คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6178/2539หลักกฎหมาย: เดิมที่ทำการของโจทก์อยู่ที่กรุงเทพมหานครส่วนจำเลยเป็นข้าราชการสังกัดของโจทก์โดยเริ่มรับราชการครั้งแรกที่กรุงเทพมหานครเช่นกันต่อมาโจทก์ย้ายที่ทำการไปอยู่ที่จังหวัดนนทบุรีโดยจำเลยต้องย้ายติดตามไปปฎิบัติราชการประจำที่ที่ทำการใหม่ของโจทก์ด้วยมีผลเท่ากับจำเลยได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำที่ทำการของโจทก์ในต่างท้องที่และเมื่อการที่จำเลยเช่าบ้านอยู่นอกเขตท้องที่ทำการแห่งใหม่ของโจทก์ไม่อยู่ในข้อยกเว้นของมาตรา7วรรคหนึ่งหรือมาตราอื่นใดแห่งพระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการฯที่จะเป็นเหตุให้จำเลยไม่มีสิทธิได้รับค่าเช่าบ้านจำเลยจึงมีสิทธิเบิกเงินค่าเช่าบ้านข้าราชการได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยได้ขอเบิกค่าเช่าบ้านเลขที่ 29/6ซอยจรัญสนิทวงศ์ 13 ถนนจรัญสนิทวงศ์ เขตบางกอกใหญ่ กรุงเทพมหานครจากโจทก์ไปเป็นเงินรวม 37,155 บาท ซึ่งการรับเงินดังกล่าวไปนั้นจำเลยไม่มีสิทธิจะได้รับ เนื่องจากจำเลยเริ่มรับราชการครั้งแรกที่หน่วยงานอื่นในเขตกรุงเทพมหานคร ขอให้บังคับจำเลยคืนเงินค่าเช่าบ้านที่เบิกไปโดยไม่มีสิทธิจำนวน 37,155 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 1 ธันวาคม 2531 ซึ่งเป็นวันครบกำหนดชำระถึงวันฟ้องจำนวน 15,557.727 บาท รวมเป็นต้นเงินดอกเบี้ย 52,712,272 บาท ให้จำเลยชำระดอกเบี้ยอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 52,712,727 บาท นับถัดจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุม จำเลยไม่ต้องคืนเงินค่าเช่าบ้านให้โจทก์เพราะจำเลยมีสิทธิได้รับเงินค่าเช่าบ้านตามพระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการ พ.ศ. 2527 ขอให้ยกฟ้องวันนัดชี้สองสถานจำเลยแถลงสละข้อต่อสู้ในประเด็นที่ว่าฟ้องเคลือบคลุมหรือไม่ และรับว่าโจทก์มีอำนาจฟ้อง แล้วโจทก์กับจำเลยต่างแถลงไม่สืบพยานศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับ ให้จำเลยชำระเงินจำนวน 37,155 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ให้แก่โจทก์นับแต่วันที่ 1 ธันวาคม 2531 เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลย ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงรับฟังได้เป็นยุติว่าเดิมจำเลยรับราชการที่กรมวิเทศสหการ โดยเริ่มรับราชการครั้งแรกที่หน่วยงานในท้องที่กรุงเทพมหานคร และได้โอนมารับราชการที่มหาวิทยาลัยโจทก์ตั้งแต่วันที่ 16 มกราคม 2526 ซึ่งขณะนั้นที่ทำการของโจทก์ตั้งอยู่ที่ทบวงมหาวิทยาลัย เขตพญาไทกรุงเทพมหานคร ต่อมาได้ย้ายที่ทำการไปอยู่ที่ตำบลบางพูดอำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี ครั้นเมื่อระหว่างตั้งแต่วันที่1 กรกฎาคม 2528 ถึงวันที่ 30 กันยายน 2530 จำเลยได้เบิกเงินค่าเช่าบ้านเลขที่ 29/6 ซอยจรัญสนิทวงศ์ 13 ถนนจรัญสนิทวงศ์เขตบางกอกใหญ่ กรุงเทพมหานคร ไปจากโจทก์เป็นเงินรวม 37,155 บาทมีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยในประการแรกว่า จำเลยมีสิทธิเบิกเงินค่าเช่าบ้านข้าราชการตามพระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการพ.ศ. 2527 หรือไม่ พิเคราะห์แล้วเห็นว่า พระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการ พ.ศ. 2527 มาตรา 7 วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า "ภายใต้บังคับมาตรา 16 และมาตรา 17 ข้าราชการผู้ใดได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำสำนักงานในต่างท้องที่ มีสิทธิได้รับค่าเช่าบ้านข้าราชการเท่าที่ต้องจ่ายจริงตามที่สมควรแก่สภาพแห่งบ้าน แต่อย่างสูงไม่เกินจำนวนเงินที่กำหนดไว้ตามบัญชีอัตราค่าเช่าบ้านข้าราชการท้ายพระราชกฤษฎีกานี้ ทั้งนี้ เว้นแต่ผู้นั้น (1) ทางราชการได้จัดที่พักอาศัยให้อยู่แล้ว (2) มีเคหสถานของตนเองหรือของสามีหรือภริยาที่พออาศัยอยู่ร่วมกันได้ในท้องที่ที่ไปประจำสำนักงานใหม่(3) ได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำสำนักงานใหม่ในท้องที่ที่เริ่มรับราชการครั้งแรกหรือท้องที่ที่กลับเข้ารับราชการใหม่(4) เป็นข้าราชการวิสามัญ ซึ่งการที่โจทก์ย้ายสำนักงานหรือที่ทำการจากท้องที่ในกรุงเทพมหานครไปอยู่ในท้องที่จังหวัดนนทบุรีโดยจำเลยต้องย้ายติดตามไปปฎิบัติราชการประจำที่สำนักงานแห่งใหม่ของโจทก์ มีผลเท่ากับจำเลยได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำสำนักงานแห่งใหม่ของโจทก์ในต่างท้องที่ และการที่จำเลยเช่าบ้านอยู่นอกเขตท้องที่สำนักงานแห่งใหม่ของโจทก์ ไม่อยู่ในข้อยกเว้นของมาตรา7 วรรคหนึ่ง (1) ถึง (4) หรือมาตราอื่นใดแห่งพระราชกฤษฎีกาดังกล่าวอันจะเป็นเหตุให้จำเลยไม่มีสิทธิได้รับค่าเช่าบ้านข้าราชการจึงเห็นว่าจำเลยมีสิทธิเบิกเงินค่าเช่าบ้านข้าราชการได้ตามพระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการ พ.ศ. 2527 ฎีกาของจำเลยในปัญหานี้ฟังขึ้น และคดีไม่จำต้องวินิจฉัยฎีกาของจำเลยในปัญหาอื่นอีก"พิพากษากลับ ให้ยก ฟ้อง ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6178/2539มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชโจทก์นาง วรรณี ชลนภาสถิตย์หรือบรรทัดจำเลย พ.ร.ฎ.ค่าเช่าบ้านข้าราชการ พ.ศ.2527 ม. 7เดิมที่ทำการของโจทก์อยู่ที่กรุงเทพมหานครส่วนจำเลยเป็นข้าราชการสังกัดของโจทก์โดยเริ่มรับราชการครั้งแรกที่กรุงเทพมหานครเช่นกันต่อมาโจทก์ย้ายที่ทำการไปอยู่ที่จังหวัดนนทบุรีโดยจำเลยต้องย้ายติดตามไปปฎิบัติราชการประจำที่ที่ทำการใหม่ของโจทก์ด้วยมีผลเท่ากับจำเลยได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำที่ทำการของโจทก์ในต่างท้องที่และเมื่อการที่จำเลยเช่าบ้านอยู่นอกเขตท้องที่ทำการแห่งใหม่ของโจทก์ไม่อยู่ในข้อยกเว้นของมาตรา7วรรคหนึ่งหรือมาตราอื่นใดแห่งพระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการฯที่จะเป็นเหตุให้จำเลยไม่มีสิทธิได้รับค่าเช่าบ้านจำเลยจึงมีสิทธิเบิกเงินค่าเช่าบ้านข้าราชการได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยได้ขอเบิกค่าเช่าบ้านเลขที่ 29/6ซอยจรัญสนิทวงศ์ 13 ถนนจรัญสนิทวงศ์ เขตบางกอกใหญ่ กรุงเทพมหานครจากโจทก์ไปเป็นเงินรวม 37,155 บาท ซึ่งการรับเงินดังกล่าวไปนั้นจำเลยไม่มีสิทธิจะได้รับ เนื่องจากจำเลยเริ่มรับราชการครั้งแรกที่หน่วยงานอื่นในเขตกรุงเทพมหานคร ขอให้บังคับจำเลยคืนเงินค่าเช่าบ้านที่เบิกไปโดยไม่มีสิทธิจำนวน 37,155 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 1 ธันวาคม 2531 ซึ่งเป็นวันครบกำหนดชำระถึงวันฟ้องจำนวน 15,557.727 บาท รวมเป็นต้นเงินดอกเบี้ย 52,712,272 บาท ให้จำเลยชำระดอกเบี้ยอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 52,712,727 บาท นับถัดจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุม จำเลยไม่ต้องคืนเงินค่าเช่าบ้านให้โจทก์เพราะจำเลยมีสิทธิได้รับเงินค่าเช่าบ้านตามพระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการ พ.ศ. 2527 ขอให้ยกฟ้องวันนัดชี้สองสถานจำเลยแถลงสละข้อต่อสู้ในประเด็นที่ว่าฟ้องเคลือบคลุมหรือไม่ และรับว่าโจทก์มีอำนาจฟ้อง แล้วโจทก์กับจำเลยต่างแถลงไม่สืบพยานศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับ ให้จำเลยชำระเงินจำนวน 37,155 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ให้แก่โจทก์นับแต่วันที่ 1 ธันวาคม 2531 เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลย ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงรับฟังได้เป็นยุติว่าเดิมจำเลยรับราชการที่กรมวิเทศสหการ โดยเริ่มรับราชการครั้งแรกที่หน่วยงานในท้องที่กรุงเทพมหานคร และได้โอนมารับราชการที่มหาวิทยาลัยโจทก์ตั้งแต่วันที่ 16 มกราคม 2526 ซึ่งขณะนั้นที่ทำการของโจทก์ตั้งอยู่ที่ทบวงมหาวิทยาลัย เขตพญาไทกรุงเทพมหานคร ต่อมาได้ย้ายที่ทำการไปอยู่ที่ตำบลบางพูดอำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี ครั้นเมื่อระหว่างตั้งแต่วันที่1 กรกฎาคม 2528 ถึงวันที่ 30 กันยายน 2530 จำเลยได้เบิกเงินค่าเช่าบ้านเลขที่ 29/6 ซอยจรัญสนิทวงศ์ 13 ถนนจรัญสนิทวงศ์เขตบางกอกใหญ่ กรุงเทพมหานคร ไปจากโจทก์เป็นเงินรวม 37,155 บาทมีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยในประการแรกว่า จำเลยมีสิทธิเบิกเงินค่าเช่าบ้านข้าราชการตามพระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการพ.ศ. 2527 หรือไม่ พิเคราะห์แล้วเห็นว่า พระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการ พ.ศ. 2527 มาตรา 7 วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า "ภายใต้บังคับมาตรา 16 และมาตรา 17 ข้าราชการผู้ใดได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำสำนักงานในต่างท้องที่ มีสิทธิได้รับค่าเช่าบ้านข้าราชการเท่าที่ต้องจ่ายจริงตามที่สมควรแก่สภาพแห่งบ้าน แต่อย่างสูงไม่เกินจำนวนเงินที่กำหนดไว้ตามบัญชีอัตราค่าเช่าบ้านข้าราชการท้ายพระราชกฤษฎีกานี้ ทั้งนี้ เว้นแต่ผู้นั้น (1) ทางราชการได้จัดที่พักอาศัยให้อยู่แล้ว (2) มีเคหสถานของตนเองหรือของสามีหรือภริยาที่พออาศัยอยู่ร่วมกันได้ในท้องที่ที่ไปประจำสำนักงานใหม่(3) ได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำสำนักงานใหม่ในท้องที่ที่เริ่มรับราชการครั้งแรกหรือท้องที่ที่กลับเข้ารับราชการใหม่(4) เป็นข้าราชการวิสามัญ ซึ่งการที่โจทก์ย้ายสำนักงานหรือที่ทำการจากท้องที่ในกรุงเทพมหานครไปอยู่ในท้องที่จังหวัดนนทบุรีโดยจำเลยต้องย้ายติดตามไปปฎิบัติราชการประจำที่สำนักงานแห่งใหม่ของโจทก์ มีผลเท่ากับจำเลยได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำสำนักงานแห่งใหม่ของโจทก์ในต่างท้องที่ และการที่จำเลยเช่าบ้านอยู่นอกเขตท้องที่สำนักงานแห่งใหม่ของโจทก์ ไม่อยู่ในข้อยกเว้นของมาตรา7 วรรคหนึ่ง (1) ถึง (4) หรือมาตราอื่นใดแห่งพระราชกฤษฎีกาดังกล่าวอันจะเป็นเหตุให้จำเลยไม่มีสิทธิได้รับค่าเช่าบ้านข้าราชการจึงเห็นว่าจำเลยมีสิทธิเบิกเงินค่าเช่าบ้านข้าราชการได้ตามพระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการ พ.ศ. 2527 ฎีกาของจำเลยในปัญหานี้ฟังขึ้น และคดีไม่จำต้องวินิจฉัยฎีกาของจำเลยในปัญหาอื่นอีก"พิพากษากลับ ให้ยก ฟ้อง(พรชัย สมรรถเวช-สถิตย์ ไพเราะ-สมคิด ไตรโสรัส)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1) คดีนี้มีประเด็นอย่างเดียวกับคดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2623/2538 ซึ่งมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชก็เป็นโจทก์ฟ้องเรียกเงินค่าเช่าบ้านคืนเช่นเดียวกับ ผู้เขียนได้ทำบันทึกท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับก่อนนำลงพิมพ์ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่สำนักงานส่งเสริมงานตุลาการได้จัดพิมพ์ขึ้นไว้แล้ว ได้นำลงพิมพ์ในวารสารกฎหมายสุโขทัยธรรมาธิราช ปีที่ 7 ฉบับที่ 2ธันวาคม 2538 อีกครั้งหนึ่ง ตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับก่อนนั้นศาลฎีกาได้ให้เหตุผลในการตีความพระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการพ.ศ. 2527 มาตรา 7 ว่า จะต้องคำนึงถึงเจตนารมณ์ของกฎหมายไม่ให้ขัดแย้งต่อเหตุผลและความเป็นจริง และเห็นว่าจำเลยมีสิทธิเบิกค่าเช่าบ้าน พิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นที่ให้ยกฟ้องโจทก์ (2) ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2623/2538 นั้น ผู้เขียนเห็นว่าการใช้กฎหมายต้องเป็นไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 4ถ้าหากเป็นการใช้บังคับแห่งกฎหมายตามตัวอักษรและความมุ่งหมายของบทบัญญัตินั้น ๆ แล้ว แม้จะขัดต่อเหตุผลและความเป็นจริงก็ต้องบังคับตามนั้น (3) ตามบันทึกท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับก่อน ผู้เขียนได้เขียนไว้ในข้อ (3)(4) ขอคัดลอกนำมาลงพิมพ์อีกดังนี้ "พระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการ พ.ศ. 2527 มาตรา 7บัญญัติว่า "ฯลฯ ข้าราชการผู้ใดได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำสำนักงานในต่างท้องที่ มีสิทธิได้รับค่าเช่าบ้านข้าราชการเท่าที่ต้องจ่ายจริงตามที่เห็นสมควรแก่สภาพบ้าน ฯลฯ" จะเห็นได้ว่าจะเป็นกรณีต้องด้วยมาตรา 7 นี้ ต้องเป็นกรณีที่ข้าราชการได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำสำนักงานในต่างท้องที่ จึงจะมีสิทธิได้รับค่าเช่าบ้าน ถ้าไม่ได้รับคำสั่ง ก็ไม่ต้องด้วยมาตรานี้ที่ว่ามานี้เป็นการใช้กฎหมายตามตัวอักษร ไม่ได้บัญญัติถึงกรณีที่ทางราชการย้ายสำนักงานที่ทำการไปต่างท้องที่และข้าราชการจำต้องตามไปปฎิบัติหน้าที่ ณ ที่ทำการแห่งใหม่ ก็ให้มีสิทธิรับค่าเช่าบ้านด้วย อนึ่ง การได้รับคำสั่ง ก็ต้องรับตามแบบพิธีหรือระเบียบของทางราชการไม่ใช่สั่งด้วยวาจาหรือชาวบ้านสั่งกัน ข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ (2623/2538)มหาวิทยาลัยโจทก์ซึ่งเดิมอยู่กรุงเทพมหานครได้ย้ายที่ทำการใหม่ไปอยู่ที่จังหวัดนนทบุรีซึ่งโจทก์จำเป็นต้องตามไปปฎิบัติหน้าที่ทางราชการโดยไม่ได้รับคำสั่งให้ย้ายตามไป กรณีจึงไม่ต้องด้วยมาตรา 7 โดยตรง จะใช้บังคับตามกฎหมายตามตัวอักษรตามมาตรา 4 วรรคตอนแรกไม่ได้แล้ว จะบังคับตามความมุ่งหมายก็ไม่ได้ จะใช้จารีตประเพณีแห่งท้องถิ่นตามวรรค 2 ตอนแรกก็ไม่ได้อีกเช่นเดียวกันเพราะกรณีเช่นนี้เห็นได้ชัดว่าไม่มีจารีตประเพณีแห่งท้องถิ่นผู้บันทึกมีความเห็นว่าควรต้องใช้บทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่งตามวรรค 2 ตอน 2 มาปรับบังคับแก่คดี บทใกล้เคียงอย่างยิ่งในที่นี้ก็คือ พระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการ พ.ศ. 2527 มาตรา 7 นี้เองการที่มหาวิทยาลัยย้ายที่ทำการไปอยู่ ณ ที่แห่งใหม่ ต่างท้องที่และจำเลยต้องตามไป ถ้าไม่ตามไปปฎิบัติหน้าที่ทางราชการก็ย่อมจะถูกสอบสวน ถูกปลดออกให้ออก ไล่ออก ฯลฯ ดังนี้ ก็เท่ากับได้รับคำสั่งโดยปริยาย (implied command or order) นั่นเอง เหตุใดจะไม่ถือว่ามาตรา 7 นี้ เป็นบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่งเล่าคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ (2623/2538) ผู้บันทึกเห็นด้วยในผลของคำพิพากษา แต่เหตุผลที่ศาลฎีกาอ้างนั้นไม่อาจเห็นพ้องด้วยได้" (4) ตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับที่บันทึกนี้ (6178/2539)ศาลฎีกาให้เหตุผลโดยสรุปเลยว่า "การที่โจทก์ย้ายสำนักงานหรือที่ทำการจากท้องที่ในกรุงเทพมหานครไปอยู่ในท้องที่จังหวัดนนทบุรี โดยจำเลยต้องย้ายติดตามไปปฎิบัติราชการประจำที่สำนักงานแห่งใหม่ของโจทก์ มีผลเท่ากับจำเลยได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำสำนักงานแห่งใหม่ของโจทก์ในต่างท้องที่" เหตุผลในคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับหลังจึงแจ้งชัดกว่าตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับก่อน (2623/2538) เพียงแต่มิได้อ้างเหตุผลในคำพิพากษาว่า เหตุใดจึงถือว่ามีผลเท่ากับจำเลยได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำสำนักงานแห่งใหม่เท่านั้น ไพจิตร ปุญญพันธุ์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยได้ขอเบิกค่าเช่าบ้านเลขที่ 29/6ซอยจรัญสนิทวงศ์ 13 ถนนจรัญสนิทวงศ์ เขตบางกอกใหญ่ กรุงเทพมหานครจากโจทก์ไปเป็นเงินรวม 37,155 บาท ซึ่งการรับเงินดังกล่าวไปนั้นจำเลยไม่มีสิทธิจะได้รับ เนื่องจากจำเลยเริ่มรับราชการครั้งแรกที่หน่วยงานอื่นในเขตกรุงเทพมหานคร ขอให้บังคับจำเลยคืนเงินค่าเช่าบ้านที่เบิกไปโดยไม่มีสิทธิจำนวน 37,155 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 1 ธันวาคม 2531 ซึ่งเป็นวันครบกำหนดชำระถึงวันฟ้องจำนวน 15,557.727 บาท รวมเป็นต้นเงินดอกเบี้ย 52,712,272 บาท ให้จำเลยชำระดอกเบี้ยอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 52,712,727 บาท นับถัดจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุม จำเลยไม่ต้องคืนเงินค่าเช่าบ้านให้โจทก์เพราะจำเลยมีสิทธิได้รับเงินค่าเช่าบ้านตามพระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการ พ.ศ. 2527 ขอให้ยกฟ้องวันนัดชี้สองสถานจำเลยแถลงสละข้อต่อสู้ในประเด็นที่ว่าฟ้องเคลือบคลุมหรือไม่ และรับว่าโจทก์มีอำนาจฟ้อง แล้วโจทก์กับจำเลยต่างแถลงไม่สืบพยานศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับ ให้จำเลยชำระเงินจำนวน 37,155 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ให้แก่โจทก์นับแต่วันที่ 1 ธันวาคม 2531 เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลย ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงรับฟังได้เป็นยุติว่าเดิมจำเลยรับราชการที่กรมวิเทศสหการ โดยเริ่มรับราชการครั้งแรกที่หน่วยงานในท้องที่กรุงเทพมหานคร และได้โอนมารับราชการที่มหาวิทยาลัยโจทก์ตั้งแต่วันที่ 16 มกราคม 2526 ซึ่งขณะนั้นที่ทำการของโจทก์ตั้งอยู่ที่ทบวงมหาวิทยาลัย เขตพญาไทกรุงเทพมหานคร ต่อมาได้ย้ายที่ทำการไปอยู่ที่ตำบลบางพูดอำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี ครั้นเมื่อระหว่างตั้งแต่วันที่1 กรกฎาคม 2528 ถึงวันที่ 30 กันยายน 2530 จำเลยได้เบิกเงินค่าเช่าบ้านเลขที่ 29/6 ซอยจรัญสนิทวงศ์ 13 ถนนจรัญสนิทวงศ์เขตบางกอกใหญ่ กรุงเทพมหานคร ไปจากโจทก์เป็นเงินรวม 37,155 บาทมีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยในประการแรกว่า จำเลยมีสิทธิเบิกเงินค่าเช่าบ้านข้าราชการตามพระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการพ.ศ. 2527 หรือไม่ พิเคราะห์แล้วเห็นว่า พระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการ พ.ศ. 2527 มาตรา 7 วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า "ภายใต้บังคับมาตรา 16 และมาตรา 17 ข้าราชการผู้ใดได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำสำนักงานในต่างท้องที่ มีสิทธิได้รับค่าเช่าบ้านข้าราชการเท่าที่ต้องจ่ายจริงตามที่สมควรแก่สภาพแห่งบ้าน แต่อย่างสูงไม่เกินจำนวนเงินที่กำหนดไว้ตามบัญชีอัตราค่าเช่าบ้านข้าราชการท้ายพระราชกฤษฎีกานี้ ทั้งนี้ เว้นแต่ผู้นั้น (1) ทางราชการได้จัดที่พักอาศัยให้อยู่แล้ว (2) มีเคหสถานของตนเองหรือของสามีหรือภริยาที่พออาศัยอยู่ร่วมกันได้ในท้องที่ที่ไปประจำสำนักงานใหม่(3) ได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำสำนักงานใหม่ในท้องที่ที่เริ่มรับราชการครั้งแรกหรือท้องที่ที่กลับเข้ารับราชการใหม่(4) เป็นข้าราชการวิสามัญ ซึ่งการที่โจทก์ย้ายสำนักงานหรือที่ทำการจากท้องที่ในกรุงเทพมหานครไปอยู่ในท้องที่จังหวัดนนทบุรีโดยจำเลยต้องย้ายติดตามไปปฎิบัติราชการประจำที่สำนักงานแห่งใหม่ของโจทก์ มีผลเท่ากับจำเลยได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำสำนักงานแห่งใหม่ของโจทก์ในต่างท้องที่ และการที่จำเลยเช่าบ้านอยู่นอกเขตท้องที่สำนักงานแห่งใหม่ของโจทก์ ไม่อยู่ในข้อยกเว้นของมาตรา7 วรรคหนึ่ง (1) ถึง (4) หรือมาตราอื่นใดแห่งพระราชกฤษฎีกาดังกล่าวอันจะเป็นเหตุให้จำเลยไม่มีสิทธิได้รับค่าเช่าบ้านข้าราชการจึงเห็นว่าจำเลยมีสิทธิเบิกเงินค่าเช่าบ้านข้าราชการได้ตามพระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการ พ.ศ. 2527 ฎีกาของจำเลยในปัญหานี้ฟังขึ้น และคดีไม่จำต้องวินิจฉัยฎีกาของจำเลยในปัญหาอื่นอีก"พิพากษากลับ ให้ยก ฟ้อง ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6178/2539มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชโจทก์นาง วรรณี ชลนภาสถิตย์หรือบรรทัดจำเลย พ.ร.ฎ.ค่าเช่าบ้านข้าราชการ พ.ศ.2527 ม. 7เดิมที่ทำการของโจทก์อยู่ที่กรุงเทพมหานครส่วนจำเลยเป็นข้าราชการสังกัดของโจทก์โดยเริ่มรับราชการครั้งแรกที่กรุงเทพมหานครเช่นกันต่อมาโจทก์ย้ายที่ทำการไปอยู่ที่จังหวัดนนทบุรีโดยจำเลยต้องย้ายติดตามไปปฎิบัติราชการประจำที่ที่ทำการใหม่ของโจทก์ด้วยมีผลเท่ากับจำเลยได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำที่ทำการของโจทก์ในต่างท้องที่และเมื่อการที่จำเลยเช่าบ้านอยู่นอกเขตท้องที่ทำการแห่งใหม่ของโจทก์ไม่อยู่ในข้อยกเว้นของมาตรา7วรรคหนึ่งหรือมาตราอื่นใดแห่งพระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการฯที่จะเป็นเหตุให้จำเลยไม่มีสิทธิได้รับค่าเช่าบ้านจำเลยจึงมีสิทธิเบิกเงินค่าเช่าบ้านข้าราชการได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยได้ขอเบิกค่าเช่าบ้านเลขที่ 29/6ซอยจรัญสนิทวงศ์ 13 ถนนจรัญสนิทวงศ์ เขตบางกอกใหญ่ กรุงเทพมหานครจากโจทก์ไปเป็นเงินรวม 37,155 บาท ซึ่งการรับเงินดังกล่าวไปนั้นจำเลยไม่มีสิทธิจะได้รับ เนื่องจากจำเลยเริ่มรับราชการครั้งแรกที่หน่วยงานอื่นในเขตกรุงเทพมหานคร ขอให้บังคับจำเลยคืนเงินค่าเช่าบ้านที่เบิกไปโดยไม่มีสิทธิจำนวน 37,155 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 1 ธันวาคม 2531 ซึ่งเป็นวันครบกำหนดชำระถึงวันฟ้องจำนวน 15,557.727 บาท รวมเป็นต้นเงินดอกเบี้ย 52,712,272 บาท ให้จำเลยชำระดอกเบี้ยอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 52,712,727 บาท นับถัดจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุม จำเลยไม่ต้องคืนเงินค่าเช่าบ้านให้โจทก์เพราะจำเลยมีสิทธิได้รับเงินค่าเช่าบ้านตามพระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการ พ.ศ. 2527 ขอให้ยกฟ้องวันนัดชี้สองสถานจำเลยแถลงสละข้อต่อสู้ในประเด็นที่ว่าฟ้องเคลือบคลุมหรือไม่ และรับว่าโจทก์มีอำนาจฟ้อง แล้วโจทก์กับจำเลยต่างแถลงไม่สืบพยานศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับ ให้จำเลยชำระเงินจำนวน 37,155 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ให้แก่โจทก์นับแต่วันที่ 1 ธันวาคม 2531 เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลย ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงรับฟังได้เป็นยุติว่าเดิมจำเลยรับราชการที่กรมวิเทศสหการ โดยเริ่มรับราชการครั้งแรกที่หน่วยงานในท้องที่กรุงเทพมหานคร และได้โอนมารับราชการที่มหาวิทยาลัยโจทก์ตั้งแต่วันที่ 16 มกราคม 2526 ซึ่งขณะนั้นที่ทำการของโจทก์ตั้งอยู่ที่ทบวงมหาวิทยาลัย เขตพญาไทกรุงเทพมหานคร ต่อมาได้ย้ายที่ทำการไปอยู่ที่ตำบลบางพูดอำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี ครั้นเมื่อระหว่างตั้งแต่วันที่1 กรกฎาคม 2528 ถึงวันที่ 30 กันยายน 2530 จำเลยได้เบิกเงินค่าเช่าบ้านเลขที่ 29/6 ซอยจรัญสนิทวงศ์ 13 ถนนจรัญสนิทวงศ์เขตบางกอกใหญ่ กรุงเทพมหานคร ไปจากโจทก์เป็นเงินรวม 37,155 บาทมีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยในประการแรกว่า จำเลยมีสิทธิเบิกเงินค่าเช่าบ้านข้าราชการตามพระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการพ.ศ. 2527 หรือไม่ พิเคราะห์แล้วเห็นว่า พระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการ พ.ศ. 2527 มาตรา 7 วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า "ภายใต้บังคับมาตรา 16 และมาตรา 17 ข้าราชการผู้ใดได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำสำนักงานในต่างท้องที่ มีสิทธิได้รับค่าเช่าบ้านข้าราชการเท่าที่ต้องจ่ายจริงตามที่สมควรแก่สภาพแห่งบ้าน แต่อย่างสูงไม่เกินจำนวนเงินที่กำหนดไว้ตามบัญชีอัตราค่าเช่าบ้านข้าราชการท้ายพระราชกฤษฎีกานี้ ทั้งนี้ เว้นแต่ผู้นั้น (1) ทางราชการได้จัดที่พักอาศัยให้อยู่แล้ว (2) มีเคหสถานของตนเองหรือของสามีหรือภริยาที่พออาศัยอยู่ร่วมกันได้ในท้องที่ที่ไปประจำสำนักงานใหม่(3) ได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำสำนักงานใหม่ในท้องที่ที่เริ่มรับราชการครั้งแรกหรือท้องที่ที่กลับเข้ารับราชการใหม่(4) เป็นข้าราชการวิสามัญ ซึ่งการที่โจทก์ย้ายสำนักงานหรือที่ทำการจากท้องที่ในกรุงเทพมหานครไปอยู่ในท้องที่จังหวัดนนทบุรีโดยจำเลยต้องย้ายติดตามไปปฎิบัติราชการประจำที่สำนักงานแห่งใหม่ของโจทก์ มีผลเท่ากับจำเลยได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำสำนักงานแห่งใหม่ของโจทก์ในต่างท้องที่ และการที่จำเลยเช่าบ้านอยู่นอกเขตท้องที่สำนักงานแห่งใหม่ของโจทก์ ไม่อยู่ในข้อยกเว้นของมาตรา7 วรรคหนึ่ง (1) ถึง (4) หรือมาตราอื่นใดแห่งพระราชกฤษฎีกาดังกล่าวอันจะเป็นเหตุให้จำเลยไม่มีสิทธิได้รับค่าเช่าบ้านข้าราชการจึงเห็นว่าจำเลยมีสิทธิเบิกเงินค่าเช่าบ้านข้าราชการได้ตามพระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการ พ.ศ. 2527 ฎีกาของจำเลยในปัญหานี้ฟังขึ้น และคดีไม่จำต้องวินิจฉัยฎีกาของจำเลยในปัญหาอื่นอีก"พิพากษากลับ ให้ยก ฟ้อง(พรชัย สมรรถเวช-สถิตย์ ไพเราะ-สมคิด ไตรโสรัส)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1) คดีนี้มีประเด็นอย่างเดียวกับคดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2623/2538 ซึ่งมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชก็เป็นโจทก์ฟ้องเรียกเงินค่าเช่าบ้านคืนเช่นเดียวกับ ผู้เขียนได้ทำบันทึกท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับก่อนนำลงพิมพ์ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่สำนักงานส่งเสริมงานตุลาการได้จัดพิมพ์ขึ้นไว้แล้ว ได้นำลงพิมพ์ในวารสารกฎหมายสุโขทัยธรรมาธิราช ปีที่ 7 ฉบับที่ 2ธันวาคม 2538 อีกครั้งหนึ่ง ตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับก่อนนั้นศาลฎีกาได้ให้เหตุผลในการตีความพระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการพ.ศ. 2527 มาตรา 7 ว่า จะต้องคำนึงถึงเจตนารมณ์ของกฎหมายไม่ให้ขัดแย้งต่อเหตุผลและความเป็นจริง และเห็นว่าจำเลยมีสิทธิเบิกค่าเช่าบ้าน พิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นที่ให้ยกฟ้องโจทก์ (2) ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2623/2538 นั้น ผู้เขียนเห็นว่าการใช้กฎหมายต้องเป็นไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 4ถ้าหากเป็นการใช้บังคับแห่งกฎหมายตามตัวอักษรและความมุ่งหมายของบทบัญญัตินั้น ๆ แล้ว แม้จะขัดต่อเหตุผลและความเป็นจริงก็ต้องบังคับตามนั้น (3) ตามบันทึกท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับก่อน ผู้เขียนได้เขียนไว้ในข้อ (3)(4) ขอคัดลอกนำมาลงพิมพ์อีกดังนี้ "พระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการ พ.ศ. 2527 มาตรา 7บัญญัติว่า "ฯลฯ ข้าราชการผู้ใดได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำสำนักงานในต่างท้องที่ มีสิทธิได้รับค่าเช่าบ้านข้าราชการเท่าที่ต้องจ่ายจริงตามที่เห็นสมควรแก่สภาพบ้าน ฯลฯ" จะเห็นได้ว่าจะเป็นกรณีต้องด้วยมาตรา 7 นี้ ต้องเป็นกรณีที่ข้าราชการได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำสำนักงานในต่างท้องที่ จึงจะมีสิทธิได้รับค่าเช่าบ้าน ถ้าไม่ได้รับคำสั่ง ก็ไม่ต้องด้วยมาตรานี้ที่ว่ามานี้เป็นการใช้กฎหมายตามตัวอักษร ไม่ได้บัญญัติถึงกรณีที่ทางราชการย้ายสำนักงานที่ทำการไปต่างท้องที่และข้าราชการจำต้องตามไปปฎิบัติหน้าที่ ณ ที่ทำการแห่งใหม่ ก็ให้มีสิทธิรับค่าเช่าบ้านด้วย อนึ่ง การได้รับคำสั่ง ก็ต้องรับตามแบบพิธีหรือระเบียบของทางราชการไม่ใช่สั่งด้วยวาจาหรือชาวบ้านสั่งกัน ข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ (2623/2538)มหาวิทยาลัยโจทก์ซึ่งเดิมอยู่กรุงเทพมหานครได้ย้ายที่ทำการใหม่ไปอยู่ที่จังหวัดนนทบุรีซึ่งโจทก์จำเป็นต้องตามไปปฎิบัติหน้าที่ทางราชการโดยไม่ได้รับคำสั่งให้ย้ายตามไป กรณีจึงไม่ต้องด้วยมาตรา 7 โดยตรง จะใช้บังคับตามกฎหมายตามตัวอักษรตามมาตรา 4 วรรคตอนแรกไม่ได้แล้ว จะบังคับตามความมุ่งหมายก็ไม่ได้ จะใช้จารีตประเพณีแห่งท้องถิ่นตามวรรค 2 ตอนแรกก็ไม่ได้อีกเช่นเดียวกันเพราะกรณีเช่นนี้เห็นได้ชัดว่าไม่มีจารีตประเพณีแห่งท้องถิ่นผู้บันทึกมีความเห็นว่าควรต้องใช้บทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่งตามวรรค 2 ตอน 2 มาปรับบังคับแก่คดี บทใกล้เคียงอย่างยิ่งในที่นี้ก็คือ พระราชกฤษฎีกาค่าเช่าบ้านข้าราชการ พ.ศ. 2527 มาตรา 7 นี้เองการที่มหาวิทยาลัยย้ายที่ทำการไปอยู่ ณ ที่แห่งใหม่ ต่างท้องที่และจำเลยต้องตามไป ถ้าไม่ตามไปปฎิบัติหน้าที่ทางราชการก็ย่อมจะถูกสอบสวน ถูกปลดออกให้ออก ไล่ออก ฯลฯ ดังนี้ ก็เท่ากับได้รับคำสั่งโดยปริยาย (implied command or order) นั่นเอง เหตุใดจะไม่ถือว่ามาตรา 7 นี้ เป็นบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่งเล่าคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ (2623/2538) ผู้บันทึกเห็นด้วยในผลของคำพิพากษา แต่เหตุผลที่ศาลฎีกาอ้างนั้นไม่อาจเห็นพ้องด้วยได้" (4) ตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับที่บันทึกนี้ (6178/2539)ศาลฎีกาให้เหตุผลโดยสรุปเลยว่า "การที่โจทก์ย้ายสำนักงานหรือที่ทำการจากท้องที่ในกรุงเทพมหานครไปอยู่ในท้องที่จังหวัดนนทบุรี โดยจำเลยต้องย้ายติดตามไปปฎิบัติราชการประจำที่สำนักงานแห่งใหม่ของโจทก์ มีผลเท่ากับจำเลยได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำสำนักงานแห่งใหม่ของโจทก์ในต่างท้องที่" เหตุผลในคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับหลังจึงแจ้งชัดกว่าตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับก่อน (2623/2538) เพียงแต่มิได้อ้างเหตุผลในคำพิพากษาว่า เหตุใดจึงถือว่ามีผลเท่ากับจำเลยได้รับคำสั่งให้เดินทางไปประจำสำนักงานแห่งใหม่เท่านั้น ไพจิตร ปุญญพันธุ์