คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3655/2538หลักกฎหมาย: ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา289วรรคแรกให้สิทธิแก่ผู้รับจำนองที่จะเลือกว่าให้นำทรัพย์สินจำนองออกขายโดยปลอดจำนองแล้วนำเงินที่ได้มาชำระหนี้ตนก่อนเจ้าหนี้อื่นก็ได้ส่วนวรรคสองได้บัญญัติเพื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีจะได้ดำเนินการไปได้โดยถูกต้องตามเจตนาของผู้รับจำนองการที่ผู้รับจำนองไม่ได้ยื่นคำร้องขอต่อศาลก่อนเอาทรัพย์สินจำนองออกขายทอดตลาดหาทำให้หมดสิทธิในฐานะผู้รับจำนองไม่ฉะนั้นเมื่อเอาทรัพย์สินจำนองออกขายทอดตลาดโดยปลอดจำนองแล้วก็ต้องชำระหนี้จำนองให้แก่ผู้รับจำนองก่อนคดี นี้ สืบเนื่อง มาจาก ศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ จำเลย ทั้ง สอง ชำระหนี้โจทก์ ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความ แต่ จำเลย ทั้ง สอง มิได้ ชำระหนี้ตาม คำพิพากษา ดังกล่าว แก่ โจทก์ โจทก์ จึง นำ เจ้าพนักงาน บังคับคดียึด ที่ดิน โฉนด เลขที่ 35778 พร้อม สิ่งปลูกสร้าง ของ จำเลย ที่ 2ซึ่ง จำนอง ประกันหนี้ ตาม สัญญา เบิกเงินเกินบัญชี ไว้ แก่ ผู้ร้องเจ้าพนักงาน บังคับคดี ได้ ขายทอดตลาด โดย ปลอด จำนอง เมื่อ วันที่ 25กันยายน 2532 โจทก์ เป็น ผู้ประมูล ได้ ใน ราคา 460,000 บาท ผู้ร้องใน ฐานะ เจ้าหนี้ จำนอง ได้ ยื่น คำร้องขอ รับชำระหนี้ จำนอง ก่อนเจ้าหนี้ อื่น เมื่อ วันที่ 25 มกราคม 2533 ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ว่าผู้ร้อง ยื่น คำร้อง เมื่อ พ้น ระยะเวลา ตาม ที่ กฎหมาย กำหนด ไว้ ไม่มีสิทธิ ได้รับ ชำระหนี้ ก่อน เจ้าหนี้ ราย อื่น ให้ยก คำร้อง ผู้ร้อง อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษากลับ ให้ ผู้ร้อง ได้รับ ชำระหนี้ จำนอง ก่อนเจ้าหนี้ ตาม คำร้อง โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัย ว่า ผู้ร้อง มา ยื่น คำร้องขอ รับชำระหนี้ จำนอง ก่อน เจ้าหนี้ อื่นโดย ยื่น ใน วันที่ 25 มกราคม 2533 ซึ่ง เป็น เวลา ภายหลัง ที่ ได้ มีการ ขายทอดตลาด ทรัพย์ที่จำนอง แล้ว จึง เป็น การ ยื่น เมื่อ พ้น กำหนดเวลา ตาม กฎหมาย ผู้ร้อง ย่อม ไม่มี สิทธิ ขอให้ เอา เงิน ที่ ได้ มาจากการ ขายทอดตลาด ทรัพย์ที่จำนอง ของ จำเลย ที่ 2 มา ชำระหนี้ จำนอง ของผู้ร้อง ก่อน เจ้าหนี้ ราย อื่น พิพากษากลับ ให้ยก คำร้องขอ งผู้ร้องโจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ต่าง ยื่น คำร้อง ว่า เจ้าพนักงานบังคับคดี ประวิง การ จ่ายเงิน แก่ โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ขอให้มี คำสั่ง ให้ เจ้าพนักงาน บังคับคดี จ่ายเงิน ที่ ได้ จาก การ ขายทอดตลาดแก่ โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ตาม ส่วนผู้ร้อง ยื่น คำร้อง ว่า ผู้ร้อง ยัง มี ฐานะ เป็น ผู้รับจำนอง มีสิทธิได้รับ เงิน ที่ ได้ จาก การ ขายทอดตลาด ที่ดิน จำนอง ก่อน โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ขอให้ กัน เงิน ที่ ได้ จาก การ ขายทอดตลาด ที่ดิน จำนองชำระหนี้ จำนอง ส่วน ของ ผู้ร้อง ก่อนศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ว่า โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ จะ ขอรับเงิน โดย กระทบ กระเทือน สิทธิ ของ ผู้รับจำนอง ตาม ประมวล กฎหมาย วิธีพิจารณาความ แพ่ง มาตรา 287 หาได้ไม่ ให้ยก คำร้องโจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืนโจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี มี ปัญหา ว่า ผู้ร้อง ใน ฐานะ ผู้รับจำนองหมด สิทธิ ใน เงิน ที่ ได้ จาก การ ขาย ทรัพย์สิน จำนอง หรือไม่ ประมวล กฎหมายวิธีพิจารณา ความ แพ่ง มาตรา 289 วรรคหนึ่ง และ วรรคสอง บัญญัติ ว่า"ถ้า บุคคล ใด ชอบ ที่ จะ บังคับ การ ชำระหนี้ เอา จาก ทรัพย์สิน ของ ลูกหนี้ตาม คำพิพากษา ที่ เจ้าพนักงาน บังคับคดี ได้ ยึด ไว้ หรือ ชอบ ที่ จะ ได้เงิน ที่ ขาย หรือ จำหน่าย ทรัพย์สิน เหล่านั้น ได้ โดย อาศัย อำนาจ แห่งการ จำนอง ที่ อาจ บังคับ ได้ ก็ ดี หรือ อาศัย อำนาจ แห่ง บุริมสิทธิ ก็ ดีบุคคล นั้น อาจ ยื่น คำร้องขอ ต่อ ศาล ที่ ออกหมาย บังคับคดี ให้ เอา เงินที่ ได้ มา นั้น ชำระหนี้ ตน ก่อน เจ้าหนี้ อื่น ๆ ตาม บทบัญญัติ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ใน กรณี ที่ อาจ บังคับ เอา ทรัพย์สิน ซึ่งจำนอง หลุด ผู้รับจำนอง จะ มี คำขอ ดังกล่าว ข้างต้น ให้ เอา ทรัพย์สินซึ่ง จำนอง นั้น หลุด ก็ ได้ใน กรณี จำนอง อสังหาริมทรัพย์ หรือ บุริมสิทธิ เหนืออสังหาริมทรัพย์ อัน ได้ ไป จดทะเบียน ไว้ นั้น ให้ ยื่น คำร้องขอ ก่อนเอา ทรัพย์สิน นั้น ออก ขายทอดตลาด ส่วน ใน กรณี อื่น ๆ ให้ ยื่น คำร้องขอเสีย ก่อน ส่ง คำบอกกล่าว ตาม ที่ บัญญัติ ไว้ ใน มาตรา 319"บทบัญญัติ ดังกล่าว ใน วรรคหนึ่ง ให้สิทธิ แก่ ผู้รับจำนอง ที่จะ เลือก ว่า ให้ นำ ทรัพย์สิน จำนอง ออก ขาย โดย ปลอด จำนอง แล้ว นำ เงินที่ ได้ จาก การ ขาย มา ชำระหนี้ ตน ก่อน เจ้าหนี้ อื่น ก็ ได้ แต่ อย่างไรก็ ตาม หาก ผู้รับจำนอง ไม่ประสงค์ จะ ใช้ สิทธิ บังคับจำนอง ก็ อาจ ให้ขาย ทรัพย์ นั้น โดย ติด จำนอง ก็ ได้ เพราะ การ บังคับคดี แก่ ทรัพย์สินไม่ กระทบ กระทั่ง ถึง สิทธิจำนอง ซึ่ง ผู้รับจำนอง อาจ ร้องขอ ให้ บังคับเหนือ ทรัพย์สิน นั้น ได้ ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 287 และ ใน กรณี จำนอง อสังหาริมทรัพย์ วรรคสอง ของ มาตรา 289ได้ บัญญัติ ให้ ผู้รับจำนอง ยื่น คำร้อง เสีย ก่อน เอา ทรัพย์สิน นั้นออก ขายทอดตลาด ทั้งนี้ เพื่อ เจ้าพนักงาน บังคับคดี จะ ได้ ดำเนินการไป ได้ โดย ถูกต้อง ตาม เจตนา ของ ผู้รับจำนอง การ ที่ ผู้ร้อง ซึ่ง เป็นผู้รับจำนอง ไม่ได้ ยื่น คำร้องขอ ต่อ ศาล ก่อน เอา ทรัพย์สิน จำนอง ออกขายทอดตลาด จึง หา เป็นเหตุ ให้ ผู้ร้อง หมด สิทธิ ใน ฐานะ ผู้รับจำนองไป ไม่ นอกจาก นี้ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 732 ยัง ได้บัญญัติ ไว้ ด้วย ว่า ทรัพย์สิน ซึ่ง จำนอง ขายทอดตลาด ได้ เงิน เป็น จำนวนสุทธิ เท่าใด ให้ จัด ใช้ แก่ ผู้รับจำนอง ก่อน ด้วย ฉะนั้น เมื่อ เอาทรัพย์สิน จำนอง ออก ขายทอดตลาด โดย ปลอด จำนอง แล้ว ก็ จำต้อง ชำระหนี้จำนอง ให้ แก่ ผู้ร้อง ใน ฐานะ ผู้รับจำนอง ก่อน ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืนตาม คำสั่งศาล ชั้นต้น มา ชอบแล้ว ฎีกา ของ โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3655/2538นาย ชัยวัฒน์ หวังพิริยะพานิชโจทก์ธนาคาร กรุงศรีอยุธยา จำกัดผู้ร้องผู้ร้องขอเฉลี่ยผู้ร้องนาย ปอบุ้น แซ่ตั้งผู้ร้องห้างหุ้นส่วนจำกัด ขจิตตรานนท์ก่อสร้าง กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 732 ป.วิ.พ. ม. 289ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา289วรรคแรกให้สิทธิแก่ผู้รับจำนองที่จะเลือกว่าให้นำทรัพย์สินจำนองออกขายโดยปลอดจำนองแล้วนำเงินที่ได้มาชำระหนี้ตนก่อนเจ้าหนี้อื่นก็ได้ส่วนวรรคสองได้บัญญัติเพื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีจะได้ดำเนินการไปได้โดยถูกต้องตามเจตนาของผู้รับจำนองการที่ผู้รับจำนองไม่ได้ยื่นคำร้องขอต่อศาลก่อนเอาทรัพย์สินจำนองออกขายทอดตลาดหาทำให้หมดสิทธิในฐานะผู้รับจำนองไม่ฉะนั้นเมื่อเอาทรัพย์สินจำนองออกขายทอดตลาดโดยปลอดจำนองแล้วก็ต้องชำระหนี้จำนองให้แก่ผู้รับจำนองก่อนคดี นี้ สืบเนื่อง มาจาก ศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ จำเลย ทั้ง สอง ชำระหนี้โจทก์ ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความ แต่ จำเลย ทั้ง สอง มิได้ ชำระหนี้ตาม คำพิพากษา ดังกล่าว แก่ โจทก์ โจทก์ จึง นำ เจ้าพนักงาน บังคับคดียึด ที่ดิน โฉนด เลขที่ 35778 พร้อม สิ่งปลูกสร้าง ของ จำเลย ที่ 2ซึ่ง จำนอง ประกันหนี้ ตาม สัญญา เบิกเงินเกินบัญชี ไว้ แก่ ผู้ร้องเจ้าพนักงาน บังคับคดี ได้ ขายทอดตลาด โดย ปลอด จำนอง เมื่อ วันที่ 25กันยายน 2532 โจทก์ เป็น ผู้ประมูล ได้ ใน ราคา 460,000 บาท ผู้ร้องใน ฐานะ เจ้าหนี้ จำนอง ได้ ยื่น คำร้องขอ รับชำระหนี้ จำนอง ก่อนเจ้าหนี้ อื่น เมื่อ วันที่ 25 มกราคม 2533 ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ว่าผู้ร้อง ยื่น คำร้อง เมื่อ พ้น ระยะเวลา ตาม ที่ กฎหมาย กำหนด ไว้ ไม่มีสิทธิ ได้รับ ชำระหนี้ ก่อน เจ้าหนี้ ราย อื่น ให้ยก คำร้อง ผู้ร้อง อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษากลับ ให้ ผู้ร้อง ได้รับ ชำระหนี้ จำนอง ก่อนเจ้าหนี้ ตาม คำร้อง โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัย ว่า ผู้ร้อง มา ยื่น คำร้องขอ รับชำระหนี้ จำนอง ก่อน เจ้าหนี้ อื่นโดย ยื่น ใน วันที่ 25 มกราคม 2533 ซึ่ง เป็น เวลา ภายหลัง ที่ ได้ มีการ ขายทอดตลาด ทรัพย์ที่จำนอง แล้ว จึง เป็น การ ยื่น เมื่อ พ้น กำหนดเวลา ตาม กฎหมาย ผู้ร้อง ย่อม ไม่มี สิทธิ ขอให้ เอา เงิน ที่ ได้ มาจากการ ขายทอดตลาด ทรัพย์ที่จำนอง ของ จำเลย ที่ 2 มา ชำระหนี้ จำนอง ของผู้ร้อง ก่อน เจ้าหนี้ ราย อื่น พิพากษากลับ ให้ยก คำร้องขอ งผู้ร้องโจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ต่าง ยื่น คำร้อง ว่า เจ้าพนักงานบังคับคดี ประวิง การ จ่ายเงิน แก่ โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ขอให้มี คำสั่ง ให้ เจ้าพนักงาน บังคับคดี จ่ายเงิน ที่ ได้ จาก การ ขายทอดตลาดแก่ โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ตาม ส่วนผู้ร้อง ยื่น คำร้อง ว่า ผู้ร้อง ยัง มี ฐานะ เป็น ผู้รับจำนอง มีสิทธิได้รับ เงิน ที่ ได้ จาก การ ขายทอดตลาด ที่ดิน จำนอง ก่อน โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ขอให้ กัน เงิน ที่ ได้ จาก การ ขายทอดตลาด ที่ดิน จำนองชำระหนี้ จำนอง ส่วน ของ ผู้ร้อง ก่อนศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ว่า โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ จะ ขอรับเงิน โดย กระทบ กระเทือน สิทธิ ของ ผู้รับจำนอง ตาม ประมวล กฎหมาย วิธีพิจารณาความ แพ่ง มาตรา 287 หาได้ไม่ ให้ยก คำร้องโจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืนโจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี มี ปัญหา ว่า ผู้ร้อง ใน ฐานะ ผู้รับจำนองหมด สิทธิ ใน เงิน ที่ ได้ จาก การ ขาย ทรัพย์สิน จำนอง หรือไม่ ประมวล กฎหมายวิธีพิจารณา ความ แพ่ง มาตรา 289 วรรคหนึ่ง และ วรรคสอง บัญญัติ ว่า"ถ้า บุคคล ใด ชอบ ที่ จะ บังคับ การ ชำระหนี้ เอา จาก ทรัพย์สิน ของ ลูกหนี้ตาม คำพิพากษา ที่ เจ้าพนักงาน บังคับคดี ได้ ยึด ไว้ หรือ ชอบ ที่ จะ ได้เงิน ที่ ขาย หรือ จำหน่าย ทรัพย์สิน เหล่านั้น ได้ โดย อาศัย อำนาจ แห่งการ จำนอง ที่ อาจ บังคับ ได้ ก็ ดี หรือ อาศัย อำนาจ แห่ง บุริมสิทธิ ก็ ดีบุคคล นั้น อาจ ยื่น คำร้องขอ ต่อ ศาล ที่ ออกหมาย บังคับคดี ให้ เอา เงินที่ ได้ มา นั้น ชำระหนี้ ตน ก่อน เจ้าหนี้ อื่น ๆ ตาม บทบัญญัติ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ใน กรณี ที่ อาจ บังคับ เอา ทรัพย์สิน ซึ่งจำนอง หลุด ผู้รับจำนอง จะ มี คำขอ ดังกล่าว ข้างต้น ให้ เอา ทรัพย์สินซึ่ง จำนอง นั้น หลุด ก็ ได้ใน กรณี จำนอง อสังหาริมทรัพย์ หรือ บุริมสิทธิ เหนืออสังหาริมทรัพย์ อัน ได้ ไป จดทะเบียน ไว้ นั้น ให้ ยื่น คำร้องขอ ก่อนเอา ทรัพย์สิน นั้น ออก ขายทอดตลาด ส่วน ใน กรณี อื่น ๆ ให้ ยื่น คำร้องขอเสีย ก่อน ส่ง คำบอกกล่าว ตาม ที่ บัญญัติ ไว้ ใน มาตรา 319"บทบัญญัติ ดังกล่าว ใน วรรคหนึ่ง ให้สิทธิ แก่ ผู้รับจำนอง ที่จะ เลือก ว่า ให้ นำ ทรัพย์สิน จำนอง ออก ขาย โดย ปลอด จำนอง แล้ว นำ เงินที่ ได้ จาก การ ขาย มา ชำระหนี้ ตน ก่อน เจ้าหนี้ อื่น ก็ ได้ แต่ อย่างไรก็ ตาม หาก ผู้รับจำนอง ไม่ประสงค์ จะ ใช้ สิทธิ บังคับจำนอง ก็ อาจ ให้ขาย ทรัพย์ นั้น โดย ติด จำนอง ก็ ได้ เพราะ การ บังคับคดี แก่ ทรัพย์สินไม่ กระทบ กระทั่ง ถึง สิทธิจำนอง ซึ่ง ผู้รับจำนอง อาจ ร้องขอ ให้ บังคับเหนือ ทรัพย์สิน นั้น ได้ ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 287 และ ใน กรณี จำนอง อสังหาริมทรัพย์ วรรคสอง ของ มาตรา 289ได้ บัญญัติ ให้ ผู้รับจำนอง ยื่น คำร้อง เสีย ก่อน เอา ทรัพย์สิน นั้นออก ขายทอดตลาด ทั้งนี้ เพื่อ เจ้าพนักงาน บังคับคดี จะ ได้ ดำเนินการไป ได้ โดย ถูกต้อง ตาม เจตนา ของ ผู้รับจำนอง การ ที่ ผู้ร้อง ซึ่ง เป็นผู้รับจำนอง ไม่ได้ ยื่น คำร้องขอ ต่อ ศาล ก่อน เอา ทรัพย์สิน จำนอง ออกขายทอดตลาด จึง หา เป็นเหตุ ให้ ผู้ร้อง หมด สิทธิ ใน ฐานะ ผู้รับจำนองไป ไม่ นอกจาก นี้ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 732 ยัง ได้บัญญัติ ไว้ ด้วย ว่า ทรัพย์สิน ซึ่ง จำนอง ขายทอดตลาด ได้ เงิน เป็น จำนวนสุทธิ เท่าใด ให้ จัด ใช้ แก่ ผู้รับจำนอง ก่อน ด้วย ฉะนั้น เมื่อ เอาทรัพย์สิน จำนอง ออก ขายทอดตลาด โดย ปลอด จำนอง แล้ว ก็ จำต้อง ชำระหนี้จำนอง ให้ แก่ ผู้ร้อง ใน ฐานะ ผู้รับจำนอง ก่อน ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืนตาม คำสั่งศาล ชั้นต้น มา ชอบแล้ว ฎีกา ของ โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(จิระ บุญพจนสุนทร-วินัย วิมลเศรษฐ-ชูชาติ ศรีแสง)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1)คดีนี้ออกจะสับสนหน่อยคู่กรณีมีหลายฝ่ายนอกจากโจทก์จำเลยแล้วในชั้นบังคับคดีนี้ก็มีผู้ร้องซึ่งเป็นผู้รับจำนองและผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ส่วนประเด็นตามที่โต้เถียงกันนั้นมีอยู่ว่าถ้าหากผู้ร้องซึ่งเป็นผู้รับจำนองมิได้ร้องขอต่อศาลที่ออกหมายบังคับคดีให้เอาเงินที่ได้มาจากการจำหน่ายทรัพย์สินที่จำนองชำระหนี้ก่อนเจ้าหนี้อื่นๆโดยยื่นคำร้องขอก่อนเอาทรัพย์สินนั้นออกขายทอดตลาดหมายความว่ายื่นคำร้องขอก็จริงแต่ล่าช้าไปโดยยื่นภายหลังที่มีการขายทอดตลาดทรัพย์สินที่จำนองแล้วไม่เป็นไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา289วรรค2ดังนี้ผู้รับจำนองจะสิ้นสิทธิรับชำระหนี้จากทรัพย์สินที่จำนองหรือไม่ข้อสำคัญเกี่ยวกับเรื่องนี้ก็คือศาลฎีกาได้วินิจฉัยข้อแย้งกันอย่างชัดแจ้งเป็นการขัดแย้งกันในคดีเดียวกันกรณีเดียวกันเสียอีกด้วยทั้งเป็นการขัดแย้งกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่1779-1780/2509,3332/2527ซึ่งมีมาก่อน (2)ก่อนคดีนี้มีคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยไว้ดังนี้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่1779-1780/2509ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา289วรรค2ให้อำนาจผู้รับจำนองที่จะยื่นคำร้องต่อศาลก่อนเอาทรัพย์สินนั้นออกขายทอดตลาดแต่ถ้าไม่ยื่นภายในกำหนดดังกล่าวก็หาทำให้ผู้รับจำนองหมดสิทธิไปไม่ดังนี้การบังคับคดีแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษาจึงไม่กระทบถึงบุริมสิทธิของผู้รับจำนองซึ่งอาจร้องขอให้บังคับเหนือทรัพย์สินที่จำนองได้ดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา287 คำพิพากษาศาลฎีกาที่3332/2527เมื่อมีการบังคับคดีขายทอดตลาดอสังหาริมทรัพย์ซึ่งติดจำนองไม่มีบทบัญญัติบังคับผู้รับจำนองให้จำต้องแสดงหลักฐานการเป็นหนี้หรือยอดหนี้ของผู้จำนองต่อเจ้าพนักงานบังคับคดีหรือต่อศาลเมื่อผู้รับจำนองไม่ประสงค์จะใช้สิทธิตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา289ซึ่งให้สิทธิแก่ผู้รับจำนองที่จะยื่นคำร้องขอก่อนเอาทรัพย์สินนั้นออกขายทอดตลาดในกรณีที่จะขอให้เอาเงินจากการขายทอดตลาดชำระแก่ผู้รับจำนองก่อนหรือจะเอาทรัพย์จำนองหลุดสิทธิของผู้รับจำนองหาได้ระงับไปไม่เพราะสัญญาจำนองระงับสิ้นไปก็เฉพาะกรณีที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา744เท่านั้นและจำนองเป็นทรัพยสิทธิติดไปกับตัวทรัพย์เสมอ คำพิพากษาศาลฎีกาที่1995/2535การยื่นคำร้องขอต่อศาลเพื่อให้เอาเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดทรัพย์จำนองของจำเลยมาชำระหนี้ของผู้ร้องก่อนเจ้าหนี้อื่นอันเป็นการใช้สิทธิตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา289วรรค2นั้นต้องยื่นก่อนเอาทรัพย์นั้นขายทอดตลาดดังนั้นเมื่อผู้ร้องมายื่นคำร้องขอรับชำระหนี้จำนองก่อนเจ้าหนี้อื่นภายหลังจากที่ได้มีการขายทอดตลาดทรัพย์จำนองแล้วจึงเป็นการยื่นเมื่อพ้นกำหนดเวลาตามกฎหมายผู้ร้องย่อมไม่มีสิทธิขอให้เอาเงินที่ได้มาจากการขายทอดตลาดทรัพย์จำนองของจำเลยมาชำระหนี้จำนองของผู้ร้องก่อนเจ้าหนี้รายอื่นได้(ฎีกาฉบับนี้้เป็นคดีชั้นศาลชั้นต้นคดีเดียวกับฎีกาที่บันทึกนี้) (3)ขอให้ผู้อ่านศึกษาคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับที่บันทึกนี้โดยตลอดเสียก่อนมิฉะนั้นจะไม่เข้าใจกรณีที่เป็นการยื่นคำร้องเมื่อพ้นกำหนดเวลาตามกฎหมายสรุปก็คือครั้งแรกตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่1995/2535ศาลฎีกาเห็นว่าผู้ร้องซึ่งเป็นผู้รับจำนองไม่มีสิทธิขอให้เอาเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดทรัพย์สินที่จำนองของจำเลยที่2มาชำระหนี้จำนองของผู้ร้องก่อนเจ้าหนี้รายอื่นเพราะได้ยื่นคำร้องเมื่อพ้นกำหนดเวลาตามกฎหมายศาลฎีกาคดีนี้ไม่ได้อ้างเลขฎีกาคดีก่อนเอาไว้แต่ตรวจพบปรากฏว่าเป็นคำพิพากษาศาลฎีกาที่1995/2535ดังกล่าวข้างต้นแต่ตอนที่คดีเดียวกันนี้ในชั้นบังคับคดีได้ขึ้นมาสู่ศาลฎีกาอีกครั้งหนึ่ง(ซึ่งศาลฎีกาจะต้องออกหมายเลขคดีในชั้นฎีกาเป็นคดีอีกเรื่องหนึ่งคือคำพิพากษาศาลฎีกาที่3655/2538ฉบับที่บันทึกนี้)โดยผู้ร้องผู้รับจำนองได้ยื่นคำร้องเป็นครั้งที่2(ดูบันทึกนี้ข้อ4)อันเนื่องมาจากโจทก์และผู้ร้องขอเฉลี่ยต่างยื่นคำร้องขอเฉลี่ยขอรับเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดจากเจ้าพนักงานบังคับคดีโดยอ้างว่าสิทธิของผู้ร้องซึ่งเป็นผู้รับจำนองที่จะได้รับเงินจากการขายทอดตลาดได้สิ้นสุดลงแล้วขอให้ศาลมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานบังคับคดีจ่ายเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดแก่โจทก์และผู้ร้องขอเฉลี่ยซึ่งศาลฎีกาในตอนหลังนี้ตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับที่3655/2538นี้เห็นว่าการที่ผู้ร้องซึ่งเป็นผู้รับจำนองไม่ได้ยื่นคำร้องก่อนเอาทรัพย์สินจำนองขายทอดตลาดไม่เป็นเหตุให้ผู้ร้องหมดสิทธิในฐานะผู้รับจำนองตรงกันข้ามคำวินิจฉัยตอนแรกตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่1995/2535แม้เป็นคำวินิจฉัยในคดีเดียวกัน(ของศาลชั้นต้นและศาลฎีกา)นอกจากนี้ศาลฎีกาตอนหลังนี้ยังอ้างประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา732เข้ามาอีกด้วยทั้งๆที่การอ้างมาตรา732นี้ก็ไม่มีผลอะไรในเชิงคดีเพราะการขายทอดตลาดทรัพย์สินซึ่งจำนองได้เงินสุทธิเท่าใดก็ต้องจัดให้แก่ผู้รับจำนองเรียงตามลำดับก่อนหลังอยู่แล้ว (4)ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา289วรรคแรกไม่ได้บัญญัติถึงการขายโดยปลอดจำนองการขายโดยปลอดจำนองเป็นวิธีการขายทรัพย์ที่จำนองเท่านั้นผู้ซื้อรับทรัพย์ไปโดยปลอดจำนองไม่มีข้อผูกพันใดๆไม่มีบัญญัติไว้ในกฎหมายแต่เป็นไปตามระเบียบการบังคับคดีของกระทรวงยุติธรรมที่ได้ออกตามกฎหมายที่ให้อำนาจไว้เท่านั้นการขายโดยปลอดจำนองจึงไม่ทำให้สิทธิรับจำนองของผู้รับจำนองระงับสิ้นไปสิทธิรับจำนองเป็นทรัพยสิทธิซึ่งก่อตั้งขึ้นโดยกฎหมาย(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1298,702)จะระงับสิ้นไปก็ต้องเป็นไปตามกฎหมายซึ่งบัญญัติไว้ในมาตรา744(คำพิพากษาศาลฎีกาที่3332/2527) ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา287ยังบัญญัติรับรองไว้อีกด้วยว่า"ภายใต้บังคับแห่งบทบัญญัติมาตรา288และ289บทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ว่าด้วยการบังคับคดีแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษานั้นย่อมไม่กระทบกระทั่งถึงบุริมสิทธิหรือสิทธิอื่นๆซึ่งบุคคลภายนอกอาจร้องขอให้บังคับเหนือทรัพย์สินนั้นได้ตามกฎหมาย"ดังนี้จะเห็นได้ว่าแม้มีการบังคับคดีขายทอดตลาดทรัพย์สินที่จำนองไปแล้วบุคคลภายนอกผู้รับจำนองก็ยังคงมีสิทธิเช่นเดิม พึงสังเกตว่าการที่มาตรา287บัญญัติให้มาตรา287นี้อยู่ภายใต้บังคับมาตรา289อยู่ด้วยนั้นมิได้หมายความว่าถ้าไม่ยื่นก่อนการขายทอดตลาดจะทำให้สิทธิรับจำนองอันเป็นทรัพยสิทธินั้นระงับสิ้นไปแต่หมายความว่าต้องยื่นต่อศาลเพื่อเอาเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดก่อนเอาทรัพย์สินที่จำนองขายทอดตลาดเท่านั้น ด้วยเหตุดังกล่าวศาลจะมาสั่งให้สิทธิรับจำนองระงับสิ้นไปหาได้ไม่โดยจะไปสั่งว่าผู้รับจำนองไม่มีสิทธิขอให้เอาเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดมาชำระหนี้จำนองของผู้รับจำนองก่อนดังนี้ไม่อาจทำได้ถ้าให้สั่งได้คำสั่งศาลก็จะเหนือหรือยิ่งใหญ่กว่ากฎหมายเสียอีกซึ่งเป็นไปไม่ได้ (5)ฉะนั้นการที่ผู้รับจำนองไม่ได้ยื่นคำร้องขอต่อศาลก่อนเอาทรัพย์สินจำนองออกขายทอดตลาดจึงไม่ทำให้สิทธิของผู้รับจำนองหมดสิ้นไปเมื่อขายทอดตลาดโดยปลอดจำนองก็ต้องชำระหนี้จำนองให้แก่ผู้รับจำนองก่อนเจ้าหนี้อื่นๆตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา702วรรค2และประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา287,289วรรคแรก ที่ผู้ร้องซึ่งเป็นผู้รับจำนองยื่นคำร้องว่าการขายทอดตลาดโดยปลอดจำนองมิใช่การปลดจำนองสัญญาจำนองไม่ระงับยังมีฐานะเป็นผู้รับจำนองมีสิทธิได้รับเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดที่ดินจำนองก่อนโจทก์และผู้ร้องขอเฉลี่ยขอให้กันเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดที่ดินจำนองชำระหนี้จำนองส่วนของผู้ร้องก่อนจึงเป็นการถูกต้องและชอบด้วยกฎหมาย (6)ด้วยเหตุดังกล่าวข้างต้นคำพิพากษาของศาลฎีกาที่พิพากษาตอนแรก(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1995/2535)จึงคลาดเคลื่อนเพราะขัดต่อหลักกฎหมายและตัวบทกฎหมายซึ่งควรพิพากษาแต่เพียงว่าให้ยกคำร้องของผู้ร้องผู้รับจำนองเท่านั้น(คำพิพากษาศาลฎีกาที่684/2513,3043/2528)ไม่ควรที่จะก้าวล่วงไปสั่งถึงขนาดที่ว่า"ผู้ร้องย่อมไม่มีสิทธิขอให้เอาเงินที่ได้มาจากการขายทอดตลาดทรัพย์ที่จำนองของจำเลยที่2มาชำระหนี้จำนองของผู้ร้องก่อนเจ้าหนี้รายอื่น"หรือจะพิพากษาเป็นให้ยกคำร้องโดยอ้างว่าเนื่องจากไม่ยื่นก่อนการขายทอดตลาดตามมาตรา289วรรค2แต่ไม่ตัดสิทธิที่จะยื่นคำร้องขอบังคับตามสิทธิของผู้ร้องผู้รับจำนองตามมาตรา287หรือจะไม่พิพากษายกคำร้องแต่พิพากษาว่าแม้จะไม่ได้ยื่นก่อนขายทอดตลาดก็ตามก็ให้ถือว่าเป็นการยื่นขอบังคับตามสิทธิของผู้ร้องผู้รับจำนองตามมาตรา287อย่างไรก็ตามก่อนที่จะมีคำสั่งคำพิพากษาดังนี้ผู้เขียนคำสั่งคำพิพากษาก็ต้องเข้าใจหลักกฎหมายเกี่ยวกับสิทธิรับจำนองซึ่งเป็นทรัพยสิทธิและความระงับแห่งสิทธิรับจำนองเป็นอย่างดีเสียก่อน (7)ย้อนไปพิจารณาปัญหาตอนแรกมีข้อน่าคิดว่าตามที่ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา289วรรค2บัญญัติว่าให้ยื่นคำร้องก่อนเอาทรัพย์สินออกขายทอดตลาดจะบัญญัติไว้ทำไมเล่าก็คงตอบได้ว่าเพื่อให้เจ้าหนี้ผู้รับจำนองได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายโดยให้ได้รับการจัดสรรการชำระหนี้ก่อนเจ้าหนี้รายอื่นให้เสร็จสิ้นไปเสียทีเดียวจะเป็นการสะดวกและดีกว่าให้ผู้รับจำนองไปฟ้องบังคับจำนองแก่ผู้ซื้อจากการขายทอดตลาดในภายหลังฯลฯแต่ถ้าไม่ยื่นคำร้องขอเข้ามาหรือยื่นเข้ามาล่าช้าซึ่งอาจมิใช่ความผิดของเจ้าหนี้ผู้รับจำนองก็ได้ก็มิได้หมายความว่าสิทธิของผู้รับจำนองจะเสื่อมเสียหรือระงับสิ้นไปดังกล่าวข้างต้นจะเอาเหตุที่มิได้ยื่นหรือยื่นล่าช้ามาทำลายหลักความเป็นทรัพยสิทธิของสิทธิรับจำนองหาได้ไม่ยังคงมีสิทธิตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา702อันเป็นกฎหมายส่วนสารบัญญัติและพิจารณาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งอันเป็นกฎหมายส่วนวิธีสบัญญัติผู้ร้องซึ่งเป็นผู้รับจำนองก็ยังอาจยื่นคำร้องบังคับตามสิทธิของตนได้อีกตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา287ซึ่งยืนยันสอดคล้องกับหลักส่วนสารบัญญัติซึ่งบัญญัติไว้ก่อนมาตรา289อันเป็นวิธีการปฏิบัติที่จะได้รับการชำระหนี้จากทรัพย์สินที่จำนอง (8)มีปัญหาทางกฎหมายวิธีพิจารณาความเหมือนกันว่าจะเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำหรือไม่ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา144บัญญัติว่า"เมื่อศาลใดมีคำพิพากษาหรือคำสั่งวินิจฉัยชี้ขาดคดีหรือในประเด็นข้อใดแห่งคดีแล้วห้ามมิให้ดำเนินกระบวนพิจารณาในศาลนั้นอันเกี่ยวกับคดีหรือประเด็นที่ได้วินิจฉัยชี้ขาดแล้วนั้น" คดีนี้ตอนแรกผู้ร้องผู้รับจำนองได้ยื่นคำร้องขอภายหลังที่มีการขายทอดตลาดศาลชั้นต้นสั่งยกคำร้องอ้างว่าไม่มีสิทธิได้รับชำระหนี้ก่อนผู้ร้องอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับโจทก์และผู้ร้องขอเฉลี่ยฎีกาศาลฎีกาพิพากษากลับให้ยกคำร้องของผู้ร้องอ้างว่าผู้ร้องไม่มีสิทธิฯลฯ(คำพิพากษาศาลฎีกาผูกพันผู้ร้องผู้รับจำนองแน่ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา145)ซึ่งต่อมาผู้ร้องได้มายื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้นหลังจากที่โจทก์และผู้ร้องขอเฉลี่ยได้ยื่นคำร้องขอเฉลี่ยแล้วอีกว่าผู้ร้องยังมีฐานะเป็นผู้รับจำนองมีสิทธิได้รับเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดขอให้กันเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดที่ดินจำนองชำระหนี้จำนองส่วนของผู้ร้องก่อนส่วนคำร้องของโจทก์และผู้ร้องขอเฉลี่ยนั้นให้ยกคำร้องจึงได้มีการอุทธรณ์ฎีกากันต่อมาดังนี้ศาลทุกชั้นศาลคงถือว่าการยื่นคำร้องของผู้ร้องต่อศาลชั้นต้นตอนหลังไม่เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำเพราะมิใช่กรณีศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาหรือคำสั่งชี้ขาดคดีหรือในประเด็นข้อใดแห่งคดีจึงทำให้เกิดผลแปลกประหลาดขึ้นมาคือมีคำพิพากษาศาลฎีกา2ฉบับในคดีเดียวกันเรื่องเดียวกันซ้ำยังขัดแย้งกันเองด้วยคำพิพากษาศาลฎีกาที่1779-1780/2535กับคำพิพากษาศาลฎีกาที่3655/2538ตามที่บันทึกนี้ แต่ถ้าหากไปถือว่าเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำก็จะไม่มีคดีขึ้นมาสู่การวินิจฉัยของศาลชั้นต้นศาลอุทธรณ์และศาลฎีกาอีกเป็นครั้งที่2การที่ผู้ร้องผู้รับจำนองยื่นคำร้องครั้งหลังมีผลทำให้ศาลฎีกาพิพากษายืนตามศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์โดยวินิจฉัยกลับคำพิพากษาศาลฎีกาเดิมไปว่าการที่ผู้ร้องผู้รับจำนองไม่ได้ยื่นคำร้องก่อนเอาทรัพย์สินจำนองขายทอดตลาดไม่เป็นเหตุให้ผู้ร้องผู้รับจำนองหมดสิทธิในฐานะผู้รับจำนองอันเป็นการชอบด้วยหลักกฎหมายลักษณะสิทธิจำนองซึ่งเป็นเรื่องที่มีความสำคัญอย่างยิ่งจึงถือได้ว่าคำพิพากษาศาลฎีกาที่1779-1780/2535เป็นต้นเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดคำพิพากษาศาลฎีกาที่3655/2538ตามที่บันทึกนี้ในภายหลัง ?ไพจิตรปุญญพันธุ์?คำพิพากษา: คดี นี้ สืบเนื่อง มาจาก ศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ จำเลย ทั้ง สอง ชำระหนี้โจทก์ ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความ แต่ จำเลย ทั้ง สอง มิได้ ชำระหนี้ตาม คำพิพากษา ดังกล่าว แก่ โจทก์ โจทก์ จึง นำ เจ้าพนักงาน บังคับคดียึด ที่ดิน โฉนด เลขที่ 35778 พร้อม สิ่งปลูกสร้าง ของ จำเลย ที่ 2ซึ่ง จำนอง ประกันหนี้ ตาม สัญญา เบิกเงินเกินบัญชี ไว้ แก่ ผู้ร้องเจ้าพนักงาน บังคับคดี ได้ ขายทอดตลาด โดย ปลอด จำนอง เมื่อ วันที่ 25กันยายน 2532 โจทก์ เป็น ผู้ประมูล ได้ ใน ราคา 460,000 บาท ผู้ร้องใน ฐานะ เจ้าหนี้ จำนอง ได้ ยื่น คำร้องขอ รับชำระหนี้ จำนอง ก่อนเจ้าหนี้ อื่น เมื่อ วันที่ 25 มกราคม 2533 ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ว่าผู้ร้อง ยื่น คำร้อง เมื่อ พ้น ระยะเวลา ตาม ที่ กฎหมาย กำหนด ไว้ ไม่มีสิทธิ ได้รับ ชำระหนี้ ก่อน เจ้าหนี้ ราย อื่น ให้ยก คำร้อง ผู้ร้อง อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษากลับ ให้ ผู้ร้อง ได้รับ ชำระหนี้ จำนอง ก่อนเจ้าหนี้ ตาม คำร้อง โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัย ว่า ผู้ร้อง มา ยื่น คำร้องขอ รับชำระหนี้ จำนอง ก่อน เจ้าหนี้ อื่นโดย ยื่น ใน วันที่ 25 มกราคม 2533 ซึ่ง เป็น เวลา ภายหลัง ที่ ได้ มีการ ขายทอดตลาด ทรัพย์ที่จำนอง แล้ว จึง เป็น การ ยื่น เมื่อ พ้น กำหนดเวลา ตาม กฎหมาย ผู้ร้อง ย่อม ไม่มี สิทธิ ขอให้ เอา เงิน ที่ ได้ มาจากการ ขายทอดตลาด ทรัพย์ที่จำนอง ของ จำเลย ที่ 2 มา ชำระหนี้ จำนอง ของผู้ร้อง ก่อน เจ้าหนี้ ราย อื่น พิพากษากลับ ให้ยก คำร้องขอ งผู้ร้องโจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ต่าง ยื่น คำร้อง ว่า เจ้าพนักงานบังคับคดี ประวิง การ จ่ายเงิน แก่ โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ขอให้มี คำสั่ง ให้ เจ้าพนักงาน บังคับคดี จ่ายเงิน ที่ ได้ จาก การ ขายทอดตลาดแก่ โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ตาม ส่วนผู้ร้อง ยื่น คำร้อง ว่า ผู้ร้อง ยัง มี ฐานะ เป็น ผู้รับจำนอง มีสิทธิได้รับ เงิน ที่ ได้ จาก การ ขายทอดตลาด ที่ดิน จำนอง ก่อน โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ขอให้ กัน เงิน ที่ ได้ จาก การ ขายทอดตลาด ที่ดิน จำนองชำระหนี้ จำนอง ส่วน ของ ผู้ร้อง ก่อนศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ว่า โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ จะ ขอรับเงิน โดย กระทบ กระเทือน สิทธิ ของ ผู้รับจำนอง ตาม ประมวล กฎหมาย วิธีพิจารณาความ แพ่ง มาตรา 287 หาได้ไม่ ให้ยก คำร้องโจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืนโจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี มี ปัญหา ว่า ผู้ร้อง ใน ฐานะ ผู้รับจำนองหมด สิทธิ ใน เงิน ที่ ได้ จาก การ ขาย ทรัพย์สิน จำนอง หรือไม่ ประมวล กฎหมายวิธีพิจารณา ความ แพ่ง มาตรา 289 วรรคหนึ่ง และ วรรคสอง บัญญัติ ว่า"ถ้า บุคคล ใด ชอบ ที่ จะ บังคับ การ ชำระหนี้ เอา จาก ทรัพย์สิน ของ ลูกหนี้ตาม คำพิพากษา ที่ เจ้าพนักงาน บังคับคดี ได้ ยึด ไว้ หรือ ชอบ ที่ จะ ได้เงิน ที่ ขาย หรือ จำหน่าย ทรัพย์สิน เหล่านั้น ได้ โดย อาศัย อำนาจ แห่งการ จำนอง ที่ อาจ บังคับ ได้ ก็ ดี หรือ อาศัย อำนาจ แห่ง บุริมสิทธิ ก็ ดีบุคคล นั้น อาจ ยื่น คำร้องขอ ต่อ ศาล ที่ ออกหมาย บังคับคดี ให้ เอา เงินที่ ได้ มา นั้น ชำระหนี้ ตน ก่อน เจ้าหนี้ อื่น ๆ ตาม บทบัญญัติ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ใน กรณี ที่ อาจ บังคับ เอา ทรัพย์สิน ซึ่งจำนอง หลุด ผู้รับจำนอง จะ มี คำขอ ดังกล่าว ข้างต้น ให้ เอา ทรัพย์สินซึ่ง จำนอง นั้น หลุด ก็ ได้ใน กรณี จำนอง อสังหาริมทรัพย์ หรือ บุริมสิทธิ เหนืออสังหาริมทรัพย์ อัน ได้ ไป จดทะเบียน ไว้ นั้น ให้ ยื่น คำร้องขอ ก่อนเอา ทรัพย์สิน นั้น ออก ขายทอดตลาด ส่วน ใน กรณี อื่น ๆ ให้ ยื่น คำร้องขอเสีย ก่อน ส่ง คำบอกกล่าว ตาม ที่ บัญญัติ ไว้ ใน มาตรา 319"บทบัญญัติ ดังกล่าว ใน วรรคหนึ่ง ให้สิทธิ แก่ ผู้รับจำนอง ที่จะ เลือก ว่า ให้ นำ ทรัพย์สิน จำนอง ออก ขาย โดย ปลอด จำนอง แล้ว นำ เงินที่ ได้ จาก การ ขาย มา ชำระหนี้ ตน ก่อน เจ้าหนี้ อื่น ก็ ได้ แต่ อย่างไรก็ ตาม หาก ผู้รับจำนอง ไม่ประสงค์ จะ ใช้ สิทธิ บังคับจำนอง ก็ อาจ ให้ขาย ทรัพย์ นั้น โดย ติด จำนอง ก็ ได้ เพราะ การ บังคับคดี แก่ ทรัพย์สินไม่ กระทบ กระทั่ง ถึง สิทธิจำนอง ซึ่ง ผู้รับจำนอง อาจ ร้องขอ ให้ บังคับเหนือ ทรัพย์สิน นั้น ได้ ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 287 และ ใน กรณี จำนอง อสังหาริมทรัพย์ วรรคสอง ของ มาตรา 289ได้ บัญญัติ ให้ ผู้รับจำนอง ยื่น คำร้อง เสีย ก่อน เอา ทรัพย์สิน นั้นออก ขายทอดตลาด ทั้งนี้ เพื่อ เจ้าพนักงาน บังคับคดี จะ ได้ ดำเนินการไป ได้ โดย ถูกต้อง ตาม เจตนา ของ ผู้รับจำนอง การ ที่ ผู้ร้อง ซึ่ง เป็นผู้รับจำนอง ไม่ได้ ยื่น คำร้องขอ ต่อ ศาล ก่อน เอา ทรัพย์สิน จำนอง ออกขายทอดตลาด จึง หา เป็นเหตุ ให้ ผู้ร้อง หมด สิทธิ ใน ฐานะ ผู้รับจำนองไป ไม่ นอกจาก นี้ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 732 ยัง ได้บัญญัติ ไว้ ด้วย ว่า ทรัพย์สิน ซึ่ง จำนอง ขายทอดตลาด ได้ เงิน เป็น จำนวนสุทธิ เท่าใด ให้ จัด ใช้ แก่ ผู้รับจำนอง ก่อน ด้วย ฉะนั้น เมื่อ เอาทรัพย์สิน จำนอง ออก ขายทอดตลาด โดย ปลอด จำนอง แล้ว ก็ จำต้อง ชำระหนี้จำนอง ให้ แก่ ผู้ร้อง ใน ฐานะ ผู้รับจำนอง ก่อน ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืนตาม คำสั่งศาล ชั้นต้น มา ชอบแล้ว ฎีกา ของ โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3655/2538นาย ชัยวัฒน์ หวังพิริยะพานิชโจทก์ธนาคาร กรุงศรีอยุธยา จำกัดผู้ร้องผู้ร้องขอเฉลี่ยผู้ร้องนาย ปอบุ้น แซ่ตั้งผู้ร้องห้างหุ้นส่วนจำกัด ขจิตตรานนท์ก่อสร้าง กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 732 ป.วิ.พ. ม. 289ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา289วรรคแรกให้สิทธิแก่ผู้รับจำนองที่จะเลือกว่าให้นำทรัพย์สินจำนองออกขายโดยปลอดจำนองแล้วนำเงินที่ได้มาชำระหนี้ตนก่อนเจ้าหนี้อื่นก็ได้ส่วนวรรคสองได้บัญญัติเพื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีจะได้ดำเนินการไปได้โดยถูกต้องตามเจตนาของผู้รับจำนองการที่ผู้รับจำนองไม่ได้ยื่นคำร้องขอต่อศาลก่อนเอาทรัพย์สินจำนองออกขายทอดตลาดหาทำให้หมดสิทธิในฐานะผู้รับจำนองไม่ฉะนั้นเมื่อเอาทรัพย์สินจำนองออกขายทอดตลาดโดยปลอดจำนองแล้วก็ต้องชำระหนี้จำนองให้แก่ผู้รับจำนองก่อนคดี นี้ สืบเนื่อง มาจาก ศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ จำเลย ทั้ง สอง ชำระหนี้โจทก์ ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความ แต่ จำเลย ทั้ง สอง มิได้ ชำระหนี้ตาม คำพิพากษา ดังกล่าว แก่ โจทก์ โจทก์ จึง นำ เจ้าพนักงาน บังคับคดียึด ที่ดิน โฉนด เลขที่ 35778 พร้อม สิ่งปลูกสร้าง ของ จำเลย ที่ 2ซึ่ง จำนอง ประกันหนี้ ตาม สัญญา เบิกเงินเกินบัญชี ไว้ แก่ ผู้ร้องเจ้าพนักงาน บังคับคดี ได้ ขายทอดตลาด โดย ปลอด จำนอง เมื่อ วันที่ 25กันยายน 2532 โจทก์ เป็น ผู้ประมูล ได้ ใน ราคา 460,000 บาท ผู้ร้องใน ฐานะ เจ้าหนี้ จำนอง ได้ ยื่น คำร้องขอ รับชำระหนี้ จำนอง ก่อนเจ้าหนี้ อื่น เมื่อ วันที่ 25 มกราคม 2533 ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ว่าผู้ร้อง ยื่น คำร้อง เมื่อ พ้น ระยะเวลา ตาม ที่ กฎหมาย กำหนด ไว้ ไม่มีสิทธิ ได้รับ ชำระหนี้ ก่อน เจ้าหนี้ ราย อื่น ให้ยก คำร้อง ผู้ร้อง อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษากลับ ให้ ผู้ร้อง ได้รับ ชำระหนี้ จำนอง ก่อนเจ้าหนี้ ตาม คำร้อง โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัย ว่า ผู้ร้อง มา ยื่น คำร้องขอ รับชำระหนี้ จำนอง ก่อน เจ้าหนี้ อื่นโดย ยื่น ใน วันที่ 25 มกราคม 2533 ซึ่ง เป็น เวลา ภายหลัง ที่ ได้ มีการ ขายทอดตลาด ทรัพย์ที่จำนอง แล้ว จึง เป็น การ ยื่น เมื่อ พ้น กำหนดเวลา ตาม กฎหมาย ผู้ร้อง ย่อม ไม่มี สิทธิ ขอให้ เอา เงิน ที่ ได้ มาจากการ ขายทอดตลาด ทรัพย์ที่จำนอง ของ จำเลย ที่ 2 มา ชำระหนี้ จำนอง ของผู้ร้อง ก่อน เจ้าหนี้ ราย อื่น พิพากษากลับ ให้ยก คำร้องขอ งผู้ร้องโจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ต่าง ยื่น คำร้อง ว่า เจ้าพนักงานบังคับคดี ประวิง การ จ่ายเงิน แก่ โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ขอให้มี คำสั่ง ให้ เจ้าพนักงาน บังคับคดี จ่ายเงิน ที่ ได้ จาก การ ขายทอดตลาดแก่ โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ตาม ส่วนผู้ร้อง ยื่น คำร้อง ว่า ผู้ร้อง ยัง มี ฐานะ เป็น ผู้รับจำนอง มีสิทธิได้รับ เงิน ที่ ได้ จาก การ ขายทอดตลาด ที่ดิน จำนอง ก่อน โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ขอให้ กัน เงิน ที่ ได้ จาก การ ขายทอดตลาด ที่ดิน จำนองชำระหนี้ จำนอง ส่วน ของ ผู้ร้อง ก่อนศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ว่า โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ จะ ขอรับเงิน โดย กระทบ กระเทือน สิทธิ ของ ผู้รับจำนอง ตาม ประมวล กฎหมาย วิธีพิจารณาความ แพ่ง มาตรา 287 หาได้ไม่ ให้ยก คำร้องโจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืนโจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี มี ปัญหา ว่า ผู้ร้อง ใน ฐานะ ผู้รับจำนองหมด สิทธิ ใน เงิน ที่ ได้ จาก การ ขาย ทรัพย์สิน จำนอง หรือไม่ ประมวล กฎหมายวิธีพิจารณา ความ แพ่ง มาตรา 289 วรรคหนึ่ง และ วรรคสอง บัญญัติ ว่า"ถ้า บุคคล ใด ชอบ ที่ จะ บังคับ การ ชำระหนี้ เอา จาก ทรัพย์สิน ของ ลูกหนี้ตาม คำพิพากษา ที่ เจ้าพนักงาน บังคับคดี ได้ ยึด ไว้ หรือ ชอบ ที่ จะ ได้เงิน ที่ ขาย หรือ จำหน่าย ทรัพย์สิน เหล่านั้น ได้ โดย อาศัย อำนาจ แห่งการ จำนอง ที่ อาจ บังคับ ได้ ก็ ดี หรือ อาศัย อำนาจ แห่ง บุริมสิทธิ ก็ ดีบุคคล นั้น อาจ ยื่น คำร้องขอ ต่อ ศาล ที่ ออกหมาย บังคับคดี ให้ เอา เงินที่ ได้ มา นั้น ชำระหนี้ ตน ก่อน เจ้าหนี้ อื่น ๆ ตาม บทบัญญัติ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ใน กรณี ที่ อาจ บังคับ เอา ทรัพย์สิน ซึ่งจำนอง หลุด ผู้รับจำนอง จะ มี คำขอ ดังกล่าว ข้างต้น ให้ เอา ทรัพย์สินซึ่ง จำนอง นั้น หลุด ก็ ได้ใน กรณี จำนอง อสังหาริมทรัพย์ หรือ บุริมสิทธิ เหนืออสังหาริมทรัพย์ อัน ได้ ไป จดทะเบียน ไว้ นั้น ให้ ยื่น คำร้องขอ ก่อนเอา ทรัพย์สิน นั้น ออก ขายทอดตลาด ส่วน ใน กรณี อื่น ๆ ให้ ยื่น คำร้องขอเสีย ก่อน ส่ง คำบอกกล่าว ตาม ที่ บัญญัติ ไว้ ใน มาตรา 319"บทบัญญัติ ดังกล่าว ใน วรรคหนึ่ง ให้สิทธิ แก่ ผู้รับจำนอง ที่จะ เลือก ว่า ให้ นำ ทรัพย์สิน จำนอง ออก ขาย โดย ปลอด จำนอง แล้ว นำ เงินที่ ได้ จาก การ ขาย มา ชำระหนี้ ตน ก่อน เจ้าหนี้ อื่น ก็ ได้ แต่ อย่างไรก็ ตาม หาก ผู้รับจำนอง ไม่ประสงค์ จะ ใช้ สิทธิ บังคับจำนอง ก็ อาจ ให้ขาย ทรัพย์ นั้น โดย ติด จำนอง ก็ ได้ เพราะ การ บังคับคดี แก่ ทรัพย์สินไม่ กระทบ กระทั่ง ถึง สิทธิจำนอง ซึ่ง ผู้รับจำนอง อาจ ร้องขอ ให้ บังคับเหนือ ทรัพย์สิน นั้น ได้ ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 287 และ ใน กรณี จำนอง อสังหาริมทรัพย์ วรรคสอง ของ มาตรา 289ได้ บัญญัติ ให้ ผู้รับจำนอง ยื่น คำร้อง เสีย ก่อน เอา ทรัพย์สิน นั้นออก ขายทอดตลาด ทั้งนี้ เพื่อ เจ้าพนักงาน บังคับคดี จะ ได้ ดำเนินการไป ได้ โดย ถูกต้อง ตาม เจตนา ของ ผู้รับจำนอง การ ที่ ผู้ร้อง ซึ่ง เป็นผู้รับจำนอง ไม่ได้ ยื่น คำร้องขอ ต่อ ศาล ก่อน เอา ทรัพย์สิน จำนอง ออกขายทอดตลาด จึง หา เป็นเหตุ ให้ ผู้ร้อง หมด สิทธิ ใน ฐานะ ผู้รับจำนองไป ไม่ นอกจาก นี้ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 732 ยัง ได้บัญญัติ ไว้ ด้วย ว่า ทรัพย์สิน ซึ่ง จำนอง ขายทอดตลาด ได้ เงิน เป็น จำนวนสุทธิ เท่าใด ให้ จัด ใช้ แก่ ผู้รับจำนอง ก่อน ด้วย ฉะนั้น เมื่อ เอาทรัพย์สิน จำนอง ออก ขายทอดตลาด โดย ปลอด จำนอง แล้ว ก็ จำต้อง ชำระหนี้จำนอง ให้ แก่ ผู้ร้อง ใน ฐานะ ผู้รับจำนอง ก่อน ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืนตาม คำสั่งศาล ชั้นต้น มา ชอบแล้ว ฎีกา ของ โจทก์ และ ผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(จิระ บุญพจนสุนทร-วินัย วิมลเศรษฐ-ชูชาติ ศรีแสง)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1)คดีนี้ออกจะสับสนหน่อยคู่กรณีมีหลายฝ่ายนอกจากโจทก์จำเลยแล้วในชั้นบังคับคดีนี้ก็มีผู้ร้องซึ่งเป็นผู้รับจำนองและผู้ร้องขอเฉลี่ยหนี้ส่วนประเด็นตามที่โต้เถียงกันนั้นมีอยู่ว่าถ้าหากผู้ร้องซึ่งเป็นผู้รับจำนองมิได้ร้องขอต่อศาลที่ออกหมายบังคับคดีให้เอาเงินที่ได้มาจากการจำหน่ายทรัพย์สินที่จำนองชำระหนี้ก่อนเจ้าหนี้อื่นๆโดยยื่นคำร้องขอก่อนเอาทรัพย์สินนั้นออกขายทอดตลาดหมายความว่ายื่นคำร้องขอก็จริงแต่ล่าช้าไปโดยยื่นภายหลังที่มีการขายทอดตลาดทรัพย์สินที่จำนองแล้วไม่เป็นไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา289วรรค2ดังนี้ผู้รับจำนองจะสิ้นสิทธิรับชำระหนี้จากทรัพย์สินที่จำนองหรือไม่ข้อสำคัญเกี่ยวกับเรื่องนี้ก็คือศาลฎีกาได้วินิจฉัยข้อแย้งกันอย่างชัดแจ้งเป็นการขัดแย้งกันในคดีเดียวกันกรณีเดียวกันเสียอีกด้วยทั้งเป็นการขัดแย้งกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่1779-1780/2509,3332/2527ซึ่งมีมาก่อน (2)ก่อนคดีนี้มีคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยไว้ดังนี้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่1779-1780/2509ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา289วรรค2ให้อำนาจผู้รับจำนองที่จะยื่นคำร้องต่อศาลก่อนเอาทรัพย์สินนั้นออกขายทอดตลาดแต่ถ้าไม่ยื่นภายในกำหนดดังกล่าวก็หาทำให้ผู้รับจำนองหมดสิทธิไปไม่ดังนี้การบังคับคดีแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษาจึงไม่กระทบถึงบุริมสิทธิของผู้รับจำนองซึ่งอาจร้องขอให้บังคับเหนือทรัพย์สินที่จำนองได้ดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา287 คำพิพากษาศาลฎีกาที่3332/2527เมื่อมีการบังคับคดีขายทอดตลาดอสังหาริมทรัพย์ซึ่งติดจำนองไม่มีบทบัญญัติบังคับผู้รับจำนองให้จำต้องแสดงหลักฐานการเป็นหนี้หรือยอดหนี้ของผู้จำนองต่อเจ้าพนักงานบังคับคดีหรือต่อศาลเมื่อผู้รับจำนองไม่ประสงค์จะใช้สิทธิตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา289ซึ่งให้สิทธิแก่ผู้รับจำนองที่จะยื่นคำร้องขอก่อนเอาทรัพย์สินนั้นออกขายทอดตลาดในกรณีที่จะขอให้เอาเงินจากการขายทอดตลาดชำระแก่ผู้รับจำนองก่อนหรือจะเอาทรัพย์จำนองหลุดสิทธิของผู้รับจำนองหาได้ระงับไปไม่เพราะสัญญาจำนองระงับสิ้นไปก็เฉพาะกรณีที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา744เท่านั้นและจำนองเป็นทรัพยสิทธิติดไปกับตัวทรัพย์เสมอ คำพิพากษาศาลฎีกาที่1995/2535การยื่นคำร้องขอต่อศาลเพื่อให้เอาเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดทรัพย์จำนองของจำเลยมาชำระหนี้ของผู้ร้องก่อนเจ้าหนี้อื่นอันเป็นการใช้สิทธิตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา289วรรค2นั้นต้องยื่นก่อนเอาทรัพย์นั้นขายทอดตลาดดังนั้นเมื่อผู้ร้องมายื่นคำร้องขอรับชำระหนี้จำนองก่อนเจ้าหนี้อื่นภายหลังจากที่ได้มีการขายทอดตลาดทรัพย์จำนองแล้วจึงเป็นการยื่นเมื่อพ้นกำหนดเวลาตามกฎหมายผู้ร้องย่อมไม่มีสิทธิขอให้เอาเงินที่ได้มาจากการขายทอดตลาดทรัพย์จำนองของจำเลยมาชำระหนี้จำนองของผู้ร้องก่อนเจ้าหนี้รายอื่นได้(ฎีกาฉบับนี้้เป็นคดีชั้นศาลชั้นต้นคดีเดียวกับฎีกาที่บันทึกนี้) (3)ขอให้ผู้อ่านศึกษาคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับที่บันทึกนี้โดยตลอดเสียก่อนมิฉะนั้นจะไม่เข้าใจกรณีที่เป็นการยื่นคำร้องเมื่อพ้นกำหนดเวลาตามกฎหมายสรุปก็คือครั้งแรกตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่1995/2535ศาลฎีกาเห็นว่าผู้ร้องซึ่งเป็นผู้รับจำนองไม่มีสิทธิขอให้เอาเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดทรัพย์สินที่จำนองของจำเลยที่2มาชำระหนี้จำนองของผู้ร้องก่อนเจ้าหนี้รายอื่นเพราะได้ยื่นคำร้องเมื่อพ้นกำหนดเวลาตามกฎหมายศาลฎีกาคดีนี้ไม่ได้อ้างเลขฎีกาคดีก่อนเอาไว้แต่ตรวจพบปรากฏว่าเป็นคำพิพากษาศาลฎีกาที่1995/2535ดังกล่าวข้างต้นแต่ตอนที่คดีเดียวกันนี้ในชั้นบังคับคดีได้ขึ้นมาสู่ศาลฎีกาอีกครั้งหนึ่ง(ซึ่งศาลฎีกาจะต้องออกหมายเลขคดีในชั้นฎีกาเป็นคดีอีกเรื่องหนึ่งคือคำพิพากษาศาลฎีกาที่3655/2538ฉบับที่บันทึกนี้)โดยผู้ร้องผู้รับจำนองได้ยื่นคำร้องเป็นครั้งที่2(ดูบันทึกนี้ข้อ4)อันเนื่องมาจากโจทก์และผู้ร้องขอเฉลี่ยต่างยื่นคำร้องขอเฉลี่ยขอรับเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดจากเจ้าพนักงานบังคับคดีโดยอ้างว่าสิทธิของผู้ร้องซึ่งเป็นผู้รับจำนองที่จะได้รับเงินจากการขายทอดตลาดได้สิ้นสุดลงแล้วขอให้ศาลมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานบังคับคดีจ่ายเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดแก่โจทก์และผู้ร้องขอเฉลี่ยซึ่งศาลฎีกาในตอนหลังนี้ตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับที่3655/2538นี้เห็นว่าการที่ผู้ร้องซึ่งเป็นผู้รับจำนองไม่ได้ยื่นคำร้องก่อนเอาทรัพย์สินจำนองขายทอดตลาดไม่เป็นเหตุให้ผู้ร้องหมดสิทธิในฐานะผู้รับจำนองตรงกันข้ามคำวินิจฉัยตอนแรกตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่1995/2535แม้เป็นคำวินิจฉัยในคดีเดียวกัน(ของศาลชั้นต้นและศาลฎีกา)นอกจากนี้ศาลฎีกาตอนหลังนี้ยังอ้างประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา732เข้ามาอีกด้วยทั้งๆที่การอ้างมาตรา732นี้ก็ไม่มีผลอะไรในเชิงคดีเพราะการขายทอดตลาดทรัพย์สินซึ่งจำนองได้เงินสุทธิเท่าใดก็ต้องจัดให้แก่ผู้รับจำนองเรียงตามลำดับก่อนหลังอยู่แล้ว (4)ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา289วรรคแรกไม่ได้บัญญัติถึงการขายโดยปลอดจำนองการขายโดยปลอดจำนองเป็นวิธีการขายทรัพย์ที่จำนองเท่านั้นผู้ซื้อรับทรัพย์ไปโดยปลอดจำนองไม่มีข้อผูกพันใดๆไม่มีบัญญัติไว้ในกฎหมายแต่เป็นไปตามระเบียบการบังคับคดีของกระทรวงยุติธรรมที่ได้ออกตามกฎหมายที่ให้อำนาจไว้เท่านั้นการขายโดยปลอดจำนองจึงไม่ทำให้สิทธิรับจำนองของผู้รับจำนองระงับสิ้นไปสิทธิรับจำนองเป็นทรัพยสิทธิซึ่งก่อตั้งขึ้นโดยกฎหมาย(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1298,702)จะระงับสิ้นไปก็ต้องเป็นไปตามกฎหมายซึ่งบัญญัติไว้ในมาตรา744(คำพิพากษาศาลฎีกาที่3332/2527) ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา287ยังบัญญัติรับรองไว้อีกด้วยว่า"ภายใต้บังคับแห่งบทบัญญัติมาตรา288และ289บทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ว่าด้วยการบังคับคดีแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษานั้นย่อมไม่กระทบกระทั่งถึงบุริมสิทธิหรือสิทธิอื่นๆซึ่งบุคคลภายนอกอาจร้องขอให้บังคับเหนือทรัพย์สินนั้นได้ตามกฎหมาย"ดังนี้จะเห็นได้ว่าแม้มีการบังคับคดีขายทอดตลาดทรัพย์สินที่จำนองไปแล้วบุคคลภายนอกผู้รับจำนองก็ยังคงมีสิทธิเช่นเดิม พึงสังเกตว่าการที่มาตรา287บัญญัติให้มาตรา287นี้อยู่ภายใต้บังคับมาตรา289อยู่ด้วยนั้นมิได้หมายความว่าถ้าไม่ยื่นก่อนการขายทอดตลาดจะทำให้สิทธิรับจำนองอันเป็นทรัพยสิทธินั้นระงับสิ้นไปแต่หมายความว่าต้องยื่นต่อศาลเพื่อเอาเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดก่อนเอาทรัพย์สินที่จำนองขายทอดตลาดเท่านั้น ด้วยเหตุดังกล่าวศาลจะมาสั่งให้สิทธิรับจำนองระงับสิ้นไปหาได้ไม่โดยจะไปสั่งว่าผู้รับจำนองไม่มีสิทธิขอให้เอาเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดมาชำระหนี้จำนองของผู้รับจำนองก่อนดังนี้ไม่อาจทำได้ถ้าให้สั่งได้คำสั่งศาลก็จะเหนือหรือยิ่งใหญ่กว่ากฎหมายเสียอีกซึ่งเป็นไปไม่ได้ (5)ฉะนั้นการที่ผู้รับจำนองไม่ได้ยื่นคำร้องขอต่อศาลก่อนเอาทรัพย์สินจำนองออกขายทอดตลาดจึงไม่ทำให้สิทธิของผู้รับจำนองหมดสิ้นไปเมื่อขายทอดตลาดโดยปลอดจำนองก็ต้องชำระหนี้จำนองให้แก่ผู้รับจำนองก่อนเจ้าหนี้อื่นๆตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา702วรรค2และประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา287,289วรรคแรก ที่ผู้ร้องซึ่งเป็นผู้รับจำนองยื่นคำร้องว่าการขายทอดตลาดโดยปลอดจำนองมิใช่การปลดจำนองสัญญาจำนองไม่ระงับยังมีฐานะเป็นผู้รับจำนองมีสิทธิได้รับเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดที่ดินจำนองก่อนโจทก์และผู้ร้องขอเฉลี่ยขอให้กันเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดที่ดินจำนองชำระหนี้จำนองส่วนของผู้ร้องก่อนจึงเป็นการถูกต้องและชอบด้วยกฎหมาย (6)ด้วยเหตุดังกล่าวข้างต้นคำพิพากษาของศาลฎีกาที่พิพากษาตอนแรก(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1995/2535)จึงคลาดเคลื่อนเพราะขัดต่อหลักกฎหมายและตัวบทกฎหมายซึ่งควรพิพากษาแต่เพียงว่าให้ยกคำร้องของผู้ร้องผู้รับจำนองเท่านั้น(คำพิพากษาศาลฎีกาที่684/2513,3043/2528)ไม่ควรที่จะก้าวล่วงไปสั่งถึงขนาดที่ว่า"ผู้ร้องย่อมไม่มีสิทธิขอให้เอาเงินที่ได้มาจากการขายทอดตลาดทรัพย์ที่จำนองของจำเลยที่2มาชำระหนี้จำนองของผู้ร้องก่อนเจ้าหนี้รายอื่น"หรือจะพิพากษาเป็นให้ยกคำร้องโดยอ้างว่าเนื่องจากไม่ยื่นก่อนการขายทอดตลาดตามมาตรา289วรรค2แต่ไม่ตัดสิทธิที่จะยื่นคำร้องขอบังคับตามสิทธิของผู้ร้องผู้รับจำนองตามมาตรา287หรือจะไม่พิพากษายกคำร้องแต่พิพากษาว่าแม้จะไม่ได้ยื่นก่อนขายทอดตลาดก็ตามก็ให้ถือว่าเป็นการยื่นขอบังคับตามสิทธิของผู้ร้องผู้รับจำนองตามมาตรา287อย่างไรก็ตามก่อนที่จะมีคำสั่งคำพิพากษาดังนี้ผู้เขียนคำสั่งคำพิพากษาก็ต้องเข้าใจหลักกฎหมายเกี่ยวกับสิทธิรับจำนองซึ่งเป็นทรัพยสิทธิและความระงับแห่งสิทธิรับจำนองเป็นอย่างดีเสียก่อน (7)ย้อนไปพิจารณาปัญหาตอนแรกมีข้อน่าคิดว่าตามที่ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา289วรรค2บัญญัติว่าให้ยื่นคำร้องก่อนเอาทรัพย์สินออกขายทอดตลาดจะบัญญัติไว้ทำไมเล่าก็คงตอบได้ว่าเพื่อให้เจ้าหนี้ผู้รับจำนองได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายโดยให้ได้รับการจัดสรรการชำระหนี้ก่อนเจ้าหนี้รายอื่นให้เสร็จสิ้นไปเสียทีเดียวจะเป็นการสะดวกและดีกว่าให้ผู้รับจำนองไปฟ้องบังคับจำนองแก่ผู้ซื้อจากการขายทอดตลาดในภายหลังฯลฯแต่ถ้าไม่ยื่นคำร้องขอเข้ามาหรือยื่นเข้ามาล่าช้าซึ่งอาจมิใช่ความผิดของเจ้าหนี้ผู้รับจำนองก็ได้ก็มิได้หมายความว่าสิทธิของผู้รับจำนองจะเสื่อมเสียหรือระงับสิ้นไปดังกล่าวข้างต้นจะเอาเหตุที่มิได้ยื่นหรือยื่นล่าช้ามาทำลายหลักความเป็นทรัพยสิทธิของสิทธิรับจำนองหาได้ไม่ยังคงมีสิทธิตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา702อันเป็นกฎหมายส่วนสารบัญญัติและพิจารณาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งอันเป็นกฎหมายส่วนวิธีสบัญญัติผู้ร้องซึ่งเป็นผู้รับจำนองก็ยังอาจยื่นคำร้องบังคับตามสิทธิของตนได้อีกตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา287ซึ่งยืนยันสอดคล้องกับหลักส่วนสารบัญญัติซึ่งบัญญัติไว้ก่อนมาตรา289อันเป็นวิธีการปฏิบัติที่จะได้รับการชำระหนี้จากทรัพย์สินที่จำนอง (8)มีปัญหาทางกฎหมายวิธีพิจารณาความเหมือนกันว่าจะเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำหรือไม่ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา144บัญญัติว่า"เมื่อศาลใดมีคำพิพากษาหรือคำสั่งวินิจฉัยชี้ขาดคดีหรือในประเด็นข้อใดแห่งคดีแล้วห้ามมิให้ดำเนินกระบวนพิจารณาในศาลนั้นอันเกี่ยวกับคดีหรือประเด็นที่ได้วินิจฉัยชี้ขาดแล้วนั้น" คดีนี้ตอนแรกผู้ร้องผู้รับจำนองได้ยื่นคำร้องขอภายหลังที่มีการขายทอดตลาดศาลชั้นต้นสั่งยกคำร้องอ้างว่าไม่มีสิทธิได้รับชำระหนี้ก่อนผู้ร้องอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับโจทก์และผู้ร้องขอเฉลี่ยฎีกาศาลฎีกาพิพากษากลับให้ยกคำร้องของผู้ร้องอ้างว่าผู้ร้องไม่มีสิทธิฯลฯ(คำพิพากษาศาลฎีกาผูกพันผู้ร้องผู้รับจำนองแน่ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา145)ซึ่งต่อมาผู้ร้องได้มายื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้นหลังจากที่โจทก์และผู้ร้องขอเฉลี่ยได้ยื่นคำร้องขอเฉลี่ยแล้วอีกว่าผู้ร้องยังมีฐานะเป็นผู้รับจำนองมีสิทธิได้รับเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดขอให้กันเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดที่ดินจำนองชำระหนี้จำนองส่วนของผู้ร้องก่อนส่วนคำร้องของโจทก์และผู้ร้องขอเฉลี่ยนั้นให้ยกคำร้องจึงได้มีการอุทธรณ์ฎีกากันต่อมาดังนี้ศาลทุกชั้นศาลคงถือว่าการยื่นคำร้องของผู้ร้องต่อศาลชั้นต้นตอนหลังไม่เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำเพราะมิใช่กรณีศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาหรือคำสั่งชี้ขาดคดีหรือในประเด็นข้อใดแห่งคดีจึงทำให้เกิดผลแปลกประหลาดขึ้นมาคือมีคำพิพากษาศาลฎีกา2ฉบับในคดีเดียวกันเรื่องเดียวกันซ้ำยังขัดแย้งกันเองด้วยคำพิพากษาศาลฎีกาที่1779-1780/2535กับคำพิพากษาศาลฎีกาที่3655/2538ตามที่บันทึกนี้ แต่ถ้าหากไปถือว่าเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำก็จะไม่มีคดีขึ้นมาสู่การวินิจฉัยของศาลชั้นต้นศาลอุทธรณ์และศาลฎีกาอีกเป็นครั้งที่2การที่ผู้ร้องผู้รับจำนองยื่นคำร้องครั้งหลังมีผลทำให้ศาลฎีกาพิพากษายืนตามศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์โดยวินิจฉัยกลับคำพิพากษาศาลฎีกาเดิมไปว่าการที่ผู้ร้องผู้รับจำนองไม่ได้ยื่นคำร้องก่อนเอาทรัพย์สินจำนองขายทอดตลาดไม่เป็นเหตุให้ผู้ร้องผู้รับจำนองหมดสิทธิในฐานะผู้รับจำนองอันเป็นการชอบด้วยหลักกฎหมายลักษณะสิทธิจำนองซึ่งเป็นเรื่องที่มีความสำคัญอย่างยิ่งจึงถือได้ว่าคำพิพากษาศาลฎีกาที่1779-1780/2535เป็นต้นเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดคำพิพากษาศาลฎีกาที่3655/2538ตามที่บันทึกนี้ในภายหลัง ?ไพจิตรปุญญพันธุ์?