คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 816/2540หลักกฎหมาย: ผู้เสียหายมอบหมายให้จำเลยที่1ดูแลการปรับที่ดินแทนแม้ผู้เสียหายสัญญาว่าเมื่อปรับพื้นที่เรียกร้อยแล้วจะยอมให้จำเลยที่1ทำประโยชน์ในที่ดินเป็นเวลา3ปีก็ตามแต่ระหว่างปรับที่ดินของผู้เสียหายจำเลยที่1ย่อมอยู่ในฐานะผู้ดูแลการปรับพื้นที่แทนผู้เสียหายเท่านั้นหาใช่ผู้เสียหายมอบการครอบครองที่ดินที่จะปรับให้จำเลยที่1ครอบครองไม่เมื่อฟังไม่ได้ว่าผู้เสียหายยินยอมให้จำเลยที่1ขุดบ่อหรือสระโดยยกดินที่ขุดได้ให้ผู้ขุดเป็นการตอบแทนการที่จำเลยที่1จัดการให้จำเลยที่2ขุดเอาดินในที่ดินของผู้เสียหายไปจึงเป็นการเอาทรัพย์ซึ่งอยู่ในความครอบครองของผู้เสียหายไปโดยทุจริตเป็นความผิดฐานลักทรัพย์หาใช่เป็นความผิดฐานยักยอกทรัพย์ไม่โจทก์ฟ้องว่าจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันใช้รถแมคโครขุดลักดินจากที่ดินของนายสุโพธิ์ พลกระจาย ผู้เสียหาย เป็นบริเวณเนื้อที่ 3 ไร่ คิดเป็นราคาเนื้อดินที่จำเลยทั้งสองกับพวกลักไป120,000 บาท ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83, 335และให้จำเลยทั้งสองร่วมกันคืนทรัพย์หรือใช้ราคาเป็นเงิน120,000 บาท แก่ผู้เสียหายด้วยจำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 335(1) จำคุก 1 ปี และให้จำเลยที่ 1คืนหรือใช้ราคาดินเป็นเงิน 120,000 บาท แก่ผู้เสียหาย ส่วนจำเลยที่ 2 ให้ยกฟ้องจำเลย ที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 1 พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกา โดยผู้พิพากษาซึ่งพิจารณาและลงชื่อในคำพิพากษาศาลชั้นต้นอนุญาตให้ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงรับฟังได้ในเบื้องต้นว่า นายสุโพธิ์ พลกระจาย ผู้เสียหายเป็นผู้ใหญ่บ้านโนนหอม ตำบลเพ็กใหญ่ อำเภอพล จังหวัดขอนแก่น และมีที่ดินอยู่ที่หมู่บ้านหนองไม้แก่น หมู่ที่ 2 ตำบลเจาทองกิ่งอำเภอภักดีชุมพลจังหวัดชัยภูมิ เนื้อที่ประมาณ 9 ไร่ ตามวันเวลาเกิดเหตุ จำเลยที่ 1 ได้ให้จำเลยที่ 2 นำรถไถแมคโครมาขุดดินในที่ดินดังกล่าวจนมีลักษณะเป็นบ่อ จำนวน 2 บ่อ เนื้อที่ประมาณ3 ไร่ ตามแผนที่สังเขปแสดงสถานที่เกิดเหตุ เอกสารหมาย ป.จ.6คดีมีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 1 ว่า จำเลยที่ 1 กระทำผิดตามฟ้องหรือไม่ จึงรับฟังไม่ได้ว่าผู้เสียหายหรือคนของผู้เสียหายยินยอมให้จำเลยที่ 1 นำจำเลยที่ 2 มาขุดดินไปเพื่อแลกเปลี่ยนกับการปรับพื้นที่ตามที่จำเลยที่ 1 อ้าง เชื่อว่าจำเลยที่ 1 กระทำไปเองโดยพลการและได้ความจากร้อยตำรวจโทชุมพล คร้ามบุญลือพนักงานสอบสวน ประกอบกับแผนที่สังเขปแสดงสถานที่เกิดเหตุเอกสารหมาย ป.จ.6 ว่า สระแรกกว้างประมาณ 18 เมตรยางประมาณ 80 เมตร ลึกประมาณ 5 เมตร สระที่สองกว้างประมาณ19 เมตร ยาวประมาณ 55 เมตร ลึกประมาณ 5 เมตร ลักษณะเป็นการใช้รถแมคโครขุดและดินที่ขุดจากสระทั้งสองดังกล่าวไม่ปรากฏว่ากองอยู่ที่ขอบสระหรือบริเวณใกล้เคียง ส่วนรอบบริเวณที่ดินดังกล่าวเป็นที่โล่งเตียนและเป็นทุ่งนาของผู้เสียหาย สภาพที่ดินตามคำเบิกความของพนักงานสอบสวนจึงมิใช่การปรับที่ดินตามที่ผู้เสียหายมอบหมายให้จำเลยที่ 1 ดูแลแทนตามเอกสารหมาย ป.จ.2และจำเลยที่ 1 อ้างว่า ผู้เสียหายสัญญาว่าเมื่อปรับพื้นที่เรียบร้อยแล้วจะยอมให้จำเลยที่ 1 ทำประโยชน์ในที่ดินเป็นเวลา 3 ปีดังนั้นระหว่างปรับที่ดินของผู้เสียหาย จำเลยที่ 1 ย่อมอยู่ในฐานะผู้ดูแลการปรับพื้นที่แทนผู้เสียหายเท่านั้น หาใช่ผู้เสียหายมอบการครอบครองที่ดินที่จะปรับให้จำเลยที่ 1 ครอบครองไม่ เมื่อฟังไม่ได้ว่าผู้เสียหายยินยอมให้จำเลยที่ 1 ขุดบ่อหรือสระโดยยกที่ดินที่ขุดให้ผู้ขุดเป็นการตอบแทนดังที่วินิจฉัยมาแล้ว การที่จำเลยที่ 1จัดการให้จำเลยที่ 2 ขุดเอาดินในที่ดินของผู้เสียหายไป และได้ความจากผู้เสียหายว่าหลังจากตอบจดหมายของจำเลยที่ 1 ตามเอกสารหมาย ป.จ.2 แล้วประมาณ 10 วัน นางมอดซึ่งเป็นผู้ใหญ่บ้านกุดไม้แก่น (ที่ถูกหนองไม้แก่น) ได้มาบอกผู้เสียหายว่าจำเลยที่ 1 ไม่ได้เกรดที่ตามที่ตกลงแต่กลับขุดดินไปขายเมื่อผู้เสียหายมาสอบถามจำเลยที่ 1 ก็ยอมรับว่าได้ขุดดินไปขายจริง ผู้เสียหายจึงเรียกค่าเสียหายเป็นเงิน 120,000 บาท การกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นการเอาทรัพย์ซึ่งอยู่ในความครอบครองของผู้เสียหายไปโดยทุจริตเป็นความผิดฐานลักทรัพย์หาใช่เป็นความผิดฐานยักยอกทรัพย์ ซึ่งผู้เสียหายจะต้องดำเนินคดีภายใน3 เดือน ตามที่จำเลยที่ 1 กล่าวอ้างในฎีกาไม่ ฎีกาของจำเลยที่ 1ในข้อนี้ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 816/2540พนักงานอัยการประจำศาลจังหวัดภูเขียวโจทก์นาย ดาบตำรวจ ทองพูน วรรณารักษ์ กับพวกจำเลย ป.อ. ม. 334ผู้เสียหายมอบหมายให้จำเลยที่1ดูแลการปรับที่ดินแทนแม้ผู้เสียหายสัญญาว่าเมื่อปรับพื้นที่เรียกร้อยแล้วจะยอมให้จำเลยที่1ทำประโยชน์ในที่ดินเป็นเวลา3ปีก็ตามแต่ระหว่างปรับที่ดินของผู้เสียหายจำเลยที่1ย่อมอยู่ในฐานะผู้ดูแลการปรับพื้นที่แทนผู้เสียหายเท่านั้นหาใช่ผู้เสียหายมอบการครอบครองที่ดินที่จะปรับให้จำเลยที่1ครอบครองไม่เมื่อฟังไม่ได้ว่าผู้เสียหายยินยอมให้จำเลยที่1ขุดบ่อหรือสระโดยยกดินที่ขุดได้ให้ผู้ขุดเป็นการตอบแทนการที่จำเลยที่1จัดการให้จำเลยที่2ขุดเอาดินในที่ดินของผู้เสียหายไปจึงเป็นการเอาทรัพย์ซึ่งอยู่ในความครอบครองของผู้เสียหายไปโดยทุจริตเป็นความผิดฐานลักทรัพย์หาใช่เป็นความผิดฐานยักยอกทรัพย์ไม่โจทก์ฟ้องว่าจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันใช้รถแมคโครขุดลักดินจากที่ดินของนายสุโพธิ์ พลกระจาย ผู้เสียหาย เป็นบริเวณเนื้อที่ 3 ไร่ คิดเป็นราคาเนื้อดินที่จำเลยทั้งสองกับพวกลักไป120,000 บาท ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83, 335และให้จำเลยทั้งสองร่วมกันคืนทรัพย์หรือใช้ราคาเป็นเงิน120,000 บาท แก่ผู้เสียหายด้วยจำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 335(1) จำคุก 1 ปี และให้จำเลยที่ 1คืนหรือใช้ราคาดินเป็นเงิน 120,000 บาท แก่ผู้เสียหาย ส่วนจำเลยที่ 2 ให้ยกฟ้องจำเลย ที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 1 พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกา โดยผู้พิพากษาซึ่งพิจารณาและลงชื่อในคำพิพากษาศาลชั้นต้นอนุญาตให้ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงรับฟังได้ในเบื้องต้นว่า นายสุโพธิ์ พลกระจาย ผู้เสียหายเป็นผู้ใหญ่บ้านโนนหอม ตำบลเพ็กใหญ่ อำเภอพล จังหวัดขอนแก่น และมีที่ดินอยู่ที่หมู่บ้านหนองไม้แก่น หมู่ที่ 2 ตำบลเจาทองกิ่งอำเภอภักดีชุมพลจังหวัดชัยภูมิ เนื้อที่ประมาณ 9 ไร่ ตามวันเวลาเกิดเหตุ จำเลยที่ 1 ได้ให้จำเลยที่ 2 นำรถไถแมคโครมาขุดดินในที่ดินดังกล่าวจนมีลักษณะเป็นบ่อ จำนวน 2 บ่อ เนื้อที่ประมาณ3 ไร่ ตามแผนที่สังเขปแสดงสถานที่เกิดเหตุ เอกสารหมาย ป.จ.6คดีมีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 1 ว่า จำเลยที่ 1 กระทำผิดตามฟ้องหรือไม่ จึงรับฟังไม่ได้ว่าผู้เสียหายหรือคนของผู้เสียหายยินยอมให้จำเลยที่ 1 นำจำเลยที่ 2 มาขุดดินไปเพื่อแลกเปลี่ยนกับการปรับพื้นที่ตามที่จำเลยที่ 1 อ้าง เชื่อว่าจำเลยที่ 1 กระทำไปเองโดยพลการและได้ความจากร้อยตำรวจโทชุมพล คร้ามบุญลือพนักงานสอบสวน ประกอบกับแผนที่สังเขปแสดงสถานที่เกิดเหตุเอกสารหมาย ป.จ.6 ว่า สระแรกกว้างประมาณ 18 เมตรยางประมาณ 80 เมตร ลึกประมาณ 5 เมตร สระที่สองกว้างประมาณ19 เมตร ยาวประมาณ 55 เมตร ลึกประมาณ 5 เมตร ลักษณะเป็นการใช้รถแมคโครขุดและดินที่ขุดจากสระทั้งสองดังกล่าวไม่ปรากฏว่ากองอยู่ที่ขอบสระหรือบริเวณใกล้เคียง ส่วนรอบบริเวณที่ดินดังกล่าวเป็นที่โล่งเตียนและเป็นทุ่งนาของผู้เสียหาย สภาพที่ดินตามคำเบิกความของพนักงานสอบสวนจึงมิใช่การปรับที่ดินตามที่ผู้เสียหายมอบหมายให้จำเลยที่ 1 ดูแลแทนตามเอกสารหมาย ป.จ.2และจำเลยที่ 1 อ้างว่า ผู้เสียหายสัญญาว่าเมื่อปรับพื้นที่เรียบร้อยแล้วจะยอมให้จำเลยที่ 1 ทำประโยชน์ในที่ดินเป็นเวลา 3 ปีดังนั้นระหว่างปรับที่ดินของผู้เสียหาย จำเลยที่ 1 ย่อมอยู่ในฐานะผู้ดูแลการปรับพื้นที่แทนผู้เสียหายเท่านั้น หาใช่ผู้เสียหายมอบการครอบครองที่ดินที่จะปรับให้จำเลยที่ 1 ครอบครองไม่ เมื่อฟังไม่ได้ว่าผู้เสียหายยินยอมให้จำเลยที่ 1 ขุดบ่อหรือสระโดยยกที่ดินที่ขุดให้ผู้ขุดเป็นการตอบแทนดังที่วินิจฉัยมาแล้ว การที่จำเลยที่ 1จัดการให้จำเลยที่ 2 ขุดเอาดินในที่ดินของผู้เสียหายไป และได้ความจากผู้เสียหายว่าหลังจากตอบจดหมายของจำเลยที่ 1 ตามเอกสารหมาย ป.จ.2 แล้วประมาณ 10 วัน นางมอดซึ่งเป็นผู้ใหญ่บ้านกุดไม้แก่น (ที่ถูกหนองไม้แก่น) ได้มาบอกผู้เสียหายว่าจำเลยที่ 1 ไม่ได้เกรดที่ตามที่ตกลงแต่กลับขุดดินไปขายเมื่อผู้เสียหายมาสอบถามจำเลยที่ 1 ก็ยอมรับว่าได้ขุดดินไปขายจริง ผู้เสียหายจึงเรียกค่าเสียหายเป็นเงิน 120,000 บาท การกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นการเอาทรัพย์ซึ่งอยู่ในความครอบครองของผู้เสียหายไปโดยทุจริตเป็นความผิดฐานลักทรัพย์หาใช่เป็นความผิดฐานยักยอกทรัพย์ ซึ่งผู้เสียหายจะต้องดำเนินคดีภายใน3 เดือน ตามที่จำเลยที่ 1 กล่าวอ้างในฎีกาไม่ ฎีกาของจำเลยที่ 1ในข้อนี้ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(จุมพล ณ สงขลา-สถิตย์ ไพเราะ-ม.ล.เฉลิมชัย เกษมสันต์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการวินิจฉัยชี้ขาดข้อเท็จจริงบางกรณีที่เป็นปัญหาคาบเกี่ยวระหว่างการกระทำความผิดฐานลักทรัพย์ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา334กับความผิดฐานยักยอกตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา352วรรคแรกต้องพิจารณาถึงอำนาจการครอบครองทรัพย์สินนั้นในขณะเกิดการกระทำผิดว่าอยู่ที่จำเลยหรือไม่กล่าวคือถ้าทรัพย์สินอยู่ในความครอบครองของจำเลยในขณะเกิดการกระทำผิดหากจำเลยเอาทรัพย์นั้นไปการกระทำของจำเลยก็เป็นความผิดฐานยักยอกแต่ถ้าทรัพย์สินอยู่ในความครอบครองของเจ้าทรัพย์การทีจำเลยโดยทุจริตเอาทรัพย์นั้นไปจำเลยย่อมมีความผิดฐานลักทรัพย์ ในหลักการดังกล่าวข้อพิจารณาที่สำคัญประการหนึ่งคือการที่จำเลยยึดถือทรัพย์สินอย่างหนึ่งอย่างใดอยู่มิได้หมายความว่าทรัพย์สินนั้นอยู่ในความครอบครองของจำเลยเสมอไปซึ่งการที่จำเลยจะมีสิทธิครอบครองในทรัพย์สินอย่างหนึ่งอย่างใดนั้นปรากฏทางวินิจฉัยตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาว่าจำเลยจะต้องได้รับอำนาจควบคุมดูแลทรัพย์สินนั้นโดยแท้จริงจากเจ้าของทรัพย์ประกอบด้วยตัวอย่างเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่661/2501จำเลยจับข้อมือผู้เสียหายผู้เสียหายดึงมือหลุดจากมือจำเลยนาฬิกาข้อมือของผู้เสียหายสายหนังเก่าเปื่อยมากขาดหลุดติดมือจำเลยผู้เสียหายบอกจำเลยว่าเก็บไว้ก่อนกินข้าวแล้วจะมาเอาครั้นผู้เสียหายกลับมาขอนาฬิกาจำเลยปฏิเสธว่าไม่ได้เอาไปเป็นเรื่องผู้เสียหายเจตนามอบการครอบครองให้จำเลยในระหว่างที่มอบฝากไม่เป็นผิดฐานลักทรัพย์ คำพิพากษาศาลฎีกาที่460/2512จำเลยได้รับมอบหมายให้พากระเป๋าทรัพย์ของนายจ้างออกไปให้พ้นจากที่วิวาทเพื่อความปลอดภัยแห่งทรัพย์แล้วจำเลยพาทรัพย์นั้นหนีไปการกระทำของจำเลยเป็นการเบียดบังยักยอกทรัพย์ตามมาตรา352ไม่ใช่ลักทรัพย์ คำพิพากษาศาลฎีกาที่1636/2521โจทก์จ้างจำเลยซ่อมรถไถโดยโจทก์เป็นผู้ซื้อเครื่องอะไหล่นำไปมอบให้จำเลยที่อู่ซ่อมรถของจำเลยจำเลยซ่อมอยู่ราว1ปีจึงเสร็จพฤติการณ์ดังกล่าวถือว่าโจทก์มอบหมายให้จำเลยยึดถือครอบครองทรัพย์นั้นไว้การยึดถือครอบครองทรัพย์จึงอยู่ที่จำเลยมิใช่อยู่ที่โจทก์จำเลยเปลี่ยนเสื้อสูบเก่าใส่แทนเสื้อสูบใหม่ของโจทก์เป็นยักยอกไม่ใช่ลักทรัพย์ แนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยถึงพฤติการณ์อันถือว่าเจ้าของทรัพย์ยังมิได้มอบการครอบครองให้แก่จำเลยตัวอย่างเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่179/2507จำเลยกับผู้เสียหายโดยสารเรือเมล์ไปด้วยกันผู้เสียหายจะไปห้องส้วมฝากกระเป๋าให้จำเลยช่วยถือแทนจำเลยลอบเปิดกระเป๋าถือซึ่งผู้เสียหายฝากไว้แล้วเอาสร้อยกับธนบัตรไปดังนี้การที่ผู้เสียหายฝากกระเป๋าให้จำเลยช่วยดูแลแทนเป็นการชั่วคราวชั่วระยะเวลาที่ผู้เสียหายไปเข้าห้องส้วมมิได้เจตนาสละการครอบครองให้ถือว่าสร้อยกับธนบัตรยังอยู่ในความครอบครองของผู้เสียหายจำเลยมีความผิดฐานลักทรัพย์ตามมาตรา334หาใช่เป็นความผิดฐานยักยอกไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่229/2510(ประชุมใหญ่)จำเลยเป็นลูกจ้างรายวันเทศบาลโดยจำเลยที่1มีหน้าที่ขับรถยนต์บรรทุกคนงานไปทำการล้างและซ่อมท่อระบายน้ำจำเลยที่2เป็นคนล้างและซ่อมท่อจำเลยทั้งสองร่วมกันดูดเอาน้ำมันเบนซินไปจากถังของรถยนต์คันที่จำเลยที่1ขับแล้วเอาไปขายดังนี้แม้จำเลยมีหน้าที่ขับรถยนต์ก็มีหน้าที่เพียงดูแลรักษารถยนต์ตลอดถึงน้ำมันเบนซินในรถยนต์นั้นด้วยก็จริงแต่จำเลยคงมีหน้าที่เพียงดูแลรักษาเท่านั้นเทศบาลมิได้มอบการครอบครองรถยนต์และน้ำมันเบนซินในรถยนต์ให้จำเลยครอบครองแต่อย่างใดการกระทำของจำเลยผิดฐานลักทรัพย์ตามมาตรา335(7)(11)ไม่ใช่ยักยอก จากข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่816/2540นี้เมื่อผู้เสียหายเพียงตกลงให้จำเลยที่1เป็นผู้ดูแลติดต่อนำรถไถมาปรับพื้นที่ดินของผู้เสียหายโดยมิได้มอบการครอบครองในที่ดินที่จะทำการปรับให้แก่จำเลยที่1รวมทั้งมิได้ยินยอมให้จำเลยที่1ขุดบ่อหรือสระโดยยกที่ดินที่ขุดให้ผู้ขุดเป็นการตอบแทนการที่จำเลยที่1จัดการให้จำเลยที่2ขุดเอาดินในที่ดินของผู้เสียหายไปจึงเป็นการเอาทรัพย์ซึ่งอยู่ในความครอบครองของผู้อื่นไปโดยทุจริตมีความผิดฐานลักทรัพย์ อนึ่งเกี่ยวกับข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาในเรื่องนี้เคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่755/2527(ประชุมใหญ่)วินิจฉัยเป็นข้อสังเกตประการหนึ่งว่าแม้จำเลยจะได้รับมอบการครอบครองในที่ดินซึ่งมีสภาพเป็นอสังหาริมทรัพย์ไว้จากเจ้าของทรัพย์แต่การที่จำเลยขุดเอาหน้าดินจากที่ดินดังกล่าวไปแสวงหาประโยชน์อันมิควรได้โดยชอบด้วยกฎหมายเมื่อหน้าดินที่ถูกขุดขึ้นมามีสภาพเป็นสังหาริมทรัพย์ซึ่งเข้าของทรัพย์มิได้มอบการครอบครองให้แก่จำเลยแต่อย่างใดจำเลยย่อมมีความผิดฐานลักทรัพย์ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่755/2527(ประชุมใหญ่)จำเลยเช่าที่ดินโจทก์ทำไร่แล้วขุดเอาดินนั้นไปขายโดยทุจริตจำเลยมีความผิดฐานลักทรัพย์ไม่ผิดฐานยักยอกเพราะการเช่าที่ดินนั้นผู้ให้เช่าให้เช่าทรัพย์สินนั้นในสภาพที่เป็นอสังหาริมทรัพย์เมื่อที่ดินถูกขุดมา(สังหาริมทรัพย์)จึงคงอยู่ในความครอบครองของผู้ให้เช่า สุรางค์เจียรณ์มงคลคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่าจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันใช้รถแมคโครขุดลักดินจากที่ดินของนายสุโพธิ์ พลกระจาย ผู้เสียหาย เป็นบริเวณเนื้อที่ 3 ไร่ คิดเป็นราคาเนื้อดินที่จำเลยทั้งสองกับพวกลักไป120,000 บาท ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83, 335และให้จำเลยทั้งสองร่วมกันคืนทรัพย์หรือใช้ราคาเป็นเงิน120,000 บาท แก่ผู้เสียหายด้วยจำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 335(1) จำคุก 1 ปี และให้จำเลยที่ 1คืนหรือใช้ราคาดินเป็นเงิน 120,000 บาท แก่ผู้เสียหาย ส่วนจำเลยที่ 2 ให้ยกฟ้องจำเลย ที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 1 พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกา โดยผู้พิพากษาซึ่งพิจารณาและลงชื่อในคำพิพากษาศาลชั้นต้นอนุญาตให้ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงรับฟังได้ในเบื้องต้นว่า นายสุโพธิ์ พลกระจาย ผู้เสียหายเป็นผู้ใหญ่บ้านโนนหอม ตำบลเพ็กใหญ่ อำเภอพล จังหวัดขอนแก่น และมีที่ดินอยู่ที่หมู่บ้านหนองไม้แก่น หมู่ที่ 2 ตำบลเจาทองกิ่งอำเภอภักดีชุมพลจังหวัดชัยภูมิ เนื้อที่ประมาณ 9 ไร่ ตามวันเวลาเกิดเหตุ จำเลยที่ 1 ได้ให้จำเลยที่ 2 นำรถไถแมคโครมาขุดดินในที่ดินดังกล่าวจนมีลักษณะเป็นบ่อ จำนวน 2 บ่อ เนื้อที่ประมาณ3 ไร่ ตามแผนที่สังเขปแสดงสถานที่เกิดเหตุ เอกสารหมาย ป.จ.6คดีมีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 1 ว่า จำเลยที่ 1 กระทำผิดตามฟ้องหรือไม่ จึงรับฟังไม่ได้ว่าผู้เสียหายหรือคนของผู้เสียหายยินยอมให้จำเลยที่ 1 นำจำเลยที่ 2 มาขุดดินไปเพื่อแลกเปลี่ยนกับการปรับพื้นที่ตามที่จำเลยที่ 1 อ้าง เชื่อว่าจำเลยที่ 1 กระทำไปเองโดยพลการและได้ความจากร้อยตำรวจโทชุมพล คร้ามบุญลือพนักงานสอบสวน ประกอบกับแผนที่สังเขปแสดงสถานที่เกิดเหตุเอกสารหมาย ป.จ.6 ว่า สระแรกกว้างประมาณ 18 เมตรยางประมาณ 80 เมตร ลึกประมาณ 5 เมตร สระที่สองกว้างประมาณ19 เมตร ยาวประมาณ 55 เมตร ลึกประมาณ 5 เมตร ลักษณะเป็นการใช้รถแมคโครขุดและดินที่ขุดจากสระทั้งสองดังกล่าวไม่ปรากฏว่ากองอยู่ที่ขอบสระหรือบริเวณใกล้เคียง ส่วนรอบบริเวณที่ดินดังกล่าวเป็นที่โล่งเตียนและเป็นทุ่งนาของผู้เสียหาย สภาพที่ดินตามคำเบิกความของพนักงานสอบสวนจึงมิใช่การปรับที่ดินตามที่ผู้เสียหายมอบหมายให้จำเลยที่ 1 ดูแลแทนตามเอกสารหมาย ป.จ.2และจำเลยที่ 1 อ้างว่า ผู้เสียหายสัญญาว่าเมื่อปรับพื้นที่เรียบร้อยแล้วจะยอมให้จำเลยที่ 1 ทำประโยชน์ในที่ดินเป็นเวลา 3 ปีดังนั้นระหว่างปรับที่ดินของผู้เสียหาย จำเลยที่ 1 ย่อมอยู่ในฐานะผู้ดูแลการปรับพื้นที่แทนผู้เสียหายเท่านั้น หาใช่ผู้เสียหายมอบการครอบครองที่ดินที่จะปรับให้จำเลยที่ 1 ครอบครองไม่ เมื่อฟังไม่ได้ว่าผู้เสียหายยินยอมให้จำเลยที่ 1 ขุดบ่อหรือสระโดยยกที่ดินที่ขุดให้ผู้ขุดเป็นการตอบแทนดังที่วินิจฉัยมาแล้ว การที่จำเลยที่ 1จัดการให้จำเลยที่ 2 ขุดเอาดินในที่ดินของผู้เสียหายไป และได้ความจากผู้เสียหายว่าหลังจากตอบจดหมายของจำเลยที่ 1 ตามเอกสารหมาย ป.จ.2 แล้วประมาณ 10 วัน นางมอดซึ่งเป็นผู้ใหญ่บ้านกุดไม้แก่น (ที่ถูกหนองไม้แก่น) ได้มาบอกผู้เสียหายว่าจำเลยที่ 1 ไม่ได้เกรดที่ตามที่ตกลงแต่กลับขุดดินไปขายเมื่อผู้เสียหายมาสอบถามจำเลยที่ 1 ก็ยอมรับว่าได้ขุดดินไปขายจริง ผู้เสียหายจึงเรียกค่าเสียหายเป็นเงิน 120,000 บาท การกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นการเอาทรัพย์ซึ่งอยู่ในความครอบครองของผู้เสียหายไปโดยทุจริตเป็นความผิดฐานลักทรัพย์หาใช่เป็นความผิดฐานยักยอกทรัพย์ ซึ่งผู้เสียหายจะต้องดำเนินคดีภายใน3 เดือน ตามที่จำเลยที่ 1 กล่าวอ้างในฎีกาไม่ ฎีกาของจำเลยที่ 1ในข้อนี้ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 816/2540พนักงานอัยการประจำศาลจังหวัดภูเขียวโจทก์นาย ดาบตำรวจ ทองพูน วรรณารักษ์ กับพวกจำเลย ป.อ. ม. 334ผู้เสียหายมอบหมายให้จำเลยที่1ดูแลการปรับที่ดินแทนแม้ผู้เสียหายสัญญาว่าเมื่อปรับพื้นที่เรียกร้อยแล้วจะยอมให้จำเลยที่1ทำประโยชน์ในที่ดินเป็นเวลา3ปีก็ตามแต่ระหว่างปรับที่ดินของผู้เสียหายจำเลยที่1ย่อมอยู่ในฐานะผู้ดูแลการปรับพื้นที่แทนผู้เสียหายเท่านั้นหาใช่ผู้เสียหายมอบการครอบครองที่ดินที่จะปรับให้จำเลยที่1ครอบครองไม่เมื่อฟังไม่ได้ว่าผู้เสียหายยินยอมให้จำเลยที่1ขุดบ่อหรือสระโดยยกดินที่ขุดได้ให้ผู้ขุดเป็นการตอบแทนการที่จำเลยที่1จัดการให้จำเลยที่2ขุดเอาดินในที่ดินของผู้เสียหายไปจึงเป็นการเอาทรัพย์ซึ่งอยู่ในความครอบครองของผู้เสียหายไปโดยทุจริตเป็นความผิดฐานลักทรัพย์หาใช่เป็นความผิดฐานยักยอกทรัพย์ไม่โจทก์ฟ้องว่าจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันใช้รถแมคโครขุดลักดินจากที่ดินของนายสุโพธิ์ พลกระจาย ผู้เสียหาย เป็นบริเวณเนื้อที่ 3 ไร่ คิดเป็นราคาเนื้อดินที่จำเลยทั้งสองกับพวกลักไป120,000 บาท ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83, 335และให้จำเลยทั้งสองร่วมกันคืนทรัพย์หรือใช้ราคาเป็นเงิน120,000 บาท แก่ผู้เสียหายด้วยจำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 335(1) จำคุก 1 ปี และให้จำเลยที่ 1คืนหรือใช้ราคาดินเป็นเงิน 120,000 บาท แก่ผู้เสียหาย ส่วนจำเลยที่ 2 ให้ยกฟ้องจำเลย ที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 1 พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกา โดยผู้พิพากษาซึ่งพิจารณาและลงชื่อในคำพิพากษาศาลชั้นต้นอนุญาตให้ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงรับฟังได้ในเบื้องต้นว่า นายสุโพธิ์ พลกระจาย ผู้เสียหายเป็นผู้ใหญ่บ้านโนนหอม ตำบลเพ็กใหญ่ อำเภอพล จังหวัดขอนแก่น และมีที่ดินอยู่ที่หมู่บ้านหนองไม้แก่น หมู่ที่ 2 ตำบลเจาทองกิ่งอำเภอภักดีชุมพลจังหวัดชัยภูมิ เนื้อที่ประมาณ 9 ไร่ ตามวันเวลาเกิดเหตุ จำเลยที่ 1 ได้ให้จำเลยที่ 2 นำรถไถแมคโครมาขุดดินในที่ดินดังกล่าวจนมีลักษณะเป็นบ่อ จำนวน 2 บ่อ เนื้อที่ประมาณ3 ไร่ ตามแผนที่สังเขปแสดงสถานที่เกิดเหตุ เอกสารหมาย ป.จ.6คดีมีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 1 ว่า จำเลยที่ 1 กระทำผิดตามฟ้องหรือไม่ จึงรับฟังไม่ได้ว่าผู้เสียหายหรือคนของผู้เสียหายยินยอมให้จำเลยที่ 1 นำจำเลยที่ 2 มาขุดดินไปเพื่อแลกเปลี่ยนกับการปรับพื้นที่ตามที่จำเลยที่ 1 อ้าง เชื่อว่าจำเลยที่ 1 กระทำไปเองโดยพลการและได้ความจากร้อยตำรวจโทชุมพล คร้ามบุญลือพนักงานสอบสวน ประกอบกับแผนที่สังเขปแสดงสถานที่เกิดเหตุเอกสารหมาย ป.จ.6 ว่า สระแรกกว้างประมาณ 18 เมตรยางประมาณ 80 เมตร ลึกประมาณ 5 เมตร สระที่สองกว้างประมาณ19 เมตร ยาวประมาณ 55 เมตร ลึกประมาณ 5 เมตร ลักษณะเป็นการใช้รถแมคโครขุดและดินที่ขุดจากสระทั้งสองดังกล่าวไม่ปรากฏว่ากองอยู่ที่ขอบสระหรือบริเวณใกล้เคียง ส่วนรอบบริเวณที่ดินดังกล่าวเป็นที่โล่งเตียนและเป็นทุ่งนาของผู้เสียหาย สภาพที่ดินตามคำเบิกความของพนักงานสอบสวนจึงมิใช่การปรับที่ดินตามที่ผู้เสียหายมอบหมายให้จำเลยที่ 1 ดูแลแทนตามเอกสารหมาย ป.จ.2และจำเลยที่ 1 อ้างว่า ผู้เสียหายสัญญาว่าเมื่อปรับพื้นที่เรียบร้อยแล้วจะยอมให้จำเลยที่ 1 ทำประโยชน์ในที่ดินเป็นเวลา 3 ปีดังนั้นระหว่างปรับที่ดินของผู้เสียหาย จำเลยที่ 1 ย่อมอยู่ในฐานะผู้ดูแลการปรับพื้นที่แทนผู้เสียหายเท่านั้น หาใช่ผู้เสียหายมอบการครอบครองที่ดินที่จะปรับให้จำเลยที่ 1 ครอบครองไม่ เมื่อฟังไม่ได้ว่าผู้เสียหายยินยอมให้จำเลยที่ 1 ขุดบ่อหรือสระโดยยกที่ดินที่ขุดให้ผู้ขุดเป็นการตอบแทนดังที่วินิจฉัยมาแล้ว การที่จำเลยที่ 1จัดการให้จำเลยที่ 2 ขุดเอาดินในที่ดินของผู้เสียหายไป และได้ความจากผู้เสียหายว่าหลังจากตอบจดหมายของจำเลยที่ 1 ตามเอกสารหมาย ป.จ.2 แล้วประมาณ 10 วัน นางมอดซึ่งเป็นผู้ใหญ่บ้านกุดไม้แก่น (ที่ถูกหนองไม้แก่น) ได้มาบอกผู้เสียหายว่าจำเลยที่ 1 ไม่ได้เกรดที่ตามที่ตกลงแต่กลับขุดดินไปขายเมื่อผู้เสียหายมาสอบถามจำเลยที่ 1 ก็ยอมรับว่าได้ขุดดินไปขายจริง ผู้เสียหายจึงเรียกค่าเสียหายเป็นเงิน 120,000 บาท การกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นการเอาทรัพย์ซึ่งอยู่ในความครอบครองของผู้เสียหายไปโดยทุจริตเป็นความผิดฐานลักทรัพย์หาใช่เป็นความผิดฐานยักยอกทรัพย์ ซึ่งผู้เสียหายจะต้องดำเนินคดีภายใน3 เดือน ตามที่จำเลยที่ 1 กล่าวอ้างในฎีกาไม่ ฎีกาของจำเลยที่ 1ในข้อนี้ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(จุมพล ณ สงขลา-สถิตย์ ไพเราะ-ม.ล.เฉลิมชัย เกษมสันต์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการวินิจฉัยชี้ขาดข้อเท็จจริงบางกรณีที่เป็นปัญหาคาบเกี่ยวระหว่างการกระทำความผิดฐานลักทรัพย์ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา334กับความผิดฐานยักยอกตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา352วรรคแรกต้องพิจารณาถึงอำนาจการครอบครองทรัพย์สินนั้นในขณะเกิดการกระทำผิดว่าอยู่ที่จำเลยหรือไม่กล่าวคือถ้าทรัพย์สินอยู่ในความครอบครองของจำเลยในขณะเกิดการกระทำผิดหากจำเลยเอาทรัพย์นั้นไปการกระทำของจำเลยก็เป็นความผิดฐานยักยอกแต่ถ้าทรัพย์สินอยู่ในความครอบครองของเจ้าทรัพย์การทีจำเลยโดยทุจริตเอาทรัพย์นั้นไปจำเลยย่อมมีความผิดฐานลักทรัพย์ ในหลักการดังกล่าวข้อพิจารณาที่สำคัญประการหนึ่งคือการที่จำเลยยึดถือทรัพย์สินอย่างหนึ่งอย่างใดอยู่มิได้หมายความว่าทรัพย์สินนั้นอยู่ในความครอบครองของจำเลยเสมอไปซึ่งการที่จำเลยจะมีสิทธิครอบครองในทรัพย์สินอย่างหนึ่งอย่างใดนั้นปรากฏทางวินิจฉัยตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาว่าจำเลยจะต้องได้รับอำนาจควบคุมดูแลทรัพย์สินนั้นโดยแท้จริงจากเจ้าของทรัพย์ประกอบด้วยตัวอย่างเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่661/2501จำเลยจับข้อมือผู้เสียหายผู้เสียหายดึงมือหลุดจากมือจำเลยนาฬิกาข้อมือของผู้เสียหายสายหนังเก่าเปื่อยมากขาดหลุดติดมือจำเลยผู้เสียหายบอกจำเลยว่าเก็บไว้ก่อนกินข้าวแล้วจะมาเอาครั้นผู้เสียหายกลับมาขอนาฬิกาจำเลยปฏิเสธว่าไม่ได้เอาไปเป็นเรื่องผู้เสียหายเจตนามอบการครอบครองให้จำเลยในระหว่างที่มอบฝากไม่เป็นผิดฐานลักทรัพย์ คำพิพากษาศาลฎีกาที่460/2512จำเลยได้รับมอบหมายให้พากระเป๋าทรัพย์ของนายจ้างออกไปให้พ้นจากที่วิวาทเพื่อความปลอดภัยแห่งทรัพย์แล้วจำเลยพาทรัพย์นั้นหนีไปการกระทำของจำเลยเป็นการเบียดบังยักยอกทรัพย์ตามมาตรา352ไม่ใช่ลักทรัพย์ คำพิพากษาศาลฎีกาที่1636/2521โจทก์จ้างจำเลยซ่อมรถไถโดยโจทก์เป็นผู้ซื้อเครื่องอะไหล่นำไปมอบให้จำเลยที่อู่ซ่อมรถของจำเลยจำเลยซ่อมอยู่ราว1ปีจึงเสร็จพฤติการณ์ดังกล่าวถือว่าโจทก์มอบหมายให้จำเลยยึดถือครอบครองทรัพย์นั้นไว้การยึดถือครอบครองทรัพย์จึงอยู่ที่จำเลยมิใช่อยู่ที่โจทก์จำเลยเปลี่ยนเสื้อสูบเก่าใส่แทนเสื้อสูบใหม่ของโจทก์เป็นยักยอกไม่ใช่ลักทรัพย์ แนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยถึงพฤติการณ์อันถือว่าเจ้าของทรัพย์ยังมิได้มอบการครอบครองให้แก่จำเลยตัวอย่างเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่179/2507จำเลยกับผู้เสียหายโดยสารเรือเมล์ไปด้วยกันผู้เสียหายจะไปห้องส้วมฝากกระเป๋าให้จำเลยช่วยถือแทนจำเลยลอบเปิดกระเป๋าถือซึ่งผู้เสียหายฝากไว้แล้วเอาสร้อยกับธนบัตรไปดังนี้การที่ผู้เสียหายฝากกระเป๋าให้จำเลยช่วยดูแลแทนเป็นการชั่วคราวชั่วระยะเวลาที่ผู้เสียหายไปเข้าห้องส้วมมิได้เจตนาสละการครอบครองให้ถือว่าสร้อยกับธนบัตรยังอยู่ในความครอบครองของผู้เสียหายจำเลยมีความผิดฐานลักทรัพย์ตามมาตรา334หาใช่เป็นความผิดฐานยักยอกไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่229/2510(ประชุมใหญ่)จำเลยเป็นลูกจ้างรายวันเทศบาลโดยจำเลยที่1มีหน้าที่ขับรถยนต์บรรทุกคนงานไปทำการล้างและซ่อมท่อระบายน้ำจำเลยที่2เป็นคนล้างและซ่อมท่อจำเลยทั้งสองร่วมกันดูดเอาน้ำมันเบนซินไปจากถังของรถยนต์คันที่จำเลยที่1ขับแล้วเอาไปขายดังนี้แม้จำเลยมีหน้าที่ขับรถยนต์ก็มีหน้าที่เพียงดูแลรักษารถยนต์ตลอดถึงน้ำมันเบนซินในรถยนต์นั้นด้วยก็จริงแต่จำเลยคงมีหน้าที่เพียงดูแลรักษาเท่านั้นเทศบาลมิได้มอบการครอบครองรถยนต์และน้ำมันเบนซินในรถยนต์ให้จำเลยครอบครองแต่อย่างใดการกระทำของจำเลยผิดฐานลักทรัพย์ตามมาตรา335(7)(11)ไม่ใช่ยักยอก จากข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่816/2540นี้เมื่อผู้เสียหายเพียงตกลงให้จำเลยที่1เป็นผู้ดูแลติดต่อนำรถไถมาปรับพื้นที่ดินของผู้เสียหายโดยมิได้มอบการครอบครองในที่ดินที่จะทำการปรับให้แก่จำเลยที่1รวมทั้งมิได้ยินยอมให้จำเลยที่1ขุดบ่อหรือสระโดยยกที่ดินที่ขุดให้ผู้ขุดเป็นการตอบแทนการที่จำเลยที่1จัดการให้จำเลยที่2ขุดเอาดินในที่ดินของผู้เสียหายไปจึงเป็นการเอาทรัพย์ซึ่งอยู่ในความครอบครองของผู้อื่นไปโดยทุจริตมีความผิดฐานลักทรัพย์ อนึ่งเกี่ยวกับข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาในเรื่องนี้เคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่755/2527(ประชุมใหญ่)วินิจฉัยเป็นข้อสังเกตประการหนึ่งว่าแม้จำเลยจะได้รับมอบการครอบครองในที่ดินซึ่งมีสภาพเป็นอสังหาริมทรัพย์ไว้จากเจ้าของทรัพย์แต่การที่จำเลยขุดเอาหน้าดินจากที่ดินดังกล่าวไปแสวงหาประโยชน์อันมิควรได้โดยชอบด้วยกฎหมายเมื่อหน้าดินที่ถูกขุดขึ้นมามีสภาพเป็นสังหาริมทรัพย์ซึ่งเข้าของทรัพย์มิได้มอบการครอบครองให้แก่จำเลยแต่อย่างใดจำเลยย่อมมีความผิดฐานลักทรัพย์ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่755/2527(ประชุมใหญ่)จำเลยเช่าที่ดินโจทก์ทำไร่แล้วขุดเอาดินนั้นไปขายโดยทุจริตจำเลยมีความผิดฐานลักทรัพย์ไม่ผิดฐานยักยอกเพราะการเช่าที่ดินนั้นผู้ให้เช่าให้เช่าทรัพย์สินนั้นในสภาพที่เป็นอสังหาริมทรัพย์เมื่อที่ดินถูกขุดมา(สังหาริมทรัพย์)จึงคงอยู่ในความครอบครองของผู้ให้เช่า สุรางค์เจียรณ์มงคล