คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 254/2492หลักกฎหมาย: เจ้าอาวาสมีอำนาจและหน้าที่ตาม พระราชบัญญัติปกครองคณะสงฆ์2484 ในเรื่องจัดการทรัพย์สมบัติของวัด ถ้ามีกรณีฟ้องร้องเจ้าอาวาสจะฟ้องร้องเอง หรือมอบอำนาจให้ไวยาวัจกรฟ้องร้องแทนได้ ในสัญญายกกรรมสิทธิ์ที่ดินให้ปรากฏว่า ที่ธรณีสงฆ์เป็นผู้รับนั้น ย่อมเป็นที่เข้าใจว่าเป็นการให้เป็นทรัพย์สมบัติของวัด เพราะที่ธรณีสงฆ์ไม่ใช่บุคคล ข้อความในสัญญาปรากฏว่า 'สิ่งซึ่งปลูกสร้างลงในที่ดินรายนี้ยอมยกให้ด้วยทั้งสิ้น' ดังนั้นเรือนที่ปลูกอยู่ในที่ดินในขณะทำสัญญายกให้ ย่อมตกเป็นกรรมสิทธิ์แก่ผู้รับ ในขณะทำสัญญาแล้วนั้นผู้ใดรื้อถอนภายหลังโดยไม่มีอำนาจอย่างใดย่อมต้องรับผิดในลักษณะละเมิดโจทก์ฟ้องว่า นางจ่างได้ยกกรรมสิทธิ์ที่ดินกับเรือน 2 หลังให้เป็นกรรมสิทธิ์แก่วัดบางแพรกใต้ โดยจดทะเบียนต่อเจ้าพนักงานโดยถูกต้องตามกฎหมาย จำเลยได้รื้อเรือน 2 หลังไปเสีย จึงขอให้ศาลบังคับให้จำเลยปลูกเรือนให้คงสภาพเดิมหรือใช้ราคา จำเลยให้การว่านายเฟี้ยมไม่ใช่เวยยาวัจจกรที่ได้รับแต่งตั้งจากทางการ จึงไม่มีอำนาจฟ้อง นางจ่างได้ทำพินัยกรรมยกทรัพย์สินทั้งหมดให้แก่จำเลยหนังสือให้กรรมสิทธิ์ที่ดินท้ายฟ้องไม่ใช่สัญญายกให้แก่วัดบางแพรกใต้ แต่เป็นสัญญายกให้แก่ที่ธรณีสงฆ์ (วัดบางแพรกใต้) ซึ่งไม่ใช่นิติบุคคลตามกฎหมาย จึงไม่มีอำนาจทำนิติกรรมรับที่ดินได้โดยชอบ ศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์ชนะคดี ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า(1) วัดบางแพรกใต้เป็นนิติบุคคล เจ้าอาวาสเป็นหัวหน้าในวัดมีอำนาจและหน้าที่ตามพระราชบัญญัติปกครองคณะสงฆ์ ในเรื่องจัดการทรัพย์สมบัติของวัด ถ้ามีการฟ้องร้องเจ้าอาวาสจะฟ้องเอง หรือมอบอำนาจให้เวยยาวัจจกรฟ้องแทนตามลักษณะตัวการตัวแทน ก็ทำได้ (2) ในสัญญายกกรรมสิทธิ์ให้เป็นที่ธรณีสงฆ์นั้น ข้อความในสัญญาแสดงให้เข้าใจได้ว่าเป็นการยกที่ดินให้เป็นที่ธรณีสงฆ์ของวัดบางแพรกใต้ คือให้เป็นทรัพย์สมบัติของวัดไม่มีทางที่จะเข้าใจไปได้ว่ายกให้แก่ที่ธรณีสงฆ์ เพราะที่ธรณีสงฆ์มิใช่เป็นบุคคลแปลว่าที่ซึ่งเป็นสมบัติของวัด (มาตรา 40(2) แห่งพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ 2484) สัญญานี้ใช้ได้ตามกฎหมาย(3) ข้อความในสัญญาปรากฏว่า "สิ่งปลูกสร้างลงในที่ดินรายนี้ย่อมยกให้ด้วยทั้งสิ้น" ฉะนั้นเรือนที่พิพาทปลูกอยู่ในที่ดินขณะที่ทำสัญญายกให้ ย่อมตกเป็นกรรมสิทธิ์แก่ผู้รับในขณะทำสัญญาแล้วนั้น จำเลยรื้อถอนไปภายหลัง โดยไม่มีอำนาจอย่างใด ย่อมต้องรับผิดในลักษณะละเมิดพิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 254/2492พระอธิการช่วง เจ้าอาวาสวัดบางแพรกใต้ โดยนายเฟี้ยม บัวเอี่ยม ไวยาวัจกร ผู้รับมอบอำนาจโจทก์นายเหนี่ยง ใจอู่จำเลย ป.พ.พ. ม. 72, ม. 420, ม. 521 พ.ร.บ.คณะสงฆ์ พ.ศ.2484 ม. 40, ม. 43, ม. 44 ป.ที่ดิน เจ้าอาวาสมีอำนาจและหน้าที่ตาม พระราชบัญญัติปกครองคณะสงฆ์2484 ในเรื่องจัดการทรัพย์สมบัติของวัด ถ้ามีกรณีฟ้องร้องเจ้าอาวาสจะฟ้องร้องเอง หรือมอบอำนาจให้ไวยาวัจกรฟ้องร้องแทนได้ ในสัญญายกกรรมสิทธิ์ที่ดินให้ปรากฏว่า ที่ธรณีสงฆ์เป็นผู้รับนั้น ย่อมเป็นที่เข้าใจว่าเป็นการให้เป็นทรัพย์สมบัติของวัด เพราะที่ธรณีสงฆ์ไม่ใช่บุคคล ข้อความในสัญญาปรากฏว่า 'สิ่งซึ่งปลูกสร้างลงในที่ดินรายนี้ยอมยกให้ด้วยทั้งสิ้น' ดังนั้นเรือนที่ปลูกอยู่ในที่ดินในขณะทำสัญญายกให้ ย่อมตกเป็นกรรมสิทธิ์แก่ผู้รับ ในขณะทำสัญญาแล้วนั้นผู้ใดรื้อถอนภายหลังโดยไม่มีอำนาจอย่างใดย่อมต้องรับผิดในลักษณะละเมิดโจทก์ฟ้องว่า นางจ่างได้ยกกรรมสิทธิ์ที่ดินกับเรือน 2 หลังให้เป็นกรรมสิทธิ์แก่วัดบางแพรกใต้ โดยจดทะเบียนต่อเจ้าพนักงานโดยถูกต้องตามกฎหมาย จำเลยได้รื้อเรือน 2 หลังไปเสีย จึงขอให้ศาลบังคับให้จำเลยปลูกเรือนให้คงสภาพเดิมหรือใช้ราคา จำเลยให้การว่านายเฟี้ยมไม่ใช่เวยยาวัจจกรที่ได้รับแต่งตั้งจากทางการ จึงไม่มีอำนาจฟ้อง นางจ่างได้ทำพินัยกรรมยกทรัพย์สินทั้งหมดให้แก่จำเลยหนังสือให้กรรมสิทธิ์ที่ดินท้ายฟ้องไม่ใช่สัญญายกให้แก่วัดบางแพรกใต้ แต่เป็นสัญญายกให้แก่ที่ธรณีสงฆ์ (วัดบางแพรกใต้) ซึ่งไม่ใช่นิติบุคคลตามกฎหมาย จึงไม่มีอำนาจทำนิติกรรมรับที่ดินได้โดยชอบ ศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์ชนะคดี ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า(1) วัดบางแพรกใต้เป็นนิติบุคคล เจ้าอาวาสเป็นหัวหน้าในวัดมีอำนาจและหน้าที่ตามพระราชบัญญัติปกครองคณะสงฆ์ ในเรื่องจัดการทรัพย์สมบัติของวัด ถ้ามีการฟ้องร้องเจ้าอาวาสจะฟ้องเอง หรือมอบอำนาจให้เวยยาวัจจกรฟ้องแทนตามลักษณะตัวการตัวแทน ก็ทำได้ (2) ในสัญญายกกรรมสิทธิ์ให้เป็นที่ธรณีสงฆ์นั้น ข้อความในสัญญาแสดงให้เข้าใจได้ว่าเป็นการยกที่ดินให้เป็นที่ธรณีสงฆ์ของวัดบางแพรกใต้ คือให้เป็นทรัพย์สมบัติของวัดไม่มีทางที่จะเข้าใจไปได้ว่ายกให้แก่ที่ธรณีสงฆ์ เพราะที่ธรณีสงฆ์มิใช่เป็นบุคคลแปลว่าที่ซึ่งเป็นสมบัติของวัด (มาตรา 40(2) แห่งพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ 2484) สัญญานี้ใช้ได้ตามกฎหมาย(3) ข้อความในสัญญาปรากฏว่า "สิ่งปลูกสร้างลงในที่ดินรายนี้ย่อมยกให้ด้วยทั้งสิ้น" ฉะนั้นเรือนที่พิพาทปลูกอยู่ในที่ดินขณะที่ทำสัญญายกให้ ย่อมตกเป็นกรรมสิทธิ์แก่ผู้รับในขณะทำสัญญาแล้วนั้น จำเลยรื้อถอนไปภายหลัง โดยไม่มีอำนาจอย่างใด ย่อมต้องรับผิดในลักษณะละเมิดพิพากษายืน(เลขวณิชธรรมวิทักษ์-มนูภันย์วิมลสาร-ดุลยทัณฑ์ชนาณัติ)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า นางจ่างได้ยกกรรมสิทธิ์ที่ดินกับเรือน 2 หลังให้เป็นกรรมสิทธิ์แก่วัดบางแพรกใต้ โดยจดทะเบียนต่อเจ้าพนักงานโดยถูกต้องตามกฎหมาย จำเลยได้รื้อเรือน 2 หลังไปเสีย จึงขอให้ศาลบังคับให้จำเลยปลูกเรือนให้คงสภาพเดิมหรือใช้ราคา จำเลยให้การว่านายเฟี้ยมไม่ใช่เวยยาวัจจกรที่ได้รับแต่งตั้งจากทางการ จึงไม่มีอำนาจฟ้อง นางจ่างได้ทำพินัยกรรมยกทรัพย์สินทั้งหมดให้แก่จำเลยหนังสือให้กรรมสิทธิ์ที่ดินท้ายฟ้องไม่ใช่สัญญายกให้แก่วัดบางแพรกใต้ แต่เป็นสัญญายกให้แก่ที่ธรณีสงฆ์ (วัดบางแพรกใต้) ซึ่งไม่ใช่นิติบุคคลตามกฎหมาย จึงไม่มีอำนาจทำนิติกรรมรับที่ดินได้โดยชอบ ศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์ชนะคดี ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า(1) วัดบางแพรกใต้เป็นนิติบุคคล เจ้าอาวาสเป็นหัวหน้าในวัดมีอำนาจและหน้าที่ตามพระราชบัญญัติปกครองคณะสงฆ์ ในเรื่องจัดการทรัพย์สมบัติของวัด ถ้ามีการฟ้องร้องเจ้าอาวาสจะฟ้องเอง หรือมอบอำนาจให้เวยยาวัจจกรฟ้องแทนตามลักษณะตัวการตัวแทน ก็ทำได้ (2) ในสัญญายกกรรมสิทธิ์ให้เป็นที่ธรณีสงฆ์นั้น ข้อความในสัญญาแสดงให้เข้าใจได้ว่าเป็นการยกที่ดินให้เป็นที่ธรณีสงฆ์ของวัดบางแพรกใต้ คือให้เป็นทรัพย์สมบัติของวัดไม่มีทางที่จะเข้าใจไปได้ว่ายกให้แก่ที่ธรณีสงฆ์ เพราะที่ธรณีสงฆ์มิใช่เป็นบุคคลแปลว่าที่ซึ่งเป็นสมบัติของวัด (มาตรา 40(2) แห่งพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ 2484) สัญญานี้ใช้ได้ตามกฎหมาย(3) ข้อความในสัญญาปรากฏว่า "สิ่งปลูกสร้างลงในที่ดินรายนี้ย่อมยกให้ด้วยทั้งสิ้น" ฉะนั้นเรือนที่พิพาทปลูกอยู่ในที่ดินขณะที่ทำสัญญายกให้ ย่อมตกเป็นกรรมสิทธิ์แก่ผู้รับในขณะทำสัญญาแล้วนั้น จำเลยรื้อถอนไปภายหลัง โดยไม่มีอำนาจอย่างใด ย่อมต้องรับผิดในลักษณะละเมิดพิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 254/2492พระอธิการช่วง เจ้าอาวาสวัดบางแพรกใต้ โดยนายเฟี้ยม บัวเอี่ยม ไวยาวัจกร ผู้รับมอบอำนาจโจทก์นายเหนี่ยง ใจอู่จำเลย ป.พ.พ. ม. 72, ม. 420, ม. 521 พ.ร.บ.คณะสงฆ์ พ.ศ.2484 ม. 40, ม. 43, ม. 44 ป.ที่ดิน เจ้าอาวาสมีอำนาจและหน้าที่ตาม พระราชบัญญัติปกครองคณะสงฆ์2484 ในเรื่องจัดการทรัพย์สมบัติของวัด ถ้ามีกรณีฟ้องร้องเจ้าอาวาสจะฟ้องร้องเอง หรือมอบอำนาจให้ไวยาวัจกรฟ้องร้องแทนได้ ในสัญญายกกรรมสิทธิ์ที่ดินให้ปรากฏว่า ที่ธรณีสงฆ์เป็นผู้รับนั้น ย่อมเป็นที่เข้าใจว่าเป็นการให้เป็นทรัพย์สมบัติของวัด เพราะที่ธรณีสงฆ์ไม่ใช่บุคคล ข้อความในสัญญาปรากฏว่า 'สิ่งซึ่งปลูกสร้างลงในที่ดินรายนี้ยอมยกให้ด้วยทั้งสิ้น' ดังนั้นเรือนที่ปลูกอยู่ในที่ดินในขณะทำสัญญายกให้ ย่อมตกเป็นกรรมสิทธิ์แก่ผู้รับ ในขณะทำสัญญาแล้วนั้นผู้ใดรื้อถอนภายหลังโดยไม่มีอำนาจอย่างใดย่อมต้องรับผิดในลักษณะละเมิดโจทก์ฟ้องว่า นางจ่างได้ยกกรรมสิทธิ์ที่ดินกับเรือน 2 หลังให้เป็นกรรมสิทธิ์แก่วัดบางแพรกใต้ โดยจดทะเบียนต่อเจ้าพนักงานโดยถูกต้องตามกฎหมาย จำเลยได้รื้อเรือน 2 หลังไปเสีย จึงขอให้ศาลบังคับให้จำเลยปลูกเรือนให้คงสภาพเดิมหรือใช้ราคา จำเลยให้การว่านายเฟี้ยมไม่ใช่เวยยาวัจจกรที่ได้รับแต่งตั้งจากทางการ จึงไม่มีอำนาจฟ้อง นางจ่างได้ทำพินัยกรรมยกทรัพย์สินทั้งหมดให้แก่จำเลยหนังสือให้กรรมสิทธิ์ที่ดินท้ายฟ้องไม่ใช่สัญญายกให้แก่วัดบางแพรกใต้ แต่เป็นสัญญายกให้แก่ที่ธรณีสงฆ์ (วัดบางแพรกใต้) ซึ่งไม่ใช่นิติบุคคลตามกฎหมาย จึงไม่มีอำนาจทำนิติกรรมรับที่ดินได้โดยชอบ ศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์ชนะคดี ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า(1) วัดบางแพรกใต้เป็นนิติบุคคล เจ้าอาวาสเป็นหัวหน้าในวัดมีอำนาจและหน้าที่ตามพระราชบัญญัติปกครองคณะสงฆ์ ในเรื่องจัดการทรัพย์สมบัติของวัด ถ้ามีการฟ้องร้องเจ้าอาวาสจะฟ้องเอง หรือมอบอำนาจให้เวยยาวัจจกรฟ้องแทนตามลักษณะตัวการตัวแทน ก็ทำได้ (2) ในสัญญายกกรรมสิทธิ์ให้เป็นที่ธรณีสงฆ์นั้น ข้อความในสัญญาแสดงให้เข้าใจได้ว่าเป็นการยกที่ดินให้เป็นที่ธรณีสงฆ์ของวัดบางแพรกใต้ คือให้เป็นทรัพย์สมบัติของวัดไม่มีทางที่จะเข้าใจไปได้ว่ายกให้แก่ที่ธรณีสงฆ์ เพราะที่ธรณีสงฆ์มิใช่เป็นบุคคลแปลว่าที่ซึ่งเป็นสมบัติของวัด (มาตรา 40(2) แห่งพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ 2484) สัญญานี้ใช้ได้ตามกฎหมาย(3) ข้อความในสัญญาปรากฏว่า "สิ่งปลูกสร้างลงในที่ดินรายนี้ย่อมยกให้ด้วยทั้งสิ้น" ฉะนั้นเรือนที่พิพาทปลูกอยู่ในที่ดินขณะที่ทำสัญญายกให้ ย่อมตกเป็นกรรมสิทธิ์แก่ผู้รับในขณะทำสัญญาแล้วนั้น จำเลยรื้อถอนไปภายหลัง โดยไม่มีอำนาจอย่างใด ย่อมต้องรับผิดในลักษณะละเมิดพิพากษายืน(เลขวณิชธรรมวิทักษ์-มนูภันย์วิมลสาร-ดุลยทัณฑ์ชนาณัติ)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ