คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2221/2538หลักกฎหมาย: แม้โจทก์ทั้งสิบสองจะเกิดในราชอาณาจักรไทยแต่ก็เป็นบุตรนายย. ซึ่งเป็นคนญวนอพยพเข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรไทยโดยมิชอบแล้วได้อยู่กินเป็นสามีภริยาโดยมิได้จดทะเบียนสมรสกับนาง ว.ซึ่งเกิดที่จังหวัดสกลนครและมีใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวแม้โจทก์ที่1ถึงที่8และโจทก์ที่9ถึงที่12จะมิได้ถูกถอนสัญชาติไทยและมิได้ถูกจำกัดมิให้ได้รับสัญชาติไทยตามประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่337แต่โจทก์ทั้งสิบสองก็เป็นผู้ไม่ได้รับสัญชาติไทยตามมาตรา7ทวิวรรคหนึ่ง(3)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535มาตรา5เพราะพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535มาตรา11บัญญัติให้การแก้ไขเพิ่มเติมดังกล่าวมีผลใช้บังคับกับผู้เกิดก่อนวันที่พระราชบัญญัติฉบับนี้ใช้บังคับด้วยโจทก์ ฟ้อง ขอให้ พิพากษา ว่า โจทก์ ทั้ง สิบ สอง เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทยและ ให้ ถอน ชื่อ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง ออกจาก ทะเบียนบ้าน ญวน อพยพ ห้าม จำเลยกระทำการ ใด ๆ รบกวน หรือ โต้แย้ง สิทธิ เกี่ยวกับ สัญชาติ ของ โจทก์ทั้ง สิบ สองจำเลย ให้การ ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษา ว่า โจทก์ ทั้ง สิบ สอง เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทยให้ ถอน ชื่อ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง ออกจาก ทะเบียนบ้าน ญวน อพยพ ครอบครัว ที่137 ของ สำนักงาน 114 จังหวัด สกลนครจำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 1 พิพากษายืนจำเลย ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "ข้อเท็จจริง ที่ ทั้ง สอง ฝ่าย ไม่ โต้เถียง กันคง รับฟัง ยุติ ได้ ตาม ที่ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย มา ว่า โจทก์ ทั้ง สิบ สอง เป็นบุตร นาย ยุง ฮวางวัน กับ นาง เวียง ห่อตัน ซึ่ง อยู่กิน เป็น สามี ภริยา กัน โดย มิได้ จดทะเบียนสมรส นาย ยุง เป็น คนญวน อพยพ ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดยมิชอบ ด้วย กฎหมาย นาง เวียง เกิด ที่ จังหวัด สกลนคร และ มี ใบ สำคัญ ประจำตัว คนต่างด้าว โจทก์ ทั้งสิบ สอง เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย จำเลย ดำรง ตำแหน่ง ปลัดจังหวัดสกลนคร และ ได้รับ การ แต่งตั้ง เป็น นายทะเบียน สำนักงาน 114 จังหวัดสกลนคร ตาม สำเนา คำสั่ง กองอำนวยการ รักษา ความ มั่นคง ภายในที่ 31/2531 เอกสาร หมาย จ. 4 โจทก์ ทั้ง สิบ สอง ถูก จด แจ้ง ชื่อ ลง ในทะเบียนบ้าน ญวน อพยพ ว่า เป็น ผู้ มี สัญชาติ ญวน ตาม สำเนา ทะเบียนบ้านญวน อพยพ ครอบครัว ที่ 137 และ สำเนา ทะเบียนบ้าน เอกสาร หมาย จ. 5 และ จ. 6คดี มี ปัญหา วินิจฉัย ใน ชั้น นี้ ตาม ฎีกา จำเลย ว่า โจทก์ ที่ 1 ถึง ที่ 8ถูก ถอน สัญชาติ ไทย และ โจทก์ ที่ 9 ถึง ที่ 12 ถูก จำกัด มิให้ ได้รับสัญชาติ ไทย หรือไม่ และ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง มีอำนาจ ฟ้อง จำเลย หรือไม่ซึ่ง จำเลย ฎีกา ว่า โจทก์ ทั้ง สิบ สอง เป็น ผู้ ไม่มี สัญชาติ ไทย โดย นาย ยุง บิดา โจทก์ ทั้ง สอง เป็น คนญวน อพยพ ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดย ไม่ชอบด้วยกฎหมาย คำ ว่า "บิดา " ตาม ประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 337 มิได้ หมายถึง บิดา โดยชอบ ด้วย กฎหมาย เท่านั้นแต่ รวม ถึง บิดา ตาม ความ เป็น จริง ด้วย โจทก์ ที่ 1 ถึง ที่ 8 เกิด ก่อนประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 ใช้ บังคับ โจทก์ ที่ 9 ถึง ที่ 12เกิด เมื่อ ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 ใช้ บังคับ แล้วโจทก์ ที่ 1 ถึง ที่ 8 จึง ถูก ถอน สัญชาติ ไทย ตาม ประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 337 ข้อ 1 ส่วน โจทก์ ที่ 9 ถึง ที่ 12 ก็ เป็น ผู้ ถูก จำกัด มิให้ได้รับ สัญชาติ ไทย ตาม ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 ข้อ 2และ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง ไม่มี อำนาจฟ้อง จำเลย ซึ่ง เป็น นายทะเบียน ให้ถอน ชื่อ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง ออกจาก ทะเบียนบ้าน ญวน อพยพปัญหา ว่า โจทก์ ที่ 1 ถึง ที่ 8 ถูก ถอน สัญชาติ ไทย และ โจทก์ที่ 9 ถึง ที่ 12 ถูก จำกัด มิให้ รับ สัญชาติ ไทย หรือไม่ ปรากฏว่า ก่อน ที่จำเลย จะ ยื่นฎีกา ได้ มี พระราชบัญญัติ สัญชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535มาตรา 3 บัญญัติ ให้ยก เลิก ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337ลงวันที่ 13 ธันวาคม 2515 มาตรา 4 และ 5 บัญญัติ ให้ยก เลิก ความในมาตรา 7 แห่ง พระราชบัญญัติ สัญชาติ พ.ศ. 2508 โดย ให้ ใช้ ความ ใหม่ แทนและ เพิ่ม มาตรา 7 ทวิ แห่ง พระราชบัญญัติ สัญชาติ พ.ศ. 2508ดัง มี ข้อความ ต่อไป นี้"มาตรา 7 บุคคล ดัง ต่อไป นี้ ย่อม ได้ สัญชาติ ไทย โดย การ เกิด(1) ผู้ เกิด โดย บิดา หรือ มารดา เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทย ไม่ว่า จะ เกิดใน หรือ นอก ราชอาณาจักรไทย(2) ผู้ เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย ยกเว้น บุคคล ตาม มาตรา 7 ทวิวรรคหนึ่งมาตรา 7 ทวิ ผู้ เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย โดย บิดา และ มารดา เป็นคนต่างด้าว ย่อม ไม่ได้ รับ สัญชาติ ไทย ถ้า ใน ขณะที่ เกิด บิดา ตาม กฎหมายหรือ บิดา ซึ่ง มิได้ มี การ สมรส กับ มารดา หรือ มารดา ของ ผู้ นั้น เป็น(1) ผู้ที่ได้รับ การ ผ่อนผัน ให้ พัก อาศัย อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทยเป็น กรณี พิเศษ เฉพาะ ราย(2) ผู้ที่ได้รับ อนุญาต ให้ เข้า อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย เพียงชั่วคราว หรือ(3) ผู้ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดย ไม่ได้ รับ อนุญาต ตามกฎหมาย ว่าด้วย คนเข้าเมืองใน กรณี ที่ เห็นสมควร รัฐมนตรี จะ พิจารณา และ สั่ง เฉพาะ ราย ให้บุคคล ตาม วรรคหนึ่ง ได้ สัญชาติ ไทย ก็ ได้ ตาม หลักเกณฑ์ ที่ คณะรัฐมนตรีกำหนดให้ ถือว่า ผู้ เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย ซึ่ง ไม่ได้ สัญชาติ ไทย ตามวรรคหนึ่ง เป็น ผู้ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดย ไม่ได้ รับ อนุญาตตาม กฎหมาย ว่าด้วย คนเข้าเมือง เว้นแต่ จะ มี การ สั่ง เป็น อย่างอื่นตาม กฎหมาย ว่าด้วย การ นั้น "เมื่อ ข้อเท็จจริง ฟังได้ ว่า โจทก์ ทั้ง สิบ สอง เป็น บุตร นาย ยุง ฮวางวัน กับ นาง เวียง ห่อตัน ซึ่ง อยู่กิน เป็น สามี ภริยา โดย มิได้ จดทะเบียนสมรส นาย ยุง เป็น คนญวน อพยพ ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดยมิชอบ ด้วย กฎหมาย นาง เวียง เกิด ที่ จังหวัด สกลนคร และ มี ใบ สำคัญ ประจำตัว คนต่างด้าว แม้ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง จะ เป็น ผู้ เกิด ในราชอาณาจักรไทย แต่ บิดา และ มารดา ก็ เป็น คนต่างด้าว ทั้ง ใน ขณะเกิด นาย ยุง บิดา ซึ่ง มิได้ มี การ สมรส กับ นาง เวียง มารดา เป็น ผู้ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดย ไม่ได้ รับ อนุญาต ตาม กฎหมายว่าด้วย คนเข้าเมือง ดังนี้ แม้ โจทก์ ที่ 1 ถึง ที่ 8 และ โจทก์ ที่ 9ถึง ที่ 12 จะ มิได้ ถูก ถอน สัญชาติ ไทย และ มิได้ ถูก จำกัด มิให้ ได้รับสัญชาติ ไทย ตาม ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 แต่ โจทก์ ทั้ง สิบ สองก็ เป็น ผู้ ไม่ได้ รับ สัญชาติ ไทย ตาม มาตรา 7 ทวิ วรรคหนึ่ง (3)แห่ง พระราชบัญญัติ สัญชาติ พ.ศ. 2508 ซึ่ง แก้ไข เพิ่มเติม โดยพระราชบัญญัติ สัญชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 มาตรา 5 และพระราชบัญญัติ สัญชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 มาตรา 11 บัญญัติ ว่าบทบัญญัติ มาตรา 7 ทวิ แห่ง พระราชบัญญัติ สัญชาติ พ.ศ. 2508ซึ่ง แก้ไข เพิ่มเติม โดย พระราชบัญญัติ นี้ ให้ มีผล ใช้ บังคับ กับ ผู้ เกิดก่อน วันที่ พระราชบัญญัติ นี้ ใช้ บังคับ ด้วย เมื่อ วินิจฉัย ดังนี้ แล้วกรณี จึง ไม่จำต้อง วินิจฉัย ข้อ ฎีกา อื่น ของ จำเลย ต่อไป "พิพากษากลับ ให้ยก ฟ้องโจทก์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2221/2538นาย ถ่าย ฮวางวัน กับพวกโจทก์นาย นิรันดร์ ยิ่งอรุณธรรม ปลัดจังหวัด สกลนคร ใน ฐานะจำเลยนายทะเบียน สำนักงาน 114 จังหวัด สกลนครจำเลย พ.ร.บ.สัญชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2496 ม. 7 ทวิ วรรคหนึ่ง (3) ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 แม้โจทก์ทั้งสิบสองจะเกิดในราชอาณาจักรไทยแต่ก็เป็นบุตรนายย. ซึ่งเป็นคนญวนอพยพเข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรไทยโดยมิชอบแล้วได้อยู่กินเป็นสามีภริยาโดยมิได้จดทะเบียนสมรสกับนาง ว.ซึ่งเกิดที่จังหวัดสกลนครและมีใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวแม้โจทก์ที่1ถึงที่8และโจทก์ที่9ถึงที่12จะมิได้ถูกถอนสัญชาติไทยและมิได้ถูกจำกัดมิให้ได้รับสัญชาติไทยตามประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่337แต่โจทก์ทั้งสิบสองก็เป็นผู้ไม่ได้รับสัญชาติไทยตามมาตรา7ทวิวรรคหนึ่ง(3)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535มาตรา5เพราะพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535มาตรา11บัญญัติให้การแก้ไขเพิ่มเติมดังกล่าวมีผลใช้บังคับกับผู้เกิดก่อนวันที่พระราชบัญญัติฉบับนี้ใช้บังคับด้วยโจทก์ ฟ้อง ขอให้ พิพากษา ว่า โจทก์ ทั้ง สิบ สอง เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทยและ ให้ ถอน ชื่อ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง ออกจาก ทะเบียนบ้าน ญวน อพยพ ห้าม จำเลยกระทำการ ใด ๆ รบกวน หรือ โต้แย้ง สิทธิ เกี่ยวกับ สัญชาติ ของ โจทก์ทั้ง สิบ สองจำเลย ให้การ ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษา ว่า โจทก์ ทั้ง สิบ สอง เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทยให้ ถอน ชื่อ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง ออกจาก ทะเบียนบ้าน ญวน อพยพ ครอบครัว ที่137 ของ สำนักงาน 114 จังหวัด สกลนครจำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 1 พิพากษายืนจำเลย ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "ข้อเท็จจริง ที่ ทั้ง สอง ฝ่าย ไม่ โต้เถียง กันคง รับฟัง ยุติ ได้ ตาม ที่ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย มา ว่า โจทก์ ทั้ง สิบ สอง เป็นบุตร นาย ยุง ฮวางวัน กับ นาง เวียง ห่อตัน ซึ่ง อยู่กิน เป็น สามี ภริยา กัน โดย มิได้ จดทะเบียนสมรส นาย ยุง เป็น คนญวน อพยพ ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดยมิชอบ ด้วย กฎหมาย นาง เวียง เกิด ที่ จังหวัด สกลนคร และ มี ใบ สำคัญ ประจำตัว คนต่างด้าว โจทก์ ทั้งสิบ สอง เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย จำเลย ดำรง ตำแหน่ง ปลัดจังหวัดสกลนคร และ ได้รับ การ แต่งตั้ง เป็น นายทะเบียน สำนักงาน 114 จังหวัดสกลนคร ตาม สำเนา คำสั่ง กองอำนวยการ รักษา ความ มั่นคง ภายในที่ 31/2531 เอกสาร หมาย จ. 4 โจทก์ ทั้ง สิบ สอง ถูก จด แจ้ง ชื่อ ลง ในทะเบียนบ้าน ญวน อพยพ ว่า เป็น ผู้ มี สัญชาติ ญวน ตาม สำเนา ทะเบียนบ้านญวน อพยพ ครอบครัว ที่ 137 และ สำเนา ทะเบียนบ้าน เอกสาร หมาย จ. 5 และ จ. 6คดี มี ปัญหา วินิจฉัย ใน ชั้น นี้ ตาม ฎีกา จำเลย ว่า โจทก์ ที่ 1 ถึง ที่ 8ถูก ถอน สัญชาติ ไทย และ โจทก์ ที่ 9 ถึง ที่ 12 ถูก จำกัด มิให้ ได้รับสัญชาติ ไทย หรือไม่ และ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง มีอำนาจ ฟ้อง จำเลย หรือไม่ซึ่ง จำเลย ฎีกา ว่า โจทก์ ทั้ง สิบ สอง เป็น ผู้ ไม่มี สัญชาติ ไทย โดย นาย ยุง บิดา โจทก์ ทั้ง สอง เป็น คนญวน อพยพ ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดย ไม่ชอบด้วยกฎหมาย คำ ว่า "บิดา " ตาม ประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 337 มิได้ หมายถึง บิดา โดยชอบ ด้วย กฎหมาย เท่านั้นแต่ รวม ถึง บิดา ตาม ความ เป็น จริง ด้วย โจทก์ ที่ 1 ถึง ที่ 8 เกิด ก่อนประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 ใช้ บังคับ โจทก์ ที่ 9 ถึง ที่ 12เกิด เมื่อ ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 ใช้ บังคับ แล้วโจทก์ ที่ 1 ถึง ที่ 8 จึง ถูก ถอน สัญชาติ ไทย ตาม ประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 337 ข้อ 1 ส่วน โจทก์ ที่ 9 ถึง ที่ 12 ก็ เป็น ผู้ ถูก จำกัด มิให้ได้รับ สัญชาติ ไทย ตาม ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 ข้อ 2และ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง ไม่มี อำนาจฟ้อง จำเลย ซึ่ง เป็น นายทะเบียน ให้ถอน ชื่อ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง ออกจาก ทะเบียนบ้าน ญวน อพยพปัญหา ว่า โจทก์ ที่ 1 ถึง ที่ 8 ถูก ถอน สัญชาติ ไทย และ โจทก์ที่ 9 ถึง ที่ 12 ถูก จำกัด มิให้ รับ สัญชาติ ไทย หรือไม่ ปรากฏว่า ก่อน ที่จำเลย จะ ยื่นฎีกา ได้ มี พระราชบัญญัติ สัญชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535มาตรา 3 บัญญัติ ให้ยก เลิก ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337ลงวันที่ 13 ธันวาคม 2515 มาตรา 4 และ 5 บัญญัติ ให้ยก เลิก ความในมาตรา 7 แห่ง พระราชบัญญัติ สัญชาติ พ.ศ. 2508 โดย ให้ ใช้ ความ ใหม่ แทนและ เพิ่ม มาตรา 7 ทวิ แห่ง พระราชบัญญัติ สัญชาติ พ.ศ. 2508ดัง มี ข้อความ ต่อไป นี้"มาตรา 7 บุคคล ดัง ต่อไป นี้ ย่อม ได้ สัญชาติ ไทย โดย การ เกิด(1) ผู้ เกิด โดย บิดา หรือ มารดา เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทย ไม่ว่า จะ เกิดใน หรือ นอก ราชอาณาจักรไทย(2) ผู้ เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย ยกเว้น บุคคล ตาม มาตรา 7 ทวิวรรคหนึ่งมาตรา 7 ทวิ ผู้ เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย โดย บิดา และ มารดา เป็นคนต่างด้าว ย่อม ไม่ได้ รับ สัญชาติ ไทย ถ้า ใน ขณะที่ เกิด บิดา ตาม กฎหมายหรือ บิดา ซึ่ง มิได้ มี การ สมรส กับ มารดา หรือ มารดา ของ ผู้ นั้น เป็น(1) ผู้ที่ได้รับ การ ผ่อนผัน ให้ พัก อาศัย อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทยเป็น กรณี พิเศษ เฉพาะ ราย(2) ผู้ที่ได้รับ อนุญาต ให้ เข้า อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย เพียงชั่วคราว หรือ(3) ผู้ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดย ไม่ได้ รับ อนุญาต ตามกฎหมาย ว่าด้วย คนเข้าเมืองใน กรณี ที่ เห็นสมควร รัฐมนตรี จะ พิจารณา และ สั่ง เฉพาะ ราย ให้บุคคล ตาม วรรคหนึ่ง ได้ สัญชาติ ไทย ก็ ได้ ตาม หลักเกณฑ์ ที่ คณะรัฐมนตรีกำหนดให้ ถือว่า ผู้ เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย ซึ่ง ไม่ได้ สัญชาติ ไทย ตามวรรคหนึ่ง เป็น ผู้ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดย ไม่ได้ รับ อนุญาตตาม กฎหมาย ว่าด้วย คนเข้าเมือง เว้นแต่ จะ มี การ สั่ง เป็น อย่างอื่นตาม กฎหมาย ว่าด้วย การ นั้น "เมื่อ ข้อเท็จจริง ฟังได้ ว่า โจทก์ ทั้ง สิบ สอง เป็น บุตร นาย ยุง ฮวางวัน กับ นาง เวียง ห่อตัน ซึ่ง อยู่กิน เป็น สามี ภริยา โดย มิได้ จดทะเบียนสมรส นาย ยุง เป็น คนญวน อพยพ ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดยมิชอบ ด้วย กฎหมาย นาง เวียง เกิด ที่ จังหวัด สกลนคร และ มี ใบ สำคัญ ประจำตัว คนต่างด้าว แม้ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง จะ เป็น ผู้ เกิด ในราชอาณาจักรไทย แต่ บิดา และ มารดา ก็ เป็น คนต่างด้าว ทั้ง ใน ขณะเกิด นาย ยุง บิดา ซึ่ง มิได้ มี การ สมรส กับ นาง เวียง มารดา เป็น ผู้ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดย ไม่ได้ รับ อนุญาต ตาม กฎหมายว่าด้วย คนเข้าเมือง ดังนี้ แม้ โจทก์ ที่ 1 ถึง ที่ 8 และ โจทก์ ที่ 9ถึง ที่ 12 จะ มิได้ ถูก ถอน สัญชาติ ไทย และ มิได้ ถูก จำกัด มิให้ ได้รับสัญชาติ ไทย ตาม ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 แต่ โจทก์ ทั้ง สิบ สองก็ เป็น ผู้ ไม่ได้ รับ สัญชาติ ไทย ตาม มาตรา 7 ทวิ วรรคหนึ่ง (3)แห่ง พระราชบัญญัติ สัญชาติ พ.ศ. 2508 ซึ่ง แก้ไข เพิ่มเติม โดยพระราชบัญญัติ สัญชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 มาตรา 5 และพระราชบัญญัติ สัญชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 มาตรา 11 บัญญัติ ว่าบทบัญญัติ มาตรา 7 ทวิ แห่ง พระราชบัญญัติ สัญชาติ พ.ศ. 2508ซึ่ง แก้ไข เพิ่มเติม โดย พระราชบัญญัติ นี้ ให้ มีผล ใช้ บังคับ กับ ผู้ เกิดก่อน วันที่ พระราชบัญญัติ นี้ ใช้ บังคับ ด้วย เมื่อ วินิจฉัย ดังนี้ แล้วกรณี จึง ไม่จำต้อง วินิจฉัย ข้อ ฎีกา อื่น ของ จำเลย ต่อไป "พิพากษากลับ ให้ยก ฟ้องโจทก์(สมพงษ์ สนธิเณร-สมภพ โชติกวณิชย์-ไพโรจน์ คำอ่อน)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุในที่สุดศาลฎีกาก็ได้มีโอกาสชี้ขาดข้อพิพาทที่เกี่ยวกับมาตรา8ทวิแห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา5แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535ถ้อยคำที่ใช้ในการเขียนบทบัญญัตินี้มีทั้งที่ชี้ชัดอย่างที่ตีความเป็นอย่างอื่นไปไม่ได้และอย่างที่อาจตีความเป็นอย่างใดก็ได้ในส่วนที่เครือคลุมกระทรวงมหาดไทยได้ตีความออกมาแล้วและการตีความดังกล่าวก็ส่งผลให้บุคคลเสียสัญชาติไทยจำนวนไม่น้อยและเมื่อเอกชนใดถูกองค์กรฝ่ายปกครองโต้แย้งสิทธิเอกชนนั้นก็ย่อมมุ่งมาสู่ศาลเพื่อร้องขอความยุติธรรมในเรื่องของสัญชาติเป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่าความยุติธรรมในเรื่องสัญชาติย่อมอยู่ที่จุดสมดุลย์ระหว่างความมั่นคงของรัฐและสิทธิมนุษยชนในประวัติศาสตร์ของกฎหมายว่าด้วยสัญชาติไทยที่ผ่านมาศาลไทยพยายามที่จะรักษาจุดสมดุลย์นี้ตลอดมาในครั้งนี้เมื่อมีการประกาศใช้พระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535และเมื่อกฎหมายนี้ส่งผลกระทบทำให้เอกชนไทยจำนวนหนึ่งเสียสัญชาติไทยจึงเป็นหน้าที่ของศาลไทยอีกครั้งที่จะทำหน้าที่สร้างความสมดุลย์ระหว่างความมั่นคงของรัฐและสิทธิมนุษยชนจนถึงปัจจุบันคำพิพากษาของศาลฎีกาหลายฉบับได้พยายามให้ความยุติธรรมในส่วนที่เกี่ยวพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535คำพิพากษาศาลฎีกาที่2221/2538ก็เป็นคำตอบหนึ่งที่ศาลให้แก่เอกชนที่มาร้องขอความยุติธรรมจึงควรมาตั้งข้อสังเกตว่าคำพิพากษาของศาลฎีกานี้สนองตอบต่อความต้องการของฝ่ายปกครองหรือของเอกชนและการชี้ขาดของศาลนั้นอยู่ที่จุดสมดุลย์ระหว่างความมั่นคงของรัฐและสิทธิมนุษยชนหรือไม่ ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่2221/2538ศาลฎีกาได้มีโอกาสตีความมาตรา7ทวิวรรคที่1แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา5แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535คำพิพากษาฉบับนี้จึงอาจถือเป็นตัวอย่างของคำพิพากษาเกี่ยวกับสัญชาติไทยของบุตรที่เกิดในประเทศไทยของชายต่างด้าวที่เข้าเมืองแบบไม่ถาวรและหญิงต่างด้าวที่เข้าเมืองแบบถาวร ขอให้ตระหนักว่าบุตรที่เกิดในประเทศไทยของชายต่างด้าวที่เข้าเมืองแบบไม่ถาวรและหญิงต่างด้าวที่เข้าเมืองแบบถาวรย่อมมีสัญชาติไทยโดยการเกิดทั้งนี้เพราะว่าแม้ว่ากระทรวงมหาดไทยจะประกาศการตีความคำว่า"บิดา"ในประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่337ว่าหมายความถึง"ทั้งบิดาโดยชอบด้วยกฎหมายและบิดาตามความเป็นจริง"แต่แนวคำพิพากษาของศาลฎีกาในอดีตมิได้ยอมรับการตีความในลักษณะดังกล่าวคำพิพากษาศาลฎีกาที่468/2524ได้ชี้ออกมาอย่างชัดเจนว่า"คำว่า"บิดาเป็นคนต่างด้าวตามประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่337จึงหมายความถึงว่าบิดาที่เป็นคนต่างด้าวจะต้องเป็นบิดาโดยชอบด้วยกฎหมายเท่านั้นมิใช่หมายถึงบิดาโดยมิชอบด้วยกฎหมายด้วย"ทั้งนี้โดยมีเหตุผลว่า"คำว่า"บิดา"ที่ใช้ในพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508มาตรา7,8,14,15,17,21และ24ซึ่งมีความหมายถึงบิดาโดยชอบด้วยกฎหมายมิได้ระบุใช้คำว่า"บิดาโดยชอบด้วยกฎหมาย"ไว้แต่อย่างใดเว้นแต่กรณีใดประสงค์จะเน้นให้แตกต่างจากบิดาที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายจึงจะบัญญัติไว้โดยชัดแจ้ง"จะเห็นว่าเมื่อประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่337ใช้คำว่า"บิดาโดยชอบด้วยกฎหมาย"อย่างชัดแจ้งคำว่า"บิดา"เฉยๆในบางที่ในประกาศนั้นจึงหมายถึงแต่เฉพาะบิดาโดยชอบด้วยกฎหมายเท่านั้น ในประเด็นนี้คำพิพากษาศาลฎีกาที่468/2524ได้รับการยืนยันโดยคำพิพากษาของศาลฎีกาต่อๆมาอย่างเป็นเอกภาพกล่าวคือคำพิพากษาศาลฎีกาที่260/2525,1724/2525,3449/2525,2450/2526,1119/2527,3381/2527,3120/2528,4316/2528,1495/2529,1959/2529,3740/2529,3749/2529,1223/2530,2318-2319/2530,213/2531,1513-1514/2531,2040/2531,2228-2229/2531,2760/2531,1746/2532,2935/2532,989/2533,1204-1205/2533,3633/2533,3860-3861/2533,4730/2533,4744/2533,4892/2533,6184/2533,6434/2534,2873/2535,1450/2536และ7227/2537 ดังนั้นการที่บุคคลจะตกอยู่ภายใต้ประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337จึงจะต้องมีข้อเท็จจริงครบองค์ประกอบ3ประการตามข้อกำหนดของกฎหมายฉบับนี้กล่าวคือ 1.เกิดในประเทศไทย 2.มีบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเป็นต่างด้าวหรือในกรณีที่ไม่มีบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายมารดาเป็นต่างด้าว 3.บิดาที่ชอบด้วยกฎหมายหรือในกรณีที่ไม่มีบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายมารดานั้นเข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวรกล่าวคือเข้าเมืองในลักษณะชั่วคราวพิเศษเฉพาะรายหรือเข้าเมืองมาโดยผิดกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมือง ดังจะเห็นโจทก์ทั้ง12คนตามข้อเท็จจริงในคำพิพากษาศาลฎีกาที่2221/2538นี้เกิดที่สกลนครจากนาง เวียงห่อตัน และนาย ยุง ฮวางวัน ซึ่งอยู่กินกันฉันสามีภริยาโดยมิได้จดทะเบียนสมรส ดังนั้นกรณีของโจทก์ทั้ง12คนตามข้อเท็จจริงในคำพิพากษาศาลฎีกาที่2221/2538จึงเป็นเรื่องของ"บุตรของมารดาต่างด้าวโดยไม่ปรากฏบิดาที่ชอบด้วยกฎหมาย"ปัญหาว่าโจทก์ทั้ง12คนจะตกอยู่ภายใต้ประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337หรือไม่จึงขึ้นอยู่กับว่ามารดาเข้าเมืองในลักษณะถาวรหรือชั่วคราว ตามข้อเท็จจริงที่ฟังได้ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่2221/2538นาง เวียงห่อตัน เป็นคนต่างด้าวเข้าเมืองมาในลักษณะถาวรกล่าวคือได้รับอนุญาตให้อยู่ในประเทศไทยได้ตลอดชีวิตการเข้าเมืองจึงไม่สิ้นสุดลงเว้นแต่จะกระทำความผิดอย่างร้ายแรงอันทำให้ถูกส่งตัวออกนอกประเทศไทยหรือเนรเทศโดยทั่วไปเอกสารที่แสดงลักษณะการเข้าเมืองในลักษณะถาวรก็คือใบถิ่นที่อยู่ตามพระราชบัญญัติคนเข้าเมืองพ.ศ.2522หรือใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวตามพระราชบัญญัติการทะเบียนคนต่างด้าวพ.ศ.2493ดังนั้นเมื่อปรากฏว่ามารดาของโจทก์ทั้งหมดเป็นคนต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะถาวรหรือที่ศาลฎีกาในคำพิพากษาศาลฎีกาที่2221/2538เรียกว่า"มิใช่คนต่างด้าวตามที่ระบุไว้ในประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337"โจทก์ทั้งหมดจึงไม่มีข้อเท็จจริงครบตามองค์ประกอบของข้อเท็จจริงที่ทำให้ตกอยู่ภายใต้ประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337การไม่ตกอยู่ภายใต้กฎหมายนี้ก็คือมีสัญชาติไทยโดยหลักดินแดน ขอให้สังเกตว่าแม้ว่านาย ยุงฮวางวัน ผู้เป็นบิดาของโจทก์จะมีสถานะเป็นคนญวนอพยพที่เข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรไทยโดยไม่ได้รับอนุญาตตามกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมืองกล่าวคือเป็นคนเข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวรเพราะวันหนึ่งเมื่อการผ่อนผันให้พักอาศัยในประเทศไทยสิ้นสุดก็จะต้องออกจากประเทศไทยแต่ข้อเท็จจริงของบิดาดังกล่าวไม่มีผลต่อบุตรเลยเนื่องจากบิดามิใช่บิดาที่ชอบด้วยกฎหมายศาลไทยได้ยืนยันในหลายคำพิพากษาว่าลักษณะการเข้าเมืองไม่ถาวรของบิดาตามข้อเท็จจริงไม่มีผลกระทบต่อบุตรที่เกิดในประเทศไทยจากมารดาไทยอาทิคำพิพากษาศาลฎีกาที่468/2524,260/2525,2450/2526,3381/2527,4316/2528,1495/2529,3740/2529,1223/2530,2318-2319/2530,2228-2229/2531,1746/2532,3633/2533หรือมารดาต่างด้าวที่เข้าเมืองในลักษณะถาวรอาทิคำพิพากษาศาลฎีกาที่3449/2525 โจทก์ที่1ถึงที่8เกิดก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515อันเป็นวันที่ประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337มีผลจึงมีสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิดตามมาตรา7(3)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ฉบับดั้งเดิมและไม่ถูกถอนสัญชาติไทยโดยผลของประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337ส่วนโจทก์ที่9ถึงที่12เกิดหลังวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515อันเป็นวันที่ประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่ 337มีผลจึงมีสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิดตามมาตรา7(3)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ฉบับแก้ไขและเพิ่มเติมโดยประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337 ดังนั้นหากศาลฎีกาตัดสินก่อนวันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535ศาลก็จะต้องมีคำพิพากษายืนยันสัญชาติไทยของโจทก์ทั้ง12คน จะเห็นว่าการที่ศาลฎีกามีการตีความประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337และมีคำพิพากษาในแนวทางดังกล่าวย่อมเป็นการโอนเอียงไปในลักษณะที่ปกป้องสิทธิของปัจเจกชนโดยมิได้ให้น้ำหนักมากนักต่อแนวนโยบายของรัฐในเรื่องความมั่นคงท่าทีของศาลฎีกาทำให้เอกชนที่มีปัญหาในเรื่องสัญชาติอาจหลบหลีกประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337อาทิหากชายไทยต้องการจะสมรสกับหญิงต่างด้าวเข้าเมืองไม่ถาวรก็จะต้องจดทะเบียนสมรสเพื่อให้บุตรได้สัญชาติไทยแต่ถ้าชายต่างด้าวเข้าเมืองไม่ถาวรต้องการจะสมรสกับหญิงไทยก็จะต้องไม่จดทะเบียนสมรสเพื่อให้บุตรได้สัญชาติไทยหรือหากเป็นการสมรสระหว่างคนต่างด้าวถ้าชายต่างด้าวเข้าเมืองถาวรต้องการจะสมรสกับหญิงต่างด้าวเข้าเมืองไม่ถาวรก็จะต้องจดทะเบียนสมรสเพื่อให้บุตรได้สัญชาติไทยหรือถ้าชายต่างด้าวเข้าเมืองไม่ถาวรต้องการจะสมรสกับหญิงต่างด้าวเข้าเมืองถาวรก็จะต้องไม่จดทะเบียนสมรสเพื่อให้บุตรได้สัญชาติไทยหรือถ้าทั้งชายและหญิงเป็นต่างด้าวเข้าเมืองไม่ถาวรทางแก้ปัญหาก็อาจจะเป็นถึงกับการลงชื่อผู้อื่นที่มีสัญชาติไทยเป็นบิดาและมารดาของบุตรแทนในใบสูติบัตรซึ่งการแก้ปัญหาประการหลังนี้ย่อมผิดกฎหมายแน่นอนแต่ก็เป็นที่ทำกันในทางปฏิบัติ แต่อย่างไรก็ตามนักสิทธิมนุษยชนเห็นว่าท่าทีของศาลฎีกาในเรื่องประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337เป็นสิ่งที่ถูกต้องที่สุดหากพิจารณาในแง่มนุษยธรรมในกรณีที่ครอบครัวก่อตั้งอย่างชอบด้วยกฎหมายกล่าวคือมีการจดทะเบียนสมรสระหว่างบิดาและมารดาของบุตรการให้ลักษณะเข้าเมืองของบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเป็นตัวชี้ว่าบุตรมีสัญชาติไทยหรือไม่ก็เป็นสิ่งที่ถูกต้องและชอบธรรมที่สุดเพราะเมื่อบุตรมีบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายบุตรก็ย่อมอยู่ภายใต้อำนาจปกครองสูงสุดของบิดามิใช่มารดาหากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายอยู่ที่ไหนบุตรก็น่าจะอยู่ด้วยกับบิดาดังนั้นหากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเข้าเมืองแบบถาวรบุตรก็ควรมีสัญชาติไทยเพราะบุตรย่อมอยู่ในประเทศไทยในลักษณะถาวรกับบิดาในกรณีนี้แม้มารดาจะเป็นคนต่างด้าวที่เข้าเมืองแบบไม่ถาวรก็ตามมารดาก็ยังคงมีสิทธิอยู่กับครอบครัวได้ตลอดไปกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมืองของประเทศใดก็ตามย่อมผ่อนผันเสมอสำหรับคนต่างด้าวที่มีครอบครัวในประเทศของตนทั้งนี้เนื่องจากการให้มารดาออกไปจากประเทศก็จะเป็นการแยกสลายครอบครัวและทำลายเสถียรภาพของครอบครัวทันทีการกระทำดังกล่าวเป็นการขัดหลักสิทธิมนุษยชนที่นานาประเทศยอมรับอย่างชัดแจ้งที่สุดแต่ถ้าในทางตรงกันข้ามหากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเข้าเมืองแบบไม่ถาวรบุตรก็ไม่ควรมีสัญชาติไทยเพราะบุตรย่อมจะต้องออกไปจากประเทศไทยในวันหนึ่งในกรณีนี้แม้มารดาจะเป็นคนต่างด้าวที่เข้าเมืองแบบถาวรหรือเป็นไทยลักษณะเข้าเมืองถาวรของมารดาหรือความเป็นไทยของมารดาก็ไม่น่ามีผลต่อสัญชาติไทยของบุตรเพราะสายสัมพันธ์ระหว่างบิดาและบุตรย่อมจะเหนียวแน่นกว่าเมื่อสามีออกไปจากประเทศไทยภริยาและบุตรก็น่าจะตามหัวหน้าครอบครัวออกไปด้วยสัญชาติไทยจึงไม่น่าจะเป็นสิ่งที่จำเป็นสำหรับบุตรในสถานการณ์นี้ ถ้าบิดาและมารดาไม่ได้จดทะเบียนสมรสกันในขณะที่บุตรเกิดและถ้ามารดาเป็นคนต่างด้าวที่เข้าเมืองแบบถาวรบุตรก็ควรมีสัญชาติไทยเพราะบุตรย่อมอยู่ในประเทศไทยในลักษณะถาวรกับมารดาในกรณีนี้จะเห็นว่าสายสัมพันธ์ระหว่างมารดาและบุตรเหนียวแน่นมากกว่าเพราะกฎหมายไม่รับรองความสัมพันธ์ระหว่างสามีและภริยาและตลอดจนระหว่างบิดาและบุตรเพราะในกรณีนี้ชายมิใช่สามีโดยชอบด้วยกฎหมายของหญิงและมิใช่บิดาที่ชอบด้วยกฎหมายของบุตรความเป็นครอบครัวเกิดในทางข้อเท็จจริงมิใช่ในทางกฎหมายโดยหลักหน้าที่อุปการะเลี้ยงดูในทางกฎหมายไม่เกิดระหว่างกันดังนั้นลักษณะเข้าเมืองไม่ถาวรของบิดาจึงไม่น่าจะมีผลต่อสัญชาติไทยของบุตรการอยู่ในประเทศไทยของบุตรขึ้นอยู่กับมารดามิใช่บิดาในทางกลับกันถ้ามารดาเป็นคนต่างด้าวที่เข้าเมืองแบบไม่ถาวรบุตรก็ไม่ควรมีสัญชาติไทยเพราะบุตรย่อมออกไปจากประเทศไทยพร้อมกับมารดาความเป็นไทยของบิดาหรือลักษณะเข้าเมืองถาวรของบิดาจึงไม่น่าจะมีผลต่อสัญชาติไทยของบุตรเช่นกันเพราะบิดามิใช่ผู้ใช้อำนาจปกครองบุตร ขอให้สังเกตว่าตลอดมาการตีความประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337ของศาลไทยเป็นไปอย่างสอดคล้องกับหลักการรักษาเสถียรภาพของครอบครัวอันเป็นหลักมนุษยธรรมที่สำคัญที่สุดหลักหนึ่งของโลก อย่างไรก็ตามกระทรวงมหาดไทยก็ยังยืนยันการตีความว่า"บิดา"ในประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337ว่าหมายความถึง"ทั้งบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายและบิดาตามข้อเท็จจริง"มาโดยตลอดจนถึงปีพ.ศ.2535จะเห็นว่าคดีสัญชาติเกี่ยวกับประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337ระหว่างเอกชนผู้เสียสัญชาติไทยและกระทรวงมหาดไทยมีมาสู่ศาลจนถึงวันที่ประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337ถูกยกเลิกขอให้สังเกตว่าถ้ามีศาลปกครองข้อพิพาทที่ยืดเยื้ออย่างนี้คงจบไปตั้งแต่ปีพ.ศ.2524กล่าวคือตั้งแต่วันที่คำพิพากษาของศาลฎีกาฉบับแรกเกี่ยวกับประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337มีผล ในแง่ของนักวิชาการการตีความประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337ในทั้ง2แนวทางมีข้อบกพร่องเป็นที่ชัดเจนว่าการตีความของกระทรวงมหาดไทยนั้นเป็นการขัดต่อหลักการรักษาเสถียรภาพของครอบครัวซึ่งขัดต่อหลักมนุษยธรรมแน่นอน นอกจากนั้นหากเราพิจารณาแนวปฏิบัติของนานารัฐเราจะพบว่ากฎหมายระหว่างประเทศยอมรับผลในทางระหว่างประเทศของสัญชาติที่รัฐกำหนดให้เอกชนที่มีความสัมพันธ์ที่แท้จริงกับตนข้อเท็จจริงที่กำหนดความสัมพันธ์ที่แท้จริงระหว่างรัฐและเอกชนมีหลายข้อเท็จจริงอาทิการสืบสายโลหิตการเกิดในดินแดนของรัฐการสมรสกับผู้มีสัญชาติของรัฐการอาศัยอยู่ในรัฐนั้นในช่วงระยะเวลาหนึ่งที่นานพอสมควรดังนั้นการที่ประเทศไทยจะกำหนดไม่ให้สัญชาติไทยแก่บุคคลที่เกิดในประเทศไทยหากบุพการีหลักมิได้มีสิทธิอยู่ในประเทศไทยอย่างถาวรเราก็จะต้องตระหนักว่าเราได้ละทิ้งบุคคลที่มีความสัมพันธ์ที่แท้จริงกับประเทศไทยกฎหมายระหว่างประเทศยอมรับอำนาจอธิปไตยของรัฐเหนือดินแดนและบุคคลการที่ประเทศไทยจะมีกฎหมายกำหนดสัญชาติไทยที่เคร่งครัดย่อมไม่ขัดต่อกฎหมายระหว่างประเทศแต่อย่างใดแต่เป็นที่น่าพิจารณาว่าการกำหนดกฎหมายในลักษณะเช่นนี้จะเป็นสิ่งที่ควรปฏิบัติหรือไม่หากเอกชนนั้นมีความสัมพันธ์ที่แท้จริงกับประเทศไทยและโดยปกติธรรมดาเขาควรจะมีสัญชาติของรัฐที่มีความสัมพันธ์ที่แท้จริงกับเขาแต่ภายใต้กฎหมายบัญญัติเขากลับไม่มีปรากฏเช่นนี้ย่อมชี้หรือไม่ว่ากฎหมายไม่สอดคล้องกับความเป็นจริงในสังคม แต่อย่างไรก็ตามการตีความของศาลฎีกาเกี่ยวกับประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337ก็มีข้อบกพร่องหากเราพิจารณาพฤติกรรมของเอกชนที่พยายามจะหลีกเลี่ยงกฎหมายความบกพร่องที่เกิดขึ้นมิใช่ความพยายามของศาลที่จะรักษาหลักเสถียรภาพของครอบครัวแต่อยู่ที่การกำหนดให้ลักษณะการเข้าเมืองของบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเป็นปัจจัยหลักในกลไกของประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337 ข้อเท็จจริงที่ต้องยอมรับในปัจจุบันนี้ก็คือสังคมมนุษย์มิได้ให้ความสำคัญต่อการจดทะเบียนสมรสเท่าที่ควรการอยู่กินกันฉันสามีภริยาโดยไม่มีการจดทะเบียนสมรสเพิ่มมากขึ้นทั้งในโลกตะวันตกและโลกตะวันออกแต่ชายก็ยังเป็นบุคคลหลักในครอบครัวในครอบครัวที่มีบิดาบิดาก็จะเป็นหัวหน้าครอบครัวความเป็นบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายไม่มีผลในความเป็นจริงทั้งบิดาตามข้อกฎหมายและบิดาตามข้อเท็จจริงต่างก็เป็นผู้กำหนดว่าครอบครัวจะอยู่ในประเทศไทยอย่างถาวรหรือไม่หากเขาต้องการอยู่อย่างถาวรในประเทศไทยเขาก็ควรจะพยายามขวนขวายที่จะได้รับอนุญาตให้มีถิ่นที่อยู่ตามกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมืองในกรณีที่เขาได้รับสิทธิเข้าเมืองไทยอย่างถาวรครอบครัวก็จะก่อตั้งในประเทศไทยอย่างถาวรในกรณีที่เขาไม่ได้รับแม้เขาจะต้องการก่อตั้งครอบครัวในประเทศไทยเขาก็ทำไม่ได้เพราะเมื่อสิทธิอยู่ในประเทศไทยสิ้นสุดเขาก็จะต้องออกจากประเทศไทยเขาจะต้องไปก่อตั้งครอบครัวในประเทศอื่นดังนั้นจะเห็นได้อย่างชัดเจนว่าบุตรของบิดาในกรณีแรกควรจะได้สัญชาติไทยเพราะการอยู่ในประเทศไทยอย่างถาวรจะทำให้เขาและครอบครัวถูกผสมผสานในสังคมไทยในที่สุดการที่บุตรไม่ได้สัญชาติไทยจะเป็นผลร้ายเพราะเมื่อเขากลายเป็นส่วนหนึ่งของสังคมไทยโดยที่ยังเป็นต่างด้าวเขาก็จะรู้สึกแปลกแยกจากสังคมที่แวดล้อมตัวเขาความเป็นต่างด้าวจะทำให้เขาใช้สิทธิได้ไม่สมบูรณ์ในสังคมไทยทั้งที่ความรู้สึกนึกคิดของเขาเป็นไทยแล้วและปัญหาที่เขาได้รับจะทำให้เขามีทัศนคติที่ไม่ดีต่อสังคมไทยอาจจะแค่ไม่ทำตัวให้เป็นประโยชน์ต่อสังคมหรือเกินเลยไปจนถึงขั้นต่อต้านสังคมในลักษณะเดียวกันในครอบครัวที่บิดาไม่มีตัวตนภาระการนำครอบครัวก็จะเป็นของมารดาดังนั้นลักษณะการเข้าเมืองของมารดาจะเป็นตัวกำหนดว่าบุตรควรมีสัญชาติไทยหรือไม่ถ้ามารดาเข้าเมืองแบบถาวรบุตรก็ควรมีสัญชาติไทยแต่ถ้ามารดาเข้าเมืองแบบไม่ถาวรบุตรก็ไม่ควรมีสัญชาติไทยการกำหนดให้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนตามแนวความคิดอย่างนี้จะสามารถรักษาหลักเสถียรภาพของครอบครัวไว้ได้อย่างแน่นอนทั้งในแง่ความมั่นคงแห่งรัฐบุตรของคนต่างด้าวที่จะได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนจึงมีจำนวนที่ไม่มากเกินไปนักที่ฝ่ายปกครองจะควบคุมได้ ยังมีการติงจากนักสังคมวิทยาอีกว่าในปัจจุบันพฤติกรรมของมนุษย์เริ่มจะเปลี่ยนแปลงไม่จำเป็นเสมอไปที่ชายจะทำหน้าที่เป็นผู้กำหนดที่ตั้งของครอบครัวหญิงอาจจะเป็นผู้กำหนดที่ตั้งของครอบครัวก็ได้หากมีปัจจัยอื่นมาแทรกซ้อนเดิมเราอาจจะเชื่อว่าหญิงจะเป็นผู้ที่ไปอาศัยอยู่ในครอบครัวของชายเดิมแม้ในกฎหมายสัญชาติจึงมักกำหนดให้หญิงเสียสัญชาติของตนโดยอัตโนมัติเมื่อสมรสกับสามีต่างด้าวเพราะในทางปฏิบัติกฎหมายสัญชาติของสามีมักจะกำหนดให้สัญชาติแก่หญิงโดยอัตโนมัติเมื่อสมรสกับชายแต่ในปัจจุบันแนวความคิดในเรื่องนี้เริ่มเปลี่ยนแปลงไปปรากฏการณ์ที่ชายมาอาศัยอยู่ในครอบครัวของหญิงมีมากขึ้นในสังคมไทยเราพบชายต่างด้าวที่เข้ามาอยู่ในประเทศไทยเพราะสมรสกับหญิงไทยมากขึ้นหากเราจะยอมรับปรากฏการณ์ทางสังคมใหม่นี้เราจึงน่าจะเปิดโอกาสให้บุตรที่เกิดในประเทศไทยของคู่สมรสต่างด้าวซึ่งฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีสิทธิอยู่ถาวรในประเทศไทยได้สัญชาติไทยเพราะการที่บิดาหรือมารดามีสิทธิเข้าเมืองอย่างถาวรเป็นเงื่อนไขที่เป็นไปได้มากว่าครอบครัวนั้นจะก่อตั้งในประเทศไทยกรณีที่จะไม่ให้สัญชาติไทยแก่บุตรของบิดาและมารดาต่างด้าวน่าจะมีกรณีเดียวนั่นคือกรณีที่บิดาและมารดาต่างด้าวนั้นเข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวรทั้งคู่เพราะในสถานการณ์นี้ครอบครัวนี้ไม่มีโอกาสก่อตั้งในประเทศไทยได้เลยจึงไม่จำเป็นต้องยอมรับให้บุตรของครอบครัวนี้มีสัญชาติไทยจะเห็นว่าแนวความคิดอย่างนี้เป็นแนวความคิดที่เน้นการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนอย่างมากที่สุดนอกจากนั้นการกำหนดให้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนตามแนวความคิดอย่างนี้จะสามารถรักษาหลักเสถียรภาพของครอบครัวไว้ได้แต่อาจจะไม่ได้คำนึงถึงหลักความมั่นคงของรัฐเท่าที่ควรเพราะจะมีบุคคลที่มีบิดามารดาต่างด้าวจำนวนมากที่จะได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนความสมดุลย์ระหว่างคนไทยโดยหลักสืบสายโลหิตและคนไทยโดยหลักดินแดนที่มีบิดาและมารดาต่างด้าวในประเทศไทยอาจจะไม่มี แต่สำหรับกระทรวงมหาดไทยบุตรของคนต่างด้าวที่ควรมีสัญชาติไทยก็คือบุตรซึ่งบิดาและมารดามีสิทธิเข้าเมืองอย่างถาวรเท่านั้นบุตรของบิดามารดาต่างด้าวซึ่งฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดเท่านั้นมีสิทธิเข้าเมืองถาวรก็ไม่ควรมีสัญชาติไทยจะเห็นว่าแนวความคิดของกระทรวงมหาดไทยดังกล่าวไม่ได้คำนึงถึงโอกาสในการก่อตั้งครอบครัวของบุคคลเลยแนวความคิดดังกล่าวจึงไม่ให้ความสำคัญทั้งติดหลักการรักษาเสถียรภาพของครอบครัวและสิทธิมนุษยชนเลยแนวความคิดอย่างนี้มักเกิดขึ้นในยุคที่บ้านเมืองมีภัยร้ายแรงจากคนต่างด้าวรัฐมีความจำเป็นจะต้องระมัดระวังการแทรกแซงจากรัฐต่างประเทศ การร่างพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535ตกอยู่ภายใต้บรรยากาศเช่นนี้เมื่อมาตรา7ทวิถูกประกาศออกมาใช้แทนประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337ซึ่งถูกยกเลิกเราจึงพบว่าบทบัญญัติของมาตรานี้มีทั้งที่ชัดแจ้งจนตีความเป็นอย่างอื่นมิได้และที่อาจตีความเป็นอย่างไรก็ได้ เป็นที่ชัดเจนที่จะกล่าวว่าบุคคลที่จะตกอยู่ภายใต้มาตรา7ทวิแห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกแก้ไขและเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535จะต้องมีองค์ประกอบแห่งข้อเท็จจริงตามข้อกำหนดของมาตรา7ทวิวรรคที่1ดังต่อไปนี้ 1.เกิดในประเทศไทย 2.มีบิดาและมารดาต่างด้าวซึ่งอาจจะจดทะเบียนสมรสกันในขณะที่บุตรเกิดหรือไม่ก็ได้ 3."ในขณะที่เกิดมีบิดาตามกฎหมายหรือบิดาซึ่งมิได้มีการสมรสกับมารดาหรือมารดาของผู้นั้น"เป็นคนต่างด้าวที่เข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวร จะเห็นว่าในแต่ละองค์ประกอบแห่งข้อเท็จจริงจะมีทั้งที่ตีความเป็นอย่างอื่นมิได้และที่อาจตีความเป็นอย่างไรก็ได้ในองค์ประกอบแห่งข้อเท็จจริงข้อที่1และ2นั้นจะเห็นว่าเป็นกรณีของเรื่องที่ตีความเป็นอย่างอื่นมิได้เลยข้อเท็จจริงที่ว่า"เกิดในประเทศไทย"เป็นสิ่งที่ชัดเจนมานานแล้ว ส่วนเรื่องความเป็นต่างด้าวของทั้งบิดาและมารดานั้นและการไม่ให้ความสำคัญแก่การจดทะเบียนสมรสระหว่างบิดาและมารดาก็ชัดเจนมากจนตีความเป็นอย่างอื่นมิได้การบัญญัติในลักษณะนี้ทำให้มาตรา7ทวิไม่อาจส่งผลร้ายต่อบุตรของบุคคลไทยและต่างด้าวดังเช่นที่ประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337เคยก่อให้เกิดขึ้น สำหรับองค์ประกอบแห่งข้อเท็จจริงข้อที่3นั้นเป็นกรณีที่ตีความเป็นอย่างไรก็ได้ถ้อยคำของกฎหมายมีว่า"ในขณะที่เกิดมีบิดาตามกฎหมายหรือบิดาซึ่งมิได้มีการสมรสกับมารดาหรือมารดาของผู้นั้น"ปัญหาที่เกิดขึ้นก็คือเราจะตีความคำว่า"หรือ"ทั้ง2คำนี้อย่างไร กระทรวงมหาดไทยประกาศการตีความมาตรา7ทวิตามจุดยืนของตนกล่าวคือบุคคลที่จะไม่ตกอยู่ภายใต้มาตรา7ทวิก็ต่อเมื่อทั้งบิดาและมารดามีลักษณะเข้าเมืองในลักษณะถาวรคำว่า"หรือ"ในทั้ง2ที่จึงถูกแปลความว่า"และ"ดังนั้นกรณีที่จะถูกกระทรวงมหาดไทยโต้แย้งสิทธิในสัญชาติไทยก็คือ 1.บุตรของบิดาและมารดาต่างด้าวซึ่งทั้งคู่เข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวร 2.บุตรของบิดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะถาวรและมารดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวร 3.บุตรของบิดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวรและมารดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะถาวร นักสิทธิมนุษยชนอยากจะให้ตีความมาตรา7ทวิในลักษณะที่กระทบกระเทือนต่อบุคคลน้อยที่สุดกล่าวคือบุคคลที่จะตกอยู่ภายใต้มาตรา7ทวิก็คือบุตรของบิดาและมารดาที่มีลักษณะเข้าเมืองแบบไม่ถาวรเท่านั้นในทางกลับกันบุคคลดังกล่าวต่อไปนี้ย่อมไม่เสียสัญชาติไทยเพราะมาตรา7ทวิกล่าวคือ 1.บุตรของบิดาและมารดาต่างด้าวซึ่งทั้งคู่เข้าเมืองในลักษณะถาวร 2.บุตรของบิดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะถาวรและมารดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวร 3.บุตรของบิดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวรและมารดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะถาวร แต่สำหรับนักวิชาการซึ่งปรารถนาจะรักษาความสมดุลย์ระหว่างความมั่นคงของรัฐและสิทธิมนุษยชนการตีความที่ควรจะเหมาะสมในสภาพสังคมไทยปัจจุบันก็คือการตีความที่ไม่ทำลายสถาบันครอบครัวกล่าวคือการใช้ลักษณะการเข้าเมืองของบุคคลหลักของครอบครัวเท่านั้นเป็นปัจจัยในการกำหนดสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนของบุตรเมื่อการยอมรับให้"บิดาที่ชอบด้วยกฎหมาย"เป็นบุคคลหลักของครอบครัวเป็นข้อพิจารณาที่บกพร่องและนำมาซึ่งการหลีกเลี่ยงกฎหมายเราก็อาจเปลี่ยนมายอมรับให้"บิดา"เป็นบุคคลหลักของครอบครัวในกรณีที่มีตัวบิดาเราน่าจะใช้ลักษณะการเข้าเมืองของบิดาเป็นตัวกำหนดว่าบุตรควรมีสัญชาติไทยหรือไม่ในกรณีที่บิดาไม่ปรากฏเราจึงควรจะใช้ลักษณะการเข้าเมืองของมารดาเป็นตัวกำหนดว่าบุตรควรมีสัญชาติไทยหรือไม่ดังนั้นการตีความมาตรา7ทวิควรจะใช้ลักษณะการเข้าเมืองของบุพการีเพียงคนเดียวคำว่า"หรือ"ทั้ง2คำจึงมีหน้าที่ไม่เหมือนกันกล่าวคือ"ในขณะที่เกิดมีบิดาตามกฎหมายหรือบิดาซึ่งมิได้มีการสมรสกับมารดาหรือมารดาของผู้นั้น"ในกรณีที่มีบิดาลักษณะเข้าเมืองที่ใช้อาจจะเป็นลักษณะเข้าเมืองของ"บิดาตามกฎหมายหรือบิดาซึ่งมิได้มีการสมรสกับมารดา"ก็ได้แต่ในกรณีที่ไม่มีบิดาลักษณะเข้าเมืองที่จะต้องใช้ก็คือลักษณะเข้าเมืองของมารดาดังนั้นลักษณะเข้าเมืองที่ใช้ในมาตรา7ทวิจึงอาจจะเป็นลักษณะเข้าเมืองของ"บิดาหรือมารดา"ก็ได้คำว่า"หรือ"คำแรกเป็นเพียงตัวเชื่อมระหว่าง"บิดาตามกฎหมายหรือบิดาซึ่งมิได้มีการสมรสกับมารดา"คำว่า"หรือ"คำที่สองเป็นเพียงตัวเชื่อมระหว่าง"บิดาหรือมารดา"โดยวิธีการตีความเช่นนี้บุคคลดังต่อไปนี้จะไม่ตกอยู่ภายใต้มาตรา7ทวิกล่าวคือ 1.บุตรของบิดาและมารดาต่างด้าวซึ่งทั้งคู่เข้าเมืองในลักษณะถาวร 2.บุตรของบิดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะถาวรและมารดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวร 3.บุตรของมารดาต่างด้าวที่เข้าเมืองในลักษณะถาวรโดยไม่ปรากฏตัวบิดาดังนั้นบุคคลดังต่อไปนี้ย่อมตกอยู่ภายใต้มาตรา7ทวิกล่าวคือ 1.บุตรของบิดาและมารดาต่างด้าวซึ่งทั้งคู่เข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวร 2.บุตรของบิดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะถาวรและมารดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะถาวร 3.บุตรของมารดาต่างด้าวที่เข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวรโดยไม่ปรากฏตัวบิดาดังนั้นบุคคลดังต่อไปนี้ย่อมตกอยู่ภายใต้มาตรา7ทวิกล่าวคือ 1.บุตรของบิดาและมารดาต่างด้าวซึ่งทั้งคู่เข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวร 2.บุตรของบิดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวรและมารดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะถาวร 3.บุตรของมารดาต่างด้าวที่เข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวรโดยไม่ปรากฏตัวบิดา ในความเห็นที่แตกต่างกันในการตีความมาตรา7ทวิดังกล่าวความเห็นที่ศาลฎีกาเลือกใช้ในการตัดสินคดีจะกลายเป็นความเห็นที่มีผลในการกำหนดสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนของบุคคลภายใต้มาตรา7(2)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535ความเห็นของศาลฎีกาในเรื่องมาตรา7ทวิจึงเป็นที่รอคอยอย่างยิ่งสำหรับวงการนิติศาสตร์ปัจจุบัน ในปัจจุบันมีคำตอบบางส่วนจากศาลฎีกาแล้วกล่าวคือในคำพิพากษาศาลฎีกาที่7376/2537และคำพิพากษาศาลฎีกาที่2221/2538 ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่7376/2537ศาลฎีกาชี้ว่าบุตรของนาง จุดและนาย เลียนซึ่งเป็นคนต่างด้าวที่เกิดในประเทศไทยไม่ตกอยู่ภายใต้มาตรา7ทวิแต่เหตุผลที่ศาลให้ในคำพิพากษาฉบับนี้ก็คือ"ความเป็นคนเข้าเมืองโดยผิดกฎหมายโดยข้อสันนิษฐานของมาตรา7ทวิวรรคที่3"ของนาง จุดและนาย เลียนเกิดในวันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535มิใช่ในวันที่บุตรเกิดศาลฎีกาเห็นว่าบุตรมีสัญชาติไทยเพราะในขณะที่บุตรเกิดนาย เลียนและนาง จุดมีสถานะเป็นคนต่างด้าวที่เกิดในประเทศไทยมิใช่คนเข้าเมืองโดยผิดกฎหมายหรือคนต่างด้าวที่เข้าเมืองแบบไม่ถาวรดังนั้นในคำพิพากษาศาลฎีกาที่7376/2537ศาลฎีกาจึงยังไม่มีโอกาสที่จะแสดงการคำพิพากษา: โจทก์ ฟ้อง ขอให้ พิพากษา ว่า โจทก์ ทั้ง สิบ สอง เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทยและ ให้ ถอน ชื่อ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง ออกจาก ทะเบียนบ้าน ญวน อพยพ ห้าม จำเลยกระทำการ ใด ๆ รบกวน หรือ โต้แย้ง สิทธิ เกี่ยวกับ สัญชาติ ของ โจทก์ทั้ง สิบ สองจำเลย ให้การ ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษา ว่า โจทก์ ทั้ง สิบ สอง เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทยให้ ถอน ชื่อ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง ออกจาก ทะเบียนบ้าน ญวน อพยพ ครอบครัว ที่137 ของ สำนักงาน 114 จังหวัด สกลนครจำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 1 พิพากษายืนจำเลย ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "ข้อเท็จจริง ที่ ทั้ง สอง ฝ่าย ไม่ โต้เถียง กันคง รับฟัง ยุติ ได้ ตาม ที่ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย มา ว่า โจทก์ ทั้ง สิบ สอง เป็นบุตร นาย ยุง ฮวางวัน กับ นาง เวียง ห่อตัน ซึ่ง อยู่กิน เป็น สามี ภริยา กัน โดย มิได้ จดทะเบียนสมรส นาย ยุง เป็น คนญวน อพยพ ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดยมิชอบ ด้วย กฎหมาย นาง เวียง เกิด ที่ จังหวัด สกลนคร และ มี ใบ สำคัญ ประจำตัว คนต่างด้าว โจทก์ ทั้งสิบ สอง เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย จำเลย ดำรง ตำแหน่ง ปลัดจังหวัดสกลนคร และ ได้รับ การ แต่งตั้ง เป็น นายทะเบียน สำนักงาน 114 จังหวัดสกลนคร ตาม สำเนา คำสั่ง กองอำนวยการ รักษา ความ มั่นคง ภายในที่ 31/2531 เอกสาร หมาย จ. 4 โจทก์ ทั้ง สิบ สอง ถูก จด แจ้ง ชื่อ ลง ในทะเบียนบ้าน ญวน อพยพ ว่า เป็น ผู้ มี สัญชาติ ญวน ตาม สำเนา ทะเบียนบ้านญวน อพยพ ครอบครัว ที่ 137 และ สำเนา ทะเบียนบ้าน เอกสาร หมาย จ. 5 และ จ. 6คดี มี ปัญหา วินิจฉัย ใน ชั้น นี้ ตาม ฎีกา จำเลย ว่า โจทก์ ที่ 1 ถึง ที่ 8ถูก ถอน สัญชาติ ไทย และ โจทก์ ที่ 9 ถึง ที่ 12 ถูก จำกัด มิให้ ได้รับสัญชาติ ไทย หรือไม่ และ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง มีอำนาจ ฟ้อง จำเลย หรือไม่ซึ่ง จำเลย ฎีกา ว่า โจทก์ ทั้ง สิบ สอง เป็น ผู้ ไม่มี สัญชาติ ไทย โดย นาย ยุง บิดา โจทก์ ทั้ง สอง เป็น คนญวน อพยพ ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดย ไม่ชอบด้วยกฎหมาย คำ ว่า "บิดา " ตาม ประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 337 มิได้ หมายถึง บิดา โดยชอบ ด้วย กฎหมาย เท่านั้นแต่ รวม ถึง บิดา ตาม ความ เป็น จริง ด้วย โจทก์ ที่ 1 ถึง ที่ 8 เกิด ก่อนประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 ใช้ บังคับ โจทก์ ที่ 9 ถึง ที่ 12เกิด เมื่อ ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 ใช้ บังคับ แล้วโจทก์ ที่ 1 ถึง ที่ 8 จึง ถูก ถอน สัญชาติ ไทย ตาม ประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 337 ข้อ 1 ส่วน โจทก์ ที่ 9 ถึง ที่ 12 ก็ เป็น ผู้ ถูก จำกัด มิให้ได้รับ สัญชาติ ไทย ตาม ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 ข้อ 2และ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง ไม่มี อำนาจฟ้อง จำเลย ซึ่ง เป็น นายทะเบียน ให้ถอน ชื่อ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง ออกจาก ทะเบียนบ้าน ญวน อพยพปัญหา ว่า โจทก์ ที่ 1 ถึง ที่ 8 ถูก ถอน สัญชาติ ไทย และ โจทก์ที่ 9 ถึง ที่ 12 ถูก จำกัด มิให้ รับ สัญชาติ ไทย หรือไม่ ปรากฏว่า ก่อน ที่จำเลย จะ ยื่นฎีกา ได้ มี พระราชบัญญัติ สัญชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535มาตรา 3 บัญญัติ ให้ยก เลิก ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337ลงวันที่ 13 ธันวาคม 2515 มาตรา 4 และ 5 บัญญัติ ให้ยก เลิก ความในมาตรา 7 แห่ง พระราชบัญญัติ สัญชาติ พ.ศ. 2508 โดย ให้ ใช้ ความ ใหม่ แทนและ เพิ่ม มาตรา 7 ทวิ แห่ง พระราชบัญญัติ สัญชาติ พ.ศ. 2508ดัง มี ข้อความ ต่อไป นี้"มาตรา 7 บุคคล ดัง ต่อไป นี้ ย่อม ได้ สัญชาติ ไทย โดย การ เกิด(1) ผู้ เกิด โดย บิดา หรือ มารดา เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทย ไม่ว่า จะ เกิดใน หรือ นอก ราชอาณาจักรไทย(2) ผู้ เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย ยกเว้น บุคคล ตาม มาตรา 7 ทวิวรรคหนึ่งมาตรา 7 ทวิ ผู้ เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย โดย บิดา และ มารดา เป็นคนต่างด้าว ย่อม ไม่ได้ รับ สัญชาติ ไทย ถ้า ใน ขณะที่ เกิด บิดา ตาม กฎหมายหรือ บิดา ซึ่ง มิได้ มี การ สมรส กับ มารดา หรือ มารดา ของ ผู้ นั้น เป็น(1) ผู้ที่ได้รับ การ ผ่อนผัน ให้ พัก อาศัย อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทยเป็น กรณี พิเศษ เฉพาะ ราย(2) ผู้ที่ได้รับ อนุญาต ให้ เข้า อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย เพียงชั่วคราว หรือ(3) ผู้ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดย ไม่ได้ รับ อนุญาต ตามกฎหมาย ว่าด้วย คนเข้าเมืองใน กรณี ที่ เห็นสมควร รัฐมนตรี จะ พิจารณา และ สั่ง เฉพาะ ราย ให้บุคคล ตาม วรรคหนึ่ง ได้ สัญชาติ ไทย ก็ ได้ ตาม หลักเกณฑ์ ที่ คณะรัฐมนตรีกำหนดให้ ถือว่า ผู้ เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย ซึ่ง ไม่ได้ สัญชาติ ไทย ตามวรรคหนึ่ง เป็น ผู้ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดย ไม่ได้ รับ อนุญาตตาม กฎหมาย ว่าด้วย คนเข้าเมือง เว้นแต่ จะ มี การ สั่ง เป็น อย่างอื่นตาม กฎหมาย ว่าด้วย การ นั้น "เมื่อ ข้อเท็จจริง ฟังได้ ว่า โจทก์ ทั้ง สิบ สอง เป็น บุตร นาย ยุง ฮวางวัน กับ นาง เวียง ห่อตัน ซึ่ง อยู่กิน เป็น สามี ภริยา โดย มิได้ จดทะเบียนสมรส นาย ยุง เป็น คนญวน อพยพ ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดยมิชอบ ด้วย กฎหมาย นาง เวียง เกิด ที่ จังหวัด สกลนคร และ มี ใบ สำคัญ ประจำตัว คนต่างด้าว แม้ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง จะ เป็น ผู้ เกิด ในราชอาณาจักรไทย แต่ บิดา และ มารดา ก็ เป็น คนต่างด้าว ทั้ง ใน ขณะเกิด นาย ยุง บิดา ซึ่ง มิได้ มี การ สมรส กับ นาง เวียง มารดา เป็น ผู้ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดย ไม่ได้ รับ อนุญาต ตาม กฎหมายว่าด้วย คนเข้าเมือง ดังนี้ แม้ โจทก์ ที่ 1 ถึง ที่ 8 และ โจทก์ ที่ 9ถึง ที่ 12 จะ มิได้ ถูก ถอน สัญชาติ ไทย และ มิได้ ถูก จำกัด มิให้ ได้รับสัญชาติ ไทย ตาม ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 แต่ โจทก์ ทั้ง สิบ สองก็ เป็น ผู้ ไม่ได้ รับ สัญชาติ ไทย ตาม มาตรา 7 ทวิ วรรคหนึ่ง (3)แห่ง พระราชบัญญัติ สัญชาติ พ.ศ. 2508 ซึ่ง แก้ไข เพิ่มเติม โดยพระราชบัญญัติ สัญชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 มาตรา 5 และพระราชบัญญัติ สัญชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 มาตรา 11 บัญญัติ ว่าบทบัญญัติ มาตรา 7 ทวิ แห่ง พระราชบัญญัติ สัญชาติ พ.ศ. 2508ซึ่ง แก้ไข เพิ่มเติม โดย พระราชบัญญัติ นี้ ให้ มีผล ใช้ บังคับ กับ ผู้ เกิดก่อน วันที่ พระราชบัญญัติ นี้ ใช้ บังคับ ด้วย เมื่อ วินิจฉัย ดังนี้ แล้วกรณี จึง ไม่จำต้อง วินิจฉัย ข้อ ฎีกา อื่น ของ จำเลย ต่อไป "พิพากษากลับ ให้ยก ฟ้องโจทก์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2221/2538นาย ถ่าย ฮวางวัน กับพวกโจทก์นาย นิรันดร์ ยิ่งอรุณธรรม ปลัดจังหวัด สกลนคร ใน ฐานะจำเลยนายทะเบียน สำนักงาน 114 จังหวัด สกลนครจำเลย พ.ร.บ.สัญชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2496 ม. 7 ทวิ วรรคหนึ่ง (3) ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 แม้โจทก์ทั้งสิบสองจะเกิดในราชอาณาจักรไทยแต่ก็เป็นบุตรนายย. ซึ่งเป็นคนญวนอพยพเข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรไทยโดยมิชอบแล้วได้อยู่กินเป็นสามีภริยาโดยมิได้จดทะเบียนสมรสกับนาง ว.ซึ่งเกิดที่จังหวัดสกลนครและมีใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวแม้โจทก์ที่1ถึงที่8และโจทก์ที่9ถึงที่12จะมิได้ถูกถอนสัญชาติไทยและมิได้ถูกจำกัดมิให้ได้รับสัญชาติไทยตามประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่337แต่โจทก์ทั้งสิบสองก็เป็นผู้ไม่ได้รับสัญชาติไทยตามมาตรา7ทวิวรรคหนึ่ง(3)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535มาตรา5เพราะพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535มาตรา11บัญญัติให้การแก้ไขเพิ่มเติมดังกล่าวมีผลใช้บังคับกับผู้เกิดก่อนวันที่พระราชบัญญัติฉบับนี้ใช้บังคับด้วยโจทก์ ฟ้อง ขอให้ พิพากษา ว่า โจทก์ ทั้ง สิบ สอง เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทยและ ให้ ถอน ชื่อ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง ออกจาก ทะเบียนบ้าน ญวน อพยพ ห้าม จำเลยกระทำการ ใด ๆ รบกวน หรือ โต้แย้ง สิทธิ เกี่ยวกับ สัญชาติ ของ โจทก์ทั้ง สิบ สองจำเลย ให้การ ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษา ว่า โจทก์ ทั้ง สิบ สอง เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทยให้ ถอน ชื่อ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง ออกจาก ทะเบียนบ้าน ญวน อพยพ ครอบครัว ที่137 ของ สำนักงาน 114 จังหวัด สกลนครจำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 1 พิพากษายืนจำเลย ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "ข้อเท็จจริง ที่ ทั้ง สอง ฝ่าย ไม่ โต้เถียง กันคง รับฟัง ยุติ ได้ ตาม ที่ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย มา ว่า โจทก์ ทั้ง สิบ สอง เป็นบุตร นาย ยุง ฮวางวัน กับ นาง เวียง ห่อตัน ซึ่ง อยู่กิน เป็น สามี ภริยา กัน โดย มิได้ จดทะเบียนสมรส นาย ยุง เป็น คนญวน อพยพ ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดยมิชอบ ด้วย กฎหมาย นาง เวียง เกิด ที่ จังหวัด สกลนคร และ มี ใบ สำคัญ ประจำตัว คนต่างด้าว โจทก์ ทั้งสิบ สอง เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย จำเลย ดำรง ตำแหน่ง ปลัดจังหวัดสกลนคร และ ได้รับ การ แต่งตั้ง เป็น นายทะเบียน สำนักงาน 114 จังหวัดสกลนคร ตาม สำเนา คำสั่ง กองอำนวยการ รักษา ความ มั่นคง ภายในที่ 31/2531 เอกสาร หมาย จ. 4 โจทก์ ทั้ง สิบ สอง ถูก จด แจ้ง ชื่อ ลง ในทะเบียนบ้าน ญวน อพยพ ว่า เป็น ผู้ มี สัญชาติ ญวน ตาม สำเนา ทะเบียนบ้านญวน อพยพ ครอบครัว ที่ 137 และ สำเนา ทะเบียนบ้าน เอกสาร หมาย จ. 5 และ จ. 6คดี มี ปัญหา วินิจฉัย ใน ชั้น นี้ ตาม ฎีกา จำเลย ว่า โจทก์ ที่ 1 ถึง ที่ 8ถูก ถอน สัญชาติ ไทย และ โจทก์ ที่ 9 ถึง ที่ 12 ถูก จำกัด มิให้ ได้รับสัญชาติ ไทย หรือไม่ และ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง มีอำนาจ ฟ้อง จำเลย หรือไม่ซึ่ง จำเลย ฎีกา ว่า โจทก์ ทั้ง สิบ สอง เป็น ผู้ ไม่มี สัญชาติ ไทย โดย นาย ยุง บิดา โจทก์ ทั้ง สอง เป็น คนญวน อพยพ ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดย ไม่ชอบด้วยกฎหมาย คำ ว่า "บิดา " ตาม ประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 337 มิได้ หมายถึง บิดา โดยชอบ ด้วย กฎหมาย เท่านั้นแต่ รวม ถึง บิดา ตาม ความ เป็น จริง ด้วย โจทก์ ที่ 1 ถึง ที่ 8 เกิด ก่อนประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 ใช้ บังคับ โจทก์ ที่ 9 ถึง ที่ 12เกิด เมื่อ ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 ใช้ บังคับ แล้วโจทก์ ที่ 1 ถึง ที่ 8 จึง ถูก ถอน สัญชาติ ไทย ตาม ประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 337 ข้อ 1 ส่วน โจทก์ ที่ 9 ถึง ที่ 12 ก็ เป็น ผู้ ถูก จำกัด มิให้ได้รับ สัญชาติ ไทย ตาม ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 ข้อ 2และ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง ไม่มี อำนาจฟ้อง จำเลย ซึ่ง เป็น นายทะเบียน ให้ถอน ชื่อ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง ออกจาก ทะเบียนบ้าน ญวน อพยพปัญหา ว่า โจทก์ ที่ 1 ถึง ที่ 8 ถูก ถอน สัญชาติ ไทย และ โจทก์ที่ 9 ถึง ที่ 12 ถูก จำกัด มิให้ รับ สัญชาติ ไทย หรือไม่ ปรากฏว่า ก่อน ที่จำเลย จะ ยื่นฎีกา ได้ มี พระราชบัญญัติ สัญชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535มาตรา 3 บัญญัติ ให้ยก เลิก ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337ลงวันที่ 13 ธันวาคม 2515 มาตรา 4 และ 5 บัญญัติ ให้ยก เลิก ความในมาตรา 7 แห่ง พระราชบัญญัติ สัญชาติ พ.ศ. 2508 โดย ให้ ใช้ ความ ใหม่ แทนและ เพิ่ม มาตรา 7 ทวิ แห่ง พระราชบัญญัติ สัญชาติ พ.ศ. 2508ดัง มี ข้อความ ต่อไป นี้"มาตรา 7 บุคคล ดัง ต่อไป นี้ ย่อม ได้ สัญชาติ ไทย โดย การ เกิด(1) ผู้ เกิด โดย บิดา หรือ มารดา เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทย ไม่ว่า จะ เกิดใน หรือ นอก ราชอาณาจักรไทย(2) ผู้ เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย ยกเว้น บุคคล ตาม มาตรา 7 ทวิวรรคหนึ่งมาตรา 7 ทวิ ผู้ เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย โดย บิดา และ มารดา เป็นคนต่างด้าว ย่อม ไม่ได้ รับ สัญชาติ ไทย ถ้า ใน ขณะที่ เกิด บิดา ตาม กฎหมายหรือ บิดา ซึ่ง มิได้ มี การ สมรส กับ มารดา หรือ มารดา ของ ผู้ นั้น เป็น(1) ผู้ที่ได้รับ การ ผ่อนผัน ให้ พัก อาศัย อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทยเป็น กรณี พิเศษ เฉพาะ ราย(2) ผู้ที่ได้รับ อนุญาต ให้ เข้า อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย เพียงชั่วคราว หรือ(3) ผู้ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดย ไม่ได้ รับ อนุญาต ตามกฎหมาย ว่าด้วย คนเข้าเมืองใน กรณี ที่ เห็นสมควร รัฐมนตรี จะ พิจารณา และ สั่ง เฉพาะ ราย ให้บุคคล ตาม วรรคหนึ่ง ได้ สัญชาติ ไทย ก็ ได้ ตาม หลักเกณฑ์ ที่ คณะรัฐมนตรีกำหนดให้ ถือว่า ผู้ เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย ซึ่ง ไม่ได้ สัญชาติ ไทย ตามวรรคหนึ่ง เป็น ผู้ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดย ไม่ได้ รับ อนุญาตตาม กฎหมาย ว่าด้วย คนเข้าเมือง เว้นแต่ จะ มี การ สั่ง เป็น อย่างอื่นตาม กฎหมาย ว่าด้วย การ นั้น "เมื่อ ข้อเท็จจริง ฟังได้ ว่า โจทก์ ทั้ง สิบ สอง เป็น บุตร นาย ยุง ฮวางวัน กับ นาง เวียง ห่อตัน ซึ่ง อยู่กิน เป็น สามี ภริยา โดย มิได้ จดทะเบียนสมรส นาย ยุง เป็น คนญวน อพยพ ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดยมิชอบ ด้วย กฎหมาย นาง เวียง เกิด ที่ จังหวัด สกลนคร และ มี ใบ สำคัญ ประจำตัว คนต่างด้าว แม้ โจทก์ ทั้ง สิบ สอง จะ เป็น ผู้ เกิด ในราชอาณาจักรไทย แต่ บิดา และ มารดา ก็ เป็น คนต่างด้าว ทั้ง ใน ขณะเกิด นาย ยุง บิดา ซึ่ง มิได้ มี การ สมรส กับ นาง เวียง มารดา เป็น ผู้ที่ เข้า มา อยู่ ใน ราชอาณาจักรไทย โดย ไม่ได้ รับ อนุญาต ตาม กฎหมายว่าด้วย คนเข้าเมือง ดังนี้ แม้ โจทก์ ที่ 1 ถึง ที่ 8 และ โจทก์ ที่ 9ถึง ที่ 12 จะ มิได้ ถูก ถอน สัญชาติ ไทย และ มิได้ ถูก จำกัด มิให้ ได้รับสัญชาติ ไทย ตาม ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 แต่ โจทก์ ทั้ง สิบ สองก็ เป็น ผู้ ไม่ได้ รับ สัญชาติ ไทย ตาม มาตรา 7 ทวิ วรรคหนึ่ง (3)แห่ง พระราชบัญญัติ สัญชาติ พ.ศ. 2508 ซึ่ง แก้ไข เพิ่มเติม โดยพระราชบัญญัติ สัญชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 มาตรา 5 และพระราชบัญญัติ สัญชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 มาตรา 11 บัญญัติ ว่าบทบัญญัติ มาตรา 7 ทวิ แห่ง พระราชบัญญัติ สัญชาติ พ.ศ. 2508ซึ่ง แก้ไข เพิ่มเติม โดย พระราชบัญญัติ นี้ ให้ มีผล ใช้ บังคับ กับ ผู้ เกิดก่อน วันที่ พระราชบัญญัติ นี้ ใช้ บังคับ ด้วย เมื่อ วินิจฉัย ดังนี้ แล้วกรณี จึง ไม่จำต้อง วินิจฉัย ข้อ ฎีกา อื่น ของ จำเลย ต่อไป "พิพากษากลับ ให้ยก ฟ้องโจทก์(สมพงษ์ สนธิเณร-สมภพ โชติกวณิชย์-ไพโรจน์ คำอ่อน)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุในที่สุดศาลฎีกาก็ได้มีโอกาสชี้ขาดข้อพิพาทที่เกี่ยวกับมาตรา8ทวิแห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา5แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535ถ้อยคำที่ใช้ในการเขียนบทบัญญัตินี้มีทั้งที่ชี้ชัดอย่างที่ตีความเป็นอย่างอื่นไปไม่ได้และอย่างที่อาจตีความเป็นอย่างใดก็ได้ในส่วนที่เครือคลุมกระทรวงมหาดไทยได้ตีความออกมาแล้วและการตีความดังกล่าวก็ส่งผลให้บุคคลเสียสัญชาติไทยจำนวนไม่น้อยและเมื่อเอกชนใดถูกองค์กรฝ่ายปกครองโต้แย้งสิทธิเอกชนนั้นก็ย่อมมุ่งมาสู่ศาลเพื่อร้องขอความยุติธรรมในเรื่องของสัญชาติเป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่าความยุติธรรมในเรื่องสัญชาติย่อมอยู่ที่จุดสมดุลย์ระหว่างความมั่นคงของรัฐและสิทธิมนุษยชนในประวัติศาสตร์ของกฎหมายว่าด้วยสัญชาติไทยที่ผ่านมาศาลไทยพยายามที่จะรักษาจุดสมดุลย์นี้ตลอดมาในครั้งนี้เมื่อมีการประกาศใช้พระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535และเมื่อกฎหมายนี้ส่งผลกระทบทำให้เอกชนไทยจำนวนหนึ่งเสียสัญชาติไทยจึงเป็นหน้าที่ของศาลไทยอีกครั้งที่จะทำหน้าที่สร้างความสมดุลย์ระหว่างความมั่นคงของรัฐและสิทธิมนุษยชนจนถึงปัจจุบันคำพิพากษาของศาลฎีกาหลายฉบับได้พยายามให้ความยุติธรรมในส่วนที่เกี่ยวพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535คำพิพากษาศาลฎีกาที่2221/2538ก็เป็นคำตอบหนึ่งที่ศาลให้แก่เอกชนที่มาร้องขอความยุติธรรมจึงควรมาตั้งข้อสังเกตว่าคำพิพากษาของศาลฎีกานี้สนองตอบต่อความต้องการของฝ่ายปกครองหรือของเอกชนและการชี้ขาดของศาลนั้นอยู่ที่จุดสมดุลย์ระหว่างความมั่นคงของรัฐและสิทธิมนุษยชนหรือไม่ ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่2221/2538ศาลฎีกาได้มีโอกาสตีความมาตรา7ทวิวรรคที่1แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา5แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535คำพิพากษาฉบับนี้จึงอาจถือเป็นตัวอย่างของคำพิพากษาเกี่ยวกับสัญชาติไทยของบุตรที่เกิดในประเทศไทยของชายต่างด้าวที่เข้าเมืองแบบไม่ถาวรและหญิงต่างด้าวที่เข้าเมืองแบบถาวร ขอให้ตระหนักว่าบุตรที่เกิดในประเทศไทยของชายต่างด้าวที่เข้าเมืองแบบไม่ถาวรและหญิงต่างด้าวที่เข้าเมืองแบบถาวรย่อมมีสัญชาติไทยโดยการเกิดทั้งนี้เพราะว่าแม้ว่ากระทรวงมหาดไทยจะประกาศการตีความคำว่า"บิดา"ในประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่337ว่าหมายความถึง"ทั้งบิดาโดยชอบด้วยกฎหมายและบิดาตามความเป็นจริง"แต่แนวคำพิพากษาของศาลฎีกาในอดีตมิได้ยอมรับการตีความในลักษณะดังกล่าวคำพิพากษาศาลฎีกาที่468/2524ได้ชี้ออกมาอย่างชัดเจนว่า"คำว่า"บิดาเป็นคนต่างด้าวตามประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่337จึงหมายความถึงว่าบิดาที่เป็นคนต่างด้าวจะต้องเป็นบิดาโดยชอบด้วยกฎหมายเท่านั้นมิใช่หมายถึงบิดาโดยมิชอบด้วยกฎหมายด้วย"ทั้งนี้โดยมีเหตุผลว่า"คำว่า"บิดา"ที่ใช้ในพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508มาตรา7,8,14,15,17,21และ24ซึ่งมีความหมายถึงบิดาโดยชอบด้วยกฎหมายมิได้ระบุใช้คำว่า"บิดาโดยชอบด้วยกฎหมาย"ไว้แต่อย่างใดเว้นแต่กรณีใดประสงค์จะเน้นให้แตกต่างจากบิดาที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายจึงจะบัญญัติไว้โดยชัดแจ้ง"จะเห็นว่าเมื่อประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่337ใช้คำว่า"บิดาโดยชอบด้วยกฎหมาย"อย่างชัดแจ้งคำว่า"บิดา"เฉยๆในบางที่ในประกาศนั้นจึงหมายถึงแต่เฉพาะบิดาโดยชอบด้วยกฎหมายเท่านั้น ในประเด็นนี้คำพิพากษาศาลฎีกาที่468/2524ได้รับการยืนยันโดยคำพิพากษาของศาลฎีกาต่อๆมาอย่างเป็นเอกภาพกล่าวคือคำพิพากษาศาลฎีกาที่260/2525,1724/2525,3449/2525,2450/2526,1119/2527,3381/2527,3120/2528,4316/2528,1495/2529,1959/2529,3740/2529,3749/2529,1223/2530,2318-2319/2530,213/2531,1513-1514/2531,2040/2531,2228-2229/2531,2760/2531,1746/2532,2935/2532,989/2533,1204-1205/2533,3633/2533,3860-3861/2533,4730/2533,4744/2533,4892/2533,6184/2533,6434/2534,2873/2535,1450/2536และ7227/2537 ดังนั้นการที่บุคคลจะตกอยู่ภายใต้ประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337จึงจะต้องมีข้อเท็จจริงครบองค์ประกอบ3ประการตามข้อกำหนดของกฎหมายฉบับนี้กล่าวคือ 1.เกิดในประเทศไทย 2.มีบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเป็นต่างด้าวหรือในกรณีที่ไม่มีบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายมารดาเป็นต่างด้าว 3.บิดาที่ชอบด้วยกฎหมายหรือในกรณีที่ไม่มีบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายมารดานั้นเข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวรกล่าวคือเข้าเมืองในลักษณะชั่วคราวพิเศษเฉพาะรายหรือเข้าเมืองมาโดยผิดกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมือง ดังจะเห็นโจทก์ทั้ง12คนตามข้อเท็จจริงในคำพิพากษาศาลฎีกาที่2221/2538นี้เกิดที่สกลนครจากนาง เวียงห่อตัน และนาย ยุง ฮวางวัน ซึ่งอยู่กินกันฉันสามีภริยาโดยมิได้จดทะเบียนสมรส ดังนั้นกรณีของโจทก์ทั้ง12คนตามข้อเท็จจริงในคำพิพากษาศาลฎีกาที่2221/2538จึงเป็นเรื่องของ"บุตรของมารดาต่างด้าวโดยไม่ปรากฏบิดาที่ชอบด้วยกฎหมาย"ปัญหาว่าโจทก์ทั้ง12คนจะตกอยู่ภายใต้ประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337หรือไม่จึงขึ้นอยู่กับว่ามารดาเข้าเมืองในลักษณะถาวรหรือชั่วคราว ตามข้อเท็จจริงที่ฟังได้ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่2221/2538นาง เวียงห่อตัน เป็นคนต่างด้าวเข้าเมืองมาในลักษณะถาวรกล่าวคือได้รับอนุญาตให้อยู่ในประเทศไทยได้ตลอดชีวิตการเข้าเมืองจึงไม่สิ้นสุดลงเว้นแต่จะกระทำความผิดอย่างร้ายแรงอันทำให้ถูกส่งตัวออกนอกประเทศไทยหรือเนรเทศโดยทั่วไปเอกสารที่แสดงลักษณะการเข้าเมืองในลักษณะถาวรก็คือใบถิ่นที่อยู่ตามพระราชบัญญัติคนเข้าเมืองพ.ศ.2522หรือใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวตามพระราชบัญญัติการทะเบียนคนต่างด้าวพ.ศ.2493ดังนั้นเมื่อปรากฏว่ามารดาของโจทก์ทั้งหมดเป็นคนต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะถาวรหรือที่ศาลฎีกาในคำพิพากษาศาลฎีกาที่2221/2538เรียกว่า"มิใช่คนต่างด้าวตามที่ระบุไว้ในประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337"โจทก์ทั้งหมดจึงไม่มีข้อเท็จจริงครบตามองค์ประกอบของข้อเท็จจริงที่ทำให้ตกอยู่ภายใต้ประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337การไม่ตกอยู่ภายใต้กฎหมายนี้ก็คือมีสัญชาติไทยโดยหลักดินแดน ขอให้สังเกตว่าแม้ว่านาย ยุงฮวางวัน ผู้เป็นบิดาของโจทก์จะมีสถานะเป็นคนญวนอพยพที่เข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรไทยโดยไม่ได้รับอนุญาตตามกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมืองกล่าวคือเป็นคนเข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวรเพราะวันหนึ่งเมื่อการผ่อนผันให้พักอาศัยในประเทศไทยสิ้นสุดก็จะต้องออกจากประเทศไทยแต่ข้อเท็จจริงของบิดาดังกล่าวไม่มีผลต่อบุตรเลยเนื่องจากบิดามิใช่บิดาที่ชอบด้วยกฎหมายศาลไทยได้ยืนยันในหลายคำพิพากษาว่าลักษณะการเข้าเมืองไม่ถาวรของบิดาตามข้อเท็จจริงไม่มีผลกระทบต่อบุตรที่เกิดในประเทศไทยจากมารดาไทยอาทิคำพิพากษาศาลฎีกาที่468/2524,260/2525,2450/2526,3381/2527,4316/2528,1495/2529,3740/2529,1223/2530,2318-2319/2530,2228-2229/2531,1746/2532,3633/2533หรือมารดาต่างด้าวที่เข้าเมืองในลักษณะถาวรอาทิคำพิพากษาศาลฎีกาที่3449/2525 โจทก์ที่1ถึงที่8เกิดก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515อันเป็นวันที่ประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337มีผลจึงมีสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิดตามมาตรา7(3)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ฉบับดั้งเดิมและไม่ถูกถอนสัญชาติไทยโดยผลของประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337ส่วนโจทก์ที่9ถึงที่12เกิดหลังวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515อันเป็นวันที่ประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่ 337มีผลจึงมีสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิดตามมาตรา7(3)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ฉบับแก้ไขและเพิ่มเติมโดยประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337 ดังนั้นหากศาลฎีกาตัดสินก่อนวันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535ศาลก็จะต้องมีคำพิพากษายืนยันสัญชาติไทยของโจทก์ทั้ง12คน จะเห็นว่าการที่ศาลฎีกามีการตีความประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337และมีคำพิพากษาในแนวทางดังกล่าวย่อมเป็นการโอนเอียงไปในลักษณะที่ปกป้องสิทธิของปัจเจกชนโดยมิได้ให้น้ำหนักมากนักต่อแนวนโยบายของรัฐในเรื่องความมั่นคงท่าทีของศาลฎีกาทำให้เอกชนที่มีปัญหาในเรื่องสัญชาติอาจหลบหลีกประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337อาทิหากชายไทยต้องการจะสมรสกับหญิงต่างด้าวเข้าเมืองไม่ถาวรก็จะต้องจดทะเบียนสมรสเพื่อให้บุตรได้สัญชาติไทยแต่ถ้าชายต่างด้าวเข้าเมืองไม่ถาวรต้องการจะสมรสกับหญิงไทยก็จะต้องไม่จดทะเบียนสมรสเพื่อให้บุตรได้สัญชาติไทยหรือหากเป็นการสมรสระหว่างคนต่างด้าวถ้าชายต่างด้าวเข้าเมืองถาวรต้องการจะสมรสกับหญิงต่างด้าวเข้าเมืองไม่ถาวรก็จะต้องจดทะเบียนสมรสเพื่อให้บุตรได้สัญชาติไทยหรือถ้าชายต่างด้าวเข้าเมืองไม่ถาวรต้องการจะสมรสกับหญิงต่างด้าวเข้าเมืองถาวรก็จะต้องไม่จดทะเบียนสมรสเพื่อให้บุตรได้สัญชาติไทยหรือถ้าทั้งชายและหญิงเป็นต่างด้าวเข้าเมืองไม่ถาวรทางแก้ปัญหาก็อาจจะเป็นถึงกับการลงชื่อผู้อื่นที่มีสัญชาติไทยเป็นบิดาและมารดาของบุตรแทนในใบสูติบัตรซึ่งการแก้ปัญหาประการหลังนี้ย่อมผิดกฎหมายแน่นอนแต่ก็เป็นที่ทำกันในทางปฏิบัติ แต่อย่างไรก็ตามนักสิทธิมนุษยชนเห็นว่าท่าทีของศาลฎีกาในเรื่องประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337เป็นสิ่งที่ถูกต้องที่สุดหากพิจารณาในแง่มนุษยธรรมในกรณีที่ครอบครัวก่อตั้งอย่างชอบด้วยกฎหมายกล่าวคือมีการจดทะเบียนสมรสระหว่างบิดาและมารดาของบุตรการให้ลักษณะเข้าเมืองของบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเป็นตัวชี้ว่าบุตรมีสัญชาติไทยหรือไม่ก็เป็นสิ่งที่ถูกต้องและชอบธรรมที่สุดเพราะเมื่อบุตรมีบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายบุตรก็ย่อมอยู่ภายใต้อำนาจปกครองสูงสุดของบิดามิใช่มารดาหากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายอยู่ที่ไหนบุตรก็น่าจะอยู่ด้วยกับบิดาดังนั้นหากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเข้าเมืองแบบถาวรบุตรก็ควรมีสัญชาติไทยเพราะบุตรย่อมอยู่ในประเทศไทยในลักษณะถาวรกับบิดาในกรณีนี้แม้มารดาจะเป็นคนต่างด้าวที่เข้าเมืองแบบไม่ถาวรก็ตามมารดาก็ยังคงมีสิทธิอยู่กับครอบครัวได้ตลอดไปกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมืองของประเทศใดก็ตามย่อมผ่อนผันเสมอสำหรับคนต่างด้าวที่มีครอบครัวในประเทศของตนทั้งนี้เนื่องจากการให้มารดาออกไปจากประเทศก็จะเป็นการแยกสลายครอบครัวและทำลายเสถียรภาพของครอบครัวทันทีการกระทำดังกล่าวเป็นการขัดหลักสิทธิมนุษยชนที่นานาประเทศยอมรับอย่างชัดแจ้งที่สุดแต่ถ้าในทางตรงกันข้ามหากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเข้าเมืองแบบไม่ถาวรบุตรก็ไม่ควรมีสัญชาติไทยเพราะบุตรย่อมจะต้องออกไปจากประเทศไทยในวันหนึ่งในกรณีนี้แม้มารดาจะเป็นคนต่างด้าวที่เข้าเมืองแบบถาวรหรือเป็นไทยลักษณะเข้าเมืองถาวรของมารดาหรือความเป็นไทยของมารดาก็ไม่น่ามีผลต่อสัญชาติไทยของบุตรเพราะสายสัมพันธ์ระหว่างบิดาและบุตรย่อมจะเหนียวแน่นกว่าเมื่อสามีออกไปจากประเทศไทยภริยาและบุตรก็น่าจะตามหัวหน้าครอบครัวออกไปด้วยสัญชาติไทยจึงไม่น่าจะเป็นสิ่งที่จำเป็นสำหรับบุตรในสถานการณ์นี้ ถ้าบิดาและมารดาไม่ได้จดทะเบียนสมรสกันในขณะที่บุตรเกิดและถ้ามารดาเป็นคนต่างด้าวที่เข้าเมืองแบบถาวรบุตรก็ควรมีสัญชาติไทยเพราะบุตรย่อมอยู่ในประเทศไทยในลักษณะถาวรกับมารดาในกรณีนี้จะเห็นว่าสายสัมพันธ์ระหว่างมารดาและบุตรเหนียวแน่นมากกว่าเพราะกฎหมายไม่รับรองความสัมพันธ์ระหว่างสามีและภริยาและตลอดจนระหว่างบิดาและบุตรเพราะในกรณีนี้ชายมิใช่สามีโดยชอบด้วยกฎหมายของหญิงและมิใช่บิดาที่ชอบด้วยกฎหมายของบุตรความเป็นครอบครัวเกิดในทางข้อเท็จจริงมิใช่ในทางกฎหมายโดยหลักหน้าที่อุปการะเลี้ยงดูในทางกฎหมายไม่เกิดระหว่างกันดังนั้นลักษณะเข้าเมืองไม่ถาวรของบิดาจึงไม่น่าจะมีผลต่อสัญชาติไทยของบุตรการอยู่ในประเทศไทยของบุตรขึ้นอยู่กับมารดามิใช่บิดาในทางกลับกันถ้ามารดาเป็นคนต่างด้าวที่เข้าเมืองแบบไม่ถาวรบุตรก็ไม่ควรมีสัญชาติไทยเพราะบุตรย่อมออกไปจากประเทศไทยพร้อมกับมารดาความเป็นไทยของบิดาหรือลักษณะเข้าเมืองถาวรของบิดาจึงไม่น่าจะมีผลต่อสัญชาติไทยของบุตรเช่นกันเพราะบิดามิใช่ผู้ใช้อำนาจปกครองบุตร ขอให้สังเกตว่าตลอดมาการตีความประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337ของศาลไทยเป็นไปอย่างสอดคล้องกับหลักการรักษาเสถียรภาพของครอบครัวอันเป็นหลักมนุษยธรรมที่สำคัญที่สุดหลักหนึ่งของโลก อย่างไรก็ตามกระทรวงมหาดไทยก็ยังยืนยันการตีความว่า"บิดา"ในประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337ว่าหมายความถึง"ทั้งบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายและบิดาตามข้อเท็จจริง"มาโดยตลอดจนถึงปีพ.ศ.2535จะเห็นว่าคดีสัญชาติเกี่ยวกับประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337ระหว่างเอกชนผู้เสียสัญชาติไทยและกระทรวงมหาดไทยมีมาสู่ศาลจนถึงวันที่ประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337ถูกยกเลิกขอให้สังเกตว่าถ้ามีศาลปกครองข้อพิพาทที่ยืดเยื้ออย่างนี้คงจบไปตั้งแต่ปีพ.ศ.2524กล่าวคือตั้งแต่วันที่คำพิพากษาของศาลฎีกาฉบับแรกเกี่ยวกับประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337มีผล ในแง่ของนักวิชาการการตีความประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337ในทั้ง2แนวทางมีข้อบกพร่องเป็นที่ชัดเจนว่าการตีความของกระทรวงมหาดไทยนั้นเป็นการขัดต่อหลักการรักษาเสถียรภาพของครอบครัวซึ่งขัดต่อหลักมนุษยธรรมแน่นอน นอกจากนั้นหากเราพิจารณาแนวปฏิบัติของนานารัฐเราจะพบว่ากฎหมายระหว่างประเทศยอมรับผลในทางระหว่างประเทศของสัญชาติที่รัฐกำหนดให้เอกชนที่มีความสัมพันธ์ที่แท้จริงกับตนข้อเท็จจริงที่กำหนดความสัมพันธ์ที่แท้จริงระหว่างรัฐและเอกชนมีหลายข้อเท็จจริงอาทิการสืบสายโลหิตการเกิดในดินแดนของรัฐการสมรสกับผู้มีสัญชาติของรัฐการอาศัยอยู่ในรัฐนั้นในช่วงระยะเวลาหนึ่งที่นานพอสมควรดังนั้นการที่ประเทศไทยจะกำหนดไม่ให้สัญชาติไทยแก่บุคคลที่เกิดในประเทศไทยหากบุพการีหลักมิได้มีสิทธิอยู่ในประเทศไทยอย่างถาวรเราก็จะต้องตระหนักว่าเราได้ละทิ้งบุคคลที่มีความสัมพันธ์ที่แท้จริงกับประเทศไทยกฎหมายระหว่างประเทศยอมรับอำนาจอธิปไตยของรัฐเหนือดินแดนและบุคคลการที่ประเทศไทยจะมีกฎหมายกำหนดสัญชาติไทยที่เคร่งครัดย่อมไม่ขัดต่อกฎหมายระหว่างประเทศแต่อย่างใดแต่เป็นที่น่าพิจารณาว่าการกำหนดกฎหมายในลักษณะเช่นนี้จะเป็นสิ่งที่ควรปฏิบัติหรือไม่หากเอกชนนั้นมีความสัมพันธ์ที่แท้จริงกับประเทศไทยและโดยปกติธรรมดาเขาควรจะมีสัญชาติของรัฐที่มีความสัมพันธ์ที่แท้จริงกับเขาแต่ภายใต้กฎหมายบัญญัติเขากลับไม่มีปรากฏเช่นนี้ย่อมชี้หรือไม่ว่ากฎหมายไม่สอดคล้องกับความเป็นจริงในสังคม แต่อย่างไรก็ตามการตีความของศาลฎีกาเกี่ยวกับประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337ก็มีข้อบกพร่องหากเราพิจารณาพฤติกรรมของเอกชนที่พยายามจะหลีกเลี่ยงกฎหมายความบกพร่องที่เกิดขึ้นมิใช่ความพยายามของศาลที่จะรักษาหลักเสถียรภาพของครอบครัวแต่อยู่ที่การกำหนดให้ลักษณะการเข้าเมืองของบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเป็นปัจจัยหลักในกลไกของประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337 ข้อเท็จจริงที่ต้องยอมรับในปัจจุบันนี้ก็คือสังคมมนุษย์มิได้ให้ความสำคัญต่อการจดทะเบียนสมรสเท่าที่ควรการอยู่กินกันฉันสามีภริยาโดยไม่มีการจดทะเบียนสมรสเพิ่มมากขึ้นทั้งในโลกตะวันตกและโลกตะวันออกแต่ชายก็ยังเป็นบุคคลหลักในครอบครัวในครอบครัวที่มีบิดาบิดาก็จะเป็นหัวหน้าครอบครัวความเป็นบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายไม่มีผลในความเป็นจริงทั้งบิดาตามข้อกฎหมายและบิดาตามข้อเท็จจริงต่างก็เป็นผู้กำหนดว่าครอบครัวจะอยู่ในประเทศไทยอย่างถาวรหรือไม่หากเขาต้องการอยู่อย่างถาวรในประเทศไทยเขาก็ควรจะพยายามขวนขวายที่จะได้รับอนุญาตให้มีถิ่นที่อยู่ตามกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมืองในกรณีที่เขาได้รับสิทธิเข้าเมืองไทยอย่างถาวรครอบครัวก็จะก่อตั้งในประเทศไทยอย่างถาวรในกรณีที่เขาไม่ได้รับแม้เขาจะต้องการก่อตั้งครอบครัวในประเทศไทยเขาก็ทำไม่ได้เพราะเมื่อสิทธิอยู่ในประเทศไทยสิ้นสุดเขาก็จะต้องออกจากประเทศไทยเขาจะต้องไปก่อตั้งครอบครัวในประเทศอื่นดังนั้นจะเห็นได้อย่างชัดเจนว่าบุตรของบิดาในกรณีแรกควรจะได้สัญชาติไทยเพราะการอยู่ในประเทศไทยอย่างถาวรจะทำให้เขาและครอบครัวถูกผสมผสานในสังคมไทยในที่สุดการที่บุตรไม่ได้สัญชาติไทยจะเป็นผลร้ายเพราะเมื่อเขากลายเป็นส่วนหนึ่งของสังคมไทยโดยที่ยังเป็นต่างด้าวเขาก็จะรู้สึกแปลกแยกจากสังคมที่แวดล้อมตัวเขาความเป็นต่างด้าวจะทำให้เขาใช้สิทธิได้ไม่สมบูรณ์ในสังคมไทยทั้งที่ความรู้สึกนึกคิดของเขาเป็นไทยแล้วและปัญหาที่เขาได้รับจะทำให้เขามีทัศนคติที่ไม่ดีต่อสังคมไทยอาจจะแค่ไม่ทำตัวให้เป็นประโยชน์ต่อสังคมหรือเกินเลยไปจนถึงขั้นต่อต้านสังคมในลักษณะเดียวกันในครอบครัวที่บิดาไม่มีตัวตนภาระการนำครอบครัวก็จะเป็นของมารดาดังนั้นลักษณะการเข้าเมืองของมารดาจะเป็นตัวกำหนดว่าบุตรควรมีสัญชาติไทยหรือไม่ถ้ามารดาเข้าเมืองแบบถาวรบุตรก็ควรมีสัญชาติไทยแต่ถ้ามารดาเข้าเมืองแบบไม่ถาวรบุตรก็ไม่ควรมีสัญชาติไทยการกำหนดให้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนตามแนวความคิดอย่างนี้จะสามารถรักษาหลักเสถียรภาพของครอบครัวไว้ได้อย่างแน่นอนทั้งในแง่ความมั่นคงแห่งรัฐบุตรของคนต่างด้าวที่จะได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนจึงมีจำนวนที่ไม่มากเกินไปนักที่ฝ่ายปกครองจะควบคุมได้ ยังมีการติงจากนักสังคมวิทยาอีกว่าในปัจจุบันพฤติกรรมของมนุษย์เริ่มจะเปลี่ยนแปลงไม่จำเป็นเสมอไปที่ชายจะทำหน้าที่เป็นผู้กำหนดที่ตั้งของครอบครัวหญิงอาจจะเป็นผู้กำหนดที่ตั้งของครอบครัวก็ได้หากมีปัจจัยอื่นมาแทรกซ้อนเดิมเราอาจจะเชื่อว่าหญิงจะเป็นผู้ที่ไปอาศัยอยู่ในครอบครัวของชายเดิมแม้ในกฎหมายสัญชาติจึงมักกำหนดให้หญิงเสียสัญชาติของตนโดยอัตโนมัติเมื่อสมรสกับสามีต่างด้าวเพราะในทางปฏิบัติกฎหมายสัญชาติของสามีมักจะกำหนดให้สัญชาติแก่หญิงโดยอัตโนมัติเมื่อสมรสกับชายแต่ในปัจจุบันแนวความคิดในเรื่องนี้เริ่มเปลี่ยนแปลงไปปรากฏการณ์ที่ชายมาอาศัยอยู่ในครอบครัวของหญิงมีมากขึ้นในสังคมไทยเราพบชายต่างด้าวที่เข้ามาอยู่ในประเทศไทยเพราะสมรสกับหญิงไทยมากขึ้นหากเราจะยอมรับปรากฏการณ์ทางสังคมใหม่นี้เราจึงน่าจะเปิดโอกาสให้บุตรที่เกิดในประเทศไทยของคู่สมรสต่างด้าวซึ่งฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีสิทธิอยู่ถาวรในประเทศไทยได้สัญชาติไทยเพราะการที่บิดาหรือมารดามีสิทธิเข้าเมืองอย่างถาวรเป็นเงื่อนไขที่เป็นไปได้มากว่าครอบครัวนั้นจะก่อตั้งในประเทศไทยกรณีที่จะไม่ให้สัญชาติไทยแก่บุตรของบิดาและมารดาต่างด้าวน่าจะมีกรณีเดียวนั่นคือกรณีที่บิดาและมารดาต่างด้าวนั้นเข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวรทั้งคู่เพราะในสถานการณ์นี้ครอบครัวนี้ไม่มีโอกาสก่อตั้งในประเทศไทยได้เลยจึงไม่จำเป็นต้องยอมรับให้บุตรของครอบครัวนี้มีสัญชาติไทยจะเห็นว่าแนวความคิดอย่างนี้เป็นแนวความคิดที่เน้นการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนอย่างมากที่สุดนอกจากนั้นการกำหนดให้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนตามแนวความคิดอย่างนี้จะสามารถรักษาหลักเสถียรภาพของครอบครัวไว้ได้แต่อาจจะไม่ได้คำนึงถึงหลักความมั่นคงของรัฐเท่าที่ควรเพราะจะมีบุคคลที่มีบิดามารดาต่างด้าวจำนวนมากที่จะได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนความสมดุลย์ระหว่างคนไทยโดยหลักสืบสายโลหิตและคนไทยโดยหลักดินแดนที่มีบิดาและมารดาต่างด้าวในประเทศไทยอาจจะไม่มี แต่สำหรับกระทรวงมหาดไทยบุตรของคนต่างด้าวที่ควรมีสัญชาติไทยก็คือบุตรซึ่งบิดาและมารดามีสิทธิเข้าเมืองอย่างถาวรเท่านั้นบุตรของบิดามารดาต่างด้าวซึ่งฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดเท่านั้นมีสิทธิเข้าเมืองถาวรก็ไม่ควรมีสัญชาติไทยจะเห็นว่าแนวความคิดของกระทรวงมหาดไทยดังกล่าวไม่ได้คำนึงถึงโอกาสในการก่อตั้งครอบครัวของบุคคลเลยแนวความคิดดังกล่าวจึงไม่ให้ความสำคัญทั้งติดหลักการรักษาเสถียรภาพของครอบครัวและสิทธิมนุษยชนเลยแนวความคิดอย่างนี้มักเกิดขึ้นในยุคที่บ้านเมืองมีภัยร้ายแรงจากคนต่างด้าวรัฐมีความจำเป็นจะต้องระมัดระวังการแทรกแซงจากรัฐต่างประเทศ การร่างพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535ตกอยู่ภายใต้บรรยากาศเช่นนี้เมื่อมาตรา7ทวิถูกประกาศออกมาใช้แทนประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337ซึ่งถูกยกเลิกเราจึงพบว่าบทบัญญัติของมาตรานี้มีทั้งที่ชัดแจ้งจนตีความเป็นอย่างอื่นมิได้และที่อาจตีความเป็นอย่างไรก็ได้ เป็นที่ชัดเจนที่จะกล่าวว่าบุคคลที่จะตกอยู่ภายใต้มาตรา7ทวิแห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกแก้ไขและเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535จะต้องมีองค์ประกอบแห่งข้อเท็จจริงตามข้อกำหนดของมาตรา7ทวิวรรคที่1ดังต่อไปนี้ 1.เกิดในประเทศไทย 2.มีบิดาและมารดาต่างด้าวซึ่งอาจจะจดทะเบียนสมรสกันในขณะที่บุตรเกิดหรือไม่ก็ได้ 3."ในขณะที่เกิดมีบิดาตามกฎหมายหรือบิดาซึ่งมิได้มีการสมรสกับมารดาหรือมารดาของผู้นั้น"เป็นคนต่างด้าวที่เข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวร จะเห็นว่าในแต่ละองค์ประกอบแห่งข้อเท็จจริงจะมีทั้งที่ตีความเป็นอย่างอื่นมิได้และที่อาจตีความเป็นอย่างไรก็ได้ในองค์ประกอบแห่งข้อเท็จจริงข้อที่1และ2นั้นจะเห็นว่าเป็นกรณีของเรื่องที่ตีความเป็นอย่างอื่นมิได้เลยข้อเท็จจริงที่ว่า"เกิดในประเทศไทย"เป็นสิ่งที่ชัดเจนมานานแล้ว ส่วนเรื่องความเป็นต่างด้าวของทั้งบิดาและมารดานั้นและการไม่ให้ความสำคัญแก่การจดทะเบียนสมรสระหว่างบิดาและมารดาก็ชัดเจนมากจนตีความเป็นอย่างอื่นมิได้การบัญญัติในลักษณะนี้ทำให้มาตรา7ทวิไม่อาจส่งผลร้ายต่อบุตรของบุคคลไทยและต่างด้าวดังเช่นที่ประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337เคยก่อให้เกิดขึ้น สำหรับองค์ประกอบแห่งข้อเท็จจริงข้อที่3นั้นเป็นกรณีที่ตีความเป็นอย่างไรก็ได้ถ้อยคำของกฎหมายมีว่า"ในขณะที่เกิดมีบิดาตามกฎหมายหรือบิดาซึ่งมิได้มีการสมรสกับมารดาหรือมารดาของผู้นั้น"ปัญหาที่เกิดขึ้นก็คือเราจะตีความคำว่า"หรือ"ทั้ง2คำนี้อย่างไร กระทรวงมหาดไทยประกาศการตีความมาตรา7ทวิตามจุดยืนของตนกล่าวคือบุคคลที่จะไม่ตกอยู่ภายใต้มาตรา7ทวิก็ต่อเมื่อทั้งบิดาและมารดามีลักษณะเข้าเมืองในลักษณะถาวรคำว่า"หรือ"ในทั้ง2ที่จึงถูกแปลความว่า"และ"ดังนั้นกรณีที่จะถูกกระทรวงมหาดไทยโต้แย้งสิทธิในสัญชาติไทยก็คือ 1.บุตรของบิดาและมารดาต่างด้าวซึ่งทั้งคู่เข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวร 2.บุตรของบิดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะถาวรและมารดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวร 3.บุตรของบิดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวรและมารดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะถาวร นักสิทธิมนุษยชนอยากจะให้ตีความมาตรา7ทวิในลักษณะที่กระทบกระเทือนต่อบุคคลน้อยที่สุดกล่าวคือบุคคลที่จะตกอยู่ภายใต้มาตรา7ทวิก็คือบุตรของบิดาและมารดาที่มีลักษณะเข้าเมืองแบบไม่ถาวรเท่านั้นในทางกลับกันบุคคลดังกล่าวต่อไปนี้ย่อมไม่เสียสัญชาติไทยเพราะมาตรา7ทวิกล่าวคือ 1.บุตรของบิดาและมารดาต่างด้าวซึ่งทั้งคู่เข้าเมืองในลักษณะถาวร 2.บุตรของบิดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะถาวรและมารดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวร 3.บุตรของบิดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวรและมารดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะถาวร แต่สำหรับนักวิชาการซึ่งปรารถนาจะรักษาความสมดุลย์ระหว่างความมั่นคงของรัฐและสิทธิมนุษยชนการตีความที่ควรจะเหมาะสมในสภาพสังคมไทยปัจจุบันก็คือการตีความที่ไม่ทำลายสถาบันครอบครัวกล่าวคือการใช้ลักษณะการเข้าเมืองของบุคคลหลักของครอบครัวเท่านั้นเป็นปัจจัยในการกำหนดสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนของบุตรเมื่อการยอมรับให้"บิดาที่ชอบด้วยกฎหมาย"เป็นบุคคลหลักของครอบครัวเป็นข้อพิจารณาที่บกพร่องและนำมาซึ่งการหลีกเลี่ยงกฎหมายเราก็อาจเปลี่ยนมายอมรับให้"บิดา"เป็นบุคคลหลักของครอบครัวในกรณีที่มีตัวบิดาเราน่าจะใช้ลักษณะการเข้าเมืองของบิดาเป็นตัวกำหนดว่าบุตรควรมีสัญชาติไทยหรือไม่ในกรณีที่บิดาไม่ปรากฏเราจึงควรจะใช้ลักษณะการเข้าเมืองของมารดาเป็นตัวกำหนดว่าบุตรควรมีสัญชาติไทยหรือไม่ดังนั้นการตีความมาตรา7ทวิควรจะใช้ลักษณะการเข้าเมืองของบุพการีเพียงคนเดียวคำว่า"หรือ"ทั้ง2คำจึงมีหน้าที่ไม่เหมือนกันกล่าวคือ"ในขณะที่เกิดมีบิดาตามกฎหมายหรือบิดาซึ่งมิได้มีการสมรสกับมารดาหรือมารดาของผู้นั้น"ในกรณีที่มีบิดาลักษณะเข้าเมืองที่ใช้อาจจะเป็นลักษณะเข้าเมืองของ"บิดาตามกฎหมายหรือบิดาซึ่งมิได้มีการสมรสกับมารดา"ก็ได้แต่ในกรณีที่ไม่มีบิดาลักษณะเข้าเมืองที่จะต้องใช้ก็คือลักษณะเข้าเมืองของมารดาดังนั้นลักษณะเข้าเมืองที่ใช้ในมาตรา7ทวิจึงอาจจะเป็นลักษณะเข้าเมืองของ"บิดาหรือมารดา"ก็ได้คำว่า"หรือ"คำแรกเป็นเพียงตัวเชื่อมระหว่าง"บิดาตามกฎหมายหรือบิดาซึ่งมิได้มีการสมรสกับมารดา"คำว่า"หรือ"คำที่สองเป็นเพียงตัวเชื่อมระหว่าง"บิดาหรือมารดา"โดยวิธีการตีความเช่นนี้บุคคลดังต่อไปนี้จะไม่ตกอยู่ภายใต้มาตรา7ทวิกล่าวคือ 1.บุตรของบิดาและมารดาต่างด้าวซึ่งทั้งคู่เข้าเมืองในลักษณะถาวร 2.บุตรของบิดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะถาวรและมารดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวร 3.บุตรของมารดาต่างด้าวที่เข้าเมืองในลักษณะถาวรโดยไม่ปรากฏตัวบิดาดังนั้นบุคคลดังต่อไปนี้ย่อมตกอยู่ภายใต้มาตรา7ทวิกล่าวคือ 1.บุตรของบิดาและมารดาต่างด้าวซึ่งทั้งคู่เข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวร 2.บุตรของบิดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะถาวรและมารดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะถาวร 3.บุตรของมารดาต่างด้าวที่เข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวรโดยไม่ปรากฏตัวบิดาดังนั้นบุคคลดังต่อไปนี้ย่อมตกอยู่ภายใต้มาตรา7ทวิกล่าวคือ 1.บุตรของบิดาและมารดาต่างด้าวซึ่งทั้งคู่เข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวร 2.บุตรของบิดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวรและมารดาต่างด้าวเข้าเมืองในลักษณะถาวร 3.บุตรของมารดาต่างด้าวที่เข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวรโดยไม่ปรากฏตัวบิดา ในความเห็นที่แตกต่างกันในการตีความมาตรา7ทวิดังกล่าวความเห็นที่ศาลฎีกาเลือกใช้ในการตัดสินคดีจะกลายเป็นความเห็นที่มีผลในการกำหนดสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนของบุคคลภายใต้มาตรา7(2)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535ความเห็นของศาลฎีกาในเรื่องมาตรา7ทวิจึงเป็นที่รอคอยอย่างยิ่งสำหรับวงการนิติศาสตร์ปัจจุบัน ในปัจจุบันมีคำตอบบางส่วนจากศาลฎีกาแล้วกล่าวคือในคำพิพากษาศาลฎีกาที่7376/2537และคำพิพากษาศาลฎีกาที่2221/2538 ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่7376/2537ศาลฎีกาชี้ว่าบุตรของนาง จุดและนาย เลียนซึ่งเป็นคนต่างด้าวที่เกิดในประเทศไทยไม่ตกอยู่ภายใต้มาตรา7ทวิแต่เหตุผลที่ศาลให้ในคำพิพากษาฉบับนี้ก็คือ"ความเป็นคนเข้าเมืองโดยผิดกฎหมายโดยข้อสันนิษฐานของมาตรา7ทวิวรรคที่3"ของนาง จุดและนาย เลียนเกิดในวันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535มิใช่ในวันที่บุตรเกิดศาลฎีกาเห็นว่าบุตรมีสัญชาติไทยเพราะในขณะที่บุตรเกิดนาย เลียนและนาง จุดมีสถานะเป็นคนต่างด้าวที่เกิดในประเทศไทยมิใช่คนเข้าเมืองโดยผิดกฎหมายหรือคนต่างด้าวที่เข้าเมืองแบบไม่ถาวรดังนั้นในคำพิพากษาศาลฎีกาที่7376/2537ศาลฎีกาจึงยังไม่มีโอกาสที่จะแสดงการ