คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 109/2532หลักกฎหมาย: โจทก์บรรยายฟ้องว่า จำเลยทั้งสามซึ่งเป็นลูกจ้างของโจทก์ได้ปฏิบัติหน้าที่โดยฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับของโจทก์ ร่วมกันอาศัยอำนาจหน้าที่ของตนหาประโยชน์ให้แก่ตนเองหรือผู้อื่นปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบเพื่อให้ตนเองหรือผู้อื่นได้รับประโยชน์ที่มิควรได้ไม่ระวังรักษาผลประโยชน์ของโจทก์ และระบุว่ากรณีจำเลยทั้งสามฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับดังกล่าวทำให้ข้าวเปลือกที่โจทก์รับฝากไว้ในคลังสินค้าขาดหายไป ดังนี้คำฟ้องของโจทก์เป็นเรื่องที่โจทก์ฟ้องว่าจำเลยทั้งสามร่วมกันปฏิบัติหน้าที่ผิดสัญยาจ้างแรงงานอันมีอายุความฟ้องร้อง 10ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164 หาใช่เป็นการฟ้องให้รับผิดฐานกระทำละเมิดตามมาตรา 420 อันมีอายุความฟ้องร้อง 1ปีตามมาตรา 448 วรรคแรกไม่.(ที่มา-ส่งเสริม)โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสามซึ่งเป็นลูกจ้างของโจทก์ได้ปฏิบัติหน้าที่โดยฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับของโจทก์เป็นเหตุให้ข้าวเปลือกที่โจทก์รับฝากไว้ในคลังสินค้าขาดหายไปจำนวน 7,969.369ตัน คิดเป็นเงิน 23,960,553.90 บาท เป็นผลให้โจทก์ไม่สามารถส่งมอบข้าวเปลือกตามจำนวนที่สูญหายดังกล่าวคืนให้แก่เกษตรกรชาวนาผู้นำข้าวมาฝากได้ โจทก์จึงต้องรับผิดชดใช้ค่าเสียหายให้แก่เกษตรกรชาวนา ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวนดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีจำเลยที่ 1 ให้การว่า จำเลยมิได้ปฏิบัติหน้าที่โดยฝ่าฝืนข้อบังคับของโจทก์ ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาจำเลยที่ 3 ให้การว่า ฟ้องโจทก์ขาดอายุความ 1 ปีในเรื่องละเมิดแล้วขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวน23,960,553.90 บาทแก่โจทก์ พร้อมดอกเบี้ยร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีจำเลยที่ 1 และที่ 3 อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "...ที่จำเลยที่ 3 อุทธรณ์ว่า โจทก์บรรยายมาในฟ้องเป็นเรื่องการรับผิดในเรื่องละเมิดมิใช่ให้รับผิดในเรื่องสัญญาจ้างแรงงานฟ้องของโจทก์จึงขาดอายุความ1 ปี ในเรื่องละเมิดแล้วนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่าโจทก์ได้บรรยายฟ้องว่า จำเลยทั้งสามเป็นลูกจ้างของโจทก์ ในการปฏิบัติงานจำเลยทั้งสามต้องปฏิบัติตามข้อบังคับของโจทก์ว่าด้วยการรับเก็บของในคลังสินค้า พ.ศ. 2527 ระเบียบองค์การคลังสินค้าว่าด้วยการรับจ่ายและเก็บรักษาสินค้า (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2520 ต่อมาระหว่างเดือนมกราคม 2528 ถึงเดือนเมษายน 2528 คลังสินค้าจังหวัดลพบุรี ได้เปิดการรับฝากข้าวเปลือกจากเกษตรกรชาวนา แล้วจำเลยทั้งสามได้ปฏิบัติหน้าที่โดยฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับของโจทก์ ร่วมกันอาศัยอำนาจหน้าที่ของตนหาประโยชน์ให้แก่ตนเองหรือผู้อื่นร่วมกันปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบเพื่อให้ตนเองหรือผู้อื่นได้รับประโยชน์ที่มิควรได้ ไม่ระวังรักษาผลประโยชน์ของโจทก์ และไม่ป้องกันมิให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์จนเต็มความสามารถและได้บรรยายถึงการกระทำอันเป็นการผิดระเบียบข้อบังคับของโจทก์อย่างละเอียด และระบุว่าการที่จำเลยทั้งสามฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับดังกล่าวทำให้ข้าวเปลือกที่โจทก์รับฝากไว้ในคลังสินค้าขาดหายไปจำนวน 7,969.369 ตัน คิดเป็นเงิน 23,960,553.90 บาท ตามคำฟ้องของโจทก์จึงเป็นเรื่องที่โจทก์ฟ้องว่าจำเลยทั้งสามร่วมกันปฏิบัติหน้าที่ผิดสัญญาจ้างแรงงานอันมีอายุความฟ้องร้อง 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 164 หาใช่เป็นการฟ้องให้รับผิดฐานกระทำละเมิดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420 อันมีอายุความฟ้องร้อง1 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 448 วรรคแรกไม่ ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษาว่า ฟ้องโจทก์ไม่ขาดอายุความชอบแล้ว อุทธรณ์ข้อนี้ของจำเลยที่ 3 ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 109/2532องค์การคลังสินค้าโจทก์นาย สุจินต์ ด่านพิษณุ พันธุ์ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 164, ม. 420, ม. 448 พ.ร.บ.จัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ.2522 ม. 8 (5)โจทก์บรรยายฟ้องว่า จำเลยทั้งสามซึ่งเป็นลูกจ้างของโจทก์ได้ปฏิบัติหน้าที่โดยฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับของโจทก์ ร่วมกันอาศัยอำนาจหน้าที่ของตนหาประโยชน์ให้แก่ตนเองหรือผู้อื่นปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบเพื่อให้ตนเองหรือผู้อื่นได้รับประโยชน์ที่มิควรได้ไม่ระวังรักษาผลประโยชน์ของโจทก์ และระบุว่ากรณีจำเลยทั้งสามฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับดังกล่าวทำให้ข้าวเปลือกที่โจทก์รับฝากไว้ในคลังสินค้าขาดหายไป ดังนี้คำฟ้องของโจทก์เป็นเรื่องที่โจทก์ฟ้องว่าจำเลยทั้งสามร่วมกันปฏิบัติหน้าที่ผิดสัญยาจ้างแรงงานอันมีอายุความฟ้องร้อง 10ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164 หาใช่เป็นการฟ้องให้รับผิดฐานกระทำละเมิดตามมาตรา 420 อันมีอายุความฟ้องร้อง 1ปีตามมาตรา 448 วรรคแรกไม่.(ที่มา-ส่งเสริม)โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสามซึ่งเป็นลูกจ้างของโจทก์ได้ปฏิบัติหน้าที่โดยฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับของโจทก์เป็นเหตุให้ข้าวเปลือกที่โจทก์รับฝากไว้ในคลังสินค้าขาดหายไปจำนวน 7,969.369ตัน คิดเป็นเงิน 23,960,553.90 บาท เป็นผลให้โจทก์ไม่สามารถส่งมอบข้าวเปลือกตามจำนวนที่สูญหายดังกล่าวคืนให้แก่เกษตรกรชาวนาผู้นำข้าวมาฝากได้ โจทก์จึงต้องรับผิดชดใช้ค่าเสียหายให้แก่เกษตรกรชาวนา ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวนดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีจำเลยที่ 1 ให้การว่า จำเลยมิได้ปฏิบัติหน้าที่โดยฝ่าฝืนข้อบังคับของโจทก์ ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาจำเลยที่ 3 ให้การว่า ฟ้องโจทก์ขาดอายุความ 1 ปีในเรื่องละเมิดแล้วขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวน23,960,553.90 บาทแก่โจทก์ พร้อมดอกเบี้ยร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีจำเลยที่ 1 และที่ 3 อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "...ที่จำเลยที่ 3 อุทธรณ์ว่า โจทก์บรรยายมาในฟ้องเป็นเรื่องการรับผิดในเรื่องละเมิดมิใช่ให้รับผิดในเรื่องสัญญาจ้างแรงงานฟ้องของโจทก์จึงขาดอายุความ1 ปี ในเรื่องละเมิดแล้วนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่าโจทก์ได้บรรยายฟ้องว่า จำเลยทั้งสามเป็นลูกจ้างของโจทก์ ในการปฏิบัติงานจำเลยทั้งสามต้องปฏิบัติตามข้อบังคับของโจทก์ว่าด้วยการรับเก็บของในคลังสินค้า พ.ศ. 2527 ระเบียบองค์การคลังสินค้าว่าด้วยการรับจ่ายและเก็บรักษาสินค้า (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2520 ต่อมาระหว่างเดือนมกราคม 2528 ถึงเดือนเมษายน 2528 คลังสินค้าจังหวัดลพบุรี ได้เปิดการรับฝากข้าวเปลือกจากเกษตรกรชาวนา แล้วจำเลยทั้งสามได้ปฏิบัติหน้าที่โดยฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับของโจทก์ ร่วมกันอาศัยอำนาจหน้าที่ของตนหาประโยชน์ให้แก่ตนเองหรือผู้อื่นร่วมกันปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบเพื่อให้ตนเองหรือผู้อื่นได้รับประโยชน์ที่มิควรได้ ไม่ระวังรักษาผลประโยชน์ของโจทก์ และไม่ป้องกันมิให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์จนเต็มความสามารถและได้บรรยายถึงการกระทำอันเป็นการผิดระเบียบข้อบังคับของโจทก์อย่างละเอียด และระบุว่าการที่จำเลยทั้งสามฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับดังกล่าวทำให้ข้าวเปลือกที่โจทก์รับฝากไว้ในคลังสินค้าขาดหายไปจำนวน 7,969.369 ตัน คิดเป็นเงิน 23,960,553.90 บาท ตามคำฟ้องของโจทก์จึงเป็นเรื่องที่โจทก์ฟ้องว่าจำเลยทั้งสามร่วมกันปฏิบัติหน้าที่ผิดสัญญาจ้างแรงงานอันมีอายุความฟ้องร้อง 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 164 หาใช่เป็นการฟ้องให้รับผิดฐานกระทำละเมิดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420 อันมีอายุความฟ้องร้อง1 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 448 วรรคแรกไม่ ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษาว่า ฟ้องโจทก์ไม่ขาดอายุความชอบแล้ว อุทธรณ์ข้อนี้ของจำเลยที่ 3 ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(วิศิษฏ์ ลิมานนท์-มาโนช เพียรสนอง-สุพจน์ นาถะพินธุ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. ที่ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "โจทก์ได้บรรยายถึงการกระทำอันเป็นการผิดระเบียบข้อบังคับของโจทก์อย่างละเอียด และระบุว่าการที่จำเลยทั้งสามฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับดังกล่าวทำให้ข้าวเปลือกที่โจทก์รับฝากไว้ในคลังสินค้าขาดหายไป...ตามคำฟ้องของโจทก์จึงเป็นเรื่องที่โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสามร่วมกันปฏิบัติหน้าที่ผิดสัญญาจ้างแรงงาน..."นั้น แสดงว่า ระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานของนายจ้างนั้นเป็นสัญญาจ้างแรงงานด้วย ข้อที่น่าจะพิจารณาจึงมีว่าหลักกฎหมายข้อนี้ จะยึดถือได้เคร่งครัดหรือไม่เพียงใด โดยปกติ ในการทำสัญญาประเภทอื่น ๆ ทั่วไปนั้น คู่สัญญาจะตกลงกันถึงหน้าที่ภาระผูกพัน ตลอดจนเงื่อนไขต่าง ๆ ในสัญญาไว้ต่อกันก่อนที่จะตกลงทำสัญญา หรือลงชื่อในสัญญา คู่กรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจะมาเพิ่มหน้าที่หรือเติมเงื่อนไขในสัญญาภายหลังโดยอีกฝ่ายหนึ่งไม่ตกลงยินยอมด้วยมิได้ สัญญาจ้างแรงงานก็ควรจะตกอยู่ในลักษณะปกติของสัญญาทั่ว ๆ ไปดังกล่าวข้างต้นด้วย อย่างไรก็ตาม ในการชำระหนี้ตามสัญญาจ้างแรงงานของลูกจ้างด้วยการทำงานให้แก่นายจ้างนั้น ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 583 ได้บัญญัติไว้เป็นพิเศษกว่าสัญญาประเภทอื่น นั่นก็คือนายจ้างมีอำนาจออกคำสั่งให้ลูกจ้างปฏิบัติหน้าที่อย่างหนึ่งอย่างใดเพื่อให้งานที่ลูกจ้างทำนั้นลุล่วงไปโดยถูกต้องได้ และกำหนดสภาพบังคับของอำนาจดังกล่าวไว้ด้วยว่า ถ้าลูกจ้างไม่ปฏิบัติตามคำสั่งนายจ้างจะไล่ออกโดยมิพักต้องบอกกล่าวล่วงหน้าก็ได้ ระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานนั้น โดยปกติเป็นเพียงคำสั่งกำหนดวิธีการทำงานของลูกจ้างเพื่อให้งานของนายจ้างลุล่วงไปตามวัตถุประสงค์ของหน่วยงานนั้น ซึ่งนายจ้างออกหรือสั่งมาฝ่ายเดียวตั้งแต่แรกก่อนลูกจ้างเข้าทำงานหรือหลังจากที่ลูกจ้างเข้าทำงานแล้วโดยลูกจ้างไม่ได้ตกลงหรือยินยอมด้วย เมื่อระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน เป็นเพียงคำสั่งฝ่ายเดียวของนายจ้าง จึงไม่น่าจะเป็นส่วนหนึ่งของสัญญาจ้างแรงงาน(เว้นแต่ระเบียบข้อบังคับนั้นมีอยู่แล้วในขณะทำสัญญาจ้างและตกลงให้ถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของสัญญาจ้าง) อย่างไรก็ตาม เป็นที่ยอมรับกันว่า สัญญาจ้างแรงงานมีลักษณะพิเศษยิ่งกว่าสัญญาทั่วไป ความสัมพันธ์ระหว่างนายจ้างและลูกจ้างนั้นมิได้ตกอยู่ในบังคับของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์เท่านั้นหากมีกฎหมายอื่นอีกหลายฉบับที่กำหนดสิทธิและหน้าที่ระหว่างนายจ้างและลูกจ้างไว้ คำสั่งหรือระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานที่นายจ้างออกมากำหนดหน้าที่และวิธีปฏิบัติงานของลูกจ้างนั้น กฎหมายยอมรับและถือเป็นข้อผูกพันที่นายจ้างต้องปฏิบัติตลอดไปในฐานะที่เป็นสัญญาจ้างแรงงานหรือข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างประการหนึ่งเมื่อผูกพันนายจ้างผู้ออกแล้วก็ต้องผูกพันลูกจ้างผู้เป็นคู่สัญญาด้วย หากคำสั่งหรือระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานนั้นชอบด้วยกฎหมาย ระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานจึงเป็นส่วนหนึ่งของสัญญาจ้างแรงงานไปด้วยประการ ฉะนี้ ลูกจ้างที่ไม่ปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานจึงถือว่าเป็นการปฏิบัติผิดสัญญาจ้างแรงงาน 2. เมื่อระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานเป็นสัญญาจ้างแรงงานด้วย ในกรณี ที่ลูกจ้างปฏิบัติหน้าที่บกพร่องและเป็นเหตุให้นายจ้างได้รับความเสียหาย นายจ้างก็ย่อมมีสิทธิที่จะฟ้องลูกจ้างฐานผิดสัญญาจ้างแรงงาน ซึ่งอายุความในกรณีผิดสัญญาจ้างแรงงานนี้ ศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้เป็นบรรทัดฐานหลายคดีแล้ว เช่น 2.1 โจทก์บรรยายฟ้องเพื่อขอให้จำเลยรับผิดต่อโจทก์ทั้งตามสัญญาจ้างแรงงานและมูลละเมิด ซึ่งในกรณีเช่นนี้ โจทก์ย่อมมีสิทธิเรียกร้องได้ทั้งสองประการสำหรับสิทธิเรียกร้องอันเกิดจากผิดสัญญาจ้างแรงงานนั้น กฎหมายมิได้กำหนดอายุความไว้โดยเฉพาะกรณีจึงต้องใช้กำหนดอายุความสิบปีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 164(ฎีกาที่ 3140/2530) 2.2 นายจ้างฟ้องเรียกค่าเสียหายจากลูกจ้าง อ้างว่าลูกจ้างได้รับคำสั่งแต่งตั้งเป็นกรรมการตรวจรับมอบการก่อสร้าง แล้วไม่ตรวจรับมอบการก่อสร้างเกี่ยวกับยี่ห้อและคุณภาพของวัสดุที่ใช้ในการก่อสร้างให้เป็นไปตามที่กำหนดและได้รับความเห็นชอบจากนายจ้าง ซึ่งถือว่าเป็นการไม่ปฏิบัติงานให้เป็นไปตามคำสั่งของนายจ้าง และเป็นการไม่ปฏิบัติงานให้เป็นไปตามสัญญาจ้าง ทำให้นายจ้างเสียหายนั้น มิใช่คดีเรียกค่าเสียหายอันเกิดแต่มูลละเมิดจึงนำอายุความหนึ่งปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา448 มาปรับแก่คดีหาได้ไม่ คดีเช่นว่านี้มีอายุความ 10 ปี ตามมาตรา 164(ฎีกาที่ 3529/2531) ดังนั้น นายจ้างที่ทราบข้อกฎหมายเช่นนี้ เมื่อจะฟ้องลูกจ้างเรียกค่าเสียหายอันเนื่องจากการทำงานก็คงจะตั้งรูปคดีให้เป็นเรื่องผิดสัญญาจ้างแรงงาน ทั้งนี้เพื่อให้มีอายุความถึง 10 ปีตามคำพิพากษาในคดีนี้และในคดีดังกล่าวข้างต้นคงจะไม่ตั้งรูปคดีเป็นเรื่องละเมิดเพราะมีอายุความเพียง 1 ปี และขาดอายุความได้เร็วการตั้งรูปคดีให้เป็นเรื่องผิดสัญญาจ้างแรงงานสำหรับฟ้องลูกจ้างนั้นค่อนข้างจะกระทำได้ง่าย เพราะนายจ้างทุกรายมักจะมีระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานอยู่แล้ว และกรณีที่ลูกจ้างทำให้เกิดความเสียหายก็มักจะเป็นเรื่องละเลยระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานหรือคำสั่งของนายจ้างทั้งสิ้น 3. เมื่อพิจารณาถึงอายุความกรณีผิดสัญญาจ้างแรงงานซึ่งมีระยะเวลาถึง 10 ปีแล้ว หากไม่มีการแก้ไขกฎหมายกำหนดอายุความสิทธิเรียกร้องประเภทนี้ให้สั้นลง ก็จะเกิดความเสียหายและไม่เป็นธรรมต่อคู่กรณีหลายประการ เช่น 3.1 เมื่อนายจ้างสามารถตั้งรูปคดีเป็นเรื่องผิดสัญญาจ้างแรงงานได้และมีอายุความถึง 10 ปี บรรดารัฐวิสาหกิจต่าง ๆ ที่พนักงานลูกจ้างก่อให้เกิดความเสียหายไว้ ผู้บริหารของรัฐวิสาหกิจก็อาจจะไม่สนใจที่จะสอบสวนเรื่องราวเอาผิดและติดตามฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายจากพนักงานลูกจ้างผู้กระทำ เพราะอาจคิดไปว่าคดีคงจะยังไม่ขาดอายุความในสมัยที่ตนบริหารอยู่ อาจปล่อยไว้ให้ผู้อื่นดำเนินการต่อไปเองระยะเวลาที่เนิ่นนานไปเท่าใด ย่อมทำให้ทรัพย์สินของรัฐเสียหาย ยากที่จะติดตามเอาคืน และพยานหลักฐานต่าง ๆ ก็จะกระจัดกระจาย ทำให้เอาผิดชดใช้จากผู้กระทำผิดได้ยาก หากอายุความมีระยะสั้น ๆ ดังเช่นคดีละเมิด ผู้บริหารก็จะต้องรีบดำเนินการทันทีเพราะถ้าคดีขาดอายุความตนก็จะต้องรับผิด 3.2 ลูกจ้างที่เกี่ยวข้องหรือต้องหาว่าทำให้นายจ้างได้รับความเสียหายจักต้องตกอยู่ในห้วงเวลาที่อาจจะถูกฟ้องให้รับผิดนานเกินสมควร ดูไม่เป็นธรรมนักการดำเนินคดีหลังจากเกิดเหตุแล้วเป็นเวลานาน ๆ นั้นพนักงานลูกจ้างย่อมลืมเลือนเรื่องราวได้ง่ายและพยานหลักฐานก็ไม่สดเพียงพอจะให้ความเป็นธรรมแก่คู่กรณีได้เต็มที่ ฯลฯ จึงน่าที่ผู้เกี่ยวข้องจะเรียกร้องและเคลื่อนไหวให้มีการแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายเพื่อกำหนดอายุความในเรื่องนี้เสียใหม่ให้เหมาะสม ซึ่งผู้บันทึกเห็นว่าเรื่องฟ้องเรียกค่าเสียหายจากลูกจ้างกรณีเช่นว่านี้ควรมีอายุความ 2 ปี เกษมสันต์ วิลาวรรณคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสามซึ่งเป็นลูกจ้างของโจทก์ได้ปฏิบัติหน้าที่โดยฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับของโจทก์เป็นเหตุให้ข้าวเปลือกที่โจทก์รับฝากไว้ในคลังสินค้าขาดหายไปจำนวน 7,969.369ตัน คิดเป็นเงิน 23,960,553.90 บาท เป็นผลให้โจทก์ไม่สามารถส่งมอบข้าวเปลือกตามจำนวนที่สูญหายดังกล่าวคืนให้แก่เกษตรกรชาวนาผู้นำข้าวมาฝากได้ โจทก์จึงต้องรับผิดชดใช้ค่าเสียหายให้แก่เกษตรกรชาวนา ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวนดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีจำเลยที่ 1 ให้การว่า จำเลยมิได้ปฏิบัติหน้าที่โดยฝ่าฝืนข้อบังคับของโจทก์ ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาจำเลยที่ 3 ให้การว่า ฟ้องโจทก์ขาดอายุความ 1 ปีในเรื่องละเมิดแล้วขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวน23,960,553.90 บาทแก่โจทก์ พร้อมดอกเบี้ยร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีจำเลยที่ 1 และที่ 3 อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "...ที่จำเลยที่ 3 อุทธรณ์ว่า โจทก์บรรยายมาในฟ้องเป็นเรื่องการรับผิดในเรื่องละเมิดมิใช่ให้รับผิดในเรื่องสัญญาจ้างแรงงานฟ้องของโจทก์จึงขาดอายุความ1 ปี ในเรื่องละเมิดแล้วนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่าโจทก์ได้บรรยายฟ้องว่า จำเลยทั้งสามเป็นลูกจ้างของโจทก์ ในการปฏิบัติงานจำเลยทั้งสามต้องปฏิบัติตามข้อบังคับของโจทก์ว่าด้วยการรับเก็บของในคลังสินค้า พ.ศ. 2527 ระเบียบองค์การคลังสินค้าว่าด้วยการรับจ่ายและเก็บรักษาสินค้า (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2520 ต่อมาระหว่างเดือนมกราคม 2528 ถึงเดือนเมษายน 2528 คลังสินค้าจังหวัดลพบุรี ได้เปิดการรับฝากข้าวเปลือกจากเกษตรกรชาวนา แล้วจำเลยทั้งสามได้ปฏิบัติหน้าที่โดยฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับของโจทก์ ร่วมกันอาศัยอำนาจหน้าที่ของตนหาประโยชน์ให้แก่ตนเองหรือผู้อื่นร่วมกันปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบเพื่อให้ตนเองหรือผู้อื่นได้รับประโยชน์ที่มิควรได้ ไม่ระวังรักษาผลประโยชน์ของโจทก์ และไม่ป้องกันมิให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์จนเต็มความสามารถและได้บรรยายถึงการกระทำอันเป็นการผิดระเบียบข้อบังคับของโจทก์อย่างละเอียด และระบุว่าการที่จำเลยทั้งสามฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับดังกล่าวทำให้ข้าวเปลือกที่โจทก์รับฝากไว้ในคลังสินค้าขาดหายไปจำนวน 7,969.369 ตัน คิดเป็นเงิน 23,960,553.90 บาท ตามคำฟ้องของโจทก์จึงเป็นเรื่องที่โจทก์ฟ้องว่าจำเลยทั้งสามร่วมกันปฏิบัติหน้าที่ผิดสัญญาจ้างแรงงานอันมีอายุความฟ้องร้อง 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 164 หาใช่เป็นการฟ้องให้รับผิดฐานกระทำละเมิดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420 อันมีอายุความฟ้องร้อง1 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 448 วรรคแรกไม่ ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษาว่า ฟ้องโจทก์ไม่ขาดอายุความชอบแล้ว อุทธรณ์ข้อนี้ของจำเลยที่ 3 ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 109/2532องค์การคลังสินค้าโจทก์นาย สุจินต์ ด่านพิษณุ พันธุ์ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 164, ม. 420, ม. 448 พ.ร.บ.จัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ.2522 ม. 8 (5)โจทก์บรรยายฟ้องว่า จำเลยทั้งสามซึ่งเป็นลูกจ้างของโจทก์ได้ปฏิบัติหน้าที่โดยฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับของโจทก์ ร่วมกันอาศัยอำนาจหน้าที่ของตนหาประโยชน์ให้แก่ตนเองหรือผู้อื่นปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบเพื่อให้ตนเองหรือผู้อื่นได้รับประโยชน์ที่มิควรได้ไม่ระวังรักษาผลประโยชน์ของโจทก์ และระบุว่ากรณีจำเลยทั้งสามฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับดังกล่าวทำให้ข้าวเปลือกที่โจทก์รับฝากไว้ในคลังสินค้าขาดหายไป ดังนี้คำฟ้องของโจทก์เป็นเรื่องที่โจทก์ฟ้องว่าจำเลยทั้งสามร่วมกันปฏิบัติหน้าที่ผิดสัญยาจ้างแรงงานอันมีอายุความฟ้องร้อง 10ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164 หาใช่เป็นการฟ้องให้รับผิดฐานกระทำละเมิดตามมาตรา 420 อันมีอายุความฟ้องร้อง 1ปีตามมาตรา 448 วรรคแรกไม่.(ที่มา-ส่งเสริม)โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสามซึ่งเป็นลูกจ้างของโจทก์ได้ปฏิบัติหน้าที่โดยฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับของโจทก์เป็นเหตุให้ข้าวเปลือกที่โจทก์รับฝากไว้ในคลังสินค้าขาดหายไปจำนวน 7,969.369ตัน คิดเป็นเงิน 23,960,553.90 บาท เป็นผลให้โจทก์ไม่สามารถส่งมอบข้าวเปลือกตามจำนวนที่สูญหายดังกล่าวคืนให้แก่เกษตรกรชาวนาผู้นำข้าวมาฝากได้ โจทก์จึงต้องรับผิดชดใช้ค่าเสียหายให้แก่เกษตรกรชาวนา ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวนดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีจำเลยที่ 1 ให้การว่า จำเลยมิได้ปฏิบัติหน้าที่โดยฝ่าฝืนข้อบังคับของโจทก์ ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาจำเลยที่ 3 ให้การว่า ฟ้องโจทก์ขาดอายุความ 1 ปีในเรื่องละเมิดแล้วขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวน23,960,553.90 บาทแก่โจทก์ พร้อมดอกเบี้ยร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีจำเลยที่ 1 และที่ 3 อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "...ที่จำเลยที่ 3 อุทธรณ์ว่า โจทก์บรรยายมาในฟ้องเป็นเรื่องการรับผิดในเรื่องละเมิดมิใช่ให้รับผิดในเรื่องสัญญาจ้างแรงงานฟ้องของโจทก์จึงขาดอายุความ1 ปี ในเรื่องละเมิดแล้วนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่าโจทก์ได้บรรยายฟ้องว่า จำเลยทั้งสามเป็นลูกจ้างของโจทก์ ในการปฏิบัติงานจำเลยทั้งสามต้องปฏิบัติตามข้อบังคับของโจทก์ว่าด้วยการรับเก็บของในคลังสินค้า พ.ศ. 2527 ระเบียบองค์การคลังสินค้าว่าด้วยการรับจ่ายและเก็บรักษาสินค้า (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2520 ต่อมาระหว่างเดือนมกราคม 2528 ถึงเดือนเมษายน 2528 คลังสินค้าจังหวัดลพบุรี ได้เปิดการรับฝากข้าวเปลือกจากเกษตรกรชาวนา แล้วจำเลยทั้งสามได้ปฏิบัติหน้าที่โดยฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับของโจทก์ ร่วมกันอาศัยอำนาจหน้าที่ของตนหาประโยชน์ให้แก่ตนเองหรือผู้อื่นร่วมกันปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบเพื่อให้ตนเองหรือผู้อื่นได้รับประโยชน์ที่มิควรได้ ไม่ระวังรักษาผลประโยชน์ของโจทก์ และไม่ป้องกันมิให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์จนเต็มความสามารถและได้บรรยายถึงการกระทำอันเป็นการผิดระเบียบข้อบังคับของโจทก์อย่างละเอียด และระบุว่าการที่จำเลยทั้งสามฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับดังกล่าวทำให้ข้าวเปลือกที่โจทก์รับฝากไว้ในคลังสินค้าขาดหายไปจำนวน 7,969.369 ตัน คิดเป็นเงิน 23,960,553.90 บาท ตามคำฟ้องของโจทก์จึงเป็นเรื่องที่โจทก์ฟ้องว่าจำเลยทั้งสามร่วมกันปฏิบัติหน้าที่ผิดสัญญาจ้างแรงงานอันมีอายุความฟ้องร้อง 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 164 หาใช่เป็นการฟ้องให้รับผิดฐานกระทำละเมิดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420 อันมีอายุความฟ้องร้อง1 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 448 วรรคแรกไม่ ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษาว่า ฟ้องโจทก์ไม่ขาดอายุความชอบแล้ว อุทธรณ์ข้อนี้ของจำเลยที่ 3 ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(วิศิษฏ์ ลิมานนท์-มาโนช เพียรสนอง-สุพจน์ นาถะพินธุ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. ที่ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "โจทก์ได้บรรยายถึงการกระทำอันเป็นการผิดระเบียบข้อบังคับของโจทก์อย่างละเอียด และระบุว่าการที่จำเลยทั้งสามฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับดังกล่าวทำให้ข้าวเปลือกที่โจทก์รับฝากไว้ในคลังสินค้าขาดหายไป...ตามคำฟ้องของโจทก์จึงเป็นเรื่องที่โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสามร่วมกันปฏิบัติหน้าที่ผิดสัญญาจ้างแรงงาน..."นั้น แสดงว่า ระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานของนายจ้างนั้นเป็นสัญญาจ้างแรงงานด้วย ข้อที่น่าจะพิจารณาจึงมีว่าหลักกฎหมายข้อนี้ จะยึดถือได้เคร่งครัดหรือไม่เพียงใด โดยปกติ ในการทำสัญญาประเภทอื่น ๆ ทั่วไปนั้น คู่สัญญาจะตกลงกันถึงหน้าที่ภาระผูกพัน ตลอดจนเงื่อนไขต่าง ๆ ในสัญญาไว้ต่อกันก่อนที่จะตกลงทำสัญญา หรือลงชื่อในสัญญา คู่กรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจะมาเพิ่มหน้าที่หรือเติมเงื่อนไขในสัญญาภายหลังโดยอีกฝ่ายหนึ่งไม่ตกลงยินยอมด้วยมิได้ สัญญาจ้างแรงงานก็ควรจะตกอยู่ในลักษณะปกติของสัญญาทั่ว ๆ ไปดังกล่าวข้างต้นด้วย อย่างไรก็ตาม ในการชำระหนี้ตามสัญญาจ้างแรงงานของลูกจ้างด้วยการทำงานให้แก่นายจ้างนั้น ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 583 ได้บัญญัติไว้เป็นพิเศษกว่าสัญญาประเภทอื่น นั่นก็คือนายจ้างมีอำนาจออกคำสั่งให้ลูกจ้างปฏิบัติหน้าที่อย่างหนึ่งอย่างใดเพื่อให้งานที่ลูกจ้างทำนั้นลุล่วงไปโดยถูกต้องได้ และกำหนดสภาพบังคับของอำนาจดังกล่าวไว้ด้วยว่า ถ้าลูกจ้างไม่ปฏิบัติตามคำสั่งนายจ้างจะไล่ออกโดยมิพักต้องบอกกล่าวล่วงหน้าก็ได้ ระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานนั้น โดยปกติเป็นเพียงคำสั่งกำหนดวิธีการทำงานของลูกจ้างเพื่อให้งานของนายจ้างลุล่วงไปตามวัตถุประสงค์ของหน่วยงานนั้น ซึ่งนายจ้างออกหรือสั่งมาฝ่ายเดียวตั้งแต่แรกก่อนลูกจ้างเข้าทำงานหรือหลังจากที่ลูกจ้างเข้าทำงานแล้วโดยลูกจ้างไม่ได้ตกลงหรือยินยอมด้วย เมื่อระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน เป็นเพียงคำสั่งฝ่ายเดียวของนายจ้าง จึงไม่น่าจะเป็นส่วนหนึ่งของสัญญาจ้างแรงงาน(เว้นแต่ระเบียบข้อบังคับนั้นมีอยู่แล้วในขณะทำสัญญาจ้างและตกลงให้ถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของสัญญาจ้าง) อย่างไรก็ตาม เป็นที่ยอมรับกันว่า สัญญาจ้างแรงงานมีลักษณะพิเศษยิ่งกว่าสัญญาทั่วไป ความสัมพันธ์ระหว่างนายจ้างและลูกจ้างนั้นมิได้ตกอยู่ในบังคับของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์เท่านั้นหากมีกฎหมายอื่นอีกหลายฉบับที่กำหนดสิทธิและหน้าที่ระหว่างนายจ้างและลูกจ้างไว้ คำสั่งหรือระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานที่นายจ้างออกมากำหนดหน้าที่และวิธีปฏิบัติงานของลูกจ้างนั้น กฎหมายยอมรับและถือเป็นข้อผูกพันที่นายจ้างต้องปฏิบัติตลอดไปในฐานะที่เป็นสัญญาจ้างแรงงานหรือข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างประการหนึ่งเมื่อผูกพันนายจ้างผู้ออกแล้วก็ต้องผูกพันลูกจ้างผู้เป็นคู่สัญญาด้วย หากคำสั่งหรือระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานนั้นชอบด้วยกฎหมาย ระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานจึงเป็นส่วนหนึ่งของสัญญาจ้างแรงงานไปด้วยประการ ฉะนี้ ลูกจ้างที่ไม่ปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานจึงถือว่าเป็นการปฏิบัติผิดสัญญาจ้างแรงงาน 2. เมื่อระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานเป็นสัญญาจ้างแรงงานด้วย ในกรณี ที่ลูกจ้างปฏิบัติหน้าที่บกพร่องและเป็นเหตุให้นายจ้างได้รับความเสียหาย นายจ้างก็ย่อมมีสิทธิที่จะฟ้องลูกจ้างฐานผิดสัญญาจ้างแรงงาน ซึ่งอายุความในกรณีผิดสัญญาจ้างแรงงานนี้ ศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้เป็นบรรทัดฐานหลายคดีแล้ว เช่น 2.1 โจทก์บรรยายฟ้องเพื่อขอให้จำเลยรับผิดต่อโจทก์ทั้งตามสัญญาจ้างแรงงานและมูลละเมิด ซึ่งในกรณีเช่นนี้ โจทก์ย่อมมีสิทธิเรียกร้องได้ทั้งสองประการสำหรับสิทธิเรียกร้องอันเกิดจากผิดสัญญาจ้างแรงงานนั้น กฎหมายมิได้กำหนดอายุความไว้โดยเฉพาะกรณีจึงต้องใช้กำหนดอายุความสิบปีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 164(ฎีกาที่ 3140/2530) 2.2 นายจ้างฟ้องเรียกค่าเสียหายจากลูกจ้าง อ้างว่าลูกจ้างได้รับคำสั่งแต่งตั้งเป็นกรรมการตรวจรับมอบการก่อสร้าง แล้วไม่ตรวจรับมอบการก่อสร้างเกี่ยวกับยี่ห้อและคุณภาพของวัสดุที่ใช้ในการก่อสร้างให้เป็นไปตามที่กำหนดและได้รับความเห็นชอบจากนายจ้าง ซึ่งถือว่าเป็นการไม่ปฏิบัติงานให้เป็นไปตามคำสั่งของนายจ้าง และเป็นการไม่ปฏิบัติงานให้เป็นไปตามสัญญาจ้าง ทำให้นายจ้างเสียหายนั้น มิใช่คดีเรียกค่าเสียหายอันเกิดแต่มูลละเมิดจึงนำอายุความหนึ่งปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา448 มาปรับแก่คดีหาได้ไม่ คดีเช่นว่านี้มีอายุความ 10 ปี ตามมาตรา 164(ฎีกาที่ 3529/2531) ดังนั้น นายจ้างที่ทราบข้อกฎหมายเช่นนี้ เมื่อจะฟ้องลูกจ้างเรียกค่าเสียหายอันเนื่องจากการทำงานก็คงจะตั้งรูปคดีให้เป็นเรื่องผิดสัญญาจ้างแรงงาน ทั้งนี้เพื่อให้มีอายุความถึง 10 ปีตามคำพิพากษาในคดีนี้และในคดีดังกล่าวข้างต้นคงจะไม่ตั้งรูปคดีเป็นเรื่องละเมิดเพราะมีอายุความเพียง 1 ปี และขาดอายุความได้เร็วการตั้งรูปคดีให้เป็นเรื่องผิดสัญญาจ้างแรงงานสำหรับฟ้องลูกจ้างนั้นค่อนข้างจะกระทำได้ง่าย เพราะนายจ้างทุกรายมักจะมีระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานอยู่แล้ว และกรณีที่ลูกจ้างทำให้เกิดความเสียหายก็มักจะเป็นเรื่องละเลยระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานหรือคำสั่งของนายจ้างทั้งสิ้น 3. เมื่อพิจารณาถึงอายุความกรณีผิดสัญญาจ้างแรงงานซึ่งมีระยะเวลาถึง 10 ปีแล้ว หากไม่มีการแก้ไขกฎหมายกำหนดอายุความสิทธิเรียกร้องประเภทนี้ให้สั้นลง ก็จะเกิดความเสียหายและไม่เป็นธรรมต่อคู่กรณีหลายประการ เช่น 3.1 เมื่อนายจ้างสามารถตั้งรูปคดีเป็นเรื่องผิดสัญญาจ้างแรงงานได้และมีอายุความถึง 10 ปี บรรดารัฐวิสาหกิจต่าง ๆ ที่พนักงานลูกจ้างก่อให้เกิดความเสียหายไว้ ผู้บริหารของรัฐวิสาหกิจก็อาจจะไม่สนใจที่จะสอบสวนเรื่องราวเอาผิดและติดตามฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายจากพนักงานลูกจ้างผู้กระทำ เพราะอาจคิดไปว่าคดีคงจะยังไม่ขาดอายุความในสมัยที่ตนบริหารอยู่ อาจปล่อยไว้ให้ผู้อื่นดำเนินการต่อไปเองระยะเวลาที่เนิ่นนานไปเท่าใด ย่อมทำให้ทรัพย์สินของรัฐเสียหาย ยากที่จะติดตามเอาคืน และพยานหลักฐานต่าง ๆ ก็จะกระจัดกระจาย ทำให้เอาผิดชดใช้จากผู้กระทำผิดได้ยาก หากอายุความมีระยะสั้น ๆ ดังเช่นคดีละเมิด ผู้บริหารก็จะต้องรีบดำเนินการทันทีเพราะถ้าคดีขาดอายุความตนก็จะต้องรับผิด 3.2 ลูกจ้างที่เกี่ยวข้องหรือต้องหาว่าทำให้นายจ้างได้รับความเสียหายจักต้องตกอยู่ในห้วงเวลาที่อาจจะถูกฟ้องให้รับผิดนานเกินสมควร ดูไม่เป็นธรรมนักการดำเนินคดีหลังจากเกิดเหตุแล้วเป็นเวลานาน ๆ นั้นพนักงานลูกจ้างย่อมลืมเลือนเรื่องราวได้ง่ายและพยานหลักฐานก็ไม่สดเพียงพอจะให้ความเป็นธรรมแก่คู่กรณีได้เต็มที่ ฯลฯ จึงน่าที่ผู้เกี่ยวข้องจะเรียกร้องและเคลื่อนไหวให้มีการแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายเพื่อกำหนดอายุความในเรื่องนี้เสียใหม่ให้เหมาะสม ซึ่งผู้บันทึกเห็นว่าเรื่องฟ้องเรียกค่าเสียหายจากลูกจ้างกรณีเช่นว่านี้ควรมีอายุความ 2 ปี เกษมสันต์ วิลาวรรณ