คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 19581หลักกฎหมาย: การนับอายุความ 2 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1272ต้องนับแต่วันจดทะเบียนเลิกการชำระบัญชี หาได้นับแต่วันจดทะเบียนเลิกห้างหุ้นส่วนจำกัดไม่เงินค่าภาษีอากรรายการที่โจทก์มิได้อุทธรณ์การประเมินต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ แสดงว่าโจทก์พอใจการประเมินในรายการนั้นแล้วดังนี้ โจทก์จะยกมาต่อสู้ในชั้นศาลว่าการประเมินรายการนั้นไม่ถูกต้องหาได้ไม่ปัญหานี้แม้ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์จะวินิจฉัยให้ก็ถือไม่ได้ว่าเป็นข้อที่ว่ากันมาแล้วในศาลล่างทั้งสองโดยชอบ ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย.คดีสองสำนวนนี้ศาลชั้นต้นสั่งรวมพิจารณา โดยเรียกห้างหุ้นส่วนจำกัด ย. ว่า โจทก์ที่ 1 นายประสาทว่าโจทก์ที่ 2และเรียกกรมสรรพากร นางนิภา นายเหลือ นายปรีชา และนายเสงี่ยมว่าจำเลยที่ 1 ถึงที่ 5 ตามลำดับ สำนวนแรกโจทก์ที่ 2 ฟ้องว่า โจทก์ที่ 2 เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการของโจทก์ที่ 1 เจ้าพนักงานประเมินของจำเลยที่ 1 ได้ประเมินภาษีเงินได้และภาษีการค้าของโจทก์ที่ 1 โดยมิชอบ ขอให้เพิกถอนการประเมินและคำวินิจฉัยของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ จำเลยทั้งห้าให้การว่า การประเมินได้กระทำโดยถูกต้องและชอบด้วยเหตุผลแล้ว ขอให้ยกฟ้อง สำนวนหลังกรมสรรพากรฟ้องขอให้บังคับโจทก์ทั้งสองชำระเงินตามที่เจ้าพนักงานประเมินแจ้งการประเมิน โจทก์ที่ 1 ขาดนัดยื่นคำให้การ โจทก์ที่ 2 ให้การว่า คดีขาดอายุความและโจทก์ที่ 1 จดทะเบียนเลิกห้างเกิน 2 ปีแล้ว และการประเมินของเจ้าพนักงานประเมินไม่ถูกต้อง ขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นพิพากษาให้เพิกถอนหนังสือแจ้งการประเมินภาษีเงินได้นิติบุคคลและภาษีการค้าบางรายการ โจทก์ที่ 2 และจำเลยทั้งห้าอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นให้เพิกถอนหนังสือแจ้งการประเมินภาษีเงินได้และภาษีการค้ามากรายการแต่เดิม โจทก์ที่ 2 และจำเลยทั้งห้าฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่โจทก์ที่ 2 ฎีกาว่า การนับอายุความสองปีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1272 ต้องนับแต่วันขอจดทะเบียนเลิกห้างนั้น เห็นว่าประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1272 บัญญัติว่า 'ในคดีฟ้องเรียกหนี้สินซึ่งห้างหุ้นส่วนฯลฯ หรือผู้เป็นหุ้นส่วน ฯลฯ เป็นลูกหนี้อยู่ในฐานเช่นนั้นท่านห้ามมิให้ฟ้องเมื่อพ้นกำหนดสองปีนับแต่วันถึงที่สุดแห่งการชำระบัญชี' การนับอายุความตามมาตรานี้จึงหาได้นับแต่วันจดทะเบียนเลิกห้างไม่ เมื่อข้อเท็จจริงได้ความ ห้างโจทก์ที่ 1 จดทะเบียนเสร็จ การชำระบัญชีเมื่อวันที่ 8 มกราคม2525 จำเลยที่ 1 ฟ้องคดีวันที่ 6 มกราคม 2527 คดีของจำเลยที่1 จึงไม่ขาดอายุความ ที่โจทก์ที่ 2 ฎีกาว่า การประเมินของเจ้าพนักงานประเมินตามหนังสือแจ้งภาษีเงินได้นิติบุคคลที่ กค.0820/1047/2/01460-01463ในส่วนที่ไม่ยอมให้โจทก์ที่ 1 หักค่าเสื่อมราคาโทรทัศน์สีโดยถือว่ามิใช่เป็นรายจ่ายเกี่ยวแก่กิจการกับค่าเสื่อมราคาอาคารเพราะไม่มีหลักฐานในการก่อสร้างเพิ่มเติมเป็นการประเมินไม่ชอบนั้นศาลฎีกาเห็นว่า ในชั้นอุทธรณ์การประเมิน โจทก์ที่ 1 มิได้ยกปัญหาข้อนี้ขึ้นอุทธรณ์ด้วยดังนี้ เมื่อกรมสรรพากรนำคดีมาฟ้งอเรียกเงินค่าภาษีส่วนนี้ โจทก์ทั้งสองจะต่อสู้ว่าการประเมินภาษีในปัญหานี้ไม่ถูกต้องไม่ได้เทียบนัยคำพิพากษาฎีกาที่ 809/2518 ข้อที่โจทก์ที่ 2 ฎีกาว่า เจ้าพนักงานประเมินไม่ยอมให้โจทก์ที่ 1 หักค่าใช้จ่ายในการซื้อวัสดุหีบห่อ จำนวน 101,485.15บาท ค่าใช้จ่ายในการซื้อวัตถุดิบ 12,600 บาท นำค่าวัตถุดิบในการผลิตยา 23,506 บาท ที่โจทก์ส่งคืนมาตัดบัญชีซื้อไม่ยอมให้นำค่าใช้จ่ายในการซื้อเครื่องใช้ในการผลิตยา16,000 บาท มาเป็นค่าใช้จ่ายโดยถือว่าเป็นรายจ่ายต้องห้ามกับนำยอดขาดทุนในการจำหน่ายทรัพย์สินในวันเลิกประกอบการค้า185,596.85 บาท มาเป็นรายรับโดยถือว่าความจริงโจทก์ที่ 1จำหน่ายทรัพย์ไปในราคาทุนกับนำผลต่างของสินค้าคงเหลือปลายปี 2520 และต้นปี 2501 จำนวน 40,775.50 บาท มาเป็นรายรับเป็นการประเมินที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าปัญหาเหล่านี้ โจทก์ที่ 1 มิได้อุทธรณ์การประเมินของเจ้าพนักงานต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ตามกฎหมาย แสดงว่า โจทก์ที่ 1พอใจการประเมินของเจ้าพนักงานประเมินในรายการเหล่านั้นแล้วดังนี้จะมาต่อสู้ว่าการประเมินไม่ถูกต้องในภายหลังไม่ได้ปัญหาเหล่านี้แม้ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์จะวินิจฉัยให้ก็ถือไม่ได้ว่าเป็นข้อที่ว่ากันมาแล้วในศาลล่างทั้งสองโดยชอบ ฎีกาของโจทก์ที่ 2 และฎีกาของจำเลยทั้งห้าทุกข้อฟังไม่ขึ้น แต่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้โจทก์ที่ 2 ชนะคดีและบังคับโจทก์ทั้งสองให้ชำระหนี้บางส่วนโดยมิได้ยกฟ้องจำเลยที่ 1 ในส่วนที่โจทก์ที่ 2 ชนะคดี กับมิได้ยกฟ้องโจทก์ที่ 2ในส่วนที่บังคับให้โจทก์ทั้งสองชำระหนี้นั้น ศาลฎีกาเห็นว่ายังไม่ชอบด้วยกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง จึงเห็นสมควรแก้ไขเสียให้ถูกต้อง พิพากษาแก้เป็นว่า ฟ้องโจทก์ที่ 2 ที่ขอให้เพิกถอนหนังสือแจ้งภาษีเงินได้นิติบุคคลกับเพิกถอนแบบแจ้งการประเมินภาษีการค้า ลงวันที่ 5 มิถุนายน 2523 นั้น ให้เพิกถอนการประเมินในส่วนที่เกี่ยวกับรายรับสำหรับรอยระยะเวลาบัญชีปี 2520, 2521จำนวน 512,052 บาท 1,823,015.40 บาท ตามลำดับ ฟ้องโจทก์ที่ 2นอกจากที่กล่าวให้ยก และให้โจทก์ทั้งสองชำระเงินตามหนังสือแจ้งการประเมินภาษีเงินได้นิติบุคคลและแบบแจ้งการประเมินภาษีการค้า ลงวันที่ 5 มิถุนายน 2523 ในส่วนที่มิได้เพิกถอนให้จำเลยที่ 1 ฟ้องของจำเลยที่ 1 ในส่วนที่มีคำพิพากษาให้เพิกถอนให้ยก นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1307 - 1308/2531นาย ประสาท กิตติเวชโจทก์กรมสรรพากร กับพวก ฯลฯจำเลย ป.พ.พ. ม. 1272 ป.วิ.พ. ม. 55, ม. 249 ป.รัษฎากร ม. 30การนับอายุความ 2 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1272ต้องนับแต่วันจดทะเบียนเลิกการชำระบัญชี หาได้นับแต่วันจดทะเบียนเลิกห้างหุ้นส่วนจำกัดไม่เงินค่าภาษีอากรรายการที่โจทก์มิได้อุทธรณ์การประเมินต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ แสดงว่าโจทก์พอใจการประเมินในรายการนั้นแล้วดังนี้ โจทก์จะยกมาต่อสู้ในชั้นศาลว่าการประเมินรายการนั้นไม่ถูกต้องหาได้ไม่ปัญหานี้แม้ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์จะวินิจฉัยให้ก็ถือไม่ได้ว่าเป็นข้อที่ว่ากันมาแล้วในศาลล่างทั้งสองโดยชอบ ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย.คดีสองสำนวนนี้ศาลชั้นต้นสั่งรวมพิจารณา โดยเรียกห้างหุ้นส่วนจำกัด ย. ว่า โจทก์ที่ 1 นายประสาทว่าโจทก์ที่ 2และเรียกกรมสรรพากร นางนิภา นายเหลือ นายปรีชา และนายเสงี่ยมว่าจำเลยที่ 1 ถึงที่ 5 ตามลำดับ สำนวนแรกโจทก์ที่ 2 ฟ้องว่า โจทก์ที่ 2 เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการของโจทก์ที่ 1 เจ้าพนักงานประเมินของจำเลยที่ 1 ได้ประเมินภาษีเงินได้และภาษีการค้าของโจทก์ที่ 1 โดยมิชอบ ขอให้เพิกถอนการประเมินและคำวินิจฉัยของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ จำเลยทั้งห้าให้การว่า การประเมินได้กระทำโดยถูกต้องและชอบด้วยเหตุผลแล้ว ขอให้ยกฟ้อง สำนวนหลังกรมสรรพากรฟ้องขอให้บังคับโจทก์ทั้งสองชำระเงินตามที่เจ้าพนักงานประเมินแจ้งการประเมิน โจทก์ที่ 1 ขาดนัดยื่นคำให้การ โจทก์ที่ 2 ให้การว่า คดีขาดอายุความและโจทก์ที่ 1 จดทะเบียนเลิกห้างเกิน 2 ปีแล้ว และการประเมินของเจ้าพนักงานประเมินไม่ถูกต้อง ขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นพิพากษาให้เพิกถอนหนังสือแจ้งการประเมินภาษีเงินได้นิติบุคคลและภาษีการค้าบางรายการ โจทก์ที่ 2 และจำเลยทั้งห้าอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นให้เพิกถอนหนังสือแจ้งการประเมินภาษีเงินได้และภาษีการค้ามากรายการแต่เดิม โจทก์ที่ 2 และจำเลยทั้งห้าฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่โจทก์ที่ 2 ฎีกาว่า การนับอายุความสองปีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1272 ต้องนับแต่วันขอจดทะเบียนเลิกห้างนั้น เห็นว่าประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1272 บัญญัติว่า 'ในคดีฟ้องเรียกหนี้สินซึ่งห้างหุ้นส่วนฯลฯ หรือผู้เป็นหุ้นส่วน ฯลฯ เป็นลูกหนี้อยู่ในฐานเช่นนั้นท่านห้ามมิให้ฟ้องเมื่อพ้นกำหนดสองปีนับแต่วันถึงที่สุดแห่งการชำระบัญชี' การนับอายุความตามมาตรานี้จึงหาได้นับแต่วันจดทะเบียนเลิกห้างไม่ เมื่อข้อเท็จจริงได้ความ ห้างโจทก์ที่ 1 จดทะเบียนเสร็จ การชำระบัญชีเมื่อวันที่ 8 มกราคม2525 จำเลยที่ 1 ฟ้องคดีวันที่ 6 มกราคม 2527 คดีของจำเลยที่1 จึงไม่ขาดอายุความ ที่โจทก์ที่ 2 ฎีกาว่า การประเมินของเจ้าพนักงานประเมินตามหนังสือแจ้งภาษีเงินได้นิติบุคคลที่ กค.0820/1047/2/01460-01463ในส่วนที่ไม่ยอมให้โจทก์ที่ 1 หักค่าเสื่อมราคาโทรทัศน์สีโดยถือว่ามิใช่เป็นรายจ่ายเกี่ยวแก่กิจการกับค่าเสื่อมราคาอาคารเพราะไม่มีหลักฐานในการก่อสร้างเพิ่มเติมเป็นการประเมินไม่ชอบนั้นศาลฎีกาเห็นว่า ในชั้นอุทธรณ์การประเมิน โจทก์ที่ 1 มิได้ยกปัญหาข้อนี้ขึ้นอุทธรณ์ด้วยดังนี้ เมื่อกรมสรรพากรนำคดีมาฟ้งอเรียกเงินค่าภาษีส่วนนี้ โจทก์ทั้งสองจะต่อสู้ว่าการประเมินภาษีในปัญหานี้ไม่ถูกต้องไม่ได้เทียบนัยคำพิพากษาฎีกาที่ 809/2518 ข้อที่โจทก์ที่ 2 ฎีกาว่า เจ้าพนักงานประเมินไม่ยอมให้โจทก์ที่ 1 หักค่าใช้จ่ายในการซื้อวัสดุหีบห่อ จำนวน 101,485.15บาท ค่าใช้จ่ายในการซื้อวัตถุดิบ 12,600 บาท นำค่าวัตถุดิบในการผลิตยา 23,506 บาท ที่โจทก์ส่งคืนมาตัดบัญชีซื้อไม่ยอมให้นำค่าใช้จ่ายในการซื้อเครื่องใช้ในการผลิตยา16,000 บาท มาเป็นค่าใช้จ่ายโดยถือว่าเป็นรายจ่ายต้องห้ามกับนำยอดขาดทุนในการจำหน่ายทรัพย์สินในวันเลิกประกอบการค้า185,596.85 บาท มาเป็นรายรับโดยถือว่าความจริงโจทก์ที่ 1จำหน่ายทรัพย์ไปในราคาทุนกับนำผลต่างของสินค้าคงเหลือปลายปี 2520 และต้นปี 2501 จำนวน 40,775.50 บาท มาเป็นรายรับเป็นการประเมินที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าปัญหาเหล่านี้ โจทก์ที่ 1 มิได้อุทธรณ์การประเมินของเจ้าพนักงานต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ตามกฎหมาย แสดงว่า โจทก์ที่ 1พอใจการประเมินของเจ้าพนักงานประเมินในรายการเหล่านั้นแล้วดังนี้จะมาต่อสู้ว่าการประเมินไม่ถูกต้องในภายหลังไม่ได้ปัญหาเหล่านี้แม้ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์จะวินิจฉัยให้ก็ถือไม่ได้ว่าเป็นข้อที่ว่ากันมาแล้วในศาลล่างทั้งสองโดยชอบ ฎีกาของโจทก์ที่ 2 และฎีกาของจำเลยทั้งห้าทุกข้อฟังไม่ขึ้น แต่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้โจทก์ที่ 2 ชนะคดีและบังคับโจทก์ทั้งสองให้ชำระหนี้บางส่วนโดยมิได้ยกฟ้องจำเลยที่ 1 ในส่วนที่โจทก์ที่ 2 ชนะคดี กับมิได้ยกฟ้องโจทก์ที่ 2ในส่วนที่บังคับให้โจทก์ทั้งสองชำระหนี้นั้น ศาลฎีกาเห็นว่ายังไม่ชอบด้วยกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง จึงเห็นสมควรแก้ไขเสียให้ถูกต้อง พิพากษาแก้เป็นว่า ฟ้องโจทก์ที่ 2 ที่ขอให้เพิกถอนหนังสือแจ้งภาษีเงินได้นิติบุคคลกับเพิกถอนแบบแจ้งการประเมินภาษีการค้า ลงวันที่ 5 มิถุนายน 2523 นั้น ให้เพิกถอนการประเมินในส่วนที่เกี่ยวกับรายรับสำหรับรอยระยะเวลาบัญชีปี 2520, 2521จำนวน 512,052 บาท 1,823,015.40 บาท ตามลำดับ ฟ้องโจทก์ที่ 2นอกจากที่กล่าวให้ยก และให้โจทก์ทั้งสองชำระเงินตามหนังสือแจ้งการประเมินภาษีเงินได้นิติบุคคลและแบบแจ้งการประเมินภาษีการค้า ลงวันที่ 5 มิถุนายน 2523 ในส่วนที่มิได้เพิกถอนให้จำเลยที่ 1 ฟ้องของจำเลยที่ 1 ในส่วนที่มีคำพิพากษาให้เพิกถอนให้ยก นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์.(เดชา สุวรรณโณ-วิฑูรย์ ตั้งตรงจิตต์-ปิ่นทิพย์ สุจริตกุล)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: คดีสองสำนวนนี้ศาลชั้นต้นสั่งรวมพิจารณา โดยเรียกห้างหุ้นส่วนจำกัด ย. ว่า โจทก์ที่ 1 นายประสาทว่าโจทก์ที่ 2และเรียกกรมสรรพากร นางนิภา นายเหลือ นายปรีชา และนายเสงี่ยมว่าจำเลยที่ 1 ถึงที่ 5 ตามลำดับ สำนวนแรกโจทก์ที่ 2 ฟ้องว่า โจทก์ที่ 2 เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการของโจทก์ที่ 1 เจ้าพนักงานประเมินของจำเลยที่ 1 ได้ประเมินภาษีเงินได้และภาษีการค้าของโจทก์ที่ 1 โดยมิชอบ ขอให้เพิกถอนการประเมินและคำวินิจฉัยของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ จำเลยทั้งห้าให้การว่า การประเมินได้กระทำโดยถูกต้องและชอบด้วยเหตุผลแล้ว ขอให้ยกฟ้อง สำนวนหลังกรมสรรพากรฟ้องขอให้บังคับโจทก์ทั้งสองชำระเงินตามที่เจ้าพนักงานประเมินแจ้งการประเมิน โจทก์ที่ 1 ขาดนัดยื่นคำให้การ โจทก์ที่ 2 ให้การว่า คดีขาดอายุความและโจทก์ที่ 1 จดทะเบียนเลิกห้างเกิน 2 ปีแล้ว และการประเมินของเจ้าพนักงานประเมินไม่ถูกต้อง ขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นพิพากษาให้เพิกถอนหนังสือแจ้งการประเมินภาษีเงินได้นิติบุคคลและภาษีการค้าบางรายการ โจทก์ที่ 2 และจำเลยทั้งห้าอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นให้เพิกถอนหนังสือแจ้งการประเมินภาษีเงินได้และภาษีการค้ามากรายการแต่เดิม โจทก์ที่ 2 และจำเลยทั้งห้าฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่โจทก์ที่ 2 ฎีกาว่า การนับอายุความสองปีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1272 ต้องนับแต่วันขอจดทะเบียนเลิกห้างนั้น เห็นว่าประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1272 บัญญัติว่า 'ในคดีฟ้องเรียกหนี้สินซึ่งห้างหุ้นส่วนฯลฯ หรือผู้เป็นหุ้นส่วน ฯลฯ เป็นลูกหนี้อยู่ในฐานเช่นนั้นท่านห้ามมิให้ฟ้องเมื่อพ้นกำหนดสองปีนับแต่วันถึงที่สุดแห่งการชำระบัญชี' การนับอายุความตามมาตรานี้จึงหาได้นับแต่วันจดทะเบียนเลิกห้างไม่ เมื่อข้อเท็จจริงได้ความ ห้างโจทก์ที่ 1 จดทะเบียนเสร็จ การชำระบัญชีเมื่อวันที่ 8 มกราคม2525 จำเลยที่ 1 ฟ้องคดีวันที่ 6 มกราคม 2527 คดีของจำเลยที่1 จึงไม่ขาดอายุความ ที่โจทก์ที่ 2 ฎีกาว่า การประเมินของเจ้าพนักงานประเมินตามหนังสือแจ้งภาษีเงินได้นิติบุคคลที่ กค.0820/1047/2/01460-01463ในส่วนที่ไม่ยอมให้โจทก์ที่ 1 หักค่าเสื่อมราคาโทรทัศน์สีโดยถือว่ามิใช่เป็นรายจ่ายเกี่ยวแก่กิจการกับค่าเสื่อมราคาอาคารเพราะไม่มีหลักฐานในการก่อสร้างเพิ่มเติมเป็นการประเมินไม่ชอบนั้นศาลฎีกาเห็นว่า ในชั้นอุทธรณ์การประเมิน โจทก์ที่ 1 มิได้ยกปัญหาข้อนี้ขึ้นอุทธรณ์ด้วยดังนี้ เมื่อกรมสรรพากรนำคดีมาฟ้งอเรียกเงินค่าภาษีส่วนนี้ โจทก์ทั้งสองจะต่อสู้ว่าการประเมินภาษีในปัญหานี้ไม่ถูกต้องไม่ได้เทียบนัยคำพิพากษาฎีกาที่ 809/2518 ข้อที่โจทก์ที่ 2 ฎีกาว่า เจ้าพนักงานประเมินไม่ยอมให้โจทก์ที่ 1 หักค่าใช้จ่ายในการซื้อวัสดุหีบห่อ จำนวน 101,485.15บาท ค่าใช้จ่ายในการซื้อวัตถุดิบ 12,600 บาท นำค่าวัตถุดิบในการผลิตยา 23,506 บาท ที่โจทก์ส่งคืนมาตัดบัญชีซื้อไม่ยอมให้นำค่าใช้จ่ายในการซื้อเครื่องใช้ในการผลิตยา16,000 บาท มาเป็นค่าใช้จ่ายโดยถือว่าเป็นรายจ่ายต้องห้ามกับนำยอดขาดทุนในการจำหน่ายทรัพย์สินในวันเลิกประกอบการค้า185,596.85 บาท มาเป็นรายรับโดยถือว่าความจริงโจทก์ที่ 1จำหน่ายทรัพย์ไปในราคาทุนกับนำผลต่างของสินค้าคงเหลือปลายปี 2520 และต้นปี 2501 จำนวน 40,775.50 บาท มาเป็นรายรับเป็นการประเมินที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าปัญหาเหล่านี้ โจทก์ที่ 1 มิได้อุทธรณ์การประเมินของเจ้าพนักงานต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ตามกฎหมาย แสดงว่า โจทก์ที่ 1พอใจการประเมินของเจ้าพนักงานประเมินในรายการเหล่านั้นแล้วดังนี้จะมาต่อสู้ว่าการประเมินไม่ถูกต้องในภายหลังไม่ได้ปัญหาเหล่านี้แม้ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์จะวินิจฉัยให้ก็ถือไม่ได้ว่าเป็นข้อที่ว่ากันมาแล้วในศาลล่างทั้งสองโดยชอบ ฎีกาของโจทก์ที่ 2 และฎีกาของจำเลยทั้งห้าทุกข้อฟังไม่ขึ้น แต่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้โจทก์ที่ 2 ชนะคดีและบังคับโจทก์ทั้งสองให้ชำระหนี้บางส่วนโดยมิได้ยกฟ้องจำเลยที่ 1 ในส่วนที่โจทก์ที่ 2 ชนะคดี กับมิได้ยกฟ้องโจทก์ที่ 2ในส่วนที่บังคับให้โจทก์ทั้งสองชำระหนี้นั้น ศาลฎีกาเห็นว่ายังไม่ชอบด้วยกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง จึงเห็นสมควรแก้ไขเสียให้ถูกต้อง พิพากษาแก้เป็นว่า ฟ้องโจทก์ที่ 2 ที่ขอให้เพิกถอนหนังสือแจ้งภาษีเงินได้นิติบุคคลกับเพิกถอนแบบแจ้งการประเมินภาษีการค้า ลงวันที่ 5 มิถุนายน 2523 นั้น ให้เพิกถอนการประเมินในส่วนที่เกี่ยวกับรายรับสำหรับรอยระยะเวลาบัญชีปี 2520, 2521จำนวน 512,052 บาท 1,823,015.40 บาท ตามลำดับ ฟ้องโจทก์ที่ 2นอกจากที่กล่าวให้ยก และให้โจทก์ทั้งสองชำระเงินตามหนังสือแจ้งการประเมินภาษีเงินได้นิติบุคคลและแบบแจ้งการประเมินภาษีการค้า ลงวันที่ 5 มิถุนายน 2523 ในส่วนที่มิได้เพิกถอนให้จำเลยที่ 1 ฟ้องของจำเลยที่ 1 ในส่วนที่มีคำพิพากษาให้เพิกถอนให้ยก นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1307 - 1308/2531นาย ประสาท กิตติเวชโจทก์กรมสรรพากร กับพวก ฯลฯจำเลย ป.พ.พ. ม. 1272 ป.วิ.พ. ม. 55, ม. 249 ป.รัษฎากร ม. 30การนับอายุความ 2 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1272ต้องนับแต่วันจดทะเบียนเลิกการชำระบัญชี หาได้นับแต่วันจดทะเบียนเลิกห้างหุ้นส่วนจำกัดไม่เงินค่าภาษีอากรรายการที่โจทก์มิได้อุทธรณ์การประเมินต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ แสดงว่าโจทก์พอใจการประเมินในรายการนั้นแล้วดังนี้ โจทก์จะยกมาต่อสู้ในชั้นศาลว่าการประเมินรายการนั้นไม่ถูกต้องหาได้ไม่ปัญหานี้แม้ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์จะวินิจฉัยให้ก็ถือไม่ได้ว่าเป็นข้อที่ว่ากันมาแล้วในศาลล่างทั้งสองโดยชอบ ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย.คดีสองสำนวนนี้ศาลชั้นต้นสั่งรวมพิจารณา โดยเรียกห้างหุ้นส่วนจำกัด ย. ว่า โจทก์ที่ 1 นายประสาทว่าโจทก์ที่ 2และเรียกกรมสรรพากร นางนิภา นายเหลือ นายปรีชา และนายเสงี่ยมว่าจำเลยที่ 1 ถึงที่ 5 ตามลำดับ สำนวนแรกโจทก์ที่ 2 ฟ้องว่า โจทก์ที่ 2 เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการของโจทก์ที่ 1 เจ้าพนักงานประเมินของจำเลยที่ 1 ได้ประเมินภาษีเงินได้และภาษีการค้าของโจทก์ที่ 1 โดยมิชอบ ขอให้เพิกถอนการประเมินและคำวินิจฉัยของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ จำเลยทั้งห้าให้การว่า การประเมินได้กระทำโดยถูกต้องและชอบด้วยเหตุผลแล้ว ขอให้ยกฟ้อง สำนวนหลังกรมสรรพากรฟ้องขอให้บังคับโจทก์ทั้งสองชำระเงินตามที่เจ้าพนักงานประเมินแจ้งการประเมิน โจทก์ที่ 1 ขาดนัดยื่นคำให้การ โจทก์ที่ 2 ให้การว่า คดีขาดอายุความและโจทก์ที่ 1 จดทะเบียนเลิกห้างเกิน 2 ปีแล้ว และการประเมินของเจ้าพนักงานประเมินไม่ถูกต้อง ขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นพิพากษาให้เพิกถอนหนังสือแจ้งการประเมินภาษีเงินได้นิติบุคคลและภาษีการค้าบางรายการ โจทก์ที่ 2 และจำเลยทั้งห้าอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นให้เพิกถอนหนังสือแจ้งการประเมินภาษีเงินได้และภาษีการค้ามากรายการแต่เดิม โจทก์ที่ 2 และจำเลยทั้งห้าฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่โจทก์ที่ 2 ฎีกาว่า การนับอายุความสองปีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1272 ต้องนับแต่วันขอจดทะเบียนเลิกห้างนั้น เห็นว่าประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1272 บัญญัติว่า 'ในคดีฟ้องเรียกหนี้สินซึ่งห้างหุ้นส่วนฯลฯ หรือผู้เป็นหุ้นส่วน ฯลฯ เป็นลูกหนี้อยู่ในฐานเช่นนั้นท่านห้ามมิให้ฟ้องเมื่อพ้นกำหนดสองปีนับแต่วันถึงที่สุดแห่งการชำระบัญชี' การนับอายุความตามมาตรานี้จึงหาได้นับแต่วันจดทะเบียนเลิกห้างไม่ เมื่อข้อเท็จจริงได้ความ ห้างโจทก์ที่ 1 จดทะเบียนเสร็จ การชำระบัญชีเมื่อวันที่ 8 มกราคม2525 จำเลยที่ 1 ฟ้องคดีวันที่ 6 มกราคม 2527 คดีของจำเลยที่1 จึงไม่ขาดอายุความ ที่โจทก์ที่ 2 ฎีกาว่า การประเมินของเจ้าพนักงานประเมินตามหนังสือแจ้งภาษีเงินได้นิติบุคคลที่ กค.0820/1047/2/01460-01463ในส่วนที่ไม่ยอมให้โจทก์ที่ 1 หักค่าเสื่อมราคาโทรทัศน์สีโดยถือว่ามิใช่เป็นรายจ่ายเกี่ยวแก่กิจการกับค่าเสื่อมราคาอาคารเพราะไม่มีหลักฐานในการก่อสร้างเพิ่มเติมเป็นการประเมินไม่ชอบนั้นศาลฎีกาเห็นว่า ในชั้นอุทธรณ์การประเมิน โจทก์ที่ 1 มิได้ยกปัญหาข้อนี้ขึ้นอุทธรณ์ด้วยดังนี้ เมื่อกรมสรรพากรนำคดีมาฟ้งอเรียกเงินค่าภาษีส่วนนี้ โจทก์ทั้งสองจะต่อสู้ว่าการประเมินภาษีในปัญหานี้ไม่ถูกต้องไม่ได้เทียบนัยคำพิพากษาฎีกาที่ 809/2518 ข้อที่โจทก์ที่ 2 ฎีกาว่า เจ้าพนักงานประเมินไม่ยอมให้โจทก์ที่ 1 หักค่าใช้จ่ายในการซื้อวัสดุหีบห่อ จำนวน 101,485.15บาท ค่าใช้จ่ายในการซื้อวัตถุดิบ 12,600 บาท นำค่าวัตถุดิบในการผลิตยา 23,506 บาท ที่โจทก์ส่งคืนมาตัดบัญชีซื้อไม่ยอมให้นำค่าใช้จ่ายในการซื้อเครื่องใช้ในการผลิตยา16,000 บาท มาเป็นค่าใช้จ่ายโดยถือว่าเป็นรายจ่ายต้องห้ามกับนำยอดขาดทุนในการจำหน่ายทรัพย์สินในวันเลิกประกอบการค้า185,596.85 บาท มาเป็นรายรับโดยถือว่าความจริงโจทก์ที่ 1จำหน่ายทรัพย์ไปในราคาทุนกับนำผลต่างของสินค้าคงเหลือปลายปี 2520 และต้นปี 2501 จำนวน 40,775.50 บาท มาเป็นรายรับเป็นการประเมินที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าปัญหาเหล่านี้ โจทก์ที่ 1 มิได้อุทธรณ์การประเมินของเจ้าพนักงานต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ตามกฎหมาย แสดงว่า โจทก์ที่ 1พอใจการประเมินของเจ้าพนักงานประเมินในรายการเหล่านั้นแล้วดังนี้จะมาต่อสู้ว่าการประเมินไม่ถูกต้องในภายหลังไม่ได้ปัญหาเหล่านี้แม้ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์จะวินิจฉัยให้ก็ถือไม่ได้ว่าเป็นข้อที่ว่ากันมาแล้วในศาลล่างทั้งสองโดยชอบ ฎีกาของโจทก์ที่ 2 และฎีกาของจำเลยทั้งห้าทุกข้อฟังไม่ขึ้น แต่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้โจทก์ที่ 2 ชนะคดีและบังคับโจทก์ทั้งสองให้ชำระหนี้บางส่วนโดยมิได้ยกฟ้องจำเลยที่ 1 ในส่วนที่โจทก์ที่ 2 ชนะคดี กับมิได้ยกฟ้องโจทก์ที่ 2ในส่วนที่บังคับให้โจทก์ทั้งสองชำระหนี้นั้น ศาลฎีกาเห็นว่ายังไม่ชอบด้วยกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง จึงเห็นสมควรแก้ไขเสียให้ถูกต้อง พิพากษาแก้เป็นว่า ฟ้องโจทก์ที่ 2 ที่ขอให้เพิกถอนหนังสือแจ้งภาษีเงินได้นิติบุคคลกับเพิกถอนแบบแจ้งการประเมินภาษีการค้า ลงวันที่ 5 มิถุนายน 2523 นั้น ให้เพิกถอนการประเมินในส่วนที่เกี่ยวกับรายรับสำหรับรอยระยะเวลาบัญชีปี 2520, 2521จำนวน 512,052 บาท 1,823,015.40 บาท ตามลำดับ ฟ้องโจทก์ที่ 2นอกจากที่กล่าวให้ยก และให้โจทก์ทั้งสองชำระเงินตามหนังสือแจ้งการประเมินภาษีเงินได้นิติบุคคลและแบบแจ้งการประเมินภาษีการค้า ลงวันที่ 5 มิถุนายน 2523 ในส่วนที่มิได้เพิกถอนให้จำเลยที่ 1 ฟ้องของจำเลยที่ 1 ในส่วนที่มีคำพิพากษาให้เพิกถอนให้ยก นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์.(เดชา สุวรรณโณ-วิฑูรย์ ตั้งตรงจิตต์-ปิ่นทิพย์ สุจริตกุล)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ