คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2286/2538หลักกฎหมาย: การที่จำเลยมอบโฉนดที่ดินพร้อมด้วยใบมอบอำนาจและเอกสารอื่นให้แก่โจทก์เพื่อจดทะเบียนจำนองประกันหนี้ในการที่จำเลยนำเช็คไปขายลดแก่โจทก์ถึงแม้จะมีข้อกำหนดให้นำไปจดทะเบียนจำนองได้หลังจากเรียกเก็บเงินตามเช็คไม่ได้ก็ตามแต่ก็เป็นเรื่องที่จำเลยมีเจตนาจะเอาทรัพย์จำนองเป็นประกันนั้นเองเมื่อไม่ได้มีการจดทะเบียนจำนองให้ถูกต้องตามกฎหมายสัญญาจำนองจึงเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา115เดิมและมาตรา714ทั้งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์บรรพ3ไม่ได้บัญญัติไว้ในที่ใดให้มีสัญญาจะจำนองได้เมื่อสัญญาจำนองตกเป็นโมฆะและสัญญาจะจำนองมีขึ้นไม่ได้ตามกฎหมายโจทก์จึงไม่อาจอ้างอิงสัญญาดังกล่าวและไม่มีอำนาจฟ้องบังคับให้จำเลยจดทะเบียนจำนองที่ดินไว้กับโจทก์เพื่อเป็นประกันหนี้ขายลดเช็คโจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 9 มิถุนายน 2528 จำเลยได้เชิดหรือรู้แล้วยอมให้นายราชพัชร ทองโรจน์ และนายรักษ์พงศ์ ทองโรจน์เชิดตนเองเป็นตัวแทนนำเช็คที่บุคคลทั้งสองลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเงินจำนวน 500,000 บาท มาขายลดแก่โจทก์ โดยจำเลยให้สัญญากับโจทก์ว่า หากเช็คดังกล่าวไม่สามารถเรียกเก็บเงินได้ จำเลยยอมให้โจทก์นำโฉนดที่ดินเลขที่ 72069 พร้อมด้วยใบมอบอำนาจให้จำนองซึ่งยังมิได้ระบุชื่อผู้รับมอบอำนาจ สำเนาทะเบียนสมรสระหว่างจำเลยกับนายกรกฎ หลักเพชร สำเนาบัตรประจำตัวของจำเลยสำเนาบัตรประจำตัวของนายกรกฎ สำเนาบัตรประจำตัวของนายรักษ์พงศ์และสำเนาทะเบียนบ้านที่จำเลยมอบไว้ให้แก่โจทก์เพื่อเป็นประกันการชำระหนี้ขายลดเช็คดังกล่าวไปจดทะเบียนจำนองไว้กับโจทก์ในวงเงิน 500,000 บาท ครั้นเมื่อเช็คถึงกำหนดสั่งจ่าย ปรากฎว่าธนาคารตามเช็คปฎิเสธการจ่ายเงิน โจทก์จึงนำโฉนดที่ดิน ใบมอบอำนาจและเอกสารต่าง ๆ ดังกล่าวข้างต้นไปจดทะเบียนจำนอง แต่โจทก์ไม่สามารถจดทะเบียนจำนองได้ ทั้งนี้เพราะจำเลยได้แจ้งความร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนเพื่อเป็นหลักฐานในการขอออกโฉนดที่ดินใหม่ว่าโฉนดที่ดินฉบับที่มอบให้โจทก์สูญหายและขออายัดต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ไว้ ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย ขอให้บังคับจำเลยไปจดทะเบียนจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 72069 แขวงลาดยาว เขตบางเขน กรุงเทพมหานครไว้กับโจทก์ในวงเงิน 500,000 บาท หากจำเลยไม่ปฎิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยให้การว่า จำเลยไม่เคยมีนิติสัมพันธ์ใด ๆ กับโจทก์ไม่เคยมอบอำนาจหรือตั้งตัวแทนหรือเชิดบุคคลใดเป็นตัวแทนขายลดเช็คแก่โจทก์ นายราชพัชร ทองโรจน์ และนายรักษ์พงศ์ ทองโรจน์ได้ชำระหนี้ตามเช็คให้แก่โจทก์ครบถ้วนแล้ว โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า โจทก์จะฟ้องบังคับให้จำเลยจดทะเบียนจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 72069 แขวงลาดยาว เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร ไว้กับโจทก์เพื่อเป็นประกันหนี้ขายลดเช็คได้หรือไม่ ศาลฎีกาเห็นว่าตามคำฟ้องของโจทก์ปรากฎว่าจำเลยเป็นผู้ก่อหนี้ขึ้น โดยเชิดหรือรู้แล้วยอมให้นายราชพัชร ทองโรจน์ และนายรักษ์พงศ์ ทองโรจน์เชิดตนเองเป็นตัวแทนนำเช็คไปขายลดแก่โจทก์ การที่จำเลยมอบโฉนดที่ดินพร้อมด้วยใบมอบอำนาจและเอกสารอื่นให้แก่โจทก์เพื่อจดทะเบียนจำนองประกันหนี้ดังกล่าว ถึงแม้จะมีข้อกำหนดให้นำไปจดทะเบียนจำนองได้หลังจากเรียกเก็บเงินตามเช็คไม่ได้ก็ตามแต่ก็เป็นเรื่องที่จำเลยมีเจตนาที่จะเอาทรัพย์จำนองเป็นประกันนั้นเอง เมื่อไม่ได้มีการจดทะเบียนจำนองให้ถูกต้องตามกฎหมายสัญญาจำนองจึงเป็นโมฆะ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 115 เดิม และมาตรา 714 ที่โจทก์ฎีกาว่าจำเลยไม่ได้มีเจตนาจะจดทะเบียนจำนองทันที แต่มีเงื่อนไขว่าจะจดทะเบียนจำนองกันในภายหน้าหลังจากเรียกเก็บเงินตามเช็คไม่ได้แล้ว จึงไม่จำต้องจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่และไม่ตกเป็นโมฆะนั้น ศาลฎีกาเห็นว่านอกจากเจตนาที่แท้จริงของจำเลยต้องการเอาทรัพย์จำนองเป็นประกันดังวินิจฉัยไว้แล้ว ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3 อันเป็นเอกเทศสัญญาก็ไม่ได้บัญญัติไว้ในที่ใดให้มีสัญญาในลักษณะดังกล่าวซึ่งเป็นสัญญาจะจำนองได้ ไม่เหมือนสัญญาจะซื้อขายทรัพย์สินสัญญาจะแลกเปลี่ยนและคำมั่นจะให้ ซึ่งบัญญัติไว้ในมาตรา 456 วรรคสอง มาตรา 519 และมาตรา 526 เมื่อสัญญาจำนองตกเป็นโมฆะและสัญญาจะจำนองมีขึ้นไม่ได้ตามกฎหมาย โจทก์จึงไม่อาจอ้างอิงสัญญาดังกล่าวและไม่มีอำนาจฟ้องบังคับให้จำเลยจดทะเบียนจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 72069 แขวงลาดยาว เขตบางเขน กรุงเทพมหานครไว้กับโจทก์เพื่อเป็นประกันหนี้ขายลดเช็ค ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาต้องกันมาให้ยกฟ้องโจทก์นั้นชอบแล้ว"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2286/2538นาย ปรีชา ประเสริฐสินธุ์โจทก์นาง รอยพิมพ์ หลักเพชรจำเลย ป.พ.พ. ม. 702, ม. 714การที่จำเลยมอบโฉนดที่ดินพร้อมด้วยใบมอบอำนาจและเอกสารอื่นให้แก่โจทก์เพื่อจดทะเบียนจำนองประกันหนี้ในการที่จำเลยนำเช็คไปขายลดแก่โจทก์ถึงแม้จะมีข้อกำหนดให้นำไปจดทะเบียนจำนองได้หลังจากเรียกเก็บเงินตามเช็คไม่ได้ก็ตามแต่ก็เป็นเรื่องที่จำเลยมีเจตนาจะเอาทรัพย์จำนองเป็นประกันนั้นเองเมื่อไม่ได้มีการจดทะเบียนจำนองให้ถูกต้องตามกฎหมายสัญญาจำนองจึงเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา115เดิมและมาตรา714ทั้งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์บรรพ3ไม่ได้บัญญัติไว้ในที่ใดให้มีสัญญาจะจำนองได้เมื่อสัญญาจำนองตกเป็นโมฆะและสัญญาจะจำนองมีขึ้นไม่ได้ตามกฎหมายโจทก์จึงไม่อาจอ้างอิงสัญญาดังกล่าวและไม่มีอำนาจฟ้องบังคับให้จำเลยจดทะเบียนจำนองที่ดินไว้กับโจทก์เพื่อเป็นประกันหนี้ขายลดเช็คโจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 9 มิถุนายน 2528 จำเลยได้เชิดหรือรู้แล้วยอมให้นายราชพัชร ทองโรจน์ และนายรักษ์พงศ์ ทองโรจน์เชิดตนเองเป็นตัวแทนนำเช็คที่บุคคลทั้งสองลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเงินจำนวน 500,000 บาท มาขายลดแก่โจทก์ โดยจำเลยให้สัญญากับโจทก์ว่า หากเช็คดังกล่าวไม่สามารถเรียกเก็บเงินได้ จำเลยยอมให้โจทก์นำโฉนดที่ดินเลขที่ 72069 พร้อมด้วยใบมอบอำนาจให้จำนองซึ่งยังมิได้ระบุชื่อผู้รับมอบอำนาจ สำเนาทะเบียนสมรสระหว่างจำเลยกับนายกรกฎ หลักเพชร สำเนาบัตรประจำตัวของจำเลยสำเนาบัตรประจำตัวของนายกรกฎ สำเนาบัตรประจำตัวของนายรักษ์พงศ์และสำเนาทะเบียนบ้านที่จำเลยมอบไว้ให้แก่โจทก์เพื่อเป็นประกันการชำระหนี้ขายลดเช็คดังกล่าวไปจดทะเบียนจำนองไว้กับโจทก์ในวงเงิน 500,000 บาท ครั้นเมื่อเช็คถึงกำหนดสั่งจ่าย ปรากฎว่าธนาคารตามเช็คปฎิเสธการจ่ายเงิน โจทก์จึงนำโฉนดที่ดิน ใบมอบอำนาจและเอกสารต่าง ๆ ดังกล่าวข้างต้นไปจดทะเบียนจำนอง แต่โจทก์ไม่สามารถจดทะเบียนจำนองได้ ทั้งนี้เพราะจำเลยได้แจ้งความร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนเพื่อเป็นหลักฐานในการขอออกโฉนดที่ดินใหม่ว่าโฉนดที่ดินฉบับที่มอบให้โจทก์สูญหายและขออายัดต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ไว้ ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย ขอให้บังคับจำเลยไปจดทะเบียนจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 72069 แขวงลาดยาว เขตบางเขน กรุงเทพมหานครไว้กับโจทก์ในวงเงิน 500,000 บาท หากจำเลยไม่ปฎิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยให้การว่า จำเลยไม่เคยมีนิติสัมพันธ์ใด ๆ กับโจทก์ไม่เคยมอบอำนาจหรือตั้งตัวแทนหรือเชิดบุคคลใดเป็นตัวแทนขายลดเช็คแก่โจทก์ นายราชพัชร ทองโรจน์ และนายรักษ์พงศ์ ทองโรจน์ได้ชำระหนี้ตามเช็คให้แก่โจทก์ครบถ้วนแล้ว โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า โจทก์จะฟ้องบังคับให้จำเลยจดทะเบียนจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 72069 แขวงลาดยาว เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร ไว้กับโจทก์เพื่อเป็นประกันหนี้ขายลดเช็คได้หรือไม่ ศาลฎีกาเห็นว่าตามคำฟ้องของโจทก์ปรากฎว่าจำเลยเป็นผู้ก่อหนี้ขึ้น โดยเชิดหรือรู้แล้วยอมให้นายราชพัชร ทองโรจน์ และนายรักษ์พงศ์ ทองโรจน์เชิดตนเองเป็นตัวแทนนำเช็คไปขายลดแก่โจทก์ การที่จำเลยมอบโฉนดที่ดินพร้อมด้วยใบมอบอำนาจและเอกสารอื่นให้แก่โจทก์เพื่อจดทะเบียนจำนองประกันหนี้ดังกล่าว ถึงแม้จะมีข้อกำหนดให้นำไปจดทะเบียนจำนองได้หลังจากเรียกเก็บเงินตามเช็คไม่ได้ก็ตามแต่ก็เป็นเรื่องที่จำเลยมีเจตนาที่จะเอาทรัพย์จำนองเป็นประกันนั้นเอง เมื่อไม่ได้มีการจดทะเบียนจำนองให้ถูกต้องตามกฎหมายสัญญาจำนองจึงเป็นโมฆะ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 115 เดิม และมาตรา 714 ที่โจทก์ฎีกาว่าจำเลยไม่ได้มีเจตนาจะจดทะเบียนจำนองทันที แต่มีเงื่อนไขว่าจะจดทะเบียนจำนองกันในภายหน้าหลังจากเรียกเก็บเงินตามเช็คไม่ได้แล้ว จึงไม่จำต้องจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่และไม่ตกเป็นโมฆะนั้น ศาลฎีกาเห็นว่านอกจากเจตนาที่แท้จริงของจำเลยต้องการเอาทรัพย์จำนองเป็นประกันดังวินิจฉัยไว้แล้ว ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3 อันเป็นเอกเทศสัญญาก็ไม่ได้บัญญัติไว้ในที่ใดให้มีสัญญาในลักษณะดังกล่าวซึ่งเป็นสัญญาจะจำนองได้ ไม่เหมือนสัญญาจะซื้อขายทรัพย์สินสัญญาจะแลกเปลี่ยนและคำมั่นจะให้ ซึ่งบัญญัติไว้ในมาตรา 456 วรรคสอง มาตรา 519 และมาตรา 526 เมื่อสัญญาจำนองตกเป็นโมฆะและสัญญาจะจำนองมีขึ้นไม่ได้ตามกฎหมาย โจทก์จึงไม่อาจอ้างอิงสัญญาดังกล่าวและไม่มีอำนาจฟ้องบังคับให้จำเลยจดทะเบียนจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 72069 แขวงลาดยาว เขตบางเขน กรุงเทพมหานครไว้กับโจทก์เพื่อเป็นประกันหนี้ขายลดเช็ค ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาต้องกันมาให้ยกฟ้องโจทก์นั้นชอบแล้ว"พิพากษายืน(ปรีชา นาคพันธุ์-อำนวย สุขพรหม-ระพินทร บรรจงศิลป)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1.สัญญาที่มีข้อตกลงว่าฝ่ายหนึ่งจะนำอสังหาริมทรัพย์มาจดทะเบียนจำนองเป็นประกันหนี้แก่อีกฝ่ายหนึ่งในอนาคตหรือที่คำพิพากษาฎีกาฉบับนี้เรียกว่าสัญญาจะจำนองซึ่งศาลฎีกาถือว่าเป็นสัญญาจำนองเมื่อไม่ได้จดทะเบียนจำนองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา714จึงเป็นโมฆะนั้นเป็นคำวินิจฉัยที่เดินตามแนวคำพิพากษาฎีกาที่มีมาแต่เดิม คำพิพากษาฎีกาที่1064/2509มอบอำนาจให้ไปทำจำนองและมอบโฉนดให้ไว้ตราบใดที่ยังมิได้ไปจดทะเบียนจำนองการจำนองก็ยังไม่มีขึ้นโดยสมบูรณ์เพราะยังไม่ได้ทำตามแบบที่กฎหมายบังคับไว้เมื่อผู้มอบอำนาจตายใบมอบอำนาจย่อมระงับไปผู้ที่รับโฉนดไว้ไม่มีสิทธิยึดโฉนดไว้ได้ คำพิพากษาฎีกาที่546/2512จำเลยที่2ยอมผูกพันตนเองเพื่อประกันการชำระหนี้ซึ่งจำเลยที่1เป็นลูกหนี้โจทก์โดยมอบโฉนดที่ดินและใบมอบฉันทะซึ่งลงชื่อแล้วให้โจทก์ไว้เพื่อจดทะเบียนจำนองเมื่อมิได้มีการจดทะเบียนจำนองให้ถูกต้องตามกฎหมายสัญญาจำนองย่อมตกเป็นโมฆะ คำพิพากษาฎีกาที่1183/2521คำบรรยายฟ้องของโจทก์แสดงว่าจำเลยมีเจตนาจะเอาที่ดินพร้อมทั้งสิ่งปลูกสร้างมาจำนองไว้กับโจทก์เพื่อเป็นประกันในการที่ส.จะซื้อน้ำมันจากโจทก์จำเลยไม่ปฎิบัติตามข้อตกลงจึงขอให้จำเลยชดใช้ค่าน้ำมันเชื้อเพลิงที่โจทก์ขายให้ส.ผู้ซื้อไปนั้นเมื่อการจำนองต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา714มิฉะนั้นจะเป็นโมฆะตามมาตรา115แต่โจทก์ยอมขายและส่งมอบน้ำมันเชื้อเพลิงให้แก่ส.ผู้ซื้อไปก่อนจดทะเบียนสัญญาจำนองจำเลยหาต้องรับผิดชอบต่อโจทก์ไม่โจทก์จะยกเหตุที่จำเลยผิดข้อตกลงดังกล่าวมาฟ้องเรียกค่าเสียหายค่าน้ำมันเชื้อเพลิงจากจำเลยไม่ได้ 2.ตามปกติสัญญาจำนองย่อมมีผลให้ผู้รับจำนองมีสิทธิบังคับชำระหนี้จากทรัพย์สินที่จำนองก่อนเจ้าหนี้สามัญแม้สัญญาที่เรียกว่าสัญญาจะจำนองดังกล่าวจะมีการนำมาฟ้องศาลขอให้บังคับเป็นประการใดที่มิใช่การบังคับจำนองคำพิพากษาฎีกาข้างต้นก็ไม่บังคับให้สำหรับคดีนี้มีคำขอบังคับให้จำเลยจดทะเบียนจำนองให้แก่โจทก์ก็บังคับให้ไม่ได้เช่นกัน ไพโรจน์ วายุภาพคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 9 มิถุนายน 2528 จำเลยได้เชิดหรือรู้แล้วยอมให้นายราชพัชร ทองโรจน์ และนายรักษ์พงศ์ ทองโรจน์เชิดตนเองเป็นตัวแทนนำเช็คที่บุคคลทั้งสองลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเงินจำนวน 500,000 บาท มาขายลดแก่โจทก์ โดยจำเลยให้สัญญากับโจทก์ว่า หากเช็คดังกล่าวไม่สามารถเรียกเก็บเงินได้ จำเลยยอมให้โจทก์นำโฉนดที่ดินเลขที่ 72069 พร้อมด้วยใบมอบอำนาจให้จำนองซึ่งยังมิได้ระบุชื่อผู้รับมอบอำนาจ สำเนาทะเบียนสมรสระหว่างจำเลยกับนายกรกฎ หลักเพชร สำเนาบัตรประจำตัวของจำเลยสำเนาบัตรประจำตัวของนายกรกฎ สำเนาบัตรประจำตัวของนายรักษ์พงศ์และสำเนาทะเบียนบ้านที่จำเลยมอบไว้ให้แก่โจทก์เพื่อเป็นประกันการชำระหนี้ขายลดเช็คดังกล่าวไปจดทะเบียนจำนองไว้กับโจทก์ในวงเงิน 500,000 บาท ครั้นเมื่อเช็คถึงกำหนดสั่งจ่าย ปรากฎว่าธนาคารตามเช็คปฎิเสธการจ่ายเงิน โจทก์จึงนำโฉนดที่ดิน ใบมอบอำนาจและเอกสารต่าง ๆ ดังกล่าวข้างต้นไปจดทะเบียนจำนอง แต่โจทก์ไม่สามารถจดทะเบียนจำนองได้ ทั้งนี้เพราะจำเลยได้แจ้งความร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนเพื่อเป็นหลักฐานในการขอออกโฉนดที่ดินใหม่ว่าโฉนดที่ดินฉบับที่มอบให้โจทก์สูญหายและขออายัดต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ไว้ ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย ขอให้บังคับจำเลยไปจดทะเบียนจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 72069 แขวงลาดยาว เขตบางเขน กรุงเทพมหานครไว้กับโจทก์ในวงเงิน 500,000 บาท หากจำเลยไม่ปฎิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยให้การว่า จำเลยไม่เคยมีนิติสัมพันธ์ใด ๆ กับโจทก์ไม่เคยมอบอำนาจหรือตั้งตัวแทนหรือเชิดบุคคลใดเป็นตัวแทนขายลดเช็คแก่โจทก์ นายราชพัชร ทองโรจน์ และนายรักษ์พงศ์ ทองโรจน์ได้ชำระหนี้ตามเช็คให้แก่โจทก์ครบถ้วนแล้ว โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า โจทก์จะฟ้องบังคับให้จำเลยจดทะเบียนจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 72069 แขวงลาดยาว เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร ไว้กับโจทก์เพื่อเป็นประกันหนี้ขายลดเช็คได้หรือไม่ ศาลฎีกาเห็นว่าตามคำฟ้องของโจทก์ปรากฎว่าจำเลยเป็นผู้ก่อหนี้ขึ้น โดยเชิดหรือรู้แล้วยอมให้นายราชพัชร ทองโรจน์ และนายรักษ์พงศ์ ทองโรจน์เชิดตนเองเป็นตัวแทนนำเช็คไปขายลดแก่โจทก์ การที่จำเลยมอบโฉนดที่ดินพร้อมด้วยใบมอบอำนาจและเอกสารอื่นให้แก่โจทก์เพื่อจดทะเบียนจำนองประกันหนี้ดังกล่าว ถึงแม้จะมีข้อกำหนดให้นำไปจดทะเบียนจำนองได้หลังจากเรียกเก็บเงินตามเช็คไม่ได้ก็ตามแต่ก็เป็นเรื่องที่จำเลยมีเจตนาที่จะเอาทรัพย์จำนองเป็นประกันนั้นเอง เมื่อไม่ได้มีการจดทะเบียนจำนองให้ถูกต้องตามกฎหมายสัญญาจำนองจึงเป็นโมฆะ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 115 เดิม และมาตรา 714 ที่โจทก์ฎีกาว่าจำเลยไม่ได้มีเจตนาจะจดทะเบียนจำนองทันที แต่มีเงื่อนไขว่าจะจดทะเบียนจำนองกันในภายหน้าหลังจากเรียกเก็บเงินตามเช็คไม่ได้แล้ว จึงไม่จำต้องจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่และไม่ตกเป็นโมฆะนั้น ศาลฎีกาเห็นว่านอกจากเจตนาที่แท้จริงของจำเลยต้องการเอาทรัพย์จำนองเป็นประกันดังวินิจฉัยไว้แล้ว ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3 อันเป็นเอกเทศสัญญาก็ไม่ได้บัญญัติไว้ในที่ใดให้มีสัญญาในลักษณะดังกล่าวซึ่งเป็นสัญญาจะจำนองได้ ไม่เหมือนสัญญาจะซื้อขายทรัพย์สินสัญญาจะแลกเปลี่ยนและคำมั่นจะให้ ซึ่งบัญญัติไว้ในมาตรา 456 วรรคสอง มาตรา 519 และมาตรา 526 เมื่อสัญญาจำนองตกเป็นโมฆะและสัญญาจะจำนองมีขึ้นไม่ได้ตามกฎหมาย โจทก์จึงไม่อาจอ้างอิงสัญญาดังกล่าวและไม่มีอำนาจฟ้องบังคับให้จำเลยจดทะเบียนจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 72069 แขวงลาดยาว เขตบางเขน กรุงเทพมหานครไว้กับโจทก์เพื่อเป็นประกันหนี้ขายลดเช็ค ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาต้องกันมาให้ยกฟ้องโจทก์นั้นชอบแล้ว"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2286/2538นาย ปรีชา ประเสริฐสินธุ์โจทก์นาง รอยพิมพ์ หลักเพชรจำเลย ป.พ.พ. ม. 702, ม. 714การที่จำเลยมอบโฉนดที่ดินพร้อมด้วยใบมอบอำนาจและเอกสารอื่นให้แก่โจทก์เพื่อจดทะเบียนจำนองประกันหนี้ในการที่จำเลยนำเช็คไปขายลดแก่โจทก์ถึงแม้จะมีข้อกำหนดให้นำไปจดทะเบียนจำนองได้หลังจากเรียกเก็บเงินตามเช็คไม่ได้ก็ตามแต่ก็เป็นเรื่องที่จำเลยมีเจตนาจะเอาทรัพย์จำนองเป็นประกันนั้นเองเมื่อไม่ได้มีการจดทะเบียนจำนองให้ถูกต้องตามกฎหมายสัญญาจำนองจึงเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา115เดิมและมาตรา714ทั้งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์บรรพ3ไม่ได้บัญญัติไว้ในที่ใดให้มีสัญญาจะจำนองได้เมื่อสัญญาจำนองตกเป็นโมฆะและสัญญาจะจำนองมีขึ้นไม่ได้ตามกฎหมายโจทก์จึงไม่อาจอ้างอิงสัญญาดังกล่าวและไม่มีอำนาจฟ้องบังคับให้จำเลยจดทะเบียนจำนองที่ดินไว้กับโจทก์เพื่อเป็นประกันหนี้ขายลดเช็คโจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 9 มิถุนายน 2528 จำเลยได้เชิดหรือรู้แล้วยอมให้นายราชพัชร ทองโรจน์ และนายรักษ์พงศ์ ทองโรจน์เชิดตนเองเป็นตัวแทนนำเช็คที่บุคคลทั้งสองลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเงินจำนวน 500,000 บาท มาขายลดแก่โจทก์ โดยจำเลยให้สัญญากับโจทก์ว่า หากเช็คดังกล่าวไม่สามารถเรียกเก็บเงินได้ จำเลยยอมให้โจทก์นำโฉนดที่ดินเลขที่ 72069 พร้อมด้วยใบมอบอำนาจให้จำนองซึ่งยังมิได้ระบุชื่อผู้รับมอบอำนาจ สำเนาทะเบียนสมรสระหว่างจำเลยกับนายกรกฎ หลักเพชร สำเนาบัตรประจำตัวของจำเลยสำเนาบัตรประจำตัวของนายกรกฎ สำเนาบัตรประจำตัวของนายรักษ์พงศ์และสำเนาทะเบียนบ้านที่จำเลยมอบไว้ให้แก่โจทก์เพื่อเป็นประกันการชำระหนี้ขายลดเช็คดังกล่าวไปจดทะเบียนจำนองไว้กับโจทก์ในวงเงิน 500,000 บาท ครั้นเมื่อเช็คถึงกำหนดสั่งจ่าย ปรากฎว่าธนาคารตามเช็คปฎิเสธการจ่ายเงิน โจทก์จึงนำโฉนดที่ดิน ใบมอบอำนาจและเอกสารต่าง ๆ ดังกล่าวข้างต้นไปจดทะเบียนจำนอง แต่โจทก์ไม่สามารถจดทะเบียนจำนองได้ ทั้งนี้เพราะจำเลยได้แจ้งความร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนเพื่อเป็นหลักฐานในการขอออกโฉนดที่ดินใหม่ว่าโฉนดที่ดินฉบับที่มอบให้โจทก์สูญหายและขออายัดต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ไว้ ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย ขอให้บังคับจำเลยไปจดทะเบียนจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 72069 แขวงลาดยาว เขตบางเขน กรุงเทพมหานครไว้กับโจทก์ในวงเงิน 500,000 บาท หากจำเลยไม่ปฎิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยให้การว่า จำเลยไม่เคยมีนิติสัมพันธ์ใด ๆ กับโจทก์ไม่เคยมอบอำนาจหรือตั้งตัวแทนหรือเชิดบุคคลใดเป็นตัวแทนขายลดเช็คแก่โจทก์ นายราชพัชร ทองโรจน์ และนายรักษ์พงศ์ ทองโรจน์ได้ชำระหนี้ตามเช็คให้แก่โจทก์ครบถ้วนแล้ว โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า โจทก์จะฟ้องบังคับให้จำเลยจดทะเบียนจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 72069 แขวงลาดยาว เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร ไว้กับโจทก์เพื่อเป็นประกันหนี้ขายลดเช็คได้หรือไม่ ศาลฎีกาเห็นว่าตามคำฟ้องของโจทก์ปรากฎว่าจำเลยเป็นผู้ก่อหนี้ขึ้น โดยเชิดหรือรู้แล้วยอมให้นายราชพัชร ทองโรจน์ และนายรักษ์พงศ์ ทองโรจน์เชิดตนเองเป็นตัวแทนนำเช็คไปขายลดแก่โจทก์ การที่จำเลยมอบโฉนดที่ดินพร้อมด้วยใบมอบอำนาจและเอกสารอื่นให้แก่โจทก์เพื่อจดทะเบียนจำนองประกันหนี้ดังกล่าว ถึงแม้จะมีข้อกำหนดให้นำไปจดทะเบียนจำนองได้หลังจากเรียกเก็บเงินตามเช็คไม่ได้ก็ตามแต่ก็เป็นเรื่องที่จำเลยมีเจตนาที่จะเอาทรัพย์จำนองเป็นประกันนั้นเอง เมื่อไม่ได้มีการจดทะเบียนจำนองให้ถูกต้องตามกฎหมายสัญญาจำนองจึงเป็นโมฆะ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 115 เดิม และมาตรา 714 ที่โจทก์ฎีกาว่าจำเลยไม่ได้มีเจตนาจะจดทะเบียนจำนองทันที แต่มีเงื่อนไขว่าจะจดทะเบียนจำนองกันในภายหน้าหลังจากเรียกเก็บเงินตามเช็คไม่ได้แล้ว จึงไม่จำต้องจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่และไม่ตกเป็นโมฆะนั้น ศาลฎีกาเห็นว่านอกจากเจตนาที่แท้จริงของจำเลยต้องการเอาทรัพย์จำนองเป็นประกันดังวินิจฉัยไว้แล้ว ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3 อันเป็นเอกเทศสัญญาก็ไม่ได้บัญญัติไว้ในที่ใดให้มีสัญญาในลักษณะดังกล่าวซึ่งเป็นสัญญาจะจำนองได้ ไม่เหมือนสัญญาจะซื้อขายทรัพย์สินสัญญาจะแลกเปลี่ยนและคำมั่นจะให้ ซึ่งบัญญัติไว้ในมาตรา 456 วรรคสอง มาตรา 519 และมาตรา 526 เมื่อสัญญาจำนองตกเป็นโมฆะและสัญญาจะจำนองมีขึ้นไม่ได้ตามกฎหมาย โจทก์จึงไม่อาจอ้างอิงสัญญาดังกล่าวและไม่มีอำนาจฟ้องบังคับให้จำเลยจดทะเบียนจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 72069 แขวงลาดยาว เขตบางเขน กรุงเทพมหานครไว้กับโจทก์เพื่อเป็นประกันหนี้ขายลดเช็ค ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาต้องกันมาให้ยกฟ้องโจทก์นั้นชอบแล้ว"พิพากษายืน(ปรีชา นาคพันธุ์-อำนวย สุขพรหม-ระพินทร บรรจงศิลป)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1.สัญญาที่มีข้อตกลงว่าฝ่ายหนึ่งจะนำอสังหาริมทรัพย์มาจดทะเบียนจำนองเป็นประกันหนี้แก่อีกฝ่ายหนึ่งในอนาคตหรือที่คำพิพากษาฎีกาฉบับนี้เรียกว่าสัญญาจะจำนองซึ่งศาลฎีกาถือว่าเป็นสัญญาจำนองเมื่อไม่ได้จดทะเบียนจำนองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา714จึงเป็นโมฆะนั้นเป็นคำวินิจฉัยที่เดินตามแนวคำพิพากษาฎีกาที่มีมาแต่เดิม คำพิพากษาฎีกาที่1064/2509มอบอำนาจให้ไปทำจำนองและมอบโฉนดให้ไว้ตราบใดที่ยังมิได้ไปจดทะเบียนจำนองการจำนองก็ยังไม่มีขึ้นโดยสมบูรณ์เพราะยังไม่ได้ทำตามแบบที่กฎหมายบังคับไว้เมื่อผู้มอบอำนาจตายใบมอบอำนาจย่อมระงับไปผู้ที่รับโฉนดไว้ไม่มีสิทธิยึดโฉนดไว้ได้ คำพิพากษาฎีกาที่546/2512จำเลยที่2ยอมผูกพันตนเองเพื่อประกันการชำระหนี้ซึ่งจำเลยที่1เป็นลูกหนี้โจทก์โดยมอบโฉนดที่ดินและใบมอบฉันทะซึ่งลงชื่อแล้วให้โจทก์ไว้เพื่อจดทะเบียนจำนองเมื่อมิได้มีการจดทะเบียนจำนองให้ถูกต้องตามกฎหมายสัญญาจำนองย่อมตกเป็นโมฆะ คำพิพากษาฎีกาที่1183/2521คำบรรยายฟ้องของโจทก์แสดงว่าจำเลยมีเจตนาจะเอาที่ดินพร้อมทั้งสิ่งปลูกสร้างมาจำนองไว้กับโจทก์เพื่อเป็นประกันในการที่ส.จะซื้อน้ำมันจากโจทก์จำเลยไม่ปฎิบัติตามข้อตกลงจึงขอให้จำเลยชดใช้ค่าน้ำมันเชื้อเพลิงที่โจทก์ขายให้ส.ผู้ซื้อไปนั้นเมื่อการจำนองต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา714มิฉะนั้นจะเป็นโมฆะตามมาตรา115แต่โจทก์ยอมขายและส่งมอบน้ำมันเชื้อเพลิงให้แก่ส.ผู้ซื้อไปก่อนจดทะเบียนสัญญาจำนองจำเลยหาต้องรับผิดชอบต่อโจทก์ไม่โจทก์จะยกเหตุที่จำเลยผิดข้อตกลงดังกล่าวมาฟ้องเรียกค่าเสียหายค่าน้ำมันเชื้อเพลิงจากจำเลยไม่ได้ 2.ตามปกติสัญญาจำนองย่อมมีผลให้ผู้รับจำนองมีสิทธิบังคับชำระหนี้จากทรัพย์สินที่จำนองก่อนเจ้าหนี้สามัญแม้สัญญาที่เรียกว่าสัญญาจะจำนองดังกล่าวจะมีการนำมาฟ้องศาลขอให้บังคับเป็นประการใดที่มิใช่การบังคับจำนองคำพิพากษาฎีกาข้างต้นก็ไม่บังคับให้สำหรับคดีนี้มีคำขอบังคับให้จำเลยจดทะเบียนจำนองให้แก่โจทก์ก็บังคับให้ไม่ได้เช่นกัน ไพโรจน์ วายุภาพ