กฎกระทรวงฉบับที่ ๕(พ.ศ. ๒๕๓๙)ออกตามความในพระราชบัญญัติโบราณสถานโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพ.ศ. ๒๕๐๔[๑] อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๖ มาตรา ๒๒ วรรคสอง และมาตรา ๒๔ทวิ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพ.ศ. ๒๕๐๔ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ(ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๓๕ และมาตรา ๒๓ แห่งพระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุศิลปวัตถุ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๐๔ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการออกกฎกระทรวงไว้ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ให้ยกเลิกกฎกระทรวง ฉบับที่ ๔ (พ.ศ. ๒๕๐๔) ออกตามความในพระราชบัญญัติโบราณสถานโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๐๔ข้อ ๒ผู้ใดประสงค์จะส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักรหรือประสงค์จะส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวให้ยื่นคำขอรับใบอนุญาตตามแบบ ศก. ๖ หรือแบบ ศก. ๗ ท้ายกฎกระทรวงนี้ แล้วแต่กรณี พร้อมด้วยเอกสารและหลักฐานตามที่ระบุไว้ในแบบดังกล่าวข้อ ๓ในการยื่นคำขอรับใบอนุญาตตามข้อ ๒ ผู้ขอรับใบอนุญาตต้องนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุที่จะส่งหรือนำออกนอกราชอาณาจักรนั้นมาแสดงณ สถานที่ที่ยื่นคำขอรับใบอนุญาตเพื่อทำการตรวจพิสูจน์ด้วยในกรณีที่ไม่สามารถนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุที่จะส่งหรือนำออกนอกราชอาณาจักรมาแสดงณ สถานที่ที่ยื่นคำขอรับใบอนุญาตเพื่อทำการตรวจพิสูจน์ตามวรรคหนึ่งได้ ให้ผู้ขอรับใบอนุญาตจัดทำคำขอเป็นหนังสือพร้อมทั้งแสดงเหตุผลเสนอต่อผู้อนุญาตเพื่อให้มีการตรวจพิสูจน์โบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุณ สถานที่ที่เก็บโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุนั้น และผู้อนุญาตอาจพิจารณาสั่งให้คณะกรรมการตามข้อ๗ ไปตรวจพิสูจน์ตามคำขอเป็นกรณีพิเศษได้ โดยผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ออกค่าใช้จ่ายในการนี้ทั้งสิ้นข้อ ๔การยื่นคำขอรับใบอนุญาตส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักรให้ยื่น ณ สำนักโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กรมศิลปากร เว้นแต่กรณีที่โบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุที่จะส่งหรือนำออกนอกราชอาณาจักรอยู่ในเขตจังหวัดที่อธิบดีกรมศิลปากรได้มอบหมายให้ผู้ว่าราชการจังหวัดแห่งจังหวัดนั้นกระทำแทนจะยื่น ณ ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติแห่งจังหวัดนั้นก็ได้หากในจังหวัดดังกล่าวนั้นไม่มีพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ให้ยื่น ณส่วนราชการอื่นของกรมศิลปากรในจังหวัดนั้นตามที่อธิบดีกรมศิลปากรประกาศกำหนดข้อ ๕การยื่นคำขอรับใบอนุญาตส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวให้ยื่น ณ สำนักโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กรมศิลปากรข้อ ๖ในการขอรับใบอนุญาตส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักรหรือการขอรับใบอนุญาตส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวหากโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุนั้นเป็นพระพุทธรูปหรือรูปเคารพในศาสนาผู้ขอรับใบอนุญาตต้องแจ้งวัตถุประสงค์ในการส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักรด้วยข้อ ๗ให้มีคณะกรรมการคณะหนึ่งเรียกว่า คณะกรรมการตรวจพิสูจน์โบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุที่ขออนุญาตส่งหรือนำออกนอกราชอาณาจักรดังนี้(๑) ในเขตกรุงเทพมหานครให้คณะกรรมการดังกล่าวประกอบด้วยอธิบดีกรมศิลปากรเป็นประธานกรรมการและกรรมการอื่นซึ่งอธิบดีกรมศิลปากรแต่งตั้งจากผู้ทรงคุณวุฒิทางด้านโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุอีกไม่น้อยกว่าห้าคนแต่ไม่เกินเจ็ดคนเป็นกรรมการให้ผู้อำนวยการสำนักโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเป็นกรรมการและเลขานุการ(๒) ในเขตจังหวัดอื่นนอกจากกรุงเทพมหานครซึ่งอธิบดีกรมศิลปากรมอบหมายให้ผู้ว่าราชการจังหวัดกระทำแทนให้คณะกรรมการดังกล่าวประกอบด้วย ผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธานกรรมการศึกษาธิการจังหวัดเป็นรองประธานกรรมการ และกรรมการอื่นซึ่งผู้ว่าราชการจังหวัดแต่งตั้งจากผู้ทรงคุณวุฒิทางด้านโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุอีกไม่น้อยกว่าสี่คนแต่ไม่เกินหกคนเป็นกรรมการให้หัวหน้าพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่ตั้งอยู่ในจังหวัดนั้นเป็นกรรมการและเลขานุการในกรณีที่จังหวัดนั้นไม่มีพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ให้หัวหน้าส่วนราชการของกรมศิลปากรในจังหวัดนั้นตามที่อธิบดีกรมศิลปากรกำหนดเป็นกรรมการและเลขานุการข้อ ๘ ให้คณะกรรมการตรวจพิสูจน์โบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุที่ขออนุญาตส่งหรือนำออกนอกราชอาณาจักรมีหน้าที่ตรวจพิสูจน์โบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุตามคำขอรับใบอนุญาตส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักรหรือตามคำขอรับใบอนุญาตส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวแล้วแต่กรณี และบันทึกผลการตรวจพิสูจน์เสนอต่อผู้อนุญาตเพื่อพิจารณาต่อไปข้อ ๙ใบอนุญาตส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักร ให้ใช้แบบ ศก. ๘ท้ายกฎกระทรวงนี้ข้อ ๑๐ใบอนุญาตส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวให้ใช้แบบ ศก. ๙ ท้ายกฎกระทรวงนี้ข้อ ๑๑ใบอนุญาตส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักรและใบอนุญาตส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวให้ใช้ได้ภายในระยะเวลาที่กำหนดไว้ในใบอนุญาตข้อ ๑๒โบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุที่ได้รับอนุญาตให้ส่งหรือนำออกนอกราชอาณาจักรหรือที่ได้รับอนุญาตให้ส่งหรือนำออกนอกราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวจะต้องมีตราตะกั่วรูปพระคเณศพร้อมกับบัตรแสดงหมายเลขที่ใบอนุญาตตามที่กรมศิลปากรกำหนดผูกหรือผนึกติดกับโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุนั้นทุกชิ้นข้อ ๑๓ ให้ผู้รับใบอนุญาตส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราววางเงินประกันเป็นเงินสดหรือวางหลักทรัพย์ประกันเป็นพันธบัตรของรัฐบาลไทยหรือพันธบัตรที่รัฐบาลไทยค้ำประกันหรือวางหลักประกันเป็นหนังสือค้ำประกันของธนาคาร เป็นจำนวนเงินเท่ากับราคาประเมินของโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุนั้นไว้กับผู้อนุญาตเพื่อเป็นหลักประกันการชำระค่าปรับในกรณีที่ผู้รับใบอนุญาตส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวไม่ส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุที่ได้รับอนุญาตนั้นกลับเข้ามาในราชอาณาจักรภายในระยะเวลาที่กำหนดไว้ในใบอนุญาตข้อ ๑๔เมื่อได้ส่งโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุที่ได้รับอนุญาตให้ส่งหรือนำออกนอกราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวแล้วหากผู้รับใบอนุญาตไม่ส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุดังกล่าวกลับเข้ามาในราชอาณาจักรภายในระยะเวลาที่กำหนดไว้ในใบอนุญาตผู้อนุญาตมีอำนาจปรับผู้รับใบอนุญาตเป็นจำนวนเงินเท่ากับราคาประเมินของโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุนั้นเว้นแต่ในกรณีที่ไม่สามารถส่งหรือนำกลับเข้ามาในราชอาณาจักรภายในระยะเวลาที่กำหนดไว้ในใบอนุญาตได้เนื่องจากมีเหตุสุดวิสัยหรือในกรณีที่มีความจำเป็นและผู้รับใบอนุญาตได้รับอนุญาตจากผู้อนุญาตให้ขยายระยะเวลาที่กำหนดไว้ในใบอนุญาตออกไปข้อ ๑๕ในกรณีที่ส่วนราชการหรือรัฐวิสาหกิจเป็นผู้ขอรับใบอนุญาตส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการจะยกเว้นการวางหลักประกันตามข้อ ๑๓ ให้แก่ส่วนราชการหรือรัฐวิสาหกิจนั้นก็ได้ข้อ ๑๖การขอรับใบแทนใบอนุญาตตามกฎกระทรวงนี้ ให้ผู้รับใบอนุญาตยื่นคำขอตามแบบ ศก.๑๐ ท้ายกฎกระทรวงนี้ พร้อมด้วยเอกสารและหลักฐานตามที่ระบุไว้ในแบบดังกล่าว ณสถานที่ที่ออกใบอนุญาตการออกใบแทนใบอนุญาตส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักรให้ผู้อนุญาตออกใบอนุญาตตามแบบศก. ๘ และประทับคำว่า ใบแทน ด้วยอักษรสีแดงไว้ที่มุมบนด้านขวาของใบอนุญาตนั้นการออกใบแทนใบอนุญาตส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวให้ผู้อนุญาตออกใบอนุญาตตามแบบ ศก. ๙ และประทับคำว่า ใบแทนด้วยอักษรสีแดงไว้ที่มุมบนด้านขวาของใบอนุญาตนั้นให้ไว้ ณ วันที่ ๒๖ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๓๙สุขวิช รังสิตพลรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ[เอกสารแนบท้าย]๑.คำขอรับใบอนุญาตส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักร (แบบ ศก. ๖)๒.คำขอรับใบอนุญาตส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราว(แบบ ศก. ๗)๓.ใบอนุญาตส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักร (แบบ ศก. ๘)๔.ใบอนุญาตส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราว (แบบศก. ๙)๕.คำขอรับใบแทนใบอนุญาตส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักรคำขอรับใบแทนใบอนุญาตส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราว(แบบ ศก. ๑๐)(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ โดยที่มาตรา๒๒ วรรคสอง และมาตรา ๒๔ ทวิ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุศิลปวัตถุ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๐๔ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๓๕ บัญญัติให้การขอรับใบอนุญาตส่งหรือนำโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักรรวมทั้งการขอรับใบแทนใบอนุญาตและการออกใบแทนใบอนุญาตดังกล่าวเป็นไปตามหลักเกณฑ์วิธีการและเงื่อนไขที่กำหนดในกฎกระทรวง ประกอบกับสมควรปรับปรุงเงื่อนไขวิธีการและข้อกำหนดเกี่ยวกับการวางเงินประกันและหรือการชำระค่าปรับสำหรับการขออนุญาตส่งโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุออกนอกราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวตามที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวงฉบับที่ ๔ (พ.ศ. ๒๕๐๔) ออกตามความในพระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๐๔ ให้เหมาะสมยิ่งขึ้น จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้สถาพร/ปรับปรุง๑๔พฤศจิกายน ๒๕๔๙ปิยะธิดา/ปรับปรุง๒๐ กุมภาพันธ์๒๕๖๒[๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๑๓/ตอนที่ ๒๘ ก/หน้า ๑๑/๑๘ กรกฎาคม๒๕๓๙