คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4648/2531หลักกฎหมาย: โจทก์มิได้เป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานซึ่งเป็นผู้ยื่นข้อเรียกร้องต่อจำเลยทั้งโจทก์ไม่ได้ลงลายมือชื่อในข้อเรียกร้องหรือมีส่วนในการเลือกตั้งผู้แทนซึ่งเข้าร่วมในการเจรจากับจำเลยผู้เป็นนายจ้าง จนได้มาซึ่งข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างซึ่งโจทก์อ้างมาเป็นมูลในการฟ้องคดีนี้ และไม่ปรากฎว่าลูกจ้างที่เป็นสมาชิกของสภาพแรงงานซึ่งยื่นข้อเรียกร้องมีลูกจ้างเป็นสมาชิกเกินกว่าสองในสามของลูกจ้างทั้งหมด ทั้งไม่มีพฤติการณ์อันใดที่แสดงว่า จำเลยมีเจตนาที่จะให้ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างมีผลผูกพันจำเลยและลูกจ้างทุกคนของจำเลย โจทก์จึงหาได้รับประโยชน์จากข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างไม่คดีทั้ง 37 สำนวนศาลมีคำสั่งให้รวมพิจารณาพิพากษาเข้าด้วยกันโจทก์ทุกสำนวนฟ้องเป็นใจความทำนองเดียวกัน ขอให้บังคับจำเลยจ่ายเงินโบนัสประจำปีให้แก่โจทก์แต่ละคน ในอัตราค่าจ้างสุดท้ายคูณด้วยสอง ตามข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างระหว่างธนาคารจำเลยกับสหภาพแรงงานจำเลยให้การว่า ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างไม่ผูกพันโจทก์กับจำเลย เพราะโจทก์ทุกคนมิได้เป็นสมาชิกสหภาพแรงงาน ซึ่งได้จัดทำข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างเรื่องเงินโบนัสไว้ การพิจารณาจ่ายเงินโบนัส จำเลยพิจารณาผลการดำเนินกิจการเมื่อเห็นว่าปี2530 จำเลยประสบภาวะขาดทุนจึงเห็นสมควรที่จะไม่จ่ายเงินโบนัสแต่จำเลยได้พิจารณาเงินพิเศษให้เป็นจำนวนเท่ากับเงินเดือน 1 เดือนโดยมีหลักเกณฑ์การจ่ายเช่นเดียวกับเงินโบนัส การที่โจทก์เรียกร้องเงินโบนัสมาถึงคนละ 2 เดือน จึงเป็นการเรียกร้องซ้ำซ้อนกับเงินที่โจทก์ได้รับไปแล้วศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยจ่ายเงินโบนัสให้โจทก์แต่ละคนเป็นจำนวนเท่าเงินเดือนของแต่ละคนคนละ 1 เดือน คำขอนอกจากนี้ให้ยกจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ปัญหาที่จำเลยอุทธรณ์ขึ้นมานี้พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 19 วรรคแรกบัญญัติไว้ว่าข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างมีผลผูกพันนายจ้างและลูกจ้างซึ่งลงลายมือชื่อในข้อเรียกร้องนั้น ตลอดจนลูกจ้างซึ่งมีส่วนในการเลือกตั้งผู้แทนเป็นผู้เข้าร่วมในการเจรจาทุกคนส่วนวรรคสองบัญญัติว่า ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างที่กระทำโดยนายจ้างหรือสมาคมนายจ้างกับสหภาพแรงงาน หรือลูกจ้างซึ่งทำงานในกิจการประเภทเดียวกัน โดยมีลูกจ้างซึ่งทำงานในกิจการประเภทเดียวกันเป็นสมาชิก หรือร่วมในการเรียกร้องเกี่ยวกับสภาพการจ้างเกินกว่าสองในสามของลูกจ้างทั้งหมด ให้ถือว่าข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างนั้นมีผลผูกพันนายจ้างและลูกจ้างซึ่งทำงานในกิจการประเภทเดียวกันนั้นทุกคน แสดงให้เห็นว่าลูกจ้างที่จะต้องผูกพันหรือได้รับประโยชน์จากข้อตกลงเกี่ยวกับสหภาพการจ้างที่ทำขึ้นระหว่างลูกจ้างและนายจ้างนั้นจะต้องเป็นลูกจ้างที่ลงลายมือชื่อในข้อเรียกร้องหรือมีส่วนในการเลือกตั้งผู้แทนเป็นผู้เข้าร่วมในการเจรจาเกี่ยวกับข้อเรียกร้องกับนายจ้าง หรือถ้าเป็นกรณีที่สหภาพแรงงานเป็นฝ่ายยื่นข้อเรียกร้องและสหภาพแรงงานดังกล่าวมีสมาชิกไม่เกินกว่าสองในสามของลูกจ้างทั้งหมด กรณีดังกล่าวเฉพาะแต่สมาชิกของสหภาพแรงงานดังกล่าวเท่านั้น จึงจะต้องผูกพันหรือได้รับผลประโยชน์จากข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้าง ซึ่งเกิดจากการยื่นข้อเรียกร้องของสหภาพแรงงาน สำหรับกรณีของโจทก์โจทก์ทุกคนยอมรับว่ามิได้เป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานธนาคารแสตนดาร์ดชาร์เตอร์ด ซึ่งเป็นผู้ยื่นข้อเรียกร้องต่อจำเลยทั้งไม่ปรากฏว่าโจทก์ได้ลงลายมือชื่อในข้อเรียกร้อง หรือมีส่วนในการเลือกตั้งผู้แทนซึ่งเข้าร่วมในการเจรจากับจำเลยเป็นผู้เป็นนายจ้าง จนได้มาซึ่งข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างซึ่งโจทก์อ้างมาเป็นมูลในการฟ้องคดีนี้ และไม่ปรากฏว่าลูกจ้างที่เป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานซึ่งยื่นข้อเรียกร้องมีลูกจ้างเข้าเป็นสมาชิกเกินกว่าสองในสามของลูกจ้างทั้งหมด ทั้งได้ความว่าไม่มีพฤติการณ์อันใดที่แสดงว่า จำเลยมีเจตนาที่จะให้ข้อตกลงเกี่ยวกับสหภาพการจ้างตามเอกสารหมาย จ.1 มีผลผูกพันจำเลยและลูกจ้างทุกคนของจำเลย เมื่อเป็นเช่นนี้โจทก์จึงหาได้รับประโยชน์จากข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างดังกล่าวไม่ ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยจ่ายเงินโบนัสให้โจทก์ทุกคนอีกคนละ 1 เดือนตามข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างตามเอกสารหมาย จ.1 ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ข้อนี้ของจำเลยฟังขึ้นพิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์ทุกสำนวน" ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4648/2531นาย ประกิต อุษณาภิรักษ์ กับพวกโจทก์ธนาคาร สแตนดาร์ดชาร์เตอร์ดจำเลย พ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์ พ.ศ.2518 ม. 19โจทก์มิได้เป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานซึ่งเป็นผู้ยื่นข้อเรียกร้องต่อจำเลยทั้งโจทก์ไม่ได้ลงลายมือชื่อในข้อเรียกร้องหรือมีส่วนในการเลือกตั้งผู้แทนซึ่งเข้าร่วมในการเจรจากับจำเลยผู้เป็นนายจ้าง จนได้มาซึ่งข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างซึ่งโจทก์อ้างมาเป็นมูลในการฟ้องคดีนี้ และไม่ปรากฎว่าลูกจ้างที่เป็นสมาชิกของสภาพแรงงานซึ่งยื่นข้อเรียกร้องมีลูกจ้างเป็นสมาชิกเกินกว่าสองในสามของลูกจ้างทั้งหมด ทั้งไม่มีพฤติการณ์อันใดที่แสดงว่า จำเลยมีเจตนาที่จะให้ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างมีผลผูกพันจำเลยและลูกจ้างทุกคนของจำเลย โจทก์จึงหาได้รับประโยชน์จากข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างไม่คดีทั้ง 37 สำนวนศาลมีคำสั่งให้รวมพิจารณาพิพากษาเข้าด้วยกันโจทก์ทุกสำนวนฟ้องเป็นใจความทำนองเดียวกัน ขอให้บังคับจำเลยจ่ายเงินโบนัสประจำปีให้แก่โจทก์แต่ละคน ในอัตราค่าจ้างสุดท้ายคูณด้วยสอง ตามข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างระหว่างธนาคารจำเลยกับสหภาพแรงงานจำเลยให้การว่า ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างไม่ผูกพันโจทก์กับจำเลย เพราะโจทก์ทุกคนมิได้เป็นสมาชิกสหภาพแรงงาน ซึ่งได้จัดทำข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างเรื่องเงินโบนัสไว้ การพิจารณาจ่ายเงินโบนัส จำเลยพิจารณาผลการดำเนินกิจการเมื่อเห็นว่าปี2530 จำเลยประสบภาวะขาดทุนจึงเห็นสมควรที่จะไม่จ่ายเงินโบนัสแต่จำเลยได้พิจารณาเงินพิเศษให้เป็นจำนวนเท่ากับเงินเดือน 1 เดือนโดยมีหลักเกณฑ์การจ่ายเช่นเดียวกับเงินโบนัส การที่โจทก์เรียกร้องเงินโบนัสมาถึงคนละ 2 เดือน จึงเป็นการเรียกร้องซ้ำซ้อนกับเงินที่โจทก์ได้รับไปแล้วศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยจ่ายเงินโบนัสให้โจทก์แต่ละคนเป็นจำนวนเท่าเงินเดือนของแต่ละคนคนละ 1 เดือน คำขอนอกจากนี้ให้ยกจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ปัญหาที่จำเลยอุทธรณ์ขึ้นมานี้พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 19 วรรคแรกบัญญัติไว้ว่าข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างมีผลผูกพันนายจ้างและลูกจ้างซึ่งลงลายมือชื่อในข้อเรียกร้องนั้น ตลอดจนลูกจ้างซึ่งมีส่วนในการเลือกตั้งผู้แทนเป็นผู้เข้าร่วมในการเจรจาทุกคนส่วนวรรคสองบัญญัติว่า ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างที่กระทำโดยนายจ้างหรือสมาคมนายจ้างกับสหภาพแรงงาน หรือลูกจ้างซึ่งทำงานในกิจการประเภทเดียวกัน โดยมีลูกจ้างซึ่งทำงานในกิจการประเภทเดียวกันเป็นสมาชิก หรือร่วมในการเรียกร้องเกี่ยวกับสภาพการจ้างเกินกว่าสองในสามของลูกจ้างทั้งหมด ให้ถือว่าข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างนั้นมีผลผูกพันนายจ้างและลูกจ้างซึ่งทำงานในกิจการประเภทเดียวกันนั้นทุกคน แสดงให้เห็นว่าลูกจ้างที่จะต้องผูกพันหรือได้รับประโยชน์จากข้อตกลงเกี่ยวกับสหภาพการจ้างที่ทำขึ้นระหว่างลูกจ้างและนายจ้างนั้นจะต้องเป็นลูกจ้างที่ลงลายมือชื่อในข้อเรียกร้องหรือมีส่วนในการเลือกตั้งผู้แทนเป็นผู้เข้าร่วมในการเจรจาเกี่ยวกับข้อเรียกร้องกับนายจ้าง หรือถ้าเป็นกรณีที่สหภาพแรงงานเป็นฝ่ายยื่นข้อเรียกร้องและสหภาพแรงงานดังกล่าวมีสมาชิกไม่เกินกว่าสองในสามของลูกจ้างทั้งหมด กรณีดังกล่าวเฉพาะแต่สมาชิกของสหภาพแรงงานดังกล่าวเท่านั้น จึงจะต้องผูกพันหรือได้รับผลประโยชน์จากข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้าง ซึ่งเกิดจากการยื่นข้อเรียกร้องของสหภาพแรงงาน สำหรับกรณีของโจทก์โจทก์ทุกคนยอมรับว่ามิได้เป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานธนาคารแสตนดาร์ดชาร์เตอร์ด ซึ่งเป็นผู้ยื่นข้อเรียกร้องต่อจำเลยทั้งไม่ปรากฏว่าโจทก์ได้ลงลายมือชื่อในข้อเรียกร้อง หรือมีส่วนในการเลือกตั้งผู้แทนซึ่งเข้าร่วมในการเจรจากับจำเลยเป็นผู้เป็นนายจ้าง จนได้มาซึ่งข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างซึ่งโจทก์อ้างมาเป็นมูลในการฟ้องคดีนี้ และไม่ปรากฏว่าลูกจ้างที่เป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานซึ่งยื่นข้อเรียกร้องมีลูกจ้างเข้าเป็นสมาชิกเกินกว่าสองในสามของลูกจ้างทั้งหมด ทั้งได้ความว่าไม่มีพฤติการณ์อันใดที่แสดงว่า จำเลยมีเจตนาที่จะให้ข้อตกลงเกี่ยวกับสหภาพการจ้างตามเอกสารหมาย จ.1 มีผลผูกพันจำเลยและลูกจ้างทุกคนของจำเลย เมื่อเป็นเช่นนี้โจทก์จึงหาได้รับประโยชน์จากข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างดังกล่าวไม่ ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยจ่ายเงินโบนัสให้โจทก์ทุกคนอีกคนละ 1 เดือนตามข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างตามเอกสารหมาย จ.1 ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ข้อนี้ของจำเลยฟังขึ้นพิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์ทุกสำนวน"(วิศิษฏ์ ลิมานนท์-จุนท์ จันทรวงศ์-สุพจน์ นาถะพินธุ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. ข้อกฎหมายที่ศาลฎีกาวินิจฉัยไว้ในคำพิพากษานี้ เป็นข้อกฎหมายที่แปลปรับจากบทบัญญัติในมาตรา 19 ของพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 ซึ่งบัญญัติว่า "ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างมีผลผูกพันนายจ้างและลูกจ้างซึ่งลงลายมือชื่อในข้อเรียกร้องนั้น ตลอดจนลูกจ้างซึ่งมีส่วนในการเลือกตั้งผู้แทนเป็นผู้เข้าร่วมในการเจรจาทุกคน ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างที่กระทำโดยนายจ้างหรือสมาคมนายจ้างกับสหภาพแรงงานหรือลูกจ้างซึ่งทำงานในกิจการประเภทเดียวกันโดยมีลูกจ้างซึ่งทำงานในกิจการประเภทเดียวกันเป็นสมาชิกหรือร่วมในการเรียกร้องเกี่ยวกับสภาพการจ้างเกินกว่าสองในสามของลูกจ้างทั้งหมด ให้ถือว่าข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างนั้นมีผลผูกพันนายจ้างและลูกจ้างซึ่งทำงานในกิจการประเภทเดียวกันนั้นทุกคน" จะเห็นได้ว่า วรรคแรกของบทบัญญัติดังกล่าวระบุถึงผลผูกพันเฉพาะกรณีลูกจ้างยื่นข้อเรียกร้องเองเท่านั้น มิได้กล่าวถึงกรณีที่สหภาพแรงงานยื่นข้อเรียกร้องด้วยแต่อย่างใด ส่วนวรรคสองนั้นแม้จะกล่าวถึงกรณีสหภาพแรงงานยื่นข้อเรียกร้องด้วย แต่ก็เป็นกรณีที่สหภาพแรงงานนั้นมีมาชิกเป็นลูกจ้างทำงานในกิจการนั้นเกินกว่าสองในสาม ดังนั้นบทบัญญัติที่ระบุถึงผลผูกพันกรณีที่สหภาพแรงงานยังมีสมาชิกเป็นลูกจ้างทำงานในกิจการนั้นไม่ถึงสองในสามของลูกจ้างทั้งหมด จึงยังไม่ปรากฏ ซึ่งดูเสมือนว่าจะเป็นช่องว่างหรือเป็นส่วนที่กฎหมายไม่ได้บัญญัติถึง ที่ศาลฎีกาวินิจฉัยถึงผลผูกพันกรณีเช่นนี้ก็นับว่าเป็นการอุดช่องว่างหรือทำให้ข้อกฎหมายที่ไม่ได้บัญญัติไว้สมบูรณ์ขึ้น ไม่เป็นที่สงสัยของผู้เกี่ยวข้องอีกต่อไป และเป็นบรรทัดฐานที่จะต้องถือปฏิบัติได้ด้วย อันที่จริงที่มาตรา 19 มิได้บัญญัติถึงผลผูกพันกรณีที่สหภาพแรงงานยื่นข้อเรียกร้องไว้นั้น ก็มิได้เป็นช่องว่างหรือเป็นบทบัญญัติที่ผู้ร่างหลงลืมแต่อย่างใด หากแต่เรื่องนี้นี้มีบทบัญญัติอยู่ในมาตราอื่นซึ่งนำมาแปลปรับได้โดยตรงอยู่แล้วกล่าวคือ มาตรา 15 บัญญัติว่า "สมาคมนายจ้างหรือสหภาพแรงงานอาจแจ้งข้อเรียกร้องตามมาตรา 13 ต่ออีกฝ่ายหนึ่งแทนนายจ้างหรือลูกจ้างซึ่งเป็นสมาชิกได้" และมาตรา 89 บัญญัติว่า "เพื่อประโยชน์ของสมาชิกสหภาพแรงงานให้สหภาพแรงงานมีอำนาจหน้าที่ดังต่อไปนี้ (1) เรียกร้อง เจรจาทำความตกลงและรับทราบคำชี้ขาด หรือทำข้อตกลงกับนายจ้างหรือสมาคมนายจ้างในกิจการของสมาชิกได้" บทบัญญัติทั้งสองมาตราดังกล่าวแสดงให้เห็นว่า ในเรื่องที่เกี่ยวกับการเรียกร้องตลอดจนกระทั่งการทำข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างนั้น สหภาพแรงงานเป็นเพียงตัวแทนกระทำการแทนลูกจ้างซึ่งเป็นตัวการ และลูกจ้างที่เป็นตัวการคือสมาชิกสหภาพแรงงานเท่านั้น สหภาพแรงงานจะทำการดังกล่าวแทนลูกจ้างอื่นที่มิได้เป็นสมาชิกหาได้ไม่ ดังนั้น ข้อวินิจฉัยของศาลฎีกาที่ว่า ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างมีผูกพันนายจ้างและลูกจ้างเฉพาะที่เป็นสมาชิกสหภาพแรงงานเท่านั้น จึงเป็นข้อวินิจฉัยที่ถูกตรงตามเจตนารมณ์ของกฎหมายทุกประการ แม้ว่าจะมิได้อ้างมาตรา 15 และ มาตรา 98 มาประกอบด้วยก็ตาม 2. ปัญหาที่น่าคิดน่าพิเคราะห์ถึงผลกระทบและการพัฒนากฎหมายแรงงานก็คือ 2.1 เมื่อผลของข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างผูกพันเฉพาะสมาชิกสหภาพแรงงานเท่านั้น ในแง่ของลูกจ้างลูกจ้างคนใดประสงค์จะเรียกร้องเอาผลประโยชน์ตามข้อตกลง ลูกจ้างคนนั้นคงจะต้องตัดสินใจเปิดเผยตัวเองว่าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงาน แต่ถ้าพิจารณาทางฝ่ายนายจ้าง นายจ้างไม่อาจรู้ได้เลยว่า ลูกจ้างคนใดบ้างที่เป็นสมาชิกสหภาพแรงงานและคนใดมิได้เป็นสมาชิก ในสภาพปัจจุบันทั่วไป สหภาพแรงงานมักจะไม่เปิดเผยตัวสมาชิกและจำนวนสมาชิกเว้นเสียแต่จะเป็นสหภาพแรงงานที่มีความมั่นคงในการดำเนินการกิจการและมีสมาชิกมากพอในระดับหนึ่งแล้ว ดังนั้น ถ้านายจ้างไม่ทราบว่าใครเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานบ้าง ก็ไม่อาจปฏิบัติตามข้อตกลงได้ถูกต้อง นอกเสียจากจะให้ผลประโยชน์ตามข้อตกลงนั้นแก่ลูกจ้างทุกคนคลุม ๆ ไป โดยไม่คำนึงว่าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานนั้นหรือไม่ 2.2 ในทางปฏิบัติ เมื่อมีข้อตกลงเกี่ยวกับสหภาพการจ้างแล้วนายจ้างก็มักจะให้ผลประโยชน์ตามข้อตกลงนั้นแก่ลูกจ้างทุกคนไปโดยไม่เลือกหรือแบ่งแยกให้เฉพาะลูกจ้างที่เป็นสมาชิกสหภาพแรงงานเท่านั้น เพราะหากนายจ้างไม่ทำเช่นนั้น ก็จะเท่ากับเป็นการเชื้อเชิญให้ลูกจ้างที่ไม่ได้เป็นสมาชิกสหภาพแรงงานรวมตัวกันยื่นข้อเรียกร้องต่อนายจ้างซึ่งลูกจ้างดังกล่าวมีสิทธิที่จะกระทำได้ตามกฎหมายแรงงานสัมพันธ์ นายจ้างก็จะต้องพบปัญหาในการเจรจาและในที่สุดก็จะต้องให้ตามที่ลูกจ้างเรียกร้อง กรณีที่เกิดขึ้นตามที่ฟ้องร้องกันในคดีนี้จึงเป็นกรณีที่ผิดจากแนวปฏิบัติธรรมดาทั่วไปอยู่มาก 2.3 ในแนวคิดทางแรงงานสัมพันธ์ ความสัมพันธ์ระหว่างนายจ้างและลูกจ้างจะเป็นไปโดยราบรื่นก็ต่อเมื่อมีความเสมอภาคกันในสภาพการจ้างระหว่างลูกจ้างด้วยกัน ข้อตกลงกันเกี่ยวกับสภาพการจ้างในแต่ละบริษัทแต่ละองค์การควรจะต้องมีเพียงหนึ่งเดียว ลูกจ้างในระดับเดียวกันชั้นเดียวกันควรจะมีสภาพการจ้างที่เหมือนกัน การปฎิบัติต่อลูกจ้างที่เป็นสมาชิกสหภาพแรงงานอย่างหนึ่ง และปฎิบัติต่อลูกจ้างที่มิได้เป็นสมาชิกอีกอย่างหนึ่งนั้น นับว่าเป็นการเลือกปฎิบัติ (discrimination)และเป็นการกระทำอันไม่เป็นธรรม (unfairLabourpracties)ในบางประเทศจึงกำหนดให้ผลของข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างหรือที่เรียกว่าสัญญาร่วมเจรจาต่อรอง (collectivebargaimingagreement) มีผลใช้บังคับแก่ลูกจ้างทุกคน ไม่ว่าจะเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานหรือไม่ เช่น ประเทศฝรั่งเศสและประเทศออสเตรียเป็นต้น 2.4 ดังได้กล่าวแล้ว สภาพการจ้างในแต่ละโรงงานควรมีเพียงหนึ่งเดียว ลูกจ้างทุกคนไม่ว่าจะเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานหรือไม่ควรจะอยู่ภายใต้ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างฉบับเดียวกันดังนี้ ข้อกฎหมายเกี่ยวกับเรื่องนี้ (พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518) น่าจะมีการพิจารณาทบทวนแก้ไขโดยอาจกำหนดใหม่เป็นว่า ในสถานประกอบการแต่ละแห่งจะมีหน่วยที่จะทำหน้าที่เจรจาต่อรองแทนลูกจ้างทั้งหมดเพียงหนึ่งเดียว(anexclusivebargaimingunit) โดยใช้วิธีการลงคะแนนเสียงรับรองจากลูกจ้างทั้งหมดในสถานประกอบการนั้น เจ้าหน้าที่ทางราชการการจะเป็นผู้จัดให้มีการลงคะแนนเสียงรับรอง (ดังเช่นที่ปฎิบัติอยู่ในประเทศสหรัฐอเมริกา กรณีที่นายจ้างไม่ยอมรับสภาพแรงงานที่จะเข้าเป็นตัวแทนลูกจ้างในการเรียกร้องทำข้อตกลง) ดังนี้ ถ้าสหภาพแรงงานใดได้รับคะแนนเสียงเรียบร้อยแล้วข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างนั้นก็จะผูกพันลูกจ้างทุกคนในโรงงานไม่ว่าจะเป็นสมาชิกหรือไม่ ซึ่งทำให้ลูกจ้างทุกคนอยู่ภายใต้ข้อตกลงฉบับเดียว ไม่มีการแบ่งแยกให้เกิดปัญหาแรงงานสัมพันธ์ดังเช่นคดีนี้อีกต่อไป เกษมสันต์ วิลาวรรณคำพิพากษา: คดีทั้ง 37 สำนวนศาลมีคำสั่งให้รวมพิจารณาพิพากษาเข้าด้วยกันโจทก์ทุกสำนวนฟ้องเป็นใจความทำนองเดียวกัน ขอให้บังคับจำเลยจ่ายเงินโบนัสประจำปีให้แก่โจทก์แต่ละคน ในอัตราค่าจ้างสุดท้ายคูณด้วยสอง ตามข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างระหว่างธนาคารจำเลยกับสหภาพแรงงานจำเลยให้การว่า ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างไม่ผูกพันโจทก์กับจำเลย เพราะโจทก์ทุกคนมิได้เป็นสมาชิกสหภาพแรงงาน ซึ่งได้จัดทำข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างเรื่องเงินโบนัสไว้ การพิจารณาจ่ายเงินโบนัส จำเลยพิจารณาผลการดำเนินกิจการเมื่อเห็นว่าปี2530 จำเลยประสบภาวะขาดทุนจึงเห็นสมควรที่จะไม่จ่ายเงินโบนัสแต่จำเลยได้พิจารณาเงินพิเศษให้เป็นจำนวนเท่ากับเงินเดือน 1 เดือนโดยมีหลักเกณฑ์การจ่ายเช่นเดียวกับเงินโบนัส การที่โจทก์เรียกร้องเงินโบนัสมาถึงคนละ 2 เดือน จึงเป็นการเรียกร้องซ้ำซ้อนกับเงินที่โจทก์ได้รับไปแล้วศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยจ่ายเงินโบนัสให้โจทก์แต่ละคนเป็นจำนวนเท่าเงินเดือนของแต่ละคนคนละ 1 เดือน คำขอนอกจากนี้ให้ยกจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ปัญหาที่จำเลยอุทธรณ์ขึ้นมานี้พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 19 วรรคแรกบัญญัติไว้ว่าข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างมีผลผูกพันนายจ้างและลูกจ้างซึ่งลงลายมือชื่อในข้อเรียกร้องนั้น ตลอดจนลูกจ้างซึ่งมีส่วนในการเลือกตั้งผู้แทนเป็นผู้เข้าร่วมในการเจรจาทุกคนส่วนวรรคสองบัญญัติว่า ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างที่กระทำโดยนายจ้างหรือสมาคมนายจ้างกับสหภาพแรงงาน หรือลูกจ้างซึ่งทำงานในกิจการประเภทเดียวกัน โดยมีลูกจ้างซึ่งทำงานในกิจการประเภทเดียวกันเป็นสมาชิก หรือร่วมในการเรียกร้องเกี่ยวกับสภาพการจ้างเกินกว่าสองในสามของลูกจ้างทั้งหมด ให้ถือว่าข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างนั้นมีผลผูกพันนายจ้างและลูกจ้างซึ่งทำงานในกิจการประเภทเดียวกันนั้นทุกคน แสดงให้เห็นว่าลูกจ้างที่จะต้องผูกพันหรือได้รับประโยชน์จากข้อตกลงเกี่ยวกับสหภาพการจ้างที่ทำขึ้นระหว่างลูกจ้างและนายจ้างนั้นจะต้องเป็นลูกจ้างที่ลงลายมือชื่อในข้อเรียกร้องหรือมีส่วนในการเลือกตั้งผู้แทนเป็นผู้เข้าร่วมในการเจรจาเกี่ยวกับข้อเรียกร้องกับนายจ้าง หรือถ้าเป็นกรณีที่สหภาพแรงงานเป็นฝ่ายยื่นข้อเรียกร้องและสหภาพแรงงานดังกล่าวมีสมาชิกไม่เกินกว่าสองในสามของลูกจ้างทั้งหมด กรณีดังกล่าวเฉพาะแต่สมาชิกของสหภาพแรงงานดังกล่าวเท่านั้น จึงจะต้องผูกพันหรือได้รับผลประโยชน์จากข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้าง ซึ่งเกิดจากการยื่นข้อเรียกร้องของสหภาพแรงงาน สำหรับกรณีของโจทก์โจทก์ทุกคนยอมรับว่ามิได้เป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานธนาคารแสตนดาร์ดชาร์เตอร์ด ซึ่งเป็นผู้ยื่นข้อเรียกร้องต่อจำเลยทั้งไม่ปรากฏว่าโจทก์ได้ลงลายมือชื่อในข้อเรียกร้อง หรือมีส่วนในการเลือกตั้งผู้แทนซึ่งเข้าร่วมในการเจรจากับจำเลยเป็นผู้เป็นนายจ้าง จนได้มาซึ่งข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างซึ่งโจทก์อ้างมาเป็นมูลในการฟ้องคดีนี้ และไม่ปรากฏว่าลูกจ้างที่เป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานซึ่งยื่นข้อเรียกร้องมีลูกจ้างเข้าเป็นสมาชิกเกินกว่าสองในสามของลูกจ้างทั้งหมด ทั้งได้ความว่าไม่มีพฤติการณ์อันใดที่แสดงว่า จำเลยมีเจตนาที่จะให้ข้อตกลงเกี่ยวกับสหภาพการจ้างตามเอกสารหมาย จ.1 มีผลผูกพันจำเลยและลูกจ้างทุกคนของจำเลย เมื่อเป็นเช่นนี้โจทก์จึงหาได้รับประโยชน์จากข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างดังกล่าวไม่ ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยจ่ายเงินโบนัสให้โจทก์ทุกคนอีกคนละ 1 เดือนตามข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างตามเอกสารหมาย จ.1 ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ข้อนี้ของจำเลยฟังขึ้นพิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์ทุกสำนวน" ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4648/2531นาย ประกิต อุษณาภิรักษ์ กับพวกโจทก์ธนาคาร สแตนดาร์ดชาร์เตอร์ดจำเลย พ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์ พ.ศ.2518 ม. 19โจทก์มิได้เป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานซึ่งเป็นผู้ยื่นข้อเรียกร้องต่อจำเลยทั้งโจทก์ไม่ได้ลงลายมือชื่อในข้อเรียกร้องหรือมีส่วนในการเลือกตั้งผู้แทนซึ่งเข้าร่วมในการเจรจากับจำเลยผู้เป็นนายจ้าง จนได้มาซึ่งข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างซึ่งโจทก์อ้างมาเป็นมูลในการฟ้องคดีนี้ และไม่ปรากฎว่าลูกจ้างที่เป็นสมาชิกของสภาพแรงงานซึ่งยื่นข้อเรียกร้องมีลูกจ้างเป็นสมาชิกเกินกว่าสองในสามของลูกจ้างทั้งหมด ทั้งไม่มีพฤติการณ์อันใดที่แสดงว่า จำเลยมีเจตนาที่จะให้ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างมีผลผูกพันจำเลยและลูกจ้างทุกคนของจำเลย โจทก์จึงหาได้รับประโยชน์จากข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างไม่คดีทั้ง 37 สำนวนศาลมีคำสั่งให้รวมพิจารณาพิพากษาเข้าด้วยกันโจทก์ทุกสำนวนฟ้องเป็นใจความทำนองเดียวกัน ขอให้บังคับจำเลยจ่ายเงินโบนัสประจำปีให้แก่โจทก์แต่ละคน ในอัตราค่าจ้างสุดท้ายคูณด้วยสอง ตามข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างระหว่างธนาคารจำเลยกับสหภาพแรงงานจำเลยให้การว่า ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างไม่ผูกพันโจทก์กับจำเลย เพราะโจทก์ทุกคนมิได้เป็นสมาชิกสหภาพแรงงาน ซึ่งได้จัดทำข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างเรื่องเงินโบนัสไว้ การพิจารณาจ่ายเงินโบนัส จำเลยพิจารณาผลการดำเนินกิจการเมื่อเห็นว่าปี2530 จำเลยประสบภาวะขาดทุนจึงเห็นสมควรที่จะไม่จ่ายเงินโบนัสแต่จำเลยได้พิจารณาเงินพิเศษให้เป็นจำนวนเท่ากับเงินเดือน 1 เดือนโดยมีหลักเกณฑ์การจ่ายเช่นเดียวกับเงินโบนัส การที่โจทก์เรียกร้องเงินโบนัสมาถึงคนละ 2 เดือน จึงเป็นการเรียกร้องซ้ำซ้อนกับเงินที่โจทก์ได้รับไปแล้วศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยจ่ายเงินโบนัสให้โจทก์แต่ละคนเป็นจำนวนเท่าเงินเดือนของแต่ละคนคนละ 1 เดือน คำขอนอกจากนี้ให้ยกจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ปัญหาที่จำเลยอุทธรณ์ขึ้นมานี้พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 19 วรรคแรกบัญญัติไว้ว่าข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างมีผลผูกพันนายจ้างและลูกจ้างซึ่งลงลายมือชื่อในข้อเรียกร้องนั้น ตลอดจนลูกจ้างซึ่งมีส่วนในการเลือกตั้งผู้แทนเป็นผู้เข้าร่วมในการเจรจาทุกคนส่วนวรรคสองบัญญัติว่า ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างที่กระทำโดยนายจ้างหรือสมาคมนายจ้างกับสหภาพแรงงาน หรือลูกจ้างซึ่งทำงานในกิจการประเภทเดียวกัน โดยมีลูกจ้างซึ่งทำงานในกิจการประเภทเดียวกันเป็นสมาชิก หรือร่วมในการเรียกร้องเกี่ยวกับสภาพการจ้างเกินกว่าสองในสามของลูกจ้างทั้งหมด ให้ถือว่าข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างนั้นมีผลผูกพันนายจ้างและลูกจ้างซึ่งทำงานในกิจการประเภทเดียวกันนั้นทุกคน แสดงให้เห็นว่าลูกจ้างที่จะต้องผูกพันหรือได้รับประโยชน์จากข้อตกลงเกี่ยวกับสหภาพการจ้างที่ทำขึ้นระหว่างลูกจ้างและนายจ้างนั้นจะต้องเป็นลูกจ้างที่ลงลายมือชื่อในข้อเรียกร้องหรือมีส่วนในการเลือกตั้งผู้แทนเป็นผู้เข้าร่วมในการเจรจาเกี่ยวกับข้อเรียกร้องกับนายจ้าง หรือถ้าเป็นกรณีที่สหภาพแรงงานเป็นฝ่ายยื่นข้อเรียกร้องและสหภาพแรงงานดังกล่าวมีสมาชิกไม่เกินกว่าสองในสามของลูกจ้างทั้งหมด กรณีดังกล่าวเฉพาะแต่สมาชิกของสหภาพแรงงานดังกล่าวเท่านั้น จึงจะต้องผูกพันหรือได้รับผลประโยชน์จากข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้าง ซึ่งเกิดจากการยื่นข้อเรียกร้องของสหภาพแรงงาน สำหรับกรณีของโจทก์โจทก์ทุกคนยอมรับว่ามิได้เป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานธนาคารแสตนดาร์ดชาร์เตอร์ด ซึ่งเป็นผู้ยื่นข้อเรียกร้องต่อจำเลยทั้งไม่ปรากฏว่าโจทก์ได้ลงลายมือชื่อในข้อเรียกร้อง หรือมีส่วนในการเลือกตั้งผู้แทนซึ่งเข้าร่วมในการเจรจากับจำเลยเป็นผู้เป็นนายจ้าง จนได้มาซึ่งข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างซึ่งโจทก์อ้างมาเป็นมูลในการฟ้องคดีนี้ และไม่ปรากฏว่าลูกจ้างที่เป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานซึ่งยื่นข้อเรียกร้องมีลูกจ้างเข้าเป็นสมาชิกเกินกว่าสองในสามของลูกจ้างทั้งหมด ทั้งได้ความว่าไม่มีพฤติการณ์อันใดที่แสดงว่า จำเลยมีเจตนาที่จะให้ข้อตกลงเกี่ยวกับสหภาพการจ้างตามเอกสารหมาย จ.1 มีผลผูกพันจำเลยและลูกจ้างทุกคนของจำเลย เมื่อเป็นเช่นนี้โจทก์จึงหาได้รับประโยชน์จากข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างดังกล่าวไม่ ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยจ่ายเงินโบนัสให้โจทก์ทุกคนอีกคนละ 1 เดือนตามข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างตามเอกสารหมาย จ.1 ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ข้อนี้ของจำเลยฟังขึ้นพิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์ทุกสำนวน"(วิศิษฏ์ ลิมานนท์-จุนท์ จันทรวงศ์-สุพจน์ นาถะพินธุ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. ข้อกฎหมายที่ศาลฎีกาวินิจฉัยไว้ในคำพิพากษานี้ เป็นข้อกฎหมายที่แปลปรับจากบทบัญญัติในมาตรา 19 ของพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 ซึ่งบัญญัติว่า "ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างมีผลผูกพันนายจ้างและลูกจ้างซึ่งลงลายมือชื่อในข้อเรียกร้องนั้น ตลอดจนลูกจ้างซึ่งมีส่วนในการเลือกตั้งผู้แทนเป็นผู้เข้าร่วมในการเจรจาทุกคน ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างที่กระทำโดยนายจ้างหรือสมาคมนายจ้างกับสหภาพแรงงานหรือลูกจ้างซึ่งทำงานในกิจการประเภทเดียวกันโดยมีลูกจ้างซึ่งทำงานในกิจการประเภทเดียวกันเป็นสมาชิกหรือร่วมในการเรียกร้องเกี่ยวกับสภาพการจ้างเกินกว่าสองในสามของลูกจ้างทั้งหมด ให้ถือว่าข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างนั้นมีผลผูกพันนายจ้างและลูกจ้างซึ่งทำงานในกิจการประเภทเดียวกันนั้นทุกคน" จะเห็นได้ว่า วรรคแรกของบทบัญญัติดังกล่าวระบุถึงผลผูกพันเฉพาะกรณีลูกจ้างยื่นข้อเรียกร้องเองเท่านั้น มิได้กล่าวถึงกรณีที่สหภาพแรงงานยื่นข้อเรียกร้องด้วยแต่อย่างใด ส่วนวรรคสองนั้นแม้จะกล่าวถึงกรณีสหภาพแรงงานยื่นข้อเรียกร้องด้วย แต่ก็เป็นกรณีที่สหภาพแรงงานนั้นมีมาชิกเป็นลูกจ้างทำงานในกิจการนั้นเกินกว่าสองในสาม ดังนั้นบทบัญญัติที่ระบุถึงผลผูกพันกรณีที่สหภาพแรงงานยังมีสมาชิกเป็นลูกจ้างทำงานในกิจการนั้นไม่ถึงสองในสามของลูกจ้างทั้งหมด จึงยังไม่ปรากฏ ซึ่งดูเสมือนว่าจะเป็นช่องว่างหรือเป็นส่วนที่กฎหมายไม่ได้บัญญัติถึง ที่ศาลฎีกาวินิจฉัยถึงผลผูกพันกรณีเช่นนี้ก็นับว่าเป็นการอุดช่องว่างหรือทำให้ข้อกฎหมายที่ไม่ได้บัญญัติไว้สมบูรณ์ขึ้น ไม่เป็นที่สงสัยของผู้เกี่ยวข้องอีกต่อไป และเป็นบรรทัดฐานที่จะต้องถือปฏิบัติได้ด้วย อันที่จริงที่มาตรา 19 มิได้บัญญัติถึงผลผูกพันกรณีที่สหภาพแรงงานยื่นข้อเรียกร้องไว้นั้น ก็มิได้เป็นช่องว่างหรือเป็นบทบัญญัติที่ผู้ร่างหลงลืมแต่อย่างใด หากแต่เรื่องนี้นี้มีบทบัญญัติอยู่ในมาตราอื่นซึ่งนำมาแปลปรับได้โดยตรงอยู่แล้วกล่าวคือ มาตรา 15 บัญญัติว่า "สมาคมนายจ้างหรือสหภาพแรงงานอาจแจ้งข้อเรียกร้องตามมาตรา 13 ต่ออีกฝ่ายหนึ่งแทนนายจ้างหรือลูกจ้างซึ่งเป็นสมาชิกได้" และมาตรา 89 บัญญัติว่า "เพื่อประโยชน์ของสมาชิกสหภาพแรงงานให้สหภาพแรงงานมีอำนาจหน้าที่ดังต่อไปนี้ (1) เรียกร้อง เจรจาทำความตกลงและรับทราบคำชี้ขาด หรือทำข้อตกลงกับนายจ้างหรือสมาคมนายจ้างในกิจการของสมาชิกได้" บทบัญญัติทั้งสองมาตราดังกล่าวแสดงให้เห็นว่า ในเรื่องที่เกี่ยวกับการเรียกร้องตลอดจนกระทั่งการทำข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างนั้น สหภาพแรงงานเป็นเพียงตัวแทนกระทำการแทนลูกจ้างซึ่งเป็นตัวการ และลูกจ้างที่เป็นตัวการคือสมาชิกสหภาพแรงงานเท่านั้น สหภาพแรงงานจะทำการดังกล่าวแทนลูกจ้างอื่นที่มิได้เป็นสมาชิกหาได้ไม่ ดังนั้น ข้อวินิจฉัยของศาลฎีกาที่ว่า ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างมีผูกพันนายจ้างและลูกจ้างเฉพาะที่เป็นสมาชิกสหภาพแรงงานเท่านั้น จึงเป็นข้อวินิจฉัยที่ถูกตรงตามเจตนารมณ์ของกฎหมายทุกประการ แม้ว่าจะมิได้อ้างมาตรา 15 และ มาตรา 98 มาประกอบด้วยก็ตาม 2. ปัญหาที่น่าคิดน่าพิเคราะห์ถึงผลกระทบและการพัฒนากฎหมายแรงงานก็คือ 2.1 เมื่อผลของข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างผูกพันเฉพาะสมาชิกสหภาพแรงงานเท่านั้น ในแง่ของลูกจ้างลูกจ้างคนใดประสงค์จะเรียกร้องเอาผลประโยชน์ตามข้อตกลง ลูกจ้างคนนั้นคงจะต้องตัดสินใจเปิดเผยตัวเองว่าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงาน แต่ถ้าพิจารณาทางฝ่ายนายจ้าง นายจ้างไม่อาจรู้ได้เลยว่า ลูกจ้างคนใดบ้างที่เป็นสมาชิกสหภาพแรงงานและคนใดมิได้เป็นสมาชิก ในสภาพปัจจุบันทั่วไป สหภาพแรงงานมักจะไม่เปิดเผยตัวสมาชิกและจำนวนสมาชิกเว้นเสียแต่จะเป็นสหภาพแรงงานที่มีความมั่นคงในการดำเนินการกิจการและมีสมาชิกมากพอในระดับหนึ่งแล้ว ดังนั้น ถ้านายจ้างไม่ทราบว่าใครเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานบ้าง ก็ไม่อาจปฏิบัติตามข้อตกลงได้ถูกต้อง นอกเสียจากจะให้ผลประโยชน์ตามข้อตกลงนั้นแก่ลูกจ้างทุกคนคลุม ๆ ไป โดยไม่คำนึงว่าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานนั้นหรือไม่ 2.2 ในทางปฏิบัติ เมื่อมีข้อตกลงเกี่ยวกับสหภาพการจ้างแล้วนายจ้างก็มักจะให้ผลประโยชน์ตามข้อตกลงนั้นแก่ลูกจ้างทุกคนไปโดยไม่เลือกหรือแบ่งแยกให้เฉพาะลูกจ้างที่เป็นสมาชิกสหภาพแรงงานเท่านั้น เพราะหากนายจ้างไม่ทำเช่นนั้น ก็จะเท่ากับเป็นการเชื้อเชิญให้ลูกจ้างที่ไม่ได้เป็นสมาชิกสหภาพแรงงานรวมตัวกันยื่นข้อเรียกร้องต่อนายจ้างซึ่งลูกจ้างดังกล่าวมีสิทธิที่จะกระทำได้ตามกฎหมายแรงงานสัมพันธ์ นายจ้างก็จะต้องพบปัญหาในการเจรจาและในที่สุดก็จะต้องให้ตามที่ลูกจ้างเรียกร้อง กรณีที่เกิดขึ้นตามที่ฟ้องร้องกันในคดีนี้จึงเป็นกรณีที่ผิดจากแนวปฏิบัติธรรมดาทั่วไปอยู่มาก 2.3 ในแนวคิดทางแรงงานสัมพันธ์ ความสัมพันธ์ระหว่างนายจ้างและลูกจ้างจะเป็นไปโดยราบรื่นก็ต่อเมื่อมีความเสมอภาคกันในสภาพการจ้างระหว่างลูกจ้างด้วยกัน ข้อตกลงกันเกี่ยวกับสภาพการจ้างในแต่ละบริษัทแต่ละองค์การควรจะต้องมีเพียงหนึ่งเดียว ลูกจ้างในระดับเดียวกันชั้นเดียวกันควรจะมีสภาพการจ้างที่เหมือนกัน การปฎิบัติต่อลูกจ้างที่เป็นสมาชิกสหภาพแรงงานอย่างหนึ่ง และปฎิบัติต่อลูกจ้างที่มิได้เป็นสมาชิกอีกอย่างหนึ่งนั้น นับว่าเป็นการเลือกปฎิบัติ (discrimination)และเป็นการกระทำอันไม่เป็นธรรม (unfairLabourpracties)ในบางประเทศจึงกำหนดให้ผลของข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างหรือที่เรียกว่าสัญญาร่วมเจรจาต่อรอง (collectivebargaimingagreement) มีผลใช้บังคับแก่ลูกจ้างทุกคน ไม่ว่าจะเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานหรือไม่ เช่น ประเทศฝรั่งเศสและประเทศออสเตรียเป็นต้น 2.4 ดังได้กล่าวแล้ว สภาพการจ้างในแต่ละโรงงานควรมีเพียงหนึ่งเดียว ลูกจ้างทุกคนไม่ว่าจะเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานหรือไม่ควรจะอยู่ภายใต้ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างฉบับเดียวกันดังนี้ ข้อกฎหมายเกี่ยวกับเรื่องนี้ (พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518) น่าจะมีการพิจารณาทบทวนแก้ไขโดยอาจกำหนดใหม่เป็นว่า ในสถานประกอบการแต่ละแห่งจะมีหน่วยที่จะทำหน้าที่เจรจาต่อรองแทนลูกจ้างทั้งหมดเพียงหนึ่งเดียว(anexclusivebargaimingunit) โดยใช้วิธีการลงคะแนนเสียงรับรองจากลูกจ้างทั้งหมดในสถานประกอบการนั้น เจ้าหน้าที่ทางราชการการจะเป็นผู้จัดให้มีการลงคะแนนเสียงรับรอง (ดังเช่นที่ปฎิบัติอยู่ในประเทศสหรัฐอเมริกา กรณีที่นายจ้างไม่ยอมรับสภาพแรงงานที่จะเข้าเป็นตัวแทนลูกจ้างในการเรียกร้องทำข้อตกลง) ดังนี้ ถ้าสหภาพแรงงานใดได้รับคะแนนเสียงเรียบร้อยแล้วข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างนั้นก็จะผูกพันลูกจ้างทุกคนในโรงงานไม่ว่าจะเป็นสมาชิกหรือไม่ ซึ่งทำให้ลูกจ้างทุกคนอยู่ภายใต้ข้อตกลงฉบับเดียว ไม่มีการแบ่งแยกให้เกิดปัญหาแรงงานสัมพันธ์ดังเช่นคดีนี้อีกต่อไป เกษมสันต์ วิลาวรรณ