พระราชกำหนดพระราชกำหนดควบคุมและดำเนินงานภารธุระการทำเหมืองแร่ทองคำพุทธศักราช ๒๔๘๓ ในพระปรมาภิไธยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดลคณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์(ตามประกาศประธานสภาผู้แทนราษฎรลงวันที่ ๔ สิงหาคมพุทธศักราช ๒๔๘๐)อาทิตย์ทิพอาภาพล. อ. พิชเยนทร โยธินตราไว้ ณ วันที่ ๒๕ ธันวาคมพุทธศักราช ๒๔๘๓เป็นปีที่ ๗ในรัชกาลปัจจุบันโดยที่เห็นสมควรออกพระราชกำหนดตามความในมาตรา๕๒ แห่งรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยเพื่อมอบอำนาจบางอย่างให้รัฐบาลใช้ในยามฉุกเฉินตามความต้องการของชาติจึ่งมีพระบรมราชโองการให้ตราพระราชกำหนดนี้ขึ้นไว้ดั่งต่อไปนี้มาตรา ๑พระราชกำหนดนี้ให้เรียกว่า พระราชกำหนดควบคุมและดำเนินงานภารธุระการทำเหมืองแร่ทองคำพุทธศักราช ๒๔๘๓มาตรา ๒[๑]ให้ใช้พระราชกำหนดนี้ตั้งแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปมาตรา ๓ในพระราชกำหนดนี้เจ้าพนักงาน หมายความว่า พนักงานใด ๆซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้งให้ปฏิบัติการให้เป็นไปตามพระราชกำหนดนี้รัฐมนตรี หมายความว่ารัฐมนตรีผู้รักษาการตามพระราชกำหนดนี้มาตรา ๔ ให้รัฐบาลมีอำนาจเข้าครอบครองอสังหาริมทรัพย์หรือสังหาริมทรัพย์ใดๆ ทั้งหมดหรือแต่บางส่วน ซึ่งใช้ในภารธุระการทำเหมืองแร่ทองคำใด ๆรวมทั้งที่ดิน อาคาร เครื่องดำเนินงาน เครื่องจักรกล เครื่องอุปกรณ์และสิ่งอื่นใดที่จำเป็นในการดำเนินงานแห่งภารธุระดังกล่าวแล้ว ทั้งนี้เพื่อจะได้ควบคุมและดำเนินงานแห่งภารธุระนั้นมาตรา ๕ก่อนตกลงเข้าครอบครองทรัพย์สินใด ๆ ให้เจ้าพนักงานมีอำนาจในกรณีที่เห็นว่าจำเป็น ในอันจะเข้าไปในสถานที่ต่าง ๆแห่งภารธุระการทำเหมืองแร่ทองคำใด ๆ ซึ่งรัฐบาลอาจจะเข้าครอบครองได้เจ้าพนักงานจะตรวจสถานที่นั้นๆ และร้องขอเจ้าของ ผู้ปกครอง หรือผู้จัดการภารธุระนั้นให้นำแสดงสมุดบัญชีและเอกสารอื่น ๆ ซึ่งอาจเป็นประโยชน์ในการหยั่งทราบภาวะการดำเนินงานสมรรถภาพในทางอุตสาหกรรม และความสามารถกระทำผลิตกรรมแห่งภารธุระนั้นก็ได้มาตรา ๖เมื่อรัฐบาลตกลงจะเข้าครอบครองภารธุระการทำเหมืองแร่ทองคำเพื่อจะได้ควบคุมและดำเนินงานรายใด ก็ให้รัฐมนตรีประกาศระบุภารธุระนั้นเมื่อประกาศนั้นได้โฆษณาในราชกิจจานุเบกษาแล้วให้เจ้าพนักงานเข้าครอบครองได้ถ้าเจ้าของผู้ปกครอง หรือผู้จัดการ ไม่ยอมให้เข้าครอบครอง หรือขัดขวาง ในการนี้เจ้าพนักงานจะเข้าครอบครองโดยบังคับด้วยความช่วยเหลือของเจ้าหน้าที่ปกครองท้องที่และตำรวจซึ่งเจ้าพนักงานจะได้ขอให้ช่วยเหลือก็ได้มาตรา ๗ในการเข้าครอบครองภารธุระนั้นให้เจ้าพนักงานทำบัญชีอสังหาริมทรัพย์และสังหาริมทรัพย์ที่เข้าครอบครองโดยมีหนังสือนัดหมายเจ้าของ ผู้ปกครอง หรือผู้จัดการ หรือผู้แทนของบุคคลนั้น ๆให้มาอยู่ด้วย การทำบัญชีให้ทำต่อหน้าพยานอย่างน้อยสองคน และให้ทุกคนที่อยู่ในการทำบัญชีนั้นลงนามในบัญชีด้วยบัญชีเช่นว่านี้ให้เจ้าพนักงานเก็บไว้ฉบับหนึ่ง ให้เจ้าพนักงานส่งไปยังรัฐมนตรีฉบับหนึ่งและให้ส่งมอบแก่เจ้าของ ผู้ปกครอง หรือผู้จัดการอีกฉบับหนึ่งมาตรา ๘เจ้าพนักงานโดยปฏิบัติการตามคำสั่งของรัฐมนตรีที่ให้ไว้ในข้อบังคับที่ออกเพื่อการนั้นจะดำเนินงานแห่งภารธุระการทำเหมืองแร่ทองคำใด ๆ ที่มีอยู่ทั้งหมด หรือแต่บางส่วนหรือจะมอบอำนาจให้บุคคลใดดำเนินงานดังกล่าวแล้วทั้งหมด หรือแต่บางส่วนก็ได้ถ้ารัฐมนตรีเห็นว่าไม่จำเป็นที่จะให้ดำเนินงานดังกล่าวแล้วจะให้มีแต่เพียงการควบคุมโดยออกข้อบังคับมอบให้เจ้าพนักงานมีอำนาจควบคุมดูแลและมีอำนาจออกคำสั่งหรือคำอำนวยการให้แก่เจ้าของ ผู้ปกครองหรือผู้จัดการตามที่เห็นสมควร เพื่อประโยชน์แห่งพระราชกำหนดนี้ก็ได้มาตรา ๙เมื่อยามฉุกเฉินถึงที่สุดลงแล้ว ให้มีประกาศยกเลิกประกาศที่อนุญาตให้เข้าครอบครองภารธุระก่อนที่จะออกจากสถานที่ต่างๆ แห่งภารธุระนั้น ให้เจ้าพนักงานเชิญเจ้าของ ผู้ปกครอง หรือผู้จัดการหรือผู้แทนของบุคคลนั้น ๆ มาสอบดูสิ่งของที่ปรากฏในบัญชีว่า คงมีอยู่หรือไม่และในเวลาเดียวกัน ให้บันทึกไว้ด้วยว่ามีสิ่งของใด ๆ ได้สูญหายไปบ้าง และมีความเสียหายหรือได้ถูกทำลายไปบ้างหรือไม่ทั้งนี้ให้ทำตามเงื่อนไขที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๗ ในเรื่องการทำบัญชีมาตรา ๑๐แทนที่จะยกเลิกประกาศที่อนุญาตให้เข้าครอบครองภารธุระถ้ารัฐบาลเห็นสมควรจะให้ดำเนินงานแห่งภารธุระนั้นต่อไปรัฐบาลจะเสนอขอซื้อภารธุระนั้นจากเจ้าของก็ได้ถ้าในขณะเข้าครอบครองภารธุระได้หยุดหรือสะดุดหยุดลงในการดำเนินงานตามภาวะเช่นเคยและเพื่อประโยชน์ปกติแล้วจะปฏิเสธคำเสนอของรัฐบาลไม่ได้ ในกรณีเช่นนั้น ถ้าไม่ตกลงกันในเรื่องราคาก็ให้ระงับปัญหาด้วยเงื่อนไขที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๒๒, ๒๓ และ ๒๘แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ พุทธศักราช ๒๔๗๗ โดยอนุโลมมาตรา ๑๑ค่าทดแทนอันจะพึงใช้เพื่อการเข้าครอบครองอสังหาริมทรัพย์และสังหาริมทรัพย์นั้นให้ใช้เฉพาะสำหรับค่าที่เสียไปเนื่องจากการที่ต้องปราศจากการครอบครองทรัพย์สินนั้นๆ ค่าสึกหรอ และค่าที่สูญสิ้นหรือเสียหายด้วยเหตุอื่นนอกจากเหตุสุดวิสัยให้รัฐมนตรีออกกฎกระทรวงระบุมูลฐานการคำนวณค่าทดแทนเช่นว่านี้และกรณีจะเป็นอย่างไรก็ตาม ไม่ให้คำนึงถึงการที่มูลค่าแห่งทรัพย์สินนั้น ๆจะสูงขึ้น เนื่องจากเหตุฉุกเฉินนั้นมาตรา ๑๒ผู้ใดไม่ยอมให้ หรือละเลยไม่ให้เจ้าพนักงานเข้าไปในสถานที่ต่าง ๆแห่งภารธุระ ในเมื่อประสงค์จะเข้าไปตรวจสถานที่นั้น ๆ ตามความในมาตรา ๕หรือขัดขวางการตรวจเช่นว่านี้ มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินสองร้อยบาทหรือจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือทั้งปรับทั้งจำมาตรา ๑๓ผู้ใดรักษาสมุดบัญชี หรือเอกสารอื่น ๆ อยู่เมื่อเจ้าพนักงานขอตรวจตามความในมาตรา ๕ ไม่ยอมปฏิบัติตามคำสั่งของเจ้าพนักงานซึ่งสั่งให้นำแสดงสมุดเอกสารนั้น ๆหรือสั่งให้อำนวยความสะดวกตามสมควรในการที่จะตรวจมีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินห้าร้อยบาท หรือจำคุกไม่เกินหกเดือน หรือทั้งปรับทั้งจำมาตรา ๑๔ผู้ใดกีดกันหรือขัดขวางเจ้าพนักงาน ในการที่จะเข้าครอบครองอสังหาริมทรัพย์หรือสังหาริมทรัพย์แห่งภารธุระอันใดในเมื่อได้มีประกาศให้เข้าครอบครองแล้วมีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งพันบาทหรือจำคุกไม่เกินสามปี หรือทั้งปรับทั้งจำถ้าความผิดซึ่งระบุในวรรคก่อนได้กระทำโดยใช้กำลังหรือโดยมั่วสุมกันตั้งแต่สิบคนขึ้นไปก็ให้ระวางโทษปรับไม่เกินสองพันบาท หรือจำคุกไม่เกินห้าปี หรือทั้งปรับทั้งจำมาตรา ๑๕ผู้ใดรู้อยู่ว่ารัฐบาลจะเข้าครอบครอง หรือได้มาซึ่งภารธุระอันใดจงใจทำลายหักโค่น ทำให้ใช้การไม่ได้ หรือทำความเสียหายอื่นใดแก่อาคารสิ่งปลูกสร้าง เครื่องดำเนินงาน เครื่องจักรกล เครื่องอุปกรณ์ สัมภาระ พัสดุสำรองผลิตภัณฑ์ใด ๆ เพื่อกีดกันการที่รัฐบาลจะดำเนินงานภารธุระนั้นหรือทำให้การดำเนินงานเช่นว่านี้ ยากลำบากเกินสมควร มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งพันบาทหรือจำคุกไม่เกินสามปี หรือทั้งปรับทั้งจำมาตรา ๑๖ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตราธิการรักษาการให้เป็นไปตามพระราชกำหนดนี้และให้มีอำนาจแต่งตั้งเจ้าพนักงานและออกกฎกระทรวงเพื่อปฏิบัติการให้เป็นไปตามพระราชกำหนดนี้กฎกระทรวงนั้นเมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว ให้ใช้บังคับได้ผู้รับสนองพระบรมราชโองการพิบูลสงครามนายกรัฐมนตรีพระราชบัญญัติอนุมัติพระราชกำหนดควบคุมและดำเนินงานภารธุระการทำเหมืองแร่ทองคำพุทธศักราช ๒๔๘๓[๒]มาตรา๓สภาผู้แทนราษฎรได้พิจารณาลงมติอนุมัติพระราชกำหนดควบคุมและดำเนินงานภารธุระการทำเหมืองแร่ทองคำพุทธศักราช ๒๔๘๓ ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา ๕๒ เมื่อวันที่ ๑๙มิถุนายน พุทธศักราช ๒๔๘๔อมรรัตน์/แก้ไขวศิน/ตรวจ๑ เมษายน ๒๕๕๓ฐิติพร/ปรับปรุงนุสรา/ตรวจ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๕๖[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๕๗/-/หน้า ๙๕๐/๒๕ ธันวาคม ๒๔๘๓[๒] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๕๘/-/หน้า ๙๐๖/๘ กรกฎาคม ๒๔๘๔