีนวลต่างร้องขอต่อ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ว่าเป็นผู้เช่านาของจำเลยซึ่งเป็นที่พิพาทแปลงเดียวกัน หากคชก.จังหวัดฉะเชิงเทราวินิจฉัยเปลี่ยนแปลงคำวินิจฉัยของคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง เป็นอย่างอื่น ผู้ร้องสอดที่ 3 ก็สามารถฟ้องต่อศาลเพื่อขอให้เพิกถอนมติของ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทราได้ ดังนั้น ที่ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งวินิจฉัยว่าผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่านาแต่ผู้เดียว จึงยังไม่ถึงที่สุดเพราะ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรายังไม่ได้วินิจฉัยอุทธรณ์บุคคลอื่นที่อ้างว่าตนเป็นผู้เช่านาของจำเลยด้วย การที่ผู้ร้องสอดที่ 3 อาศัยสิทธิของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งที่ยังไม่ถึงที่สุดมาฟ้องขอให้บังคับให้จำเลยโอนขายที่พิพาทให้จึงเป็นการฟ้องโดยที่ผู้ร้องสอดที่ 3 ยังไม่มีอำนาจตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 มาตรา 58มีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยต่อไปว่า โจทก์ที่ 1 กับที่ 2 และผู้ร้องสอดที่ 1 มีอำนาจฟ้องหรือไม่ เห็นว่า โจทก์ที่ 1 กับที่ 2และผู้ร้องสอดที่ 1 ฟ้องจำเลยโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายซึ่งจะต้องพิจารณาว่า ฝ่ายใดเป็นฝ่ายผิดสัญญา หากข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยเป็นฝ่ายผิดสัญญา โจทก์ที่ 1 กับที่ 2 หรือผู้ร้องสอดที่ 1 ก็มีอำนาจฟ้องขอให้จำเลยโอนที่ดินพิพาทและใช้ค่าเสียหายได้ หรือหากไม่สามารถโอนที่ดินพิพาทได้ไม่ว่ากรณีใดก็อาจฟ้องขอคืนมัดจำและชดใช้ค่าเสียหายดังนั้น แม้กรณีนี้จำเลยไม่ได้แจ้งให้ผู้เช่านาทราบก่อนว่าจะขายที่พิพาทอันเป็นการละเว้นการปฏิบัติตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 มาตรา 53 ก็มีผลเพียงทำให้จำเลยไม่อาจโอนที่ดินพิพาทได้เท่านั้น แต่โจทก์ที่ 1 กับที่ 2 หรือผู้ร้องสอดที่ 1 ก็ยังมีอำนาจฟ้องจำเลยเพื่อเรียกมัดจำคืนหรือชดใช้ค่าเสียหายได้ หากข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยเป็นฝ่ายผิดสัญญาและไม่ใช่เป็นความผิดของโจทก์ที่ 1 กับที่ 2หรือผู้ร้องสอดที่ 1คดีนี้ตามสำนวนแรกซึ่งมีโจทก์ที่ 1 กับที่ 2 เป็นโจทก์และสำนวนที่สามซึ่งมีผู้ร้องสอดที่ 1 กับที่ 2 เป็นโจทก์ แม้โจทก์ทั้งสองสำนวนจะมีคำขอให้จำเลยคืนมัดจำและชดใช้ค่าเสียหายด้วย แต่ศาลชั้นต้นก็ไม่ได้กำหนดประเด็นว่าฝ่ายใดเป็นฝ่ายผิดสัญญา ซึ่งเป็นข้อเท็จจริงสำคัญที่คู่ความจะต้องนำสืบให้ได้ความว่าฝ่ายใดเป็นฝ่ายผิดสัญญา ซึ่งยังมีข้อโต้แย้งอีกมากและยังไม่ปรากฏข้อเท็จจริงในคดีนี้ หากคู่ความยังติดใจในปัญหาเรื่องผิดสัญญาก็อาจนำคดีไปฟ้องร้องกันใหม่ได้ เมื่อได้วินิจฉัยดังกล่าวแล้ว จึงไม่จำต้องวินิจฉัยฎีกาข้ออื่นของโจทก์ที่ 1 กับที่ 2 และผู้ร้องสอดที่ 1 กับที่ 3 อีกเพราะไม่ทำให้ผลของคดีเปลี่ยนแปลงอนึ่ง คดีนี้แม้ผู้ร้องสอดที่ 2 จะไม่ได้ฎีกา แต่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันซื้อที่ดินพิพาทจากจำเลยจึงเป็นการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ แม้ผู้ร้องสอดที่ 1จะฎีกาฝ่ายเดียว ก็ให้มีผลถึงผู้ร้องสอดที่ 2 ด้วย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1) ประกอบด้วยมาตรา 247 และที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า ผู้ร้องสอดที่ 1ยังไม่ทราบคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ซึ่งศาลชั้นต้นได้อ่านเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2537 ทำให้ผู้ร้องสอดที่ 1 มีสิทธิยื่นฎีกาและโจทก์ที่ 1 กับที่ 2 และผู้ร้องสอดที่ 3 ยื่นอุทธรณ์คำสั่งดังกล่าวต่อศาลอุทธรณ์นั้น เมื่อศาลฎีกาได้วินิจฉัยคดีดังกล่าวแล้วจึงไม่มีประโยชน์ที่จะส่งไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาอีกพิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8294/2540นาย ไพฑูรย์ แย้มเผื่อน กับพวกโจทก์ผู้ร้องสอดโจทก์นาย สุข เกษม มูฮำห มัด กับพวกโจทก์นาย ถนัด ธาราพิศจำเลย ป.วิ.พ. ม. 55, ม. 131, ม. 132, ม. 183, ม. 242, ม. 245 (1), ม. 247, ม. 249 พ.ร.บ.การเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ.2524 ม. 53, ม. 58คชก.ตำบล ค. วินิจฉัยว่า ผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่าทำนาของจำเลยแต่ผู้เดียว ยังไม่ถึงที่สุด เพราะ คชก.จังหวัดยังไม่ได้วินิจฉัยอุทธรณ์บุคคลอื่นที่อ้างว่าตนเป็นผู้เช่านาของจำเลยด้วย การที่ผู้ร้องสอดที่ 3 อาศัยสิทธิของ คชก.ตำบล ค.ที่ยังไม่ถึงที่สุดมาฟ้องขอให้บังคับให้จำเลยโอนขายที่พิพาทให้ จึงเป็นการฟ้องโดยที่ผู้ร้องสอดที่ 3ยังไม่มีอำนาจตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมพ.ศ. 2524 มาตรา 58 แม้จำเลยเจ้าของที่ดินไม่ได้แจ้งให้ผู้เช่านาทราบก่อนว่าจะขายที่พิพาทเป็นการละเว้นการปฏิบัติตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 มาตรา 53 ก็มีผลเพียงทำให้จำเลยไม่อาจโอนที่ดินพิพาทได้เท่านั้น แต่กรณีนี้เป็นกรณีที่โจทก์ที่ 1 กับโจทก์ที่ 2 และผู้ร้องสอดฟ้องจำเลยโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาจะซื้อจะขายซึ่งจะต้องพิจารณาว่าฝ่ายใดเป็นฝ่ายผิดสัญญา ดังนั้น หากข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยเป็นฝ่ายผิดสัญญาและไม่ใช่เป็นความผิดของโจทก์ที่ 1กับที่ 2 หรือผู้ร้องสอดที่ 1 โจทก์ที่ 1 และที่ 2 หรือผู้ร้องสอดที่ 1 ก็ยังมีอำนาจฟ้องจำเลยเพื่อเรียกมัดจำคืนหรือชดใช้ค่าเสียหายได้ แม้โจทก์ทั้งสองจะมีคำขอให้จำเลยคืนมัดจำและชดใช้ค่าเสียหายด้วย แต่เมื่อศาลชั้นต้นก็ไม่ได้กำหนดประเด็นว่าฝ่ายใดเป็นฝ่ายผิดสัญญา อันเป็นประเด็นข้อพิพาทสำคัญที่คู่ความจะต้องนำสืบให้ได้ความ และคดียังมีข้อโต้แย้งอีกมาก ซึ่งหากคู่ความยังติดใจในปัญหาเรื่องผิดสัญญาก็อาจนำคดีไปฟ้องร้องกันใหม่ได้ ดังนั้นเมื่อศาลฎีกาวินิจฉัยว่า โจทก์ที่ 1 กับโจทก์ที่ 2 และผู้ร้องสอดมีอำนาจฟ้องจำเลยเพื่อเรียกมัดจำคืนหรือชดใช้ค่าเสียหายได้ กรณีเช่นนี้ศาลฎีกาจึงไม่จำต้องวินิจฉัยฎีกาข้ออื่นของโจทก์ที่ 1 กับที่ 2 และผู้ร้องสอดที่ 1 กับที่ 3อีก เพราะไม่ทำให้ผลของคดีเปลี่ยนแปลง คดีนี้แม้ผู้ร้องสอดที่ 2 จะไม่ได้ฎีกา แต่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันซื้อที่ดินพิพาทจากจำเลยจึงเป็นการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ แม้ผู้ร้องสอดที่ 1 จะฎีกาฝ่ายเดียว ศาลฎีกาก็พิพากษาให้มีผลถึงผู้ร้องสอดที่ 2ด้วย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1)ประกอบด้วยมาตรา 247 และสำหรับคดีนี้ที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าผู้ร้องสอดที่ 1 ซึ่งมิได้ยื่นฎีกายังไม่ทราบคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ทำให้ผู้ร้องสอดที่ 1 มีสิทธิยื่นฎีกา แต่ โจทก์ที่ 1 กับที่ 2 และผู้ร้องสอดที่ 3 ได้ยื่นอุทธรณ์ คำสั่งดังกล่าวต่อศาลอุทธรณ์ไว้แล้ว เมื่อศาลฎีกาได้ วินิจฉัยคดีประเด็นในคดีนี้แล้วว่าไม่ตัดสิทธิคู่ความที่จะ ฟ้องเป็นคดีใหม่ จึงไม่มีประโยชน์ที่จะส่งไปให้ศาลอุทธรณ์ พิจารณาอีกคดีสามสำนวนนี้ศาลชั้นต้นรวมพิจารณาและพิพากษาเข้าด้วยกันโดยให้เรียกนายไพฑูรย์ แย้มเผื่อน เป็นโจทก์ที่ 1นายประสิทธิ์ โพธิ์นิ่มแดง เป็นโจทก์ที่ 2 นายสุขเกษม มูฮำหมัด เป็นผู้ร้องสอดที่ 1 นายทวีศักดิ์ เมฆเจริญลาภ เป็นผู้ร้องสอดที่ 2 นายเฟื่อง พุทธรักษา เป็นผู้ร้องสอดที่ 3 และเรียกนายถนัด ธาราพิศ เป็นจำเลยสำนวนแรกโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่าเมื่อวันที่ 8 เมษายน 2530 จำเลยทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทโฉนดเลขที่ 6707 เฉพาะส่วนของจำเลยเนื้อที่ประมาณ 150 ไร่ราคาประมาณ 1,150,000 บาท แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 โจทก์ที่ 1และที่ 2 วางมัดจำนวน 600,000 บาท ในวันทำสัญญา จำเลยสัญญาว่าจะไปจดทะเบียนโอนที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ในวันที่ 27 เมษายน2530 เมื่อครบกำหนดจำเลยไม่ยอมจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ทั้งสอง จำเลยจึงเป็นฝ่ายผิดสัญญา ขอให้บังคับจำเลยโอนที่ดินโฉนดเลขที่ 6707 จังหวัดฉะเชิงเทรา ให้แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 หากโอนไม่ได้ให้จำเลยคืนมัดจำ 600,000 บาทและชดใช้ค่าเสียหายให้แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 จำนวน 600,000 บาทในกรณีที่ยังโอนได้แต่จำเลยไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ร้องสอดว่า จำเลยได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ต่อมาก่อนครบกำหนดสัญญาจำเลยกับโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ได้ร่วมกันกระทำละเมิดต่อผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 โดยจำเลยได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 ทั้ง ๆ ที่โจทก์ที่ 1 และที่ 2รู้อยู่แล้วว่าจำเลยได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ไว้ก่อนแล้ว ทั้งได้กำหนดวันจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์กันก่อนที่สัญญาจะซื้อขายระหว่างจำเลยกับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 จะครบกำหนด อันเป็นการกระทำโดยไม่สุจริตและทำให้ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 เสียเปรียบ ขอให้ยกฟ้องและมีคำสั่งให้เพิกถอนสัญญาจะซื้อขาย ฉบับลงวันที่ 8 เมษายน 2530ระหว่างโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับจำเลยโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ให้การแก้คำร้องสอดของผู้ร้องสอดที่ 1และที่ 2 ว่า ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ยังไม่อยู่ในฐานะที่จะจดทะเบียนสิทธิได้ก่อนโจทก์ที่ 1 และที่ 2 เพราะเป็นแต่เพียงผู้จะซื้อที่ได้ชำระราคาบางส่วนเท่านั้นและสิทธิของผู้ร้องสอดยังไม่ถึงกำหนดที่จะบังคับได้ โจทก์ที่ 1 และที่ 2 ได้ทำสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทกับจำเลยโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนไม่ทราบว่าจำเลยได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1และที่ 2 ไว้ก่อนแล้ว นอกจากจำเลยได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 แล้ว ต่อมาเมื่อวันที่ 21ตุลาคม 2529 จำเลยได้ทำสัญญาขายฝากที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ถือได้ว่าผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 กับจำเลยเปลี่ยนเจตนามาบังคับกันตามสัญญาขายฝาก อันเป็นการแปลงหนี้ใหม่และจำเลยได้ไถ่ที่ดินพิพาทคืนภายในกำหนดแล้ว และแม้ว่าจำเลยยังไม่ได้ไถ่ถอนที่ดินพิพาทตามสัญญาขายฝาก ที่ดินพิพาทก็คงเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 แม้โจทก์จะฟ้องให้จำเลยปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขายก็ไม่กระทบกระเทือนต่อสิทธิที่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 มีอยู่แล้ว ขอให้ยกคำร้องจำเลยยื่นคำให้การแก้คำร้องสอดของผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ว่า เนื่องจากจำเลยกับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ตกลงกันแปลงหนี้ใหม่จากสัญญาจะซื้อขายดังกล่าวเป็นสัญญาขายฝาก ต่อมาจำเลยไถ่ถอนการขายฝากแล้ว จำเลยกับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ไม่มีเจตนาที่จะปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขายกันต่อไป ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 จึงไม่มีสิทธิที่จะบังคับให้จำเลยปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขายนั้น ขอให้เพิกถอนสัญญาจะซื้อขายระหว่างผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 กับจำเลยหรือให้มีคำสั่งว่าสัญญาจะซื้อขายดังกล่าวไม่มีผลบังคับ หรือยกคำร้องสอดสำนวนที่สอง นายเฟื่อง พุทธรักษาโดยผู้ร้องสอดที่ 3ฟ้องว่าผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทซึ่งเป็นที่ดินโฉนดเลขที่ 6707 เฉพาะส่วนของจำเลยเนื้อที่ประมาณ 150 ไร่จากนายผล แย้มเผื่อน เพื่อทำนา ต่อมาที่ดินพิพาทตกเป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลย ผู้ร้องสอดที่ 3 ยังคงเป็นผู้เช่าที่ดินพิพาททำนามาจนถึงปัจจุบัน เมื่อวันที่ 8 เมษายน 2530 จำเลยได้ตกลงขายที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับผู้ร้องสอดที่ 1และที่ 2 โดยไม่ได้แจ้งให้ผู้ร้องสอดที่ 3 ทราบก่อนอันเป็นการไม่ปฏิบัติตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมพ.ศ. 2524 มาตรา 53 ผู้ร้องสอดที่ 3 ได้ยื่นคำร้องขอให้คณะกรรมการการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมตำบลคลองหลวงแพ่งวินิจฉัยให้จำเลยซึ่งเป็นผู้ให้เช่านาขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งมีคำวินิจฉัยให้จำเลยขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 แต่เพียงผู้เดียว ต่อมาเมื่อวันที่ 15 มกราคม 2531 ประธาน คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งแจ้งความจำนงของจำเลยว่าจะขายที่ดินพิพาทให้ผู้ร้องสอดที่ 3ทราบ และผู้ร้องสอดที่ 3 ได้แสดงความจำนงที่จะซื้อที่ดินพิพาทโดยตกลงกับจำเลยว่าจำเลยจะขายที่ดินพิพาทเฉพาะส่วนของจำเลยเนื้อที่ 150 ไร่ ให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 ในราคา 1,150,000 บาทถ้าที่ดินขาดจำนวนไปก็ลดราคาลงตามส่วน วิธีการซื้อขายและการชำระราคาให้เป็นไปตามสัญญาจะซื้อขายที่จำเลยจะทำกับผู้ร้องสอดที่ 3 ในวันที่ 29 มกราคม 2531 หรือทำสัญญาซื้อขายเสร็จเด็ดขาดชำระราคาและจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์กันในวันที่1 กุมภาพันธ์ 2531 แต่จำเลยไม่ปฏิบัติตามที่ตกลงกันดังกล่าว โดยจำเลยอ้างว่าไม่สามารถปฏิบัติตามที่ตกลงกับผู้ร้องสอดที่ 3ดังกล่าวนั้นได้ ผู้ร้องสอดที่ 3 จึงยื่นคำร้องขอให้คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง วินิจฉัยให้จำเลยขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 อีก และ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งได้วินิจฉัยเมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2531 ให้จำเลยโอนที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 ภายในวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531 ต่อมาเมื่อถึงวันดังกล่าวจำเลยก็ไม่สามารถโอนที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 ได้ จำเลยกับผู้ร้องสอดที่ 3 จึงตกลงกำหนดวิธีการชำระเงินใหม่โดยผู้ร้องสอดที่ 3 วางมัดจำค่าที่ดินพิพาทให้แก่จำเลยในวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531 จำนวน 700,000 บาท ราคาที่ดินพิพาทส่วนที่เหลืออีกจำนวน 450,000 บาท ตกลงจะชำระกันในวันที่16 กุมภาพันธ์ 2531 ซึ่งเป็นวันที่จำเลยจะไปจดทะเบียนโอนที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 เมื่อถึงกำหนดในวันที่ 16 กุมภาพันธ์2531 จำเลยไม่ปฏิบัติตามข้อตกลงดังกล่าวนั้น ผู้ร้องสอดที่ 3จึงไปอายัดที่ดินพิพาทเฉพาะส่วนของจำเลยไว้ที่สำนักงานที่ดินจังหวัดฉะเชิงเทรา บัดนี้ พ้นกำหนดระยะเวลาอุทธรณ์ คำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งดังกล่าวข้างต้นแล้ว ขอให้บังคับจำเลยให้ปฏิบัติตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง โดยโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 6707 เฉพาะส่วนของจำเลยจำนวน 150 ไร่ ให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 และให้จำเลยรับชำระราคาที่ดินที่เหลือจำนวน 450,000 บาท ไปจากผู้ร้องสอดที่ 3 หากจำเลยไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลแทนการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยให้การว่า ผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทเพื่อทำนาจำเลยเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาท จำเลยมีสิทธิที่จะขายหรือไม่ขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 ก็ได้คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งไม่มีอำนาจที่จะวินิจฉัยให้จำเลยขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 นอกจากนี้คำวินิจฉัยของคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง มีขึ้นภายหลังจากที่จำเลยได้ทำสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทไว้กับบุคคลอื่น ข้อตกลงที่ว่าจำเลยจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 จึงเป็นข้อตกลงที่เกิดขึ้นโดยจำเลยไม่ได้สมัครใจ ข้อตกลงดังกล่าวจึงเป็นโมฆะขอให้ยกฟ้อง และพิพากษาว่าการซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างผู้ร้องสอดที่ 3 และจำเลยตกเป็นโมฆะโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ร้องสอด โจทก์ที่ 1 และที่ 2 มีสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทดีกว่าผู้ร้องสอดที่ 3 ผู้ร้องสอดที่ 3 ทราบดีอยู่แล้วว่าจำเลยจะขายที่ดินพิพาทแก่โจทก์ที่ 1และที่ 2 ข้ออ้างของผู้ร้องสอดที่ 3 ที่ว่าผู้ร้องสอดที่ 3เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทแต่เพียงผู้เดียวจากจำเลยนั้นไม่เป็นความจริงยังมีผู้อื่นจำนวน 6 ราย เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทที่ดินส่วนที่ผู้ร้องสอดที่ 3 เช่านั้นไม่ได้อยู่ในส่วนที่เป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลย แต่อยู่ในส่วนที่เป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์ที่ 1 การที่ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งได้วินิจฉัยว่า ผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทแต่เพียงผู้เดียวจึงไม่ถูกต้องซึ่งผู้เช่าที่ดินทั้ง 6 ราย ดังกล่าวได้ยื่นอุทธรณ์คัดค้านคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ต่อ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทราแล้ว และอุทธรณ์ของผู้เช่าดังกล่าวยังอยู่ในระหว่างการพิจารณาของ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา และที่ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งมีคำวินิจฉัยให้จำเลยไปโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 ในวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531 นั้น ผู้เช่าทั้ง 6 รายก็ได้ยื่นอุทธรณ์คัดค้านคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งต่อ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา เช่นเดียวกัน และ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา ยังไม่มีคำวินิจฉัยแต่อย่างใด คำวินิจฉัยของคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง จึงยังไม่ถึงที่สุด ผู้ร้องสอดที่ 3จึงยังไม่มีอำนาจฟ้อง ขอให้ยกฟ้องและสั่งให้เพิกถอนสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทฉบับลงวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531 ระหว่างผู้ร้องสอดที่ 3 กับจำเลยผู้ร้องสอดที่ 3 ให้การแก้คำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ว่า คำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งที่วินิจฉัยว่าผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทแต่เพียงผู้เดียวเพราะคชก.ตำบลดังกล่าวมีคำวินิจฉัยโดยสุจริตและถึงที่สุดแล้วและการวินิจฉัยของศาลในชั้นนี้เป็นการพิพากษาตามคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง การที่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 อ้างว่ามีผู้เช่านาอีก 6 ราย ได้อุทธรณ์คำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ก็ไม่เป็นเหตุทุเลาการบังคับการปฏิบัติตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบล ตามบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524มาตรา 56 วรรคสี่ สัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างผู้ร้องสอดที่ 3 และจำเลยฉบับลงวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531 เป็นเพียงหลักฐานและวิธีการชำระเงินตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งครั้งที่ 4/2531 เท่านั้น โจทก์ที่ 1 และที่ 2 ร้องสอดเพื่อประวิงการปฏิบัติตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งดังกล่าว ผู้ร้องสอดที่ 3 ฟ้องโดยอาศัยสิทธิตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 มาตรา 53 และมาตรา 58ผู้ร้องสอดที่ 3 ย่อมมีสิทธิซื้อที่ดินพิพาทได้ก่อนโจทก์ที่ 1 และที่ 2 เมื่อ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง มีคำวินิจฉัยให้จำเลยขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 และจำเลยไม่ได้อุทธรณ์คำวินิจฉัยดังกล่าว คำวินิจฉัยดังกล่าวจึงถึงที่สุด ประเด็นที่ศาลจะพิจารณาจึงมีเพียงว่าคำชี้ขาดของ คชก.ตำบล ขัดต่อกฎหมายประการหนึ่งประการใดหรือไม่ หากไม่ขัดต่อกฎหมายศาลก็พิพากษาตามคำชี้ขาดดังกล่าวได้ทันทีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 221, 222 และมาตรา 218 วรรคสอง โดยไม่จำต้องพิจารณาข้อเท็จจริงตามคำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 และโจทก์ที่ 1 กับที่ 2 มิใช่คู่กรณีในการวินิจฉัยชี้ขาดของ คชก.ตำบล โจทก์ที่ 1 และที่ 2 จึงไม่มีอำนาจร้องสอดเข้ามาในคดีนี้ ขอให้ยกคำร้องจำเลยให้การแก้คำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ว่า การที่จำเลยจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นการปฏิบัติตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ครั้งที่ 4/2531ตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524มาตรา 53 ผู้ร้องสอดที่ 3 มีฐานะเป็นผู้เช่านาจึงมีสิทธิซื้อที่ดินพิพาทได้ก่อนโจทก์ที่ 1 และที่ 2 จำเลยแจ้งความจำนงจะขายที่ดินพิพาทให้ผู้ร้องสอดที่ 3 ทราบภายหลังจากที่ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ลงมติครั้งที่ 2/2531 มิใช่แจ้งก่อนทำสัญญาจะซื้อขายกับโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ตามที่โจทก์ที่ 1 และที่ 2กล่าวอ้าง ส่วนการทำสัญญาจะซื้อขายฉบับลงวันที่ 10 กุมภาพันธ์2531 ระหว่างผู้ร้องสอดที่ 3 กับจำเลยนั้นเป็นเพียงวิธีการชำระราคา ผู้ร้องสอดที่ 3 และจำเลยไม่มีเจตนาที่จะผูกพันกันตามสัญญาดังกล่าวข้อเท็จจริงตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งยุติโดย คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งมีคำวินิจฉัยแล้ว ซึ่งถือเป็นคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 มาตรา 58 ประกอบมาตรา 221, 222 และ มาตรา 218 วรรคสองและสาม แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง และบุคคลทั้ง 6 คน ที่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 อ้างว่า เป็นผู้เช่านาหรือที่ดินพิพาทของจำเลยนั้นก็ไม่เป็นความจริง ความจริงบุคคลทั้ง 6 คน ไม่ใช่ผู้เช่านากับจำเลยเกี่ยวกับข้อพิพาทในคดีนี้เป็นเรื่องระหว่างผู้ร้องสอดที่ 3 กับจำเลยโดยเฉพาะบุคคลอื่นที่มิใช่คู่กรณีไม่มีสิทธิที่จะมาเกี่ยวข้องและจำเลยไม่ได้อุทธรณ์ไม่ได้อุทธรณ์โต้แย้งมติของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง มติหรือคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลดังกล่าวจึงถึงที่สุด และคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลดังกล่าวมิได้ขัดต่อกฎหมายอันจะเป็นเหตุให้ศาลต้องรับคำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ไว้พิจารณา จึงรับคำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ไว้พิจารณาไม่ได้ ขอให้ยกคำร้องผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ร้องสอดอ้างสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายที่พิพาทระหว่างผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 กับจำเลย และว่าผู้ร้องสอดที่ 3 ไม่ใช่ผู้เช่าที่ดินพิพาท ผู้ร้องสอดที่ 3 และจำเลยได้สมคบกันฉ้อโกงผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 โดยการเสนอความเท็จต่อ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ปกปิดเรื่องที่จำเลยทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ไว้ก่อนแล้ว เป็นเหตุให้ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งหลงเชื่อว่าผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทและมีมติตามที่หลงเชื่อนั้น การที่ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งมีมติเช่นนั้น ทำให้จำเลยต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมพ.ศ. 2524 โดยทำสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทกับผู้ร้องสอดที่ 3เพื่อให้หลุดพ้นจากการที่จำเลยจะต้องปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขายกับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 เนื่องจากราคาที่ดินพิพาทมีราคาสูงขึ้น ขอให้ยกฟ้องผู้ร้องสอดที่ 3 ให้การแก้คำร้องสอดของผู้ร้องสอดที่ 1และที่ 2 ขอให้ยกคำร้องจำเลยให้การและแก้คำร้องสอดของผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ขอให้ยกคำร้องสอดสำนวนที่สาม นายสุขเกษม มูฮำหมัด และนายทวีศักดิ์เมฆเจริญลาภ ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 เป็นโจทก์ฟ้อง เมื่อวันที่ 24 ตุลาคม 2528 จำเลยทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทแก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 เฉพาะส่วนของจำเลยจำนวนประมาณ150 ไร่ ในราคา 1,200,000 บาท ชำระราคาไปแล้วจำนวน400,000 บาท ส่วนที่เหลือจำนวน 800,000 บาท ตกลงจะชำระกันภายในวันที่ 24 ตุลาคม 2529 ซึ่งเป็นวันจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดิน ต่อมาผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 กับจำเลยได้ตกลงกันทำอนุสัญญา ฉบับลงวันที่ 15 ตุลาคม 2529 ขยายระยะเวลาจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทไปเป็นวันที่ 15 ตุลาคม 2530 ในวันดังกล่าวผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ได้เตรียมเงินจำนวน 800,000 บาท อันเป็นราคาที่ดินส่วนที่เหลือไปเพื่อชำระให้แก่จำเลย ณ สำนักงานที่ดินจังหวัดฉะเชิงเทรา แต่ปรากฏว่าจำเลยไม่ยอมไปจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 จำเลยจึงเป็นฝ่ายผิดสัญญา ขอให้บังคับจำเลยโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 6707 ให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 และรับชำระราคาที่ดินส่วนที่เหลือจำนวน 800,000 บาท จากผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 พร้อมทั้งให้จำเลยชำระค่าเสียหายและค่าปรับตามสัญญาเป็นเงินจำนวน 400,000 บาท ให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 หากจำเลยไม่ปฏิบัติตาม ให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลย ในกรณีที่จำเลยไม่สามารถโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินดังกล่าวให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ได้ ก็ให้จำเลยคืนมัดจำจำนวน 400,000 บาท และให้ชำระค่าเสียหายหรือค่าปรับอีก 400,000 บาท รวมเป็นเงิน 800,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี จากเงินต้นจำนวนดังกล่าวนับตั้งแต่วันฟ้องไปจนถึงวันที่ชำระเสร็จให้แก่โจทก์ด้วยจำเลยให้การว่า จำเลยกับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ได้ตกลงกันยกเลิกสัญญาจะซื้อขายโดยเปลี่ยนเป็นสัญญาขายฝากแทนมีกำหนด 6 เดือน และถือเอาเงินมัดจำที่ได้วางกันในสัญญาจะซื้อขายเป็นส่วนหนึ่งของราคาขายฝาก ต่อมาจำเลยได้ไถ่ถอนการขายฝากนั้นแล้ว ขอให้ยกฟ้องโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ร้องสอดอ้างสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายที่พิพาทระหว่างโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับจำเลย ขอให้ยกฟ้องผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ให้การแก้คำร้องสอดของโจทก์ที่ 1และที่ 2 อ้างสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 กับจำเลย ขอให้ยกคำร้องจำเลยให้การแก้คำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ว่าสัญญาจะซื้อขายฉบับลงวันที่ 8 เมษายน 2530 ระหว่างโจทก์ที่ 1และที่ 2 กับจำเลยได้กระทำขึ้นโดยคู่สัญญามีเจตนาลวงไม่ประสงค์ที่จะผูกพันกัน และจะไม่ฟ้องร้องบังคับตามสัญญาจะซื้อขายในขณะที่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 ทำสัญญาจะซื้อขายดังกล่าวโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ทราบดีว่าโฉนดที่ดินแปลงพิพาทไม่ได้อยู่กับจำเลยอันจะสามารถโอนกรรมสิทธิ์ให้แก่จำเลยที่ 1 และที่ 2 ได้สัญญาจะซื้อขายฉบับดังกล่าวระหว่างโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับจำเลยจึงเป็นโมฆะ ขอให้ยกคำร้องสอดศาลชั้นต้นพิพากษาให้เพิกถอนสัญญาจะซื้อขายที่ดินโฉนดเลขที่ 6707 ระหว่างโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับจำเลย ให้จำเลยโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินดังกล่าวให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ตามสัญญาจะซื้อขายที่ดินระหว่างผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2กับจำเลย ฉบับลงวันที่ 24 ตุลาคม 2528 และให้จำเลยรับชำระราคาที่ดินส่วนที่เหลือจำนวน 800,000 บาท จากผู้ร้องสอดที่ 1และที่ 2 หากจำเลยไม่ปฏิบัติตาม ให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลย กับให้จำเลยชำระค่าเสียหายให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 จำนวน 50,000 บาท คำขออื่นและคำร้องสอดนอกจากนี้ให้ยกโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับผู้ร้องสอดที่ 3 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องผู้ร้องสอดที่ 1 ที่ 2 ในสำนวนที่สามด้วย กับให้ยกคำร้องสอดทุกสำนวน นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 3 ฎีกาศาลฎีกาคณะคดีปกครองวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติว่าที่พิพาทเป็นส่วนหนึ่งของโฉนดที่ดินเลขที่ 6707 ซึ่งมีเนื้อที่ทั้งแปลง 200 ไร่ โดยจำเลยถือกรรมสิทธิ์รวมอยู่ 150 ไร่คือส่วนที่พิพาทกันในคดีนี้ มีผู้ร้องสอดที่ 3 หรือผู้เช่านาอื่นเช่าจำเลยทำนา ที่ดินส่วนที่เหลือจำนวน 50 ไร่ เป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์ที่ 1 และนายศักดิ์ชัย แย้มเผื่อน น้องชายของโจทก์ที่ 1 เมื่อวันที่ 24 ตุลาคม 2528 จำเลยทำสัญญาจะซื้อขายที่ดินเฉพาะส่วนของตนให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 เป็นเงิน1,200,000 บาท โดยไม่ได้แจ้งให้ผู้ร้องสอดที่ 3 หรือผู้เช่านาอื่นทราบก่อน มีการวางเงินมัดจำบางส่วนตามเอกสารหมาย ร.5/1 กำหนดวันจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ภายใน 1 ปี นับแต่วันทำสัญญา วันที่ 15 ตุลาคม 2529 ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ทำอนุสัญญาขยายอายุสัญญาต่อไปอีก 1 ปี ต่อมาวันที่21 ตุลาคม 2529 จำเลยจดทะเบียนขายฝากที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 และนายวิชิต นิธินิตยสิริ เป็นเงิน600,000 บาท กำหนดไถ่คืนใน 6 เดือน ซึ่งจำเลยได้ไถ่คืนภายในกำหนดในวันที่ 8 เมษายน 2530 เงินซึ่งจำเลยนำไปไถ่ถอนการขายฝากนั้นจำเลยได้มาจากโจทก์ที่ 1 และที่ 2 โดยจำเลยทำสัญญาจะซื้อขายที่พิพาทให้แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 เมื่อวันที่ 8 เมษายน 2530 ในราคา 1,150,000 บาท โจทก์ที่ 1 และที่ 2 วางมัดจำให้จำเลยในวันทำสัญญาจำนวน 600,000 บาท จำเลยจึงนำเงินจำนวนนี้ไปไถ่ถอนการขายฝากจากผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 สัญญาจะซื้อขายที่พิพาทระหว่างโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับจำเลย โดยจำเลยไม่ได้แจ้งให้ผู้ร้องสอดที่ 3 ทราบก่อน ผู้ร้องสอดที่ 3 กับนายทองสุข ทรัพย์เจริญ นางฉวี แก้วเจริญนายอนันต์ มาลัยรักษ์ นายสำเภา เล็กใจกล้า นางเรียม ชาญณรงค์และนางศรีนวล นุชเจริญได้ยื่นคำร้องต่อคณะกรรมการการเช่าที่ดินประจำตำบลคลองหลวงแพ่ง อำเภอเมืองฉะเชิงเทราจังหวัดฉะเชิงเทรา หรือที่เรียกว่า คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งอ้างว่าเป็นผู้เช่าที่พิพาทจากจำเลยทำนาโดยจำเลยทำสัญญาจะซื้อขายที่พิพาทโดยไม่แจ้งให้ทราบตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 ขอแสดงความจำนงจะซื้อที่พิพาทคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งได้มีคำวินิจฉัยว่า ผู้ร้องสอดที่ 3เป็นผู้เช่าที่พิพาทจากจำเลยแต่เพียงผู้เดียว ส่วนบุคคลอื่นเป็นผู้เช่าช่วงให้จำเลยทำสัญญาจะขายที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 จำเลยได้แสดงความจำนงจะขายที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 และผู้ร้องสอดที่ 3 แสดงความจำนงจะซื้อผู้ร้องสอดที่ 3 กับจำเลยได้ตกลงซื้อขายที่พิพาทกันแล้ว แต่จำเลยผิดนัดไม่ไปโอนที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 โดยจำเลยมีหนังสือแจ้งผู้ร้องสอดที่ 3 ว่า จำเลยถูกผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ฟ้องต่อศาลให้โอนขายที่ดิน จำต้องขายที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ตามสัญญาจะซื้อขายที่ทำกันไว้ก่อนผู้ร้องสอดที่ 3 จึงร้องต่อ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ซึ่งคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ได้มีคำวินิจฉัยให้จำเลยไปจดทะเบียนโอนที่พิพาทให้ผู้ร้องสอดที่ 3 ภายในวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531นายทองสุข นางฉวี นายอนันต์ นายสำเภา นางเรียม และนางศรีนวลได้อุทธรณ์คำวินิจฉัย คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ต่อคชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งต่อ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทราคดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ที่ 1 และที่ 2และผู้ร้องสอดที่ 1 กับที่ 3 ประการแรกว่า โจทก์ที่ 1 และที่ 2และผู้ร้องสอดที่ 1 กับที่ 3 มีอำนาจฟ้องขอให้บังคับให้จำเลยโอนที่พิพาทให้แก่ฝ่ายตนหรือไม่ ก่อนอื่นเห็นควรวินิจฉัยก่อนว่าคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งถึงที่สุดแล้วหรือไม่นายประทีป สุวรรณเกิดผล ประธาน คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งพยานของผู้ร้องสอดที่ 3 เบิกความว่า บุคคลอื่นที่ทำนาในที่พิพาทที่ได้ร้องต่อ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งอุทธรณ์คำวินิจฉัยของคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ต่อ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทราว่าตนเป็นผู้มีสิทธิเช่านาที่พิพาท พยานได้นำอุทธรณ์ของบุคคลดังกล่าวไปยื่นต่อ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา ทั้งนี้ พยานได้ทำคำชี้แจงไปด้วยว่า คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา ไม่ควรรับอุทธรณ์ตามเอกสารหมาย ร.23 และ ร.24 แสดงว่าได้มีการอุทธรณ์คำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งจริง เมื่อทั้งผู้ร้องสอดที่ 3 และนายทองสุข นางฉวี นายอนันต์ นายสำเภา นางเรียมกับนางศรีนวลต่างร้องขอต่อ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ว่าเป็นผู้เช่านาของจำเลยซึ่งเป็นที่พิพาทแปลงเดียวกัน หากคชก.จังหวัดฉะเชิงเทราวินิจฉัยเปลี่ยนแปลงคำวินิจฉัยของคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง เป็นอย่างอื่น ผู้ร้องสอดที่ 3 ก็สามารถฟ้องต่อศาลเพื่อขอให้เพิกถอนมติของ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทราได้ ดังนั้น ที่ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งวินิจฉัยว่าผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่านาแต่ผู้เดียว จึงยังไม่ถึงที่สุดเพราะ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรายังไม่ได้วินิจฉัยอุทธรณ์บุคคลอื่นที่อ้างว่าตนเป็นผู้เช่านาของจำเลยด้วย การที่ผู้ร้องสอดที่ 3 อาศัยสิทธิของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งที่ยังไม่ถึงที่สุดมาฟ้องขอให้บังคับให้จำเลยโอนขายที่พิพาทให้จึงเป็นการฟ้องโดยที่ผู้ร้องสอดที่ 3 ยังไม่มีอำนาจตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 มาตรา 58มีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยต่อไปว่า โจทก์ที่ 1 กับที่ 2 และผู้ร้องสอดที่ 1 มีอำนาจฟ้องหรือไม่ เห็นว่า โจทก์ที่ 1 กับที่ 2และผู้ร้องสอดที่ 1 ฟ้องจำเลยโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายซึ่งจะต้องพิจารณาว่า ฝ่ายใดเป็นฝ่ายผิดสัญญา หากข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยเป็นฝ่ายผิดสัญญา โจทก์ที่ 1 กับที่ 2 หรือผู้ร้องสอดที่ 1 ก็มีอำนาจฟ้องขอให้จำเลยโอนที่ดินพิพาทและใช้ค่าเสียหายได้ หรือหากไม่สามารถโอนที่ดินพิพาทได้ไม่ว่ากรณีใดก็อาจฟ้องขอคืนมัดจำและชดใช้ค่าเสียหายดังนั้น แม้กรณีนี้จำเลยไม่ได้แจ้งให้ผู้เช่านาทราบก่อนว่าจะขายที่พิพาทอันเป็นการละเว้นการปฏิบัติตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 มาตรา 53 ก็มีผลเพียงทำให้จำเลยไม่อาจโอนที่ดินพิพาทได้เท่านั้น แต่โจทก์ที่ 1 กับที่ 2 หรือผู้ร้องสอดที่ 1 ก็ยังมีอำนาจฟ้องจำเลยเพื่อเรียกมัดจำคืนหรือชดใช้ค่าเสียหายได้ หากข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยเป็นฝ่ายผิดสัญญาและไม่ใช่เป็นความผิดของโจทก์ที่ 1 กับที่ 2หรือผู้ร้องสอดที่ 1คดีนี้ตามสำนวนแรกซึ่งมีโจทก์ที่ 1 กับที่ 2 เป็นโจทก์และสำนวนที่สามซึ่งมีผู้ร้องสอดที่ 1 กับที่ 2 เป็นโจทก์ แม้โจทก์ทั้งสองสำนวนจะมีคำขอให้จำเลยคืนมัดจำและชดใช้ค่าเสียหายด้วย แต่ศาลชั้นต้นก็ไม่ได้กำหนดประเด็นว่าฝ่ายใดเป็นฝ่ายผิดสัญญา ซึ่งเป็นข้อเท็จจริงสำคัญที่คู่ความจะต้องนำสืบให้ได้ความว่าฝ่ายใดเป็นฝ่ายผิดสัญญา ซึ่งยังมีข้อโต้แย้งอีกมากและยังไม่ปรากฏข้อเท็จจริงในคดีนี้ หากคู่ความยังติดใจในปัญหาเรื่องผิดสัญญาก็อาจนำคดีไปฟ้องร้องกันใหม่ได้ เมื่อได้วินิจฉัยดังกล่าวแล้ว จึงไม่จำต้องวินิจฉัยฎีกาข้ออื่นของโจทก์ที่ 1 กับที่ 2 และผู้ร้องสอดที่ 1 กับที่ 3 อีกเพราะไม่ทำให้ผลของคดีเปลี่ยนแปลงอนึ่ง คดีนี้แม้ผู้ร้องสอดที่ 2 จะไม่ได้ฎีกา แต่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันซื้อที่ดินพิพาทจากจำเลยจึงเป็นการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ แม้ผู้ร้องสอดที่ 1จะฎีกาฝ่ายเดียว ก็ให้มีผลถึงผู้ร้องสอดที่ 2 ด้วย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1) ประกอบด้วยมาตรา 247 และที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า ผู้ร้องสอดที่ 1ยังไม่ทราบคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ซึ่งศาลชั้นต้นได้อ่านเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2537 ทำให้ผู้ร้องสอดที่ 1 มีสิทธิยื่นฎีกาและโจทก์ที่ 1 กับที่ 2 และผู้ร้องสอดที่ 3 ยื่นอุทธรณ์คำสั่งดังกล่าวต่อศาลอุทธรณ์นั้น เมื่อศาลฎีกาได้วินิจฉัยคดีดังกล่าวแล้วจึงไม่มีประโยชน์ที่จะส่งไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาอีกพิพากษายืน(กนก พรรณรักษา-อุดม มั่งมีดี-สุรินทร์ นาควิเชียร)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: คดีสามสำนวนนี้ศาลชั้นต้นรวมพิจารณาและพิพากษาเข้าด้วยกันโดยให้เรียกนายไพฑูรย์ แย้มเผื่อน เป็นโจทก์ที่ 1นายประสิทธิ์ โพธิ์นิ่มแดง เป็นโจทก์ที่ 2 นายสุขเกษม มูฮำหมัด เป็นผู้ร้องสอดที่ 1 นายทวีศักดิ์ เมฆเจริญลาภ เป็นผู้ร้องสอดที่ 2 นายเฟื่อง พุทธรักษา เป็นผู้ร้องสอดที่ 3 และเรียกนายถนัด ธาราพิศ เป็นจำเลยสำนวนแรกโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่าเมื่อวันที่ 8 เมษายน 2530 จำเลยทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทโฉนดเลขที่ 6707 เฉพาะส่วนของจำเลยเนื้อที่ประมาณ 150 ไร่ราคาประมาณ 1,150,000 บาท แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 โจทก์ที่ 1และที่ 2 วางมัดจำนวน 600,000 บาท ในวันทำสัญญา จำเลยสัญญาว่าจะไปจดทะเบียนโอนที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ในวันที่ 27 เมษายน2530 เมื่อครบกำหนดจำเลยไม่ยอมจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ทั้งสอง จำเลยจึงเป็นฝ่ายผิดสัญญา ขอให้บังคับจำเลยโอนที่ดินโฉนดเลขที่ 6707 จังหวัดฉะเชิงเทรา ให้แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 หากโอนไม่ได้ให้จำเลยคืนมัดจำ 600,000 บาทและชดใช้ค่าเสียหายให้แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 จำนวน 600,000 บาทในกรณีที่ยังโอนได้แต่จำเลยไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ร้องสอดว่า จำเลยได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ต่อมาก่อนครบกำหนดสัญญาจำเลยกับโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ได้ร่วมกันกระทำละเมิดต่อผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 โดยจำเลยได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 ทั้ง ๆ ที่โจทก์ที่ 1 และที่ 2รู้อยู่แล้วว่าจำเลยได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ไว้ก่อนแล้ว ทั้งได้กำหนดวันจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์กันก่อนที่สัญญาจะซื้อขายระหว่างจำเลยกับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 จะครบกำหนด อันเป็นการกระทำโดยไม่สุจริตและทำให้ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 เสียเปรียบ ขอให้ยกฟ้องและมีคำสั่งให้เพิกถอนสัญญาจะซื้อขาย ฉบับลงวันที่ 8 เมษายน 2530ระหว่างโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับจำเลยโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ให้การแก้คำร้องสอดของผู้ร้องสอดที่ 1และที่ 2 ว่า ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ยังไม่อยู่ในฐานะที่จะจดทะเบียนสิทธิได้ก่อนโจทก์ที่ 1 และที่ 2 เพราะเป็นแต่เพียงผู้จะซื้อที่ได้ชำระราคาบางส่วนเท่านั้นและสิทธิของผู้ร้องสอดยังไม่ถึงกำหนดที่จะบังคับได้ โจทก์ที่ 1 และที่ 2 ได้ทำสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทกับจำเลยโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนไม่ทราบว่าจำเลยได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1และที่ 2 ไว้ก่อนแล้ว นอกจากจำเลยได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 แล้ว ต่อมาเมื่อวันที่ 21ตุลาคม 2529 จำเลยได้ทำสัญญาขายฝากที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ถือได้ว่าผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 กับจำเลยเปลี่ยนเจตนามาบังคับกันตามสัญญาขายฝาก อันเป็นการแปลงหนี้ใหม่และจำเลยได้ไถ่ที่ดินพิพาทคืนภายในกำหนดแล้ว และแม้ว่าจำเลยยังไม่ได้ไถ่ถอนที่ดินพิพาทตามสัญญาขายฝาก ที่ดินพิพาทก็คงเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 แม้โจทก์จะฟ้องให้จำเลยปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขายก็ไม่กระทบกระเทือนต่อสิทธิที่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 มีอยู่แล้ว ขอให้ยกคำร้องจำเลยยื่นคำให้การแก้คำร้องสอดของผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ว่า เนื่องจากจำเลยกับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ตกลงกันแปลงหนี้ใหม่จากสัญญาจะซื้อขายดังกล่าวเป็นสัญญาขายฝาก ต่อมาจำเลยไถ่ถอนการขายฝากแล้ว จำเลยกับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ไม่มีเจตนาที่จะปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขายกันต่อไป ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 จึงไม่มีสิทธิที่จะบังคับให้จำเลยปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขายนั้น ขอให้เพิกถอนสัญญาจะซื้อขายระหว่างผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 กับจำเลยหรือให้มีคำสั่งว่าสัญญาจะซื้อขายดังกล่าวไม่มีผลบังคับ หรือยกคำร้องสอดสำนวนที่สอง นายเฟื่อง พุทธรักษาโดยผู้ร้องสอดที่ 3ฟ้องว่าผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทซึ่งเป็นที่ดินโฉนดเลขที่ 6707 เฉพาะส่วนของจำเลยเนื้อที่ประมาณ 150 ไร่จากนายผล แย้มเผื่อน เพื่อทำนา ต่อมาที่ดินพิพาทตกเป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลย ผู้ร้องสอดที่ 3 ยังคงเป็นผู้เช่าที่ดินพิพาททำนามาจนถึงปัจจุบัน เมื่อวันที่ 8 เมษายน 2530 จำเลยได้ตกลงขายที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับผู้ร้องสอดที่ 1และที่ 2 โดยไม่ได้แจ้งให้ผู้ร้องสอดที่ 3 ทราบก่อนอันเป็นการไม่ปฏิบัติตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมพ.ศ. 2524 มาตรา 53 ผู้ร้องสอดที่ 3 ได้ยื่นคำร้องขอให้คณะกรรมการการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมตำบลคลองหลวงแพ่งวินิจฉัยให้จำเลยซึ่งเป็นผู้ให้เช่านาขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งมีคำวินิจฉัยให้จำเลยขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 แต่เพียงผู้เดียว ต่อมาเมื่อวันที่ 15 มกราคม 2531 ประธาน คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งแจ้งความจำนงของจำเลยว่าจะขายที่ดินพิพาทให้ผู้ร้องสอดที่ 3ทราบ และผู้ร้องสอดที่ 3 ได้แสดงความจำนงที่จะซื้อที่ดินพิพาทโดยตกลงกับจำเลยว่าจำเลยจะขายที่ดินพิพาทเฉพาะส่วนของจำเลยเนื้อที่ 150 ไร่ ให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 ในราคา 1,150,000 บาทถ้าที่ดินขาดจำนวนไปก็ลดราคาลงตามส่วน วิธีการซื้อขายและการชำระราคาให้เป็นไปตามสัญญาจะซื้อขายที่จำเลยจะทำกับผู้ร้องสอดที่ 3 ในวันที่ 29 มกราคม 2531 หรือทำสัญญาซื้อขายเสร็จเด็ดขาดชำระราคาและจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์กันในวันที่1 กุมภาพันธ์ 2531 แต่จำเลยไม่ปฏิบัติตามที่ตกลงกันดังกล่าว โดยจำเลยอ้างว่าไม่สามารถปฏิบัติตามที่ตกลงกับผู้ร้องสอดที่ 3ดังกล่าวนั้นได้ ผู้ร้องสอดที่ 3 จึงยื่นคำร้องขอให้คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง วินิจฉัยให้จำเลยขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 อีก และ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งได้วินิจฉัยเมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2531 ให้จำเลยโอนที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 ภายในวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531 ต่อมาเมื่อถึงวันดังกล่าวจำเลยก็ไม่สามารถโอนที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 ได้ จำเลยกับผู้ร้องสอดที่ 3 จึงตกลงกำหนดวิธีการชำระเงินใหม่โดยผู้ร้องสอดที่ 3 วางมัดจำค่าที่ดินพิพาทให้แก่จำเลยในวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531 จำนวน 700,000 บาท ราคาที่ดินพิพาทส่วนที่เหลืออีกจำนวน 450,000 บาท ตกลงจะชำระกันในวันที่16 กุมภาพันธ์ 2531 ซึ่งเป็นวันที่จำเลยจะไปจดทะเบียนโอนที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 เมื่อถึงกำหนดในวันที่ 16 กุมภาพันธ์2531 จำเลยไม่ปฏิบัติตามข้อตกลงดังกล่าวนั้น ผู้ร้องสอดที่ 3จึงไปอายัดที่ดินพิพาทเฉพาะส่วนของจำเลยไว้ที่สำนักงานที่ดินจังหวัดฉะเชิงเทรา บัดนี้ พ้นกำหนดระยะเวลาอุทธรณ์ คำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งดังกล่าวข้างต้นแล้ว ขอให้บังคับจำเลยให้ปฏิบัติตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง โดยโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 6707 เฉพาะส่วนของจำเลยจำนวน 150 ไร่ ให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 และให้จำเลยรับชำระราคาที่ดินที่เหลือจำนวน 450,000 บาท ไปจากผู้ร้องสอดที่ 3 หากจำเลยไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลแทนการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยให้การว่า ผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทเพื่อทำนาจำเลยเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาท จำเลยมีสิทธิที่จะขายหรือไม่ขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 ก็ได้คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งไม่มีอำนาจที่จะวินิจฉัยให้จำเลยขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 นอกจากนี้คำวินิจฉัยของคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง มีขึ้นภายหลังจากที่จำเลยได้ทำสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทไว้กับบุคคลอื่น ข้อตกลงที่ว่าจำเลยจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 จึงเป็นข้อตกลงที่เกิดขึ้นโดยจำเลยไม่ได้สมัครใจ ข้อตกลงดังกล่าวจึงเป็นโมฆะขอให้ยกฟ้อง และพิพากษาว่าการซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างผู้ร้องสอดที่ 3 และจำเลยตกเป็นโมฆะโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ร้องสอด โจทก์ที่ 1 และที่ 2 มีสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทดีกว่าผู้ร้องสอดที่ 3 ผู้ร้องสอดที่ 3 ทราบดีอยู่แล้วว่าจำเลยจะขายที่ดินพิพาทแก่โจทก์ที่ 1และที่ 2 ข้ออ้างของผู้ร้องสอดที่ 3 ที่ว่าผู้ร้องสอดที่ 3เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทแต่เพียงผู้เดียวจากจำเลยนั้นไม่เป็นความจริงยังมีผู้อื่นจำนวน 6 ราย เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทที่ดินส่วนที่ผู้ร้องสอดที่ 3 เช่านั้นไม่ได้อยู่ในส่วนที่เป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลย แต่อยู่ในส่วนที่เป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์ที่ 1 การที่ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งได้วินิจฉัยว่า ผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทแต่เพียงผู้เดียวจึงไม่ถูกต้องซึ่งผู้เช่าที่ดินทั้ง 6 ราย ดังกล่าวได้ยื่นอุทธรณ์คัดค้านคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ต่อ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทราแล้ว และอุทธรณ์ของผู้เช่าดังกล่าวยังอยู่ในระหว่างการพิจารณาของ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา และที่ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งมีคำวินิจฉัยให้จำเลยไปโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 ในวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531 นั้น ผู้เช่าทั้ง 6 รายก็ได้ยื่นอุทธรณ์คัดค้านคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งต่อ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา เช่นเดียวกัน และ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา ยังไม่มีคำวินิจฉัยแต่อย่างใด คำวินิจฉัยของคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง จึงยังไม่ถึงที่สุด ผู้ร้องสอดที่ 3จึงยังไม่มีอำนาจฟ้อง ขอให้ยกฟ้องและสั่งให้เพิกถอนสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทฉบับลงวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531 ระหว่างผู้ร้องสอดที่ 3 กับจำเลยผู้ร้องสอดที่ 3 ให้การแก้คำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ว่า คำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งที่วินิจฉัยว่าผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทแต่เพียงผู้เดียวเพราะคชก.ตำบลดังกล่าวมีคำวินิจฉัยโดยสุจริตและถึงที่สุดแล้วและการวินิจฉัยของศาลในชั้นนี้เป็นการพิพากษาตามคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง การที่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 อ้างว่ามีผู้เช่านาอีก 6 ราย ได้อุทธรณ์คำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ก็ไม่เป็นเหตุทุเลาการบังคับการปฏิบัติตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบล ตามบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524มาตรา 56 วรรคสี่ สัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างผู้ร้องสอดที่ 3 และจำเลยฉบับลงวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531 เป็นเพียงหลักฐานและวิธีการชำระเงินตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งครั้งที่ 4/2531 เท่านั้น โจทก์ที่ 1 และที่ 2 ร้องสอดเพื่อประวิงการปฏิบัติตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งดังกล่าว ผู้ร้องสอดที่ 3 ฟ้องโดยอาศัยสิทธิตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 มาตรา 53 และมาตรา 58ผู้ร้องสอดที่ 3 ย่อมมีสิทธิซื้อที่ดินพิพาทได้ก่อนโจทก์ที่ 1 และที่ 2 เมื่อ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง มีคำวินิจฉัยให้จำเลยขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 และจำเลยไม่ได้อุทธรณ์คำวินิจฉัยดังกล่าว คำวินิจฉัยดังกล่าวจึงถึงที่สุด ประเด็นที่ศาลจะพิจารณาจึงมีเพียงว่าคำชี้ขาดของ คชก.ตำบล ขัดต่อกฎหมายประการหนึ่งประการใดหรือไม่ หากไม่ขัดต่อกฎหมายศาลก็พิพากษาตามคำชี้ขาดดังกล่าวได้ทันทีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 221, 222 และมาตรา 218 วรรคสอง โดยไม่จำต้องพิจารณาข้อเท็จจริงตามคำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 และโจทก์ที่ 1 กับที่ 2 มิใช่คู่กรณีในการวินิจฉัยชี้ขาดของ คชก.ตำบล โจทก์ที่ 1 และที่ 2 จึงไม่มีอำนาจร้องสอดเข้ามาในคดีนี้ ขอให้ยกคำร้องจำเลยให้การแก้คำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ว่า การที่จำเลยจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นการปฏิบัติตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ครั้งที่ 4/2531ตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524มาตรา 53 ผู้ร้องสอดที่ 3 มีฐานะเป็นผู้เช่านาจึงมีสิทธิซื้อที่ดินพิพาทได้ก่อนโจทก์ที่ 1 และที่ 2 จำเลยแจ้งความจำนงจะขายที่ดินพิพาทให้ผู้ร้องสอดที่ 3 ทราบภายหลังจากที่ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ลงมติครั้งที่ 2/2531 มิใช่แจ้งก่อนทำสัญญาจะซื้อขายกับโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ตามที่โจทก์ที่ 1 และที่ 2กล่าวอ้าง ส่วนการทำสัญญาจะซื้อขายฉบับลงวันที่ 10 กุมภาพันธ์2531 ระหว่างผู้ร้องสอดที่ 3 กับจำเลยนั้นเป็นเพียงวิธีการชำระราคา ผู้ร้องสอดที่ 3 และจำเลยไม่มีเจตนาที่จะผูกพันกันตามสัญญาดังกล่าวข้อเท็จจริงตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งยุติโดย คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งมีคำวินิจฉัยแล้ว ซึ่งถือเป็นคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 มาตรา 58 ประกอบมาตรา 221, 222 และ มาตรา 218 วรรคสองและสาม แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง และบุคคลทั้ง 6 คน ที่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 อ้างว่า เป็นผู้เช่านาหรือที่ดินพิพาทของจำเลยนั้นก็ไม่เป็นความจริง ความจริงบุคคลทั้ง 6 คน ไม่ใช่ผู้เช่านากับจำเลยเกี่ยวกับข้อพิพาทในคดีนี้เป็นเรื่องระหว่างผู้ร้องสอดที่ 3 กับจำเลยโดยเฉพาะบุคคลอื่นที่มิใช่คู่กรณีไม่มีสิทธิที่จะมาเกี่ยวข้องและจำเลยไม่ได้อุทธรณ์ไม่ได้อุทธรณ์โต้แย้งมติของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง มติหรือคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลดังกล่าวจึงถึงที่สุด และคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลดังกล่าวมิได้ขัดต่อกฎหมายอันจะเป็นเหตุให้ศาลต้องรับคำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ไว้พิจารณา จึงรับคำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ไว้พิจารณาไม่ได้ ขอให้ยกคำร้องผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ร้องสอดอ้างสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายที่พิพาทระหว่างผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 กับจำเลย และว่าผู้ร้องสอดที่ 3 ไม่ใช่ผู้เช่าที่ดินพิพาท ผู้ร้องสอดที่ 3 และจำเลยได้สมคบกันฉ้อโกงผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 โดยการเสนอความเท็จต่อ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ปกปิดเรื่องที่จำเลยทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ไว้ก่อนแล้ว เป็นเหตุให้ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งหลงเชื่อว่าผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทและมีมติตามที่หลงเชื่อนั้น การที่ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งมีมติเช่นนั้น ทำให้จำเลยต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมพ.ศ. 2524 โดยทำสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทกับผู้ร้องสอดที่ 3เพื่อให้หลุดพ้นจากการที่จำเลยจะต้องปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขายกับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 เนื่องจากราคาที่ดินพิพาทมีราคาสูงขึ้น ขอให้ยกฟ้องผู้ร้องสอดที่ 3 ให้การแก้คำร้องสอดของผู้ร้องสอดที่ 1และที่ 2 ขอให้ยกคำร้องจำเลยให้การและแก้คำร้องสอดของผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ขอให้ยกคำร้องสอดสำนวนที่สาม นายสุขเกษม มูฮำหมัด และนายทวีศักดิ์เมฆเจริญลาภ ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 เป็นโจทก์ฟ้อง เมื่อวันที่ 24 ตุลาคม 2528 จำเลยทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทแก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 เฉพาะส่วนของจำเลยจำนวนประมาณ150 ไร่ ในราคา 1,200,000 บาท ชำระราคาไปแล้วจำนวน400,000 บาท ส่วนที่เหลือจำนวน 800,000 บาท ตกลงจะชำระกันภายในวันที่ 24 ตุลาคม 2529 ซึ่งเป็นวันจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดิน ต่อมาผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 กับจำเลยได้ตกลงกันทำอนุสัญญา ฉบับลงวันที่ 15 ตุลาคม 2529 ขยายระยะเวลาจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทไปเป็นวันที่ 15 ตุลาคม 2530 ในวันดังกล่าวผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ได้เตรียมเงินจำนวน 800,000 บาท อันเป็นราคาที่ดินส่วนที่เหลือไปเพื่อชำระให้แก่จำเลย ณ สำนักงานที่ดินจังหวัดฉะเชิงเทรา แต่ปรากฏว่าจำเลยไม่ยอมไปจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 จำเลยจึงเป็นฝ่ายผิดสัญญา ขอให้บังคับจำเลยโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 6707 ให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 และรับชำระราคาที่ดินส่วนที่เหลือจำนวน 800,000 บาท จากผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 พร้อมทั้งให้จำเลยชำระค่าเสียหายและค่าปรับตามสัญญาเป็นเงินจำนวน 400,000 บาท ให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 หากจำเลยไม่ปฏิบัติตาม ให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลย ในกรณีที่จำเลยไม่สามารถโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินดังกล่าวให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ได้ ก็ให้จำเลยคืนมัดจำจำนวน 400,000 บาท และให้ชำระค่าเสียหายหรือค่าปรับอีก 400,000 บาท รวมเป็นเงิน 800,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี จากเงินต้นจำนวนดังกล่าวนับตั้งแต่วันฟ้องไปจนถึงวันที่ชำระเสร็จให้แก่โจทก์ด้วยจำเลยให้การว่า จำเลยกับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ได้ตกลงกันยกเลิกสัญญาจะซื้อขายโดยเปลี่ยนเป็นสัญญาขายฝากแทนมีกำหนด 6 เดือน และถือเอาเงินมัดจำที่ได้วางกันในสัญญาจะซื้อขายเป็นส่วนหนึ่งของราคาขายฝาก ต่อมาจำเลยได้ไถ่ถอนการขายฝากนั้นแล้ว ขอให้ยกฟ้องโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ร้องสอดอ้างสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายที่พิพาทระหว่างโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับจำเลย ขอให้ยกฟ้องผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ให้การแก้คำร้องสอดของโจทก์ที่ 1และที่ 2 อ้างสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 กับจำเลย ขอให้ยกคำร้องจำเลยให้การแก้คำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ว่าสัญญาจะซื้อขายฉบับลงวันที่ 8 เมษายน 2530 ระหว่างโจทก์ที่ 1และที่ 2 กับจำเลยได้กระทำขึ้นโดยคู่สัญญามีเจตนาลวงไม่ประสงค์ที่จะผูกพันกัน และจะไม่ฟ้องร้องบังคับตามสัญญาจะซื้อขายในขณะที่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 ทำสัญญาจะซื้อขายดังกล่าวโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ทราบดีว่าโฉนดที่ดินแปลงพิพาทไม่ได้อยู่กับจำเลยอันจะสามารถโอนกรรมสิทธิ์ให้แก่จำเลยที่ 1 และที่ 2 ได้สัญญาจะซื้อขายฉบับดังกล่าวระหว่างโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับจำเลยจึงเป็นโมฆะ ขอให้ยกคำร้องสอดศาลชั้นต้นพิพากษาให้เพิกถอนสัญญาจะซื้อขายที่ดินโฉนดเลขที่ 6707 ระหว่างโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับจำเลย ให้จำเลยโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินดังกล่าวให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ตามสัญญาจะซื้อขายที่ดินระหว่างผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2กับจำเลย ฉบับลงวันที่ 24 ตุลาคม 2528 และให้จำเลยรับชำระราคาที่ดินส่วนที่เหลือจำนวน 800,000 บาท จากผู้ร้องสอดที่ 1และที่ 2 หากจำเลยไม่ปฏิบัติตาม ให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลย กับให้จำเลยชำระค่าเสียหายให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 จำนวน 50,000 บาท คำขออื่นและคำร้องสอดนอกจากนี้ให้ยกโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับผู้ร้องสอดที่ 3 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องผู้ร้องสอดที่ 1 ที่ 2 ในสำนวนที่สามด้วย กับให้ยกคำร้องสอดทุกสำนวน นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 3 ฎีกาศาลฎีกาคณะคดีปกครองวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติว่าที่พิพาทเป็นส่วนหนึ่งของโฉนดที่ดินเลขที่ 6707 ซึ่งมีเนื้อที่ทั้งแปลง 200 ไร่ โดยจำเลยถือกรรมสิทธิ์รวมอยู่ 150 ไร่คือส่วนที่พิพาทกันในคดีนี้ มีผู้ร้องสอดที่ 3 หรือผู้เช่านาอื่นเช่าจำเลยทำนา ที่ดินส่วนที่เหลือจำนวน 50 ไร่ เป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์ที่ 1 และนายศักดิ์ชัย แย้มเผื่อน น้องชายของโจทก์ที่ 1 เมื่อวันที่ 24 ตุลาคม 2528 จำเลยทำสัญญาจะซื้อขายที่ดินเฉพาะส่วนของตนให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 เป็นเงิน1,200,000 บาท โดยไม่ได้แจ้งให้ผู้ร้องสอดที่ 3 หรือผู้เช่านาอื่นทราบก่อน มีการวางเงินมัดจำบางส่วนตามเอกสารหมาย ร.5/1 กำหนดวันจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ภายใน 1 ปี นับแต่วันทำสัญญา วันที่ 15 ตุลาคม 2529 ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ทำอนุสัญญาขยายอายุสัญญาต่อไปอีก 1 ปี ต่อมาวันที่21 ตุลาคม 2529 จำเลยจดทะเบียนขายฝากที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 และนายวิชิต นิธินิตยสิริ เป็นเงิน600,000 บาท กำหนดไถ่คืนใน 6 เดือน ซึ่งจำเลยได้ไถ่คืนภายในกำหนดในวันที่ 8 เมษายน 2530 เงินซึ่งจำเลยนำไปไถ่ถอนการขายฝากนั้นจำเลยได้มาจากโจทก์ที่ 1 และที่ 2 โดยจำเลยทำสัญญาจะซื้อขายที่พิพาทให้แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 เมื่อวันที่ 8 เมษายน 2530 ในราคา 1,150,000 บาท โจทก์ที่ 1 และที่ 2 วางมัดจำให้จำเลยในวันทำสัญญาจำนวน 600,000 บาท จำเลยจึงนำเงินจำนวนนี้ไปไถ่ถอนการขายฝากจากผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 สัญญาจะซื้อขายที่พิพาทระหว่างโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับจำเลย โดยจำเลยไม่ได้แจ้งให้ผู้ร้องสอดที่ 3 ทราบก่อน ผู้ร้องสอดที่ 3 กับนายทองสุข ทรัพย์เจริญ นางฉวี แก้วเจริญนายอนันต์ มาลัยรักษ์ นายสำเภา เล็กใจกล้า นางเรียม ชาญณรงค์และนางศรีนวล นุชเจริญได้ยื่นคำร้องต่อคณะกรรมการการเช่าที่ดินประจำตำบลคลองหลวงแพ่ง อำเภอเมืองฉะเชิงเทราจังหวัดฉะเชิงเทรา หรือที่เรียกว่า คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งอ้างว่าเป็นผู้เช่าที่พิพาทจากจำเลยทำนาโดยจำเลยทำสัญญาจะซื้อขายที่พิพาทโดยไม่แจ้งให้ทราบตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 ขอแสดงความจำนงจะซื้อที่พิพาทคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งได้มีคำวินิจฉัยว่า ผู้ร้องสอดที่ 3เป็นผู้เช่าที่พิพาทจากจำเลยแต่เพียงผู้เดียว ส่วนบุคคลอื่นเป็นผู้เช่าช่วงให้จำเลยทำสัญญาจะขายที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 จำเลยได้แสดงความจำนงจะขายที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 และผู้ร้องสอดที่ 3 แสดงความจำนงจะซื้อผู้ร้องสอดที่ 3 กับจำเลยได้ตกลงซื้อขายที่พิพาทกันแล้ว แต่จำเลยผิดนัดไม่ไปโอนที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 โดยจำเลยมีหนังสือแจ้งผู้ร้องสอดที่ 3 ว่า จำเลยถูกผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ฟ้องต่อศาลให้โอนขายที่ดิน จำต้องขายที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ตามสัญญาจะซื้อขายที่ทำกันไว้ก่อนผู้ร้องสอดที่ 3 จึงร้องต่อ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ซึ่งคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ได้มีคำวินิจฉัยให้จำเลยไปจดทะเบียนโอนที่พิพาทให้ผู้ร้องสอดที่ 3 ภายในวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531นายทองสุข นางฉวี นายอนันต์ นายสำเภา นางเรียม และนางศรีนวลได้อุทธรณ์คำวินิจฉัย คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ต่อคชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งต่อ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทราคดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ที่ 1 และที่ 2และผู้ร้องสอดที่ 1 กับที่ 3 ประการแรกว่า โจทก์ที่ 1 และที่ 2และผู้ร้องสอดที่ 1 กับที่ 3 มีอำนาจฟ้องขอให้บังคับให้จำเลยโอนที่พิพาทให้แก่ฝ่ายตนหรือไม่ ก่อนอื่นเห็นควรวินิจฉัยก่อนว่าคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งถึงที่สุดแล้วหรือไม่นายประทีป สุวรรณเกิดผล ประธาน คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งพยานของผู้ร้องสอดที่ 3 เบิกความว่า บุคคลอื่นที่ทำนาในที่พิพาทที่ได้ร้องต่อ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งอุทธรณ์คำวินิจฉัยของคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ต่อ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทราว่าตนเป็นผู้มีสิทธิเช่านาที่พิพาท พยานได้นำอุทธรณ์ของบุคคลดังกล่าวไปยื่นต่อ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา ทั้งนี้ พยานได้ทำคำชี้แจงไปด้วยว่า คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา ไม่ควรรับอุทธรณ์ตามเอกสารหมาย ร.23 และ ร.24 แสดงว่าได้มีการอุทธรณ์คำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งจริง เมื่อทั้งผู้ร้องสอดที่ 3 และนายทองสุข นางฉวี นายอนันต์ นายสำเภา นางเรียมกับนางศรีนวลต่างร้องขอต่อ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ว่าเป็นผู้เช่านาของจำเลยซึ่งเป็นที่พิพาทแปลงเดียวกัน หากคชก.จังหวัดฉะเชิงเทราวินิจฉัยเปลี่ยนแปลงคำวินิจฉัยของคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง เป็นอย่างอื่น ผู้ร้องสอดที่ 3 ก็สามารถฟ้องต่อศาลเพื่อขอให้เพิกถอนมติของ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทราได้ ดังนั้น ที่ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งวินิจฉัยว่าผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่านาแต่ผู้เดียว จึงยังไม่ถึงที่สุดเพราะ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรายังไม่ได้วินิจฉัยอุทธรณ์บุคคลอื่นที่อ้างว่าตนเป็นผู้เช่านาของจำเลยด้วย การที่ผู้ร้องสอดที่ 3 อาศัยสิทธิของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งที่ยังไม่ถึงที่สุดมาฟ้องขอให้บังคับให้จำเลยโอนขายที่พิพาทให้จึงเป็นการฟ้องโดยที่ผู้ร้องสอดที่ 3 ยังไม่มีอำนาจตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 มาตรา 58มีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยต่อไปว่า โจทก์ที่ 1 กับที่ 2 และผู้ร้องสอดที่ 1 มีอำนาจฟ้องหรือไม่ เห็นว่า โจทก์ที่ 1 กับที่ 2และผู้ร้องสอดที่ 1 ฟ้องจำเลยโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายซึ่งจะต้องพิจารณาว่า ฝ่ายใดเป็นฝ่ายผิดสัญญา หากข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยเป็นฝ่ายผิดสัญญา โจทก์ที่ 1 กับที่ 2 หรือผู้ร้องสอดที่ 1 ก็มีอำนาจฟ้องขอให้จำเลยโอนที่ดินพิพาทและใช้ค่าเสียหายได้ หรือหากไม่สามารถโอนที่ดินพิพาทได้ไม่ว่ากรณีใดก็อาจฟ้องขอคืนมัดจำและชดใช้ค่าเสียหายดังนั้น แม้กรณีนี้จำเลยไม่ได้แจ้งให้ผู้เช่านาทราบก่อนว่าจะขายที่พิพาทอันเป็นการละเว้นการปฏิบัติตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 มาตรา 53 ก็มีผลเพียงทำให้จำเลยไม่อาจโอนที่ดินพิพาทได้เท่านั้น แต่โจทก์ที่ 1 กับที่ 2 หรือผู้ร้องสอดที่ 1 ก็ยังมีอำนาจฟ้องจำเลยเพื่อเรียกมัดจำคืนหรือชดใช้ค่าเสียหายได้ หากข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยเป็นฝ่ายผิดสัญญาและไม่ใช่เป็นความผิดของโจทก์ที่ 1 กับที่ 2หรือผู้ร้องสอดที่ 1คดีนี้ตามสำนวนแรกซึ่งมีโจทก์ที่ 1 กับที่ 2 เป็นโจทก์และสำนวนที่สามซึ่งมีผู้ร้องสอดที่ 1 กับที่ 2 เป็นโจทก์ แม้โจทก์ทั้งสองสำนวนจะมีคำขอให้จำเลยคืนมัดจำและชดใช้ค่าเสียหายด้วย แต่ศาลชั้นต้นก็ไม่ได้กำหนดประเด็นว่าฝ่ายใดเป็นฝ่ายผิดสัญญา ซึ่งเป็นข้อเท็จจริงสำคัญที่คู่ความจะต้องนำสืบให้ได้ความว่าฝ่ายใดเป็นฝ่ายผิดสัญญา ซึ่งยังมีข้อโต้แย้งอีกมากและยังไม่ปรากฏข้อเท็จจริงในคดีนี้ หากคู่ความยังติดใจในปัญหาเรื่องผิดสัญญาก็อาจนำคดีไปฟ้องร้องกันใหม่ได้ เมื่อได้วินิจฉัยดังกล่าวแล้ว จึงไม่จำต้องวินิจฉัยฎีกาข้ออื่นของโจทก์ที่ 1 กับที่ 2 และผู้ร้องสอดที่ 1 กับที่ 3 อีกเพราะไม่ทำให้ผลของคดีเปลี่ยนแปลงอนึ่ง คดีนี้แม้ผู้ร้องสอดที่ 2 จะไม่ได้ฎีกา แต่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันซื้อที่ดินพิพาทจากจำเลยจึงเป็นการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ แม้ผู้ร้องสอดที่ 1จะฎีกาฝ่ายเดียว ก็ให้มีผลถึงผู้ร้องสอดที่ 2 ด้วย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1) ประกอบด้วยมาตรา 247 และที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า ผู้ร้องสอดที่ 1ยังไม่ทราบคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ซึ่งศาลชั้นต้นได้อ่านเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2537 ทำให้ผู้ร้องสอดที่ 1 มีสิทธิยื่นฎีกาและโจทก์ที่ 1 กับที่ 2 และผู้ร้องสอดที่ 3 ยื่นอุทธรณ์คำสั่งดังกล่าวต่อศาลอุทธรณ์นั้น เมื่อศาลฎีกาได้วินิจฉัยคดีดังกล่าวแล้วจึงไม่มีประโยชน์ที่จะส่งไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาอีกพิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8294/2540นาย ไพฑูรย์ แย้มเผื่อน กับพวกโจทก์ผู้ร้องสอดโจทก์นาย สุข เกษม มูฮำห มัด กับพวกโจทก์นาย ถนัด ธาราพิศจำเลย ป.วิ.พ. ม. 55, ม. 131, ม. 132, ม. 183, ม. 242, ม. 245 (1), ม. 247, ม. 249 พ.ร.บ.การเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ.2524 ม. 53, ม. 58คชก.ตำบล ค. วินิจฉัยว่า ผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่าทำนาของจำเลยแต่ผู้เดียว ยังไม่ถึงที่สุด เพราะ คชก.จังหวัดยังไม่ได้วินิจฉัยอุทธรณ์บุคคลอื่นที่อ้างว่าตนเป็นผู้เช่านาของจำเลยด้วย การที่ผู้ร้องสอดที่ 3 อาศัยสิทธิของ คชก.ตำบล ค.ที่ยังไม่ถึงที่สุดมาฟ้องขอให้บังคับให้จำเลยโอนขายที่พิพาทให้ จึงเป็นการฟ้องโดยที่ผู้ร้องสอดที่ 3ยังไม่มีอำนาจตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมพ.ศ. 2524 มาตรา 58 แม้จำเลยเจ้าของที่ดินไม่ได้แจ้งให้ผู้เช่านาทราบก่อนว่าจะขายที่พิพาทเป็นการละเว้นการปฏิบัติตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 มาตรา 53 ก็มีผลเพียงทำให้จำเลยไม่อาจโอนที่ดินพิพาทได้เท่านั้น แต่กรณีนี้เป็นกรณีที่โจทก์ที่ 1 กับโจทก์ที่ 2 และผู้ร้องสอดฟ้องจำเลยโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาจะซื้อจะขายซึ่งจะต้องพิจารณาว่าฝ่ายใดเป็นฝ่ายผิดสัญญา ดังนั้น หากข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยเป็นฝ่ายผิดสัญญาและไม่ใช่เป็นความผิดของโจทก์ที่ 1กับที่ 2 หรือผู้ร้องสอดที่ 1 โจทก์ที่ 1 และที่ 2 หรือผู้ร้องสอดที่ 1 ก็ยังมีอำนาจฟ้องจำเลยเพื่อเรียกมัดจำคืนหรือชดใช้ค่าเสียหายได้ แม้โจทก์ทั้งสองจะมีคำขอให้จำเลยคืนมัดจำและชดใช้ค่าเสียหายด้วย แต่เมื่อศาลชั้นต้นก็ไม่ได้กำหนดประเด็นว่าฝ่ายใดเป็นฝ่ายผิดสัญญา อันเป็นประเด็นข้อพิพาทสำคัญที่คู่ความจะต้องนำสืบให้ได้ความ และคดียังมีข้อโต้แย้งอีกมาก ซึ่งหากคู่ความยังติดใจในปัญหาเรื่องผิดสัญญาก็อาจนำคดีไปฟ้องร้องกันใหม่ได้ ดังนั้นเมื่อศาลฎีกาวินิจฉัยว่า โจทก์ที่ 1 กับโจทก์ที่ 2 และผู้ร้องสอดมีอำนาจฟ้องจำเลยเพื่อเรียกมัดจำคืนหรือชดใช้ค่าเสียหายได้ กรณีเช่นนี้ศาลฎีกาจึงไม่จำต้องวินิจฉัยฎีกาข้ออื่นของโจทก์ที่ 1 กับที่ 2 และผู้ร้องสอดที่ 1 กับที่ 3อีก เพราะไม่ทำให้ผลของคดีเปลี่ยนแปลง คดีนี้แม้ผู้ร้องสอดที่ 2 จะไม่ได้ฎีกา แต่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันซื้อที่ดินพิพาทจากจำเลยจึงเป็นการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ แม้ผู้ร้องสอดที่ 1 จะฎีกาฝ่ายเดียว ศาลฎีกาก็พิพากษาให้มีผลถึงผู้ร้องสอดที่ 2ด้วย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1)ประกอบด้วยมาตรา 247 และสำหรับคดีนี้ที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าผู้ร้องสอดที่ 1 ซึ่งมิได้ยื่นฎีกายังไม่ทราบคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ทำให้ผู้ร้องสอดที่ 1 มีสิทธิยื่นฎีกา แต่ โจทก์ที่ 1 กับที่ 2 และผู้ร้องสอดที่ 3 ได้ยื่นอุทธรณ์ คำสั่งดังกล่าวต่อศาลอุทธรณ์ไว้แล้ว เมื่อศาลฎีกาได้ วินิจฉัยคดีประเด็นในคดีนี้แล้วว่าไม่ตัดสิทธิคู่ความที่จะ ฟ้องเป็นคดีใหม่ จึงไม่มีประโยชน์ที่จะส่งไปให้ศาลอุทธรณ์ พิจารณาอีกคดีสามสำนวนนี้ศาลชั้นต้นรวมพิจารณาและพิพากษาเข้าด้วยกันโดยให้เรียกนายไพฑูรย์ แย้มเผื่อน เป็นโจทก์ที่ 1นายประสิทธิ์ โพธิ์นิ่มแดง เป็นโจทก์ที่ 2 นายสุขเกษม มูฮำหมัด เป็นผู้ร้องสอดที่ 1 นายทวีศักดิ์ เมฆเจริญลาภ เป็นผู้ร้องสอดที่ 2 นายเฟื่อง พุทธรักษา เป็นผู้ร้องสอดที่ 3 และเรียกนายถนัด ธาราพิศ เป็นจำเลยสำนวนแรกโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่าเมื่อวันที่ 8 เมษายน 2530 จำเลยทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทโฉนดเลขที่ 6707 เฉพาะส่วนของจำเลยเนื้อที่ประมาณ 150 ไร่ราคาประมาณ 1,150,000 บาท แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 โจทก์ที่ 1และที่ 2 วางมัดจำนวน 600,000 บาท ในวันทำสัญญา จำเลยสัญญาว่าจะไปจดทะเบียนโอนที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ในวันที่ 27 เมษายน2530 เมื่อครบกำหนดจำเลยไม่ยอมจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ทั้งสอง จำเลยจึงเป็นฝ่ายผิดสัญญา ขอให้บังคับจำเลยโอนที่ดินโฉนดเลขที่ 6707 จังหวัดฉะเชิงเทรา ให้แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 หากโอนไม่ได้ให้จำเลยคืนมัดจำ 600,000 บาทและชดใช้ค่าเสียหายให้แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 จำนวน 600,000 บาทในกรณีที่ยังโอนได้แต่จำเลยไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ร้องสอดว่า จำเลยได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ต่อมาก่อนครบกำหนดสัญญาจำเลยกับโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ได้ร่วมกันกระทำละเมิดต่อผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 โดยจำเลยได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 ทั้ง ๆ ที่โจทก์ที่ 1 และที่ 2รู้อยู่แล้วว่าจำเลยได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ไว้ก่อนแล้ว ทั้งได้กำหนดวันจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์กันก่อนที่สัญญาจะซื้อขายระหว่างจำเลยกับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 จะครบกำหนด อันเป็นการกระทำโดยไม่สุจริตและทำให้ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 เสียเปรียบ ขอให้ยกฟ้องและมีคำสั่งให้เพิกถอนสัญญาจะซื้อขาย ฉบับลงวันที่ 8 เมษายน 2530ระหว่างโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับจำเลยโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ให้การแก้คำร้องสอดของผู้ร้องสอดที่ 1และที่ 2 ว่า ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ยังไม่อยู่ในฐานะที่จะจดทะเบียนสิทธิได้ก่อนโจทก์ที่ 1 และที่ 2 เพราะเป็นแต่เพียงผู้จะซื้อที่ได้ชำระราคาบางส่วนเท่านั้นและสิทธิของผู้ร้องสอดยังไม่ถึงกำหนดที่จะบังคับได้ โจทก์ที่ 1 และที่ 2 ได้ทำสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทกับจำเลยโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนไม่ทราบว่าจำเลยได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1และที่ 2 ไว้ก่อนแล้ว นอกจากจำเลยได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 แล้ว ต่อมาเมื่อวันที่ 21ตุลาคม 2529 จำเลยได้ทำสัญญาขายฝากที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ถือได้ว่าผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 กับจำเลยเปลี่ยนเจตนามาบังคับกันตามสัญญาขายฝาก อันเป็นการแปลงหนี้ใหม่และจำเลยได้ไถ่ที่ดินพิพาทคืนภายในกำหนดแล้ว และแม้ว่าจำเลยยังไม่ได้ไถ่ถอนที่ดินพิพาทตามสัญญาขายฝาก ที่ดินพิพาทก็คงเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 แม้โจทก์จะฟ้องให้จำเลยปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขายก็ไม่กระทบกระเทือนต่อสิทธิที่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 มีอยู่แล้ว ขอให้ยกคำร้องจำเลยยื่นคำให้การแก้คำร้องสอดของผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ว่า เนื่องจากจำเลยกับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ตกลงกันแปลงหนี้ใหม่จากสัญญาจะซื้อขายดังกล่าวเป็นสัญญาขายฝาก ต่อมาจำเลยไถ่ถอนการขายฝากแล้ว จำเลยกับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ไม่มีเจตนาที่จะปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขายกันต่อไป ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 จึงไม่มีสิทธิที่จะบังคับให้จำเลยปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขายนั้น ขอให้เพิกถอนสัญญาจะซื้อขายระหว่างผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 กับจำเลยหรือให้มีคำสั่งว่าสัญญาจะซื้อขายดังกล่าวไม่มีผลบังคับ หรือยกคำร้องสอดสำนวนที่สอง นายเฟื่อง พุทธรักษาโดยผู้ร้องสอดที่ 3ฟ้องว่าผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทซึ่งเป็นที่ดินโฉนดเลขที่ 6707 เฉพาะส่วนของจำเลยเนื้อที่ประมาณ 150 ไร่จากนายผล แย้มเผื่อน เพื่อทำนา ต่อมาที่ดินพิพาทตกเป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลย ผู้ร้องสอดที่ 3 ยังคงเป็นผู้เช่าที่ดินพิพาททำนามาจนถึงปัจจุบัน เมื่อวันที่ 8 เมษายน 2530 จำเลยได้ตกลงขายที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับผู้ร้องสอดที่ 1และที่ 2 โดยไม่ได้แจ้งให้ผู้ร้องสอดที่ 3 ทราบก่อนอันเป็นการไม่ปฏิบัติตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมพ.ศ. 2524 มาตรา 53 ผู้ร้องสอดที่ 3 ได้ยื่นคำร้องขอให้คณะกรรมการการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมตำบลคลองหลวงแพ่งวินิจฉัยให้จำเลยซึ่งเป็นผู้ให้เช่านาขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งมีคำวินิจฉัยให้จำเลยขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 แต่เพียงผู้เดียว ต่อมาเมื่อวันที่ 15 มกราคม 2531 ประธาน คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งแจ้งความจำนงของจำเลยว่าจะขายที่ดินพิพาทให้ผู้ร้องสอดที่ 3ทราบ และผู้ร้องสอดที่ 3 ได้แสดงความจำนงที่จะซื้อที่ดินพิพาทโดยตกลงกับจำเลยว่าจำเลยจะขายที่ดินพิพาทเฉพาะส่วนของจำเลยเนื้อที่ 150 ไร่ ให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 ในราคา 1,150,000 บาทถ้าที่ดินขาดจำนวนไปก็ลดราคาลงตามส่วน วิธีการซื้อขายและการชำระราคาให้เป็นไปตามสัญญาจะซื้อขายที่จำเลยจะทำกับผู้ร้องสอดที่ 3 ในวันที่ 29 มกราคม 2531 หรือทำสัญญาซื้อขายเสร็จเด็ดขาดชำระราคาและจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์กันในวันที่1 กุมภาพันธ์ 2531 แต่จำเลยไม่ปฏิบัติตามที่ตกลงกันดังกล่าว โดยจำเลยอ้างว่าไม่สามารถปฏิบัติตามที่ตกลงกับผู้ร้องสอดที่ 3ดังกล่าวนั้นได้ ผู้ร้องสอดที่ 3 จึงยื่นคำร้องขอให้คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง วินิจฉัยให้จำเลยขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 อีก และ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งได้วินิจฉัยเมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2531 ให้จำเลยโอนที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 ภายในวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531 ต่อมาเมื่อถึงวันดังกล่าวจำเลยก็ไม่สามารถโอนที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 ได้ จำเลยกับผู้ร้องสอดที่ 3 จึงตกลงกำหนดวิธีการชำระเงินใหม่โดยผู้ร้องสอดที่ 3 วางมัดจำค่าที่ดินพิพาทให้แก่จำเลยในวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531 จำนวน 700,000 บาท ราคาที่ดินพิพาทส่วนที่เหลืออีกจำนวน 450,000 บาท ตกลงจะชำระกันในวันที่16 กุมภาพันธ์ 2531 ซึ่งเป็นวันที่จำเลยจะไปจดทะเบียนโอนที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 เมื่อถึงกำหนดในวันที่ 16 กุมภาพันธ์2531 จำเลยไม่ปฏิบัติตามข้อตกลงดังกล่าวนั้น ผู้ร้องสอดที่ 3จึงไปอายัดที่ดินพิพาทเฉพาะส่วนของจำเลยไว้ที่สำนักงานที่ดินจังหวัดฉะเชิงเทรา บัดนี้ พ้นกำหนดระยะเวลาอุทธรณ์ คำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งดังกล่าวข้างต้นแล้ว ขอให้บังคับจำเลยให้ปฏิบัติตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง โดยโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 6707 เฉพาะส่วนของจำเลยจำนวน 150 ไร่ ให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 และให้จำเลยรับชำระราคาที่ดินที่เหลือจำนวน 450,000 บาท ไปจากผู้ร้องสอดที่ 3 หากจำเลยไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลแทนการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยให้การว่า ผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทเพื่อทำนาจำเลยเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาท จำเลยมีสิทธิที่จะขายหรือไม่ขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 ก็ได้คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งไม่มีอำนาจที่จะวินิจฉัยให้จำเลยขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 นอกจากนี้คำวินิจฉัยของคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง มีขึ้นภายหลังจากที่จำเลยได้ทำสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทไว้กับบุคคลอื่น ข้อตกลงที่ว่าจำเลยจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 จึงเป็นข้อตกลงที่เกิดขึ้นโดยจำเลยไม่ได้สมัครใจ ข้อตกลงดังกล่าวจึงเป็นโมฆะขอให้ยกฟ้อง และพิพากษาว่าการซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างผู้ร้องสอดที่ 3 และจำเลยตกเป็นโมฆะโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ร้องสอด โจทก์ที่ 1 และที่ 2 มีสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทดีกว่าผู้ร้องสอดที่ 3 ผู้ร้องสอดที่ 3 ทราบดีอยู่แล้วว่าจำเลยจะขายที่ดินพิพาทแก่โจทก์ที่ 1และที่ 2 ข้ออ้างของผู้ร้องสอดที่ 3 ที่ว่าผู้ร้องสอดที่ 3เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทแต่เพียงผู้เดียวจากจำเลยนั้นไม่เป็นความจริงยังมีผู้อื่นจำนวน 6 ราย เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทที่ดินส่วนที่ผู้ร้องสอดที่ 3 เช่านั้นไม่ได้อยู่ในส่วนที่เป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลย แต่อยู่ในส่วนที่เป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์ที่ 1 การที่ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งได้วินิจฉัยว่า ผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทแต่เพียงผู้เดียวจึงไม่ถูกต้องซึ่งผู้เช่าที่ดินทั้ง 6 ราย ดังกล่าวได้ยื่นอุทธรณ์คัดค้านคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ต่อ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทราแล้ว และอุทธรณ์ของผู้เช่าดังกล่าวยังอยู่ในระหว่างการพิจารณาของ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา และที่ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งมีคำวินิจฉัยให้จำเลยไปโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 ในวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531 นั้น ผู้เช่าทั้ง 6 รายก็ได้ยื่นอุทธรณ์คัดค้านคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งต่อ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา เช่นเดียวกัน และ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา ยังไม่มีคำวินิจฉัยแต่อย่างใด คำวินิจฉัยของคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง จึงยังไม่ถึงที่สุด ผู้ร้องสอดที่ 3จึงยังไม่มีอำนาจฟ้อง ขอให้ยกฟ้องและสั่งให้เพิกถอนสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทฉบับลงวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531 ระหว่างผู้ร้องสอดที่ 3 กับจำเลยผู้ร้องสอดที่ 3 ให้การแก้คำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ว่า คำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งที่วินิจฉัยว่าผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทแต่เพียงผู้เดียวเพราะคชก.ตำบลดังกล่าวมีคำวินิจฉัยโดยสุจริตและถึงที่สุดแล้วและการวินิจฉัยของศาลในชั้นนี้เป็นการพิพากษาตามคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง การที่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 อ้างว่ามีผู้เช่านาอีก 6 ราย ได้อุทธรณ์คำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ก็ไม่เป็นเหตุทุเลาการบังคับการปฏิบัติตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบล ตามบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524มาตรา 56 วรรคสี่ สัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างผู้ร้องสอดที่ 3 และจำเลยฉบับลงวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531 เป็นเพียงหลักฐานและวิธีการชำระเงินตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งครั้งที่ 4/2531 เท่านั้น โจทก์ที่ 1 และที่ 2 ร้องสอดเพื่อประวิงการปฏิบัติตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งดังกล่าว ผู้ร้องสอดที่ 3 ฟ้องโดยอาศัยสิทธิตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 มาตรา 53 และมาตรา 58ผู้ร้องสอดที่ 3 ย่อมมีสิทธิซื้อที่ดินพิพาทได้ก่อนโจทก์ที่ 1 และที่ 2 เมื่อ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง มีคำวินิจฉัยให้จำเลยขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 และจำเลยไม่ได้อุทธรณ์คำวินิจฉัยดังกล่าว คำวินิจฉัยดังกล่าวจึงถึงที่สุด ประเด็นที่ศาลจะพิจารณาจึงมีเพียงว่าคำชี้ขาดของ คชก.ตำบล ขัดต่อกฎหมายประการหนึ่งประการใดหรือไม่ หากไม่ขัดต่อกฎหมายศาลก็พิพากษาตามคำชี้ขาดดังกล่าวได้ทันทีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 221, 222 และมาตรา 218 วรรคสอง โดยไม่จำต้องพิจารณาข้อเท็จจริงตามคำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 และโจทก์ที่ 1 กับที่ 2 มิใช่คู่กรณีในการวินิจฉัยชี้ขาดของ คชก.ตำบล โจทก์ที่ 1 และที่ 2 จึงไม่มีอำนาจร้องสอดเข้ามาในคดีนี้ ขอให้ยกคำร้องจำเลยให้การแก้คำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ว่า การที่จำเลยจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นการปฏิบัติตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ครั้งที่ 4/2531ตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524มาตรา 53 ผู้ร้องสอดที่ 3 มีฐานะเป็นผู้เช่านาจึงมีสิทธิซื้อที่ดินพิพาทได้ก่อนโจทก์ที่ 1 และที่ 2 จำเลยแจ้งความจำนงจะขายที่ดินพิพาทให้ผู้ร้องสอดที่ 3 ทราบภายหลังจากที่ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ลงมติครั้งที่ 2/2531 มิใช่แจ้งก่อนทำสัญญาจะซื้อขายกับโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ตามที่โจทก์ที่ 1 และที่ 2กล่าวอ้าง ส่วนการทำสัญญาจะซื้อขายฉบับลงวันที่ 10 กุมภาพันธ์2531 ระหว่างผู้ร้องสอดที่ 3 กับจำเลยนั้นเป็นเพียงวิธีการชำระราคา ผู้ร้องสอดที่ 3 และจำเลยไม่มีเจตนาที่จะผูกพันกันตามสัญญาดังกล่าวข้อเท็จจริงตามคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งยุติโดย คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งมีคำวินิจฉัยแล้ว ซึ่งถือเป็นคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 มาตรา 58 ประกอบมาตรา 221, 222 และ มาตรา 218 วรรคสองและสาม แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง และบุคคลทั้ง 6 คน ที่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 อ้างว่า เป็นผู้เช่านาหรือที่ดินพิพาทของจำเลยนั้นก็ไม่เป็นความจริง ความจริงบุคคลทั้ง 6 คน ไม่ใช่ผู้เช่านากับจำเลยเกี่ยวกับข้อพิพาทในคดีนี้เป็นเรื่องระหว่างผู้ร้องสอดที่ 3 กับจำเลยโดยเฉพาะบุคคลอื่นที่มิใช่คู่กรณีไม่มีสิทธิที่จะมาเกี่ยวข้องและจำเลยไม่ได้อุทธรณ์ไม่ได้อุทธรณ์โต้แย้งมติของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง มติหรือคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลดังกล่าวจึงถึงที่สุด และคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลดังกล่าวมิได้ขัดต่อกฎหมายอันจะเป็นเหตุให้ศาลต้องรับคำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ไว้พิจารณา จึงรับคำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ไว้พิจารณาไม่ได้ ขอให้ยกคำร้องผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ร้องสอดอ้างสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายที่พิพาทระหว่างผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 กับจำเลย และว่าผู้ร้องสอดที่ 3 ไม่ใช่ผู้เช่าที่ดินพิพาท ผู้ร้องสอดที่ 3 และจำเลยได้สมคบกันฉ้อโกงผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 โดยการเสนอความเท็จต่อ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ปกปิดเรื่องที่จำเลยทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ไว้ก่อนแล้ว เป็นเหตุให้ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งหลงเชื่อว่าผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทและมีมติตามที่หลงเชื่อนั้น การที่ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งมีมติเช่นนั้น ทำให้จำเลยต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมพ.ศ. 2524 โดยทำสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทกับผู้ร้องสอดที่ 3เพื่อให้หลุดพ้นจากการที่จำเลยจะต้องปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขายกับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 เนื่องจากราคาที่ดินพิพาทมีราคาสูงขึ้น ขอให้ยกฟ้องผู้ร้องสอดที่ 3 ให้การแก้คำร้องสอดของผู้ร้องสอดที่ 1และที่ 2 ขอให้ยกคำร้องจำเลยให้การและแก้คำร้องสอดของผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ขอให้ยกคำร้องสอดสำนวนที่สาม นายสุขเกษม มูฮำหมัด และนายทวีศักดิ์เมฆเจริญลาภ ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 เป็นโจทก์ฟ้อง เมื่อวันที่ 24 ตุลาคม 2528 จำเลยทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทแก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 เฉพาะส่วนของจำเลยจำนวนประมาณ150 ไร่ ในราคา 1,200,000 บาท ชำระราคาไปแล้วจำนวน400,000 บาท ส่วนที่เหลือจำนวน 800,000 บาท ตกลงจะชำระกันภายในวันที่ 24 ตุลาคม 2529 ซึ่งเป็นวันจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดิน ต่อมาผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 กับจำเลยได้ตกลงกันทำอนุสัญญา ฉบับลงวันที่ 15 ตุลาคม 2529 ขยายระยะเวลาจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทไปเป็นวันที่ 15 ตุลาคม 2530 ในวันดังกล่าวผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ได้เตรียมเงินจำนวน 800,000 บาท อันเป็นราคาที่ดินส่วนที่เหลือไปเพื่อชำระให้แก่จำเลย ณ สำนักงานที่ดินจังหวัดฉะเชิงเทรา แต่ปรากฏว่าจำเลยไม่ยอมไปจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 จำเลยจึงเป็นฝ่ายผิดสัญญา ขอให้บังคับจำเลยโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 6707 ให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 และรับชำระราคาที่ดินส่วนที่เหลือจำนวน 800,000 บาท จากผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 พร้อมทั้งให้จำเลยชำระค่าเสียหายและค่าปรับตามสัญญาเป็นเงินจำนวน 400,000 บาท ให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 หากจำเลยไม่ปฏิบัติตาม ให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลย ในกรณีที่จำเลยไม่สามารถโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินดังกล่าวให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ได้ ก็ให้จำเลยคืนมัดจำจำนวน 400,000 บาท และให้ชำระค่าเสียหายหรือค่าปรับอีก 400,000 บาท รวมเป็นเงิน 800,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี จากเงินต้นจำนวนดังกล่าวนับตั้งแต่วันฟ้องไปจนถึงวันที่ชำระเสร็จให้แก่โจทก์ด้วยจำเลยให้การว่า จำเลยกับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ได้ตกลงกันยกเลิกสัญญาจะซื้อขายโดยเปลี่ยนเป็นสัญญาขายฝากแทนมีกำหนด 6 เดือน และถือเอาเงินมัดจำที่ได้วางกันในสัญญาจะซื้อขายเป็นส่วนหนึ่งของราคาขายฝาก ต่อมาจำเลยได้ไถ่ถอนการขายฝากนั้นแล้ว ขอให้ยกฟ้องโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ร้องสอดอ้างสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายที่พิพาทระหว่างโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับจำเลย ขอให้ยกฟ้องผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ให้การแก้คำร้องสอดของโจทก์ที่ 1และที่ 2 อ้างสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 กับจำเลย ขอให้ยกคำร้องจำเลยให้การแก้คำร้องสอดของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ว่าสัญญาจะซื้อขายฉบับลงวันที่ 8 เมษายน 2530 ระหว่างโจทก์ที่ 1และที่ 2 กับจำเลยได้กระทำขึ้นโดยคู่สัญญามีเจตนาลวงไม่ประสงค์ที่จะผูกพันกัน และจะไม่ฟ้องร้องบังคับตามสัญญาจะซื้อขายในขณะที่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 ทำสัญญาจะซื้อขายดังกล่าวโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ทราบดีว่าโฉนดที่ดินแปลงพิพาทไม่ได้อยู่กับจำเลยอันจะสามารถโอนกรรมสิทธิ์ให้แก่จำเลยที่ 1 และที่ 2 ได้สัญญาจะซื้อขายฉบับดังกล่าวระหว่างโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับจำเลยจึงเป็นโมฆะ ขอให้ยกคำร้องสอดศาลชั้นต้นพิพากษาให้เพิกถอนสัญญาจะซื้อขายที่ดินโฉนดเลขที่ 6707 ระหว่างโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับจำเลย ให้จำเลยโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินดังกล่าวให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ตามสัญญาจะซื้อขายที่ดินระหว่างผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2กับจำเลย ฉบับลงวันที่ 24 ตุลาคม 2528 และให้จำเลยรับชำระราคาที่ดินส่วนที่เหลือจำนวน 800,000 บาท จากผู้ร้องสอดที่ 1และที่ 2 หากจำเลยไม่ปฏิบัติตาม ให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลย กับให้จำเลยชำระค่าเสียหายให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 จำนวน 50,000 บาท คำขออื่นและคำร้องสอดนอกจากนี้ให้ยกโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับผู้ร้องสอดที่ 3 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องผู้ร้องสอดที่ 1 ที่ 2 ในสำนวนที่สามด้วย กับให้ยกคำร้องสอดทุกสำนวน นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 3 ฎีกาศาลฎีกาคณะคดีปกครองวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติว่าที่พิพาทเป็นส่วนหนึ่งของโฉนดที่ดินเลขที่ 6707 ซึ่งมีเนื้อที่ทั้งแปลง 200 ไร่ โดยจำเลยถือกรรมสิทธิ์รวมอยู่ 150 ไร่คือส่วนที่พิพาทกันในคดีนี้ มีผู้ร้องสอดที่ 3 หรือผู้เช่านาอื่นเช่าจำเลยทำนา ที่ดินส่วนที่เหลือจำนวน 50 ไร่ เป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์ที่ 1 และนายศักดิ์ชัย แย้มเผื่อน น้องชายของโจทก์ที่ 1 เมื่อวันที่ 24 ตุลาคม 2528 จำเลยทำสัญญาจะซื้อขายที่ดินเฉพาะส่วนของตนให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 เป็นเงิน1,200,000 บาท โดยไม่ได้แจ้งให้ผู้ร้องสอดที่ 3 หรือผู้เช่านาอื่นทราบก่อน มีการวางเงินมัดจำบางส่วนตามเอกสารหมาย ร.5/1 กำหนดวันจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ภายใน 1 ปี นับแต่วันทำสัญญา วันที่ 15 ตุลาคม 2529 ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2ทำอนุสัญญาขยายอายุสัญญาต่อไปอีก 1 ปี ต่อมาวันที่21 ตุลาคม 2529 จำเลยจดทะเบียนขายฝากที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 และนายวิชิต นิธินิตยสิริ เป็นเงิน600,000 บาท กำหนดไถ่คืนใน 6 เดือน ซึ่งจำเลยได้ไถ่คืนภายในกำหนดในวันที่ 8 เมษายน 2530 เงินซึ่งจำเลยนำไปไถ่ถอนการขายฝากนั้นจำเลยได้มาจากโจทก์ที่ 1 และที่ 2 โดยจำเลยทำสัญญาจะซื้อขายที่พิพาทให้แก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2 เมื่อวันที่ 8 เมษายน 2530 ในราคา 1,150,000 บาท โจทก์ที่ 1 และที่ 2 วางมัดจำให้จำเลยในวันทำสัญญาจำนวน 600,000 บาท จำเลยจึงนำเงินจำนวนนี้ไปไถ่ถอนการขายฝากจากผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 สัญญาจะซื้อขายที่พิพาทระหว่างโจทก์ที่ 1 และที่ 2 กับจำเลย โดยจำเลยไม่ได้แจ้งให้ผู้ร้องสอดที่ 3 ทราบก่อน ผู้ร้องสอดที่ 3 กับนายทองสุข ทรัพย์เจริญ นางฉวี แก้วเจริญนายอนันต์ มาลัยรักษ์ นายสำเภา เล็กใจกล้า นางเรียม ชาญณรงค์และนางศรีนวล นุชเจริญได้ยื่นคำร้องต่อคณะกรรมการการเช่าที่ดินประจำตำบลคลองหลวงแพ่ง อำเภอเมืองฉะเชิงเทราจังหวัดฉะเชิงเทรา หรือที่เรียกว่า คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งอ้างว่าเป็นผู้เช่าที่พิพาทจากจำเลยทำนาโดยจำเลยทำสัญญาจะซื้อขายที่พิพาทโดยไม่แจ้งให้ทราบตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 ขอแสดงความจำนงจะซื้อที่พิพาทคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งได้มีคำวินิจฉัยว่า ผู้ร้องสอดที่ 3เป็นผู้เช่าที่พิพาทจากจำเลยแต่เพียงผู้เดียว ส่วนบุคคลอื่นเป็นผู้เช่าช่วงให้จำเลยทำสัญญาจะขายที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 จำเลยได้แสดงความจำนงจะขายที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 และผู้ร้องสอดที่ 3 แสดงความจำนงจะซื้อผู้ร้องสอดที่ 3 กับจำเลยได้ตกลงซื้อขายที่พิพาทกันแล้ว แต่จำเลยผิดนัดไม่ไปโอนที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 3 โดยจำเลยมีหนังสือแจ้งผู้ร้องสอดที่ 3 ว่า จำเลยถูกผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ฟ้องต่อศาลให้โอนขายที่ดิน จำต้องขายที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ตามสัญญาจะซื้อขายที่ทำกันไว้ก่อนผู้ร้องสอดที่ 3 จึงร้องต่อ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ซึ่งคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ได้มีคำวินิจฉัยให้จำเลยไปจดทะเบียนโอนที่พิพาทให้ผู้ร้องสอดที่ 3 ภายในวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2531นายทองสุข นางฉวี นายอนันต์ นายสำเภา นางเรียม และนางศรีนวลได้อุทธรณ์คำวินิจฉัย คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ต่อคชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งต่อ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทราคดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ที่ 1 และที่ 2และผู้ร้องสอดที่ 1 กับที่ 3 ประการแรกว่า โจทก์ที่ 1 และที่ 2และผู้ร้องสอดที่ 1 กับที่ 3 มีอำนาจฟ้องขอให้บังคับให้จำเลยโอนที่พิพาทให้แก่ฝ่ายตนหรือไม่ ก่อนอื่นเห็นควรวินิจฉัยก่อนว่าคำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งถึงที่สุดแล้วหรือไม่นายประทีป สุวรรณเกิดผล ประธาน คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งพยานของผู้ร้องสอดที่ 3 เบิกความว่า บุคคลอื่นที่ทำนาในที่พิพาทที่ได้ร้องต่อ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งอุทธรณ์คำวินิจฉัยของคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ต่อ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทราว่าตนเป็นผู้มีสิทธิเช่านาที่พิพาท พยานได้นำอุทธรณ์ของบุคคลดังกล่าวไปยื่นต่อ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา ทั้งนี้ พยานได้ทำคำชี้แจงไปด้วยว่า คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรา ไม่ควรรับอุทธรณ์ตามเอกสารหมาย ร.23 และ ร.24 แสดงว่าได้มีการอุทธรณ์คำวินิจฉัยของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งจริง เมื่อทั้งผู้ร้องสอดที่ 3 และนายทองสุข นางฉวี นายอนันต์ นายสำเภา นางเรียมกับนางศรีนวลต่างร้องขอต่อ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง ว่าเป็นผู้เช่านาของจำเลยซึ่งเป็นที่พิพาทแปลงเดียวกัน หากคชก.จังหวัดฉะเชิงเทราวินิจฉัยเปลี่ยนแปลงคำวินิจฉัยของคชก.ตำบลคลองหลวงแพ่ง เป็นอย่างอื่น ผู้ร้องสอดที่ 3 ก็สามารถฟ้องต่อศาลเพื่อขอให้เพิกถอนมติของ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทราได้ ดังนั้น ที่ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งวินิจฉัยว่าผู้ร้องสอดที่ 3 เป็นผู้เช่านาแต่ผู้เดียว จึงยังไม่ถึงที่สุดเพราะ คชก.จังหวัดฉะเชิงเทรายังไม่ได้วินิจฉัยอุทธรณ์บุคคลอื่นที่อ้างว่าตนเป็นผู้เช่านาของจำเลยด้วย การที่ผู้ร้องสอดที่ 3 อาศัยสิทธิของ คชก.ตำบลคลองหลวงแพ่งที่ยังไม่ถึงที่สุดมาฟ้องขอให้บังคับให้จำเลยโอนขายที่พิพาทให้จึงเป็นการฟ้องโดยที่ผู้ร้องสอดที่ 3 ยังไม่มีอำนาจตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 มาตรา 58มีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยต่อไปว่า โจทก์ที่ 1 กับที่ 2 และผู้ร้องสอดที่ 1 มีอำนาจฟ้องหรือไม่ เห็นว่า โจทก์ที่ 1 กับที่ 2และผู้ร้องสอดที่ 1 ฟ้องจำเลยโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายซึ่งจะต้องพิจารณาว่า ฝ่ายใดเป็นฝ่ายผิดสัญญา หากข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยเป็นฝ่ายผิดสัญญา โจทก์ที่ 1 กับที่ 2 หรือผู้ร้องสอดที่ 1 ก็มีอำนาจฟ้องขอให้จำเลยโอนที่ดินพิพาทและใช้ค่าเสียหายได้ หรือหากไม่สามารถโอนที่ดินพิพาทได้ไม่ว่ากรณีใดก็อาจฟ้องขอคืนมัดจำและชดใช้ค่าเสียหายดังนั้น แม้กรณีนี้จำเลยไม่ได้แจ้งให้ผู้เช่านาทราบก่อนว่าจะขายที่พิพาทอันเป็นการละเว้นการปฏิบัติตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 มาตรา 53 ก็มีผลเพียงทำให้จำเลยไม่อาจโอนที่ดินพิพาทได้เท่านั้น แต่โจทก์ที่ 1 กับที่ 2 หรือผู้ร้องสอดที่ 1 ก็ยังมีอำนาจฟ้องจำเลยเพื่อเรียกมัดจำคืนหรือชดใช้ค่าเสียหายได้ หากข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยเป็นฝ่ายผิดสัญญาและไม่ใช่เป็นความผิดของโจทก์ที่ 1 กับที่ 2หรือผู้ร้องสอดที่ 1คดีนี้ตามสำนวนแรกซึ่งมีโจทก์ที่ 1 กับที่ 2 เป็นโจทก์และสำนวนที่สามซึ่งมีผู้ร้องสอดที่ 1 กับที่ 2 เป็นโจทก์ แม้โจทก์ทั้งสองสำนวนจะมีคำขอให้จำเลยคืนมัดจำและชดใช้ค่าเสียหายด้วย แต่ศาลชั้นต้นก็ไม่ได้กำหนดประเด็นว่าฝ่ายใดเป็นฝ่ายผิดสัญญา ซึ่งเป็นข้อเท็จจริงสำคัญที่คู่ความจะต้องนำสืบให้ได้ความว่าฝ่ายใดเป็นฝ่ายผิดสัญญา ซึ่งยังมีข้อโต้แย้งอีกมากและยังไม่ปรากฏข้อเท็จจริงในคดีนี้ หากคู่ความยังติดใจในปัญหาเรื่องผิดสัญญาก็อาจนำคดีไปฟ้องร้องกันใหม่ได้ เมื่อได้วินิจฉัยดังกล่าวแล้ว จึงไม่จำต้องวินิจฉัยฎีกาข้ออื่นของโจทก์ที่ 1 กับที่ 2 และผู้ร้องสอดที่ 1 กับที่ 3 อีกเพราะไม่ทำให้ผลของคดีเปลี่ยนแปลงอนึ่ง คดีนี้แม้ผู้ร้องสอดที่ 2 จะไม่ได้ฎีกา แต่ผู้ร้องสอดที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันซื้อที่ดินพิพาทจากจำเลยจึงเป็นการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ แม้ผู้ร้องสอดที่ 1จะฎีกาฝ่ายเดียว ก็ให้มีผลถึงผู้ร้องสอดที่ 2 ด้วย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1) ประกอบด้วยมาตรา 247 และที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า ผู้ร้องสอดที่ 1ยังไม่ทราบคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ซึ่งศาลชั้นต้นได้อ่านเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2537 ทำให้ผู้ร้องสอดที่ 1 มีสิทธิยื่นฎีกาและโจทก์ที่ 1 กับที่ 2 และผู้ร้องสอดที่ 3 ยื่นอุทธรณ์คำสั่งดังกล่าวต่อศาลอุทธรณ์นั้น เมื่อศาลฎีกาได้วินิจฉัยคดีดังกล่าวแล้วจึงไม่มีประโยชน์ที่จะส่งไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาอีกพิพากษายืน(กนก พรรณรักษา-อุดม มั่งมีดี-สุรินทร์ นาควิเชียร)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ