คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3137/2529หลักกฎหมาย: โจทก์ประกอบการค้าที่ดินและสิ่งปลูกสร้างโดยยืมเงินธนาคารมาดำเนินการการที่โจทก์โอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างชำระหนี้ให้ธนาคารตามสัญญาประนีประนอมยอมความย่อมทำให้หนี้ของโจทก์ลดลงนับได้ว่าโจทก์ได้รับประโยชน์ตอบแทนแล้วถือได้ว่าเป็นการขายตามความหมายของประมวลรัษฎากรมาตรา77ซึ่งให้ความหมายของคำว่า"ขาย"ว่า"หมายความรวมถึงสัญญาจะขายขายฝากแลกเปลี่ยนให้เช่าซื้อหรือจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีประโยชน์ตอบแทนด้วย" แม้ประโยชน์ที่โจทก์ได้รับจะมิใช่เป็นประโยชน์ตอบแทนทางการค้าหรือเป็นการปลดเปลื้องหนี้สินบางส่วนมิใช่รายรับเนื่องจากการประกอบการค้าโดยตรงแต่เมื่อโจทก์ประกอบการค้าที่ดินและสิ่งปลูกสร้างโดยยืมเงินธนาคารมาดำเนินการการที่โจทก์โอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างชำระหนี้ให้ธนาคารก็ถือได้ว่าเป็นการกระทำที่เกี่ยวเนื่องกับการประกอบการค้าของโจทก์นั่นเองหนี้ที่ลดลงก็เป็นประโยชน์ซึ่งมีมูลค่าที่ได้รับเนื่องจากการประกอบการค้าจึงเป็นรายรับตามป.รัษฎากรมาตรา79อันโจทก์จะต้องเสียภาษีการค้า.โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ซื้อที่ดินปลูกสร้างอาคารเพื่อจำหน่าย โดยนำที่ดินแต่ละแปลงที่แบ่งแยกแล้วพร้อมสิ่งปลูกสร้างจำนองเป็นประกันหนี้กับธนาคารเอเชีย จำกัด โจทก์เสียภาษีโดยถูกต้องตลอดมาเจ้าพนักงานประเมินของจำเลยที่ 1 แจ้งให้โจทก์ทราบว่าระหว่างปี พ.ศ. 2515 ถึงปี พ.ศ. 2518 โจทก์เสียภาษีการค้า ภาษีบำรุงเทศบาลไม่ครบถ้วน และไม่ได้เสียภาษีเงินได้นิติบุคคลตามรายได้ที่แท้จริง ให้โจทก์จัดการชำระภาษีการค้า เงินเพิ่ม เบี้ยปรับภาษีบำรุงเทศบาล ภาษีเงินได้นิติบุคคลและเงินเพิ่ม โจทก์อุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 วินิจฉัยให้โจทก์ชำระภาษีลดลง โจทก์เห็นว่าการประเมินภาษีและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ไม่ชอบ เพราะการที่โจทก์และธนาคารเอเชีย จำกัด ทำสัญญาประนีประยอมความ โดยโจทก์โอนกรรมสิทธิ์ที่ดินและอาคารให้ธนาคารเอเชีย จำกัด เพื่อเป็นการชำระหนี้จำนอง การกระทำของโจทก์หาใช่เป็นการค้าอสังหาริมทรัพย์อันที่โจทก์จะต้องเสียภาษี และเนื่องจากเป็นการหักหนี้จำนองโจทก์จึงไม่มีเงินได้อันจะต้องเสียภาษี ขอให้เพิกถอนการประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์จำเลยทั้งสี่ให้การว่า ที่โจทก์โอนกรรมสิทธิ์ที่ดินและอาคารให้ธนาคารเพื่อเป็นการชำระหนี้จำนอง ซึ่งโจทก์อ้างว่ามิใช่การค้าอสังหาริมทรัพย์นั้น อาคารและที่ดินของโจทก์ดังกล่าวโจทก์มีไว้เพื่อจำหน่ายเป็นการค้าและหากำไร เมื่อโจทก์โอนให้ธนาคารเป็นการชำระหนี้ ย่อมถือได้ว่าเป็นการขายตามประมวลรัษฎากร มาตรา 77ซึ่งหมายความรวมถึงสัญญาจะขายฝาก แลกเปลี่ยน ให้เช่าซื้อ หรือจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีผลประโยชน์ตอบแทนด้วย ดังนั้นการที่โจทก์โอนทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้เพื่อจำหน่ายให้ธนาคารเพื่อชำระหนี้จึงถือว่าโอนโดยมีผลประโยชน์ตอบแทนโจทก์ต้องเสียภาษีการค้าและภาษีเงินได้นิติบุคคลตลอดจนเบี้ยปรับและเงินเพิ่มตามกฎหมายขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้เป็นยุติตามที่โจทก์จำเลยนำสืบรับกันว่าโจทก์ได้ปลูกอาคารพาณิชย์และที่อยู่อาศัยขายแก่บุคคลทั่วไป ใช้ชื่อว่าศูนย์การค้าวรรัตน์โดยโจทก์กู้เงินจากธนาคารเอเชีย จำกัด ไปดำเนินการ และได้นำที่ดินและสิ่งปลูกสร้างไปจำนองกับธนาคารเพื่อเป็นประกัน ต่อมาโจทก์ไม่สามารถชำระหนี้ให้ธนาคารได้ โจทก์กับธนาคารเอเชีย จำกัด จึงได้ตกลงทำสัญญาประนีประนอมยอมความโอนที่ดินที่โจทก์จำนองพร้อมด้วยสิ่งปลูกสร้างให้แก่ธนาคารเพื่อเป็นการชำระหนี้ปรากฎตามเอกสารหมาย จ.2เจ้าพนักงานประเมินของจำเลยที่ 1 ถือว่าการโอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างดังกล่าวของโจทก์เป็นการขายตามมาตรา 77 แห่งประมวลรัษฎากรจะต้องนำรายได้คือราคาปานกลางของที่ดินและสิ่งปลูกสร้างดังกล่าวมาคำนวณภาษีการค้าและภาษีเงินได้ จึงได้ประเมินเรียกเก็บภาษีจากโจทก์ในรอบระยะเวลาบัญชีปี 2515 ถึงปี 2518 เป็นภาษีการคัาเงินเพิ่ม เบี้ยปรับภาษีเทศบาล และได้ประเมินเรียกเก็บภาษีเงินได้นิติบุคคล เงินเพิ่ม จากโจทก์ในรอบระยะเวลาบัญชีปี 2515 และ2516 ด้วย โจทก์เห็นว่าการโอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างชำระหนี้ให้แก่ธนาคารเอเชีย จำกัด ไม่เป็นรายรับ โจทก์ไม่ต้องเสียภาษีตามที่เจ้าพนักงานประเมินได้ประเมินไว้ และโจทก์ได้อุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์แล้ว คณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์เห็นชอบด้วยกับการประเมินเพียงแต่ลดเบี้ยปรับและเงินเพิ่มให้โจทก์บางส่วนคดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ในข้อแรกว่า การโอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของโจทก์เพื่อชำระหนี้ให้แก่ธนาคารเอเชีย จำกัดตามสัญญาประนีประนอมยอมความ เอกสารหมาย จ.2 จะถือว่าเป็นการขายตามมาตรา 77 แห่งประมวลรัษฎากร อันจะมีผลให้โจทก์ต้องเสียภาษีดังที่เจ้าพนักงานของจำเลยที่ 1 ประเมินหรือไม่ ศาลฎีกาพิเคราะห์แล้วเห็นว่าบทบัญญัติดังกล่าวได้ให้ความหมายของคำว่า "ขาย" ว่า"หมายความรวมถึงสัญญาจะขาย ขายฝาก แลกเปลี่ยน ให้เช่าซื้อหรือจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีประโยชน์ตอบแทนด้วย" การที่โจทก์โอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างชำระหนี้ให้แก่ธนาคารย่อมทำให้หนี้ของโจทก์ลดลงนับได้ว่าโจทก์ได้ประโยชน์ตอบแทนแล้ว การโอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของโจทก์ดังกล่าวจึงเป็นการจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีประโยชน์ตอบแทนซึ่งถือได้ว่าเป็นการขายตามความหมายของมาตรา 77 แห่งประมวลรัษฎากรแม้ประโยชน์ที่โจทก์ได้รับจะมิใช่เป็นประโยชน์ตอบแทนทางการค้าหรือเป็นการปลดเปลื้องหนี้สินบางส่วน มิใช่รายรับเนื่องจากการประกอบการค้าโดยตรงดังที่จำเลยฎีกา แต่เมื่อโจทก์ประกอบการค้าที่ดินและสิ่งปลูกสร้างโดยยืมเงินธนาคารมาดำเนินการ การที่โจทก์โอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างชำระหนี้ให้ธนาคารก็ถือได้ว่าเป็นการกระทำที่เกี่ยวเนื่องกับการประกอบการค้าของโจทก์นั้นเอง หนี้ที่ลดลงก็เป็นประโยชน์ซึ่งมีมูลค่าที่ได้รับเนื่องจากการประกอบการค้าจึงเป็นรายรับตามมาตรา 79 แห่งประมวลรัษฎากร อันโจทก์จะต้องเสียภาษีการค้าเปรียบได้เสมือนหนึ่งโจทก์ขายที่ดินและสิ่งปลูกสร้างให้ธนาคาร โดยตกลงให้เอาราคาที่ดินและสิ่งปลูกสร้างไปหักกลบลบหนี้ของโจทก์ ซึ่งย่อมจะต้องถือว่าราคาที่ดินและสิ่งปลูกสร้างดังกล่าวเป็นรายรับที่จะต้องเสียภาษีการค้าเช่นกัน"พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3137/2529บริษัท กุลเศรษฐศิริ จำกัดโจทก์กรมสรรพากร กับพวกจำเลย ป.รัษฎากร ม. 77, ม. 79โจทก์ประกอบการค้าที่ดินและสิ่งปลูกสร้างโดยยืมเงินธนาคารมาดำเนินการการที่โจทก์โอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างชำระหนี้ให้ธนาคารตามสัญญาประนีประนอมยอมความย่อมทำให้หนี้ของโจทก์ลดลงนับได้ว่าโจทก์ได้รับประโยชน์ตอบแทนแล้วถือได้ว่าเป็นการขายตามความหมายของประมวลรัษฎากรมาตรา77ซึ่งให้ความหมายของคำว่า"ขาย"ว่า"หมายความรวมถึงสัญญาจะขายขายฝากแลกเปลี่ยนให้เช่าซื้อหรือจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีประโยชน์ตอบแทนด้วย" แม้ประโยชน์ที่โจทก์ได้รับจะมิใช่เป็นประโยชน์ตอบแทนทางการค้าหรือเป็นการปลดเปลื้องหนี้สินบางส่วนมิใช่รายรับเนื่องจากการประกอบการค้าโดยตรงแต่เมื่อโจทก์ประกอบการค้าที่ดินและสิ่งปลูกสร้างโดยยืมเงินธนาคารมาดำเนินการการที่โจทก์โอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างชำระหนี้ให้ธนาคารก็ถือได้ว่าเป็นการกระทำที่เกี่ยวเนื่องกับการประกอบการค้าของโจทก์นั่นเองหนี้ที่ลดลงก็เป็นประโยชน์ซึ่งมีมูลค่าที่ได้รับเนื่องจากการประกอบการค้าจึงเป็นรายรับตามป.รัษฎากรมาตรา79อันโจทก์จะต้องเสียภาษีการค้า.โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ซื้อที่ดินปลูกสร้างอาคารเพื่อจำหน่าย โดยนำที่ดินแต่ละแปลงที่แบ่งแยกแล้วพร้อมสิ่งปลูกสร้างจำนองเป็นประกันหนี้กับธนาคารเอเชีย จำกัด โจทก์เสียภาษีโดยถูกต้องตลอดมาเจ้าพนักงานประเมินของจำเลยที่ 1 แจ้งให้โจทก์ทราบว่าระหว่างปี พ.ศ. 2515 ถึงปี พ.ศ. 2518 โจทก์เสียภาษีการค้า ภาษีบำรุงเทศบาลไม่ครบถ้วน และไม่ได้เสียภาษีเงินได้นิติบุคคลตามรายได้ที่แท้จริง ให้โจทก์จัดการชำระภาษีการค้า เงินเพิ่ม เบี้ยปรับภาษีบำรุงเทศบาล ภาษีเงินได้นิติบุคคลและเงินเพิ่ม โจทก์อุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 วินิจฉัยให้โจทก์ชำระภาษีลดลง โจทก์เห็นว่าการประเมินภาษีและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ไม่ชอบ เพราะการที่โจทก์และธนาคารเอเชีย จำกัด ทำสัญญาประนีประยอมความ โดยโจทก์โอนกรรมสิทธิ์ที่ดินและอาคารให้ธนาคารเอเชีย จำกัด เพื่อเป็นการชำระหนี้จำนอง การกระทำของโจทก์หาใช่เป็นการค้าอสังหาริมทรัพย์อันที่โจทก์จะต้องเสียภาษี และเนื่องจากเป็นการหักหนี้จำนองโจทก์จึงไม่มีเงินได้อันจะต้องเสียภาษี ขอให้เพิกถอนการประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์จำเลยทั้งสี่ให้การว่า ที่โจทก์โอนกรรมสิทธิ์ที่ดินและอาคารให้ธนาคารเพื่อเป็นการชำระหนี้จำนอง ซึ่งโจทก์อ้างว่ามิใช่การค้าอสังหาริมทรัพย์นั้น อาคารและที่ดินของโจทก์ดังกล่าวโจทก์มีไว้เพื่อจำหน่ายเป็นการค้าและหากำไร เมื่อโจทก์โอนให้ธนาคารเป็นการชำระหนี้ ย่อมถือได้ว่าเป็นการขายตามประมวลรัษฎากร มาตรา 77ซึ่งหมายความรวมถึงสัญญาจะขายฝาก แลกเปลี่ยน ให้เช่าซื้อ หรือจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีผลประโยชน์ตอบแทนด้วย ดังนั้นการที่โจทก์โอนทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้เพื่อจำหน่ายให้ธนาคารเพื่อชำระหนี้จึงถือว่าโอนโดยมีผลประโยชน์ตอบแทนโจทก์ต้องเสียภาษีการค้าและภาษีเงินได้นิติบุคคลตลอดจนเบี้ยปรับและเงินเพิ่มตามกฎหมายขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้เป็นยุติตามที่โจทก์จำเลยนำสืบรับกันว่าโจทก์ได้ปลูกอาคารพาณิชย์และที่อยู่อาศัยขายแก่บุคคลทั่วไป ใช้ชื่อว่าศูนย์การค้าวรรัตน์โดยโจทก์กู้เงินจากธนาคารเอเชีย จำกัด ไปดำเนินการ และได้นำที่ดินและสิ่งปลูกสร้างไปจำนองกับธนาคารเพื่อเป็นประกัน ต่อมาโจทก์ไม่สามารถชำระหนี้ให้ธนาคารได้ โจทก์กับธนาคารเอเชีย จำกัด จึงได้ตกลงทำสัญญาประนีประนอมยอมความโอนที่ดินที่โจทก์จำนองพร้อมด้วยสิ่งปลูกสร้างให้แก่ธนาคารเพื่อเป็นการชำระหนี้ปรากฎตามเอกสารหมาย จ.2เจ้าพนักงานประเมินของจำเลยที่ 1 ถือว่าการโอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างดังกล่าวของโจทก์เป็นการขายตามมาตรา 77 แห่งประมวลรัษฎากรจะต้องนำรายได้คือราคาปานกลางของที่ดินและสิ่งปลูกสร้างดังกล่าวมาคำนวณภาษีการค้าและภาษีเงินได้ จึงได้ประเมินเรียกเก็บภาษีจากโจทก์ในรอบระยะเวลาบัญชีปี 2515 ถึงปี 2518 เป็นภาษีการคัาเงินเพิ่ม เบี้ยปรับภาษีเทศบาล และได้ประเมินเรียกเก็บภาษีเงินได้นิติบุคคล เงินเพิ่ม จากโจทก์ในรอบระยะเวลาบัญชีปี 2515 และ2516 ด้วย โจทก์เห็นว่าการโอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างชำระหนี้ให้แก่ธนาคารเอเชีย จำกัด ไม่เป็นรายรับ โจทก์ไม่ต้องเสียภาษีตามที่เจ้าพนักงานประเมินได้ประเมินไว้ และโจทก์ได้อุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์แล้ว คณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์เห็นชอบด้วยกับการประเมินเพียงแต่ลดเบี้ยปรับและเงินเพิ่มให้โจทก์บางส่วนคดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ในข้อแรกว่า การโอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของโจทก์เพื่อชำระหนี้ให้แก่ธนาคารเอเชีย จำกัดตามสัญญาประนีประนอมยอมความ เอกสารหมาย จ.2 จะถือว่าเป็นการขายตามมาตรา 77 แห่งประมวลรัษฎากร อันจะมีผลให้โจทก์ต้องเสียภาษีดังที่เจ้าพนักงานของจำเลยที่ 1 ประเมินหรือไม่ ศาลฎีกาพิเคราะห์แล้วเห็นว่าบทบัญญัติดังกล่าวได้ให้ความหมายของคำว่า "ขาย" ว่า"หมายความรวมถึงสัญญาจะขาย ขายฝาก แลกเปลี่ยน ให้เช่าซื้อหรือจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีประโยชน์ตอบแทนด้วย" การที่โจทก์โอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างชำระหนี้ให้แก่ธนาคารย่อมทำให้หนี้ของโจทก์ลดลงนับได้ว่าโจทก์ได้ประโยชน์ตอบแทนแล้ว การโอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของโจทก์ดังกล่าวจึงเป็นการจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีประโยชน์ตอบแทนซึ่งถือได้ว่าเป็นการขายตามความหมายของมาตรา 77 แห่งประมวลรัษฎากรแม้ประโยชน์ที่โจทก์ได้รับจะมิใช่เป็นประโยชน์ตอบแทนทางการค้าหรือเป็นการปลดเปลื้องหนี้สินบางส่วน มิใช่รายรับเนื่องจากการประกอบการค้าโดยตรงดังที่จำเลยฎีกา แต่เมื่อโจทก์ประกอบการค้าที่ดินและสิ่งปลูกสร้างโดยยืมเงินธนาคารมาดำเนินการ การที่โจทก์โอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างชำระหนี้ให้ธนาคารก็ถือได้ว่าเป็นการกระทำที่เกี่ยวเนื่องกับการประกอบการค้าของโจทก์นั้นเอง หนี้ที่ลดลงก็เป็นประโยชน์ซึ่งมีมูลค่าที่ได้รับเนื่องจากการประกอบการค้าจึงเป็นรายรับตามมาตรา 79 แห่งประมวลรัษฎากร อันโจทก์จะต้องเสียภาษีการค้าเปรียบได้เสมือนหนึ่งโจทก์ขายที่ดินและสิ่งปลูกสร้างให้ธนาคาร โดยตกลงให้เอาราคาที่ดินและสิ่งปลูกสร้างไปหักกลบลบหนี้ของโจทก์ ซึ่งย่อมจะต้องถือว่าราคาที่ดินและสิ่งปลูกสร้างดังกล่าวเป็นรายรับที่จะต้องเสียภาษีการค้าเช่นกัน"พิพากษายืน.(โสภณ รัตนากร-ไพรัช วงศ์วัฒนะ-วิฑูรย์ ตั้งตรงจิตต์)แหล่งที่มาสำนักงาน ส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ซื้อที่ดินปลูกสร้างอาคารเพื่อจำหน่าย โดยนำที่ดินแต่ละแปลงที่แบ่งแยกแล้วพร้อมสิ่งปลูกสร้างจำนองเป็นประกันหนี้กับธนาคารเอเชีย จำกัด โจทก์เสียภาษีโดยถูกต้องตลอดมาเจ้าพนักงานประเมินของจำเลยที่ 1 แจ้งให้โจทก์ทราบว่าระหว่างปี พ.ศ. 2515 ถึงปี พ.ศ. 2518 โจทก์เสียภาษีการค้า ภาษีบำรุงเทศบาลไม่ครบถ้วน และไม่ได้เสียภาษีเงินได้นิติบุคคลตามรายได้ที่แท้จริง ให้โจทก์จัดการชำระภาษีการค้า เงินเพิ่ม เบี้ยปรับภาษีบำรุงเทศบาล ภาษีเงินได้นิติบุคคลและเงินเพิ่ม โจทก์อุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 วินิจฉัยให้โจทก์ชำระภาษีลดลง โจทก์เห็นว่าการประเมินภาษีและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ไม่ชอบ เพราะการที่โจทก์และธนาคารเอเชีย จำกัด ทำสัญญาประนีประยอมความ โดยโจทก์โอนกรรมสิทธิ์ที่ดินและอาคารให้ธนาคารเอเชีย จำกัด เพื่อเป็นการชำระหนี้จำนอง การกระทำของโจทก์หาใช่เป็นการค้าอสังหาริมทรัพย์อันที่โจทก์จะต้องเสียภาษี และเนื่องจากเป็นการหักหนี้จำนองโจทก์จึงไม่มีเงินได้อันจะต้องเสียภาษี ขอให้เพิกถอนการประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์จำเลยทั้งสี่ให้การว่า ที่โจทก์โอนกรรมสิทธิ์ที่ดินและอาคารให้ธนาคารเพื่อเป็นการชำระหนี้จำนอง ซึ่งโจทก์อ้างว่ามิใช่การค้าอสังหาริมทรัพย์นั้น อาคารและที่ดินของโจทก์ดังกล่าวโจทก์มีไว้เพื่อจำหน่ายเป็นการค้าและหากำไร เมื่อโจทก์โอนให้ธนาคารเป็นการชำระหนี้ ย่อมถือได้ว่าเป็นการขายตามประมวลรัษฎากร มาตรา 77ซึ่งหมายความรวมถึงสัญญาจะขายฝาก แลกเปลี่ยน ให้เช่าซื้อ หรือจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีผลประโยชน์ตอบแทนด้วย ดังนั้นการที่โจทก์โอนทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้เพื่อจำหน่ายให้ธนาคารเพื่อชำระหนี้จึงถือว่าโอนโดยมีผลประโยชน์ตอบแทนโจทก์ต้องเสียภาษีการค้าและภาษีเงินได้นิติบุคคลตลอดจนเบี้ยปรับและเงินเพิ่มตามกฎหมายขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้เป็นยุติตามที่โจทก์จำเลยนำสืบรับกันว่าโจทก์ได้ปลูกอาคารพาณิชย์และที่อยู่อาศัยขายแก่บุคคลทั่วไป ใช้ชื่อว่าศูนย์การค้าวรรัตน์โดยโจทก์กู้เงินจากธนาคารเอเชีย จำกัด ไปดำเนินการ และได้นำที่ดินและสิ่งปลูกสร้างไปจำนองกับธนาคารเพื่อเป็นประกัน ต่อมาโจทก์ไม่สามารถชำระหนี้ให้ธนาคารได้ โจทก์กับธนาคารเอเชีย จำกัด จึงได้ตกลงทำสัญญาประนีประนอมยอมความโอนที่ดินที่โจทก์จำนองพร้อมด้วยสิ่งปลูกสร้างให้แก่ธนาคารเพื่อเป็นการชำระหนี้ปรากฎตามเอกสารหมาย จ.2เจ้าพนักงานประเมินของจำเลยที่ 1 ถือว่าการโอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างดังกล่าวของโจทก์เป็นการขายตามมาตรา 77 แห่งประมวลรัษฎากรจะต้องนำรายได้คือราคาปานกลางของที่ดินและสิ่งปลูกสร้างดังกล่าวมาคำนวณภาษีการค้าและภาษีเงินได้ จึงได้ประเมินเรียกเก็บภาษีจากโจทก์ในรอบระยะเวลาบัญชีปี 2515 ถึงปี 2518 เป็นภาษีการคัาเงินเพิ่ม เบี้ยปรับภาษีเทศบาล และได้ประเมินเรียกเก็บภาษีเงินได้นิติบุคคล เงินเพิ่ม จากโจทก์ในรอบระยะเวลาบัญชีปี 2515 และ2516 ด้วย โจทก์เห็นว่าการโอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างชำระหนี้ให้แก่ธนาคารเอเชีย จำกัด ไม่เป็นรายรับ โจทก์ไม่ต้องเสียภาษีตามที่เจ้าพนักงานประเมินได้ประเมินไว้ และโจทก์ได้อุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์แล้ว คณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์เห็นชอบด้วยกับการประเมินเพียงแต่ลดเบี้ยปรับและเงินเพิ่มให้โจทก์บางส่วนคดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ในข้อแรกว่า การโอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของโจทก์เพื่อชำระหนี้ให้แก่ธนาคารเอเชีย จำกัดตามสัญญาประนีประนอมยอมความ เอกสารหมาย จ.2 จะถือว่าเป็นการขายตามมาตรา 77 แห่งประมวลรัษฎากร อันจะมีผลให้โจทก์ต้องเสียภาษีดังที่เจ้าพนักงานของจำเลยที่ 1 ประเมินหรือไม่ ศาลฎีกาพิเคราะห์แล้วเห็นว่าบทบัญญัติดังกล่าวได้ให้ความหมายของคำว่า "ขาย" ว่า"หมายความรวมถึงสัญญาจะขาย ขายฝาก แลกเปลี่ยน ให้เช่าซื้อหรือจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีประโยชน์ตอบแทนด้วย" การที่โจทก์โอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างชำระหนี้ให้แก่ธนาคารย่อมทำให้หนี้ของโจทก์ลดลงนับได้ว่าโจทก์ได้ประโยชน์ตอบแทนแล้ว การโอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของโจทก์ดังกล่าวจึงเป็นการจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีประโยชน์ตอบแทนซึ่งถือได้ว่าเป็นการขายตามความหมายของมาตรา 77 แห่งประมวลรัษฎากรแม้ประโยชน์ที่โจทก์ได้รับจะมิใช่เป็นประโยชน์ตอบแทนทางการค้าหรือเป็นการปลดเปลื้องหนี้สินบางส่วน มิใช่รายรับเนื่องจากการประกอบการค้าโดยตรงดังที่จำเลยฎีกา แต่เมื่อโจทก์ประกอบการค้าที่ดินและสิ่งปลูกสร้างโดยยืมเงินธนาคารมาดำเนินการ การที่โจทก์โอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างชำระหนี้ให้ธนาคารก็ถือได้ว่าเป็นการกระทำที่เกี่ยวเนื่องกับการประกอบการค้าของโจทก์นั้นเอง หนี้ที่ลดลงก็เป็นประโยชน์ซึ่งมีมูลค่าที่ได้รับเนื่องจากการประกอบการค้าจึงเป็นรายรับตามมาตรา 79 แห่งประมวลรัษฎากร อันโจทก์จะต้องเสียภาษีการค้าเปรียบได้เสมือนหนึ่งโจทก์ขายที่ดินและสิ่งปลูกสร้างให้ธนาคาร โดยตกลงให้เอาราคาที่ดินและสิ่งปลูกสร้างไปหักกลบลบหนี้ของโจทก์ ซึ่งย่อมจะต้องถือว่าราคาที่ดินและสิ่งปลูกสร้างดังกล่าวเป็นรายรับที่จะต้องเสียภาษีการค้าเช่นกัน"พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3137/2529บริษัท กุลเศรษฐศิริ จำกัดโจทก์กรมสรรพากร กับพวกจำเลย ป.รัษฎากร ม. 77, ม. 79โจทก์ประกอบการค้าที่ดินและสิ่งปลูกสร้างโดยยืมเงินธนาคารมาดำเนินการการที่โจทก์โอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างชำระหนี้ให้ธนาคารตามสัญญาประนีประนอมยอมความย่อมทำให้หนี้ของโจทก์ลดลงนับได้ว่าโจทก์ได้รับประโยชน์ตอบแทนแล้วถือได้ว่าเป็นการขายตามความหมายของประมวลรัษฎากรมาตรา77ซึ่งให้ความหมายของคำว่า"ขาย"ว่า"หมายความรวมถึงสัญญาจะขายขายฝากแลกเปลี่ยนให้เช่าซื้อหรือจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีประโยชน์ตอบแทนด้วย" แม้ประโยชน์ที่โจทก์ได้รับจะมิใช่เป็นประโยชน์ตอบแทนทางการค้าหรือเป็นการปลดเปลื้องหนี้สินบางส่วนมิใช่รายรับเนื่องจากการประกอบการค้าโดยตรงแต่เมื่อโจทก์ประกอบการค้าที่ดินและสิ่งปลูกสร้างโดยยืมเงินธนาคารมาดำเนินการการที่โจทก์โอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างชำระหนี้ให้ธนาคารก็ถือได้ว่าเป็นการกระทำที่เกี่ยวเนื่องกับการประกอบการค้าของโจทก์นั่นเองหนี้ที่ลดลงก็เป็นประโยชน์ซึ่งมีมูลค่าที่ได้รับเนื่องจากการประกอบการค้าจึงเป็นรายรับตามป.รัษฎากรมาตรา79อันโจทก์จะต้องเสียภาษีการค้า.โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ซื้อที่ดินปลูกสร้างอาคารเพื่อจำหน่าย โดยนำที่ดินแต่ละแปลงที่แบ่งแยกแล้วพร้อมสิ่งปลูกสร้างจำนองเป็นประกันหนี้กับธนาคารเอเชีย จำกัด โจทก์เสียภาษีโดยถูกต้องตลอดมาเจ้าพนักงานประเมินของจำเลยที่ 1 แจ้งให้โจทก์ทราบว่าระหว่างปี พ.ศ. 2515 ถึงปี พ.ศ. 2518 โจทก์เสียภาษีการค้า ภาษีบำรุงเทศบาลไม่ครบถ้วน และไม่ได้เสียภาษีเงินได้นิติบุคคลตามรายได้ที่แท้จริง ให้โจทก์จัดการชำระภาษีการค้า เงินเพิ่ม เบี้ยปรับภาษีบำรุงเทศบาล ภาษีเงินได้นิติบุคคลและเงินเพิ่ม โจทก์อุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 วินิจฉัยให้โจทก์ชำระภาษีลดลง โจทก์เห็นว่าการประเมินภาษีและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ไม่ชอบ เพราะการที่โจทก์และธนาคารเอเชีย จำกัด ทำสัญญาประนีประยอมความ โดยโจทก์โอนกรรมสิทธิ์ที่ดินและอาคารให้ธนาคารเอเชีย จำกัด เพื่อเป็นการชำระหนี้จำนอง การกระทำของโจทก์หาใช่เป็นการค้าอสังหาริมทรัพย์อันที่โจทก์จะต้องเสียภาษี และเนื่องจากเป็นการหักหนี้จำนองโจทก์จึงไม่มีเงินได้อันจะต้องเสียภาษี ขอให้เพิกถอนการประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์จำเลยทั้งสี่ให้การว่า ที่โจทก์โอนกรรมสิทธิ์ที่ดินและอาคารให้ธนาคารเพื่อเป็นการชำระหนี้จำนอง ซึ่งโจทก์อ้างว่ามิใช่การค้าอสังหาริมทรัพย์นั้น อาคารและที่ดินของโจทก์ดังกล่าวโจทก์มีไว้เพื่อจำหน่ายเป็นการค้าและหากำไร เมื่อโจทก์โอนให้ธนาคารเป็นการชำระหนี้ ย่อมถือได้ว่าเป็นการขายตามประมวลรัษฎากร มาตรา 77ซึ่งหมายความรวมถึงสัญญาจะขายฝาก แลกเปลี่ยน ให้เช่าซื้อ หรือจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีผลประโยชน์ตอบแทนด้วย ดังนั้นการที่โจทก์โอนทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้เพื่อจำหน่ายให้ธนาคารเพื่อชำระหนี้จึงถือว่าโอนโดยมีผลประโยชน์ตอบแทนโจทก์ต้องเสียภาษีการค้าและภาษีเงินได้นิติบุคคลตลอดจนเบี้ยปรับและเงินเพิ่มตามกฎหมายขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้เป็นยุติตามที่โจทก์จำเลยนำสืบรับกันว่าโจทก์ได้ปลูกอาคารพาณิชย์และที่อยู่อาศัยขายแก่บุคคลทั่วไป ใช้ชื่อว่าศูนย์การค้าวรรัตน์โดยโจทก์กู้เงินจากธนาคารเอเชีย จำกัด ไปดำเนินการ และได้นำที่ดินและสิ่งปลูกสร้างไปจำนองกับธนาคารเพื่อเป็นประกัน ต่อมาโจทก์ไม่สามารถชำระหนี้ให้ธนาคารได้ โจทก์กับธนาคารเอเชีย จำกัด จึงได้ตกลงทำสัญญาประนีประนอมยอมความโอนที่ดินที่โจทก์จำนองพร้อมด้วยสิ่งปลูกสร้างให้แก่ธนาคารเพื่อเป็นการชำระหนี้ปรากฎตามเอกสารหมาย จ.2เจ้าพนักงานประเมินของจำเลยที่ 1 ถือว่าการโอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างดังกล่าวของโจทก์เป็นการขายตามมาตรา 77 แห่งประมวลรัษฎากรจะต้องนำรายได้คือราคาปานกลางของที่ดินและสิ่งปลูกสร้างดังกล่าวมาคำนวณภาษีการค้าและภาษีเงินได้ จึงได้ประเมินเรียกเก็บภาษีจากโจทก์ในรอบระยะเวลาบัญชีปี 2515 ถึงปี 2518 เป็นภาษีการคัาเงินเพิ่ม เบี้ยปรับภาษีเทศบาล และได้ประเมินเรียกเก็บภาษีเงินได้นิติบุคคล เงินเพิ่ม จากโจทก์ในรอบระยะเวลาบัญชีปี 2515 และ2516 ด้วย โจทก์เห็นว่าการโอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างชำระหนี้ให้แก่ธนาคารเอเชีย จำกัด ไม่เป็นรายรับ โจทก์ไม่ต้องเสียภาษีตามที่เจ้าพนักงานประเมินได้ประเมินไว้ และโจทก์ได้อุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์แล้ว คณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์เห็นชอบด้วยกับการประเมินเพียงแต่ลดเบี้ยปรับและเงินเพิ่มให้โจทก์บางส่วนคดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ในข้อแรกว่า การโอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของโจทก์เพื่อชำระหนี้ให้แก่ธนาคารเอเชีย จำกัดตามสัญญาประนีประนอมยอมความ เอกสารหมาย จ.2 จะถือว่าเป็นการขายตามมาตรา 77 แห่งประมวลรัษฎากร อันจะมีผลให้โจทก์ต้องเสียภาษีดังที่เจ้าพนักงานของจำเลยที่ 1 ประเมินหรือไม่ ศาลฎีกาพิเคราะห์แล้วเห็นว่าบทบัญญัติดังกล่าวได้ให้ความหมายของคำว่า "ขาย" ว่า"หมายความรวมถึงสัญญาจะขาย ขายฝาก แลกเปลี่ยน ให้เช่าซื้อหรือจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีประโยชน์ตอบแทนด้วย" การที่โจทก์โอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างชำระหนี้ให้แก่ธนาคารย่อมทำให้หนี้ของโจทก์ลดลงนับได้ว่าโจทก์ได้ประโยชน์ตอบแทนแล้ว การโอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของโจทก์ดังกล่าวจึงเป็นการจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีประโยชน์ตอบแทนซึ่งถือได้ว่าเป็นการขายตามความหมายของมาตรา 77 แห่งประมวลรัษฎากรแม้ประโยชน์ที่โจทก์ได้รับจะมิใช่เป็นประโยชน์ตอบแทนทางการค้าหรือเป็นการปลดเปลื้องหนี้สินบางส่วน มิใช่รายรับเนื่องจากการประกอบการค้าโดยตรงดังที่จำเลยฎีกา แต่เมื่อโจทก์ประกอบการค้าที่ดินและสิ่งปลูกสร้างโดยยืมเงินธนาคารมาดำเนินการ การที่โจทก์โอนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างชำระหนี้ให้ธนาคารก็ถือได้ว่าเป็นการกระทำที่เกี่ยวเนื่องกับการประกอบการค้าของโจทก์นั้นเอง หนี้ที่ลดลงก็เป็นประโยชน์ซึ่งมีมูลค่าที่ได้รับเนื่องจากการประกอบการค้าจึงเป็นรายรับตามมาตรา 79 แห่งประมวลรัษฎากร อันโจทก์จะต้องเสียภาษีการค้าเปรียบได้เสมือนหนึ่งโจทก์ขายที่ดินและสิ่งปลูกสร้างให้ธนาคาร โดยตกลงให้เอาราคาที่ดินและสิ่งปลูกสร้างไปหักกลบลบหนี้ของโจทก์ ซึ่งย่อมจะต้องถือว่าราคาที่ดินและสิ่งปลูกสร้างดังกล่าวเป็นรายรับที่จะต้องเสียภาษีการค้าเช่นกัน"พิพากษายืน.(โสภณ รัตนากร-ไพรัช วงศ์วัฒนะ-วิฑูรย์ ตั้งตรงจิตต์)แหล่งที่มาสำนักงาน ส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ