คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 63/2533หลักกฎหมาย: ชั้นสอบสวนพยานโจทก์ทั้งสองให้การว่า พยานอยู่ในเหตุการณ์และยืนยันว่าจำเลยเป็นคนใช้อาวุธปืนสั้นยิงผู้เสียหาย แม้คำให้การชั้นสอบสวนจะเป็นเพียงพยานบอกเล่า และในชั้นศาลพยานโจทก์ทั้งสองปากนี้เบิกความบ่ายเบี่ยงเป็นทำนองช่วยเหลือจำเลย แต่คำให้การชั้นสอบสวนดังกล่าว พนักงานสอบสวนได้ทำการสอบสวนในวันรุ่งขึ้นจากวันเกิดเหตุอันถือได้ว่าเป็นระยะเวลากระชั้นชิดกับเวลาเกิดเหตุพยานยังไม่น่าจะทันมีโอกาสไตร่ตรองเพื่อบิดเบือนข้อเท็จจริงไปเป็นอย่างอื่น ทั้งคำให้การดังกล่าวสอดคล้องกับคำ ของ ผู้เสียหายจึงรับฟังมาประกอบคำ ของ ผู้เสียหายได้.โจทก์ฟ้องว่า จำเลยได้ใช้อาวุธปืนยิงนายสมจิตร จันทร์ลาผู้เสียหายโดยเจตนาฆ่า แต่การกระทำของจำเลยไม่บรรลุผล ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 288, 80จำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับเป็นว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 288, 80 ให้ลงโทษจำคุก 10 ปีจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงเบื้องต้นฟังได้ว่า ตามวันเวลาเกิดเหตุ นายสมจิตร จันทร์ลา ผู้เสียหายได้ถูกคนร้ายใช้อาวุธปืนยิงเป็นเหตุให้ได้รับอันตรายแก่กาย บาดแผลปรากฏตามรายงานการตรวจชันสูตรบาดแผลของแพทย์ท้ายฟ้อง มีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาจำเลยว่า จำเลยได้กระทำความผิดตามฟ้องหรือไม่ โจทก์มีนายสมจิตรจันทร์ลาผู้เสียหายเป็นประจักษ์พยานยืนยันว่า ขณะร่วมวงดื่มสุราที่บ้านจำเลย จำเลยพูดว่าจะปิดปากผู้เสียหาย แล้วลุกขึ้นเตะผู้เสียหายล้มลง และไปเอาอาวุธปืนสั้นมายิงผู้เสียหาย 3 นัด จนได้รับบาดเจ็บ นางนง จันทร์ลา ภรรยาผู้เสียหายเบิกความว่า คืนเกิดเหตุทราบเรื่องแล้วไปดูผู้เสียหายที่โรงพยาบาลบ่อทองผู้เสียหายระบุว่าจำเลยเป็นคนยิง จึงไปแจ้งความแก่ตำรวจในวันรุ่งขึ้น ซึ่งร้อยตำรวจเอกประสิทธิ์ โชติพิทักษ์ พนักงานสอบสวนสถานีตำรวจภูธรอำเภอบ่อทองก็มาเบิกความรับรองว่า เมื่อเวลา 5.45 นาฬิกาของวันที่ 22 สิงหาคม 2528 อันเป็นระยะเวลาใกล้ชิดกับเวลาเกิดเหตุได้รับแจ้งจากนางนงว่า จำเลยใช้อาวุธปืนยิงผู้เสียหาย นอกจากนั้นยังได้ความจากคำให้การชั้นสอบสวนของนายฉลาด พงษ์เถื่อน กับนายสมนึก หมื่นรามสุข พยานโจทก์ว่าขณะเกิดเหตุพยานโจทก์ทั้งสองได้อยู่ในเหตุการณ์ด้วยและยืนยันว่า จำเลยเป็นคนใช้อาวุธปืนสั้นยิงผู้เสียหาย แม้คำให้การชั้นสอบสวนดังกล่าวจะเป็นเพียงพยานบอกเล่า และในชั้นศาลพยานโจทก์ทั้งสองปากนี้เบิกความบ่ายเบี่ยงเป็นทำนองช่วยเหลือจำเลย แต่คำให้การชั้นสอบสวนดังกล่าวพนักงานสอบสวนได้ทำการสอบสวนในวันรุ่งขึ้นจากวันเกิดเหตุอันถือได้ว่าเป็นระยะเวลากระชั้นชิดกับเวลาเกิดเหตุ พยานยังไม่น่าจะทันมีโอกาสไตร่ตรองเพื่อบิดเบือนข้อเท็จจริงไปเป็นอย่างอื่นทั้งคำให้การชั้นสอบสวนของพยานโจทก์ดังกล่าวสอดคล้องกับคำของผู้เสียหายจึงรับฟังมาประกอบคำของผู้เสียหายได้ อนึ่ง ยังได้ความจากร้อยตำรวจเอกประสิทธิ์ว่า เกิดเหตุแล้วได้ไปติดตามหาจำเลยที่บ้านหลายครั้งแต่ไม่พบตัว และจากการที่จำเลยเข้ามอบตัวสู้คดีภายหลังเกิดเหตุถึง 1 ปีเศษ ตามเอกสารหมาย จ.7 พฤติการณ์ส่อแสดงว่าจำเลยหลบหนีการติดตามจับกุม พิจารณาประกอบพยานหลักฐานโจทก์ดังวินิจฉัยมา ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยได้กระทำความผิดจริงตามฟ้องพยานจำเลยไม่มีน้ำหนักหักล้างพยานหลักฐานโจทก์ได้ที่จำเลยฎีกาว่า ก่อนเกิดเหตุยิงกัน จำเลยพูดกับผู้เสียหายว่ากูจะปิดปากมึงทั้งที่ไม่เคยมีสาเหตุมาก่อน และผู้เสียหายก็ไม่ได้เก็บความลับอะไรของจำเลยไว้ ซึ่งมีความหมายว่าจำเลยไม่มีสาเหตุที่จะยิงผู้เสียหายนั้น ได้ความจากผู้เสียหายตอบทนายจำเลยสรุปได้ว่าหนังสือพิมพ์ลงข่าวเรื่องจำเลยกับผู้เสียหายเป็นหัวคะแนนเสียงเลือกตั้งให้สมาชิกสภาจังหวัด จำเลยเองก็เบิกความว่าวันเกิดเหตุผู้เสียหายพูดหาเสียงให้สมาชิกสภาจังหวัดคนหนึ่งในวงสุรา ซึ่งเจือสมกับคำให้การชั้นสอบสวนของนายสมนึกว่าก่อนเกิดเหตุผู้เสียหายกับจำเลยโต้เถียงกันถึงการลงคะแนนเสียงเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัดชลบุรี ข้อเท็จจริงจึงน่าเชื่อว่าเหตุคดีนี้เกิดจากการโต้เถียงกันเรื่องการเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัดชลบุรีที่จำเลยฎีกาว่า คำให้การชั้นสอบสวนของนายฉลาดกับนายสมนึกเป็นคำให้การในขณะที่พยานมีอาการมึนเมาอยู่ ทั้งเป็นพยานชั้นสองไม่มีน้ำหนักให้เชื่อถือได้นั้น เห็นว่า พยานโจทก์ดังกล่าวได้ให้การต่อพนักงานสอบสวนในวันรุ่งขึ้นจากคืนเกิดเหตุ ซึ่งพยานน่าจะสร่างเมาแล้ว อีกทั้งคำให้การของพยานดังกล่าวก็ได้เรื่องราวดี ทั้งสอดคล้องต้องกันกับคำของพยานโจทก์ปากอื่น จึงไม่น่าเชื่อว่าจะเป็นคำให้การในขณะพยานมีอาการมึนเมาจนความจำเลอะเลือน อนึ่งแม้คำให้การชั้นสอบสวนดังกล่าวเป็นเพียงพยานบอกเล่า แต่เมื่อมีเหตุผลให้น่าเชื่อดังวินิจฉัยมาข้างต้นยิ่งกว่าคำเบิกความในชั้นศาลซึ่งส่อว่าพยานเบิกความช่วยเหลือจำเลย ศาลย่อมรับฟังคำให้การชั้นสอบสวนมาประกอบคำพยานปากอื่นได้ ส่วนที่จำเลยฎีกาว่าพยานโจทก์เบิกความแตกต่างกันหลายประการนั้น เห็นว่า ไม่ใช่ข้อแตกต่างในสาระสำคัญจำเลยฎีกาในข้อสุดท้ายขอให้ลดหย่อนโทษและรอการลงโทษให้นั้นเห็นว่าจำเลยกระทำความผิดฐานพยายามฆ่าผู้อื่นตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 288 ประกอบด้วยมาตรา 80 ซึ่งศาลอุทธรณ์ก็ได้วางโทษจำคุกจำเลยในอัตราโทษขั้นต่ำสุดตามกฎหมายอยู่แล้ว และจำเลยมิได้ให้การหรือเบิกความให้เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา อันจะเป็นเหตุอันควรลดโทษให้ตามกฎหมายแต่อย่างใด จึงไม่มีเหตุที่ศาลฎีกาจะเปลี่ยนแปลงแก้ไข คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบแล้ว ฎีกาจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 63/2533พนักงานอัยการ จังหวัด ชลบุรีโจทก์นาย ทอง หล่อ สุข เกษ มจำเลย ป.วิ.พ. ม. 95 (2) ป.วิ.อ. ม. 226ชั้นสอบสวนพยานโจทก์ทั้งสองให้การว่า พยานอยู่ในเหตุการณ์และยืนยันว่าจำเลยเป็นคนใช้อาวุธปืนสั้นยิงผู้เสียหาย แม้คำให้การชั้นสอบสวนจะเป็นเพียงพยานบอกเล่า และในชั้นศาลพยานโจทก์ทั้งสองปากนี้เบิกความบ่ายเบี่ยงเป็นทำนองช่วยเหลือจำเลย แต่คำให้การชั้นสอบสวนดังกล่าว พนักงานสอบสวนได้ทำการสอบสวนในวันรุ่งขึ้นจากวันเกิดเหตุอันถือได้ว่าเป็นระยะเวลากระชั้นชิดกับเวลาเกิดเหตุพยานยังไม่น่าจะทันมีโอกาสไตร่ตรองเพื่อบิดเบือนข้อเท็จจริงไปเป็นอย่างอื่น ทั้งคำให้การดังกล่าวสอดคล้องกับคำ ของ ผู้เสียหายจึงรับฟังมาประกอบคำ ของ ผู้เสียหายได้.โจทก์ฟ้องว่า จำเลยได้ใช้อาวุธปืนยิงนายสมจิตร จันทร์ลาผู้เสียหายโดยเจตนาฆ่า แต่การกระทำของจำเลยไม่บรรลุผล ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 288, 80จำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับเป็นว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 288, 80 ให้ลงโทษจำคุก 10 ปีจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงเบื้องต้นฟังได้ว่า ตามวันเวลาเกิดเหตุ นายสมจิตร จันทร์ลา ผู้เสียหายได้ถูกคนร้ายใช้อาวุธปืนยิงเป็นเหตุให้ได้รับอันตรายแก่กาย บาดแผลปรากฏตามรายงานการตรวจชันสูตรบาดแผลของแพทย์ท้ายฟ้อง มีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาจำเลยว่า จำเลยได้กระทำความผิดตามฟ้องหรือไม่ โจทก์มีนายสมจิตรจันทร์ลาผู้เสียหายเป็นประจักษ์พยานยืนยันว่า ขณะร่วมวงดื่มสุราที่บ้านจำเลย จำเลยพูดว่าจะปิดปากผู้เสียหาย แล้วลุกขึ้นเตะผู้เสียหายล้มลง และไปเอาอาวุธปืนสั้นมายิงผู้เสียหาย 3 นัด จนได้รับบาดเจ็บ นางนง จันทร์ลา ภรรยาผู้เสียหายเบิกความว่า คืนเกิดเหตุทราบเรื่องแล้วไปดูผู้เสียหายที่โรงพยาบาลบ่อทองผู้เสียหายระบุว่าจำเลยเป็นคนยิง จึงไปแจ้งความแก่ตำรวจในวันรุ่งขึ้น ซึ่งร้อยตำรวจเอกประสิทธิ์ โชติพิทักษ์ พนักงานสอบสวนสถานีตำรวจภูธรอำเภอบ่อทองก็มาเบิกความรับรองว่า เมื่อเวลา 5.45 นาฬิกาของวันที่ 22 สิงหาคม 2528 อันเป็นระยะเวลาใกล้ชิดกับเวลาเกิดเหตุได้รับแจ้งจากนางนงว่า จำเลยใช้อาวุธปืนยิงผู้เสียหาย นอกจากนั้นยังได้ความจากคำให้การชั้นสอบสวนของนายฉลาด พงษ์เถื่อน กับนายสมนึก หมื่นรามสุข พยานโจทก์ว่าขณะเกิดเหตุพยานโจทก์ทั้งสองได้อยู่ในเหตุการณ์ด้วยและยืนยันว่า จำเลยเป็นคนใช้อาวุธปืนสั้นยิงผู้เสียหาย แม้คำให้การชั้นสอบสวนดังกล่าวจะเป็นเพียงพยานบอกเล่า และในชั้นศาลพยานโจทก์ทั้งสองปากนี้เบิกความบ่ายเบี่ยงเป็นทำนองช่วยเหลือจำเลย แต่คำให้การชั้นสอบสวนดังกล่าวพนักงานสอบสวนได้ทำการสอบสวนในวันรุ่งขึ้นจากวันเกิดเหตุอันถือได้ว่าเป็นระยะเวลากระชั้นชิดกับเวลาเกิดเหตุ พยานยังไม่น่าจะทันมีโอกาสไตร่ตรองเพื่อบิดเบือนข้อเท็จจริงไปเป็นอย่างอื่นทั้งคำให้การชั้นสอบสวนของพยานโจทก์ดังกล่าวสอดคล้องกับคำของผู้เสียหายจึงรับฟังมาประกอบคำของผู้เสียหายได้ อนึ่ง ยังได้ความจากร้อยตำรวจเอกประสิทธิ์ว่า เกิดเหตุแล้วได้ไปติดตามหาจำเลยที่บ้านหลายครั้งแต่ไม่พบตัว และจากการที่จำเลยเข้ามอบตัวสู้คดีภายหลังเกิดเหตุถึง 1 ปีเศษ ตามเอกสารหมาย จ.7 พฤติการณ์ส่อแสดงว่าจำเลยหลบหนีการติดตามจับกุม พิจารณาประกอบพยานหลักฐานโจทก์ดังวินิจฉัยมา ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยได้กระทำความผิดจริงตามฟ้องพยานจำเลยไม่มีน้ำหนักหักล้างพยานหลักฐานโจทก์ได้ที่จำเลยฎีกาว่า ก่อนเกิดเหตุยิงกัน จำเลยพูดกับผู้เสียหายว่ากูจะปิดปากมึงทั้งที่ไม่เคยมีสาเหตุมาก่อน และผู้เสียหายก็ไม่ได้เก็บความลับอะไรของจำเลยไว้ ซึ่งมีความหมายว่าจำเลยไม่มีสาเหตุที่จะยิงผู้เสียหายนั้น ได้ความจากผู้เสียหายตอบทนายจำเลยสรุปได้ว่าหนังสือพิมพ์ลงข่าวเรื่องจำเลยกับผู้เสียหายเป็นหัวคะแนนเสียงเลือกตั้งให้สมาชิกสภาจังหวัด จำเลยเองก็เบิกความว่าวันเกิดเหตุผู้เสียหายพูดหาเสียงให้สมาชิกสภาจังหวัดคนหนึ่งในวงสุรา ซึ่งเจือสมกับคำให้การชั้นสอบสวนของนายสมนึกว่าก่อนเกิดเหตุผู้เสียหายกับจำเลยโต้เถียงกันถึงการลงคะแนนเสียงเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัดชลบุรี ข้อเท็จจริงจึงน่าเชื่อว่าเหตุคดีนี้เกิดจากการโต้เถียงกันเรื่องการเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัดชลบุรีที่จำเลยฎีกาว่า คำให้การชั้นสอบสวนของนายฉลาดกับนายสมนึกเป็นคำให้การในขณะที่พยานมีอาการมึนเมาอยู่ ทั้งเป็นพยานชั้นสองไม่มีน้ำหนักให้เชื่อถือได้นั้น เห็นว่า พยานโจทก์ดังกล่าวได้ให้การต่อพนักงานสอบสวนในวันรุ่งขึ้นจากคืนเกิดเหตุ ซึ่งพยานน่าจะสร่างเมาแล้ว อีกทั้งคำให้การของพยานดังกล่าวก็ได้เรื่องราวดี ทั้งสอดคล้องต้องกันกับคำของพยานโจทก์ปากอื่น จึงไม่น่าเชื่อว่าจะเป็นคำให้การในขณะพยานมีอาการมึนเมาจนความจำเลอะเลือน อนึ่งแม้คำให้การชั้นสอบสวนดังกล่าวเป็นเพียงพยานบอกเล่า แต่เมื่อมีเหตุผลให้น่าเชื่อดังวินิจฉัยมาข้างต้นยิ่งกว่าคำเบิกความในชั้นศาลซึ่งส่อว่าพยานเบิกความช่วยเหลือจำเลย ศาลย่อมรับฟังคำให้การชั้นสอบสวนมาประกอบคำพยานปากอื่นได้ ส่วนที่จำเลยฎีกาว่าพยานโจทก์เบิกความแตกต่างกันหลายประการนั้น เห็นว่า ไม่ใช่ข้อแตกต่างในสาระสำคัญจำเลยฎีกาในข้อสุดท้ายขอให้ลดหย่อนโทษและรอการลงโทษให้นั้นเห็นว่าจำเลยกระทำความผิดฐานพยายามฆ่าผู้อื่นตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 288 ประกอบด้วยมาตรา 80 ซึ่งศาลอุทธรณ์ก็ได้วางโทษจำคุกจำเลยในอัตราโทษขั้นต่ำสุดตามกฎหมายอยู่แล้ว และจำเลยมิได้ให้การหรือเบิกความให้เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา อันจะเป็นเหตุอันควรลดโทษให้ตามกฎหมายแต่อย่างใด จึงไม่มีเหตุที่ศาลฎีกาจะเปลี่ยนแปลงแก้ไข คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบแล้ว ฎีกาจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน.(มนู วงศ์แสงจันทร์-เสริมพงศ์ วรยิ่งยง-ชุม สุกแสงเปล่ง)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 95(2) บัญญัติว่า "ห้ามมิให้ยอมรับฟังพยานบุคคลใด เว้นแต่บุคคลนั้น...(2) เป็นผู้ที่ได้เห็นได้ยิน หรือทราบข้อความเกี่ยวในเรื่องที่จะให้การเป็นพยานนั้นมาด้วยตนเองโดยตรง..." จึงเป็นที่แน่นอนว่ากฎหมายไทยมีบทบัญญัติห้ามรับฟังพยานบอกเล่าเป็นหลักการสำคัญอยู่ เพียงแต่ว่าบทตัดพยานบอกเล่านี้มิได้มีบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา จึงมีปัญหาว่าจะอนุโลมเอาบทตัดพยานบอกเล่าตามมาตรา 94(2) แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งนี้ไปใช้บังคับในคดีอาญา โดยอาศัยมาตรา 15 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาหรือไม่ฝ่ายที่เห็นว่าไม่อนุโลมไปใช้กับคดีอาญามักจะอ้างว่าประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามีบทบัญญัติในเรื่องนี้ไว้โดยเฉพาะแล้ว ตามมาตรา 226 ซึ่งบัญญัติว่า"พยานวัตถุ พยานเอกสาร หรือพยานบุคคลซึ่งน่าจะพิสูจน์ได้ว่าจำเลยมีผิดหรือบริสุทธิ์ให้อ้างเป็นพยานหลักฐานได้..." โดยไม่มีข้อจำกัดไว้เลยว่าถ้าเป็นพยานบอกเล่าแล้วจะรับฟังไม่ได้ ดังนั้น พยานบอกเล่าจึงไม่ต้องห้ามรับฟังในคดีอาญาแต่ข้ออ้างนี้ก็ถูกโต้แย้งได้ว่า ความในตอนต้นของมาตรา 226 ดังกล่าวเป็นเพียงหลักเบื้องต้นประการหนึ่งของเรื่องพยานหลักฐานในคดีอาญาเท่านั้น หาใช่ทั้งหมดของหลักการนำสืบพยานหลักฐานในคดีอาญาไม่ ข้อความในตอนท้ายของมาตรา 226 ที่ว่า "...และให้สืบตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้หรือกฎหมายอื่นอันว่าด้วยการสืบพยาน" นั้นเป็นข้อยืนยันได้ว่า พยานหลักฐานที่น่าจะพิสูจน์ได้ว่าจำเลยมีผิดหรือบริสุทธิ์นั้น อาจจะต้องห้ามมิให้รับฟังโดยหลักกฎหมายลักษณะพยานประการอื่นก็ได้ เช่น พยานที่ไม่สามารถเข้าใจและตอบคำถามได้ย่อมต้องห้ามมิให้รับฟังตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 95(1) ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15เป็นต้น ดังนั้นจึงเห็นว่าจะต้องอนุโลมเอาบทตัดพยานบอกเล่าตามมาตรา95(2) ไปใช้ในคดีอาญาด้วยเช่นกัน อย่างไรก็ตาม บทตัดพยานบอกเล่าตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 95(2) นี้หาได้มีสภาพบังคับให้ต้องไม่รับฟังพยานบอกเล่าเป็นการเด็ดขาดเสมอไปไม่ เนื่องจากยังมีข้อจำกัดอยู่อีก 2 ประการ คือ (1) มาตรา 95(2) ห้ามรับฟังเฉพาะพยานบุคคลเท่านั้นมิได้ห้ามรับฟังพยานเอกสารด้วย ซึ่งต่างจากบทตัดพยานบอกเล่าในกฎหมายอังกฤษและกฎหมายสหรัฐอเมริกา ที่ถือว่าพยานบอกเล่าอาจจะอยู่ในรูปของพยานบุคคล หรือพยานเอกสารก็ได้ ในทางปฏิบัติศาลฎีกาของไทยเคยใช้ข้อจำกัดนี้เป็นเหตุผลให้รับฟังพยานบอกเล่าที่อยู่ในรูปเอกสารมาแล้ว เช่น ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1767/2516 และ 3051/2522 เป็นต้นแต่โดยหลักวิชาแล้วไม่ควรให้มีหรืออ้างข้อจำกัดข้อนี้ขึ้นได้เลยเพราะพยานบอกเล่าที่อยู่ในรูปเอกสารนั้นอาจจะมีคุณภาพด้อยยิ่งไปกว่าพยานบอกเล่าที่เป็นบุคคลเสียอีก การยอมให้มีข้อจำกัดข้อนี้นอกจากจะไม่มีเหตุผลใดสนับสนุนแล้ว ยังจะเป็นการทำให้มาตรา95(2) หมดความหมายไปในที่สุด กล่าวคือ บุคคลที่เป็นพยานบอกเล่านั้นตัวเองจะมาเบิกความเป็นพยานโดยตรงต่อศาลไม่ได้ แต่ถ้าเขียนเรื่องที่ตนได้ยินได้ฟังมาไว้เป็นเอกสารแล้วกลับสามารถนำเอกสารนั้นมาสืบเป็นพยานหลักฐานในคดีได้ ด้วยเหตุนี้โดยทั่วไปจึงไม่นิยมใช้ข้อจำกัดนี้มาเป็นเหตุในการรับฟังพยานบอกเล่า แม้ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 63/2533 นี้ ก็มิได้อ้างเรื่องพยานเอกสารมาเป็นเหตุผลในการรับฟังคำให้การชั้นสอบสวนของพยานโจทก์ (2) บทตัดพยานบอกเล่าตามมาตรา 95(2) มีข้อยกเว้นที่กว้างขวางอยู่ในตอนท้ายด้วยว่า "...แต่ความในข้อนี้ให้ใช้ได้ต่อเมื่อไม่มีบทบัญญัติแห่งกฎหมายโดยชัดแจ้ง หรือคำสั่งของศาลว่าให้เป็นอย่างอื่น" ข้อยกเว้นนี้ต้องอนุโลมไปใช้ในคดีอาญาด้วยเช่นกันแต่ก็มิใช่ว่าศาลจะใช้ข้อยกเว้นนี้สั่งให้รับฟังพยานบอกเล่าอย่างไรก็ได้ตามอำเภอใจ แม้กฎหมายจะเขียนให้อำนาจไว้อย่างกว้าง ๆ แต่การใช้อำนาจของศาลนั้นจำเป็นจะต้องมีกฎเกณฑ์มีแนวทางและต้องมีเหตุผลที่สมควรกำกับอยู่ด้วยเสมอ มิเช่นนั้นก็ไม่อาจเรียกได้ว่าเป็นการใช้อำนาจของศาล การที่ศาลยอมรับฟังคำให้การในชั้นสอบสวนของพยานโจทก์ซึ่งเป็นพยานบอกเล่าในคดีนี้ เป็นการรับฟังโดยอาศัยข้อยกเว้นตามมาตรา 95(2) ตอนท้ายนี้เอง และถือได้ว่าเป็นการใช้ข้อยกเว้นที่ให้ผลถูกต้องตามหลักวิชาแล้ว เพราะเป็นกรณีที่พยานโจทก์ทั้งสองคนนั้นมาเบิกความกลับคำในชั้นศาล ในกฎหมายลักษณะพยานของอังกฤษเรียกการรับฟังพยานบอกเล่าในกรณีนี้ว่า คำกล่าวของพยานที่ขัดแย้งกับคำเบิกความในชั้นศาลของพยานนั้นเอง (inconsistentstatementofwitness) และเมื่อรับฟังพยานบอกเล่าดังกล่าวมาแล้วก็ให้อยู่ในดุลพินิจของศาลว่าจะเชื่อตามคำเบิกความของพยานในศาลหรือจะเชื่อตามคำกล่าวนอกศาลของพยานนั้น (CrossonEvidence,4thEdition1974p.p222-224) ศาลฎีกาของไทยก็ได้เคยรับฟังพยานบอกเล่าในกรณีนี้มาโดยตลอด โดยให้เหตุผลว่า "ศาลไม่จำต้องรับฟังข้อเท็จจริงตามคำเบิกความของพยานเสมอไป แต่อาจรับฟังคำให้การชั้นสอบสวนของพยานประกอบการพิจารณาได้ ส่วนจะรับฟัง (เชื่อ) ได้เพียงใดหรือไม่สุดแล้วแต่เหตุผลของแต่ละเรื่องไป"(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1711/2497 และ 3219/2516 เป็นต้น) เมื่อคำให้การชั้นสอบสวนของพยานโจทก์สามารถรับฟังได้ในฐานที่เป็น inconsistentstatement แล้วก็ไม่จำต้องมีเงื่อนไขต่อไปอีกว่าคำให้การนั้นได้ให้ไว้ในระยะกระชั้นชิดกับเวลาเกิดเหตุถึงขนาดที่พยานจะมีโอกาสไตร่ตรองบิดเบือนข้อเท็จจริงไปเป็นอย่างอื่นได้ไม่แม้จะมิได้ให้ไว้ในระยะกระชั้นชิดกับเวลาเกิดเหตุก็สามารถรับฟังมาหักล้างคำเบิกความในชั้นศาลของพยานปากนั้นได้อยู่ดี อย่างไรก็ตามข้อที่ว่าคำกล่าวของพยานที่เป็น inconsistentstatement ได้ให้ไว้ในระยะกระชั้นชิดกับเวลาเกิดเหตุหรือไม่นี้ อาจเป็นปัจจัยสำคัญในชั้นชั่งน้ำหนักพยานหลักฐานได้ 2. ข้อพิจารณาที่สำคัญอีกประการหนึ่งในกรณีพยานเบิกความกลับคำในชั้นศาลก็คือ ปัญหาที่ว่าเจ้าของพยานเองจะขอนำสืบinconsistentstatement เพื่อพิสูจน์ต่อพยานของตนเองได้หรือไม่เพราะมีหลักทั่วไปในกฎหมายลักษณะพยานอีกประการหนึ่งว่า คู่ความจะนำสืบโจมตีพยานของตนเองไม่ได้ แม้พยานจะเบิกความให้เป็นผลเสีย(unfavourable) ต่อรูปคดีของคู่ความฝ่ายนั้นก็ตาม เว้นแต่จะถึงขนาดที่เป็นพยานปรปักษ์ (hostilewitness) ในกฎหมายลักษณะพยานของอังกฤษ ประเด็นในเรื่องพยานบอกเล่าดูจะไม่เป็นปัญหาอะไรเลยในกรณีพยานเบิกความกลับคำนี้ เพราะถือเป็นข้อยกเว้นที่ชัดเจนที่สุดว่าคู่ความย่อมนำ inconsistentstatement ของพยานนั้นมาสืบได้แม้จะเป็นพยานบอกเล่า แต่ที่เป็นปัญหาก็คือคู่ความฝ่ายที่อ้างพยานนั้นมาเองจะนำ inconsistentstatement ของพยานมาสืบหักล้างพยานของตนเองได้หรือไม่ ปัญหาข้อนี้เป็นเรื่องสำคัญถึงขนาดที่รัฐสภาอังกฤษต้องตราพระราชบัญญัติมาบังคับเป็นการเฉพาะใน ค.ศ. 1865 สรุปความได้ว่า ให้ดูว่าพยานที่เบิกความกลับคำในชั้นศาลนั้นเป็นเพียงพยานที่เบิกความให้เป็นผลเสียต่อรูปคดีของคู่ความฝ่ายนั้น (unfavourablewitness) หรือถึงขนาดเป็นพยานปรปักษ์ (adverseorhostilewitness) ถ้าเป็นพยานปรปักษ์ก็ยอมให้เจ้าของพยานนำสืบ inconsistentstatement เพื่อพิสูจน์ต่อ (attack) พยานของตนได้ แต่ถ้าเป็นเพียงพยานที่ไม่เป็นคุณเจ้าของพยานก็ต้องยอมรับคำเบิกความของพยานของตน จะถามค้านจับผิดหรือนำ inconsistentstatement มาพิสูจน์ต่อพยานของตนไม่ได้ ในกฎหมายไทยก็มีหลักการทำนองเดียวกันนี้เช่นกัน โดยบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 117 วรรคหก ว่า"ถ้าพยานเบิกความเป็นปรปักษ์แก่คู่ความฝ่ายที่อ้างตนมา คู่ความฝ่ายนั้นอาจขออนุญาตต่อศาลเพื่อซักถามพยานนั้นเสมือนหนึ่งพยานนั้นเป็นพยานซึ่งคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งอ้างมา" ทั้งศาลฎีกาก็เคยตัดสินแยกความแตกต่างระหว่างพยานปรปักษ์ กับพยานที่ไม่เป็นคุณไว้เช่นกัน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2549/2517 พยานโจทก์เบิกความว่า พยานไม่เคยรู้จักโจทก์มาก่อนเลย โจทก์จะเคยไปพบพยานหรือไม่จำไม่ได้ซึ่งเป็นการขัดแย้งกับข้อกล่าวอ้างของโจทก์ ข้ออ้างของโจทก์จึงถูกหักล้างโดยพยานโจทก์เองแต่จะถือว่าการที่พยานโจทก์เบิกความไม่ตรงความประสงค์ของโจทก์เป็นการเบิกความเป็นปรปักษ์ต่อโจทก์ยังไม่ได้ อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติศาลไทยยังไม่เคยนำประเด็นเรื่องความแตกต่างระหว่างพยานปรปักษ์กับพยานไม่เป็นคุณมาเป็นข้อวินิจฉัยในการที่จะรับฟังหรือไม่รับฟัง inconsistentstatement เพื่อพิสูจน์ต่อพยานของตนเองเลย คงวินิจฉัยเพียงประเด็นเรื่องพยานบอกเล่าเท่านั้น ดังนั้นในขณะนี้จึงยังไม่อาจกล่าวยืนยันสถานะทางกฎหมายของไทยได้ว่าเป็นอย่างไรในจุดนี้ อาจเป็นไปได้ที่ศาลไทยจะยอมรับหลักกฎหมายในเรื่องพยานปรปักษ์ตามแนวทางของกฎหมายอังกฤษว่าเป็นส่วนหนึ่งของกฎหมายลักษณะพยานของไทย ในฐานที่เป็นหลักกฎหมายทั่วไปโดยการตีความมาตรา 117 วรรคหก ให้ขยายไปถึงเรื่องการพิสูจน์ต่อพยานของตนเองด้วยแต่ที่ยังไม่เคยมีแนววินิจฉัยของศาลไว้นั้นเป็นเพราะคู่ความฝ่ายตรงข้ามมิได้หยิบยกประเด็นข้อนี้ขึ้นให้ศาลวินิจฉัยต่างหาก ในทางตรงข้ามก็อาจเป็นไปได้เช่นกันว่า ศาลไทยจะไม่ยอมรับหลักกฎหมายในเรื่องพยานปรปักษ์ตามแนวกฎหมายอังกฤษ แต่จะยอมรับเพียงเท่าที่ปรากฏในตัวอักษรของมาตรา 117 วรรคหก เท่านั้น กล่าวคือเรื่องพยานปรปักษ์จะมีผลต่อการซักถามพยานนั้นเท่านั้น หามีผลต่อการพิสูจน์ต่อพยานแต่อย่างใดไม่ ถ้าเป็นพยานปรปักษ์เจ้าของพยานมีสิทธิขออนุญาตศาลถามค้านพยานตนได้เมื่อถามค้านได้ก็ใช้คำถามนำได้แต่ถ้าเป็นเพียงพยานที่ไม่เป็นคุณไม่ถึงขนาดเป็นปรปักษ์ เจ้าของพยานจะถามค้านพยานไม่ได้ แต่ส่วนเรื่องการพิสูจน์ต่อพยานของตนเองด้วยinconsistentstatement นั้น เจ้าของพยานสามารถกระทำได้เสมอโดยไม่ต้องคำนึงว่าพยานนั้นเป็นพยานปรปักษ์หรือไม่ผู้เขียนหมายเหตุ จรัญภักดีธนากุลหมายเหตุ คำให้การชั้นสอบสวนอาจแบ่งได้เป็น คำให้การของผู้ต้องหาและคำให้การของพยาน สำหรับคำให้การของผู้ต้องหานั้น ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 134 ให้ใช้ยันจำเลยในชั้นพิจารณาจึงรับฟังได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1172/2510, ที่4550/2528) ส่วนคำให้การของพยานจะรับฟังได้หรือไม่ ได้บันทึกหมายเหตุไว้ข้างต้นแล้ว คำให้การของผู้ต้องหาอาจเป็นคำให้การรับสารภาพ หรือปฏิเสธก็ได้ ถ้าเป็นคำให้การรับสารภาพ พนักงานอัยการผู้เป็นโจทก์ย่อมจะส่งคำให้การนั้นต่อศาลเพราะเป็นประโยชน์แก่คดีของตนอย่างไรก็ตามลำพังคำให้การรับสารภาพของผู้ต้องหาที่ส่งต่อศาลนั้นจะฟังลงโทษจำเลยหาได้ไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2724/2519,ที่ 3578/2526) จะต้องมีพยานหลักฐานอื่นประกอบ หรือนำไปประกอบพยานหลักฐานอื่นจึงจะฟังลงโทษได้ ซึ่งพยานหลักฐานประกอบนั้นต้องไม่ใช่ส่วนหนึ่งของคำรับสารภาพ เช่น การนำชี้ที่เกิดเหตุประกอบคำรับสารภาพที่ได้แสดงแผนประทุษกรรม ถ่ายภาพและบันทึกไว้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4592/2528) หรือคำเบิกความของพนักงานสอบสวนที่เบิกความประกอบคำรับสารภาพชั้นสอบสวนของจำเลย (คำพิพากษา)ศาลฎีกาที่ 1662/2514, ที่ 3578/2526, ที่ 1348/2531) พยานหลักฐานประกอบที่จะฟังลงโทษจำเลยได้อาจเป็นพยานแวดล้อมกรณีก็ได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4550/2528, ที่ 1200/2530, ที่ 1346/2530,ที่ 868/2531) สำหรับคำให้การชั้นสอบสวนของผู้ต้องหาที่ให้การปฏิเสธ ถ้ามิใช่เพียงปฏิเสธลอย พนักงานอัยการอาจส่งคำให้การนั้นต่อศาลเพื่อประโยชน์ในการทำลายน้ำหนักพยานจำเลยก็ได้ กล่าวคือ ถ้าจำเลยนำสืบต่อสู้ขัดกับที่ได้ให้การไว้ในชั้นสอบสวน ย่อมไม่มีน้ำหนักให้ฟังหักล้างพยานโจทก์ได้ ส่วนคำให้การของพยานชั้นสอบสวน ถ้าพนักงานอัยการสามารถนำพยานมาเบิกความที่ศาลได้ ก็ไม่จำต้องส่งคำให้การของพยานปากนั้นต่อศาลอีก เพราะคำเบิกความของพยานชั้นพิจารณาย่อมเป็นพยานชั้นหนึ่ง กรณีที่จะมีการส่งคำให้การของพยานต่อศาลหรือไม่ อาจเนื่องมาจากเหตุผล ดังต่อไปนี้ 1. พยานมาศาลแต่เบิกความขาดตกบกพร่องไม่สมบูรณ์ เช่น พยานจำวันเดือนปีที่เกิดเหตุไม่ได้ พนักงานอัยการก็จะส่งคำให้การของพยานปากนั้นเพื่อให้ศาลใช้พิจารณาประกอบกันให้คำเบิกความสมบูรณ์ยิ่งขึ้น 2. พยานไม่มาศาล อาจเนื่องมาจากพยานตายไปแล้ว (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1155/2521) หรือ หลบหนีไม่กล้ามาเบิกความที่ศาล หรือย้ายไปเสียจากภูมิลำเนาสืบหาที่อยู่ไม่พบ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่2450/2521) พนักงานอัยการจึงต้องส่งคำให้การของพยานต่อศาลแทนคำให้การของพยานที่ส่งศาลนี้ จะฟังลงโทษจำเลยไม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2653/2521) ต้องมีพยานหลักฐานอื่นประกอบจึงจะฟังลงโทษจำเลยได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 748/2522, ที่ 3065/2526,ที่ 1839/2529, ที่ 949/2530) 3. พยานมาศาลแต่เบิกความกลับคำขัดแย้งที่ให้การไว้ในชั้นสอบสวนและเป็นผลเสียแก่คดีของพนักงานอัยการ พนักงานอัยการจึงส่งคำให้การของพยานเพื่อให้พยานยืนยันข้อเท็จจริงตามที่เบิกความหรือที่ให้การชั้นสอบสวนอันใดถูกต้องจึงมีปัญหาว่าศาลจะฟังข้อเท็จจริงตามที่พยานเบิกความหรือได้ให้การไว้ กรณีเช่นนี้ถ้าพยานยืนยันว่าคำให้การชั้นสอบสวนถูกต้อง คำเบิกความของพยานที่เบิกความไปแล้วก่อนนั้นย่อมจะไม่มีน้ำหนัก และน่าเชื่อตามคำให้การชั้นสอบสวนที่พยานรับรองนั้น ถ้าพยานยืนยันว่าคำเบิกความชั้นศาลถูกต้องก็อาจเป็นข้อพิจารณาได้ว่าคำเบิกความของพยานปากนี้มีน้ำหนักน้อยเพราะขัดกับที่เคยให้การไว้ อย่างไรก็ตามบางครั้งพนักงานอัยการไม่ได้ถามให้พยานยืนยันในทางใดกรณีเช่นนี้บางคดีศาลก็เชื่อฟังข้อเท็จจริงว่าเป็นดังที่พยานเบิกความ หรือฟังข้อเท็จจริงตามที่พยานให้การไว้หากมีพยานหลักฐานอื่นประกอบ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3219/2516, ที่ 4815/2528,ที่ 1855/2529) ทั้งนี้ย่อมนำเหตุผลที่พยานกลับคำมาเป็นข้อพิจารณาด้วย เช่น พยานมีเจตนาช่วยจำเลย พยานจำผิดพลาดคลาดเคลื่อนไป หรือพยานถูกข่มขู่ 4. พยานมาศาลเบิกความแตกต่างจากที่ให้การไว้ในชั้นสอบสวนแต่พนักงานอัยการไม่ส่งคำให้การของพยานเนื่องจากคำเบิกความนั้นยังเป็นผลดีแก่รูปคดีของโจทก์ จำเลยจึงขอเรียกคำให้การของพยานจากพนักงานอัยการส่งต่อศาลเพื่อทำลายน้ำหนักคำเบิกความของพยาน กรณีเช่นนี้ย่อมเป็นข้อที่พิจารณาได้ว่าพยานปากนี้มีน้ำหนักน้อยจะเชื่อฟังตามที่พยานเบิกความไม่ได้ นั่นก็คือ จะฟังเอาความจริงไปในทางใดไม่ได้เลย. ไพโรจน์ วายุภาพ.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยได้ใช้อาวุธปืนยิงนายสมจิตร จันทร์ลาผู้เสียหายโดยเจตนาฆ่า แต่การกระทำของจำเลยไม่บรรลุผล ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 288, 80จำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับเป็นว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 288, 80 ให้ลงโทษจำคุก 10 ปีจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงเบื้องต้นฟังได้ว่า ตามวันเวลาเกิดเหตุ นายสมจิตร จันทร์ลา ผู้เสียหายได้ถูกคนร้ายใช้อาวุธปืนยิงเป็นเหตุให้ได้รับอันตรายแก่กาย บาดแผลปรากฏตามรายงานการตรวจชันสูตรบาดแผลของแพทย์ท้ายฟ้อง มีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาจำเลยว่า จำเลยได้กระทำความผิดตามฟ้องหรือไม่ โจทก์มีนายสมจิตรจันทร์ลาผู้เสียหายเป็นประจักษ์พยานยืนยันว่า ขณะร่วมวงดื่มสุราที่บ้านจำเลย จำเลยพูดว่าจะปิดปากผู้เสียหาย แล้วลุกขึ้นเตะผู้เสียหายล้มลง และไปเอาอาวุธปืนสั้นมายิงผู้เสียหาย 3 นัด จนได้รับบาดเจ็บ นางนง จันทร์ลา ภรรยาผู้เสียหายเบิกความว่า คืนเกิดเหตุทราบเรื่องแล้วไปดูผู้เสียหายที่โรงพยาบาลบ่อทองผู้เสียหายระบุว่าจำเลยเป็นคนยิง จึงไปแจ้งความแก่ตำรวจในวันรุ่งขึ้น ซึ่งร้อยตำรวจเอกประสิทธิ์ โชติพิทักษ์ พนักงานสอบสวนสถานีตำรวจภูธรอำเภอบ่อทองก็มาเบิกความรับรองว่า เมื่อเวลา 5.45 นาฬิกาของวันที่ 22 สิงหาคม 2528 อันเป็นระยะเวลาใกล้ชิดกับเวลาเกิดเหตุได้รับแจ้งจากนางนงว่า จำเลยใช้อาวุธปืนยิงผู้เสียหาย นอกจากนั้นยังได้ความจากคำให้การชั้นสอบสวนของนายฉลาด พงษ์เถื่อน กับนายสมนึก หมื่นรามสุข พยานโจทก์ว่าขณะเกิดเหตุพยานโจทก์ทั้งสองได้อยู่ในเหตุการณ์ด้วยและยืนยันว่า จำเลยเป็นคนใช้อาวุธปืนสั้นยิงผู้เสียหาย แม้คำให้การชั้นสอบสวนดังกล่าวจะเป็นเพียงพยานบอกเล่า และในชั้นศาลพยานโจทก์ทั้งสองปากนี้เบิกความบ่ายเบี่ยงเป็นทำนองช่วยเหลือจำเลย แต่คำให้การชั้นสอบสวนดังกล่าวพนักงานสอบสวนได้ทำการสอบสวนในวันรุ่งขึ้นจากวันเกิดเหตุอันถือได้ว่าเป็นระยะเวลากระชั้นชิดกับเวลาเกิดเหตุ พยานยังไม่น่าจะทันมีโอกาสไตร่ตรองเพื่อบิดเบือนข้อเท็จจริงไปเป็นอย่างอื่นทั้งคำให้การชั้นสอบสวนของพยานโจทก์ดังกล่าวสอดคล้องกับคำของผู้เสียหายจึงรับฟังมาประกอบคำของผู้เสียหายได้ อนึ่ง ยังได้ความจากร้อยตำรวจเอกประสิทธิ์ว่า เกิดเหตุแล้วได้ไปติดตามหาจำเลยที่บ้านหลายครั้งแต่ไม่พบตัว และจากการที่จำเลยเข้ามอบตัวสู้คดีภายหลังเกิดเหตุถึง 1 ปีเศษ ตามเอกสารหมาย จ.7 พฤติการณ์ส่อแสดงว่าจำเลยหลบหนีการติดตามจับกุม พิจารณาประกอบพยานหลักฐานโจทก์ดังวินิจฉัยมา ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยได้กระทำความผิดจริงตามฟ้องพยานจำเลยไม่มีน้ำหนักหักล้างพยานหลักฐานโจทก์ได้ที่จำเลยฎีกาว่า ก่อนเกิดเหตุยิงกัน จำเลยพูดกับผู้เสียหายว่ากูจะปิดปากมึงทั้งที่ไม่เคยมีสาเหตุมาก่อน และผู้เสียหายก็ไม่ได้เก็บความลับอะไรของจำเลยไว้ ซึ่งมีความหมายว่าจำเลยไม่มีสาเหตุที่จะยิงผู้เสียหายนั้น ได้ความจากผู้เสียหายตอบทนายจำเลยสรุปได้ว่าหนังสือพิมพ์ลงข่าวเรื่องจำเลยกับผู้เสียหายเป็นหัวคะแนนเสียงเลือกตั้งให้สมาชิกสภาจังหวัด จำเลยเองก็เบิกความว่าวันเกิดเหตุผู้เสียหายพูดหาเสียงให้สมาชิกสภาจังหวัดคนหนึ่งในวงสุรา ซึ่งเจือสมกับคำให้การชั้นสอบสวนของนายสมนึกว่าก่อนเกิดเหตุผู้เสียหายกับจำเลยโต้เถียงกันถึงการลงคะแนนเสียงเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัดชลบุรี ข้อเท็จจริงจึงน่าเชื่อว่าเหตุคดีนี้เกิดจากการโต้เถียงกันเรื่องการเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัดชลบุรีที่จำเลยฎีกาว่า คำให้การชั้นสอบสวนของนายฉลาดกับนายสมนึกเป็นคำให้การในขณะที่พยานมีอาการมึนเมาอยู่ ทั้งเป็นพยานชั้นสองไม่มีน้ำหนักให้เชื่อถือได้นั้น เห็นว่า พยานโจทก์ดังกล่าวได้ให้การต่อพนักงานสอบสวนในวันรุ่งขึ้นจากคืนเกิดเหตุ ซึ่งพยานน่าจะสร่างเมาแล้ว อีกทั้งคำให้การของพยานดังกล่าวก็ได้เรื่องราวดี ทั้งสอดคล้องต้องกันกับคำของพยานโจทก์ปากอื่น จึงไม่น่าเชื่อว่าจะเป็นคำให้การในขณะพยานมีอาการมึนเมาจนความจำเลอะเลือน อนึ่งแม้คำให้การชั้นสอบสวนดังกล่าวเป็นเพียงพยานบอกเล่า แต่เมื่อมีเหตุผลให้น่าเชื่อดังวินิจฉัยมาข้างต้นยิ่งกว่าคำเบิกความในชั้นศาลซึ่งส่อว่าพยานเบิกความช่วยเหลือจำเลย ศาลย่อมรับฟังคำให้การชั้นสอบสวนมาประกอบคำพยานปากอื่นได้ ส่วนที่จำเลยฎีกาว่าพยานโจทก์เบิกความแตกต่างกันหลายประการนั้น เห็นว่า ไม่ใช่ข้อแตกต่างในสาระสำคัญจำเลยฎีกาในข้อสุดท้ายขอให้ลดหย่อนโทษและรอการลงโทษให้นั้นเห็นว่าจำเลยกระทำความผิดฐานพยายามฆ่าผู้อื่นตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 288 ประกอบด้วยมาตรา 80 ซึ่งศาลอุทธรณ์ก็ได้วางโทษจำคุกจำเลยในอัตราโทษขั้นต่ำสุดตามกฎหมายอยู่แล้ว และจำเลยมิได้ให้การหรือเบิกความให้เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา อันจะเป็นเหตุอันควรลดโทษให้ตามกฎหมายแต่อย่างใด จึงไม่มีเหตุที่ศาลฎีกาจะเปลี่ยนแปลงแก้ไข คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบแล้ว ฎีกาจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 63/2533พนักงานอัยการ จังหวัด ชลบุรีโจทก์นาย ทอง หล่อ สุข เกษ มจำเลย ป.วิ.พ. ม. 95 (2) ป.วิ.อ. ม. 226ชั้นสอบสวนพยานโจทก์ทั้งสองให้การว่า พยานอยู่ในเหตุการณ์และยืนยันว่าจำเลยเป็นคนใช้อาวุธปืนสั้นยิงผู้เสียหาย แม้คำให้การชั้นสอบสวนจะเป็นเพียงพยานบอกเล่า และในชั้นศาลพยานโจทก์ทั้งสองปากนี้เบิกความบ่ายเบี่ยงเป็นทำนองช่วยเหลือจำเลย แต่คำให้การชั้นสอบสวนดังกล่าว พนักงานสอบสวนได้ทำการสอบสวนในวันรุ่งขึ้นจากวันเกิดเหตุอันถือได้ว่าเป็นระยะเวลากระชั้นชิดกับเวลาเกิดเหตุพยานยังไม่น่าจะทันมีโอกาสไตร่ตรองเพื่อบิดเบือนข้อเท็จจริงไปเป็นอย่างอื่น ทั้งคำให้การดังกล่าวสอดคล้องกับคำ ของ ผู้เสียหายจึงรับฟังมาประกอบคำ ของ ผู้เสียหายได้.โจทก์ฟ้องว่า จำเลยได้ใช้อาวุธปืนยิงนายสมจิตร จันทร์ลาผู้เสียหายโดยเจตนาฆ่า แต่การกระทำของจำเลยไม่บรรลุผล ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 288, 80จำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับเป็นว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 288, 80 ให้ลงโทษจำคุก 10 ปีจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงเบื้องต้นฟังได้ว่า ตามวันเวลาเกิดเหตุ นายสมจิตร จันทร์ลา ผู้เสียหายได้ถูกคนร้ายใช้อาวุธปืนยิงเป็นเหตุให้ได้รับอันตรายแก่กาย บาดแผลปรากฏตามรายงานการตรวจชันสูตรบาดแผลของแพทย์ท้ายฟ้อง มีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาจำเลยว่า จำเลยได้กระทำความผิดตามฟ้องหรือไม่ โจทก์มีนายสมจิตรจันทร์ลาผู้เสียหายเป็นประจักษ์พยานยืนยันว่า ขณะร่วมวงดื่มสุราที่บ้านจำเลย จำเลยพูดว่าจะปิดปากผู้เสียหาย แล้วลุกขึ้นเตะผู้เสียหายล้มลง และไปเอาอาวุธปืนสั้นมายิงผู้เสียหาย 3 นัด จนได้รับบาดเจ็บ นางนง จันทร์ลา ภรรยาผู้เสียหายเบิกความว่า คืนเกิดเหตุทราบเรื่องแล้วไปดูผู้เสียหายที่โรงพยาบาลบ่อทองผู้เสียหายระบุว่าจำเลยเป็นคนยิง จึงไปแจ้งความแก่ตำรวจในวันรุ่งขึ้น ซึ่งร้อยตำรวจเอกประสิทธิ์ โชติพิทักษ์ พนักงานสอบสวนสถานีตำรวจภูธรอำเภอบ่อทองก็มาเบิกความรับรองว่า เมื่อเวลา 5.45 นาฬิกาของวันที่ 22 สิงหาคม 2528 อันเป็นระยะเวลาใกล้ชิดกับเวลาเกิดเหตุได้รับแจ้งจากนางนงว่า จำเลยใช้อาวุธปืนยิงผู้เสียหาย นอกจากนั้นยังได้ความจากคำให้การชั้นสอบสวนของนายฉลาด พงษ์เถื่อน กับนายสมนึก หมื่นรามสุข พยานโจทก์ว่าขณะเกิดเหตุพยานโจทก์ทั้งสองได้อยู่ในเหตุการณ์ด้วยและยืนยันว่า จำเลยเป็นคนใช้อาวุธปืนสั้นยิงผู้เสียหาย แม้คำให้การชั้นสอบสวนดังกล่าวจะเป็นเพียงพยานบอกเล่า และในชั้นศาลพยานโจทก์ทั้งสองปากนี้เบิกความบ่ายเบี่ยงเป็นทำนองช่วยเหลือจำเลย แต่คำให้การชั้นสอบสวนดังกล่าวพนักงานสอบสวนได้ทำการสอบสวนในวันรุ่งขึ้นจากวันเกิดเหตุอันถือได้ว่าเป็นระยะเวลากระชั้นชิดกับเวลาเกิดเหตุ พยานยังไม่น่าจะทันมีโอกาสไตร่ตรองเพื่อบิดเบือนข้อเท็จจริงไปเป็นอย่างอื่นทั้งคำให้การชั้นสอบสวนของพยานโจทก์ดังกล่าวสอดคล้องกับคำของผู้เสียหายจึงรับฟังมาประกอบคำของผู้เสียหายได้ อนึ่ง ยังได้ความจากร้อยตำรวจเอกประสิทธิ์ว่า เกิดเหตุแล้วได้ไปติดตามหาจำเลยที่บ้านหลายครั้งแต่ไม่พบตัว และจากการที่จำเลยเข้ามอบตัวสู้คดีภายหลังเกิดเหตุถึง 1 ปีเศษ ตามเอกสารหมาย จ.7 พฤติการณ์ส่อแสดงว่าจำเลยหลบหนีการติดตามจับกุม พิจารณาประกอบพยานหลักฐานโจทก์ดังวินิจฉัยมา ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยได้กระทำความผิดจริงตามฟ้องพยานจำเลยไม่มีน้ำหนักหักล้างพยานหลักฐานโจทก์ได้ที่จำเลยฎีกาว่า ก่อนเกิดเหตุยิงกัน จำเลยพูดกับผู้เสียหายว่ากูจะปิดปากมึงทั้งที่ไม่เคยมีสาเหตุมาก่อน และผู้เสียหายก็ไม่ได้เก็บความลับอะไรของจำเลยไว้ ซึ่งมีความหมายว่าจำเลยไม่มีสาเหตุที่จะยิงผู้เสียหายนั้น ได้ความจากผู้เสียหายตอบทนายจำเลยสรุปได้ว่าหนังสือพิมพ์ลงข่าวเรื่องจำเลยกับผู้เสียหายเป็นหัวคะแนนเสียงเลือกตั้งให้สมาชิกสภาจังหวัด จำเลยเองก็เบิกความว่าวันเกิดเหตุผู้เสียหายพูดหาเสียงให้สมาชิกสภาจังหวัดคนหนึ่งในวงสุรา ซึ่งเจือสมกับคำให้การชั้นสอบสวนของนายสมนึกว่าก่อนเกิดเหตุผู้เสียหายกับจำเลยโต้เถียงกันถึงการลงคะแนนเสียงเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัดชลบุรี ข้อเท็จจริงจึงน่าเชื่อว่าเหตุคดีนี้เกิดจากการโต้เถียงกันเรื่องการเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัดชลบุรีที่จำเลยฎีกาว่า คำให้การชั้นสอบสวนของนายฉลาดกับนายสมนึกเป็นคำให้การในขณะที่พยานมีอาการมึนเมาอยู่ ทั้งเป็นพยานชั้นสองไม่มีน้ำหนักให้เชื่อถือได้นั้น เห็นว่า พยานโจทก์ดังกล่าวได้ให้การต่อพนักงานสอบสวนในวันรุ่งขึ้นจากคืนเกิดเหตุ ซึ่งพยานน่าจะสร่างเมาแล้ว อีกทั้งคำให้การของพยานดังกล่าวก็ได้เรื่องราวดี ทั้งสอดคล้องต้องกันกับคำของพยานโจทก์ปากอื่น จึงไม่น่าเชื่อว่าจะเป็นคำให้การในขณะพยานมีอาการมึนเมาจนความจำเลอะเลือน อนึ่งแม้คำให้การชั้นสอบสวนดังกล่าวเป็นเพียงพยานบอกเล่า แต่เมื่อมีเหตุผลให้น่าเชื่อดังวินิจฉัยมาข้างต้นยิ่งกว่าคำเบิกความในชั้นศาลซึ่งส่อว่าพยานเบิกความช่วยเหลือจำเลย ศาลย่อมรับฟังคำให้การชั้นสอบสวนมาประกอบคำพยานปากอื่นได้ ส่วนที่จำเลยฎีกาว่าพยานโจทก์เบิกความแตกต่างกันหลายประการนั้น เห็นว่า ไม่ใช่ข้อแตกต่างในสาระสำคัญจำเลยฎีกาในข้อสุดท้ายขอให้ลดหย่อนโทษและรอการลงโทษให้นั้นเห็นว่าจำเลยกระทำความผิดฐานพยายามฆ่าผู้อื่นตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 288 ประกอบด้วยมาตรา 80 ซึ่งศาลอุทธรณ์ก็ได้วางโทษจำคุกจำเลยในอัตราโทษขั้นต่ำสุดตามกฎหมายอยู่แล้ว และจำเลยมิได้ให้การหรือเบิกความให้เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา อันจะเป็นเหตุอันควรลดโทษให้ตามกฎหมายแต่อย่างใด จึงไม่มีเหตุที่ศาลฎีกาจะเปลี่ยนแปลงแก้ไข คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบแล้ว ฎีกาจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน.(มนู วงศ์แสงจันทร์-เสริมพงศ์ วรยิ่งยง-ชุม สุกแสงเปล่ง)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 95(2) บัญญัติว่า "ห้ามมิให้ยอมรับฟังพยานบุคคลใด เว้นแต่บุคคลนั้น...(2) เป็นผู้ที่ได้เห็นได้ยิน หรือทราบข้อความเกี่ยวในเรื่องที่จะให้การเป็นพยานนั้นมาด้วยตนเองโดยตรง..." จึงเป็นที่แน่นอนว่ากฎหมายไทยมีบทบัญญัติห้ามรับฟังพยานบอกเล่าเป็นหลักการสำคัญอยู่ เพียงแต่ว่าบทตัดพยานบอกเล่านี้มิได้มีบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา จึงมีปัญหาว่าจะอนุโลมเอาบทตัดพยานบอกเล่าตามมาตรา 94(2) แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งนี้ไปใช้บังคับในคดีอาญา โดยอาศัยมาตรา 15 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาหรือไม่ฝ่ายที่เห็นว่าไม่อนุโลมไปใช้กับคดีอาญามักจะอ้างว่าประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามีบทบัญญัติในเรื่องนี้ไว้โดยเฉพาะแล้ว ตามมาตรา 226 ซึ่งบัญญัติว่า"พยานวัตถุ พยานเอกสาร หรือพยานบุคคลซึ่งน่าจะพิสูจน์ได้ว่าจำเลยมีผิดหรือบริสุทธิ์ให้อ้างเป็นพยานหลักฐานได้..." โดยไม่มีข้อจำกัดไว้เลยว่าถ้าเป็นพยานบอกเล่าแล้วจะรับฟังไม่ได้ ดังนั้น พยานบอกเล่าจึงไม่ต้องห้ามรับฟังในคดีอาญาแต่ข้ออ้างนี้ก็ถูกโต้แย้งได้ว่า ความในตอนต้นของมาตรา 226 ดังกล่าวเป็นเพียงหลักเบื้องต้นประการหนึ่งของเรื่องพยานหลักฐานในคดีอาญาเท่านั้น หาใช่ทั้งหมดของหลักการนำสืบพยานหลักฐานในคดีอาญาไม่ ข้อความในตอนท้ายของมาตรา 226 ที่ว่า "...และให้สืบตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้หรือกฎหมายอื่นอันว่าด้วยการสืบพยาน" นั้นเป็นข้อยืนยันได้ว่า พยานหลักฐานที่น่าจะพิสูจน์ได้ว่าจำเลยมีผิดหรือบริสุทธิ์นั้น อาจจะต้องห้ามมิให้รับฟังโดยหลักกฎหมายลักษณะพยานประการอื่นก็ได้ เช่น พยานที่ไม่สามารถเข้าใจและตอบคำถามได้ย่อมต้องห้ามมิให้รับฟังตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 95(1) ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15เป็นต้น ดังนั้นจึงเห็นว่าจะต้องอนุโลมเอาบทตัดพยานบอกเล่าตามมาตรา95(2) ไปใช้ในคดีอาญาด้วยเช่นกัน อย่างไรก็ตาม บทตัดพยานบอกเล่าตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 95(2) นี้หาได้มีสภาพบังคับให้ต้องไม่รับฟังพยานบอกเล่าเป็นการเด็ดขาดเสมอไปไม่ เนื่องจากยังมีข้อจำกัดอยู่อีก 2 ประการ คือ (1) มาตรา 95(2) ห้ามรับฟังเฉพาะพยานบุคคลเท่านั้นมิได้ห้ามรับฟังพยานเอกสารด้วย ซึ่งต่างจากบทตัดพยานบอกเล่าในกฎหมายอังกฤษและกฎหมายสหรัฐอเมริกา ที่ถือว่าพยานบอกเล่าอาจจะอยู่ในรูปของพยานบุคคล หรือพยานเอกสารก็ได้ ในทางปฏิบัติศาลฎีกาของไทยเคยใช้ข้อจำกัดนี้เป็นเหตุผลให้รับฟังพยานบอกเล่าที่อยู่ในรูปเอกสารมาแล้ว เช่น ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1767/2516 และ 3051/2522 เป็นต้นแต่โดยหลักวิชาแล้วไม่ควรให้มีหรืออ้างข้อจำกัดข้อนี้ขึ้นได้เลยเพราะพยานบอกเล่าที่อยู่ในรูปเอกสารนั้นอาจจะมีคุณภาพด้อยยิ่งไปกว่าพยานบอกเล่าที่เป็นบุคคลเสียอีก การยอมให้มีข้อจำกัดข้อนี้นอกจากจะไม่มีเหตุผลใดสนับสนุนแล้ว ยังจะเป็นการทำให้มาตรา95(2) หมดความหมายไปในที่สุด กล่าวคือ บุคคลที่เป็นพยานบอกเล่านั้นตัวเองจะมาเบิกความเป็นพยานโดยตรงต่อศาลไม่ได้ แต่ถ้าเขียนเรื่องที่ตนได้ยินได้ฟังมาไว้เป็นเอกสารแล้วกลับสามารถนำเอกสารนั้นมาสืบเป็นพยานหลักฐานในคดีได้ ด้วยเหตุนี้โดยทั่วไปจึงไม่นิยมใช้ข้อจำกัดนี้มาเป็นเหตุในการรับฟังพยานบอกเล่า แม้ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 63/2533 นี้ ก็มิได้อ้างเรื่องพยานเอกสารมาเป็นเหตุผลในการรับฟังคำให้การชั้นสอบสวนของพยานโจทก์ (2) บทตัดพยานบอกเล่าตามมาตรา 95(2) มีข้อยกเว้นที่กว้างขวางอยู่ในตอนท้ายด้วยว่า "...แต่ความในข้อนี้ให้ใช้ได้ต่อเมื่อไม่มีบทบัญญัติแห่งกฎหมายโดยชัดแจ้ง หรือคำสั่งของศาลว่าให้เป็นอย่างอื่น" ข้อยกเว้นนี้ต้องอนุโลมไปใช้ในคดีอาญาด้วยเช่นกันแต่ก็มิใช่ว่าศาลจะใช้ข้อยกเว้นนี้สั่งให้รับฟังพยานบอกเล่าอย่างไรก็ได้ตามอำเภอใจ แม้กฎหมายจะเขียนให้อำนาจไว้อย่างกว้าง ๆ แต่การใช้อำนาจของศาลนั้นจำเป็นจะต้องมีกฎเกณฑ์มีแนวทางและต้องมีเหตุผลที่สมควรกำกับอยู่ด้วยเสมอ มิเช่นนั้นก็ไม่อาจเรียกได้ว่าเป็นการใช้อำนาจของศาล การที่ศาลยอมรับฟังคำให้การในชั้นสอบสวนของพยานโจทก์ซึ่งเป็นพยานบอกเล่าในคดีนี้ เป็นการรับฟังโดยอาศัยข้อยกเว้นตามมาตรา 95(2) ตอนท้ายนี้เอง และถือได้ว่าเป็นการใช้ข้อยกเว้นที่ให้ผลถูกต้องตามหลักวิชาแล้ว เพราะเป็นกรณีที่พยานโจทก์ทั้งสองคนนั้นมาเบิกความกลับคำในชั้นศาล ในกฎหมายลักษณะพยานของอังกฤษเรียกการรับฟังพยานบอกเล่าในกรณีนี้ว่า คำกล่าวของพยานที่ขัดแย้งกับคำเบิกความในชั้นศาลของพยานนั้นเอง (inconsistentstatementofwitness) และเมื่อรับฟังพยานบอกเล่าดังกล่าวมาแล้วก็ให้อยู่ในดุลพินิจของศาลว่าจะเชื่อตามคำเบิกความของพยานในศาลหรือจะเชื่อตามคำกล่าวนอกศาลของพยานนั้น (CrossonEvidence,4thEdition1974p.p222-224) ศาลฎีกาของไทยก็ได้เคยรับฟังพยานบอกเล่าในกรณีนี้มาโดยตลอด โดยให้เหตุผลว่า "ศาลไม่จำต้องรับฟังข้อเท็จจริงตามคำเบิกความของพยานเสมอไป แต่อาจรับฟังคำให้การชั้นสอบสวนของพยานประกอบการพิจารณาได้ ส่วนจะรับฟัง (เชื่อ) ได้เพียงใดหรือไม่สุดแล้วแต่เหตุผลของแต่ละเรื่องไป"(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1711/2497 และ 3219/2516 เป็นต้น) เมื่อคำให้การชั้นสอบสวนของพยานโจทก์สามารถรับฟังได้ในฐานที่เป็น inconsistentstatement แล้วก็ไม่จำต้องมีเงื่อนไขต่อไปอีกว่าคำให้การนั้นได้ให้ไว้ในระยะกระชั้นชิดกับเวลาเกิดเหตุถึงขนาดที่พยานจะมีโอกาสไตร่ตรองบิดเบือนข้อเท็จจริงไปเป็นอย่างอื่นได้ไม่แม้จะมิได้ให้ไว้ในระยะกระชั้นชิดกับเวลาเกิดเหตุก็สามารถรับฟังมาหักล้างคำเบิกความในชั้นศาลของพยานปากนั้นได้อยู่ดี อย่างไรก็ตามข้อที่ว่าคำกล่าวของพยานที่เป็น inconsistentstatement ได้ให้ไว้ในระยะกระชั้นชิดกับเวลาเกิดเหตุหรือไม่นี้ อาจเป็นปัจจัยสำคัญในชั้นชั่งน้ำหนักพยานหลักฐานได้ 2. ข้อพิจารณาที่สำคัญอีกประการหนึ่งในกรณีพยานเบิกความกลับคำในชั้นศาลก็คือ ปัญหาที่ว่าเจ้าของพยานเองจะขอนำสืบinconsistentstatement เพื่อพิสูจน์ต่อพยานของตนเองได้หรือไม่เพราะมีหลักทั่วไปในกฎหมายลักษณะพยานอีกประการหนึ่งว่า คู่ความจะนำสืบโจมตีพยานของตนเองไม่ได้ แม้พยานจะเบิกความให้เป็นผลเสีย(unfavourable) ต่อรูปคดีของคู่ความฝ่ายนั้นก็ตาม เว้นแต่จะถึงขนาดที่เป็นพยานปรปักษ์ (hostilewitness) ในกฎหมายลักษณะพยานของอังกฤษ ประเด็นในเรื่องพยานบอกเล่าดูจะไม่เป็นปัญหาอะไรเลยในกรณีพยานเบิกความกลับคำนี้ เพราะถือเป็นข้อยกเว้นที่ชัดเจนที่สุดว่าคู่ความย่อมนำ inconsistentstatement ของพยานนั้นมาสืบได้แม้จะเป็นพยานบอกเล่า แต่ที่เป็นปัญหาก็คือคู่ความฝ่ายที่อ้างพยานนั้นมาเองจะนำ inconsistentstatement ของพยานมาสืบหักล้างพยานของตนเองได้หรือไม่ ปัญหาข้อนี้เป็นเรื่องสำคัญถึงขนาดที่รัฐสภาอังกฤษต้องตราพระราชบัญญัติมาบังคับเป็นการเฉพาะใน ค.ศ. 1865 สรุปความได้ว่า ให้ดูว่าพยานที่เบิกความกลับคำในชั้นศาลนั้นเป็นเพียงพยานที่เบิกความให้เป็นผลเสียต่อรูปคดีของคู่ความฝ่ายนั้น (unfavourablewitness) หรือถึงขนาดเป็นพยานปรปักษ์ (adverseorhostilewitness) ถ้าเป็นพยานปรปักษ์ก็ยอมให้เจ้าของพยานนำสืบ inconsistentstatement เพื่อพิสูจน์ต่อ (attack) พยานของตนได้ แต่ถ้าเป็นเพียงพยานที่ไม่เป็นคุณเจ้าของพยานก็ต้องยอมรับคำเบิกความของพยานของตน จะถามค้านจับผิดหรือนำ inconsistentstatement มาพิสูจน์ต่อพยานของตนไม่ได้ ในกฎหมายไทยก็มีหลักการทำนองเดียวกันนี้เช่นกัน โดยบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 117 วรรคหก ว่า"ถ้าพยานเบิกความเป็นปรปักษ์แก่คู่ความฝ่ายที่อ้างตนมา คู่ความฝ่ายนั้นอาจขออนุญาตต่อศาลเพื่อซักถามพยานนั้นเสมือนหนึ่งพยานนั้นเป็นพยานซึ่งคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งอ้างมา" ทั้งศาลฎีกาก็เคยตัดสินแยกความแตกต่างระหว่างพยานปรปักษ์ กับพยานที่ไม่เป็นคุณไว้เช่นกัน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2549/2517 พยานโจทก์เบิกความว่า พยานไม่เคยรู้จักโจทก์มาก่อนเลย โจทก์จะเคยไปพบพยานหรือไม่จำไม่ได้ซึ่งเป็นการขัดแย้งกับข้อกล่าวอ้างของโจทก์ ข้ออ้างของโจทก์จึงถูกหักล้างโดยพยานโจทก์เองแต่จะถือว่าการที่พยานโจทก์เบิกความไม่ตรงความประสงค์ของโจทก์เป็นการเบิกความเป็นปรปักษ์ต่อโจทก์ยังไม่ได้ อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติศาลไทยยังไม่เคยนำประเด็นเรื่องความแตกต่างระหว่างพยานปรปักษ์กับพยานไม่เป็นคุณมาเป็นข้อวินิจฉัยในการที่จะรับฟังหรือไม่รับฟัง inconsistentstatement เพื่อพิสูจน์ต่อพยานของตนเองเลย คงวินิจฉัยเพียงประเด็นเรื่องพยานบอกเล่าเท่านั้น ดังนั้นในขณะนี้จึงยังไม่อาจกล่าวยืนยันสถานะทางกฎหมายของไทยได้ว่าเป็นอย่างไรในจุดนี้ อาจเป็นไปได้ที่ศาลไทยจะยอมรับหลักกฎหมายในเรื่องพยานปรปักษ์ตามแนวทางของกฎหมายอังกฤษว่าเป็นส่วนหนึ่งของกฎหมายลักษณะพยานของไทย ในฐานที่เป็นหลักกฎหมายทั่วไปโดยการตีความมาตรา 117 วรรคหก ให้ขยายไปถึงเรื่องการพิสูจน์ต่อพยานของตนเองด้วยแต่ที่ยังไม่เคยมีแนววินิจฉัยของศาลไว้นั้นเป็นเพราะคู่ความฝ่ายตรงข้ามมิได้หยิบยกประเด็นข้อนี้ขึ้นให้ศาลวินิจฉัยต่างหาก ในทางตรงข้ามก็อาจเป็นไปได้เช่นกันว่า ศาลไทยจะไม่ยอมรับหลักกฎหมายในเรื่องพยานปรปักษ์ตามแนวกฎหมายอังกฤษ แต่จะยอมรับเพียงเท่าที่ปรากฏในตัวอักษรของมาตรา 117 วรรคหก เท่านั้น กล่าวคือเรื่องพยานปรปักษ์จะมีผลต่อการซักถามพยานนั้นเท่านั้น หามีผลต่อการพิสูจน์ต่อพยานแต่อย่างใดไม่ ถ้าเป็นพยานปรปักษ์เจ้าของพยานมีสิทธิขออนุญาตศาลถามค้านพยานตนได้เมื่อถามค้านได้ก็ใช้คำถามนำได้แต่ถ้าเป็นเพียงพยานที่ไม่เป็นคุณไม่ถึงขนาดเป็นปรปักษ์ เจ้าของพยานจะถามค้านพยานไม่ได้ แต่ส่วนเรื่องการพิสูจน์ต่อพยานของตนเองด้วยinconsistentstatement นั้น เจ้าของพยานสามารถกระทำได้เสมอโดยไม่ต้องคำนึงว่าพยานนั้นเป็นพยานปรปักษ์หรือไม่ผู้เขียนหมายเหตุ จรัญภักดีธนากุลหมายเหตุ คำให้การชั้นสอบสวนอาจแบ่งได้เป็น คำให้การของผู้ต้องหาและคำให้การของพยาน สำหรับคำให้การของผู้ต้องหานั้น ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 134 ให้ใช้ยันจำเลยในชั้นพิจารณาจึงรับฟังได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1172/2510, ที่4550/2528) ส่วนคำให้การของพยานจะรับฟังได้หรือไม่ ได้บันทึกหมายเหตุไว้ข้างต้นแล้ว คำให้การของผู้ต้องหาอาจเป็นคำให้การรับสารภาพ หรือปฏิเสธก็ได้ ถ้าเป็นคำให้การรับสารภาพ พนักงานอัยการผู้เป็นโจทก์ย่อมจะส่งคำให้การนั้นต่อศาลเพราะเป็นประโยชน์แก่คดีของตนอย่างไรก็ตามลำพังคำให้การรับสารภาพของผู้ต้องหาที่ส่งต่อศาลนั้นจะฟังลงโทษจำเลยหาได้ไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2724/2519,ที่ 3578/2526) จะต้องมีพยานหลักฐานอื่นประกอบ หรือนำไปประกอบพยานหลักฐานอื่นจึงจะฟังลงโทษได้ ซึ่งพยานหลักฐานประกอบนั้นต้องไม่ใช่ส่วนหนึ่งของคำรับสารภาพ เช่น การนำชี้ที่เกิดเหตุประกอบคำรับสารภาพที่ได้แสดงแผนประทุษกรรม ถ่ายภาพและบันทึกไว้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4592/2528) หรือคำเบิกความของพนักงานสอบสวนที่เบิกความประกอบคำรับสารภาพชั้นสอบสวนของจำเลย (คำพิพากษา)ศาลฎีกาที่ 1662/2514, ที่ 3578/2526, ที่ 1348/2531) พยานหลักฐานประกอบที่จะฟังลงโทษจำเลยได้อาจเป็นพยานแวดล้อมกรณีก็ได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4550/2528, ที่ 1200/2530, ที่ 1346/2530,ที่ 868/2531) สำหรับคำให้การชั้นสอบสวนของผู้ต้องหาที่ให้การปฏิเสธ ถ้ามิใช่เพียงปฏิเสธลอย พนักงานอัยการอาจส่งคำให้การนั้นต่อศาลเพื่อประโยชน์ในการทำลายน้ำหนักพยานจำเลยก็ได้ กล่าวคือ ถ้าจำเลยนำสืบต่อสู้ขัดกับที่ได้ให้การไว้ในชั้นสอบสวน ย่อมไม่มีน้ำหนักให้ฟังหักล้างพยานโจทก์ได้ ส่วนคำให้การของพยานชั้นสอบสวน ถ้าพนักงานอัยการสามารถนำพยานมาเบิกความที่ศาลได้ ก็ไม่จำต้องส่งคำให้การของพยานปากนั้นต่อศาลอีก เพราะคำเบิกความของพยานชั้นพิจารณาย่อมเป็นพยานชั้นหนึ่ง กรณีที่จะมีการส่งคำให้การของพยานต่อศาลหรือไม่ อาจเนื่องมาจากเหตุผล ดังต่อไปนี้ 1. พยานมาศาลแต่เบิกความขาดตกบกพร่องไม่สมบูรณ์ เช่น พยานจำวันเดือนปีที่เกิดเหตุไม่ได้ พนักงานอัยการก็จะส่งคำให้การของพยานปากนั้นเพื่อให้ศาลใช้พิจารณาประกอบกันให้คำเบิกความสมบูรณ์ยิ่งขึ้น 2. พยานไม่มาศาล อาจเนื่องมาจากพยานตายไปแล้ว (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1155/2521) หรือ หลบหนีไม่กล้ามาเบิกความที่ศาล หรือย้ายไปเสียจากภูมิลำเนาสืบหาที่อยู่ไม่พบ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่2450/2521) พนักงานอัยการจึงต้องส่งคำให้การของพยานต่อศาลแทนคำให้การของพยานที่ส่งศาลนี้ จะฟังลงโทษจำเลยไม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2653/2521) ต้องมีพยานหลักฐานอื่นประกอบจึงจะฟังลงโทษจำเลยได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 748/2522, ที่ 3065/2526,ที่ 1839/2529, ที่ 949/2530) 3. พยานมาศาลแต่เบิกความกลับคำขัดแย้งที่ให้การไว้ในชั้นสอบสวนและเป็นผลเสียแก่คดีของพนักงานอัยการ พนักงานอัยการจึงส่งคำให้การของพยานเพื่อให้พยานยืนยันข้อเท็จจริงตามที่เบิกความหรือที่ให้การชั้นสอบสวนอันใดถูกต้องจึงมีปัญหาว่าศาลจะฟังข้อเท็จจริงตามที่พยานเบิกความหรือได้ให้การไว้ กรณีเช่นนี้ถ้าพยานยืนยันว่าคำให้การชั้นสอบสวนถูกต้อง คำเบิกความของพยานที่เบิกความไปแล้วก่อนนั้นย่อมจะไม่มีน้ำหนัก และน่าเชื่อตามคำให้การชั้นสอบสวนที่พยานรับรองนั้น ถ้าพยานยืนยันว่าคำเบิกความชั้นศาลถูกต้องก็อาจเป็นข้อพิจารณาได้ว่าคำเบิกความของพยานปากนี้มีน้ำหนักน้อยเพราะขัดกับที่เคยให้การไว้ อย่างไรก็ตามบางครั้งพนักงานอัยการไม่ได้ถามให้พยานยืนยันในทางใดกรณีเช่นนี้บางคดีศาลก็เชื่อฟังข้อเท็จจริงว่าเป็นดังที่พยานเบิกความ หรือฟังข้อเท็จจริงตามที่พยานให้การไว้หากมีพยานหลักฐานอื่นประกอบ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3219/2516, ที่ 4815/2528,ที่ 1855/2529) ทั้งนี้ย่อมนำเหตุผลที่พยานกลับคำมาเป็นข้อพิจารณาด้วย เช่น พยานมีเจตนาช่วยจำเลย พยานจำผิดพลาดคลาดเคลื่อนไป หรือพยานถูกข่มขู่ 4. พยานมาศาลเบิกความแตกต่างจากที่ให้การไว้ในชั้นสอบสวนแต่พนักงานอัยการไม่ส่งคำให้การของพยานเนื่องจากคำเบิกความนั้นยังเป็นผลดีแก่รูปคดีของโจทก์ จำเลยจึงขอเรียกคำให้การของพยานจากพนักงานอัยการส่งต่อศาลเพื่อทำลายน้ำหนักคำเบิกความของพยาน กรณีเช่นนี้ย่อมเป็นข้อที่พิจารณาได้ว่าพยานปากนี้มีน้ำหนักน้อยจะเชื่อฟังตามที่พยานเบิกความไม่ได้ นั่นก็คือ จะฟังเอาความจริงไปในทางใดไม่ได้เลย. ไพโรจน์ วายุภาพ.