คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 619/2537หลักกฎหมาย: แม้ตามสัญญาซื้อขายที่ดินพิพาท ผู้คัดค้านได้สละการครอบครองที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องตั้งแต่วันทำสัญญา แต่ที่ดินพิพาทมีข้อบังคับห้ามโอนภายใน 10 ปี นับแต่วันที่ผู้คัดค้านได้รับโฉนดตามประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา 31 บทบัญญัติดังกล่าวมีเจตนาจะปกป้องราษฎรให้มีที่ทำกินเป็นเวลาอย่างน้อย 10 ปี และภายในระยะเวลาดังกล่าวทางราชการได้ควบคุมที่ดินนั้นอยู่ยังไม่ปล่อยให้เป็นสิทธิเด็ดขาดแก่ผู้ครอบครองจนกว่าจะพ้นระยะเวลาห้ามโอนผู้คัดค้านจึงไม่อาจสละหรือโอนการครอบครองที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องได้ ผู้ร้องจะเอาระยะเวลาการครอบครองซึ่งอยู่ภายในข้อบังคับห้ามโอนกรรมสิทธิ์มารวมคำนวณเป็นระยะเวลาครอบครองปรปักษ์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 หาได้ไม่ผู้ร้องยื่นคำร้องขอและแก้ไขคำร้องขอว่า เมื่อปี 2521 ผู้ร้องซื้อที่ดินมีโฉนด จากนายใบ โชคชัย โดยมิได้จดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ตามกฎหมาย แต่นายใบมอบที่ดินให้ผู้ร้องครอบครองและผู้ร้องได้ครอบครองที่ดินแปลงดังกล่าวมาโดยสงบ เปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของมาเกินกว่า 10 ปี ขอให้มีคำสั่งแสดงว่าผู้ร้องได้กรรมสิทธิ์ผู้คัดค้านยื่นคำคัดค้านว่า ผู้คัดค้านเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทผู้คัดค้านไม่เคยขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องแต่อย่างใดผู้คัดค้านได้กู้ยืมเงินจากผู้ร้อง และยอมให้ผู้ร้องทำกินในที่ดินพิพาทต่างดอกเบี้ยเท่านั้น การกู้ยืมเงินดังกล่าวไม่มีกำหนดชำระคืนสัญญาซื้อขายท้ายคำร้องทำขึ้นโดยแสดงเจตนาลวงจึงตกเป็นโมฆะขอให้ยกคำร้องขอศาลชั้นต้นพิพากษาว่า ผู้ร้องได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาท โดยการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382ผู้คัดค้านอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับให้ยกคำร้องขอผู้ร้องฎีกา โดยผู้พิพากษาที่ได้นั่งพิจารณาคดีในศาลชั้นต้นได้รับรองให้ฎีกาในข้อเท็จจริงศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า ที่ดินพิพาทโฉนดเลขที่ 801 ตำบลพุเตยอำเภอวิเชียรบุรี จังหวัดเพชรบูรณ์ เนื้อที่ 17 ไร่ 1 งาน 33 7/10ตารางวา พนักงานเจ้าหน้าที่ได้ออกให้แก่ผู้คัดค้านเมื่อวันที่6 พฤษภาคม 2519 และได้ระบุไว้ในโฉนดที่ดินว่า ที่ดินแปลงนี้ตกอยู่ในข้อบังคับห้ามโอนสิบปี ตามมาตรา 31 แห่งประมวลกฎหมายที่ดินพ.ศ. 2497 และประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 334 ข้อ 6 เว้นแต่จะตกทอดโดยทางมรดกปัญหาวินิจฉัยมีว่า ผู้ร้องได้ครอบครองที่ดินพิพาทถึงกำหนด 10 ปี ตามคำร้องขอหรือไม่ ผู้ร้องนำสืบว่า ได้ครอบครองที่ดินพิพาทโดยอาศัยสิทธิตามหนังสือสัญญาซื้อขายซึ่งผู้คัดค้านได้ขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องตามเอกสารหมาย ร.2 นับถึง พ.ศ. 2534เป็นเวลา 13 ปีแล้ว เห็นว่า แม้จะฟังข้อเท็จจริงตามหนังสือสัญญาซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างผู้ร้องกับผู้คัดค้านลงวันที่ 2 พฤษภาคม2521 ว่า ผู้คัดค้านได้สละการครอบครองที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องตั้งแต่วันทำหนังสือสัญญาซื้อขาย แต่ที่ดินพิพาทมีข้อบังคับห้ามโอนภายใน 10 ปี นับแต่วันที่ผู้คัดค้านได้รับโฉนดที่ดินตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 31 แสดงว่าที่ดินพิพาทเป็นที่ดินที่ทางราชการจัดให้ราษฎรทำกิน บทบัญญัติดังกล่าวมีเจตนาจะปกป้องราษฎรให้มีที่ทำกินเป็นเวลาอย่างน้อย 10 ปี และภายในระยะเวลาดังกล่าวทางราชการได้ควบคุมที่ดินนั้นอยู่ ยังไม่ปล่อยให้เป็นสิทธิเด็ดขาดแก่ผู้ครอบครองจนกว่าจะพ้นระยะเวลาที่มีข้อบังคับห้ามโอนซึ่งจะครบกำหนดในวันที่ 6 พฤษภาคม 2529 ดังนั้นผู้คัดค้านจึงไม่อาจสละหรือโอนการครอบครองที่ดินตามหนังสือสัญญาซื้อขายให้แก่ผู้ร้องได้ ผู้ร้องจะเอาระยะเวลาการครอบครองซึ่งอยู่ภายในข้อบังคับ ห้ามโอนกรรมสิทธิ์มารวมคำนวณเป็นระยะเวลาครอบครองปรปักษ์ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 หาได้ไม่หากจะฟังว่าผู้ร้องได้ครอบครองที่ดินพิพาทหลังจากครบกำหนดห้ามโอนตั้งแต่วันที่ 6 พฤษภาคม 2529 ถึงวันที่ผู้ร้องยื่นคำร้องขอ คือวันที่ 5 สิงหาคม 2534 ก็ยังไม่ถึง 10 ปีผู้ร้องจึงไม่มีทางที่จะได้ที่ดินพิพาทเป็นกรรมสิทธิ์โดยการครอบครองตามคำร้องขอได้ ปัญหาอื่นตามฎีกาผู้ร้องจึงไม่จำต้องวินิจฉัย ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาผู้ร้องฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 619/2537นาย สุริย์หรือศิริ ทิศเหนือผู้ร้องนาย ใบ โชคชัยผู้คัดค้าน ป.พ.พ. ม. 1382 ป.ที่ดิน ม. 31 แม้ตามสัญญาซื้อขายที่ดินพิพาท ผู้คัดค้านได้สละการครอบครองที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องตั้งแต่วันทำสัญญา แต่ที่ดินพิพาทมีข้อบังคับห้ามโอนภายใน 10 ปี นับแต่วันที่ผู้คัดค้านได้รับโฉนดตามประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา 31 บทบัญญัติดังกล่าวมีเจตนาจะปกป้องราษฎรให้มีที่ทำกินเป็นเวลาอย่างน้อย 10 ปี และภายในระยะเวลาดังกล่าวทางราชการได้ควบคุมที่ดินนั้นอยู่ยังไม่ปล่อยให้เป็นสิทธิเด็ดขาดแก่ผู้ครอบครองจนกว่าจะพ้นระยะเวลาห้ามโอนผู้คัดค้านจึงไม่อาจสละหรือโอนการครอบครองที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องได้ ผู้ร้องจะเอาระยะเวลาการครอบครองซึ่งอยู่ภายในข้อบังคับห้ามโอนกรรมสิทธิ์มารวมคำนวณเป็นระยะเวลาครอบครองปรปักษ์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 หาได้ไม่ผู้ร้องยื่นคำร้องขอและแก้ไขคำร้องขอว่า เมื่อปี 2521 ผู้ร้องซื้อที่ดินมีโฉนด จากนายใบ โชคชัย โดยมิได้จดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ตามกฎหมาย แต่นายใบมอบที่ดินให้ผู้ร้องครอบครองและผู้ร้องได้ครอบครองที่ดินแปลงดังกล่าวมาโดยสงบ เปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของมาเกินกว่า 10 ปี ขอให้มีคำสั่งแสดงว่าผู้ร้องได้กรรมสิทธิ์ผู้คัดค้านยื่นคำคัดค้านว่า ผู้คัดค้านเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทผู้คัดค้านไม่เคยขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องแต่อย่างใดผู้คัดค้านได้กู้ยืมเงินจากผู้ร้อง และยอมให้ผู้ร้องทำกินในที่ดินพิพาทต่างดอกเบี้ยเท่านั้น การกู้ยืมเงินดังกล่าวไม่มีกำหนดชำระคืนสัญญาซื้อขายท้ายคำร้องทำขึ้นโดยแสดงเจตนาลวงจึงตกเป็นโมฆะขอให้ยกคำร้องขอศาลชั้นต้นพิพากษาว่า ผู้ร้องได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาท โดยการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382ผู้คัดค้านอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับให้ยกคำร้องขอผู้ร้องฎีกา โดยผู้พิพากษาที่ได้นั่งพิจารณาคดีในศาลชั้นต้นได้รับรองให้ฎีกาในข้อเท็จจริงศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า ที่ดินพิพาทโฉนดเลขที่ 801 ตำบลพุเตยอำเภอวิเชียรบุรี จังหวัดเพชรบูรณ์ เนื้อที่ 17 ไร่ 1 งาน 33 7/10ตารางวา พนักงานเจ้าหน้าที่ได้ออกให้แก่ผู้คัดค้านเมื่อวันที่6 พฤษภาคม 2519 และได้ระบุไว้ในโฉนดที่ดินว่า ที่ดินแปลงนี้ตกอยู่ในข้อบังคับห้ามโอนสิบปี ตามมาตรา 31 แห่งประมวลกฎหมายที่ดินพ.ศ. 2497 และประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 334 ข้อ 6 เว้นแต่จะตกทอดโดยทางมรดกปัญหาวินิจฉัยมีว่า ผู้ร้องได้ครอบครองที่ดินพิพาทถึงกำหนด 10 ปี ตามคำร้องขอหรือไม่ ผู้ร้องนำสืบว่า ได้ครอบครองที่ดินพิพาทโดยอาศัยสิทธิตามหนังสือสัญญาซื้อขายซึ่งผู้คัดค้านได้ขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องตามเอกสารหมาย ร.2 นับถึง พ.ศ. 2534เป็นเวลา 13 ปีแล้ว เห็นว่า แม้จะฟังข้อเท็จจริงตามหนังสือสัญญาซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างผู้ร้องกับผู้คัดค้านลงวันที่ 2 พฤษภาคม2521 ว่า ผู้คัดค้านได้สละการครอบครองที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องตั้งแต่วันทำหนังสือสัญญาซื้อขาย แต่ที่ดินพิพาทมีข้อบังคับห้ามโอนภายใน 10 ปี นับแต่วันที่ผู้คัดค้านได้รับโฉนดที่ดินตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 31 แสดงว่าที่ดินพิพาทเป็นที่ดินที่ทางราชการจัดให้ราษฎรทำกิน บทบัญญัติดังกล่าวมีเจตนาจะปกป้องราษฎรให้มีที่ทำกินเป็นเวลาอย่างน้อย 10 ปี และภายในระยะเวลาดังกล่าวทางราชการได้ควบคุมที่ดินนั้นอยู่ ยังไม่ปล่อยให้เป็นสิทธิเด็ดขาดแก่ผู้ครอบครองจนกว่าจะพ้นระยะเวลาที่มีข้อบังคับห้ามโอนซึ่งจะครบกำหนดในวันที่ 6 พฤษภาคม 2529 ดังนั้นผู้คัดค้านจึงไม่อาจสละหรือโอนการครอบครองที่ดินตามหนังสือสัญญาซื้อขายให้แก่ผู้ร้องได้ ผู้ร้องจะเอาระยะเวลาการครอบครองซึ่งอยู่ภายในข้อบังคับ ห้ามโอนกรรมสิทธิ์มารวมคำนวณเป็นระยะเวลาครอบครองปรปักษ์ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 หาได้ไม่หากจะฟังว่าผู้ร้องได้ครอบครองที่ดินพิพาทหลังจากครบกำหนดห้ามโอนตั้งแต่วันที่ 6 พฤษภาคม 2529 ถึงวันที่ผู้ร้องยื่นคำร้องขอ คือวันที่ 5 สิงหาคม 2534 ก็ยังไม่ถึง 10 ปีผู้ร้องจึงไม่มีทางที่จะได้ที่ดินพิพาทเป็นกรรมสิทธิ์โดยการครอบครองตามคำร้องขอได้ ปัญหาอื่นตามฎีกาผู้ร้องจึงไม่จำต้องวินิจฉัย ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาผู้ร้องฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(สมภพ โชติกวณิชย์-เจริญ นิลเอสงฆ์-บุญธรรม อยู่พุก)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ สิทธิครอบครองเป็นข้อเท็จจริง เป็นเหตุการณ์ที่กฎหมายให้ผลอย่างสิทธิหากผู้ใดยึดถือทรัพย์สินโดยเจตนาจะยึดถือเพื่อตน ย่อมได้สิทธิครอบครองใช้ยันกับบุคคลได้ทั่วไปเว้นแต่เจ้าของที่แท้จริงหรือผู้ที่มีสิทธิครอบครองดีกว่าตน เจตนาเป็นเจ้าของเป็นข้อเท็จจริงโดยไม่ต้องคำนึงถึงสิทธิและความรับรองในกฎหมายแม้จะรู้ว่าการที่ตนเอาของ ๆ เขามาหรือการที่ครอบครองไว้จะเป็นการผิดต่อกฎหมายก็ยังมีเจตนาเป็นเจ้าของตามข้อเท็จจริงได้ ดังนั้นผู้ที่ได้ทรัพย์สินมาโดยนิติกรรมที่เป็นโมฆะก็อาจเข้าครอบครองมีเจตนาเป็นเจ้าของได้ (ฎีกาที่ 201/2497 ที่ 1101/2504) ผู้บันทึกเป็นผู้ตัดสินคดีนี้ในศาลชั้นต้นมีความเห็นเช่นนี้ จึงพิพากษาให้ผู้ร้องได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทโดยการครอบครองปรปักษ์ ซึ่งในขณะนั้นยังไม่มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 380/2536 และที่ 1506/2536ซึ่งศาลฎีกาวินิจฉัยไว้ดังต่อไปนี้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 380/2536 แม้จะรับฟังตามที่โจทก์นำสืบว่าโจทก์ซื้อที่ดินพิพาทจากจำเลย แต่เมื่อขณะทำการซื้อขายที่ดินพิพาทยังอยู่ในระยะเวลาห้ามโอนที่ดินพิพาทภายในกำหนดสิบปีนับแต่วันที่จำเลยได้รับหนังสือรับรองการทำประโยชน์สำหรับที่ดินพิพาทตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 58 ทวิ การซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างโจทก์จำเลยและการที่จำเลยส่งมอบการครอบครองที่ดินพิพาทให้โจทก์ย่อมตกเป็นโมฆะตาม ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 58 ทวิประกอบด้วย ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 113 แม้โจทก์จะครอบครองที่ดินพิพาทมานานเพียงใดก็ไม่ได้สิทธิครอบครอง ที่ดินพิพาทยังเป็นของจำเลยอยู่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1506/2536 ที่ดินมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3ก.)ตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 58 ทวิวรรคห้า ห้ามมิให้ผู้ได้สิทธิในที่ดินโอนที่ดินไปยังผู้อื่นภายในกำหนดสิบปีนับแต่วันที่ได้รับหนังสือรับรองการทำประโยชน์ เว้นแต่การตกทอดทางมรดก โจทก์ทำสัญญาซื้อขายที่ดินจาก ส.บิดาจำเลยเมื่อวันที่ 19 ตุลาคม 2529 โดยระบุว่า ส. ได้รับเงินค่าซื้อขายที่พิพาทจากโจทก์ครบถ้วนแล้ว และยินยอมมอบหนังสือรับรองการทำประโยชน์ที่พิพาทให้โจทก์ยึดถือไว้ ทั้งให้สิทธิโจทก์ทุกอย่างในการเข้าครอบครองปลูกสร้างอาคารในที่พิพาทนับแต่วันที่ทำสัญญาซึ่งอยู่ในระยะเวลาห้ามโอน ถือว่าสัญญาซื้อขายมุ่งประสงค์โอนสิทธิครอบครองทันทีแม้ว่า ส. บิดาจำเลยได้ น.ส.3ก.มาเมื่อวันที่25 และ 26 พฤษภาคม 2520 แล้ว ส. ทำสัญญาขายที่พิพาทให้โจทก์ในวันที่ 19 ตุลาคม 2529 เมื่อครอบครองที่พิพาทมา 9 ปี5 เดือนแล้ว และกำหนดโอนกันวันที่ 19 ตุลาคม 2531 ซึ่งเป็นเวลา11 ปี 5 เดือนนับแต่ได้รับ น.ส.3ก. มา การทำสัญญาซื้อขายในลักษณะดังกล่าวก็เพื่อหลีกเลี่ยงข้อห้ามโอนตาม ประมวลกฎหมายที่ดินย่อมเป็นการอันมีวัตถุประสงค์ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายจึงตกเป็นโมฆะนับแต่วันทำสัญญาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 113 ทั้งสองคดีเป็นเรื่องที่หนังสือรับรองการทำประโยชน์สำหรับที่ดินพิพาทมีข้อกำหนดห้ามโอนภายใน 10 ปี ตาม ประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา 58 ทวิ แม้คดีนี้จะเป็นเรื่องข้อกำหนดห้ามโอนสำหรับโฉนดที่ดินมาตรา 31 แต่ผลทางกฎหมายในเรื่องครอบครองก็คงจะไม่แตกต่างกัน ศาลฎีกาในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 380/2536 วินิจฉัยว่าการซื้อขายและการส่งมอบการครอบครองภายในระยะเวลาห้ามโอนตกเป็นโมฆะตาม ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 58 ทวิ ประกอบด้วยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 113(เดิม) ต่อมาศาลฎีกาในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1506/2536 ให้เหตุผลเพิ่มเติมขึ้นมาอีกว่าที่เป็นโมฆะเพราะเป็นการอันมีวัตถุประสงค์ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย ซึ่งทั้งสองคดีดังกล่าวศาลฎีกาว่าจะครอบครองมานานเท่าใดก็ไม่ได้สิทธิครอบครอง จากข้อวินิจฉัยในทั้งสองคดีทำให้ความเข้าใจแต่เดิมของผู้บันทึกเริ่มมีข้อสงสัยเพราะเดิมศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่า แม้นิติกรรมการได้มาซึ่งที่ดินจะเป็นโมฆะในเรื่องแบบแต่ผู้ซื้อได้เข้าครอบครองยึดถือเพื่อตนด้วยเจตนาเป็นเจ้าของย่อมได้สิทธิครอบครองและถ้าเป็นที่ดินมีโฉนดครอบครองมาครบ 10 ปี ย่อมได้กรรมสิทธิ์จะถือได้หรือไม่ว่าศาลฎีกาวางหลักใหม่ว่าการได้มาซึ่งที่ดินโดยนิติกรรมเป็นโมฆะในเรื่องอื่นหากมิใช่เพราะมีวัตถุประสงค์ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายแล้วอาจได้สิทธิครอบครองได้ซึ่งก็ไม่น่าจะเป็นเช่นนั้นเพราะขโมย ๆ ของเขามายึดถือไว้เพื่อตนก็ยังมีสิทธิครอบครองใช้ยันบุคคลอื่นได้ยกเว้นเจ้าของ หรือแม้แต่บทบัญญัติในเรื่องครอบครองปรปักษ์เอง ในมาตรา 1383 ยังได้บัญญัติรองรับถึงการได้ทรัพย์สินมาโดยการกระทำผิดอาญาซึ่งย่อมต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายอยู่แล้ว เหตุผลที่ยกมาแม้ไม่ใช่เรื่องนิติกรรมแต่เหตุใดกฎหมายยังรับรองให้ได้กรรมสิทธิ์ได้ จนกระทั่งมาถึงคำพิพากษาฎีกาฉบับที่บันทึกนี้ ศาลฎีกาก็ยังคงยืนตามแนวเดิมคือการซื้อขายที่ดินที่มีข้อกำหนดห้ามโอนภายในระยะเวลาที่ห้ามโอนตามกฎหมายการครอบครองของผู้ซื้อในระหว่างระยะเวลาห้ามโอนนั้นไม่ได้สิทธิครอบครอง (แต่มีข้อวินิจฉัยเพิ่มเติมขึ้นมาว่าจนกว่าจะพ้นระยะเวลาห้ามโอน ต่างกับ 2 ฎีกาแรกที่ว่าครอบครองมานานเท่าใดก็ไม่ได้สิทธิครอบครอง) ก็คงพอถือเป็นแนวของศาลฎีกาแล้วว่าการซื้อขายที่ดินมีโฉนดหรือที่ดินมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์ภายในระยะเวลาตามข้อกำหนดห้ามโอนตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 31 หรือมาตรา 58 ทวิ แม้จะส่งมอบการครอบครองให้ผู้ซื้อ ๆ ก็ไม่ได้สิทธิครอบครองจนกว่าจะพ้นระยะเวลาห้ามโอนและกรณีที่เป็นที่ดินมีโฉนดก็จะเอาระยะเวลาการครอบครองภายในข้อบังคับห้ามโอนมารวมคำนวณเป็นระยะเวลาครอบครองปรปักษ์ก็ไม่ได้แต่อย่างไรก็ตามศาลฎีกาในคดีนี้ได้ให้เหตุผลไปว่าบทบัญญัติประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา 31 มีเจตนาปกป้องราษฎรให้มีที่ทำกินเป็นเวลาอย่างน้อย 10 ปี และภายในระยะเวลาดังกล่าวทางราชการได้ควบคุมที่ดินนั้นอยู่ยังไม่ปล่อยให้เป็นสิทธิเด็ดขาดแก่ผู้ครอบครองจนกว่าจะพ้นระยะเวลาห้ามโอน ไม่ได้ให้เหตุผลว่าที่ไม่ได้สิทธิครอบครอง เพราะนิติกรรมซื้อขายเป็นโมฆะซึ่งศาลฎีกาก็คงเห็นว่านิติกรรมซื้อขายที่เป็นโมฆะในบางกรณีผู้ซื้อก็ยังอาจได้สิทธิครอบครองหรือกรรมสิทธิ์ได้จึงมิได้วินิจฉัยยืนยันวางหลักไปเช่นนั้น ซึ่งเหตุผลที่ศาลฎีกายกไว้ในคดีนี้ผู้บันทึกเห็นว่าเป็นเหตุผลที่รับฟังได้สำหรับการที่จะวินิจฉัยในแนวนี้ดีกว่าจะไปวินิจฉัยวางหลักว่าไม่ได้สิทธิครอบครองเพราะนิติกรรมเป็นโมฆะ วุฒิพงษ์เวชยานนท์คำพิพากษา: ผู้ร้องยื่นคำร้องขอและแก้ไขคำร้องขอว่า เมื่อปี 2521 ผู้ร้องซื้อที่ดินมีโฉนด จากนายใบ โชคชัย โดยมิได้จดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ตามกฎหมาย แต่นายใบมอบที่ดินให้ผู้ร้องครอบครองและผู้ร้องได้ครอบครองที่ดินแปลงดังกล่าวมาโดยสงบ เปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของมาเกินกว่า 10 ปี ขอให้มีคำสั่งแสดงว่าผู้ร้องได้กรรมสิทธิ์ผู้คัดค้านยื่นคำคัดค้านว่า ผู้คัดค้านเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทผู้คัดค้านไม่เคยขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องแต่อย่างใดผู้คัดค้านได้กู้ยืมเงินจากผู้ร้อง และยอมให้ผู้ร้องทำกินในที่ดินพิพาทต่างดอกเบี้ยเท่านั้น การกู้ยืมเงินดังกล่าวไม่มีกำหนดชำระคืนสัญญาซื้อขายท้ายคำร้องทำขึ้นโดยแสดงเจตนาลวงจึงตกเป็นโมฆะขอให้ยกคำร้องขอศาลชั้นต้นพิพากษาว่า ผู้ร้องได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาท โดยการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382ผู้คัดค้านอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับให้ยกคำร้องขอผู้ร้องฎีกา โดยผู้พิพากษาที่ได้นั่งพิจารณาคดีในศาลชั้นต้นได้รับรองให้ฎีกาในข้อเท็จจริงศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า ที่ดินพิพาทโฉนดเลขที่ 801 ตำบลพุเตยอำเภอวิเชียรบุรี จังหวัดเพชรบูรณ์ เนื้อที่ 17 ไร่ 1 งาน 33 7/10ตารางวา พนักงานเจ้าหน้าที่ได้ออกให้แก่ผู้คัดค้านเมื่อวันที่6 พฤษภาคม 2519 และได้ระบุไว้ในโฉนดที่ดินว่า ที่ดินแปลงนี้ตกอยู่ในข้อบังคับห้ามโอนสิบปี ตามมาตรา 31 แห่งประมวลกฎหมายที่ดินพ.ศ. 2497 และประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 334 ข้อ 6 เว้นแต่จะตกทอดโดยทางมรดกปัญหาวินิจฉัยมีว่า ผู้ร้องได้ครอบครองที่ดินพิพาทถึงกำหนด 10 ปี ตามคำร้องขอหรือไม่ ผู้ร้องนำสืบว่า ได้ครอบครองที่ดินพิพาทโดยอาศัยสิทธิตามหนังสือสัญญาซื้อขายซึ่งผู้คัดค้านได้ขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องตามเอกสารหมาย ร.2 นับถึง พ.ศ. 2534เป็นเวลา 13 ปีแล้ว เห็นว่า แม้จะฟังข้อเท็จจริงตามหนังสือสัญญาซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างผู้ร้องกับผู้คัดค้านลงวันที่ 2 พฤษภาคม2521 ว่า ผู้คัดค้านได้สละการครอบครองที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องตั้งแต่วันทำหนังสือสัญญาซื้อขาย แต่ที่ดินพิพาทมีข้อบังคับห้ามโอนภายใน 10 ปี นับแต่วันที่ผู้คัดค้านได้รับโฉนดที่ดินตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 31 แสดงว่าที่ดินพิพาทเป็นที่ดินที่ทางราชการจัดให้ราษฎรทำกิน บทบัญญัติดังกล่าวมีเจตนาจะปกป้องราษฎรให้มีที่ทำกินเป็นเวลาอย่างน้อย 10 ปี และภายในระยะเวลาดังกล่าวทางราชการได้ควบคุมที่ดินนั้นอยู่ ยังไม่ปล่อยให้เป็นสิทธิเด็ดขาดแก่ผู้ครอบครองจนกว่าจะพ้นระยะเวลาที่มีข้อบังคับห้ามโอนซึ่งจะครบกำหนดในวันที่ 6 พฤษภาคม 2529 ดังนั้นผู้คัดค้านจึงไม่อาจสละหรือโอนการครอบครองที่ดินตามหนังสือสัญญาซื้อขายให้แก่ผู้ร้องได้ ผู้ร้องจะเอาระยะเวลาการครอบครองซึ่งอยู่ภายในข้อบังคับ ห้ามโอนกรรมสิทธิ์มารวมคำนวณเป็นระยะเวลาครอบครองปรปักษ์ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 หาได้ไม่หากจะฟังว่าผู้ร้องได้ครอบครองที่ดินพิพาทหลังจากครบกำหนดห้ามโอนตั้งแต่วันที่ 6 พฤษภาคม 2529 ถึงวันที่ผู้ร้องยื่นคำร้องขอ คือวันที่ 5 สิงหาคม 2534 ก็ยังไม่ถึง 10 ปีผู้ร้องจึงไม่มีทางที่จะได้ที่ดินพิพาทเป็นกรรมสิทธิ์โดยการครอบครองตามคำร้องขอได้ ปัญหาอื่นตามฎีกาผู้ร้องจึงไม่จำต้องวินิจฉัย ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาผู้ร้องฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 619/2537นาย สุริย์หรือศิริ ทิศเหนือผู้ร้องนาย ใบ โชคชัยผู้คัดค้าน ป.พ.พ. ม. 1382 ป.ที่ดิน ม. 31 แม้ตามสัญญาซื้อขายที่ดินพิพาท ผู้คัดค้านได้สละการครอบครองที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องตั้งแต่วันทำสัญญา แต่ที่ดินพิพาทมีข้อบังคับห้ามโอนภายใน 10 ปี นับแต่วันที่ผู้คัดค้านได้รับโฉนดตามประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา 31 บทบัญญัติดังกล่าวมีเจตนาจะปกป้องราษฎรให้มีที่ทำกินเป็นเวลาอย่างน้อย 10 ปี และภายในระยะเวลาดังกล่าวทางราชการได้ควบคุมที่ดินนั้นอยู่ยังไม่ปล่อยให้เป็นสิทธิเด็ดขาดแก่ผู้ครอบครองจนกว่าจะพ้นระยะเวลาห้ามโอนผู้คัดค้านจึงไม่อาจสละหรือโอนการครอบครองที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องได้ ผู้ร้องจะเอาระยะเวลาการครอบครองซึ่งอยู่ภายในข้อบังคับห้ามโอนกรรมสิทธิ์มารวมคำนวณเป็นระยะเวลาครอบครองปรปักษ์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 หาได้ไม่ผู้ร้องยื่นคำร้องขอและแก้ไขคำร้องขอว่า เมื่อปี 2521 ผู้ร้องซื้อที่ดินมีโฉนด จากนายใบ โชคชัย โดยมิได้จดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ตามกฎหมาย แต่นายใบมอบที่ดินให้ผู้ร้องครอบครองและผู้ร้องได้ครอบครองที่ดินแปลงดังกล่าวมาโดยสงบ เปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของมาเกินกว่า 10 ปี ขอให้มีคำสั่งแสดงว่าผู้ร้องได้กรรมสิทธิ์ผู้คัดค้านยื่นคำคัดค้านว่า ผู้คัดค้านเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทผู้คัดค้านไม่เคยขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องแต่อย่างใดผู้คัดค้านได้กู้ยืมเงินจากผู้ร้อง และยอมให้ผู้ร้องทำกินในที่ดินพิพาทต่างดอกเบี้ยเท่านั้น การกู้ยืมเงินดังกล่าวไม่มีกำหนดชำระคืนสัญญาซื้อขายท้ายคำร้องทำขึ้นโดยแสดงเจตนาลวงจึงตกเป็นโมฆะขอให้ยกคำร้องขอศาลชั้นต้นพิพากษาว่า ผู้ร้องได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาท โดยการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382ผู้คัดค้านอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับให้ยกคำร้องขอผู้ร้องฎีกา โดยผู้พิพากษาที่ได้นั่งพิจารณาคดีในศาลชั้นต้นได้รับรองให้ฎีกาในข้อเท็จจริงศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า ที่ดินพิพาทโฉนดเลขที่ 801 ตำบลพุเตยอำเภอวิเชียรบุรี จังหวัดเพชรบูรณ์ เนื้อที่ 17 ไร่ 1 งาน 33 7/10ตารางวา พนักงานเจ้าหน้าที่ได้ออกให้แก่ผู้คัดค้านเมื่อวันที่6 พฤษภาคม 2519 และได้ระบุไว้ในโฉนดที่ดินว่า ที่ดินแปลงนี้ตกอยู่ในข้อบังคับห้ามโอนสิบปี ตามมาตรา 31 แห่งประมวลกฎหมายที่ดินพ.ศ. 2497 และประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 334 ข้อ 6 เว้นแต่จะตกทอดโดยทางมรดกปัญหาวินิจฉัยมีว่า ผู้ร้องได้ครอบครองที่ดินพิพาทถึงกำหนด 10 ปี ตามคำร้องขอหรือไม่ ผู้ร้องนำสืบว่า ได้ครอบครองที่ดินพิพาทโดยอาศัยสิทธิตามหนังสือสัญญาซื้อขายซึ่งผู้คัดค้านได้ขายที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องตามเอกสารหมาย ร.2 นับถึง พ.ศ. 2534เป็นเวลา 13 ปีแล้ว เห็นว่า แม้จะฟังข้อเท็จจริงตามหนังสือสัญญาซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างผู้ร้องกับผู้คัดค้านลงวันที่ 2 พฤษภาคม2521 ว่า ผู้คัดค้านได้สละการครอบครองที่ดินพิพาทให้แก่ผู้ร้องตั้งแต่วันทำหนังสือสัญญาซื้อขาย แต่ที่ดินพิพาทมีข้อบังคับห้ามโอนภายใน 10 ปี นับแต่วันที่ผู้คัดค้านได้รับโฉนดที่ดินตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 31 แสดงว่าที่ดินพิพาทเป็นที่ดินที่ทางราชการจัดให้ราษฎรทำกิน บทบัญญัติดังกล่าวมีเจตนาจะปกป้องราษฎรให้มีที่ทำกินเป็นเวลาอย่างน้อย 10 ปี และภายในระยะเวลาดังกล่าวทางราชการได้ควบคุมที่ดินนั้นอยู่ ยังไม่ปล่อยให้เป็นสิทธิเด็ดขาดแก่ผู้ครอบครองจนกว่าจะพ้นระยะเวลาที่มีข้อบังคับห้ามโอนซึ่งจะครบกำหนดในวันที่ 6 พฤษภาคม 2529 ดังนั้นผู้คัดค้านจึงไม่อาจสละหรือโอนการครอบครองที่ดินตามหนังสือสัญญาซื้อขายให้แก่ผู้ร้องได้ ผู้ร้องจะเอาระยะเวลาการครอบครองซึ่งอยู่ภายในข้อบังคับ ห้ามโอนกรรมสิทธิ์มารวมคำนวณเป็นระยะเวลาครอบครองปรปักษ์ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 หาได้ไม่หากจะฟังว่าผู้ร้องได้ครอบครองที่ดินพิพาทหลังจากครบกำหนดห้ามโอนตั้งแต่วันที่ 6 พฤษภาคม 2529 ถึงวันที่ผู้ร้องยื่นคำร้องขอ คือวันที่ 5 สิงหาคม 2534 ก็ยังไม่ถึง 10 ปีผู้ร้องจึงไม่มีทางที่จะได้ที่ดินพิพาทเป็นกรรมสิทธิ์โดยการครอบครองตามคำร้องขอได้ ปัญหาอื่นตามฎีกาผู้ร้องจึงไม่จำต้องวินิจฉัย ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาผู้ร้องฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(สมภพ โชติกวณิชย์-เจริญ นิลเอสงฆ์-บุญธรรม อยู่พุก)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ สิทธิครอบครองเป็นข้อเท็จจริง เป็นเหตุการณ์ที่กฎหมายให้ผลอย่างสิทธิหากผู้ใดยึดถือทรัพย์สินโดยเจตนาจะยึดถือเพื่อตน ย่อมได้สิทธิครอบครองใช้ยันกับบุคคลได้ทั่วไปเว้นแต่เจ้าของที่แท้จริงหรือผู้ที่มีสิทธิครอบครองดีกว่าตน เจตนาเป็นเจ้าของเป็นข้อเท็จจริงโดยไม่ต้องคำนึงถึงสิทธิและความรับรองในกฎหมายแม้จะรู้ว่าการที่ตนเอาของ ๆ เขามาหรือการที่ครอบครองไว้จะเป็นการผิดต่อกฎหมายก็ยังมีเจตนาเป็นเจ้าของตามข้อเท็จจริงได้ ดังนั้นผู้ที่ได้ทรัพย์สินมาโดยนิติกรรมที่เป็นโมฆะก็อาจเข้าครอบครองมีเจตนาเป็นเจ้าของได้ (ฎีกาที่ 201/2497 ที่ 1101/2504) ผู้บันทึกเป็นผู้ตัดสินคดีนี้ในศาลชั้นต้นมีความเห็นเช่นนี้ จึงพิพากษาให้ผู้ร้องได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทโดยการครอบครองปรปักษ์ ซึ่งในขณะนั้นยังไม่มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 380/2536 และที่ 1506/2536ซึ่งศาลฎีกาวินิจฉัยไว้ดังต่อไปนี้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 380/2536 แม้จะรับฟังตามที่โจทก์นำสืบว่าโจทก์ซื้อที่ดินพิพาทจากจำเลย แต่เมื่อขณะทำการซื้อขายที่ดินพิพาทยังอยู่ในระยะเวลาห้ามโอนที่ดินพิพาทภายในกำหนดสิบปีนับแต่วันที่จำเลยได้รับหนังสือรับรองการทำประโยชน์สำหรับที่ดินพิพาทตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 58 ทวิ การซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างโจทก์จำเลยและการที่จำเลยส่งมอบการครอบครองที่ดินพิพาทให้โจทก์ย่อมตกเป็นโมฆะตาม ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 58 ทวิประกอบด้วย ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 113 แม้โจทก์จะครอบครองที่ดินพิพาทมานานเพียงใดก็ไม่ได้สิทธิครอบครอง ที่ดินพิพาทยังเป็นของจำเลยอยู่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1506/2536 ที่ดินมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3ก.)ตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 58 ทวิวรรคห้า ห้ามมิให้ผู้ได้สิทธิในที่ดินโอนที่ดินไปยังผู้อื่นภายในกำหนดสิบปีนับแต่วันที่ได้รับหนังสือรับรองการทำประโยชน์ เว้นแต่การตกทอดทางมรดก โจทก์ทำสัญญาซื้อขายที่ดินจาก ส.บิดาจำเลยเมื่อวันที่ 19 ตุลาคม 2529 โดยระบุว่า ส. ได้รับเงินค่าซื้อขายที่พิพาทจากโจทก์ครบถ้วนแล้ว และยินยอมมอบหนังสือรับรองการทำประโยชน์ที่พิพาทให้โจทก์ยึดถือไว้ ทั้งให้สิทธิโจทก์ทุกอย่างในการเข้าครอบครองปลูกสร้างอาคารในที่พิพาทนับแต่วันที่ทำสัญญาซึ่งอยู่ในระยะเวลาห้ามโอน ถือว่าสัญญาซื้อขายมุ่งประสงค์โอนสิทธิครอบครองทันทีแม้ว่า ส. บิดาจำเลยได้ น.ส.3ก.มาเมื่อวันที่25 และ 26 พฤษภาคม 2520 แล้ว ส. ทำสัญญาขายที่พิพาทให้โจทก์ในวันที่ 19 ตุลาคม 2529 เมื่อครอบครองที่พิพาทมา 9 ปี5 เดือนแล้ว และกำหนดโอนกันวันที่ 19 ตุลาคม 2531 ซึ่งเป็นเวลา11 ปี 5 เดือนนับแต่ได้รับ น.ส.3ก. มา การทำสัญญาซื้อขายในลักษณะดังกล่าวก็เพื่อหลีกเลี่ยงข้อห้ามโอนตาม ประมวลกฎหมายที่ดินย่อมเป็นการอันมีวัตถุประสงค์ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายจึงตกเป็นโมฆะนับแต่วันทำสัญญาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 113 ทั้งสองคดีเป็นเรื่องที่หนังสือรับรองการทำประโยชน์สำหรับที่ดินพิพาทมีข้อกำหนดห้ามโอนภายใน 10 ปี ตาม ประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา 58 ทวิ แม้คดีนี้จะเป็นเรื่องข้อกำหนดห้ามโอนสำหรับโฉนดที่ดินมาตรา 31 แต่ผลทางกฎหมายในเรื่องครอบครองก็คงจะไม่แตกต่างกัน ศาลฎีกาในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 380/2536 วินิจฉัยว่าการซื้อขายและการส่งมอบการครอบครองภายในระยะเวลาห้ามโอนตกเป็นโมฆะตาม ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 58 ทวิ ประกอบด้วยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 113(เดิม) ต่อมาศาลฎีกาในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1506/2536 ให้เหตุผลเพิ่มเติมขึ้นมาอีกว่าที่เป็นโมฆะเพราะเป็นการอันมีวัตถุประสงค์ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย ซึ่งทั้งสองคดีดังกล่าวศาลฎีกาว่าจะครอบครองมานานเท่าใดก็ไม่ได้สิทธิครอบครอง จากข้อวินิจฉัยในทั้งสองคดีทำให้ความเข้าใจแต่เดิมของผู้บันทึกเริ่มมีข้อสงสัยเพราะเดิมศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่า แม้นิติกรรมการได้มาซึ่งที่ดินจะเป็นโมฆะในเรื่องแบบแต่ผู้ซื้อได้เข้าครอบครองยึดถือเพื่อตนด้วยเจตนาเป็นเจ้าของย่อมได้สิทธิครอบครองและถ้าเป็นที่ดินมีโฉนดครอบครองมาครบ 10 ปี ย่อมได้กรรมสิทธิ์จะถือได้หรือไม่ว่าศาลฎีกาวางหลักใหม่ว่าการได้มาซึ่งที่ดินโดยนิติกรรมเป็นโมฆะในเรื่องอื่นหากมิใช่เพราะมีวัตถุประสงค์ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายแล้วอาจได้สิทธิครอบครองได้ซึ่งก็ไม่น่าจะเป็นเช่นนั้นเพราะขโมย ๆ ของเขามายึดถือไว้เพื่อตนก็ยังมีสิทธิครอบครองใช้ยันบุคคลอื่นได้ยกเว้นเจ้าของ หรือแม้แต่บทบัญญัติในเรื่องครอบครองปรปักษ์เอง ในมาตรา 1383 ยังได้บัญญัติรองรับถึงการได้ทรัพย์สินมาโดยการกระทำผิดอาญาซึ่งย่อมต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายอยู่แล้ว เหตุผลที่ยกมาแม้ไม่ใช่เรื่องนิติกรรมแต่เหตุใดกฎหมายยังรับรองให้ได้กรรมสิทธิ์ได้ จนกระทั่งมาถึงคำพิพากษาฎีกาฉบับที่บันทึกนี้ ศาลฎีกาก็ยังคงยืนตามแนวเดิมคือการซื้อขายที่ดินที่มีข้อกำหนดห้ามโอนภายในระยะเวลาที่ห้ามโอนตามกฎหมายการครอบครองของผู้ซื้อในระหว่างระยะเวลาห้ามโอนนั้นไม่ได้สิทธิครอบครอง (แต่มีข้อวินิจฉัยเพิ่มเติมขึ้นมาว่าจนกว่าจะพ้นระยะเวลาห้ามโอน ต่างกับ 2 ฎีกาแรกที่ว่าครอบครองมานานเท่าใดก็ไม่ได้สิทธิครอบครอง) ก็คงพอถือเป็นแนวของศาลฎีกาแล้วว่าการซื้อขายที่ดินมีโฉนดหรือที่ดินมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์ภายในระยะเวลาตามข้อกำหนดห้ามโอนตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 31 หรือมาตรา 58 ทวิ แม้จะส่งมอบการครอบครองให้ผู้ซื้อ ๆ ก็ไม่ได้สิทธิครอบครองจนกว่าจะพ้นระยะเวลาห้ามโอนและกรณีที่เป็นที่ดินมีโฉนดก็จะเอาระยะเวลาการครอบครองภายในข้อบังคับห้ามโอนมารวมคำนวณเป็นระยะเวลาครอบครองปรปักษ์ก็ไม่ได้แต่อย่างไรก็ตามศาลฎีกาในคดีนี้ได้ให้เหตุผลไปว่าบทบัญญัติประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา 31 มีเจตนาปกป้องราษฎรให้มีที่ทำกินเป็นเวลาอย่างน้อย 10 ปี และภายในระยะเวลาดังกล่าวทางราชการได้ควบคุมที่ดินนั้นอยู่ยังไม่ปล่อยให้เป็นสิทธิเด็ดขาดแก่ผู้ครอบครองจนกว่าจะพ้นระยะเวลาห้ามโอน ไม่ได้ให้เหตุผลว่าที่ไม่ได้สิทธิครอบครอง เพราะนิติกรรมซื้อขายเป็นโมฆะซึ่งศาลฎีกาก็คงเห็นว่านิติกรรมซื้อขายที่เป็นโมฆะในบางกรณีผู้ซื้อก็ยังอาจได้สิทธิครอบครองหรือกรรมสิทธิ์ได้จึงมิได้วินิจฉัยยืนยันวางหลักไปเช่นนั้น ซึ่งเหตุผลที่ศาลฎีกายกไว้ในคดีนี้ผู้บันทึกเห็นว่าเป็นเหตุผลที่รับฟังได้สำหรับการที่จะวินิจฉัยในแนวนี้ดีกว่าจะไปวินิจฉัยวางหลักว่าไม่ได้สิทธิครอบครองเพราะนิติกรรมเป็นโมฆะ วุฒิพงษ์เวชยานนท์