ประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่องหลักเกณฑ์การประเมินค่ารายปีทรัพย์สินของรัฐวิสาหกิจ[๑] โดยที่คณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อวันที่๘ มีนาคม ๒๕๕๙ เห็นชอบหลักเกณฑ์การประเมินค่ารายปีภาษีโรงเรือนและที่ดินของรัฐวิสาหกิจดังนั้นเพื่อให้เป็นไปตามมติคณะรัฐมนตรีดังกล่าวอาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๗และมาตรา ๘ แห่งพระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดิน พุทธศักราช ๒๔๗๕ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดิน (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๓๔ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยจึงออกประกาศไว้ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ ในประกาศนี้ทรัพย์สินหมายความว่า โรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่นกับที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่องกับโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่นนั้นส่วนควบหมายความว่า เครื่องจักรที่ติดตั้งอยู่ในโรงเรือน และมีลักษณะเป็นเครื่องจักรกลไก เครื่องกระทำหรือเครื่องกำเนิดสินค้า เพื่อใช้ดำเนินการอุตสาหกรรมข้อ ๒ การประเมินค่ารายปีทรัพย์สินของรัฐวิสาหกิจมีหลักเกณฑ์ดังนี้(๑)กรณีรัฐวิสาหกิจเป็นเจ้าของทรัพย์สิน(ก) หากใช้ทรัพย์สินนั้นเพื่อดำเนินกิจการเองให้ประเมินค่ารายปีของทรัพย์สินนั้นโดยวิธีเทียบเคียงบัญชีค่าเช่ามาตรฐานกลางเฉลี่ยต่อตารางเมตรต่อเดือน(ข) หากนำทรัพย์สินไปให้เช่าหรือนำไปหาผลประโยชน์อื่นนอกเหนือจากการให้เช่าให้ประเมินค่ารายปีของทรัพย์สินนั้นจากค่าเช่าตามสัญญาเช่าหรือผลตอบแทนจากการนำทรัพย์สินไปหาผลประโยชน์อื่นโดยต้องมีเอกสารหลักฐานประกอบเพื่อแสดงจำนวนเงินค่าเช่าหรือผลตอบแทนที่ได้รับจากการนำทรัพย์สินไปหาผลประโยชน์อื่น(ค) หากใช้ทรัพย์สินเพื่อดำเนินกิจการเองส่วนหนึ่งและอีกส่วนหนึ่งนำไปให้เช่าหรือนำไปหาผลประโยชน์อื่นนอกเหนือจากการให้เช่าให้ประเมินค่ารายปีทรัพย์สินดังนี้๑) ในส่วนที่ดำเนินกิจการเองตาม(ก) และ๒) ประเมินค่ารายปีทรัพย์สินในส่วนที่นำไปใช้หาผลประโยชน์ตาม(ข)(๒)กรณีรัฐวิสาหกิจเป็นเจ้าของที่ดิน โดยได้นำที่ดินให้หน่วยงานของรัฐและบุคคลอื่นเช่าเพื่อปลูกสร้างโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้าง(ก) หากนำที่ดินไปให้หน่วยงานของรัฐและบุคคลอื่นเช่าโดยผู้เช่านั้นได้ใช้โรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างนั้นเพื่อดำเนินกิจการเองให้ประเมินค่ารายปีของทรัพย์สินจากผู้เช่าซึ่งเป็นเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างโดยวิธีเทียบเคียงบัญชีค่าเช่ามาตรฐานกลางเฉลี่ยต่อตารางเมตรต่อเดือน(ข) หากนำที่ดินไปให้หน่วยงานของรัฐและบุคคลอื่นเช่าโดยผู้เช่ามีข้อตกลงให้ผู้เช่าที่ดินโอนกรรมสิทธิ์ในโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างให้กับรัฐวิสาหกิจเจ้าของที่ดินเมื่อก่อสร้างแล้วเสร็จโดยผู้เช่าที่ดินได้ใช้ประโยชน์ในโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างนั้นให้ประเมินค่ารายปีของทรัพย์สินจากเจ้าของที่ดินในฐานะเจ้าของทรัพย์สินนั้น ดังนี้๑) กรณีที่มีค่าเช่าให้ประเมินค่ารายปีของทรัพย์สินโดยใช้ค่าเช่าหรือผลตอบแทนตามที่ได้มีข้อตกลงร่วมกัน๒)กรณีที่ไม่มีค่าเช่าหรือผลตอบแทนตามที่ได้มีข้อตกลงร่วมกันหรือมีค่าเช่าหรือผลตอบแทนตามที่ได้มีข้อตกลงร่วมกันแต่ค่าเช่าหรือผลตอบแทนตามที่ได้มีข้อตกลงร่วมกันนั้นมิใช่จำนวนเงินอันสมควรที่จะให้เช่าได้ให้ประเมินค่ารายปีโดยนำค่าเช่าที่ดินหรือค่าก่อสร้างของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างรวมถึงผลตอบแทนอื่นมาใช้ในการเทียบเคียงเพื่อประเมินค่ารายปีของทรัพย์สิน ทั้งนี้ค่ารายปีของทรัพย์สินนั้นจะต้องไม่ต่ำกว่าค่าเช่ามาตรฐานกลางเฉลี่ยต่อตารางเมตรต่อเดือน(ค) หากนำที่ดินไปให้หน่วยงานของรัฐและบุคคลอื่นเช่าโดยผู้เช่ามีข้อตกลงให้ผู้เช่าที่ดินโอนกรรมสิทธิ์ในโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างให้แก่รัฐวิสาหกิจเจ้าของที่ดินเมื่อครบกำหนดตามข้อตกลงร่วมกัน ให้ประเมินค่ารายปีของทรัพย์สินดังนี้๑) กรณียังไม่โอนกรรมสิทธิ์ตามข้อตกลงร่วมกันโดยผู้เช่าที่ดินใช้โรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างนั้นเพื่อดำเนินกิจการเองให้ประเมินค่ารายปีของทรัพย์สินจากผู้เช่าที่ดินตาม (๑) (ก) หรือหากนำทรัพย์สินไปให้เช่าหรือนำไปหาผลประโยชน์อื่นนอกเหนือจากการให้เช่าให้ประเมินค่ารายปีของทรัพย์สินตาม (๑) (ข)๒)กรณีโอนกรรมสิทธิ์ให้แก่เจ้าของที่ดินแล้วตามข้อตกลงร่วมกันให้ประเมินค่ารายปีของทรัพย์สินจากเจ้าของที่ดินในฐานะเจ้าของทรัพย์สินนั้นตามข้อเท็จจริงของการนำทรัพย์สินนั้นไปใช้หาผลประโยชน์ตามแนวทางข้างต้นข้อ ๓ การประเมินโรงเรือนที่ติดตั้งส่วนควบที่สำคัญมีลักษณะเป็นเครื่องจักรกลไกเครื่องกระทำ หรือเครื่องกำเนิดสินค้าเพื่อใช้ดำเนินการอุตสาหกรรมบางอย่างเช่น โรงสี โรงเลื่อย ฯลฯ ตามมาตรา ๑๓ มีหลักเกณฑ์ ดังนี้(๑)ให้ประเมินหาค่ารายปีของโรงเรือนและค่ารายปีของส่วนควบ(๒) แนวทางการประเมินหาค่ารายปีของส่วนควบ(ก)กรณีที่อาจหาค่าเช่าของเครื่องจักรอันเป็นส่วนควบที่สำคัญของโรงเรือนหรือเทียบเคียงเพื่อหาค่าเช่าอันสมควรได้ให้ถือค่าเช่านั้นเป็นค่ารายปีของส่วนควบ(ข)กรณีที่ไม่อาจหาค่าเช่าของเครื่องจักรอันเป็นส่วนควบที่สำคัญของโรงเรือนหรือเทียบเคียงเพื่อหาค่าเช่าอันสมควรได้ให้ใช้ราคามูลค่าเครื่องจักรมาคำนวณหาค่ารายปี ทั้งนี้ราคามูลค่าเครื่องจักรให้ถือตามหลักฐานการซื้อขายเครื่องจักรหรือใบสำคัญการรับเงินหรือมูลค่าทางบัญชีของเครื่องจักร ในขณะที่ได้มาตามหลักฐานหรือเอกสารของส่วนราชการโดยมีวิธีการคำนวณหาค่ารายปีของส่วนควบดังนี้๑) ให้นำมูลค่าเครื่องจักรมาหักค่าเสื่อมราคาโดยให้เริ่มหักค่าเสื่อมราคา ในปีที่สองของการติดตั้งเครื่องจักรในอัตราร้อยละสิบและให้หักค่าเสื่อมราคาเพิ่มขึ้นร้อยละสิบต่อปีของมูลค่าเครื่องจักร ทั้งนี้ ต้องไม่เกินร้อยละเจ็ดสิบของมูลค่าเครื่องจักร๒) นำมูลค่าเครื่องจักรที่หักค่าเสื่อมราคาแล้วมาคำนวณหาผลตอบแทนของเครื่องจักรโดยให้ใช้อัตราดอกเบี้ยเงินฝากประจำสิบสองเดือนของธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน) ซึ่งเป็นอัตราเฉลี่ยของปีก่อนหน้าการประเมินค่ารายปีภาษีโรงเรือนและที่ดินปีภาษีปัจจุบันเป็นเกณฑ์คำนวณผลตอบแทนของเครื่องจักรเพื่อกำหนดเป็นค่ารายปีของส่วนควบ(๓) ให้นำค่ารายปีของโรงเรือนมารวมกับค่ารายปีของส่วนควบเพื่อใช้เป็นฐานในการคำนวณการลดค่ารายปีของโรงเรือนที่มีเครื่องจักรเป็นส่วนควบที่สำคัญลงเหลือหนึ่งในสามของค่ารายปีของทรัพย์สินนั้นตามมาตรา๑๓ทั้งนี้ ตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไปประกาศณ วันที่ ๑๙ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๑พลเอกอนุพงษ์ เผ่าจินดารัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยพัชรภรณ์/จัดทำ๒๕ มีนาคม ๒๕๖๒[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๓๕/ตอนพิเศษ ๓๒๕ ง/หน้า ๙/๑๙ ธันวาคม ๒๕๖๑