ข้อกำหนดสำนักงานตำรวจแห่งชาติข้อกำหนดสำนักงานตำรวจแห่งชาติเรื่องกำหนดคุณสมบัติ รายละเอียดเกี่ยวกับการฝึกอบรมหลักสูตรหน้าที่ เครื่องแบบและเครื่องหมายอาสาจราจรพ.ศ. ๒๕๕๕[๑] โดยที่เป็นการสมควรปรับปรุงข้อกำหนดว่าด้วยกำหนดคุณสมบัติรายละเอียดเกี่ยวกับการฝึกอบรม หลักสูตร หน้าที่ เครื่องแบบและเครื่องหมายอาสาจราจรให้มีความเหมาะสม สอดคล้องกับสภาพการณ์ในปัจจุบันอาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๓๖ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติจราจรทางบกพ.ศ. ๒๕๒๒ อันเป็นกฎหมายที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคลซึ่งมาตรา ๒๙ ประกอบกับมาตรา ๓๒ มาตรา ๓๔ และมาตรา ๔๑ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย บัญญัติให้กระทำได้โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติออกข้อกำหนดไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ ข้อกำหนดนี้เรียกว่าข้อกำหนดสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เรื่อง กำหนดคุณสมบัติ รายละเอียดเกี่ยวกับการฝึกอบรมหลักสูตร หน้าที่ เครื่องแบบและเครื่องหมายอาสาจราจร พ.ศ. ๒๕๕๕ข้อ ๒ ให้ยกเลิก(๑) ข้อกำหนดกรมตำรวจ เรื่อง กำหนดคุณสมบัติรายละเอียดเกี่ยวกับการฝึกอบรม หลักสูตร หน้าที่เครื่องแบบและเครื่องหมายอาสาจราจร ลงวันที่ ๒ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๒๓(๒) ข้อกำหนดกรมตำรวจ เรื่อง กำหนดคุณสมบัติรายละเอียดเกี่ยวกับการฝึกอบรม หลักสูตร หน้าที่เครื่องแบบและเครื่องหมายอาสาจราจร (ฉบับที่ ๒) ลงวันที่ ๑๑ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๒๓(๓) ข้อกำหนดกรมตำรวจ เรื่อง กำหนดคุณสมบัติรายละเอียดเกี่ยวกับการฝึกอบรม หลักสูตร หน้าที่ เครื่องแบบและเครื่องหมายอาสาจราจร(ฉบับที่ ๓) ลงวันที่ ๒ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๒๗คุณสมบัติ ข้อ ๓ ผู้ที่จะได้รับการอบรมหลักสูตรอาสาจราจรต้องมีคุณสมบัติดังนี้(๑) มีสัญชาติไทย(๒) มีอายุไม่ต่ำกว่ายี่สิบปีบริบูรณ์(๓) มีความรู้ไม่ต่ำกว่าชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายหรือเทียบเท่า(๔)ไม่เคยเป็นผู้ได้รับโทษโดยคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุกในคดีอาญาเว้นแต่เป็นโทษสำหรับความผิดที่ได้กระทำโดยประมาท หรือความผิดลหุโทษและผ่านการตรวจสอบประวัติจากกองทะเบียนประวัติอาชญากร สำนักงานตำรวจแห่งชาติ(๕) ไม่เป็นผู้มีร่างกายทุพพลภาพจนไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ในการจราจรได้(๖) ไม่เป็นผู้มีโรคติดต่อที่น่ารังเกียจและไม่มีโรคประจำตัวที่ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมเห็นว่าอาจเป็นอันตรายต่อการปฏิบัติหน้าที่การจราจรได้(๗) ไม่เป็นบุคคลวิกลจริตหรือจิตฟั่นเฟือนไม่สมประกอบ(๘) ไม่เป็นผู้ติดสุรา ของเมาหรือยาเสพติดให้โทษรายละเอียดเกี่ยวกับการฝึกอบรม ข้อ ๔ รายละเอียดเกี่ยวกับการฝึกอบรมมีดังนี้(๑) ในเขตกรุงเทพมหานครให้กองบังคับการตำรวจจราจรดำเนินการรับสมัครคัดเลือกบุคคลและเปิดการอบรมเป็นครั้งคราวตามที่เห็นสมควร(๒) ในจังหวัดอื่นนอกจากกรุงเทพมหานคร ให้ตำรวจภูธรภาค๑ - ๙ ศูนย์ปฏิบัติการตำรวจจังหวัดชายแดนภาคใต้ ตำรวจภูธรจังหวัดและกองบังคับการตำรวจทางหลวงดำเนินการคัดเลือกบุคคลและเปิดการอบรมเป็นครั้งคราวตามที่เห็นสมควร(๓)ผู้เข้ารับการอบรมจะต้องมีเวลาอบรมและฝึกอบรมตลอดเวลาการอบรมอย่างน้อยร้อยละแปดสิบของเวลาอบรมทั้งหมดภายหลังที่ได้อบรมแล้วให้มีการทดสอบประเมินผลผู้ที่ผ่านการทดสอบจะต้องได้คะแนนอย่างน้อยร้อยละหกสิบของคะแนนรวมทั้งหมดจึงเป็นผู้มีสิทธิได้รับการเสนอชื่อเพื่อแต่งตั้งเป็นอาสาจราจร(๔) กำหนดวัน เวลาอบรม สถานที่อบรมและจำนวนผู้เข้ารับการอบรมให้ผู้รับผิดชอบตาม (๑) หรือ (๒)แล้วแต่กรณี เป็นผู้กำหนด ทั้งนี้ ต้องอบรมให้ครบตามหลักสูตรและชั่วโมงอบรมในข้อ๕(๕) อุปกรณ์ต่าง ๆที่จำเป็นจะต้องใช้ในการอบรมอันเป็นสิ่งของเฉพาะตัวผู้เข้ารับการอบรมเป็นผู้จัดหาเองตามที่เจ้าหน้าที่กำหนดให้ เช่น นกหวีด ถุงมือแถบสะท้อนแสง และเครื่องแต่งกาย เป็นต้น(๖) ให้กองบัญชาการตำรวจนครบาล ตำรวจภูธรภาค ๑ - ๙ศูนย์ปฏิบัติการตำรวจจังหวัดชายแดนภาคใต้ และกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลางขึ้นทะเบียนผู้ทำหน้าที่เป็นวิทยากรในการฝึกอบรมอาสาจราจร(๗) ก่อนการฝึกอบรมให้หน่วยงานที่จัดให้มีการฝึกอบรมรายงานรายละเอียดเกี่ยวกับวิทยากรตารางการอบรมให้กองบัญชาการตำรวจนครบาล ตำรวจภูธรภาค ๑ - ๙ศูนย์ปฏิบัติการตำรวจชายแดนภาคใต้ หรือกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง แล้วแต่กรณี ทราบและให้หน่วยงานดังกล่าวตรวจสอบติดตามแนะนำให้การฝึกอบรมเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพหลักสูตรอาสาจราจร ข้อ ๕ การอบรมหลักสูตรอาสาจราจรให้มีภาควิชาการและภาคปฏิบัติ ดังต่อไปนี้(๑) ภาควิชาการซึ่งอบรมภายในสถานที่ ให้มีดังนี้(ก) ความรู้ทั่วไปเรื่องการจราจรและหน้าที่อาสาจราจรเวลาอบรม ๒ ชั่วโมง(ข) กฎหมายเกี่ยวกับการจราจร เวลาอบรม ๓ ชั่วโมง(ค) การตรวจ ควบคุมและการจัดจราจร เวลาอบรม ๒ ชั่วโมง(ง) การประชาสัมพันธ์ในหน้าที่จราจรการแจ้งข่าวอาชญากรรม และการแจ้งข่าวอุบัติเหตุ เวลาอบรม ๒ ชั่วโมง(จ) สาเหตุและการป้องกันอุบัติเหตุจราจร เวลาอบรม ๒ชั่วโมง(ฉ) การใช้อุปกรณ์ช่วยในการจราจร เวลาอบรม ๒ ชั่วโมง(ช) การปฐมพยาบาลและช่วยเหลือเจ้าพนักงานในที่เกิดเหตุเวลาอบรม ๒ ชั่วโมง(๒) ภาคปฏิบัติการซึ่งต้องฝึกนอกสถานที่ ให้มีดังนี้(ก) ทำสัญญาณและเสียงสัญญาณในการควบคุมการจราจรเวลาอบรม ๒ ชั่วโมง(ข) การควบคุมการจัดการจราจร เวลาอบรม ๖ ชั่วโมงหน้าที่ของอาสาจราจร ข้อ ๖ ผู้ที่ผ่านการฝึกอบรมและทดสอบหลักสูตรอาสาจราจรครบถ้วนแล้วเมื่อได้รับการพิจารณาแต่งตั้งเป็นอาสาจราจรให้หน่วยงานที่รับผิดชอบดำเนินการจัดทำทะเบียนประวัติ กำหนดหมายเลขประจำตัวและจัดให้ทำหน้าที่ช่วยเหลือการปฏิบัติหน้าที่ของพนักงานเจ้าหน้าที่ตามพระราชบัญญัติจราจรทางบกพ.ศ. ๒๕๒๒ ดังต่อไปนี้(๑) ตรวจ ควบคุมและจัดการจราจรบริเวณที่มีการจราจรติดขัดคับคั่งหรือในกรณีที่มีเหตุฉุกเฉินเกิดขึ้นเมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่ร้องขอ(๒) ดูแลการหยุดรถ จอดรถ การข้ามทางเพื่อให้การจราจรมีความสะดวกและปลอดภัย(๓) ชี้แจง แนะนำตลอดจนโฆษณาประชาสัมพันธ์ให้ผู้ใช้ทางทราบระเบียบวิธีการที่ถูกต้องและปฏิบัติตาม(๔) รายงานการกระทำความผิดของผู้ขับรถ การชำรุดเสียหายข้อขัดข้องของเครื่องหมายและสัญญาณจราจรให้เจ้าหน้าที่ตำรวจทราบเพื่อดำเนินการต่อไป(๕) แจ้งอุบัติเหตุจราจรให้พนักงานเจ้าหน้าที่ที่ปฏิบัติหน้าที่ร่วมกันทราบโดยมิชักช้าและอยู่เป็นผู้ช่วยเหลือทำหน้าที่จราจรในการรักษาสถานที่เกิดเหตุและช่วยเหลือผู้ประสบอุบัติเหตุเครื่องแบบและเครื่องหมาย ข้อ ๗ เครื่องแบบของอาสาจราจรประกอบด้วย(๑) หมวก ให้มีลักษณะเป็นหมวกแก๊ปทรงอ่อนสีแสด มีเครื่องหมายอส.จร. สีขาวในวงสีดำ ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง๕ เซนติเมตร ติดอยู่กึ่งกลางด้านหน้าหมวกสำหรับด้านหลังของหมวกให้มีหมายเลขประจำตัวและรุ่นการอบรมเป็นสีดำติดอยู่ให้เห็นได้ชัดเจนหรือเป็นหมวกนิรภัยสีแสด ขอบหมวกสีดำ มีลักษณะเดียวกับหมวกนิรภัยของตำรวจจราจรมีตัวอักษร อส.จร. ด้านหน้าหมวก และมีหมายเลขประจำตัวทั้งด้านซ้ายและด้านขวาของขอบหมวก(๒) ปลอกแขน ให้ใช้ปลอกแขนสีแสด กว้าง ๑๐ เซนติเมตรมีอักษร กท. สำหรับในเขตกรุงเทพมหานครอักษร ทล. สำหรับในเขตกองบังคับการตำรวจทางหลวงสำหรับในเขตจังหวัดอื่นนอกจากเขตกรุงเทพมหานครให้ใช้อักษรย่อของจังหวัด(๓) สายนกหวีด ให้มีสายนกหวีดด้ายถักสีขาว ๑ เส้นคล้องคอ ปลายมีนกหวีด(๔)เสื้อสะท้อนแสงรูปแบบเดียวกับตำรวจจราจรมีข้อความอาสาจราจรด้านหลัง(๕) ถุงมือ ให้ใช้ถุงมือสีขาว(๖) รองเท้าให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นสีดำบัตรอาสาจราจร ข้อ ๘ ให้หัวหน้าหน่วยงานที่คัดเลือกอาสาจราจรตามข้อ ๔ (๑) หรือ (๒) แล้วแต่กรณี ออกบัตรประจำตัวให้แก่ผู้ที่ได้รับการแต่งตั้งเป็นอาสาจราจรข้อ ๙ บัตรประจำตัวของอาสาจราจรมีอายุสองปีนับแต่วันที่ออกบัตรและมีรูปแบบตามท้ายข้อกำหนดนี้ข้อ ๑๐ การขอต่ออายุบัตรประจำตัวให้อาสาจราจรยื่นคำขอต่อผู้มีอำนาจออกบัตรตามข้อ ๘ ทั้งนี้ต้องยื่นก่อนวันที่บัตรประจำตัวสิ้นอายุไม่น้อยกว่าหกสิบวันการพ้นสภาพของอาสาจราจร ข้อ ๑๑ ให้อาสาจราจรพ้นสภาพจากการเป็นอาสาจราจรในกรณีดังต่อไปนี้(๑) ขาดคุณสมบัติตามข้อ ๓(๒) ลาออก(๓) ตาย(๔)ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติเห็นสมควรให้พ้นสภาพการเป็นอาสาจราจรบทเฉพาะกาล ข้อ ๑๒ ให้นำคุณสมบัติของอาสาจราจรและหลักสูตรอาสาจราจรตามข้อกำหนดกรมตำรวจเรื่อง กำหนดคุณสมบัติ รายละเอียดเกี่ยวกับการฝึกอบรม หลักสูตร หน้าที่เครื่องแบบและเครื่องหมายอาสาจราจร ลงวันที่ ๒ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๒๓และที่แก้ไขเพิ่มเติมมาใช้บังคับกับการอบรมอาสาจราจรที่ดำเนินการอยู่ก่อนวันที่ข้อกำหนดนี้มีผลใช้บังคับข้อ ๑๓ ในกรณีมีปัญหาในการปฏิบัติตามข้อกำหนดนี้ให้ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติเป็นผู้มีอำนาจพิจารณาวินิจฉัยชี้ขาดทั้งนี้ ตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไปประกาศณ วันที่ ๑๓ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๕พลตำรวจเอกเพรียวพันธ์ ดามาพงศ์ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ[เอกสารแนบท้าย]๑. แบบบัตรประจำตัวของอาสาจราจรออกตามความในข้อกำหนดสำนักงานตำรวจแห่งชาติเรื่อง กำหนดคุณสมบัติ รายละเอียดเกี่ยวกับการฝึกอบรมหลักสูตร หน้าที่เครื่องแบบและเครื่องหมายอาสาจราจร พ.ศ. ๒๕๕๕(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)ปริยานุช/ผู้จัดทำ๑ กุมภาพันธ์๒๕๕๕ปณตภร/ผู้ตรวจ๑๐ กุมภาพันธ์๒๕๕๕[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๒๙/ตอนพิเศษ ๒๖ ง/หน้า ๑๐๐/๓๑ มกราคม ๒๕๕๕