คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 51/2537หลักกฎหมาย: โจทก์มีเวลาทำงานปกติ จำเลยที่ 1 มีอำนาจสั่งการและบังคับบัญชาให้โจทก์ปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน กำหนดเวลาทำงานและตรวจสอบเวลาทำงานของโจทก์กับมีอำนาจหักรายได้ของโจทก์ในกรณีที่โจทก์ขาดงานหรือมาทำงานสายเงินรายได้จากการแต่งผมที่จ่ายให้โจทก์ก็คำนวณตามผลงานที่โจทก์ทำได้ ความสัมพันธ์ระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ดังกล่าว ถือได้ว่าโจทก์ทำงานให้แก่จำเลยที่ 1 เพื่อรับค่าจ้างโดยคำนวณตามผลงานที่โจทก์ทำได้จึงฟังได้ว่าโจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลยที่ 1 มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจากจำเลยทั้งสองโจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ได้ว่าจ้างโจทก์ทำงานตำแหน่งช่างผมชาย แผนกบาร์เบอร์โดยให้สินจ้างตามผลงานที่โจทก์ทำได้เฉลี่ยเดือนละไม่ต่ำกว่า 8,000 บาท แบ่งระหว่างโจทก์กับจำเลยคนละครึ่ง จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยโจทก์ไม่มีความผิดและไม่บอกกล่าวล่วงหน้าตามกฎหมาย ขอให้บังคับจำเลยจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า 4,000 บาท ค่าชดเชย 24,000 บาท ค่าเสียหายที่ได้กระทำละเมิดต่อโจทก์เป็นเงิน 48,000 บาทจำเลยทั้งสองให้การว่า โจทก์เข้าทำงานกับจำเลยที่ 1โดยไม่เป็นสัญญาจ้างแรงงาน โจทก์จึงไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชยขอให้ยกฟ้องโจทก์วันนัดพิจารณาโจทก์จำเลยทั้งสองแถลงรับข้อเท็จจริงกันว่าโจทก์ได้เขียนใบสมัครเข้าทำงานเป็นพนักงานจำเลย ในระหว่างที่ทำงานโจทก์ต้องลงเวลาเข้าออกทำงานตามเอกสารหมาย จ.3 โดยจำเลยจ่ายค่าจ้างให้โจทก์ทุกวันที่ 1 และ 16 ของทุกเดือนเมื่อโจทก์ประสงค์จะไปข้างนอกในเวลาทำงาน โจทก์จะต้องแจ้งฝ่ายการเงิน ฝ่ายบุคคล ยาม โดยนางสาวอุษมา แก้วสวาท จะเป็นผู้อนุมัติหากโจทก์มาสายจะหักค่าจ้างนาทีละ 1 บาท หากไม่มาทำงานจะหักค่าจ้างวันละ 100 บาท โจทก์พักที่ห้องพักพนักงานโดยจ่ายค่าบำรุงเดือนละ 100 บาท และชำระค่าน้ำ ค่าไฟฟ้าแต่ละเดือนเท่าที่ใช้จริงศาลแรงงานกลางพิจารณาแล้ววินิจฉัยว่า โจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลยการที่จำเลยให้โจทก์ออกจากงานเพราะทุบอาคารโรงแรมทิ้งเพื่อสร้างใหม่จึงไม่มีสถานที่ทำงานให้โจทก์แต่งผม ถือเป็นการเลิกจ้างแต่ถือไม่ได้ว่าเป็นการเลิกจ้างที่ไม่เป็นธรรม โจทก์มีสิทธิได้รับค่าชดเชยแต่โจทก์ไม่มีสิทธิได้รับสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าและค่าเสียหาย พิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันจ่ายค่าชดเชย21,046 บาท แก่โจทก์ คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกเสียจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "จำเลยทั้งสองอุทธรณ์ว่าโจทก์ไม่ใช่ลูกจ้างของจำเลยที่ 1 จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจากจำเลยทั้งสอง พิเคราะห์แล้วจากข้อเท็จจริงตามคำวินิจฉัยของศาลแรงงานกลางที่รับฟังได้เป็นยุติว่า โจทก์เป็นช่างแต่งผมชายใช้สถานที่ของจำเลยที่ 1 เปิดบริการลูกค้า โดยจำเลยที่ 1 เป็นผู้จัดหาสถานที่ โต๊ะ เก้าอี้ และของใช้ต่าง ๆ ส่วนโจทก์มีกรรไกรปัตตะเลี่ยน เครื่องมือใช้เช็ดหู รายได้จากการแต่งผมชายของโจทก์แบ่งกันคนละครึ่งระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 โดยจำเลยที่ 1 จ่ายส่วนที่จะได้แก่โจทก์ให้โจทก์ทุกวันที่ 1 และ 16 ของแต่ละเดือนได้มีการตกลงเรื่องระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานว่า โจทก์ต้องตอกบัตรลงเวลาการทำงาน หากโจทก์ไม่มาทำงานหรือมาทำงานสายในวันใด โจทก์จะถูกหักค่าจ้างโจทก์ได้รับบัตรประจำตัวพนักงานจากจำเลยที่ 1 เพื่อแสดงว่าเป็นพนักงานและจำเลยที่ 1ใช้ตรวจสอบในการอนุมัติให้เข้าออกบริเวณสถานที่ของจำเลยที่ 1โจทก์ทำงานสัปดาห์ละ 6 วัน เห็นได้ว่าโจทก์มีเวลาทำงานปกติของวันทำงาน จำเลยที่ 1 มีอำนาจสั่งการและบังคับบัญชาให้โจทก์ปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน กำหนดเวลาทำงานและตรวจสอบเวลาทำงานของโจทก์ กับมีอำนาจหักรายได้ของโจทก์ในกรณีที่โจทก์ขาดงานหรือมาทำงานสาย และเงินรายได้จากการแต่งผมที่จ่ายให้โจทก์ก็คำนวณได้ตามผลงานที่โจทก์ทำได้ จึงเห็นว่าความสัมพันธ์ระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ดังกล่าว ถือได้ว่าโจทก์ทำงานให้แก่จำเลยที่ 1 เพื่อรับค่าจ้างโดยคำนวณค่าจ้างตามผลงานที่โจทก์ทำได้ คดีฟังได้ว่าโจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลยที่ 1 มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจากจำเลยทั้งสอง ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันจ่ายค่าชดเชยให้โจทก์ ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ของจำเลยทั้งสองฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 51/2537นางสาว บุหงา โต๊ะ หนูโจทก์ห้างหุ้นส่วนจำกัด ไสวศิริ กับพวกจำเลย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2. โจทก์มีเวลาทำงานปกติ จำเลยที่ 1 มีอำนาจสั่งการและบังคับบัญชาให้โจทก์ปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน กำหนดเวลาทำงานและตรวจสอบเวลาทำงานของโจทก์กับมีอำนาจหักรายได้ของโจทก์ในกรณีที่โจทก์ขาดงานหรือมาทำงานสายเงินรายได้จากการแต่งผมที่จ่ายให้โจทก์ก็คำนวณตามผลงานที่โจทก์ทำได้ ความสัมพันธ์ระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ดังกล่าว ถือได้ว่าโจทก์ทำงานให้แก่จำเลยที่ 1 เพื่อรับค่าจ้างโดยคำนวณตามผลงานที่โจทก์ทำได้จึงฟังได้ว่าโจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลยที่ 1 มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจากจำเลยทั้งสองโจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ได้ว่าจ้างโจทก์ทำงานตำแหน่งช่างผมชาย แผนกบาร์เบอร์โดยให้สินจ้างตามผลงานที่โจทก์ทำได้เฉลี่ยเดือนละไม่ต่ำกว่า 8,000 บาท แบ่งระหว่างโจทก์กับจำเลยคนละครึ่ง จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยโจทก์ไม่มีความผิดและไม่บอกกล่าวล่วงหน้าตามกฎหมาย ขอให้บังคับจำเลยจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า 4,000 บาท ค่าชดเชย 24,000 บาท ค่าเสียหายที่ได้กระทำละเมิดต่อโจทก์เป็นเงิน 48,000 บาทจำเลยทั้งสองให้การว่า โจทก์เข้าทำงานกับจำเลยที่ 1โดยไม่เป็นสัญญาจ้างแรงงาน โจทก์จึงไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชยขอให้ยกฟ้องโจทก์วันนัดพิจารณาโจทก์จำเลยทั้งสองแถลงรับข้อเท็จจริงกันว่าโจทก์ได้เขียนใบสมัครเข้าทำงานเป็นพนักงานจำเลย ในระหว่างที่ทำงานโจทก์ต้องลงเวลาเข้าออกทำงานตามเอกสารหมาย จ.3 โดยจำเลยจ่ายค่าจ้างให้โจทก์ทุกวันที่ 1 และ 16 ของทุกเดือนเมื่อโจทก์ประสงค์จะไปข้างนอกในเวลาทำงาน โจทก์จะต้องแจ้งฝ่ายการเงิน ฝ่ายบุคคล ยาม โดยนางสาวอุษมา แก้วสวาท จะเป็นผู้อนุมัติหากโจทก์มาสายจะหักค่าจ้างนาทีละ 1 บาท หากไม่มาทำงานจะหักค่าจ้างวันละ 100 บาท โจทก์พักที่ห้องพักพนักงานโดยจ่ายค่าบำรุงเดือนละ 100 บาท และชำระค่าน้ำ ค่าไฟฟ้าแต่ละเดือนเท่าที่ใช้จริงศาลแรงงานกลางพิจารณาแล้ววินิจฉัยว่า โจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลยการที่จำเลยให้โจทก์ออกจากงานเพราะทุบอาคารโรงแรมทิ้งเพื่อสร้างใหม่จึงไม่มีสถานที่ทำงานให้โจทก์แต่งผม ถือเป็นการเลิกจ้างแต่ถือไม่ได้ว่าเป็นการเลิกจ้างที่ไม่เป็นธรรม โจทก์มีสิทธิได้รับค่าชดเชยแต่โจทก์ไม่มีสิทธิได้รับสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าและค่าเสียหาย พิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันจ่ายค่าชดเชย21,046 บาท แก่โจทก์ คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกเสียจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "จำเลยทั้งสองอุทธรณ์ว่าโจทก์ไม่ใช่ลูกจ้างของจำเลยที่ 1 จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจากจำเลยทั้งสอง พิเคราะห์แล้วจากข้อเท็จจริงตามคำวินิจฉัยของศาลแรงงานกลางที่รับฟังได้เป็นยุติว่า โจทก์เป็นช่างแต่งผมชายใช้สถานที่ของจำเลยที่ 1 เปิดบริการลูกค้า โดยจำเลยที่ 1 เป็นผู้จัดหาสถานที่ โต๊ะ เก้าอี้ และของใช้ต่าง ๆ ส่วนโจทก์มีกรรไกรปัตตะเลี่ยน เครื่องมือใช้เช็ดหู รายได้จากการแต่งผมชายของโจทก์แบ่งกันคนละครึ่งระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 โดยจำเลยที่ 1 จ่ายส่วนที่จะได้แก่โจทก์ให้โจทก์ทุกวันที่ 1 และ 16 ของแต่ละเดือนได้มีการตกลงเรื่องระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานว่า โจทก์ต้องตอกบัตรลงเวลาการทำงาน หากโจทก์ไม่มาทำงานหรือมาทำงานสายในวันใด โจทก์จะถูกหักค่าจ้างโจทก์ได้รับบัตรประจำตัวพนักงานจากจำเลยที่ 1 เพื่อแสดงว่าเป็นพนักงานและจำเลยที่ 1ใช้ตรวจสอบในการอนุมัติให้เข้าออกบริเวณสถานที่ของจำเลยที่ 1โจทก์ทำงานสัปดาห์ละ 6 วัน เห็นได้ว่าโจทก์มีเวลาทำงานปกติของวันทำงาน จำเลยที่ 1 มีอำนาจสั่งการและบังคับบัญชาให้โจทก์ปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน กำหนดเวลาทำงานและตรวจสอบเวลาทำงานของโจทก์ กับมีอำนาจหักรายได้ของโจทก์ในกรณีที่โจทก์ขาดงานหรือมาทำงานสาย และเงินรายได้จากการแต่งผมที่จ่ายให้โจทก์ก็คำนวณได้ตามผลงานที่โจทก์ทำได้ จึงเห็นว่าความสัมพันธ์ระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ดังกล่าว ถือได้ว่าโจทก์ทำงานให้แก่จำเลยที่ 1 เพื่อรับค่าจ้างโดยคำนวณค่าจ้างตามผลงานที่โจทก์ทำได้ คดีฟังได้ว่าโจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลยที่ 1 มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจากจำเลยทั้งสอง ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันจ่ายค่าชดเชยให้โจทก์ ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ของจำเลยทั้งสองฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(พรชัย สมรรถเวช-ชลิต ประไพศาล-สมพงษ์ สนธิเณร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ วินิจฉัยเกี่ยวกับเรื่องโจทก์เป็นลูกจ้าง ตามสัญญาจ้างแรงงาน หรือเป็น ผู้รับจ้าง ตาม สัญญาจ้างทำของ ซึ่งมีข้อพิจารณาดังนี้ 1. หากเป็นลูกจ้างตามสัญญาจ้างแรงงาน ย่อมอยู่ในบังคับของกฎหมายคุ้มครองแรงงาน มีสิทธิได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายดังกล่าวเช่นมีสิทธิเกี่ยวกับเรื่องวัน เวลาทำงาน ได้ค่าล่วงเวลา มีสิทธิหยุดงานในวันหยุดต่าง ๆ มีสิทธิในการลาเมื่อได้รับบาดเจ็บจะได้เงินทดแทน ได้รับค่าจ้างไม่ต่ำกว่าค่าจ้างขั้นต่ำ ถ้าถูกเลิกจ้างก็มีสิทธิได้ค่าชดเชย เป็นต้น นอกจากนี้หากมีข้อพิพาทเกิดขึ้น ถือว่าเป็นคดีแรงงานซึ่งอยู่ในอำนาจของศาลแรงงานที่จะพิจารณาพิพากษาตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522 มาตรา 8 2. หากเป็นผู้รับจ้างตามสัญญาจ้างทำของ ก็ต้องบังคับตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ในลักษณะจ้างทำของ ซึ่งไม่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายแรงงาน เช่น เมื่อถูกเลิกจ้างก็ไม่มีสิทธิได้ค่าชดเชยและเมื่อมีข้อพิพาทก็ต้องฟ้องคดีต่อศาลจังหวัดศาลแพ่ง ศาลแพ่งกรุงเทพใต้ หรือศาลแพ่งธนบุรี แล้วแต่กรณี 3. กรณีที่มีปัญหาว่าข้อพิพาทนั้นเป็นสัญญาจ้างแรงงานหรือสัญญาจ้างทำของ ซึ่งศาลแรงงานมีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีได้หรือไม่นั้น อธิบดีผู้พิพากษาศาลแรงงานกลางมีอำนาจวินิจฉัยชี้ขาด เมื่อมีคำวินิจฉัยแล้วย่อมเป็นที่สุด (พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงานฯ มาตรา 9) 4. สัญญาแรงงาน มีบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 575 ว่า "อันว่าจ้างแรงงานนั้น คือสัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่งเรียกว่าลูกจ้างตกลงจะทำงานให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง เรียกว่านายจ้างและนายจ้างตกลงจะให้สินจ้างตลอดเวลาที่ทำงานให้"สาระสำคัญของสัญญาจ้างแรงงาน 1. บุคคล 2 ฝ่าย ฝ่ายหนึ่งเรียกว่านายจ้าง อีกฝ่ายหนึ่งเรียกว่าลูกจ้าง ทั้งสองฝ่ายตกลงกัน 2. นายจ้างตกลงให้ลูกจ้างทำงานและจ่ายค่าจ้างตลอดเวลาที่ทำงาน 3. ลูกจ้างตกลงทำงานให้นายจ้างโดยรับค่าจ้าง 4. นายจ้างมีอำนาจบังคับบัญชาลูกจ้าง เรื่องนายจ้างมีอำนาจบังคับบัญชานั้น ไม่มีกฎหมายบัญญัติไว้ชัดแจ้งว่านายจ้างมีอำนาจบังคับบัญชาแต่มีกฎหมายบัญญัติรับรองอำนาจบังคับบัญชาของนายจ้างไว้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 583 ว่า "ถ้าลูกจ้างจงใจขัดคำสั่งของนายจ้างอันชอบด้วยกฎหมายก็ดีหรือละเลยไม่นำพาต่อคำสั่งเช่นว่านั้นเป็นอาจิณก็ดีละทิ้งการงานไปเสียก็ดี กระทำความผิดอย่างร้ายแรงก็ดี หรือทำประการอื่นอันไม่สมแก่การปฏิบัติหน้าที่ของตนให้ลุล่วงไปโดยถูกต้องและสุจริตก็ดี ท่านว่านายจ้างจะไล่ออกโดยมิพักต้องบอกกล่าวล่วงหน้าหรือให้สินไหมทดแทนก็ได้" และประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16 เมษายน 2515 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 14)ลงวันที่ 16 สิงหาคม 2536 ข้อ 47 บัญญัติว่า "นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้างในกรณีหนึ่งกรณีใด ดังต่อไปนี้ (4) ฝ่าฝืนข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานหรือระเบียบหรือคำสั่งของนายจ้างอันชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรม และนายจ้างได้ตักเตือนเป็นหนังสือแล้ว ซึ่งหนังสือเตือนนั้นต้องมีผลบังคับไม่เกินหนึ่งปีนับแต่วันที่ลูกจ้างได้รับทราบหนังสือเตือน เว้นแต่กรณีที่ร้ายแรงนายจ้างไม่จำต้องตักเตือน" หลักกฎหมายดังกล่าวข้างต้น แสดงให้เห็นว่านายจ้างมีอำนาจออกคำสั่งอันชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรมให้ลูกจ้างทำงาน หากลูกจ้างฝ่าฝืน นายจ้างมีอำนาจลงโทษลูกจ้างได้ สรุปแล้วอำนาจบังคับบัญชาของนายจ้างมีองค์ประกอบที่สำคัญ 2 ประการ คือ 1) นายจ้างมีอำนาจออกคำสั่งอันชอบด้วยกฎหมายให้ลูกจ้างทำงานได้ 2) นายจ้างมีอำนาจลงโทษ ลูกจ้างที่ฝ่าฝืนคำสั่งได้ 5. สัญญาจ้างทำของ มีบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 587 ว่า "อันว่าจ้างทำของนั้น คือสัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่งเรียกว่าผู้รับจ้างตกลงรับจะทำการงานสิ่งใดสิ่งหนึ่งจนสำเร็จให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง เรียกว่า ผู้ว่าจ้างและผู้ว่าจ้างตกลงจะให้สินจ้างเพื่อผลสำเร็จแห่งการที่ทำนั้น"สาระสำคัญของจ้างทำของ 1. บุคคล 2 ฝ่าย ฝ่ายหนึ่งเรียกว่า ผู้ว่าจ้าง อีกฝ่ายหนึ่งเรียกว่าผู้รับจ้าง ทั้งสองฝ่ายตกลงกัน 2. ผู้ว่าจ้างตกลงให้ผู้รับจ้างทำงานสิ่งใดสิ่งหนึ่งจนสำเร็จโดยจ่ายสินจ้าง 3. ผู้รับจ้างตกลงทำงานสิ่งใดสิ่งหนึ่งจนสำเร็จ ให้แก่ผู้ว่าจ้างโดยรับสินจ้าง 6. เปรียบเทียบสัญญาจ้างแรงงานและสัญญาจ้างทำของ 6.1 ข้อที่เหมือนกัน 6.1.1 บุคคล 2 ฝ่ายตกลงกัน 6.1.2 ฝ่ายหนึ่งตกลงให้ทำงานและจ่ายสินจ้าง 6.1.3 อีกฝ่ายหนึ่งตกลงทำงานให้และรับสินจ้าง 6.1.4 เป็นสัญญาต่างตอบแทน 6.1.5 เป็นสัญญาที่ไม่มีแบบ 6.2 ข้อที่แตกต่างกัน 6.2.1 สัญญาจ้างแรงงาน นายจ้างมีอำนาจบังคับบัญชา สัญญาจ้างทำของ ผู้ว่าจ้างไม่มีอำนาจบังคับบัญชา 6.2.2 สัญญาจ้างแรงงาน ลูกจ้างต้องมาทำงานตามวันเวลาที่นายจ้าง กำหนด ไม่จำต้องทำงานจนสำเร็จ สัญญาจ้างทำของ ผู้รับจ้างจะทำงานเมื่อใด เวลาใดก็ได้ แต่ต้องทำงานจนสำเร็จ ข้อแตกต่างทั้งสองประการดังกล่าว ข้อที่สำคัญที่สุดที่สามารถแยกให้ทราบว่าเป็นสัญญาจ้างแรงงานหรือสัญญาจ้างทำของ คืออำนาจบังคับบัญชา กล่าวคือ หากมีอำนาจบังคับบัญชาแล้วเป็นสัญญาจ้างแรงงานหากไม่มีอำนาจบังคับบัญชาแล้วก็เป็นสัญญาจ้างทำของ กรณีที่อาจทำให้เข้าใจสับสนก็คือ ผู้รับทำงานให้ต้องทำงานจนสำเร็จ และได้รับค่าตอบแทนตามผลสำเร็จของงานซึ่งเป็นลักษณะของสัญญาจ้างทำของ แต่ผู้ให้ทำงานมีอำนาจบังคับบัญชาเหนือผู้ทำงานเช่นนี้ จะเป็นสัญญาจ้างแรงงานหรือจ้างทำของ ก็ตอบได้ว่า กรณีดังกล่าว ถือว่า เป็นสัญญาจ้างแรงงาน เพราะ ถืออำนาจบังคับบัญชาเป็นข้อสำคัญ ซึ่งเรียกลูกจ้างประเภทนี้ว่า "ลูกจ้างตามผลงาน" 7. ข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 51/2537 ปรากฏว่าจำเลยที่ 1 มีอำนาจสั่งการคือกำหนดเวลาทำงาน และตรวจสอบเวลาทำงานของโจทก์ หากโจทก์ฝ่ามือ เช่น ขาดงาน หรือมาทำงานสายจำเลยที่ 1 มีอำนาจหักรายได้ของโจทก์ได้ ซึ่งเป็นการลงโทษอย่างหนึ่ง เมื่อจำเลยที่ 1 มีอำนาจสั่งให้โจทก์ทำงานและมีอำนาจลงโทษโจทก์เมื่อโจทก์ฝ่าฝืนคำสั่งเช่นนี้ ย่อมถือว่าจำเลยที่ 1 มีอำนาจบังคับบัญชาโจทก์ จึงเป็นสัญญาจ้างแรงงานโดยโจทก์เป็นลูกจ้างประเภทลูกจ้างตามผลงาน โจทก์ย่อมได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายคุ้มครองแรงงานเมื่อจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นนายจ้างเลิกจ้างโจทก์ โจทก์จึงมีสิทธิเรียกค่าชดเชย รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ได้ว่าจ้างโจทก์ทำงานตำแหน่งช่างผมชาย แผนกบาร์เบอร์โดยให้สินจ้างตามผลงานที่โจทก์ทำได้เฉลี่ยเดือนละไม่ต่ำกว่า 8,000 บาท แบ่งระหว่างโจทก์กับจำเลยคนละครึ่ง จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยโจทก์ไม่มีความผิดและไม่บอกกล่าวล่วงหน้าตามกฎหมาย ขอให้บังคับจำเลยจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า 4,000 บาท ค่าชดเชย 24,000 บาท ค่าเสียหายที่ได้กระทำละเมิดต่อโจทก์เป็นเงิน 48,000 บาทจำเลยทั้งสองให้การว่า โจทก์เข้าทำงานกับจำเลยที่ 1โดยไม่เป็นสัญญาจ้างแรงงาน โจทก์จึงไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชยขอให้ยกฟ้องโจทก์วันนัดพิจารณาโจทก์จำเลยทั้งสองแถลงรับข้อเท็จจริงกันว่าโจทก์ได้เขียนใบสมัครเข้าทำงานเป็นพนักงานจำเลย ในระหว่างที่ทำงานโจทก์ต้องลงเวลาเข้าออกทำงานตามเอกสารหมาย จ.3 โดยจำเลยจ่ายค่าจ้างให้โจทก์ทุกวันที่ 1 และ 16 ของทุกเดือนเมื่อโจทก์ประสงค์จะไปข้างนอกในเวลาทำงาน โจทก์จะต้องแจ้งฝ่ายการเงิน ฝ่ายบุคคล ยาม โดยนางสาวอุษมา แก้วสวาท จะเป็นผู้อนุมัติหากโจทก์มาสายจะหักค่าจ้างนาทีละ 1 บาท หากไม่มาทำงานจะหักค่าจ้างวันละ 100 บาท โจทก์พักที่ห้องพักพนักงานโดยจ่ายค่าบำรุงเดือนละ 100 บาท และชำระค่าน้ำ ค่าไฟฟ้าแต่ละเดือนเท่าที่ใช้จริงศาลแรงงานกลางพิจารณาแล้ววินิจฉัยว่า โจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลยการที่จำเลยให้โจทก์ออกจากงานเพราะทุบอาคารโรงแรมทิ้งเพื่อสร้างใหม่จึงไม่มีสถานที่ทำงานให้โจทก์แต่งผม ถือเป็นการเลิกจ้างแต่ถือไม่ได้ว่าเป็นการเลิกจ้างที่ไม่เป็นธรรม โจทก์มีสิทธิได้รับค่าชดเชยแต่โจทก์ไม่มีสิทธิได้รับสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าและค่าเสียหาย พิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันจ่ายค่าชดเชย21,046 บาท แก่โจทก์ คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกเสียจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "จำเลยทั้งสองอุทธรณ์ว่าโจทก์ไม่ใช่ลูกจ้างของจำเลยที่ 1 จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจากจำเลยทั้งสอง พิเคราะห์แล้วจากข้อเท็จจริงตามคำวินิจฉัยของศาลแรงงานกลางที่รับฟังได้เป็นยุติว่า โจทก์เป็นช่างแต่งผมชายใช้สถานที่ของจำเลยที่ 1 เปิดบริการลูกค้า โดยจำเลยที่ 1 เป็นผู้จัดหาสถานที่ โต๊ะ เก้าอี้ และของใช้ต่าง ๆ ส่วนโจทก์มีกรรไกรปัตตะเลี่ยน เครื่องมือใช้เช็ดหู รายได้จากการแต่งผมชายของโจทก์แบ่งกันคนละครึ่งระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 โดยจำเลยที่ 1 จ่ายส่วนที่จะได้แก่โจทก์ให้โจทก์ทุกวันที่ 1 และ 16 ของแต่ละเดือนได้มีการตกลงเรื่องระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานว่า โจทก์ต้องตอกบัตรลงเวลาการทำงาน หากโจทก์ไม่มาทำงานหรือมาทำงานสายในวันใด โจทก์จะถูกหักค่าจ้างโจทก์ได้รับบัตรประจำตัวพนักงานจากจำเลยที่ 1 เพื่อแสดงว่าเป็นพนักงานและจำเลยที่ 1ใช้ตรวจสอบในการอนุมัติให้เข้าออกบริเวณสถานที่ของจำเลยที่ 1โจทก์ทำงานสัปดาห์ละ 6 วัน เห็นได้ว่าโจทก์มีเวลาทำงานปกติของวันทำงาน จำเลยที่ 1 มีอำนาจสั่งการและบังคับบัญชาให้โจทก์ปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน กำหนดเวลาทำงานและตรวจสอบเวลาทำงานของโจทก์ กับมีอำนาจหักรายได้ของโจทก์ในกรณีที่โจทก์ขาดงานหรือมาทำงานสาย และเงินรายได้จากการแต่งผมที่จ่ายให้โจทก์ก็คำนวณได้ตามผลงานที่โจทก์ทำได้ จึงเห็นว่าความสัมพันธ์ระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ดังกล่าว ถือได้ว่าโจทก์ทำงานให้แก่จำเลยที่ 1 เพื่อรับค่าจ้างโดยคำนวณค่าจ้างตามผลงานที่โจทก์ทำได้ คดีฟังได้ว่าโจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลยที่ 1 มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจากจำเลยทั้งสอง ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันจ่ายค่าชดเชยให้โจทก์ ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ของจำเลยทั้งสองฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 51/2537นางสาว บุหงา โต๊ะ หนูโจทก์ห้างหุ้นส่วนจำกัด ไสวศิริ กับพวกจำเลย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2. โจทก์มีเวลาทำงานปกติ จำเลยที่ 1 มีอำนาจสั่งการและบังคับบัญชาให้โจทก์ปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน กำหนดเวลาทำงานและตรวจสอบเวลาทำงานของโจทก์กับมีอำนาจหักรายได้ของโจทก์ในกรณีที่โจทก์ขาดงานหรือมาทำงานสายเงินรายได้จากการแต่งผมที่จ่ายให้โจทก์ก็คำนวณตามผลงานที่โจทก์ทำได้ ความสัมพันธ์ระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ดังกล่าว ถือได้ว่าโจทก์ทำงานให้แก่จำเลยที่ 1 เพื่อรับค่าจ้างโดยคำนวณตามผลงานที่โจทก์ทำได้จึงฟังได้ว่าโจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลยที่ 1 มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจากจำเลยทั้งสองโจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ได้ว่าจ้างโจทก์ทำงานตำแหน่งช่างผมชาย แผนกบาร์เบอร์โดยให้สินจ้างตามผลงานที่โจทก์ทำได้เฉลี่ยเดือนละไม่ต่ำกว่า 8,000 บาท แบ่งระหว่างโจทก์กับจำเลยคนละครึ่ง จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยโจทก์ไม่มีความผิดและไม่บอกกล่าวล่วงหน้าตามกฎหมาย ขอให้บังคับจำเลยจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า 4,000 บาท ค่าชดเชย 24,000 บาท ค่าเสียหายที่ได้กระทำละเมิดต่อโจทก์เป็นเงิน 48,000 บาทจำเลยทั้งสองให้การว่า โจทก์เข้าทำงานกับจำเลยที่ 1โดยไม่เป็นสัญญาจ้างแรงงาน โจทก์จึงไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชยขอให้ยกฟ้องโจทก์วันนัดพิจารณาโจทก์จำเลยทั้งสองแถลงรับข้อเท็จจริงกันว่าโจทก์ได้เขียนใบสมัครเข้าทำงานเป็นพนักงานจำเลย ในระหว่างที่ทำงานโจทก์ต้องลงเวลาเข้าออกทำงานตามเอกสารหมาย จ.3 โดยจำเลยจ่ายค่าจ้างให้โจทก์ทุกวันที่ 1 และ 16 ของทุกเดือนเมื่อโจทก์ประสงค์จะไปข้างนอกในเวลาทำงาน โจทก์จะต้องแจ้งฝ่ายการเงิน ฝ่ายบุคคล ยาม โดยนางสาวอุษมา แก้วสวาท จะเป็นผู้อนุมัติหากโจทก์มาสายจะหักค่าจ้างนาทีละ 1 บาท หากไม่มาทำงานจะหักค่าจ้างวันละ 100 บาท โจทก์พักที่ห้องพักพนักงานโดยจ่ายค่าบำรุงเดือนละ 100 บาท และชำระค่าน้ำ ค่าไฟฟ้าแต่ละเดือนเท่าที่ใช้จริงศาลแรงงานกลางพิจารณาแล้ววินิจฉัยว่า โจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลยการที่จำเลยให้โจทก์ออกจากงานเพราะทุบอาคารโรงแรมทิ้งเพื่อสร้างใหม่จึงไม่มีสถานที่ทำงานให้โจทก์แต่งผม ถือเป็นการเลิกจ้างแต่ถือไม่ได้ว่าเป็นการเลิกจ้างที่ไม่เป็นธรรม โจทก์มีสิทธิได้รับค่าชดเชยแต่โจทก์ไม่มีสิทธิได้รับสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าและค่าเสียหาย พิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันจ่ายค่าชดเชย21,046 บาท แก่โจทก์ คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกเสียจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "จำเลยทั้งสองอุทธรณ์ว่าโจทก์ไม่ใช่ลูกจ้างของจำเลยที่ 1 จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจากจำเลยทั้งสอง พิเคราะห์แล้วจากข้อเท็จจริงตามคำวินิจฉัยของศาลแรงงานกลางที่รับฟังได้เป็นยุติว่า โจทก์เป็นช่างแต่งผมชายใช้สถานที่ของจำเลยที่ 1 เปิดบริการลูกค้า โดยจำเลยที่ 1 เป็นผู้จัดหาสถานที่ โต๊ะ เก้าอี้ และของใช้ต่าง ๆ ส่วนโจทก์มีกรรไกรปัตตะเลี่ยน เครื่องมือใช้เช็ดหู รายได้จากการแต่งผมชายของโจทก์แบ่งกันคนละครึ่งระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 โดยจำเลยที่ 1 จ่ายส่วนที่จะได้แก่โจทก์ให้โจทก์ทุกวันที่ 1 และ 16 ของแต่ละเดือนได้มีการตกลงเรื่องระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานว่า โจทก์ต้องตอกบัตรลงเวลาการทำงาน หากโจทก์ไม่มาทำงานหรือมาทำงานสายในวันใด โจทก์จะถูกหักค่าจ้างโจทก์ได้รับบัตรประจำตัวพนักงานจากจำเลยที่ 1 เพื่อแสดงว่าเป็นพนักงานและจำเลยที่ 1ใช้ตรวจสอบในการอนุมัติให้เข้าออกบริเวณสถานที่ของจำเลยที่ 1โจทก์ทำงานสัปดาห์ละ 6 วัน เห็นได้ว่าโจทก์มีเวลาทำงานปกติของวันทำงาน จำเลยที่ 1 มีอำนาจสั่งการและบังคับบัญชาให้โจทก์ปฏิบัติตามระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน กำหนดเวลาทำงานและตรวจสอบเวลาทำงานของโจทก์ กับมีอำนาจหักรายได้ของโจทก์ในกรณีที่โจทก์ขาดงานหรือมาทำงานสาย และเงินรายได้จากการแต่งผมที่จ่ายให้โจทก์ก็คำนวณได้ตามผลงานที่โจทก์ทำได้ จึงเห็นว่าความสัมพันธ์ระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ดังกล่าว ถือได้ว่าโจทก์ทำงานให้แก่จำเลยที่ 1 เพื่อรับค่าจ้างโดยคำนวณค่าจ้างตามผลงานที่โจทก์ทำได้ คดีฟังได้ว่าโจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลยที่ 1 มีสิทธิเรียกค่าชดเชยจากจำเลยทั้งสอง ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันจ่ายค่าชดเชยให้โจทก์ ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ของจำเลยทั้งสองฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(พรชัย สมรรถเวช-ชลิต ประไพศาล-สมพงษ์ สนธิเณร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ วินิจฉัยเกี่ยวกับเรื่องโจทก์เป็นลูกจ้าง ตามสัญญาจ้างแรงงาน หรือเป็น ผู้รับจ้าง ตาม สัญญาจ้างทำของ ซึ่งมีข้อพิจารณาดังนี้ 1. หากเป็นลูกจ้างตามสัญญาจ้างแรงงาน ย่อมอยู่ในบังคับของกฎหมายคุ้มครองแรงงาน มีสิทธิได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายดังกล่าวเช่นมีสิทธิเกี่ยวกับเรื่องวัน เวลาทำงาน ได้ค่าล่วงเวลา มีสิทธิหยุดงานในวันหยุดต่าง ๆ มีสิทธิในการลาเมื่อได้รับบาดเจ็บจะได้เงินทดแทน ได้รับค่าจ้างไม่ต่ำกว่าค่าจ้างขั้นต่ำ ถ้าถูกเลิกจ้างก็มีสิทธิได้ค่าชดเชย เป็นต้น นอกจากนี้หากมีข้อพิพาทเกิดขึ้น ถือว่าเป็นคดีแรงงานซึ่งอยู่ในอำนาจของศาลแรงงานที่จะพิจารณาพิพากษาตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522 มาตรา 8 2. หากเป็นผู้รับจ้างตามสัญญาจ้างทำของ ก็ต้องบังคับตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ในลักษณะจ้างทำของ ซึ่งไม่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายแรงงาน เช่น เมื่อถูกเลิกจ้างก็ไม่มีสิทธิได้ค่าชดเชยและเมื่อมีข้อพิพาทก็ต้องฟ้องคดีต่อศาลจังหวัดศาลแพ่ง ศาลแพ่งกรุงเทพใต้ หรือศาลแพ่งธนบุรี แล้วแต่กรณี 3. กรณีที่มีปัญหาว่าข้อพิพาทนั้นเป็นสัญญาจ้างแรงงานหรือสัญญาจ้างทำของ ซึ่งศาลแรงงานมีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีได้หรือไม่นั้น อธิบดีผู้พิพากษาศาลแรงงานกลางมีอำนาจวินิจฉัยชี้ขาด เมื่อมีคำวินิจฉัยแล้วย่อมเป็นที่สุด (พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงานฯ มาตรา 9) 4. สัญญาแรงงาน มีบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 575 ว่า "อันว่าจ้างแรงงานนั้น คือสัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่งเรียกว่าลูกจ้างตกลงจะทำงานให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง เรียกว่านายจ้างและนายจ้างตกลงจะให้สินจ้างตลอดเวลาที่ทำงานให้"สาระสำคัญของสัญญาจ้างแรงงาน 1. บุคคล 2 ฝ่าย ฝ่ายหนึ่งเรียกว่านายจ้าง อีกฝ่ายหนึ่งเรียกว่าลูกจ้าง ทั้งสองฝ่ายตกลงกัน 2. นายจ้างตกลงให้ลูกจ้างทำงานและจ่ายค่าจ้างตลอดเวลาที่ทำงาน 3. ลูกจ้างตกลงทำงานให้นายจ้างโดยรับค่าจ้าง 4. นายจ้างมีอำนาจบังคับบัญชาลูกจ้าง เรื่องนายจ้างมีอำนาจบังคับบัญชานั้น ไม่มีกฎหมายบัญญัติไว้ชัดแจ้งว่านายจ้างมีอำนาจบังคับบัญชาแต่มีกฎหมายบัญญัติรับรองอำนาจบังคับบัญชาของนายจ้างไว้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 583 ว่า "ถ้าลูกจ้างจงใจขัดคำสั่งของนายจ้างอันชอบด้วยกฎหมายก็ดีหรือละเลยไม่นำพาต่อคำสั่งเช่นว่านั้นเป็นอาจิณก็ดีละทิ้งการงานไปเสียก็ดี กระทำความผิดอย่างร้ายแรงก็ดี หรือทำประการอื่นอันไม่สมแก่การปฏิบัติหน้าที่ของตนให้ลุล่วงไปโดยถูกต้องและสุจริตก็ดี ท่านว่านายจ้างจะไล่ออกโดยมิพักต้องบอกกล่าวล่วงหน้าหรือให้สินไหมทดแทนก็ได้" และประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16 เมษายน 2515 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 14)ลงวันที่ 16 สิงหาคม 2536 ข้อ 47 บัญญัติว่า "นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้างในกรณีหนึ่งกรณีใด ดังต่อไปนี้ (4) ฝ่าฝืนข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานหรือระเบียบหรือคำสั่งของนายจ้างอันชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรม และนายจ้างได้ตักเตือนเป็นหนังสือแล้ว ซึ่งหนังสือเตือนนั้นต้องมีผลบังคับไม่เกินหนึ่งปีนับแต่วันที่ลูกจ้างได้รับทราบหนังสือเตือน เว้นแต่กรณีที่ร้ายแรงนายจ้างไม่จำต้องตักเตือน" หลักกฎหมายดังกล่าวข้างต้น แสดงให้เห็นว่านายจ้างมีอำนาจออกคำสั่งอันชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรมให้ลูกจ้างทำงาน หากลูกจ้างฝ่าฝืน นายจ้างมีอำนาจลงโทษลูกจ้างได้ สรุปแล้วอำนาจบังคับบัญชาของนายจ้างมีองค์ประกอบที่สำคัญ 2 ประการ คือ 1) นายจ้างมีอำนาจออกคำสั่งอันชอบด้วยกฎหมายให้ลูกจ้างทำงานได้ 2) นายจ้างมีอำนาจลงโทษ ลูกจ้างที่ฝ่าฝืนคำสั่งได้ 5. สัญญาจ้างทำของ มีบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 587 ว่า "อันว่าจ้างทำของนั้น คือสัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่งเรียกว่าผู้รับจ้างตกลงรับจะทำการงานสิ่งใดสิ่งหนึ่งจนสำเร็จให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง เรียกว่า ผู้ว่าจ้างและผู้ว่าจ้างตกลงจะให้สินจ้างเพื่อผลสำเร็จแห่งการที่ทำนั้น"สาระสำคัญของจ้างทำของ 1. บุคคล 2 ฝ่าย ฝ่ายหนึ่งเรียกว่า ผู้ว่าจ้าง อีกฝ่ายหนึ่งเรียกว่าผู้รับจ้าง ทั้งสองฝ่ายตกลงกัน 2. ผู้ว่าจ้างตกลงให้ผู้รับจ้างทำงานสิ่งใดสิ่งหนึ่งจนสำเร็จโดยจ่ายสินจ้าง 3. ผู้รับจ้างตกลงทำงานสิ่งใดสิ่งหนึ่งจนสำเร็จ ให้แก่ผู้ว่าจ้างโดยรับสินจ้าง 6. เปรียบเทียบสัญญาจ้างแรงงานและสัญญาจ้างทำของ 6.1 ข้อที่เหมือนกัน 6.1.1 บุคคล 2 ฝ่ายตกลงกัน 6.1.2 ฝ่ายหนึ่งตกลงให้ทำงานและจ่ายสินจ้าง 6.1.3 อีกฝ่ายหนึ่งตกลงทำงานให้และรับสินจ้าง 6.1.4 เป็นสัญญาต่างตอบแทน 6.1.5 เป็นสัญญาที่ไม่มีแบบ 6.2 ข้อที่แตกต่างกัน 6.2.1 สัญญาจ้างแรงงาน นายจ้างมีอำนาจบังคับบัญชา สัญญาจ้างทำของ ผู้ว่าจ้างไม่มีอำนาจบังคับบัญชา 6.2.2 สัญญาจ้างแรงงาน ลูกจ้างต้องมาทำงานตามวันเวลาที่นายจ้าง กำหนด ไม่จำต้องทำงานจนสำเร็จ สัญญาจ้างทำของ ผู้รับจ้างจะทำงานเมื่อใด เวลาใดก็ได้ แต่ต้องทำงานจนสำเร็จ ข้อแตกต่างทั้งสองประการดังกล่าว ข้อที่สำคัญที่สุดที่สามารถแยกให้ทราบว่าเป็นสัญญาจ้างแรงงานหรือสัญญาจ้างทำของ คืออำนาจบังคับบัญชา กล่าวคือ หากมีอำนาจบังคับบัญชาแล้วเป็นสัญญาจ้างแรงงานหากไม่มีอำนาจบังคับบัญชาแล้วก็เป็นสัญญาจ้างทำของ กรณีที่อาจทำให้เข้าใจสับสนก็คือ ผู้รับทำงานให้ต้องทำงานจนสำเร็จ และได้รับค่าตอบแทนตามผลสำเร็จของงานซึ่งเป็นลักษณะของสัญญาจ้างทำของ แต่ผู้ให้ทำงานมีอำนาจบังคับบัญชาเหนือผู้ทำงานเช่นนี้ จะเป็นสัญญาจ้างแรงงานหรือจ้างทำของ ก็ตอบได้ว่า กรณีดังกล่าว ถือว่า เป็นสัญญาจ้างแรงงาน เพราะ ถืออำนาจบังคับบัญชาเป็นข้อสำคัญ ซึ่งเรียกลูกจ้างประเภทนี้ว่า "ลูกจ้างตามผลงาน" 7. ข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 51/2537 ปรากฏว่าจำเลยที่ 1 มีอำนาจสั่งการคือกำหนดเวลาทำงาน และตรวจสอบเวลาทำงานของโจทก์ หากโจทก์ฝ่ามือ เช่น ขาดงาน หรือมาทำงานสายจำเลยที่ 1 มีอำนาจหักรายได้ของโจทก์ได้ ซึ่งเป็นการลงโทษอย่างหนึ่ง เมื่อจำเลยที่ 1 มีอำนาจสั่งให้โจทก์ทำงานและมีอำนาจลงโทษโจทก์เมื่อโจทก์ฝ่าฝืนคำสั่งเช่นนี้ ย่อมถือว่าจำเลยที่ 1 มีอำนาจบังคับบัญชาโจทก์ จึงเป็นสัญญาจ้างแรงงานโดยโจทก์เป็นลูกจ้างประเภทลูกจ้างตามผลงาน โจทก์ย่อมได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายคุ้มครองแรงงานเมื่อจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นนายจ้างเลิกจ้างโจทก์ โจทก์จึงมีสิทธิเรียกค่าชดเชย รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์