คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3814/2533หลักกฎหมาย: จำเลยออกเช็คพิพาทมอบให้แก่โจทก์เพื่อยืนยันว่า จำเลยรักใคร่โจทก์ จำเลยจะสมรสกับโจทก์เป็นการให้เงินตามเช็คแก่โจทก์โดยมีมูลหนี้บังคับกันได้ การออกเช็คพิพาทของจำเลยในลักษณะเช่นนี้ไม่เป็นการขัดขวางต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชนเมื่อธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คพิพาท โจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงเช็คพิพาทจึงเป็นผู้เสียหายมีอำนาจฟ้องจำเลยในความผิดต่อพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็คฯโจทก์ฟ้องว่าจำเลยได้ออกเช็คธนาคารศรีนคร จำกัด สาขาเชียงใหม่ เลขที่ 2869325 ลงวันที่ 14 ธันวาคม 2529 สั่งจ่ายเงินจำนวน 300,000 บาท มอบให้โจทก์โดยเสน่หา เพื่อตอบแทนในการที่โจทก์ยอมสมรสกับจำเลย ต่อมาวันที่ 19 ธันวาคม 2529 โจทก์นำเช็คนั้นไปเรียกเก็บเงินจากธนาคารตามเช็ค ธนาคารได้ปฏิเสธการจ่ายเงินด้วยเหตุผลว่า มีคำสั่งให้ระงับการจ่าย ลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายไม่เหมือนตัวอย่างที่ให้ไว้ ขอให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ. 2497 มาตรา 3 ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้ว เห็นว่าคดีมีมูลให้ประทับฟ้อง จำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับว่าจำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็คพ.ศ. 2497 มาตรา 3 จำคุก 6 เดือน จำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า จำเลยเป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเช็คพิพาทมอบให้แก่โจทก์ เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนดชำระ โจทก์ได้นำเช็คไปเรียกเก็บเงินจากธนาคารตามเช็คธนาคารได้ปฏิเสธการจ่ายเงินด้วยเหตุผลว่า มีคำสั่งให้ระงับการจ่ายและลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายไม่เหมือนตัวอย่างที่ให้ไว้ ปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยข้อแรกมีว่า โจทก์มีอำนาจฟ้องหรือไม่จำเลยฎีกาในข้อนี้ว่า การที่โจทก์รับเช็คพิพาทจากจำเลยไว้นั้นเป็นการรับสินจ้างตอบแทนในการที่โจทก์ให้จำเลยร่วมประเวณีการกระทำของโจทก์ดังกล่าวเป็นการขัดขวางต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน เป็นโมฆะเช็คพิพาทไม่มีมูลหนี้ โจทก์ไม่ใช่ผู้เสียหายไม่มีอำนาจฟ้อง เห็นว่า ตามทางพิจารณาได้ความว่าโจทก์มีอาชีพรับราชการครู ไม่ปรากฏข้อเท็จจริงว่าโจทก์มีความประพฤติเสื่อมเสียในทางเพศกับชายอื่นทั่วไป ข้อเท็จจริงจึงฟังไม่ได้ว่าจำเลยออกเช็คพิพาทให้แก่โจทก์เพื่อเป็นสินจ้างตอบแทนในการที่โจทก์ยอมให้จำเลยร่วมประเวณีดังที่จำเลยอ้าง สำหรับสาเหตุที่จำเลยออกเช็คพิพาทให้แก่โจทก์นั้นได้ความจากคำเบิกความของโจทก์ว่าจำเลยรักใคร่ชอบพอโจทก์ ในคืนที่จำเลยออกเช็คพิพาทให้แก่โจทก์นั้น จำเลยบอกว่ารักโจทก์ จะไม่หลอกลวงและจะไปสู่ขอกับผู้ใหญ่ของโจทก์ในเร็ววัน เพื่อเป็นหลักประกันว่าจำเลยรักโจทก์จริงจำเลยจึงออกเช็คพิพาทให้ไว้ และเมื่อจำเลยมอบเช็คพิพาทให้โจทก์แล้วจำเลยได้บอกโจทก์อีกด้วยว่าเงินจำนวนนี้เป็นเงินส่วนตัวที่เก็บสะสมไว้ หากจำเลยไม่รักจริงก็จะไม่ยอมให้โจทก์ ที่ให้เช็คพิพาทแก่โจทก์ก็ด้วยความรักและเสน่หา ต้องการให้โจทก์เป็นภรรยาจำเลย นอกจากนี้คดียังได้ความจากคำเบิกความของนางบัว จันทร์ตา มารดาของโจทก์และนางต๋า ดาเขียว พยานโจทก์อีกว่า จำเลยเคยไปพูดจาทาบทามสู่ขอโจทก์กับนางบัว ที่จำเลยอ้างว่าโจทก์ทราบดีว่าจำเลยมีภริยาและบุตรแล้ว ก็คงมีแต่คำเบิกความกล่าวอ้างลอย ๆ ของจำเลยรับฟังไม่ได้ ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า จำเลยออกเช็คพิพาทมอบให้แก่โจทก์เพื่อยืนยันว่าจำเลยรักใคร่โจทก์ จำเลยจะสมรสกับโจทก์ จึงเป็นการให้เงินตามเช็คแก่โจทก์โดยมีมูลหนี้บังคับกันได้ การออกเช็คพิพาทของจำเลยในลักษณะเช่นนี้ไม่เป็นการขัดขวางต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน เช็คพิพาทที่จำเลยออกให้แก่โจทก์จึงเป็นเช็คที่ออกโดยชอบ จำเลยซึ่งเป็นผู้สั่งจ่ายให้แก่โจทก์ย่อมมีหน้าที่ต้องจ่ายเงินตามเช็ค ดังนั้น เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนดและโจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงเช็คได้นำเช็คไปยื่นต่อธนาคารเพื่อเรียกเก็บเงิน แต่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินเนื่องจากจำเลยมีคำสั่งให้ระงับการจ่ายและลายมือชื่อจำเลยในเช็คพิพาทไม่เหมือนตัวอย่างที่ให้ไว้ โจทก์จึงเป็นผู้เสียหาย มีอำนาจฟ้อง"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3814/2533นาง สาย วสันต์ จันทร์ ตาโจทก์นาย สุวีระ ทองอุทัยศิริจำเลย ป.พ.พ. ม. 113, ม. 900 ป.วิ.อ. ม. 2 (4)จำเลยออกเช็คพิพาทมอบให้แก่โจทก์เพื่อยืนยันว่า จำเลยรักใคร่โจทก์ จำเลยจะสมรสกับโจทก์เป็นการให้เงินตามเช็คแก่โจทก์โดยมีมูลหนี้บังคับกันได้ การออกเช็คพิพาทของจำเลยในลักษณะเช่นนี้ไม่เป็นการขัดขวางต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชนเมื่อธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คพิพาท โจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงเช็คพิพาทจึงเป็นผู้เสียหายมีอำนาจฟ้องจำเลยในความผิดต่อพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็คฯโจทก์ฟ้องว่าจำเลยได้ออกเช็คธนาคารศรีนคร จำกัด สาขาเชียงใหม่ เลขที่ 2869325 ลงวันที่ 14 ธันวาคม 2529 สั่งจ่ายเงินจำนวน 300,000 บาท มอบให้โจทก์โดยเสน่หา เพื่อตอบแทนในการที่โจทก์ยอมสมรสกับจำเลย ต่อมาวันที่ 19 ธันวาคม 2529 โจทก์นำเช็คนั้นไปเรียกเก็บเงินจากธนาคารตามเช็ค ธนาคารได้ปฏิเสธการจ่ายเงินด้วยเหตุผลว่า มีคำสั่งให้ระงับการจ่าย ลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายไม่เหมือนตัวอย่างที่ให้ไว้ ขอให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ. 2497 มาตรา 3 ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้ว เห็นว่าคดีมีมูลให้ประทับฟ้อง จำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับว่าจำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็คพ.ศ. 2497 มาตรา 3 จำคุก 6 เดือน จำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า จำเลยเป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเช็คพิพาทมอบให้แก่โจทก์ เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนดชำระ โจทก์ได้นำเช็คไปเรียกเก็บเงินจากธนาคารตามเช็คธนาคารได้ปฏิเสธการจ่ายเงินด้วยเหตุผลว่า มีคำสั่งให้ระงับการจ่ายและลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายไม่เหมือนตัวอย่างที่ให้ไว้ ปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยข้อแรกมีว่า โจทก์มีอำนาจฟ้องหรือไม่จำเลยฎีกาในข้อนี้ว่า การที่โจทก์รับเช็คพิพาทจากจำเลยไว้นั้นเป็นการรับสินจ้างตอบแทนในการที่โจทก์ให้จำเลยร่วมประเวณีการกระทำของโจทก์ดังกล่าวเป็นการขัดขวางต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน เป็นโมฆะเช็คพิพาทไม่มีมูลหนี้ โจทก์ไม่ใช่ผู้เสียหายไม่มีอำนาจฟ้อง เห็นว่า ตามทางพิจารณาได้ความว่าโจทก์มีอาชีพรับราชการครู ไม่ปรากฏข้อเท็จจริงว่าโจทก์มีความประพฤติเสื่อมเสียในทางเพศกับชายอื่นทั่วไป ข้อเท็จจริงจึงฟังไม่ได้ว่าจำเลยออกเช็คพิพาทให้แก่โจทก์เพื่อเป็นสินจ้างตอบแทนในการที่โจทก์ยอมให้จำเลยร่วมประเวณีดังที่จำเลยอ้าง สำหรับสาเหตุที่จำเลยออกเช็คพิพาทให้แก่โจทก์นั้นได้ความจากคำเบิกความของโจทก์ว่าจำเลยรักใคร่ชอบพอโจทก์ ในคืนที่จำเลยออกเช็คพิพาทให้แก่โจทก์นั้น จำเลยบอกว่ารักโจทก์ จะไม่หลอกลวงและจะไปสู่ขอกับผู้ใหญ่ของโจทก์ในเร็ววัน เพื่อเป็นหลักประกันว่าจำเลยรักโจทก์จริงจำเลยจึงออกเช็คพิพาทให้ไว้ และเมื่อจำเลยมอบเช็คพิพาทให้โจทก์แล้วจำเลยได้บอกโจทก์อีกด้วยว่าเงินจำนวนนี้เป็นเงินส่วนตัวที่เก็บสะสมไว้ หากจำเลยไม่รักจริงก็จะไม่ยอมให้โจทก์ ที่ให้เช็คพิพาทแก่โจทก์ก็ด้วยความรักและเสน่หา ต้องการให้โจทก์เป็นภรรยาจำเลย นอกจากนี้คดียังได้ความจากคำเบิกความของนางบัว จันทร์ตา มารดาของโจทก์และนางต๋า ดาเขียว พยานโจทก์อีกว่า จำเลยเคยไปพูดจาทาบทามสู่ขอโจทก์กับนางบัว ที่จำเลยอ้างว่าโจทก์ทราบดีว่าจำเลยมีภริยาและบุตรแล้ว ก็คงมีแต่คำเบิกความกล่าวอ้างลอย ๆ ของจำเลยรับฟังไม่ได้ ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า จำเลยออกเช็คพิพาทมอบให้แก่โจทก์เพื่อยืนยันว่าจำเลยรักใคร่โจทก์ จำเลยจะสมรสกับโจทก์ จึงเป็นการให้เงินตามเช็คแก่โจทก์โดยมีมูลหนี้บังคับกันได้ การออกเช็คพิพาทของจำเลยในลักษณะเช่นนี้ไม่เป็นการขัดขวางต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน เช็คพิพาทที่จำเลยออกให้แก่โจทก์จึงเป็นเช็คที่ออกโดยชอบ จำเลยซึ่งเป็นผู้สั่งจ่ายให้แก่โจทก์ย่อมมีหน้าที่ต้องจ่ายเงินตามเช็ค ดังนั้น เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนดและโจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงเช็คได้นำเช็คไปยื่นต่อธนาคารเพื่อเรียกเก็บเงิน แต่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินเนื่องจากจำเลยมีคำสั่งให้ระงับการจ่ายและลายมือชื่อจำเลยในเช็คพิพาทไม่เหมือนตัวอย่างที่ให้ไว้ โจทก์จึงเป็นผู้เสียหาย มีอำนาจฟ้อง"พิพากษายืน(สัญชัย สิงหลกะ-อัมพร ณ ตะกั่วทุ่ง-สุประดิษฐ์ หุตะสิงห์)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุแม้คดีตามคำพิพากษาฎีกานี้เหตุจะเกิด ฟ้องร้อง และศาลวินิจฉัยชี้ขาดตั้งแต่ยังใช้ พ.ร.บ.เช็คเก่า คือ พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ. 2497 อยู่แต่ขณะนำคำพิพากษาฎีกานี้มาลงพิมพ์ในหนังสือนี้ พ.ร.บ.เช็คใหม่ คือ พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ. 2535 ใช้บังคับแล้ว โดยมีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 28 สิงหาคม 2535 ก่อน ผู้บันทึกจึงขอเปรียบเทียบให้เห็นข้อแตกต่างระหว่าง พ.ร.บ.เช็คเก่ากับ พ.ร.บ.เช็คใหม่ก่อนดังนี้ 1. เกี่ยวกับความผิด มาตรา 4 ของ พ.ร.บ.เช็คใหม่ใช้คำว่า"ผู้ใดออกเช็คเพื่อชำระหนี้ที่มีอยู่จริงและบังคับได้ตามกฎหมาย"ซึ่ง พ.ร.บ.เช็คเก่าไม่มี คำว่า "ผู้ใดออกเช็คเพื่อชำระหนี้ที่มีอยู่จริงและบังคับได้ตามกฎหมาย" หมายความว่า เช็คที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินนั้นจะต้องเป็นเช็คที่ออกเพื่อชำระหนี้ที่มีอยู่จริงและบังคับได้ตามกฎหมาย เช่นออกเช็คเพื่อชำระหนี้ค่าสินค้าค่าจ้างสอนหนังสือ เป็นต้น ถ้าออกเช็คเพื่อชำระหนี้ค่าซื้อเฮโรอีนหรือค่าจ้างฆ่าคน แม้หนี้นั้นจะมีอยู่จริง และธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน ผู้ออกเช็คก็ไม่มีความผิดเพราะเป็นหนี้ที่บังคับให้ชำระกันไม่ได้ตามกฎหมาย มีปัญหาว่า ถ้าออกเช็คเพื่อชำระหนี้เงินกู้ซึ่งกู้ยืมกันเกินกว่า 50 บาท โดยไม่มีหลักฐานการกู้ยืมเป็นหนังสือ หากธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน ผู้ออกเช็คจะมีความผิดตามมาตรา 4 พ.ร.บ.เช็คใหม่นี้หรือไม่ ปัญหานี้ถ้าเกิดขึ้นตอนยังคงใช้ พ.ร.บ.เช็คเก่าอยู่ก็ตอบได้ทันทีว่า ผู้ออกเช็คมีความผิด ดังตัวอย่างในคำพิพากษาที่ 344/2516ซึ่งศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "จำเลยกู้ยืมเงินผู้เสียหายโดยไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือ แต่ได้ออกเช็คล่วงหน้าให้ไว้เป็นการชำระหนี้เงินกู้และตกลงกันว่า เมื่อเช็คถึงกำหนดให้นำเช็คไปขึ้นเงินได้ เช่นนี้แสดงว่าจำเลยมีเจตนาจะใช้เช็คนั้นเป็นการชำระหนี้ มิใช่เพื่อประกันการกู้ยืม ครั้นถึงกำหนดวันสั่งจ่าย ผู้เสียหายนำเช็คไปเข้าบัญชีธนาคาร ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน ดังนี้ จำเลยย่อมมีความผิดตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ. 2497มาตรา 3(1) แต่ผู้ออกเช็คจะมีความผิดตาม พ.ร.บ.เช็คใหม่หรือไม่ คงตอบไม่ง่ายเหมือนของเดิม เพราะ พ.ร.บ.เช็คใหม่บัญญัติองค์ประกอบความผิดเพิ่มขึ้น คือต้องเป็นการออกเช็คเพื่อชำระหนี้ที่มีอยู่จริงและบังคับได้ตามกฎหมายด้วยจึงจะเป็นความผิด คำว่า บังคับได้ตามกฎหมาย นั้นอาจมีผู้แปลว่า การกู้ยืมเงินเกินกว่า 50 บาท ที่ไม่มีหลักฐานการกู้ยืมเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้ยืมเป็นสำคัญ ซึ่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 653ห้ามมิให้ฟ้องร้องบังคับคดี เป็นหนี้ที่บังคับกันไม่ได้ตามกฎหมายก็ได้ ซึ่งถ้าแปล พ.ร.บ.เช็คใหม่มาตรา 4 อย่างนั้น ผู้ออกเช็คก็ย่อมไม่มีความผิด เพราะเป็นเช็คที่ออกเพื่อชำระหนี้เงินกู้ที่ไม่อาจฟ้องร้องบังคับคดีได้เนื่องจากไม่ได้ทำหลักฐานการกู้ยืมเป็นหนังสือกันไว้ สำหรับความเห็นของผู้บันทึกนั้นเห็นว่า แม้ พ.ร.บ.เช็คใหม่จะบัญญัติองค์ประกอบความผิดเพิ่มขึ้นดังกล่าวแล้ว ผู้ออกเช็คในลักษณะเช่นนี้ก็น่าจะมีความผิดอยู่เหมือนเดิม ทั้งนี้เพราะแม้การกู้ยืมเงินเกินกว่า 50 บาท จะไม่ได้ทำหลักฐานการกู้ยืมกันไว้เป็นหนังสือ การกู้ยืมนั้นก็มิได้เป็นโมฆะ เพียงแต่กฎหมายห้ามมิให้ฟ้องร้องเรียกหนี้เงินกู้กันทางแพ่งในกรณีที่ไม่มีหลักฐานการกู้ยืมเป็นหนังสือเท่านั้น เมื่อเช็คที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินเป็นเช็คที่ออกเพื่อชำระหนี้เงินกู้แม้ไม่มีหลักฐานการกู้ยืมเป็นหนังสือ แต่เป็นหนี้ที่มีอยู่จริงและบังคับได้ตามกฎหมายเพราะผู้ทรงสามารถนำเช็คดังกล่าวไปฟ้องร้องผู้ออกเช็คให้ชำระเงินตามเช็คได้ ผู้ออกเช็คจึงมีความผิดตาม พ.ร.บ.เช็คใหม่ 2. เกี่ยวกับโทษ พ.ร.บ.เช็คใหม่คงเปลี่ยนแปลงเฉพาะโทษปรับเท่านั้น กล่าวคือ ตาม พ.ร.บ.เช็คเก่า ผู้กระทำความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินสองเท่าของจำนวนเงินที่ระบุในเช็ค แต่ต้องไม่น้อยกว่าหนึ่งหมื่นบาท แต่ตาม พ.ร.บ.เช็คใหม่ผู้กระทำความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หมายความว่า ถ้าเช็คที่ถูกธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินระบุจำนวนเงินที่สั่งจ่ายไว้หนึ่งล้านบาท ตามพ.ร.บ.เช็คเก่าศาลมีอำนาจลงโทษปรับตั้งแต่หนึ่งหมื่นบาทถึงสองล้านบาท แต่ตาม พ.ร.บ.เช็คใหม่ศาลมีอำนาจลงโทษปรับเพียงไม่เกินหกหมื่นบาทโดยไม่มีโทษปรับชั้นต่ำ ส่วนโทษจำคุกนั้น พ.ร.บ.เช็คเก่า และ พ.ร.บ.เช็คใหม่ระวางโทษจำคุกไว้เท่ากัน คือ จำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือทั้งปรับทั้งจำ 3. การควบคุม ขัง และปล่อยชั่วคราว การควบคุมหรือขังผู้ต้องหาหรือจำเลยในคดีความผิดตาม พ.ร.บ.เช็คใหม่ ต้องบังคับตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแขวงและวิธีพิจารณาความอาญาในศาลแขวง แต่การควบคุมผู้ต้องหาตาม พ.ร.บ.เช็คเก่าแยกออกเป็น 2 กรณี คือ 1. ถ้าจำนวนเงินที่ระบุในเช็คแต่ละฉบับหรือหลายฉบับรวมกันไม่เกินห้าหมื่นบาท ควบคุมได้เท่าที่จะถามคำให้การและที่จะรู้ตัวว่าเป็นใครและที่อยู่ของเขาอยู่ที่ไหนเท่านั้น 2. ถ้าจำนวนเงินที่ระบุในเช็คแต่ละฉบับหรือหลายฉบับเกินกว่าห้าหมื่นบาท การควบคุมตัวผู้ต้องหาต้องบังคับตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ส่วนการปล่อยชั่วคราวตาม พ.ร.บ.เช็คใหม่นั้น พนักงานสอบสวนพนักงานอัยการ หรือศาลจะปล่อยชั่วคราวโดยมีประกันแต่ไม่มีหลักประกันก็ได้ หรือจะปล่อยชั่วคราวโดยมีประกันและหลักประกันก็ได้ แต่หลักประกันจะต้องไม่เกินหนึ่งในสามของจำนวนเงินตามเช็ค เช่นจำนวนเงินตามเช็คเก้าแสนบาท ก็เรียกหลักประกันได้ไม่เกินสามแสนบาทซึ่งแตกต่างจาก พ.ร.บ.เช็คเก่าที่บังคับให้การปล่อยชั่วคราวจะต้องมีประกันหรือหลักประกันไม่เกินจำนวนเงินตามเช็ค เช่น จำนวนเงินตามเช็คเก้าแสนบาทก็เรียกหลักประกันได้เก้าแสนบาท 4. คดีเลิกกัน ความผิดตาม พ.ร.บ.เช็คใหม่และ พ.ร.บ.เช็คเก่าต่างก็บัญญัติให้เป็นความผิดอันยอมความได้ และผู้กระทำความผิดอาจทำให้คดีเลิกกันได้โดยใช้เงินตามเช็คแก่ผู้ทรงหรือแก่ธนาคาร คงแตกต่างกันเฉพาะระยะเวลาในการใช้เงินตามเช็คเท่านั้น กล่าวคือ เดิมทีเดียวพ.ร.บ.เช็คเก่าบัญญัติว่า ถ้าผู้กระทำความผิดนำเงินตามเช็คไปชำระแก่ผู้ทรงหรือธนาคารเพื่อจ่ายตามเช็คภายใน 7 วัน นับแต่วันที่ธนาคารบอกกล่าวให้ผู้ออกเช็คทราบว่าธนาคารปฏิเสธไม่จ่ายเงินตามเช็คคดีเป็นอันเลิกกัน ต่อมา พ.ร.บ.เช็คเก่าซึ่งแก้ไขโดยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 194 ได้ขยายระยะเวลาในการชำระเงินตามเช็คจาก 7 วันเป็น 15 วัน และตาม พ.ร.บ.เช็คใหม่ได้ขยายระยะเวลาชำระเงินตามเช็คจาก 15 วันเป็น 30 วัน นอกจากนี้ตาม พ.ร.บ.เช็คใหม่ยังได้บัญญัติเพิ่มเติมหลักเกณฑ์ในการทำให้คดีเลิกกันมากขึ้นกว่า พ.ร.บ.เช็คเก่าด้วย โดยมาตรา 7บัญญัติว่า "ถ้าผู้กระทำความผิดตามมาตรา 4 ได้ใช้เงินตามเช็คแก่ผู้ทรงหรือแก่ธนาคารภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ผู้ออกเช็คได้รับหนังสือบอกกล่าวจากผู้ทรงเช็คว่าธนาคารไม่ใช้เงินตามเช็คนั้นหรือหนี้ที่ผู้กระทำความผิดตามมาตรา 4 ได้ออกเช็คเพื่อใช้เงินนั้นได้สิ้นผลผูกพันไปก่อนศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุด ให้ถือว่าคดีเลิกกันตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา" คำว่า "หนี้ที่ผู้กระทำความผิดตามมาตรา 4 ได้ออกเช็คเพื่อใช้เงินนั้นได้สิ้นผลผูกพันไปก่อนศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุด" หมายความว่า แม้จะเลย 30 วันนับแต่วันที่ผู้ออกเช็คได้รับหนังสือบอกกล่าวจากผู้ทรงเช็คว่าธนาคารไม่ใช้เงินตามเช็คนั้น ผู้กระทำความผิดก็ยังมีสิทธิทำให้คดีเลิกกันได้ โดยการทำให้หนี้ตามเช็คนั้นสิ้นผลผูกพันไปก่อนศาลในคดีอาญาเรื่องเช็คนั้นมีคำพิพากษาถึงที่สุดเช่น โจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงเช็คที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินฟ้องจำเลยผู้สั่งจ่ายเช็คฉบับนั้นทั้งคดีแพ่งและคดีอาญา ต่อมาศาลในคดีแพ่งพิพากษาให้จำเลยใช้เงินตามเช็คและศาลในคดีอาญาพิพากษาว่าจำเลยกระทำความผิดตาม พ.ร.บ.เช็คใหม่ให้จำคุกจำเลย 2 เดือน ก่อนคดีอาญาถึงที่สุดถ้าจำเลยชำระหนี้ตามคำพิพากษาในคดีแพ่ง คดีอาญาเป็นอันเลิกกัน จำเลยไม่ต้องรับโทษจำคุก 2 เดือนตามคำพิพากษาในคดีอาญาซึ่งตาม พ.ร.บ.เช็คเก่า ผู้กระทำความผิดไม่มีทางที่จะทำเช่นนี้ได้เว้นแต่ฝ่ายโจทก์จะยินยอมให้คดีอาญาระงับโดยการถอนฟ้องหรือยอมความ 5. การฟ้องคดีอาญาและคดีแพ่ง การฟ้องคดีอาญาตาม พ.ร.บ.เช็คเก่านั้น แม้โทษจำคุกตามพ.ร.บ.เช็คเก่าจะไม่เกินหนึ่งปี ซึ่งอยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลแขวง แต่โทษปรับอาจจะเกินอำนาจของศาลแขวงก็ได้ เพราะพ.ร.บ.เช็คเก่าให้ปรับไม่เกินสองเท่าของจำนวนเงินที่ระบุในเช็คเช่น จำนวนเงินที่ระบุในเช็คหนึ่งแสนบาท ต้องระวางโทษปรับไม่เกินสองแสนบาทย่อมเกินอำนาจศาลแขวง เพราะศาลแขวงมีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีอาญาซึ่งมีโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ แต่ตาม พ.ร.บ.เช็คใหม่ไม่ว่าจำนวนเงินที่ระบุในเช็คจะมีมากน้อยเพียงใด ระวางโทษจำคุกหรือปรับตามกฎหมายก็ไม่เปลี่ยนแปลงไปคือ ปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือทั้งปรับทั้งจำซึ่งอยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลแขวง ดังนั้นคดีอาญาเกี่ยวกับเช็คซึ่งเกิดขึ้นนับตั้งแต่วันที่ 28 สิงหาคม 2534เป็นต้นมาและที่จะเกิดต่อไปต้องฟ้องที่ศาลแขวงทั้งสิ้น ส่วนการฟ้องคดีแพ่งเกี่ยวกับหนี้ตามเช็คนั้น เดิมแม้จำนวนหนี้ตามเช็คจะไม่เกินสี่หมื่นบาท ซึ่งถือว่าเป็นทุนทรัพย์ที่อยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลแขวงก็ตาม คู่ความก็ไม่อาจฟ้องคดีแพ่งต่อศาลแขวงรวมไปกับคดีอาญาได้ เพราะคดีแพ่งตามเช็คไม่ใช่คดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญา ทำให้เกิดความไม่สะดวกต่อการพิจารณาเป็นอย่างยิ่ง เพราะแทนที่จะสืบพยานหลักฐานโจทก์จำเลยให้เสร็จไปเสียในคราวเดียวกัน คู่ความจะต้องนำพยานหลักฐานซึ่งเหมือน ๆ กันนั้นไปสืบทั้งในคดีอาญาและคดีแพ่ง แต่ต่อไปนี้ความยุ่งยากไม่สะดวกเช่นว่านี้คงจะลดน้อยลงได้มากทีเดียว เพราะ พ.ร.บ.เช็คใหม่มาตรา 8 บัญญัติว่า "ถ้าจำนวนเงินในเช็คแต่ละฉบับหรือหลายฉบับรวมกันไม่เกินจำนวนเงินที่ผู้พิพากษาคนเดียวมีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีแพ่งได้ การฟ้องคดีแพ่งเรียกเงินตามเช็คนั้นจะรวมฟ้องต่อศาลซึ่งพิจารณาคดีอาญาก็ได้ การพิจารณาคดีแพ่งต้องเป็นไปตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง"หมายความว่า เมื่อมีการฟ้องคดีอาญาเกี่ยวกับเรื่องเช็คที่ศาลแขวงหากจำนวนเงินที่ระบุในเช็คไม่เกินสี่หมื่นบาทซึ่งเป็นอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีแพ่งของศาลแขวงในปัจจุบัน โจทก์มีสิทธิจะฟ้องคดีแพ่งขอให้จำเลยชำระเงินตามเช็คนั้นรวมไปกับคดีอาญาได้ด้วย ปัญหามีว่า การออกเช็คในลักษณะเช่นคดีนี้จะมีความผิดตามพ.ร.บ.เช็คใหม่หรือไม่ ผู้บันทึกเห็นว่าผิด เพราะศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ชัดแจ้งแล้วว่า การออกเช็คกรณีนี้เป็นการให้เงินตามเช็คแก่โจทก์โดยมีมูลหนี้บังคับกันได้ ประดิษฐ์ เอกมณีคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่าจำเลยได้ออกเช็คธนาคารศรีนคร จำกัด สาขาเชียงใหม่ เลขที่ 2869325 ลงวันที่ 14 ธันวาคม 2529 สั่งจ่ายเงินจำนวน 300,000 บาท มอบให้โจทก์โดยเสน่หา เพื่อตอบแทนในการที่โจทก์ยอมสมรสกับจำเลย ต่อมาวันที่ 19 ธันวาคม 2529 โจทก์นำเช็คนั้นไปเรียกเก็บเงินจากธนาคารตามเช็ค ธนาคารได้ปฏิเสธการจ่ายเงินด้วยเหตุผลว่า มีคำสั่งให้ระงับการจ่าย ลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายไม่เหมือนตัวอย่างที่ให้ไว้ ขอให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ. 2497 มาตรา 3 ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้ว เห็นว่าคดีมีมูลให้ประทับฟ้อง จำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับว่าจำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็คพ.ศ. 2497 มาตรา 3 จำคุก 6 เดือน จำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า จำเลยเป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเช็คพิพาทมอบให้แก่โจทก์ เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนดชำระ โจทก์ได้นำเช็คไปเรียกเก็บเงินจากธนาคารตามเช็คธนาคารได้ปฏิเสธการจ่ายเงินด้วยเหตุผลว่า มีคำสั่งให้ระงับการจ่ายและลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายไม่เหมือนตัวอย่างที่ให้ไว้ ปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยข้อแรกมีว่า โจทก์มีอำนาจฟ้องหรือไม่จำเลยฎีกาในข้อนี้ว่า การที่โจทก์รับเช็คพิพาทจากจำเลยไว้นั้นเป็นการรับสินจ้างตอบแทนในการที่โจทก์ให้จำเลยร่วมประเวณีการกระทำของโจทก์ดังกล่าวเป็นการขัดขวางต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน เป็นโมฆะเช็คพิพาทไม่มีมูลหนี้ โจทก์ไม่ใช่ผู้เสียหายไม่มีอำนาจฟ้อง เห็นว่า ตามทางพิจารณาได้ความว่าโจทก์มีอาชีพรับราชการครู ไม่ปรากฏข้อเท็จจริงว่าโจทก์มีความประพฤติเสื่อมเสียในทางเพศกับชายอื่นทั่วไป ข้อเท็จจริงจึงฟังไม่ได้ว่าจำเลยออกเช็คพิพาทให้แก่โจทก์เพื่อเป็นสินจ้างตอบแทนในการที่โจทก์ยอมให้จำเลยร่วมประเวณีดังที่จำเลยอ้าง สำหรับสาเหตุที่จำเลยออกเช็คพิพาทให้แก่โจทก์นั้นได้ความจากคำเบิกความของโจทก์ว่าจำเลยรักใคร่ชอบพอโจทก์ ในคืนที่จำเลยออกเช็คพิพาทให้แก่โจทก์นั้น จำเลยบอกว่ารักโจทก์ จะไม่หลอกลวงและจะไปสู่ขอกับผู้ใหญ่ของโจทก์ในเร็ววัน เพื่อเป็นหลักประกันว่าจำเลยรักโจทก์จริงจำเลยจึงออกเช็คพิพาทให้ไว้ และเมื่อจำเลยมอบเช็คพิพาทให้โจทก์แล้วจำเลยได้บอกโจทก์อีกด้วยว่าเงินจำนวนนี้เป็นเงินส่วนตัวที่เก็บสะสมไว้ หากจำเลยไม่รักจริงก็จะไม่ยอมให้โจทก์ ที่ให้เช็คพิพาทแก่โจทก์ก็ด้วยความรักและเสน่หา ต้องการให้โจทก์เป็นภรรยาจำเลย นอกจากนี้คดียังได้ความจากคำเบิกความของนางบัว จันทร์ตา มารดาของโจทก์และนางต๋า ดาเขียว พยานโจทก์อีกว่า จำเลยเคยไปพูดจาทาบทามสู่ขอโจทก์กับนางบัว ที่จำเลยอ้างว่าโจทก์ทราบดีว่าจำเลยมีภริยาและบุตรแล้ว ก็คงมีแต่คำเบิกความกล่าวอ้างลอย ๆ ของจำเลยรับฟังไม่ได้ ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า จำเลยออกเช็คพิพาทมอบให้แก่โจทก์เพื่อยืนยันว่าจำเลยรักใคร่โจทก์ จำเลยจะสมรสกับโจทก์ จึงเป็นการให้เงินตามเช็คแก่โจทก์โดยมีมูลหนี้บังคับกันได้ การออกเช็คพิพาทของจำเลยในลักษณะเช่นนี้ไม่เป็นการขัดขวางต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน เช็คพิพาทที่จำเลยออกให้แก่โจทก์จึงเป็นเช็คที่ออกโดยชอบ จำเลยซึ่งเป็นผู้สั่งจ่ายให้แก่โจทก์ย่อมมีหน้าที่ต้องจ่ายเงินตามเช็ค ดังนั้น เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนดและโจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงเช็คได้นำเช็คไปยื่นต่อธนาคารเพื่อเรียกเก็บเงิน แต่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินเนื่องจากจำเลยมีคำสั่งให้ระงับการจ่ายและลายมือชื่อจำเลยในเช็คพิพาทไม่เหมือนตัวอย่างที่ให้ไว้ โจทก์จึงเป็นผู้เสียหาย มีอำนาจฟ้อง"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3814/2533นาง สาย วสันต์ จันทร์ ตาโจทก์นาย สุวีระ ทองอุทัยศิริจำเลย ป.พ.พ. ม. 113, ม. 900 ป.วิ.อ. ม. 2 (4)จำเลยออกเช็คพิพาทมอบให้แก่โจทก์เพื่อยืนยันว่า จำเลยรักใคร่โจทก์ จำเลยจะสมรสกับโจทก์เป็นการให้เงินตามเช็คแก่โจทก์โดยมีมูลหนี้บังคับกันได้ การออกเช็คพิพาทของจำเลยในลักษณะเช่นนี้ไม่เป็นการขัดขวางต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชนเมื่อธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คพิพาท โจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงเช็คพิพาทจึงเป็นผู้เสียหายมีอำนาจฟ้องจำเลยในความผิดต่อพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็คฯโจทก์ฟ้องว่าจำเลยได้ออกเช็คธนาคารศรีนคร จำกัด สาขาเชียงใหม่ เลขที่ 2869325 ลงวันที่ 14 ธันวาคม 2529 สั่งจ่ายเงินจำนวน 300,000 บาท มอบให้โจทก์โดยเสน่หา เพื่อตอบแทนในการที่โจทก์ยอมสมรสกับจำเลย ต่อมาวันที่ 19 ธันวาคม 2529 โจทก์นำเช็คนั้นไปเรียกเก็บเงินจากธนาคารตามเช็ค ธนาคารได้ปฏิเสธการจ่ายเงินด้วยเหตุผลว่า มีคำสั่งให้ระงับการจ่าย ลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายไม่เหมือนตัวอย่างที่ให้ไว้ ขอให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ. 2497 มาตรา 3 ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้ว เห็นว่าคดีมีมูลให้ประทับฟ้อง จำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับว่าจำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็คพ.ศ. 2497 มาตรา 3 จำคุก 6 เดือน จำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า จำเลยเป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเช็คพิพาทมอบให้แก่โจทก์ เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนดชำระ โจทก์ได้นำเช็คไปเรียกเก็บเงินจากธนาคารตามเช็คธนาคารได้ปฏิเสธการจ่ายเงินด้วยเหตุผลว่า มีคำสั่งให้ระงับการจ่ายและลายมือชื่อผู้สั่งจ่ายไม่เหมือนตัวอย่างที่ให้ไว้ ปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยข้อแรกมีว่า โจทก์มีอำนาจฟ้องหรือไม่จำเลยฎีกาในข้อนี้ว่า การที่โจทก์รับเช็คพิพาทจากจำเลยไว้นั้นเป็นการรับสินจ้างตอบแทนในการที่โจทก์ให้จำเลยร่วมประเวณีการกระทำของโจทก์ดังกล่าวเป็นการขัดขวางต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน เป็นโมฆะเช็คพิพาทไม่มีมูลหนี้ โจทก์ไม่ใช่ผู้เสียหายไม่มีอำนาจฟ้อง เห็นว่า ตามทางพิจารณาได้ความว่าโจทก์มีอาชีพรับราชการครู ไม่ปรากฏข้อเท็จจริงว่าโจทก์มีความประพฤติเสื่อมเสียในทางเพศกับชายอื่นทั่วไป ข้อเท็จจริงจึงฟังไม่ได้ว่าจำเลยออกเช็คพิพาทให้แก่โจทก์เพื่อเป็นสินจ้างตอบแทนในการที่โจทก์ยอมให้จำเลยร่วมประเวณีดังที่จำเลยอ้าง สำหรับสาเหตุที่จำเลยออกเช็คพิพาทให้แก่โจทก์นั้นได้ความจากคำเบิกความของโจทก์ว่าจำเลยรักใคร่ชอบพอโจทก์ ในคืนที่จำเลยออกเช็คพิพาทให้แก่โจทก์นั้น จำเลยบอกว่ารักโจทก์ จะไม่หลอกลวงและจะไปสู่ขอกับผู้ใหญ่ของโจทก์ในเร็ววัน เพื่อเป็นหลักประกันว่าจำเลยรักโจทก์จริงจำเลยจึงออกเช็คพิพาทให้ไว้ และเมื่อจำเลยมอบเช็คพิพาทให้โจทก์แล้วจำเลยได้บอกโจทก์อีกด้วยว่าเงินจำนวนนี้เป็นเงินส่วนตัวที่เก็บสะสมไว้ หากจำเลยไม่รักจริงก็จะไม่ยอมให้โจทก์ ที่ให้เช็คพิพาทแก่โจทก์ก็ด้วยความรักและเสน่หา ต้องการให้โจทก์เป็นภรรยาจำเลย นอกจากนี้คดียังได้ความจากคำเบิกความของนางบัว จันทร์ตา มารดาของโจทก์และนางต๋า ดาเขียว พยานโจทก์อีกว่า จำเลยเคยไปพูดจาทาบทามสู่ขอโจทก์กับนางบัว ที่จำเลยอ้างว่าโจทก์ทราบดีว่าจำเลยมีภริยาและบุตรแล้ว ก็คงมีแต่คำเบิกความกล่าวอ้างลอย ๆ ของจำเลยรับฟังไม่ได้ ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า จำเลยออกเช็คพิพาทมอบให้แก่โจทก์เพื่อยืนยันว่าจำเลยรักใคร่โจทก์ จำเลยจะสมรสกับโจทก์ จึงเป็นการให้เงินตามเช็คแก่โจทก์โดยมีมูลหนี้บังคับกันได้ การออกเช็คพิพาทของจำเลยในลักษณะเช่นนี้ไม่เป็นการขัดขวางต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน เช็คพิพาทที่จำเลยออกให้แก่โจทก์จึงเป็นเช็คที่ออกโดยชอบ จำเลยซึ่งเป็นผู้สั่งจ่ายให้แก่โจทก์ย่อมมีหน้าที่ต้องจ่ายเงินตามเช็ค ดังนั้น เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนดและโจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงเช็คได้นำเช็คไปยื่นต่อธนาคารเพื่อเรียกเก็บเงิน แต่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินเนื่องจากจำเลยมีคำสั่งให้ระงับการจ่ายและลายมือชื่อจำเลยในเช็คพิพาทไม่เหมือนตัวอย่างที่ให้ไว้ โจทก์จึงเป็นผู้เสียหาย มีอำนาจฟ้อง"พิพากษายืน(สัญชัย สิงหลกะ-อัมพร ณ ตะกั่วทุ่ง-สุประดิษฐ์ หุตะสิงห์)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุแม้คดีตามคำพิพากษาฎีกานี้เหตุจะเกิด ฟ้องร้อง และศาลวินิจฉัยชี้ขาดตั้งแต่ยังใช้ พ.ร.บ.เช็คเก่า คือ พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ. 2497 อยู่แต่ขณะนำคำพิพากษาฎีกานี้มาลงพิมพ์ในหนังสือนี้ พ.ร.บ.เช็คใหม่ คือ พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ. 2535 ใช้บังคับแล้ว โดยมีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 28 สิงหาคม 2535 ก่อน ผู้บันทึกจึงขอเปรียบเทียบให้เห็นข้อแตกต่างระหว่าง พ.ร.บ.เช็คเก่ากับ พ.ร.บ.เช็คใหม่ก่อนดังนี้ 1. เกี่ยวกับความผิด มาตรา 4 ของ พ.ร.บ.เช็คใหม่ใช้คำว่า"ผู้ใดออกเช็คเพื่อชำระหนี้ที่มีอยู่จริงและบังคับได้ตามกฎหมาย"ซึ่ง พ.ร.บ.เช็คเก่าไม่มี คำว่า "ผู้ใดออกเช็คเพื่อชำระหนี้ที่มีอยู่จริงและบังคับได้ตามกฎหมาย" หมายความว่า เช็คที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินนั้นจะต้องเป็นเช็คที่ออกเพื่อชำระหนี้ที่มีอยู่จริงและบังคับได้ตามกฎหมาย เช่นออกเช็คเพื่อชำระหนี้ค่าสินค้าค่าจ้างสอนหนังสือ เป็นต้น ถ้าออกเช็คเพื่อชำระหนี้ค่าซื้อเฮโรอีนหรือค่าจ้างฆ่าคน แม้หนี้นั้นจะมีอยู่จริง และธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน ผู้ออกเช็คก็ไม่มีความผิดเพราะเป็นหนี้ที่บังคับให้ชำระกันไม่ได้ตามกฎหมาย มีปัญหาว่า ถ้าออกเช็คเพื่อชำระหนี้เงินกู้ซึ่งกู้ยืมกันเกินกว่า 50 บาท โดยไม่มีหลักฐานการกู้ยืมเป็นหนังสือ หากธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน ผู้ออกเช็คจะมีความผิดตามมาตรา 4 พ.ร.บ.เช็คใหม่นี้หรือไม่ ปัญหานี้ถ้าเกิดขึ้นตอนยังคงใช้ พ.ร.บ.เช็คเก่าอยู่ก็ตอบได้ทันทีว่า ผู้ออกเช็คมีความผิด ดังตัวอย่างในคำพิพากษาที่ 344/2516ซึ่งศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "จำเลยกู้ยืมเงินผู้เสียหายโดยไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือ แต่ได้ออกเช็คล่วงหน้าให้ไว้เป็นการชำระหนี้เงินกู้และตกลงกันว่า เมื่อเช็คถึงกำหนดให้นำเช็คไปขึ้นเงินได้ เช่นนี้แสดงว่าจำเลยมีเจตนาจะใช้เช็คนั้นเป็นการชำระหนี้ มิใช่เพื่อประกันการกู้ยืม ครั้นถึงกำหนดวันสั่งจ่าย ผู้เสียหายนำเช็คไปเข้าบัญชีธนาคาร ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน ดังนี้ จำเลยย่อมมีความผิดตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ. 2497มาตรา 3(1) แต่ผู้ออกเช็คจะมีความผิดตาม พ.ร.บ.เช็คใหม่หรือไม่ คงตอบไม่ง่ายเหมือนของเดิม เพราะ พ.ร.บ.เช็คใหม่บัญญัติองค์ประกอบความผิดเพิ่มขึ้น คือต้องเป็นการออกเช็คเพื่อชำระหนี้ที่มีอยู่จริงและบังคับได้ตามกฎหมายด้วยจึงจะเป็นความผิด คำว่า บังคับได้ตามกฎหมาย นั้นอาจมีผู้แปลว่า การกู้ยืมเงินเกินกว่า 50 บาท ที่ไม่มีหลักฐานการกู้ยืมเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้ยืมเป็นสำคัญ ซึ่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 653ห้ามมิให้ฟ้องร้องบังคับคดี เป็นหนี้ที่บังคับกันไม่ได้ตามกฎหมายก็ได้ ซึ่งถ้าแปล พ.ร.บ.เช็คใหม่มาตรา 4 อย่างนั้น ผู้ออกเช็คก็ย่อมไม่มีความผิด เพราะเป็นเช็คที่ออกเพื่อชำระหนี้เงินกู้ที่ไม่อาจฟ้องร้องบังคับคดีได้เนื่องจากไม่ได้ทำหลักฐานการกู้ยืมเป็นหนังสือกันไว้ สำหรับความเห็นของผู้บันทึกนั้นเห็นว่า แม้ พ.ร.บ.เช็คใหม่จะบัญญัติองค์ประกอบความผิดเพิ่มขึ้นดังกล่าวแล้ว ผู้ออกเช็คในลักษณะเช่นนี้ก็น่าจะมีความผิดอยู่เหมือนเดิม ทั้งนี้เพราะแม้การกู้ยืมเงินเกินกว่า 50 บาท จะไม่ได้ทำหลักฐานการกู้ยืมกันไว้เป็นหนังสือ การกู้ยืมนั้นก็มิได้เป็นโมฆะ เพียงแต่กฎหมายห้ามมิให้ฟ้องร้องเรียกหนี้เงินกู้กันทางแพ่งในกรณีที่ไม่มีหลักฐานการกู้ยืมเป็นหนังสือเท่านั้น เมื่อเช็คที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินเป็นเช็คที่ออกเพื่อชำระหนี้เงินกู้แม้ไม่มีหลักฐานการกู้ยืมเป็นหนังสือ แต่เป็นหนี้ที่มีอยู่จริงและบังคับได้ตามกฎหมายเพราะผู้ทรงสามารถนำเช็คดังกล่าวไปฟ้องร้องผู้ออกเช็คให้ชำระเงินตามเช็คได้ ผู้ออกเช็คจึงมีความผิดตาม พ.ร.บ.เช็คใหม่ 2. เกี่ยวกับโทษ พ.ร.บ.เช็คใหม่คงเปลี่ยนแปลงเฉพาะโทษปรับเท่านั้น กล่าวคือ ตาม พ.ร.บ.เช็คเก่า ผู้กระทำความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินสองเท่าของจำนวนเงินที่ระบุในเช็ค แต่ต้องไม่น้อยกว่าหนึ่งหมื่นบาท แต่ตาม พ.ร.บ.เช็คใหม่ผู้กระทำความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หมายความว่า ถ้าเช็คที่ถูกธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินระบุจำนวนเงินที่สั่งจ่ายไว้หนึ่งล้านบาท ตามพ.ร.บ.เช็คเก่าศาลมีอำนาจลงโทษปรับตั้งแต่หนึ่งหมื่นบาทถึงสองล้านบาท แต่ตาม พ.ร.บ.เช็คใหม่ศาลมีอำนาจลงโทษปรับเพียงไม่เกินหกหมื่นบาทโดยไม่มีโทษปรับชั้นต่ำ ส่วนโทษจำคุกนั้น พ.ร.บ.เช็คเก่า และ พ.ร.บ.เช็คใหม่ระวางโทษจำคุกไว้เท่ากัน คือ จำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือทั้งปรับทั้งจำ 3. การควบคุม ขัง และปล่อยชั่วคราว การควบคุมหรือขังผู้ต้องหาหรือจำเลยในคดีความผิดตาม พ.ร.บ.เช็คใหม่ ต้องบังคับตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแขวงและวิธีพิจารณาความอาญาในศาลแขวง แต่การควบคุมผู้ต้องหาตาม พ.ร.บ.เช็คเก่าแยกออกเป็น 2 กรณี คือ 1. ถ้าจำนวนเงินที่ระบุในเช็คแต่ละฉบับหรือหลายฉบับรวมกันไม่เกินห้าหมื่นบาท ควบคุมได้เท่าที่จะถามคำให้การและที่จะรู้ตัวว่าเป็นใครและที่อยู่ของเขาอยู่ที่ไหนเท่านั้น 2. ถ้าจำนวนเงินที่ระบุในเช็คแต่ละฉบับหรือหลายฉบับเกินกว่าห้าหมื่นบาท การควบคุมตัวผู้ต้องหาต้องบังคับตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ส่วนการปล่อยชั่วคราวตาม พ.ร.บ.เช็คใหม่นั้น พนักงานสอบสวนพนักงานอัยการ หรือศาลจะปล่อยชั่วคราวโดยมีประกันแต่ไม่มีหลักประกันก็ได้ หรือจะปล่อยชั่วคราวโดยมีประกันและหลักประกันก็ได้ แต่หลักประกันจะต้องไม่เกินหนึ่งในสามของจำนวนเงินตามเช็ค เช่นจำนวนเงินตามเช็คเก้าแสนบาท ก็เรียกหลักประกันได้ไม่เกินสามแสนบาทซึ่งแตกต่างจาก พ.ร.บ.เช็คเก่าที่บังคับให้การปล่อยชั่วคราวจะต้องมีประกันหรือหลักประกันไม่เกินจำนวนเงินตามเช็ค เช่น จำนวนเงินตามเช็คเก้าแสนบาทก็เรียกหลักประกันได้เก้าแสนบาท 4. คดีเลิกกัน ความผิดตาม พ.ร.บ.เช็คใหม่และ พ.ร.บ.เช็คเก่าต่างก็บัญญัติให้เป็นความผิดอันยอมความได้ และผู้กระทำความผิดอาจทำให้คดีเลิกกันได้โดยใช้เงินตามเช็คแก่ผู้ทรงหรือแก่ธนาคาร คงแตกต่างกันเฉพาะระยะเวลาในการใช้เงินตามเช็คเท่านั้น กล่าวคือ เดิมทีเดียวพ.ร.บ.เช็คเก่าบัญญัติว่า ถ้าผู้กระทำความผิดนำเงินตามเช็คไปชำระแก่ผู้ทรงหรือธนาคารเพื่อจ่ายตามเช็คภายใน 7 วัน นับแต่วันที่ธนาคารบอกกล่าวให้ผู้ออกเช็คทราบว่าธนาคารปฏิเสธไม่จ่ายเงินตามเช็คคดีเป็นอันเลิกกัน ต่อมา พ.ร.บ.เช็คเก่าซึ่งแก้ไขโดยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 194 ได้ขยายระยะเวลาในการชำระเงินตามเช็คจาก 7 วันเป็น 15 วัน และตาม พ.ร.บ.เช็คใหม่ได้ขยายระยะเวลาชำระเงินตามเช็คจาก 15 วันเป็น 30 วัน นอกจากนี้ตาม พ.ร.บ.เช็คใหม่ยังได้บัญญัติเพิ่มเติมหลักเกณฑ์ในการทำให้คดีเลิกกันมากขึ้นกว่า พ.ร.บ.เช็คเก่าด้วย โดยมาตรา 7บัญญัติว่า "ถ้าผู้กระทำความผิดตามมาตรา 4 ได้ใช้เงินตามเช็คแก่ผู้ทรงหรือแก่ธนาคารภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ผู้ออกเช็คได้รับหนังสือบอกกล่าวจากผู้ทรงเช็คว่าธนาคารไม่ใช้เงินตามเช็คนั้นหรือหนี้ที่ผู้กระทำความผิดตามมาตรา 4 ได้ออกเช็คเพื่อใช้เงินนั้นได้สิ้นผลผูกพันไปก่อนศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุด ให้ถือว่าคดีเลิกกันตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา" คำว่า "หนี้ที่ผู้กระทำความผิดตามมาตรา 4 ได้ออกเช็คเพื่อใช้เงินนั้นได้สิ้นผลผูกพันไปก่อนศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุด" หมายความว่า แม้จะเลย 30 วันนับแต่วันที่ผู้ออกเช็คได้รับหนังสือบอกกล่าวจากผู้ทรงเช็คว่าธนาคารไม่ใช้เงินตามเช็คนั้น ผู้กระทำความผิดก็ยังมีสิทธิทำให้คดีเลิกกันได้ โดยการทำให้หนี้ตามเช็คนั้นสิ้นผลผูกพันไปก่อนศาลในคดีอาญาเรื่องเช็คนั้นมีคำพิพากษาถึงที่สุดเช่น โจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงเช็คที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินฟ้องจำเลยผู้สั่งจ่ายเช็คฉบับนั้นทั้งคดีแพ่งและคดีอาญา ต่อมาศาลในคดีแพ่งพิพากษาให้จำเลยใช้เงินตามเช็คและศาลในคดีอาญาพิพากษาว่าจำเลยกระทำความผิดตาม พ.ร.บ.เช็คใหม่ให้จำคุกจำเลย 2 เดือน ก่อนคดีอาญาถึงที่สุดถ้าจำเลยชำระหนี้ตามคำพิพากษาในคดีแพ่ง คดีอาญาเป็นอันเลิกกัน จำเลยไม่ต้องรับโทษจำคุก 2 เดือนตามคำพิพากษาในคดีอาญาซึ่งตาม พ.ร.บ.เช็คเก่า ผู้กระทำความผิดไม่มีทางที่จะทำเช่นนี้ได้เว้นแต่ฝ่ายโจทก์จะยินยอมให้คดีอาญาระงับโดยการถอนฟ้องหรือยอมความ 5. การฟ้องคดีอาญาและคดีแพ่ง การฟ้องคดีอาญาตาม พ.ร.บ.เช็คเก่านั้น แม้โทษจำคุกตามพ.ร.บ.เช็คเก่าจะไม่เกินหนึ่งปี ซึ่งอยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลแขวง แต่โทษปรับอาจจะเกินอำนาจของศาลแขวงก็ได้ เพราะพ.ร.บ.เช็คเก่าให้ปรับไม่เกินสองเท่าของจำนวนเงินที่ระบุในเช็คเช่น จำนวนเงินที่ระบุในเช็คหนึ่งแสนบาท ต้องระวางโทษปรับไม่เกินสองแสนบาทย่อมเกินอำนาจศาลแขวง เพราะศาลแขวงมีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีอาญาซึ่งมีโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ แต่ตาม พ.ร.บ.เช็คใหม่ไม่ว่าจำนวนเงินที่ระบุในเช็คจะมีมากน้อยเพียงใด ระวางโทษจำคุกหรือปรับตามกฎหมายก็ไม่เปลี่ยนแปลงไปคือ ปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือทั้งปรับทั้งจำซึ่งอยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลแขวง ดังนั้นคดีอาญาเกี่ยวกับเช็คซึ่งเกิดขึ้นนับตั้งแต่วันที่ 28 สิงหาคม 2534เป็นต้นมาและที่จะเกิดต่อไปต้องฟ้องที่ศาลแขวงทั้งสิ้น ส่วนการฟ้องคดีแพ่งเกี่ยวกับหนี้ตามเช็คนั้น เดิมแม้จำนวนหนี้ตามเช็คจะไม่เกินสี่หมื่นบาท ซึ่งถือว่าเป็นทุนทรัพย์ที่อยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลแขวงก็ตาม คู่ความก็ไม่อาจฟ้องคดีแพ่งต่อศาลแขวงรวมไปกับคดีอาญาได้ เพราะคดีแพ่งตามเช็คไม่ใช่คดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญา ทำให้เกิดความไม่สะดวกต่อการพิจารณาเป็นอย่างยิ่ง เพราะแทนที่จะสืบพยานหลักฐานโจทก์จำเลยให้เสร็จไปเสียในคราวเดียวกัน คู่ความจะต้องนำพยานหลักฐานซึ่งเหมือน ๆ กันนั้นไปสืบทั้งในคดีอาญาและคดีแพ่ง แต่ต่อไปนี้ความยุ่งยากไม่สะดวกเช่นว่านี้คงจะลดน้อยลงได้มากทีเดียว เพราะ พ.ร.บ.เช็คใหม่มาตรา 8 บัญญัติว่า "ถ้าจำนวนเงินในเช็คแต่ละฉบับหรือหลายฉบับรวมกันไม่เกินจำนวนเงินที่ผู้พิพากษาคนเดียวมีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีแพ่งได้ การฟ้องคดีแพ่งเรียกเงินตามเช็คนั้นจะรวมฟ้องต่อศาลซึ่งพิจารณาคดีอาญาก็ได้ การพิจารณาคดีแพ่งต้องเป็นไปตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง"หมายความว่า เมื่อมีการฟ้องคดีอาญาเกี่ยวกับเรื่องเช็คที่ศาลแขวงหากจำนวนเงินที่ระบุในเช็คไม่เกินสี่หมื่นบาทซึ่งเป็นอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีแพ่งของศาลแขวงในปัจจุบัน โจทก์มีสิทธิจะฟ้องคดีแพ่งขอให้จำเลยชำระเงินตามเช็คนั้นรวมไปกับคดีอาญาได้ด้วย ปัญหามีว่า การออกเช็คในลักษณะเช่นคดีนี้จะมีความผิดตามพ.ร.บ.เช็คใหม่หรือไม่ ผู้บันทึกเห็นว่าผิด เพราะศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ชัดแจ้งแล้วว่า การออกเช็คกรณีนี้เป็นการให้เงินตามเช็คแก่โจทก์โดยมีมูลหนี้บังคับกันได้ ประดิษฐ์ เอกมณี