คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 978/2540หลักกฎหมาย: จำเลยขับรถในขณะเมาสุราหรือของเมาอย่างอื่นและขับรถด้วยความเร็วสูงถือเป็นส่วนหนึ่งของการกระทำโดยประมาทอันเป็นการกระทำที่เกี่ยวเนื่องกันและก่อให้เกิดผลโดยตรงที่ทำให้รถคันที่จำเลยขับข้ามเกาะกลางถนนไปชนรถคันอื่นและบ้านของผู้อื่นได้รับความเสียหายและมีผู้ได้รับอันตรายแก่กายจึงเป็นการกระทำกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบทปัญหานี้เป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยแม้จำเลยมิได้ฎีกาศาลฎีกาก็มีอำนาจยกขึ้นอ้างได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา195วรรคสองประกอบมาตรา225โจทก์ฟ้องว่า จำเลยขับรถยนต์บรรทุก 6 ล้อ ในขณะเมาสุราหรือของเมาอย่างอื่นไปตามถนนพุทธรักษาจากถนนสุขุมวิทมุ่งหน้าไปวัดแพรกษา ซึ่งเป็นทางโค้งหน้าโรงงานแก้วปราการด้วยความเร็วสูงเกินสมควร จนไม่สามารถบังคับรถให้อยู่ในทางเดินรถของจำเลยได้ด้วยความประมาทของจำเลยเป็นเหตุให้รถเสียหลักพุ่งข้ามเกาะกลางถนนไปชนรถยนต์โดยสาร และบ้านเลขที่ 456หมู่ที่ 3 รวมทั้งทรัพย์สินภายในบ้านได้รับความเสียหาย และสังกะสีมุงหลังคาบ้านตกลงมาถูกนายสุพจน์ วิเศษโวหารผู้เสียหายได้รับอันตรายแก่กายหรือจิตใจ เหตุเกิดที่ตำบลแพรกษาอำเภอเมืองสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรปราการ ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 390 พระราชบัญญัติจราจรทางบกพ.ศ. 2522 มาตรา 43, 157, 160 จำเลยให้การรับสารภาพ ศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 390 พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 มาตรา 43(2) ประกอบมาตรา 160 วรรคสาม เรียงกระทงลงโทษ ฐานขับรถในขณะเมาสุราจำคุก 2 เดือน ฐานประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นได้รับอันตรายแก่กายหรือจิตใจ ให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 390 ซึ่งเป็นบทกฎหมายที่มีโทษหนักที่สุด จำคุก 1 เดือน รวมจำคุก 3 เดือน จำเลยให้การรับสารภาพ มีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 คงจำคุก 1 เดือน 15 วัน พิเคราะห์รายงานการสืบเสาะและพินิจแล้ว เห็นว่าความเสียหายจากการกระทำผิดมีมากจำเลยชดใช้ค่าเสียหายให้ผู้เสียหายเพียงบางส่วนจึงไม่มีเหตุรอการลงโทษให้เปลี่ยนโทษจำคุกเป็นกักขังแทนตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 23 จำเลยอุทธรณ์ขอให้รอการลงโทษ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืน จำเลยฎีกาขอให้รอการลงโทษ โดยผู้พิพากษาซึ่งพิจารณาและลงชื่อในคำพิพากษาศาลชั้นต้นอนุญาตให้ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงรับฟังได้ว่า จำเลยขับรถในขณะเมาสุราหรือของเมาอย่างอื่น ทั้งขณะเกิดเหตุจำเลยขับรถด้วยความเร็วสูงจนเกิดเหตุทำความเสียหายแก่ทรัพย์สินคิดเป็นเงินจำนวนมาก และยังมีผู้ได้รับอันตรายแก่กายอีกด้วยพฤติการณ์แห่งการกระทำผิดของจำเลยนับว่าเป็นภัยร้ายแรงต่อสังคมที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาลงโทษจำคุกและให้เปลี่ยนโทษจำคุกเป็นกักขังแทนจึงเหมาะสมแก่สภาพความผิดและนับว่าเป็นคุณแก่จำเลยแล้ว ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้นแต่ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษายืนกันมาว่าการกระทำของจำเลยเป็นความผิดหลายกรรมและเรียงกระทงลงโทษจำเลยมานั้นเป็นการไม่ชอบ เพราะการที่จำเลยขับรถในขณะเมาสุราหรือของเมาอย่างอื่นและขับรถด้วยความเร็วสูงนั้น ถือเป็นส่วนหนึ่งของการกระทำโดยประมาทอันเป็นการกระทำที่เกี่ยวเนื่องกันและก่อให้เกิดผลโดยตรงที่ทำให้รถคันที่จำเลยขับข้ามเกาะกลางถนนไปชนรถคันอื่นและบ้านของผู้อื่นได้รับความเสียหายและมีผู้ได้รับอันตรายแก่กาย จึงเป็นการกระทำกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบทปัญหาดังกล่าวเป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยแม้จำเลยมิได้ฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจยกขึ้นอ้างได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 195 วรรคสองประกอบมาตรา 225" พิพากษาแก้เป็นว่า การกระทำของจำเลยเป็นการกระทำกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบท ให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติจราจรทางบกพ.ศ. 2522 มาตรา 43(2), 160 วรรคสาม ซึ่งเป็นบทกฎหมายที่มีโทษหนักที่สุดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90 เมื่อลดโทษให้กึ่งหนึ่งแล้วคงจำคุก 1 เดือน ให้เปลี่ยนโทษจำคุกเป็นกักขังแทนตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 23 นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 2 ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 978/2540พนักงานอัยการประจำศาลแขวงสมุทรปราการโจทก์นาย อุดม ทองย่อนจำเลย ป.อ. ม. 90, ม. 390 ป.วิ.อ. ม. 195 วรรคสอง, ม. 225 พ.ร.บ.จราจรทางบก ม. 43 (2), ม. 160 วรรคสามจำเลยขับรถในขณะเมาสุราหรือของเมาอย่างอื่นและขับรถด้วยความเร็วสูงถือเป็นส่วนหนึ่งของการกระทำโดยประมาทอันเป็นการกระทำที่เกี่ยวเนื่องกันและก่อให้เกิดผลโดยตรงที่ทำให้รถคันที่จำเลยขับข้ามเกาะกลางถนนไปชนรถคันอื่นและบ้านของผู้อื่นได้รับความเสียหายและมีผู้ได้รับอันตรายแก่กายจึงเป็นการกระทำกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบทปัญหานี้เป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยแม้จำเลยมิได้ฎีกาศาลฎีกาก็มีอำนาจยกขึ้นอ้างได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา195วรรคสองประกอบมาตรา225โจทก์ฟ้องว่า จำเลยขับรถยนต์บรรทุก 6 ล้อ ในขณะเมาสุราหรือของเมาอย่างอื่นไปตามถนนพุทธรักษาจากถนนสุขุมวิทมุ่งหน้าไปวัดแพรกษา ซึ่งเป็นทางโค้งหน้าโรงงานแก้วปราการด้วยความเร็วสูงเกินสมควร จนไม่สามารถบังคับรถให้อยู่ในทางเดินรถของจำเลยได้ด้วยความประมาทของจำเลยเป็นเหตุให้รถเสียหลักพุ่งข้ามเกาะกลางถนนไปชนรถยนต์โดยสาร และบ้านเลขที่ 456หมู่ที่ 3 รวมทั้งทรัพย์สินภายในบ้านได้รับความเสียหาย และสังกะสีมุงหลังคาบ้านตกลงมาถูกนายสุพจน์ วิเศษโวหารผู้เสียหายได้รับอันตรายแก่กายหรือจิตใจ เหตุเกิดที่ตำบลแพรกษาอำเภอเมืองสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรปราการ ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 390 พระราชบัญญัติจราจรทางบกพ.ศ. 2522 มาตรา 43, 157, 160 จำเลยให้การรับสารภาพ ศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 390 พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 มาตรา 43(2) ประกอบมาตรา 160 วรรคสาม เรียงกระทงลงโทษ ฐานขับรถในขณะเมาสุราจำคุก 2 เดือน ฐานประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นได้รับอันตรายแก่กายหรือจิตใจ ให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 390 ซึ่งเป็นบทกฎหมายที่มีโทษหนักที่สุด จำคุก 1 เดือน รวมจำคุก 3 เดือน จำเลยให้การรับสารภาพ มีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 คงจำคุก 1 เดือน 15 วัน พิเคราะห์รายงานการสืบเสาะและพินิจแล้ว เห็นว่าความเสียหายจากการกระทำผิดมีมากจำเลยชดใช้ค่าเสียหายให้ผู้เสียหายเพียงบางส่วนจึงไม่มีเหตุรอการลงโทษให้เปลี่ยนโทษจำคุกเป็นกักขังแทนตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 23 จำเลยอุทธรณ์ขอให้รอการลงโทษ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืน จำเลยฎีกาขอให้รอการลงโทษ โดยผู้พิพากษาซึ่งพิจารณาและลงชื่อในคำพิพากษาศาลชั้นต้นอนุญาตให้ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงรับฟังได้ว่า จำเลยขับรถในขณะเมาสุราหรือของเมาอย่างอื่น ทั้งขณะเกิดเหตุจำเลยขับรถด้วยความเร็วสูงจนเกิดเหตุทำความเสียหายแก่ทรัพย์สินคิดเป็นเงินจำนวนมาก และยังมีผู้ได้รับอันตรายแก่กายอีกด้วยพฤติการณ์แห่งการกระทำผิดของจำเลยนับว่าเป็นภัยร้ายแรงต่อสังคมที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาลงโทษจำคุกและให้เปลี่ยนโทษจำคุกเป็นกักขังแทนจึงเหมาะสมแก่สภาพความผิดและนับว่าเป็นคุณแก่จำเลยแล้ว ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้นแต่ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษายืนกันมาว่าการกระทำของจำเลยเป็นความผิดหลายกรรมและเรียงกระทงลงโทษจำเลยมานั้นเป็นการไม่ชอบ เพราะการที่จำเลยขับรถในขณะเมาสุราหรือของเมาอย่างอื่นและขับรถด้วยความเร็วสูงนั้น ถือเป็นส่วนหนึ่งของการกระทำโดยประมาทอันเป็นการกระทำที่เกี่ยวเนื่องกันและก่อให้เกิดผลโดยตรงที่ทำให้รถคันที่จำเลยขับข้ามเกาะกลางถนนไปชนรถคันอื่นและบ้านของผู้อื่นได้รับความเสียหายและมีผู้ได้รับอันตรายแก่กาย จึงเป็นการกระทำกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบทปัญหาดังกล่าวเป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยแม้จำเลยมิได้ฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจยกขึ้นอ้างได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 195 วรรคสองประกอบมาตรา 225" พิพากษาแก้เป็นว่า การกระทำของจำเลยเป็นการกระทำกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบท ให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติจราจรทางบกพ.ศ. 2522 มาตรา 43(2), 160 วรรคสาม ซึ่งเป็นบทกฎหมายที่มีโทษหนักที่สุดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90 เมื่อลดโทษให้กึ่งหนึ่งแล้วคงจำคุก 1 เดือน ให้เปลี่ยนโทษจำคุกเป็นกักขังแทนตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 23 นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 2(เสริมศักดิ์ ผลัดธุระ-สัญชัย สิงหลกะ-อำนวย หมวดเมือง)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีอาญานั้นเมื่อเป็นข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยผู้อุทธรณ์ ผู้ฎีกา ศาลอุทธรณ์ และศาลฎีกามีอำนาจยกขึ้นอ้างได้แม้ว่าจะไม่ได้ยกขึ้นว่ากันมาในศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์ก็ตาม(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 195 วรรคสอง และมาตรา 225) ทั้งนี้เพราะปัญหาเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชนเป็นเรื่องสำคัญ เป็นเรื่องกระทบกระเทือนต่อสิทธิเสรีภาพขั้นพื้นฐานของประชาชน ซึ่งมีผลถึงการที่บุคคลอาจต้องรับโทษประหารชีวิตจำคุก กักขัง ปรับ หรือริบทรัพย์สิน ถือว่าเป็นการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชน ฉะนั้นหากกรณีใดเป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยแล้ว ศาลย่อมหยิบยกขึ้นวินิจฉัยเสนอแม้ผู้อุทธรณ์หรือผู้ฎีกาไม่ได้ยกขึ้นกล่าวอ้างก็ตาม กรณีตัวอย่างปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยในคดีอาญา ปัญหาเรื่องคดีโจทก์ขาดอายุความตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 95 ศาลฎีกายกขึ้นวินิจฉัยได้ (ฎีกาที่ 2633/2537) ปัญหาที่ว่าอายุความเริ่มนับเมื่อใด เป็นปัญหาข้อกฎหมาย แต่ปัญหาว่าโจทก์ทราบมูลเหตุแห่งคดีและรู้ตัวผู้กระทำผิดตั้งแต่เมื่อใดเป็นปัญหาข้อเท็จจริง (ฎีกาที่ 1675/2529) ข้อกฎหมายที่ว่าฟ้องของโจทก์ไม่ลงลายมือชื่อผู้เรียง ไม่เป็นฟ้องที่ถูกต้อง(ฎีกาที่ 749-750/2499) ฎีกาว่าฟ้องโจทก์บรรยายไม่ครบองค์ความผิด(ฎีกาที่ 540/2501) ปัญหาว่าฟ้องโจทก์ชอบด้วย มาตรา 158 หรือไม่(ฎีกาที่ 3145/2524) ปัญหาการที่ศาลล่างลงโทษปรับจำเลยเกินอัตราโทษที่กฎหมายกำหนด (ฎีกาที่ 1988/2526) อำนาจฟ้อง(ฎีกาที่ 1552/2517) เป็นผู้เสียหายหรือไม่ (ฎีกาที่ 2174/2517)อำนาจขอเป็นโจทก์ร่วม (ฎีกาที่ 197/2530) ปัญหาว่าจะลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 147 หรือ 151 ได้หรือไม่(ฎีกาที่ 82-86/2506) ฟ้องขอให้ลงโทษฐานวิ่งราวทรัพย์ทางพิจารณาได้ความว่าจำเลยมิได้ใช้กิริยาฉกฉวยเอาซึ่งหน้า ศาลลงโทษฐานลักทรัพย์ได้ (ฎีกาที่ 2102/2511) ศาลฎีกามีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยได้ว่า จำเลยสำคัญผิด กระทำการป้องกันไปพอสมควรแก่เหตุได้(ฎีกาที่ 621/2513) ปัญหาว่าการกระทำของจำเลยต้องด้วยบทบัญญัติของกฎหมายให้ลงโทษได้หรือไม่ (ฎีกาที่ 603/2515) ศาลสั่งรับอุทธรณ์จำเลยเพราะเรื่องอายุความข้อเดียว แต่ในการวินิจฉัยนี้ศาลอุทธรณ์จำต้องพิจารณาข้อเท็จจริงเพื่อนำมาปรับบทกฎหมายว่าด้วยคดีขาดอายุความหรือไม่ เมื่อศาลอุทธรณ์พิจารณาเห็นว่าตามที่ข้อเท็จจริงที่พิจารณาได้ความ จำเลยไม่มีเจตนาทุจริตศาลอุทธรณ์ย่อมยกข้อเท็จจริงนี้ขึ้นเป็นเหตุให้ยกฟ้องได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 185, 215(ฎีกาที่ 1856/2517) โจทก์อุทธรณ์ขอให้ไม่รอการลงโทษในคดีที่ต้องห้ามอุทธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริง ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยไม่รอการลงโทษแก่จำเลยและไม่ปรับจำเลย เป็นการไม่ชอบ ศาลฎีกาวินิจฉัยเองได้(ฎีกาที่ 1864-1866/2536) จำเลย 4 คน ถูกลงโทษตามพระราชบัญญัติ ศุลกากร พ.ศ. 2469 มาตรา 27 ปรับร่วมกันเป็นเงิน66,789.80 บาท ซึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 30 ศาลจะสั่งกักขังแทนค่าปรับเป็นระยะเวลาเกิน 1 ปี แต่ไม่เกิน 2 ปีก็ได้ ดังนั้นเมื่อจำเลยมีจำนวน 4 คน ก็ต้องแบ่งการกักขังได้คนละ 6 เดือนที่ศาลชั้นต้นให้กักขังคนละ 1 ปี เป็นผลร้ายแก่จำเลย ศาลฎีกาพิพากษาแก้ให้ถูกต้องได้ (ฎีกาที่ 1356-1360/2508) ปัญหาศาลชั้นต้นคำนวณลดโทษไม่ถูกต้อง (ฎีกาที่ 207/2509) ศาลชั้นต้นฟังว่าจำเลยทุกคนสมัครใจวิวาททำร้ายซึ่งกันและกันนั้น แม้จำเลยเพียงบางคนเท่านั้นอุทธรณ์ แต่ถ้าศาลอุทธรณ์เห็นว่าจำเลยที่มิได้อุทธรณ์กระทำโดยป้องกันอันเป็นเหตุยกเว้นความผิด ศาลอุทธรณ์ก็มีอำนาจวินิจฉัยไปถึงจำเลยที่มิได้อุทธรณ์นั้นได้ โดยอาศัยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 195 ไม่ใช่เหตุลักษณะคดีตามมาตรา 213 ปัญหาว่าข้อเท็จจริงที่ปรากฎในทางพิจารณาต่างกับฟ้องในข้อสาระสำคัญให้ศาลต้องยกฟ้องหรือไม่ (ฎีกาที่ 1281/2519)ปัญหาการกระทำของจำเลยเป็นความผิดกรรมเดียวหรือไม่(ฎีกาที่ 414/2531) ปัญหาว่า การกระทำของจำเลยเป็นการกระทำกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบทหรือไม่ (ฎีกาที่ 3742/2529) การกระทำโดยบันดาลโทสะ แม้จำเลยจะมิได้ยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ในคำให้การศาลฎีกาก็มีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยเองได้ (ฎีกาที่ 138/2532) ฎีกาที่ 6097-6098/2534 เมื่อศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยทั้งสองมิได้กระทำผิดตามฟ้องพนักงานอัยการย่อมไม่มีสิทธิเรียกทรัพย์สินหรือราคาแทนผู้เสียหายได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 43 การที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสองชดใช้เงินแก่ผู้เสียหายจึงไม่ชอบ แม้จำเลยทั้งสองไม่อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ก็ยกขึ้นวินิจฉัยได้ ฎีกาที่ 591/2536 ความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 317 วรรคสาม มีอัตราโทษอย่างต่ำจำคุกตั้งแต่ 5 ปีขึ้นไปหากจำเลยให้การรับสารภาพก็เป็นหน้าที่ของโจทก์ที่จะต้องนำสืบพยานหลักฐานประกอบคำรับสารภาพของจำเลยและศาลจะต้องฟังพยานหลักฐานโจทก์จนกว่าจะพอใจว่าจำเลยได้กระทำผิดจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 176 เมื่อโจทก์แถลงไม่ติดใจสืบพยาน โจทก์จึงไม่มีพยานหลักฐานที่จะให้ศาลฟังลงโทษจำเลยในบทมาตราดังกล่าวได้ แต่เมื่อความผิดในมาตราดังกล่าวในวรรคแรก มีอัตราโทษจำคุกอย่างต่ำตั้งแต่ 3 ปีขึ้นไปศาลลงโทษจำเลยในบทมาตราดังกล่าวได้เฉพาะวรรคแรกเท่านั้น ฎีกาที่ 2297/2537 จำเลยขับรถพุ่งชนและทับไปบนร่างของผู้ตายทำให้ผู้ตายถึงแก่ความตายทันที จึงไม่ใช่กรณีที่ไม่แสดงตัวและแจ้งเหตุต่อพนักงาน เจ้าหน้าที่ที่ใกล้เคียงจนเป็นเหตุให้บุคคลอื่นได้รับอันตรายสาหัสหรือตาย อันจะทำให้ได้รับโทษหนักขึ้นตามพระราชบัญญัติ จราจรทางบก พ.ศ. 2522 มาตรา 78 และมาตรา 160 วรรคสอง คงเป็นความผิดตามมาตรา 160 วรรคแรกเท่านั้น แม้คู่ความจะมิได้อุทธรณ์ฎีกาศาลฎีกาก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้ ฎีกาที่ 156/2539 โจทก์บรรยายฟ้องว่า จำเลยมีอาวุธปืนสั้นไว้ในครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาต โดยไม่ได้บรรยายฟ้องว่าอาวุธปืนดังกล่าวไม่ปรากฎหลักฐานใบอนุญาตให้มีและใช้จากนายทะเบียนคดีจึงต้องฟังข้อเท็จจริงว่าอาวุธปืนนั้นเป็นอาวุธปืนมีทะเบียนของผู้อื่น จำเลยจึงมีความผิดตามพระราชบัญญัติอาวุธปืนฯ มาตรา 7,72 วรรคสาม มิใช่มาตรา 7, 72 วรรคแรก ศาลฎีกามีอำนาจแก้ไขให้ถูกต้องได้ ฎีกาที่ 223/2540 ปัญหาว่าเพิ่มโทษจำเลยได้หรือไม่ ตามฎีกาที่หมายเหตุนี้ คำวินิจฉัยของศาลล่างเกี่ยวกับการกระทำของจำเลยว่าเป็นความผิดหลายบทหรือหลายกระทงมีผลกระทบต่อจำเลยเพราะต้องรับโทษหนักขึ้น ถ้าศาลไม่ยกขึ้นวินิจฉัยจะเป็นโทษแก่จำเลย เป็นปัญหาเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย เมื่อคดีขึ้นสู่ศาลฎีกา ศาลฎีกามีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยได้เอง ทั้งที่ปัญหานี้ไม่มีผู้ใดฎีกาขึ้นมาเลยก็ตาม อย่างไรก็ดี พึงสังเกตว่าความในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 195 วรรคสอง นั้นให้อำนาจแก่ศาลที่จะใช้ดุลพินิจหยิบยกขึ้นมาวินิจฉัยมิใช่บทบังคับศาลดังนั้น ศาลสูงอาจเห็นสมควรไม่รับวินิจฉัยให้ก็ได้ ทั้งนี้โดยอาศัยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142(5) ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5622/2534 วินิจฉัยว่า ที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่าหนังสือมอบอำนาจของโจทก์ระบุเพียงว่าให้ฟ้องจำเลยทั้งสองในข้อหาเรื่องฟ้องขับไล่ออกจากที่ดิน ไม่มีข้อความใดที่ระบุให้ดำเนินคดีอาญาแก่จำเลยทั้งสอง การมอบอำนาจจึงเป็นการไม่ชอบนั้นความข้อนี้จำเลยที่ 1หาได้ยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ในศาลชั้นต้นไม่ แม้ปัญหาข้อนี้จะเกี่ยวกับเรื่องอำนาจฟ้อง ถือว่าเป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย แต่สำหรับคดีนี้ศาลฎีกายังไม่เห็นสมควรจะยกขึ้นวินิจฉัยให้จึงไม่ยกขึ้นวินิจฉัยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 142 (5) ประกอบ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 วราพงศ์ รุ่งจิรารัตน์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยขับรถยนต์บรรทุก 6 ล้อ ในขณะเมาสุราหรือของเมาอย่างอื่นไปตามถนนพุทธรักษาจากถนนสุขุมวิทมุ่งหน้าไปวัดแพรกษา ซึ่งเป็นทางโค้งหน้าโรงงานแก้วปราการด้วยความเร็วสูงเกินสมควร จนไม่สามารถบังคับรถให้อยู่ในทางเดินรถของจำเลยได้ด้วยความประมาทของจำเลยเป็นเหตุให้รถเสียหลักพุ่งข้ามเกาะกลางถนนไปชนรถยนต์โดยสาร และบ้านเลขที่ 456หมู่ที่ 3 รวมทั้งทรัพย์สินภายในบ้านได้รับความเสียหาย และสังกะสีมุงหลังคาบ้านตกลงมาถูกนายสุพจน์ วิเศษโวหารผู้เสียหายได้รับอันตรายแก่กายหรือจิตใจ เหตุเกิดที่ตำบลแพรกษาอำเภอเมืองสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรปราการ ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 390 พระราชบัญญัติจราจรทางบกพ.ศ. 2522 มาตรา 43, 157, 160 จำเลยให้การรับสารภาพ ศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 390 พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 มาตรา 43(2) ประกอบมาตรา 160 วรรคสาม เรียงกระทงลงโทษ ฐานขับรถในขณะเมาสุราจำคุก 2 เดือน ฐานประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นได้รับอันตรายแก่กายหรือจิตใจ ให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 390 ซึ่งเป็นบทกฎหมายที่มีโทษหนักที่สุด จำคุก 1 เดือน รวมจำคุก 3 เดือน จำเลยให้การรับสารภาพ มีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 คงจำคุก 1 เดือน 15 วัน พิเคราะห์รายงานการสืบเสาะและพินิจแล้ว เห็นว่าความเสียหายจากการกระทำผิดมีมากจำเลยชดใช้ค่าเสียหายให้ผู้เสียหายเพียงบางส่วนจึงไม่มีเหตุรอการลงโทษให้เปลี่ยนโทษจำคุกเป็นกักขังแทนตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 23 จำเลยอุทธรณ์ขอให้รอการลงโทษ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืน จำเลยฎีกาขอให้รอการลงโทษ โดยผู้พิพากษาซึ่งพิจารณาและลงชื่อในคำพิพากษาศาลชั้นต้นอนุญาตให้ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงรับฟังได้ว่า จำเลยขับรถในขณะเมาสุราหรือของเมาอย่างอื่น ทั้งขณะเกิดเหตุจำเลยขับรถด้วยความเร็วสูงจนเกิดเหตุทำความเสียหายแก่ทรัพย์สินคิดเป็นเงินจำนวนมาก และยังมีผู้ได้รับอันตรายแก่กายอีกด้วยพฤติการณ์แห่งการกระทำผิดของจำเลยนับว่าเป็นภัยร้ายแรงต่อสังคมที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาลงโทษจำคุกและให้เปลี่ยนโทษจำคุกเป็นกักขังแทนจึงเหมาะสมแก่สภาพความผิดและนับว่าเป็นคุณแก่จำเลยแล้ว ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้นแต่ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษายืนกันมาว่าการกระทำของจำเลยเป็นความผิดหลายกรรมและเรียงกระทงลงโทษจำเลยมานั้นเป็นการไม่ชอบ เพราะการที่จำเลยขับรถในขณะเมาสุราหรือของเมาอย่างอื่นและขับรถด้วยความเร็วสูงนั้น ถือเป็นส่วนหนึ่งของการกระทำโดยประมาทอันเป็นการกระทำที่เกี่ยวเนื่องกันและก่อให้เกิดผลโดยตรงที่ทำให้รถคันที่จำเลยขับข้ามเกาะกลางถนนไปชนรถคันอื่นและบ้านของผู้อื่นได้รับความเสียหายและมีผู้ได้รับอันตรายแก่กาย จึงเป็นการกระทำกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบทปัญหาดังกล่าวเป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยแม้จำเลยมิได้ฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจยกขึ้นอ้างได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 195 วรรคสองประกอบมาตรา 225" พิพากษาแก้เป็นว่า การกระทำของจำเลยเป็นการกระทำกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบท ให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติจราจรทางบกพ.ศ. 2522 มาตรา 43(2), 160 วรรคสาม ซึ่งเป็นบทกฎหมายที่มีโทษหนักที่สุดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90 เมื่อลดโทษให้กึ่งหนึ่งแล้วคงจำคุก 1 เดือน ให้เปลี่ยนโทษจำคุกเป็นกักขังแทนตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 23 นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 2 ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 978/2540พนักงานอัยการประจำศาลแขวงสมุทรปราการโจทก์นาย อุดม ทองย่อนจำเลย ป.อ. ม. 90, ม. 390 ป.วิ.อ. ม. 195 วรรคสอง, ม. 225 พ.ร.บ.จราจรทางบก ม. 43 (2), ม. 160 วรรคสามจำเลยขับรถในขณะเมาสุราหรือของเมาอย่างอื่นและขับรถด้วยความเร็วสูงถือเป็นส่วนหนึ่งของการกระทำโดยประมาทอันเป็นการกระทำที่เกี่ยวเนื่องกันและก่อให้เกิดผลโดยตรงที่ทำให้รถคันที่จำเลยขับข้ามเกาะกลางถนนไปชนรถคันอื่นและบ้านของผู้อื่นได้รับความเสียหายและมีผู้ได้รับอันตรายแก่กายจึงเป็นการกระทำกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบทปัญหานี้เป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยแม้จำเลยมิได้ฎีกาศาลฎีกาก็มีอำนาจยกขึ้นอ้างได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา195วรรคสองประกอบมาตรา225โจทก์ฟ้องว่า จำเลยขับรถยนต์บรรทุก 6 ล้อ ในขณะเมาสุราหรือของเมาอย่างอื่นไปตามถนนพุทธรักษาจากถนนสุขุมวิทมุ่งหน้าไปวัดแพรกษา ซึ่งเป็นทางโค้งหน้าโรงงานแก้วปราการด้วยความเร็วสูงเกินสมควร จนไม่สามารถบังคับรถให้อยู่ในทางเดินรถของจำเลยได้ด้วยความประมาทของจำเลยเป็นเหตุให้รถเสียหลักพุ่งข้ามเกาะกลางถนนไปชนรถยนต์โดยสาร และบ้านเลขที่ 456หมู่ที่ 3 รวมทั้งทรัพย์สินภายในบ้านได้รับความเสียหาย และสังกะสีมุงหลังคาบ้านตกลงมาถูกนายสุพจน์ วิเศษโวหารผู้เสียหายได้รับอันตรายแก่กายหรือจิตใจ เหตุเกิดที่ตำบลแพรกษาอำเภอเมืองสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรปราการ ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 390 พระราชบัญญัติจราจรทางบกพ.ศ. 2522 มาตรา 43, 157, 160 จำเลยให้การรับสารภาพ ศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 390 พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 มาตรา 43(2) ประกอบมาตรา 160 วรรคสาม เรียงกระทงลงโทษ ฐานขับรถในขณะเมาสุราจำคุก 2 เดือน ฐานประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นได้รับอันตรายแก่กายหรือจิตใจ ให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 390 ซึ่งเป็นบทกฎหมายที่มีโทษหนักที่สุด จำคุก 1 เดือน รวมจำคุก 3 เดือน จำเลยให้การรับสารภาพ มีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 คงจำคุก 1 เดือน 15 วัน พิเคราะห์รายงานการสืบเสาะและพินิจแล้ว เห็นว่าความเสียหายจากการกระทำผิดมีมากจำเลยชดใช้ค่าเสียหายให้ผู้เสียหายเพียงบางส่วนจึงไม่มีเหตุรอการลงโทษให้เปลี่ยนโทษจำคุกเป็นกักขังแทนตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 23 จำเลยอุทธรณ์ขอให้รอการลงโทษ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืน จำเลยฎีกาขอให้รอการลงโทษ โดยผู้พิพากษาซึ่งพิจารณาและลงชื่อในคำพิพากษาศาลชั้นต้นอนุญาตให้ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงรับฟังได้ว่า จำเลยขับรถในขณะเมาสุราหรือของเมาอย่างอื่น ทั้งขณะเกิดเหตุจำเลยขับรถด้วยความเร็วสูงจนเกิดเหตุทำความเสียหายแก่ทรัพย์สินคิดเป็นเงินจำนวนมาก และยังมีผู้ได้รับอันตรายแก่กายอีกด้วยพฤติการณ์แห่งการกระทำผิดของจำเลยนับว่าเป็นภัยร้ายแรงต่อสังคมที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาลงโทษจำคุกและให้เปลี่ยนโทษจำคุกเป็นกักขังแทนจึงเหมาะสมแก่สภาพความผิดและนับว่าเป็นคุณแก่จำเลยแล้ว ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้นแต่ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษายืนกันมาว่าการกระทำของจำเลยเป็นความผิดหลายกรรมและเรียงกระทงลงโทษจำเลยมานั้นเป็นการไม่ชอบ เพราะการที่จำเลยขับรถในขณะเมาสุราหรือของเมาอย่างอื่นและขับรถด้วยความเร็วสูงนั้น ถือเป็นส่วนหนึ่งของการกระทำโดยประมาทอันเป็นการกระทำที่เกี่ยวเนื่องกันและก่อให้เกิดผลโดยตรงที่ทำให้รถคันที่จำเลยขับข้ามเกาะกลางถนนไปชนรถคันอื่นและบ้านของผู้อื่นได้รับความเสียหายและมีผู้ได้รับอันตรายแก่กาย จึงเป็นการกระทำกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบทปัญหาดังกล่าวเป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยแม้จำเลยมิได้ฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจยกขึ้นอ้างได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 195 วรรคสองประกอบมาตรา 225" พิพากษาแก้เป็นว่า การกระทำของจำเลยเป็นการกระทำกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบท ให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติจราจรทางบกพ.ศ. 2522 มาตรา 43(2), 160 วรรคสาม ซึ่งเป็นบทกฎหมายที่มีโทษหนักที่สุดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90 เมื่อลดโทษให้กึ่งหนึ่งแล้วคงจำคุก 1 เดือน ให้เปลี่ยนโทษจำคุกเป็นกักขังแทนตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 23 นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 2(เสริมศักดิ์ ผลัดธุระ-สัญชัย สิงหลกะ-อำนวย หมวดเมือง)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีอาญานั้นเมื่อเป็นข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยผู้อุทธรณ์ ผู้ฎีกา ศาลอุทธรณ์ และศาลฎีกามีอำนาจยกขึ้นอ้างได้แม้ว่าจะไม่ได้ยกขึ้นว่ากันมาในศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์ก็ตาม(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 195 วรรคสอง และมาตรา 225) ทั้งนี้เพราะปัญหาเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชนเป็นเรื่องสำคัญ เป็นเรื่องกระทบกระเทือนต่อสิทธิเสรีภาพขั้นพื้นฐานของประชาชน ซึ่งมีผลถึงการที่บุคคลอาจต้องรับโทษประหารชีวิตจำคุก กักขัง ปรับ หรือริบทรัพย์สิน ถือว่าเป็นการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชน ฉะนั้นหากกรณีใดเป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยแล้ว ศาลย่อมหยิบยกขึ้นวินิจฉัยเสนอแม้ผู้อุทธรณ์หรือผู้ฎีกาไม่ได้ยกขึ้นกล่าวอ้างก็ตาม กรณีตัวอย่างปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยในคดีอาญา ปัญหาเรื่องคดีโจทก์ขาดอายุความตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 95 ศาลฎีกายกขึ้นวินิจฉัยได้ (ฎีกาที่ 2633/2537) ปัญหาที่ว่าอายุความเริ่มนับเมื่อใด เป็นปัญหาข้อกฎหมาย แต่ปัญหาว่าโจทก์ทราบมูลเหตุแห่งคดีและรู้ตัวผู้กระทำผิดตั้งแต่เมื่อใดเป็นปัญหาข้อเท็จจริง (ฎีกาที่ 1675/2529) ข้อกฎหมายที่ว่าฟ้องของโจทก์ไม่ลงลายมือชื่อผู้เรียง ไม่เป็นฟ้องที่ถูกต้อง(ฎีกาที่ 749-750/2499) ฎีกาว่าฟ้องโจทก์บรรยายไม่ครบองค์ความผิด(ฎีกาที่ 540/2501) ปัญหาว่าฟ้องโจทก์ชอบด้วย มาตรา 158 หรือไม่(ฎีกาที่ 3145/2524) ปัญหาการที่ศาลล่างลงโทษปรับจำเลยเกินอัตราโทษที่กฎหมายกำหนด (ฎีกาที่ 1988/2526) อำนาจฟ้อง(ฎีกาที่ 1552/2517) เป็นผู้เสียหายหรือไม่ (ฎีกาที่ 2174/2517)อำนาจขอเป็นโจทก์ร่วม (ฎีกาที่ 197/2530) ปัญหาว่าจะลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 147 หรือ 151 ได้หรือไม่(ฎีกาที่ 82-86/2506) ฟ้องขอให้ลงโทษฐานวิ่งราวทรัพย์ทางพิจารณาได้ความว่าจำเลยมิได้ใช้กิริยาฉกฉวยเอาซึ่งหน้า ศาลลงโทษฐานลักทรัพย์ได้ (ฎีกาที่ 2102/2511) ศาลฎีกามีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยได้ว่า จำเลยสำคัญผิด กระทำการป้องกันไปพอสมควรแก่เหตุได้(ฎีกาที่ 621/2513) ปัญหาว่าการกระทำของจำเลยต้องด้วยบทบัญญัติของกฎหมายให้ลงโทษได้หรือไม่ (ฎีกาที่ 603/2515) ศาลสั่งรับอุทธรณ์จำเลยเพราะเรื่องอายุความข้อเดียว แต่ในการวินิจฉัยนี้ศาลอุทธรณ์จำต้องพิจารณาข้อเท็จจริงเพื่อนำมาปรับบทกฎหมายว่าด้วยคดีขาดอายุความหรือไม่ เมื่อศาลอุทธรณ์พิจารณาเห็นว่าตามที่ข้อเท็จจริงที่พิจารณาได้ความ จำเลยไม่มีเจตนาทุจริตศาลอุทธรณ์ย่อมยกข้อเท็จจริงนี้ขึ้นเป็นเหตุให้ยกฟ้องได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 185, 215(ฎีกาที่ 1856/2517) โจทก์อุทธรณ์ขอให้ไม่รอการลงโทษในคดีที่ต้องห้ามอุทธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริง ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยไม่รอการลงโทษแก่จำเลยและไม่ปรับจำเลย เป็นการไม่ชอบ ศาลฎีกาวินิจฉัยเองได้(ฎีกาที่ 1864-1866/2536) จำเลย 4 คน ถูกลงโทษตามพระราชบัญญัติ ศุลกากร พ.ศ. 2469 มาตรา 27 ปรับร่วมกันเป็นเงิน66,789.80 บาท ซึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 30 ศาลจะสั่งกักขังแทนค่าปรับเป็นระยะเวลาเกิน 1 ปี แต่ไม่เกิน 2 ปีก็ได้ ดังนั้นเมื่อจำเลยมีจำนวน 4 คน ก็ต้องแบ่งการกักขังได้คนละ 6 เดือนที่ศาลชั้นต้นให้กักขังคนละ 1 ปี เป็นผลร้ายแก่จำเลย ศาลฎีกาพิพากษาแก้ให้ถูกต้องได้ (ฎีกาที่ 1356-1360/2508) ปัญหาศาลชั้นต้นคำนวณลดโทษไม่ถูกต้อง (ฎีกาที่ 207/2509) ศาลชั้นต้นฟังว่าจำเลยทุกคนสมัครใจวิวาททำร้ายซึ่งกันและกันนั้น แม้จำเลยเพียงบางคนเท่านั้นอุทธรณ์ แต่ถ้าศาลอุทธรณ์เห็นว่าจำเลยที่มิได้อุทธรณ์กระทำโดยป้องกันอันเป็นเหตุยกเว้นความผิด ศาลอุทธรณ์ก็มีอำนาจวินิจฉัยไปถึงจำเลยที่มิได้อุทธรณ์นั้นได้ โดยอาศัยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 195 ไม่ใช่เหตุลักษณะคดีตามมาตรา 213 ปัญหาว่าข้อเท็จจริงที่ปรากฎในทางพิจารณาต่างกับฟ้องในข้อสาระสำคัญให้ศาลต้องยกฟ้องหรือไม่ (ฎีกาที่ 1281/2519)ปัญหาการกระทำของจำเลยเป็นความผิดกรรมเดียวหรือไม่(ฎีกาที่ 414/2531) ปัญหาว่า การกระทำของจำเลยเป็นการกระทำกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบทหรือไม่ (ฎีกาที่ 3742/2529) การกระทำโดยบันดาลโทสะ แม้จำเลยจะมิได้ยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ในคำให้การศาลฎีกาก็มีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยเองได้ (ฎีกาที่ 138/2532) ฎีกาที่ 6097-6098/2534 เมื่อศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยทั้งสองมิได้กระทำผิดตามฟ้องพนักงานอัยการย่อมไม่มีสิทธิเรียกทรัพย์สินหรือราคาแทนผู้เสียหายได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 43 การที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสองชดใช้เงินแก่ผู้เสียหายจึงไม่ชอบ แม้จำเลยทั้งสองไม่อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ก็ยกขึ้นวินิจฉัยได้ ฎีกาที่ 591/2536 ความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 317 วรรคสาม มีอัตราโทษอย่างต่ำจำคุกตั้งแต่ 5 ปีขึ้นไปหากจำเลยให้การรับสารภาพก็เป็นหน้าที่ของโจทก์ที่จะต้องนำสืบพยานหลักฐานประกอบคำรับสารภาพของจำเลยและศาลจะต้องฟังพยานหลักฐานโจทก์จนกว่าจะพอใจว่าจำเลยได้กระทำผิดจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 176 เมื่อโจทก์แถลงไม่ติดใจสืบพยาน โจทก์จึงไม่มีพยานหลักฐานที่จะให้ศาลฟังลงโทษจำเลยในบทมาตราดังกล่าวได้ แต่เมื่อความผิดในมาตราดังกล่าวในวรรคแรก มีอัตราโทษจำคุกอย่างต่ำตั้งแต่ 3 ปีขึ้นไปศาลลงโทษจำเลยในบทมาตราดังกล่าวได้เฉพาะวรรคแรกเท่านั้น ฎีกาที่ 2297/2537 จำเลยขับรถพุ่งชนและทับไปบนร่างของผู้ตายทำให้ผู้ตายถึงแก่ความตายทันที จึงไม่ใช่กรณีที่ไม่แสดงตัวและแจ้งเหตุต่อพนักงาน เจ้าหน้าที่ที่ใกล้เคียงจนเป็นเหตุให้บุคคลอื่นได้รับอันตรายสาหัสหรือตาย อันจะทำให้ได้รับโทษหนักขึ้นตามพระราชบัญญัติ จราจรทางบก พ.ศ. 2522 มาตรา 78 และมาตรา 160 วรรคสอง คงเป็นความผิดตามมาตรา 160 วรรคแรกเท่านั้น แม้คู่ความจะมิได้อุทธรณ์ฎีกาศาลฎีกาก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้ ฎีกาที่ 156/2539 โจทก์บรรยายฟ้องว่า จำเลยมีอาวุธปืนสั้นไว้ในครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาต โดยไม่ได้บรรยายฟ้องว่าอาวุธปืนดังกล่าวไม่ปรากฎหลักฐานใบอนุญาตให้มีและใช้จากนายทะเบียนคดีจึงต้องฟังข้อเท็จจริงว่าอาวุธปืนนั้นเป็นอาวุธปืนมีทะเบียนของผู้อื่น จำเลยจึงมีความผิดตามพระราชบัญญัติอาวุธปืนฯ มาตรา 7,72 วรรคสาม มิใช่มาตรา 7, 72 วรรคแรก ศาลฎีกามีอำนาจแก้ไขให้ถูกต้องได้ ฎีกาที่ 223/2540 ปัญหาว่าเพิ่มโทษจำเลยได้หรือไม่ ตามฎีกาที่หมายเหตุนี้ คำวินิจฉัยของศาลล่างเกี่ยวกับการกระทำของจำเลยว่าเป็นความผิดหลายบทหรือหลายกระทงมีผลกระทบต่อจำเลยเพราะต้องรับโทษหนักขึ้น ถ้าศาลไม่ยกขึ้นวินิจฉัยจะเป็นโทษแก่จำเลย เป็นปัญหาเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย เมื่อคดีขึ้นสู่ศาลฎีกา ศาลฎีกามีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยได้เอง ทั้งที่ปัญหานี้ไม่มีผู้ใดฎีกาขึ้นมาเลยก็ตาม อย่างไรก็ดี พึงสังเกตว่าความในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 195 วรรคสอง นั้นให้อำนาจแก่ศาลที่จะใช้ดุลพินิจหยิบยกขึ้นมาวินิจฉัยมิใช่บทบังคับศาลดังนั้น ศาลสูงอาจเห็นสมควรไม่รับวินิจฉัยให้ก็ได้ ทั้งนี้โดยอาศัยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142(5) ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5622/2534 วินิจฉัยว่า ที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่าหนังสือมอบอำนาจของโจทก์ระบุเพียงว่าให้ฟ้องจำเลยทั้งสองในข้อหาเรื่องฟ้องขับไล่ออกจากที่ดิน ไม่มีข้อความใดที่ระบุให้ดำเนินคดีอาญาแก่จำเลยทั้งสอง การมอบอำนาจจึงเป็นการไม่ชอบนั้นความข้อนี้จำเลยที่ 1หาได้ยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ในศาลชั้นต้นไม่ แม้ปัญหาข้อนี้จะเกี่ยวกับเรื่องอำนาจฟ้อง ถือว่าเป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย แต่สำหรับคดีนี้ศาลฎีกายังไม่เห็นสมควรจะยกขึ้นวินิจฉัยให้จึงไม่ยกขึ้นวินิจฉัยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 142 (5) ประกอบ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 วราพงศ์ รุ่งจิรารัตน์