คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 269/2512หลักกฎหมาย: ผู้ซื้อกับผู้ขายทำสัญญาจะซื้อขายที่ดินกันไว้ว่าตกลงกำหนดโอนที่ดินให้ผู้ซื้อหรือผู้หนึ่งผู้ใดที่ผู้ซื้อระบุภายใน 1 เดือนนับแต่วันทำสัญญา ถ้าพ้นกำหนดแล้วผู้ซื้อยังชำระเงินค่าที่ดินให้ผู้ขายไม่ได้ ผู้ขายยอมขยายเวลาให้อีก 150 วัน โดยผู้ซื้อยอมเสียดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปีในเงินค่าที่ดินที่ยังไม่ชำระสำหรับระยะเวลา 150 วันนั้น ถ้าเกินกำหนดนี้ ผู้ขายมีสิทธิเลิกสัญญาได้ทันทีดอกเบี้ยที่กำหนดว้ตามสัญญาดังกล่าวถือได้ว่าเป็นเบี้ยปรับ เมื่อไม่ชำระหนี้หรือไม่ชำระหนี้ให้ถูกต้องตามสมควร ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 379เพราะเป็นค่าเสียหายจำนวนหนึ่งที่คู่สัญญาตกลงกันไว้ล่วงหน้าว่าจะชดใช้ให้เมื่อผู้ซื้อไม่ชำระหนี้ในกำหนดเวลาตามสัญญา เมื่อผู้ซื้อผิดสัญญาไม่สามารถรับโอนที่ดินและชำระเงินค่าที่ดินได้ตามสัญญา ผู้ขายย่อมฟ้องเรียกดอกเบี้ยซึ่งกำหนดไว้เป็นเบี้ยปรับจากผู้ซื้อได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทำสัญญาจะขายที่ดินให้โจทก์เนื้อที่ 3 ไร่92 วา ราคารวม 969,000 บาท ตกลงกำหนดโอนให้โจทก์หรือผู้หนึ่งผู้ใดที่โจทก์ระบุภายใน 1 เดือน ถ้าพ้นกำหนด โจทก์ยังชำระค่าที่ดินไม่ได้ จำเลยยอมขยายเวลาให้ 150 วัน โดยโจทก์ยอมเสียดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปีให้ใน 150 วันนั้น ซึ่งคำนวณได้เป็นเงิน 59,937 บาทถ้าพ้นกำหนดนี้ จำเลยมีสิทธิเลิกสัญญาได้ทันที และริบมัดจำได้โจทก์เสนอขายที่ดินนี้ต่อกรมไปรษณีย์โทรเลขโดยจำเลยลงนามเสนอขายกรมไปรษณีย์ตกลงซื้อ แต่จำเลยกลับบิดพลิ้วไม่ขาย และบอกเลิกการขายอันเป็นผิดสัญญา ขอให้บังคับจำเลยใช้ค่าเสียหาย 340,063 บาทพร้อมดอกเบี้ยจำเลยต่อสู้ว่า โจทก์ผิดสัญญาและไม่สุจริต ฟ้องแย้งให้โจทก์ใช้ดอกเบี้ย 59,937 บาทแก่จำเลยโจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งยืนยันตามฟ้องศาลชั้นต้นเห็นว่า จำเลยผิดสัญญาพิพากษาให้จำเลยใช้ค่าเสียหายพร้อมดอกเบี้ยตามฟ้อง ยกฟ้องแย้งจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า โจทก์เป็นฝ่ายผิดสัญญา ไม่สามารถรับโอนที่ดินและชำระราคาพร้อมดอกเบี้ยให้จำเลยได้ภายในกำหนดเวลาตามสัญญา และกรมไปรษณีย์ฯ ซึ่งโจทก์ระบุตัวให้เป็นผู้รับโอนที่ดินบางส่วน ก็ไม่สามารถชำระราคาได้ภายในกำหนดเวลาตามสัญญาเช่นเดียวกันตามสัญญาจะซื้อขาย โจทก์ต้องรับโอนที่ดินและชำระราคาที่ดินให้จำเลยภายในกำหนด 1 เดือน หากพ้นกำหนดโจทก์ยังชำระราคาที่ดินไม่ได้ จำเลยยอมขยายเวลาให้อีก 150 วัน โดยโจทก์ยอมเสียดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปีในเงินค่าที่ดินที่ยังไม่ชำระสำหรับระยะเวลา 150 วันนี้มีปัญหาว่า เมื่อโจทก์เป็นฝ่ายผิดสัญญา จะต้องรับผิดใช้ดอกเบี้ยให้จำเลยหรือไม่ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าโจทก์ต้องรับผิดใช้ดอกเบี้ยให้จำเลยตามฟ้องแย้งด้วย เพราะเป็นค่าเสียหายจำนวนหนึ่งที่คู่สัญญาตกลงกันไว้ล่วงหน้าในสัญญาจะซื้อขายที่ดิน จ.26 ว่าจะชดใช้ให้เมื่อโจทก์ไม่ชำระหนี้ในกำหนดเวลาตามสัญญา จึงเข้าลักษณะเป็นเบี้ยปรับตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 379 เมื่อโจทก์เป็นฝ่ายผิดสัญญา ก็จะต้องรับผิดชดใช้ดอกเบี้ยตามสัญญานี้(ปัญหาข้อกฎหมายนอกจากนี้ ไม่จำเป็นต้องย่อไว้)พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ และให้โจทก์ใช้ดอกเบี้ยแก่จำเลยตามฟ้องแย้ง 59,937 บาท ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 269/2512นายสินธุ์ เอี่ยมเจริญโจทก์นายเสมอ มาพึ่งพงศ์จำเลย ป.พ.พ. ม. 194, ม. 213, ม. 215, ม. 369, ม. 379, ม. 453 ผู้ซื้อกับผู้ขายทำสัญญาจะซื้อขายที่ดินกันไว้ว่าตกลงกำหนดโอนที่ดินให้ผู้ซื้อหรือผู้หนึ่งผู้ใดที่ผู้ซื้อระบุภายใน 1 เดือนนับแต่วันทำสัญญา ถ้าพ้นกำหนดแล้วผู้ซื้อยังชำระเงินค่าที่ดินให้ผู้ขายไม่ได้ ผู้ขายยอมขยายเวลาให้อีก 150 วัน โดยผู้ซื้อยอมเสียดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปีในเงินค่าที่ดินที่ยังไม่ชำระสำหรับระยะเวลา 150 วันนั้น ถ้าเกินกำหนดนี้ ผู้ขายมีสิทธิเลิกสัญญาได้ทันทีดอกเบี้ยที่กำหนดว้ตามสัญญาดังกล่าวถือได้ว่าเป็นเบี้ยปรับ เมื่อไม่ชำระหนี้หรือไม่ชำระหนี้ให้ถูกต้องตามสมควร ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 379เพราะเป็นค่าเสียหายจำนวนหนึ่งที่คู่สัญญาตกลงกันไว้ล่วงหน้าว่าจะชดใช้ให้เมื่อผู้ซื้อไม่ชำระหนี้ในกำหนดเวลาตามสัญญา เมื่อผู้ซื้อผิดสัญญาไม่สามารถรับโอนที่ดินและชำระเงินค่าที่ดินได้ตามสัญญา ผู้ขายย่อมฟ้องเรียกดอกเบี้ยซึ่งกำหนดไว้เป็นเบี้ยปรับจากผู้ซื้อได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทำสัญญาจะขายที่ดินให้โจทก์เนื้อที่ 3 ไร่92 วา ราคารวม 969,000 บาท ตกลงกำหนดโอนให้โจทก์หรือผู้หนึ่งผู้ใดที่โจทก์ระบุภายใน 1 เดือน ถ้าพ้นกำหนด โจทก์ยังชำระค่าที่ดินไม่ได้ จำเลยยอมขยายเวลาให้ 150 วัน โดยโจทก์ยอมเสียดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปีให้ใน 150 วันนั้น ซึ่งคำนวณได้เป็นเงิน 59,937 บาทถ้าพ้นกำหนดนี้ จำเลยมีสิทธิเลิกสัญญาได้ทันที และริบมัดจำได้โจทก์เสนอขายที่ดินนี้ต่อกรมไปรษณีย์โทรเลขโดยจำเลยลงนามเสนอขายกรมไปรษณีย์ตกลงซื้อ แต่จำเลยกลับบิดพลิ้วไม่ขาย และบอกเลิกการขายอันเป็นผิดสัญญา ขอให้บังคับจำเลยใช้ค่าเสียหาย 340,063 บาทพร้อมดอกเบี้ยจำเลยต่อสู้ว่า โจทก์ผิดสัญญาและไม่สุจริต ฟ้องแย้งให้โจทก์ใช้ดอกเบี้ย 59,937 บาทแก่จำเลยโจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งยืนยันตามฟ้องศาลชั้นต้นเห็นว่า จำเลยผิดสัญญาพิพากษาให้จำเลยใช้ค่าเสียหายพร้อมดอกเบี้ยตามฟ้อง ยกฟ้องแย้งจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า โจทก์เป็นฝ่ายผิดสัญญา ไม่สามารถรับโอนที่ดินและชำระราคาพร้อมดอกเบี้ยให้จำเลยได้ภายในกำหนดเวลาตามสัญญา และกรมไปรษณีย์ฯ ซึ่งโจทก์ระบุตัวให้เป็นผู้รับโอนที่ดินบางส่วน ก็ไม่สามารถชำระราคาได้ภายในกำหนดเวลาตามสัญญาเช่นเดียวกันตามสัญญาจะซื้อขาย โจทก์ต้องรับโอนที่ดินและชำระราคาที่ดินให้จำเลยภายในกำหนด 1 เดือน หากพ้นกำหนดโจทก์ยังชำระราคาที่ดินไม่ได้ จำเลยยอมขยายเวลาให้อีก 150 วัน โดยโจทก์ยอมเสียดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปีในเงินค่าที่ดินที่ยังไม่ชำระสำหรับระยะเวลา 150 วันนี้มีปัญหาว่า เมื่อโจทก์เป็นฝ่ายผิดสัญญา จะต้องรับผิดใช้ดอกเบี้ยให้จำเลยหรือไม่ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าโจทก์ต้องรับผิดใช้ดอกเบี้ยให้จำเลยตามฟ้องแย้งด้วย เพราะเป็นค่าเสียหายจำนวนหนึ่งที่คู่สัญญาตกลงกันไว้ล่วงหน้าในสัญญาจะซื้อขายที่ดิน จ.26 ว่าจะชดใช้ให้เมื่อโจทก์ไม่ชำระหนี้ในกำหนดเวลาตามสัญญา จึงเข้าลักษณะเป็นเบี้ยปรับตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 379 เมื่อโจทก์เป็นฝ่ายผิดสัญญา ก็จะต้องรับผิดชดใช้ดอกเบี้ยตามสัญญานี้(ปัญหาข้อกฎหมายนอกจากนี้ ไม่จำเป็นต้องย่อไว้)พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ และให้โจทก์ใช้ดอกเบี้ยแก่จำเลยตามฟ้องแย้ง 59,937 บาท(วินัย ทองลงยา-วิเชียร เศวตรุนทร์-พันธ์ นัยวิฑิต)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทำสัญญาจะขายที่ดินให้โจทก์เนื้อที่ 3 ไร่92 วา ราคารวม 969,000 บาท ตกลงกำหนดโอนให้โจทก์หรือผู้หนึ่งผู้ใดที่โจทก์ระบุภายใน 1 เดือน ถ้าพ้นกำหนด โจทก์ยังชำระค่าที่ดินไม่ได้ จำเลยยอมขยายเวลาให้ 150 วัน โดยโจทก์ยอมเสียดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปีให้ใน 150 วันนั้น ซึ่งคำนวณได้เป็นเงิน 59,937 บาทถ้าพ้นกำหนดนี้ จำเลยมีสิทธิเลิกสัญญาได้ทันที และริบมัดจำได้โจทก์เสนอขายที่ดินนี้ต่อกรมไปรษณีย์โทรเลขโดยจำเลยลงนามเสนอขายกรมไปรษณีย์ตกลงซื้อ แต่จำเลยกลับบิดพลิ้วไม่ขาย และบอกเลิกการขายอันเป็นผิดสัญญา ขอให้บังคับจำเลยใช้ค่าเสียหาย 340,063 บาทพร้อมดอกเบี้ยจำเลยต่อสู้ว่า โจทก์ผิดสัญญาและไม่สุจริต ฟ้องแย้งให้โจทก์ใช้ดอกเบี้ย 59,937 บาทแก่จำเลยโจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งยืนยันตามฟ้องศาลชั้นต้นเห็นว่า จำเลยผิดสัญญาพิพากษาให้จำเลยใช้ค่าเสียหายพร้อมดอกเบี้ยตามฟ้อง ยกฟ้องแย้งจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า โจทก์เป็นฝ่ายผิดสัญญา ไม่สามารถรับโอนที่ดินและชำระราคาพร้อมดอกเบี้ยให้จำเลยได้ภายในกำหนดเวลาตามสัญญา และกรมไปรษณีย์ฯ ซึ่งโจทก์ระบุตัวให้เป็นผู้รับโอนที่ดินบางส่วน ก็ไม่สามารถชำระราคาได้ภายในกำหนดเวลาตามสัญญาเช่นเดียวกันตามสัญญาจะซื้อขาย โจทก์ต้องรับโอนที่ดินและชำระราคาที่ดินให้จำเลยภายในกำหนด 1 เดือน หากพ้นกำหนดโจทก์ยังชำระราคาที่ดินไม่ได้ จำเลยยอมขยายเวลาให้อีก 150 วัน โดยโจทก์ยอมเสียดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปีในเงินค่าที่ดินที่ยังไม่ชำระสำหรับระยะเวลา 150 วันนี้มีปัญหาว่า เมื่อโจทก์เป็นฝ่ายผิดสัญญา จะต้องรับผิดใช้ดอกเบี้ยให้จำเลยหรือไม่ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าโจทก์ต้องรับผิดใช้ดอกเบี้ยให้จำเลยตามฟ้องแย้งด้วย เพราะเป็นค่าเสียหายจำนวนหนึ่งที่คู่สัญญาตกลงกันไว้ล่วงหน้าในสัญญาจะซื้อขายที่ดิน จ.26 ว่าจะชดใช้ให้เมื่อโจทก์ไม่ชำระหนี้ในกำหนดเวลาตามสัญญา จึงเข้าลักษณะเป็นเบี้ยปรับตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 379 เมื่อโจทก์เป็นฝ่ายผิดสัญญา ก็จะต้องรับผิดชดใช้ดอกเบี้ยตามสัญญานี้(ปัญหาข้อกฎหมายนอกจากนี้ ไม่จำเป็นต้องย่อไว้)พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ และให้โจทก์ใช้ดอกเบี้ยแก่จำเลยตามฟ้องแย้ง 59,937 บาท ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 269/2512นายสินธุ์ เอี่ยมเจริญโจทก์นายเสมอ มาพึ่งพงศ์จำเลย ป.พ.พ. ม. 194, ม. 213, ม. 215, ม. 369, ม. 379, ม. 453 ผู้ซื้อกับผู้ขายทำสัญญาจะซื้อขายที่ดินกันไว้ว่าตกลงกำหนดโอนที่ดินให้ผู้ซื้อหรือผู้หนึ่งผู้ใดที่ผู้ซื้อระบุภายใน 1 เดือนนับแต่วันทำสัญญา ถ้าพ้นกำหนดแล้วผู้ซื้อยังชำระเงินค่าที่ดินให้ผู้ขายไม่ได้ ผู้ขายยอมขยายเวลาให้อีก 150 วัน โดยผู้ซื้อยอมเสียดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปีในเงินค่าที่ดินที่ยังไม่ชำระสำหรับระยะเวลา 150 วันนั้น ถ้าเกินกำหนดนี้ ผู้ขายมีสิทธิเลิกสัญญาได้ทันทีดอกเบี้ยที่กำหนดว้ตามสัญญาดังกล่าวถือได้ว่าเป็นเบี้ยปรับ เมื่อไม่ชำระหนี้หรือไม่ชำระหนี้ให้ถูกต้องตามสมควร ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 379เพราะเป็นค่าเสียหายจำนวนหนึ่งที่คู่สัญญาตกลงกันไว้ล่วงหน้าว่าจะชดใช้ให้เมื่อผู้ซื้อไม่ชำระหนี้ในกำหนดเวลาตามสัญญา เมื่อผู้ซื้อผิดสัญญาไม่สามารถรับโอนที่ดินและชำระเงินค่าที่ดินได้ตามสัญญา ผู้ขายย่อมฟ้องเรียกดอกเบี้ยซึ่งกำหนดไว้เป็นเบี้ยปรับจากผู้ซื้อได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทำสัญญาจะขายที่ดินให้โจทก์เนื้อที่ 3 ไร่92 วา ราคารวม 969,000 บาท ตกลงกำหนดโอนให้โจทก์หรือผู้หนึ่งผู้ใดที่โจทก์ระบุภายใน 1 เดือน ถ้าพ้นกำหนด โจทก์ยังชำระค่าที่ดินไม่ได้ จำเลยยอมขยายเวลาให้ 150 วัน โดยโจทก์ยอมเสียดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปีให้ใน 150 วันนั้น ซึ่งคำนวณได้เป็นเงิน 59,937 บาทถ้าพ้นกำหนดนี้ จำเลยมีสิทธิเลิกสัญญาได้ทันที และริบมัดจำได้โจทก์เสนอขายที่ดินนี้ต่อกรมไปรษณีย์โทรเลขโดยจำเลยลงนามเสนอขายกรมไปรษณีย์ตกลงซื้อ แต่จำเลยกลับบิดพลิ้วไม่ขาย และบอกเลิกการขายอันเป็นผิดสัญญา ขอให้บังคับจำเลยใช้ค่าเสียหาย 340,063 บาทพร้อมดอกเบี้ยจำเลยต่อสู้ว่า โจทก์ผิดสัญญาและไม่สุจริต ฟ้องแย้งให้โจทก์ใช้ดอกเบี้ย 59,937 บาทแก่จำเลยโจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งยืนยันตามฟ้องศาลชั้นต้นเห็นว่า จำเลยผิดสัญญาพิพากษาให้จำเลยใช้ค่าเสียหายพร้อมดอกเบี้ยตามฟ้อง ยกฟ้องแย้งจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า โจทก์เป็นฝ่ายผิดสัญญา ไม่สามารถรับโอนที่ดินและชำระราคาพร้อมดอกเบี้ยให้จำเลยได้ภายในกำหนดเวลาตามสัญญา และกรมไปรษณีย์ฯ ซึ่งโจทก์ระบุตัวให้เป็นผู้รับโอนที่ดินบางส่วน ก็ไม่สามารถชำระราคาได้ภายในกำหนดเวลาตามสัญญาเช่นเดียวกันตามสัญญาจะซื้อขาย โจทก์ต้องรับโอนที่ดินและชำระราคาที่ดินให้จำเลยภายในกำหนด 1 เดือน หากพ้นกำหนดโจทก์ยังชำระราคาที่ดินไม่ได้ จำเลยยอมขยายเวลาให้อีก 150 วัน โดยโจทก์ยอมเสียดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปีในเงินค่าที่ดินที่ยังไม่ชำระสำหรับระยะเวลา 150 วันนี้มีปัญหาว่า เมื่อโจทก์เป็นฝ่ายผิดสัญญา จะต้องรับผิดใช้ดอกเบี้ยให้จำเลยหรือไม่ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าโจทก์ต้องรับผิดใช้ดอกเบี้ยให้จำเลยตามฟ้องแย้งด้วย เพราะเป็นค่าเสียหายจำนวนหนึ่งที่คู่สัญญาตกลงกันไว้ล่วงหน้าในสัญญาจะซื้อขายที่ดิน จ.26 ว่าจะชดใช้ให้เมื่อโจทก์ไม่ชำระหนี้ในกำหนดเวลาตามสัญญา จึงเข้าลักษณะเป็นเบี้ยปรับตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 379 เมื่อโจทก์เป็นฝ่ายผิดสัญญา ก็จะต้องรับผิดชดใช้ดอกเบี้ยตามสัญญานี้(ปัญหาข้อกฎหมายนอกจากนี้ ไม่จำเป็นต้องย่อไว้)พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ และให้โจทก์ใช้ดอกเบี้ยแก่จำเลยตามฟ้องแย้ง 59,937 บาท(วินัย ทองลงยา-วิเชียร เศวตรุนทร์-พันธ์ นัยวิฑิต)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ