ประกาศกรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกประกาศกรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกเรื่องรายละเอียดการยื่นคำขอจดทะเบียนสิทธิในภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย ตามที่กฎกระทรวงการขอจดทะเบียนสิทธิในภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยการสอบสวน และการพิจารณาวินิจฉัย และแบบหนังสือสำคัญแสดงการจดทะเบียนสิทธิในภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยพ.ศ. ๒๕๕๕ ได้กำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขในการจดทะเบียนสิทธิในภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยส่วนบุคคลตามพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ. ๒๕๔๒ ซึ่งจะต้องแสดงรายละเอียดในการจดทะเบียนสิทธิในภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยตามแบบคำขอที่อธิบดีกรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกประกาศกำหนด นั้นเพื่อให้การรับคำขอ การจัดเตรียมเอกสารและหลักฐานและการพิจารณาคำขอจดทะเบียนสิทธิในภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยของนายทะเบียนกลางและนายทะเบียนจังหวัดเป็นไปโดยถูกต้องและมีประสิทธิภาพตามกฎหมายอาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๒แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ.๒๕๔๒อธิบดีกรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกจึงออกประกาศกำหนดรายละเอียดการยื่นคำขอจดทะเบียนสิทธิในภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยดังต่อไปนี้ข้อ ๑ ประเภทของภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย๑.๑ ตำรับยาแผนไทย ได้แก่สูตรซึ่งระบุกรรมวิธีการผลิตและส่วนประกอบสิ่งปรุงที่มียาแผนไทยรวมอยู่ด้วยไม่ว่าสิ่งปรุงนั้นจะมีรูปลักษณะใด๑.๒ ตำราการแพทย์แผนไทย ได้แก่ หลักวิชาการต่างๆเกี่ยวกับการแพทย์แผนไทย ทั้งที่ได้บันทึกไว้ในสมุดไทย ใบลาน ศิลาจารึกหรือวัสดุอื่นใดหรือที่มิได้มีการบันทึกกันไว้แต่เป็นการเรียนรู้หรือถ่ายทอดสืบต่อกันมาไม่ว่าด้วยวิธีใดข้อ ๒ รายละเอียดและคุณลักษณะภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยที่จะต้องแสดงในการจดทะเบียนสิทธิ๒.๑ ตำรับยาแผนไทย ประกอบด้วย๒.๑.๑ ชื่อตำรับยาแผนไทย จะต้องมีชื่อที่สอดคล้องกับสรรพคุณหรือวัตถุประสงค์ของตำรับยาแผนไทยที่ใช้ ซึ่งเป็นไปตามหลักการแพทย์แผนไทยหากเป็นชื่อตามภาษาโบราณให้ใช้ชื่อนั้น๒.๑.๒ ชื่อตำรับยาแผนไทย จะต้องไม่ใช้ชื่อไปในทำนองโอ้อวด ไม่สุภาพ หรือแสดงสรรพคุณเกินจริง หรืออาจทำให้เข้าใจผิดจากความจริงหรือไม่เหมาะสมกับวัฒนธรรมอันดีงามของไทยหรือส่อไปในทางทำลายคุณค่าของภาษาไทยและต้องสอดคล้องกับหลักการแพทย์แผนไทย๒.๑.๓ สูตรตำรับยาแผนไทยจะต้องแจ้งปริมาณของวัตถุส่วนประกอบของตำรับยาแผนไทยโดยให้แจ้งตัวยาและปริมาณให้ชัดเจนและครบถ้วนทั้งหมด (ทั้งที่เป็นตัวยาสำคัญและส่วนประกอบหรือตัวยาเสริม) โดยจะต้องไม่มีตัวยาแผนปัจจุบันเป็นส่วนผสมในตำรับยาแผนไทย ดังนี้(๑) หน่วยเมตริก ในระบบสากล เช่น มิลลิกรัม, กรัม, กิโลกรัม ซี.ซี., ลิตร, เปอร์เซ็นต์ หรือร้อยละ ฯลฯ เป็นต้น(๒) หน่วยนับตามหลักการทางการแพทย์แผนไทย เช่น ชั่ง ตำลึง บาท เฟื้องสลึง ไพ ชั่ง ฝา กำ ต้น มัด เบี้ย ฯลฯ หรือหน่วยที่กำหนดอย่างอื่น เป็นต้น(๓) หน่วยนับแบบอื่น (ให้ระบุให้ชัด หรืออาจเทียบเคียงกับหน่วยตาม(๑) และ (๒)๒.๑.๔ รายละเอียดที่แสดงถึงสิทธิในภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยและรายละเอียดการคิดค้น ปรับปรุง หรือพัฒนาหรือการสืบทอดภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยที่ขอจดทะเบียน๒.๑.๕ กรรมวิธีการผลิต หรือกรรมวิธีการปรุงตำรับยาแผนไทยจะต้องเป็นแบบแผนโบราณ หรือตามหลักการแพทย์แผนไทยและจะต้องแจ้งรายละเอียดตามกรรมวิธีการผลิตหรือกรรมวิธีการปรุงตำรับยาแผนไทยดังนี้(๑) ขั้นตอนแรกของการผลิต หรือการเข้าเครื่องยา(๒) ปริมาณสุทธิ (โดยประมาณ)ของยาที่ได้ในทุกขั้นตอนการผลิตหรือการปรุง (ถ้ามี) เช่นปริมาณของน้ำยาที่ได้ภายหลังจากการต้ม หรือเคี่ยว หรือประมาณของยาผงที่ได้รับเป็นต้น(๓) ระยะเวลาที่ใช้ (ถ้ามี)(๔) ระดับความร้อน หรืออุณหภูมิ (ถ้ามี)(๕) การบรรจุ และวิธีการเก็บรักษา(๖) พิธีกรรมหรือคาถา ที่ใช้บริกรรม หรือปลุกเสก ในกรรมวิธีการผลิตหรือกรรมวิธีการปรุงตำรับยาแผนไทย (ถ้ามี)(๗) รายละเอียดอื่นที่เป็นกรรมวิธีการผลิตหรือกรรมวิธีการปรุงตำรับยาแผนไทยนอกเหนือที่กำหนดข้างต้น (ถ้ามี)(๘) รายละเอียดอื่นที่นายทะเบียนหรือคณะกรรมการคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยขอให้จัดส่งเพิ่มเติม(๙) ตัวอย่างตำรับยาแผนไทยที่ผ่านกรรมวิธีการผลิตหรือกรรมวิธีการปรุงเสร็จแล้วพร้อมตัวอย่างส่วนผสมหรือส่วนประกอบสิ่งปรุงตำรับยาแผนไทยนั้นด้วย(๑๐) สรรพคุณ วิธีการใช้ และข้อห้าม หรือข้อควรระวังในการใช้(๑๑) ตำราการแพทย์แผนไทย (ฉบับจริง) หรือต้นฉบับ หรือรูปภาพถ่ายหรือภาพสแกน หรือสำเนาตำราการแพทย์แผนไทยที่เชื่อว่าได้คัดลอกมาจากต้นฉบับจริง หรือวิธีอื่นๆ ในลักษณะเช่นเดียวกัน เป็นต้น ซึ่งปรากฏรายละเอียดของตำรับยาแผนไทยที่ขอจดทะเบียนทั้งหมด(ถ้ามี)(๑๒) กรณีตำราการแพทย์แผนไทยที่ขอจดทะเบียนเป็นภาษาพื้นเมืองหรือภาษาอื่นที่มิใช่ภาษาไทยให้ผู้จัดทำคำแปลเป็นภาษาไทยประกอบการการยื่นคำขอต่อนายทะเบียน(๑๓) รายงานผลการใช้ หรือการรักษา หรือรายงานการศึกษา หรือการวิจัยทางวิทยาศาสตร์หรือทางการแพทย์ หรือการสาธารณสุข (ถ้ามี)(๑๔)เอกสารและหลักฐานการขึ้นทะเบียนตำรับยาแผนไทยหรือยาแผนโบราณตามกฎหมายว่าด้วยยา(ถ้ามี)(๑๕) รายละเอียดอื่นๆ (ถ้ามี)๒.๒ ตำราการแพทย์แผนไทย ประกอบด้วย๒.๒.๑ ชื่อตำราการแพทย์แผนไทย จะต้องสอดคล้องกับเนื้อหาในตำราการแพทย์แผนไทยและเป็นไปตามหลักการแพทย์แผนไทย หากเป็นชื่อตามภาษาโบราณให้ใช้ชื่อนั้น๒.๒.๒ ชื่อตำราการแพทย์แผนไทย จะต้องไม่ใช้ชื่อไปในทำนองโอ้อวด ไม่สุภาพหรือแสดงสรรพคุณเกินจริง หรืออาจทำให้เข้าใจผิดจากความจริงหรือไม่เหมาะสมกับวัฒนธรรมอันดีงามของไทย หรือส่อไปในทางทำลายคุณค่าของภาษาไทยและต้องสอดคล้องกับหลักการแพทย์แผนไทย๒.๒.๓ รายละเอียดที่แสดงถึงสิทธิในภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยและรายละเอียดการคิดค้น ปรับปรุง หรือพัฒนาหรือการสืบทอดภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยที่ขอจดทะเบียน๒.๒.๔ ตำราการแพทย์แผนไทย (ฉบับจริง) หรือต้นฉบับ พร้อมรูปภาพถ่าย หรือภาพสแกนหรือสำเนาตำราการแพทย์แผนไทยที่เชื่อว่าได้คัดลอกมาจากต้นฉบับจริง หรือวิธีอื่น ๆในลักษณะเช่นเดียวกัน ซึ่งปรากฏรายละเอียดของตำรับยาแผนไทยที่ขอจดทะเบียนทั้งหมด๒.๒.๕ สรรพคุณ วิธีการใช้ และข้อห้าม หรือข้อควรระวังในการใช้๒.๒.๖ รายงานผลการใช้ หรือการรักษา หรือรายงานการศึกษาหรือการวิจัยทางวิทยาศาสตร์ หรือทางการแพทย์ หรือการสาธารณสุข (ถ้ามี)๒.๒.๗กรณีตำราการแพทย์แผนไทยที่ขอจดทะเบียนเป็นภาษาพื้นเมืองหรือภาษาอื่นที่มิใช่ภาษาไทยให้ผู้จัดทำคำแปลเป็นภาษาไทยประกอบการการยื่นคำขอต่อนายทะเบียน๒.๒.๘ พิธีกรรม หรือคาถา ที่ใช้บริกรรม หรือปลุกเสกในกรรมวิธีการผลิต หรือกรรมวิธีการปรุงตำรับยาแผนไทยหรือเกี่ยวข้องกับตำราการแพทย์แผนไทย (ถ้ามี)๒.๒.๙ รายละเอียดอื่นที่นายทะเบียนหรือคณะกรรมการคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยขอให้จัดส่งเพิ่มเติม(ถ้ามี)๒.๒.๑๐ รายละเอียดอื่น ๆ (ถ้ามี)ข้อ ๓ รายละเอียดที่ต้องระบุในแบบคำขอจดทะเบียนสิทธิ๓.๑ วันและเวลาที่ยื่นคำขอจดทะเบียน๓.๒ ชื่อ เลขประจำตัวประชาชน อายุ สัญชาติ อาชีพและที่อยู่ที่ติดต่อได้ของผู้ขอจดทะเบียน๓.๓ ชื่อ เลขประจำตัวประชาชน อายุ สัญชาติ อาชีพและที่อยู่ที่ติดต่อได้ของผู้รับมอบอำนาจ๓.๔ สิทธิในภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยที่ขอจดทะเบียน๓.๕ รายละเอียดที่แสดงถึงการคิดค้น การปรับปรุงหรือพัฒนาหรือการสืบทอดภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยที่ขอจดทะเบียน๓.๖ บันทึกข้อตกลงระหว่างผู้ขอจดทะเบียนสิทธิในภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยร่วมกันหลายคนตามมาตรา ๒๕หรือกรณีผู้ขอจดทะเบียนสิทธิในภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยอย่างเดียวกันหลายคนโดยไม่ได้มาร่วมกันตามมาตรา ๒๖๓.๗ รายละเอียด ตามที่กำหนดในข้อ ๒๓.๘ รายละเอียดอื่น ๆ ที่ต้องการระบุเพิ่มเติม (ถ้ามี)ข้อ ๔ เอกสารและหลักฐานประกอบการขอจดทะเบียนจำนวนอย่างละ ๒ ชุด๔.๑ สำเนาบัตรประจำตัวประชาชน๔.๒ สำเนาทะเบียนบ้าน๔.๓ หลักฐานการจดทะเบียนนิติบุคคล๔.๔ เอกสารและหลักฐานภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พร้อมรูปภาพถ่าย ภาพแกนหรือสำเนาหลักฐานแสดงภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย หรือวิธีอื่นๆ ในลักษณะเช่นเดียวกัน๔.๕ เอกสารและหลักฐานตามที่กำหนดในข้อ ๒ ดังนี้๔.๕.๑ กรณีตำรับยาแผนไทย ให้จัดส่งตัวอย่างตำรับยาแผนไทยที่ปรุงเสร็จพร้อมส่วนประกอบสิ่งปรุงทั้งหมด ของตำรับยาแผนไทยด้วย๔.๕.๒ กรณีตำราการแพทย์แผนไทย ให้จัดส่งตำราการแพทย์แผนไทย (ฉบับจริง)หรือต้นฉบับ พร้อมรูปภาพถ่าย หรือภาพสแกนหรือสำเนาตำราการแพทย์แผนไทยที่เชื่อว่าได้คัดลอกมาจากต้นฉบับจริง หรือวิธีอื่น ๆในลักษณะเช่นเดียวกัน ซึ่งปรากฏรายละเอียดของตำรับยาแผนไทยที่ขอจดทะเบียนทั้งหมดพร้อมสำเนา หรือวิธีอื่น ๆ ในลักษณะเช่นเดียวกัน๔.๖ สำเนาใบเสร็จค่าคำขอ หรือใบเสร็จรับเงินชำระค่าธรรมเนียมพร้อมสำเนาใบสำคัญชำระค่าธรรมเนียม(กรณีนายทะเบียนมีหนังสือแจ้งให้ชำระค่าธรรมเนียม)๔.๗ หนังสือมอบอำนาจ พร้อมติดอาการแสตมป์ (ถ้ามี)๔.๘ เอกสารและหลักฐานอื่น ๆ (ถ้ามี)ข้อ ๕[๑] ประกาศฉบับนี้ ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปประกาศณ วันที่ ๓๑ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๗ธวัชชัยกมลธรรมอธิบดีกรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกปริยานุช/จัดทำ๑๓ กุมภาพันธ์๒๕๕๗อังศุมาลี/ตรวจ๑๓ กุมภาพันธ์๒๕๕๗ศิรวัชร์/ปรับปรุง๒๑ เมษายน ๒๕๖๐[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๓๑/ตอนพิเศษ ๒๗ ง/หน้า ๔/๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๗