คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 121/2541หลักกฎหมาย: ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33(2) ระบุถึงทรัพย์สินที่ศาลจะมีอำนาจสั่งริบได้นั้นต้องเป็นทรัพย์สินที่ได้มาโดยได้กระทำความผิด ซึ่งหมายถึงว่า จะ ต้องมีการฟ้องจำเลยในความผิดฐานใดฐานหนึ่งและได้มีการพิสูจน์ความผิดนั้นแล้วและศาลพิพากษาว่าจำเลยได้กระทำ ความผิดจึงจะริบทรัพย์สินนั้นได้ อันถือเป็นการลงโทษอย่างหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 18(5) เมื่อธนบัตรมิใช่ทรัพย์สินที่มีไว้เป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32 ดังนั้น การที่โจทก์ยังมิได้ฟ้องจำเลยถึงการขายเมทแอมเฟตามีนในครั้งก่อนโดยตรงเพียงแต่กล่าวอ้างพาดพิงถึงว่าเป็นทรัพย์ที่จำเลยได้มาจากการขายเมทแอมเฟตามีนในครั้งก่อน จึงยังไม่เป็นการเพียงพอตามเจตนารมณ์ของประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 18(5) และ 33(2)เพื่อลงโทษจำเลยด้วยการริบทรัพย์สิน และแม้ว่าจำเลยจะได้ให้การรับสารภาพหรือให้ความยินยอมในชั้นฎีกาเพื่อให้คดีเสร็จไปจากศาลฎีกาโดยเร็วก็ตาม ศาลก็ไม่อาจสั่งริบธนบัตรของกลางได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยมีเมทแอมเฟตามีนไว้ในครอบครองเพื่อขาย130 เม็ด น้ำหนัก 10.820 กรัม และจำเลยขายเมทแอมเฟตามีนดังกล่าวจำนวน 10 เม็ด ให้แก่สายลับผู้ล่อซื้อในราคา 1,200 บาท เจ้าพนักงานจับจำเลยได้พร้อมด้วยเมทแอมเฟตามีนและธนบัตร 1,200 บาท ที่จำเลยได้มาจากการขายเมทแอมเฟตามีนดังกล่าว และธนบัตรอีก 1,600 บาทที่จำเลยได้มาจากการขายเมทเอมเฟตามีนก่อนหน้านี้เป็นของกลางเหตุเกิดที่แขวงบางมด เขตจอมทอง กรุงเทพมหานคร ขอให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติวัตถุที่ออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท พ.ศ. 2518มาตรา 4, 5, 6(7) ทวิ, 13 ทวิ, 62, 89, 106 ทวิ, 116 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3, 32, 33 ริบเมทแอมเฟตามีนของกลางให้แก่กระทรวงสาธารณสุข ริบธนบัตร 1,600 บาท และคืนธนบัตร 1,200 บาท ที่ใช้ล่อซื้อแก่เจ้าพนักงานจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติวัตถุที่ออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท พ.ศ. 2518 มาตรา 13 ทวิ วรรคหนึ่ง, 89, 116 จำคุก 10 ปี จำเลยให้การรับสารภาพเป็นประโยชน์แก่การพิจารณา มีเหตุบรรเทาโทษลดโทษกึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงลงโทษจำคุก 5 ปี ริบวัตถุออกฤทธิ์ของกลางให้แก่กระทรวงสาธารณสุข คืนธนบัตรที่ใช้ล่อซื้อจำนวน1,200 บาท และธนบัตรอีก 1,600 บาท ของกลางแก่เจ้าของ ข้อหาอื่นนอกจากนี้ให้ยกโจทก์อุทธรณ์ขอให้ริบธนบัตรของกลาง 1,600 บาทศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ธนบัตรของกลางจำนวน 1,600 บาท ที่เจ้าพนักงานตำรวจยึดได้พร้อมด้วยธนบัตรจำนวน1,200 บาท ซึ่งสายลับใช่ล่อซื้อเมทแอมเฟตามีนในคดีนี้เป็นทรัพย์ที่จำเลยได้มาจากการขายเมทแอมเฟตามีนในครั้งก่อน คดีนี้ปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า เป็นทรัพย์สินที่ศาลมีอำนาจสั่งริบหรือไม่ พิเคราะห์แล้ว ที่โจทก์ฎีกาว่า เป็นของกลางที่ศาลควรสั่งริบตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33(2) เพราะกฎหมายไม่ได้บัญญัติไว้เป็นการเจาะจงว่าทรัพย์สินที่ศาลสั่งริบจะต้องเป็นทรัพย์สินที่ได้มาเฉพาะความผิดในคดีนี้นั้น เห็นว่าประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33บัญญัติว่า "ในการริบทรัพย์สิน ให้ศาลมีอำนาจสั่งริบทรัพย์สินดังต่อไปนี้อีกด้วยคือ (2) ทรัพย์สินซึ่งบุคคลได้มาโดยได้กระทำความผิด ฯลฯ" ฉะนั้น โดยนัยดังกล่าวทรัพย์สินที่ศาลมีอำนาจสั่งริบจะต้องเป็นทรัพย์สินที่ได้มาโดยได้กระทำความผิด ซึ่งหมายถึงว่าจะต้องมีการฟ้องจำเลยใจความผิดดังกล่าวและได้มีการพิสูจน์ความผิดนั้นต่อศาลแล้ว และศาลพิพากษาว่าจำเลยได้กระทำความผิดจึงจะริบทรัพย์สินนั้นได้อันถือเป็นการลงโทษอย่างหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 18(5) เพราะธนบัตรดังกล่าวมิใช่ทรัพย์สินที่มีไว้เป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32 ซึ่งจะเห็นได้ถึงข้อแตกต่างอย่างชัดเจนกับมาตรา 33(2) ดังนั้น เมื่อโจทก์ยังมิได้ฟ้องจำเลยถึงการกระทำดังกล่าวในครั้งก่อนโดยตรง กรณีเพียงแต่การกล่าวอ้างพาดพิงถึงว่าเป็นทรัพย์ที่จำเลยได้มาจากการขายเมทแอมเฟตามีนในครั้งก่อน จึงยังไม่เป็นการเพียงพอตามเจตนารมณ์ของกฎหมายมาตรา 18(5) และ 33(2) แห่งประมวลกฎหมายอาญาเพื่อลงโทษจำเลยด้วยการริบทรัพย์สินตามที่ได้วินิจฉัยมาแล้ว และแม้ว่าจำเลยจะได้ให้การรับสารภาพในคดีนี้หรือให้ความยินยอมในชั้นฎีกาเพื่อให้คดีเสร็จไปจากศาลฎีกาโดยรวดเร็วด้วยก็ตาม ศาลก็ไม่อาจสั่งริบธนบัตรของกลาง 1,600 บาท ดังกล่าวได้ คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบแล้วฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 121/2541พนักงานอัยการ สำนักงาน อัยการ สูงสุดโจทก์นาย สามารถ ดี น้ำจำเลย ป.อ. ม. 18, ม. 33ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33(2) ระบุถึงทรัพย์สินที่ศาลจะมีอำนาจสั่งริบได้นั้นต้องเป็นทรัพย์สินที่ได้มาโดยได้กระทำความผิด ซึ่งหมายถึงว่า จะ ต้องมีการฟ้องจำเลยในความผิดฐานใดฐานหนึ่งและได้มีการพิสูจน์ความผิดนั้นแล้วและศาลพิพากษาว่าจำเลยได้กระทำ ความผิดจึงจะริบทรัพย์สินนั้นได้ อันถือเป็นการลงโทษอย่างหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 18(5) เมื่อธนบัตรมิใช่ทรัพย์สินที่มีไว้เป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32 ดังนั้น การที่โจทก์ยังมิได้ฟ้องจำเลยถึงการขายเมทแอมเฟตามีนในครั้งก่อนโดยตรงเพียงแต่กล่าวอ้างพาดพิงถึงว่าเป็นทรัพย์ที่จำเลยได้มาจากการขายเมทแอมเฟตามีนในครั้งก่อน จึงยังไม่เป็นการเพียงพอตามเจตนารมณ์ของประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 18(5) และ 33(2)เพื่อลงโทษจำเลยด้วยการริบทรัพย์สิน และแม้ว่าจำเลยจะได้ให้การรับสารภาพหรือให้ความยินยอมในชั้นฎีกาเพื่อให้คดีเสร็จไปจากศาลฎีกาโดยเร็วก็ตาม ศาลก็ไม่อาจสั่งริบธนบัตรของกลางได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยมีเมทแอมเฟตามีนไว้ในครอบครองเพื่อขาย130 เม็ด น้ำหนัก 10.820 กรัม และจำเลยขายเมทแอมเฟตามีนดังกล่าวจำนวน 10 เม็ด ให้แก่สายลับผู้ล่อซื้อในราคา 1,200 บาท เจ้าพนักงานจับจำเลยได้พร้อมด้วยเมทแอมเฟตามีนและธนบัตร 1,200 บาท ที่จำเลยได้มาจากการขายเมทแอมเฟตามีนดังกล่าว และธนบัตรอีก 1,600 บาทที่จำเลยได้มาจากการขายเมทเอมเฟตามีนก่อนหน้านี้เป็นของกลางเหตุเกิดที่แขวงบางมด เขตจอมทอง กรุงเทพมหานคร ขอให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติวัตถุที่ออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท พ.ศ. 2518มาตรา 4, 5, 6(7) ทวิ, 13 ทวิ, 62, 89, 106 ทวิ, 116 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3, 32, 33 ริบเมทแอมเฟตามีนของกลางให้แก่กระทรวงสาธารณสุข ริบธนบัตร 1,600 บาท และคืนธนบัตร 1,200 บาท ที่ใช้ล่อซื้อแก่เจ้าพนักงานจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติวัตถุที่ออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท พ.ศ. 2518 มาตรา 13 ทวิ วรรคหนึ่ง, 89, 116 จำคุก 10 ปี จำเลยให้การรับสารภาพเป็นประโยชน์แก่การพิจารณา มีเหตุบรรเทาโทษลดโทษกึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงลงโทษจำคุก 5 ปี ริบวัตถุออกฤทธิ์ของกลางให้แก่กระทรวงสาธารณสุข คืนธนบัตรที่ใช้ล่อซื้อจำนวน1,200 บาท และธนบัตรอีก 1,600 บาท ของกลางแก่เจ้าของ ข้อหาอื่นนอกจากนี้ให้ยกโจทก์อุทธรณ์ขอให้ริบธนบัตรของกลาง 1,600 บาทศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ธนบัตรของกลางจำนวน 1,600 บาท ที่เจ้าพนักงานตำรวจยึดได้พร้อมด้วยธนบัตรจำนวน1,200 บาท ซึ่งสายลับใช่ล่อซื้อเมทแอมเฟตามีนในคดีนี้เป็นทรัพย์ที่จำเลยได้มาจากการขายเมทแอมเฟตามีนในครั้งก่อน คดีนี้ปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า เป็นทรัพย์สินที่ศาลมีอำนาจสั่งริบหรือไม่ พิเคราะห์แล้ว ที่โจทก์ฎีกาว่า เป็นของกลางที่ศาลควรสั่งริบตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33(2) เพราะกฎหมายไม่ได้บัญญัติไว้เป็นการเจาะจงว่าทรัพย์สินที่ศาลสั่งริบจะต้องเป็นทรัพย์สินที่ได้มาเฉพาะความผิดในคดีนี้นั้น เห็นว่าประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33บัญญัติว่า "ในการริบทรัพย์สิน ให้ศาลมีอำนาจสั่งริบทรัพย์สินดังต่อไปนี้อีกด้วยคือ (2) ทรัพย์สินซึ่งบุคคลได้มาโดยได้กระทำความผิด ฯลฯ" ฉะนั้น โดยนัยดังกล่าวทรัพย์สินที่ศาลมีอำนาจสั่งริบจะต้องเป็นทรัพย์สินที่ได้มาโดยได้กระทำความผิด ซึ่งหมายถึงว่าจะต้องมีการฟ้องจำเลยใจความผิดดังกล่าวและได้มีการพิสูจน์ความผิดนั้นต่อศาลแล้ว และศาลพิพากษาว่าจำเลยได้กระทำความผิดจึงจะริบทรัพย์สินนั้นได้อันถือเป็นการลงโทษอย่างหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 18(5) เพราะธนบัตรดังกล่าวมิใช่ทรัพย์สินที่มีไว้เป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32 ซึ่งจะเห็นได้ถึงข้อแตกต่างอย่างชัดเจนกับมาตรา 33(2) ดังนั้น เมื่อโจทก์ยังมิได้ฟ้องจำเลยถึงการกระทำดังกล่าวในครั้งก่อนโดยตรง กรณีเพียงแต่การกล่าวอ้างพาดพิงถึงว่าเป็นทรัพย์ที่จำเลยได้มาจากการขายเมทแอมเฟตามีนในครั้งก่อน จึงยังไม่เป็นการเพียงพอตามเจตนารมณ์ของกฎหมายมาตรา 18(5) และ 33(2) แห่งประมวลกฎหมายอาญาเพื่อลงโทษจำเลยด้วยการริบทรัพย์สินตามที่ได้วินิจฉัยมาแล้ว และแม้ว่าจำเลยจะได้ให้การรับสารภาพในคดีนี้หรือให้ความยินยอมในชั้นฎีกาเพื่อให้คดีเสร็จไปจากศาลฎีกาโดยรวดเร็วด้วยก็ตาม ศาลก็ไม่อาจสั่งริบธนบัตรของกลาง 1,600 บาท ดังกล่าวได้ คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบแล้วฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ระพิณ บุญสิทธิ์-สุชาติ ถาวรวงษ์-สมศักดิ์ วงศ์ยืน)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการริบทรัพย์สินเป็นโทษอย่างหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญาซึ่งเฉพาะแต่ทรัพย์ที่เกี่ยวกับการกระทำความผิดเท่านั้นที่จะพึงรับได้ มิใช่จะริบทรัพย์สินของผู้กระทำความผิดทั้งหมด การริบทรัพย์สินมีลักษณะเป็นทั้งการลงโทษและวิธีการเพื่อความปลอดภัย(จิตติติงศภัทิย์, กฎหมายอาญาภาค 1, สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภาพ,2529, หน้า 1033) กล่าวคือ การริบทรัพย์สินซึ่งบุคคลได้ใช้หรือมีไว้เพื่อใช้ในการกระทำความผิด เป็นลักษณะของวิธีการเพื่อความปลอดภัย ส่วนการริบทรัพย์สินซึ่งบุคคลได้มาโดยได้กระทำความผิดนั้นเป็นลักษณะของการลงโทษเพื่อมิให้ผู้กระทำความผิดได้รับประโยชน์จากการกระทำผิดของตน เกี่ยวกับการริบธนบัตรของกลางจากการกระทำผิดต่อพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษนี้ มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4190/2529 อยู่ว่า โจทก์ฟ้องว่าจำเลยทั้งสี่กับพวกร่วมกันมีกัญชาไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่ายและยึดได้ธนบัตรจากจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 3 และจำเลยที่ 4 ซึ่งเป็นธนบัตรที่จำเลยรับมาเพื่อใช้ในการหาซื้อกัญชาและใช้เป็นค่าขนย้ายกัญชาเป็นของกลาง เมื่อจำเลยที่ 3 ที่ 4 ให้การรับสารภาพตามฟ้องจึงต้องฟังว่าธนบัตรของกลางที่ยึดได้จากจำเลยที่ 3 และที่ 4 เป็นทรัพย์สินที่ได้ใช้หรือมีไว้เพื่อใช้ในการกระทำผิด ซึ่งศาลมีอำนาจริบได้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33 การที่ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าธนบัตรของกลางที่ยึดได้จากจำเลยที่ 3 ที่ 4 มิใช่เป็นทรัพย์สินที่ได้จากการกระทำความผิด หรือได้มาจากการกระทำความผิดนั้น เป็นการฟังข้อเท็จจริงที่ผิดไปจากคำรับสารภาพของจำเลย ไม่ชอบด้วยวิธีพิจารณา คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4190/2529 นี้ ธนบัตรของกลางเป็นธนบัตรที่จำเลยรับมาเพื่อใช้หาซื้อกัญชาและขนย้ายกัญชาในคดีที่พิพากษาฟ้อง แม้จะเป็นส่วนที่เหลืออยู่หลังจากที่ได้ใช้กระทำความผิดไปแล้ว แต่ก็เป็นจำนวนเดียวกันกับที่ได้รับไว้เพื่อใช้กระทำความผิดนั่นเอง จึงถือได้ว่าเป็นทรัพย์ที่มีไว้เพื่อใช้กระทำความผิด(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5220/2531) และที่จำเลยที่ 3 ที่ 4 ให้การรับสารภาพก็เป็นการรับสารภาพในคดีที่โจทก์ฟ้อง ซึ่งรวมถึงธนบัตรของกลางที่เกี่ยวกับความผิดนี้ด้วย ส่วนทรัพย์สินที่ได้มาโดยได้กระทำความผิดซึ่งศาลมีอำนาจริบได้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33(2) นั้น จากคำพิพากษาศาลฎีกานี้ศาลฎีกาได้อธิบายไว้ชัดแจ้งแล้วว่า แม้กฎหมายจะไม่ได้บัญญัติไว้เป็นการเจาะจงว่า ทรัพย์สินที่ศาลสั่งริบจะต้องเป็นทรัพย์สินที่ได้มาเฉพาะความผิดในคดีนั้น แต่โดยนัยของกฎหมายแล้ว เมื่อธนบัตรดังกล่าวไม่ใช่ทรัพย์สินที่มีไว้เป็นความผิดซึ่งศาลจะต้องริบตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32 แล้ว การที่ศาลจะมีอำนาจริบตามมาตรา 33(2) ได้ต้องเป็นการลงโทษตามมาตรา 18(5) เมื่อโจทก์อ้างว่าจำเลยได้ทรัพย์สินมาจากการขายเมทแอมเฟตามีนก่อนหน้านี้ จึงเป็นการกล่าวอ้างถึงความผิดที่ไม่ได้มีการฟ้องร้องพิสูจน์กัน ศาลย่อมลงโทษจำเลยไม่ได้ แม้จำเลยจะให้การรับสารภาพ ก็ต้องฟังว่าสารภาพตามฟ้องโจทก์ในคดีนี้ จะไปรวมถึงความผิดที่ไม่ได้มีการฟ้องร้องพิสูจน์กันด้วยไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 121/2541 นี้ จึงมิได้ขัดแย้งกับแนวคำพิพากษาศาลฎีกาเดิมแต่อย่างใด กรกันยากันยะพงศ์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยมีเมทแอมเฟตามีนไว้ในครอบครองเพื่อขาย130 เม็ด น้ำหนัก 10.820 กรัม และจำเลยขายเมทแอมเฟตามีนดังกล่าวจำนวน 10 เม็ด ให้แก่สายลับผู้ล่อซื้อในราคา 1,200 บาท เจ้าพนักงานจับจำเลยได้พร้อมด้วยเมทแอมเฟตามีนและธนบัตร 1,200 บาท ที่จำเลยได้มาจากการขายเมทแอมเฟตามีนดังกล่าว และธนบัตรอีก 1,600 บาทที่จำเลยได้มาจากการขายเมทเอมเฟตามีนก่อนหน้านี้เป็นของกลางเหตุเกิดที่แขวงบางมด เขตจอมทอง กรุงเทพมหานคร ขอให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติวัตถุที่ออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท พ.ศ. 2518มาตรา 4, 5, 6(7) ทวิ, 13 ทวิ, 62, 89, 106 ทวิ, 116 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3, 32, 33 ริบเมทแอมเฟตามีนของกลางให้แก่กระทรวงสาธารณสุข ริบธนบัตร 1,600 บาท และคืนธนบัตร 1,200 บาท ที่ใช้ล่อซื้อแก่เจ้าพนักงานจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติวัตถุที่ออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท พ.ศ. 2518 มาตรา 13 ทวิ วรรคหนึ่ง, 89, 116 จำคุก 10 ปี จำเลยให้การรับสารภาพเป็นประโยชน์แก่การพิจารณา มีเหตุบรรเทาโทษลดโทษกึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงลงโทษจำคุก 5 ปี ริบวัตถุออกฤทธิ์ของกลางให้แก่กระทรวงสาธารณสุข คืนธนบัตรที่ใช้ล่อซื้อจำนวน1,200 บาท และธนบัตรอีก 1,600 บาท ของกลางแก่เจ้าของ ข้อหาอื่นนอกจากนี้ให้ยกโจทก์อุทธรณ์ขอให้ริบธนบัตรของกลาง 1,600 บาทศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ธนบัตรของกลางจำนวน 1,600 บาท ที่เจ้าพนักงานตำรวจยึดได้พร้อมด้วยธนบัตรจำนวน1,200 บาท ซึ่งสายลับใช่ล่อซื้อเมทแอมเฟตามีนในคดีนี้เป็นทรัพย์ที่จำเลยได้มาจากการขายเมทแอมเฟตามีนในครั้งก่อน คดีนี้ปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า เป็นทรัพย์สินที่ศาลมีอำนาจสั่งริบหรือไม่ พิเคราะห์แล้ว ที่โจทก์ฎีกาว่า เป็นของกลางที่ศาลควรสั่งริบตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33(2) เพราะกฎหมายไม่ได้บัญญัติไว้เป็นการเจาะจงว่าทรัพย์สินที่ศาลสั่งริบจะต้องเป็นทรัพย์สินที่ได้มาเฉพาะความผิดในคดีนี้นั้น เห็นว่าประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33บัญญัติว่า "ในการริบทรัพย์สิน ให้ศาลมีอำนาจสั่งริบทรัพย์สินดังต่อไปนี้อีกด้วยคือ (2) ทรัพย์สินซึ่งบุคคลได้มาโดยได้กระทำความผิด ฯลฯ" ฉะนั้น โดยนัยดังกล่าวทรัพย์สินที่ศาลมีอำนาจสั่งริบจะต้องเป็นทรัพย์สินที่ได้มาโดยได้กระทำความผิด ซึ่งหมายถึงว่าจะต้องมีการฟ้องจำเลยใจความผิดดังกล่าวและได้มีการพิสูจน์ความผิดนั้นต่อศาลแล้ว และศาลพิพากษาว่าจำเลยได้กระทำความผิดจึงจะริบทรัพย์สินนั้นได้อันถือเป็นการลงโทษอย่างหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 18(5) เพราะธนบัตรดังกล่าวมิใช่ทรัพย์สินที่มีไว้เป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32 ซึ่งจะเห็นได้ถึงข้อแตกต่างอย่างชัดเจนกับมาตรา 33(2) ดังนั้น เมื่อโจทก์ยังมิได้ฟ้องจำเลยถึงการกระทำดังกล่าวในครั้งก่อนโดยตรง กรณีเพียงแต่การกล่าวอ้างพาดพิงถึงว่าเป็นทรัพย์ที่จำเลยได้มาจากการขายเมทแอมเฟตามีนในครั้งก่อน จึงยังไม่เป็นการเพียงพอตามเจตนารมณ์ของกฎหมายมาตรา 18(5) และ 33(2) แห่งประมวลกฎหมายอาญาเพื่อลงโทษจำเลยด้วยการริบทรัพย์สินตามที่ได้วินิจฉัยมาแล้ว และแม้ว่าจำเลยจะได้ให้การรับสารภาพในคดีนี้หรือให้ความยินยอมในชั้นฎีกาเพื่อให้คดีเสร็จไปจากศาลฎีกาโดยรวดเร็วด้วยก็ตาม ศาลก็ไม่อาจสั่งริบธนบัตรของกลาง 1,600 บาท ดังกล่าวได้ คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบแล้วฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 121/2541พนักงานอัยการ สำนักงาน อัยการ สูงสุดโจทก์นาย สามารถ ดี น้ำจำเลย ป.อ. ม. 18, ม. 33ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33(2) ระบุถึงทรัพย์สินที่ศาลจะมีอำนาจสั่งริบได้นั้นต้องเป็นทรัพย์สินที่ได้มาโดยได้กระทำความผิด ซึ่งหมายถึงว่า จะ ต้องมีการฟ้องจำเลยในความผิดฐานใดฐานหนึ่งและได้มีการพิสูจน์ความผิดนั้นแล้วและศาลพิพากษาว่าจำเลยได้กระทำ ความผิดจึงจะริบทรัพย์สินนั้นได้ อันถือเป็นการลงโทษอย่างหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 18(5) เมื่อธนบัตรมิใช่ทรัพย์สินที่มีไว้เป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32 ดังนั้น การที่โจทก์ยังมิได้ฟ้องจำเลยถึงการขายเมทแอมเฟตามีนในครั้งก่อนโดยตรงเพียงแต่กล่าวอ้างพาดพิงถึงว่าเป็นทรัพย์ที่จำเลยได้มาจากการขายเมทแอมเฟตามีนในครั้งก่อน จึงยังไม่เป็นการเพียงพอตามเจตนารมณ์ของประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 18(5) และ 33(2)เพื่อลงโทษจำเลยด้วยการริบทรัพย์สิน และแม้ว่าจำเลยจะได้ให้การรับสารภาพหรือให้ความยินยอมในชั้นฎีกาเพื่อให้คดีเสร็จไปจากศาลฎีกาโดยเร็วก็ตาม ศาลก็ไม่อาจสั่งริบธนบัตรของกลางได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยมีเมทแอมเฟตามีนไว้ในครอบครองเพื่อขาย130 เม็ด น้ำหนัก 10.820 กรัม และจำเลยขายเมทแอมเฟตามีนดังกล่าวจำนวน 10 เม็ด ให้แก่สายลับผู้ล่อซื้อในราคา 1,200 บาท เจ้าพนักงานจับจำเลยได้พร้อมด้วยเมทแอมเฟตามีนและธนบัตร 1,200 บาท ที่จำเลยได้มาจากการขายเมทแอมเฟตามีนดังกล่าว และธนบัตรอีก 1,600 บาทที่จำเลยได้มาจากการขายเมทเอมเฟตามีนก่อนหน้านี้เป็นของกลางเหตุเกิดที่แขวงบางมด เขตจอมทอง กรุงเทพมหานคร ขอให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติวัตถุที่ออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท พ.ศ. 2518มาตรา 4, 5, 6(7) ทวิ, 13 ทวิ, 62, 89, 106 ทวิ, 116 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 3, 32, 33 ริบเมทแอมเฟตามีนของกลางให้แก่กระทรวงสาธารณสุข ริบธนบัตร 1,600 บาท และคืนธนบัตร 1,200 บาท ที่ใช้ล่อซื้อแก่เจ้าพนักงานจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติวัตถุที่ออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท พ.ศ. 2518 มาตรา 13 ทวิ วรรคหนึ่ง, 89, 116 จำคุก 10 ปี จำเลยให้การรับสารภาพเป็นประโยชน์แก่การพิจารณา มีเหตุบรรเทาโทษลดโทษกึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงลงโทษจำคุก 5 ปี ริบวัตถุออกฤทธิ์ของกลางให้แก่กระทรวงสาธารณสุข คืนธนบัตรที่ใช้ล่อซื้อจำนวน1,200 บาท และธนบัตรอีก 1,600 บาท ของกลางแก่เจ้าของ ข้อหาอื่นนอกจากนี้ให้ยกโจทก์อุทธรณ์ขอให้ริบธนบัตรของกลาง 1,600 บาทศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ธนบัตรของกลางจำนวน 1,600 บาท ที่เจ้าพนักงานตำรวจยึดได้พร้อมด้วยธนบัตรจำนวน1,200 บาท ซึ่งสายลับใช่ล่อซื้อเมทแอมเฟตามีนในคดีนี้เป็นทรัพย์ที่จำเลยได้มาจากการขายเมทแอมเฟตามีนในครั้งก่อน คดีนี้ปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า เป็นทรัพย์สินที่ศาลมีอำนาจสั่งริบหรือไม่ พิเคราะห์แล้ว ที่โจทก์ฎีกาว่า เป็นของกลางที่ศาลควรสั่งริบตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33(2) เพราะกฎหมายไม่ได้บัญญัติไว้เป็นการเจาะจงว่าทรัพย์สินที่ศาลสั่งริบจะต้องเป็นทรัพย์สินที่ได้มาเฉพาะความผิดในคดีนี้นั้น เห็นว่าประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33บัญญัติว่า "ในการริบทรัพย์สิน ให้ศาลมีอำนาจสั่งริบทรัพย์สินดังต่อไปนี้อีกด้วยคือ (2) ทรัพย์สินซึ่งบุคคลได้มาโดยได้กระทำความผิด ฯลฯ" ฉะนั้น โดยนัยดังกล่าวทรัพย์สินที่ศาลมีอำนาจสั่งริบจะต้องเป็นทรัพย์สินที่ได้มาโดยได้กระทำความผิด ซึ่งหมายถึงว่าจะต้องมีการฟ้องจำเลยใจความผิดดังกล่าวและได้มีการพิสูจน์ความผิดนั้นต่อศาลแล้ว และศาลพิพากษาว่าจำเลยได้กระทำความผิดจึงจะริบทรัพย์สินนั้นได้อันถือเป็นการลงโทษอย่างหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 18(5) เพราะธนบัตรดังกล่าวมิใช่ทรัพย์สินที่มีไว้เป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32 ซึ่งจะเห็นได้ถึงข้อแตกต่างอย่างชัดเจนกับมาตรา 33(2) ดังนั้น เมื่อโจทก์ยังมิได้ฟ้องจำเลยถึงการกระทำดังกล่าวในครั้งก่อนโดยตรง กรณีเพียงแต่การกล่าวอ้างพาดพิงถึงว่าเป็นทรัพย์ที่จำเลยได้มาจากการขายเมทแอมเฟตามีนในครั้งก่อน จึงยังไม่เป็นการเพียงพอตามเจตนารมณ์ของกฎหมายมาตรา 18(5) และ 33(2) แห่งประมวลกฎหมายอาญาเพื่อลงโทษจำเลยด้วยการริบทรัพย์สินตามที่ได้วินิจฉัยมาแล้ว และแม้ว่าจำเลยจะได้ให้การรับสารภาพในคดีนี้หรือให้ความยินยอมในชั้นฎีกาเพื่อให้คดีเสร็จไปจากศาลฎีกาโดยรวดเร็วด้วยก็ตาม ศาลก็ไม่อาจสั่งริบธนบัตรของกลาง 1,600 บาท ดังกล่าวได้ คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบแล้วฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ระพิณ บุญสิทธิ์-สุชาติ ถาวรวงษ์-สมศักดิ์ วงศ์ยืน)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการริบทรัพย์สินเป็นโทษอย่างหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญาซึ่งเฉพาะแต่ทรัพย์ที่เกี่ยวกับการกระทำความผิดเท่านั้นที่จะพึงรับได้ มิใช่จะริบทรัพย์สินของผู้กระทำความผิดทั้งหมด การริบทรัพย์สินมีลักษณะเป็นทั้งการลงโทษและวิธีการเพื่อความปลอดภัย(จิตติติงศภัทิย์, กฎหมายอาญาภาค 1, สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภาพ,2529, หน้า 1033) กล่าวคือ การริบทรัพย์สินซึ่งบุคคลได้ใช้หรือมีไว้เพื่อใช้ในการกระทำความผิด เป็นลักษณะของวิธีการเพื่อความปลอดภัย ส่วนการริบทรัพย์สินซึ่งบุคคลได้มาโดยได้กระทำความผิดนั้นเป็นลักษณะของการลงโทษเพื่อมิให้ผู้กระทำความผิดได้รับประโยชน์จากการกระทำผิดของตน เกี่ยวกับการริบธนบัตรของกลางจากการกระทำผิดต่อพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษนี้ มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4190/2529 อยู่ว่า โจทก์ฟ้องว่าจำเลยทั้งสี่กับพวกร่วมกันมีกัญชาไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่ายและยึดได้ธนบัตรจากจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 3 และจำเลยที่ 4 ซึ่งเป็นธนบัตรที่จำเลยรับมาเพื่อใช้ในการหาซื้อกัญชาและใช้เป็นค่าขนย้ายกัญชาเป็นของกลาง เมื่อจำเลยที่ 3 ที่ 4 ให้การรับสารภาพตามฟ้องจึงต้องฟังว่าธนบัตรของกลางที่ยึดได้จากจำเลยที่ 3 และที่ 4 เป็นทรัพย์สินที่ได้ใช้หรือมีไว้เพื่อใช้ในการกระทำผิด ซึ่งศาลมีอำนาจริบได้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33 การที่ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าธนบัตรของกลางที่ยึดได้จากจำเลยที่ 3 ที่ 4 มิใช่เป็นทรัพย์สินที่ได้จากการกระทำความผิด หรือได้มาจากการกระทำความผิดนั้น เป็นการฟังข้อเท็จจริงที่ผิดไปจากคำรับสารภาพของจำเลย ไม่ชอบด้วยวิธีพิจารณา คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4190/2529 นี้ ธนบัตรของกลางเป็นธนบัตรที่จำเลยรับมาเพื่อใช้หาซื้อกัญชาและขนย้ายกัญชาในคดีที่พิพากษาฟ้อง แม้จะเป็นส่วนที่เหลืออยู่หลังจากที่ได้ใช้กระทำความผิดไปแล้ว แต่ก็เป็นจำนวนเดียวกันกับที่ได้รับไว้เพื่อใช้กระทำความผิดนั่นเอง จึงถือได้ว่าเป็นทรัพย์ที่มีไว้เพื่อใช้กระทำความผิด(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5220/2531) และที่จำเลยที่ 3 ที่ 4 ให้การรับสารภาพก็เป็นการรับสารภาพในคดีที่โจทก์ฟ้อง ซึ่งรวมถึงธนบัตรของกลางที่เกี่ยวกับความผิดนี้ด้วย ส่วนทรัพย์สินที่ได้มาโดยได้กระทำความผิดซึ่งศาลมีอำนาจริบได้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33(2) นั้น จากคำพิพากษาศาลฎีกานี้ศาลฎีกาได้อธิบายไว้ชัดแจ้งแล้วว่า แม้กฎหมายจะไม่ได้บัญญัติไว้เป็นการเจาะจงว่า ทรัพย์สินที่ศาลสั่งริบจะต้องเป็นทรัพย์สินที่ได้มาเฉพาะความผิดในคดีนั้น แต่โดยนัยของกฎหมายแล้ว เมื่อธนบัตรดังกล่าวไม่ใช่ทรัพย์สินที่มีไว้เป็นความผิดซึ่งศาลจะต้องริบตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32 แล้ว การที่ศาลจะมีอำนาจริบตามมาตรา 33(2) ได้ต้องเป็นการลงโทษตามมาตรา 18(5) เมื่อโจทก์อ้างว่าจำเลยได้ทรัพย์สินมาจากการขายเมทแอมเฟตามีนก่อนหน้านี้ จึงเป็นการกล่าวอ้างถึงความผิดที่ไม่ได้มีการฟ้องร้องพิสูจน์กัน ศาลย่อมลงโทษจำเลยไม่ได้ แม้จำเลยจะให้การรับสารภาพ ก็ต้องฟังว่าสารภาพตามฟ้องโจทก์ในคดีนี้ จะไปรวมถึงความผิดที่ไม่ได้มีการฟ้องร้องพิสูจน์กันด้วยไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 121/2541 นี้ จึงมิได้ขัดแย้งกับแนวคำพิพากษาศาลฎีกาเดิมแต่อย่างใด กรกันยากันยะพงศ์