คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1253/2537หลักกฎหมาย: การโอนหุ้นชนิดระบุชื่อตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1129 วรรคสาม จะนำมาใช้แก่บริษัทหรือบุคคลภายนอกไม่ได้จนกว่าจะได้จดแจ้งการโอนทั้งชื่อและสำนักของผู้รับโอนนั้นลงในทะเบียนผู้ถือหุ้น เมื่อจำเลยยังไม่ได้จดแจ้งการรับโอนหุ้นของโจทก์ทั้งสองลงในทะเบียนผู้ถือหุ้น จึงไม่ถือว่าโจทก์ทั้งสองเป็นผู้ถือหุ้นไม่มีสิทธิที่จะเข้าประชุมในฐานะผู้ถือหุ้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1176 และไม่มีอำนาจฟ้องขอให้เพิกถอนมติของที่ประชุมดังกล่าว การประชุมวิสามัญเป็นการประชุมใหญ่ครั้งอื่นนอกจากการประชุมสามัญที่กฎหมายกำหนดให้มีการประชุมผู้ถือหุ้นทั่วไปอย่างน้อยครั้งหนึ่งทุกระยะเวลาสิบสองเดือน ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1171 ซึ่งการประชุมวิสามัญโดยปกติจะเป็นเรื่องรีบด่วนสำคัญที่ต้องให้ที่ประชุมใหญ่วินิจฉัย ไม่อาจรอจนกว่าจะมีการประชุมสามัญได้และผู้ถือหุ้นอาจต้องออกเสียงลงมติดังเช่นในกรณีเพิ่มทุนและลดทุนของจำเลยนี้ หากไม่มีการพักการโอนหุ้นก็อาจมีปัญหาในการตรวจสอบรายชื่อผู้มีสิทธิเข้าประชุมและผู้มีสิทธิออกเสียงลงคะแนน ที่ประชุมกรรมการจำเลยจึงมีมติให้ปิดสมุดพักการโอนหุ้นได้ไม่ขัดต่อกฎหมายแต่อย่างใดโจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทั้งสองเป็นผู้ถือหุ้นของจำเลย จำเลยได้เรียกประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้นครั้งที่ 2/2529 และครั้งที่ 3/2529เพื่อพิจารณาและมีมติพิเศษลดทุนจดทะเบียนโดยการลดมูลค่าหุ้นและเพิ่มทุนจดทะเบียนโดยอ้างเหตุผลว่าตามงบดุลของบริษัท ณ สิ้นปี2528 มีผลขาดทุนสะสม 38,800,000 บาทและเพื่อให้บริษัทมีเงินกองทุนมากเพียงพอที่จะหารายได้มาชดเชยความเสียหายของลูกหนี้ที่ไม่มีคุณภาพ ซึ่งที่ประชุมได้มีมติพิเศษให้ดำเนินการดังกล่าวได้แต่มติของที่ประชุมทั้งสองครั้งไม่ชอบด้วยกฎหมายคือ จำเลยไม่ยอมให้โจทก์ทั้งสองเข้าร่วมการประชุมดังกล่าว นอกจากนี้จำเลยมิได้ขาดทุนและเงินกองทุนของจำเลยมิได้ลดลงเหลือไม่เป็นกึ่งหนึ่งของทุนซึ่งชำระแล้ว ขอให้ศาลมีคำสั่งเพิกถอนมติที่ประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้นของจำเลยครั้งที่ 2/2529 และครั้งที่ 3/2529จำเลยให้การและแก้ไขคำให้การว่า โจทก์ทั้งสองไม่ได้เป็นผู้ถือหุ้นของจำเลยอยู่ก่อนหรือในขณะมีการประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้นครั้งที่2/2529 เมื่อวันที่ 2 มิถุนายน 2529 โดยจำเลยได้มีคำสั่งให้ปิดสมุดทะเบียนโอนหุ้นตั้งแต่วันที่ 20 พฤษภาคม 2529 โจทก์ทั้งสองไม่มีสิทธิเข้าประชุมและขอให้จดแจ้งการโอนหุ้นให้วันประชุม การประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้นของจำเลยทั้งสองครั้งจึงชอบด้วยกฎหมายงบกำไรขาดทุนและงบการเงินของจำเลยได้ทำขึ้นโดยถูกต้องและตรงตามความเป็นจริง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "หุ้นของโจทก์ทั้งสองเป็นหุ้นชนิดระบุชื่อซึ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 วรรคสาม การโอนจะนำมาใช้แก่บริษัทหรือบุคคลภายนอกไม่ได้จนกว่าจะได้จดแจ้งการโอนทั้งชื่อและสำนักของผู้รับโอนนั้นลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นดังนี้ เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าในวันประชุมสามัญครั้งที่ 2/2529 จำเลยยังไม่ได้จดแจ้งการรับโอนหุ้นของโจทก์ทั้งสองลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นโดยจำเลยปิดสมุดทะเบียนพักการโอนหุ้นตามมติที่ประชุมคณะกรรมการครั้งที่ 11/2529 เพื่อจะเรียกประชุมวิสามัญซึ่งกรรมการต้องดำเนินการตามกฎหมาย โจทก์ทั้งสองจึงไม่มีสิทธิที่จะเข้าประชุมในฐานะผู้ถือหุ้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1176ที่โจทก์ทั้งสองอ้างว่าจำเลยจะปิดสมุดทะเบียนพักการโอนหุ้นได้เฉพาะกรณีประชุมใหญ่สามัญตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1131นั้น เห็นว่า การประชุมวิสามัญเป็นการประชุมใหญ่ครั้งอื่นนอกจากการประชุมสามัญที่กฎหมายกำหนดให้มีการประชุมผู้ถือหุ้นทั่วไปอย่างน้อยครั้งหนึ่งทุกระยะเวลาสิบสองเดือน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1171 ซึ่งการประชุมวิสามัญโดยปกติจะเป็นเรื่องรีบด่วนสำคัญที่ต้องให้ที่ประชุมใหญ่วินิจฉัยไม่อาจรอจนกว่าจะมีการประชุมสามัญได้และผู้ถือหุ้นอาจต้องออกเสียงลงมติดังเช่นในกรณีเพิ่มทุนและลดทุนของจำเลยนี้หากไม่มีการพักการโอนหุ้นก็อาจมีปัญหาในการตรวจสอบรายชื่อผู้มีสิทธิเข้าประชุมและผู้มีสิทธิออกเสียงลงคะแนน ที่ประชุมกรรมการจำเลยมีมติให้ปิดสมุดทะเบียนพักการโอนหุ้นจึงชอบแล้ว ฎีกาโจทก์ทั้งสองข้อนี้ฟังไม่ขึ้น ส่วนมติที่ประชุมวิสามัญครั้งที่ 2/2529 และครั้งที่ 3/2529 ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่นั้นเห็นว่า ในการประชุมวิสามัญครั้งที่ 2/2529 โจทก์ทั้งสองยังไม่เป็นผู้ถือหุ้นที่ได้จดแจ้งการโอนทั้งชื่อและสำนักของผู้รับโอนลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นตามที่ได้วินิจฉัยข้างต้น การโอนหุ้นของโจทก์ทั้งสองจึงนำมาใช้แก่บริษัทหรือบุคคลภายนอกไม่ได้ ตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1129 วรรคสาม จึงไม่มีอำนาจฟ้องขอให้เพิกถอนมติของที่ประชุมครั้งนี้ ส่วนการประชุมวิสามัญครั้งที่ 3/2529 เป็นเพียงการลงมติรับรองมติของที่ประชุมวิสามัญครั้งที่ 2/2529 เป็นมติพิเศษซึ่งโจทก์ทั้งสองมิได้กล่าวอ้างว่ามีการนัดเรียกหรือประชุมหรือลงมติฝ่าฝืนกฎหมายหรือข้อบังคับของบริษัทอย่างไร โจทก์ทั้งสองจะอ้างว่าจำเลยทำงบดุลและงบกำไรขาดทุนไม่ถูกต้องตามความเป็นจริงอันเป็นเรื่องที่ได้พิจารณากันในการประชุมครั้งก่อนมา ขอให้เพิกถอนมติของที่ประชุมครั้งนี้ไม่ได้เช่นกันกรณีไม่จำต้องวินิจฉัยว่ามติของที่ประชุมทั้งสองครั้งชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษายกฟ้องโจทก์ ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยในผล ฎีกาของโจทก์ทั้งสองฟังไม่ขึ้น อนึ่ง คดีนี้เป็นคดีฟ้องขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้เป็นคดีไม่มีทุนทรัพย์ ซึ่งตาราง 6ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง บัญญัติให้ศาลกำหนดค่าทนายความอัตราขั้นสูงในศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาไม่เกิน 1,500 บาท ที่ศาลอุทธรณ์กำหนดค่าทนายความชั้นอุทธรณ์ให้โจทก์ทั้งสองร่วมกันใช้แทนจำเลย 2,000 บาท เกินกว่าอัตราที่กฎหมายกำหนด แม้โจทก์ทั้งสองมิได้ฎีกาในปัญหาข้อนี้ ศาลฎีกาย่อมมีกำหนดใหม่ให้ถูกต้องได้พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1253/2537นาย ชนะ งาม ประเสริฐ กุล กับพวกโจทก์บริษัท เงินทุนหลักทรัพย์ นครหลวง อินเวสท์เม้นท์ จำกัดจำเลย ป.พ.พ. ม. 1129, ม. 1171 การโอนหุ้นชนิดระบุชื่อตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1129 วรรคสาม จะนำมาใช้แก่บริษัทหรือบุคคลภายนอกไม่ได้จนกว่าจะได้จดแจ้งการโอนทั้งชื่อและสำนักของผู้รับโอนนั้นลงในทะเบียนผู้ถือหุ้น เมื่อจำเลยยังไม่ได้จดแจ้งการรับโอนหุ้นของโจทก์ทั้งสองลงในทะเบียนผู้ถือหุ้น จึงไม่ถือว่าโจทก์ทั้งสองเป็นผู้ถือหุ้นไม่มีสิทธิที่จะเข้าประชุมในฐานะผู้ถือหุ้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1176 และไม่มีอำนาจฟ้องขอให้เพิกถอนมติของที่ประชุมดังกล่าว การประชุมวิสามัญเป็นการประชุมใหญ่ครั้งอื่นนอกจากการประชุมสามัญที่กฎหมายกำหนดให้มีการประชุมผู้ถือหุ้นทั่วไปอย่างน้อยครั้งหนึ่งทุกระยะเวลาสิบสองเดือน ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1171 ซึ่งการประชุมวิสามัญโดยปกติจะเป็นเรื่องรีบด่วนสำคัญที่ต้องให้ที่ประชุมใหญ่วินิจฉัย ไม่อาจรอจนกว่าจะมีการประชุมสามัญได้และผู้ถือหุ้นอาจต้องออกเสียงลงมติดังเช่นในกรณีเพิ่มทุนและลดทุนของจำเลยนี้ หากไม่มีการพักการโอนหุ้นก็อาจมีปัญหาในการตรวจสอบรายชื่อผู้มีสิทธิเข้าประชุมและผู้มีสิทธิออกเสียงลงคะแนน ที่ประชุมกรรมการจำเลยจึงมีมติให้ปิดสมุดพักการโอนหุ้นได้ไม่ขัดต่อกฎหมายแต่อย่างใดโจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทั้งสองเป็นผู้ถือหุ้นของจำเลย จำเลยได้เรียกประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้นครั้งที่ 2/2529 และครั้งที่ 3/2529เพื่อพิจารณาและมีมติพิเศษลดทุนจดทะเบียนโดยการลดมูลค่าหุ้นและเพิ่มทุนจดทะเบียนโดยอ้างเหตุผลว่าตามงบดุลของบริษัท ณ สิ้นปี2528 มีผลขาดทุนสะสม 38,800,000 บาทและเพื่อให้บริษัทมีเงินกองทุนมากเพียงพอที่จะหารายได้มาชดเชยความเสียหายของลูกหนี้ที่ไม่มีคุณภาพ ซึ่งที่ประชุมได้มีมติพิเศษให้ดำเนินการดังกล่าวได้แต่มติของที่ประชุมทั้งสองครั้งไม่ชอบด้วยกฎหมายคือ จำเลยไม่ยอมให้โจทก์ทั้งสองเข้าร่วมการประชุมดังกล่าว นอกจากนี้จำเลยมิได้ขาดทุนและเงินกองทุนของจำเลยมิได้ลดลงเหลือไม่เป็นกึ่งหนึ่งของทุนซึ่งชำระแล้ว ขอให้ศาลมีคำสั่งเพิกถอนมติที่ประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้นของจำเลยครั้งที่ 2/2529 และครั้งที่ 3/2529จำเลยให้การและแก้ไขคำให้การว่า โจทก์ทั้งสองไม่ได้เป็นผู้ถือหุ้นของจำเลยอยู่ก่อนหรือในขณะมีการประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้นครั้งที่2/2529 เมื่อวันที่ 2 มิถุนายน 2529 โดยจำเลยได้มีคำสั่งให้ปิดสมุดทะเบียนโอนหุ้นตั้งแต่วันที่ 20 พฤษภาคม 2529 โจทก์ทั้งสองไม่มีสิทธิเข้าประชุมและขอให้จดแจ้งการโอนหุ้นให้วันประชุม การประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้นของจำเลยทั้งสองครั้งจึงชอบด้วยกฎหมายงบกำไรขาดทุนและงบการเงินของจำเลยได้ทำขึ้นโดยถูกต้องและตรงตามความเป็นจริง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "หุ้นของโจทก์ทั้งสองเป็นหุ้นชนิดระบุชื่อซึ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 วรรคสาม การโอนจะนำมาใช้แก่บริษัทหรือบุคคลภายนอกไม่ได้จนกว่าจะได้จดแจ้งการโอนทั้งชื่อและสำนักของผู้รับโอนนั้นลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นดังนี้ เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าในวันประชุมสามัญครั้งที่ 2/2529 จำเลยยังไม่ได้จดแจ้งการรับโอนหุ้นของโจทก์ทั้งสองลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นโดยจำเลยปิดสมุดทะเบียนพักการโอนหุ้นตามมติที่ประชุมคณะกรรมการครั้งที่ 11/2529 เพื่อจะเรียกประชุมวิสามัญซึ่งกรรมการต้องดำเนินการตามกฎหมาย โจทก์ทั้งสองจึงไม่มีสิทธิที่จะเข้าประชุมในฐานะผู้ถือหุ้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1176ที่โจทก์ทั้งสองอ้างว่าจำเลยจะปิดสมุดทะเบียนพักการโอนหุ้นได้เฉพาะกรณีประชุมใหญ่สามัญตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1131นั้น เห็นว่า การประชุมวิสามัญเป็นการประชุมใหญ่ครั้งอื่นนอกจากการประชุมสามัญที่กฎหมายกำหนดให้มีการประชุมผู้ถือหุ้นทั่วไปอย่างน้อยครั้งหนึ่งทุกระยะเวลาสิบสองเดือน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1171 ซึ่งการประชุมวิสามัญโดยปกติจะเป็นเรื่องรีบด่วนสำคัญที่ต้องให้ที่ประชุมใหญ่วินิจฉัยไม่อาจรอจนกว่าจะมีการประชุมสามัญได้และผู้ถือหุ้นอาจต้องออกเสียงลงมติดังเช่นในกรณีเพิ่มทุนและลดทุนของจำเลยนี้หากไม่มีการพักการโอนหุ้นก็อาจมีปัญหาในการตรวจสอบรายชื่อผู้มีสิทธิเข้าประชุมและผู้มีสิทธิออกเสียงลงคะแนน ที่ประชุมกรรมการจำเลยมีมติให้ปิดสมุดทะเบียนพักการโอนหุ้นจึงชอบแล้ว ฎีกาโจทก์ทั้งสองข้อนี้ฟังไม่ขึ้น ส่วนมติที่ประชุมวิสามัญครั้งที่ 2/2529 และครั้งที่ 3/2529 ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่นั้นเห็นว่า ในการประชุมวิสามัญครั้งที่ 2/2529 โจทก์ทั้งสองยังไม่เป็นผู้ถือหุ้นที่ได้จดแจ้งการโอนทั้งชื่อและสำนักของผู้รับโอนลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นตามที่ได้วินิจฉัยข้างต้น การโอนหุ้นของโจทก์ทั้งสองจึงนำมาใช้แก่บริษัทหรือบุคคลภายนอกไม่ได้ ตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1129 วรรคสาม จึงไม่มีอำนาจฟ้องขอให้เพิกถอนมติของที่ประชุมครั้งนี้ ส่วนการประชุมวิสามัญครั้งที่ 3/2529 เป็นเพียงการลงมติรับรองมติของที่ประชุมวิสามัญครั้งที่ 2/2529 เป็นมติพิเศษซึ่งโจทก์ทั้งสองมิได้กล่าวอ้างว่ามีการนัดเรียกหรือประชุมหรือลงมติฝ่าฝืนกฎหมายหรือข้อบังคับของบริษัทอย่างไร โจทก์ทั้งสองจะอ้างว่าจำเลยทำงบดุลและงบกำไรขาดทุนไม่ถูกต้องตามความเป็นจริงอันเป็นเรื่องที่ได้พิจารณากันในการประชุมครั้งก่อนมา ขอให้เพิกถอนมติของที่ประชุมครั้งนี้ไม่ได้เช่นกันกรณีไม่จำต้องวินิจฉัยว่ามติของที่ประชุมทั้งสองครั้งชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษายกฟ้องโจทก์ ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยในผล ฎีกาของโจทก์ทั้งสองฟังไม่ขึ้น อนึ่ง คดีนี้เป็นคดีฟ้องขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้เป็นคดีไม่มีทุนทรัพย์ ซึ่งตาราง 6ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง บัญญัติให้ศาลกำหนดค่าทนายความอัตราขั้นสูงในศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาไม่เกิน 1,500 บาท ที่ศาลอุทธรณ์กำหนดค่าทนายความชั้นอุทธรณ์ให้โจทก์ทั้งสองร่วมกันใช้แทนจำเลย 2,000 บาท เกินกว่าอัตราที่กฎหมายกำหนด แม้โจทก์ทั้งสองมิได้ฎีกาในปัญหาข้อนี้ ศาลฎีกาย่อมมีกำหนดใหม่ให้ถูกต้องได้พิพากษายืน(ปราโมทย์ บุนนาค-เริงธรรม ลัดพลี-ปราโมทย์ ชพานนท์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ กรณีตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ มีประเด็นน่าสนใจอยู่ที่การโอนหุ้นสมบูรณ์ตามกฎหมายหรือไม่ หากไม่สมบูรณ์แล้วก็ไม่ถือเป็นผู้ถือหุ้นซึ่งย่อมไม่มีสิทธิเข้าไปยุ่งเกี่ยวกับการประชุมหรือกิจการใดที่บริษัทจัดขึ้นเลยซึ่งนับว่าปัญหาเรื่องหุ้นเป็นปัญหาสำคัญ เนื่องจากมีการตั้งตลาดหลักทรัพย์และมีการซื้อขายหุ้นกันซึ่งเกิดกรณีพิพาทนำคดีมาสู่ศาลมากมาย ซึ่งเกี่ยวกับประเด็นดังกล่าวตามคำพิพากษา ฉบับนี้ ศาลฎีกาได้มีแนวคำวินิจฉัยเกี่ยวกับการโอนหุ้นไว้ดังนี้ การโอนหุ้นชนิดระบุชื่อ ต้องทำเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อของผู้โอนกับผู้รับโอนและมีพยานลงชื่อรับรองลายมือชื่ออย่างน้อย1 คน มิฉะนั้นการโอนตกเป็นโมฆะ สำหรับหนังสือโอนหุ้นจะต้องระบุเลขหมายของหุ้นไว้ด้วย (มาตรา 1129 วรรคสอง) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1086/2512(หน้า 1488) การโอนหุ้นบริษัทจำกัดชนิดระบุชื่อในใบหุ้นนั้น แม้ทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้โอนกับผู้รับโอน แต่เมื่อไม่มีพยานลงชื่อรับรองลายมือ ย่อมเป็นโมฆะ การโอนหุ้นซึ่งตกเป็นโมฆะ แม้บริษัทจะได้ลงชื่อผู้รับโอนในทะเบียนผู้ถือหุ้นและเคยนัดหมายให้ผู้รับโอนเข้าประชุมในฐานะผู้ถือหุ้นก็ดี ก็ไม่ทำให้ผู้รับโอนกลายเป็นผู้ถือหุ้นโดยชอบด้วยกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 413/2503(หน้า 466) การโอนหุ้นชนิดระบุชื่อถ้ามิได้ทำเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อของผู้โอนกับผู้รับโอนมีพยานรับรองลายมือนั้นด้วยแล้ว ย่อมเป็นโมฆะ แต่ถ้าการโอนหุ้นได้ทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้โอนและผู้รับโอน และมีพยานรับรองลายมือชื่อแล้ว แม้ไม่ได้ระบุเลขหมายของหุ้นไว้ในหนังสือ ก็ไม่ทำให้การโอนตกเป็นโมฆะ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1127/2521(หน้า 700) อ. มารดาผู้แทนโดยชอบธรรมของบุตร ม. ผู้เยาว์เป็นโรคหัวใจอ่อนและโรคประสาท จำเลยบอก อ. ว่าหุ้นของ ม. ไม่ได้ลงเงินไม่สมบูรณ์ให้โอนให้จำเลยเสีย จำเลยจะตอบแทนเงินให้ 50,000 บาทดังนี้ไม่เป็นการข่มขู่ และไม่เป็นกลฉ้อฉลถึงขนาดที่จะเป็นโมฆียะการโอนหุ้นชนิดระบุชื่อทั้งหมดที่ผู้โอนมีอยู่ ไม่ระบุเลขหมายหุ้นเอกสารโอน ก็ไม่เป็นโมฆะ และไม่มีกรณีพิพาทที่สัญญาโอนนี้ระงับไม่เป็นประนีประนอมยอมความ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 660/2525(หน้า 667) เอกสารการโอนหุ้นโจทก์ผู้รับโอนกับผู้โอนได้ลงลายมือชื่อมีพยานรับรอง 2 คนทั้งกรรมการบริษัทจำเลย 2 นาย ได้ลงชื่อประทับตราบริษัทอนุมัติให้โอนหุ้นกันได้ ถูกต้องตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129วรรคสองบังคับไว้ และมาตราดังกล่าวมิได้บัญญัติว่าถ้ามิได้แถลงเลขหมายหุ้นที่โอนกัน การโอนหุ้นชนิดระบุชื่อย่อมเป็นโมฆะ ทั้งบริษัทจำเลยยังไม่ได้ออกใบหุ้นผู้ถือหุ้นและไม่มีสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้น ย่อมไม่มีเลขหมายของหุ้นซึ่งโอนทันที ผู้โอนจะแถลงลงในหนังสือโอนหุ้นและจดแจ้งการโอนกับชื่อผู้รับโอนลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นได้ การโอนหุ้นดังกล่าวมีผลสมบูรณ์ตามกฎหมายแล้ว การที่ผู้โอนและผู้รับโอนต่างมีหนังสือไปถึงบริษัทขอให้จัดการโอนหุ้นให้ไม่ใช่หนังสือโอนหุ้น ไม่ถูกต้องตามแบบเป็นโมฆะ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1308/2515(หน้า 1051) ผู้โอนเป็นผู้ถือหุ้นชนิดระบุชื่อลงในใบหุ้น ได้มีหนังสือถึงบริษัทว่ามีความประสงค์จะโอนหุ้นให้แก่ผู้รับโอนขอให้จัดการโอนให้และผู้รับโอนก็มีหนังสือถึงบริษัทว่ามีความประสงค์จะรับโอนหุ้นดังกล่าวจากผู้โอนขอให้จัดการโอนให้ด้วย หนังสือ 2 ฉบับนี้เป็นเรื่องที่ผู้โอนและผู้รับโอนมีไปถึงบริษัทให้จัดการโอนหุ้นให้เท่านั้น หาใช่เป็นหนังสือโอนหุ้นที่ผู้โอนกับผู้รับโอนลงลายชื่อไว้ต่อกันไม่ แม้ผู้โอนกับผู้รับโอนจะสมัครใจซื้อขายหุ้นกันแต่เมื่อมิได้ทำตามแบบซึ่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 วรรคสองบังคับไว้ การโอนหุ้นนี้ก็ตกเป็นโมฆะ ข้อสังเกต ตามมาตรา 1129 วรรคสอง เป็นแบบของการโอนหุ้น ไม่ใช่แบบของการซื้อขายหุ้น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1802/2529(หน้า 937) ความมุ่งหมายของมาตรา 1129 วรรคสอง ที่บัญญัติว่าการโอนหุ้นชนิดระบุชื่อถ้ามิได้ทำเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อของผู้โอนกับผู้รับโอนมีพยานคนหนึ่งอย่างน้อยลงชื่อรับรองลายมือชื่อเป็นโมฆะนั้น เป็นการกำหนดแบบของการโอนหุ้นว่าจะต้องทำอย่างไรจึงจะได้มีหลักฐานการโอนที่แน่นอนเท่านั้น หาใช่เป็นแบบของการซื้อขายหุ้นไม่ ผู้ซื้อหุ้นที่มิได้ทำการโอนให้ถูกต้องตามบทบัญญัติดังกล่าวยังไม่อาจอ้างว่าเป็นผู้ถือหุ้นในบริษัท ยังไม่อาจใช้สิทธิในฐานะผู้ถือหุ้นในบริษัทเท่านั้น แต่หาถึงกับทำให้การซื้อขายหุ้นเป็นโมฆะไปด้วยไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1590/2503(หน้า 1771) ผู้ถือหุ้นในบริษัทจำกัดได้โอนขายหุ้นของตนทั้งหมดให้ผู้อื่นไปแล้วโดยบริษัทได้แก้ทะเบียนให้ผู้รับโอนเป็นผู้ถือหุ้นแล้ว แม้เงินค่าหุ้นนั้นจะยังส่งใช้ไม่ครบก็ดี ผู้รับโอนก็ย่อมรับโอนไปทั้งสิทธิและหน้าที่ต่อบริษัทบริษัทหมดสิทธิจะเรียกร้องเงินค่าหุ้นจากผู้โอนหุ้นนั้น ฉะนั้นโจทก์ผู้ชนะคดีบริษัทจะขออายัดสิทธ เรียกร้องบังคับให้ผู้โอนหุ้นชำระเงินค่าหุ้นที่ยังส่งใช้ไม่ครบไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2970/2522(หน้า 2339) การโอนหุ้นบริษัทจำกัด ชนิดระบุชื่อต้องมีพยานลงลายมือชื่อในหนังสือโอนหุ้นมิฉะนั้นเป็นโมฆะ แม้จะทำต่อหน้าพยานรู้เห็นหลายคนก็ตามการจดลงในสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้น และโจทก์มาฟ้องให้โอนหุ้นคืน ไม่เป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต ผู้ที่ได้รับโอนหุ้นต่อไปโดยสุจริตเสียค่าตอบแทนก็ไม่เป็นเจ้าของหุ้น การประชุมใหญ่ก็นับเป็นจำนวนผู้ถือหุ้นไม่ได้ไม่ครบองค์ประชุมหนึ่งในสี่ของจำนวนผู้ถือหุ้น มิติของที่ประชุมไม่มีผล กรรมการที่ได้รับแต่งตั้งก็ไม่ใช่กรรมการของบริษัทโดยชอบ แม้การโอนหุ้นไม่ถูกแบบตามมาตรา 1129 วรรคสาม แต่ถ้าผู้รับโอนได้ครอบครองหุ้นเกิน 5 ปี ย่อมได้กรรมสิทธิโดยการครอบครองปรปักษ์ตามมาตรา 1382 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3395/2529(หน้า 1987) แม้การโอนหุ้นของบริษัทลูกหนี้มาเป็นของผู้ร้องจะกระทำโดยไม่ถูกต้องตามกฎหมายเมื่อผู้ร้องรู้เห็นมิได้โต้แย้งปฏิเสธการโอนหุ้นนั้น ถือได้ว่าผู้ร้องรับหุ้นนั้นไว้โดยเจตนายึดถือเพื่อตนย่อมได้สิทธิครอบครองเมื่อนับแต่วันที่ผู้ร้องครอบครองหุ้นจนถึงวันที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ทวงค่าหุ้นส่วนที่เหลือ เป็นเวลาเกินกว่า 5 ปีหากการโอนหุ้นเป็นโมฆะผู้ร้องก็ได้กรรมสิทธิ์โดยการครอบครองผู้ร้องจึงต้องรับผิดในมูลค่าหุ้นส่วนที่ชำระไม่ครบตามที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ทวงถาม คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1174/2487 วินิจฉัยทำนองเดียวกัน การซื้อขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ฯ ไม่จำต้องทำตามแบบมาตรา1129 วรรคสอง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1521/2534 จำเลยตั้งโจทก์เป็นตัวแทนให้ซื้อและขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ หุ้นที่จำเลยสั่งให้โจทก์ซื้อและขายจึงเป็นหลักทรัพย์ตาม พระราชบัญญัติ ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยพ.ศ. 2517 ซึ่งเป็นกฎหมายพิเศษที่บัญญัติไว้เพื่อกิจการนี้โดยเฉพาะและวัตถุประสงค์ของจำเลยในการซื้อขายหุ้นดังกล่าวเป็นการเก็งกำไรจากการขึ้นลงของราคาหุ้นมากกว่าประสงค์ให้การโอนใบหุ้นใส่ชื่อผู้ซื้อการซื้อขายหุ้นเช่นนี้ จึงไม่ต้องปฏิบัติตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1064/2533,1827/2532 ฯลฯ วินิจฉัยทำนองเดียวกัน การโอนหุ้นจะใช้ยันแก่บริษัทหรือบุคคลภายนอกได้ก็ต่อเมื่อได้จดแจ้งการโอนทั้งชื่อและสำนักงานของผู้รับโอนนั้นลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นแล้ว (มาตรา 1129 วรรคสาม) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 761/2530 เงื่อนไขตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 วรรคท้าย ได้บัญญัติไว้ชัดแจ้งว่าการโอนหุ้น จะต้องได้จดแจ้งให้ปรากฏหลักฐานการโอนทั้งชื่อและที่อยู่ของผู้รับโอนลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นเสียก่อนจึงจะนำมาใช้ยันบริษัทหรือบุคคลภายนอกได้ เมื่อการโอนหุ้นของบริษัทจำเลยระหว่างผู้ร้องกับ ช. ยังมิได้จดแจ้งการโอนลงในทะเบียนดังกล่าว ผู้ร้องจึงไม่อาจอ้างเหตุผลใด ๆ มาเป็นข้อยกเว้นของบทบัญญัติของกฎหมายเพื่อให้ตนหลุดพ้นความรับผิดได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2372/2528(หน้า 969) เมื่อหุ้นของผู้ร้องมิใช่หุ้นชนิดระบุชื่อผู้ถือหุ้นในใบหุ้นก็หมายความว่าเป็นหุ้นซึ่งออกให้แก่ผู้ถือ ซึ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1134บริษัทจะออกใบหุ้นชนิดออกให้แก่ผู้ถือได้เฉพาะผู้ถือหุ้นที่ได้ชำระเงินค่าหุ้นครบถ้วน แล้วเต็มตามมูลค่าหุ้น ผู้ร้องจึงไม่อาจกล่าวอ้างได้ว่าหุ้นของผู้ร้องเป็นหุ้นซึ่งออกให้แก่ผู้ถือ หุ้นของผู้ร้องจึงเป็นหุ้นชนิดระบุชื่อในใบหุ้นอันต้องบังคับตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 วรรคสาม เมื่อผู้ร้องโอนหุ้นให้แก่ บ. โดยไม่ได้จดแจ้งการโอนทั้งชื่อ และสำนักงานผู้รับโอนนั้นลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นของบริษัทจำเลย การโอนดังกล่าวย่อมใช้ยันบริษัทหรือบุคคลภายนอกไม่ได้ แต่ถ้าการโอนหุ้นกระทำโดยความรู้เห็นของบริษัทแล้วจะอ้างมาตรา 1129 วรรคสาม ที่ว่ายังไม่จดแจ้งลงในทะเบียนของบริษัทมาเป็นข้อต่อสู้ไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3913/2513 การโอนหุ้นทำที่บริษัทจำเลยต่อหน้ากรรมการของบริษัทจำเลย บริษัทจำเลยจึงมีหน้าที่จดแจ้งการโอนลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นโดยไม่ต้องให้ผู้โอนหรือผู้รับโอนแจ้งอีกการที่บริษัทจำเลยไม่จดแจ้งการโอนลงในทะเบียน จึงมีความผิดของบริษัทจำเลยเอง แม้ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129วรรคสาม จะบัญญัติถึงการโอนหุ้นที่ไม่ได้จดแจ้งการโอนลงในทะเบียนว่าจะนำมาใช้ยันแก่บริษัทไม่ได้แต่ก็หมายถึงว่าเป็นเรื่องที่ผู้โอนและผู้รับโอนหุ้นกันเองโดยบริษัทมิได้รู้เห็นด้วยกฎหมายจึงให้ถือตามที่ปรากฏอยู่ในทะเบียน เมื่อการโอนหุ้นได้โอนกันที่บริษัทจำเลยกรรมการผู้จัดการบริษัทจำเลยรู้เห็นเป็นพยาน จึงมิใช่กรณีที่จะอ้าง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 วรรคสาม มาใช้ได้ ในขณะที่ผู้ร้องโอนหุ้นให้แก่ผู้รับโอน หุ้นของผู้ร้องยังมิได้ส่งใช้เงินเต็มจำนวนค่าหุ้น ผู้ร้องในฐานะผู้โอนจึงยังคงต้องรับผิดในจำนวนเงินที่ยังไม่ได้ส่งใช้ให้ครบ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 478/2534 สัญญาโอนหุ้นระหว่างผู้ร้องกับก. มีกรรมการผู้มีอำนาจของบริษัทจำเลยลงชื่อเป็นพยานพร้อมทั้งประทับตราสำคัญของบริษัท แม้จะไม่มีการจดแจ้งการโอนทั้งชื่อและสำนักผู้รับโอนนั้นลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นก็อาจนำการโอนหุ้นนั้นมาใช้ยันบริษัทจำเลยได้ ไม่เป็นกรณีที่ต้องตกอยู่ในบังคับของมาตรา 1129 วรรคสาม ปฏิกรณ์คงพิพิธคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทั้งสองเป็นผู้ถือหุ้นของจำเลย จำเลยได้เรียกประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้นครั้งที่ 2/2529 และครั้งที่ 3/2529เพื่อพิจารณาและมีมติพิเศษลดทุนจดทะเบียนโดยการลดมูลค่าหุ้นและเพิ่มทุนจดทะเบียนโดยอ้างเหตุผลว่าตามงบดุลของบริษัท ณ สิ้นปี2528 มีผลขาดทุนสะสม 38,800,000 บาทและเพื่อให้บริษัทมีเงินกองทุนมากเพียงพอที่จะหารายได้มาชดเชยความเสียหายของลูกหนี้ที่ไม่มีคุณภาพ ซึ่งที่ประชุมได้มีมติพิเศษให้ดำเนินการดังกล่าวได้แต่มติของที่ประชุมทั้งสองครั้งไม่ชอบด้วยกฎหมายคือ จำเลยไม่ยอมให้โจทก์ทั้งสองเข้าร่วมการประชุมดังกล่าว นอกจากนี้จำเลยมิได้ขาดทุนและเงินกองทุนของจำเลยมิได้ลดลงเหลือไม่เป็นกึ่งหนึ่งของทุนซึ่งชำระแล้ว ขอให้ศาลมีคำสั่งเพิกถอนมติที่ประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้นของจำเลยครั้งที่ 2/2529 และครั้งที่ 3/2529จำเลยให้การและแก้ไขคำให้การว่า โจทก์ทั้งสองไม่ได้เป็นผู้ถือหุ้นของจำเลยอยู่ก่อนหรือในขณะมีการประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้นครั้งที่2/2529 เมื่อวันที่ 2 มิถุนายน 2529 โดยจำเลยได้มีคำสั่งให้ปิดสมุดทะเบียนโอนหุ้นตั้งแต่วันที่ 20 พฤษภาคม 2529 โจทก์ทั้งสองไม่มีสิทธิเข้าประชุมและขอให้จดแจ้งการโอนหุ้นให้วันประชุม การประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้นของจำเลยทั้งสองครั้งจึงชอบด้วยกฎหมายงบกำไรขาดทุนและงบการเงินของจำเลยได้ทำขึ้นโดยถูกต้องและตรงตามความเป็นจริง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "หุ้นของโจทก์ทั้งสองเป็นหุ้นชนิดระบุชื่อซึ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 วรรคสาม การโอนจะนำมาใช้แก่บริษัทหรือบุคคลภายนอกไม่ได้จนกว่าจะได้จดแจ้งการโอนทั้งชื่อและสำนักของผู้รับโอนนั้นลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นดังนี้ เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าในวันประชุมสามัญครั้งที่ 2/2529 จำเลยยังไม่ได้จดแจ้งการรับโอนหุ้นของโจทก์ทั้งสองลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นโดยจำเลยปิดสมุดทะเบียนพักการโอนหุ้นตามมติที่ประชุมคณะกรรมการครั้งที่ 11/2529 เพื่อจะเรียกประชุมวิสามัญซึ่งกรรมการต้องดำเนินการตามกฎหมาย โจทก์ทั้งสองจึงไม่มีสิทธิที่จะเข้าประชุมในฐานะผู้ถือหุ้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1176ที่โจทก์ทั้งสองอ้างว่าจำเลยจะปิดสมุดทะเบียนพักการโอนหุ้นได้เฉพาะกรณีประชุมใหญ่สามัญตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1131นั้น เห็นว่า การประชุมวิสามัญเป็นการประชุมใหญ่ครั้งอื่นนอกจากการประชุมสามัญที่กฎหมายกำหนดให้มีการประชุมผู้ถือหุ้นทั่วไปอย่างน้อยครั้งหนึ่งทุกระยะเวลาสิบสองเดือน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1171 ซึ่งการประชุมวิสามัญโดยปกติจะเป็นเรื่องรีบด่วนสำคัญที่ต้องให้ที่ประชุมใหญ่วินิจฉัยไม่อาจรอจนกว่าจะมีการประชุมสามัญได้และผู้ถือหุ้นอาจต้องออกเสียงลงมติดังเช่นในกรณีเพิ่มทุนและลดทุนของจำเลยนี้หากไม่มีการพักการโอนหุ้นก็อาจมีปัญหาในการตรวจสอบรายชื่อผู้มีสิทธิเข้าประชุมและผู้มีสิทธิออกเสียงลงคะแนน ที่ประชุมกรรมการจำเลยมีมติให้ปิดสมุดทะเบียนพักการโอนหุ้นจึงชอบแล้ว ฎีกาโจทก์ทั้งสองข้อนี้ฟังไม่ขึ้น ส่วนมติที่ประชุมวิสามัญครั้งที่ 2/2529 และครั้งที่ 3/2529 ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่นั้นเห็นว่า ในการประชุมวิสามัญครั้งที่ 2/2529 โจทก์ทั้งสองยังไม่เป็นผู้ถือหุ้นที่ได้จดแจ้งการโอนทั้งชื่อและสำนักของผู้รับโอนลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นตามที่ได้วินิจฉัยข้างต้น การโอนหุ้นของโจทก์ทั้งสองจึงนำมาใช้แก่บริษัทหรือบุคคลภายนอกไม่ได้ ตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1129 วรรคสาม จึงไม่มีอำนาจฟ้องขอให้เพิกถอนมติของที่ประชุมครั้งนี้ ส่วนการประชุมวิสามัญครั้งที่ 3/2529 เป็นเพียงการลงมติรับรองมติของที่ประชุมวิสามัญครั้งที่ 2/2529 เป็นมติพิเศษซึ่งโจทก์ทั้งสองมิได้กล่าวอ้างว่ามีการนัดเรียกหรือประชุมหรือลงมติฝ่าฝืนกฎหมายหรือข้อบังคับของบริษัทอย่างไร โจทก์ทั้งสองจะอ้างว่าจำเลยทำงบดุลและงบกำไรขาดทุนไม่ถูกต้องตามความเป็นจริงอันเป็นเรื่องที่ได้พิจารณากันในการประชุมครั้งก่อนมา ขอให้เพิกถอนมติของที่ประชุมครั้งนี้ไม่ได้เช่นกันกรณีไม่จำต้องวินิจฉัยว่ามติของที่ประชุมทั้งสองครั้งชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษายกฟ้องโจทก์ ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยในผล ฎีกาของโจทก์ทั้งสองฟังไม่ขึ้น อนึ่ง คดีนี้เป็นคดีฟ้องขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้เป็นคดีไม่มีทุนทรัพย์ ซึ่งตาราง 6ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง บัญญัติให้ศาลกำหนดค่าทนายความอัตราขั้นสูงในศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาไม่เกิน 1,500 บาท ที่ศาลอุทธรณ์กำหนดค่าทนายความชั้นอุทธรณ์ให้โจทก์ทั้งสองร่วมกันใช้แทนจำเลย 2,000 บาท เกินกว่าอัตราที่กฎหมายกำหนด แม้โจทก์ทั้งสองมิได้ฎีกาในปัญหาข้อนี้ ศาลฎีกาย่อมมีกำหนดใหม่ให้ถูกต้องได้พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1253/2537นาย ชนะ งาม ประเสริฐ กุล กับพวกโจทก์บริษัท เงินทุนหลักทรัพย์ นครหลวง อินเวสท์เม้นท์ จำกัดจำเลย ป.พ.พ. ม. 1129, ม. 1171 การโอนหุ้นชนิดระบุชื่อตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1129 วรรคสาม จะนำมาใช้แก่บริษัทหรือบุคคลภายนอกไม่ได้จนกว่าจะได้จดแจ้งการโอนทั้งชื่อและสำนักของผู้รับโอนนั้นลงในทะเบียนผู้ถือหุ้น เมื่อจำเลยยังไม่ได้จดแจ้งการรับโอนหุ้นของโจทก์ทั้งสองลงในทะเบียนผู้ถือหุ้น จึงไม่ถือว่าโจทก์ทั้งสองเป็นผู้ถือหุ้นไม่มีสิทธิที่จะเข้าประชุมในฐานะผู้ถือหุ้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1176 และไม่มีอำนาจฟ้องขอให้เพิกถอนมติของที่ประชุมดังกล่าว การประชุมวิสามัญเป็นการประชุมใหญ่ครั้งอื่นนอกจากการประชุมสามัญที่กฎหมายกำหนดให้มีการประชุมผู้ถือหุ้นทั่วไปอย่างน้อยครั้งหนึ่งทุกระยะเวลาสิบสองเดือน ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1171 ซึ่งการประชุมวิสามัญโดยปกติจะเป็นเรื่องรีบด่วนสำคัญที่ต้องให้ที่ประชุมใหญ่วินิจฉัย ไม่อาจรอจนกว่าจะมีการประชุมสามัญได้และผู้ถือหุ้นอาจต้องออกเสียงลงมติดังเช่นในกรณีเพิ่มทุนและลดทุนของจำเลยนี้ หากไม่มีการพักการโอนหุ้นก็อาจมีปัญหาในการตรวจสอบรายชื่อผู้มีสิทธิเข้าประชุมและผู้มีสิทธิออกเสียงลงคะแนน ที่ประชุมกรรมการจำเลยจึงมีมติให้ปิดสมุดพักการโอนหุ้นได้ไม่ขัดต่อกฎหมายแต่อย่างใดโจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทั้งสองเป็นผู้ถือหุ้นของจำเลย จำเลยได้เรียกประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้นครั้งที่ 2/2529 และครั้งที่ 3/2529เพื่อพิจารณาและมีมติพิเศษลดทุนจดทะเบียนโดยการลดมูลค่าหุ้นและเพิ่มทุนจดทะเบียนโดยอ้างเหตุผลว่าตามงบดุลของบริษัท ณ สิ้นปี2528 มีผลขาดทุนสะสม 38,800,000 บาทและเพื่อให้บริษัทมีเงินกองทุนมากเพียงพอที่จะหารายได้มาชดเชยความเสียหายของลูกหนี้ที่ไม่มีคุณภาพ ซึ่งที่ประชุมได้มีมติพิเศษให้ดำเนินการดังกล่าวได้แต่มติของที่ประชุมทั้งสองครั้งไม่ชอบด้วยกฎหมายคือ จำเลยไม่ยอมให้โจทก์ทั้งสองเข้าร่วมการประชุมดังกล่าว นอกจากนี้จำเลยมิได้ขาดทุนและเงินกองทุนของจำเลยมิได้ลดลงเหลือไม่เป็นกึ่งหนึ่งของทุนซึ่งชำระแล้ว ขอให้ศาลมีคำสั่งเพิกถอนมติที่ประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้นของจำเลยครั้งที่ 2/2529 และครั้งที่ 3/2529จำเลยให้การและแก้ไขคำให้การว่า โจทก์ทั้งสองไม่ได้เป็นผู้ถือหุ้นของจำเลยอยู่ก่อนหรือในขณะมีการประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้นครั้งที่2/2529 เมื่อวันที่ 2 มิถุนายน 2529 โดยจำเลยได้มีคำสั่งให้ปิดสมุดทะเบียนโอนหุ้นตั้งแต่วันที่ 20 พฤษภาคม 2529 โจทก์ทั้งสองไม่มีสิทธิเข้าประชุมและขอให้จดแจ้งการโอนหุ้นให้วันประชุม การประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้นของจำเลยทั้งสองครั้งจึงชอบด้วยกฎหมายงบกำไรขาดทุนและงบการเงินของจำเลยได้ทำขึ้นโดยถูกต้องและตรงตามความเป็นจริง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "หุ้นของโจทก์ทั้งสองเป็นหุ้นชนิดระบุชื่อซึ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 วรรคสาม การโอนจะนำมาใช้แก่บริษัทหรือบุคคลภายนอกไม่ได้จนกว่าจะได้จดแจ้งการโอนทั้งชื่อและสำนักของผู้รับโอนนั้นลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นดังนี้ เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าในวันประชุมสามัญครั้งที่ 2/2529 จำเลยยังไม่ได้จดแจ้งการรับโอนหุ้นของโจทก์ทั้งสองลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นโดยจำเลยปิดสมุดทะเบียนพักการโอนหุ้นตามมติที่ประชุมคณะกรรมการครั้งที่ 11/2529 เพื่อจะเรียกประชุมวิสามัญซึ่งกรรมการต้องดำเนินการตามกฎหมาย โจทก์ทั้งสองจึงไม่มีสิทธิที่จะเข้าประชุมในฐานะผู้ถือหุ้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1176ที่โจทก์ทั้งสองอ้างว่าจำเลยจะปิดสมุดทะเบียนพักการโอนหุ้นได้เฉพาะกรณีประชุมใหญ่สามัญตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1131นั้น เห็นว่า การประชุมวิสามัญเป็นการประชุมใหญ่ครั้งอื่นนอกจากการประชุมสามัญที่กฎหมายกำหนดให้มีการประชุมผู้ถือหุ้นทั่วไปอย่างน้อยครั้งหนึ่งทุกระยะเวลาสิบสองเดือน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1171 ซึ่งการประชุมวิสามัญโดยปกติจะเป็นเรื่องรีบด่วนสำคัญที่ต้องให้ที่ประชุมใหญ่วินิจฉัยไม่อาจรอจนกว่าจะมีการประชุมสามัญได้และผู้ถือหุ้นอาจต้องออกเสียงลงมติดังเช่นในกรณีเพิ่มทุนและลดทุนของจำเลยนี้หากไม่มีการพักการโอนหุ้นก็อาจมีปัญหาในการตรวจสอบรายชื่อผู้มีสิทธิเข้าประชุมและผู้มีสิทธิออกเสียงลงคะแนน ที่ประชุมกรรมการจำเลยมีมติให้ปิดสมุดทะเบียนพักการโอนหุ้นจึงชอบแล้ว ฎีกาโจทก์ทั้งสองข้อนี้ฟังไม่ขึ้น ส่วนมติที่ประชุมวิสามัญครั้งที่ 2/2529 และครั้งที่ 3/2529 ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่นั้นเห็นว่า ในการประชุมวิสามัญครั้งที่ 2/2529 โจทก์ทั้งสองยังไม่เป็นผู้ถือหุ้นที่ได้จดแจ้งการโอนทั้งชื่อและสำนักของผู้รับโอนลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นตามที่ได้วินิจฉัยข้างต้น การโอนหุ้นของโจทก์ทั้งสองจึงนำมาใช้แก่บริษัทหรือบุคคลภายนอกไม่ได้ ตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1129 วรรคสาม จึงไม่มีอำนาจฟ้องขอให้เพิกถอนมติของที่ประชุมครั้งนี้ ส่วนการประชุมวิสามัญครั้งที่ 3/2529 เป็นเพียงการลงมติรับรองมติของที่ประชุมวิสามัญครั้งที่ 2/2529 เป็นมติพิเศษซึ่งโจทก์ทั้งสองมิได้กล่าวอ้างว่ามีการนัดเรียกหรือประชุมหรือลงมติฝ่าฝืนกฎหมายหรือข้อบังคับของบริษัทอย่างไร โจทก์ทั้งสองจะอ้างว่าจำเลยทำงบดุลและงบกำไรขาดทุนไม่ถูกต้องตามความเป็นจริงอันเป็นเรื่องที่ได้พิจารณากันในการประชุมครั้งก่อนมา ขอให้เพิกถอนมติของที่ประชุมครั้งนี้ไม่ได้เช่นกันกรณีไม่จำต้องวินิจฉัยว่ามติของที่ประชุมทั้งสองครั้งชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษายกฟ้องโจทก์ ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยในผล ฎีกาของโจทก์ทั้งสองฟังไม่ขึ้น อนึ่ง คดีนี้เป็นคดีฟ้องขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้เป็นคดีไม่มีทุนทรัพย์ ซึ่งตาราง 6ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง บัญญัติให้ศาลกำหนดค่าทนายความอัตราขั้นสูงในศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาไม่เกิน 1,500 บาท ที่ศาลอุทธรณ์กำหนดค่าทนายความชั้นอุทธรณ์ให้โจทก์ทั้งสองร่วมกันใช้แทนจำเลย 2,000 บาท เกินกว่าอัตราที่กฎหมายกำหนด แม้โจทก์ทั้งสองมิได้ฎีกาในปัญหาข้อนี้ ศาลฎีกาย่อมมีกำหนดใหม่ให้ถูกต้องได้พิพากษายืน(ปราโมทย์ บุนนาค-เริงธรรม ลัดพลี-ปราโมทย์ ชพานนท์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ กรณีตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ มีประเด็นน่าสนใจอยู่ที่การโอนหุ้นสมบูรณ์ตามกฎหมายหรือไม่ หากไม่สมบูรณ์แล้วก็ไม่ถือเป็นผู้ถือหุ้นซึ่งย่อมไม่มีสิทธิเข้าไปยุ่งเกี่ยวกับการประชุมหรือกิจการใดที่บริษัทจัดขึ้นเลยซึ่งนับว่าปัญหาเรื่องหุ้นเป็นปัญหาสำคัญ เนื่องจากมีการตั้งตลาดหลักทรัพย์และมีการซื้อขายหุ้นกันซึ่งเกิดกรณีพิพาทนำคดีมาสู่ศาลมากมาย ซึ่งเกี่ยวกับประเด็นดังกล่าวตามคำพิพากษา ฉบับนี้ ศาลฎีกาได้มีแนวคำวินิจฉัยเกี่ยวกับการโอนหุ้นไว้ดังนี้ การโอนหุ้นชนิดระบุชื่อ ต้องทำเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อของผู้โอนกับผู้รับโอนและมีพยานลงชื่อรับรองลายมือชื่ออย่างน้อย1 คน มิฉะนั้นการโอนตกเป็นโมฆะ สำหรับหนังสือโอนหุ้นจะต้องระบุเลขหมายของหุ้นไว้ด้วย (มาตรา 1129 วรรคสอง) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1086/2512(หน้า 1488) การโอนหุ้นบริษัทจำกัดชนิดระบุชื่อในใบหุ้นนั้น แม้ทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้โอนกับผู้รับโอน แต่เมื่อไม่มีพยานลงชื่อรับรองลายมือ ย่อมเป็นโมฆะ การโอนหุ้นซึ่งตกเป็นโมฆะ แม้บริษัทจะได้ลงชื่อผู้รับโอนในทะเบียนผู้ถือหุ้นและเคยนัดหมายให้ผู้รับโอนเข้าประชุมในฐานะผู้ถือหุ้นก็ดี ก็ไม่ทำให้ผู้รับโอนกลายเป็นผู้ถือหุ้นโดยชอบด้วยกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 413/2503(หน้า 466) การโอนหุ้นชนิดระบุชื่อถ้ามิได้ทำเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อของผู้โอนกับผู้รับโอนมีพยานรับรองลายมือนั้นด้วยแล้ว ย่อมเป็นโมฆะ แต่ถ้าการโอนหุ้นได้ทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้โอนและผู้รับโอน และมีพยานรับรองลายมือชื่อแล้ว แม้ไม่ได้ระบุเลขหมายของหุ้นไว้ในหนังสือ ก็ไม่ทำให้การโอนตกเป็นโมฆะ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1127/2521(หน้า 700) อ. มารดาผู้แทนโดยชอบธรรมของบุตร ม. ผู้เยาว์เป็นโรคหัวใจอ่อนและโรคประสาท จำเลยบอก อ. ว่าหุ้นของ ม. ไม่ได้ลงเงินไม่สมบูรณ์ให้โอนให้จำเลยเสีย จำเลยจะตอบแทนเงินให้ 50,000 บาทดังนี้ไม่เป็นการข่มขู่ และไม่เป็นกลฉ้อฉลถึงขนาดที่จะเป็นโมฆียะการโอนหุ้นชนิดระบุชื่อทั้งหมดที่ผู้โอนมีอยู่ ไม่ระบุเลขหมายหุ้นเอกสารโอน ก็ไม่เป็นโมฆะ และไม่มีกรณีพิพาทที่สัญญาโอนนี้ระงับไม่เป็นประนีประนอมยอมความ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 660/2525(หน้า 667) เอกสารการโอนหุ้นโจทก์ผู้รับโอนกับผู้โอนได้ลงลายมือชื่อมีพยานรับรอง 2 คนทั้งกรรมการบริษัทจำเลย 2 นาย ได้ลงชื่อประทับตราบริษัทอนุมัติให้โอนหุ้นกันได้ ถูกต้องตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129วรรคสองบังคับไว้ และมาตราดังกล่าวมิได้บัญญัติว่าถ้ามิได้แถลงเลขหมายหุ้นที่โอนกัน การโอนหุ้นชนิดระบุชื่อย่อมเป็นโมฆะ ทั้งบริษัทจำเลยยังไม่ได้ออกใบหุ้นผู้ถือหุ้นและไม่มีสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้น ย่อมไม่มีเลขหมายของหุ้นซึ่งโอนทันที ผู้โอนจะแถลงลงในหนังสือโอนหุ้นและจดแจ้งการโอนกับชื่อผู้รับโอนลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นได้ การโอนหุ้นดังกล่าวมีผลสมบูรณ์ตามกฎหมายแล้ว การที่ผู้โอนและผู้รับโอนต่างมีหนังสือไปถึงบริษัทขอให้จัดการโอนหุ้นให้ไม่ใช่หนังสือโอนหุ้น ไม่ถูกต้องตามแบบเป็นโมฆะ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1308/2515(หน้า 1051) ผู้โอนเป็นผู้ถือหุ้นชนิดระบุชื่อลงในใบหุ้น ได้มีหนังสือถึงบริษัทว่ามีความประสงค์จะโอนหุ้นให้แก่ผู้รับโอนขอให้จัดการโอนให้และผู้รับโอนก็มีหนังสือถึงบริษัทว่ามีความประสงค์จะรับโอนหุ้นดังกล่าวจากผู้โอนขอให้จัดการโอนให้ด้วย หนังสือ 2 ฉบับนี้เป็นเรื่องที่ผู้โอนและผู้รับโอนมีไปถึงบริษัทให้จัดการโอนหุ้นให้เท่านั้น หาใช่เป็นหนังสือโอนหุ้นที่ผู้โอนกับผู้รับโอนลงลายชื่อไว้ต่อกันไม่ แม้ผู้โอนกับผู้รับโอนจะสมัครใจซื้อขายหุ้นกันแต่เมื่อมิได้ทำตามแบบซึ่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 วรรคสองบังคับไว้ การโอนหุ้นนี้ก็ตกเป็นโมฆะ ข้อสังเกต ตามมาตรา 1129 วรรคสอง เป็นแบบของการโอนหุ้น ไม่ใช่แบบของการซื้อขายหุ้น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1802/2529(หน้า 937) ความมุ่งหมายของมาตรา 1129 วรรคสอง ที่บัญญัติว่าการโอนหุ้นชนิดระบุชื่อถ้ามิได้ทำเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อของผู้โอนกับผู้รับโอนมีพยานคนหนึ่งอย่างน้อยลงชื่อรับรองลายมือชื่อเป็นโมฆะนั้น เป็นการกำหนดแบบของการโอนหุ้นว่าจะต้องทำอย่างไรจึงจะได้มีหลักฐานการโอนที่แน่นอนเท่านั้น หาใช่เป็นแบบของการซื้อขายหุ้นไม่ ผู้ซื้อหุ้นที่มิได้ทำการโอนให้ถูกต้องตามบทบัญญัติดังกล่าวยังไม่อาจอ้างว่าเป็นผู้ถือหุ้นในบริษัท ยังไม่อาจใช้สิทธิในฐานะผู้ถือหุ้นในบริษัทเท่านั้น แต่หาถึงกับทำให้การซื้อขายหุ้นเป็นโมฆะไปด้วยไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1590/2503(หน้า 1771) ผู้ถือหุ้นในบริษัทจำกัดได้โอนขายหุ้นของตนทั้งหมดให้ผู้อื่นไปแล้วโดยบริษัทได้แก้ทะเบียนให้ผู้รับโอนเป็นผู้ถือหุ้นแล้ว แม้เงินค่าหุ้นนั้นจะยังส่งใช้ไม่ครบก็ดี ผู้รับโอนก็ย่อมรับโอนไปทั้งสิทธิและหน้าที่ต่อบริษัทบริษัทหมดสิทธิจะเรียกร้องเงินค่าหุ้นจากผู้โอนหุ้นนั้น ฉะนั้นโจทก์ผู้ชนะคดีบริษัทจะขออายัดสิทธ เรียกร้องบังคับให้ผู้โอนหุ้นชำระเงินค่าหุ้นที่ยังส่งใช้ไม่ครบไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2970/2522(หน้า 2339) การโอนหุ้นบริษัทจำกัด ชนิดระบุชื่อต้องมีพยานลงลายมือชื่อในหนังสือโอนหุ้นมิฉะนั้นเป็นโมฆะ แม้จะทำต่อหน้าพยานรู้เห็นหลายคนก็ตามการจดลงในสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้น และโจทก์มาฟ้องให้โอนหุ้นคืน ไม่เป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต ผู้ที่ได้รับโอนหุ้นต่อไปโดยสุจริตเสียค่าตอบแทนก็ไม่เป็นเจ้าของหุ้น การประชุมใหญ่ก็นับเป็นจำนวนผู้ถือหุ้นไม่ได้ไม่ครบองค์ประชุมหนึ่งในสี่ของจำนวนผู้ถือหุ้น มิติของที่ประชุมไม่มีผล กรรมการที่ได้รับแต่งตั้งก็ไม่ใช่กรรมการของบริษัทโดยชอบ แม้การโอนหุ้นไม่ถูกแบบตามมาตรา 1129 วรรคสาม แต่ถ้าผู้รับโอนได้ครอบครองหุ้นเกิน 5 ปี ย่อมได้กรรมสิทธิโดยการครอบครองปรปักษ์ตามมาตรา 1382 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3395/2529(หน้า 1987) แม้การโอนหุ้นของบริษัทลูกหนี้มาเป็นของผู้ร้องจะกระทำโดยไม่ถูกต้องตามกฎหมายเมื่อผู้ร้องรู้เห็นมิได้โต้แย้งปฏิเสธการโอนหุ้นนั้น ถือได้ว่าผู้ร้องรับหุ้นนั้นไว้โดยเจตนายึดถือเพื่อตนย่อมได้สิทธิครอบครองเมื่อนับแต่วันที่ผู้ร้องครอบครองหุ้นจนถึงวันที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ทวงค่าหุ้นส่วนที่เหลือ เป็นเวลาเกินกว่า 5 ปีหากการโอนหุ้นเป็นโมฆะผู้ร้องก็ได้กรรมสิทธิ์โดยการครอบครองผู้ร้องจึงต้องรับผิดในมูลค่าหุ้นส่วนที่ชำระไม่ครบตามที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ทวงถาม คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1174/2487 วินิจฉัยทำนองเดียวกัน การซื้อขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ฯ ไม่จำต้องทำตามแบบมาตรา1129 วรรคสอง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1521/2534 จำเลยตั้งโจทก์เป็นตัวแทนให้ซื้อและขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ หุ้นที่จำเลยสั่งให้โจทก์ซื้อและขายจึงเป็นหลักทรัพย์ตาม พระราชบัญญัติ ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยพ.ศ. 2517 ซึ่งเป็นกฎหมายพิเศษที่บัญญัติไว้เพื่อกิจการนี้โดยเฉพาะและวัตถุประสงค์ของจำเลยในการซื้อขายหุ้นดังกล่าวเป็นการเก็งกำไรจากการขึ้นลงของราคาหุ้นมากกว่าประสงค์ให้การโอนใบหุ้นใส่ชื่อผู้ซื้อการซื้อขายหุ้นเช่นนี้ จึงไม่ต้องปฏิบัติตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1064/2533,1827/2532 ฯลฯ วินิจฉัยทำนองเดียวกัน การโอนหุ้นจะใช้ยันแก่บริษัทหรือบุคคลภายนอกได้ก็ต่อเมื่อได้จดแจ้งการโอนทั้งชื่อและสำนักงานของผู้รับโอนนั้นลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นแล้ว (มาตรา 1129 วรรคสาม) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 761/2530 เงื่อนไขตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 วรรคท้าย ได้บัญญัติไว้ชัดแจ้งว่าการโอนหุ้น จะต้องได้จดแจ้งให้ปรากฏหลักฐานการโอนทั้งชื่อและที่อยู่ของผู้รับโอนลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นเสียก่อนจึงจะนำมาใช้ยันบริษัทหรือบุคคลภายนอกได้ เมื่อการโอนหุ้นของบริษัทจำเลยระหว่างผู้ร้องกับ ช. ยังมิได้จดแจ้งการโอนลงในทะเบียนดังกล่าว ผู้ร้องจึงไม่อาจอ้างเหตุผลใด ๆ มาเป็นข้อยกเว้นของบทบัญญัติของกฎหมายเพื่อให้ตนหลุดพ้นความรับผิดได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2372/2528(หน้า 969) เมื่อหุ้นของผู้ร้องมิใช่หุ้นชนิดระบุชื่อผู้ถือหุ้นในใบหุ้นก็หมายความว่าเป็นหุ้นซึ่งออกให้แก่ผู้ถือ ซึ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1134บริษัทจะออกใบหุ้นชนิดออกให้แก่ผู้ถือได้เฉพาะผู้ถือหุ้นที่ได้ชำระเงินค่าหุ้นครบถ้วน แล้วเต็มตามมูลค่าหุ้น ผู้ร้องจึงไม่อาจกล่าวอ้างได้ว่าหุ้นของผู้ร้องเป็นหุ้นซึ่งออกให้แก่ผู้ถือ หุ้นของผู้ร้องจึงเป็นหุ้นชนิดระบุชื่อในใบหุ้นอันต้องบังคับตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 วรรคสาม เมื่อผู้ร้องโอนหุ้นให้แก่ บ. โดยไม่ได้จดแจ้งการโอนทั้งชื่อ และสำนักงานผู้รับโอนนั้นลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นของบริษัทจำเลย การโอนดังกล่าวย่อมใช้ยันบริษัทหรือบุคคลภายนอกไม่ได้ แต่ถ้าการโอนหุ้นกระทำโดยความรู้เห็นของบริษัทแล้วจะอ้างมาตรา 1129 วรรคสาม ที่ว่ายังไม่จดแจ้งลงในทะเบียนของบริษัทมาเป็นข้อต่อสู้ไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3913/2513 การโอนหุ้นทำที่บริษัทจำเลยต่อหน้ากรรมการของบริษัทจำเลย บริษัทจำเลยจึงมีหน้าที่จดแจ้งการโอนลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นโดยไม่ต้องให้ผู้โอนหรือผู้รับโอนแจ้งอีกการที่บริษัทจำเลยไม่จดแจ้งการโอนลงในทะเบียน จึงมีความผิดของบริษัทจำเลยเอง แม้ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129วรรคสาม จะบัญญัติถึงการโอนหุ้นที่ไม่ได้จดแจ้งการโอนลงในทะเบียนว่าจะนำมาใช้ยันแก่บริษัทไม่ได้แต่ก็หมายถึงว่าเป็นเรื่องที่ผู้โอนและผู้รับโอนหุ้นกันเองโดยบริษัทมิได้รู้เห็นด้วยกฎหมายจึงให้ถือตามที่ปรากฏอยู่ในทะเบียน เมื่อการโอนหุ้นได้โอนกันที่บริษัทจำเลยกรรมการผู้จัดการบริษัทจำเลยรู้เห็นเป็นพยาน จึงมิใช่กรณีที่จะอ้าง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 วรรคสาม มาใช้ได้ ในขณะที่ผู้ร้องโอนหุ้นให้แก่ผู้รับโอน หุ้นของผู้ร้องยังมิได้ส่งใช้เงินเต็มจำนวนค่าหุ้น ผู้ร้องในฐานะผู้โอนจึงยังคงต้องรับผิดในจำนวนเงินที่ยังไม่ได้ส่งใช้ให้ครบ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 478/2534 สัญญาโอนหุ้นระหว่างผู้ร้องกับก. มีกรรมการผู้มีอำนาจของบริษัทจำเลยลงชื่อเป็นพยานพร้อมทั้งประทับตราสำคัญของบริษัท แม้จะไม่มีการจดแจ้งการโอนทั้งชื่อและสำนักผู้รับโอนนั้นลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นก็อาจนำการโอนหุ้นนั้นมาใช้ยันบริษัทจำเลยได้ ไม่เป็นกรณีที่ต้องตกอยู่ในบังคับของมาตรา 1129 วรรคสาม ปฏิกรณ์คงพิพิธ