คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1288/2501หลักกฎหมาย: การที่ได้รับอนุญาตให้ส่งข้าวไปต่างประเทศนั้น เป็นสิทธิเฉพาะตัว จะโอนหรือซื้อขายกันไม่ได้สัญญาซื้อขายใบอนุญาตให้ส่งข้าวไปต่างประเทศนี้เป็นสัญญาที่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน เพราะเป็นผลกระทบกระเทือนถึงราคาข้าวซึ่งในที่สุดจะทำให้ผู้ผลิตได้รับน้อยลงเงินราคาใบอนุญาตส่งข้าวไปต่างประเทศซึ่งคู่สัญญาในการซื้อขายได้ชำระไปแล้วบางส่วนนั้นจะเรียกคืนหาได้ไม่เพราะสัญญามีวัตถุประสงค์ขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน(ประชุมใหญ่ ครั้งที่ 11/2501)คดีได้ความว่า โจทก์จำเลยได้ทำสัญญาซื้อขายใบอนุญาตให้นำข้าวไปจำหน่ายต่างประเทศกัน โจทก์เป็นผู้ขายเป็นเงิน 600,750 บาท จำเลยชำระราคาโดยออกเช็คลงวันที่ล่วงหน้าให้โจทก์ไว้ 4 ฉบับโจทก์ได้รับเงินตามเช็คไปแล้ว 3 ฉบับ เป็นเงิน 180,187.50 บาท ส่วนเช็คฉบับที่ 4 จำเลยระงับการจ่ายเงิน โจทก์จึงฟ้องขอให้จำเลยชำระ จำเลยให้การและฟ้องแย้งเรียกเงินที่จ่ายไปแล้ว 180,187.50 บาท คืน โดยอ้างว่าโจทก์ผิดสัญญาไม่มีใบอนุญาตมาให้ หรือมีอยู่จริงก็โอนกันไม่ได้ แต่โจทก์ปกปิด โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่าจำเลยทราบเงื่อนไขในใบอนุญาตดีแล้ว จำเลยที่ 1 ผิดสัญญาเองที่ไม่สามารถหาข้าวมาชดเชยตามที่กระทรวงพาณิชย์ต้องการศาลชั้นต้นฟังว่าจำเลยทราบเงื่อนไขดีแล้วจึงได้ทำสัญญาซื้อใบอนุญาตใบอนุญาตเป็นเพียงสิทธิในการส่งข้าวไปจำหน่ายเมื่อจำเลยหาข้าวมาชดเชยไม่ได้ก็ย่อมเป็นฝ่ายผิดสัญญา โจทก์ไม่ผิดสัญญา พิพากษาให้จำเลยที่ 1 ใช้เงิน 420,562.50 บาท ส่วนจำเลยที่ 2 นั้นเห็นว่าการซื้อขายโควต้าข้าวนี้อยู่นอกขอบวัตถุประสงค์ของห้างจำเลยที่ 2 จึงไม่ต้องรับผิดจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า ข้าวเป็นสินค้าที่อยู่ในความควบคุมตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมการนำเข้ามาหรือการส่งออกไปนอกราชอาณาจักรซึ่งสินค้าบางประเภท การที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์จะอนุญาตให้ผู้ใดส่งข้าวออกไปนอกราชอาณาจักรได้นั้น ย่อมจะได้พิจารณาแล้วว่าเป็นผู้สมควร คดีนี้โจทก์ได้รับอนุญาตโดยมีเงื่อนไขว่าจะต้องหาข้าวให้กระทรวงพาณิชย์ส่งให้รัฐบาลต่างประเทศตามข้อผูกพันในอัตรา 3.5 ต่อ 1 ตัน การที่โจทก์ได้รับอนุญาตแล้วกลับไปให้จำเลยเป็นผู้ส่งข้าวออกไปโดยเอาประโยชน์ตอบแทน ศาลฎีกาเห็นว่าการอนุญาตให้ส่งข้าวไปยังต่างประเทศเป็นสิทธิเฉพาะตัวโจทก์โอนกันหรือซื้อขายกันไม่ได้ การที่จำเลยต้องเสียเงินให้โจทก์เป็นเงินถึงหกแสนบาทเศษเช่นนี้ ย่อมเป็นผลกระทบกระเทียมถึงราคาข้าวซึ่งในที่สุดผู้ผลิตจะได้รับน้อยลง โดยที่ประชุมใหญ่ จึงมีมติว่าขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน สัญญาระหว่างโจทก์จำเลยเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 113 โจทก์จะเรียกเอาเงินตามเช็คอีกไม่ได้ ส่วนที่จำเลยฟ้องแย้งนั้นโดยที่สัญญาระหว่างโจทก์จำเลยได้วินิจฉัยไว้แล้วว่าขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน จำเลยจ่ายไปโดยรู้อยู่จะเรียกคืนไม่ได้ ศาลฎีกาพิพากษาแก้ให้ยกฟ้องโจทก์ และยกฟ้องแย้งของจำเลยเสียด้วย ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1288/2501บริษัทสหายร่วมศึก ฯลฯโจทก์นางบุ้นจึง แซ่เจีย กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 453, ม. 106, ม. 113, ม. 411 พ.ร.บ.ควบคุมการส่งออกไปนอกและการนำเข้ามาในราชอาณาจักร ซึ่งสินค้าบางอย่าง พ.ศ.2482 การที่ได้รับอนุญาตให้ส่งข้าวไปต่างประเทศนั้น เป็นสิทธิเฉพาะตัว จะโอนหรือซื้อขายกันไม่ได้สัญญาซื้อขายใบอนุญาตให้ส่งข้าวไปต่างประเทศนี้เป็นสัญญาที่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน เพราะเป็นผลกระทบกระเทือนถึงราคาข้าวซึ่งในที่สุดจะทำให้ผู้ผลิตได้รับน้อยลงเงินราคาใบอนุญาตส่งข้าวไปต่างประเทศซึ่งคู่สัญญาในการซื้อขายได้ชำระไปแล้วบางส่วนนั้นจะเรียกคืนหาได้ไม่เพราะสัญญามีวัตถุประสงค์ขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน(ประชุมใหญ่ ครั้งที่ 11/2501)คดีได้ความว่า โจทก์จำเลยได้ทำสัญญาซื้อขายใบอนุญาตให้นำข้าวไปจำหน่ายต่างประเทศกัน โจทก์เป็นผู้ขายเป็นเงิน 600,750 บาท จำเลยชำระราคาโดยออกเช็คลงวันที่ล่วงหน้าให้โจทก์ไว้ 4 ฉบับโจทก์ได้รับเงินตามเช็คไปแล้ว 3 ฉบับ เป็นเงิน 180,187.50 บาท ส่วนเช็คฉบับที่ 4 จำเลยระงับการจ่ายเงิน โจทก์จึงฟ้องขอให้จำเลยชำระ จำเลยให้การและฟ้องแย้งเรียกเงินที่จ่ายไปแล้ว 180,187.50 บาท คืน โดยอ้างว่าโจทก์ผิดสัญญาไม่มีใบอนุญาตมาให้ หรือมีอยู่จริงก็โอนกันไม่ได้ แต่โจทก์ปกปิด โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่าจำเลยทราบเงื่อนไขในใบอนุญาตดีแล้ว จำเลยที่ 1 ผิดสัญญาเองที่ไม่สามารถหาข้าวมาชดเชยตามที่กระทรวงพาณิชย์ต้องการศาลชั้นต้นฟังว่าจำเลยทราบเงื่อนไขดีแล้วจึงได้ทำสัญญาซื้อใบอนุญาตใบอนุญาตเป็นเพียงสิทธิในการส่งข้าวไปจำหน่ายเมื่อจำเลยหาข้าวมาชดเชยไม่ได้ก็ย่อมเป็นฝ่ายผิดสัญญา โจทก์ไม่ผิดสัญญา พิพากษาให้จำเลยที่ 1 ใช้เงิน 420,562.50 บาท ส่วนจำเลยที่ 2 นั้นเห็นว่าการซื้อขายโควต้าข้าวนี้อยู่นอกขอบวัตถุประสงค์ของห้างจำเลยที่ 2 จึงไม่ต้องรับผิดจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า ข้าวเป็นสินค้าที่อยู่ในความควบคุมตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมการนำเข้ามาหรือการส่งออกไปนอกราชอาณาจักรซึ่งสินค้าบางประเภท การที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์จะอนุญาตให้ผู้ใดส่งข้าวออกไปนอกราชอาณาจักรได้นั้น ย่อมจะได้พิจารณาแล้วว่าเป็นผู้สมควร คดีนี้โจทก์ได้รับอนุญาตโดยมีเงื่อนไขว่าจะต้องหาข้าวให้กระทรวงพาณิชย์ส่งให้รัฐบาลต่างประเทศตามข้อผูกพันในอัตรา 3.5 ต่อ 1 ตัน การที่โจทก์ได้รับอนุญาตแล้วกลับไปให้จำเลยเป็นผู้ส่งข้าวออกไปโดยเอาประโยชน์ตอบแทน ศาลฎีกาเห็นว่าการอนุญาตให้ส่งข้าวไปยังต่างประเทศเป็นสิทธิเฉพาะตัวโจทก์โอนกันหรือซื้อขายกันไม่ได้ การที่จำเลยต้องเสียเงินให้โจทก์เป็นเงินถึงหกแสนบาทเศษเช่นนี้ ย่อมเป็นผลกระทบกระเทียมถึงราคาข้าวซึ่งในที่สุดผู้ผลิตจะได้รับน้อยลง โดยที่ประชุมใหญ่ จึงมีมติว่าขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน สัญญาระหว่างโจทก์จำเลยเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 113 โจทก์จะเรียกเอาเงินตามเช็คอีกไม่ได้ ส่วนที่จำเลยฟ้องแย้งนั้นโดยที่สัญญาระหว่างโจทก์จำเลยได้วินิจฉัยไว้แล้วว่าขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน จำเลยจ่ายไปโดยรู้อยู่จะเรียกคืนไม่ได้ ศาลฎีกาพิพากษาแก้ให้ยกฟ้องโจทก์ และยกฟ้องแย้งของจำเลยเสียด้วย(ประวัติ ปัตตพงศ์-ปริพนธ์พจนพิสุทธิ์-สารรักษ์ประนาท)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: คดีได้ความว่า โจทก์จำเลยได้ทำสัญญาซื้อขายใบอนุญาตให้นำข้าวไปจำหน่ายต่างประเทศกัน โจทก์เป็นผู้ขายเป็นเงิน 600,750 บาท จำเลยชำระราคาโดยออกเช็คลงวันที่ล่วงหน้าให้โจทก์ไว้ 4 ฉบับโจทก์ได้รับเงินตามเช็คไปแล้ว 3 ฉบับ เป็นเงิน 180,187.50 บาท ส่วนเช็คฉบับที่ 4 จำเลยระงับการจ่ายเงิน โจทก์จึงฟ้องขอให้จำเลยชำระ จำเลยให้การและฟ้องแย้งเรียกเงินที่จ่ายไปแล้ว 180,187.50 บาท คืน โดยอ้างว่าโจทก์ผิดสัญญาไม่มีใบอนุญาตมาให้ หรือมีอยู่จริงก็โอนกันไม่ได้ แต่โจทก์ปกปิด โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่าจำเลยทราบเงื่อนไขในใบอนุญาตดีแล้ว จำเลยที่ 1 ผิดสัญญาเองที่ไม่สามารถหาข้าวมาชดเชยตามที่กระทรวงพาณิชย์ต้องการศาลชั้นต้นฟังว่าจำเลยทราบเงื่อนไขดีแล้วจึงได้ทำสัญญาซื้อใบอนุญาตใบอนุญาตเป็นเพียงสิทธิในการส่งข้าวไปจำหน่ายเมื่อจำเลยหาข้าวมาชดเชยไม่ได้ก็ย่อมเป็นฝ่ายผิดสัญญา โจทก์ไม่ผิดสัญญา พิพากษาให้จำเลยที่ 1 ใช้เงิน 420,562.50 บาท ส่วนจำเลยที่ 2 นั้นเห็นว่าการซื้อขายโควต้าข้าวนี้อยู่นอกขอบวัตถุประสงค์ของห้างจำเลยที่ 2 จึงไม่ต้องรับผิดจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า ข้าวเป็นสินค้าที่อยู่ในความควบคุมตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมการนำเข้ามาหรือการส่งออกไปนอกราชอาณาจักรซึ่งสินค้าบางประเภท การที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์จะอนุญาตให้ผู้ใดส่งข้าวออกไปนอกราชอาณาจักรได้นั้น ย่อมจะได้พิจารณาแล้วว่าเป็นผู้สมควร คดีนี้โจทก์ได้รับอนุญาตโดยมีเงื่อนไขว่าจะต้องหาข้าวให้กระทรวงพาณิชย์ส่งให้รัฐบาลต่างประเทศตามข้อผูกพันในอัตรา 3.5 ต่อ 1 ตัน การที่โจทก์ได้รับอนุญาตแล้วกลับไปให้จำเลยเป็นผู้ส่งข้าวออกไปโดยเอาประโยชน์ตอบแทน ศาลฎีกาเห็นว่าการอนุญาตให้ส่งข้าวไปยังต่างประเทศเป็นสิทธิเฉพาะตัวโจทก์โอนกันหรือซื้อขายกันไม่ได้ การที่จำเลยต้องเสียเงินให้โจทก์เป็นเงินถึงหกแสนบาทเศษเช่นนี้ ย่อมเป็นผลกระทบกระเทียมถึงราคาข้าวซึ่งในที่สุดผู้ผลิตจะได้รับน้อยลง โดยที่ประชุมใหญ่ จึงมีมติว่าขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน สัญญาระหว่างโจทก์จำเลยเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 113 โจทก์จะเรียกเอาเงินตามเช็คอีกไม่ได้ ส่วนที่จำเลยฟ้องแย้งนั้นโดยที่สัญญาระหว่างโจทก์จำเลยได้วินิจฉัยไว้แล้วว่าขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน จำเลยจ่ายไปโดยรู้อยู่จะเรียกคืนไม่ได้ ศาลฎีกาพิพากษาแก้ให้ยกฟ้องโจทก์ และยกฟ้องแย้งของจำเลยเสียด้วย ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1288/2501บริษัทสหายร่วมศึก ฯลฯโจทก์นางบุ้นจึง แซ่เจีย กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 453, ม. 106, ม. 113, ม. 411 พ.ร.บ.ควบคุมการส่งออกไปนอกและการนำเข้ามาในราชอาณาจักร ซึ่งสินค้าบางอย่าง พ.ศ.2482 การที่ได้รับอนุญาตให้ส่งข้าวไปต่างประเทศนั้น เป็นสิทธิเฉพาะตัว จะโอนหรือซื้อขายกันไม่ได้สัญญาซื้อขายใบอนุญาตให้ส่งข้าวไปต่างประเทศนี้เป็นสัญญาที่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน เพราะเป็นผลกระทบกระเทือนถึงราคาข้าวซึ่งในที่สุดจะทำให้ผู้ผลิตได้รับน้อยลงเงินราคาใบอนุญาตส่งข้าวไปต่างประเทศซึ่งคู่สัญญาในการซื้อขายได้ชำระไปแล้วบางส่วนนั้นจะเรียกคืนหาได้ไม่เพราะสัญญามีวัตถุประสงค์ขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน(ประชุมใหญ่ ครั้งที่ 11/2501)คดีได้ความว่า โจทก์จำเลยได้ทำสัญญาซื้อขายใบอนุญาตให้นำข้าวไปจำหน่ายต่างประเทศกัน โจทก์เป็นผู้ขายเป็นเงิน 600,750 บาท จำเลยชำระราคาโดยออกเช็คลงวันที่ล่วงหน้าให้โจทก์ไว้ 4 ฉบับโจทก์ได้รับเงินตามเช็คไปแล้ว 3 ฉบับ เป็นเงิน 180,187.50 บาท ส่วนเช็คฉบับที่ 4 จำเลยระงับการจ่ายเงิน โจทก์จึงฟ้องขอให้จำเลยชำระ จำเลยให้การและฟ้องแย้งเรียกเงินที่จ่ายไปแล้ว 180,187.50 บาท คืน โดยอ้างว่าโจทก์ผิดสัญญาไม่มีใบอนุญาตมาให้ หรือมีอยู่จริงก็โอนกันไม่ได้ แต่โจทก์ปกปิด โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่าจำเลยทราบเงื่อนไขในใบอนุญาตดีแล้ว จำเลยที่ 1 ผิดสัญญาเองที่ไม่สามารถหาข้าวมาชดเชยตามที่กระทรวงพาณิชย์ต้องการศาลชั้นต้นฟังว่าจำเลยทราบเงื่อนไขดีแล้วจึงได้ทำสัญญาซื้อใบอนุญาตใบอนุญาตเป็นเพียงสิทธิในการส่งข้าวไปจำหน่ายเมื่อจำเลยหาข้าวมาชดเชยไม่ได้ก็ย่อมเป็นฝ่ายผิดสัญญา โจทก์ไม่ผิดสัญญา พิพากษาให้จำเลยที่ 1 ใช้เงิน 420,562.50 บาท ส่วนจำเลยที่ 2 นั้นเห็นว่าการซื้อขายโควต้าข้าวนี้อยู่นอกขอบวัตถุประสงค์ของห้างจำเลยที่ 2 จึงไม่ต้องรับผิดจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า ข้าวเป็นสินค้าที่อยู่ในความควบคุมตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมการนำเข้ามาหรือการส่งออกไปนอกราชอาณาจักรซึ่งสินค้าบางประเภท การที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์จะอนุญาตให้ผู้ใดส่งข้าวออกไปนอกราชอาณาจักรได้นั้น ย่อมจะได้พิจารณาแล้วว่าเป็นผู้สมควร คดีนี้โจทก์ได้รับอนุญาตโดยมีเงื่อนไขว่าจะต้องหาข้าวให้กระทรวงพาณิชย์ส่งให้รัฐบาลต่างประเทศตามข้อผูกพันในอัตรา 3.5 ต่อ 1 ตัน การที่โจทก์ได้รับอนุญาตแล้วกลับไปให้จำเลยเป็นผู้ส่งข้าวออกไปโดยเอาประโยชน์ตอบแทน ศาลฎีกาเห็นว่าการอนุญาตให้ส่งข้าวไปยังต่างประเทศเป็นสิทธิเฉพาะตัวโจทก์โอนกันหรือซื้อขายกันไม่ได้ การที่จำเลยต้องเสียเงินให้โจทก์เป็นเงินถึงหกแสนบาทเศษเช่นนี้ ย่อมเป็นผลกระทบกระเทียมถึงราคาข้าวซึ่งในที่สุดผู้ผลิตจะได้รับน้อยลง โดยที่ประชุมใหญ่ จึงมีมติว่าขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน สัญญาระหว่างโจทก์จำเลยเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 113 โจทก์จะเรียกเอาเงินตามเช็คอีกไม่ได้ ส่วนที่จำเลยฟ้องแย้งนั้นโดยที่สัญญาระหว่างโจทก์จำเลยได้วินิจฉัยไว้แล้วว่าขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน จำเลยจ่ายไปโดยรู้อยู่จะเรียกคืนไม่ได้ ศาลฎีกาพิพากษาแก้ให้ยกฟ้องโจทก์ และยกฟ้องแย้งของจำเลยเสียด้วย(ประวัติ ปัตตพงศ์-ปริพนธ์พจนพิสุทธิ์-สารรักษ์ประนาท)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ