คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2872/2537หลักกฎหมาย: จำเลยออกตั๋วสัญญาใช้เงินแก่โจทก์ 2 ฉบับเพื่อชำระหนี้โจทก์โดยกำหนดอัตราดอกเบี้ยไว้ด้วย จำเลยได้ชำระต้นเงินตามตั๋วเงินแล้วแต่ยังไม่ได้ชำระดอกเบี้ย ต่อมาจำเลยออกตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทเพื่อชำระดอกเบี้ยดังกล่าว พร้อมกับกำหนดอัตราดอกเบี้ยไว้อีกด้วยถือว่าจำนวนเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทกลายเป็นหนี้ใหม่และเป็นเงินต้น โจทก์จึงมีสิทธิได้ดอกเบี้ยจากเงินจำนวนนี้หาใช่เป็นการคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ยไม่โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 18 มีนาคม 2529 จำเลยได้ออกตั๋วสัญญาใช้เงินเพื่อชำระค่าดอกเบี้ยค้างชำระให้แก่โจทก์ จำนวนเงิน3,287,932.84 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 12 ต่อปี กำหนดชำระเงินวันที่ 30 มีนาคม 2530 ต่อมาวันที่ 29 พฤษภาคม 2529จำเลยได้รับตั๋วสัญญาใช้เงินจากโจทก์ เพื่อนำไปให้ธนาคารอาวัลตั๋วให้แก่โจทก์ แต่จำเลยมิได้ดำเนินการ และเมื่อครบกำหนดแล้วจำเลยมิได้ใช้เงินตามตั๋วให้แก่โจทก์ จำเลยจึงต้องรับผิดใช้เงินตามตั๋วพร้อมดอกเบี้ยจากต้นเงินดังกล่าวถึงวันฟ้อง เป็นเงินดอกเบี้ย863,690.42 บาท ขอให้บังคับจำเลยชำระเงิน 4,151,623.26 บาทให้โจทก์พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 12 ต่อปี ของต้นเงิน3,287,932.84 บาท นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระให้โจทก์เสร็จจำเลยให้การว่า จำเลยไม่ได้ขอยืมตั๋วสัญญาใช้เงินจากโจทก์ไปเพื่อให้ธนาคารทำการอาวัลตั๋วแต่อย่างใด โจทก์เต็มใจสละการครอบครองตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าว โจทก์จึงไม่ใช่ผู้ทรงตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าวที่จะมีอำนาจฟ้องจำเลยได้ โจทก์อ้างว่าจำเลยออกตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าวเพื่อชำระดอกเบี้ยที่จำเลยค้างชำระและโจทก์ยังขอให้จำเลยใช้ดอกเบี้ยจากเงินดังกล่าวอีกซึ่งเป็นการคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ยต้องห้ามตามกฎหมาย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยใช้เงิน 4,151,623.26 บาท แก่โจทก์พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 12 ต่อปีของต้นเงิน 3,287,932.84บาท นับถัดจากวันฟ้องจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า เดิมจำเลยได้ออกตั๋วสัญญาใช้เงินให้แก่โจทก์ 2 ฉบับกำหนดวันชำระเงินและดอกเบี้ยไว้ เมื่อตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าวถึงกำหนดแล้ว จำเลยได้ชำระเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินแก่โจทก์แต่ยังไม่ได้ชำระดอกเบี้ย ต่อมาจำเลยออกตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทเพื่อชำระดอกเบี้ยรวมเป็นเงิน 3,287,932.84 บาท ตกลงอัตราดอกเบี้ยร้อยละ 12 ต่อปี สัญญาจะใช้เงินในวันที่ 30 มีนาคม 2530 และต่อมาตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าวตกไปอยู่ที่จำเลย โจทก์ฟ้องให้จำเลยชำระเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ยมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยในชั้นนี้ตามฎีกาของจำเลยว่า โจทก์ได้สละการครอบครองตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทแล้ว จึงไม่เป็นผู้ทรงตั๋วสัญญาใช้เงินและไม่มีสิทธิฟ้องเรียกเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินนั้นหรือไม่ และโจทก์มีสิทธิคิดดอกเบี้ยจากจำนวนเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทหรือไม่ ข้อเท็จจริงฟังไม่ได้ว่า โจทก์ได้สละการครอบครองตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทโจทก์ยังคงเป็นผู้ทรงตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทตามกฎหมาย ฎีกาข้อนี้ของจำเลยฟังไม่ขึ้นส่วนในปัญหาที่ว่า โจทก์จะมีสิทธิได้ดอกเบี้ยจากต้นเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทตามที่กำหนดไว้ในตั๋วสัญญาใช้เงินหรือไม่นั้น เห็นว่า แม้ตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทจะออกเพื่อชำระดอกเบี้ยของหนี้เดิมที่จำเลยเป็นหนี้โจทก์อยู่ก่อนก็ตาม เมื่อจำเลยได้ออกตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับใหม่ชำระหนี้นั้น จำนวนเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินจึงกลายเป็นหนี้ใหม่ และเป็นเงินต้นไปเสียแล้วโจทก์จึงมีสิทธิได้ดอกเบี้ยจากเงินจำนวนนี้ หาใช่การคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ยไม่"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2872/2537บริษัท อินเตอร์ไลฟ์ ประกันชีวิต จำกัดโจทก์บริษัท ศกลปักษ์ จำกัดจำเลย ป.พ.พ. ม. 224 วรรคสอง, ม. 911 จำเลยออกตั๋วสัญญาใช้เงินแก่โจทก์ 2 ฉบับเพื่อชำระหนี้โจทก์โดยกำหนดอัตราดอกเบี้ยไว้ด้วย จำเลยได้ชำระต้นเงินตามตั๋วเงินแล้วแต่ยังไม่ได้ชำระดอกเบี้ย ต่อมาจำเลยออกตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทเพื่อชำระดอกเบี้ยดังกล่าว พร้อมกับกำหนดอัตราดอกเบี้ยไว้อีกด้วยถือว่าจำนวนเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทกลายเป็นหนี้ใหม่และเป็นเงินต้น โจทก์จึงมีสิทธิได้ดอกเบี้ยจากเงินจำนวนนี้หาใช่เป็นการคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ยไม่โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 18 มีนาคม 2529 จำเลยได้ออกตั๋วสัญญาใช้เงินเพื่อชำระค่าดอกเบี้ยค้างชำระให้แก่โจทก์ จำนวนเงิน3,287,932.84 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 12 ต่อปี กำหนดชำระเงินวันที่ 30 มีนาคม 2530 ต่อมาวันที่ 29 พฤษภาคม 2529จำเลยได้รับตั๋วสัญญาใช้เงินจากโจทก์ เพื่อนำไปให้ธนาคารอาวัลตั๋วให้แก่โจทก์ แต่จำเลยมิได้ดำเนินการ และเมื่อครบกำหนดแล้วจำเลยมิได้ใช้เงินตามตั๋วให้แก่โจทก์ จำเลยจึงต้องรับผิดใช้เงินตามตั๋วพร้อมดอกเบี้ยจากต้นเงินดังกล่าวถึงวันฟ้อง เป็นเงินดอกเบี้ย863,690.42 บาท ขอให้บังคับจำเลยชำระเงิน 4,151,623.26 บาทให้โจทก์พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 12 ต่อปี ของต้นเงิน3,287,932.84 บาท นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระให้โจทก์เสร็จจำเลยให้การว่า จำเลยไม่ได้ขอยืมตั๋วสัญญาใช้เงินจากโจทก์ไปเพื่อให้ธนาคารทำการอาวัลตั๋วแต่อย่างใด โจทก์เต็มใจสละการครอบครองตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าว โจทก์จึงไม่ใช่ผู้ทรงตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าวที่จะมีอำนาจฟ้องจำเลยได้ โจทก์อ้างว่าจำเลยออกตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าวเพื่อชำระดอกเบี้ยที่จำเลยค้างชำระและโจทก์ยังขอให้จำเลยใช้ดอกเบี้ยจากเงินดังกล่าวอีกซึ่งเป็นการคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ยต้องห้ามตามกฎหมาย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยใช้เงิน 4,151,623.26 บาท แก่โจทก์พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 12 ต่อปีของต้นเงิน 3,287,932.84บาท นับถัดจากวันฟ้องจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า เดิมจำเลยได้ออกตั๋วสัญญาใช้เงินให้แก่โจทก์ 2 ฉบับกำหนดวันชำระเงินและดอกเบี้ยไว้ เมื่อตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าวถึงกำหนดแล้ว จำเลยได้ชำระเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินแก่โจทก์แต่ยังไม่ได้ชำระดอกเบี้ย ต่อมาจำเลยออกตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทเพื่อชำระดอกเบี้ยรวมเป็นเงิน 3,287,932.84 บาท ตกลงอัตราดอกเบี้ยร้อยละ 12 ต่อปี สัญญาจะใช้เงินในวันที่ 30 มีนาคม 2530 และต่อมาตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าวตกไปอยู่ที่จำเลย โจทก์ฟ้องให้จำเลยชำระเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ยมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยในชั้นนี้ตามฎีกาของจำเลยว่า โจทก์ได้สละการครอบครองตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทแล้ว จึงไม่เป็นผู้ทรงตั๋วสัญญาใช้เงินและไม่มีสิทธิฟ้องเรียกเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินนั้นหรือไม่ และโจทก์มีสิทธิคิดดอกเบี้ยจากจำนวนเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทหรือไม่ ข้อเท็จจริงฟังไม่ได้ว่า โจทก์ได้สละการครอบครองตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทโจทก์ยังคงเป็นผู้ทรงตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทตามกฎหมาย ฎีกาข้อนี้ของจำเลยฟังไม่ขึ้นส่วนในปัญหาที่ว่า โจทก์จะมีสิทธิได้ดอกเบี้ยจากต้นเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทตามที่กำหนดไว้ในตั๋วสัญญาใช้เงินหรือไม่นั้น เห็นว่า แม้ตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทจะออกเพื่อชำระดอกเบี้ยของหนี้เดิมที่จำเลยเป็นหนี้โจทก์อยู่ก่อนก็ตาม เมื่อจำเลยได้ออกตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับใหม่ชำระหนี้นั้น จำนวนเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินจึงกลายเป็นหนี้ใหม่ และเป็นเงินต้นไปเสียแล้วโจทก์จึงมีสิทธิได้ดอกเบี้ยจากเงินจำนวนนี้ หาใช่การคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ยไม่"พิพากษายืน(นิเวศน์ คำผอง-ไพโรจน์ คำอ่อน-สมคิด ไตรโสรัส)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. การที่ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าจำนวนเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทกลายเป็นหนี้ใหม่ ผู้เขียนเข้าใจว่า ศาลฎีกาคงเห็นว่าหนี้ค่าดอกเบี้ยตามตั๋วสัญญาใช้เงิน 2 ฉบับเดิมที่จำเลยยังชำระไม่หมดจะต้องระงับไปทันทีเมื่อมีการออกตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทแล้ว เพราะหากยังไม่ระงับไปจะปรากฏหนี้ใหม่เกิดขึ้นและจำเลยต้องผูกพันตามหนี้ใหม่ตามที่ศาลฎีกาวินิจฉัยได้อย่างไร คำวินิจฉัยของศาลฎีกาจึงดูเหมือนกับทำนองว่าการออกตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทเป็นเรื่องแปลงหนี้ใหม่นั่นเอง เพราะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ได้บัญญัติหลักการแปลงหนี้ใหม่ว่าจะทำให้หนี้เดิมระงับ และเกิดหนี้ใหม่ขึ้นแทนแต่มีปัญหาน่าคิดว่า ลำพังเพียงการออกตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทจะทำให้หนี้ค่าดอกเบี้ยตามตั๋วสัญญาใช้เงิน 2 ฉบับเดิมระงับไปได้อย่างไร ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยตลอดมาว่า การชำระหนี้ด้วยตั๋วเงินหาใช่เป็นการแปลงหนี้ใหม่ไม่(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 467/2500,1298/2503,867/2523,3369/2524,3566/2526) ดังนั้นการออกตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทจึงไม่ถือว่าเป็นการแปลงหนี้ใหม่ หนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทจึงไม่น่าจะเป็นหนี้ใหม่ แต่น่าจะเป็นหนี้ค่าดอกเบี้ยเหมือนกับค่าดอกเบี้ยตามตั๋วสัญญาใช้เงิน 2 ฉบับเดิมนั่นเอง เมื่อเป็นเช่นนี้การออกตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทจึงไม่น่าจะคิดดอกเบี้ยได้อีก เพราะจะเป็นเรื่องการคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 224 วรรคสองนั่นเอง ผู้เขียนอยากให้พิจารณาประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 329ซึ่งบัญญัติว่า "ถ้านอกจากชำระหนี้อันเป็นประธาน ลูกหนี้ยังจะต้องชำระดอกเบี้ยและเสียค่าฤชาธรรมเนียมอีกด้วยไซร้ หากการชำระหนี้ในครั้งหนึ่ง ๆ ไม่ได้ราคาเพียงพอเปลื้องหนี้สินได้ทั้งหมดท่านให้เอาใช้เป็นค่าฤชาธรรมเนียมเสียก่อนแล้วจึงใช้ดอกเบี้ยและในที่สุดจึงให้ใช้ในการชำระหนี้อันเป็นประธาน ถ้าลูกหนี้ระบุให้จัดใช้เป็นประการอื่นท่านว่าเจ้าหนี้จะบอกปัดไม่ยอมรับชำระหนี้ก็ได้" ตามมาตรานี้ผู้เขียนเข้าใจว่าเหตุที่กฎหมายบัญญัติลำดับการชำระหนี้ก็เพื่อความเป็นธรรมนั่นเอง เพราะหากลูกหนี้เอาใช้ในการชำระหนี้อันเป็นประธานก่อนจนหมดสิ้นแล้ว คงเหลือแต่ดอกเบี้ยเจ้าหนี้ก็ไม่อาจคิดดอกเบี้ยในหนี้ดอกเบี้ยที่ค้างชำระนั้นได้เพราะจะเป็นการคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ย อันต้องห้ามตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 224 วรรคสองนั่นเอง ซึ่งจะไม่เป็นธรรมแก่เจ้าหนี้ แต่หากต้นเงินยังชำระไม่หมด เจ้าหนี้ก็สามารถคิดดอกเบี้ยจากลูกหนี้ได้ตลอดไป กฎหมายจึงให้โอกาสเจ้าหนี้ปฏิเสธไม่ยอมรับชำระหนี้ได้หากการชำระหนี้ไม่เป็นไปตามลำดับที่ระบุไว้ แต่ถ้าเจ้าหนี้ยอมรับชำระหนี้อันเป็นประธานก่อนก็สามารถทำได้ถือว่าเจ้าหนี้ยอมรับสภาพอันเสียเปรียบที่จะตกได้แก่ตนแล้ว ทำให้ลูกหนี้คงค้างเฉพาะดอกเบี้ยเท่านั้น (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3055/2526) ดังนั้นเมื่อนำประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 329 มาปรับกับข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้แล้ว หนี้ค่าดอกเบี้ยที่จำเลยชำระโดยออกตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทจึงไม่น่าจะคิดดอกเบี้ยได้อีก 2. เคยมีแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่น่าสนใจเกี่ยวกับการคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ย ดังนี้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 608/2518 คู่กรณีทำสัญญาประนีประนอมยอมความเอาหนี้เงินกับดอกเบี้ยที่ค้างชำระเป็นต้นเงินและให้คิดดอกเบี้ยในจำนวนเงินนั้นอีกดังนี้ แม้จำนวนต้นเงินนี้มีดอกเบี้ยเดิมรวมอยู่ด้วย ก็ไม่เป็นการคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 224 วรรคสอง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 429/2522 หนี้ตามเช็คเป็นหนี้เงินโจทก์ (ลูกมือแชร์) ซึ่งเป็นผู้ทรงย่อมมีสิทธิเรียกดอกเบี้ยนับแต่วันที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินอันเป็นวันผิดนัดได้ แม้จำเลยที่ 2(ลูกมือแชร์ผู้เปียแชร์ได้) ผู้สลักหลังเช็คนั้นจะได้เสียผลประโยชน์ในการประมูลแชร์ให้แก่ผู้ที่เปียไม่ได้ไปแล้วก็ตามแต่มิใช่การเสียดอกเบี้ยในการกู้ยืม จึงหาใช่เป็นการคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ยไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3238/2533 โจทก์ฟ้องให้จำเลยทั้งสามรับผิดชดใช้เงินตามเช็ค พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีของต้นเงิน นับแต่วันที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินจนถึงวันที่จำเลยที่ 1 และที่ 3 ชำระหนี้ครั้งแรกและคิดดอกเบี้ยตั้งแต่วันฟ้องจนถึงวันชำระหนี้เสร็จให้แก่โจทก์ของต้นเงินเดิมอีก จึงเป็นการคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ยในระหว่างผิดนัด ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 224 วรรคสอง อันเป็นปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน ทวีประจวบลาภคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 18 มีนาคม 2529 จำเลยได้ออกตั๋วสัญญาใช้เงินเพื่อชำระค่าดอกเบี้ยค้างชำระให้แก่โจทก์ จำนวนเงิน3,287,932.84 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 12 ต่อปี กำหนดชำระเงินวันที่ 30 มีนาคม 2530 ต่อมาวันที่ 29 พฤษภาคม 2529จำเลยได้รับตั๋วสัญญาใช้เงินจากโจทก์ เพื่อนำไปให้ธนาคารอาวัลตั๋วให้แก่โจทก์ แต่จำเลยมิได้ดำเนินการ และเมื่อครบกำหนดแล้วจำเลยมิได้ใช้เงินตามตั๋วให้แก่โจทก์ จำเลยจึงต้องรับผิดใช้เงินตามตั๋วพร้อมดอกเบี้ยจากต้นเงินดังกล่าวถึงวันฟ้อง เป็นเงินดอกเบี้ย863,690.42 บาท ขอให้บังคับจำเลยชำระเงิน 4,151,623.26 บาทให้โจทก์พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 12 ต่อปี ของต้นเงิน3,287,932.84 บาท นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระให้โจทก์เสร็จจำเลยให้การว่า จำเลยไม่ได้ขอยืมตั๋วสัญญาใช้เงินจากโจทก์ไปเพื่อให้ธนาคารทำการอาวัลตั๋วแต่อย่างใด โจทก์เต็มใจสละการครอบครองตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าว โจทก์จึงไม่ใช่ผู้ทรงตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าวที่จะมีอำนาจฟ้องจำเลยได้ โจทก์อ้างว่าจำเลยออกตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าวเพื่อชำระดอกเบี้ยที่จำเลยค้างชำระและโจทก์ยังขอให้จำเลยใช้ดอกเบี้ยจากเงินดังกล่าวอีกซึ่งเป็นการคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ยต้องห้ามตามกฎหมาย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยใช้เงิน 4,151,623.26 บาท แก่โจทก์พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 12 ต่อปีของต้นเงิน 3,287,932.84บาท นับถัดจากวันฟ้องจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า เดิมจำเลยได้ออกตั๋วสัญญาใช้เงินให้แก่โจทก์ 2 ฉบับกำหนดวันชำระเงินและดอกเบี้ยไว้ เมื่อตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าวถึงกำหนดแล้ว จำเลยได้ชำระเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินแก่โจทก์แต่ยังไม่ได้ชำระดอกเบี้ย ต่อมาจำเลยออกตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทเพื่อชำระดอกเบี้ยรวมเป็นเงิน 3,287,932.84 บาท ตกลงอัตราดอกเบี้ยร้อยละ 12 ต่อปี สัญญาจะใช้เงินในวันที่ 30 มีนาคม 2530 และต่อมาตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าวตกไปอยู่ที่จำเลย โจทก์ฟ้องให้จำเลยชำระเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ยมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยในชั้นนี้ตามฎีกาของจำเลยว่า โจทก์ได้สละการครอบครองตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทแล้ว จึงไม่เป็นผู้ทรงตั๋วสัญญาใช้เงินและไม่มีสิทธิฟ้องเรียกเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินนั้นหรือไม่ และโจทก์มีสิทธิคิดดอกเบี้ยจากจำนวนเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทหรือไม่ ข้อเท็จจริงฟังไม่ได้ว่า โจทก์ได้สละการครอบครองตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทโจทก์ยังคงเป็นผู้ทรงตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทตามกฎหมาย ฎีกาข้อนี้ของจำเลยฟังไม่ขึ้นส่วนในปัญหาที่ว่า โจทก์จะมีสิทธิได้ดอกเบี้ยจากต้นเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทตามที่กำหนดไว้ในตั๋วสัญญาใช้เงินหรือไม่นั้น เห็นว่า แม้ตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทจะออกเพื่อชำระดอกเบี้ยของหนี้เดิมที่จำเลยเป็นหนี้โจทก์อยู่ก่อนก็ตาม เมื่อจำเลยได้ออกตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับใหม่ชำระหนี้นั้น จำนวนเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินจึงกลายเป็นหนี้ใหม่ และเป็นเงินต้นไปเสียแล้วโจทก์จึงมีสิทธิได้ดอกเบี้ยจากเงินจำนวนนี้ หาใช่การคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ยไม่"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2872/2537บริษัท อินเตอร์ไลฟ์ ประกันชีวิต จำกัดโจทก์บริษัท ศกลปักษ์ จำกัดจำเลย ป.พ.พ. ม. 224 วรรคสอง, ม. 911 จำเลยออกตั๋วสัญญาใช้เงินแก่โจทก์ 2 ฉบับเพื่อชำระหนี้โจทก์โดยกำหนดอัตราดอกเบี้ยไว้ด้วย จำเลยได้ชำระต้นเงินตามตั๋วเงินแล้วแต่ยังไม่ได้ชำระดอกเบี้ย ต่อมาจำเลยออกตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทเพื่อชำระดอกเบี้ยดังกล่าว พร้อมกับกำหนดอัตราดอกเบี้ยไว้อีกด้วยถือว่าจำนวนเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทกลายเป็นหนี้ใหม่และเป็นเงินต้น โจทก์จึงมีสิทธิได้ดอกเบี้ยจากเงินจำนวนนี้หาใช่เป็นการคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ยไม่โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 18 มีนาคม 2529 จำเลยได้ออกตั๋วสัญญาใช้เงินเพื่อชำระค่าดอกเบี้ยค้างชำระให้แก่โจทก์ จำนวนเงิน3,287,932.84 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 12 ต่อปี กำหนดชำระเงินวันที่ 30 มีนาคม 2530 ต่อมาวันที่ 29 พฤษภาคม 2529จำเลยได้รับตั๋วสัญญาใช้เงินจากโจทก์ เพื่อนำไปให้ธนาคารอาวัลตั๋วให้แก่โจทก์ แต่จำเลยมิได้ดำเนินการ และเมื่อครบกำหนดแล้วจำเลยมิได้ใช้เงินตามตั๋วให้แก่โจทก์ จำเลยจึงต้องรับผิดใช้เงินตามตั๋วพร้อมดอกเบี้ยจากต้นเงินดังกล่าวถึงวันฟ้อง เป็นเงินดอกเบี้ย863,690.42 บาท ขอให้บังคับจำเลยชำระเงิน 4,151,623.26 บาทให้โจทก์พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 12 ต่อปี ของต้นเงิน3,287,932.84 บาท นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระให้โจทก์เสร็จจำเลยให้การว่า จำเลยไม่ได้ขอยืมตั๋วสัญญาใช้เงินจากโจทก์ไปเพื่อให้ธนาคารทำการอาวัลตั๋วแต่อย่างใด โจทก์เต็มใจสละการครอบครองตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าว โจทก์จึงไม่ใช่ผู้ทรงตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าวที่จะมีอำนาจฟ้องจำเลยได้ โจทก์อ้างว่าจำเลยออกตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าวเพื่อชำระดอกเบี้ยที่จำเลยค้างชำระและโจทก์ยังขอให้จำเลยใช้ดอกเบี้ยจากเงินดังกล่าวอีกซึ่งเป็นการคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ยต้องห้ามตามกฎหมาย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยใช้เงิน 4,151,623.26 บาท แก่โจทก์พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 12 ต่อปีของต้นเงิน 3,287,932.84บาท นับถัดจากวันฟ้องจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า เดิมจำเลยได้ออกตั๋วสัญญาใช้เงินให้แก่โจทก์ 2 ฉบับกำหนดวันชำระเงินและดอกเบี้ยไว้ เมื่อตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าวถึงกำหนดแล้ว จำเลยได้ชำระเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินแก่โจทก์แต่ยังไม่ได้ชำระดอกเบี้ย ต่อมาจำเลยออกตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทเพื่อชำระดอกเบี้ยรวมเป็นเงิน 3,287,932.84 บาท ตกลงอัตราดอกเบี้ยร้อยละ 12 ต่อปี สัญญาจะใช้เงินในวันที่ 30 มีนาคม 2530 และต่อมาตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าวตกไปอยู่ที่จำเลย โจทก์ฟ้องให้จำเลยชำระเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ยมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยในชั้นนี้ตามฎีกาของจำเลยว่า โจทก์ได้สละการครอบครองตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทแล้ว จึงไม่เป็นผู้ทรงตั๋วสัญญาใช้เงินและไม่มีสิทธิฟ้องเรียกเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินนั้นหรือไม่ และโจทก์มีสิทธิคิดดอกเบี้ยจากจำนวนเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทหรือไม่ ข้อเท็จจริงฟังไม่ได้ว่า โจทก์ได้สละการครอบครองตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทโจทก์ยังคงเป็นผู้ทรงตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทตามกฎหมาย ฎีกาข้อนี้ของจำเลยฟังไม่ขึ้นส่วนในปัญหาที่ว่า โจทก์จะมีสิทธิได้ดอกเบี้ยจากต้นเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทตามที่กำหนดไว้ในตั๋วสัญญาใช้เงินหรือไม่นั้น เห็นว่า แม้ตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทจะออกเพื่อชำระดอกเบี้ยของหนี้เดิมที่จำเลยเป็นหนี้โจทก์อยู่ก่อนก็ตาม เมื่อจำเลยได้ออกตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับใหม่ชำระหนี้นั้น จำนวนเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินจึงกลายเป็นหนี้ใหม่ และเป็นเงินต้นไปเสียแล้วโจทก์จึงมีสิทธิได้ดอกเบี้ยจากเงินจำนวนนี้ หาใช่การคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ยไม่"พิพากษายืน(นิเวศน์ คำผอง-ไพโรจน์ คำอ่อน-สมคิด ไตรโสรัส)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. การที่ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าจำนวนเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทกลายเป็นหนี้ใหม่ ผู้เขียนเข้าใจว่า ศาลฎีกาคงเห็นว่าหนี้ค่าดอกเบี้ยตามตั๋วสัญญาใช้เงิน 2 ฉบับเดิมที่จำเลยยังชำระไม่หมดจะต้องระงับไปทันทีเมื่อมีการออกตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทแล้ว เพราะหากยังไม่ระงับไปจะปรากฏหนี้ใหม่เกิดขึ้นและจำเลยต้องผูกพันตามหนี้ใหม่ตามที่ศาลฎีกาวินิจฉัยได้อย่างไร คำวินิจฉัยของศาลฎีกาจึงดูเหมือนกับทำนองว่าการออกตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทเป็นเรื่องแปลงหนี้ใหม่นั่นเอง เพราะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ได้บัญญัติหลักการแปลงหนี้ใหม่ว่าจะทำให้หนี้เดิมระงับ และเกิดหนี้ใหม่ขึ้นแทนแต่มีปัญหาน่าคิดว่า ลำพังเพียงการออกตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทจะทำให้หนี้ค่าดอกเบี้ยตามตั๋วสัญญาใช้เงิน 2 ฉบับเดิมระงับไปได้อย่างไร ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยตลอดมาว่า การชำระหนี้ด้วยตั๋วเงินหาใช่เป็นการแปลงหนี้ใหม่ไม่(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 467/2500,1298/2503,867/2523,3369/2524,3566/2526) ดังนั้นการออกตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทจึงไม่ถือว่าเป็นการแปลงหนี้ใหม่ หนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทจึงไม่น่าจะเป็นหนี้ใหม่ แต่น่าจะเป็นหนี้ค่าดอกเบี้ยเหมือนกับค่าดอกเบี้ยตามตั๋วสัญญาใช้เงิน 2 ฉบับเดิมนั่นเอง เมื่อเป็นเช่นนี้การออกตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทจึงไม่น่าจะคิดดอกเบี้ยได้อีก เพราะจะเป็นเรื่องการคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 224 วรรคสองนั่นเอง ผู้เขียนอยากให้พิจารณาประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 329ซึ่งบัญญัติว่า "ถ้านอกจากชำระหนี้อันเป็นประธาน ลูกหนี้ยังจะต้องชำระดอกเบี้ยและเสียค่าฤชาธรรมเนียมอีกด้วยไซร้ หากการชำระหนี้ในครั้งหนึ่ง ๆ ไม่ได้ราคาเพียงพอเปลื้องหนี้สินได้ทั้งหมดท่านให้เอาใช้เป็นค่าฤชาธรรมเนียมเสียก่อนแล้วจึงใช้ดอกเบี้ยและในที่สุดจึงให้ใช้ในการชำระหนี้อันเป็นประธาน ถ้าลูกหนี้ระบุให้จัดใช้เป็นประการอื่นท่านว่าเจ้าหนี้จะบอกปัดไม่ยอมรับชำระหนี้ก็ได้" ตามมาตรานี้ผู้เขียนเข้าใจว่าเหตุที่กฎหมายบัญญัติลำดับการชำระหนี้ก็เพื่อความเป็นธรรมนั่นเอง เพราะหากลูกหนี้เอาใช้ในการชำระหนี้อันเป็นประธานก่อนจนหมดสิ้นแล้ว คงเหลือแต่ดอกเบี้ยเจ้าหนี้ก็ไม่อาจคิดดอกเบี้ยในหนี้ดอกเบี้ยที่ค้างชำระนั้นได้เพราะจะเป็นการคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ย อันต้องห้ามตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 224 วรรคสองนั่นเอง ซึ่งจะไม่เป็นธรรมแก่เจ้าหนี้ แต่หากต้นเงินยังชำระไม่หมด เจ้าหนี้ก็สามารถคิดดอกเบี้ยจากลูกหนี้ได้ตลอดไป กฎหมายจึงให้โอกาสเจ้าหนี้ปฏิเสธไม่ยอมรับชำระหนี้ได้หากการชำระหนี้ไม่เป็นไปตามลำดับที่ระบุไว้ แต่ถ้าเจ้าหนี้ยอมรับชำระหนี้อันเป็นประธานก่อนก็สามารถทำได้ถือว่าเจ้าหนี้ยอมรับสภาพอันเสียเปรียบที่จะตกได้แก่ตนแล้ว ทำให้ลูกหนี้คงค้างเฉพาะดอกเบี้ยเท่านั้น (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3055/2526) ดังนั้นเมื่อนำประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 329 มาปรับกับข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้แล้ว หนี้ค่าดอกเบี้ยที่จำเลยชำระโดยออกตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับพิพาทจึงไม่น่าจะคิดดอกเบี้ยได้อีก 2. เคยมีแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่น่าสนใจเกี่ยวกับการคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ย ดังนี้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 608/2518 คู่กรณีทำสัญญาประนีประนอมยอมความเอาหนี้เงินกับดอกเบี้ยที่ค้างชำระเป็นต้นเงินและให้คิดดอกเบี้ยในจำนวนเงินนั้นอีกดังนี้ แม้จำนวนต้นเงินนี้มีดอกเบี้ยเดิมรวมอยู่ด้วย ก็ไม่เป็นการคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 224 วรรคสอง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 429/2522 หนี้ตามเช็คเป็นหนี้เงินโจทก์ (ลูกมือแชร์) ซึ่งเป็นผู้ทรงย่อมมีสิทธิเรียกดอกเบี้ยนับแต่วันที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินอันเป็นวันผิดนัดได้ แม้จำเลยที่ 2(ลูกมือแชร์ผู้เปียแชร์ได้) ผู้สลักหลังเช็คนั้นจะได้เสียผลประโยชน์ในการประมูลแชร์ให้แก่ผู้ที่เปียไม่ได้ไปแล้วก็ตามแต่มิใช่การเสียดอกเบี้ยในการกู้ยืม จึงหาใช่เป็นการคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ยไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3238/2533 โจทก์ฟ้องให้จำเลยทั้งสามรับผิดชดใช้เงินตามเช็ค พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีของต้นเงิน นับแต่วันที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินจนถึงวันที่จำเลยที่ 1 และที่ 3 ชำระหนี้ครั้งแรกและคิดดอกเบี้ยตั้งแต่วันฟ้องจนถึงวันชำระหนี้เสร็จให้แก่โจทก์ของต้นเงินเดิมอีก จึงเป็นการคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ยในระหว่างผิดนัด ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 224 วรรคสอง อันเป็นปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน ทวีประจวบลาภ