ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยที่สนส. ๓/๒๕๕๐เรื่องการอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ ๑.เหตุผลในการออกประกาศเพื่อปรับปรุงขอบเขตในการอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ให้สอดคล้องกับพัฒนาการในตลาดปัจจุบันซึ่งจะช่วยส่งเสริมประสิทธิภาพของตลาดตราสารหนี้ธนาคารแห่งประเทศไทยจึงปรับปรุงประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยเกี่ยวกับการกำหนดประเภทและขอบเขตในการอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้๒.อำนาจตามกฎหมายอาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๙ ทวิแห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ ที่แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์(ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๒๒ ธนาคารแห่งประเทศไทย อนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ตามกรอบและข้อกำหนดในประกาศฉบับนี้๓.ขอบเขตการบังคับใช้ประกาศฉบับนี้ใช้บังคับกับธนาคารพาณิชย์ตามกฎหมายว่าด้วยการธนาคารพาณิชย์ทุกธนาคารยกเว้นธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อย๔.เนื้อหาข้อ ๔.๑ให้ยกเลิกประกาศและหนังสือของธนาคารแห่งประเทศไทย ดังนี้(๑) ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่องการอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมที่ใช้เป็นเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงหลักทรัพย์ประเภทตราสารหนี้ลงวันที่ ๒๑ ตุลาคม ๒๕๔๖(๒) หนังสือที่ ฝสว. (๒๑) ว. ๑๖๖๐/๒๕๔๘ เรื่องการเพิ่มเติมคู่สัญญาสำหรับธุรกรรมที่ใช้เป็นเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงหลักทรัพย์ประเภทตราสารหนี้ลงวันที่ ๖ กันยายน ๒๕๔๘ข้อ ๔.๒ หลักการ(๑)ธนาคารพาณิชย์จะต้องสามารถบริหารความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากการทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ(๒)ธนาคารพาณิชย์จะต้องไม่เสนอธุรกรรมดังกล่าวในลักษณะที่จะทำให้เกิดผลกระทบต่อเสถียรภาพเศรษฐกิจและการเงินเช่น การทำธุรกรรมในลักษณะที่เป็นตัวกลางในการเข้าถึงตลาดต่างประเทศโดยทางอ้อมซึ่งอาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อการเคลื่อนย้ายเงินทุนและเสถียรภาพอัตราแลกเปลี่ยน(๓)ธนาคารพาณิชย์จะต้องจัดเก็บเอกสารหลักฐานในการทำธุรกรรมเพียงพอแก่การตรวจสอบไว้ในสถานที่ทำการของธนาคารพาณิชย์เพื่อให้ธนาคารแห่งประเทศไทยตรวจสอบหรือจัดส่งให้ธนาคารแห่งประเทศไทยเมื่อมีการร้องขอพร้อมทั้งจะต้องรายงานข้อมูลการทำธุรกรรมตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด(๔)ธนาคารพาณิชย์จะต้องชี้แจงให้ลูกค้าเข้าใจลักษณะธุรกรรมและความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องในการทำธุรกรรมอย่างชัดเจนพร้อมทั้งมีหลักฐานแสดงว่าธนาคารพาณิชย์ได้ปฏิบัติตามขั้นตอนการพิจารณาความเหมาะสมของลูกค้า(๕)ธนาคารพาณิชย์จะต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การกำกับดูแลธุรกรรมนี้ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดข้อ ๔.๓ นิยาม(๑) ตราสารหนี้ หมายถึง ตั๋วเงินคลัง พันธบัตรหุ้นกู้ หรือตราสารหนี้อื่นตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยจะกำหนด(๒) ธุรกรรม Bond Forwards หมายถึงสัญญาที่เกิดจากการตกลงกันระหว่างคู่สัญญาสองฝ่าย (Over the counter หรือOTC) ในการซื้อหรือขายตราสารหนี้ กลุ่มตราสารหนี้หรือดัชนีราคาตราสารหนี้ในอนาคตตามราคาที่ตกลงกันไว้ล่วงหน้าในสัญญาโดยมีกำหนดระยะเวลาในการส่งมอบหลักทรัพย์หรือชำระราคาภายหลังวันที่ตกลงราคาซื้อขายกันเกิน ๒ วันทำการ(๓) ธุรกรรม Bond Futures หมายถึงการซื้อหรือขายตราสารหนี้ กลุ่มตราสารหนี้ หรือดัชนีราคาตราสารหนี้ในอนาคตตามราคาที่ได้ตกลงกันไว้ล่วงหน้าในสัญญาโดยเป็นการซื้อหรือขายผ่านศูนย์ซื้อขายสัญญาซื้อขายล่วงหน้าหรือตลาดที่จัดตั้งอย่างเป็นทางการ เช่น บมจ. ตลาดอนุพันธ์ (ประเทศไทย)ซึ่งมีลักษณะสัญญาเป็นมาตรฐาน(๔) ธุรกรรม Bond Options หมายถึงการซื้อหรือขายสิทธิที่จะซื้อ (Call) หรือสิทธิที่จะขาย (Put)ตราสารหนี้ กลุ่มตราสารหนี้ หรือดัชนีราคาตราสารหนี้ ในราคาที่ตกลงกันไว้ตามสัญญา ณวันใดวันหนึ่งภายในช่วงระยะเวลาของสัญญา (American Options) หรือณ วันครบกำหนดสัญญา (European Options) หรือ ณวันที่กำหนดภายในช่วงระยะเวลาของสัญญา (Bermudan Options) โดยให้ทำธุรกรรมเฉพาะที่เป็นOptions แบบพื้นฐาน (Plain Vanilla Options)ข้อ ๔.๔ลักษณะธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ที่ได้รับอนุญาต(๑)ธนาคารแห่งประเทศไทยอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ได้๓ ประเภท ดังนี้(๑.๑) ธุรกรรม Bond Forwards(๑.๒) ธุรกรรม Bond Futures(๑.๓) ธุรกรรม Bond Options(๒)ตัวแปรที่จะนำมาใช้ในการอ้างอิงในการทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ได้แก่ราคาตราสารหนี้ ราคาของกลุ่มตราสารหนี้หรือดัชนีราคาตราสารหนี้ที่มีคุณสมบัติครบถ้วนทุกข้อตามที่กำหนด ดังต่อไปนี้(๒.๑)เป็นดัชนีทางการเงินที่เกิดจากการคำนวณโดยใช้ตัวแปรอ้างอิงตามที่กำหนดในข้อ ๔.๔(๒)(๒.๒)เป็นดัชนีทางการเงินที่พัฒนาโดยสถาบันที่มีความน่าเชื่อถือ(๒.๓)เป็นดัชนีทางการเงินที่นิยมแพร่หลายในตลาดการเงินไทยหรือสากล(๒.๔) เป็นดัชนีทางการเงินที่มีการเสนอราคาอย่างต่อเนื่องเป็นประจำทุกวันผ่านสื่อที่ทันสมัยทันต่อเหตุการณ์และ(๒.๕)เป็นดัชนีทางการเงินที่มีการกำหนดวิธีการคำนวณไว้อย่างชัดเจนโดยมีการระบุแหล่งข้อมูลของตัวแปรและปัจจัยที่นำมาใช้ในการคำนวณ ทั้งนี้ตัวแปรและปัจจัยที่นำมาใช้ในการคำนวณดังกล่าวต้องมีการเคลื่อนไหวตามสภาวะตลาดอย่างเป็นอิสระโดยไม่มีบุคคลใดสามารถมีอิทธิพลต่อการเคลื่อนไหวของตัวแปร ปัจจัยหรือดัชนีทางการเงินนั้นได้(๓) การทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ซึ่งอ้างอิงตราสารหนี้หรือดัชนีราคาตราสารหนี้ที่เป็นสกุลเงินบาท ดังนี้(๓.๑) ตั๋วเงินคลัง(๓.๒) พันธบัตรรัฐบาล(๓.๓) พันธบัตรธนาคารแห่งประเทศไทย(๓.๔) พันธบัตรรัฐวิสาหกิจ(๓.๕) หุ้นกู้ที่รัฐบาลค้ำประกัน(๓.๖)ตราสารหนี้ที่ได้รับการจัดอันดับเป็นระดับที่สามารถลงทุนได้ (Investmentgrade) โดยเป็นตราสารหนี้ที่ได้รับการจัดอันดับ BBBหรือเทียบเท่าขึ้นไปจากสถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถือที่ได้รับความเห็นชอบจากสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์หรือสถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถือที่ได้รับการยอมรับจากสากลในกรณีเป็นตราสารหนี้ซึ่งออกขายในต่างประเทศ(๓.๗) ตราสารหนี้ที่ออกโดยสถาบันการเงินระหว่างประเทศ(๓.๘)ดัชนีทางการเงินซึ่งมีคุณสมบัติตามที่กำหนดในข้อ ๔.๔ (๒)(๓.๙)ตราสารหนี้อื่นตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยจะกำหนดเพิ่มเติมทั้งนี้การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ไม่รวมถึงธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ที่อ้างอิงกับตราสารที่นับเข้าเป็นเงินกองทุนของธนาคารพาณิชย์เองเนื่องจากอาจเข้าข่ายเป็นการลดทุนโดยที่ไม่ได้รับอนุญาตจากธนาคารแห่งประเทศไทยรวมทั้งอาจเกิดความไม่เป็นธรรมในการทำธุรกรรมหรือธนาคารพาณิชย์อาจไม่สามารถทำธุรกรรมเพื่อปิดความเสี่ยงที่เกิดขึ้นได้(๔)สำหรับธนาคารพาณิชย์ที่ประสงค์จะทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ประเภทอื่นนอกเหนือจากที่กำหนดให้ขออนุญาตธนาคารแห่งประเทศไทยเป็นรายกรณียกเว้นเป็นการทำธุรกรรมเพื่อป้องกันความเสี่ยงของธนาคารพาณิชย์นั้นเองซึ่งหมายถึงการทำธุรกรรมที่มี Risk Profile ในทางตรงกันข้ามกับฐานะที่มีอยู่ก่อนหรือเป็นธุรกรรมที่สามารถลดหรือจำกัดความเสี่ยงอย่างมีนัยในผลขาดทุนที่เกิดขึ้นกับฐานะในตราสารหนี้ที่มีอยู่ก่อนในกรณีที่ราคาตราสารหนี้เปลี่ยนแปลงไปในทิศทางที่มีผลในทางลบกับฐานะที่มีอยู่นั้นทั้งนี้ ธนาคารพาณิชย์จะต้องจัดทำเอกสารหลักฐานแสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่าการทำธุรกรรมดังกล่าวเป็นการทำเพื่อป้องกันความเสี่ยงของธนาคารพาณิชย์เองเพื่อให้ธนาคารแห่งประเทศไทยสามารถตรวจสอบได้ อนึ่งหากธนาคารพาณิชย์ใดมีข้อสงสัยว่าธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ที่ประสงค์จะทำนั้นอยู่ในขอบเขตที่ได้รับอนุญาตหรือไม่ให้หารือธนาคารแห่งประเทศไทยก่อนทำธุรกรรมดังกล่าวข้อ ๔.๕ ข้อกำหนดเกี่ยวกับการบริหารความเสี่ยงธนาคารพาณิชย์จะต้องมีระบบการบริหารความเสี่ยงที่มีประสิทธิภาพและเหมาะสมสอดคล้องกับลักษณะ ปริมาณ และความซับซ้อนของการทำธุรกรรม ดังนี้(๑) คณะกรรมการธนาคารหรือคณะผู้บริหารที่มีอำนาจหน้าที่ความรับผิดชอบที่เกี่ยวข้อง (ในกรณีสาขาธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ)จะต้องเข้าใจลักษณะธุรกรรมและความเสี่ยงที่เกี่ยวข้อง โดยคณะกรรมการย่อยและผู้บริหารระดับสูงที่ได้รับมอบหมายให้ดูแลในการประกอบธุรกรรมดังกล่าวจะต้องมีความรู้ความเข้าใจในธุรกรรมที่กล่าวและความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องเป็นอย่างดีและจะต้องเป็นผู้ควบคุมดูแลการทำธุรกรรมดังกล่าวตามนโยบายที่ได้รับความเห็นชอบอย่างใกล้ชิดและให้ความสำคัญในการบริหารความเสี่ยงที่เกิดจากการทำธุรกรรมดังกล่าว(๒) ธนาคารพาณิชย์จะต้องกำหนดนโยบาย กลยุทธ์ขั้นตอนการปฏิบัติในการประกอบธุรกรรมการบริหารความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องและการควบคุมภายในไว้อย่างชัดเจนเป็นลายลักษณ์อักษร(๓)นโยบายการประกอบธุรกรรมและการบริหารความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องดังกล่าวจะต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการธนาคารหรือคณะผู้บริหารที่มีอำนาจหน้าที่ความรับผิดชอบที่เกี่ยวข้องในกรณีสาขาธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศรวมทั้งการเปลี่ยนแปลงนโยบายจะต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการธนาคารหรือคณะผู้บริหารที่กล่าวก่อนทุกครั้งและ กลยุทธ์ ขั้นตอนการปฏิบัติในการประกอบธุรกรรม การบริหารความเสี่ยงและการควบคุมภายในจะต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการย่อยที่ได้รับมอบหมายให้ดูแลในการประกอบธุรกรรมดังกล่าว(๔)ธนาคารพาณิชย์จะต้องมีหน่วยงานบริหารความเสี่ยงที่เป็นอิสระ (Riskmanagement unit) เพื่อทำหน้าที่ประเมิน ติดตาม ควบคุม ตรวจสอบดูแลการบริหารความเสี่ยงโดยรวมของธนาคารพาณิชย์นั้นและมีการรายงานโดยตรงต่อคณะกรรมการธนาคารผ่านทางคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงอย่างสม่ำเสมอสำหรับกรณีสาขาธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศหน่วยงานบริหารความเสี่ยงดังกล่าวอาจตั้งอยู่ในสำนักงานภูมิภาคก็ได้โดยจะต้องมีการรายงานต่อหน่วยงานที่ได้รับมอบหมายจากสำนักงานใหญ่อย่างสม่ำเสมอรวมทั้งการรายงานต่อหน่วยงานในประเทศที่เกี่ยวข้องด้วย(๕)ธนาคารพาณิชย์จะต้องมีบุคลากรเพียงพอเพื่อรองรับการประกอบธุรกรรมอย่างมีประสิทธิภาพและครบวงจรโดยบุคลากรดังกล่าวจะต้องมีความรู้ ความเข้าใจ ความสามารถและประสบการณ์เพียงพอ(๖)ธนาคารพาณิชย์จะต้องมั่นใจว่ามีมาตรการในการควบคุมและบริหารความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องที่มีประสิทธิภาพทั้งนี้ มาตรการและระบบในการควบคุมและบริหารความเสี่ยงดังกล่าวจะต้อง(ก)สามารถสะท้อนและรองรับความเสี่ยงทั้งหมดที่เกิดขึ้นจากการประกอบธุรกรรมโดยให้เน้นประสิทธิภาพของระบบบริหารความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย (InterestRate Risk) ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน (ForeignExchange Risk) ความเสี่ยงทั้งหมดที่เกิดจากการประกอบธุรกรรม Optionsเช่น Delta Vega Gamma Theta และ Rhoความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง (Liquidity Risk) และความเสี่ยงด้านเครดิต(Credit Risk) ซึ่งรวมถึง Pre-settlement Risk และSettlement Risk โดยธนาคารพาณิชย์จะต้องมีระบบที่ใช้ในการวัดความเสี่ยงที่สามารถสะท้อนความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องและความเสี่ยงแต่ละประเภทที่เกิดขึ้นได้อย่างชัดเจนถูกต้อง และแม่นยำ(ข)สามารถนำไปใช้ในการควบคุมความเสี่ยงในทางปฏิบัติโดยมีการเลือกใช้วิธีป้องกันความเสี่ยงที่เหมาะสมกับความเสี่ยงที่ธนาคารพาณิชย์มีเช่น Delta/Gamma/Vega Hedging, Dynamic/Static Replication Portfolioเป็นต้น รวมทั้งมีการกำหนดระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้ (Limits)ให้มีความเหมาะสมกับระบบการบริหารความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องลักษณะการดำเนินงานและฐานะเงินกองทุนรวมทั้งกลยุทธ์ของธนาคารพาณิชย์นั้น(ค)มีการกำหนดหลักเกณฑ์วิธีการที่ใช้ในการประเมินมูลค่ายุติธรรม (Mark toMarket) ที่เหมาะสม ชัดเจน และสะท้อนมูลค่าที่แท้จริงโดยจะต้องประเมินมูลค่ายุติธรรมของยอดคงค้าง ณ ทุกสิ้นวันทำการ(ง) มีการทดสอบประสิทธิภาพความถูกต้องและแม่นยำของระบบบริหารความเสี่ยงภายในระยะเวลาที่เหมาะสม เช่นมีการทดสอบ Back Test และมีการทดสอบ Stress Test ของแบบจำลองValue at Risk อย่างสม่ำเสมอทั้งนี้ธนาคารแห่งประเทศไทยผ่อนผันข้อกำหนดเรื่องมาตรการและระบบในการควบคุมและบริหารความเสี่ยงตามข้อ๔.๕ (๖) (ก) (ข) และ (ง) หากธนาคารพาณิชย์บริหารความเสี่ยงแบบ Back to Backโดยการผ่อนผันดังกล่าวจะสิ้นสุดในวันที่ ๓๑ ธันวาคม ๒๕๕๑ และผ่อนผันการ Markto Market ธุรกรรมตราสารหนี้ตามข้อ ๔.๕ (๖) (ค)หากธนาคารพาณิชย์บริหารความเสี่ยงแบบ Back to Back ซึ่งจะผ่อนผันให้ธนาคารพาณิชย์ต้องMark to Market อย่างต่ำในงบการเงินสำหรับงวดที่มีการเปิดเผยข้อมูลให้บุคคลภายนอกโดยการผ่อนผันดังกล่าวจะสิ้นสุดในวันที่ ๓๑ ธันวาคม ๒๕๕๐ ทั้งนี้ในระยะเวลาดังกล่าวธนาคารพาณิชย์ควรที่จะดำเนินการเพื่อเตรียมความพร้อมในการทำตามข้อกำหนดดังกล่าวด้วย(๗)ธนาคารพาณิชย์จะต้องมั่นใจว่ามีระบบควบคุมภายในที่สามารถรองรับการทำธุรกรรมดังกล่าวได้อย่างมีประสิทธิภาพเพียงพอ เหมาะสม มีระเบียบและวิธีปฏิบัติในการควบคุมภายในที่ชัดเจนและเป็นลายลักษณ์อักษรมีการกำหนดโครงสร้างการควบคุมและมีการแบ่งแยกหน้าที่อย่างเหมาะสมมีการตรวจสอบระบบควบคุมภายในและการปฏิบัติตามมาตรการควบคุมภายในอย่างสม่ำเสมอรวมทั้งมีการจัดทำระบบข้อมูลเพื่อรายงานความเสี่ยงและการจัดทำรายงานเสนอต่อคณะกรรมการตรวจสอบหรือหน่วยงานที่ได้รับมอบหมายจากสำนักงานใหญ่(ในกรณีของสาขาธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ) โดยหน่วยงานดังกล่าวอาจตั้งอยู่ในสำนักงานภูมิภาคก็ได้ข้อ ๔.๖ข้อกำหนดเกี่ยวกับการป้องกันผลกระทบที่อาจมีต่อเสถียรภาพเศรษฐกิจและการเงิน(๑) ให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ตามข้อ๔.๔ โดยมีขอบเขตเกี่ยวกับคู่สัญญา และตัวแปรอ้างอิง ภายใต้เงื่อนไขตามที่กำหนดดังนี้คู่สัญญาตัวแปรในประเทศตัวแปรต่างประเทศFX Licensed ๑/PPผู้ลงทุนทั่วไปPP๓/Non-residentP๓/PThailand Clearing House Co., Ltd.PP๓/Broker ในตลาดอนุพันธ์ ๒/PP๓/๑/หมายถึง นิติบุคคลรับอนุญาตตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน๒/หมายถึงบริษัทจำกัดหรือบริษัทมหาชนจำกัดที่ได้รับใบอนุญาตในการประกอบการประเภทตัวแทนซื้อขายสัญญาซื้อขายล่วงหน้าตามกฎหมายว่าด้วยสัญญาซื้อขายล่วงหน้าเฉพาะกรณีทำหน้าที่เป็นตัวแทนซื้อขายสัญญาซื้อขายล่วงหน้าที่ซื้อขายผ่านศูนย์ซื้อขายสัญญาซื้อขายล่วงหน้าเท่านั้น๓/ต้องปฏิบัติตามกฎหมายและระเบียบว่าด้วยการควบคุมการแลกเปลี่ยนเงินและมาตรการป้องปรามการเก็งกำไรค่าเงินบาทของธนาคารแห่งประเทศไทย(๒) ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้หรือการป้องกันความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากการทำธุรกรรมนั้นจะต้องถือปฏิบัติตามตามกฎหมายและระเบียบว่าด้วยการควบคุมการแลกเปลี่ยนเงินและมาตรการป้องปรามการเก็งกำไรค่าเงินบาทของธนาคารแห่งประเทศไทยอย่างเคร่งครัดข้อ ๔.๗ข้อกำหนดเกี่ยวกับการจัดเก็บข้อมูลและการรายงานธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้จะต้องรายงานการประกอบธุรกรรมให้สมาคมตลาดตราสารหนี้ไทย(The Thai Bond Market Associationหรือ Thai BMA)โดยมีรายละเอียดตามที่ตลาดตราสารหนี้ไทยกำหนด ทั้งนี้ต้องจัดเก็บข้อมูลที่เกี่ยวข้องในการทำธุรกรรมดังกล่าวไว้ที่ธนาคารพาณิชย์เพื่อให้ธนาคารแห่งประเทศไทยตรวจสอบหรือจัดส่งสำเนาให้แก่ธนาคารแห่งประเทศไทยเมื่อมีการร้องขอด้วยข้อ ๔.๘ ข้อกำหนดเกี่ยวกับการให้ข้อมูลลูกค้าในการทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ตามข้อ๔.๔ นั้น ธนาคารพาณิชย์ต้องชี้แจงและให้ข้อมูลแก่ลูกค้า ตามข้อกำหนด ดังนี้(๑)การทำธุรกรรมกับคู่สัญญาที่ไม่ใช่ธนาคารพาณิชย์นั้นธนาคารพาณิชย์จะต้องมีการวิเคราะห์พร้อมทั้งมีหลักฐานแสดงว่าธนาคารพาณิชย์ได้ทำตามขั้นตอนการพิจารณาความเหมาะสมของลูกค้าก่อนทำธุรกรรม(Client Suitability Analysis) ทั้งนี้จะต้องพิจารณาประเด็นต่าง ๆ ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยจะได้กำหนดต่อไป(๒)การทำธุรกรรมต้องชี้แจงให้คู่สัญญาเข้าใจลักษณะธุรกรรมและความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องอย่างชัดเจนรวมทั้งเปิดเผยข้อมูลแก่ลูกค้าตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยจะได้กำหนดต่อไป(๓)ธนาคารพาณิชย์จะต้องจัดตั้งหน่วยงานที่ทำหน้าที่ในการรับคำร้องเรียนจากลูกค้าและมีการรายงานต่อคณะผู้บริหารเพื่อพิจารณากำหนดแนวทางการแก้ไขและป้องกันการเกิดปัญหาที่เหมาะสมข้อ ๔.๙การปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การกำกับดูแลที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ดังกล่าวจะต้องดูแลให้สัญญามีผลบังคับตามกฎหมายและจะต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การกำกับลูกหนี้รายใหญ่ หลักเกณฑ์การดำรงเงินกองทุนหลักเกณฑ์การกำกับดูแลความเสี่ยงด้านตลาด หลักเกณฑ์การดำรงฐานะเงินตราต่างประเทศและหลักเกณฑ์การดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องตามที่กำหนดในเอกสารแนบ๑ - ๒ รวมไปถึงหลักเกณฑ์อื่นๆที่เกี่ยวข้องกับการกำกับดูแลธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดข้อ ๔.๑๐ ข้อกำหนดอื่นธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ดังกล่าวต้องบันทึกบัญชีและเปิดเผยข้อมูลให้ถูกต้องตามมาตรฐานการบัญชีแนวปฏิบัติทางการบัญชี และวิธีปฏิบัติของสากลข้อ ๔.๑๑การทำธุรกรรมสำหรับธนาคารพาณิชย์ไทยในต่างประเทศการทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ของสาขาธนาคารพาณิชย์ไทยในต่างประเทศให้อยู่ภายใต้หลักเกณฑ์การกำกับดูแลของประเทศที่สาขานั้นตั้งอยู่และธนาคารพาณิชย์ดังกล่าวจะต้องมีระบบบริหารความเสี่ยงที่มีประสิทธิภาพตามที่ระบุไว้ในข้อ๔.๕ และปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในข้อ ๔.๗ - ๔.๑๐ ของประกาศฉบับนี้ด้วย ทั้งนี้ไม่รวมถึงกรณีสาขาที่กล่าวทำธุรกรรมกับบุคคลในประเทศไทยซึ่งจะต้องถือปฏิบัติตามกรอบและข้อกำหนดตามประกาศฉบับนี้ด้วยข้อ ๔.๑๒การเปลี่ยนแปลงกรอบการอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ธนาคารแห่งประเทศไทยอาจมีความจำเป็นต้องพิจารณาเปลี่ยนแปลงเกณฑ์การกำกับดูแลธนาคารพาณิชย์ในการทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ในอนาคตตามความเหมาะสมภายใต้กรอบของหลักการในข้อ๔.๒๕.[๑]วันเริ่มต้นการถือปฏิบัติประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปประกาศณ วันที่ ๘ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๐ธาริษาวัฒนเกสผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทยความเสี่ยงของคู่สัญญาตราสารหนี้อ้างอิง1. การกำกับลูกหนี้รายใหญ่- ให้ถือปฏิบัติเกี่ยวกับหลักเกณฑ์การนับลูกหนี้รายใหญ่ โดยใช้วิธี Current Exposureตามหลักเกณฑ์วิธีการที่กำหนดในประกาศ ธปท. เรื่อง การกำหนดอัตราส่วนจำนวนเงินที่ ธพ. ให้สินเชื่อ ลงทุน และก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดกับเงินกองทุน ลงวันที่ 19 มกราคม 2549 หรือที่แก้ไขเพิ่มเติม และใช้ค่าแปลงสภาพ ดังนี้อายุที่เหลือของสัญญา[2]ประเภทตราสารหนี้อ้างอิง[3]รัฐบาลที่เข้าเกณฑ์เข้าเกณฑ์ไม่เข้าเกณฑ์ไม่เกิน 14 วัน00.050.10ไม่เกิน 1 ปี00.050.10เกิน 1 ปี 5 ปี0.0050.050.10เกิน 5 ปี ขึ้นไป0.0150.050.10ทั้งนี้ จนกว่าจะมีการแก้ไขประกาศ ธปท. ว่าด้วยการกำหนดอัตราส่วนจำนวนเงินที่ ธพ. ให้สินเชื่อ ลงทุนและก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดกับเงินกองทุน ให้รองรับการกำกับดูแลในเรื่องดังกล่าว- ในการนับฐานะจากธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ ให้นับด้วยจำนวนเงินตามสัญญาในกรณีของธุรกรรม Futures, Forwards และนับด้วยค่า Delta Equivalent Amount ในกรณีของธุรกรรม Options- ก่อน ธพ. ทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ [ไม่ว่าจะเป็นฐานะที่เป็นผู้ซื้อตราสารหนี้หรือที่อาจทำให้ ธพ. ได้รับตราสารหนี้มาในอนาคต (ไม่ว่าจะเป็นการชำระราคาแบบ Physical หรือ Cash Settlement ก็ตาม)] ธพ. จะต้องนำฐานะจากการทำธุรกรรมที่กล่าวไปทดลองคำนวณรวมในอัตราส่วนจำนวนเงินที่ ธพ. ให้สินเชื่อ ลงทุนและก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดกับเงินกองทุนตามประกาศ ธปท. ในเรื่องที่กล่าวลงวันที่ 19 มกราคม2549 หรือที่แก้ไขเพิ่มเติมด้วย โดย ธพ. จะสามารถทำธุรกรรมได้ก็ต่อเมื่อนับฐานะจากธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้รวมเข้ากับจำนวนเงินที่ให้สินเชื่อ ลงทุน และก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดแล้วไม่เกินร้อยละ 25 ของเงินกองทุนชั้นที่ 1 เท่านั้น และหลังจากทำธุรกรรมแล้ว ธพ. ต้องนับฐานะที่กล่าวในการคำนวณอัตราส่วนจำนวนเงินที่ ธพ. ให้สินเชื่อ ลงทุน และก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดตามประกาศ ธปท. ที่กล่าวด้วย ทั้งนี้ ยกเว้นกรณีที่ตราสารหนี้อ้างอิงในการทำธุรกรรมเป็นตราสารตามข้อยกเว้นที่กำหนดในประกาศ ธปท. เรื่อง การกำหนดอัตราส่วนจำนวนเงินที่ ธพ. ให้สินเชื่อ ลงทุน และก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดกับเงินกองทุน ลงวันที่ 19 มกราคม 2549 หรือที่แก้ไขเพิ่มเติม- กรณีที่ตัวแปรที่จะนำมาใช้ซื้อขายอ้างอิงในการทำธุรกรรมเป็นดัชนีราคาตราสารหนี้ให้นับเงินลงทุนในตราสารหนี้อ้างอิงทุกตัวตามสัดส่วนที่อยู่ในดัชนีนั้น และทดลองคำนวณ และนับฐานะที่กล่าวในการคำนวณอัตราส่วนจำนวนเงินที่ ธพ. ให้สินเชื่อ ลงทุนและก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดกับเงินกองทุนตามหลักเกณฑ์ข้างต้นด้วย- ให้ ธพ. สามารถหักกลบฐานะ Short (ฐานะที่เป็นผู้ขายตราสารหนี้ล่วงหน้าหรือที่อาจทำให้ธพ. ต้องส่งมอบตราสารหนี้ในอนาคต) กับฐานะ Long (ฐานะที่เป็นผู้ซื้อตราสารหนี้ล่วงหน้าหรือที่อาจทำให้ ธพ. ได้รับตราสารหนี้เข้ามาในอนาคต) ในตราสารหนี้ที่เกิดจากการทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ หากสัญญาทั้งสองมีวันครบกำหนดวันเดียวกัน และมีตราสารหนี้อ้างอิงตัวเดียวกัน (ผู้ออก ชนิด ประเภท อัตราการจ่าย Coupon เท่ากันสกุลเงินเดียวกัน และมีวันครบกำหนดเดียวกัน เป็นต้น) โดยให้ใช้ฐานะ Long สุทธิที่เป็นบวกในการคำนวณอัตราส่วนจำนวนเงินที่ ธพ. ให้สินเชื่อ ลงทุนและก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดกับเงินกองทุนตามหลักเกณฑ์ข้างต้น ทั้งนี้สำหรับในกรณีอื่นๆ ไม่อนุญาตให้หักกลบ เช่น กรณีมีฐานะ Short ในอนุพันธ์ด้านตราสารหนี้กับถือตราสารหนี้นั้นอยู่ในPort ธพ. ไม่สามารถนำฐานะทั้งสองมาหักกลบกันได้แม้ว่าจะอ้างอิงตราสารหนี้ตัวเดียวกันก็ตาม2. เกณฑ์เงินกองทุน2.1 บัญชีเพื่อการธนาคาร(Banking Book)ให้คิดเงินกองทุนที่ต้องดำรงเพื่อรองรับความเสี่ยงของคู่สัญญาสำหรับอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ โดยใช้วิธี Current Exposure แบบไม่มี Netting ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในเอกสารแนบ 2 จนกว่าจะมีการแก้ไขประกาศ ธปท. ว่าด้วยการกำหนดให้ ธนาคารพาณิชย์ที่จดทะเบียนในประเทศและสาขาของธนาคารต่างประเทศดำรงเงินกองทุน ให้รองรับการกำกับดูแลในเรื่องดังกล่าวให้ ธพ. ดำรงเงินกองทุนตามประกาศ ธปท. เรื่อง การกำหนดให้ ธพ. ที่จดทะเบียนในประเทศดำรงเงินกองทุน ลงวันที่ 27 มกราคม 2549 และเรื่อง การกำหนดให้สาขาของธนาคารต่างประเทศดำรงเงินกองทุน ลงวันที่ 30 ธันวาคม 2548 หรือที่แก้ไขเพิ่มเติมเมื่อมีการรับตราสารหนี้เข้ามาแล้วจริง เว้นแต่กรณีการทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้อ้างอิงตราสารหนี้ที่นับเข้าเป็นเงินกองทุนของธนาคารพาณิชย์อื่นหรือบริษัทเงินทุน ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมในฐานะที่เป็นผู้ซื้อตราสารหนี้ที่กล่าวหรือที่อาจมีโอกาสได้รับตราสารหนี้ดังกล่าวมาในอนาคตจะต้องหักเงินกองทุนเท่ากับจำนวนเงินตามสัญญาของธุรกรรมตั้งแต่วันแรกของการทำธุรกรรม2.2 บัญชีเพื่อการค้า(Trading Book)- คิดเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยงของคู่สัญญา เช่นเดียวกับที่กำหนดสำหรับบัญชีเพื่อการธนาคารข้างต้นให้ปฏิบัติตามหนังสือ ธปท. ที่ ธปท.สนส. (21)ว. 2738/2546 เรื่อง แนวนโยบายการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านตลาดของสถาบันการเงินและแบบรายงานที่เกี่ยวข้อง ลงวันที่30 ธันวาคม 2546 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ซึ่งสรุปได้ดังนี้1. ความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย- ให้มีการประเมินความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย และดำรงเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยงดังกล่าวที่เกิดขึ้นจากการทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้2. ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน- ให้ ธพ. นับรวมฐานะเงินตราต่างประเทศที่เกิดจากอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้และดำรงเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยงดังกล่าว (ถ้ามี)3. ในกรณีที่การทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้อ้างอิงตราสารหนี้ที่นับเข้าเป็นเงินกองทุนของธนาคารพาณิชย์อื่นหรือบริษัทเงินทุน- ธพ. ที่ทำธุรกรรมในฐานะที่เป็นผู้ซื้อตราสารหนี้ที่กล่าวหรือที่อาจมีโอกาสได้รับตราสารหนี้ดังกล่าวมาในอนาคตจะต้องหักเงินกองทุนเท่ากับจำนวนเงินตามสัญญาของธุรกรรมตั้งแต่วันแรกของการทำธุรกรรม4. ความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับ Options- กรณีที่ ธพ. ทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ที่เกี่ยวข้องกับ Options ให้มีการประเมินความเสี่ยงสำหรับ Options และดำรงเงินกองทุนรองรับด้วย3. เกณฑ์การดำรงฐานะเงินตราต่างประเทศ(Net FX Position)-ให้นับฐานะจากธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ที่เป็นสกุลเงินตราต่างประเทศในการดำรงฐานะเงินตราต่างประเทศด้วย โดยคิดด้วยมูลค่ายุติธรรมของฐานะอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้นั้น โดยให้รายงานในหัวข้อ ฐานะล่วงหน้าสุทธิ ของแบบรายงานฐานะรวม และแบบรายงานฐานะสาขา ตามแนวนโยบาย เรื่อง หลักเกณฑ์การดำรงฐานะเงินตราต่างประเทศ และแบบรายงานที่เกี่ยวข้อง ลงวันที่ 21 มกราคม 2546 หรือที่แก้ไขเพิ่มเติม4. เกณฑ์การดำรงสินทรัพย์สภาพคล่อง-การทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ซึ่งมีสินทรัพย์อ้างอิงเป็นหลักทรัพย์ที่เข้าข่ายสามารถนำมานับเป็นสินทรัพย์สภาพคล่องได้ตามประกาศ ธปท. เรื่อง การกำหนดให้ ธพ. ดำรงสินทรัพย์สภาพคล่อง ลงวันที่ 22 ตุลาคม 2547 หรือที่แก้ไขเพิ่มเติมนั้น ให้ถือปฏิบัติเกี่ยวกับการนับสินทรัพย์อ้างอิงดังกล่าวเป็นสินทรัพย์สภาพคล่องตามหลักเกณฑ์ ดังนี้1. กรณีการซื้อสินทรัพย์อ้างอิงที่กล่าวล่วงหน้า ไม่ให้นับสินทรัพย์อ้างอิงนั้นเป็นสินทรัพย์สภาพคล่องที่ ธพ.ดำรง จนกว่าจะได้รับสินทรัพย์อ้างอิงเข้ามาแล้วจริง2. กรณีที่มีสินทรัพย์อ้างอิงและนับสินทรัพย์อ้างอิงดังกล่าวเป็นสินทรัพย์สภาพคล่องอยู่ เมื่อมีการขายสินทรัพย์อ้างอิงที่กล่าวล่วงหน้าถือว่าสินทรัพย์ดังกล่าวมีภาระผูกพันแล้ว จึงต้องตัดสินทรัพย์อ้างอิงนั้นออกจากการนับเป็นสินทรัพย์สภาพคล่องในทันทีที่ทำธุรกรรมการคำนวณเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยงของคู่สัญญาสำหรับธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้1. ให้ธนาคารพาณิชย์ใช้วิธีการคำนวณแบบCurrent Exposure แบบไม่มี Netting Agreement ในการคำนวณมูลค่าเทียบเท่าที่จะนับเป็นสินทรัพย์(Credit Equivalent Amount) สำหรับการทำสัญญาอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ที่ทำกับคู่สัญญาแต่ละราย2. ในการคิดมูลค่าเทียบเท่าที่จะนับเป็นสินทรัพย์สำหรับการทำธุรกรรมจากสัญญาอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้สำหรับคู่สัญญาแต่ละรายให้คำนวณ ดังนี้CEA = CCE + PFCEgrossโดยที่1. CEA (Credit Equivalent Amount) คือมูลค่าเทียบเท่าที่จะนับเป็นสินทรัพย์จากสัญญาอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้2. CCE (Current Credit Exposure) คือผลรวมด้านกำไรที่ได้จากการวัดมูลค่ายุติธรรมในปัจจุบันของการทำอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ทุกสัญญาที่ธนาคารพาณิชย์ทำกับคู่ค้ารายเดียวกัน3. PFCEgross (Potential Future Credit Exposure : PFCEgross) คือผลรวมของการวัดมูลค่าความเสี่ยงที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในอนาคตซึ่งเท่ากับผลรวมของการนำจำนวนเงินตามสัญญา (Notional Amount) ของธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้ทุกสัญญาที่ทำกับคู่ค้ารายเดียวกันไปคูณด้วยค่าแปลงสภาพ(Credit Conversion Factor) ที่เกี่ยวข้องตามที่กำหนดไว้ในตารางทั้งนี้สำหรับอนุพันธ์ทางการเงินซึ่งมีการพัฒนาจากอนุพันธ์ทางการเงินพื้นฐานย่อยๆ หรือมีการLeverage จำนวนเงินตามสัญญาหรือมีการแลกเปลี่ยนจำนวนเงินตามสัญญาหลายครั้ง(Structured Product) ให้ธนาคารพาณิชย์ใช้ผลรวมของจำนวนเงินตามสัญญาของทุกธุรกรรมย่อยที่ใช้คำนวณจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์จะได้รับในสถานการณ์ที่เป็นประโยชน์กับธนาคารพาณิชย์มากที่สุดที่อาจจะเกิดขึ้น(Effective Notional Amount) แทนจำนวนเงินตามสัญญาอนุพันธ์ทางการเงิน(Notional Amount)ตารางค่าแปลงสภาพสำหรับการทำอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้อายุที่เหลือของสัญญา[๔]ประเภทตราสารหนี้อ้างอิง[๕]ตราสารหนี้รัฐบาลที่เข้าเกณฑ์ตราสารหนี้ที่เข้าเกณฑ์ตราสารหนี้ที่ไม่เข้าเกณฑ์ไม่เกิน 14 วัน00.050.10ไม่เกิน 1 ปี00.050.10เกิน 1 ปี 5 ปี0.0050.050.10เกิน 5 ปี ขึ้นไป0.0150.050.103. เมื่อคำนวณได้ค่ามูลค่าเทียบเท่าที่จะนับเป็นสินทรัพย์สำหรับธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินด้านตราสารหนี้สำหรับคู่สัญญาแต่ละรายแล้วให้นำไปคูณกับน้ำหนักความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินและอัตราส่วนเงินกองทุนที่ต้องดำรงตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ดำรงเงินกองทุนต่อไปโสรศ/ผู้จัดทำ๑๙กรกฎาคม ๒๕๕๐[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม๑๒๔/ตอนพิเศษ ๘๑ ง/หน้า ๑๕/๖ กรกฎาคม ๒๕๕๐[2] กรณีสัญญาที่มีการรับหรือจ่ายชำระเงินกัน ณวันที่ที่ได้กำหนดไว้ล่วงหน้าโดยมีการปรับอัตราอ้างอิงซึ่งมีผลให้สัญญากลับไปมีมูลค่าตลาดเท่ากับศูนย์อายุที่เหลือของสัญญาหมายถึงระยะเวลาคงเหลือก่อนการปรับอัตราอ้างอิงครั้งต่อไป[3] อนุพันธ์ด้านตราสารหนี้แบ่งตามประเภทตราสารหนี้ที่อ้างอิงได้เป็น3ประเภท คือ อนุพันธ์ด้านตราสารหนี้ที่อ้างอิงตราสารหนี้รัฐบาลอนุพันธ์ด้านตราสารหนี้ที่อ้างอิงตราสารหนี้อื่นที่เข้าเกณฑ์ และอนุพันธ์ด้านตราสารหนี้ที่อ้างอิงตราสารหนี้ที่ไม่เข้าเกณฑ์ตามแนวทางการคำนวณเงินกองทุนสำหรับความเสี่ยงประเภท Specific risk ตามหนังสือที่ธปท. สนส.(21) ว.2738/2546 เรื่องแนวนโยบายการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านตลาดของสถาบันการเงินและแบบรายงานที่เกี่ยวข้องลงวันที่ 30 ธันวาคม 2546 หรือที่แก้ไขเพิ่มเติม[๔] กรณีสัญญาที่มีการรับหรือจ่ายชำระเงินกันณ วันที่ที่ได้กำหนดไว้ล่วงหน้าโดยมีการปรับอัตราอ้างอิงซึ่งมีผลให้สัญญากลับไปมีมูลค่าตลาดเท่ากับศูนย์อายุที่เหลือของสัญญาหมายถึงระยะเวลาคงเหลือก่อนการปรับอัตราอ้างอิงครั้งต่อไป[๕] อนุพันธ์ด้านตราสารหนี้แบ่งตามประเภทตราสารหนี้ที่อ้างอิงได้เป็น3ประเภท คือ อนุพันธ์ด้านตราสารหนี้ที่อ้างอิงตราสารหนี้รัฐบาลอนุพันธ์ด้านตราสารหนี้ที่อ้างอิงตราสารหนี้อื่นที่เข้าเกณฑ์และอนุพันธ์ด้านตราสารหนี้ที่อ้างอิงตราสารหนี้ที่ไม่เข้าเกณฑ์ตามแนวทางการคำนวณเงินกองทุนสำหรับความเสี่ยงประเภท Specific risk ตามหนังสือที่ธปท. สนส. (21) ว 2738/2546 เรื่องแนวนโยบายการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านตลาดของสถาบันการเงินและแบบรายงานที่เกี่ยวข้องลงวันที่ 30 ธันวาคม 2546 หรือที่แก้ไขเพิ่มเติม