คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 106412หลักกฎหมาย: ผู้ว่าราชการจังหวัดทำสัญญาอนุญาตให้โจทก์ทำการตัดฟันไม้ต่าง ๆที่ดินที่โจทก์ได้รับอนุญาตมิใช่ของเอกชน สัญญาการทำไม้ได้กำหนดขอบเขตหมวดและแปลงตัดฟันไม้ กำหนดเนื้อที่และกำหนดเวลาให้ทำการตัดฟันไม้ ส่วนใบอนุญาตก็ระบุชนิดไม้ ขนาดจำกัดและปริมาตรของไม้ อัตราค่าภาคหลวงต่อลูกบาศก์และค่าบำรุงป่า ฯลฯ ดังนี้เห็นได้ว่าผู้ว่าราชการจังหวัดผู้ให้อนุญาตเพียงแต่ยอมให้โจทก์ผู้รับอนุญาตมีสิทธิทำการตัดฟันไม้ในที่ดินป่าเลน ชนิดของไม้ที่จะทำการตัดฟันก็ดี กำหนดเวลาที่จะทำการตัดฟันในแต่ละแปลงก็ดี มีข้อจำกัดไว้แน่นอนที่ผู้รับอนุญาตจะต้องปฏิบัติ นอกจากนี้ข้อสัญญายังกำหนดให้ผู้รับอนุญาตต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ผู้ควบคุมการทำไม้ทุกประการ ถ้ากระทำผิดสัญญาและถ้าผู้ว่าราชการจังหวัดผู้ให้อนุญาตเห็นสมควร จะเลิกสัญญานี้เสียก็ได้ โดยไม่ต้องชดใช้ค่าเสียหายให้แก่ผู้รับอนุญาตแต่อย่างใด ดังนี้ แสดงให้เห็นชัดว่าสัญญาการทำไม้ ฯลฯนี้เป็นแต่เพียงการให้สิทธิโจทก์เข้าไปตัดฟันเอาไม้เท่านั้น การที่โจทก์ทั้งสองสำนวนผู้รับอนุญาตตามสัญญาเข้าไปทำการตัดฟันไม้ จึงหาเป็นการ 'ครอบครองอยู่ใน' ที่ดินป่าเลนตามความในมาตรา 1 แห่งพระราชบัญญัติภาษีบำรุงท้องที่ พ.ศ. 2508 ไม่โจทก์ทั้งสองสำนวนจึงมิได้เป็น 'เจ้าของที่ดิน' ตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายดังกล่าวเมื่อเป็นเช่นนี้ โจทก์ก็ไม่มีหน้าที่เสียภาษีบำรุงท้องที่ตามมาตรา 7และบทบัญญัติในเรื่องอุทธรณ์การประเมินภาษีบำรุงท้องที่ ก็ไม่เป็นบทบังคับแก่โจทก์ โจทก์ย่อมใช้สิทธิทางศาลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 ได้คดีสองสำนวนนี้ ศาลล่างพิจารณาพิพากษารวมกัน โจทก์ทั้งสองสำนวนยื่นฟ้องมีใจความทำนองเดียวกันว่า โจทก์ทั้งสองได้ตัดฟันเอาไม้ในป่าเลนตามที่ได้รับอนุญาต ในการที่โจทก์ตัดฟันไม้ดังกล่าวนี้โจทก์ได้เข้าประมูลซื้อไม้ ต้องวางเงินประกันความผิดตามสัญญา ต้องเสียเงินค่าภาคหลวง และต้องเสียเงินค่าบำรุงป่า โจทก์เป็นแต่เพียงผู้ได้รับอนุญาตจากผู้ว่าราชการจังหวัดให้ตัดฟันเอาไม้บางชนิดเท่านั้นไม่ได้ถือสิทธิปกครองดูแลหรือถือกรรมสิทธิ์เป็นเจ้าของ นายอำเภอเมืองพังงาได้แจ้งให้โจทก์เสียภาษีบำรุงท้องที่ป่าไม้เลนดังกล่าว โดยอ้างว่าโจทก์ได้ครอบครองถือกรรมสิทธิ์เป็นเจ้าของป่าไม้เลน จำเลยซึ่งมีตำแหน่งหน้าที่เป็นนายอำเภอเมืองพังงาได้ประกาศยึดที่นาของโจทก์สำนวนแรก ๑ แปลงเนื้อที่ประมาณ ๒๐ ไร่ของโจทก์สำนวนหลัง ๑ แปลง เนื้อที่ประมาณ ๑๓ ไร่ เพื่อจะนำมาขายทอดตลาดเอาเงินชำระค่าภาษีบำรุงท้องที่ป่าไม้เลนดังกล่าว จำเลยไม่มีสิทธิหรืออำนาจตามกฎหมายเรียกร้องให้โจทก์เสียภาษีบำรุงท้องที่ป่าไม้เลนรายนี้ และไม่มีสิทธิยึดที่นาของโจทก์มาขายทอดตลาด ขอให้ศาลพิพากษาว่าโจทก์ไม่ได้ถือสิทธิครอบครองเป็นเจ้าของป่าไม้เลนตามฟ้องและไม่มีหน้าที่ต้องเสียภาษีบำรุงท้องที่ตามกฎหมายให้จำเลยถอนการยึดที่นาของโจทก์ จำเลยทั้งสองสำนวนให้การมีใจความทำนองเดียวกันว่า โจทก์มีหน้าที่เสียภาษีบำรุงท้องที่ตามกฎหมาย หากโจทก์เห็นว่าการประเมินภาษีไม่ถูกต้องโจทก์ก็ชอบที่จะอุทธรณ์ต่อผู้ว่าราชการจังหวัดตามพระราชบัญญัติภาษีบำรุงท้องที่ พ.ศ. ๒๕๐๘ โดยยื่นอุทธรณ์ต่อเจ้าพนักงานประเมินตามแบบที่กระทรวงมหาดไทยกำหนด ภายในสามสิบวัน นับแต่วันที่ได้รับแจ้งการประเมิน แต่โจทก์มิได้ปฏิบัติเช่นนั้น จึงเป็นการใช้สิทธิโดยมิชอบ ในวันชี้สองสถาน คู่ความแถลงรับกันว่า โจทก์ทั้งสองสำนวนได้รับแจ้งการประเมินภาษีบำรุงท้องที่รายนี้จากเจ้าพนักงานประเมินตั้งแต่เมื่อวันที่ ๙ มิถุนายน ๒๕๐๙ โจทก์ทั้งสองสำนวนมิได้ใช้สิทธิอุทธรณ์ต่อผู้ว่าราชการจังหวัด ศาลชั้นต้นให้งดสืบพยานแล้วมีคำพิพากษาว่าถ้าโจทก์เห็นว่าการประเมินนั้นไม่ถูกต้อง โจทก์ก็มีสิทธิอุทธรณ์ต่อผู้ว่าราชการจังหวัดโจทก์ทั้งสองสำนวนจึงไม่มีสิทธิที่จะนำคดีมาฟ้องต่อศาล ให้ยกฟ้องโจทก์ทั้งสองสำนวน โจทก์ทั้งสองสำนวนอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ทั้งสองสำนวนฎีกา ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ผู้ว่าราชการจังหวัดพังงาได้ทำสัญญาอนุญาตให้โจทก์ทั้งสองสำนวนทำการตัดฟันไม้ต่าง ๆ ตามใบอนุญาต ปรากฏตามสัญญาการทำไม้ป่าโครงการป่าเลน จังหวัดพังงา ที่ดินป่าเลนที่โจทก์ทั้งสองสำนวนได้รับอนุญาตให้ทำการตัดฟันไม้ตามสัญญาดังกล่าวข้างต้นนั้น เป็นที่ดินที่ไม่เป็นกรรมสิทธิ์ของเอกชนสัญญาการทำไม้ ฯลฯ ได้กำหนดขอบเขตหมวดและแปลงตัดฟันไม้ กำหนดเนื้อที่และกำหนดเวลาให้ทำการตัดฟันไม้ได้ ๕ ปี ส่วนใบอนุญาตก็ระบุชนิดไม้ ขนาดจำกัด และปริมาตรของไม้อัตราค่าภาคหลวงต่อลูกบาศก์เมตรของไม้ และค่าบำรุงป่าอีก ๑ เท่าค่าภาคหลวงที่โจทก์จะต้องชำระให้แก่พนักงานเจ้าหน้าที่ และข้อกำหนดอนุญาตให้ทำไม้ได้ปีละ ๑ แปลง ศาลฎีกาเห็นว่า เมื่อได้พิเคราะห์ข้อความในสัญญาและข้อความในใบอนุญาต เห็นได้ว่าผู้ว่าราชการจังหวัดพังงา ผู้ให้อนุญาตเพียงแต่ยอมให้โจทก์ผู้รับอนุญาตมีสิทธิทำการตัดฟันไม้ในที่ดินป่าเลน ชนิดของไม้ที่จะทำการตัดฟันก็ดี กำหนดเวลาที่จะทำการตัดฟันในแต่ละแปลงก็ดีมีข้อจำกัดไว้แน่นอน ที่ผู้รับอนุญาตจะต้องปฏิบัติ นอกจากนี้ข้อสัญญายังกำหนดให้ผู้รับอนุญาตต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ผู้ควบคุมการทำไม้ทุกประการ ถ้ากระทำผิดสัญญาและถ้าผู้ว่าราชการจังหวัดพังงาผู้ให้อนุญาตเห็นสมควร จะเลิกสัญญานี้เสียก็ได้ โดยไม่ต้องชดใช้ค่าเสียหายให้แก่ผู้รับอนุญาตแต่อย่างใด ดังนี้ แสดงให้เห็นชัดว่า สัญญาการทำไม้ ฯลฯนี้เป็นแต่เพียงการให้สิทธิโจทก์เข้าไปตัดฟันเอาไม้เท่านั้น การที่โจทก์ทั้งสองสำนวนผู้รับอนุญาตตามสัญญาเข้าไปทำการตัดฟันไม้จึงหาเป็นการ"ครอบครองอยู่ใน" ที่ดินป่าเลนตามความในมาตรา ๖ แห่งพระราชบัญญัติภาษีบำรุงท้องที่ พ.ศ. ๒๕๐๘ ไม่ โจทก์ทั้งสองสำนวนจึงมิได้เป็น "เจ้าของที่ดิน"ตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายดังกล่าว เมื่อเป็นเช่นนี้ โจทก์ก็ไม่มีหน้าที่เสียภาษีบำรุงท้องที่ตามมาตรา ๗ และบทบัญญัติในเรื่องอุทธรณ์การประเมินภาษีบำรุงท้องที่ ก็ไม่เป็นบทบังคับแก่โจทก์ โจทก์ย่อมใช้สิทธิทางศาลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๕๕ ได้ ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องนั้น ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา พิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์เป็นว่า โจทก์ทั้งสองสำนวนไม่มีหน้าที่ต้องเสียภาษีบำรุงท้องที่ในกรณีนี้ ให้จำเลยถอนการยึดที่นาของโจทก์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1728 - 1729/2513นางมิ่น สุขศิริโจทก์นายอำเภอเมืองพังงา โดยนายไสว วิทยาจำเลยนางสอางค์ รักษาโจทก์นายอำเภอเมืองพังงา โดยนายไสว วิทยาจำเลย ป.วิ.พ. ม. 55 ป.พ.พ. ม. 1367 พ.ร.บ.ภาษีบำรุงท้องที่ พ.ศ.2508 ม. 6, ม. 7, ม. 41, ม. 49, ม. 52ผู้ว่าราชการจังหวัดทำสัญญาอนุญาตให้โจทก์ทำการตัดฟันไม้ต่าง ๆที่ดินที่โจทก์ได้รับอนุญาตมิใช่ของเอกชน สัญญาการทำไม้ได้กำหนดขอบเขตหมวดและแปลงตัดฟันไม้ กำหนดเนื้อที่และกำหนดเวลาให้ทำการตัดฟันไม้ ส่วนใบอนุญาตก็ระบุชนิดไม้ ขนาดจำกัดและปริมาตรของไม้ อัตราค่าภาคหลวงต่อลูกบาศก์และค่าบำรุงป่า ฯลฯ ดังนี้เห็นได้ว่าผู้ว่าราชการจังหวัดผู้ให้อนุญาตเพียงแต่ยอมให้โจทก์ผู้รับอนุญาตมีสิทธิทำการตัดฟันไม้ในที่ดินป่าเลน ชนิดของไม้ที่จะทำการตัดฟันก็ดี กำหนดเวลาที่จะทำการตัดฟันในแต่ละแปลงก็ดี มีข้อจำกัดไว้แน่นอนที่ผู้รับอนุญาตจะต้องปฏิบัติ นอกจากนี้ข้อสัญญายังกำหนดให้ผู้รับอนุญาตต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ผู้ควบคุมการทำไม้ทุกประการ ถ้ากระทำผิดสัญญาและถ้าผู้ว่าราชการจังหวัดผู้ให้อนุญาตเห็นสมควร จะเลิกสัญญานี้เสียก็ได้ โดยไม่ต้องชดใช้ค่าเสียหายให้แก่ผู้รับอนุญาตแต่อย่างใด ดังนี้ แสดงให้เห็นชัดว่าสัญญาการทำไม้ ฯลฯนี้เป็นแต่เพียงการให้สิทธิโจทก์เข้าไปตัดฟันเอาไม้เท่านั้น การที่โจทก์ทั้งสองสำนวนผู้รับอนุญาตตามสัญญาเข้าไปทำการตัดฟันไม้ จึงหาเป็นการ 'ครอบครองอยู่ใน' ที่ดินป่าเลนตามความในมาตรา 1 แห่งพระราชบัญญัติภาษีบำรุงท้องที่ พ.ศ. 2508 ไม่โจทก์ทั้งสองสำนวนจึงมิได้เป็น 'เจ้าของที่ดิน' ตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายดังกล่าวเมื่อเป็นเช่นนี้ โจทก์ก็ไม่มีหน้าที่เสียภาษีบำรุงท้องที่ตามมาตรา 7และบทบัญญัติในเรื่องอุทธรณ์การประเมินภาษีบำรุงท้องที่ ก็ไม่เป็นบทบังคับแก่โจทก์ โจทก์ย่อมใช้สิทธิทางศาลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 ได้คดีสองสำนวนนี้ ศาลล่างพิจารณาพิพากษารวมกัน โจทก์ทั้งสองสำนวนยื่นฟ้องมีใจความทำนองเดียวกันว่า โจทก์ทั้งสองได้ตัดฟันเอาไม้ในป่าเลนตามที่ได้รับอนุญาต ในการที่โจทก์ตัดฟันไม้ดังกล่าวนี้โจทก์ได้เข้าประมูลซื้อไม้ ต้องวางเงินประกันความผิดตามสัญญา ต้องเสียเงินค่าภาคหลวง และต้องเสียเงินค่าบำรุงป่า โจทก์เป็นแต่เพียงผู้ได้รับอนุญาตจากผู้ว่าราชการจังหวัดให้ตัดฟันเอาไม้บางชนิดเท่านั้นไม่ได้ถือสิทธิปกครองดูแลหรือถือกรรมสิทธิ์เป็นเจ้าของ นายอำเภอเมืองพังงาได้แจ้งให้โจทก์เสียภาษีบำรุงท้องที่ป่าไม้เลนดังกล่าว โดยอ้างว่าโจทก์ได้ครอบครองถือกรรมสิทธิ์เป็นเจ้าของป่าไม้เลน จำเลยซึ่งมีตำแหน่งหน้าที่เป็นนายอำเภอเมืองพังงาได้ประกาศยึดที่นาของโจทก์สำนวนแรก ๑ แปลงเนื้อที่ประมาณ ๒๐ ไร่ของโจทก์สำนวนหลัง ๑ แปลง เนื้อที่ประมาณ ๑๓ ไร่ เพื่อจะนำมาขายทอดตลาดเอาเงินชำระค่าภาษีบำรุงท้องที่ป่าไม้เลนดังกล่าว จำเลยไม่มีสิทธิหรืออำนาจตามกฎหมายเรียกร้องให้โจทก์เสียภาษีบำรุงท้องที่ป่าไม้เลนรายนี้ และไม่มีสิทธิยึดที่นาของโจทก์มาขายทอดตลาด ขอให้ศาลพิพากษาว่าโจทก์ไม่ได้ถือสิทธิครอบครองเป็นเจ้าของป่าไม้เลนตามฟ้องและไม่มีหน้าที่ต้องเสียภาษีบำรุงท้องที่ตามกฎหมายให้จำเลยถอนการยึดที่นาของโจทก์ จำเลยทั้งสองสำนวนให้การมีใจความทำนองเดียวกันว่า โจทก์มีหน้าที่เสียภาษีบำรุงท้องที่ตามกฎหมาย หากโจทก์เห็นว่าการประเมินภาษีไม่ถูกต้องโจทก์ก็ชอบที่จะอุทธรณ์ต่อผู้ว่าราชการจังหวัดตามพระราชบัญญัติภาษีบำรุงท้องที่ พ.ศ. ๒๕๐๘ โดยยื่นอุทธรณ์ต่อเจ้าพนักงานประเมินตามแบบที่กระทรวงมหาดไทยกำหนด ภายในสามสิบวัน นับแต่วันที่ได้รับแจ้งการประเมิน แต่โจทก์มิได้ปฏิบัติเช่นนั้น จึงเป็นการใช้สิทธิโดยมิชอบ ในวันชี้สองสถาน คู่ความแถลงรับกันว่า โจทก์ทั้งสองสำนวนได้รับแจ้งการประเมินภาษีบำรุงท้องที่รายนี้จากเจ้าพนักงานประเมินตั้งแต่เมื่อวันที่ ๙ มิถุนายน ๒๕๐๙ โจทก์ทั้งสองสำนวนมิได้ใช้สิทธิอุทธรณ์ต่อผู้ว่าราชการจังหวัด ศาลชั้นต้นให้งดสืบพยานแล้วมีคำพิพากษาว่าถ้าโจทก์เห็นว่าการประเมินนั้นไม่ถูกต้อง โจทก์ก็มีสิทธิอุทธรณ์ต่อผู้ว่าราชการจังหวัดโจทก์ทั้งสองสำนวนจึงไม่มีสิทธิที่จะนำคดีมาฟ้องต่อศาล ให้ยกฟ้องโจทก์ทั้งสองสำนวน โจทก์ทั้งสองสำนวนอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ทั้งสองสำนวนฎีกา ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ผู้ว่าราชการจังหวัดพังงาได้ทำสัญญาอนุญาตให้โจทก์ทั้งสองสำนวนทำการตัดฟันไม้ต่าง ๆ ตามใบอนุญาต ปรากฏตามสัญญาการทำไม้ป่าโครงการป่าเลน จังหวัดพังงา ที่ดินป่าเลนที่โจทก์ทั้งสองสำนวนได้รับอนุญาตให้ทำการตัดฟันไม้ตามสัญญาดังกล่าวข้างต้นนั้น เป็นที่ดินที่ไม่เป็นกรรมสิทธิ์ของเอกชนสัญญาการทำไม้ ฯลฯ ได้กำหนดขอบเขตหมวดและแปลงตัดฟันไม้ กำหนดเนื้อที่และกำหนดเวลาให้ทำการตัดฟันไม้ได้ ๕ ปี ส่วนใบอนุญาตก็ระบุชนิดไม้ ขนาดจำกัด และปริมาตรของไม้อัตราค่าภาคหลวงต่อลูกบาศก์เมตรของไม้ และค่าบำรุงป่าอีก ๑ เท่าค่าภาคหลวงที่โจทก์จะต้องชำระให้แก่พนักงานเจ้าหน้าที่ และข้อกำหนดอนุญาตให้ทำไม้ได้ปีละ ๑ แปลง ศาลฎีกาเห็นว่า เมื่อได้พิเคราะห์ข้อความในสัญญาและข้อความในใบอนุญาต เห็นได้ว่าผู้ว่าราชการจังหวัดพังงา ผู้ให้อนุญาตเพียงแต่ยอมให้โจทก์ผู้รับอนุญาตมีสิทธิทำการตัดฟันไม้ในที่ดินป่าเลน ชนิดของไม้ที่จะทำการตัดฟันก็ดี กำหนดเวลาที่จะทำการตัดฟันในแต่ละแปลงก็ดีมีข้อจำกัดไว้แน่นอน ที่ผู้รับอนุญาตจะต้องปฏิบัติ นอกจากนี้ข้อสัญญายังกำหนดให้ผู้รับอนุญาตต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ผู้ควบคุมการทำไม้ทุกประการ ถ้ากระทำผิดสัญญาและถ้าผู้ว่าราชการจังหวัดพังงาผู้ให้อนุญาตเห็นสมควร จะเลิกสัญญานี้เสียก็ได้ โดยไม่ต้องชดใช้ค่าเสียหายให้แก่ผู้รับอนุญาตแต่อย่างใด ดังนี้ แสดงให้เห็นชัดว่า สัญญาการทำไม้ ฯลฯนี้เป็นแต่เพียงการให้สิทธิโจทก์เข้าไปตัดฟันเอาไม้เท่านั้น การที่โจทก์ทั้งสองสำนวนผู้รับอนุญาตตามสัญญาเข้าไปทำการตัดฟันไม้จึงหาเป็นการ"ครอบครองอยู่ใน" ที่ดินป่าเลนตามความในมาตรา ๖ แห่งพระราชบัญญัติภาษีบำรุงท้องที่ พ.ศ. ๒๕๐๘ ไม่ โจทก์ทั้งสองสำนวนจึงมิได้เป็น "เจ้าของที่ดิน"ตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายดังกล่าว เมื่อเป็นเช่นนี้ โจทก์ก็ไม่มีหน้าที่เสียภาษีบำรุงท้องที่ตามมาตรา ๗ และบทบัญญัติในเรื่องอุทธรณ์การประเมินภาษีบำรุงท้องที่ ก็ไม่เป็นบทบังคับแก่โจทก์ โจทก์ย่อมใช้สิทธิทางศาลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๕๕ ได้ ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องนั้น ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา พิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์เป็นว่า โจทก์ทั้งสองสำนวนไม่มีหน้าที่ต้องเสียภาษีบำรุงท้องที่ในกรณีนี้ ให้จำเลยถอนการยึดที่นาของโจทก์(วิกรม เมาลานนท์-ศริ มลิลา-สว่าง ภูวะปัจฉิม)ศาลจังหวัดพังงา - นายโกวิท สุนทรขจิตศาลอุทธรณ์ - นายธวัช สิทธิชัยแหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: คดีสองสำนวนนี้ ศาลล่างพิจารณาพิพากษารวมกัน โจทก์ทั้งสองสำนวนยื่นฟ้องมีใจความทำนองเดียวกันว่า โจทก์ทั้งสองได้ตัดฟันเอาไม้ในป่าเลนตามที่ได้รับอนุญาต ในการที่โจทก์ตัดฟันไม้ดังกล่าวนี้โจทก์ได้เข้าประมูลซื้อไม้ ต้องวางเงินประกันความผิดตามสัญญา ต้องเสียเงินค่าภาคหลวง และต้องเสียเงินค่าบำรุงป่า โจทก์เป็นแต่เพียงผู้ได้รับอนุญาตจากผู้ว่าราชการจังหวัดให้ตัดฟันเอาไม้บางชนิดเท่านั้นไม่ได้ถือสิทธิปกครองดูแลหรือถือกรรมสิทธิ์เป็นเจ้าของ นายอำเภอเมืองพังงาได้แจ้งให้โจทก์เสียภาษีบำรุงท้องที่ป่าไม้เลนดังกล่าว โดยอ้างว่าโจทก์ได้ครอบครองถือกรรมสิทธิ์เป็นเจ้าของป่าไม้เลน จำเลยซึ่งมีตำแหน่งหน้าที่เป็นนายอำเภอเมืองพังงาได้ประกาศยึดที่นาของโจทก์สำนวนแรก ๑ แปลงเนื้อที่ประมาณ ๒๐ ไร่ของโจทก์สำนวนหลัง ๑ แปลง เนื้อที่ประมาณ ๑๓ ไร่ เพื่อจะนำมาขายทอดตลาดเอาเงินชำระค่าภาษีบำรุงท้องที่ป่าไม้เลนดังกล่าว จำเลยไม่มีสิทธิหรืออำนาจตามกฎหมายเรียกร้องให้โจทก์เสียภาษีบำรุงท้องที่ป่าไม้เลนรายนี้ และไม่มีสิทธิยึดที่นาของโจทก์มาขายทอดตลาด ขอให้ศาลพิพากษาว่าโจทก์ไม่ได้ถือสิทธิครอบครองเป็นเจ้าของป่าไม้เลนตามฟ้องและไม่มีหน้าที่ต้องเสียภาษีบำรุงท้องที่ตามกฎหมายให้จำเลยถอนการยึดที่นาของโจทก์ จำเลยทั้งสองสำนวนให้การมีใจความทำนองเดียวกันว่า โจทก์มีหน้าที่เสียภาษีบำรุงท้องที่ตามกฎหมาย หากโจทก์เห็นว่าการประเมินภาษีไม่ถูกต้องโจทก์ก็ชอบที่จะอุทธรณ์ต่อผู้ว่าราชการจังหวัดตามพระราชบัญญัติภาษีบำรุงท้องที่ พ.ศ. ๒๕๐๘ โดยยื่นอุทธรณ์ต่อเจ้าพนักงานประเมินตามแบบที่กระทรวงมหาดไทยกำหนด ภายในสามสิบวัน นับแต่วันที่ได้รับแจ้งการประเมิน แต่โจทก์มิได้ปฏิบัติเช่นนั้น จึงเป็นการใช้สิทธิโดยมิชอบ ในวันชี้สองสถาน คู่ความแถลงรับกันว่า โจทก์ทั้งสองสำนวนได้รับแจ้งการประเมินภาษีบำรุงท้องที่รายนี้จากเจ้าพนักงานประเมินตั้งแต่เมื่อวันที่ ๙ มิถุนายน ๒๕๐๙ โจทก์ทั้งสองสำนวนมิได้ใช้สิทธิอุทธรณ์ต่อผู้ว่าราชการจังหวัด ศาลชั้นต้นให้งดสืบพยานแล้วมีคำพิพากษาว่าถ้าโจทก์เห็นว่าการประเมินนั้นไม่ถูกต้อง โจทก์ก็มีสิทธิอุทธรณ์ต่อผู้ว่าราชการจังหวัดโจทก์ทั้งสองสำนวนจึงไม่มีสิทธิที่จะนำคดีมาฟ้องต่อศาล ให้ยกฟ้องโจทก์ทั้งสองสำนวน โจทก์ทั้งสองสำนวนอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ทั้งสองสำนวนฎีกา ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ผู้ว่าราชการจังหวัดพังงาได้ทำสัญญาอนุญาตให้โจทก์ทั้งสองสำนวนทำการตัดฟันไม้ต่าง ๆ ตามใบอนุญาต ปรากฏตามสัญญาการทำไม้ป่าโครงการป่าเลน จังหวัดพังงา ที่ดินป่าเลนที่โจทก์ทั้งสองสำนวนได้รับอนุญาตให้ทำการตัดฟันไม้ตามสัญญาดังกล่าวข้างต้นนั้น เป็นที่ดินที่ไม่เป็นกรรมสิทธิ์ของเอกชนสัญญาการทำไม้ ฯลฯ ได้กำหนดขอบเขตหมวดและแปลงตัดฟันไม้ กำหนดเนื้อที่และกำหนดเวลาให้ทำการตัดฟันไม้ได้ ๕ ปี ส่วนใบอนุญาตก็ระบุชนิดไม้ ขนาดจำกัด และปริมาตรของไม้อัตราค่าภาคหลวงต่อลูกบาศก์เมตรของไม้ และค่าบำรุงป่าอีก ๑ เท่าค่าภาคหลวงที่โจทก์จะต้องชำระให้แก่พนักงานเจ้าหน้าที่ และข้อกำหนดอนุญาตให้ทำไม้ได้ปีละ ๑ แปลง ศาลฎีกาเห็นว่า เมื่อได้พิเคราะห์ข้อความในสัญญาและข้อความในใบอนุญาต เห็นได้ว่าผู้ว่าราชการจังหวัดพังงา ผู้ให้อนุญาตเพียงแต่ยอมให้โจทก์ผู้รับอนุญาตมีสิทธิทำการตัดฟันไม้ในที่ดินป่าเลน ชนิดของไม้ที่จะทำการตัดฟันก็ดี กำหนดเวลาที่จะทำการตัดฟันในแต่ละแปลงก็ดีมีข้อจำกัดไว้แน่นอน ที่ผู้รับอนุญาตจะต้องปฏิบัติ นอกจากนี้ข้อสัญญายังกำหนดให้ผู้รับอนุญาตต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ผู้ควบคุมการทำไม้ทุกประการ ถ้ากระทำผิดสัญญาและถ้าผู้ว่าราชการจังหวัดพังงาผู้ให้อนุญาตเห็นสมควร จะเลิกสัญญานี้เสียก็ได้ โดยไม่ต้องชดใช้ค่าเสียหายให้แก่ผู้รับอนุญาตแต่อย่างใด ดังนี้ แสดงให้เห็นชัดว่า สัญญาการทำไม้ ฯลฯนี้เป็นแต่เพียงการให้สิทธิโจทก์เข้าไปตัดฟันเอาไม้เท่านั้น การที่โจทก์ทั้งสองสำนวนผู้รับอนุญาตตามสัญญาเข้าไปทำการตัดฟันไม้จึงหาเป็นการ"ครอบครองอยู่ใน" ที่ดินป่าเลนตามความในมาตรา ๖ แห่งพระราชบัญญัติภาษีบำรุงท้องที่ พ.ศ. ๒๕๐๘ ไม่ โจทก์ทั้งสองสำนวนจึงมิได้เป็น "เจ้าของที่ดิน"ตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายดังกล่าว เมื่อเป็นเช่นนี้ โจทก์ก็ไม่มีหน้าที่เสียภาษีบำรุงท้องที่ตามมาตรา ๗ และบทบัญญัติในเรื่องอุทธรณ์การประเมินภาษีบำรุงท้องที่ ก็ไม่เป็นบทบังคับแก่โจทก์ โจทก์ย่อมใช้สิทธิทางศาลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๕๕ ได้ ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องนั้น ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา พิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์เป็นว่า โจทก์ทั้งสองสำนวนไม่มีหน้าที่ต้องเสียภาษีบำรุงท้องที่ในกรณีนี้ ให้จำเลยถอนการยึดที่นาของโจทก์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1728 - 1729/2513นางมิ่น สุขศิริโจทก์นายอำเภอเมืองพังงา โดยนายไสว วิทยาจำเลยนางสอางค์ รักษาโจทก์นายอำเภอเมืองพังงา โดยนายไสว วิทยาจำเลย ป.วิ.พ. ม. 55 ป.พ.พ. ม. 1367 พ.ร.บ.ภาษีบำรุงท้องที่ พ.ศ.2508 ม. 6, ม. 7, ม. 41, ม. 49, ม. 52ผู้ว่าราชการจังหวัดทำสัญญาอนุญาตให้โจทก์ทำการตัดฟันไม้ต่าง ๆที่ดินที่โจทก์ได้รับอนุญาตมิใช่ของเอกชน สัญญาการทำไม้ได้กำหนดขอบเขตหมวดและแปลงตัดฟันไม้ กำหนดเนื้อที่และกำหนดเวลาให้ทำการตัดฟันไม้ ส่วนใบอนุญาตก็ระบุชนิดไม้ ขนาดจำกัดและปริมาตรของไม้ อัตราค่าภาคหลวงต่อลูกบาศก์และค่าบำรุงป่า ฯลฯ ดังนี้เห็นได้ว่าผู้ว่าราชการจังหวัดผู้ให้อนุญาตเพียงแต่ยอมให้โจทก์ผู้รับอนุญาตมีสิทธิทำการตัดฟันไม้ในที่ดินป่าเลน ชนิดของไม้ที่จะทำการตัดฟันก็ดี กำหนดเวลาที่จะทำการตัดฟันในแต่ละแปลงก็ดี มีข้อจำกัดไว้แน่นอนที่ผู้รับอนุญาตจะต้องปฏิบัติ นอกจากนี้ข้อสัญญายังกำหนดให้ผู้รับอนุญาตต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ผู้ควบคุมการทำไม้ทุกประการ ถ้ากระทำผิดสัญญาและถ้าผู้ว่าราชการจังหวัดผู้ให้อนุญาตเห็นสมควร จะเลิกสัญญานี้เสียก็ได้ โดยไม่ต้องชดใช้ค่าเสียหายให้แก่ผู้รับอนุญาตแต่อย่างใด ดังนี้ แสดงให้เห็นชัดว่าสัญญาการทำไม้ ฯลฯนี้เป็นแต่เพียงการให้สิทธิโจทก์เข้าไปตัดฟันเอาไม้เท่านั้น การที่โจทก์ทั้งสองสำนวนผู้รับอนุญาตตามสัญญาเข้าไปทำการตัดฟันไม้ จึงหาเป็นการ 'ครอบครองอยู่ใน' ที่ดินป่าเลนตามความในมาตรา 1 แห่งพระราชบัญญัติภาษีบำรุงท้องที่ พ.ศ. 2508 ไม่โจทก์ทั้งสองสำนวนจึงมิได้เป็น 'เจ้าของที่ดิน' ตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายดังกล่าวเมื่อเป็นเช่นนี้ โจทก์ก็ไม่มีหน้าที่เสียภาษีบำรุงท้องที่ตามมาตรา 7และบทบัญญัติในเรื่องอุทธรณ์การประเมินภาษีบำรุงท้องที่ ก็ไม่เป็นบทบังคับแก่โจทก์ โจทก์ย่อมใช้สิทธิทางศาลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 ได้คดีสองสำนวนนี้ ศาลล่างพิจารณาพิพากษารวมกัน โจทก์ทั้งสองสำนวนยื่นฟ้องมีใจความทำนองเดียวกันว่า โจทก์ทั้งสองได้ตัดฟันเอาไม้ในป่าเลนตามที่ได้รับอนุญาต ในการที่โจทก์ตัดฟันไม้ดังกล่าวนี้โจทก์ได้เข้าประมูลซื้อไม้ ต้องวางเงินประกันความผิดตามสัญญา ต้องเสียเงินค่าภาคหลวง และต้องเสียเงินค่าบำรุงป่า โจทก์เป็นแต่เพียงผู้ได้รับอนุญาตจากผู้ว่าราชการจังหวัดให้ตัดฟันเอาไม้บางชนิดเท่านั้นไม่ได้ถือสิทธิปกครองดูแลหรือถือกรรมสิทธิ์เป็นเจ้าของ นายอำเภอเมืองพังงาได้แจ้งให้โจทก์เสียภาษีบำรุงท้องที่ป่าไม้เลนดังกล่าว โดยอ้างว่าโจทก์ได้ครอบครองถือกรรมสิทธิ์เป็นเจ้าของป่าไม้เลน จำเลยซึ่งมีตำแหน่งหน้าที่เป็นนายอำเภอเมืองพังงาได้ประกาศยึดที่นาของโจทก์สำนวนแรก ๑ แปลงเนื้อที่ประมาณ ๒๐ ไร่ของโจทก์สำนวนหลัง ๑ แปลง เนื้อที่ประมาณ ๑๓ ไร่ เพื่อจะนำมาขายทอดตลาดเอาเงินชำระค่าภาษีบำรุงท้องที่ป่าไม้เลนดังกล่าว จำเลยไม่มีสิทธิหรืออำนาจตามกฎหมายเรียกร้องให้โจทก์เสียภาษีบำรุงท้องที่ป่าไม้เลนรายนี้ และไม่มีสิทธิยึดที่นาของโจทก์มาขายทอดตลาด ขอให้ศาลพิพากษาว่าโจทก์ไม่ได้ถือสิทธิครอบครองเป็นเจ้าของป่าไม้เลนตามฟ้องและไม่มีหน้าที่ต้องเสียภาษีบำรุงท้องที่ตามกฎหมายให้จำเลยถอนการยึดที่นาของโจทก์ จำเลยทั้งสองสำนวนให้การมีใจความทำนองเดียวกันว่า โจทก์มีหน้าที่เสียภาษีบำรุงท้องที่ตามกฎหมาย หากโจทก์เห็นว่าการประเมินภาษีไม่ถูกต้องโจทก์ก็ชอบที่จะอุทธรณ์ต่อผู้ว่าราชการจังหวัดตามพระราชบัญญัติภาษีบำรุงท้องที่ พ.ศ. ๒๕๐๘ โดยยื่นอุทธรณ์ต่อเจ้าพนักงานประเมินตามแบบที่กระทรวงมหาดไทยกำหนด ภายในสามสิบวัน นับแต่วันที่ได้รับแจ้งการประเมิน แต่โจทก์มิได้ปฏิบัติเช่นนั้น จึงเป็นการใช้สิทธิโดยมิชอบ ในวันชี้สองสถาน คู่ความแถลงรับกันว่า โจทก์ทั้งสองสำนวนได้รับแจ้งการประเมินภาษีบำรุงท้องที่รายนี้จากเจ้าพนักงานประเมินตั้งแต่เมื่อวันที่ ๙ มิถุนายน ๒๕๐๙ โจทก์ทั้งสองสำนวนมิได้ใช้สิทธิอุทธรณ์ต่อผู้ว่าราชการจังหวัด ศาลชั้นต้นให้งดสืบพยานแล้วมีคำพิพากษาว่าถ้าโจทก์เห็นว่าการประเมินนั้นไม่ถูกต้อง โจทก์ก็มีสิทธิอุทธรณ์ต่อผู้ว่าราชการจังหวัดโจทก์ทั้งสองสำนวนจึงไม่มีสิทธิที่จะนำคดีมาฟ้องต่อศาล ให้ยกฟ้องโจทก์ทั้งสองสำนวน โจทก์ทั้งสองสำนวนอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ทั้งสองสำนวนฎีกา ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ผู้ว่าราชการจังหวัดพังงาได้ทำสัญญาอนุญาตให้โจทก์ทั้งสองสำนวนทำการตัดฟันไม้ต่าง ๆ ตามใบอนุญาต ปรากฏตามสัญญาการทำไม้ป่าโครงการป่าเลน จังหวัดพังงา ที่ดินป่าเลนที่โจทก์ทั้งสองสำนวนได้รับอนุญาตให้ทำการตัดฟันไม้ตามสัญญาดังกล่าวข้างต้นนั้น เป็นที่ดินที่ไม่เป็นกรรมสิทธิ์ของเอกชนสัญญาการทำไม้ ฯลฯ ได้กำหนดขอบเขตหมวดและแปลงตัดฟันไม้ กำหนดเนื้อที่และกำหนดเวลาให้ทำการตัดฟันไม้ได้ ๕ ปี ส่วนใบอนุญาตก็ระบุชนิดไม้ ขนาดจำกัด และปริมาตรของไม้อัตราค่าภาคหลวงต่อลูกบาศก์เมตรของไม้ และค่าบำรุงป่าอีก ๑ เท่าค่าภาคหลวงที่โจทก์จะต้องชำระให้แก่พนักงานเจ้าหน้าที่ และข้อกำหนดอนุญาตให้ทำไม้ได้ปีละ ๑ แปลง ศาลฎีกาเห็นว่า เมื่อได้พิเคราะห์ข้อความในสัญญาและข้อความในใบอนุญาต เห็นได้ว่าผู้ว่าราชการจังหวัดพังงา ผู้ให้อนุญาตเพียงแต่ยอมให้โจทก์ผู้รับอนุญาตมีสิทธิทำการตัดฟันไม้ในที่ดินป่าเลน ชนิดของไม้ที่จะทำการตัดฟันก็ดี กำหนดเวลาที่จะทำการตัดฟันในแต่ละแปลงก็ดีมีข้อจำกัดไว้แน่นอน ที่ผู้รับอนุญาตจะต้องปฏิบัติ นอกจากนี้ข้อสัญญายังกำหนดให้ผู้รับอนุญาตต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ผู้ควบคุมการทำไม้ทุกประการ ถ้ากระทำผิดสัญญาและถ้าผู้ว่าราชการจังหวัดพังงาผู้ให้อนุญาตเห็นสมควร จะเลิกสัญญานี้เสียก็ได้ โดยไม่ต้องชดใช้ค่าเสียหายให้แก่ผู้รับอนุญาตแต่อย่างใด ดังนี้ แสดงให้เห็นชัดว่า สัญญาการทำไม้ ฯลฯนี้เป็นแต่เพียงการให้สิทธิโจทก์เข้าไปตัดฟันเอาไม้เท่านั้น การที่โจทก์ทั้งสองสำนวนผู้รับอนุญาตตามสัญญาเข้าไปทำการตัดฟันไม้จึงหาเป็นการ"ครอบครองอยู่ใน" ที่ดินป่าเลนตามความในมาตรา ๖ แห่งพระราชบัญญัติภาษีบำรุงท้องที่ พ.ศ. ๒๕๐๘ ไม่ โจทก์ทั้งสองสำนวนจึงมิได้เป็น "เจ้าของที่ดิน"ตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายดังกล่าว เมื่อเป็นเช่นนี้ โจทก์ก็ไม่มีหน้าที่เสียภาษีบำรุงท้องที่ตามมาตรา ๗ และบทบัญญัติในเรื่องอุทธรณ์การประเมินภาษีบำรุงท้องที่ ก็ไม่เป็นบทบังคับแก่โจทก์ โจทก์ย่อมใช้สิทธิทางศาลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๕๕ ได้ ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องนั้น ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา พิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์เป็นว่า โจทก์ทั้งสองสำนวนไม่มีหน้าที่ต้องเสียภาษีบำรุงท้องที่ในกรณีนี้ ให้จำเลยถอนการยึดที่นาของโจทก์(วิกรม เมาลานนท์-ศริ มลิลา-สว่าง ภูวะปัจฉิม)ศาลจังหวัดพังงา - นายโกวิท สุนทรขจิตศาลอุทธรณ์ - นายธวัช สิทธิชัยแหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ