คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4233/2536หลักกฎหมาย: ขณะนำสืบและส่งเอกสารซึ่งเป็นภาษาต่างประเทศเป็นพยาน โจทก์ไม่ได้ส่งคำแปลต่อศาลและจำเลยด้วย ในนัดต่อมาโจทก์ขอส่งคำแปลเอกสารดังกล่าวที่มีคำรับรอง ศาลอนุญาตแล้ว จึงเป็นการปฏิบัติตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 46 แล้ว ศาลรับฟ้องเอกสารดังกล่าวนั้นเป็นพยานได้ สำหรับสำเนาเอกสารที่โจทก์นำส่งเป็นพยานนั้น ปรากฏว่าโจทก์เบิกความว่าต้นฉบับเอกสารนั้น จำเลยได้รับคืนไปแล้ว ส่วนจำเลยเบิกความว่า ต้นฉบับอยู่ที่จำเลยหรือไม่จำไม่ได้ จึงเป็นกรณีที่ไม่สามารถนำต้นฉบับมาได้โดยประการอื่นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 93(2) ศาลรับฟังสำเนาเอกสารดังกล่าวได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยว่าจ้างให้โจทก์จัดหาไม้ไผ่ส่งให้ศูนย์อพยพต่าง ๆ ของโครงการอาหารแห่งสหประชาชาติ ในนามโรงสีไฟเหรียญทองแปดริ้ว ซึ่งจำเลยเป็นผู้จัดการ โจทก์จัดหาไม้ไผ่ส่งให้ศูนย์อพยพตามคำสั่งของจำเลยแล้ว เป็นเงินค่าจ้าง 255,410.40บาท จำเลยชำระค่าจ้างให้โจทก์เพียงบางส่วน ยังค้างชำระเป็นเงิน63,549 บาท ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินค่าไม้ไผ่พร้อมดอกเบี้ยจำเลยให้การว่า ไม้ไผ่ตามฟ้องโจทก์ส่งให้องค์การสหประชาชาติเกินกว่าจำนวนที่จำเลยสั่ง จำเลยจึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ทั้งราคาไม้ไผ่และดอกเบี้ย โจทก์ไม่เคยทวงถามก่อนฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระค่าไม้ไผ่จำนวน 570 ลำ ในอัตราลำละ 13 บาท รวมเป็นเงิน 7,410 บาทพร้อมดอกเบี้ย นับแต่วันที่ 7 พฤศจิกายน 2528 เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จให้แก่โจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับไม้ไผ่จำนวน 570 ลำ ด้วย นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ด้วยเหตุผลดังกล่าวมา พยานหลักฐานที่โจทก์นำสืบฟังได้ว่าจำเลยเป็นผู้สั่งให้โจทก์ส่งไม้ไผ่ 570 ลำแก่องค์การสหประชาชาติซึ่งจำเลยจะต้องชำระหนี้จำนวนนี้แก่โจทก์อนึ่ง ที่จำเลยแก้ฎีกาว่า ขณะนำสืบและส่งเอกสารหมาย จ.13 ซึ่งเป็นภาษาต่างประเทศ โจทก์ไม่ได้ส่งคำแปลต่อศาลและไม่ได้ส่งคำแปลให้จำเลยด้วย จึงรับฟังไม่ได้นั้น ปรากฏว่าโจทก์นำสืบและส่งเอกสารหมาย จ.13 วันที่ 23 กรกฎาคม 2530 ในนัดต่อมาวันที่ 27 สิงหาคม2530 โจทก์ขอส่งคำแปลเอกสารหมาย จ.13 ที่มีคำรับรอง ศาลอนุญาตแล้วจึงเป็นการปฏิบัติตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 46แล้วศาลรับฟังเอกสารหมาย จ.13 เป็นพยานได้ ส่วนเอกสารหมาย จ.6ที่จำเลยแก้ฎีกาว่าเป็นสำเนาเอกสารรับฟังไม่ได้นั้น ปรากฏว่าโจทก์เบิกความว่า ต้นฉบับเอกสารหมาย จ.6 นี้ จำเลยได้รับคืนไปแล้ว ส่วนจำเลยเบิกความว่าต้นฉบับอยู่ที่จำเลยหรือไม่จำไม่ได้จึงเป็นกรณีที่ไม่สามารถนำต้นฉบับมาได้โดยประการอื่นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 93(2) ศาลรับฟังสำเนาเอกสารได้ ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์สำหรับไม้ไผ่จำนวน570 ลำ ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4233/2536นาย สุเวช งาม วงศ์โจทก์นาง สาคร สุวรรณรังษีจำเลย ป.วิ.พ. ม. 46, ม. 93 (2)ขณะนำสืบและส่งเอกสารซึ่งเป็นภาษาต่างประเทศเป็นพยาน โจทก์ไม่ได้ส่งคำแปลต่อศาลและจำเลยด้วย ในนัดต่อมาโจทก์ขอส่งคำแปลเอกสารดังกล่าวที่มีคำรับรอง ศาลอนุญาตแล้ว จึงเป็นการปฏิบัติตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 46 แล้ว ศาลรับฟ้องเอกสารดังกล่าวนั้นเป็นพยานได้ สำหรับสำเนาเอกสารที่โจทก์นำส่งเป็นพยานนั้น ปรากฏว่าโจทก์เบิกความว่าต้นฉบับเอกสารนั้น จำเลยได้รับคืนไปแล้ว ส่วนจำเลยเบิกความว่า ต้นฉบับอยู่ที่จำเลยหรือไม่จำไม่ได้ จึงเป็นกรณีที่ไม่สามารถนำต้นฉบับมาได้โดยประการอื่นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 93(2) ศาลรับฟังสำเนาเอกสารดังกล่าวได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยว่าจ้างให้โจทก์จัดหาไม้ไผ่ส่งให้ศูนย์อพยพต่าง ๆ ของโครงการอาหารแห่งสหประชาชาติ ในนามโรงสีไฟเหรียญทองแปดริ้ว ซึ่งจำเลยเป็นผู้จัดการ โจทก์จัดหาไม้ไผ่ส่งให้ศูนย์อพยพตามคำสั่งของจำเลยแล้ว เป็นเงินค่าจ้าง 255,410.40บาท จำเลยชำระค่าจ้างให้โจทก์เพียงบางส่วน ยังค้างชำระเป็นเงิน63,549 บาท ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินค่าไม้ไผ่พร้อมดอกเบี้ยจำเลยให้การว่า ไม้ไผ่ตามฟ้องโจทก์ส่งให้องค์การสหประชาชาติเกินกว่าจำนวนที่จำเลยสั่ง จำเลยจึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ทั้งราคาไม้ไผ่และดอกเบี้ย โจทก์ไม่เคยทวงถามก่อนฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระค่าไม้ไผ่จำนวน 570 ลำ ในอัตราลำละ 13 บาท รวมเป็นเงิน 7,410 บาทพร้อมดอกเบี้ย นับแต่วันที่ 7 พฤศจิกายน 2528 เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จให้แก่โจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับไม้ไผ่จำนวน 570 ลำ ด้วย นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ด้วยเหตุผลดังกล่าวมา พยานหลักฐานที่โจทก์นำสืบฟังได้ว่าจำเลยเป็นผู้สั่งให้โจทก์ส่งไม้ไผ่ 570 ลำแก่องค์การสหประชาชาติซึ่งจำเลยจะต้องชำระหนี้จำนวนนี้แก่โจทก์อนึ่ง ที่จำเลยแก้ฎีกาว่า ขณะนำสืบและส่งเอกสารหมาย จ.13 ซึ่งเป็นภาษาต่างประเทศ โจทก์ไม่ได้ส่งคำแปลต่อศาลและไม่ได้ส่งคำแปลให้จำเลยด้วย จึงรับฟังไม่ได้นั้น ปรากฏว่าโจทก์นำสืบและส่งเอกสารหมาย จ.13 วันที่ 23 กรกฎาคม 2530 ในนัดต่อมาวันที่ 27 สิงหาคม2530 โจทก์ขอส่งคำแปลเอกสารหมาย จ.13 ที่มีคำรับรอง ศาลอนุญาตแล้วจึงเป็นการปฏิบัติตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 46แล้วศาลรับฟังเอกสารหมาย จ.13 เป็นพยานได้ ส่วนเอกสารหมาย จ.6ที่จำเลยแก้ฎีกาว่าเป็นสำเนาเอกสารรับฟังไม่ได้นั้น ปรากฏว่าโจทก์เบิกความว่า ต้นฉบับเอกสารหมาย จ.6 นี้ จำเลยได้รับคืนไปแล้ว ส่วนจำเลยเบิกความว่าต้นฉบับอยู่ที่จำเลยหรือไม่จำไม่ได้จึงเป็นกรณีที่ไม่สามารถนำต้นฉบับมาได้โดยประการอื่นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 93(2) ศาลรับฟังสำเนาเอกสารได้ ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์สำหรับไม้ไผ่จำนวน570 ลำ ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น(ดำรุพงศ์ อิศรางกูร ณ อยุธยา-อากาศ บำรุงชีพ-ปราโมทย์ บุนนาค)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุบทบัญญัติตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 46เป็นบทบังคับว่า กระบวนพิจารณาทั้งหลายเกี่ยวกับคดีในศาล ทั้งในชั้นพิจารณาตลอดจนพิพากษา คำสั่งของศาล เอกสารหลักฐานต่าง ๆต้องกระทำเป็นภาษาไทยเพื่อแสดงให้เห็นความเป็นเอกราชทางศาล ถ้าคู่ความส่งต้นฉบับเอกสารที่เป็นภาษาต่างประเทศต่อศาล ศาลต้องสั่งให้คู่ความที่นำส่งทำคำแปลโดยมีคำรับรองมาแนบไว้ด้วย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1663-1664/2529 และที่ 1549/2535) แต่โดยทั่วไปแล้วคู่ความฝ่ายที่อ้างจะทำคำแปลแนบมาด้วยโดยระบุเป็นพยานไว้พร้อมกับผู้แปล ส่วนคำแปลที่มีคำรับรองว่าคำแปลถูกต้องนั้นเมื่อไม่มีการโต้แย้งหรือขอแก้ไขก่อนเสร็จสำนวนย่อมต้องถือว่าคำแปลพยานเอกสารภาษาต่างประเทศดังกล่าวถูกต้องและเป็นอันยุติ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 314/2504 และที่ 529/2503) และคำแปลเอกสารนั้นก็ไม่จำต้องมีผู้แปลมาสืบรับรองก็รับฟังได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 694/2521)หากเอกสารที่เป็นภาษาต่างประเทศนั้นมีความยืดยาว ผู้อ้างส่งแปลเป็นภาษาไทยเฉพาะส่วนที่ผู้อ้างส่งต้องการ โดยไม่แปลทั้งฉบับก็รับฟังเป็นพยานหลักฐานได้ เพราะหากอีกฝ่ายหนึ่งเห็นว่ามีข้อความอื่นในเอกสารเป็นประโยชน์แก่ตน ย่อมแสดงข้อความนั้นต่อศาลได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 306-307/2505) นอกจากนี้การส่งคำแปลต่อศาลไม่อยู่ในบังคับว่าต้องส่งสำเนาแก่อีกฝ่ายหนึ่งภายในกำหนดระยะเวลาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 90(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1394/2521) และแม้มิได้ส่งสำเนาให้อีกฝ่ายหนึ่งก็รับฟังได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่1546/2535) สำหรับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4233/2536 นี้ วินิจฉัยรับรองว่าแม้ในวันที่โจทก์อ้างส่งเอกสารที่เป็นภาษาต่างประเทศ จะไม่ได้ส่งคำแปลประกอบการพิจารณาแต่ในนัดต่อมาโจทก์ก็อ้างส่งคำแปลที่มีคำรับรอง และศาลอนุญาตแล้ว ศาลจึงรับฟังเอกสารดังกล่าวเป็นพยานได้ คำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าว ยังได้วินิจฉัยถึงบทบัญญัติประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 93(2) ที่บัญญัติให้ศาลอนุญาตให้นำสำเนาหรือพยานบุคคลมาสืบแทนต้นฉบับเอกสารได้ ในกรณีที่ต้นฉบับเอกสารหาไม่ได้เพราะสูญหาย หรือถูกทำลายโดยเหตุสุดวิสัยหรือไม่สามารถนำต้นฉบับมาได้โดยประการอื่น ซึ่งเป็นบทยกเว้นหลักตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 93 วรรคแรก ที่บังคับว่าในกรณีเป็นพยานเอกสารให้ศาลรับฟังได้แต่ต้นฉบับเอกสารเท่านั้นโดยวินิจฉัยว่า หากได้ความตามคำเบิกความของโจทก์ว่า ต้นฉบับเอกสารนั้นจำเลยได้รับคืนไปแล้ว ส่วนจำเลยเบิกความว่า ต้นฉบับอยู่ที่จำเลยหรือไม่ จำไม่ได้เช่นนี้ถือว่าเป็นกรณีที่ไม่สามารถนำต้นฉบับมาได้โดยประการอื่น ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 93(2) ศาลรับฟังสำเนาเอกสารดังกล่าวเป็นพยานได้ นอกจากนี้ยังมีฎีกาอื่นสนับสนุนตลอดมาเช่นในกรณีโจทก์ผู้ขายได้มอบต้นฉบับเอกสารคือใบรับฝากสินค้าให้แก่ผู้ซื้อไปคงเก็บไว้แต่สำเนา การอ้างส่งสำเนาดังกล่าวเป็นพยานถือได้ว่าโจทก์ไม่สามารถนำต้นฉบับมาได้ จึงรับฟังสำเนาเอกสารแทนได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3984/2528) หรือเมื่อต้นฉบับพินัยกรรมหายไปคู่ความนำสำเนาที่ถูกต้องมาสืบได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4805/2528) สัญญากู้ทำไว้ 2 ฉบับ ต้นฉบับอยู่ที่จำเลย สำเนาอยู่ที่โจทก์ โจทก์ฟ้องและนำสืบให้เห็นว่าต้นฉบับนำมาไม่ได้ จึงรับฟังสำเนาสัญญากู้บังคับจำเลยได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 93(2)(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3418/2534) และฎีกาที่ศาลอนุญาตให้นำพยานบุคคลมาสืบแทนต้นฉบับเอกสารได้นั้น เช่น กรณีสัญญากู้เงินหายไปเพราะความประมาทเลินเล่อ ศาลรับฟังพยานบุคคลได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 693/3587) โจทก์ฟ้องว่าโจทก์ทำสัญญาเช่าห้องพิพาทจากจำเลยเป็นหนังสือ และสัญญาเช่าอยู่ที่จำเลย จำเลยให้การว่าไม่มีหลักฐานการเช่าเป็นหนังสือสัญญาเช่าไม่มีอยู่ที่จำเลยเช่นนี้ โจทก์นำพยานบุคคลเข้าสืบว่ามีสัญญาเช่าเป็นหนังสือจริงดังที่โจทก์กล่าวอ้างได้ ไม่เป็นการต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา94(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5859/2530) กรณีโจทก์ฟ้องอ้างถึงสัญญาประนีประนอมระหว่างมารดาโจทก์กับจำเลยว่ามีหลักฐานเป็นหนังสือที่อำเภอ เมื่ออำเภอแจ้งมาว่าสัญญาประนีประนอมค้นหาไม่พบ ย่อมถือได้ว่าเอกสารที่โจทก์อ้างสูญหาย เมื่อโจทก์อ้างพยานบุคคลและศาลยอมให้โจทก์นำพยานบุคคลเข้าสืบพยาน ก็ถือได้ว่าศาลชั้นต้นได้อนุญาตโดยปริยาย ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา93(2) ศาลรับฟังคำพยานบุคคลของโจทก์ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่727/2512) และการนำสืบว่าโจทก์จำเลยและผู้ที่ร่วมกันซื้อที่ดินได้ทำความตกลงกันให้กันที่ดินจำนวน 17 ตารางวา ไว้เป็นทางสาธารณะนั้นเป็นการนำสืบถึงข้อตกลงต่างหากจากสัญญาซื้อขาย ซึ่งอ้างว่ามีอยู่ระหว่างผู้ซื้อด้วยกัน เมื่อโจทก์อ้างว่าข้อตกลงดังกล่าวทำไว้เป็นหนังสือ แต่หาไม่ได้เพราะสูญหาย ซึ่งศาลยอมให้นำพยานบุคคลเข้าสืบแทนพยานเอกสารถือว่าเป็นการอนุญาตให้นำพยานบุคคลมาสืบตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 93(2) แล้ว ศาลรับฟังพยานบุคคลของโจทก์ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 325/2524) ธีรศักดิ์วรพงศาทิตย์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยว่าจ้างให้โจทก์จัดหาไม้ไผ่ส่งให้ศูนย์อพยพต่าง ๆ ของโครงการอาหารแห่งสหประชาชาติ ในนามโรงสีไฟเหรียญทองแปดริ้ว ซึ่งจำเลยเป็นผู้จัดการ โจทก์จัดหาไม้ไผ่ส่งให้ศูนย์อพยพตามคำสั่งของจำเลยแล้ว เป็นเงินค่าจ้าง 255,410.40บาท จำเลยชำระค่าจ้างให้โจทก์เพียงบางส่วน ยังค้างชำระเป็นเงิน63,549 บาท ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินค่าไม้ไผ่พร้อมดอกเบี้ยจำเลยให้การว่า ไม้ไผ่ตามฟ้องโจทก์ส่งให้องค์การสหประชาชาติเกินกว่าจำนวนที่จำเลยสั่ง จำเลยจึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ทั้งราคาไม้ไผ่และดอกเบี้ย โจทก์ไม่เคยทวงถามก่อนฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระค่าไม้ไผ่จำนวน 570 ลำ ในอัตราลำละ 13 บาท รวมเป็นเงิน 7,410 บาทพร้อมดอกเบี้ย นับแต่วันที่ 7 พฤศจิกายน 2528 เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จให้แก่โจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับไม้ไผ่จำนวน 570 ลำ ด้วย นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ด้วยเหตุผลดังกล่าวมา พยานหลักฐานที่โจทก์นำสืบฟังได้ว่าจำเลยเป็นผู้สั่งให้โจทก์ส่งไม้ไผ่ 570 ลำแก่องค์การสหประชาชาติซึ่งจำเลยจะต้องชำระหนี้จำนวนนี้แก่โจทก์อนึ่ง ที่จำเลยแก้ฎีกาว่า ขณะนำสืบและส่งเอกสารหมาย จ.13 ซึ่งเป็นภาษาต่างประเทศ โจทก์ไม่ได้ส่งคำแปลต่อศาลและไม่ได้ส่งคำแปลให้จำเลยด้วย จึงรับฟังไม่ได้นั้น ปรากฏว่าโจทก์นำสืบและส่งเอกสารหมาย จ.13 วันที่ 23 กรกฎาคม 2530 ในนัดต่อมาวันที่ 27 สิงหาคม2530 โจทก์ขอส่งคำแปลเอกสารหมาย จ.13 ที่มีคำรับรอง ศาลอนุญาตแล้วจึงเป็นการปฏิบัติตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 46แล้วศาลรับฟังเอกสารหมาย จ.13 เป็นพยานได้ ส่วนเอกสารหมาย จ.6ที่จำเลยแก้ฎีกาว่าเป็นสำเนาเอกสารรับฟังไม่ได้นั้น ปรากฏว่าโจทก์เบิกความว่า ต้นฉบับเอกสารหมาย จ.6 นี้ จำเลยได้รับคืนไปแล้ว ส่วนจำเลยเบิกความว่าต้นฉบับอยู่ที่จำเลยหรือไม่จำไม่ได้จึงเป็นกรณีที่ไม่สามารถนำต้นฉบับมาได้โดยประการอื่นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 93(2) ศาลรับฟังสำเนาเอกสารได้ ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์สำหรับไม้ไผ่จำนวน570 ลำ ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4233/2536นาย สุเวช งาม วงศ์โจทก์นาง สาคร สุวรรณรังษีจำเลย ป.วิ.พ. ม. 46, ม. 93 (2)ขณะนำสืบและส่งเอกสารซึ่งเป็นภาษาต่างประเทศเป็นพยาน โจทก์ไม่ได้ส่งคำแปลต่อศาลและจำเลยด้วย ในนัดต่อมาโจทก์ขอส่งคำแปลเอกสารดังกล่าวที่มีคำรับรอง ศาลอนุญาตแล้ว จึงเป็นการปฏิบัติตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 46 แล้ว ศาลรับฟ้องเอกสารดังกล่าวนั้นเป็นพยานได้ สำหรับสำเนาเอกสารที่โจทก์นำส่งเป็นพยานนั้น ปรากฏว่าโจทก์เบิกความว่าต้นฉบับเอกสารนั้น จำเลยได้รับคืนไปแล้ว ส่วนจำเลยเบิกความว่า ต้นฉบับอยู่ที่จำเลยหรือไม่จำไม่ได้ จึงเป็นกรณีที่ไม่สามารถนำต้นฉบับมาได้โดยประการอื่นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 93(2) ศาลรับฟังสำเนาเอกสารดังกล่าวได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยว่าจ้างให้โจทก์จัดหาไม้ไผ่ส่งให้ศูนย์อพยพต่าง ๆ ของโครงการอาหารแห่งสหประชาชาติ ในนามโรงสีไฟเหรียญทองแปดริ้ว ซึ่งจำเลยเป็นผู้จัดการ โจทก์จัดหาไม้ไผ่ส่งให้ศูนย์อพยพตามคำสั่งของจำเลยแล้ว เป็นเงินค่าจ้าง 255,410.40บาท จำเลยชำระค่าจ้างให้โจทก์เพียงบางส่วน ยังค้างชำระเป็นเงิน63,549 บาท ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินค่าไม้ไผ่พร้อมดอกเบี้ยจำเลยให้การว่า ไม้ไผ่ตามฟ้องโจทก์ส่งให้องค์การสหประชาชาติเกินกว่าจำนวนที่จำเลยสั่ง จำเลยจึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ทั้งราคาไม้ไผ่และดอกเบี้ย โจทก์ไม่เคยทวงถามก่อนฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระค่าไม้ไผ่จำนวน 570 ลำ ในอัตราลำละ 13 บาท รวมเป็นเงิน 7,410 บาทพร้อมดอกเบี้ย นับแต่วันที่ 7 พฤศจิกายน 2528 เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จให้แก่โจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับไม้ไผ่จำนวน 570 ลำ ด้วย นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ด้วยเหตุผลดังกล่าวมา พยานหลักฐานที่โจทก์นำสืบฟังได้ว่าจำเลยเป็นผู้สั่งให้โจทก์ส่งไม้ไผ่ 570 ลำแก่องค์การสหประชาชาติซึ่งจำเลยจะต้องชำระหนี้จำนวนนี้แก่โจทก์อนึ่ง ที่จำเลยแก้ฎีกาว่า ขณะนำสืบและส่งเอกสารหมาย จ.13 ซึ่งเป็นภาษาต่างประเทศ โจทก์ไม่ได้ส่งคำแปลต่อศาลและไม่ได้ส่งคำแปลให้จำเลยด้วย จึงรับฟังไม่ได้นั้น ปรากฏว่าโจทก์นำสืบและส่งเอกสารหมาย จ.13 วันที่ 23 กรกฎาคม 2530 ในนัดต่อมาวันที่ 27 สิงหาคม2530 โจทก์ขอส่งคำแปลเอกสารหมาย จ.13 ที่มีคำรับรอง ศาลอนุญาตแล้วจึงเป็นการปฏิบัติตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 46แล้วศาลรับฟังเอกสารหมาย จ.13 เป็นพยานได้ ส่วนเอกสารหมาย จ.6ที่จำเลยแก้ฎีกาว่าเป็นสำเนาเอกสารรับฟังไม่ได้นั้น ปรากฏว่าโจทก์เบิกความว่า ต้นฉบับเอกสารหมาย จ.6 นี้ จำเลยได้รับคืนไปแล้ว ส่วนจำเลยเบิกความว่าต้นฉบับอยู่ที่จำเลยหรือไม่จำไม่ได้จึงเป็นกรณีที่ไม่สามารถนำต้นฉบับมาได้โดยประการอื่นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 93(2) ศาลรับฟังสำเนาเอกสารได้ ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์สำหรับไม้ไผ่จำนวน570 ลำ ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น(ดำรุพงศ์ อิศรางกูร ณ อยุธยา-อากาศ บำรุงชีพ-ปราโมทย์ บุนนาค)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุบทบัญญัติตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 46เป็นบทบังคับว่า กระบวนพิจารณาทั้งหลายเกี่ยวกับคดีในศาล ทั้งในชั้นพิจารณาตลอดจนพิพากษา คำสั่งของศาล เอกสารหลักฐานต่าง ๆต้องกระทำเป็นภาษาไทยเพื่อแสดงให้เห็นความเป็นเอกราชทางศาล ถ้าคู่ความส่งต้นฉบับเอกสารที่เป็นภาษาต่างประเทศต่อศาล ศาลต้องสั่งให้คู่ความที่นำส่งทำคำแปลโดยมีคำรับรองมาแนบไว้ด้วย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1663-1664/2529 และที่ 1549/2535) แต่โดยทั่วไปแล้วคู่ความฝ่ายที่อ้างจะทำคำแปลแนบมาด้วยโดยระบุเป็นพยานไว้พร้อมกับผู้แปล ส่วนคำแปลที่มีคำรับรองว่าคำแปลถูกต้องนั้นเมื่อไม่มีการโต้แย้งหรือขอแก้ไขก่อนเสร็จสำนวนย่อมต้องถือว่าคำแปลพยานเอกสารภาษาต่างประเทศดังกล่าวถูกต้องและเป็นอันยุติ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 314/2504 และที่ 529/2503) และคำแปลเอกสารนั้นก็ไม่จำต้องมีผู้แปลมาสืบรับรองก็รับฟังได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 694/2521)หากเอกสารที่เป็นภาษาต่างประเทศนั้นมีความยืดยาว ผู้อ้างส่งแปลเป็นภาษาไทยเฉพาะส่วนที่ผู้อ้างส่งต้องการ โดยไม่แปลทั้งฉบับก็รับฟังเป็นพยานหลักฐานได้ เพราะหากอีกฝ่ายหนึ่งเห็นว่ามีข้อความอื่นในเอกสารเป็นประโยชน์แก่ตน ย่อมแสดงข้อความนั้นต่อศาลได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 306-307/2505) นอกจากนี้การส่งคำแปลต่อศาลไม่อยู่ในบังคับว่าต้องส่งสำเนาแก่อีกฝ่ายหนึ่งภายในกำหนดระยะเวลาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 90(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1394/2521) และแม้มิได้ส่งสำเนาให้อีกฝ่ายหนึ่งก็รับฟังได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่1546/2535) สำหรับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4233/2536 นี้ วินิจฉัยรับรองว่าแม้ในวันที่โจทก์อ้างส่งเอกสารที่เป็นภาษาต่างประเทศ จะไม่ได้ส่งคำแปลประกอบการพิจารณาแต่ในนัดต่อมาโจทก์ก็อ้างส่งคำแปลที่มีคำรับรอง และศาลอนุญาตแล้ว ศาลจึงรับฟังเอกสารดังกล่าวเป็นพยานได้ คำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าว ยังได้วินิจฉัยถึงบทบัญญัติประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 93(2) ที่บัญญัติให้ศาลอนุญาตให้นำสำเนาหรือพยานบุคคลมาสืบแทนต้นฉบับเอกสารได้ ในกรณีที่ต้นฉบับเอกสารหาไม่ได้เพราะสูญหาย หรือถูกทำลายโดยเหตุสุดวิสัยหรือไม่สามารถนำต้นฉบับมาได้โดยประการอื่น ซึ่งเป็นบทยกเว้นหลักตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 93 วรรคแรก ที่บังคับว่าในกรณีเป็นพยานเอกสารให้ศาลรับฟังได้แต่ต้นฉบับเอกสารเท่านั้นโดยวินิจฉัยว่า หากได้ความตามคำเบิกความของโจทก์ว่า ต้นฉบับเอกสารนั้นจำเลยได้รับคืนไปแล้ว ส่วนจำเลยเบิกความว่า ต้นฉบับอยู่ที่จำเลยหรือไม่ จำไม่ได้เช่นนี้ถือว่าเป็นกรณีที่ไม่สามารถนำต้นฉบับมาได้โดยประการอื่น ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 93(2) ศาลรับฟังสำเนาเอกสารดังกล่าวเป็นพยานได้ นอกจากนี้ยังมีฎีกาอื่นสนับสนุนตลอดมาเช่นในกรณีโจทก์ผู้ขายได้มอบต้นฉบับเอกสารคือใบรับฝากสินค้าให้แก่ผู้ซื้อไปคงเก็บไว้แต่สำเนา การอ้างส่งสำเนาดังกล่าวเป็นพยานถือได้ว่าโจทก์ไม่สามารถนำต้นฉบับมาได้ จึงรับฟังสำเนาเอกสารแทนได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3984/2528) หรือเมื่อต้นฉบับพินัยกรรมหายไปคู่ความนำสำเนาที่ถูกต้องมาสืบได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4805/2528) สัญญากู้ทำไว้ 2 ฉบับ ต้นฉบับอยู่ที่จำเลย สำเนาอยู่ที่โจทก์ โจทก์ฟ้องและนำสืบให้เห็นว่าต้นฉบับนำมาไม่ได้ จึงรับฟังสำเนาสัญญากู้บังคับจำเลยได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 93(2)(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3418/2534) และฎีกาที่ศาลอนุญาตให้นำพยานบุคคลมาสืบแทนต้นฉบับเอกสารได้นั้น เช่น กรณีสัญญากู้เงินหายไปเพราะความประมาทเลินเล่อ ศาลรับฟังพยานบุคคลได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 693/3587) โจทก์ฟ้องว่าโจทก์ทำสัญญาเช่าห้องพิพาทจากจำเลยเป็นหนังสือ และสัญญาเช่าอยู่ที่จำเลย จำเลยให้การว่าไม่มีหลักฐานการเช่าเป็นหนังสือสัญญาเช่าไม่มีอยู่ที่จำเลยเช่นนี้ โจทก์นำพยานบุคคลเข้าสืบว่ามีสัญญาเช่าเป็นหนังสือจริงดังที่โจทก์กล่าวอ้างได้ ไม่เป็นการต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา94(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5859/2530) กรณีโจทก์ฟ้องอ้างถึงสัญญาประนีประนอมระหว่างมารดาโจทก์กับจำเลยว่ามีหลักฐานเป็นหนังสือที่อำเภอ เมื่ออำเภอแจ้งมาว่าสัญญาประนีประนอมค้นหาไม่พบ ย่อมถือได้ว่าเอกสารที่โจทก์อ้างสูญหาย เมื่อโจทก์อ้างพยานบุคคลและศาลยอมให้โจทก์นำพยานบุคคลเข้าสืบพยาน ก็ถือได้ว่าศาลชั้นต้นได้อนุญาตโดยปริยาย ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา93(2) ศาลรับฟังคำพยานบุคคลของโจทก์ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่727/2512) และการนำสืบว่าโจทก์จำเลยและผู้ที่ร่วมกันซื้อที่ดินได้ทำความตกลงกันให้กันที่ดินจำนวน 17 ตารางวา ไว้เป็นทางสาธารณะนั้นเป็นการนำสืบถึงข้อตกลงต่างหากจากสัญญาซื้อขาย ซึ่งอ้างว่ามีอยู่ระหว่างผู้ซื้อด้วยกัน เมื่อโจทก์อ้างว่าข้อตกลงดังกล่าวทำไว้เป็นหนังสือ แต่หาไม่ได้เพราะสูญหาย ซึ่งศาลยอมให้นำพยานบุคคลเข้าสืบแทนพยานเอกสารถือว่าเป็นการอนุญาตให้นำพยานบุคคลมาสืบตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 93(2) แล้ว ศาลรับฟังพยานบุคคลของโจทก์ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 325/2524) ธีรศักดิ์วรพงศาทิตย์