คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 23/2508หลักกฎหมาย: การที่บริษัทจำกัดจะริบหุ้นของผู้ถือหุ้นที่ยังค้างชำระเงินค่าหุ้นเอาออกขายทอดตลาดนั้นจะต้องปฏิบัติการตามที่กฎหมายบัญญัติไว้ให้บริบูรณ์เสียก่อนมิฉะนั้นต้องถือว่าหุ้นนั้นยังเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ถือหุ้นอยู่ซึ่งเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาของผู้ถือหุ้นมีอำนาจขอให้ศาลสั่งยึดหรืออายัดหุ้นนั้นได้ ชั้นบังคับคดี เมื่อยังมีข้อเท็จจริงที่ยังโต้เถียงกันอยู่ศาลอาจไม่สั่งให้ดำเนินการไต่สวน แต่สั่งให้ไปฟ้องกันเป็นคดีใหม่ก็ได้ในเมื่อเห็นว่าอาจมีเหตุอย่างอื่นที่เป็นข้อยุ่งยากและไม่สะดวกแก่ศาลและคู่ความทุกฝ่ายคดีนี้ โจทก์ฟ้องจำเลยทั้ง 5 ให้ร่วมกันรับผิดใช้เงินตามเช็คโจทก์จำเลยประนีประนอมยอมความโดยจำเลยทุกคนยอมร่วมกันชำระเงินให้โจทก์ตามฟ้อง ศาลพิพากษาตามยอม ต่อมาโจทก์ขอบังคับคดีอายัดการจำหน่ายจ่ายโอนหุ้นของจำเลยที่ 2, 3, 4 และ 5 ซึ่งมีอยู่ในบริษัทผู้ร้อง ศาลออกหมายอายัดให้ ผู้ร้องยื่นคำร้องคัดค้านอ้างว่ามีความผูกพันจะริบขายทอดตลาด ขอให้เลิกหมายอายัดศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า เมื่อมีการโต้แย้งและคัดค้านดังกล่าวก็จำเป็นต้องไต่สวนแต่การไต่สวนจะเสร็จเด็ดขาดโดยสะดวกไม่ได้จึงสั่งให้จำเลยฟ้องผู้ร้องซึ่งถูกอายัดภายใน 1 เดือน หากไม่ฟ้องถือว่าจำเลยเพิกเฉย ให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาใช้อำนาจของตนใช้สิทธิเรียกร้องของจำเลย ในชั้นนี้ศาลยังไม่ถอนอายัดจนกว่าจะได้ชี้ขาดข้อโต้แย้งโจทก์และจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ ให้ยกคำสั่งศาลชั้นต้นเฉพาะในข้อที่ให้จำเลยและโจทก์ไปฟ้องเป็นคดีเรื่องใหม่ โดยให้ศาลชั้นต้นไต่สวนข้อโต้เถียงเกี่ยวกับหุ้นของจำเลยที่ 3 แล้วมีคำสั่งตามรูปคดีอุทธรณ์ของโจทก์จำเลยนอกจากนี้ให้ยกเสียโจทก์ฎีกาขอให้ไต่สวนศาลฎีกาเห็นว่า ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าบริษัทผู้ร้องมีสิทธิริบหุ้นขายทอดตลาดได้ โจทก์หามีสิทธิบังคับคดีกระทบกระเทือนสิทธิของบริษัทผู้ร้องไม่ และว่าหุ้นที่ยังค้างชำระบริษัทผู้ร้องจึงอาจไม่ยอมรับจดทะเบียนให้โอนได้ เมื่อโอนกันไม่ได้ หุ้นนั้นก็เป็นทรัพย์สินที่ไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดี ศาลอายัดไม่ได้นั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย เพราะการที่บริษัทผู้ร้องจะริบหุ้นให้เอาออกขายทอดตลาดได้ จะต้องดำเนินการตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1120, 1121, 1123, 1124 และ 1125 ให้บริบูรณ์เสียก่อน ถ้ายังดำเนินการไม่บริบูรณ์ถึงขั้นริบหุ้นหุ้นนั้นก็ยังเป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลยที่ 2, 4 และ 5 อยู่ โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษามีอำนาจยึดและอายัดได้ ไม่เป็นการขัดต่อประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 287 และหุ้นที่ยังชำระเงินค่าหุ้นไม่เต็มค่านี้ กฎหมายมิได้บังคับห้ามโอนโดยเด็ดขาดจึงไม่ใช่ทรัพย์ที่จะถือว่าไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดีฉะนั้น เมื่อข้อเท็จจริงยังเถียงกันอยู่ ศาลอาจดำเนินการไต่สวนแต่การไต่สวนต่อไปในคดีนี้ อาจปรากฏเหตุอย่างอื่นที่เป็นข้อยุ่งยากและไม่สะดวกแก่ศาลตลอดจนคู่ความทุกฝ่าย รูปเรื่องจะทำให้เสร็จเด็ดขาดไม่ได้สะดวกโดยวิธีไต่สวน จึงเห็นว่าที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ไปฟ้องกันใหม่เป็นอีกคดีหนึ่งต่างหากนั้นชอบแล้ว พิพากษาแก้ ให้บังคับคดีตามคำสั่งศาลชั้นต้น ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 23/2508บริษัท สหยนต์ขนส่งพาณิชย์ (1962) จำกัด โดยนายประธาน ดวงรัตน์ ผู้รับมอบอำนาจโจทก์ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลเอกชัย โดยนายประโยชน์ ประยุทธนากุล หุ้นส่วนผู้จัดการ ที่ 1 นายประโยชน์ ฯ ที่ 2จำเลย ป.พ.พ. ม. 1121, ม. 1123, ม. 1124, ม. 1125 ป.วิ.พ. ม. 285, ม. 287 การที่บริษัทจำกัดจะริบหุ้นของผู้ถือหุ้นที่ยังค้างชำระเงินค่าหุ้นเอาออกขายทอดตลาดนั้นจะต้องปฏิบัติการตามที่กฎหมายบัญญัติไว้ให้บริบูรณ์เสียก่อนมิฉะนั้นต้องถือว่าหุ้นนั้นยังเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ถือหุ้นอยู่ซึ่งเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาของผู้ถือหุ้นมีอำนาจขอให้ศาลสั่งยึดหรืออายัดหุ้นนั้นได้ ชั้นบังคับคดี เมื่อยังมีข้อเท็จจริงที่ยังโต้เถียงกันอยู่ศาลอาจไม่สั่งให้ดำเนินการไต่สวน แต่สั่งให้ไปฟ้องกันเป็นคดีใหม่ก็ได้ในเมื่อเห็นว่าอาจมีเหตุอย่างอื่นที่เป็นข้อยุ่งยากและไม่สะดวกแก่ศาลและคู่ความทุกฝ่ายคดีนี้ โจทก์ฟ้องจำเลยทั้ง 5 ให้ร่วมกันรับผิดใช้เงินตามเช็คโจทก์จำเลยประนีประนอมยอมความโดยจำเลยทุกคนยอมร่วมกันชำระเงินให้โจทก์ตามฟ้อง ศาลพิพากษาตามยอม ต่อมาโจทก์ขอบังคับคดีอายัดการจำหน่ายจ่ายโอนหุ้นของจำเลยที่ 2, 3, 4 และ 5 ซึ่งมีอยู่ในบริษัทผู้ร้อง ศาลออกหมายอายัดให้ ผู้ร้องยื่นคำร้องคัดค้านอ้างว่ามีความผูกพันจะริบขายทอดตลาด ขอให้เลิกหมายอายัดศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า เมื่อมีการโต้แย้งและคัดค้านดังกล่าวก็จำเป็นต้องไต่สวนแต่การไต่สวนจะเสร็จเด็ดขาดโดยสะดวกไม่ได้จึงสั่งให้จำเลยฟ้องผู้ร้องซึ่งถูกอายัดภายใน 1 เดือน หากไม่ฟ้องถือว่าจำเลยเพิกเฉย ให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาใช้อำนาจของตนใช้สิทธิเรียกร้องของจำเลย ในชั้นนี้ศาลยังไม่ถอนอายัดจนกว่าจะได้ชี้ขาดข้อโต้แย้งโจทก์และจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ ให้ยกคำสั่งศาลชั้นต้นเฉพาะในข้อที่ให้จำเลยและโจทก์ไปฟ้องเป็นคดีเรื่องใหม่ โดยให้ศาลชั้นต้นไต่สวนข้อโต้เถียงเกี่ยวกับหุ้นของจำเลยที่ 3 แล้วมีคำสั่งตามรูปคดีอุทธรณ์ของโจทก์จำเลยนอกจากนี้ให้ยกเสียโจทก์ฎีกาขอให้ไต่สวนศาลฎีกาเห็นว่า ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าบริษัทผู้ร้องมีสิทธิริบหุ้นขายทอดตลาดได้ โจทก์หามีสิทธิบังคับคดีกระทบกระเทือนสิทธิของบริษัทผู้ร้องไม่ และว่าหุ้นที่ยังค้างชำระบริษัทผู้ร้องจึงอาจไม่ยอมรับจดทะเบียนให้โอนได้ เมื่อโอนกันไม่ได้ หุ้นนั้นก็เป็นทรัพย์สินที่ไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดี ศาลอายัดไม่ได้นั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย เพราะการที่บริษัทผู้ร้องจะริบหุ้นให้เอาออกขายทอดตลาดได้ จะต้องดำเนินการตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1120, 1121, 1123, 1124 และ 1125 ให้บริบูรณ์เสียก่อน ถ้ายังดำเนินการไม่บริบูรณ์ถึงขั้นริบหุ้นหุ้นนั้นก็ยังเป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลยที่ 2, 4 และ 5 อยู่ โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษามีอำนาจยึดและอายัดได้ ไม่เป็นการขัดต่อประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 287 และหุ้นที่ยังชำระเงินค่าหุ้นไม่เต็มค่านี้ กฎหมายมิได้บังคับห้ามโอนโดยเด็ดขาดจึงไม่ใช่ทรัพย์ที่จะถือว่าไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดีฉะนั้น เมื่อข้อเท็จจริงยังเถียงกันอยู่ ศาลอาจดำเนินการไต่สวนแต่การไต่สวนต่อไปในคดีนี้ อาจปรากฏเหตุอย่างอื่นที่เป็นข้อยุ่งยากและไม่สะดวกแก่ศาลตลอดจนคู่ความทุกฝ่าย รูปเรื่องจะทำให้เสร็จเด็ดขาดไม่ได้สะดวกโดยวิธีไต่สวน จึงเห็นว่าที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ไปฟ้องกันใหม่เป็นอีกคดีหนึ่งต่างหากนั้นชอบแล้ว พิพากษาแก้ ให้บังคับคดีตามคำสั่งศาลชั้นต้น(กิตติ สีหนนทน์-ประกอบ หุตะสิงห์-มณี ชุติวงศ์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: คดีนี้ โจทก์ฟ้องจำเลยทั้ง 5 ให้ร่วมกันรับผิดใช้เงินตามเช็คโจทก์จำเลยประนีประนอมยอมความโดยจำเลยทุกคนยอมร่วมกันชำระเงินให้โจทก์ตามฟ้อง ศาลพิพากษาตามยอม ต่อมาโจทก์ขอบังคับคดีอายัดการจำหน่ายจ่ายโอนหุ้นของจำเลยที่ 2, 3, 4 และ 5 ซึ่งมีอยู่ในบริษัทผู้ร้อง ศาลออกหมายอายัดให้ ผู้ร้องยื่นคำร้องคัดค้านอ้างว่ามีความผูกพันจะริบขายทอดตลาด ขอให้เลิกหมายอายัดศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า เมื่อมีการโต้แย้งและคัดค้านดังกล่าวก็จำเป็นต้องไต่สวนแต่การไต่สวนจะเสร็จเด็ดขาดโดยสะดวกไม่ได้จึงสั่งให้จำเลยฟ้องผู้ร้องซึ่งถูกอายัดภายใน 1 เดือน หากไม่ฟ้องถือว่าจำเลยเพิกเฉย ให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาใช้อำนาจของตนใช้สิทธิเรียกร้องของจำเลย ในชั้นนี้ศาลยังไม่ถอนอายัดจนกว่าจะได้ชี้ขาดข้อโต้แย้งโจทก์และจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ ให้ยกคำสั่งศาลชั้นต้นเฉพาะในข้อที่ให้จำเลยและโจทก์ไปฟ้องเป็นคดีเรื่องใหม่ โดยให้ศาลชั้นต้นไต่สวนข้อโต้เถียงเกี่ยวกับหุ้นของจำเลยที่ 3 แล้วมีคำสั่งตามรูปคดีอุทธรณ์ของโจทก์จำเลยนอกจากนี้ให้ยกเสียโจทก์ฎีกาขอให้ไต่สวนศาลฎีกาเห็นว่า ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าบริษัทผู้ร้องมีสิทธิริบหุ้นขายทอดตลาดได้ โจทก์หามีสิทธิบังคับคดีกระทบกระเทือนสิทธิของบริษัทผู้ร้องไม่ และว่าหุ้นที่ยังค้างชำระบริษัทผู้ร้องจึงอาจไม่ยอมรับจดทะเบียนให้โอนได้ เมื่อโอนกันไม่ได้ หุ้นนั้นก็เป็นทรัพย์สินที่ไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดี ศาลอายัดไม่ได้นั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย เพราะการที่บริษัทผู้ร้องจะริบหุ้นให้เอาออกขายทอดตลาดได้ จะต้องดำเนินการตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1120, 1121, 1123, 1124 และ 1125 ให้บริบูรณ์เสียก่อน ถ้ายังดำเนินการไม่บริบูรณ์ถึงขั้นริบหุ้นหุ้นนั้นก็ยังเป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลยที่ 2, 4 และ 5 อยู่ โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษามีอำนาจยึดและอายัดได้ ไม่เป็นการขัดต่อประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 287 และหุ้นที่ยังชำระเงินค่าหุ้นไม่เต็มค่านี้ กฎหมายมิได้บังคับห้ามโอนโดยเด็ดขาดจึงไม่ใช่ทรัพย์ที่จะถือว่าไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดีฉะนั้น เมื่อข้อเท็จจริงยังเถียงกันอยู่ ศาลอาจดำเนินการไต่สวนแต่การไต่สวนต่อไปในคดีนี้ อาจปรากฏเหตุอย่างอื่นที่เป็นข้อยุ่งยากและไม่สะดวกแก่ศาลตลอดจนคู่ความทุกฝ่าย รูปเรื่องจะทำให้เสร็จเด็ดขาดไม่ได้สะดวกโดยวิธีไต่สวน จึงเห็นว่าที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ไปฟ้องกันใหม่เป็นอีกคดีหนึ่งต่างหากนั้นชอบแล้ว พิพากษาแก้ ให้บังคับคดีตามคำสั่งศาลชั้นต้น ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 23/2508บริษัท สหยนต์ขนส่งพาณิชย์ (1962) จำกัด โดยนายประธาน ดวงรัตน์ ผู้รับมอบอำนาจโจทก์ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลเอกชัย โดยนายประโยชน์ ประยุทธนากุล หุ้นส่วนผู้จัดการ ที่ 1 นายประโยชน์ ฯ ที่ 2จำเลย ป.พ.พ. ม. 1121, ม. 1123, ม. 1124, ม. 1125 ป.วิ.พ. ม. 285, ม. 287 การที่บริษัทจำกัดจะริบหุ้นของผู้ถือหุ้นที่ยังค้างชำระเงินค่าหุ้นเอาออกขายทอดตลาดนั้นจะต้องปฏิบัติการตามที่กฎหมายบัญญัติไว้ให้บริบูรณ์เสียก่อนมิฉะนั้นต้องถือว่าหุ้นนั้นยังเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ถือหุ้นอยู่ซึ่งเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาของผู้ถือหุ้นมีอำนาจขอให้ศาลสั่งยึดหรืออายัดหุ้นนั้นได้ ชั้นบังคับคดี เมื่อยังมีข้อเท็จจริงที่ยังโต้เถียงกันอยู่ศาลอาจไม่สั่งให้ดำเนินการไต่สวน แต่สั่งให้ไปฟ้องกันเป็นคดีใหม่ก็ได้ในเมื่อเห็นว่าอาจมีเหตุอย่างอื่นที่เป็นข้อยุ่งยากและไม่สะดวกแก่ศาลและคู่ความทุกฝ่ายคดีนี้ โจทก์ฟ้องจำเลยทั้ง 5 ให้ร่วมกันรับผิดใช้เงินตามเช็คโจทก์จำเลยประนีประนอมยอมความโดยจำเลยทุกคนยอมร่วมกันชำระเงินให้โจทก์ตามฟ้อง ศาลพิพากษาตามยอม ต่อมาโจทก์ขอบังคับคดีอายัดการจำหน่ายจ่ายโอนหุ้นของจำเลยที่ 2, 3, 4 และ 5 ซึ่งมีอยู่ในบริษัทผู้ร้อง ศาลออกหมายอายัดให้ ผู้ร้องยื่นคำร้องคัดค้านอ้างว่ามีความผูกพันจะริบขายทอดตลาด ขอให้เลิกหมายอายัดศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า เมื่อมีการโต้แย้งและคัดค้านดังกล่าวก็จำเป็นต้องไต่สวนแต่การไต่สวนจะเสร็จเด็ดขาดโดยสะดวกไม่ได้จึงสั่งให้จำเลยฟ้องผู้ร้องซึ่งถูกอายัดภายใน 1 เดือน หากไม่ฟ้องถือว่าจำเลยเพิกเฉย ให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาใช้อำนาจของตนใช้สิทธิเรียกร้องของจำเลย ในชั้นนี้ศาลยังไม่ถอนอายัดจนกว่าจะได้ชี้ขาดข้อโต้แย้งโจทก์และจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ ให้ยกคำสั่งศาลชั้นต้นเฉพาะในข้อที่ให้จำเลยและโจทก์ไปฟ้องเป็นคดีเรื่องใหม่ โดยให้ศาลชั้นต้นไต่สวนข้อโต้เถียงเกี่ยวกับหุ้นของจำเลยที่ 3 แล้วมีคำสั่งตามรูปคดีอุทธรณ์ของโจทก์จำเลยนอกจากนี้ให้ยกเสียโจทก์ฎีกาขอให้ไต่สวนศาลฎีกาเห็นว่า ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าบริษัทผู้ร้องมีสิทธิริบหุ้นขายทอดตลาดได้ โจทก์หามีสิทธิบังคับคดีกระทบกระเทือนสิทธิของบริษัทผู้ร้องไม่ และว่าหุ้นที่ยังค้างชำระบริษัทผู้ร้องจึงอาจไม่ยอมรับจดทะเบียนให้โอนได้ เมื่อโอนกันไม่ได้ หุ้นนั้นก็เป็นทรัพย์สินที่ไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดี ศาลอายัดไม่ได้นั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย เพราะการที่บริษัทผู้ร้องจะริบหุ้นให้เอาออกขายทอดตลาดได้ จะต้องดำเนินการตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1120, 1121, 1123, 1124 และ 1125 ให้บริบูรณ์เสียก่อน ถ้ายังดำเนินการไม่บริบูรณ์ถึงขั้นริบหุ้นหุ้นนั้นก็ยังเป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลยที่ 2, 4 และ 5 อยู่ โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษามีอำนาจยึดและอายัดได้ ไม่เป็นการขัดต่อประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 287 และหุ้นที่ยังชำระเงินค่าหุ้นไม่เต็มค่านี้ กฎหมายมิได้บังคับห้ามโอนโดยเด็ดขาดจึงไม่ใช่ทรัพย์ที่จะถือว่าไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดีฉะนั้น เมื่อข้อเท็จจริงยังเถียงกันอยู่ ศาลอาจดำเนินการไต่สวนแต่การไต่สวนต่อไปในคดีนี้ อาจปรากฏเหตุอย่างอื่นที่เป็นข้อยุ่งยากและไม่สะดวกแก่ศาลตลอดจนคู่ความทุกฝ่าย รูปเรื่องจะทำให้เสร็จเด็ดขาดไม่ได้สะดวกโดยวิธีไต่สวน จึงเห็นว่าที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ไปฟ้องกันใหม่เป็นอีกคดีหนึ่งต่างหากนั้นชอบแล้ว พิพากษาแก้ ให้บังคับคดีตามคำสั่งศาลชั้นต้น(กิตติ สีหนนทน์-ประกอบ หุตะสิงห์-มณี ชุติวงศ์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ