คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3608/2537หลักกฎหมาย: โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองฐานมีเฮโรอีนไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่าย มิได้ขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองฐานเสพและจำหน่ายเฮโรอีนโดยฝ่าฝืนกฎหมาย ดังนี้ แม้เจ้าพนักงานจะจับจำเลยทั้งสองได้พร้อมกับยึดได้เฮโรอีนจำนวน 115 หลอด ธนบัตรไทยชนิดต่าง ๆ จำนวน70,510 บาท และสมุดฝากเงินธนาคาร 2 แห่ง จำนวน 32,570.05 บาทกับไซลิงค์พร้อมเข็มฉีดยา 5 ชุด ซึ่งโจทก์อ้างว่าเป็นเงินที่จำเลยทั้งสองได้มาจากการจำหน่ายเฮโรอีน กับเป็นอุปกรณ์ในการเสพเฮโรอีนของจำเลยตามลำดับ แต่ไซลิงค์พร้อมเข็มฉีดยาและเงินดังกล่าวก็มิใช่เครื่องมือ เครื่องใช้ หรือวัตถุอื่นซึ่งจำเลยใช้ในการกระทำความผิดตามที่โจทก์ฟ้องดังที่บัญญัติไว้ในมาตรา 102 แห่งพระราชบัญญัติ ยาเสพติดให้โทษฯ แต่อย่างใด ไม่อาจริบได้โจทก์ฟ้อง ขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 4, 7, 8, 15, 66, 97, 102ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83 ริบของกลาง และเงินฝากธนาคารทั้งสองแห่งจำนวน 32,570.05 บาท และเพิ่มโทษจำเลยที่ 1 ตามกฎหมายกับให้นับโทษจำเลยที่ 1 ติดต่อกับโทษของจำเลยที่ 1 ในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 5246/2533 ของศาลชั้นต้นและในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 1526/2535 ของศาลอาญาด้วยจำเลยที่ 1 ให้การรับสารภาพ และรับว่าเคยต้องโทษและพ้นโทษตามฟ้องและเป็นบุคคลเดียวกับจำเลยในสองคดีที่โจทก์ขอให้นับโทษต่อจำเลยที่ 2 ให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า จำเลยทั้งสองมีความผิดตามพระราชบัญญัติ ยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 15 วรรคหนึ่ง วรรคสองและมาตรา 66 วรรคสอง ให้จำคุกจำเลยที่ 1 ตลอดชีวิต เพิ่มโทษอีกกึ่งหนึ่งตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 97 จำเลยที่ 1 ให้การรับสารภาพ เป็นประโยชน์ต่อการพิจารณา มีเหตุบรรเทาโทษลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 แต่ส่วนของการเพิ่มเท่ากับส่วนของการลดจึงไม่เพิ่มไม่ลด คงจำคุกจำเลยที่ 1 ไว้ตลอดชีวิต สำหรับจำเลยที่ 2 ให้การรับสารภาพชั้นจับกุมและชั้นสอบสวนเป็นประโยชน์ต่อการพิจารณา มีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษให้หนึ่งในสามตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 ประกอบด้วย มาตรา 53 คงจำคุกจำเลยที่ 2ไว้มีกำหนด 33 ปี 4 เดือน นับโทษจำเลยที่ 1 ต่อจากโทษในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 1526/2535 ของศาลอาญาริบของกลางและเงินฝากของจำเลยที่ 1 ที่ธนาคารทั้งสองแห่ง เป็นเงิน 32,570.05 บาทจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ลดโทษจำเลยที่ 1 กึ่งหนึ่ง ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 ประกอบด้วยมาตรา 53 คงจำคุกจำเลยที่ 1 มีกำหนด 25 ปี นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้นจำเลยที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "อนึ่ง ที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้ริบของกลางคือไซลิงค์พร้อมเข็มฉีดยา 5 ชุด ซึ่งเป็นอุปกรณ์ในการเสพเฮโรอีนของจำเลยทั้งสองและเงินจำนวน 70,510 บาท กับเงินฝากธนาคาร2 แห่ง จำนวน 32,570.05 บาท ที่จำเลยทั้งสองได้มาจากการจำหน่ายเฮโรอีน และศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ในส่วนนี้นั้น เห็นว่า คดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองฐานมีเฮโรอีนไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่ายมิได้ขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองฐานเสพและจำหน่ายเฮโรอีนโดยฝ่าฝืนกฎหมาย ไซลิงค์พร้อมเข็มฉีดยา และเงินดังกล่าวจึงมิใช่เครื่องมือเครื่องใช้ หรือวัตถุอื่นซึ่งจำเลยได้ใช้ในการกระทำความผิดตามที่โจทก์ฟ้องดังที่บัญญัติไว้ในมาตรา 102 แห่งพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 จึงไม่อาจริบได้ แม้จำเลยทั้งสองไม่ได้ฎีกา แต่ปัญหาดังกล่าวเป็นปัญหาเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนศาลฎีกาเห็นสมควรหยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142(5), 246 และ 247ประกอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกคำขอให้ริบไซลิงค์พร้อมเข็มฉีดยา 5 ชุดและเงินจำนวน 70,510 บาท กับเงินฝากธนาคาร 2 แห่ง จำนวน32,570.05 บาท ของกลาง นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3608/2537พนักงานอัยการ สำนักงาน อัยการ สูงสุดโจทก์นาง วา สนา อินไชยยงค์ กับพวกจำเลย ป.อ. ม. 33 พ.ร.บ.ยาเสพติดให้โทษ พ.ศ.2465 ม. 102 โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองฐานมีเฮโรอีนไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่าย มิได้ขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองฐานเสพและจำหน่ายเฮโรอีนโดยฝ่าฝืนกฎหมาย ดังนี้ แม้เจ้าพนักงานจะจับจำเลยทั้งสองได้พร้อมกับยึดได้เฮโรอีนจำนวน 115 หลอด ธนบัตรไทยชนิดต่าง ๆ จำนวน70,510 บาท และสมุดฝากเงินธนาคาร 2 แห่ง จำนวน 32,570.05 บาทกับไซลิงค์พร้อมเข็มฉีดยา 5 ชุด ซึ่งโจทก์อ้างว่าเป็นเงินที่จำเลยทั้งสองได้มาจากการจำหน่ายเฮโรอีน กับเป็นอุปกรณ์ในการเสพเฮโรอีนของจำเลยตามลำดับ แต่ไซลิงค์พร้อมเข็มฉีดยาและเงินดังกล่าวก็มิใช่เครื่องมือ เครื่องใช้ หรือวัตถุอื่นซึ่งจำเลยใช้ในการกระทำความผิดตามที่โจทก์ฟ้องดังที่บัญญัติไว้ในมาตรา 102 แห่งพระราชบัญญัติ ยาเสพติดให้โทษฯ แต่อย่างใด ไม่อาจริบได้โจทก์ฟ้อง ขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 4, 7, 8, 15, 66, 97, 102ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83 ริบของกลาง และเงินฝากธนาคารทั้งสองแห่งจำนวน 32,570.05 บาท และเพิ่มโทษจำเลยที่ 1 ตามกฎหมายกับให้นับโทษจำเลยที่ 1 ติดต่อกับโทษของจำเลยที่ 1 ในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 5246/2533 ของศาลชั้นต้นและในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 1526/2535 ของศาลอาญาด้วยจำเลยที่ 1 ให้การรับสารภาพ และรับว่าเคยต้องโทษและพ้นโทษตามฟ้องและเป็นบุคคลเดียวกับจำเลยในสองคดีที่โจทก์ขอให้นับโทษต่อจำเลยที่ 2 ให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า จำเลยทั้งสองมีความผิดตามพระราชบัญญัติ ยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 15 วรรคหนึ่ง วรรคสองและมาตรา 66 วรรคสอง ให้จำคุกจำเลยที่ 1 ตลอดชีวิต เพิ่มโทษอีกกึ่งหนึ่งตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 97 จำเลยที่ 1 ให้การรับสารภาพ เป็นประโยชน์ต่อการพิจารณา มีเหตุบรรเทาโทษลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 แต่ส่วนของการเพิ่มเท่ากับส่วนของการลดจึงไม่เพิ่มไม่ลด คงจำคุกจำเลยที่ 1 ไว้ตลอดชีวิต สำหรับจำเลยที่ 2 ให้การรับสารภาพชั้นจับกุมและชั้นสอบสวนเป็นประโยชน์ต่อการพิจารณา มีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษให้หนึ่งในสามตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 ประกอบด้วย มาตรา 53 คงจำคุกจำเลยที่ 2ไว้มีกำหนด 33 ปี 4 เดือน นับโทษจำเลยที่ 1 ต่อจากโทษในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 1526/2535 ของศาลอาญาริบของกลางและเงินฝากของจำเลยที่ 1 ที่ธนาคารทั้งสองแห่ง เป็นเงิน 32,570.05 บาทจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ลดโทษจำเลยที่ 1 กึ่งหนึ่ง ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 ประกอบด้วยมาตรา 53 คงจำคุกจำเลยที่ 1 มีกำหนด 25 ปี นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้นจำเลยที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "อนึ่ง ที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้ริบของกลางคือไซลิงค์พร้อมเข็มฉีดยา 5 ชุด ซึ่งเป็นอุปกรณ์ในการเสพเฮโรอีนของจำเลยทั้งสองและเงินจำนวน 70,510 บาท กับเงินฝากธนาคาร2 แห่ง จำนวน 32,570.05 บาท ที่จำเลยทั้งสองได้มาจากการจำหน่ายเฮโรอีน และศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ในส่วนนี้นั้น เห็นว่า คดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองฐานมีเฮโรอีนไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่ายมิได้ขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองฐานเสพและจำหน่ายเฮโรอีนโดยฝ่าฝืนกฎหมาย ไซลิงค์พร้อมเข็มฉีดยา และเงินดังกล่าวจึงมิใช่เครื่องมือเครื่องใช้ หรือวัตถุอื่นซึ่งจำเลยได้ใช้ในการกระทำความผิดตามที่โจทก์ฟ้องดังที่บัญญัติไว้ในมาตรา 102 แห่งพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 จึงไม่อาจริบได้ แม้จำเลยทั้งสองไม่ได้ฎีกา แต่ปัญหาดังกล่าวเป็นปัญหาเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนศาลฎีกาเห็นสมควรหยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142(5), 246 และ 247ประกอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกคำขอให้ริบไซลิงค์พร้อมเข็มฉีดยา 5 ชุดและเงินจำนวน 70,510 บาท กับเงินฝากธนาคาร 2 แห่ง จำนวน32,570.05 บาท ของกลาง นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์(ไพโรจน์ คำอ่อน-สมศักดิ์ วิธุรัติ-สมพงษ์ สนธิเณร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. โทษริบทรัพย์สินเป็นโทษที่มีลักษณะพิเศษ กล่าวคือ เป็นโทษที่มีทั้งลักษณะของโทษและในบางกรณีมีลักษณะของวิธีการเพื่อความปลอดภัยรวมอยู่ด้วย เช่นการริบสิ่งที่ได้ใช้ในการกระทำความผิดมีลักษณะเป็นการลงโทษ การริบทรัพย์สินที่จำเลยมีไว้เพื่อใช้ในการกระทำความผิดมีลักษณะเป็นวิธีการเพื่อความปลอดภัย เพราะริบทรัพย์สินของผู้นั้นเพื่อป้องกันสังคม มิให้ผู้กระทำความผิดนำหรือมีทรัพย์สินนั้นไปใช้ในการกระทำผิด ซึ่งจากแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ผ่านมาศาลฎีกาก็วินิจฉัยโดยใช้หลักการดังกล่าว โดยในคำพิพากษาศาลฎีกาบางฉบับวินิจฉัยโดยใช้เหตุผลเพิ่มว่า โทษริบทรัพย์ต่างจากโทษประการอื่น เพราะเป็นโทษที่มุ่งถึงตัวทรัพย์เป็นสำคัญ เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 52/2516 บทบัญญัติในเรื่องริบทรัพย์ไม่ว่าจะเป็นกรณีตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32 หรือ 33 นั้นมุ่งถึงตัวทรัพย์เป็นสำคัญ จะต่างกันก็แต่ว่า มาตรา 32 ศาลต้องริบเสียทั้งสิ้น ส่วนมาตรา 33 ให้อยู่ในดุลพินิจของศาล เว้นแต่จะเข้าข้อยกเว้นตามมาตรา 33 วรรคท้ายเท่านั้นที่จะสั่งริบไม่ได้ โจทก์ฟ้องว่า จำเลยร่วมกันมีอาวุธปืนและสายไฟฟ้าร่วมกันปล้นทรัพย์ โดยใช้สายไฟฟ้ารัดคอเจ้าทรัพย์ แม้ศาลจะได้วินิจฉัยว่าจำเลยไม่ได้กระทำผิด แต่เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าสายไฟฟ้าของกลางเป็นทรัพย์ที่ใช้ในการกระทำความผิดก็ริบได้เพราะอยู่ในดุลพินิจของศาลตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 246/2516 การริบทรัพย์สินแม้ในประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 18 บัญญัติว่า เป็นโทษสถานหนึ่ง แต่ก็เป็นโทษที่มุ่งถึงตัวทรัพย์เป็นสำคัญ ต่างกับโทษสถานอื่น แม้จำเลยซึ่งเป็นผู้กระทำผิดจะไม่ต้องรับโทษเพราะมีอายุไม่เกิน 14 ปีก็ตาม ศาลก็ชอบที่จะสั่งริบทรัพย์สินของกลางได้ 2. อย่างไรก็ตาม ทรัพย์สินที่ริบนั้นต้องเป็นทรัพย์สินที่เกี่ยวข้องกับความผิดอาญาที่ฟ้อง ซึ่งตามแนวคำพิพากษา ศาลฎีกาก็ตีความค่อนข้างกว้างตามหลักการของลักษณะโทษริบทรัพย์ตัวอย่างเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 699/2520 เงินที่จำเลยเตรียมไว้ให้แก่ผู้รับจ้างฆ่าผู้ตายเป็นเงินที่มีไว้เพื่อใช้ในการกระทำผิด ศาลริบได้ตามมาตรา 33 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1369/2523 ซองปืนซึ่งใช้บรรจุอาวุธปืนไม่มีทะเบียนพกพาไปโดยมิได้รับอนุญาตและชักปืนออกจากซองนั้นยิงขึ้นฟ้าต้องริบตาม มาตรา 33(1) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5220/2531 จำเลยที่ 3 เตรียมเงินจำนวน850,000 บาท เพื่อนำมาซื้อยาเสพติดให้โทษตามนี้ จำเลยที่ 1 ติดต่อกับผู้ขายแต่จำเลยที่ 1 สามารถนำยาเสพติดของกลางมาให้จำเลยที่ 2ได้ในปริมาณราคาเพียง 600,000 บาท เงินที่จำเลยที่ 3 เตรียมมายังคงเหลือ 250,000 บาท ซึ่งเป็นจำนวนเดียวกับเงินที่ได้เตรียมมาซื้อยาเสพติดในตอนแรก จึงถือได้ว่าเป็นทรัพย์ที่มีไว้เพื่อใช้ในการกระทำผิดศาลมีอำนาจสั่งริบได้ตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33(1) 3. ข้อเท็จจริงในคดีนี้ ไซลิงค์พร้อมเข็มฉีดยา เงินสดและเงินฝากธนาคารของกลางที่โจทก์ขอให้ริบนั้น ไม่เกี่ยวกับการกระทำความผิดฐานมีเฮโรอีนไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่ายตามฟ้องและถือไม่ได้ว่าเป็นเครื่องมือ เครื่องใช้ หรือวัตถุอื่นที่ใช้ในการกระทำความผิดเกี่ยวกับยาเสพติดให้โทษที่จะริบได้ตามมาตรา 102 แห่ง พระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ ทั้งนี้ แม้อาจใช้ในการกระทำความผิดฐานอื่นได้ก็ไม่ใช่ทรัพย์ที่โจทก์จะมาขอให้ริบในความผิดฐานนี้ เมื่อพิจารณาจากข้อเท็จจริงในคดี ปรากฏจากทางนำสืบของโจทก์ว่าจำเลยที่ 1 รับว่าไซลิงค์พร้อมเข็มฉีดยาของกลางเป็นทรัพย์ที่เอาไว้ใช้เสพเฮโรอีน เงินสดและเงินฝากธนาคารของกลางได้มาจากการซื้อขายเฮโรอีน ซึ่งอาจเป็นเหตุที่ทำให้โจทก์เข้าใจว่าทรัพย์ของกลางเกี่ยวข้องกับความผิดที่ฟ้อง จึงขอให้ริบของกลางดังกล่าวตามบัญชีของกลางทุกรายการ คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้เป็นตัวอย่างที่น่าสนใจมากเพราะประเด็นในเรื่องทางปฏิบัติ และแสดงให้ตระหนักถึงความรอบคอบในการตรวจสำนวนประชุมปรึกษาของศาลฎีกา นอกจากนี้ผู้บันทึกมีข้อสังเกตเพิ่มว่า หากคดีนี้โจทก์ฟ้องและนำสืบได้ว่าจำเลยกระทำความผิดฐานเสพเฮโรอีนและจำหน่ายเฮโรอีนด้วยผลเรื่องการริบทรัพย์ในคดีนี้จะเปลี่ยนไป จุมพลภิญโญสินวัฒน์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้อง ขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 4, 7, 8, 15, 66, 97, 102ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83 ริบของกลาง และเงินฝากธนาคารทั้งสองแห่งจำนวน 32,570.05 บาท และเพิ่มโทษจำเลยที่ 1 ตามกฎหมายกับให้นับโทษจำเลยที่ 1 ติดต่อกับโทษของจำเลยที่ 1 ในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 5246/2533 ของศาลชั้นต้นและในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 1526/2535 ของศาลอาญาด้วยจำเลยที่ 1 ให้การรับสารภาพ และรับว่าเคยต้องโทษและพ้นโทษตามฟ้องและเป็นบุคคลเดียวกับจำเลยในสองคดีที่โจทก์ขอให้นับโทษต่อจำเลยที่ 2 ให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า จำเลยทั้งสองมีความผิดตามพระราชบัญญัติ ยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 15 วรรคหนึ่ง วรรคสองและมาตรา 66 วรรคสอง ให้จำคุกจำเลยที่ 1 ตลอดชีวิต เพิ่มโทษอีกกึ่งหนึ่งตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 97 จำเลยที่ 1 ให้การรับสารภาพ เป็นประโยชน์ต่อการพิจารณา มีเหตุบรรเทาโทษลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 แต่ส่วนของการเพิ่มเท่ากับส่วนของการลดจึงไม่เพิ่มไม่ลด คงจำคุกจำเลยที่ 1 ไว้ตลอดชีวิต สำหรับจำเลยที่ 2 ให้การรับสารภาพชั้นจับกุมและชั้นสอบสวนเป็นประโยชน์ต่อการพิจารณา มีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษให้หนึ่งในสามตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 ประกอบด้วย มาตรา 53 คงจำคุกจำเลยที่ 2ไว้มีกำหนด 33 ปี 4 เดือน นับโทษจำเลยที่ 1 ต่อจากโทษในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 1526/2535 ของศาลอาญาริบของกลางและเงินฝากของจำเลยที่ 1 ที่ธนาคารทั้งสองแห่ง เป็นเงิน 32,570.05 บาทจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ลดโทษจำเลยที่ 1 กึ่งหนึ่ง ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 ประกอบด้วยมาตรา 53 คงจำคุกจำเลยที่ 1 มีกำหนด 25 ปี นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้นจำเลยที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "อนึ่ง ที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้ริบของกลางคือไซลิงค์พร้อมเข็มฉีดยา 5 ชุด ซึ่งเป็นอุปกรณ์ในการเสพเฮโรอีนของจำเลยทั้งสองและเงินจำนวน 70,510 บาท กับเงินฝากธนาคาร2 แห่ง จำนวน 32,570.05 บาท ที่จำเลยทั้งสองได้มาจากการจำหน่ายเฮโรอีน และศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ในส่วนนี้นั้น เห็นว่า คดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองฐานมีเฮโรอีนไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่ายมิได้ขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองฐานเสพและจำหน่ายเฮโรอีนโดยฝ่าฝืนกฎหมาย ไซลิงค์พร้อมเข็มฉีดยา และเงินดังกล่าวจึงมิใช่เครื่องมือเครื่องใช้ หรือวัตถุอื่นซึ่งจำเลยได้ใช้ในการกระทำความผิดตามที่โจทก์ฟ้องดังที่บัญญัติไว้ในมาตรา 102 แห่งพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 จึงไม่อาจริบได้ แม้จำเลยทั้งสองไม่ได้ฎีกา แต่ปัญหาดังกล่าวเป็นปัญหาเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนศาลฎีกาเห็นสมควรหยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142(5), 246 และ 247ประกอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกคำขอให้ริบไซลิงค์พร้อมเข็มฉีดยา 5 ชุดและเงินจำนวน 70,510 บาท กับเงินฝากธนาคาร 2 แห่ง จำนวน32,570.05 บาท ของกลาง นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3608/2537พนักงานอัยการ สำนักงาน อัยการ สูงสุดโจทก์นาง วา สนา อินไชยยงค์ กับพวกจำเลย ป.อ. ม. 33 พ.ร.บ.ยาเสพติดให้โทษ พ.ศ.2465 ม. 102 โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองฐานมีเฮโรอีนไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่าย มิได้ขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองฐานเสพและจำหน่ายเฮโรอีนโดยฝ่าฝืนกฎหมาย ดังนี้ แม้เจ้าพนักงานจะจับจำเลยทั้งสองได้พร้อมกับยึดได้เฮโรอีนจำนวน 115 หลอด ธนบัตรไทยชนิดต่าง ๆ จำนวน70,510 บาท และสมุดฝากเงินธนาคาร 2 แห่ง จำนวน 32,570.05 บาทกับไซลิงค์พร้อมเข็มฉีดยา 5 ชุด ซึ่งโจทก์อ้างว่าเป็นเงินที่จำเลยทั้งสองได้มาจากการจำหน่ายเฮโรอีน กับเป็นอุปกรณ์ในการเสพเฮโรอีนของจำเลยตามลำดับ แต่ไซลิงค์พร้อมเข็มฉีดยาและเงินดังกล่าวก็มิใช่เครื่องมือ เครื่องใช้ หรือวัตถุอื่นซึ่งจำเลยใช้ในการกระทำความผิดตามที่โจทก์ฟ้องดังที่บัญญัติไว้ในมาตรา 102 แห่งพระราชบัญญัติ ยาเสพติดให้โทษฯ แต่อย่างใด ไม่อาจริบได้โจทก์ฟ้อง ขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 4, 7, 8, 15, 66, 97, 102ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83 ริบของกลาง และเงินฝากธนาคารทั้งสองแห่งจำนวน 32,570.05 บาท และเพิ่มโทษจำเลยที่ 1 ตามกฎหมายกับให้นับโทษจำเลยที่ 1 ติดต่อกับโทษของจำเลยที่ 1 ในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 5246/2533 ของศาลชั้นต้นและในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 1526/2535 ของศาลอาญาด้วยจำเลยที่ 1 ให้การรับสารภาพ และรับว่าเคยต้องโทษและพ้นโทษตามฟ้องและเป็นบุคคลเดียวกับจำเลยในสองคดีที่โจทก์ขอให้นับโทษต่อจำเลยที่ 2 ให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า จำเลยทั้งสองมีความผิดตามพระราชบัญญัติ ยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 15 วรรคหนึ่ง วรรคสองและมาตรา 66 วรรคสอง ให้จำคุกจำเลยที่ 1 ตลอดชีวิต เพิ่มโทษอีกกึ่งหนึ่งตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 97 จำเลยที่ 1 ให้การรับสารภาพ เป็นประโยชน์ต่อการพิจารณา มีเหตุบรรเทาโทษลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 แต่ส่วนของการเพิ่มเท่ากับส่วนของการลดจึงไม่เพิ่มไม่ลด คงจำคุกจำเลยที่ 1 ไว้ตลอดชีวิต สำหรับจำเลยที่ 2 ให้การรับสารภาพชั้นจับกุมและชั้นสอบสวนเป็นประโยชน์ต่อการพิจารณา มีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษให้หนึ่งในสามตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 ประกอบด้วย มาตรา 53 คงจำคุกจำเลยที่ 2ไว้มีกำหนด 33 ปี 4 เดือน นับโทษจำเลยที่ 1 ต่อจากโทษในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 1526/2535 ของศาลอาญาริบของกลางและเงินฝากของจำเลยที่ 1 ที่ธนาคารทั้งสองแห่ง เป็นเงิน 32,570.05 บาทจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ลดโทษจำเลยที่ 1 กึ่งหนึ่ง ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 ประกอบด้วยมาตรา 53 คงจำคุกจำเลยที่ 1 มีกำหนด 25 ปี นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้นจำเลยที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "อนึ่ง ที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้ริบของกลางคือไซลิงค์พร้อมเข็มฉีดยา 5 ชุด ซึ่งเป็นอุปกรณ์ในการเสพเฮโรอีนของจำเลยทั้งสองและเงินจำนวน 70,510 บาท กับเงินฝากธนาคาร2 แห่ง จำนวน 32,570.05 บาท ที่จำเลยทั้งสองได้มาจากการจำหน่ายเฮโรอีน และศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ในส่วนนี้นั้น เห็นว่า คดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองฐานมีเฮโรอีนไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่ายมิได้ขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองฐานเสพและจำหน่ายเฮโรอีนโดยฝ่าฝืนกฎหมาย ไซลิงค์พร้อมเข็มฉีดยา และเงินดังกล่าวจึงมิใช่เครื่องมือเครื่องใช้ หรือวัตถุอื่นซึ่งจำเลยได้ใช้ในการกระทำความผิดตามที่โจทก์ฟ้องดังที่บัญญัติไว้ในมาตรา 102 แห่งพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 จึงไม่อาจริบได้ แม้จำเลยทั้งสองไม่ได้ฎีกา แต่ปัญหาดังกล่าวเป็นปัญหาเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนศาลฎีกาเห็นสมควรหยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142(5), 246 และ 247ประกอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกคำขอให้ริบไซลิงค์พร้อมเข็มฉีดยา 5 ชุดและเงินจำนวน 70,510 บาท กับเงินฝากธนาคาร 2 แห่ง จำนวน32,570.05 บาท ของกลาง นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์(ไพโรจน์ คำอ่อน-สมศักดิ์ วิธุรัติ-สมพงษ์ สนธิเณร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. โทษริบทรัพย์สินเป็นโทษที่มีลักษณะพิเศษ กล่าวคือ เป็นโทษที่มีทั้งลักษณะของโทษและในบางกรณีมีลักษณะของวิธีการเพื่อความปลอดภัยรวมอยู่ด้วย เช่นการริบสิ่งที่ได้ใช้ในการกระทำความผิดมีลักษณะเป็นการลงโทษ การริบทรัพย์สินที่จำเลยมีไว้เพื่อใช้ในการกระทำความผิดมีลักษณะเป็นวิธีการเพื่อความปลอดภัย เพราะริบทรัพย์สินของผู้นั้นเพื่อป้องกันสังคม มิให้ผู้กระทำความผิดนำหรือมีทรัพย์สินนั้นไปใช้ในการกระทำผิด ซึ่งจากแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ผ่านมาศาลฎีกาก็วินิจฉัยโดยใช้หลักการดังกล่าว โดยในคำพิพากษาศาลฎีกาบางฉบับวินิจฉัยโดยใช้เหตุผลเพิ่มว่า โทษริบทรัพย์ต่างจากโทษประการอื่น เพราะเป็นโทษที่มุ่งถึงตัวทรัพย์เป็นสำคัญ เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 52/2516 บทบัญญัติในเรื่องริบทรัพย์ไม่ว่าจะเป็นกรณีตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32 หรือ 33 นั้นมุ่งถึงตัวทรัพย์เป็นสำคัญ จะต่างกันก็แต่ว่า มาตรา 32 ศาลต้องริบเสียทั้งสิ้น ส่วนมาตรา 33 ให้อยู่ในดุลพินิจของศาล เว้นแต่จะเข้าข้อยกเว้นตามมาตรา 33 วรรคท้ายเท่านั้นที่จะสั่งริบไม่ได้ โจทก์ฟ้องว่า จำเลยร่วมกันมีอาวุธปืนและสายไฟฟ้าร่วมกันปล้นทรัพย์ โดยใช้สายไฟฟ้ารัดคอเจ้าทรัพย์ แม้ศาลจะได้วินิจฉัยว่าจำเลยไม่ได้กระทำผิด แต่เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าสายไฟฟ้าของกลางเป็นทรัพย์ที่ใช้ในการกระทำความผิดก็ริบได้เพราะอยู่ในดุลพินิจของศาลตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 246/2516 การริบทรัพย์สินแม้ในประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 18 บัญญัติว่า เป็นโทษสถานหนึ่ง แต่ก็เป็นโทษที่มุ่งถึงตัวทรัพย์เป็นสำคัญ ต่างกับโทษสถานอื่น แม้จำเลยซึ่งเป็นผู้กระทำผิดจะไม่ต้องรับโทษเพราะมีอายุไม่เกิน 14 ปีก็ตาม ศาลก็ชอบที่จะสั่งริบทรัพย์สินของกลางได้ 2. อย่างไรก็ตาม ทรัพย์สินที่ริบนั้นต้องเป็นทรัพย์สินที่เกี่ยวข้องกับความผิดอาญาที่ฟ้อง ซึ่งตามแนวคำพิพากษา ศาลฎีกาก็ตีความค่อนข้างกว้างตามหลักการของลักษณะโทษริบทรัพย์ตัวอย่างเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 699/2520 เงินที่จำเลยเตรียมไว้ให้แก่ผู้รับจ้างฆ่าผู้ตายเป็นเงินที่มีไว้เพื่อใช้ในการกระทำผิด ศาลริบได้ตามมาตรา 33 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1369/2523 ซองปืนซึ่งใช้บรรจุอาวุธปืนไม่มีทะเบียนพกพาไปโดยมิได้รับอนุญาตและชักปืนออกจากซองนั้นยิงขึ้นฟ้าต้องริบตาม มาตรา 33(1) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5220/2531 จำเลยที่ 3 เตรียมเงินจำนวน850,000 บาท เพื่อนำมาซื้อยาเสพติดให้โทษตามนี้ จำเลยที่ 1 ติดต่อกับผู้ขายแต่จำเลยที่ 1 สามารถนำยาเสพติดของกลางมาให้จำเลยที่ 2ได้ในปริมาณราคาเพียง 600,000 บาท เงินที่จำเลยที่ 3 เตรียมมายังคงเหลือ 250,000 บาท ซึ่งเป็นจำนวนเดียวกับเงินที่ได้เตรียมมาซื้อยาเสพติดในตอนแรก จึงถือได้ว่าเป็นทรัพย์ที่มีไว้เพื่อใช้ในการกระทำผิดศาลมีอำนาจสั่งริบได้ตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33(1) 3. ข้อเท็จจริงในคดีนี้ ไซลิงค์พร้อมเข็มฉีดยา เงินสดและเงินฝากธนาคารของกลางที่โจทก์ขอให้ริบนั้น ไม่เกี่ยวกับการกระทำความผิดฐานมีเฮโรอีนไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่ายตามฟ้องและถือไม่ได้ว่าเป็นเครื่องมือ เครื่องใช้ หรือวัตถุอื่นที่ใช้ในการกระทำความผิดเกี่ยวกับยาเสพติดให้โทษที่จะริบได้ตามมาตรา 102 แห่ง พระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ ทั้งนี้ แม้อาจใช้ในการกระทำความผิดฐานอื่นได้ก็ไม่ใช่ทรัพย์ที่โจทก์จะมาขอให้ริบในความผิดฐานนี้ เมื่อพิจารณาจากข้อเท็จจริงในคดี ปรากฏจากทางนำสืบของโจทก์ว่าจำเลยที่ 1 รับว่าไซลิงค์พร้อมเข็มฉีดยาของกลางเป็นทรัพย์ที่เอาไว้ใช้เสพเฮโรอีน เงินสดและเงินฝากธนาคารของกลางได้มาจากการซื้อขายเฮโรอีน ซึ่งอาจเป็นเหตุที่ทำให้โจทก์เข้าใจว่าทรัพย์ของกลางเกี่ยวข้องกับความผิดที่ฟ้อง จึงขอให้ริบของกลางดังกล่าวตามบัญชีของกลางทุกรายการ คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้เป็นตัวอย่างที่น่าสนใจมากเพราะประเด็นในเรื่องทางปฏิบัติ และแสดงให้ตระหนักถึงความรอบคอบในการตรวจสำนวนประชุมปรึกษาของศาลฎีกา นอกจากนี้ผู้บันทึกมีข้อสังเกตเพิ่มว่า หากคดีนี้โจทก์ฟ้องและนำสืบได้ว่าจำเลยกระทำความผิดฐานเสพเฮโรอีนและจำหน่ายเฮโรอีนด้วยผลเรื่องการริบทรัพย์ในคดีนี้จะเปลี่ยนไป จุมพลภิญโญสินวัฒน์