คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 598/2535หลักกฎหมาย: ลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คพิพาทกับตัวอย่างลายมือชื่อของโจทก์มีลักษณะและลวดลายการเขียนผิดกันชัดเจนหลายจุด ซึ่งหากใช้ความระมัดระวังในการตรวจก็จะเห็นได้ว่าเป็นลายมือชื่อของบุคคลคนละคนกัน การที่พนักงานของจำเลยที่ 1 ไม่ตรวจลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คพิพาทให้ถูกต้อง จึงเป็นการประมาทเลินเล่อในทางการที่จ้างของจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 1 ต้องรับผิดชดใช้เงินซึ่งได้จ่ายแก่ผู้นำเช็คพิพาทมาเบิกคืนให้โจทก์โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 2 และที่ 3 เป็นลูกจ้างของจำเลยที่ 1โดยจำเลยที่ 2 เป็นผู้จัดการ จำเลยที่ 3 เป็นสมุห์บัญชีธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด สาขาประตูช้างเผือก จังหวัดเชียงใหม่ของจำเลยที่ 1 โจทก์เป็นลูกค้าของจำเลยที่ 1 โดยมีเงินฝากอยู่ในธนาคารพาณิชย์ จำกัด สาขาประตูช้างเผือก ในบัญชีเงินฝากกระแสรายวันหรือบัญชีเดินสะพัด เลขบัญชีที่ 349 เมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม 2526 มีผู้นำเช็คในบัญชีของโจทก์ดังกล่าวเลขที่ 054376 ที่ถูกลักไปเขียนรายการและปลอมลายมือชื่อของโจทก์ไปเบิกเงินจำนวน 50,000 บาท จำเลยที่ 3 ด้วยการอนุมัติของจำเลยที่ 2 จ่ายเงินจำนวน 50,000 บาท ตามเช็คนั้นโดยไม่ตรวจสอบเปรียบเทียบลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คกับตัวอย่างลายมือชื่อของโจทก์ที่ให้ไว้ หากได้ตรวจสอบโดยละเอียดแล้วจะพบว่าลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คฉบับนั้นเป็นลายมือชื่อปลอมต่อมาเมื่อวันที่ 13 พฤษภาคม 2526 โจทก์ทราบเรื่องและบอกกล่าวให้จำเลยที่ 2 และที่ 3 ชดใช้เงินจำนวน 50,000 บาท แก่โจทก์แต่จำเลยที่ 2 และที่ 3 บ่ายเบี่ยง จำเลยที่ 2 และที่ 3กระทำดังกล่าวในทางการที่จ้างของจำเลยที่ 1 ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินพร้อมดอกเบี้ยแก่โจทก์จำเลยทั้งสามให้การว่า ลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คพิพาทเป็นลายมือชื่อที่แท้จริงของโจทก์ จำเลยที่ 2 และที่ 3 มิได้ประมาทเลินเล่อ ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 2พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยที่ 1 ชำระเงิน พร้อมดอกเบี้ยแก่โจทก์ จำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาตามฎีกาของจำเลยที่ 1 ว่าจำเลยที่ 1 ต้องรับผิดเพราะเหตุพนักงานของจำเลยที่ 1 ประมาทเลินเล่อในการจ่ายเงินตามเช็คพิพาทเอกสารหมาย จ.8 หรือไม่พิเคราะห์ลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คพิพาทเปรียบเทียบกับลายมือชื่อโจทก์ที่ปรากฏในกระดาษตัวอย่างลายมือชื่อของโจทก์ตามเอกสารหมาย จ.7 แล้ว เห็นว่า มีลักษณะและลวดลายการเขียนผิดกันชัดเจนหลายจุด เช่น สระอิ ไม้หันอากาศ และอักษรตัว ณ เป็นต้นซึ่งหากใช้ความระมัดระวังในการตรวจลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คพิพาทเปรียบเทียบกับที่ปรากฏในตัวอย่างลายมือชื่อของโจทก์ตามเอกสารหมาย จ.7 อีกเพียงเล็กน้อยก็จะเห็นได้ว่าเป็นลายมือชื่อของบุคคลคนละคนกัน นางเรณู หล่อเลิศสุนทร พยานจำเลยที่ 1ซึ่งเป็นผู้ช่วยสมุห์บัญชีจำเลยที่ 1 ผู้ตรวจเช็คพิพาทเบิกความว่าลายมือชื่อในเช็คพิพาทไม่เหมือนตัวอย่างลายมือชื่อในบัตรตัวอย่างเสียทีเดียว และจำเลยที่ 3 ซึ่งเป็นสมุห์บัญชี จำเลยที่ 1ขณะเกิดกรณีพิพาทก็เบิกความรับว่า ลายมือชื่อของโจทก์ในเช็คพิพาทกับตัวอย่างลายมือชื่อมีข้อแตกต่างกัน เมื่อคำนึงถึงจำนวนเงินที่สั่งจ่ายในเช็คจำนวน 50,000 บาทแล้ว เห็นว่า เป็นเงินจำนวนค่อนข้างสูง การที่พนักงานของจำเลยที่ 1 ไม่ตรวจลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คพิพาทให้ถูกต้องจึงเป็นการประมาทเลินเล่อในทางการที่จ้างของจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 1 ต้องรับผิดชดใช้เงินจำนวนดังกล่าวซึ่งได้จ่ายแก่ผู้นำเช็คพิพาทมาเบิกคืนให้โจทก์"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 598/2535นาย ชีวิน ตัณฑวณิชย์โจทก์ธนาคาร ไทย พาณิชย์ จำกัด กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 420, ม. 425ลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คพิพาทกับตัวอย่างลายมือชื่อของโจทก์มีลักษณะและลวดลายการเขียนผิดกันชัดเจนหลายจุด ซึ่งหากใช้ความระมัดระวังในการตรวจก็จะเห็นได้ว่าเป็นลายมือชื่อของบุคคลคนละคนกัน การที่พนักงานของจำเลยที่ 1 ไม่ตรวจลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คพิพาทให้ถูกต้อง จึงเป็นการประมาทเลินเล่อในทางการที่จ้างของจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 1 ต้องรับผิดชดใช้เงินซึ่งได้จ่ายแก่ผู้นำเช็คพิพาทมาเบิกคืนให้โจทก์โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 2 และที่ 3 เป็นลูกจ้างของจำเลยที่ 1โดยจำเลยที่ 2 เป็นผู้จัดการ จำเลยที่ 3 เป็นสมุห์บัญชีธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด สาขาประตูช้างเผือก จังหวัดเชียงใหม่ของจำเลยที่ 1 โจทก์เป็นลูกค้าของจำเลยที่ 1 โดยมีเงินฝากอยู่ในธนาคารพาณิชย์ จำกัด สาขาประตูช้างเผือก ในบัญชีเงินฝากกระแสรายวันหรือบัญชีเดินสะพัด เลขบัญชีที่ 349 เมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม 2526 มีผู้นำเช็คในบัญชีของโจทก์ดังกล่าวเลขที่ 054376 ที่ถูกลักไปเขียนรายการและปลอมลายมือชื่อของโจทก์ไปเบิกเงินจำนวน 50,000 บาท จำเลยที่ 3 ด้วยการอนุมัติของจำเลยที่ 2 จ่ายเงินจำนวน 50,000 บาท ตามเช็คนั้นโดยไม่ตรวจสอบเปรียบเทียบลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คกับตัวอย่างลายมือชื่อของโจทก์ที่ให้ไว้ หากได้ตรวจสอบโดยละเอียดแล้วจะพบว่าลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คฉบับนั้นเป็นลายมือชื่อปลอมต่อมาเมื่อวันที่ 13 พฤษภาคม 2526 โจทก์ทราบเรื่องและบอกกล่าวให้จำเลยที่ 2 และที่ 3 ชดใช้เงินจำนวน 50,000 บาท แก่โจทก์แต่จำเลยที่ 2 และที่ 3 บ่ายเบี่ยง จำเลยที่ 2 และที่ 3กระทำดังกล่าวในทางการที่จ้างของจำเลยที่ 1 ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินพร้อมดอกเบี้ยแก่โจทก์จำเลยทั้งสามให้การว่า ลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คพิพาทเป็นลายมือชื่อที่แท้จริงของโจทก์ จำเลยที่ 2 และที่ 3 มิได้ประมาทเลินเล่อ ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 2พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยที่ 1 ชำระเงิน พร้อมดอกเบี้ยแก่โจทก์ จำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาตามฎีกาของจำเลยที่ 1 ว่าจำเลยที่ 1 ต้องรับผิดเพราะเหตุพนักงานของจำเลยที่ 1 ประมาทเลินเล่อในการจ่ายเงินตามเช็คพิพาทเอกสารหมาย จ.8 หรือไม่พิเคราะห์ลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คพิพาทเปรียบเทียบกับลายมือชื่อโจทก์ที่ปรากฏในกระดาษตัวอย่างลายมือชื่อของโจทก์ตามเอกสารหมาย จ.7 แล้ว เห็นว่า มีลักษณะและลวดลายการเขียนผิดกันชัดเจนหลายจุด เช่น สระอิ ไม้หันอากาศ และอักษรตัว ณ เป็นต้นซึ่งหากใช้ความระมัดระวังในการตรวจลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คพิพาทเปรียบเทียบกับที่ปรากฏในตัวอย่างลายมือชื่อของโจทก์ตามเอกสารหมาย จ.7 อีกเพียงเล็กน้อยก็จะเห็นได้ว่าเป็นลายมือชื่อของบุคคลคนละคนกัน นางเรณู หล่อเลิศสุนทร พยานจำเลยที่ 1ซึ่งเป็นผู้ช่วยสมุห์บัญชีจำเลยที่ 1 ผู้ตรวจเช็คพิพาทเบิกความว่าลายมือชื่อในเช็คพิพาทไม่เหมือนตัวอย่างลายมือชื่อในบัตรตัวอย่างเสียทีเดียว และจำเลยที่ 3 ซึ่งเป็นสมุห์บัญชี จำเลยที่ 1ขณะเกิดกรณีพิพาทก็เบิกความรับว่า ลายมือชื่อของโจทก์ในเช็คพิพาทกับตัวอย่างลายมือชื่อมีข้อแตกต่างกัน เมื่อคำนึงถึงจำนวนเงินที่สั่งจ่ายในเช็คจำนวน 50,000 บาทแล้ว เห็นว่า เป็นเงินจำนวนค่อนข้างสูง การที่พนักงานของจำเลยที่ 1 ไม่ตรวจลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คพิพาทให้ถูกต้องจึงเป็นการประมาทเลินเล่อในทางการที่จ้างของจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 1 ต้องรับผิดชดใช้เงินจำนวนดังกล่าวซึ่งได้จ่ายแก่ผู้นำเช็คพิพาทมาเบิกคืนให้โจทก์"พิพากษายืน(อากาศ บำรุงชีพ-ชลิต ประไพศาล-ประสิทธิ์ แสนศิริ)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุธนาคารที่จ่ายเงินตามเช็คซึ่งมีลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายปลอมนั้นย่อมไม่ได้รับความคุ้มครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1009 อันเป็นกรณีที่ธนาคารจะได้รับความคุ้มครองเมื่อจ่ายเงินไปตามทางการค้าปกติโดยสุจริตและปราศจากประมาทเลินเล่อแม้จะมีลายมือชื่อผู้สลักหลังปลอม หรือลงโดยปราศจากอำนาจ ดังนั้นธนาคารที่จ่ายเงินไปโดยมีลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายปลอมในเช็คจึงไม่สามารถหักเงินจากเจ้าของบัญชี หรือต้องคืนเงินให้แก่เจ้าของบัญชีถ้าได้หักเงินจากบัญชีของบุคคลนั้นไว้แล้ว(คำพิพากษาฎีกาที่ 1634/24922492 ฎ.931, ที่ 1404/24942494ฎ.1128และที่1363/25162516ฎ.ธ.974) แต่คดีนี้โจทก์ฟ้องธนาคารผู้จ่ายเงินตามเช็คที่มีลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายปลอมตามกฎหมายลักษณะละเมิดโดยอ้างว่าผู้จัดการธนาคารปฏิบัติหน้าที่โดยความประมาทเลินเล่อเพราะไม่ตรวจดูลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คเปรียบเทียบกับตัวอย่างลายมือชื่อที่ผู้สั่งจ่ายได้ให้ไว้แก่ธนาคารอันเป็นการกระทำละเมิดในทางการที่จ้างซึ่งธนาคารในฐานะนายจ้างต้องร่วมรับผิดกับลูกจ้างในผลแห่งละเมิดซึ่งลูกจ้างได้กระทำไปในทางการที่จ้าง และศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่าธนาคารต้องรับผิดเพราะเหตุที่ผู้จัดการธนาคารซึ่งเป็นลูกจ้างได้กระทำละเมิดในทางการที่จ้างโดยประมาทเลินเล่อในการตรวจลายมือชื่อของผู้สั่งจ่าย การที่ธนาคารจ่ายเงินไปตามเช็คที่มีลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายปลอมนั้นเป็นการผิดสัญญาต่อเจ้าของบัญชีเงินฝาก เพราะความสัมพันธ์ระหว่างเจ้าของบัญชีหรือผู้สั่งจ่ายซึ่งเป็นผู้เคยค้ากับธนาคารนั้นเป็นเรื่องตามสัญญาเบิกเงินเกินบัญชี หรือสัญญาบัญชีเดินสะพัด ซึ่งธนาคารจะต้องจ่ายเงินก็เฉพาะเมื่อเจ้าของบัญชีสั่งจ่ายเงินเท่านั้น แต่การผิดสัญญาก็อาจเป็นการกระทำละเมิดได้ หากการผิดสัญญานั้นมีการกระทำโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่อต่อบุคคลอื่นโดยผิดกฎหมายให้เขาเสียหายแก่สิ่งต่าง ๆ ซึ่งรวมทั้งสิทธิอย่างหนึ่งอย่างใดตามมาตรา 420 เช่นธนาคารรับฝากเช็คของลูกค้าเข้าบัญชีแต่เก็บเงินไม่ได้และไม่ส่งคืนเช็คให้แก่ผู้ฝาก ซ้ำยังปล่อยให้เช็คสูญหายไปทำให้เสียหายเนื่องจากเช็คขาดอายุความ ธนาคารก็ต้องรับผิดชดใช้ค่าเสียหายจากการกระทำละเมิดนั้น (คำพิพากษาฎีกาที่ 865/25082508 ฎ.1276)หรือธนาคารคืนเช็คซึ่งเรียกเก็บเงินไม่ได้ให้แก่ผู้ที่มารับคืนซึ่งธนาคารไม่รู้จักมาก่อนเพียงแต่อ้างว่าเป็นลูกจ้างของผู้เคยค้าเท่านั้น ถือเป็นความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงซึ่งธนาคารต้องรับผิดในการกระทำละเมิด (คำพิพากษาฎีกาที่ 820/25182518 ฎ.735) อย่างไรก็ตาม การรับฝากเงินนั้นมีลักษณะพิเศษกว่าการรับฝากทรัพย์อื่น ๆ กล่าวคือเงินที่รับฝากย่อมตกเป็นของผู้รับฝากตามมาตรา 672 ซึ่งวางหลักไว้ว่าผู้รับฝากไม่ต้องคืนเงินอันเดียวกันกับที่ฝาก แต่ต้องคืนให้ครบจำนวน และแม้เงินฝากจะสูญหายไปโดยเหตุสุดวิสัยผู้รับฝากก็ต้องคืนเงินจำนวนดังกล่าว(คำพิพากษาฎีกาที่ 3076/25332533 ฎ.ส.(เล่มที่ 8)218) และเจ้าของเงินที่ถูกนำไปฝากย่อมไม่สามารถดำเนินการใด ๆ ต่อเงินตราอันเดียวกับที่ฝากไว้นั้นได้ เช่นนี้ เงินที่นำไปฝากธนาคารย่อมตกเป็นกรรมสิทธิ์ของธนาคาร หากไม่มีข้อตกลงให้ธนาคารส่งคืนเป็นเงินตราอันเดียวกันกับที่รับฝาก เมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีอายัดเงินดังกล่าวเงินที่ธนาคารส่งมาให้เจ้าพนักงานบังคับคดีจึงไม่จำเป็นต้องเป็นเงินตราอันเดียวกันกับที่จำเลยนำมาฝากทั้งไม่มีข้อเท็จจริงใด ๆ แสดงว่าเงินดังกล่าวเป็นเงินตราอันเดียวกับที่จำเลยเบิกไปจากผู้ร้องโดยทุจริต ผู้ร้องซึ่งถูกจำเลยหลอกลวงเบิกเงินไปไม่มีสิทธิขอให้ปล่อยทรัพย์(คำพิพากษาฎีกาที่ 752-753/25232523 ฎ.411) ด้วยเหตุดังกล่าวผู้รับฝากเงินจึงไม่มีหน้าที่ต้องดูแลเงินที่รับฝาก เพียงแต่ต้องส่งคืนเงินจำนวนที่รับฝากเท่านั้น ซึ่งแตกต่างจากกรณีที่ธนาคารรับฝากเช็คเพื่อเรียกเก็บเงินให้ผู้ฝาก ซึ่งผู้ฝากยังเป็นเจ้าของเช็คนั้นอยู่ และผู้รับฝากมีหน้าที่ต้องดูแลและส่งคืนเช็คให้หากเรียกเก็บเงินไม่ได้ ดังนั้นจึงอาจมีข้อโต้แย้งในเรื่องการรับฝากเงินได้ว่า เมื่อเงินตกเป็นของผู้รับฝากแล้วก็ไม่น่าจะต้องคำนึงถึงความประมาทเลินเล่อของผู้รับฝากในเรื่องการรับฝากทรัพย์เลย อนึ่งอายุความในการฟ้องคดีเรียกค่าเสียหายอันเกิดแต่มูลละเมิดนั้น มีกำหนดไม่เกินหนึ่งปี นับแต่วันที่ผู้เสียหายรู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้จะพึงต้องใช้ค่าสินไหมทดแทน แต่ไม่เกินสิบปีนับแต่วันทำละเมิด ตามมาตรา 448 ในขณะที่อายุความการฟ้องคดีธนาคารที่จ่ายเงินตามเช็คที่มีลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายปลอมนั้น ไม่มีกฎหมายลักษณะตั๋วเงินบัญญัติไว้โดยเฉพาะ จึงมีกำหนดไม่เกินสิบปีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 193/30 เสาวนีย์อัศวโรจน์จิตติคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 2 และที่ 3 เป็นลูกจ้างของจำเลยที่ 1โดยจำเลยที่ 2 เป็นผู้จัดการ จำเลยที่ 3 เป็นสมุห์บัญชีธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด สาขาประตูช้างเผือก จังหวัดเชียงใหม่ของจำเลยที่ 1 โจทก์เป็นลูกค้าของจำเลยที่ 1 โดยมีเงินฝากอยู่ในธนาคารพาณิชย์ จำกัด สาขาประตูช้างเผือก ในบัญชีเงินฝากกระแสรายวันหรือบัญชีเดินสะพัด เลขบัญชีที่ 349 เมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม 2526 มีผู้นำเช็คในบัญชีของโจทก์ดังกล่าวเลขที่ 054376 ที่ถูกลักไปเขียนรายการและปลอมลายมือชื่อของโจทก์ไปเบิกเงินจำนวน 50,000 บาท จำเลยที่ 3 ด้วยการอนุมัติของจำเลยที่ 2 จ่ายเงินจำนวน 50,000 บาท ตามเช็คนั้นโดยไม่ตรวจสอบเปรียบเทียบลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คกับตัวอย่างลายมือชื่อของโจทก์ที่ให้ไว้ หากได้ตรวจสอบโดยละเอียดแล้วจะพบว่าลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คฉบับนั้นเป็นลายมือชื่อปลอมต่อมาเมื่อวันที่ 13 พฤษภาคม 2526 โจทก์ทราบเรื่องและบอกกล่าวให้จำเลยที่ 2 และที่ 3 ชดใช้เงินจำนวน 50,000 บาท แก่โจทก์แต่จำเลยที่ 2 และที่ 3 บ่ายเบี่ยง จำเลยที่ 2 และที่ 3กระทำดังกล่าวในทางการที่จ้างของจำเลยที่ 1 ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินพร้อมดอกเบี้ยแก่โจทก์จำเลยทั้งสามให้การว่า ลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คพิพาทเป็นลายมือชื่อที่แท้จริงของโจทก์ จำเลยที่ 2 และที่ 3 มิได้ประมาทเลินเล่อ ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 2พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยที่ 1 ชำระเงิน พร้อมดอกเบี้ยแก่โจทก์ จำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาตามฎีกาของจำเลยที่ 1 ว่าจำเลยที่ 1 ต้องรับผิดเพราะเหตุพนักงานของจำเลยที่ 1 ประมาทเลินเล่อในการจ่ายเงินตามเช็คพิพาทเอกสารหมาย จ.8 หรือไม่พิเคราะห์ลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คพิพาทเปรียบเทียบกับลายมือชื่อโจทก์ที่ปรากฏในกระดาษตัวอย่างลายมือชื่อของโจทก์ตามเอกสารหมาย จ.7 แล้ว เห็นว่า มีลักษณะและลวดลายการเขียนผิดกันชัดเจนหลายจุด เช่น สระอิ ไม้หันอากาศ และอักษรตัว ณ เป็นต้นซึ่งหากใช้ความระมัดระวังในการตรวจลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คพิพาทเปรียบเทียบกับที่ปรากฏในตัวอย่างลายมือชื่อของโจทก์ตามเอกสารหมาย จ.7 อีกเพียงเล็กน้อยก็จะเห็นได้ว่าเป็นลายมือชื่อของบุคคลคนละคนกัน นางเรณู หล่อเลิศสุนทร พยานจำเลยที่ 1ซึ่งเป็นผู้ช่วยสมุห์บัญชีจำเลยที่ 1 ผู้ตรวจเช็คพิพาทเบิกความว่าลายมือชื่อในเช็คพิพาทไม่เหมือนตัวอย่างลายมือชื่อในบัตรตัวอย่างเสียทีเดียว และจำเลยที่ 3 ซึ่งเป็นสมุห์บัญชี จำเลยที่ 1ขณะเกิดกรณีพิพาทก็เบิกความรับว่า ลายมือชื่อของโจทก์ในเช็คพิพาทกับตัวอย่างลายมือชื่อมีข้อแตกต่างกัน เมื่อคำนึงถึงจำนวนเงินที่สั่งจ่ายในเช็คจำนวน 50,000 บาทแล้ว เห็นว่า เป็นเงินจำนวนค่อนข้างสูง การที่พนักงานของจำเลยที่ 1 ไม่ตรวจลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คพิพาทให้ถูกต้องจึงเป็นการประมาทเลินเล่อในทางการที่จ้างของจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 1 ต้องรับผิดชดใช้เงินจำนวนดังกล่าวซึ่งได้จ่ายแก่ผู้นำเช็คพิพาทมาเบิกคืนให้โจทก์"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 598/2535นาย ชีวิน ตัณฑวณิชย์โจทก์ธนาคาร ไทย พาณิชย์ จำกัด กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 420, ม. 425ลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คพิพาทกับตัวอย่างลายมือชื่อของโจทก์มีลักษณะและลวดลายการเขียนผิดกันชัดเจนหลายจุด ซึ่งหากใช้ความระมัดระวังในการตรวจก็จะเห็นได้ว่าเป็นลายมือชื่อของบุคคลคนละคนกัน การที่พนักงานของจำเลยที่ 1 ไม่ตรวจลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คพิพาทให้ถูกต้อง จึงเป็นการประมาทเลินเล่อในทางการที่จ้างของจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 1 ต้องรับผิดชดใช้เงินซึ่งได้จ่ายแก่ผู้นำเช็คพิพาทมาเบิกคืนให้โจทก์โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 2 และที่ 3 เป็นลูกจ้างของจำเลยที่ 1โดยจำเลยที่ 2 เป็นผู้จัดการ จำเลยที่ 3 เป็นสมุห์บัญชีธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด สาขาประตูช้างเผือก จังหวัดเชียงใหม่ของจำเลยที่ 1 โจทก์เป็นลูกค้าของจำเลยที่ 1 โดยมีเงินฝากอยู่ในธนาคารพาณิชย์ จำกัด สาขาประตูช้างเผือก ในบัญชีเงินฝากกระแสรายวันหรือบัญชีเดินสะพัด เลขบัญชีที่ 349 เมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม 2526 มีผู้นำเช็คในบัญชีของโจทก์ดังกล่าวเลขที่ 054376 ที่ถูกลักไปเขียนรายการและปลอมลายมือชื่อของโจทก์ไปเบิกเงินจำนวน 50,000 บาท จำเลยที่ 3 ด้วยการอนุมัติของจำเลยที่ 2 จ่ายเงินจำนวน 50,000 บาท ตามเช็คนั้นโดยไม่ตรวจสอบเปรียบเทียบลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คกับตัวอย่างลายมือชื่อของโจทก์ที่ให้ไว้ หากได้ตรวจสอบโดยละเอียดแล้วจะพบว่าลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คฉบับนั้นเป็นลายมือชื่อปลอมต่อมาเมื่อวันที่ 13 พฤษภาคม 2526 โจทก์ทราบเรื่องและบอกกล่าวให้จำเลยที่ 2 และที่ 3 ชดใช้เงินจำนวน 50,000 บาท แก่โจทก์แต่จำเลยที่ 2 และที่ 3 บ่ายเบี่ยง จำเลยที่ 2 และที่ 3กระทำดังกล่าวในทางการที่จ้างของจำเลยที่ 1 ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินพร้อมดอกเบี้ยแก่โจทก์จำเลยทั้งสามให้การว่า ลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คพิพาทเป็นลายมือชื่อที่แท้จริงของโจทก์ จำเลยที่ 2 และที่ 3 มิได้ประมาทเลินเล่อ ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 2พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยที่ 1 ชำระเงิน พร้อมดอกเบี้ยแก่โจทก์ จำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาตามฎีกาของจำเลยที่ 1 ว่าจำเลยที่ 1 ต้องรับผิดเพราะเหตุพนักงานของจำเลยที่ 1 ประมาทเลินเล่อในการจ่ายเงินตามเช็คพิพาทเอกสารหมาย จ.8 หรือไม่พิเคราะห์ลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คพิพาทเปรียบเทียบกับลายมือชื่อโจทก์ที่ปรากฏในกระดาษตัวอย่างลายมือชื่อของโจทก์ตามเอกสารหมาย จ.7 แล้ว เห็นว่า มีลักษณะและลวดลายการเขียนผิดกันชัดเจนหลายจุด เช่น สระอิ ไม้หันอากาศ และอักษรตัว ณ เป็นต้นซึ่งหากใช้ความระมัดระวังในการตรวจลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คพิพาทเปรียบเทียบกับที่ปรากฏในตัวอย่างลายมือชื่อของโจทก์ตามเอกสารหมาย จ.7 อีกเพียงเล็กน้อยก็จะเห็นได้ว่าเป็นลายมือชื่อของบุคคลคนละคนกัน นางเรณู หล่อเลิศสุนทร พยานจำเลยที่ 1ซึ่งเป็นผู้ช่วยสมุห์บัญชีจำเลยที่ 1 ผู้ตรวจเช็คพิพาทเบิกความว่าลายมือชื่อในเช็คพิพาทไม่เหมือนตัวอย่างลายมือชื่อในบัตรตัวอย่างเสียทีเดียว และจำเลยที่ 3 ซึ่งเป็นสมุห์บัญชี จำเลยที่ 1ขณะเกิดกรณีพิพาทก็เบิกความรับว่า ลายมือชื่อของโจทก์ในเช็คพิพาทกับตัวอย่างลายมือชื่อมีข้อแตกต่างกัน เมื่อคำนึงถึงจำนวนเงินที่สั่งจ่ายในเช็คจำนวน 50,000 บาทแล้ว เห็นว่า เป็นเงินจำนวนค่อนข้างสูง การที่พนักงานของจำเลยที่ 1 ไม่ตรวจลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คพิพาทให้ถูกต้องจึงเป็นการประมาทเลินเล่อในทางการที่จ้างของจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 1 ต้องรับผิดชดใช้เงินจำนวนดังกล่าวซึ่งได้จ่ายแก่ผู้นำเช็คพิพาทมาเบิกคืนให้โจทก์"พิพากษายืน(อากาศ บำรุงชีพ-ชลิต ประไพศาล-ประสิทธิ์ แสนศิริ)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุธนาคารที่จ่ายเงินตามเช็คซึ่งมีลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายปลอมนั้นย่อมไม่ได้รับความคุ้มครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1009 อันเป็นกรณีที่ธนาคารจะได้รับความคุ้มครองเมื่อจ่ายเงินไปตามทางการค้าปกติโดยสุจริตและปราศจากประมาทเลินเล่อแม้จะมีลายมือชื่อผู้สลักหลังปลอม หรือลงโดยปราศจากอำนาจ ดังนั้นธนาคารที่จ่ายเงินไปโดยมีลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายปลอมในเช็คจึงไม่สามารถหักเงินจากเจ้าของบัญชี หรือต้องคืนเงินให้แก่เจ้าของบัญชีถ้าได้หักเงินจากบัญชีของบุคคลนั้นไว้แล้ว(คำพิพากษาฎีกาที่ 1634/24922492 ฎ.931, ที่ 1404/24942494ฎ.1128และที่1363/25162516ฎ.ธ.974) แต่คดีนี้โจทก์ฟ้องธนาคารผู้จ่ายเงินตามเช็คที่มีลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายปลอมตามกฎหมายลักษณะละเมิดโดยอ้างว่าผู้จัดการธนาคารปฏิบัติหน้าที่โดยความประมาทเลินเล่อเพราะไม่ตรวจดูลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายในเช็คเปรียบเทียบกับตัวอย่างลายมือชื่อที่ผู้สั่งจ่ายได้ให้ไว้แก่ธนาคารอันเป็นการกระทำละเมิดในทางการที่จ้างซึ่งธนาคารในฐานะนายจ้างต้องร่วมรับผิดกับลูกจ้างในผลแห่งละเมิดซึ่งลูกจ้างได้กระทำไปในทางการที่จ้าง และศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่าธนาคารต้องรับผิดเพราะเหตุที่ผู้จัดการธนาคารซึ่งเป็นลูกจ้างได้กระทำละเมิดในทางการที่จ้างโดยประมาทเลินเล่อในการตรวจลายมือชื่อของผู้สั่งจ่าย การที่ธนาคารจ่ายเงินไปตามเช็คที่มีลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายปลอมนั้นเป็นการผิดสัญญาต่อเจ้าของบัญชีเงินฝาก เพราะความสัมพันธ์ระหว่างเจ้าของบัญชีหรือผู้สั่งจ่ายซึ่งเป็นผู้เคยค้ากับธนาคารนั้นเป็นเรื่องตามสัญญาเบิกเงินเกินบัญชี หรือสัญญาบัญชีเดินสะพัด ซึ่งธนาคารจะต้องจ่ายเงินก็เฉพาะเมื่อเจ้าของบัญชีสั่งจ่ายเงินเท่านั้น แต่การผิดสัญญาก็อาจเป็นการกระทำละเมิดได้ หากการผิดสัญญานั้นมีการกระทำโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่อต่อบุคคลอื่นโดยผิดกฎหมายให้เขาเสียหายแก่สิ่งต่าง ๆ ซึ่งรวมทั้งสิทธิอย่างหนึ่งอย่างใดตามมาตรา 420 เช่นธนาคารรับฝากเช็คของลูกค้าเข้าบัญชีแต่เก็บเงินไม่ได้และไม่ส่งคืนเช็คให้แก่ผู้ฝาก ซ้ำยังปล่อยให้เช็คสูญหายไปทำให้เสียหายเนื่องจากเช็คขาดอายุความ ธนาคารก็ต้องรับผิดชดใช้ค่าเสียหายจากการกระทำละเมิดนั้น (คำพิพากษาฎีกาที่ 865/25082508 ฎ.1276)หรือธนาคารคืนเช็คซึ่งเรียกเก็บเงินไม่ได้ให้แก่ผู้ที่มารับคืนซึ่งธนาคารไม่รู้จักมาก่อนเพียงแต่อ้างว่าเป็นลูกจ้างของผู้เคยค้าเท่านั้น ถือเป็นความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงซึ่งธนาคารต้องรับผิดในการกระทำละเมิด (คำพิพากษาฎีกาที่ 820/25182518 ฎ.735) อย่างไรก็ตาม การรับฝากเงินนั้นมีลักษณะพิเศษกว่าการรับฝากทรัพย์อื่น ๆ กล่าวคือเงินที่รับฝากย่อมตกเป็นของผู้รับฝากตามมาตรา 672 ซึ่งวางหลักไว้ว่าผู้รับฝากไม่ต้องคืนเงินอันเดียวกันกับที่ฝาก แต่ต้องคืนให้ครบจำนวน และแม้เงินฝากจะสูญหายไปโดยเหตุสุดวิสัยผู้รับฝากก็ต้องคืนเงินจำนวนดังกล่าว(คำพิพากษาฎีกาที่ 3076/25332533 ฎ.ส.(เล่มที่ 8)218) และเจ้าของเงินที่ถูกนำไปฝากย่อมไม่สามารถดำเนินการใด ๆ ต่อเงินตราอันเดียวกับที่ฝากไว้นั้นได้ เช่นนี้ เงินที่นำไปฝากธนาคารย่อมตกเป็นกรรมสิทธิ์ของธนาคาร หากไม่มีข้อตกลงให้ธนาคารส่งคืนเป็นเงินตราอันเดียวกันกับที่รับฝาก เมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีอายัดเงินดังกล่าวเงินที่ธนาคารส่งมาให้เจ้าพนักงานบังคับคดีจึงไม่จำเป็นต้องเป็นเงินตราอันเดียวกันกับที่จำเลยนำมาฝากทั้งไม่มีข้อเท็จจริงใด ๆ แสดงว่าเงินดังกล่าวเป็นเงินตราอันเดียวกับที่จำเลยเบิกไปจากผู้ร้องโดยทุจริต ผู้ร้องซึ่งถูกจำเลยหลอกลวงเบิกเงินไปไม่มีสิทธิขอให้ปล่อยทรัพย์(คำพิพากษาฎีกาที่ 752-753/25232523 ฎ.411) ด้วยเหตุดังกล่าวผู้รับฝากเงินจึงไม่มีหน้าที่ต้องดูแลเงินที่รับฝาก เพียงแต่ต้องส่งคืนเงินจำนวนที่รับฝากเท่านั้น ซึ่งแตกต่างจากกรณีที่ธนาคารรับฝากเช็คเพื่อเรียกเก็บเงินให้ผู้ฝาก ซึ่งผู้ฝากยังเป็นเจ้าของเช็คนั้นอยู่ และผู้รับฝากมีหน้าที่ต้องดูแลและส่งคืนเช็คให้หากเรียกเก็บเงินไม่ได้ ดังนั้นจึงอาจมีข้อโต้แย้งในเรื่องการรับฝากเงินได้ว่า เมื่อเงินตกเป็นของผู้รับฝากแล้วก็ไม่น่าจะต้องคำนึงถึงความประมาทเลินเล่อของผู้รับฝากในเรื่องการรับฝากทรัพย์เลย อนึ่งอายุความในการฟ้องคดีเรียกค่าเสียหายอันเกิดแต่มูลละเมิดนั้น มีกำหนดไม่เกินหนึ่งปี นับแต่วันที่ผู้เสียหายรู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้จะพึงต้องใช้ค่าสินไหมทดแทน แต่ไม่เกินสิบปีนับแต่วันทำละเมิด ตามมาตรา 448 ในขณะที่อายุความการฟ้องคดีธนาคารที่จ่ายเงินตามเช็คที่มีลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายปลอมนั้น ไม่มีกฎหมายลักษณะตั๋วเงินบัญญัติไว้โดยเฉพาะ จึงมีกำหนดไม่เกินสิบปีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 193/30 เสาวนีย์อัศวโรจน์จิตติ