คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4919/2538หลักกฎหมาย: ผู้ตายออกเดินทางจากบ้านพักเพื่อไปเก็บเงินจากลูกค้าตามคำสั่งของนายจ้างและประสบอุบัติเหตุขณะเดินทางแสดงว่าผู้ตายเริ่มลงมือทำงานแล้วแต่ยังไม่ถึงที่หมายถือว่าผู้ตายได้ประสบอันตรายโดยถึงแก่ความตายเนื่องจากการทำงานให้แก่นายจ้างแล้วไม่จำต้องปฏิบัติหน้าที่ถึงขนาดที่ผู้ตายต้องเดินทางไปถึงที่หมายและเริ่มลงมือเก็บเงินจากลูกค้าจริงๆโจทก์ ทั้ง สอง ฟ้อง ว่า นาย นเรศ สามี โจทก์ ที่ 1 เป็น ลูกจ้าง ของ โจทก์ ที่ 2 ได้ ประสบ อันตราย จน ถึงแก่ความตาย เนื่องจาก การ ทำงานให้ แก่ นายจ้าง แต่ สำนักงาน กองทุนเงินทดแทน เห็นว่า สามี โจทก์ ที่ 1มิได้ ประสบ อันตราย เนื่องจาก การ ทำงาน ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 จึง มีคำวินิจฉัย ไม่จ่าย เงินทดแทน โจทก์ ทั้ง สอง อุทธรณ์ คณะกรรมการกองทุนเงินทดแทน โดย จำเลย แจ้ง แก่ โจทก์ ทั้ง สอง ว่า คำวินิจฉัย ของสำนักงาน กองทุนเงินทดแทน ชอบแล้ว โจทก์ ทั้ง สอง ยัง ไม่เห็น พ้อง ด้วยขอให้ เพิกถอน คำวินิจฉัย ของ คณะกรรมการ กองทุนเงินทดแทน ตาม หนังสือที่ รส. 0711/62/26 และ ให้ จ่ายเงิน ทดแทน ตาม กฎหมาย แก่ โจทก์ ที่ 1จำเลย ให้การ ว่า คำวินิจฉัย ของ คณะกรรมการ กองทุนเงินทดแทน ชอบแล้วขอให้ ยกฟ้องวันนัด พิจารณา โจทก์ ทั้ง สอง และ จำเลย แถลงรับ ข้อเท็จจริง กัน ว่าผู้ตาย ใน คดี นี้ ประสบ อุบัติเหตุ ถึงแก่ความตาย ใน ขณะ ออก เดินทาง จากบ้านพัก ของ ผู้ตาย เพื่อ ไป เก็บ เงิน จาก ลูกค้า และ ประสบ อุบัติเหตุระหว่าง ทาง ก่อน จะ ไป เก็บ เงิน จาก ลูกค้า ของ โจทก์ ที่ 2ศาลแรงงานกลาง พิพากษา ให้ เพิกถอน คำวินิจฉัย ของ คณะกรรมการกองทุนเงินทดแทน ตาม หนังสือ ที่ รส.0711/62/26 ลงวันที่ 30 กันยายน2537 (ที่ ถูก ลงวันที่ 3 ตุลาคม 2537) และ ให้ จ่ายเงิน ทดแทน แก่ โจทก์ที่ 1 ตาม กฎหมายจำเลย อุทธรณ์ ต่อ ศาลฎีกาศาลฎีกา แผนก คดีแรงงาน วินิจฉัย ว่า "ปัญหา ตาม อุทธรณ์ จำเลย มี ว่าผู้ตาย ถึงแก่ความตาย เนื่องจาก การ ทำงาน ให้ แก่ นายจ้าง หรือไม่จำเลย อุทธรณ์ ว่า คำ ว่า "ประสบ อันตราย " ตาม ประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2 มี ความหมาย ว่า การ ที่ ลูกจ้าง ได้รับอันตรายแก่กาย หรือ จิตใจ หรือ ถึงแก่ความตาย เนื่องจาก การ ทำงาน ให้ แก่นายจ้าง หรือ การ ป้องกัน รักษา ประโยชน์ ให้ แก่ นายจ้าง นั้น ลูกจ้างที่ ได้รับ อันตราย หรือ ถึงแก่ความตาย เนื่องจาก การ ทำงาน ให้ แก่ นายจ้างจะ ต้อง ลงมือ ทำงาน ให้ กับ นายจ้าง แล้ว มิใช่ เพียงแต่ กำลัง เดินทางจะ ไป ทำงาน เท่านั้น ผู้ตาย เพียงแต่ กำลัง เดินทาง จะ ไป ยัง บ้าน ลูกค้าราย แรก การกระทำ ของ ผู้ตาย จึง ยัง มิได้ ปฏิบัติ หน้าที่ ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2และ ยัง มิได้ ทำงาน ให้ เป็น ประโยชน์ ต่อ โจทก์ ที่ 2 ถือว่า เป็น การ ประสบอันตราย เนื่องจาก การ ทำงาน ให้ แก่ นายจ้าง หาได้ไม่ คำวินิจฉัย ของคณะกรรมการ กองทุนเงินทดแทน ชอบแล้ว พิเคราะห์ แล้ว เห็นว่าผู้ตาย ออก เดินทาง จาก บ้านพัก ของ ผู้ตาย เพื่อ ไป เก็บ เงิน จาก ลูกค้าตาม คำสั่ง ของ โจทก์ ที่ 2 ซึ่ง เป็น นายจ้าง และ ประสบ อุบัติเหตุ ขณะ กำลังเดินทาง แสดง อยู่ ใน ตัว ว่า ลักษณะ การ ทำงาน ของ ผู้ตาย ใน วันเกิดเหตุผู้ตาย ไม่ต้อง เข้า ไป ยัง ที่ทำงาน ของ ผู้ตาย และ กระทำ กิจ อื่น ก่อนแต่ ผู้ตาย ออกจาก บ้านพัก ตรง ไป ยัง บ้าน ของ ลูกค้า เพื่อ ปฏิบัติ หน้าที่ตาม ที่ ได้รับ มอบหมาย ย่อม ชี้ ให้ เห็นว่า ผู้ตาย ได้ เริ่ม ลงมือ ทำงาน แล้วแต่ ยัง ไม่ถึง ที่ หมาย กรณี ไม่จำต้อง ปฏิบัติ หน้าที่ ถึง ขนาด ที่ ผู้ตายจะ ต้อง เดินทาง ไป ถึง ที่ หมาย และ เริ่ม ลงมือ เก็บ เงิน จาก ลูกค้า จริง ๆถือได้ว่า ผู้ตาย ได้ ประสบ อันตราย โดย ถึงแก่ความตาย เนื่องจาก การ ทำงานให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 ผู้เป็น นายจ้าง แล้ว ตาม ข้อ 2 แห่ง ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16 เมษายน 2515โจทก์ ที่ 1 ซึ่ง เป็น ภริยา ของ ผู้ตาย จึง มีสิทธิ ได้รับ เงินทดแทน จากกองทุนเงินทดแทน ตาม กฎหมาย ส่วน คำพิพากษาฎีกาที่ 697/2522 ที่จำเลย อ้าง มา ใน อุทธรณ์ นั้น ใน คดี ดังกล่าว ลักษณะ และ ช่วง เวลา การ ทำงานของ ลูกจ้าง ไม่ เหมือนกับ คดี นี้ ที่ ศาลแรงงานกลาง พิพากษา มา นั้น ศาลฎีกาเห็นพ้อง ด้วย อุทธรณ์ จำเลย ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4919/2538นาง บุญมี พัดมี กับพวกโจทก์นาง อรพินธ์ นุตสาระจำเลย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2ผู้ตายออกเดินทางจากบ้านพักเพื่อไปเก็บเงินจากลูกค้าตามคำสั่งของนายจ้างและประสบอุบัติเหตุขณะเดินทางแสดงว่าผู้ตายเริ่มลงมือทำงานแล้วแต่ยังไม่ถึงที่หมายถือว่าผู้ตายได้ประสบอันตรายโดยถึงแก่ความตายเนื่องจากการทำงานให้แก่นายจ้างแล้วไม่จำต้องปฏิบัติหน้าที่ถึงขนาดที่ผู้ตายต้องเดินทางไปถึงที่หมายและเริ่มลงมือเก็บเงินจากลูกค้าจริงๆโจทก์ ทั้ง สอง ฟ้อง ว่า นาย นเรศ สามี โจทก์ ที่ 1 เป็น ลูกจ้าง ของ โจทก์ ที่ 2 ได้ ประสบ อันตราย จน ถึงแก่ความตาย เนื่องจาก การ ทำงานให้ แก่ นายจ้าง แต่ สำนักงาน กองทุนเงินทดแทน เห็นว่า สามี โจทก์ ที่ 1มิได้ ประสบ อันตราย เนื่องจาก การ ทำงาน ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 จึง มีคำวินิจฉัย ไม่จ่าย เงินทดแทน โจทก์ ทั้ง สอง อุทธรณ์ คณะกรรมการกองทุนเงินทดแทน โดย จำเลย แจ้ง แก่ โจทก์ ทั้ง สอง ว่า คำวินิจฉัย ของสำนักงาน กองทุนเงินทดแทน ชอบแล้ว โจทก์ ทั้ง สอง ยัง ไม่เห็น พ้อง ด้วยขอให้ เพิกถอน คำวินิจฉัย ของ คณะกรรมการ กองทุนเงินทดแทน ตาม หนังสือที่ รส. 0711/62/26 และ ให้ จ่ายเงิน ทดแทน ตาม กฎหมาย แก่ โจทก์ ที่ 1จำเลย ให้การ ว่า คำวินิจฉัย ของ คณะกรรมการ กองทุนเงินทดแทน ชอบแล้วขอให้ ยกฟ้องวันนัด พิจารณา โจทก์ ทั้ง สอง และ จำเลย แถลงรับ ข้อเท็จจริง กัน ว่าผู้ตาย ใน คดี นี้ ประสบ อุบัติเหตุ ถึงแก่ความตาย ใน ขณะ ออก เดินทาง จากบ้านพัก ของ ผู้ตาย เพื่อ ไป เก็บ เงิน จาก ลูกค้า และ ประสบ อุบัติเหตุระหว่าง ทาง ก่อน จะ ไป เก็บ เงิน จาก ลูกค้า ของ โจทก์ ที่ 2ศาลแรงงานกลาง พิพากษา ให้ เพิกถอน คำวินิจฉัย ของ คณะกรรมการกองทุนเงินทดแทน ตาม หนังสือ ที่ รส.0711/62/26 ลงวันที่ 30 กันยายน2537 (ที่ ถูก ลงวันที่ 3 ตุลาคม 2537) และ ให้ จ่ายเงิน ทดแทน แก่ โจทก์ที่ 1 ตาม กฎหมายจำเลย อุทธรณ์ ต่อ ศาลฎีกาศาลฎีกา แผนก คดีแรงงาน วินิจฉัย ว่า "ปัญหา ตาม อุทธรณ์ จำเลย มี ว่าผู้ตาย ถึงแก่ความตาย เนื่องจาก การ ทำงาน ให้ แก่ นายจ้าง หรือไม่จำเลย อุทธรณ์ ว่า คำ ว่า "ประสบ อันตราย " ตาม ประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2 มี ความหมาย ว่า การ ที่ ลูกจ้าง ได้รับอันตรายแก่กาย หรือ จิตใจ หรือ ถึงแก่ความตาย เนื่องจาก การ ทำงาน ให้ แก่นายจ้าง หรือ การ ป้องกัน รักษา ประโยชน์ ให้ แก่ นายจ้าง นั้น ลูกจ้างที่ ได้รับ อันตราย หรือ ถึงแก่ความตาย เนื่องจาก การ ทำงาน ให้ แก่ นายจ้างจะ ต้อง ลงมือ ทำงาน ให้ กับ นายจ้าง แล้ว มิใช่ เพียงแต่ กำลัง เดินทางจะ ไป ทำงาน เท่านั้น ผู้ตาย เพียงแต่ กำลัง เดินทาง จะ ไป ยัง บ้าน ลูกค้าราย แรก การกระทำ ของ ผู้ตาย จึง ยัง มิได้ ปฏิบัติ หน้าที่ ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2และ ยัง มิได้ ทำงาน ให้ เป็น ประโยชน์ ต่อ โจทก์ ที่ 2 ถือว่า เป็น การ ประสบอันตราย เนื่องจาก การ ทำงาน ให้ แก่ นายจ้าง หาได้ไม่ คำวินิจฉัย ของคณะกรรมการ กองทุนเงินทดแทน ชอบแล้ว พิเคราะห์ แล้ว เห็นว่าผู้ตาย ออก เดินทาง จาก บ้านพัก ของ ผู้ตาย เพื่อ ไป เก็บ เงิน จาก ลูกค้าตาม คำสั่ง ของ โจทก์ ที่ 2 ซึ่ง เป็น นายจ้าง และ ประสบ อุบัติเหตุ ขณะ กำลังเดินทาง แสดง อยู่ ใน ตัว ว่า ลักษณะ การ ทำงาน ของ ผู้ตาย ใน วันเกิดเหตุผู้ตาย ไม่ต้อง เข้า ไป ยัง ที่ทำงาน ของ ผู้ตาย และ กระทำ กิจ อื่น ก่อนแต่ ผู้ตาย ออกจาก บ้านพัก ตรง ไป ยัง บ้าน ของ ลูกค้า เพื่อ ปฏิบัติ หน้าที่ตาม ที่ ได้รับ มอบหมาย ย่อม ชี้ ให้ เห็นว่า ผู้ตาย ได้ เริ่ม ลงมือ ทำงาน แล้วแต่ ยัง ไม่ถึง ที่ หมาย กรณี ไม่จำต้อง ปฏิบัติ หน้าที่ ถึง ขนาด ที่ ผู้ตายจะ ต้อง เดินทาง ไป ถึง ที่ หมาย และ เริ่ม ลงมือ เก็บ เงิน จาก ลูกค้า จริง ๆถือได้ว่า ผู้ตาย ได้ ประสบ อันตราย โดย ถึงแก่ความตาย เนื่องจาก การ ทำงานให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 ผู้เป็น นายจ้าง แล้ว ตาม ข้อ 2 แห่ง ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16 เมษายน 2515โจทก์ ที่ 1 ซึ่ง เป็น ภริยา ของ ผู้ตาย จึง มีสิทธิ ได้รับ เงินทดแทน จากกองทุนเงินทดแทน ตาม กฎหมาย ส่วน คำพิพากษาฎีกาที่ 697/2522 ที่จำเลย อ้าง มา ใน อุทธรณ์ นั้น ใน คดี ดังกล่าว ลักษณะ และ ช่วง เวลา การ ทำงานของ ลูกจ้าง ไม่ เหมือนกับ คดี นี้ ที่ ศาลแรงงานกลาง พิพากษา มา นั้น ศาลฎีกาเห็นพ้อง ด้วย อุทธรณ์ จำเลย ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(สมภพ โชติกวณิชย์-พรชัย สมรรถเวช-ชลอ บุณยเนตร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาที่4919/2538วินิจฉัยเรื่องลูกจ้างประสบอันตรายถึงแก่ความตายเนื่องจากการทำงานให้นายจ้างอันจะมีสิทธิได้ค่าทดแทนจากกองทุนเงินทดแทนหรือไม่ 1.หลักกฎหมายขณะเกิดเหตุคดีนี้พระราชบัญญัติเงินทดแทนพ.ศ.2537ยังไม่มีผลบังคับจึงต้องบังคับตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่องการคุ้มครองแรงงานหมวด6เงินทดแทนดังนี้ ข้อ2 "ประสบอันตรายหมายความว่าการที่ลูกจ้างได้รับอันตรายแก่กายหรือจิตใจหรือถึงแก่ความตายเนื่องจากการทำงานให้แก่นายจ้างหรือการป้องกันรักษาผลประโยชน์ให้แก่นายจ้าง" ข้อ54 เมื่อลูกจ้างประสบอันตรายหรือเจ็บป่วยหรือเจ็บป่วยจนถึงแก่ความตายให้นายจ้างจ่ายค่าทดแทนเป็นรายเดือนดังต่อไปนี้ ฯลฯ (4)ร้อยละหกสิบของค่าจ้างรายเดือนสำหรับกรณีที่ลูกจ้างถึงแก่ความตายมีกำหนดห้าปี" ข้อเท็จจริงในคดีนี้ปรากฏว่านายจ้างจ่ายเงินสมทบเข้ากองทุนเงินทดแทนแล้วจึงให้กองทุนเงินทดแทนสำนักงานประกันสังคมจ่ายค่าทดแทนแทนนายจ้าง 2.หลักเกณฑ์ที่ลูกจ้างจะได้ค่าทดแทนหลักกฎหมายดังกล่าวในข้อ1.สามารถวางหลักเกณฑ์ที่ลูกจ้างมีสิทธิได้ค่าตอบแทนดังนี้ 2.1ลูกจ้างลงมือทำงานให้นายจ้างแล้วหมายถึงลูกจ้างได้ลงมือทำงานให้แก่นายจ้างจริงๆทั้งนี้ไม่ว่าจะทำในเวลาทำงานปกติทำก่อนเวลาหรือทำล่วงเวลาซึ่งทำหลังเวลาทำงานปกติก็ตามและไม่ว่าจะงานในสถานที่ทำงานหรือนอกสถานที่ทำงานก็ตาม ตัวอย่างที่1 บริษัท ก จำกัดกำหนดเวลาทำงานปกติตั้งแต่8-17นาฬิกานาย ดำ ลูกจ้างมาถึงที่ทำงานเวลา7นาฬิกาแล้วเข้าปฏิบัติงานก่อนเวลาแล้วได้รับบาดเจ็บขณะปฏิบัติงานถือว่านาย ดำลงมือทำงานแล้ว ตัวอย่างที่2 ตามตัวอย่างที่1นาย ดำมาทำงานตั้งแต่8นาฬิกาแล้วได้รับบาดเจ็บในขณะปฏิบัติงานเมื่อเวลา11นาฬิกาถือว่านาย ดำลงมือทำงานแล้ว ตัวอย่างที่3 ตามตัวอย่างที่1นาย ดำทำงานจนถึงเวลา17นาฬิกางานไม่เสร็จจึงทำงานต่อไปจนถึงเวลา20นาฬิกาแล้วได้รับบาดเจ็บขณะปฏิบัติงานถือว่าลงมือทำงานแล้ว ตัวอย่างที่4 ตามตัวอย่างที่1บริษัท ก จำกัดสั่งให้นาย ดำขับรถไปส่งสินค้าให้ลูกค้าแล้วนาย ดำขับรถเกิดอุบัติเหตุชนกับรถผู้อื่นจนได้รับบาดเจ็บนอกสถานที่ทำงานถือว่านาย ดำลงมือทำงานแล้ว ตัวอย่างที่5 ตามตัวอย่างที่1นาย ดำเดินทางจากบ้านพักเพื่อจะมาทำงานที่บริษัทแล้วเกิดอุบัติเหตุถูกรถชนได้รับบาดเจ็บในขณะเดินทางไม่ถือว่าลงมือทำงาน 2.2งานที่ทำนั้นเป็นงานของนายจ้าง 2.2.1งานในธุรกิจ 2.2.2งานในกิจการค้า 2.2.3งานในกระบวนการผลิต 2.2.4งานในวัตถุประสงค์ 2.3ลูกจ้างมีหน้าที่ต้องทำงานนั้น 2.3.1หน้าที่ตามใบบอกลักษณะงาน 2.3.2หน้าที่ตามที่นายจ้างมอบหมาย 2.4ลูกจ้างได้รับบาดเจ็บหรือตายเนื่องจากการทำงานของนายจ้าง 2.4.1การทำงานโดยตรง 2.4.2โรคที่เกิดจากการทำงาน 2.4.3รักษาผลประโยชน์ให้นายจ้าง ตัวอย่างที่1 นาย ขาว ปฏิบัติงานตัดกระดาษเกิดพลาดถูกเครื่องตัดนิ้วขาดเป็นการบาดเจ็บจากการทำงานโดยตรง ตัวอย่างที่2 นางสาว เขียว ทำงานทอผ้าที่บริษัท ข จำกัดมานานหลายปีจนเป็นโรค บิซิโนซิสซึ่งเป็นโรคที่เกิดจากฝุ่นเส้นใยฝ้ายเป็นโรคที่เกิดจากการทำงาน ตัวอย่างที่3 นาย เหลือง ปฏิบัติหน้าที่ทำบัญชีอยู่แล้วเกิดเพลิงไหม้โรงงานจึงช่วยดับไฟจนถูกไฟลวกได้รับบาดเจ็บเป็นการบาดเจ็บเนื่องจากการรักษาผลประโยชน์ให้นายจ้าง 3.ข้อวิเคราะห์คำพิพากษาศาลฎีกาที่4919/2538มีปัญหาโต้เถียงเกี่ยวกับการเริ่มลงมือทำงานว่าเริ่มตั้งแต่เมื่อใดข้อเท็จจริงในคดีนี้ปรากฏว่าผู้ตายได้ออกเดินทางไปเพื่อปฏิบัติหน้าที่ให้นายจ้างแล้วแต่ยังไม่ได้ปฏิบัติงานกล่าวคือให้เดินทางไปเก็บเงินจากลูกค้าโดยผู้ตายออกเดินทางแล้วแต่ยังไม่ถึงที่หมายจึงยังไม่ได้ปฏิบัติงานเก็บเงินจากลูกค้าก็เกิดอุบัติเหตุจนถึงแก่ความตายซึ่งศาลฎีกาได้วินิจฉัยวางหลักเกณฑ์ว่าเมื่อผู้ตายออกเดินทางเพื่อไปปฏิบัติงานตามคำสั่งของนายจ้างแม้จะยังไม่ได้ปฏิบัติงานในหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายก็ถือว่าลงมือทำงานแล้ว ปัญหามีว่ากรณีที่ลูกจ้างเดินทางจากบ้านพักเพื่อมาทำงานให้นายจ้างในระหว่างเดินทางประสบอุบัติเหตุได้รับบาดเจ็บจะถือว่าได้รับบาดเจ็บเนื่องจากการทำงานหรือไม่ซึ่งเรื่องนี้ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่ามิใช่บาดเจ็บจากการทำงานเนื่องจากยังมิได้ลงมือทำงาน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่697/2522,1310/2525) คำถามมีว่าการได้รับบาดเจ็บระหว่างเดินทางมาทำงานกับการได้รับบาดเจ็บระหว่างเดินทางไปปฏิบัติงานเก็บเงินจากลูกค้านั้นแตกต่างกันอย่างไร ผู้เขียนหมายเหตุขอวางหลักเกณฑ์เทียบเคียงจากคำพิพากษาศาลฎีกาได้ดังนี้ 1)กรณีที่การปฏิบัติงานนั้นต้องมีการเดินทางอยู่ด้วยเช่นคนขับรถรับส่งพนักงานรับส่งสินค้าพนักงานขายซึ่งต้องออกเดินทางไปขายพนักงานรับส่งเอกสารพนักงานเก็บเงินหรืองานที่ต้องออกเดินทางไปปฏิบัตินอกสถานที่หรือต้องออกเดินทางไปปฏิบัตินอกสถานที่ให้ถือว่าลงมือทำงานตั้งแต่เริ่มออกเดินทาง 2)กรณีที่ต้องปฏิบัติงานในสถานที่ทำงานโดยงานนั้นไม่ต้องเดินทางไปปฏิบัตินอกสถานที่ให้ถือว่าลงมือทำงานเมื่อได้ลงมือปฏิบัติงานในสถานที่ทำงาน กรณีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่4919/2538ที่เขียนหมายเหตุนี้เป็นการปฏิบัติงานที่ต้องออกเดินทางไปปฏิบัติงานนอกสถานที่ซึ่งต้องมีการเดินทางอยู่ด้วยจึงถือว่าเริ่มลงมือทำงานตั้งแต่เริ่มออกเดินทางการที่ผู้ตายประสบอันตรายถึงแก่ความตายเมื่อเริ่มลงมือทำงานแล้วงานที่ทำงานนั้นเป็นงานของนายจ้างจึงถือว่าผู้ตายได้ถึงแก่ความตายเนื่องจากการทำงานให้แก่นายจ้างโจทก์ที่1สามีของผู้ตายจึงมีสิทธิได้ค่าทดแทน รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์คำพิพากษา: โจทก์ ทั้ง สอง ฟ้อง ว่า นาย นเรศ สามี โจทก์ ที่ 1 เป็น ลูกจ้าง ของ โจทก์ ที่ 2 ได้ ประสบ อันตราย จน ถึงแก่ความตาย เนื่องจาก การ ทำงานให้ แก่ นายจ้าง แต่ สำนักงาน กองทุนเงินทดแทน เห็นว่า สามี โจทก์ ที่ 1มิได้ ประสบ อันตราย เนื่องจาก การ ทำงาน ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 จึง มีคำวินิจฉัย ไม่จ่าย เงินทดแทน โจทก์ ทั้ง สอง อุทธรณ์ คณะกรรมการกองทุนเงินทดแทน โดย จำเลย แจ้ง แก่ โจทก์ ทั้ง สอง ว่า คำวินิจฉัย ของสำนักงาน กองทุนเงินทดแทน ชอบแล้ว โจทก์ ทั้ง สอง ยัง ไม่เห็น พ้อง ด้วยขอให้ เพิกถอน คำวินิจฉัย ของ คณะกรรมการ กองทุนเงินทดแทน ตาม หนังสือที่ รส. 0711/62/26 และ ให้ จ่ายเงิน ทดแทน ตาม กฎหมาย แก่ โจทก์ ที่ 1จำเลย ให้การ ว่า คำวินิจฉัย ของ คณะกรรมการ กองทุนเงินทดแทน ชอบแล้วขอให้ ยกฟ้องวันนัด พิจารณา โจทก์ ทั้ง สอง และ จำเลย แถลงรับ ข้อเท็จจริง กัน ว่าผู้ตาย ใน คดี นี้ ประสบ อุบัติเหตุ ถึงแก่ความตาย ใน ขณะ ออก เดินทาง จากบ้านพัก ของ ผู้ตาย เพื่อ ไป เก็บ เงิน จาก ลูกค้า และ ประสบ อุบัติเหตุระหว่าง ทาง ก่อน จะ ไป เก็บ เงิน จาก ลูกค้า ของ โจทก์ ที่ 2ศาลแรงงานกลาง พิพากษา ให้ เพิกถอน คำวินิจฉัย ของ คณะกรรมการกองทุนเงินทดแทน ตาม หนังสือ ที่ รส.0711/62/26 ลงวันที่ 30 กันยายน2537 (ที่ ถูก ลงวันที่ 3 ตุลาคม 2537) และ ให้ จ่ายเงิน ทดแทน แก่ โจทก์ที่ 1 ตาม กฎหมายจำเลย อุทธรณ์ ต่อ ศาลฎีกาศาลฎีกา แผนก คดีแรงงาน วินิจฉัย ว่า "ปัญหา ตาม อุทธรณ์ จำเลย มี ว่าผู้ตาย ถึงแก่ความตาย เนื่องจาก การ ทำงาน ให้ แก่ นายจ้าง หรือไม่จำเลย อุทธรณ์ ว่า คำ ว่า "ประสบ อันตราย " ตาม ประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2 มี ความหมาย ว่า การ ที่ ลูกจ้าง ได้รับอันตรายแก่กาย หรือ จิตใจ หรือ ถึงแก่ความตาย เนื่องจาก การ ทำงาน ให้ แก่นายจ้าง หรือ การ ป้องกัน รักษา ประโยชน์ ให้ แก่ นายจ้าง นั้น ลูกจ้างที่ ได้รับ อันตราย หรือ ถึงแก่ความตาย เนื่องจาก การ ทำงาน ให้ แก่ นายจ้างจะ ต้อง ลงมือ ทำงาน ให้ กับ นายจ้าง แล้ว มิใช่ เพียงแต่ กำลัง เดินทางจะ ไป ทำงาน เท่านั้น ผู้ตาย เพียงแต่ กำลัง เดินทาง จะ ไป ยัง บ้าน ลูกค้าราย แรก การกระทำ ของ ผู้ตาย จึง ยัง มิได้ ปฏิบัติ หน้าที่ ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2และ ยัง มิได้ ทำงาน ให้ เป็น ประโยชน์ ต่อ โจทก์ ที่ 2 ถือว่า เป็น การ ประสบอันตราย เนื่องจาก การ ทำงาน ให้ แก่ นายจ้าง หาได้ไม่ คำวินิจฉัย ของคณะกรรมการ กองทุนเงินทดแทน ชอบแล้ว พิเคราะห์ แล้ว เห็นว่าผู้ตาย ออก เดินทาง จาก บ้านพัก ของ ผู้ตาย เพื่อ ไป เก็บ เงิน จาก ลูกค้าตาม คำสั่ง ของ โจทก์ ที่ 2 ซึ่ง เป็น นายจ้าง และ ประสบ อุบัติเหตุ ขณะ กำลังเดินทาง แสดง อยู่ ใน ตัว ว่า ลักษณะ การ ทำงาน ของ ผู้ตาย ใน วันเกิดเหตุผู้ตาย ไม่ต้อง เข้า ไป ยัง ที่ทำงาน ของ ผู้ตาย และ กระทำ กิจ อื่น ก่อนแต่ ผู้ตาย ออกจาก บ้านพัก ตรง ไป ยัง บ้าน ของ ลูกค้า เพื่อ ปฏิบัติ หน้าที่ตาม ที่ ได้รับ มอบหมาย ย่อม ชี้ ให้ เห็นว่า ผู้ตาย ได้ เริ่ม ลงมือ ทำงาน แล้วแต่ ยัง ไม่ถึง ที่ หมาย กรณี ไม่จำต้อง ปฏิบัติ หน้าที่ ถึง ขนาด ที่ ผู้ตายจะ ต้อง เดินทาง ไป ถึง ที่ หมาย และ เริ่ม ลงมือ เก็บ เงิน จาก ลูกค้า จริง ๆถือได้ว่า ผู้ตาย ได้ ประสบ อันตราย โดย ถึงแก่ความตาย เนื่องจาก การ ทำงานให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 ผู้เป็น นายจ้าง แล้ว ตาม ข้อ 2 แห่ง ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16 เมษายน 2515โจทก์ ที่ 1 ซึ่ง เป็น ภริยา ของ ผู้ตาย จึง มีสิทธิ ได้รับ เงินทดแทน จากกองทุนเงินทดแทน ตาม กฎหมาย ส่วน คำพิพากษาฎีกาที่ 697/2522 ที่จำเลย อ้าง มา ใน อุทธรณ์ นั้น ใน คดี ดังกล่าว ลักษณะ และ ช่วง เวลา การ ทำงานของ ลูกจ้าง ไม่ เหมือนกับ คดี นี้ ที่ ศาลแรงงานกลาง พิพากษา มา นั้น ศาลฎีกาเห็นพ้อง ด้วย อุทธรณ์ จำเลย ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4919/2538นาง บุญมี พัดมี กับพวกโจทก์นาง อรพินธ์ นุตสาระจำเลย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2ผู้ตายออกเดินทางจากบ้านพักเพื่อไปเก็บเงินจากลูกค้าตามคำสั่งของนายจ้างและประสบอุบัติเหตุขณะเดินทางแสดงว่าผู้ตายเริ่มลงมือทำงานแล้วแต่ยังไม่ถึงที่หมายถือว่าผู้ตายได้ประสบอันตรายโดยถึงแก่ความตายเนื่องจากการทำงานให้แก่นายจ้างแล้วไม่จำต้องปฏิบัติหน้าที่ถึงขนาดที่ผู้ตายต้องเดินทางไปถึงที่หมายและเริ่มลงมือเก็บเงินจากลูกค้าจริงๆโจทก์ ทั้ง สอง ฟ้อง ว่า นาย นเรศ สามี โจทก์ ที่ 1 เป็น ลูกจ้าง ของ โจทก์ ที่ 2 ได้ ประสบ อันตราย จน ถึงแก่ความตาย เนื่องจาก การ ทำงานให้ แก่ นายจ้าง แต่ สำนักงาน กองทุนเงินทดแทน เห็นว่า สามี โจทก์ ที่ 1มิได้ ประสบ อันตราย เนื่องจาก การ ทำงาน ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 จึง มีคำวินิจฉัย ไม่จ่าย เงินทดแทน โจทก์ ทั้ง สอง อุทธรณ์ คณะกรรมการกองทุนเงินทดแทน โดย จำเลย แจ้ง แก่ โจทก์ ทั้ง สอง ว่า คำวินิจฉัย ของสำนักงาน กองทุนเงินทดแทน ชอบแล้ว โจทก์ ทั้ง สอง ยัง ไม่เห็น พ้อง ด้วยขอให้ เพิกถอน คำวินิจฉัย ของ คณะกรรมการ กองทุนเงินทดแทน ตาม หนังสือที่ รส. 0711/62/26 และ ให้ จ่ายเงิน ทดแทน ตาม กฎหมาย แก่ โจทก์ ที่ 1จำเลย ให้การ ว่า คำวินิจฉัย ของ คณะกรรมการ กองทุนเงินทดแทน ชอบแล้วขอให้ ยกฟ้องวันนัด พิจารณา โจทก์ ทั้ง สอง และ จำเลย แถลงรับ ข้อเท็จจริง กัน ว่าผู้ตาย ใน คดี นี้ ประสบ อุบัติเหตุ ถึงแก่ความตาย ใน ขณะ ออก เดินทาง จากบ้านพัก ของ ผู้ตาย เพื่อ ไป เก็บ เงิน จาก ลูกค้า และ ประสบ อุบัติเหตุระหว่าง ทาง ก่อน จะ ไป เก็บ เงิน จาก ลูกค้า ของ โจทก์ ที่ 2ศาลแรงงานกลาง พิพากษา ให้ เพิกถอน คำวินิจฉัย ของ คณะกรรมการกองทุนเงินทดแทน ตาม หนังสือ ที่ รส.0711/62/26 ลงวันที่ 30 กันยายน2537 (ที่ ถูก ลงวันที่ 3 ตุลาคม 2537) และ ให้ จ่ายเงิน ทดแทน แก่ โจทก์ที่ 1 ตาม กฎหมายจำเลย อุทธรณ์ ต่อ ศาลฎีกาศาลฎีกา แผนก คดีแรงงาน วินิจฉัย ว่า "ปัญหา ตาม อุทธรณ์ จำเลย มี ว่าผู้ตาย ถึงแก่ความตาย เนื่องจาก การ ทำงาน ให้ แก่ นายจ้าง หรือไม่จำเลย อุทธรณ์ ว่า คำ ว่า "ประสบ อันตราย " ตาม ประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2 มี ความหมาย ว่า การ ที่ ลูกจ้าง ได้รับอันตรายแก่กาย หรือ จิตใจ หรือ ถึงแก่ความตาย เนื่องจาก การ ทำงาน ให้ แก่นายจ้าง หรือ การ ป้องกัน รักษา ประโยชน์ ให้ แก่ นายจ้าง นั้น ลูกจ้างที่ ได้รับ อันตราย หรือ ถึงแก่ความตาย เนื่องจาก การ ทำงาน ให้ แก่ นายจ้างจะ ต้อง ลงมือ ทำงาน ให้ กับ นายจ้าง แล้ว มิใช่ เพียงแต่ กำลัง เดินทางจะ ไป ทำงาน เท่านั้น ผู้ตาย เพียงแต่ กำลัง เดินทาง จะ ไป ยัง บ้าน ลูกค้าราย แรก การกระทำ ของ ผู้ตาย จึง ยัง มิได้ ปฏิบัติ หน้าที่ ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2และ ยัง มิได้ ทำงาน ให้ เป็น ประโยชน์ ต่อ โจทก์ ที่ 2 ถือว่า เป็น การ ประสบอันตราย เนื่องจาก การ ทำงาน ให้ แก่ นายจ้าง หาได้ไม่ คำวินิจฉัย ของคณะกรรมการ กองทุนเงินทดแทน ชอบแล้ว พิเคราะห์ แล้ว เห็นว่าผู้ตาย ออก เดินทาง จาก บ้านพัก ของ ผู้ตาย เพื่อ ไป เก็บ เงิน จาก ลูกค้าตาม คำสั่ง ของ โจทก์ ที่ 2 ซึ่ง เป็น นายจ้าง และ ประสบ อุบัติเหตุ ขณะ กำลังเดินทาง แสดง อยู่ ใน ตัว ว่า ลักษณะ การ ทำงาน ของ ผู้ตาย ใน วันเกิดเหตุผู้ตาย ไม่ต้อง เข้า ไป ยัง ที่ทำงาน ของ ผู้ตาย และ กระทำ กิจ อื่น ก่อนแต่ ผู้ตาย ออกจาก บ้านพัก ตรง ไป ยัง บ้าน ของ ลูกค้า เพื่อ ปฏิบัติ หน้าที่ตาม ที่ ได้รับ มอบหมาย ย่อม ชี้ ให้ เห็นว่า ผู้ตาย ได้ เริ่ม ลงมือ ทำงาน แล้วแต่ ยัง ไม่ถึง ที่ หมาย กรณี ไม่จำต้อง ปฏิบัติ หน้าที่ ถึง ขนาด ที่ ผู้ตายจะ ต้อง เดินทาง ไป ถึง ที่ หมาย และ เริ่ม ลงมือ เก็บ เงิน จาก ลูกค้า จริง ๆถือได้ว่า ผู้ตาย ได้ ประสบ อันตราย โดย ถึงแก่ความตาย เนื่องจาก การ ทำงานให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 ผู้เป็น นายจ้าง แล้ว ตาม ข้อ 2 แห่ง ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16 เมษายน 2515โจทก์ ที่ 1 ซึ่ง เป็น ภริยา ของ ผู้ตาย จึง มีสิทธิ ได้รับ เงินทดแทน จากกองทุนเงินทดแทน ตาม กฎหมาย ส่วน คำพิพากษาฎีกาที่ 697/2522 ที่จำเลย อ้าง มา ใน อุทธรณ์ นั้น ใน คดี ดังกล่าว ลักษณะ และ ช่วง เวลา การ ทำงานของ ลูกจ้าง ไม่ เหมือนกับ คดี นี้ ที่ ศาลแรงงานกลาง พิพากษา มา นั้น ศาลฎีกาเห็นพ้อง ด้วย อุทธรณ์ จำเลย ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(สมภพ โชติกวณิชย์-พรชัย สมรรถเวช-ชลอ บุณยเนตร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาที่4919/2538วินิจฉัยเรื่องลูกจ้างประสบอันตรายถึงแก่ความตายเนื่องจากการทำงานให้นายจ้างอันจะมีสิทธิได้ค่าทดแทนจากกองทุนเงินทดแทนหรือไม่ 1.หลักกฎหมายขณะเกิดเหตุคดีนี้พระราชบัญญัติเงินทดแทนพ.ศ.2537ยังไม่มีผลบังคับจึงต้องบังคับตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่องการคุ้มครองแรงงานหมวด6เงินทดแทนดังนี้ ข้อ2 "ประสบอันตรายหมายความว่าการที่ลูกจ้างได้รับอันตรายแก่กายหรือจิตใจหรือถึงแก่ความตายเนื่องจากการทำงานให้แก่นายจ้างหรือการป้องกันรักษาผลประโยชน์ให้แก่นายจ้าง" ข้อ54 เมื่อลูกจ้างประสบอันตรายหรือเจ็บป่วยหรือเจ็บป่วยจนถึงแก่ความตายให้นายจ้างจ่ายค่าทดแทนเป็นรายเดือนดังต่อไปนี้ ฯลฯ (4)ร้อยละหกสิบของค่าจ้างรายเดือนสำหรับกรณีที่ลูกจ้างถึงแก่ความตายมีกำหนดห้าปี" ข้อเท็จจริงในคดีนี้ปรากฏว่านายจ้างจ่ายเงินสมทบเข้ากองทุนเงินทดแทนแล้วจึงให้กองทุนเงินทดแทนสำนักงานประกันสังคมจ่ายค่าทดแทนแทนนายจ้าง 2.หลักเกณฑ์ที่ลูกจ้างจะได้ค่าทดแทนหลักกฎหมายดังกล่าวในข้อ1.สามารถวางหลักเกณฑ์ที่ลูกจ้างมีสิทธิได้ค่าตอบแทนดังนี้ 2.1ลูกจ้างลงมือทำงานให้นายจ้างแล้วหมายถึงลูกจ้างได้ลงมือทำงานให้แก่นายจ้างจริงๆทั้งนี้ไม่ว่าจะทำในเวลาทำงานปกติทำก่อนเวลาหรือทำล่วงเวลาซึ่งทำหลังเวลาทำงานปกติก็ตามและไม่ว่าจะงานในสถานที่ทำงานหรือนอกสถานที่ทำงานก็ตาม ตัวอย่างที่1 บริษัท ก จำกัดกำหนดเวลาทำงานปกติตั้งแต่8-17นาฬิกานาย ดำ ลูกจ้างมาถึงที่ทำงานเวลา7นาฬิกาแล้วเข้าปฏิบัติงานก่อนเวลาแล้วได้รับบาดเจ็บขณะปฏิบัติงานถือว่านาย ดำลงมือทำงานแล้ว ตัวอย่างที่2 ตามตัวอย่างที่1นาย ดำมาทำงานตั้งแต่8นาฬิกาแล้วได้รับบาดเจ็บในขณะปฏิบัติงานเมื่อเวลา11นาฬิกาถือว่านาย ดำลงมือทำงานแล้ว ตัวอย่างที่3 ตามตัวอย่างที่1นาย ดำทำงานจนถึงเวลา17นาฬิกางานไม่เสร็จจึงทำงานต่อไปจนถึงเวลา20นาฬิกาแล้วได้รับบาดเจ็บขณะปฏิบัติงานถือว่าลงมือทำงานแล้ว ตัวอย่างที่4 ตามตัวอย่างที่1บริษัท ก จำกัดสั่งให้นาย ดำขับรถไปส่งสินค้าให้ลูกค้าแล้วนาย ดำขับรถเกิดอุบัติเหตุชนกับรถผู้อื่นจนได้รับบาดเจ็บนอกสถานที่ทำงานถือว่านาย ดำลงมือทำงานแล้ว ตัวอย่างที่5 ตามตัวอย่างที่1นาย ดำเดินทางจากบ้านพักเพื่อจะมาทำงานที่บริษัทแล้วเกิดอุบัติเหตุถูกรถชนได้รับบาดเจ็บในขณะเดินทางไม่ถือว่าลงมือทำงาน 2.2งานที่ทำนั้นเป็นงานของนายจ้าง 2.2.1งานในธุรกิจ 2.2.2งานในกิจการค้า 2.2.3งานในกระบวนการผลิต 2.2.4งานในวัตถุประสงค์ 2.3ลูกจ้างมีหน้าที่ต้องทำงานนั้น 2.3.1หน้าที่ตามใบบอกลักษณะงาน 2.3.2หน้าที่ตามที่นายจ้างมอบหมาย 2.4ลูกจ้างได้รับบาดเจ็บหรือตายเนื่องจากการทำงานของนายจ้าง 2.4.1การทำงานโดยตรง 2.4.2โรคที่เกิดจากการทำงาน 2.4.3รักษาผลประโยชน์ให้นายจ้าง ตัวอย่างที่1 นาย ขาว ปฏิบัติงานตัดกระดาษเกิดพลาดถูกเครื่องตัดนิ้วขาดเป็นการบาดเจ็บจากการทำงานโดยตรง ตัวอย่างที่2 นางสาว เขียว ทำงานทอผ้าที่บริษัท ข จำกัดมานานหลายปีจนเป็นโรค บิซิโนซิสซึ่งเป็นโรคที่เกิดจากฝุ่นเส้นใยฝ้ายเป็นโรคที่เกิดจากการทำงาน ตัวอย่างที่3 นาย เหลือง ปฏิบัติหน้าที่ทำบัญชีอยู่แล้วเกิดเพลิงไหม้โรงงานจึงช่วยดับไฟจนถูกไฟลวกได้รับบาดเจ็บเป็นการบาดเจ็บเนื่องจากการรักษาผลประโยชน์ให้นายจ้าง 3.ข้อวิเคราะห์คำพิพากษาศาลฎีกาที่4919/2538มีปัญหาโต้เถียงเกี่ยวกับการเริ่มลงมือทำงานว่าเริ่มตั้งแต่เมื่อใดข้อเท็จจริงในคดีนี้ปรากฏว่าผู้ตายได้ออกเดินทางไปเพื่อปฏิบัติหน้าที่ให้นายจ้างแล้วแต่ยังไม่ได้ปฏิบัติงานกล่าวคือให้เดินทางไปเก็บเงินจากลูกค้าโดยผู้ตายออกเดินทางแล้วแต่ยังไม่ถึงที่หมายจึงยังไม่ได้ปฏิบัติงานเก็บเงินจากลูกค้าก็เกิดอุบัติเหตุจนถึงแก่ความตายซึ่งศาลฎีกาได้วินิจฉัยวางหลักเกณฑ์ว่าเมื่อผู้ตายออกเดินทางเพื่อไปปฏิบัติงานตามคำสั่งของนายจ้างแม้จะยังไม่ได้ปฏิบัติงานในหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายก็ถือว่าลงมือทำงานแล้ว ปัญหามีว่ากรณีที่ลูกจ้างเดินทางจากบ้านพักเพื่อมาทำงานให้นายจ้างในระหว่างเดินทางประสบอุบัติเหตุได้รับบาดเจ็บจะถือว่าได้รับบาดเจ็บเนื่องจากการทำงานหรือไม่ซึ่งเรื่องนี้ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่ามิใช่บาดเจ็บจากการทำงานเนื่องจากยังมิได้ลงมือทำงาน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่697/2522,1310/2525) คำถามมีว่าการได้รับบาดเจ็บระหว่างเดินทางมาทำงานกับการได้รับบาดเจ็บระหว่างเดินทางไปปฏิบัติงานเก็บเงินจากลูกค้านั้นแตกต่างกันอย่างไร ผู้เขียนหมายเหตุขอวางหลักเกณฑ์เทียบเคียงจากคำพิพากษาศาลฎีกาได้ดังนี้ 1)กรณีที่การปฏิบัติงานนั้นต้องมีการเดินทางอยู่ด้วยเช่นคนขับรถรับส่งพนักงานรับส่งสินค้าพนักงานขายซึ่งต้องออกเดินทางไปขายพนักงานรับส่งเอกสารพนักงานเก็บเงินหรืองานที่ต้องออกเดินทางไปปฏิบัตินอกสถานที่หรือต้องออกเดินทางไปปฏิบัตินอกสถานที่ให้ถือว่าลงมือทำงานตั้งแต่เริ่มออกเดินทาง 2)กรณีที่ต้องปฏิบัติงานในสถานที่ทำงานโดยงานนั้นไม่ต้องเดินทางไปปฏิบัตินอกสถานที่ให้ถือว่าลงมือทำงานเมื่อได้ลงมือปฏิบัติงานในสถานที่ทำงาน กรณีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่4919/2538ที่เขียนหมายเหตุนี้เป็นการปฏิบัติงานที่ต้องออกเดินทางไปปฏิบัติงานนอกสถานที่ซึ่งต้องมีการเดินทางอยู่ด้วยจึงถือว่าเริ่มลงมือทำงานตั้งแต่เริ่มออกเดินทางการที่ผู้ตายประสบอันตรายถึงแก่ความตายเมื่อเริ่มลงมือทำงานแล้วงานที่ทำงานนั้นเป็นงานของนายจ้างจึงถือว่าผู้ตายได้ถึงแก่ความตายเนื่องจากการทำงานให้แก่นายจ้างโจทก์ที่1สามีของผู้ตายจึงมีสิทธิได้ค่าทดแทน รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์