คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3153/2538หลักกฎหมาย: แม้ พระราชบัญญัติ ป่าสงวนแห่งชาติฯ มาตรา14จะห้ามมิให้บุคคลใด ยึดถือครอบครองที่ดินในเขต ป่าสงวนแห่งชาติ แต่ก็ใช้บังคับระหว่างรัฐกับราษฎรแต่ในระหว่างราษฎรด้วยกันผู้ที่ครอบครองใช้ประโยชน์อยู่ก่อนย่อมมีสิทธิที่จะไม่ถูกรบกวนโดยบุคคลอื่นและย่อมมีสิทธิขายการ ครอบครองให้แก่บุคคลอื่นได้ไม่เป็นนิติกรรมที่มีวัตถุประสงค์ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายและเมื่อบุคคลอื่นเป็นผู้ครอบครองทำกินในที่ดินดังกล่าวอยู่จำเลยย่อมไม่มีสิทธินำการครอบครองที่ดินไปขายให้โจทก์เมื่อโจทก์เข้าครอบครองที่ดินไม่ได้จำเลยจึงต้องคืนเงินให้แก่โจทก์โจทก์ ฟ้อง ว่า จำเลย ทำ สัญญา ขาย ที่ดิน (มือเปล่า ) จำนวน 100 ไร่แก่ โจทก์ ใน ราคา 100,000 บาท โจทก์ ชำระ เงิน ใน วัน ทำ สัญญา 50,000 บาทจำเลย มอบ ที่ดิน ให้ โจทก์ ครอบครอง ทำประโยชน์ ปรากฏว่า ที่ดิน ดังกล่าวไม่ใช่ ของ จำเลย แต่ เป็น ของ นาย แห่ว ขอให้ จำเลย ชำระ เงิน 57,500 บาท พร้อม ดอกเบี้ย อัตรา ร้อยละ 7.5 ต่อ ปี ของ ต้นเงิน 50,000 บาท นับแต่วันฟ้อง จนกว่า จะ ชำระ เสร็จ แก่ โจทก์จำเลย ให้การ ว่า โจทก์ มา ฟ้อง เรียกเงิน คืน เมื่อ วันที่ 13มีนาคม 2534 พ้น กำหนด หนึ่ง ปี นับแต่ วัน ซึ่ง โจทก์ รู้ ว่า ตน มีสิทธิเรียกคืน ฟ้อง ของ โจทก์ ขาดอายุความ ขอให้ ยกฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษากลับ ให้ จำเลย ชำระ เงิน จำนวน 57,500บาท พร้อม ดอกเบี้ย อัตรา ร้อยละ 7.5 ต่อ ปี ของ ต้นเงิน 50,000 บาทนับ จาก วันฟ้อง ไป จนกว่า จะ ชำระ เสร็จ แก่ โจทก์จำเลย ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี นี้ ราคา ทรัพย์สิน หรือ จำนวน ทุนทรัพย์ที่พิพาท กัน ใน ชั้นฎีกา ไม่เกิน สอง แสน บาท ต้องห้าม ฎีกา ใน ข้อเท็จจริงตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 248 วรรคหนึ่งใน การ วินิจฉัย ปัญหาข้อกฎหมาย ศาลฎีกา จำต้อง ฟัง ข้อเท็จจริงตาม ที่ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 ได้ วินิจฉัย จาก พยานหลักฐาน ใน สำนวน ซึ่งศาลอุทธรณ์ ภาค 2 ฟัง ว่า จำเลย ทำ สัญญา ขาย ที่ดินพิพาท ซึ่ง อยู่ ใน เขตป่าสงวนแห่งชาติ โดย ส่งมอบ การ ครอบครอง ให้ โจทก์ ได้รับ เงิน ค่าที่ดินไป แล้ว 50,000 บาท แต่เมื่อ โจทก์ เข้า ทำประโยชน์ ใน ที่ดิน ปรากฏว่ามี นาย แห่ว ขวัญสูตร กับนายหัน บุตรชาย นาย แห่ว ขัดขวาง โดย ที่ดินพิพาท มี นาย หัน เป็น ผู้ครอบครอง ทำกิน มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ข้อกฎหมาย ตาม ฎีกา จำเลย ว่าการ ที่ โจทก์ จ่ายเงิน ค่าซื้อ ขาย ที่ดินพิพาท ทั้ง ๆ ที่ ทราบ ว่า เป็น ที่ดิน อยู่ ใน เขต ป่าสงวนแห่งชาติ นั้นจะ มีสิทธิ เรียกเงิน ดังกล่าว คืน ได้ หรือไม่ และ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2วินิจฉัย นอกประเด็น หรือไม่ เห็นว่า ตาม ฎีกา ข้อ แรก นั้น แม้พระราชบัญญัติ ป่าสงวนแห่งชาติ มาตรา 14 จะ บัญญัติ ว่า ใน เขตป่าสงวนแห่งชาติ ห้าม มิให้ บุคคล ใด ยึดถือ ครอบครอง ที่ดิน และ มีบท กำหนด โทษ ทางอาญา แก่ ผู้ฝ่าฝืน ไว้ ใน มาตรา 31 แต่ บทบัญญัติดังกล่าว ก็ ใช้ บังคับ ระหว่าง รัฐ กับ ราษฎร ซึ่ง เป็น ผล ให้ ราษฎร ที่เข้า ยึดถือ ครอบครอง ที่ดิน ไม่ได้ สิทธิ ครอบครอง โดยชอบ ด้วย กฎหมายทั้ง ไม่อาจ อ้าง สิทธิ ใด ๆ ใช้ ยัน รัฐ ได้ แต่ ใน ระหว่าง ราษฎร ด้วยกันผู้ที่ ครอบครอง ใช้ ประโยชน์ อยู่ ก่อน ย่อม มีสิทธิ ที่ จะ ไม่ ถูก รบกวนโดย บุคคลอื่น ผู้ที่ ครอบครอง นั้น ย่อม มีสิทธิ ขาย การ ครอบครองให้ แก่ บุคคลอื่น ได้ ไม่เป็น นิติกรรม ที่ มี วัตถุประสงค์ ต้องห้ามชัดแจ้ง โดย กฎหมาย ดัง ที่ จำเลย อ้าง แต่อย่างใด ดังนั้น หาก ฟัง ว่าจำเลย ครอบครอง ที่ดิน ตาม สัญญาซื้อขาย ย่อม โอน การ ครอบครองให้ โจทก์ ได้ แม้ จะ เป็น ที่ดิน ซึ่ง อยู่ ใน เขต ป่าสงวนแห่งชาติ ก็ ตามเมื่อ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 ฟัง ข้อเท็จจริง ว่า บุคคลอื่น เป็น ผู้ครอบครองทำกิน ใน ที่ดินพิพาท จำเลย ย่อม ไม่มี สิทธิ ที่ จะ นำ การ ครอบครอง ที่ดินพิพาท ไป ขาย ให้ โจทก์ เมื่อ สัญญาซื้อขาย เป็น สัญญาต่างตอบแทนการ ที่ โจทก์ เข้า ครอบครอง ที่ดิน ตาม สัญญาซื้อขาย นั้น ไม่ได้ จำเลยจึง ต้อง คืนเงิน ให้ แก่ โจทก์ ที่ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษา มา นั้นศาลฎีกา เห็นพ้อง ด้วย ฎีกา จำเลย ฟังไม่ขึ้นส่วน ปัญหา ตาม ฎีกา อีก ข้อ หนึ่ง ที่ ว่า ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 วินิจฉัยนอกประเด็น หรือไม่ เห็นว่า ศาลชั้นต้น กำหนด ประเด็น พิพาท ตาม รายงานกระบวนพิจารณา วันที่ 13 พฤษภาคม 2534 ใน ข้อ ที่ 1 ว่า จำเลย ผิดสัญญาซื้อ ขาย ท้ายฟ้อง จน เป็นเหตุ ให้ โจทก์ มีสิทธิ เรียกเงิน ตาม ฟ้อง คืนได้ หรือไม่ การ ที่ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 วินิจฉัย ว่า จำเลย ผิดสัญญาเพราะ นำ ที่ดิน ซึ่ง ตน ไม่มี สิทธิ ขาย ไป ทำ สัญญาซื้อขาย และ รับ เงินตาม สัญญา จาก โจทก์ จึง เป็น การ วินิจฉัย ตาม ประเด็น ที่พิพาท ส่วน ที่ศาลชั้นต้น ยก ข้อกฎหมาย เกี่ยวกับ ความสงบ เรียบร้อย ขึ้น วินิจฉัยว่า โจทก์ ไม่มี สิทธิ เรียกเงิน ตาม สัญญาซื้อขาย เพราะ สัญญาซื้อขายขัด ต่อ กฎหมาย ชัดแจ้ง และ โจทก์ ชำระ เงิน ค่าที่ดิน ให้ จำเลย โดย รู้ ว่าตน ไม่มี ความผูกพัน ที่ จะ ต้อง ชำระ ก็ เป็น อำนาจ ที่ ศาลชั้นต้น มี อยู่ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142(5) แต่ หาก ศาลอุทธรณ์ภาค 2 ไม่เห็น พ้อง กับ คำวินิจฉัย ของ ศาลชั้นต้น แล้ว วินิจฉัย คดี ไปตาม ประเด็น พิพาท ดังกล่าว จึง มิใช่ วินิจฉัย นอกประเด็น แต่อย่างใดฎีกา จำเลย ใน ข้อ นี้ ฟังไม่ขึ้น เช่นกัน "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3153/2538นาง รุ่งทิวา สุวรรณสวรรยาโจทก์นาย ยงยุทธ กองลาแซจำเลย ป.พ.พ. ม. 150, ม. 1367 พ.ร.บ.ป่าสงวนแห่งชาติ ฯ ม. 14, ม. 31แม้ พระราชบัญญัติ ป่าสงวนแห่งชาติฯ มาตรา14จะห้ามมิให้บุคคลใด ยึดถือครอบครองที่ดินในเขต ป่าสงวนแห่งชาติ แต่ก็ใช้บังคับระหว่างรัฐกับราษฎรแต่ในระหว่างราษฎรด้วยกันผู้ที่ครอบครองใช้ประโยชน์อยู่ก่อนย่อมมีสิทธิที่จะไม่ถูกรบกวนโดยบุคคลอื่นและย่อมมีสิทธิขายการ ครอบครองให้แก่บุคคลอื่นได้ไม่เป็นนิติกรรมที่มีวัตถุประสงค์ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายและเมื่อบุคคลอื่นเป็นผู้ครอบครองทำกินในที่ดินดังกล่าวอยู่จำเลยย่อมไม่มีสิทธินำการครอบครองที่ดินไปขายให้โจทก์เมื่อโจทก์เข้าครอบครองที่ดินไม่ได้จำเลยจึงต้องคืนเงินให้แก่โจทก์โจทก์ ฟ้อง ว่า จำเลย ทำ สัญญา ขาย ที่ดิน (มือเปล่า ) จำนวน 100 ไร่แก่ โจทก์ ใน ราคา 100,000 บาท โจทก์ ชำระ เงิน ใน วัน ทำ สัญญา 50,000 บาทจำเลย มอบ ที่ดิน ให้ โจทก์ ครอบครอง ทำประโยชน์ ปรากฏว่า ที่ดิน ดังกล่าวไม่ใช่ ของ จำเลย แต่ เป็น ของ นาย แห่ว ขอให้ จำเลย ชำระ เงิน 57,500 บาท พร้อม ดอกเบี้ย อัตรา ร้อยละ 7.5 ต่อ ปี ของ ต้นเงิน 50,000 บาท นับแต่วันฟ้อง จนกว่า จะ ชำระ เสร็จ แก่ โจทก์จำเลย ให้การ ว่า โจทก์ มา ฟ้อง เรียกเงิน คืน เมื่อ วันที่ 13มีนาคม 2534 พ้น กำหนด หนึ่ง ปี นับแต่ วัน ซึ่ง โจทก์ รู้ ว่า ตน มีสิทธิเรียกคืน ฟ้อง ของ โจทก์ ขาดอายุความ ขอให้ ยกฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษากลับ ให้ จำเลย ชำระ เงิน จำนวน 57,500บาท พร้อม ดอกเบี้ย อัตรา ร้อยละ 7.5 ต่อ ปี ของ ต้นเงิน 50,000 บาทนับ จาก วันฟ้อง ไป จนกว่า จะ ชำระ เสร็จ แก่ โจทก์จำเลย ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี นี้ ราคา ทรัพย์สิน หรือ จำนวน ทุนทรัพย์ที่พิพาท กัน ใน ชั้นฎีกา ไม่เกิน สอง แสน บาท ต้องห้าม ฎีกา ใน ข้อเท็จจริงตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 248 วรรคหนึ่งใน การ วินิจฉัย ปัญหาข้อกฎหมาย ศาลฎีกา จำต้อง ฟัง ข้อเท็จจริงตาม ที่ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 ได้ วินิจฉัย จาก พยานหลักฐาน ใน สำนวน ซึ่งศาลอุทธรณ์ ภาค 2 ฟัง ว่า จำเลย ทำ สัญญา ขาย ที่ดินพิพาท ซึ่ง อยู่ ใน เขตป่าสงวนแห่งชาติ โดย ส่งมอบ การ ครอบครอง ให้ โจทก์ ได้รับ เงิน ค่าที่ดินไป แล้ว 50,000 บาท แต่เมื่อ โจทก์ เข้า ทำประโยชน์ ใน ที่ดิน ปรากฏว่ามี นาย แห่ว ขวัญสูตร กับนายหัน บุตรชาย นาย แห่ว ขัดขวาง โดย ที่ดินพิพาท มี นาย หัน เป็น ผู้ครอบครอง ทำกิน มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ข้อกฎหมาย ตาม ฎีกา จำเลย ว่าการ ที่ โจทก์ จ่ายเงิน ค่าซื้อ ขาย ที่ดินพิพาท ทั้ง ๆ ที่ ทราบ ว่า เป็น ที่ดิน อยู่ ใน เขต ป่าสงวนแห่งชาติ นั้นจะ มีสิทธิ เรียกเงิน ดังกล่าว คืน ได้ หรือไม่ และ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2วินิจฉัย นอกประเด็น หรือไม่ เห็นว่า ตาม ฎีกา ข้อ แรก นั้น แม้พระราชบัญญัติ ป่าสงวนแห่งชาติ มาตรา 14 จะ บัญญัติ ว่า ใน เขตป่าสงวนแห่งชาติ ห้าม มิให้ บุคคล ใด ยึดถือ ครอบครอง ที่ดิน และ มีบท กำหนด โทษ ทางอาญา แก่ ผู้ฝ่าฝืน ไว้ ใน มาตรา 31 แต่ บทบัญญัติดังกล่าว ก็ ใช้ บังคับ ระหว่าง รัฐ กับ ราษฎร ซึ่ง เป็น ผล ให้ ราษฎร ที่เข้า ยึดถือ ครอบครอง ที่ดิน ไม่ได้ สิทธิ ครอบครอง โดยชอบ ด้วย กฎหมายทั้ง ไม่อาจ อ้าง สิทธิ ใด ๆ ใช้ ยัน รัฐ ได้ แต่ ใน ระหว่าง ราษฎร ด้วยกันผู้ที่ ครอบครอง ใช้ ประโยชน์ อยู่ ก่อน ย่อม มีสิทธิ ที่ จะ ไม่ ถูก รบกวนโดย บุคคลอื่น ผู้ที่ ครอบครอง นั้น ย่อม มีสิทธิ ขาย การ ครอบครองให้ แก่ บุคคลอื่น ได้ ไม่เป็น นิติกรรม ที่ มี วัตถุประสงค์ ต้องห้ามชัดแจ้ง โดย กฎหมาย ดัง ที่ จำเลย อ้าง แต่อย่างใด ดังนั้น หาก ฟัง ว่าจำเลย ครอบครอง ที่ดิน ตาม สัญญาซื้อขาย ย่อม โอน การ ครอบครองให้ โจทก์ ได้ แม้ จะ เป็น ที่ดิน ซึ่ง อยู่ ใน เขต ป่าสงวนแห่งชาติ ก็ ตามเมื่อ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 ฟัง ข้อเท็จจริง ว่า บุคคลอื่น เป็น ผู้ครอบครองทำกิน ใน ที่ดินพิพาท จำเลย ย่อม ไม่มี สิทธิ ที่ จะ นำ การ ครอบครอง ที่ดินพิพาท ไป ขาย ให้ โจทก์ เมื่อ สัญญาซื้อขาย เป็น สัญญาต่างตอบแทนการ ที่ โจทก์ เข้า ครอบครอง ที่ดิน ตาม สัญญาซื้อขาย นั้น ไม่ได้ จำเลยจึง ต้อง คืนเงิน ให้ แก่ โจทก์ ที่ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษา มา นั้นศาลฎีกา เห็นพ้อง ด้วย ฎีกา จำเลย ฟังไม่ขึ้นส่วน ปัญหา ตาม ฎีกา อีก ข้อ หนึ่ง ที่ ว่า ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 วินิจฉัยนอกประเด็น หรือไม่ เห็นว่า ศาลชั้นต้น กำหนด ประเด็น พิพาท ตาม รายงานกระบวนพิจารณา วันที่ 13 พฤษภาคม 2534 ใน ข้อ ที่ 1 ว่า จำเลย ผิดสัญญาซื้อ ขาย ท้ายฟ้อง จน เป็นเหตุ ให้ โจทก์ มีสิทธิ เรียกเงิน ตาม ฟ้อง คืนได้ หรือไม่ การ ที่ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 วินิจฉัย ว่า จำเลย ผิดสัญญาเพราะ นำ ที่ดิน ซึ่ง ตน ไม่มี สิทธิ ขาย ไป ทำ สัญญาซื้อขาย และ รับ เงินตาม สัญญา จาก โจทก์ จึง เป็น การ วินิจฉัย ตาม ประเด็น ที่พิพาท ส่วน ที่ศาลชั้นต้น ยก ข้อกฎหมาย เกี่ยวกับ ความสงบ เรียบร้อย ขึ้น วินิจฉัยว่า โจทก์ ไม่มี สิทธิ เรียกเงิน ตาม สัญญาซื้อขาย เพราะ สัญญาซื้อขายขัด ต่อ กฎหมาย ชัดแจ้ง และ โจทก์ ชำระ เงิน ค่าที่ดิน ให้ จำเลย โดย รู้ ว่าตน ไม่มี ความผูกพัน ที่ จะ ต้อง ชำระ ก็ เป็น อำนาจ ที่ ศาลชั้นต้น มี อยู่ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142(5) แต่ หาก ศาลอุทธรณ์ภาค 2 ไม่เห็น พ้อง กับ คำวินิจฉัย ของ ศาลชั้นต้น แล้ว วินิจฉัย คดี ไปตาม ประเด็น พิพาท ดังกล่าว จึง มิใช่ วินิจฉัย นอกประเด็น แต่อย่างใดฎีกา จำเลย ใน ข้อ นี้ ฟังไม่ขึ้น เช่นกัน "พิพากษายืน(ธวัชชัย พิทักษ์พล-มีพาศน์ โปตระนันทน์-ชลอ บุณยเนตร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1)สิทธิครอบครองเป็นสิทธิที่ได้มาโดยข้อเท็จจริง(defacto)บุคคลใดยึดถือทรัพย์สินไม่ว่าเป็นทรัพย์สินประเภทใดมีเจ้าของหรือไม่โดยมีเจตนายึดถือเพื่อตนย่อมได้สิทธิครอบครองทั้งสิ้น(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1367)บุคคลทั่วไปจะเรียกว่าสิทธิอะไรไม่สำคัญเมื่อเป็นการยึดถือทรัพย์สินโดยเจตนายึดถือเพื่อตนแล้ว(หมายความเพียงว่าเพื่อประโยชน์ของตนไม่ถึงขนาดเจตนาเป็นเจ้าของ)ก็ย่อมถือว่าได้สิทธิครอบครองมีสิทธิครอบครองอยู่นั่นเอง ศาสตราจารย์ จิตติติงศภัทิย์ได้กล่าวไว้ในบันทึกท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาที่2069/2527ซึ่งจัดพิมพ์โดยเนติบัณฑิตยสภามีความดังนี้"ครอบครองเป็นสิทธิในตัวเองโดยผลของกิริยายึดถือด้วยเจตนายึดถือเพื่อตนตามมาตรา1367ไม่ต้องอาศัยอำนาจโดยกฎหมายอื่นใดอีกแม้ผู้ที่ขโมยหรือผู้บุกรุกก็"ครอบครอง"เป็น"การครอบครอง"และได้"สิทธิครอบครอง"โดยสมบูรณ์จะมีการครอบครองโดยไม่มีสิทธิครอบครองไม่ได้ใครจะเอาคืนได้อย่างไรก็ต้องอาศัยสิทธิดีกว่าหาใช่ผู้ยึดถือเพื่อตนที่ครอบครองในปัจจุบันไม่มีสิทธิครอบครองมิได้" ดังนี้จะเห็นได้ว่าแม้จะไม่เรียกว่าสิทธิครอบครองก็ยังถือว่าเป็นสิทธิครอบครองอยู่ดี ศาสตราจารย์จิตติติงศภัทิย์กล่าวไว้ในหนังสือคำอธิบายประมวลกฎหมายอาญาภาค2ตอน2และภาค3ของท่านซึ่งจัดพิมพ์โดยเนติบัณฑิตยสภาพ.ศ.2513เป็นเวลากว่า25ปีมาแล้วหน้า1953-1954ดังนี้"ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1367ใช้คำว่าสิทธิครอบครองส่วนมาตรา1380ใช้คำว่าการครอบครองสิทธิครอบครองกับการครอบครองเป็นอันเดียวกันเพียงแต่เมื่อกล่าวในแง่สิทธิเรียกว่าสิทธิครอบครองกิริยาที่ผู้ครอบครองกระทำต่อทรัพย์สินนั้นคือครอบครองการกระทำของผู้ครอบครองเรียกว่าการครอบครองสิทธิของผู้ครอบครองเรียกว่าสิทธิครอบครองหาใช่ว่าสิทธิครอบครองทางแพ่งต่างกับการครอบครองทางอาญาแต่ประการใดไม่" (2)ที่ว่าเป็นการยึดถือทรัพย์สินโดยเจตนายึดถือเพื่อตนนั้นไม่ว่าเป็นทรัพย์สินประเภทใดก็ได้สิทธิครอบครองทั้งสิ้นแม้เป็นทรัพย์สินของบุคคลอื่น(ลักขโมยยักยอกฯลฯมาซึ่งเจ้าของอาจติดตามเอาคืนได้ในภายหลัง)ก็เรียกว่าได้สิทธิครอบครองหรือเป็นที่สาธารณะหรือเป็นที่ดินตามพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติฯเช่นคดีนี้ก็ย่อมได้สิทธิครอบครองเช่นกันเป็นกรณีต้องด้วยตัวบทมาตรา1367ทั้งสิ้นแม้ตามพระราชบัญญัติดังกล่าวมาตรา14จะห้ามมิให้บุคคลใดยึดถือครอบครองกฎหมายก็ห้ามไปจะไปห้ามเจตนาความประพฤติการกระทำของบุคคลหาได้ไม่ถ้ายึดถือโดยเจตนายึดถือเพื่อตนเสียแล้วก็ได้สิทธิครอบครองอยู่ดีเพราะครอบครองเป็นสิทธิในตัวเองโดยผลของกิริยายึดถือด้วยเจตนายึดถือเพื่อตนไม่ต้องอาศัยอำนาจกฎหมายกฎหมายอื่นใดอีกแม้ผู้ที่ขโมยหรือบุกรุกก็ได้สิทธิครอบครองดังกล่าวข้างต้นจะลงโทษหรือบังคับกันตามกฎหมายอย่างไรนั้นเป็นอีกเรื่องหนึ่ง (3)ตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ศาลฎีกาพยายามหลีกเลี่ยงไม่ใช้คำว่า"สิทธิครอบครอง"เนื่องจากเห็นว่าเป็นการครอบครองที่ดินตามพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติฯโดยกลับไปใช้คำว่า"ผู้ที่ครอบครองนั้นย่อมมีสิทธิขายการครอบครองให้แก่บุคคลอื่นได้"ซึ่งที่ถูกสิ่งที่จะซื้อขายกันได้ทางแพ่งก็ต้องเป็นทรัพย์สินเท่านั้น(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา453)การครอบครองมิใช่ทรัพย์สินสิทธิครอบครองต่างหากเป็นทรัพย์สินเป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่างแต่สิทธิครอบครองกับการครอบครองเป็นอันเดียวกันดังกล่าวข้างต้นเมื่อพูดว่าขายการครอบครองโดยเนื้อแท้หรือเจตนาที่แท้จริง(มาตรา171)ก็ต้องเข้าใจว่าขายสิทธิครอบครองนั่นเองจะหลีกเลี่ยงอย่างไรก็ไม่พ้นไปจากหลักเกณฑ์ตามกฎหมายไปได้ ?ไพจิตรปุญญพันธุ์?คำพิพากษา: โจทก์ ฟ้อง ว่า จำเลย ทำ สัญญา ขาย ที่ดิน (มือเปล่า ) จำนวน 100 ไร่แก่ โจทก์ ใน ราคา 100,000 บาท โจทก์ ชำระ เงิน ใน วัน ทำ สัญญา 50,000 บาทจำเลย มอบ ที่ดิน ให้ โจทก์ ครอบครอง ทำประโยชน์ ปรากฏว่า ที่ดิน ดังกล่าวไม่ใช่ ของ จำเลย แต่ เป็น ของ นาย แห่ว ขอให้ จำเลย ชำระ เงิน 57,500 บาท พร้อม ดอกเบี้ย อัตรา ร้อยละ 7.5 ต่อ ปี ของ ต้นเงิน 50,000 บาท นับแต่วันฟ้อง จนกว่า จะ ชำระ เสร็จ แก่ โจทก์จำเลย ให้การ ว่า โจทก์ มา ฟ้อง เรียกเงิน คืน เมื่อ วันที่ 13มีนาคม 2534 พ้น กำหนด หนึ่ง ปี นับแต่ วัน ซึ่ง โจทก์ รู้ ว่า ตน มีสิทธิเรียกคืน ฟ้อง ของ โจทก์ ขาดอายุความ ขอให้ ยกฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษากลับ ให้ จำเลย ชำระ เงิน จำนวน 57,500บาท พร้อม ดอกเบี้ย อัตรา ร้อยละ 7.5 ต่อ ปี ของ ต้นเงิน 50,000 บาทนับ จาก วันฟ้อง ไป จนกว่า จะ ชำระ เสร็จ แก่ โจทก์จำเลย ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี นี้ ราคา ทรัพย์สิน หรือ จำนวน ทุนทรัพย์ที่พิพาท กัน ใน ชั้นฎีกา ไม่เกิน สอง แสน บาท ต้องห้าม ฎีกา ใน ข้อเท็จจริงตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 248 วรรคหนึ่งใน การ วินิจฉัย ปัญหาข้อกฎหมาย ศาลฎีกา จำต้อง ฟัง ข้อเท็จจริงตาม ที่ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 ได้ วินิจฉัย จาก พยานหลักฐาน ใน สำนวน ซึ่งศาลอุทธรณ์ ภาค 2 ฟัง ว่า จำเลย ทำ สัญญา ขาย ที่ดินพิพาท ซึ่ง อยู่ ใน เขตป่าสงวนแห่งชาติ โดย ส่งมอบ การ ครอบครอง ให้ โจทก์ ได้รับ เงิน ค่าที่ดินไป แล้ว 50,000 บาท แต่เมื่อ โจทก์ เข้า ทำประโยชน์ ใน ที่ดิน ปรากฏว่ามี นาย แห่ว ขวัญสูตร กับนายหัน บุตรชาย นาย แห่ว ขัดขวาง โดย ที่ดินพิพาท มี นาย หัน เป็น ผู้ครอบครอง ทำกิน มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ข้อกฎหมาย ตาม ฎีกา จำเลย ว่าการ ที่ โจทก์ จ่ายเงิน ค่าซื้อ ขาย ที่ดินพิพาท ทั้ง ๆ ที่ ทราบ ว่า เป็น ที่ดิน อยู่ ใน เขต ป่าสงวนแห่งชาติ นั้นจะ มีสิทธิ เรียกเงิน ดังกล่าว คืน ได้ หรือไม่ และ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2วินิจฉัย นอกประเด็น หรือไม่ เห็นว่า ตาม ฎีกา ข้อ แรก นั้น แม้พระราชบัญญัติ ป่าสงวนแห่งชาติ มาตรา 14 จะ บัญญัติ ว่า ใน เขตป่าสงวนแห่งชาติ ห้าม มิให้ บุคคล ใด ยึดถือ ครอบครอง ที่ดิน และ มีบท กำหนด โทษ ทางอาญา แก่ ผู้ฝ่าฝืน ไว้ ใน มาตรา 31 แต่ บทบัญญัติดังกล่าว ก็ ใช้ บังคับ ระหว่าง รัฐ กับ ราษฎร ซึ่ง เป็น ผล ให้ ราษฎร ที่เข้า ยึดถือ ครอบครอง ที่ดิน ไม่ได้ สิทธิ ครอบครอง โดยชอบ ด้วย กฎหมายทั้ง ไม่อาจ อ้าง สิทธิ ใด ๆ ใช้ ยัน รัฐ ได้ แต่ ใน ระหว่าง ราษฎร ด้วยกันผู้ที่ ครอบครอง ใช้ ประโยชน์ อยู่ ก่อน ย่อม มีสิทธิ ที่ จะ ไม่ ถูก รบกวนโดย บุคคลอื่น ผู้ที่ ครอบครอง นั้น ย่อม มีสิทธิ ขาย การ ครอบครองให้ แก่ บุคคลอื่น ได้ ไม่เป็น นิติกรรม ที่ มี วัตถุประสงค์ ต้องห้ามชัดแจ้ง โดย กฎหมาย ดัง ที่ จำเลย อ้าง แต่อย่างใด ดังนั้น หาก ฟัง ว่าจำเลย ครอบครอง ที่ดิน ตาม สัญญาซื้อขาย ย่อม โอน การ ครอบครองให้ โจทก์ ได้ แม้ จะ เป็น ที่ดิน ซึ่ง อยู่ ใน เขต ป่าสงวนแห่งชาติ ก็ ตามเมื่อ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 ฟัง ข้อเท็จจริง ว่า บุคคลอื่น เป็น ผู้ครอบครองทำกิน ใน ที่ดินพิพาท จำเลย ย่อม ไม่มี สิทธิ ที่ จะ นำ การ ครอบครอง ที่ดินพิพาท ไป ขาย ให้ โจทก์ เมื่อ สัญญาซื้อขาย เป็น สัญญาต่างตอบแทนการ ที่ โจทก์ เข้า ครอบครอง ที่ดิน ตาม สัญญาซื้อขาย นั้น ไม่ได้ จำเลยจึง ต้อง คืนเงิน ให้ แก่ โจทก์ ที่ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษา มา นั้นศาลฎีกา เห็นพ้อง ด้วย ฎีกา จำเลย ฟังไม่ขึ้นส่วน ปัญหา ตาม ฎีกา อีก ข้อ หนึ่ง ที่ ว่า ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 วินิจฉัยนอกประเด็น หรือไม่ เห็นว่า ศาลชั้นต้น กำหนด ประเด็น พิพาท ตาม รายงานกระบวนพิจารณา วันที่ 13 พฤษภาคม 2534 ใน ข้อ ที่ 1 ว่า จำเลย ผิดสัญญาซื้อ ขาย ท้ายฟ้อง จน เป็นเหตุ ให้ โจทก์ มีสิทธิ เรียกเงิน ตาม ฟ้อง คืนได้ หรือไม่ การ ที่ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 วินิจฉัย ว่า จำเลย ผิดสัญญาเพราะ นำ ที่ดิน ซึ่ง ตน ไม่มี สิทธิ ขาย ไป ทำ สัญญาซื้อขาย และ รับ เงินตาม สัญญา จาก โจทก์ จึง เป็น การ วินิจฉัย ตาม ประเด็น ที่พิพาท ส่วน ที่ศาลชั้นต้น ยก ข้อกฎหมาย เกี่ยวกับ ความสงบ เรียบร้อย ขึ้น วินิจฉัยว่า โจทก์ ไม่มี สิทธิ เรียกเงิน ตาม สัญญาซื้อขาย เพราะ สัญญาซื้อขายขัด ต่อ กฎหมาย ชัดแจ้ง และ โจทก์ ชำระ เงิน ค่าที่ดิน ให้ จำเลย โดย รู้ ว่าตน ไม่มี ความผูกพัน ที่ จะ ต้อง ชำระ ก็ เป็น อำนาจ ที่ ศาลชั้นต้น มี อยู่ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142(5) แต่ หาก ศาลอุทธรณ์ภาค 2 ไม่เห็น พ้อง กับ คำวินิจฉัย ของ ศาลชั้นต้น แล้ว วินิจฉัย คดี ไปตาม ประเด็น พิพาท ดังกล่าว จึง มิใช่ วินิจฉัย นอกประเด็น แต่อย่างใดฎีกา จำเลย ใน ข้อ นี้ ฟังไม่ขึ้น เช่นกัน "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3153/2538นาง รุ่งทิวา สุวรรณสวรรยาโจทก์นาย ยงยุทธ กองลาแซจำเลย ป.พ.พ. ม. 150, ม. 1367 พ.ร.บ.ป่าสงวนแห่งชาติ ฯ ม. 14, ม. 31แม้ พระราชบัญญัติ ป่าสงวนแห่งชาติฯ มาตรา14จะห้ามมิให้บุคคลใด ยึดถือครอบครองที่ดินในเขต ป่าสงวนแห่งชาติ แต่ก็ใช้บังคับระหว่างรัฐกับราษฎรแต่ในระหว่างราษฎรด้วยกันผู้ที่ครอบครองใช้ประโยชน์อยู่ก่อนย่อมมีสิทธิที่จะไม่ถูกรบกวนโดยบุคคลอื่นและย่อมมีสิทธิขายการ ครอบครองให้แก่บุคคลอื่นได้ไม่เป็นนิติกรรมที่มีวัตถุประสงค์ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายและเมื่อบุคคลอื่นเป็นผู้ครอบครองทำกินในที่ดินดังกล่าวอยู่จำเลยย่อมไม่มีสิทธินำการครอบครองที่ดินไปขายให้โจทก์เมื่อโจทก์เข้าครอบครองที่ดินไม่ได้จำเลยจึงต้องคืนเงินให้แก่โจทก์โจทก์ ฟ้อง ว่า จำเลย ทำ สัญญา ขาย ที่ดิน (มือเปล่า ) จำนวน 100 ไร่แก่ โจทก์ ใน ราคา 100,000 บาท โจทก์ ชำระ เงิน ใน วัน ทำ สัญญา 50,000 บาทจำเลย มอบ ที่ดิน ให้ โจทก์ ครอบครอง ทำประโยชน์ ปรากฏว่า ที่ดิน ดังกล่าวไม่ใช่ ของ จำเลย แต่ เป็น ของ นาย แห่ว ขอให้ จำเลย ชำระ เงิน 57,500 บาท พร้อม ดอกเบี้ย อัตรา ร้อยละ 7.5 ต่อ ปี ของ ต้นเงิน 50,000 บาท นับแต่วันฟ้อง จนกว่า จะ ชำระ เสร็จ แก่ โจทก์จำเลย ให้การ ว่า โจทก์ มา ฟ้อง เรียกเงิน คืน เมื่อ วันที่ 13มีนาคม 2534 พ้น กำหนด หนึ่ง ปี นับแต่ วัน ซึ่ง โจทก์ รู้ ว่า ตน มีสิทธิเรียกคืน ฟ้อง ของ โจทก์ ขาดอายุความ ขอให้ ยกฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษากลับ ให้ จำเลย ชำระ เงิน จำนวน 57,500บาท พร้อม ดอกเบี้ย อัตรา ร้อยละ 7.5 ต่อ ปี ของ ต้นเงิน 50,000 บาทนับ จาก วันฟ้อง ไป จนกว่า จะ ชำระ เสร็จ แก่ โจทก์จำเลย ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี นี้ ราคา ทรัพย์สิน หรือ จำนวน ทุนทรัพย์ที่พิพาท กัน ใน ชั้นฎีกา ไม่เกิน สอง แสน บาท ต้องห้าม ฎีกา ใน ข้อเท็จจริงตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 248 วรรคหนึ่งใน การ วินิจฉัย ปัญหาข้อกฎหมาย ศาลฎีกา จำต้อง ฟัง ข้อเท็จจริงตาม ที่ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 ได้ วินิจฉัย จาก พยานหลักฐาน ใน สำนวน ซึ่งศาลอุทธรณ์ ภาค 2 ฟัง ว่า จำเลย ทำ สัญญา ขาย ที่ดินพิพาท ซึ่ง อยู่ ใน เขตป่าสงวนแห่งชาติ โดย ส่งมอบ การ ครอบครอง ให้ โจทก์ ได้รับ เงิน ค่าที่ดินไป แล้ว 50,000 บาท แต่เมื่อ โจทก์ เข้า ทำประโยชน์ ใน ที่ดิน ปรากฏว่ามี นาย แห่ว ขวัญสูตร กับนายหัน บุตรชาย นาย แห่ว ขัดขวาง โดย ที่ดินพิพาท มี นาย หัน เป็น ผู้ครอบครอง ทำกิน มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ข้อกฎหมาย ตาม ฎีกา จำเลย ว่าการ ที่ โจทก์ จ่ายเงิน ค่าซื้อ ขาย ที่ดินพิพาท ทั้ง ๆ ที่ ทราบ ว่า เป็น ที่ดิน อยู่ ใน เขต ป่าสงวนแห่งชาติ นั้นจะ มีสิทธิ เรียกเงิน ดังกล่าว คืน ได้ หรือไม่ และ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2วินิจฉัย นอกประเด็น หรือไม่ เห็นว่า ตาม ฎีกา ข้อ แรก นั้น แม้พระราชบัญญัติ ป่าสงวนแห่งชาติ มาตรา 14 จะ บัญญัติ ว่า ใน เขตป่าสงวนแห่งชาติ ห้าม มิให้ บุคคล ใด ยึดถือ ครอบครอง ที่ดิน และ มีบท กำหนด โทษ ทางอาญา แก่ ผู้ฝ่าฝืน ไว้ ใน มาตรา 31 แต่ บทบัญญัติดังกล่าว ก็ ใช้ บังคับ ระหว่าง รัฐ กับ ราษฎร ซึ่ง เป็น ผล ให้ ราษฎร ที่เข้า ยึดถือ ครอบครอง ที่ดิน ไม่ได้ สิทธิ ครอบครอง โดยชอบ ด้วย กฎหมายทั้ง ไม่อาจ อ้าง สิทธิ ใด ๆ ใช้ ยัน รัฐ ได้ แต่ ใน ระหว่าง ราษฎร ด้วยกันผู้ที่ ครอบครอง ใช้ ประโยชน์ อยู่ ก่อน ย่อม มีสิทธิ ที่ จะ ไม่ ถูก รบกวนโดย บุคคลอื่น ผู้ที่ ครอบครอง นั้น ย่อม มีสิทธิ ขาย การ ครอบครองให้ แก่ บุคคลอื่น ได้ ไม่เป็น นิติกรรม ที่ มี วัตถุประสงค์ ต้องห้ามชัดแจ้ง โดย กฎหมาย ดัง ที่ จำเลย อ้าง แต่อย่างใด ดังนั้น หาก ฟัง ว่าจำเลย ครอบครอง ที่ดิน ตาม สัญญาซื้อขาย ย่อม โอน การ ครอบครองให้ โจทก์ ได้ แม้ จะ เป็น ที่ดิน ซึ่ง อยู่ ใน เขต ป่าสงวนแห่งชาติ ก็ ตามเมื่อ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 ฟัง ข้อเท็จจริง ว่า บุคคลอื่น เป็น ผู้ครอบครองทำกิน ใน ที่ดินพิพาท จำเลย ย่อม ไม่มี สิทธิ ที่ จะ นำ การ ครอบครอง ที่ดินพิพาท ไป ขาย ให้ โจทก์ เมื่อ สัญญาซื้อขาย เป็น สัญญาต่างตอบแทนการ ที่ โจทก์ เข้า ครอบครอง ที่ดิน ตาม สัญญาซื้อขาย นั้น ไม่ได้ จำเลยจึง ต้อง คืนเงิน ให้ แก่ โจทก์ ที่ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษา มา นั้นศาลฎีกา เห็นพ้อง ด้วย ฎีกา จำเลย ฟังไม่ขึ้นส่วน ปัญหา ตาม ฎีกา อีก ข้อ หนึ่ง ที่ ว่า ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 วินิจฉัยนอกประเด็น หรือไม่ เห็นว่า ศาลชั้นต้น กำหนด ประเด็น พิพาท ตาม รายงานกระบวนพิจารณา วันที่ 13 พฤษภาคม 2534 ใน ข้อ ที่ 1 ว่า จำเลย ผิดสัญญาซื้อ ขาย ท้ายฟ้อง จน เป็นเหตุ ให้ โจทก์ มีสิทธิ เรียกเงิน ตาม ฟ้อง คืนได้ หรือไม่ การ ที่ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 วินิจฉัย ว่า จำเลย ผิดสัญญาเพราะ นำ ที่ดิน ซึ่ง ตน ไม่มี สิทธิ ขาย ไป ทำ สัญญาซื้อขาย และ รับ เงินตาม สัญญา จาก โจทก์ จึง เป็น การ วินิจฉัย ตาม ประเด็น ที่พิพาท ส่วน ที่ศาลชั้นต้น ยก ข้อกฎหมาย เกี่ยวกับ ความสงบ เรียบร้อย ขึ้น วินิจฉัยว่า โจทก์ ไม่มี สิทธิ เรียกเงิน ตาม สัญญาซื้อขาย เพราะ สัญญาซื้อขายขัด ต่อ กฎหมาย ชัดแจ้ง และ โจทก์ ชำระ เงิน ค่าที่ดิน ให้ จำเลย โดย รู้ ว่าตน ไม่มี ความผูกพัน ที่ จะ ต้อง ชำระ ก็ เป็น อำนาจ ที่ ศาลชั้นต้น มี อยู่ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142(5) แต่ หาก ศาลอุทธรณ์ภาค 2 ไม่เห็น พ้อง กับ คำวินิจฉัย ของ ศาลชั้นต้น แล้ว วินิจฉัย คดี ไปตาม ประเด็น พิพาท ดังกล่าว จึง มิใช่ วินิจฉัย นอกประเด็น แต่อย่างใดฎีกา จำเลย ใน ข้อ นี้ ฟังไม่ขึ้น เช่นกัน "พิพากษายืน(ธวัชชัย พิทักษ์พล-มีพาศน์ โปตระนันทน์-ชลอ บุณยเนตร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1)สิทธิครอบครองเป็นสิทธิที่ได้มาโดยข้อเท็จจริง(defacto)บุคคลใดยึดถือทรัพย์สินไม่ว่าเป็นทรัพย์สินประเภทใดมีเจ้าของหรือไม่โดยมีเจตนายึดถือเพื่อตนย่อมได้สิทธิครอบครองทั้งสิ้น(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1367)บุคคลทั่วไปจะเรียกว่าสิทธิอะไรไม่สำคัญเมื่อเป็นการยึดถือทรัพย์สินโดยเจตนายึดถือเพื่อตนแล้ว(หมายความเพียงว่าเพื่อประโยชน์ของตนไม่ถึงขนาดเจตนาเป็นเจ้าของ)ก็ย่อมถือว่าได้สิทธิครอบครองมีสิทธิครอบครองอยู่นั่นเอง ศาสตราจารย์ จิตติติงศภัทิย์ได้กล่าวไว้ในบันทึกท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาที่2069/2527ซึ่งจัดพิมพ์โดยเนติบัณฑิตยสภามีความดังนี้"ครอบครองเป็นสิทธิในตัวเองโดยผลของกิริยายึดถือด้วยเจตนายึดถือเพื่อตนตามมาตรา1367ไม่ต้องอาศัยอำนาจโดยกฎหมายอื่นใดอีกแม้ผู้ที่ขโมยหรือผู้บุกรุกก็"ครอบครอง"เป็น"การครอบครอง"และได้"สิทธิครอบครอง"โดยสมบูรณ์จะมีการครอบครองโดยไม่มีสิทธิครอบครองไม่ได้ใครจะเอาคืนได้อย่างไรก็ต้องอาศัยสิทธิดีกว่าหาใช่ผู้ยึดถือเพื่อตนที่ครอบครองในปัจจุบันไม่มีสิทธิครอบครองมิได้" ดังนี้จะเห็นได้ว่าแม้จะไม่เรียกว่าสิทธิครอบครองก็ยังถือว่าเป็นสิทธิครอบครองอยู่ดี ศาสตราจารย์จิตติติงศภัทิย์กล่าวไว้ในหนังสือคำอธิบายประมวลกฎหมายอาญาภาค2ตอน2และภาค3ของท่านซึ่งจัดพิมพ์โดยเนติบัณฑิตยสภาพ.ศ.2513เป็นเวลากว่า25ปีมาแล้วหน้า1953-1954ดังนี้"ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1367ใช้คำว่าสิทธิครอบครองส่วนมาตรา1380ใช้คำว่าการครอบครองสิทธิครอบครองกับการครอบครองเป็นอันเดียวกันเพียงแต่เมื่อกล่าวในแง่สิทธิเรียกว่าสิทธิครอบครองกิริยาที่ผู้ครอบครองกระทำต่อทรัพย์สินนั้นคือครอบครองการกระทำของผู้ครอบครองเรียกว่าการครอบครองสิทธิของผู้ครอบครองเรียกว่าสิทธิครอบครองหาใช่ว่าสิทธิครอบครองทางแพ่งต่างกับการครอบครองทางอาญาแต่ประการใดไม่" (2)ที่ว่าเป็นการยึดถือทรัพย์สินโดยเจตนายึดถือเพื่อตนนั้นไม่ว่าเป็นทรัพย์สินประเภทใดก็ได้สิทธิครอบครองทั้งสิ้นแม้เป็นทรัพย์สินของบุคคลอื่น(ลักขโมยยักยอกฯลฯมาซึ่งเจ้าของอาจติดตามเอาคืนได้ในภายหลัง)ก็เรียกว่าได้สิทธิครอบครองหรือเป็นที่สาธารณะหรือเป็นที่ดินตามพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติฯเช่นคดีนี้ก็ย่อมได้สิทธิครอบครองเช่นกันเป็นกรณีต้องด้วยตัวบทมาตรา1367ทั้งสิ้นแม้ตามพระราชบัญญัติดังกล่าวมาตรา14จะห้ามมิให้บุคคลใดยึดถือครอบครองกฎหมายก็ห้ามไปจะไปห้ามเจตนาความประพฤติการกระทำของบุคคลหาได้ไม่ถ้ายึดถือโดยเจตนายึดถือเพื่อตนเสียแล้วก็ได้สิทธิครอบครองอยู่ดีเพราะครอบครองเป็นสิทธิในตัวเองโดยผลของกิริยายึดถือด้วยเจตนายึดถือเพื่อตนไม่ต้องอาศัยอำนาจกฎหมายกฎหมายอื่นใดอีกแม้ผู้ที่ขโมยหรือบุกรุกก็ได้สิทธิครอบครองดังกล่าวข้างต้นจะลงโทษหรือบังคับกันตามกฎหมายอย่างไรนั้นเป็นอีกเรื่องหนึ่ง (3)ตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ศาลฎีกาพยายามหลีกเลี่ยงไม่ใช้คำว่า"สิทธิครอบครอง"เนื่องจากเห็นว่าเป็นการครอบครองที่ดินตามพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติฯโดยกลับไปใช้คำว่า"ผู้ที่ครอบครองนั้นย่อมมีสิทธิขายการครอบครองให้แก่บุคคลอื่นได้"ซึ่งที่ถูกสิ่งที่จะซื้อขายกันได้ทางแพ่งก็ต้องเป็นทรัพย์สินเท่านั้น(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา453)การครอบครองมิใช่ทรัพย์สินสิทธิครอบครองต่างหากเป็นทรัพย์สินเป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่างแต่สิทธิครอบครองกับการครอบครองเป็นอันเดียวกันดังกล่าวข้างต้นเมื่อพูดว่าขายการครอบครองโดยเนื้อแท้หรือเจตนาที่แท้จริง(มาตรา171)ก็ต้องเข้าใจว่าขายสิทธิครอบครองนั่นเองจะหลีกเลี่ยงอย่างไรก็ไม่พ้นไปจากหลักเกณฑ์ตามกฎหมายไปได้ ?ไพจิตรปุญญพันธุ์?หมายเหตุ: (1)สิทธิครอบครองเป็นสิทธิที่ได้มาโดยข้อเท็จจริง(defacto)บุคคลใดยึดถือทรัพย์สินไม่ว่าเป็นทรัพย์สินประเภทใดมีเจ้าของหรือไม่โดยมีเจตนายึดถือเพื่อตนย่อมได้สิทธิครอบครองทั้งสิ้น(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1367)บุคคลทั่วไปจะเรียกว่าสิทธิอะไรไม่สำคัญเมื่อเป็นการยึดถือทรัพย์สินโดยเจตนายึดถือเพื่อตนแล้ว(หมายความเพียงว่าเพื่อประโยชน์ของตนไม่ถึงขนาดเจตนาเป็นเจ้าของ)ก็ย่อมถือว่าได้สิทธิครอบครองมีสิทธิครอบครองอยู่นั่นเอง ศาสตราจารย์ จิตติติงศภัทิย์ได้กล่าวไว้ในบันทึกท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาที่2069/2527ซึ่งจัดพิมพ์โดยเนติบัณฑิตยสภามีความดังนี้"ครอบครองเป็นสิทธิในตัวเองโดยผลของกิริยายึดถือด้วยเจตนายึดถือเพื่อตนตามมาตรา1367ไม่ต้องอาศัยอำนาจโดยกฎหมายอื่นใดอีกแม้ผู้ที่ขโมยหรือผู้บุกรุกก็"ครอบครอง"เป็น"การครอบครอง"และได้"สิทธิครอบครอง"โดยสมบูรณ์จะมีการครอบครองโดยไม่มีสิทธิครอบครองไม่ได้ใครจะเอาคืนได้อย่างไรก็ต้องอาศัยสิทธิดีกว่าหาใช่ผู้ยึดถือเพื่อตนที่ครอบครองในปัจจุบันไม่มีสิทธิครอบครองมิได้" ดังนี้จะเห็นได้ว่าแม้จะไม่เรียกว่าสิทธิครอบครองก็ยังถือว่าเป็นสิทธิครอบครองอยู่ดี ศาสตราจารย์จิตติติงศภัทิย์กล่าวไว้ในหนังสือคำอธิบายประมวลกฎหมายอาญาภาค2ตอน2และภาค3ของท่านซึ่งจัดพิมพ์โดยเนติบัณฑิตยสภาพ.ศ.2513เป็นเวลากว่า25ปีมาแล้วหน้า1953-1954ดังนี้"ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1367ใช้คำว่าสิทธิครอบครองส่วนมาตรา1380ใช้คำว่าการครอบครองสิทธิครอบครองกับการครอบครองเป็นอันเดียวกันเพียงแต่เมื่อกล่าวในแง่สิทธิเรียกว่าสิทธิครอบครองกิริยาที่ผู้ครอบครองกระทำต่อทรัพย์สินนั้นคือครอบครองการกระทำของผู้ครอบครองเรียกว่าการครอบครองสิทธิของผู้ครอบครองเรียกว่าสิทธิครอบครองหาใช่ว่าสิทธิครอบครองทางแพ่งต่างกับการครอบครองทางอาญาแต่ประการใดไม่" (2)ที่ว่าเป็นการยึดถือทรัพย์สินโดยเจตนายึดถือเพื่อตนนั้นไม่ว่าเป็นทรัพย์สินประเภทใดก็ได้สิทธิครอบครองทั้งสิ้นแม้เป็นทรัพย์สินของบุคคลอื่น(ลักขโมยยักยอกฯลฯมาซึ่งเจ้าของอาจติดตามเอาคืนได้ในภายหลัง)ก็เรียกว่าได้สิทธิครอบครองหรือเป็นที่สาธารณะหรือเป็นที่ดินตามพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติฯเช่นคดีนี้ก็ย่อมได้สิทธิครอบครองเช่นกันเป็นกรณีต้องด้วยตัวบทมาตรา1367ทั้งสิ้นแม้ตามพระราชบัญญัติดังกล่าวมาตรา14จะห้ามมิให้บุคคลใดยึดถือครอบครองกฎหมายก็ห้ามไปจะไปห้ามเจตนาความประพฤติการกระทำของบุคคลหาได้ไม่ถ้ายึดถือโดยเจตนายึดถือเพื่อตนเสียแล้วก็ได้สิทธิครอบครองอยู่ดีเพราะครอบครองเป็นสิทธิในตัวเองโดยผลของกิริยายึดถือด้วยเจตนายึดถือเพื่อตนไม่ต้องอาศัยอำนาจกฎหมายกฎหมายอื่นใดอีกแม้ผู้ที่ขโมยหรือบุกรุกก็ได้สิทธิครอบครองดังกล่าวข้างต้นจะลงโทษหรือบังคับกันตามกฎหมายอย่างไรนั้นเป็นอีกเรื่องหนึ่ง (3)ตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ศาลฎีกาพยายามหลีกเลี่ยงไม่ใช้คำว่า"สิทธิครอบครอง"เนื่องจากเห็นว่าเป็นการครอบครองที่ดินตามพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติฯโดยกลับไปใช้คำว่า"ผู้ที่ครอบครองนั้นย่อมมีสิทธิขายการครอบครองให้แก่บุคคลอื่นได้"ซึ่งที่ถูกสิ่งที่จะซื้อขายกันได้ทางแพ่งก็ต้องเป็นทรัพย์สินเท่านั้น(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา453)การครอบครองมิใช่ทรัพย์สินสิทธิครอบครองต่างหากเป็นทรัพย์สินเป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่างแต่สิทธิครอบครองกับการครอบครองเป็นอันเดียวกันดังกล่าวข้างต้นเมื่อพูดว่าขายการครอบครองโดยเนื้อแท้หรือเจตนาที่แท้จริง(มาตรา171)ก็ต้องเข้าใจว่าขายสิทธิครอบครองนั่นเองจะหลีกเลี่ยงอย่างไรก็ไม่พ้นไปจากหลักเกณฑ์ตามกฎหมายไปได้ ?ไพจิตรปุญญพันธุ์?