คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 338/2534หลักกฎหมาย: การที่ศาลจะอนุญาตให้คู่ความยื่นบัญชีระบุพยานภายหลังวันชี้สองสถานได้นั้น คู่ความจะต้องแสดงให้เป็นที่พอใจแก่ศาลได้ว่ามีเหตุอันสมควรที่ไม่สามารถยื่นบัญชีระบุพยานก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน ตามที่บัญญัติไว้ในข้อ 8วรรคท้าย แห่งข้อกำหนดคดีภาษีอากร แต่พยานบุคคลและพยานเอกสารที่โจทก์ระบุอ้างไว้ในบัญชีระบุพยานของโจทก์ ล้วนแต่เป็นพยานหลักฐานที่โจทก์ทราบดีอยู่แล้วตั้งแต่ขณะฟ้องคดีว่าต้องนำมาสืบเพื่อประโยชน์แก่คดีของโจทก์ การที่โจทก์อ้างว่า โจทก์เพิ่งทราบว่าต้องอ้างอิงพยานหลักฐานอะไรบ้าง เมื่อโจทก์ได้ตรวจสอบเอกสารที่จำเลยยื่นต่อศาลแล้วนั้น ไม่อาจรับฟังได้ ทั้งไม่ปรากฏว่ามีเหตุขัดข้องอย่างใดที่โจทก์ไม่สามารถยื่นบัญชีระบุพยานก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่าเจ็ดวันได้ ที่โจทก์อ้างว่าเกิดจากความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ก็มิใช่เป็นเหตุที่อ้างได้ตามกฎหมาย.คดีสืบเนื่องจากโจทก์ฟ้องขอให้เพิกถอนการประเมินภาษีที่ประเมินให้โจทก์เสียภาษีเงินได้สำหรับปี พ.ศ. 2520, 2522, 2523 ภาษีการค้าเดือนกุมภาพันธ์ถึงเดือนธันวาคม 2520 มกราคม ถึง ธันวาคม 2522 และกุมภาพันธ์ 2523 กับให้เพิกถอนคำวินิจฉัยอุทธรณ์และสั่งงดเงินเพิ่มและเบี้ยปรับแก่โจทก์จำเลยให้การว่า การประเมินของเจ้าพนักงานประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ชอบด้วยกฎหมายแล้วขอให้ยกฟ้อง ศาลภาษีอากรกลางทำการชี้สองสถานเมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม2532 กำหนดให้โจทก์นำสืบก่อนโดยนัดสืบพยานโจทก์วันที่ 8 กันยายน2532 ต่อมาเมื่อวันที่ 2 สิงหาคม 2532 โจทก์ยื่นบัญชีระบุพยานต่อศาลครั้นถึงวันนัดสืบพยานโจทก์ ก่อนเริ่มสืบพยานศาลภาษีอากรกลางเห็นว่า การที่ศาลภาษีอากรกลางมีคำสั่งรับบัญชีระบุพยานของโจทก์เมื่อวันที่ 2 สิงหาคม 2532 ไว้นั้น เป็นคำสั่งที่สั่งโดยผิดหลงเป็นการขัดต่อข้อกำหนดคดีภาษีอากรข้อ 8 จึงมีคำสั่งให้เพิกถอนกระบวนพิจารณาที่สั่งรับบัญชีระบุพยานของโจทก์ดังกล่าวเสีย โจทก์ขอเวลายื่นคำร้องแสดงเหตุผลตามกฎหมายภายใน 7 วันศาลภาษีอากรกลางอนุญาต ต่อมาโจทก์ยื่นคำร้องว่า โจทก์ไม่ทราบความมีอยู่ของเอกสารการประเมินภาษี โจทก์เพิ่งทราบหลังจากศาลชี้สองสถาน ส่วนพยานบุคคลก็เคยไปให้การต่อเจ้าพนักงานประเมินและคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ด้วยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์โจทก์จึงได้ยื่นบัญชีระบุพยานเมื่อวันที่2 สิงหาคม 2532 ด้วยเหตุผลอันสมควรอันมิอาจก้าวล่วงเสียได้ โจทก์จึงขออนุญาตระบุบัญชีพยานตามบัญชีระบุพยานท้ายคำร้องศาลภาษีอากรกลางมีคำสั่งให้ยกคำร้องโจทก์ และไม่รับบัญชีระบุพยานท้ายคำร้อง แล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีภาษีอากรวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของโจทก์ว่า คำสั่งของศาลภาษีอากรกลางที่ให้ยกคำร้องของโจทก์ที่ขออนุญาตยื่นบัญชีระบุพยานภายหลังวันชี้สองสถาน และสั่งไม่รับบัญชีระบุพยานของโจทก์นั้น ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ เห็นว่าการที่ศาลจะอนุญาตให้คู่ความยื่นบัญชีระบุพยานภายหลังวันชี้สองสถานได้นั้น คู่ความนั้นจะต้องแสดงให้เป็นที่พอใจแก่ศาลได้ว่ามีเหตุอันสมควรที่ไม่สามารถยื่นบัญชีระบุพยานก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน ตามที่บัญญัติไว้ในข้อ 8 วรรคสุดท้าย แห่งข้อกำหนดคดีภาษีอากร ปัญหาวินิจฉัยจึงอยู่ที่ว่า โจทก์มีเหตุอันสมควรที่ไม่สามารถยื่นบัญชีระบุพยานต่อศาลก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่าเจ็ดวันหรือไม่โจทก์อ้างเหตุในคำร้องขออนุญาตยื่นบัญชีระบุพยานว่าโจทก์เพิ่งทราบหลังจากศาลชี้สองสถานแล้วว่า จำเลยได้ส่งเอกสารเกี่ยวกับการประเมินและการตรวจสอบภาษีของโจทก์ต่อศาลแล้ว จากนั้นโจทก์จึงขอตรวจเอกสารดังกล่าวแล้วจึงทราบว่าเป็นเอกสารที่โจทก์ต้องใช้อ้างอิงเป็นพยานหลักฐาน ได้พิเคราะห์บัญชีระบุพยานของโจทก์ท้ายคำร้องลงวันที่ 15 กันยายน 2532 แล้ว โจทก์ระบุอ้างพยานรวม9 อันดับ อันดับ 1 ถึง 6 เป็นพยานบุคคล ซึ่งมีทั้งตัวโจทก์และทนายโจทก์รวมอยู่ด้วย ส่วนอันดับ 7 ถึง 9 เป็นพยานเอกสาร คืออันดับที่ 7 โจทก์ระบุอ้างแฟ้มและสรรพเอกสารการประเมินภาษีการพิจารณาของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ อันดับ 8 ระบุอ้างหนังสือรับรองการจดทะเบียนบริษัทปัฐวิกรณ์ จำกัด ซึ่งโจทก์เป็นกรรมการผู้จัดการและอันดับ 9 ระบุอ้าง แบบ ภ.ง.ด. 9 ก. ของโจทก์จากบัญชีระบุพยานของโจทก์ทั้ง 9 อันดับดังกล่าว เห็นได้ว่า ทั้งพยานบุคคลและพยานเอกสารที่ระบุอ้าง ล้วนแต่เป็นพยานหลักฐานที่โจทก์ทราบดีอยู่แล้วตั้งแต่ขณะฟ้องคดีว่า ต้องนำมาสืบเพื่อประโยชน์แก่คดีโจทกื ฉะนั้นที่โจทก์อ้างว่าโจทก์เพิ่งทราบว่าต้องอ้างอิงพยานหลักฐานอะไรบ้างเมื่อโจทก์ได้มาตรวจสอบเอกสารที่จำเลยยี่นต่อศาลแล้วนั้น จึงรับฟังไม่ได้ ทั้งไม่ปรากฏว่ามีเหตุขัดข้องอย่างใดที่โจทก์ไม่สามารถจะมายื่นบัญชีระบุพยานก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่าเจ็ดวันได้ โจทก์คงอ้างแต่ว่าเกิดจากความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ซึ่งก็มิใช่เป็นเหตุที่อ้างได้ตามกฎหมาย สรุปแล้วคำร้องของโจทก์ที่ขออนุญาตยื่นบัญชีระบุพยานภายหลังวันชี้สองสถานนั้นไม่สามารถแสดงเหตุอันสมควรได้ ศาลจึงไม่อาจอนุญาตให้โจทก์ยื่นบัญชีระบุพยานตามคำร้อง..."พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 338/2534นาง จินนา ไชยกุ ลโจทก์กรมสรรพากรจำเลย พ.ร.บ.จัดตั้งศาลภาษีอากรและวิธีพิจารณาคดีภาษีอากร พ.ศ.2528 ม. 20, ข้อ กำหนด คดีภาษีอากร ฯ ข้อ 8การที่ศาลจะอนุญาตให้คู่ความยื่นบัญชีระบุพยานภายหลังวันชี้สองสถานได้นั้น คู่ความจะต้องแสดงให้เป็นที่พอใจแก่ศาลได้ว่ามีเหตุอันสมควรที่ไม่สามารถยื่นบัญชีระบุพยานก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน ตามที่บัญญัติไว้ในข้อ 8วรรคท้าย แห่งข้อกำหนดคดีภาษีอากร แต่พยานบุคคลและพยานเอกสารที่โจทก์ระบุอ้างไว้ในบัญชีระบุพยานของโจทก์ ล้วนแต่เป็นพยานหลักฐานที่โจทก์ทราบดีอยู่แล้วตั้งแต่ขณะฟ้องคดีว่าต้องนำมาสืบเพื่อประโยชน์แก่คดีของโจทก์ การที่โจทก์อ้างว่า โจทก์เพิ่งทราบว่าต้องอ้างอิงพยานหลักฐานอะไรบ้าง เมื่อโจทก์ได้ตรวจสอบเอกสารที่จำเลยยื่นต่อศาลแล้วนั้น ไม่อาจรับฟังได้ ทั้งไม่ปรากฏว่ามีเหตุขัดข้องอย่างใดที่โจทก์ไม่สามารถยื่นบัญชีระบุพยานก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่าเจ็ดวันได้ ที่โจทก์อ้างว่าเกิดจากความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ก็มิใช่เป็นเหตุที่อ้างได้ตามกฎหมาย.คดีสืบเนื่องจากโจทก์ฟ้องขอให้เพิกถอนการประเมินภาษีที่ประเมินให้โจทก์เสียภาษีเงินได้สำหรับปี พ.ศ. 2520, 2522, 2523 ภาษีการค้าเดือนกุมภาพันธ์ถึงเดือนธันวาคม 2520 มกราคม ถึง ธันวาคม 2522 และกุมภาพันธ์ 2523 กับให้เพิกถอนคำวินิจฉัยอุทธรณ์และสั่งงดเงินเพิ่มและเบี้ยปรับแก่โจทก์จำเลยให้การว่า การประเมินของเจ้าพนักงานประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ชอบด้วยกฎหมายแล้วขอให้ยกฟ้อง ศาลภาษีอากรกลางทำการชี้สองสถานเมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม2532 กำหนดให้โจทก์นำสืบก่อนโดยนัดสืบพยานโจทก์วันที่ 8 กันยายน2532 ต่อมาเมื่อวันที่ 2 สิงหาคม 2532 โจทก์ยื่นบัญชีระบุพยานต่อศาลครั้นถึงวันนัดสืบพยานโจทก์ ก่อนเริ่มสืบพยานศาลภาษีอากรกลางเห็นว่า การที่ศาลภาษีอากรกลางมีคำสั่งรับบัญชีระบุพยานของโจทก์เมื่อวันที่ 2 สิงหาคม 2532 ไว้นั้น เป็นคำสั่งที่สั่งโดยผิดหลงเป็นการขัดต่อข้อกำหนดคดีภาษีอากรข้อ 8 จึงมีคำสั่งให้เพิกถอนกระบวนพิจารณาที่สั่งรับบัญชีระบุพยานของโจทก์ดังกล่าวเสีย โจทก์ขอเวลายื่นคำร้องแสดงเหตุผลตามกฎหมายภายใน 7 วันศาลภาษีอากรกลางอนุญาต ต่อมาโจทก์ยื่นคำร้องว่า โจทก์ไม่ทราบความมีอยู่ของเอกสารการประเมินภาษี โจทก์เพิ่งทราบหลังจากศาลชี้สองสถาน ส่วนพยานบุคคลก็เคยไปให้การต่อเจ้าพนักงานประเมินและคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ด้วยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์โจทก์จึงได้ยื่นบัญชีระบุพยานเมื่อวันที่2 สิงหาคม 2532 ด้วยเหตุผลอันสมควรอันมิอาจก้าวล่วงเสียได้ โจทก์จึงขออนุญาตระบุบัญชีพยานตามบัญชีระบุพยานท้ายคำร้องศาลภาษีอากรกลางมีคำสั่งให้ยกคำร้องโจทก์ และไม่รับบัญชีระบุพยานท้ายคำร้อง แล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีภาษีอากรวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของโจทก์ว่า คำสั่งของศาลภาษีอากรกลางที่ให้ยกคำร้องของโจทก์ที่ขออนุญาตยื่นบัญชีระบุพยานภายหลังวันชี้สองสถาน และสั่งไม่รับบัญชีระบุพยานของโจทก์นั้น ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ เห็นว่าการที่ศาลจะอนุญาตให้คู่ความยื่นบัญชีระบุพยานภายหลังวันชี้สองสถานได้นั้น คู่ความนั้นจะต้องแสดงให้เป็นที่พอใจแก่ศาลได้ว่ามีเหตุอันสมควรที่ไม่สามารถยื่นบัญชีระบุพยานก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน ตามที่บัญญัติไว้ในข้อ 8 วรรคสุดท้าย แห่งข้อกำหนดคดีภาษีอากร ปัญหาวินิจฉัยจึงอยู่ที่ว่า โจทก์มีเหตุอันสมควรที่ไม่สามารถยื่นบัญชีระบุพยานต่อศาลก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่าเจ็ดวันหรือไม่โจทก์อ้างเหตุในคำร้องขออนุญาตยื่นบัญชีระบุพยานว่าโจทก์เพิ่งทราบหลังจากศาลชี้สองสถานแล้วว่า จำเลยได้ส่งเอกสารเกี่ยวกับการประเมินและการตรวจสอบภาษีของโจทก์ต่อศาลแล้ว จากนั้นโจทก์จึงขอตรวจเอกสารดังกล่าวแล้วจึงทราบว่าเป็นเอกสารที่โจทก์ต้องใช้อ้างอิงเป็นพยานหลักฐาน ได้พิเคราะห์บัญชีระบุพยานของโจทก์ท้ายคำร้องลงวันที่ 15 กันยายน 2532 แล้ว โจทก์ระบุอ้างพยานรวม9 อันดับ อันดับ 1 ถึง 6 เป็นพยานบุคคล ซึ่งมีทั้งตัวโจทก์และทนายโจทก์รวมอยู่ด้วย ส่วนอันดับ 7 ถึง 9 เป็นพยานเอกสาร คืออันดับที่ 7 โจทก์ระบุอ้างแฟ้มและสรรพเอกสารการประเมินภาษีการพิจารณาของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ อันดับ 8 ระบุอ้างหนังสือรับรองการจดทะเบียนบริษัทปัฐวิกรณ์ จำกัด ซึ่งโจทก์เป็นกรรมการผู้จัดการและอันดับ 9 ระบุอ้าง แบบ ภ.ง.ด. 9 ก. ของโจทก์จากบัญชีระบุพยานของโจทก์ทั้ง 9 อันดับดังกล่าว เห็นได้ว่า ทั้งพยานบุคคลและพยานเอกสารที่ระบุอ้าง ล้วนแต่เป็นพยานหลักฐานที่โจทก์ทราบดีอยู่แล้วตั้งแต่ขณะฟ้องคดีว่า ต้องนำมาสืบเพื่อประโยชน์แก่คดีโจทกื ฉะนั้นที่โจทก์อ้างว่าโจทก์เพิ่งทราบว่าต้องอ้างอิงพยานหลักฐานอะไรบ้างเมื่อโจทก์ได้มาตรวจสอบเอกสารที่จำเลยยี่นต่อศาลแล้วนั้น จึงรับฟังไม่ได้ ทั้งไม่ปรากฏว่ามีเหตุขัดข้องอย่างใดที่โจทก์ไม่สามารถจะมายื่นบัญชีระบุพยานก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่าเจ็ดวันได้ โจทก์คงอ้างแต่ว่าเกิดจากความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ซึ่งก็มิใช่เป็นเหตุที่อ้างได้ตามกฎหมาย สรุปแล้วคำร้องของโจทก์ที่ขออนุญาตยื่นบัญชีระบุพยานภายหลังวันชี้สองสถานนั้นไม่สามารถแสดงเหตุอันสมควรได้ ศาลจึงไม่อาจอนุญาตให้โจทก์ยื่นบัญชีระบุพยานตามคำร้อง..."พิพากษายืน.(ตัน เวทไว-ก้าน อันนานนท์-สุนพ กีรติยุติ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุปัญหาการยื่นบัญชีระบุพยานล่วงเลยกำหนดเวลา ในคดีภาษีอากรนั้นยังมีอยู่เสมอแม้ว่าศาลภาษีอากรกลางเปิดทำการมาร่วม 5 ปีแล้ว ทั้งนี้ เนื่องจากผู้ดำเนินคดีภาษีอากรมิได้ศึกษา และทำความเข้าใจข้อกำหนดคดีภาษีอากร ข้อ 8 ว่าด้วยกำหนดเวลาในการยื่นบัญชีระบุพยาน กรณีที่คู่ความฝ่ายใดมีความประสงค์จะอ้างอิงพยานเอกสารหรือพยานบุคคล เพื่อสนับสนุนคำฟ้องหรือคำให้การของตน ว่ามีหลักเกณฑ์และขั้นตอนการยื่นบัญชีระบุพยานได้ตั้งแต่เมื่อใด หากล่วงเลยกำหนดเวลาแล้วจะต้องทำอย่างไร มีเหตุผลประกอบอย่างไรบ้าง ศาลจึงจะอนุญาตได้ เมื่อยื่นบัญชีระบุพยานล่วงเลยกำหนดเวลาที่ข้อกำหนดคดีภาษีอากรวางไว้ อีกทั้งเหตุผลที่อ้างไม่เข้าหลักเกณฑ์ ผลก็คือศาลไม่มีอำนาจที่จะอนุญาตให้ยื่นบัญชีระบุพยานได้ ผลที่ติดตามมาต่อไปก็คือฝ่ายตนต้องแพ้คดี โดยเฉพาะอย่างยิ่งคดีที่เอกชนเป็นโจทก์ฟ้องขอให้เพิกถอนการประเมินและเพิกถอนคำวินิจฉัยอุทธรณ์หรือคำชี้ขาดของหน่วยงานของรัฐ ศาลก็ต้องพิพากษายกฟ้องไป เป็นเหตุให้เกิดความเสียหายแก่ตัวความเป็นอย่างยิ่ง ความเสียหายนี้คิดเป็นเงินอาจเรือนแสนเรือนล้านบาท ทั้งที่เห็นได้ชัดว่าตามรูปคดีแล้วฝ่ายตนต้องชนะแน่ แต่จากความผิดพลาดที่ไม่ยื่นบัญชีระบุพยานภายในกำหนดเวลาหรือเมื่อล่วงเลยกำหนดเวลาแล้ว ประสงค์จะระบุพยานเพิ่มเติม แต่มิได้แสดงเหตุผลตามหลักเกณฑ์ที่ข้อกำหนดคดีภาษีอากรระบุไว้ ศาลไม่อนุญาตให้ยื่นบัญชีระบุพยาน ผลก็คือเท่ากับ ไม่มีพยานมาสืบพิสูจน์ตามภาระการพิสูจน์ของตน ก็ต้องแก้คดีไป ดังที่กล่าวมา ข้อผิดพลาดอีกประการหนึ่งที่ประสบในทางพิจารณาคือคู่ความเข้าใจผิดว่ากระบวนการพิจารณาชั้นการยื่นบัญชีระบุพยานนั้น เป็นเช่นเดียวกับคดีแพ่งธรรมดา ที่มีบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 88 อันเป็นบทกฎหมายที่ใช้บังคับมา 40-50 ปีเศษ แล้ว ซึ่งมีหลักเกณฑ์และเงื่อนไขว่าคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งสามารถยื่นบัญชีระบุพยานได้ก็จนวันสืบพยานของฝ่ายที่มีหน้าที่นำสืบล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 3 วัน และในระหว่างที่ฝ่ายที่มีหน้าที่นำสืบก่อนยังสืบพยานฝ่ายตนยังไม่เสร็จ คู่ความก็อาจยื่นบัญชีระบุพยานได้โดยเพียงแต่ทำคำแถลงขอยื่นบัญชีระบุพยานเข้าไปเพียงเท่านี้ ศาลก็ต้องรับบัญชีระบุพยานดังกล่าว ช่วงเวลาการยื่นบัญชีระบุพยานจึงมีมากโอกาสจะพลาดพลั้งจึงมีน้อย แต่ถ้าหากคู่ความมิได้ยื่นบัญชีระบุพยานเลย หรือขอระบุพยานเพิ่มเติมภายหลังจากคู่ความฝ่ายที่มีหน้าที่นำสืบก่อนเสร็จสิ้นลงไป การขอยื่นบัญชีระบุพยานในกรณีดังกล่าวจะต้องทำเป็นคำร้องและแสดงเหตุผลตามที่ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 88 กำหนดไว้ ซึ่งเป็นเรื่องยกาที่จะแสดงเหตุผลตามหลักเกณฑ์นี้ได้ เพราะการที่คู่ความจะดำเนินคดีในศาลนั้น ก็ควรต้องรู้ล่วงหน้ามาแล้วว่าตนมีพยานหลักฐานใดที่จะนำมาอ้างอิงหรือนำสืบสนับสนุนคำฟ้องของตน และกรณีเช่นนี้ในทางปฏิบัติมีอยู่เสมอที่ศาลไม่อนุญาตให้ยื่นบัญชีระบุพยาน แต่โดยทั่วไปมีน้อยที่จะมาถึงขั้นนี้ เพราะกฎหมายให้ช่วงระยะเวลาไว้พอสมควรที่คู่ความจะสามารถยื่นบัญชีระบุพยานได้ทัน เมื่อคู่ความเข้าใจผิดโดยมิได้คำนึงถึงว่าการดำเนินคดีภาษีอากรมีบทบัญญัติการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีและการยื่นบัญชีระบุพยานเป็นพิเศษต่างหาก ตามที่ปรากฏในพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลภาษีอากรและวิธีพิจารณาคดีภาษีอากรกับข้อกำหนดคดีภาษีอากร เมื่อตนมาดำเนินคดีภาษีอากรไม่ว่าในฐานะโจทก์หรือจำเลย กลับนำวิธีพิจารณาความแพ่งธรรมดามาใช้กับคดีของตนความเสียหายย่อมเกิดขึ้นดังที่กล่าวมา คดีตามหัวข้อหมายเหตุนี้ ศาลภาษีอากรกลางชี้สองสถานเมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2532 กำหนดให้โจทก์นำสืบก่อนโดยนัดสืบพยานโจทก์วันที่ 8 กันยายน 2532 ต่อมาวันที่ 2 สิงหาคม 2532 โจทก์ยื่นบัญชีระบุพยาน ศาลมีคำสั่งรับ ครั้นถึงวันนัดสืบพยานโจทก์ ก่อนเริ่มสืบพยาน ศาลภาษีอากรกลางเห็นว่าการที่มีคำสั่งรับบัญชีระบุพยานของโจทก์ในวันที่ 2 สิงหาคม 2532 ไว้เป็นการสั่งไปโดยผิดหลง เพราะโจทก์ยื่นบัญชีระบุพยานหลังจากที่ศาลภาษีอากรกลางชี้สองสถานไปแล้วขัดต่อข้อกำหนดคดีภาษีอากรข้อ 8 จึงมีคำสั่งให้เพิกถอนกระบวนพิจารณาที่สั่งรับบัญชีระบุพยาน โจทก์แถลงขอเวลายื่นคำร้องแสดงเหตุผลตามกฎหมาย ศาลอนุญาต ต่อมาวันที่ 15 กันยายน 2532 โจทก์ยื่นคำร้องศาลภาษีอากรกลางมีคำสั่งยกคำร้อง แล้วพิพากษายกฟ้อง ศาลฎีกามีคำพิพากษายืน โดยให้เหตุผลว่า พยานบุคคลและพยานเอกสารที่โจทก์ระบุอ้างไว้ในบัญชีระบุพยานของโจทก์ ล้วนแต่เป็นพยานที่โจทก์ทราบดีอยู่แล้วตั้งแต่ขณะฟ้องคดีว่าต้องนำมาสืบเพื่อประโยชน์แก่คดีของโจทก์ และที่โจทก์อ้างว่าเกิดจากความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ก็มิใช่เหตุที่อ้างได้ตามกฎหมาย กรณีที่โจทก์มิได้ยื่นบัญชีระบุพยานก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่า 7 วัน ตามข้อกำหนดคดีภาษีอากร ศาลฎีกาเคยมีคำวินิจฉัยไว้ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3654/2531 โดยมีคำวินิจฉัยว่าเมื่อภาระการพิสูจน์ตกโจทก์ แต่โจตทก์มิได้ระบุพยานภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด และไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้ระบุพยานได้ โจทก์จึงไม่มีสิทธินำพยานเข้าสืบ ซึ่งหมายความว่า โจทก์ไม่สามารถนำสืบยให้เห็นได้ตามข้ออ้าง โจทก์ต้องแพ้คดีไป กรณีอ้างเหตุว่าข้อกำหนดคดีภาษีอากรผิดแผกแตกต่างจากกระบวนวิธีพิจารณาคดีแพ่งธรรมดามาก เป็นเหตุให้หลงลืมการยื่นบัญชีระบุพยานให้เป็นไปตามข้อกำหนดคดีภาษีอากร ดังนี้จะถือว่าเป็นเหตุอันสมควรที่ไม่สามารถยื่นบัญชีระบุพยานตามข้อกำหนดคดีภาษีอากรหรือไม่ คดีนี้ศาลภาษีอากร นัดชี้สองสถานวันที่ 30 เมษายน 2530 โจทก์ยื่นคำร้องขออนุญาตยื่นบัญชีระบุพยานวันที่ 27 เมษายน 2530 อ้างเหตุผลดังที่กล่าวข้างต้น ศาลภาษีอากรกลางยกคำร้อง และศาลฎีกามีคำวินิจฉัยว่า เหตุดังกล่าวนั้น ไม่ใช่เหตุอันสมควรที่ไม่สามารถยื่นบัญชีระบุพยานตามกำหนดเวลาที่ระบุไว้ในข้อกำหนดคดีภาษีอากรข้อ 8 วรรคสี่(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3132/2530) ส่วนกรณีที่ถือว่าตามคำร้องขออนุญาตระบุพยานเพิ่มเติม มีเหตุผลอันสมควรตามข้อกำหนดคดีภาษีอากร ข้อ 8 วรรคสี่ มีตัวอย่างตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 442/2530 คดีดังกล่าวหลังจากวันชี้สองสถานโจทก์ได้ยื่นคำร้องขอระบุพยานเพิ่มเติม 2 อันดับ ศาลภาษีอากรกลางยกคำร้อง ศาลฎีกามีคำวินิจฉัยว่า โจทก์ยื่นคำร้องขออนุญาตระบุพยานเพิ่มเติมภายหลังวันชี้สองสถานพร้อมทั้งแนบบัญชีพยานมาด้วย พยานอันดับแรกเป็นพยานบุคคล พยานอันดับสองเป็นหนังสือที่ว่าการอำเภอเมืองจันทบุรี แจ้งให้นำเงินภาษีอากรไปชำระ ลงวันที่ 4กุมภาพันธ์ 2529 โดยอ้างเหตุที่โจทก์ไม่สามารถอ้างบัญชีระบุพยานดังกล่าวก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่า 7 วัน ได้ว่า โจทก์เพิ่งทราบว่าพยานอันดับแรกเป็นผู้รู้เห้นในการที่เจ้าพนักงานของจำเลยไปปิดแบบแจ้งการประเมินภาษีการค้าที่โรงงานผลิตและจำหน่ายน้ำแข็งของโจทก์ส่วนพยานอันดับสอง คนงานของโจทก์เป็นผู้เก็บได้ ในบริเวณที่เจ้าพนักงานของจำเลยปิดแบบแจ้งการประเมิน และเพิ่งส่งเอกสารดังกล่าวให้โจทก์ และวินิจฉัยต่อไปว่า แสดงให้เห็นว่าพยานที่โจทก์ระบุเพิ่มเติมทั้งสองอันดับดังกล่าว โจทก์ไม่ทราบว่าได้มีอยู่ก่อนวันชี้สองสถาน การอ้างพยานเพิ่มเติมทั้งสองอันอับจึงมีเหตุอันสมควร ฯลฯ จากแนวคิดตามคำพิพากษาตามหัวข้อหมายเหตุและตัวอย่างคำพิพากษาศาลฎีกาที่ยกมาเป็นตัวอย่างข้างต้น ท่านผู้อ่านจะเห็นได้ว่าการแสดงเหตุผลกรณียื่นบัญชีระบุพยานล่วงเลยเวลาที่กฎหมายกำหนดตามข้อกำหนดคดีภาษีอากร ข้อ 8 วรรคสี่ นั้นมิใช่เรื่องที่จะกระทำได้ง่ายเพราะตามปกติแล้วการที่คู่ความจะเสนอคดีของตนสู่ศาล ย่อมต้องทราบดีอยู่แล้วว่าตนมีพยานหลักฐานใดจะต้องนำมาอ้างสนับสนุนคำฟ้องหรือคำให้การของตนและจะต้องนำมาสู่ศาลตามลำดับขั้นตอนที่กฎหมายกำหนดไว้ ทั้งนี้ก็เพื่อมิให้มีการเอารัดเอาเปรียบกันในทางคดี และเพื่อให้การดำเนินกระบวนพิจารณาคดีเป็นไปตามขั้นตอนมิใช่ว่าคู่ความกระทำอะไรตามใจชอบ อันจะยิ่งทำให้การดำเนินกระบวนพิจารณาล่าช้าไปส่วนกรณีที่ยื่นล่าช้าไป ก็ควรมีขอบเขตไว้ชัดเจน และข้อจำกัดไว้มิฉะนั้นอาจมีกรณีที่คู่ความเอารัดเอาเปรียบกันโดยวิธีการยื่นคำร้องขอระบุพยานเพิ่มเติมแล้วนำมาสืบวันนั้นเลยอันเป็นการปิดโอกาสของอีกฝ่ายหนึ่งที่จะพิจารณาว่าพยานบุคคลหรือพยานเอกสารนั้นถูกต้องแค่ไหนเพียงใด บทบัญญัติดังกล่าวจึงเป็นการป้องกันการเอารัดเอาเปรียบในทางคดีด้วย สำหรับในทางปฏิบัตินั้นคู่ความสามารถที่จะป้องกันมิให้ผิดพลาดหรือหลงลืมได้โดยการยื่นบัญชีระบุพยานต่อศาลไว้เสียตั้งแต่ยื่นฟ้องหรือยื่นคำให้การ เพราะโดยทั่วไปนั้นตนย่อมรู้ดีอยู่แล้วว่าจะต้องอ้างอิงพยานบุคคลหรือพยานเอกสารใดในการสนับสนุนคำฟ้องหรือคำให้การของตนไม่ควรมารอยื่นในชั้นนัดชี้สองสถาน โดยเฉพาะคดีภาษีอากรนี้มีข้อที่อาจหลงลืมหรือผิดพลาดได้ เพราะในคดีภาษีอากรนั้น คู่ความจะต้องยื่นบัญชีระบุพยานต่อศาลล่วงหน้าก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน สำหรับคดีที่ศาลมีคำสั่งให้มีการชี้สองสถาน ซึ่งตามปกติทางปฏิบัติก็จะเป็นเช่นนี้ หรือในคดีที่ศาลเห็นว่าไม่จำต้องมีการชี้สองสถาน ให้นัดสืบพยานโจทก์ ดังนี้ คู่ความก็ต้องยื่นบัญชีระบุพยานต่อศาลล่วงหน้าไม่น้อยกว่าเจ็ดวันก่อนวันสืบพยานโจทก์ เพื่อประกอบความเข้าใจจึงทำแผนผังการยื่นบัญชีระบุพยานในคดีภาษีอากรไว้ดังนี้. ............มีตารางกรณีการชี้สองสถาน.............. ตัวอย่างตารางการยื่นบัญชีพยานนี้ แสดงให้เห็นว่า ถ้าคดีภาษีอากรนี้ศาลนัดชี้สองสถานวันที่ 19 หรือกรณีไม่มีการชี้สองสถานแต่นัดสืบพยานวันที่ 19 ดังนี้ คู่ความประสงค์จะยื่นบัญชีระบุพยานเพื่อนำมาสืบต่อไป อาจยื่นได้ ดังนี้ ยื่นครั้งแรกโดยต้องยื่นล่วงหน้าก่อนวันที่ 19 ไม่น้อยกว่า 7 วัน คืออย่างช้าที่สุดที่จะยื่นได้คือวันที่ 11 ตามตัวอย่าง สมมุติว่ายื่นครั้งแรกเลยในวันที่2 ดังนี้ ก็เพียงแต่นำบัญชีระบุพยานไปยื่นพร้อมกับสำเนาเท่ากับคู่ความอีกฝ่าย หลังจากนั้นประสงค์จะยื่นอีก ถ้ายังเหลือเวลาไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน ก็เพียงแต่ทำเป็นคำแถลงขอระบุพยานเพิ่มเติมแนบบัญชีระบุพยานที่ประสงค์จะเพิ่มเติมเข้าไป ตามตัวอย่างเช่นอาจยื่นเพิ่มเติมครั้งที่ 1,2 ในวันที่ 10 และ 11 ก็กระทำได้โดยวิธีการง่าย ๆ ดังกล่าว แต่ถ้าหลังจากนั้นไปแล้ว คือยื่นในเวลาที่น้อยกว่าเจ็ดวันเช่น ยื่นวันที่ 15,18,19,20 หรือต่อ ๆ ไป จะต้องทำเป็นคำร้อง และแสดงให้เห็นเหตุผลอันสมควรตามข้อกำหนดคดีภาษีอากรข้อ 8 วรรคสี่ ซึ่งเป็นเรื่องที่ยุ่งยากมาก ฉะนั้นในทางปฏิบัติไม่ควรที่จะให้มีการหลงลืมจนต้องทำเป็นคำร้องแสดงเหตุผลอันสมควรเพราะเมื่อทำไปแล้ว อาจเป็นคำร้องที่ไม่แสดงถึงเหตุผลอันสมควรหนทางที่ดีก็คือรีบยื่นบัญชีระบุพยานไว้เสียแต่เนิ่น ๆ ดังที่กล่าวมาแล้ว. พลประสิทธิ์ฤทธิรักษา.คำพิพากษา: คดีสืบเนื่องจากโจทก์ฟ้องขอให้เพิกถอนการประเมินภาษีที่ประเมินให้โจทก์เสียภาษีเงินได้สำหรับปี พ.ศ. 2520, 2522, 2523 ภาษีการค้าเดือนกุมภาพันธ์ถึงเดือนธันวาคม 2520 มกราคม ถึง ธันวาคม 2522 และกุมภาพันธ์ 2523 กับให้เพิกถอนคำวินิจฉัยอุทธรณ์และสั่งงดเงินเพิ่มและเบี้ยปรับแก่โจทก์จำเลยให้การว่า การประเมินของเจ้าพนักงานประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ชอบด้วยกฎหมายแล้วขอให้ยกฟ้อง ศาลภาษีอากรกลางทำการชี้สองสถานเมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม2532 กำหนดให้โจทก์นำสืบก่อนโดยนัดสืบพยานโจทก์วันที่ 8 กันยายน2532 ต่อมาเมื่อวันที่ 2 สิงหาคม 2532 โจทก์ยื่นบัญชีระบุพยานต่อศาลครั้นถึงวันนัดสืบพยานโจทก์ ก่อนเริ่มสืบพยานศาลภาษีอากรกลางเห็นว่า การที่ศาลภาษีอากรกลางมีคำสั่งรับบัญชีระบุพยานของโจทก์เมื่อวันที่ 2 สิงหาคม 2532 ไว้นั้น เป็นคำสั่งที่สั่งโดยผิดหลงเป็นการขัดต่อข้อกำหนดคดีภาษีอากรข้อ 8 จึงมีคำสั่งให้เพิกถอนกระบวนพิจารณาที่สั่งรับบัญชีระบุพยานของโจทก์ดังกล่าวเสีย โจทก์ขอเวลายื่นคำร้องแสดงเหตุผลตามกฎหมายภายใน 7 วันศาลภาษีอากรกลางอนุญาต ต่อมาโจทก์ยื่นคำร้องว่า โจทก์ไม่ทราบความมีอยู่ของเอกสารการประเมินภาษี โจทก์เพิ่งทราบหลังจากศาลชี้สองสถาน ส่วนพยานบุคคลก็เคยไปให้การต่อเจ้าพนักงานประเมินและคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ด้วยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์โจทก์จึงได้ยื่นบัญชีระบุพยานเมื่อวันที่2 สิงหาคม 2532 ด้วยเหตุผลอันสมควรอันมิอาจก้าวล่วงเสียได้ โจทก์จึงขออนุญาตระบุบัญชีพยานตามบัญชีระบุพยานท้ายคำร้องศาลภาษีอากรกลางมีคำสั่งให้ยกคำร้องโจทก์ และไม่รับบัญชีระบุพยานท้ายคำร้อง แล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีภาษีอากรวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของโจทก์ว่า คำสั่งของศาลภาษีอากรกลางที่ให้ยกคำร้องของโจทก์ที่ขออนุญาตยื่นบัญชีระบุพยานภายหลังวันชี้สองสถาน และสั่งไม่รับบัญชีระบุพยานของโจทก์นั้น ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ เห็นว่าการที่ศาลจะอนุญาตให้คู่ความยื่นบัญชีระบุพยานภายหลังวันชี้สองสถานได้นั้น คู่ความนั้นจะต้องแสดงให้เป็นที่พอใจแก่ศาลได้ว่ามีเหตุอันสมควรที่ไม่สามารถยื่นบัญชีระบุพยานก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน ตามที่บัญญัติไว้ในข้อ 8 วรรคสุดท้าย แห่งข้อกำหนดคดีภาษีอากร ปัญหาวินิจฉัยจึงอยู่ที่ว่า โจทก์มีเหตุอันสมควรที่ไม่สามารถยื่นบัญชีระบุพยานต่อศาลก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่าเจ็ดวันหรือไม่โจทก์อ้างเหตุในคำร้องขออนุญาตยื่นบัญชีระบุพยานว่าโจทก์เพิ่งทราบหลังจากศาลชี้สองสถานแล้วว่า จำเลยได้ส่งเอกสารเกี่ยวกับการประเมินและการตรวจสอบภาษีของโจทก์ต่อศาลแล้ว จากนั้นโจทก์จึงขอตรวจเอกสารดังกล่าวแล้วจึงทราบว่าเป็นเอกสารที่โจทก์ต้องใช้อ้างอิงเป็นพยานหลักฐาน ได้พิเคราะห์บัญชีระบุพยานของโจทก์ท้ายคำร้องลงวันที่ 15 กันยายน 2532 แล้ว โจทก์ระบุอ้างพยานรวม9 อันดับ อันดับ 1 ถึง 6 เป็นพยานบุคคล ซึ่งมีทั้งตัวโจทก์และทนายโจทก์รวมอยู่ด้วย ส่วนอันดับ 7 ถึง 9 เป็นพยานเอกสาร คืออันดับที่ 7 โจทก์ระบุอ้างแฟ้มและสรรพเอกสารการประเมินภาษีการพิจารณาของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ อันดับ 8 ระบุอ้างหนังสือรับรองการจดทะเบียนบริษัทปัฐวิกรณ์ จำกัด ซึ่งโจทก์เป็นกรรมการผู้จัดการและอันดับ 9 ระบุอ้าง แบบ ภ.ง.ด. 9 ก. ของโจทก์จากบัญชีระบุพยานของโจทก์ทั้ง 9 อันดับดังกล่าว เห็นได้ว่า ทั้งพยานบุคคลและพยานเอกสารที่ระบุอ้าง ล้วนแต่เป็นพยานหลักฐานที่โจทก์ทราบดีอยู่แล้วตั้งแต่ขณะฟ้องคดีว่า ต้องนำมาสืบเพื่อประโยชน์แก่คดีโจทกื ฉะนั้นที่โจทก์อ้างว่าโจทก์เพิ่งทราบว่าต้องอ้างอิงพยานหลักฐานอะไรบ้างเมื่อโจทก์ได้มาตรวจสอบเอกสารที่จำเลยยี่นต่อศาลแล้วนั้น จึงรับฟังไม่ได้ ทั้งไม่ปรากฏว่ามีเหตุขัดข้องอย่างใดที่โจทก์ไม่สามารถจะมายื่นบัญชีระบุพยานก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่าเจ็ดวันได้ โจทก์คงอ้างแต่ว่าเกิดจากความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ซึ่งก็มิใช่เป็นเหตุที่อ้างได้ตามกฎหมาย สรุปแล้วคำร้องของโจทก์ที่ขออนุญาตยื่นบัญชีระบุพยานภายหลังวันชี้สองสถานนั้นไม่สามารถแสดงเหตุอันสมควรได้ ศาลจึงไม่อาจอนุญาตให้โจทก์ยื่นบัญชีระบุพยานตามคำร้อง..."พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 338/2534นาง จินนา ไชยกุ ลโจทก์กรมสรรพากรจำเลย พ.ร.บ.จัดตั้งศาลภาษีอากรและวิธีพิจารณาคดีภาษีอากร พ.ศ.2528 ม. 20, ข้อ กำหนด คดีภาษีอากร ฯ ข้อ 8การที่ศาลจะอนุญาตให้คู่ความยื่นบัญชีระบุพยานภายหลังวันชี้สองสถานได้นั้น คู่ความจะต้องแสดงให้เป็นที่พอใจแก่ศาลได้ว่ามีเหตุอันสมควรที่ไม่สามารถยื่นบัญชีระบุพยานก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน ตามที่บัญญัติไว้ในข้อ 8วรรคท้าย แห่งข้อกำหนดคดีภาษีอากร แต่พยานบุคคลและพยานเอกสารที่โจทก์ระบุอ้างไว้ในบัญชีระบุพยานของโจทก์ ล้วนแต่เป็นพยานหลักฐานที่โจทก์ทราบดีอยู่แล้วตั้งแต่ขณะฟ้องคดีว่าต้องนำมาสืบเพื่อประโยชน์แก่คดีของโจทก์ การที่โจทก์อ้างว่า โจทก์เพิ่งทราบว่าต้องอ้างอิงพยานหลักฐานอะไรบ้าง เมื่อโจทก์ได้ตรวจสอบเอกสารที่จำเลยยื่นต่อศาลแล้วนั้น ไม่อาจรับฟังได้ ทั้งไม่ปรากฏว่ามีเหตุขัดข้องอย่างใดที่โจทก์ไม่สามารถยื่นบัญชีระบุพยานก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่าเจ็ดวันได้ ที่โจทก์อ้างว่าเกิดจากความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ก็มิใช่เป็นเหตุที่อ้างได้ตามกฎหมาย.คดีสืบเนื่องจากโจทก์ฟ้องขอให้เพิกถอนการประเมินภาษีที่ประเมินให้โจทก์เสียภาษีเงินได้สำหรับปี พ.ศ. 2520, 2522, 2523 ภาษีการค้าเดือนกุมภาพันธ์ถึงเดือนธันวาคม 2520 มกราคม ถึง ธันวาคม 2522 และกุมภาพันธ์ 2523 กับให้เพิกถอนคำวินิจฉัยอุทธรณ์และสั่งงดเงินเพิ่มและเบี้ยปรับแก่โจทก์จำเลยให้การว่า การประเมินของเจ้าพนักงานประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ชอบด้วยกฎหมายแล้วขอให้ยกฟ้อง ศาลภาษีอากรกลางทำการชี้สองสถานเมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม2532 กำหนดให้โจทก์นำสืบก่อนโดยนัดสืบพยานโจทก์วันที่ 8 กันยายน2532 ต่อมาเมื่อวันที่ 2 สิงหาคม 2532 โจทก์ยื่นบัญชีระบุพยานต่อศาลครั้นถึงวันนัดสืบพยานโจทก์ ก่อนเริ่มสืบพยานศาลภาษีอากรกลางเห็นว่า การที่ศาลภาษีอากรกลางมีคำสั่งรับบัญชีระบุพยานของโจทก์เมื่อวันที่ 2 สิงหาคม 2532 ไว้นั้น เป็นคำสั่งที่สั่งโดยผิดหลงเป็นการขัดต่อข้อกำหนดคดีภาษีอากรข้อ 8 จึงมีคำสั่งให้เพิกถอนกระบวนพิจารณาที่สั่งรับบัญชีระบุพยานของโจทก์ดังกล่าวเสีย โจทก์ขอเวลายื่นคำร้องแสดงเหตุผลตามกฎหมายภายใน 7 วันศาลภาษีอากรกลางอนุญาต ต่อมาโจทก์ยื่นคำร้องว่า โจทก์ไม่ทราบความมีอยู่ของเอกสารการประเมินภาษี โจทก์เพิ่งทราบหลังจากศาลชี้สองสถาน ส่วนพยานบุคคลก็เคยไปให้การต่อเจ้าพนักงานประเมินและคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ด้วยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์โจทก์จึงได้ยื่นบัญชีระบุพยานเมื่อวันที่2 สิงหาคม 2532 ด้วยเหตุผลอันสมควรอันมิอาจก้าวล่วงเสียได้ โจทก์จึงขออนุญาตระบุบัญชีพยานตามบัญชีระบุพยานท้ายคำร้องศาลภาษีอากรกลางมีคำสั่งให้ยกคำร้องโจทก์ และไม่รับบัญชีระบุพยานท้ายคำร้อง แล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีภาษีอากรวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของโจทก์ว่า คำสั่งของศาลภาษีอากรกลางที่ให้ยกคำร้องของโจทก์ที่ขออนุญาตยื่นบัญชีระบุพยานภายหลังวันชี้สองสถาน และสั่งไม่รับบัญชีระบุพยานของโจทก์นั้น ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ เห็นว่าการที่ศาลจะอนุญาตให้คู่ความยื่นบัญชีระบุพยานภายหลังวันชี้สองสถานได้นั้น คู่ความนั้นจะต้องแสดงให้เป็นที่พอใจแก่ศาลได้ว่ามีเหตุอันสมควรที่ไม่สามารถยื่นบัญชีระบุพยานก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน ตามที่บัญญัติไว้ในข้อ 8 วรรคสุดท้าย แห่งข้อกำหนดคดีภาษีอากร ปัญหาวินิจฉัยจึงอยู่ที่ว่า โจทก์มีเหตุอันสมควรที่ไม่สามารถยื่นบัญชีระบุพยานต่อศาลก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่าเจ็ดวันหรือไม่โจทก์อ้างเหตุในคำร้องขออนุญาตยื่นบัญชีระบุพยานว่าโจทก์เพิ่งทราบหลังจากศาลชี้สองสถานแล้วว่า จำเลยได้ส่งเอกสารเกี่ยวกับการประเมินและการตรวจสอบภาษีของโจทก์ต่อศาลแล้ว จากนั้นโจทก์จึงขอตรวจเอกสารดังกล่าวแล้วจึงทราบว่าเป็นเอกสารที่โจทก์ต้องใช้อ้างอิงเป็นพยานหลักฐาน ได้พิเคราะห์บัญชีระบุพยานของโจทก์ท้ายคำร้องลงวันที่ 15 กันยายน 2532 แล้ว โจทก์ระบุอ้างพยานรวม9 อันดับ อันดับ 1 ถึง 6 เป็นพยานบุคคล ซึ่งมีทั้งตัวโจทก์และทนายโจทก์รวมอยู่ด้วย ส่วนอันดับ 7 ถึง 9 เป็นพยานเอกสาร คืออันดับที่ 7 โจทก์ระบุอ้างแฟ้มและสรรพเอกสารการประเมินภาษีการพิจารณาของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ อันดับ 8 ระบุอ้างหนังสือรับรองการจดทะเบียนบริษัทปัฐวิกรณ์ จำกัด ซึ่งโจทก์เป็นกรรมการผู้จัดการและอันดับ 9 ระบุอ้าง แบบ ภ.ง.ด. 9 ก. ของโจทก์จากบัญชีระบุพยานของโจทก์ทั้ง 9 อันดับดังกล่าว เห็นได้ว่า ทั้งพยานบุคคลและพยานเอกสารที่ระบุอ้าง ล้วนแต่เป็นพยานหลักฐานที่โจทก์ทราบดีอยู่แล้วตั้งแต่ขณะฟ้องคดีว่า ต้องนำมาสืบเพื่อประโยชน์แก่คดีโจทกื ฉะนั้นที่โจทก์อ้างว่าโจทก์เพิ่งทราบว่าต้องอ้างอิงพยานหลักฐานอะไรบ้างเมื่อโจทก์ได้มาตรวจสอบเอกสารที่จำเลยยี่นต่อศาลแล้วนั้น จึงรับฟังไม่ได้ ทั้งไม่ปรากฏว่ามีเหตุขัดข้องอย่างใดที่โจทก์ไม่สามารถจะมายื่นบัญชีระบุพยานก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่าเจ็ดวันได้ โจทก์คงอ้างแต่ว่าเกิดจากความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ซึ่งก็มิใช่เป็นเหตุที่อ้างได้ตามกฎหมาย สรุปแล้วคำร้องของโจทก์ที่ขออนุญาตยื่นบัญชีระบุพยานภายหลังวันชี้สองสถานนั้นไม่สามารถแสดงเหตุอันสมควรได้ ศาลจึงไม่อาจอนุญาตให้โจทก์ยื่นบัญชีระบุพยานตามคำร้อง..."พิพากษายืน.(ตัน เวทไว-ก้าน อันนานนท์-สุนพ กีรติยุติ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุปัญหาการยื่นบัญชีระบุพยานล่วงเลยกำหนดเวลา ในคดีภาษีอากรนั้นยังมีอยู่เสมอแม้ว่าศาลภาษีอากรกลางเปิดทำการมาร่วม 5 ปีแล้ว ทั้งนี้ เนื่องจากผู้ดำเนินคดีภาษีอากรมิได้ศึกษา และทำความเข้าใจข้อกำหนดคดีภาษีอากร ข้อ 8 ว่าด้วยกำหนดเวลาในการยื่นบัญชีระบุพยาน กรณีที่คู่ความฝ่ายใดมีความประสงค์จะอ้างอิงพยานเอกสารหรือพยานบุคคล เพื่อสนับสนุนคำฟ้องหรือคำให้การของตน ว่ามีหลักเกณฑ์และขั้นตอนการยื่นบัญชีระบุพยานได้ตั้งแต่เมื่อใด หากล่วงเลยกำหนดเวลาแล้วจะต้องทำอย่างไร มีเหตุผลประกอบอย่างไรบ้าง ศาลจึงจะอนุญาตได้ เมื่อยื่นบัญชีระบุพยานล่วงเลยกำหนดเวลาที่ข้อกำหนดคดีภาษีอากรวางไว้ อีกทั้งเหตุผลที่อ้างไม่เข้าหลักเกณฑ์ ผลก็คือศาลไม่มีอำนาจที่จะอนุญาตให้ยื่นบัญชีระบุพยานได้ ผลที่ติดตามมาต่อไปก็คือฝ่ายตนต้องแพ้คดี โดยเฉพาะอย่างยิ่งคดีที่เอกชนเป็นโจทก์ฟ้องขอให้เพิกถอนการประเมินและเพิกถอนคำวินิจฉัยอุทธรณ์หรือคำชี้ขาดของหน่วยงานของรัฐ ศาลก็ต้องพิพากษายกฟ้องไป เป็นเหตุให้เกิดความเสียหายแก่ตัวความเป็นอย่างยิ่ง ความเสียหายนี้คิดเป็นเงินอาจเรือนแสนเรือนล้านบาท ทั้งที่เห็นได้ชัดว่าตามรูปคดีแล้วฝ่ายตนต้องชนะแน่ แต่จากความผิดพลาดที่ไม่ยื่นบัญชีระบุพยานภายในกำหนดเวลาหรือเมื่อล่วงเลยกำหนดเวลาแล้ว ประสงค์จะระบุพยานเพิ่มเติม แต่มิได้แสดงเหตุผลตามหลักเกณฑ์ที่ข้อกำหนดคดีภาษีอากรระบุไว้ ศาลไม่อนุญาตให้ยื่นบัญชีระบุพยาน ผลก็คือเท่ากับ ไม่มีพยานมาสืบพิสูจน์ตามภาระการพิสูจน์ของตน ก็ต้องแก้คดีไป ดังที่กล่าวมา ข้อผิดพลาดอีกประการหนึ่งที่ประสบในทางพิจารณาคือคู่ความเข้าใจผิดว่ากระบวนการพิจารณาชั้นการยื่นบัญชีระบุพยานนั้น เป็นเช่นเดียวกับคดีแพ่งธรรมดา ที่มีบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 88 อันเป็นบทกฎหมายที่ใช้บังคับมา 40-50 ปีเศษ แล้ว ซึ่งมีหลักเกณฑ์และเงื่อนไขว่าคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งสามารถยื่นบัญชีระบุพยานได้ก็จนวันสืบพยานของฝ่ายที่มีหน้าที่นำสืบล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 3 วัน และในระหว่างที่ฝ่ายที่มีหน้าที่นำสืบก่อนยังสืบพยานฝ่ายตนยังไม่เสร็จ คู่ความก็อาจยื่นบัญชีระบุพยานได้โดยเพียงแต่ทำคำแถลงขอยื่นบัญชีระบุพยานเข้าไปเพียงเท่านี้ ศาลก็ต้องรับบัญชีระบุพยานดังกล่าว ช่วงเวลาการยื่นบัญชีระบุพยานจึงมีมากโอกาสจะพลาดพลั้งจึงมีน้อย แต่ถ้าหากคู่ความมิได้ยื่นบัญชีระบุพยานเลย หรือขอระบุพยานเพิ่มเติมภายหลังจากคู่ความฝ่ายที่มีหน้าที่นำสืบก่อนเสร็จสิ้นลงไป การขอยื่นบัญชีระบุพยานในกรณีดังกล่าวจะต้องทำเป็นคำร้องและแสดงเหตุผลตามที่ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 88 กำหนดไว้ ซึ่งเป็นเรื่องยกาที่จะแสดงเหตุผลตามหลักเกณฑ์นี้ได้ เพราะการที่คู่ความจะดำเนินคดีในศาลนั้น ก็ควรต้องรู้ล่วงหน้ามาแล้วว่าตนมีพยานหลักฐานใดที่จะนำมาอ้างอิงหรือนำสืบสนับสนุนคำฟ้องของตน และกรณีเช่นนี้ในทางปฏิบัติมีอยู่เสมอที่ศาลไม่อนุญาตให้ยื่นบัญชีระบุพยาน แต่โดยทั่วไปมีน้อยที่จะมาถึงขั้นนี้ เพราะกฎหมายให้ช่วงระยะเวลาไว้พอสมควรที่คู่ความจะสามารถยื่นบัญชีระบุพยานได้ทัน เมื่อคู่ความเข้าใจผิดโดยมิได้คำนึงถึงว่าการดำเนินคดีภาษีอากรมีบทบัญญัติการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีและการยื่นบัญชีระบุพยานเป็นพิเศษต่างหาก ตามที่ปรากฏในพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลภาษีอากรและวิธีพิจารณาคดีภาษีอากรกับข้อกำหนดคดีภาษีอากร เมื่อตนมาดำเนินคดีภาษีอากรไม่ว่าในฐานะโจทก์หรือจำเลย กลับนำวิธีพิจารณาความแพ่งธรรมดามาใช้กับคดีของตนความเสียหายย่อมเกิดขึ้นดังที่กล่าวมา คดีตามหัวข้อหมายเหตุนี้ ศาลภาษีอากรกลางชี้สองสถานเมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2532 กำหนดให้โจทก์นำสืบก่อนโดยนัดสืบพยานโจทก์วันที่ 8 กันยายน 2532 ต่อมาวันที่ 2 สิงหาคม 2532 โจทก์ยื่นบัญชีระบุพยาน ศาลมีคำสั่งรับ ครั้นถึงวันนัดสืบพยานโจทก์ ก่อนเริ่มสืบพยาน ศาลภาษีอากรกลางเห็นว่าการที่มีคำสั่งรับบัญชีระบุพยานของโจทก์ในวันที่ 2 สิงหาคม 2532 ไว้เป็นการสั่งไปโดยผิดหลง เพราะโจทก์ยื่นบัญชีระบุพยานหลังจากที่ศาลภาษีอากรกลางชี้สองสถานไปแล้วขัดต่อข้อกำหนดคดีภาษีอากรข้อ 8 จึงมีคำสั่งให้เพิกถอนกระบวนพิจารณาที่สั่งรับบัญชีระบุพยาน โจทก์แถลงขอเวลายื่นคำร้องแสดงเหตุผลตามกฎหมาย ศาลอนุญาต ต่อมาวันที่ 15 กันยายน 2532 โจทก์ยื่นคำร้องศาลภาษีอากรกลางมีคำสั่งยกคำร้อง แล้วพิพากษายกฟ้อง ศาลฎีกามีคำพิพากษายืน โดยให้เหตุผลว่า พยานบุคคลและพยานเอกสารที่โจทก์ระบุอ้างไว้ในบัญชีระบุพยานของโจทก์ ล้วนแต่เป็นพยานที่โจทก์ทราบดีอยู่แล้วตั้งแต่ขณะฟ้องคดีว่าต้องนำมาสืบเพื่อประโยชน์แก่คดีของโจทก์ และที่โจทก์อ้างว่าเกิดจากความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ก็มิใช่เหตุที่อ้างได้ตามกฎหมาย กรณีที่โจทก์มิได้ยื่นบัญชีระบุพยานก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่า 7 วัน ตามข้อกำหนดคดีภาษีอากร ศาลฎีกาเคยมีคำวินิจฉัยไว้ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3654/2531 โดยมีคำวินิจฉัยว่าเมื่อภาระการพิสูจน์ตกโจทก์ แต่โจตทก์มิได้ระบุพยานภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด และไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้ระบุพยานได้ โจทก์จึงไม่มีสิทธินำพยานเข้าสืบ ซึ่งหมายความว่า โจทก์ไม่สามารถนำสืบยให้เห็นได้ตามข้ออ้าง โจทก์ต้องแพ้คดีไป กรณีอ้างเหตุว่าข้อกำหนดคดีภาษีอากรผิดแผกแตกต่างจากกระบวนวิธีพิจารณาคดีแพ่งธรรมดามาก เป็นเหตุให้หลงลืมการยื่นบัญชีระบุพยานให้เป็นไปตามข้อกำหนดคดีภาษีอากร ดังนี้จะถือว่าเป็นเหตุอันสมควรที่ไม่สามารถยื่นบัญชีระบุพยานตามข้อกำหนดคดีภาษีอากรหรือไม่ คดีนี้ศาลภาษีอากร นัดชี้สองสถานวันที่ 30 เมษายน 2530 โจทก์ยื่นคำร้องขออนุญาตยื่นบัญชีระบุพยานวันที่ 27 เมษายน 2530 อ้างเหตุผลดังที่กล่าวข้างต้น ศาลภาษีอากรกลางยกคำร้อง และศาลฎีกามีคำวินิจฉัยว่า เหตุดังกล่าวนั้น ไม่ใช่เหตุอันสมควรที่ไม่สามารถยื่นบัญชีระบุพยานตามกำหนดเวลาที่ระบุไว้ในข้อกำหนดคดีภาษีอากรข้อ 8 วรรคสี่(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3132/2530) ส่วนกรณีที่ถือว่าตามคำร้องขออนุญาตระบุพยานเพิ่มเติม มีเหตุผลอันสมควรตามข้อกำหนดคดีภาษีอากร ข้อ 8 วรรคสี่ มีตัวอย่างตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 442/2530 คดีดังกล่าวหลังจากวันชี้สองสถานโจทก์ได้ยื่นคำร้องขอระบุพยานเพิ่มเติม 2 อันดับ ศาลภาษีอากรกลางยกคำร้อง ศาลฎีกามีคำวินิจฉัยว่า โจทก์ยื่นคำร้องขออนุญาตระบุพยานเพิ่มเติมภายหลังวันชี้สองสถานพร้อมทั้งแนบบัญชีพยานมาด้วย พยานอันดับแรกเป็นพยานบุคคล พยานอันดับสองเป็นหนังสือที่ว่าการอำเภอเมืองจันทบุรี แจ้งให้นำเงินภาษีอากรไปชำระ ลงวันที่ 4กุมภาพันธ์ 2529 โดยอ้างเหตุที่โจทก์ไม่สามารถอ้างบัญชีระบุพยานดังกล่าวก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่า 7 วัน ได้ว่า โจทก์เพิ่งทราบว่าพยานอันดับแรกเป็นผู้รู้เห้นในการที่เจ้าพนักงานของจำเลยไปปิดแบบแจ้งการประเมินภาษีการค้าที่โรงงานผลิตและจำหน่ายน้ำแข็งของโจทก์ส่วนพยานอันดับสอง คนงานของโจทก์เป็นผู้เก็บได้ ในบริเวณที่เจ้าพนักงานของจำเลยปิดแบบแจ้งการประเมิน และเพิ่งส่งเอกสารดังกล่าวให้โจทก์ และวินิจฉัยต่อไปว่า แสดงให้เห็นว่าพยานที่โจทก์ระบุเพิ่มเติมทั้งสองอันดับดังกล่าว โจทก์ไม่ทราบว่าได้มีอยู่ก่อนวันชี้สองสถาน การอ้างพยานเพิ่มเติมทั้งสองอันอับจึงมีเหตุอันสมควร ฯลฯ จากแนวคิดตามคำพิพากษาตามหัวข้อหมายเหตุและตัวอย่างคำพิพากษาศาลฎีกาที่ยกมาเป็นตัวอย่างข้างต้น ท่านผู้อ่านจะเห็นได้ว่าการแสดงเหตุผลกรณียื่นบัญชีระบุพยานล่วงเลยเวลาที่กฎหมายกำหนดตามข้อกำหนดคดีภาษีอากร ข้อ 8 วรรคสี่ นั้นมิใช่เรื่องที่จะกระทำได้ง่ายเพราะตามปกติแล้วการที่คู่ความจะเสนอคดีของตนสู่ศาล ย่อมต้องทราบดีอยู่แล้วว่าตนมีพยานหลักฐานใดจะต้องนำมาอ้างสนับสนุนคำฟ้องหรือคำให้การของตนและจะต้องนำมาสู่ศาลตามลำดับขั้นตอนที่กฎหมายกำหนดไว้ ทั้งนี้ก็เพื่อมิให้มีการเอารัดเอาเปรียบกันในทางคดี และเพื่อให้การดำเนินกระบวนพิจารณาคดีเป็นไปตามขั้นตอนมิใช่ว่าคู่ความกระทำอะไรตามใจชอบ อันจะยิ่งทำให้การดำเนินกระบวนพิจารณาล่าช้าไปส่วนกรณีที่ยื่นล่าช้าไป ก็ควรมีขอบเขตไว้ชัดเจน และข้อจำกัดไว้มิฉะนั้นอาจมีกรณีที่คู่ความเอารัดเอาเปรียบกันโดยวิธีการยื่นคำร้องขอระบุพยานเพิ่มเติมแล้วนำมาสืบวันนั้นเลยอันเป็นการปิดโอกาสของอีกฝ่ายหนึ่งที่จะพิจารณาว่าพยานบุคคลหรือพยานเอกสารนั้นถูกต้องแค่ไหนเพียงใด บทบัญญัติดังกล่าวจึงเป็นการป้องกันการเอารัดเอาเปรียบในทางคดีด้วย สำหรับในทางปฏิบัตินั้นคู่ความสามารถที่จะป้องกันมิให้ผิดพลาดหรือหลงลืมได้โดยการยื่นบัญชีระบุพยานต่อศาลไว้เสียตั้งแต่ยื่นฟ้องหรือยื่นคำให้การ เพราะโดยทั่วไปนั้นตนย่อมรู้ดีอยู่แล้วว่าจะต้องอ้างอิงพยานบุคคลหรือพยานเอกสารใดในการสนับสนุนคำฟ้องหรือคำให้การของตนไม่ควรมารอยื่นในชั้นนัดชี้สองสถาน โดยเฉพาะคดีภาษีอากรนี้มีข้อที่อาจหลงลืมหรือผิดพลาดได้ เพราะในคดีภาษีอากรนั้น คู่ความจะต้องยื่นบัญชีระบุพยานต่อศาลล่วงหน้าก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน สำหรับคดีที่ศาลมีคำสั่งให้มีการชี้สองสถาน ซึ่งตามปกติทางปฏิบัติก็จะเป็นเช่นนี้ หรือในคดีที่ศาลเห็นว่าไม่จำต้องมีการชี้สองสถาน ให้นัดสืบพยานโจทก์ ดังนี้ คู่ความก็ต้องยื่นบัญชีระบุพยานต่อศาลล่วงหน้าไม่น้อยกว่าเจ็ดวันก่อนวันสืบพยานโจทก์ เพื่อประกอบความเข้าใจจึงทำแผนผังการยื่นบัญชีระบุพยานในคดีภาษีอากรไว้ดังนี้. ............มีตารางกรณีการชี้สองสถาน.............. ตัวอย่างตารางการยื่นบัญชีพยานนี้ แสดงให้เห็นว่า ถ้าคดีภาษีอากรนี้ศาลนัดชี้สองสถานวันที่ 19 หรือกรณีไม่มีการชี้สองสถานแต่นัดสืบพยานวันที่ 19 ดังนี้ คู่ความประสงค์จะยื่นบัญชีระบุพยานเพื่อนำมาสืบต่อไป อาจยื่นได้ ดังนี้ ยื่นครั้งแรกโดยต้องยื่นล่วงหน้าก่อนวันที่ 19 ไม่น้อยกว่า 7 วัน คืออย่างช้าที่สุดที่จะยื่นได้คือวันที่ 11 ตามตัวอย่าง สมมุติว่ายื่นครั้งแรกเลยในวันที่2 ดังนี้ ก็เพียงแต่นำบัญชีระบุพยานไปยื่นพร้อมกับสำเนาเท่ากับคู่ความอีกฝ่าย หลังจากนั้นประสงค์จะยื่นอีก ถ้ายังเหลือเวลาไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน ก็เพียงแต่ทำเป็นคำแถลงขอระบุพยานเพิ่มเติมแนบบัญชีระบุพยานที่ประสงค์จะเพิ่มเติมเข้าไป ตามตัวอย่างเช่นอาจยื่นเพิ่มเติมครั้งที่ 1,2 ในวันที่ 10 และ 11 ก็กระทำได้โดยวิธีการง่าย ๆ ดังกล่าว แต่ถ้าหลังจากนั้นไปแล้ว คือยื่นในเวลาที่น้อยกว่าเจ็ดวันเช่น ยื่นวันที่ 15,18,19,20 หรือต่อ ๆ ไป จะต้องทำเป็นคำร้อง และแสดงให้เห็นเหตุผลอันสมควรตามข้อกำหนดคดีภาษีอากรข้อ 8 วรรคสี่ ซึ่งเป็นเรื่องที่ยุ่งยากมาก ฉะนั้นในทางปฏิบัติไม่ควรที่จะให้มีการหลงลืมจนต้องทำเป็นคำร้องแสดงเหตุผลอันสมควรเพราะเมื่อทำไปแล้ว อาจเป็นคำร้องที่ไม่แสดงถึงเหตุผลอันสมควรหนทางที่ดีก็คือรีบยื่นบัญชีระบุพยานไว้เสียแต่เนิ่น ๆ ดังที่กล่าวมาแล้ว. พลประสิทธิ์ฤทธิรักษา.