คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1409/2533หลักกฎหมาย: โจทก์เสียหายเดือน ละ 500 บาท โดย จำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดร่วมกันซึ่ง เป็นการชำระหนี้ไม่อาจแบ่งแยกได้ แต่ ศาลล่างทั้งสองให้จำเลยที่ 1 ใช้ ค่าเสียหายเดือน ละ 500 บาท และจำเลยที่ 2ใช้ ค่าเสียหายเดือน ละ 500 บาท จนกว่าจะออกจากที่ดินและบ้านโจทก์โดย มิได้กำหนดให้ร่วมรับผิด ทำให้แต่ ละคนต้อง ใช้ ค่าเสียหายคนละ 500บาท เกินค่าเสียหายจริงของโจทก์ ศาลฎีกามีอำนาจแก้ไขให้ร่วมรับผิดและให้มีผลถึง จำเลยที่ 2 ที่มิได้ฎีกาด้วย ได้. โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยใช้ ค่าเสียหายนับแต่วันฟ้อง (1 ตุลาคม2527) แต่ ศาลล่างทั้งสองให้จำเลยที่ 1 รับผิดนับแต่วันละเมิดคือวันที่ 13 กันยายน 2527 เป็นการเกินคำขอ ดังนี้ ศาลฎีกาแก้ไขให้ถูกต้องได้.โจทก์ฟ้อง ขอให้ศาลพิพากษาให้ขับไล่จำเลยทั้งสองและบริวารทำการขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากบ้านเลขที่ 188 หมู่ที่ 3 ตำบลลำพญาอำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม และออกไปจากที่ดินบางส่วนของโฉนดที่ดินเลขที่ 3979 และ 11572 ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันหรือแทนกันชำระค่าเสียหาย เดือนละ 1,000 บาท นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะออกไปจากบ้านโจทก์จำเลยทั้งสองให้การว่า โจทก์ไม่ใช่เจ้าของกรรมสิทธิ์บ้านพิพาทจึงไม่มีอำนาจฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษาให้จำเลยทั้งสองและบริวารขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากบ้านเลขที่ 188 หมู่ที่ 3 ตำบลลำพญา อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐมและออกไปจากที่ดินบางส่วนของโฉนดเลขที่ 3979 และ 11572 ของโจทก์ กับให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าเสียหายให้โจทก์เดือนละ 500 บาทตั้งแต่วันที่ 13 กันยายน 2527 เป็นต้นไปจนกว่าจะออกไปจากบ้านและที่ดินโจทก์ ส่วนจำเลยที่ 2 ให้ใช้ค่าเสียหายให้โจทก์เดือนละ500 บาท ตั้งแต่วันฟังคำพิพากษาเป็นต้นไป จนกว่าจะออกไปจากบ้านและที่ดินของโจทก์จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...ส่วนค่าเสียหายของโจทก์มีเพียงเดือนละ 500 บาทดังที่ศาลชั้นต้นฟังมาซึ่งจำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดร่วมกัน เป็นการชำระหนี้ไม่อาจแบ่งแยกได้ ดังนั้นที่ศาลล่างทั้งสองให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าเสียหายเดือนละ 500 บาทนับตั้งแต่วันที่ 13กันยายน 2527 ซึ่งเป็นวันละเมิดเป็นต้นไปจนกว่าจะออกจากบ้านและที่ดินโจทก์ และจำเลยที่ 2 ใช้ค่าเสียหายเดือนละ 500 บาทนับแต่วันฟังคำพิพากษาเป็นต้นไปจนกว่าจะออกจากที่ดินและบ้านโจทก์เห็นได้ว่าในช่วงที่จำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดต่อโจทก์ เมื่อศาลล่างทั้งสองมิได้กำหนดให้ร่วมกันรับผิด ก็มีผลเป็นว่าแต่ละคนต้องใช้ค่าเสียหายคนละ 500 บาท เกินค่าเสียหายจริงของโจทก์คำพิพากษาของศาลล่างทั้งสองในส่วนนี้ไม่ถูกต้อง ศาลฎีกามีอำนาจแก้ไขให้ร่วมกันรับผิด และให้มีผลถึงจำเลยที่ 2 ที่มิได้ฎีกาด้วยได้ นอกจากนี้โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยใช้ค่าเสียหายแต่วันฟ้อง (1 ตุลาคม 2527) แต่ศาลล่างทั้งสองให้จำเลยที่ 1 รับผิดแต่วันละเมิดคือวันที่ 13กันยายน 2527 เป็นการเกินคำขอ ศาลฎีกาจึงแก้ไขให้ถูกต้องโดยให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าเสียหายแต่วันฟ้องเป็นต้นไป"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยที่ 1 รับผิดใช้ค่าเสียหายให้โจทก์เดือนละ 500 บาท นับตั้งแต่วันฟ้องเป็นต้นไป โดยให้จำเลยที่ 2ร่วมรับผิดใช้ค่าเสียหายดังกล่าวตั้งแต่วันฟังคำพิพากษาศาลชั้นต้นเป็นต้นไป นอกจากที่แก้คงเป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1409/2533นายแพทย์ สม หมาย วิไลรัตน์โจทก์นาย พ ยอม ถาวร กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 245 (1), ม. 142โจทก์เสียหายเดือน ละ 500 บาท โดย จำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดร่วมกันซึ่ง เป็นการชำระหนี้ไม่อาจแบ่งแยกได้ แต่ ศาลล่างทั้งสองให้จำเลยที่ 1 ใช้ ค่าเสียหายเดือน ละ 500 บาท และจำเลยที่ 2ใช้ ค่าเสียหายเดือน ละ 500 บาท จนกว่าจะออกจากที่ดินและบ้านโจทก์โดย มิได้กำหนดให้ร่วมรับผิด ทำให้แต่ ละคนต้อง ใช้ ค่าเสียหายคนละ 500บาท เกินค่าเสียหายจริงของโจทก์ ศาลฎีกามีอำนาจแก้ไขให้ร่วมรับผิดและให้มีผลถึง จำเลยที่ 2 ที่มิได้ฎีกาด้วย ได้. โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยใช้ ค่าเสียหายนับแต่วันฟ้อง (1 ตุลาคม2527) แต่ ศาลล่างทั้งสองให้จำเลยที่ 1 รับผิดนับแต่วันละเมิดคือวันที่ 13 กันยายน 2527 เป็นการเกินคำขอ ดังนี้ ศาลฎีกาแก้ไขให้ถูกต้องได้.โจทก์ฟ้อง ขอให้ศาลพิพากษาให้ขับไล่จำเลยทั้งสองและบริวารทำการขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากบ้านเลขที่ 188 หมู่ที่ 3 ตำบลลำพญาอำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม และออกไปจากที่ดินบางส่วนของโฉนดที่ดินเลขที่ 3979 และ 11572 ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันหรือแทนกันชำระค่าเสียหาย เดือนละ 1,000 บาท นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะออกไปจากบ้านโจทก์จำเลยทั้งสองให้การว่า โจทก์ไม่ใช่เจ้าของกรรมสิทธิ์บ้านพิพาทจึงไม่มีอำนาจฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษาให้จำเลยทั้งสองและบริวารขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากบ้านเลขที่ 188 หมู่ที่ 3 ตำบลลำพญา อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐมและออกไปจากที่ดินบางส่วนของโฉนดเลขที่ 3979 และ 11572 ของโจทก์ กับให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าเสียหายให้โจทก์เดือนละ 500 บาทตั้งแต่วันที่ 13 กันยายน 2527 เป็นต้นไปจนกว่าจะออกไปจากบ้านและที่ดินโจทก์ ส่วนจำเลยที่ 2 ให้ใช้ค่าเสียหายให้โจทก์เดือนละ500 บาท ตั้งแต่วันฟังคำพิพากษาเป็นต้นไป จนกว่าจะออกไปจากบ้านและที่ดินของโจทก์จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...ส่วนค่าเสียหายของโจทก์มีเพียงเดือนละ 500 บาทดังที่ศาลชั้นต้นฟังมาซึ่งจำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดร่วมกัน เป็นการชำระหนี้ไม่อาจแบ่งแยกได้ ดังนั้นที่ศาลล่างทั้งสองให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าเสียหายเดือนละ 500 บาทนับตั้งแต่วันที่ 13กันยายน 2527 ซึ่งเป็นวันละเมิดเป็นต้นไปจนกว่าจะออกจากบ้านและที่ดินโจทก์ และจำเลยที่ 2 ใช้ค่าเสียหายเดือนละ 500 บาทนับแต่วันฟังคำพิพากษาเป็นต้นไปจนกว่าจะออกจากที่ดินและบ้านโจทก์เห็นได้ว่าในช่วงที่จำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดต่อโจทก์ เมื่อศาลล่างทั้งสองมิได้กำหนดให้ร่วมกันรับผิด ก็มีผลเป็นว่าแต่ละคนต้องใช้ค่าเสียหายคนละ 500 บาท เกินค่าเสียหายจริงของโจทก์คำพิพากษาของศาลล่างทั้งสองในส่วนนี้ไม่ถูกต้อง ศาลฎีกามีอำนาจแก้ไขให้ร่วมกันรับผิด และให้มีผลถึงจำเลยที่ 2 ที่มิได้ฎีกาด้วยได้ นอกจากนี้โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยใช้ค่าเสียหายแต่วันฟ้อง (1 ตุลาคม 2527) แต่ศาลล่างทั้งสองให้จำเลยที่ 1 รับผิดแต่วันละเมิดคือวันที่ 13กันยายน 2527 เป็นการเกินคำขอ ศาลฎีกาจึงแก้ไขให้ถูกต้องโดยให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าเสียหายแต่วันฟ้องเป็นต้นไป"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยที่ 1 รับผิดใช้ค่าเสียหายให้โจทก์เดือนละ 500 บาท นับตั้งแต่วันฟ้องเป็นต้นไป โดยให้จำเลยที่ 2ร่วมรับผิดใช้ค่าเสียหายดังกล่าวตั้งแต่วันฟังคำพิพากษาศาลชั้นต้นเป็นต้นไป นอกจากที่แก้คงเป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์.(ก้าน อันนานนท์-เจริญ นิลเอสงฆ์-อัมพร ทองประยูร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ 1. ข้อพิจารณาทางวิชาการ คำพิพากษาของศาลใดในชั้นศาลใดย่อมมีผลผูกพันบังคับได้เฉพาะกับคู่ความในคดีนั้นชั้นศาลนั้น หามีผลไปผูกพันบุคคลอื่นที่ไม่ใช่คู่ความหรือไม่ใช่ผู้อุทธรณ์ฎีกาในศาลสูงแต่อย่างใดไม่ (resjudicata) เป็นหลักกฎหมายวิธีสบัญญัติทั่วไปและได้นำไปบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 145แต่เพื่อความยุติธรรมมิให้เกิดความลักลั่นในการบังคับตามคำพิพากษาของศาลกับลูกหนี้ตามคำพิพากษาในคดีเดียวกัน หลัก "คำพิพากษาย่อมผูกพันเฉพาะคู่ความในคดี" ดังกล่าวนี้ จำต้องหลักทางให้แก่ความยุติธรรมและความเป็นเอกภาพในการบังคับตามคำพิพากษาของศาลกับลูกหนี้ตามคำพิพากษาในคดีเดียวกัน ดังที่บัญญัติข้อยกเว้นไว้ในมาตรา 145 วรรคสอง ซึ่งโยงไปถึงมาตรา 245 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง โดยจะอ้างว่าคู่ความฝ่ายที่ไม่ได้อุทธรณ์ (หรือฎีกา) พอใจในคำพิพากษาศาลชั้นต้น (หรือศาลอุทธรณ์) แล้วไม่ได้ หรือจะอ้างว่าคู่ความฝ่ายนั้นขาดนัดยื่นคำให้การ และขาดนัดพิจารณาก็ไม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 591/2508และ 443/2511) อย่างไรก็ตามมาตรา 245(1) ได้กำหนดเงื่อนไขสำคัญว่าคำพิพากษาหรือคำสั่งที่อุทธรณ์นั้นเกี่ยวด้วยการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ ซึ่งมีข้อความคิด (concept) ทำนองเดียวกับเรื่องเหตุในส่วนลักษณะคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 213 2. แนวคำพิพากษาศาลฎีกา แนวบรรทัดฐานเรื่องหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ ที่ศาลฎีกาวินิจฉัยไว้ ส่วนมากจะเป็นเรื่องลูกหนี้ร่วมว่าหนี้ที่ลูกหนี้ร่วมจะต้องร่วมกันรับผิดต่อเจ้าหนี้นั้นเป็นหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ อาจแยกพิจารณาได้ดังนี้ 2.1 หนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้เกิดจากนิติกรรมสัญญา ตัวอย่างเช่นลูกหนี้หลายคนร่วมกันกู้เงินจากธนาคาร (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1501/2497,454/2513 และ 425/2520) ผู้สั่งจ่ายเช็คและผู้สลักหลังเช็คร่วมกันรับผิดชดใช้เงินตามเช็คพร้อมดอกเบี้ย(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1169/2514) หุ้นส่วนร่วมกันซื้อที่ดิน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 911/2501) บุคคลหลายคนร่วมกันทำสัญญาประกันตัวจำเลยต่อศาลโดยไม่มีข้อความแยกกันรับผิดชอบ(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 265/2499) บุคคลหลายคนร่วมกันว่าจ้างทนายความดำเนินคดี (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 827/2484) หนี้ที่เกิดจากสัญญากู้และสัญญาค้ำประกัน ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าหนี้ที่ผู้กู้และผู้ค้ำประกันจะต้องรับผิดต่อผู้ให้กู้นั้นเป็นหนี้ที่ไม่อาจแบ่งแยกชำระได้ เมื่อศาลฎีกาพิพากษาให้เป็นคุณแก่ผู้ค้ำประกัน คำพิพากษาของศาลฎีกาย่อมเป็นคุณแก่ผู้กู้ด้วย(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1197/2504 และ 235/2522) ซึ่งผู้เขียนมีความเห็นว่าลักษณะสัญญากู้และสัญญาค้ำประกันจะต้องแยกพิจารณาว่าถ้าศาลสูงวินิจฉัยถึงสัญญากู้ซึ่งเป็นหนี้ประธานว่า คำพิพากษาของศาลสูงดังกล่าวย่อมมีผลถึงผู้ค้ำประกันที่เป็นคู่ความในศาลล่างด้วยแต่กรณีกลับกันหากศาลสูงวินิจฉัยถึงสัญญาค้ำประกันซึ่งเป็นหนี้อุปกรณ์ว่าไม่สมบูรณ์ คำพิพากษาของศาลสูงในกรณีหลังนี้ย่อมไม่มีผลถึงผู้กู้ที่เป็นคู่ความในศาลล่าง ซึ่งผู้กู้จะต้องผูกพันรับผิดต่อผู้ให้กู้ในลักษณะหนี้ประธานตามคำพิพากษาของศาลล่าง 2.2 หนี้อันไม่อาจแยกได้เกิดจากนิติเหตุละเมิด กล่าวคือบุคคลหลายคนกระทำละเมิดต่อผู้อื่น จะต้องร่วมกันชดใช้ค่าเสียหายต่อผู้ถูกทำละเมิด (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1165/2482,292/2502 และ 226/2505) 2.3 หนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้เกิดจากบทบัญญัติกฎหมายที่กำหนดให้นายจ้างต้องร่วมรับผิดกับลูกจ้างกระทำการในทางการที่จ้างแล้วไปทำละเมิดผู้อื่นหรือตัวการต้องร่วมรับผิดกับตัวแทนที่กระทำการภายในอำนาจแห่งฐานะตัวแทนแล้วไปทำละเมิดผู้อื่นเพื่อคุ้มครองสิทธิของบุคคลภายนอก (StrictLiability) ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 425 และ 427(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 292/2502,477/2514(ประชุมใหญ่),2435-2437/2516,1595-1599/2519 และ 225/2521) เด็กและผู้ดูแลเด็กต้องรับผิดร่วมกัน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2076/2518) ผู้บังคับบัญชาต้องร่วมรับผิดกับผู้ใต้บังคับบัญชา ศาลฎีกาโดยที่ประชุมใหญ่ปรับนิติสัมพันธ์ระหว่างผู้บังคับบัญชาและผู้ใต้บังคับบัญชาเรื่องตัวการตัวแทนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 427 ประกอบด้วยมาตรา 820(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1133/2516(ประชุมใหญ่)) 2.4 อายุความ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 422/2478,226-227/2505และ 1449/2520) อำนาจฟ้อง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 967-969/2512และ 477/2514(ประชุมใหญ่)) การท้ากันในศาลว่าคู่ความฝ่ายหนึ่งยอมสาบานตัวหรือไม่เป็นข้อแพ้ชนะ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่399/2492) เป็นประเด็นที่ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าย่อมเป็นคุณแก่ลูกหนี้ร่วมที่ไม่ได้อุทธรณ์ฎีกาด้วย 3. ความเห็นต่อคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1409/2533 นี้ 3.1 คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ วินิจฉัยว่าจำเลยทั้งสองจะต้องร่วมกันรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมในมูลละเมิด จึงอาจจัดเข้าเรื่องหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้เกิดจากนิติเหตุละเมิด ตามข้อ 2.2 3.2 แม้ตัวบทมาตรา 245(1) แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งจะบัญญัติว่า "...ถ้าศาลอุทธรณ์เห็นควรกลับคำพิพากษาหรือคำสั่งที่อุทธรณ์" แต่ข้อเท็จจริงในคดีนี้ศาลฎีกาไม่ได้พิพากษากลับคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ เพียงแต่แก้คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ หรือตามที่มาตรา 242(4) ขยายความว่า "โดยพิพากษายืนบางส่วน กลับบางส่วน" ศาลฎีกาก็มีอำนาจแก้ไขให้มีผลเป็นคุณถึงจำเลยที่ 2ที่มิได้ฎีกาด้วยได้ ดังนั้นคำว่า "กลับคำพิพากษาหรือคำสั่งที่อุทธรณ์" ตามมาตรา 245(1) ดังกล่าวนี้ มิใช่จะตีความเคร่งครัดว่าจะต้องพิพากษากลับ ตามมาตรา 242(3) ตามที่ศาลฎีกาพิพากษาแก้คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ และปรับใช้มาตรา 245(1) ด้วยจึงเป็นการชอบด้วยหลักกฎหมายวิธีสบัญญัติและข้อยกเว้นในข้อ 1 อนึ่งศาลฎีกาเคยวินิจฉัยทำนองนี้มาแล้วเป็นบรรทัดฐานตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่1197/2504,554/2513,1169/2514,1133/2516 และ 2076/2518. กมลชัยรัตนสกาววงศ์.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้อง ขอให้ศาลพิพากษาให้ขับไล่จำเลยทั้งสองและบริวารทำการขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากบ้านเลขที่ 188 หมู่ที่ 3 ตำบลลำพญาอำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม และออกไปจากที่ดินบางส่วนของโฉนดที่ดินเลขที่ 3979 และ 11572 ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันหรือแทนกันชำระค่าเสียหาย เดือนละ 1,000 บาท นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะออกไปจากบ้านโจทก์จำเลยทั้งสองให้การว่า โจทก์ไม่ใช่เจ้าของกรรมสิทธิ์บ้านพิพาทจึงไม่มีอำนาจฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษาให้จำเลยทั้งสองและบริวารขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากบ้านเลขที่ 188 หมู่ที่ 3 ตำบลลำพญา อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐมและออกไปจากที่ดินบางส่วนของโฉนดเลขที่ 3979 และ 11572 ของโจทก์ กับให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าเสียหายให้โจทก์เดือนละ 500 บาทตั้งแต่วันที่ 13 กันยายน 2527 เป็นต้นไปจนกว่าจะออกไปจากบ้านและที่ดินโจทก์ ส่วนจำเลยที่ 2 ให้ใช้ค่าเสียหายให้โจทก์เดือนละ500 บาท ตั้งแต่วันฟังคำพิพากษาเป็นต้นไป จนกว่าจะออกไปจากบ้านและที่ดินของโจทก์จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...ส่วนค่าเสียหายของโจทก์มีเพียงเดือนละ 500 บาทดังที่ศาลชั้นต้นฟังมาซึ่งจำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดร่วมกัน เป็นการชำระหนี้ไม่อาจแบ่งแยกได้ ดังนั้นที่ศาลล่างทั้งสองให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าเสียหายเดือนละ 500 บาทนับตั้งแต่วันที่ 13กันยายน 2527 ซึ่งเป็นวันละเมิดเป็นต้นไปจนกว่าจะออกจากบ้านและที่ดินโจทก์ และจำเลยที่ 2 ใช้ค่าเสียหายเดือนละ 500 บาทนับแต่วันฟังคำพิพากษาเป็นต้นไปจนกว่าจะออกจากที่ดินและบ้านโจทก์เห็นได้ว่าในช่วงที่จำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดต่อโจทก์ เมื่อศาลล่างทั้งสองมิได้กำหนดให้ร่วมกันรับผิด ก็มีผลเป็นว่าแต่ละคนต้องใช้ค่าเสียหายคนละ 500 บาท เกินค่าเสียหายจริงของโจทก์คำพิพากษาของศาลล่างทั้งสองในส่วนนี้ไม่ถูกต้อง ศาลฎีกามีอำนาจแก้ไขให้ร่วมกันรับผิด และให้มีผลถึงจำเลยที่ 2 ที่มิได้ฎีกาด้วยได้ นอกจากนี้โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยใช้ค่าเสียหายแต่วันฟ้อง (1 ตุลาคม 2527) แต่ศาลล่างทั้งสองให้จำเลยที่ 1 รับผิดแต่วันละเมิดคือวันที่ 13กันยายน 2527 เป็นการเกินคำขอ ศาลฎีกาจึงแก้ไขให้ถูกต้องโดยให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าเสียหายแต่วันฟ้องเป็นต้นไป"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยที่ 1 รับผิดใช้ค่าเสียหายให้โจทก์เดือนละ 500 บาท นับตั้งแต่วันฟ้องเป็นต้นไป โดยให้จำเลยที่ 2ร่วมรับผิดใช้ค่าเสียหายดังกล่าวตั้งแต่วันฟังคำพิพากษาศาลชั้นต้นเป็นต้นไป นอกจากที่แก้คงเป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1409/2533นายแพทย์ สม หมาย วิไลรัตน์โจทก์นาย พ ยอม ถาวร กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 245 (1), ม. 142โจทก์เสียหายเดือน ละ 500 บาท โดย จำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดร่วมกันซึ่ง เป็นการชำระหนี้ไม่อาจแบ่งแยกได้ แต่ ศาลล่างทั้งสองให้จำเลยที่ 1 ใช้ ค่าเสียหายเดือน ละ 500 บาท และจำเลยที่ 2ใช้ ค่าเสียหายเดือน ละ 500 บาท จนกว่าจะออกจากที่ดินและบ้านโจทก์โดย มิได้กำหนดให้ร่วมรับผิด ทำให้แต่ ละคนต้อง ใช้ ค่าเสียหายคนละ 500บาท เกินค่าเสียหายจริงของโจทก์ ศาลฎีกามีอำนาจแก้ไขให้ร่วมรับผิดและให้มีผลถึง จำเลยที่ 2 ที่มิได้ฎีกาด้วย ได้. โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยใช้ ค่าเสียหายนับแต่วันฟ้อง (1 ตุลาคม2527) แต่ ศาลล่างทั้งสองให้จำเลยที่ 1 รับผิดนับแต่วันละเมิดคือวันที่ 13 กันยายน 2527 เป็นการเกินคำขอ ดังนี้ ศาลฎีกาแก้ไขให้ถูกต้องได้.โจทก์ฟ้อง ขอให้ศาลพิพากษาให้ขับไล่จำเลยทั้งสองและบริวารทำการขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากบ้านเลขที่ 188 หมู่ที่ 3 ตำบลลำพญาอำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม และออกไปจากที่ดินบางส่วนของโฉนดที่ดินเลขที่ 3979 และ 11572 ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันหรือแทนกันชำระค่าเสียหาย เดือนละ 1,000 บาท นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะออกไปจากบ้านโจทก์จำเลยทั้งสองให้การว่า โจทก์ไม่ใช่เจ้าของกรรมสิทธิ์บ้านพิพาทจึงไม่มีอำนาจฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษาให้จำเลยทั้งสองและบริวารขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากบ้านเลขที่ 188 หมู่ที่ 3 ตำบลลำพญา อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐมและออกไปจากที่ดินบางส่วนของโฉนดเลขที่ 3979 และ 11572 ของโจทก์ กับให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าเสียหายให้โจทก์เดือนละ 500 บาทตั้งแต่วันที่ 13 กันยายน 2527 เป็นต้นไปจนกว่าจะออกไปจากบ้านและที่ดินโจทก์ ส่วนจำเลยที่ 2 ให้ใช้ค่าเสียหายให้โจทก์เดือนละ500 บาท ตั้งแต่วันฟังคำพิพากษาเป็นต้นไป จนกว่าจะออกไปจากบ้านและที่ดินของโจทก์จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...ส่วนค่าเสียหายของโจทก์มีเพียงเดือนละ 500 บาทดังที่ศาลชั้นต้นฟังมาซึ่งจำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดร่วมกัน เป็นการชำระหนี้ไม่อาจแบ่งแยกได้ ดังนั้นที่ศาลล่างทั้งสองให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าเสียหายเดือนละ 500 บาทนับตั้งแต่วันที่ 13กันยายน 2527 ซึ่งเป็นวันละเมิดเป็นต้นไปจนกว่าจะออกจากบ้านและที่ดินโจทก์ และจำเลยที่ 2 ใช้ค่าเสียหายเดือนละ 500 บาทนับแต่วันฟังคำพิพากษาเป็นต้นไปจนกว่าจะออกจากที่ดินและบ้านโจทก์เห็นได้ว่าในช่วงที่จำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดต่อโจทก์ เมื่อศาลล่างทั้งสองมิได้กำหนดให้ร่วมกันรับผิด ก็มีผลเป็นว่าแต่ละคนต้องใช้ค่าเสียหายคนละ 500 บาท เกินค่าเสียหายจริงของโจทก์คำพิพากษาของศาลล่างทั้งสองในส่วนนี้ไม่ถูกต้อง ศาลฎีกามีอำนาจแก้ไขให้ร่วมกันรับผิด และให้มีผลถึงจำเลยที่ 2 ที่มิได้ฎีกาด้วยได้ นอกจากนี้โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยใช้ค่าเสียหายแต่วันฟ้อง (1 ตุลาคม 2527) แต่ศาลล่างทั้งสองให้จำเลยที่ 1 รับผิดแต่วันละเมิดคือวันที่ 13กันยายน 2527 เป็นการเกินคำขอ ศาลฎีกาจึงแก้ไขให้ถูกต้องโดยให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าเสียหายแต่วันฟ้องเป็นต้นไป"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยที่ 1 รับผิดใช้ค่าเสียหายให้โจทก์เดือนละ 500 บาท นับตั้งแต่วันฟ้องเป็นต้นไป โดยให้จำเลยที่ 2ร่วมรับผิดใช้ค่าเสียหายดังกล่าวตั้งแต่วันฟังคำพิพากษาศาลชั้นต้นเป็นต้นไป นอกจากที่แก้คงเป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์.(ก้าน อันนานนท์-เจริญ นิลเอสงฆ์-อัมพร ทองประยูร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ 1. ข้อพิจารณาทางวิชาการ คำพิพากษาของศาลใดในชั้นศาลใดย่อมมีผลผูกพันบังคับได้เฉพาะกับคู่ความในคดีนั้นชั้นศาลนั้น หามีผลไปผูกพันบุคคลอื่นที่ไม่ใช่คู่ความหรือไม่ใช่ผู้อุทธรณ์ฎีกาในศาลสูงแต่อย่างใดไม่ (resjudicata) เป็นหลักกฎหมายวิธีสบัญญัติทั่วไปและได้นำไปบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 145แต่เพื่อความยุติธรรมมิให้เกิดความลักลั่นในการบังคับตามคำพิพากษาของศาลกับลูกหนี้ตามคำพิพากษาในคดีเดียวกัน หลัก "คำพิพากษาย่อมผูกพันเฉพาะคู่ความในคดี" ดังกล่าวนี้ จำต้องหลักทางให้แก่ความยุติธรรมและความเป็นเอกภาพในการบังคับตามคำพิพากษาของศาลกับลูกหนี้ตามคำพิพากษาในคดีเดียวกัน ดังที่บัญญัติข้อยกเว้นไว้ในมาตรา 145 วรรคสอง ซึ่งโยงไปถึงมาตรา 245 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง โดยจะอ้างว่าคู่ความฝ่ายที่ไม่ได้อุทธรณ์ (หรือฎีกา) พอใจในคำพิพากษาศาลชั้นต้น (หรือศาลอุทธรณ์) แล้วไม่ได้ หรือจะอ้างว่าคู่ความฝ่ายนั้นขาดนัดยื่นคำให้การ และขาดนัดพิจารณาก็ไม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 591/2508และ 443/2511) อย่างไรก็ตามมาตรา 245(1) ได้กำหนดเงื่อนไขสำคัญว่าคำพิพากษาหรือคำสั่งที่อุทธรณ์นั้นเกี่ยวด้วยการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ ซึ่งมีข้อความคิด (concept) ทำนองเดียวกับเรื่องเหตุในส่วนลักษณะคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 213 2. แนวคำพิพากษาศาลฎีกา แนวบรรทัดฐานเรื่องหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ ที่ศาลฎีกาวินิจฉัยไว้ ส่วนมากจะเป็นเรื่องลูกหนี้ร่วมว่าหนี้ที่ลูกหนี้ร่วมจะต้องร่วมกันรับผิดต่อเจ้าหนี้นั้นเป็นหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ อาจแยกพิจารณาได้ดังนี้ 2.1 หนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้เกิดจากนิติกรรมสัญญา ตัวอย่างเช่นลูกหนี้หลายคนร่วมกันกู้เงินจากธนาคาร (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1501/2497,454/2513 และ 425/2520) ผู้สั่งจ่ายเช็คและผู้สลักหลังเช็คร่วมกันรับผิดชดใช้เงินตามเช็คพร้อมดอกเบี้ย(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1169/2514) หุ้นส่วนร่วมกันซื้อที่ดิน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 911/2501) บุคคลหลายคนร่วมกันทำสัญญาประกันตัวจำเลยต่อศาลโดยไม่มีข้อความแยกกันรับผิดชอบ(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 265/2499) บุคคลหลายคนร่วมกันว่าจ้างทนายความดำเนินคดี (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 827/2484) หนี้ที่เกิดจากสัญญากู้และสัญญาค้ำประกัน ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าหนี้ที่ผู้กู้และผู้ค้ำประกันจะต้องรับผิดต่อผู้ให้กู้นั้นเป็นหนี้ที่ไม่อาจแบ่งแยกชำระได้ เมื่อศาลฎีกาพิพากษาให้เป็นคุณแก่ผู้ค้ำประกัน คำพิพากษาของศาลฎีกาย่อมเป็นคุณแก่ผู้กู้ด้วย(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1197/2504 และ 235/2522) ซึ่งผู้เขียนมีความเห็นว่าลักษณะสัญญากู้และสัญญาค้ำประกันจะต้องแยกพิจารณาว่าถ้าศาลสูงวินิจฉัยถึงสัญญากู้ซึ่งเป็นหนี้ประธานว่า คำพิพากษาของศาลสูงดังกล่าวย่อมมีผลถึงผู้ค้ำประกันที่เป็นคู่ความในศาลล่างด้วยแต่กรณีกลับกันหากศาลสูงวินิจฉัยถึงสัญญาค้ำประกันซึ่งเป็นหนี้อุปกรณ์ว่าไม่สมบูรณ์ คำพิพากษาของศาลสูงในกรณีหลังนี้ย่อมไม่มีผลถึงผู้กู้ที่เป็นคู่ความในศาลล่าง ซึ่งผู้กู้จะต้องผูกพันรับผิดต่อผู้ให้กู้ในลักษณะหนี้ประธานตามคำพิพากษาของศาลล่าง 2.2 หนี้อันไม่อาจแยกได้เกิดจากนิติเหตุละเมิด กล่าวคือบุคคลหลายคนกระทำละเมิดต่อผู้อื่น จะต้องร่วมกันชดใช้ค่าเสียหายต่อผู้ถูกทำละเมิด (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1165/2482,292/2502 และ 226/2505) 2.3 หนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้เกิดจากบทบัญญัติกฎหมายที่กำหนดให้นายจ้างต้องร่วมรับผิดกับลูกจ้างกระทำการในทางการที่จ้างแล้วไปทำละเมิดผู้อื่นหรือตัวการต้องร่วมรับผิดกับตัวแทนที่กระทำการภายในอำนาจแห่งฐานะตัวแทนแล้วไปทำละเมิดผู้อื่นเพื่อคุ้มครองสิทธิของบุคคลภายนอก (StrictLiability) ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 425 และ 427(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 292/2502,477/2514(ประชุมใหญ่),2435-2437/2516,1595-1599/2519 และ 225/2521) เด็กและผู้ดูแลเด็กต้องรับผิดร่วมกัน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2076/2518) ผู้บังคับบัญชาต้องร่วมรับผิดกับผู้ใต้บังคับบัญชา ศาลฎีกาโดยที่ประชุมใหญ่ปรับนิติสัมพันธ์ระหว่างผู้บังคับบัญชาและผู้ใต้บังคับบัญชาเรื่องตัวการตัวแทนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 427 ประกอบด้วยมาตรา 820(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1133/2516(ประชุมใหญ่)) 2.4 อายุความ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 422/2478,226-227/2505และ 1449/2520) อำนาจฟ้อง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 967-969/2512และ 477/2514(ประชุมใหญ่)) การท้ากันในศาลว่าคู่ความฝ่ายหนึ่งยอมสาบานตัวหรือไม่เป็นข้อแพ้ชนะ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่399/2492) เป็นประเด็นที่ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าย่อมเป็นคุณแก่ลูกหนี้ร่วมที่ไม่ได้อุทธรณ์ฎีกาด้วย 3. ความเห็นต่อคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1409/2533 นี้ 3.1 คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ วินิจฉัยว่าจำเลยทั้งสองจะต้องร่วมกันรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมในมูลละเมิด จึงอาจจัดเข้าเรื่องหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้เกิดจากนิติเหตุละเมิด ตามข้อ 2.2 3.2 แม้ตัวบทมาตรา 245(1) แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งจะบัญญัติว่า "...ถ้าศาลอุทธรณ์เห็นควรกลับคำพิพากษาหรือคำสั่งที่อุทธรณ์" แต่ข้อเท็จจริงในคดีนี้ศาลฎีกาไม่ได้พิพากษากลับคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ เพียงแต่แก้คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ หรือตามที่มาตรา 242(4) ขยายความว่า "โดยพิพากษายืนบางส่วน กลับบางส่วน" ศาลฎีกาก็มีอำนาจแก้ไขให้มีผลเป็นคุณถึงจำเลยที่ 2ที่มิได้ฎีกาด้วยได้ ดังนั้นคำว่า "กลับคำพิพากษาหรือคำสั่งที่อุทธรณ์" ตามมาตรา 245(1) ดังกล่าวนี้ มิใช่จะตีความเคร่งครัดว่าจะต้องพิพากษากลับ ตามมาตรา 242(3) ตามที่ศาลฎีกาพิพากษาแก้คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ และปรับใช้มาตรา 245(1) ด้วยจึงเป็นการชอบด้วยหลักกฎหมายวิธีสบัญญัติและข้อยกเว้นในข้อ 1 อนึ่งศาลฎีกาเคยวินิจฉัยทำนองนี้มาแล้วเป็นบรรทัดฐานตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่1197/2504,554/2513,1169/2514,1133/2516 และ 2076/2518. กมลชัยรัตนสกาววงศ์.