คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3503/2542หลักกฎหมาย: จำเลยที่ 1 ขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นฎีกา เมื่อศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นฎีกาแล้ว จำเลยที่ 1อาจยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งดังกล่าวต่อศาลฎีกาภายในกำหนดเจ็ดวัน นับแต่วันมีคำสั่งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 156 วรรคท้าย เพราะเป็นเรื่องอยู่ในกระบวนการพิจารณาของศาลฎีกาจำเลยที่1กลับอุทธรณ์คำสั่งต่อศาลอุทธรณ์จึงเป็นการไม่ชอบ ซึ่งศาลอุทธรณ์ชอบที่จะส่งคำร้องอุทธรณ์คำสั่งไปให้ศาลฎีกาพิจารณาสั่งต่อไป การที่ศาลอุทธรณ์มีคำสั่งให้ยกคำร้องนั้นจึงไม่ชอบปัญหานี้เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนแม้จำเลยที่ 1 มิได้ฎีกาคัดค้านคำสั่งศาลอุทธรณ์ดังกล่าวศาลฎีกาก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยเองได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 142(5),246 และ 247ให้เพิกถอนคำสั่งศาลอุทธรณ์ที่สั่งยกคำร้อง แม้จำเลยที่ 1 จะอยู่ในฐานะลำบาก กิจการที่ดำเนินการอยู่ต้องลดสัดส่วนและต้องนำรายได้มาเป็นค่าจ้างให้แก่ลูกจ้างประมาณ 100 คน มีหนี้สินถูกฟ้องหลายคดีทุนทรัพย์ประมาณ 1,000 ล้านบาทหลักทรัพย์ถูกยึดเป็นประกันหนี้จำนองและมีราคาลดลง กับจำเลยที่ 1 ยังมีภาระอุปการะเลี้ยงดูบุตรก็ตาม แต่จำเลยที่ 1ก็ยังดำเนินกิจการมีรายได้ตลอดจนมีทรัพย์สินอยู่ ประกอบกับในชั้นอุทธรณ์จำเลยก็สามารถเสียค่าธรรมเนียมศาลได้จึงยังไม่เป็นที่พอใจว่าจำเลยที่ 1เป็นคนยากจนไม่สามารถเสียค่าธรรมเนียมศาลได้คดีนี้สืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องขอให้ศาลบังคับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระหนี้ค่าจ้างทำของแก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ย จำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธ ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ชำระหนี้ตามฟ้องพร้อมดอกเบี้ย แต่ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 2จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาโดยขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วมีคำสั่งให้ยกคำร้อง ให้จำเลยที่ 1 นำเงินค่าธรรมเนียมศาลชั้นฎีกามาวางศาลภายใน 15 วันจำเลยที่ 1 อุทธรณ์คำสั่งของศาลชั้นต้นศาลอุทธรณ์พิจารณาแล้วมีคำสั่งว่า เมื่อศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นฎีกา ผู้ขออาจยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งนั้นไปยังศาลฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 156 วรรคท้ายแต่คดีนี้จำเลยที่ 1 ยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งขอให้ศาลอุทธรณ์อนุญาตให้จำเลยที่ 1 ดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นฎีกา ซึ่งศาลอุทธรณ์ไม่มีอำนาจที่จะอนุญาตเช่นนั้นได้ให้ยกคำร้องจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้จำเลยที่ 1 ขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นฎีกาเมื่อศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นฎีกาแล้วจำเลยที่ 1 อาจยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งดังกล่าวต่อศาลฎีกาภายในกำหนดเจ็ดวันนับแต่วันมีคำสั่งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 156 วรรคท้ายเพราะเป็นเรื่องอยู่ในกระบวนการพิจารณาของศาลฎีกา จำเลยที่ 1 กลับอุทธรณ์คำสั่งต่อศาลอุทธรณ์จึงเป็นการไม่ชอบ กรณีเช่นนี้ศาลอุทธรณ์ชอบที่จะส่งคำร้องอุทธรณ์คำสั่งไปให้ศาลฎีกาพิจารณาสั่งต่อไป การที่ศาลอุทธรณ์มีคำสั่งให้ยกคำร้องนั้นศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ปัญหานี้เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้จำเลยที่ 1มิได้ฎีกาคัดค้านคำสั่งศาลอุทธรณ์ดังกล่าว ศาลฎีกาก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยเองได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142(5), 246, และ 247 จึงให้เพิกถอนคำสั่งศาลอุทธรณ์ที่สั่งยกคำร้องดังกล่าวเนื่องจากจำเลยที่ 1 ฎีกาและเนื้อหาฎีกาดังกล่าวพอถือได้ว่าจำเลยที่ 1 ประสงค์จะขอให้ศาลฎีกาวินิจฉัยอุทธรณ์คำสั่งของจำเลยที่ 1 ที่คัดค้านคำสั่งของศาลชั้นต้นอันเป็นเรื่องอยู่ในกระบวนการพิจารณาของศาลฎีกาเพราะจำเลยที่ 1 ได้อุทธรณ์คำสั่งศาลชั้นต้นภายในกำหนดแล้ว จึงเห็นสมควรวินิจฉัยปัญหาตามอุทธรณ์คำสั่งของจำเลยที่ 1ฉบับลงวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2541 ในปัญหาดังกล่าว เห็นว่า แม้ปัจจุบันจำเลยที่ 1จะอยู่ในฐานะลำบาก กิจการที่ดำเนินการอยู่ต้องลดสัดส่วนและต้องนำรายได้มาเป็นค่าจ้างให้แก่ลูกจ้างประมาณ 100 คน ทั้งมีหนี้สินถูกฟ้องหลายคดีทุนทรัพย์ประมาณ 1,000 ล้านบาท หลักทรัพย์ถูกยึดเป็นประกันหนี้จำนองและมีราคาลดลง นอกจากนี้จำเลยที่ 1 ยังมีภาระอุปการะเลี้ยงดูบุตรก็ตาม แต่จำเลยที่ 1 ก็ยังดำเนินกิจการมีรายได้ตลอดจนมีทรัพย์สินอยู่ ประกอบกับในชั้นอุทธรณ์จำเลยก็สามารถเสียค่าธรรมเนียมศาลได้ จึงยังไม่เป็นที่พอใจว่าจำเลยที่ 1 เป็นคนยากจนไม่สามารถเสียค่าธรรมเนียมศาลได้"จึงให้ยกคำสั่งศาลอุทธรณ์และยกคำร้องอุทธรณ์คำสั่งของจำเลยที่ 1 ถ้าจำเลยที่ 1 ประสงค์จะดำเนินคดีต่อไปให้นำเงินค่าธรรมเนียมชั้นฎีกามาชำระต่อศาลชั้นต้นภายในกำหนด 30 วัน นับแต่วันฟังคำพิพากษานี้ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3503/2542ห้างหุ้นส่วนจำกัด ส.เจริญการช่างวิศวกรรมโจทก์นาย ปรีดา ศรัณย์เกตุ กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 142 (5), ม. 156, ม. 247จำเลยที่ 1 ขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นฎีกา เมื่อศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นฎีกาแล้ว จำเลยที่ 1อาจยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งดังกล่าวต่อศาลฎีกาภายในกำหนดเจ็ดวัน นับแต่วันมีคำสั่งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 156 วรรคท้าย เพราะเป็นเรื่องอยู่ในกระบวนการพิจารณาของศาลฎีกาจำเลยที่1กลับอุทธรณ์คำสั่งต่อศาลอุทธรณ์จึงเป็นการไม่ชอบ ซึ่งศาลอุทธรณ์ชอบที่จะส่งคำร้องอุทธรณ์คำสั่งไปให้ศาลฎีกาพิจารณาสั่งต่อไป การที่ศาลอุทธรณ์มีคำสั่งให้ยกคำร้องนั้นจึงไม่ชอบปัญหานี้เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนแม้จำเลยที่ 1 มิได้ฎีกาคัดค้านคำสั่งศาลอุทธรณ์ดังกล่าวศาลฎีกาก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยเองได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 142(5),246 และ 247ให้เพิกถอนคำสั่งศาลอุทธรณ์ที่สั่งยกคำร้อง แม้จำเลยที่ 1 จะอยู่ในฐานะลำบาก กิจการที่ดำเนินการอยู่ต้องลดสัดส่วนและต้องนำรายได้มาเป็นค่าจ้างให้แก่ลูกจ้างประมาณ 100 คน มีหนี้สินถูกฟ้องหลายคดีทุนทรัพย์ประมาณ 1,000 ล้านบาทหลักทรัพย์ถูกยึดเป็นประกันหนี้จำนองและมีราคาลดลง กับจำเลยที่ 1 ยังมีภาระอุปการะเลี้ยงดูบุตรก็ตาม แต่จำเลยที่ 1ก็ยังดำเนินกิจการมีรายได้ตลอดจนมีทรัพย์สินอยู่ ประกอบกับในชั้นอุทธรณ์จำเลยก็สามารถเสียค่าธรรมเนียมศาลได้จึงยังไม่เป็นที่พอใจว่าจำเลยที่ 1เป็นคนยากจนไม่สามารถเสียค่าธรรมเนียมศาลได้คดีนี้สืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องขอให้ศาลบังคับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระหนี้ค่าจ้างทำของแก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ย จำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธ ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ชำระหนี้ตามฟ้องพร้อมดอกเบี้ย แต่ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 2จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาโดยขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วมีคำสั่งให้ยกคำร้อง ให้จำเลยที่ 1 นำเงินค่าธรรมเนียมศาลชั้นฎีกามาวางศาลภายใน 15 วันจำเลยที่ 1 อุทธรณ์คำสั่งของศาลชั้นต้นศาลอุทธรณ์พิจารณาแล้วมีคำสั่งว่า เมื่อศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นฎีกา ผู้ขออาจยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งนั้นไปยังศาลฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 156 วรรคท้ายแต่คดีนี้จำเลยที่ 1 ยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งขอให้ศาลอุทธรณ์อนุญาตให้จำเลยที่ 1 ดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นฎีกา ซึ่งศาลอุทธรณ์ไม่มีอำนาจที่จะอนุญาตเช่นนั้นได้ให้ยกคำร้องจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้จำเลยที่ 1 ขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นฎีกาเมื่อศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นฎีกาแล้วจำเลยที่ 1 อาจยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งดังกล่าวต่อศาลฎีกาภายในกำหนดเจ็ดวันนับแต่วันมีคำสั่งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 156 วรรคท้ายเพราะเป็นเรื่องอยู่ในกระบวนการพิจารณาของศาลฎีกา จำเลยที่ 1 กลับอุทธรณ์คำสั่งต่อศาลอุทธรณ์จึงเป็นการไม่ชอบ กรณีเช่นนี้ศาลอุทธรณ์ชอบที่จะส่งคำร้องอุทธรณ์คำสั่งไปให้ศาลฎีกาพิจารณาสั่งต่อไป การที่ศาลอุทธรณ์มีคำสั่งให้ยกคำร้องนั้นศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ปัญหานี้เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้จำเลยที่ 1มิได้ฎีกาคัดค้านคำสั่งศาลอุทธรณ์ดังกล่าว ศาลฎีกาก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยเองได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142(5), 246, และ 247 จึงให้เพิกถอนคำสั่งศาลอุทธรณ์ที่สั่งยกคำร้องดังกล่าวเนื่องจากจำเลยที่ 1 ฎีกาและเนื้อหาฎีกาดังกล่าวพอถือได้ว่าจำเลยที่ 1 ประสงค์จะขอให้ศาลฎีกาวินิจฉัยอุทธรณ์คำสั่งของจำเลยที่ 1 ที่คัดค้านคำสั่งของศาลชั้นต้นอันเป็นเรื่องอยู่ในกระบวนการพิจารณาของศาลฎีกาเพราะจำเลยที่ 1 ได้อุทธรณ์คำสั่งศาลชั้นต้นภายในกำหนดแล้ว จึงเห็นสมควรวินิจฉัยปัญหาตามอุทธรณ์คำสั่งของจำเลยที่ 1ฉบับลงวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2541 ในปัญหาดังกล่าว เห็นว่า แม้ปัจจุบันจำเลยที่ 1จะอยู่ในฐานะลำบาก กิจการที่ดำเนินการอยู่ต้องลดสัดส่วนและต้องนำรายได้มาเป็นค่าจ้างให้แก่ลูกจ้างประมาณ 100 คน ทั้งมีหนี้สินถูกฟ้องหลายคดีทุนทรัพย์ประมาณ 1,000 ล้านบาท หลักทรัพย์ถูกยึดเป็นประกันหนี้จำนองและมีราคาลดลง นอกจากนี้จำเลยที่ 1 ยังมีภาระอุปการะเลี้ยงดูบุตรก็ตาม แต่จำเลยที่ 1 ก็ยังดำเนินกิจการมีรายได้ตลอดจนมีทรัพย์สินอยู่ ประกอบกับในชั้นอุทธรณ์จำเลยก็สามารถเสียค่าธรรมเนียมศาลได้ จึงยังไม่เป็นที่พอใจว่าจำเลยที่ 1 เป็นคนยากจนไม่สามารถเสียค่าธรรมเนียมศาลได้"จึงให้ยกคำสั่งศาลอุทธรณ์และยกคำร้องอุทธรณ์คำสั่งของจำเลยที่ 1 ถ้าจำเลยที่ 1 ประสงค์จะดำเนินคดีต่อไปให้นำเงินค่าธรรมเนียมชั้นฎีกามาชำระต่อศาลชั้นต้นภายในกำหนด 30 วัน นับแต่วันฟังคำพิพากษานี้(จรัญ หัตถกรรม-สุวัตร์ สุขเกษม-ชนะ ภาสกานนท์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุจากคำพิพากษาศาลฎีกาข้างต้นได้วางหลักไว้ ดังนี้ 1. ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 156 วรรคท้ายบัญญัติให้จำเลยยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งของศาลชั้นต้นต่อศาลฎีกา แต่จำเลยกลับยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งต่อศาลอุทธรณ์ โดยมีคำขอท้ายคำร้องให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาอนุญาตให้จำเลยฎีกาอย่างคนอนาถา กรณีเช่นนี้ ก. ศาลชั้นต้นต้องสั่งให้ส่งคำร้องอุทธรณ์คำสั่งดังกล่าวไปศาลฎีกาพิจารณาสั่งต่อไปศาลฎีกาต้องสั่งคำร้องอุทธรณ์คำสั่งนั้น ศาลฎีกาจะอ้างว่าจำเลยมิได้ยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งของศาลชั้นต้นต่อศาลฎีกาโดยตรง ศาลฎีกาจึงไม่อาจสั่งคำร้องอุทธรณ์คำสั่งดังกล่าวมิได้ ข. หากศาลชั้นต้นสั่งให้ส่งคำร้องอุทธรณ์คำสั่งของศาลชั้นต้นดังกล่าวไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาสั่ง ศาลอุทธรณ์ต้องสั่งให้ส่งคำร้องอุทธรณ์คำสั่งดังกล่าวไปให้ศาลฎีกาพิจารณาต่อไป โดยที่ศาลอุทธรณ์ไม่จำต้องส่งคำร้องอุทธรณ์คำสั่งกลับมาให้ศาลชั้นต้นเป็นผู้สั่งให้ส่งไปศาลฎีกาอีกครั้งหนึ่งแต่อย่างใด ศาลฎีกาจะปฏิเสธไม่ยอมส่งคำร้องอุทธรณ์คำสั่งดังกล่าวมิได้ ค. หากศาลชั้นต้นสั่งให้ส่งคำร้องอุทธรณ์คำสั่งของศาลชั้นต้นไปยังศาลอุทธรณ์และศาลอุทธรณ์กลับมีคำสั่งเกี่ยวกับคำร้องดังกล่าว ถือว่าศาลอุทธรณ์มีคำสั่งไม่ชอบขัดกับประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 156 วรรคท้าย การไม่ปฏิบัติตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ถือว่าเป็นข้อกฎหมายที่เกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลฎีกามีอำนาจหยิบยกวินิจฉัยเองได้ โดยให้สั่งยกคำสั่งของศาลอุทธรณ์และสั่งใหม่ได้ดังกล่าว 2. การที่ศาลฎีกาวางแนวคำวินิจฉัยเช่นนี้จะทำให้กระบวนพิจารณาคดีได้กระชับรวดเร็ว เป็นประโยชน์แก่ประชาชนอย่างมาก อันเป็นการแปลความบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งให้สามารถบังคับได้อย่างมีประสิทธิภาพช่วยให้กระบวนพิจารณาคดีที่เป็นปัญหาอยู่ในปัจจุบันได้มีทางออกอีกทางหนึ่งนอกเหนือจากการแก้ไขบทบัญญัติโดยวิธีตราพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งเป็นปกติอยู่แล้ว ทวีประจวบลาภคำพิพากษา: คดีนี้สืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องขอให้ศาลบังคับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระหนี้ค่าจ้างทำของแก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ย จำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธ ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ชำระหนี้ตามฟ้องพร้อมดอกเบี้ย แต่ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 2จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาโดยขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วมีคำสั่งให้ยกคำร้อง ให้จำเลยที่ 1 นำเงินค่าธรรมเนียมศาลชั้นฎีกามาวางศาลภายใน 15 วันจำเลยที่ 1 อุทธรณ์คำสั่งของศาลชั้นต้นศาลอุทธรณ์พิจารณาแล้วมีคำสั่งว่า เมื่อศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นฎีกา ผู้ขออาจยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งนั้นไปยังศาลฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 156 วรรคท้ายแต่คดีนี้จำเลยที่ 1 ยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งขอให้ศาลอุทธรณ์อนุญาตให้จำเลยที่ 1 ดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นฎีกา ซึ่งศาลอุทธรณ์ไม่มีอำนาจที่จะอนุญาตเช่นนั้นได้ให้ยกคำร้องจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้จำเลยที่ 1 ขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นฎีกาเมื่อศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นฎีกาแล้วจำเลยที่ 1 อาจยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งดังกล่าวต่อศาลฎีกาภายในกำหนดเจ็ดวันนับแต่วันมีคำสั่งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 156 วรรคท้ายเพราะเป็นเรื่องอยู่ในกระบวนการพิจารณาของศาลฎีกา จำเลยที่ 1 กลับอุทธรณ์คำสั่งต่อศาลอุทธรณ์จึงเป็นการไม่ชอบ กรณีเช่นนี้ศาลอุทธรณ์ชอบที่จะส่งคำร้องอุทธรณ์คำสั่งไปให้ศาลฎีกาพิจารณาสั่งต่อไป การที่ศาลอุทธรณ์มีคำสั่งให้ยกคำร้องนั้นศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ปัญหานี้เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้จำเลยที่ 1มิได้ฎีกาคัดค้านคำสั่งศาลอุทธรณ์ดังกล่าว ศาลฎีกาก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยเองได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142(5), 246, และ 247 จึงให้เพิกถอนคำสั่งศาลอุทธรณ์ที่สั่งยกคำร้องดังกล่าวเนื่องจากจำเลยที่ 1 ฎีกาและเนื้อหาฎีกาดังกล่าวพอถือได้ว่าจำเลยที่ 1 ประสงค์จะขอให้ศาลฎีกาวินิจฉัยอุทธรณ์คำสั่งของจำเลยที่ 1 ที่คัดค้านคำสั่งของศาลชั้นต้นอันเป็นเรื่องอยู่ในกระบวนการพิจารณาของศาลฎีกาเพราะจำเลยที่ 1 ได้อุทธรณ์คำสั่งศาลชั้นต้นภายในกำหนดแล้ว จึงเห็นสมควรวินิจฉัยปัญหาตามอุทธรณ์คำสั่งของจำเลยที่ 1ฉบับลงวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2541 ในปัญหาดังกล่าว เห็นว่า แม้ปัจจุบันจำเลยที่ 1จะอยู่ในฐานะลำบาก กิจการที่ดำเนินการอยู่ต้องลดสัดส่วนและต้องนำรายได้มาเป็นค่าจ้างให้แก่ลูกจ้างประมาณ 100 คน ทั้งมีหนี้สินถูกฟ้องหลายคดีทุนทรัพย์ประมาณ 1,000 ล้านบาท หลักทรัพย์ถูกยึดเป็นประกันหนี้จำนองและมีราคาลดลง นอกจากนี้จำเลยที่ 1 ยังมีภาระอุปการะเลี้ยงดูบุตรก็ตาม แต่จำเลยที่ 1 ก็ยังดำเนินกิจการมีรายได้ตลอดจนมีทรัพย์สินอยู่ ประกอบกับในชั้นอุทธรณ์จำเลยก็สามารถเสียค่าธรรมเนียมศาลได้ จึงยังไม่เป็นที่พอใจว่าจำเลยที่ 1 เป็นคนยากจนไม่สามารถเสียค่าธรรมเนียมศาลได้"จึงให้ยกคำสั่งศาลอุทธรณ์และยกคำร้องอุทธรณ์คำสั่งของจำเลยที่ 1 ถ้าจำเลยที่ 1 ประสงค์จะดำเนินคดีต่อไปให้นำเงินค่าธรรมเนียมชั้นฎีกามาชำระต่อศาลชั้นต้นภายในกำหนด 30 วัน นับแต่วันฟังคำพิพากษานี้ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3503/2542ห้างหุ้นส่วนจำกัด ส.เจริญการช่างวิศวกรรมโจทก์นาย ปรีดา ศรัณย์เกตุ กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 142 (5), ม. 156, ม. 247จำเลยที่ 1 ขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นฎีกา เมื่อศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นฎีกาแล้ว จำเลยที่ 1อาจยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งดังกล่าวต่อศาลฎีกาภายในกำหนดเจ็ดวัน นับแต่วันมีคำสั่งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 156 วรรคท้าย เพราะเป็นเรื่องอยู่ในกระบวนการพิจารณาของศาลฎีกาจำเลยที่1กลับอุทธรณ์คำสั่งต่อศาลอุทธรณ์จึงเป็นการไม่ชอบ ซึ่งศาลอุทธรณ์ชอบที่จะส่งคำร้องอุทธรณ์คำสั่งไปให้ศาลฎีกาพิจารณาสั่งต่อไป การที่ศาลอุทธรณ์มีคำสั่งให้ยกคำร้องนั้นจึงไม่ชอบปัญหานี้เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนแม้จำเลยที่ 1 มิได้ฎีกาคัดค้านคำสั่งศาลอุทธรณ์ดังกล่าวศาลฎีกาก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยเองได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 142(5),246 และ 247ให้เพิกถอนคำสั่งศาลอุทธรณ์ที่สั่งยกคำร้อง แม้จำเลยที่ 1 จะอยู่ในฐานะลำบาก กิจการที่ดำเนินการอยู่ต้องลดสัดส่วนและต้องนำรายได้มาเป็นค่าจ้างให้แก่ลูกจ้างประมาณ 100 คน มีหนี้สินถูกฟ้องหลายคดีทุนทรัพย์ประมาณ 1,000 ล้านบาทหลักทรัพย์ถูกยึดเป็นประกันหนี้จำนองและมีราคาลดลง กับจำเลยที่ 1 ยังมีภาระอุปการะเลี้ยงดูบุตรก็ตาม แต่จำเลยที่ 1ก็ยังดำเนินกิจการมีรายได้ตลอดจนมีทรัพย์สินอยู่ ประกอบกับในชั้นอุทธรณ์จำเลยก็สามารถเสียค่าธรรมเนียมศาลได้จึงยังไม่เป็นที่พอใจว่าจำเลยที่ 1เป็นคนยากจนไม่สามารถเสียค่าธรรมเนียมศาลได้คดีนี้สืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องขอให้ศาลบังคับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระหนี้ค่าจ้างทำของแก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ย จำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธ ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ชำระหนี้ตามฟ้องพร้อมดอกเบี้ย แต่ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 2จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาโดยขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วมีคำสั่งให้ยกคำร้อง ให้จำเลยที่ 1 นำเงินค่าธรรมเนียมศาลชั้นฎีกามาวางศาลภายใน 15 วันจำเลยที่ 1 อุทธรณ์คำสั่งของศาลชั้นต้นศาลอุทธรณ์พิจารณาแล้วมีคำสั่งว่า เมื่อศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นฎีกา ผู้ขออาจยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งนั้นไปยังศาลฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 156 วรรคท้ายแต่คดีนี้จำเลยที่ 1 ยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งขอให้ศาลอุทธรณ์อนุญาตให้จำเลยที่ 1 ดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นฎีกา ซึ่งศาลอุทธรณ์ไม่มีอำนาจที่จะอนุญาตเช่นนั้นได้ให้ยกคำร้องจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้จำเลยที่ 1 ขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นฎีกาเมื่อศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นฎีกาแล้วจำเลยที่ 1 อาจยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งดังกล่าวต่อศาลฎีกาภายในกำหนดเจ็ดวันนับแต่วันมีคำสั่งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 156 วรรคท้ายเพราะเป็นเรื่องอยู่ในกระบวนการพิจารณาของศาลฎีกา จำเลยที่ 1 กลับอุทธรณ์คำสั่งต่อศาลอุทธรณ์จึงเป็นการไม่ชอบ กรณีเช่นนี้ศาลอุทธรณ์ชอบที่จะส่งคำร้องอุทธรณ์คำสั่งไปให้ศาลฎีกาพิจารณาสั่งต่อไป การที่ศาลอุทธรณ์มีคำสั่งให้ยกคำร้องนั้นศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ปัญหานี้เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้จำเลยที่ 1มิได้ฎีกาคัดค้านคำสั่งศาลอุทธรณ์ดังกล่าว ศาลฎีกาก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยเองได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142(5), 246, และ 247 จึงให้เพิกถอนคำสั่งศาลอุทธรณ์ที่สั่งยกคำร้องดังกล่าวเนื่องจากจำเลยที่ 1 ฎีกาและเนื้อหาฎีกาดังกล่าวพอถือได้ว่าจำเลยที่ 1 ประสงค์จะขอให้ศาลฎีกาวินิจฉัยอุทธรณ์คำสั่งของจำเลยที่ 1 ที่คัดค้านคำสั่งของศาลชั้นต้นอันเป็นเรื่องอยู่ในกระบวนการพิจารณาของศาลฎีกาเพราะจำเลยที่ 1 ได้อุทธรณ์คำสั่งศาลชั้นต้นภายในกำหนดแล้ว จึงเห็นสมควรวินิจฉัยปัญหาตามอุทธรณ์คำสั่งของจำเลยที่ 1ฉบับลงวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2541 ในปัญหาดังกล่าว เห็นว่า แม้ปัจจุบันจำเลยที่ 1จะอยู่ในฐานะลำบาก กิจการที่ดำเนินการอยู่ต้องลดสัดส่วนและต้องนำรายได้มาเป็นค่าจ้างให้แก่ลูกจ้างประมาณ 100 คน ทั้งมีหนี้สินถูกฟ้องหลายคดีทุนทรัพย์ประมาณ 1,000 ล้านบาท หลักทรัพย์ถูกยึดเป็นประกันหนี้จำนองและมีราคาลดลง นอกจากนี้จำเลยที่ 1 ยังมีภาระอุปการะเลี้ยงดูบุตรก็ตาม แต่จำเลยที่ 1 ก็ยังดำเนินกิจการมีรายได้ตลอดจนมีทรัพย์สินอยู่ ประกอบกับในชั้นอุทธรณ์จำเลยก็สามารถเสียค่าธรรมเนียมศาลได้ จึงยังไม่เป็นที่พอใจว่าจำเลยที่ 1 เป็นคนยากจนไม่สามารถเสียค่าธรรมเนียมศาลได้"จึงให้ยกคำสั่งศาลอุทธรณ์และยกคำร้องอุทธรณ์คำสั่งของจำเลยที่ 1 ถ้าจำเลยที่ 1 ประสงค์จะดำเนินคดีต่อไปให้นำเงินค่าธรรมเนียมชั้นฎีกามาชำระต่อศาลชั้นต้นภายในกำหนด 30 วัน นับแต่วันฟังคำพิพากษานี้(จรัญ หัตถกรรม-สุวัตร์ สุขเกษม-ชนะ ภาสกานนท์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุจากคำพิพากษาศาลฎีกาข้างต้นได้วางหลักไว้ ดังนี้ 1. ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 156 วรรคท้ายบัญญัติให้จำเลยยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งของศาลชั้นต้นต่อศาลฎีกา แต่จำเลยกลับยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งต่อศาลอุทธรณ์ โดยมีคำขอท้ายคำร้องให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาอนุญาตให้จำเลยฎีกาอย่างคนอนาถา กรณีเช่นนี้ ก. ศาลชั้นต้นต้องสั่งให้ส่งคำร้องอุทธรณ์คำสั่งดังกล่าวไปศาลฎีกาพิจารณาสั่งต่อไปศาลฎีกาต้องสั่งคำร้องอุทธรณ์คำสั่งนั้น ศาลฎีกาจะอ้างว่าจำเลยมิได้ยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งของศาลชั้นต้นต่อศาลฎีกาโดยตรง ศาลฎีกาจึงไม่อาจสั่งคำร้องอุทธรณ์คำสั่งดังกล่าวมิได้ ข. หากศาลชั้นต้นสั่งให้ส่งคำร้องอุทธรณ์คำสั่งของศาลชั้นต้นดังกล่าวไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาสั่ง ศาลอุทธรณ์ต้องสั่งให้ส่งคำร้องอุทธรณ์คำสั่งดังกล่าวไปให้ศาลฎีกาพิจารณาต่อไป โดยที่ศาลอุทธรณ์ไม่จำต้องส่งคำร้องอุทธรณ์คำสั่งกลับมาให้ศาลชั้นต้นเป็นผู้สั่งให้ส่งไปศาลฎีกาอีกครั้งหนึ่งแต่อย่างใด ศาลฎีกาจะปฏิเสธไม่ยอมส่งคำร้องอุทธรณ์คำสั่งดังกล่าวมิได้ ค. หากศาลชั้นต้นสั่งให้ส่งคำร้องอุทธรณ์คำสั่งของศาลชั้นต้นไปยังศาลอุทธรณ์และศาลอุทธรณ์กลับมีคำสั่งเกี่ยวกับคำร้องดังกล่าว ถือว่าศาลอุทธรณ์มีคำสั่งไม่ชอบขัดกับประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 156 วรรคท้าย การไม่ปฏิบัติตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ถือว่าเป็นข้อกฎหมายที่เกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลฎีกามีอำนาจหยิบยกวินิจฉัยเองได้ โดยให้สั่งยกคำสั่งของศาลอุทธรณ์และสั่งใหม่ได้ดังกล่าว 2. การที่ศาลฎีกาวางแนวคำวินิจฉัยเช่นนี้จะทำให้กระบวนพิจารณาคดีได้กระชับรวดเร็ว เป็นประโยชน์แก่ประชาชนอย่างมาก อันเป็นการแปลความบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งให้สามารถบังคับได้อย่างมีประสิทธิภาพช่วยให้กระบวนพิจารณาคดีที่เป็นปัญหาอยู่ในปัจจุบันได้มีทางออกอีกทางหนึ่งนอกเหนือจากการแก้ไขบทบัญญัติโดยวิธีตราพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งเป็นปกติอยู่แล้ว ทวีประจวบลาภ