คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 893/2530หลักกฎหมาย: ศาลสั่งรวมพิจารณาคดีแพ่งสองสำนวนเข้าด้วยกันและพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสองสำนวนเนื่องจากทั้งสองฝ่ายต่างประมาทไม่ยิ่งหย่อนกว่ากัน จำเลยที่ 1 ที่ 2 และที่ 3 ในสำนวนแรกยื่นฎีกาแม้ตามฎีกาของจำเลยทั้งสามจะระบุเลขคดีทั้งสองสำนวนก็ตามแต่ในช่องทุนทรัพย์ระบุทุนทรัพย์ตามสำนวนที่สองเท่านั้นคำขอท้ายฎีกาก็ขอให้จำเลยในสำนวนที่สองร่วมกันใช้ค่าเสียหายแก่จำเลยทั้งสาม ค่าธรรมเนียมชั้นฎีกาก็เสียตามทุนทรัพย์ในสำนวนที่สอง ประกอบกับการที่ศาลชั้นต้นสั่งรับฎีกาของจำเลยทั้งสามก็ถือทุนทรัพย์ตามสำนวนที่สอง จึงเห็นได้ว่าจำเลยทั้งสามประสงค์จะฎีกาเฉพาะสำนวนที่สอง ดังนี้ เมื่อจำเลยที่ 1 และที่ 2มิได้เป็นคู่ความในสำนวนที่สอง จึงไม่มีสิทธิฎีกา คงเป็นฎีกาเฉพาะของจำเลยที่ 3 ในฐานะที่เป็นโจทก์ในสำนวนที่สองเท่านั้น ผู้ขับรถยนต์เก๋งและรถยนต์บรรทุกต่างฝ่ายต่างประมาทไม่ยิ่งหย่อนกว่ากัน เป็นเหตุให้รถชนกัน ความรับผิดในความเสียหายของทั้งสองฝ่ายจึงเป็นอันพับ ไป.คดีสองสำนวนนี้เดิมศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้รวมพิจารณา สำนวนแรกโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยที่ 1 ที่ 2 ซึ่งเป็นบิดามารดาและทายาทของผู้ขับรถยนต์เก๋งชนรถยนต์บรรทุก ซึ่งโจทก์ที่ 2 เป็นผู้ครอบครองและเอาประกันภัยไว้กับโจทก์ที่ 1 เสียหายด้วยความประมาทของผู้บับรถยนต์เก๋ง รับผิดชอบชอใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์เป็นเงิน 65,960 บาท และขอให้จำเลยที่สามซึ่งเป็นผู้รับประกันภัยค้ำจุนรถยนต์เก๋งคันที่ชนรถยนต์บรรทุกร่วมรับผิดด้วยจำเลยสำนวนแรกให้การว่า เหตุรถชนเกิดจากความประมาทของผู้ขับรถยนต์บรรทุกฝ่ายเดียว จึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ ขอให้ยกฟ้องสำนวนที่สอง จำเลยที่ 3 ในสำนวนแรกกลับมาเป็นโจทก์ฟ้องโจทก์ทั้งสองในสำนวนแรก เป็นอีกคดีหนึ่งว่ารถยนต์บรรทุกชนรถยนต์เก๋งที่จำเลยที่ 3 รับประกันภัยไว้เสียหายเป็นเงิน 229,000 บาท จำเลยที่ 3ได้ใช้เงินจำนวนนี้ให้แก่ผู้รับประโยชน์ไปแล้วจึงเข้ารับช่วงสิทธิฟ้องให้โจทก์ที่ 2 รับผิดในฐานะนายจ้างของผู้ขับรถบรรทุก แลละให้โจทก์ที่ 1 ร่วมรับผิดในฐานะผู้รับประกันภัยค้ำจุนหลังจากศาลชั้นต้นพิจารณาคดีเสร็จแล้ว ได้มีคำสั่งให้แยกพิพากษาคดีสองสำนวนโดยคู่ความในคดีหลังขอให้ถือข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาในคดีแรก แล้ววินิจฉัยข้อเท็จจริงทั้งสองสำนวนว่า ผู้ขับรถยนต์เก๋งและรถยนต์บรรทุกต่างประมาทไม่ยิ่งหย่อนกว่ากัน ทั้งสองฝ่ายจึงต่างจะมาเรียกร้องค่าเสียหายจากกันไม่ได้ พิพากษายกฟ้องทั้งสองสำนวน ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับโจทก์ทั้งสองสำนวนต่างอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์สั่งให้รวมพิจารณาพิพากษาคดีทั้งสองสำนวนเข้าด้วยกันแล้วพิพากษายืนทั้งสองสำนวน ค่าฤชาธรรมเนียามชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับทั้งสองฝ่ายจำเลยทั้งสามในสำนวนแรกฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...แม้ตามฎีกาของจำเลยทั้งสาม จะระบุเลขคดีทั้งสองสำนวนก็ตาม แต่ในช่องทุนทรัพย์ระบุตัวทุนทรัพย์ตามสำนวนที่สองเท่านั้น คำขอท้ายฎีกาก็ขอให้จำเลยทั้งสอง (น่าจะหมายถึงโจทก์ทั้งสอง) ร่วมกันใช้ค่าเสียหายให้แก่จำเลยทั้งสามค่าธรรมเนียมในชั้นฎีกาก็เสียตามทุนทรัพย์ตามสำนวนที่สองจึงเห็นได้ชัดว่าจำเลยทั้งสามประสงค์จะฎีกาเฉพาะสำนวนที่สอง เมื่อวินิจฉัยดังนี้แล้วจะเห็นได้ว่าสำหรับนายเล็ก ทับพันธุ์บุบผา และนางบุญมาต่างไม่ได้เป็นคู่ความในสำนวนที่สอง ดังนั้นทั้งนายเล็กและนางบุญมาจึงเป็นบุคคลภายนอกคดีตามสำนวนที่สองไม่มีสิทธิฎีกาในสำนวนที่สองคงเป็นฎีกาเฉพาะของบริษัทกรุงเทพประกันภัยจำกัด จำเลยที่ 3 ในฐานะที่เป็นโจทก์ในสำนวนที่สองเท่านั้น...สำหรับปัญหาว่าฝ่ายใดเป็นฝ่ายประมาทนั้นเชื่อได้ว่ารถยนต์เก๋งได้แล่นล้ำเข้ามาในช่องทางของรถยนต์บรรทุกด้วย ซึ่งถ้าหากรถยนต์เก๋งไม่แล่นด้วยความเร็วและไม่แล่นล้ำเข้าไปในช่องทางเดินรถของรถยนต์บรรทุกและรถยนต์บรรทุกก็ไม่แล่นล้ำเข้าไปในช่องทางเดินรถของรถยนต์เก๋ง รถของทั้งสองฝ่ายก็คงจะหลบหลีกกันได้ตามสภาพของถนนในขณะเกิดเหตุและเหตุก็จะไม่เกิดขึ้น สรุปแล้วจึงเชื่อได้ว่าเหตุที่เกิดขึ้นเพราะต่างฝ่ายต่างขับรถล้ำเข้าไปในทางช่องทางเดินรถของอีกฝ่ายซึ่งเกิดจากความประมาทของทั้งสองฝ่ายนั่นเอง หาใช่เหตุเกิดเพราะรถยนต์บรรทุกจะเลี้ยวไปทางขวาจึงตัดโค้งเข้าไปทางขวามือ แล้วไปชนรถยนต์เก๋งที่แล่นสวนทางมาในช่องทางเดินรถของรถยนต์เก๋งดังที่นายไพจิตร อุณหลิกัลนพงษ์ พยานฝ่ายจำเลยที่ 3 ซึ่งอ้างว่าได้รับฟังคำบอกเล่าจากชาวบ้านมาเช่นนั้นไม่ ตามรูปคดีเหตุหาใช่เกิดเพราะนางสำเริง ทับพันธุ์ บุบผา ผู้ขับรถยนต์เก๋งขับรถด้วยความเร็วไม่สูงเนื่องจากเป็นผู้หญิง ส่วนนายเชษฐ์ผู้ขับรถยนต์บรรทุกเป็นคนหนุ่มจึงขับรถเร็วและแล่นล้ำเข้าไปในช่องทางเดินรถของรถยนต์เก๋งแต่ฝ่ายเดียวดังจำเลยที่ 3 ฎีกาไม่ ข้อเท็จจริงจึงรับฟังได้ว่าต่างฝ่ายต่างประมาท ซึ่งเมื่อได้พิเคราะห์ถึงพฤติการณ์ตามความหนักเบาแห่งความประมาทของทั้งสองฝ่ายแล้ว เห็นว่าไม่ยิ่งหย่อนกว่ากันความรับผิดในความเสียหายของทั้งสองฝ่ายจึงเป็นอันพับไปที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาจำเลยที่ 3ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน และให้ยกฎีกาจำเลยที่ 1 ที่ 2 ค่าฤชาธรรมเนียมในชั้นฎีกาเป็นพับ. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 893/2530บริษัท พิพัทธ์ ประกันภัย จำกัด กับพวกโจทก์บริษัท กรุงเทพ ประกันภัย จำกัดโจทก์นาย เล็ก ทับ พันธุ์ บุบ ผา กับพวกจำเลยนาย วิจารณ์ เฮงหิรัญ วงศ์ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 438, ม. 442 ป.วิ.พ. ม. 247ศาลสั่งรวมพิจารณาคดีแพ่งสองสำนวนเข้าด้วยกันและพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสองสำนวนเนื่องจากทั้งสองฝ่ายต่างประมาทไม่ยิ่งหย่อนกว่ากัน จำเลยที่ 1 ที่ 2 และที่ 3 ในสำนวนแรกยื่นฎีกาแม้ตามฎีกาของจำเลยทั้งสามจะระบุเลขคดีทั้งสองสำนวนก็ตามแต่ในช่องทุนทรัพย์ระบุทุนทรัพย์ตามสำนวนที่สองเท่านั้นคำขอท้ายฎีกาก็ขอให้จำเลยในสำนวนที่สองร่วมกันใช้ค่าเสียหายแก่จำเลยทั้งสาม ค่าธรรมเนียมชั้นฎีกาก็เสียตามทุนทรัพย์ในสำนวนที่สอง ประกอบกับการที่ศาลชั้นต้นสั่งรับฎีกาของจำเลยทั้งสามก็ถือทุนทรัพย์ตามสำนวนที่สอง จึงเห็นได้ว่าจำเลยทั้งสามประสงค์จะฎีกาเฉพาะสำนวนที่สอง ดังนี้ เมื่อจำเลยที่ 1 และที่ 2มิได้เป็นคู่ความในสำนวนที่สอง จึงไม่มีสิทธิฎีกา คงเป็นฎีกาเฉพาะของจำเลยที่ 3 ในฐานะที่เป็นโจทก์ในสำนวนที่สองเท่านั้น ผู้ขับรถยนต์เก๋งและรถยนต์บรรทุกต่างฝ่ายต่างประมาทไม่ยิ่งหย่อนกว่ากัน เป็นเหตุให้รถชนกัน ความรับผิดในความเสียหายของทั้งสองฝ่ายจึงเป็นอันพับ ไป.คดีสองสำนวนนี้เดิมศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้รวมพิจารณา สำนวนแรกโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยที่ 1 ที่ 2 ซึ่งเป็นบิดามารดาและทายาทของผู้ขับรถยนต์เก๋งชนรถยนต์บรรทุก ซึ่งโจทก์ที่ 2 เป็นผู้ครอบครองและเอาประกันภัยไว้กับโจทก์ที่ 1 เสียหายด้วยความประมาทของผู้บับรถยนต์เก๋ง รับผิดชอบชอใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์เป็นเงิน 65,960 บาท และขอให้จำเลยที่สามซึ่งเป็นผู้รับประกันภัยค้ำจุนรถยนต์เก๋งคันที่ชนรถยนต์บรรทุกร่วมรับผิดด้วยจำเลยสำนวนแรกให้การว่า เหตุรถชนเกิดจากความประมาทของผู้ขับรถยนต์บรรทุกฝ่ายเดียว จึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ ขอให้ยกฟ้องสำนวนที่สอง จำเลยที่ 3 ในสำนวนแรกกลับมาเป็นโจทก์ฟ้องโจทก์ทั้งสองในสำนวนแรก เป็นอีกคดีหนึ่งว่ารถยนต์บรรทุกชนรถยนต์เก๋งที่จำเลยที่ 3 รับประกันภัยไว้เสียหายเป็นเงิน 229,000 บาท จำเลยที่ 3ได้ใช้เงินจำนวนนี้ให้แก่ผู้รับประโยชน์ไปแล้วจึงเข้ารับช่วงสิทธิฟ้องให้โจทก์ที่ 2 รับผิดในฐานะนายจ้างของผู้ขับรถบรรทุก แลละให้โจทก์ที่ 1 ร่วมรับผิดในฐานะผู้รับประกันภัยค้ำจุนหลังจากศาลชั้นต้นพิจารณาคดีเสร็จแล้ว ได้มีคำสั่งให้แยกพิพากษาคดีสองสำนวนโดยคู่ความในคดีหลังขอให้ถือข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาในคดีแรก แล้ววินิจฉัยข้อเท็จจริงทั้งสองสำนวนว่า ผู้ขับรถยนต์เก๋งและรถยนต์บรรทุกต่างประมาทไม่ยิ่งหย่อนกว่ากัน ทั้งสองฝ่ายจึงต่างจะมาเรียกร้องค่าเสียหายจากกันไม่ได้ พิพากษายกฟ้องทั้งสองสำนวน ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับโจทก์ทั้งสองสำนวนต่างอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์สั่งให้รวมพิจารณาพิพากษาคดีทั้งสองสำนวนเข้าด้วยกันแล้วพิพากษายืนทั้งสองสำนวน ค่าฤชาธรรมเนียามชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับทั้งสองฝ่ายจำเลยทั้งสามในสำนวนแรกฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...แม้ตามฎีกาของจำเลยทั้งสาม จะระบุเลขคดีทั้งสองสำนวนก็ตาม แต่ในช่องทุนทรัพย์ระบุตัวทุนทรัพย์ตามสำนวนที่สองเท่านั้น คำขอท้ายฎีกาก็ขอให้จำเลยทั้งสอง (น่าจะหมายถึงโจทก์ทั้งสอง) ร่วมกันใช้ค่าเสียหายให้แก่จำเลยทั้งสามค่าธรรมเนียมในชั้นฎีกาก็เสียตามทุนทรัพย์ตามสำนวนที่สองจึงเห็นได้ชัดว่าจำเลยทั้งสามประสงค์จะฎีกาเฉพาะสำนวนที่สอง เมื่อวินิจฉัยดังนี้แล้วจะเห็นได้ว่าสำหรับนายเล็ก ทับพันธุ์บุบผา และนางบุญมาต่างไม่ได้เป็นคู่ความในสำนวนที่สอง ดังนั้นทั้งนายเล็กและนางบุญมาจึงเป็นบุคคลภายนอกคดีตามสำนวนที่สองไม่มีสิทธิฎีกาในสำนวนที่สองคงเป็นฎีกาเฉพาะของบริษัทกรุงเทพประกันภัยจำกัด จำเลยที่ 3 ในฐานะที่เป็นโจทก์ในสำนวนที่สองเท่านั้น...สำหรับปัญหาว่าฝ่ายใดเป็นฝ่ายประมาทนั้นเชื่อได้ว่ารถยนต์เก๋งได้แล่นล้ำเข้ามาในช่องทางของรถยนต์บรรทุกด้วย ซึ่งถ้าหากรถยนต์เก๋งไม่แล่นด้วยความเร็วและไม่แล่นล้ำเข้าไปในช่องทางเดินรถของรถยนต์บรรทุกและรถยนต์บรรทุกก็ไม่แล่นล้ำเข้าไปในช่องทางเดินรถของรถยนต์เก๋ง รถของทั้งสองฝ่ายก็คงจะหลบหลีกกันได้ตามสภาพของถนนในขณะเกิดเหตุและเหตุก็จะไม่เกิดขึ้น สรุปแล้วจึงเชื่อได้ว่าเหตุที่เกิดขึ้นเพราะต่างฝ่ายต่างขับรถล้ำเข้าไปในทางช่องทางเดินรถของอีกฝ่ายซึ่งเกิดจากความประมาทของทั้งสองฝ่ายนั่นเอง หาใช่เหตุเกิดเพราะรถยนต์บรรทุกจะเลี้ยวไปทางขวาจึงตัดโค้งเข้าไปทางขวามือ แล้วไปชนรถยนต์เก๋งที่แล่นสวนทางมาในช่องทางเดินรถของรถยนต์เก๋งดังที่นายไพจิตร อุณหลิกัลนพงษ์ พยานฝ่ายจำเลยที่ 3 ซึ่งอ้างว่าได้รับฟังคำบอกเล่าจากชาวบ้านมาเช่นนั้นไม่ ตามรูปคดีเหตุหาใช่เกิดเพราะนางสำเริง ทับพันธุ์ บุบผา ผู้ขับรถยนต์เก๋งขับรถด้วยความเร็วไม่สูงเนื่องจากเป็นผู้หญิง ส่วนนายเชษฐ์ผู้ขับรถยนต์บรรทุกเป็นคนหนุ่มจึงขับรถเร็วและแล่นล้ำเข้าไปในช่องทางเดินรถของรถยนต์เก๋งแต่ฝ่ายเดียวดังจำเลยที่ 3 ฎีกาไม่ ข้อเท็จจริงจึงรับฟังได้ว่าต่างฝ่ายต่างประมาท ซึ่งเมื่อได้พิเคราะห์ถึงพฤติการณ์ตามความหนักเบาแห่งความประมาทของทั้งสองฝ่ายแล้ว เห็นว่าไม่ยิ่งหย่อนกว่ากันความรับผิดในความเสียหายของทั้งสองฝ่ายจึงเป็นอันพับไปที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาจำเลยที่ 3ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน และให้ยกฎีกาจำเลยที่ 1 ที่ 2 ค่าฤชาธรรมเนียมในชั้นฎีกาเป็นพับ.(วิฑูรย์ ตั้งตรงจิตต์-เฉลิม การปลื้มจิตต์-ไมตรี กลั่นนุรักษ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ ยังคงเดินตามแนววินิจฉัยที่เริ่มมาตั้งแต่ พ.ศ. 2515 ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1014-1015/2515 ที่วางหลักไว้ว่า "ถ้าทั้งสองฝ่ายมีส่วนประมาทไม่ยิ่งหย่อนกว่ากันแล้วความเสียหายย่อมเป็นอันพับกันไปต่างฝ่ายต่างไม่มีสิทธิเรียกร้องจากกัน ไม่ว่าปริมาณความเสียหายที่แต่ละฝ่ายได้รับจะมากน้อยต่างกันเพียงใดก็ตาม" โดยมีคำพิพากษาศาลฎีกาส่วนใหญ่เดินตามแนวนี้มาตลอด(ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 540/2516,505/2519,143-144/2521,2324/2523,107-108/2524,676/2524,2812-2816/2525,341/2526,542/2527 และ 907/2527 ซึ่งเป็นคดีเกี่ยวกับรถยนต์ชนกันทั้งสิ้นมีทั้งฟ้องร้องและฟ้องแย้ง เรียกค่าสินไหมทดแทนซึ่งกันและกันเว้นแต่พิพากษาศาลฎีกาที่ 676/2524 ที่โจทก์เสียหายฝ่ายเดียว แต่ศาลก็ยังให้เป็นพับไป) สำหรับเหตุผลของการตัดสินเช่นนี้ ศาลฎีกาได้เคยกล่าวไว้ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 834/2524 ว่า "ในเรื่องละเมิดข้อที่ว่าฝ่ายไหนจะต้องรับผิดเพียงใดนั้นประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา442 ประกอบด้วย มาตรา 223 ให้พิจารณาถึงพฤติการณ์ด้วยว่า ฝ่ายไหนเป็นผู้ก่อให้เกิดความเสียหายยิ่งหย่อนกว่ากันเพียงไร ต้องถือเอาการกระทำละเมิดเป็นเกณฑ์พิจารณา ไม่ถือความเสียหายมากน้อยเป็นเกณฑ์"ด้วยเหตุนี้ กรณีที่ระดับความผิดของผู้เสียหาย หรือผู้เรียกร้องมีมากกว่าหรือสูงกว่าระดับความผิดของผู้ทำละเมิด ศาลก็จะต้ดไม่ให้ผู้เสียหาย ได้รับชดใช้ใด ๆ เลยเช่นกัน (ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่2755/2523,2156/2524, และ 580/2525) แต่หากฝ่ายผู้เสียหายหรือผู้เรียกร้อง มีระดับของความผิดต่ำกว่าระดับความผิดของผู้ทำละเมิดศาลจะหักลดค่าสินไหมทดแทนลงตามสัดส่วนของระดับความผิดของผู้เสียหาย(ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1640/2520,2023/2522,2947/2523,1552/2524และ 988/2525) ซึ่งแสดงว่ากรณีหลังนี้ ศาลจะนำเอาปริมาณความเสียหายที่ผู้เรียกร้องได้รับมาร่วมพิจารณาด้วย อย่างไรก็ตาม คำพิพากษาศาลฎีการ่วมสมัยอีกแนวหนึ่ง ยังวินิจฉัยว่า แม้ทั้ง 2 ฝ่ายต่างมีความประมาทไม่ยิ่งหย่อนกว่ากัน ศาลก็ให้จำเลยใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่โจทก์ครึ่งหนึ่งได้ (ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2334-2336/2520,529/2523 และ 34/2524) แม้ว่าในคดีเหล่านี้ฝ่ายโจทก์จะเสียหายฝ่ายเดียว หรือจำเลยไม่มีการฟ้องแย้งเรียกค่าสินไหมทดแทนในส่วนของตนก็ตาม แสดงว่า ศาลได้นำปริมาณความเสียหายที่เกิดขึ้นมาร่วมพิจารณาด้วย อันเป็นแนวทางเดียวกับคำพิพากษาศาลฎีกาก่อน พ.ศ. 2515(เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 933/2472,35/2474,350/2488,144/2492,463/2503,1070/2507,440/2509,769/2513,และ 1666/2514) 2. ปัญหาในเรื่องนี้ เป็นปัญหาในการกำหนดความรับผิดในความเสียหายที่เกิดขึ้น โดยผู้ละเมิดและผู้เสียหายร่วมก่อความเสียหายนั้น ซึ่งมีบทบัญญัติมาตรา 442 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์เป็นบทบัญญัติที่เกี่ยวข้องโดยเฉพาะและโยงไปใช้บทบัญญัติมาตรา 223โดยอนุโลม หลักเกณฑ์ในการกำหนดความรับผิดในมาตรา 223 มีปมเงื่อนสำคัญอยู่ที่คำว่า "พฤติการณ์แห่งคดี" และประโยคท้ายของวรรคหนึ่งที่ว่า "...ข้อสำคัญก็คือว่าความเสียหายนั้นได้เกิดขึ้นเพราะฝ่ายไหนเป็นผู้ก่อยิ่งหย่อนกว่ากันเพียงไร"(...especiallyuponhowfartheinjuryhasbeencausedchieflybytheoneortheotherparty)ซึ่งเมื่อพิจารณาจากบทบัญญัติดังกล่าวแล้ว ความหมายของคำเหล่านั้นยังไม่กระจ่างแจ้งเท่าใดนัก และเมื่อพิจารณาหลักทั่งไปในการกำหนดค่าสินไหมทดแทนกรณีละเมิด ตามมาตรา 438 ก็ให้กำหนด "ตามพฤติการณ์แห่งคดี และความร้ายแรงแห่งละเมิด" ซึ่งเป็นคำที่มีความหมายกว้างมากยากที่จะหาแนวทางกำหนดที่ชัดเจนแน่นอนได้ เช่นกัน มาตรา 223 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มีที่มาจากบทบัญญัติ มาตรา 254 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมัน แทบจะกล่าวได้ว่าคำต่อคำ (พระยามานวราชเสวี,IndexofCivilCode หน้า 10) และมีประมวลกฎหมายแพ่งญี่ปุ่น มาตรา 418 และ Jink'sDigestofEnglishCivilLaw ข้อ 282,283 มาประกอบด้วย จากประวัติการร่างประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมันแนวความคิดพื้นฐานของมาตรา 254 คือ การกำหนดให้ทุกฝ่ายรวมทั้งผู้เสียหายที่มีความผิดร่วมก่อความเสียหาย ต้องรับผิดในขอบเขตจำกัดเฉพาะความเสียหายส่วนที่ตนเองก่อขึ้น (Soergel&Siebert,KommentarzumBiirgerlichesGesetzbuch,BandIISchuldrechtIStand:Friihfar1969S.254p.193) กล่าวคือให้หาว่า ฝ่ายหนึ่งก่อความเสียหายเป็นปริมาณเท่าใด และอีกฝ่ายก่อขึ้นเท่าใด (WernerRother,Haftungsbes-chrankungimSchadensrecht,C.H.Beck'ScheVerlagsbuchandlungMunchenundBerlin1965p.43) และใช้หลักเกณฑ์เดียวกันนี้ แม้ว่าการกระทำความผิดของผู้เสียหายจะเป็นการกระทำละเมิดต่ออีกฝ่ายด้วย (Soergel&Siebert,KommentarzumBiirgerlichesGesetzbuch,BandIIISchuldrechlIIs.846,p.1206) ดังนั้น พฤติการณ์แวดล้อมแห่งคดีจึงเป็นสิ่งที่ศาลจะวินิจฉัยเพื่อหาว่า ความเสียหายส่วนใดเกิดจากฝ่ายหนึ่ง และส่วนใดเกิดจากอีกฝ่าย (Soergel&SiebertS.254p.193) ซึ่งอาจคำนวณได้จากสัดส่วนของระดับความผิดของแต่ละฝ่ายที่มีค่อปริมาณความเสียหายที่เกิดขึ้นซึ่งมีผลทำให้ศาลต้องหักลดค่าสินไหมทดแทน ที่ผู้เสียหายได้รับลงตามสัดส่วนของระดับความผิดของตน ในคดีซึ่งต่างฝ่ายต่างประมาทเลินเล่อก่อความเสียหายแก่กันแต่ละฝ่ายต่างมีสองฐานะคือ ฐานะแรก เป็นผู้ทำละเมิดก่อความเสียหายแก่อีกฝ่ายหนึ่ง ซึ่งต้องรับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนในความเสียหายที่ตนก่อขึ้นแก่เขาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420 และฐานะที่สองเป็นผู้เสียหายซึ่งได้รับความเสียหาย โดยตนเองมีความผิดร่วมก่อด้วย ซึ่งจะมีผลให้ลดค่าสินไหมทดแทนลงโดยอาจกล่าวได้ว่าความเสียหายที่แต่ละฝ่ายได้รับเป็นผลมาจากทั้งสองฝ่ายร่วมก่อขึ้นนั่นเอง เพราะหากไม่มีความประมาทของอีกฝ่าย ความเสียหายที่ฝ่ายนี้ได้รับคงจะไม่เกิดขึ้น 3. เจตนารมณ์เช่นนี้ เมื่อพิจารณาประกอบกับข้อความในตัวบทมาตรา223 ก็จะเห็นได้ว่าไม่ได้มีข้อขัดขวางต่อแนวความคิดเช่นนี้แต่อย่างใด เพราะคำว่า "พฤติการณ์แวดล้อม" ซึ่งไม่มีความแน่นอน เมื่อมาพิจารณาร่วมกับความคิดพื้นฐานก็จะมีขอบเขตชัดเจนแน่นอนขึ้นว่าศาลจะวินิจฉัยพฤติการณ์แวดล้อมเพื่อหาว่า ความเสียหายส่วนใดใครเป็นผู้ก่อขึ้น ซึ่งก็สอดคล้องกับประโยคท้ายที่ให้ดูว่า "ความเสียหายนั้น ฝ่ายใดก่อยิ่งหย่อนกว่ากันเพียงไร" ก็คอ ฝ่ายหนึ่งก่อเท่าใดและมากกว่าอีกฝ่ายหนึ่งเท่าใด นั่นเอง เมื่อหักกลบลบกันแล้ว ฝ่ายที่ก่อความเสียหายแก่อีกฝ่ายมากกว่าก็มีหน้าที่ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่อีกฝ่าย ส่วนความเสียหายส่วนที่ตนเองก่อแก่ตนเองย่อมตกเป็นพับแก่ตนไป อันเป็นการตีความที่ต้องตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 4 ที่ให้พิเคราะห์ถึงตัวอักษรหรือตามความมุ่งหมายของบทบัญญัตินั้น ๆ นอกจากนี้เมื่อพิจารณาถึงหลักเกณฑ์ใหญ่ เรื่องความรับผิดฐานละเมิดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420 ที่ให้ผู้ทำความผิดก่อความเสียหายแก่ผู้อื่นโดยผิดกฎหมาย ต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนในความเสียหายที่ตนก่อนั้น ก็จะเห็นได้ว่า สอดคล้องเป็นอย่างดีกับแนวการตีความตามหลักกฎหมายเยอรมันที่ให้หักลดความรับผิดกันไปตามสัดส่วนแม้ในกรณีที่ทั้งสองฝ่ายต่างประมาทเลินเล่อไม่ยิ่งหย่อนกว่ากันด้วย ทั้งยังจะเป็นธรรมมากกว่าที่ให้แต่ละฝ่ายต้องรับผิดชอบเฉพาะความเสียหายส่วนที่ตนก่อนขึ้น มิใช่ผลักภาระอันหนักหน่วงแก่ผู้เสียหายที่มีระดับความผิดพอ ๆ หรือมากกว่าจำเลยผู้กระทำละเมิด.คำพิพากษา: คดีสองสำนวนนี้เดิมศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้รวมพิจารณา สำนวนแรกโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยที่ 1 ที่ 2 ซึ่งเป็นบิดามารดาและทายาทของผู้ขับรถยนต์เก๋งชนรถยนต์บรรทุก ซึ่งโจทก์ที่ 2 เป็นผู้ครอบครองและเอาประกันภัยไว้กับโจทก์ที่ 1 เสียหายด้วยความประมาทของผู้บับรถยนต์เก๋ง รับผิดชอบชอใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์เป็นเงิน 65,960 บาท และขอให้จำเลยที่สามซึ่งเป็นผู้รับประกันภัยค้ำจุนรถยนต์เก๋งคันที่ชนรถยนต์บรรทุกร่วมรับผิดด้วยจำเลยสำนวนแรกให้การว่า เหตุรถชนเกิดจากความประมาทของผู้ขับรถยนต์บรรทุกฝ่ายเดียว จึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ ขอให้ยกฟ้องสำนวนที่สอง จำเลยที่ 3 ในสำนวนแรกกลับมาเป็นโจทก์ฟ้องโจทก์ทั้งสองในสำนวนแรก เป็นอีกคดีหนึ่งว่ารถยนต์บรรทุกชนรถยนต์เก๋งที่จำเลยที่ 3 รับประกันภัยไว้เสียหายเป็นเงิน 229,000 บาท จำเลยที่ 3ได้ใช้เงินจำนวนนี้ให้แก่ผู้รับประโยชน์ไปแล้วจึงเข้ารับช่วงสิทธิฟ้องให้โจทก์ที่ 2 รับผิดในฐานะนายจ้างของผู้ขับรถบรรทุก แลละให้โจทก์ที่ 1 ร่วมรับผิดในฐานะผู้รับประกันภัยค้ำจุนหลังจากศาลชั้นต้นพิจารณาคดีเสร็จแล้ว ได้มีคำสั่งให้แยกพิพากษาคดีสองสำนวนโดยคู่ความในคดีหลังขอให้ถือข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาในคดีแรก แล้ววินิจฉัยข้อเท็จจริงทั้งสองสำนวนว่า ผู้ขับรถยนต์เก๋งและรถยนต์บรรทุกต่างประมาทไม่ยิ่งหย่อนกว่ากัน ทั้งสองฝ่ายจึงต่างจะมาเรียกร้องค่าเสียหายจากกันไม่ได้ พิพากษายกฟ้องทั้งสองสำนวน ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับโจทก์ทั้งสองสำนวนต่างอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์สั่งให้รวมพิจารณาพิพากษาคดีทั้งสองสำนวนเข้าด้วยกันแล้วพิพากษายืนทั้งสองสำนวน ค่าฤชาธรรมเนียามชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับทั้งสองฝ่ายจำเลยทั้งสามในสำนวนแรกฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...แม้ตามฎีกาของจำเลยทั้งสาม จะระบุเลขคดีทั้งสองสำนวนก็ตาม แต่ในช่องทุนทรัพย์ระบุตัวทุนทรัพย์ตามสำนวนที่สองเท่านั้น คำขอท้ายฎีกาก็ขอให้จำเลยทั้งสอง (น่าจะหมายถึงโจทก์ทั้งสอง) ร่วมกันใช้ค่าเสียหายให้แก่จำเลยทั้งสามค่าธรรมเนียมในชั้นฎีกาก็เสียตามทุนทรัพย์ตามสำนวนที่สองจึงเห็นได้ชัดว่าจำเลยทั้งสามประสงค์จะฎีกาเฉพาะสำนวนที่สอง เมื่อวินิจฉัยดังนี้แล้วจะเห็นได้ว่าสำหรับนายเล็ก ทับพันธุ์บุบผา และนางบุญมาต่างไม่ได้เป็นคู่ความในสำนวนที่สอง ดังนั้นทั้งนายเล็กและนางบุญมาจึงเป็นบุคคลภายนอกคดีตามสำนวนที่สองไม่มีสิทธิฎีกาในสำนวนที่สองคงเป็นฎีกาเฉพาะของบริษัทกรุงเทพประกันภัยจำกัด จำเลยที่ 3 ในฐานะที่เป็นโจทก์ในสำนวนที่สองเท่านั้น...สำหรับปัญหาว่าฝ่ายใดเป็นฝ่ายประมาทนั้นเชื่อได้ว่ารถยนต์เก๋งได้แล่นล้ำเข้ามาในช่องทางของรถยนต์บรรทุกด้วย ซึ่งถ้าหากรถยนต์เก๋งไม่แล่นด้วยความเร็วและไม่แล่นล้ำเข้าไปในช่องทางเดินรถของรถยนต์บรรทุกและรถยนต์บรรทุกก็ไม่แล่นล้ำเข้าไปในช่องทางเดินรถของรถยนต์เก๋ง รถของทั้งสองฝ่ายก็คงจะหลบหลีกกันได้ตามสภาพของถนนในขณะเกิดเหตุและเหตุก็จะไม่เกิดขึ้น สรุปแล้วจึงเชื่อได้ว่าเหตุที่เกิดขึ้นเพราะต่างฝ่ายต่างขับรถล้ำเข้าไปในทางช่องทางเดินรถของอีกฝ่ายซึ่งเกิดจากความประมาทของทั้งสองฝ่ายนั่นเอง หาใช่เหตุเกิดเพราะรถยนต์บรรทุกจะเลี้ยวไปทางขวาจึงตัดโค้งเข้าไปทางขวามือ แล้วไปชนรถยนต์เก๋งที่แล่นสวนทางมาในช่องทางเดินรถของรถยนต์เก๋งดังที่นายไพจิตร อุณหลิกัลนพงษ์ พยานฝ่ายจำเลยที่ 3 ซึ่งอ้างว่าได้รับฟังคำบอกเล่าจากชาวบ้านมาเช่นนั้นไม่ ตามรูปคดีเหตุหาใช่เกิดเพราะนางสำเริง ทับพันธุ์ บุบผา ผู้ขับรถยนต์เก๋งขับรถด้วยความเร็วไม่สูงเนื่องจากเป็นผู้หญิง ส่วนนายเชษฐ์ผู้ขับรถยนต์บรรทุกเป็นคนหนุ่มจึงขับรถเร็วและแล่นล้ำเข้าไปในช่องทางเดินรถของรถยนต์เก๋งแต่ฝ่ายเดียวดังจำเลยที่ 3 ฎีกาไม่ ข้อเท็จจริงจึงรับฟังได้ว่าต่างฝ่ายต่างประมาท ซึ่งเมื่อได้พิเคราะห์ถึงพฤติการณ์ตามความหนักเบาแห่งความประมาทของทั้งสองฝ่ายแล้ว เห็นว่าไม่ยิ่งหย่อนกว่ากันความรับผิดในความเสียหายของทั้งสองฝ่ายจึงเป็นอันพับไปที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาจำเลยที่ 3ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน และให้ยกฎีกาจำเลยที่ 1 ที่ 2 ค่าฤชาธรรมเนียมในชั้นฎีกาเป็นพับ. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 893/2530บริษัท พิพัทธ์ ประกันภัย จำกัด กับพวกโจทก์บริษัท กรุงเทพ ประกันภัย จำกัดโจทก์นาย เล็ก ทับ พันธุ์ บุบ ผา กับพวกจำเลยนาย วิจารณ์ เฮงหิรัญ วงศ์ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 438, ม. 442 ป.วิ.พ. ม. 247ศาลสั่งรวมพิจารณาคดีแพ่งสองสำนวนเข้าด้วยกันและพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสองสำนวนเนื่องจากทั้งสองฝ่ายต่างประมาทไม่ยิ่งหย่อนกว่ากัน จำเลยที่ 1 ที่ 2 และที่ 3 ในสำนวนแรกยื่นฎีกาแม้ตามฎีกาของจำเลยทั้งสามจะระบุเลขคดีทั้งสองสำนวนก็ตามแต่ในช่องทุนทรัพย์ระบุทุนทรัพย์ตามสำนวนที่สองเท่านั้นคำขอท้ายฎีกาก็ขอให้จำเลยในสำนวนที่สองร่วมกันใช้ค่าเสียหายแก่จำเลยทั้งสาม ค่าธรรมเนียมชั้นฎีกาก็เสียตามทุนทรัพย์ในสำนวนที่สอง ประกอบกับการที่ศาลชั้นต้นสั่งรับฎีกาของจำเลยทั้งสามก็ถือทุนทรัพย์ตามสำนวนที่สอง จึงเห็นได้ว่าจำเลยทั้งสามประสงค์จะฎีกาเฉพาะสำนวนที่สอง ดังนี้ เมื่อจำเลยที่ 1 และที่ 2มิได้เป็นคู่ความในสำนวนที่สอง จึงไม่มีสิทธิฎีกา คงเป็นฎีกาเฉพาะของจำเลยที่ 3 ในฐานะที่เป็นโจทก์ในสำนวนที่สองเท่านั้น ผู้ขับรถยนต์เก๋งและรถยนต์บรรทุกต่างฝ่ายต่างประมาทไม่ยิ่งหย่อนกว่ากัน เป็นเหตุให้รถชนกัน ความรับผิดในความเสียหายของทั้งสองฝ่ายจึงเป็นอันพับ ไป.คดีสองสำนวนนี้เดิมศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้รวมพิจารณา สำนวนแรกโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยที่ 1 ที่ 2 ซึ่งเป็นบิดามารดาและทายาทของผู้ขับรถยนต์เก๋งชนรถยนต์บรรทุก ซึ่งโจทก์ที่ 2 เป็นผู้ครอบครองและเอาประกันภัยไว้กับโจทก์ที่ 1 เสียหายด้วยความประมาทของผู้บับรถยนต์เก๋ง รับผิดชอบชอใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์เป็นเงิน 65,960 บาท และขอให้จำเลยที่สามซึ่งเป็นผู้รับประกันภัยค้ำจุนรถยนต์เก๋งคันที่ชนรถยนต์บรรทุกร่วมรับผิดด้วยจำเลยสำนวนแรกให้การว่า เหตุรถชนเกิดจากความประมาทของผู้ขับรถยนต์บรรทุกฝ่ายเดียว จึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ ขอให้ยกฟ้องสำนวนที่สอง จำเลยที่ 3 ในสำนวนแรกกลับมาเป็นโจทก์ฟ้องโจทก์ทั้งสองในสำนวนแรก เป็นอีกคดีหนึ่งว่ารถยนต์บรรทุกชนรถยนต์เก๋งที่จำเลยที่ 3 รับประกันภัยไว้เสียหายเป็นเงิน 229,000 บาท จำเลยที่ 3ได้ใช้เงินจำนวนนี้ให้แก่ผู้รับประโยชน์ไปแล้วจึงเข้ารับช่วงสิทธิฟ้องให้โจทก์ที่ 2 รับผิดในฐานะนายจ้างของผู้ขับรถบรรทุก แลละให้โจทก์ที่ 1 ร่วมรับผิดในฐานะผู้รับประกันภัยค้ำจุนหลังจากศาลชั้นต้นพิจารณาคดีเสร็จแล้ว ได้มีคำสั่งให้แยกพิพากษาคดีสองสำนวนโดยคู่ความในคดีหลังขอให้ถือข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาในคดีแรก แล้ววินิจฉัยข้อเท็จจริงทั้งสองสำนวนว่า ผู้ขับรถยนต์เก๋งและรถยนต์บรรทุกต่างประมาทไม่ยิ่งหย่อนกว่ากัน ทั้งสองฝ่ายจึงต่างจะมาเรียกร้องค่าเสียหายจากกันไม่ได้ พิพากษายกฟ้องทั้งสองสำนวน ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับโจทก์ทั้งสองสำนวนต่างอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์สั่งให้รวมพิจารณาพิพากษาคดีทั้งสองสำนวนเข้าด้วยกันแล้วพิพากษายืนทั้งสองสำนวน ค่าฤชาธรรมเนียามชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับทั้งสองฝ่ายจำเลยทั้งสามในสำนวนแรกฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...แม้ตามฎีกาของจำเลยทั้งสาม จะระบุเลขคดีทั้งสองสำนวนก็ตาม แต่ในช่องทุนทรัพย์ระบุตัวทุนทรัพย์ตามสำนวนที่สองเท่านั้น คำขอท้ายฎีกาก็ขอให้จำเลยทั้งสอง (น่าจะหมายถึงโจทก์ทั้งสอง) ร่วมกันใช้ค่าเสียหายให้แก่จำเลยทั้งสามค่าธรรมเนียมในชั้นฎีกาก็เสียตามทุนทรัพย์ตามสำนวนที่สองจึงเห็นได้ชัดว่าจำเลยทั้งสามประสงค์จะฎีกาเฉพาะสำนวนที่สอง เมื่อวินิจฉัยดังนี้แล้วจะเห็นได้ว่าสำหรับนายเล็ก ทับพันธุ์บุบผา และนางบุญมาต่างไม่ได้เป็นคู่ความในสำนวนที่สอง ดังนั้นทั้งนายเล็กและนางบุญมาจึงเป็นบุคคลภายนอกคดีตามสำนวนที่สองไม่มีสิทธิฎีกาในสำนวนที่สองคงเป็นฎีกาเฉพาะของบริษัทกรุงเทพประกันภัยจำกัด จำเลยที่ 3 ในฐานะที่เป็นโจทก์ในสำนวนที่สองเท่านั้น...สำหรับปัญหาว่าฝ่ายใดเป็นฝ่ายประมาทนั้นเชื่อได้ว่ารถยนต์เก๋งได้แล่นล้ำเข้ามาในช่องทางของรถยนต์บรรทุกด้วย ซึ่งถ้าหากรถยนต์เก๋งไม่แล่นด้วยความเร็วและไม่แล่นล้ำเข้าไปในช่องทางเดินรถของรถยนต์บรรทุกและรถยนต์บรรทุกก็ไม่แล่นล้ำเข้าไปในช่องทางเดินรถของรถยนต์เก๋ง รถของทั้งสองฝ่ายก็คงจะหลบหลีกกันได้ตามสภาพของถนนในขณะเกิดเหตุและเหตุก็จะไม่เกิดขึ้น สรุปแล้วจึงเชื่อได้ว่าเหตุที่เกิดขึ้นเพราะต่างฝ่ายต่างขับรถล้ำเข้าไปในทางช่องทางเดินรถของอีกฝ่ายซึ่งเกิดจากความประมาทของทั้งสองฝ่ายนั่นเอง หาใช่เหตุเกิดเพราะรถยนต์บรรทุกจะเลี้ยวไปทางขวาจึงตัดโค้งเข้าไปทางขวามือ แล้วไปชนรถยนต์เก๋งที่แล่นสวนทางมาในช่องทางเดินรถของรถยนต์เก๋งดังที่นายไพจิตร อุณหลิกัลนพงษ์ พยานฝ่ายจำเลยที่ 3 ซึ่งอ้างว่าได้รับฟังคำบอกเล่าจากชาวบ้านมาเช่นนั้นไม่ ตามรูปคดีเหตุหาใช่เกิดเพราะนางสำเริง ทับพันธุ์ บุบผา ผู้ขับรถยนต์เก๋งขับรถด้วยความเร็วไม่สูงเนื่องจากเป็นผู้หญิง ส่วนนายเชษฐ์ผู้ขับรถยนต์บรรทุกเป็นคนหนุ่มจึงขับรถเร็วและแล่นล้ำเข้าไปในช่องทางเดินรถของรถยนต์เก๋งแต่ฝ่ายเดียวดังจำเลยที่ 3 ฎีกาไม่ ข้อเท็จจริงจึงรับฟังได้ว่าต่างฝ่ายต่างประมาท ซึ่งเมื่อได้พิเคราะห์ถึงพฤติการณ์ตามความหนักเบาแห่งความประมาทของทั้งสองฝ่ายแล้ว เห็นว่าไม่ยิ่งหย่อนกว่ากันความรับผิดในความเสียหายของทั้งสองฝ่ายจึงเป็นอันพับไปที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาจำเลยที่ 3ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน และให้ยกฎีกาจำเลยที่ 1 ที่ 2 ค่าฤชาธรรมเนียมในชั้นฎีกาเป็นพับ.(วิฑูรย์ ตั้งตรงจิตต์-เฉลิม การปลื้มจิตต์-ไมตรี กลั่นนุรักษ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ ยังคงเดินตามแนววินิจฉัยที่เริ่มมาตั้งแต่ พ.ศ. 2515 ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1014-1015/2515 ที่วางหลักไว้ว่า "ถ้าทั้งสองฝ่ายมีส่วนประมาทไม่ยิ่งหย่อนกว่ากันแล้วความเสียหายย่อมเป็นอันพับกันไปต่างฝ่ายต่างไม่มีสิทธิเรียกร้องจากกัน ไม่ว่าปริมาณความเสียหายที่แต่ละฝ่ายได้รับจะมากน้อยต่างกันเพียงใดก็ตาม" โดยมีคำพิพากษาศาลฎีกาส่วนใหญ่เดินตามแนวนี้มาตลอด(ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 540/2516,505/2519,143-144/2521,2324/2523,107-108/2524,676/2524,2812-2816/2525,341/2526,542/2527 และ 907/2527 ซึ่งเป็นคดีเกี่ยวกับรถยนต์ชนกันทั้งสิ้นมีทั้งฟ้องร้องและฟ้องแย้ง เรียกค่าสินไหมทดแทนซึ่งกันและกันเว้นแต่พิพากษาศาลฎีกาที่ 676/2524 ที่โจทก์เสียหายฝ่ายเดียว แต่ศาลก็ยังให้เป็นพับไป) สำหรับเหตุผลของการตัดสินเช่นนี้ ศาลฎีกาได้เคยกล่าวไว้ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 834/2524 ว่า "ในเรื่องละเมิดข้อที่ว่าฝ่ายไหนจะต้องรับผิดเพียงใดนั้นประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา442 ประกอบด้วย มาตรา 223 ให้พิจารณาถึงพฤติการณ์ด้วยว่า ฝ่ายไหนเป็นผู้ก่อให้เกิดความเสียหายยิ่งหย่อนกว่ากันเพียงไร ต้องถือเอาการกระทำละเมิดเป็นเกณฑ์พิจารณา ไม่ถือความเสียหายมากน้อยเป็นเกณฑ์"ด้วยเหตุนี้ กรณีที่ระดับความผิดของผู้เสียหาย หรือผู้เรียกร้องมีมากกว่าหรือสูงกว่าระดับความผิดของผู้ทำละเมิด ศาลก็จะต้ดไม่ให้ผู้เสียหาย ได้รับชดใช้ใด ๆ เลยเช่นกัน (ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่2755/2523,2156/2524, และ 580/2525) แต่หากฝ่ายผู้เสียหายหรือผู้เรียกร้อง มีระดับของความผิดต่ำกว่าระดับความผิดของผู้ทำละเมิดศาลจะหักลดค่าสินไหมทดแทนลงตามสัดส่วนของระดับความผิดของผู้เสียหาย(ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1640/2520,2023/2522,2947/2523,1552/2524และ 988/2525) ซึ่งแสดงว่ากรณีหลังนี้ ศาลจะนำเอาปริมาณความเสียหายที่ผู้เรียกร้องได้รับมาร่วมพิจารณาด้วย อย่างไรก็ตาม คำพิพากษาศาลฎีการ่วมสมัยอีกแนวหนึ่ง ยังวินิจฉัยว่า แม้ทั้ง 2 ฝ่ายต่างมีความประมาทไม่ยิ่งหย่อนกว่ากัน ศาลก็ให้จำเลยใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่โจทก์ครึ่งหนึ่งได้ (ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2334-2336/2520,529/2523 และ 34/2524) แม้ว่าในคดีเหล่านี้ฝ่ายโจทก์จะเสียหายฝ่ายเดียว หรือจำเลยไม่มีการฟ้องแย้งเรียกค่าสินไหมทดแทนในส่วนของตนก็ตาม แสดงว่า ศาลได้นำปริมาณความเสียหายที่เกิดขึ้นมาร่วมพิจารณาด้วย อันเป็นแนวทางเดียวกับคำพิพากษาศาลฎีกาก่อน พ.ศ. 2515(เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 933/2472,35/2474,350/2488,144/2492,463/2503,1070/2507,440/2509,769/2513,และ 1666/2514) 2. ปัญหาในเรื่องนี้ เป็นปัญหาในการกำหนดความรับผิดในความเสียหายที่เกิดขึ้น โดยผู้ละเมิดและผู้เสียหายร่วมก่อความเสียหายนั้น ซึ่งมีบทบัญญัติมาตรา 442 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์เป็นบทบัญญัติที่เกี่ยวข้องโดยเฉพาะและโยงไปใช้บทบัญญัติมาตรา 223โดยอนุโลม หลักเกณฑ์ในการกำหนดความรับผิดในมาตรา 223 มีปมเงื่อนสำคัญอยู่ที่คำว่า "พฤติการณ์แห่งคดี" และประโยคท้ายของวรรคหนึ่งที่ว่า "...ข้อสำคัญก็คือว่าความเสียหายนั้นได้เกิดขึ้นเพราะฝ่ายไหนเป็นผู้ก่อยิ่งหย่อนกว่ากันเพียงไร"(...especiallyuponhowfartheinjuryhasbeencausedchieflybytheoneortheotherparty)ซึ่งเมื่อพิจารณาจากบทบัญญัติดังกล่าวแล้ว ความหมายของคำเหล่านั้นยังไม่กระจ่างแจ้งเท่าใดนัก และเมื่อพิจารณาหลักทั่งไปในการกำหนดค่าสินไหมทดแทนกรณีละเมิด ตามมาตรา 438 ก็ให้กำหนด "ตามพฤติการณ์แห่งคดี และความร้ายแรงแห่งละเมิด" ซึ่งเป็นคำที่มีความหมายกว้างมากยากที่จะหาแนวทางกำหนดที่ชัดเจนแน่นอนได้ เช่นกัน มาตรา 223 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มีที่มาจากบทบัญญัติ มาตรา 254 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมัน แทบจะกล่าวได้ว่าคำต่อคำ (พระยามานวราชเสวี,IndexofCivilCode หน้า 10) และมีประมวลกฎหมายแพ่งญี่ปุ่น มาตรา 418 และ Jink'sDigestofEnglishCivilLaw ข้อ 282,283 มาประกอบด้วย จากประวัติการร่างประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมันแนวความคิดพื้นฐานของมาตรา 254 คือ การกำหนดให้ทุกฝ่ายรวมทั้งผู้เสียหายที่มีความผิดร่วมก่อความเสียหาย ต้องรับผิดในขอบเขตจำกัดเฉพาะความเสียหายส่วนที่ตนเองก่อขึ้น (Soergel&Siebert,KommentarzumBiirgerlichesGesetzbuch,BandIISchuldrechtIStand:Friihfar1969S.254p.193) กล่าวคือให้หาว่า ฝ่ายหนึ่งก่อความเสียหายเป็นปริมาณเท่าใด และอีกฝ่ายก่อขึ้นเท่าใด (WernerRother,Haftungsbes-chrankungimSchadensrecht,C.H.Beck'ScheVerlagsbuchandlungMunchenundBerlin1965p.43) และใช้หลักเกณฑ์เดียวกันนี้ แม้ว่าการกระทำความผิดของผู้เสียหายจะเป็นการกระทำละเมิดต่ออีกฝ่ายด้วย (Soergel&Siebert,KommentarzumBiirgerlichesGesetzbuch,BandIIISchuldrechlIIs.846,p.1206) ดังนั้น พฤติการณ์แวดล้อมแห่งคดีจึงเป็นสิ่งที่ศาลจะวินิจฉัยเพื่อหาว่า ความเสียหายส่วนใดเกิดจากฝ่ายหนึ่ง และส่วนใดเกิดจากอีกฝ่าย (Soergel&SiebertS.254p.193) ซึ่งอาจคำนวณได้จากสัดส่วนของระดับความผิดของแต่ละฝ่ายที่มีค่อปริมาณความเสียหายที่เกิดขึ้นซึ่งมีผลทำให้ศาลต้องหักลดค่าสินไหมทดแทน ที่ผู้เสียหายได้รับลงตามสัดส่วนของระดับความผิดของตน ในคดีซึ่งต่างฝ่ายต่างประมาทเลินเล่อก่อความเสียหายแก่กันแต่ละฝ่ายต่างมีสองฐานะคือ ฐานะแรก เป็นผู้ทำละเมิดก่อความเสียหายแก่อีกฝ่ายหนึ่ง ซึ่งต้องรับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนในความเสียหายที่ตนก่อขึ้นแก่เขาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420 และฐานะที่สองเป็นผู้เสียหายซึ่งได้รับความเสียหาย โดยตนเองมีความผิดร่วมก่อด้วย ซึ่งจะมีผลให้ลดค่าสินไหมทดแทนลงโดยอาจกล่าวได้ว่าความเสียหายที่แต่ละฝ่ายได้รับเป็นผลมาจากทั้งสองฝ่ายร่วมก่อขึ้นนั่นเอง เพราะหากไม่มีความประมาทของอีกฝ่าย ความเสียหายที่ฝ่ายนี้ได้รับคงจะไม่เกิดขึ้น 3. เจตนารมณ์เช่นนี้ เมื่อพิจารณาประกอบกับข้อความในตัวบทมาตรา223 ก็จะเห็นได้ว่าไม่ได้มีข้อขัดขวางต่อแนวความคิดเช่นนี้แต่อย่างใด เพราะคำว่า "พฤติการณ์แวดล้อม" ซึ่งไม่มีความแน่นอน เมื่อมาพิจารณาร่วมกับความคิดพื้นฐานก็จะมีขอบเขตชัดเจนแน่นอนขึ้นว่าศาลจะวินิจฉัยพฤติการณ์แวดล้อมเพื่อหาว่า ความเสียหายส่วนใดใครเป็นผู้ก่อขึ้น ซึ่งก็สอดคล้องกับประโยคท้ายที่ให้ดูว่า "ความเสียหายนั้น ฝ่ายใดก่อยิ่งหย่อนกว่ากันเพียงไร" ก็คอ ฝ่ายหนึ่งก่อเท่าใดและมากกว่าอีกฝ่ายหนึ่งเท่าใด นั่นเอง เมื่อหักกลบลบกันแล้ว ฝ่ายที่ก่อความเสียหายแก่อีกฝ่ายมากกว่าก็มีหน้าที่ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่อีกฝ่าย ส่วนความเสียหายส่วนที่ตนเองก่อแก่ตนเองย่อมตกเป็นพับแก่ตนไป อันเป็นการตีความที่ต้องตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 4 ที่ให้พิเคราะห์ถึงตัวอักษรหรือตามความมุ่งหมายของบทบัญญัตินั้น ๆ นอกจากนี้เมื่อพิจารณาถึงหลักเกณฑ์ใหญ่ เรื่องความรับผิดฐานละเมิดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420 ที่ให้ผู้ทำความผิดก่อความเสียหายแก่ผู้อื่นโดยผิดกฎหมาย ต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนในความเสียหายที่ตนก่อนั้น ก็จะเห็นได้ว่า สอดคล้องเป็นอย่างดีกับแนวการตีความตามหลักกฎหมายเยอรมันที่ให้หักลดความรับผิดกันไปตามสัดส่วนแม้ในกรณีที่ทั้งสองฝ่ายต่างประมาทเลินเล่อไม่ยิ่งหย่อนกว่ากันด้วย ทั้งยังจะเป็นธรรมมากกว่าที่ให้แต่ละฝ่ายต้องรับผิดชอบเฉพาะความเสียหายส่วนที่ตนก่อนขึ้น มิใช่ผลักภาระอันหนักหน่วงแก่ผู้เสียหายที่มีระดับความผิดพอ ๆ หรือมากกว่าจำเลยผู้กระทำละเมิด.