คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 38/2492หลักกฎหมาย: จำเลยฎีกา แต่ฝ่ายโจทก์มิได้ให้การแก้ฎีกาโต้เถียงข้อเท็จจริงเป็นอย่างอื่น ศาลฎีกาย่อมฟังข้อเท็จจริงตามที่ศาลล่างฟังมา โจทก์สั่งให้จำเลยที่ 1 โอนหุ้นให้ ร.ต.อ. ประดิษฐ์ เมื่อวันที่ 27 ต.ค. 79 จำเลยที่ 1 จัดการโอนโดยแก้ทะเบียนให้ ต่อมา 11 ม.ค. 79 ร.ต.อ.ประดิษฐ์ได้เข้าประชุมในฐานะผู้ถือหุ้นเป็นครั้งแรกและได้เข้าประชุมต่อมาอีกหลายคราว ร.ต.อ.ประดิษฐ์ตายเมื่อ 8 ธ.ค. 84 ดังนี้ ต้องถือว่า ร.ต.อ.ประดิษฐ์ได้เข้าครอบครองหุ้นตั้งแต่ 27 ต.ค. 79 จนถึงวันตาย ครบ 5 ปี ย่อมได้เป็นกรรมสิทธิในหุ้นนั้นแล้วตามมาตรา 1382.คดีนี้ ศาลฎีกาได้เคยพิพากษามาแล้วครั้งหนึ่ง ให้ศาลชั้นต้นพิจารณาต่อไปว่า ร.ต.อ.ประดิษฐ์ได้มีกรรมสิทธิใน+รายพิพาทโดยทางครอบครองมา ตาม ป.ม.แพ่ง ฯ มาตรา ๑๓๘๒ หรือไม่ แล้วพิพากษาใหม่ ศาลชั้นต้นฟังข้อเท็จจริงได้ความว่า เมื่อวันที่ ๒๗ ตุลาคม ๒๔๘๙ โจทก์ได้มีหนังสือแจ้งไปยังจำเลยที่ ๑ ให้ลงทะเบียนโอนหุ้นรายพิพาทให้แก่ ร.ต.อ.ประดิษฐ์ จำเลยที่ ๑ ได้จัดการโอน โดยแก้ในทะเบียนให้แล้ว ได้ส่งบัญชีรายนามผู้ถือหุ้นไปยังกองทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทฯ ต่อมา ร.ต.อ.ประดิษฐ์ได้รับเชิญจากจำเลยที่ ๑ และได้เข้าประชุมในฐานะผู้ถือหุ้นหลายคราว ครั้งแรกก็คือ วันที่ ๑๑ มกราคม ๒๔๗๙ ซึ่งเป็นการประชุมวิสามัญ ร.ต.อ.ประดิษฐ์ตายเมื่อเดือน ธันวาคม ๒๔๘๔ จำเลยที่ ๒ ซึ่งเป็นมารดาได้ยื่นคำร้องขอรับมฤดก ร.ต.อ.ประดิษฐ์ ศาลชั้นต้นเห็นฯว่า นับแต่โจทก์บอกกล่าวการโอนให้จำเลยที่ ๑ เปลี่ยนชื่อโจทก์ในทะเบียน และ ร.ต.อ.ประดิษฐ์ได้เข้าประชุมใช้สิทธิครั้งแรกตั้งแต่ ๑๑ มกราคม ๒๔๗๙ เป็นเวลาเกิน ๕ ปี ร.ต.อ.ประดิษฐ์ได้สิทธิในหุ้นรายพิพาทตามมาตรา ๑๓๘๒ ประมวลแพ่งฯ จำเลยที่ ๒ ย่อมได้สิทธิในทางมฤดก ๒๔๗๙ ถึงวันที่ ๘ ธันวาคม ๒๔๘๔ ยังไม่ถึง ๕ ปี เพราะ พ.ศ. ๒๔๘๓ มีเพียง ๙ เดือน ร.ต.อ. ประดิษฐ์จังยังไม่ได้รับกรรมสิทธิรายนี้ จำเลยที่ ๒ ก็ยังไม่ได้รับช่วงสิทธิครอบครองหุ้นรายนี้ต่อแต่ประการใด พิพากษากลับ จำเลยที่ ๒ ฎีกา, ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า โจทก์ได้ให้การแก้ฎีกาโต้เถียงเป็นอย่างอื่น ข้อเท็จจริงคงฟังได้ตามที่ศาลล่างฟังมา คดีนี้ปัญหามีแต่ในเรื่องนับระยะเวลาครอบครองหุ้น (ไม่ใช่ในหุ้น)เท่นั้น ตามรูป+ข้อเท็จจริงถือได้ว่า ร.ต.อ.ประดิษฐ์ครอบครองหุ้นนี้มาตั้งแต่วันที่ ๒๗ ตุลาคม ๒๔๗๙ ซึ่งเป็นวันที่จำเลยที่ ๑ ได้แก้ทะเบียนลงชื่อ ร.ต.อ.ประดิษฐ์ เป็นผู้ถือหุ้นตามคำร้องขอของโจทก์ จะยกเอาข้อที่ว่า ร.ต.อ.ประดิษฐ์ยังไม่ได้ทำอะไรเกี่ยวกับจำเลยที่ ๑ จึงไม่เรียกว่าครอบครองนั้นไม่ได้ เพราะจำเลยที่ ๑ ที่ไม่ได้เรียกประชุม จึงไม่มีอะไรที่ ร.ต.อ.ประดิษฐ์จะกระทำการเกี่ยวกับจำเลยที่ ๑ พิพากษากลับ ให้บังคับคดีไปตามศาลชั้นต้น. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 38/2492นายจวง จันทร์ดีกโจทก์บริษัทวิชชุสาหะมัคคีไฟฟ้าตรัง จ.ก. โดยนายพร้อม รักทองหล่อ ผู้จัดการที่1,นายไล้ สรสุชาติ 2จำเลย ป.พ.พ. ม. 1382. ป.วิ.พ. ม. 177, ม. 237, ม. 247.จำเลยฎีกา แต่ฝ่ายโจทก์มิได้ให้การแก้ฎีกาโต้เถียงข้อเท็จจริงเป็นอย่างอื่น ศาลฎีกาย่อมฟังข้อเท็จจริงตามที่ศาลล่างฟังมา โจทก์สั่งให้จำเลยที่ 1 โอนหุ้นให้ ร.ต.อ. ประดิษฐ์ เมื่อวันที่ 27 ต.ค. 79 จำเลยที่ 1 จัดการโอนโดยแก้ทะเบียนให้ ต่อมา 11 ม.ค. 79 ร.ต.อ.ประดิษฐ์ได้เข้าประชุมในฐานะผู้ถือหุ้นเป็นครั้งแรกและได้เข้าประชุมต่อมาอีกหลายคราว ร.ต.อ.ประดิษฐ์ตายเมื่อ 8 ธ.ค. 84 ดังนี้ ต้องถือว่า ร.ต.อ.ประดิษฐ์ได้เข้าครอบครองหุ้นตั้งแต่ 27 ต.ค. 79 จนถึงวันตาย ครบ 5 ปี ย่อมได้เป็นกรรมสิทธิในหุ้นนั้นแล้วตามมาตรา 1382.คดีนี้ ศาลฎีกาได้เคยพิพากษามาแล้วครั้งหนึ่ง ให้ศาลชั้นต้นพิจารณาต่อไปว่า ร.ต.อ.ประดิษฐ์ได้มีกรรมสิทธิใน+รายพิพาทโดยทางครอบครองมา ตาม ป.ม.แพ่ง ฯ มาตรา ๑๓๘๒ หรือไม่ แล้วพิพากษาใหม่ ศาลชั้นต้นฟังข้อเท็จจริงได้ความว่า เมื่อวันที่ ๒๗ ตุลาคม ๒๔๘๙ โจทก์ได้มีหนังสือแจ้งไปยังจำเลยที่ ๑ ให้ลงทะเบียนโอนหุ้นรายพิพาทให้แก่ ร.ต.อ.ประดิษฐ์ จำเลยที่ ๑ ได้จัดการโอน โดยแก้ในทะเบียนให้แล้ว ได้ส่งบัญชีรายนามผู้ถือหุ้นไปยังกองทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทฯ ต่อมา ร.ต.อ.ประดิษฐ์ได้รับเชิญจากจำเลยที่ ๑ และได้เข้าประชุมในฐานะผู้ถือหุ้นหลายคราว ครั้งแรกก็คือ วันที่ ๑๑ มกราคม ๒๔๗๙ ซึ่งเป็นการประชุมวิสามัญ ร.ต.อ.ประดิษฐ์ตายเมื่อเดือน ธันวาคม ๒๔๘๔ จำเลยที่ ๒ ซึ่งเป็นมารดาได้ยื่นคำร้องขอรับมฤดก ร.ต.อ.ประดิษฐ์ ศาลชั้นต้นเห็นฯว่า นับแต่โจทก์บอกกล่าวการโอนให้จำเลยที่ ๑ เปลี่ยนชื่อโจทก์ในทะเบียน และ ร.ต.อ.ประดิษฐ์ได้เข้าประชุมใช้สิทธิครั้งแรกตั้งแต่ ๑๑ มกราคม ๒๔๗๙ เป็นเวลาเกิน ๕ ปี ร.ต.อ.ประดิษฐ์ได้สิทธิในหุ้นรายพิพาทตามมาตรา ๑๓๘๒ ประมวลแพ่งฯ จำเลยที่ ๒ ย่อมได้สิทธิในทางมฤดก ๒๔๗๙ ถึงวันที่ ๘ ธันวาคม ๒๔๘๔ ยังไม่ถึง ๕ ปี เพราะ พ.ศ. ๒๔๘๓ มีเพียง ๙ เดือน ร.ต.อ. ประดิษฐ์จังยังไม่ได้รับกรรมสิทธิรายนี้ จำเลยที่ ๒ ก็ยังไม่ได้รับช่วงสิทธิครอบครองหุ้นรายนี้ต่อแต่ประการใด พิพากษากลับ จำเลยที่ ๒ ฎีกา, ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า โจทก์ได้ให้การแก้ฎีกาโต้เถียงเป็นอย่างอื่น ข้อเท็จจริงคงฟังได้ตามที่ศาลล่างฟังมา คดีนี้ปัญหามีแต่ในเรื่องนับระยะเวลาครอบครองหุ้น (ไม่ใช่ในหุ้น)เท่นั้น ตามรูป+ข้อเท็จจริงถือได้ว่า ร.ต.อ.ประดิษฐ์ครอบครองหุ้นนี้มาตั้งแต่วันที่ ๒๗ ตุลาคม ๒๔๗๙ ซึ่งเป็นวันที่จำเลยที่ ๑ ได้แก้ทะเบียนลงชื่อ ร.ต.อ.ประดิษฐ์ เป็นผู้ถือหุ้นตามคำร้องขอของโจทก์ จะยกเอาข้อที่ว่า ร.ต.อ.ประดิษฐ์ยังไม่ได้ทำอะไรเกี่ยวกับจำเลยที่ ๑ จึงไม่เรียกว่าครอบครองนั้นไม่ได้ เพราะจำเลยที่ ๑ ที่ไม่ได้เรียกประชุม จึงไม่มีอะไรที่ ร.ต.อ.ประดิษฐ์จะกระทำการเกี่ยวกับจำเลยที่ ๑ พิพากษากลับ ให้บังคับคดีไปตามศาลชั้นต้น.(จำรูญเนติศาสตร์-ปรีชาวินิจฉัย-ปรีชาวินิจฉัย)ศาลชั้นต้น - นาย ส. จุฑาเทพ,ศาลอุทธรณ์ - พระนิติธรรมประกรณ์.แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: คดีนี้ ศาลฎีกาได้เคยพิพากษามาแล้วครั้งหนึ่ง ให้ศาลชั้นต้นพิจารณาต่อไปว่า ร.ต.อ.ประดิษฐ์ได้มีกรรมสิทธิใน+รายพิพาทโดยทางครอบครองมา ตาม ป.ม.แพ่ง ฯ มาตรา ๑๓๘๒ หรือไม่ แล้วพิพากษาใหม่ ศาลชั้นต้นฟังข้อเท็จจริงได้ความว่า เมื่อวันที่ ๒๗ ตุลาคม ๒๔๘๙ โจทก์ได้มีหนังสือแจ้งไปยังจำเลยที่ ๑ ให้ลงทะเบียนโอนหุ้นรายพิพาทให้แก่ ร.ต.อ.ประดิษฐ์ จำเลยที่ ๑ ได้จัดการโอน โดยแก้ในทะเบียนให้แล้ว ได้ส่งบัญชีรายนามผู้ถือหุ้นไปยังกองทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทฯ ต่อมา ร.ต.อ.ประดิษฐ์ได้รับเชิญจากจำเลยที่ ๑ และได้เข้าประชุมในฐานะผู้ถือหุ้นหลายคราว ครั้งแรกก็คือ วันที่ ๑๑ มกราคม ๒๔๗๙ ซึ่งเป็นการประชุมวิสามัญ ร.ต.อ.ประดิษฐ์ตายเมื่อเดือน ธันวาคม ๒๔๘๔ จำเลยที่ ๒ ซึ่งเป็นมารดาได้ยื่นคำร้องขอรับมฤดก ร.ต.อ.ประดิษฐ์ ศาลชั้นต้นเห็นฯว่า นับแต่โจทก์บอกกล่าวการโอนให้จำเลยที่ ๑ เปลี่ยนชื่อโจทก์ในทะเบียน และ ร.ต.อ.ประดิษฐ์ได้เข้าประชุมใช้สิทธิครั้งแรกตั้งแต่ ๑๑ มกราคม ๒๔๗๙ เป็นเวลาเกิน ๕ ปี ร.ต.อ.ประดิษฐ์ได้สิทธิในหุ้นรายพิพาทตามมาตรา ๑๓๘๒ ประมวลแพ่งฯ จำเลยที่ ๒ ย่อมได้สิทธิในทางมฤดก ๒๔๗๙ ถึงวันที่ ๘ ธันวาคม ๒๔๘๔ ยังไม่ถึง ๕ ปี เพราะ พ.ศ. ๒๔๘๓ มีเพียง ๙ เดือน ร.ต.อ. ประดิษฐ์จังยังไม่ได้รับกรรมสิทธิรายนี้ จำเลยที่ ๒ ก็ยังไม่ได้รับช่วงสิทธิครอบครองหุ้นรายนี้ต่อแต่ประการใด พิพากษากลับ จำเลยที่ ๒ ฎีกา, ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า โจทก์ได้ให้การแก้ฎีกาโต้เถียงเป็นอย่างอื่น ข้อเท็จจริงคงฟังได้ตามที่ศาลล่างฟังมา คดีนี้ปัญหามีแต่ในเรื่องนับระยะเวลาครอบครองหุ้น (ไม่ใช่ในหุ้น)เท่นั้น ตามรูป+ข้อเท็จจริงถือได้ว่า ร.ต.อ.ประดิษฐ์ครอบครองหุ้นนี้มาตั้งแต่วันที่ ๒๗ ตุลาคม ๒๔๗๙ ซึ่งเป็นวันที่จำเลยที่ ๑ ได้แก้ทะเบียนลงชื่อ ร.ต.อ.ประดิษฐ์ เป็นผู้ถือหุ้นตามคำร้องขอของโจทก์ จะยกเอาข้อที่ว่า ร.ต.อ.ประดิษฐ์ยังไม่ได้ทำอะไรเกี่ยวกับจำเลยที่ ๑ จึงไม่เรียกว่าครอบครองนั้นไม่ได้ เพราะจำเลยที่ ๑ ที่ไม่ได้เรียกประชุม จึงไม่มีอะไรที่ ร.ต.อ.ประดิษฐ์จะกระทำการเกี่ยวกับจำเลยที่ ๑ พิพากษากลับ ให้บังคับคดีไปตามศาลชั้นต้น. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 38/2492นายจวง จันทร์ดีกโจทก์บริษัทวิชชุสาหะมัคคีไฟฟ้าตรัง จ.ก. โดยนายพร้อม รักทองหล่อ ผู้จัดการที่1,นายไล้ สรสุชาติ 2จำเลย ป.พ.พ. ม. 1382. ป.วิ.พ. ม. 177, ม. 237, ม. 247.จำเลยฎีกา แต่ฝ่ายโจทก์มิได้ให้การแก้ฎีกาโต้เถียงข้อเท็จจริงเป็นอย่างอื่น ศาลฎีกาย่อมฟังข้อเท็จจริงตามที่ศาลล่างฟังมา โจทก์สั่งให้จำเลยที่ 1 โอนหุ้นให้ ร.ต.อ. ประดิษฐ์ เมื่อวันที่ 27 ต.ค. 79 จำเลยที่ 1 จัดการโอนโดยแก้ทะเบียนให้ ต่อมา 11 ม.ค. 79 ร.ต.อ.ประดิษฐ์ได้เข้าประชุมในฐานะผู้ถือหุ้นเป็นครั้งแรกและได้เข้าประชุมต่อมาอีกหลายคราว ร.ต.อ.ประดิษฐ์ตายเมื่อ 8 ธ.ค. 84 ดังนี้ ต้องถือว่า ร.ต.อ.ประดิษฐ์ได้เข้าครอบครองหุ้นตั้งแต่ 27 ต.ค. 79 จนถึงวันตาย ครบ 5 ปี ย่อมได้เป็นกรรมสิทธิในหุ้นนั้นแล้วตามมาตรา 1382.คดีนี้ ศาลฎีกาได้เคยพิพากษามาแล้วครั้งหนึ่ง ให้ศาลชั้นต้นพิจารณาต่อไปว่า ร.ต.อ.ประดิษฐ์ได้มีกรรมสิทธิใน+รายพิพาทโดยทางครอบครองมา ตาม ป.ม.แพ่ง ฯ มาตรา ๑๓๘๒ หรือไม่ แล้วพิพากษาใหม่ ศาลชั้นต้นฟังข้อเท็จจริงได้ความว่า เมื่อวันที่ ๒๗ ตุลาคม ๒๔๘๙ โจทก์ได้มีหนังสือแจ้งไปยังจำเลยที่ ๑ ให้ลงทะเบียนโอนหุ้นรายพิพาทให้แก่ ร.ต.อ.ประดิษฐ์ จำเลยที่ ๑ ได้จัดการโอน โดยแก้ในทะเบียนให้แล้ว ได้ส่งบัญชีรายนามผู้ถือหุ้นไปยังกองทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทฯ ต่อมา ร.ต.อ.ประดิษฐ์ได้รับเชิญจากจำเลยที่ ๑ และได้เข้าประชุมในฐานะผู้ถือหุ้นหลายคราว ครั้งแรกก็คือ วันที่ ๑๑ มกราคม ๒๔๗๙ ซึ่งเป็นการประชุมวิสามัญ ร.ต.อ.ประดิษฐ์ตายเมื่อเดือน ธันวาคม ๒๔๘๔ จำเลยที่ ๒ ซึ่งเป็นมารดาได้ยื่นคำร้องขอรับมฤดก ร.ต.อ.ประดิษฐ์ ศาลชั้นต้นเห็นฯว่า นับแต่โจทก์บอกกล่าวการโอนให้จำเลยที่ ๑ เปลี่ยนชื่อโจทก์ในทะเบียน และ ร.ต.อ.ประดิษฐ์ได้เข้าประชุมใช้สิทธิครั้งแรกตั้งแต่ ๑๑ มกราคม ๒๔๗๙ เป็นเวลาเกิน ๕ ปี ร.ต.อ.ประดิษฐ์ได้สิทธิในหุ้นรายพิพาทตามมาตรา ๑๓๘๒ ประมวลแพ่งฯ จำเลยที่ ๒ ย่อมได้สิทธิในทางมฤดก ๒๔๗๙ ถึงวันที่ ๘ ธันวาคม ๒๔๘๔ ยังไม่ถึง ๕ ปี เพราะ พ.ศ. ๒๔๘๓ มีเพียง ๙ เดือน ร.ต.อ. ประดิษฐ์จังยังไม่ได้รับกรรมสิทธิรายนี้ จำเลยที่ ๒ ก็ยังไม่ได้รับช่วงสิทธิครอบครองหุ้นรายนี้ต่อแต่ประการใด พิพากษากลับ จำเลยที่ ๒ ฎีกา, ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า โจทก์ได้ให้การแก้ฎีกาโต้เถียงเป็นอย่างอื่น ข้อเท็จจริงคงฟังได้ตามที่ศาลล่างฟังมา คดีนี้ปัญหามีแต่ในเรื่องนับระยะเวลาครอบครองหุ้น (ไม่ใช่ในหุ้น)เท่นั้น ตามรูป+ข้อเท็จจริงถือได้ว่า ร.ต.อ.ประดิษฐ์ครอบครองหุ้นนี้มาตั้งแต่วันที่ ๒๗ ตุลาคม ๒๔๗๙ ซึ่งเป็นวันที่จำเลยที่ ๑ ได้แก้ทะเบียนลงชื่อ ร.ต.อ.ประดิษฐ์ เป็นผู้ถือหุ้นตามคำร้องขอของโจทก์ จะยกเอาข้อที่ว่า ร.ต.อ.ประดิษฐ์ยังไม่ได้ทำอะไรเกี่ยวกับจำเลยที่ ๑ จึงไม่เรียกว่าครอบครองนั้นไม่ได้ เพราะจำเลยที่ ๑ ที่ไม่ได้เรียกประชุม จึงไม่มีอะไรที่ ร.ต.อ.ประดิษฐ์จะกระทำการเกี่ยวกับจำเลยที่ ๑ พิพากษากลับ ให้บังคับคดีไปตามศาลชั้นต้น.(จำรูญเนติศาสตร์-ปรีชาวินิจฉัย-ปรีชาวินิจฉัย)ศาลชั้นต้น - นาย ส. จุฑาเทพ,ศาลอุทธรณ์ - พระนิติธรรมประกรณ์.แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ