ข้อบังคับศาลรัฐธรรมนูญข้อบังคับศาลรัฐธรรมนูญว่าด้วยเครื่องแบบตุลาการศาลรัฐธรรมนูญพ.ศ. ๒๕๔๒ อาศัยอำนาจตามความในมาตรา๔ และมาตรา ๖ แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ พ.ศ. ๒๕๔๒ประธานศาลรัฐธรรมนูญจึงออกข้อบังคับไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ๑ ข้อบังคับนี้เรียกว่า ข้อบังคับศาลรัฐธรรมนูญว่าด้วยเครื่องแบบตุลาการศาลรัฐธรรมนูญพ.ศ. ๒๕๔๒ข้อ๒[๑]ข้อบังคับนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปข้อ๓ ในข้อบังคับนี้ ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ หมายความว่า ประธานศาลรัฐธรรมนูญและตุลาการศาลรัฐธรรมนูญข้อ๔ เครื่องแบบตุลาการศาลรัฐธรรมนูญให้มี ๔ ชนิด คือ(๑)เครื่องแบบปกติ(๒)เครื่องแบบครึ่งยศ(๓)เครื่องแบบเต็มยศ(๔)เครื่องแบบสโมสรข้อ๕ เครื่องแบบปกติ มี ๔ ประเภท คือก.เครื่องแบบปกติขาวข.เครื่องแบบปกติกากีคอตั้งค.เครื่องแบบปกติกากีคอพับง.เครื่องแบบปกติกากีคอแบะก.เครื่องแบบปกติขาว ให้ประกอบด้วย(๑)หมวกตุลาการศาลรัฐธรรมนูญชายให้ใช้หมวกทรงหม้อตาลสีขาว กะบังหน้าทำด้วยหนัง หรือวัตถุเทียมหนังสีดำสายรัดคางสีทองกว้าง ๑ เซนติเมตรมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็กติดที่ข้างหมวก ข้างละ ๑ ดุม ผ้าพันหมวกสีขาวที่หน้าหมวกติดครุฑพ่าห์ปักดิ้นสีทอง สูง ๕ เซนติเมตร บนหมอนสักหลาดสีขาวตุลาการศาลรัฐธรรมนูญหญิงให้อนุโลมตามแบบหมวกของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญชายแต่เป็นทรงอ่อน(๒)เสื้อตุลาการศาลรัฐธรรมนูญชายให้ใช้เสื้อแบบราชการสีขาว ใช้ดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดใหญ่ ๕ ดุมผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่อกเสื้อเหนือกระเป๋าบนซ้ายด้วยตุลาการศาลรัฐธรรมนูญหญิงให้ใช้เสื้อนอกคอแบะสีขาวแบบคอแหลมหรือคอป้านแขนยาวถึงข้อมือ มีตะเข็บหลัง ๔ตะเข็บ ที่แนวสาบอกมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางข้างละ ๑.๕เซนติเมตร ๓ ดุม สำหรับแบบเสื้อคอแหลม และ ๕ ดุม สำหรับแบบเสื้อคอป้านมีกระเป๋าล่างข้างละ ๑ กระเป๋า เป็นกระเป๋าเจาะเฉียงเล็กน้อยไม่มีใบปกกระเป๋าและให้ใช้เสื้อคอพับแขนยาวสีขาวผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกลาสีการประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย(๓)อินทรธนูให้มีอินทรธนูแข็งกว้าง ๔ เซนติเมตร ยาวตามความยาวของบ่าพื้นกำมะหยี่สีน้ำเงินเข้มปักดิ้นสีทองเป็นลายกนกก้านขดตรงกลางปักดิ้นนูนเป็นรูปดอกบัว ๙ กลีบ ติดทับเสื้อเหนือบ่าทั้งสองข้างจากไหลไปคอด้านคอปลายมน ติดดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็ก(๔)กางเกง กระโปรงตุลาการศาลรัฐธรรมนูญชายให้ใช้กางเกงแบบราชการสีขาวขายาวไม่พับปลายขาตุลาการศาลรัฐธรรมนูญหญิงให้ใช้กระโปรงสีขาวยาวปิดเข่า ปลายบานเล็กน้อย(๕)รองเท้า ถุงเท้าตุลาการศาลรัฐธรรมนูญชายให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำชนิดผูก ถุงเท้าสีดำตุลาการศาลรัฐธรรมนูญหญิงให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำปิดปลายเท้าไม่มีลวดลายส้นสูงไม่เกิน ๑๐ เซนติเมตร ถุงเท้ายาวสีเนื้อ(๖)เครื่องหมายสังกัดให้มีเครื่องหมายรูปรัฐธรรมนูญประดิษฐานอยู่บนพานสองชั้นเบื้องบนมีพระดุลพ่าห์เบื้องล่างมีช่อชัยพฤกษ์ขนาดสูง ๒.๕ เซนติเมตร ทำด้วยโลหะโปร่งสีทองสำหรับตุลาการศาลรัฐธรรมนูญชาย ให้ติดที่คอเสื้อตอนหน้าทั้งสองข้างส่วนตุลาการศาลรัฐธรรมนูญหญิงให้ติดที่คอแบะของเสื้อตอนบนทั้งสองข้างเหนือแนวเครื่องราชอิสริยาภรณ์ข.เครื่องแบบปกติกากีคอตั้ง มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว เว้นแต่สีของหมวกผ้าพันหมวก หมอนสักหลาด สำหรับปักตราครุฑพ่าห์ เสื้อ และกางเกงหรือกระโปรงเป็นสีกากีหรือสีกากีนวลให้ใช้เครื่องแบบนี้แทนเครื่องแบบปกติขาวในโอกาสไปงานพิธีในต่างจังหวัดหรือตามหมายกำหนดการค.เครื่องแบบปกติกากีคอพับ ให้ประกอบด้วย(๑)หมวกตุลาการศาลรัฐธรรมนูญชายให้ใช้หมวกทรงหม้อตาลสีกากีหรือสีกากีนวลเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติกากีคอตั้งเว้นแต่ตราครุฑพ่าห์ที่หน้าหมวกให้ใช้ตราครุฑพ่าห์ในบัวกนกทำด้วยโลหะสีทองสูง ๖.๕เซนติเมตร และสายรัดคางให้ใช้สายรัดคางหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำตุลาการศาลรัฐธรรมนูญหญิงให้อนุโลมตามแบบหมวกตุลาการศาลรัฐธรรมนูญชาย แต่เป็นทรงอ่อนการสวมหมวกให้สวมในโอกาสอันควร(๒)เสื้อให้ใช้เสื้อเชิ้ตสีกากีหรือสีกากีนวลแขนยาวรัดข้อมือมีดุมที่ข้อมือข้างละ ๑ ดุม หรือแขนสั้นมีกระเป๋าเย็บติดที่หน้าอกเสื้อข้างละ ๑กระเป๋า ที่กระเป๋าเสื้อมีแถบอยู่ตรงกลางตามทางดิ่งกว้าง ๓.๕ เซนติเมตรมีใบปกกระเป๋ารูปมนชายกลางแหลม ที่ปากกระเป๋าทั้งสองข้างติดดุมข้างละ ๑ ดุมสำหรับขัดกับใบปกกระเป๋า ตัวเสื้อผ่าอกตลอด มีสาบกว้าง ๓.๕ เซนติเมตรติดดุมตามแนวอกเสื้อ ๕ ดุม ระยะห่างกันพอสมควรและติดเครื่องหมายสักกัดที่ปกคอเสื้อด้านหน้าทั้งสองข้างที่ไหล่เสื้อประดับอินทรธนูสีเดียวกับเสื้อ ยาวตามความยาวของบ่าเย็บติดกับเสื้อเหนือบ่าทั้งสองข้างจากไหล่ไปคอ ปลายมน ด้านไหล่กว้าง ๔ เซนติเมตรด้านคอกว้าง ๓ เซนติเมตร ตอนปลายขัดดุมติดกับตัวเสื้อดุมที่กล่าวนี้มีลักษณะเป็นรูปกลมแบนทำด้วยวัตถุสีเดียวกับเสื้อในโอกาสไปงานพิธีหรือเข้าที่ชุมชนให้ใช้เสื้อเชิ้ตแขนยาวผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกลาสีสอดชายผ้าผูกคอไว้ภายในเสื้อใต้ดุมเม็ดที่สองการประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย(๓)อินทรธนูให้ใช้อินทรธนูอ่อนมีแถบสีเหลืองหรือสีทองขนาดกว้างแถบละ ๑ เซนติเมตร โดยให้แถบแรกติดทางต้นอินทรธนู ๑ แถบและแถบกลางประกอบเป็น ๓ แถบติดเรียงกันไปโดยไม่ต้องเว้นระยะห่างและแถบบนขมวดเป็นวงกลมเส้นผ่าศูนย์กลางวงใน ๑เซนติเมตร การติดแถบให้ติดตามขวางที่ต้นอินทรธนูแถบแรกให้ห่างจากต้นอินทรธนู ๕มิลลิเมตร และให้แถบแรกเว้นระยะห่างจากแถบกลางและแถบกลางเว้นระยะห่างจากแถบบน ๕มิลลิเมตร และมีเครื่องหมายสังกัดครอบด้วยพระมหามงกุฎทำด้วยโลหะสีทอง สูงขนาด ๓.๕ เซนติเมตรติดทับบนแถบกลาง(๔)กางเกง กระโปรงตุลาการศาลรัฐธรรมนูญชายให้ใช้กางเกงแบบราชการสีกากีหรือสีกากีนวลยาวไม่พับปลายขาตุลาการศาลรัฐธรรมนูญหญิงให้ใช้กระโปรงสีกากี หรือสีกากีนวลยาวปิดเข่า ปลายบานเล็กน้อย(๕)เข็มขัดให้ใช้เข็มขัดทำด้วยด้ายถักสีกากีกว้าง๓ เซนติเมตร หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปสีเหลี่ยมผืนผ้าทางนอนปลายบนกว้าง๓.๕ เซนติเมตร ยาว ๕ เซนติเมตรมีรูปครุฑดุนนูนอยู่กึ่งกลางหัวเข็มขัดไม่มีเข็มสำหรับสอดรูปลายเข็มขัดหุ้มด้วยโลหะสีทอง กว้าง ๑ เซนติเมตร(๖)รองเท้า ถุงเท้าตุลาการศาลรัฐธรรมนูญชายให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำชนิดผูกหรือหุ้มข้อหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำถุงเท้าสีดำตุลาการศาลรัฐธรรมนูญหญิงให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำปิดปลายเท้า ไม่มีลวดลายส้นสูงไม่เกิน ๑๐ เซนติเมตร ถุงเท้ายาวสีเนื้อง.เครื่องแบบปกติกากีคอแบะ ให้ประกอบด้วย(๑)หมวกตุลาการศาลรัฐธรรมนูญชายให้ใช้หมวกทรงหม้อตาลสีกากีหรือสีกากีนวล เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติกากีคอพับตุลาการศาลรัฐธรรมนูญหญิงให้อนุโลมตามแบบหมวกของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญชายแต่เป็นทรงอ่อน(๒)เสื้อให้ใช้เสื้อสีกากีหรือสีกากีนวลคอแบะแบบคอตื้นแขนสั้นปล่อยเอว ตัวเสื้อผ่าอกตลอด มีดุมที่อกเสื้อ ๔ ดุมมีกระเป๋าเย็บติดภายนอกเป็นกระเป๋าบนและล่างอย่างละสองกระเป๋ากระเป๋าบนมีใบปกมนชายกลางแหลม มีแถบกว้าง ๓.๕ เซนติเมตร ตรงกึ่งกลางกระเป๋าทางดิ่งกระเป๋าล่างเป็นกระเป๋าย่ามมีใบปกรูปตัดที่ปากกระเป๋าทั้งสองกระเป๋ามีดุมที่ปากกระเป่าข้างละ๑ ดุม สำหรับขัดกับใบปกกระเป๋าดุมที่กล่าวนี้มีลักษณะเป็นรูปกลมแบนทำด้วยวัตถุสีเดียวกับเสื้อที่เอวด้านหลังคาดด้วยผ้าสีเดียวกับเสื้อขนาดกว้าง ๕ เซนติเมตรและติดเครื่องหมายสังกัดที่ปกคอเสื้อด้านหน้าทั้งสองข้างการประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย(๓)อินทรธนู กางเกง กระโปรง เข็มขัด รองเท้าถุงเท้าให้ใช้เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติกากีคอพับให้ใช้เครื่องแบบนี้แทนเครื่องแบบปกติกากีคอพับได้ในโอกาสอันควรข้อ๖ เครื่องแบบครึ่งยศ มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาวเว้นแต่กางเกงหรือกระโปรงให้ใช้ผ้าสักหลาดหรือหรือเสิร์จสีดำประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ แต่ไม่สวมสายสะพายข้อ๗ เครื่องแบบเต็มยศมีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศ ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์สวมสายสะพายข้อ๘ เครื่องแบบสโมสรเครื่องแบบสโมสรสำหรับตุลาการศาลรัฐธรรมนูญชายมี ๓ แบบ(๑)เครื่องแบบสโมสร ก. ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบเต็มยศ(๒)เครื่องแบบสโมสร ข. ลักษณะส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบสโมสร ก. เว้นแต่เสื้อให้ใช้เสื้อสโมสรสีขาวทำด้วยผ้าสักหลาด หรือเสิร์จเปิดอก ปาดเอวมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็กติดที่ข้อมือข้างละ ๓ ดุมที่ระหว่างอกกับเอวข้างละ ๓ ดุมและที่บรรจบเสื้อมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดใหญ่ข้างละ ๑ ดุมดุมคู่นี้มีสายสร้อยสีทองร้อยติดกัน ประกอบด้วยเสื้อกั๊กสีขาวมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ ๓ ดุม และเสื้อเชิ้ตสีขาวอกแข็ง ข้อมือแข็งคอเชิ้ตชั้นเดียวแบบปีกผีเสื้อ ผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่ายเครื่องหมายสังกัดให้ติดที่คอแบะของเสื้อตอนบนทั้งสองข้างเหนือแนวเครื่องราชอิสริยาภรณ์(๓)เครื่องแบบสโมสร ค. ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบสโมสร ข.เว้นแต่เสื้อเชิ้ตอกแข็ง ให้ใช้เสื้อเชิ้ตอกอ่อนสีขาวและเสื้อกั๊กให้ใช้แพรแถบสีเดียวกับกางเกงรัดเอวแทนแพรแถบนี้ส่วนกลางด้านหน้ากว้าง ๑๒ เซนติเมตร ปลายทั้งสองข้างเรียว กว้าง ๑๑ เซนติเมตร ที่ปลายมีขอเกี่ยวติดกันในขณะคาดทางด้านหลังตุลาการศาลรัฐธรรมนูญหญิงให้แต่งตามสมัยนิยมข้อ๙ เครื่องแบบปกติขาวเครื่องแบบครึ่งยศ เครื่องแบบเต็มยศและเครื่องแบบสโมสรให้แต่งตามหมายกำหนดการข้อ๑๐ อดีตตุลาการศาลรัฐธรรมนูญให้แต่งเครื่องแบบเช่นเดียวกับตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ เว้นแต่เครื่องหมายสังกัดให้ติดที่อกเสื้อเบื้องขวาข้อ๑๑อดีตตุลาการศาลรัฐธรรมนูญผู้มีลักษณะดังต่อไปนี้ไม่มีสิทธิแต่งเครื่องแบบตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ คือ(๑)ลักษณะต้องห้ามตามมาตรา ๑๐๖ หรือมาตรา ๑๐๙ (๑) (๒) (๔) (๕) (๖) (๗) (๑๓) หรือ (๑๔)ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย(๒)วุฒิสภามีมติตามมาตรา ๓๐๗ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยให้ถอดถอนออกจากตำแหน่ง(๓)ต้องคำพิพากษาให้จำคุก(๔)ประพฤติตนในทางที่อาจเป็นการเสื่อมเสียเกียรติของศาลรัฐธรรมนูญและประธานศาลรัฐธรรมนูญสั่งให้ผู้นั้นงดแต่เครื่องแบบสำหรับอดีตตุลาการศาลรัฐธรรมนูญในระยะเวลาที่กำหนดหรือตลอดไปข้อ๑๒ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญและอดีตตุลาการศาลรัฐธรรมนูญซึ่งได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์หรือได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศให้ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์นั้นในเวลาแต่งเครื่องแบบครึ่งยศโดยไม่สวมสายสะพายส่วนในเวลาแต่งเครื่องแบบเต็มยศให้สวมสายสะพายด้วยสำหรับเวลาแต่งเครื่องแบบสโมสรจะประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์จำลองขนาดย่อมก็ได้และถ้าในหมายกำหนดการหรือบัตรเชิญทางราชการกำหนดให้ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ประดับอย่างแต่งเครื่องแบบครึ่งยศหรือถ้ากำหนดให้สวมสายสะพายให้สวมสายสะพายด้วยข้อ๑๓ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญและอดีตตุลาการศาลรัฐธรรมนูญซึ่งสำเร็จการศึกษาจากสถาบันการศึกษาของทางราชการหรือที่ทางราชการรับรองให้ติดเข็มหรือเครื่องหมายแสดงวิทยฐานะของสถาบันการศึกษานั้นที่กึ่งกลางกระเป๋าบนข้างขวาของเครื่องแบบตุลาการศาลรัฐธรรมนูญได้ถ้ามีเข็มหรือเครื่องหมายแสดงวิทยฐานะดังกล่าวมากกว่าหนึ่งเข็มให้ประดับเข็มหนึ่งเข็มใดได้เพียงเข็มเดียวข้อ๑๔ตุลาการศาลารัฐธรรมนูญและอดีตตุลาการศาลรัฐธรรมนูญซึ่งได้รับเครื่องหมายแสดงความสามารถในการบินของสโมสรการบินพลเรือนหรือได้รับเครื่องหมายแสดงความสามารถพิเศษหรือเครื่องหมายเชิญชูเกียรติของทางราชการฝ่ายทหาร หรือฝ่ายพลเรือนซึ่งมีระเบียบให้ประดับกับเครื่องแต่งตัวหรือเครื่องแบบได้ให้ใช้เครื่องหมายดังกล่าวประกอบกับเครื่องแบบตุลาการศาลรัฐธรรมนูญได้ทุกชนิดและให้ติดที่อกเสื้อข้างซ้ายเหนือปกกระเป๋าถ้าประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์หรือแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ติดเครื่องหมายดังกล่าวเหนือขึ้นไปเมื่อแต่งเครื่องแบบสโมสรให้ใช้ขนาดย่อลงครึ่งหนึ่งข้อ๑๕ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญและอดีตตุลาการศาลรัฐธรรมนูญซึ่งมีเสมาอนุสรณ์มหาราชให้ใช้ประกอบกับเครื่องแบบตุลาการศาลรัฐธรรมนูญได้ทุกชนิดดังนี้(๑)เครื่องแบบปกติขาว เครื่องแบบปกติกากีคอตั้ง เครื่องแบบครึ่งยศและเครื่องแบบเต็มยศให้ประดับเสมาอนุสรณ์มหาราชที่ดุมเสื้อเม็ดที่สองจากคอเสื้อตามแนวบรรจบเสื้อ(๒)เครื่องแบบปกติกากีคอพับและเครื่องแบบปกติกากีคอแบะให้ประดับเสมาอนุสรณ์มหาราชที่ดุมกระเป๋าเสื้อด้านซ้าย(๓)เครื่องแบบสโมสรให้ประดับเสมาอนุสรณ์มหาราชที่ดุมเสื้อเม็ดที่หนึ่งตามแนวบรรจบเสื้อด้านบนข้อ๑๖ประธานศาลรัฐธรรมนูญเป็นผู้รักษาการให้เป็นไปตามข้อบังคับนี้ประกาศ ณ วันที่ ๒๐ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๔๒เชาวน์ สายเชื้อประธานศาลรัฐธรรมนูญ[เอกสารแนบท้าย]๑.เครื่องหมายสังกัด๒.อินทรธนูเครื่องแบบปกติขาว๓.อินทรธนูเครื่องแบบปกติกากีคอพับ(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)สัญชัย ศิริเดช/ผู้จัดทำ๑๖ พฤศจิกายน ๒๕๕๒วันทิตา/ปรับปรุง๘ มีนาคม ๒๕๕๗วิชพงษ์/ตรวจ๑๒ มีนาคม ๒๕๕๗[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๑๖/ตอนที่ ๑๓๔ ก/หน้า ๑๕/๒๗ ธันวาคม ๒๕๔๒