คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2286/2538หลักกฎหมาย: สัญญาจะจำนองไม่มีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่เหมือนสัญญาจะซื้อขายทรัพย์สินสัญญาจะแลกเปลี่ยนและคำมั่นจะให้ตามมาตรา456วรรคสอง,519,526การที่จำเลยมอบโฉนดที่ดินพร้อมใบมอบอำนาจและเอกสารอื่นให้โจทก์เพื่อจดทะเบียนจำนองประกันหนี้ขาดลดเช็คโดยมีข้อกำหนดให้จดทะเบียนจำนองได้หลังจากเรียกเก็บเงินตามเช็คไม่ได้เป็นเรื่องที่จำเลยเจตนาจะเอาทรัพย์จำนองเป็นประกันเมื่อไม่ได้จดทะเบียนจำนองให้ถูกต้องสัญญาจำนองจึงเป็นโมฆะโจทก์ ฟ้อง ขอให้ บังคับ จำเลย ไป จดทะเบียน จำนอง ที่ดิน โฉนดเลขที่ 72069 ไว้ กับ โจทก์ ใน วงเงิน 500,000 บาท หาก จำเลย ไม่ปฏิบัติตาม ให้ ถือเอา คำพิพากษา แทน การแสดง เจตนา ของ จำเลยจำเลย ให้การ ว่า ฟ้องโจทก์ เป็น ฟ้องซ้ำ จำเลย ไม่เคย มีนิติสัมพันธ์ ใด ๆ กับ โจทก์ ไม่เคย มอบอำนาจ หรือ ตั้ง ตัวแทน หรือ เชิดบุคคล ใด เป็น ตัวแทน ขายลดเช็ค แก่ โจทก์ นาย ราชพัชร ทองโรจน์ และ นาย รักษ์พงศ์ ทองโรจน์ ได้ ชำระหนี้ ตามเช็ค ให้ แก่ โจทก์ ครบถ้วน แล้ว โจทก์ จึง ไม่มี อำนาจฟ้อง ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิจารณา คำฟ้อง โจทก์ และ คำให้การ จำเลย แล้ว วินิจฉัย ว่าตาม คำฟ้อง แสดง ว่า จำเลย มี เจตนา จะ จำนอง ที่ดิน พร้อม สิ่งปลูกสร้างไว้ กับ โจทก์ เพื่อ ประกัน การ ชำระหนี้ ขายลดเช็ค เมื่อ ไม่ได้ ทำ เป็นหนังสือ และ จดทะเบียน ต่อ พนักงาน เจ้าหน้าที่ สัญญาจำนอง ย่อม ตกเป็นโมฆะ ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 714 ประกอบ ด้วยมาตรา 115 จำเลย ไม่ต้อง รับผิด ต่อ โจทก์ และ โจทก์ จะ ฟ้องบังคับ ให้จำเลย จดทะเบียน จำนอง หาได้ไม่ พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ว่า ข้อตกลง ระหว่าง โจทก์ กับ จำเลย ตาม คำฟ้องไม่ได้ ทำ ตาม แบบ ที่ กำหนด ไว้ ใน มาตรา 714 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ จึง ตกเป็น โมฆะ ตาม บทบัญญัติ แห่งกฎหมาย ดังกล่าว มาตรา 152 กรณี เช่นนี้ ไม่มี กฎหมาย กำหนด ว่า จะ ต้องทำ อย่างไร ต่าง กับ เรื่อง จะซื้อขาย ซึ่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 456 บัญญัติ ให้ ทำได้ พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา ของ โจทก์ ว่าโจทก์ จะ ฟ้องบังคับ ให้ จำเลย จดทะเบียน จำนอง ที่ดิน โฉนด เลขที่ 72069แขวง ลาดยาว เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร ไว้ กับ โจทก์ เพื่อ เป็น ประกันหนี้ ขายลดเช็ค ได้ หรือไม่ ศาลฎีกา เห็นว่า ตาม คำฟ้อง ของ โจทก์ปรากฏว่า จำเลย เป็น ผู้ก่อหนี้ ขึ้น โดย เชิด หรือ รู้ แล้ว ยอม ให้นาย ราชพัชร ทองโรจน์ และ นาย รักษ์พงศ์ ทองโรจน์ เชิด ตนเอง เป็น ตัวแทน นำ เช็ค ไป ขาย ลด แก่ โจทก์ การ ที่ จำเลย มอบ โฉนด ที่ดินพร้อม ด้วย ใบมอบอำนาจ และ เอกสาร อื่น ให้ แก่ โจทก์ เพื่อ จดทะเบียนจำนอง ประกันหนี้ ดังกล่าว ถึง แม้ จะ มี ข้อกำหนด ให้ นำ ไป จดทะเบียน จำนองได้ หลังจาก เรียกเก็บเงิน ตามเช็ค ไม่ได้ ก็ ตาม แต่ ก็ เป็น เรื่อง ที่ จำเลยมี เจตนา ที่ จะ เอา ทรัพย์ จำนอง เป็น ประกัน นั้นเอง เมื่อ ไม่ได้ มี การจดทะเบียน จำนอง ให้ ถูกต้อง ตาม กฎหมาย สัญญาจำนอง จึง เป็น โมฆะตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 115 เดิม และ มาตรา 714ที่ โจทก์ ฎีกา ว่า จำเลย ไม่ได้ มี เจตนา จะ จดทะเบียน จำนอง ทันที แต่ มีเงื่อนไข ว่า จะ จดทะเบียน จำนอง กัน ใน ภายหน้า หลังจาก เรียกเก็บเงินตามเช็ค ไม่ได้ แล้ว จึง ไม่จำต้อง จดทะเบียน ต่อ พนักงาน เจ้าหน้าที่และ ไม่ ตกเป็น โมฆะ นั้น ศาลฎีกา เห็นว่า นอกจาก เจตนา ที่ แท้จริงของ จำเลย ต้องการ เอา ทรัพย์ จำนอง เป็น ประกัน ดัง วินิจฉัย ไว้ แล้วประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3 อันเป็น เอกเทศ สัญญา ก็ ไม่ได้บัญญัติ ไว้ ใน ที่ ใด ให้ มี สัญญา ใน ลักษณะ ดังกล่าว ซึ่ง เป็น สัญญา จะ จำนองได้ ไม่ เหมือน สัญญาจะซื้อขาย ทรัพย์สิน สัญญา จะ แลกเปลี่ยน และคำมั่น จะ ให้ ซึ่ง บัญญัติ ไว้ ใน มาตรา 456 วรรคสอง มาตรา 519 และมาตรา 526 เมื่อ สัญญาจำนอง ตกเป็น โมฆะ และ สัญญา จะ จำนอง มี ขึ้นไม่ได้ ตาม กฎหมาย โจทก์ จึง ไม่อาจ อ้างอิง สัญญา ดังกล่าว และ ไม่มี อำนาจฟ้องบังคับ ให้ จำเลย จดทะเบียน จำนอง ที่ดิน โฉนด เลขที่ 72069แขวง ลาดยาว เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร ไว้ กับ โจทก์ เพื่อ เป็น ประกันหนี้ ขายลดเช็ค ที่ ศาลล่าง ทั้ง สอง พิพากษา ต้อง กัน มา ให้ยก ฟ้องโจทก์ นั้น ชอบแล้ว ฎีกา ของ โจทก์ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2286/2538นาย ปรีชา ประเสริฐสินธุ์โจทก์นาง รอยพิมพ์ หลักเพชรจำเลย ป.พ.พ. ม. 152, ม. 456 วรรคสอง, ม. 519, ม. 526, ม. 714สัญญาจะจำนองไม่มีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่เหมือนสัญญาจะซื้อขายทรัพย์สินสัญญาจะแลกเปลี่ยนและคำมั่นจะให้ตามมาตรา456วรรคสอง,519,526การที่จำเลยมอบโฉนดที่ดินพร้อมใบมอบอำนาจและเอกสารอื่นให้โจทก์เพื่อจดทะเบียนจำนองประกันหนี้ขาดลดเช็คโดยมีข้อกำหนดให้จดทะเบียนจำนองได้หลังจากเรียกเก็บเงินตามเช็คไม่ได้เป็นเรื่องที่จำเลยเจตนาจะเอาทรัพย์จำนองเป็นประกันเมื่อไม่ได้จดทะเบียนจำนองให้ถูกต้องสัญญาจำนองจึงเป็นโมฆะโจทก์ ฟ้อง ขอให้ บังคับ จำเลย ไป จดทะเบียน จำนอง ที่ดิน โฉนดเลขที่ 72069 ไว้ กับ โจทก์ ใน วงเงิน 500,000 บาท หาก จำเลย ไม่ปฏิบัติตาม ให้ ถือเอา คำพิพากษา แทน การแสดง เจตนา ของ จำเลยจำเลย ให้การ ว่า ฟ้องโจทก์ เป็น ฟ้องซ้ำ จำเลย ไม่เคย มีนิติสัมพันธ์ ใด ๆ กับ โจทก์ ไม่เคย มอบอำนาจ หรือ ตั้ง ตัวแทน หรือ เชิดบุคคล ใด เป็น ตัวแทน ขายลดเช็ค แก่ โจทก์ นาย ราชพัชร ทองโรจน์ และ นาย รักษ์พงศ์ ทองโรจน์ ได้ ชำระหนี้ ตามเช็ค ให้ แก่ โจทก์ ครบถ้วน แล้ว โจทก์ จึง ไม่มี อำนาจฟ้อง ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิจารณา คำฟ้อง โจทก์ และ คำให้การ จำเลย แล้ว วินิจฉัย ว่าตาม คำฟ้อง แสดง ว่า จำเลย มี เจตนา จะ จำนอง ที่ดิน พร้อม สิ่งปลูกสร้างไว้ กับ โจทก์ เพื่อ ประกัน การ ชำระหนี้ ขายลดเช็ค เมื่อ ไม่ได้ ทำ เป็นหนังสือ และ จดทะเบียน ต่อ พนักงาน เจ้าหน้าที่ สัญญาจำนอง ย่อม ตกเป็นโมฆะ ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 714 ประกอบ ด้วยมาตรา 115 จำเลย ไม่ต้อง รับผิด ต่อ โจทก์ และ โจทก์ จะ ฟ้องบังคับ ให้จำเลย จดทะเบียน จำนอง หาได้ไม่ พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ว่า ข้อตกลง ระหว่าง โจทก์ กับ จำเลย ตาม คำฟ้องไม่ได้ ทำ ตาม แบบ ที่ กำหนด ไว้ ใน มาตรา 714 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ จึง ตกเป็น โมฆะ ตาม บทบัญญัติ แห่งกฎหมาย ดังกล่าว มาตรา 152 กรณี เช่นนี้ ไม่มี กฎหมาย กำหนด ว่า จะ ต้องทำ อย่างไร ต่าง กับ เรื่อง จะซื้อขาย ซึ่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 456 บัญญัติ ให้ ทำได้ พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา ของ โจทก์ ว่าโจทก์ จะ ฟ้องบังคับ ให้ จำเลย จดทะเบียน จำนอง ที่ดิน โฉนด เลขที่ 72069แขวง ลาดยาว เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร ไว้ กับ โจทก์ เพื่อ เป็น ประกันหนี้ ขายลดเช็ค ได้ หรือไม่ ศาลฎีกา เห็นว่า ตาม คำฟ้อง ของ โจทก์ปรากฏว่า จำเลย เป็น ผู้ก่อหนี้ ขึ้น โดย เชิด หรือ รู้ แล้ว ยอม ให้นาย ราชพัชร ทองโรจน์ และ นาย รักษ์พงศ์ ทองโรจน์ เชิด ตนเอง เป็น ตัวแทน นำ เช็ค ไป ขาย ลด แก่ โจทก์ การ ที่ จำเลย มอบ โฉนด ที่ดินพร้อม ด้วย ใบมอบอำนาจ และ เอกสาร อื่น ให้ แก่ โจทก์ เพื่อ จดทะเบียนจำนอง ประกันหนี้ ดังกล่าว ถึง แม้ จะ มี ข้อกำหนด ให้ นำ ไป จดทะเบียน จำนองได้ หลังจาก เรียกเก็บเงิน ตามเช็ค ไม่ได้ ก็ ตาม แต่ ก็ เป็น เรื่อง ที่ จำเลยมี เจตนา ที่ จะ เอา ทรัพย์ จำนอง เป็น ประกัน นั้นเอง เมื่อ ไม่ได้ มี การจดทะเบียน จำนอง ให้ ถูกต้อง ตาม กฎหมาย สัญญาจำนอง จึง เป็น โมฆะตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 115 เดิม และ มาตรา 714ที่ โจทก์ ฎีกา ว่า จำเลย ไม่ได้ มี เจตนา จะ จดทะเบียน จำนอง ทันที แต่ มีเงื่อนไข ว่า จะ จดทะเบียน จำนอง กัน ใน ภายหน้า หลังจาก เรียกเก็บเงินตามเช็ค ไม่ได้ แล้ว จึง ไม่จำต้อง จดทะเบียน ต่อ พนักงาน เจ้าหน้าที่และ ไม่ ตกเป็น โมฆะ นั้น ศาลฎีกา เห็นว่า นอกจาก เจตนา ที่ แท้จริงของ จำเลย ต้องการ เอา ทรัพย์ จำนอง เป็น ประกัน ดัง วินิจฉัย ไว้ แล้วประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3 อันเป็น เอกเทศ สัญญา ก็ ไม่ได้บัญญัติ ไว้ ใน ที่ ใด ให้ มี สัญญา ใน ลักษณะ ดังกล่าว ซึ่ง เป็น สัญญา จะ จำนองได้ ไม่ เหมือน สัญญาจะซื้อขาย ทรัพย์สิน สัญญา จะ แลกเปลี่ยน และคำมั่น จะ ให้ ซึ่ง บัญญัติ ไว้ ใน มาตรา 456 วรรคสอง มาตรา 519 และมาตรา 526 เมื่อ สัญญาจำนอง ตกเป็น โมฆะ และ สัญญา จะ จำนอง มี ขึ้นไม่ได้ ตาม กฎหมาย โจทก์ จึง ไม่อาจ อ้างอิง สัญญา ดังกล่าว และ ไม่มี อำนาจฟ้องบังคับ ให้ จำเลย จดทะเบียน จำนอง ที่ดิน โฉนด เลขที่ 72069แขวง ลาดยาว เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร ไว้ กับ โจทก์ เพื่อ เป็น ประกันหนี้ ขายลดเช็ค ที่ ศาลล่าง ทั้ง สอง พิพากษา ต้อง กัน มา ให้ยก ฟ้องโจทก์ นั้น ชอบแล้ว ฎีกา ของ โจทก์ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(ปรีชา นาคพันธุ์-อำนวย สุขพรหม-ระพินทร บรรจงศิลป)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1)คดีตามฎีกาเรื่องนี้มีเหตุผลทำนองเดียวกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่1931/2537กรณีฟ้องร้องบังคับให้ผู้ให้ชำระหนี้โดยส่งมอบทรัพย์สินที่ให้แก่ผู้รับตามที่บันทึกหมายเหตุท้ายฎีกาโต้แย้งไปแล้วและคำพิพากษาศาลฎีกาที่1583/2538กรณีฟ้องร้องบังคับให้ผู้ให้เช่าไปจดทะเบียนการเช่าตามที่บันทึกหมายเหตุท้ายฎีกาโต้แย้งไปแล้ว(ลงพิมพ์ในบริการส่งเสริมงานตุลาการเล่ม6,2537และเล่ม7,2538ตามลำดับ) (2)ต้องเข้าใจด้วยว่าการที่จะฟ้องร้องบังคับตามสัญญาต่างๆดังกล่าวนั้นแสดงว่าสัญญาต่างๆดังกล่าวนั้นได้เกิดขึ้นแล้วเพราะได้มีการตกปากลงคำมีสาระสำคัญของข้อตกลงแล้วไม่ใช่ว่าเกิดตอนทำเป็นหนังสือจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่สัญญาจำนองที่จะกล่าวถึงตามบันทึกนี้ก็เช่นเดียวกันการฟ้องบังคับให้ไปจดทะเบียนการจำนองนั้นก็ต้องถือว่าเมื่อตกลงกันเป็นกรณีต้องด้วยมาตรา702แล้วก็เกิดสัญญาจำนองแล้วไม่ใช่ไปเกิดสัญญาผูกพันกันเมื่อตอนทำเป็นหนังสือจดทะเบียนตามมาตรา714กันตอนหลัง (3)เรามักจะได้ยินที่พูดที่เขียนกันอยู่เสมอเกี่ยวกับ"สัญญาจะ"เช่นสัญญาจะเช่าสัญญาจะจ้างสัญญาจะให้กู้ยืมเงินสัญญาจะฝากทรัพย์สัญญาจะจำนำฯลฯดังนี้เป็นต้นยังมีสัญญาจะอื่นๆอีกมากหลายจะไม่กล่าวถึงในที่นี้ทั้งๆที่ไม่มีตัวบทกฎหมายบัญญัติถึงไว้โดยชัดแจ้งเลย (4)สัญญาจะจำนองไม่มีบัญญัติไว้เป็นรูปร่างโดยชัดแจ้งในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่เหมือนสัญญาจะซื้อขาย(มาตรา456วรรค2)สัญญาจะแลกเปลี่ยน(มาตรา519,456วรรค2)และคำมั่นว่าจะให้ตามมาตรา526อย่างศาลฎีกาว่าก็จริงแต่ในการตีความแสดงเจตนาซึ่งจะได้นำตัวบทกฎหมายมาปรับในภายหลังนั้นใช่ว่าจะดูจากถ้อยคำสำนวนหรือตัวอักษรเท่านั้นไม่ยังต้องเพ่งเล็งถึงเจตนาอันแท้จริงยิ่งกว่าถ้อยคำสำนวนหรือตัวอักษรอีกด้วย(มาตรา171)กล่าวคือแม้ไม่มีคำว่า"จะ"ในสัญญาใดก็ตามแต่เมื่ออ่านความโดยตลอดแล้วทำให้เห็นไปได้ว่าอาจปรับและบังคับกันได้ตามกฎหมายที่บัญญัติไว้โดยเฉพาะอื่นใดก็ได้ถึงหากจะไม่มีคำว่า"จะ"บัญญัติไว้เป็นตัวเป็นตนให้เห็นโดยชัดแจ้งก็ตามเราจะพิเคราะห์ดูกันแต่เพียงถ้อยคำเอาง่ายๆดังนี้หรือ (5)เราได้ศึกษากันมามากเกี่ยวกับเงื่อนไขเงื่อนเวลาในนิติกรรม(มาตรา182-193)ก็ควรที่จะต้องนำบทบัญญัติดังกล่าวมาพิจารณาประกอบด้วยอย่างไรจะเป็นเงื่อนไขเงื่อนเวลาหรือเป็นเพียงข้อความหรือข้อตกลงอย่างธรรมดาในสัญญาจะดูแต่เพียงถ้อยคำสำนวนหรืออักษรเท่านั้นไม่ได้เช่นเดียวกันต้องดูเจตนาอันแท้จริงด้วยบางทีไม่ใช้คำว่าเงื่อนไขเงื่อนเวลาก็เป็นเงื่อนไขเงื่อนเวลาได้เหมือนกันหรือตรงกันข้ามแม้ใช้คำว่าเงื่อนไขเงื่อนเวลาแต่อาจไม่เป็นเงื่อนไขเงื่อนเวลาตามกฎหมายก็ได้ขอกล่าวไว้ณที่นี้ด้วยว่าที่ว่าเงื่อนไขเงื่อนเวลาในนิติกรรมนั้นจะต้องเข้าใจว่าได้มีนิติกรรมสัญญาเกิดขึ้นแล้วแต่มีข้อความหรือข้อตกลงอันเป็นเงื่อนไขเงื่อนเวลาในนิติกรรมสัญญานั้นถ้าไม่มีอยู่ในนิติกรรมสัญญาจะบังคับกันตามที่ตกลงกันไว้ได้อย่างไรไม่ใช่เรื่องเงื่อนไขเงื่อนเวลาก่อนหรือหลังนิติกรรมสัญญาอย่างที่บางคนเข้าใจอย่างผิดๆ ตัวอย่างเช่นก.ข.ตกลงกันว่าก.จะกู้เงินจากข.400,000บาทเมื่อข.ถูกสลากกินแบ่งรางวัลที่1ภายในปี2538หรือตกลงกันว่าวันที่1ธันวาคม2538ก.จะกู้เงินจากข.เป็นเงิน400,000บาทสัญญาดังกล่าวย่อมใช้บังคับกันได้ หรือตัวอย่างเช่นก.ตกลงกับข.ว่าถ้าหากก.ถูกทางราชการสั่งย้ายไปจังหวัดเชียงใหม่ก.จะฝากรถยนต์ไว้กับข.หรือตกลงกันว่าตั้งแต่1ธันวาคม2538ก.จะฝากรถยนต์ไว้กับข.มีกำหนด1เดือนสัญญาดังกล่าวย่อมใช้บังคับกันได้ (6)ตามตัวอย่างดังกล่าวในข้อ(5)เห็นได้ชัดว่าเป็นสัญญากู้ยืมเงินโดยมีเงื่อนไขบังคับก่อนกล่าวคือได้มีสัญญากู้ยืมเงินเกิดขึ้นแล้วตั้งแต่มีการตกปากลงคำกันแต่ยังไม่เป็นผลการที่จะถือว่านิติกรรมสัญญาเป็นผลเป็นคนละเรื่องกับสัญญาเกิดขึ้นนิติกรรมสัญญาจะเป็นผล(หรือสิ้นผลกรณีเป็นเงื่อนไขบังคับหลัง)เป็นเรื่องภายหลังจากมีนิติกรรมสัญญาเกิดขึ้นจะเป็นผลก็ต่อเมื่อมีเหตุการณ์ตามที่ตกลงกันเกิดขึ้นในอนาคตตามตัวอย่างมีข้อความอันเป็นเงื่อนไขที่ว่าถ้าข.ถูกสลากกินแบ่งรางวัลที่1จึงจะให้ก.กู้ยืมเงินและต้องถูกภายในปี2538ด้วยจะถูกสลากกินแบ่งรางวัลที่1หรือไม่ภายในปี2538หรือไม่ไม่เป็นการแน่นอนเป็นข้อความอันบังคับไว้ในนิติกรรมสัญญากู้ยืมเงินให้เป็นผลก็ต่อเมื่อมีเหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นในอนาคตจึงเป็นเงื่อนไขบังคับก่อน หรือที่ตกลงกันว่าในวันที่1ธันวาคม2538ข.จะให้ก.กู้ยืมเงิน400,000บาทหมายความว่าสัญญากู้ยืมเงินเกิดขึ้นแล้วแต่เป็นนิติกรรมที่มีเงื่อนเวลาเริ่มต้นกำหนดไว้ตามมาตรา191ก.จะทวงถามให้ข.ส่งมอบเงินกู้ก่อนถึงเวลาที่กำหนดยังไม่ได้ หรือกรณีที่ก.ตกลงจะฝากรถไว้กับข.เมื่อก.ถูกทางราชการสั่งย้ายไปจังหวัดเชียงใหม่ก็เป็นนิติกรรมสัญญาที่มีเงื่อนไขบังคับก่อนก.จะถูกย้ายไปหรือไม่และจะไปจังหวัดเชียงใหม่หรือไม่ไม่เป็นการแน่นอนหรือตามที่ตกลงกันว่าตั้งแต่1ธันวาคม2538ก.จะฝากรถไว้กับข.มีกำหนด1เดือนก.จะเรียกร้องให้ข.รับฝากก่อนถึงวันที่1ธันวาคม2538ยังไม่ได้(ส่วนที่จะฝากกัน1เดือนนั้นเป็นเรื่องเวลาสิ้นสุด) กรณีดังกล่าวมานี้บุคคลทั่วไปแม้แต่นักกฎหมายเองในทางปฏิบัติก็มักเรียกกันว่าสัญญาจะกู้ยืมเงินสัญญาจะฝากทรัพย์ดังนี้เป็นต้นซึ่งตามที่ถูกต้องนั้นเมื่อปรับเข้ากับบทบัญญัติของกฎหมายแล้วย่อมถือได้ว่าเป็นสัญญากู้ยืมเงินมีเงื่อนไขบังคับก่อนหรือสัญญากู้ยืมเงินมีเงื่อนเวลาเริ่มต้นหรือสัญญาฝากทรัพย์ที่มีเงื่อนไขบังคับก่อนหรือสัญญาฝากทรัพย์มีเงื่อนเวลาเริ่มต้น (7)ข้อเท็จจริงตามฎีกาฉบับนี้ได้ความว่าจำเลยมอบโฉนดที่ดินพร้อมใบมอบอำนาจและเอกสารอื่นให้โจทก์เพื่อจดทะเบียนจำนองประกันหนี้ขายลดเช็คโดยมีข้อกำหนดให้จดทะเบียนจำนองได้หลังจากเรียกเก็บเงินตามเช็คไม่ได้จึงเป็นข้อตกลงที่มีเงื่อนไขบังคับก่อนว่าจะจดทะเบียนได้ก็ต่อเมื่อหลังจากเรียกเก็บเงินตามเช็คไม่ได้แล้วการเก็บเงินตามเช็คจะได้หรือไม่เป็นเหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้นในอนาคตที่ไม่แน่นอนอาจจะเก็บได้ก็ได้เก็บไม่ได้ก็ได้จึงเป็นเงื่อนไขบังคับก่อนเป็นสัญญาจำนองที่มีเงื่อนไขบังคับก่อนเพราะเป็นข้อความที่กำหนดไว้ในนิติกรรมสัญญาจำนองเพื่อให้นิติกรรมเป็นผลตามมาตรา182แต่สัญญาจำนองได้มีขึ้นแล้วไม่ใช่ว่าไม่มีสัญญาจำนองเพราะคู่กรณีได้ตกปากลงคำตกลงในสาระสำคัญของสัญญาแล้วตกลงกันว่าเอาที่ดินตามโฉนดมาทำประกันหนี้แล้วเพียงแต่ยังไม่เป็นผลเท่านั้นจนกว่าเหตุการณ์ตามที่กำหนดไว้เป็นข้อความในสัญญาจะเกิดขึ้นเพราะเป็นสัญญาจำนองที่มีเงื่อนไขเมื่อเหตุการณ์เกิดขึ้นแล้ว(คือเรียกเก็บเงินตามเช็คไม่ได้แล้ว)นิติกรรมเป็นผลแล้วจึงจะนำสัญญาจำนองนั้นไปจดทะเบียนจำนองอย่าลือว่าสัญญาจำนองเกิดขึ้นกับการจดทะเบียนสัญญาจำนองเป็นคนละเรื่องคนละตอนกันเพราะการทำเป็นหนังสือจดทะเบียนตามมาตรา714นั้นเป็นแบบของสัญญาจำนองความจริงสัญญาจำนองได้เกิดขึ้นมาก่อนนั้นแล้วแต่เป็นสัญญาจำนองที่มีเงื่อนไขเท่านั้น (8)อย่างไรก็ดีตามฎีกาฉบับนี้ศาลฎีกาก็ยังเรียกว่าสัญญาจะจำนองทั้งๆที่โจทก์ได้ฎีกามาอย่างชัดแจ้งว่า"จำเลยไม่ได้มีเจตนาจะจดทะเบียนจำนองทันทีแต่มีเงื่อนไขว่าจะจดทะเบียนจำนองกันในภายหน้าหลังจากเรียกเก็บเงินตามเช็คไม่ได้แล้วจึงไม่จำต้องจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่และไม่ตกเป็นโมฆะ"ซึ่งเป็นการแสดงให้เห็นว่าแม้โจทก์เองก็ถือว่าเป็นสัญญาจำนองที่มีเงื่อนไขนั่นเองไม่ใช่สัญญาจะจำนองอย่างศาลฎีกาว่าผู้บันทึกเห็นว่าเมื่อเป็นสัญญาจำนองมีเงื่อนไขบังคับก่อนจึงย่อมใช่บังคับกันได้ตามกฎหมาย (9)พึงสังเกตว่าสัญญาจะซื้อขายทรัพย์สินสัญญาจะแลกเปลี่ยนและคำมั่นจะให้ตามมาตรา456วรรค2,519,526อย่างศาลฎีกายกตัวอย่างนั้นเมื่อเป็นสัญญาซื้อขาย,สัญญาแลกเปลี่ยนสัญญาให้เป็นสัญญาที่จะต้องทำเป็นหนังสือจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ทั้งสิ้นกฎหมายจึงให้ชื่อเฉพาะก่อนทำเป็นหนังสือจดทะเบียนว่าสัญญาจะซื้อขายหรือจะแลกเปลี่ยนแล้วแต่กรณีและคำมั่นว่าจะให้แต่สัญญาดังกล่าวก็ยังอาจมีเงื่อนไขเงื่อนเวลากำหนดไว้อีกด้วยก็ได้เพราะเป็นนิติกรรมแม้คำมั่นว่าจะให้จะเป็นนิติกรรมฝ่ายเดียวก็ตาม (10)คดีนี้ทั้งศาลชั้นต้นและศาลฎีกาเห็นต้องกันว่าจำเลยมีเจตนาจะเอาทรัพย์จำนองเป็นประกันการชำระหนี้ขายลดเช็คไม่ใช่ว่าไม่มีเจตนาและมีเจตนาที่จะจดทะเบียนการจำนองต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ด้วยถึงขนาดจำเลยมอบโฉนดที่ดินพร้อมด้วยใบมอบอำนาจและเอกสารอื่นให้แก่โจทก์เพื่อจดทะเบียนจำนองประกันหนี้ดังกล่าวด้วย(ซึ่งถ้าไม่มีเจตนาดังกล่าวสัญญาจำนองย่อมเป็นโมฆะเสียเปล่ามาแต่แรกตามมาตรา152,171)และเมื่อเช็คถึงกำหนดสั่งจ่ายธนาคารตามเช็คปฏิเสธการจ่ายเงินแล้วโจทก์ก็ฟ้องบังคับขอให้จำเลยไปจดทะเบียนการจำนองผู้บันทึกเห็นว่าแม้การจำนองจะยังไม่ได้จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่แต่จำเลยก็มีเจตนาจะเอาที่ดินจำนองเป็นประกันหนี้ขายลดเช็คแล้วมีเจตนาที่จะจดทะเบียนการจำนองแล้วแม้จะยังบังคับตามสัญญาจำนองไม่ได้เพราะไม่ได้จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่แต่โจทก์ก็สามารถฟ้องบังคับจำเลยให้ไปจดทะเบียนการจำนองได้ทั้งนี้โดยอาศัยบทบัญญัติทั่วไปตามมาตรา213ดังที่ผู้บันทึกมีความเห็นไว้ในเรื่องอื่นๆดังกล่าวมาในข้อ(1)ข้างต้นการที่ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเมื่อไม่ได้มีการจดทะเบียนจำนองให้ถูกต้องตามกฎหมายสัญญาจำนองจึงเป็นโมฆะจึงเป็นข้อวินิจฉัยที่ไม่ตรงตามประเด็นที่โจทก์ฟ้องร้องขอให้บังคับเพราะโจทก์ฟ้องขอให้บังคับให้จำเลยไปจดทะเบียนก็เพื่อจะให้สัญญาจำนองบังคับได้ตามกฎหมายไม่เป็นโมฆะศาลฎีกากลับวินิจฉัยสวนทางไปว่าเมื่อไม่ได้มีการจดทะเบียนจำนองให้ถูกต้องตามกฎหมายสัญญาจำนองจึงเป็นโมฆะกล่าวคือไปกล่าวถึงผลของการที่ไม่จดทะเบียนเลยไม่มีประโยชน์อันใดทั้งๆที่การฟ้องบังคับของโจทก์ก็เพื่อจะให้สัญญาจำนองใช้บังคับระหว่างกันให้จงได้ไม่เป็นโมฆะต่างหาก ?ไพจิตรปุญญพันธุ์?คำพิพากษา: โจทก์ ฟ้อง ขอให้ บังคับ จำเลย ไป จดทะเบียน จำนอง ที่ดิน โฉนดเลขที่ 72069 ไว้ กับ โจทก์ ใน วงเงิน 500,000 บาท หาก จำเลย ไม่ปฏิบัติตาม ให้ ถือเอา คำพิพากษา แทน การแสดง เจตนา ของ จำเลยจำเลย ให้การ ว่า ฟ้องโจทก์ เป็น ฟ้องซ้ำ จำเลย ไม่เคย มีนิติสัมพันธ์ ใด ๆ กับ โจทก์ ไม่เคย มอบอำนาจ หรือ ตั้ง ตัวแทน หรือ เชิดบุคคล ใด เป็น ตัวแทน ขายลดเช็ค แก่ โจทก์ นาย ราชพัชร ทองโรจน์ และ นาย รักษ์พงศ์ ทองโรจน์ ได้ ชำระหนี้ ตามเช็ค ให้ แก่ โจทก์ ครบถ้วน แล้ว โจทก์ จึง ไม่มี อำนาจฟ้อง ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิจารณา คำฟ้อง โจทก์ และ คำให้การ จำเลย แล้ว วินิจฉัย ว่าตาม คำฟ้อง แสดง ว่า จำเลย มี เจตนา จะ จำนอง ที่ดิน พร้อม สิ่งปลูกสร้างไว้ กับ โจทก์ เพื่อ ประกัน การ ชำระหนี้ ขายลดเช็ค เมื่อ ไม่ได้ ทำ เป็นหนังสือ และ จดทะเบียน ต่อ พนักงาน เจ้าหน้าที่ สัญญาจำนอง ย่อม ตกเป็นโมฆะ ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 714 ประกอบ ด้วยมาตรา 115 จำเลย ไม่ต้อง รับผิด ต่อ โจทก์ และ โจทก์ จะ ฟ้องบังคับ ให้จำเลย จดทะเบียน จำนอง หาได้ไม่ พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ว่า ข้อตกลง ระหว่าง โจทก์ กับ จำเลย ตาม คำฟ้องไม่ได้ ทำ ตาม แบบ ที่ กำหนด ไว้ ใน มาตรา 714 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ จึง ตกเป็น โมฆะ ตาม บทบัญญัติ แห่งกฎหมาย ดังกล่าว มาตรา 152 กรณี เช่นนี้ ไม่มี กฎหมาย กำหนด ว่า จะ ต้องทำ อย่างไร ต่าง กับ เรื่อง จะซื้อขาย ซึ่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 456 บัญญัติ ให้ ทำได้ พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา ของ โจทก์ ว่าโจทก์ จะ ฟ้องบังคับ ให้ จำเลย จดทะเบียน จำนอง ที่ดิน โฉนด เลขที่ 72069แขวง ลาดยาว เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร ไว้ กับ โจทก์ เพื่อ เป็น ประกันหนี้ ขายลดเช็ค ได้ หรือไม่ ศาลฎีกา เห็นว่า ตาม คำฟ้อง ของ โจทก์ปรากฏว่า จำเลย เป็น ผู้ก่อหนี้ ขึ้น โดย เชิด หรือ รู้ แล้ว ยอม ให้นาย ราชพัชร ทองโรจน์ และ นาย รักษ์พงศ์ ทองโรจน์ เชิด ตนเอง เป็น ตัวแทน นำ เช็ค ไป ขาย ลด แก่ โจทก์ การ ที่ จำเลย มอบ โฉนด ที่ดินพร้อม ด้วย ใบมอบอำนาจ และ เอกสาร อื่น ให้ แก่ โจทก์ เพื่อ จดทะเบียนจำนอง ประกันหนี้ ดังกล่าว ถึง แม้ จะ มี ข้อกำหนด ให้ นำ ไป จดทะเบียน จำนองได้ หลังจาก เรียกเก็บเงิน ตามเช็ค ไม่ได้ ก็ ตาม แต่ ก็ เป็น เรื่อง ที่ จำเลยมี เจตนา ที่ จะ เอา ทรัพย์ จำนอง เป็น ประกัน นั้นเอง เมื่อ ไม่ได้ มี การจดทะเบียน จำนอง ให้ ถูกต้อง ตาม กฎหมาย สัญญาจำนอง จึง เป็น โมฆะตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 115 เดิม และ มาตรา 714ที่ โจทก์ ฎีกา ว่า จำเลย ไม่ได้ มี เจตนา จะ จดทะเบียน จำนอง ทันที แต่ มีเงื่อนไข ว่า จะ จดทะเบียน จำนอง กัน ใน ภายหน้า หลังจาก เรียกเก็บเงินตามเช็ค ไม่ได้ แล้ว จึง ไม่จำต้อง จดทะเบียน ต่อ พนักงาน เจ้าหน้าที่และ ไม่ ตกเป็น โมฆะ นั้น ศาลฎีกา เห็นว่า นอกจาก เจตนา ที่ แท้จริงของ จำเลย ต้องการ เอา ทรัพย์ จำนอง เป็น ประกัน ดัง วินิจฉัย ไว้ แล้วประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3 อันเป็น เอกเทศ สัญญา ก็ ไม่ได้บัญญัติ ไว้ ใน ที่ ใด ให้ มี สัญญา ใน ลักษณะ ดังกล่าว ซึ่ง เป็น สัญญา จะ จำนองได้ ไม่ เหมือน สัญญาจะซื้อขาย ทรัพย์สิน สัญญา จะ แลกเปลี่ยน และคำมั่น จะ ให้ ซึ่ง บัญญัติ ไว้ ใน มาตรา 456 วรรคสอง มาตรา 519 และมาตรา 526 เมื่อ สัญญาจำนอง ตกเป็น โมฆะ และ สัญญา จะ จำนอง มี ขึ้นไม่ได้ ตาม กฎหมาย โจทก์ จึง ไม่อาจ อ้างอิง สัญญา ดังกล่าว และ ไม่มี อำนาจฟ้องบังคับ ให้ จำเลย จดทะเบียน จำนอง ที่ดิน โฉนด เลขที่ 72069แขวง ลาดยาว เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร ไว้ กับ โจทก์ เพื่อ เป็น ประกันหนี้ ขายลดเช็ค ที่ ศาลล่าง ทั้ง สอง พิพากษา ต้อง กัน มา ให้ยก ฟ้องโจทก์ นั้น ชอบแล้ว ฎีกา ของ โจทก์ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2286/2538นาย ปรีชา ประเสริฐสินธุ์โจทก์นาง รอยพิมพ์ หลักเพชรจำเลย ป.พ.พ. ม. 152, ม. 456 วรรคสอง, ม. 519, ม. 526, ม. 714สัญญาจะจำนองไม่มีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่เหมือนสัญญาจะซื้อขายทรัพย์สินสัญญาจะแลกเปลี่ยนและคำมั่นจะให้ตามมาตรา456วรรคสอง,519,526การที่จำเลยมอบโฉนดที่ดินพร้อมใบมอบอำนาจและเอกสารอื่นให้โจทก์เพื่อจดทะเบียนจำนองประกันหนี้ขาดลดเช็คโดยมีข้อกำหนดให้จดทะเบียนจำนองได้หลังจากเรียกเก็บเงินตามเช็คไม่ได้เป็นเรื่องที่จำเลยเจตนาจะเอาทรัพย์จำนองเป็นประกันเมื่อไม่ได้จดทะเบียนจำนองให้ถูกต้องสัญญาจำนองจึงเป็นโมฆะโจทก์ ฟ้อง ขอให้ บังคับ จำเลย ไป จดทะเบียน จำนอง ที่ดิน โฉนดเลขที่ 72069 ไว้ กับ โจทก์ ใน วงเงิน 500,000 บาท หาก จำเลย ไม่ปฏิบัติตาม ให้ ถือเอา คำพิพากษา แทน การแสดง เจตนา ของ จำเลยจำเลย ให้การ ว่า ฟ้องโจทก์ เป็น ฟ้องซ้ำ จำเลย ไม่เคย มีนิติสัมพันธ์ ใด ๆ กับ โจทก์ ไม่เคย มอบอำนาจ หรือ ตั้ง ตัวแทน หรือ เชิดบุคคล ใด เป็น ตัวแทน ขายลดเช็ค แก่ โจทก์ นาย ราชพัชร ทองโรจน์ และ นาย รักษ์พงศ์ ทองโรจน์ ได้ ชำระหนี้ ตามเช็ค ให้ แก่ โจทก์ ครบถ้วน แล้ว โจทก์ จึง ไม่มี อำนาจฟ้อง ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิจารณา คำฟ้อง โจทก์ และ คำให้การ จำเลย แล้ว วินิจฉัย ว่าตาม คำฟ้อง แสดง ว่า จำเลย มี เจตนา จะ จำนอง ที่ดิน พร้อม สิ่งปลูกสร้างไว้ กับ โจทก์ เพื่อ ประกัน การ ชำระหนี้ ขายลดเช็ค เมื่อ ไม่ได้ ทำ เป็นหนังสือ และ จดทะเบียน ต่อ พนักงาน เจ้าหน้าที่ สัญญาจำนอง ย่อม ตกเป็นโมฆะ ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 714 ประกอบ ด้วยมาตรา 115 จำเลย ไม่ต้อง รับผิด ต่อ โจทก์ และ โจทก์ จะ ฟ้องบังคับ ให้จำเลย จดทะเบียน จำนอง หาได้ไม่ พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ว่า ข้อตกลง ระหว่าง โจทก์ กับ จำเลย ตาม คำฟ้องไม่ได้ ทำ ตาม แบบ ที่ กำหนด ไว้ ใน มาตรา 714 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ จึง ตกเป็น โมฆะ ตาม บทบัญญัติ แห่งกฎหมาย ดังกล่าว มาตรา 152 กรณี เช่นนี้ ไม่มี กฎหมาย กำหนด ว่า จะ ต้องทำ อย่างไร ต่าง กับ เรื่อง จะซื้อขาย ซึ่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 456 บัญญัติ ให้ ทำได้ พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา ของ โจทก์ ว่าโจทก์ จะ ฟ้องบังคับ ให้ จำเลย จดทะเบียน จำนอง ที่ดิน โฉนด เลขที่ 72069แขวง ลาดยาว เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร ไว้ กับ โจทก์ เพื่อ เป็น ประกันหนี้ ขายลดเช็ค ได้ หรือไม่ ศาลฎีกา เห็นว่า ตาม คำฟ้อง ของ โจทก์ปรากฏว่า จำเลย เป็น ผู้ก่อหนี้ ขึ้น โดย เชิด หรือ รู้ แล้ว ยอม ให้นาย ราชพัชร ทองโรจน์ และ นาย รักษ์พงศ์ ทองโรจน์ เชิด ตนเอง เป็น ตัวแทน นำ เช็ค ไป ขาย ลด แก่ โจทก์ การ ที่ จำเลย มอบ โฉนด ที่ดินพร้อม ด้วย ใบมอบอำนาจ และ เอกสาร อื่น ให้ แก่ โจทก์ เพื่อ จดทะเบียนจำนอง ประกันหนี้ ดังกล่าว ถึง แม้ จะ มี ข้อกำหนด ให้ นำ ไป จดทะเบียน จำนองได้ หลังจาก เรียกเก็บเงิน ตามเช็ค ไม่ได้ ก็ ตาม แต่ ก็ เป็น เรื่อง ที่ จำเลยมี เจตนา ที่ จะ เอา ทรัพย์ จำนอง เป็น ประกัน นั้นเอง เมื่อ ไม่ได้ มี การจดทะเบียน จำนอง ให้ ถูกต้อง ตาม กฎหมาย สัญญาจำนอง จึง เป็น โมฆะตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 115 เดิม และ มาตรา 714ที่ โจทก์ ฎีกา ว่า จำเลย ไม่ได้ มี เจตนา จะ จดทะเบียน จำนอง ทันที แต่ มีเงื่อนไข ว่า จะ จดทะเบียน จำนอง กัน ใน ภายหน้า หลังจาก เรียกเก็บเงินตามเช็ค ไม่ได้ แล้ว จึง ไม่จำต้อง จดทะเบียน ต่อ พนักงาน เจ้าหน้าที่และ ไม่ ตกเป็น โมฆะ นั้น ศาลฎีกา เห็นว่า นอกจาก เจตนา ที่ แท้จริงของ จำเลย ต้องการ เอา ทรัพย์ จำนอง เป็น ประกัน ดัง วินิจฉัย ไว้ แล้วประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3 อันเป็น เอกเทศ สัญญา ก็ ไม่ได้บัญญัติ ไว้ ใน ที่ ใด ให้ มี สัญญา ใน ลักษณะ ดังกล่าว ซึ่ง เป็น สัญญา จะ จำนองได้ ไม่ เหมือน สัญญาจะซื้อขาย ทรัพย์สิน สัญญา จะ แลกเปลี่ยน และคำมั่น จะ ให้ ซึ่ง บัญญัติ ไว้ ใน มาตรา 456 วรรคสอง มาตรา 519 และมาตรา 526 เมื่อ สัญญาจำนอง ตกเป็น โมฆะ และ สัญญา จะ จำนอง มี ขึ้นไม่ได้ ตาม กฎหมาย โจทก์ จึง ไม่อาจ อ้างอิง สัญญา ดังกล่าว และ ไม่มี อำนาจฟ้องบังคับ ให้ จำเลย จดทะเบียน จำนอง ที่ดิน โฉนด เลขที่ 72069แขวง ลาดยาว เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร ไว้ กับ โจทก์ เพื่อ เป็น ประกันหนี้ ขายลดเช็ค ที่ ศาลล่าง ทั้ง สอง พิพากษา ต้อง กัน มา ให้ยก ฟ้องโจทก์ นั้น ชอบแล้ว ฎีกา ของ โจทก์ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(ปรีชา นาคพันธุ์-อำนวย สุขพรหม-ระพินทร บรรจงศิลป)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1)คดีตามฎีกาเรื่องนี้มีเหตุผลทำนองเดียวกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่1931/2537กรณีฟ้องร้องบังคับให้ผู้ให้ชำระหนี้โดยส่งมอบทรัพย์สินที่ให้แก่ผู้รับตามที่บันทึกหมายเหตุท้ายฎีกาโต้แย้งไปแล้วและคำพิพากษาศาลฎีกาที่1583/2538กรณีฟ้องร้องบังคับให้ผู้ให้เช่าไปจดทะเบียนการเช่าตามที่บันทึกหมายเหตุท้ายฎีกาโต้แย้งไปแล้ว(ลงพิมพ์ในบริการส่งเสริมงานตุลาการเล่ม6,2537และเล่ม7,2538ตามลำดับ) (2)ต้องเข้าใจด้วยว่าการที่จะฟ้องร้องบังคับตามสัญญาต่างๆดังกล่าวนั้นแสดงว่าสัญญาต่างๆดังกล่าวนั้นได้เกิดขึ้นแล้วเพราะได้มีการตกปากลงคำมีสาระสำคัญของข้อตกลงแล้วไม่ใช่ว่าเกิดตอนทำเป็นหนังสือจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่สัญญาจำนองที่จะกล่าวถึงตามบันทึกนี้ก็เช่นเดียวกันการฟ้องบังคับให้ไปจดทะเบียนการจำนองนั้นก็ต้องถือว่าเมื่อตกลงกันเป็นกรณีต้องด้วยมาตรา702แล้วก็เกิดสัญญาจำนองแล้วไม่ใช่ไปเกิดสัญญาผูกพันกันเมื่อตอนทำเป็นหนังสือจดทะเบียนตามมาตรา714กันตอนหลัง (3)เรามักจะได้ยินที่พูดที่เขียนกันอยู่เสมอเกี่ยวกับ"สัญญาจะ"เช่นสัญญาจะเช่าสัญญาจะจ้างสัญญาจะให้กู้ยืมเงินสัญญาจะฝากทรัพย์สัญญาจะจำนำฯลฯดังนี้เป็นต้นยังมีสัญญาจะอื่นๆอีกมากหลายจะไม่กล่าวถึงในที่นี้ทั้งๆที่ไม่มีตัวบทกฎหมายบัญญัติถึงไว้โดยชัดแจ้งเลย (4)สัญญาจะจำนองไม่มีบัญญัติไว้เป็นรูปร่างโดยชัดแจ้งในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่เหมือนสัญญาจะซื้อขาย(มาตรา456วรรค2)สัญญาจะแลกเปลี่ยน(มาตรา519,456วรรค2)และคำมั่นว่าจะให้ตามมาตรา526อย่างศาลฎีกาว่าก็จริงแต่ในการตีความแสดงเจตนาซึ่งจะได้นำตัวบทกฎหมายมาปรับในภายหลังนั้นใช่ว่าจะดูจากถ้อยคำสำนวนหรือตัวอักษรเท่านั้นไม่ยังต้องเพ่งเล็งถึงเจตนาอันแท้จริงยิ่งกว่าถ้อยคำสำนวนหรือตัวอักษรอีกด้วย(มาตรา171)กล่าวคือแม้ไม่มีคำว่า"จะ"ในสัญญาใดก็ตามแต่เมื่ออ่านความโดยตลอดแล้วทำให้เห็นไปได้ว่าอาจปรับและบังคับกันได้ตามกฎหมายที่บัญญัติไว้โดยเฉพาะอื่นใดก็ได้ถึงหากจะไม่มีคำว่า"จะ"บัญญัติไว้เป็นตัวเป็นตนให้เห็นโดยชัดแจ้งก็ตามเราจะพิเคราะห์ดูกันแต่เพียงถ้อยคำเอาง่ายๆดังนี้หรือ (5)เราได้ศึกษากันมามากเกี่ยวกับเงื่อนไขเงื่อนเวลาในนิติกรรม(มาตรา182-193)ก็ควรที่จะต้องนำบทบัญญัติดังกล่าวมาพิจารณาประกอบด้วยอย่างไรจะเป็นเงื่อนไขเงื่อนเวลาหรือเป็นเพียงข้อความหรือข้อตกลงอย่างธรรมดาในสัญญาจะดูแต่เพียงถ้อยคำสำนวนหรืออักษรเท่านั้นไม่ได้เช่นเดียวกันต้องดูเจตนาอันแท้จริงด้วยบางทีไม่ใช้คำว่าเงื่อนไขเงื่อนเวลาก็เป็นเงื่อนไขเงื่อนเวลาได้เหมือนกันหรือตรงกันข้ามแม้ใช้คำว่าเงื่อนไขเงื่อนเวลาแต่อาจไม่เป็นเงื่อนไขเงื่อนเวลาตามกฎหมายก็ได้ขอกล่าวไว้ณที่นี้ด้วยว่าที่ว่าเงื่อนไขเงื่อนเวลาในนิติกรรมนั้นจะต้องเข้าใจว่าได้มีนิติกรรมสัญญาเกิดขึ้นแล้วแต่มีข้อความหรือข้อตกลงอันเป็นเงื่อนไขเงื่อนเวลาในนิติกรรมสัญญานั้นถ้าไม่มีอยู่ในนิติกรรมสัญญาจะบังคับกันตามที่ตกลงกันไว้ได้อย่างไรไม่ใช่เรื่องเงื่อนไขเงื่อนเวลาก่อนหรือหลังนิติกรรมสัญญาอย่างที่บางคนเข้าใจอย่างผิดๆ ตัวอย่างเช่นก.ข.ตกลงกันว่าก.จะกู้เงินจากข.400,000บาทเมื่อข.ถูกสลากกินแบ่งรางวัลที่1ภายในปี2538หรือตกลงกันว่าวันที่1ธันวาคม2538ก.จะกู้เงินจากข.เป็นเงิน400,000บาทสัญญาดังกล่าวย่อมใช้บังคับกันได้ หรือตัวอย่างเช่นก.ตกลงกับข.ว่าถ้าหากก.ถูกทางราชการสั่งย้ายไปจังหวัดเชียงใหม่ก.จะฝากรถยนต์ไว้กับข.หรือตกลงกันว่าตั้งแต่1ธันวาคม2538ก.จะฝากรถยนต์ไว้กับข.มีกำหนด1เดือนสัญญาดังกล่าวย่อมใช้บังคับกันได้ (6)ตามตัวอย่างดังกล่าวในข้อ(5)เห็นได้ชัดว่าเป็นสัญญากู้ยืมเงินโดยมีเงื่อนไขบังคับก่อนกล่าวคือได้มีสัญญากู้ยืมเงินเกิดขึ้นแล้วตั้งแต่มีการตกปากลงคำกันแต่ยังไม่เป็นผลการที่จะถือว่านิติกรรมสัญญาเป็นผลเป็นคนละเรื่องกับสัญญาเกิดขึ้นนิติกรรมสัญญาจะเป็นผล(หรือสิ้นผลกรณีเป็นเงื่อนไขบังคับหลัง)เป็นเรื่องภายหลังจากมีนิติกรรมสัญญาเกิดขึ้นจะเป็นผลก็ต่อเมื่อมีเหตุการณ์ตามที่ตกลงกันเกิดขึ้นในอนาคตตามตัวอย่างมีข้อความอันเป็นเงื่อนไขที่ว่าถ้าข.ถูกสลากกินแบ่งรางวัลที่1จึงจะให้ก.กู้ยืมเงินและต้องถูกภายในปี2538ด้วยจะถูกสลากกินแบ่งรางวัลที่1หรือไม่ภายในปี2538หรือไม่ไม่เป็นการแน่นอนเป็นข้อความอันบังคับไว้ในนิติกรรมสัญญากู้ยืมเงินให้เป็นผลก็ต่อเมื่อมีเหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นในอนาคตจึงเป็นเงื่อนไขบังคับก่อน หรือที่ตกลงกันว่าในวันที่1ธันวาคม2538ข.จะให้ก.กู้ยืมเงิน400,000บาทหมายความว่าสัญญากู้ยืมเงินเกิดขึ้นแล้วแต่เป็นนิติกรรมที่มีเงื่อนเวลาเริ่มต้นกำหนดไว้ตามมาตรา191ก.จะทวงถามให้ข.ส่งมอบเงินกู้ก่อนถึงเวลาที่กำหนดยังไม่ได้ หรือกรณีที่ก.ตกลงจะฝากรถไว้กับข.เมื่อก.ถูกทางราชการสั่งย้ายไปจังหวัดเชียงใหม่ก็เป็นนิติกรรมสัญญาที่มีเงื่อนไขบังคับก่อนก.จะถูกย้ายไปหรือไม่และจะไปจังหวัดเชียงใหม่หรือไม่ไม่เป็นการแน่นอนหรือตามที่ตกลงกันว่าตั้งแต่1ธันวาคม2538ก.จะฝากรถไว้กับข.มีกำหนด1เดือนก.จะเรียกร้องให้ข.รับฝากก่อนถึงวันที่1ธันวาคม2538ยังไม่ได้(ส่วนที่จะฝากกัน1เดือนนั้นเป็นเรื่องเวลาสิ้นสุด) กรณีดังกล่าวมานี้บุคคลทั่วไปแม้แต่นักกฎหมายเองในทางปฏิบัติก็มักเรียกกันว่าสัญญาจะกู้ยืมเงินสัญญาจะฝากทรัพย์ดังนี้เป็นต้นซึ่งตามที่ถูกต้องนั้นเมื่อปรับเข้ากับบทบัญญัติของกฎหมายแล้วย่อมถือได้ว่าเป็นสัญญากู้ยืมเงินมีเงื่อนไขบังคับก่อนหรือสัญญากู้ยืมเงินมีเงื่อนเวลาเริ่มต้นหรือสัญญาฝากทรัพย์ที่มีเงื่อนไขบังคับก่อนหรือสัญญาฝากทรัพย์มีเงื่อนเวลาเริ่มต้น (7)ข้อเท็จจริงตามฎีกาฉบับนี้ได้ความว่าจำเลยมอบโฉนดที่ดินพร้อมใบมอบอำนาจและเอกสารอื่นให้โจทก์เพื่อจดทะเบียนจำนองประกันหนี้ขายลดเช็คโดยมีข้อกำหนดให้จดทะเบียนจำนองได้หลังจากเรียกเก็บเงินตามเช็คไม่ได้จึงเป็นข้อตกลงที่มีเงื่อนไขบังคับก่อนว่าจะจดทะเบียนได้ก็ต่อเมื่อหลังจากเรียกเก็บเงินตามเช็คไม่ได้แล้วการเก็บเงินตามเช็คจะได้หรือไม่เป็นเหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้นในอนาคตที่ไม่แน่นอนอาจจะเก็บได้ก็ได้เก็บไม่ได้ก็ได้จึงเป็นเงื่อนไขบังคับก่อนเป็นสัญญาจำนองที่มีเงื่อนไขบังคับก่อนเพราะเป็นข้อความที่กำหนดไว้ในนิติกรรมสัญญาจำนองเพื่อให้นิติกรรมเป็นผลตามมาตรา182แต่สัญญาจำนองได้มีขึ้นแล้วไม่ใช่ว่าไม่มีสัญญาจำนองเพราะคู่กรณีได้ตกปากลงคำตกลงในสาระสำคัญของสัญญาแล้วตกลงกันว่าเอาที่ดินตามโฉนดมาทำประกันหนี้แล้วเพียงแต่ยังไม่เป็นผลเท่านั้นจนกว่าเหตุการณ์ตามที่กำหนดไว้เป็นข้อความในสัญญาจะเกิดขึ้นเพราะเป็นสัญญาจำนองที่มีเงื่อนไขเมื่อเหตุการณ์เกิดขึ้นแล้ว(คือเรียกเก็บเงินตามเช็คไม่ได้แล้ว)นิติกรรมเป็นผลแล้วจึงจะนำสัญญาจำนองนั้นไปจดทะเบียนจำนองอย่าลือว่าสัญญาจำนองเกิดขึ้นกับการจดทะเบียนสัญญาจำนองเป็นคนละเรื่องคนละตอนกันเพราะการทำเป็นหนังสือจดทะเบียนตามมาตรา714นั้นเป็นแบบของสัญญาจำนองความจริงสัญญาจำนองได้เกิดขึ้นมาก่อนนั้นแล้วแต่เป็นสัญญาจำนองที่มีเงื่อนไขเท่านั้น (8)อย่างไรก็ดีตามฎีกาฉบับนี้ศาลฎีกาก็ยังเรียกว่าสัญญาจะจำนองทั้งๆที่โจทก์ได้ฎีกามาอย่างชัดแจ้งว่า"จำเลยไม่ได้มีเจตนาจะจดทะเบียนจำนองทันทีแต่มีเงื่อนไขว่าจะจดทะเบียนจำนองกันในภายหน้าหลังจากเรียกเก็บเงินตามเช็คไม่ได้แล้วจึงไม่จำต้องจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่และไม่ตกเป็นโมฆะ"ซึ่งเป็นการแสดงให้เห็นว่าแม้โจทก์เองก็ถือว่าเป็นสัญญาจำนองที่มีเงื่อนไขนั่นเองไม่ใช่สัญญาจะจำนองอย่างศาลฎีกาว่าผู้บันทึกเห็นว่าเมื่อเป็นสัญญาจำนองมีเงื่อนไขบังคับก่อนจึงย่อมใช่บังคับกันได้ตามกฎหมาย (9)พึงสังเกตว่าสัญญาจะซื้อขายทรัพย์สินสัญญาจะแลกเปลี่ยนและคำมั่นจะให้ตามมาตรา456วรรค2,519,526อย่างศาลฎีกายกตัวอย่างนั้นเมื่อเป็นสัญญาซื้อขาย,สัญญาแลกเปลี่ยนสัญญาให้เป็นสัญญาที่จะต้องทำเป็นหนังสือจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ทั้งสิ้นกฎหมายจึงให้ชื่อเฉพาะก่อนทำเป็นหนังสือจดทะเบียนว่าสัญญาจะซื้อขายหรือจะแลกเปลี่ยนแล้วแต่กรณีและคำมั่นว่าจะให้แต่สัญญาดังกล่าวก็ยังอาจมีเงื่อนไขเงื่อนเวลากำหนดไว้อีกด้วยก็ได้เพราะเป็นนิติกรรมแม้คำมั่นว่าจะให้จะเป็นนิติกรรมฝ่ายเดียวก็ตาม (10)คดีนี้ทั้งศาลชั้นต้นและศาลฎีกาเห็นต้องกันว่าจำเลยมีเจตนาจะเอาทรัพย์จำนองเป็นประกันการชำระหนี้ขายลดเช็คไม่ใช่ว่าไม่มีเจตนาและมีเจตนาที่จะจดทะเบียนการจำนองต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ด้วยถึงขนาดจำเลยมอบโฉนดที่ดินพร้อมด้วยใบมอบอำนาจและเอกสารอื่นให้แก่โจทก์เพื่อจดทะเบียนจำนองประกันหนี้ดังกล่าวด้วย(ซึ่งถ้าไม่มีเจตนาดังกล่าวสัญญาจำนองย่อมเป็นโมฆะเสียเปล่ามาแต่แรกตามมาตรา152,171)และเมื่อเช็คถึงกำหนดสั่งจ่ายธนาคารตามเช็คปฏิเสธการจ่ายเงินแล้วโจทก์ก็ฟ้องบังคับขอให้จำเลยไปจดทะเบียนการจำนองผู้บันทึกเห็นว่าแม้การจำนองจะยังไม่ได้จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่แต่จำเลยก็มีเจตนาจะเอาที่ดินจำนองเป็นประกันหนี้ขายลดเช็คแล้วมีเจตนาที่จะจดทะเบียนการจำนองแล้วแม้จะยังบังคับตามสัญญาจำนองไม่ได้เพราะไม่ได้จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่แต่โจทก์ก็สามารถฟ้องบังคับจำเลยให้ไปจดทะเบียนการจำนองได้ทั้งนี้โดยอาศัยบทบัญญัติทั่วไปตามมาตรา213ดังที่ผู้บันทึกมีความเห็นไว้ในเรื่องอื่นๆดังกล่าวมาในข้อ(1)ข้างต้นการที่ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเมื่อไม่ได้มีการจดทะเบียนจำนองให้ถูกต้องตามกฎหมายสัญญาจำนองจึงเป็นโมฆะจึงเป็นข้อวินิจฉัยที่ไม่ตรงตามประเด็นที่โจทก์ฟ้องร้องขอให้บังคับเพราะโจทก์ฟ้องขอให้บังคับให้จำเลยไปจดทะเบียนก็เพื่อจะให้สัญญาจำนองบังคับได้ตามกฎหมายไม่เป็นโมฆะศาลฎีกากลับวินิจฉัยสวนทางไปว่าเมื่อไม่ได้มีการจดทะเบียนจำนองให้ถูกต้องตามกฎหมายสัญญาจำนองจึงเป็นโมฆะกล่าวคือไปกล่าวถึงผลของการที่ไม่จดทะเบียนเลยไม่มีประโยชน์อันใดทั้งๆที่การฟ้องบังคับของโจทก์ก็เพื่อจะให้สัญญาจำนองใช้บังคับระหว่างกันให้จงได้ไม่เป็นโมฆะต่างหาก ?ไพจิตรปุญญพันธุ์?