ประกาศกรมทะเบียนการค้าประกาศกรมทะเบียนการค้าเรื่อง กำหนดชนิดของบัญชีที่ต้องจัดทำข้อความและรายการที่ต้องมีในบัญชี ระยะเวลาที่ต้องลงรายการในบัญชีและเอกสารที่ต้องใช้ประกอบการลงบัญชีพ.ศ. ๒๕๔๔ อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๗ (๑) (๒) (๓) และ (๔)แห่งพระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. ๒๕๔๓ อธิบดีกรมทะเบียนการค้าออกประกาศไว้ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ ประกาศนี้เรียกว่าประกาศกรมทะเบียนการค้า เรื่องกำหนดชนิดของบัญชีที่ต้องจัดทำข้อความและรายการที่ต้องมีในบัญชีระยะเวลาที่ต้องลงรายการในบัญชี และเอกสารที่ต้องใช้ประกอบการลงบัญชี พ.ศ. ๒๕๔๔ข้อ ๒[๑] ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปหมวด๑ชนิดของบัญชีที่ต้องจัดทำ ข้อ ๓ผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีที่เป็นห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน บริษัทจำกัดบริษัทมหาชนจำกัดที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายไทย นิติบุคคลที่ตั้งขึ้นตามกฎหมายต่างประเทศที่ประกอบธุรกิจในประเทศไทยและกิจการร่วมการค้าตามประมวลรัษฎากรต้องจัดทำบัญชีดังต่อไปนี้โดยต้องจัดทำให้ครบถ้วนถูกต้องตามมาตรฐานการบัญชี(๑) บัญชีรายวัน(ก) บัญชีเงินสด(ข) บัญชีธนาคาร แยกเป็นแต่ละเลขที่บัญชีธนาคาร(ค) บัญชีรายวันซื้อ(ง) บัญชีรายวันขาย(จ) บัญชีรายวันทั่วไป(๒) บัญชีแยกประเภท(ก) บัญชีแยกประเภทสินทรัพย์ หนี้สินและทุน(ข) บัญชีแยกประเภทรายได้และค่าใช้จ่าย(ค) บัญชีแยกประเภทลูกหนี้(ง) บัญชีแยกประเภทเจ้าหนี้(๓) บัญชีสินค้า(๔) บัญชีรายวัน บัญชีแยกประเภทอื่นและบัญชีแยกประเภทย่อยตามความจำเป็นแก่การทำบัญชีของธุรกิจหมวด๒ข้อความและรายการที่ต้องมีในบัญชี ข้อ ๔ ปกด้านหน้าของสมุดบัญชีหรือแผ่นหน้าของบัญชีกรณีที่บัญชีเป็นแผ่น ต้องมีข้อความ ดังต่อไปนี้(๑) ชื่อของผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีในกรณีที่ผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีไม่ใช่นิติบุคคลจะใช้ชื่อทางการค้าก็ได้(๒) ชนิดของบัญชี(๓) ลำดับเล่มบัญชีแต่ละชนิดให้ใช้ตัวเลขไทยหรืออารบิคถ้าบัญชีแต่ละชนิดมีมากกว่าหนึ่งเล่ม ต้องเรียงลำดับเล่มต่อเนื่องกันข้อ ๕ บัญชีรายวัน บัญชีแยกประเภทและบัญชีสินค้า ต้องมีข้อความและรายการในบัญชี ดังต่อไปนี้(๑) ชื่อบัญชี วัน เดือน ปีเลขที่ของเอกสารประกอบการลงบัญชีหรือหน้าบัญชีหรือรหัสที่อ้างอิง รายการบัญชีและจำนวนเงิน(๒) หน้าบัญชีต้องมีตัวเลขไทยหรืออารบิคเรียงลำดับทุกหน้า(๓)[๒]รายการในบัญชีที่เป็นจำนวนเงินต้องเป็นหน่วยเงินตราไทยเว้นแต่ในกรณีที่มีมาตรฐานการบัญชีกำหนดให้แสดงเป็นหน่วยเงินตราสกุลอื่นได้จะเลือกปฏิบัติตามมาตรฐานการบัญชีก็ได้ข้อ ๖ บัญชีแต่ละชนิดดังต่อไปนี้นอกจากต้องมีรายการตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๕ แล้ว ต้องมีรายการต่อไปนี้ด้วย(๑) บัญชีเงินสด หรือบัญชีธนาคารให้มีรายละเอียดการได้มาหรือจ่ายไปซึ่งเงินสด เงินในธนาคารแต่ถ้ามีรายละเอียดดังกล่าวในเอกสารประกอบการลงบัญชีหรือบัญชีรายวันชนิดหนึ่งชนิดใดแล้วจะลงรายการรับหรือจ่ายเงินประเภทเดียวกันเป็นยอดรวมก็ได้(๒) บัญชีรายวันซื้อหรือบัญชีรายวันขาย ให้มีรายละเอียดชนิด ประเภท จำนวน และราคาของสินค้าหรือบริการที่ซื้อขายแต่ถ้ามีรายละเอียดดังกล่าวในเอกสารประกอบการลงบัญชีหรือทะเบียนใดแล้วจะลงรายการซื้อหรือขายสินค้าหรือบริการนั้นเป็นยอดรวมก็ได้(๓) บัญชีรายวันทั่วไป ให้มีคำอธิบายรายการบัญชี(๔) บัญชีแยกประเภทสินทรัพย์ หนี้สินและทุนให้มีรายละเอียดการเพิ่มขึ้นหรือลดลงของสินทรัพย์ หนี้สินและทุนโดยให้อ้างชนิดของบัญชีและหน้าบัญชีหรือรหัสที่อ้างอิงด้วย(๕) บัญชีแยกประเภทรายได้และค่าใช้จ่ายให้มีรายละเอียดที่มาแห่งรายได้หรือค่าใช้จ่ายโดยให้อ้างชนิดของบัญชีและหน้าบัญชีหรือรหัสที่อ้างอิงด้วย(๖) บัญชีแยกประเภทลูกหนี้หรือบัญชีแยกประเภทเจ้าหนี้ให้มีชื่อลูกหนี้หรือเจ้าหนี้การแสดงรายการบัญชีให้มีรายละเอียดการก่อหนี้หรือระงับหนี้การลงรายการดังกล่าวให้อ้างชนิดของบัญชีและหน้าบัญชีหรือรหัสที่อ้างอิงด้วย(๗) บัญชีสินค้า ให้มีชื่อ ชนิด จำนวน หน่วยนับรายละเอียดการได้มาหรือจำหน่ายไปซึ่งสินค้า และจำนวนสินค้านั้นหมวด๓ระยะเวลาที่ต้องลงรายการในบัญชี ข้อ ๗ กำหนดระยะเวลาที่ต้องลงรายการในบัญชีให้แล้วเสร็จไว้ดังต่อไปนี้(๑) บัญชีรายวันภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่รายการนั้นเกิดขึ้น(๒) บัญชีแยกประเภท ต้องผ่านรายการจากบัญชีรายวันภายในสิบห้าวันนับแต่วันสิ้นเดือนของเดือนที่รายการนั้นเกิดขึ้น(๓) บัญชีสินค้าภายในสิบห้าวันนับแต่วันสิ้นเดือนของเดือนที่รายการนั้นเกิดขึ้นในกรณีที่เป็นบัญชีตาม (๒) และ (๓)ซึ่งต้องมีการลงรายการยอดคงเหลือต้องลงรายการยอดคงเหลือให้แล้วเสร็จภายในหกสิบวันนับแต่วันปิดบัญชีหมวด๔เอกสารที่ต้องใช้ประกอบการลงบัญชี ข้อ ๘ เอกสารที่ต้องใช้ประกอบการลงบัญชี ได้แก่บันทึก หนังสือ หรือเอกสารใด ๆ ที่ใช้เป็นหลักฐานในการลงรายการในบัญชีซึ่งแยกได้เป็น ๓ ประเภท คือ(๑)เอกสารที่ต้องใช้ประกอบการลงบัญชีที่จัดทำขึ้นโดยบุคคลภายนอก(๒)เอกสารที่ต้องใช้ประกอบการลงบัญชีที่จัดทำขึ้นโดยผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีเพื่อออกให้แก่บุคคลภายนอก(๓)เอกสารที่ต้องใช้ประกอบการลงบัญชีที่จัดทำขึ้นโดยผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีเพื่อใช้ในกิจการของตนเองข้อ ๙ เอกสารที่ต้องใช้ประกอบการลงบัญชีตามข้อ ๘ทุกประเภทต้องมีรายการดังต่อไปนี้ และมีรายการตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๑๐ (๑) หรือ (๒)หรือข้อ ๑๑ ตามแต่ประเภทของเอกสารที่ต้องใช้ประกอบการลงบัญชีด้วย(๑)ชื่อของผู้จัดทำเอกสารซึ่งอาจใช้ชื่อที่ใช้ในการประกอบธุรกิจของผู้จัดทำเอกสารก็ได้(๒) ชื่อของเอกสาร(๓) เลขที่ของเอกสาร และเล่มที่ (ถ้ามี)(๔) วัน เดือน ปี ที่ออกเอกสาร(๕) จำนวนเงินรวมข้อ ๑๐ ถ้าเอกสารที่ต้องใช้ประกอบการลงบัญชีเป็นเอกสารตามข้อ๘ (๒) ต้องมีรายการตามที่กำหนดไว้ใน (๑) หรือ (๒) ด้วย แล้วแต่กรณี คือ(๑) ในกรณีที่เป็นเอกสารเพื่อเป็นหลักฐานในการรับเงินรับฝากเงิน รับชำระเงินหรือตั๋วเงินต้องมีรายการต่อไปนี้(ก) เลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากรของกิจการที่จัดทำเอกสาร(ข) สถานที่ตั้งของกิจการที่จัดทำเอกสาร(ค) รายละเอียดเกี่ยวกับการรับเงินหรือตั๋วเงิน(ง) ชื่อ ชนิด จำนวน หน่วยนับ ราคาต่อหน่วยและราคารวมของสินค้าหรือบริการแต่ละรายการเว้นแต่ได้ระบุรายละเอียดดังกล่าวไว้ในเอกสารตาม (๒) (ค) แล้ว(จ) ลายมือชื่อของผู้รับเงินหรือตั๋วเงินเว้นแต่เป็นเอกสารที่จัดทำและส่งมอบด้วยเครื่องคอมพิวเตอร์หรือเครื่องมืออื่นใดที่ได้ผลในทำนองเดียวกัน(๒) ในกรณีที่เป็นเอกสารเพื่อเป็นหลักฐานในการจำหน่ายจ่ายโอนส่งมอบสินค้าหรือบริการโดยยังมิได้มีการชำระเงินหรือตั๋วเงินต้องมีรายการต่อไปนี้(ก) เลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากรของกิจการที่จัดทำเอกสาร(ข) สถานที่ตั้งของกิจการที่จัดทำเอกสาร(ค) ชื่อ ชนิด จำนวน หน่วยนับ ราคาต่อหน่วยและราคารวมของสินค้าหรือบริการแต่ละรายการ(ง) ชื่อหรือชื่อที่ใช้ในการประกอบธุรกิจและที่อยู่ของผู้ซื้อหรือผู้รับสินค้าหรือผู้รับบริการ(จ) ลายมือชื่อผู้จัดทำเอกสาร(ฉ) ลายมือชื่อผู้รับสินค้าหรือผู้รับบริการข้อ ๑๑ ถ้าเอกสารที่ต้องใช้ประกอบการลงบัญชีเป็นเอกสารตามข้อ๘ (๓) ต้องมีรายการต่อไปนี้ด้วย คือ(๑) คำอธิบายรายการ(๒) วิธีการและการคำนวณต่าง ๆ (ถ้ามี)(๓) ลายมือชื่อของผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีหรือผู้ได้รับมอบหมายให้เป็นผู้อนุมัติรายการข้อ ๑๒ เอกสารที่ต้องใช้ประกอบการลงบัญชีที่จัดทำขึ้นโดยผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีเพื่อออกให้แก่บุคคลภายนอกต้องมีสำเนาเก็บไว้อย่างน้อย๑ ฉบับข้อ ๑๓ การลงรายการในบัญชีรายวันและบัญชีสินค้า ต้อง(๑)มีเอกสารที่ต้องใช้ประกอบการลงบัญชีทุกรายการและเอกสารที่ต้องใช้ประกอบการลงบัญชีนั้นต้องสามารถแสดงความถูกต้องครบถ้วนของรายการบัญชีตามความเป็นจริงและเป็นที่เชื่อถือได้(๒) ใช้เอกสารที่ต้องใช้ประกอบการลงบัญชีตามข้อ ๘ ในลำดับ(๑) หรือ (๒) แล้วแต่กรณีก่อน เว้นแต่ไม่มีเอกสารดังกล่าวจึงให้ใช้เอกสารในลำดับ(๓)ประกาศ ณ วันที่ ๑๙ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๔๔อดุลย์ วินัยแพทย์อธิบดีกรมทะเบียนการค้าประกาศกรมพัฒนาธุรกิจการค้าเรื่อง กำหนดชนิดของบัญชีที่ต้องจัดทำข้อความและรายการที่ต้องมีในบัญชีระยะเวลาที่ต้องลงรายการในบัญชี และเอกสารที่ต้องใช้ประกอบการลงบัญชี (ฉบับที่ ๒)พ.ศ. ๒๕๕๒[๓]ข้อ๒ ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปสุกัญญา/พิมพ์๒๐ พฤษภาคม ๒๕๕๒อุรารักษ์/ตรวจ๒๘ พฤษภาคม ๒๕๕๒จุฑามาศ/ปรับปรุง๒๒ มิถุนายน ๒๕๕๙[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๑๘/ตอนพิเศษ ๕๘ ง/หน้า ๒๐/๒๐ มิถุนายน ๒๕๔๔[๒] ข้อ ๕ (๓) แก้ไขเพิ่มเติมโดยประกาศกรมพัฒนาธุรกิจการค้าเรื่อง กำหนดชนิดของบัญชีที่ต้องจัดทำข้อความและรายการที่ต้องมีในบัญชีระยะเวลาที่ต้องลงรายการในบัญชี และเอกสารที่ต้องใช้ประกอบการลงบัญชี (ฉบับที่ ๒)พ.ศ. ๒๕๕๒[๓] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๒๖/ตอนพิเศษ ๓๓ ง/หน้า ๕๔/๒ มีนาคม ๒๕๕๒