คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3529/2542หลักกฎหมาย: การแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศเป็นเงินไทยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 196 วรรคสองให้คิดตามอัตราแลกเปลี่ยน ณ สถานที่และในเวลาที่ใช้เงินอัตราแลกเปลี่ยนตามมาตรานี้หมายถึงอัตราแลกเปลี่ยนกันได้โดยเสรีในเวลาที่ได้ใช้เงินจริง ซึ่งตามปกติจะคิดอัตราแลกเปลี่ยนเงินโดยเฉลี่ยที่ธนาคารพาณิชย์ที่ขายเงินตราต่างประเทศในกรุงเทพมหานครเป็นเกณฑ์แต่เพื่อความสะดวกในการบังคับคดี จึงให้คิดอัตราแลกเปลี่ยนของธนาคารพาณิชย์ในวันที่อ่านคำพิพากษาศาลฎีกา ถ้าไม่มีอัตราแลกเปลี่ยนในวันดังกล่าว ให้ถือเอาวันสุดท้ายที่มีอัตราการแลกเปลี่ยนเช่นว่านั้นก่อนวันอ่านคำพิพากษาศาลฎีกา แต่ทั้งนี้ต้องไม่เกินอัตราแลกเปลี่ยนที่โจทก์ขอปัญหานี้เป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลฎีกามีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยได้ แม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดอุทธรณ์โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า จำเลยได้ซื้อชิ้นส่วนอุปกรณ์อะไหล่เครื่องบินจากโจทก์เพื่อใช้ในกิจการบริการขนส่งทางอากาศของจำเลยหลายครั้ง นอกจากนี้จำเลยยังจ้างโจทก์ซ่อมแซมชิ้นส่วนอุปกรณ์เครื่องบิน คือ เวอร์ติคัลไจโร(ertical Gyro) และวาล์ว (alves) โจทก์ได้ซ่อมแซมอุปกรณ์ดังกล่าวและส่งมอบให้แก่จำเลยแล้ว เมื่อหนี้ถึงกำหนดจำเลยไม่ชำระหนี้ให้โจทก์ โจทก์จึงขอคิดดอกเบี้ยในระหว่างผิดนัดร้อยละ 7.5 ต่อปี ดอกเบี้ยคิดถึงวันฟ้องจำนวน 5,593.77 ดอลลาร์สหรัฐรวมเป็นหนี้ที่จำเลยจะต้องชำระจำนวน 85,938.30 ดอลลาร์สหรัฐโจทก์ได้ทวงถามให้จำเลยชำระหนี้แต่จำเลยเพิกเฉย ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินจำนวน 85,938.30 ดอลลาร์สหรัฐ พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 80,244.53 ดอลลาร์สหรัฐนับแต่วันถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยไม่เคยมีนิติสัมพันธ์กับโจทก์รายการสินค้าและค่าบริการค้างชำระเป็นเอกสารที่โจทก์ทำขึ้นฝ่ายเดียว ฟ้องโจทก์เคลือบคลุม การคิดดอกเบี้ยไม่ชอบ ขอให้ยกฟ้องศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางพิจารณาแล้วพิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวน 85,938.30 ดอลลาร์สหรัฐพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 80,244.53ดอลลาร์สหรัฐ นับแต่วันถัดจากวันฟ้อง (วันที่ 19 มีนาคม 2541)จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ ทั้งนี้ โดยให้คิดอัตราแลกเปลี่ยนตามอัตราอ้างอิงของธนาคารแห่งประเทศไทยในวันที่มีคำพิพากษานี้ถ้าไม่มีอัตราอ้างอิงในวันดังกล่าว ก็ให้ถือเอาวันสุดท้ายที่มีอัตราอ้างอิงนั้นก่อนวันพิพากษาจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของจำเลยว่า จำเลยเป็นหนี้โจทก์หรือไม่เพียงใด ได้ความจากนายคริสโตเฟอร์ แอนกัส เดรค ไวท์ไซด์ กรรมการผู้จัดการโจทก์ว่าเมื่อเดือนธันวาคม 2539 จำเลยได้สมัครเป็นลูกค้าของโจทก์โดยขอเปิดบัญชีสินเชื่อกับโจทก์ในวงเงิน 10,000 ดอลลาร์สหรัฐต่อเดือน ทั้งนี้ จำเลยจะต้องชำระเงินค่าสินค้าตามใบกำกับสินค้าภายใน 30 วัน นับแต่วันที่ระบุไว้ในใบกำกับสินค้าแต่ละฉบับหลังจากนั้นจำเลยได้สั่งซื้อสินค้าอุปกรณ์และอะไหล่เครื่องบินไปจากโจทก์หลายครั้งรวมเป็นเงิน 76,849.02 ดอลลาร์สหรัฐและได้ว่าจ้างโจทก์ซ่อมแซมอุปกรณ์และอะไหล่เครื่องบินคือเวอร์ติคัลไจโร และวาล์ว อีก 5,374.30 ดอลลาร์สหรัฐแต่จำเลยชำระหนี้ให้แก่โจทก์เพียง 2,336.50 ดอลลาร์สหรัฐเท่านั้นนอกจากคำให้การของนายคริสโตเฟอร์ แอนกัส เดรค ไวท์ไซด์ แล้วโจทก์ยังมีใบสั่งซื้อสินค้า ใบกำกับสินค้าและใบตราส่งทางอากาศเป็นพยานด้วย ที่หัวกระดาษใบสั่งซื้อสินค้า 10 ฉบับแรกมีชื่อเดิมของบริษัทจำเลยพร้อมที่อยู่ของสำนักงานใหญ่3 ฉบับหลังเป็นชื่อใหม่ และทุกฉบับกำหนดให้โจทก์ส่งสินค้าไปให้จำเลย ณ ท่าอากาศยานนานาชาติเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ประเทศไทย ส่วนใบกำกับสินค้าและใบตราส่งทางอากาศได้ระบุชื่อสินค้าจำนวน ราคา หมายเลขรหัส ของสินค้า และหมายเลขใบสั่งซื้อของจำเลยพร้อมวันเดือนปีที่สั่งซื้อสินค้าครบถ้วนประกอบกับนายอุดม ตันติประสงค์ชัย กรรมการผู้จัดการจำเลยเองก็ยอมรับว่าเคยติดต่อสั่งซื้อชิ้นส่วนอุปกรณ์อะไหล่เครื่องบินจากโจทก์หลายครั้งและได้ลงลายมือชื่ออนุมัติในใบสั่งซื้อฉบับที่ 1 และที่ 2 ตามเอกสารหมาย จ.4 ทั้งเคยว่าจ้างโจทก์ซ่อมแซมอุปกรณ์อะไหล่จริงแต่ไม่ทราบจำนวนเงินที่แน่นอน พยานหลักฐานของโจทก์จึงมีน้ำหนักรับฟังได้ว่าจำเลยเป็นหนี้ค่าซื้อสินค้าและค่าจ้างซ่อมแซมอุปกรณ์อะไหล่เครื่องบินตามฟ้องจริงที่จำเลยอุทธรณ์ว่าจำเลยไม่ได้สั่งซื้อสินค้าจากโจทก์เพราะใบสั่งซื้อสินค้าบางฉบับไม่มีลายมือชื่อของจำเลยนั้น เห็นว่า นายอุดมกรรมการผู้จัดการจำเลยยอมรับแล้วว่าเคยสั่งซื้อสินค้าจากโจทก์หลายครั้งและเป็นคนลงลายมือชื่ออนุมัติในใบสั่งซื้อสินค้าฉบับที่ 1 และที่ 2ตามเอกสารหมาย จ.4 ประกอบกับจำเลยได้รับสินค้าจากโจทก์ตามใบกำกับสินค้าและใบตราส่งทางอากาศดังที่วินิจฉัยมาแล้วข้างต้นดังนั้นแม้ใบสั่งซื้อสินค้าบางฉบับจะไม่มีลายมือชื่อของจำเลยจำเลยก็ต้องรับผิดตามสัญญาอยู่ดี ที่ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางพิพากษาให้จำเลยรับผิดในจำนวนเงินตามฟ้องจึงชอบแล้ว อุทธรณ์ของจำเลยฟังไม่ขึ้น แต่ที่ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางให้คิดอัตราแลกเปลี่ยนเป็นเงินไทยตามอัตราอ้างอิงของธนาคารแห่งประเทศไทยในวันที่ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางมีคำพิพากษานั้น ยังไม่ถูกต้องเพราะการแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศเป็นเงินไทยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 196 วรรคสอง ให้คิดตามอัตราแลกเปลี่ยน ณ สถานที่และในเวลาที่ใช้เงิน อัตราแลกเปลี่ยนตามมาตรานี้หมายถึงอัตราแลกเปลี่ยนกันได้โดยเสรีในเวลาที่ได้ใช้เงินจริง ซึ่งตามปกติจะคิดอัตราแลกเปลี่ยนเงินโดยเฉลี่ยที่ธนาคารพาณิชย์ที่ขายเงินตราต่างประเทศในกรุงเทพมหานครเป็นเกณฑ์ แต่เพื่อความสะดวกในการบังคับคดี จึงให้คิดอัตราแลกเปลี่ยนของธนาคารพาณิชย์ในวันที่อ่านคำพิพากษาศาลฎีกา ถ้าไม่มีอัตราแลกเปลี่ยนในวันดังกล่าวให้ถือเอาวันสุดท้ายที่มีอัตราการแลกเปลี่ยนเช่นว่านั้นก่อนวันอ่านคำพิพากษาศาลฎีกา ปัญหานี้เป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลฎีกามีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยได้ แม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดอุทธรณ์"พิพากษาแก้เป็นว่า เงินดอลลาร์สหรัฐให้คิดเป็นเงินไทยตามอัตราแลกเปลี่ยนโดยเฉลี่ยของธนาคารพาณิชย์ในกรุงเทพมหานครในวันที่อ่านคำพิพากษาศาลฎีกา ถ้าไม่มีอัตราแลกเปลี่ยนในวันดังกล่าวให้ถือเอาวันสุดท้ายที่มีอัตราแลกเปลี่ยนเช่นว่านั้นก่อนวันอ่านคำพิพากษาศาลฎีกา แต่ทั้งนี้ต้องไม่เกินอัตราแลกเปลี่ยน ดอลลาร์ ละ 41.01 บาท ตามที่โจทก์ขอนอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3529/2542บริษัท เอ.เจ.วอลเตอร์ (อาวิเอชั่น ) จำกัดโจทก์บริษัท โอเรียนท์ ไทย แอร์ไลน์ จำกัดจำเลย ป.พ.พ. ม. 196 วรรคสอง ป.วิ.พ. ม. 142 (5)การแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศเป็นเงินไทยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 196 วรรคสองให้คิดตามอัตราแลกเปลี่ยน ณ สถานที่และในเวลาที่ใช้เงินอัตราแลกเปลี่ยนตามมาตรานี้หมายถึงอัตราแลกเปลี่ยนกันได้โดยเสรีในเวลาที่ได้ใช้เงินจริง ซึ่งตามปกติจะคิดอัตราแลกเปลี่ยนเงินโดยเฉลี่ยที่ธนาคารพาณิชย์ที่ขายเงินตราต่างประเทศในกรุงเทพมหานครเป็นเกณฑ์แต่เพื่อความสะดวกในการบังคับคดี จึงให้คิดอัตราแลกเปลี่ยนของธนาคารพาณิชย์ในวันที่อ่านคำพิพากษาศาลฎีกา ถ้าไม่มีอัตราแลกเปลี่ยนในวันดังกล่าว ให้ถือเอาวันสุดท้ายที่มีอัตราการแลกเปลี่ยนเช่นว่านั้นก่อนวันอ่านคำพิพากษาศาลฎีกา แต่ทั้งนี้ต้องไม่เกินอัตราแลกเปลี่ยนที่โจทก์ขอปัญหานี้เป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลฎีกามีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยได้ แม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดอุทธรณ์โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า จำเลยได้ซื้อชิ้นส่วนอุปกรณ์อะไหล่เครื่องบินจากโจทก์เพื่อใช้ในกิจการบริการขนส่งทางอากาศของจำเลยหลายครั้ง นอกจากนี้จำเลยยังจ้างโจทก์ซ่อมแซมชิ้นส่วนอุปกรณ์เครื่องบิน คือ เวอร์ติคัลไจโร(ertical Gyro) และวาล์ว (alves) โจทก์ได้ซ่อมแซมอุปกรณ์ดังกล่าวและส่งมอบให้แก่จำเลยแล้ว เมื่อหนี้ถึงกำหนดจำเลยไม่ชำระหนี้ให้โจทก์ โจทก์จึงขอคิดดอกเบี้ยในระหว่างผิดนัดร้อยละ 7.5 ต่อปี ดอกเบี้ยคิดถึงวันฟ้องจำนวน 5,593.77 ดอลลาร์สหรัฐรวมเป็นหนี้ที่จำเลยจะต้องชำระจำนวน 85,938.30 ดอลลาร์สหรัฐโจทก์ได้ทวงถามให้จำเลยชำระหนี้แต่จำเลยเพิกเฉย ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินจำนวน 85,938.30 ดอลลาร์สหรัฐ พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 80,244.53 ดอลลาร์สหรัฐนับแต่วันถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยไม่เคยมีนิติสัมพันธ์กับโจทก์รายการสินค้าและค่าบริการค้างชำระเป็นเอกสารที่โจทก์ทำขึ้นฝ่ายเดียว ฟ้องโจทก์เคลือบคลุม การคิดดอกเบี้ยไม่ชอบ ขอให้ยกฟ้องศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางพิจารณาแล้วพิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวน 85,938.30 ดอลลาร์สหรัฐพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 80,244.53ดอลลาร์สหรัฐ นับแต่วันถัดจากวันฟ้อง (วันที่ 19 มีนาคม 2541)จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ ทั้งนี้ โดยให้คิดอัตราแลกเปลี่ยนตามอัตราอ้างอิงของธนาคารแห่งประเทศไทยในวันที่มีคำพิพากษานี้ถ้าไม่มีอัตราอ้างอิงในวันดังกล่าว ก็ให้ถือเอาวันสุดท้ายที่มีอัตราอ้างอิงนั้นก่อนวันพิพากษาจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของจำเลยว่า จำเลยเป็นหนี้โจทก์หรือไม่เพียงใด ได้ความจากนายคริสโตเฟอร์ แอนกัส เดรค ไวท์ไซด์ กรรมการผู้จัดการโจทก์ว่าเมื่อเดือนธันวาคม 2539 จำเลยได้สมัครเป็นลูกค้าของโจทก์โดยขอเปิดบัญชีสินเชื่อกับโจทก์ในวงเงิน 10,000 ดอลลาร์สหรัฐต่อเดือน ทั้งนี้ จำเลยจะต้องชำระเงินค่าสินค้าตามใบกำกับสินค้าภายใน 30 วัน นับแต่วันที่ระบุไว้ในใบกำกับสินค้าแต่ละฉบับหลังจากนั้นจำเลยได้สั่งซื้อสินค้าอุปกรณ์และอะไหล่เครื่องบินไปจากโจทก์หลายครั้งรวมเป็นเงิน 76,849.02 ดอลลาร์สหรัฐและได้ว่าจ้างโจทก์ซ่อมแซมอุปกรณ์และอะไหล่เครื่องบินคือเวอร์ติคัลไจโร และวาล์ว อีก 5,374.30 ดอลลาร์สหรัฐแต่จำเลยชำระหนี้ให้แก่โจทก์เพียง 2,336.50 ดอลลาร์สหรัฐเท่านั้นนอกจากคำให้การของนายคริสโตเฟอร์ แอนกัส เดรค ไวท์ไซด์ แล้วโจทก์ยังมีใบสั่งซื้อสินค้า ใบกำกับสินค้าและใบตราส่งทางอากาศเป็นพยานด้วย ที่หัวกระดาษใบสั่งซื้อสินค้า 10 ฉบับแรกมีชื่อเดิมของบริษัทจำเลยพร้อมที่อยู่ของสำนักงานใหญ่3 ฉบับหลังเป็นชื่อใหม่ และทุกฉบับกำหนดให้โจทก์ส่งสินค้าไปให้จำเลย ณ ท่าอากาศยานนานาชาติเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ประเทศไทย ส่วนใบกำกับสินค้าและใบตราส่งทางอากาศได้ระบุชื่อสินค้าจำนวน ราคา หมายเลขรหัส ของสินค้า และหมายเลขใบสั่งซื้อของจำเลยพร้อมวันเดือนปีที่สั่งซื้อสินค้าครบถ้วนประกอบกับนายอุดม ตันติประสงค์ชัย กรรมการผู้จัดการจำเลยเองก็ยอมรับว่าเคยติดต่อสั่งซื้อชิ้นส่วนอุปกรณ์อะไหล่เครื่องบินจากโจทก์หลายครั้งและได้ลงลายมือชื่ออนุมัติในใบสั่งซื้อฉบับที่ 1 และที่ 2 ตามเอกสารหมาย จ.4 ทั้งเคยว่าจ้างโจทก์ซ่อมแซมอุปกรณ์อะไหล่จริงแต่ไม่ทราบจำนวนเงินที่แน่นอน พยานหลักฐานของโจทก์จึงมีน้ำหนักรับฟังได้ว่าจำเลยเป็นหนี้ค่าซื้อสินค้าและค่าจ้างซ่อมแซมอุปกรณ์อะไหล่เครื่องบินตามฟ้องจริงที่จำเลยอุทธรณ์ว่าจำเลยไม่ได้สั่งซื้อสินค้าจากโจทก์เพราะใบสั่งซื้อสินค้าบางฉบับไม่มีลายมือชื่อของจำเลยนั้น เห็นว่า นายอุดมกรรมการผู้จัดการจำเลยยอมรับแล้วว่าเคยสั่งซื้อสินค้าจากโจทก์หลายครั้งและเป็นคนลงลายมือชื่ออนุมัติในใบสั่งซื้อสินค้าฉบับที่ 1 และที่ 2ตามเอกสารหมาย จ.4 ประกอบกับจำเลยได้รับสินค้าจากโจทก์ตามใบกำกับสินค้าและใบตราส่งทางอากาศดังที่วินิจฉัยมาแล้วข้างต้นดังนั้นแม้ใบสั่งซื้อสินค้าบางฉบับจะไม่มีลายมือชื่อของจำเลยจำเลยก็ต้องรับผิดตามสัญญาอยู่ดี ที่ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางพิพากษาให้จำเลยรับผิดในจำนวนเงินตามฟ้องจึงชอบแล้ว อุทธรณ์ของจำเลยฟังไม่ขึ้น แต่ที่ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางให้คิดอัตราแลกเปลี่ยนเป็นเงินไทยตามอัตราอ้างอิงของธนาคารแห่งประเทศไทยในวันที่ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางมีคำพิพากษานั้น ยังไม่ถูกต้องเพราะการแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศเป็นเงินไทยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 196 วรรคสอง ให้คิดตามอัตราแลกเปลี่ยน ณ สถานที่และในเวลาที่ใช้เงิน อัตราแลกเปลี่ยนตามมาตรานี้หมายถึงอัตราแลกเปลี่ยนกันได้โดยเสรีในเวลาที่ได้ใช้เงินจริง ซึ่งตามปกติจะคิดอัตราแลกเปลี่ยนเงินโดยเฉลี่ยที่ธนาคารพาณิชย์ที่ขายเงินตราต่างประเทศในกรุงเทพมหานครเป็นเกณฑ์ แต่เพื่อความสะดวกในการบังคับคดี จึงให้คิดอัตราแลกเปลี่ยนของธนาคารพาณิชย์ในวันที่อ่านคำพิพากษาศาลฎีกา ถ้าไม่มีอัตราแลกเปลี่ยนในวันดังกล่าวให้ถือเอาวันสุดท้ายที่มีอัตราการแลกเปลี่ยนเช่นว่านั้นก่อนวันอ่านคำพิพากษาศาลฎีกา ปัญหานี้เป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลฎีกามีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยได้ แม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดอุทธรณ์"พิพากษาแก้เป็นว่า เงินดอลลาร์สหรัฐให้คิดเป็นเงินไทยตามอัตราแลกเปลี่ยนโดยเฉลี่ยของธนาคารพาณิชย์ในกรุงเทพมหานครในวันที่อ่านคำพิพากษาศาลฎีกา ถ้าไม่มีอัตราแลกเปลี่ยนในวันดังกล่าวให้ถือเอาวันสุดท้ายที่มีอัตราแลกเปลี่ยนเช่นว่านั้นก่อนวันอ่านคำพิพากษาศาลฎีกา แต่ทั้งนี้ต้องไม่เกินอัตราแลกเปลี่ยน ดอลลาร์ ละ 41.01 บาท ตามที่โจทก์ขอนอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง(ชาญชัย ลิขิตจิตถะ-จรัญ หัตถกรรมยินดี-วัชรพงศ์ ต่อสุวรรณ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. คดีนี้ศาลชั้นต้น (ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง) พิพากษาให้จำเลยชำระเงินเป็นเงินดอลลาร์สหรัฐโดยให้คิดอัตราแลกเปลี่ยนตามอัตราอ้างอิงของธนาคารแห่งประเทศไทยในวันที่มีคำพิพากษา ถ้าไม่มีอัตราอ้างอิงในวันดังกล่าวให้ถือเอาวันสุดท้ายที่มีอัตราอ้างอิงนั้นก่อนวันพิพากษาแต่ศาลฎีกาพิพากษาแก้โดยให้เหตุผลว่า อัตราแลกเปลี่ยนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 196 วรรคสอง หมายถึงอัตราแลกเปลี่ยนกันได้โดยเสรีในเวลาที่ใช้เงินจริง ซึ่งตามปกติจะคิดอัตราแลกเปลี่ยนเงินโดยเฉลี่ยที่ธนาคารพาณิชย์ที่ขายเงินตราต่างประเทศในกรุงเทพมหานครเป็นเกณฑ์ แต่เพื่อความสะดวกในการบังคับคดี จึงให้คิดอัตราแลกเปลี่ยนของธนาคารพาณิชย์ในวันที่อ่านคำพิพากษาศาลฎีกา ถ้าไม่มีอัตราแลกเปลี่ยนในวันดังกล่าวให้ถือเอาวันสุดท้ายที่มีอัตราแลกเปลี่ยนเช่นว่านั้นก่อนวันอ่านคำพิพากษาศาลฎีกา หากมองในแง่แนวฎีกาที่ผ่านมาเหตุผลของศาลฎีกาดังกล่าวไม่ใช่เหตุผลใหม่ นอกจากฎีกาที่ 3529/2542ที่บันทึกอยู่นี้ ศาลฎีกาก็เคยวินิจฉัยไว้ในฎีกาที่ 3352/2529,663/2533,939/2537 และ 4609/2540 แม้เมื่อประเทศไทยประสบวิกฤตเศรษฐกิจ และมีการเปลี่ยนแปลงระบบการแลกเปลี่ยนเงินตราเมื่อกลางปี พ.ศ. 2540 เป็นต้นมา ปรากฏว่า ศาลฎีกายังคงวินิจฉัยตามแนวฎีกาเดิม จึงมีปัญหาที่น่าพิจารณาว่าหลักเกณฑ์ดังกล่าวจะมีข้อโต้แย้งและก่อให้เกิดปัญหาในชั้นบังคับคดีหรือไม่เพียงใด 2. ก่อนอื่น คงต้องมาทำความเข้าใจเกี่ยวกับระบบการแลกเปลี่ยนเงินตราของประเทศไทยกันก่อน ก่อนวันที่ 2 พฤศจิกายน 2527ประเทศไทยใช้ระบบการแลกเปลี่ยนเงินตราโดยผูกค่าเงินบาทไว้กับดอลลาร์สหรัฐซึ่งทำให้เงินบาทมีค่าคงที่เมื่อเทียบกับดอลลาร์สหรัฐ อันอาจจะเหมาะสมแก่ภาวะการค้าและการลงทุนในประเทศไทยในขณะนั้น แต่ต่อมาปรากฏว่าระบบการแลกเปลี่ยนเงินตราดังกล่าวไม่เหมาะสมแก่สถานการณ์ทางเศรษฐกิจของประเทศไทยเนื่องจากค่าเงินบาทที่แท้จริงไม่มีเสถียรภาพเมื่อเทียบกับเงินตราสกุลสำคัญอื่นนอกจากเงินดอลลาร์สหรัฐ การเปลี่ยนแปลงของค่าเงินบาทไม่เป็นไปตามสภาวะเศรษฐกิจของประเทศไทยเงินบาทมีค่าสูงเกินจริง และเป็นผลเสียต่อเศรษฐกิจของประเทศเป็นอย่างมาก ประเทศไทยจึงปรับปรุงระบบการแลกเปลี่ยนเงินตราใหม่ค่าเงินบาทไม่ผูกกับดอลลาร์สหรัฐแต่เพียงอย่างเดียวอีกต่อไปแต่ให้เปลี่ยนแปลงตามค่าของกลุ่มสกุลเงินตราของประเทศคู่ค้าที่สำคัญของประเทศไทย และเปลี่ยนแปลงไปตามสภาวะเศรษฐกิจและการเงินของประเทศ โดยให้ทุนรักษาระดับอัตราแลกเปลี่ยนเงินตรามีหน้าที่รักษาเสถียรภาพของค่าเงินบาทตามระบบใหม่และประกาศกำหนดอัตรากลางระหว่างอัตราซื้อขายเงินดอลลาร์สหรัฐกับธนาคารพาณิชย์โดยเริ่มต้นด้วยอัตรากลางดอลลาร์สหรัฐละ 27 บาทในวันที่ 5 พฤศจิกายน 2527 3. ระบบการแลกเปลี่ยนเงินตราดังกล่าวทำให้เงินบาทเป็นสกุลเงินตราที่มีเสถียรภาพมากสกุลหนึ่ง ประกอบกับนโยบายการพัฒนาเศรษฐกิจของไทยมุ่งการผลิตเพื่อส่งออกมีการกู้เงินจากต่างประเทศโดยตรงจำนวนมาก ซึ่งสามารถทำได้โดยง่ายโดยขาดมาตรการควบคุมที่เพียงพอ มีการเก็งกำไรจากธุรกิจอสังหาริมทรัพย์อย่างเป็นล่ำเป็นสัน มีการฉ้อฉลในระบบสถาบันการเงินอย่างกว้างขวาง และค่าเงินบาทก็ยังคงสูงเกินจริง การโจมตีค่าเงินบาทอันเป็นการเก็งกำไรเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องและจริงจังตั้งแต่ต้นปี พ.ศ. 2540 ทางการไทยหมดตัวไปกับการแทรกแซงตลาดเงินตราต่างประเทศเพื่ออุ้มค่าเงินบาทจนเงินของชาติแทบจะหมดหน้าตัก การเปลี่ยนแปลงระบบอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราจากระบบตะกร้าเงิน (BasketofCurrency) มาเป็นระบบลอยตัวภายใต้การจัดการ (Managedfloat) ในวันที่ 2 กรกฎาคม 2540จึงเกิดขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ พร้อม ๆ กับเศรษฐกิจฟองสบู่แตก รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังได้ออกประกาศให้ยกเลิกระบบการแลกเปลี่ยนเงินตราเดิมและใช้ระบบใหม่โดยให้ใช้ค่าเงินบาทที่เปลี่ยนแปลงไปตามภาวะตลาดเงินตราต่างประเทศเปลี่ยนผู้ดำเนินการซื้อขายเงินตราต่างประเทศเพื่อรักษาเสถียรภาพของค่าเงินบาทจากทุนรักษาระดับอัตราแลกเปลี่ยนเงินตรามาเป็นธนาคารแห่งประเทศไทย และให้ธนาคารแห่งประเทศไทย(โดยฝ่ายการธนาคาร) ประกาศอัตราแลกเปลี่ยนระหว่างเงินบาทกับเงินตราต่างประเทศ เพื่อใช้เป็นอัตราอ้างอิงในการเทียบค่าเงินตราต่างประเทศเป็นเงินบาทเป็นครั้งคราวตามความจำเป็นปัจจุบันธนาคารแห่งประเทศไทยได้ออกประกาศอัตราแลกเปลี่ยนถัวเฉลี่ยของธนาคารพาณิชย์ทุกวันทำการ โดยธนาคารพาณิชย์จะต้องส่งประกาศอัตราแลกเปลี่ยนเงินสกุลต่าง ๆ ที่ธนาคารพาณิชย์ใช้ซื้อขายกับลูกค้า ณ สิ้นวันทำการ ให้ธนาคารแห่งประเทศไทยทราบภายในเวลา 16.30 นาฬิกา ของทุกวันทำการ แล้วธนาคารแห่งประเทศไทยจะคำนวณอัตราถัวเฉลี่ยซื้อและขายของเงินสกุลต่าง ๆ ที่ธนาคารพาณิชย์แจ้งให้ทราบดังกล่าวเพื่อใช้เป็นอัตราอ้างอิง โดยจะประกาศให้ทราบในเวลา 8.30 นาฬิกาของวันทำการรุ่งขึ้น อย่างไรก็ตาม อัตราอ้างอิงดังกล่าวไม่ใช่อัตราที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ใช้ซื้อขายกับลูกค้า เป็นเพียงอัตราที่ธนาคารพาณิชย์ได้ซื้อขายกับลูกค้า ณ สิ้นวันทำการในวันที่ล่วงมาแล้ว ซึ่งธนาคารแห่งประเทศไทยคำนวณเฉลี่ยให้ ธนาคารพาณิชย์แต่ละแห่งมีสิทธิที่จะกำหนดอัตราซื้อขายเงินสกุลต่าง ๆ กับลูกค้าได้เองซึ่งในวันเดียวกันอาจกำหนดแตกต่างกันระหว่าง เช้า สาย บ่าย เย็น ก็ได้ 4. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3529/2542 ที่บันทึกอยู่นี้จึงมีปัญหาที่น่าพิจารณาอยู่ 2 ข้อด้วยกัน คือ อัตราและวันที่ใช้คิดอัตราแลกเปลี่ยนเงินตรา ปัญหาข้อแรก จะใช้อัตราแลกเปลี่ยนเงินตราใด ศาลฎีกาเห็นว่าอัตราแลกเปลี่ยนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 196 วรรคสองหมายถึง อัตราแลกเปลี่ยนกันได้โดยเสรีในเวลาที่ใช้เงินจริงซึ่งน่าจะเป็นหลักเกณฑ์ที่ถูกต้อง เพราะปัจจุบันประเทศไทยได้ใช้ระบบอัตราแลกเปลี่ยนลอยตัวภายใต้การจัดการ (Managedfloat) แทนที่ระบบตะกร้าเงิน (BasketofCurrency) แล้ว แต่ที่ศาลฎีกาวินิจฉัยต่อไปว่า ตามปกติจะคิดอัตราแลกเปลี่ยนเงินโดยเฉลี่ยที่ธนาคารพาณิชย์ที่ขายเงินตราต่างประเทศในกรุงเทพมหานครเป็นเกณฑ์นั้น น่าจะก่อให้เกิดปัญหาอยู่ไม่น้อยว่าเป็นอัตราใด เพราะอัตราขึ้นลงตลอดเวลาและไม่แน่นอนคู่ความแต่ละฝ่ายอาจโต้แย้งได้ว่า อัตราที่ฝ่ายตนเสนอเป็นฝ่ายถูกต้องแล้ว เมื่อศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ใช้อัตราใด คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งก็อาจอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาต่อไปได้ กลายเป็นว่าคดีต้องขึ้นศาลอีก 2 ศาล (หากเป็นคดีของศาลยุติธรรมทั่วไปก็อาจต้องขึ้นศาลอีก 3 ศาล) มีผลให้การบังคับคดีต้องล่าช้าออกไป ดังนั้น หากศาลจะให้ใช้อัตราแลกเปลี่ยนถัวเฉลี่ยที่ธนาคารพาณิชย์ขายให้ลูกค้าตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยประกาศ (ซึ่งก็คืออัตราอ้างอิงนั่นเอง) แล้ว ก็น่าจะถูกต้องและเหมาะสมกว่า 5. ส่วนปัญหาข้อหลัง จะใช้อัตราแลกเปลี่ยนวันใดเป็นเกณฑ์ในการคำนวณศาลฎีกาเห็นว่า เพื่อความสะดวกในการบังคับคดี ให้คิดอัตราในวันที่อ่านคำพิพากษา (ศาลฎีกา)ถ้าไม่มีอัตราแลกเปลี่ยนในวันดังกล่าว ให้ถือเอาวันสุดท้ายที่มีอัตราแลกเปลี่ยนเช่นว่านั้นก่อนวันอ่านคำพิพากษา (ศาลฎีกา)ปัญหาที่น่าจะเกิดขึ้นก็คือ อาจจะทำให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาเสียเปรียบในกรณีที่วันที่อ่านคำพิพากษามีอัตราแลกเปลี่ยนต่ำกว่าวันที่มีการใช้เงินจริง หรืออาจจะทำให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาได้เปรียบหากปรากฏว่าวันที่อ่านคำพิพากษามีอัตราแลกเปลี่ยนสูงกว่าวันที่มีการใช้เงินจริง เมื่อพิจารณาประกอบกับการเปลี่ยนแปลงอัตราแลกเปลี่ยนที่รวดเร็วและแตกต่างกันมากแล้วก็อาจจะทำให้ยอดเงินบาทที่เจ้าหนี้ได้มาแตกต่างจากที่ควรจะได้นับล้านบาทก็ได้ ตามปกติเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาคงประสงค์ที่จะได้รับชำระหนี้เป็นเงินตราต่างประเทศตามจำนวนที่ได้ฟ้องร้องกันมากกว่า ทั้งนี้เพื่อให้เป็นไปตามแผนการดำเนินงานทางธุรกิจของตน ดังนั้น ในวันที่มีการใช้เงินแก่เจ้าหนี้ลูกหนี้จะต้องใช้เงินบาทเป็นจำนวนเท่าใด เจ้าหนี้คงจะไม่ต้องการทราบขอเพียงให้คำนวณออกมาเป็นเงินตราต่างประเทศได้เท่ากับจำนวนที่ศาลมีคำพิพากษา ก็น่าจะตรงตามความประสงค์ของเจ้าหนี้แล้วดังนั้น หากศาลจะเปรียบเทียบความสะดวกในการบังคับคดี(ที่อาจจะมี) กับผลกระทบต่อประโยชน์ได้เสียของคู่ความว่าส่วนใดมีมากน้อยกว่ากันด้วยแล้ว ก็น่าจะเป็นประเด็นที่ควรได้รับการพิจารณาเป็นอย่างยิ่ง วัส ติงสมิตรคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า จำเลยได้ซื้อชิ้นส่วนอุปกรณ์อะไหล่เครื่องบินจากโจทก์เพื่อใช้ในกิจการบริการขนส่งทางอากาศของจำเลยหลายครั้ง นอกจากนี้จำเลยยังจ้างโจทก์ซ่อมแซมชิ้นส่วนอุปกรณ์เครื่องบิน คือ เวอร์ติคัลไจโร(ertical Gyro) และวาล์ว (alves) โจทก์ได้ซ่อมแซมอุปกรณ์ดังกล่าวและส่งมอบให้แก่จำเลยแล้ว เมื่อหนี้ถึงกำหนดจำเลยไม่ชำระหนี้ให้โจทก์ โจทก์จึงขอคิดดอกเบี้ยในระหว่างผิดนัดร้อยละ 7.5 ต่อปี ดอกเบี้ยคิดถึงวันฟ้องจำนวน 5,593.77 ดอลลาร์สหรัฐรวมเป็นหนี้ที่จำเลยจะต้องชำระจำนวน 85,938.30 ดอลลาร์สหรัฐโจทก์ได้ทวงถามให้จำเลยชำระหนี้แต่จำเลยเพิกเฉย ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินจำนวน 85,938.30 ดอลลาร์สหรัฐ พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 80,244.53 ดอลลาร์สหรัฐนับแต่วันถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยไม่เคยมีนิติสัมพันธ์กับโจทก์รายการสินค้าและค่าบริการค้างชำระเป็นเอกสารที่โจทก์ทำขึ้นฝ่ายเดียว ฟ้องโจทก์เคลือบคลุม การคิดดอกเบี้ยไม่ชอบ ขอให้ยกฟ้องศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางพิจารณาแล้วพิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวน 85,938.30 ดอลลาร์สหรัฐพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 80,244.53ดอลลาร์สหรัฐ นับแต่วันถัดจากวันฟ้อง (วันที่ 19 มีนาคม 2541)จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ ทั้งนี้ โดยให้คิดอัตราแลกเปลี่ยนตามอัตราอ้างอิงของธนาคารแห่งประเทศไทยในวันที่มีคำพิพากษานี้ถ้าไม่มีอัตราอ้างอิงในวันดังกล่าว ก็ให้ถือเอาวันสุดท้ายที่มีอัตราอ้างอิงนั้นก่อนวันพิพากษาจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของจำเลยว่า จำเลยเป็นหนี้โจทก์หรือไม่เพียงใด ได้ความจากนายคริสโตเฟอร์ แอนกัส เดรค ไวท์ไซด์ กรรมการผู้จัดการโจทก์ว่าเมื่อเดือนธันวาคม 2539 จำเลยได้สมัครเป็นลูกค้าของโจทก์โดยขอเปิดบัญชีสินเชื่อกับโจทก์ในวงเงิน 10,000 ดอลลาร์สหรัฐต่อเดือน ทั้งนี้ จำเลยจะต้องชำระเงินค่าสินค้าตามใบกำกับสินค้าภายใน 30 วัน นับแต่วันที่ระบุไว้ในใบกำกับสินค้าแต่ละฉบับหลังจากนั้นจำเลยได้สั่งซื้อสินค้าอุปกรณ์และอะไหล่เครื่องบินไปจากโจทก์หลายครั้งรวมเป็นเงิน 76,849.02 ดอลลาร์สหรัฐและได้ว่าจ้างโจทก์ซ่อมแซมอุปกรณ์และอะไหล่เครื่องบินคือเวอร์ติคัลไจโร และวาล์ว อีก 5,374.30 ดอลลาร์สหรัฐแต่จำเลยชำระหนี้ให้แก่โจทก์เพียง 2,336.50 ดอลลาร์สหรัฐเท่านั้นนอกจากคำให้การของนายคริสโตเฟอร์ แอนกัส เดรค ไวท์ไซด์ แล้วโจทก์ยังมีใบสั่งซื้อสินค้า ใบกำกับสินค้าและใบตราส่งทางอากาศเป็นพยานด้วย ที่หัวกระดาษใบสั่งซื้อสินค้า 10 ฉบับแรกมีชื่อเดิมของบริษัทจำเลยพร้อมที่อยู่ของสำนักงานใหญ่3 ฉบับหลังเป็นชื่อใหม่ และทุกฉบับกำหนดให้โจทก์ส่งสินค้าไปให้จำเลย ณ ท่าอากาศยานนานาชาติเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ประเทศไทย ส่วนใบกำกับสินค้าและใบตราส่งทางอากาศได้ระบุชื่อสินค้าจำนวน ราคา หมายเลขรหัส ของสินค้า และหมายเลขใบสั่งซื้อของจำเลยพร้อมวันเดือนปีที่สั่งซื้อสินค้าครบถ้วนประกอบกับนายอุดม ตันติประสงค์ชัย กรรมการผู้จัดการจำเลยเองก็ยอมรับว่าเคยติดต่อสั่งซื้อชิ้นส่วนอุปกรณ์อะไหล่เครื่องบินจากโจทก์หลายครั้งและได้ลงลายมือชื่ออนุมัติในใบสั่งซื้อฉบับที่ 1 และที่ 2 ตามเอกสารหมาย จ.4 ทั้งเคยว่าจ้างโจทก์ซ่อมแซมอุปกรณ์อะไหล่จริงแต่ไม่ทราบจำนวนเงินที่แน่นอน พยานหลักฐานของโจทก์จึงมีน้ำหนักรับฟังได้ว่าจำเลยเป็นหนี้ค่าซื้อสินค้าและค่าจ้างซ่อมแซมอุปกรณ์อะไหล่เครื่องบินตามฟ้องจริงที่จำเลยอุทธรณ์ว่าจำเลยไม่ได้สั่งซื้อสินค้าจากโจทก์เพราะใบสั่งซื้อสินค้าบางฉบับไม่มีลายมือชื่อของจำเลยนั้น เห็นว่า นายอุดมกรรมการผู้จัดการจำเลยยอมรับแล้วว่าเคยสั่งซื้อสินค้าจากโจทก์หลายครั้งและเป็นคนลงลายมือชื่ออนุมัติในใบสั่งซื้อสินค้าฉบับที่ 1 และที่ 2ตามเอกสารหมาย จ.4 ประกอบกับจำเลยได้รับสินค้าจากโจทก์ตามใบกำกับสินค้าและใบตราส่งทางอากาศดังที่วินิจฉัยมาแล้วข้างต้นดังนั้นแม้ใบสั่งซื้อสินค้าบางฉบับจะไม่มีลายมือชื่อของจำเลยจำเลยก็ต้องรับผิดตามสัญญาอยู่ดี ที่ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางพิพากษาให้จำเลยรับผิดในจำนวนเงินตามฟ้องจึงชอบแล้ว อุทธรณ์ของจำเลยฟังไม่ขึ้น แต่ที่ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางให้คิดอัตราแลกเปลี่ยนเป็นเงินไทยตามอัตราอ้างอิงของธนาคารแห่งประเทศไทยในวันที่ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางมีคำพิพากษานั้น ยังไม่ถูกต้องเพราะการแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศเป็นเงินไทยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 196 วรรคสอง ให้คิดตามอัตราแลกเปลี่ยน ณ สถานที่และในเวลาที่ใช้เงิน อัตราแลกเปลี่ยนตามมาตรานี้หมายถึงอัตราแลกเปลี่ยนกันได้โดยเสรีในเวลาที่ได้ใช้เงินจริง ซึ่งตามปกติจะคิดอัตราแลกเปลี่ยนเงินโดยเฉลี่ยที่ธนาคารพาณิชย์ที่ขายเงินตราต่างประเทศในกรุงเทพมหานครเป็นเกณฑ์ แต่เพื่อความสะดวกในการบังคับคดี จึงให้คิดอัตราแลกเปลี่ยนของธนาคารพาณิชย์ในวันที่อ่านคำพิพากษาศาลฎีกา ถ้าไม่มีอัตราแลกเปลี่ยนในวันดังกล่าวให้ถือเอาวันสุดท้ายที่มีอัตราการแลกเปลี่ยนเช่นว่านั้นก่อนวันอ่านคำพิพากษาศาลฎีกา ปัญหานี้เป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลฎีกามีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยได้ แม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดอุทธรณ์"พิพากษาแก้เป็นว่า เงินดอลลาร์สหรัฐให้คิดเป็นเงินไทยตามอัตราแลกเปลี่ยนโดยเฉลี่ยของธนาคารพาณิชย์ในกรุงเทพมหานครในวันที่อ่านคำพิพากษาศาลฎีกา ถ้าไม่มีอัตราแลกเปลี่ยนในวันดังกล่าวให้ถือเอาวันสุดท้ายที่มีอัตราแลกเปลี่ยนเช่นว่านั้นก่อนวันอ่านคำพิพากษาศาลฎีกา แต่ทั้งนี้ต้องไม่เกินอัตราแลกเปลี่ยน ดอลลาร์ ละ 41.01 บาท ตามที่โจทก์ขอนอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3529/2542บริษัท เอ.เจ.วอลเตอร์ (อาวิเอชั่น ) จำกัดโจทก์บริษัท โอเรียนท์ ไทย แอร์ไลน์ จำกัดจำเลย ป.พ.พ. ม. 196 วรรคสอง ป.วิ.พ. ม. 142 (5)การแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศเป็นเงินไทยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 196 วรรคสองให้คิดตามอัตราแลกเปลี่ยน ณ สถานที่และในเวลาที่ใช้เงินอัตราแลกเปลี่ยนตามมาตรานี้หมายถึงอัตราแลกเปลี่ยนกันได้โดยเสรีในเวลาที่ได้ใช้เงินจริง ซึ่งตามปกติจะคิดอัตราแลกเปลี่ยนเงินโดยเฉลี่ยที่ธนาคารพาณิชย์ที่ขายเงินตราต่างประเทศในกรุงเทพมหานครเป็นเกณฑ์แต่เพื่อความสะดวกในการบังคับคดี จึงให้คิดอัตราแลกเปลี่ยนของธนาคารพาณิชย์ในวันที่อ่านคำพิพากษาศาลฎีกา ถ้าไม่มีอัตราแลกเปลี่ยนในวันดังกล่าว ให้ถือเอาวันสุดท้ายที่มีอัตราการแลกเปลี่ยนเช่นว่านั้นก่อนวันอ่านคำพิพากษาศาลฎีกา แต่ทั้งนี้ต้องไม่เกินอัตราแลกเปลี่ยนที่โจทก์ขอปัญหานี้เป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลฎีกามีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยได้ แม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดอุทธรณ์โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า จำเลยได้ซื้อชิ้นส่วนอุปกรณ์อะไหล่เครื่องบินจากโจทก์เพื่อใช้ในกิจการบริการขนส่งทางอากาศของจำเลยหลายครั้ง นอกจากนี้จำเลยยังจ้างโจทก์ซ่อมแซมชิ้นส่วนอุปกรณ์เครื่องบิน คือ เวอร์ติคัลไจโร(ertical Gyro) และวาล์ว (alves) โจทก์ได้ซ่อมแซมอุปกรณ์ดังกล่าวและส่งมอบให้แก่จำเลยแล้ว เมื่อหนี้ถึงกำหนดจำเลยไม่ชำระหนี้ให้โจทก์ โจทก์จึงขอคิดดอกเบี้ยในระหว่างผิดนัดร้อยละ 7.5 ต่อปี ดอกเบี้ยคิดถึงวันฟ้องจำนวน 5,593.77 ดอลลาร์สหรัฐรวมเป็นหนี้ที่จำเลยจะต้องชำระจำนวน 85,938.30 ดอลลาร์สหรัฐโจทก์ได้ทวงถามให้จำเลยชำระหนี้แต่จำเลยเพิกเฉย ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินจำนวน 85,938.30 ดอลลาร์สหรัฐ พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 80,244.53 ดอลลาร์สหรัฐนับแต่วันถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยไม่เคยมีนิติสัมพันธ์กับโจทก์รายการสินค้าและค่าบริการค้างชำระเป็นเอกสารที่โจทก์ทำขึ้นฝ่ายเดียว ฟ้องโจทก์เคลือบคลุม การคิดดอกเบี้ยไม่ชอบ ขอให้ยกฟ้องศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางพิจารณาแล้วพิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวน 85,938.30 ดอลลาร์สหรัฐพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 80,244.53ดอลลาร์สหรัฐ นับแต่วันถัดจากวันฟ้อง (วันที่ 19 มีนาคม 2541)จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ ทั้งนี้ โดยให้คิดอัตราแลกเปลี่ยนตามอัตราอ้างอิงของธนาคารแห่งประเทศไทยในวันที่มีคำพิพากษานี้ถ้าไม่มีอัตราอ้างอิงในวันดังกล่าว ก็ให้ถือเอาวันสุดท้ายที่มีอัตราอ้างอิงนั้นก่อนวันพิพากษาจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของจำเลยว่า จำเลยเป็นหนี้โจทก์หรือไม่เพียงใด ได้ความจากนายคริสโตเฟอร์ แอนกัส เดรค ไวท์ไซด์ กรรมการผู้จัดการโจทก์ว่าเมื่อเดือนธันวาคม 2539 จำเลยได้สมัครเป็นลูกค้าของโจทก์โดยขอเปิดบัญชีสินเชื่อกับโจทก์ในวงเงิน 10,000 ดอลลาร์สหรัฐต่อเดือน ทั้งนี้ จำเลยจะต้องชำระเงินค่าสินค้าตามใบกำกับสินค้าภายใน 30 วัน นับแต่วันที่ระบุไว้ในใบกำกับสินค้าแต่ละฉบับหลังจากนั้นจำเลยได้สั่งซื้อสินค้าอุปกรณ์และอะไหล่เครื่องบินไปจากโจทก์หลายครั้งรวมเป็นเงิน 76,849.02 ดอลลาร์สหรัฐและได้ว่าจ้างโจทก์ซ่อมแซมอุปกรณ์และอะไหล่เครื่องบินคือเวอร์ติคัลไจโร และวาล์ว อีก 5,374.30 ดอลลาร์สหรัฐแต่จำเลยชำระหนี้ให้แก่โจทก์เพียง 2,336.50 ดอลลาร์สหรัฐเท่านั้นนอกจากคำให้การของนายคริสโตเฟอร์ แอนกัส เดรค ไวท์ไซด์ แล้วโจทก์ยังมีใบสั่งซื้อสินค้า ใบกำกับสินค้าและใบตราส่งทางอากาศเป็นพยานด้วย ที่หัวกระดาษใบสั่งซื้อสินค้า 10 ฉบับแรกมีชื่อเดิมของบริษัทจำเลยพร้อมที่อยู่ของสำนักงานใหญ่3 ฉบับหลังเป็นชื่อใหม่ และทุกฉบับกำหนดให้โจทก์ส่งสินค้าไปให้จำเลย ณ ท่าอากาศยานนานาชาติเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ประเทศไทย ส่วนใบกำกับสินค้าและใบตราส่งทางอากาศได้ระบุชื่อสินค้าจำนวน ราคา หมายเลขรหัส ของสินค้า และหมายเลขใบสั่งซื้อของจำเลยพร้อมวันเดือนปีที่สั่งซื้อสินค้าครบถ้วนประกอบกับนายอุดม ตันติประสงค์ชัย กรรมการผู้จัดการจำเลยเองก็ยอมรับว่าเคยติดต่อสั่งซื้อชิ้นส่วนอุปกรณ์อะไหล่เครื่องบินจากโจทก์หลายครั้งและได้ลงลายมือชื่ออนุมัติในใบสั่งซื้อฉบับที่ 1 และที่ 2 ตามเอกสารหมาย จ.4 ทั้งเคยว่าจ้างโจทก์ซ่อมแซมอุปกรณ์อะไหล่จริงแต่ไม่ทราบจำนวนเงินที่แน่นอน พยานหลักฐานของโจทก์จึงมีน้ำหนักรับฟังได้ว่าจำเลยเป็นหนี้ค่าซื้อสินค้าและค่าจ้างซ่อมแซมอุปกรณ์อะไหล่เครื่องบินตามฟ้องจริงที่จำเลยอุทธรณ์ว่าจำเลยไม่ได้สั่งซื้อสินค้าจากโจทก์เพราะใบสั่งซื้อสินค้าบางฉบับไม่มีลายมือชื่อของจำเลยนั้น เห็นว่า นายอุดมกรรมการผู้จัดการจำเลยยอมรับแล้วว่าเคยสั่งซื้อสินค้าจากโจทก์หลายครั้งและเป็นคนลงลายมือชื่ออนุมัติในใบสั่งซื้อสินค้าฉบับที่ 1 และที่ 2ตามเอกสารหมาย จ.4 ประกอบกับจำเลยได้รับสินค้าจากโจทก์ตามใบกำกับสินค้าและใบตราส่งทางอากาศดังที่วินิจฉัยมาแล้วข้างต้นดังนั้นแม้ใบสั่งซื้อสินค้าบางฉบับจะไม่มีลายมือชื่อของจำเลยจำเลยก็ต้องรับผิดตามสัญญาอยู่ดี ที่ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางพิพากษาให้จำเลยรับผิดในจำนวนเงินตามฟ้องจึงชอบแล้ว อุทธรณ์ของจำเลยฟังไม่ขึ้น แต่ที่ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางให้คิดอัตราแลกเปลี่ยนเป็นเงินไทยตามอัตราอ้างอิงของธนาคารแห่งประเทศไทยในวันที่ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางมีคำพิพากษานั้น ยังไม่ถูกต้องเพราะการแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศเป็นเงินไทยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 196 วรรคสอง ให้คิดตามอัตราแลกเปลี่ยน ณ สถานที่และในเวลาที่ใช้เงิน อัตราแลกเปลี่ยนตามมาตรานี้หมายถึงอัตราแลกเปลี่ยนกันได้โดยเสรีในเวลาที่ได้ใช้เงินจริง ซึ่งตามปกติจะคิดอัตราแลกเปลี่ยนเงินโดยเฉลี่ยที่ธนาคารพาณิชย์ที่ขายเงินตราต่างประเทศในกรุงเทพมหานครเป็นเกณฑ์ แต่เพื่อความสะดวกในการบังคับคดี จึงให้คิดอัตราแลกเปลี่ยนของธนาคารพาณิชย์ในวันที่อ่านคำพิพากษาศาลฎีกา ถ้าไม่มีอัตราแลกเปลี่ยนในวันดังกล่าวให้ถือเอาวันสุดท้ายที่มีอัตราการแลกเปลี่ยนเช่นว่านั้นก่อนวันอ่านคำพิพากษาศาลฎีกา ปัญหานี้เป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลฎีกามีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยได้ แม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดอุทธรณ์"พิพากษาแก้เป็นว่า เงินดอลลาร์สหรัฐให้คิดเป็นเงินไทยตามอัตราแลกเปลี่ยนโดยเฉลี่ยของธนาคารพาณิชย์ในกรุงเทพมหานครในวันที่อ่านคำพิพากษาศาลฎีกา ถ้าไม่มีอัตราแลกเปลี่ยนในวันดังกล่าวให้ถือเอาวันสุดท้ายที่มีอัตราแลกเปลี่ยนเช่นว่านั้นก่อนวันอ่านคำพิพากษาศาลฎีกา แต่ทั้งนี้ต้องไม่เกินอัตราแลกเปลี่ยน ดอลลาร์ ละ 41.01 บาท ตามที่โจทก์ขอนอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง(ชาญชัย ลิขิตจิตถะ-จรัญ หัตถกรรมยินดี-วัชรพงศ์ ต่อสุวรรณ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. คดีนี้ศาลชั้นต้น (ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง) พิพากษาให้จำเลยชำระเงินเป็นเงินดอลลาร์สหรัฐโดยให้คิดอัตราแลกเปลี่ยนตามอัตราอ้างอิงของธนาคารแห่งประเทศไทยในวันที่มีคำพิพากษา ถ้าไม่มีอัตราอ้างอิงในวันดังกล่าวให้ถือเอาวันสุดท้ายที่มีอัตราอ้างอิงนั้นก่อนวันพิพากษาแต่ศาลฎีกาพิพากษาแก้โดยให้เหตุผลว่า อัตราแลกเปลี่ยนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 196 วรรคสอง หมายถึงอัตราแลกเปลี่ยนกันได้โดยเสรีในเวลาที่ใช้เงินจริง ซึ่งตามปกติจะคิดอัตราแลกเปลี่ยนเงินโดยเฉลี่ยที่ธนาคารพาณิชย์ที่ขายเงินตราต่างประเทศในกรุงเทพมหานครเป็นเกณฑ์ แต่เพื่อความสะดวกในการบังคับคดี จึงให้คิดอัตราแลกเปลี่ยนของธนาคารพาณิชย์ในวันที่อ่านคำพิพากษาศาลฎีกา ถ้าไม่มีอัตราแลกเปลี่ยนในวันดังกล่าวให้ถือเอาวันสุดท้ายที่มีอัตราแลกเปลี่ยนเช่นว่านั้นก่อนวันอ่านคำพิพากษาศาลฎีกา หากมองในแง่แนวฎีกาที่ผ่านมาเหตุผลของศาลฎีกาดังกล่าวไม่ใช่เหตุผลใหม่ นอกจากฎีกาที่ 3529/2542ที่บันทึกอยู่นี้ ศาลฎีกาก็เคยวินิจฉัยไว้ในฎีกาที่ 3352/2529,663/2533,939/2537 และ 4609/2540 แม้เมื่อประเทศไทยประสบวิกฤตเศรษฐกิจ และมีการเปลี่ยนแปลงระบบการแลกเปลี่ยนเงินตราเมื่อกลางปี พ.ศ. 2540 เป็นต้นมา ปรากฏว่า ศาลฎีกายังคงวินิจฉัยตามแนวฎีกาเดิม จึงมีปัญหาที่น่าพิจารณาว่าหลักเกณฑ์ดังกล่าวจะมีข้อโต้แย้งและก่อให้เกิดปัญหาในชั้นบังคับคดีหรือไม่เพียงใด 2. ก่อนอื่น คงต้องมาทำความเข้าใจเกี่ยวกับระบบการแลกเปลี่ยนเงินตราของประเทศไทยกันก่อน ก่อนวันที่ 2 พฤศจิกายน 2527ประเทศไทยใช้ระบบการแลกเปลี่ยนเงินตราโดยผูกค่าเงินบาทไว้กับดอลลาร์สหรัฐซึ่งทำให้เงินบาทมีค่าคงที่เมื่อเทียบกับดอลลาร์สหรัฐ อันอาจจะเหมาะสมแก่ภาวะการค้าและการลงทุนในประเทศไทยในขณะนั้น แต่ต่อมาปรากฏว่าระบบการแลกเปลี่ยนเงินตราดังกล่าวไม่เหมาะสมแก่สถานการณ์ทางเศรษฐกิจของประเทศไทยเนื่องจากค่าเงินบาทที่แท้จริงไม่มีเสถียรภาพเมื่อเทียบกับเงินตราสกุลสำคัญอื่นนอกจากเงินดอลลาร์สหรัฐ การเปลี่ยนแปลงของค่าเงินบาทไม่เป็นไปตามสภาวะเศรษฐกิจของประเทศไทยเงินบาทมีค่าสูงเกินจริง และเป็นผลเสียต่อเศรษฐกิจของประเทศเป็นอย่างมาก ประเทศไทยจึงปรับปรุงระบบการแลกเปลี่ยนเงินตราใหม่ค่าเงินบาทไม่ผูกกับดอลลาร์สหรัฐแต่เพียงอย่างเดียวอีกต่อไปแต่ให้เปลี่ยนแปลงตามค่าของกลุ่มสกุลเงินตราของประเทศคู่ค้าที่สำคัญของประเทศไทย และเปลี่ยนแปลงไปตามสภาวะเศรษฐกิจและการเงินของประเทศ โดยให้ทุนรักษาระดับอัตราแลกเปลี่ยนเงินตรามีหน้าที่รักษาเสถียรภาพของค่าเงินบาทตามระบบใหม่และประกาศกำหนดอัตรากลางระหว่างอัตราซื้อขายเงินดอลลาร์สหรัฐกับธนาคารพาณิชย์โดยเริ่มต้นด้วยอัตรากลางดอลลาร์สหรัฐละ 27 บาทในวันที่ 5 พฤศจิกายน 2527 3. ระบบการแลกเปลี่ยนเงินตราดังกล่าวทำให้เงินบาทเป็นสกุลเงินตราที่มีเสถียรภาพมากสกุลหนึ่ง ประกอบกับนโยบายการพัฒนาเศรษฐกิจของไทยมุ่งการผลิตเพื่อส่งออกมีการกู้เงินจากต่างประเทศโดยตรงจำนวนมาก ซึ่งสามารถทำได้โดยง่ายโดยขาดมาตรการควบคุมที่เพียงพอ มีการเก็งกำไรจากธุรกิจอสังหาริมทรัพย์อย่างเป็นล่ำเป็นสัน มีการฉ้อฉลในระบบสถาบันการเงินอย่างกว้างขวาง และค่าเงินบาทก็ยังคงสูงเกินจริง การโจมตีค่าเงินบาทอันเป็นการเก็งกำไรเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องและจริงจังตั้งแต่ต้นปี พ.ศ. 2540 ทางการไทยหมดตัวไปกับการแทรกแซงตลาดเงินตราต่างประเทศเพื่ออุ้มค่าเงินบาทจนเงินของชาติแทบจะหมดหน้าตัก การเปลี่ยนแปลงระบบอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราจากระบบตะกร้าเงิน (BasketofCurrency) มาเป็นระบบลอยตัวภายใต้การจัดการ (Managedfloat) ในวันที่ 2 กรกฎาคม 2540จึงเกิดขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ พร้อม ๆ กับเศรษฐกิจฟองสบู่แตก รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังได้ออกประกาศให้ยกเลิกระบบการแลกเปลี่ยนเงินตราเดิมและใช้ระบบใหม่โดยให้ใช้ค่าเงินบาทที่เปลี่ยนแปลงไปตามภาวะตลาดเงินตราต่างประเทศเปลี่ยนผู้ดำเนินการซื้อขายเงินตราต่างประเทศเพื่อรักษาเสถียรภาพของค่าเงินบาทจากทุนรักษาระดับอัตราแลกเปลี่ยนเงินตรามาเป็นธนาคารแห่งประเทศไทย และให้ธนาคารแห่งประเทศไทย(โดยฝ่ายการธนาคาร) ประกาศอัตราแลกเปลี่ยนระหว่างเงินบาทกับเงินตราต่างประเทศ เพื่อใช้เป็นอัตราอ้างอิงในการเทียบค่าเงินตราต่างประเทศเป็นเงินบาทเป็นครั้งคราวตามความจำเป็นปัจจุบันธนาคารแห่งประเทศไทยได้ออกประกาศอัตราแลกเปลี่ยนถัวเฉลี่ยของธนาคารพาณิชย์ทุกวันทำการ โดยธนาคารพาณิชย์จะต้องส่งประกาศอัตราแลกเปลี่ยนเงินสกุลต่าง ๆ ที่ธนาคารพาณิชย์ใช้ซื้อขายกับลูกค้า ณ สิ้นวันทำการ ให้ธนาคารแห่งประเทศไทยทราบภายในเวลา 16.30 นาฬิกา ของทุกวันทำการ แล้วธนาคารแห่งประเทศไทยจะคำนวณอัตราถัวเฉลี่ยซื้อและขายของเงินสกุลต่าง ๆ ที่ธนาคารพาณิชย์แจ้งให้ทราบดังกล่าวเพื่อใช้เป็นอัตราอ้างอิง โดยจะประกาศให้ทราบในเวลา 8.30 นาฬิกาของวันทำการรุ่งขึ้น อย่างไรก็ตาม อัตราอ้างอิงดังกล่าวไม่ใช่อัตราที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ใช้ซื้อขายกับลูกค้า เป็นเพียงอัตราที่ธนาคารพาณิชย์ได้ซื้อขายกับลูกค้า ณ สิ้นวันทำการในวันที่ล่วงมาแล้ว ซึ่งธนาคารแห่งประเทศไทยคำนวณเฉลี่ยให้ ธนาคารพาณิชย์แต่ละแห่งมีสิทธิที่จะกำหนดอัตราซื้อขายเงินสกุลต่าง ๆ กับลูกค้าได้เองซึ่งในวันเดียวกันอาจกำหนดแตกต่างกันระหว่าง เช้า สาย บ่าย เย็น ก็ได้ 4. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3529/2542 ที่บันทึกอยู่นี้จึงมีปัญหาที่น่าพิจารณาอยู่ 2 ข้อด้วยกัน คือ อัตราและวันที่ใช้คิดอัตราแลกเปลี่ยนเงินตรา ปัญหาข้อแรก จะใช้อัตราแลกเปลี่ยนเงินตราใด ศาลฎีกาเห็นว่าอัตราแลกเปลี่ยนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 196 วรรคสองหมายถึง อัตราแลกเปลี่ยนกันได้โดยเสรีในเวลาที่ใช้เงินจริงซึ่งน่าจะเป็นหลักเกณฑ์ที่ถูกต้อง เพราะปัจจุบันประเทศไทยได้ใช้ระบบอัตราแลกเปลี่ยนลอยตัวภายใต้การจัดการ (Managedfloat) แทนที่ระบบตะกร้าเงิน (BasketofCurrency) แล้ว แต่ที่ศาลฎีกาวินิจฉัยต่อไปว่า ตามปกติจะคิดอัตราแลกเปลี่ยนเงินโดยเฉลี่ยที่ธนาคารพาณิชย์ที่ขายเงินตราต่างประเทศในกรุงเทพมหานครเป็นเกณฑ์นั้น น่าจะก่อให้เกิดปัญหาอยู่ไม่น้อยว่าเป็นอัตราใด เพราะอัตราขึ้นลงตลอดเวลาและไม่แน่นอนคู่ความแต่ละฝ่ายอาจโต้แย้งได้ว่า อัตราที่ฝ่ายตนเสนอเป็นฝ่ายถูกต้องแล้ว เมื่อศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ใช้อัตราใด คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งก็อาจอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาต่อไปได้ กลายเป็นว่าคดีต้องขึ้นศาลอีก 2 ศาล (หากเป็นคดีของศาลยุติธรรมทั่วไปก็อาจต้องขึ้นศาลอีก 3 ศาล) มีผลให้การบังคับคดีต้องล่าช้าออกไป ดังนั้น หากศาลจะให้ใช้อัตราแลกเปลี่ยนถัวเฉลี่ยที่ธนาคารพาณิชย์ขายให้ลูกค้าตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยประกาศ (ซึ่งก็คืออัตราอ้างอิงนั่นเอง) แล้ว ก็น่าจะถูกต้องและเหมาะสมกว่า 5. ส่วนปัญหาข้อหลัง จะใช้อัตราแลกเปลี่ยนวันใดเป็นเกณฑ์ในการคำนวณศาลฎีกาเห็นว่า เพื่อความสะดวกในการบังคับคดี ให้คิดอัตราในวันที่อ่านคำพิพากษา (ศาลฎีกา)ถ้าไม่มีอัตราแลกเปลี่ยนในวันดังกล่าว ให้ถือเอาวันสุดท้ายที่มีอัตราแลกเปลี่ยนเช่นว่านั้นก่อนวันอ่านคำพิพากษา (ศาลฎีกา)ปัญหาที่น่าจะเกิดขึ้นก็คือ อาจจะทำให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาเสียเปรียบในกรณีที่วันที่อ่านคำพิพากษามีอัตราแลกเปลี่ยนต่ำกว่าวันที่มีการใช้เงินจริง หรืออาจจะทำให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาได้เปรียบหากปรากฏว่าวันที่อ่านคำพิพากษามีอัตราแลกเปลี่ยนสูงกว่าวันที่มีการใช้เงินจริง เมื่อพิจารณาประกอบกับการเปลี่ยนแปลงอัตราแลกเปลี่ยนที่รวดเร็วและแตกต่างกันมากแล้วก็อาจจะทำให้ยอดเงินบาทที่เจ้าหนี้ได้มาแตกต่างจากที่ควรจะได้นับล้านบาทก็ได้ ตามปกติเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาคงประสงค์ที่จะได้รับชำระหนี้เป็นเงินตราต่างประเทศตามจำนวนที่ได้ฟ้องร้องกันมากกว่า ทั้งนี้เพื่อให้เป็นไปตามแผนการดำเนินงานทางธุรกิจของตน ดังนั้น ในวันที่มีการใช้เงินแก่เจ้าหนี้ลูกหนี้จะต้องใช้เงินบาทเป็นจำนวนเท่าใด เจ้าหนี้คงจะไม่ต้องการทราบขอเพียงให้คำนวณออกมาเป็นเงินตราต่างประเทศได้เท่ากับจำนวนที่ศาลมีคำพิพากษา ก็น่าจะตรงตามความประสงค์ของเจ้าหนี้แล้วดังนั้น หากศาลจะเปรียบเทียบความสะดวกในการบังคับคดี(ที่อาจจะมี) กับผลกระทบต่อประโยชน์ได้เสียของคู่ความว่าส่วนใดมีมากน้อยกว่ากันด้วยแล้ว ก็น่าจะเป็นประเด็นที่ควรได้รับการพิจารณาเป็นอย่างยิ่ง วัส ติงสมิตร