คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2010/2500หลักกฎหมาย: สัญญา ซื้อขายที่ดินพร้อมบ้านพิพาทเกิดขึ้นสืบเนื่องมาจาก สัญญาจะซื้อขายซึ่งมีการ วางมัดจำหรือชำระราคาบางส่วนแล้วต้องด้วยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา456วรรคสองซึ่งฟ้องร้องให้บังคับคดีได้แม้ไม่มีเอกสารมาแสดงเมื่อมีปัญหาว่าจำเลยที่1และที่2ชำระเงินตามสัญญาซื้อขายครบถ้วนแล้วหรือไม่โจทก์จึงมีสิทธินำพยานบุคคลมาสืบได้มิใช่เป็นการสืบพยานเพื่อหักล้างเอกสารตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94อีกทั้งสัญญาดังกล่าวเป็นเอกสารที่ทำขึ้นระหว่างจำเลยที่1และที่2กับบริษัท บ.ซึ่งเป็น เจ้าของกรรมสิทธิ์ที่โจทก์ซึ่งเป็นคู่สัญญาเดิมในการจองซื้อขอให้โอนให้แก่จำเลยที่1และที่2ฉะนั้นผู้ที่จำเลยที่1และที่2จะยกข้อกฎหมายดังกล่าวขึ้นอ้างได้ก็เฉพาะกรณีที่ต่อสู้กับบริษัท บ.เท่านั้น โจทก์ฝ่ายหนึ่งกับจำเลยที่1และที่2อีกฝ่ายหนึ่งทำสัญญาจะซื้อจะขายบ้านพร้อมที่ดินซึ่งกันและกันแต่ที่ดินและบ้านของจำเลยที่1และที่2นั้นจำเลยที่1และที่2ได้นำไปขายฝากไว้กับจำเลยที่3เมื่อจำเลยที่1และที่2เป็นฝ่าย ผิดสัญญา โจทก์จึงอยู่ในฐานะผู้รับโอนสิทธิไถ่ทรัพย์สินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา497(2)จำเลยที่3ต้องรับการไถ่เมื่อโจทก์มีเงินจำนวนที่เป็นสินไถ่แต่จำเลยที่3ไม่ยอมรับโจทก์ได้นำเงินไปวางที่สำนักงานวางทรัพย์ก่อนพ้นกำหนดไถ่จำเลยที่3จึงปฏิเสธไม่ยอมรับการไถ่ถอนการขายฝากไม่ได้คดี ทั้ง สอง สำนวน นี้ ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ให้ รวม พิจารณา พิพากษาเข้า ด้วยกัน โดย เรียก นางสาว ศิริอร หวังปรีชาชาญ ว่า โจทก์ เรียก นาย ประมวลหรือกิตติพัฒน์ รื่นพรต นางสาวเอมอรหรือนางเอมอร ว่องรัตนพิทักษ์ และนายเพชร กลั่นหอม ว่า จำเลย ที่ 1 ถึง จำเลย ที่ 3ตามลำดับสำนวน แรก โจทก์ ฟ้อง ขอให้ บังคับ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จดทะเบียนโอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 33888-90 ตำบล คูคต อำเภอลำลูกกา จังหวัด ปทุมธานี พร้อม สิ่งปลูกสร้าง บน ที่ดิน บ้าน เลขที่ 600/1361ให้ แก่ โจทก์ พร้อม ทำการ โอน กรรมสิทธิ์ ใน การ เช่า โทรศัพท์ หมายเลข5239145 และ สิทธิ ใน มิเตอร์ น้ำประปา ไฟฟ้า สำหรับ บ้าน ดังกล่าวกับ ชำระ ค่าเสียหาย จำนวน 1,000,000 บาท พร้อม ดอกเบี้ย อัตราร้อยละ 7.5 ต่อ ปี ของ ต้นเงิน 1,000,000 บาท นับแต่ วันฟ้อง เป็นต้น ไปจนกว่า จะ ชำระ เสร็จ หาก จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ไม่ปฏิบัติ ตาม ให้ ถือเอาคำพิพากษา แทน การแสดง เจตนา ให้ จำเลย ที่ 3 รับ เงิน ที่ โจทก์ วางศาลเพื่อ ชำระหนี้ ไถ่ถอน การ ขายฝาก แทน จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 และ ให้จำเลย ที่ 3 ไป ดำเนินการ จดทะเบียน ไถ่ถอน การ ขายฝาก หาก ไม่ไป ให้ ถือเอา คำพิพากษา แทน การแสดง เจตนา ไถ่ถอน การ ขายฝาก หาก ไม่สามารถดำเนินการ ได้ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ร่วมกัน ชำระ เงิน จำนวน7,000,000 บาท พร้อม ดอกเบี้ย ใน อัตรา ร้อยละ 7.5 ต่อ ปี ของ ต้นเงิน7,000,000 บาท นับแต่ วันฟ้อง จนกว่า จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จะ ชำระเงิน ให้ แก่ โจทก์ เสร็จสิ้นจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ให้การ และ ฟ้องแย้ง ขอให้ ยกฟ้อง บังคับ ให้โจทก์ ชดใช้ ค่าเสียหาย จำนวน 2,600,000 บาท พร้อม ดอกเบี้ยอัตรา ร้อยละ 7.5 ต่อ ปี นับแต่ วันฟ้อง แย้ง จนกว่า โจทก์ จะ ได้ ชำระ ให้ แก่จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 แล้ว เสร็จศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ไม่รับฟ้อง แย้ง ของ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2จำเลย ที่ 3 ให้การ ขอให้ ยกฟ้องสำนวน หลัง จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ฟ้อง ขอให้ โจทก์ ชดใช้ ค่าเสียหายจำนวน 2,600,000 บาท พร้อม ดอกเบี้ย อัตรา ร้อยละ 7.5 ต่อ ปี นับแต่วันฟ้อง จนกว่า จะ ชำระ เสร็จโจทก์ ให้การ ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จดทะเบียนโอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 33888-90 ตำบล คูคต อำเภอลำลูกกา จังหวัด ปทุมธานี พร้อม สิ่งปลูกสร้าง เลขที่ 600/1361 ให้ แก่ โจทก์และ ให้ จำเลย ที่ 3 จดทะเบียน ไถ่ถอน การ ขายฝาก ที่ดิน พร้อมสิ่งปลูกสร้าง บ้าน ดังกล่าว หาก จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ไม่ปฏิบัติ ตามให้ ถือเอา คำพิพากษา เป็น การแสดง เจตนา แทน กับ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2ทำการ โอนสิทธิ การ เช่า เครื่องโทรศัพท์ หมายเลข 5239145 สิทธิ ในมิเตอร์ น้ำประปา ไฟฟ้า สำหรับ บ้าน พิพาท ให้ แก่ โจทก์ และ ให้ จำเลย ที่ 1และ ที่ 2 มีสิทธิ รับ เงิน จาก สำนักงาน วางทรัพย์ ไป จำนวน 600,000 บาทจำเลย ที่ 3 มีสิทธิ รับ ไป 2,480,000 บาท คำขอ อื่น นอกจาก นี้ ให้ยกและ ให้ยก ฟ้องคดี สำนวน หลังจำเลย ทั้ง สาม อุทธรณ์ ทั้ง สอง สำนวนศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนจำเลย ทั้ง สาม ฎีกา ทั้ง สอง สำนวนศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว ข้อเท็จจริง เบื้องต้น ฟังได้ตาม ที่ คู่ความ นำสืบ รับ กัน ว่า เมื่อ วันที่ 7 มิถุนายน 2533 โจทก์ทำ สัญญา จะซื้อ ที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 600/1361 ตำบล คูคต อำเภอ ลำลูกกา จังหวัด ปทุมธานี จาก จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 พร้อม เฟอร์นิเจอร์ รวม ราคา 6,000,000 บาท และ โต๊ะ อาหาร แกะสลัก1 ชุด ราคา 50,000 บาท ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 8และ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ทำ สัญญาจะซื้อขาย ที่ดิน และ บ้าน เลขที่229/13 ซอย เฉลิมสุข เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร จาก โจทก์ ราคา 2,400,000 บาท ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 9 ที่ดิน และบ้าน เลขที่ 600/1361 จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 นำ ไป ขายฝาก ไว้ แก่จำเลย ที่ 3 เมื่อ วันที่ 1 กันยายน 2532 กำหนด ระยะเวลา 1 ปี จำนวนเงิน 2,480,000 บาท ส่วน ที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 229/13 เป็น ขอบริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด สัญญาจะซื้อขาย ทั้ง สอง ฉบับ ดังกล่าว กำหนด วัน จดทะเบียน และ ชำระ ราคา ที่ เหลือ ใน วันเดียว กันคือ วันที่ 30 สิงหาคม 2533 ต่อมา วันที่ 10 สิงหาคม 2533บริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด จดทะเบียน โอน ที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 229/13 ให้ แก่ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ตาม เอกสาร หมาย จ. 11 และ จ. 12ครั้น วันที่ 30 สิงหาคม 2533 โจทก์ กับพวก ไป พบ ผู้รับมอบอำนาจจาก จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 พร้อม กับ จำเลย ที่ 3 ที่ สำนักงาน ที่ดินจังหวัด ปทุมธานี สาขา ธัญบุรี แต่ ไม่อาจ ตกลง กัน ได้ โดย ฝ่าย จำเลย จะ ให้ โจทก์ ชำระ เงิน 5,080,000 บาท ส่วน โจทก์ อ้างว่า ฝ่าย จำเลย ที่ 1และ ที่ 2 ยัง ค้างชำระ เงิน ค่าที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 229/13 อยู่1,900,000 บาท จึง ต้อง หักเงิน ดังกล่าว ออกจาก จำนวนเงินที่ โจทก์ จะ ต้อง ชำระ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ทั้ง สอง ฝ่าย ได้ ทำ บันทึกให้ แก่ เจ้าพนักงาน ที่ดิน ไว้ คน ละ 1 ฉบับ ตาม เอกสาร หมาย จ. 24 และ ล. 2ต่อมา วันที่ 31 สิงหาคม 2533 โจทก์ นำ เงิน ไป วาง ที่ สำนักงาน วางทรัพย์ศาลจังหวัด ธัญบุรี ตาม เอกสาร หมาย จ. 18 ถึง จ. 21ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ใน ลำดับ แรก ตาม ฎีกา ของ จำเลย ทั้ง สาม ที่ เป็นข้อกฎหมาย ว่า โจทก์ มีสิทธิ นำพยาน บุคคล มา สืบ หักล้าง เอกสาร หมาย จ. 11ซึ่ง เป็น สัญญาซื้อขาย ที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 229/13 หรือไม่ เห็นว่าสัญญาซื้อขาย ตาม เอกสาร หมาย จ. 11 เกิดขึ้น สืบเนื่อง มาจาก สัญญาจะซื้อขาย ตาม เอกสาร หมาย จ. 9 ซึ่ง ตาม สัญญาจะซื้อขาย มี การวาง มัดจำ หรือ ชำระ ราคา บางส่วน ไว้ แล้ว เข้า กรณีตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 456 วรรคสอง ซึ่ง อาจ ฟ้องร้องให้ บังคับคดี ได้ แม้ ไม่มี เอกสาร แสดง เมื่อ มี ปัญหา ว่า จำเลย ที่ 1 และที่ 2 ชำระ เงิน ตาม สัญญาซื้อขาย ครบถ้วน แล้ว หรือไม่ โจทก์ จึง มีสิทธินำพยาน บุคคล มา สืบ ได้ มิใช่ เป็น การ สืบพยาน เพื่อ หักล้าง เอกสารตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 และ เอกสาร จ. 11เป็น เอกสาร ที่ ทำ ขึ้น ระหว่าง บริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด กับ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ผู้ที่ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จะ ยก ข้อกฎหมาย ดังกล่าวขึ้น อ้าง ก็ เฉพาะ กรณี ที่ ใช้ ต่อสู้ กับ บริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด เท่านั้น ที่ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ว่าการ ที่ โจทก์ นำพยาน บุคคล มา สืบ ว่ายัง ไม่ได้ รับ ชำระ ราคา ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 9เพราะ จะ นำ ไป หักกลบลบหนี้ กับ จำนวนเงิน ที่ โจทก์ จะ ต้อง ชำระให้ จำเลย ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 8 นั้น ศาลฎีกา เห็นพ้อง ด้วยฎีกา ของ จำเลย ทั้ง สาม ฟังไม่ขึ้นปัญหา ที่ ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา ข้อ ต่อไป คือ โจทก์ หรือ จำเลย เป็นฝ่าย ผิดสัญญา ซึ่ง มี ข้อ ที่ ต้อง พิจารณา ใน เบื้องต้น ว่า โจทก์ ได้รับชำระ เงิน ที่ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จะ ต้อง ชำระ ตาม สัญญาจะซื้อขาย ที่ดินพร้อม บ้าน เลขที่ 229/13 หรือ ยัง โจทก์ มี ตัว โจทก์ กับ นาย คมกฤช เบิกความ ว่า เนื่องจาก บริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด เร่งให้ โจทก์ รับโอน ที่ดิน และ บ้าน ดังกล่าว แต่ เนื่องจาก โจทก์ ได้ ขาย ให้ จำเลย ที่ 1และ ที่ 2 ไป แล้ว จึง ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 รับโอน จาก บริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด โดย ไม่ต้อง ผ่าน โจทก์ และ นัด จดทะเบียน โอน ใน วันที่ 10 สิงหาคม 2533 แต่ เนื่องจาก โจทก์ ได้ ชำระ ค่าที่ดินและ บ้าน ครบถ้วน แล้ว ตาม เอกสาร หมาย จ. 2 การ โอน ตรง ไป ยังจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จึง เป็น เพียง เพื่อ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2เป็น ผู้มีชื่อ ถือ กรรมสิทธิ์ ส่วน การ ชำระ เงิน คง เป็น ไป ตาม สัญญาแต่ เนื่องจาก ว่า โจทก์ ต้อง ชำระ ค่าที่ดิน และ บ้าน เลขที่ 600/1361จึง ตกลง ว่า จะ หักเงิน ดังกล่าว ออกจาก เงิน ที่ โจทก์ จะ ต้อง ชำระ ให้จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ซึ่ง จะ ถึง กำหนด ชำระ ใน อีก 20 วัน ต่อมาส่วน จำเลย นำสืบ ว่า โจทก์ เร่ง ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 รับโอนโดย จะ ลดราคา ให้ 100,000 บาท จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ตกลง ได้ ไป ขอ ยืมเงินจาก นาย ชนะ จำนวน 1,800,000 บาท ให้ ผลประโยชน์ ตอบแทน 200,000 บาท โดย ออก เช็ค ลงวันที่ ล่วงหน้า ให้ แก่ นาย ชนะ จำนวน 2,000,000 บาท ตาม เอกสาร หมาย ล. 5 ข้อเท็จจริง จะ เป็น ดังที่ ฝ่ายหนึ่ง ฝ่ายใด นำสืบ จะ ได้ พิจารณา ต่อไป ที่ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2ฎีกา ว่า ข้อ ตำหนิ ของ ศาลอุทธรณ์ เรื่อง ที่ จำเลย ที่ 1 เบิกความ แตกต่างกับ นาย ชนะ ใน เรื่อง จำนวนเงิน ที่ ยืม มา ชำระ ให้ โจทก์ และ เมื่อ เช็ค ถูก ธนาคาร ปฏิเสธ การ จ่ายเงิน นาย ชนะ ก็ มิได้ ดำเนินคดี อาญา กับ จำเลย ที่ 1 มิใช่ เป็น เรื่อง ผิดปกติ แต่อย่างใด นั้น ศาลฎีกาเห็นว่า นอกจาก ข้อแตกต่าง ดัง ที่ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย แล้วเมื่อ พิเคราะห์ ถึง เหตุผล ที่ ว่า โจทก์ กับ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ทำ สัญญาจะซื้อขาย ตาม เอกสาร หมาย จ. 8 และ จ. 9 ใน วันเดียว กัน กำหนดวัน ถึง กำหนด ชำระ เงิน ที่ เหลือ ใน วัน จดทะเบียน โอน ไว้ ใน วันเดียว กันแสดง ว่า คู่กรณี มี เจตนา จะ ให้ สัญญา ทั้ง สอง ฉบับ มี ความ เกี่ยวเนื่อง กันดัง จะ เห็น ได้ว่า เงินมัดจำ ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 9ก็ นำ ไป หัก จาก เงินมัดจำ ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 8โดย บันทึก ไว้ ใน เอกสาร หมาย จ. 8 ว่า โจทก์ ชำระ เป็น เช็คให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 เป็น เงิน 550,000 บาท ซึ่ง ตรง กับ ผล ต่างของ เงินมัดจำ ตาม สัญญา ทั้ง สอง ฉบับ กับ ค่า โต๊ะ อาหาร แกะสลักทางนำสืบ ของ โจทก์ จึง น่าเชื่อ ว่า เงิน จำนวน 1,900,000 บาท ที่ จำเลยที่ 1 และ ที่ 2 จะ ต้อง ชำระ ให้ โจทก์ นั้น มี การ ตกลง ให้ หัก กับ เงินที่ โจทก์ จะ ต้อง ชำระ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ใน ตอน ที่ โจทก์ จะ รับโอนที่ดิน และ บ้าน จาก จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 และ อีก ประการ หนึ่ง สัญญาจะซื้อขาย ตาม เอกสาร หมาย จ. 9 เป็น สัญญา ที่ มี เงื่อนเวลา ซึ่ง จำเลยที่ 1 และ ที่ 2 ได้ ประโยชน์ จาก เงื่อนเวลา นั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 191 และ 192 หาก โจทก์ เร่งให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ปฏิบัติ ก่อน กำหนด จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2ย่อม มีสิทธิ ปฏิเสธ ได้ อีก ทั้ง ระยะเวลา เหลือ อีก เพียง 20 วันจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ก็ จะ ได้รับ ชำระ เงิน ตาม สัญญาจะซื้อขายเอกสาร หมาย จ. 8 แล้ว เหตุใด จึง ยอม เสีย ผลประโยชน์ จาก การ ไป ยืมเงินนาย ชนะ ถึง 200,000 บาท ทั้ง ๆ ที่ จำเลย อ้างว่า โจทก์ ลดราคา ให้ เพียง 100,000 บาท เท่านั้น เป็น การ ผิด วิสัย ที่ จำเลย ที่ 1และ ที่ 2 จะ ยอม เสียประโยชน์ 100,000 บาท โดย ที่ มีสิทธิ ได้ประโยชน์ จาก เงื่อนเวลา ดัง ที่ กล่าว มา แล้ว ข้อเท็จจริง ฟังได้ ว่าจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ยัง ไม่ได้ชำระ ราคา ให้ โจทก์ ใน การ รับโอนที่ดิน และ บ้าน เลขที่ 229/13 เนื่องจาก มี การ ตกลง ว่า จะ นำ มา หักจาก จำนวนเงิน ที่ โจทก์ จะ ชำระ ให้ แก่ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ในวันที่ 30 สิงหาคม 2533เมื่อ ฟัง ว่า จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ยัง มิได้ ชำระ เงิน ให้ โจทก์1,900,000 บาท โจทก์ จึง มีสิทธิ นำ มา หักกลบลบหนี้ ได้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 341 ดังนั้น แม้ จำเลย ที่ 1และ ที่ 2 จะ มี หนังสือ ตาม เอกสาร หมาย ล. 1 แจ้ง ให้ โจทก์ ปฏิบัติและ โจทก์ จะ ได้รับ หนังสือ นั้น แล้ว โจทก์ ก็ ไม่จำเป็น ต้อง ปฏิบัติ ตามคง ปฏิบัติ เฉพาะ ใน ข้อ ที่ จะ ต้อง แยก จำนวนเงิน ไป ชำระ ให้ จำเลย ที่ 3ผู้รับ ซื้อ ฝาก เท่านั้น และ เมื่อ ถึง วันนัด โจทก์ กับพวก ก็ ไป ยังสำนักงาน ที่ดิน เพื่อ รับโอน ที่ดิน และ บ้าน ตาม สัญญา แต่ ที่ ตกลง กันไม่ได้ เพราะ ฝ่าย จำเลย ไม่ยอม รับ ว่า ยัง ค้างชำระ เงิน โจทก์ อยู่1,900,000 บาท ที่ โจทก์ ขอ หักกลบลบหนี้ กัน นั้น แม้ ผู้รับมอบอำนาจจาก จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 มีสิทธิ จะ กระทำ แทน จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2ได้ แต่เมื่อ ไม่ยอม ให้ โจทก์ หักกลบลบหนี้ ทั้ง ๆ ที่ โจทก์ มีสิทธิจะ ทำได้ ก็ ถือว่า จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 เป็น ผู้ผิดสัญญา ส่วน กรณีที่ มี บันทึก ตาม เอกสาร หมาย จ. 24 และ ล. 2 ไม่ว่า ฝ่ายใด จะ นำ ยื่นต่อ เจ้าพนักงาน ที่ดิน ก่อน ก็ ไม่มี ผล ทำให้ คำวินิจฉัย เปลี่ยนแปลง ไปฎีกา ของ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ใน ประเด็น นี้ ฟังไม่ขึ้นปัญหา ที่ ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา อีก ข้อ หนึ่ง คือ โจทก์ มีสิทธิ ไถ่ถอนการ ขายฝาก จาก จำเลย ที่ 3 หรือไม่ ข้อเท็จจริง ที่ คู่ความ นำสืบ รับ กันคือ ที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 600/1361 จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 นำ ไปขายฝาก ไว้ แก่ จำเลย ที่ 3 เมื่อ วันที่ 1 กันยายน 2532 กำหนด เวลาไถ่ถอน 1 ปี จำนวนเงิน ที่ เป็น สินไถ่ คือ 2,480,000 บาท และ โจทก์ได้ นำ แคชเชียร์เช็ค สำหรับ เงิน จำนวน ดังกล่าว ไป ที่ สำนักงาน ที่ดินใน วันที่ 30 สิงหาคม 2533 ด้วย โดย จำเลย ที่ 3 ทราบ ว่า ฝ่าย โจทก์มี เงิน จำนวน นั้น ต่อมา วันที่ 30 สิงหาคม 2533 โจทก์ ได้ นำ แคชเชียร์เช็ค ฉบับ ดังกล่าว ไป วาง ที่ สำนักงาน วางทรัพย์ ศาลจังหวัด ธัญบุรีระบุ ว่า เพื่อ ชำระ ให้ แก่ จำเลย ที่ 3 เป็น ค่าไถ่ ถอน การ ขายฝากและ เหตุ ที่ จำเลย ที่ 3 ไม่ยอม รับ ชำระ เงิน ใน วันที่ 30 สิงหาคม 2533เพราะ โจทก์ กับ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ตกลง กัน ไม่ได้ เห็นว่าตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 497 กำหนด บุคคล ที่ จะ ใช้สิทธิ ไถ่ ทรัพย์สิน ที่ ขายฝาก และ ใน (2) กำหนด ให้ ผู้รับโอน สิทธิ นั้นมีสิทธิ ไถ่ ทรัพย์สิน นั้น ได้ ด้วย เมื่อ ฟัง ว่า จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2เป็น ฝ่าย ผิดสัญญา ดัง ที่ ได้ วินิจฉัย มา แล้ว โจทก์ จึง อยู่ ใน ฐานะผู้รับโอน สิทธิ ตาม บทบัญญัติ แห่งกฎหมาย ดังกล่าว จำเลย ที่ 3 มี หน้าที่ต้อง รับ การ ไถ่ แม้ ว่า จะ มิใช่ คู่สัญญา ขายฝาก ก็ ตาม เมื่อ โจทก์มี เงิน จำนวน ที่ เป็น สินไถ่ ใน วันที่ 30 สิงหาคม 2533 แต่ จำเลย ที่ 3ไม่ยอม รับ โจทก์ จึง นำ เงิน ไป วาง ที่ สำนักงาน วางทรัพย์ ใน วันที่31 สิงหาคม 2533 ซึ่ง เป็น เวลา ก่อน พ้น กำหนด ไถ่ ทรัพย์สิน ตาม สัญญาขายฝาก จำเลย ที่ 3 จึง ปฏิเสธ ไม่ยอม รับ การ ไถ่ถอน การ ขายฝาก ไม่ได้ที่ ศาลอุทธรณ์ พิพากษา มา นั้น ศาลฎีกา เห็นพ้อง ด้วย ฎีกา ของ จำเลยทั้ง สาม ใน ข้อ นี้ ฟังไม่ขึ้น อีก เช่นกัน "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3390 - 3391/2538นางสาว ศิริอร หวังปรีชาชาญโจทก์นาย ประมวลหรือกิตติพัฒน์ รื่นพรต กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 331, ม. 456 วรรคสอง, ม. 497 (2) ป.วิ.พ. ม. 94สัญญา ซื้อขายที่ดินพร้อมบ้านพิพาทเกิดขึ้นสืบเนื่องมาจาก สัญญาจะซื้อขายซึ่งมีการ วางมัดจำหรือชำระราคาบางส่วนแล้วต้องด้วยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา456วรรคสองซึ่งฟ้องร้องให้บังคับคดีได้แม้ไม่มีเอกสารมาแสดงเมื่อมีปัญหาว่าจำเลยที่1และที่2ชำระเงินตามสัญญาซื้อขายครบถ้วนแล้วหรือไม่โจทก์จึงมีสิทธินำพยานบุคคลมาสืบได้มิใช่เป็นการสืบพยานเพื่อหักล้างเอกสารตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94อีกทั้งสัญญาดังกล่าวเป็นเอกสารที่ทำขึ้นระหว่างจำเลยที่1และที่2กับบริษัท บ.ซึ่งเป็น เจ้าของกรรมสิทธิ์ที่โจทก์ซึ่งเป็นคู่สัญญาเดิมในการจองซื้อขอให้โอนให้แก่จำเลยที่1และที่2ฉะนั้นผู้ที่จำเลยที่1และที่2จะยกข้อกฎหมายดังกล่าวขึ้นอ้างได้ก็เฉพาะกรณีที่ต่อสู้กับบริษัท บ.เท่านั้น โจทก์ฝ่ายหนึ่งกับจำเลยที่1และที่2อีกฝ่ายหนึ่งทำสัญญาจะซื้อจะขายบ้านพร้อมที่ดินซึ่งกันและกันแต่ที่ดินและบ้านของจำเลยที่1และที่2นั้นจำเลยที่1และที่2ได้นำไปขายฝากไว้กับจำเลยที่3เมื่อจำเลยที่1และที่2เป็นฝ่าย ผิดสัญญา โจทก์จึงอยู่ในฐานะผู้รับโอนสิทธิไถ่ทรัพย์สินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา497(2)จำเลยที่3ต้องรับการไถ่เมื่อโจทก์มีเงินจำนวนที่เป็นสินไถ่แต่จำเลยที่3ไม่ยอมรับโจทก์ได้นำเงินไปวางที่สำนักงานวางทรัพย์ก่อนพ้นกำหนดไถ่จำเลยที่3จึงปฏิเสธไม่ยอมรับการไถ่ถอนการขายฝากไม่ได้คดี ทั้ง สอง สำนวน นี้ ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ให้ รวม พิจารณา พิพากษาเข้า ด้วยกัน โดย เรียก นางสาว ศิริอร หวังปรีชาชาญ ว่า โจทก์ เรียก นาย ประมวลหรือกิตติพัฒน์ รื่นพรต นางสาวเอมอรหรือนางเอมอร ว่องรัตนพิทักษ์ และนายเพชร กลั่นหอม ว่า จำเลย ที่ 1 ถึง จำเลย ที่ 3ตามลำดับสำนวน แรก โจทก์ ฟ้อง ขอให้ บังคับ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จดทะเบียนโอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 33888-90 ตำบล คูคต อำเภอลำลูกกา จังหวัด ปทุมธานี พร้อม สิ่งปลูกสร้าง บน ที่ดิน บ้าน เลขที่ 600/1361ให้ แก่ โจทก์ พร้อม ทำการ โอน กรรมสิทธิ์ ใน การ เช่า โทรศัพท์ หมายเลข5239145 และ สิทธิ ใน มิเตอร์ น้ำประปา ไฟฟ้า สำหรับ บ้าน ดังกล่าวกับ ชำระ ค่าเสียหาย จำนวน 1,000,000 บาท พร้อม ดอกเบี้ย อัตราร้อยละ 7.5 ต่อ ปี ของ ต้นเงิน 1,000,000 บาท นับแต่ วันฟ้อง เป็นต้น ไปจนกว่า จะ ชำระ เสร็จ หาก จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ไม่ปฏิบัติ ตาม ให้ ถือเอาคำพิพากษา แทน การแสดง เจตนา ให้ จำเลย ที่ 3 รับ เงิน ที่ โจทก์ วางศาลเพื่อ ชำระหนี้ ไถ่ถอน การ ขายฝาก แทน จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 และ ให้จำเลย ที่ 3 ไป ดำเนินการ จดทะเบียน ไถ่ถอน การ ขายฝาก หาก ไม่ไป ให้ ถือเอา คำพิพากษา แทน การแสดง เจตนา ไถ่ถอน การ ขายฝาก หาก ไม่สามารถดำเนินการ ได้ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ร่วมกัน ชำระ เงิน จำนวน7,000,000 บาท พร้อม ดอกเบี้ย ใน อัตรา ร้อยละ 7.5 ต่อ ปี ของ ต้นเงิน7,000,000 บาท นับแต่ วันฟ้อง จนกว่า จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จะ ชำระเงิน ให้ แก่ โจทก์ เสร็จสิ้นจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ให้การ และ ฟ้องแย้ง ขอให้ ยกฟ้อง บังคับ ให้โจทก์ ชดใช้ ค่าเสียหาย จำนวน 2,600,000 บาท พร้อม ดอกเบี้ยอัตรา ร้อยละ 7.5 ต่อ ปี นับแต่ วันฟ้อง แย้ง จนกว่า โจทก์ จะ ได้ ชำระ ให้ แก่จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 แล้ว เสร็จศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ไม่รับฟ้อง แย้ง ของ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2จำเลย ที่ 3 ให้การ ขอให้ ยกฟ้องสำนวน หลัง จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ฟ้อง ขอให้ โจทก์ ชดใช้ ค่าเสียหายจำนวน 2,600,000 บาท พร้อม ดอกเบี้ย อัตรา ร้อยละ 7.5 ต่อ ปี นับแต่วันฟ้อง จนกว่า จะ ชำระ เสร็จโจทก์ ให้การ ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จดทะเบียนโอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 33888-90 ตำบล คูคต อำเภอลำลูกกา จังหวัด ปทุมธานี พร้อม สิ่งปลูกสร้าง เลขที่ 600/1361 ให้ แก่ โจทก์และ ให้ จำเลย ที่ 3 จดทะเบียน ไถ่ถอน การ ขายฝาก ที่ดิน พร้อมสิ่งปลูกสร้าง บ้าน ดังกล่าว หาก จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ไม่ปฏิบัติ ตามให้ ถือเอา คำพิพากษา เป็น การแสดง เจตนา แทน กับ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2ทำการ โอนสิทธิ การ เช่า เครื่องโทรศัพท์ หมายเลข 5239145 สิทธิ ในมิเตอร์ น้ำประปา ไฟฟ้า สำหรับ บ้าน พิพาท ให้ แก่ โจทก์ และ ให้ จำเลย ที่ 1และ ที่ 2 มีสิทธิ รับ เงิน จาก สำนักงาน วางทรัพย์ ไป จำนวน 600,000 บาทจำเลย ที่ 3 มีสิทธิ รับ ไป 2,480,000 บาท คำขอ อื่น นอกจาก นี้ ให้ยกและ ให้ยก ฟ้องคดี สำนวน หลังจำเลย ทั้ง สาม อุทธรณ์ ทั้ง สอง สำนวนศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนจำเลย ทั้ง สาม ฎีกา ทั้ง สอง สำนวนศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว ข้อเท็จจริง เบื้องต้น ฟังได้ตาม ที่ คู่ความ นำสืบ รับ กัน ว่า เมื่อ วันที่ 7 มิถุนายน 2533 โจทก์ทำ สัญญา จะซื้อ ที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 600/1361 ตำบล คูคต อำเภอ ลำลูกกา จังหวัด ปทุมธานี จาก จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 พร้อม เฟอร์นิเจอร์ รวม ราคา 6,000,000 บาท และ โต๊ะ อาหาร แกะสลัก1 ชุด ราคา 50,000 บาท ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 8และ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ทำ สัญญาจะซื้อขาย ที่ดิน และ บ้าน เลขที่229/13 ซอย เฉลิมสุข เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร จาก โจทก์ ราคา 2,400,000 บาท ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 9 ที่ดิน และบ้าน เลขที่ 600/1361 จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 นำ ไป ขายฝาก ไว้ แก่จำเลย ที่ 3 เมื่อ วันที่ 1 กันยายน 2532 กำหนด ระยะเวลา 1 ปี จำนวนเงิน 2,480,000 บาท ส่วน ที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 229/13 เป็น ขอบริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด สัญญาจะซื้อขาย ทั้ง สอง ฉบับ ดังกล่าว กำหนด วัน จดทะเบียน และ ชำระ ราคา ที่ เหลือ ใน วันเดียว กันคือ วันที่ 30 สิงหาคม 2533 ต่อมา วันที่ 10 สิงหาคม 2533บริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด จดทะเบียน โอน ที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 229/13 ให้ แก่ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ตาม เอกสาร หมาย จ. 11 และ จ. 12ครั้น วันที่ 30 สิงหาคม 2533 โจทก์ กับพวก ไป พบ ผู้รับมอบอำนาจจาก จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 พร้อม กับ จำเลย ที่ 3 ที่ สำนักงาน ที่ดินจังหวัด ปทุมธานี สาขา ธัญบุรี แต่ ไม่อาจ ตกลง กัน ได้ โดย ฝ่าย จำเลย จะ ให้ โจทก์ ชำระ เงิน 5,080,000 บาท ส่วน โจทก์ อ้างว่า ฝ่าย จำเลย ที่ 1และ ที่ 2 ยัง ค้างชำระ เงิน ค่าที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 229/13 อยู่1,900,000 บาท จึง ต้อง หักเงิน ดังกล่าว ออกจาก จำนวนเงินที่ โจทก์ จะ ต้อง ชำระ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ทั้ง สอง ฝ่าย ได้ ทำ บันทึกให้ แก่ เจ้าพนักงาน ที่ดิน ไว้ คน ละ 1 ฉบับ ตาม เอกสาร หมาย จ. 24 และ ล. 2ต่อมา วันที่ 31 สิงหาคม 2533 โจทก์ นำ เงิน ไป วาง ที่ สำนักงาน วางทรัพย์ศาลจังหวัด ธัญบุรี ตาม เอกสาร หมาย จ. 18 ถึง จ. 21ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ใน ลำดับ แรก ตาม ฎีกา ของ จำเลย ทั้ง สาม ที่ เป็นข้อกฎหมาย ว่า โจทก์ มีสิทธิ นำพยาน บุคคล มา สืบ หักล้าง เอกสาร หมาย จ. 11ซึ่ง เป็น สัญญาซื้อขาย ที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 229/13 หรือไม่ เห็นว่าสัญญาซื้อขาย ตาม เอกสาร หมาย จ. 11 เกิดขึ้น สืบเนื่อง มาจาก สัญญาจะซื้อขาย ตาม เอกสาร หมาย จ. 9 ซึ่ง ตาม สัญญาจะซื้อขาย มี การวาง มัดจำ หรือ ชำระ ราคา บางส่วน ไว้ แล้ว เข้า กรณีตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 456 วรรคสอง ซึ่ง อาจ ฟ้องร้องให้ บังคับคดี ได้ แม้ ไม่มี เอกสาร แสดง เมื่อ มี ปัญหา ว่า จำเลย ที่ 1 และที่ 2 ชำระ เงิน ตาม สัญญาซื้อขาย ครบถ้วน แล้ว หรือไม่ โจทก์ จึง มีสิทธินำพยาน บุคคล มา สืบ ได้ มิใช่ เป็น การ สืบพยาน เพื่อ หักล้าง เอกสารตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 และ เอกสาร จ. 11เป็น เอกสาร ที่ ทำ ขึ้น ระหว่าง บริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด กับ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ผู้ที่ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จะ ยก ข้อกฎหมาย ดังกล่าวขึ้น อ้าง ก็ เฉพาะ กรณี ที่ ใช้ ต่อสู้ กับ บริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด เท่านั้น ที่ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ว่าการ ที่ โจทก์ นำพยาน บุคคล มา สืบ ว่ายัง ไม่ได้ รับ ชำระ ราคา ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 9เพราะ จะ นำ ไป หักกลบลบหนี้ กับ จำนวนเงิน ที่ โจทก์ จะ ต้อง ชำระให้ จำเลย ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 8 นั้น ศาลฎีกา เห็นพ้อง ด้วยฎีกา ของ จำเลย ทั้ง สาม ฟังไม่ขึ้นปัญหา ที่ ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา ข้อ ต่อไป คือ โจทก์ หรือ จำเลย เป็นฝ่าย ผิดสัญญา ซึ่ง มี ข้อ ที่ ต้อง พิจารณา ใน เบื้องต้น ว่า โจทก์ ได้รับชำระ เงิน ที่ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จะ ต้อง ชำระ ตาม สัญญาจะซื้อขาย ที่ดินพร้อม บ้าน เลขที่ 229/13 หรือ ยัง โจทก์ มี ตัว โจทก์ กับ นาย คมกฤช เบิกความ ว่า เนื่องจาก บริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด เร่งให้ โจทก์ รับโอน ที่ดิน และ บ้าน ดังกล่าว แต่ เนื่องจาก โจทก์ ได้ ขาย ให้ จำเลย ที่ 1และ ที่ 2 ไป แล้ว จึง ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 รับโอน จาก บริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด โดย ไม่ต้อง ผ่าน โจทก์ และ นัด จดทะเบียน โอน ใน วันที่ 10 สิงหาคม 2533 แต่ เนื่องจาก โจทก์ ได้ ชำระ ค่าที่ดินและ บ้าน ครบถ้วน แล้ว ตาม เอกสาร หมาย จ. 2 การ โอน ตรง ไป ยังจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จึง เป็น เพียง เพื่อ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2เป็น ผู้มีชื่อ ถือ กรรมสิทธิ์ ส่วน การ ชำระ เงิน คง เป็น ไป ตาม สัญญาแต่ เนื่องจาก ว่า โจทก์ ต้อง ชำระ ค่าที่ดิน และ บ้าน เลขที่ 600/1361จึง ตกลง ว่า จะ หักเงิน ดังกล่าว ออกจาก เงิน ที่ โจทก์ จะ ต้อง ชำระ ให้จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ซึ่ง จะ ถึง กำหนด ชำระ ใน อีก 20 วัน ต่อมาส่วน จำเลย นำสืบ ว่า โจทก์ เร่ง ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 รับโอนโดย จะ ลดราคา ให้ 100,000 บาท จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ตกลง ได้ ไป ขอ ยืมเงินจาก นาย ชนะ จำนวน 1,800,000 บาท ให้ ผลประโยชน์ ตอบแทน 200,000 บาท โดย ออก เช็ค ลงวันที่ ล่วงหน้า ให้ แก่ นาย ชนะ จำนวน 2,000,000 บาท ตาม เอกสาร หมาย ล. 5 ข้อเท็จจริง จะ เป็น ดังที่ ฝ่ายหนึ่ง ฝ่ายใด นำสืบ จะ ได้ พิจารณา ต่อไป ที่ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2ฎีกา ว่า ข้อ ตำหนิ ของ ศาลอุทธรณ์ เรื่อง ที่ จำเลย ที่ 1 เบิกความ แตกต่างกับ นาย ชนะ ใน เรื่อง จำนวนเงิน ที่ ยืม มา ชำระ ให้ โจทก์ และ เมื่อ เช็ค ถูก ธนาคาร ปฏิเสธ การ จ่ายเงิน นาย ชนะ ก็ มิได้ ดำเนินคดี อาญา กับ จำเลย ที่ 1 มิใช่ เป็น เรื่อง ผิดปกติ แต่อย่างใด นั้น ศาลฎีกาเห็นว่า นอกจาก ข้อแตกต่าง ดัง ที่ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย แล้วเมื่อ พิเคราะห์ ถึง เหตุผล ที่ ว่า โจทก์ กับ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ทำ สัญญาจะซื้อขาย ตาม เอกสาร หมาย จ. 8 และ จ. 9 ใน วันเดียว กัน กำหนดวัน ถึง กำหนด ชำระ เงิน ที่ เหลือ ใน วัน จดทะเบียน โอน ไว้ ใน วันเดียว กันแสดง ว่า คู่กรณี มี เจตนา จะ ให้ สัญญา ทั้ง สอง ฉบับ มี ความ เกี่ยวเนื่อง กันดัง จะ เห็น ได้ว่า เงินมัดจำ ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 9ก็ นำ ไป หัก จาก เงินมัดจำ ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 8โดย บันทึก ไว้ ใน เอกสาร หมาย จ. 8 ว่า โจทก์ ชำระ เป็น เช็คให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 เป็น เงิน 550,000 บาท ซึ่ง ตรง กับ ผล ต่างของ เงินมัดจำ ตาม สัญญา ทั้ง สอง ฉบับ กับ ค่า โต๊ะ อาหาร แกะสลักทางนำสืบ ของ โจทก์ จึง น่าเชื่อ ว่า เงิน จำนวน 1,900,000 บาท ที่ จำเลยที่ 1 และ ที่ 2 จะ ต้อง ชำระ ให้ โจทก์ นั้น มี การ ตกลง ให้ หัก กับ เงินที่ โจทก์ จะ ต้อง ชำระ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ใน ตอน ที่ โจทก์ จะ รับโอนที่ดิน และ บ้าน จาก จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 และ อีก ประการ หนึ่ง สัญญาจะซื้อขาย ตาม เอกสาร หมาย จ. 9 เป็น สัญญา ที่ มี เงื่อนเวลา ซึ่ง จำเลยที่ 1 และ ที่ 2 ได้ ประโยชน์ จาก เงื่อนเวลา นั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 191 และ 192 หาก โจทก์ เร่งให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ปฏิบัติ ก่อน กำหนด จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2ย่อม มีสิทธิ ปฏิเสธ ได้ อีก ทั้ง ระยะเวลา เหลือ อีก เพียง 20 วันจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ก็ จะ ได้รับ ชำระ เงิน ตาม สัญญาจะซื้อขายเอกสาร หมาย จ. 8 แล้ว เหตุใด จึง ยอม เสีย ผลประโยชน์ จาก การ ไป ยืมเงินนาย ชนะ ถึง 200,000 บาท ทั้ง ๆ ที่ จำเลย อ้างว่า โจทก์ ลดราคา ให้ เพียง 100,000 บาท เท่านั้น เป็น การ ผิด วิสัย ที่ จำเลย ที่ 1และ ที่ 2 จะ ยอม เสียประโยชน์ 100,000 บาท โดย ที่ มีสิทธิ ได้ประโยชน์ จาก เงื่อนเวลา ดัง ที่ กล่าว มา แล้ว ข้อเท็จจริง ฟังได้ ว่าจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ยัง ไม่ได้ชำระ ราคา ให้ โจทก์ ใน การ รับโอนที่ดิน และ บ้าน เลขที่ 229/13 เนื่องจาก มี การ ตกลง ว่า จะ นำ มา หักจาก จำนวนเงิน ที่ โจทก์ จะ ชำระ ให้ แก่ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ในวันที่ 30 สิงหาคม 2533เมื่อ ฟัง ว่า จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ยัง มิได้ ชำระ เงิน ให้ โจทก์1,900,000 บาท โจทก์ จึง มีสิทธิ นำ มา หักกลบลบหนี้ ได้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 341 ดังนั้น แม้ จำเลย ที่ 1และ ที่ 2 จะ มี หนังสือ ตาม เอกสาร หมาย ล. 1 แจ้ง ให้ โจทก์ ปฏิบัติและ โจทก์ จะ ได้รับ หนังสือ นั้น แล้ว โจทก์ ก็ ไม่จำเป็น ต้อง ปฏิบัติ ตามคง ปฏิบัติ เฉพาะ ใน ข้อ ที่ จะ ต้อง แยก จำนวนเงิน ไป ชำระ ให้ จำเลย ที่ 3ผู้รับ ซื้อ ฝาก เท่านั้น และ เมื่อ ถึง วันนัด โจทก์ กับพวก ก็ ไป ยังสำนักงาน ที่ดิน เพื่อ รับโอน ที่ดิน และ บ้าน ตาม สัญญา แต่ ที่ ตกลง กันไม่ได้ เพราะ ฝ่าย จำเลย ไม่ยอม รับ ว่า ยัง ค้างชำระ เงิน โจทก์ อยู่1,900,000 บาท ที่ โจทก์ ขอ หักกลบลบหนี้ กัน นั้น แม้ ผู้รับมอบอำนาจจาก จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 มีสิทธิ จะ กระทำ แทน จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2ได้ แต่เมื่อ ไม่ยอม ให้ โจทก์ หักกลบลบหนี้ ทั้ง ๆ ที่ โจทก์ มีสิทธิจะ ทำได้ ก็ ถือว่า จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 เป็น ผู้ผิดสัญญา ส่วน กรณีที่ มี บันทึก ตาม เอกสาร หมาย จ. 24 และ ล. 2 ไม่ว่า ฝ่ายใด จะ นำ ยื่นต่อ เจ้าพนักงาน ที่ดิน ก่อน ก็ ไม่มี ผล ทำให้ คำวินิจฉัย เปลี่ยนแปลง ไปฎีกา ของ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ใน ประเด็น นี้ ฟังไม่ขึ้นปัญหา ที่ ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา อีก ข้อ หนึ่ง คือ โจทก์ มีสิทธิ ไถ่ถอนการ ขายฝาก จาก จำเลย ที่ 3 หรือไม่ ข้อเท็จจริง ที่ คู่ความ นำสืบ รับ กันคือ ที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 600/1361 จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 นำ ไปขายฝาก ไว้ แก่ จำเลย ที่ 3 เมื่อ วันที่ 1 กันยายน 2532 กำหนด เวลาไถ่ถอน 1 ปี จำนวนเงิน ที่ เป็น สินไถ่ คือ 2,480,000 บาท และ โจทก์ได้ นำ แคชเชียร์เช็ค สำหรับ เงิน จำนวน ดังกล่าว ไป ที่ สำนักงาน ที่ดินใน วันที่ 30 สิงหาคม 2533 ด้วย โดย จำเลย ที่ 3 ทราบ ว่า ฝ่าย โจทก์มี เงิน จำนวน นั้น ต่อมา วันที่ 30 สิงหาคม 2533 โจทก์ ได้ นำ แคชเชียร์เช็ค ฉบับ ดังกล่าว ไป วาง ที่ สำนักงาน วางทรัพย์ ศาลจังหวัด ธัญบุรีระบุ ว่า เพื่อ ชำระ ให้ แก่ จำเลย ที่ 3 เป็น ค่าไถ่ ถอน การ ขายฝากและ เหตุ ที่ จำเลย ที่ 3 ไม่ยอม รับ ชำระ เงิน ใน วันที่ 30 สิงหาคม 2533เพราะ โจทก์ กับ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ตกลง กัน ไม่ได้ เห็นว่าตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 497 กำหนด บุคคล ที่ จะ ใช้สิทธิ ไถ่ ทรัพย์สิน ที่ ขายฝาก และ ใน (2) กำหนด ให้ ผู้รับโอน สิทธิ นั้นมีสิทธิ ไถ่ ทรัพย์สิน นั้น ได้ ด้วย เมื่อ ฟัง ว่า จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2เป็น ฝ่าย ผิดสัญญา ดัง ที่ ได้ วินิจฉัย มา แล้ว โจทก์ จึง อยู่ ใน ฐานะผู้รับโอน สิทธิ ตาม บทบัญญัติ แห่งกฎหมาย ดังกล่าว จำเลย ที่ 3 มี หน้าที่ต้อง รับ การ ไถ่ แม้ ว่า จะ มิใช่ คู่สัญญา ขายฝาก ก็ ตาม เมื่อ โจทก์มี เงิน จำนวน ที่ เป็น สินไถ่ ใน วันที่ 30 สิงหาคม 2533 แต่ จำเลย ที่ 3ไม่ยอม รับ โจทก์ จึง นำ เงิน ไป วาง ที่ สำนักงาน วางทรัพย์ ใน วันที่31 สิงหาคม 2533 ซึ่ง เป็น เวลา ก่อน พ้น กำหนด ไถ่ ทรัพย์สิน ตาม สัญญาขายฝาก จำเลย ที่ 3 จึง ปฏิเสธ ไม่ยอม รับ การ ไถ่ถอน การ ขายฝาก ไม่ได้ที่ ศาลอุทธรณ์ พิพากษา มา นั้น ศาลฎีกา เห็นพ้อง ด้วย ฎีกา ของ จำเลยทั้ง สาม ใน ข้อ นี้ ฟังไม่ขึ้น อีก เช่นกัน "พิพากษายืน(ธวัชชัย พิทักษ์พล-สมาน เวทวินิจ-ชลอ บุณยเนตร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1)กล่าวโดยสรุปได้ว่าถ้าหากคู่กรณีฟ้องร้องบังคับคดีโดยมิได้อาศัยหลักฐานเป็นหนังสือฯลฯแม้จะมีหลักฐานเป็นหนังสือฯลฯหรือไม่ก็ตามแต่ได้อาศัยการวางมัดจำหรือชำระหนี้บางส่วนแล้วก็ไม่ต้องห้ามที่จะสืบพยานบุคคลแม้จะมีหลักฐานเป็นหนังสือฯลฯก็มิใช่การนำสืบแก้ไขเปลี่ยนแปลงเพิ่มเติมข้อความในเอกสารแต่ประการใดกรณีไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94(คำพิพากษาศาลฎีกาที่2010/2500,647/2508,220/2509) แต่ถ้าเป็นการฟ้องร้องบังคับคดีโดยอาศัยหลักฐานเป็นหนังสือฯลฯและในหลักฐานเป็นหนังสือฯลฯนั้นได้มีการระบุว่ามีการวางมัดจำหรือชำระหนี้บางส่วนไว้อีกด้วยคู่กรณีจะสืบพยานบุคคลแก้ไขเปลี่ยนแปลงข้อความในเอกสารไม่ได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1545/2492(ประชุมใหญ่)1710/2500,2216/2515(ประชุมใหญ่) (ดูเอกสารการสอน,มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.ชุดวิชากฎหมายวิธีสบัญญัติ1หน่วย12ซึ่งผู้บันทึกเป็นผู้เขียน,พิมพ์ครั้งที่12,2536,หน้า558) กรณีตามฎีกาฉบับนี้โจทก์จึงนำสืบพยานบุคคลได้ (2)ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94ที่ว่า"เมื่อใดมีกฎหมายบังคับให้ต้องมีพยานเอกสารมาแสดง"มีความหมายอยู่ในตัวด้วยว่าเป็นกรณีที่จะว่ากล่าวกันระหว่างคู่กรณีที่กฎหมายบังคับให้ต้องมีพยานเอกสารมาแสดงนั้นบุคคลอื่นใดที่ไม่ใช่คู่กรณีนั้นหามีส่วนเกี่ยวข้องด้วยแต่ประการใดไม่เช่น ก. ตกลงซื้อบ้านและที่ดินจาก ข. ซึ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา456วรรคแรกการซื้อขายจะต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่มิฉะนั้นย่อมเป็นโมฆะแต่การที่ ก.ข. จะต้องทำเป็นหนังสือจดทะเบียนกันหรือไม่หาเกี่ยวกับบุคคลภายนอกไม่เมื่อเกิดเป็นคดีขึ้นระหว่าง ก.ข.มีประเด็นข้อโต้เถียงขึ้นมาว่าเป็นสัญญาซื้อขายที่ทำกันถูกต้องบังคับกันได้หรือไม่ดังนี้จึงจะเป็นกรณีที่กฎหมายบังคับให้ต้องมีเอกสารมาแสดงแต่สำหรับ ค. ซึ่งเป็นบุคคลภายนอกสัญญาซื้อขายระหว่าง ก.ข. และเป็นผู้เช่าบ้านและที่ดินจาก ก. และได้ถูก ก. ฟ้องขับไล่ออกจากบ้านและที่ดินของ ก. ได้ตกลงซื้อมาจาก ข.ย่อมจะมากล่าวอ้างว่าสัญญาซื้อขายระหว่าง ก.ข. มิได้ทำเป็นหนังสือจดทะเบียนจึงตกเป็นโมหะดังนี้หาใช่เรื่องของ ค.ที่จะมากล่าวอ้างได้ไม่เพราะการที่ ค. เช่าบ้านจาก ก.หาเกี่ยวข้องกับการที่ ก.ข. จะทำสัญญาซื้อขายกันถูกต้องหรือไม่ (ดูเอกสารการสอบดังกล่าวหน้า551) ข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ได้ความว่าสัญญาซื้อขายเป็นเอกสารที่ทำขึ้นระหว่างจำเลยที่1และจำเลยที่2กับบริษัท บ.ซึ่งเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่โจทก์ซึ่งเป็นคู่สัญญาเดิมในการจองซื้อขอให้โอนให้แก่จำเลยที่1และที่2ฉะนั้นผู้ที่จำเลยที่1และที่2จะยกข้อกฎหมายดังกล่าวขึ้นอ้างได้ก็เฉพาะกรณีที่จะต่อสู้กับบริษัท บ. เท่านั้นศาลฎีกาวินิจฉัยไว้ชอบแล้ว 1.คดีนี้โจทก์สืบพยานบุคคลแก้ไขสัญญาซื้อขาย(เอกสารหมายจ.11)ที่จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่โดยนำสืบแก้ไขจากที่ระบุว่าจำเลยที่1และที่2ได้ชำระราคา ครบถ้วนแล้วศาลฎีกาให้สืบพยานบุคคลได้โดยให้เหตุผลว่าสัญญาซื้อขายดังกล่าวสืบเนื่องมาจากสัญญาจะซื้อขายเอกสารหมายจ.7ซึ่งไม่ต้องห้ามนำสืบเปลี่ยนแปลงแก้ไขเอกสารเพราะสัญญาจะซื้อขายนอกจากทำเป็นหนังสือแล้วยังมีการวางมัดจำกันด้วยจึงต้องด้วยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา456วรรคสองซึ่งฟ้องร้องให้บังคับคดีได้แม้ไม่มีเอกสารมาแสดงอีกทั้งโจทก์มิได้เป็นคู่สัญญาตามสัญญาซื้อขายกับจำเลยโจทก์จึงนำสืบเปลี่ยนแปลงได้จำเลยจึงยกข้อกฎหมายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94ขึ้นต่อสู้โจทก์ไม่ได้ 2.สัญญาจะซื้อขายที่มีการวางมัดจำหรือชำระราคาบางส่วนเดิมถือว่าเป็นกรณีที่กฎหมายมิได้บังคับว่าการนำสืบต้องมีพยานเอกสารมาแสดงจึงนำสืบพยานบุคคลแก้ไขเปลี่ยนแปลงเอกสารได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่393/2486,2482ฎ.391)แต่ต่อมาถือว่าคู่สัญญาประสงค์ที่จะผูกพันกันโดยหนังสือสัญญาการวางมัดจำเป็นเพียงข้อสัญญาข้อหนึ่งเท่านั้นไม่ถือเป็นการทำสัญญาด้วยการวางมัดจำจึงต้องห้ามสืบพยานบุคคลแก้ไขเปลี่ยนแปลงเอกสารตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา95(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1554/2492ประชุมใหญ่2492ฎ.900)หลังจากนั้นก็มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่กลับไปวินิจฉัยตามแนว(คำพิพากษาศาลฎีกาที่393/2486อีกดังเช่นคำพิพากษาศาลฎีกาที่2410/25002500ฎ.1795และคำพิพากษาศาลฎีกาที่220/25092509ฎ.1911กระทั่งศาลฎีกาได้วินิจฉัยโดยที่ประชุมใหญ่อีกครั้งโดยกลับไปวินิจฉัยตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่1545/2492และศาลฎีกาต่อมาวินิจฉัยโดยใช้แนวนี้มาจนถึงปัจจุบัน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่2216/2515ประชุมใหญ่2515,ฎ.2137,คำพิพากษาศาลฎีกาที่1384/25232523ฎ.878,คำพิพากษาศาลฎีกาที่9088/25262526ฎ.2371,คำพิพากษาศาลฎีกาที่3052/25282528ฎ.1419,คำพิพากษาศาลฎีกาที่9575/25282528ฎ.2589,คำพิพากษาศาลฎีกาที่581/25302530ฎ.465) คดีนี้ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าสัญญาจะซื้อขายมีการวางมัดจำหรือชำระราคาบางส่วนไว้แล้วจึงฟ้องร้องให้บังคับคดีได้แม้ไม่มีเอกสารมาแสดงจึงไม่ตรงกับหลักกฎหมายตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่2216/2515ประชุมใหญ่ดังกล่าวข้างต้นด้วยความเคารพต่อคำวินิจฉัยของศาลฎีกาผู้บันทึกเห็นด้วยกับหลักกฎหมายตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่2216/2515ที่วินิจฉัยว่าสืบแก้ไขเปลี่ยนแปลงไม่ได้เพราะคู่สัญญาเจตนาทำสัญญากันเป็นหนังสือไม่ได้เจตนาทำสัญญาด้วยการวางมัดจำเรื่องการวางมัดจำเป็นเพียงสัญญาข้อหนึ่งเท่านั้นดังนั้นจะถือว่าศาลฎีกากลับไปใช้หลักเดิมตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่393/2486อีกหรืออย่างไรคงต้องรอดูคำพิพากษาศาลฎีกาต่อๆไป 3.ส่วนสัญญาซื้อขายที่ระบุว่าชำระราคาครบถ้วนแล้วจะสืบพยานบุคคลแก้ไขเปลี่ยนแปลงหรือไม่ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยไว้ว่าสืบไม่ได้ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94(คำพิพากษาศาลฎีกาที่160/25182518ฎ.99คำพิพากษาศาลฎีกาที่1852/25242524ฎ.1351,คำพิพากษาศาลฎีกาที่1700/25272527ฎ.1040) 4.คดีนี้ศาลฎีกาให้เหตุผลประการหนึ่งว่าสัญญาซื้อขายตามเอกสารหมายจ.11สืบเนื่องมาจากสัญญาจะซื้อขายตามเอกสารหมายจ.9เมื่อสัญญาจะซื้อขายตามเอกสารหมายจ.9สามารถสืบพยานบุคคลแก้ไขเปลี่ยนแปลงพยานเอกสารได้แล้วโจทก์ก็สามารถนำสืบพยานบุคคลแก้ไขเปลี่ยนแปลงสัญญาซื้อขายตามเอกสารหมายจ.11ได้ไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94ผู้บันทึกเห็นว่าสัญญาซื้อขายตามเอกสารหมายจ.11สืบเนื่องมาจากสัญญาจะซื้อขายตามเอกสารหมายจ.9ไม่มีข้อโต้เถียงแต่การพิจารณาว่าสัญญาฉบับใดต้องห้ามสืบพยานบุคคลแก้ไขเปลี่ยนแปลงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94หรือไม่น่าจะต้องพิจารณาแยกกันการโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินสามารถทำสัญญาซื้อขายจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ได้แม้จะไม่ได้ทำสัญญาจะซื้อกันมาก่อนและแม้จะมีการทำสัญญาจะซื้อขายมาแล้วก็ยังต้องมีการทำสัญญาซื้อขายและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่อีกชั้นหนึ่ง ดังนั้นหากจะพิจารณาว่าสืบพยานบุคคลแก้ไขเอกสารได้หรือไม่ก็ต้องพิจารณาเฉพาะเอกสารที่จะสืบแก้ไขว่าต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94หรือไม่ไม่น่าจะถือว่าแม้ตัวเอกสารที่จะสืบแก้ไขต้องห้ามตามมาตรา94แต่ถ้าเป็นเอกสารที่สืบเนื่องจากเอกสารอื่นที่ไม่ต้องห้ามก็ทำให้เอกสารที่เดิมต้องห้ามสืบแก้ไขกลายเป็นสืบแก้ไขเปลี่ยนแปลงได้ด้วยความเคารพผู้บันทึกจึงยังไม่เห็นด้วยกับคำวินิจฉัยของศาลฎีกาในส่วนนี้และเห็นว่าทั้งสัญญาจะซื้อขายและสัญญาซื้อขายในคดีนี้ต้องห้ามมิให้นำสืบพยานบุคคลแก้ไขเปลี่ยนแปลงเอกสารตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา95 5.ศาลฎีกาวินิจฉัยอีกตอนหนึ่งว่าจำเลยที่1และที่2จะยกข้อกฎหมายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94ขึ้นต่อสู้โจทก์ไม่ได้เพราะโจทก์ก็ไม่ได้เป็นคู่สัญญาซื้อขาย หลักห้ามสืบพยานบุคคลเปลี่ยนแปลงแก้ไขเอกสารนี้มีเหตุผลว่าเมื่อสมัครใจทำสัญญาใดเป็นหนังสือแล้้วก็ต้องพิจารณาตามข้อความในหนังสือนั่นเอง(พระยา จิดาภิรมย์ภักดี,คำอธิบายกฎหมายลักษณะพิจารณาคำพยานหลักฐาน,พิมพ์ครั้งที่2,2464หน้า112-113)กิจการที่ทำเป็นหนังสือนั้นผู้ทำได้แสดงเจตนาออกไว้แจ้งชัดแน่นอนและเด็ดขาดพร้อมด้วยมีความประสงค์ที่จะขจัดข้อสงสัยใดๆที่อาจเกิดขึ้นได้ในภายหน้าเมื่อเป็นการตกลงปลงใจของผู้ทำเช่นนี้จึงตกอยู่ในข้อห้ามไม่ให้นำพยานบุคคลมาสืบให้ความเป็นอย่างอื่น(ศาสตราจารย์แอลดูปลาตร์,คำบรรยายกฎหมายลักษณะพยานและจิตตวิทยา,2477,หน้า181)ถือว่าเป็นข้อห้ามเด็ดขาด(โสภณรัตนนากร,คำอธิบายกฎหมายลักษณะพยานพิมพ์ครั้งที่1,2536หน้า199,เข็มชัยชุติวงศ์,กฎหมายลักษณะพยานพิมพ์ครั้งที่4,2536,หน้า198, พรเพชรวิชิตชลชัย,คำอธิบายกฎหมายลักษณะพยาน,พิมพ์ครั้งที่1,2536,หน้า222)คู่ความจะตกลงเป็นอย่างอื่นไม่ได้มาตรา94ห้ามคู่ความมิได้บัญญัติห้ามเฉพาะผู้ที่เป็นคู่สัญญาเท่านั้นลองพิจารณาว่าหากในคดีหนึ่งมีคู่ความมากกว่า2ฝ่ายบางฝ่ายที่เป็นคู่สัญญาต้องห้ามมิให้สืบเปลี่ยนแปลงบางฝ่ายที่มิได้เป็นคู่สัญญากลับนำสืบเปลี่ยนแปลงและแก้ไขเจตนาความประสงค์ของคู่สัญญาได้ทั้งที่กฎหมายถือเป็นยุติว่าคู่สัญญามีเจตนาตามข้อความในเอกสารนั้นเช่นนี้แล้วข้อเท็จจริงตามเอกสารจะฟังยุติได้อย่างไรคงเป็นเรื่องยุ่งยากแก่ศาลมากด้วยความเคารพต่อศาลฎีกาผู้บันทึกยังไม่เห็นด้วยและเห็นว่าถ้าเป็นเอกสารที่ต้องห้ามนำสืบพยานบุคคลแก้ไขเปลี่ยนแปลงแล้วทุกฝ่ายที่เป็นคู่ความในคดีนั้นก็ถูกห้ามไปด้วยเว้นแต่จะเข้าข้อยกเว้นให้สืบได้ในคดีนี้โจทก์ก็ตกอยู่ในบังคับของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา95เช่นเดียวกับจำเลย 6.คดีนี้ผู้บันทึกเห็นว่าโจทก์เถียงว่าวันทำสัญญาซื้อขายจำเลยที่1และที่2ไม่ได้ชำระเงินแต่ได้มีการตกลงให้หักกลบลบหนี้ระหว่างโจทก์จำเลยเนื้อแท้ของข้อเถียงโจทก์ก็คือถือว่าจำเลยชำระแล้วในวันทำสัญญาซื้อขายด้วยการหักกลบลบหนี้นั่นเอง ข้อตกลงในส่วนหักกลบลบหนี้นั้นน่าจะถือได้ว่าเป็นการนำสืบถึงวิธีการชำระหนี้ซึ่งเป็นข้อตกลงอีกส่วนหนึ่งแยกต่างหากจากสัญญาซื้อขายได้อันถือเป็นข้อยกเว้นของการนำสืบพยานบุคคลแก้ไขเอกสารได้ตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกา(คำพิพากษาศาลฎีกาที่847/25052505ฎ.861,คำพิพากษาศาลฎีกาที่2241/25342534ฎ.เล่ม4หน้า125)และการนำสืบว่าโจทก์จำเลยเป็นหนี้ต่อกันอย่างไรได้มีการหักหนี้กันแล้วอย่างไรศาลฎีกาก็ถือเป็นข้อยกเว้นให้สืบได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่190/25102510ฎ.1158) นอกจากนี้ผู้บันทึกยังเห็นว่าคดีนี้ข้อโต้เถียงของโจทก์ก็เพื่อบังคับตามสัญญาจะซื้อขายโจทก์มิได้ประสงค์จะนำสืบโต้เถียงเพื่อบังคับตามสัญญาซื้อขายแต่อย่างใดดังนั้นจึงถือว่าเข้าข้อยกเว้นที่จะสืบพยานบุคคลเปลี่ยนแปลงแก้ไขพยานเอกสารได้เช่นกัน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1669/25112511ฎ.1912,คำพิพากษาศาลฎีกาที่51/25222522ฎ.43,คำพิพากษาศาลฎีกาที่3303/25322532ฎ.1423) คดีนี้เป็นไปได้ว่าศาลฎีกาเห็นว่าไม่เข้าข้อยกเว้นที่ศาลฎีกาเคยอนุญาตให้สืบได้จึงให้เหตุผลในทางที่ว่าเป็นสัญญาสืบเนื่องจากสัญญาที่สืบแก้ไขได้และโจทก์ไม่ใช่คู่สัญญา ด้วยความเคารพต่อศาลฎีกาผู้บันทึกเห็นด้วยในผลที่ยอมให้โจทก์นำสืบแก้ไขเปลี่ยนแปลงสัญญาซื้อขายได้แต่น่าจะเป็นเพราะเป็นข้อตกลงอีกส่วนหนึ่งต่างหากและนำสืบเพื่อบังคับตามสัญญาจะซื้อขายเท่านั้นไม่ใช่เพราะเป็นสัญญาที่สืบเนื่องมาจากสัญญาจะซื้อขายหรือเพราะโจทก์ไม่ใช่คู่สัญญา ไพจิตร ปุญญพันธุ์ สมชาย รัตนชื่อสกุลคำพิพากษา: คดี ทั้ง สอง สำนวน นี้ ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ให้ รวม พิจารณา พิพากษาเข้า ด้วยกัน โดย เรียก นางสาว ศิริอร หวังปรีชาชาญ ว่า โจทก์ เรียก นาย ประมวลหรือกิตติพัฒน์ รื่นพรต นางสาวเอมอรหรือนางเอมอร ว่องรัตนพิทักษ์ และนายเพชร กลั่นหอม ว่า จำเลย ที่ 1 ถึง จำเลย ที่ 3ตามลำดับสำนวน แรก โจทก์ ฟ้อง ขอให้ บังคับ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จดทะเบียนโอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 33888-90 ตำบล คูคต อำเภอลำลูกกา จังหวัด ปทุมธานี พร้อม สิ่งปลูกสร้าง บน ที่ดิน บ้าน เลขที่ 600/1361ให้ แก่ โจทก์ พร้อม ทำการ โอน กรรมสิทธิ์ ใน การ เช่า โทรศัพท์ หมายเลข5239145 และ สิทธิ ใน มิเตอร์ น้ำประปา ไฟฟ้า สำหรับ บ้าน ดังกล่าวกับ ชำระ ค่าเสียหาย จำนวน 1,000,000 บาท พร้อม ดอกเบี้ย อัตราร้อยละ 7.5 ต่อ ปี ของ ต้นเงิน 1,000,000 บาท นับแต่ วันฟ้อง เป็นต้น ไปจนกว่า จะ ชำระ เสร็จ หาก จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ไม่ปฏิบัติ ตาม ให้ ถือเอาคำพิพากษา แทน การแสดง เจตนา ให้ จำเลย ที่ 3 รับ เงิน ที่ โจทก์ วางศาลเพื่อ ชำระหนี้ ไถ่ถอน การ ขายฝาก แทน จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 และ ให้จำเลย ที่ 3 ไป ดำเนินการ จดทะเบียน ไถ่ถอน การ ขายฝาก หาก ไม่ไป ให้ ถือเอา คำพิพากษา แทน การแสดง เจตนา ไถ่ถอน การ ขายฝาก หาก ไม่สามารถดำเนินการ ได้ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ร่วมกัน ชำระ เงิน จำนวน7,000,000 บาท พร้อม ดอกเบี้ย ใน อัตรา ร้อยละ 7.5 ต่อ ปี ของ ต้นเงิน7,000,000 บาท นับแต่ วันฟ้อง จนกว่า จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จะ ชำระเงิน ให้ แก่ โจทก์ เสร็จสิ้นจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ให้การ และ ฟ้องแย้ง ขอให้ ยกฟ้อง บังคับ ให้โจทก์ ชดใช้ ค่าเสียหาย จำนวน 2,600,000 บาท พร้อม ดอกเบี้ยอัตรา ร้อยละ 7.5 ต่อ ปี นับแต่ วันฟ้อง แย้ง จนกว่า โจทก์ จะ ได้ ชำระ ให้ แก่จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 แล้ว เสร็จศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ไม่รับฟ้อง แย้ง ของ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2จำเลย ที่ 3 ให้การ ขอให้ ยกฟ้องสำนวน หลัง จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ฟ้อง ขอให้ โจทก์ ชดใช้ ค่าเสียหายจำนวน 2,600,000 บาท พร้อม ดอกเบี้ย อัตรา ร้อยละ 7.5 ต่อ ปี นับแต่วันฟ้อง จนกว่า จะ ชำระ เสร็จโจทก์ ให้การ ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จดทะเบียนโอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 33888-90 ตำบล คูคต อำเภอลำลูกกา จังหวัด ปทุมธานี พร้อม สิ่งปลูกสร้าง เลขที่ 600/1361 ให้ แก่ โจทก์และ ให้ จำเลย ที่ 3 จดทะเบียน ไถ่ถอน การ ขายฝาก ที่ดิน พร้อมสิ่งปลูกสร้าง บ้าน ดังกล่าว หาก จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ไม่ปฏิบัติ ตามให้ ถือเอา คำพิพากษา เป็น การแสดง เจตนา แทน กับ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2ทำการ โอนสิทธิ การ เช่า เครื่องโทรศัพท์ หมายเลข 5239145 สิทธิ ในมิเตอร์ น้ำประปา ไฟฟ้า สำหรับ บ้าน พิพาท ให้ แก่ โจทก์ และ ให้ จำเลย ที่ 1และ ที่ 2 มีสิทธิ รับ เงิน จาก สำนักงาน วางทรัพย์ ไป จำนวน 600,000 บาทจำเลย ที่ 3 มีสิทธิ รับ ไป 2,480,000 บาท คำขอ อื่น นอกจาก นี้ ให้ยกและ ให้ยก ฟ้องคดี สำนวน หลังจำเลย ทั้ง สาม อุทธรณ์ ทั้ง สอง สำนวนศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนจำเลย ทั้ง สาม ฎีกา ทั้ง สอง สำนวนศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว ข้อเท็จจริง เบื้องต้น ฟังได้ตาม ที่ คู่ความ นำสืบ รับ กัน ว่า เมื่อ วันที่ 7 มิถุนายน 2533 โจทก์ทำ สัญญา จะซื้อ ที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 600/1361 ตำบล คูคต อำเภอ ลำลูกกา จังหวัด ปทุมธานี จาก จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 พร้อม เฟอร์นิเจอร์ รวม ราคา 6,000,000 บาท และ โต๊ะ อาหาร แกะสลัก1 ชุด ราคา 50,000 บาท ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 8และ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ทำ สัญญาจะซื้อขาย ที่ดิน และ บ้าน เลขที่229/13 ซอย เฉลิมสุข เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร จาก โจทก์ ราคา 2,400,000 บาท ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 9 ที่ดิน และบ้าน เลขที่ 600/1361 จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 นำ ไป ขายฝาก ไว้ แก่จำเลย ที่ 3 เมื่อ วันที่ 1 กันยายน 2532 กำหนด ระยะเวลา 1 ปี จำนวนเงิน 2,480,000 บาท ส่วน ที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 229/13 เป็น ขอบริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด สัญญาจะซื้อขาย ทั้ง สอง ฉบับ ดังกล่าว กำหนด วัน จดทะเบียน และ ชำระ ราคา ที่ เหลือ ใน วันเดียว กันคือ วันที่ 30 สิงหาคม 2533 ต่อมา วันที่ 10 สิงหาคม 2533บริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด จดทะเบียน โอน ที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 229/13 ให้ แก่ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ตาม เอกสาร หมาย จ. 11 และ จ. 12ครั้น วันที่ 30 สิงหาคม 2533 โจทก์ กับพวก ไป พบ ผู้รับมอบอำนาจจาก จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 พร้อม กับ จำเลย ที่ 3 ที่ สำนักงาน ที่ดินจังหวัด ปทุมธานี สาขา ธัญบุรี แต่ ไม่อาจ ตกลง กัน ได้ โดย ฝ่าย จำเลย จะ ให้ โจทก์ ชำระ เงิน 5,080,000 บาท ส่วน โจทก์ อ้างว่า ฝ่าย จำเลย ที่ 1และ ที่ 2 ยัง ค้างชำระ เงิน ค่าที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 229/13 อยู่1,900,000 บาท จึง ต้อง หักเงิน ดังกล่าว ออกจาก จำนวนเงินที่ โจทก์ จะ ต้อง ชำระ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ทั้ง สอง ฝ่าย ได้ ทำ บันทึกให้ แก่ เจ้าพนักงาน ที่ดิน ไว้ คน ละ 1 ฉบับ ตาม เอกสาร หมาย จ. 24 และ ล. 2ต่อมา วันที่ 31 สิงหาคม 2533 โจทก์ นำ เงิน ไป วาง ที่ สำนักงาน วางทรัพย์ศาลจังหวัด ธัญบุรี ตาม เอกสาร หมาย จ. 18 ถึง จ. 21ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ใน ลำดับ แรก ตาม ฎีกา ของ จำเลย ทั้ง สาม ที่ เป็นข้อกฎหมาย ว่า โจทก์ มีสิทธิ นำพยาน บุคคล มา สืบ หักล้าง เอกสาร หมาย จ. 11ซึ่ง เป็น สัญญาซื้อขาย ที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 229/13 หรือไม่ เห็นว่าสัญญาซื้อขาย ตาม เอกสาร หมาย จ. 11 เกิดขึ้น สืบเนื่อง มาจาก สัญญาจะซื้อขาย ตาม เอกสาร หมาย จ. 9 ซึ่ง ตาม สัญญาจะซื้อขาย มี การวาง มัดจำ หรือ ชำระ ราคา บางส่วน ไว้ แล้ว เข้า กรณีตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 456 วรรคสอง ซึ่ง อาจ ฟ้องร้องให้ บังคับคดี ได้ แม้ ไม่มี เอกสาร แสดง เมื่อ มี ปัญหา ว่า จำเลย ที่ 1 และที่ 2 ชำระ เงิน ตาม สัญญาซื้อขาย ครบถ้วน แล้ว หรือไม่ โจทก์ จึง มีสิทธินำพยาน บุคคล มา สืบ ได้ มิใช่ เป็น การ สืบพยาน เพื่อ หักล้าง เอกสารตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 และ เอกสาร จ. 11เป็น เอกสาร ที่ ทำ ขึ้น ระหว่าง บริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด กับ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ผู้ที่ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จะ ยก ข้อกฎหมาย ดังกล่าวขึ้น อ้าง ก็ เฉพาะ กรณี ที่ ใช้ ต่อสู้ กับ บริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด เท่านั้น ที่ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ว่าการ ที่ โจทก์ นำพยาน บุคคล มา สืบ ว่ายัง ไม่ได้ รับ ชำระ ราคา ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 9เพราะ จะ นำ ไป หักกลบลบหนี้ กับ จำนวนเงิน ที่ โจทก์ จะ ต้อง ชำระให้ จำเลย ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 8 นั้น ศาลฎีกา เห็นพ้อง ด้วยฎีกา ของ จำเลย ทั้ง สาม ฟังไม่ขึ้นปัญหา ที่ ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา ข้อ ต่อไป คือ โจทก์ หรือ จำเลย เป็นฝ่าย ผิดสัญญา ซึ่ง มี ข้อ ที่ ต้อง พิจารณา ใน เบื้องต้น ว่า โจทก์ ได้รับชำระ เงิน ที่ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จะ ต้อง ชำระ ตาม สัญญาจะซื้อขาย ที่ดินพร้อม บ้าน เลขที่ 229/13 หรือ ยัง โจทก์ มี ตัว โจทก์ กับ นาย คมกฤช เบิกความ ว่า เนื่องจาก บริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด เร่งให้ โจทก์ รับโอน ที่ดิน และ บ้าน ดังกล่าว แต่ เนื่องจาก โจทก์ ได้ ขาย ให้ จำเลย ที่ 1และ ที่ 2 ไป แล้ว จึง ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 รับโอน จาก บริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด โดย ไม่ต้อง ผ่าน โจทก์ และ นัด จดทะเบียน โอน ใน วันที่ 10 สิงหาคม 2533 แต่ เนื่องจาก โจทก์ ได้ ชำระ ค่าที่ดินและ บ้าน ครบถ้วน แล้ว ตาม เอกสาร หมาย จ. 2 การ โอน ตรง ไป ยังจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จึง เป็น เพียง เพื่อ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2เป็น ผู้มีชื่อ ถือ กรรมสิทธิ์ ส่วน การ ชำระ เงิน คง เป็น ไป ตาม สัญญาแต่ เนื่องจาก ว่า โจทก์ ต้อง ชำระ ค่าที่ดิน และ บ้าน เลขที่ 600/1361จึง ตกลง ว่า จะ หักเงิน ดังกล่าว ออกจาก เงิน ที่ โจทก์ จะ ต้อง ชำระ ให้จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ซึ่ง จะ ถึง กำหนด ชำระ ใน อีก 20 วัน ต่อมาส่วน จำเลย นำสืบ ว่า โจทก์ เร่ง ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 รับโอนโดย จะ ลดราคา ให้ 100,000 บาท จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ตกลง ได้ ไป ขอ ยืมเงินจาก นาย ชนะ จำนวน 1,800,000 บาท ให้ ผลประโยชน์ ตอบแทน 200,000 บาท โดย ออก เช็ค ลงวันที่ ล่วงหน้า ให้ แก่ นาย ชนะ จำนวน 2,000,000 บาท ตาม เอกสาร หมาย ล. 5 ข้อเท็จจริง จะ เป็น ดังที่ ฝ่ายหนึ่ง ฝ่ายใด นำสืบ จะ ได้ พิจารณา ต่อไป ที่ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2ฎีกา ว่า ข้อ ตำหนิ ของ ศาลอุทธรณ์ เรื่อง ที่ จำเลย ที่ 1 เบิกความ แตกต่างกับ นาย ชนะ ใน เรื่อง จำนวนเงิน ที่ ยืม มา ชำระ ให้ โจทก์ และ เมื่อ เช็ค ถูก ธนาคาร ปฏิเสธ การ จ่ายเงิน นาย ชนะ ก็ มิได้ ดำเนินคดี อาญา กับ จำเลย ที่ 1 มิใช่ เป็น เรื่อง ผิดปกติ แต่อย่างใด นั้น ศาลฎีกาเห็นว่า นอกจาก ข้อแตกต่าง ดัง ที่ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย แล้วเมื่อ พิเคราะห์ ถึง เหตุผล ที่ ว่า โจทก์ กับ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ทำ สัญญาจะซื้อขาย ตาม เอกสาร หมาย จ. 8 และ จ. 9 ใน วันเดียว กัน กำหนดวัน ถึง กำหนด ชำระ เงิน ที่ เหลือ ใน วัน จดทะเบียน โอน ไว้ ใน วันเดียว กันแสดง ว่า คู่กรณี มี เจตนา จะ ให้ สัญญา ทั้ง สอง ฉบับ มี ความ เกี่ยวเนื่อง กันดัง จะ เห็น ได้ว่า เงินมัดจำ ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 9ก็ นำ ไป หัก จาก เงินมัดจำ ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 8โดย บันทึก ไว้ ใน เอกสาร หมาย จ. 8 ว่า โจทก์ ชำระ เป็น เช็คให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 เป็น เงิน 550,000 บาท ซึ่ง ตรง กับ ผล ต่างของ เงินมัดจำ ตาม สัญญา ทั้ง สอง ฉบับ กับ ค่า โต๊ะ อาหาร แกะสลักทางนำสืบ ของ โจทก์ จึง น่าเชื่อ ว่า เงิน จำนวน 1,900,000 บาท ที่ จำเลยที่ 1 และ ที่ 2 จะ ต้อง ชำระ ให้ โจทก์ นั้น มี การ ตกลง ให้ หัก กับ เงินที่ โจทก์ จะ ต้อง ชำระ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ใน ตอน ที่ โจทก์ จะ รับโอนที่ดิน และ บ้าน จาก จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 และ อีก ประการ หนึ่ง สัญญาจะซื้อขาย ตาม เอกสาร หมาย จ. 9 เป็น สัญญา ที่ มี เงื่อนเวลา ซึ่ง จำเลยที่ 1 และ ที่ 2 ได้ ประโยชน์ จาก เงื่อนเวลา นั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 191 และ 192 หาก โจทก์ เร่งให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ปฏิบัติ ก่อน กำหนด จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2ย่อม มีสิทธิ ปฏิเสธ ได้ อีก ทั้ง ระยะเวลา เหลือ อีก เพียง 20 วันจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ก็ จะ ได้รับ ชำระ เงิน ตาม สัญญาจะซื้อขายเอกสาร หมาย จ. 8 แล้ว เหตุใด จึง ยอม เสีย ผลประโยชน์ จาก การ ไป ยืมเงินนาย ชนะ ถึง 200,000 บาท ทั้ง ๆ ที่ จำเลย อ้างว่า โจทก์ ลดราคา ให้ เพียง 100,000 บาท เท่านั้น เป็น การ ผิด วิสัย ที่ จำเลย ที่ 1และ ที่ 2 จะ ยอม เสียประโยชน์ 100,000 บาท โดย ที่ มีสิทธิ ได้ประโยชน์ จาก เงื่อนเวลา ดัง ที่ กล่าว มา แล้ว ข้อเท็จจริง ฟังได้ ว่าจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ยัง ไม่ได้ชำระ ราคา ให้ โจทก์ ใน การ รับโอนที่ดิน และ บ้าน เลขที่ 229/13 เนื่องจาก มี การ ตกลง ว่า จะ นำ มา หักจาก จำนวนเงิน ที่ โจทก์ จะ ชำระ ให้ แก่ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ในวันที่ 30 สิงหาคม 2533เมื่อ ฟัง ว่า จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ยัง มิได้ ชำระ เงิน ให้ โจทก์1,900,000 บาท โจทก์ จึง มีสิทธิ นำ มา หักกลบลบหนี้ ได้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 341 ดังนั้น แม้ จำเลย ที่ 1และ ที่ 2 จะ มี หนังสือ ตาม เอกสาร หมาย ล. 1 แจ้ง ให้ โจทก์ ปฏิบัติและ โจทก์ จะ ได้รับ หนังสือ นั้น แล้ว โจทก์ ก็ ไม่จำเป็น ต้อง ปฏิบัติ ตามคง ปฏิบัติ เฉพาะ ใน ข้อ ที่ จะ ต้อง แยก จำนวนเงิน ไป ชำระ ให้ จำเลย ที่ 3ผู้รับ ซื้อ ฝาก เท่านั้น และ เมื่อ ถึง วันนัด โจทก์ กับพวก ก็ ไป ยังสำนักงาน ที่ดิน เพื่อ รับโอน ที่ดิน และ บ้าน ตาม สัญญา แต่ ที่ ตกลง กันไม่ได้ เพราะ ฝ่าย จำเลย ไม่ยอม รับ ว่า ยัง ค้างชำระ เงิน โจทก์ อยู่1,900,000 บาท ที่ โจทก์ ขอ หักกลบลบหนี้ กัน นั้น แม้ ผู้รับมอบอำนาจจาก จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 มีสิทธิ จะ กระทำ แทน จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2ได้ แต่เมื่อ ไม่ยอม ให้ โจทก์ หักกลบลบหนี้ ทั้ง ๆ ที่ โจทก์ มีสิทธิจะ ทำได้ ก็ ถือว่า จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 เป็น ผู้ผิดสัญญา ส่วน กรณีที่ มี บันทึก ตาม เอกสาร หมาย จ. 24 และ ล. 2 ไม่ว่า ฝ่ายใด จะ นำ ยื่นต่อ เจ้าพนักงาน ที่ดิน ก่อน ก็ ไม่มี ผล ทำให้ คำวินิจฉัย เปลี่ยนแปลง ไปฎีกา ของ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ใน ประเด็น นี้ ฟังไม่ขึ้นปัญหา ที่ ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา อีก ข้อ หนึ่ง คือ โจทก์ มีสิทธิ ไถ่ถอนการ ขายฝาก จาก จำเลย ที่ 3 หรือไม่ ข้อเท็จจริง ที่ คู่ความ นำสืบ รับ กันคือ ที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 600/1361 จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 นำ ไปขายฝาก ไว้ แก่ จำเลย ที่ 3 เมื่อ วันที่ 1 กันยายน 2532 กำหนด เวลาไถ่ถอน 1 ปี จำนวนเงิน ที่ เป็น สินไถ่ คือ 2,480,000 บาท และ โจทก์ได้ นำ แคชเชียร์เช็ค สำหรับ เงิน จำนวน ดังกล่าว ไป ที่ สำนักงาน ที่ดินใน วันที่ 30 สิงหาคม 2533 ด้วย โดย จำเลย ที่ 3 ทราบ ว่า ฝ่าย โจทก์มี เงิน จำนวน นั้น ต่อมา วันที่ 30 สิงหาคม 2533 โจทก์ ได้ นำ แคชเชียร์เช็ค ฉบับ ดังกล่าว ไป วาง ที่ สำนักงาน วางทรัพย์ ศาลจังหวัด ธัญบุรีระบุ ว่า เพื่อ ชำระ ให้ แก่ จำเลย ที่ 3 เป็น ค่าไถ่ ถอน การ ขายฝากและ เหตุ ที่ จำเลย ที่ 3 ไม่ยอม รับ ชำระ เงิน ใน วันที่ 30 สิงหาคม 2533เพราะ โจทก์ กับ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ตกลง กัน ไม่ได้ เห็นว่าตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 497 กำหนด บุคคล ที่ จะ ใช้สิทธิ ไถ่ ทรัพย์สิน ที่ ขายฝาก และ ใน (2) กำหนด ให้ ผู้รับโอน สิทธิ นั้นมีสิทธิ ไถ่ ทรัพย์สิน นั้น ได้ ด้วย เมื่อ ฟัง ว่า จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2เป็น ฝ่าย ผิดสัญญา ดัง ที่ ได้ วินิจฉัย มา แล้ว โจทก์ จึง อยู่ ใน ฐานะผู้รับโอน สิทธิ ตาม บทบัญญัติ แห่งกฎหมาย ดังกล่าว จำเลย ที่ 3 มี หน้าที่ต้อง รับ การ ไถ่ แม้ ว่า จะ มิใช่ คู่สัญญา ขายฝาก ก็ ตาม เมื่อ โจทก์มี เงิน จำนวน ที่ เป็น สินไถ่ ใน วันที่ 30 สิงหาคม 2533 แต่ จำเลย ที่ 3ไม่ยอม รับ โจทก์ จึง นำ เงิน ไป วาง ที่ สำนักงาน วางทรัพย์ ใน วันที่31 สิงหาคม 2533 ซึ่ง เป็น เวลา ก่อน พ้น กำหนด ไถ่ ทรัพย์สิน ตาม สัญญาขายฝาก จำเลย ที่ 3 จึง ปฏิเสธ ไม่ยอม รับ การ ไถ่ถอน การ ขายฝาก ไม่ได้ที่ ศาลอุทธรณ์ พิพากษา มา นั้น ศาลฎีกา เห็นพ้อง ด้วย ฎีกา ของ จำเลยทั้ง สาม ใน ข้อ นี้ ฟังไม่ขึ้น อีก เช่นกัน "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3390 - 3391/2538นางสาว ศิริอร หวังปรีชาชาญโจทก์นาย ประมวลหรือกิตติพัฒน์ รื่นพรต กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 331, ม. 456 วรรคสอง, ม. 497 (2) ป.วิ.พ. ม. 94สัญญา ซื้อขายที่ดินพร้อมบ้านพิพาทเกิดขึ้นสืบเนื่องมาจาก สัญญาจะซื้อขายซึ่งมีการ วางมัดจำหรือชำระราคาบางส่วนแล้วต้องด้วยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา456วรรคสองซึ่งฟ้องร้องให้บังคับคดีได้แม้ไม่มีเอกสารมาแสดงเมื่อมีปัญหาว่าจำเลยที่1และที่2ชำระเงินตามสัญญาซื้อขายครบถ้วนแล้วหรือไม่โจทก์จึงมีสิทธินำพยานบุคคลมาสืบได้มิใช่เป็นการสืบพยานเพื่อหักล้างเอกสารตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94อีกทั้งสัญญาดังกล่าวเป็นเอกสารที่ทำขึ้นระหว่างจำเลยที่1และที่2กับบริษัท บ.ซึ่งเป็น เจ้าของกรรมสิทธิ์ที่โจทก์ซึ่งเป็นคู่สัญญาเดิมในการจองซื้อขอให้โอนให้แก่จำเลยที่1และที่2ฉะนั้นผู้ที่จำเลยที่1และที่2จะยกข้อกฎหมายดังกล่าวขึ้นอ้างได้ก็เฉพาะกรณีที่ต่อสู้กับบริษัท บ.เท่านั้น โจทก์ฝ่ายหนึ่งกับจำเลยที่1และที่2อีกฝ่ายหนึ่งทำสัญญาจะซื้อจะขายบ้านพร้อมที่ดินซึ่งกันและกันแต่ที่ดินและบ้านของจำเลยที่1และที่2นั้นจำเลยที่1และที่2ได้นำไปขายฝากไว้กับจำเลยที่3เมื่อจำเลยที่1และที่2เป็นฝ่าย ผิดสัญญา โจทก์จึงอยู่ในฐานะผู้รับโอนสิทธิไถ่ทรัพย์สินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา497(2)จำเลยที่3ต้องรับการไถ่เมื่อโจทก์มีเงินจำนวนที่เป็นสินไถ่แต่จำเลยที่3ไม่ยอมรับโจทก์ได้นำเงินไปวางที่สำนักงานวางทรัพย์ก่อนพ้นกำหนดไถ่จำเลยที่3จึงปฏิเสธไม่ยอมรับการไถ่ถอนการขายฝากไม่ได้คดี ทั้ง สอง สำนวน นี้ ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ให้ รวม พิจารณา พิพากษาเข้า ด้วยกัน โดย เรียก นางสาว ศิริอร หวังปรีชาชาญ ว่า โจทก์ เรียก นาย ประมวลหรือกิตติพัฒน์ รื่นพรต นางสาวเอมอรหรือนางเอมอร ว่องรัตนพิทักษ์ และนายเพชร กลั่นหอม ว่า จำเลย ที่ 1 ถึง จำเลย ที่ 3ตามลำดับสำนวน แรก โจทก์ ฟ้อง ขอให้ บังคับ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จดทะเบียนโอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 33888-90 ตำบล คูคต อำเภอลำลูกกา จังหวัด ปทุมธานี พร้อม สิ่งปลูกสร้าง บน ที่ดิน บ้าน เลขที่ 600/1361ให้ แก่ โจทก์ พร้อม ทำการ โอน กรรมสิทธิ์ ใน การ เช่า โทรศัพท์ หมายเลข5239145 และ สิทธิ ใน มิเตอร์ น้ำประปา ไฟฟ้า สำหรับ บ้าน ดังกล่าวกับ ชำระ ค่าเสียหาย จำนวน 1,000,000 บาท พร้อม ดอกเบี้ย อัตราร้อยละ 7.5 ต่อ ปี ของ ต้นเงิน 1,000,000 บาท นับแต่ วันฟ้อง เป็นต้น ไปจนกว่า จะ ชำระ เสร็จ หาก จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ไม่ปฏิบัติ ตาม ให้ ถือเอาคำพิพากษา แทน การแสดง เจตนา ให้ จำเลย ที่ 3 รับ เงิน ที่ โจทก์ วางศาลเพื่อ ชำระหนี้ ไถ่ถอน การ ขายฝาก แทน จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 และ ให้จำเลย ที่ 3 ไป ดำเนินการ จดทะเบียน ไถ่ถอน การ ขายฝาก หาก ไม่ไป ให้ ถือเอา คำพิพากษา แทน การแสดง เจตนา ไถ่ถอน การ ขายฝาก หาก ไม่สามารถดำเนินการ ได้ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ร่วมกัน ชำระ เงิน จำนวน7,000,000 บาท พร้อม ดอกเบี้ย ใน อัตรา ร้อยละ 7.5 ต่อ ปี ของ ต้นเงิน7,000,000 บาท นับแต่ วันฟ้อง จนกว่า จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จะ ชำระเงิน ให้ แก่ โจทก์ เสร็จสิ้นจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ให้การ และ ฟ้องแย้ง ขอให้ ยกฟ้อง บังคับ ให้โจทก์ ชดใช้ ค่าเสียหาย จำนวน 2,600,000 บาท พร้อม ดอกเบี้ยอัตรา ร้อยละ 7.5 ต่อ ปี นับแต่ วันฟ้อง แย้ง จนกว่า โจทก์ จะ ได้ ชำระ ให้ แก่จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 แล้ว เสร็จศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ไม่รับฟ้อง แย้ง ของ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2จำเลย ที่ 3 ให้การ ขอให้ ยกฟ้องสำนวน หลัง จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ฟ้อง ขอให้ โจทก์ ชดใช้ ค่าเสียหายจำนวน 2,600,000 บาท พร้อม ดอกเบี้ย อัตรา ร้อยละ 7.5 ต่อ ปี นับแต่วันฟ้อง จนกว่า จะ ชำระ เสร็จโจทก์ ให้การ ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จดทะเบียนโอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 33888-90 ตำบล คูคต อำเภอลำลูกกา จังหวัด ปทุมธานี พร้อม สิ่งปลูกสร้าง เลขที่ 600/1361 ให้ แก่ โจทก์และ ให้ จำเลย ที่ 3 จดทะเบียน ไถ่ถอน การ ขายฝาก ที่ดิน พร้อมสิ่งปลูกสร้าง บ้าน ดังกล่าว หาก จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ไม่ปฏิบัติ ตามให้ ถือเอา คำพิพากษา เป็น การแสดง เจตนา แทน กับ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2ทำการ โอนสิทธิ การ เช่า เครื่องโทรศัพท์ หมายเลข 5239145 สิทธิ ในมิเตอร์ น้ำประปา ไฟฟ้า สำหรับ บ้าน พิพาท ให้ แก่ โจทก์ และ ให้ จำเลย ที่ 1และ ที่ 2 มีสิทธิ รับ เงิน จาก สำนักงาน วางทรัพย์ ไป จำนวน 600,000 บาทจำเลย ที่ 3 มีสิทธิ รับ ไป 2,480,000 บาท คำขอ อื่น นอกจาก นี้ ให้ยกและ ให้ยก ฟ้องคดี สำนวน หลังจำเลย ทั้ง สาม อุทธรณ์ ทั้ง สอง สำนวนศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนจำเลย ทั้ง สาม ฎีกา ทั้ง สอง สำนวนศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว ข้อเท็จจริง เบื้องต้น ฟังได้ตาม ที่ คู่ความ นำสืบ รับ กัน ว่า เมื่อ วันที่ 7 มิถุนายน 2533 โจทก์ทำ สัญญา จะซื้อ ที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 600/1361 ตำบล คูคต อำเภอ ลำลูกกา จังหวัด ปทุมธานี จาก จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 พร้อม เฟอร์นิเจอร์ รวม ราคา 6,000,000 บาท และ โต๊ะ อาหาร แกะสลัก1 ชุด ราคา 50,000 บาท ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 8และ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ทำ สัญญาจะซื้อขาย ที่ดิน และ บ้าน เลขที่229/13 ซอย เฉลิมสุข เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร จาก โจทก์ ราคา 2,400,000 บาท ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 9 ที่ดิน และบ้าน เลขที่ 600/1361 จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 นำ ไป ขายฝาก ไว้ แก่จำเลย ที่ 3 เมื่อ วันที่ 1 กันยายน 2532 กำหนด ระยะเวลา 1 ปี จำนวนเงิน 2,480,000 บาท ส่วน ที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 229/13 เป็น ขอบริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด สัญญาจะซื้อขาย ทั้ง สอง ฉบับ ดังกล่าว กำหนด วัน จดทะเบียน และ ชำระ ราคา ที่ เหลือ ใน วันเดียว กันคือ วันที่ 30 สิงหาคม 2533 ต่อมา วันที่ 10 สิงหาคม 2533บริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด จดทะเบียน โอน ที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 229/13 ให้ แก่ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ตาม เอกสาร หมาย จ. 11 และ จ. 12ครั้น วันที่ 30 สิงหาคม 2533 โจทก์ กับพวก ไป พบ ผู้รับมอบอำนาจจาก จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 พร้อม กับ จำเลย ที่ 3 ที่ สำนักงาน ที่ดินจังหวัด ปทุมธานี สาขา ธัญบุรี แต่ ไม่อาจ ตกลง กัน ได้ โดย ฝ่าย จำเลย จะ ให้ โจทก์ ชำระ เงิน 5,080,000 บาท ส่วน โจทก์ อ้างว่า ฝ่าย จำเลย ที่ 1และ ที่ 2 ยัง ค้างชำระ เงิน ค่าที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 229/13 อยู่1,900,000 บาท จึง ต้อง หักเงิน ดังกล่าว ออกจาก จำนวนเงินที่ โจทก์ จะ ต้อง ชำระ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ทั้ง สอง ฝ่าย ได้ ทำ บันทึกให้ แก่ เจ้าพนักงาน ที่ดิน ไว้ คน ละ 1 ฉบับ ตาม เอกสาร หมาย จ. 24 และ ล. 2ต่อมา วันที่ 31 สิงหาคม 2533 โจทก์ นำ เงิน ไป วาง ที่ สำนักงาน วางทรัพย์ศาลจังหวัด ธัญบุรี ตาม เอกสาร หมาย จ. 18 ถึง จ. 21ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ใน ลำดับ แรก ตาม ฎีกา ของ จำเลย ทั้ง สาม ที่ เป็นข้อกฎหมาย ว่า โจทก์ มีสิทธิ นำพยาน บุคคล มา สืบ หักล้าง เอกสาร หมาย จ. 11ซึ่ง เป็น สัญญาซื้อขาย ที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 229/13 หรือไม่ เห็นว่าสัญญาซื้อขาย ตาม เอกสาร หมาย จ. 11 เกิดขึ้น สืบเนื่อง มาจาก สัญญาจะซื้อขาย ตาม เอกสาร หมาย จ. 9 ซึ่ง ตาม สัญญาจะซื้อขาย มี การวาง มัดจำ หรือ ชำระ ราคา บางส่วน ไว้ แล้ว เข้า กรณีตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 456 วรรคสอง ซึ่ง อาจ ฟ้องร้องให้ บังคับคดี ได้ แม้ ไม่มี เอกสาร แสดง เมื่อ มี ปัญหา ว่า จำเลย ที่ 1 และที่ 2 ชำระ เงิน ตาม สัญญาซื้อขาย ครบถ้วน แล้ว หรือไม่ โจทก์ จึง มีสิทธินำพยาน บุคคล มา สืบ ได้ มิใช่ เป็น การ สืบพยาน เพื่อ หักล้าง เอกสารตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 และ เอกสาร จ. 11เป็น เอกสาร ที่ ทำ ขึ้น ระหว่าง บริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด กับ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ผู้ที่ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จะ ยก ข้อกฎหมาย ดังกล่าวขึ้น อ้าง ก็ เฉพาะ กรณี ที่ ใช้ ต่อสู้ กับ บริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด เท่านั้น ที่ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ว่าการ ที่ โจทก์ นำพยาน บุคคล มา สืบ ว่ายัง ไม่ได้ รับ ชำระ ราคา ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 9เพราะ จะ นำ ไป หักกลบลบหนี้ กับ จำนวนเงิน ที่ โจทก์ จะ ต้อง ชำระให้ จำเลย ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 8 นั้น ศาลฎีกา เห็นพ้อง ด้วยฎีกา ของ จำเลย ทั้ง สาม ฟังไม่ขึ้นปัญหา ที่ ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา ข้อ ต่อไป คือ โจทก์ หรือ จำเลย เป็นฝ่าย ผิดสัญญา ซึ่ง มี ข้อ ที่ ต้อง พิจารณา ใน เบื้องต้น ว่า โจทก์ ได้รับชำระ เงิน ที่ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จะ ต้อง ชำระ ตาม สัญญาจะซื้อขาย ที่ดินพร้อม บ้าน เลขที่ 229/13 หรือ ยัง โจทก์ มี ตัว โจทก์ กับ นาย คมกฤช เบิกความ ว่า เนื่องจาก บริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด เร่งให้ โจทก์ รับโอน ที่ดิน และ บ้าน ดังกล่าว แต่ เนื่องจาก โจทก์ ได้ ขาย ให้ จำเลย ที่ 1และ ที่ 2 ไป แล้ว จึง ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 รับโอน จาก บริษัท บ้านทิพย์รัตน์ จำกัด โดย ไม่ต้อง ผ่าน โจทก์ และ นัด จดทะเบียน โอน ใน วันที่ 10 สิงหาคม 2533 แต่ เนื่องจาก โจทก์ ได้ ชำระ ค่าที่ดินและ บ้าน ครบถ้วน แล้ว ตาม เอกสาร หมาย จ. 2 การ โอน ตรง ไป ยังจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จึง เป็น เพียง เพื่อ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2เป็น ผู้มีชื่อ ถือ กรรมสิทธิ์ ส่วน การ ชำระ เงิน คง เป็น ไป ตาม สัญญาแต่ เนื่องจาก ว่า โจทก์ ต้อง ชำระ ค่าที่ดิน และ บ้าน เลขที่ 600/1361จึง ตกลง ว่า จะ หักเงิน ดังกล่าว ออกจาก เงิน ที่ โจทก์ จะ ต้อง ชำระ ให้จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ซึ่ง จะ ถึง กำหนด ชำระ ใน อีก 20 วัน ต่อมาส่วน จำเลย นำสืบ ว่า โจทก์ เร่ง ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 รับโอนโดย จะ ลดราคา ให้ 100,000 บาท จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ตกลง ได้ ไป ขอ ยืมเงินจาก นาย ชนะ จำนวน 1,800,000 บาท ให้ ผลประโยชน์ ตอบแทน 200,000 บาท โดย ออก เช็ค ลงวันที่ ล่วงหน้า ให้ แก่ นาย ชนะ จำนวน 2,000,000 บาท ตาม เอกสาร หมาย ล. 5 ข้อเท็จจริง จะ เป็น ดังที่ ฝ่ายหนึ่ง ฝ่ายใด นำสืบ จะ ได้ พิจารณา ต่อไป ที่ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2ฎีกา ว่า ข้อ ตำหนิ ของ ศาลอุทธรณ์ เรื่อง ที่ จำเลย ที่ 1 เบิกความ แตกต่างกับ นาย ชนะ ใน เรื่อง จำนวนเงิน ที่ ยืม มา ชำระ ให้ โจทก์ และ เมื่อ เช็ค ถูก ธนาคาร ปฏิเสธ การ จ่ายเงิน นาย ชนะ ก็ มิได้ ดำเนินคดี อาญา กับ จำเลย ที่ 1 มิใช่ เป็น เรื่อง ผิดปกติ แต่อย่างใด นั้น ศาลฎีกาเห็นว่า นอกจาก ข้อแตกต่าง ดัง ที่ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย แล้วเมื่อ พิเคราะห์ ถึง เหตุผล ที่ ว่า โจทก์ กับ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ทำ สัญญาจะซื้อขาย ตาม เอกสาร หมาย จ. 8 และ จ. 9 ใน วันเดียว กัน กำหนดวัน ถึง กำหนด ชำระ เงิน ที่ เหลือ ใน วัน จดทะเบียน โอน ไว้ ใน วันเดียว กันแสดง ว่า คู่กรณี มี เจตนา จะ ให้ สัญญา ทั้ง สอง ฉบับ มี ความ เกี่ยวเนื่อง กันดัง จะ เห็น ได้ว่า เงินมัดจำ ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 9ก็ นำ ไป หัก จาก เงินมัดจำ ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 8โดย บันทึก ไว้ ใน เอกสาร หมาย จ. 8 ว่า โจทก์ ชำระ เป็น เช็คให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 เป็น เงิน 550,000 บาท ซึ่ง ตรง กับ ผล ต่างของ เงินมัดจำ ตาม สัญญา ทั้ง สอง ฉบับ กับ ค่า โต๊ะ อาหาร แกะสลักทางนำสืบ ของ โจทก์ จึง น่าเชื่อ ว่า เงิน จำนวน 1,900,000 บาท ที่ จำเลยที่ 1 และ ที่ 2 จะ ต้อง ชำระ ให้ โจทก์ นั้น มี การ ตกลง ให้ หัก กับ เงินที่ โจทก์ จะ ต้อง ชำระ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ใน ตอน ที่ โจทก์ จะ รับโอนที่ดิน และ บ้าน จาก จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 และ อีก ประการ หนึ่ง สัญญาจะซื้อขาย ตาม เอกสาร หมาย จ. 9 เป็น สัญญา ที่ มี เงื่อนเวลา ซึ่ง จำเลยที่ 1 และ ที่ 2 ได้ ประโยชน์ จาก เงื่อนเวลา นั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 191 และ 192 หาก โจทก์ เร่งให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ปฏิบัติ ก่อน กำหนด จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2ย่อม มีสิทธิ ปฏิเสธ ได้ อีก ทั้ง ระยะเวลา เหลือ อีก เพียง 20 วันจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ก็ จะ ได้รับ ชำระ เงิน ตาม สัญญาจะซื้อขายเอกสาร หมาย จ. 8 แล้ว เหตุใด จึง ยอม เสีย ผลประโยชน์ จาก การ ไป ยืมเงินนาย ชนะ ถึง 200,000 บาท ทั้ง ๆ ที่ จำเลย อ้างว่า โจทก์ ลดราคา ให้ เพียง 100,000 บาท เท่านั้น เป็น การ ผิด วิสัย ที่ จำเลย ที่ 1และ ที่ 2 จะ ยอม เสียประโยชน์ 100,000 บาท โดย ที่ มีสิทธิ ได้ประโยชน์ จาก เงื่อนเวลา ดัง ที่ กล่าว มา แล้ว ข้อเท็จจริง ฟังได้ ว่าจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ยัง ไม่ได้ชำระ ราคา ให้ โจทก์ ใน การ รับโอนที่ดิน และ บ้าน เลขที่ 229/13 เนื่องจาก มี การ ตกลง ว่า จะ นำ มา หักจาก จำนวนเงิน ที่ โจทก์ จะ ชำระ ให้ แก่ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ในวันที่ 30 สิงหาคม 2533เมื่อ ฟัง ว่า จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ยัง มิได้ ชำระ เงิน ให้ โจทก์1,900,000 บาท โจทก์ จึง มีสิทธิ นำ มา หักกลบลบหนี้ ได้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 341 ดังนั้น แม้ จำเลย ที่ 1และ ที่ 2 จะ มี หนังสือ ตาม เอกสาร หมาย ล. 1 แจ้ง ให้ โจทก์ ปฏิบัติและ โจทก์ จะ ได้รับ หนังสือ นั้น แล้ว โจทก์ ก็ ไม่จำเป็น ต้อง ปฏิบัติ ตามคง ปฏิบัติ เฉพาะ ใน ข้อ ที่ จะ ต้อง แยก จำนวนเงิน ไป ชำระ ให้ จำเลย ที่ 3ผู้รับ ซื้อ ฝาก เท่านั้น และ เมื่อ ถึง วันนัด โจทก์ กับพวก ก็ ไป ยังสำนักงาน ที่ดิน เพื่อ รับโอน ที่ดิน และ บ้าน ตาม สัญญา แต่ ที่ ตกลง กันไม่ได้ เพราะ ฝ่าย จำเลย ไม่ยอม รับ ว่า ยัง ค้างชำระ เงิน โจทก์ อยู่1,900,000 บาท ที่ โจทก์ ขอ หักกลบลบหนี้ กัน นั้น แม้ ผู้รับมอบอำนาจจาก จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 มีสิทธิ จะ กระทำ แทน จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2ได้ แต่เมื่อ ไม่ยอม ให้ โจทก์ หักกลบลบหนี้ ทั้ง ๆ ที่ โจทก์ มีสิทธิจะ ทำได้ ก็ ถือว่า จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 เป็น ผู้ผิดสัญญา ส่วน กรณีที่ มี บันทึก ตาม เอกสาร หมาย จ. 24 และ ล. 2 ไม่ว่า ฝ่ายใด จะ นำ ยื่นต่อ เจ้าพนักงาน ที่ดิน ก่อน ก็ ไม่มี ผล ทำให้ คำวินิจฉัย เปลี่ยนแปลง ไปฎีกา ของ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ใน ประเด็น นี้ ฟังไม่ขึ้นปัญหา ที่ ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา อีก ข้อ หนึ่ง คือ โจทก์ มีสิทธิ ไถ่ถอนการ ขายฝาก จาก จำเลย ที่ 3 หรือไม่ ข้อเท็จจริง ที่ คู่ความ นำสืบ รับ กันคือ ที่ดิน พร้อม บ้าน เลขที่ 600/1361 จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 นำ ไปขายฝาก ไว้ แก่ จำเลย ที่ 3 เมื่อ วันที่ 1 กันยายน 2532 กำหนด เวลาไถ่ถอน 1 ปี จำนวนเงิน ที่ เป็น สินไถ่ คือ 2,480,000 บาท และ โจทก์ได้ นำ แคชเชียร์เช็ค สำหรับ เงิน จำนวน ดังกล่าว ไป ที่ สำนักงาน ที่ดินใน วันที่ 30 สิงหาคม 2533 ด้วย โดย จำเลย ที่ 3 ทราบ ว่า ฝ่าย โจทก์มี เงิน จำนวน นั้น ต่อมา วันที่ 30 สิงหาคม 2533 โจทก์ ได้ นำ แคชเชียร์เช็ค ฉบับ ดังกล่าว ไป วาง ที่ สำนักงาน วางทรัพย์ ศาลจังหวัด ธัญบุรีระบุ ว่า เพื่อ ชำระ ให้ แก่ จำเลย ที่ 3 เป็น ค่าไถ่ ถอน การ ขายฝากและ เหตุ ที่ จำเลย ที่ 3 ไม่ยอม รับ ชำระ เงิน ใน วันที่ 30 สิงหาคม 2533เพราะ โจทก์ กับ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ตกลง กัน ไม่ได้ เห็นว่าตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 497 กำหนด บุคคล ที่ จะ ใช้สิทธิ ไถ่ ทรัพย์สิน ที่ ขายฝาก และ ใน (2) กำหนด ให้ ผู้รับโอน สิทธิ นั้นมีสิทธิ ไถ่ ทรัพย์สิน นั้น ได้ ด้วย เมื่อ ฟัง ว่า จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2เป็น ฝ่าย ผิดสัญญา ดัง ที่ ได้ วินิจฉัย มา แล้ว โจทก์ จึง อยู่ ใน ฐานะผู้รับโอน สิทธิ ตาม บทบัญญัติ แห่งกฎหมาย ดังกล่าว จำเลย ที่ 3 มี หน้าที่ต้อง รับ การ ไถ่ แม้ ว่า จะ มิใช่ คู่สัญญา ขายฝาก ก็ ตาม เมื่อ โจทก์มี เงิน จำนวน ที่ เป็น สินไถ่ ใน วันที่ 30 สิงหาคม 2533 แต่ จำเลย ที่ 3ไม่ยอม รับ โจทก์ จึง นำ เงิน ไป วาง ที่ สำนักงาน วางทรัพย์ ใน วันที่31 สิงหาคม 2533 ซึ่ง เป็น เวลา ก่อน พ้น กำหนด ไถ่ ทรัพย์สิน ตาม สัญญาขายฝาก จำเลย ที่ 3 จึง ปฏิเสธ ไม่ยอม รับ การ ไถ่ถอน การ ขายฝาก ไม่ได้ที่ ศาลอุทธรณ์ พิพากษา มา นั้น ศาลฎีกา เห็นพ้อง ด้วย ฎีกา ของ จำเลยทั้ง สาม ใน ข้อ นี้ ฟังไม่ขึ้น อีก เช่นกัน "พิพากษายืน(ธวัชชัย พิทักษ์พล-สมาน เวทวินิจ-ชลอ บุณยเนตร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1)กล่าวโดยสรุปได้ว่าถ้าหากคู่กรณีฟ้องร้องบังคับคดีโดยมิได้อาศัยหลักฐานเป็นหนังสือฯลฯแม้จะมีหลักฐานเป็นหนังสือฯลฯหรือไม่ก็ตามแต่ได้อาศัยการวางมัดจำหรือชำระหนี้บางส่วนแล้วก็ไม่ต้องห้ามที่จะสืบพยานบุคคลแม้จะมีหลักฐานเป็นหนังสือฯลฯก็มิใช่การนำสืบแก้ไขเปลี่ยนแปลงเพิ่มเติมข้อความในเอกสารแต่ประการใดกรณีไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94(คำพิพากษาศาลฎีกาที่2010/2500,647/2508,220/2509) แต่ถ้าเป็นการฟ้องร้องบังคับคดีโดยอาศัยหลักฐานเป็นหนังสือฯลฯและในหลักฐานเป็นหนังสือฯลฯนั้นได้มีการระบุว่ามีการวางมัดจำหรือชำระหนี้บางส่วนไว้อีกด้วยคู่กรณีจะสืบพยานบุคคลแก้ไขเปลี่ยนแปลงข้อความในเอกสารไม่ได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1545/2492(ประชุมใหญ่)1710/2500,2216/2515(ประชุมใหญ่) (ดูเอกสารการสอน,มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.ชุดวิชากฎหมายวิธีสบัญญัติ1หน่วย12ซึ่งผู้บันทึกเป็นผู้เขียน,พิมพ์ครั้งที่12,2536,หน้า558) กรณีตามฎีกาฉบับนี้โจทก์จึงนำสืบพยานบุคคลได้ (2)ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94ที่ว่า"เมื่อใดมีกฎหมายบังคับให้ต้องมีพยานเอกสารมาแสดง"มีความหมายอยู่ในตัวด้วยว่าเป็นกรณีที่จะว่ากล่าวกันระหว่างคู่กรณีที่กฎหมายบังคับให้ต้องมีพยานเอกสารมาแสดงนั้นบุคคลอื่นใดที่ไม่ใช่คู่กรณีนั้นหามีส่วนเกี่ยวข้องด้วยแต่ประการใดไม่เช่น ก. ตกลงซื้อบ้านและที่ดินจาก ข. ซึ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา456วรรคแรกการซื้อขายจะต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่มิฉะนั้นย่อมเป็นโมฆะแต่การที่ ก.ข. จะต้องทำเป็นหนังสือจดทะเบียนกันหรือไม่หาเกี่ยวกับบุคคลภายนอกไม่เมื่อเกิดเป็นคดีขึ้นระหว่าง ก.ข.มีประเด็นข้อโต้เถียงขึ้นมาว่าเป็นสัญญาซื้อขายที่ทำกันถูกต้องบังคับกันได้หรือไม่ดังนี้จึงจะเป็นกรณีที่กฎหมายบังคับให้ต้องมีเอกสารมาแสดงแต่สำหรับ ค. ซึ่งเป็นบุคคลภายนอกสัญญาซื้อขายระหว่าง ก.ข. และเป็นผู้เช่าบ้านและที่ดินจาก ก. และได้ถูก ก. ฟ้องขับไล่ออกจากบ้านและที่ดินของ ก. ได้ตกลงซื้อมาจาก ข.ย่อมจะมากล่าวอ้างว่าสัญญาซื้อขายระหว่าง ก.ข. มิได้ทำเป็นหนังสือจดทะเบียนจึงตกเป็นโมหะดังนี้หาใช่เรื่องของ ค.ที่จะมากล่าวอ้างได้ไม่เพราะการที่ ค. เช่าบ้านจาก ก.หาเกี่ยวข้องกับการที่ ก.ข. จะทำสัญญาซื้อขายกันถูกต้องหรือไม่ (ดูเอกสารการสอบดังกล่าวหน้า551) ข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ได้ความว่าสัญญาซื้อขายเป็นเอกสารที่ทำขึ้นระหว่างจำเลยที่1และจำเลยที่2กับบริษัท บ.ซึ่งเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่โจทก์ซึ่งเป็นคู่สัญญาเดิมในการจองซื้อขอให้โอนให้แก่จำเลยที่1และที่2ฉะนั้นผู้ที่จำเลยที่1และที่2จะยกข้อกฎหมายดังกล่าวขึ้นอ้างได้ก็เฉพาะกรณีที่จะต่อสู้กับบริษัท บ. เท่านั้นศาลฎีกาวินิจฉัยไว้ชอบแล้ว 1.คดีนี้โจทก์สืบพยานบุคคลแก้ไขสัญญาซื้อขาย(เอกสารหมายจ.11)ที่จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่โดยนำสืบแก้ไขจากที่ระบุว่าจำเลยที่1และที่2ได้ชำระราคา ครบถ้วนแล้วศาลฎีกาให้สืบพยานบุคคลได้โดยให้เหตุผลว่าสัญญาซื้อขายดังกล่าวสืบเนื่องมาจากสัญญาจะซื้อขายเอกสารหมายจ.7ซึ่งไม่ต้องห้ามนำสืบเปลี่ยนแปลงแก้ไขเอกสารเพราะสัญญาจะซื้อขายนอกจากทำเป็นหนังสือแล้วยังมีการวางมัดจำกันด้วยจึงต้องด้วยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา456วรรคสองซึ่งฟ้องร้องให้บังคับคดีได้แม้ไม่มีเอกสารมาแสดงอีกทั้งโจทก์มิได้เป็นคู่สัญญาตามสัญญาซื้อขายกับจำเลยโจทก์จึงนำสืบเปลี่ยนแปลงได้จำเลยจึงยกข้อกฎหมายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94ขึ้นต่อสู้โจทก์ไม่ได้ 2.สัญญาจะซื้อขายที่มีการวางมัดจำหรือชำระราคาบางส่วนเดิมถือว่าเป็นกรณีที่กฎหมายมิได้บังคับว่าการนำสืบต้องมีพยานเอกสารมาแสดงจึงนำสืบพยานบุคคลแก้ไขเปลี่ยนแปลงเอกสารได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่393/2486,2482ฎ.391)แต่ต่อมาถือว่าคู่สัญญาประสงค์ที่จะผูกพันกันโดยหนังสือสัญญาการวางมัดจำเป็นเพียงข้อสัญญาข้อหนึ่งเท่านั้นไม่ถือเป็นการทำสัญญาด้วยการวางมัดจำจึงต้องห้ามสืบพยานบุคคลแก้ไขเปลี่ยนแปลงเอกสารตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา95(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1554/2492ประชุมใหญ่2492ฎ.900)หลังจากนั้นก็มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่กลับไปวินิจฉัยตามแนว(คำพิพากษาศาลฎีกาที่393/2486อีกดังเช่นคำพิพากษาศาลฎีกาที่2410/25002500ฎ.1795และคำพิพากษาศาลฎีกาที่220/25092509ฎ.1911กระทั่งศาลฎีกาได้วินิจฉัยโดยที่ประชุมใหญ่อีกครั้งโดยกลับไปวินิจฉัยตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่1545/2492และศาลฎีกาต่อมาวินิจฉัยโดยใช้แนวนี้มาจนถึงปัจจุบัน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่2216/2515ประชุมใหญ่2515,ฎ.2137,คำพิพากษาศาลฎีกาที่1384/25232523ฎ.878,คำพิพากษาศาลฎีกาที่9088/25262526ฎ.2371,คำพิพากษาศาลฎีกาที่3052/25282528ฎ.1419,คำพิพากษาศาลฎีกาที่9575/25282528ฎ.2589,คำพิพากษาศาลฎีกาที่581/25302530ฎ.465) คดีนี้ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าสัญญาจะซื้อขายมีการวางมัดจำหรือชำระราคาบางส่วนไว้แล้วจึงฟ้องร้องให้บังคับคดีได้แม้ไม่มีเอกสารมาแสดงจึงไม่ตรงกับหลักกฎหมายตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่2216/2515ประชุมใหญ่ดังกล่าวข้างต้นด้วยความเคารพต่อคำวินิจฉัยของศาลฎีกาผู้บันทึกเห็นด้วยกับหลักกฎหมายตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่2216/2515ที่วินิจฉัยว่าสืบแก้ไขเปลี่ยนแปลงไม่ได้เพราะคู่สัญญาเจตนาทำสัญญากันเป็นหนังสือไม่ได้เจตนาทำสัญญาด้วยการวางมัดจำเรื่องการวางมัดจำเป็นเพียงสัญญาข้อหนึ่งเท่านั้นดังนั้นจะถือว่าศาลฎีกากลับไปใช้หลักเดิมตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่393/2486อีกหรืออย่างไรคงต้องรอดูคำพิพากษาศาลฎีกาต่อๆไป 3.ส่วนสัญญาซื้อขายที่ระบุว่าชำระราคาครบถ้วนแล้วจะสืบพยานบุคคลแก้ไขเปลี่ยนแปลงหรือไม่ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยไว้ว่าสืบไม่ได้ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94(คำพิพากษาศาลฎีกาที่160/25182518ฎ.99คำพิพากษาศาลฎีกาที่1852/25242524ฎ.1351,คำพิพากษาศาลฎีกาที่1700/25272527ฎ.1040) 4.คดีนี้ศาลฎีกาให้เหตุผลประการหนึ่งว่าสัญญาซื้อขายตามเอกสารหมายจ.11สืบเนื่องมาจากสัญญาจะซื้อขายตามเอกสารหมายจ.9เมื่อสัญญาจะซื้อขายตามเอกสารหมายจ.9สามารถสืบพยานบุคคลแก้ไขเปลี่ยนแปลงพยานเอกสารได้แล้วโจทก์ก็สามารถนำสืบพยานบุคคลแก้ไขเปลี่ยนแปลงสัญญาซื้อขายตามเอกสารหมายจ.11ได้ไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94ผู้บันทึกเห็นว่าสัญญาซื้อขายตามเอกสารหมายจ.11สืบเนื่องมาจากสัญญาจะซื้อขายตามเอกสารหมายจ.9ไม่มีข้อโต้เถียงแต่การพิจารณาว่าสัญญาฉบับใดต้องห้ามสืบพยานบุคคลแก้ไขเปลี่ยนแปลงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94หรือไม่น่าจะต้องพิจารณาแยกกันการโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินสามารถทำสัญญาซื้อขายจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ได้แม้จะไม่ได้ทำสัญญาจะซื้อกันมาก่อนและแม้จะมีการทำสัญญาจะซื้อขายมาแล้วก็ยังต้องมีการทำสัญญาซื้อขายและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่อีกชั้นหนึ่ง ดังนั้นหากจะพิจารณาว่าสืบพยานบุคคลแก้ไขเอกสารได้หรือไม่ก็ต้องพิจารณาเฉพาะเอกสารที่จะสืบแก้ไขว่าต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94หรือไม่ไม่น่าจะถือว่าแม้ตัวเอกสารที่จะสืบแก้ไขต้องห้ามตามมาตรา94แต่ถ้าเป็นเอกสารที่สืบเนื่องจากเอกสารอื่นที่ไม่ต้องห้ามก็ทำให้เอกสารที่เดิมต้องห้ามสืบแก้ไขกลายเป็นสืบแก้ไขเปลี่ยนแปลงได้ด้วยความเคารพผู้บันทึกจึงยังไม่เห็นด้วยกับคำวินิจฉัยของศาลฎีกาในส่วนนี้และเห็นว่าทั้งสัญญาจะซื้อขายและสัญญาซื้อขายในคดีนี้ต้องห้ามมิให้นำสืบพยานบุคคลแก้ไขเปลี่ยนแปลงเอกสารตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา95 5.ศาลฎีกาวินิจฉัยอีกตอนหนึ่งว่าจำเลยที่1และที่2จะยกข้อกฎหมายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94ขึ้นต่อสู้โจทก์ไม่ได้เพราะโจทก์ก็ไม่ได้เป็นคู่สัญญาซื้อขาย หลักห้ามสืบพยานบุคคลเปลี่ยนแปลงแก้ไขเอกสารนี้มีเหตุผลว่าเมื่อสมัครใจทำสัญญาใดเป็นหนังสือแล้้วก็ต้องพิจารณาตามข้อความในหนังสือนั่นเอง(พระยา จิดาภิรมย์ภักดี,คำอธิบายกฎหมายลักษณะพิจารณาคำพยานหลักฐาน,พิมพ์ครั้งที่2,2464หน้า112-113)กิจการที่ทำเป็นหนังสือนั้นผู้ทำได้แสดงเจตนาออกไว้แจ้งชัดแน่นอนและเด็ดขาดพร้อมด้วยมีความประสงค์ที่จะขจัดข้อสงสัยใดๆที่อาจเกิดขึ้นได้ในภายหน้าเมื่อเป็นการตกลงปลงใจของผู้ทำเช่นนี้จึงตกอยู่ในข้อห้ามไม่ให้นำพยานบุคคลมาสืบให้ความเป็นอย่างอื่น(ศาสตราจารย์แอลดูปลาตร์,คำบรรยายกฎหมายลักษณะพยานและจิตตวิทยา,2477,หน้า181)ถือว่าเป็นข้อห้ามเด็ดขาด(โสภณรัตนนากร,คำอธิบายกฎหมายลักษณะพยานพิมพ์ครั้งที่1,2536หน้า199,เข็มชัยชุติวงศ์,กฎหมายลักษณะพยานพิมพ์ครั้งที่4,2536,หน้า198, พรเพชรวิชิตชลชัย,คำอธิบายกฎหมายลักษณะพยาน,พิมพ์ครั้งที่1,2536,หน้า222)คู่ความจะตกลงเป็นอย่างอื่นไม่ได้มาตรา94ห้ามคู่ความมิได้บัญญัติห้ามเฉพาะผู้ที่เป็นคู่สัญญาเท่านั้นลองพิจารณาว่าหากในคดีหนึ่งมีคู่ความมากกว่า2ฝ่ายบางฝ่ายที่เป็นคู่สัญญาต้องห้ามมิให้สืบเปลี่ยนแปลงบางฝ่ายที่มิได้เป็นคู่สัญญากลับนำสืบเปลี่ยนแปลงและแก้ไขเจตนาความประสงค์ของคู่สัญญาได้ทั้งที่กฎหมายถือเป็นยุติว่าคู่สัญญามีเจตนาตามข้อความในเอกสารนั้นเช่นนี้แล้วข้อเท็จจริงตามเอกสารจะฟังยุติได้อย่างไรคงเป็นเรื่องยุ่งยากแก่ศาลมากด้วยความเคารพต่อศาลฎีกาผู้บันทึกยังไม่เห็นด้วยและเห็นว่าถ้าเป็นเอกสารที่ต้องห้ามนำสืบพยานบุคคลแก้ไขเปลี่ยนแปลงแล้วทุกฝ่ายที่เป็นคู่ความในคดีนั้นก็ถูกห้ามไปด้วยเว้นแต่จะเข้าข้อยกเว้นให้สืบได้ในคดีนี้โจทก์ก็ตกอยู่ในบังคับของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา95เช่นเดียวกับจำเลย 6.คดีนี้ผู้บันทึกเห็นว่าโจทก์เถียงว่าวันทำสัญญาซื้อขายจำเลยที่1และที่2ไม่ได้ชำระเงินแต่ได้มีการตกลงให้หักกลบลบหนี้ระหว่างโจทก์จำเลยเนื้อแท้ของข้อเถียงโจทก์ก็คือถือว่าจำเลยชำระแล้วในวันทำสัญญาซื้อขายด้วยการหักกลบลบหนี้นั่นเอง ข้อตกลงในส่วนหักกลบลบหนี้นั้นน่าจะถือได้ว่าเป็นการนำสืบถึงวิธีการชำระหนี้ซึ่งเป็นข้อตกลงอีกส่วนหนึ่งแยกต่างหากจากสัญญาซื้อขายได้อันถือเป็นข้อยกเว้นของการนำสืบพยานบุคคลแก้ไขเอกสารได้ตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกา(คำพิพากษาศาลฎีกาที่847/25052505ฎ.861,คำพิพากษาศาลฎีกาที่2241/25342534ฎ.เล่ม4หน้า125)และการนำสืบว่าโจทก์จำเลยเป็นหนี้ต่อกันอย่างไรได้มีการหักหนี้กันแล้วอย่างไรศาลฎีกาก็ถือเป็นข้อยกเว้นให้สืบได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่190/25102510ฎ.1158) นอกจากนี้ผู้บันทึกยังเห็นว่าคดีนี้ข้อโต้เถียงของโจทก์ก็เพื่อบังคับตามสัญญาจะซื้อขายโจทก์มิได้ประสงค์จะนำสืบโต้เถียงเพื่อบังคับตามสัญญาซื้อขายแต่อย่างใดดังนั้นจึงถือว่าเข้าข้อยกเว้นที่จะสืบพยานบุคคลเปลี่ยนแปลงแก้ไขพยานเอกสารได้เช่นกัน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1669/25112511ฎ.1912,คำพิพากษาศาลฎีกาที่51/25222522ฎ.43,คำพิพากษาศาลฎีกาที่3303/25322532ฎ.1423) คดีนี้เป็นไปได้ว่าศาลฎีกาเห็นว่าไม่เข้าข้อยกเว้นที่ศาลฎีกาเคยอนุญาตให้สืบได้จึงให้เหตุผลในทางที่ว่าเป็นสัญญาสืบเนื่องจากสัญญาที่สืบแก้ไขได้และโจทก์ไม่ใช่คู่สัญญา ด้วยความเคารพต่อศาลฎีกาผู้บันทึกเห็นด้วยในผลที่ยอมให้โจทก์นำสืบแก้ไขเปลี่ยนแปลงสัญญาซื้อขายได้แต่น่าจะเป็นเพราะเป็นข้อตกลงอีกส่วนหนึ่งต่างหากและนำสืบเพื่อบังคับตามสัญญาจะซื้อขายเท่านั้นไม่ใช่เพราะเป็นสัญญาที่สืบเนื่องมาจากสัญญาจะซื้อขายหรือเพราะโจทก์ไม่ใช่คู่สัญญา ไพจิตร ปุญญพันธุ์ สมชาย รัตนชื่อสกุล