คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 696/2542หลักกฎหมาย: คำขอของโจทก์ในคดีอาญาก่อนคือการคืนหรือให้ใช้ราคาทรัพย์ซึ่งเป็นคำขอส่วนแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาที่ศาลในคดีอาญามีอำนาจที่จะพิจารณาพิพากษาได้ และเมื่อศาลในคดีอาญาได้รับคำขอส่วนแพ่งของโจทก์ ดังกล่าวไว้พิจารณาโดยชอบแล้ว ย่อมมีผลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 173 วรรคสอง(1)ที่ห้ามมิให้โจทก์ยื่นคำฟ้องเรื่องเดียวกันนั้นต่อศาลเดียวกันหรือศาลอื่นอีก แม้ในส่วนดอกเบี้ยที่โจทก์มิได้มีคำขอในคดีอาญา ก็ตาม แต่ดอกเบี้ยนี้เป็นดอกผลที่เกิดตามเงินต้นตามกฎหมาย การฟ้องร้องขอบังคับในส่วนดอกเบี้ยจึงอาศัยและพึงต้อง ฟ้องมาในคราวเดียวกัน จึงต้องห้ามตามคำฟ้องในส่วน เงินต้นด้วยโจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสองปลอมใบรับน้ำมันของกองพลทหารราบ ที่ 3 รวม 33 ฉบับ และปลอมใบรับน้ำมันของกองพันทหารสื่อสารที่ 3 รวม 5 ฉบับ แล้วนำใบรับน้ำมันปลอมไปขอรับน้ำมันจากสถานีคลังน้ำมันหลายครั้ง โดยไม่ผ่านการตัดยอดจากกองส่งกำลังบำรุง กองบัญชาการช่วยรบที่ 2รวมเป็นเงินค่าน้ำมันทั้งสิ้น 724,239.38 บาท ขอให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระค่าเสียหายพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปีนับแต่วันทำละเมิดถึงวันฟ้องเป็นเงิน 946,037.69 บาท และดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ในต้นเงิน 724,239.38 บาท นับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยที่ 1 ให้การว่า โจทก์ดำเนินคดีอาญาจำเลยที่ 1กับพวกต่อศาลมณฑลทหารบกที่ 21 เมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม 2530ตามคดีหมายเลขดำที่ 21/2530 ในความผิดฐานยักยอกทรัพย์โดยขอให้จำเลยที่ 1 ใช้ราคาน้ำมันจำนวนเดียวกันกับน้ำมันในคดีนี้ ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาให้จำเลยที่ 2 คืนน้ำมันที่เบิกรับไปตามฟ้องหักทอนด้วยน้ำมันเบนซิน 800 ลิตร หากคืนไม่ได้ให้ใช้ราคาแทนหรือชำระค่าเสียหายเป็นเงิน 717,039.38 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี จากต้นเงินจำนวนดังกล่าวนับจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ ให้จำเลยที่ 2ใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์โดยกำหนดค่าทนายความ3,000 บาท คำขออื่นให้ยกและยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 1โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ปัญหาที่โจทก์ฎีกาว่า ฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 1 ไม่เป็นฟ้องซ้อนโดยเฉพาะในส่วนดอกเบี้ยเพราะมิได้มีคำขอในคดีอาญาหมายเลขดำที่ 21/2530 ของศาลมณฑลทหารบกที่ 21 นั้น เห็นว่า คำขอโจทก์ในคดีอาญาดังกล่าวคือการคืนหรือให้ใช้ราคาทรัพย์ซึ่งเป็นคำขอส่วนแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาที่ศาลในคดีอาญามีอำนาจที่จะพิจารณาพิพากษาได้ และเมื่อศาลในคดีอาญาได้รับคำขอส่วนแพ่งของโจทก์ดังกล่าวไว้พิจารณาโดยชอบแล้ว ย่อมมีผลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 173 วรรคสอง (1) ห้ามมิให้โจทก์ยื่นคำฟ้องเรื่องเดียวกันนั้นต่อศาลเดียวกันหรือศาลอื่นอีก แม้ในส่วนดอกเบี้ยที่โจทก์มิได้มีคำขอในคดีอาญาก็ตามแต่ดอกเบี้ยนี้เป็นดอกผลที่เกิดตามเงินต้นตามกฎหมาย การฟ้องร้องขอบังคับในส่วนดอกเบี้ยจึงอาศัยและพึงต้องฟ้องมาในคราวเดียวกันกับเงินต้นจึงต้องห้ามตามคำฟ้องในส่วนเงินต้นด้วย ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 696/2542กองทัพบกโจทก์จ่าสิบเอก สนั่น โพธิ์ชัย กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 173 วรรคสองคำขอของโจทก์ในคดีอาญาก่อนคือการคืนหรือให้ใช้ราคาทรัพย์ซึ่งเป็นคำขอส่วนแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาที่ศาลในคดีอาญามีอำนาจที่จะพิจารณาพิพากษาได้ และเมื่อศาลในคดีอาญาได้รับคำขอส่วนแพ่งของโจทก์ ดังกล่าวไว้พิจารณาโดยชอบแล้ว ย่อมมีผลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 173 วรรคสอง(1)ที่ห้ามมิให้โจทก์ยื่นคำฟ้องเรื่องเดียวกันนั้นต่อศาลเดียวกันหรือศาลอื่นอีก แม้ในส่วนดอกเบี้ยที่โจทก์มิได้มีคำขอในคดีอาญา ก็ตาม แต่ดอกเบี้ยนี้เป็นดอกผลที่เกิดตามเงินต้นตามกฎหมาย การฟ้องร้องขอบังคับในส่วนดอกเบี้ยจึงอาศัยและพึงต้อง ฟ้องมาในคราวเดียวกัน จึงต้องห้ามตามคำฟ้องในส่วน เงินต้นด้วยโจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสองปลอมใบรับน้ำมันของกองพลทหารราบ ที่ 3 รวม 33 ฉบับ และปลอมใบรับน้ำมันของกองพันทหารสื่อสารที่ 3 รวม 5 ฉบับ แล้วนำใบรับน้ำมันปลอมไปขอรับน้ำมันจากสถานีคลังน้ำมันหลายครั้ง โดยไม่ผ่านการตัดยอดจากกองส่งกำลังบำรุง กองบัญชาการช่วยรบที่ 2รวมเป็นเงินค่าน้ำมันทั้งสิ้น 724,239.38 บาท ขอให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระค่าเสียหายพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปีนับแต่วันทำละเมิดถึงวันฟ้องเป็นเงิน 946,037.69 บาท และดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ในต้นเงิน 724,239.38 บาท นับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยที่ 1 ให้การว่า โจทก์ดำเนินคดีอาญาจำเลยที่ 1กับพวกต่อศาลมณฑลทหารบกที่ 21 เมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม 2530ตามคดีหมายเลขดำที่ 21/2530 ในความผิดฐานยักยอกทรัพย์โดยขอให้จำเลยที่ 1 ใช้ราคาน้ำมันจำนวนเดียวกันกับน้ำมันในคดีนี้ ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาให้จำเลยที่ 2 คืนน้ำมันที่เบิกรับไปตามฟ้องหักทอนด้วยน้ำมันเบนซิน 800 ลิตร หากคืนไม่ได้ให้ใช้ราคาแทนหรือชำระค่าเสียหายเป็นเงิน 717,039.38 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี จากต้นเงินจำนวนดังกล่าวนับจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ ให้จำเลยที่ 2ใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์โดยกำหนดค่าทนายความ3,000 บาท คำขออื่นให้ยกและยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 1โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ปัญหาที่โจทก์ฎีกาว่า ฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 1 ไม่เป็นฟ้องซ้อนโดยเฉพาะในส่วนดอกเบี้ยเพราะมิได้มีคำขอในคดีอาญาหมายเลขดำที่ 21/2530 ของศาลมณฑลทหารบกที่ 21 นั้น เห็นว่า คำขอโจทก์ในคดีอาญาดังกล่าวคือการคืนหรือให้ใช้ราคาทรัพย์ซึ่งเป็นคำขอส่วนแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาที่ศาลในคดีอาญามีอำนาจที่จะพิจารณาพิพากษาได้ และเมื่อศาลในคดีอาญาได้รับคำขอส่วนแพ่งของโจทก์ดังกล่าวไว้พิจารณาโดยชอบแล้ว ย่อมมีผลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 173 วรรคสอง (1) ห้ามมิให้โจทก์ยื่นคำฟ้องเรื่องเดียวกันนั้นต่อศาลเดียวกันหรือศาลอื่นอีก แม้ในส่วนดอกเบี้ยที่โจทก์มิได้มีคำขอในคดีอาญาก็ตามแต่ดอกเบี้ยนี้เป็นดอกผลที่เกิดตามเงินต้นตามกฎหมาย การฟ้องร้องขอบังคับในส่วนดอกเบี้ยจึงอาศัยและพึงต้องฟ้องมาในคราวเดียวกันกับเงินต้นจึงต้องห้ามตามคำฟ้องในส่วนเงินต้นด้วย ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(วินัย วิมลเศรษฐ-กมล เพียรพิทักษ์-พูนศักดิ์ จงกลนี)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้เป็นความเกี่ยวพันกันระหว่างบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43กับ การฟ้องซ้อนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 173 วรรคสอง (1) บทบัญญัติมาตรา 43 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา บัญญัติอยู่ในลักษณะ 3 หมวด 2ว่าด้วยการฟ้องคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญา คดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาหมายถึงการกระทำผิดทางอาญานั้นก่อให้เกิดสิทธิเรียกร้องในทางแพ่งด้วย ซึ่งเดิมทีเรียกกันว่า คดีอาญาสินไหม มาตรา 43 แห่ง ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาบัญญัติให้พนักงานอัยการที่ฟ้องคดีอาญาเรียกทรัพย์สินหรือราคาทรัพย์สินซึ่งเป็นคำขอในส่วนคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาแทนผู้เสียหายได้ด้วยหากเป็นกรณีที่ผู้เสียหายมีสิทธิเรียกร้องทรัพย์สินที่ผู้เสียหายสูญเสียไปเนื่องจากการกระทำความผิดอาญา 9ฐานความผิดตามที่ระบุไว้ การที่พนักงานอัยการมีคำขอดังกล่าวถือว่าพนักงานอัยการฟ้องคดีส่วนแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาแทนผู้เสียหาย หากศาลรับคำขอของพนักงานอัยการไว้คดีอยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลหรือศาลมีคำพิพากษาและสั่งคำขอดังกล่าวถึงที่สุดแล้ว ผู้เสียหายไม่ว่าจะเป็นโจทก์ร่วมในคดีอาญาดังกล่าวหรือไม่ย่อมต้องผูกพัน กล่าวคือจะมาฟ้องคดีแพ่งโดยอาศัยมูลความผิดอาญาเดียวกันดังกล่าวอีกไม่ได้ เป็นฟ้องซ้อนหรือฟ้องซ้ำแล้วแต่กรณีเพราะถือว่าได้ฟ้องคดีเรื่องเดียวกันนั้นต่อศาลหลังจากศาลได้รับคำฟ้องคดีอาญาและคำขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์สินอันถือเป็นการฟ้องคดีแพ่งไว้แล้วตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 173 วรรคสอง (1)หรือเป็นการรื้อร้องฟ้องกันในประเด็นที่ศาลได้วินิจฉัยโดยอาศัยเหตุอย่างเดียวตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 148(ตามนัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 991/2529,1984/2536,583/2538 และ 1207/2540) กรณีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ก็เช่นเดียวกันเมื่อพนักงานอัยการฟ้องจำเลยที่ 1 ต่อศาลเป็นคดีอาญาและมีคำขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์สินอันเป็นคำขอในส่วนคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาไปด้วยซึ่งศาลรับฟ้องคดีอาญาและคำขอดังกล่าวไว้แล้ว ถือว่าคดีส่วนแพ่งอยู่ในระหว่างพิจารณา เมื่อโจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1 เป็นคดีนี้โดยอาศัยมูลละเมิดซึ่งเป็นคดีแพ่งที่เกี่ยวกับคดีอาญาที่พนักงานอัยการฟ้องและมีคำขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์สินจึงต้องถือว่าเป็นคดีแพ่งที่เกี่ยวกับคดีอาญาที่พนักงานอัยการฟ้องและมีคำขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์สิน จึงต้องถือว่าเป็นฟ้องซ้อนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 173 วรรคสอง (1)แม้ในส่วนดอกเบี้ยพนักงานอัยการไม่ได้มีคำขอในคดีอาญาก็ถือว่าเป็นเรื่องเดียวกัน อย่างไรก็ตามหากพิจารณาให้ดีก็น่าเห็นใจผู้เสียหายซึ่งเป็นโจทก์ในคดีนี้เพราะในคดีอาญาพนักงานอัยการไม่อาจมีคำขอให้จำเลยที่ 1 ใช้ดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีให้แก่โจทก์ได้เนื่องจากดอกเบี้ยมิใช่ทรัพย์สินที่สูญเสียไปจากการกระทำผิดอาญาฐานยักยอกแต่ในส่วนดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีโจทก์มีสิทธิเรียกให้จำเลยที่ 1 รับผิดในมูลหนี้ละเมิดอันเป็นสิทธิเรียกร้องที่เกิดจากมูลความผิดอาญาฐานยักยอก โดยโจทก์มีสิทธิเรียกดอกเบี้ยในอัตราดังกล่าวตั้งแต่วันผิดนัดซึ่งก็คือวันทำละเมิด ปัญหาน่าคิดว่ากรณีอย่างนี้พอมีทางที่จะเยียวยาความเสียหายให้แก่ผู้เสียหายในคดีอาญาที่มีลักษณะเช่นคดีนี้หรือไม่หากทรัพย์สินที่ถูกยักยอกหรือถูกลักไปมีเพียงเล็กน้อยก็คงมองเห็นความเสียหายไม่ชัดเจนแต่ถ้าหากเงินที่ถูกยักยอกหรือถูกลักไปเป็นจำนวนถึง 10,000,000 บาทหรือกว่านั้นจะเห็นภาพความเสียหายในส่วนนี้ได้ชัดเจนผู้เขียนใคร่ ขอเสนอความคิดเห็นส่วนตัวถึงทางเยียวยาในเรื่องนี้ซึ่งแม้จะไม่อาจชดเชยได้หมดก็ตาม ผู้เขียนเห็นว่าการที่พนักงานอัยการใช้สิทธิเรียกให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์สินตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 เป็นการใช้สิทธิทางแพ่งแทนผู้เสียหาย ดังนั้นหากผู้เสียหายไม่ประสงค์จะให้พนักงานอัยการใช้สิทธิเรียกทรัพย์สินหรือราคาแทนโดยแจ้งให้พนักงานอัยการทราบว่าประสงค์จะใช้สิทธิฟ้องร้องทางแพ่งเองในกรณีดังกล่าวผู้เขียนเห็นว่าพนักงานอัยการก็ไม่อาจที่จะดำเนินการขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์สินแทนผู้เสียหาย อันเป็นการฝ่าฝืนความประสงค์ของผู้เสียหายได้เนื่องจากเป็นเรื่องทางแพ่ง หากแปลความว่าแม้ผู้เสียหายไม่ประสงค์จะให้พนักงานอัยการขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์สินแทน พนักงานอัยการก็ยังมีสิทธิ ย่อมจะไม่เป็นธรรมแก่ผู้เสียหายในกรณีดังเช่นคดีนี้และบางกรณีหากผู้เสียหายฟ้องคดีแพ่งเกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาเองโดยอาศัยมูลละเมิดเรียกดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีได้มากกว่าแม้จะต้องเสียค่าขึ้นศาลก็ตามเช่น จำเลยยักยอกเงินผู้เสียหายไปเป็นจำนวน 100,000,000 บาท ถ้าผู้เสียหายฟ้องคดีแพ่งเองมีสิทธิเรียกดอกเบี้ยได้ในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีนับแต่วันทำละเมิด ย่อมได้มากกว่าแม้จะต้องเสียค่าขึ้นศาลสูงสุดจำนวน 200,000 บาท ก็ตาม แต่ถ้าจำนวนที่ถูกยักยอกเล็กน้อยการให้พนักงานอัยการมีคำขอให้คืนหรือใช้ราคาแทนย่อมจะเป็นประโยชน์กว่า เกี่ยวกับการฟ้องคดีแพ่งของผู้เสียหายในภายหลังนี้ หากอาศัยสิทธิตามสัญญาโดยไม่อาศัยมูลความผิดอาญาหรืออาศัยมูลหนี้อื่นที่ไม่ใช่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาผู้เสียหายก็สามารถฟ้องได้ไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144,148 หรือ มาตรา 173 วรรคสอง (1) เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 72/2538 วินิจฉัยว่า แม้โจทก์จะเคยเข้าเป็นโจทก์ร่วมกับพนักงานอัยการในคดีที่ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองในความผิดฐานร่วมกันฉ้อโกงและขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่ฉ้อโกงไปก็ตาม แต่การขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ในคดีดังกล่าวเป็นกรณีความเสียหายเนื่องมาจากการกระทำผิดอาญาเท่านั้น ส่วนคดีนี้แม้คำขอท้ายฟ้องของโจทก์จะมีการขอคืนหรือใช้ราคาทรัพย์เป็นอย่างเดียวกัน แต่ข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหามิได้เป็นอย่างเดียวกัน โดยข้ออ้างที่พนักงานอัยการขอให้บังคับในส่วนแพ่งเป็นการกระทำผิดอาญาอันเกิดจากข้อกล่าวหาว่าฉ้อโกงซึ่งเป็นมูลหนี้ละเมิด แต่คดีนี้มีที่มาจากมูลหนี้แห่งสัญญาซื้อขาย จึงไม่เป็นฟ้องซ้อนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 173 วรรคสอง (1)และไม่เป็นฟ้องซ้ำเพราะขณะโจทก์ฟ้องคดีนี้ คดีอาญาดังกล่าวยังมิได้มีคำพิพากษาถึงที่สุด คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4734/2539 วินิจฉัยว่าประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 บัญญัติให้อำนาจพนักงานอัยการที่จะเรียกทรัพย์สินหรือราคาแทนผู้เสียหายเท่านั้น ค่าเสียหายอันเป็นค่าขาดประโยชน์จากสัญญาเช่าซื้อโจทก์ฟ้องเรียกร้องมาในคดีนี้ไม่ใช่ทรัพย์สินหรือราคาที่ผู้เสียหายสูญเสียไปเนื่องจากกระทำผิด พนักงานอัยการจึงฟ้องเรียกค่าเสียหายดังกล่าวในคดีเดิมแทนผู้เสียหายไม่ได้ โจทก์ในคดีนี้ซึ่งคือผู้เสียหายในคดีก่อนมิได้เข้าเป็นโจทก์ร่วมในคดีอาญาเรื่องก่อนนั้นด้วย และการกระทำของจำเลยผู้เช่าซื้อซึ่งทำให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์ผู้ให้เช่าซื้ออาจเป็นบ่อเกิดแห่งหนี้ที่จะใช้สิทธิเรียกร้องได้ทั้งสองทาง คือในมูลละเมิดและมูลหนี้แห่งสัญญาเช่าซื้อ เมื่อคดีเรื่องก่อนศาลมิได้มีคำพิพากษาหรือคำสั่งวินิจฉัยชี้ขาดประเด็นค่าเสียหายอันเป็นค่าขาดประโยชน์ของโจทก์ กรณีจึงไม่เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144(คดีนี้โจทก์ฟ้องและบรรยายฟ้องว่าคดีส่วนอาญาศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาจำคุกจำเลย และให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์แล้วโดยมีคำขอท้ายฟ้องให้ชำระค่าเสียหายเป็นค่าขาดประโยชน์และราคารถยนต์พร้อมดอกเบี้ยศาลชั้นต้นตรวจคำฟ้องแล้ววินิจฉัยว่าคดีโจทก์ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืน ศาลฎีกาพิพากษาแก้ให้รับคำฟ้องโจทก์เฉพาะที่เกี่ยวกับค่าเสียหายอันเป็นค่าขาดประโยชน์ นอกนั้นเป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นซึ่งก็ถือว่าเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144 นั้นเอง) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7283/2541 วินิจฉัยว่า คดีก่อนพนักงานอัยการเป็นโจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1 ในความผิดฐานยักยอกเครื่องรับโทรทัศน์และขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่ยักยอกไปซึ่งการขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ให้ผู้เสียหายของพนักงานอัยการแม้จะถือว่าเป็นการขอแทนผู้เสียหายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 ก็ตาม แต่ก็เป็นความเสียหายอันเนื่องมาจากการกระทำผิดอาญาเท่านั้น ส่วนคดีนี้โจทก์ฟ้องว่าจำเลยที่ 1 ผิดสัญญาเช่าซื้อเครื่องรับโทรทัศน์อันเป็นมูลหนี้ผิดสัญญาทางแพ่ง แม้คำขอบังคับจะเป็นอย่างเดียวกับในคดีอาญา แต่ข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาในคดีอาญานั้นมาจากการกระทำผิดอาญาอันเป็นการเรียกร้องในมูลหนี้ละเมิดแต่คดีนี้มีที่มาจากมูลสัญญาเช่าซื้อ เมื่อมูลหนี้ในคำฟ้องทั้งสองคดีเป็นคนละอย่าง ประกอบกับคำฟ้องของโจทก์คดีนี้เป็นเรื่องการผิดสัญญาเช่าซื้อนั้นเป็นอำนาจของคู่สัญญาโดยเฉพาะพนักงานอัยการในคดีอาญาจึงไม่อาจจะอาศัยสิทธิในเรื่องสัญญาเช่าซื้อมาเป็นข้ออ้างในคำขอส่วนแพ่งได้ กรณีมิใช่การฟ้องในเรื่องเดียวกันตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 173 วรรคสอง (1) ฟ้องโจทก์มิใช่ฟ้องซ้อน คดีก่อนศาลแขวงเชียงใหม่พิพากษาว่า จำเลยที่ 1 กระทำความผิดฐานยักยอกทรัพย์ส่วนคดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่เช่าซื้อโดยอาศัยสัญญาเช่าซื้ออันเป็นสิทธิเรียกร้องที่ไม่ต้องอาศัยมูลความผิดฐานยักยอก จึงไม่ใช่คดีแพ่งเกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาจะนำบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 46 มาใช้บังคับไม่ได้ สมกุมชาดคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสองปลอมใบรับน้ำมันของกองพลทหารราบ ที่ 3 รวม 33 ฉบับ และปลอมใบรับน้ำมันของกองพันทหารสื่อสารที่ 3 รวม 5 ฉบับ แล้วนำใบรับน้ำมันปลอมไปขอรับน้ำมันจากสถานีคลังน้ำมันหลายครั้ง โดยไม่ผ่านการตัดยอดจากกองส่งกำลังบำรุง กองบัญชาการช่วยรบที่ 2รวมเป็นเงินค่าน้ำมันทั้งสิ้น 724,239.38 บาท ขอให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระค่าเสียหายพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปีนับแต่วันทำละเมิดถึงวันฟ้องเป็นเงิน 946,037.69 บาท และดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ในต้นเงิน 724,239.38 บาท นับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยที่ 1 ให้การว่า โจทก์ดำเนินคดีอาญาจำเลยที่ 1กับพวกต่อศาลมณฑลทหารบกที่ 21 เมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม 2530ตามคดีหมายเลขดำที่ 21/2530 ในความผิดฐานยักยอกทรัพย์โดยขอให้จำเลยที่ 1 ใช้ราคาน้ำมันจำนวนเดียวกันกับน้ำมันในคดีนี้ ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาให้จำเลยที่ 2 คืนน้ำมันที่เบิกรับไปตามฟ้องหักทอนด้วยน้ำมันเบนซิน 800 ลิตร หากคืนไม่ได้ให้ใช้ราคาแทนหรือชำระค่าเสียหายเป็นเงิน 717,039.38 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี จากต้นเงินจำนวนดังกล่าวนับจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ ให้จำเลยที่ 2ใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์โดยกำหนดค่าทนายความ3,000 บาท คำขออื่นให้ยกและยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 1โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ปัญหาที่โจทก์ฎีกาว่า ฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 1 ไม่เป็นฟ้องซ้อนโดยเฉพาะในส่วนดอกเบี้ยเพราะมิได้มีคำขอในคดีอาญาหมายเลขดำที่ 21/2530 ของศาลมณฑลทหารบกที่ 21 นั้น เห็นว่า คำขอโจทก์ในคดีอาญาดังกล่าวคือการคืนหรือให้ใช้ราคาทรัพย์ซึ่งเป็นคำขอส่วนแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาที่ศาลในคดีอาญามีอำนาจที่จะพิจารณาพิพากษาได้ และเมื่อศาลในคดีอาญาได้รับคำขอส่วนแพ่งของโจทก์ดังกล่าวไว้พิจารณาโดยชอบแล้ว ย่อมมีผลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 173 วรรคสอง (1) ห้ามมิให้โจทก์ยื่นคำฟ้องเรื่องเดียวกันนั้นต่อศาลเดียวกันหรือศาลอื่นอีก แม้ในส่วนดอกเบี้ยที่โจทก์มิได้มีคำขอในคดีอาญาก็ตามแต่ดอกเบี้ยนี้เป็นดอกผลที่เกิดตามเงินต้นตามกฎหมาย การฟ้องร้องขอบังคับในส่วนดอกเบี้ยจึงอาศัยและพึงต้องฟ้องมาในคราวเดียวกันกับเงินต้นจึงต้องห้ามตามคำฟ้องในส่วนเงินต้นด้วย ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 696/2542กองทัพบกโจทก์จ่าสิบเอก สนั่น โพธิ์ชัย กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 173 วรรคสองคำขอของโจทก์ในคดีอาญาก่อนคือการคืนหรือให้ใช้ราคาทรัพย์ซึ่งเป็นคำขอส่วนแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาที่ศาลในคดีอาญามีอำนาจที่จะพิจารณาพิพากษาได้ และเมื่อศาลในคดีอาญาได้รับคำขอส่วนแพ่งของโจทก์ ดังกล่าวไว้พิจารณาโดยชอบแล้ว ย่อมมีผลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 173 วรรคสอง(1)ที่ห้ามมิให้โจทก์ยื่นคำฟ้องเรื่องเดียวกันนั้นต่อศาลเดียวกันหรือศาลอื่นอีก แม้ในส่วนดอกเบี้ยที่โจทก์มิได้มีคำขอในคดีอาญา ก็ตาม แต่ดอกเบี้ยนี้เป็นดอกผลที่เกิดตามเงินต้นตามกฎหมาย การฟ้องร้องขอบังคับในส่วนดอกเบี้ยจึงอาศัยและพึงต้อง ฟ้องมาในคราวเดียวกัน จึงต้องห้ามตามคำฟ้องในส่วน เงินต้นด้วยโจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสองปลอมใบรับน้ำมันของกองพลทหารราบ ที่ 3 รวม 33 ฉบับ และปลอมใบรับน้ำมันของกองพันทหารสื่อสารที่ 3 รวม 5 ฉบับ แล้วนำใบรับน้ำมันปลอมไปขอรับน้ำมันจากสถานีคลังน้ำมันหลายครั้ง โดยไม่ผ่านการตัดยอดจากกองส่งกำลังบำรุง กองบัญชาการช่วยรบที่ 2รวมเป็นเงินค่าน้ำมันทั้งสิ้น 724,239.38 บาท ขอให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระค่าเสียหายพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปีนับแต่วันทำละเมิดถึงวันฟ้องเป็นเงิน 946,037.69 บาท และดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ในต้นเงิน 724,239.38 บาท นับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยที่ 1 ให้การว่า โจทก์ดำเนินคดีอาญาจำเลยที่ 1กับพวกต่อศาลมณฑลทหารบกที่ 21 เมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม 2530ตามคดีหมายเลขดำที่ 21/2530 ในความผิดฐานยักยอกทรัพย์โดยขอให้จำเลยที่ 1 ใช้ราคาน้ำมันจำนวนเดียวกันกับน้ำมันในคดีนี้ ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาให้จำเลยที่ 2 คืนน้ำมันที่เบิกรับไปตามฟ้องหักทอนด้วยน้ำมันเบนซิน 800 ลิตร หากคืนไม่ได้ให้ใช้ราคาแทนหรือชำระค่าเสียหายเป็นเงิน 717,039.38 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี จากต้นเงินจำนวนดังกล่าวนับจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ ให้จำเลยที่ 2ใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์โดยกำหนดค่าทนายความ3,000 บาท คำขออื่นให้ยกและยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 1โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ปัญหาที่โจทก์ฎีกาว่า ฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 1 ไม่เป็นฟ้องซ้อนโดยเฉพาะในส่วนดอกเบี้ยเพราะมิได้มีคำขอในคดีอาญาหมายเลขดำที่ 21/2530 ของศาลมณฑลทหารบกที่ 21 นั้น เห็นว่า คำขอโจทก์ในคดีอาญาดังกล่าวคือการคืนหรือให้ใช้ราคาทรัพย์ซึ่งเป็นคำขอส่วนแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาที่ศาลในคดีอาญามีอำนาจที่จะพิจารณาพิพากษาได้ และเมื่อศาลในคดีอาญาได้รับคำขอส่วนแพ่งของโจทก์ดังกล่าวไว้พิจารณาโดยชอบแล้ว ย่อมมีผลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 173 วรรคสอง (1) ห้ามมิให้โจทก์ยื่นคำฟ้องเรื่องเดียวกันนั้นต่อศาลเดียวกันหรือศาลอื่นอีก แม้ในส่วนดอกเบี้ยที่โจทก์มิได้มีคำขอในคดีอาญาก็ตามแต่ดอกเบี้ยนี้เป็นดอกผลที่เกิดตามเงินต้นตามกฎหมาย การฟ้องร้องขอบังคับในส่วนดอกเบี้ยจึงอาศัยและพึงต้องฟ้องมาในคราวเดียวกันกับเงินต้นจึงต้องห้ามตามคำฟ้องในส่วนเงินต้นด้วย ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(วินัย วิมลเศรษฐ-กมล เพียรพิทักษ์-พูนศักดิ์ จงกลนี)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้เป็นความเกี่ยวพันกันระหว่างบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43กับ การฟ้องซ้อนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 173 วรรคสอง (1) บทบัญญัติมาตรา 43 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา บัญญัติอยู่ในลักษณะ 3 หมวด 2ว่าด้วยการฟ้องคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญา คดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาหมายถึงการกระทำผิดทางอาญานั้นก่อให้เกิดสิทธิเรียกร้องในทางแพ่งด้วย ซึ่งเดิมทีเรียกกันว่า คดีอาญาสินไหม มาตรา 43 แห่ง ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาบัญญัติให้พนักงานอัยการที่ฟ้องคดีอาญาเรียกทรัพย์สินหรือราคาทรัพย์สินซึ่งเป็นคำขอในส่วนคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาแทนผู้เสียหายได้ด้วยหากเป็นกรณีที่ผู้เสียหายมีสิทธิเรียกร้องทรัพย์สินที่ผู้เสียหายสูญเสียไปเนื่องจากการกระทำความผิดอาญา 9ฐานความผิดตามที่ระบุไว้ การที่พนักงานอัยการมีคำขอดังกล่าวถือว่าพนักงานอัยการฟ้องคดีส่วนแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาแทนผู้เสียหาย หากศาลรับคำขอของพนักงานอัยการไว้คดีอยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลหรือศาลมีคำพิพากษาและสั่งคำขอดังกล่าวถึงที่สุดแล้ว ผู้เสียหายไม่ว่าจะเป็นโจทก์ร่วมในคดีอาญาดังกล่าวหรือไม่ย่อมต้องผูกพัน กล่าวคือจะมาฟ้องคดีแพ่งโดยอาศัยมูลความผิดอาญาเดียวกันดังกล่าวอีกไม่ได้ เป็นฟ้องซ้อนหรือฟ้องซ้ำแล้วแต่กรณีเพราะถือว่าได้ฟ้องคดีเรื่องเดียวกันนั้นต่อศาลหลังจากศาลได้รับคำฟ้องคดีอาญาและคำขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์สินอันถือเป็นการฟ้องคดีแพ่งไว้แล้วตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 173 วรรคสอง (1)หรือเป็นการรื้อร้องฟ้องกันในประเด็นที่ศาลได้วินิจฉัยโดยอาศัยเหตุอย่างเดียวตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 148(ตามนัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 991/2529,1984/2536,583/2538 และ 1207/2540) กรณีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ก็เช่นเดียวกันเมื่อพนักงานอัยการฟ้องจำเลยที่ 1 ต่อศาลเป็นคดีอาญาและมีคำขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์สินอันเป็นคำขอในส่วนคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาไปด้วยซึ่งศาลรับฟ้องคดีอาญาและคำขอดังกล่าวไว้แล้ว ถือว่าคดีส่วนแพ่งอยู่ในระหว่างพิจารณา เมื่อโจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1 เป็นคดีนี้โดยอาศัยมูลละเมิดซึ่งเป็นคดีแพ่งที่เกี่ยวกับคดีอาญาที่พนักงานอัยการฟ้องและมีคำขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์สินจึงต้องถือว่าเป็นคดีแพ่งที่เกี่ยวกับคดีอาญาที่พนักงานอัยการฟ้องและมีคำขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์สิน จึงต้องถือว่าเป็นฟ้องซ้อนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 173 วรรคสอง (1)แม้ในส่วนดอกเบี้ยพนักงานอัยการไม่ได้มีคำขอในคดีอาญาก็ถือว่าเป็นเรื่องเดียวกัน อย่างไรก็ตามหากพิจารณาให้ดีก็น่าเห็นใจผู้เสียหายซึ่งเป็นโจทก์ในคดีนี้เพราะในคดีอาญาพนักงานอัยการไม่อาจมีคำขอให้จำเลยที่ 1 ใช้ดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีให้แก่โจทก์ได้เนื่องจากดอกเบี้ยมิใช่ทรัพย์สินที่สูญเสียไปจากการกระทำผิดอาญาฐานยักยอกแต่ในส่วนดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีโจทก์มีสิทธิเรียกให้จำเลยที่ 1 รับผิดในมูลหนี้ละเมิดอันเป็นสิทธิเรียกร้องที่เกิดจากมูลความผิดอาญาฐานยักยอก โดยโจทก์มีสิทธิเรียกดอกเบี้ยในอัตราดังกล่าวตั้งแต่วันผิดนัดซึ่งก็คือวันทำละเมิด ปัญหาน่าคิดว่ากรณีอย่างนี้พอมีทางที่จะเยียวยาความเสียหายให้แก่ผู้เสียหายในคดีอาญาที่มีลักษณะเช่นคดีนี้หรือไม่หากทรัพย์สินที่ถูกยักยอกหรือถูกลักไปมีเพียงเล็กน้อยก็คงมองเห็นความเสียหายไม่ชัดเจนแต่ถ้าหากเงินที่ถูกยักยอกหรือถูกลักไปเป็นจำนวนถึง 10,000,000 บาทหรือกว่านั้นจะเห็นภาพความเสียหายในส่วนนี้ได้ชัดเจนผู้เขียนใคร่ ขอเสนอความคิดเห็นส่วนตัวถึงทางเยียวยาในเรื่องนี้ซึ่งแม้จะไม่อาจชดเชยได้หมดก็ตาม ผู้เขียนเห็นว่าการที่พนักงานอัยการใช้สิทธิเรียกให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์สินตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 เป็นการใช้สิทธิทางแพ่งแทนผู้เสียหาย ดังนั้นหากผู้เสียหายไม่ประสงค์จะให้พนักงานอัยการใช้สิทธิเรียกทรัพย์สินหรือราคาแทนโดยแจ้งให้พนักงานอัยการทราบว่าประสงค์จะใช้สิทธิฟ้องร้องทางแพ่งเองในกรณีดังกล่าวผู้เขียนเห็นว่าพนักงานอัยการก็ไม่อาจที่จะดำเนินการขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์สินแทนผู้เสียหาย อันเป็นการฝ่าฝืนความประสงค์ของผู้เสียหายได้เนื่องจากเป็นเรื่องทางแพ่ง หากแปลความว่าแม้ผู้เสียหายไม่ประสงค์จะให้พนักงานอัยการขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์สินแทน พนักงานอัยการก็ยังมีสิทธิ ย่อมจะไม่เป็นธรรมแก่ผู้เสียหายในกรณีดังเช่นคดีนี้และบางกรณีหากผู้เสียหายฟ้องคดีแพ่งเกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาเองโดยอาศัยมูลละเมิดเรียกดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีได้มากกว่าแม้จะต้องเสียค่าขึ้นศาลก็ตามเช่น จำเลยยักยอกเงินผู้เสียหายไปเป็นจำนวน 100,000,000 บาท ถ้าผู้เสียหายฟ้องคดีแพ่งเองมีสิทธิเรียกดอกเบี้ยได้ในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีนับแต่วันทำละเมิด ย่อมได้มากกว่าแม้จะต้องเสียค่าขึ้นศาลสูงสุดจำนวน 200,000 บาท ก็ตาม แต่ถ้าจำนวนที่ถูกยักยอกเล็กน้อยการให้พนักงานอัยการมีคำขอให้คืนหรือใช้ราคาแทนย่อมจะเป็นประโยชน์กว่า เกี่ยวกับการฟ้องคดีแพ่งของผู้เสียหายในภายหลังนี้ หากอาศัยสิทธิตามสัญญาโดยไม่อาศัยมูลความผิดอาญาหรืออาศัยมูลหนี้อื่นที่ไม่ใช่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาผู้เสียหายก็สามารถฟ้องได้ไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144,148 หรือ มาตรา 173 วรรคสอง (1) เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 72/2538 วินิจฉัยว่า แม้โจทก์จะเคยเข้าเป็นโจทก์ร่วมกับพนักงานอัยการในคดีที่ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองในความผิดฐานร่วมกันฉ้อโกงและขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่ฉ้อโกงไปก็ตาม แต่การขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ในคดีดังกล่าวเป็นกรณีความเสียหายเนื่องมาจากการกระทำผิดอาญาเท่านั้น ส่วนคดีนี้แม้คำขอท้ายฟ้องของโจทก์จะมีการขอคืนหรือใช้ราคาทรัพย์เป็นอย่างเดียวกัน แต่ข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหามิได้เป็นอย่างเดียวกัน โดยข้ออ้างที่พนักงานอัยการขอให้บังคับในส่วนแพ่งเป็นการกระทำผิดอาญาอันเกิดจากข้อกล่าวหาว่าฉ้อโกงซึ่งเป็นมูลหนี้ละเมิด แต่คดีนี้มีที่มาจากมูลหนี้แห่งสัญญาซื้อขาย จึงไม่เป็นฟ้องซ้อนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 173 วรรคสอง (1)และไม่เป็นฟ้องซ้ำเพราะขณะโจทก์ฟ้องคดีนี้ คดีอาญาดังกล่าวยังมิได้มีคำพิพากษาถึงที่สุด คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4734/2539 วินิจฉัยว่าประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 บัญญัติให้อำนาจพนักงานอัยการที่จะเรียกทรัพย์สินหรือราคาแทนผู้เสียหายเท่านั้น ค่าเสียหายอันเป็นค่าขาดประโยชน์จากสัญญาเช่าซื้อโจทก์ฟ้องเรียกร้องมาในคดีนี้ไม่ใช่ทรัพย์สินหรือราคาที่ผู้เสียหายสูญเสียไปเนื่องจากกระทำผิด พนักงานอัยการจึงฟ้องเรียกค่าเสียหายดังกล่าวในคดีเดิมแทนผู้เสียหายไม่ได้ โจทก์ในคดีนี้ซึ่งคือผู้เสียหายในคดีก่อนมิได้เข้าเป็นโจทก์ร่วมในคดีอาญาเรื่องก่อนนั้นด้วย และการกระทำของจำเลยผู้เช่าซื้อซึ่งทำให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์ผู้ให้เช่าซื้ออาจเป็นบ่อเกิดแห่งหนี้ที่จะใช้สิทธิเรียกร้องได้ทั้งสองทาง คือในมูลละเมิดและมูลหนี้แห่งสัญญาเช่าซื้อ เมื่อคดีเรื่องก่อนศาลมิได้มีคำพิพากษาหรือคำสั่งวินิจฉัยชี้ขาดประเด็นค่าเสียหายอันเป็นค่าขาดประโยชน์ของโจทก์ กรณีจึงไม่เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144(คดีนี้โจทก์ฟ้องและบรรยายฟ้องว่าคดีส่วนอาญาศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาจำคุกจำเลย และให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์แล้วโดยมีคำขอท้ายฟ้องให้ชำระค่าเสียหายเป็นค่าขาดประโยชน์และราคารถยนต์พร้อมดอกเบี้ยศาลชั้นต้นตรวจคำฟ้องแล้ววินิจฉัยว่าคดีโจทก์ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืน ศาลฎีกาพิพากษาแก้ให้รับคำฟ้องโจทก์เฉพาะที่เกี่ยวกับค่าเสียหายอันเป็นค่าขาดประโยชน์ นอกนั้นเป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นซึ่งก็ถือว่าเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144 นั้นเอง) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7283/2541 วินิจฉัยว่า คดีก่อนพนักงานอัยการเป็นโจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1 ในความผิดฐานยักยอกเครื่องรับโทรทัศน์และขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่ยักยอกไปซึ่งการขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ให้ผู้เสียหายของพนักงานอัยการแม้จะถือว่าเป็นการขอแทนผู้เสียหายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 ก็ตาม แต่ก็เป็นความเสียหายอันเนื่องมาจากการกระทำผิดอาญาเท่านั้น ส่วนคดีนี้โจทก์ฟ้องว่าจำเลยที่ 1 ผิดสัญญาเช่าซื้อเครื่องรับโทรทัศน์อันเป็นมูลหนี้ผิดสัญญาทางแพ่ง แม้คำขอบังคับจะเป็นอย่างเดียวกับในคดีอาญา แต่ข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาในคดีอาญานั้นมาจากการกระทำผิดอาญาอันเป็นการเรียกร้องในมูลหนี้ละเมิดแต่คดีนี้มีที่มาจากมูลสัญญาเช่าซื้อ เมื่อมูลหนี้ในคำฟ้องทั้งสองคดีเป็นคนละอย่าง ประกอบกับคำฟ้องของโจทก์คดีนี้เป็นเรื่องการผิดสัญญาเช่าซื้อนั้นเป็นอำนาจของคู่สัญญาโดยเฉพาะพนักงานอัยการในคดีอาญาจึงไม่อาจจะอาศัยสิทธิในเรื่องสัญญาเช่าซื้อมาเป็นข้ออ้างในคำขอส่วนแพ่งได้ กรณีมิใช่การฟ้องในเรื่องเดียวกันตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 173 วรรคสอง (1) ฟ้องโจทก์มิใช่ฟ้องซ้อน คดีก่อนศาลแขวงเชียงใหม่พิพากษาว่า จำเลยที่ 1 กระทำความผิดฐานยักยอกทรัพย์ส่วนคดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่เช่าซื้อโดยอาศัยสัญญาเช่าซื้ออันเป็นสิทธิเรียกร้องที่ไม่ต้องอาศัยมูลความผิดฐานยักยอก จึงไม่ใช่คดีแพ่งเกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาจะนำบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 46 มาใช้บังคับไม่ได้ สมกุมชาด