คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 47/2492หลักกฎหมาย: จำเลยที่ 1 เป็นเทศบาลได้รับสัมปทานจากรัฐบาลให้ตั้งโรงไฟฟ้ามีหน้าที่จำหน่ายไฟฟ้าให้แก่บุคคลผู้ร้องขอใช้ไฟฟ้าภายในเขตตฺ์สัมปทาน โจทก์เป็นราษฎรฟ้องหาว่าจำเลยทำผิดข้อสัญญากับโจทก์ในการจำหน่ายกระแสร์ไฟ มิได้ฟ้องโดยอาศัยสิทธิตาม ข้อกำหนดในสัมปทานประกอบกับบทบัญญัติมาตรา 374 ป.ม. แพ่งฯ ฉะนั้นปัญหาที่ว่าโจทก์จะได้สิทธิตามสัมปทานโดยอาศัย ป.ม. แพ่งฯ มาตรา 374 นี้หรือไม่ จึงไม่เกิดขึ้น สัญญาซื้อกระแสไฟฟ้าไม่ปรากฎว่ามีกำหนดระยะเวลา อาจมีการเลิกกันเมื่อใดก็ได้ เมื่อผู้ซื้อไม่ชำระค่ากระแสร์ไฟ ผู้ขายก็ตัดสายไฟ ดังนี้ ผู้ซื้อจะมาฟ้องขอให้บังคับผู้ขายให้ต่อสายไฟและจ่ายกระแสร์ไฟให้ต่อไปสภาพย่อมไม่เปิดช่องให้บังคับได้ตามขอ เมื่อเทศบาลซึ่งเป็นคู่สัญญากับโจทก์ ผิดสัญญาจะต้องใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ แต่ฟ้องโจทก์ไม่เรียกค่าเสียหายจากเทศบาลซึ่งเป็นจำเลยที่ 1 เป็นแต่เรียกจากจำเลยอื่น ๆ ซึ่งเป็นคนงานและตัวแทนของจำเลยที่ 1 ๆ จึงไม่ได้เป็นคู่สัญญากับโจทก์ ดังนี้ ก็ไม่มีทางให้ค่าเสียหายแก่โจทก์ได้ เทศบาลทำน้ำประปาโดยไม่ได้รับอนุญาตหรือได้รับสัมปทานตาม พ.ร.บ.ควบคุมกิจการค้าขายอันกระทบถึงความปลอดภัยหรือผาสุขของสาธารณะชนแล้ว การที่โจทก์ขอให้ศาลบังคับห้ามมิให้เทศบาลเรียกเก็บค่าน้ำประปานั้น ศาลจะบังคับให้ไม่ได้ เพราะเป็นการรับรองให้โจทก์ได้รับผลจากการกระทำอันไม่ถูกต้องกับกฎหมาย./โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ ๑ ได้รับสัมปทานตั้งโรงทำการไฟฟ้า และจำหน่ายกระแสไฟฟ้าแก่ประชาชนในเขตสัมปทาน โจทก์ได้ทำสัญญารับซื้อกระแสไฟฟ้ากับน้ำประปาจากจำเลยที่ ๑ สำหรับน้ำประปาจำเลยที่๑ คิดเอาราคาท่อน้ำประปาหรือคิดค่าเช่าท่อน้ำประปาไม่คิดเอาจนกว่าจำเลยที่ ๑ ได้รับสัมปทานการประปาโดยถูกต้องตามกฎหมาย จำเลยที่ ๒, ๓, ๔ ซึ่งเป็นคณะเทศมนตรีได้เรียกเก็บค่ากระแสไฟฟ้าประจำเดือนมิถุนายน และกรกฎาคม ๒๔๘๙ จากโจทก์ในอัตราหน่วยละ ๒ บาทต่อเดือน อันเกินไปจากข้อสัญยาและสัมปทาน ซึ่งเคยเป็นหน่วยละ ๓๐ สตางค์ต่อเดือน และเรียกเก็บค่าน้ำประปาในเดือนกรกฎาคม ๒๔๘๙ ถึง ๓ บาท โจทก์โต้แย้งและไม่ยอมชำระส่วนที่เกิน จำเลยที่ ๒,๓,๔ ได้ใช้ให้จำเลยที่ ๕ ตัดสายไฟ แล้วงดจ่ายกระแสไฟฟ้าทำให้โจทก์เสียหาย ขอให้ศาลบังคับให้จำเลยต่อสายไฟฟ้าและจ่ายกระไฟฟ้าให้แก่โจทก์ และเรียกเก็บค่ากระแสไฟฟ้าหน่วยละ ๓๐ สตางค์ต่อเดือน ห้ามจำเลยไม่ให้เรียกเก็บเงินค่าน้ำประปาจากโจทก์ในระยะเวลาที่จำเลยยังมิได้รับสัมปทาน กับให้จำเลยใช้ค่าเสียหายให้แก่โจทก์ด้วย. จำเลยทั้งหมดให้การว่า ได้กระทำกิจการเทศบาลทุกอย่างไปโดยชอบ โจทก์มีหน้าที่จะต้องชำระหนี้ตามข้อผูกพันซึ่งมีต่อเทศบาล น้ำประปามีข้อสัญญาเพียงให้ใช้ มิใช่ให้รับประทาน โจทก์บิดพลิ้วไม่ชำระหนี้เอง จึงจำเป็นต้องปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับ และข้อผูกพัน โจทก์จะเรียกค่าเสียหายไม่ได้ และจะอ้างสัมปทานไม่ได้ เพราะเทศบาลมีข้อผูกพันกับกระทรวงมหาดไทยโดยเฉพาะ ไม่เกี่ยวถึงโจทก์ ศาลชั้นต้นเห็นว่า กระทรวงมหาดไทยอนุมัติให้ขึ้นราคาค่ากระแสไฟฟ้า เพียงวันที่ ๓๑ พฤษภาคม ๒๔๘๙ พ้นวันนั้นจำเลยที่ ๒ มิได้ข้อร้องอีก จนวันที่ ๕ กรกฎาคม ๒๔๘๙ จึงได้มีหนังสือขอเพิ่มอัตราที่เคยอนุมัติ กระทรวงมหาดไทยโทรเลขตอบในวันที่ ๑ ตุบาคม ๒๔๘๙ ให้ขึ้นราคาได้ตามขอ และให้ย้อนเก็บในเดือนมิถุนายน ถึงสิ้นเดือนกันยายน ๒๔๘๙ การที่ให้ย้อนเก็บในเดือนมิถุนายน ถึงสิ้นเดือนกันยายน ๒๔๘๙ การที่ให้ย้อนไปเก็บได้ตามราคาที่เพิ่มไม่เป็นธรรมแก่ประชาชนและผู้ใช้ จึงเรียกเก็บไม่ได้ ส่วนค่าน้ำประปา จำเลยที่ ๑ จะต้องได้รับสัมปทานตามพระราชบัญญัติควบคุมกิจการค้าขายอันกระทบกระเทือนถึงความปลอดภัยฯลฯ การที่จำเลยเรียกเก็บค่าน้ำ จึงมิชอบพิพากษาให้โจทก์ชนะคดี และให้จำเลยใช้ค่าเสียหายให้โจทก์ ๑๐ บาท ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้ยกฟ้อง โจทก์ฎีกา, ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ตามสัมปทาน จำเลยที่ ๑ มีหน้าที่ต้องจำหน่ายไฟฟ้าให้แก่บุคคลผู้ร้องขอให้ไฟฟ้าในเขตสัมปทาน แต่โจทก์มิได้ฟ้องอาศัยสิทธิตามข้อกำหนดในสัมปทานนี้ ประกอบกับ ป.ม. แพ่ง ฯ มาตรา ๓๗๔ ปัญหาที่ว่าโจทก์จะมีสิทธิตามมาตรา ๓๗๔ นี้หรือไม่ จึงไม่เกิดขึ้นโจทก์ฟ้องอ้างว่า จำเลยที่ ๑ เรียกเก็บอัตราค่ากระแสไฟฟ้าเกินกว่าที่กำหนดไว้ในสัมปทาน เมื่อโจทก์ไม่ชำระจำเลยก็ตัดสายไฟจึงฟ้องขอให้บังคับจำเลยต่อสายไฟ และจ่ายกระแสไฟให้โจทก์ต่อไป สัญญาซื้อกระแสไฟฟ้านี้ โจทก์ทำกับจำเลยที่ ๑ ไม่ปรากฏว่ามีระยะเวลาอาจจะมีการเลิกกันเมื่อใดก็ได้ สภาพจึงไม่เปิดช่องทางให้บังคับจำเลยตามที่โจทก์ขอได้ในข้อให้เรียกเก็บค่ากระแสไฟฟ้าหน่วยละ ๓๐ สตางค์ จึงบังคับให้ไม่ได้ เพราะตามสัมปทานจำเลยที่ ๑ ยังอาจขึ้นค่ากระแสไฟได้ เมื่อได้รับอนุญาต การที่จำเลยตัดสายไฟและงดจ่ายกระแสไฟนั้น เป็นการกระทำต่อทรัพย์สินที่เป็นของจำเลยเองส่วนที่เป็นผลให้โจทก์ไม่ได้ใช้ไไฟ้า หากจะเป็นมูลให้ฟ้อง ก็แต่ในเรื่องผิดสัญญา หาใช่ละเมิดไม่ แต่ตามคำพรรณนาฟ้องของโจทก์ โจทก์ไม่ได้ฟ้องเรียกค่าเสียหายฐานผิดสัญญานี้จากจำเลยที่ ๑ เป็นแต่เรียกจากจำเลยอื่น ๆ ซึ่งเป็นคนงานและตัวแทนของจำเลยที่ ๑ จำเลยต่างหากที่เป็นคู่สัญญากับโจทก์ และจำต้องรับผิดชอบต่อโจทก์ในกรณีผิดสัญญา เมื่อโจทก์ที่ ๑ ไม่ได้เรียกค่าเสียหายจากจำเลยที่ ๑ ก็ไม่มีทางให้ค่าเสียหายจากจำเลยที่ ๑ ก็ไม่มีทางให้ค่าเสียหายแก่โจทก์ เรื่องน้ำประปานั้น พ.ร.บ. ควบคุมกิจการค้าอันกระทบถึงความปลอดภัยหรือผาสุขของสาธารณะชน พ.ศ.๒๔๗๑ และที่แก้ไขโดยฉะบับที่ ๒ พ.ศ. ๒๔๘๕ ห้ามไม่ให้บุคคลใดประกอบการ นอกจากได้รับอนุญาตจากรัฐบาล หรือได้รับสัมปทานแล้ว จำเลยที่ ๑ ไม่ได้รับอนุญาต หรือได้รับสัมปทาน การที่โจทก์ขอให้ศาลบังคับให้ห้ามจำเลยมิให้เลยเก็บค่าน้ำประปานั้น ศาลจะบังคับให้ไม่ได้ เพราะเป็นการับรองให้โจทก์ได้รับผลจากการกระทำอันไม่ถูกต้องกับกฎหมาย พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 47/2492นายสันต์ อนันต์ วัฒนวิกย์กิจโจทก์เทศบาลเมืองอุทัยธานี ที่ 1, นายดำรงค์ โพธิพิทักษ์ที่ 2, นายเจริญสวัสดิ์รักษาที่ 3, นายเขียว พัฒโนทัย ที่ 4, นายหลี นรัตนโอภาส ที่ 5.จำเลย ป.พ.พ. ม. 374, ม. 420, ม. 386 พ.ร.บ.เทศบาล พ.ศ.2486 พ.ร.บ.ควบคุมกิจการค้าขายอันกระทบถึงความปลอดภัย หรือผาสุกแห่งสาธารณชน พ.ศ.2471 จำเลยที่ 1 เป็นเทศบาลได้รับสัมปทานจากรัฐบาลให้ตั้งโรงไฟฟ้ามีหน้าที่จำหน่ายไฟฟ้าให้แก่บุคคลผู้ร้องขอใช้ไฟฟ้าภายในเขตตฺ์สัมปทาน โจทก์เป็นราษฎรฟ้องหาว่าจำเลยทำผิดข้อสัญญากับโจทก์ในการจำหน่ายกระแสร์ไฟ มิได้ฟ้องโดยอาศัยสิทธิตาม ข้อกำหนดในสัมปทานประกอบกับบทบัญญัติมาตรา 374 ป.ม. แพ่งฯ ฉะนั้นปัญหาที่ว่าโจทก์จะได้สิทธิตามสัมปทานโดยอาศัย ป.ม. แพ่งฯ มาตรา 374 นี้หรือไม่ จึงไม่เกิดขึ้น สัญญาซื้อกระแสไฟฟ้าไม่ปรากฎว่ามีกำหนดระยะเวลา อาจมีการเลิกกันเมื่อใดก็ได้ เมื่อผู้ซื้อไม่ชำระค่ากระแสร์ไฟ ผู้ขายก็ตัดสายไฟ ดังนี้ ผู้ซื้อจะมาฟ้องขอให้บังคับผู้ขายให้ต่อสายไฟและจ่ายกระแสร์ไฟให้ต่อไปสภาพย่อมไม่เปิดช่องให้บังคับได้ตามขอ เมื่อเทศบาลซึ่งเป็นคู่สัญญากับโจทก์ ผิดสัญญาจะต้องใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ แต่ฟ้องโจทก์ไม่เรียกค่าเสียหายจากเทศบาลซึ่งเป็นจำเลยที่ 1 เป็นแต่เรียกจากจำเลยอื่น ๆ ซึ่งเป็นคนงานและตัวแทนของจำเลยที่ 1 ๆ จึงไม่ได้เป็นคู่สัญญากับโจทก์ ดังนี้ ก็ไม่มีทางให้ค่าเสียหายแก่โจทก์ได้ เทศบาลทำน้ำประปาโดยไม่ได้รับอนุญาตหรือได้รับสัมปทานตาม พ.ร.บ.ควบคุมกิจการค้าขายอันกระทบถึงความปลอดภัยหรือผาสุขของสาธารณะชนแล้ว การที่โจทก์ขอให้ศาลบังคับห้ามมิให้เทศบาลเรียกเก็บค่าน้ำประปานั้น ศาลจะบังคับให้ไม่ได้ เพราะเป็นการรับรองให้โจทก์ได้รับผลจากการกระทำอันไม่ถูกต้องกับกฎหมาย./โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ ๑ ได้รับสัมปทานตั้งโรงทำการไฟฟ้า และจำหน่ายกระแสไฟฟ้าแก่ประชาชนในเขตสัมปทาน โจทก์ได้ทำสัญญารับซื้อกระแสไฟฟ้ากับน้ำประปาจากจำเลยที่ ๑ สำหรับน้ำประปาจำเลยที่๑ คิดเอาราคาท่อน้ำประปาหรือคิดค่าเช่าท่อน้ำประปาไม่คิดเอาจนกว่าจำเลยที่ ๑ ได้รับสัมปทานการประปาโดยถูกต้องตามกฎหมาย จำเลยที่ ๒, ๓, ๔ ซึ่งเป็นคณะเทศมนตรีได้เรียกเก็บค่ากระแสไฟฟ้าประจำเดือนมิถุนายน และกรกฎาคม ๒๔๘๙ จากโจทก์ในอัตราหน่วยละ ๒ บาทต่อเดือน อันเกินไปจากข้อสัญยาและสัมปทาน ซึ่งเคยเป็นหน่วยละ ๓๐ สตางค์ต่อเดือน และเรียกเก็บค่าน้ำประปาในเดือนกรกฎาคม ๒๔๘๙ ถึง ๓ บาท โจทก์โต้แย้งและไม่ยอมชำระส่วนที่เกิน จำเลยที่ ๒,๓,๔ ได้ใช้ให้จำเลยที่ ๕ ตัดสายไฟ แล้วงดจ่ายกระแสไฟฟ้าทำให้โจทก์เสียหาย ขอให้ศาลบังคับให้จำเลยต่อสายไฟฟ้าและจ่ายกระไฟฟ้าให้แก่โจทก์ และเรียกเก็บค่ากระแสไฟฟ้าหน่วยละ ๓๐ สตางค์ต่อเดือน ห้ามจำเลยไม่ให้เรียกเก็บเงินค่าน้ำประปาจากโจทก์ในระยะเวลาที่จำเลยยังมิได้รับสัมปทาน กับให้จำเลยใช้ค่าเสียหายให้แก่โจทก์ด้วย. จำเลยทั้งหมดให้การว่า ได้กระทำกิจการเทศบาลทุกอย่างไปโดยชอบ โจทก์มีหน้าที่จะต้องชำระหนี้ตามข้อผูกพันซึ่งมีต่อเทศบาล น้ำประปามีข้อสัญญาเพียงให้ใช้ มิใช่ให้รับประทาน โจทก์บิดพลิ้วไม่ชำระหนี้เอง จึงจำเป็นต้องปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับ และข้อผูกพัน โจทก์จะเรียกค่าเสียหายไม่ได้ และจะอ้างสัมปทานไม่ได้ เพราะเทศบาลมีข้อผูกพันกับกระทรวงมหาดไทยโดยเฉพาะ ไม่เกี่ยวถึงโจทก์ ศาลชั้นต้นเห็นว่า กระทรวงมหาดไทยอนุมัติให้ขึ้นราคาค่ากระแสไฟฟ้า เพียงวันที่ ๓๑ พฤษภาคม ๒๔๘๙ พ้นวันนั้นจำเลยที่ ๒ มิได้ข้อร้องอีก จนวันที่ ๕ กรกฎาคม ๒๔๘๙ จึงได้มีหนังสือขอเพิ่มอัตราที่เคยอนุมัติ กระทรวงมหาดไทยโทรเลขตอบในวันที่ ๑ ตุบาคม ๒๔๘๙ ให้ขึ้นราคาได้ตามขอ และให้ย้อนเก็บในเดือนมิถุนายน ถึงสิ้นเดือนกันยายน ๒๔๘๙ การที่ให้ย้อนเก็บในเดือนมิถุนายน ถึงสิ้นเดือนกันยายน ๒๔๘๙ การที่ให้ย้อนไปเก็บได้ตามราคาที่เพิ่มไม่เป็นธรรมแก่ประชาชนและผู้ใช้ จึงเรียกเก็บไม่ได้ ส่วนค่าน้ำประปา จำเลยที่ ๑ จะต้องได้รับสัมปทานตามพระราชบัญญัติควบคุมกิจการค้าขายอันกระทบกระเทือนถึงความปลอดภัยฯลฯ การที่จำเลยเรียกเก็บค่าน้ำ จึงมิชอบพิพากษาให้โจทก์ชนะคดี และให้จำเลยใช้ค่าเสียหายให้โจทก์ ๑๐ บาท ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้ยกฟ้อง โจทก์ฎีกา, ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ตามสัมปทาน จำเลยที่ ๑ มีหน้าที่ต้องจำหน่ายไฟฟ้าให้แก่บุคคลผู้ร้องขอให้ไฟฟ้าในเขตสัมปทาน แต่โจทก์มิได้ฟ้องอาศัยสิทธิตามข้อกำหนดในสัมปทานนี้ ประกอบกับ ป.ม. แพ่ง ฯ มาตรา ๓๗๔ ปัญหาที่ว่าโจทก์จะมีสิทธิตามมาตรา ๓๗๔ นี้หรือไม่ จึงไม่เกิดขึ้นโจทก์ฟ้องอ้างว่า จำเลยที่ ๑ เรียกเก็บอัตราค่ากระแสไฟฟ้าเกินกว่าที่กำหนดไว้ในสัมปทาน เมื่อโจทก์ไม่ชำระจำเลยก็ตัดสายไฟจึงฟ้องขอให้บังคับจำเลยต่อสายไฟ และจ่ายกระแสไฟให้โจทก์ต่อไป สัญญาซื้อกระแสไฟฟ้านี้ โจทก์ทำกับจำเลยที่ ๑ ไม่ปรากฏว่ามีระยะเวลาอาจจะมีการเลิกกันเมื่อใดก็ได้ สภาพจึงไม่เปิดช่องทางให้บังคับจำเลยตามที่โจทก์ขอได้ในข้อให้เรียกเก็บค่ากระแสไฟฟ้าหน่วยละ ๓๐ สตางค์ จึงบังคับให้ไม่ได้ เพราะตามสัมปทานจำเลยที่ ๑ ยังอาจขึ้นค่ากระแสไฟได้ เมื่อได้รับอนุญาต การที่จำเลยตัดสายไฟและงดจ่ายกระแสไฟนั้น เป็นการกระทำต่อทรัพย์สินที่เป็นของจำเลยเองส่วนที่เป็นผลให้โจทก์ไม่ได้ใช้ไไฟ้า หากจะเป็นมูลให้ฟ้อง ก็แต่ในเรื่องผิดสัญญา หาใช่ละเมิดไม่ แต่ตามคำพรรณนาฟ้องของโจทก์ โจทก์ไม่ได้ฟ้องเรียกค่าเสียหายฐานผิดสัญญานี้จากจำเลยที่ ๑ เป็นแต่เรียกจากจำเลยอื่น ๆ ซึ่งเป็นคนงานและตัวแทนของจำเลยที่ ๑ จำเลยต่างหากที่เป็นคู่สัญญากับโจทก์ และจำต้องรับผิดชอบต่อโจทก์ในกรณีผิดสัญญา เมื่อโจทก์ที่ ๑ ไม่ได้เรียกค่าเสียหายจากจำเลยที่ ๑ ก็ไม่มีทางให้ค่าเสียหายจากจำเลยที่ ๑ ก็ไม่มีทางให้ค่าเสียหายแก่โจทก์ เรื่องน้ำประปานั้น พ.ร.บ. ควบคุมกิจการค้าอันกระทบถึงความปลอดภัยหรือผาสุขของสาธารณะชน พ.ศ.๒๔๗๑ และที่แก้ไขโดยฉะบับที่ ๒ พ.ศ. ๒๔๘๕ ห้ามไม่ให้บุคคลใดประกอบการ นอกจากได้รับอนุญาตจากรัฐบาล หรือได้รับสัมปทานแล้ว จำเลยที่ ๑ ไม่ได้รับอนุญาต หรือได้รับสัมปทาน การที่โจทก์ขอให้ศาลบังคับให้ห้ามจำเลยมิให้เลยเก็บค่าน้ำประปานั้น ศาลจะบังคับให้ไม่ได้ เพราะเป็นการับรองให้โจทก์ได้รับผลจากการกระทำอันไม่ถูกต้องกับกฎหมาย พิพากษายืน.(จำรูญเนติศาสตร์-ปรีชาวินิจฉัย-ทรงนิติกรณ์)ศาลชั้นต้น - พระดุลยนัยบัญชาราษฎร์,ศาลอุทธรณ์ - หลวงสารนับประสาสน์.แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ ๑ ได้รับสัมปทานตั้งโรงทำการไฟฟ้า และจำหน่ายกระแสไฟฟ้าแก่ประชาชนในเขตสัมปทาน โจทก์ได้ทำสัญญารับซื้อกระแสไฟฟ้ากับน้ำประปาจากจำเลยที่ ๑ สำหรับน้ำประปาจำเลยที่๑ คิดเอาราคาท่อน้ำประปาหรือคิดค่าเช่าท่อน้ำประปาไม่คิดเอาจนกว่าจำเลยที่ ๑ ได้รับสัมปทานการประปาโดยถูกต้องตามกฎหมาย จำเลยที่ ๒, ๓, ๔ ซึ่งเป็นคณะเทศมนตรีได้เรียกเก็บค่ากระแสไฟฟ้าประจำเดือนมิถุนายน และกรกฎาคม ๒๔๘๙ จากโจทก์ในอัตราหน่วยละ ๒ บาทต่อเดือน อันเกินไปจากข้อสัญยาและสัมปทาน ซึ่งเคยเป็นหน่วยละ ๓๐ สตางค์ต่อเดือน และเรียกเก็บค่าน้ำประปาในเดือนกรกฎาคม ๒๔๘๙ ถึง ๓ บาท โจทก์โต้แย้งและไม่ยอมชำระส่วนที่เกิน จำเลยที่ ๒,๓,๔ ได้ใช้ให้จำเลยที่ ๕ ตัดสายไฟ แล้วงดจ่ายกระแสไฟฟ้าทำให้โจทก์เสียหาย ขอให้ศาลบังคับให้จำเลยต่อสายไฟฟ้าและจ่ายกระไฟฟ้าให้แก่โจทก์ และเรียกเก็บค่ากระแสไฟฟ้าหน่วยละ ๓๐ สตางค์ต่อเดือน ห้ามจำเลยไม่ให้เรียกเก็บเงินค่าน้ำประปาจากโจทก์ในระยะเวลาที่จำเลยยังมิได้รับสัมปทาน กับให้จำเลยใช้ค่าเสียหายให้แก่โจทก์ด้วย. จำเลยทั้งหมดให้การว่า ได้กระทำกิจการเทศบาลทุกอย่างไปโดยชอบ โจทก์มีหน้าที่จะต้องชำระหนี้ตามข้อผูกพันซึ่งมีต่อเทศบาล น้ำประปามีข้อสัญญาเพียงให้ใช้ มิใช่ให้รับประทาน โจทก์บิดพลิ้วไม่ชำระหนี้เอง จึงจำเป็นต้องปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับ และข้อผูกพัน โจทก์จะเรียกค่าเสียหายไม่ได้ และจะอ้างสัมปทานไม่ได้ เพราะเทศบาลมีข้อผูกพันกับกระทรวงมหาดไทยโดยเฉพาะ ไม่เกี่ยวถึงโจทก์ ศาลชั้นต้นเห็นว่า กระทรวงมหาดไทยอนุมัติให้ขึ้นราคาค่ากระแสไฟฟ้า เพียงวันที่ ๓๑ พฤษภาคม ๒๔๘๙ พ้นวันนั้นจำเลยที่ ๒ มิได้ข้อร้องอีก จนวันที่ ๕ กรกฎาคม ๒๔๘๙ จึงได้มีหนังสือขอเพิ่มอัตราที่เคยอนุมัติ กระทรวงมหาดไทยโทรเลขตอบในวันที่ ๑ ตุบาคม ๒๔๘๙ ให้ขึ้นราคาได้ตามขอ และให้ย้อนเก็บในเดือนมิถุนายน ถึงสิ้นเดือนกันยายน ๒๔๘๙ การที่ให้ย้อนเก็บในเดือนมิถุนายน ถึงสิ้นเดือนกันยายน ๒๔๘๙ การที่ให้ย้อนไปเก็บได้ตามราคาที่เพิ่มไม่เป็นธรรมแก่ประชาชนและผู้ใช้ จึงเรียกเก็บไม่ได้ ส่วนค่าน้ำประปา จำเลยที่ ๑ จะต้องได้รับสัมปทานตามพระราชบัญญัติควบคุมกิจการค้าขายอันกระทบกระเทือนถึงความปลอดภัยฯลฯ การที่จำเลยเรียกเก็บค่าน้ำ จึงมิชอบพิพากษาให้โจทก์ชนะคดี และให้จำเลยใช้ค่าเสียหายให้โจทก์ ๑๐ บาท ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้ยกฟ้อง โจทก์ฎีกา, ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ตามสัมปทาน จำเลยที่ ๑ มีหน้าที่ต้องจำหน่ายไฟฟ้าให้แก่บุคคลผู้ร้องขอให้ไฟฟ้าในเขตสัมปทาน แต่โจทก์มิได้ฟ้องอาศัยสิทธิตามข้อกำหนดในสัมปทานนี้ ประกอบกับ ป.ม. แพ่ง ฯ มาตรา ๓๗๔ ปัญหาที่ว่าโจทก์จะมีสิทธิตามมาตรา ๓๗๔ นี้หรือไม่ จึงไม่เกิดขึ้นโจทก์ฟ้องอ้างว่า จำเลยที่ ๑ เรียกเก็บอัตราค่ากระแสไฟฟ้าเกินกว่าที่กำหนดไว้ในสัมปทาน เมื่อโจทก์ไม่ชำระจำเลยก็ตัดสายไฟจึงฟ้องขอให้บังคับจำเลยต่อสายไฟ และจ่ายกระแสไฟให้โจทก์ต่อไป สัญญาซื้อกระแสไฟฟ้านี้ โจทก์ทำกับจำเลยที่ ๑ ไม่ปรากฏว่ามีระยะเวลาอาจจะมีการเลิกกันเมื่อใดก็ได้ สภาพจึงไม่เปิดช่องทางให้บังคับจำเลยตามที่โจทก์ขอได้ในข้อให้เรียกเก็บค่ากระแสไฟฟ้าหน่วยละ ๓๐ สตางค์ จึงบังคับให้ไม่ได้ เพราะตามสัมปทานจำเลยที่ ๑ ยังอาจขึ้นค่ากระแสไฟได้ เมื่อได้รับอนุญาต การที่จำเลยตัดสายไฟและงดจ่ายกระแสไฟนั้น เป็นการกระทำต่อทรัพย์สินที่เป็นของจำเลยเองส่วนที่เป็นผลให้โจทก์ไม่ได้ใช้ไไฟ้า หากจะเป็นมูลให้ฟ้อง ก็แต่ในเรื่องผิดสัญญา หาใช่ละเมิดไม่ แต่ตามคำพรรณนาฟ้องของโจทก์ โจทก์ไม่ได้ฟ้องเรียกค่าเสียหายฐานผิดสัญญานี้จากจำเลยที่ ๑ เป็นแต่เรียกจากจำเลยอื่น ๆ ซึ่งเป็นคนงานและตัวแทนของจำเลยที่ ๑ จำเลยต่างหากที่เป็นคู่สัญญากับโจทก์ และจำต้องรับผิดชอบต่อโจทก์ในกรณีผิดสัญญา เมื่อโจทก์ที่ ๑ ไม่ได้เรียกค่าเสียหายจากจำเลยที่ ๑ ก็ไม่มีทางให้ค่าเสียหายจากจำเลยที่ ๑ ก็ไม่มีทางให้ค่าเสียหายแก่โจทก์ เรื่องน้ำประปานั้น พ.ร.บ. ควบคุมกิจการค้าอันกระทบถึงความปลอดภัยหรือผาสุขของสาธารณะชน พ.ศ.๒๔๗๑ และที่แก้ไขโดยฉะบับที่ ๒ พ.ศ. ๒๔๘๕ ห้ามไม่ให้บุคคลใดประกอบการ นอกจากได้รับอนุญาตจากรัฐบาล หรือได้รับสัมปทานแล้ว จำเลยที่ ๑ ไม่ได้รับอนุญาต หรือได้รับสัมปทาน การที่โจทก์ขอให้ศาลบังคับให้ห้ามจำเลยมิให้เลยเก็บค่าน้ำประปานั้น ศาลจะบังคับให้ไม่ได้ เพราะเป็นการับรองให้โจทก์ได้รับผลจากการกระทำอันไม่ถูกต้องกับกฎหมาย พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 47/2492นายสันต์ อนันต์ วัฒนวิกย์กิจโจทก์เทศบาลเมืองอุทัยธานี ที่ 1, นายดำรงค์ โพธิพิทักษ์ที่ 2, นายเจริญสวัสดิ์รักษาที่ 3, นายเขียว พัฒโนทัย ที่ 4, นายหลี นรัตนโอภาส ที่ 5.จำเลย ป.พ.พ. ม. 374, ม. 420, ม. 386 พ.ร.บ.เทศบาล พ.ศ.2486 พ.ร.บ.ควบคุมกิจการค้าขายอันกระทบถึงความปลอดภัย หรือผาสุกแห่งสาธารณชน พ.ศ.2471 จำเลยที่ 1 เป็นเทศบาลได้รับสัมปทานจากรัฐบาลให้ตั้งโรงไฟฟ้ามีหน้าที่จำหน่ายไฟฟ้าให้แก่บุคคลผู้ร้องขอใช้ไฟฟ้าภายในเขตตฺ์สัมปทาน โจทก์เป็นราษฎรฟ้องหาว่าจำเลยทำผิดข้อสัญญากับโจทก์ในการจำหน่ายกระแสร์ไฟ มิได้ฟ้องโดยอาศัยสิทธิตาม ข้อกำหนดในสัมปทานประกอบกับบทบัญญัติมาตรา 374 ป.ม. แพ่งฯ ฉะนั้นปัญหาที่ว่าโจทก์จะได้สิทธิตามสัมปทานโดยอาศัย ป.ม. แพ่งฯ มาตรา 374 นี้หรือไม่ จึงไม่เกิดขึ้น สัญญาซื้อกระแสไฟฟ้าไม่ปรากฎว่ามีกำหนดระยะเวลา อาจมีการเลิกกันเมื่อใดก็ได้ เมื่อผู้ซื้อไม่ชำระค่ากระแสร์ไฟ ผู้ขายก็ตัดสายไฟ ดังนี้ ผู้ซื้อจะมาฟ้องขอให้บังคับผู้ขายให้ต่อสายไฟและจ่ายกระแสร์ไฟให้ต่อไปสภาพย่อมไม่เปิดช่องให้บังคับได้ตามขอ เมื่อเทศบาลซึ่งเป็นคู่สัญญากับโจทก์ ผิดสัญญาจะต้องใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ แต่ฟ้องโจทก์ไม่เรียกค่าเสียหายจากเทศบาลซึ่งเป็นจำเลยที่ 1 เป็นแต่เรียกจากจำเลยอื่น ๆ ซึ่งเป็นคนงานและตัวแทนของจำเลยที่ 1 ๆ จึงไม่ได้เป็นคู่สัญญากับโจทก์ ดังนี้ ก็ไม่มีทางให้ค่าเสียหายแก่โจทก์ได้ เทศบาลทำน้ำประปาโดยไม่ได้รับอนุญาตหรือได้รับสัมปทานตาม พ.ร.บ.ควบคุมกิจการค้าขายอันกระทบถึงความปลอดภัยหรือผาสุขของสาธารณะชนแล้ว การที่โจทก์ขอให้ศาลบังคับห้ามมิให้เทศบาลเรียกเก็บค่าน้ำประปานั้น ศาลจะบังคับให้ไม่ได้ เพราะเป็นการรับรองให้โจทก์ได้รับผลจากการกระทำอันไม่ถูกต้องกับกฎหมาย./โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ ๑ ได้รับสัมปทานตั้งโรงทำการไฟฟ้า และจำหน่ายกระแสไฟฟ้าแก่ประชาชนในเขตสัมปทาน โจทก์ได้ทำสัญญารับซื้อกระแสไฟฟ้ากับน้ำประปาจากจำเลยที่ ๑ สำหรับน้ำประปาจำเลยที่๑ คิดเอาราคาท่อน้ำประปาหรือคิดค่าเช่าท่อน้ำประปาไม่คิดเอาจนกว่าจำเลยที่ ๑ ได้รับสัมปทานการประปาโดยถูกต้องตามกฎหมาย จำเลยที่ ๒, ๓, ๔ ซึ่งเป็นคณะเทศมนตรีได้เรียกเก็บค่ากระแสไฟฟ้าประจำเดือนมิถุนายน และกรกฎาคม ๒๔๘๙ จากโจทก์ในอัตราหน่วยละ ๒ บาทต่อเดือน อันเกินไปจากข้อสัญยาและสัมปทาน ซึ่งเคยเป็นหน่วยละ ๓๐ สตางค์ต่อเดือน และเรียกเก็บค่าน้ำประปาในเดือนกรกฎาคม ๒๔๘๙ ถึง ๓ บาท โจทก์โต้แย้งและไม่ยอมชำระส่วนที่เกิน จำเลยที่ ๒,๓,๔ ได้ใช้ให้จำเลยที่ ๕ ตัดสายไฟ แล้วงดจ่ายกระแสไฟฟ้าทำให้โจทก์เสียหาย ขอให้ศาลบังคับให้จำเลยต่อสายไฟฟ้าและจ่ายกระไฟฟ้าให้แก่โจทก์ และเรียกเก็บค่ากระแสไฟฟ้าหน่วยละ ๓๐ สตางค์ต่อเดือน ห้ามจำเลยไม่ให้เรียกเก็บเงินค่าน้ำประปาจากโจทก์ในระยะเวลาที่จำเลยยังมิได้รับสัมปทาน กับให้จำเลยใช้ค่าเสียหายให้แก่โจทก์ด้วย. จำเลยทั้งหมดให้การว่า ได้กระทำกิจการเทศบาลทุกอย่างไปโดยชอบ โจทก์มีหน้าที่จะต้องชำระหนี้ตามข้อผูกพันซึ่งมีต่อเทศบาล น้ำประปามีข้อสัญญาเพียงให้ใช้ มิใช่ให้รับประทาน โจทก์บิดพลิ้วไม่ชำระหนี้เอง จึงจำเป็นต้องปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับ และข้อผูกพัน โจทก์จะเรียกค่าเสียหายไม่ได้ และจะอ้างสัมปทานไม่ได้ เพราะเทศบาลมีข้อผูกพันกับกระทรวงมหาดไทยโดยเฉพาะ ไม่เกี่ยวถึงโจทก์ ศาลชั้นต้นเห็นว่า กระทรวงมหาดไทยอนุมัติให้ขึ้นราคาค่ากระแสไฟฟ้า เพียงวันที่ ๓๑ พฤษภาคม ๒๔๘๙ พ้นวันนั้นจำเลยที่ ๒ มิได้ข้อร้องอีก จนวันที่ ๕ กรกฎาคม ๒๔๘๙ จึงได้มีหนังสือขอเพิ่มอัตราที่เคยอนุมัติ กระทรวงมหาดไทยโทรเลขตอบในวันที่ ๑ ตุบาคม ๒๔๘๙ ให้ขึ้นราคาได้ตามขอ และให้ย้อนเก็บในเดือนมิถุนายน ถึงสิ้นเดือนกันยายน ๒๔๘๙ การที่ให้ย้อนเก็บในเดือนมิถุนายน ถึงสิ้นเดือนกันยายน ๒๔๘๙ การที่ให้ย้อนไปเก็บได้ตามราคาที่เพิ่มไม่เป็นธรรมแก่ประชาชนและผู้ใช้ จึงเรียกเก็บไม่ได้ ส่วนค่าน้ำประปา จำเลยที่ ๑ จะต้องได้รับสัมปทานตามพระราชบัญญัติควบคุมกิจการค้าขายอันกระทบกระเทือนถึงความปลอดภัยฯลฯ การที่จำเลยเรียกเก็บค่าน้ำ จึงมิชอบพิพากษาให้โจทก์ชนะคดี และให้จำเลยใช้ค่าเสียหายให้โจทก์ ๑๐ บาท ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้ยกฟ้อง โจทก์ฎีกา, ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ตามสัมปทาน จำเลยที่ ๑ มีหน้าที่ต้องจำหน่ายไฟฟ้าให้แก่บุคคลผู้ร้องขอให้ไฟฟ้าในเขตสัมปทาน แต่โจทก์มิได้ฟ้องอาศัยสิทธิตามข้อกำหนดในสัมปทานนี้ ประกอบกับ ป.ม. แพ่ง ฯ มาตรา ๓๗๔ ปัญหาที่ว่าโจทก์จะมีสิทธิตามมาตรา ๓๗๔ นี้หรือไม่ จึงไม่เกิดขึ้นโจทก์ฟ้องอ้างว่า จำเลยที่ ๑ เรียกเก็บอัตราค่ากระแสไฟฟ้าเกินกว่าที่กำหนดไว้ในสัมปทาน เมื่อโจทก์ไม่ชำระจำเลยก็ตัดสายไฟจึงฟ้องขอให้บังคับจำเลยต่อสายไฟ และจ่ายกระแสไฟให้โจทก์ต่อไป สัญญาซื้อกระแสไฟฟ้านี้ โจทก์ทำกับจำเลยที่ ๑ ไม่ปรากฏว่ามีระยะเวลาอาจจะมีการเลิกกันเมื่อใดก็ได้ สภาพจึงไม่เปิดช่องทางให้บังคับจำเลยตามที่โจทก์ขอได้ในข้อให้เรียกเก็บค่ากระแสไฟฟ้าหน่วยละ ๓๐ สตางค์ จึงบังคับให้ไม่ได้ เพราะตามสัมปทานจำเลยที่ ๑ ยังอาจขึ้นค่ากระแสไฟได้ เมื่อได้รับอนุญาต การที่จำเลยตัดสายไฟและงดจ่ายกระแสไฟนั้น เป็นการกระทำต่อทรัพย์สินที่เป็นของจำเลยเองส่วนที่เป็นผลให้โจทก์ไม่ได้ใช้ไไฟ้า หากจะเป็นมูลให้ฟ้อง ก็แต่ในเรื่องผิดสัญญา หาใช่ละเมิดไม่ แต่ตามคำพรรณนาฟ้องของโจทก์ โจทก์ไม่ได้ฟ้องเรียกค่าเสียหายฐานผิดสัญญานี้จากจำเลยที่ ๑ เป็นแต่เรียกจากจำเลยอื่น ๆ ซึ่งเป็นคนงานและตัวแทนของจำเลยที่ ๑ จำเลยต่างหากที่เป็นคู่สัญญากับโจทก์ และจำต้องรับผิดชอบต่อโจทก์ในกรณีผิดสัญญา เมื่อโจทก์ที่ ๑ ไม่ได้เรียกค่าเสียหายจากจำเลยที่ ๑ ก็ไม่มีทางให้ค่าเสียหายจากจำเลยที่ ๑ ก็ไม่มีทางให้ค่าเสียหายแก่โจทก์ เรื่องน้ำประปานั้น พ.ร.บ. ควบคุมกิจการค้าอันกระทบถึงความปลอดภัยหรือผาสุขของสาธารณะชน พ.ศ.๒๔๗๑ และที่แก้ไขโดยฉะบับที่ ๒ พ.ศ. ๒๔๘๕ ห้ามไม่ให้บุคคลใดประกอบการ นอกจากได้รับอนุญาตจากรัฐบาล หรือได้รับสัมปทานแล้ว จำเลยที่ ๑ ไม่ได้รับอนุญาต หรือได้รับสัมปทาน การที่โจทก์ขอให้ศาลบังคับให้ห้ามจำเลยมิให้เลยเก็บค่าน้ำประปานั้น ศาลจะบังคับให้ไม่ได้ เพราะเป็นการับรองให้โจทก์ได้รับผลจากการกระทำอันไม่ถูกต้องกับกฎหมาย พิพากษายืน.(จำรูญเนติศาสตร์-ปรีชาวินิจฉัย-ทรงนิติกรณ์)ศาลชั้นต้น - พระดุลยนัยบัญชาราษฎร์,ศาลอุทธรณ์ - หลวงสารนับประสาสน์.แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ