คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1900/2542หลักกฎหมาย: ลูกจ้างมีสิทธิเลิกสัญญาจ้างได้ด้วยการลาออกจากงานและหลังจากลูกจ้างแสดงเจตนาลาออกจากงานแก่นายจ้างแล้วลูกจ้างหามีสิทธิถอนเจตนานั้นได้ไม่ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 386 วรรคสอง เมื่อจำเลย ยื่นหนังสือขอลาออกจากงานต่อโจทก์ในวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2540โดยระบุให้การลาออกมีผลตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม 2540 ถือว่าการแสดงเจตนาลาออกจากงานของจำเลยมีผลตามกฎหมายแล้วนับแต่วันยื่นหนังสือขอลาออกแม้ต่อมาวันที่21 กุมภาพันธ์ 2540 จำเลยได้ยื่นหนังสืออีกฉบับหนึ่งต่อโจทก์ขอยกเลิกหนังสือขอลาออกจากงานดังกล่าว ก็หามีผลเป็นการยกเลิกหนังสือขอลาออกจากงานไม่หนังสือขอลาออกจากงาน ของจำเลยยังคงมีผลต่อไป ทั้งโจทก์มีระเบียบว่าด้วยพนักงาน และลูกจ้างที่กำหนดว่า พนักงานหรือลูกจ้างผู้ใดประสงค์ จะลาออกจากงาน ให้ยื่นหนังสือขอลาออกต่อผู้บังคับบัญชา โดยตรงของตนเพื่อเสนอตามลำดับจนถึงคณะกรรมการดำเนินการ เมื่อคณะกรรมการดำเนินการพิจารณาอนุญาตแล้วจึงให้ถือว่า ออกจากงาน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสัญญาจ้างที่มีผลใช้บังคับ แก่โจทก์และจำเลยได้ ดังนั้น เมื่อคณะกรรมการดำเนินการ ของสหกรณ์โจทก์พิจารณาอนุมัติหนังสือขอลาออกจากงานของจำเลย ในการประชุมวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2540 ซึ่งเป็นเวลาก่อนที่ หนังสือขอลาออกมีผล การลาออกจากงานของจำเลยจึงมีผล ตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม 2540 เป็นต้นไป การที่จำเลยต้องออก จากงานหาใช่เพราะถูกโจทก์เลิกจ้างไม่ โจทก์ย่อมไม่มีหน้าที่ ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 ต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่จำเลย แต่การที่โจทก์จ่าย ค่าชดเชยให้แก่จำเลยเนื่องจากจำเลยออกจากงานอันถือเป็นการชำระหนี้ตามอำเภอใจ โดยรู้อยู่ว่าตนไม่มีความผูกพันที่จะต้องชำระ โจทก์จึงหามีสิทธิเรียกค่าชดเชยคืนจากจำเลยไม่ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 407โจทก์ฟ้องว่า จำเลยเคยเป็นพนักงานของโจทก์ตำแหน่งผู้จัดการ เมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2540 จำเลยได้ยื่นหนังสือลาออกและโจทก์อนุมัติแล้ว ต่อมาวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2540 จำเลยได้ยื่นหนังสือขอรับค่าชดเชย คณะกรรมการของโจทก์มีมติให้จ่ายค่าชดเชยจำนวน 61,500 บาท แก่จำเลย เมื่อจ่ายเงินแล้วโจทก์มีหนังสือหารือไปยังสหกรณ์จังหวัดปัตตานี ได้รับแจ้งว่ากรณีของโจทก์มิใช่การเลิกจ้างจึงไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย หากมีการจ่ายแล้วขอให้ทบทวนมติ และหากเห็นว่าไม่ถูกต้องให้เรียกเงินคืนจากจำเลย คณะกรรมการของโจทก์จึงได้ประชุมและมีมติยกเลิกมติที่ให้จ่ายค่าชดเชยพร้อมทั้งให้เรียกเงินคืนจากจำเลย จำเลยต้องคืนเงินจำนวนดังกล่าวแก่โจทก์ โจทก์ทวงถามแล้วแต่จำเลยเพิกเฉย ขอให้บังคับจำเลยคืนเงินจำนวน 61,500 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยได้รับค่าชดเชยไปจากโจทก์โดยสุจริตและคณะกรรมการของโจทก์พิจารณาอนุมัติแล้ว โจทก์ฟ้องเรียกเงินคืนในฐานะลาภมิควรได้ แต่ในวันที่โจทก์ทวงถามให้จำเลยคืนเงินนั้น เงินดังกล่าวไม่มีเหลืออยู่ที่จำเลยแล้ว จำเลยจึงไม่ต้องคืนเงินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 412 เมื่อคณะกรรมการชุดใหม่ของโจทก์มีความเห็นว่ามติของคณะกรรมการชุดเดิมไม่ชอบ คณะกรรมการชุดเดิมต้องรับผิดเป็นการส่วนตัว การที่จำเลยได้ยื่นหนังสือลาออก แต่ในวันรุ่งขึ้นก่อนโจทก์อนุมัติการลาออกจำเลยได้ระงับการลาออกแล้วคณะกรรมการของโจทก์ได้อนุมัติให้จำเลยลาออกตามหนังสือที่ยื่นไว้เดิม จึงเป็นการเลิกจ้าง จำเลยมีสิทธิได้รับค่าชดเชย ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางพิจารณาแล้ววินิจฉัยว่า จำเลยเข้าทำงานเป็นพนักงานของโจทก์เมื่อวันที่ 22 มกราคม 2539 ค่าจ้างอัตราสุดท้ายเดือนละ 20,500 บาท เมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2540 จำเลยได้ยื่นหนังสือลาออกจากการเป็นพนักงาน แม้จะยื่นหนังสือระงับการลาออกในภายหลัง แต่เมื่อคณะกรรมการของโจทก์ไม่อนุมัติในหนังสือระงับการลาออกจึงถือว่าหนังสือลาออกยังมีผลอยู่ จำเลยจึงไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชยการที่จำเลยรู้ว่าตนไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชย แต่กลับยื่นขอต่อโจทก์และได้รับไปแล้วเป็นการแสดงเจตนาไม่สุจริต จำเลยต้องคืนค่าชดเชยที่รับไว้แก่โจทก์ พิพากษาให้จำเลยจ่ายเงิน 61,500 บาท แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีนับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยอุทธรณ์ประการแรกว่าเดิมจำเลยยื่นหนังสือลาออก แต่เมื่อจำเลยกลับใจโดยยื่นหลังยกเลิกการลาออกก่อนที่คณะกรรมการดำเนินการของโจทก์จะพิจารณาหนังสือลาออกของจำเลย หนังสือลาออกของจำเลยจึงย่อมเป็นอันสิ้นผลไปทันที เท่ากับไม่มีการขอลาออกแล้ว เมื่อคณะกรรมการดำเนินการของโจทก์ไม่อนุญาตให้ระงับการลาออกแต่กลับไปพิจารณาให้ลาออกตามหนังสือลาออกที่สิ้นผลไปแล้ว เท่ากับเป็นการให้ออกอันหมายถึงการเลิกจ้างนั้น เห็นว่า ลูกจ้างมีสิทธิเลิกสัญญาจ้างได้ดำเนินการลาออกจากงาน และหลังจากลูกจ้างแสดงเจตนาลาออกจากงานแก่นายจ้างแล้ว ลูกจ้างหามีสิทธิถอนเจตนานั้นได้ไม่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 386 วรรคสอง ปรากฏว่าจำเลยยื่นหนังสือขอลาออกจากงานต่อโจทก์เมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2540 โดยระบุให้การลาออกมีผลตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม 2540 เช่นนี้ถือว่าการแสดงเจตนาลาออกจากงานของจำเลยมีผลตามกฎหมายแล้วนับแต่วันยื่นหนังสือขอลาออก แม้ต่อมาวันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2540 จำเลยได้ยื่นหนังสืออีกฉบับหนึ่งต่อโจทก์ขอยกเลิกหนังสือขอลาออกจากงานดังกล่าว ก็หามีผลเป็นการยกเลิกหนังสือขอลาออกจากงานไม่ หนังสือขอลาออกจากงานของจำเลยยังคงมีผลต่อไป เมื่อโจทก์มีระเบียบว่าด้วยพนักงานและลูกจ้าง พ.ศ. 2538 หมวด 9 ข้อ 39 กำหนดว่า พนักงานหรือลูกจ้างผู้ใดประสงค์จะลาออกจากงาน ให้ยื่นหนังสือขอลาออกต่อผู้บังคับบัญชาโดยตรงของตนเพื่อเสนอตามลำดับจนถึงคณะกรรมการดำเนินการเมื่อคณะกรรมการดำเนินการพิจารณาอนุญาตแล้วจึงให้ถือว่าออกจากงาน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสัญญาจ้างที่มีผลใช้บังคับแก่โจทก์และจำเลยได้ดังนั้น เมื่อคณะกรรมการดำเนินการของสหกรณ์โจทก์พิจารณาอนุมัติหนังสือขอลาออกจากงานของจำเลยในการประชุม วันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2540 ซึ่งเป็นเวลาก่อนที่หนังสือขอลาออกมีผล การลาออกจากงานของจำเลยจึงมีผลตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม 2540 เป็นต้นไปตามที่จำเลยประสงค์ การที่จำเลยต้องออกจากงานหาใช่เพราะถูกโจทก์เลิกจ้างไม่โจทก์ย่อมไม่มีหน้าที่ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานข้อ 46 ต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่จำเลย ที่โจทก์จ่ายค่าชดเชยให้แก่จำเลยเนื่องจากจำเลยลาออกจากงานจึงเป็นการชำระหนี้ตามอำเภอใจโดยรู้อยู่ว่าตนไม่มีความผูกพันที่จะต้องชำระโจทก์หามีสิทธิเรียกค่าชดเชยคืนจากจำเลยไม่ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 407 อุทธรณ์ของจำเลยข้อนี้ฟังขึ้น คดีไม่จำต้องวินิจฉัยอุทธรณ์ข้ออื่นของจำเลยอีกต่อไป"พิพากษากลับ ให้ยกฟ้อง ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1900/2542สหกรณ์ออมทรัพย์ ครู ปัตตานี จำกัดโจทก์นาย กิตติคุณ แก้วศ รีจำเลย ป.พ.พ. ม. 386 วรรคสอง, ม. 407 ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46ลูกจ้างมีสิทธิเลิกสัญญาจ้างได้ด้วยการลาออกจากงานและหลังจากลูกจ้างแสดงเจตนาลาออกจากงานแก่นายจ้างแล้วลูกจ้างหามีสิทธิถอนเจตนานั้นได้ไม่ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 386 วรรคสอง เมื่อจำเลย ยื่นหนังสือขอลาออกจากงานต่อโจทก์ในวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2540โดยระบุให้การลาออกมีผลตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม 2540 ถือว่าการแสดงเจตนาลาออกจากงานของจำเลยมีผลตามกฎหมายแล้วนับแต่วันยื่นหนังสือขอลาออกแม้ต่อมาวันที่21 กุมภาพันธ์ 2540 จำเลยได้ยื่นหนังสืออีกฉบับหนึ่งต่อโจทก์ขอยกเลิกหนังสือขอลาออกจากงานดังกล่าว ก็หามีผลเป็นการยกเลิกหนังสือขอลาออกจากงานไม่หนังสือขอลาออกจากงาน ของจำเลยยังคงมีผลต่อไป ทั้งโจทก์มีระเบียบว่าด้วยพนักงาน และลูกจ้างที่กำหนดว่า พนักงานหรือลูกจ้างผู้ใดประสงค์ จะลาออกจากงาน ให้ยื่นหนังสือขอลาออกต่อผู้บังคับบัญชา โดยตรงของตนเพื่อเสนอตามลำดับจนถึงคณะกรรมการดำเนินการ เมื่อคณะกรรมการดำเนินการพิจารณาอนุญาตแล้วจึงให้ถือว่า ออกจากงาน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสัญญาจ้างที่มีผลใช้บังคับ แก่โจทก์และจำเลยได้ ดังนั้น เมื่อคณะกรรมการดำเนินการ ของสหกรณ์โจทก์พิจารณาอนุมัติหนังสือขอลาออกจากงานของจำเลย ในการประชุมวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2540 ซึ่งเป็นเวลาก่อนที่ หนังสือขอลาออกมีผล การลาออกจากงานของจำเลยจึงมีผล ตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม 2540 เป็นต้นไป การที่จำเลยต้องออก จากงานหาใช่เพราะถูกโจทก์เลิกจ้างไม่ โจทก์ย่อมไม่มีหน้าที่ ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 ต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่จำเลย แต่การที่โจทก์จ่าย ค่าชดเชยให้แก่จำเลยเนื่องจากจำเลยออกจากงานอันถือเป็นการชำระหนี้ตามอำเภอใจ โดยรู้อยู่ว่าตนไม่มีความผูกพันที่จะต้องชำระ โจทก์จึงหามีสิทธิเรียกค่าชดเชยคืนจากจำเลยไม่ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 407โจทก์ฟ้องว่า จำเลยเคยเป็นพนักงานของโจทก์ตำแหน่งผู้จัดการ เมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2540 จำเลยได้ยื่นหนังสือลาออกและโจทก์อนุมัติแล้ว ต่อมาวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2540 จำเลยได้ยื่นหนังสือขอรับค่าชดเชย คณะกรรมการของโจทก์มีมติให้จ่ายค่าชดเชยจำนวน 61,500 บาท แก่จำเลย เมื่อจ่ายเงินแล้วโจทก์มีหนังสือหารือไปยังสหกรณ์จังหวัดปัตตานี ได้รับแจ้งว่ากรณีของโจทก์มิใช่การเลิกจ้างจึงไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย หากมีการจ่ายแล้วขอให้ทบทวนมติ และหากเห็นว่าไม่ถูกต้องให้เรียกเงินคืนจากจำเลย คณะกรรมการของโจทก์จึงได้ประชุมและมีมติยกเลิกมติที่ให้จ่ายค่าชดเชยพร้อมทั้งให้เรียกเงินคืนจากจำเลย จำเลยต้องคืนเงินจำนวนดังกล่าวแก่โจทก์ โจทก์ทวงถามแล้วแต่จำเลยเพิกเฉย ขอให้บังคับจำเลยคืนเงินจำนวน 61,500 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยได้รับค่าชดเชยไปจากโจทก์โดยสุจริตและคณะกรรมการของโจทก์พิจารณาอนุมัติแล้ว โจทก์ฟ้องเรียกเงินคืนในฐานะลาภมิควรได้ แต่ในวันที่โจทก์ทวงถามให้จำเลยคืนเงินนั้น เงินดังกล่าวไม่มีเหลืออยู่ที่จำเลยแล้ว จำเลยจึงไม่ต้องคืนเงินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 412 เมื่อคณะกรรมการชุดใหม่ของโจทก์มีความเห็นว่ามติของคณะกรรมการชุดเดิมไม่ชอบ คณะกรรมการชุดเดิมต้องรับผิดเป็นการส่วนตัว การที่จำเลยได้ยื่นหนังสือลาออก แต่ในวันรุ่งขึ้นก่อนโจทก์อนุมัติการลาออกจำเลยได้ระงับการลาออกแล้วคณะกรรมการของโจทก์ได้อนุมัติให้จำเลยลาออกตามหนังสือที่ยื่นไว้เดิม จึงเป็นการเลิกจ้าง จำเลยมีสิทธิได้รับค่าชดเชย ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางพิจารณาแล้ววินิจฉัยว่า จำเลยเข้าทำงานเป็นพนักงานของโจทก์เมื่อวันที่ 22 มกราคม 2539 ค่าจ้างอัตราสุดท้ายเดือนละ 20,500 บาท เมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2540 จำเลยได้ยื่นหนังสือลาออกจากการเป็นพนักงาน แม้จะยื่นหนังสือระงับการลาออกในภายหลัง แต่เมื่อคณะกรรมการของโจทก์ไม่อนุมัติในหนังสือระงับการลาออกจึงถือว่าหนังสือลาออกยังมีผลอยู่ จำเลยจึงไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชยการที่จำเลยรู้ว่าตนไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชย แต่กลับยื่นขอต่อโจทก์และได้รับไปแล้วเป็นการแสดงเจตนาไม่สุจริต จำเลยต้องคืนค่าชดเชยที่รับไว้แก่โจทก์ พิพากษาให้จำเลยจ่ายเงิน 61,500 บาท แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีนับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยอุทธรณ์ประการแรกว่าเดิมจำเลยยื่นหนังสือลาออก แต่เมื่อจำเลยกลับใจโดยยื่นหลังยกเลิกการลาออกก่อนที่คณะกรรมการดำเนินการของโจทก์จะพิจารณาหนังสือลาออกของจำเลย หนังสือลาออกของจำเลยจึงย่อมเป็นอันสิ้นผลไปทันที เท่ากับไม่มีการขอลาออกแล้ว เมื่อคณะกรรมการดำเนินการของโจทก์ไม่อนุญาตให้ระงับการลาออกแต่กลับไปพิจารณาให้ลาออกตามหนังสือลาออกที่สิ้นผลไปแล้ว เท่ากับเป็นการให้ออกอันหมายถึงการเลิกจ้างนั้น เห็นว่า ลูกจ้างมีสิทธิเลิกสัญญาจ้างได้ดำเนินการลาออกจากงาน และหลังจากลูกจ้างแสดงเจตนาลาออกจากงานแก่นายจ้างแล้ว ลูกจ้างหามีสิทธิถอนเจตนานั้นได้ไม่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 386 วรรคสอง ปรากฏว่าจำเลยยื่นหนังสือขอลาออกจากงานต่อโจทก์เมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2540 โดยระบุให้การลาออกมีผลตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม 2540 เช่นนี้ถือว่าการแสดงเจตนาลาออกจากงานของจำเลยมีผลตามกฎหมายแล้วนับแต่วันยื่นหนังสือขอลาออก แม้ต่อมาวันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2540 จำเลยได้ยื่นหนังสืออีกฉบับหนึ่งต่อโจทก์ขอยกเลิกหนังสือขอลาออกจากงานดังกล่าว ก็หามีผลเป็นการยกเลิกหนังสือขอลาออกจากงานไม่ หนังสือขอลาออกจากงานของจำเลยยังคงมีผลต่อไป เมื่อโจทก์มีระเบียบว่าด้วยพนักงานและลูกจ้าง พ.ศ. 2538 หมวด 9 ข้อ 39 กำหนดว่า พนักงานหรือลูกจ้างผู้ใดประสงค์จะลาออกจากงาน ให้ยื่นหนังสือขอลาออกต่อผู้บังคับบัญชาโดยตรงของตนเพื่อเสนอตามลำดับจนถึงคณะกรรมการดำเนินการเมื่อคณะกรรมการดำเนินการพิจารณาอนุญาตแล้วจึงให้ถือว่าออกจากงาน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสัญญาจ้างที่มีผลใช้บังคับแก่โจทก์และจำเลยได้ดังนั้น เมื่อคณะกรรมการดำเนินการของสหกรณ์โจทก์พิจารณาอนุมัติหนังสือขอลาออกจากงานของจำเลยในการประชุม วันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2540 ซึ่งเป็นเวลาก่อนที่หนังสือขอลาออกมีผล การลาออกจากงานของจำเลยจึงมีผลตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม 2540 เป็นต้นไปตามที่จำเลยประสงค์ การที่จำเลยต้องออกจากงานหาใช่เพราะถูกโจทก์เลิกจ้างไม่โจทก์ย่อมไม่มีหน้าที่ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานข้อ 46 ต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่จำเลย ที่โจทก์จ่ายค่าชดเชยให้แก่จำเลยเนื่องจากจำเลยลาออกจากงานจึงเป็นการชำระหนี้ตามอำเภอใจโดยรู้อยู่ว่าตนไม่มีความผูกพันที่จะต้องชำระโจทก์หามีสิทธิเรียกค่าชดเชยคืนจากจำเลยไม่ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 407 อุทธรณ์ของจำเลยข้อนี้ฟังขึ้น คดีไม่จำต้องวินิจฉัยอุทธรณ์ข้ออื่นของจำเลยอีกต่อไป"พิพากษากลับ ให้ยกฟ้อง(ประมาณ ตียะไพบูลย์สิน-เสมอ อินทรศักดิ์-วิรัตน์ ลัทธิวงศกร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกานี้ วินิจฉัยเรื่องการแสดงเจตนาเลิกสัญญาค่าชดเชยลาภมิควรได้ ซึ่งมีข้อพิจารณาดังนี้ 1. การแสดงเจตนาเลิกสัญญาจ้างแรงงานนั้น ต้องบังคับตามหลักทั่วไปในการเลิกสัญญาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 386 ประกอบหลักเกณฑ์เฉพาะตามมาตรา 582 กล่าวคือฝ่ายที่ประสงค์จะเลิกสัญญาต้องแสดงเจตนาต่ออีกฝ่ายหนึ่งก่อนหรือวันถึงกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวใดคราวหนึ่งแล้ว ให้มีผลเป็นการเลิกสัญญาเมื่อถึงกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวถัดไปข้างหน้าและเมื่อแสดงเจตนาเลิกสัญญาถึงอีกฝ่ายหนึ่งแล้วจะถอนมิได้ ข้อเท็จจริงคดีนี้จำเลยยื่นใบลาออกเมื่อวันที่20 กุมภาพันธ์ 2540 ซึ่งเป็นวันก่อนถึงกำหนดจ่ายค่าจ้าง ซึ่งจะมีผลเป็นการเลิกสัญญาในวันที่ 31 มีนาคม 2540 อันเป็นกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวถัดไปข้างหน้า แต่จำเลยคดีนี้แสดงเจตนาให้มีผลวันที่ 1 มีนาคม 2540ซึ่งมิใช่กำหนดจ่ายค่าจ้างคราวถัดไปข้างหน้า และข้อเท็จจริงยังมีต่อไปอีกว่า การเลิกสัญญา (ลาออก) จะมีผลเมื่อคณะกรรมการของโจทก์อนุมัติแล้ว อันเป็นผลแตกต่างจากการเลิกสัญญาจ้างตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 582 ซึ่งคดีนี้เกิดก่อนพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มีผลใช้บังคับ การเลิกสัญญาจ้างให้บังคับตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 386 และ582 ซึ่งมิใช่กฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชนคู่สัญญาจะตกลงกันให้มีผลแตกต่างจากบทบัญญัติดังกล่าวอย่างไรก็ได้ ดังนั้น การที่ตกลงกันว่าให้มีผลตามที่คู่สัญญาแสดงเจตนาและต้องให้นายจ้างอนุมัติก่อนนั้น จึงมีผลบังคับได้ เมื่อจำเลยแสดงเจตนาลาออกถึงโจทก์โดยระบุให้มีผลเป็นการลาออกในวันที่1 มีนาคม 2540 ก็ต้องเป็นไปตามที่จำเลยแสดงเจตนาไว้เมื่อแสดงเจตนาออกไปจำเลยจะถอนการแสดงเจตนานั้นไม่ได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 386 วรรคสอง แม้จำเลยจะแสดงเจตนาใหม่ขอถอนการลาออกก็ไม่มีผลยกเลิกการลาออกครั้นคณะกรรมการของโจทก์มีมติอนุมัติให้จำเลยลาออก ก็มีผลว่าจำเลยลาออกในวันที่ 1 มีนาคม 2540 ที่จำเลยแสดงเจตนาไว้ หลังจากพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541มีผลใช้บังคับแล้วได้บัญญัติเรื่องการเลิกสัญญาไว้ในมาตรา 17ซึ่งเป็นกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน หากมีการตกลงเงื่อนไขการเลิกสัญญาแตกต่างจากบทบัญญัติมาตรา 17ดังกล่าว ย่อมตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 150 ต้องบังคับตามเงื่อนไขในกฎหมายคุ้มครองแรงงานถ้าคดีนี้เกิดขึ้นในปัจจุบันนี้ ผลของคดีอาจเปลี่ยนไป 2. ลาภมิควรได้ คดีนี้ จำเลยลาออกจากงานเอง มิใช่ถูกนายจ้างเลิกจ้างจึงไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชยตามประกาศกระทรวงมหาดไทย ข้อ 46 และข้อเท็จจริงไม่ปรากฏว่าโจทก์ได้ตกลงกับจำเลยก่อนหรือขณะลาออกว่าจะจ่ายเงินเพื่อตอบแทนการลาออกให้จำเลย จำเลยไม่มีสิทธิได้รับเงินค่าตอบแทนตามข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างด้วย เมื่อจำเลยยื่นขอรับค่าชดเชยแล้ว โจทก์อนุมัติให้จ่ายค่าชดเชยแก่จำเลยจำเลยจึงได้รับค่าชดเชยจากโจทก์โดยปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้อันเป็นทางให้โจทก์เสียเปรียบ จำเลยจึงต้องคืนค่าชดเชยแก่โจทก์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 406 แต่ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า โจทก์รู้อยู่แล้วว่าไม่มีหน้าที่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่จำเลยตามประกาศกระทรวงมหาดไทย ข้อ 46แต่ก็ยังอนุมัติให้จ่ายค่าชดเชยแก่จำเลยไปถือเป็นการชำระหนี้ตามอำเภอใจโดยรู้อยู่ว่าตนไม่มีความผูกพันที่ต้องชำระ โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าชดเชยคืนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 407 3. ข้อวิเคราะห์ 3.1) จำเลยคดีนี้ได้รับค่าชดเชยไว้โดยสุจริตหรือไม่จำเลยอุทธรณ์ว่าเดิมจำเลยยื่นหนังสือลาออก แต่เมื่อจำเลยกลับใจยื่นหนังสือยกเลิกการลาออก ก่อนที่คณะกรรมการดำเนินการของโจทก์จะพิจารณาหนังสือลาออกของจำเลย หนังสือลาออกของจำเลยย่อมสิ้นผลไปทันที เท่ากับไม่มีการขอลาออก เมื่อคณะกรรมการของโจทก์ไม่อนุญาตให้จำเลยลาออก กลับพิจารณาให้จำเลยลาออกตามหนังสือลาออกที่สิ้นผลไปแล้วเท่ากับเป็นการให้ออกจากงานหมายถึงการเลิกจ้าง หากข้อเท็จจริงฟังได้ตามที่จำเลยอุทธรณ์จะมีผลเท่ากับจำเลยเข้าใจว่าถูกโจทก์เลิกจ้าง มีสิทธิได้ค่าชดเชยจากโจทก์ จำเลยจึงรับค่าชดเชยไว้โดยเข้าใจว่าตนเองมีสิทธิได้รับ เป็นการรับไว้โดยสุจริต และหากข้อเท็จจริงฟังได้ว่าในวันที่โจทก์ทวงถามให้จำเลยคืนเงินนั้น เงินดังกล่าวไม่มีเหลืออยู่ที่จำเลยแล้ว จำเลยย่อมไม่ต้องคืนเงินให้โจทก์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 412 แต่ศาลแรงงานกลางฟังข้อเท็จจริงในประเด็นนี้ไม่ชัดเจน ศาลฎีกาจึงไม่ได้ยกขึ้นวินิจฉัยทั้ง ๆ ที่เป็นประเด็นโดยตรง 3.2) โจทก์จ่ายค่าชดเชยแก่จำเลย เป็นการชำระหนี้ตามอำเภอใจโดยรู้อยู่ว่าตนไม่มีความผูกพันที่จะต้องชำระหรือไม่ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าโจทก์รู้ว่าโจทก์ไม่มีหน้าที่จะต้องจ่ายค่าชดเชยแต่ยังจ่ายให้แก่จำเลยไป เป็นการชำระหนี้ตามอำเภอใจตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 407 ไม่มีสิทธิเรียกคืน เรื่องนี้ข้อเท็จจริงยังมีการเถียงกันว่าเป็นการเลิกจ้าง หรือลาออก เพราะมีการยื่นใบลาออกแล้วมีการขอถอนใบลาออกแต่โจทก์ไม่ยอมให้ถอน แล้วอนุมัติให้จำเลยลาออกตามใบลาออกที่ถอนแล้วนั้น จึงยังมีปัญหาว่าเป็นการเลิกจ้างหรือไม่ ต้องจ่ายค่าชดเชยหรือไม่ และโจทก์ได้มีหนังสือหารือไปยังสหกรณ์จังหวัดปัตตานี ได้รับแจ้งว่ากรณีนี้มิใช่การเลิกจ้างจึงไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย โจทก์จึงมาฟ้องเรียกค่าชดเชยคืนจากจำเลยจะฟังว่าโจทก์ทราบในขณะจ่ายค่าชดเชยแก่จำเลยว่ารู้อยู่แล้วว่าไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแล้วยังจ่ายไป เป็นการชำระหนี้ตามอำเภอใจนั้น ยังไม่ถนัดนัก แต่ศาลฎีกาเห็นว่า โจทก์เป็นสหกรณ์มีคณะกรรมการ ก่อนจะจ่ายเงินอะไรไป ควรต้องพิจารณาให้รอบคอบ หากไม่แน่ใจควรหารือผู้รู้ก่อนอนุมัติ เมื่อด่วนอนุมัติไปแล้ว มาเรียกคืนภายหลังเช่นนี้ย่อมไม่เป็นธรรมแก่ผู้รับอีกทั้งจำเลยเป็นผู้รับเองก็รับไว้โดยเข้าใจว่าตนเองมีสิทธิได้รับถือว่าเป็นการรับไว้โดยสุจริต แต่ข้อเท็จจริงว่าค่าชดเชยที่ได้รับไว้ได้ใช้หมดไปแล้วหรือไม่ก็ไม่ชัดเจน จะปรับมาตรา 412 ก็ไม่ถนัดอีก จึงวินิจฉัยว่าโจทก์ชำระหนี้ตามอำเภอใจโจทก์จะเรียกคืนไม่ได้ เป็นการวินิจฉัยเพื่อความเป็นธรรม นับว่าถูกต้องแล้ว รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยเคยเป็นพนักงานของโจทก์ตำแหน่งผู้จัดการ เมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2540 จำเลยได้ยื่นหนังสือลาออกและโจทก์อนุมัติแล้ว ต่อมาวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2540 จำเลยได้ยื่นหนังสือขอรับค่าชดเชย คณะกรรมการของโจทก์มีมติให้จ่ายค่าชดเชยจำนวน 61,500 บาท แก่จำเลย เมื่อจ่ายเงินแล้วโจทก์มีหนังสือหารือไปยังสหกรณ์จังหวัดปัตตานี ได้รับแจ้งว่ากรณีของโจทก์มิใช่การเลิกจ้างจึงไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย หากมีการจ่ายแล้วขอให้ทบทวนมติ และหากเห็นว่าไม่ถูกต้องให้เรียกเงินคืนจากจำเลย คณะกรรมการของโจทก์จึงได้ประชุมและมีมติยกเลิกมติที่ให้จ่ายค่าชดเชยพร้อมทั้งให้เรียกเงินคืนจากจำเลย จำเลยต้องคืนเงินจำนวนดังกล่าวแก่โจทก์ โจทก์ทวงถามแล้วแต่จำเลยเพิกเฉย ขอให้บังคับจำเลยคืนเงินจำนวน 61,500 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยได้รับค่าชดเชยไปจากโจทก์โดยสุจริตและคณะกรรมการของโจทก์พิจารณาอนุมัติแล้ว โจทก์ฟ้องเรียกเงินคืนในฐานะลาภมิควรได้ แต่ในวันที่โจทก์ทวงถามให้จำเลยคืนเงินนั้น เงินดังกล่าวไม่มีเหลืออยู่ที่จำเลยแล้ว จำเลยจึงไม่ต้องคืนเงินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 412 เมื่อคณะกรรมการชุดใหม่ของโจทก์มีความเห็นว่ามติของคณะกรรมการชุดเดิมไม่ชอบ คณะกรรมการชุดเดิมต้องรับผิดเป็นการส่วนตัว การที่จำเลยได้ยื่นหนังสือลาออก แต่ในวันรุ่งขึ้นก่อนโจทก์อนุมัติการลาออกจำเลยได้ระงับการลาออกแล้วคณะกรรมการของโจทก์ได้อนุมัติให้จำเลยลาออกตามหนังสือที่ยื่นไว้เดิม จึงเป็นการเลิกจ้าง จำเลยมีสิทธิได้รับค่าชดเชย ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางพิจารณาแล้ววินิจฉัยว่า จำเลยเข้าทำงานเป็นพนักงานของโจทก์เมื่อวันที่ 22 มกราคม 2539 ค่าจ้างอัตราสุดท้ายเดือนละ 20,500 บาท เมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2540 จำเลยได้ยื่นหนังสือลาออกจากการเป็นพนักงาน แม้จะยื่นหนังสือระงับการลาออกในภายหลัง แต่เมื่อคณะกรรมการของโจทก์ไม่อนุมัติในหนังสือระงับการลาออกจึงถือว่าหนังสือลาออกยังมีผลอยู่ จำเลยจึงไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชยการที่จำเลยรู้ว่าตนไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชย แต่กลับยื่นขอต่อโจทก์และได้รับไปแล้วเป็นการแสดงเจตนาไม่สุจริต จำเลยต้องคืนค่าชดเชยที่รับไว้แก่โจทก์ พิพากษาให้จำเลยจ่ายเงิน 61,500 บาท แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีนับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยอุทธรณ์ประการแรกว่าเดิมจำเลยยื่นหนังสือลาออก แต่เมื่อจำเลยกลับใจโดยยื่นหลังยกเลิกการลาออกก่อนที่คณะกรรมการดำเนินการของโจทก์จะพิจารณาหนังสือลาออกของจำเลย หนังสือลาออกของจำเลยจึงย่อมเป็นอันสิ้นผลไปทันที เท่ากับไม่มีการขอลาออกแล้ว เมื่อคณะกรรมการดำเนินการของโจทก์ไม่อนุญาตให้ระงับการลาออกแต่กลับไปพิจารณาให้ลาออกตามหนังสือลาออกที่สิ้นผลไปแล้ว เท่ากับเป็นการให้ออกอันหมายถึงการเลิกจ้างนั้น เห็นว่า ลูกจ้างมีสิทธิเลิกสัญญาจ้างได้ดำเนินการลาออกจากงาน และหลังจากลูกจ้างแสดงเจตนาลาออกจากงานแก่นายจ้างแล้ว ลูกจ้างหามีสิทธิถอนเจตนานั้นได้ไม่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 386 วรรคสอง ปรากฏว่าจำเลยยื่นหนังสือขอลาออกจากงานต่อโจทก์เมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2540 โดยระบุให้การลาออกมีผลตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม 2540 เช่นนี้ถือว่าการแสดงเจตนาลาออกจากงานของจำเลยมีผลตามกฎหมายแล้วนับแต่วันยื่นหนังสือขอลาออก แม้ต่อมาวันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2540 จำเลยได้ยื่นหนังสืออีกฉบับหนึ่งต่อโจทก์ขอยกเลิกหนังสือขอลาออกจากงานดังกล่าว ก็หามีผลเป็นการยกเลิกหนังสือขอลาออกจากงานไม่ หนังสือขอลาออกจากงานของจำเลยยังคงมีผลต่อไป เมื่อโจทก์มีระเบียบว่าด้วยพนักงานและลูกจ้าง พ.ศ. 2538 หมวด 9 ข้อ 39 กำหนดว่า พนักงานหรือลูกจ้างผู้ใดประสงค์จะลาออกจากงาน ให้ยื่นหนังสือขอลาออกต่อผู้บังคับบัญชาโดยตรงของตนเพื่อเสนอตามลำดับจนถึงคณะกรรมการดำเนินการเมื่อคณะกรรมการดำเนินการพิจารณาอนุญาตแล้วจึงให้ถือว่าออกจากงาน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสัญญาจ้างที่มีผลใช้บังคับแก่โจทก์และจำเลยได้ดังนั้น เมื่อคณะกรรมการดำเนินการของสหกรณ์โจทก์พิจารณาอนุมัติหนังสือขอลาออกจากงานของจำเลยในการประชุม วันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2540 ซึ่งเป็นเวลาก่อนที่หนังสือขอลาออกมีผล การลาออกจากงานของจำเลยจึงมีผลตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม 2540 เป็นต้นไปตามที่จำเลยประสงค์ การที่จำเลยต้องออกจากงานหาใช่เพราะถูกโจทก์เลิกจ้างไม่โจทก์ย่อมไม่มีหน้าที่ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานข้อ 46 ต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่จำเลย ที่โจทก์จ่ายค่าชดเชยให้แก่จำเลยเนื่องจากจำเลยลาออกจากงานจึงเป็นการชำระหนี้ตามอำเภอใจโดยรู้อยู่ว่าตนไม่มีความผูกพันที่จะต้องชำระโจทก์หามีสิทธิเรียกค่าชดเชยคืนจากจำเลยไม่ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 407 อุทธรณ์ของจำเลยข้อนี้ฟังขึ้น คดีไม่จำต้องวินิจฉัยอุทธรณ์ข้ออื่นของจำเลยอีกต่อไป"พิพากษากลับ ให้ยกฟ้อง ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1900/2542สหกรณ์ออมทรัพย์ ครู ปัตตานี จำกัดโจทก์นาย กิตติคุณ แก้วศ รีจำเลย ป.พ.พ. ม. 386 วรรคสอง, ม. 407 ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46ลูกจ้างมีสิทธิเลิกสัญญาจ้างได้ด้วยการลาออกจากงานและหลังจากลูกจ้างแสดงเจตนาลาออกจากงานแก่นายจ้างแล้วลูกจ้างหามีสิทธิถอนเจตนานั้นได้ไม่ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 386 วรรคสอง เมื่อจำเลย ยื่นหนังสือขอลาออกจากงานต่อโจทก์ในวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2540โดยระบุให้การลาออกมีผลตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม 2540 ถือว่าการแสดงเจตนาลาออกจากงานของจำเลยมีผลตามกฎหมายแล้วนับแต่วันยื่นหนังสือขอลาออกแม้ต่อมาวันที่21 กุมภาพันธ์ 2540 จำเลยได้ยื่นหนังสืออีกฉบับหนึ่งต่อโจทก์ขอยกเลิกหนังสือขอลาออกจากงานดังกล่าว ก็หามีผลเป็นการยกเลิกหนังสือขอลาออกจากงานไม่หนังสือขอลาออกจากงาน ของจำเลยยังคงมีผลต่อไป ทั้งโจทก์มีระเบียบว่าด้วยพนักงาน และลูกจ้างที่กำหนดว่า พนักงานหรือลูกจ้างผู้ใดประสงค์ จะลาออกจากงาน ให้ยื่นหนังสือขอลาออกต่อผู้บังคับบัญชา โดยตรงของตนเพื่อเสนอตามลำดับจนถึงคณะกรรมการดำเนินการ เมื่อคณะกรรมการดำเนินการพิจารณาอนุญาตแล้วจึงให้ถือว่า ออกจากงาน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสัญญาจ้างที่มีผลใช้บังคับ แก่โจทก์และจำเลยได้ ดังนั้น เมื่อคณะกรรมการดำเนินการ ของสหกรณ์โจทก์พิจารณาอนุมัติหนังสือขอลาออกจากงานของจำเลย ในการประชุมวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2540 ซึ่งเป็นเวลาก่อนที่ หนังสือขอลาออกมีผล การลาออกจากงานของจำเลยจึงมีผล ตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม 2540 เป็นต้นไป การที่จำเลยต้องออก จากงานหาใช่เพราะถูกโจทก์เลิกจ้างไม่ โจทก์ย่อมไม่มีหน้าที่ ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 ต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่จำเลย แต่การที่โจทก์จ่าย ค่าชดเชยให้แก่จำเลยเนื่องจากจำเลยออกจากงานอันถือเป็นการชำระหนี้ตามอำเภอใจ โดยรู้อยู่ว่าตนไม่มีความผูกพันที่จะต้องชำระ โจทก์จึงหามีสิทธิเรียกค่าชดเชยคืนจากจำเลยไม่ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 407โจทก์ฟ้องว่า จำเลยเคยเป็นพนักงานของโจทก์ตำแหน่งผู้จัดการ เมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2540 จำเลยได้ยื่นหนังสือลาออกและโจทก์อนุมัติแล้ว ต่อมาวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2540 จำเลยได้ยื่นหนังสือขอรับค่าชดเชย คณะกรรมการของโจทก์มีมติให้จ่ายค่าชดเชยจำนวน 61,500 บาท แก่จำเลย เมื่อจ่ายเงินแล้วโจทก์มีหนังสือหารือไปยังสหกรณ์จังหวัดปัตตานี ได้รับแจ้งว่ากรณีของโจทก์มิใช่การเลิกจ้างจึงไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย หากมีการจ่ายแล้วขอให้ทบทวนมติ และหากเห็นว่าไม่ถูกต้องให้เรียกเงินคืนจากจำเลย คณะกรรมการของโจทก์จึงได้ประชุมและมีมติยกเลิกมติที่ให้จ่ายค่าชดเชยพร้อมทั้งให้เรียกเงินคืนจากจำเลย จำเลยต้องคืนเงินจำนวนดังกล่าวแก่โจทก์ โจทก์ทวงถามแล้วแต่จำเลยเพิกเฉย ขอให้บังคับจำเลยคืนเงินจำนวน 61,500 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยได้รับค่าชดเชยไปจากโจทก์โดยสุจริตและคณะกรรมการของโจทก์พิจารณาอนุมัติแล้ว โจทก์ฟ้องเรียกเงินคืนในฐานะลาภมิควรได้ แต่ในวันที่โจทก์ทวงถามให้จำเลยคืนเงินนั้น เงินดังกล่าวไม่มีเหลืออยู่ที่จำเลยแล้ว จำเลยจึงไม่ต้องคืนเงินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 412 เมื่อคณะกรรมการชุดใหม่ของโจทก์มีความเห็นว่ามติของคณะกรรมการชุดเดิมไม่ชอบ คณะกรรมการชุดเดิมต้องรับผิดเป็นการส่วนตัว การที่จำเลยได้ยื่นหนังสือลาออก แต่ในวันรุ่งขึ้นก่อนโจทก์อนุมัติการลาออกจำเลยได้ระงับการลาออกแล้วคณะกรรมการของโจทก์ได้อนุมัติให้จำเลยลาออกตามหนังสือที่ยื่นไว้เดิม จึงเป็นการเลิกจ้าง จำเลยมีสิทธิได้รับค่าชดเชย ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางพิจารณาแล้ววินิจฉัยว่า จำเลยเข้าทำงานเป็นพนักงานของโจทก์เมื่อวันที่ 22 มกราคม 2539 ค่าจ้างอัตราสุดท้ายเดือนละ 20,500 บาท เมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2540 จำเลยได้ยื่นหนังสือลาออกจากการเป็นพนักงาน แม้จะยื่นหนังสือระงับการลาออกในภายหลัง แต่เมื่อคณะกรรมการของโจทก์ไม่อนุมัติในหนังสือระงับการลาออกจึงถือว่าหนังสือลาออกยังมีผลอยู่ จำเลยจึงไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชยการที่จำเลยรู้ว่าตนไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชย แต่กลับยื่นขอต่อโจทก์และได้รับไปแล้วเป็นการแสดงเจตนาไม่สุจริต จำเลยต้องคืนค่าชดเชยที่รับไว้แก่โจทก์ พิพากษาให้จำเลยจ่ายเงิน 61,500 บาท แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีนับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยอุทธรณ์ประการแรกว่าเดิมจำเลยยื่นหนังสือลาออก แต่เมื่อจำเลยกลับใจโดยยื่นหลังยกเลิกการลาออกก่อนที่คณะกรรมการดำเนินการของโจทก์จะพิจารณาหนังสือลาออกของจำเลย หนังสือลาออกของจำเลยจึงย่อมเป็นอันสิ้นผลไปทันที เท่ากับไม่มีการขอลาออกแล้ว เมื่อคณะกรรมการดำเนินการของโจทก์ไม่อนุญาตให้ระงับการลาออกแต่กลับไปพิจารณาให้ลาออกตามหนังสือลาออกที่สิ้นผลไปแล้ว เท่ากับเป็นการให้ออกอันหมายถึงการเลิกจ้างนั้น เห็นว่า ลูกจ้างมีสิทธิเลิกสัญญาจ้างได้ดำเนินการลาออกจากงาน และหลังจากลูกจ้างแสดงเจตนาลาออกจากงานแก่นายจ้างแล้ว ลูกจ้างหามีสิทธิถอนเจตนานั้นได้ไม่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 386 วรรคสอง ปรากฏว่าจำเลยยื่นหนังสือขอลาออกจากงานต่อโจทก์เมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2540 โดยระบุให้การลาออกมีผลตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม 2540 เช่นนี้ถือว่าการแสดงเจตนาลาออกจากงานของจำเลยมีผลตามกฎหมายแล้วนับแต่วันยื่นหนังสือขอลาออก แม้ต่อมาวันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2540 จำเลยได้ยื่นหนังสืออีกฉบับหนึ่งต่อโจทก์ขอยกเลิกหนังสือขอลาออกจากงานดังกล่าว ก็หามีผลเป็นการยกเลิกหนังสือขอลาออกจากงานไม่ หนังสือขอลาออกจากงานของจำเลยยังคงมีผลต่อไป เมื่อโจทก์มีระเบียบว่าด้วยพนักงานและลูกจ้าง พ.ศ. 2538 หมวด 9 ข้อ 39 กำหนดว่า พนักงานหรือลูกจ้างผู้ใดประสงค์จะลาออกจากงาน ให้ยื่นหนังสือขอลาออกต่อผู้บังคับบัญชาโดยตรงของตนเพื่อเสนอตามลำดับจนถึงคณะกรรมการดำเนินการเมื่อคณะกรรมการดำเนินการพิจารณาอนุญาตแล้วจึงให้ถือว่าออกจากงาน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสัญญาจ้างที่มีผลใช้บังคับแก่โจทก์และจำเลยได้ดังนั้น เมื่อคณะกรรมการดำเนินการของสหกรณ์โจทก์พิจารณาอนุมัติหนังสือขอลาออกจากงานของจำเลยในการประชุม วันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2540 ซึ่งเป็นเวลาก่อนที่หนังสือขอลาออกมีผล การลาออกจากงานของจำเลยจึงมีผลตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม 2540 เป็นต้นไปตามที่จำเลยประสงค์ การที่จำเลยต้องออกจากงานหาใช่เพราะถูกโจทก์เลิกจ้างไม่โจทก์ย่อมไม่มีหน้าที่ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานข้อ 46 ต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่จำเลย ที่โจทก์จ่ายค่าชดเชยให้แก่จำเลยเนื่องจากจำเลยลาออกจากงานจึงเป็นการชำระหนี้ตามอำเภอใจโดยรู้อยู่ว่าตนไม่มีความผูกพันที่จะต้องชำระโจทก์หามีสิทธิเรียกค่าชดเชยคืนจากจำเลยไม่ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 407 อุทธรณ์ของจำเลยข้อนี้ฟังขึ้น คดีไม่จำต้องวินิจฉัยอุทธรณ์ข้ออื่นของจำเลยอีกต่อไป"พิพากษากลับ ให้ยกฟ้อง(ประมาณ ตียะไพบูลย์สิน-เสมอ อินทรศักดิ์-วิรัตน์ ลัทธิวงศกร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกานี้ วินิจฉัยเรื่องการแสดงเจตนาเลิกสัญญาค่าชดเชยลาภมิควรได้ ซึ่งมีข้อพิจารณาดังนี้ 1. การแสดงเจตนาเลิกสัญญาจ้างแรงงานนั้น ต้องบังคับตามหลักทั่วไปในการเลิกสัญญาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 386 ประกอบหลักเกณฑ์เฉพาะตามมาตรา 582 กล่าวคือฝ่ายที่ประสงค์จะเลิกสัญญาต้องแสดงเจตนาต่ออีกฝ่ายหนึ่งก่อนหรือวันถึงกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวใดคราวหนึ่งแล้ว ให้มีผลเป็นการเลิกสัญญาเมื่อถึงกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวถัดไปข้างหน้าและเมื่อแสดงเจตนาเลิกสัญญาถึงอีกฝ่ายหนึ่งแล้วจะถอนมิได้ ข้อเท็จจริงคดีนี้จำเลยยื่นใบลาออกเมื่อวันที่20 กุมภาพันธ์ 2540 ซึ่งเป็นวันก่อนถึงกำหนดจ่ายค่าจ้าง ซึ่งจะมีผลเป็นการเลิกสัญญาในวันที่ 31 มีนาคม 2540 อันเป็นกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวถัดไปข้างหน้า แต่จำเลยคดีนี้แสดงเจตนาให้มีผลวันที่ 1 มีนาคม 2540ซึ่งมิใช่กำหนดจ่ายค่าจ้างคราวถัดไปข้างหน้า และข้อเท็จจริงยังมีต่อไปอีกว่า การเลิกสัญญา (ลาออก) จะมีผลเมื่อคณะกรรมการของโจทก์อนุมัติแล้ว อันเป็นผลแตกต่างจากการเลิกสัญญาจ้างตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 582 ซึ่งคดีนี้เกิดก่อนพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มีผลใช้บังคับ การเลิกสัญญาจ้างให้บังคับตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 386 และ582 ซึ่งมิใช่กฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชนคู่สัญญาจะตกลงกันให้มีผลแตกต่างจากบทบัญญัติดังกล่าวอย่างไรก็ได้ ดังนั้น การที่ตกลงกันว่าให้มีผลตามที่คู่สัญญาแสดงเจตนาและต้องให้นายจ้างอนุมัติก่อนนั้น จึงมีผลบังคับได้ เมื่อจำเลยแสดงเจตนาลาออกถึงโจทก์โดยระบุให้มีผลเป็นการลาออกในวันที่1 มีนาคม 2540 ก็ต้องเป็นไปตามที่จำเลยแสดงเจตนาไว้เมื่อแสดงเจตนาออกไปจำเลยจะถอนการแสดงเจตนานั้นไม่ได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 386 วรรคสอง แม้จำเลยจะแสดงเจตนาใหม่ขอถอนการลาออกก็ไม่มีผลยกเลิกการลาออกครั้นคณะกรรมการของโจทก์มีมติอนุมัติให้จำเลยลาออก ก็มีผลว่าจำเลยลาออกในวันที่ 1 มีนาคม 2540 ที่จำเลยแสดงเจตนาไว้ หลังจากพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541มีผลใช้บังคับแล้วได้บัญญัติเรื่องการเลิกสัญญาไว้ในมาตรา 17ซึ่งเป็นกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน หากมีการตกลงเงื่อนไขการเลิกสัญญาแตกต่างจากบทบัญญัติมาตรา 17ดังกล่าว ย่อมตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 150 ต้องบังคับตามเงื่อนไขในกฎหมายคุ้มครองแรงงานถ้าคดีนี้เกิดขึ้นในปัจจุบันนี้ ผลของคดีอาจเปลี่ยนไป 2. ลาภมิควรได้ คดีนี้ จำเลยลาออกจากงานเอง มิใช่ถูกนายจ้างเลิกจ้างจึงไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชยตามประกาศกระทรวงมหาดไทย ข้อ 46 และข้อเท็จจริงไม่ปรากฏว่าโจทก์ได้ตกลงกับจำเลยก่อนหรือขณะลาออกว่าจะจ่ายเงินเพื่อตอบแทนการลาออกให้จำเลย จำเลยไม่มีสิทธิได้รับเงินค่าตอบแทนตามข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างด้วย เมื่อจำเลยยื่นขอรับค่าชดเชยแล้ว โจทก์อนุมัติให้จ่ายค่าชดเชยแก่จำเลยจำเลยจึงได้รับค่าชดเชยจากโจทก์โดยปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้อันเป็นทางให้โจทก์เสียเปรียบ จำเลยจึงต้องคืนค่าชดเชยแก่โจทก์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 406 แต่ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า โจทก์รู้อยู่แล้วว่าไม่มีหน้าที่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่จำเลยตามประกาศกระทรวงมหาดไทย ข้อ 46แต่ก็ยังอนุมัติให้จ่ายค่าชดเชยแก่จำเลยไปถือเป็นการชำระหนี้ตามอำเภอใจโดยรู้อยู่ว่าตนไม่มีความผูกพันที่ต้องชำระ โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าชดเชยคืนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 407 3. ข้อวิเคราะห์ 3.1) จำเลยคดีนี้ได้รับค่าชดเชยไว้โดยสุจริตหรือไม่จำเลยอุทธรณ์ว่าเดิมจำเลยยื่นหนังสือลาออก แต่เมื่อจำเลยกลับใจยื่นหนังสือยกเลิกการลาออก ก่อนที่คณะกรรมการดำเนินการของโจทก์จะพิจารณาหนังสือลาออกของจำเลย หนังสือลาออกของจำเลยย่อมสิ้นผลไปทันที เท่ากับไม่มีการขอลาออก เมื่อคณะกรรมการของโจทก์ไม่อนุญาตให้จำเลยลาออก กลับพิจารณาให้จำเลยลาออกตามหนังสือลาออกที่สิ้นผลไปแล้วเท่ากับเป็นการให้ออกจากงานหมายถึงการเลิกจ้าง หากข้อเท็จจริงฟังได้ตามที่จำเลยอุทธรณ์จะมีผลเท่ากับจำเลยเข้าใจว่าถูกโจทก์เลิกจ้าง มีสิทธิได้ค่าชดเชยจากโจทก์ จำเลยจึงรับค่าชดเชยไว้โดยเข้าใจว่าตนเองมีสิทธิได้รับ เป็นการรับไว้โดยสุจริต และหากข้อเท็จจริงฟังได้ว่าในวันที่โจทก์ทวงถามให้จำเลยคืนเงินนั้น เงินดังกล่าวไม่มีเหลืออยู่ที่จำเลยแล้ว จำเลยย่อมไม่ต้องคืนเงินให้โจทก์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 412 แต่ศาลแรงงานกลางฟังข้อเท็จจริงในประเด็นนี้ไม่ชัดเจน ศาลฎีกาจึงไม่ได้ยกขึ้นวินิจฉัยทั้ง ๆ ที่เป็นประเด็นโดยตรง 3.2) โจทก์จ่ายค่าชดเชยแก่จำเลย เป็นการชำระหนี้ตามอำเภอใจโดยรู้อยู่ว่าตนไม่มีความผูกพันที่จะต้องชำระหรือไม่ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าโจทก์รู้ว่าโจทก์ไม่มีหน้าที่จะต้องจ่ายค่าชดเชยแต่ยังจ่ายให้แก่จำเลยไป เป็นการชำระหนี้ตามอำเภอใจตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 407 ไม่มีสิทธิเรียกคืน เรื่องนี้ข้อเท็จจริงยังมีการเถียงกันว่าเป็นการเลิกจ้าง หรือลาออก เพราะมีการยื่นใบลาออกแล้วมีการขอถอนใบลาออกแต่โจทก์ไม่ยอมให้ถอน แล้วอนุมัติให้จำเลยลาออกตามใบลาออกที่ถอนแล้วนั้น จึงยังมีปัญหาว่าเป็นการเลิกจ้างหรือไม่ ต้องจ่ายค่าชดเชยหรือไม่ และโจทก์ได้มีหนังสือหารือไปยังสหกรณ์จังหวัดปัตตานี ได้รับแจ้งว่ากรณีนี้มิใช่การเลิกจ้างจึงไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย โจทก์จึงมาฟ้องเรียกค่าชดเชยคืนจากจำเลยจะฟังว่าโจทก์ทราบในขณะจ่ายค่าชดเชยแก่จำเลยว่ารู้อยู่แล้วว่าไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแล้วยังจ่ายไป เป็นการชำระหนี้ตามอำเภอใจนั้น ยังไม่ถนัดนัก แต่ศาลฎีกาเห็นว่า โจทก์เป็นสหกรณ์มีคณะกรรมการ ก่อนจะจ่ายเงินอะไรไป ควรต้องพิจารณาให้รอบคอบ หากไม่แน่ใจควรหารือผู้รู้ก่อนอนุมัติ เมื่อด่วนอนุมัติไปแล้ว มาเรียกคืนภายหลังเช่นนี้ย่อมไม่เป็นธรรมแก่ผู้รับอีกทั้งจำเลยเป็นผู้รับเองก็รับไว้โดยเข้าใจว่าตนเองมีสิทธิได้รับถือว่าเป็นการรับไว้โดยสุจริต แต่ข้อเท็จจริงว่าค่าชดเชยที่ได้รับไว้ได้ใช้หมดไปแล้วหรือไม่ก็ไม่ชัดเจน จะปรับมาตรา 412 ก็ไม่ถนัดอีก จึงวินิจฉัยว่าโจทก์ชำระหนี้ตามอำเภอใจโจทก์จะเรียกคืนไม่ได้ เป็นการวินิจฉัยเพื่อความเป็นธรรม นับว่าถูกต้องแล้ว รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์