ระเบียบกรมชลประทานระเบียบกรมชลประทานว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเรียกเก็บค่าใช้จ่ายในการจัดทำคันและคูน้ำพ.ศ. ๒๕๔๔[๑] โดยที่เป็นการสมควรกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการเรียกเก็บค่าใช้จ่ายในการจัดทำคันและคูน้ำกรมชลประทานจึงให้กำหนดระเบียบไว้ดังนี้ข้อ ๑ระเบียบนี้เรียกว่า "ระเบียบกรมชลประทาน ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเรียกเก็บค่าใช้จ่ายในการจัดทำคันและคูน้ำพ.ศ. ๒๕๔๔ข้อ ๒ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปข้อ ๓กรมชลประทานจะดำเนินการจัดทำคันและคูน้ำท้องที่ใด จะต้องให้เจ้าของที่ดินหรือผู้ได้รับสิทธิในที่ดินทุกรายในท้องที่นั้นรับทราบเงื่อนไขเรื่องการมีส่วนร่วมค่าใช้จ่ายและให้จัดทำบันทึกการยินยอมของเจ้าของที่ดินหรือผู้ได้รับสิทธิในที่ดินทุกรายไว้เป็นหลักฐานถ้าเจ้าของที่ดินในท้องที่นั้นยินยอมมีจำนวนร้อยละแปดสิบขึ้นไปของเจ้าของที่ดินทั้งหมดก็ให้ดำเนินการจัดทำคันและคูน้ำได้ข้อ ๔ให้เจ้าของที่ดินหรือผู้ได้รับสิทธิในที่ดิน ที่ได้รับประโยชน์จากการจัดทำคันและคูน้ำทุกรายต้องชำระค่าใช้จ่ายในการจัดทำคันและคูน้ำ รวมถึงประตูกักน้ำหรือสิ่งอื่นที่ใช้ในการบังคับในคูน้ำนั้นด้วยตามอัตราที่กรมชลประทานกำหนดจากค่าใช้จ่ายที่ต้องจ่ายจริง โดยให้เริ่มชำระในปีที่สามนับแต่ปีที่ดำเนินการจัดทำคันและคูน้ำสำเร็จตามโครงการแล้วข้อ ๕เมื่อดำเนินการจัดทำคันและคูน้ำเสร็จแล้ว บรรดาค่าใช้จ่ายในการจัดทำคันและคูน้ำให้หัวหน้าโครงการชลประทานในพื้นที่แจ้งเป็นหนังสือให้เจ้าของที่ดินหรือผู้ได้รับสิทธิในที่ดินแต่ละรายทราบจำนวนเงินค่าใช้จ่ายตามอัตราระยะเวลา และวิธีการที่กรมชลประทานกำหนดและให้สอบถามเจ้าของที่ดินหรือผู้ได้รับสิทธิในที่ดินว่าประสงค์ว่าจะชำระเงินค่าใช้จ่ายในการจัดทำคันและคูน้ำวิธีใดตามที่กรมชลประทานกำหนดตามข้อ ๖ หากเจ้าของที่ดินหรือผู้ได้รับสิทธิในที่ดินรายใดไม่มาแสดงความประสงค์ว่าจะชำระเงินค่าใช้จ่ายโดยวิธีใดภายในระยะเวลาที่กำหนดให้ถือว่ามีความประสงค์จะชำระเงินโดยวิธีผ่อนชำระเป็นรายปีถ้าเจ้าของที่ดินหรือผู้ได้รับสิทธิในที่ดินรายใดที่ได้รับหนังสือแจ้งให้ชำระค่าใช้จ่ายในการจัดทำคันและคูน้ำแล้วมีความประสงค์จะเปลี่ยนแปลงวิธีการชำระเงินให้ยื่นหนังสือชี้แจงเหตุผลถึงการเปลี่ยนแปลงต่อหัวหน้าโครงการชลประทานในพื้นที่นั้นได้เมื่อมีการตกลงเปลี่ยนแปลงวิธีการชำระเงินรายใดแล้วให้หัวหน้าโครงการชลประทานแจ้งให้อธิบดีกรมชลประทานผ่านผู้อำนวยการสำนักชลประทานทราบต่อไปข้อ ๖เจ้าของที่ดินหรือผู้ได้รับสิทธิในที่ดิน สามารถเลือกวิธีการชำระเงินค่าใช้จ่ายในการจัดทำคันและคูน้ำตามที่กรมชลประทานกำหนดได้โดยวิธี(๑) ชำระครั้งเดียว หรือ(๒) ผ่อนชำระรายปี ระยะเวลาสิบห้าปี หรือ(๓) ผ่อนชำระเป็นรายงวด ภายในระยะเวลาห้าปีข้อ ๗หากเจ้าของที่ดินหรือผู้ได้รับสิทธิในที่ดินรายใดไม่สามารถชำระเงินค่าใช้จ่ายในการจัดทำคันและคูน้ำตามกำหนดให้ยื่นหนังสือชี้แจงเหตุผลและความจำเป็นจำนวนเงินและระยะเวลาที่ขอผัดผ่อนต่อหัวหน้าโครงการชลประทานในพื้นที่อย่างช้าต้องไม่เกินวันถึงกำหนดชำระและแจ้งให้อธิบดีกรมชลประทานผ่านผู้อำนวยการสำนักชลประทานทราบ การขออนุญาตให้ผัดผ่อนการชำระให้กระทำได้๑ คราว ระยะเวลาไม่เกิน ๑ ปี หากพ้นกำหนดชำระให้เจ้าของที่ดินยื่นคำร้องขอผัดผ่อนต่อหัวหน้าโครงการชลประทานพิจารณาอนุญาตทั้งนี้ ต้องไม่เกินวันครบกำหนดชำระหนี้งวดถัดไปเมื่อครบกำหนระยะเวลาตามวรรคหนึ่งแล้วหากเจ้าของที่ดินมีความจำเป็นในการขอผัดผ่อนชำระหนี้อีกให้ยื่นคำร้องต่อผู้อำนวยการสำนักชลประทานและให้ผู้อำนวยการสำนักชลประทานพิจารณาอนุญาตได้อีก ๑ คราว ระยะเวลาไม่เกิน ๑ ปีในกรณีจำเป็นอธิบดีกรมชลประทานอาจอนุญาตให้ผัดผ่อนหรือขยายเวลาการชำระหนี้ได้อีกตามที่เห็นสมควรข้อ ๘ถ้าเจ้าของที่ดินหรือผู้ได้รับสิทธิในที่ดินรายใดเพิกเฉยไม่ชำระค่าใช้จ่ายในการจัดทำคันและคูน้ำตามที่หัวหน้าโครงการชลประทานแจ้งให้ทราบตามข้อ๕ หรือไม่ชำระค่าใช้จ่ายตามระยะเวลาที่ได้รับอนุญาตให้ผัดผ่อนตามข้อ ๗ให้ถือว่าผู้นั้นผิดนัด ต้องเสียดอกเบี้ยสำหรับจำนวนเงินที่ค้างชำระในอัตราที่กรมชลประทานกำหนดแต่ไม่เกินร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับแต่วันที่ผิดนัดจนถึงวันที่นำเงินมาชำระเมื่อพ้นกำหนดระยะเวลาที่ให้นำเงินมาชำระตามวรรคหนึ่งแล้วให้หัวหน้าโครงการชลประทานแจ้งเป็นหนังสือให้เจ้าของที่ดินหรือผู้ได้รับสิทธิในที่ดินผิดนัดจัดการชำระหนี้หากเพิกเฉยอยู่อีกให้หัวหน้าโครงการชลประทานแจ้งให้อธิบดีกรมชลประทานผ่านผู้อำนวยการสำนักชลประทานเพื่อพิจารณาดำเนินคดีต่อไปข้อ ๙ที่ดินแปลงใดมีบุคคลหลายคนเป็นเจ้าของหรือมีผู้ได้รับสิทธิในที่ดินหลายคนให้เจ้าของที่ดินหรือผู้ได้รับสิทธิในที่ดินทุกคนมีหน้าที่รับผิดชอบในการชำระเงินค่าใช้จ่ายในการจัดทำคันและคูน้ำร่วมกันและโดยวิธีเดียวกันหากเจ้าของที่ดินเหล่านั้นมีความประสงค์จะชำระเงินค่าใช้จ่ายในการจัดทำคันและคูน้ำเฉพาะส่วนของตนก็ให้กระทำได้แต่ต้องทำความตกลงกับหัวหน้าโครงการชลประทานในพื้นที่เกี่ยวกับสิทธิในที่ดินของแต่ละคนไว้อย่างชัดเจนเว้นแต่หนังสือแสดงสิทธิในที่ดินจะระบุสิทธิในที่ดินของแต่ละคนไว้แล้วข้อ ๑๐ถ้าเจ้าของที่ดินหรือผู้ได้รับสิทธิในที่ดิน มีความประสงค์จะโอนสิทธิในที่ดินนั้นไปยังผู้อื่นโดยวิธีใดผู้โอนและ/หรือผู้รับโอนจะต้องชำระเงินค่าใช้จ่ายในการจัดทำคันและคูน้ำ ที่ยังค้างชำระอยู่ให้หมดเสียก่อนข้อ ๑๑เงินค่าใช้จ่ายที่ดำเนินการจัดเก็บนี้ ให้หัวหน้าโครงการชลประทานดำเนินการให้เป็นไปตามระเบียบการเก็บรักษาเงินและการนำเงินส่งคลังของส่วนราชการ พ.ศ. ๒๕๒๐ข้อ ๑๒ให้ผู้อำนวยการสำนักชลประทานเป็นผู้ควบคุมตรวจสอบรับผิดชอบรวมทั้งให้มีอำนาจสั่งมอบหมายและแต่งตั้งเจ้าพนักงานเพื่อให้ดำเนินการตามระเบียบนี้ข้อ ๑๓ในกรณีที่มิได้กำหนดไว้ในระเบียบนี้หรือไม่สามารถปฏิบัติตามข้อกำหนดในระเบียบนี้ให้นำเสนออธิบดีกรมชลประทานพิจารณาประกาศ ณ วันที่ ๗ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๔กิจจา ผลภาษีอธิบดีกรมชลประทานวิมล/ปรับปรุง๑๘พฤศจิกายน ๒๕๕๗[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๑๙ /ตอนพิเศษ ๑๙ ง/หน้า ๕๓/๔ มีนาคม ๒๕๔๕