คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 730/2536หลักกฎหมาย: แม้ศาลจะสืบพยานหลักฐานไปแล้วก็ตาม แต่เมื่อมีคำพิพากษาให้ยกคำฟ้อง ศาลก็สามารถใช้ดุลพินิจพิพากษายกฟ้องโดยไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะนำคำฟ้องมายื่นใหม่ได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเบิกเงินเกินบัญชีกับโจทก์ในวงเงิน 4,000,000 บาท ดอกเบี้ยร้อยละ 18 ต่อปี ชำระดอกเบี้ยทุกเดือน โดยจำเลยที่ 2 เป็นผู้ค้ำประกันที่ยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม และจำนองที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างเป็นประกันในวงเงินดังกล่าว เมื่อครบกำหนดชำระต้นเงินและดอกเบี้ย จำเลยทั้งสองไม่ชำระ โจทก์ทวงถามและบอกกล่าวบังคับจำนองแล้ว จำเลยทั้งสองเพิกเฉยขอให้บังคับจำเลยทั้งสองชำระเงินจำนวนดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ย หากจำเลยทั้งสองไม่ชำระให้บังคับจำนองจำเลยทั้งสองให้การว่า โจทก์ไม่มีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้นระหว่างวันที่ 30 ธันวาคม 2528 ถึงวันที่ 18 พฤศจิกายน 2531(วันฟ้อง) เพราะไม่มีการเดินสะพัดทางบัญชี ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า โจทก์คิดดอกเบี้ยเกินร้อยละ 15 ต่อปีโดยไม่นำสืบว่ามีสิทธิคิดได้ตามกฎหมาย ดอกเบี้ยที่โจทก์คิดแต่ละยอดจึงเกินอัตราตามที่กฎหมายกำหนดไว้ เป็นโมฆะ วันที่ 28 มิถุนายน2525 จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเบิกเงินเกินบัญชีกับโจทก์ แต่บัญชีเอกสารที่โจทก์นำมาแสดงนั้นปรากฏรายการในการเดินบัญชีตั้งแต่วันที่ 17พฤษภาคม 2526 จึงไม่มีหลักฐานในการคำนวณยอดเงินที่จำเลยที่ 1เบิกเกินบัญชีและยอดเงินที่จำเลยที่ 1 นำเข้าบัญชี เพื่อคำนวณต้นเงินที่จำเลยที่ 1 ค้างชำระเพื่อให้จำเลยทั้งสองรับผิดต่อโจทก์ได้ พิพากษายกฟ้อง แต่ไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะฟ้องคดีใหม่ภายในอายุความจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืนจำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...ประเด็นที่จะวินิจฉัยในชั้นนี้จึงมีว่าที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืนตามศาลชั้นต้นให้ยกฟ้องโจทก์ แต่ไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะฟ้องคดีใหม่ภายในอายุความนั้น ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ เห็นว่าประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 148 บัญญัติว่า "คดีที่ได้มีคำพิพากษาหรือคำสั่งถึงที่สุดแล้ว ห้ามมิให้คู่ความเดียวกันรื้อร้องฟ้องกันอีกในประเด็นที่ได้วินิจฉัยโดยอาศัยเหตุอย่างเดียวกัน เว้นแต่ในกรณีต่อไปนี้ฯลฯ(3) เมื่อคำพิพากษาหรือคำสั่งนั้นให้ยกคำฟ้องเสียโดยไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะนำคำฟ้องมายื่นใหม่ ในศาลเดียวกันหรือในศาลอื่นภายใต้บังคับแห่งบทบัญญัติของกฎหมายว่าด้วยอายุความ" เห็นว่า ในกรณีที่ศาลพิพากษาหรือมีคำสั่งให้ยกฟ้องโจทก์นั้น มาตรา 148(3) แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง บัญญัติรับรองให้ศาลพิพากษาหรือมีคำสั่งด้วยว่าไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะนำคำฟ้องมายื่นใหม่ภายในอายุความ โดยไม่มีเงื่อนไขหรือวางกฎเกณฑ์ไว้ว่าศาลจะมีคำพิพากษาหรือคำสั่งดังกล่าวได้ภายในเงื่อนไขหรือกฎเกณฑ์อย่างใด จึงเป็นอำนาจทั่วไปของศาลที่จะใช้ดุลพินิจวินิจฉัยสั่งได้แล้วแต่ศาลจะเห็นสมควร ฉะนั้น แม้คดีนี้ศาลชั้นต้นจะสืบพยานหลักฐานไปแล้วก็ตามแต่เมื่อมีคำพิพากษาให้ยกคำฟ้องศาลชั้นต้นก็สามารถใช้ดุลพินิจพิพากษายกฟ้องโจทก์โดยไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะนำคำฟ้องมายื่นใหม่ได้คำพิพากษาศาลล่างทั้งสองชอบแล้ว ฎีกาจำเลยทั้งสองฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 730/2536ธนาคาร กรุงเทพ จำกัดโจทก์บริษัท ไทย ทักษิณ จำกัด กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 148 (3)แม้ศาลจะสืบพยานหลักฐานไปแล้วก็ตาม แต่เมื่อมีคำพิพากษาให้ยกคำฟ้อง ศาลก็สามารถใช้ดุลพินิจพิพากษายกฟ้องโดยไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะนำคำฟ้องมายื่นใหม่ได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเบิกเงินเกินบัญชีกับโจทก์ในวงเงิน 4,000,000 บาท ดอกเบี้ยร้อยละ 18 ต่อปี ชำระดอกเบี้ยทุกเดือน โดยจำเลยที่ 2 เป็นผู้ค้ำประกันที่ยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม และจำนองที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างเป็นประกันในวงเงินดังกล่าว เมื่อครบกำหนดชำระต้นเงินและดอกเบี้ย จำเลยทั้งสองไม่ชำระ โจทก์ทวงถามและบอกกล่าวบังคับจำนองแล้ว จำเลยทั้งสองเพิกเฉยขอให้บังคับจำเลยทั้งสองชำระเงินจำนวนดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ย หากจำเลยทั้งสองไม่ชำระให้บังคับจำนองจำเลยทั้งสองให้การว่า โจทก์ไม่มีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้นระหว่างวันที่ 30 ธันวาคม 2528 ถึงวันที่ 18 พฤศจิกายน 2531(วันฟ้อง) เพราะไม่มีการเดินสะพัดทางบัญชี ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า โจทก์คิดดอกเบี้ยเกินร้อยละ 15 ต่อปีโดยไม่นำสืบว่ามีสิทธิคิดได้ตามกฎหมาย ดอกเบี้ยที่โจทก์คิดแต่ละยอดจึงเกินอัตราตามที่กฎหมายกำหนดไว้ เป็นโมฆะ วันที่ 28 มิถุนายน2525 จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเบิกเงินเกินบัญชีกับโจทก์ แต่บัญชีเอกสารที่โจทก์นำมาแสดงนั้นปรากฏรายการในการเดินบัญชีตั้งแต่วันที่ 17พฤษภาคม 2526 จึงไม่มีหลักฐานในการคำนวณยอดเงินที่จำเลยที่ 1เบิกเกินบัญชีและยอดเงินที่จำเลยที่ 1 นำเข้าบัญชี เพื่อคำนวณต้นเงินที่จำเลยที่ 1 ค้างชำระเพื่อให้จำเลยทั้งสองรับผิดต่อโจทก์ได้ พิพากษายกฟ้อง แต่ไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะฟ้องคดีใหม่ภายในอายุความจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืนจำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...ประเด็นที่จะวินิจฉัยในชั้นนี้จึงมีว่าที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืนตามศาลชั้นต้นให้ยกฟ้องโจทก์ แต่ไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะฟ้องคดีใหม่ภายในอายุความนั้น ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ เห็นว่าประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 148 บัญญัติว่า "คดีที่ได้มีคำพิพากษาหรือคำสั่งถึงที่สุดแล้ว ห้ามมิให้คู่ความเดียวกันรื้อร้องฟ้องกันอีกในประเด็นที่ได้วินิจฉัยโดยอาศัยเหตุอย่างเดียวกัน เว้นแต่ในกรณีต่อไปนี้ฯลฯ(3) เมื่อคำพิพากษาหรือคำสั่งนั้นให้ยกคำฟ้องเสียโดยไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะนำคำฟ้องมายื่นใหม่ ในศาลเดียวกันหรือในศาลอื่นภายใต้บังคับแห่งบทบัญญัติของกฎหมายว่าด้วยอายุความ" เห็นว่า ในกรณีที่ศาลพิพากษาหรือมีคำสั่งให้ยกฟ้องโจทก์นั้น มาตรา 148(3) แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง บัญญัติรับรองให้ศาลพิพากษาหรือมีคำสั่งด้วยว่าไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะนำคำฟ้องมายื่นใหม่ภายในอายุความ โดยไม่มีเงื่อนไขหรือวางกฎเกณฑ์ไว้ว่าศาลจะมีคำพิพากษาหรือคำสั่งดังกล่าวได้ภายในเงื่อนไขหรือกฎเกณฑ์อย่างใด จึงเป็นอำนาจทั่วไปของศาลที่จะใช้ดุลพินิจวินิจฉัยสั่งได้แล้วแต่ศาลจะเห็นสมควร ฉะนั้น แม้คดีนี้ศาลชั้นต้นจะสืบพยานหลักฐานไปแล้วก็ตามแต่เมื่อมีคำพิพากษาให้ยกคำฟ้องศาลชั้นต้นก็สามารถใช้ดุลพินิจพิพากษายกฟ้องโจทก์โดยไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะนำคำฟ้องมายื่นใหม่ได้คำพิพากษาศาลล่างทั้งสองชอบแล้ว ฎีกาจำเลยทั้งสองฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ปรีชา ธนานันท์-สมาน เวทวินิจ-ปรีชา เฉลิมวณิชย์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 148 เป็นบทบัญญัติที่ห้ามคู่ความมิให้นำคดีมาฟ้องร้องกันอีกในประเด็นที่ศาลได้เคยวินิจฉัยถึงที่สุดไปแล้วทั้งนี้ก็โดยมุ่งหมายมิให้คู่ความรื้อฟื้นคดีที่เคยพิพาทกันมาและศาลได้วินิจฉัยชี้ขาดไปแล้วในคดีก่อนมาฟ้องร้องกันใหม่อีก กฎหมายจึงบัญญัติห้ามไว้โดยถือว่าเป็นฟ้องซ้ำ ปัญหาว่าคำฟ้องเป็นฟ้องซ้ำหรือไม่เป็นปัญหาอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลมีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้เอง เมื่อเห็นสมควรโดยไม่จำต้องมีคู่ความฝ่ายใดร้องขอ แต่บทบัญญัติดังกล่าวก็มีข้อยกเว้นอยู่ 3 ประการ คือในมาตรา 148(1),(2) และ (3) ที่ให้ฟ้องใหม่ได้โดยไม่ถือว่าเป็นฟ้องซ้ำ เฉพาะที่เกี่ยวข้องกับคำพิพากษาฎีกาฉบับนี้โดยตรงคือมาตรา 148(3) ซึ่งบัญญัติว่า "เมื่อคำพิพากษาหรือคำสั่งนั้นให้ยกฟ้องเสียโดยไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะนำคำฟ้องมายื่นใหม่ในศาลเดียวกันหรือในศาลอื่นภายใต้บังคับแห่งบทบัญญัติของกฎหมายว่าด้วยอายุความ" ซึ่งเคยมีคำพิพากษาฎีกาวินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับบทบัญญัติในมาตรานี้ไว้บ้าง เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1048/2492 เป็นคดีฟ้องขอให้รับรองว่าเป็นบุตรของชายชู้ เมื่อศาลสั่งรับรองแล้ว ก็อาจกล่าวไว้ในคำพิพากษาว่า คำพิพากษานั้นไม่ตัดสิทธิชายซึ่งเป็นสามีของมารดาเด็กจะว่ากล่าวเป็นคดีขึ้นใหม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 468/2494 วินิจฉัยว่า กรณีที่ฟ้องโจทก์บรรยายข้อความผิดพลาด ซึ่งเป็นความผิดพลาดของทนาย แม้ศาลจะพิพากษายกฟ้องเพราะเหตุฟ้องผิด ศาลก็มีอำนาจที่จะอนุญาตไว้ในคำพิพากษาว่าไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะฟ้องร้องว่ากล่าวเป็นคดีใหม่ให้ตรงกับความจริงได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 436/2520 วินิจฉัยว่า หนังสือสัญญาการประมูลเงินแชร์มีมูลกรณีเนื่องจากการเล่นแชร์อันเป็นมูลหนี้อย่างหนึ่งบังคับได้แม้ไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือเมื่อโจทก์ฟ้องเรื่องเงินกู้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 ศาลไม่อาจบังคับจำเลยตามมูลหนี้ดังกล่าวได้ เพราะการเล่นแชร์ไม่เป็นการกู้เงินต้องพิพากษายกฟ้อง แต่ไม่ตัดสิทธิโจทก์ฟ้องตามมูลหนี้ที่ถูกต้องใหม่ภายในอายุความ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3351/2527 วินิจฉัยว่า โจทก์ฟ้องคดีไม่ถูกต้องไม่ได้คิดแยกยอดเงินที่ควรได้รับนับจากจำเลยขอเปิดบัญชีกระแสรายวันจนถึงวันทำสัญญาขอกู้เบิกเงินเกินบัญชีไว้ว่าเป็นยอดเงินเท่าใด ปรากฏว่าจำเลยสั่งจ่ายเช็คหลายร้อยฉบับ และโจทก์จ่ายเงินเกินบัญชีให้ไปซึ่งศาลไม่มีหน้าที่จะต้องคิดยอดเงินดังกล่าวให้โจทก์ เป็นหน้าที่ของโจทก์จะต้องคิดมาให้ถูกต้องไว้ในคำฟ้องเพื่อให้โอกาสจำเลยตรวจสอบโต้แย้งว่าคิดถูกต้องหรือไม่ ดังนี้ศาลชอบที่จะพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งหมดโดยให้โจทก์นำคำฟ้องมายื่นใหม่ภายใต้บังคับแห่งบทบัญญัติของกฎหมายว่าด้วยอายุความ คำพิพากษาศาลฎีกาที่หยิบยกมาเป็นตัวอย่างมิได้วางหลักเกณฑ์ไว้เลยว่า กรณีใดที่ศาลจะพิพากษาหรือมีคำสั่งให้ยกฟ้องโดยไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะนำคำฟ้องมายื่นใหม่เป็นแต่เพียงการวินิจฉัยปัญหาที่เกิดขึ้นแต่ละคดี แต่ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 730/2536 ได้วินิจฉัยและวางกฎเกณฑ์ไว้ว่า ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 148(3) นั้นเป็นอำนาจทั่วไปของศาลที่จะใช้ดุลพินิจวินิจฉัยสั่งได้แล้วแต่ศาลจะเห็นสมควรซึ่งเป็นอำนาจที่กว้างมาก และหากศาลใช้อำนาจตามบทบัญญัติดังกล่าวมากเท่าใดก็ย่อมส่งผลให้คดีที่ศาลได้พิจารณาพิพากษาไปแล้วย้อนกลับมาสู่ศาลมากขึ้นตามลำดับทั้งปัญหาเรื่องการเรียกดอกเบี้ยเกินอัตราที่กฎหมายกำหนด โดยโจทก์อ้างว่าเรียกได้ตามประกาศของทางราชการนั้น ก็เคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยไว้หลายฉบับว่าเป็นปัญหาข้อเท็จจริงที่โจทก์จะต้องนำพยานหลักฐานมาสืบพิสูจน์เช่นคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 650/2532วินิจฉัยว่า ประกาศของกระทรวงการคลังเรื่องอัตราดอกเบี้ยเป็นข้อเท็จจริงไม่ใช่ข้อกฎหมาย โจทก์ต้องนำสืบเมื่อโจทก์ไม่สืบโจทก์จึงไม่มีสิทธิคิดดอกเบี้ยเกินไปจากอัตราปกติที่กฎหมายบัญญัติไว้ ซึ่งตอนหนึ่งศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่า "ประกาศของทางราชการในลักษณะเช่นนี้หาใช่ข้อกฎหมายอันเป็นเรื่องที่ศาลจะรับรู้เองได้ไม่แต่เป็นข้อเท็จจริงอย่างหนึ่ง ที่คู่ความมีหน้าที่จะต้องนำสืบเมื่อทางพิจารณาโจทก์ไม่สืบแสดงให้ความข้อนี้ปรากฏ ทั้งมิใช่เป็นข้อเท็จจริงที่ศาลรับรู้ได้เองแล้วเช่นนี้ คดีจึงฟังไม่ได้ว่าโจทก์มีสิทธิเรียกดอกเบี้ยได้ถึงอัตราร้อยละ 20 ต่อปี..." จะเห็นได้ว่าเมื่อโจทก์กล่าวอ้างข้อเท็จจริงในเรื่องอัตราดอกเบี้ยสนับสนุนคำฟ้องของตนแต่ไม่นำสืบข้อเท็จจริงดังกล่าวโจทก์ก็ต้องแพ้คดีในส่วนของดอกเบี้ยซึ่งโจทก์จะนำคดีดังกล่าวมาฟ้องต่อศาลเพื่อนำพยานหลักฐานส่วนนี้มาสืบพิสูจน์อีกไม่ได้เพราะเป็นฟ้องซ้ำ แต่ในคำพิพากษาฉบับนี้โจทก์สามารถนำคำฟ้องมายื่นต่อศาลได้ใหม่โดยผลของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 148(3) ทั้ง ๆที่การที่ศาลพิพากษายกฟ้อง (เฉพาะในส่วนดอกเบี้ย) ก็สืบเนื่องมาจากความบกพร่องที่โจทก์ไม่นำพยานหลักฐานเข้าสืบพิสูจน์เช่นกันหากจะมองว่าการนำหลักกฎหมายดังกล่าวมาใช้กับกรณีนี้ก็เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม ก็คงจะเห็นชัดแล้วเฉพาะฝ่ายโจทก์ แต่หากจะมองฝ่ายจำเลยแล้วก็คงจะเป็นความยากที่จำเลยจะเขียนคำให้การสู้คดีให้ชนะโจทก์ได้ ในเมื่อความบกพร่องในคำฟ้องของโจทก์ก็ดีความบกพร่องในการนำพยานหลักฐานเข้าสืบพิสูจน์ก็ดี ศาลชั้นต้นได้หยิบยกขึ้นมากล่าวไว้ในคำพิพากษาแล้วทั้งสิ้น เมื่อโจทก์นำคดีมาฟ้องใหม่ย่อมสามารถปรับปรุงคดีของโจทก์โดยอาศัยคำพิพากษาของศาลในคดีก่อน ในขณะที่ข้อต่อสู้ของจำเลยในคดีใหม่ไม่น่าจะเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม อรุณรัตน์ศรีพิเชียรคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเบิกเงินเกินบัญชีกับโจทก์ในวงเงิน 4,000,000 บาท ดอกเบี้ยร้อยละ 18 ต่อปี ชำระดอกเบี้ยทุกเดือน โดยจำเลยที่ 2 เป็นผู้ค้ำประกันที่ยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม และจำนองที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างเป็นประกันในวงเงินดังกล่าว เมื่อครบกำหนดชำระต้นเงินและดอกเบี้ย จำเลยทั้งสองไม่ชำระ โจทก์ทวงถามและบอกกล่าวบังคับจำนองแล้ว จำเลยทั้งสองเพิกเฉยขอให้บังคับจำเลยทั้งสองชำระเงินจำนวนดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ย หากจำเลยทั้งสองไม่ชำระให้บังคับจำนองจำเลยทั้งสองให้การว่า โจทก์ไม่มีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้นระหว่างวันที่ 30 ธันวาคม 2528 ถึงวันที่ 18 พฤศจิกายน 2531(วันฟ้อง) เพราะไม่มีการเดินสะพัดทางบัญชี ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า โจทก์คิดดอกเบี้ยเกินร้อยละ 15 ต่อปีโดยไม่นำสืบว่ามีสิทธิคิดได้ตามกฎหมาย ดอกเบี้ยที่โจทก์คิดแต่ละยอดจึงเกินอัตราตามที่กฎหมายกำหนดไว้ เป็นโมฆะ วันที่ 28 มิถุนายน2525 จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเบิกเงินเกินบัญชีกับโจทก์ แต่บัญชีเอกสารที่โจทก์นำมาแสดงนั้นปรากฏรายการในการเดินบัญชีตั้งแต่วันที่ 17พฤษภาคม 2526 จึงไม่มีหลักฐานในการคำนวณยอดเงินที่จำเลยที่ 1เบิกเกินบัญชีและยอดเงินที่จำเลยที่ 1 นำเข้าบัญชี เพื่อคำนวณต้นเงินที่จำเลยที่ 1 ค้างชำระเพื่อให้จำเลยทั้งสองรับผิดต่อโจทก์ได้ พิพากษายกฟ้อง แต่ไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะฟ้องคดีใหม่ภายในอายุความจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืนจำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...ประเด็นที่จะวินิจฉัยในชั้นนี้จึงมีว่าที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืนตามศาลชั้นต้นให้ยกฟ้องโจทก์ แต่ไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะฟ้องคดีใหม่ภายในอายุความนั้น ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ เห็นว่าประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 148 บัญญัติว่า "คดีที่ได้มีคำพิพากษาหรือคำสั่งถึงที่สุดแล้ว ห้ามมิให้คู่ความเดียวกันรื้อร้องฟ้องกันอีกในประเด็นที่ได้วินิจฉัยโดยอาศัยเหตุอย่างเดียวกัน เว้นแต่ในกรณีต่อไปนี้ฯลฯ(3) เมื่อคำพิพากษาหรือคำสั่งนั้นให้ยกคำฟ้องเสียโดยไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะนำคำฟ้องมายื่นใหม่ ในศาลเดียวกันหรือในศาลอื่นภายใต้บังคับแห่งบทบัญญัติของกฎหมายว่าด้วยอายุความ" เห็นว่า ในกรณีที่ศาลพิพากษาหรือมีคำสั่งให้ยกฟ้องโจทก์นั้น มาตรา 148(3) แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง บัญญัติรับรองให้ศาลพิพากษาหรือมีคำสั่งด้วยว่าไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะนำคำฟ้องมายื่นใหม่ภายในอายุความ โดยไม่มีเงื่อนไขหรือวางกฎเกณฑ์ไว้ว่าศาลจะมีคำพิพากษาหรือคำสั่งดังกล่าวได้ภายในเงื่อนไขหรือกฎเกณฑ์อย่างใด จึงเป็นอำนาจทั่วไปของศาลที่จะใช้ดุลพินิจวินิจฉัยสั่งได้แล้วแต่ศาลจะเห็นสมควร ฉะนั้น แม้คดีนี้ศาลชั้นต้นจะสืบพยานหลักฐานไปแล้วก็ตามแต่เมื่อมีคำพิพากษาให้ยกคำฟ้องศาลชั้นต้นก็สามารถใช้ดุลพินิจพิพากษายกฟ้องโจทก์โดยไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะนำคำฟ้องมายื่นใหม่ได้คำพิพากษาศาลล่างทั้งสองชอบแล้ว ฎีกาจำเลยทั้งสองฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 730/2536ธนาคาร กรุงเทพ จำกัดโจทก์บริษัท ไทย ทักษิณ จำกัด กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 148 (3)แม้ศาลจะสืบพยานหลักฐานไปแล้วก็ตาม แต่เมื่อมีคำพิพากษาให้ยกคำฟ้อง ศาลก็สามารถใช้ดุลพินิจพิพากษายกฟ้องโดยไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะนำคำฟ้องมายื่นใหม่ได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเบิกเงินเกินบัญชีกับโจทก์ในวงเงิน 4,000,000 บาท ดอกเบี้ยร้อยละ 18 ต่อปี ชำระดอกเบี้ยทุกเดือน โดยจำเลยที่ 2 เป็นผู้ค้ำประกันที่ยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม และจำนองที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างเป็นประกันในวงเงินดังกล่าว เมื่อครบกำหนดชำระต้นเงินและดอกเบี้ย จำเลยทั้งสองไม่ชำระ โจทก์ทวงถามและบอกกล่าวบังคับจำนองแล้ว จำเลยทั้งสองเพิกเฉยขอให้บังคับจำเลยทั้งสองชำระเงินจำนวนดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ย หากจำเลยทั้งสองไม่ชำระให้บังคับจำนองจำเลยทั้งสองให้การว่า โจทก์ไม่มีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้นระหว่างวันที่ 30 ธันวาคม 2528 ถึงวันที่ 18 พฤศจิกายน 2531(วันฟ้อง) เพราะไม่มีการเดินสะพัดทางบัญชี ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า โจทก์คิดดอกเบี้ยเกินร้อยละ 15 ต่อปีโดยไม่นำสืบว่ามีสิทธิคิดได้ตามกฎหมาย ดอกเบี้ยที่โจทก์คิดแต่ละยอดจึงเกินอัตราตามที่กฎหมายกำหนดไว้ เป็นโมฆะ วันที่ 28 มิถุนายน2525 จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเบิกเงินเกินบัญชีกับโจทก์ แต่บัญชีเอกสารที่โจทก์นำมาแสดงนั้นปรากฏรายการในการเดินบัญชีตั้งแต่วันที่ 17พฤษภาคม 2526 จึงไม่มีหลักฐานในการคำนวณยอดเงินที่จำเลยที่ 1เบิกเกินบัญชีและยอดเงินที่จำเลยที่ 1 นำเข้าบัญชี เพื่อคำนวณต้นเงินที่จำเลยที่ 1 ค้างชำระเพื่อให้จำเลยทั้งสองรับผิดต่อโจทก์ได้ พิพากษายกฟ้อง แต่ไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะฟ้องคดีใหม่ภายในอายุความจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืนจำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...ประเด็นที่จะวินิจฉัยในชั้นนี้จึงมีว่าที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืนตามศาลชั้นต้นให้ยกฟ้องโจทก์ แต่ไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะฟ้องคดีใหม่ภายในอายุความนั้น ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ เห็นว่าประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 148 บัญญัติว่า "คดีที่ได้มีคำพิพากษาหรือคำสั่งถึงที่สุดแล้ว ห้ามมิให้คู่ความเดียวกันรื้อร้องฟ้องกันอีกในประเด็นที่ได้วินิจฉัยโดยอาศัยเหตุอย่างเดียวกัน เว้นแต่ในกรณีต่อไปนี้ฯลฯ(3) เมื่อคำพิพากษาหรือคำสั่งนั้นให้ยกคำฟ้องเสียโดยไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะนำคำฟ้องมายื่นใหม่ ในศาลเดียวกันหรือในศาลอื่นภายใต้บังคับแห่งบทบัญญัติของกฎหมายว่าด้วยอายุความ" เห็นว่า ในกรณีที่ศาลพิพากษาหรือมีคำสั่งให้ยกฟ้องโจทก์นั้น มาตรา 148(3) แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง บัญญัติรับรองให้ศาลพิพากษาหรือมีคำสั่งด้วยว่าไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะนำคำฟ้องมายื่นใหม่ภายในอายุความ โดยไม่มีเงื่อนไขหรือวางกฎเกณฑ์ไว้ว่าศาลจะมีคำพิพากษาหรือคำสั่งดังกล่าวได้ภายในเงื่อนไขหรือกฎเกณฑ์อย่างใด จึงเป็นอำนาจทั่วไปของศาลที่จะใช้ดุลพินิจวินิจฉัยสั่งได้แล้วแต่ศาลจะเห็นสมควร ฉะนั้น แม้คดีนี้ศาลชั้นต้นจะสืบพยานหลักฐานไปแล้วก็ตามแต่เมื่อมีคำพิพากษาให้ยกคำฟ้องศาลชั้นต้นก็สามารถใช้ดุลพินิจพิพากษายกฟ้องโจทก์โดยไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะนำคำฟ้องมายื่นใหม่ได้คำพิพากษาศาลล่างทั้งสองชอบแล้ว ฎีกาจำเลยทั้งสองฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ปรีชา ธนานันท์-สมาน เวทวินิจ-ปรีชา เฉลิมวณิชย์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 148 เป็นบทบัญญัติที่ห้ามคู่ความมิให้นำคดีมาฟ้องร้องกันอีกในประเด็นที่ศาลได้เคยวินิจฉัยถึงที่สุดไปแล้วทั้งนี้ก็โดยมุ่งหมายมิให้คู่ความรื้อฟื้นคดีที่เคยพิพาทกันมาและศาลได้วินิจฉัยชี้ขาดไปแล้วในคดีก่อนมาฟ้องร้องกันใหม่อีก กฎหมายจึงบัญญัติห้ามไว้โดยถือว่าเป็นฟ้องซ้ำ ปัญหาว่าคำฟ้องเป็นฟ้องซ้ำหรือไม่เป็นปัญหาอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลมีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้เอง เมื่อเห็นสมควรโดยไม่จำต้องมีคู่ความฝ่ายใดร้องขอ แต่บทบัญญัติดังกล่าวก็มีข้อยกเว้นอยู่ 3 ประการ คือในมาตรา 148(1),(2) และ (3) ที่ให้ฟ้องใหม่ได้โดยไม่ถือว่าเป็นฟ้องซ้ำ เฉพาะที่เกี่ยวข้องกับคำพิพากษาฎีกาฉบับนี้โดยตรงคือมาตรา 148(3) ซึ่งบัญญัติว่า "เมื่อคำพิพากษาหรือคำสั่งนั้นให้ยกฟ้องเสียโดยไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะนำคำฟ้องมายื่นใหม่ในศาลเดียวกันหรือในศาลอื่นภายใต้บังคับแห่งบทบัญญัติของกฎหมายว่าด้วยอายุความ" ซึ่งเคยมีคำพิพากษาฎีกาวินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับบทบัญญัติในมาตรานี้ไว้บ้าง เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1048/2492 เป็นคดีฟ้องขอให้รับรองว่าเป็นบุตรของชายชู้ เมื่อศาลสั่งรับรองแล้ว ก็อาจกล่าวไว้ในคำพิพากษาว่า คำพิพากษานั้นไม่ตัดสิทธิชายซึ่งเป็นสามีของมารดาเด็กจะว่ากล่าวเป็นคดีขึ้นใหม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 468/2494 วินิจฉัยว่า กรณีที่ฟ้องโจทก์บรรยายข้อความผิดพลาด ซึ่งเป็นความผิดพลาดของทนาย แม้ศาลจะพิพากษายกฟ้องเพราะเหตุฟ้องผิด ศาลก็มีอำนาจที่จะอนุญาตไว้ในคำพิพากษาว่าไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะฟ้องร้องว่ากล่าวเป็นคดีใหม่ให้ตรงกับความจริงได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 436/2520 วินิจฉัยว่า หนังสือสัญญาการประมูลเงินแชร์มีมูลกรณีเนื่องจากการเล่นแชร์อันเป็นมูลหนี้อย่างหนึ่งบังคับได้แม้ไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือเมื่อโจทก์ฟ้องเรื่องเงินกู้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 ศาลไม่อาจบังคับจำเลยตามมูลหนี้ดังกล่าวได้ เพราะการเล่นแชร์ไม่เป็นการกู้เงินต้องพิพากษายกฟ้อง แต่ไม่ตัดสิทธิโจทก์ฟ้องตามมูลหนี้ที่ถูกต้องใหม่ภายในอายุความ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3351/2527 วินิจฉัยว่า โจทก์ฟ้องคดีไม่ถูกต้องไม่ได้คิดแยกยอดเงินที่ควรได้รับนับจากจำเลยขอเปิดบัญชีกระแสรายวันจนถึงวันทำสัญญาขอกู้เบิกเงินเกินบัญชีไว้ว่าเป็นยอดเงินเท่าใด ปรากฏว่าจำเลยสั่งจ่ายเช็คหลายร้อยฉบับ และโจทก์จ่ายเงินเกินบัญชีให้ไปซึ่งศาลไม่มีหน้าที่จะต้องคิดยอดเงินดังกล่าวให้โจทก์ เป็นหน้าที่ของโจทก์จะต้องคิดมาให้ถูกต้องไว้ในคำฟ้องเพื่อให้โอกาสจำเลยตรวจสอบโต้แย้งว่าคิดถูกต้องหรือไม่ ดังนี้ศาลชอบที่จะพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งหมดโดยให้โจทก์นำคำฟ้องมายื่นใหม่ภายใต้บังคับแห่งบทบัญญัติของกฎหมายว่าด้วยอายุความ คำพิพากษาศาลฎีกาที่หยิบยกมาเป็นตัวอย่างมิได้วางหลักเกณฑ์ไว้เลยว่า กรณีใดที่ศาลจะพิพากษาหรือมีคำสั่งให้ยกฟ้องโดยไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะนำคำฟ้องมายื่นใหม่เป็นแต่เพียงการวินิจฉัยปัญหาที่เกิดขึ้นแต่ละคดี แต่ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 730/2536 ได้วินิจฉัยและวางกฎเกณฑ์ไว้ว่า ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 148(3) นั้นเป็นอำนาจทั่วไปของศาลที่จะใช้ดุลพินิจวินิจฉัยสั่งได้แล้วแต่ศาลจะเห็นสมควรซึ่งเป็นอำนาจที่กว้างมาก และหากศาลใช้อำนาจตามบทบัญญัติดังกล่าวมากเท่าใดก็ย่อมส่งผลให้คดีที่ศาลได้พิจารณาพิพากษาไปแล้วย้อนกลับมาสู่ศาลมากขึ้นตามลำดับทั้งปัญหาเรื่องการเรียกดอกเบี้ยเกินอัตราที่กฎหมายกำหนด โดยโจทก์อ้างว่าเรียกได้ตามประกาศของทางราชการนั้น ก็เคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยไว้หลายฉบับว่าเป็นปัญหาข้อเท็จจริงที่โจทก์จะต้องนำพยานหลักฐานมาสืบพิสูจน์เช่นคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 650/2532วินิจฉัยว่า ประกาศของกระทรวงการคลังเรื่องอัตราดอกเบี้ยเป็นข้อเท็จจริงไม่ใช่ข้อกฎหมาย โจทก์ต้องนำสืบเมื่อโจทก์ไม่สืบโจทก์จึงไม่มีสิทธิคิดดอกเบี้ยเกินไปจากอัตราปกติที่กฎหมายบัญญัติไว้ ซึ่งตอนหนึ่งศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่า "ประกาศของทางราชการในลักษณะเช่นนี้หาใช่ข้อกฎหมายอันเป็นเรื่องที่ศาลจะรับรู้เองได้ไม่แต่เป็นข้อเท็จจริงอย่างหนึ่ง ที่คู่ความมีหน้าที่จะต้องนำสืบเมื่อทางพิจารณาโจทก์ไม่สืบแสดงให้ความข้อนี้ปรากฏ ทั้งมิใช่เป็นข้อเท็จจริงที่ศาลรับรู้ได้เองแล้วเช่นนี้ คดีจึงฟังไม่ได้ว่าโจทก์มีสิทธิเรียกดอกเบี้ยได้ถึงอัตราร้อยละ 20 ต่อปี..." จะเห็นได้ว่าเมื่อโจทก์กล่าวอ้างข้อเท็จจริงในเรื่องอัตราดอกเบี้ยสนับสนุนคำฟ้องของตนแต่ไม่นำสืบข้อเท็จจริงดังกล่าวโจทก์ก็ต้องแพ้คดีในส่วนของดอกเบี้ยซึ่งโจทก์จะนำคดีดังกล่าวมาฟ้องต่อศาลเพื่อนำพยานหลักฐานส่วนนี้มาสืบพิสูจน์อีกไม่ได้เพราะเป็นฟ้องซ้ำ แต่ในคำพิพากษาฉบับนี้โจทก์สามารถนำคำฟ้องมายื่นต่อศาลได้ใหม่โดยผลของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 148(3) ทั้ง ๆที่การที่ศาลพิพากษายกฟ้อง (เฉพาะในส่วนดอกเบี้ย) ก็สืบเนื่องมาจากความบกพร่องที่โจทก์ไม่นำพยานหลักฐานเข้าสืบพิสูจน์เช่นกันหากจะมองว่าการนำหลักกฎหมายดังกล่าวมาใช้กับกรณีนี้ก็เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม ก็คงจะเห็นชัดแล้วเฉพาะฝ่ายโจทก์ แต่หากจะมองฝ่ายจำเลยแล้วก็คงจะเป็นความยากที่จำเลยจะเขียนคำให้การสู้คดีให้ชนะโจทก์ได้ ในเมื่อความบกพร่องในคำฟ้องของโจทก์ก็ดีความบกพร่องในการนำพยานหลักฐานเข้าสืบพิสูจน์ก็ดี ศาลชั้นต้นได้หยิบยกขึ้นมากล่าวไว้ในคำพิพากษาแล้วทั้งสิ้น เมื่อโจทก์นำคดีมาฟ้องใหม่ย่อมสามารถปรับปรุงคดีของโจทก์โดยอาศัยคำพิพากษาของศาลในคดีก่อน ในขณะที่ข้อต่อสู้ของจำเลยในคดีใหม่ไม่น่าจะเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม อรุณรัตน์ศรีพิเชียร