คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5022/2540หลักกฎหมาย: ข้อกำหนดในการเลิกสัญญาเช่าซื้อและการกลับเข้าครอบครองทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อเป็นเพียงส่วนหนึ่งของสัญญาเช่าซื้อ แม้ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง การให้เช่าซื้อสังหาริมทรัพย์บางประเภทของบริษัทเงินทุนจะกำหนดวิธีการเลิกสัญญาและการกลับเข้าครอบครองทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อไว้โดยเฉพาะเพื่อควบคุมธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ไม่ให้เอาเปรียบลูกค้าในการเลิกสัญญาเช่าซื้อ หากผู้ให้เช่าซื้อฝ่าฝืน เมื่อผู้ให้เช่าซื้อชำระค่าปรับตามมาตรา 70 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 แล้วผู้ให้เช่าซื้อก็ยังสามารถที่จะกลับมาปฏิบัติให้ถูกต้องตามข้อกำหนดได้ ดังนั้น แม้สัญญาเช่าซื้อจะระบุเงื่อนไขในการเลิกสัญญาแตกต่างไปจากประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยดังกล่าว ก็คงไม่มีผลใช้บังคับเฉพาะข้อกำหนดในการเลิกสัญญาเช่าซื้อเท่านั้น เพราะสามารถแยกส่วนที่สมบูรณ์ออกจากส่วนที่ไม่สมบูรณ์ได้หาทำให้สัญญาเช่าซื้อตกเป็นโมฆะทั้งฉบับแต่อย่างใดไม่ ส่วนค่าเสียหายที่สัญญาเช่าซื้อระบุว่า "เมื่อสัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดลงเพราะผู้เช่าซื้อผิดนัดนอกจากยอมให้ริบเงินที่ชำระไปแล้วยังต้องชำระค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระทั้งหมดด้วยนั้น" เป็นการกำหนดค่าเสียหายวิธีหนึ่งมีลักษณะเป็นเบี้ยปรับ และไม่ขัดต่อกฎหมายหรือความสงบเรียบร้อยของประชาชน สัญญาเช่าซื้อจึงไม่เป็นโมฆะ ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง การให้เช่าซื้อสังหาริมทรัพย์บางประเภทของบริษัทเงินทุนออกตามความในมาตรา 31 แห่ง พระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 ข้อ 3(7) ก. กำหนดวิธีการเลิกสัญญาว่าบริษัทเงินทุนจะเลิกสัญญาต่อเมื่อมีหนังสือบอกกล่าวผู้เช่าซื้อให้ใช้เงินรายงวดที่ค้างชำระนั้นภายในเวลาอย่างน้อยสามสิบวันและผู้เช่าซื้อละเลยเสียไม่ปฏิบัติตาม เพื่อเป็นการควบคุมธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ไม่ให้เอาเปรียบลูกค้าในการเลิกสัญญาเช่าซื้อ และได้กำหนดโทษในการฝ่าฝืน การที่โจทก์มีหนังสือบอกกล่าวให้จำเลยที่ 1 ใช้เงินรายงวดที่ค้างชำระภายใน 7 วัน นับแต่วันที่ได้รับหนังสือและบอกเลิกสัญญา จึงไม่เป็นการบอกเลิกสัญญาโดยชอบและไม่มีผลทำให้สัญญาเช่าซื้อเลิกกันแต่อย่างใด เมื่อสัญญาเช่าซื้อยังไม่เลิกกันโจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยทั้งสองโจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์ ยี่ห้อเบนซ์500 หมายเลขทะเบียน 4 ฉ - 3738 กรุงเทพมหานคร จากโจทก์ในราคา 3,325,032 บาท ตกลงผ่อนชำระ 36 งวด งวดละ 92,362 บาท ต่อเดือน โดยมีจำเลยที่ 2 เป็นผู้ค้ำประกันยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม หลังทำสัญญาจำเลยที่ 1 ชำระหนี้ให้โจทก์เพียง 3 งวด แล้วผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้อตั้งแต่งวดที่ 4 เป็นต้นมา และเมื่อสัญญาเช่าซื้อเลิกกันแล้ว จำเลยที่ 1 ยังคงครอบครองใช้รถยนต์ของโจทก์ตลอดมา ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายขอให้บังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันส่งมอบรถยนต์ที่เช่าซื้อพร้อมอุปกรณ์ติดรถยนต์คืนโจทก์หากคืนไม่ได้ให้ใช้ราคาแทนเป็นเงิน 2,550,000 บาท ให้ใช้ค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระ 554,172บาท ค่าเสียหายก่อนวันฟ้อง 200,000 บาท และค่าเสียหายนับแต่วันฟ้องอีกเดือนละ40,000 บาท จนกว่าจะส่งมอบรถยนต์คืนหรือใช้ราคาจำเลยที่ 1 ให้การและแก้ไขคำให้การว่า สัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1ขัดกับพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 และประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย ที่กำหนดให้การบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อจะต้องบอกกล่าวให้แก่ผู้เช่าซื้อล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 30 วัน แต่ตามสัญญาเช่าซื้อมิได้ระบุไว้ ดังนั้น สัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 จึงเป็นโมฆะ ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2 ให้การว่า โจทก์ไม่ได้ทำสัญญาเช่าซื้อให้เป็นไปตามข้อกำหนดและเงื่อนไขของประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยดังกล่าวสัญญาเช่าซื้อจึงเป็นโมฆะ เพราะขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน อนึ่ง การทวงถามและการบอกเลิกสัญญาตามเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 5 ไม่ชอบด้วยกฎหมาย เพราะให้กำหนดเวลาน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนด โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง นอกจากนี้จำเลยที่ 2 ก็ไม่ได้รับหนังสือดังกล่าว ค่าเสียหายไม่เกินเดือนละ 5,000 บาท และราคารถยนต์พิพาทไม่เกิน1,500,000 บาท ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าสัญญาเช่าซื้อเป็นโมฆะ พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าสัญญาเช่าซื้อไม่เป็นโมฆะ เฉพาะข้อกำหนดในการบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อเป็นโมฆะ และโจทก์บอกเลิกสัญญาโดยไม่ชอบ พิพากษายืนโจทก์และจำเลยที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงเบื้องต้นรับฟังได้ว่า โจทก์เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด ประกอบธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ จำเลยที่ 1 ได้ทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์ ยี่ห้อเบนซ์ 500 หมายเลขทะเบียน 4 ฉ - 3738 กรุงเทพมหานคร จากโจทก์ในราคา 3,325,032 บาท ตกลงผ่อนชำระค่าเช่าซื้อ 36 งวด งวดละ 92,362 บาทต่อเดือน ตามสัญญาเช่าซื้อเอกสารหมาย จ.3 หลังจากทำสัญญาเช่าซื้อแล้ว จำเลยที่ 1ชำระหนี้ให้โจทก์เพียง 3 งวด และผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้อตั้งแต่งวดที่ 4 ประจำงวดวันที่10 พฤศจิกายน 2533 เป็นต้นมา โจทก์ได้มีหนังสือทวงถามและบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อแล้ว ตามเอกสารหมาย จ.5 ถึง จ.7 แต่จำเลยที่ 1 ยังคงครอบครองและใช้รถยนต์พิพาทตลอดมา ปัญหาข้อแรกเห็นสมควรวินิจฉัยฎีกาของจำเลยที่ 2 ก่อนว่าสัญญาเช่าซื้อเป็นโมฆะหรือไม่ จำเลยที่ 2 ฎีกาว่า สัญญาเช่าซื้อตามเอกสารหมาย จ.3 ข้อ 7 ก. และข้อ 8ขัดต่อประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย ฉบับลงวันที่ 16 มกราคม 2530 ข้อ 3(7) ก. ที่ออกตามความในมาตรา 31 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 เพราะตามประกาศดังกล่าวได้กำหนดไว้ว่าจะต้องระบุในสัญญาเช่าซื้อว่า การที่จะถือว่าผู้เช่าซื้อผิดสัญญาเช่าซื้อจะต้องผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้อ 2 งวดติด ๆ กัน และให้ผู้ให้เช่าซื้อต้องบอกกล่าวแก่ผู้เช่าซื้อให้ชำระเงินค่าเช่าซื้อที่ติดค้างภายใน 30 วัน หากผู้เช่าซื้อไม่ชำระผู้ให้เช่าซื้อจึงจะบอกเลิกสัญญาได้เมื่อผู้ให้เช่าซื้อเป็นบริษัทเงินทุนหลักทรัพย์จะไปตกลงอย่างอื่นตามบทบัญญัติมาตรา 574 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่ได้สัญญาเช่าซื้อตามเอกสารหมาย จ.3 จึงเป็นโมฆะนั้น เห็นว่า ข้อกำหนดในการเลิกสัญญาเช่าซื้อและการกลับเข้าครอบครองทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อเป็นเพียงส่วนหนึ่งของสัญญาเช่าซื้อ แม้ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง การให้เช่าซื้อสังหาริมทรัพย์บางประเภทของบริษัทเงินทุนจะกำหนดวิธีการเลิกสัญญาและการกลับเข้าครอบครองทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อไว้โดยเฉพาะเพื่อควบคุมธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ไม่ให้เอาเปรียบลูกค้าในการเลิกสัญญาเช่าซื้อ แต่ก็แสดงให้เห็นเจตนาของกฎหมายว่า ในชั้นแรกหากผู้ให้เช่าซื้อฝ่าฝืนข้อกำหนดในการเลิกสัญญา เมื่อผู้ให้เช่าซื้อชำระค่าปรับตามมาตรา 70 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 แล้วผู้ให้เช่าซื้อก็ยังสามารถที่จะกลับมาปฏิบัติให้ถูกต้องตามข้อกำหนดของประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยได้ ดังนั้น แม้สัญญาเช่าซื้อเอกสารหมาย จ.3 จะระบุเงื่อนไขในการเลิกสัญญาแตกต่างไปจากประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยดังกล่าวก็คงไม่มีผลใช้บังคับเฉพาะข้อกำหนดในการเลิกสัญญาเช่าซื้อเท่านั้น เพราะสามารถแยกส่วนที่สมบูรณ์ออกจากส่วนที่ไม่สมบูรณ์ได้ หาทำให้สัญญาเช่าซื้อตกเป็นโมฆะทั้งฉบับแต่อย่างใดไม่ ส่วนค่าเสียหายที่สัญญาเช่าซื้อตามเอกสารหมาย จ.3 ข้อ 8 ระบุว่า เมื่อสัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดลงเพราะผู้เช่าซื้อผิดนัด นอกจากยอมให้ริบเงินที่ชำระไปแล้วยังต้องชำระค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระทั้งหมดด้วยนั้น ข้อสัญญาข้อนี้เป็นการกำหนดค่าเสียหายวิธีหนึ่ง มีลักษณะเป็นเบี้ยปรับและไม่ขัดต่อกฎหมายหรือความสงบเรียบร้อยของประชาชนเช่นกัน สัญญาเช่าซื้อตามเอกสารหมาย จ.3 จึงไม่เป็นโมฆะ ฎีกาจำเลยที่ 2 ฟังไม่ขึ้นปัญหาต่อไปต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า โจทก์ได้บอกเลิกสัญญาโดยชอบหรือไม่ เห็นว่า ตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง การให้เช่าซื้อสังหาริมทรัพย์บางประเภทของบริษัทเงินทุนออกตามความในมาตรา 31 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 ข้อ 3(7)ก. กำหนดวิธีการเลิกสัญญาว่า "กรณีผู้เช่าซื้อผิดนัดไม่ใช้เงินรายงวดสองงวดติด ๆ กันบริษัทเงินทุนจะเลิกสัญญาเช่าซื้อ ริบบรรดาเงินที่ได้รับชำระแล้ว และกลับเข้าครอบครองรถยนต์ที่ให้เช่าซื้อได้ต่อเมื่อบริษัทเงินทุนมีหนังสือบอกกล่าวผู้เช่าซื้อให้ใช้เงินรายงวดที่ค้างชำระนั้นภายในเวลาอย่างน้อยสามสิบวัน นับแต่วันที่ผู้เช่าซื้อได้รับหนังสือและผู้เช่าซื้อละเลยเสียไม่ปฏิบัติตามหนังสือบอกกล่าวนั้น" ซึ่งพระราชบัญญัติดังกล่าวได้บัญญัติขึ้นเพื่อควบคุมธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ไม่ให้เอาเปรียบลูกค้าในการเลิกสัญญาเช่าซื้อ และตามมาตรา 70 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 ได้กำหนดโทษในการฝ่าฝืน มาตรา 31 ไว้ให้ระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท และให้ปรับอีกไม่เกินวันละสามพันบาทตลอดเวลาที่ยังฝ่าฝืนอยู่หรือจนกว่าจะได้ปฏิบัติให้ถูกต้องจึงเป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน การที่โจทก์มีหนังสือบอกกล่าวให้จำเลยที่ 1 ใช้เงินรายงวดที่ค้างชำระรวม 6 งวด ภายใน 7 วัน นับแต่วันที่ได้รับหนังสือ และบอกเลิกสัญญาตามเอกสารหมาย จ.5 จึงไม่เป็นการบอกเลิกสัญญาโดยชอบและไม่มีผลทำให้สัญญาเช่าซื้อเลิกกันแต่อย่างใด เมื่อสัญญาเช่าซื้อยังไม่เลิกกันโจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยทั้งสองฎีกาข้อนี้ของโจทก์ฟังไม่ขึ้น ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้อง ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย และกรณีไม่จำต้องวินิจฉัยประเด็นข้อพิพาทที่เหลืออีกต่อไป"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5022/2540บริษัท เงินทุนหลักทรัพย์พาราพัฒนา จำกัดโจทก์นาย ธงชัย ประทยศ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 173, ม. 383, ม. 387, ม. 572 ป.วิ.พ. ม. 55 พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ.2522 ม. 31, ม. 70ข้อกำหนดในการเลิกสัญญาเช่าซื้อและการกลับเข้าครอบครองทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อเป็นเพียงส่วนหนึ่งของสัญญาเช่าซื้อ แม้ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง การให้เช่าซื้อสังหาริมทรัพย์บางประเภทของบริษัทเงินทุนจะกำหนดวิธีการเลิกสัญญาและการกลับเข้าครอบครองทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อไว้โดยเฉพาะเพื่อควบคุมธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ไม่ให้เอาเปรียบลูกค้าในการเลิกสัญญาเช่าซื้อ หากผู้ให้เช่าซื้อฝ่าฝืน เมื่อผู้ให้เช่าซื้อชำระค่าปรับตามมาตรา 70 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 แล้วผู้ให้เช่าซื้อก็ยังสามารถที่จะกลับมาปฏิบัติให้ถูกต้องตามข้อกำหนดได้ ดังนั้น แม้สัญญาเช่าซื้อจะระบุเงื่อนไขในการเลิกสัญญาแตกต่างไปจากประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยดังกล่าว ก็คงไม่มีผลใช้บังคับเฉพาะข้อกำหนดในการเลิกสัญญาเช่าซื้อเท่านั้น เพราะสามารถแยกส่วนที่สมบูรณ์ออกจากส่วนที่ไม่สมบูรณ์ได้หาทำให้สัญญาเช่าซื้อตกเป็นโมฆะทั้งฉบับแต่อย่างใดไม่ ส่วนค่าเสียหายที่สัญญาเช่าซื้อระบุว่า "เมื่อสัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดลงเพราะผู้เช่าซื้อผิดนัดนอกจากยอมให้ริบเงินที่ชำระไปแล้วยังต้องชำระค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระทั้งหมดด้วยนั้น" เป็นการกำหนดค่าเสียหายวิธีหนึ่งมีลักษณะเป็นเบี้ยปรับ และไม่ขัดต่อกฎหมายหรือความสงบเรียบร้อยของประชาชน สัญญาเช่าซื้อจึงไม่เป็นโมฆะ ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง การให้เช่าซื้อสังหาริมทรัพย์บางประเภทของบริษัทเงินทุนออกตามความในมาตรา 31 แห่ง พระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 ข้อ 3(7) ก. กำหนดวิธีการเลิกสัญญาว่าบริษัทเงินทุนจะเลิกสัญญาต่อเมื่อมีหนังสือบอกกล่าวผู้เช่าซื้อให้ใช้เงินรายงวดที่ค้างชำระนั้นภายในเวลาอย่างน้อยสามสิบวันและผู้เช่าซื้อละเลยเสียไม่ปฏิบัติตาม เพื่อเป็นการควบคุมธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ไม่ให้เอาเปรียบลูกค้าในการเลิกสัญญาเช่าซื้อ และได้กำหนดโทษในการฝ่าฝืน การที่โจทก์มีหนังสือบอกกล่าวให้จำเลยที่ 1 ใช้เงินรายงวดที่ค้างชำระภายใน 7 วัน นับแต่วันที่ได้รับหนังสือและบอกเลิกสัญญา จึงไม่เป็นการบอกเลิกสัญญาโดยชอบและไม่มีผลทำให้สัญญาเช่าซื้อเลิกกันแต่อย่างใด เมื่อสัญญาเช่าซื้อยังไม่เลิกกันโจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยทั้งสองโจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์ ยี่ห้อเบนซ์500 หมายเลขทะเบียน 4 ฉ - 3738 กรุงเทพมหานคร จากโจทก์ในราคา 3,325,032 บาท ตกลงผ่อนชำระ 36 งวด งวดละ 92,362 บาท ต่อเดือน โดยมีจำเลยที่ 2 เป็นผู้ค้ำประกันยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม หลังทำสัญญาจำเลยที่ 1 ชำระหนี้ให้โจทก์เพียง 3 งวด แล้วผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้อตั้งแต่งวดที่ 4 เป็นต้นมา และเมื่อสัญญาเช่าซื้อเลิกกันแล้ว จำเลยที่ 1 ยังคงครอบครองใช้รถยนต์ของโจทก์ตลอดมา ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายขอให้บังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันส่งมอบรถยนต์ที่เช่าซื้อพร้อมอุปกรณ์ติดรถยนต์คืนโจทก์หากคืนไม่ได้ให้ใช้ราคาแทนเป็นเงิน 2,550,000 บาท ให้ใช้ค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระ 554,172บาท ค่าเสียหายก่อนวันฟ้อง 200,000 บาท และค่าเสียหายนับแต่วันฟ้องอีกเดือนละ40,000 บาท จนกว่าจะส่งมอบรถยนต์คืนหรือใช้ราคาจำเลยที่ 1 ให้การและแก้ไขคำให้การว่า สัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1ขัดกับพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 และประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย ที่กำหนดให้การบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อจะต้องบอกกล่าวให้แก่ผู้เช่าซื้อล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 30 วัน แต่ตามสัญญาเช่าซื้อมิได้ระบุไว้ ดังนั้น สัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 จึงเป็นโมฆะ ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2 ให้การว่า โจทก์ไม่ได้ทำสัญญาเช่าซื้อให้เป็นไปตามข้อกำหนดและเงื่อนไขของประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยดังกล่าวสัญญาเช่าซื้อจึงเป็นโมฆะ เพราะขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน อนึ่ง การทวงถามและการบอกเลิกสัญญาตามเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 5 ไม่ชอบด้วยกฎหมาย เพราะให้กำหนดเวลาน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนด โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง นอกจากนี้จำเลยที่ 2 ก็ไม่ได้รับหนังสือดังกล่าว ค่าเสียหายไม่เกินเดือนละ 5,000 บาท และราคารถยนต์พิพาทไม่เกิน1,500,000 บาท ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าสัญญาเช่าซื้อเป็นโมฆะ พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าสัญญาเช่าซื้อไม่เป็นโมฆะ เฉพาะข้อกำหนดในการบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อเป็นโมฆะ และโจทก์บอกเลิกสัญญาโดยไม่ชอบ พิพากษายืนโจทก์และจำเลยที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงเบื้องต้นรับฟังได้ว่า โจทก์เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด ประกอบธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ จำเลยที่ 1 ได้ทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์ ยี่ห้อเบนซ์ 500 หมายเลขทะเบียน 4 ฉ - 3738 กรุงเทพมหานคร จากโจทก์ในราคา 3,325,032 บาท ตกลงผ่อนชำระค่าเช่าซื้อ 36 งวด งวดละ 92,362 บาทต่อเดือน ตามสัญญาเช่าซื้อเอกสารหมาย จ.3 หลังจากทำสัญญาเช่าซื้อแล้ว จำเลยที่ 1ชำระหนี้ให้โจทก์เพียง 3 งวด และผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้อตั้งแต่งวดที่ 4 ประจำงวดวันที่10 พฤศจิกายน 2533 เป็นต้นมา โจทก์ได้มีหนังสือทวงถามและบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อแล้ว ตามเอกสารหมาย จ.5 ถึง จ.7 แต่จำเลยที่ 1 ยังคงครอบครองและใช้รถยนต์พิพาทตลอดมา ปัญหาข้อแรกเห็นสมควรวินิจฉัยฎีกาของจำเลยที่ 2 ก่อนว่าสัญญาเช่าซื้อเป็นโมฆะหรือไม่ จำเลยที่ 2 ฎีกาว่า สัญญาเช่าซื้อตามเอกสารหมาย จ.3 ข้อ 7 ก. และข้อ 8ขัดต่อประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย ฉบับลงวันที่ 16 มกราคม 2530 ข้อ 3(7) ก. ที่ออกตามความในมาตรา 31 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 เพราะตามประกาศดังกล่าวได้กำหนดไว้ว่าจะต้องระบุในสัญญาเช่าซื้อว่า การที่จะถือว่าผู้เช่าซื้อผิดสัญญาเช่าซื้อจะต้องผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้อ 2 งวดติด ๆ กัน และให้ผู้ให้เช่าซื้อต้องบอกกล่าวแก่ผู้เช่าซื้อให้ชำระเงินค่าเช่าซื้อที่ติดค้างภายใน 30 วัน หากผู้เช่าซื้อไม่ชำระผู้ให้เช่าซื้อจึงจะบอกเลิกสัญญาได้เมื่อผู้ให้เช่าซื้อเป็นบริษัทเงินทุนหลักทรัพย์จะไปตกลงอย่างอื่นตามบทบัญญัติมาตรา 574 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่ได้สัญญาเช่าซื้อตามเอกสารหมาย จ.3 จึงเป็นโมฆะนั้น เห็นว่า ข้อกำหนดในการเลิกสัญญาเช่าซื้อและการกลับเข้าครอบครองทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อเป็นเพียงส่วนหนึ่งของสัญญาเช่าซื้อ แม้ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง การให้เช่าซื้อสังหาริมทรัพย์บางประเภทของบริษัทเงินทุนจะกำหนดวิธีการเลิกสัญญาและการกลับเข้าครอบครองทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อไว้โดยเฉพาะเพื่อควบคุมธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ไม่ให้เอาเปรียบลูกค้าในการเลิกสัญญาเช่าซื้อ แต่ก็แสดงให้เห็นเจตนาของกฎหมายว่า ในชั้นแรกหากผู้ให้เช่าซื้อฝ่าฝืนข้อกำหนดในการเลิกสัญญา เมื่อผู้ให้เช่าซื้อชำระค่าปรับตามมาตรา 70 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 แล้วผู้ให้เช่าซื้อก็ยังสามารถที่จะกลับมาปฏิบัติให้ถูกต้องตามข้อกำหนดของประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยได้ ดังนั้น แม้สัญญาเช่าซื้อเอกสารหมาย จ.3 จะระบุเงื่อนไขในการเลิกสัญญาแตกต่างไปจากประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยดังกล่าวก็คงไม่มีผลใช้บังคับเฉพาะข้อกำหนดในการเลิกสัญญาเช่าซื้อเท่านั้น เพราะสามารถแยกส่วนที่สมบูรณ์ออกจากส่วนที่ไม่สมบูรณ์ได้ หาทำให้สัญญาเช่าซื้อตกเป็นโมฆะทั้งฉบับแต่อย่างใดไม่ ส่วนค่าเสียหายที่สัญญาเช่าซื้อตามเอกสารหมาย จ.3 ข้อ 8 ระบุว่า เมื่อสัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดลงเพราะผู้เช่าซื้อผิดนัด นอกจากยอมให้ริบเงินที่ชำระไปแล้วยังต้องชำระค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระทั้งหมดด้วยนั้น ข้อสัญญาข้อนี้เป็นการกำหนดค่าเสียหายวิธีหนึ่ง มีลักษณะเป็นเบี้ยปรับและไม่ขัดต่อกฎหมายหรือความสงบเรียบร้อยของประชาชนเช่นกัน สัญญาเช่าซื้อตามเอกสารหมาย จ.3 จึงไม่เป็นโมฆะ ฎีกาจำเลยที่ 2 ฟังไม่ขึ้นปัญหาต่อไปต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า โจทก์ได้บอกเลิกสัญญาโดยชอบหรือไม่ เห็นว่า ตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง การให้เช่าซื้อสังหาริมทรัพย์บางประเภทของบริษัทเงินทุนออกตามความในมาตรา 31 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 ข้อ 3(7)ก. กำหนดวิธีการเลิกสัญญาว่า "กรณีผู้เช่าซื้อผิดนัดไม่ใช้เงินรายงวดสองงวดติด ๆ กันบริษัทเงินทุนจะเลิกสัญญาเช่าซื้อ ริบบรรดาเงินที่ได้รับชำระแล้ว และกลับเข้าครอบครองรถยนต์ที่ให้เช่าซื้อได้ต่อเมื่อบริษัทเงินทุนมีหนังสือบอกกล่าวผู้เช่าซื้อให้ใช้เงินรายงวดที่ค้างชำระนั้นภายในเวลาอย่างน้อยสามสิบวัน นับแต่วันที่ผู้เช่าซื้อได้รับหนังสือและผู้เช่าซื้อละเลยเสียไม่ปฏิบัติตามหนังสือบอกกล่าวนั้น" ซึ่งพระราชบัญญัติดังกล่าวได้บัญญัติขึ้นเพื่อควบคุมธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ไม่ให้เอาเปรียบลูกค้าในการเลิกสัญญาเช่าซื้อ และตามมาตรา 70 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 ได้กำหนดโทษในการฝ่าฝืน มาตรา 31 ไว้ให้ระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท และให้ปรับอีกไม่เกินวันละสามพันบาทตลอดเวลาที่ยังฝ่าฝืนอยู่หรือจนกว่าจะได้ปฏิบัติให้ถูกต้องจึงเป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน การที่โจทก์มีหนังสือบอกกล่าวให้จำเลยที่ 1 ใช้เงินรายงวดที่ค้างชำระรวม 6 งวด ภายใน 7 วัน นับแต่วันที่ได้รับหนังสือ และบอกเลิกสัญญาตามเอกสารหมาย จ.5 จึงไม่เป็นการบอกเลิกสัญญาโดยชอบและไม่มีผลทำให้สัญญาเช่าซื้อเลิกกันแต่อย่างใด เมื่อสัญญาเช่าซื้อยังไม่เลิกกันโจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยทั้งสองฎีกาข้อนี้ของโจทก์ฟังไม่ขึ้น ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้อง ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย และกรณีไม่จำต้องวินิจฉัยประเด็นข้อพิพาทที่เหลืออีกต่อไป"พิพากษายืน(มงคล สระฏัน-อธิราช มณีภาค-วุฒิ คราวุฒิ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์และจำเลยทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์ โดยตกลงผ่อนชำระกัน 36 งวด โดยจะชำระกันทุกวันที่ 10 ของเดือน หากจำเลยผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้องวดหนึ่งงวดใด โจทก์มีสิทธิบอกเลิกสัญญาได้ทันที โดยโจทก์ผู้ให้เช่าซื้อเป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด ประกอบธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ ต่อมาปรากฏว่าจำเลยผู้เช่าซื้อผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้อตั้งแต่งวดที่ 4 เป็นต้นมา โจทก์จึงได้มีหนังสือทวงถามและบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อ ปัญหาจึงมีว่าข้อตกลงในการเลิกสัญญาเช่าซื้อที่โจทก์ทำกับจำเลยโดยให้โจทก์มีสิทธิบอกเลิกสัญญาได้ทันทีนั้น ขัดกับประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่องการให้เช่าซื้อสังหาริมทรัพย์บางประเภทของบริษัทเงินทุนที่ออกตามความในมาตรา 31 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์พ.ศ. 2522 ข้อ 3(7) ก. กำหนดวิธีการเลิกสัญญาว่า "กรณีผู้เช่าซื้อผิดนัดไม่ใช้เงินรายงวดสองงวดติด ๆ กัน บริษัทเงินทุนจะเลิกสัญญาเช่าซื้อริบบรรดาเงินที่ได้รับชำระแล้ว และกลับเข้าครองรถยนต์ที่ให้เช่าซื้อได้ต่อเมื่อบริษัทเงินทุนมีหนังสือบอกกล่าวผู้เช่าซื้อให้ใช้เงินรายงวดที่ค้างชำระนั้นภายในเวลาอย่างน้อยสามสิบวันนับแต่วันที่ผู้เช่าซื้อได้รับหนังสือและละเลยเสียไม่ปฏิบัติตามหนังสือบอกกล่าวนั้น" สัญญาเช่าซื้อจะตกเป็นโมฆะหรือไม่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 574 วรรคแรก บัญญัติว่า "ในกรณีผิดนัดไม่ใช้เงินสองคราวติด ๆ กันหรือกระทำผิดสัญญาในข้อที่เป็นส่วนสำคัญเจ้าของทรัพย์สินจะบอกเลิกสัญญาเสียก็ได้ถ้าเช่นนั้นบรรดาเงินที่ได้ใช้มาแล้วแต่ก่อนให้ริบเป็นของเจ้าของทรัพย์สินและเจ้าของทรัพย์สินชอบที่จะกลับเข้าครองทรัพย์สินนั้นได้ด้วย"ซึ่งมาตราดังกล่าวเป็นบทบัญญัติให้สิทธิแก่ผู้ให้เช่าซื้อบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อได้ อันเป็นเหตุให้สัญญาเช่าซื้อระงับสิ้นไป แต่อย่างไรก็ตามคู่สัญญาอาจตกลงกันให้ผู้ให้เช่าซื้อมีสิทธิเลิกสัญญาได้ทันทีเมื่อผู้เช่าซื้อไม่ชำระค่าเช่าซื้องวดใดงวดหนึ่งดังคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 119/2501 วินิจฉัยว่าข้อสัญญาว่าผู้เช่าซื้อไม่ชำระค่าเช่าซื้องวดใดผู้ให้เช่าซื้อเลิกสัญญาและริบเงินที่ชำระแล้วได้นั้นใช้บังคับได้ไม่ขัดกับมาตรา 574 ซึ่งเป็นบทบัญญัติที่ใช้เมื่อคู่สัญญาไม่ตกลงกันไว้และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 64/2520 วินิจฉัยว่า ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 560,574 ไม่เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน คู่กรณีในสัญญาเช่าซื้อจึงตกลงกันให้ริบเงินที่ส่งไปแล้วและยึดรถคืนได้ทันทีเมื่อผิดนัดงวดใดงวดหนึ่งได้ทันที แต่ในคดีนี้โจทก์ผู้ให้เช่าซื้อเป็นบริษัทจำกัดที่ประกอบธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ซึ่งมีประกาศธนาคารแห่งประเทศดังกล่าวข้างต้นกำหนดวิธีการเลิกสัญญาเช่าซื้อไว้โดยเฉพาะว่าโจทก์ต้องมีหนังสือบอกกล่าวจำเลยให้ใช้เงินรายงวดที่ค้างชำระนั้นภายในเวลาอย่างน้อยสามสิบวัน นับแต่วันที่จำเลยได้รับหนังสือก่อนแม้โจทก์มิได้ปฏิบัติตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยดังกล่าว ก็หาทำให้สัญญาเช่าซื้อตกเป็นโมฆะทั้งหมดไม่ แม้ว่าประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยดังกล่าวที่ออกตามมาตรา 31 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 นั้น จะได้กำหนดวิธีการเลิกสัญญาและการกลับเข้าครอบครองทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อไว้โดยเฉพาะเพื่อควบคุมธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ไม่ให้เอาเปรียบลูกค้าในการเลิกสัญญาเช่าซื้อซึ่งเป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชนดังที่ศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ในคดีนี้ซึ่งผู้หมายเหตุเห็นพ้องด้วย โดยเห็นว่าเป็นข้อกฎหมายที่เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนที่เกี่ยวข้องกับเศรษฐกิจโดยส่วนรวมของสังคม ซึ่งได้จำกัดเสรีภาพของเอกชนในการทำสัญญาที่เกี่ยวกับธุรกิจการค้าโดยส่วนรวมเพื่อป้องกันมิให้มีการเอาเปรียบกันในทางธุรกิจการค้า ดังนั้นเมื่อได้ตกลงกันเป็นการแตกต่างกับบทบัญญัติของกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชนแล้วย่อมตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 151 แต่อย่างไรก็ตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยดังกล่าวนี้ได้กำหนดเฉพาะในเรื่องวิธีการบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อเท่านั้น จึงสามารถแยกส่วนที่สมบูรณ์ออกจากส่วนที่ไม่สมบูรณ์ได้ เมื่อสันนิษฐานได้โดยพฤติการณ์แห่งกรณีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 173 ได้ว่าโจทก์และจำเลยเจตนาจะให้ส่วนที่ไม่เป็นโมฆะนั้นแยกออกจากส่วนที่เป็นโมฆะได้ ดังนั้น ข้อตกลงในส่วนที่เกี่ยวกับการบอกเลิกสัญญาจึงตกเป็นโมฆะเท่านั้นหาได้ทำให้ส่วนอื่นของสัญญาเช่าซื้อตกเป็นโมฆะไปด้วยไม่ ส่วนข้อตกลงในสัญญาเช่าซื้อที่ว่า "เมื่อสัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดลงเพราะผู้เช่าซื้อผิดนัดนอกจากยอมให้ริบเงินที่ค้างชำระไปแล้วยังต้องชำระค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระทั้งหมด"เป็นข้อตกลงที่ใช้บังคับกันได้ เนื่องจากประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ไม่มีบทบัญญัติห้ามไว้มิให้ทำสัญญาตกลงเรียกค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระ (ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1933/2518,2556/2533) แต่อย่างไรก็ตามข้อตกลงดังกล่าวนี้มีลักษณะเป็นเบี้ยปรับดังที่ศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ในคดีนี้ ซึ่งถ้าหากได้กำหนดกันไว้เป็นจำนวนที่สูงเกินส่วนศาลอาจจะลดลงเป็นจำนวนที่พอสมควรได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 383 ดังนั้น เมื่อวิธีการบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อของโจทก์ไม่ถูกต้อง สัญญาเช่าซื้อจึงยังไม่ระงับสิ้นไป โจทก์จึงยังมิได้เป็นผู้ที่ถูกโต้แย้งสิทธิหรือหน้าที่ หรือจะต้องใช้สิทธิทางศาลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 ย่อมไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยในคดีนี้ดังที่ศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ชอบแล้ว วรวุฒิ เทพทองคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์ ยี่ห้อเบนซ์500 หมายเลขทะเบียน 4 ฉ - 3738 กรุงเทพมหานคร จากโจทก์ในราคา 3,325,032 บาท ตกลงผ่อนชำระ 36 งวด งวดละ 92,362 บาท ต่อเดือน โดยมีจำเลยที่ 2 เป็นผู้ค้ำประกันยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม หลังทำสัญญาจำเลยที่ 1 ชำระหนี้ให้โจทก์เพียง 3 งวด แล้วผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้อตั้งแต่งวดที่ 4 เป็นต้นมา และเมื่อสัญญาเช่าซื้อเลิกกันแล้ว จำเลยที่ 1 ยังคงครอบครองใช้รถยนต์ของโจทก์ตลอดมา ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายขอให้บังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันส่งมอบรถยนต์ที่เช่าซื้อพร้อมอุปกรณ์ติดรถยนต์คืนโจทก์หากคืนไม่ได้ให้ใช้ราคาแทนเป็นเงิน 2,550,000 บาท ให้ใช้ค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระ 554,172บาท ค่าเสียหายก่อนวันฟ้อง 200,000 บาท และค่าเสียหายนับแต่วันฟ้องอีกเดือนละ40,000 บาท จนกว่าจะส่งมอบรถยนต์คืนหรือใช้ราคาจำเลยที่ 1 ให้การและแก้ไขคำให้การว่า สัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1ขัดกับพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 และประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย ที่กำหนดให้การบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อจะต้องบอกกล่าวให้แก่ผู้เช่าซื้อล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 30 วัน แต่ตามสัญญาเช่าซื้อมิได้ระบุไว้ ดังนั้น สัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 จึงเป็นโมฆะ ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2 ให้การว่า โจทก์ไม่ได้ทำสัญญาเช่าซื้อให้เป็นไปตามข้อกำหนดและเงื่อนไขของประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยดังกล่าวสัญญาเช่าซื้อจึงเป็นโมฆะ เพราะขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน อนึ่ง การทวงถามและการบอกเลิกสัญญาตามเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 5 ไม่ชอบด้วยกฎหมาย เพราะให้กำหนดเวลาน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนด โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง นอกจากนี้จำเลยที่ 2 ก็ไม่ได้รับหนังสือดังกล่าว ค่าเสียหายไม่เกินเดือนละ 5,000 บาท และราคารถยนต์พิพาทไม่เกิน1,500,000 บาท ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าสัญญาเช่าซื้อเป็นโมฆะ พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าสัญญาเช่าซื้อไม่เป็นโมฆะ เฉพาะข้อกำหนดในการบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อเป็นโมฆะ และโจทก์บอกเลิกสัญญาโดยไม่ชอบ พิพากษายืนโจทก์และจำเลยที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงเบื้องต้นรับฟังได้ว่า โจทก์เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด ประกอบธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ จำเลยที่ 1 ได้ทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์ ยี่ห้อเบนซ์ 500 หมายเลขทะเบียน 4 ฉ - 3738 กรุงเทพมหานคร จากโจทก์ในราคา 3,325,032 บาท ตกลงผ่อนชำระค่าเช่าซื้อ 36 งวด งวดละ 92,362 บาทต่อเดือน ตามสัญญาเช่าซื้อเอกสารหมาย จ.3 หลังจากทำสัญญาเช่าซื้อแล้ว จำเลยที่ 1ชำระหนี้ให้โจทก์เพียง 3 งวด และผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้อตั้งแต่งวดที่ 4 ประจำงวดวันที่10 พฤศจิกายน 2533 เป็นต้นมา โจทก์ได้มีหนังสือทวงถามและบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อแล้ว ตามเอกสารหมาย จ.5 ถึง จ.7 แต่จำเลยที่ 1 ยังคงครอบครองและใช้รถยนต์พิพาทตลอดมา ปัญหาข้อแรกเห็นสมควรวินิจฉัยฎีกาของจำเลยที่ 2 ก่อนว่าสัญญาเช่าซื้อเป็นโมฆะหรือไม่ จำเลยที่ 2 ฎีกาว่า สัญญาเช่าซื้อตามเอกสารหมาย จ.3 ข้อ 7 ก. และข้อ 8ขัดต่อประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย ฉบับลงวันที่ 16 มกราคม 2530 ข้อ 3(7) ก. ที่ออกตามความในมาตรา 31 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 เพราะตามประกาศดังกล่าวได้กำหนดไว้ว่าจะต้องระบุในสัญญาเช่าซื้อว่า การที่จะถือว่าผู้เช่าซื้อผิดสัญญาเช่าซื้อจะต้องผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้อ 2 งวดติด ๆ กัน และให้ผู้ให้เช่าซื้อต้องบอกกล่าวแก่ผู้เช่าซื้อให้ชำระเงินค่าเช่าซื้อที่ติดค้างภายใน 30 วัน หากผู้เช่าซื้อไม่ชำระผู้ให้เช่าซื้อจึงจะบอกเลิกสัญญาได้เมื่อผู้ให้เช่าซื้อเป็นบริษัทเงินทุนหลักทรัพย์จะไปตกลงอย่างอื่นตามบทบัญญัติมาตรา 574 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่ได้สัญญาเช่าซื้อตามเอกสารหมาย จ.3 จึงเป็นโมฆะนั้น เห็นว่า ข้อกำหนดในการเลิกสัญญาเช่าซื้อและการกลับเข้าครอบครองทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อเป็นเพียงส่วนหนึ่งของสัญญาเช่าซื้อ แม้ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง การให้เช่าซื้อสังหาริมทรัพย์บางประเภทของบริษัทเงินทุนจะกำหนดวิธีการเลิกสัญญาและการกลับเข้าครอบครองทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อไว้โดยเฉพาะเพื่อควบคุมธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ไม่ให้เอาเปรียบลูกค้าในการเลิกสัญญาเช่าซื้อ แต่ก็แสดงให้เห็นเจตนาของกฎหมายว่า ในชั้นแรกหากผู้ให้เช่าซื้อฝ่าฝืนข้อกำหนดในการเลิกสัญญา เมื่อผู้ให้เช่าซื้อชำระค่าปรับตามมาตรา 70 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 แล้วผู้ให้เช่าซื้อก็ยังสามารถที่จะกลับมาปฏิบัติให้ถูกต้องตามข้อกำหนดของประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยได้ ดังนั้น แม้สัญญาเช่าซื้อเอกสารหมาย จ.3 จะระบุเงื่อนไขในการเลิกสัญญาแตกต่างไปจากประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยดังกล่าวก็คงไม่มีผลใช้บังคับเฉพาะข้อกำหนดในการเลิกสัญญาเช่าซื้อเท่านั้น เพราะสามารถแยกส่วนที่สมบูรณ์ออกจากส่วนที่ไม่สมบูรณ์ได้ หาทำให้สัญญาเช่าซื้อตกเป็นโมฆะทั้งฉบับแต่อย่างใดไม่ ส่วนค่าเสียหายที่สัญญาเช่าซื้อตามเอกสารหมาย จ.3 ข้อ 8 ระบุว่า เมื่อสัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดลงเพราะผู้เช่าซื้อผิดนัด นอกจากยอมให้ริบเงินที่ชำระไปแล้วยังต้องชำระค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระทั้งหมดด้วยนั้น ข้อสัญญาข้อนี้เป็นการกำหนดค่าเสียหายวิธีหนึ่ง มีลักษณะเป็นเบี้ยปรับและไม่ขัดต่อกฎหมายหรือความสงบเรียบร้อยของประชาชนเช่นกัน สัญญาเช่าซื้อตามเอกสารหมาย จ.3 จึงไม่เป็นโมฆะ ฎีกาจำเลยที่ 2 ฟังไม่ขึ้นปัญหาต่อไปต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า โจทก์ได้บอกเลิกสัญญาโดยชอบหรือไม่ เห็นว่า ตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง การให้เช่าซื้อสังหาริมทรัพย์บางประเภทของบริษัทเงินทุนออกตามความในมาตรา 31 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 ข้อ 3(7)ก. กำหนดวิธีการเลิกสัญญาว่า "กรณีผู้เช่าซื้อผิดนัดไม่ใช้เงินรายงวดสองงวดติด ๆ กันบริษัทเงินทุนจะเลิกสัญญาเช่าซื้อ ริบบรรดาเงินที่ได้รับชำระแล้ว และกลับเข้าครอบครองรถยนต์ที่ให้เช่าซื้อได้ต่อเมื่อบริษัทเงินทุนมีหนังสือบอกกล่าวผู้เช่าซื้อให้ใช้เงินรายงวดที่ค้างชำระนั้นภายในเวลาอย่างน้อยสามสิบวัน นับแต่วันที่ผู้เช่าซื้อได้รับหนังสือและผู้เช่าซื้อละเลยเสียไม่ปฏิบัติตามหนังสือบอกกล่าวนั้น" ซึ่งพระราชบัญญัติดังกล่าวได้บัญญัติขึ้นเพื่อควบคุมธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ไม่ให้เอาเปรียบลูกค้าในการเลิกสัญญาเช่าซื้อ และตามมาตรา 70 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 ได้กำหนดโทษในการฝ่าฝืน มาตรา 31 ไว้ให้ระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท และให้ปรับอีกไม่เกินวันละสามพันบาทตลอดเวลาที่ยังฝ่าฝืนอยู่หรือจนกว่าจะได้ปฏิบัติให้ถูกต้องจึงเป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน การที่โจทก์มีหนังสือบอกกล่าวให้จำเลยที่ 1 ใช้เงินรายงวดที่ค้างชำระรวม 6 งวด ภายใน 7 วัน นับแต่วันที่ได้รับหนังสือ และบอกเลิกสัญญาตามเอกสารหมาย จ.5 จึงไม่เป็นการบอกเลิกสัญญาโดยชอบและไม่มีผลทำให้สัญญาเช่าซื้อเลิกกันแต่อย่างใด เมื่อสัญญาเช่าซื้อยังไม่เลิกกันโจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยทั้งสองฎีกาข้อนี้ของโจทก์ฟังไม่ขึ้น ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้อง ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย และกรณีไม่จำต้องวินิจฉัยประเด็นข้อพิพาทที่เหลืออีกต่อไป"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5022/2540บริษัท เงินทุนหลักทรัพย์พาราพัฒนา จำกัดโจทก์นาย ธงชัย ประทยศ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 173, ม. 383, ม. 387, ม. 572 ป.วิ.พ. ม. 55 พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ.2522 ม. 31, ม. 70ข้อกำหนดในการเลิกสัญญาเช่าซื้อและการกลับเข้าครอบครองทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อเป็นเพียงส่วนหนึ่งของสัญญาเช่าซื้อ แม้ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง การให้เช่าซื้อสังหาริมทรัพย์บางประเภทของบริษัทเงินทุนจะกำหนดวิธีการเลิกสัญญาและการกลับเข้าครอบครองทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อไว้โดยเฉพาะเพื่อควบคุมธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ไม่ให้เอาเปรียบลูกค้าในการเลิกสัญญาเช่าซื้อ หากผู้ให้เช่าซื้อฝ่าฝืน เมื่อผู้ให้เช่าซื้อชำระค่าปรับตามมาตรา 70 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 แล้วผู้ให้เช่าซื้อก็ยังสามารถที่จะกลับมาปฏิบัติให้ถูกต้องตามข้อกำหนดได้ ดังนั้น แม้สัญญาเช่าซื้อจะระบุเงื่อนไขในการเลิกสัญญาแตกต่างไปจากประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยดังกล่าว ก็คงไม่มีผลใช้บังคับเฉพาะข้อกำหนดในการเลิกสัญญาเช่าซื้อเท่านั้น เพราะสามารถแยกส่วนที่สมบูรณ์ออกจากส่วนที่ไม่สมบูรณ์ได้หาทำให้สัญญาเช่าซื้อตกเป็นโมฆะทั้งฉบับแต่อย่างใดไม่ ส่วนค่าเสียหายที่สัญญาเช่าซื้อระบุว่า "เมื่อสัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดลงเพราะผู้เช่าซื้อผิดนัดนอกจากยอมให้ริบเงินที่ชำระไปแล้วยังต้องชำระค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระทั้งหมดด้วยนั้น" เป็นการกำหนดค่าเสียหายวิธีหนึ่งมีลักษณะเป็นเบี้ยปรับ และไม่ขัดต่อกฎหมายหรือความสงบเรียบร้อยของประชาชน สัญญาเช่าซื้อจึงไม่เป็นโมฆะ ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง การให้เช่าซื้อสังหาริมทรัพย์บางประเภทของบริษัทเงินทุนออกตามความในมาตรา 31 แห่ง พระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 ข้อ 3(7) ก. กำหนดวิธีการเลิกสัญญาว่าบริษัทเงินทุนจะเลิกสัญญาต่อเมื่อมีหนังสือบอกกล่าวผู้เช่าซื้อให้ใช้เงินรายงวดที่ค้างชำระนั้นภายในเวลาอย่างน้อยสามสิบวันและผู้เช่าซื้อละเลยเสียไม่ปฏิบัติตาม เพื่อเป็นการควบคุมธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ไม่ให้เอาเปรียบลูกค้าในการเลิกสัญญาเช่าซื้อ และได้กำหนดโทษในการฝ่าฝืน การที่โจทก์มีหนังสือบอกกล่าวให้จำเลยที่ 1 ใช้เงินรายงวดที่ค้างชำระภายใน 7 วัน นับแต่วันที่ได้รับหนังสือและบอกเลิกสัญญา จึงไม่เป็นการบอกเลิกสัญญาโดยชอบและไม่มีผลทำให้สัญญาเช่าซื้อเลิกกันแต่อย่างใด เมื่อสัญญาเช่าซื้อยังไม่เลิกกันโจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยทั้งสองโจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์ ยี่ห้อเบนซ์500 หมายเลขทะเบียน 4 ฉ - 3738 กรุงเทพมหานคร จากโจทก์ในราคา 3,325,032 บาท ตกลงผ่อนชำระ 36 งวด งวดละ 92,362 บาท ต่อเดือน โดยมีจำเลยที่ 2 เป็นผู้ค้ำประกันยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม หลังทำสัญญาจำเลยที่ 1 ชำระหนี้ให้โจทก์เพียง 3 งวด แล้วผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้อตั้งแต่งวดที่ 4 เป็นต้นมา และเมื่อสัญญาเช่าซื้อเลิกกันแล้ว จำเลยที่ 1 ยังคงครอบครองใช้รถยนต์ของโจทก์ตลอดมา ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายขอให้บังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันส่งมอบรถยนต์ที่เช่าซื้อพร้อมอุปกรณ์ติดรถยนต์คืนโจทก์หากคืนไม่ได้ให้ใช้ราคาแทนเป็นเงิน 2,550,000 บาท ให้ใช้ค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระ 554,172บาท ค่าเสียหายก่อนวันฟ้อง 200,000 บาท และค่าเสียหายนับแต่วันฟ้องอีกเดือนละ40,000 บาท จนกว่าจะส่งมอบรถยนต์คืนหรือใช้ราคาจำเลยที่ 1 ให้การและแก้ไขคำให้การว่า สัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1ขัดกับพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 และประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย ที่กำหนดให้การบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อจะต้องบอกกล่าวให้แก่ผู้เช่าซื้อล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 30 วัน แต่ตามสัญญาเช่าซื้อมิได้ระบุไว้ ดังนั้น สัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 จึงเป็นโมฆะ ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2 ให้การว่า โจทก์ไม่ได้ทำสัญญาเช่าซื้อให้เป็นไปตามข้อกำหนดและเงื่อนไขของประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยดังกล่าวสัญญาเช่าซื้อจึงเป็นโมฆะ เพราะขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน อนึ่ง การทวงถามและการบอกเลิกสัญญาตามเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 5 ไม่ชอบด้วยกฎหมาย เพราะให้กำหนดเวลาน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนด โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง นอกจากนี้จำเลยที่ 2 ก็ไม่ได้รับหนังสือดังกล่าว ค่าเสียหายไม่เกินเดือนละ 5,000 บาท และราคารถยนต์พิพาทไม่เกิน1,500,000 บาท ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าสัญญาเช่าซื้อเป็นโมฆะ พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าสัญญาเช่าซื้อไม่เป็นโมฆะ เฉพาะข้อกำหนดในการบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อเป็นโมฆะ และโจทก์บอกเลิกสัญญาโดยไม่ชอบ พิพากษายืนโจทก์และจำเลยที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงเบื้องต้นรับฟังได้ว่า โจทก์เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด ประกอบธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ จำเลยที่ 1 ได้ทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์ ยี่ห้อเบนซ์ 500 หมายเลขทะเบียน 4 ฉ - 3738 กรุงเทพมหานคร จากโจทก์ในราคา 3,325,032 บาท ตกลงผ่อนชำระค่าเช่าซื้อ 36 งวด งวดละ 92,362 บาทต่อเดือน ตามสัญญาเช่าซื้อเอกสารหมาย จ.3 หลังจากทำสัญญาเช่าซื้อแล้ว จำเลยที่ 1ชำระหนี้ให้โจทก์เพียง 3 งวด และผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้อตั้งแต่งวดที่ 4 ประจำงวดวันที่10 พฤศจิกายน 2533 เป็นต้นมา โจทก์ได้มีหนังสือทวงถามและบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อแล้ว ตามเอกสารหมาย จ.5 ถึง จ.7 แต่จำเลยที่ 1 ยังคงครอบครองและใช้รถยนต์พิพาทตลอดมา ปัญหาข้อแรกเห็นสมควรวินิจฉัยฎีกาของจำเลยที่ 2 ก่อนว่าสัญญาเช่าซื้อเป็นโมฆะหรือไม่ จำเลยที่ 2 ฎีกาว่า สัญญาเช่าซื้อตามเอกสารหมาย จ.3 ข้อ 7 ก. และข้อ 8ขัดต่อประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย ฉบับลงวันที่ 16 มกราคม 2530 ข้อ 3(7) ก. ที่ออกตามความในมาตรา 31 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 เพราะตามประกาศดังกล่าวได้กำหนดไว้ว่าจะต้องระบุในสัญญาเช่าซื้อว่า การที่จะถือว่าผู้เช่าซื้อผิดสัญญาเช่าซื้อจะต้องผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้อ 2 งวดติด ๆ กัน และให้ผู้ให้เช่าซื้อต้องบอกกล่าวแก่ผู้เช่าซื้อให้ชำระเงินค่าเช่าซื้อที่ติดค้างภายใน 30 วัน หากผู้เช่าซื้อไม่ชำระผู้ให้เช่าซื้อจึงจะบอกเลิกสัญญาได้เมื่อผู้ให้เช่าซื้อเป็นบริษัทเงินทุนหลักทรัพย์จะไปตกลงอย่างอื่นตามบทบัญญัติมาตรา 574 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่ได้สัญญาเช่าซื้อตามเอกสารหมาย จ.3 จึงเป็นโมฆะนั้น เห็นว่า ข้อกำหนดในการเลิกสัญญาเช่าซื้อและการกลับเข้าครอบครองทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อเป็นเพียงส่วนหนึ่งของสัญญาเช่าซื้อ แม้ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง การให้เช่าซื้อสังหาริมทรัพย์บางประเภทของบริษัทเงินทุนจะกำหนดวิธีการเลิกสัญญาและการกลับเข้าครอบครองทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อไว้โดยเฉพาะเพื่อควบคุมธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ไม่ให้เอาเปรียบลูกค้าในการเลิกสัญญาเช่าซื้อ แต่ก็แสดงให้เห็นเจตนาของกฎหมายว่า ในชั้นแรกหากผู้ให้เช่าซื้อฝ่าฝืนข้อกำหนดในการเลิกสัญญา เมื่อผู้ให้เช่าซื้อชำระค่าปรับตามมาตรา 70 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 แล้วผู้ให้เช่าซื้อก็ยังสามารถที่จะกลับมาปฏิบัติให้ถูกต้องตามข้อกำหนดของประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยได้ ดังนั้น แม้สัญญาเช่าซื้อเอกสารหมาย จ.3 จะระบุเงื่อนไขในการเลิกสัญญาแตกต่างไปจากประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยดังกล่าวก็คงไม่มีผลใช้บังคับเฉพาะข้อกำหนดในการเลิกสัญญาเช่าซื้อเท่านั้น เพราะสามารถแยกส่วนที่สมบูรณ์ออกจากส่วนที่ไม่สมบูรณ์ได้ หาทำให้สัญญาเช่าซื้อตกเป็นโมฆะทั้งฉบับแต่อย่างใดไม่ ส่วนค่าเสียหายที่สัญญาเช่าซื้อตามเอกสารหมาย จ.3 ข้อ 8 ระบุว่า เมื่อสัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดลงเพราะผู้เช่าซื้อผิดนัด นอกจากยอมให้ริบเงินที่ชำระไปแล้วยังต้องชำระค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระทั้งหมดด้วยนั้น ข้อสัญญาข้อนี้เป็นการกำหนดค่าเสียหายวิธีหนึ่ง มีลักษณะเป็นเบี้ยปรับและไม่ขัดต่อกฎหมายหรือความสงบเรียบร้อยของประชาชนเช่นกัน สัญญาเช่าซื้อตามเอกสารหมาย จ.3 จึงไม่เป็นโมฆะ ฎีกาจำเลยที่ 2 ฟังไม่ขึ้นปัญหาต่อไปต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า โจทก์ได้บอกเลิกสัญญาโดยชอบหรือไม่ เห็นว่า ตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง การให้เช่าซื้อสังหาริมทรัพย์บางประเภทของบริษัทเงินทุนออกตามความในมาตรา 31 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 ข้อ 3(7)ก. กำหนดวิธีการเลิกสัญญาว่า "กรณีผู้เช่าซื้อผิดนัดไม่ใช้เงินรายงวดสองงวดติด ๆ กันบริษัทเงินทุนจะเลิกสัญญาเช่าซื้อ ริบบรรดาเงินที่ได้รับชำระแล้ว และกลับเข้าครอบครองรถยนต์ที่ให้เช่าซื้อได้ต่อเมื่อบริษัทเงินทุนมีหนังสือบอกกล่าวผู้เช่าซื้อให้ใช้เงินรายงวดที่ค้างชำระนั้นภายในเวลาอย่างน้อยสามสิบวัน นับแต่วันที่ผู้เช่าซื้อได้รับหนังสือและผู้เช่าซื้อละเลยเสียไม่ปฏิบัติตามหนังสือบอกกล่าวนั้น" ซึ่งพระราชบัญญัติดังกล่าวได้บัญญัติขึ้นเพื่อควบคุมธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ไม่ให้เอาเปรียบลูกค้าในการเลิกสัญญาเช่าซื้อ และตามมาตรา 70 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 ได้กำหนดโทษในการฝ่าฝืน มาตรา 31 ไว้ให้ระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท และให้ปรับอีกไม่เกินวันละสามพันบาทตลอดเวลาที่ยังฝ่าฝืนอยู่หรือจนกว่าจะได้ปฏิบัติให้ถูกต้องจึงเป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน การที่โจทก์มีหนังสือบอกกล่าวให้จำเลยที่ 1 ใช้เงินรายงวดที่ค้างชำระรวม 6 งวด ภายใน 7 วัน นับแต่วันที่ได้รับหนังสือ และบอกเลิกสัญญาตามเอกสารหมาย จ.5 จึงไม่เป็นการบอกเลิกสัญญาโดยชอบและไม่มีผลทำให้สัญญาเช่าซื้อเลิกกันแต่อย่างใด เมื่อสัญญาเช่าซื้อยังไม่เลิกกันโจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยทั้งสองฎีกาข้อนี้ของโจทก์ฟังไม่ขึ้น ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้อง ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย และกรณีไม่จำต้องวินิจฉัยประเด็นข้อพิพาทที่เหลืออีกต่อไป"พิพากษายืน(มงคล สระฏัน-อธิราช มณีภาค-วุฒิ คราวุฒิ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์และจำเลยทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์ โดยตกลงผ่อนชำระกัน 36 งวด โดยจะชำระกันทุกวันที่ 10 ของเดือน หากจำเลยผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้องวดหนึ่งงวดใด โจทก์มีสิทธิบอกเลิกสัญญาได้ทันที โดยโจทก์ผู้ให้เช่าซื้อเป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด ประกอบธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ ต่อมาปรากฏว่าจำเลยผู้เช่าซื้อผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้อตั้งแต่งวดที่ 4 เป็นต้นมา โจทก์จึงได้มีหนังสือทวงถามและบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อ ปัญหาจึงมีว่าข้อตกลงในการเลิกสัญญาเช่าซื้อที่โจทก์ทำกับจำเลยโดยให้โจทก์มีสิทธิบอกเลิกสัญญาได้ทันทีนั้น ขัดกับประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่องการให้เช่าซื้อสังหาริมทรัพย์บางประเภทของบริษัทเงินทุนที่ออกตามความในมาตรา 31 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์พ.ศ. 2522 ข้อ 3(7) ก. กำหนดวิธีการเลิกสัญญาว่า "กรณีผู้เช่าซื้อผิดนัดไม่ใช้เงินรายงวดสองงวดติด ๆ กัน บริษัทเงินทุนจะเลิกสัญญาเช่าซื้อริบบรรดาเงินที่ได้รับชำระแล้ว และกลับเข้าครองรถยนต์ที่ให้เช่าซื้อได้ต่อเมื่อบริษัทเงินทุนมีหนังสือบอกกล่าวผู้เช่าซื้อให้ใช้เงินรายงวดที่ค้างชำระนั้นภายในเวลาอย่างน้อยสามสิบวันนับแต่วันที่ผู้เช่าซื้อได้รับหนังสือและละเลยเสียไม่ปฏิบัติตามหนังสือบอกกล่าวนั้น" สัญญาเช่าซื้อจะตกเป็นโมฆะหรือไม่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 574 วรรคแรก บัญญัติว่า "ในกรณีผิดนัดไม่ใช้เงินสองคราวติด ๆ กันหรือกระทำผิดสัญญาในข้อที่เป็นส่วนสำคัญเจ้าของทรัพย์สินจะบอกเลิกสัญญาเสียก็ได้ถ้าเช่นนั้นบรรดาเงินที่ได้ใช้มาแล้วแต่ก่อนให้ริบเป็นของเจ้าของทรัพย์สินและเจ้าของทรัพย์สินชอบที่จะกลับเข้าครองทรัพย์สินนั้นได้ด้วย"ซึ่งมาตราดังกล่าวเป็นบทบัญญัติให้สิทธิแก่ผู้ให้เช่าซื้อบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อได้ อันเป็นเหตุให้สัญญาเช่าซื้อระงับสิ้นไป แต่อย่างไรก็ตามคู่สัญญาอาจตกลงกันให้ผู้ให้เช่าซื้อมีสิทธิเลิกสัญญาได้ทันทีเมื่อผู้เช่าซื้อไม่ชำระค่าเช่าซื้องวดใดงวดหนึ่งดังคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 119/2501 วินิจฉัยว่าข้อสัญญาว่าผู้เช่าซื้อไม่ชำระค่าเช่าซื้องวดใดผู้ให้เช่าซื้อเลิกสัญญาและริบเงินที่ชำระแล้วได้นั้นใช้บังคับได้ไม่ขัดกับมาตรา 574 ซึ่งเป็นบทบัญญัติที่ใช้เมื่อคู่สัญญาไม่ตกลงกันไว้และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 64/2520 วินิจฉัยว่า ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 560,574 ไม่เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน คู่กรณีในสัญญาเช่าซื้อจึงตกลงกันให้ริบเงินที่ส่งไปแล้วและยึดรถคืนได้ทันทีเมื่อผิดนัดงวดใดงวดหนึ่งได้ทันที แต่ในคดีนี้โจทก์ผู้ให้เช่าซื้อเป็นบริษัทจำกัดที่ประกอบธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ซึ่งมีประกาศธนาคารแห่งประเทศดังกล่าวข้างต้นกำหนดวิธีการเลิกสัญญาเช่าซื้อไว้โดยเฉพาะว่าโจทก์ต้องมีหนังสือบอกกล่าวจำเลยให้ใช้เงินรายงวดที่ค้างชำระนั้นภายในเวลาอย่างน้อยสามสิบวัน นับแต่วันที่จำเลยได้รับหนังสือก่อนแม้โจทก์มิได้ปฏิบัติตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยดังกล่าว ก็หาทำให้สัญญาเช่าซื้อตกเป็นโมฆะทั้งหมดไม่ แม้ว่าประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยดังกล่าวที่ออกตามมาตรา 31 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. 2522 นั้น จะได้กำหนดวิธีการเลิกสัญญาและการกลับเข้าครอบครองทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อไว้โดยเฉพาะเพื่อควบคุมธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ไม่ให้เอาเปรียบลูกค้าในการเลิกสัญญาเช่าซื้อซึ่งเป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชนดังที่ศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ในคดีนี้ซึ่งผู้หมายเหตุเห็นพ้องด้วย โดยเห็นว่าเป็นข้อกฎหมายที่เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนที่เกี่ยวข้องกับเศรษฐกิจโดยส่วนรวมของสังคม ซึ่งได้จำกัดเสรีภาพของเอกชนในการทำสัญญาที่เกี่ยวกับธุรกิจการค้าโดยส่วนรวมเพื่อป้องกันมิให้มีการเอาเปรียบกันในทางธุรกิจการค้า ดังนั้นเมื่อได้ตกลงกันเป็นการแตกต่างกับบทบัญญัติของกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชนแล้วย่อมตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 151 แต่อย่างไรก็ตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยดังกล่าวนี้ได้กำหนดเฉพาะในเรื่องวิธีการบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อเท่านั้น จึงสามารถแยกส่วนที่สมบูรณ์ออกจากส่วนที่ไม่สมบูรณ์ได้ เมื่อสันนิษฐานได้โดยพฤติการณ์แห่งกรณีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 173 ได้ว่าโจทก์และจำเลยเจตนาจะให้ส่วนที่ไม่เป็นโมฆะนั้นแยกออกจากส่วนที่เป็นโมฆะได้ ดังนั้น ข้อตกลงในส่วนที่เกี่ยวกับการบอกเลิกสัญญาจึงตกเป็นโมฆะเท่านั้นหาได้ทำให้ส่วนอื่นของสัญญาเช่าซื้อตกเป็นโมฆะไปด้วยไม่ ส่วนข้อตกลงในสัญญาเช่าซื้อที่ว่า "เมื่อสัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดลงเพราะผู้เช่าซื้อผิดนัดนอกจากยอมให้ริบเงินที่ค้างชำระไปแล้วยังต้องชำระค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระทั้งหมด"เป็นข้อตกลงที่ใช้บังคับกันได้ เนื่องจากประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ไม่มีบทบัญญัติห้ามไว้มิให้ทำสัญญาตกลงเรียกค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระ (ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1933/2518,2556/2533) แต่อย่างไรก็ตามข้อตกลงดังกล่าวนี้มีลักษณะเป็นเบี้ยปรับดังที่ศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ในคดีนี้ ซึ่งถ้าหากได้กำหนดกันไว้เป็นจำนวนที่สูงเกินส่วนศาลอาจจะลดลงเป็นจำนวนที่พอสมควรได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 383 ดังนั้น เมื่อวิธีการบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อของโจทก์ไม่ถูกต้อง สัญญาเช่าซื้อจึงยังไม่ระงับสิ้นไป โจทก์จึงยังมิได้เป็นผู้ที่ถูกโต้แย้งสิทธิหรือหน้าที่ หรือจะต้องใช้สิทธิทางศาลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 ย่อมไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยในคดีนี้ดังที่ศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ชอบแล้ว วรวุฒิ เทพทอง