กฎกระทรวง(พ.ศ. ๒๔๙๙)ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหารพุทธศักราช ๒๔๗๗ว่าด้วยการประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์และการใช้เครื่องหมายราชองครักษ์[๑] อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕ และมาตรา ๗แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมออกกฎกระทรวงไว้ดั่งต่อไปนี้หมวด ๑เครื่องราชอิสริยาภรณ์ ข้อ ๑ การประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ปฏิบัติตามประกาศสำนักคณะรัฐมนตรีเรื่องลำดับเกียรติและระเบียบการประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทยข้อ ๒ ทหารซึ่งได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศให้ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์นั้นได้ข้อ ๓เมื่อแต่งเครื่องแบบปกติซึ่งไม่ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ใช้แพรแถบอย่างแพรแถบของเครื่องราชอิสริยาภรณ์นั้น ทำเป็นแถบสูงประมาณ ๑.๕เซนติเมตร กว้างประมาณ ๓ เซนติเมตร ติดที่อกเสื้อข้างซ้ายเหนือกระเป๋าบน เว้นแต่เครื่องราชอิสริยาภรณ์ใดซึ่งมีกฎหมายกำหนดให้ประดับที่อกเสื้อข้างขวาก็ให้ติดแพรแถบที่อกเสื้อข้างขวา และสำหรับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ใดมีกฎหมายกำหนดเครื่องหมายสำหรับประดับแพรแถบก็ให้ประดับเครื่องหมายที่แพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์นั้นด้วย ในกรณีมีแพรแถบหลายแถบ ให้ติดเรียงกันเป็นแถวตามยาวแถวละไม่เกิน ๕ แถบหมวด ๒เครื่องหมายราชองครักษ์ ข้อ ๔ นายทหารที่เป็นราชองครักษ์ใช้สายยงยศและเครื่องหมายอักษรพระปรมาภิไธย ดังนี้(๑) สายยงยศเป็นสายถัก ๒ เส้น ประกอบตุ้มโลหะสีทอง ๒ ตุ้มสายเกลี้ยง ๒ เส้น ปลายสายรวมติดใต้อินทรธนูข้างขวา สายถักคล้องใต้แขนขวาผ่านหน้าอก๑ เส้น ส่วนอีก ๑ เส้น ผ่านหน้าอก สายเกลี้ยงทำเป็นบ่วงคล้องใต้แขนขวา ๑ เส้น ส่วนอีก๑ เส้น ทำเป็นบ่วงผ่านหน้าอกมารวมกับปลายสายถักทั้ง ๒ เส้น คล้องที่ดุมอกเสื้อให้ตุ้มโลหะสีทองอยู่ที่อกเสื้อถ้าเป็นเสื้อชั้นนอกคอปิด คล้องที่ดุมอกเสื้อเม็ดที่ ๑ ถ้าเป็นเสื้อชั้นนอกคอแบะหรือเสื้อชั้นนอกเปิดอกคล้องใต้ชายพับประมาณแนวเดียวกับดุมเม็ดที่ ๑ ของเสื้อชั้นนอกคอปิดสายยงยศทำด้วยไหมทองหรือไหมสีเหลือง ใช้ประกอบกับเครื่องแบบดังนี้(ก)[๒]เมื่อแต่งเครื่องแบบปกติขาว หรือเครื่องแบบปกติคอแบะซึ่งประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ เครื่องแบบครึ่งยศ เครื่องแบบเต็มยศเครื่องแบบสโมสร หรือเครื่องแบบกันหนาวที่ใช้เสื้อชั้นนอกคอปิดสีน้ำเงินดำ หรือเสื้อน้อยสีน้ำเงินดำหรือเครื่องแบบทหารเรือสำหรับใช้ในประเทศหนาวที่ใช้เสื้อสโมสรดำ เสื้อน้อยเสื้อกลาง หรือเสื้อใหญ่สีน้ำเงินดำ ใช้สายยงยศไหมทอง(ข) เมื่อแต่งเครื่องแบบปกติขาว ซึ่งไม่ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ใช้สายยงยศไหมสีเหลืองเมื่อแต่งเครื่องแบบที่มิได้กำหนดให้ใช้สายยงยศราชองครักษ์ ก็ให้ใช้สายยงยศอย่างอื่นในโอกาสที่ปฏิบัติหน้าที่นั้นๆ หรือในโอกาสอันควรได้ด้วย[๓](๒) เครื่องหมายอักษรพระปรมาภิไธย ใช้รูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อในองค์พระมหากษัตริย์รัชกาลที่ตนเป็นราชองครักษ์ภายใต้เลขลำดับรัชกาลและพระมหามงกุฎติดบนอินทรธนูข้างขวาให้ยอดพระมหามงกุฎอยู่ทางด้านคอ(ก)[๔]สำหรับทหารบก ทำด้วยโลหะสีทองติดที่กึ่งกลางอินทรธนู โดยมิต้องประดับเครื่องหมายยศเมื่อแต่งเครื่องแบบฝึกหรือเครื่องแบบสนามให้งดติดเครื่องหมายดังกล่าวนี้(ข)[๕]สำหรับทหารเรือ ทำด้วยโลหะสีเงิน ถ้าเป็นนายทหารสัญญาบัตรต่ำกว่าชั้นนายพลเรือ ติดทับกึ่งกลางแถบเครื่องหมายยศถ้าเป็นนายทหารสัญญาบัตรชั้นนายพลเรือ และจอมพลเรือ ติดบนอินทรธนูถัดจากเครื่องหมายยศไปทางด้านคอเว้นแต่เมื่อแต่งเครื่องแบบปกติลำลองคอพับให้ติดที่กึ่งกลางอินทรธนู เมื่อแต่งเครื่องแบบฝึกหรือเครื่องแบบสนามให้งดติดเครื่องหมายอักษรพระปรมาภิไธยผู้ที่เป็นราชองครักษ์ประจำในกรมราชองครักษ์ให้มีเครื่องหมายรูปครุฑทำด้วยโลหะสีเงินติดบนอินทรธนูข้างซ้ายอีกด้วยการติดเครื่องหมายรูปครุฑนี้ให้อนุโลมตามการติดเครื่องหมายอักษรพระปรมาภิไธย(ค)[๖]สำหรับทหารอากาศ ทำด้วยโลหะสีเงิน ถ้าเป็นนายทหารสัญญาบัตรชั้นต่ำกว่านายพลอากาศติดทับกึ่งกลางแถบเครื่องหมายยศ ถ้าเป็นนายทหารสัญญาบัตรชั้นนายพลอากาศและจอมพลอากาศติดบนอินทรธนูถัดจากเครื่องหมายยศไปทางด้านคอ เว้นแต่เมื่อแต่งเครื่องแบบปกติเทาคอพับที่ใช้อินทรธนูอ่อนให้ติดที่กึ่งกลางอินทรธนูเมื่อแต่งเครื่องแบบฝึกหรือเครื่องแบบสนามให้งดติดเครื่องหมายอักษรพระปรมาภิไธยข้อ ๕[๗]นายทหารราชองครักษ์ ขณะที่ทำการในหน้าที่ประจำพระองค์โดยเฉพาะเช่น รับ นำ ตาม หรือแซงเสด็จ หรือไปในการต่าง ๆ ในหน้าที่ราชองครักษ์ใช้ปลอกแขนสักหลาดสีน้ำเงินดำ กว้าง ๑๐ เซนติเมตร มีแถบสีทอง กว้าง ๑ เซนติเมตร ๒แถบ ทาบกลางปลอกแขนโดยรอบ เว้นระยะระหว่างแถบ ๕ มิลลิเมตร ตรงกลางด้านนอกมีอักษรพระปรมาภิไธยย่อในองค์พระมหากษัตริย์รัชกาลปัจจุบันภายใต้เลขลำดับรัชกาลและพระมหามงกุฎปักด้วยดิ้นทองที่ขอบบนและขอบล่างของปลอกแขนขลิบลวดไหมทอง สวมที่แขนเสื้อข้างซ้ายเหนือข้อศอกข้อ ๖ ผู้ที่เคยเป็นราชองครักษ์ในรัชกาลใดเมื่อพ้นจากตำแหน่งแล้วและได้รับพระราชทานเข็มอักษรพระปรมาภิไธยย่อในองค์พระมหากษัตริย์รัชกาลนั้นประกอบด้วยแถบแพรเป็นเกียรติยศ ให้ติดที่อกเสื้อข้างขวาเหนือกระเป๋าบนถ้ามีเครื่องหมายอื่นติดอยู่แล้ว ให้ติดเครื่องหมายนี้เหนือขึ้นไปให้ไว้ ณ วันที่ ๒๘ ตุลาคม พ.ศ. ๒๔๙๙จอมพล ป. พิบูลสงครามรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมหมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงทั้ง ๓ ฉบับนี้คือ กฎกระทรวงออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ มีข้อความอย่างเดียวกันในเรื่อง(๑) สิทธิและโอกาสในการแต่งเครื่องแบบ (๒) การประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ และการใช้เครื่องหมายราชองครักษ์และ (๓) การใช้เสื้อครุย เสื้อปริญญา และเครื่องหมายพิเศษบางอย่าง สมควรแยกออกบัญญัติไว้เป็นกฎกลางโดยตรากฎกระทรวงทั้ง ๓ ฉบับ นี้ขึ้น กฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๒) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหารพุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยการประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์และการใช้เครื่องหมายราชองครักษ์ฉบับที่ ๒[๘]หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ โดยที่ปลอกแขนสำหรับนายทหารราชองครักษ์สวมขณะที่ทำการในหน้าที่ประจำพระองค์โดยเฉพาะเช่น รับ นำ ตาม หรือแซงเสด็จ หรือไปในการต่าง ๆในหน้าที่ราชองครักษ์ที่ใช้อยู่เดิมนั้น ยังไม่เหมาะสม สมควรแก้ไขเปลี่ยนแปลงเสียใหม่ให้เหมาะสมยิ่งขึ้นกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหารพุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยการประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์และการใช้เครื่องหมายราชองครักษ์ฉบับที่ ๓[๙]หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ เนื่องจากได้มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯให้ทหารบกหญิงเป็นราชองครักษ์พิเศษแล้ว แต่ตามกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๔๙๙) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหารพุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยการประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์และการใช้เครื่องหมายราชองครักษ์มิได้กำหนดเครื่องหมายราชองครักษ์สำหรับทหารบกหญิงที่เป็นราชองครักษ์ไว้จึงเป็นการสมควรที่จะกำหนดเครื่องหมายราชองครักษ์สำหรับทหารบกหญิงที่เป็นราชองครักษ์เพิ่มขึ้นกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๖) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหารพุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยการประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์และการใช้เครื่องหมายราชองครักษ์ฉบับที่ ๔[๑๐]หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือเนื่องจากเครื่องแบบกันหนาวของทหารบกที่ใช้เสื้อชั้นนอกคอปิดสีดำตามกฎกระทรวง(พ.ศ. ๒๔๙๙) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบกฉบับที่ ๓๗ ได้ถูกแก้ไขเพิ่มเติมเป็นเครื่องแบบกันหนาวที่ใช้เสื้อชั้นนอกคอปิดสีน้ำเงินดำและกองทัพเรือต้องการให้ใช้สายยงยศไหมทองเมื่อแต่งเครื่องแบบที่เป็นเสื้อกันหนาวหรือสำหรับใช้ในประเทศหนาวที่ใช้เสื้อสโมสรสีดำ เสื้อน้อย เสื้อกลาง หรือเสื้อใหญ่สีน้ำเงินดำประกอบกับกองทัพอากาศได้ปรับปรุงกฎกระทรวงว่าด้วยเครื่องแบบทหารอากาศขึ้นใหม่จึงเป็นการสมควรแก้ไขเพิ่มเติมกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๔๗๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหารพุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยการประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ และการใช้เครื่องหมายราชองครักษ์เสียใหม่เพื่อให้สอดคล้องต้องกันต่อไปกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๑๑) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหารพุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยการประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์และการใช้เครื่องหมายราชองครักษ์ฉบับที่ ๕[๑๑]หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือทางราชการทหารได้แก้ไขเครื่องแบบทหารอากาศขึ้นใหม่ จึงต้องแก้ไขการประดับเครื่องหมายอักษรพระปรมาภิไธยย่อเพื่อให้สอดคล้องกันกับการประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์และการใช้เครื่องหมายราชองครักษ์ตามเครื่องแบบทหารอากาศใหม่จึงแก้ไขกฎกระทรวงดังกล่าวข้างต้นกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๑๒) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหารพุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยการประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ และการใช้เครื่องหมายราชองครักษ์ฉบับที่ ๖[๑๒]หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ เพื่อให้ผู้ที่เป็นราชองครักษ์ใช้สายยงยศอย่างอื่นนอกจากสายยงยศราชองครักษ์ในโอกาสที่แต่งเครื่องแบบที่มิได้กำหนดให้ใช้สายยงยศราชองครักษ์ได้และแก้ไขการติดเครื่องหมายอักษรพระปรมาภิไธยบนอินทรธนูให้เหมาะสมยิ่งขึ้นกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๔) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหารพุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยการประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ และการใช้เครื่องหมายราชองครักษ์ฉบับที่ ๗[๑๓]หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือโดยที่เป็นการสมควรกำหนดการประดับเครื่องหมายอักษรพระปรมาภิไธยกับเครื่องแบบทหารเรือให้เหมาะสมยิ่งขึ้นจึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้พรรณพร/เพิ่มเติม๒๒ เมษายน๒๕๖๒พรรณพร/ปรับปรุง๓ พฤษภาคม๒๕๖๒[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๗๓/ตอนที่ ๙๘/หน้า ๑๕๐๖/๒๗ พฤศจิกายน ๒๔๙๙[๒] ข้อ๔ (๑) (ก) แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๖) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ว่าด้วยการประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์และการใช้เครื่องหมายราชองครักษ์ ฉบับที่ ๔[๓] ข้อ๔ (๑) วรรคท้าย แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๑๒) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ว่าด้วยการประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ และการใช้เครื่องหมายราชองครักษ์ ฉบับที่ ๖[๔] ข้อ๔ (๒) (ก) แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๑๒)ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยการประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์และการใช้เครื่องหมายราชองครักษ์ ฉบับที่ ๖[๕] ข้อ๔ (๒) (ข) แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๔) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ว่าด้วยการประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ และการใช้เครื่องหมายราชองครักษ์ ฉบับที่ ๗[๖] ข้อ๔ (๒) (ค) แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๑๑) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ว่าด้วยการประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์และการใช้เครื่องหมายราชองครักษ์ ฉบับที่ ๕[๗] ข้อ๕ แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ.๒๕๐๒) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยการประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์และการใช้เครื่องหมายราชองครักษ์ฉบับที่ ๒[๘] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๗๖/ตอนที่ ๗๓/หน้า ๒๖๔/๒๑ กรกฎาคม ๒๕๐๒[๙] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๗๘/ตอนที่ ๙๘/ฉบับพิเศษ หน้า ๑๖/๓๐ พฤศจิกายน ๒๕๐๔[๑๐] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๘๐/ตอนที่ ๙๘/ฉบับพิเศษ หน้า ๑๒/๔ ตุลาคม ๒๕๐๖[๑๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๘๕/ตอนที่ ๖๑/ฉบับพิเศษ หน้า ๘๐ /๔ กรกฎาคม ๒๕๑๑[๑๒] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๘๗/ตอนที่ ๔๔/หน้า ๒๖๓/๑๙ พฤษภาคม ๒๕๑๓[๑๓] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๙๘/ตอนที่ ๑๘๑/ฉบับพิเศษ หน้า ๑/๑ พฤศจิกายน ๒๕๒๔