คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1085/2542หลักกฎหมาย: การที่จำเลยที่ 2 ถูกควบคุมตัวระหว่างการพิจารณาคำร้องขอส่งผู้ร้ายข้ามแดน เป็นกรณีที่ศาลใช้อำนาจ ตามพระราชบัญญัติส่งผู้ร้ายข้ามแดนฯ มาตรา 10 ที่ให้สั่งขังจำเลยไว้มิใช่สั่งจำคุก จึงไม่ใช่กรณีที่จำเลยถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดของศาล หรือถูกจำคุกตามคำสั่งโดยชอบด้วยกฎหมายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 47เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานครจึงมิใช่ภูมิลำเนาของจำเลยที่ 2 ตามคำร้องของ จำเลยที่ 2 ระบุว่า โจทก์และเจ้าพนักงาน บังคับคดีคบคิดกันฉ้อฉลแกล้งประเมินราคาที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ต่ำกว่าความเป็นจริง ขอให้ศาลมีคำสั่งยกเลิก หมายบังคับคดีและเพิกถอนการยึดที่ดินกับให้งดการบังคับคดี เป็นกรณีที่จำเลยที่ 2 ยื่นคำขอให้ศาลมีคำสั่งยกเลิก กระบวนวิธีการบังคับคดีทั้งปวง จึงต้องด้วยบทบัญญัติมาตรา 296 วรรคสอง แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งซึ่งจะต้องยื่นไม่ช้ากว่า 8 วัน นับแต่วันทราบการฝ่าฝืนคดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินแก่โจทก์จำนวน 52,646,575.35 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 21 ต่อปี ของต้นเงิน จำนวน 50,000,000 บาทนับถัดจากวันฟ้อง (31 มกราคม 2537) เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จหากไม่ชำระหรือชำระไม่ครบถ้วน ให้ยึดที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3 ก.) เลขที่ 2561-2572 ตำบลบัวสลีอำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย พร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้ หากได้เงินสุทธิไม่พอชำระหนี้ก็ให้ยึดทรัพย์สินอื่นของจำเลยทั้งสองออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้ให้แก่โจทก์จนครบ กับให้จำเลยทั้งสองใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ โดยกำหนดค่าทนายความ 20,000 บาท โจทก์ขอให้ศาลออกคำบังคับเพื่อแจ้งให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้ตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นออกคำบังคับเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2538แจ้งให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้ตามคำพิพากษาดังกล่าวข้างต้นให้แก่โจทก์ภายใน 30 วันนับแต่วันได้รับคำบังคับ ครั้นครบกำหนดเวลาตามคำบังคับ จำเลยทั้งสองไม่ปฏิบัติตามโจทก์จึงขอให้ศาลออกหมายบังคับคดีเพื่อดำเนินการบังคับคดียึดที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยที่ 2 ดังกล่าวออกขายทอดตลาดเอาเงินมาชำระหนี้แก่โจทก์ ศาลชั้นต้นออกหมายบังคับคดีเมื่อวันที่ 17 มกราคม 2539 และต่อมาวันที่ 4 เมษายน 2539 เจ้าพนักงานบังคับคดีดำเนินการยึดที่ดินของจำเลยที่ 2 ดังกล่าวข้างต้น เพื่อนำออกขายทอดตลาดเอาเงินชำระหนี้แก่โจทก์จำเลยที่ 2 ยื่นคำร้องว่า การส่งคำบังคับให้จำเลยที่ 2 ทราบที่บ้านเลขที่ 150 ถนนนิตโย ตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครพนมจังหวัดนครพนม ไม่ชอบ เพราะขณะที่มีการส่งคำบังคับนั้นจำเลยที่ 2 ถูกควบคุมตัวอยู่ที่เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานครในคดีหมายเลขแดงที่ ผ.9/2538 ระหว่าง พนักงานอัยการสำนักงานอัยการสูงสุด โจทก์นายทนง ศิริปรีชาพงษ์ (จำเลยที่ 2คดีนี้) จำเลย ซึ่งโจทก์ทราบดีอยู่แล้ว จำเลยที่ 2 ไม่ได้รับและทราบคำบังคับแต่อย่างใด การออกหมายบังคับคดีจึงไม่ชอบด้วยกฎหมายเมื่อการออกหมายบังคับคดีฝ่าฝืนต่อกฎหมาย การดำเนินการบังคับคดียึดทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 จึงไม่ชอบด้วยกฎหมาย และขณะที่มีการยึดทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 นั้น จำเลยที่ 2 ไม่ได้อยู่ในสถานที่ที่ยึดทรัพย์ด้วย เพราะถูกส่งตัวไปดำเนินคดีที่ประเทศสหรัฐอเมริกาเมื่อวันที่ 17 มกราคม 2539 และเจ้าพนักงานบังคับคดีมิได้แสดงหมายบังคับคดีให้จำเลยที่ 2 หรือผู้ดูแลสถานที่ซึ่งถูกยึดทราบก่อนดำเนินการบังคับคดีแต่อย่างใด ทั้งเมื่อยึดที่ดินของจำเลยที่ 2 แล้วไม่แจ้งการยึดให้จำเลยที่ 2 และเจ้าพนักงานที่ดินทราบ ประกอบกับโจทก์และเจ้าพนักงานบังคับคดีได้สมคบกันประเมินราคาที่ดินต่ำกว่าความเป็นจริงมาก โดยประเมินราคาที่ดินที่ยึดทั้ง 12 แปลง เป็นเงินเพียง 59,363,250 บาท ซึ่งความจริงแล้วที่ดินดังกล่าวมีราคาสูงถึง 127,114,400 บาท ขอให้ศาลมีคำสั่งยกเลิกหมายบังคับคดีและเพิกถอนการยึดที่ดินของจำเลยที่ 2 กับให้งดการบังคับคดีไว้จนกว่าคดีจะถึงที่สุดโจทก์ยื่นคำคัดค้านว่า ได้ส่งคำบังคับให้จำเลยที่ 2 ทราบณ ภูมิลำเนาของจำเลยที่ 2 โดยชอบด้วยกฎหมายแล้ว แม้จำเลยที่ 2จะไม่ได้อยู่บริเวณสถานที่ดังกล่าวด้วย ก็ไม่มีกฎหมายบัญญัติว่าการยึดทรัพย์จะต้องกระทำต่อหน้าจำเลยที่ 2 แต่อย่างใดข้อกล่าวอ้างของจำเลยที่ 2 ที่ว่าเมื่อมีการยึดที่ดินแล้วเจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ได้แจ้งการยึดให้จำเลยที่ 2 และเจ้าพนักงานที่ดินทราบนั้นเลื่อนลอย โจทก์ไม่ได้สมคบกับเจ้าพนักงานบังคับคดีประเมินราคาที่ดินที่ยึดให้มีราคาต่ำกว่าความเป็นจริงขอให้ยกคำร้องและขอให้มีคำสั่งให้จำเลยที่ 2รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการประกาศขายทอดตลาดทรัพย์คดีนี้ซึ่งอาจจะต้องกระทำใหม่ โดยให้วางเป็นค่าใช้จ่ายต่อเจ้าพนักงานบังคับคดีด้วยศาลชั้นต้นไต่สวนแล้ว มีคำสั่งให้ยกคำร้องของ จำเลยที่ 2และยกคำขอตามคำคัดค้านของโจทก์ที่ขอให้จำเลยที่ 2รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการประกาศขายทอดตลาดทรัพย์ซึ่งอาจจะต้องกระทำใหม่จำเลยที่ 2 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิฉัย ว่า "จำเลยที่ 2 ฎีกาว่า ขณะส่งคำบังคับจำเลยที่ 2 ถูกควบคุมตัวอยู่ที่เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานครในคดีหมายเลขแดงที่ ผ.9/2538 เรื่อง ส่งตัวผู้ร้ายข้ามแดนปรากฏตามเอกสารหมาย ร.1 เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานครจึงเป็นภูมิลำเนาของจำเลยที่ 2 การส่งคำบังคับให้จำเลยที่ 2ที่บ้านเลขที่ 150 ถนนนิตโย ตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครพนมจังหวัดนครพนม จึงไม่ชอบ เห็นว่า การที่จำเลยที่ 2 ถูกควบคุมตัวระหว่างการพิจารณาคำร้องขอส่งผู้ร้ายข้ามแดน เป็นกรณีที่ศาลใช้อำนาจตามพระราชบัญญัติส่งผู้ร้ายข้ามแดน มาตรา 10ที่ให้สั่งขังจำเลยไว้มิใช่สั่งจำคุก จึงไม่ใช่กรณีที่จำเลยถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดของศาล หรือถูกจำคุกตามคำสั่งโดยชอบด้วยกฎหมาย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 47เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานครจึงไม่ใช่ภูมิลำเนาของจำเลยที่ 2การส่งคำบังคับให้จำเลยที่ 2 ที่บ้านเลขที่ 150 ถนนนิตโยตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครพนม จังหวัดนครพนม จึงชอบแล้วที่จำเลยที่ 2 ฎีกาประการต่อมาว่าจำเลยที่ 2 ยื่นคำร้องอ้างว่าโจทก์และเจ้าพนักงานบังคับคดีคบคิดกันฉ้อฉลแกล้งประเมินราคาที่ดินและสิ่งปลูกสร้างต่ำกว่าความเป็นจริงทำให้จำเลยที่ 2 ได้รับความเสียหาย ไม่ใช่เป็นการกล่าวอ้างว่าการกระทำของเจ้าพนักงานบังคับคดีฝ่าฝืนกฎหมาย ไม่ตกอยู่ในบังคับของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 296 วรรคสองที่จะต้องยื่นคำคัดค้านภายใน 8 วันนับแต่ทราบการฝ่าฝืนตามที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยนั้น เห็นว่า จำเลยที่ 2 ยื่นคำร้องอ้างเหตุดังกล่าวและมีคำขอให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกเลิกหมายบังคับคดีและสั่งเพิกถอนการยึดที่ดินกับให้งดการบังคับคดีเป็นกรณีที่จำเลยที่ 2 ยื่นคำขอให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกกระบวนวิธีการบังคับคดีทั้งปวงต้องตามที่ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 296 วรรคสอง บัญญัติซึ่งจะต้องยื่นไม่ช้ากว่าแปดวันนับแต่วันทราบการฝ่าฝืน ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยชอบแล้วฎีกาจำเลยที่ 2 ข้อนี้ฟังไม่ขึ้น เมื่อวินิจฉัยดังนี้แล้วปัญหาตามฎีกาจำเลยที่ 2 ที่ว่าการที่ศาลชั้นต้นไม่อนุญาตให้จำเลยที่ 2 ส่งประเด็นไปสืบพยานจำเลยที่ 2 ที่ศาลจังหวัดเชียงรายเป็นการไม่ชอบนั้น จึงไม่จำต้องวินิจฉัย"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1085/2542บริษัท เงินทุนหลักทรัพย์ ธน พล จำกัด ( มหาชนโจทก์นาย นุรัตน์ ศิริปรีชาพงษ์ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 47 ป.วิ.พ. ม. 296 วรรคสอง พ.ร.บ.ส่งผู้ร้ายข้ามแดน พ.ศ.2472 ม. 10การที่จำเลยที่ 2 ถูกควบคุมตัวระหว่างการพิจารณาคำร้องขอส่งผู้ร้ายข้ามแดน เป็นกรณีที่ศาลใช้อำนาจ ตามพระราชบัญญัติส่งผู้ร้ายข้ามแดนฯ มาตรา 10 ที่ให้สั่งขังจำเลยไว้มิใช่สั่งจำคุก จึงไม่ใช่กรณีที่จำเลยถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดของศาล หรือถูกจำคุกตามคำสั่งโดยชอบด้วยกฎหมายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 47เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานครจึงมิใช่ภูมิลำเนาของจำเลยที่ 2 ตามคำร้องของ จำเลยที่ 2 ระบุว่า โจทก์และเจ้าพนักงาน บังคับคดีคบคิดกันฉ้อฉลแกล้งประเมินราคาที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ต่ำกว่าความเป็นจริง ขอให้ศาลมีคำสั่งยกเลิก หมายบังคับคดีและเพิกถอนการยึดที่ดินกับให้งดการบังคับคดี เป็นกรณีที่จำเลยที่ 2 ยื่นคำขอให้ศาลมีคำสั่งยกเลิก กระบวนวิธีการบังคับคดีทั้งปวง จึงต้องด้วยบทบัญญัติมาตรา 296 วรรคสอง แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งซึ่งจะต้องยื่นไม่ช้ากว่า 8 วัน นับแต่วันทราบการฝ่าฝืนคดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินแก่โจทก์จำนวน 52,646,575.35 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 21 ต่อปี ของต้นเงิน จำนวน 50,000,000 บาทนับถัดจากวันฟ้อง (31 มกราคม 2537) เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จหากไม่ชำระหรือชำระไม่ครบถ้วน ให้ยึดที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3 ก.) เลขที่ 2561-2572 ตำบลบัวสลีอำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย พร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้ หากได้เงินสุทธิไม่พอชำระหนี้ก็ให้ยึดทรัพย์สินอื่นของจำเลยทั้งสองออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้ให้แก่โจทก์จนครบ กับให้จำเลยทั้งสองใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ โดยกำหนดค่าทนายความ 20,000 บาท โจทก์ขอให้ศาลออกคำบังคับเพื่อแจ้งให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้ตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นออกคำบังคับเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2538แจ้งให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้ตามคำพิพากษาดังกล่าวข้างต้นให้แก่โจทก์ภายใน 30 วันนับแต่วันได้รับคำบังคับ ครั้นครบกำหนดเวลาตามคำบังคับ จำเลยทั้งสองไม่ปฏิบัติตามโจทก์จึงขอให้ศาลออกหมายบังคับคดีเพื่อดำเนินการบังคับคดียึดที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยที่ 2 ดังกล่าวออกขายทอดตลาดเอาเงินมาชำระหนี้แก่โจทก์ ศาลชั้นต้นออกหมายบังคับคดีเมื่อวันที่ 17 มกราคม 2539 และต่อมาวันที่ 4 เมษายน 2539 เจ้าพนักงานบังคับคดีดำเนินการยึดที่ดินของจำเลยที่ 2 ดังกล่าวข้างต้น เพื่อนำออกขายทอดตลาดเอาเงินชำระหนี้แก่โจทก์จำเลยที่ 2 ยื่นคำร้องว่า การส่งคำบังคับให้จำเลยที่ 2 ทราบที่บ้านเลขที่ 150 ถนนนิตโย ตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครพนมจังหวัดนครพนม ไม่ชอบ เพราะขณะที่มีการส่งคำบังคับนั้นจำเลยที่ 2 ถูกควบคุมตัวอยู่ที่เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานครในคดีหมายเลขแดงที่ ผ.9/2538 ระหว่าง พนักงานอัยการสำนักงานอัยการสูงสุด โจทก์นายทนง ศิริปรีชาพงษ์ (จำเลยที่ 2คดีนี้) จำเลย ซึ่งโจทก์ทราบดีอยู่แล้ว จำเลยที่ 2 ไม่ได้รับและทราบคำบังคับแต่อย่างใด การออกหมายบังคับคดีจึงไม่ชอบด้วยกฎหมายเมื่อการออกหมายบังคับคดีฝ่าฝืนต่อกฎหมาย การดำเนินการบังคับคดียึดทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 จึงไม่ชอบด้วยกฎหมาย และขณะที่มีการยึดทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 นั้น จำเลยที่ 2 ไม่ได้อยู่ในสถานที่ที่ยึดทรัพย์ด้วย เพราะถูกส่งตัวไปดำเนินคดีที่ประเทศสหรัฐอเมริกาเมื่อวันที่ 17 มกราคม 2539 และเจ้าพนักงานบังคับคดีมิได้แสดงหมายบังคับคดีให้จำเลยที่ 2 หรือผู้ดูแลสถานที่ซึ่งถูกยึดทราบก่อนดำเนินการบังคับคดีแต่อย่างใด ทั้งเมื่อยึดที่ดินของจำเลยที่ 2 แล้วไม่แจ้งการยึดให้จำเลยที่ 2 และเจ้าพนักงานที่ดินทราบ ประกอบกับโจทก์และเจ้าพนักงานบังคับคดีได้สมคบกันประเมินราคาที่ดินต่ำกว่าความเป็นจริงมาก โดยประเมินราคาที่ดินที่ยึดทั้ง 12 แปลง เป็นเงินเพียง 59,363,250 บาท ซึ่งความจริงแล้วที่ดินดังกล่าวมีราคาสูงถึง 127,114,400 บาท ขอให้ศาลมีคำสั่งยกเลิกหมายบังคับคดีและเพิกถอนการยึดที่ดินของจำเลยที่ 2 กับให้งดการบังคับคดีไว้จนกว่าคดีจะถึงที่สุดโจทก์ยื่นคำคัดค้านว่า ได้ส่งคำบังคับให้จำเลยที่ 2 ทราบณ ภูมิลำเนาของจำเลยที่ 2 โดยชอบด้วยกฎหมายแล้ว แม้จำเลยที่ 2จะไม่ได้อยู่บริเวณสถานที่ดังกล่าวด้วย ก็ไม่มีกฎหมายบัญญัติว่าการยึดทรัพย์จะต้องกระทำต่อหน้าจำเลยที่ 2 แต่อย่างใดข้อกล่าวอ้างของจำเลยที่ 2 ที่ว่าเมื่อมีการยึดที่ดินแล้วเจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ได้แจ้งการยึดให้จำเลยที่ 2 และเจ้าพนักงานที่ดินทราบนั้นเลื่อนลอย โจทก์ไม่ได้สมคบกับเจ้าพนักงานบังคับคดีประเมินราคาที่ดินที่ยึดให้มีราคาต่ำกว่าความเป็นจริงขอให้ยกคำร้องและขอให้มีคำสั่งให้จำเลยที่ 2รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการประกาศขายทอดตลาดทรัพย์คดีนี้ซึ่งอาจจะต้องกระทำใหม่ โดยให้วางเป็นค่าใช้จ่ายต่อเจ้าพนักงานบังคับคดีด้วยศาลชั้นต้นไต่สวนแล้ว มีคำสั่งให้ยกคำร้องของ จำเลยที่ 2และยกคำขอตามคำคัดค้านของโจทก์ที่ขอให้จำเลยที่ 2รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการประกาศขายทอดตลาดทรัพย์ซึ่งอาจจะต้องกระทำใหม่จำเลยที่ 2 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิฉัย ว่า "จำเลยที่ 2 ฎีกาว่า ขณะส่งคำบังคับจำเลยที่ 2 ถูกควบคุมตัวอยู่ที่เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานครในคดีหมายเลขแดงที่ ผ.9/2538 เรื่อง ส่งตัวผู้ร้ายข้ามแดนปรากฏตามเอกสารหมาย ร.1 เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานครจึงเป็นภูมิลำเนาของจำเลยที่ 2 การส่งคำบังคับให้จำเลยที่ 2ที่บ้านเลขที่ 150 ถนนนิตโย ตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครพนมจังหวัดนครพนม จึงไม่ชอบ เห็นว่า การที่จำเลยที่ 2 ถูกควบคุมตัวระหว่างการพิจารณาคำร้องขอส่งผู้ร้ายข้ามแดน เป็นกรณีที่ศาลใช้อำนาจตามพระราชบัญญัติส่งผู้ร้ายข้ามแดน มาตรา 10ที่ให้สั่งขังจำเลยไว้มิใช่สั่งจำคุก จึงไม่ใช่กรณีที่จำเลยถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดของศาล หรือถูกจำคุกตามคำสั่งโดยชอบด้วยกฎหมาย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 47เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานครจึงไม่ใช่ภูมิลำเนาของจำเลยที่ 2การส่งคำบังคับให้จำเลยที่ 2 ที่บ้านเลขที่ 150 ถนนนิตโยตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครพนม จังหวัดนครพนม จึงชอบแล้วที่จำเลยที่ 2 ฎีกาประการต่อมาว่าจำเลยที่ 2 ยื่นคำร้องอ้างว่าโจทก์และเจ้าพนักงานบังคับคดีคบคิดกันฉ้อฉลแกล้งประเมินราคาที่ดินและสิ่งปลูกสร้างต่ำกว่าความเป็นจริงทำให้จำเลยที่ 2 ได้รับความเสียหาย ไม่ใช่เป็นการกล่าวอ้างว่าการกระทำของเจ้าพนักงานบังคับคดีฝ่าฝืนกฎหมาย ไม่ตกอยู่ในบังคับของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 296 วรรคสองที่จะต้องยื่นคำคัดค้านภายใน 8 วันนับแต่ทราบการฝ่าฝืนตามที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยนั้น เห็นว่า จำเลยที่ 2 ยื่นคำร้องอ้างเหตุดังกล่าวและมีคำขอให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกเลิกหมายบังคับคดีและสั่งเพิกถอนการยึดที่ดินกับให้งดการบังคับคดีเป็นกรณีที่จำเลยที่ 2 ยื่นคำขอให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกกระบวนวิธีการบังคับคดีทั้งปวงต้องตามที่ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 296 วรรคสอง บัญญัติซึ่งจะต้องยื่นไม่ช้ากว่าแปดวันนับแต่วันทราบการฝ่าฝืน ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยชอบแล้วฎีกาจำเลยที่ 2 ข้อนี้ฟังไม่ขึ้น เมื่อวินิจฉัยดังนี้แล้วปัญหาตามฎีกาจำเลยที่ 2 ที่ว่าการที่ศาลชั้นต้นไม่อนุญาตให้จำเลยที่ 2 ส่งประเด็นไปสืบพยานจำเลยที่ 2 ที่ศาลจังหวัดเชียงรายเป็นการไม่ชอบนั้น จึงไม่จำต้องวินิจฉัย"พิพากษายืน(สถิตย์ ไพเราะ-ม.ล.เฉลิมชัย เกษมสันต์-ศุภชัย ภู่งาม)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 47 บัญญัติว่าภูมิลำเนาของผู้ที่ถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดของศาลหรือตามคำสั่งโดยชอบด้วยกฎหมาย ได้แก่ เรือนจำหรือทัณฑ สถานที่ถูกจำคุกอยู่จนกว่าจะได้รับการปล่อยตัว บทบัญญัติดังกล่าวเป็นบทบัญญัติที่เพิ่งบัญญัติขึ้นมาใหม่สำหรับผู้ที่ถูกจำคุกอยู่ในเรือนจำหรือทัณฑ สถาน โดยมีเงื่อนไขว่าผู้ที่ถูกจำคุกอยู่นั้นจะต้องจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดของศาลหรือคำสั่งโดยชอบด้วยกฎหมายซึ่งมีลักษณะเช่นเดียวกับคำคำพิพากษาถึงที่สุดของศาล แต่ถ้าหากผู้ที่ถูกจำคุกนั้นยังอยู่ในระหว่างอุทธรณ์หรือฎีกาก็ไม่เข้าหลักเกณฑ์ตามกฎหมายดังกล่าวหากมีการฟ้องร้องคดีก็ต้องส่งไปยังภูมิลำเนาปกติของผู้ที่ถูกจำคุก เหตุที่บัญญัติกฎหมายมาตราดังกล่าวขึ้นนี้คงสืบเนื่องมาจากผู้ที่ถูกจำคุกตามคำพิพากษาถังที่สุดต้องเสียหายจากการติดต่อสื่อสารโดยระยะทางในระหว่างถูกจำคุกรวมทั้งฟ้องคดีและได้มีการส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องไปยังบ้านที่ผู้ที่ถูกจำคุกมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้าน เป็นเหตุให้ผู้ที่ถูกจำคุกไม่ทราบว่าตนเองถูกฟ้องจึงมิได้ยื่นคำให้การและต่อสู้คดีศาลจึงมีคำสั่งให้ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาแล้วพิพากษาคดีไปฝ่ายเดียว เมื่อมีการส่งคำบังคับและหมายบังคับคดีก็ส่งไปยังที่อยู่ตามทะเบียนบ้านของผู้ที่ถูกจำคุกอีก รวมตลอดถึงการประกาศขายทอดตลาดทั้ง ๆ ที่ผู้ถูกจำคุกไม่ทราบ ดังนั้นจึงเกิดความไม่เป็นธรรมแก่ผู้ที่ถูกจำคุก มีข้อน่าศึกษาว่าหากโจทก์ฟ้องคดีไม่ทราบว่าจำเลยถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดจึงได้ระบุในคำฟ้องว่าจำเลยมีภูมิลำเนาอยู่ตามทะเบียนบ้าน ได้มีการส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้องหมายนัด คำบังคับ และหมายบังคับคดีไปยังบ้านที่ผู้ถูกจำคุกมีชื่ออยู่ เช่นนี้ผลการดำเนินกระบวนพิจารณาของศาลจะชอบหรือไม่ผู้หมายเหตุเห็นว่า เมื่อประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 47บัญญัติไว้แล้วว่าภูมิลำเนาของผู้ที่ถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดของศาลได้แก่เรือนจำ ดังนั้นการส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้องรวมทั้งส่งเอกสารดังกล่าวข้างต้นไปยังที่อยู่ตามที่มีชื่อของจำเลยอยู่ในทะเบียนบ้านจึงไม่ชอบ หากความปรากฏแก่ศาลศาลก็จะต้องเพิกถอนคำสั่งหรือคำพิพากษาแล้วแต่กรณี ถ้าหากโจทก์ผู้ฟ้องคดีทราบอยู่แล้วว่าจำเลยถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุด แต่ต้องการเอาเปรียบทางด้านคดีจึงส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้องไปยังที่อยู่ตามทะเบียนบ้านของจำเลยเช่นนี้ยิ่งเห็นได้ชัดว่าเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาไม่ชอบ มีข้อน่าพิจารณาอีกกรณีหนึ่งว่าถ้าหากโจทก์ผู้ฟ้องคดีทราบว่าจำเลยถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดต้องขังอยู่ที่เรือนจำหรือไม่ทราบจึงได้ระบุที่อยู่ของจำเลยตามที่ปรากฏในทะเบียนบ้านและได้มีการส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้องไปยังที่อยู่ตามที่อยู่ตามสำเนาทะเบียนบ้าน แต่ได้มีญาติของจำเลยนำสำเนาคำฟ้องนั้นมาให้จำเลย จำเลยได้แต่งทนายความสู้คดีและยื่นคำให้การภายในกำหนด เช่นนี้ จะถือว่าเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาที่ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ ผู้หมายเหตุเห็นว่า วัตถุประสงค์ของบทบัญญัติประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 47 นี้ต้องการรักษาผลประโยชน์ของผู้ถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดมิให้เสียไปเพราะเหตุที่ต้องมาถูกจำคุก แต่ถ้าหากการกระทำนั้นไม่ทำให้ผู้ถูกจำคุกต้องเสียผลประโยชน์แล้ว กฎหมายก็ไม่น่าที่จะคุ้มครองอีกต่อไป ด้วยเหตุนี้เมื่อจำเลยสามารถยื่นคำให้การภายในกำหนดก็ไม่ทำให้จำเลยเสียเปรียบในการต่อสู้คดี น่าจะถือได้ว่าเป็นการส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องให้จำเลยทราบโดยชอบแล้ว ส่วนการดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปที่จะต้องส่งเอกสารหรือหมายต่าง ๆ ให้แก่จำเลยก็จะต้องส่งให้ที่เรือนจำที่จำเลยต้องโทษจำคุกอยู่ อย่างไรก็ตามยังไม่มีคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยไว้เป็นบรรทัดฐาน จึงต้องติดตามกันต่อไป ศิริชัย วัฒนโยธินคำพิพากษา: คดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินแก่โจทก์จำนวน 52,646,575.35 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 21 ต่อปี ของต้นเงิน จำนวน 50,000,000 บาทนับถัดจากวันฟ้อง (31 มกราคม 2537) เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จหากไม่ชำระหรือชำระไม่ครบถ้วน ให้ยึดที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3 ก.) เลขที่ 2561-2572 ตำบลบัวสลีอำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย พร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้ หากได้เงินสุทธิไม่พอชำระหนี้ก็ให้ยึดทรัพย์สินอื่นของจำเลยทั้งสองออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้ให้แก่โจทก์จนครบ กับให้จำเลยทั้งสองใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ โดยกำหนดค่าทนายความ 20,000 บาท โจทก์ขอให้ศาลออกคำบังคับเพื่อแจ้งให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้ตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นออกคำบังคับเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2538แจ้งให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้ตามคำพิพากษาดังกล่าวข้างต้นให้แก่โจทก์ภายใน 30 วันนับแต่วันได้รับคำบังคับ ครั้นครบกำหนดเวลาตามคำบังคับ จำเลยทั้งสองไม่ปฏิบัติตามโจทก์จึงขอให้ศาลออกหมายบังคับคดีเพื่อดำเนินการบังคับคดียึดที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยที่ 2 ดังกล่าวออกขายทอดตลาดเอาเงินมาชำระหนี้แก่โจทก์ ศาลชั้นต้นออกหมายบังคับคดีเมื่อวันที่ 17 มกราคม 2539 และต่อมาวันที่ 4 เมษายน 2539 เจ้าพนักงานบังคับคดีดำเนินการยึดที่ดินของจำเลยที่ 2 ดังกล่าวข้างต้น เพื่อนำออกขายทอดตลาดเอาเงินชำระหนี้แก่โจทก์จำเลยที่ 2 ยื่นคำร้องว่า การส่งคำบังคับให้จำเลยที่ 2 ทราบที่บ้านเลขที่ 150 ถนนนิตโย ตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครพนมจังหวัดนครพนม ไม่ชอบ เพราะขณะที่มีการส่งคำบังคับนั้นจำเลยที่ 2 ถูกควบคุมตัวอยู่ที่เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานครในคดีหมายเลขแดงที่ ผ.9/2538 ระหว่าง พนักงานอัยการสำนักงานอัยการสูงสุด โจทก์นายทนง ศิริปรีชาพงษ์ (จำเลยที่ 2คดีนี้) จำเลย ซึ่งโจทก์ทราบดีอยู่แล้ว จำเลยที่ 2 ไม่ได้รับและทราบคำบังคับแต่อย่างใด การออกหมายบังคับคดีจึงไม่ชอบด้วยกฎหมายเมื่อการออกหมายบังคับคดีฝ่าฝืนต่อกฎหมาย การดำเนินการบังคับคดียึดทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 จึงไม่ชอบด้วยกฎหมาย และขณะที่มีการยึดทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 นั้น จำเลยที่ 2 ไม่ได้อยู่ในสถานที่ที่ยึดทรัพย์ด้วย เพราะถูกส่งตัวไปดำเนินคดีที่ประเทศสหรัฐอเมริกาเมื่อวันที่ 17 มกราคม 2539 และเจ้าพนักงานบังคับคดีมิได้แสดงหมายบังคับคดีให้จำเลยที่ 2 หรือผู้ดูแลสถานที่ซึ่งถูกยึดทราบก่อนดำเนินการบังคับคดีแต่อย่างใด ทั้งเมื่อยึดที่ดินของจำเลยที่ 2 แล้วไม่แจ้งการยึดให้จำเลยที่ 2 และเจ้าพนักงานที่ดินทราบ ประกอบกับโจทก์และเจ้าพนักงานบังคับคดีได้สมคบกันประเมินราคาที่ดินต่ำกว่าความเป็นจริงมาก โดยประเมินราคาที่ดินที่ยึดทั้ง 12 แปลง เป็นเงินเพียง 59,363,250 บาท ซึ่งความจริงแล้วที่ดินดังกล่าวมีราคาสูงถึง 127,114,400 บาท ขอให้ศาลมีคำสั่งยกเลิกหมายบังคับคดีและเพิกถอนการยึดที่ดินของจำเลยที่ 2 กับให้งดการบังคับคดีไว้จนกว่าคดีจะถึงที่สุดโจทก์ยื่นคำคัดค้านว่า ได้ส่งคำบังคับให้จำเลยที่ 2 ทราบณ ภูมิลำเนาของจำเลยที่ 2 โดยชอบด้วยกฎหมายแล้ว แม้จำเลยที่ 2จะไม่ได้อยู่บริเวณสถานที่ดังกล่าวด้วย ก็ไม่มีกฎหมายบัญญัติว่าการยึดทรัพย์จะต้องกระทำต่อหน้าจำเลยที่ 2 แต่อย่างใดข้อกล่าวอ้างของจำเลยที่ 2 ที่ว่าเมื่อมีการยึดที่ดินแล้วเจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ได้แจ้งการยึดให้จำเลยที่ 2 และเจ้าพนักงานที่ดินทราบนั้นเลื่อนลอย โจทก์ไม่ได้สมคบกับเจ้าพนักงานบังคับคดีประเมินราคาที่ดินที่ยึดให้มีราคาต่ำกว่าความเป็นจริงขอให้ยกคำร้องและขอให้มีคำสั่งให้จำเลยที่ 2รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการประกาศขายทอดตลาดทรัพย์คดีนี้ซึ่งอาจจะต้องกระทำใหม่ โดยให้วางเป็นค่าใช้จ่ายต่อเจ้าพนักงานบังคับคดีด้วยศาลชั้นต้นไต่สวนแล้ว มีคำสั่งให้ยกคำร้องของ จำเลยที่ 2และยกคำขอตามคำคัดค้านของโจทก์ที่ขอให้จำเลยที่ 2รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการประกาศขายทอดตลาดทรัพย์ซึ่งอาจจะต้องกระทำใหม่จำเลยที่ 2 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิฉัย ว่า "จำเลยที่ 2 ฎีกาว่า ขณะส่งคำบังคับจำเลยที่ 2 ถูกควบคุมตัวอยู่ที่เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานครในคดีหมายเลขแดงที่ ผ.9/2538 เรื่อง ส่งตัวผู้ร้ายข้ามแดนปรากฏตามเอกสารหมาย ร.1 เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานครจึงเป็นภูมิลำเนาของจำเลยที่ 2 การส่งคำบังคับให้จำเลยที่ 2ที่บ้านเลขที่ 150 ถนนนิตโย ตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครพนมจังหวัดนครพนม จึงไม่ชอบ เห็นว่า การที่จำเลยที่ 2 ถูกควบคุมตัวระหว่างการพิจารณาคำร้องขอส่งผู้ร้ายข้ามแดน เป็นกรณีที่ศาลใช้อำนาจตามพระราชบัญญัติส่งผู้ร้ายข้ามแดน มาตรา 10ที่ให้สั่งขังจำเลยไว้มิใช่สั่งจำคุก จึงไม่ใช่กรณีที่จำเลยถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดของศาล หรือถูกจำคุกตามคำสั่งโดยชอบด้วยกฎหมาย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 47เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานครจึงไม่ใช่ภูมิลำเนาของจำเลยที่ 2การส่งคำบังคับให้จำเลยที่ 2 ที่บ้านเลขที่ 150 ถนนนิตโยตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครพนม จังหวัดนครพนม จึงชอบแล้วที่จำเลยที่ 2 ฎีกาประการต่อมาว่าจำเลยที่ 2 ยื่นคำร้องอ้างว่าโจทก์และเจ้าพนักงานบังคับคดีคบคิดกันฉ้อฉลแกล้งประเมินราคาที่ดินและสิ่งปลูกสร้างต่ำกว่าความเป็นจริงทำให้จำเลยที่ 2 ได้รับความเสียหาย ไม่ใช่เป็นการกล่าวอ้างว่าการกระทำของเจ้าพนักงานบังคับคดีฝ่าฝืนกฎหมาย ไม่ตกอยู่ในบังคับของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 296 วรรคสองที่จะต้องยื่นคำคัดค้านภายใน 8 วันนับแต่ทราบการฝ่าฝืนตามที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยนั้น เห็นว่า จำเลยที่ 2 ยื่นคำร้องอ้างเหตุดังกล่าวและมีคำขอให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกเลิกหมายบังคับคดีและสั่งเพิกถอนการยึดที่ดินกับให้งดการบังคับคดีเป็นกรณีที่จำเลยที่ 2 ยื่นคำขอให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกกระบวนวิธีการบังคับคดีทั้งปวงต้องตามที่ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 296 วรรคสอง บัญญัติซึ่งจะต้องยื่นไม่ช้ากว่าแปดวันนับแต่วันทราบการฝ่าฝืน ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยชอบแล้วฎีกาจำเลยที่ 2 ข้อนี้ฟังไม่ขึ้น เมื่อวินิจฉัยดังนี้แล้วปัญหาตามฎีกาจำเลยที่ 2 ที่ว่าการที่ศาลชั้นต้นไม่อนุญาตให้จำเลยที่ 2 ส่งประเด็นไปสืบพยานจำเลยที่ 2 ที่ศาลจังหวัดเชียงรายเป็นการไม่ชอบนั้น จึงไม่จำต้องวินิจฉัย"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1085/2542บริษัท เงินทุนหลักทรัพย์ ธน พล จำกัด ( มหาชนโจทก์นาย นุรัตน์ ศิริปรีชาพงษ์ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 47 ป.วิ.พ. ม. 296 วรรคสอง พ.ร.บ.ส่งผู้ร้ายข้ามแดน พ.ศ.2472 ม. 10การที่จำเลยที่ 2 ถูกควบคุมตัวระหว่างการพิจารณาคำร้องขอส่งผู้ร้ายข้ามแดน เป็นกรณีที่ศาลใช้อำนาจ ตามพระราชบัญญัติส่งผู้ร้ายข้ามแดนฯ มาตรา 10 ที่ให้สั่งขังจำเลยไว้มิใช่สั่งจำคุก จึงไม่ใช่กรณีที่จำเลยถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดของศาล หรือถูกจำคุกตามคำสั่งโดยชอบด้วยกฎหมายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 47เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานครจึงมิใช่ภูมิลำเนาของจำเลยที่ 2 ตามคำร้องของ จำเลยที่ 2 ระบุว่า โจทก์และเจ้าพนักงาน บังคับคดีคบคิดกันฉ้อฉลแกล้งประเมินราคาที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ต่ำกว่าความเป็นจริง ขอให้ศาลมีคำสั่งยกเลิก หมายบังคับคดีและเพิกถอนการยึดที่ดินกับให้งดการบังคับคดี เป็นกรณีที่จำเลยที่ 2 ยื่นคำขอให้ศาลมีคำสั่งยกเลิก กระบวนวิธีการบังคับคดีทั้งปวง จึงต้องด้วยบทบัญญัติมาตรา 296 วรรคสอง แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งซึ่งจะต้องยื่นไม่ช้ากว่า 8 วัน นับแต่วันทราบการฝ่าฝืนคดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินแก่โจทก์จำนวน 52,646,575.35 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 21 ต่อปี ของต้นเงิน จำนวน 50,000,000 บาทนับถัดจากวันฟ้อง (31 มกราคม 2537) เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จหากไม่ชำระหรือชำระไม่ครบถ้วน ให้ยึดที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3 ก.) เลขที่ 2561-2572 ตำบลบัวสลีอำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย พร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้ หากได้เงินสุทธิไม่พอชำระหนี้ก็ให้ยึดทรัพย์สินอื่นของจำเลยทั้งสองออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้ให้แก่โจทก์จนครบ กับให้จำเลยทั้งสองใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ โดยกำหนดค่าทนายความ 20,000 บาท โจทก์ขอให้ศาลออกคำบังคับเพื่อแจ้งให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้ตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นออกคำบังคับเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2538แจ้งให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้ตามคำพิพากษาดังกล่าวข้างต้นให้แก่โจทก์ภายใน 30 วันนับแต่วันได้รับคำบังคับ ครั้นครบกำหนดเวลาตามคำบังคับ จำเลยทั้งสองไม่ปฏิบัติตามโจทก์จึงขอให้ศาลออกหมายบังคับคดีเพื่อดำเนินการบังคับคดียึดที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยที่ 2 ดังกล่าวออกขายทอดตลาดเอาเงินมาชำระหนี้แก่โจทก์ ศาลชั้นต้นออกหมายบังคับคดีเมื่อวันที่ 17 มกราคม 2539 และต่อมาวันที่ 4 เมษายน 2539 เจ้าพนักงานบังคับคดีดำเนินการยึดที่ดินของจำเลยที่ 2 ดังกล่าวข้างต้น เพื่อนำออกขายทอดตลาดเอาเงินชำระหนี้แก่โจทก์จำเลยที่ 2 ยื่นคำร้องว่า การส่งคำบังคับให้จำเลยที่ 2 ทราบที่บ้านเลขที่ 150 ถนนนิตโย ตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครพนมจังหวัดนครพนม ไม่ชอบ เพราะขณะที่มีการส่งคำบังคับนั้นจำเลยที่ 2 ถูกควบคุมตัวอยู่ที่เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานครในคดีหมายเลขแดงที่ ผ.9/2538 ระหว่าง พนักงานอัยการสำนักงานอัยการสูงสุด โจทก์นายทนง ศิริปรีชาพงษ์ (จำเลยที่ 2คดีนี้) จำเลย ซึ่งโจทก์ทราบดีอยู่แล้ว จำเลยที่ 2 ไม่ได้รับและทราบคำบังคับแต่อย่างใด การออกหมายบังคับคดีจึงไม่ชอบด้วยกฎหมายเมื่อการออกหมายบังคับคดีฝ่าฝืนต่อกฎหมาย การดำเนินการบังคับคดียึดทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 จึงไม่ชอบด้วยกฎหมาย และขณะที่มีการยึดทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 นั้น จำเลยที่ 2 ไม่ได้อยู่ในสถานที่ที่ยึดทรัพย์ด้วย เพราะถูกส่งตัวไปดำเนินคดีที่ประเทศสหรัฐอเมริกาเมื่อวันที่ 17 มกราคม 2539 และเจ้าพนักงานบังคับคดีมิได้แสดงหมายบังคับคดีให้จำเลยที่ 2 หรือผู้ดูแลสถานที่ซึ่งถูกยึดทราบก่อนดำเนินการบังคับคดีแต่อย่างใด ทั้งเมื่อยึดที่ดินของจำเลยที่ 2 แล้วไม่แจ้งการยึดให้จำเลยที่ 2 และเจ้าพนักงานที่ดินทราบ ประกอบกับโจทก์และเจ้าพนักงานบังคับคดีได้สมคบกันประเมินราคาที่ดินต่ำกว่าความเป็นจริงมาก โดยประเมินราคาที่ดินที่ยึดทั้ง 12 แปลง เป็นเงินเพียง 59,363,250 บาท ซึ่งความจริงแล้วที่ดินดังกล่าวมีราคาสูงถึง 127,114,400 บาท ขอให้ศาลมีคำสั่งยกเลิกหมายบังคับคดีและเพิกถอนการยึดที่ดินของจำเลยที่ 2 กับให้งดการบังคับคดีไว้จนกว่าคดีจะถึงที่สุดโจทก์ยื่นคำคัดค้านว่า ได้ส่งคำบังคับให้จำเลยที่ 2 ทราบณ ภูมิลำเนาของจำเลยที่ 2 โดยชอบด้วยกฎหมายแล้ว แม้จำเลยที่ 2จะไม่ได้อยู่บริเวณสถานที่ดังกล่าวด้วย ก็ไม่มีกฎหมายบัญญัติว่าการยึดทรัพย์จะต้องกระทำต่อหน้าจำเลยที่ 2 แต่อย่างใดข้อกล่าวอ้างของจำเลยที่ 2 ที่ว่าเมื่อมีการยึดที่ดินแล้วเจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ได้แจ้งการยึดให้จำเลยที่ 2 และเจ้าพนักงานที่ดินทราบนั้นเลื่อนลอย โจทก์ไม่ได้สมคบกับเจ้าพนักงานบังคับคดีประเมินราคาที่ดินที่ยึดให้มีราคาต่ำกว่าความเป็นจริงขอให้ยกคำร้องและขอให้มีคำสั่งให้จำเลยที่ 2รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการประกาศขายทอดตลาดทรัพย์คดีนี้ซึ่งอาจจะต้องกระทำใหม่ โดยให้วางเป็นค่าใช้จ่ายต่อเจ้าพนักงานบังคับคดีด้วยศาลชั้นต้นไต่สวนแล้ว มีคำสั่งให้ยกคำร้องของ จำเลยที่ 2และยกคำขอตามคำคัดค้านของโจทก์ที่ขอให้จำเลยที่ 2รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการประกาศขายทอดตลาดทรัพย์ซึ่งอาจจะต้องกระทำใหม่จำเลยที่ 2 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิฉัย ว่า "จำเลยที่ 2 ฎีกาว่า ขณะส่งคำบังคับจำเลยที่ 2 ถูกควบคุมตัวอยู่ที่เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานครในคดีหมายเลขแดงที่ ผ.9/2538 เรื่อง ส่งตัวผู้ร้ายข้ามแดนปรากฏตามเอกสารหมาย ร.1 เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานครจึงเป็นภูมิลำเนาของจำเลยที่ 2 การส่งคำบังคับให้จำเลยที่ 2ที่บ้านเลขที่ 150 ถนนนิตโย ตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครพนมจังหวัดนครพนม จึงไม่ชอบ เห็นว่า การที่จำเลยที่ 2 ถูกควบคุมตัวระหว่างการพิจารณาคำร้องขอส่งผู้ร้ายข้ามแดน เป็นกรณีที่ศาลใช้อำนาจตามพระราชบัญญัติส่งผู้ร้ายข้ามแดน มาตรา 10ที่ให้สั่งขังจำเลยไว้มิใช่สั่งจำคุก จึงไม่ใช่กรณีที่จำเลยถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดของศาล หรือถูกจำคุกตามคำสั่งโดยชอบด้วยกฎหมาย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 47เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานครจึงไม่ใช่ภูมิลำเนาของจำเลยที่ 2การส่งคำบังคับให้จำเลยที่ 2 ที่บ้านเลขที่ 150 ถนนนิตโยตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครพนม จังหวัดนครพนม จึงชอบแล้วที่จำเลยที่ 2 ฎีกาประการต่อมาว่าจำเลยที่ 2 ยื่นคำร้องอ้างว่าโจทก์และเจ้าพนักงานบังคับคดีคบคิดกันฉ้อฉลแกล้งประเมินราคาที่ดินและสิ่งปลูกสร้างต่ำกว่าความเป็นจริงทำให้จำเลยที่ 2 ได้รับความเสียหาย ไม่ใช่เป็นการกล่าวอ้างว่าการกระทำของเจ้าพนักงานบังคับคดีฝ่าฝืนกฎหมาย ไม่ตกอยู่ในบังคับของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 296 วรรคสองที่จะต้องยื่นคำคัดค้านภายใน 8 วันนับแต่ทราบการฝ่าฝืนตามที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยนั้น เห็นว่า จำเลยที่ 2 ยื่นคำร้องอ้างเหตุดังกล่าวและมีคำขอให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกเลิกหมายบังคับคดีและสั่งเพิกถอนการยึดที่ดินกับให้งดการบังคับคดีเป็นกรณีที่จำเลยที่ 2 ยื่นคำขอให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกกระบวนวิธีการบังคับคดีทั้งปวงต้องตามที่ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 296 วรรคสอง บัญญัติซึ่งจะต้องยื่นไม่ช้ากว่าแปดวันนับแต่วันทราบการฝ่าฝืน ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยชอบแล้วฎีกาจำเลยที่ 2 ข้อนี้ฟังไม่ขึ้น เมื่อวินิจฉัยดังนี้แล้วปัญหาตามฎีกาจำเลยที่ 2 ที่ว่าการที่ศาลชั้นต้นไม่อนุญาตให้จำเลยที่ 2 ส่งประเด็นไปสืบพยานจำเลยที่ 2 ที่ศาลจังหวัดเชียงรายเป็นการไม่ชอบนั้น จึงไม่จำต้องวินิจฉัย"พิพากษายืน(สถิตย์ ไพเราะ-ม.ล.เฉลิมชัย เกษมสันต์-ศุภชัย ภู่งาม)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 47 บัญญัติว่าภูมิลำเนาของผู้ที่ถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดของศาลหรือตามคำสั่งโดยชอบด้วยกฎหมาย ได้แก่ เรือนจำหรือทัณฑ สถานที่ถูกจำคุกอยู่จนกว่าจะได้รับการปล่อยตัว บทบัญญัติดังกล่าวเป็นบทบัญญัติที่เพิ่งบัญญัติขึ้นมาใหม่สำหรับผู้ที่ถูกจำคุกอยู่ในเรือนจำหรือทัณฑ สถาน โดยมีเงื่อนไขว่าผู้ที่ถูกจำคุกอยู่นั้นจะต้องจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดของศาลหรือคำสั่งโดยชอบด้วยกฎหมายซึ่งมีลักษณะเช่นเดียวกับคำคำพิพากษาถึงที่สุดของศาล แต่ถ้าหากผู้ที่ถูกจำคุกนั้นยังอยู่ในระหว่างอุทธรณ์หรือฎีกาก็ไม่เข้าหลักเกณฑ์ตามกฎหมายดังกล่าวหากมีการฟ้องร้องคดีก็ต้องส่งไปยังภูมิลำเนาปกติของผู้ที่ถูกจำคุก เหตุที่บัญญัติกฎหมายมาตราดังกล่าวขึ้นนี้คงสืบเนื่องมาจากผู้ที่ถูกจำคุกตามคำพิพากษาถังที่สุดต้องเสียหายจากการติดต่อสื่อสารโดยระยะทางในระหว่างถูกจำคุกรวมทั้งฟ้องคดีและได้มีการส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องไปยังบ้านที่ผู้ที่ถูกจำคุกมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้าน เป็นเหตุให้ผู้ที่ถูกจำคุกไม่ทราบว่าตนเองถูกฟ้องจึงมิได้ยื่นคำให้การและต่อสู้คดีศาลจึงมีคำสั่งให้ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาแล้วพิพากษาคดีไปฝ่ายเดียว เมื่อมีการส่งคำบังคับและหมายบังคับคดีก็ส่งไปยังที่อยู่ตามทะเบียนบ้านของผู้ที่ถูกจำคุกอีก รวมตลอดถึงการประกาศขายทอดตลาดทั้ง ๆ ที่ผู้ถูกจำคุกไม่ทราบ ดังนั้นจึงเกิดความไม่เป็นธรรมแก่ผู้ที่ถูกจำคุก มีข้อน่าศึกษาว่าหากโจทก์ฟ้องคดีไม่ทราบว่าจำเลยถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดจึงได้ระบุในคำฟ้องว่าจำเลยมีภูมิลำเนาอยู่ตามทะเบียนบ้าน ได้มีการส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้องหมายนัด คำบังคับ และหมายบังคับคดีไปยังบ้านที่ผู้ถูกจำคุกมีชื่ออยู่ เช่นนี้ผลการดำเนินกระบวนพิจารณาของศาลจะชอบหรือไม่ผู้หมายเหตุเห็นว่า เมื่อประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 47บัญญัติไว้แล้วว่าภูมิลำเนาของผู้ที่ถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดของศาลได้แก่เรือนจำ ดังนั้นการส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้องรวมทั้งส่งเอกสารดังกล่าวข้างต้นไปยังที่อยู่ตามที่มีชื่อของจำเลยอยู่ในทะเบียนบ้านจึงไม่ชอบ หากความปรากฏแก่ศาลศาลก็จะต้องเพิกถอนคำสั่งหรือคำพิพากษาแล้วแต่กรณี ถ้าหากโจทก์ผู้ฟ้องคดีทราบอยู่แล้วว่าจำเลยถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุด แต่ต้องการเอาเปรียบทางด้านคดีจึงส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้องไปยังที่อยู่ตามทะเบียนบ้านของจำเลยเช่นนี้ยิ่งเห็นได้ชัดว่าเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาไม่ชอบ มีข้อน่าพิจารณาอีกกรณีหนึ่งว่าถ้าหากโจทก์ผู้ฟ้องคดีทราบว่าจำเลยถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดต้องขังอยู่ที่เรือนจำหรือไม่ทราบจึงได้ระบุที่อยู่ของจำเลยตามที่ปรากฏในทะเบียนบ้านและได้มีการส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้องไปยังที่อยู่ตามที่อยู่ตามสำเนาทะเบียนบ้าน แต่ได้มีญาติของจำเลยนำสำเนาคำฟ้องนั้นมาให้จำเลย จำเลยได้แต่งทนายความสู้คดีและยื่นคำให้การภายในกำหนด เช่นนี้ จะถือว่าเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาที่ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ ผู้หมายเหตุเห็นว่า วัตถุประสงค์ของบทบัญญัติประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 47 นี้ต้องการรักษาผลประโยชน์ของผู้ถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดมิให้เสียไปเพราะเหตุที่ต้องมาถูกจำคุก แต่ถ้าหากการกระทำนั้นไม่ทำให้ผู้ถูกจำคุกต้องเสียผลประโยชน์แล้ว กฎหมายก็ไม่น่าที่จะคุ้มครองอีกต่อไป ด้วยเหตุนี้เมื่อจำเลยสามารถยื่นคำให้การภายในกำหนดก็ไม่ทำให้จำเลยเสียเปรียบในการต่อสู้คดี น่าจะถือได้ว่าเป็นการส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องให้จำเลยทราบโดยชอบแล้ว ส่วนการดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปที่จะต้องส่งเอกสารหรือหมายต่าง ๆ ให้แก่จำเลยก็จะต้องส่งให้ที่เรือนจำที่จำเลยต้องโทษจำคุกอยู่ อย่างไรก็ตามยังไม่มีคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยไว้เป็นบรรทัดฐาน จึงต้องติดตามกันต่อไป ศิริชัย วัฒนโยธินหมายเหตุ: ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 47 บัญญัติว่าภูมิลำเนาของผู้ที่ถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดของศาลหรือตามคำสั่งโดยชอบด้วยกฎหมาย ได้แก่ เรือนจำหรือทัณฑ สถานที่ถูกจำคุกอยู่จนกว่าจะได้รับการปล่อยตัว บทบัญญัติดังกล่าวเป็นบทบัญญัติที่เพิ่งบัญญัติขึ้นมาใหม่สำหรับผู้ที่ถูกจำคุกอยู่ในเรือนจำหรือทัณฑ สถาน โดยมีเงื่อนไขว่าผู้ที่ถูกจำคุกอยู่นั้นจะต้องจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดของศาลหรือคำสั่งโดยชอบด้วยกฎหมายซึ่งมีลักษณะเช่นเดียวกับคำคำพิพากษาถึงที่สุดของศาล แต่ถ้าหากผู้ที่ถูกจำคุกนั้นยังอยู่ในระหว่างอุทธรณ์หรือฎีกาก็ไม่เข้าหลักเกณฑ์ตามกฎหมายดังกล่าวหากมีการฟ้องร้องคดีก็ต้องส่งไปยังภูมิลำเนาปกติของผู้ที่ถูกจำคุก เหตุที่บัญญัติกฎหมายมาตราดังกล่าวขึ้นนี้คงสืบเนื่องมาจากผู้ที่ถูกจำคุกตามคำพิพากษาถังที่สุดต้องเสียหายจากการติดต่อสื่อสารโดยระยะทางในระหว่างถูกจำคุกรวมทั้งฟ้องคดีและได้มีการส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องไปยังบ้านที่ผู้ที่ถูกจำคุกมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้าน เป็นเหตุให้ผู้ที่ถูกจำคุกไม่ทราบว่าตนเองถูกฟ้องจึงมิได้ยื่นคำให้การและต่อสู้คดีศาลจึงมีคำสั่งให้ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาแล้วพิพากษาคดีไปฝ่ายเดียว เมื่อมีการส่งคำบังคับและหมายบังคับคดีก็ส่งไปยังที่อยู่ตามทะเบียนบ้านของผู้ที่ถูกจำคุกอีก รวมตลอดถึงการประกาศขายทอดตลาดทั้ง ๆ ที่ผู้ถูกจำคุกไม่ทราบ ดังนั้นจึงเกิดความไม่เป็นธรรมแก่ผู้ที่ถูกจำคุก มีข้อน่าศึกษาว่าหากโจทก์ฟ้องคดีไม่ทราบว่าจำเลยถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดจึงได้ระบุในคำฟ้องว่าจำเลยมีภูมิลำเนาอยู่ตามทะเบียนบ้าน ได้มีการส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้องหมายนัด คำบังคับ และหมายบังคับคดีไปยังบ้านที่ผู้ถูกจำคุกมีชื่ออยู่ เช่นนี้ผลการดำเนินกระบวนพิจารณาของศาลจะชอบหรือไม่ผู้หมายเหตุเห็นว่า เมื่อประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 47บัญญัติไว้แล้วว่าภูมิลำเนาของผู้ที่ถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดของศาลได้แก่เรือนจำ ดังนั้นการส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้องรวมทั้งส่งเอกสารดังกล่าวข้างต้นไปยังที่อยู่ตามที่มีชื่อของจำเลยอยู่ในทะเบียนบ้านจึงไม่ชอบ หากความปรากฏแก่ศาลศาลก็จะต้องเพิกถอนคำสั่งหรือคำพิพากษาแล้วแต่กรณี ถ้าหากโจทก์ผู้ฟ้องคดีทราบอยู่แล้วว่าจำเลยถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุด แต่ต้องการเอาเปรียบทางด้านคดีจึงส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้องไปยังที่อยู่ตามทะเบียนบ้านของจำเลยเช่นนี้ยิ่งเห็นได้ชัดว่าเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาไม่ชอบ มีข้อน่าพิจารณาอีกกรณีหนึ่งว่าถ้าหากโจทก์ผู้ฟ้องคดีทราบว่าจำเลยถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดต้องขังอยู่ที่เรือนจำหรือไม่ทราบจึงได้ระบุที่อยู่ของจำเลยตามที่ปรากฏในทะเบียนบ้านและได้มีการส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้องไปยังที่อยู่ตามที่อยู่ตามสำเนาทะเบียนบ้าน แต่ได้มีญาติของจำเลยนำสำเนาคำฟ้องนั้นมาให้จำเลย จำเลยได้แต่งทนายความสู้คดีและยื่นคำให้การภายในกำหนด เช่นนี้ จะถือว่าเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาที่ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ ผู้หมายเหตุเห็นว่า วัตถุประสงค์ของบทบัญญัติประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 47 นี้ต้องการรักษาผลประโยชน์ของผู้ถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดมิให้เสียไปเพราะเหตุที่ต้องมาถูกจำคุก แต่ถ้าหากการกระทำนั้นไม่ทำให้ผู้ถูกจำคุกต้องเสียผลประโยชน์แล้ว กฎหมายก็ไม่น่าที่จะคุ้มครองอีกต่อไป ด้วยเหตุนี้เมื่อจำเลยสามารถยื่นคำให้การภายในกำหนดก็ไม่ทำให้จำเลยเสียเปรียบในการต่อสู้คดี น่าจะถือได้ว่าเป็นการส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องให้จำเลยทราบโดยชอบแล้ว ส่วนการดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปที่จะต้องส่งเอกสารหรือหมายต่าง ๆ ให้แก่จำเลยก็จะต้องส่งให้ที่เรือนจำที่จำเลยต้องโทษจำคุกอยู่ อย่างไรก็ตามยังไม่มีคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยไว้เป็นบรรทัดฐาน จึงต้องติดตามกันต่อไป ศิริชัย วัฒนโยธิน