พระราชบัญญัติพระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหมพ.ศ. ๒๕๐๓----------- ภูมิพลอดุลยเดชป.ร.ให้ไว้ ณ วันที่ ๘มีนาคม พ.ศ. ๒๕๐๓เป็นปีที่ ๑๕ในรัชกาลปัจจุบัน พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้า ฯ ให้ประกาศว่า โดยที่เป็นการสมควรจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหมเสียใหม่ให้เหมาะสมยิ่งขึ้น จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำและยินยอมของสภาร่างรัฐธรรมนูญในฐานะรัฐสภา ดังต่อไปนี้ มาตรา ๑พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม พ.ศ. ๒๕๐๓ มาตรา ๒*พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป *[รก. ๒๕๐๓/๑๙/๑๒๗/๑๕ มีนาคม ๒๕๐๓] มาตรา ๓ให้ยกเลิกพระราชบัญญัติจัดระเบียบป้องกันราชอาณาจักรพ.ศ. ๒๕๐๐ บรรดาบทกฎหมาย กฎ และข้อบังคับอื่น ในส่วนที่มีบัญญัติไว้แล้วในพระราชบัญญัตินี้หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับบทแห่งพระราชบัญญัตินี้ ให้ใช้พระราชบัญญัตินี้แทน มาตรา ๔*กระทรวงกลาโหมมีอำนาจและหน้าที่เกี่ยวกับการป้องกันและรักษาความมั่นคงของราชอาณาจักรจากภัยคุกคามทั้งภายนอกและภายในประเทศ โดยจัดให้มีกำลังทหารไว้เพื่อการรบหรือการสงครามเพื่อปกป้องสถาบันพระมหากษัตริย์เพื่อการปราบปรามการกบฎและการจลาจล เพื่อช่วยการพัฒนาประเทศและเพื่อรักษาประโยชน์ของชาติในประการอื่นตามที่กฎหมายกำหนด การใช้กำลังทหารเพื่อปฏิบัติการตามความในวรรคหนึ่ง ให้เป็นไปตามที่กระทรวงกลาโหมกำหนด ราชการกระทรวงกลาโหม ให้เป็นไปตามกฎหมาย ข้อบังคับ และระเบียบแบบแผน *[มาตรา ๔แก้ไขโดยพระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๑๙] มาตรา ๕กระทรวงกลาโหมอาจตั้งคณะกรรมการ อนุกรรมการ หรือบุคคลใดเพื่อกระทำการหรือพิจารณาหรือสอบสวนกรณีใด ๆเกี่ยวกับราชการกระทรวงกลาโหม แล้วรายงานต่อกระทรวงกลาโหมได้ มาตรา ๖*รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมเป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการและรับผิดชอบในการปฏิบัติราชการของกระทรวงกลาโหมและจะให้มีรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเป็นผู้ช่วยสั่งและปฏิบัติราชการแทนรัฐมนตรีว่าการกระทรวงก็ได้ ในกรณีที่มีรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวง การสั่งหรือการปฏิบัติราชการของรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงให้เป็นไปตามที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมมอบหมาย ในกรณีที่ไม่มีผู้ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมหรือมีแต่ไม่อาจปฏิบัติราชการได้ให้รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเป็นผู้รักษาราชการแทน ถ้ามีรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงหลายคนให้คณะรัฐมนตรีมอบหมายให้รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคนใดคนหนึ่งเป็นผู้รักษาราชการแทน ในกรณีที่ไม่มีผู้ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมและรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวง หรือมีแต่ไม่อาจปฏิบัติราชการได้ให้ปลัดกระทรวงกลาโหมมีอำนาจในการสั่งการอนุญาต การให้อนุมัติและการปฏิบัติราชการประจำแทนรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมได้ อำนาจในการสั่ง การอนุญาต การอนุมัติ หรือการปฏิบัติราชการประจำที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมจะพึงปฏิบัติหรือดำเนินการตามกฎหมายระเบียบ ข้อบังคับ หรือคำสั่งใด หรือมติของคณะรัฐมนตรีในเรื่องใดรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมจะมอบอำนาจโดยทำเป็นหนังสือให้ผู้บังคับบัญชาชั้นแม่ทัพทำการแทนในนามของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมก็ได้ *[มาตรา ๖แก้ไขโดยพระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๑๙] มาตรา ๖ ทวิ อำนาจในการสั่ง การอนุญาต การให้อนุมัติหรือการปฏิบัติราชการประจำ ที่ผู้บังคับบัญชาทหารไม่ว่าจะเป็นชั้นใดซึ่งรองลงมาจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมจะพึงปฏิบัติ หรือดำเนินการตามกฎหมายใด ๆจะมอบอำนาจโดยทำเป็นหนังสือให้ผู้บังคับบัญชาทหารตำแหน่งอื่นทำการแทนในนามของผู้บังคับบัญชาทหารผู้มอบอำนาจก็ได้ ทั้งนี้ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และเงื่อนไขที่กระทรวงกลาโหมกำหนด *[มาตรา ๖ ทวิ เพิ่มเติมโดยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๑๕๗ ลงวันที่ ๖ มิถุนายน ๒๕๑๕] มาตรา ๗ ในตำแหน่งประจำใด ๆให้ผู้รักษาราชการ ผู้รักษาราชการแทนหรือผู้ทำการแทน มีอำนาจและหน้าที่ตามตำแหน่งที่รักษาราชการรักษาราชการแทนหรือทำการแทนนั้น ๆ มาตรา ๘กระทรวงกลาโหมมีส่วนราชการ ดังนี้ (๑) สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี (๒) สำนักงานปลัดกระทรวง (๓) กองบัญชาการทหารสูงสุด มาตรา ๙สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี มีหน้าที่เกี่ยวกับราชการทางการเมือง มีเลขานุการรัฐมนตรีเป็นผู้บังคับบัญชารับผิดชอบ มาตรา ๑๐ สำนักงานปลัดกระทรวงมีหน้าที่เกี่ยวกับราชการประจำทั่วไปของกระทรวง มีปลัดกระทรวงเป็นผู้บังคับบัญชารับผิดชอบ นอกจากนี้สำนักงานปลัดกระทรวง มีหน้าที่เกี่ยวกับราชการส่วนหนึ่งส่วนใดของกระทรวงซึ่งมิได้แยกให้เป็นหน้าที่ของส่วนราชการอื่นอีกด้วย มาตรา ๑๑ กองบัญชาการทหารสูงสุดมีหน้าที่เตรียมกำลังรบและป้องกันราชอาณาจักรมีผู้บัญชาการทหารสูงสุดเป็นผู้บังคับบัญชารับผิดชอบ มาตรา ๑๒กองบัญชาการทหารสูงสุดอาจตั้งคณะกรรมการ อนุกรรมการหรือบุคคลใดเพื่อพิจารณาเรื่องใด ๆที่เกี่ยวกับแผนเพื่อรักษาเอกราชและประโยชน์แห่งประเทศชาติได้ มาตรา ๑๓กองบัญชาการทหารสูงสุดมีส่วนราชการ ดังนี้ (๑) กองทัพบก (๒) กองทัพเรือ (๓) กองทัพอากาศ (๔) ส่วนราชการอื่น ตามที่กำหนดโดยพระราชกฤษฎีกา มาตรา ๑๔ กองทัพบกมีหน้าที่เตรียมกำลังกองทัพบกและป้องกันราชอาณาจักร มีผู้บัญชาการทหารบกเป็นผู้บังคับบัญชารับผิดชอบ มาตรา ๑๕ กองทัพเรือมีหน้าที่เตรียมกำลังกองทัพเรือและป้องกันราชอาณาจักรมีผู้บัญชาการทหารเรือเป็นผู้บังคับบัญชารับผิดชอบ มาตรา ๑๖ กองทัพอากาศมีหน้าที่เตรียมกำลังกองทัพอากาศและป้องกันราชอาณาจักรมีผู้บัญชาการทหารอากาศเป็นผู้บังคับบัญชารับผิดชอบ มาตรา ๑๗ ให้กองบัญชาการทหารสูงสุดกองทัพบก กองทัพเรือและกองทัพอากาศ เป็นนิติบุคคล มาตรา ๑๘การแบ่งส่วนราชการกระทรวงกลาโหมตามที่กำหนดไว้ในมาตรา ๘และการแบ่งส่วนราชการกองบัญชาการทหารสูงสุดตามที่กำหนดไว้ใน (๑) (๒) และ (๓) ของมาตรา ๑๓ ออกเป็นส่วนราชการส่วนใหญ่ถัดลงไปและการกำหนดหน้าที่ของส่วนราชการนั้น ๆ ให้ตราเป็นพระราชกฤษฎีกา การแบ่งส่วนราชการอื่น นอกจากที่กล่าวไว้ในวรรคก่อน และการกำหนดหน้าที่ของส่วนราชการนั้น ๆให้เป็นไปตามที่กระทรวงกลาโหมกำหนด มาตรา ๑๙* ให้มี สภากลาโหม ประกอบด้วยสมาชิก ดังต่อไปนี้ (๑) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม (๒) รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงกลาโหม (๓) ปลัดกระทรวงกลาโหม (๔) รองปลัดกระทรวงกลาโหม (๕) ผู้บัญชาการทหารสูงสุด (๖) รองผู้บัญชาการทหารสูงสุด (๗) ผู้ช่วยผู้บัญชาการทหารสูงสุด (๘) เสนาธิการทหาร (๙) รองเสนาธิการทหาร (๑๐) ผู้บัญชาการทหารบก (๑๑) รองผู้บัญชาการทหารบก (๑๒) ผู้ช่วยผู้บัญชาการทหารบก (๑๓) เสนาธิการทหารบก (๑๔) ผู้บัญชาการทหารเรือ (๑๕) รองผู้บัญชาการทหารเรือ (๑๖) ผู้ช่วยผู้บัญชาการทหารเรือ (๑๗) เสนาธิการทหารเรือ (๑๘) ผู้บัญชาการทหารอากาศ (๑๙) รองผู้บัญชาการทหารอากาศ (๒๐) ผู้ช่วยผู้บัญชาการทหารอากาศ (๒๑) เสนาธิการทหารอากาศ (๒๒) นายทหารยศชั้นนายพลขึ้นไป ผู้เคยดำรงตำแหน่งหรือมีความดีความชอบในราชการทหารมาแล้วซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมจะได้แต่งตั้งจำนวนไม่เกินสามนาย รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมจะเชิญบุคคลอื่นเข้าชี้แจงต่อสภากลาโหมเฉพาะเรื่องใดก็ได้ *[มาตรา ๑๙แก้ไขโดยพระราชบัญญัติจัดระเบียบข้าราชการกระทรวงกลาโหม (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๑๙] มาตรา ๒๐* ในสภากลาโหม ให้ (๑) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม เป็นประธาน (๒) รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงกลาโหม เป็นรองประธาน (๓) ผู้ดำรงตำแหน่งในกระทรวงกลาโหม ซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมกำหนด เป็นเลขาธิการและรองเลขาธิการ *[มาตรา ๒๐แก้ไขโดยพระราชบัญญัติจัดระเบียบข้าราชการกระทรวงกลาโหม (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๑๙] มาตรา ๒๑ สภากลาโหมเป็นที่ปรึกษาของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมในเรื่องต่อไปนี้ (๑) นโยบายการทหารทั่วไป (๒) นโยบายการระดมสรรพกำลังเพื่อช่วยเหลือราชการทหาร (๓) นโยบายการปกครองและการบังคับบัญชาภายในกระทรวงกลาโหม (๔) การพิจารณางบประมาณการทหาร และการแบ่งสรรงบประมาณของกระทรวงกลาโหม (๕) การพิจารณาร่างกฎหมายที่เกี่ยวกับการทหาร (๖) กรณีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมปรึกษา มาตรา ๒๒* *[มาตรา ๒๒ยกเลิกโดยพระราชบัญญัติจัดระเบียบข้าราชการกระทรวงกลาโหม (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๑๙] มาตรา ๒๓รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมมีอำนาจกำหนดพื้นที่บริเวณใดบริเวณหนึ่งเป็นยุทธบริเวณและ/หรือเขตภายในได้ มาตรา ๒๔เมื่อปรากฏว่าจะมีการรบหรือสถานะสงครามหรือได้ประกาศใช้กฎอัยการศึกให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมมีอำนาจกำหนดส่วนราชการในกระทรวงกลาโหม และแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ตลอดจนกำหนดอำนาจและหน้าที่ของส่วนราชการและเจ้าหน้าที่นั้น ๆ ขึ้นใหม่ได้ตามความเหมาะสม เมื่อหมดภาวะการรบหรือสถานะสงคราม หรือเลิกใช้กฎอัยการศึกแล้วแต่กรณีให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมพิจารณาสั่งเลิกส่วนราชการและเจ้าหน้าที่ต่าง ๆ ที่ได้กำหนดและแต่งตั้งขึ้นตามความในมาตรานี้ มาตรา ๒๕ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้และให้มีอำนาจออกกฎกระทรวงเพื่อปฏิบัติการตามพระราชบัญญัตินี้ กฎกระทรวงนั้น เมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้วให้ใช้บังคับได้ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ จอมพล ส. ธนะรัชต์นายกรัฐมนตรีหมายเหตุ:- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือปรับปรุงอำนาจและหน้าที่ของกระทรวงกลาโหมลงไปให้แน่ชัดและจัดระเบียบการให้กำลังทหารให้เหมาะสมกับเหตุการณ์ของโลกพระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม (ฉบับที่ ๒)พ.ศ. ๒๕๐๗หมายเหตุ :-เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ เนื่องจากกระทรวงกลาโหมได้ตั้งตำแหน่งผู้ช่วยผู้บัญชาการทหารสูงสุดเพิ่มขึ้นและเห็นสมควรให้ผู้ดำรงตำแหน่งผู้ช่วยผู้บัญชาการทหารสูงสุดนี้เป็นสมาชิกสภากลาโหมด้วยแต่ตามกฎหมายว่าด้วยการจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหมที่ใช้บังคับอยู่ในขณะนี้มิได้มีระบุไว้ให้ผู้ช่วยผู้บัญชาการทหารสูงสุดเป็นสมาชิกสภากลาโหมได้จึงจำต้องแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายว่าด้วยการจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหมเสียใหม่ *[รก. ๒๕๐๗/๓๘/๒๘๒/๒๘ เมษายน ๒๕๐๗]ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๑๕๗ ลงวันที่ ๔ มิถุนายนพุทธศักราช ๒๕๑๕ โดยที่คณะปฏิวัติพิจารณาเห็นสมควรให้ผู้บังคับบัญชาทหารไม่ว่าจะเป็นชั้นใด ซึ่งรองลงมาจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมมอบอำนาจในการปฏิบัติราชการ หรือการดำเนินการตามกฎหมายใด ๆ ให้ผู้บังคับบัญชาทหารตำแหน่งอื่นทำการแทนในนามของผู้บังคับบัญชาทหารผู้มอบอำนาจได้เพื่อให้การปฏิบัติราชการของกระทรวงกลาโหมเป็นผลดียิ่งขึ้น [รก. ๒๕๑๕/๘๙/๘พ/๖ มิถุนายน ๒๕๑๕]พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม (ฉบับที่ ๓)พ.ศ. ๒๕๑๙หมายเหตุ :-เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ โดยที่ปัจจุบันนี้ ในการทำการรบหรือการสงครามมิได้มีการใช้กำลังทหารของต่างประเทศเข้าทำการรบหรือการสงครามรุกรานกันโดยเปิดเผยตามแบบธรรมเนียมของการสงครามแต่อย่างเดียวอย่างแต่ก่อนแต่จะกระทำการโดยอาศัยการแทรกซึม การบ่อนทำลายและการก่อความไม่สงบเรียบร้อยขึ้นในบ้านเมืองดังนั้น จึงมีความจำเป็นจะต้องเปลี่ยนแปลงอำนาจหน้าที่ของกระทรวงกลาโหมเสียใหม่ให้สอดคล้องกับวิธีการทำการรบและการสงครามในปัจจุบันเพื่อให้กระทรวงกลาโหมสามารถดำเนินการป้องกันภัยอันเกิดจากการรุกรานของต่างประเทศได้โดยมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้นและโดยที่บทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม พ.ศ. ๒๕๐๓เกี่ยวกับการรักษาราชการแทนและการมอบอำนาจให้ปฏิบัติหน้าที่ยังไม่เหมาะสม ตลอดจนขณะนี้ได้มีการยกเลิกตำแหน่งรัฐมนตรีสั่งราชการไปแล้วแต่บทบัญญัติบางมาตราแห่งพระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม พ.ศ.๒๕๐๓ยังได้อ้างถึงอยู่ สมควรแก้ไขให้เหมาะสมจึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้ขึ้น [รก. ๒๕๑๙/๑๕๖/๒๒พ/๒๔ ธันวาคม ๒๕๑๙] ดวงใจ/แก้ไข ๑๘ ก.พ. ๔๕