คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6057/2541หลักกฎหมาย: โจทก์ทั้งสองเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกันตามคำสั่งศาลโจทก์ทั้งสองมีความเห็นต้องกันให้ฟ้องขับไล่ผู้อาศัยคือจำเลย โจทก์ทั้งสองจึงยื่นฟ้องจำเลย ในระหว่างพิจารณาโจทก์ที่ 2 ขอถอนตัวจากการเป็นโจทก์โดยอ้างว่าไม่ติดใจดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปและแถลงถึงสาเหตุที่ไม่ประสงค์จะดำเนินคดีแก่จำเลยว่า เป็นเพราะจำเลยเป็นน้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน ศาลชั้นต้นอนุญาต ดังนี้เมื่อโจทก์ทั้งสองฟ้องคดีโดยชอบตั้งแต่ต้น และที่โจทก์ที่ 2ขอถอนตัวออกจากการเป็นโจทก์ก็ไม่ใช่เพราะมีความเห็นแตกต่างกับโจทก์ที่ 1 ในการจัดการมรดก และไม่ได้คัดค้านการดำเนินคดีต่อไปของโจทก์ที่ 1 จึงเท่ากับโจทก์ที่ 2ยินยอมให้โจทก์ที่ 1 ดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปโดยปริยายโจทก์ที่ 1 ย่อมมีอำนาจดำเนินคดีขอให้ขับไล่จำเลยต่อไปตามสิทธิและหน้าที่ผู้จัดการมรดกได้โจทก์ทั้งสองในฐานะผู้จัดการมรดกของนางลมัย บุญยะรัตน์ตามคำสั่งของศาล ฟ้องขอให้บังคับจำเลยและบริวารขนย้ายทรัพย์สินออกจากที่พิพาทและบ้านเลขที่ 12 (เดิมเลขที่ 584/8)ถนนจรัญสนิทวงศ์ แขวงอรุณอัมรินทร์ เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร พร้อมทั้งส่งมอบบ้านและที่ดินดังกล่าวในสภาพที่เรียบร้อยแก่โจทก์ กับให้จำเลยใช้ค่าเสียหายเดือนละ 30,000 บาท นับแต่วันที่ 25 กรกฎาคม 2537 คิดถึงวันฟ้องเป็นเงิน 139,000 บาท และนับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจำเลยจะขนย้ายทรัพย์สินและส่งมอบบ้านและที่พิพาทคืนแก่โจทก์ และขอให้กำจัดจำเลยมิให้รับมรดกของนางลมัยทั้งหมดจำเลยให้การขอให้ยกฟ้องระหว่างพิจารณา โจทก์ที่ 2 ยื่นคำร้องขอถอนตัวออกจากการเป็นโจทก์ อ้างว่าไม่ติดใจดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไป จำเลยไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์ที่ 2 ถอนตัวได้ตามขอศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาให้จำเลยและบริวารขนย้ายทรัพย์สินออกจากบ้านเลขที่ 584/8 หรือบ้านเลขที่ 12ถนนจรัญสนิทวงศ์ แขวงอรุณอัมรินทร์ เขตบางกอกน้อยกรุงเทพมหานคร พร้อมกับส่งมอบบ้านและที่ดินคืนให้แก่โจทก์ให้จำเลยใช้ค่าเสียหายเดือนละ 5,000 บาท นับแต่วันที่ 25กรกฎาคม 2537 จนกว่าจำเลยและบริวารจะขนย้ายทรัพย์สินและส่งมอบที่ดินและบ้านพิพาทคืนแก่โจทก์ ส่วนคำขออื่นให้ยกจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า โจทก์ที่ 1และนางลมัยมีบุตรด้วยกัน 6 คน โดยมีจำเลยซึ่งเป็นบุตรคนโตและโจทก์ที่ 2 รวมอยู่ด้วย นางลมัยเป็นเจ้าของรวมในที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 3023 ตำบลบางขุนนนท์ (บางบำหรุ)อำเภอบางพลัด (บางกอกน้อย) จังหวัดธนบุรี (กรุงเทพมหานคร)เนื้อที่ประมาณ 114 ตารางวา พร้อมบ้านเลขที่ 584/8(ต่อมาเปลี่ยนเป็นบ้านเลขที่ 12) ถนนจรัญสนิทวงศ์แขวงอรุณอัมรินทร์ เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานครซึ่งปลูกอยู่บนที่ดินโดยมีนางลมัยและจำเลยอาศัยอยู่ในที่ดินและบ้านดังกล่าว ต่อมานางลมัยถึงแก่กรรม ก่อนถึงแก่กรรมนางลมัยทำพินัยกรรมยกที่ดินและบ้านดังกล่าวให้แก่บุตรทั้ง 6 คน ซึ่งรวมทั้งโจทก์ที่ 2 และจำเลยรวมอยู่ด้วยโดยมีเงื่อนไขว่า กรรมสิทธิ์ในที่ดินและบ้านดังกล่าวยังไม่ตกแก่ทายาทจนกว่าโจทก์ที่ 1 จะถึงแก่กรรม และในระหว่างที่เงื่อนไขยังไม่สำเร็จก็ให้โจทก์ที่ 2 เป็นผู้เก็บรักษาผลประโยชน์ ตลอดจนมีอำนาจจัดการดูแลแทนจำเลย โดยให้นำรายได้กึ่งหนึ่งให้โจทก์ที่ 1 ส่วนที่เหลือให้ฝากธนาคารไว้เพื่อใช้ประโยชน์ในการซ่อมแซมบ้าน และเป็นค่าใช้จ่ายอื่น ๆที่เกี่ยวกับบ้านเช่านั้น และที่ดินดังกล่าวหากจะปรับปรุงเปลี่ยนแปลงเพื่อให้สภาพที่ดินดีขึ้นและตั้งโจทก์ที่ 2เป็นผู้จัดการมรดกตามพินัยกรรม ตามสำเนาพินัยกรรมเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 6 จำเลยยังคงอาศัยอยู่ในที่ดินและบ้านดังกล่าว โจทก์ที่ 2 ได้ยื่นคำร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกตามพินัยกรรมโจทก์ที่ 1 ยื่นคำคัดค้านขอให้ตั้งโจทก์ที่ 1เป็นผู้จัดการมรดกร่วมกับโจทก์ที่ 2 ต่อมาวันที่ 13 สิงหาคม 2528 ศาลชั้นต้นมีคำสั่งตั้งโจทก์ทั้งสองเป็นผู้จัดการมรดกของนางลมัยร่วมกัน ตามคำสั่งศาลชั้นต้นเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 1 โจทก์ทั้งสองมีความประสงค์จะปรับปรุงที่ดินดังกล่าวเป็นสถานที่รับฝากรถยนต์เพื่อหารายได้มาแบ่งปันแก่ทายาทผู้มีสิทธิได้รับมรดกร่วมกัน จึงบอกกล่าวให้จำเลยออกไปจากที่ดินและบ้านดังกล่าว แต่จำเลยไม่ยินยอมโจทก์ทั้งสองจึงฟ้องจำเลยเป็นคดีนี้มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยข้อ 3.1 ในปัญหาข้อกฎหมายเป็นประการแรกว่า โจทก์ที่ 1 มีอำนาจดำเนินคดีแก่จำเลยโดยลำพังหรือไม่ โดยจำเลยฎีกาว่า โจทก์ทั้งสองเป็นผู้จัดการมรดกของนางลมัยร่วมกันจะต้องจัดการมรดกร่วมกันเมื่อโจทก์ที่ 2 ผู้จัดการมรดกร่วมอีกคนหนึ่งขอถอนตัวจากการเป็นโจทก์ร่วมแล้ว โจทก์ที่ 1 ย่อมไม่มีอำนาจดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปโดยลำพังนั้น เห็นว่า โจทก์ทั้งสองเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกันตามคำสั่งศาล โจทก์ที่ 1 ผู้เดียวโดยลำพังฟ้องขับไล่จำเลยออกจากทรัพย์มรดกโดยโจทก์ที่ 2 มิได้รู้เห็นยินยอมด้วยไม่ได้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1726 สำหรับคดีนี้เป็นการฟ้องคดีเกี่ยวกับการจัดการมรดกโจทก์ทั้งสองมีความเห็นต้องกันให้ฟ้องขับไล่ผู้อาศัยคือจำเลยโจทก์ทั้งสองจึงยื่นฟ้องจำเลยเป็นคดีนี้ อำนาจฟ้องของโจทก์ทั้งสองได้กระทำโดยชอบตั้งแต่ต้น แต่ในระหว่างพิจารณาโจทก์ที่ 2 ขอถอนตัวจากการเป็นโจทก์ โดยอ้างว่าไม่ติดใจดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปและจำเลยไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์ที่ 2 ถอนตัวได้ตามคำขอ แต่ปรากฏตามรายงานกระบวนพิจารณาศาลชั้นต้นลงวันที่ 30 มิถุนายน 2538 ว่า โจทก์ที่ 2 แถลงถึงสาเหตุที่ไม่ประสงค์จะดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปว่าเพราะจำเลยเป็นน้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน จึงยื่นคำร้องขอถอนตัวออกจากการเป็นโจทก์เท่านั้น ไม่ใช่เพราะมีความเห็นแตกต่างกับโจทก์ที่ 1 ในการจัดการมรดก และไม่ได้คัดค้านการดำเนินคดีต่อไปของโจทก์ที่ 1 เท่ากับโจทก์ที่ 2 ยินยอมให้โจทก์ที่ 1 ดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปโดยปริยายโจทก์ที่ 1 ย่อมมีอำนาจดำเนินคดีขอให้ขับไล่จำเลยต่อไปตามสิทธิและหน้าที่ผู้จัดการมรดกได้ ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6057/2541นาย ไพบูลย์ บุญยะรัตน์ กับพวกโจทก์นาง นพรัตน์หรือศรีสุดาหรือชัชพร บุญยะรัตน์หรือวร ยิ่ง คงจำเลย ป.พ.พ. ม. 1715, ม. 1719 ป.วิ.พ. ม. 55โจทก์ทั้งสองเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกันตามคำสั่งศาลโจทก์ทั้งสองมีความเห็นต้องกันให้ฟ้องขับไล่ผู้อาศัยคือจำเลย โจทก์ทั้งสองจึงยื่นฟ้องจำเลย ในระหว่างพิจารณาโจทก์ที่ 2 ขอถอนตัวจากการเป็นโจทก์โดยอ้างว่าไม่ติดใจดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปและแถลงถึงสาเหตุที่ไม่ประสงค์จะดำเนินคดีแก่จำเลยว่า เป็นเพราะจำเลยเป็นน้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน ศาลชั้นต้นอนุญาต ดังนี้เมื่อโจทก์ทั้งสองฟ้องคดีโดยชอบตั้งแต่ต้น และที่โจทก์ที่ 2ขอถอนตัวออกจากการเป็นโจทก์ก็ไม่ใช่เพราะมีความเห็นแตกต่างกับโจทก์ที่ 1 ในการจัดการมรดก และไม่ได้คัดค้านการดำเนินคดีต่อไปของโจทก์ที่ 1 จึงเท่ากับโจทก์ที่ 2ยินยอมให้โจทก์ที่ 1 ดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปโดยปริยายโจทก์ที่ 1 ย่อมมีอำนาจดำเนินคดีขอให้ขับไล่จำเลยต่อไปตามสิทธิและหน้าที่ผู้จัดการมรดกได้โจทก์ทั้งสองในฐานะผู้จัดการมรดกของนางลมัย บุญยะรัตน์ตามคำสั่งของศาล ฟ้องขอให้บังคับจำเลยและบริวารขนย้ายทรัพย์สินออกจากที่พิพาทและบ้านเลขที่ 12 (เดิมเลขที่ 584/8)ถนนจรัญสนิทวงศ์ แขวงอรุณอัมรินทร์ เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร พร้อมทั้งส่งมอบบ้านและที่ดินดังกล่าวในสภาพที่เรียบร้อยแก่โจทก์ กับให้จำเลยใช้ค่าเสียหายเดือนละ 30,000 บาท นับแต่วันที่ 25 กรกฎาคม 2537 คิดถึงวันฟ้องเป็นเงิน 139,000 บาท และนับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจำเลยจะขนย้ายทรัพย์สินและส่งมอบบ้านและที่พิพาทคืนแก่โจทก์ และขอให้กำจัดจำเลยมิให้รับมรดกของนางลมัยทั้งหมดจำเลยให้การขอให้ยกฟ้องระหว่างพิจารณา โจทก์ที่ 2 ยื่นคำร้องขอถอนตัวออกจากการเป็นโจทก์ อ้างว่าไม่ติดใจดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไป จำเลยไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์ที่ 2 ถอนตัวได้ตามขอศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาให้จำเลยและบริวารขนย้ายทรัพย์สินออกจากบ้านเลขที่ 584/8 หรือบ้านเลขที่ 12ถนนจรัญสนิทวงศ์ แขวงอรุณอัมรินทร์ เขตบางกอกน้อยกรุงเทพมหานคร พร้อมกับส่งมอบบ้านและที่ดินคืนให้แก่โจทก์ให้จำเลยใช้ค่าเสียหายเดือนละ 5,000 บาท นับแต่วันที่ 25กรกฎาคม 2537 จนกว่าจำเลยและบริวารจะขนย้ายทรัพย์สินและส่งมอบที่ดินและบ้านพิพาทคืนแก่โจทก์ ส่วนคำขออื่นให้ยกจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า โจทก์ที่ 1และนางลมัยมีบุตรด้วยกัน 6 คน โดยมีจำเลยซึ่งเป็นบุตรคนโตและโจทก์ที่ 2 รวมอยู่ด้วย นางลมัยเป็นเจ้าของรวมในที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 3023 ตำบลบางขุนนนท์ (บางบำหรุ)อำเภอบางพลัด (บางกอกน้อย) จังหวัดธนบุรี (กรุงเทพมหานคร)เนื้อที่ประมาณ 114 ตารางวา พร้อมบ้านเลขที่ 584/8(ต่อมาเปลี่ยนเป็นบ้านเลขที่ 12) ถนนจรัญสนิทวงศ์แขวงอรุณอัมรินทร์ เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานครซึ่งปลูกอยู่บนที่ดินโดยมีนางลมัยและจำเลยอาศัยอยู่ในที่ดินและบ้านดังกล่าว ต่อมานางลมัยถึงแก่กรรม ก่อนถึงแก่กรรมนางลมัยทำพินัยกรรมยกที่ดินและบ้านดังกล่าวให้แก่บุตรทั้ง 6 คน ซึ่งรวมทั้งโจทก์ที่ 2 และจำเลยรวมอยู่ด้วยโดยมีเงื่อนไขว่า กรรมสิทธิ์ในที่ดินและบ้านดังกล่าวยังไม่ตกแก่ทายาทจนกว่าโจทก์ที่ 1 จะถึงแก่กรรม และในระหว่างที่เงื่อนไขยังไม่สำเร็จก็ให้โจทก์ที่ 2 เป็นผู้เก็บรักษาผลประโยชน์ ตลอดจนมีอำนาจจัดการดูแลแทนจำเลย โดยให้นำรายได้กึ่งหนึ่งให้โจทก์ที่ 1 ส่วนที่เหลือให้ฝากธนาคารไว้เพื่อใช้ประโยชน์ในการซ่อมแซมบ้าน และเป็นค่าใช้จ่ายอื่น ๆที่เกี่ยวกับบ้านเช่านั้น และที่ดินดังกล่าวหากจะปรับปรุงเปลี่ยนแปลงเพื่อให้สภาพที่ดินดีขึ้นและตั้งโจทก์ที่ 2เป็นผู้จัดการมรดกตามพินัยกรรม ตามสำเนาพินัยกรรมเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 6 จำเลยยังคงอาศัยอยู่ในที่ดินและบ้านดังกล่าว โจทก์ที่ 2 ได้ยื่นคำร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกตามพินัยกรรมโจทก์ที่ 1 ยื่นคำคัดค้านขอให้ตั้งโจทก์ที่ 1เป็นผู้จัดการมรดกร่วมกับโจทก์ที่ 2 ต่อมาวันที่ 13 สิงหาคม 2528 ศาลชั้นต้นมีคำสั่งตั้งโจทก์ทั้งสองเป็นผู้จัดการมรดกของนางลมัยร่วมกัน ตามคำสั่งศาลชั้นต้นเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 1 โจทก์ทั้งสองมีความประสงค์จะปรับปรุงที่ดินดังกล่าวเป็นสถานที่รับฝากรถยนต์เพื่อหารายได้มาแบ่งปันแก่ทายาทผู้มีสิทธิได้รับมรดกร่วมกัน จึงบอกกล่าวให้จำเลยออกไปจากที่ดินและบ้านดังกล่าว แต่จำเลยไม่ยินยอมโจทก์ทั้งสองจึงฟ้องจำเลยเป็นคดีนี้มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยข้อ 3.1 ในปัญหาข้อกฎหมายเป็นประการแรกว่า โจทก์ที่ 1 มีอำนาจดำเนินคดีแก่จำเลยโดยลำพังหรือไม่ โดยจำเลยฎีกาว่า โจทก์ทั้งสองเป็นผู้จัดการมรดกของนางลมัยร่วมกันจะต้องจัดการมรดกร่วมกันเมื่อโจทก์ที่ 2 ผู้จัดการมรดกร่วมอีกคนหนึ่งขอถอนตัวจากการเป็นโจทก์ร่วมแล้ว โจทก์ที่ 1 ย่อมไม่มีอำนาจดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปโดยลำพังนั้น เห็นว่า โจทก์ทั้งสองเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกันตามคำสั่งศาล โจทก์ที่ 1 ผู้เดียวโดยลำพังฟ้องขับไล่จำเลยออกจากทรัพย์มรดกโดยโจทก์ที่ 2 มิได้รู้เห็นยินยอมด้วยไม่ได้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1726 สำหรับคดีนี้เป็นการฟ้องคดีเกี่ยวกับการจัดการมรดกโจทก์ทั้งสองมีความเห็นต้องกันให้ฟ้องขับไล่ผู้อาศัยคือจำเลยโจทก์ทั้งสองจึงยื่นฟ้องจำเลยเป็นคดีนี้ อำนาจฟ้องของโจทก์ทั้งสองได้กระทำโดยชอบตั้งแต่ต้น แต่ในระหว่างพิจารณาโจทก์ที่ 2 ขอถอนตัวจากการเป็นโจทก์ โดยอ้างว่าไม่ติดใจดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปและจำเลยไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์ที่ 2 ถอนตัวได้ตามคำขอ แต่ปรากฏตามรายงานกระบวนพิจารณาศาลชั้นต้นลงวันที่ 30 มิถุนายน 2538 ว่า โจทก์ที่ 2 แถลงถึงสาเหตุที่ไม่ประสงค์จะดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปว่าเพราะจำเลยเป็นน้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน จึงยื่นคำร้องขอถอนตัวออกจากการเป็นโจทก์เท่านั้น ไม่ใช่เพราะมีความเห็นแตกต่างกับโจทก์ที่ 1 ในการจัดการมรดก และไม่ได้คัดค้านการดำเนินคดีต่อไปของโจทก์ที่ 1 เท่ากับโจทก์ที่ 2 ยินยอมให้โจทก์ที่ 1 ดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปโดยปริยายโจทก์ที่ 1 ย่อมมีอำนาจดำเนินคดีขอให้ขับไล่จำเลยต่อไปตามสิทธิและหน้าที่ผู้จัดการมรดกได้ ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ไพฑูรย์ แสงจันทร์เทศ-ชลอ บุณยเนตร-บุญอินทร์ ส่งเสริมสกุล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุกรณีที่มีผู้จัดการมรดกหลายคนไม่ว่าจะเป็นผู้จัดการมรดกที่แต่งตั้งขึ้นโดยพินัยกรรมหรือโดยคำสั่งศาลนั้น ในการจัดการมรดกนั้นโดยหลักแล้ว ผู้จัดการมรดกเหล่านั้นต้องจัดการร่วมกันตามบทบัญญัติในมาตรา 1726 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ซึ่งบัญญัติว่า "ถ้าผู้จัดการมรดกมีหลายคน การทำการตามหน้าที่ของผู้จัดการมรดกนั้นต้องถือเอาเสียงข้างมาก เว้นแต่จะมีข้อกำหนดพินัยกรรมเป็นอย่างอื่น ถ้าเสียงเท่ากัน เมื่อผู้มีส่วนได้เสียร้องขอก็ให้ศาลเป็นผู้ชี้ขาด" ดังนั้นกิจการทุกอย่างอันเกี่ยวกับการจัดการมรดกของเจ้ามรดกนั้นผู้จัดการมรดกเหล่านั้นต้องกระทำร่วมกัน กล่าวคือต้องมีการแจ้งและปรึกษาหารือกันในระหว่างผู้จัดการมรดกหลายคนนั้นและต้องถือเอาความเห็นของฝ่ายข้างมากเป็นเกณฑ์ในการจัดการโดยไม่จำเป็นต้องจัดให้มีการประชุมผู้จัดการมรดกเพื่อปรึกษาออกเสียงโดยตรง ในกรณีที่มีผู้จัดการมรดกเห็นควรดำเนินการอย่างใดอย่างหนึ่งในการจัดการมรดก และปรากฏว่าได้แจ้งไปยังผู้จัดการมรดกทุกคนแล้วมีผู้เห็นด้วยเป็นส่วนมาก ความเห็นส่วนข้างมากนั้นก็ถือได้ว่าเป็นเสียงข้างมากตกเป็นหน้าที่ของผู้จัดการมรดกที่จะต้องจัดการไปตามนั้น ซึ่งผู้จัดการมรดกส่วนข้างมากก็อาจดำเนินการไปในนามของผู้จัดการมรดกทั้งคณะได้ (ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 382/2511) ดังนั้น ผู้จัดการมรดกแต่ละคนจะจัดการไปโดยลำพังไม่ปรึกษาหารือขอความเห็นผู้จัดการมรดกคนอื่นไม่ได้ดังคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1727-1729/2519วินิจฉัยว่าโจทก์กับ อ.และส.เป็นผู้จัดการมรดกของท. ตามคำสั่งศาล โจทก์ผู้เดียวฟ้องขับไล่ผู้เช่าออกจากทรัพย์มรดกโดย อ.กับส. ผู้จัดการมรดกร่วมมิได้รู้เห็นยินยอมด้วยไม่ได้ แต่อย่างไรก็ตามหลักการจัดการมรดกร่วมกันโดยเสียงข้างมากดังที่ได้กล่าวมานี้มีข้อยกเว้นสองประการกล่าวคือ ประการแรกเป็นไปตามบทบัญญัติมาตรา 1726 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ว่า "เว้นแต่จะมีข้อกำหนดพินัยกรรมเป็นอย่างอื่น" กล่าวคือหากเจ้ามรดกประสงค์ให้ถือเอาความเห็นของผู้จัดการมรดกคนใดคนหนึ่งเป็นที่สุดโดยเฉพาะในกรณีที่ความเห็นของผู้จัดการมรดกร่วมขัดแย้งกันหรือหากเจ้ามรดกประสงค์ให้ถือเอาความเห็นของผู้จัดการมรดกเป็นเอกฉันท์ในการจัดการทุกเรื่องเช่นนี้ก็ต้องเป็นไปตามนั้นจะถือเอาเสียงข้างมากมาใช้ไม่ได้และอีกประการหนึ่งเป็นไปตามบทบัญญัติตามมาตรา 1715 วรรคสองที่ว่า "ถ้ามีผู้จัดการมรดกหลายคน แต่ผู้จัดการเหล่านั้นบางคนไม่สามารถ หรือไม่เต็มใจที่จะจัดการและยังมีผู้จัดการมรดกเหลืออยู่แต่คนเดียว ผู้นั้นมีสิทธิที่จะจัดการมรดกได้โดยลำพัง แต่ถ้ามีผู้จัดการมรดกเหลืออยู่หลายคนให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่า ผู้จัดการเหล่านั้นแต่ละคนจะจัดการโดยลำพังไม่ได้"ซึ่งข้อยกเว้นประการเหล่านี้ ศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่าใช้บังคับได้เฉพาะกับผู้จัดการมรดกหลายคนที่ตั้งขึ้นโดยพินัยกรรมเท่านั้น โดยให้เหตุผลว่า ข้อความในวรรคสองของมาตรา 1715 นั้น สืบเนื่องมาจากข้อความในวรรคหนึ่งดังนั้น ความว่า ถ้ามีผู้จัดการหลายคนในวรรคสองนั้นจึงหมายถึงผู้จัดการซึ่งตั้งขึ้นโดยพินัยกรรมเท่านั้นไม่เกี่ยวถึงผู้จัดการมรดกที่ศาลตั้งขึ้นโดยไม่มีพินัยกรรม ทั้งนี้จะเห็นได้ว่าการที่เจ้ามรดกทำพินัยกรรมระบุให้บุคคลหนึ่งบุคคลใดเป็นผู้จัดการมรดกของตนนั้น ก็เนื่องจากเจ้ามรดกไว้วางใจในบุคคลนั้น แม้จะตั้งผู้จัดการมรดกไว้หลายคนก็ดีเมื่อบุคคลใดบุคคลหนึ่งถึงแก่ความตายไปแล้ว ทายาทจะร้องขอต่อศาลให้ตั้งบุคคลอื่นแทนผู้ที่ตายไปนั้นย่อมทำไม่ได้เพราะขัดกับคำสั่งของผู้ทำพินัยกรรม ฉะนั้นเมื่อมีกรณีเช่นนี้เกิดขึ้นกฎหมายจึงบัญญัติให้อำนาจผู้จัดการมรดกที่เหลืออยู่คนเดียวดำเนินการในการจัดการมรดกได้ตามลำพังไม่เหมือนกับผู้จัดการมรดกที่ศาลตั้งโดยไม่มีพินัยกรรม เพราะทายาทหรือผู้มีส่วนได้เสียขอให้ศาลตั้งผู้ใดจะเป็นคนเดียวหรือหลายคนให้เป็นผู้จัดการมรดก เมื่อศาลเห็นสมควรจะตั้งให้คนเดียวหรือหลายคนเป็นผู้จัดการมรดกก็ได้ ในกรณีที่ศาลตั้งให้บุคคลหลายคนเป็นผู้จัดการมรดกก็โดยเห็นว่าไม่เป็นการสมควรที่จะให้บุคคลคนเดียวเป็นผู้จัดการมรดกตามลำพังและถ้าผู้จัดการมรดกที่ศาลตั้งไว้หลายคนนั้น บางคนไม่สามารถหรือไม่เต็มใจที่จะจัดการผู้จัดการมรดกที่เหลืออยู่จะจัดการไปโดยลำพังคนเดียวโดยไม่ได้ขอให้ศาลมีคำสั่งอนุญาตให้ตนเป็นผู้จัดการตามลำพังย่อมเป็นการฝ่าฝืนคำสั่งศาลไม่มีอำนาจจะจัดการได้เพราะไม่มีกฎหมายให้อำนาจไว้เหมือนการตั้งผู้จัดการมรดกโดยพินัยกรรม (ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 461/2514) ตัวอย่างคำพิพากษาศาลฎีกาเกี่ยวกับการจัดการมรดกของผู้จัดการมรดกหลายคนซึ่งตั้งขึ้นโดยพินัยกรรมตามมาตรา 1715 เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1674/2516 โจทก์ในฐานะผู้จัดการมรดกฟ้องจำเลยให้คืนที่ดินพิพาท เพื่อจัดการให้เป็นไปตามพินัยกรรมของผู้ตาย ช. ผู้จัดการมรดกร่วมอีกคนหนึ่งไม่ได้ร่วมเป็นโจทก์ด้วยเพราะเป็นภริยาจำเลย เป็นผู้รับโอนที่พิพาทแทนจำเลยและเป็นพยานจำเลย ซึ่งแสดงว่า ช. ไม่ต้องการฟ้องจำเลยดังนี้โจทก์ย่อมมีอำนาจฟ้องคดีได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1715 วรรคสอง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 322/2518 โจทก์ทั้งสองและ อ.เป็นผู้จัดการมรดกตามพินัยกรรมแต่ อ. เป็นสามีจำเลยและมาเป็นพยานจำเลย ซึ่งแสดงให้เห็นว่า อ. ไม่ต้องการฟ้องจำเลย ดังนี้โจทก์ทั้งสองในฐานะผู้จัดการมรดกตามพินัยกรรมย่อมมีอำนาจฟ้องจำเลยให้โอนทรัพย์พิพาทกลับคืนแก่กองมรดกเพื่อจัดแบ่งให้เป็นไปตามพินัยกรรมได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1715 วรรคสอง แต่ข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้เป็นการฟ้องคดีเกี่ยวกับการจัดการมรดกโดยมีผู้จัดการหลายคน(สองคน) เป็นผู้จัดการมรดกร่วมกันโดยคำสั่งศาล จึงจะนำบทบัญญัติมาตรา 1715 ดังกล่าวมาใช้บังคับมิได้ ดังที่ไม่ปรากฏว่าศาลฎีกาซึ่งวินิจฉัยคดีนี้ใช้ความว่าโจทก์ที่ 2 ไม่เต็มใจที่จะจัดการอันเป็นผลให้โจทก์ที่ 1 มีสิทธิจัดการต่อไปได้โดยลำพัง ซึ่งผู้หมายเหตุ เห็นด้วยเป็นอย่างยิ่งดังนั้น ตามข้อเท็จจริงในคำพิพากษาศาลฎีกานี้ย่อมต้องบังคับตามมาตรา 1726 ดังได้กล่าวมาแล้ว กล่าวคือ โจทก์ทั้งสองต้องจัดการมรดกร่วมกัน เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าโจทก์ทั้งสองซึ่งเป็นผู้จัดการมรดกโดยคำสั่งศาลได้ฟ้องขับไล่จำเลยออกจากทรัพย์มรดกต่อมาในระหว่างพิจารณา โจทก์ที่ 2ขอถอนตัวออกจากการเป็นโจทก์ไม่ประสงค์จะดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปโดยอ้างว่าจำเลยเป็นน้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน และไม่ได้คัดค้านการดำเนินคดีต่อไปของโจทก์ที่ 1 ทั้งมิได้มีความเห็นในการจัดการมรดกแตกต่างกับโจทก์ที่ 1 แต่อย่างใดและมิใช่เป็นกรณีที่โจทก์ที่ 1 ฟ้องขับไล่จำเลย โดยโจทก์ที่ 2มิได้รู้เห็นยินยอมมาตั้งแต่ต้น ดังนั้นเมื่อคดีนี้โจทก์ที่ 2ได้รู้เห็นยินยอมในการจัดการมรดกร่วมกับโจทก์ที่ 1และได้จัดการมรดกร่วมกันกับโจทก์ที่ 1 มาตั้งแต่ต้น โดยการฟ้องขับไล่จำเลยมาแล้วนั้นย่อมมิอาจกล่าวได้ว่า โจทก์ที่ 1 ผู้เดียวโดยลำพังฟ้องขับไล่จำเลยออกจากทรัพย์มรดกโดยโจทก์ที่ 2 มิได้รู้เห็นยินยอมด้วย ดังนั้นเมื่อโจทก์ที่ 1และโจทก์ที่ 2 ได้ร่วมกันจัดการมรดกอันเป็นการจัดการโดยชอบตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1726 แล้วแม้ในระหว่างการพิจารณาโจทก์ที่ 2 จะถอนตัวออกจากการเป็นโจทก์ด้วยเหตุผลดังกล่าวข้างต้นแล้วก็หาทำให้การจัดการโดยชอบมาแต่ต้นนั้นจะกลายเป็นการจัดการโดยไม่ชอบในภายหลังแต่อย่างใดไม่ ดังที่ศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ในคดีนี้ว่าเท่ากับโจทก์ที่ 2 ยินยอมให้โจทก์ที่ 1 ดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปโดยปริยายย่อมชอบด้วยเหตุผลและหลักกฎหมายดังกล่าวมาแล้ว วรวุฒิ เทพทองคำพิพากษา: โจทก์ทั้งสองในฐานะผู้จัดการมรดกของนางลมัย บุญยะรัตน์ตามคำสั่งของศาล ฟ้องขอให้บังคับจำเลยและบริวารขนย้ายทรัพย์สินออกจากที่พิพาทและบ้านเลขที่ 12 (เดิมเลขที่ 584/8)ถนนจรัญสนิทวงศ์ แขวงอรุณอัมรินทร์ เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร พร้อมทั้งส่งมอบบ้านและที่ดินดังกล่าวในสภาพที่เรียบร้อยแก่โจทก์ กับให้จำเลยใช้ค่าเสียหายเดือนละ 30,000 บาท นับแต่วันที่ 25 กรกฎาคม 2537 คิดถึงวันฟ้องเป็นเงิน 139,000 บาท และนับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจำเลยจะขนย้ายทรัพย์สินและส่งมอบบ้านและที่พิพาทคืนแก่โจทก์ และขอให้กำจัดจำเลยมิให้รับมรดกของนางลมัยทั้งหมดจำเลยให้การขอให้ยกฟ้องระหว่างพิจารณา โจทก์ที่ 2 ยื่นคำร้องขอถอนตัวออกจากการเป็นโจทก์ อ้างว่าไม่ติดใจดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไป จำเลยไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์ที่ 2 ถอนตัวได้ตามขอศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาให้จำเลยและบริวารขนย้ายทรัพย์สินออกจากบ้านเลขที่ 584/8 หรือบ้านเลขที่ 12ถนนจรัญสนิทวงศ์ แขวงอรุณอัมรินทร์ เขตบางกอกน้อยกรุงเทพมหานคร พร้อมกับส่งมอบบ้านและที่ดินคืนให้แก่โจทก์ให้จำเลยใช้ค่าเสียหายเดือนละ 5,000 บาท นับแต่วันที่ 25กรกฎาคม 2537 จนกว่าจำเลยและบริวารจะขนย้ายทรัพย์สินและส่งมอบที่ดินและบ้านพิพาทคืนแก่โจทก์ ส่วนคำขออื่นให้ยกจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า โจทก์ที่ 1และนางลมัยมีบุตรด้วยกัน 6 คน โดยมีจำเลยซึ่งเป็นบุตรคนโตและโจทก์ที่ 2 รวมอยู่ด้วย นางลมัยเป็นเจ้าของรวมในที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 3023 ตำบลบางขุนนนท์ (บางบำหรุ)อำเภอบางพลัด (บางกอกน้อย) จังหวัดธนบุรี (กรุงเทพมหานคร)เนื้อที่ประมาณ 114 ตารางวา พร้อมบ้านเลขที่ 584/8(ต่อมาเปลี่ยนเป็นบ้านเลขที่ 12) ถนนจรัญสนิทวงศ์แขวงอรุณอัมรินทร์ เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานครซึ่งปลูกอยู่บนที่ดินโดยมีนางลมัยและจำเลยอาศัยอยู่ในที่ดินและบ้านดังกล่าว ต่อมานางลมัยถึงแก่กรรม ก่อนถึงแก่กรรมนางลมัยทำพินัยกรรมยกที่ดินและบ้านดังกล่าวให้แก่บุตรทั้ง 6 คน ซึ่งรวมทั้งโจทก์ที่ 2 และจำเลยรวมอยู่ด้วยโดยมีเงื่อนไขว่า กรรมสิทธิ์ในที่ดินและบ้านดังกล่าวยังไม่ตกแก่ทายาทจนกว่าโจทก์ที่ 1 จะถึงแก่กรรม และในระหว่างที่เงื่อนไขยังไม่สำเร็จก็ให้โจทก์ที่ 2 เป็นผู้เก็บรักษาผลประโยชน์ ตลอดจนมีอำนาจจัดการดูแลแทนจำเลย โดยให้นำรายได้กึ่งหนึ่งให้โจทก์ที่ 1 ส่วนที่เหลือให้ฝากธนาคารไว้เพื่อใช้ประโยชน์ในการซ่อมแซมบ้าน และเป็นค่าใช้จ่ายอื่น ๆที่เกี่ยวกับบ้านเช่านั้น และที่ดินดังกล่าวหากจะปรับปรุงเปลี่ยนแปลงเพื่อให้สภาพที่ดินดีขึ้นและตั้งโจทก์ที่ 2เป็นผู้จัดการมรดกตามพินัยกรรม ตามสำเนาพินัยกรรมเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 6 จำเลยยังคงอาศัยอยู่ในที่ดินและบ้านดังกล่าว โจทก์ที่ 2 ได้ยื่นคำร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกตามพินัยกรรมโจทก์ที่ 1 ยื่นคำคัดค้านขอให้ตั้งโจทก์ที่ 1เป็นผู้จัดการมรดกร่วมกับโจทก์ที่ 2 ต่อมาวันที่ 13 สิงหาคม 2528 ศาลชั้นต้นมีคำสั่งตั้งโจทก์ทั้งสองเป็นผู้จัดการมรดกของนางลมัยร่วมกัน ตามคำสั่งศาลชั้นต้นเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 1 โจทก์ทั้งสองมีความประสงค์จะปรับปรุงที่ดินดังกล่าวเป็นสถานที่รับฝากรถยนต์เพื่อหารายได้มาแบ่งปันแก่ทายาทผู้มีสิทธิได้รับมรดกร่วมกัน จึงบอกกล่าวให้จำเลยออกไปจากที่ดินและบ้านดังกล่าว แต่จำเลยไม่ยินยอมโจทก์ทั้งสองจึงฟ้องจำเลยเป็นคดีนี้มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยข้อ 3.1 ในปัญหาข้อกฎหมายเป็นประการแรกว่า โจทก์ที่ 1 มีอำนาจดำเนินคดีแก่จำเลยโดยลำพังหรือไม่ โดยจำเลยฎีกาว่า โจทก์ทั้งสองเป็นผู้จัดการมรดกของนางลมัยร่วมกันจะต้องจัดการมรดกร่วมกันเมื่อโจทก์ที่ 2 ผู้จัดการมรดกร่วมอีกคนหนึ่งขอถอนตัวจากการเป็นโจทก์ร่วมแล้ว โจทก์ที่ 1 ย่อมไม่มีอำนาจดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปโดยลำพังนั้น เห็นว่า โจทก์ทั้งสองเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกันตามคำสั่งศาล โจทก์ที่ 1 ผู้เดียวโดยลำพังฟ้องขับไล่จำเลยออกจากทรัพย์มรดกโดยโจทก์ที่ 2 มิได้รู้เห็นยินยอมด้วยไม่ได้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1726 สำหรับคดีนี้เป็นการฟ้องคดีเกี่ยวกับการจัดการมรดกโจทก์ทั้งสองมีความเห็นต้องกันให้ฟ้องขับไล่ผู้อาศัยคือจำเลยโจทก์ทั้งสองจึงยื่นฟ้องจำเลยเป็นคดีนี้ อำนาจฟ้องของโจทก์ทั้งสองได้กระทำโดยชอบตั้งแต่ต้น แต่ในระหว่างพิจารณาโจทก์ที่ 2 ขอถอนตัวจากการเป็นโจทก์ โดยอ้างว่าไม่ติดใจดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปและจำเลยไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์ที่ 2 ถอนตัวได้ตามคำขอ แต่ปรากฏตามรายงานกระบวนพิจารณาศาลชั้นต้นลงวันที่ 30 มิถุนายน 2538 ว่า โจทก์ที่ 2 แถลงถึงสาเหตุที่ไม่ประสงค์จะดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปว่าเพราะจำเลยเป็นน้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน จึงยื่นคำร้องขอถอนตัวออกจากการเป็นโจทก์เท่านั้น ไม่ใช่เพราะมีความเห็นแตกต่างกับโจทก์ที่ 1 ในการจัดการมรดก และไม่ได้คัดค้านการดำเนินคดีต่อไปของโจทก์ที่ 1 เท่ากับโจทก์ที่ 2 ยินยอมให้โจทก์ที่ 1 ดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปโดยปริยายโจทก์ที่ 1 ย่อมมีอำนาจดำเนินคดีขอให้ขับไล่จำเลยต่อไปตามสิทธิและหน้าที่ผู้จัดการมรดกได้ ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6057/2541นาย ไพบูลย์ บุญยะรัตน์ กับพวกโจทก์นาง นพรัตน์หรือศรีสุดาหรือชัชพร บุญยะรัตน์หรือวร ยิ่ง คงจำเลย ป.พ.พ. ม. 1715, ม. 1719 ป.วิ.พ. ม. 55โจทก์ทั้งสองเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกันตามคำสั่งศาลโจทก์ทั้งสองมีความเห็นต้องกันให้ฟ้องขับไล่ผู้อาศัยคือจำเลย โจทก์ทั้งสองจึงยื่นฟ้องจำเลย ในระหว่างพิจารณาโจทก์ที่ 2 ขอถอนตัวจากการเป็นโจทก์โดยอ้างว่าไม่ติดใจดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปและแถลงถึงสาเหตุที่ไม่ประสงค์จะดำเนินคดีแก่จำเลยว่า เป็นเพราะจำเลยเป็นน้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน ศาลชั้นต้นอนุญาต ดังนี้เมื่อโจทก์ทั้งสองฟ้องคดีโดยชอบตั้งแต่ต้น และที่โจทก์ที่ 2ขอถอนตัวออกจากการเป็นโจทก์ก็ไม่ใช่เพราะมีความเห็นแตกต่างกับโจทก์ที่ 1 ในการจัดการมรดก และไม่ได้คัดค้านการดำเนินคดีต่อไปของโจทก์ที่ 1 จึงเท่ากับโจทก์ที่ 2ยินยอมให้โจทก์ที่ 1 ดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปโดยปริยายโจทก์ที่ 1 ย่อมมีอำนาจดำเนินคดีขอให้ขับไล่จำเลยต่อไปตามสิทธิและหน้าที่ผู้จัดการมรดกได้โจทก์ทั้งสองในฐานะผู้จัดการมรดกของนางลมัย บุญยะรัตน์ตามคำสั่งของศาล ฟ้องขอให้บังคับจำเลยและบริวารขนย้ายทรัพย์สินออกจากที่พิพาทและบ้านเลขที่ 12 (เดิมเลขที่ 584/8)ถนนจรัญสนิทวงศ์ แขวงอรุณอัมรินทร์ เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร พร้อมทั้งส่งมอบบ้านและที่ดินดังกล่าวในสภาพที่เรียบร้อยแก่โจทก์ กับให้จำเลยใช้ค่าเสียหายเดือนละ 30,000 บาท นับแต่วันที่ 25 กรกฎาคม 2537 คิดถึงวันฟ้องเป็นเงิน 139,000 บาท และนับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจำเลยจะขนย้ายทรัพย์สินและส่งมอบบ้านและที่พิพาทคืนแก่โจทก์ และขอให้กำจัดจำเลยมิให้รับมรดกของนางลมัยทั้งหมดจำเลยให้การขอให้ยกฟ้องระหว่างพิจารณา โจทก์ที่ 2 ยื่นคำร้องขอถอนตัวออกจากการเป็นโจทก์ อ้างว่าไม่ติดใจดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไป จำเลยไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์ที่ 2 ถอนตัวได้ตามขอศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาให้จำเลยและบริวารขนย้ายทรัพย์สินออกจากบ้านเลขที่ 584/8 หรือบ้านเลขที่ 12ถนนจรัญสนิทวงศ์ แขวงอรุณอัมรินทร์ เขตบางกอกน้อยกรุงเทพมหานคร พร้อมกับส่งมอบบ้านและที่ดินคืนให้แก่โจทก์ให้จำเลยใช้ค่าเสียหายเดือนละ 5,000 บาท นับแต่วันที่ 25กรกฎาคม 2537 จนกว่าจำเลยและบริวารจะขนย้ายทรัพย์สินและส่งมอบที่ดินและบ้านพิพาทคืนแก่โจทก์ ส่วนคำขออื่นให้ยกจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า โจทก์ที่ 1และนางลมัยมีบุตรด้วยกัน 6 คน โดยมีจำเลยซึ่งเป็นบุตรคนโตและโจทก์ที่ 2 รวมอยู่ด้วย นางลมัยเป็นเจ้าของรวมในที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 3023 ตำบลบางขุนนนท์ (บางบำหรุ)อำเภอบางพลัด (บางกอกน้อย) จังหวัดธนบุรี (กรุงเทพมหานคร)เนื้อที่ประมาณ 114 ตารางวา พร้อมบ้านเลขที่ 584/8(ต่อมาเปลี่ยนเป็นบ้านเลขที่ 12) ถนนจรัญสนิทวงศ์แขวงอรุณอัมรินทร์ เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานครซึ่งปลูกอยู่บนที่ดินโดยมีนางลมัยและจำเลยอาศัยอยู่ในที่ดินและบ้านดังกล่าว ต่อมานางลมัยถึงแก่กรรม ก่อนถึงแก่กรรมนางลมัยทำพินัยกรรมยกที่ดินและบ้านดังกล่าวให้แก่บุตรทั้ง 6 คน ซึ่งรวมทั้งโจทก์ที่ 2 และจำเลยรวมอยู่ด้วยโดยมีเงื่อนไขว่า กรรมสิทธิ์ในที่ดินและบ้านดังกล่าวยังไม่ตกแก่ทายาทจนกว่าโจทก์ที่ 1 จะถึงแก่กรรม และในระหว่างที่เงื่อนไขยังไม่สำเร็จก็ให้โจทก์ที่ 2 เป็นผู้เก็บรักษาผลประโยชน์ ตลอดจนมีอำนาจจัดการดูแลแทนจำเลย โดยให้นำรายได้กึ่งหนึ่งให้โจทก์ที่ 1 ส่วนที่เหลือให้ฝากธนาคารไว้เพื่อใช้ประโยชน์ในการซ่อมแซมบ้าน และเป็นค่าใช้จ่ายอื่น ๆที่เกี่ยวกับบ้านเช่านั้น และที่ดินดังกล่าวหากจะปรับปรุงเปลี่ยนแปลงเพื่อให้สภาพที่ดินดีขึ้นและตั้งโจทก์ที่ 2เป็นผู้จัดการมรดกตามพินัยกรรม ตามสำเนาพินัยกรรมเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 6 จำเลยยังคงอาศัยอยู่ในที่ดินและบ้านดังกล่าว โจทก์ที่ 2 ได้ยื่นคำร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกตามพินัยกรรมโจทก์ที่ 1 ยื่นคำคัดค้านขอให้ตั้งโจทก์ที่ 1เป็นผู้จัดการมรดกร่วมกับโจทก์ที่ 2 ต่อมาวันที่ 13 สิงหาคม 2528 ศาลชั้นต้นมีคำสั่งตั้งโจทก์ทั้งสองเป็นผู้จัดการมรดกของนางลมัยร่วมกัน ตามคำสั่งศาลชั้นต้นเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 1 โจทก์ทั้งสองมีความประสงค์จะปรับปรุงที่ดินดังกล่าวเป็นสถานที่รับฝากรถยนต์เพื่อหารายได้มาแบ่งปันแก่ทายาทผู้มีสิทธิได้รับมรดกร่วมกัน จึงบอกกล่าวให้จำเลยออกไปจากที่ดินและบ้านดังกล่าว แต่จำเลยไม่ยินยอมโจทก์ทั้งสองจึงฟ้องจำเลยเป็นคดีนี้มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยข้อ 3.1 ในปัญหาข้อกฎหมายเป็นประการแรกว่า โจทก์ที่ 1 มีอำนาจดำเนินคดีแก่จำเลยโดยลำพังหรือไม่ โดยจำเลยฎีกาว่า โจทก์ทั้งสองเป็นผู้จัดการมรดกของนางลมัยร่วมกันจะต้องจัดการมรดกร่วมกันเมื่อโจทก์ที่ 2 ผู้จัดการมรดกร่วมอีกคนหนึ่งขอถอนตัวจากการเป็นโจทก์ร่วมแล้ว โจทก์ที่ 1 ย่อมไม่มีอำนาจดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปโดยลำพังนั้น เห็นว่า โจทก์ทั้งสองเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกันตามคำสั่งศาล โจทก์ที่ 1 ผู้เดียวโดยลำพังฟ้องขับไล่จำเลยออกจากทรัพย์มรดกโดยโจทก์ที่ 2 มิได้รู้เห็นยินยอมด้วยไม่ได้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1726 สำหรับคดีนี้เป็นการฟ้องคดีเกี่ยวกับการจัดการมรดกโจทก์ทั้งสองมีความเห็นต้องกันให้ฟ้องขับไล่ผู้อาศัยคือจำเลยโจทก์ทั้งสองจึงยื่นฟ้องจำเลยเป็นคดีนี้ อำนาจฟ้องของโจทก์ทั้งสองได้กระทำโดยชอบตั้งแต่ต้น แต่ในระหว่างพิจารณาโจทก์ที่ 2 ขอถอนตัวจากการเป็นโจทก์ โดยอ้างว่าไม่ติดใจดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปและจำเลยไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์ที่ 2 ถอนตัวได้ตามคำขอ แต่ปรากฏตามรายงานกระบวนพิจารณาศาลชั้นต้นลงวันที่ 30 มิถุนายน 2538 ว่า โจทก์ที่ 2 แถลงถึงสาเหตุที่ไม่ประสงค์จะดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปว่าเพราะจำเลยเป็นน้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน จึงยื่นคำร้องขอถอนตัวออกจากการเป็นโจทก์เท่านั้น ไม่ใช่เพราะมีความเห็นแตกต่างกับโจทก์ที่ 1 ในการจัดการมรดก และไม่ได้คัดค้านการดำเนินคดีต่อไปของโจทก์ที่ 1 เท่ากับโจทก์ที่ 2 ยินยอมให้โจทก์ที่ 1 ดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปโดยปริยายโจทก์ที่ 1 ย่อมมีอำนาจดำเนินคดีขอให้ขับไล่จำเลยต่อไปตามสิทธิและหน้าที่ผู้จัดการมรดกได้ ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ไพฑูรย์ แสงจันทร์เทศ-ชลอ บุณยเนตร-บุญอินทร์ ส่งเสริมสกุล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุกรณีที่มีผู้จัดการมรดกหลายคนไม่ว่าจะเป็นผู้จัดการมรดกที่แต่งตั้งขึ้นโดยพินัยกรรมหรือโดยคำสั่งศาลนั้น ในการจัดการมรดกนั้นโดยหลักแล้ว ผู้จัดการมรดกเหล่านั้นต้องจัดการร่วมกันตามบทบัญญัติในมาตรา 1726 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ซึ่งบัญญัติว่า "ถ้าผู้จัดการมรดกมีหลายคน การทำการตามหน้าที่ของผู้จัดการมรดกนั้นต้องถือเอาเสียงข้างมาก เว้นแต่จะมีข้อกำหนดพินัยกรรมเป็นอย่างอื่น ถ้าเสียงเท่ากัน เมื่อผู้มีส่วนได้เสียร้องขอก็ให้ศาลเป็นผู้ชี้ขาด" ดังนั้นกิจการทุกอย่างอันเกี่ยวกับการจัดการมรดกของเจ้ามรดกนั้นผู้จัดการมรดกเหล่านั้นต้องกระทำร่วมกัน กล่าวคือต้องมีการแจ้งและปรึกษาหารือกันในระหว่างผู้จัดการมรดกหลายคนนั้นและต้องถือเอาความเห็นของฝ่ายข้างมากเป็นเกณฑ์ในการจัดการโดยไม่จำเป็นต้องจัดให้มีการประชุมผู้จัดการมรดกเพื่อปรึกษาออกเสียงโดยตรง ในกรณีที่มีผู้จัดการมรดกเห็นควรดำเนินการอย่างใดอย่างหนึ่งในการจัดการมรดก และปรากฏว่าได้แจ้งไปยังผู้จัดการมรดกทุกคนแล้วมีผู้เห็นด้วยเป็นส่วนมาก ความเห็นส่วนข้างมากนั้นก็ถือได้ว่าเป็นเสียงข้างมากตกเป็นหน้าที่ของผู้จัดการมรดกที่จะต้องจัดการไปตามนั้น ซึ่งผู้จัดการมรดกส่วนข้างมากก็อาจดำเนินการไปในนามของผู้จัดการมรดกทั้งคณะได้ (ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 382/2511) ดังนั้น ผู้จัดการมรดกแต่ละคนจะจัดการไปโดยลำพังไม่ปรึกษาหารือขอความเห็นผู้จัดการมรดกคนอื่นไม่ได้ดังคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1727-1729/2519วินิจฉัยว่าโจทก์กับ อ.และส.เป็นผู้จัดการมรดกของท. ตามคำสั่งศาล โจทก์ผู้เดียวฟ้องขับไล่ผู้เช่าออกจากทรัพย์มรดกโดย อ.กับส. ผู้จัดการมรดกร่วมมิได้รู้เห็นยินยอมด้วยไม่ได้ แต่อย่างไรก็ตามหลักการจัดการมรดกร่วมกันโดยเสียงข้างมากดังที่ได้กล่าวมานี้มีข้อยกเว้นสองประการกล่าวคือ ประการแรกเป็นไปตามบทบัญญัติมาตรา 1726 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ว่า "เว้นแต่จะมีข้อกำหนดพินัยกรรมเป็นอย่างอื่น" กล่าวคือหากเจ้ามรดกประสงค์ให้ถือเอาความเห็นของผู้จัดการมรดกคนใดคนหนึ่งเป็นที่สุดโดยเฉพาะในกรณีที่ความเห็นของผู้จัดการมรดกร่วมขัดแย้งกันหรือหากเจ้ามรดกประสงค์ให้ถือเอาความเห็นของผู้จัดการมรดกเป็นเอกฉันท์ในการจัดการทุกเรื่องเช่นนี้ก็ต้องเป็นไปตามนั้นจะถือเอาเสียงข้างมากมาใช้ไม่ได้และอีกประการหนึ่งเป็นไปตามบทบัญญัติตามมาตรา 1715 วรรคสองที่ว่า "ถ้ามีผู้จัดการมรดกหลายคน แต่ผู้จัดการเหล่านั้นบางคนไม่สามารถ หรือไม่เต็มใจที่จะจัดการและยังมีผู้จัดการมรดกเหลืออยู่แต่คนเดียว ผู้นั้นมีสิทธิที่จะจัดการมรดกได้โดยลำพัง แต่ถ้ามีผู้จัดการมรดกเหลืออยู่หลายคนให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่า ผู้จัดการเหล่านั้นแต่ละคนจะจัดการโดยลำพังไม่ได้"ซึ่งข้อยกเว้นประการเหล่านี้ ศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่าใช้บังคับได้เฉพาะกับผู้จัดการมรดกหลายคนที่ตั้งขึ้นโดยพินัยกรรมเท่านั้น โดยให้เหตุผลว่า ข้อความในวรรคสองของมาตรา 1715 นั้น สืบเนื่องมาจากข้อความในวรรคหนึ่งดังนั้น ความว่า ถ้ามีผู้จัดการหลายคนในวรรคสองนั้นจึงหมายถึงผู้จัดการซึ่งตั้งขึ้นโดยพินัยกรรมเท่านั้นไม่เกี่ยวถึงผู้จัดการมรดกที่ศาลตั้งขึ้นโดยไม่มีพินัยกรรม ทั้งนี้จะเห็นได้ว่าการที่เจ้ามรดกทำพินัยกรรมระบุให้บุคคลหนึ่งบุคคลใดเป็นผู้จัดการมรดกของตนนั้น ก็เนื่องจากเจ้ามรดกไว้วางใจในบุคคลนั้น แม้จะตั้งผู้จัดการมรดกไว้หลายคนก็ดีเมื่อบุคคลใดบุคคลหนึ่งถึงแก่ความตายไปแล้ว ทายาทจะร้องขอต่อศาลให้ตั้งบุคคลอื่นแทนผู้ที่ตายไปนั้นย่อมทำไม่ได้เพราะขัดกับคำสั่งของผู้ทำพินัยกรรม ฉะนั้นเมื่อมีกรณีเช่นนี้เกิดขึ้นกฎหมายจึงบัญญัติให้อำนาจผู้จัดการมรดกที่เหลืออยู่คนเดียวดำเนินการในการจัดการมรดกได้ตามลำพังไม่เหมือนกับผู้จัดการมรดกที่ศาลตั้งโดยไม่มีพินัยกรรม เพราะทายาทหรือผู้มีส่วนได้เสียขอให้ศาลตั้งผู้ใดจะเป็นคนเดียวหรือหลายคนให้เป็นผู้จัดการมรดก เมื่อศาลเห็นสมควรจะตั้งให้คนเดียวหรือหลายคนเป็นผู้จัดการมรดกก็ได้ ในกรณีที่ศาลตั้งให้บุคคลหลายคนเป็นผู้จัดการมรดกก็โดยเห็นว่าไม่เป็นการสมควรที่จะให้บุคคลคนเดียวเป็นผู้จัดการมรดกตามลำพังและถ้าผู้จัดการมรดกที่ศาลตั้งไว้หลายคนนั้น บางคนไม่สามารถหรือไม่เต็มใจที่จะจัดการผู้จัดการมรดกที่เหลืออยู่จะจัดการไปโดยลำพังคนเดียวโดยไม่ได้ขอให้ศาลมีคำสั่งอนุญาตให้ตนเป็นผู้จัดการตามลำพังย่อมเป็นการฝ่าฝืนคำสั่งศาลไม่มีอำนาจจะจัดการได้เพราะไม่มีกฎหมายให้อำนาจไว้เหมือนการตั้งผู้จัดการมรดกโดยพินัยกรรม (ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 461/2514) ตัวอย่างคำพิพากษาศาลฎีกาเกี่ยวกับการจัดการมรดกของผู้จัดการมรดกหลายคนซึ่งตั้งขึ้นโดยพินัยกรรมตามมาตรา 1715 เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1674/2516 โจทก์ในฐานะผู้จัดการมรดกฟ้องจำเลยให้คืนที่ดินพิพาท เพื่อจัดการให้เป็นไปตามพินัยกรรมของผู้ตาย ช. ผู้จัดการมรดกร่วมอีกคนหนึ่งไม่ได้ร่วมเป็นโจทก์ด้วยเพราะเป็นภริยาจำเลย เป็นผู้รับโอนที่พิพาทแทนจำเลยและเป็นพยานจำเลย ซึ่งแสดงว่า ช. ไม่ต้องการฟ้องจำเลยดังนี้โจทก์ย่อมมีอำนาจฟ้องคดีได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1715 วรรคสอง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 322/2518 โจทก์ทั้งสองและ อ.เป็นผู้จัดการมรดกตามพินัยกรรมแต่ อ. เป็นสามีจำเลยและมาเป็นพยานจำเลย ซึ่งแสดงให้เห็นว่า อ. ไม่ต้องการฟ้องจำเลย ดังนี้โจทก์ทั้งสองในฐานะผู้จัดการมรดกตามพินัยกรรมย่อมมีอำนาจฟ้องจำเลยให้โอนทรัพย์พิพาทกลับคืนแก่กองมรดกเพื่อจัดแบ่งให้เป็นไปตามพินัยกรรมได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1715 วรรคสอง แต่ข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้เป็นการฟ้องคดีเกี่ยวกับการจัดการมรดกโดยมีผู้จัดการหลายคน(สองคน) เป็นผู้จัดการมรดกร่วมกันโดยคำสั่งศาล จึงจะนำบทบัญญัติมาตรา 1715 ดังกล่าวมาใช้บังคับมิได้ ดังที่ไม่ปรากฏว่าศาลฎีกาซึ่งวินิจฉัยคดีนี้ใช้ความว่าโจทก์ที่ 2 ไม่เต็มใจที่จะจัดการอันเป็นผลให้โจทก์ที่ 1 มีสิทธิจัดการต่อไปได้โดยลำพัง ซึ่งผู้หมายเหตุ เห็นด้วยเป็นอย่างยิ่งดังนั้น ตามข้อเท็จจริงในคำพิพากษาศาลฎีกานี้ย่อมต้องบังคับตามมาตรา 1726 ดังได้กล่าวมาแล้ว กล่าวคือ โจทก์ทั้งสองต้องจัดการมรดกร่วมกัน เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าโจทก์ทั้งสองซึ่งเป็นผู้จัดการมรดกโดยคำสั่งศาลได้ฟ้องขับไล่จำเลยออกจากทรัพย์มรดกต่อมาในระหว่างพิจารณา โจทก์ที่ 2ขอถอนตัวออกจากการเป็นโจทก์ไม่ประสงค์จะดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปโดยอ้างว่าจำเลยเป็นน้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน และไม่ได้คัดค้านการดำเนินคดีต่อไปของโจทก์ที่ 1 ทั้งมิได้มีความเห็นในการจัดการมรดกแตกต่างกับโจทก์ที่ 1 แต่อย่างใดและมิใช่เป็นกรณีที่โจทก์ที่ 1 ฟ้องขับไล่จำเลย โดยโจทก์ที่ 2มิได้รู้เห็นยินยอมมาตั้งแต่ต้น ดังนั้นเมื่อคดีนี้โจทก์ที่ 2ได้รู้เห็นยินยอมในการจัดการมรดกร่วมกับโจทก์ที่ 1และได้จัดการมรดกร่วมกันกับโจทก์ที่ 1 มาตั้งแต่ต้น โดยการฟ้องขับไล่จำเลยมาแล้วนั้นย่อมมิอาจกล่าวได้ว่า โจทก์ที่ 1 ผู้เดียวโดยลำพังฟ้องขับไล่จำเลยออกจากทรัพย์มรดกโดยโจทก์ที่ 2 มิได้รู้เห็นยินยอมด้วย ดังนั้นเมื่อโจทก์ที่ 1และโจทก์ที่ 2 ได้ร่วมกันจัดการมรดกอันเป็นการจัดการโดยชอบตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1726 แล้วแม้ในระหว่างการพิจารณาโจทก์ที่ 2 จะถอนตัวออกจากการเป็นโจทก์ด้วยเหตุผลดังกล่าวข้างต้นแล้วก็หาทำให้การจัดการโดยชอบมาแต่ต้นนั้นจะกลายเป็นการจัดการโดยไม่ชอบในภายหลังแต่อย่างใดไม่ ดังที่ศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ในคดีนี้ว่าเท่ากับโจทก์ที่ 2 ยินยอมให้โจทก์ที่ 1 ดำเนินคดีแก่จำเลยต่อไปโดยปริยายย่อมชอบด้วยเหตุผลและหลักกฎหมายดังกล่าวมาแล้ว วรวุฒิ เทพทอง