ข้อบังคับกระทรวงการต่างประเทศข้อบังคับกระทรวงการต่างประเทศว่าด้วยจรรยาข้าราชการและเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานการทูตการกงสุล และการต่างประเทศพ.ศ. ๒๕๕๒ กระทรวงการต่างประเทศเป็นองค์กรหลักในการดำเนินงานด้านการต่างประเทศเพื่อรักษาอธิปไตยและส่งเสริมความมั่นคงเสถียรภาพ และเกียรติภูมิของประเทศรวมทั้งนำการพัฒนาตามกระแสโลกาภิวัตน์ในเชิงสร้างสรรค์มาสู่ประเทศไทยตลอดจนส่งเสริมความสัมพันธ์และความร่วมมืออันดีกับนานาอารยประเทศและองค์กรระหว่างประเทศในทุกมิติเพื่อนำมาซึ่งความเจริญก้าวหน้า ความอยู่ดีกินดีของคนไทยทั้งประเทศและความสงบสุขของสังคมโลกเพื่อให้การปฏิบัติหน้าที่ในด้านการต่างประเทศของข้าราชการและเจ้าหน้าที่ตามภารกิจข้างต้นเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผลและสอดคล้องกับหลักสากลจึงสมควรให้มีข้อบังคับกระทรวงการต่างประเทศว่าด้วยจรรยาข้าราชการและเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานการทูตการกงสุล และการต่างประเทศขึ้นอาศัยอำนาจตามความในมาตรา๒๑ แห่งพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. ๒๕๓๔ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน (ฉบับที่ ๗) พ.ศ.๒๕๕๐ ประกอบกับมาตรา ๗๘ แห่งพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ. ๒๕๕๑ กระทรวงการต่างประเทศจึงได้กำหนดข้อบังคับจรรยาข้าราชการและเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานการทูตการกงสุล และการต่างประเทศเพื่อเป็นหลักแห่งความประพฤติและการปฏิบัติหน้าที่ราชการเป็นการเพิ่มเติมจากแนวปฏิบัติมาตรฐานกลางตามประมวลจริยธรรมข้าราชการพลเรือนและโดยเฉพาะเมื่อปฏิบัติหน้าที่ราชการอยู่ในต่างประเทศ ทั้งนี้เพื่อผดุงเกียรติและศักดิ์ศรีของนักการทูตหรือผู้ที่ปฏิบัติงานการต่างประเทศของไทยให้ควรแก่ความไว้วางใจและเชื่อมั่นของปวงชน และให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากลอันเป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปดังต่อไปนี้ข้อ ๑ ข้อบังคับนี้เรียกว่า ข้อบังคับกระทรวงการต่างประเทศว่าด้วยจรรยาข้าราชการและเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานการทูต การกงสุลและการต่างประเทศ พ.ศ. ๒๕๕๒ข้อ ๒[๑] ข้อบังคับนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปข้อ ๓ ในข้อบังคับนี้จรรยา หมายความว่า ข้อกำหนดความประพฤติกิริยาที่ควรประพฤติในหมู่คณะข้าราชการ หมายความว่าข้าราชการกระทรวงการต่างประเทศและข้าราชการหน่วยงานอื่น ๆ ที่ปฏิบัติหน้าที่ราชการในต่างประเทศเจ้าหน้าที่ หมายความว่าบุคคลอื่นนอกเหนือจากข้าราชการที่ปฏิบัติงานทางการทูต การกงสุล และการต่างประเทศซึ่งรวมถึงลูกจ้างทุกประเภทและพนักงานราชการที่ปฏิบัติงานอยู่ในประเทศและต่างประเทศการทูต หมายความว่าภารกิจที่เกี่ยวกับการเป็นผู้แทนรัฐ การเจรจา การสนทนา ติดต่อ สื่อสารการกงสุล หมายความว่าภารกิจที่เกี่ยวกับการออกหนังสือเดินทาง การออกเอกสารเดินทางการคุ้มครองดูแลผลประโยชน์ของชาวไทยในต่างประเทศและการดำเนินการในเรื่องสัญชาติและนิติกรณ์การต่างประเทศ หมายความว่าภารกิจในการดำเนินความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับประเทศต่าง ๆ และองค์กรระหว่างประเทศข้อ ๔ ให้ปลัดกระทรวงการต่างประเทศรักษาการตามข้อบังคับนี้และมีอำนาจปรับปรุงแก้ไขให้เหมาะสมและสอดคล้องกับสภาพสังคมที่เปลี่ยนแปลงไปรวมทั้งให้มีอำนาจตีความและวินิจฉัยชี้ขาดปัญหาอันเกี่ยวเนื่องกับข้อบังคับหมวด ๑ค่านิยมหลัก ข้อ ๕ ค่านิยมหลักในการปฏิบัติหน้าที่ราชการข้าราชการและเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานการทูตการกงสุล และการต่างประเทศ พึงยึดค่านิยมหลัก ดังต่อไปนี้๕.๑ยึดมั่นและกล้ายืนหยัดกระทำในสิ่งที่ถูกต้องและเป็นธรรมปฏิบัติหน้าที่ราชการด้วยความซื่อสัตย์สุจริต เที่ยงธรรม โปร่งใส ตรวจสอบได้ ไม่โอนอ่อนตามอิทธิพลใด ๆ มั่นคงในเหตุผลในหลักวิชา ยึดมั่นในจริยธรรมและจรรยาข้าราชการ อีกทั้งรักษาชื่อเสียงและเกียรติศักดิ์แห่งสถาบันอย่างเคร่งครัด๕.๒มุ่งผลสัมฤทธิ์ของงานปฏิบัติหน้าที่ด้วยความรับผิดชอบเสียสละ อดทน เพื่อให้งานแล้วเสร็จตามวัตถุประสงค์อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผลโดยยึดมั่นในผลประโยชน์ของชาติและประชาชนเป็นสำคัญ และไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อน๕.๓เคารพต่อคุณค่าและศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์ให้ความสำคัญต่อคุณค่าและศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์โดยเฉพาะอย่างยิ่งต่อบุคคลที่เกี่ยวข้องในงานวิชาชีพที่จะต้องปฏิบัติต่อกันอย่างเสมอภาคและมีเมตตาธรรมหมวด ๒จรรยา ข้อ ๖ การเป็นผู้แทนพึงตระหนักในหน้าที่ความรับผิดชอบ และสถานภาพ การเป็นผู้แทนในการปฏิบัติงานที่ได้รับมอบหมายทั้งขณะที่อยู่ในประเทศและต่างประเทศให้ได้ผลสำเร็จสมบูรณ์ตรงตามวัตถุประสงค์และดำรงตนอย่างเหมาะสมกับตำแหน่งหน้าที่และการเป็นผู้แทนของประเทศด้วยเกียรติและศักดิ์ศรีสำหรับบุคคลที่ดำรงตำแหน่งเอกอัครราชทูตนั้นพึงสำนึกในสถานภาพที่สำคัญที่สุดคือการเป็นผู้แทนของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวในการส่งเสริมและเจริญสัมพันธไมตรีกับประเทศที่ไปประจำการนอกเหนือจากการเป็นผู้แทนของรัฐบาลข้อ ๗ การปฏิบัติหน้าที่ตามกฎหมายระเบียบและมารยาทที่เกี่ยวข้องพึงเคารพและปฏิบัติตามรัฐธรรมนูญตามกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้องกับข้าราชการกฎหมายระหว่างประเทศที่เกี่ยวกับทางการทูตและการกงสุลกฎหมายและระเบียบของรัฐผู้รับแบบธรรมเนียมมารยาททางการทูต ทางการกงสุล โดยคำนึงถึงประเพณีและวัฒนธรรมท้องถิ่นของรัฐผู้รับและหลักสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนข้อ ๘ การดำรงตน๘.๑การวางตนพึงดำรงตนให้เหมาะสมกับฐานะและตำแหน่งหน้าที่และพึงละเว้นการใดที่กระทบกระเทือนหรือทำให้เสื่อมเสียต่อการปฏิบัติราชการ๘.๒การรักษาชื่อเสียงพึงรักษามารยาทและประพฤติตนให้ถูกต้องตามศีลธรรมอย่างเคร่งครัดและพึงหลีกเลี่ยงการกระทำที่อาจนำไปสู่ความเสื่อมเสียต่อตนเอง ครอบครัวและชื่อเสียงขององค์กร รวมทั้งละเว้นกระทำการอันไม่เหมาะสมทางเพศ๘.๓การให้ข้อมูลและแสดงความคิดเห็นพึงดำเนินการให้ข้อมูลหรือเสนอความคิดเห็นอย่างเป็นทางการเมื่อได้รับมอบหมายอย่างเป็นทางการแล้วเท่านั้นการแสดงความคิดเห็นส่วนบุคคลต่อสาธารณะไม่ว่าจะอยู่ในสถานการณ์ใด ข้าราชการหรือเจ้าหน้าที่ผู้นั้นพึงสำนึกถึงสถานะของการเป็นผู้แทนประเทศอยู่เสมอ๘.๔การทำงานอื่นนอกเหนืองานราชการพึงเว้นปฏิบัติกิจกรรมทางวิชาชีพหรือการพาณิชย์เพื่อผลประโยชน์ส่วนตนเมื่อไปปฏิบัติหน้าที่ในต่างประเทศ๘.๕การใช้เอกสิทธิ์และความคุ้มกันทางการทูตพึงเว้นจากการใช้เอกสิทธิ์และความคุ้มกันทางการทูตเพื่อประโยชน์แก่ตนเองหรือผู้อื่นโดยมิชอบข้อ ๙ ความสัมพันธ์ระหว่างผู้ปฏิบัติงานในองค์กร๙.๑ความสัมพันธ์ต่อผู้บังคับบัญชาการรายงานและการให้ข้อแนะนำข้าราชการและเจ้าหน้าที่พึงรายงานและให้ข้อแนะนำที่มีเนื้อหาสาระครบถ้วนตรงไปตรงมา ไม่ลำเอียงหรือมีอคติพร้อมทั้งพึงแจ้งให้ผู้บังคับบัญชาทราบถึงผลกระทบที่คาดว่าจะเกิดขึ้นจากการดำเนินนโยบายใดๆ ไม่ว่ารายงานและข้อแนะนำนั้นจะสอดคล้องกับความคิดเห็นของผู้บังคับบัญชาหรือไม่๙.๒ความสัมพันธ์ต่อผู้ใต้บังคับบัญชา๙.๒.๑การเป็นต้นแบบที่ดีผู้บังคับบัญชาพึงปฏิบัติตนเป็นแบบอย่างที่ดีแก่ผู้ใต้บังคับบัญชาทั้งในการปฏิบัติหน้าที่ราชการและความประพฤติส่วนตัวใช้ความรอบรู้ กล้าหาญและเที่ยงธรรมในการปฏิบัติต่อผู้ใต้บังคับบัญชาให้เป็นไปตามหลักคุณธรรม ยกย่องเชิดชู และสนับสนุนผู้ที่มีความรู้ ความสามารถคู่คุณธรรมหมั่นส่งเสริมให้ผู้ใต้บังคับบัญชาได้ศึกษาหาความรู้เพิ่มเติมและสร้างจิตสำนึกในการพัฒนาคุณภาพชีวิตที่ดี เพื่อให้เกิดความสมดุลระหว่างชีวิตกับการทำงาน๙.๒.๒การแสดงภาวะผู้นำผู้บังคับบัญชาพึงแสดงวิสัยทัศน์และกำหนดทิศทางการพัฒนาขององค์กรอย่างมีระบบและชัดเจนและเปิดโอกาสให้ผู้ร่วมงานเข้ามามีส่วนร่วมในทุกระดับและพึงแสดงความรับผิดชอบต่อการกระทำไม่ว่าจะเป็นของตนเองหรือผู้ใต้บังคับบัญชา๙.๒.๓การเลือกใช้คนให้ถูกกับงานผู้บังคับบัญชาพึงสร้างโอกาสและการมีส่วนร่วมของผู้ร่วมงานในองค์กรโดยนำความถนัดหรือชำนาญที่แตกต่างของผู้ร่วมงานในหน่วยงานของตนมาใช้ประโยชน์อย่างมีประสิทธิภาพในองค์กร๙.๓ความสัมพันธ์ต่อผู้ร่วมงาน๙.๓.๑ความสามัคคีพึงยกย่องนับถือให้เกียรติกันสมัครสมานสามัคคีและเกื้อกูลกัน มีความเสียสละอดทน รู้จักเกรงใจ และให้อภัย๙.๓.๒การเคารพสิทธิ เสรีภาพ และความเสมอภาคพึงหลีกเลี่ยงพฤติกรรมอันอาจก่อให้เกิดผลเสียหายต่อผู้ร่วมงานในสำนักงานหรือต่างสำนักงานกันระมัดระวังมิให้ความสัมพันธ์ส่วนตัวกับผู้ร่วมงานส่งผลร้ายต่อการปฏิบัติงานและไม่เลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมต่อผู้ร่วมงานทุกระดับรวมทั้งเจ้าหน้าที่และลูกจ้างท้องถิ่นเพราะเหตุแห่งความแตกต่างในเรื่องถิ่นกำเนิดเชื้อชาติ ภาษา เพศ สถานะของบุคคล ความเชื่อทางศาสนา การศึกษาอบรมความเห็นทางการเมือง หรือสถานะอื่นใดข้อ ๑๐ ความสัมพันธ์ต่อประชาชน สังคม และองค์กรพึงตระหนักและให้ความสำคัญกับงานการทูตเพื่อประชาชนที่มุ่งหวังให้การต่างประเทศเป็นเรื่องใกล้ตัวประชาชนรวมทั้งเป็นเครื่องมือในการช่วยเหลือ คุ้มครองและดูแลผลประโยชน์ของคนไทยในต่างประเทศอีกทั้งพึงให้บริการประชาชนด้วยความสุภาพ มีน้ำใจโดยเสมอภาคเป็นธรรมและคำนึงถึงความถูกต้อง สะดวก รวดเร็ว และประหยัดพึงมีจิตสำนึกสาธารณะและยืนหยัดในการประพฤติตนและปฏิบัติหน้าที่อย่างถูกต้องและเป็นธรรมเพื่อส่งเสริมและเป็นภูมิคุ้มกันสำหรับการพัฒนาจริยธรรมที่เข้มแข็งและยั่งยืนในองค์กรและสังคมข้อ ๑๑ แนวปฏิบัติทั่วไปข้าราชการและเจ้าหน้าที่ทุกคนพึงมีหน้าที่รายงานโดยสุจริตถึงการปฏิบัติที่ขัดหรือสงสัยว่าจะขัดต่อหลักการต่างๆ ในข้อบังคับฉบับนี้ ต่อผู้บังคับบัญชาโดยตรง หรือในกรณีที่ไม่อาจรายงานต่อผู้บังคับบัญชาได้อาจขอคำปรึกษาจากผู้บังคับบัญชาระดับเหนือขึ้นไปผู้บังคับบัญชาพึงมีหน้าที่สอดส่องดูแลและให้คำแนะนำผู้ใต้บังคับบัญชาให้ปฏิบัติสอดคล้องกับแนวทางในข้อบังคับฉบับนี้หมวด ๓การบังคับใช้ ข้อ ๑๒ ข้อบังคับฉบับนี้ เป็นข้อบังคับที่ข้าราชการและเจ้าหน้าที่ทุกระดับพึงทำความเข้าใจและยึดมั่นในการปฏิบัติงานควบคู่ไปกับแนวทางในประมวลจริยธรรมข้าราชการพลเรือนการไม่ปฏิบัติตามจรรยาข้าราชการตามที่ระบุไว้ในข้อบังคับนี้อันมิใช่ความผิดวินัยให้ผู้บังคับบัญชาตักเตือนรวมทั้งนำไปประกอบการพิจารณาแต่งตั้งเลื่อนเงินเดือนหรือสั่งให้ได้รับการพัฒนาและหากมีปัญหาในการปฏิบัติงานเกิดขึ้นให้ข้าราชการและเจ้าหน้าที่ปรึกษาผู้บังคับบัญชาตามลำดับชั้นให้ไว้ ณ วันที่ ๓๑มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๒วีระศักดิ์ ฟูตระกูลปลัดกระทรวงการต่างประเทศ[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๒๖/ตอนพิเศษ ๘๙ ง/หน้า ๕๑/๒๔ มิถุนายน ๒๕๕๒