คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4511/2541หลักกฎหมาย: บทบัญญัติในมาตรา 52 แห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์พ.ศ. 2518 บัญญัติขึ้นเพื่อคุ้มครองกรรมการลูกจ้างมิให้ถูกนายจ้างกลั่นแกล้งอันเป็นเหตุให้กระทบกระเทือนต่อการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการลูกจ้าง โดยให้อำนาจศาลแรงงานพิจารณากลั่นกรองอีกชั้นหนึ่งว่ามีเหตุผลสมควรและเพียงพอที่จะเลิกจ้างกรรมการลูกจ้างหรือไม่ กรณีของผู้คัดค้านที่ 1และที่ 3 ซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้างไม่ปรากฏว่ากระทำผิดใด ๆถึงขั้นเลิกจ้างคงมีเหตุแต่เพียงว่าสภาพการผลิตสินค้าของผู้ร้องลดลงเพราะเศรษฐกิจถดถอย ผู้ร้องต้องลดอัตรากำลังลูกจ้างเพื่อลดค่าใช้จ่าย โดยไม่ปรากฏว่ากิจการของผู้ร้องขาดทุนหรือต้องยุบหน่วยงาน การที่ผู้ร้องแก้ไขปัญหาด้วยการเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 เพราะเหตุที่วันละย้อนหลังไปในปี 2538 ถึง 2540 รวมกันเกิน 45 วันโดยไม่ปรากฏว่าการลาในรอบปีดังกล่าวของผู้คัดค้านที่ 1และที่ 3 ไม่ชอบต่อระเบียบข้อบังคับ ถือได้ว่าผู้ร้องยังไม่มีเหตุสมควรและเพียงพอที่จะเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1และที่ 3 ตามมาตราดังกล่าวได้คดีทั้งสองสำนวนนี้ศาลแรงงานกลางมีคำสั่งให้รวมพิจารณาพิพากษากับสำนวนคดีหมายเลขดำที่ 8532/2540 ของศาลแรงงานกลาง โดยเรียกผู้คัดค้านตามลำดับสำนวนว่า ผู้คัดค้านที่ 1 ผู้คัดค้านที่ 2 และผู้คัดค้านที่ 3 แต่สำนวนคดีดังกล่าวซึ่งเป็นคดีระหว่างผู้ร้องและผู้คัดค้านที่ 2 ผู้ร้องขอถอนคำร้องแล้ว คงขึ้นมาสู่การพิจารณาของศาลฎีกาเฉพาะคดีสองสำนวนนี้ผู้ร้องทั้งสองสำนวนยื่นคำร้องว่า ผู้คัดค้านทั้งสองเป็นลูกจ้างของผู้ร้องและเป็นกรรมการลูกจ้าง ต่อมาผู้ร้องต้องการลดค่าใช้จ่าย จึงได้ตั้งคณะกรรมการคัดเลือกลูกจ้างที่มีสถิติการลาสูงเพื่อลดอัตรากำลังโดยเลิกจ้าง ผู้คัดค้านทั้งสองเป็นผู้มีสถิติ การลาสูง ผู้ร้องมีความประสงค์จะเลิกจ้างผู้คัดค้านทั้งสองจึงขออนุญาตให้ผู้ร้องเลิกจ้างผู้คัดค้านทั้งสองผู้คัดค้านทั้งสองสำนวนยื่นคำคัดค้านว่า คำสั่งคัดเลือกพนักงานที่มีสถิติ การลาสูงเป็นคำสั่งที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายและขัดต่อระเบียบการลาของผู้ร้อง เพราะผู้คัดค้านทั้งสองลากิจอย่างถูกต้องมาตลอดไม่ได้ฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับของผู้ร้อง ดังนั้นคำสั่งดังกล่าวของผู้ร้องจึงเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต ทั้งผู้ร้องดังกล่าวอ้างถึงเหตุภาวะเศรษฐกิจปัจจุบันถดถอย ผู้ร้องตกอยู่ในภาวะคับขันจำเป็นต้องลดค่าใช้จ่ายและลดอัตรากำลังคนอันเป็นการกล่าวอ้างที่เลื่อนลอย เพราะไม่ระบุว่าภาวะเศรษฐกิจถดถอยอย่างไร กระทบต่อผู้ร้องลักษณะใด มีกำไรหรือขาดทุน เป็นคำร้องที่เคลือบคลุมขอให้ยกคำร้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า กรณีมีเหตุเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1และที่ 3 ซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้างตามมาตรา 52 แห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มีคำสั่งอนุญาตให้ผู้ร้องเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 ได้ผู้คัดค้านที่ 1 และผู้คัดค้านที่ 3 อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3อุทธรณ์ต่อมาว่า ผู้ร้องไม่มีเหตุเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3เพราะผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 เป็นกรรมการลูกจ้างไม่ได้กระทำผิดทุจริตต่อหน้าที่ หรือจงใจทำให้ผู้ร้องได้รับความเสียหาย และไม่ได้ฝ่าฝืนระเบียบ ข้อบังคับ หรือคำสั่งอันชอบด้วยกฎหมายของผู้ร้องทั้งไม่ได้ละทิ้งหน้าที่เป็นเวลาสามวัน นอกจากนี้คำร้องของ ผู้ร้องที่อ้างเหตุภาวะเศรษฐกิจปัจจุบันถดถอยเป็นเหตุให้ผู้ร้องตกอยู่ในภาวะคับขันก็เป็นการกล่าวอ้างอย่างเลื่อนลอย เนื่องจากไม่ระบุว่าเศรษฐกิจถดถอยอย่างไร ผู้ร้องมีกำไรหรือขาดทุนที่จำเป็นต้องลดอัตรากำลังคน แต่กลับปรากฏว่าผู้ร้องยังดำเนินกิจการต่อไปได้ตามปกติไม่ขาดทุนหรือยุบหน่วยงานหรือปิดกิจการและเลิกจ้างลูกจ้างทั้งหมดซึ่งจะมีเหตุเลิกจ้างลูกจ้างที่เป็นกรรมการลูกจ้าง การแก้ปัญหาโดยขอเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 ซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้างโดยอ้างเอาวันลาย้อนหลังไปอันเป็นโทษแก่ผู้คัดค้านทั้งสองย่อมไม่มีเหตุผลเพียงพอและสมควรตามมาตรา 52 แห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 ที่ศาลแรงงานกลางอนุญาตให้เลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 จึงมิชอบ เห็นว่าข้อเท็จจริงเป็นยุติตามคำพิพากษาศาลแรงงานกลางว่า ผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 เป็นลูกจ้างของผู้ร้องและเป็นกรรมการลูกจ้างด้วย ผู้ร้องขออนุญาตเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 โดยไม่ปรากฏว่าผู้คัดค้านทั้งสองกระทำผิดใด ๆ คำร้องของผู้ร้องอ้างเหตุขออนุญาตเลิกจ้างแต่เพียงว่าสภาพการผลิตของผู้ร้องลดลงเพราะเศรษฐกิจปัจจุบันถดถอย ผู้ร้องต้องลดอัตรากำลังลูกจ้างลงเพื่อลดค่าใช้จ่ายโดยไม่ปรากฏว่าผู้ร้องประสบภาวะขาดทุนหรือยุบหน่วยงาน และผู้ร้องได้คัดเลือกผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 เพื่อเลิกจ้างเพราะผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 มีวันลาย้อนหลังไปในปี 2538 ถึง 2540 รวมกันเกิน 45 วัน โดยไม่ปรากฏว่าในการลาในจำนวนวันดังกล่าวไม่ชอบด้วยระเบียบข้อบังคับอย่างไร เมื่อพิเคราะห์ตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 52 ซึ่งบัญญัติว่า "ห้ามมิให้นายจ้างเลิกจ้าง ลดค่าจ้าง ลงโทษขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการลูกจ้าง หรือกระทำการใด ๆ อันอาจเป็นผลให้กรรมการลูกจ้างไม่สามารถทำงานอยู่ต่อไปได้ เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากศาลแรงงาน" เห็นได้ชัดว่า บทบัญญัตินี้บัญญัติขึ้นเพื่อคุ้มครองกรรมการลูกจ้าง มิให้ถูกนายจ้างกลั่นแกล้งอันเป็นเหตุให้กระทบกระเทือนต่อการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการลูกจ้าง โดยให้อำนาจศาลแรงงานพิจารณากลั่นกรองอีกชั้นหนึ่งว่ามีเหตุผลสมควรและเพียงพอที่จะเลิกจ้างกรรมการลูกจ้างหรือไม่ กรณีของผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 เมื่อไม่ปรากฏว่ากระทำผิดใด ๆ ถึงขั้นเลิกจ้าง คงมีเหตุแต่เพียงว่าสภาพการผลิตสินค้าของผู้ร้องลดลงเพราะเศรษฐกิจถดถอยผู้ร้องต้องลดอัตรากำลังลูกจ้างเพื่อลดค่าใช้จ่าย โดยไม่ปรากฏว่ากิจการของผู้ร้องขาดทุนหรือต้องยุบหน่วยงาน การที่ผู้ร้องแก้ไขปัญหาด้วยการเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 ซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้างเพราะเหตุที่วันลาย้อนหลังไปในปี 2538 ถึง 2540 รวมกันเกิน 45 วันโดยไม่ปรากฏว่าการลาในรอบปีดังกล่าวของผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3ไม่ชอบต่อระเบียบข้อบังคับ เช่นนี้ถือได้ว่าผู้ร้องยังไม่มีเหตุสมควรและเพียงพอที่จะเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 ซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้างตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 52 ได้ ที่ศาลแรงงานกลางมีคำสั่งอนุญาตให้ผู้ร้องเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 จึงไม่ชอบ อุทธรณ์ของผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้ยกคำร้องของผู้ร้องทั้งสองสำนวน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4511/2541บริษัท สยาม แซ็กเซิล จำกัดผู้ร้องนาย ไพศาล สงครินทร์ กับพวกผู้คัดค้าน พ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์ พ.ศ.2518 ม. 52บทบัญญัติในมาตรา 52 แห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์พ.ศ. 2518 บัญญัติขึ้นเพื่อคุ้มครองกรรมการลูกจ้างมิให้ถูกนายจ้างกลั่นแกล้งอันเป็นเหตุให้กระทบกระเทือนต่อการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการลูกจ้าง โดยให้อำนาจศาลแรงงานพิจารณากลั่นกรองอีกชั้นหนึ่งว่ามีเหตุผลสมควรและเพียงพอที่จะเลิกจ้างกรรมการลูกจ้างหรือไม่ กรณีของผู้คัดค้านที่ 1และที่ 3 ซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้างไม่ปรากฏว่ากระทำผิดใด ๆถึงขั้นเลิกจ้างคงมีเหตุแต่เพียงว่าสภาพการผลิตสินค้าของผู้ร้องลดลงเพราะเศรษฐกิจถดถอย ผู้ร้องต้องลดอัตรากำลังลูกจ้างเพื่อลดค่าใช้จ่าย โดยไม่ปรากฏว่ากิจการของผู้ร้องขาดทุนหรือต้องยุบหน่วยงาน การที่ผู้ร้องแก้ไขปัญหาด้วยการเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 เพราะเหตุที่วันละย้อนหลังไปในปี 2538 ถึง 2540 รวมกันเกิน 45 วันโดยไม่ปรากฏว่าการลาในรอบปีดังกล่าวของผู้คัดค้านที่ 1และที่ 3 ไม่ชอบต่อระเบียบข้อบังคับ ถือได้ว่าผู้ร้องยังไม่มีเหตุสมควรและเพียงพอที่จะเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1และที่ 3 ตามมาตราดังกล่าวได้คดีทั้งสองสำนวนนี้ศาลแรงงานกลางมีคำสั่งให้รวมพิจารณาพิพากษากับสำนวนคดีหมายเลขดำที่ 8532/2540 ของศาลแรงงานกลาง โดยเรียกผู้คัดค้านตามลำดับสำนวนว่า ผู้คัดค้านที่ 1 ผู้คัดค้านที่ 2 และผู้คัดค้านที่ 3 แต่สำนวนคดีดังกล่าวซึ่งเป็นคดีระหว่างผู้ร้องและผู้คัดค้านที่ 2 ผู้ร้องขอถอนคำร้องแล้ว คงขึ้นมาสู่การพิจารณาของศาลฎีกาเฉพาะคดีสองสำนวนนี้ผู้ร้องทั้งสองสำนวนยื่นคำร้องว่า ผู้คัดค้านทั้งสองเป็นลูกจ้างของผู้ร้องและเป็นกรรมการลูกจ้าง ต่อมาผู้ร้องต้องการลดค่าใช้จ่าย จึงได้ตั้งคณะกรรมการคัดเลือกลูกจ้างที่มีสถิติการลาสูงเพื่อลดอัตรากำลังโดยเลิกจ้าง ผู้คัดค้านทั้งสองเป็นผู้มีสถิติ การลาสูง ผู้ร้องมีความประสงค์จะเลิกจ้างผู้คัดค้านทั้งสองจึงขออนุญาตให้ผู้ร้องเลิกจ้างผู้คัดค้านทั้งสองผู้คัดค้านทั้งสองสำนวนยื่นคำคัดค้านว่า คำสั่งคัดเลือกพนักงานที่มีสถิติ การลาสูงเป็นคำสั่งที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายและขัดต่อระเบียบการลาของผู้ร้อง เพราะผู้คัดค้านทั้งสองลากิจอย่างถูกต้องมาตลอดไม่ได้ฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับของผู้ร้อง ดังนั้นคำสั่งดังกล่าวของผู้ร้องจึงเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต ทั้งผู้ร้องดังกล่าวอ้างถึงเหตุภาวะเศรษฐกิจปัจจุบันถดถอย ผู้ร้องตกอยู่ในภาวะคับขันจำเป็นต้องลดค่าใช้จ่ายและลดอัตรากำลังคนอันเป็นการกล่าวอ้างที่เลื่อนลอย เพราะไม่ระบุว่าภาวะเศรษฐกิจถดถอยอย่างไร กระทบต่อผู้ร้องลักษณะใด มีกำไรหรือขาดทุน เป็นคำร้องที่เคลือบคลุมขอให้ยกคำร้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า กรณีมีเหตุเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1และที่ 3 ซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้างตามมาตรา 52 แห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มีคำสั่งอนุญาตให้ผู้ร้องเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 ได้ผู้คัดค้านที่ 1 และผู้คัดค้านที่ 3 อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3อุทธรณ์ต่อมาว่า ผู้ร้องไม่มีเหตุเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3เพราะผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 เป็นกรรมการลูกจ้างไม่ได้กระทำผิดทุจริตต่อหน้าที่ หรือจงใจทำให้ผู้ร้องได้รับความเสียหาย และไม่ได้ฝ่าฝืนระเบียบ ข้อบังคับ หรือคำสั่งอันชอบด้วยกฎหมายของผู้ร้องทั้งไม่ได้ละทิ้งหน้าที่เป็นเวลาสามวัน นอกจากนี้คำร้องของ ผู้ร้องที่อ้างเหตุภาวะเศรษฐกิจปัจจุบันถดถอยเป็นเหตุให้ผู้ร้องตกอยู่ในภาวะคับขันก็เป็นการกล่าวอ้างอย่างเลื่อนลอย เนื่องจากไม่ระบุว่าเศรษฐกิจถดถอยอย่างไร ผู้ร้องมีกำไรหรือขาดทุนที่จำเป็นต้องลดอัตรากำลังคน แต่กลับปรากฏว่าผู้ร้องยังดำเนินกิจการต่อไปได้ตามปกติไม่ขาดทุนหรือยุบหน่วยงานหรือปิดกิจการและเลิกจ้างลูกจ้างทั้งหมดซึ่งจะมีเหตุเลิกจ้างลูกจ้างที่เป็นกรรมการลูกจ้าง การแก้ปัญหาโดยขอเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 ซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้างโดยอ้างเอาวันลาย้อนหลังไปอันเป็นโทษแก่ผู้คัดค้านทั้งสองย่อมไม่มีเหตุผลเพียงพอและสมควรตามมาตรา 52 แห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 ที่ศาลแรงงานกลางอนุญาตให้เลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 จึงมิชอบ เห็นว่าข้อเท็จจริงเป็นยุติตามคำพิพากษาศาลแรงงานกลางว่า ผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 เป็นลูกจ้างของผู้ร้องและเป็นกรรมการลูกจ้างด้วย ผู้ร้องขออนุญาตเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 โดยไม่ปรากฏว่าผู้คัดค้านทั้งสองกระทำผิดใด ๆ คำร้องของผู้ร้องอ้างเหตุขออนุญาตเลิกจ้างแต่เพียงว่าสภาพการผลิตของผู้ร้องลดลงเพราะเศรษฐกิจปัจจุบันถดถอย ผู้ร้องต้องลดอัตรากำลังลูกจ้างลงเพื่อลดค่าใช้จ่ายโดยไม่ปรากฏว่าผู้ร้องประสบภาวะขาดทุนหรือยุบหน่วยงาน และผู้ร้องได้คัดเลือกผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 เพื่อเลิกจ้างเพราะผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 มีวันลาย้อนหลังไปในปี 2538 ถึง 2540 รวมกันเกิน 45 วัน โดยไม่ปรากฏว่าในการลาในจำนวนวันดังกล่าวไม่ชอบด้วยระเบียบข้อบังคับอย่างไร เมื่อพิเคราะห์ตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 52 ซึ่งบัญญัติว่า "ห้ามมิให้นายจ้างเลิกจ้าง ลดค่าจ้าง ลงโทษขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการลูกจ้าง หรือกระทำการใด ๆ อันอาจเป็นผลให้กรรมการลูกจ้างไม่สามารถทำงานอยู่ต่อไปได้ เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากศาลแรงงาน" เห็นได้ชัดว่า บทบัญญัตินี้บัญญัติขึ้นเพื่อคุ้มครองกรรมการลูกจ้าง มิให้ถูกนายจ้างกลั่นแกล้งอันเป็นเหตุให้กระทบกระเทือนต่อการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการลูกจ้าง โดยให้อำนาจศาลแรงงานพิจารณากลั่นกรองอีกชั้นหนึ่งว่ามีเหตุผลสมควรและเพียงพอที่จะเลิกจ้างกรรมการลูกจ้างหรือไม่ กรณีของผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 เมื่อไม่ปรากฏว่ากระทำผิดใด ๆ ถึงขั้นเลิกจ้าง คงมีเหตุแต่เพียงว่าสภาพการผลิตสินค้าของผู้ร้องลดลงเพราะเศรษฐกิจถดถอยผู้ร้องต้องลดอัตรากำลังลูกจ้างเพื่อลดค่าใช้จ่าย โดยไม่ปรากฏว่ากิจการของผู้ร้องขาดทุนหรือต้องยุบหน่วยงาน การที่ผู้ร้องแก้ไขปัญหาด้วยการเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 ซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้างเพราะเหตุที่วันลาย้อนหลังไปในปี 2538 ถึง 2540 รวมกันเกิน 45 วันโดยไม่ปรากฏว่าการลาในรอบปีดังกล่าวของผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3ไม่ชอบต่อระเบียบข้อบังคับ เช่นนี้ถือได้ว่าผู้ร้องยังไม่มีเหตุสมควรและเพียงพอที่จะเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 ซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้างตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 52 ได้ ที่ศาลแรงงานกลางมีคำสั่งอนุญาตให้ผู้ร้องเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 จึงไม่ชอบ อุทธรณ์ของผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้ยกคำร้องของผู้ร้องทั้งสองสำนวน(สมมาตร พรหมานุกูล-พรชัย สมรรถเวช-วิรัตน์ ลัทธิวงศกร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4511-4512/2541 วินิจฉัยเรื่องการขอเลิกจ้างกรรมการลูกจ้างซึ่งมีข้อพิจารณาดังนี้ 1. หลักกฎหมาย พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 52 บัญญัติห้ามมิให้นายจ้างเลิกจ้าง ลดค่าจ้าง ลงโทษ ขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการลูกจ้างหรือกระทำการใด ๆ อันเป็นผลให้กรรมการลูกจ้างไม่สามารถทำงานอยู่ต่อไปได้ เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากศาลแรงงานซึ่งหลักกฎหมายดังกล่าวสรุปได้ว่า (1) นายจ้างจะกระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งใน 5 อย่างต่อลูกจ้างที่เป็น กรรมการลูกจ้างโดยลำพังไม่ได้ คือ เลิกจ้าง ลดค่าจ้าง ลงโทษขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่และกระทำการใด ๆ อันเป็นผลให้กรรมการลูกจ้างไม่สามารถทำงานอยู่ต่อไปได้ (2) เว้นแต่นายจ้างจะขออนุญาตต่อศาลแรงงาน และศาลแรงงานอนุญาต อธิบายเพิ่มเติม 1) นายจ้างจะกระทำอย่างใดอย่างหนึ่งใน 5 อย่างต่อกรรมการลูกจ้างได้ ต้องขออนุญาตศาลแรงงานกลางก่อน โดยยื่นเป็นคำร้องขอ 2) ต้องยื่นขอก่อน เมื่อได้รับอนุญาตจากศาลแรงงานแล้วจึงดำเนินการได้มิใช่ดำเนินการไปแล้วจึงมายื่นคำร้องขอในภายหลัง 3) การขออนุญาต จะขอให้มีผลย้อนหลังไม่ได้ เช่น ลูกจ้างทำผิดในวันที่ 1 มีนาคม 2541 นายจ้างยื่นคำร้องในวันที่ 15 มีนาคม 2541จะขอให้มีผลเลิกจ้างในวันที่ 1 มีนาคม 2541 ไม่ได้ จะเลิกจ้างได้อย่างเร็วที่สุดคือวันที่ศาลแรงงานอนุญาต 4) เมื่อนายจ้างยื่นคำร้องแล้ว ศาลแรงงานจะนัดไต่สวนคำร้องหมายแจ้งวันนัดและส่งสำเนาคำร้องให้กรรมการลูกจ้างทราบ 5) ในวันนัดไต่สวนคำร้อง กรรมการลูกจ้างมีสิทธิให้การโดยแถลงด้วยวาจาต่อหน้าศาลหรือยื่นคำให้การคัดค้านคำร้องได้หากกรรมการลูกจ้างยอมรับว่ากระทำผิดจริงยอมให้ลงโทษหรือให้เลิกจ้างศาลจะจดรายงานกระบวนพิจารณาและมีคำสั่งอนุญาตให้นายจ้างลงโทษหรือเลิกจ้าง ถ้ากรรมการลูกจ้างให้การโต้แย้งคัดค้าน ศาลจะนัดไต่สวนคำร้องให้ทั้งสองฝ่ายนำพยานเข้าไต่สวน เสร็จแล้วศาลจะมีคำสั่งตามรูปคดี 6) กรณีมีเหตุ ศาลจะอนุญาต หากไม่มีเหตุ ศาลจะยกคำร้องเหตุที่ศาลจะอนุญาตนั้น อาจเป็นเหตุการกระทำผิดของลูกจ้างที่สมควรให้นายจ้างดำเนินการอย่างใดอย่างหนึ่งใน 5 อย่าง หรือเหตุตามสัญญาเช่น จ้างโดยมีกำหนดระยะเวลาเมื่อครบตามกำหนดระยะเวลา หรือจ้างทำงานจนเสร็จสิ้นโครงการ และโครงการเสร็จสิ้นแล้ว หรือเหตุความจำเป็นในการประกอบการของนายจ้าง เช่น ขาดทุนจนไม่สามารถดำเนินกิจการต่อไปได้ หรือจำเป็นต้องยุบเลิกหน่วยงาน หรือลดจำนวนลูกจ้างเนื่องจากภาวะเศรษฐกิจถดถอย เป็นต้น 2. ข้อวิเคราะห์ ข้อเท็จจริงในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4511-4512/2541 เป็นเรื่องนายจ้างขอเลิกจ้างกรรมการลูกจ้าง โดยอ้างเหตุ 2 อย่าง คือ กรรมการลูกจ้างมีวันลามากถึง 45 วัน และจำเป็นต้องลดจำนวนลูกจ้างลงเพราะเศรษฐกิจถดถอย เหตุแรก คือ กรรมการลูกจ้างมีวันลามากนั้น การลานั้นหากเป็นการลาที่ชอบด้วยระเบียบไม่ถือว่าเป็นการกระทำผิดจึงยกเป็นเหตุมาเพื่อลงโทษหรือเลิกจ้างไม่ได้ เหตุที่สอง คือ จำเป็นต้องลดจำนวนลูกจ้างลงนั้น นายจ้างจำเป็นต้องเลิกจ้างลูกจ้างบางส่วน นายจ้างต้องมีหลักเกณฑ์ที่โปร่งใสชัดเจน และเป็นธรรมว่าลูกจ้างส่วนที่ถูกลดนั้นมีเงื่อนไขอย่างไรข้อเท็จจริงในคดีนี้ผู้ร้องมิได้แสดงให้ศาลเห็นว่า กรรมการลูกจ้างที่ขอเลิกจ้างนั้นเข้าเงื่อนไขหลักเกณฑ์ที่จะถูกเลิกจ้างศาลจึงเห็นว่าลำพังการลามากและจำเป็นต้องลดลูกจ้างบางส่วนตามที่ผู้ร้องนำสืบยังไม่เพียงพอและสมควรที่จะเลิกจ้างกรรมการลูกจ้างได้ 3. ข้อพึงสังวร คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4511-4512/2541 เป็นตัวอย่างที่เห็นชัดว่าศาลได้วินิจฉัยตามวัตถุประสงค์ของพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์พ.ศ. 2518 มาตรา 52 ที่จะคุ้มครองกรรมการลูกจ้างมิให้ถูกนายจ้างกลั่นแกล้งอันเป็นเหตุให้กระทบกระเทือนต่อการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการลูกจ้าง เมื่อนายจ้างจะขออนุญาตลงโทษหรือเลิกจ้างกรรมการลูกจ้าง จึงต้องพิสูจน์ให้ศาลเห็นว่ามิใช่กระทำเพื่อกลั่นแกล้งลูกจ้าง ลำพังการอ้างว่าเศรษฐกิจถดถอยหรือกรรมการลูกจ้างมีวันลามากเท่านั้นยังไม่เพียงพอ เพราะศาลอาจสงสัยว่าเป็นการกลั่นแกล้งกรรมการลูกจ้าง นายจ้างต้องพิสูจน์ให้ศาลเห็นความจำเป็นมากกว่านั้นเช่น แสดงหลักเกณฑ์การเลิกจ้างที่โปร่งใส ชัดเจนและเป็นธรรมและพิสูจน์ว่า กรรมการลูกจ้างเข้าหลักเกณฑ์เงื่อนไขการเลิกจ้างดังกล่าว ศาลอาจอนุญาตให้เลิกจ้างก็ได้ รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์คำพิพากษา: คดีทั้งสองสำนวนนี้ศาลแรงงานกลางมีคำสั่งให้รวมพิจารณาพิพากษากับสำนวนคดีหมายเลขดำที่ 8532/2540 ของศาลแรงงานกลาง โดยเรียกผู้คัดค้านตามลำดับสำนวนว่า ผู้คัดค้านที่ 1 ผู้คัดค้านที่ 2 และผู้คัดค้านที่ 3 แต่สำนวนคดีดังกล่าวซึ่งเป็นคดีระหว่างผู้ร้องและผู้คัดค้านที่ 2 ผู้ร้องขอถอนคำร้องแล้ว คงขึ้นมาสู่การพิจารณาของศาลฎีกาเฉพาะคดีสองสำนวนนี้ผู้ร้องทั้งสองสำนวนยื่นคำร้องว่า ผู้คัดค้านทั้งสองเป็นลูกจ้างของผู้ร้องและเป็นกรรมการลูกจ้าง ต่อมาผู้ร้องต้องการลดค่าใช้จ่าย จึงได้ตั้งคณะกรรมการคัดเลือกลูกจ้างที่มีสถิติการลาสูงเพื่อลดอัตรากำลังโดยเลิกจ้าง ผู้คัดค้านทั้งสองเป็นผู้มีสถิติ การลาสูง ผู้ร้องมีความประสงค์จะเลิกจ้างผู้คัดค้านทั้งสองจึงขออนุญาตให้ผู้ร้องเลิกจ้างผู้คัดค้านทั้งสองผู้คัดค้านทั้งสองสำนวนยื่นคำคัดค้านว่า คำสั่งคัดเลือกพนักงานที่มีสถิติ การลาสูงเป็นคำสั่งที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายและขัดต่อระเบียบการลาของผู้ร้อง เพราะผู้คัดค้านทั้งสองลากิจอย่างถูกต้องมาตลอดไม่ได้ฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับของผู้ร้อง ดังนั้นคำสั่งดังกล่าวของผู้ร้องจึงเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต ทั้งผู้ร้องดังกล่าวอ้างถึงเหตุภาวะเศรษฐกิจปัจจุบันถดถอย ผู้ร้องตกอยู่ในภาวะคับขันจำเป็นต้องลดค่าใช้จ่ายและลดอัตรากำลังคนอันเป็นการกล่าวอ้างที่เลื่อนลอย เพราะไม่ระบุว่าภาวะเศรษฐกิจถดถอยอย่างไร กระทบต่อผู้ร้องลักษณะใด มีกำไรหรือขาดทุน เป็นคำร้องที่เคลือบคลุมขอให้ยกคำร้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า กรณีมีเหตุเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1และที่ 3 ซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้างตามมาตรา 52 แห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มีคำสั่งอนุญาตให้ผู้ร้องเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 ได้ผู้คัดค้านที่ 1 และผู้คัดค้านที่ 3 อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3อุทธรณ์ต่อมาว่า ผู้ร้องไม่มีเหตุเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3เพราะผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 เป็นกรรมการลูกจ้างไม่ได้กระทำผิดทุจริตต่อหน้าที่ หรือจงใจทำให้ผู้ร้องได้รับความเสียหาย และไม่ได้ฝ่าฝืนระเบียบ ข้อบังคับ หรือคำสั่งอันชอบด้วยกฎหมายของผู้ร้องทั้งไม่ได้ละทิ้งหน้าที่เป็นเวลาสามวัน นอกจากนี้คำร้องของ ผู้ร้องที่อ้างเหตุภาวะเศรษฐกิจปัจจุบันถดถอยเป็นเหตุให้ผู้ร้องตกอยู่ในภาวะคับขันก็เป็นการกล่าวอ้างอย่างเลื่อนลอย เนื่องจากไม่ระบุว่าเศรษฐกิจถดถอยอย่างไร ผู้ร้องมีกำไรหรือขาดทุนที่จำเป็นต้องลดอัตรากำลังคน แต่กลับปรากฏว่าผู้ร้องยังดำเนินกิจการต่อไปได้ตามปกติไม่ขาดทุนหรือยุบหน่วยงานหรือปิดกิจการและเลิกจ้างลูกจ้างทั้งหมดซึ่งจะมีเหตุเลิกจ้างลูกจ้างที่เป็นกรรมการลูกจ้าง การแก้ปัญหาโดยขอเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 ซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้างโดยอ้างเอาวันลาย้อนหลังไปอันเป็นโทษแก่ผู้คัดค้านทั้งสองย่อมไม่มีเหตุผลเพียงพอและสมควรตามมาตรา 52 แห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 ที่ศาลแรงงานกลางอนุญาตให้เลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 จึงมิชอบ เห็นว่าข้อเท็จจริงเป็นยุติตามคำพิพากษาศาลแรงงานกลางว่า ผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 เป็นลูกจ้างของผู้ร้องและเป็นกรรมการลูกจ้างด้วย ผู้ร้องขออนุญาตเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 โดยไม่ปรากฏว่าผู้คัดค้านทั้งสองกระทำผิดใด ๆ คำร้องของผู้ร้องอ้างเหตุขออนุญาตเลิกจ้างแต่เพียงว่าสภาพการผลิตของผู้ร้องลดลงเพราะเศรษฐกิจปัจจุบันถดถอย ผู้ร้องต้องลดอัตรากำลังลูกจ้างลงเพื่อลดค่าใช้จ่ายโดยไม่ปรากฏว่าผู้ร้องประสบภาวะขาดทุนหรือยุบหน่วยงาน และผู้ร้องได้คัดเลือกผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 เพื่อเลิกจ้างเพราะผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 มีวันลาย้อนหลังไปในปี 2538 ถึง 2540 รวมกันเกิน 45 วัน โดยไม่ปรากฏว่าในการลาในจำนวนวันดังกล่าวไม่ชอบด้วยระเบียบข้อบังคับอย่างไร เมื่อพิเคราะห์ตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 52 ซึ่งบัญญัติว่า "ห้ามมิให้นายจ้างเลิกจ้าง ลดค่าจ้าง ลงโทษขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการลูกจ้าง หรือกระทำการใด ๆ อันอาจเป็นผลให้กรรมการลูกจ้างไม่สามารถทำงานอยู่ต่อไปได้ เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากศาลแรงงาน" เห็นได้ชัดว่า บทบัญญัตินี้บัญญัติขึ้นเพื่อคุ้มครองกรรมการลูกจ้าง มิให้ถูกนายจ้างกลั่นแกล้งอันเป็นเหตุให้กระทบกระเทือนต่อการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการลูกจ้าง โดยให้อำนาจศาลแรงงานพิจารณากลั่นกรองอีกชั้นหนึ่งว่ามีเหตุผลสมควรและเพียงพอที่จะเลิกจ้างกรรมการลูกจ้างหรือไม่ กรณีของผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 เมื่อไม่ปรากฏว่ากระทำผิดใด ๆ ถึงขั้นเลิกจ้าง คงมีเหตุแต่เพียงว่าสภาพการผลิตสินค้าของผู้ร้องลดลงเพราะเศรษฐกิจถดถอยผู้ร้องต้องลดอัตรากำลังลูกจ้างเพื่อลดค่าใช้จ่าย โดยไม่ปรากฏว่ากิจการของผู้ร้องขาดทุนหรือต้องยุบหน่วยงาน การที่ผู้ร้องแก้ไขปัญหาด้วยการเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 ซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้างเพราะเหตุที่วันลาย้อนหลังไปในปี 2538 ถึง 2540 รวมกันเกิน 45 วันโดยไม่ปรากฏว่าการลาในรอบปีดังกล่าวของผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3ไม่ชอบต่อระเบียบข้อบังคับ เช่นนี้ถือได้ว่าผู้ร้องยังไม่มีเหตุสมควรและเพียงพอที่จะเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 ซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้างตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 52 ได้ ที่ศาลแรงงานกลางมีคำสั่งอนุญาตให้ผู้ร้องเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 จึงไม่ชอบ อุทธรณ์ของผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้ยกคำร้องของผู้ร้องทั้งสองสำนวน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4511/2541บริษัท สยาม แซ็กเซิล จำกัดผู้ร้องนาย ไพศาล สงครินทร์ กับพวกผู้คัดค้าน พ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์ พ.ศ.2518 ม. 52บทบัญญัติในมาตรา 52 แห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์พ.ศ. 2518 บัญญัติขึ้นเพื่อคุ้มครองกรรมการลูกจ้างมิให้ถูกนายจ้างกลั่นแกล้งอันเป็นเหตุให้กระทบกระเทือนต่อการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการลูกจ้าง โดยให้อำนาจศาลแรงงานพิจารณากลั่นกรองอีกชั้นหนึ่งว่ามีเหตุผลสมควรและเพียงพอที่จะเลิกจ้างกรรมการลูกจ้างหรือไม่ กรณีของผู้คัดค้านที่ 1และที่ 3 ซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้างไม่ปรากฏว่ากระทำผิดใด ๆถึงขั้นเลิกจ้างคงมีเหตุแต่เพียงว่าสภาพการผลิตสินค้าของผู้ร้องลดลงเพราะเศรษฐกิจถดถอย ผู้ร้องต้องลดอัตรากำลังลูกจ้างเพื่อลดค่าใช้จ่าย โดยไม่ปรากฏว่ากิจการของผู้ร้องขาดทุนหรือต้องยุบหน่วยงาน การที่ผู้ร้องแก้ไขปัญหาด้วยการเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 เพราะเหตุที่วันละย้อนหลังไปในปี 2538 ถึง 2540 รวมกันเกิน 45 วันโดยไม่ปรากฏว่าการลาในรอบปีดังกล่าวของผู้คัดค้านที่ 1และที่ 3 ไม่ชอบต่อระเบียบข้อบังคับ ถือได้ว่าผู้ร้องยังไม่มีเหตุสมควรและเพียงพอที่จะเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1และที่ 3 ตามมาตราดังกล่าวได้คดีทั้งสองสำนวนนี้ศาลแรงงานกลางมีคำสั่งให้รวมพิจารณาพิพากษากับสำนวนคดีหมายเลขดำที่ 8532/2540 ของศาลแรงงานกลาง โดยเรียกผู้คัดค้านตามลำดับสำนวนว่า ผู้คัดค้านที่ 1 ผู้คัดค้านที่ 2 และผู้คัดค้านที่ 3 แต่สำนวนคดีดังกล่าวซึ่งเป็นคดีระหว่างผู้ร้องและผู้คัดค้านที่ 2 ผู้ร้องขอถอนคำร้องแล้ว คงขึ้นมาสู่การพิจารณาของศาลฎีกาเฉพาะคดีสองสำนวนนี้ผู้ร้องทั้งสองสำนวนยื่นคำร้องว่า ผู้คัดค้านทั้งสองเป็นลูกจ้างของผู้ร้องและเป็นกรรมการลูกจ้าง ต่อมาผู้ร้องต้องการลดค่าใช้จ่าย จึงได้ตั้งคณะกรรมการคัดเลือกลูกจ้างที่มีสถิติการลาสูงเพื่อลดอัตรากำลังโดยเลิกจ้าง ผู้คัดค้านทั้งสองเป็นผู้มีสถิติ การลาสูง ผู้ร้องมีความประสงค์จะเลิกจ้างผู้คัดค้านทั้งสองจึงขออนุญาตให้ผู้ร้องเลิกจ้างผู้คัดค้านทั้งสองผู้คัดค้านทั้งสองสำนวนยื่นคำคัดค้านว่า คำสั่งคัดเลือกพนักงานที่มีสถิติ การลาสูงเป็นคำสั่งที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายและขัดต่อระเบียบการลาของผู้ร้อง เพราะผู้คัดค้านทั้งสองลากิจอย่างถูกต้องมาตลอดไม่ได้ฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับของผู้ร้อง ดังนั้นคำสั่งดังกล่าวของผู้ร้องจึงเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต ทั้งผู้ร้องดังกล่าวอ้างถึงเหตุภาวะเศรษฐกิจปัจจุบันถดถอย ผู้ร้องตกอยู่ในภาวะคับขันจำเป็นต้องลดค่าใช้จ่ายและลดอัตรากำลังคนอันเป็นการกล่าวอ้างที่เลื่อนลอย เพราะไม่ระบุว่าภาวะเศรษฐกิจถดถอยอย่างไร กระทบต่อผู้ร้องลักษณะใด มีกำไรหรือขาดทุน เป็นคำร้องที่เคลือบคลุมขอให้ยกคำร้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า กรณีมีเหตุเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1และที่ 3 ซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้างตามมาตรา 52 แห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มีคำสั่งอนุญาตให้ผู้ร้องเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 ได้ผู้คัดค้านที่ 1 และผู้คัดค้านที่ 3 อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3อุทธรณ์ต่อมาว่า ผู้ร้องไม่มีเหตุเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3เพราะผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 เป็นกรรมการลูกจ้างไม่ได้กระทำผิดทุจริตต่อหน้าที่ หรือจงใจทำให้ผู้ร้องได้รับความเสียหาย และไม่ได้ฝ่าฝืนระเบียบ ข้อบังคับ หรือคำสั่งอันชอบด้วยกฎหมายของผู้ร้องทั้งไม่ได้ละทิ้งหน้าที่เป็นเวลาสามวัน นอกจากนี้คำร้องของ ผู้ร้องที่อ้างเหตุภาวะเศรษฐกิจปัจจุบันถดถอยเป็นเหตุให้ผู้ร้องตกอยู่ในภาวะคับขันก็เป็นการกล่าวอ้างอย่างเลื่อนลอย เนื่องจากไม่ระบุว่าเศรษฐกิจถดถอยอย่างไร ผู้ร้องมีกำไรหรือขาดทุนที่จำเป็นต้องลดอัตรากำลังคน แต่กลับปรากฏว่าผู้ร้องยังดำเนินกิจการต่อไปได้ตามปกติไม่ขาดทุนหรือยุบหน่วยงานหรือปิดกิจการและเลิกจ้างลูกจ้างทั้งหมดซึ่งจะมีเหตุเลิกจ้างลูกจ้างที่เป็นกรรมการลูกจ้าง การแก้ปัญหาโดยขอเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 ซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้างโดยอ้างเอาวันลาย้อนหลังไปอันเป็นโทษแก่ผู้คัดค้านทั้งสองย่อมไม่มีเหตุผลเพียงพอและสมควรตามมาตรา 52 แห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 ที่ศาลแรงงานกลางอนุญาตให้เลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 จึงมิชอบ เห็นว่าข้อเท็จจริงเป็นยุติตามคำพิพากษาศาลแรงงานกลางว่า ผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 เป็นลูกจ้างของผู้ร้องและเป็นกรรมการลูกจ้างด้วย ผู้ร้องขออนุญาตเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 โดยไม่ปรากฏว่าผู้คัดค้านทั้งสองกระทำผิดใด ๆ คำร้องของผู้ร้องอ้างเหตุขออนุญาตเลิกจ้างแต่เพียงว่าสภาพการผลิตของผู้ร้องลดลงเพราะเศรษฐกิจปัจจุบันถดถอย ผู้ร้องต้องลดอัตรากำลังลูกจ้างลงเพื่อลดค่าใช้จ่ายโดยไม่ปรากฏว่าผู้ร้องประสบภาวะขาดทุนหรือยุบหน่วยงาน และผู้ร้องได้คัดเลือกผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 เพื่อเลิกจ้างเพราะผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 มีวันลาย้อนหลังไปในปี 2538 ถึง 2540 รวมกันเกิน 45 วัน โดยไม่ปรากฏว่าในการลาในจำนวนวันดังกล่าวไม่ชอบด้วยระเบียบข้อบังคับอย่างไร เมื่อพิเคราะห์ตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 52 ซึ่งบัญญัติว่า "ห้ามมิให้นายจ้างเลิกจ้าง ลดค่าจ้าง ลงโทษขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการลูกจ้าง หรือกระทำการใด ๆ อันอาจเป็นผลให้กรรมการลูกจ้างไม่สามารถทำงานอยู่ต่อไปได้ เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากศาลแรงงาน" เห็นได้ชัดว่า บทบัญญัตินี้บัญญัติขึ้นเพื่อคุ้มครองกรรมการลูกจ้าง มิให้ถูกนายจ้างกลั่นแกล้งอันเป็นเหตุให้กระทบกระเทือนต่อการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการลูกจ้าง โดยให้อำนาจศาลแรงงานพิจารณากลั่นกรองอีกชั้นหนึ่งว่ามีเหตุผลสมควรและเพียงพอที่จะเลิกจ้างกรรมการลูกจ้างหรือไม่ กรณีของผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 เมื่อไม่ปรากฏว่ากระทำผิดใด ๆ ถึงขั้นเลิกจ้าง คงมีเหตุแต่เพียงว่าสภาพการผลิตสินค้าของผู้ร้องลดลงเพราะเศรษฐกิจถดถอยผู้ร้องต้องลดอัตรากำลังลูกจ้างเพื่อลดค่าใช้จ่าย โดยไม่ปรากฏว่ากิจการของผู้ร้องขาดทุนหรือต้องยุบหน่วยงาน การที่ผู้ร้องแก้ไขปัญหาด้วยการเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 ซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้างเพราะเหตุที่วันลาย้อนหลังไปในปี 2538 ถึง 2540 รวมกันเกิน 45 วันโดยไม่ปรากฏว่าการลาในรอบปีดังกล่าวของผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3ไม่ชอบต่อระเบียบข้อบังคับ เช่นนี้ถือได้ว่าผู้ร้องยังไม่มีเหตุสมควรและเพียงพอที่จะเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 ซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้างตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 52 ได้ ที่ศาลแรงงานกลางมีคำสั่งอนุญาตให้ผู้ร้องเลิกจ้างผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 จึงไม่ชอบ อุทธรณ์ของผู้คัดค้านที่ 1 และที่ 3 ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้ยกคำร้องของผู้ร้องทั้งสองสำนวน(สมมาตร พรหมานุกูล-พรชัย สมรรถเวช-วิรัตน์ ลัทธิวงศกร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4511-4512/2541 วินิจฉัยเรื่องการขอเลิกจ้างกรรมการลูกจ้างซึ่งมีข้อพิจารณาดังนี้ 1. หลักกฎหมาย พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 52 บัญญัติห้ามมิให้นายจ้างเลิกจ้าง ลดค่าจ้าง ลงโทษ ขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการลูกจ้างหรือกระทำการใด ๆ อันเป็นผลให้กรรมการลูกจ้างไม่สามารถทำงานอยู่ต่อไปได้ เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากศาลแรงงานซึ่งหลักกฎหมายดังกล่าวสรุปได้ว่า (1) นายจ้างจะกระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งใน 5 อย่างต่อลูกจ้างที่เป็น กรรมการลูกจ้างโดยลำพังไม่ได้ คือ เลิกจ้าง ลดค่าจ้าง ลงโทษขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่และกระทำการใด ๆ อันเป็นผลให้กรรมการลูกจ้างไม่สามารถทำงานอยู่ต่อไปได้ (2) เว้นแต่นายจ้างจะขออนุญาตต่อศาลแรงงาน และศาลแรงงานอนุญาต อธิบายเพิ่มเติม 1) นายจ้างจะกระทำอย่างใดอย่างหนึ่งใน 5 อย่างต่อกรรมการลูกจ้างได้ ต้องขออนุญาตศาลแรงงานกลางก่อน โดยยื่นเป็นคำร้องขอ 2) ต้องยื่นขอก่อน เมื่อได้รับอนุญาตจากศาลแรงงานแล้วจึงดำเนินการได้มิใช่ดำเนินการไปแล้วจึงมายื่นคำร้องขอในภายหลัง 3) การขออนุญาต จะขอให้มีผลย้อนหลังไม่ได้ เช่น ลูกจ้างทำผิดในวันที่ 1 มีนาคม 2541 นายจ้างยื่นคำร้องในวันที่ 15 มีนาคม 2541จะขอให้มีผลเลิกจ้างในวันที่ 1 มีนาคม 2541 ไม่ได้ จะเลิกจ้างได้อย่างเร็วที่สุดคือวันที่ศาลแรงงานอนุญาต 4) เมื่อนายจ้างยื่นคำร้องแล้ว ศาลแรงงานจะนัดไต่สวนคำร้องหมายแจ้งวันนัดและส่งสำเนาคำร้องให้กรรมการลูกจ้างทราบ 5) ในวันนัดไต่สวนคำร้อง กรรมการลูกจ้างมีสิทธิให้การโดยแถลงด้วยวาจาต่อหน้าศาลหรือยื่นคำให้การคัดค้านคำร้องได้หากกรรมการลูกจ้างยอมรับว่ากระทำผิดจริงยอมให้ลงโทษหรือให้เลิกจ้างศาลจะจดรายงานกระบวนพิจารณาและมีคำสั่งอนุญาตให้นายจ้างลงโทษหรือเลิกจ้าง ถ้ากรรมการลูกจ้างให้การโต้แย้งคัดค้าน ศาลจะนัดไต่สวนคำร้องให้ทั้งสองฝ่ายนำพยานเข้าไต่สวน เสร็จแล้วศาลจะมีคำสั่งตามรูปคดี 6) กรณีมีเหตุ ศาลจะอนุญาต หากไม่มีเหตุ ศาลจะยกคำร้องเหตุที่ศาลจะอนุญาตนั้น อาจเป็นเหตุการกระทำผิดของลูกจ้างที่สมควรให้นายจ้างดำเนินการอย่างใดอย่างหนึ่งใน 5 อย่าง หรือเหตุตามสัญญาเช่น จ้างโดยมีกำหนดระยะเวลาเมื่อครบตามกำหนดระยะเวลา หรือจ้างทำงานจนเสร็จสิ้นโครงการ และโครงการเสร็จสิ้นแล้ว หรือเหตุความจำเป็นในการประกอบการของนายจ้าง เช่น ขาดทุนจนไม่สามารถดำเนินกิจการต่อไปได้ หรือจำเป็นต้องยุบเลิกหน่วยงาน หรือลดจำนวนลูกจ้างเนื่องจากภาวะเศรษฐกิจถดถอย เป็นต้น 2. ข้อวิเคราะห์ ข้อเท็จจริงในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4511-4512/2541 เป็นเรื่องนายจ้างขอเลิกจ้างกรรมการลูกจ้าง โดยอ้างเหตุ 2 อย่าง คือ กรรมการลูกจ้างมีวันลามากถึง 45 วัน และจำเป็นต้องลดจำนวนลูกจ้างลงเพราะเศรษฐกิจถดถอย เหตุแรก คือ กรรมการลูกจ้างมีวันลามากนั้น การลานั้นหากเป็นการลาที่ชอบด้วยระเบียบไม่ถือว่าเป็นการกระทำผิดจึงยกเป็นเหตุมาเพื่อลงโทษหรือเลิกจ้างไม่ได้ เหตุที่สอง คือ จำเป็นต้องลดจำนวนลูกจ้างลงนั้น นายจ้างจำเป็นต้องเลิกจ้างลูกจ้างบางส่วน นายจ้างต้องมีหลักเกณฑ์ที่โปร่งใสชัดเจน และเป็นธรรมว่าลูกจ้างส่วนที่ถูกลดนั้นมีเงื่อนไขอย่างไรข้อเท็จจริงในคดีนี้ผู้ร้องมิได้แสดงให้ศาลเห็นว่า กรรมการลูกจ้างที่ขอเลิกจ้างนั้นเข้าเงื่อนไขหลักเกณฑ์ที่จะถูกเลิกจ้างศาลจึงเห็นว่าลำพังการลามากและจำเป็นต้องลดลูกจ้างบางส่วนตามที่ผู้ร้องนำสืบยังไม่เพียงพอและสมควรที่จะเลิกจ้างกรรมการลูกจ้างได้ 3. ข้อพึงสังวร คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4511-4512/2541 เป็นตัวอย่างที่เห็นชัดว่าศาลได้วินิจฉัยตามวัตถุประสงค์ของพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์พ.ศ. 2518 มาตรา 52 ที่จะคุ้มครองกรรมการลูกจ้างมิให้ถูกนายจ้างกลั่นแกล้งอันเป็นเหตุให้กระทบกระเทือนต่อการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการลูกจ้าง เมื่อนายจ้างจะขออนุญาตลงโทษหรือเลิกจ้างกรรมการลูกจ้าง จึงต้องพิสูจน์ให้ศาลเห็นว่ามิใช่กระทำเพื่อกลั่นแกล้งลูกจ้าง ลำพังการอ้างว่าเศรษฐกิจถดถอยหรือกรรมการลูกจ้างมีวันลามากเท่านั้นยังไม่เพียงพอ เพราะศาลอาจสงสัยว่าเป็นการกลั่นแกล้งกรรมการลูกจ้าง นายจ้างต้องพิสูจน์ให้ศาลเห็นความจำเป็นมากกว่านั้นเช่น แสดงหลักเกณฑ์การเลิกจ้างที่โปร่งใส ชัดเจนและเป็นธรรมและพิสูจน์ว่า กรรมการลูกจ้างเข้าหลักเกณฑ์เงื่อนไขการเลิกจ้างดังกล่าว ศาลอาจอนุญาตให้เลิกจ้างก็ได้ รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์