กฎกระทรวงกฎกระทรวงฉบับที่ ๒ (พ.ศ. ๒๕๒๖)ออกตามความในพระราชบัญญัติยศและเครื่องแบบผู้บังคับบัญชาและเจ้าหน้าที่กองอาสารักษาดินแดนพ.ศ. ๒๔๙๗[๑] อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๒ และมาตรา ๑๔แห่งพระราชบัญญัติยศ และเครื่องแบบผู้บังคับบัญชาและเจ้าหน้าที่กองอาสารักษาดินแดน พ.ศ. ๒๔๙๗ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยออกกฎกระทรวงไว้ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ให้ยกเลิกกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๔๙๘) ออกตามความในพระราชบัญญัติยศและเครื่องแบบผู้บังคับบัญชา และเจ้าหน้าที่กองอาสารักษาดินแดน พ.ศ. ๒๔๙๗ข้อ ๒ ลักษณะชนิด และประเภทของเครื่องแบบผู้บังคับบัญชาและเจ้าหน้าที่กองอาสารักษาดินแดนกับการแต่งเครื่องแบบผู้บังคับบัญชาและเจ้าหน้าที่กองอาสารักษาดินแดนให้เป็นไปตามที่กำหนดในกฎกระทรวงนี้ส่วนที่ ๑เครื่องแบบผู้บังคับบัญชาและเจ้าหน้าที่กองอาสารักษาดินแดนชาย หมวด ๑ชนิดของเครื่องแบบ ข้อ ๓ เครื่องแบบผู้บังคับบัญชาและเจ้าหน้าที่กองอาสารักษาดินแดนชาย มี ๖ ชนิด คือ(๑) เครื่องแบบปกติเสื้อนอกคอแบะ ประกอบด้วย(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีกากี(ข) เสื้อนอกคอแบะสีกากี(ค) กางเกงขายาวแบบปกติสีกากี(ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำหรือสีน้ำตาล(๒) เครื่องแบบปกติเสื้อคอพับ ประกอบด้วย(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีกากีหรือสีขาวหรือหมวกทรงอ่อนสีน้ำเงินเข้ม(ข) เสื้อคอพับสีกากีหรือสีขาว แขนยาวหรือแขนสั้น(ค) กางเกงขายาวแบบปกติสีกากีหรือสีขาว(ง) เข็มขัดหนังหรือด้ายถักสีน้ำเงินเข้ม(จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ สีน้ำตาลหรือสีขาวเสื้อคอพับนี้เมื่อใช้เสื้อสีใดให้ใช้กางเกงและหมวกทรงหม้อตาลสีเดียวกัน สำหรับชุดสีขาวให้ใช้เฉพาะรองเท้าสีดำหรือสีขาวและชุดสีกากีให้ใช้เฉพาะรองเท้าสีดำหรือสีน้ำตาล(๓) เครื่องแบบปกติเสื้อคอแบะปล่อยเอว ประกอบด้วย(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีกากี หรือหมวกทรงอ่อนสีน้ำเงินเข้ม(ข) เสื้อคอแบะปล่อยเอวสีกากี(ค) กางเกงขายาวแบบปกติสีกากี(ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำหรือสีน้ำตาล(๔) เครื่องแบบฝึก ประกอบด้วย(ก) หมวกทรงอ่อนสีน้ำเงินเข้ม หมวกแก๊ปทรงอ่อนหรือหมวกเหล็กสีกากีแกมเขียว(ข) เสื้อคอเปิดแบบฝึกสีกากีแกมเขียวหรือสีพราง(ค) กางเกงขายาวแบบฝึกสีกากีแกมเขียวหรือสีพราง(ง) เข็มขัดด้ายถักสีกากีแกมเขียว(จ) รองเท้าครึ่งน่อง หรือรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำหรือรองเท้าเดินป่าเครื่องแบบฝึกนี้เมื่อใช้เสื้อสีใดให้ใช้กางเกงสีเดียวกันและให้สวมหมวกเหล็กเมื่อแต่งประกอบเครื่องสนาม(๕) เครื่องแบบครึ่งยศ ประกอบด้วย(ก) หมวกทรงหม้อตาลสีขาว(ข) เสื้อนอกคอปิดสีขาว(ค) กางเกงขายาวแบบปกติสีขาว(ง) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ(๖) เครื่องแบบเต็มยศมีส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศ ตาม (๕) เว้นแต่กางเกงให้ใช้กางเกงขายาวแบบปกติสีดำและให้ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์หมวด ๒ส่วนของเครื่องแบบ ข้อ ๔ หมวกมี๕ แบบ คือ(๑) หมวกทรงหม้อตาลสีกากี มีเครื่องประกอบดังนี้(ก) กะบังทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำสำหรับชั้นนายกองตรีและนายกองโทที่ขอบโค้งของกะบังด้านบนปักด้วยดิ้นทองหรือวัตถุเทียมดิ้นทองเป็นรูปช่อชัยพฤกษ์ ๑แถวบนพื้นสักหลาดสีดำ สำหรับชั้นนายกองเอกและนายกองใหญ่ ที่ขอบโค้งของกะบังด้านบนปักด้วยดิ้นทองหรือวัตถุเทียมดิ้นทองเป็นรูปช่อชัยพฤกษ์๒ แถวบนพื้นสักหลาดสีดำ(ข) สายรัดคางสีดำ กว้าง ๑ เซนติเมตรสำหรับชั้นนายหมวดตรีขึ้นไปทำด้วยดิ้นทองหรือวัตถุเทียมดิ้นทอง(ค) ดุมโลหะสีทองดุนเป็นรูปพระนเรศวรทรงช้าง ขนาดเล็กตรึงปลายสายรัดคาง ติดที่ข้างหมวกข้างละ ๑ ดุม(ง) ตราหน้าหมวก เป็นรูปอุณาโลม ประดับด้วยช่อชัยพฤกษ์มีพระมหามงกุฎครอบอุณาโลม ภายใต้อุณาโลมมีข้อความว่า ไทยต้องเป็นไทยสำหรับชั้นนายหมวดตรีขึ้นไป ปักด้วยดิ้นทองหรือวัตถุเทียมดิ้นทองเฉพาะอุณาโลมและข้อความให้ปักด้วยไหมสีแดงบนพื้นสักหลาดสีน้ำเงินเข้มสำหรับชั้นนายหมู่ใหญ่ลงมาตราหน้าหมวกทำด้วยโลหะสีทอง(จ) ผ้าพันหมวก ทำด้วยผ้าหรือสักหลาดพื้นสีน้ำเงินเข้มกว้าง ๔ เซนติเมตร และขลิบด้วยผ้าสักหลาดสีเหลืองทอง กว้าง ๐.๕ เซนติเมตรเป็นขอบทั้งด้านบนและด้านล่างสำหรับชั้นนายกองตรีขึ้นไปไม่มีขลิบและที่กึ่งกลางมีแถบสีเหลืองทอง กว้าง ๐.๓ เซนติเมตร ๒ แถบ เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๕เซนติเมตร(๒) หมวกทรงหม้อตาลสีขาวมีเครื่องประกอบเช่นเดียวกับหมวกตาม (๑) เว้นแต่สายรัดคาง ให้ใช้สายรัดคางสีทองกว้าง ๑ เซนติเมตร(๓) หมวกแก๊ปทรงอ่อนสีกากีแกมเขียว ตราหน้าหมวกมีลักษณะเช่นเดียวกับตราหน้าหมวกตาม (๑) (ง) แต่ย่อส่วนและปักด้วยไหมสีน้ำเงินเข้มติดตรงกึ่งกลางด้านนอกของหมวก สำหรับชั้นนายหมวดตรีขึ้นไปเฉพาะอุณาโลมและข้อความว่า ไทยต้องเป็นไทย ให้ปักด้วยไหมสีแดง(๔) หมวกทรงอ่อนสีน้ำเงินเข้มด้านซ้ายเหนือขอบหมวกมีตราหน้าหมวก สำหรับชั้นนายหมวดตรีขึ้นไปตราหน้าหมวกปักด้วยดิ้นหรือวัตถุเทียมดิ้นทอง หรือปักด้วยไหมสีน้ำเงินเข้มเฉพาะอุณาโลมและข้อความว่า ไทยต้องเป็นไทย ให้ปักด้วยไหมสีแดง สำหรับตราหน้าหมวกที่ปักด้วยดิ้นทองให้ปักบนแผ่นผ้าสีน้ำเงินเข้มส่วนตราหน้าหมวกที่ปักด้วยไหมสีน้ำเงินเข้มให้ปักบนแผ่นผ้าสีกากีแกมเขียวขนาดกว้าง ๕.๕ เซนติเมตร ยาว ๘ เซนติเมตรตราหน้าหมวกสำหรับชั้นนายหมู่ใหญ่ลงมาปักด้วยไหมสีน้ำเงินเข้มหรือทำด้วยโลหะสีทองขนาดกว้าง ๕.๕ เซนติเมตร ยาว ๘ เซนติเมตร(๕) หมวกเหล็กสีกากีแกมเขียว มีสายรัดคางสีเดียวกับหมวกกว้าง ๑ เซนติเมตรข้อ ๕ เสื้อมี๕ แบบ คือ(๑) เสื้อนอกคอแบะสีกากีแบบคอป้าน มีตะเข็บหลัง ๓ ตะเข็บที่แนวอกเสื้อ มีดุมขนาดใหญ่ ๔ ดุม มีกระเป๋าบนและล่างข้างละ ๒ กระเป๋ากระเป๋าบนเป็นกระเป๋าปะมีแถบตรงกึ่งกลางตามทางดิ่ง มีปกรูปมนชายกลางแหลมกระเป๋าล่างเป็นกระเป๋าย่ามมีปกรูปตัดชายมน ที่ปกกระเป๋าทั้ง ๔ขัดดุมขนาดกลางกระเป๋าละ ๑ ดุม ดุมทั้งสิ้นทำด้วยโลหะสีทอง ดุนเป็นรูปพระนเรศวรทรงช้างเมื่อใช้เสื้อแบบนี้ต้องใช้เสื้อชั้นในคอพับสีขาวแขนยาวและผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกลาสี(๒) เสื้อนอกคอปิดสีขาว มีตะเข็บหลัง ๔ ตะเข็บที่แนวอกเสื้อมีดุมขนาดใหญ่ ๕ ดุม มีกระเป๋าบนและล่างข้างละ ๒ กระเป๋าเป็นกระเป๋าเจาะ กระเป๋าบนมีปกรูปมนชายกลางแหลมไม่ขัดดุม กระเป๋าล่างไม่มีปกดุมทั้งสิ้นทำด้วยโลหะสีทองดุนเป็นรูปพระนเรศวรทรงช้าง(๓) เสื้อคอพับสีกากีหรือสีขาว ที่คอและแนวอกเสื้อมีดุม ๕ดุม แขนยาวรัดข้อมือขัดดุมข้างละ ๑ ดุม หรือแขนสั้นเพียงศอกที่อกเสื้อมีกระเป๋าข้างละ ๑ กระเป๋า มีปกขัดดุมข้างละ ๑ ดุม มุมกระเป๋าด้านล่างและมุมปากกระเป๋าเป็นรูปตัดพองาม ดุมทั้งสิ้นใช้ดุมกลมแบนทำด้วยวัตถุสีเดียวกับเสื้อเมื่อสวมเสื้อต้องสอดชายเสื้อให้อยู่ในกางเกงในเวลาที่มิได้บังคับแถวหรือประจำแถวเมื่อใช้เสื้อชนิดแขนยาวจะผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกลาสีด้วยก็ได้ และให้สอดชายผ้าผูกคอไว้ภายในเสื้อใต้ดุมเม็ดที่ ๒(๔) เสื้อคอแบะปล่อยเอวสีกากี แบบคอตื้น แขนสั้นที่แนวอกเสื้อมีดุมที่อก ๔ ดุม มีกระเป๋าบนและล่างข้างละ ๒ กระเป๋ากระเป๋าบนเป็นกระเป๋าปะ มีปกมน ชายกลางแหลม มีแถบกว้าง ๓.๕ เซนติเมตรตรงกึ่งกลางกระเป๋าทางดิ่ง กระเป๋าล่างเป็นกระเป๋าย่าม มีปกรูปตัดชายมนปกกระเป๋าทั้งสี่ข้างขัดดุมข้างละ ๑ ดุม ที่เอวด้านหลังคาดด้วยผ้าสีเดียวกับเสื้อ ขนาดกว้าง๕ เซนติเมตร ชายเสื้อมีตะเข็บกลางหลังเปิดไว้ถึงผ้าคาดเอว ดุมทั้งสิ้นใช้ดุมกลมแบนทำด้วยวัตถุสีน้ำตาล(๕) เสื้อคอเปิดแบบฝึกสีกากีแกมเขียวหรือสีพราง มี ๒ ชนิดคือ(ก) เสื้อคอเปิดแบบฝึกสีกากีแกมเขียวหรือสีพรางชนิด ๔กระเป๋า ตัวเสื้อปล่อยยาวถึงตะโพก ปกเสื้อแบะ มุมปกแหลม ตัวเสื้อด้านหน้าผ่าตลอดไม่มีสาบ มีดุม ๕ ดุม แขนเสื้อยาวรูปทรงกระบอกที่ปลายแขนเสื้อทั้งสองตรงด้านในชิดลำตัว ติดแผ่นรัดข้อมือขนาดกว้าง ๔ เซนติเมตรยาว ๑๐ เซนติเมตร ห่างจากปลายแขนเสื้อพองาม ชายเป็นรูปเหลี่ยมชี้ไปทางด้านหลังขัดดุม ๑ ดุม ติดกับแขนเสื้อในแนวเดียวกัน มีดุมอีก ๑ ดุม สำหรับรัดปลายแขนเสื้อตัวเสื้อด้านหน้ามีกระเป๋าบนและล่างข้างละ ๒ กระเป๋า กระเป๋าบนเป็นกระเป๋าปะไม่มีแถบมีปกรูปสี่เหลี่ยม มุมปกเสมอกัน ขัดดุมตรงกลางปก ๑ ดุม มุมกระเป๋าตัดมนพองาม กระเป๋าล่างเป็นกระเป๋าย่ามยึดชายตัวกระเป๋าพับจีบตรงกลาง มุมกระเป๋าตัดมนพองาม มีปกรูปสี่เหลี่ยมมุมปกเยื้องเฉียงต่ำไปทางข้างตัวเล็กน้อย ขัดดุม ๒ ดุม ตรงมุมปกด้านล่าง ตัวเสื้อด้านหลังในแนวเอวติดแผ่นรัดเอวขนาดกว้าง ๔ เซนติเมตร ยาว ๑๐ เซนติเมตร ๒ แผ่น ชายเป็นรูปเหลี่ยมชี้ไปทางด้านหน้าขัดดุม ๑ ดุม ติดกับตัวเสื้อและในระดับเดียวกันมีดุมที่ตะเข็บข้างอีกข้างละ ๑ ดุมสำหรับรัดเอว ดุมทั้งสิ้นใช้ดุมกลมแบน ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตรทำด้วยวัตถุสีเดียวกับเสื้อ เมื่อสวมเสื้อนี้ให้ปล่อยชายเสื้อไว้นอกกางเกง แต่ในบางโอกาสสวมโดยสอดชายเสื้อไว้ในกางเกงก็ได้หรือจะสวมโดยพับแขนเสื้อทั้งสองขึ้นไว้เหนือศอกก็ได้เสื้อคอเปิดแบบฝึกชนิดนี้ใช้เฉพาะชั้นนายหมวดตรีขึ้นไป(ข) เสื้อคอเปิดแบบฝึกสีกากีแกมเขียวหรือสีพรางชนิด ๒กระเป๋า ปกเสื้อแบะมุมปกแหลม ตัวเสื้อด้านหน้าผ่าตลอดไม่มีสาบที่คอและแนวอกเสื้อมีดุม๖ ดุม แขนเสื้อยาวรูปทรงกระบอก ตัวเสื้อด้านหน้ามีกระเป๋าที่อกเสื้อข้างละ ๑กระเป๋า เป็นกระเป๋าปะไม่มีแถบ มีปกรูปสี่เหลี่ยม ขัดดุมตรงกลางปกข้างละ ๑ ดุมมุมกระเป๋าด้านล่างและมุมปกกระเป๋าเป็นรูปตัดมนพองาม ดุมทั้งสิ้นใช้ดุมกลมแบนขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร ทำด้วยวัตถุสีเดียวกับเสื้อเมื่อสวมเสื้อนี้ต้องสอดชายเสื้อให้อยู่ภายในกางเกงข้อ ๖กางเกงมี ๒ แบบ คือ(๑) กางเกงขายาวแบบปกติสีกากีหรือสีขาวหรือสีดำไม่พับปลายขาปลายขายาวปิดตาตุ่ม ที่ขอบเอวมีห่วงสำหรับสอดเข็มขัดกว้างไม่เกิน ๑ เซนติเมตร ๗ห่วง ทำด้วยผ้าสีเดียวกับกางเกง ที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้างมีกระเป๋าเจาะข้างละ ๑กระเป๋า และจะมีกระเป๋าหลังเป็นกระเป๋าเจาะก็ได้(๒) กางเกงขายาวแบบฝึกสีกากีแกมเขียวหรือสีพราง มี ๒ ชนิดคือ(ก)กางเกงขายาวแบบฝึกสีกากีแกมเขียวหรือสีพรางชนิดกระเป๋าเจาะ มีลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวแบบปกติตาม(๑) เว้นแต่กระเป๋าที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้างเป็นกระเป๋าเจาะปากกระเป๋าเฉียงไม่มีปก ในแนวตะเข็บกางเกงทั้งสองมีกระเป๋าปะยึดชายชายล่างของกระเป๋าอยู่เหนือแนวเข่า ตัวกระเป๋าเป็นรูปสี่เหลี่ยม ตรงกลางพับจีบ ๒จีบ ชายหน้าและชายล่างเย็บติดกับขากางเกง ชายหลังจีบพับเพื่อให้ขยายได้มีปกรูปสี่เหลี่ยม ชายปกด้านบนและด้านหน้าเย็บติดกับขากางเกง ขัดดุมที่กึ่งกลางปกและมุมปกที่เปิดแห่งละ ๑ ดุม ด้านหลังมีกระเป๋าหลัง ๒ ข้างเป็นกระเป๋าเจาะมีปกรูปสี่เหลี่ยมขัดดุม ๒ ดุม ตรงมุมปกด้านล่างกางเกงชนิดนี้ต้องสวมประกอบกับรองเท้าครึ่งน่องหรือรองเท้าหุ้มข้อ หรือรองเท้าเดินป่าให้สอดปลายขากางเกงไว้ภายในรองเท้าและให้ใช้ประกอบกับเสื้อคอเปิดแบบฝึกสีกากีแกมเขียวหรือสีพรางชนิด๔ กระเป๋า(ข)กางเกงขายาวแบบฝึกสีกากีแกมเขียวหรือสีพรางชนิดกระเป๋าปะ มีลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวแบบปกติตาม(๑) เว้นแต่กระเป๋าที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้างเป็นกระเป๋าปะปากกระเป๋าเฉียงไม่มีปก ด้านหลังมีกระเป๋า ๒ ข้าง เป็นกระเป๋าปะ ชายล่างของกระเป๋าเป็นรูปเหลี่ยมมีปกรูปสี่เหลี่ยมขัดดุม ๑ ดุมกางเกงชนิดนี้ต้องสวมประกอบกับรองเท้าครึ่งน่องหรือรองเท้าหุ้มข้อ หรือรองเท้าเดินป่า ให้สอดปลายขากางเกงไว้ในรองเท้าและใช้ประกอบกับเสื้อคอเปิดแบบฝึกสีกากีแกมเขียวหรือสีพรางชนิด ๒ กระเป๋าข้อ ๗ เข็มขัดทำด้วยหนังหรือด้ายถักสีน้ำเงินเข้มหรือสีกากีแกมเขียว กว้าง ๓ เซนติเมตรหัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าทางนอน กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร ยาว๕ เซนติเมตรพื้นเกลี้ยงมีรูปเครื่องหมายกองอาสารักษาดินแดนดุนนูนอยู่กึ่งกลางหัวเข็มขัดเหนือข้อความว่ารักษาดินแดนยิ่งชีพ ไม่มีเข็มสำหรับสอดรูปลายหุ้มด้วยโลหะสีทอง กว้าง ๑เซนติเมตรข้อ ๘ รองเท้ามี๔ แบบ คือ(๑) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ สีน้ำตาล หรือสีขาวชนิดผูกเชือก(๒) รองเท้าหุ้มข้อชนิดผูกเชือก หรือยืดข้าง(๓) รองเท้าครึ่งน่องหนังสีดำ(๔) รองเท้าเดินป่ารองเท้าทุกแบบต้องมีส้น ไม่มีริ้วและลวดลายเวลาสวมรองเท้าต้องสวมถุงเท้าสีเดียวกับรองเท้าส่วนที่ ๒เครื่องแบบผู้บังคับบัญชาและเจ้าหน้าที่กองอาสารักษาดินแดนหญิง หมวด ๑ชนิดของเครื่องแบบ ข้อ ๙เครื่องแบบผู้บังคับบัญชา และเจ้าหน้าที่กองอาสารักษาดินแดนหญิง มี ๖ ชนิดคือ(๑) เครื่องแบบปกติเสื้อนอกคอแบะ ประกอบด้วยก. หมวกทรงหม้อตาลทรงอ่อนหรือหมวกแก๊ปทรงอ่อนพับปีกสีกากี(ข) เสื้อนอกคอแบะสีกากี(ค) กระโปรงสีกากี(ง) ถุงเท้าสั้นพับข้อสีเดียวกับรองเท้า(จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำหรือสีน้ำตาล(๒) เครื่องแบบปกติเสื้อคอพับ ประกอบด้วย(ก) หมวกแก๊ปทรงอ่อนพับปีกสีกากีหรือสีขาวหรือหมวกทรงอ่อนสีน้ำเงินเข้ม(ข) เสื้อคอพับสีกากีหรือสีขาว แขนยาวหรือแขนสั้น(ค) กางเกงขายาวแบบปกติหรือกระโปรง สีกากีหรือสีขาว(ง) เข็มขัดหนังหรือด้ายถักสีน้ำเงินเข้ม(จ) ถุงเท้าสั้นพับข้อสีเดียวกับรองเท้า(ฉ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ สีน้ำตาลหรือสีขาวเสื้อคอพับนี้ เมื่อใช้เสื้อสีใดให้ใช้กางเกงหรือกระโปรงสีเดียวกันหรือจะใช้เสื้อสีขาวกับกางเกงหรือกระโปรงสีกากีก็ได้เมื่อใช้เสื้อสีใดให้ใช้หมวกแก๊ปทรงอ่อนพับปีกสีเดียวกัน สำหรับชุดขาวให้ใช้เฉพาะรองเท้าสีดำหรือสีขาวและเมื่อใช้เสื้อสีกากีให้ใช้เฉพาะรองเท้าสีดำหรือสีน้ำตาล(๓) เครื่องแบบปกติเสื้อคอแบะปล่อยเอว ประกอบด้วย(ก) หมวกแก๊ปทรงอ่อนพับปีกสีกากีหรือหมวกทรงอ่อนสีน้ำเงินเข้ม(ข) เสื้อคอแบะปล่อยเอวสีกากีแขนยาวหรือแขนสั้น(ค) กางเกงขายาวแบบปกติหรือกระโปรงสีกากี(ง) ถุงเท้าสั้นพับข้อสีเดียวกับรองเท้า(จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำหรือสีน้ำตาล(๔) เครื่องแบบฝึกมีส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึกของชายตามข้อ ๓ (๔)(๕) เครื่องแบบครึ่งยศ ประกอบด้วย(ก) หมวกทรงหม้อตาลทรงอ่อน หรือหมวกแก๊ปทรงอ่อนพับปีกสีขาว(ข) เสื้อนอกคอแบะสีขาว(ค) กระโปรงสีขาว(ง) ถุงเท้ายาวสีขาว(จ) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ(๖) เครื่องแบบเต็มยศมีส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศ ตาม (๕) เว้นแต่ให้ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์หมวด ๒ส่วนของเครื่องแบบ ข้อ ๑๐ หมวกมี ๕ แบบ คือ(๑) หมวกทรงหม้อตาลทรงอ่อนสีกากีมีลักษณะเช่นเดียวกับหมวกทรงหม้อตาลสีกากีของชายตามข้อ ๔ (๑) แต่เป็นทรงอ่อน(๒) หมวกทรงหม้อตาลทรงอ่อนสีขาวมีลักษณะเช่นเดียวกับหมวกทรงหม้อตาลสีขาวของชายตามข้อ ๔ (๒) แต่เป็นทรงอ่อน(๓) หมวกแก๊ปทรงอ่อนพับปีกสีกากีหรือสีขาวมีปีกโดยรอบพอสมควร ด้านข้างทั้งสองพับขึ้นเล็กน้อยกึ่งกลางด้านหน้าหมวกมีตราหน้าหมวกตามข้อ ๔ (๑) (ง) ขนาดพองามสำหรับชั้นนายหมวดตรีขึ้นไปมีสายรัดคางเป็นแถบไหมสีทอง ที่ปลายทั้ง ๒ ข้างมีดุมขนาดเล็กข้างละ๑ ดุม ตราหน้าหมวกปักด้วยดิ้นหรือวัตถุเทียมดิ้นทอง มีผ้าพันหมวกสีน้ำเงินเข้มกว้าง ๓ เซนติเมตร ขลิบด้วยผ้าสักหลาดสีเหลืองทอง กว้าง ๐.๔ เซนติเมตร สำหรับชั้นนายกองตรีขึ้นไปผ้าพันหมวกกว้าง ๓.๘ เซนติเมตร มีแถบสักหลาดสีเหลืองทอง ขนาด ๐.๔ เซนติเมตร ๒แถบพาดกลาง ส่วนชั้นนายหมู่ใหญ่ลงมาใช้สายรัดคางสีดำติดดุมขนาดเล็กเช่นเดียวกับชั้นนายหมวดตรีขึ้นไปตราหน้าหมวกทำด้วยโลหะสีทอง(๔) หมวกทรงอ่อนสีน้ำเงินเข้ม มีลักษณะเช่นเดียวกับหมวกทรงอ่อนสีน้ำเงินเข้มของชายตามข้อ๔ (๔)(๕) หมวกเหล็กสีกากีแกมเขียวมีลักษณะเช่นเดียวกับหมวกเหล็กสีกากีแกมเขียวของชายตามข้อ ๔ (๕)ข้อ ๑๑ เสื้อมี ๔ แบบ คือ(๑) เสื้อนอกคอแบะสีกากีหรือสีขาว แบบคอป้าน มีตะเข็บหลัง ๓ตะเข็บ ที่แนวอกเสื้อมีดุมขนาดใหญ่ ๓ ดุม มีกระเป๋าล่างข้างละ ๑ กระเป๋าปากกระเป๋าเจาะเฉียงเล็กน้อย ไม่มีปก ดุมทั้งสิ้นทำด้วยโลหะสีทองดุนเป็นรูปพระนเรศวรทรงช้าง เมื่อใช้เสื้อแบบนี้ต้องใช้เสื้อชั้นในคอพับสีขาวแขนยาวและผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสี(๒) เสื้อคอพับสีกากีหรือสีขาว มีลักษณะและวิธีใช้เช่นเดียวกับเสื้อคอพับของชายตามข้อ๕ (๓)(๓) เสื้อคอแบะปล่อยเอวสีกากี ผ่าอกตลอดตัวเสื้อ ไม่มีสาบแขนยาวจรดข้อมือหรือแขนสั้นเหนือศอกเล็กน้อย ตลบชายกว้างประมาณ ๕ เซนติเมตรด้านหน้าเป็นคิ้วติดดุม ๓ ดุม มีกระเป๋าล่างข้างละ ๑ กระเป๋าเป็นกระเป๋าเจาะเฉียงเล็กน้อย ไม่มีปกดุมทั้งสิ้นเป็นรูปกลมแบนทำด้วยวัตถุสีน้ำตาล(๔) เสื้อคอเปิดแบบฝึกสีกากีแกมเขียวหรือสีพราง มีชนิดลักษณะและวิธีใช้เช่นเดียวกับเสื้อคอเปิดแบบฝึกของชายตามข้อ ๕ (๕)ข้อ ๑๒กระโปรงและกางเกง มีดังนี้(๑) กระโปรงสีกากีหรือสีขาวยาวประมาณครึ่งน่อง มีจีบพับทบตรงกลางด้านหลังชายกระโปรงไม่บาน(๒) กางเกงขายาวแบบปกติสีกากีหรือสีขาวมีลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวแบบปกติของชายตามข้อ ๖ (๑)ข้อ ๑๓เข็มขัด มีลักษณะเช่นเดียวกับเข็มขัดของชายตามข้อ ๗ข้อ ๑๔ถุงเท้าสั้นพับข้อ หรือถุงเท้ายาวข้อ ๑๕รองเท้า มี ๔ แบบ คือ(๑) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ สีน้ำตาล หรือสีขาว(๒) รองเท้าหุ้มข้อชนิดผูกเชือก หรือยืดข้าง(๓) รองเท้าครึ่งน่องหนังสีดำ(๔) รองเท้าเดินป่ารองเท้าทุกแบบต้องมีส้น ไม่มีริ้วและลวดลายส่วนที่ ๓อินทรธนู เครื่องหมายยศและเครื่องหมายสังกัด ข้อ ๑๖อินทรธนูแข็งทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินเข้ม เป็นแผ่นสี่เหลี่ยมผืนผ้า ปลายรวบยาวตามความยาวของบ่าสำหรับชาย กว้าง ๕ เซนติเมตร สำหรับหญิง กว้าง ๔.๕ เซนติเมตรที่ตอนปลายติดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก ดุนเป็นรูปพระนเรศวรทรงช้างสำหรับชั้นนายกองตรีและนายกองโทมีดิ้นทองหรือวัตถุเทียมดิ้นทองขนาด ๐.๕ เซนติเมตร ปักเป็นขอบ สำหรับชั้นนายกองเอกและนายกองใหญ่มีดิ้นทองหรือวัตถุเทียมดิ้นทองปักเป็นลายถักเต็มแผงอินทรธนูและมีสาบสีน้ำเงินเข้มข้อ ๑๗เครื่องหมายยศ มีดังนี้(๑) ชั้นนายหมู่ ทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินเข้มเป็นขีด กว้าง ๑เซนติเมตร สำหรับชายยาว ๘ เซนติเมตร สำหรับหญิงยาว ๖ เซนติเมตรเหนือขีดมีรูปอุณาโลมประดับด้วยช่อชัยพฤกษ์ มีพระมหามงกุฎครอบอุณาโลมภายใต้อุณาโลมมีข้อความว่า ไทยต้องเป็นไทย ปักด้วยไหมสีเดียวกับขีดขนาดพองามตรึงบนแผ่นผ้าสีเดียวกับเสื้อ แผ่นผ้านี้เย็บติดตรงกลางแขนเสื้อด้านนอกเหนือศอกขวากึ่งกลางระหว่างไหล่กับศอก มีจำนวนขีดตามชั้นยศ คือนายหมู่ตรี ๑ขีดนายหมู่โท ๒ขีดนายหมู่เอก ๓ขีดนายหมู่ใหญ่ ๔ขีดในกรณีที่มีขีดมากกว่า ๑ ขีดให้ติดซ้อนกันขึ้นไปตามส่วนยาวของแขนเสื้อท่อนบนเว้นระยะระหว่างขีด ๐.๕ เซนติเมตร(๒) ชั้นนายหมวด ทำด้วยไหมหรือวัตถุเทียมไหมทองเป็นแถบกว้าง๑.๒ เซนติเมตร ตรึงขวางบนอินทรธนูทั้งสองข้าง เริ่มต้นห่างจากต้นอินทรธนูด้านไหล่๐.๕ เซนติเมตร มีดาวรูปดอกพิกุล ๑ ดาว ติดเหนือแถบบนสุดห่างจากแถบ ๑ เซนติเมตรมีจำนวนแถบตามชั้นยศ คือนายหมวดตรี ๑แถบนายหมวดโท ๒แถบนายหมวดเอก ๓แถบในกรณีที่มีแถบมากกว่า ๑ แถบ ให้ติดเรียงกันขึ้นไปทางด้านคอเว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๕ เซนติเมตร(๓) ชั้นนายกอง ทำด้วยโลหะสีทองเป็นช่อชัยพฤกษ์โอบง้าวไขว้ดาวรูปดอกพิกุลและพระมหามงกุฎมีรัศมี ประดับบนอินทรธนูทั้งสองข้างให้พระมหามงกุฎครอบดาวดวงบนให้ยอดพระมหามงกุฎอยู่ทางด้านคอและช่อชัยพฤกษ์อยู่ใต้ดาว ห่างจากอินทรธนูด้านไหล่๐.๕ เซนติเมตร มีจำนวนดาวตามชั้นยศ คือนายกองตรี ๒ดาว เรียงตามยาวของอินทรธนูนายกองโท ๓ดาว เรียงเป็นรูปสามเหลี่ยมด้านเท่าให้ด้านฐานอยู่ด้านไหล่นายกองเอก ๔ ดาว เรียงเป็นรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูนให้มุมแหลมวาง ตามยาวของอินทรธนูนายกองใหญ่ ๕ดาว เรียงเป็นรูปวงกลมข้อ ๑๘เครื่องหมายยศสำหรับเครื่องแบบฝึก(๑) ชั้นนายหมู่ใหญ่ลงมาใช้เครื่องหมายยศตามข้อ ๑๗ (๑)(๒) ชั้นนายหมวดตรีขึ้นไปใช้เครื่องหมายยศตามข้อ ๑๗ (๒) และ(๓) แล้วแต่กรณี มีขนาดย่อส่วน ปักด้วยไหมสีน้ำเงินเข้มติดที่ปกคอเสื้อข้างขวาข้อ ๑๙เครื่องหมายสังกัด ให้มีดังนี้(๑) เครื่องหมายสังกัดกองบัญชาการกองอาสารักษาดินแดนกองบังคับการภาคและกองบังคับการจังหวัด ทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปง้าวไขว้อยู่ใต้พระมหามงกุฎมีรัศมีครอบอุณาโลมล้อมด้วยลายช่อชัยพฤกษ์ติดที่ปกคอเสื้อทั้งสองข้าง(๒) เครื่องหมายสังกัดกองร้อยทำด้วยโลหะสีทองเป็นตัวอักษรย่อชื่อจังหวัดและเลขที่กองร้อยติดที่ปกคอเสื้อข้างซ้ายและอักษร อส. ติดที่ปกคอเสื้อข้างขวาเฉพาะเครื่องแบบฝึก เครื่องหมายสังกัด ให้ปักด้วยไหมสีน้ำเงินข้อ ๒๐เครื่องหมายสังกัดสำหรับผู้บังคับบัญชา และเจ้าหน้าที่กองอาสารักษาดินแดนที่พ้นจากตำแหน่งให้ใช้อักษร นก ติดที่ปกคอเสื้อข้างขวาและเครื่องหมายตามข้อ ๑๙ (๑)ติดที่ปกคอเสื้อข้างซ้ายข้อ ๒๑เครื่องหมายสังกัดสำหรับผู้ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งยศเป็นกรณีพิเศษหรือผู้ที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยแต่งตั้งยศเป็นกรณีพิเศษให้ใช้เครื่องหมายสังกัดตามข้อ๑๙ (๑)ข้อ ๒๒ชั้นนายกอง ให้ใช้เครื่องหมายตามข้อ (๑๙) (๑) เว้นแต่มีรูปพระนเรศวรทรงช้างดุนนูนในโล่ห์อยู่กึ่งกลางช่อชัยพฤกษ์ส่วนที่ ๔การแต่งเครื่องแบบ ข้อ ๒๓ในเวลาแต่งเครื่องแบบ ห้ามมิให้ใช้สิ่งอื่นใดติดหรือทับเครื่องแบบนอกจากเครื่องหมายที่ทางราชการอนุญาตเพื่อประโยชน์ในการฝึกและการปฏิบัติราชการสนามหรือเพื่อความสะดวกในการปฏิบัติหน้าที่การจะใช้เครื่องประกอบเครื่องแบบให้เป็นไปตามที่ผู้บัญชาการกองอาสารักษาดินแดนกำหนดข้อ ๒๔ผู้บัญชาการกองอาสารักษาดินแดน จะสั่งให้ผู้บังคับบัญชาและเจ้าหน้าที่กองอาสารักษาดินแดนแต่งเครื่องแบบประเภทใดใช้ หรืองดใช้เครื่องแบบหรือส่วนประกอบของเครื่องแบบชนิดใด ในกรณีใดหรือในโอกาสใดตามความเหมาะสมแก่พฤติการณ์ก็ได้ส่วนที่ ๕เบ็ดเตล็ด ข้อ ๒๕ผู้บังคับบัญชาและเจ้าหน้าที่กองอาสารักษาดินแดน ซึ่งได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์หรือได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศให้ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์นั้น ๆ เมื่อแต่งเครื่องแบบเต็มยศหรือเมื่อมีหมายกำหนดการในโอกาสอื่น ให้ใช้แพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์นั้น ๆทำเป็นแผ่นกว้างไม่เกิน ๑.๕ เซนติเมตร ติดที่อกเสื้อเบื้องซ้ายเหนือกระเป๋าบนข้อ ๒๖ให้กระทรวงมหาดไทยจัดทำหรือเขียนรูปตัวอย่างเครื่องแบบตามกฎกระทรวงนี้ขึ้นไว้เป็นมาตรฐานให้ไว้ ณ วันที่ ๓ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๒๖พลเอก สิทธิ จิรโรจน์รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยหมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ โดยที่เครื่องหมายยศและเครื่องแบบของผู้บังคับบัญชาและเจ้าหน้าที่กองอาสารักษาดินแดนได้ประกาศใช้มานานแล้ว ไม่เหมาะสมกับภาวะการณ์ในปัจจุบันสมควรปรับปรุงให้เหมาะสมยิ่งขึ้นจึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้วสุ/ผู้จัดทำ๑๗ พฤศจิกายน ๒๕๕๒พัสสน/ผู้ตรวจ๗ ธันวาคม ๒๕๕๓[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๐๐/ตอนที่ ๑๓๐/ฉบับพิเศษ หน้า ๑/๕ สิงหาคม ๒๕๒๖