คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 442/2511หลักกฎหมาย: โจทก์ฟ้องขอให้ขับไล่จำเลยออกจากห้องเช่าซึ่งโจทก์รับโอนกรรมสิทธิมาจากผู้ให้เช่าเดิม. จำเลยให้การต่อสู้ว่า ผู้ให้เช่าเดิมให้จำเลยเช่า. เป็นสัญญาต่างตอบแทนโดยจำเลยยอมให้ผู้ให้เช่าเดิมหักหนี้ 100,000 บาทกับจำเลยได้ซ่อมแซมห้องเช่าอีก 5,000 บาท ซึ่งผู้ให้เช่าเดิมสัญญาให้จำเลยเช่าตลอดชีวิต. จำเลยจึงขอให้ศาลเรียกผู้ให้เช่าเดิมเข้ามาเป็นโจทก์ร่วม. และฟ้องแย้งขอให้ศาลบังคับให้โจทก์กับผู้ให้เช่าเดิม จดทะเบียนการเช่ารายนี้ถ้าสภาพแห่งหนี้ไม่เปิดช่องก็ขอให้ศาลพิพากษาให้ฝ่ายโจทก์ร่วมกันคืนเงินหนึ่งแสนบาท. ใช้ค่าซ่อมบ้าน 5,000 บาทกับค่าสินไหมทดแทนเดือนละ 1,870 บาท. คำฟ้องแย้งนี้เกี่ยวกับคำฟ้องเดิมพอที่จะพิจารณาชี้ขาดตัดสินไปด้วยกันได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 177 วรรคสามและมาตรา 179 วรรคท้าย และคำฟ้องแย้งนี้ไม่เป็นเงื่อนไข. เพราะถ้าศาลพิพากษาให้โจทก์ชนะคดีและขับไล่จำเลยตามฟ้องของโจทก์แล้ว. จำเลยก็ไม่มีสิทธิจะเรียกเงินกินเปล่าคืน. หรือได้รับค่าสินไหมทดแทนแต่ประการใดแต่ถ้าคำให้การและฟ้องแย้งของจำเลยฟังได้ว่า จำเลยมีสิทธิเรียกให้โจทก์จดทะเบียนการเช่าจนตลอดชีวิตของจำเลยแล้ว.ก็ย่อมบังคับตามคำฟ้องแย้งของจำเลยได้.คำฟ้องแย้งที่มีคำขอว่า ถ้าสภาพแห่งหนี้ไม่เปิดช่องให้ศาลบังคับให้โจทก์ไปจดทะเบียนการเช่า. ก็ขอให้ศาลพิพากษาให้โจทก์คืนเงินกินเปล่าและใช้ค่าสินไหมทดแทนนั้น. มิใช่เป็นเงื่อนไขแห่งคำฟ้องแย้งของจำเลย. หากเป็นแต่เพียงคำขอในคำฟ้องแย้งอีกข้อหนึ่งในเมื่อบังคับตามคำขอข้อแรกไม่ได้.ซึ่งแล้วแต่ศาลจะพิพากษาให้จำเลยชนะคดีได้มากน้อยเพียงใดเท่านั้น.โจทก์ฟ้องว่าจำเลยเช่าห้องพิพาทมีกำหนดตลอดชีวิตผู้เช่าจากผู้เช่าเดิม โจทก์ได้รับโอนกรรมสิทธิ์ห้องพิพาทมาแต่สัญญาเช่าไม่ได้จดทะเบียนจึงมีผลบังคับได้เพียง 3 ปี โจทก์บอกเลิกสัญญาจำเลยไม่ออกจากห้องเช่า ขอให้ศาลบังคับ และให้จำเลยชำระค่าเช่าที่ค้างและค่าเสียหาย จำเลยให้การว่า ผู้ให้เช่าเดิมได้กู้เงินจำเลย และได้ให้จำเลยเช่าห้องพิพาทตลอดอายุของจำเลย โดยหักหนี้เป็นค่าแป๊ะเจี๊ยะ100,000 บาท ค่าเช่าห้อง 250 บาท รวมเดือนละ 500 บาท เพื่อใช้เป็นที่อยู่อาศัย อยู่ในคุ้มครองของกฎหมายว่าด้วยควบคุมการเช่าเป็นสัญญาต่างตอบแทนที่ยอมให้หักหนี้ 100,000 บาท จำเลยได้ซ่อมแซมอีก 5,000 บาท ขอให้เรียกนายมนัสเจ้าของที่ดินและนายฮกกิ้มเข้ามาเป็นโจทก์ร่วมและฟ้องแย้งขอให้บังคับโจทก์และนายมนัสไปจดทะเบียนการเช่า หากศาลเห็นว่าสภาพแห่งหนี้ไม่เปิดช่องก็ให้โจทก์คืนเงิน100,000 บาท กับค่าซ่อมแซม 5,000 บาท และค่าเสียหายเดือนละ1,870 บาท จนตลอดชีวิตจำเลย ศาลรับคำให้การฟ้องแย้ง และเรียกนายมนัส นายฮกกิ้มเข้ามาเป็นโจทก์ร่วม โจทก์ นายมนัส และนางฮกกิ้ม ให้การแก้ฟ้องแย้งปฏิเสธความรับผิด ศาลชั้นต้นนัดพร้อมแล้วมีคำสั่งว่าคำฟ้องแย้งต้องเกี่ยวกับฟ้องเดิม และจะต้องพิจารณารวมกันไปกับฟ้องเดิม ฟ้องแย้งของจำเลยในเรื่องขอให้คืนเงินกินเปล่าและเรียกค่าเสียหายเนื่องจากไม่ได้เช่าอาคารพิพาทยังเป็นเงื่อนไขอยู่ เพราะฟ้องเดิมขอขับไล่ จำเลยสู้คดีอ้างเหตุยังมีสิทธิเช่าอยู่หลายประการ จะพิจารณาสองข้อหานี้ได้ต่อเมื่อจำเลยถูกศาลพิพากษาขับไล่ออกจากอาคารพิพาทเสียก่อนจึงจะยกฟ้องแย้งสองเรื่องนี้ขึ้นพิจารณาได้ให้จำหน่ายฟ้องแย้งสองข้อหานี้ คงรับพิจารณาเฉพาะข้อที่ขอให้บังคับโจทก์ไปจดทะเบียนการเช่า และเสียค่าซ่อมแซมอาคารพิพาท จำเลยอุทธรณ์ขอให้รับพิจารณาคำฟ้องแย้งที่ศาลชั้นต้นสั่งให้จำหน่ายคดี ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่า คดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้ขับไล่จำเลยออกจากห้องเช่าซึ่งโจทก์รับโอนกรรมสิทธิ์มาจากผู้ให้เช่าเดิม จำเลยให้การต่อสู้ว่า ผู้ให้เช่าเดิมให้จำเลยเช่าเป็นสัญญาต่างตอบแทนโดยจำเลยยอมให้ผู้ให้เช่าเดิมหักหนี้ 100,000 บาท กับจำเลยได้ซ่อมแซมห้องเช่าอีก 5,000 บาท ซึ่งผู้ให้เช่าเดิมสัญญาให้จำเลยเช่าตลอดชีวิต จำเลยจึงขอให้ศาลเรียกนายมนัส ผู้ให้เช่าเดิมและนายฮกกิ้มเข้ามาเป็นโจทก์ร่วม และจำเลยฟ้องแย้งขอให้ศาลบังคับให้โจทก์กับนายมนัส ผู้ให้เช่าเดิมจดทะเบียนการเช่ารายนี้ ถ้าสภาพแห่งหนี้ไม่เปิดช่องก็ขอให้ศาลพิพากษาให้ฝ่ายโจทก์ร่วมกันคืนเงินหนึ่งแสนบาท ใช้ค่าซ่อมบ้าน 5,000 บาทกับค่าสินไหมทดแทนเดือนละ 1,870 บาท คำฟ้องแย้งของจำเลยนี้เกี่ยวกับคำฟ้องเดิมพอที่จะพิจารณาและชี้ขาดตัดสินไปด้วยกันได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 177 วรรค 3 และมาตรา 179 วรรคท้ายและคำฟ้องแย้งนี้ไม่เป็นเงื่อนไขเพราะถ้าศาลพิพากษาให้โจทก์ชนะคดี และขับไล่จำเลยตามฟ้องของโจทก์แล้ว จำเลยก็ไม่มีสิทธิจะเรียกเงินกินเปล่าคืนหรือได้รับค่าสินไหมทดแทนแต่ประการใดแต่ถ้าคำให้การและฟ้องแย้งของจำเลยฟังได้ว่า จำเลยมีสิทธิเรียกให้โจทก์จดทะเบียนการเช่าจนตลอดชีวิตของจำเลยแล้ว ก็ย่อมบังคับตามคำฟ้องแย้งของจำเลยได้ ส่วนคำฟ้องแย้งที่มีคำขอว่าถ้าสภาพแห่งหนี้ไม่เปิดช่องให้ศาลบังคับให้โจทก์ไปจดทะเบียนการเช่าก็ขอให้ศาลพิพากษาให้โจทก์คืนเงินกินเปล่าและใช้ค่าสินไหมทดแทนนั้น มิใช่เป็นเงื่อนไขแห่งคำฟ้องแย้งของจำเลย หากเป็นแต่เพียงคำขอในคำฟ้องแย้งอีกข้อหนึ่ง ในเมื่อบังคับตามคำขอข้อแรกไม่ได้ซึ่งแล้วแต่ศาลจะพิพากษาให้จำเลยชนะคดีได้มากน้อยเพียงใดเท่านั้นที่ศาลชั้นต้นไม่รับคำฟ้องแย้งในข้อนี้ จึงไม่ชอบด้วยวิธีพิจารณาแต่คดีนี้ศาลอุทธรณ์มิได้ทำคำสั่งให้ศาลชั้นต้นงดการพิจารณาไว้ในระหว่างอุทธรณ์คำสั่งและบัดนี้คดีเดิมศาลชั้นต้นได้พิจารณาพิพากษาเสร็จจนถึงศาลอุทธรณ์ได้พิพากษาให้โจทก์ชนะคดีไปแล้วคดีอยู่ระหว่างที่จำเลยฎีกา จึงไม่มีเหตุที่จะให้ศาลชั้นต้นรับฟ้องแย้งในข้อนี้และรื้อฟื้นพิจารณาพิพากษาในประเด็นข้อนี้ใหม่ถ้าจำเลยเห็นว่า จำเลยมีสิทธิในส่วนนี้อันชอบที่จำเลยจะดำเนินคดีเรียกร้องได้อย่างไร จำเลยก็ทำได้ตามสิทธิของตน พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 442/2511์ นาง วิภา เกียรติ แสง ศิลป์โจทก์ย นาย ซือโพ้ย แซ่ปึงจำเลย ป.วิ.พ. ม. 172, ม. 177 วรรคสาม, ม. 179 วรรคท้ายโจทก์ฟ้องขอให้ขับไล่จำเลยออกจากห้องเช่าซึ่งโจทก์รับโอนกรรมสิทธิมาจากผู้ให้เช่าเดิม. จำเลยให้การต่อสู้ว่า ผู้ให้เช่าเดิมให้จำเลยเช่า. เป็นสัญญาต่างตอบแทนโดยจำเลยยอมให้ผู้ให้เช่าเดิมหักหนี้ 100,000 บาทกับจำเลยได้ซ่อมแซมห้องเช่าอีก 5,000 บาท ซึ่งผู้ให้เช่าเดิมสัญญาให้จำเลยเช่าตลอดชีวิต. จำเลยจึงขอให้ศาลเรียกผู้ให้เช่าเดิมเข้ามาเป็นโจทก์ร่วม. และฟ้องแย้งขอให้ศาลบังคับให้โจทก์กับผู้ให้เช่าเดิม จดทะเบียนการเช่ารายนี้ถ้าสภาพแห่งหนี้ไม่เปิดช่องก็ขอให้ศาลพิพากษาให้ฝ่ายโจทก์ร่วมกันคืนเงินหนึ่งแสนบาท. ใช้ค่าซ่อมบ้าน 5,000 บาทกับค่าสินไหมทดแทนเดือนละ 1,870 บาท. คำฟ้องแย้งนี้เกี่ยวกับคำฟ้องเดิมพอที่จะพิจารณาชี้ขาดตัดสินไปด้วยกันได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 177 วรรคสามและมาตรา 179 วรรคท้าย และคำฟ้องแย้งนี้ไม่เป็นเงื่อนไข. เพราะถ้าศาลพิพากษาให้โจทก์ชนะคดีและขับไล่จำเลยตามฟ้องของโจทก์แล้ว. จำเลยก็ไม่มีสิทธิจะเรียกเงินกินเปล่าคืน. หรือได้รับค่าสินไหมทดแทนแต่ประการใดแต่ถ้าคำให้การและฟ้องแย้งของจำเลยฟังได้ว่า จำเลยมีสิทธิเรียกให้โจทก์จดทะเบียนการเช่าจนตลอดชีวิตของจำเลยแล้ว.ก็ย่อมบังคับตามคำฟ้องแย้งของจำเลยได้.คำฟ้องแย้งที่มีคำขอว่า ถ้าสภาพแห่งหนี้ไม่เปิดช่องให้ศาลบังคับให้โจทก์ไปจดทะเบียนการเช่า. ก็ขอให้ศาลพิพากษาให้โจทก์คืนเงินกินเปล่าและใช้ค่าสินไหมทดแทนนั้น. มิใช่เป็นเงื่อนไขแห่งคำฟ้องแย้งของจำเลย. หากเป็นแต่เพียงคำขอในคำฟ้องแย้งอีกข้อหนึ่งในเมื่อบังคับตามคำขอข้อแรกไม่ได้.ซึ่งแล้วแต่ศาลจะพิพากษาให้จำเลยชนะคดีได้มากน้อยเพียงใดเท่านั้น.โจทก์ฟ้องว่าจำเลยเช่าห้องพิพาทมีกำหนดตลอดชีวิตผู้เช่าจากผู้เช่าเดิม โจทก์ได้รับโอนกรรมสิทธิ์ห้องพิพาทมาแต่สัญญาเช่าไม่ได้จดทะเบียนจึงมีผลบังคับได้เพียง 3 ปี โจทก์บอกเลิกสัญญาจำเลยไม่ออกจากห้องเช่า ขอให้ศาลบังคับ และให้จำเลยชำระค่าเช่าที่ค้างและค่าเสียหาย จำเลยให้การว่า ผู้ให้เช่าเดิมได้กู้เงินจำเลย และได้ให้จำเลยเช่าห้องพิพาทตลอดอายุของจำเลย โดยหักหนี้เป็นค่าแป๊ะเจี๊ยะ100,000 บาท ค่าเช่าห้อง 250 บาท รวมเดือนละ 500 บาท เพื่อใช้เป็นที่อยู่อาศัย อยู่ในคุ้มครองของกฎหมายว่าด้วยควบคุมการเช่าเป็นสัญญาต่างตอบแทนที่ยอมให้หักหนี้ 100,000 บาท จำเลยได้ซ่อมแซมอีก 5,000 บาท ขอให้เรียกนายมนัสเจ้าของที่ดินและนายฮกกิ้มเข้ามาเป็นโจทก์ร่วมและฟ้องแย้งขอให้บังคับโจทก์และนายมนัสไปจดทะเบียนการเช่า หากศาลเห็นว่าสภาพแห่งหนี้ไม่เปิดช่องก็ให้โจทก์คืนเงิน100,000 บาท กับค่าซ่อมแซม 5,000 บาท และค่าเสียหายเดือนละ1,870 บาท จนตลอดชีวิตจำเลย ศาลรับคำให้การฟ้องแย้ง และเรียกนายมนัส นายฮกกิ้มเข้ามาเป็นโจทก์ร่วม โจทก์ นายมนัส และนางฮกกิ้ม ให้การแก้ฟ้องแย้งปฏิเสธความรับผิด ศาลชั้นต้นนัดพร้อมแล้วมีคำสั่งว่าคำฟ้องแย้งต้องเกี่ยวกับฟ้องเดิม และจะต้องพิจารณารวมกันไปกับฟ้องเดิม ฟ้องแย้งของจำเลยในเรื่องขอให้คืนเงินกินเปล่าและเรียกค่าเสียหายเนื่องจากไม่ได้เช่าอาคารพิพาทยังเป็นเงื่อนไขอยู่ เพราะฟ้องเดิมขอขับไล่ จำเลยสู้คดีอ้างเหตุยังมีสิทธิเช่าอยู่หลายประการ จะพิจารณาสองข้อหานี้ได้ต่อเมื่อจำเลยถูกศาลพิพากษาขับไล่ออกจากอาคารพิพาทเสียก่อนจึงจะยกฟ้องแย้งสองเรื่องนี้ขึ้นพิจารณาได้ให้จำหน่ายฟ้องแย้งสองข้อหานี้ คงรับพิจารณาเฉพาะข้อที่ขอให้บังคับโจทก์ไปจดทะเบียนการเช่า และเสียค่าซ่อมแซมอาคารพิพาท จำเลยอุทธรณ์ขอให้รับพิจารณาคำฟ้องแย้งที่ศาลชั้นต้นสั่งให้จำหน่ายคดี ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่า คดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้ขับไล่จำเลยออกจากห้องเช่าซึ่งโจทก์รับโอนกรรมสิทธิ์มาจากผู้ให้เช่าเดิม จำเลยให้การต่อสู้ว่า ผู้ให้เช่าเดิมให้จำเลยเช่าเป็นสัญญาต่างตอบแทนโดยจำเลยยอมให้ผู้ให้เช่าเดิมหักหนี้ 100,000 บาท กับจำเลยได้ซ่อมแซมห้องเช่าอีก 5,000 บาท ซึ่งผู้ให้เช่าเดิมสัญญาให้จำเลยเช่าตลอดชีวิต จำเลยจึงขอให้ศาลเรียกนายมนัส ผู้ให้เช่าเดิมและนายฮกกิ้มเข้ามาเป็นโจทก์ร่วม และจำเลยฟ้องแย้งขอให้ศาลบังคับให้โจทก์กับนายมนัส ผู้ให้เช่าเดิมจดทะเบียนการเช่ารายนี้ ถ้าสภาพแห่งหนี้ไม่เปิดช่องก็ขอให้ศาลพิพากษาให้ฝ่ายโจทก์ร่วมกันคืนเงินหนึ่งแสนบาท ใช้ค่าซ่อมบ้าน 5,000 บาทกับค่าสินไหมทดแทนเดือนละ 1,870 บาท คำฟ้องแย้งของจำเลยนี้เกี่ยวกับคำฟ้องเดิมพอที่จะพิจารณาและชี้ขาดตัดสินไปด้วยกันได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 177 วรรค 3 และมาตรา 179 วรรคท้ายและคำฟ้องแย้งนี้ไม่เป็นเงื่อนไขเพราะถ้าศาลพิพากษาให้โจทก์ชนะคดี และขับไล่จำเลยตามฟ้องของโจทก์แล้ว จำเลยก็ไม่มีสิทธิจะเรียกเงินกินเปล่าคืนหรือได้รับค่าสินไหมทดแทนแต่ประการใดแต่ถ้าคำให้การและฟ้องแย้งของจำเลยฟังได้ว่า จำเลยมีสิทธิเรียกให้โจทก์จดทะเบียนการเช่าจนตลอดชีวิตของจำเลยแล้ว ก็ย่อมบังคับตามคำฟ้องแย้งของจำเลยได้ ส่วนคำฟ้องแย้งที่มีคำขอว่าถ้าสภาพแห่งหนี้ไม่เปิดช่องให้ศาลบังคับให้โจทก์ไปจดทะเบียนการเช่าก็ขอให้ศาลพิพากษาให้โจทก์คืนเงินกินเปล่าและใช้ค่าสินไหมทดแทนนั้น มิใช่เป็นเงื่อนไขแห่งคำฟ้องแย้งของจำเลย หากเป็นแต่เพียงคำขอในคำฟ้องแย้งอีกข้อหนึ่ง ในเมื่อบังคับตามคำขอข้อแรกไม่ได้ซึ่งแล้วแต่ศาลจะพิพากษาให้จำเลยชนะคดีได้มากน้อยเพียงใดเท่านั้นที่ศาลชั้นต้นไม่รับคำฟ้องแย้งในข้อนี้ จึงไม่ชอบด้วยวิธีพิจารณาแต่คดีนี้ศาลอุทธรณ์มิได้ทำคำสั่งให้ศาลชั้นต้นงดการพิจารณาไว้ในระหว่างอุทธรณ์คำสั่งและบัดนี้คดีเดิมศาลชั้นต้นได้พิจารณาพิพากษาเสร็จจนถึงศาลอุทธรณ์ได้พิพากษาให้โจทก์ชนะคดีไปแล้วคดีอยู่ระหว่างที่จำเลยฎีกา จึงไม่มีเหตุที่จะให้ศาลชั้นต้นรับฟ้องแย้งในข้อนี้และรื้อฟื้นพิจารณาพิพากษาในประเด็นข้อนี้ใหม่ถ้าจำเลยเห็นว่า จำเลยมีสิทธิในส่วนนี้อันชอบที่จำเลยจะดำเนินคดีเรียกร้องได้อย่างไร จำเลยก็ทำได้ตามสิทธิของตน พิพากษายืน.(จิตติ ติงศภัทิย์-วิเชียร เศวตรุนทร์-ประสม เภกะสุต)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่าจำเลยเช่าห้องพิพาทมีกำหนดตลอดชีวิตผู้เช่าจากผู้เช่าเดิม โจทก์ได้รับโอนกรรมสิทธิ์ห้องพิพาทมาแต่สัญญาเช่าไม่ได้จดทะเบียนจึงมีผลบังคับได้เพียง 3 ปี โจทก์บอกเลิกสัญญาจำเลยไม่ออกจากห้องเช่า ขอให้ศาลบังคับ และให้จำเลยชำระค่าเช่าที่ค้างและค่าเสียหาย จำเลยให้การว่า ผู้ให้เช่าเดิมได้กู้เงินจำเลย และได้ให้จำเลยเช่าห้องพิพาทตลอดอายุของจำเลย โดยหักหนี้เป็นค่าแป๊ะเจี๊ยะ100,000 บาท ค่าเช่าห้อง 250 บาท รวมเดือนละ 500 บาท เพื่อใช้เป็นที่อยู่อาศัย อยู่ในคุ้มครองของกฎหมายว่าด้วยควบคุมการเช่าเป็นสัญญาต่างตอบแทนที่ยอมให้หักหนี้ 100,000 บาท จำเลยได้ซ่อมแซมอีก 5,000 บาท ขอให้เรียกนายมนัสเจ้าของที่ดินและนายฮกกิ้มเข้ามาเป็นโจทก์ร่วมและฟ้องแย้งขอให้บังคับโจทก์และนายมนัสไปจดทะเบียนการเช่า หากศาลเห็นว่าสภาพแห่งหนี้ไม่เปิดช่องก็ให้โจทก์คืนเงิน100,000 บาท กับค่าซ่อมแซม 5,000 บาท และค่าเสียหายเดือนละ1,870 บาท จนตลอดชีวิตจำเลย ศาลรับคำให้การฟ้องแย้ง และเรียกนายมนัส นายฮกกิ้มเข้ามาเป็นโจทก์ร่วม โจทก์ นายมนัส และนางฮกกิ้ม ให้การแก้ฟ้องแย้งปฏิเสธความรับผิด ศาลชั้นต้นนัดพร้อมแล้วมีคำสั่งว่าคำฟ้องแย้งต้องเกี่ยวกับฟ้องเดิม และจะต้องพิจารณารวมกันไปกับฟ้องเดิม ฟ้องแย้งของจำเลยในเรื่องขอให้คืนเงินกินเปล่าและเรียกค่าเสียหายเนื่องจากไม่ได้เช่าอาคารพิพาทยังเป็นเงื่อนไขอยู่ เพราะฟ้องเดิมขอขับไล่ จำเลยสู้คดีอ้างเหตุยังมีสิทธิเช่าอยู่หลายประการ จะพิจารณาสองข้อหานี้ได้ต่อเมื่อจำเลยถูกศาลพิพากษาขับไล่ออกจากอาคารพิพาทเสียก่อนจึงจะยกฟ้องแย้งสองเรื่องนี้ขึ้นพิจารณาได้ให้จำหน่ายฟ้องแย้งสองข้อหานี้ คงรับพิจารณาเฉพาะข้อที่ขอให้บังคับโจทก์ไปจดทะเบียนการเช่า และเสียค่าซ่อมแซมอาคารพิพาท จำเลยอุทธรณ์ขอให้รับพิจารณาคำฟ้องแย้งที่ศาลชั้นต้นสั่งให้จำหน่ายคดี ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่า คดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้ขับไล่จำเลยออกจากห้องเช่าซึ่งโจทก์รับโอนกรรมสิทธิ์มาจากผู้ให้เช่าเดิม จำเลยให้การต่อสู้ว่า ผู้ให้เช่าเดิมให้จำเลยเช่าเป็นสัญญาต่างตอบแทนโดยจำเลยยอมให้ผู้ให้เช่าเดิมหักหนี้ 100,000 บาท กับจำเลยได้ซ่อมแซมห้องเช่าอีก 5,000 บาท ซึ่งผู้ให้เช่าเดิมสัญญาให้จำเลยเช่าตลอดชีวิต จำเลยจึงขอให้ศาลเรียกนายมนัส ผู้ให้เช่าเดิมและนายฮกกิ้มเข้ามาเป็นโจทก์ร่วม และจำเลยฟ้องแย้งขอให้ศาลบังคับให้โจทก์กับนายมนัส ผู้ให้เช่าเดิมจดทะเบียนการเช่ารายนี้ ถ้าสภาพแห่งหนี้ไม่เปิดช่องก็ขอให้ศาลพิพากษาให้ฝ่ายโจทก์ร่วมกันคืนเงินหนึ่งแสนบาท ใช้ค่าซ่อมบ้าน 5,000 บาทกับค่าสินไหมทดแทนเดือนละ 1,870 บาท คำฟ้องแย้งของจำเลยนี้เกี่ยวกับคำฟ้องเดิมพอที่จะพิจารณาและชี้ขาดตัดสินไปด้วยกันได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 177 วรรค 3 และมาตรา 179 วรรคท้ายและคำฟ้องแย้งนี้ไม่เป็นเงื่อนไขเพราะถ้าศาลพิพากษาให้โจทก์ชนะคดี และขับไล่จำเลยตามฟ้องของโจทก์แล้ว จำเลยก็ไม่มีสิทธิจะเรียกเงินกินเปล่าคืนหรือได้รับค่าสินไหมทดแทนแต่ประการใดแต่ถ้าคำให้การและฟ้องแย้งของจำเลยฟังได้ว่า จำเลยมีสิทธิเรียกให้โจทก์จดทะเบียนการเช่าจนตลอดชีวิตของจำเลยแล้ว ก็ย่อมบังคับตามคำฟ้องแย้งของจำเลยได้ ส่วนคำฟ้องแย้งที่มีคำขอว่าถ้าสภาพแห่งหนี้ไม่เปิดช่องให้ศาลบังคับให้โจทก์ไปจดทะเบียนการเช่าก็ขอให้ศาลพิพากษาให้โจทก์คืนเงินกินเปล่าและใช้ค่าสินไหมทดแทนนั้น มิใช่เป็นเงื่อนไขแห่งคำฟ้องแย้งของจำเลย หากเป็นแต่เพียงคำขอในคำฟ้องแย้งอีกข้อหนึ่ง ในเมื่อบังคับตามคำขอข้อแรกไม่ได้ซึ่งแล้วแต่ศาลจะพิพากษาให้จำเลยชนะคดีได้มากน้อยเพียงใดเท่านั้นที่ศาลชั้นต้นไม่รับคำฟ้องแย้งในข้อนี้ จึงไม่ชอบด้วยวิธีพิจารณาแต่คดีนี้ศาลอุทธรณ์มิได้ทำคำสั่งให้ศาลชั้นต้นงดการพิจารณาไว้ในระหว่างอุทธรณ์คำสั่งและบัดนี้คดีเดิมศาลชั้นต้นได้พิจารณาพิพากษาเสร็จจนถึงศาลอุทธรณ์ได้พิพากษาให้โจทก์ชนะคดีไปแล้วคดีอยู่ระหว่างที่จำเลยฎีกา จึงไม่มีเหตุที่จะให้ศาลชั้นต้นรับฟ้องแย้งในข้อนี้และรื้อฟื้นพิจารณาพิพากษาในประเด็นข้อนี้ใหม่ถ้าจำเลยเห็นว่า จำเลยมีสิทธิในส่วนนี้อันชอบที่จำเลยจะดำเนินคดีเรียกร้องได้อย่างไร จำเลยก็ทำได้ตามสิทธิของตน พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 442/2511์ นาง วิภา เกียรติ แสง ศิลป์โจทก์ย นาย ซือโพ้ย แซ่ปึงจำเลย ป.วิ.พ. ม. 172, ม. 177 วรรคสาม, ม. 179 วรรคท้ายโจทก์ฟ้องขอให้ขับไล่จำเลยออกจากห้องเช่าซึ่งโจทก์รับโอนกรรมสิทธิมาจากผู้ให้เช่าเดิม. จำเลยให้การต่อสู้ว่า ผู้ให้เช่าเดิมให้จำเลยเช่า. เป็นสัญญาต่างตอบแทนโดยจำเลยยอมให้ผู้ให้เช่าเดิมหักหนี้ 100,000 บาทกับจำเลยได้ซ่อมแซมห้องเช่าอีก 5,000 บาท ซึ่งผู้ให้เช่าเดิมสัญญาให้จำเลยเช่าตลอดชีวิต. จำเลยจึงขอให้ศาลเรียกผู้ให้เช่าเดิมเข้ามาเป็นโจทก์ร่วม. และฟ้องแย้งขอให้ศาลบังคับให้โจทก์กับผู้ให้เช่าเดิม จดทะเบียนการเช่ารายนี้ถ้าสภาพแห่งหนี้ไม่เปิดช่องก็ขอให้ศาลพิพากษาให้ฝ่ายโจทก์ร่วมกันคืนเงินหนึ่งแสนบาท. ใช้ค่าซ่อมบ้าน 5,000 บาทกับค่าสินไหมทดแทนเดือนละ 1,870 บาท. คำฟ้องแย้งนี้เกี่ยวกับคำฟ้องเดิมพอที่จะพิจารณาชี้ขาดตัดสินไปด้วยกันได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 177 วรรคสามและมาตรา 179 วรรคท้าย และคำฟ้องแย้งนี้ไม่เป็นเงื่อนไข. เพราะถ้าศาลพิพากษาให้โจทก์ชนะคดีและขับไล่จำเลยตามฟ้องของโจทก์แล้ว. จำเลยก็ไม่มีสิทธิจะเรียกเงินกินเปล่าคืน. หรือได้รับค่าสินไหมทดแทนแต่ประการใดแต่ถ้าคำให้การและฟ้องแย้งของจำเลยฟังได้ว่า จำเลยมีสิทธิเรียกให้โจทก์จดทะเบียนการเช่าจนตลอดชีวิตของจำเลยแล้ว.ก็ย่อมบังคับตามคำฟ้องแย้งของจำเลยได้.คำฟ้องแย้งที่มีคำขอว่า ถ้าสภาพแห่งหนี้ไม่เปิดช่องให้ศาลบังคับให้โจทก์ไปจดทะเบียนการเช่า. ก็ขอให้ศาลพิพากษาให้โจทก์คืนเงินกินเปล่าและใช้ค่าสินไหมทดแทนนั้น. มิใช่เป็นเงื่อนไขแห่งคำฟ้องแย้งของจำเลย. หากเป็นแต่เพียงคำขอในคำฟ้องแย้งอีกข้อหนึ่งในเมื่อบังคับตามคำขอข้อแรกไม่ได้.ซึ่งแล้วแต่ศาลจะพิพากษาให้จำเลยชนะคดีได้มากน้อยเพียงใดเท่านั้น.โจทก์ฟ้องว่าจำเลยเช่าห้องพิพาทมีกำหนดตลอดชีวิตผู้เช่าจากผู้เช่าเดิม โจทก์ได้รับโอนกรรมสิทธิ์ห้องพิพาทมาแต่สัญญาเช่าไม่ได้จดทะเบียนจึงมีผลบังคับได้เพียง 3 ปี โจทก์บอกเลิกสัญญาจำเลยไม่ออกจากห้องเช่า ขอให้ศาลบังคับ และให้จำเลยชำระค่าเช่าที่ค้างและค่าเสียหาย จำเลยให้การว่า ผู้ให้เช่าเดิมได้กู้เงินจำเลย และได้ให้จำเลยเช่าห้องพิพาทตลอดอายุของจำเลย โดยหักหนี้เป็นค่าแป๊ะเจี๊ยะ100,000 บาท ค่าเช่าห้อง 250 บาท รวมเดือนละ 500 บาท เพื่อใช้เป็นที่อยู่อาศัย อยู่ในคุ้มครองของกฎหมายว่าด้วยควบคุมการเช่าเป็นสัญญาต่างตอบแทนที่ยอมให้หักหนี้ 100,000 บาท จำเลยได้ซ่อมแซมอีก 5,000 บาท ขอให้เรียกนายมนัสเจ้าของที่ดินและนายฮกกิ้มเข้ามาเป็นโจทก์ร่วมและฟ้องแย้งขอให้บังคับโจทก์และนายมนัสไปจดทะเบียนการเช่า หากศาลเห็นว่าสภาพแห่งหนี้ไม่เปิดช่องก็ให้โจทก์คืนเงิน100,000 บาท กับค่าซ่อมแซม 5,000 บาท และค่าเสียหายเดือนละ1,870 บาท จนตลอดชีวิตจำเลย ศาลรับคำให้การฟ้องแย้ง และเรียกนายมนัส นายฮกกิ้มเข้ามาเป็นโจทก์ร่วม โจทก์ นายมนัส และนางฮกกิ้ม ให้การแก้ฟ้องแย้งปฏิเสธความรับผิด ศาลชั้นต้นนัดพร้อมแล้วมีคำสั่งว่าคำฟ้องแย้งต้องเกี่ยวกับฟ้องเดิม และจะต้องพิจารณารวมกันไปกับฟ้องเดิม ฟ้องแย้งของจำเลยในเรื่องขอให้คืนเงินกินเปล่าและเรียกค่าเสียหายเนื่องจากไม่ได้เช่าอาคารพิพาทยังเป็นเงื่อนไขอยู่ เพราะฟ้องเดิมขอขับไล่ จำเลยสู้คดีอ้างเหตุยังมีสิทธิเช่าอยู่หลายประการ จะพิจารณาสองข้อหานี้ได้ต่อเมื่อจำเลยถูกศาลพิพากษาขับไล่ออกจากอาคารพิพาทเสียก่อนจึงจะยกฟ้องแย้งสองเรื่องนี้ขึ้นพิจารณาได้ให้จำหน่ายฟ้องแย้งสองข้อหานี้ คงรับพิจารณาเฉพาะข้อที่ขอให้บังคับโจทก์ไปจดทะเบียนการเช่า และเสียค่าซ่อมแซมอาคารพิพาท จำเลยอุทธรณ์ขอให้รับพิจารณาคำฟ้องแย้งที่ศาลชั้นต้นสั่งให้จำหน่ายคดี ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่า คดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้ขับไล่จำเลยออกจากห้องเช่าซึ่งโจทก์รับโอนกรรมสิทธิ์มาจากผู้ให้เช่าเดิม จำเลยให้การต่อสู้ว่า ผู้ให้เช่าเดิมให้จำเลยเช่าเป็นสัญญาต่างตอบแทนโดยจำเลยยอมให้ผู้ให้เช่าเดิมหักหนี้ 100,000 บาท กับจำเลยได้ซ่อมแซมห้องเช่าอีก 5,000 บาท ซึ่งผู้ให้เช่าเดิมสัญญาให้จำเลยเช่าตลอดชีวิต จำเลยจึงขอให้ศาลเรียกนายมนัส ผู้ให้เช่าเดิมและนายฮกกิ้มเข้ามาเป็นโจทก์ร่วม และจำเลยฟ้องแย้งขอให้ศาลบังคับให้โจทก์กับนายมนัส ผู้ให้เช่าเดิมจดทะเบียนการเช่ารายนี้ ถ้าสภาพแห่งหนี้ไม่เปิดช่องก็ขอให้ศาลพิพากษาให้ฝ่ายโจทก์ร่วมกันคืนเงินหนึ่งแสนบาท ใช้ค่าซ่อมบ้าน 5,000 บาทกับค่าสินไหมทดแทนเดือนละ 1,870 บาท คำฟ้องแย้งของจำเลยนี้เกี่ยวกับคำฟ้องเดิมพอที่จะพิจารณาและชี้ขาดตัดสินไปด้วยกันได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 177 วรรค 3 และมาตรา 179 วรรคท้ายและคำฟ้องแย้งนี้ไม่เป็นเงื่อนไขเพราะถ้าศาลพิพากษาให้โจทก์ชนะคดี และขับไล่จำเลยตามฟ้องของโจทก์แล้ว จำเลยก็ไม่มีสิทธิจะเรียกเงินกินเปล่าคืนหรือได้รับค่าสินไหมทดแทนแต่ประการใดแต่ถ้าคำให้การและฟ้องแย้งของจำเลยฟังได้ว่า จำเลยมีสิทธิเรียกให้โจทก์จดทะเบียนการเช่าจนตลอดชีวิตของจำเลยแล้ว ก็ย่อมบังคับตามคำฟ้องแย้งของจำเลยได้ ส่วนคำฟ้องแย้งที่มีคำขอว่าถ้าสภาพแห่งหนี้ไม่เปิดช่องให้ศาลบังคับให้โจทก์ไปจดทะเบียนการเช่าก็ขอให้ศาลพิพากษาให้โจทก์คืนเงินกินเปล่าและใช้ค่าสินไหมทดแทนนั้น มิใช่เป็นเงื่อนไขแห่งคำฟ้องแย้งของจำเลย หากเป็นแต่เพียงคำขอในคำฟ้องแย้งอีกข้อหนึ่ง ในเมื่อบังคับตามคำขอข้อแรกไม่ได้ซึ่งแล้วแต่ศาลจะพิพากษาให้จำเลยชนะคดีได้มากน้อยเพียงใดเท่านั้นที่ศาลชั้นต้นไม่รับคำฟ้องแย้งในข้อนี้ จึงไม่ชอบด้วยวิธีพิจารณาแต่คดีนี้ศาลอุทธรณ์มิได้ทำคำสั่งให้ศาลชั้นต้นงดการพิจารณาไว้ในระหว่างอุทธรณ์คำสั่งและบัดนี้คดีเดิมศาลชั้นต้นได้พิจารณาพิพากษาเสร็จจนถึงศาลอุทธรณ์ได้พิพากษาให้โจทก์ชนะคดีไปแล้วคดีอยู่ระหว่างที่จำเลยฎีกา จึงไม่มีเหตุที่จะให้ศาลชั้นต้นรับฟ้องแย้งในข้อนี้และรื้อฟื้นพิจารณาพิพากษาในประเด็นข้อนี้ใหม่ถ้าจำเลยเห็นว่า จำเลยมีสิทธิในส่วนนี้อันชอบที่จำเลยจะดำเนินคดีเรียกร้องได้อย่างไร จำเลยก็ทำได้ตามสิทธิของตน พิพากษายืน.(จิตติ ติงศภัทิย์-วิเชียร เศวตรุนทร์-ประสม เภกะสุต)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ