คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4003/2529หลักกฎหมาย: การที่ศาลจะอนุญาตให้โจทก์ถอนฟ้องหรือไม่เป็นดุลพินิจของศาลแม้จำเลยคัดค้านศาลก็อนุญาตให้ถอนฟ้องได้.โจทก์ฟ้องขอให้ศาลสั่งว่าโจทก์มีสัญชาติไทย และให้จำเลยทั้งสองยกเลิกคำสั่งเพิกถอนสัญชาติไทยของโจทก์จำเลยให้การว่า คำสั่งเพิกถอนสัญชาติของโจทก์เป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมาย โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องและฟ้องโจทก์เคลือบคลุมในวันนัดสืบพยานโจทก์ โจทก์ยื่นคำร้องขอถอนฟ้อง จำเลยรับสำเนาคำร้องแล้วยื่นคำแถลงคัดค้านศาลชั้นต้นสั่งอนุญาตให้โจทก์ถอนฟ้อง จำหน่ายคดีจากสารบบความค่าธรรมเนียมไม่คืนเพราะโจทก์เสียค่าธรรมเนียมเพียง 200 บาทจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ไม่แก้อุทธรณ์จึงไม่กำหนดค่าทนายความชั้นอุทธรณ์ให้จำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "การที่โจทก์ขอถอนฟ้อง แต่จำเลยคัดค้านไม่ยอมให้ถอนย่อมอยู่ในดุลพินิจของศาลที่จะมีคำสั่งตามที่เห็นสมควรศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์ถอนฟ้อง จึงหาเป็นการผิดกฎหมายไม่ เพราะตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 175 ซึ่งเป็นบทบัญญัติในเรื่องโจทก์ขอถอนฟ้องมีข้อห้ามไม่ให้ศาลอนุญาตโดยมิได้ฟังจำเลยหรือผู้ร้องสอดก่อนเท่านั้น ไม่มีข้อห้ามว่าคดีที่ได้นัดพิจารณาแล้วจำเลยคัดค้านไม่ยอมให้ถอนศาลอนุญาตให้ถอนฟ้องไม่ได้ ทั้งการที่โจทก์ขอถอนฟ้องก็เป็นการใช้สิทธิตามกฎหมายหากโจทก์นำคดีมาฟ้องใหม่จำเลยทั้งสองก็มีสิทธิต่อสู้คดีได้เต็มที่หาทำให้โจทก์ได้เปรียบและทำให้จำเลยเสียเปรียบและเสียหายดังที่จำเลยฎีกาไม่ กรณีจึงไม่เป็นเหตุแก้ไขดุลพินิจศาลชั้นต้นที่อนุญาตให้โจทก์ถอนฟ้องคดีนี้ฎีกาจำเลยจึงไม่มีเหตุที่จะเปลี่ยนแปลงคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ให้เป็นไปตามที่ขอมาได้ ฎีกาจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน โจทก์ไม่แก้ฎีกาจึงไม่กำหนดค่าทนายความชั้นฎีกาให้. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4003/2529นาย ศักดา หรือ สิ่ว มายโจทก์จังหวัด นครราชสีมา. กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 175 (2)การที่ศาลจะอนุญาตให้โจทก์ถอนฟ้องหรือไม่เป็นดุลพินิจของศาลแม้จำเลยคัดค้านศาลก็อนุญาตให้ถอนฟ้องได้.โจทก์ฟ้องขอให้ศาลสั่งว่าโจทก์มีสัญชาติไทย และให้จำเลยทั้งสองยกเลิกคำสั่งเพิกถอนสัญชาติไทยของโจทก์จำเลยให้การว่า คำสั่งเพิกถอนสัญชาติของโจทก์เป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมาย โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องและฟ้องโจทก์เคลือบคลุมในวันนัดสืบพยานโจทก์ โจทก์ยื่นคำร้องขอถอนฟ้อง จำเลยรับสำเนาคำร้องแล้วยื่นคำแถลงคัดค้านศาลชั้นต้นสั่งอนุญาตให้โจทก์ถอนฟ้อง จำหน่ายคดีจากสารบบความค่าธรรมเนียมไม่คืนเพราะโจทก์เสียค่าธรรมเนียมเพียง 200 บาทจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ไม่แก้อุทธรณ์จึงไม่กำหนดค่าทนายความชั้นอุทธรณ์ให้จำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "การที่โจทก์ขอถอนฟ้อง แต่จำเลยคัดค้านไม่ยอมให้ถอนย่อมอยู่ในดุลพินิจของศาลที่จะมีคำสั่งตามที่เห็นสมควรศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์ถอนฟ้อง จึงหาเป็นการผิดกฎหมายไม่ เพราะตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 175 ซึ่งเป็นบทบัญญัติในเรื่องโจทก์ขอถอนฟ้องมีข้อห้ามไม่ให้ศาลอนุญาตโดยมิได้ฟังจำเลยหรือผู้ร้องสอดก่อนเท่านั้น ไม่มีข้อห้ามว่าคดีที่ได้นัดพิจารณาแล้วจำเลยคัดค้านไม่ยอมให้ถอนศาลอนุญาตให้ถอนฟ้องไม่ได้ ทั้งการที่โจทก์ขอถอนฟ้องก็เป็นการใช้สิทธิตามกฎหมายหากโจทก์นำคดีมาฟ้องใหม่จำเลยทั้งสองก็มีสิทธิต่อสู้คดีได้เต็มที่หาทำให้โจทก์ได้เปรียบและทำให้จำเลยเสียเปรียบและเสียหายดังที่จำเลยฎีกาไม่ กรณีจึงไม่เป็นเหตุแก้ไขดุลพินิจศาลชั้นต้นที่อนุญาตให้โจทก์ถอนฟ้องคดีนี้ฎีกาจำเลยจึงไม่มีเหตุที่จะเปลี่ยนแปลงคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ให้เป็นไปตามที่ขอมาได้ ฎีกาจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน โจทก์ไม่แก้ฎีกาจึงไม่กำหนดค่าทนายความชั้นฎีกาให้.(สีนวล คงลาภ-มาโนช เพียรสนอง-สุพจน์ นาถะพินธุ)แหล่งที่มาสำนักงาน ส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการถอนฟ้องเป็นเรื่องที่โจทก์ยอมถอนประเด็นข้อกล่าวหาทุกประเด็นไปจากศาลซึ่งก็คือการระงับการฟ้องเสียไม่ว่ากล่าวต่อไปนั่นเองในการถอนฟ้องนั้นประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา174กำหนดให้โจทก์ดำเนินการได้ดังนี้ ประการแรกก่อนจำเลยยื่นคำให้การโจทก์ขอถอนฟ้องได้โดยยื่นคำบอกกล่าวเป็นหนังสือต่อศาลผลก็คือยื่นคำร้องต่อศาลนั่นเองและในกรณีนี้ศาลไม่มีอำนาจรับคำแถลงด้วยวาจาตามมาตรา21(1)ซึ่งแตกต่างกับเมื่อก่อนใช้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งที่โจทก์ขอถอนฟ้องได้ด้วยวาจาโดยศาลบันทึกไว้ในรายงานพิจารณาการถอนฟ้องในกรณีนี้ศาลมักจะอนุญาตเพราะจำเลยยังไม่ได้เข้ามาเกี่ยวข้องยังไม่ถูกกระทบกระเทือนแต่อย่างไรก็ตามศาลอาจใช้ดุลพินิจไม่อนุญาตก็ได้ ประการที่สองเมื่อจำเลยยื่นคำให้การแล้วการขอถอนฟ้องจะต้องทำเป็นคำร้องศาลจะยอมให้โจทก์ถอนฟ้องด้วยวาจาไม่ได้เพราะไม่ใช่กรณีอาจทำได้ตามมาตรา21(1)และในกรณีนี้ศาลจะอนุญาตหรือไม่อนุญาตหรืออนุญาตโดยมีเงื่อนไขประการใดก็ได้แล้วแต่ศาลเห็นสมควรทั้งนี้เพราะจำเลยได้ให้การและเข้ามาเกี่ยวข้องในคดีแล้วศาลย่อมต้องคำนึงถึงประโยชน์ของจำเลยประกอบด้วย ถ้าศาลเห็นว่าควรอนุญาตศาลจะสั่งไปโดยไม่ได้ฟังจำเลยหรือผู้ร้องสอด(ถ้ามี)ไม่ได้แต่เมื่อได้ฟังแล้วศาลจะสังประการใดก็แล้วแต่ขอแต่ให้ได้ฟังแล้วเท่านั้นแม้จำเลยหรือผู้ร้องสอดจะคัดค้านศาลก็ใช้ดุลพินิจอนุญาตให้ถอนฟ้องได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1085/4291,190/2499,284/2505,986/2510,1364/2514,575/2524,2707/2524,4190/2528)และการใช้ดุลพินิจของศาลก็พิจารณาจากพฤติการณ์และเหตุผลอื่นๆโดยทั่วไปในคดีประกอบด้วยเช่นความสุจริตในการดำเนินคดีของโจทก์และผลได้ผลเสียของคู่ความเป็นต้น(คำพิพากษาศาลฎีกาที่2234/2521,2420/2523) อนึ่งถ้าในคดีใดมีจำเลยหลายคนศาลต้องสอบถามจำเลยทุกคนแต่ถ้าเป็นคดีที่มีโจทก์หลายคนและโจทก์บางคนมาขอถอนฟ้องก็ถอนได้เฉพาะคดีของตนไม่มีอำนาจถอนฟ้องของโจทก์คนอื่น ในทางกลับกันถ้าศาลเห็นว่าไม่ควรอนุญาตศาลสั่งได้เลยทีเดียวโดยไม่ต้องฟังจำเลยหรือผู้ร้องสอดแต่ถึงแม้จะมีอำนาจเช่นนี้ในทางปฏิบัติศาลจะถามจำเลยและผู้ร้องสอด(ถ้ามี)ก่อนเสมอ กรณีอาจจะเป็นที่สงสัยกันว่าเมื่อโจทก์ขอถอนฟ้องเหตุใดจำเลยจึงจะคัดค้านเนื่องจากบทบัญญัติในมาตรา126ไม่ตัดสิทธิ์โจทก์ที่จะฟ้องใหม่ฉะนั้นหากจำเลยกำลังได้เปรียบในเชิงคดีจำเลยก็คงจะคัดค้านไม่ยอมให้โจทก์ถอนฟ้องเพราะจะเป็นการเปิดโอกาสให้โจทก์ไปตั้งต้นฟ้องและเริ่มคดีใหม่แก้ข้อเสียเปรียบนั้นเสียในทางปฏิบัติจำเลยจะเกี่ยงให้โจทก์ให้ถ้อยคำว่าจะไม่นำคดีมาฟ้องอีกและขอให้ศาลบันทึกไว้ในรายงานพิจารณาเป็นหลักฐานจึงจะยินยอมด้วยในการที่โจทก์ขอถอนฟ้องและถ้าโจทก์ให้ถ้อยคำดังกล่าวแล้วย่อมผูกมัดโจทก์ต่อมาโจทก์จะฟ้องจำเลยในเรื่องเดิมนั้นอีกไม่ได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่2002/2511)เมื่อได้กำหนดเวลาที่ให้จำเลยแถลงคัดค้านแล้วถ้าจำเลยทราบแต่ไม่แถลงภายในกำหนดโดยไม่แจ้งเหตุขัดข้องอันสมควรหรือขอเลื่อนเวลาไปศาลอาจถือว่าจำเลยไม่ติดใจคัดค้านซึ่งศาลจะไม่ต้องฟังจำเลยต่อไปก็ได้ ประการที่สามการถอนฟ้องเนื่องจากมีข้อตกลงหรือประนีประนอมยอมความกันการถอนฟ้องในกรณีนี้เป็นเรื่องที่โจทก์จำเลยทั้งสองฝ่ายได้ตกลงกันซึ่งคดีแพ่งนั้นถือว่าเป็นเรื่องส่วนตัวของคู่ความไม่เกี่ยวกับประชาชนคู่ความจะตกลงหรือปรองดองกันประการใดก็สุดแล้วแต่ข้อสำคัญศาลจะต้องทราบโดยแน่แท้ว่าจำเลยได้ตกลงด้วยเช่นนั้นไม่ใช่เพียงแต่โจทก์คนเดียวมาร้องเมื่อศาลได้ทราบข้อตกลงโดยแน่แท้แล้วศาลก็จะอนุญาตไปตามคำขอนั้นเรื่องเช่นนี้ในทางปฏิบัติโจทก์จำเลยมักทำคำร้องมาร่วมกันถ้าโจทก์ทำมาแต่ฝ่ายเดียวศาลก็จะเรียกทางจำเลยมาสอบถามเสียก่อน ในสั่งเรื่องถอนฟ้องถ้าศาลอนุญาตให้ถอนได้ศาลจะสั่งคืนค่าธรรมเนียมด้วยตามมาศาล151วรรค2ได้แก่ค่าธรรมเนียมศาลซึ่งได้เสียไว้ในเวลายื่นคำฟ้องโดยจะสั่งในคำร้องขอถอนฟ้องหรือสั่งในรายงานกระบวนพิจารณาก็ได้และการคืนค่าธรรมเนียมให้เป็นไปตามระเบียบราชการฝ่ายตุลาการฉบับที่7คือ 1.ก่อนสืบพยานให้คืนค่าขึ้นศาล3ใน4ส่วนแต่มิให้เหลือน้อยกว่า200บาท 2.เมื่อมีการสืบพยานไปบ้างแล้วให้คืนค่าขึ้นศาลไม่เกินกึ่งหนึ่งแต่มิให้เหลือน้อยกว่า200บาท การคืนค่าขึ้นศาลทั้งสองกรณีให้ศาลพิเคราะห์ถึงการพิจารณาที่ได้กระทำไปแล้วประกอบด้วย การขอถอนฟ้องคดีที่อยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลชั้นต้นมีระยะเวลาสิ้นสุดหรือไม่ตราบใดที่ศาลยังไม่ได้พิพากษาไม่ว่าจะดำเนินกระบวนพิจารณาไปแล้วเพียงใดโจทก์จะขอถอนฟ้องเมื่อใดก็ได้แต่ถ้าศาลชั้นต้นพิจารณาพิพากษาเสร็จไปแล้วโจทก์จะมาขอถอนฟ้องไม่ได้เพราะไม่มีฟ้องอยู่ในศาลที่จะให้ถอน(คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่1014/2514)และถ้าคดีได้ขึ้นไปสู่การพิจารณาของศาลสูงแล้วไม่ว่าจะเป็นในชั้นศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาก็ตามโจทก์ก็ไม่มีอำนาจที่จะมาขอถอนคำฟ้องเดิมและศาลสูงก็ไม่มีอำนาจให้ถอนฟ้องเดิมคงมีอำนาจให้ถอนเฉพาะอุทธรณ์หรือถอนฎีกาแล้วแต่กรณี(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1054/2492)และผู้ที่จะถอนอุทธรณ์หรือฎีกาก็คือผู้อุทธรณ์หรือผู้ฎีกานั้นเอง(คำพิพากษาศาลฎีกาที่416/2501)เมื่อมีการถอนคำฟ้องของศาลสูงเช่นถอนฎีกาคู่ความก็ยังคงต้องถูกผูกพันตามคำพิพากษาของศาลล่างถ้าจะบลล้างคำพิพากษาของศาลล่างก็ต้องทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันตามนัยแห่งมาตรา20และมาตรา138 กล่าวโดยสรุปการขอถอนคำฟ้องตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา175จึงเป็นบทบัญญัติที่ให้ศาลใช้ดุลพินิจมิใช่บทบัญญัติบังคับศาล. ไพฤทธิ์เศรษฐไกรกุล.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้ศาลสั่งว่าโจทก์มีสัญชาติไทย และให้จำเลยทั้งสองยกเลิกคำสั่งเพิกถอนสัญชาติไทยของโจทก์จำเลยให้การว่า คำสั่งเพิกถอนสัญชาติของโจทก์เป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมาย โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องและฟ้องโจทก์เคลือบคลุมในวันนัดสืบพยานโจทก์ โจทก์ยื่นคำร้องขอถอนฟ้อง จำเลยรับสำเนาคำร้องแล้วยื่นคำแถลงคัดค้านศาลชั้นต้นสั่งอนุญาตให้โจทก์ถอนฟ้อง จำหน่ายคดีจากสารบบความค่าธรรมเนียมไม่คืนเพราะโจทก์เสียค่าธรรมเนียมเพียง 200 บาทจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ไม่แก้อุทธรณ์จึงไม่กำหนดค่าทนายความชั้นอุทธรณ์ให้จำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "การที่โจทก์ขอถอนฟ้อง แต่จำเลยคัดค้านไม่ยอมให้ถอนย่อมอยู่ในดุลพินิจของศาลที่จะมีคำสั่งตามที่เห็นสมควรศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์ถอนฟ้อง จึงหาเป็นการผิดกฎหมายไม่ เพราะตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 175 ซึ่งเป็นบทบัญญัติในเรื่องโจทก์ขอถอนฟ้องมีข้อห้ามไม่ให้ศาลอนุญาตโดยมิได้ฟังจำเลยหรือผู้ร้องสอดก่อนเท่านั้น ไม่มีข้อห้ามว่าคดีที่ได้นัดพิจารณาแล้วจำเลยคัดค้านไม่ยอมให้ถอนศาลอนุญาตให้ถอนฟ้องไม่ได้ ทั้งการที่โจทก์ขอถอนฟ้องก็เป็นการใช้สิทธิตามกฎหมายหากโจทก์นำคดีมาฟ้องใหม่จำเลยทั้งสองก็มีสิทธิต่อสู้คดีได้เต็มที่หาทำให้โจทก์ได้เปรียบและทำให้จำเลยเสียเปรียบและเสียหายดังที่จำเลยฎีกาไม่ กรณีจึงไม่เป็นเหตุแก้ไขดุลพินิจศาลชั้นต้นที่อนุญาตให้โจทก์ถอนฟ้องคดีนี้ฎีกาจำเลยจึงไม่มีเหตุที่จะเปลี่ยนแปลงคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ให้เป็นไปตามที่ขอมาได้ ฎีกาจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน โจทก์ไม่แก้ฎีกาจึงไม่กำหนดค่าทนายความชั้นฎีกาให้. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4003/2529นาย ศักดา หรือ สิ่ว มายโจทก์จังหวัด นครราชสีมา. กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 175 (2)การที่ศาลจะอนุญาตให้โจทก์ถอนฟ้องหรือไม่เป็นดุลพินิจของศาลแม้จำเลยคัดค้านศาลก็อนุญาตให้ถอนฟ้องได้.โจทก์ฟ้องขอให้ศาลสั่งว่าโจทก์มีสัญชาติไทย และให้จำเลยทั้งสองยกเลิกคำสั่งเพิกถอนสัญชาติไทยของโจทก์จำเลยให้การว่า คำสั่งเพิกถอนสัญชาติของโจทก์เป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมาย โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องและฟ้องโจทก์เคลือบคลุมในวันนัดสืบพยานโจทก์ โจทก์ยื่นคำร้องขอถอนฟ้อง จำเลยรับสำเนาคำร้องแล้วยื่นคำแถลงคัดค้านศาลชั้นต้นสั่งอนุญาตให้โจทก์ถอนฟ้อง จำหน่ายคดีจากสารบบความค่าธรรมเนียมไม่คืนเพราะโจทก์เสียค่าธรรมเนียมเพียง 200 บาทจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ไม่แก้อุทธรณ์จึงไม่กำหนดค่าทนายความชั้นอุทธรณ์ให้จำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "การที่โจทก์ขอถอนฟ้อง แต่จำเลยคัดค้านไม่ยอมให้ถอนย่อมอยู่ในดุลพินิจของศาลที่จะมีคำสั่งตามที่เห็นสมควรศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์ถอนฟ้อง จึงหาเป็นการผิดกฎหมายไม่ เพราะตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 175 ซึ่งเป็นบทบัญญัติในเรื่องโจทก์ขอถอนฟ้องมีข้อห้ามไม่ให้ศาลอนุญาตโดยมิได้ฟังจำเลยหรือผู้ร้องสอดก่อนเท่านั้น ไม่มีข้อห้ามว่าคดีที่ได้นัดพิจารณาแล้วจำเลยคัดค้านไม่ยอมให้ถอนศาลอนุญาตให้ถอนฟ้องไม่ได้ ทั้งการที่โจทก์ขอถอนฟ้องก็เป็นการใช้สิทธิตามกฎหมายหากโจทก์นำคดีมาฟ้องใหม่จำเลยทั้งสองก็มีสิทธิต่อสู้คดีได้เต็มที่หาทำให้โจทก์ได้เปรียบและทำให้จำเลยเสียเปรียบและเสียหายดังที่จำเลยฎีกาไม่ กรณีจึงไม่เป็นเหตุแก้ไขดุลพินิจศาลชั้นต้นที่อนุญาตให้โจทก์ถอนฟ้องคดีนี้ฎีกาจำเลยจึงไม่มีเหตุที่จะเปลี่ยนแปลงคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ให้เป็นไปตามที่ขอมาได้ ฎีกาจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน โจทก์ไม่แก้ฎีกาจึงไม่กำหนดค่าทนายความชั้นฎีกาให้.(สีนวล คงลาภ-มาโนช เพียรสนอง-สุพจน์ นาถะพินธุ)แหล่งที่มาสำนักงาน ส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการถอนฟ้องเป็นเรื่องที่โจทก์ยอมถอนประเด็นข้อกล่าวหาทุกประเด็นไปจากศาลซึ่งก็คือการระงับการฟ้องเสียไม่ว่ากล่าวต่อไปนั่นเองในการถอนฟ้องนั้นประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา174กำหนดให้โจทก์ดำเนินการได้ดังนี้ ประการแรกก่อนจำเลยยื่นคำให้การโจทก์ขอถอนฟ้องได้โดยยื่นคำบอกกล่าวเป็นหนังสือต่อศาลผลก็คือยื่นคำร้องต่อศาลนั่นเองและในกรณีนี้ศาลไม่มีอำนาจรับคำแถลงด้วยวาจาตามมาตรา21(1)ซึ่งแตกต่างกับเมื่อก่อนใช้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งที่โจทก์ขอถอนฟ้องได้ด้วยวาจาโดยศาลบันทึกไว้ในรายงานพิจารณาการถอนฟ้องในกรณีนี้ศาลมักจะอนุญาตเพราะจำเลยยังไม่ได้เข้ามาเกี่ยวข้องยังไม่ถูกกระทบกระเทือนแต่อย่างไรก็ตามศาลอาจใช้ดุลพินิจไม่อนุญาตก็ได้ ประการที่สองเมื่อจำเลยยื่นคำให้การแล้วการขอถอนฟ้องจะต้องทำเป็นคำร้องศาลจะยอมให้โจทก์ถอนฟ้องด้วยวาจาไม่ได้เพราะไม่ใช่กรณีอาจทำได้ตามมาตรา21(1)และในกรณีนี้ศาลจะอนุญาตหรือไม่อนุญาตหรืออนุญาตโดยมีเงื่อนไขประการใดก็ได้แล้วแต่ศาลเห็นสมควรทั้งนี้เพราะจำเลยได้ให้การและเข้ามาเกี่ยวข้องในคดีแล้วศาลย่อมต้องคำนึงถึงประโยชน์ของจำเลยประกอบด้วย ถ้าศาลเห็นว่าควรอนุญาตศาลจะสั่งไปโดยไม่ได้ฟังจำเลยหรือผู้ร้องสอด(ถ้ามี)ไม่ได้แต่เมื่อได้ฟังแล้วศาลจะสังประการใดก็แล้วแต่ขอแต่ให้ได้ฟังแล้วเท่านั้นแม้จำเลยหรือผู้ร้องสอดจะคัดค้านศาลก็ใช้ดุลพินิจอนุญาตให้ถอนฟ้องได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1085/4291,190/2499,284/2505,986/2510,1364/2514,575/2524,2707/2524,4190/2528)และการใช้ดุลพินิจของศาลก็พิจารณาจากพฤติการณ์และเหตุผลอื่นๆโดยทั่วไปในคดีประกอบด้วยเช่นความสุจริตในการดำเนินคดีของโจทก์และผลได้ผลเสียของคู่ความเป็นต้น(คำพิพากษาศาลฎีกาที่2234/2521,2420/2523) อนึ่งถ้าในคดีใดมีจำเลยหลายคนศาลต้องสอบถามจำเลยทุกคนแต่ถ้าเป็นคดีที่มีโจทก์หลายคนและโจทก์บางคนมาขอถอนฟ้องก็ถอนได้เฉพาะคดีของตนไม่มีอำนาจถอนฟ้องของโจทก์คนอื่น ในทางกลับกันถ้าศาลเห็นว่าไม่ควรอนุญาตศาลสั่งได้เลยทีเดียวโดยไม่ต้องฟังจำเลยหรือผู้ร้องสอดแต่ถึงแม้จะมีอำนาจเช่นนี้ในทางปฏิบัติศาลจะถามจำเลยและผู้ร้องสอด(ถ้ามี)ก่อนเสมอ กรณีอาจจะเป็นที่สงสัยกันว่าเมื่อโจทก์ขอถอนฟ้องเหตุใดจำเลยจึงจะคัดค้านเนื่องจากบทบัญญัติในมาตรา126ไม่ตัดสิทธิ์โจทก์ที่จะฟ้องใหม่ฉะนั้นหากจำเลยกำลังได้เปรียบในเชิงคดีจำเลยก็คงจะคัดค้านไม่ยอมให้โจทก์ถอนฟ้องเพราะจะเป็นการเปิดโอกาสให้โจทก์ไปตั้งต้นฟ้องและเริ่มคดีใหม่แก้ข้อเสียเปรียบนั้นเสียในทางปฏิบัติจำเลยจะเกี่ยงให้โจทก์ให้ถ้อยคำว่าจะไม่นำคดีมาฟ้องอีกและขอให้ศาลบันทึกไว้ในรายงานพิจารณาเป็นหลักฐานจึงจะยินยอมด้วยในการที่โจทก์ขอถอนฟ้องและถ้าโจทก์ให้ถ้อยคำดังกล่าวแล้วย่อมผูกมัดโจทก์ต่อมาโจทก์จะฟ้องจำเลยในเรื่องเดิมนั้นอีกไม่ได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่2002/2511)เมื่อได้กำหนดเวลาที่ให้จำเลยแถลงคัดค้านแล้วถ้าจำเลยทราบแต่ไม่แถลงภายในกำหนดโดยไม่แจ้งเหตุขัดข้องอันสมควรหรือขอเลื่อนเวลาไปศาลอาจถือว่าจำเลยไม่ติดใจคัดค้านซึ่งศาลจะไม่ต้องฟังจำเลยต่อไปก็ได้ ประการที่สามการถอนฟ้องเนื่องจากมีข้อตกลงหรือประนีประนอมยอมความกันการถอนฟ้องในกรณีนี้เป็นเรื่องที่โจทก์จำเลยทั้งสองฝ่ายได้ตกลงกันซึ่งคดีแพ่งนั้นถือว่าเป็นเรื่องส่วนตัวของคู่ความไม่เกี่ยวกับประชาชนคู่ความจะตกลงหรือปรองดองกันประการใดก็สุดแล้วแต่ข้อสำคัญศาลจะต้องทราบโดยแน่แท้ว่าจำเลยได้ตกลงด้วยเช่นนั้นไม่ใช่เพียงแต่โจทก์คนเดียวมาร้องเมื่อศาลได้ทราบข้อตกลงโดยแน่แท้แล้วศาลก็จะอนุญาตไปตามคำขอนั้นเรื่องเช่นนี้ในทางปฏิบัติโจทก์จำเลยมักทำคำร้องมาร่วมกันถ้าโจทก์ทำมาแต่ฝ่ายเดียวศาลก็จะเรียกทางจำเลยมาสอบถามเสียก่อน ในสั่งเรื่องถอนฟ้องถ้าศาลอนุญาตให้ถอนได้ศาลจะสั่งคืนค่าธรรมเนียมด้วยตามมาศาล151วรรค2ได้แก่ค่าธรรมเนียมศาลซึ่งได้เสียไว้ในเวลายื่นคำฟ้องโดยจะสั่งในคำร้องขอถอนฟ้องหรือสั่งในรายงานกระบวนพิจารณาก็ได้และการคืนค่าธรรมเนียมให้เป็นไปตามระเบียบราชการฝ่ายตุลาการฉบับที่7คือ 1.ก่อนสืบพยานให้คืนค่าขึ้นศาล3ใน4ส่วนแต่มิให้เหลือน้อยกว่า200บาท 2.เมื่อมีการสืบพยานไปบ้างแล้วให้คืนค่าขึ้นศาลไม่เกินกึ่งหนึ่งแต่มิให้เหลือน้อยกว่า200บาท การคืนค่าขึ้นศาลทั้งสองกรณีให้ศาลพิเคราะห์ถึงการพิจารณาที่ได้กระทำไปแล้วประกอบด้วย การขอถอนฟ้องคดีที่อยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลชั้นต้นมีระยะเวลาสิ้นสุดหรือไม่ตราบใดที่ศาลยังไม่ได้พิพากษาไม่ว่าจะดำเนินกระบวนพิจารณาไปแล้วเพียงใดโจทก์จะขอถอนฟ้องเมื่อใดก็ได้แต่ถ้าศาลชั้นต้นพิจารณาพิพากษาเสร็จไปแล้วโจทก์จะมาขอถอนฟ้องไม่ได้เพราะไม่มีฟ้องอยู่ในศาลที่จะให้ถอน(คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่1014/2514)และถ้าคดีได้ขึ้นไปสู่การพิจารณาของศาลสูงแล้วไม่ว่าจะเป็นในชั้นศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาก็ตามโจทก์ก็ไม่มีอำนาจที่จะมาขอถอนคำฟ้องเดิมและศาลสูงก็ไม่มีอำนาจให้ถอนฟ้องเดิมคงมีอำนาจให้ถอนเฉพาะอุทธรณ์หรือถอนฎีกาแล้วแต่กรณี(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1054/2492)และผู้ที่จะถอนอุทธรณ์หรือฎีกาก็คือผู้อุทธรณ์หรือผู้ฎีกานั้นเอง(คำพิพากษาศาลฎีกาที่416/2501)เมื่อมีการถอนคำฟ้องของศาลสูงเช่นถอนฎีกาคู่ความก็ยังคงต้องถูกผูกพันตามคำพิพากษาของศาลล่างถ้าจะบลล้างคำพิพากษาของศาลล่างก็ต้องทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันตามนัยแห่งมาตรา20และมาตรา138 กล่าวโดยสรุปการขอถอนคำฟ้องตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา175จึงเป็นบทบัญญัติที่ให้ศาลใช้ดุลพินิจมิใช่บทบัญญัติบังคับศาล. ไพฤทธิ์เศรษฐไกรกุล.