คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4811/2537หลักกฎหมาย: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์มีสิทธิครอบครองที่ดินพิพาทโดยโจทก์ได้ครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินพิพาทตลอดมาตั้งแต่ปี 2503 สามีจำเลยไปแจ้งความเท็จต่อเจ้าพนักงานที่ดินให้ออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) สำหรับที่ดินพิพาทในชื่อของสามีจำเลยในปี 2515ขอให้พิพากษาว่าโจทก์มีสิทธิครอบครองที่ดินพิพาท ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องกับที่ดินพิพาทต่อไป และขอให้เพิกถอนหนังสือรับรองการทำประโยชน์ที่ดินพิพาท ดังนี้ แม้โจทก์ฟ้องจำเลยหลังจากสามีจำเลยตายเกิน 1 ปี ฟ้องของโจทก์ก็ไม่ขาดอายุความ เพราะไม่เป็นคดีมรดกหรือคดีที่เจ้าหนี้ขอบังคับตามสิทธิเรียกร้องอันมีต่อเจ้ามรดก จะนำอายุความตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 มาใช้ไม่ได้โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า ที่พิพาทเป็นของโจทก์ได้มาโดยนายบึ้ง และนางกองซึ่งเป็นสามีภริยากันยกให้เมื่อ พ.ศ. 2503หลังจากนั้นโจทก์ได้เข้าครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินพิพาทโดยสงบโดยเปิดเผย ด้วยเจตนาเป็นเจ้าของตลอดมาโดยไม่มีผู้ใดโต้แย้งจนถึงปัจจุบันเป็นเวลา 27 ปีเศษแล้ว ต่อมาประมาณต้นปี 2515นายสิงห์สามีจำเลยแจ้งความเท็จต่อเจ้าพนักงานที่ดินอำเภอเมืองขอนแก่น ให้ออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) ที่ดินพิพาทในชื่อของนายสิงห์ เจ้าพนักงานที่ดินหลงเชื่อออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) เลขที่ 260 ให้นายสิงห์เมื่อวันที่10 เมษายน 2515 ต่อมาวันที่ 21 กันยายน 2521 นายสิงห์ถึงแก่ความตาย จำเลยยื่นเรื่องราวขอรับโอนมรดกที่ดินพิพาทจากนายสิงห์ต่อเจ้าพนักงานที่ดินอำเภอเมืองขอนแก่น เป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ขอให้พิพากษาว่าโจทก์ได้สิทธิครอบครองที่ดินพิพาทเนื้อที่ 2 งาน 60 ตารางวาอันเป็นที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) เลขที่ 260 หมู่ที่ 6 (11) ตำบลท่าพระ (ดอนหัน)อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องกับที่ดินพิพาทต่อไป และให้เพิกถอนหนังสือรับรองการทำประโยชน์(น.ส.3) เลขที่ 260 หมู่ที่ 6 (11) ตำบลท่าพระ (ดอนหัน)อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่นจำเลยให้การว่าในขณะออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3)เลขที่ 260 นายสิงห์เป็นเจ้าของผู้มีสิทธิครอบครองที่ดินนั้นตามกฎหมาย และหลังจากทางราชการออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ให้แล้วนายสิงห์และจำเลยได้ร่วมกันครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินนั้นอย่างเป็นเจ้าของตลอดมาครั้งหลังจากนายสิงห์ถึงแก่ความตายแล้วจำเลยก็ได้เข้าครอบครองและทำประโยชน์จนกระทั่งปัจจุบัน การขอออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ที่ดินดังกล่าวได้ดำเนินการตามหลักเกณฑ์และวิธีการตามที่ประมวลกฎหมายที่ดินบัญญัติไว้ทุกประการ โจทก์ไม่เคยครอบครองที่ดินพิพาท นายบึ้งและนางกองไม่มีอำนาจยกที่ดินพิพาทให้โจทก์เมื่อปี 2503 เพราะนางสิงห์ได้ครอบครองที่ดินพิพาทมาก่อนออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์แล้วประมาณ 30 ปีฟ้องของโจทก์ขาดอายุความ เพราะโจทก์ฟ้องคดีเกิน 1 ปี นับแต่นายสิงห์ออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ และหลังจากนายสิงห์ถึงแก่ความตาย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษากลับว่า โจทก์เป็นผู้มีสิทธิครอบครองที่ดินพิพาทตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) เลขที่ 260หมู่ที่ 6(11) ตำบลท่าพระ (ดอนหัน) อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น เนื้อที่ 2 งาน 60 ตารางวา ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องและให้เพิกถอนหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) ดังกล่าวเสียจำเลยฎีกา โดยผู้พิพากษาที่ได้นั่งพิจารณาคดีในศาลชั้นต้นรับรองว่ามีเหตุสมควรที่จะฎีกาในข้อเท็จจริงได้ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาข้อกฎหมายต้องวินิจฉัยต่อไปตามฎีกาของจำเลยว่า ฟ้องของโจทก์ขาดอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 หรือไม่ ในปัญหานี้ เห็นว่าอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 เป็นอายุความในการฟ้องคดีมรดกหรือคดีที่เจ้าหนี้ขอบังคับตามสิทธิเรียกร้องอันมีต่อเจ้ามรดก คดีนี้เป็นคดีที่โจทก์ฟ้องว่าโจทก์มีสิทธิครอบครองที่ดินพิพาทโดยโจทก์ได้ครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินพิพาทตลอดมาตั้งแต่ปี 2503 สามีจำเลยไปแจ้งความเท็จต่อเจ้าพนักงานที่ดินให้ออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) สำหรับที่ดินพิพาทในชื่อของสามีจำเลยในปี 2515 ขอให้พิพากษาว่าโจทก์มีสิทธิครอบครองที่ดินพิพาท ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องกับที่ดินพิพาทต่อไป และขอให้เพิกถอนหนังสือรับรองการทำประโยชน์ที่ดินพิพาท ดังนั้นแม้โจทก์ฟ้องจำเลยหลังจากสามีจำเลยตายเกิน 1 ปี ฟ้องของโจทก์ก็ไม่ขาดอายุความเพราะคดีนี้ไม่เป็นคดีมรดกหรือคดีที่เจ้าหนี้ขอบังคับตามสิทธิเรียกร้องอันมีต่อเจ้ามรดก จะนำอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 มาใช้แก่คดีนี้ไม่ได้ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นเช่นกัน"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4811/2537นาย สุภาพ อนุ ภาพโจทก์นาง เที่ยง อนุ ภาพจำเลย ป.พ.พ. ม. 1754 โจทก์ฟ้องว่า โจทก์มีสิทธิครอบครองที่ดินพิพาทโดยโจทก์ได้ครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินพิพาทตลอดมาตั้งแต่ปี 2503 สามีจำเลยไปแจ้งความเท็จต่อเจ้าพนักงานที่ดินให้ออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) สำหรับที่ดินพิพาทในชื่อของสามีจำเลยในปี 2515ขอให้พิพากษาว่าโจทก์มีสิทธิครอบครองที่ดินพิพาท ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องกับที่ดินพิพาทต่อไป และขอให้เพิกถอนหนังสือรับรองการทำประโยชน์ที่ดินพิพาท ดังนี้ แม้โจทก์ฟ้องจำเลยหลังจากสามีจำเลยตายเกิน 1 ปี ฟ้องของโจทก์ก็ไม่ขาดอายุความ เพราะไม่เป็นคดีมรดกหรือคดีที่เจ้าหนี้ขอบังคับตามสิทธิเรียกร้องอันมีต่อเจ้ามรดก จะนำอายุความตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 มาใช้ไม่ได้โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า ที่พิพาทเป็นของโจทก์ได้มาโดยนายบึ้ง และนางกองซึ่งเป็นสามีภริยากันยกให้เมื่อ พ.ศ. 2503หลังจากนั้นโจทก์ได้เข้าครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินพิพาทโดยสงบโดยเปิดเผย ด้วยเจตนาเป็นเจ้าของตลอดมาโดยไม่มีผู้ใดโต้แย้งจนถึงปัจจุบันเป็นเวลา 27 ปีเศษแล้ว ต่อมาประมาณต้นปี 2515นายสิงห์สามีจำเลยแจ้งความเท็จต่อเจ้าพนักงานที่ดินอำเภอเมืองขอนแก่น ให้ออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) ที่ดินพิพาทในชื่อของนายสิงห์ เจ้าพนักงานที่ดินหลงเชื่อออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) เลขที่ 260 ให้นายสิงห์เมื่อวันที่10 เมษายน 2515 ต่อมาวันที่ 21 กันยายน 2521 นายสิงห์ถึงแก่ความตาย จำเลยยื่นเรื่องราวขอรับโอนมรดกที่ดินพิพาทจากนายสิงห์ต่อเจ้าพนักงานที่ดินอำเภอเมืองขอนแก่น เป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ขอให้พิพากษาว่าโจทก์ได้สิทธิครอบครองที่ดินพิพาทเนื้อที่ 2 งาน 60 ตารางวาอันเป็นที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) เลขที่ 260 หมู่ที่ 6 (11) ตำบลท่าพระ (ดอนหัน)อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องกับที่ดินพิพาทต่อไป และให้เพิกถอนหนังสือรับรองการทำประโยชน์(น.ส.3) เลขที่ 260 หมู่ที่ 6 (11) ตำบลท่าพระ (ดอนหัน)อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่นจำเลยให้การว่าในขณะออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3)เลขที่ 260 นายสิงห์เป็นเจ้าของผู้มีสิทธิครอบครองที่ดินนั้นตามกฎหมาย และหลังจากทางราชการออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ให้แล้วนายสิงห์และจำเลยได้ร่วมกันครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินนั้นอย่างเป็นเจ้าของตลอดมาครั้งหลังจากนายสิงห์ถึงแก่ความตายแล้วจำเลยก็ได้เข้าครอบครองและทำประโยชน์จนกระทั่งปัจจุบัน การขอออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ที่ดินดังกล่าวได้ดำเนินการตามหลักเกณฑ์และวิธีการตามที่ประมวลกฎหมายที่ดินบัญญัติไว้ทุกประการ โจทก์ไม่เคยครอบครองที่ดินพิพาท นายบึ้งและนางกองไม่มีอำนาจยกที่ดินพิพาทให้โจทก์เมื่อปี 2503 เพราะนางสิงห์ได้ครอบครองที่ดินพิพาทมาก่อนออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์แล้วประมาณ 30 ปีฟ้องของโจทก์ขาดอายุความ เพราะโจทก์ฟ้องคดีเกิน 1 ปี นับแต่นายสิงห์ออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ และหลังจากนายสิงห์ถึงแก่ความตาย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษากลับว่า โจทก์เป็นผู้มีสิทธิครอบครองที่ดินพิพาทตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) เลขที่ 260หมู่ที่ 6(11) ตำบลท่าพระ (ดอนหัน) อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น เนื้อที่ 2 งาน 60 ตารางวา ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องและให้เพิกถอนหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) ดังกล่าวเสียจำเลยฎีกา โดยผู้พิพากษาที่ได้นั่งพิจารณาคดีในศาลชั้นต้นรับรองว่ามีเหตุสมควรที่จะฎีกาในข้อเท็จจริงได้ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาข้อกฎหมายต้องวินิจฉัยต่อไปตามฎีกาของจำเลยว่า ฟ้องของโจทก์ขาดอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 หรือไม่ ในปัญหานี้ เห็นว่าอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 เป็นอายุความในการฟ้องคดีมรดกหรือคดีที่เจ้าหนี้ขอบังคับตามสิทธิเรียกร้องอันมีต่อเจ้ามรดก คดีนี้เป็นคดีที่โจทก์ฟ้องว่าโจทก์มีสิทธิครอบครองที่ดินพิพาทโดยโจทก์ได้ครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินพิพาทตลอดมาตั้งแต่ปี 2503 สามีจำเลยไปแจ้งความเท็จต่อเจ้าพนักงานที่ดินให้ออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) สำหรับที่ดินพิพาทในชื่อของสามีจำเลยในปี 2515 ขอให้พิพากษาว่าโจทก์มีสิทธิครอบครองที่ดินพิพาท ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องกับที่ดินพิพาทต่อไป และขอให้เพิกถอนหนังสือรับรองการทำประโยชน์ที่ดินพิพาท ดังนั้นแม้โจทก์ฟ้องจำเลยหลังจากสามีจำเลยตายเกิน 1 ปี ฟ้องของโจทก์ก็ไม่ขาดอายุความเพราะคดีนี้ไม่เป็นคดีมรดกหรือคดีที่เจ้าหนี้ขอบังคับตามสิทธิเรียกร้องอันมีต่อเจ้ามรดก จะนำอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 มาใช้แก่คดีนี้ไม่ได้ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นเช่นกัน"พิพากษายืน(อัครวิทย์ สุมาวงศ์-สมศักดิ์ วิธุรัติ-สมพงษ์ สนธิเณร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ คดีนี้ศาลฎีกาวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายตามที่จำเลยให้การต่อสู้และฎีกาขึ้นมาว่า คดีของโจทก์ขาดอายุความเพราะฟ้องคดีเกิน 1 ปีนับแต่นายสิงห์สามีจำเลยถึงแก่ความตายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 หรือไม่ กำหนดอายุความตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754จะต้องเป็นคดีมรดกซึ่งหมายถึงคดีที่มีการฟ้องร้อง พิพาทเกี่ยวกับทรัพย์มรดกระหว่างทายาท หรือคดีที่เจ้าหนี้ของเจ้ามรดกฟ้องร้องตามสิทธิเรียกร้องที่มีต่อเจ้ามรดกเท่านั้น หากเป็นกรณีที่ฟ้องร้องพิพาทกันเพราะเหตุอื่นไม่อยู่ภายใต้บังคับแห่งอายุความดังกล่าว กรณีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ โจทก์บรรยายฟ้องลักษณะว่าสามีของจำเลยกระทำละเมิดนำที่ดินของโจทก์ไปขอออกเอกสารสิทธิโดยไม่มีสิทธิ ขอให้เพิกถอนเอกสารสิทธิ (น.ส.3) และให้แสดงว่าโจทก์มีสิทธิครอบครอง ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องกรณีจึงมิใช่คดีมรดกคดีโจทก์จึงไม่ใช่คดีมรดกซึ่งจะต้องอยู่ภายใต้บังคับของอายุความตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754ดังนั้นมิใช่ว่าเมื่อมีคดีพิพาทเกี่ยวกับทรัพย์ที่เป็นมรดกของผู้ตายแล้วจะเป็นคดีมรดกเสมอไป การให้การต่อสู้คดีของจำเลยจึงต้องระมัดระวัง เพราะการต่อสู้คดี หรือตั้งรูปคดีผิดพลาดอาจเกิดความเสียหายแก่คดีของตนได้ เคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยไว้ว่าคดีไม่อยู่ภายใต้อายุความตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 ที่น่าศึกษาดังนี้ 1. คดีที่ทายาทฟ้องผู้จัดการมรดกให้แบ่งทรัพย์มรดกเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 740/2534 โจทก์ฟ้องจำเลยขอแบ่งทรัพย์มรดกจากจำเลยซึ่งเป็นผู้จัดการมรดกของ พ. จำเลยตกอยู่ในฐานะผู้ครอบครองแทนทายาททั้งหลาย ดังนี้จำเลยไม่อาจจะยกอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 ขึ้นต่อสู้โจทก์ได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1642/2534) 2. คดีร้องขอถอนผู้จัดการมรดกตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1727 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3824/2534 คดีขอให้ศาลสั่งถอนผู้จัดการมรดกซึ่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1727 บัญญัติให้ผู้มีส่วนได้เสียร้องขอก่อนการปัน มรดกเสร็จสิ้นกรณีมิใช่คดีฟ้องเรียกทรัพย์มรดก หรือคดีเกี่ยวกับการจัดมรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754,1733 จะนำอายุความตามมาตราดังกล่าวมาใช้บังคับไม่ได้ 3. คดีฟ้องเพิกถอนการจัดการมรดกที่ผู้จัดการมรดกกระทำไม่ถูกต้อง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4610/2533 คดีฟ้องขอให้เพิกถอนการจัดการมรดกซึ่งผู้จัดการมรดกจัดการไม่ถูกต้องตามกฎหมายไม่ต้องฟ้องภายในกำหนดอายุความ 1 ปี ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 4. ฟ้องเรียกทรัพย์ที่ผู้ตายไม่มีสิทธินำไปทำพินัยกรรมให้จำเลย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2643/2527 ฟ้องเรียกเอาทรัพย์ส่วนของโจทก์จากจำเลยซึ่งบิดาจำเลยไม่มีสิทธิจะเอาไปทำพินัยกรรมยกให้จำเลย และโจทก์อาศัยอยู่ในเรือนพิพาทตลอดมา มิใช่ฟ้องขอแบ่งมรดกจะนำอายุความมรดกมาใช้หาได้ไม่ (รูปคดีคล้ายกับคดีที่หมายเหตุนี้) สมกุมชาดคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า ที่พิพาทเป็นของโจทก์ได้มาโดยนายบึ้ง และนางกองซึ่งเป็นสามีภริยากันยกให้เมื่อ พ.ศ. 2503หลังจากนั้นโจทก์ได้เข้าครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินพิพาทโดยสงบโดยเปิดเผย ด้วยเจตนาเป็นเจ้าของตลอดมาโดยไม่มีผู้ใดโต้แย้งจนถึงปัจจุบันเป็นเวลา 27 ปีเศษแล้ว ต่อมาประมาณต้นปี 2515นายสิงห์สามีจำเลยแจ้งความเท็จต่อเจ้าพนักงานที่ดินอำเภอเมืองขอนแก่น ให้ออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) ที่ดินพิพาทในชื่อของนายสิงห์ เจ้าพนักงานที่ดินหลงเชื่อออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) เลขที่ 260 ให้นายสิงห์เมื่อวันที่10 เมษายน 2515 ต่อมาวันที่ 21 กันยายน 2521 นายสิงห์ถึงแก่ความตาย จำเลยยื่นเรื่องราวขอรับโอนมรดกที่ดินพิพาทจากนายสิงห์ต่อเจ้าพนักงานที่ดินอำเภอเมืองขอนแก่น เป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ขอให้พิพากษาว่าโจทก์ได้สิทธิครอบครองที่ดินพิพาทเนื้อที่ 2 งาน 60 ตารางวาอันเป็นที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) เลขที่ 260 หมู่ที่ 6 (11) ตำบลท่าพระ (ดอนหัน)อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องกับที่ดินพิพาทต่อไป และให้เพิกถอนหนังสือรับรองการทำประโยชน์(น.ส.3) เลขที่ 260 หมู่ที่ 6 (11) ตำบลท่าพระ (ดอนหัน)อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่นจำเลยให้การว่าในขณะออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3)เลขที่ 260 นายสิงห์เป็นเจ้าของผู้มีสิทธิครอบครองที่ดินนั้นตามกฎหมาย และหลังจากทางราชการออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ให้แล้วนายสิงห์และจำเลยได้ร่วมกันครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินนั้นอย่างเป็นเจ้าของตลอดมาครั้งหลังจากนายสิงห์ถึงแก่ความตายแล้วจำเลยก็ได้เข้าครอบครองและทำประโยชน์จนกระทั่งปัจจุบัน การขอออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ที่ดินดังกล่าวได้ดำเนินการตามหลักเกณฑ์และวิธีการตามที่ประมวลกฎหมายที่ดินบัญญัติไว้ทุกประการ โจทก์ไม่เคยครอบครองที่ดินพิพาท นายบึ้งและนางกองไม่มีอำนาจยกที่ดินพิพาทให้โจทก์เมื่อปี 2503 เพราะนางสิงห์ได้ครอบครองที่ดินพิพาทมาก่อนออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์แล้วประมาณ 30 ปีฟ้องของโจทก์ขาดอายุความ เพราะโจทก์ฟ้องคดีเกิน 1 ปี นับแต่นายสิงห์ออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ และหลังจากนายสิงห์ถึงแก่ความตาย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษากลับว่า โจทก์เป็นผู้มีสิทธิครอบครองที่ดินพิพาทตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) เลขที่ 260หมู่ที่ 6(11) ตำบลท่าพระ (ดอนหัน) อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น เนื้อที่ 2 งาน 60 ตารางวา ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องและให้เพิกถอนหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) ดังกล่าวเสียจำเลยฎีกา โดยผู้พิพากษาที่ได้นั่งพิจารณาคดีในศาลชั้นต้นรับรองว่ามีเหตุสมควรที่จะฎีกาในข้อเท็จจริงได้ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาข้อกฎหมายต้องวินิจฉัยต่อไปตามฎีกาของจำเลยว่า ฟ้องของโจทก์ขาดอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 หรือไม่ ในปัญหานี้ เห็นว่าอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 เป็นอายุความในการฟ้องคดีมรดกหรือคดีที่เจ้าหนี้ขอบังคับตามสิทธิเรียกร้องอันมีต่อเจ้ามรดก คดีนี้เป็นคดีที่โจทก์ฟ้องว่าโจทก์มีสิทธิครอบครองที่ดินพิพาทโดยโจทก์ได้ครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินพิพาทตลอดมาตั้งแต่ปี 2503 สามีจำเลยไปแจ้งความเท็จต่อเจ้าพนักงานที่ดินให้ออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) สำหรับที่ดินพิพาทในชื่อของสามีจำเลยในปี 2515 ขอให้พิพากษาว่าโจทก์มีสิทธิครอบครองที่ดินพิพาท ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องกับที่ดินพิพาทต่อไป และขอให้เพิกถอนหนังสือรับรองการทำประโยชน์ที่ดินพิพาท ดังนั้นแม้โจทก์ฟ้องจำเลยหลังจากสามีจำเลยตายเกิน 1 ปี ฟ้องของโจทก์ก็ไม่ขาดอายุความเพราะคดีนี้ไม่เป็นคดีมรดกหรือคดีที่เจ้าหนี้ขอบังคับตามสิทธิเรียกร้องอันมีต่อเจ้ามรดก จะนำอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 มาใช้แก่คดีนี้ไม่ได้ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นเช่นกัน"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4811/2537นาย สุภาพ อนุ ภาพโจทก์นาง เที่ยง อนุ ภาพจำเลย ป.พ.พ. ม. 1754 โจทก์ฟ้องว่า โจทก์มีสิทธิครอบครองที่ดินพิพาทโดยโจทก์ได้ครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินพิพาทตลอดมาตั้งแต่ปี 2503 สามีจำเลยไปแจ้งความเท็จต่อเจ้าพนักงานที่ดินให้ออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) สำหรับที่ดินพิพาทในชื่อของสามีจำเลยในปี 2515ขอให้พิพากษาว่าโจทก์มีสิทธิครอบครองที่ดินพิพาท ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องกับที่ดินพิพาทต่อไป และขอให้เพิกถอนหนังสือรับรองการทำประโยชน์ที่ดินพิพาท ดังนี้ แม้โจทก์ฟ้องจำเลยหลังจากสามีจำเลยตายเกิน 1 ปี ฟ้องของโจทก์ก็ไม่ขาดอายุความ เพราะไม่เป็นคดีมรดกหรือคดีที่เจ้าหนี้ขอบังคับตามสิทธิเรียกร้องอันมีต่อเจ้ามรดก จะนำอายุความตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 มาใช้ไม่ได้โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า ที่พิพาทเป็นของโจทก์ได้มาโดยนายบึ้ง และนางกองซึ่งเป็นสามีภริยากันยกให้เมื่อ พ.ศ. 2503หลังจากนั้นโจทก์ได้เข้าครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินพิพาทโดยสงบโดยเปิดเผย ด้วยเจตนาเป็นเจ้าของตลอดมาโดยไม่มีผู้ใดโต้แย้งจนถึงปัจจุบันเป็นเวลา 27 ปีเศษแล้ว ต่อมาประมาณต้นปี 2515นายสิงห์สามีจำเลยแจ้งความเท็จต่อเจ้าพนักงานที่ดินอำเภอเมืองขอนแก่น ให้ออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) ที่ดินพิพาทในชื่อของนายสิงห์ เจ้าพนักงานที่ดินหลงเชื่อออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) เลขที่ 260 ให้นายสิงห์เมื่อวันที่10 เมษายน 2515 ต่อมาวันที่ 21 กันยายน 2521 นายสิงห์ถึงแก่ความตาย จำเลยยื่นเรื่องราวขอรับโอนมรดกที่ดินพิพาทจากนายสิงห์ต่อเจ้าพนักงานที่ดินอำเภอเมืองขอนแก่น เป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ขอให้พิพากษาว่าโจทก์ได้สิทธิครอบครองที่ดินพิพาทเนื้อที่ 2 งาน 60 ตารางวาอันเป็นที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) เลขที่ 260 หมู่ที่ 6 (11) ตำบลท่าพระ (ดอนหัน)อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องกับที่ดินพิพาทต่อไป และให้เพิกถอนหนังสือรับรองการทำประโยชน์(น.ส.3) เลขที่ 260 หมู่ที่ 6 (11) ตำบลท่าพระ (ดอนหัน)อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่นจำเลยให้การว่าในขณะออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3)เลขที่ 260 นายสิงห์เป็นเจ้าของผู้มีสิทธิครอบครองที่ดินนั้นตามกฎหมาย และหลังจากทางราชการออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ให้แล้วนายสิงห์และจำเลยได้ร่วมกันครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินนั้นอย่างเป็นเจ้าของตลอดมาครั้งหลังจากนายสิงห์ถึงแก่ความตายแล้วจำเลยก็ได้เข้าครอบครองและทำประโยชน์จนกระทั่งปัจจุบัน การขอออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ที่ดินดังกล่าวได้ดำเนินการตามหลักเกณฑ์และวิธีการตามที่ประมวลกฎหมายที่ดินบัญญัติไว้ทุกประการ โจทก์ไม่เคยครอบครองที่ดินพิพาท นายบึ้งและนางกองไม่มีอำนาจยกที่ดินพิพาทให้โจทก์เมื่อปี 2503 เพราะนางสิงห์ได้ครอบครองที่ดินพิพาทมาก่อนออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์แล้วประมาณ 30 ปีฟ้องของโจทก์ขาดอายุความ เพราะโจทก์ฟ้องคดีเกิน 1 ปี นับแต่นายสิงห์ออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ และหลังจากนายสิงห์ถึงแก่ความตาย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษากลับว่า โจทก์เป็นผู้มีสิทธิครอบครองที่ดินพิพาทตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) เลขที่ 260หมู่ที่ 6(11) ตำบลท่าพระ (ดอนหัน) อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น เนื้อที่ 2 งาน 60 ตารางวา ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องและให้เพิกถอนหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) ดังกล่าวเสียจำเลยฎีกา โดยผู้พิพากษาที่ได้นั่งพิจารณาคดีในศาลชั้นต้นรับรองว่ามีเหตุสมควรที่จะฎีกาในข้อเท็จจริงได้ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาข้อกฎหมายต้องวินิจฉัยต่อไปตามฎีกาของจำเลยว่า ฟ้องของโจทก์ขาดอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 หรือไม่ ในปัญหานี้ เห็นว่าอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 เป็นอายุความในการฟ้องคดีมรดกหรือคดีที่เจ้าหนี้ขอบังคับตามสิทธิเรียกร้องอันมีต่อเจ้ามรดก คดีนี้เป็นคดีที่โจทก์ฟ้องว่าโจทก์มีสิทธิครอบครองที่ดินพิพาทโดยโจทก์ได้ครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินพิพาทตลอดมาตั้งแต่ปี 2503 สามีจำเลยไปแจ้งความเท็จต่อเจ้าพนักงานที่ดินให้ออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) สำหรับที่ดินพิพาทในชื่อของสามีจำเลยในปี 2515 ขอให้พิพากษาว่าโจทก์มีสิทธิครอบครองที่ดินพิพาท ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องกับที่ดินพิพาทต่อไป และขอให้เพิกถอนหนังสือรับรองการทำประโยชน์ที่ดินพิพาท ดังนั้นแม้โจทก์ฟ้องจำเลยหลังจากสามีจำเลยตายเกิน 1 ปี ฟ้องของโจทก์ก็ไม่ขาดอายุความเพราะคดีนี้ไม่เป็นคดีมรดกหรือคดีที่เจ้าหนี้ขอบังคับตามสิทธิเรียกร้องอันมีต่อเจ้ามรดก จะนำอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 มาใช้แก่คดีนี้ไม่ได้ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นเช่นกัน"พิพากษายืน(อัครวิทย์ สุมาวงศ์-สมศักดิ์ วิธุรัติ-สมพงษ์ สนธิเณร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ คดีนี้ศาลฎีกาวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายตามที่จำเลยให้การต่อสู้และฎีกาขึ้นมาว่า คดีของโจทก์ขาดอายุความเพราะฟ้องคดีเกิน 1 ปีนับแต่นายสิงห์สามีจำเลยถึงแก่ความตายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 หรือไม่ กำหนดอายุความตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754จะต้องเป็นคดีมรดกซึ่งหมายถึงคดีที่มีการฟ้องร้อง พิพาทเกี่ยวกับทรัพย์มรดกระหว่างทายาท หรือคดีที่เจ้าหนี้ของเจ้ามรดกฟ้องร้องตามสิทธิเรียกร้องที่มีต่อเจ้ามรดกเท่านั้น หากเป็นกรณีที่ฟ้องร้องพิพาทกันเพราะเหตุอื่นไม่อยู่ภายใต้บังคับแห่งอายุความดังกล่าว กรณีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ โจทก์บรรยายฟ้องลักษณะว่าสามีของจำเลยกระทำละเมิดนำที่ดินของโจทก์ไปขอออกเอกสารสิทธิโดยไม่มีสิทธิ ขอให้เพิกถอนเอกสารสิทธิ (น.ส.3) และให้แสดงว่าโจทก์มีสิทธิครอบครอง ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องกรณีจึงมิใช่คดีมรดกคดีโจทก์จึงไม่ใช่คดีมรดกซึ่งจะต้องอยู่ภายใต้บังคับของอายุความตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754ดังนั้นมิใช่ว่าเมื่อมีคดีพิพาทเกี่ยวกับทรัพย์ที่เป็นมรดกของผู้ตายแล้วจะเป็นคดีมรดกเสมอไป การให้การต่อสู้คดีของจำเลยจึงต้องระมัดระวัง เพราะการต่อสู้คดี หรือตั้งรูปคดีผิดพลาดอาจเกิดความเสียหายแก่คดีของตนได้ เคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยไว้ว่าคดีไม่อยู่ภายใต้อายุความตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 ที่น่าศึกษาดังนี้ 1. คดีที่ทายาทฟ้องผู้จัดการมรดกให้แบ่งทรัพย์มรดกเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 740/2534 โจทก์ฟ้องจำเลยขอแบ่งทรัพย์มรดกจากจำเลยซึ่งเป็นผู้จัดการมรดกของ พ. จำเลยตกอยู่ในฐานะผู้ครอบครองแทนทายาททั้งหลาย ดังนี้จำเลยไม่อาจจะยกอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 ขึ้นต่อสู้โจทก์ได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1642/2534) 2. คดีร้องขอถอนผู้จัดการมรดกตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1727 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3824/2534 คดีขอให้ศาลสั่งถอนผู้จัดการมรดกซึ่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1727 บัญญัติให้ผู้มีส่วนได้เสียร้องขอก่อนการปัน มรดกเสร็จสิ้นกรณีมิใช่คดีฟ้องเรียกทรัพย์มรดก หรือคดีเกี่ยวกับการจัดมรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754,1733 จะนำอายุความตามมาตราดังกล่าวมาใช้บังคับไม่ได้ 3. คดีฟ้องเพิกถอนการจัดการมรดกที่ผู้จัดการมรดกกระทำไม่ถูกต้อง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4610/2533 คดีฟ้องขอให้เพิกถอนการจัดการมรดกซึ่งผู้จัดการมรดกจัดการไม่ถูกต้องตามกฎหมายไม่ต้องฟ้องภายในกำหนดอายุความ 1 ปี ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 4. ฟ้องเรียกทรัพย์ที่ผู้ตายไม่มีสิทธินำไปทำพินัยกรรมให้จำเลย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2643/2527 ฟ้องเรียกเอาทรัพย์ส่วนของโจทก์จากจำเลยซึ่งบิดาจำเลยไม่มีสิทธิจะเอาไปทำพินัยกรรมยกให้จำเลย และโจทก์อาศัยอยู่ในเรือนพิพาทตลอดมา มิใช่ฟ้องขอแบ่งมรดกจะนำอายุความมรดกมาใช้หาได้ไม่ (รูปคดีคล้ายกับคดีที่หมายเหตุนี้) สมกุมชาด