คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 751/2539หลักกฎหมาย: การที่ศาลชั้นต้นกำหนดอัตราดอกเบี้ยให้จำเลยรับผิดในอัตราสูงกว่าที่โจทก์มีสิทธิได้รับตามกฎหมายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา142(6)เป็นกรณีที่ศาลใช้ดุลพินิจในเวลาที่พิพากษาคดีพฤติการณ์ไม่เปิดช่องให้จำเลยยกปัญหาดังกล่าวขึ้นกล่าวในศาลชั้นต้นจำเลยย่อมมีสิทธิยกขึ้นอ้างในชั้นอุทธรณ์และเมื่อไม่ปรากฏเหตุสมควรการที่ศาลอุทธรณ์ภาค3กำหนดอัตราดอกเบี้ยให้จำเลยรับผิดต่อโจทก์ร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีจึงชอบแล้วโจทก์ ฟ้อง ขอให้ บังคับ จำเลย ชำระ เงิน ตามเช็ค จำนวน 4,000,000บาท แก่ โจทก์ พร้อม ด้วย ดอกเบี้ย ร้อยละ 15 ต่อ ปี ใน ต้นเงิน ดังกล่าวนับแต่ วันฟ้อง จนกว่า ชำระ เสร็จสิ้นจำเลย ขาดนัด ยื่นคำให้การศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ จำเลย ชำระ เงิน แก่ โจทก์ จำนวน 4,000,000 บาทพร้อม ด้วย ดอกเบี้ย ร้อยละ 15 ต่อ ปี ใน ต้นเงิน ดังกล่าว นับแต่ วันฟ้อง(29 มกราคม 2536) เป็นต้น ไป จนกว่า ชำระ เสร็จจำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 3 พิพากษาแก้ เป็น ว่า ให้ จำเลย ชำระ ดอกเบี้ยร้อยละ เจ็ด ครึ่ง ต่อ ปี นอกจาก ที่ แก้ คง ให้ เป็น ไป ตาม คำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา โจทก์ ว่าการ ที่ ศาลอุทธรณ์ ภาค 3 วินิจฉัย ปัญหา ตาม อุทธรณ์ ของ จำเลย ที่ ว่าศาลชั้นต้น ใช้ ดุลพินิจ ให้ จำเลย ชำระ ดอกเบี้ย แก่ โจทก์ ใน อัตรา ร้อยละ 15ต่อ ปี นั้น เป็น การ ชอบ หรือไม่ เห็นว่า การ ที่ ศาลชั้นต้น จะ กำหนด อัตราดอกเบี้ย ให้ จำเลย รับผิด ต่อ โจทก์ ใน อัตรา ที่ สูง ขึ้น กว่า ที่ โจทก์ มีสิทธิ ได้รับ ตาม กฎหมาย ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 142(6) นั้น เป็น กรณี ที่ ศาล จะ ใช้ ดุลพินิจ กำหนด ให้ ใน เวลา ที่ศาล พิพากษาคดี นั้น พฤติการณ์ จึง ไม่ เปิด ช่อง ให้ จำเลย ยก ปัญหา ดังกล่าวขึ้น กล่าว ใน ศาลชั้นต้น จำเลย ย่อม มีสิทธิ ที่ จะ ยกขึ้น อ้าง ซึ่ง ปัญหาดังกล่าว ใน ชั้นอุทธรณ์ ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 225วรรคสอง เมื่อ ไม่ปรากฏ เหตุสมควร ที่ โจทก์ จะ ได้รับ ดอกเบี้ยใน อัตรา ที่ สูง ขึ้น กว่า ที่ โจทก์ มีสิทธิ ได้รับ ตาม กฎหมาย ที่ ศาลอุทธรณ์ภาค 3 กำหนด อัตรา ดอกเบี้ย ให้ จำเลย รับผิด ต่อ โจทก์ ร้อยละ เจ็ด ครึ่งต่อ ปี จึง ชอบแล้ว ส่วน ที่ โจทก์ ขอ คิด ดอกเบี้ย ย้อน ไป ถึง วันนัด ผิด คือวันที่ ธนาคาร ปฏิเสธ การ จ่ายเงิน นั้น เห็นว่า คำขอ ท้าย คำฟ้อง โจทก์ขอ คิด ดอกเบี้ย นับแต่ วันฟ้อง ถึง วัน ชำระ เสร็จสิ้น เท่านั้น มิได้ขอ คิด ดอกเบี้ย นับแต่ วัน ผิดนัด ศาล จะ พิพากษา ให้ จำเลย รับผิด ชำระดอกเบี้ย ให้ แก่ โจทก์ นับแต่ วัน ผิดนัด ซึ่ง เกิน ไป กว่า ที่ ปรากฏ ใน คำฟ้องหาได้ไม่ เพราะ ต้องห้าม ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 142 วรรคหนึ่ง ศาลอุทธรณ์ ภาค 3 วินิจฉัย ชอบแล้วฎีกา โจทก์ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 751/2539พันตำรวจเอก วันชัย สมศักดิ์โจทก์พันตำรวจโท พงศ์ชัย สุขะหุตจำเลย ป.วิ.พ. ม. 142 (6), ม. 225 วรรคสองการที่ศาลชั้นต้นกำหนดอัตราดอกเบี้ยให้จำเลยรับผิดในอัตราสูงกว่าที่โจทก์มีสิทธิได้รับตามกฎหมายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา142(6)เป็นกรณีที่ศาลใช้ดุลพินิจในเวลาที่พิพากษาคดีพฤติการณ์ไม่เปิดช่องให้จำเลยยกปัญหาดังกล่าวขึ้นกล่าวในศาลชั้นต้นจำเลยย่อมมีสิทธิยกขึ้นอ้างในชั้นอุทธรณ์และเมื่อไม่ปรากฏเหตุสมควรการที่ศาลอุทธรณ์ภาค3กำหนดอัตราดอกเบี้ยให้จำเลยรับผิดต่อโจทก์ร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีจึงชอบแล้วโจทก์ ฟ้อง ขอให้ บังคับ จำเลย ชำระ เงิน ตามเช็ค จำนวน 4,000,000บาท แก่ โจทก์ พร้อม ด้วย ดอกเบี้ย ร้อยละ 15 ต่อ ปี ใน ต้นเงิน ดังกล่าวนับแต่ วันฟ้อง จนกว่า ชำระ เสร็จสิ้นจำเลย ขาดนัด ยื่นคำให้การศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ จำเลย ชำระ เงิน แก่ โจทก์ จำนวน 4,000,000 บาทพร้อม ด้วย ดอกเบี้ย ร้อยละ 15 ต่อ ปี ใน ต้นเงิน ดังกล่าว นับแต่ วันฟ้อง(29 มกราคม 2536) เป็นต้น ไป จนกว่า ชำระ เสร็จจำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 3 พิพากษาแก้ เป็น ว่า ให้ จำเลย ชำระ ดอกเบี้ยร้อยละ เจ็ด ครึ่ง ต่อ ปี นอกจาก ที่ แก้ คง ให้ เป็น ไป ตาม คำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา โจทก์ ว่าการ ที่ ศาลอุทธรณ์ ภาค 3 วินิจฉัย ปัญหา ตาม อุทธรณ์ ของ จำเลย ที่ ว่าศาลชั้นต้น ใช้ ดุลพินิจ ให้ จำเลย ชำระ ดอกเบี้ย แก่ โจทก์ ใน อัตรา ร้อยละ 15ต่อ ปี นั้น เป็น การ ชอบ หรือไม่ เห็นว่า การ ที่ ศาลชั้นต้น จะ กำหนด อัตราดอกเบี้ย ให้ จำเลย รับผิด ต่อ โจทก์ ใน อัตรา ที่ สูง ขึ้น กว่า ที่ โจทก์ มีสิทธิ ได้รับ ตาม กฎหมาย ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 142(6) นั้น เป็น กรณี ที่ ศาล จะ ใช้ ดุลพินิจ กำหนด ให้ ใน เวลา ที่ศาล พิพากษาคดี นั้น พฤติการณ์ จึง ไม่ เปิด ช่อง ให้ จำเลย ยก ปัญหา ดังกล่าวขึ้น กล่าว ใน ศาลชั้นต้น จำเลย ย่อม มีสิทธิ ที่ จะ ยกขึ้น อ้าง ซึ่ง ปัญหาดังกล่าว ใน ชั้นอุทธรณ์ ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 225วรรคสอง เมื่อ ไม่ปรากฏ เหตุสมควร ที่ โจทก์ จะ ได้รับ ดอกเบี้ยใน อัตรา ที่ สูง ขึ้น กว่า ที่ โจทก์ มีสิทธิ ได้รับ ตาม กฎหมาย ที่ ศาลอุทธรณ์ภาค 3 กำหนด อัตรา ดอกเบี้ย ให้ จำเลย รับผิด ต่อ โจทก์ ร้อยละ เจ็ด ครึ่งต่อ ปี จึง ชอบแล้ว ส่วน ที่ โจทก์ ขอ คิด ดอกเบี้ย ย้อน ไป ถึง วันนัด ผิด คือวันที่ ธนาคาร ปฏิเสธ การ จ่ายเงิน นั้น เห็นว่า คำขอ ท้าย คำฟ้อง โจทก์ขอ คิด ดอกเบี้ย นับแต่ วันฟ้อง ถึง วัน ชำระ เสร็จสิ้น เท่านั้น มิได้ขอ คิด ดอกเบี้ย นับแต่ วัน ผิดนัด ศาล จะ พิพากษา ให้ จำเลย รับผิด ชำระดอกเบี้ย ให้ แก่ โจทก์ นับแต่ วัน ผิดนัด ซึ่ง เกิน ไป กว่า ที่ ปรากฏ ใน คำฟ้องหาได้ไม่ เพราะ ต้องห้าม ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 142 วรรคหนึ่ง ศาลอุทธรณ์ ภาค 3 วินิจฉัย ชอบแล้วฎีกา โจทก์ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(ปราโมทย์ ชพานนท์-ปรีชา เฉลิมวณิชย์-ชูชาติ ศรีแสง)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุกรณีนี้เป็นกรณีศึกษาทางปฏิบัติในเรื่องกระบวนพิจารณามีประเด็นศึกษาอยู่2ประการ ประการแรกกรณีที่ศาลมีอำนาจพิพากษาให้ชำระดอกเบี้ยในอัตราที่สูงขึ้นกว่าที่โจทก์มีสิทธิได้รับตามกฎหมาย ตามปกติแล้วในการพิพากษาคดีนั้นศาลจะพิพากษาชี้ขาดตัดสินคดีเกินกว่าคำขอบังคับไม่ได้แต่มีข้อยกเว้นให้พิพากษาได้ในบางเรื่องซึ่งมีเจตนาให้เกิดความเป็นธรรมแก่คู่ความเช่นในคดีที่โจทก์ฟ้องขอให้ชำระเงินพร้อมด้วยดอกเบี้ยจนถึงวันฟ้องเท่านั้นแต่ถ้าศาลเห็นสมควรจะพิพากษาให้จำเลยชำระดอกเบี้ยจนถึงวันที่ได้ชำระเสร็จตามคำพิพากษาก็ได้(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา142(3))มีอีกกรณีหนึ่งที่น่าสนใจคือในคดีที่โจทก์ฟ้องขอให้ชำระเงินพร้อมด้วยดอกเบี้ยซึ่งมิได้มีข้อตกลงกำหนดอัตราดอกเบี้ยกันไว้ซึ่งตามปกติก็คงเรียกได้ไม่เกินอัตราร้อยละ7.5ต่อปี(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา7และมาตรา224)ตัวอย่างคดีที่ฟ้องเรียกดอกเบี้ยในอัตรานี้คือฟ้องเรียกค่าสินไหมทดแทนอันเกิดจากมูลละเมิด(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา420)แต่อย่างไรก็ดีกฎหมายได้ให้อำนาจแก่ศาลที่จะพิพากษาให้จำเลยชำระดอกเบี้ยในอัตราที่สูงขึ้นกว่าที่โจทก์มีสิทธิได้รับตามกฎหมายได้ดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา142(6)ดังนี้ "ในคดีที่โจทก์ฟ้องขอให้ชำระเงินพร้อมดอกเบี้ยซึ่งมิได้มีข้อตกลงกำหนดอัตราดอกเบี้ยกันไว้เมื่อศาลเห็นสมควรโดยคำนึงถึงเหตุสมควรและความสุจริตในการสู้ความหรือการดำเนินคดีศาลจะพิพากษาให้จำเลยชำระดอกเบี้ยในอัตราที่สูงขึ้นกว่าที่โจทก์มีสิทธิได้รับตามกฎหมายแต่ไม่เกินร้อยละ15ต่อปีนับแต่วันฟ้องหรือวันอื่นหลังจากนั้นก็ได้" บทบัญญัตินี้มีมาตราเพิ่มเติมมาเมื่อปี2534หลังจากพิจารณากันมานานในชั้นของฝ่ายที่รับผิดชอบว่าควรจะมีมาตรการนี้หรือไม่และการที่ศาลจะใช้หลักการดังกล่าวนี้ได้ก็มีข้อบังคับว่าศาลต้องคำนึงถึงเหตุสมควรประการหนึ่งและความสุจริตในการสู้ความหรือดำเนินคดีอีกประการหนึ่งซึ่งคงต้องดูจากการดำเนินคดีในศาลของทั้งสองฝ่ายเช่นแกล้งฟ้องหรือไม่ประวิงคดีหรือไม่เมื่อเข้าหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนดแล้วก็ยังเป็นดุลพินิจของศาลอีกว่าสมควรจะนำมาตรการนี้มาใช้หรือไม่ด้วย คดีตามหมายเหตุนี้เป็นการฟ้องเรียกเงินตามเช็คไม่ปรากฏว่ามีเหตุที่ศาลจะพิพากษาให้สูงกว่าที่โจทก์จะมีสิทธิได้รับเกินกว่ากฎหมายศาลอุทธรณ์และศาลฎีกาจึงพิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้นที่กำหนดอัตราดอกเบี้ยร้อยละ15ลงมาเป็นร้อยละ7.5 สำหรับพฤติการณ์เกี่ยวกับการดำเนินคดีในศาลนั้นศาลอาจเห็นเองได้จากการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีของคู่ความเช่นการขอเลื่อนคดีหรืออ้างพยานมากมายเกินความจำเป็นหรือการส่งประเด็นไปสืบพยานในศาลอื่นทั้งที่ไม่ใช่เป็นพยานสำคัญซึ่งศาลจะต้องพิจารณาจากข้อเท็จจริงเป็นกรณีไป ประการที่สองเรื่องข้อจำกัดในการอุทธรณ์ในปัญหาข้อกฎหมาย เมื่อศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาวินิจฉัยชี้ขาดคดีแล้วถ้ากรณีไม่มีข้อต้องห้ามมิให้อุทธรณ์หรือคำพิพากษานั้นไม่ถือว่าเป็นที่สุดแล้วย่อมอุทธรณ์ได้เสมอ(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา223) กรณีปัญหาข้อกฎหมายโดยทั่วไปย่อมอุทธรณ์ได้เสมอไม่เหมือนปัญหาข้อเท็จจริงซึ่งมีกรณีที่ต้องห้ามมิให้อุทธรณ์โดยถือทุนทรัพย์เป็นเกณฑ์(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา224)อย่างไรก็ดีสำหรับข้อกฎหมายนั้นก็มีข้อจำกัดมิให้อุทธรณ์ในบางกรณีเช่นกันกล่าวคือข้อกฎหมายที่จะยกขึ้นอ้างในอุทธรณ์ต้องกล่าวไว้โดยชัดแจ้งในอุทธรณ์และต้องเป็นข้อที่ได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลชั้นต้นทั้งจะต้องเป็นสาระแก่คดีอันควรได้รับการวินิจฉัยด้วย(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา225วรรคหนึ่ง)ทั้งนี้เป็นการจัดระบบวิธีการอุทธรณ์เพื่อมิให้มีการประวิงคดีหรืออุทธรณ์ขึ้นไปก็ไม่มีประโยชน์คือไม่เปลี่ยนแปลงผลแห่งคำวินิจฉัยของศาลชั้นต้นซึ่งในภาพรวมแล้วย่อมเป็นประโยชน์แก่ทุกฝ่ายไม่ต้องเสียเวลาในการพิจารณาพิพากษาคดีซึ่งควรยุติได้ในศาลชั้นต้น อย่างไรก็ดีหากถือเป็นการเคร่งครัดมากอาจเกิดความไม่เป็นธรรมจึงมีข้อยกเว้นว่าถ้าคู่ความฝ่ายใดมิได้ยกปัญหาข้อใดอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนขึ้นกล่าวในศาลชั้นต้นหรือคู่ความฝ่ายใดไม่สามารถยกปัญหาข้อกฎหมายใดๆขึ้นกล่าวในศาลชั้นต้นเพราะพฤติการณ์ไม่เปิดช่องให้กระทำหรือเพราะเป็นเรื่องที่ไม่ปฏิบัติตามบทบัญญัติว่าด้วยกระบวนพิจารณาชั้นอุทธรณ์คู่ความที่เกี่ยวข้องย่อมมีสิทธิที่จะยกขึ้นอ้างอิงซึ่งปัญหาเช่นว่านั้นได้(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา225วรรคสอง)กรณีเหล่านี้ยอมให้คู่ความยกขึ้นกล่าวอ้างในชั้นอุทธรณ์ได้สำหรับคดีนี้การที่ศาลชั้นต้นกำหนดดอกเบี้ยให้จำเลยรับผิดต่อโจทก์ในอัตราที่สูงขึ้นกว่าที่โจทก์มีสิทธิได้รับตามกฎหมายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา142(6)เป็นเรื่องที่ศาลชั้นต้นใช้ดุลพินิจกำหนดในเวลาที่ศาลชั้นต้นพิพากษาคดีซึ่งคู่ความไม่อาจทราบมาก่อนได้จึงเข้ากรณีที่เป็นพฤติการณ์ซึ่งไม่เปิดช่องให้คู่ความยกขึ้นกล่าวในศาลชั้นต้นได้จำเลยจึงมีสิทธิที่จะยกขึ้นกล่าวอ้างว่าการกำหนดอัตราดอกเบี้ยดังกล่าวสูงขึ้นนั้นเป็นการไม่ชอบ อนึ่งการกำหนดอัตราดอกเบี้ยให้จำเลยรับผิดในอัตราสูงกว่าที่โจทก์มีสิทธิได้รับตามกฎหมายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา142(6)นี้ถือว่าเป็นมาตรการสำคัญเพื่อมิให้คู่ความดำเนินกระบวนพิจารณาไปในทางประวิงคดีหรือไม่สุจริตในการดำเนินคดีหรือต่อสู้คดีซึ่งคงต้องพิจารณาจากพฤติการณ์ในการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีในศาลนับแต่ยื่นฟ้องยื่นคำให้การและดำเนินกระบวนพิจารณาอื่นจนถึงก่อนศาลพิพากษา พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษาคำพิพากษา: โจทก์ ฟ้อง ขอให้ บังคับ จำเลย ชำระ เงิน ตามเช็ค จำนวน 4,000,000บาท แก่ โจทก์ พร้อม ด้วย ดอกเบี้ย ร้อยละ 15 ต่อ ปี ใน ต้นเงิน ดังกล่าวนับแต่ วันฟ้อง จนกว่า ชำระ เสร็จสิ้นจำเลย ขาดนัด ยื่นคำให้การศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ จำเลย ชำระ เงิน แก่ โจทก์ จำนวน 4,000,000 บาทพร้อม ด้วย ดอกเบี้ย ร้อยละ 15 ต่อ ปี ใน ต้นเงิน ดังกล่าว นับแต่ วันฟ้อง(29 มกราคม 2536) เป็นต้น ไป จนกว่า ชำระ เสร็จจำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 3 พิพากษาแก้ เป็น ว่า ให้ จำเลย ชำระ ดอกเบี้ยร้อยละ เจ็ด ครึ่ง ต่อ ปี นอกจาก ที่ แก้ คง ให้ เป็น ไป ตาม คำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา โจทก์ ว่าการ ที่ ศาลอุทธรณ์ ภาค 3 วินิจฉัย ปัญหา ตาม อุทธรณ์ ของ จำเลย ที่ ว่าศาลชั้นต้น ใช้ ดุลพินิจ ให้ จำเลย ชำระ ดอกเบี้ย แก่ โจทก์ ใน อัตรา ร้อยละ 15ต่อ ปี นั้น เป็น การ ชอบ หรือไม่ เห็นว่า การ ที่ ศาลชั้นต้น จะ กำหนด อัตราดอกเบี้ย ให้ จำเลย รับผิด ต่อ โจทก์ ใน อัตรา ที่ สูง ขึ้น กว่า ที่ โจทก์ มีสิทธิ ได้รับ ตาม กฎหมาย ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 142(6) นั้น เป็น กรณี ที่ ศาล จะ ใช้ ดุลพินิจ กำหนด ให้ ใน เวลา ที่ศาล พิพากษาคดี นั้น พฤติการณ์ จึง ไม่ เปิด ช่อง ให้ จำเลย ยก ปัญหา ดังกล่าวขึ้น กล่าว ใน ศาลชั้นต้น จำเลย ย่อม มีสิทธิ ที่ จะ ยกขึ้น อ้าง ซึ่ง ปัญหาดังกล่าว ใน ชั้นอุทธรณ์ ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 225วรรคสอง เมื่อ ไม่ปรากฏ เหตุสมควร ที่ โจทก์ จะ ได้รับ ดอกเบี้ยใน อัตรา ที่ สูง ขึ้น กว่า ที่ โจทก์ มีสิทธิ ได้รับ ตาม กฎหมาย ที่ ศาลอุทธรณ์ภาค 3 กำหนด อัตรา ดอกเบี้ย ให้ จำเลย รับผิด ต่อ โจทก์ ร้อยละ เจ็ด ครึ่งต่อ ปี จึง ชอบแล้ว ส่วน ที่ โจทก์ ขอ คิด ดอกเบี้ย ย้อน ไป ถึง วันนัด ผิด คือวันที่ ธนาคาร ปฏิเสธ การ จ่ายเงิน นั้น เห็นว่า คำขอ ท้าย คำฟ้อง โจทก์ขอ คิด ดอกเบี้ย นับแต่ วันฟ้อง ถึง วัน ชำระ เสร็จสิ้น เท่านั้น มิได้ขอ คิด ดอกเบี้ย นับแต่ วัน ผิดนัด ศาล จะ พิพากษา ให้ จำเลย รับผิด ชำระดอกเบี้ย ให้ แก่ โจทก์ นับแต่ วัน ผิดนัด ซึ่ง เกิน ไป กว่า ที่ ปรากฏ ใน คำฟ้องหาได้ไม่ เพราะ ต้องห้าม ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 142 วรรคหนึ่ง ศาลอุทธรณ์ ภาค 3 วินิจฉัย ชอบแล้วฎีกา โจทก์ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 751/2539พันตำรวจเอก วันชัย สมศักดิ์โจทก์พันตำรวจโท พงศ์ชัย สุขะหุตจำเลย ป.วิ.พ. ม. 142 (6), ม. 225 วรรคสองการที่ศาลชั้นต้นกำหนดอัตราดอกเบี้ยให้จำเลยรับผิดในอัตราสูงกว่าที่โจทก์มีสิทธิได้รับตามกฎหมายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา142(6)เป็นกรณีที่ศาลใช้ดุลพินิจในเวลาที่พิพากษาคดีพฤติการณ์ไม่เปิดช่องให้จำเลยยกปัญหาดังกล่าวขึ้นกล่าวในศาลชั้นต้นจำเลยย่อมมีสิทธิยกขึ้นอ้างในชั้นอุทธรณ์และเมื่อไม่ปรากฏเหตุสมควรการที่ศาลอุทธรณ์ภาค3กำหนดอัตราดอกเบี้ยให้จำเลยรับผิดต่อโจทก์ร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีจึงชอบแล้วโจทก์ ฟ้อง ขอให้ บังคับ จำเลย ชำระ เงิน ตามเช็ค จำนวน 4,000,000บาท แก่ โจทก์ พร้อม ด้วย ดอกเบี้ย ร้อยละ 15 ต่อ ปี ใน ต้นเงิน ดังกล่าวนับแต่ วันฟ้อง จนกว่า ชำระ เสร็จสิ้นจำเลย ขาดนัด ยื่นคำให้การศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ จำเลย ชำระ เงิน แก่ โจทก์ จำนวน 4,000,000 บาทพร้อม ด้วย ดอกเบี้ย ร้อยละ 15 ต่อ ปี ใน ต้นเงิน ดังกล่าว นับแต่ วันฟ้อง(29 มกราคม 2536) เป็นต้น ไป จนกว่า ชำระ เสร็จจำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 3 พิพากษาแก้ เป็น ว่า ให้ จำเลย ชำระ ดอกเบี้ยร้อยละ เจ็ด ครึ่ง ต่อ ปี นอกจาก ที่ แก้ คง ให้ เป็น ไป ตาม คำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา โจทก์ ว่าการ ที่ ศาลอุทธรณ์ ภาค 3 วินิจฉัย ปัญหา ตาม อุทธรณ์ ของ จำเลย ที่ ว่าศาลชั้นต้น ใช้ ดุลพินิจ ให้ จำเลย ชำระ ดอกเบี้ย แก่ โจทก์ ใน อัตรา ร้อยละ 15ต่อ ปี นั้น เป็น การ ชอบ หรือไม่ เห็นว่า การ ที่ ศาลชั้นต้น จะ กำหนด อัตราดอกเบี้ย ให้ จำเลย รับผิด ต่อ โจทก์ ใน อัตรา ที่ สูง ขึ้น กว่า ที่ โจทก์ มีสิทธิ ได้รับ ตาม กฎหมาย ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 142(6) นั้น เป็น กรณี ที่ ศาล จะ ใช้ ดุลพินิจ กำหนด ให้ ใน เวลา ที่ศาล พิพากษาคดี นั้น พฤติการณ์ จึง ไม่ เปิด ช่อง ให้ จำเลย ยก ปัญหา ดังกล่าวขึ้น กล่าว ใน ศาลชั้นต้น จำเลย ย่อม มีสิทธิ ที่ จะ ยกขึ้น อ้าง ซึ่ง ปัญหาดังกล่าว ใน ชั้นอุทธรณ์ ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 225วรรคสอง เมื่อ ไม่ปรากฏ เหตุสมควร ที่ โจทก์ จะ ได้รับ ดอกเบี้ยใน อัตรา ที่ สูง ขึ้น กว่า ที่ โจทก์ มีสิทธิ ได้รับ ตาม กฎหมาย ที่ ศาลอุทธรณ์ภาค 3 กำหนด อัตรา ดอกเบี้ย ให้ จำเลย รับผิด ต่อ โจทก์ ร้อยละ เจ็ด ครึ่งต่อ ปี จึง ชอบแล้ว ส่วน ที่ โจทก์ ขอ คิด ดอกเบี้ย ย้อน ไป ถึง วันนัด ผิด คือวันที่ ธนาคาร ปฏิเสธ การ จ่ายเงิน นั้น เห็นว่า คำขอ ท้าย คำฟ้อง โจทก์ขอ คิด ดอกเบี้ย นับแต่ วันฟ้อง ถึง วัน ชำระ เสร็จสิ้น เท่านั้น มิได้ขอ คิด ดอกเบี้ย นับแต่ วัน ผิดนัด ศาล จะ พิพากษา ให้ จำเลย รับผิด ชำระดอกเบี้ย ให้ แก่ โจทก์ นับแต่ วัน ผิดนัด ซึ่ง เกิน ไป กว่า ที่ ปรากฏ ใน คำฟ้องหาได้ไม่ เพราะ ต้องห้าม ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 142 วรรคหนึ่ง ศาลอุทธรณ์ ภาค 3 วินิจฉัย ชอบแล้วฎีกา โจทก์ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(ปราโมทย์ ชพานนท์-ปรีชา เฉลิมวณิชย์-ชูชาติ ศรีแสง)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุกรณีนี้เป็นกรณีศึกษาทางปฏิบัติในเรื่องกระบวนพิจารณามีประเด็นศึกษาอยู่2ประการ ประการแรกกรณีที่ศาลมีอำนาจพิพากษาให้ชำระดอกเบี้ยในอัตราที่สูงขึ้นกว่าที่โจทก์มีสิทธิได้รับตามกฎหมาย ตามปกติแล้วในการพิพากษาคดีนั้นศาลจะพิพากษาชี้ขาดตัดสินคดีเกินกว่าคำขอบังคับไม่ได้แต่มีข้อยกเว้นให้พิพากษาได้ในบางเรื่องซึ่งมีเจตนาให้เกิดความเป็นธรรมแก่คู่ความเช่นในคดีที่โจทก์ฟ้องขอให้ชำระเงินพร้อมด้วยดอกเบี้ยจนถึงวันฟ้องเท่านั้นแต่ถ้าศาลเห็นสมควรจะพิพากษาให้จำเลยชำระดอกเบี้ยจนถึงวันที่ได้ชำระเสร็จตามคำพิพากษาก็ได้(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา142(3))มีอีกกรณีหนึ่งที่น่าสนใจคือในคดีที่โจทก์ฟ้องขอให้ชำระเงินพร้อมด้วยดอกเบี้ยซึ่งมิได้มีข้อตกลงกำหนดอัตราดอกเบี้ยกันไว้ซึ่งตามปกติก็คงเรียกได้ไม่เกินอัตราร้อยละ7.5ต่อปี(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา7และมาตรา224)ตัวอย่างคดีที่ฟ้องเรียกดอกเบี้ยในอัตรานี้คือฟ้องเรียกค่าสินไหมทดแทนอันเกิดจากมูลละเมิด(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา420)แต่อย่างไรก็ดีกฎหมายได้ให้อำนาจแก่ศาลที่จะพิพากษาให้จำเลยชำระดอกเบี้ยในอัตราที่สูงขึ้นกว่าที่โจทก์มีสิทธิได้รับตามกฎหมายได้ดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา142(6)ดังนี้ "ในคดีที่โจทก์ฟ้องขอให้ชำระเงินพร้อมดอกเบี้ยซึ่งมิได้มีข้อตกลงกำหนดอัตราดอกเบี้ยกันไว้เมื่อศาลเห็นสมควรโดยคำนึงถึงเหตุสมควรและความสุจริตในการสู้ความหรือการดำเนินคดีศาลจะพิพากษาให้จำเลยชำระดอกเบี้ยในอัตราที่สูงขึ้นกว่าที่โจทก์มีสิทธิได้รับตามกฎหมายแต่ไม่เกินร้อยละ15ต่อปีนับแต่วันฟ้องหรือวันอื่นหลังจากนั้นก็ได้" บทบัญญัตินี้มีมาตราเพิ่มเติมมาเมื่อปี2534หลังจากพิจารณากันมานานในชั้นของฝ่ายที่รับผิดชอบว่าควรจะมีมาตรการนี้หรือไม่และการที่ศาลจะใช้หลักการดังกล่าวนี้ได้ก็มีข้อบังคับว่าศาลต้องคำนึงถึงเหตุสมควรประการหนึ่งและความสุจริตในการสู้ความหรือดำเนินคดีอีกประการหนึ่งซึ่งคงต้องดูจากการดำเนินคดีในศาลของทั้งสองฝ่ายเช่นแกล้งฟ้องหรือไม่ประวิงคดีหรือไม่เมื่อเข้าหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนดแล้วก็ยังเป็นดุลพินิจของศาลอีกว่าสมควรจะนำมาตรการนี้มาใช้หรือไม่ด้วย คดีตามหมายเหตุนี้เป็นการฟ้องเรียกเงินตามเช็คไม่ปรากฏว่ามีเหตุที่ศาลจะพิพากษาให้สูงกว่าที่โจทก์จะมีสิทธิได้รับเกินกว่ากฎหมายศาลอุทธรณ์และศาลฎีกาจึงพิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้นที่กำหนดอัตราดอกเบี้ยร้อยละ15ลงมาเป็นร้อยละ7.5 สำหรับพฤติการณ์เกี่ยวกับการดำเนินคดีในศาลนั้นศาลอาจเห็นเองได้จากการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีของคู่ความเช่นการขอเลื่อนคดีหรืออ้างพยานมากมายเกินความจำเป็นหรือการส่งประเด็นไปสืบพยานในศาลอื่นทั้งที่ไม่ใช่เป็นพยานสำคัญซึ่งศาลจะต้องพิจารณาจากข้อเท็จจริงเป็นกรณีไป ประการที่สองเรื่องข้อจำกัดในการอุทธรณ์ในปัญหาข้อกฎหมาย เมื่อศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาวินิจฉัยชี้ขาดคดีแล้วถ้ากรณีไม่มีข้อต้องห้ามมิให้อุทธรณ์หรือคำพิพากษานั้นไม่ถือว่าเป็นที่สุดแล้วย่อมอุทธรณ์ได้เสมอ(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา223) กรณีปัญหาข้อกฎหมายโดยทั่วไปย่อมอุทธรณ์ได้เสมอไม่เหมือนปัญหาข้อเท็จจริงซึ่งมีกรณีที่ต้องห้ามมิให้อุทธรณ์โดยถือทุนทรัพย์เป็นเกณฑ์(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา224)อย่างไรก็ดีสำหรับข้อกฎหมายนั้นก็มีข้อจำกัดมิให้อุทธรณ์ในบางกรณีเช่นกันกล่าวคือข้อกฎหมายที่จะยกขึ้นอ้างในอุทธรณ์ต้องกล่าวไว้โดยชัดแจ้งในอุทธรณ์และต้องเป็นข้อที่ได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลชั้นต้นทั้งจะต้องเป็นสาระแก่คดีอันควรได้รับการวินิจฉัยด้วย(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา225วรรคหนึ่ง)ทั้งนี้เป็นการจัดระบบวิธีการอุทธรณ์เพื่อมิให้มีการประวิงคดีหรืออุทธรณ์ขึ้นไปก็ไม่มีประโยชน์คือไม่เปลี่ยนแปลงผลแห่งคำวินิจฉัยของศาลชั้นต้นซึ่งในภาพรวมแล้วย่อมเป็นประโยชน์แก่ทุกฝ่ายไม่ต้องเสียเวลาในการพิจารณาพิพากษาคดีซึ่งควรยุติได้ในศาลชั้นต้น อย่างไรก็ดีหากถือเป็นการเคร่งครัดมากอาจเกิดความไม่เป็นธรรมจึงมีข้อยกเว้นว่าถ้าคู่ความฝ่ายใดมิได้ยกปัญหาข้อใดอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนขึ้นกล่าวในศาลชั้นต้นหรือคู่ความฝ่ายใดไม่สามารถยกปัญหาข้อกฎหมายใดๆขึ้นกล่าวในศาลชั้นต้นเพราะพฤติการณ์ไม่เปิดช่องให้กระทำหรือเพราะเป็นเรื่องที่ไม่ปฏิบัติตามบทบัญญัติว่าด้วยกระบวนพิจารณาชั้นอุทธรณ์คู่ความที่เกี่ยวข้องย่อมมีสิทธิที่จะยกขึ้นอ้างอิงซึ่งปัญหาเช่นว่านั้นได้(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา225วรรคสอง)กรณีเหล่านี้ยอมให้คู่ความยกขึ้นกล่าวอ้างในชั้นอุทธรณ์ได้สำหรับคดีนี้การที่ศาลชั้นต้นกำหนดดอกเบี้ยให้จำเลยรับผิดต่อโจทก์ในอัตราที่สูงขึ้นกว่าที่โจทก์มีสิทธิได้รับตามกฎหมายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา142(6)เป็นเรื่องที่ศาลชั้นต้นใช้ดุลพินิจกำหนดในเวลาที่ศาลชั้นต้นพิพากษาคดีซึ่งคู่ความไม่อาจทราบมาก่อนได้จึงเข้ากรณีที่เป็นพฤติการณ์ซึ่งไม่เปิดช่องให้คู่ความยกขึ้นกล่าวในศาลชั้นต้นได้จำเลยจึงมีสิทธิที่จะยกขึ้นกล่าวอ้างว่าการกำหนดอัตราดอกเบี้ยดังกล่าวสูงขึ้นนั้นเป็นการไม่ชอบ อนึ่งการกำหนดอัตราดอกเบี้ยให้จำเลยรับผิดในอัตราสูงกว่าที่โจทก์มีสิทธิได้รับตามกฎหมายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา142(6)นี้ถือว่าเป็นมาตรการสำคัญเพื่อมิให้คู่ความดำเนินกระบวนพิจารณาไปในทางประวิงคดีหรือไม่สุจริตในการดำเนินคดีหรือต่อสู้คดีซึ่งคงต้องพิจารณาจากพฤติการณ์ในการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีในศาลนับแต่ยื่นฟ้องยื่นคำให้การและดำเนินกระบวนพิจารณาอื่นจนถึงก่อนศาลพิพากษา พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษา