คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7227/2537หลักกฎหมาย: โจทก์เกิดในราชอาณาจักรไทยเมื่อปี2524โดยเป็นบุตรนาย ช.ซึ่งมีสัญชาติไทยกับนาง ล. ซึ่งเป็นคนญวนอพยพกรณีไม่ต้องด้วยประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337ลงวันที่13ธันวาคม2515ซึ่งเป็นเรื่องของผู้ที่เกิดในราชอาณาจักรไทยมีมารดาเป็นคนต่างด้าวโดยไม่ปรากฏบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายแต่ต้องด้วยพระราชบัญญัติสัญชาติฯมาตรา7(1)ที่แก้ไขเพิ่มเติมโจทก์จึงมีสัญชาติไทยโจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น บุตร โดยชอบ ด้วย กฎหมาย ของ นาย ชัยชิด นาง ลัดดา ซึ่ง เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทย โจทก์ จึง เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทย เมื่อ โจทก์ เกิด แล้ว ประมาณ 10 วัน ผู้แทน โจทก์ ได้ ไป แจ้ง การ เกิด ของโจทก์ ต่อ จำเลย เพื่อ ให้ ออก สูติบัตร ให้ แก่ โจทก์ และ ให้ เพิ่ม ชื่อโจทก์ ลง ใน ทะเบียนบ้าน เลขที่ 171/76 ซึ่ง เป็น ภูมิลำเนา ของ บิดามารดา โจทก์ แต่ จำเลย อ้างว่า โจทก์ เป็น คนต่างด้าว ไม่ยอม ดำเนินการให้ ขอให้ พิพากษา ว่า โจทก์ เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทย ให้ จำเลย รับ แจ้งการ เกิด ของ โจทก์ ออก สูติบัตร ให้ แก่ โจทก์ และ เพิ่ม ชื่อ โจทก์ลง ใน ทะเบียนบ้าน เลขที่ 171/76 ถนน ชยางกูร ตำบลในเมือง อำเภอ เมือง อุบลราชธานี จังหวัด อุบลราชธานีจำเลย ให้การ ว่า โจทก์ ไม่ใช่ บุตร โดยชอบ ด้วย กฎหมาย ของนาย ชัยชิด และ นาง ลัดดา วงศ์วิริยานนท์ แต่ เป็น บุตร ของ นางสาว ตี (ถี) เล ซึ่ง เป็น บุตร คนญวน อพยพ และ ไม่ปรากฏ บิดา ที่ชอบ ด้วย กฎหมาย โจทก์ จึง ไม่ใช่ ผู้ มี สัญชาติ ไทย ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว พิพากษา ว่า โจทก์ เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทยให้ มีสิทธิ และ หน้าที่ ตาม กฎหมาย คำขอ อื่น ให้ยกจำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 1 พิพากษายืนจำเลย ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว ข้อเท็จจริง ฟังได้ ในเบื้องต้น ว่า โจทก์ เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย เมื่อ ปี 2524 เป็น บุตรนาย ชัยชิด วงศ์วิริยานนท์ กับ นาง ลัดดา วงศ์วิริยานนท์ นาย ชัยชิด เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทย มี ปัญหา ที่ จะ ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา ของ จำเลย ดังนี้(3) โจทก์ ไม่ได้ สัญชาติ ไทย เพราะ นาง ลัดดา มารดา โจทก์ มิได้ สมรส กับ นาย ชัยชิด บิดา โจทก์ โดยชอบ ด้วย กฎหมาย หรือไม่ สำหรับ ใน ประเด็น สุดท้าย นี้ โจทก์ มี นาง ลัดดา กับ นาย ชัยชิด บิดา มารดา เบิกความ เป็น พยาน ว่า คน ทั้ง สอง ได้ สมรส กัน จดทะเบียนสมรสตาม เอกสาร หมาย จ. 3 ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ว่า จำเลย มิได้ นำสืบ โต้แย้งหรือ หักล้าง การ นำสืบ ของ โจทก์ จึง ฟัง ว่า บิดา มารดา โจทก์ สมรส กันโดยชอบ จำเลย ฎีกา ว่า จำเลย ได้ ต่อสู้ คดี มา แต่ ศาลชั้นต้น และ ได้ ยื่นเอกสาร หมาย ล. 3 และ ล. 4 ประกอบ คำเบิกความ ของ นาย คำพันธ์ ตันโตมะ แสดง ถึง การ ไม่ชอบ ของ การ จดทะเบียนสมรส ระหว่าง บิดา มารดา โจทก์ เห็นว่า ใน คำให้การ ของ จำเลย จำเลย เพียง ปฏิเสธ ว่า โจทก์ มิใช่บุตร ชอบ ด้วย กฎหมาย ของ นาย ชัยชิด และ นาง ลัดดา โจทก์ เป็น บุตร คนญวน อพยพ ไม่ปรากฏ บิดา โดยชอบ ด้วย กฎหมาย จำเลย มิได้ ต่อสู้ ว่าการ สมรส ระหว่าง นาย ชัยชิด กับ นาง ลัดดา ไม่ชอบด้วยกฎหมาย และ การ ที่ จำเลย ยื่น เอกสาร หมาย ล. 3 และ ล. 4 ประกอบ คำเบิกความ ของ นาย คำพันธ์ นั้น ก็ เพียง เพื่อ แสดง ว่า ไม่มี ชื่อ นาง ลัดดา ปรากฏ อยู่ ใน ทะเบียนบ้าน เท่านั้น จึง ไม่ เพียงพอ ที่ จะ ฟัง ว่า ไม่มี การ จดทะเบียนสมรสระหว่าง นาย ชัยชิด กับ นาง ลัดดา หรือ การ จดทะเบียนสมรส ดังกล่าว ไม่ชอบ พยานหลักฐาน โจทก์ จึง มี น้ำหนัก ยิ่งกว่า พยาน จำเลย คดี ฟังได้ ว่านาง ลัดดา มารดา โจทก์ สมรส กับ นาย ชัยชิด บิดา โจทก์ โดยชอบ ด้วย กฎหมาย หรือ กล่าว อีก นัย หนึ่ง ก็ คือ นาง ลัดดา มี สามี ที่ชอบ ด้วย กฎหมาย คือ นาย ชัยชิด ฉะนั้น แม้ ข้อเท็จจริง จะ ปรากฏว่า นาง ลัดดา มารดา โจทก์ ไม่มี สัญชาติ ไทย แต่ เป็น คนญวน อพยพ แต่ กรณี ของ โจทก์ ก็ ไม่ต้อง ด้วยประกาศ คณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 ลงวันที่ 13 ธันวาคม 2515 เพราะ กรณีดังกล่าว เป็น เรื่อง ของ ผู้ที่ เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย มี มารดา เป็น คนต่างด้าว โดย ไม่ปรากฏ บิดา ที่ชอบ ด้วย กฎหมาย หาก แต่ ต้องด้วยพระราชบัญญัติ สัญชาติ พ.ศ. 2508 มาตรา 7(1) กล่าว คือ โจทก์ มีสัญชาติ ไทย และ โจทก์ ยัง คง มี สัญชาติ ไทย ตาม พระราชบัญญัติ สัญชาติพ.ศ. 2508 มาตรา 7(1) ตาม ที่ แก้ไข เพิ่มเติม โดย พระราชบัญญัติสัญชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 มาตรา 4 ฎีกา ของ จำเลย ข้อ นี้ จึง ฟังไม่ ขึ้น เช่นกัน "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7227/2537เด็ก ชาย เจษฎา วงศ์วิริยานนท์ โดย นาย ชัยชิด วงศ์วิริยานนท์โจทก์ผู้แทนโดยชอบธรรมโจทก์นายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองอุบลราชธานีจำเลย พ.ร.บ.สัญชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2496 ม. 7 (1) ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 โจทก์เกิดในราชอาณาจักรไทยเมื่อปี2524โดยเป็นบุตรนาย ช.ซึ่งมีสัญชาติไทยกับนาง ล. ซึ่งเป็นคนญวนอพยพกรณีไม่ต้องด้วยประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337ลงวันที่13ธันวาคม2515ซึ่งเป็นเรื่องของผู้ที่เกิดในราชอาณาจักรไทยมีมารดาเป็นคนต่างด้าวโดยไม่ปรากฏบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายแต่ต้องด้วยพระราชบัญญัติสัญชาติฯมาตรา7(1)ที่แก้ไขเพิ่มเติมโจทก์จึงมีสัญชาติไทยโจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น บุตร โดยชอบ ด้วย กฎหมาย ของ นาย ชัยชิด นาง ลัดดา ซึ่ง เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทย โจทก์ จึง เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทย เมื่อ โจทก์ เกิด แล้ว ประมาณ 10 วัน ผู้แทน โจทก์ ได้ ไป แจ้ง การ เกิด ของโจทก์ ต่อ จำเลย เพื่อ ให้ ออก สูติบัตร ให้ แก่ โจทก์ และ ให้ เพิ่ม ชื่อโจทก์ ลง ใน ทะเบียนบ้าน เลขที่ 171/76 ซึ่ง เป็น ภูมิลำเนา ของ บิดามารดา โจทก์ แต่ จำเลย อ้างว่า โจทก์ เป็น คนต่างด้าว ไม่ยอม ดำเนินการให้ ขอให้ พิพากษา ว่า โจทก์ เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทย ให้ จำเลย รับ แจ้งการ เกิด ของ โจทก์ ออก สูติบัตร ให้ แก่ โจทก์ และ เพิ่ม ชื่อ โจทก์ลง ใน ทะเบียนบ้าน เลขที่ 171/76 ถนน ชยางกูร ตำบลในเมือง อำเภอ เมือง อุบลราชธานี จังหวัด อุบลราชธานีจำเลย ให้การ ว่า โจทก์ ไม่ใช่ บุตร โดยชอบ ด้วย กฎหมาย ของนาย ชัยชิด และ นาง ลัดดา วงศ์วิริยานนท์ แต่ เป็น บุตร ของ นางสาว ตี (ถี) เล ซึ่ง เป็น บุตร คนญวน อพยพ และ ไม่ปรากฏ บิดา ที่ชอบ ด้วย กฎหมาย โจทก์ จึง ไม่ใช่ ผู้ มี สัญชาติ ไทย ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว พิพากษา ว่า โจทก์ เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทยให้ มีสิทธิ และ หน้าที่ ตาม กฎหมาย คำขอ อื่น ให้ยกจำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 1 พิพากษายืนจำเลย ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว ข้อเท็จจริง ฟังได้ ในเบื้องต้น ว่า โจทก์ เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย เมื่อ ปี 2524 เป็น บุตรนาย ชัยชิด วงศ์วิริยานนท์ กับ นาง ลัดดา วงศ์วิริยานนท์ นาย ชัยชิด เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทย มี ปัญหา ที่ จะ ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา ของ จำเลย ดังนี้(3) โจทก์ ไม่ได้ สัญชาติ ไทย เพราะ นาง ลัดดา มารดา โจทก์ มิได้ สมรส กับ นาย ชัยชิด บิดา โจทก์ โดยชอบ ด้วย กฎหมาย หรือไม่ สำหรับ ใน ประเด็น สุดท้าย นี้ โจทก์ มี นาง ลัดดา กับ นาย ชัยชิด บิดา มารดา เบิกความ เป็น พยาน ว่า คน ทั้ง สอง ได้ สมรส กัน จดทะเบียนสมรสตาม เอกสาร หมาย จ. 3 ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ว่า จำเลย มิได้ นำสืบ โต้แย้งหรือ หักล้าง การ นำสืบ ของ โจทก์ จึง ฟัง ว่า บิดา มารดา โจทก์ สมรส กันโดยชอบ จำเลย ฎีกา ว่า จำเลย ได้ ต่อสู้ คดี มา แต่ ศาลชั้นต้น และ ได้ ยื่นเอกสาร หมาย ล. 3 และ ล. 4 ประกอบ คำเบิกความ ของ นาย คำพันธ์ ตันโตมะ แสดง ถึง การ ไม่ชอบ ของ การ จดทะเบียนสมรส ระหว่าง บิดา มารดา โจทก์ เห็นว่า ใน คำให้การ ของ จำเลย จำเลย เพียง ปฏิเสธ ว่า โจทก์ มิใช่บุตร ชอบ ด้วย กฎหมาย ของ นาย ชัยชิด และ นาง ลัดดา โจทก์ เป็น บุตร คนญวน อพยพ ไม่ปรากฏ บิดา โดยชอบ ด้วย กฎหมาย จำเลย มิได้ ต่อสู้ ว่าการ สมรส ระหว่าง นาย ชัยชิด กับ นาง ลัดดา ไม่ชอบด้วยกฎหมาย และ การ ที่ จำเลย ยื่น เอกสาร หมาย ล. 3 และ ล. 4 ประกอบ คำเบิกความ ของ นาย คำพันธ์ นั้น ก็ เพียง เพื่อ แสดง ว่า ไม่มี ชื่อ นาง ลัดดา ปรากฏ อยู่ ใน ทะเบียนบ้าน เท่านั้น จึง ไม่ เพียงพอ ที่ จะ ฟัง ว่า ไม่มี การ จดทะเบียนสมรสระหว่าง นาย ชัยชิด กับ นาง ลัดดา หรือ การ จดทะเบียนสมรส ดังกล่าว ไม่ชอบ พยานหลักฐาน โจทก์ จึง มี น้ำหนัก ยิ่งกว่า พยาน จำเลย คดี ฟังได้ ว่านาง ลัดดา มารดา โจทก์ สมรส กับ นาย ชัยชิด บิดา โจทก์ โดยชอบ ด้วย กฎหมาย หรือ กล่าว อีก นัย หนึ่ง ก็ คือ นาง ลัดดา มี สามี ที่ชอบ ด้วย กฎหมาย คือ นาย ชัยชิด ฉะนั้น แม้ ข้อเท็จจริง จะ ปรากฏว่า นาง ลัดดา มารดา โจทก์ ไม่มี สัญชาติ ไทย แต่ เป็น คนญวน อพยพ แต่ กรณี ของ โจทก์ ก็ ไม่ต้อง ด้วยประกาศ คณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 ลงวันที่ 13 ธันวาคม 2515 เพราะ กรณีดังกล่าว เป็น เรื่อง ของ ผู้ที่ เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย มี มารดา เป็น คนต่างด้าว โดย ไม่ปรากฏ บิดา ที่ชอบ ด้วย กฎหมาย หาก แต่ ต้องด้วยพระราชบัญญัติ สัญชาติ พ.ศ. 2508 มาตรา 7(1) กล่าว คือ โจทก์ มีสัญชาติ ไทย และ โจทก์ ยัง คง มี สัญชาติ ไทย ตาม พระราชบัญญัติ สัญชาติพ.ศ. 2508 มาตรา 7(1) ตาม ที่ แก้ไข เพิ่มเติม โดย พระราชบัญญัติสัญชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 มาตรา 4 ฎีกา ของ จำเลย ข้อ นี้ จึง ฟังไม่ ขึ้น เช่นกัน "พิพากษายืน(นิเวศน์ คำผอง-ไพศาล รางชางกูร-ทวีชัย เจริญบัณฑิต)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาที่7227/2537ทำให้เกิดความชัดเจนมากขึ้นในแนวคำพิพากษาศาลฎีกาในเรื่องสัญชาติไทยของบุตรของบิดาไทยและมารดาต่างด้าวที่ถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337 ทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนแปลงกฎหมายว่าด้วยสัญชาติบุคคลไทยกลุ่มหนึ่งอาจจะเสียสัญชาติไทยในขณะที่บุคคลต่างด้าวอีกกลุ่มหนึ่งอาจจะได้สัญชาติไทยโดยเฉพาะเมื่อมีการประกาศใช้ประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337(ซึ่งมักจะถูกเรียกย่อๆว่า"ปว.337")เมื่อวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515บุคคลที่เกิดในประเทศไทยจำนวนมากเสียสัญชาติไทยหรือไม่ได้สัญชาติไทยเพราะผลของกฎหมายฉบับนี้และยังเป็นต่างด้าวจนถึงปัจจุบัน ปว.337เป็นกฎหมายกำหนดข้อยกเว้นของการได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิดนับแต่วันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515เนื่องจากปว.337มีผลในวันที่ดังกล่าวแต่แม้กฎหมายฉบับนี้จะไม่มีผลในการกำหนดสัญชาติไทยโดยการเกิดของบุคคลที่เกิดก่อนวันที่ดังกล่าวแต่อย่างไรก็ตามข้อ1แห่งปว.337ก็กำหนดให้บุคคลที่มีข้อเท็จจริงตามข้อกำหนดของปว.337ต้องถูกถอนสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนดังนั้นหากบุคคลใดเกิดก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515โดยมีข้อเท็จจริงตามข้อกำหนดของปว.337บุคคลนั้นก็จะเสียสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนในวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515แต่ถ้าบุคคลใดเกิดในช่วงเวลาระหว่างวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515และวันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535บุคคลนั้นก็จะไม่ได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิดบุคคลดังกล่าวจึงเป็นคนต่างด้าวที่เกิดในประเทศไทยมิใช่คนต่างด้าวที่เข้าเมืองมาความเป็นต่างด้าวเกิดจากผลของปว.337ในวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515 ภายหลังการประกาศใช้ปว.337ปัญหาที่เอกชนมักจะร้องขอให้ศาลฎีกาชี้ขาดก็คือว่า"บุคคลตกอยู่ภายใต้ปว.337หรือไม่"ประการหนึ่งและ"บุตรของผู้ถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337จะตกอยู่ภายใต้ปว.337เช่นเดียวกับบุพการีอันทำให้เสียหรือไม่ได้สัญชาติไทยด้วยหรือไม่?อีกประการหนึ่งคำพิพากษาศาลฎีกาที่7227/2537เป็นส่วนหนึ่งของคำตอบในปัญหาที่2กล่าวคือเป็นคำตอบในข้อเท็จจริงที่มารดาเป็นต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337แต่มีบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเป็นไทยในขณะที่บุตรเกิด จึงเป็นโอกาสที่จะใช้ข้อเท็จจริงของเด็กชาย เจษฎาในคำพิพากษาศาลฎีกาที่7227/2537เป็นตัวอย่างในการทบทวนหลักกฎหมายสัญชาติไทยที่เปลี่ยนแปลงในช่วงเวลาดังกล่าวกล่าวคือจากช่วงเวลาที่ปว.337มีผลในวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515จนถึงช่วงเวลาที่มาตรา11แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535และมาตรา7ทวิวรรคที่1แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกแก้ไขใหม่โดยพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535มามีผลแทนที่ปว.337ในวันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535 แต่หมายเหตุนี้เป็นเพียงการสำรวจบทกฎหมายและแนวคำพิพากษาศาลฎีกาเกี่ยวกับสัญชาติไทยของบุตรของบิดาไทยและมารดาที่ถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337อันเป็นข้อเท็จจริงในลักษณะที่ปรากฏในคำพิพากษาศาลฎีกาที่7227/2537เท่านั้นดังนั้นจึงจะไม่มีการกล่าวถึงปัญหาเกี่ยวกับสัญชาติไทยของบุตรของบิดาต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337และมารดาไทยหรือปัญหาเกี่ยวกับสัญชาติไทยของบุตรของบิดาและมารดาต่างด้าวโดยที่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งหรือทั้งสองฝ่ายถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337ณที่นี้ ในปัจจุบันแนวคำพิพากษาศาลฎีกามีคำตอบที่ชัดเจนทั้งในกรณีของบุคคลที่มีมารดาที่ถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337แต่มีบิดาไทยที่ชอบด้วยกฎหมายในขณะที่เกิด(1.)และในกรณีของบุคคลในลักษณะเดียวกันแต่มีบิดาไทยตามข้อเท็จจริงในขณะที่เกิด(2.) 1.ปัญหาสัญชาติไทยของบุคคลที่เกิดในประเทศจากบิดาไทยที่ชอบด้วยกฎหมายและมารดาต่างด้าวเพราะถอนสัญชาติไทยโดยปว.337 โดยหลักการพิจารณาสัญชาติโดยการเกิดของบุคคลนั้นจะต้องพิจารณาตามกฎหมายว่าด้วยสัญชาติที่มีผลในขณะที่บุคคลผู้นั้นเกิดและเมื่อบุคคลมีสัญชาติตามกฎหมายนี้แล้วแม้ต่อมามีการประกาศยกเลิกกฎหมายนี้บุคคลดังกล่าวก็ไม่เสียสัญชาติไทยที่ได้มาโดยอาศัยอำนาจตามกฎหมายนี้เว้นแต่จะมีกฎหมายใหม่มากำหนดให้บุคคลนั้นเสียสัญชาติ ขอให้สังเกตว่าบุคคลที่จะได้สัญชาติไทยโดยการเกิดตามมาตรา7แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกแก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา4พระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535ก็คือบุคคลที่เกิดตั้งแต่วันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535เป็นต้นมาเท่านั้นบุคคลที่มีสัญชาติไทยโดยการเกิดที่เหลือย่อมมีสัญชาติไทยโดยการเกิดตามมูลนิติธรรมประเพณีหากเกิดในช่วงเวลาก่อนวันที่10เมษายนพ.ศ.2456อันเป็นวันที่พระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2456มีผลในประเทศไทยหรือย่อมมีสัญชาติไทยโดยการเกิดตามพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2495หากเกิดในช่วงเวลาระหว่างวันที่13กุมภาพันธ์พ.ศ.2495และวันที่4สิงหาคมพ.ศ.2508อันเป็นวันที่พระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2495มีผลในประเทศไทยหรือย่อมมีสัญชาติไทยโดยการเกิดตามพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508หากเกิดในช่วงเวลาตั้งแต่วันที่5สิงหาคมพ.ศ.2508อันเป็นวันที่พระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508มีผลเป็นต้นมาทั้งนี้แล้วแต่ว่าบุคคลนั้นๆจะเกิดในขณะที่พระราชบัญญัติสัญชาติฉบับใดมีผล วันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535อันเป็นวันที่ได้มีการประกาศใช้พระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535จึงมีผลอย่างมากต่อการพิจารณาสัญชาติไทยของบุตรของบิดาไทยที่เกิดในประเทศไทยโดยมีมารดาที่ถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337เราจึงต้องใช้วันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535เพื่อแบ่งแยกบุตรของมารดาที่ถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337ออกเป็น2กลุ่มกล่าวคือ 1.1บุคคลผู้เกิดในประเทศไทยก่อนวันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535 ภายใต้สถานการณ์นี้ข้อเท็จจริงในขณะที่บุตรเกิดก็คือมารดายังมีสัญชาติไทยโดยการเกิดอยู่แต่ถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337ในวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515กล่าวคือภายหลังการเกิดของบุตรส่วนบิดาเป็นไทยและเป็นบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ผ่านมามีคำตอบที่ชัดเจนในแต่ละประเด็นดังต่อไปนี้ (ก)บุคคลตามข้อเท็จจริงนี้มีสัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาหรือไม่? เป็นหลักที่ชัดเจนทั้งภายใต้หลักกฎหมายสัญชาติไทยและภายใต้แนวคำพิพากษาศาลฎีกาว่าบุคคลผู้เกิดในประเทศไทยจากบิดาไทยที่ชอบด้วยกฎหมายย่อมได้สัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาไม่ว่ามารดาจะมีสัญชาติไทยหรือไม่(คำพิพากษาศาลฎีกาที่3749/2529,คำพิพากษาศาลฎีกาที่1513-2514/2531,คำพิพากษาศาลฎีกาที่989/2533,คำพิพากษาศาลฎีกาที่1204-1205/2533และคำพิพากษาศาลฎีกาที่7227/2537) ขอให้ตั้งข้อสังเกตว่าการที่บิดาจดทะเบียนสมรสกับมารดาภายหลังบุตรเกิดก็ไม่ทำให้บุตรได้สัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาเพราะความเป็นบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายในกรณีนี้มิได้เกิดในขณะที่บุตรเกิดแต่เกิดนับแต่วันที่มีการจดทะเบียนสมรสระหว่างบิดาและมารดาจึงเป็นที่ชัดเจนว่าในขณะที่บุตรเกิดบิดาเป็นเพียงบิดาตามข้อเท็จจริงบุตรที่เกิดก่อนการจดทะเบียนสมรสระหว่างบิดาและมารดาจึงไม่อาจสืบสัญชาติไทยจากบิดา(คำพิพากษาศาลฎีกาที่3120/2528,คำพิพากษาศาลฎีกาที่2760/2531,คำพิพากษาศาลฎีกาที่2935/2532และคำพิพากษาศาลฎีกาที่6434/2534) นอกจากนั้นขอให้ตั้งข้อสังเกตอีกว่าในยุคที่ยังไม่มีการกำหนดในกฎหมายครอบครัวให้สามีและภริยาจะต้องจดทะเบียนสมรสเพื่อให้การสมรสชอบด้วยกฎหมายบิดาของบุตรตามข้อเท็จจริงก็คือบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายในยุคก่อนการประกาศใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยครอบครัวบุตรทุกคนจึงอาจสืบสัญชาติไทยจากบิดาแต่เมื่อมีการประกาศใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยครอบครัวบุตรจะอาจสืบสัญชาติไทยได้จากบิดาที่จดทะเบียนสมรสกับมารดาของตนก่อนตนเกิดเท่านั้นดังนั้นบุตรของชายไทยที่เกิดในยุคที่กฎหมายว่าด้วยสัญชาติไทยอยู่ในรูปของมูลนิติธรรมประเพณีทุกคนจึงน่าจะได้สัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาและนับแต่พ.ศ.2478เป็นต้นมาเฉพาะแต่ชายที่จดทะเบียนสมรสอย่างถูกต้องตามกฎหมายกับมารดาของบุตรก่อนการเกิดของบุตรเท่านั้นที่จะให้สัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาแก่บุตรได้ ดังนั้นบุคคลเกิดก่อนวันที่26กุมภาพันธ์2535จากบิดาไทยที่ชอบด้วยกฎหมายในขณะที่เกิดจึงมีสัญชาติไทยโดยการเกิดโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาแม้จะปรากฏข้อเท็จจริงด้วยว่ามารดาถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337ในเวลาต่อมาการเสียสัญชาติไทยของมารดาไม่มีผลต่อบุตรไม่ว่าจะปรากฏว่าบุตรจะเกิดก่อนหรือหลังวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515อันเป็นวันที่มารดาตกเป็นต่างด้าวโดยผลของปว.337 ศาลฎีกาเคยยืนยันอย่างชัดเจนในคำพิพากษาศาลฎีกาที่2932/2532และคำพิพากษาศาลฎีกาที่989/2533ว่าบุตรที่เกิดในพ.ศ.2512และพ.ศ.2514จากบิดาไทยที่ชอบด้วยกฎหมายในขณะที่เกิดย่อมได้สัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาตามมาตรา7(1)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508แม้มารดาจะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337ในวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515กล่าวคือภายหลังการเกิดของบุตรก็ตามบุตรก็ไม่เสียสัญชาติไทยตามมารดา (ข.)บุคคลตามข้อเท็จจริงนี้มีสัญชาติไทยโดยการเกิดโดยหลักดินแดนหรือไม่ ถ้าบุคคลตามข้อเท็จจริงนี้เกิดก่อนวันที่5สิงหาคมพ.ศ.2508บุคคลดังกล่าวย่อมได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิดอย่างไม่มีเงื่อนไขหากเกิดในประเทศไทย แต่ถ้าบุคคลตามข้อเท็จจริงนี้เกิดในช่วงเวลาระหว่างวันที่5สิงหาคมพ.ศ.2508และวันที่13ธันวาคมพ.ศ.2515บุคคลดังกล่าวย่อมได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนตามมาตรา7(3)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508หากไม่มีข้อเท็จจริงอันทำให้ตกอยู่ทั้งภายใต้มาตรา8แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508และปว.337 ผู้ที่ตกอยู่ภายใต้มาตรา8แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ก็คือบุตรที่เกิดในประเทศไทยตั้งแต่วันที่5สิงหาคมพ.ศ.2508เป็นต้นมาของบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายและมารดาต่างด้าวโดยบิดาหรือมารดามีสถานภาพพิเศษตามกฎหมายระหว่างประเทศอาทิเป็นทูตหรือเป็นกงสุลหรือเป็นเจ้าหน้าที่ขององค์กรระหว่างประเทศหรือเป็นบุคคลที่เดินทางมาจากต่างประเทศเพื่อมาอยู่กับทูตหรือกงสุลหรือเจ้าหน้าที่ขององค์การระหว่างประเทศดังนั้นเมื่อบุคคลใดมีบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเป็นไทยบุคคลนั้นจึงไม่ตกอยู่ภายใต้มาตรา8แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508 แต่ถ้าบุคคลตามข้อเท็จจริงนี้เกิดในช่วงเวลาระหว่างวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515และวันที่25กุมภาพันธ์พ.ศ.2535บุคคลดังกล่าวย่อมได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนตามมาตรา7(3)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508หากไม่มีข้อเท็จจริงอันทำให้ตกอยู่ทั้งภายใต้มาตรา8แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508และปว.337 ปัญหาจึงมีต่อไปว่าบุตรเกิดในประเทศไทยจากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายที่เป็นไทยและมารดาไทยจะตกอยู่ภายใต้ปว.337ด้วยหรือไม่หากมารดาตกเป็นต่างด้าวโดยผลของปว.337ภายหลังบุตรเกิด บุคคลที่จะตกอยู่ภายใต้ปว.337จะต้องมีข้อเท็จจริงครบองค์ประกอบ3ประการดังต่อไปนี้กล่าวคือ 1.เกิดในประเทศไทย 2.ในขณะที่เกิดมีบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเป็นต่างด้าวหรือในกรณีที่ไม่มีบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายมารดาเป็นต่างด้าว 3.ในขณะที่เกิดบิดาหรือมารดาต่างด้าวนั้นเข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวร ดังนั้นจะเห็นว่าบุตรเกิดในประเทศไทยจากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายที่เป็นไทยและมารดาที่ตกเป็นต่างด้าวโดยผลของปว.337ภายหลังบุตรเกิดย่อมไม่ตกอยู่ภายใต้ปว.337เพราะไม่มีข้อเท็จจริงตามองค์ประกอบที่2ของการตกอยู่ภายใต้ปว.337กล่าวคือบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายไม่เป็นต่างด้าวและเพราะไม่มีข้อเท็จจริงตามองค์ประกอบที่3ของการตกอยู่ภายใต้ปว.337กล่าวคือบิดามิใช่คนต่างด้าวเข้าเมืองมา โดยสรุปบุคคลผู้เกิดในประเทศไทยก่อนวันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535จากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายที่เป็นไทยและมารดาที่ตกเป็นต่างด้าวโดยปว.337ภายหลังการเกิดของบุตรจึงมีทั้งสัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาและโดยหลักดินแดนโดยการเกิด (ค.)ความเป็นต่างด้าวของมารดาโดยผลของปว.337มีผลต่อสัญชาติไทยของบุคคลตามข้อเท็จจริงนี้หรือไม่ จะเห็นว่าบุคคลผู้เกิดในประเทศไทยก่อนวันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535จากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายที่เป็นไทยในขณะที่เกิดย่อมมีสัญชาติไทยทั้งโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาและโดยหลักดินแดนความเป็นต่างด้าวของมารดาโดยผลของปว.337ไม่ทำให้บุคคลตามข้อเท็จจริงนี้เสียสัญชาติไทยเพราะปว.337ไม่มีผลต่อบุตรของบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายที่เป็นไทยเลย (ง.)พระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535มีผลต่อสัญชาติไทยของบุคคลตามข้อเท็จจริงนี้หรือไม่ เมื่อมีการประกาศใช้พระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535จึงต้องมาศึกษาว่ากฎหมายฉบับนี้จะมีบทบัญญัติใดที่มีผลกระทบสถานภาพในทางสัญชาติไทยของบุคคลที่เกิดในประเทศไทยจากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเป็นไทยและมารดาที่ตกเป็นต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337ภายหลังบุตรเกิดหรือไม่ จะเห็นว่าเมื่อมาตรา7แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกแก้ไขโดยมาตรา4แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535กำหนดว่า "บุคคลดังต่อไปนี้ย่อมได้สัญชาติไทยโดยการเกิด (1)ผู้เกิดโดยบิดาหรือมารดาเป็นผู้มีสัญชาติไทยไม่ว่าจะเกิดในหรือนอกราชอาณาจักร (2)ผู้เกิดในราชอาณาจักรไทยยกเว้นบุคคลตามมาตราทวิวรรคหนึ่ง" และเมื่อมาตรา10แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535กำหนดว่า "บทบัญญัติมาตรา7(1)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัตินี้ให้มีผลใช้บังคับกับผู้เกิดก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับด้วย" ดังนั้นบุคคลที่เกิดในประเทศไทยก่อนวันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535จากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเป็นไทยและมารดาที่ตกเป็นต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337ภายหลังบุตรเกิดจึงมีข้อเท็จจริงทั้งตามมาตรา7(1)และ(2)ใหม่อันทำให้สัญชาติไทยภายหลังการเกิดโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาและจากมารดาตามมาตรา7(1)ใหม่และโดยหลักดินแดนตามมาตรา7(2)ใหม่โดยผลของมาตรา10แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535 (จ.)สถานภาพในทางสัญชาติของบุคคลตามข้อเท็จจริงนี้ ในที่สุดจึงสรุปได้ว่าบุคคลที่เกิดในประเทศไทยก่อนวันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535จากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเป็นไทยและมารดาที่ตกเป็นต่างด้าวโดยผลของปว.337ภายหลังการเกิดของบุตรได้ดังต่อไปนี้ หากบุคคลเกิดในช่วงเวลาก่อนวันที่14/12/2515 ได้สัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาโดยการเกิดตามพระราชบัญญัติสัญชาติที่มีผลในขณะที่เกิดอาจจะเป็นมาตรา3(1)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2456หรือมาตรา7(1)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2495หรือมาตรา7(1)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ฉบับดั้งเดิม ได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิดตามพระราชบัญญัติสัญชาติที่มีผลในขณะที่เกิดอาจจะเป็นมาตรา3(3)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2456หรือมาตรา7(3)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2495หรือมาตรา7(3)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ฉบับดั้งเดิม สถานภาพในทางสัญชาติตั้งแต่วันที่14/12/2515จนถึงวันที่25/2/2535 ยังคงมีสัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาโดยการเกิดตามพระราชบัญญัติสัญชาติที่มีผลในขณะที่เกิด ยังคงมีสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิดตามพระราชบัญญัติสัญชาติที่มีผลในขณะที่เกิด สถานภาพในทางสัญชาติตั้งแต่วันที่26/2/2535เป็นต้นมา ยังคงมีสัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาโดยการเกิดตามพระราชบัญญัติสัญชาติที่มีผลในขณะที่เกิด ยังคงมีสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิดตามพระราชบัญญัติสัญชาติที่มีผลในขณะที่เกิด ได้สัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาและมารดาภายหลังการเกิดตามมาตรา7(1)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกแก้ไขโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535โดยผลของมาตรา10แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535 ได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนภายหลังการเกิดตามมาตรา7(2)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกแก้ไขโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535โดยผลของมาตรา10แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535 คำพิพากษาศาลฎีกาที่7227/2537เป็นคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับแรกที่มาเป็นข้อยืนยันและตัวอย่างของความมีผลของหลักกฎหมายดังกล่าวในทางปฏิบัติเด็กชาย เจษฎาตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่7227/2537จึงมีสัญชาติไทยโดยการเกิดทั้งโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาและหลักดินแดนตามกฎหมายเก่าและนอกจากนั้นยังจะได้สัญชาติไทยภายหลังการเกิดทั้งโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาและหลักดินแดนตามกฎหมายใหม่อีกด้วย 1.2บุคคลที่เกิดหลังวันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535 ภายใต้สถานการณ์นี้ข้อเท็จจริงในขณะที่บุคคลเกิดก็คือมารดาตกเป็นต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337แล้วส่วนบิดาเป็นไทยและเป็นบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายของบุตร กฎหมายที่กำหนดว่าบุคคลผู้เกิดในประเทศไทยหลังวันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535จากบิดาไทยที่ชอบด้วยกฎหมายและมารดาต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337มีสัญชาติไทยโดยการเกิดหรือไม่ก็คือพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535 (ก.)บุคคลตามข้อเท็จจริงนี้มีสัญชาติไทยโดยการเกิดโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาหรือไม่ เป็นที่แน่นอนว่าบุคคลดังกล่าวย่อมได้สัญชาติไทยโดยการเกิดโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาตามมาตรา7(1)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกแก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา4แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535เพราะมาตรานี้กำหนดว่า"ผู้เกิดโดยบิดาหรือมารดาเป็นผู้มีสัญชาติไทยไม่ว่าเกิดในหรือนอกราชอาณาจักรย่อมได้สัญชาติไทยโดยการเกิด" (ข.)บุคคลตามข้อเท็จจริงนี้มีสัญชาติไทยโดยการเกิดโดยหลักดินแดนหรือไม่ และนอกจากนั้นบุคคลดังกล่าวย่อมได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนตามมาตรา7(2)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508อีกด้วยเพราะตามมาตรานี้ผู้ที่เกิดในประเทศไทยย่อมได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนหากไม่มีข้อเท็จจริงอันทำให้ตกอยู่ทั้งภายใต้มาตรา8แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508และมาตรา7ทวิวรรคหนึ่งแห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535 ภายใต้มาตรา7ทวิวรรคหนึ่งบุคคลย่อมไม่มีสัญชาติไทยโดยการเกิดโดยหลักดินแดนหากมีข้อเท็จจริงครบองค์ประกอบ3ประการดังต่อไปนี้ 1.เกิดในประเทศไทย 2.มีบิดาและมารดาเป็นต่างด้าวไม่ว่าจะจดทะเบียนสมรสกันหรือไม่ 3.บิดาตามข้อกฎหมายนั้นหรือบิดาตามข้อเท็จจริงหรือมารดาต่างด้าวนั้นเข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวร ดังนั้นจะเห็นว่าบุตรเกิดในประเทศไทยจากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายที่เป็นไทยและมารดาต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337ย่อมไม่ตกอยู่ภายใต้มาตรา7ทวิวรรคหนึ่งเพราะไม่มีข้อเท็จจริงตามองค์ประกอบที่2และ3ดังกล่าว (ค.)ความเป็นต่างด้าวของมารดาโดยผลของปว.337มีผลต่อสัญชาติไทยของบุคคลตามข้อเท็จจริงนี้หรือไม่ ไม่ต้องสงสัยเลยว่าความเป็นต่างด้าวของมารดาไม่มีผลต่อสัญชาติไทยของบุตรตามข้อเท็จจริงนี้เลยความเป็นต่างด้าวของมารดาไม่มีผลทำให้บุตรเสียสัญชาติไทยได้เลย (จ.)สถานภาพในทางสัญชาติของบุคคลตามข้อเท็จจริงนี้ โดยสรุปบุตรเกิดในประเทศไทยตั้งแต่วันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535จากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายที่เป็นไทยและมารดาต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337จึงมีสัญชาติไทยโดยการเกิดทั้งโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาและหลักดินแดนตามมาตรา7ใหม่เท่านั้นกล่าวคือ สถานภาพในทางสัญชาติตั้งแต่วันที่26/2/2535เป็นต้นมา ได้สัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาโดยการเกิดตามมาตรา7(1)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกแก้ไขโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535 ได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิดตามมาตรา7(2)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกแก้ไขโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535 ศาลฎีกายังไม่มีโอกาสพิจารณาคดีเกี่ยวกับบุคคลที่เกิดภายใต้พระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508แก้ไขโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535เลยทั้งนี้อาจจะเป็นเพราะบุคคลเกิดภายใต้กฎหมายนี้ก็คือบุคคลที่เกิดตั้งแต่วันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535จึงมีอายุเพียง3ปีเท่านั้นคดีความเกี่ยวกับสัญชาติไทยของบุคคลดังกล่าวจึงยังไม่เข้าถึงศาลฎีกาภายในระยะเวลาอันใกล้นี้ 2.ปัญหาสัญชาติไทยของบุคคลที่เกิดในประเทศไทยจากบิดาไทยตามข้อเท็จจริงและมารดาต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337 ในการพิจารณาสัญชาติไทยของบุคคลที่เกิดในประเทศไทยจากบิดาไทยที่เป็นบิดาตามข้อเท็จจริงและมารดาต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337เราควรจะแบ่งกลุ่มของบุคคลออกเป็น3กลุ่มกล่าวคือบุคคลที่เกิดก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515(2.1)บุคคลที่เกิดในช่วงเวลาระหว่างวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515และวันที่25กุมภาพันธ์พ.ศ.2535(2.2) และบุคคลที่เกิดตั้งแต่วันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535(2.3.) 2.1บุคคลที่เกิดก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515 ภายใต้สถานการณ์นี้ข้อเท็จจริงในขณะที่บุคคลเกิดก็คือมารดาเป็นไทยโดยการเกิดโดยหลักดินแดนต่อมามารดาถูกถอนสัญชาติไทยนี้โดยปว.337ในวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515ส่วนบิดาเป็นไทยแต่เป็นบิดาตามข้อเท็จจริงที่สำคัญก็คือบุตรเกิดก่อนที่มารดาจะตกเป็นต่างด้าวโดยผลของปว.337 กฎหมายที่มีผลกำหนดสถานภาพในทางสัญชาติของบุคคลที่เกิดในประเทศไทยก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515จากบิดาไทยที่เป็นบิดาตามข้อเท็จจริงและมารดาต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337อาจจะเป็นมูลนิติธรรมประเพณีหากบุคคลนั้นเกิดในช่วงเวลาก่อนวันที่10เมษายนพ.ศ.2456อันเป็นวันที่พระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2456มีผลในประเทศไทยหรืออาจจะเป็นพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2456หากเกิดในช่วงเวลาระหว่างวันที่10เมษายนพ.ศ.2456และวันที่12กุมภาพันธ์พ.ศ.2495หรืออาจจะเป็นพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2495หากเกิดในช่วงเวลาระหว่างวันที่13กุมภาพันธ์พ.ศ.2495และวันที่4สิงหาคมพ.ศ.2508หรืออาจจะเป็นพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508หากเกิดในช่วงเวลาระหว่างวันที่5สิงหาคมพ.ศ.2508และวันที่13ธันวาคมพ.ศ.2515 (ก.)บุคคลตามข้อเท็จจริงนี้มีสัญชาติไทยโดยการเกิดโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาหรือไม่ ตามหลักกฎหมายสัญชาติที่ได้กล่าวมาแล้วเมื่อบุตรเกิดในประเทศไทยก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515จากบิดาไทยที่เป็นบิดาตามข้อเท็จจริงบุตรจึงไม่อาจได้สัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาตามกฎหมายที่มีผลในขณะที่บุคคลนั้นเกิดเพราะบุตรไม่มีบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเป็นไทยในขณะที่เกิด (ข.)บุคคลตามข้อเท็จจริงนี้มีสัญชาติไทยโดยการเกิดโดยหลักดินแดนหรือไม่ เมื่อบุคคลตามข้อเท็จจริงนี้ไม่อาจได้สัญชาติไทยโดยการเกิดโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาความเป็นไทยโดยการเกิดของบุคคลดังกล่าวจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนเท่านั้น ส่วนปัญหาว่าบุคคลที่เกิดในประเทศไทยก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515ตามข้อเท็จจริงนี้จะมีสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนหรือไม่นั้นก็ย่อมจะแยกพิจารณาได้ดังนี้ บุคคลที่เกิดในประเทศไทยภายใต้พระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2456หรือพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2495ย่อมมีสัญชาติไทยหากเกิดในประเทศไทยโดยไม่มีข้อยกเว้นใดๆดังนั้นบุคคลที่เกิดในประเทศไทยในช่วงเวลาที่กฎหมายทั้ง2ฉบับนี้มีผลจึงมีสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนตามมาตรา3(3)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2456หรือตามมาตรา7(3)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2456แล้วแต่กรณี บุคคลที่เกิดในประเทศไทยภายใต้พระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ย่อมมีสัญชาติไทยหากเกิดในประเทศไทยหากไม่ตกอยู่ภายใต้มาตรา8แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ดังที่กล่าวมาแล้วข้างต้นดังนั้นบุคคลที่เกิดในประเทศไทยในช่วงเวลาที่กฎหมายนี้มีผลจึงมีสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนตามมาตรา7(3)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508หากมิใช่บุตรของบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายและมารดาต่างด้าวโดยบิดาหรือมารดามีสถานภาพพิเศษตามกฎหมายระหว่างประเทศอาทิเป็นทูตหรือเป็นกงสุลหรือเป็นเจ้าหน้าที่ขององค์การระหว่างประเทศหรือเป็นบุคคลที่เดินทางมาจากต่างประเทศเพื่อมาอยู่กับทูตหรือกงสุลหรือเจ้าหน้าที่ขององค์การระหว่างประเทศ จึงเป็นที่แน่นอนว่าบุคคลที่เกิดในประเทศไทยก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515จากบิดาไทยตามข้อเท็จจริงและมารดาไทยในขณะที่บุตรเกิดแต่เสียสัญชาติไทยภายหลังบุตรเกิดย่อมมีสัญชาติไทยโดยการเกิดโดยหลักดินแดนได้อย่างแน่นอน (ค.)ความเป็นต่างด้าวของมารดาโดยผลของปว.337จะมีผลต่อสัญชาติไทยของบุคคลตามข้อเท็จจริงนี้หรือไม่ แต่เมื่อปว.337มีผลกฎหมายฉบับนี้จะมีผลกระทบต่อสัญชาติไทยของบุคคลที่เกิดในประเทศไทยหากมีข้อเท็จจริงในขณะที่เกิดต้องตามข้อกำหนดของปว.337ดังที่ได้พิจารณาแล้วข้างต้นข้อ1แห่งปว.337นี้มีผลเป็นการถอนสัญชาติไทยของบุตรของบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายที่เป็นต่างด้าวเข้าเมืองแบบไม่ถาวรหรือมีผลเป็นการถอนสัญชาติไทยของบุตรของมารดาเป็นต่างด้าวเข้าเมืองแบบไม่ถาวรในกรณีที่ไม่ปรากฏบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายดังนั้นบุตรที่เกิดก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515และมีข้อเท็จจริงดังกล่าวซึ่งมีสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิดก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515จึงถูกถอนสัญชาติไทยโดยการเกิดโดยผลของข้อ1แห่งปว.337(คำพิพากษาศาลฎีกาที่468/2524,คำพิพากษาศาลฎีกาที่260/2525,คำพิพากษาศาลฎีกาที่1724/2525,คำพิพากษาศาลฎีกาที่3449/2525,คำพิพากษาศาลฎีกาที่2450/2526,คำพิพากษาศาลฎีกาที่1119/2527,คำพิพากษาศาลฎีกาที่3381/2527,คำพิพากษาศาลฎีกาที่2037/2528,คำพิพากษาศาลฎีกาที่822/2529,คำพิพากษาศาลฎีกาที่3120/2528) และปัญหาที่ถกเถียงระหว่างกระทรวงมหาดไทยและเอกชนปัญหาหนึ่งในเวลาต่อมาก็คือบุตรของบิดาหรือมารดาที่ถูกถอนสัญชาติไทยโดยข้อ1แห่งปว.337จะตกอยู่ภายใต้ปว.337ด้วยหรือไม่ ขอให้สังเกตว่าหากปรากฏว่ามารดาของผู้เกิดก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515ถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337ก็หมายความว่าในขณะที่บุตรเกิดมารดายังมีสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนและโดยผลของปว.337ความเป็นต่างด้าวของมารดาเกิดขึ้นหลังจากการเกิดของบุตรกล่าวคือในวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515การที่มารดามีสัญชาติไทยในขณะที่บุตรเกิดจึงทำให้บุตรนั้นไม่ตกอยู่ภายใต้ปว.337แม้จะไม่มีบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเพราะในขณะที่เกิดบุตรในข้อเท็จจริงนี้มิใช่บุตรของมารดาเป็นต่างด้าว(คำพิพากษาศาลฎีกาที่2935/2532และคำพิพากษาศาลฎีกาที่989/2533) ดังนั้นถ้าบุตรผู้เกิดก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515ตามข้อเท็จจริงนี้คือบุตรของบิดาไทยตามข้อเท็จจริงและมารดาไทยในขณะที่บุตรเกิดบุตรก็จะยังมีสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิดเพราะไม่ถูกถอนข้อ1แห่งโดยปว.337แม้มารดาจะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337ภายหลังการเกิดของบุตรขอให้สังเกตว่าเนื่องจากมารดาเป็นบุตรของคนต่างด้าวเข้าเมืองมาในลักษณะไม่ถาวรจึงตกอยู่ภายใต้ปว.337แต่บุตรของมารดานั้นกลับไม่ตกอยู่ภายใต้ปว.337เพราะปว.337ไม่ใช่กฎหมายที่มีผลต่อบุตรของมารดาไทยโดยไม่มีบิดาที่ชอบด้วยกฎหมาย ศาลฎีกาในคำพิพากษาศาลฎีกาที่2935/2532เคยยืนยันมาแล้วว่าปว.337ไม่มีผลต่อบุตรผู้เกิดก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515ของบิดาไทยตามข้อเท็จจริงและมารดาต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337ปรากฏข้อเท็จจริงในคำพิพากษาศาลฎีกาที่2935/2532ว่าบุตรเกิดในประเทศไทยในวันที่28กรกฎาคมพ.ศ.2509จากนายคำพิพากษา: โจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น บุตร โดยชอบ ด้วย กฎหมาย ของ นาย ชัยชิด นาง ลัดดา ซึ่ง เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทย โจทก์ จึง เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทย เมื่อ โจทก์ เกิด แล้ว ประมาณ 10 วัน ผู้แทน โจทก์ ได้ ไป แจ้ง การ เกิด ของโจทก์ ต่อ จำเลย เพื่อ ให้ ออก สูติบัตร ให้ แก่ โจทก์ และ ให้ เพิ่ม ชื่อโจทก์ ลง ใน ทะเบียนบ้าน เลขที่ 171/76 ซึ่ง เป็น ภูมิลำเนา ของ บิดามารดา โจทก์ แต่ จำเลย อ้างว่า โจทก์ เป็น คนต่างด้าว ไม่ยอม ดำเนินการให้ ขอให้ พิพากษา ว่า โจทก์ เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทย ให้ จำเลย รับ แจ้งการ เกิด ของ โจทก์ ออก สูติบัตร ให้ แก่ โจทก์ และ เพิ่ม ชื่อ โจทก์ลง ใน ทะเบียนบ้าน เลขที่ 171/76 ถนน ชยางกูร ตำบลในเมือง อำเภอ เมือง อุบลราชธานี จังหวัด อุบลราชธานีจำเลย ให้การ ว่า โจทก์ ไม่ใช่ บุตร โดยชอบ ด้วย กฎหมาย ของนาย ชัยชิด และ นาง ลัดดา วงศ์วิริยานนท์ แต่ เป็น บุตร ของ นางสาว ตี (ถี) เล ซึ่ง เป็น บุตร คนญวน อพยพ และ ไม่ปรากฏ บิดา ที่ชอบ ด้วย กฎหมาย โจทก์ จึง ไม่ใช่ ผู้ มี สัญชาติ ไทย ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว พิพากษา ว่า โจทก์ เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทยให้ มีสิทธิ และ หน้าที่ ตาม กฎหมาย คำขอ อื่น ให้ยกจำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 1 พิพากษายืนจำเลย ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว ข้อเท็จจริง ฟังได้ ในเบื้องต้น ว่า โจทก์ เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย เมื่อ ปี 2524 เป็น บุตรนาย ชัยชิด วงศ์วิริยานนท์ กับ นาง ลัดดา วงศ์วิริยานนท์ นาย ชัยชิด เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทย มี ปัญหา ที่ จะ ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา ของ จำเลย ดังนี้(3) โจทก์ ไม่ได้ สัญชาติ ไทย เพราะ นาง ลัดดา มารดา โจทก์ มิได้ สมรส กับ นาย ชัยชิด บิดา โจทก์ โดยชอบ ด้วย กฎหมาย หรือไม่ สำหรับ ใน ประเด็น สุดท้าย นี้ โจทก์ มี นาง ลัดดา กับ นาย ชัยชิด บิดา มารดา เบิกความ เป็น พยาน ว่า คน ทั้ง สอง ได้ สมรส กัน จดทะเบียนสมรสตาม เอกสาร หมาย จ. 3 ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ว่า จำเลย มิได้ นำสืบ โต้แย้งหรือ หักล้าง การ นำสืบ ของ โจทก์ จึง ฟัง ว่า บิดา มารดา โจทก์ สมรส กันโดยชอบ จำเลย ฎีกา ว่า จำเลย ได้ ต่อสู้ คดี มา แต่ ศาลชั้นต้น และ ได้ ยื่นเอกสาร หมาย ล. 3 และ ล. 4 ประกอบ คำเบิกความ ของ นาย คำพันธ์ ตันโตมะ แสดง ถึง การ ไม่ชอบ ของ การ จดทะเบียนสมรส ระหว่าง บิดา มารดา โจทก์ เห็นว่า ใน คำให้การ ของ จำเลย จำเลย เพียง ปฏิเสธ ว่า โจทก์ มิใช่บุตร ชอบ ด้วย กฎหมาย ของ นาย ชัยชิด และ นาง ลัดดา โจทก์ เป็น บุตร คนญวน อพยพ ไม่ปรากฏ บิดา โดยชอบ ด้วย กฎหมาย จำเลย มิได้ ต่อสู้ ว่าการ สมรส ระหว่าง นาย ชัยชิด กับ นาง ลัดดา ไม่ชอบด้วยกฎหมาย และ การ ที่ จำเลย ยื่น เอกสาร หมาย ล. 3 และ ล. 4 ประกอบ คำเบิกความ ของ นาย คำพันธ์ นั้น ก็ เพียง เพื่อ แสดง ว่า ไม่มี ชื่อ นาง ลัดดา ปรากฏ อยู่ ใน ทะเบียนบ้าน เท่านั้น จึง ไม่ เพียงพอ ที่ จะ ฟัง ว่า ไม่มี การ จดทะเบียนสมรสระหว่าง นาย ชัยชิด กับ นาง ลัดดา หรือ การ จดทะเบียนสมรส ดังกล่าว ไม่ชอบ พยานหลักฐาน โจทก์ จึง มี น้ำหนัก ยิ่งกว่า พยาน จำเลย คดี ฟังได้ ว่านาง ลัดดา มารดา โจทก์ สมรส กับ นาย ชัยชิด บิดา โจทก์ โดยชอบ ด้วย กฎหมาย หรือ กล่าว อีก นัย หนึ่ง ก็ คือ นาง ลัดดา มี สามี ที่ชอบ ด้วย กฎหมาย คือ นาย ชัยชิด ฉะนั้น แม้ ข้อเท็จจริง จะ ปรากฏว่า นาง ลัดดา มารดา โจทก์ ไม่มี สัญชาติ ไทย แต่ เป็น คนญวน อพยพ แต่ กรณี ของ โจทก์ ก็ ไม่ต้อง ด้วยประกาศ คณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 ลงวันที่ 13 ธันวาคม 2515 เพราะ กรณีดังกล่าว เป็น เรื่อง ของ ผู้ที่ เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย มี มารดา เป็น คนต่างด้าว โดย ไม่ปรากฏ บิดา ที่ชอบ ด้วย กฎหมาย หาก แต่ ต้องด้วยพระราชบัญญัติ สัญชาติ พ.ศ. 2508 มาตรา 7(1) กล่าว คือ โจทก์ มีสัญชาติ ไทย และ โจทก์ ยัง คง มี สัญชาติ ไทย ตาม พระราชบัญญัติ สัญชาติพ.ศ. 2508 มาตรา 7(1) ตาม ที่ แก้ไข เพิ่มเติม โดย พระราชบัญญัติสัญชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 มาตรา 4 ฎีกา ของ จำเลย ข้อ นี้ จึง ฟังไม่ ขึ้น เช่นกัน "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7227/2537เด็ก ชาย เจษฎา วงศ์วิริยานนท์ โดย นาย ชัยชิด วงศ์วิริยานนท์โจทก์ผู้แทนโดยชอบธรรมโจทก์นายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองอุบลราชธานีจำเลย พ.ร.บ.สัญชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2496 ม. 7 (1) ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 โจทก์เกิดในราชอาณาจักรไทยเมื่อปี2524โดยเป็นบุตรนาย ช.ซึ่งมีสัญชาติไทยกับนาง ล. ซึ่งเป็นคนญวนอพยพกรณีไม่ต้องด้วยประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337ลงวันที่13ธันวาคม2515ซึ่งเป็นเรื่องของผู้ที่เกิดในราชอาณาจักรไทยมีมารดาเป็นคนต่างด้าวโดยไม่ปรากฏบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายแต่ต้องด้วยพระราชบัญญัติสัญชาติฯมาตรา7(1)ที่แก้ไขเพิ่มเติมโจทก์จึงมีสัญชาติไทยโจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น บุตร โดยชอบ ด้วย กฎหมาย ของ นาย ชัยชิด นาง ลัดดา ซึ่ง เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทย โจทก์ จึง เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทย เมื่อ โจทก์ เกิด แล้ว ประมาณ 10 วัน ผู้แทน โจทก์ ได้ ไป แจ้ง การ เกิด ของโจทก์ ต่อ จำเลย เพื่อ ให้ ออก สูติบัตร ให้ แก่ โจทก์ และ ให้ เพิ่ม ชื่อโจทก์ ลง ใน ทะเบียนบ้าน เลขที่ 171/76 ซึ่ง เป็น ภูมิลำเนา ของ บิดามารดา โจทก์ แต่ จำเลย อ้างว่า โจทก์ เป็น คนต่างด้าว ไม่ยอม ดำเนินการให้ ขอให้ พิพากษา ว่า โจทก์ เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทย ให้ จำเลย รับ แจ้งการ เกิด ของ โจทก์ ออก สูติบัตร ให้ แก่ โจทก์ และ เพิ่ม ชื่อ โจทก์ลง ใน ทะเบียนบ้าน เลขที่ 171/76 ถนน ชยางกูร ตำบลในเมือง อำเภอ เมือง อุบลราชธานี จังหวัด อุบลราชธานีจำเลย ให้การ ว่า โจทก์ ไม่ใช่ บุตร โดยชอบ ด้วย กฎหมาย ของนาย ชัยชิด และ นาง ลัดดา วงศ์วิริยานนท์ แต่ เป็น บุตร ของ นางสาว ตี (ถี) เล ซึ่ง เป็น บุตร คนญวน อพยพ และ ไม่ปรากฏ บิดา ที่ชอบ ด้วย กฎหมาย โจทก์ จึง ไม่ใช่ ผู้ มี สัญชาติ ไทย ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว พิพากษา ว่า โจทก์ เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทยให้ มีสิทธิ และ หน้าที่ ตาม กฎหมาย คำขอ อื่น ให้ยกจำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 1 พิพากษายืนจำเลย ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว ข้อเท็จจริง ฟังได้ ในเบื้องต้น ว่า โจทก์ เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย เมื่อ ปี 2524 เป็น บุตรนาย ชัยชิด วงศ์วิริยานนท์ กับ นาง ลัดดา วงศ์วิริยานนท์ นาย ชัยชิด เป็น ผู้ มี สัญชาติ ไทย มี ปัญหา ที่ จะ ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา ของ จำเลย ดังนี้(3) โจทก์ ไม่ได้ สัญชาติ ไทย เพราะ นาง ลัดดา มารดา โจทก์ มิได้ สมรส กับ นาย ชัยชิด บิดา โจทก์ โดยชอบ ด้วย กฎหมาย หรือไม่ สำหรับ ใน ประเด็น สุดท้าย นี้ โจทก์ มี นาง ลัดดา กับ นาย ชัยชิด บิดา มารดา เบิกความ เป็น พยาน ว่า คน ทั้ง สอง ได้ สมรส กัน จดทะเบียนสมรสตาม เอกสาร หมาย จ. 3 ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ว่า จำเลย มิได้ นำสืบ โต้แย้งหรือ หักล้าง การ นำสืบ ของ โจทก์ จึง ฟัง ว่า บิดา มารดา โจทก์ สมรส กันโดยชอบ จำเลย ฎีกา ว่า จำเลย ได้ ต่อสู้ คดี มา แต่ ศาลชั้นต้น และ ได้ ยื่นเอกสาร หมาย ล. 3 และ ล. 4 ประกอบ คำเบิกความ ของ นาย คำพันธ์ ตันโตมะ แสดง ถึง การ ไม่ชอบ ของ การ จดทะเบียนสมรส ระหว่าง บิดา มารดา โจทก์ เห็นว่า ใน คำให้การ ของ จำเลย จำเลย เพียง ปฏิเสธ ว่า โจทก์ มิใช่บุตร ชอบ ด้วย กฎหมาย ของ นาย ชัยชิด และ นาง ลัดดา โจทก์ เป็น บุตร คนญวน อพยพ ไม่ปรากฏ บิดา โดยชอบ ด้วย กฎหมาย จำเลย มิได้ ต่อสู้ ว่าการ สมรส ระหว่าง นาย ชัยชิด กับ นาง ลัดดา ไม่ชอบด้วยกฎหมาย และ การ ที่ จำเลย ยื่น เอกสาร หมาย ล. 3 และ ล. 4 ประกอบ คำเบิกความ ของ นาย คำพันธ์ นั้น ก็ เพียง เพื่อ แสดง ว่า ไม่มี ชื่อ นาง ลัดดา ปรากฏ อยู่ ใน ทะเบียนบ้าน เท่านั้น จึง ไม่ เพียงพอ ที่ จะ ฟัง ว่า ไม่มี การ จดทะเบียนสมรสระหว่าง นาย ชัยชิด กับ นาง ลัดดา หรือ การ จดทะเบียนสมรส ดังกล่าว ไม่ชอบ พยานหลักฐาน โจทก์ จึง มี น้ำหนัก ยิ่งกว่า พยาน จำเลย คดี ฟังได้ ว่านาง ลัดดา มารดา โจทก์ สมรส กับ นาย ชัยชิด บิดา โจทก์ โดยชอบ ด้วย กฎหมาย หรือ กล่าว อีก นัย หนึ่ง ก็ คือ นาง ลัดดา มี สามี ที่ชอบ ด้วย กฎหมาย คือ นาย ชัยชิด ฉะนั้น แม้ ข้อเท็จจริง จะ ปรากฏว่า นาง ลัดดา มารดา โจทก์ ไม่มี สัญชาติ ไทย แต่ เป็น คนญวน อพยพ แต่ กรณี ของ โจทก์ ก็ ไม่ต้อง ด้วยประกาศ คณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 ลงวันที่ 13 ธันวาคม 2515 เพราะ กรณีดังกล่าว เป็น เรื่อง ของ ผู้ที่ เกิด ใน ราชอาณาจักรไทย มี มารดา เป็น คนต่างด้าว โดย ไม่ปรากฏ บิดา ที่ชอบ ด้วย กฎหมาย หาก แต่ ต้องด้วยพระราชบัญญัติ สัญชาติ พ.ศ. 2508 มาตรา 7(1) กล่าว คือ โจทก์ มีสัญชาติ ไทย และ โจทก์ ยัง คง มี สัญชาติ ไทย ตาม พระราชบัญญัติ สัญชาติพ.ศ. 2508 มาตรา 7(1) ตาม ที่ แก้ไข เพิ่มเติม โดย พระราชบัญญัติสัญชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 มาตรา 4 ฎีกา ของ จำเลย ข้อ นี้ จึง ฟังไม่ ขึ้น เช่นกัน "พิพากษายืน(นิเวศน์ คำผอง-ไพศาล รางชางกูร-ทวีชัย เจริญบัณฑิต)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาที่7227/2537ทำให้เกิดความชัดเจนมากขึ้นในแนวคำพิพากษาศาลฎีกาในเรื่องสัญชาติไทยของบุตรของบิดาไทยและมารดาต่างด้าวที่ถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337 ทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนแปลงกฎหมายว่าด้วยสัญชาติบุคคลไทยกลุ่มหนึ่งอาจจะเสียสัญชาติไทยในขณะที่บุคคลต่างด้าวอีกกลุ่มหนึ่งอาจจะได้สัญชาติไทยโดยเฉพาะเมื่อมีการประกาศใช้ประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่337(ซึ่งมักจะถูกเรียกย่อๆว่า"ปว.337")เมื่อวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515บุคคลที่เกิดในประเทศไทยจำนวนมากเสียสัญชาติไทยหรือไม่ได้สัญชาติไทยเพราะผลของกฎหมายฉบับนี้และยังเป็นต่างด้าวจนถึงปัจจุบัน ปว.337เป็นกฎหมายกำหนดข้อยกเว้นของการได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิดนับแต่วันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515เนื่องจากปว.337มีผลในวันที่ดังกล่าวแต่แม้กฎหมายฉบับนี้จะไม่มีผลในการกำหนดสัญชาติไทยโดยการเกิดของบุคคลที่เกิดก่อนวันที่ดังกล่าวแต่อย่างไรก็ตามข้อ1แห่งปว.337ก็กำหนดให้บุคคลที่มีข้อเท็จจริงตามข้อกำหนดของปว.337ต้องถูกถอนสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนดังนั้นหากบุคคลใดเกิดก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515โดยมีข้อเท็จจริงตามข้อกำหนดของปว.337บุคคลนั้นก็จะเสียสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนในวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515แต่ถ้าบุคคลใดเกิดในช่วงเวลาระหว่างวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515และวันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535บุคคลนั้นก็จะไม่ได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิดบุคคลดังกล่าวจึงเป็นคนต่างด้าวที่เกิดในประเทศไทยมิใช่คนต่างด้าวที่เข้าเมืองมาความเป็นต่างด้าวเกิดจากผลของปว.337ในวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515 ภายหลังการประกาศใช้ปว.337ปัญหาที่เอกชนมักจะร้องขอให้ศาลฎีกาชี้ขาดก็คือว่า"บุคคลตกอยู่ภายใต้ปว.337หรือไม่"ประการหนึ่งและ"บุตรของผู้ถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337จะตกอยู่ภายใต้ปว.337เช่นเดียวกับบุพการีอันทำให้เสียหรือไม่ได้สัญชาติไทยด้วยหรือไม่?อีกประการหนึ่งคำพิพากษาศาลฎีกาที่7227/2537เป็นส่วนหนึ่งของคำตอบในปัญหาที่2กล่าวคือเป็นคำตอบในข้อเท็จจริงที่มารดาเป็นต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337แต่มีบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเป็นไทยในขณะที่บุตรเกิด จึงเป็นโอกาสที่จะใช้ข้อเท็จจริงของเด็กชาย เจษฎาในคำพิพากษาศาลฎีกาที่7227/2537เป็นตัวอย่างในการทบทวนหลักกฎหมายสัญชาติไทยที่เปลี่ยนแปลงในช่วงเวลาดังกล่าวกล่าวคือจากช่วงเวลาที่ปว.337มีผลในวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515จนถึงช่วงเวลาที่มาตรา11แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535และมาตรา7ทวิวรรคที่1แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกแก้ไขใหม่โดยพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535มามีผลแทนที่ปว.337ในวันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535 แต่หมายเหตุนี้เป็นเพียงการสำรวจบทกฎหมายและแนวคำพิพากษาศาลฎีกาเกี่ยวกับสัญชาติไทยของบุตรของบิดาไทยและมารดาที่ถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337อันเป็นข้อเท็จจริงในลักษณะที่ปรากฏในคำพิพากษาศาลฎีกาที่7227/2537เท่านั้นดังนั้นจึงจะไม่มีการกล่าวถึงปัญหาเกี่ยวกับสัญชาติไทยของบุตรของบิดาต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337และมารดาไทยหรือปัญหาเกี่ยวกับสัญชาติไทยของบุตรของบิดาและมารดาต่างด้าวโดยที่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งหรือทั้งสองฝ่ายถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337ณที่นี้ ในปัจจุบันแนวคำพิพากษาศาลฎีกามีคำตอบที่ชัดเจนทั้งในกรณีของบุคคลที่มีมารดาที่ถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337แต่มีบิดาไทยที่ชอบด้วยกฎหมายในขณะที่เกิด(1.)และในกรณีของบุคคลในลักษณะเดียวกันแต่มีบิดาไทยตามข้อเท็จจริงในขณะที่เกิด(2.) 1.ปัญหาสัญชาติไทยของบุคคลที่เกิดในประเทศจากบิดาไทยที่ชอบด้วยกฎหมายและมารดาต่างด้าวเพราะถอนสัญชาติไทยโดยปว.337 โดยหลักการพิจารณาสัญชาติโดยการเกิดของบุคคลนั้นจะต้องพิจารณาตามกฎหมายว่าด้วยสัญชาติที่มีผลในขณะที่บุคคลผู้นั้นเกิดและเมื่อบุคคลมีสัญชาติตามกฎหมายนี้แล้วแม้ต่อมามีการประกาศยกเลิกกฎหมายนี้บุคคลดังกล่าวก็ไม่เสียสัญชาติไทยที่ได้มาโดยอาศัยอำนาจตามกฎหมายนี้เว้นแต่จะมีกฎหมายใหม่มากำหนดให้บุคคลนั้นเสียสัญชาติ ขอให้สังเกตว่าบุคคลที่จะได้สัญชาติไทยโดยการเกิดตามมาตรา7แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกแก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา4พระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535ก็คือบุคคลที่เกิดตั้งแต่วันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535เป็นต้นมาเท่านั้นบุคคลที่มีสัญชาติไทยโดยการเกิดที่เหลือย่อมมีสัญชาติไทยโดยการเกิดตามมูลนิติธรรมประเพณีหากเกิดในช่วงเวลาก่อนวันที่10เมษายนพ.ศ.2456อันเป็นวันที่พระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2456มีผลในประเทศไทยหรือย่อมมีสัญชาติไทยโดยการเกิดตามพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2495หากเกิดในช่วงเวลาระหว่างวันที่13กุมภาพันธ์พ.ศ.2495และวันที่4สิงหาคมพ.ศ.2508อันเป็นวันที่พระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2495มีผลในประเทศไทยหรือย่อมมีสัญชาติไทยโดยการเกิดตามพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508หากเกิดในช่วงเวลาตั้งแต่วันที่5สิงหาคมพ.ศ.2508อันเป็นวันที่พระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508มีผลเป็นต้นมาทั้งนี้แล้วแต่ว่าบุคคลนั้นๆจะเกิดในขณะที่พระราชบัญญัติสัญชาติฉบับใดมีผล วันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535อันเป็นวันที่ได้มีการประกาศใช้พระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535จึงมีผลอย่างมากต่อการพิจารณาสัญชาติไทยของบุตรของบิดาไทยที่เกิดในประเทศไทยโดยมีมารดาที่ถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337เราจึงต้องใช้วันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535เพื่อแบ่งแยกบุตรของมารดาที่ถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337ออกเป็น2กลุ่มกล่าวคือ 1.1บุคคลผู้เกิดในประเทศไทยก่อนวันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535 ภายใต้สถานการณ์นี้ข้อเท็จจริงในขณะที่บุตรเกิดก็คือมารดายังมีสัญชาติไทยโดยการเกิดอยู่แต่ถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337ในวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515กล่าวคือภายหลังการเกิดของบุตรส่วนบิดาเป็นไทยและเป็นบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ผ่านมามีคำตอบที่ชัดเจนในแต่ละประเด็นดังต่อไปนี้ (ก)บุคคลตามข้อเท็จจริงนี้มีสัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาหรือไม่? เป็นหลักที่ชัดเจนทั้งภายใต้หลักกฎหมายสัญชาติไทยและภายใต้แนวคำพิพากษาศาลฎีกาว่าบุคคลผู้เกิดในประเทศไทยจากบิดาไทยที่ชอบด้วยกฎหมายย่อมได้สัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาไม่ว่ามารดาจะมีสัญชาติไทยหรือไม่(คำพิพากษาศาลฎีกาที่3749/2529,คำพิพากษาศาลฎีกาที่1513-2514/2531,คำพิพากษาศาลฎีกาที่989/2533,คำพิพากษาศาลฎีกาที่1204-1205/2533และคำพิพากษาศาลฎีกาที่7227/2537) ขอให้ตั้งข้อสังเกตว่าการที่บิดาจดทะเบียนสมรสกับมารดาภายหลังบุตรเกิดก็ไม่ทำให้บุตรได้สัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาเพราะความเป็นบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายในกรณีนี้มิได้เกิดในขณะที่บุตรเกิดแต่เกิดนับแต่วันที่มีการจดทะเบียนสมรสระหว่างบิดาและมารดาจึงเป็นที่ชัดเจนว่าในขณะที่บุตรเกิดบิดาเป็นเพียงบิดาตามข้อเท็จจริงบุตรที่เกิดก่อนการจดทะเบียนสมรสระหว่างบิดาและมารดาจึงไม่อาจสืบสัญชาติไทยจากบิดา(คำพิพากษาศาลฎีกาที่3120/2528,คำพิพากษาศาลฎีกาที่2760/2531,คำพิพากษาศาลฎีกาที่2935/2532และคำพิพากษาศาลฎีกาที่6434/2534) นอกจากนั้นขอให้ตั้งข้อสังเกตอีกว่าในยุคที่ยังไม่มีการกำหนดในกฎหมายครอบครัวให้สามีและภริยาจะต้องจดทะเบียนสมรสเพื่อให้การสมรสชอบด้วยกฎหมายบิดาของบุตรตามข้อเท็จจริงก็คือบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายในยุคก่อนการประกาศใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยครอบครัวบุตรทุกคนจึงอาจสืบสัญชาติไทยจากบิดาแต่เมื่อมีการประกาศใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยครอบครัวบุตรจะอาจสืบสัญชาติไทยได้จากบิดาที่จดทะเบียนสมรสกับมารดาของตนก่อนตนเกิดเท่านั้นดังนั้นบุตรของชายไทยที่เกิดในยุคที่กฎหมายว่าด้วยสัญชาติไทยอยู่ในรูปของมูลนิติธรรมประเพณีทุกคนจึงน่าจะได้สัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาและนับแต่พ.ศ.2478เป็นต้นมาเฉพาะแต่ชายที่จดทะเบียนสมรสอย่างถูกต้องตามกฎหมายกับมารดาของบุตรก่อนการเกิดของบุตรเท่านั้นที่จะให้สัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาแก่บุตรได้ ดังนั้นบุคคลเกิดก่อนวันที่26กุมภาพันธ์2535จากบิดาไทยที่ชอบด้วยกฎหมายในขณะที่เกิดจึงมีสัญชาติไทยโดยการเกิดโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาแม้จะปรากฏข้อเท็จจริงด้วยว่ามารดาถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337ในเวลาต่อมาการเสียสัญชาติไทยของมารดาไม่มีผลต่อบุตรไม่ว่าจะปรากฏว่าบุตรจะเกิดก่อนหรือหลังวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515อันเป็นวันที่มารดาตกเป็นต่างด้าวโดยผลของปว.337 ศาลฎีกาเคยยืนยันอย่างชัดเจนในคำพิพากษาศาลฎีกาที่2932/2532และคำพิพากษาศาลฎีกาที่989/2533ว่าบุตรที่เกิดในพ.ศ.2512และพ.ศ.2514จากบิดาไทยที่ชอบด้วยกฎหมายในขณะที่เกิดย่อมได้สัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาตามมาตรา7(1)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508แม้มารดาจะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337ในวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515กล่าวคือภายหลังการเกิดของบุตรก็ตามบุตรก็ไม่เสียสัญชาติไทยตามมารดา (ข.)บุคคลตามข้อเท็จจริงนี้มีสัญชาติไทยโดยการเกิดโดยหลักดินแดนหรือไม่ ถ้าบุคคลตามข้อเท็จจริงนี้เกิดก่อนวันที่5สิงหาคมพ.ศ.2508บุคคลดังกล่าวย่อมได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิดอย่างไม่มีเงื่อนไขหากเกิดในประเทศไทย แต่ถ้าบุคคลตามข้อเท็จจริงนี้เกิดในช่วงเวลาระหว่างวันที่5สิงหาคมพ.ศ.2508และวันที่13ธันวาคมพ.ศ.2515บุคคลดังกล่าวย่อมได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนตามมาตรา7(3)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508หากไม่มีข้อเท็จจริงอันทำให้ตกอยู่ทั้งภายใต้มาตรา8แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508และปว.337 ผู้ที่ตกอยู่ภายใต้มาตรา8แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ก็คือบุตรที่เกิดในประเทศไทยตั้งแต่วันที่5สิงหาคมพ.ศ.2508เป็นต้นมาของบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายและมารดาต่างด้าวโดยบิดาหรือมารดามีสถานภาพพิเศษตามกฎหมายระหว่างประเทศอาทิเป็นทูตหรือเป็นกงสุลหรือเป็นเจ้าหน้าที่ขององค์กรระหว่างประเทศหรือเป็นบุคคลที่เดินทางมาจากต่างประเทศเพื่อมาอยู่กับทูตหรือกงสุลหรือเจ้าหน้าที่ขององค์การระหว่างประเทศดังนั้นเมื่อบุคคลใดมีบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเป็นไทยบุคคลนั้นจึงไม่ตกอยู่ภายใต้มาตรา8แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508 แต่ถ้าบุคคลตามข้อเท็จจริงนี้เกิดในช่วงเวลาระหว่างวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515และวันที่25กุมภาพันธ์พ.ศ.2535บุคคลดังกล่าวย่อมได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนตามมาตรา7(3)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508หากไม่มีข้อเท็จจริงอันทำให้ตกอยู่ทั้งภายใต้มาตรา8แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508และปว.337 ปัญหาจึงมีต่อไปว่าบุตรเกิดในประเทศไทยจากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายที่เป็นไทยและมารดาไทยจะตกอยู่ภายใต้ปว.337ด้วยหรือไม่หากมารดาตกเป็นต่างด้าวโดยผลของปว.337ภายหลังบุตรเกิด บุคคลที่จะตกอยู่ภายใต้ปว.337จะต้องมีข้อเท็จจริงครบองค์ประกอบ3ประการดังต่อไปนี้กล่าวคือ 1.เกิดในประเทศไทย 2.ในขณะที่เกิดมีบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเป็นต่างด้าวหรือในกรณีที่ไม่มีบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายมารดาเป็นต่างด้าว 3.ในขณะที่เกิดบิดาหรือมารดาต่างด้าวนั้นเข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวร ดังนั้นจะเห็นว่าบุตรเกิดในประเทศไทยจากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายที่เป็นไทยและมารดาที่ตกเป็นต่างด้าวโดยผลของปว.337ภายหลังบุตรเกิดย่อมไม่ตกอยู่ภายใต้ปว.337เพราะไม่มีข้อเท็จจริงตามองค์ประกอบที่2ของการตกอยู่ภายใต้ปว.337กล่าวคือบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายไม่เป็นต่างด้าวและเพราะไม่มีข้อเท็จจริงตามองค์ประกอบที่3ของการตกอยู่ภายใต้ปว.337กล่าวคือบิดามิใช่คนต่างด้าวเข้าเมืองมา โดยสรุปบุคคลผู้เกิดในประเทศไทยก่อนวันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535จากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายที่เป็นไทยและมารดาที่ตกเป็นต่างด้าวโดยปว.337ภายหลังการเกิดของบุตรจึงมีทั้งสัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาและโดยหลักดินแดนโดยการเกิด (ค.)ความเป็นต่างด้าวของมารดาโดยผลของปว.337มีผลต่อสัญชาติไทยของบุคคลตามข้อเท็จจริงนี้หรือไม่ จะเห็นว่าบุคคลผู้เกิดในประเทศไทยก่อนวันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535จากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายที่เป็นไทยในขณะที่เกิดย่อมมีสัญชาติไทยทั้งโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาและโดยหลักดินแดนความเป็นต่างด้าวของมารดาโดยผลของปว.337ไม่ทำให้บุคคลตามข้อเท็จจริงนี้เสียสัญชาติไทยเพราะปว.337ไม่มีผลต่อบุตรของบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายที่เป็นไทยเลย (ง.)พระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535มีผลต่อสัญชาติไทยของบุคคลตามข้อเท็จจริงนี้หรือไม่ เมื่อมีการประกาศใช้พระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535จึงต้องมาศึกษาว่ากฎหมายฉบับนี้จะมีบทบัญญัติใดที่มีผลกระทบสถานภาพในทางสัญชาติไทยของบุคคลที่เกิดในประเทศไทยจากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเป็นไทยและมารดาที่ตกเป็นต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337ภายหลังบุตรเกิดหรือไม่ จะเห็นว่าเมื่อมาตรา7แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกแก้ไขโดยมาตรา4แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535กำหนดว่า "บุคคลดังต่อไปนี้ย่อมได้สัญชาติไทยโดยการเกิด (1)ผู้เกิดโดยบิดาหรือมารดาเป็นผู้มีสัญชาติไทยไม่ว่าจะเกิดในหรือนอกราชอาณาจักร (2)ผู้เกิดในราชอาณาจักรไทยยกเว้นบุคคลตามมาตราทวิวรรคหนึ่ง" และเมื่อมาตรา10แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535กำหนดว่า "บทบัญญัติมาตรา7(1)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัตินี้ให้มีผลใช้บังคับกับผู้เกิดก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับด้วย" ดังนั้นบุคคลที่เกิดในประเทศไทยก่อนวันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535จากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเป็นไทยและมารดาที่ตกเป็นต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337ภายหลังบุตรเกิดจึงมีข้อเท็จจริงทั้งตามมาตรา7(1)และ(2)ใหม่อันทำให้สัญชาติไทยภายหลังการเกิดโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาและจากมารดาตามมาตรา7(1)ใหม่และโดยหลักดินแดนตามมาตรา7(2)ใหม่โดยผลของมาตรา10แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535 (จ.)สถานภาพในทางสัญชาติของบุคคลตามข้อเท็จจริงนี้ ในที่สุดจึงสรุปได้ว่าบุคคลที่เกิดในประเทศไทยก่อนวันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535จากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเป็นไทยและมารดาที่ตกเป็นต่างด้าวโดยผลของปว.337ภายหลังการเกิดของบุตรได้ดังต่อไปนี้ หากบุคคลเกิดในช่วงเวลาก่อนวันที่14/12/2515 ได้สัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาโดยการเกิดตามพระราชบัญญัติสัญชาติที่มีผลในขณะที่เกิดอาจจะเป็นมาตรา3(1)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2456หรือมาตรา7(1)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2495หรือมาตรา7(1)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ฉบับดั้งเดิม ได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิดตามพระราชบัญญัติสัญชาติที่มีผลในขณะที่เกิดอาจจะเป็นมาตรา3(3)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2456หรือมาตรา7(3)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2495หรือมาตรา7(3)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ฉบับดั้งเดิม สถานภาพในทางสัญชาติตั้งแต่วันที่14/12/2515จนถึงวันที่25/2/2535 ยังคงมีสัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาโดยการเกิดตามพระราชบัญญัติสัญชาติที่มีผลในขณะที่เกิด ยังคงมีสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิดตามพระราชบัญญัติสัญชาติที่มีผลในขณะที่เกิด สถานภาพในทางสัญชาติตั้งแต่วันที่26/2/2535เป็นต้นมา ยังคงมีสัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาโดยการเกิดตามพระราชบัญญัติสัญชาติที่มีผลในขณะที่เกิด ยังคงมีสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิดตามพระราชบัญญัติสัญชาติที่มีผลในขณะที่เกิด ได้สัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาและมารดาภายหลังการเกิดตามมาตรา7(1)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกแก้ไขโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535โดยผลของมาตรา10แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535 ได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนภายหลังการเกิดตามมาตรา7(2)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกแก้ไขโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535โดยผลของมาตรา10แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535 คำพิพากษาศาลฎีกาที่7227/2537เป็นคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับแรกที่มาเป็นข้อยืนยันและตัวอย่างของความมีผลของหลักกฎหมายดังกล่าวในทางปฏิบัติเด็กชาย เจษฎาตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่7227/2537จึงมีสัญชาติไทยโดยการเกิดทั้งโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาและหลักดินแดนตามกฎหมายเก่าและนอกจากนั้นยังจะได้สัญชาติไทยภายหลังการเกิดทั้งโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาและหลักดินแดนตามกฎหมายใหม่อีกด้วย 1.2บุคคลที่เกิดหลังวันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535 ภายใต้สถานการณ์นี้ข้อเท็จจริงในขณะที่บุคคลเกิดก็คือมารดาตกเป็นต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337แล้วส่วนบิดาเป็นไทยและเป็นบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายของบุตร กฎหมายที่กำหนดว่าบุคคลผู้เกิดในประเทศไทยหลังวันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535จากบิดาไทยที่ชอบด้วยกฎหมายและมารดาต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337มีสัญชาติไทยโดยการเกิดหรือไม่ก็คือพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535 (ก.)บุคคลตามข้อเท็จจริงนี้มีสัญชาติไทยโดยการเกิดโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาหรือไม่ เป็นที่แน่นอนว่าบุคคลดังกล่าวย่อมได้สัญชาติไทยโดยการเกิดโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาตามมาตรา7(1)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกแก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา4แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535เพราะมาตรานี้กำหนดว่า"ผู้เกิดโดยบิดาหรือมารดาเป็นผู้มีสัญชาติไทยไม่ว่าเกิดในหรือนอกราชอาณาจักรย่อมได้สัญชาติไทยโดยการเกิด" (ข.)บุคคลตามข้อเท็จจริงนี้มีสัญชาติไทยโดยการเกิดโดยหลักดินแดนหรือไม่ และนอกจากนั้นบุคคลดังกล่าวย่อมได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนตามมาตรา7(2)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508อีกด้วยเพราะตามมาตรานี้ผู้ที่เกิดในประเทศไทยย่อมได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนหากไม่มีข้อเท็จจริงอันทำให้ตกอยู่ทั้งภายใต้มาตรา8แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508และมาตรา7ทวิวรรคหนึ่งแห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535 ภายใต้มาตรา7ทวิวรรคหนึ่งบุคคลย่อมไม่มีสัญชาติไทยโดยการเกิดโดยหลักดินแดนหากมีข้อเท็จจริงครบองค์ประกอบ3ประการดังต่อไปนี้ 1.เกิดในประเทศไทย 2.มีบิดาและมารดาเป็นต่างด้าวไม่ว่าจะจดทะเบียนสมรสกันหรือไม่ 3.บิดาตามข้อกฎหมายนั้นหรือบิดาตามข้อเท็จจริงหรือมารดาต่างด้าวนั้นเข้าเมืองในลักษณะไม่ถาวร ดังนั้นจะเห็นว่าบุตรเกิดในประเทศไทยจากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายที่เป็นไทยและมารดาต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337ย่อมไม่ตกอยู่ภายใต้มาตรา7ทวิวรรคหนึ่งเพราะไม่มีข้อเท็จจริงตามองค์ประกอบที่2และ3ดังกล่าว (ค.)ความเป็นต่างด้าวของมารดาโดยผลของปว.337มีผลต่อสัญชาติไทยของบุคคลตามข้อเท็จจริงนี้หรือไม่ ไม่ต้องสงสัยเลยว่าความเป็นต่างด้าวของมารดาไม่มีผลต่อสัญชาติไทยของบุตรตามข้อเท็จจริงนี้เลยความเป็นต่างด้าวของมารดาไม่มีผลทำให้บุตรเสียสัญชาติไทยได้เลย (จ.)สถานภาพในทางสัญชาติของบุคคลตามข้อเท็จจริงนี้ โดยสรุปบุตรเกิดในประเทศไทยตั้งแต่วันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535จากบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายที่เป็นไทยและมารดาต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337จึงมีสัญชาติไทยโดยการเกิดทั้งโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาและหลักดินแดนตามมาตรา7ใหม่เท่านั้นกล่าวคือ สถานภาพในทางสัญชาติตั้งแต่วันที่26/2/2535เป็นต้นมา ได้สัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาโดยการเกิดตามมาตรา7(1)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกแก้ไขโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535 ได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิดตามมาตรา7(2)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ซึ่งถูกแก้ไขโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535 ศาลฎีกายังไม่มีโอกาสพิจารณาคดีเกี่ยวกับบุคคลที่เกิดภายใต้พระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508แก้ไขโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่2)พ.ศ.2535เลยทั้งนี้อาจจะเป็นเพราะบุคคลเกิดภายใต้กฎหมายนี้ก็คือบุคคลที่เกิดตั้งแต่วันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535จึงมีอายุเพียง3ปีเท่านั้นคดีความเกี่ยวกับสัญชาติไทยของบุคคลดังกล่าวจึงยังไม่เข้าถึงศาลฎีกาภายในระยะเวลาอันใกล้นี้ 2.ปัญหาสัญชาติไทยของบุคคลที่เกิดในประเทศไทยจากบิดาไทยตามข้อเท็จจริงและมารดาต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337 ในการพิจารณาสัญชาติไทยของบุคคลที่เกิดในประเทศไทยจากบิดาไทยที่เป็นบิดาตามข้อเท็จจริงและมารดาต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337เราควรจะแบ่งกลุ่มของบุคคลออกเป็น3กลุ่มกล่าวคือบุคคลที่เกิดก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515(2.1)บุคคลที่เกิดในช่วงเวลาระหว่างวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515และวันที่25กุมภาพันธ์พ.ศ.2535(2.2) และบุคคลที่เกิดตั้งแต่วันที่26กุมภาพันธ์พ.ศ.2535(2.3.) 2.1บุคคลที่เกิดก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515 ภายใต้สถานการณ์นี้ข้อเท็จจริงในขณะที่บุคคลเกิดก็คือมารดาเป็นไทยโดยการเกิดโดยหลักดินแดนต่อมามารดาถูกถอนสัญชาติไทยนี้โดยปว.337ในวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515ส่วนบิดาเป็นไทยแต่เป็นบิดาตามข้อเท็จจริงที่สำคัญก็คือบุตรเกิดก่อนที่มารดาจะตกเป็นต่างด้าวโดยผลของปว.337 กฎหมายที่มีผลกำหนดสถานภาพในทางสัญชาติของบุคคลที่เกิดในประเทศไทยก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515จากบิดาไทยที่เป็นบิดาตามข้อเท็จจริงและมารดาต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337อาจจะเป็นมูลนิติธรรมประเพณีหากบุคคลนั้นเกิดในช่วงเวลาก่อนวันที่10เมษายนพ.ศ.2456อันเป็นวันที่พระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2456มีผลในประเทศไทยหรืออาจจะเป็นพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2456หากเกิดในช่วงเวลาระหว่างวันที่10เมษายนพ.ศ.2456และวันที่12กุมภาพันธ์พ.ศ.2495หรืออาจจะเป็นพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2495หากเกิดในช่วงเวลาระหว่างวันที่13กุมภาพันธ์พ.ศ.2495และวันที่4สิงหาคมพ.ศ.2508หรืออาจจะเป็นพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508หากเกิดในช่วงเวลาระหว่างวันที่5สิงหาคมพ.ศ.2508และวันที่13ธันวาคมพ.ศ.2515 (ก.)บุคคลตามข้อเท็จจริงนี้มีสัญชาติไทยโดยการเกิดโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาหรือไม่ ตามหลักกฎหมายสัญชาติที่ได้กล่าวมาแล้วเมื่อบุตรเกิดในประเทศไทยก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515จากบิดาไทยที่เป็นบิดาตามข้อเท็จจริงบุตรจึงไม่อาจได้สัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาตามกฎหมายที่มีผลในขณะที่บุคคลนั้นเกิดเพราะบุตรไม่มีบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเป็นไทยในขณะที่เกิด (ข.)บุคคลตามข้อเท็จจริงนี้มีสัญชาติไทยโดยการเกิดโดยหลักดินแดนหรือไม่ เมื่อบุคคลตามข้อเท็จจริงนี้ไม่อาจได้สัญชาติไทยโดยการเกิดโดยหลักสืบสายโลหิตจากบิดาความเป็นไทยโดยการเกิดของบุคคลดังกล่าวจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนเท่านั้น ส่วนปัญหาว่าบุคคลที่เกิดในประเทศไทยก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515ตามข้อเท็จจริงนี้จะมีสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนหรือไม่นั้นก็ย่อมจะแยกพิจารณาได้ดังนี้ บุคคลที่เกิดในประเทศไทยภายใต้พระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2456หรือพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2495ย่อมมีสัญชาติไทยหากเกิดในประเทศไทยโดยไม่มีข้อยกเว้นใดๆดังนั้นบุคคลที่เกิดในประเทศไทยในช่วงเวลาที่กฎหมายทั้ง2ฉบับนี้มีผลจึงมีสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนตามมาตรา3(3)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2456หรือตามมาตรา7(3)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2456แล้วแต่กรณี บุคคลที่เกิดในประเทศไทยภายใต้พระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ย่อมมีสัญชาติไทยหากเกิดในประเทศไทยหากไม่ตกอยู่ภายใต้มาตรา8แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508ดังที่กล่าวมาแล้วข้างต้นดังนั้นบุคคลที่เกิดในประเทศไทยในช่วงเวลาที่กฎหมายนี้มีผลจึงมีสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนตามมาตรา7(3)แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ.2508หากมิใช่บุตรของบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายและมารดาต่างด้าวโดยบิดาหรือมารดามีสถานภาพพิเศษตามกฎหมายระหว่างประเทศอาทิเป็นทูตหรือเป็นกงสุลหรือเป็นเจ้าหน้าที่ขององค์การระหว่างประเทศหรือเป็นบุคคลที่เดินทางมาจากต่างประเทศเพื่อมาอยู่กับทูตหรือกงสุลหรือเจ้าหน้าที่ขององค์การระหว่างประเทศ จึงเป็นที่แน่นอนว่าบุคคลที่เกิดในประเทศไทยก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515จากบิดาไทยตามข้อเท็จจริงและมารดาไทยในขณะที่บุตรเกิดแต่เสียสัญชาติไทยภายหลังบุตรเกิดย่อมมีสัญชาติไทยโดยการเกิดโดยหลักดินแดนได้อย่างแน่นอน (ค.)ความเป็นต่างด้าวของมารดาโดยผลของปว.337จะมีผลต่อสัญชาติไทยของบุคคลตามข้อเท็จจริงนี้หรือไม่ แต่เมื่อปว.337มีผลกฎหมายฉบับนี้จะมีผลกระทบต่อสัญชาติไทยของบุคคลที่เกิดในประเทศไทยหากมีข้อเท็จจริงในขณะที่เกิดต้องตามข้อกำหนดของปว.337ดังที่ได้พิจารณาแล้วข้างต้นข้อ1แห่งปว.337นี้มีผลเป็นการถอนสัญชาติไทยของบุตรของบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายที่เป็นต่างด้าวเข้าเมืองแบบไม่ถาวรหรือมีผลเป็นการถอนสัญชาติไทยของบุตรของมารดาเป็นต่างด้าวเข้าเมืองแบบไม่ถาวรในกรณีที่ไม่ปรากฏบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายดังนั้นบุตรที่เกิดก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515และมีข้อเท็จจริงดังกล่าวซึ่งมีสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิดก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515จึงถูกถอนสัญชาติไทยโดยการเกิดโดยผลของข้อ1แห่งปว.337(คำพิพากษาศาลฎีกาที่468/2524,คำพิพากษาศาลฎีกาที่260/2525,คำพิพากษาศาลฎีกาที่1724/2525,คำพิพากษาศาลฎีกาที่3449/2525,คำพิพากษาศาลฎีกาที่2450/2526,คำพิพากษาศาลฎีกาที่1119/2527,คำพิพากษาศาลฎีกาที่3381/2527,คำพิพากษาศาลฎีกาที่2037/2528,คำพิพากษาศาลฎีกาที่822/2529,คำพิพากษาศาลฎีกาที่3120/2528) และปัญหาที่ถกเถียงระหว่างกระทรวงมหาดไทยและเอกชนปัญหาหนึ่งในเวลาต่อมาก็คือบุตรของบิดาหรือมารดาที่ถูกถอนสัญชาติไทยโดยข้อ1แห่งปว.337จะตกอยู่ภายใต้ปว.337ด้วยหรือไม่ ขอให้สังเกตว่าหากปรากฏว่ามารดาของผู้เกิดก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515ถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337ก็หมายความว่าในขณะที่บุตรเกิดมารดายังมีสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนและโดยผลของปว.337ความเป็นต่างด้าวของมารดาเกิดขึ้นหลังจากการเกิดของบุตรกล่าวคือในวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515การที่มารดามีสัญชาติไทยในขณะที่บุตรเกิดจึงทำให้บุตรนั้นไม่ตกอยู่ภายใต้ปว.337แม้จะไม่มีบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายเพราะในขณะที่เกิดบุตรในข้อเท็จจริงนี้มิใช่บุตรของมารดาเป็นต่างด้าว(คำพิพากษาศาลฎีกาที่2935/2532และคำพิพากษาศาลฎีกาที่989/2533) ดังนั้นถ้าบุตรผู้เกิดก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515ตามข้อเท็จจริงนี้คือบุตรของบิดาไทยตามข้อเท็จจริงและมารดาไทยในขณะที่บุตรเกิดบุตรก็จะยังมีสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิดเพราะไม่ถูกถอนข้อ1แห่งโดยปว.337แม้มารดาจะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337ภายหลังการเกิดของบุตรขอให้สังเกตว่าเนื่องจากมารดาเป็นบุตรของคนต่างด้าวเข้าเมืองมาในลักษณะไม่ถาวรจึงตกอยู่ภายใต้ปว.337แต่บุตรของมารดานั้นกลับไม่ตกอยู่ภายใต้ปว.337เพราะปว.337ไม่ใช่กฎหมายที่มีผลต่อบุตรของมารดาไทยโดยไม่มีบิดาที่ชอบด้วยกฎหมาย ศาลฎีกาในคำพิพากษาศาลฎีกาที่2935/2532เคยยืนยันมาแล้วว่าปว.337ไม่มีผลต่อบุตรผู้เกิดก่อนวันที่14ธันวาคมพ.ศ.2515ของบิดาไทยตามข้อเท็จจริงและมารดาต่างด้าวเพราะถูกถอนสัญชาติไทยโดยปว.337ปรากฏข้อเท็จจริงในคำพิพากษาศาลฎีกาที่2935/2532ว่าบุตรเกิดในประเทศไทยในวันที่28กรกฎาคมพ.ศ.2509จากนาย