คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2454/2523หลักกฎหมาย: โจทก์จำเลยตกลงกันขอให้ศาลวินิจฉัยในประเด็นข้อเดียวว่าจำเลยมีสิทธิสั่งเลิกสหกรณ์โจทก์ตามกฎหมายหรือไม่ โดยโจทก์จำเลยขอสละข้อต่อสู้อื่น ๆ และไม่ติดใจสืบพยานกันต่อไป ย่อมถือว่าโจทก์จำเลยขอปิดคดีของตนเสร็จแล้วไม่มีเหตุที่จะย้อนสำนวนไปให้ศาลชั้นต้นดำเนินการสืบพยานโจทก์ต่อไปอีกเมื่อได้ความว่าสหกรณ์จำกัดไม่อาจดำเนินกิจการให้ได้ผลดี หรือการดำเนินการของสหกรณ์ก่อให้เกิดความเสียหายแก่สหกรณ์หรือประโยชน์ส่วนรวมดังระบุไว้ในมาตรา 51(3) แห่งพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ.2511 แล้ว นายทะเบียนสหกรณ์ย่อมมีอำนาจสั่งเลิกสหกรณ์ได้ทันทีโดยไม่จำต้องสั่งให้แก้ไขข้อบกพร่องตามมาตรา 47 ก่อนโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นนิติบุคคลประเภทสหกรณ์การเกษตร จำเลยที่ 2 มีคำสั่งให้เลิกสหกรณ์โจทก์เพราะโจทก์ไม่ดำเนินกิจการให้ได้ผลดีและก่อให้เกิดความเสียหายแก่สหกรณ์และประโยชน์ส่วนรวม ตามพระราชบัญญัติสหกรณ์พ.ศ. 2511 มาตรา 51(3) โดยจำเลยที่ 2 ไม่ได้ตรวจสอบหาความจริงและสั่งให้โจทก์แก้ไขข้อบกพร่องตามมาตรา 47 ก่อน จึงเป็นคำสั่งไม่ชอบ ขอให้ศาลเพิกถอนคำสั่งจำเลยที่ 2 ดังกล่าวเสียจำเลยทั้งสามให้การว่า การสั่งเลิกสหกรณ์โจทก์ไม่จำเป็นต้องดำเนินการตามพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ. 2511 มาตรา 44, 45, 47 ก่อนจำเลยที่ 2 มีคำสั่งให้เลิกสหกรณ์โจทก์ตาม มาตรา 51(3)วันนัดพร้อมคู่ความแถลงรับข้อเท็จจริงกัน ขอให้ศาลวินิจฉัยว่าจำเลยมีสิทธิสั่งเลิกสหกรณ์โจทก์ตามกฎหมายหรือไม่ โดยคู่ความสละข้อต่อสู้อื่น ๆ และไม่ติดใจสืบพยานกันต่อไป ศาลชั้นต้นเห็นว่าคดีเสร็จการพิจารณาให้นัดฟังคำพิพากษา ก่อนศาลชั้นต้นพิพากษาโจทก์ยื่นคำร้องโต้แย้งขอสืบพยานโจทก์ต่อไป ศาลชั้นต้นสั่งยกคำร้องศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีอำนาจสั่งเลิกสหกรณ์โจทก์ได้ตามพระราชบัญญัติสกรณ์ พ.ศ. 2511 มาตรา 51(3) ให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า ที่โจทก์ขอให้ย้อนสำนวนไปให้ศาลชั้นต้นดำเนินการสืบพยานโจทก์ต่อไปนั้น ปรากฏว่าคดีนี้โจทก์จำเลยขอให้ศาลวินิจฉัยในประเด็นข้อเดียวว่าจำเลยมีสิทธิสั่งเลิกสหกรณ์โจทก์ตามกฎหมายหรือไม่ โดยโจทก์จำเลยขอสละข้อต่อสู้อื่น ๆ และไม่ติดใจสืบพยานกันต่อไปย่อมถือว่าโจทก์จำเลยขอปิดคดีของตนเสร็จแล้ว จึงไม่มีเหตุที่จะย้อนสำนวนไปให้ศาลชั้นต้นดำเนินการสืบพยานโจทก์ต่อไปอีก ส่วนที่โจทก์ขอให้เพิกถอนคำสั่งของจำเลยที่ 2 นั้น ศาลฎีกาพิเคราะห์แล้วเห็นว่า มาตรา 51 แห่งพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ. 2511 ให้อำนาจจำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นนายทะเบียนสหกรณ์ที่จะสั่งเลิกสหกรณ์จำกัด ได้ทันทีเมื่อปรากฏข้อเท็จจริงอย่างใดอย่างหนึ่งตามที่ระบุไว้ในมาตราดังกล่าวและข้อเท็จจริงตามที่คู่ความแถลงรับกัน แสดงให้เห็นว่าสหกรณ์โจทก์ไม่อาจดำเนินการให้ได้ผลดีหรือดำเนินการของสหกรณ์โจทก์ก่อให้เกิดความเสียหายแก่สหกรณ์ หรือประโยชน์ส่วนรวมดังที่ระบุไว้ในมาตรา 51(3) นั้นแล้ว จำเลยที่ 2 ในฐานะนายทะเบียนสหกรณ์ย่อมมีอำนาจสั่งเลิกสหกรณ์โจทก์ได้ ไม่มีเหตุที่จะให้ศาลเพิกถอนคำสั่งของจำเลยที่ 2 ได้พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2454/2523สหกรณ์ผู้เลี้ยงสุกร จำกัดโจทก์กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กับพวกจำเลย พ.ร.บ.สหกรณ์ พ.ศ.2511 ม. 44, ม. 45, ม. 47, ม. 51 ป.วิ.พ. ม. 84, ม. 179, ม. 183โจทก์จำเลยตกลงกันขอให้ศาลวินิจฉัยในประเด็นข้อเดียวว่าจำเลยมีสิทธิสั่งเลิกสหกรณ์โจทก์ตามกฎหมายหรือไม่ โดยโจทก์จำเลยขอสละข้อต่อสู้อื่น ๆ และไม่ติดใจสืบพยานกันต่อไป ย่อมถือว่าโจทก์จำเลยขอปิดคดีของตนเสร็จแล้วไม่มีเหตุที่จะย้อนสำนวนไปให้ศาลชั้นต้นดำเนินการสืบพยานโจทก์ต่อไปอีกเมื่อได้ความว่าสหกรณ์จำกัดไม่อาจดำเนินกิจการให้ได้ผลดี หรือการดำเนินการของสหกรณ์ก่อให้เกิดความเสียหายแก่สหกรณ์หรือประโยชน์ส่วนรวมดังระบุไว้ในมาตรา 51(3) แห่งพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ.2511 แล้ว นายทะเบียนสหกรณ์ย่อมมีอำนาจสั่งเลิกสหกรณ์ได้ทันทีโดยไม่จำต้องสั่งให้แก้ไขข้อบกพร่องตามมาตรา 47 ก่อนโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นนิติบุคคลประเภทสหกรณ์การเกษตร จำเลยที่ 2 มีคำสั่งให้เลิกสหกรณ์โจทก์เพราะโจทก์ไม่ดำเนินกิจการให้ได้ผลดีและก่อให้เกิดความเสียหายแก่สหกรณ์และประโยชน์ส่วนรวม ตามพระราชบัญญัติสหกรณ์พ.ศ. 2511 มาตรา 51(3) โดยจำเลยที่ 2 ไม่ได้ตรวจสอบหาความจริงและสั่งให้โจทก์แก้ไขข้อบกพร่องตามมาตรา 47 ก่อน จึงเป็นคำสั่งไม่ชอบ ขอให้ศาลเพิกถอนคำสั่งจำเลยที่ 2 ดังกล่าวเสียจำเลยทั้งสามให้การว่า การสั่งเลิกสหกรณ์โจทก์ไม่จำเป็นต้องดำเนินการตามพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ. 2511 มาตรา 44, 45, 47 ก่อนจำเลยที่ 2 มีคำสั่งให้เลิกสหกรณ์โจทก์ตาม มาตรา 51(3)วันนัดพร้อมคู่ความแถลงรับข้อเท็จจริงกัน ขอให้ศาลวินิจฉัยว่าจำเลยมีสิทธิสั่งเลิกสหกรณ์โจทก์ตามกฎหมายหรือไม่ โดยคู่ความสละข้อต่อสู้อื่น ๆ และไม่ติดใจสืบพยานกันต่อไป ศาลชั้นต้นเห็นว่าคดีเสร็จการพิจารณาให้นัดฟังคำพิพากษา ก่อนศาลชั้นต้นพิพากษาโจทก์ยื่นคำร้องโต้แย้งขอสืบพยานโจทก์ต่อไป ศาลชั้นต้นสั่งยกคำร้องศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีอำนาจสั่งเลิกสหกรณ์โจทก์ได้ตามพระราชบัญญัติสกรณ์ พ.ศ. 2511 มาตรา 51(3) ให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า ที่โจทก์ขอให้ย้อนสำนวนไปให้ศาลชั้นต้นดำเนินการสืบพยานโจทก์ต่อไปนั้น ปรากฏว่าคดีนี้โจทก์จำเลยขอให้ศาลวินิจฉัยในประเด็นข้อเดียวว่าจำเลยมีสิทธิสั่งเลิกสหกรณ์โจทก์ตามกฎหมายหรือไม่ โดยโจทก์จำเลยขอสละข้อต่อสู้อื่น ๆ และไม่ติดใจสืบพยานกันต่อไปย่อมถือว่าโจทก์จำเลยขอปิดคดีของตนเสร็จแล้ว จึงไม่มีเหตุที่จะย้อนสำนวนไปให้ศาลชั้นต้นดำเนินการสืบพยานโจทก์ต่อไปอีก ส่วนที่โจทก์ขอให้เพิกถอนคำสั่งของจำเลยที่ 2 นั้น ศาลฎีกาพิเคราะห์แล้วเห็นว่า มาตรา 51 แห่งพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ. 2511 ให้อำนาจจำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นนายทะเบียนสหกรณ์ที่จะสั่งเลิกสหกรณ์จำกัด ได้ทันทีเมื่อปรากฏข้อเท็จจริงอย่างใดอย่างหนึ่งตามที่ระบุไว้ในมาตราดังกล่าวและข้อเท็จจริงตามที่คู่ความแถลงรับกัน แสดงให้เห็นว่าสหกรณ์โจทก์ไม่อาจดำเนินการให้ได้ผลดีหรือดำเนินการของสหกรณ์โจทก์ก่อให้เกิดความเสียหายแก่สหกรณ์ หรือประโยชน์ส่วนรวมดังที่ระบุไว้ในมาตรา 51(3) นั้นแล้ว จำเลยที่ 2 ในฐานะนายทะเบียนสหกรณ์ย่อมมีอำนาจสั่งเลิกสหกรณ์โจทก์ได้ ไม่มีเหตุที่จะให้ศาลเพิกถอนคำสั่งของจำเลยที่ 2 ได้พิพากษายืน(สุทิน เลิศวิรุฬห์-ศิริ จีระมะกร-พยนต์ ยาวะประภาษ)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นนิติบุคคลประเภทสหกรณ์การเกษตร จำเลยที่ 2 มีคำสั่งให้เลิกสหกรณ์โจทก์เพราะโจทก์ไม่ดำเนินกิจการให้ได้ผลดีและก่อให้เกิดความเสียหายแก่สหกรณ์และประโยชน์ส่วนรวม ตามพระราชบัญญัติสหกรณ์พ.ศ. 2511 มาตรา 51(3) โดยจำเลยที่ 2 ไม่ได้ตรวจสอบหาความจริงและสั่งให้โจทก์แก้ไขข้อบกพร่องตามมาตรา 47 ก่อน จึงเป็นคำสั่งไม่ชอบ ขอให้ศาลเพิกถอนคำสั่งจำเลยที่ 2 ดังกล่าวเสียจำเลยทั้งสามให้การว่า การสั่งเลิกสหกรณ์โจทก์ไม่จำเป็นต้องดำเนินการตามพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ. 2511 มาตรา 44, 45, 47 ก่อนจำเลยที่ 2 มีคำสั่งให้เลิกสหกรณ์โจทก์ตาม มาตรา 51(3)วันนัดพร้อมคู่ความแถลงรับข้อเท็จจริงกัน ขอให้ศาลวินิจฉัยว่าจำเลยมีสิทธิสั่งเลิกสหกรณ์โจทก์ตามกฎหมายหรือไม่ โดยคู่ความสละข้อต่อสู้อื่น ๆ และไม่ติดใจสืบพยานกันต่อไป ศาลชั้นต้นเห็นว่าคดีเสร็จการพิจารณาให้นัดฟังคำพิพากษา ก่อนศาลชั้นต้นพิพากษาโจทก์ยื่นคำร้องโต้แย้งขอสืบพยานโจทก์ต่อไป ศาลชั้นต้นสั่งยกคำร้องศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีอำนาจสั่งเลิกสหกรณ์โจทก์ได้ตามพระราชบัญญัติสกรณ์ พ.ศ. 2511 มาตรา 51(3) ให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า ที่โจทก์ขอให้ย้อนสำนวนไปให้ศาลชั้นต้นดำเนินการสืบพยานโจทก์ต่อไปนั้น ปรากฏว่าคดีนี้โจทก์จำเลยขอให้ศาลวินิจฉัยในประเด็นข้อเดียวว่าจำเลยมีสิทธิสั่งเลิกสหกรณ์โจทก์ตามกฎหมายหรือไม่ โดยโจทก์จำเลยขอสละข้อต่อสู้อื่น ๆ และไม่ติดใจสืบพยานกันต่อไปย่อมถือว่าโจทก์จำเลยขอปิดคดีของตนเสร็จแล้ว จึงไม่มีเหตุที่จะย้อนสำนวนไปให้ศาลชั้นต้นดำเนินการสืบพยานโจทก์ต่อไปอีก ส่วนที่โจทก์ขอให้เพิกถอนคำสั่งของจำเลยที่ 2 นั้น ศาลฎีกาพิเคราะห์แล้วเห็นว่า มาตรา 51 แห่งพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ. 2511 ให้อำนาจจำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นนายทะเบียนสหกรณ์ที่จะสั่งเลิกสหกรณ์จำกัด ได้ทันทีเมื่อปรากฏข้อเท็จจริงอย่างใดอย่างหนึ่งตามที่ระบุไว้ในมาตราดังกล่าวและข้อเท็จจริงตามที่คู่ความแถลงรับกัน แสดงให้เห็นว่าสหกรณ์โจทก์ไม่อาจดำเนินการให้ได้ผลดีหรือดำเนินการของสหกรณ์โจทก์ก่อให้เกิดความเสียหายแก่สหกรณ์ หรือประโยชน์ส่วนรวมดังที่ระบุไว้ในมาตรา 51(3) นั้นแล้ว จำเลยที่ 2 ในฐานะนายทะเบียนสหกรณ์ย่อมมีอำนาจสั่งเลิกสหกรณ์โจทก์ได้ ไม่มีเหตุที่จะให้ศาลเพิกถอนคำสั่งของจำเลยที่ 2 ได้พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2454/2523สหกรณ์ผู้เลี้ยงสุกร จำกัดโจทก์กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กับพวกจำเลย พ.ร.บ.สหกรณ์ พ.ศ.2511 ม. 44, ม. 45, ม. 47, ม. 51 ป.วิ.พ. ม. 84, ม. 179, ม. 183โจทก์จำเลยตกลงกันขอให้ศาลวินิจฉัยในประเด็นข้อเดียวว่าจำเลยมีสิทธิสั่งเลิกสหกรณ์โจทก์ตามกฎหมายหรือไม่ โดยโจทก์จำเลยขอสละข้อต่อสู้อื่น ๆ และไม่ติดใจสืบพยานกันต่อไป ย่อมถือว่าโจทก์จำเลยขอปิดคดีของตนเสร็จแล้วไม่มีเหตุที่จะย้อนสำนวนไปให้ศาลชั้นต้นดำเนินการสืบพยานโจทก์ต่อไปอีกเมื่อได้ความว่าสหกรณ์จำกัดไม่อาจดำเนินกิจการให้ได้ผลดี หรือการดำเนินการของสหกรณ์ก่อให้เกิดความเสียหายแก่สหกรณ์หรือประโยชน์ส่วนรวมดังระบุไว้ในมาตรา 51(3) แห่งพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ.2511 แล้ว นายทะเบียนสหกรณ์ย่อมมีอำนาจสั่งเลิกสหกรณ์ได้ทันทีโดยไม่จำต้องสั่งให้แก้ไขข้อบกพร่องตามมาตรา 47 ก่อนโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นนิติบุคคลประเภทสหกรณ์การเกษตร จำเลยที่ 2 มีคำสั่งให้เลิกสหกรณ์โจทก์เพราะโจทก์ไม่ดำเนินกิจการให้ได้ผลดีและก่อให้เกิดความเสียหายแก่สหกรณ์และประโยชน์ส่วนรวม ตามพระราชบัญญัติสหกรณ์พ.ศ. 2511 มาตรา 51(3) โดยจำเลยที่ 2 ไม่ได้ตรวจสอบหาความจริงและสั่งให้โจทก์แก้ไขข้อบกพร่องตามมาตรา 47 ก่อน จึงเป็นคำสั่งไม่ชอบ ขอให้ศาลเพิกถอนคำสั่งจำเลยที่ 2 ดังกล่าวเสียจำเลยทั้งสามให้การว่า การสั่งเลิกสหกรณ์โจทก์ไม่จำเป็นต้องดำเนินการตามพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ. 2511 มาตรา 44, 45, 47 ก่อนจำเลยที่ 2 มีคำสั่งให้เลิกสหกรณ์โจทก์ตาม มาตรา 51(3)วันนัดพร้อมคู่ความแถลงรับข้อเท็จจริงกัน ขอให้ศาลวินิจฉัยว่าจำเลยมีสิทธิสั่งเลิกสหกรณ์โจทก์ตามกฎหมายหรือไม่ โดยคู่ความสละข้อต่อสู้อื่น ๆ และไม่ติดใจสืบพยานกันต่อไป ศาลชั้นต้นเห็นว่าคดีเสร็จการพิจารณาให้นัดฟังคำพิพากษา ก่อนศาลชั้นต้นพิพากษาโจทก์ยื่นคำร้องโต้แย้งขอสืบพยานโจทก์ต่อไป ศาลชั้นต้นสั่งยกคำร้องศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีอำนาจสั่งเลิกสหกรณ์โจทก์ได้ตามพระราชบัญญัติสกรณ์ พ.ศ. 2511 มาตรา 51(3) ให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า ที่โจทก์ขอให้ย้อนสำนวนไปให้ศาลชั้นต้นดำเนินการสืบพยานโจทก์ต่อไปนั้น ปรากฏว่าคดีนี้โจทก์จำเลยขอให้ศาลวินิจฉัยในประเด็นข้อเดียวว่าจำเลยมีสิทธิสั่งเลิกสหกรณ์โจทก์ตามกฎหมายหรือไม่ โดยโจทก์จำเลยขอสละข้อต่อสู้อื่น ๆ และไม่ติดใจสืบพยานกันต่อไปย่อมถือว่าโจทก์จำเลยขอปิดคดีของตนเสร็จแล้ว จึงไม่มีเหตุที่จะย้อนสำนวนไปให้ศาลชั้นต้นดำเนินการสืบพยานโจทก์ต่อไปอีก ส่วนที่โจทก์ขอให้เพิกถอนคำสั่งของจำเลยที่ 2 นั้น ศาลฎีกาพิเคราะห์แล้วเห็นว่า มาตรา 51 แห่งพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ. 2511 ให้อำนาจจำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นนายทะเบียนสหกรณ์ที่จะสั่งเลิกสหกรณ์จำกัด ได้ทันทีเมื่อปรากฏข้อเท็จจริงอย่างใดอย่างหนึ่งตามที่ระบุไว้ในมาตราดังกล่าวและข้อเท็จจริงตามที่คู่ความแถลงรับกัน แสดงให้เห็นว่าสหกรณ์โจทก์ไม่อาจดำเนินการให้ได้ผลดีหรือดำเนินการของสหกรณ์โจทก์ก่อให้เกิดความเสียหายแก่สหกรณ์ หรือประโยชน์ส่วนรวมดังที่ระบุไว้ในมาตรา 51(3) นั้นแล้ว จำเลยที่ 2 ในฐานะนายทะเบียนสหกรณ์ย่อมมีอำนาจสั่งเลิกสหกรณ์โจทก์ได้ ไม่มีเหตุที่จะให้ศาลเพิกถอนคำสั่งของจำเลยที่ 2 ได้พิพากษายืน(สุทิน เลิศวิรุฬห์-ศิริ จีระมะกร-พยนต์ ยาวะประภาษ)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ