คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2434/2536หลักกฎหมาย: ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน กำหนดให้นายจ้างจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้างเท่านั้น มิได้กำหนดเรื่องการจ่ายเงินบำเหน็จแต่อย่างใด ลูกจ้างจะมีสิทธิได้รับเงินบำเหน็จจากนายจ้างหรือไม่เพียงใด ย่อมต้องแล้วแต่ระเบียบข้อบังคับของนายจ้างหรือข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างที่ได้กำหนดไว้คดีนี้ระเบียบข้อบังคับของจำเลยหรือข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างไม่ได้กำหนดให้จำเลยจ่ายเงินบำเหน็จให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้างแต่ได้กำหนดให้จำเลยจ่ายเพียงเงินชดเชยเท่านั้น โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกเงินบำเหน็จจากจำเลย แม้ระเบียบข้อบังคับของจำเลยจะได้กำหนดหลักเกณฑ์ให้ลูกจ้างได้รับเงินชดเชยในกรณีลาออกไว้ด้วยก็เป็นการกำหนดเพิ่มเติมนอกเหนือจากหลักเกณฑ์ตามที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 ซึ่งกำหนดให้จ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างเฉพาะกรณีเลิกจ้างเท่านั้นก็ตาม แต่การกำหนดหลักเกณฑ์เช่นนี้เป็นคุณแก่ลูกจ้างมากกว่า จึงไม่เป็นการขัดหรือแย้งกับหลักเกณฑ์ตามที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงานแต่อย่างใด เมื่อจำเลยจ่ายเงินชดเชยตามระเบียบข้อบังคับของจำเลยให้แก่โจทก์ไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้ายหนึ่งร้อยแปดสิบวันตามที่ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46(3) กำหนดไว้ เงินชดเชยดังกล่าวจึงเป็นค่าชดเชยไม่อาจจะแปลว่าเป็นเงินบำเหน็จ ดังที่โจทก์อ้างได้โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจากจำเลยซ้ำอีกโจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า โจทก์ทำงานกับจำเลยมาจนครบเกษียณอายุตำแหน่งสุดท้ายคือ หัวหน้าส่วนพยาบาลฝ่ายบุคคล ได้รับค่าจ้างเดือนละ 14,720 บาท รวมระยะเวลาที่โจทก์ทำงานกับจำเลย16 ปี 3 เดือน 14 วัน หรือ 196 เดือน ตามระเบียบข้อบังคับของจำเลยโจทก์มีสิทธิได้รับเงินบำเหน็จเท่ากับค่าจ้างอัตราสุดท้ายคูณกับจำนวนเดือนหารด้วย 12 คิดเป็นเงิน 240,426.66 บาท แต่จำเลยจ่ายให้โจทก์เพียง 222,980 บาท เมื่อหักแล้วจำเลยจะต้องจ่ายให้โจทก์อีก 17,526.66 บาท และเนื่องจากโจทก์ทำงานให้กับจำเลยไม่น้อยกว่า3 ปี ติดต่อกัน โจทก์จึงมีสิทธิได้รับค่าชดเชยตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน เท่ากับค่าจ้างอัตราสุดท้าย 180 วัน คิดเป็นเงิน 88,320 บาท แต่จำเลยไม่ยอมจ่ายให้โจทก์ หลังจากที่โจทก์เกษียณอายุแล้ว จำเลยยังได้จ้างโจทก์ให้ทำงานในตำแหน่งบุรุษพยาบาล และเมื่อครบกำหนดแต่ละปีแล้วจำเลยก็ต่อสัญญาให้โจทก์รวม 3 ปี เมื่อจำเลยเลิกจ้าง จำเลยจึงต้องจ่ายค่าชดเชยไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้าย 180 วัน คิดเป็นเงิน98,052 บาท โจทก์ทวงถามแล้ว แต่จำเลยเพิกเฉย ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าชดเชยในช่วงระยะเวลาที่โจทก์ทำงานตั้งแต่ต้นจนถึงเกษียณอายุเป็นเงิน 88,320 บาท พร้อมทั้งดอกเบี้ย ให้จำเลยจ่ายค่าชดเชยในช่วงระยะเวลาที่โจทก์ทำงานหลังจากเกษียณอายุเป็นเงิน 98,052 บาทพร้อมทั้งดอกเบี้ย ให้จำเลยจ่ายเงินบำเหน็จที่ยังค้างชำระ 17,526.66บาท พร้อมดอกเบี้ยจำเลยให้การและแก้ไขคำให้การว่า โจทก์เคยเป็นพนักงานของจำเลยแต่ได้ออกจากงานเนื่องจากครบเกษียณอายุ 55 ปี จำเลยได้จ่ายเงินชดเชยให้โจทก์ไปครบถ้วนตามระเบียบข้อบังคับของจำเลยแล้ว ตามระเบียบข้อบังคับเดิมของจำเลยให้จ่ายเงินชดเชยในกรณีที่พนักงานต้องออกจากงานไป 2 กรณี คือ เมื่อพนักงานลาออก หรือจำเลยให้ออกโดยกำหนดให้จ่ายเงินชดเชยสูงกว่าอัตราค่าชดเชยที่กฎหมายกำหนดไว้ การที่จำเลยจ่ายเงินชดเชยจำนวน 222,900 บาท เป็นจำนวนที่สูงกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้และโจทก์มิได้โต้แย้ง โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจำนวน 88,320 บาท ซ้ำอีก ส่วนที่โจทก์กล่าวหาว่าจำเลยจ่ายเงินผิดไปจากระเบียบข้อบังคับโดยจ่ายเงินขาดไป 17,526.66 บาท นั้นไม่เป็นความจริงเพราะตามประกาศปรับปรุงโครงสร้างเงินเดือนของพนักงานและวิธีคิดคำนวณเงินชดเชยใหม่ตามประกาศของจำเลยฉบับที่ 4/2525ลงวันที่ 1 สิงหาคม 2525 การคิดเงินชดเชยตามประกาศใหม่นี้เป็นประโยชน์แก่พนักงานมากกว่าเดิมและพนักงานของบริษัทก็มิได้โต้แย้งไว้ และการที่โจทก์ฟ้องเรียกค่าคราว ๆ ไป หลังจากเกษียณอายุแล้วรวม 3 ครั้ง เป็นการจ้างที่มีกำหนดระยะเวลาแน่นอน มิได้มีเจตนาหลีกเลี่ยงกฎหมาย และโจทก์เองก็ทราบดี โดยยอมตกลงไม่เรียกร้องและรับเงินชดเชย รวมทั้งเงินค่าตอบแทนใด ๆ จากจำเลยตามสัญญาจ้างทำงาน ข้อ 6 โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกร้องค่าชดเชยจากจำเลยอีกและการที่โจทก์ออกจากงานไปตามสัญญานี้ไม่ใช่เป็นการเลิกจ้างตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานข้อ 46 วรรคสอง และสัญญาจ้างทั้งสามฉบับนั้นรวมกันแล้วยังไม่ครบ3 ปี ตามกฎหมาย จำเลยจึงไม่จำต้องรับผิดจ่ายค่าชดเชยจำนวน98,052 บาท ให้โจทก์ ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า เอกสารหมาย จ.1 และ ล.2 อันเป็นระเบียบข้อบังคับสำหรับพนักงานของจำเลยกับเอกสารหมาย ล.3 และ ล.4ซึ่งเป็นประกาศของจำเลยเกี่ยวกับหลักเกณฑ์การคำนวณผลประโยชน์ต่าง ๆ และโครงสร้างเงินเดือนใหม่ของจำเลยมิได้กล่าวถึงเงินบำเหน็จแต่อย่างใด คงกล่าวถึงเงินชดเชย เงินจำนวน 222,900 บาท ที่จำเลยจ่ายให้โจทก์จึงเป็นการจ่ายค่าชดเชย การจ่ายเงินชดเชยนี้เป็นประโยชน์แก่โจทก์มากกว่าการจ่ายค่าชดเชยตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 กรณีจึงถือได้ว่าการจ่ายเงินชดเชยของจำเลยตามเอกสารหมาย ล.5 เป็นการจ่ายค่าชดเชยตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ครบถ้วนถูกต้องตามระเบียบข้อบังคับแล้ว ส่วนค่าชดเชยหลังเกษียณอายุจำเลยต้องจ่ายให้โจทก์พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี พิพากษาให้จำเลยจ่ายค่าชดเชยหลังจากเกษียณอายุให้แก่โจทก์เป็นเงิน 98,052 บาทพร้อมทั้งดอกเบี้ย คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกโจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "การจ่ายเงินให้แก่ลูกจ้างกรณีเลิกจ้างนั้น ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน กำหนดให้นายจ้างจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้างเท่านั้น มิได้กำหนดเรื่องการจ่ายเงินบำเหน็จแต่อย่างใดดังนั้น ลูกจ้างจะมีสิทธิได้รับเงินบำเหน็จจากนายจ้างหรือไม่เพียงใด ย่อมต้องแล้วแต่ระเบียบข้อบังคับของนายจ้างหรือข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างที่ได้กำหนดไว้ ในคดีนี้ระเบียบข้อบังคับของจำเลยหรือข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างไม่ได้กำหนดให้จำเลยจ่ายเงินบำเหน็จให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้าง แต่ได้กำหนดให้จำเลยจ่ายเพียงเงินชดเชยเท่านั้น โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกเงินบำเหน็จจากจำเลย และแม้ระเบียบข้อบังคับของจำเลยจะได้กำหนดหลักเกณฑ์ให้ลูกจ้างได้รับเงินชดเชยในกรณีลาออกไว้ด้วย ก็เป็นการกำหนดเพิ่มเติมนอกเหนือจากหลักเกณฑ์ตามที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 ซึ่งกำหนดให้จ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างเฉพาะกรณีเลิกจ้างเท่านั้นก็ตาม แต่การกำหนดหลักเกณฑ์เช่นนี้เป็นคุณแก่ลูกจ้างมากกว่า จึงไม่เป็นการขัดหรือแย้งกับหลักเกณฑ์ตามที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทยฉบับดังกล่าวแต่อย่างใด อย่างไรก็ตาม สำหรับกรณีของโจทก์เป็นเรื่องออกจากงานเพราะเลิกจ้างซึ่งตรงกับหลักเกณฑ์ค่าชดเชยตามที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทยฉบับดังกล่าวโดยระเบียบข้อบังคับของจำเลยตามเอกสารหมาย ล.1 และ ล.3 ข้อ 6(ข) กำหนดหลักเกณฑ์การคิดคำนวณเงินชดเชยในกรณีที่จำเลยให้ลูกจ้างออกจากงานไว้ว่า"ข-1 มีอายุงานน้อยกว่า 1 ปี จะได้รับเงินชดเชยเท่ากับเงินเดือนประจำ 1 เดือนข-2 มีอายุงานตั้งแต่ 1 ปีขึ้นไป แต่น้อยกว่า 3 ปี จะได้รับเงินชดเชยเท่ากับเงินเดือนประจำ 3 เดือนข-3 มีอายุงานตั้งแต่ 3 ปีขึ้นไปจนถึง 6 ปี จะได้รับเงินชดเชยเท่ากับเงินเดือนประจำ 6 เดือนข-4 มีอายุงานมากกว่า 6 ปีขึ้นไป จะได้รับเงินชดเชยเท่ากับเงินเดือนประจำ 6 เดือน บวกกับ (อายุงานนับเป็นเดือนลบเจ็ดสิบสองหารด้วยสิบสอง) คูณกับส่วนประกอบต่าง ๆ เช่นเดียวกับ (5) "เช่นนี้จะเห็นได้ว่า เงินชดเชยที่ลูกจ้างของจำเลยได้รับจะไม่น้อยกว่าค่าชดเชยตามที่ประกาศกระทรวงมหาดไทยฉบับดังกล่าวกำหนดไว้ ประกอบกับหลักเกณฑ์การคิดคำนวณเงินชดเชยตามระเบียบข้อบังคับของจำเลยก็คล้ายกับหลักเกณฑ์ตามที่ประกาศกระทรวงมหาดไทยฉบับดังกล่าวกำหนดไว้อีกทั้งลูกจ้างก็ได้รับผลประโยชน์มากกว่าด้วย เมื่อจำเลยจ่ายเงินชดเชยตามระเบียบข้อบังคับของจำเลยให้แก่โจทก์ไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้ายหนึ่งร้อยแปดสิบวันตามที่ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46(3)กำหนดไว้เงินชดเชยดังกล่าวจึงเป็นค่าชดเชย ไม่อาจที่จะแปลว่าเงินชดเชยดังกล่าวเป็นเงินบำเหน็จดังที่โจทก์อ้างได้ ฉะนั้นโจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจากจำเลยซ้ำอีก ศาลแรงงานกลางพิพากษาชอบแล้ว อุทธรณ์โจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2434/2536นาย ประพนธ์ ศุภไพบูลย์โจทก์บริษัท อี ซูซุ มอเตอร์ ( ประเทศ ไทย ) จำกัดจำเลย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46, ข้อ 2ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน กำหนดให้นายจ้างจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้างเท่านั้น มิได้กำหนดเรื่องการจ่ายเงินบำเหน็จแต่อย่างใด ลูกจ้างจะมีสิทธิได้รับเงินบำเหน็จจากนายจ้างหรือไม่เพียงใด ย่อมต้องแล้วแต่ระเบียบข้อบังคับของนายจ้างหรือข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างที่ได้กำหนดไว้คดีนี้ระเบียบข้อบังคับของจำเลยหรือข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างไม่ได้กำหนดให้จำเลยจ่ายเงินบำเหน็จให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้างแต่ได้กำหนดให้จำเลยจ่ายเพียงเงินชดเชยเท่านั้น โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกเงินบำเหน็จจากจำเลย แม้ระเบียบข้อบังคับของจำเลยจะได้กำหนดหลักเกณฑ์ให้ลูกจ้างได้รับเงินชดเชยในกรณีลาออกไว้ด้วยก็เป็นการกำหนดเพิ่มเติมนอกเหนือจากหลักเกณฑ์ตามที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 ซึ่งกำหนดให้จ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างเฉพาะกรณีเลิกจ้างเท่านั้นก็ตาม แต่การกำหนดหลักเกณฑ์เช่นนี้เป็นคุณแก่ลูกจ้างมากกว่า จึงไม่เป็นการขัดหรือแย้งกับหลักเกณฑ์ตามที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงานแต่อย่างใด เมื่อจำเลยจ่ายเงินชดเชยตามระเบียบข้อบังคับของจำเลยให้แก่โจทก์ไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้ายหนึ่งร้อยแปดสิบวันตามที่ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46(3) กำหนดไว้ เงินชดเชยดังกล่าวจึงเป็นค่าชดเชยไม่อาจจะแปลว่าเป็นเงินบำเหน็จ ดังที่โจทก์อ้างได้โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจากจำเลยซ้ำอีกโจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า โจทก์ทำงานกับจำเลยมาจนครบเกษียณอายุตำแหน่งสุดท้ายคือ หัวหน้าส่วนพยาบาลฝ่ายบุคคล ได้รับค่าจ้างเดือนละ 14,720 บาท รวมระยะเวลาที่โจทก์ทำงานกับจำเลย16 ปี 3 เดือน 14 วัน หรือ 196 เดือน ตามระเบียบข้อบังคับของจำเลยโจทก์มีสิทธิได้รับเงินบำเหน็จเท่ากับค่าจ้างอัตราสุดท้ายคูณกับจำนวนเดือนหารด้วย 12 คิดเป็นเงิน 240,426.66 บาท แต่จำเลยจ่ายให้โจทก์เพียง 222,980 บาท เมื่อหักแล้วจำเลยจะต้องจ่ายให้โจทก์อีก 17,526.66 บาท และเนื่องจากโจทก์ทำงานให้กับจำเลยไม่น้อยกว่า3 ปี ติดต่อกัน โจทก์จึงมีสิทธิได้รับค่าชดเชยตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน เท่ากับค่าจ้างอัตราสุดท้าย 180 วัน คิดเป็นเงิน 88,320 บาท แต่จำเลยไม่ยอมจ่ายให้โจทก์ หลังจากที่โจทก์เกษียณอายุแล้ว จำเลยยังได้จ้างโจทก์ให้ทำงานในตำแหน่งบุรุษพยาบาล และเมื่อครบกำหนดแต่ละปีแล้วจำเลยก็ต่อสัญญาให้โจทก์รวม 3 ปี เมื่อจำเลยเลิกจ้าง จำเลยจึงต้องจ่ายค่าชดเชยไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้าย 180 วัน คิดเป็นเงิน98,052 บาท โจทก์ทวงถามแล้ว แต่จำเลยเพิกเฉย ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าชดเชยในช่วงระยะเวลาที่โจทก์ทำงานตั้งแต่ต้นจนถึงเกษียณอายุเป็นเงิน 88,320 บาท พร้อมทั้งดอกเบี้ย ให้จำเลยจ่ายค่าชดเชยในช่วงระยะเวลาที่โจทก์ทำงานหลังจากเกษียณอายุเป็นเงิน 98,052 บาทพร้อมทั้งดอกเบี้ย ให้จำเลยจ่ายเงินบำเหน็จที่ยังค้างชำระ 17,526.66บาท พร้อมดอกเบี้ยจำเลยให้การและแก้ไขคำให้การว่า โจทก์เคยเป็นพนักงานของจำเลยแต่ได้ออกจากงานเนื่องจากครบเกษียณอายุ 55 ปี จำเลยได้จ่ายเงินชดเชยให้โจทก์ไปครบถ้วนตามระเบียบข้อบังคับของจำเลยแล้ว ตามระเบียบข้อบังคับเดิมของจำเลยให้จ่ายเงินชดเชยในกรณีที่พนักงานต้องออกจากงานไป 2 กรณี คือ เมื่อพนักงานลาออก หรือจำเลยให้ออกโดยกำหนดให้จ่ายเงินชดเชยสูงกว่าอัตราค่าชดเชยที่กฎหมายกำหนดไว้ การที่จำเลยจ่ายเงินชดเชยจำนวน 222,900 บาท เป็นจำนวนที่สูงกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้และโจทก์มิได้โต้แย้ง โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจำนวน 88,320 บาท ซ้ำอีก ส่วนที่โจทก์กล่าวหาว่าจำเลยจ่ายเงินผิดไปจากระเบียบข้อบังคับโดยจ่ายเงินขาดไป 17,526.66 บาท นั้นไม่เป็นความจริงเพราะตามประกาศปรับปรุงโครงสร้างเงินเดือนของพนักงานและวิธีคิดคำนวณเงินชดเชยใหม่ตามประกาศของจำเลยฉบับที่ 4/2525ลงวันที่ 1 สิงหาคม 2525 การคิดเงินชดเชยตามประกาศใหม่นี้เป็นประโยชน์แก่พนักงานมากกว่าเดิมและพนักงานของบริษัทก็มิได้โต้แย้งไว้ และการที่โจทก์ฟ้องเรียกค่าคราว ๆ ไป หลังจากเกษียณอายุแล้วรวม 3 ครั้ง เป็นการจ้างที่มีกำหนดระยะเวลาแน่นอน มิได้มีเจตนาหลีกเลี่ยงกฎหมาย และโจทก์เองก็ทราบดี โดยยอมตกลงไม่เรียกร้องและรับเงินชดเชย รวมทั้งเงินค่าตอบแทนใด ๆ จากจำเลยตามสัญญาจ้างทำงาน ข้อ 6 โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกร้องค่าชดเชยจากจำเลยอีกและการที่โจทก์ออกจากงานไปตามสัญญานี้ไม่ใช่เป็นการเลิกจ้างตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานข้อ 46 วรรคสอง และสัญญาจ้างทั้งสามฉบับนั้นรวมกันแล้วยังไม่ครบ3 ปี ตามกฎหมาย จำเลยจึงไม่จำต้องรับผิดจ่ายค่าชดเชยจำนวน98,052 บาท ให้โจทก์ ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า เอกสารหมาย จ.1 และ ล.2 อันเป็นระเบียบข้อบังคับสำหรับพนักงานของจำเลยกับเอกสารหมาย ล.3 และ ล.4ซึ่งเป็นประกาศของจำเลยเกี่ยวกับหลักเกณฑ์การคำนวณผลประโยชน์ต่าง ๆ และโครงสร้างเงินเดือนใหม่ของจำเลยมิได้กล่าวถึงเงินบำเหน็จแต่อย่างใด คงกล่าวถึงเงินชดเชย เงินจำนวน 222,900 บาท ที่จำเลยจ่ายให้โจทก์จึงเป็นการจ่ายค่าชดเชย การจ่ายเงินชดเชยนี้เป็นประโยชน์แก่โจทก์มากกว่าการจ่ายค่าชดเชยตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 กรณีจึงถือได้ว่าการจ่ายเงินชดเชยของจำเลยตามเอกสารหมาย ล.5 เป็นการจ่ายค่าชดเชยตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ครบถ้วนถูกต้องตามระเบียบข้อบังคับแล้ว ส่วนค่าชดเชยหลังเกษียณอายุจำเลยต้องจ่ายให้โจทก์พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี พิพากษาให้จำเลยจ่ายค่าชดเชยหลังจากเกษียณอายุให้แก่โจทก์เป็นเงิน 98,052 บาทพร้อมทั้งดอกเบี้ย คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกโจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "การจ่ายเงินให้แก่ลูกจ้างกรณีเลิกจ้างนั้น ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน กำหนดให้นายจ้างจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้างเท่านั้น มิได้กำหนดเรื่องการจ่ายเงินบำเหน็จแต่อย่างใดดังนั้น ลูกจ้างจะมีสิทธิได้รับเงินบำเหน็จจากนายจ้างหรือไม่เพียงใด ย่อมต้องแล้วแต่ระเบียบข้อบังคับของนายจ้างหรือข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างที่ได้กำหนดไว้ ในคดีนี้ระเบียบข้อบังคับของจำเลยหรือข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างไม่ได้กำหนดให้จำเลยจ่ายเงินบำเหน็จให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้าง แต่ได้กำหนดให้จำเลยจ่ายเพียงเงินชดเชยเท่านั้น โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกเงินบำเหน็จจากจำเลย และแม้ระเบียบข้อบังคับของจำเลยจะได้กำหนดหลักเกณฑ์ให้ลูกจ้างได้รับเงินชดเชยในกรณีลาออกไว้ด้วย ก็เป็นการกำหนดเพิ่มเติมนอกเหนือจากหลักเกณฑ์ตามที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 ซึ่งกำหนดให้จ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างเฉพาะกรณีเลิกจ้างเท่านั้นก็ตาม แต่การกำหนดหลักเกณฑ์เช่นนี้เป็นคุณแก่ลูกจ้างมากกว่า จึงไม่เป็นการขัดหรือแย้งกับหลักเกณฑ์ตามที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทยฉบับดังกล่าวแต่อย่างใด อย่างไรก็ตาม สำหรับกรณีของโจทก์เป็นเรื่องออกจากงานเพราะเลิกจ้างซึ่งตรงกับหลักเกณฑ์ค่าชดเชยตามที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทยฉบับดังกล่าวโดยระเบียบข้อบังคับของจำเลยตามเอกสารหมาย ล.1 และ ล.3 ข้อ 6(ข) กำหนดหลักเกณฑ์การคิดคำนวณเงินชดเชยในกรณีที่จำเลยให้ลูกจ้างออกจากงานไว้ว่า"ข-1 มีอายุงานน้อยกว่า 1 ปี จะได้รับเงินชดเชยเท่ากับเงินเดือนประจำ 1 เดือนข-2 มีอายุงานตั้งแต่ 1 ปีขึ้นไป แต่น้อยกว่า 3 ปี จะได้รับเงินชดเชยเท่ากับเงินเดือนประจำ 3 เดือนข-3 มีอายุงานตั้งแต่ 3 ปีขึ้นไปจนถึง 6 ปี จะได้รับเงินชดเชยเท่ากับเงินเดือนประจำ 6 เดือนข-4 มีอายุงานมากกว่า 6 ปีขึ้นไป จะได้รับเงินชดเชยเท่ากับเงินเดือนประจำ 6 เดือน บวกกับ (อายุงานนับเป็นเดือนลบเจ็ดสิบสองหารด้วยสิบสอง) คูณกับส่วนประกอบต่าง ๆ เช่นเดียวกับ (5) "เช่นนี้จะเห็นได้ว่า เงินชดเชยที่ลูกจ้างของจำเลยได้รับจะไม่น้อยกว่าค่าชดเชยตามที่ประกาศกระทรวงมหาดไทยฉบับดังกล่าวกำหนดไว้ ประกอบกับหลักเกณฑ์การคิดคำนวณเงินชดเชยตามระเบียบข้อบังคับของจำเลยก็คล้ายกับหลักเกณฑ์ตามที่ประกาศกระทรวงมหาดไทยฉบับดังกล่าวกำหนดไว้อีกทั้งลูกจ้างก็ได้รับผลประโยชน์มากกว่าด้วย เมื่อจำเลยจ่ายเงินชดเชยตามระเบียบข้อบังคับของจำเลยให้แก่โจทก์ไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้ายหนึ่งร้อยแปดสิบวันตามที่ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46(3)กำหนดไว้เงินชดเชยดังกล่าวจึงเป็นค่าชดเชย ไม่อาจที่จะแปลว่าเงินชดเชยดังกล่าวเป็นเงินบำเหน็จดังที่โจทก์อ้างได้ ฉะนั้นโจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจากจำเลยซ้ำอีก ศาลแรงงานกลางพิพากษาชอบแล้ว อุทธรณ์โจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ปรีชา ธนานันท์-เทพฤทธิ์ ศิลปานนท์-สมมาตร พรหมานุกูล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2434/2536 ที่หมายเหตุนี้ คู่ความโต้แย้งกันว่าเงินที่จำเลยซึ่งเป็นนายจ้างจ่ายให้โจทก์ผู้เป็นลูกจ้างนั้นเป็นเงินบำเหน็จหรือเงินค่าชดเชย หากเงินที่จ่ายเป็นเงินบำเหน็จก็เป็นเงินอื่นไม่ใช่ค่าชดเชย จำเลยก็ต้องจ่ายค่าชดเชยให้โจทก์อีกถ้าเงินที่จ่ายเป็นเงินค่าชดเชยก็ถือว่าจ่ายค่าชดเชยแล้วไม่ต้องจ่ายซ้ำอีก ซึ่งมีข้อพิจารณาดังนี้ 1. ข้อแตกต่างระหว่างค่าชดเชยกับเงินอื่น ค่าชดเชย เป็นเงินที่กฎหมายคุ้มครองแรงงานกำหนดให้นายจ้างต้องจ่ายให้แก่ลูกจ้าง ส่วนเงินบำเหน็จ นั้น ถือเป็น เงินอื่นซึ่งกฎหมายคุ้มครองแรงงานมิได้บังคับให้นายจ้างต้องจ่าย ผลในทางกฎหมายของเงินทั้ง 2 ประเภทนี้แตกต่างกันคือ 1.1 ค่าชดเชย นั้น หากไม่เข้าข้อยกเว้นตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 และข้อ 47 แล้ว นายจ้างต้องจ่ายเสมอ และต้องจ่ายตามหลักเกณฑ์ของกฎหมายจะจ่ายให้แตกต่างแล้วเป็นโทษแก่ลูกจ้างไม่ได้ 1.2 เงินอื่น นั้น นายจ้างจะจ่ายหรือไม่ก็ได้ และจะจ่ายโดยมีหลักเกณฑ์เงื่อนไขอย่างไรก็ได้ 2. ค่าชดเชยคืออะไร ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2ได้ให้คำนิยามของคำว่าค่าชดเชยในข้อ 2 ว่า "ค่าชดเชย หมายความว่า เงินที่นายจ้างจ่ายให้แก่ลูกจ้างเมื่อเลิกจ้างนอกเหนือจากเงินประเภทอื่นซึ่งนายจ้างตกลงจ่ายให้แก่ลูกจ้าง" สาระสำคัญของค่าชดเชย 2.1 เงินที่นายจ้างจ่ายให้แก่ลูกจ้าง 2.2 จ่ายเมื่อเลิกจ้างลูกจ้าง 2.3 ลูกจ้างไม่ได้กระทำผิดตามข้อ 47 2.4 นอกเหนือจากเงินประเภทอื่น 3. หลักในการพิจารณาว่าเป็นค่าชดเชยหรือไม่ มีหลักเกณฑ์ดังนี้ 3.1 วัตถุประสงค์ในการจ่าย จ่ายเพื่อเลิกจ้างเป็นค่าชดเชย จ่ายเพื่อการอื่น เช่น ตอบแทนการทำงานนาน เช่น เงินบำเหน็จ เงินสะสม เงินกองทุนเลี้ยงชีพ หรือตอบแทนความดี เช่นเงินโบนัส ไม่ใช่ค่าชดเชย 3.2 วิธีจ่าย จ่ายตอนเลิกจ้าง เป็นค่าชดเชย ไม่เลิกจ้างก็จ่าย เช่น ลาออก ตาย ไม่ใช่ค่าชดเชย 3.3 จ่ายใคร จ่ายให้ ลูกจ้าง เมื่อเลิกจ้างเป็นค่าชดเชย จ่ายให้ คนอื่น เช่น ลูกจ้างตาย จ่ายให้ทายาทไม่ใช่ค่าชดเชย หากนายจ้างจ่ายเงินให้ลูกจ้างโดยมีวัตถุประสงค์ในการจ่ายหลักเกณฑ์และวิธีจ่ายแตกต่างจากหลักเกณฑ์ตามข้อ 3.1-3.3 ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่า เป็นเงินอื่นไม่ใช่ค่าชดเชย เช่น 1) เงินบำเหน็จ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเงินบำเหน็จที่ลูกจ้างได้รับตามระเบียบของนายจ้างมีลักษณะแตกต่างกับค่าชดเชยตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน โดยมีลักษณะเป็นเงินที่จ่ายตอบแทนการที่ลูกจ้างทำงานมาจนกระทั่งเกษียณอายุโดยไม่มีความผิด จึงมีลักษณะเป็นเงินประเภทอื่น แม้ในระเบียบของนายจ้างจะให้ถือเงินบำเหน็จเป็นค่าชดเชยก็ไม่มีผลบังคับ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 810/2524,2857-2858/2525,380-390/2526,3507-3508/2527,4300/2528,1164/2530,378/2531 และ 576/2536) 2) เงินสะสม ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เงินสะสมที่จ่ายตามระเบียบของนายจ้างซึ่งมีหลักเกณฑ์การจ่าย คือ ลูกจ้างทุกคนที่มีเกณฑ์รายได้ตามกำหนดต้องเป็นสมาชิกทันทีที่ทำงานครบ 1 ปี นายจ้างจะนำเงินฝากไว้ในบัญชียกให้ซึ่งเปิดไว้ในชื่อสมาชิก ส่วนสมาชิกคนใดจะมีสิทธิได้รับเงินบำเหน็จดังกล่าวหรือไม่มากน้อยเพียงใดก็เป็นไปตามอายุการทำงานที่กำหนดไว้และสมาชิกหรือทายาทมีสิทธิได้รับเงินเมื่อสมาชิกภาพสิ้นสุดลง รวมทั้งลาออก เลิกจ้างหรือตายอันมีหลักเกณฑ์การจ่ายแตกต่างกับการจ่ายค่าชดเชยตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน จึงเป็นเงินประเภทอื่นต่างหากจากค่าชดเชย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1095/2525,3361/2525,3094/2526,4218/2530) 3. เงินกองทุนสงเคราะห์ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า การจ่ายเงินกองทุนสงเคราะห์เป็นเงินสำหรับตอบแทนความชอบของผู้ปฏิบัติงานมาจนออกจากงานหรือตายโดยไม่มีความผิด เพื่อเป็นกำลังใจและให้ความมั่นใจแก่ผู้ปฏิบัติงานจึงเป็นการจ่ายโดยมีวัตถุประสงค์พิเศษยิ่งกว่าให้เป็นเงินจำนวนหนึ่งเมื่อเลิกจ้าง มีหลักเกณฑ์การจ่ายแตกต่างกับจ่ายค่าชดเชยเป็นเงินประเภทอื่นที่นายจ้างตกลงจ่ายแก่ลูกจ้างจึงไม่ใช่ค่าชดเชย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2518/2525,2407/2533) 4) เงินกองทุนสำรองเลี้ยงชีพหรือเงินทุนเลี้ยงชีพ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เงินทุนเลี้ยงชีพตามระเบียบของนายจ้างเป็นเงินจ่ายสมทบกับเงินสะสมของลูกจ้างและมิได้จ่ายให้เฉพาะลูกจ้างที่ถูกเลิกจ้างเท่านั้น จึงมีวัตถุประสงค์ในการจ่ายยิ่งกว่าเป็นเงินที่นายจ้างจ่ายแก่ลูกจ้างเมื่อเลิกจ้าง ทั้งหลักเกณฑ์และวิธีการจ่ายก็แตกต่างไปจากการจ่ายค่าชดเชยตามกฎหมาย แม้เงินดังกล่าวจะมีจำนวนสูงกว่าค่าชดเชยเพียงใดก็หาทำให้กลายเป็นค่าชดเชย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 96/2525,645/2525,4545/2528,3028/2530,4627/2532) 4. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2434/2536 ที่หมายเหตุนี้ จำเลยซึ่งเป็นนายจ้างได้จ่ายเงินจำนวนหนึ่งให้แก่โจทก์ซึ่งเป็นลูกจ้างโดยระเบียบข้อบังคับของจำเลยกำหนดให้จ่ายเงินบำเหน็จในกรณีลาออก ด้วย ซึ่งศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่ามีหลักเกณฑ์การจ่ายแตกต่างกับการจ่ายค่าชดเชยตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน ซึ่งจ่ายให้เฉพาะกรณีเลิกจ้างลูกจ้างจึงเป็น เงินอื่น แต่คำพิพากษาศาลฎีกาที่2434/2536 วินิจฉัยว่า "แม้ระเบียบข้อบังคับของจำเลยจะได้กำหนดหลักเกณฑ์ให้ลูกจ้างได้รับเงินชดเชยแก่ลูกจ้างในกรณี ลาออก ไว้ด้วยก็เป็นการกำหนดเพิ่มเติมนอกเหนือจากหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 ซึ่งกำหนดให้จ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างเฉพาะกรณีเลิกจ้างเท่านั้นก็ตามแต่การกำหนดหลักเกณฑ์เช่นนี้เป็นคุณแก่ลูกจ้างมากกว่าจึงไม่เป็นการขัดหรือแย้งกับหลักเกณฑ์ตามที่กำหนดในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน แต่อย่างใด ถือว่าเงินชดเชยที่จ่ายนั้นเป็นค่าชดเชย" ผู้เขียนหมายเหตุ เห็นว่าคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2434/2536ได้วินิจฉัยเปลี่ยนแนวคำพิพากษาศาลฎีกาเดิมที่วินิจฉัยว่าเงินที่นายจ้างจ่ายให้แก่ลูกจ้างโดยมีหลักเกณฑ์การจ่ายแตกต่างจากกฎหมายคุ้มครองแรงงาน โดยจ่ายในกรณี ลาออก ด้วยเป็น เงินอื่น เป็นว่าเงินที่จ่ายให้ลูกจ้างตามระเบียบโดยระบุว่าจ่ายให้ ตอนเลิกจ้างหรือตอนลาออก ก็เป็น ค่าชดเชย 5. กรณีที่นายจ้างจ่ายเงินจำนวนหนึ่งซึ่งเป็นเงินอื่น เช่นเงินบำเหน็จ เงินสะสม เงินกองทุนสงเคราะห์ เงินกองทุนเลี้ยงชีพแล้วศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่าเงินที่นายจ้างจ่ายให้ลูกจ้างนี้เป็นเงินอื่นไม่ใช่ค่าชดเชยนายจ้างจึงต้องจ่ายค่าชดเชยอีก (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 442/2524,3684/2525,2471/2526,2688/2527,2992-3002/2528,1440/2530,12/2532,64-77/2534) หรือกรณีที่นายจ้างจ่ายเงินจำนวนหนึ่งซึ่งเป็นเงินอื่นให้แก่ลูกจ้างแล้ว โดยระบุว่าเงินที่จ่ายนั้นเป็นการจ่ายค่าชดเชยด้วยแล้ว ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่า การที่นายจ้างระบุเช่นนั้นเป็นการตัดสิทธิของลูกจ้างที่จะได้รับเงินชดเชยเป็นการขัดต่อหลักเกณฑ์ตามที่กำหนดในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน จึงตกเป็นโมฆะ ลูกจ้างมีสิทธิได้ค่าชดเชยอีก(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 810/2524,2518/2525,2492-2494/2526,2484/2527,4199-4200/2528,2407/2533) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2434/2536 ที่หมายเหตุนี้วินิจฉัยว่า"แม้ในระเบียบข้อบังคับของจำเลยจะได้กำหนดหลักเกณฑ์ให้ลูกจ้างได้รับเงินชดเชยในกรณีลาออกไว้ด้วย ก็เป็นการกำหนดเพิ่มเติมนอกเหนือจากหลักเกณฑ์ตามที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 ซึ่งกำหนดให้จ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างเฉพาะกรณีเลิกจ้างเท่านั้นก็ตาม แต่การกำหนดหลักเกณฑ์เช่นนี้เป็นคุณแก่ลูกจ้างมากกว่า จึงไม่เป็นการขัดหรือแย้งกับหลักเกณฑ์ตามที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานแต่อย่างใด เมื่อจำเลยจ่ายเงินชดเชยตามระเบียบข้อบังคับของจำเลยให้แก่โจทก์ไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้าย 180 วันตามที่ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46(3)กำหนดไว้เงินชดเชยดังกล่าวจึงเป็นค่าชดเชย ไม่อาจแปลว่าเป็นเงินบำเหน็จดังที่โจทก์อ้างได้ โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจากจำเลยซ้ำอีก" ผู้เขียนหมายเหตุ เห็นว่า คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2434/2536ได้วินิจฉัยเปลี่ยนแนวคำพิพากษาศาลฎีกาเดิมที่วินิจฉัยว่าการจ่ายเงินอื่นโดยระบุว่าจ่ายค่าชดเชยแล้วนั้นขัดกับหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานตกเป็นโมฆะ นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยให้ลูกจ้างอีก เปลี่ยนเป็นการจ่ายเงินอื่นดังกล่าวไม่ขัดหรือแย้งกับประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ไม่ตกเป็นโมฆะ เงินที่จ่ายนี้ถือเป็นค่าชดเชย นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยให้ลูกจ้างอีก รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า โจทก์ทำงานกับจำเลยมาจนครบเกษียณอายุตำแหน่งสุดท้ายคือ หัวหน้าส่วนพยาบาลฝ่ายบุคคล ได้รับค่าจ้างเดือนละ 14,720 บาท รวมระยะเวลาที่โจทก์ทำงานกับจำเลย16 ปี 3 เดือน 14 วัน หรือ 196 เดือน ตามระเบียบข้อบังคับของจำเลยโจทก์มีสิทธิได้รับเงินบำเหน็จเท่ากับค่าจ้างอัตราสุดท้ายคูณกับจำนวนเดือนหารด้วย 12 คิดเป็นเงิน 240,426.66 บาท แต่จำเลยจ่ายให้โจทก์เพียง 222,980 บาท เมื่อหักแล้วจำเลยจะต้องจ่ายให้โจทก์อีก 17,526.66 บาท และเนื่องจากโจทก์ทำงานให้กับจำเลยไม่น้อยกว่า3 ปี ติดต่อกัน โจทก์จึงมีสิทธิได้รับค่าชดเชยตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน เท่ากับค่าจ้างอัตราสุดท้าย 180 วัน คิดเป็นเงิน 88,320 บาท แต่จำเลยไม่ยอมจ่ายให้โจทก์ หลังจากที่โจทก์เกษียณอายุแล้ว จำเลยยังได้จ้างโจทก์ให้ทำงานในตำแหน่งบุรุษพยาบาล และเมื่อครบกำหนดแต่ละปีแล้วจำเลยก็ต่อสัญญาให้โจทก์รวม 3 ปี เมื่อจำเลยเลิกจ้าง จำเลยจึงต้องจ่ายค่าชดเชยไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้าย 180 วัน คิดเป็นเงิน98,052 บาท โจทก์ทวงถามแล้ว แต่จำเลยเพิกเฉย ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าชดเชยในช่วงระยะเวลาที่โจทก์ทำงานตั้งแต่ต้นจนถึงเกษียณอายุเป็นเงิน 88,320 บาท พร้อมทั้งดอกเบี้ย ให้จำเลยจ่ายค่าชดเชยในช่วงระยะเวลาที่โจทก์ทำงานหลังจากเกษียณอายุเป็นเงิน 98,052 บาทพร้อมทั้งดอกเบี้ย ให้จำเลยจ่ายเงินบำเหน็จที่ยังค้างชำระ 17,526.66บาท พร้อมดอกเบี้ยจำเลยให้การและแก้ไขคำให้การว่า โจทก์เคยเป็นพนักงานของจำเลยแต่ได้ออกจากงานเนื่องจากครบเกษียณอายุ 55 ปี จำเลยได้จ่ายเงินชดเชยให้โจทก์ไปครบถ้วนตามระเบียบข้อบังคับของจำเลยแล้ว ตามระเบียบข้อบังคับเดิมของจำเลยให้จ่ายเงินชดเชยในกรณีที่พนักงานต้องออกจากงานไป 2 กรณี คือ เมื่อพนักงานลาออก หรือจำเลยให้ออกโดยกำหนดให้จ่ายเงินชดเชยสูงกว่าอัตราค่าชดเชยที่กฎหมายกำหนดไว้ การที่จำเลยจ่ายเงินชดเชยจำนวน 222,900 บาท เป็นจำนวนที่สูงกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้และโจทก์มิได้โต้แย้ง โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจำนวน 88,320 บาท ซ้ำอีก ส่วนที่โจทก์กล่าวหาว่าจำเลยจ่ายเงินผิดไปจากระเบียบข้อบังคับโดยจ่ายเงินขาดไป 17,526.66 บาท นั้นไม่เป็นความจริงเพราะตามประกาศปรับปรุงโครงสร้างเงินเดือนของพนักงานและวิธีคิดคำนวณเงินชดเชยใหม่ตามประกาศของจำเลยฉบับที่ 4/2525ลงวันที่ 1 สิงหาคม 2525 การคิดเงินชดเชยตามประกาศใหม่นี้เป็นประโยชน์แก่พนักงานมากกว่าเดิมและพนักงานของบริษัทก็มิได้โต้แย้งไว้ และการที่โจทก์ฟ้องเรียกค่าคราว ๆ ไป หลังจากเกษียณอายุแล้วรวม 3 ครั้ง เป็นการจ้างที่มีกำหนดระยะเวลาแน่นอน มิได้มีเจตนาหลีกเลี่ยงกฎหมาย และโจทก์เองก็ทราบดี โดยยอมตกลงไม่เรียกร้องและรับเงินชดเชย รวมทั้งเงินค่าตอบแทนใด ๆ จากจำเลยตามสัญญาจ้างทำงาน ข้อ 6 โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกร้องค่าชดเชยจากจำเลยอีกและการที่โจทก์ออกจากงานไปตามสัญญานี้ไม่ใช่เป็นการเลิกจ้างตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานข้อ 46 วรรคสอง และสัญญาจ้างทั้งสามฉบับนั้นรวมกันแล้วยังไม่ครบ3 ปี ตามกฎหมาย จำเลยจึงไม่จำต้องรับผิดจ่ายค่าชดเชยจำนวน98,052 บาท ให้โจทก์ ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า เอกสารหมาย จ.1 และ ล.2 อันเป็นระเบียบข้อบังคับสำหรับพนักงานของจำเลยกับเอกสารหมาย ล.3 และ ล.4ซึ่งเป็นประกาศของจำเลยเกี่ยวกับหลักเกณฑ์การคำนวณผลประโยชน์ต่าง ๆ และโครงสร้างเงินเดือนใหม่ของจำเลยมิได้กล่าวถึงเงินบำเหน็จแต่อย่างใด คงกล่าวถึงเงินชดเชย เงินจำนวน 222,900 บาท ที่จำเลยจ่ายให้โจทก์จึงเป็นการจ่ายค่าชดเชย การจ่ายเงินชดเชยนี้เป็นประโยชน์แก่โจทก์มากกว่าการจ่ายค่าชดเชยตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 กรณีจึงถือได้ว่าการจ่ายเงินชดเชยของจำเลยตามเอกสารหมาย ล.5 เป็นการจ่ายค่าชดเชยตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ครบถ้วนถูกต้องตามระเบียบข้อบังคับแล้ว ส่วนค่าชดเชยหลังเกษียณอายุจำเลยต้องจ่ายให้โจทก์พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี พิพากษาให้จำเลยจ่ายค่าชดเชยหลังจากเกษียณอายุให้แก่โจทก์เป็นเงิน 98,052 บาทพร้อมทั้งดอกเบี้ย คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกโจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "การจ่ายเงินให้แก่ลูกจ้างกรณีเลิกจ้างนั้น ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน กำหนดให้นายจ้างจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้างเท่านั้น มิได้กำหนดเรื่องการจ่ายเงินบำเหน็จแต่อย่างใดดังนั้น ลูกจ้างจะมีสิทธิได้รับเงินบำเหน็จจากนายจ้างหรือไม่เพียงใด ย่อมต้องแล้วแต่ระเบียบข้อบังคับของนายจ้างหรือข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างที่ได้กำหนดไว้ ในคดีนี้ระเบียบข้อบังคับของจำเลยหรือข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างไม่ได้กำหนดให้จำเลยจ่ายเงินบำเหน็จให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้าง แต่ได้กำหนดให้จำเลยจ่ายเพียงเงินชดเชยเท่านั้น โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกเงินบำเหน็จจากจำเลย และแม้ระเบียบข้อบังคับของจำเลยจะได้กำหนดหลักเกณฑ์ให้ลูกจ้างได้รับเงินชดเชยในกรณีลาออกไว้ด้วย ก็เป็นการกำหนดเพิ่มเติมนอกเหนือจากหลักเกณฑ์ตามที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 ซึ่งกำหนดให้จ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างเฉพาะกรณีเลิกจ้างเท่านั้นก็ตาม แต่การกำหนดหลักเกณฑ์เช่นนี้เป็นคุณแก่ลูกจ้างมากกว่า จึงไม่เป็นการขัดหรือแย้งกับหลักเกณฑ์ตามที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทยฉบับดังกล่าวแต่อย่างใด อย่างไรก็ตาม สำหรับกรณีของโจทก์เป็นเรื่องออกจากงานเพราะเลิกจ้างซึ่งตรงกับหลักเกณฑ์ค่าชดเชยตามที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทยฉบับดังกล่าวโดยระเบียบข้อบังคับของจำเลยตามเอกสารหมาย ล.1 และ ล.3 ข้อ 6(ข) กำหนดหลักเกณฑ์การคิดคำนวณเงินชดเชยในกรณีที่จำเลยให้ลูกจ้างออกจากงานไว้ว่า"ข-1 มีอายุงานน้อยกว่า 1 ปี จะได้รับเงินชดเชยเท่ากับเงินเดือนประจำ 1 เดือนข-2 มีอายุงานตั้งแต่ 1 ปีขึ้นไป แต่น้อยกว่า 3 ปี จะได้รับเงินชดเชยเท่ากับเงินเดือนประจำ 3 เดือนข-3 มีอายุงานตั้งแต่ 3 ปีขึ้นไปจนถึง 6 ปี จะได้รับเงินชดเชยเท่ากับเงินเดือนประจำ 6 เดือนข-4 มีอายุงานมากกว่า 6 ปีขึ้นไป จะได้รับเงินชดเชยเท่ากับเงินเดือนประจำ 6 เดือน บวกกับ (อายุงานนับเป็นเดือนลบเจ็ดสิบสองหารด้วยสิบสอง) คูณกับส่วนประกอบต่าง ๆ เช่นเดียวกับ (5) "เช่นนี้จะเห็นได้ว่า เงินชดเชยที่ลูกจ้างของจำเลยได้รับจะไม่น้อยกว่าค่าชดเชยตามที่ประกาศกระทรวงมหาดไทยฉบับดังกล่าวกำหนดไว้ ประกอบกับหลักเกณฑ์การคิดคำนวณเงินชดเชยตามระเบียบข้อบังคับของจำเลยก็คล้ายกับหลักเกณฑ์ตามที่ประกาศกระทรวงมหาดไทยฉบับดังกล่าวกำหนดไว้อีกทั้งลูกจ้างก็ได้รับผลประโยชน์มากกว่าด้วย เมื่อจำเลยจ่ายเงินชดเชยตามระเบียบข้อบังคับของจำเลยให้แก่โจทก์ไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้ายหนึ่งร้อยแปดสิบวันตามที่ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46(3)กำหนดไว้เงินชดเชยดังกล่าวจึงเป็นค่าชดเชย ไม่อาจที่จะแปลว่าเงินชดเชยดังกล่าวเป็นเงินบำเหน็จดังที่โจทก์อ้างได้ ฉะนั้นโจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจากจำเลยซ้ำอีก ศาลแรงงานกลางพิพากษาชอบแล้ว อุทธรณ์โจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2434/2536นาย ประพนธ์ ศุภไพบูลย์โจทก์บริษัท อี ซูซุ มอเตอร์ ( ประเทศ ไทย ) จำกัดจำเลย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46, ข้อ 2ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน กำหนดให้นายจ้างจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้างเท่านั้น มิได้กำหนดเรื่องการจ่ายเงินบำเหน็จแต่อย่างใด ลูกจ้างจะมีสิทธิได้รับเงินบำเหน็จจากนายจ้างหรือไม่เพียงใด ย่อมต้องแล้วแต่ระเบียบข้อบังคับของนายจ้างหรือข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างที่ได้กำหนดไว้คดีนี้ระเบียบข้อบังคับของจำเลยหรือข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างไม่ได้กำหนดให้จำเลยจ่ายเงินบำเหน็จให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้างแต่ได้กำหนดให้จำเลยจ่ายเพียงเงินชดเชยเท่านั้น โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกเงินบำเหน็จจากจำเลย แม้ระเบียบข้อบังคับของจำเลยจะได้กำหนดหลักเกณฑ์ให้ลูกจ้างได้รับเงินชดเชยในกรณีลาออกไว้ด้วยก็เป็นการกำหนดเพิ่มเติมนอกเหนือจากหลักเกณฑ์ตามที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 ซึ่งกำหนดให้จ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างเฉพาะกรณีเลิกจ้างเท่านั้นก็ตาม แต่การกำหนดหลักเกณฑ์เช่นนี้เป็นคุณแก่ลูกจ้างมากกว่า จึงไม่เป็นการขัดหรือแย้งกับหลักเกณฑ์ตามที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงานแต่อย่างใด เมื่อจำเลยจ่ายเงินชดเชยตามระเบียบข้อบังคับของจำเลยให้แก่โจทก์ไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้ายหนึ่งร้อยแปดสิบวันตามที่ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46(3) กำหนดไว้ เงินชดเชยดังกล่าวจึงเป็นค่าชดเชยไม่อาจจะแปลว่าเป็นเงินบำเหน็จ ดังที่โจทก์อ้างได้โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจากจำเลยซ้ำอีกโจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า โจทก์ทำงานกับจำเลยมาจนครบเกษียณอายุตำแหน่งสุดท้ายคือ หัวหน้าส่วนพยาบาลฝ่ายบุคคล ได้รับค่าจ้างเดือนละ 14,720 บาท รวมระยะเวลาที่โจทก์ทำงานกับจำเลย16 ปี 3 เดือน 14 วัน หรือ 196 เดือน ตามระเบียบข้อบังคับของจำเลยโจทก์มีสิทธิได้รับเงินบำเหน็จเท่ากับค่าจ้างอัตราสุดท้ายคูณกับจำนวนเดือนหารด้วย 12 คิดเป็นเงิน 240,426.66 บาท แต่จำเลยจ่ายให้โจทก์เพียง 222,980 บาท เมื่อหักแล้วจำเลยจะต้องจ่ายให้โจทก์อีก 17,526.66 บาท และเนื่องจากโจทก์ทำงานให้กับจำเลยไม่น้อยกว่า3 ปี ติดต่อกัน โจทก์จึงมีสิทธิได้รับค่าชดเชยตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน เท่ากับค่าจ้างอัตราสุดท้าย 180 วัน คิดเป็นเงิน 88,320 บาท แต่จำเลยไม่ยอมจ่ายให้โจทก์ หลังจากที่โจทก์เกษียณอายุแล้ว จำเลยยังได้จ้างโจทก์ให้ทำงานในตำแหน่งบุรุษพยาบาล และเมื่อครบกำหนดแต่ละปีแล้วจำเลยก็ต่อสัญญาให้โจทก์รวม 3 ปี เมื่อจำเลยเลิกจ้าง จำเลยจึงต้องจ่ายค่าชดเชยไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้าย 180 วัน คิดเป็นเงิน98,052 บาท โจทก์ทวงถามแล้ว แต่จำเลยเพิกเฉย ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าชดเชยในช่วงระยะเวลาที่โจทก์ทำงานตั้งแต่ต้นจนถึงเกษียณอายุเป็นเงิน 88,320 บาท พร้อมทั้งดอกเบี้ย ให้จำเลยจ่ายค่าชดเชยในช่วงระยะเวลาที่โจทก์ทำงานหลังจากเกษียณอายุเป็นเงิน 98,052 บาทพร้อมทั้งดอกเบี้ย ให้จำเลยจ่ายเงินบำเหน็จที่ยังค้างชำระ 17,526.66บาท พร้อมดอกเบี้ยจำเลยให้การและแก้ไขคำให้การว่า โจทก์เคยเป็นพนักงานของจำเลยแต่ได้ออกจากงานเนื่องจากครบเกษียณอายุ 55 ปี จำเลยได้จ่ายเงินชดเชยให้โจทก์ไปครบถ้วนตามระเบียบข้อบังคับของจำเลยแล้ว ตามระเบียบข้อบังคับเดิมของจำเลยให้จ่ายเงินชดเชยในกรณีที่พนักงานต้องออกจากงานไป 2 กรณี คือ เมื่อพนักงานลาออก หรือจำเลยให้ออกโดยกำหนดให้จ่ายเงินชดเชยสูงกว่าอัตราค่าชดเชยที่กฎหมายกำหนดไว้ การที่จำเลยจ่ายเงินชดเชยจำนวน 222,900 บาท เป็นจำนวนที่สูงกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้และโจทก์มิได้โต้แย้ง โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจำนวน 88,320 บาท ซ้ำอีก ส่วนที่โจทก์กล่าวหาว่าจำเลยจ่ายเงินผิดไปจากระเบียบข้อบังคับโดยจ่ายเงินขาดไป 17,526.66 บาท นั้นไม่เป็นความจริงเพราะตามประกาศปรับปรุงโครงสร้างเงินเดือนของพนักงานและวิธีคิดคำนวณเงินชดเชยใหม่ตามประกาศของจำเลยฉบับที่ 4/2525ลงวันที่ 1 สิงหาคม 2525 การคิดเงินชดเชยตามประกาศใหม่นี้เป็นประโยชน์แก่พนักงานมากกว่าเดิมและพนักงานของบริษัทก็มิได้โต้แย้งไว้ และการที่โจทก์ฟ้องเรียกค่าคราว ๆ ไป หลังจากเกษียณอายุแล้วรวม 3 ครั้ง เป็นการจ้างที่มีกำหนดระยะเวลาแน่นอน มิได้มีเจตนาหลีกเลี่ยงกฎหมาย และโจทก์เองก็ทราบดี โดยยอมตกลงไม่เรียกร้องและรับเงินชดเชย รวมทั้งเงินค่าตอบแทนใด ๆ จากจำเลยตามสัญญาจ้างทำงาน ข้อ 6 โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกร้องค่าชดเชยจากจำเลยอีกและการที่โจทก์ออกจากงานไปตามสัญญานี้ไม่ใช่เป็นการเลิกจ้างตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานข้อ 46 วรรคสอง และสัญญาจ้างทั้งสามฉบับนั้นรวมกันแล้วยังไม่ครบ3 ปี ตามกฎหมาย จำเลยจึงไม่จำต้องรับผิดจ่ายค่าชดเชยจำนวน98,052 บาท ให้โจทก์ ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า เอกสารหมาย จ.1 และ ล.2 อันเป็นระเบียบข้อบังคับสำหรับพนักงานของจำเลยกับเอกสารหมาย ล.3 และ ล.4ซึ่งเป็นประกาศของจำเลยเกี่ยวกับหลักเกณฑ์การคำนวณผลประโยชน์ต่าง ๆ และโครงสร้างเงินเดือนใหม่ของจำเลยมิได้กล่าวถึงเงินบำเหน็จแต่อย่างใด คงกล่าวถึงเงินชดเชย เงินจำนวน 222,900 บาท ที่จำเลยจ่ายให้โจทก์จึงเป็นการจ่ายค่าชดเชย การจ่ายเงินชดเชยนี้เป็นประโยชน์แก่โจทก์มากกว่าการจ่ายค่าชดเชยตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 กรณีจึงถือได้ว่าการจ่ายเงินชดเชยของจำเลยตามเอกสารหมาย ล.5 เป็นการจ่ายค่าชดเชยตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ครบถ้วนถูกต้องตามระเบียบข้อบังคับแล้ว ส่วนค่าชดเชยหลังเกษียณอายุจำเลยต้องจ่ายให้โจทก์พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี พิพากษาให้จำเลยจ่ายค่าชดเชยหลังจากเกษียณอายุให้แก่โจทก์เป็นเงิน 98,052 บาทพร้อมทั้งดอกเบี้ย คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกโจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "การจ่ายเงินให้แก่ลูกจ้างกรณีเลิกจ้างนั้น ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน กำหนดให้นายจ้างจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้างเท่านั้น มิได้กำหนดเรื่องการจ่ายเงินบำเหน็จแต่อย่างใดดังนั้น ลูกจ้างจะมีสิทธิได้รับเงินบำเหน็จจากนายจ้างหรือไม่เพียงใด ย่อมต้องแล้วแต่ระเบียบข้อบังคับของนายจ้างหรือข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างที่ได้กำหนดไว้ ในคดีนี้ระเบียบข้อบังคับของจำเลยหรือข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างไม่ได้กำหนดให้จำเลยจ่ายเงินบำเหน็จให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้าง แต่ได้กำหนดให้จำเลยจ่ายเพียงเงินชดเชยเท่านั้น โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกเงินบำเหน็จจากจำเลย และแม้ระเบียบข้อบังคับของจำเลยจะได้กำหนดหลักเกณฑ์ให้ลูกจ้างได้รับเงินชดเชยในกรณีลาออกไว้ด้วย ก็เป็นการกำหนดเพิ่มเติมนอกเหนือจากหลักเกณฑ์ตามที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 ซึ่งกำหนดให้จ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างเฉพาะกรณีเลิกจ้างเท่านั้นก็ตาม แต่การกำหนดหลักเกณฑ์เช่นนี้เป็นคุณแก่ลูกจ้างมากกว่า จึงไม่เป็นการขัดหรือแย้งกับหลักเกณฑ์ตามที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทยฉบับดังกล่าวแต่อย่างใด อย่างไรก็ตาม สำหรับกรณีของโจทก์เป็นเรื่องออกจากงานเพราะเลิกจ้างซึ่งตรงกับหลักเกณฑ์ค่าชดเชยตามที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทยฉบับดังกล่าวโดยระเบียบข้อบังคับของจำเลยตามเอกสารหมาย ล.1 และ ล.3 ข้อ 6(ข) กำหนดหลักเกณฑ์การคิดคำนวณเงินชดเชยในกรณีที่จำเลยให้ลูกจ้างออกจากงานไว้ว่า"ข-1 มีอายุงานน้อยกว่า 1 ปี จะได้รับเงินชดเชยเท่ากับเงินเดือนประจำ 1 เดือนข-2 มีอายุงานตั้งแต่ 1 ปีขึ้นไป แต่น้อยกว่า 3 ปี จะได้รับเงินชดเชยเท่ากับเงินเดือนประจำ 3 เดือนข-3 มีอายุงานตั้งแต่ 3 ปีขึ้นไปจนถึง 6 ปี จะได้รับเงินชดเชยเท่ากับเงินเดือนประจำ 6 เดือนข-4 มีอายุงานมากกว่า 6 ปีขึ้นไป จะได้รับเงินชดเชยเท่ากับเงินเดือนประจำ 6 เดือน บวกกับ (อายุงานนับเป็นเดือนลบเจ็ดสิบสองหารด้วยสิบสอง) คูณกับส่วนประกอบต่าง ๆ เช่นเดียวกับ (5) "เช่นนี้จะเห็นได้ว่า เงินชดเชยที่ลูกจ้างของจำเลยได้รับจะไม่น้อยกว่าค่าชดเชยตามที่ประกาศกระทรวงมหาดไทยฉบับดังกล่าวกำหนดไว้ ประกอบกับหลักเกณฑ์การคิดคำนวณเงินชดเชยตามระเบียบข้อบังคับของจำเลยก็คล้ายกับหลักเกณฑ์ตามที่ประกาศกระทรวงมหาดไทยฉบับดังกล่าวกำหนดไว้อีกทั้งลูกจ้างก็ได้รับผลประโยชน์มากกว่าด้วย เมื่อจำเลยจ่ายเงินชดเชยตามระเบียบข้อบังคับของจำเลยให้แก่โจทก์ไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้ายหนึ่งร้อยแปดสิบวันตามที่ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46(3)กำหนดไว้เงินชดเชยดังกล่าวจึงเป็นค่าชดเชย ไม่อาจที่จะแปลว่าเงินชดเชยดังกล่าวเป็นเงินบำเหน็จดังที่โจทก์อ้างได้ ฉะนั้นโจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจากจำเลยซ้ำอีก ศาลแรงงานกลางพิพากษาชอบแล้ว อุทธรณ์โจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ปรีชา ธนานันท์-เทพฤทธิ์ ศิลปานนท์-สมมาตร พรหมานุกูล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2434/2536 ที่หมายเหตุนี้ คู่ความโต้แย้งกันว่าเงินที่จำเลยซึ่งเป็นนายจ้างจ่ายให้โจทก์ผู้เป็นลูกจ้างนั้นเป็นเงินบำเหน็จหรือเงินค่าชดเชย หากเงินที่จ่ายเป็นเงินบำเหน็จก็เป็นเงินอื่นไม่ใช่ค่าชดเชย จำเลยก็ต้องจ่ายค่าชดเชยให้โจทก์อีกถ้าเงินที่จ่ายเป็นเงินค่าชดเชยก็ถือว่าจ่ายค่าชดเชยแล้วไม่ต้องจ่ายซ้ำอีก ซึ่งมีข้อพิจารณาดังนี้ 1. ข้อแตกต่างระหว่างค่าชดเชยกับเงินอื่น ค่าชดเชย เป็นเงินที่กฎหมายคุ้มครองแรงงานกำหนดให้นายจ้างต้องจ่ายให้แก่ลูกจ้าง ส่วนเงินบำเหน็จ นั้น ถือเป็น เงินอื่นซึ่งกฎหมายคุ้มครองแรงงานมิได้บังคับให้นายจ้างต้องจ่าย ผลในทางกฎหมายของเงินทั้ง 2 ประเภทนี้แตกต่างกันคือ 1.1 ค่าชดเชย นั้น หากไม่เข้าข้อยกเว้นตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 และข้อ 47 แล้ว นายจ้างต้องจ่ายเสมอ และต้องจ่ายตามหลักเกณฑ์ของกฎหมายจะจ่ายให้แตกต่างแล้วเป็นโทษแก่ลูกจ้างไม่ได้ 1.2 เงินอื่น นั้น นายจ้างจะจ่ายหรือไม่ก็ได้ และจะจ่ายโดยมีหลักเกณฑ์เงื่อนไขอย่างไรก็ได้ 2. ค่าชดเชยคืออะไร ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2ได้ให้คำนิยามของคำว่าค่าชดเชยในข้อ 2 ว่า "ค่าชดเชย หมายความว่า เงินที่นายจ้างจ่ายให้แก่ลูกจ้างเมื่อเลิกจ้างนอกเหนือจากเงินประเภทอื่นซึ่งนายจ้างตกลงจ่ายให้แก่ลูกจ้าง" สาระสำคัญของค่าชดเชย 2.1 เงินที่นายจ้างจ่ายให้แก่ลูกจ้าง 2.2 จ่ายเมื่อเลิกจ้างลูกจ้าง 2.3 ลูกจ้างไม่ได้กระทำผิดตามข้อ 47 2.4 นอกเหนือจากเงินประเภทอื่น 3. หลักในการพิจารณาว่าเป็นค่าชดเชยหรือไม่ มีหลักเกณฑ์ดังนี้ 3.1 วัตถุประสงค์ในการจ่าย จ่ายเพื่อเลิกจ้างเป็นค่าชดเชย จ่ายเพื่อการอื่น เช่น ตอบแทนการทำงานนาน เช่น เงินบำเหน็จ เงินสะสม เงินกองทุนเลี้ยงชีพ หรือตอบแทนความดี เช่นเงินโบนัส ไม่ใช่ค่าชดเชย 3.2 วิธีจ่าย จ่ายตอนเลิกจ้าง เป็นค่าชดเชย ไม่เลิกจ้างก็จ่าย เช่น ลาออก ตาย ไม่ใช่ค่าชดเชย 3.3 จ่ายใคร จ่ายให้ ลูกจ้าง เมื่อเลิกจ้างเป็นค่าชดเชย จ่ายให้ คนอื่น เช่น ลูกจ้างตาย จ่ายให้ทายาทไม่ใช่ค่าชดเชย หากนายจ้างจ่ายเงินให้ลูกจ้างโดยมีวัตถุประสงค์ในการจ่ายหลักเกณฑ์และวิธีจ่ายแตกต่างจากหลักเกณฑ์ตามข้อ 3.1-3.3 ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่า เป็นเงินอื่นไม่ใช่ค่าชดเชย เช่น 1) เงินบำเหน็จ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเงินบำเหน็จที่ลูกจ้างได้รับตามระเบียบของนายจ้างมีลักษณะแตกต่างกับค่าชดเชยตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน โดยมีลักษณะเป็นเงินที่จ่ายตอบแทนการที่ลูกจ้างทำงานมาจนกระทั่งเกษียณอายุโดยไม่มีความผิด จึงมีลักษณะเป็นเงินประเภทอื่น แม้ในระเบียบของนายจ้างจะให้ถือเงินบำเหน็จเป็นค่าชดเชยก็ไม่มีผลบังคับ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 810/2524,2857-2858/2525,380-390/2526,3507-3508/2527,4300/2528,1164/2530,378/2531 และ 576/2536) 2) เงินสะสม ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เงินสะสมที่จ่ายตามระเบียบของนายจ้างซึ่งมีหลักเกณฑ์การจ่าย คือ ลูกจ้างทุกคนที่มีเกณฑ์รายได้ตามกำหนดต้องเป็นสมาชิกทันทีที่ทำงานครบ 1 ปี นายจ้างจะนำเงินฝากไว้ในบัญชียกให้ซึ่งเปิดไว้ในชื่อสมาชิก ส่วนสมาชิกคนใดจะมีสิทธิได้รับเงินบำเหน็จดังกล่าวหรือไม่มากน้อยเพียงใดก็เป็นไปตามอายุการทำงานที่กำหนดไว้และสมาชิกหรือทายาทมีสิทธิได้รับเงินเมื่อสมาชิกภาพสิ้นสุดลง รวมทั้งลาออก เลิกจ้างหรือตายอันมีหลักเกณฑ์การจ่ายแตกต่างกับการจ่ายค่าชดเชยตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน จึงเป็นเงินประเภทอื่นต่างหากจากค่าชดเชย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1095/2525,3361/2525,3094/2526,4218/2530) 3. เงินกองทุนสงเคราะห์ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า การจ่ายเงินกองทุนสงเคราะห์เป็นเงินสำหรับตอบแทนความชอบของผู้ปฏิบัติงานมาจนออกจากงานหรือตายโดยไม่มีความผิด เพื่อเป็นกำลังใจและให้ความมั่นใจแก่ผู้ปฏิบัติงานจึงเป็นการจ่ายโดยมีวัตถุประสงค์พิเศษยิ่งกว่าให้เป็นเงินจำนวนหนึ่งเมื่อเลิกจ้าง มีหลักเกณฑ์การจ่ายแตกต่างกับจ่ายค่าชดเชยเป็นเงินประเภทอื่นที่นายจ้างตกลงจ่ายแก่ลูกจ้างจึงไม่ใช่ค่าชดเชย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2518/2525,2407/2533) 4) เงินกองทุนสำรองเลี้ยงชีพหรือเงินทุนเลี้ยงชีพ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เงินทุนเลี้ยงชีพตามระเบียบของนายจ้างเป็นเงินจ่ายสมทบกับเงินสะสมของลูกจ้างและมิได้จ่ายให้เฉพาะลูกจ้างที่ถูกเลิกจ้างเท่านั้น จึงมีวัตถุประสงค์ในการจ่ายยิ่งกว่าเป็นเงินที่นายจ้างจ่ายแก่ลูกจ้างเมื่อเลิกจ้าง ทั้งหลักเกณฑ์และวิธีการจ่ายก็แตกต่างไปจากการจ่ายค่าชดเชยตามกฎหมาย แม้เงินดังกล่าวจะมีจำนวนสูงกว่าค่าชดเชยเพียงใดก็หาทำให้กลายเป็นค่าชดเชย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 96/2525,645/2525,4545/2528,3028/2530,4627/2532) 4. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2434/2536 ที่หมายเหตุนี้ จำเลยซึ่งเป็นนายจ้างได้จ่ายเงินจำนวนหนึ่งให้แก่โจทก์ซึ่งเป็นลูกจ้างโดยระเบียบข้อบังคับของจำเลยกำหนดให้จ่ายเงินบำเหน็จในกรณีลาออก ด้วย ซึ่งศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่ามีหลักเกณฑ์การจ่ายแตกต่างกับการจ่ายค่าชดเชยตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน ซึ่งจ่ายให้เฉพาะกรณีเลิกจ้างลูกจ้างจึงเป็น เงินอื่น แต่คำพิพากษาศาลฎีกาที่2434/2536 วินิจฉัยว่า "แม้ระเบียบข้อบังคับของจำเลยจะได้กำหนดหลักเกณฑ์ให้ลูกจ้างได้รับเงินชดเชยแก่ลูกจ้างในกรณี ลาออก ไว้ด้วยก็เป็นการกำหนดเพิ่มเติมนอกเหนือจากหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 ซึ่งกำหนดให้จ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างเฉพาะกรณีเลิกจ้างเท่านั้นก็ตามแต่การกำหนดหลักเกณฑ์เช่นนี้เป็นคุณแก่ลูกจ้างมากกว่าจึงไม่เป็นการขัดหรือแย้งกับหลักเกณฑ์ตามที่กำหนดในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน แต่อย่างใด ถือว่าเงินชดเชยที่จ่ายนั้นเป็นค่าชดเชย" ผู้เขียนหมายเหตุ เห็นว่าคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2434/2536ได้วินิจฉัยเปลี่ยนแนวคำพิพากษาศาลฎีกาเดิมที่วินิจฉัยว่าเงินที่นายจ้างจ่ายให้แก่ลูกจ้างโดยมีหลักเกณฑ์การจ่ายแตกต่างจากกฎหมายคุ้มครองแรงงาน โดยจ่ายในกรณี ลาออก ด้วยเป็น เงินอื่น เป็นว่าเงินที่จ่ายให้ลูกจ้างตามระเบียบโดยระบุว่าจ่ายให้ ตอนเลิกจ้างหรือตอนลาออก ก็เป็น ค่าชดเชย 5. กรณีที่นายจ้างจ่ายเงินจำนวนหนึ่งซึ่งเป็นเงินอื่น เช่นเงินบำเหน็จ เงินสะสม เงินกองทุนสงเคราะห์ เงินกองทุนเลี้ยงชีพแล้วศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่าเงินที่นายจ้างจ่ายให้ลูกจ้างนี้เป็นเงินอื่นไม่ใช่ค่าชดเชยนายจ้างจึงต้องจ่ายค่าชดเชยอีก (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 442/2524,3684/2525,2471/2526,2688/2527,2992-3002/2528,1440/2530,12/2532,64-77/2534) หรือกรณีที่นายจ้างจ่ายเงินจำนวนหนึ่งซึ่งเป็นเงินอื่นให้แก่ลูกจ้างแล้ว โดยระบุว่าเงินที่จ่ายนั้นเป็นการจ่ายค่าชดเชยด้วยแล้ว ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่า การที่นายจ้างระบุเช่นนั้นเป็นการตัดสิทธิของลูกจ้างที่จะได้รับเงินชดเชยเป็นการขัดต่อหลักเกณฑ์ตามที่กำหนดในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน จึงตกเป็นโมฆะ ลูกจ้างมีสิทธิได้ค่าชดเชยอีก(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 810/2524,2518/2525,2492-2494/2526,2484/2527,4199-4200/2528,2407/2533) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2434/2536 ที่หมายเหตุนี้วินิจฉัยว่า"แม้ในระเบียบข้อบังคับของจำเลยจะได้กำหนดหลักเกณฑ์ให้ลูกจ้างได้รับเงินชดเชยในกรณีลาออกไว้ด้วย ก็เป็นการกำหนดเพิ่มเติมนอกเหนือจากหลักเกณฑ์ตามที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 ซึ่งกำหนดให้จ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างเฉพาะกรณีเลิกจ้างเท่านั้นก็ตาม แต่การกำหนดหลักเกณฑ์เช่นนี้เป็นคุณแก่ลูกจ้างมากกว่า จึงไม่เป็นการขัดหรือแย้งกับหลักเกณฑ์ตามที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานแต่อย่างใด เมื่อจำเลยจ่ายเงินชดเชยตามระเบียบข้อบังคับของจำเลยให้แก่โจทก์ไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้าย 180 วันตามที่ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46(3)กำหนดไว้เงินชดเชยดังกล่าวจึงเป็นค่าชดเชย ไม่อาจแปลว่าเป็นเงินบำเหน็จดังที่โจทก์อ้างได้ โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจากจำเลยซ้ำอีก" ผู้เขียนหมายเหตุ เห็นว่า คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2434/2536ได้วินิจฉัยเปลี่ยนแนวคำพิพากษาศาลฎีกาเดิมที่วินิจฉัยว่าการจ่ายเงินอื่นโดยระบุว่าจ่ายค่าชดเชยแล้วนั้นขัดกับหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานตกเป็นโมฆะ นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยให้ลูกจ้างอีก เปลี่ยนเป็นการจ่ายเงินอื่นดังกล่าวไม่ขัดหรือแย้งกับประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ไม่ตกเป็นโมฆะ เงินที่จ่ายนี้ถือเป็นค่าชดเชย นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยให้ลูกจ้างอีก รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์