กฎกระทรวงกฎกระทรวง(พ.ศ.๒๔๙๖)ออกตามความในพระราชบัญญัติยศทหารพุทธศักราช๒๔๗๙[๑] อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๔แห่งพระราชบัญญัติยศทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๙รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมออกกฎกระทรวงไว้ ดั่งต่อไปนี้หมวด๑การแต่งตั้งนายทหารประทวน ข้อ ๑ บุคคลที่จะเป็นนายทหารประทวนได้นั้นนอกจากจะต้องมีวิทยฐานะดังจะกล่าวต่อไปแล้ว จะต้องมีความขยันหมั่นเพียรดีรู้จักรักษาเกียรติของชาติและกองทัพไทย มีความประพฤติดีงามสมควรเป็นนายทหารประทวนได้ข้อ ๒ นักเรียนทหารและทหารให้แต่งตั้งเป็นนายทหารประทวนได้ เมื่อ(๑) สอบความรู้ได้ตามหลักสูตรของกองทัพบกกองทัพเรือ หรือกองทัพอากาศ(๒)นักเรียนทหารซึ่งเมื่อสำเร็จการศึกษาแล้วจะได้เป็นนายทหารชั้นสัญญาบัตรต้องออกจากความเป็นนักเรียนก่อนสำเร็จการศึกษา แต่มีความรู้ตามระเบียบของกองทัพบกกองทัพเรือ กองทัพอากาศ(๓) ได้รับราชการทหารในกองประจำการครบกำหนดตามกฎหมายว่าด้วยการรับราชการทหารแล้วสมัครรับราชการต่อไปอีก และมีความรู้ตามระเบียบของกองทัพบก กองทัพเรือหรือกองทัพอากาศข้อ ๓ ยุวชนนายทหารซึ่งสอบชั้น ๒ได้และเป็นผู้สำเร็จชั้นปริญญาหรืออนุปริญญา ให้แต่งตั้งเป็นนายทหารประทวนได้เมื่อเข้ารับราชการทหารในกองประจำการข้อ ๔ ยุวชนนายทหารซึ่งสอบชั้น ๑ ได้ให้แต่งตั้งเป็นนายทหารประทวนได้เมื่อ(๑)ได้รับราชการทหารในกองประจำการมาแล้วไม่น้อยกว่าหนึ่งเดือน(๒) ถ้าเป็นผู้สำเร็จชั้นปริญญาได้รับราชการทหารในกองประจำการมาแล้วไม่น้อยกว่าสิบห้าวันข้อ ๕ ยุวชนนายสิบซึ่งสอบชั้น ๒ ได้หรือยุวชนทหารซึ่งสอบชั้น ๓ ได้ทั้งสอบได้ตามหลักสูตรของโรงเรียนฝึกครูยุวชนทหารด้วยให้แต่งตั้งเป็นนายทหารประทวนได้เมื่อได้รับราชการทหารในกองประจำการมาแล้วไม่น้อยกว่าสามเดือนข้อ ๖ผู้สำเร็จการฝึกวิชาทหารตามหลักสูตรของกระทรวงกลาโหมตามกฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมการฝึกวิชาทหารให้แต่งตั้งเป็นนายทหารประทวนได้ตามระเบียบของกองทัพบกข้อ ๗ผู้สำเร็จชั้นอุดมศึกษาของประเทศไทยหรือของต่างประเทศซึ่งกระทรวงศึกษาธิการรับรองวิทยฐานะเทียบได้ไม่ต่ำกว่าชั้นอุดมศึกษาให้แต่งตั้งเป็นนายทหารประทวนได้ เมื่อได้รับราชการทหารในกองประจำการมาแล้วไม่น้อยกว่าสามเดือนข้อ ๘ ผู้สำเร็จชั้นมัธยมปีที่ ๘หรือเตรียมอุดมศึกษาปีที่ ๒หรือซึ่งกระทรวงศึกษาธิการรับรองวิทยฐานะเทียบได้ไม่ต่ำกว่าชั้นมัธยมปีที่ ๘หรือเตรียมอุดมศึกษาปีที่ ๒ หรือผู้สำเร็จวิชาชีพจากโรงเรียนอาชีพซึ่งรับผู้สำเร็จชั้นมัธยมปีที่๖ หรือซึ่งกระทรวงศึกษาธิการรับรองวิทยฐานะเทียบได้ไม่ต่ำกว่าชั้นมัธยมปีที่ ๖เข้าศึกษาและมีหลักสูตรเวลาเรียนตั้งแต่สามปีขึ้นไปโดยกระทรวงศึกษาธิการรับรองวิทยฐานะโรงเรียนอาชีพนั้นๆ แล้ว หากบุคคลเหล่านี้ร้องขอเข้ากองประจำการ ให้แต่งตั้งเป็นนายทหารประทวนได้เมื่อได้รับราชการทหารในกองประจำการมาแล้วไม่น้อยกว่าหกเดือนข้อ ๙ ข้าราชการกลาโหมพลเรือนชั้นสัญญาบัตรข้าราชการพลเรือน ข้าราชการฝ่ายตุลาการ พนักงานเทศบาล ซึ่งรับเงินเดือนประจำและเป็นข้าราชการหรือพนักงานตั้งแต่ชั้นตรีขึ้นไป ให้แต่งตั้งเป็นนายทหารประทวนได้เมื่อได้รับราชการทหารในกองประจำการมาแล้วไม่น้อยกว่าหกเดือนข้อ ๑๐[๒] ผู้มีวิทยฐานะสำเร็จตั้งแต่ชั้นมัธยมปีที่๖ ขึ้นไปหรือซึ่งกระทรวงศึกษาธิการรับรองวิทยฐานะเทียบได้ไม่ต่ำกว่าชั้นมัธยมปีที่๖ และได้เป็นทหารกองหนุนประเภทที่ ๑ หรือเป็นผู้ได้รับการฝึกอบรมวิชาทหารมีความรู้ตามหลักสูตรของกระทรวงกลาโหมแล้วให้แต่งตั้งเป็นนายทหารประทวนได้เมื่อรับราชการในตำแหน่งอัตราทหารข้อ ๑๑ผู้มีความรู้ความสามารถในวิชาการพิเศษตามระเบียบของกระทรวงกลาโหมให้แต่งตั้งเป็นนายทหารประทวนได้หมวด๒การแต่งตั้งนายทหารสัญญาบัตร ข้อ ๑๒ บุคคลที่จะเป็นนายทหารสัญญาบัตรได้นั้นนอกจากจะต้องมีวิทยฐานะดังจะกล่าวต่อไปแล้ว จะต้องมีความขยันหมั่นเพียรดีรู้จักรักษาเกียรติของชาติและกองทัพไทย มีความประพฤติดีงามสมควรเป็นนายทหารสัญญาบัตรได้ และบิดามารดาต้องมีสัญชาติไทยด้วยข้อ ๑๓นักเรียนทหารและทหารที่จะแต่งตั้งเป็นนายทหารสัญญาบัตรได้นั้น จะต้องมีคุณลักษณะและวิทยฐานะอย่างใดอย่างหนึ่งดังต่อไปนี้ คือ(๑)นักเรียนทหารซึ่งเมื่อสำเร็จการศึกษาแล้วจะได้เป็นนายทหารชั้นสัญญาบัตรสอบได้ตามหลักสูตรของกองทัพบกกองทัพเรือ หรือกองทัพอากาศ หรือสอบชั้นปีที่ ๔ ตามหลักสูตรห้าปีได้แต่สอบตกชั้นสูงสุด(๒) นายทหารประทวนซึ่งสอบวิชาการสัสดีได้มียศจ่าสิบเอก พันจ่าเอก หรือพันจ่าอากาศเอก มาแล้วไม่น้อยกว่าหนึ่งปีและได้รับราชการในตำแหน่งผู้ช่วยสัสดีจังหวัดมาแล้วไม่น้อยกว่าสามปี ได้ผลดี(๓)นายทหารประทวนซึ่งสำเร็จการศึกษาตามหลักสูตรวิชาทันตนามัยของทางราชการทหารหรือสำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนทันตแพทย์ชั้น ๒หรือโรงเรียนทันตนามัยของมหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ และมียศจ่าสิบเอก พันจ่าเอกหรือพันจ่าอากาศเอก มาแล้วไม่น้อยกว่าหนึ่งปี(๔) นายทหารประทวนที่ได้เข้าศึกษาในโรงเรียนนายทหารชั้นสัญญาบัตรซึ่งมีหลักสูตรการศึกษาไม่น้อยกว่าสองปีและสอบได้ตามหลักสูตรชั้นสูงสุดของโรงเรียนนั้น(๕)นายทหารประทวนที่ได้เข้าศึกษาในโรงเรียนนายทหารชั้นสัญญาบัตรซึ่งมีหลักสูตรการศึกษาน้อยกว่าสองปีแต่ไม่น้อยกว่าหกเดือน สอบได้ตามหลักสูตรชั้นสูงสุดของโรงเรียนนั้น และ(ก) สำหรับผู้มียศนายดาบ หรือมียศชั้นจ่านายสิบพันจ่า หรือพันจ่าอากาศได้ทำหน้าที่ในตำแหน่งนายทหารสัญญาบัตรมาแล้วไม่น้อยกว่าหนึ่งปี ได้ผลดี(ข) สำหรับผู้มียศสิบเอก จ่าเอก หรือจ่าอากาศเอกได้ทำหน้าที่ในตำแหน่งนายทหารสัญญาบัตรมาแล้วไม่น้อยกว่าหนึ่งปี ได้ผลดีให้แต่งตั้งเป็นจ่าสิบเอก พันจ่าเอก หรือพันจ่าอากาศเอกแล้วต่อมาให้ทำหน้าที่ในตำแหน่งนายทหารสัญญาบัตรอีกหนึ่งปี ได้ผลดี(๖) นายทหารประทวนประจำการซึ่งมียศชั้นจ่านายสิบพันจ่า หรือพันจ่าอากาศ รับราชการเป็นทหารไม่น้อยกว่าสิบปี สอบความรู้ได้ตามหลักสูตรของกองทัพบกกองทัพเรือ หรือกองทัพอากาศและได้ทำหน้าที่ในตำแหน่งนายทหารสัญญาบัตรมาแล้วไม่น้อยกว่าหนึ่งปี ได้ผลดี(๗) จ่าสิบเอก พันจ่าเอก หรือพันจ่าอากาศเอกประจำการ รับราชการเป็นทหารไม่น้อยกว่าสิบห้าปี โดยมียศจ่าสิบเอก พันจ่าเอกหรือพันจ่าอากาศเอก มาแล้วไม่น้อยกว่าสี่ปีและได้ทำหน้าที่ในตำแหน่งนายทหารสัญญาบัตรมาแล้วไม่น้อยกว่าหนึ่งปี ได้ผลดีทั้งส่วนราชการขึ้นตรงต่อกระทรวงกลาโหมรับรองว่ามีความรู้สมควรเป็นนายทหารสัญญาบัตรได้(๘) จ่าสิบเอก พันจ่าเอก หรือพันจ่าอากาศเอกประจำการ เดิมเป็นนักเรียนทหารซึ่งเมื่อสำเร็จการศึกษาแล้วจะได้เป็นนายทหารชั้นสัญญาบัตรสอบชั้นปีที่ ๓ ได้แต่สอบชั้นปีที่ ๔ ตก และมียศจ่าสิบเอก พันจ่าเอก หรือพันจ่าอากาศเอก มาแล้วไม่น้อยกว่าหนึ่งปี(๙)[๓]ข้าราชการกลาโหมพลเรือนที่ได้รับการแต่งตั้งเป็นนายทหารประทวนมีเวลารับราชการรวมกันไม่น้อยกว่าสิบห้าปีและมียศจ่าสิบเอก พันจ่าเอก หรือพันจ่าอากาศเอก ไม่น้อยกว่าสี่ปีหรือได้รับเงินเดือนในอัตราสูงสุดของข้าราชการต่ำกว่าชั้นสัญญาบัตรและอัตราจ่าสิบเอกพันจ่าเอก หรือพันจ่าอากาศเอก รวมกันไม่น้อยกว่าสี่ปี ทั้งได้ทำหน้าที่ในตำแหน่งนายทหารสัญญาบัตรมาแล้วไม่น้อยกว่าหนึ่งปีได้ผลดีและส่วนราชการขึ้นตรงต่อกระทรวงกลาโหมรับรองว่ามีความรู้สมควรเป็นนายทหารสัญญาบัตรได้ข้อ ๑๔ นักเรียนที่ศึกษาวิชาอยู่ในต่างประเทศซึ่งทางราชการทหารได้รับสมัครให้แต่งตั้งเป็นนายทหารสัญญาบัตรได้ เมื่อเรียนสำเร็จวิชาตามที่กระทรวงกลาโหมกำหนดแล้วข้อ ๑๕ ยุวชนนายทหารซึ่งมียศนายทหารประทวนตามข้อ๓ ให้แต่งตั้งเป็นนายทหารสัญญาบัตรได้เมื่อได้รับราชการทหารในกองประจำการครบกำหนดตามกฎหมายว่าด้วยการรับราชการทหารแล้วข้อ ๑๖[๔] ผู้สำเร็จวิชาชีพชั้นอุดมศึกษาได้รับปริญญาอนุปริญญา หรือประกาศนียบัตรซึ่งเทียบเท่าขึ้นไปจากสำนักอุดมศึกษาของรัฐบาลมหาวิทยาลัยในประเทศไทย หรือสำนักศึกษาในต่างประเทศซึ่งเทียบได้ไม่ต่ำกว่ามหาวิทยาลัยในประเทศไทย ให้แต่งตั้งเป็นนายทหารสัญญาบัตรได้เมื่อรับราชการในตำแหน่งสัญญาบัตรอัตราทหารข้อ ๑๗ผู้สำเร็จการฝึกวิชาทหารตามหลักสูตรของกระทรวงกลาโหมตามกฎหมายว่าด้วยส่งเสริมการฝึกวิชาทหารและสำเร็จวิชาชีพชั้นอุดมศึกษาได้รับปริญญา อนุปริญญา หรือประกาศนียบัตรซึ่งเทียบเท่าขึ้นไปให้แต่งตั้งเป็นนายทหารสัญญาบัตรได้ตามระเบียบของกองทัพบกหมวด๓บทเฉพาะกาล ข้อ ๑๘ ข้าราชการกลาโหมพลเรือนซึ่งรับราชการอยู่ก่อนวันใช้บังคับกฎกระทรวงนี้ และได้รับการฝึกอบรมวิชาทหารมีความรู้ตามหลักสูตรของกระทรวงกลาโหมแล้วให้แต่งตั้งเป็นนายทหารโดยอนุโลมตามชั้นเงินเดือนที่ได้รับอยู่ในขณะนั้นได้เมื่อรับราชการในตำแหน่งอัตราทหารให้ไว้ ณ วันที่ ๒๖ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๙๖จอมพล ป.พิบูลสงครามรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมหมายเหตุ :-เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ เพื่อให้เป็นไปตามมาตรา ๖ และมาตรา ๙แห่งพระราชบัญญัติยศทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๙กฎกระทรวง ฉบับที่ ๒ (พ.ศ. ๒๔๙๗)ออกตามความในพระราชบัญญัติยศทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๙[๕]หมายเหตุ:- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ๑.เนื่องจากกฎกระทรวงเดิมกำหนดให้แต่งตั้งผู้สำเร็จตั้งแต่ชั้นมัธยมปีที่ ๖ขึ้นไป หรือเทียบเท่า เป็นนายทหารประทวนได้เฉพาะผู้ที่เป็นทหารกองหนุนประเภทที่ ๑ทำให้ขัดข้องแก่การบรรจุเสมียนและโครงการแต่งตั้งข้าราชการให้เป็นทหาร และ๒.มิได้กำหนดให้นับเวลาราชการสำหรับข้าราชการพลเรือนรวมเข้ากับเวลาราชการที่ได้รับแต่งตั้งยศเป็นนายทหารประทวนแล้วจึงเป็นการสมควรที่จะกำหนดให้แต่งตั้งผู้สำเร็จตั้งแต่ชั้นมัธยมปีที่๖ ขึ้นไป หรือเทียบเท่าซึ่งได้รับการฝึกวิชาทหารมีความรู้ตามหลักสูตรของกระทรวงกลาโหมแล้วเป็นนายทหารประทวนได้ด้วยและกำหนดให้นับเวลาราชการสำหรับข้าราชการพลเรือนรวมเข้ากับเวลาราชการที่ได้รับการแต่งตั้งยศนายทหารประทวนแล้วเพื่อแต่งตั้งเป็นนายทหารสัญญาบัตรได้เช่นเดียวกับการแต่งตั้งนายทหารประทวนยศจ่าสิบเอกพันจ่าเอก หรือพันจ่าอากาศเอก เป็นนายทหารสัญญาบัตรโดยทั่วไปสุกัญญา/ผู้จัดทำ๑๗พฤศจิกายน ๒๕๕๒พัสสน/ตรวจ๕พฤศจิกายน ๒๕๕๓[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๗๐/ตอนที่ ๔๖/หน้า ๘๑๕/๑๔ กรกฎาคม ๒๔๙๖[๒] ข้อ๑๐ แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๒ (พ.ศ. ๒๔๙๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติยศทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๙[๓] ข้อ๑๓ (๙) เพิ่มโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๒ (พ.ศ. ๒๔๙๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติยศทหารพุทธศักราช ๒๔๗๙[๔] ข้อ๑๖ แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๒ (พ.ศ. ๒๔๙๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติยศทหารพุทธศักราช ๒๔๗๙[๕] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๗๑/ตอนที่ ๖๓/หน้า ๑๓๘๘/๕ ตุลาคม ๒๔๙๗