กฎกระทรวง(พ.ศ. ๒๔๙๘) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหารพุทธศักราช ๒๔๗๗ว่าด้วยเครื่องแบบทหารเรือฉบับที่ ๑๑[๑] อาศัยอำนาจตามความในมาตรา๕ และมาตรา ๗ แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมออกกฎกระทรวงไว้ ดั่งต่อไปนี้ข้อ๑ ให้ยกเลิกกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๔๙๓)ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ว่าด้วยเครื่องแบบทหารเรือ ฉบับที่ ๑๐ ส่วนที่ ๑ชนิดของเครื่องแบบหมวด ๑เครื่องแบบพลทหารนักเรียนจ่า และนายทหารประทวนชั้นจ่า ข้อ๒ เครื่องแบบพลทหาร นักเรียนจ่า และนายทหารประทวนชั้นจ่ามี ๕ ชนิด คือ(๑)เครื่องแบบปกติขาว(๒)เครื่องแบบปกติกากี(๓)เครื่องแบบฝึก(๔)เครื่องแบบสนาม(๕)เครื่องแบบเต็มยศ(๑)เครื่องแบบปกติขาว ประกอบด้วย (ก)หมวกกลาสีสีขาว (ข)เสื้อกลาสีสีขาว (ค)กางเกงกลาสีสีขาว (ง)รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังสีดำ(๒) เครื่องแบบปกติกากี ประกอบด้วย (ก)หมวกกลาสีสีกากี (ข)เสื้อกลาสีสีกากี (ค)กางเกงกลาสีสีกากี (ง)รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังสีดำ(๓) เครื่องแบบฝึกเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติกากี เว้นแต่ให้ใช้หมวกเหล็กสีกากีและรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำจะใช้สนับแข้งสีกากีด้วยก็ได้(๔) เครื่องแบบสนามเช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก เว้นแต่ให้ใช้สนับแข้งสีกากีและเครื่องสนามประกอบด้วย(๕) เครื่องแบบเต็มยศเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว เว้นแต่ให้ใช้รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำหมวด ๒เครื่องแบบนายทหารประทวนชั้นพันจ่า ข้อ๓ เครื่องแบบนายทหารประทวนชั้นพันจ่ามี ๗ ชนิด คือ(๑)เครื่องแบบปกติขาว(๒)เครื่องแบบปกติกากีคอแบะ(๓)เครื่องแบบปกติขาวคอพับ(๔)เครื่องแบบกากีคอพับ(๕)เครื่องแบบฝึก(๖)เครื่องแบบสนาม(๗)เครื่องแบบเต็มยศ(๑)เครื่องแบบปกติขาว ประกอบด้วย (ก)หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว (ข)เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว (ค)กางเกงขายาวสีขาว (ง)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว(๒) เครื่องแบบปกติกากีคอแบะ ประกอบด้วย (ก)หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีกากี (ข)เสื้อชั้นนอกคอแบะสีกากี (ค)กางเกงขายาวสีกากี (ง)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีน้ำตาล(๓) เครื่องแบบปกติขาวคอพับ ประกอบด้วย (ก)หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว (ข)เสื้อคอพับสีขาว (ค)กางเกงขายาวสีขาว (ง)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว (จ)เข็มขัดหนังสีดำ(๔) เครื่องแบบปกติกากีคอพับ ประกอบด้วย (ก)หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีกากี (ข)เสื้อคอพับสีกากี (ค)กางเกงขายาวสีกากี (ง)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีน้ำตาล (จ)เข็มขัดหนังสีดำ(๕) เครื่องแบบฝึกเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติกากีคอพับ เว้นแต่ให้ใช้หมวกแก๊ปทรงอ่อนหรือหมวกเหล็กสีกากีและรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำจะใช้สนับแข้งสีกากีด้วยก็ได้(๖) เครื่องแบบสนาม เช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึกเว้นแต่ให้ใช้สนับแข้งสีกากีและเครื่องสนามประกอบด้วย(๗) เครื่องแบบเต็มยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาวเว้นแต่ให้ใช้รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำหมวด ๓เครื่องแบบนักเรียนนายเรือ ข้อ๔ เครื่องแบบนักเรียนนายเรือ มี ๖ชนิด คือ(๑)เครื่องแบบปกติขาว(๒)เครื่องแบบปกติขาวคอพับ(๓)เครื่องแบบปกติกากีคอพับ(๔)เครื่องแบบฝึก(๕)เครื่องแบบสนาม(๖)เครื่องแบบเต็มยศ(๑)เครื่องแบบปกติขาว ประกอบด้วย (ก)หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว (ข)เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว (ค)กางเกงขายาวสีขาว (ง)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว (จ)กระบี่นักเรียน(๒) เครื่องแบบปกติขาวคอพับ ประกอบด้วย (ก)หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว (ข)เสื้อคอพับสีขาว (ค)กางเกงขายาวสีขาว (ง)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว (จ)เข็มขัดหนังสีดำ(๓) เครื่องแบบปกติกากีคอพับ ประกอบด้วย (ก)หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีกากี (ข)เสื้อคอพับสีกากี (ค)กางเกงขายาวสีกากี (ง)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีน้ำตาล (จ)เข็มขัดหนังสีดำ(๔) เครื่องแบบฝึกเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติกากีคอพับ เว้นแต่ให้ใช้หมวกแก๊ปทรงอ่อนหรือหมวกเหล็กสีกากีและรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำจะใช้สนับแข้งสีกากีด้วยก็ได้(๕) เครื่องแบบสนาม เช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึกเว้นแต่ให้ใช้สนับแข้งสีกากีและเครื่องสนามประกอบด้วย(๖) เครื่องแบบเต็มยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาวเว้นแต่ให้ใช้รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำหมวด ๓เครื่องแบบนักเรียนนายเรือ ข้อ๕ เครื่องแบบนายทหารสัญญาบัตร มี ๑๒ ชนิดคือ(๑)เครื่องแบบปกติขาว(๒)เครื่องแบบปกติขาวคอแบะ(๓)เครื่องแบบปกติกากีคอแบะ(๔)เครื่องแบบปกติขาวคอพับ(๕)เครื่องแบบปกติกากีคอพับ(๖)เครื่องแบบฝึก(๗)เครื่องแบบสนาม(๘)เครื่องแบบครึ่งยศ(๙)เครื่องแบบเต็มยศ(๑๐)เครื่องแบบสโมสรเต็มยศ(๑๑)เครื่องแบบสโมสรปกติ(๑๒)เครื่องแบบสโมสรลำลอง(๑)เครื่องแบบปกติขาว ประกอบด้วย (ก)หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว (ข)เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว (ค)กางเกงขายาวสีขาว (ง)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว(๒) เครื่องแบบปกติขาวคอแบะ ประกอบด้วย (ก)หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว (ข)เสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว (ค)กางเกงขายาวสีขาว (ง)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว(๓) เครื่องแบบปกติกากีคอแบะ ประกอบด้วย (ก)หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีกากี (ข)เสื้อชั้นนอกคอแบะสีกากี (ค)กางเกงขายาวสีกากี (ง)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีน้ำตาล(๔) เครื่องแบบปกติขาวคอพับ ประกอบด้วย (ก)หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว (ข)เสื้อคอพับสีขาว (ค)กางเกงขายาวสีขาว (ง)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว (จ)เข็มขัดหนังสีดำ(๕) เครื่องแบบปกติกากีคอพับ ประกอบด้วย (ก)หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีกากี (ข)เสื้อคอพับสีกากี (ค)กางเกงขายาวสีกากี (ง)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีน้ำตาล (จ)เข็มขัดหนังสีดำ(๖) เครื่องแบบฝึกเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติกากีคอพับ เว้นแต่ให้ใช้หมวกแก๊ปทรงอ่อนหรือหมวกเหล็กสีกากีและรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ จะใช้สนับแข้งสีกากีด้วยก็ได้(๗) เครื่องแบบสนามเช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก เว้นแต่ให้ใช้สนับแข้งสีกากี และเครื่องสนามประกอบด้วย(๘) เครื่องแบบครึ่งยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาวเว้นแต่ให้ใช้รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ(๙) เครื่องแบบเต็มยศเช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศ เว้นแต่ให้ใช้กางเกงแถบไหมทอง(๑๐) เครื่องแบบสโมสรเต็มยศ ประกอบด้วย (ก)หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว (ข)เสื้อชั้นนอกเปิดอกสีขาว แบบเมสส์แจ๊กเกตและให้ใช้เสื้อกั๊กสีขาว เสื้ออกแข็งหรืออกจีบสีขาวและผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่ายประกอบด้วย (ค)กางเกงแถบไหมทอง (ง)รองเท้าสโมสร(๑๑) เครื่องแบบสโมสรปกติเช่นเดียวกับเครื่องแบบสโมสรเต็มยศ เว้นแต่ให้ใช้เสื้อคอพับสีขาวแขนยาวผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่ายและแพรแถบรัดเอวสีดำ ประกอบด้วย(๑๒) เครื่องแบบสโมสรลำลอง เช่นเดียวกับเครื่องแบบสโมสรปกติเว้นแต่ให้ใช้กางเกงขายาวสีขาว และไม่ใช้แพรแถบรัดเอวส่วนที่ ๒ส่วนของเครื่องแบบหมวด ๑หมวก ข้อ ๖ หมวกมี ๕ แบบ คือ(๑) หมวกกลาสีสีขาว ทำด้วยผ้า ทรงตึง เชิงด้านหน้าสูง๓.๘ เซนติเมตร เชิงด้านข้างและด้านหลังกว้าง ๓.๒ เซนติเมตร และมีเครื่องประกอบ คือ (ก)สายรัดคาง ทำด้วยผ้าสีขาว กว้าง ๑.๕ เซนติเมตร (ข)แถบหน้าหมวก ทำด้วยผ้าสีดำ กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร มีชื่อเรือหรือหน่วยสีทองและมีตราพระมหามงกุฎมีรัศมีกับสมอสีทอง กำกับข้างหน้าและข้างหลังชื่อเรือหรือหน่วยปลายแถบทั้ง ๒ ข้าง ตัดชายเป็นรูปหางนกแซงแซว มีรูปสมอสีทองนอนตามยาว(๒) หมวกกลาสีสีกากี ทำด้วยผ้า ลักษณะและเครื่องประกอบเช่นเดียวกับหมวกกลาสีสีขาว(๓) หมวกทรงหม้อตาลทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำ มีเครื่องประกอบ คือ (ก)กะบัง ทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ เว้นแต่สำหรับนายทหารสัญญาบัตรชั้นนาวาโทและนาวาเอกทำด้วยหนังหรือสักหลาดสีดำที่ขอบโค้งปักด้วยดิ้นทองเป็นรูปใบชัยพฤกษ์ ๑ แถว สำหรับนายทหารสัญญาบัตรชั้นนายพลและจอมพลเรือทำด้วยหนังหรือสักหลาดสีดำ ที่ขอบโค้งปักด้วยดิ้นทองเป็นรูปใบชัยพฤกษ์ ๒ แถวพื้นกะบังด้านล่างสีเขียวหรือสีดำ (ข)ปลอกหมวก ทำด้วยผ้าสีขาวหรือสีกากี (ค)สายรัดคาง กว้าง ๑.๒ เซนติเมตร ทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ เว้นแต่เมื่อแต่งเครื่องแบบครึ่งยศเครื่องแบบเต็มยศ เครื่องแบบสโมสร หรือเครื่องแบบสำหรับใช้ในประเทศหนาว ทำด้วยแถบไหมทอง (ง)ดุมโลหะสีทองขนาดเล็กตรึงปลายสายรัดคางติดที่ข้างหมวกข้างละ ๑ ดุม (จ)ตราหน้าหมวกรูป พระมหามงกุฎ สมอและใบชัยพฤกษ์ ลักษณะต่างกัน คือ นายทหารประทวนชั้นพันจ่าทำด้วยโลหะสีทองและมีใบชัยพฤกษ์ ๒ ข้าง ข้างละ ๔ ใบ กว้าง ๖.๗ เซนติเมตร สูง ๗.๓เซนติเมตร นักเรียนนายเรือพระมหามงกุฎปักด้วยดนทอง สมอปักด้วยดิ้นเงิน ใบชัยพฤกษ์ปักด้วยดิ้นทอง ๒ ข้าง ๆ ละ๒ ใบ บนพื้นเบาะสักหลาดสีดำ กว้าง ๕ เซนติเมตร สูง ๕.๕ เซนติเมตร นายทหารสัญญาบัตรพระมหามงกุฎปัดด้วยดนทอง สมอปักด้วยดิ้นเงิน ใบชัยพฤกษ์ปักด้วยดิ้นทอง ๒ ข้าง ๆ ละ๔ ใบ บนพื้นเบาะสักหลาดสีดำ กว้าง ๖.๗ เซนติเมตร สูง ๗.๓ เซนติเมตร (ฉ)ผ้าพันหมวก เป็นแถบลายถักสีดำ กว้าง ๔ เซนติเมตร(๔) หมวกแก๊ปทรงอ่อนสีกากีด้านหน้าหมวกมีตราทำด้วยโลหะสีทอง รูป สมอเดี่ยว สูง ๓ เซนติเมตร ติดอยู่ตรงกึ่งกลาง สำหรับพลทหารนักเรียนจ่าและนายทหารประทวนชั้นจ่า มีสายร่นที่ขอบหมวกด้านหลัง(๕) หมวกเหล็กสีกากี ด้านหน้าหมวกมีตราทำด้วยโลหะสีทองรูป สมอเดี่ยว สูง ๔ เซนติเมตร ติดอยู่ตรงกึ่งกลางและมีสายรัดคางหนังสีน้ำตาลหรือแถบผ้าสีกากี กว้าง ๑.๕ เซนติเมตรหมวด ๒เสื้อ ข้อ ๗ เสื้อ มี ๘ แบบ คือ(๑) เสื้อกลาสีสีขาวเปิดคอเพียงอก แขนยาวรวบข้อมือ ชายเสื้อยาวปิดตะโพก ที่อกเสื้อเบื้องซ้ายมีกระเป๋าปะไม่มีปก๑ กระเป๋า ใต้คอเสื้อด้านหน้ามีแถบผ้าสีขาว ๒ ชาย ยาวชายละ ๒๕ เซนติเมตรสำหรับผูกผ้าผูกคอ และมีเครื่องประกอบ คือ (ก)ผ้าปกหลังสีน้ำเงินดำ รูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก มีแถบผ้าสีขาวกว้าง ๒ เซนติเมตรตรึงรอบผืนผ้า ห่างจากขอบ ๑.๕ เซนติเมตร (ข)ผ้าผูกคอสีดำ รูปสามเหลี่ยมและพับมุมข้างหนึ่งเข้ากับด้านฐานอีกข้างหนึ่ง ให้ส่วนที่พับซ้อนกันกว้าง ๖ เซนติเมตร ผูกชายทั้ง ๒ ข้าง ต่อกันคล้องไว้ใต้ปกหลังให้ส่วนกึ่งกลางที่พับอยู่ข้างหน้าตรงแนวอกเสื้อ โดยให้ส่วนซ้ายทับส่วนขวาและผูกด้วยแถบผ้าสีขาวสำหรับผูกผ้าผูกคอเป็นเงื่อนโบเหนือชายสุดผ้าผูกคอ ๖ เซนติเมตร (ค)สายโยงมีด เป็นสายเชือกถักสีขาว ขนาดโตโดยรอบ ๑.๗ เซนติเมตร คล้องไว้ใต้ปกหลังและอยู่บนผ้าผูกคอสีดำ โดยให้แผ่นถักรูปสี่เหลี่ยมลายขัดทับบนเงื่อนโบปลายสายสอดลงในกระเป๋าเสื้อ (ง)เสื้อชั้นใน ทำด้วยผ้าสีขาวคอกลมเรียบ รอบวงคอขลิปด้วยแถบผ้าสีน้ำเงินดำ กว้า ๑.๒เซนติเมตร แขนยาวเพียงเหนือศอก(๒) เสื้อกลาสีสีกากีลักษณะและเครื่องประกอบเช่นเดียวกับเสื้อกลาสีสีขาวเว้นแต่แขนเสื้อยาวเพียงใต้ศอกประมาณ ๖ เซนติเมตร และมีผ้าปกหลังสีกากี(๓) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาวมีตะเข็บหลังสี่ตะเข็บ ที่แนวอกเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๕ ดุม มีกระเป๋าบน ๒กระเป๋า กระเป๋าล่าง ๒ กระเป๋า เป็นกระเป๋าเจาะ กระเป๋าบนมีปก รูปชายแหลมสามชายไม่ขัดดุมกระเป๋าล่างไม่มีปก ชายเสื้อที่ตะเข็บข้างเปิดไว้ข้างละ ๑๐ เซนติเมตร(๔) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว คอแบะแบบชายสามเหลี่ยมมีตะเข็บหลัง ๓ ตะเข็บ ที่แนวอกเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๓ ดุมที่อกเสื้อด้านซ้ายมีกระเป๋า ๑ กระเป๋า และที่เอวเสื้อมีกระเป๋า ๒ ข้าง ๆ ละ ๑กระเป๋า เป็นกระเป๋าเจาะไม่มีปก และให้ใช้เสื้อคอพับสีขาวแขนยาวและผ้าผูกคอสีดำ เงื่อนกลาสีประกอบด้วย(๕) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีกากีเช่นเดียวกับเสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว เว้นแต่ที่อกเสื้อด้านขวามีกระเป๋าอีก ๑กระเป๋า กระเป๋าทั้งสี่เป็นกระเป๋าปะ มีปกรูปชายแหลม ๓ ชายและมีดุมโลหะสีทองขนาดเล็กขัดปกกระเป๋าละ ๑ ดุม ที่เอวเสื้อมีสายรัดขนาดกว้าง ๔ เซนติเมตรชายเสื้อที่ตะเข็บกลางด้านหลังเปิดไว้ถึงสายรัดเอว และให้ใช้เสื้อคอพับสีกากีและผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกลาสีประกอบด้วย(๖) เสื้อคอพับสีขาวที่คอและแนวอกเสื้อมีดุมกลมแบนสีขาว ๕ ดุม แขนยาวรัดข้อมือ มีดุมข้างละ ๑ ดุมหรือแขนสั้นเพียงศอก ที่อกเสื้อมีกระเป๋าปะ มีปก ๒ ข้าง ข้างละ ๑ กระเป๋ามุมกระเป๋าและปกตัดมุม มีดุมขัดปก ๒ ดุม เมื่อใช้เสื้อแบบนี้ชนิดแขนยาวจะใช้ผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกลาสีด้วยก็ได้(๗) เสื้อคอพับสีกากีเช่นเดียวกับเสื้อคอพับสีขาว เว้นแต่ให้ใช้ดุมสีกากี และไม่ใช้ผ้าผูกคอ(๘) เสื้อชั้นนอกเปิดอกสีขาวแบบเมสส์แจ๊กเกตคอพับเป็นรูปคอมน ปาดเอวรหว่างชายเสื้อกับชายคอเสื้อ มีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๒ข้าง ๆ ละ ๒ ดุม ตามทางดิ่ง และระหว่างแนวดุมบน ๒ ดุมมีสายสร้อยโลหะสีทองร้อยติดกันและมีเครื่องประกอบ คือ (ก)เสื้อกั๊กสีขาว หน้าอกเว้าระหว่างชายเสื้อกับหน้าอก มีดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก ๓ หรือ๔ ดุม ที่เหนือชายเสื้อมีกระเป๋าเจาะไม่มีปก ๒ ข้าง ๆ ละ ๑ กระเป๋าชายล่างสุดของเสื้อ บากเป็นรูปสามเหลี่ยมและเปิดด้านหลัง มีสายรัดตอนบนและล่าง (ข)เสื้ออกแข็งหรืออกจีบสีขาว ข้อมือแข็ง ประกอบกับคอพับแข็งชั้นเดียวแบบปีกผีเสื้อผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่ายหมวด ๓กางเกง ข้อ ๘ กางเกงมี ๕ แบบ คือ(๑) กางเกงกลาสีสีขาว ผ่าเอวทั้ง ๒ข้าง ขัดดุมข้างละ ๓ ดุม ที่ตะเข็บขวามีกระเป๋าเจาะ ๑ กระเป๋า มีสายร่นที่เอวและขัดดุมข้างละ๒ ดุม ปลายขากว้างประมาณ ๓๐ เซนติเมตร(๒) กางเกงกลาสีสีกากี ลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงกลาสีสีขาว(๓) กางเกงขายาวสีขาวแบบสากลไม่พับปลายขาจะมีกระเป๋าหลังด้วยก็ได้(๔) กางเกงขายาวสีกากีลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีขาว(๕) กางเกงแถบไหมทองลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีขาว เว้นแต่ทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำที่แนวตะเข็บขากางเกงทางด้านนอกทั้ง ๒ ข้าง มีแถบไหมทองขนาดต่างกัน คือ นายทหารชั้นนายเรือและนายนาวากว้าง ๓.๒ เซนติเมตร นายทหารชั้นนายพลและจอมพลเรือกว้าง ๕ เซนติเมตรหมวด ๔เข็มขัด ข้อ ๙ เข็มขัดหนังสีดำ กว้าง ๔ เซนติเมตร เป็นเข็มขัดรูดปลายสายมนแหลม หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทองรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามุมมน กว้าง ๔.๒เซนติเมตร ยาว ๕ เซนติเมตร มีลายดุนรูปพวงใบชัยพฤกษ์ตรงกลางมีรูปพระมหามงกุฎมีรัศมีอยู่เหนือสมอหมวด ๕ดุมโลหะสีทอง ข้อ ๑๐ ดุมโลหะสีทอง มีลายดุนรูปพระมหามงกุฎกับสมอขนาดเล็กเส้นผ่าศูนย์กลาง ๑.๕ เซนติเมตร ขนาดใหญ่เส้นผ่าศูนย์กลาง ๓ เซนติเมตรหมวด ๖รองเท้า ถุงเท้าและสนับแข้ง ข้อ ๑๑ รองเท้ามี ๓ แบบ คือ(๑) รองเท้าหุ้มส้น หนังสีดำสีน้ำตาล หรือสีขาว ชนิดผูกเชือก สำหรับรองเท้าสีขาวจะทำด้วยผ้าใบก็ได้(๒) รองเท้าหุ้มข้อ หนังสีดำชนิดผูกเชือกหรือสายรัด(๓) รองเท้าสโมสรหนังสีดำมัน พื้นบางชนิดผูกเชือกรองเท้าทุกแบบนี้ตองไม่มีลวดลายพื้นต้องทำด้วยหนังและมีส้นข้อ ๑๒ ถุงเท้าให้ใช้สีเดียวกับรองเท้าข้อ ๑๓ สนับแข้ง สูงครึ่งน่อง ทำด้วยผ้าใบสีขาวหรือสีกากีมีสายรัดตอนบนและล่างตามแบบราชนาวีหมวด ๗กระบี่และส่วนประกอบ ข้อ ๑๔ กระบี่ มีดังนี้(๑) กระบี่นักเรียนนายเรือลักษณะตามแบบราชนาวี ยาว ๔๐ เซนติเมตร ปลายด้ามเป็นรูปหัวช้างทำด้วยโลหะสีทอง(๒) กระบี่นายทหารประทวนชั้นพันจ่าลักษณะตามแบบราชนาวี ยาวประมาณ ๘๕ เซนติเมตร มีโกร่งทำด้วยโลหะสีทอง มีลายฉลุปลายด้ามเป็นรูปหัวช้างทำด้วยโลหะสีเดียวกับโกร่ง ฝักทำด้วยหนังสีดำ มีเครื่องประกอบและมีห่วงทำด้วยโลหะสีทอง๒ ห่วง(๓) กระบี่นายทหารสัญญาบัตรลักษณะเช่นเดียวกับกระบี่นายทหารชั้นพันจ่า เว้นแต่ให้มีพู่ไหมทองประกอบด้วยข้อ ๑๕ สายกระบี่ทำด้วยหนังสีดำเป็นสาย ๒ สายกว้างสายละ ๑.๕ เซนติเมตร ตอนบนมีขอสำหรับแขวนกับเข็มขัดตอนล่างมีขอชนิดแหนบสำหรับเกี่ยวกระบี่ สำหรับนายทหารสัญญาบัตรเมื่อแต่งเครื่องแบบครึ่งยศหรือเครื่องแบบเต็มยศทำด้วยสักหลาด กว้าง ๑.๕ เซนติเมตรมีแถบไหมทอง กว้าง ๑.๒ เซนติเมตร ตรึงตรงกลางตามยาวด้านนอกข้อ ๑๖ ซองกระบี่ สำหรับนายทหารประทวนชั้นพันจ่าและนายทหารสัญญาบัตรทำด้วยหนังสีดำ ตอนบนมีสาย ๒ สาย สำหรับแขวนติดกับเข็มขัดส่วนที่ ๓อินทรธนูและเครื่องหมายยศหมวด ๑อินทรธนู ข้อ ๑๗ อินทรธนู มีดังนี้(๑)อินทรธนูสำหรับนายทหารประทวนชั้นพันจ่า นายทหารสัญญาบัตรชั้นนายเรือและนายนาวาเป็นอินทรธนูแข็งทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำ เป็นแผ่นสี่เหลี่ยมผืนผ้าปลายรวบ กว้าง๕ เซนติเมตร ยาวประมาณ ๑๒ เซนติเมตร ที่ปลายรวบติดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก ๑ ดุม(๒)อินทรธนูสำหรับนักเรียนนายเรือ ลักษณะเช่นเดียวกับอินทรธนูตาม (๑)เว้นแต่มีแถบไหมทอง กว้าง ๐.๖ เซนติเมตร ตรึงที่กึ่งกลางอินทรธนูตามยาว(๓) อินทรธนูสำหรับนายทหารสัญญาบัตรชั้นนายพลและจอมพลเรือลักษณะเช่นเดียวกับอินทรธนูตาม (๑) เว้นแต่ทำด้วยสักหลาดสีตามพรรคและมีแถบไหมทองขนาดกว้าง๕ เซนติเมตร ตรึงด้านบนเต็มแผ่นอินทรธนูหมวด ๒เครื่องหมายยศ ข้อ ๑๘ เครื่องหมายยศ มีดังนี้(๑) นายทหารประทวนชั้นจ่า (ก)สำหรับเสื้อกลาสีและเสื้อคอพับสีกากี เป็นบั้งรูปหางนกแซงแซวทำด้วยแถบสักหลาดสีน้ำเงินดำ กว้าง ๑ เซนติเมตร หักมุม ๑๒๐ องศา ปลายบั้งทั้งสองข้างห่างกัน๘ เซนติเมตร เหนือบั้งมีรูปพระมหามงกุฎมีรัศมีและสมอปักด้วยไหมสีเดียวกับบั้ง ตรึงบนแผ่นผ้าสีเดียวกับเสื้อแผ่นผ้านี้เย็บติดกับแขนเสื้อด้านนอกเหนือข้อศอกข้างซ้ายกึ่งกลางระหว่างไหล่กับซอกมุมบั้งอยู่ด้านล่าง มีจำนวนบั้งตามชั้นยศ คือ จ่าตรี๑ บั้ง จ่าโท๒ บั้ง จ่าเอก๓ บั้ง ในกรณีมีบั้งมากกว่า๑ บั้ง ให้ติดซ้อนกันขึ้นไปตามส่วนยาวของแขนเสื้อท่อนบน เว้นระยะระหว่างบั้ง ๐.๕เซนติเมตร (ข)สำหรับเสื้อชั้นในเป็นบั้งรูปหางนกแซงแซวปักด้วยไหมสีน้ำเงินดำที่แขนเสื้อด้านนอกเหนือข้อศอกข้างซ้ายกึ่งกลางระหว่างไหล่กับศอก แถบปักกว้าง ๐.๓ เซนติเมตร หักมุม ๑๒๐ องศาปลายบั้งทั้งสองข้างห่างกัน ๔ เซนติเมตร มีจำนวนบั้งตาม (ก) ในกรณีมีบั้งมากกว่า๑ บั้ง ให้ติดซ้อนกันขึ้นไปตามส่วนยาวของแขนเสื้อท่อนบนเว้นระยะระหว่างบั้ง ๐.๓เซนติเมตร(๒) นายทหารประทวนชั้นพันจ่า เป็นบั้งรูปหางนกแซงแซวทำด้วยแถบไหมทอง กว้าง ๐.๖ เซนติเมตร หักมุม ๑๓๐ องศา ตรึงตามขวางบนอินทรธนูทั้ง ๒ข้าง หันมุมแหลมไปทางด้านคอ ปลายบั้งห่างจากต้นอินทรธนูทางด้านไหล่ ๐.๓ เซนติเมตรมีจำนวนบั้งตามชั้นยศ คือ พันจ่าตรี๑ บั้ง พันจ่าโท๒ บั้ง พันจ่าเอก๓ บั้ง ในกรณีมีบั้งมากกว่า๑ บั้ง ให้ติดซ้อนกันขึ้นไปทางด้านคอตามส่วนยาวของอินทรธนู โดยเว้นระยะระหว่างบั้ง๐.๓ เซนติเมตร(๓) นายทหารสัญญาบัตรชั้นนายเรือและนายนาวาเป็นแถบไหมทองกว้าง ๑.๒ เซนติเมตร ขมวดเป็นวงกลม เส้นผ่าศูนย์กลางจรดรอบนอก ๔ เซนติเมตรโดยให้ชายแถบที่ขมวดทับอยู่บนตวัดไปทางหลัง เรียกว่าแถบขมวด แถบไหมทอง กว้าง ๑.๒เซนติเมตร เรียกว่าแถบใหม่ และแถบไหมทอง กว้าง ๐.๖ เซนติเมตร เรียกว่าแถบเล็กตรึงตามขวางบนอินทรธนูทั้ง ๒ ข้าง เริ่มต้นห่างจากด้านไหล่ ๐.๕ เซนติเมตรมีจำนวนแถบตามชั้นยศ คือ เรือตรีแถบขมวด ๑ แถบ เรือโทแถบขมวด ๑ แถบ กับแถบเล็ก ๑ แถบ เรือเอกแถบขมวด ๑ แถบ กับแถบใหญ่ ๑ แถบ นาวาตรีแถบขมวด ๑ แถบ แถบใหญ่ ๑ แถบ กับแถบเล็ก ๑ แถบ แทรกอยู่ระหว่างกลาง นาวาโทแถบขมวด ๑ แถบ กับแถบใหญ่ ๒ แถบ นาวาเอกแถบขมวด ๑ แถบ กับแถบใหญ่ ๓ แถบ ในกรณีที่มีแถบมากกว่า๑ แถบ ให้แถบขมวดอยู่เหนือแถบอื่นไปทางด้านคอ เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๕ เซนติเมตร(๔)นายทหารสัญญาบัตรชั้นนายพลและจอมพลเรือเป็นรูปจักรทำด้วยโลหะเงิน เส้นผ่าศูนย์กลาง๑.๘ เซนติเมตร ประดับบนอินทรธนูทั้ง ๒ ข้าง เริ่มต้นห่างจากด้านไหล่ ๐.๕ เซนติเมตรมีจำนวนจักรตามชั้นยศ คือ พลเรือจัตวา๑ จักร ประดับกึ่งกลางด้านกว้าง พลเรือตรี๒ จักร ประดับเรียงตามขวาง พลเรือโท๓ จักร ประดับเป็นรูปสามเหลี่ยม ให้ด้านฐานอยู่ด้านไหล่ พลเรือเอก๔ จักร ประดับเป็นรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน ให้มุมแหลมวางตามยาว จอมพลเรือ๕ จักร ประดับเป็นรูปวงกลม ภายในมีคธาไขว้กับพวงใบชัยพฤกษ์ ทำด้วยโลหะเงินให้ปลายคธาเฉียงไปทางด้านคอข้อ ๑๙ เครื่องหมายยศสำหรับประดับชายคอเสื้อคอพับทั้ง๒ ข้าง ใช้เฉพาะภายในกรมกอง มีดังนี้(๑) นายทหารประทวนชั้นพันจ่าเป็นบั้งรูปหางนกแซงแซว ทำด้วยโลหะสีทอง กว้าง ๐.๒ เซนติเมตร หักมุม ๑๓๐ องศาปลายบั้งทั้งสองข้างห่างกัน ๑.๕ เซนติเมตร มุมบั้งอยู่เบื้องบน มีจำนวนบั้งตามข้อ๑๘ (๒) เว้นระยะระหว่างบั้ง ๐.๒ เซนติเมตร(๒) นายทหารสัญญาบัตรชั้นนายเรือและนายนาวาเป็นรูปดอกประดู่ กว้าง ๑.๓ เซนติเมตร ให้ยอดอยู่เบื้องบนมีจำนวนดอกประดู่ตามชั้นยศ คือ เรือตรี๑ ดอก ทำด้วยโลหะสีทอง เรือโท๒ ดอก ทำด้วยโลหะสีทอง เรือเอก๓ ดอก ทำด้วยโลหะสีทอง นาวาตรี๑ ดอก ทำด้วยโลหะสีเงิน นาวาโท๒ ดอก ทำด้วยโลหะสีเงิน นาวาเอก๓ ดอก ทำด้วยโลหะสีเงิน ในกรณีที่มีดอกประดู่มากกว่า๑ ดอก ให้ประดับเรียงทางข้างตามแนวชายคอเสื้อ(๓)นายทหารสัญญาบัตรชั้นนายพลและจอมพลเรือเป็นรูปจักร เส้นผ่าศูนย์กลาง ๑ เซนติเมตรทำด้วยโลหะเงิน มีจำนวนจักรตามข้อ ๑๘ (๔)ส่วนที่ ๔เครื่องหมายพรรคเครื่องหมายเหล่าและเครื่องหมายพิเศษหมวด ๑เครื่องหมายพรรคและเครื่องหมายเหล่า ข้อ ๒๐ เครื่องหมายพรรคและเครื่องหมายเหล่าสำหรับพลทหาร นักเรียนจ่า และนายทหารประทวน มีดังนี้(๑) พรรคนาวิน เหล่าปืนใหญ่รูปปืนใหญ่ไขว้ เหล่าตอร์ปิโดรูปตอร์ปิโดไขว้ เหล่าทุ่นระเบิดรูปทุ่นระเบิด เหล่าสามัญทั่วไปรูปพังงา เหล่าสามัญพนังงานเรดาร์รูปศรกับจอเรดาร์ เหล่าสามัญพนักงานโซนาร์รูปศรไขว้กับหูฟัง เหล่าสัญญาณวิทยุรูปสายฟ้ากับปีก เหล่าสัญญาณทัศนสัญญาณรูปธงสองมือ เหล่าสัญญาณแตรเดียวรูปแตรสั้น(๒) พรรคกลิน เหล่าเครื่องจักรไอน้ำรูปใบจักรเรือ เหล่าเครื่องยนตร์รูปใบจักรเรือ เหล่าเครื่องไฟฟ้ารูปใบจักรเรือ(๓) พรรคนาวิกโยธิน เหล่าทหารราบรูปปืนเล็กยาวไขว้ เหล่าทหารปืนใหญ่สู้อากาศยานรูปปืนใหญ่ไขว้ เหล่าทหารปืนใหญ่รักษาฝั่งรูปปืนใหญ่ไขว้ เหล่าทหารขนส่งเรือเล็กสามัญรูปพังงา เหล่าทหารขนส่งเรือเล็กช่างกลรูปใบจักรเรือ เหล่าทหารขนส่งรถรูปกงล้อ เหล่าทหารช่างรูปพลั่วและค้อนไขว้(๘) พรรคพิเศษ เหล่าทหารสารบรรณรูปปากกาไขว้ เหล่าทหารพลาธิการรูปลูกกุญแจไขว้ เหล่าทหารการเงินรูปปากกาและลูกกุญแจไขว้กับมีวงเงินเหรียญล้อมรอบ เหล่าทหารพระธรรมนูญรูปพระดุลพ่าห์กับสมอ เหล่าทหารสรรพาวุธรูปปืนตอร์ปิโดและค้อนไขว้ เหล่าทหารช่างยุทธโยธาทั่วไปรูปเฟืองจักร เหล่าทหารช่างยุทธโยธาช่างเขียนรูปวงเวียนกับไม้ฉากไขว้ เหล่าทหารช่างยุทธโยธาช่างอีเลคโทรนิครูปดาวกับวิถี เหล่าทหารช่างยุทธโยธาช่างไฟฟ้าสื่อสารรูปโทรศัพท์กับอามาเจอร์ เหล่าทหารวิทยาศาสตร์รูปสัญลักษณ์ของเบนซินประกอบกับวงจรอีเลคตรอน เหล่าทหารดุริยางค์รูปพิณฝรั่ง เหล่าทหารแพทย์รูปพญานาคพันไม้เท้าเครื่องหมายเหล่าสำหรับพลทหารนักเรียนจ่า และนายทหารประทวนชั้นจ่าปักด้วยด้ายหรือไหมสีน้ำเงินดำที่แขนเสื้อกลาสีข้างซ้ายเหนือบั้งได้พระมหามงกุฎและสมอสำหรับนายทหารประทวนชั้นพันจ่า ทำด้วยโลหะสีทอง กว้าง ๓เซนติเมตร ติดที่กึ่งกลางอินทรธนูทั้ง ๒ ข้าง ระหว่างดุมกับมุมบั้งอันบนข้อ ๒๑ เครื่องหมายพรรคและเครื่องหมายเหล่า สำหรับนักเรียนนายเรือและนายทหารสัญญาบัตรใช้สักหลาดสี ดังนี้พรรคนาวิน สีน้ำเงินดำพรรคกลิน สีม่วงพรรคนาวิกโยธิน สีเหลืองเหล่าทหารช่างยุทธโยธา สีเลือดหมูเหล่าทหารสรรพาวุธ สีเทาเหล่าทหารวิทยาศาสตร์ สีเขียวแก่เหล่าทหารแพทย์ สีแดงเหล่าทหารพระธรรมนูญ สีฟ้าเหล่าทหารดุริยางค์ สีแสดเหล่าทหารพลาธิการ สีขาวเหล่าทหารสารบรรณ สีขาวเหล่าทหารการเงิน สีขาวสำหรับนักเรียนนายเรือ เป็นแถบกว้าง ๑ เซนติเมตร สอดใต้แถบไหมทองบนอินทรธนูทั้ง ๒ ข้างสำหรับนายทหารสัญญาบัตรชั้นเรือตรีเป็นแถบสอดใต้แถบเครื่องหมายยศบนอินทรธนูด้านไหล่ทั้ง ๒ ข้าง กว้าง ๐.๕ เซนติเมตรสำหรับนายทหารสัญญาบัตรชั้นเรือโทถึงนาวาเอกเป็นแถบสอดระหว่างแถบเครื่องหมายยศบนอินทรธนูทั้ง๒ ข้างในกรณีประดับเครื่องหมายยศที่ปลายแขนเสื้อให้สอดสักหลาดสีเครื่องหมายพรรคและเครื่องหมายเหล่าเช่นเดียวกับที่สอดไว้บนอินทรธนูหมวด ๒เครื่องหมายพิเศษ ข้อ ๒๒ นายทหารที่เป็นราชองครักษ์ให้ประดับสายยงยศไหมทองหรือไหมสีเหลืองซึ่งเป็นสายถัก ๒ เส้น สายเกลี้ยง ๒ เส้นปลายสายรวมติดใต้อินทรธนูเสื้อด้านขวาสำหรับสายถักให้คล้องใต้แขนขวา ๑ เส้นผ่านหน้าอก ๑ เส้น ส่วนสายเกลี้ยงให้ทำเป็นบ่วงคล้องใต้แขนขวา ๑ เส้น ส่วนอีก ๑เส้น ให้ทำเป็นบ่วงผ่านหน้าอกมารวมกับสายถักทั้ง ๒ เส้น ที่ดุมอกเสื้อเม็ดที่ ๑ปลายสายถักทั้งสองมีตุ้มโลหะสีทองสายละตุ้ม กับมีเครื่องหมายรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อในองค์พระมหากษัตริย์รัชกาลที่ตนเป็นราชองครักษ์ภายใต้เลขลำดับรัชกาลและพระมหามงกุฎทำด้วยโลหะสีเงินติดที่กึ่งกลางอินทรธนูข้างขวา ถ้าเป็นนายทหารสัญญาบัตรชั้นนายเรือหรือนายนาวาให้ติดทับกึ่งกลางแถบเครื่องหมายยศการใช้สายยงยศนั้น ให้ใช้สายยงยศไหมทองเฉพาะเมื่อแต่งเครื่องแบบเต็มยศเครื่องแบบครึ่งยศ เครื่องแบบสโมสร เครื่องแบบกันหนาวหรือเมื่อแต่งเครื่องแบบปกติขาวหรือเครื่องแบบปกติขาวคอแบะหรือเครื่องแบบปกติกากีคอแบะซึ่งประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ถ้าไม่ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ให้ใช้สายยงยศไหมสีเหลืองเฉพาะเมื่อแต่งเครื่องแบบปกติขาวส่วนเครื่องแบบนอกจากนี้ไม่ต้องประดับสายยงยศผู้ที่เป็นราชองครักษ์ไม่ต้องใช้สายยงยศอย่างอื่นอีกนายทหารราชองครักษ์ขณะที่ทำการในหน้าที่ประจำพระองค์โดยเฉพาะเช่น รับ นำ ตาม หรือแซงเสด็จ หรือไปในงานต่าง ๆ ในหน้าที่ราชองครักษ์ให้ใช้ปลอกแขนสักหลาดสีน้ำเงินดำ กว้าง ๑๐ เซนติเมตรตรงกลางด้านนอกปักอักษรพระปรมาภิไธยย่อในองค์พระมหากษัตริย์รัชกาลปัจจุบันภายใต้เลขลำดับรัชกาลและพระมหามงกุฎด้วยดิ้นทองและขลิบลวดสีทองที่ขอบบนและล่างของปลอกแขนนั้น สวมที่แขนซ้ายเหนือข้อศอกผู้ที่เคยเป็นราชองครักษ์ในรัชกาลใดเมื่อพ้นจากตำแหน่งแล้วและได้รับพระราชทานเข็มอักษรพระปรมาภิไธยย่อประกอบด้วยแถบแพระเป็นเกียรติยศให้ติดเข็มนี้ที่หน้าอกเสื้อเบื้องขวาถ้ามีเครื่องหมายอื่นติดอยู่แล้ว ให้ติดเข็มนี้เหนือขึ้นไปข้อ ๒๓ นายทหารที่รับราชการในตำแหน่งเสนาธิการฝ่ายเสนาธิการ หรือในตำแหน่งซึ่งกำหนดว่าเป็นตำแหน่งฝ่ายเสนาธิการ ให้ใช้สายยงยศไหมทองหรือไหมสีเหลืองขัดไหมสีน้ำเงินดำเป็นสายถัก ๑ เส้น ประกอบด้วยตุ้มโลหะสีทอง ๑ ตุ้ม สายเกลี้ยง ๒ เส้นปลายสายรวมติดใต้อินทรธนูเสื้อด้านขวา สำหรับสายถักให้คล้องใต้แขนขวาผ่านหน้าอก สำหรับสายเกลี้ยงให้ทำเป็นบ่วงคล้องใต้แขนขวา๑ เส้น ส่วนอีก ๑ เส้น ให้ทำเป็นบ่วงผ่านหน้าอกมารวมกับสายถักที่ดุมอกเสื้อเม็ดที่หนึ่งของเสื้อชั้นนอกคอปิดถ้าเป็นเสื้อชั้นนอกคอแบะให้ติดใต้ชายพับประมาณแนวเดียวกับดุมเม็ดที่หนึ่งของเสื้อชั้นนอกคอปิดส่วนเครื่องแบบชนิดใดจะประดับสายยงยศไหมทองหรือไหมสีเหลืองให้อนุโลมตามสายยงยศสำหรับราชองครักษ์ตามข้อ ๒๒การประดับสายยงยศดังกล่าวข้างต้นให้ประดับเฉพาะกับเครื่องแบบที่ประกอบด้วยเสื้อชั้นนอกคอปิดเสื้อชั้นนอกคอแบะ เสื้อสโมสร และเสื้อน้อย เสื้อกลางหรือเสื้อใหญ่ ส่วนเครื่องแบบนอกจากนี้ให้ใช้สายไหมสีเหลืองขัดไหมสีน้ำเงินดำ๑ เส้น ทำเป็นบ่วงผ่านหน้าอกมาคล้องที่ดุมอกเสื้อเม็ดที่หนึ่งปลายสายรวมติดที่ใต้อินทรธนูเสื้อด้านขวาข้อ ๒๔ นายทหารคนสนิท หรือนายธง ให้ใช้สายยงยศไหมทองหรือไหมสีเหลืองขัดไหมสีน้ำเงินดำเป็นสายถัก ๑ เส้น ประกอบด้วยตุ้มโลหะสีทอง ๑ ตุ้ม ทำเป็นบ่วงคล้องใต้แขนขวาปลายสายรวมติดใต้อินทรธนูเสื้อด้านขวาส่วนเครื่องแบบชนิดใดจะประดับสายยงยศไหมทองหรือไหมสีเหลืองให้อนุโลมตายสายยงยศสำหรับราชองครักษ์ตามข้อ ๒๒การประดับสายยงยศดังกล่าวข้างต้นให้ประดับเฉพาะกับเครื่องแบบที่ประกอบด้วยเสื้อชั้นนอกคอปิด เสื้อชั้นนอกคอแบะเสื้อสโมสร และเสื้อน้อย เสื้อกลาง หรือเสื้อใหญ่ส่วนเครื่องแบบนอกจากนี้ให้ใช้สายไหมสีเหลืองขัดไหมสีน้ำเงินดำ ๑ เส้นทำเป็นบ่วงคล้องใต้แขนขวา ปลายสายรวมติดที่ใต้อินทรธนูเสื้อด้านขวานายทหารที่รับราชการในตำแหน่งฝ่ายเสนาธิการผู้ใดมีตำแหน่งเป็นนายทหารคนสนิทหรือนายธงด้วย ให้ประดับแต่สายยงยศสำหรับเสนาธิการแต่อย่างเดียวข้อ ๒๕ นายทหารที่ใช้สายยงยศตามข้อ ๒๒ ข้อ ๒๓หรือข้อ ๒๔ เมื่อแต่งเครื่องแบบที่ใช้เสื้อไม่มีอินทรธนูให้มีอินทรธนูพิเศษเฉพาะด้านที่ติดสายยงยศ สำหรับนายทหารที่เป็นราชองครักษ์ให้ประดับเครื่องหมายราชองครักษ์บนอินทรธนูนี้ด้วยอินทรธนูพิเศษ มี ๒ แบบ คือ(๑) ชั้นนายเรือถึงนาวาตรีทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำตามแบบราชนาวี ด้านไหล่มีไหมทองขัดกันเป็นรูปห่วง ๓ ห่วงด้านคอมีดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก ๑ ดุม(๒) ชั้นนาวาโทขึ้นไปถักด้วยไหมทอง เป็นแผ่นอินทรธนูตามแบบราชนาวี ด้านคอมีดุมสีทองขนาดเล็ก ๑ ดุมข้อ ๒๖ นายทหารสัญญาบัตรที่สำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนนายทหารเรือเมื่อติดเข็มนาวิกาธิปัตย์ ให้ติดที่กึ่งกลางกระเป๋าเสื้อด้านขวาข้อ ๒๗ ทหารที่สำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนทหารหรือมหาวิทยาลัยทั้งในประเทศและนอกประเทศที่รัฐบาลรับรองแล้วให้ประดับเครื่องหมายแสดงวิทยฐานะตามที่สถานการศึกษานั้น ๆ ได้กำหนดไว้ประกอบกับเครื่องแบบได้ข้อ ๒๘ ทหารที่ได้รับเครื่องหมายแสดงความสามารถพิเศษหรือเครื่องหมายเชิดชูเกียรติ ตามที่กำหนดไว้ในระเบียบของกองทัพเรือหรือกระทรวงกลาโหมให้ประดับประกอบกับเครื่องแบบได้ข้อ ๒๙ ทหารประจำเรือพระที่นั่งให้มีเครื่องหมายเป็นแผ่นโลหะรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อในองค์พระมหากษัตริย์รัชกาลปัจจุบันกับพระมหามงกุฎประดับที่อกเสื้อตอนบนเบื้องขวา สำหรับนายทหารสัญญาบัตรทำด้วยโลหะสีเงินสำหรับทหารต่ำกว่านายทหารสัญญาบัตรทำด้วยโลหะสีทองข้อ ๓๐ ทหารที่ทำหน้าที่สารวัตรทหาร ในขณะปฏิบัติหน้าที่ให้ใช้ปลอกแขนทำด้วยสักหลาดสีแดงกว้าง ๑๐ เซนติเมตร ประกอบด้วยตัวอักษร สห ตัวอักษรสูง ๖ เซนติเมตร กว้าง ๔ เซนติเมตรทำด้วยสักหลาดสีขาวเย็บติดกึ่งกลางสวมทับแขนเสื้อตรงกึ่งกลางต้นแขนขวาให้ตัวอักษรอยู่ด้านนอกข้อ ๓๑นักเรียนนายเรือให้มีเครื่องหมายชั้นการศึกษาเป็นดุมเกลี้ยง ทำด้วยโลหะสีทองรูปมะนาวตัดคว่ำติดที่คอเสื้อเครื่องแบบทั้งสองข้างโดยมีรังดุมประกอบด้วยด้ายถักสีขาวรองรับดุมเครื่องหมายชั้น มีจำนวนดุมตามชั้นการศึกษาคือชั้นปีที่หนึ่ง ๑ ดุมชั้นปีที่สอง ๒ ดุมชั้นปีที่สาม ๓ ดุมชั้นปีที่สี่ ๔ ดุมชั้นปีที่ห้า ๕ ดุมนักเรียนนายเรือที่มีตำแหน่งเป็นหัวหน้านักเรียนให้มีเครื่องหมายเป็นรูปสมอ ๓ ตัว ทำด้วยโลหะสีเงินประกอบกันเป็นวงกลม ประดับที่กึ่งกลางอินทรธนูทั้ง๒ ข้าง และผู้ที่มีตำแหน่งเป็นนายตอน ให้มีเครื่องหมายเช่นเดียวกันแต่ทำด้วยโลหะสีทองประดับที่กลางอินทรธนูเฉพาะข้างขวาข้อ ๓๒นักเรียนจ่าให้มีเครื่องหมายชั้นการศึกษาเป็นแถบ ทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำกว้าง ๑ เซนติเมตร ยาว ๗ เซนติเมตร เฉียง ๔๕ องศา ประดับที่แขนเสื้อข้างซ้ายใต้เครื่องหมายเหล่ามีจำนวนแถบตามชั้นการศึกษา คือชั้นปีที่หนึ่ง ๑ แถบชั้นปีที่สอง ๒ แถบ ห่างกัน ๐.๕เซนติเมตรข้อ ๓๓ ทหารที่ไปราชการหรือไปศึกษาวิชา ณต่างประเทศขณะที่อยู่นอกราชอาณาจักร ให้ใช้เครื่องหมายรูปอาร์มทำด้วยสักหลาดหรือเสิดกว้าง ๗ เซนติเมตร สูง ๘.๕ เซนติเมตร ส่วนบนมีอักษรโรมันสีขาวว่า THAILAND บนแถบสีน้ำเงินดำ ยาวตลอดส่วนกว้างของรูปอาร์ม สูง ๒ เซนติเมตรส่วนล่างเป็นสีธงไตรรงค์ทางตั้งเย็บติดที่ไหล่เสื้อข้างซ้ายห่างจากตะเข็บไหล่เสื้อ๒ เซนติเมตรเครื่องหมายนี้ให้ใช้กับเครื่องแบบที่กระทรวงกลาโหมกำหนดข้อ ๓๔ ทหารที่ไปทำการรบนอกราชอาณาจักรร่วมกับหน่วยทหารต่างประเทศขณะที่ประจำหรือสังกัดอยู่กับหน่วยทหารต่างประเทศนั้น เมื่อทางราชการทหารต่างประเทศอนุญาตให้ประดับเครื่องหมายเหล่าหรือเครื่องหมายสังกัดของหน่วยทหารที่ประจำหรือสังกัดอยู่ หรือได้รับเครื่องหมายแสดงความสามารถพิเศษหรือเครื่องหมายเชิดชูเกียรติจากทางราชการต่างประเทศ ให้ประดับเครื่องหมายนั้นได้โดยอนุโลมเช่นเดียวกับทหารในต่างประเทศตลอดเวลาที่ประจำหรือสังกัดอยู่กับหน่วยนั้นส่วนที่ ๕เครื่องแบบทหารหญิงหมวด ๑ชนิดของเครื่องแบบเครื่องแบบพลทหารและนายทหารประทวนชั้นจ่า ข้อ ๓๕ เครื่องแบบพลทหารและนายทหารประทวนชั้นจ่ามี ๕ ชนิด คือ(๑)เครื่องแบบปกติขาว(๒)เครื่องแบบปกติลำลอง(๓)เครื่องแบบฝึก(๔)เครื่องแบบเต็มยศ(๕)เครื่องแบบกันหนาว(๑)เครื่องแบบปกติขาว ประกอบด้วย (ก)หมวกพับปีก (ข)เสื้อคอพับสีขาว (ค)กระโปรงสีขาว (ง)เข็มขัดหนังสีดำ (จ)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ(๒) เครื่องแบบปกติลำลอง ประกอบด้วย (ก)หมวกพับปีก (ข)เสื้อคอพับสีขาว (ค)กระโปรงสีน้ำเงินดำ (ง)เข็มขัดหนังสีดำ (จ)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ(๓) เครื่องแบบฝึก ประกอบด้วย (ก)หมวกหนีบสีกากี (ข)เสื้อคอพับสีกากี (ค)กระโปรงสีกากี (ง)เข็มขัดหนังสีดำ (จ)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ ชนิดผูกเชือก(๔) เครื่องแบบเต็มยศ ประกอบด้วย (ก)หมวกพับปีก (ข)เสื้อคอพับสีขาว (ค)กระโปรงสีขาว (ง)เข็มขัดหนังสีดำ (จ)ถุงเท้าสีน้ำตาลอ่อน (ฉ)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ(๕) เครื่องแบบกันหนาว ประกอบด้วย (ก)หมวกพับปีก (ข)เสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำ (ค)กระโปรงสีขาว (ง)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาวเครื่องแบบนายทหารประทวนชั้นพันจ่า ข้อ ๓๖ เครื่องแบบนายทหารประทวนชั้นพันจ่ามี ๗ชนิด คือ(๑) เครื่องแบบปกติขาว(๒) เครื่องแบบปกติขาวคอพับ(๓) เครื่องแบบปกติลำลอง(๔) เครื่องแบบฝึก (๕) เครื่องแบบครึ่งยศ(๖) เครื่องแบบเต็มยศ(๗) เครื่องแบบกันหนาว(๑) เครื่องแบบปกติขาว ประกอบด้วย (ก)หมวกพับปีก (ข)เสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว (ค)กระโปรงสีขาว (ง)ถุงเท้าสีน้ำตาลอ่อน (จ)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว(๒) เครื่องแบบปกติขาวคอพับ ประกอบด้วย (ก)หมวกพับปีก (ข)เสื้อคอพับสีขาว (ค)กระโปรงสีขาว (ง)เข็มขัดหนังสีดำ (จ)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาวหรือสีดำ(๓) เครื่องแบบปกติลำลอง ประกอบด้วย (ก)หมวกพับปีก (ข)เสื้อคอพับสีขาว (ค)กระโปรงสีน้ำเงินดำ (ง)เข็มขัดหนังสีดำ (จ)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ(๔) เครื่องแบบฝึก ประกอบด้วย (ก)หมวกหนีบสีกากี (ข)เสื้อคอพับสีกากี (ค)กระโปรงสีกากี (ง)เข็มขัดหนังสีดำ (จ)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ ชนิดผูกเชือก(๕) เครื่องแบบครึ่งยศ ประกอบด้วย (ก)หมวกพับปีก (ข)เสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว (ค)กระโปรงสีขาว (ง)ถุงเท้าสีน้ำตาลอ่อน (จ)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว(๖) เครื่องแบบเต็มยศเช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศ(๗) เครื่องแบบกันหนาว ประกอบด้วย (ก)หมวกพับปีก (ข)เสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำ (ค)กระโปรงสีขาว (ง)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาวเครื่องแบบนายทหารสัญญาบัตร ข้อ ๓๗ เครื่องแบบนายทหารสัญญาบัตร มี ๙ ชนิด คือ(๑) เครื่องแบบปกติขาว(๒) เครื่องแบบปกติขาวคอพับ(๓) เครื่องแบบปกติลำลอง(๔) เครื่องแบบฝึก(๕) เครื่องแบบครึ่งยศ(๖) เครื่องแบบเต็มยศ(๗) เครื่องแบบสโมสร(๘) เครื่องแบบราตรีสโมสร(๙) เครื่องแบบกันหนาว(๑) เครื่องแบบปกติขาว ประกอบด้วย (ก)หมวกพับปีก (ข)เสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว (ค)กระโปรงสีขาว (ง)ถุงเท้าสีน้ำตาลอ่อน (จ)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว(๒) เครื่องแบบปกติขาวคอพับประกอบด้วย (ก)หมวกพับปีก (ข)เสื้อคอพับสีขาว (ค)กระโปรงสีขาว (ง)เข็มขัดหนังสีดำ (จ)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาวหรือสีดำ(๓) เครื่องแบบปกติลำลองประกอบด้วย (ก)หมวกพับปีก (ข)เสื้อคอพับสีขาว (ค)กระโปรงสีน้ำเงินดำ (ง)เข็มขัดหนังสีดำ (จ)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ(๔) เครื่องแบบฝึก ประกอบด้วย (ก) หมวกหนีบสีกากี (ข)เสื้อคอพับสีกากี (ค)กระโปรงสีกากี (ง)เข็มขัดหนังสีดำ (จ)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำ ชนิดผูกเชือก(๕) เครื่องแบบครึ่งยศ ประกอบด้วย (ก)หมวกพับปีก (ข)เสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว (ค)กระโปรงสีขาว (ง)ถุงเท้าสีน้ำตาลอ่อน (จ)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว(๖) เครื่องแบบเต็มยศเช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศ(๗) เครื่องแบบสโมสรเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว เว้นแต่ให้ใช้รองเท้าสโมสรหนังสีขาว(๘) เครื่องแบบราตรีสโมสร ประกอบด้วย (ก)หมวกพับปีก (ข)เสื้อคอแบะปาดเอวสีขาว (ค)กระโปรงยาวสีดำ (ง)ถุงเท้าสีน้ำตาลอ่อน (จ)รองเท้าสโมสรหนังสีดำ(๙) เครื่องแบบกันหนาว ประกอบด้วย (ก)หมวกพับปีก (ข)เสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำ (ค)กระโปรงสีขาว (ง)รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาวหมวด ๒ส่วนของเครื่องแบบ ข้อ ๓๘ หมวก มี ๒ แบบ คือ(๑) หมวกพับปีก ทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำพับปีกด้านข้างทั้ง ๒ ด้าน ปลอกหมวกทำด้วยผ้าสีขาว และมีตราหน้าหมวกต่างกัน คือ (ก)พลทหารและนายทหารประทวนชั้นจ่า ทำด้วยโลหะสีทอง เป็นรูปสมอเดี่ยว ประกอบกับสายโซ่สูง๔ เซนติเมตร (ข)นายทหารประทวนชั้นพันจ่า ทำด้วยโลหะสีทอง เป็นรูปพระมหามงกุฎ สมอและใบชัยพฤกษ์ ๒ข้าง ๆ ละ ๔ ใบ กว้าง ๕.๕ เซนติเมตร สูง ๖ เซนติเมตร (ค)นายทหารสัญญาบัตร ลักษณะเช่นเดียวกับ (ข) เว้นแต่พระมหามงกุฎและใบชัยพฤกษ์ปักด้วยดิ้นทองสมอปักด้วยดิ้นเงิน บนเบาะสักหลาดสีน้ำเงินดำ(๒) หมวกหนีบสีกากี ตราหน้าหมวกทำด้วยโลหะสีทอง หรือปักด้วยไหมสีเหลือง เป็นรูปสมอเดี่ยว มีสายโซ่ สูง ๔เซนติเมตร ติดทางด้านหน้าซ้าย เหนือขอบหมวกห่างจากมุมด้านหน้า ๔ เซนติเมตรข้อ ๓๙ เสื้อ มี ๖ แบบ คือ(๑) เสื้อคอพับสีขาว ปกแบบคอบัวปลายปกแหลม แขนยาวรัดข้อมือ ที่ขอบพันรอบข้อมือมีดุมสีขาวข้างละ ๑ ดุมหรือแขนสั้นเหนือข้อศอก ๖ เซนติเมตร พับปลายแขน ๓ เซนติเมตรที่อกเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก ๓ ดุม ผูกผ้าผูกคอสีดำห้อยชายทั้ง ๒ ข้าง ยาวเสมอดุมเม็ดที่สอง(๒) เสื้อคอพับสีกากี ลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อคอพับสีขาว(๓) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาวคอแบะแบบชายแหลม สีตะเข็มหลัง ๓ ตะเข็บ ที่อกเสื้อมีดุมโลหะสีทอง ขนาดใหญ่ ๓ ดุมอกเสื้อทั้ง ๒ ข้าง มีปกกระเป๋าชายแหลม ๓ ชาย และให้ใช้เสื้อคอพับแขนยาวสีขาวผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกลาสีประกอบด้วย(๔) เสื้อคอแบะปาดเอว คอแบะแบบปลายแหลมที่อกเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่๒ แถว ๆ ละ ๓ ดุม มีสายสร้อยโลหะสีทองร้อยดุมคู่กลาง และให้ใช้เสื้อคอพับแขนยาวสีขาวที่อกเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก ๓ ดุม ผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่ายประกอบด้วย(๕) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำทำด้วยสักหลาดหรือเสิด ลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาวและให้ใช้เสื้อคอพับแขนยาวสีขาว ผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกลาสีประกอบด้วย(๖) เสื้อชั้นนอกกันหนาวทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำ ชายเสื้อเบื้องล่างยาวครึ่งน่องที่แนวอกเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๒ แถว ๆ ละ ๓ ดุม เสื้อแบบนี้ใช้สวมทับเครื่องแบบทุกชนิดเพื่อกันหนาวข้อ ๔๐ กระโปรง มี ๔ แบบ คือ(๑) กระโปรงสีขาว ยาวครึ่งน่องทางด้านหน้าขวาและซ้ายมีกระเป๋าข้างละ ๑ กระเป๋า ไม่มีปก ปากกระเป๋าเฉียงลงทางข้างเล็กน้อยชายกระโปรงไม่บาน(๒) กระโปรงสีน้ำเงินดำ ลักษณะเช่นเดียวกับกระโปรงสีขาว(๓) กระโปรงสีกากี ลักษณะเช่นเดียวกับกระโปรงสีขาว(๔) กระโปรงยาวสีดำชายกระโปรงยาวคลุมเท้าและให้ใช้ผ้าคาดเอวสีดำ กว้าง ๑๐ เซนติเมตร ประกอบด้วยข้อ ๔๑ เข็มขัดหนังสีดำ กว้าง ๔ เซนติเมตรเป็นเข็มขัดรูด ปลายสายมนแหลม หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทองรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามุมมนกว้าง ๔.๒ เซนติเมตร ยาว ๕ เซนติเมตร มีลายดุนเป็นรูปพวงใบชัยพฤกษ์ตรงกลางมีรูปพระมหามงกุฎมีรัศมีอยู่เหนือสมอข้อ ๔๒ รองเท้า มี ๕ แบบ(๑) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาวชนิดไม่ผูกเชือก ส้นสูงไม่เกิน ๖ เซนติเมตร รองเท้าแบบนี้จะทำด้วยผ้าใบก็ได้(๒) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำลักษณะเช่นเดียวกับรองเท้าหุ้มส้นหนังสีขาว(๓) รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำชนิดผูกเชือก ส้นสูงไม่เกิน ๔ เซนติเมตร(๔) รองเท้าสโมสรหนังสีขาวพื้นบาง ส้นสูงไม่เกิน ๑๐ เซนติเมตร(๕) รองเท้าสโมสรหนังสีดำลักษณะเช่นเดียวกับรองเท้าสโมสรหนังสีขาวรองเท้าทุกแบบนี้ ต้องไม่มีลวดลายอย่างใดและพื้นต้องทำด้วยหนังข้อ ๔๓ ถุงเท้าสีน้ำตาลอ่อน ยาวเหนือเข่าจะใช้กับเครื่องแบบซึ่งไม่ได้กำหนดให้ใช้ถุงเท้าด้วยก็ได้หมวด ๓อินทรธนูและเครื่องหมายยศ ข้อ ๔๔ อินทรธนู เป็นอินทรธนูแข็งทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำเป็นแผ่นสี่เหลี่ยมผืนผ้าปลายรวบ กว้าง ๔.๕ เซนติเมตร ยาวประมาณ ๑๑ เซนติเมตรที่ปลายรวบติดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก ๑ ดุมข้อ ๔๕ เครื่องหมายยศ มีดังนี้(๑) นายทหารประทวนชั้นจ่า เป็นบั้งรูปหางนกแซงแซวสำหรับเสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำ ทำด้วยแถบไหมสีเหลือง สำหรับเสื้อแบบอื่นทำด้วยแถบสักหลาดสีน้ำเงินดำกว้าง ๑ เซนติเมตร หักมุม ๑๒๐ องศา ปลายบั้งทั้ง ๒ ข้าง ห่างกัน ๘ เซนติเมตรเหนือบั้งมีรูปพระมหามงกุฎมีรัศมีและสมอปักด้วยไหมสีเดียวกับบั้ง ตรึงบนแผ่นผ้าสีเดียวกับเสื้อแผ่นผ้านี้เย็บติดกับแขนเสื้อด้านนอกเหนือข้อศอกข้างซ้ายกึ่งกลางระหว่างไหล่กับศอกมุมบงอยู่ด้านล่าง มีจำนวนบั้งตามชั้นยศ คือ จ่าตรี๑ บั้ง จ่าโท๒ บั้ง จ่าเอก๓ บั้ง ในกรณีมีบั้งมากกว่า๑ บั้ง ให้ติดซ้อนกันขึ้นไปตามส่วนยาวของแขนเสื้อท่อนบน เว้นระยะระหว่างบั้ง ๐.๕เซนติเมตร(๒) นายทหารประทวนชั้นพันจ่า เป็นบั้งรูปหางนกแซงแซวมี ๒ แบบ คือ (ก)บั้งประดับบนอินทรธนู ทำด้วยแถบไหมทอง กว้าง ๐.๖ เซนติเมตร หักมุม ๑๓๐ องศาตรึงตามขวางบนอินทรธนูทั้ง ๒ ข้าง ปลายบั้งห่างจากอินทรธนูทางด้านไหล่ ๐.๓เซนติเมตร มุมบั้งไปทางปลายรวบตามส่วนยาวของอินทรธนู มีจำนวนบั้งตามชั้นยศ คือ พันจ่าตรี ๑ บั้ง พันจ่าโท๒ บั้ง พันจ่าเอก๓ บั้ง ในกรณีมีบั้งมากกว่า๑ บั้ง ให้ติดซ้อนกันขึ้นไปทางด้านคอตามส่วนยาวของอินทรธนู เว้นระยะระหว่างบั้ง๐.๓ เซนติเมตร (ข)บั้งประดับที่แขนเสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำ ทำด้วยแถบไหมสีเหลือง กว้าง ๑.๒ เซนติเมตรหักมุม ๑๓๐ องศา ปลายบั้งทั้ง ๒ ข้าง ห่างกัน ๘ เซนติเมตรเย็บติดที่แขนเสื้อข้างซ้ายด้านนอกกึ่งกลางระหว่างไหล่กับศอก มุมบั้งขึ้นข้างบนเหนือบั้งมีรูปพระมหามงกุฎมีรัศมีและสมอปักด้วยไหมสีเดียวกับบั้ง มีจำนวนบั้งเช่นเดียวกับบั้งประดับบนอินทรธนู ในกรณีมีบั้งมากกว่า ๑บั้ง ให้ติดซ้อนกันขึ้นไปตามส่วนยาวของแขนเสื้อ เว้นระยะระหว่างบั้ง ๐.๕ เซนติเมตร(๓) นายทหารสัญญาบัตร เป็นแถบ มี๒ แถบ คือ (ก)แถบประดับบนอินทรธนู เป็นแถบไหมทอง กว้าง ๑.๒ เซนติเมตรด้านนอกขมวดเป็นวงกลมเส้นผ่าศูนย์กลางจรดรอบนอก ๔ เซนติเมตร โดยให้ชายแถบที่ขมวดทับอยู่บนตวัดไปทางหลังเรียกว่าแถบขมวด แถบไหมทอง กว้าง ๑.๒ เซนติเมตร เรียกว่าแถบใหญ่ และแถบไหมทอง กว้าง ๐.๖เซนติเมตร เรียกว่าแถบเล็ก ตรึงตามขวางบนอินทรธนูทั้งสองข้างเริ่มต้นห่างจากด้านไหล่ ๐.๕ เซนติเมตร มีจำนวนแถบตามชั้นยศ คือ เรือตรี แถบขมวด ๑ แถบ เรือโทแถบขมวด ๑ แถบ กับแถบเล็ก ๑ แถบ เรือเอกแถบขมวด ๑ แถบ กับแถบใหญ่ ๑ แถบ นาวาตรีแถบขมวด ๑ แถบ แถบใหญ่ ๑ แถบ กับแถบเล็ก ๑ แถบ แทรกอยู่ระหว่างกลาง นาวาโทแถบบขมวด ๑ แถบ กับแถบใหญ่ ๒ แถบ นาวาเอกแถบขมวด ๑ แถบ กับแถบใหญ่ ๓ แถบ ในกรณีมีแถบมากกว่า๑ แถบ ให้แถบขมวดอยู่เหนือแถบอื่นไปทางด้านคอ เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๕ เซนติเมตร (ข)แถบประดับที่แขนเสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำ เป็นแถบไหมทอง กว้าง ๑.๒ เซนติเมตรด้านนอกขมวดเป็นวงกลมเส้นผ่าศูนย์กลางจรดรอบนอก ๔ เซนติเมตร โดยให้ชายแถบที่ขมวดพับอยู่บนตวัดไปทางหลังเรียกว่า แถบขมวด แถบไหมทอง กว้าง ๑.๒ เซนติเมตร เรียกว่า แถบใหญ่ และแถบไหมทองกว้าง ๐.๖ เซนติเมตร เรียกว่า แถบเล็ก ตรึงรอบแขนเสื้อทั้ง ๒ ข้างเริ่มต้นห่างจากปลายแขนเสื้อพอสมควร มีจำนวนแถบเช่นเดียวกับแถบประดับบนอินทรธนู ในกรณีมีแถบมากกว่า๑ แถบ ให้แถบขมวดอยู่เหนือแถบอื่นไปทางด้านศอก เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๕ เซนติเมตรหมวด ๔เครื่องหมายพรรคเครื่องหมายเหล่า และเครื่องหมายพิเศษ ข้อ ๔๖ เครื่องหมายพรรค เครื่องหมายเหล่าและเครื่องหมายพิเศษ ลักษณะและการใช้อย่างเดียวกับที่กล่าวในส่วนที่ ๔ โดยอนุโลมส่วนที่ ๖เครื่องแบบพิเศษ ข้อ ๔๗ เครื่องแบบทหารพรรคนาวิกโยธิน มีดังนี้(๑) เครื่องแบบพลทหาร นักเรียนจ่าและนายทหารประทวนชั้นจ่า มี ๓ ชนิด คือ (ก)เครื่องแบบปกติ (ข)เครื่องแบบฝึก (ค)เอวแบบสนาม (ก)เครื่องแบบปกติ ประกอบด้วย ๑)หมวกแก๊ปทรงอ่อนสีกากี ๒)เสื้อคอเปิดสีกากีแบบราชนาวี มีอินทรธนูอ่อน ทำด้วยผ้าสีเดียวกับเสื้อเป็นแผ่นสี่เหลี่ยมเรียวจากด้านไหล่ไปทางคอ ปลายมน ด้านไหล่ กว้าง ๔.๕ เซนติเมตรด้านคอ กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร ตอนปลายขัดดุมกลมแบนสีเดียวกับอินทรธนูเครื่องหมายยศและเครื่องหมายเหล่าให้ติดที่แขนเสื้อเช่นเดียวกับเสื้อกลาสี ๓) กางเกางขายาวสีกากี ๔) รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำหรือรองเท้าหุ้มข้อหนังสีน้ำตาล ลักษณะเช่นเดียวกับรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ ๕) เข็มขัดหนังสีน้ำตาลแก่หรือด้ายถักสีกากีกว้าง ๕ เซนติเมตร หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทอง รูปสี่เหลี่ยมแบน มีเข็มสอดรู กว้าง๕ เซนติเมตร สูง ๖.๒ เซนติเมตร (ข)เครื่องแบบฝึก เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติ เว้นแต่จะใช้หมวกเหล็กสีกากีและสนับแข้งสีกากีด้วยก็ได้ (ค)เครื่องแบบสนามเช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึกเว้นแต่ให้ใช้สนับแข้งสีกากีและเครื่องสนามประกอบด้วย นอกจากเครื่องแบบดังกล่าวข้างต้นให้ใช้เครื่องแบบปกติขาวและเครื่องแบบเต็มยศ ตามข้อ ๒ ได้ด้วย(๒)เครื่องแบบนายทหารประทวนชั้นพันจ่าและนายทหารสัญญาบัตร ให้ใช้เครื่องแบบตามข้อ ๓หรือข้อ ๕ แล้วแต่กรณี ส่วนเครื่องหมายยศเมื่อแต่งเครื่องแบบที่ใช้เสื้อคอพับให้ใช้เครื่องหมายยศตามข้อ ๑๙ และเมื่อแต่งเครื่องแบบฝึกและเครื่องแบบสนามนายทหารสัญญาบัตรจะใช้รองเท้าครึ่งน่องหนังสีน้ำตาลก็ได้ข้อ ๔๘ ทหารที่ทำหน้าที่สารวัตรทหารให้ใช้เครื่องแบบประกอบด้วย(๑) หมวกเหล็กหรือรองในหมวกเหล็กสีขาวมีสายรัดคางหนังสีขาว กว้าง ๑.๕ เซนติเมตร ลักษณะต่างกัน คือ (ก)พลทหาร และนายทหารประทวน ตรงกึ่งกลางด้านหน้าหมวกมีอักษร สห สีน้ำเงินดำขนาดตัวอักษร สูง ๖ เซนติเมตร กว้าง ๔ เซนติเมตร ระยะช่องไฟห่างกัน ๓ เซนติเมตรมีแถบสีน้ำเงินดำ ๑ แถบ กว้าง ๔ เซนติเมตร คาดริมขอบหมวกโดยรอบ เว้นระยะห่างจากตัวอักษรข้างละ๓ เซนติเมตร (ข)นายทหารสัญญาบัตร มีตราหน้าหมวกทำด้วยโลหะสีทอง รูปพระมหามงกุฎ สมอและใบชัยพฤกษ์ ๒ข้าง ๆ ละ ๔ ใบ กว้าง ๖.๗ เซนติเมตร สูง ๗.๓ เซนติเมตร(๒) เสื้อคอพับสีกากีมีอินทรธนูอ่อน ทำด้วยผ้าสีเดียวกับเสื้อ เป็นแผ่นสี่เหลี่ยมเรียวจากด้านไหล่ไปทางคอปลายมนด้านไหล่กว้าง ๔.๕ เซนติเมตร ด้านคอ กว้าง ๓.๕ เซนติเมตรตอนปลายขัดดุมกลมแบนสีเดียวกับอินทรธนู เครื่องหมายยศและเครื่องหมายเหล่าสำหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นจ่าให้ติดที่แขนเสื้อเช่นเดียวกับเสื้อกลาสี เครื่องหมายยศสำหรับนายทหารประทวนชั้นพันจ่าและนายทหารสัญญาบัตรให้ใช้เครื่องหมายยศตามข้อ ๑๙ ติดชายคอเสื้อ(๓) กางเกงขายาวสีกากี(๔) เข็มขัดหนังสีขาว ลักษณะเช่นเดียวกับเข็มขัดหนังสีดำเว้นแต่สายเข็มขัดกว้าง ๕.๕ เซนติเมตร หัวเข็มขัด กว้าง ๕.๗ เซนติเมตร ยาว ๖.๕เซนติเมตร(๕) รองเท้าหุ้มข้อหนังสีน้ำตาลลักษณะเช่นเดียวกับรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ และให้ใช้สนับแข้งสีขาวประกอบด้วย(๖) สายนกหวีด ทำด้วยด้ายหรือไหมสีขาวลักษณะต่างกัน คือ (ก)พลทหาร ใช้สายเกลี้ยง ๑ สาย คล้องแขนซ้ายและอีก ๑ สาย โยงจากใต้อินทรธนูด้านซ้ายปลายสายผูกนกหวีดสนาม สอดไว้ในกระเป๋าซ้าย (ข)นายทหารประทวน เช่นเดียวกับพลทหาร เว้นแต่สายที่คล้องแขนเป็นสายถัก (ค)นายทหารสัญญาบัตร เช่นเดียวกับนายทหารประทวน เว้นแต่คล้องแขนขวากับเพิ่มสายถักโยงจากใต้อินทรธนูด้านขวาปลายสายมีตุ้มโลหะสีเงิน ๑ ตุ้ม กลัดที่ดุมเสื้อเม็ดที่สองข้อ ๔๙ ทหารเหล่าดุริยางค์ ในโอกาสไปบรรเลงและทหารเหล่าพลาธิการในโอกาสไปเสิฟเนื่องในงานเกียรติยศหรืองานพิธีให้ใช้เครื่องแบบ ดังนี้(๑) เครื่องแบบพลทหารและนายทหารประทวนชั้นจ่าประกอบด้วย (ก)หมวกกลาสีสีขาว (ข)เสื้อสโมสรกลาสี ทำด้วยผ้าสีขาว ผ่าอกตลอด ที่แนวอกเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก ๗ ดุมที่อกเสื้อเบื้องซ้ายมีกระเป๋าเจาะไม่มีปก ๑ กระเป๋า มีตะเข็บหลัง ๔ ตะเข็มแขนยาวเพียงข้อมือไม่รวบปลายแขนปาดเอว มีเครื่องประกอบเช่นเดียวกับเสื้อกลาสีสีขาวและให้ใช้ผ้าคาดเอวสีดำ กว้าง ๑๐ เซนติเมตร ประกอบด้วย เครื่องหมายยศและเครื่องหมายเหล่าให้ติดเช่นเดียวกับเสื้อกลาสี (ค)กางเกงกลาสีสีขาว (ง)รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังสีดำ(๒) เครื่องแบบนายทหารประทวนชั้นพันจ่าประกอบด้วย (ก)หมวกทรงหม้อตาล ปลอกหมวกสีขาว (ข)เสื้อชั้นนอก ใช้เสื้อชั้นนอกเปิดอกสีขาวแบบเมสส์แจ๊กเกต ตามข้อ ๗ (๘) (ค)กางเกงขายาวสีขาว (ง)รองเท้าสโมสรหนังสีดำข้อ ๕๐ ทหารที่ทำหน้าที่ดับเพลิงให้ใช้หมวกทำด้วยวัตถุทนไฟสีกากี ลักษณะเช่นเดียวกับหมวกเหล็กสีกากีเว้นแต่มีสันนูนที่ยอดหมวกและเสื้อทำด้วยผ้าชนิดทนไฟสีกากีเป็นเสื้อชั้นนอกคอพับมีขอเกี่ยว ที่แนวอกเสื้อเบื้องขวาและซ้ายมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ข้างละ๕ ดุม ที่เอวเสื้อมีกระเป๋าเจาะข้างละ ๑ กระเป๋า แขนยาวเพียงข้อมือ ที่ปลายแขนทั้ง๒ ข้าง มีสายรัดขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็กข้างละ ๑ ดุมข้อ ๕๑ ทหารที่มีหน้าที่ใช้เครื่องยนต์หรือหน้าที่การช่างขณะปฏิบัติหน้าที่ให้ใช้เสื้อกางเกงติดกันสีน้ำเงินดำแบบคอพับและหมวกแก๊ปทรงอ่อนสีน้ำเงินดำกับรองเท้าผ้าใบพื้นยางได้ เฉพาะนายทหารประทวนชั้นพันจ่าและนายทหารสัญญาบัตรให้ใช้เครื่องหมายยศตามข้อ๑๙ ติดชายคอเสื้อด้วยข้อ ๕๒ นายแพทย์และพยาบาลให้ใช้เสื้อและเครื่องแบบ ดังนี้(๑) ขณะปฏิบัติหน้าที่ในสถานพยาบาล (ก)นายแพทย์ ใช้เสื้อกันเปื้อนทำด้วยผ้าสีขาวคอพับ แขนยาวเพียงข้อศอก ผ่าอกตลอดที่แนวอกเสื้อมีดุมกลมแบนสีเดียวกับเสื้อ ๓ ดุม ที่อกเสื้อเบื้องซ้ายมีกระเป๋า ๑กระเป๋า ที่แนวเอวมีกระเป๋า ๒ ข้าง ข้างละ ๑ กระเป๋า เป็นแบบกระเป๋าปะ ชายเสื้อยาวเพียงเหนือเข่าเล็กน้อย (ข)พยาบาล ใช้เสื้อกันเปื้อนทำด้วยผ้าสีขาวคอตั้ง มีขอ ๒ ขอ ปิดอก แขนยาวเพียงข้อศอกข้างขวาตัวเสื้อผ่าตลอด ที่แนวผ่ามีดุมกลมแบนสีเดียวกับเสื้อ ๖ ดุม ตามแนวผ่าที่อกเสื้อเบื้องซ้ายมีกระเป๋า ๑ กระเป๋า ที่แนวเอวข้างขวามีกระเป๋า ๑ กระเป๋า เป็นแบบกระเป๋าปะชายเสื้อยาวเพียงเหนือเข่าเล็กน้อย(๒) ขณะปฏิบัติหน้าที่ในสนามให้แต่งเครื่องแบบเช่นเดียวกับทหารในหน่วยนั้นๆ และให้มีเครื่องหมายกาชาดที่หมวกเหล็กใต้ตราหน้าหมวก และที่แขนเสื้อข้างขวาท่อนบนด้านนอกข้อ ๕๓ ทหารที่มีหน้าที่ขี่ม้า ให้ใช้กางเกงแบบขี่ม้าสนับแข้งสีกากีประกอบกับรองเท้าหุ้มข้อหนังสีน้ำตาล ลักษณะเช่นเดียวกับรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำหรือรองเท้าสูงสีน้ำตาล ติดเดือย ทำด้วยโลหะสีเงินข้อ ๕๔ เสื้อกันฝนสำหรับสวมทับเครื่องแบบมีดังนี้ (๑) ทหารชาย เป็นเสื้อคลุมทำด้วยผ้าชนิดกันฝนสีน้ำเงินดำหรือสีกากีเฉพาะนายทหารประทวนชั้นพันจ่าและนายทหารสัญญาบัตร จะใช้เสื้อชนิดมีแขนก็ได้(๒) ทหารหญิง เป็นเสื้อคลุมทำด้วยผ้าชนิดกันฝนหรือเสิดสีน้ำเงินดำ หรือพลาสติคสีขาวไม่มีลวดลายเมื่อใช้เสื้อกันฝนจะใช้พลาสติคสีขาวชนิดใสหุ้มหมวกและใช้รองเท้ากันฝนสวมทับรองเท้าก็ได้ข้อ ๕๕ เสื้อคอพับรัดเอวสีขาวเฉพาะนายพลและจอมพลเรือสำหรับใช้แทนเสื้อคอพับสีขาว เป็นเสื้อแขนยาวรวบที่ข้อมือที่แนวอกเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๔ ดุม ที่อกเสื้อมีกระเป๋าปะ ๒ ข้าง ๆ ละ ๑กระเป๋า มีปกรูปชายแหลม ๓ ชาย ที่เอวเสื้อมีกระเป๋าย่าม ๒ ข้าง ๆ ละ ๑ กระเป๋ามีดุมโลหะสีทองขนาดเล็กขัดปกกระเป๋า กระเป๋าละ ๑ ดุม มีจีบหลัง ๒ ข้าง มีสายรัดเอวกว้าง ๕ เซนติเมตร ชายเสื้อที่ตะเข็บข้างทั้งสองเปิดไว้ข้างละ ๑๐ เซนติเมตรข้อ ๕๖ ทหารผู้ใดได้รับเสื้อครุยหรือเสื้อปริญญาให้สวมทับเครื่องแบบได้ในโอกาสที่กำหนดไว้ในระเบียบการใช้เสื้อนั้นข้อ ๕๗ เสื้อกันหนาว มีดังนี้(๑) พลทหาร นักเรียนจ่าและนายทหารประทวนชั้นจ่า เป็นเสื้อกลาสีทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำ ลักษณะและเครื่องประกอบเช่นเดียวกับเสื้อกลาสีสีขาวเว้นแต่เครื่องหมายยศและเครื่องหมายชั้นการศึกษา เป็นแถบทำด้วยไหมสีเหลือง และเครื่องหมายเหล่าปักด้วยไหมสีเหลือง เสื้อแบบนี้สำหรับใช้แทนเสื้อกลาสีสีขาว(๒) นายทหารประทวนชั้นพันจ่าเป็นเสื้อทูนิคทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำคอแบะแบบชายสามเหลี่ยม มีตะเข็บหลัง ๓ตะเข็บ ที่แนวอกเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๒ แถว ๆ ละ ๔ ดุม ที่อกเสื้อเบื้องซ้ายมีกระเป๋า๑ กระเป๋า และที่เอวเสื้อมีกระเป๋า ๒ ข้าง ๆ ละ ๑ กระเป๋า เป็นกระเป๋าเจาะไม่มีปกชายเสื้อที่ตะเข็บข้างเปิดไว้ข้างละ ๑๐ เซนติเมตรที่แขนเสื้อด้านนอกข้างซ้ายกึ่งกลางระหว่างไหล่กับศอกประดับเครื่องหมายยศเป็นบั้งทำด้วยแถบไหมสีเหลือง กว้าง ๑.๒ เซนติเมตร ปลายบั้งทั้งสองข้างห่างกัน ๑๐เซนติเมตร ตรึงติดกับแขนเสื้อให้มุมบั้งขึ้นข้างบน รูปพระมหามงกุฎสมอและเครื่องหมายเหล่าปักด้วยไหมสีเหลือง และให้ใช้เสื้อคอพับสีขาวแขนยาวผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกลาสีประกอบด้วย เสื้อแบบนี้สำหรับใช้แทนเสื้อชนนอกคอปิดสีขาว (๓)นักเรียนนายเรือ เป็นเสื้อทูนิค ลักษณะและเครื่องประกอบเช่นเดียวกับเสื้อทูนิคของนายทหารประทวนชั้นพันจ่าที่ชายสุดคอแบะติดสาบสักหลาดสีขาว กว้าง ๔ เซนติเมตร ยาว ๗ เซนติเมตร มีรังดุมประกอบด้วยแถบไหมทองรับเครื่องหมายชั้นการศึกษา เสื้อแบบนี้สำหรับใช้แทนเสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว (๔)นายทหารสัญญาบัตร เป็นเสื้อน้อย เสื้อสวมกันหนาว หรือเสื้อคลุมกันหนาว ดังนี้ (ก)เสื้อน้อย เป็นเสื้อทูนิคลักษณะและเครื่องประกอบเช่นเดียวกับเสื้อทูนิคตาม (๒)เว้นแต่เครื่องหมายยศทำด้วยแถบไหมทองประดับรอบปลายแขนเสื้อทั้ง ๒ ข้าง คือ นายเรือและนายนาวามีจำนวนแถบเช่นเดียวกับแถบบนอินทรธนู เว้นแต่แถบขมวดและแถบใหญ่ กว้าง ๑.๕เซนติเมตร แถบเล็กกว้าง ๐.๖ เซนติเมตร พลเรือจัตวามีแถบ กว้าง ๕ เซนติเมตร ๑ แถบ และเหนือแถบนี้มีแถบ กว้าง ๑.๕ เซนติเมตร ขมวดเป็นวงกลม๑ วง เส้นผ่าศูนย์กลางจรดรอบนอก ๕ เซนติเมตร พลเรือตรีขึ้นไปมีแถบกว้าง ๕ เซนติเมตร ๑ แถบ และมีแถบกว้าง ๑.๕ เซนติเมตร ประดับเหนือขึ้นไป มีจำนวนตามชั้นยศดังนี้ พลเรือตรี ๒ แถบ พลเรือโท ๒ แถบ พลเรือเอก ๓ แถบ จอมพลเรือ ๔ แถบ การประดับแถบให้แถบล่างสุดอยู่ห่างจากปลายแขนเสื้อพอสมควร เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๖ เซนติเมตรเฉพาะแถบบนสุดขมวดเป็นวงกลมมีเส้นผ่าศูนย์กลางจรดรอบนอก ๕ เซนติเมตรโดยให้ชายแถบที่ขมวดทับอยู่บนตวัดไปทางหลัง เสื้อแบบนี้สำหรับใช้แทนเสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว (ข)เสื้อสวมกันหนาว ทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำ เป็นเสื้อโอเวอรโคตรที่แนวอกเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่๒ แถว ๆ ละ ๔ ดุม มีแถบสักหลาดสีน้ำเงินดำรัดหลังปลายแถบขัดดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ข้างละ ๑ ดุม ชายเสื้อยาวครึ่งน่อง เสื้อแบบนี้ให้มีอินทรธนูตามชั้นยศประกอบด้วย (ค)เสื้อคลุมกันหนาว ทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำ เป็นเสื้อรูปเคฟคอพับ ห้อยชาย กว้าง ๑๕เซนติเมตร ที่อกเสื้อมีแผ่นโลหะสีทองรูปหัวช้าง ลักษณะนูนติดข้างละ ๑ แผ่นประกอบด้วยห่วงคล้องสายสร้อยสำหรับยึดเสื้อ ชายเสื้อยาวครึ่งน่องชั้นนายเรือและนายนาวาซับในสีดำ ชั้นนายพลและจอมพลเรือซับในสีขาว เสื้อดังกล่าวตามข้อ(ข) และ (ค) ให้สวมทับเครื่องแบบปกติ เครื่องแบบสโมสร หรือเครื่องแบบกันหนาวข้อ ๕๘ เครื่องแบบสำหรับใช้ในประเทศหนาว มีดังนี้ (๑)เครื่องแบบพลทหาร นักเรียนจ่า และนายทหารประทวนชั้นจ่า ประกอบด้วย (ก)หมวกมี ๒ แบบ คือ ๑)หมวกกลาสีสักหลาดสีน้ำเงินดำ ลักษณะและเครื่องประกอบเช่นเดียวกับหมวกกลาสีสีขาว ๒)หมวกกลาสีสีขาว (ข)เสื้อกลาสีสักหลาดสีน้ำเงินดำ ลักษณะและเครื่องประกอบเช่นเดียวกับเสื้อกลาสีสีขาวเว้นแต่เครื่องหมายยศ เครื่องหมายเหล่าและเครื่องหมายชั้นการศึกษาทำด้วยแถบและปักด้วยไหมสีเหลือง (ค)เสื้อสวมกันหนาว ทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำ เป็นเสื้อชั้นนอกคอแบะที่แนวอกเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๒ แถว ๆ ละ ๔ ดุมชายเสื้อยาวเพียงครึ่งขาท่อนบน (ง)กางเกงกลาสีสักหลาดสีน้ำเงินดำ ลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงกลาสีสีขาว (จ)รองเท้าหุ้มส้นหรือรองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ (๒)เครื่องแบบนายทหารประทวนชั้นพันจ่า ประกอบด้วย (ก)หมวกทรงหม้อตาล จะใช้ปลอกหมวกสีขาวด้วยก็ได้ (ข)เสื้อทูนิค ตามข้อ ๕๗ (๒) (ค)เสื้อสวมกันหนาว ตามข้อ ๕๗ (๔) (ข) (ง)กางเกงสักหลาดสีน้ำเงินดำ ลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีขาว (จ)รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังสีดำ (๓)เครื่องแบบนักเรียนนายเรือ เช่นเดียวกับนายทหารประทวนชั้นพันจ่าเว้นแต่ให้ใช้ตราหน้าหมวก อินทรธนู เครื่องหมายชั้นการศึกษา กระบี่และสายกระบี่นักเรียนนายเรือ (๔)เครื่องแบบนายทหารสัญญาบัตร มี ๘ ชนิด คือ (ก)เครื่องแบบปกติเสื้อน้อย (ข)เครื่องแบบปกติเสื้อกลาง (ค)เครื่องแบบครึ่งยศ (ง)เครื่องแบบครึ่งยศใหญ่ (จ)เครื่องแบบเต็มยศใหญ่ (ช)เครื่องแบบสโมสรเต็มยศ (ซ)เครื่องแบบสโมสรปกติ (ก)เครื่องแบบปกติเสื้อน้อย ประกอบด้วย ๑)หมวกทรงหม้อตาล จะใช้ปลอกหมวกสีขาวด้วยก็ได้ ๒)เสื้อน้อย ตามข้อ ๕๗ (๔) (ก) เว้นแต่ให้ใช้เสื้อคอพับสสีขาวคอ ๒ ชั้น อ่อนหรือแข็งข้อมืออ่อนหรือแข็ง และผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกลาสีหรือหูกระต่ายประกอบด้วย ๓)กางเกงสักหลากสีน้ำเงินดำ ลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีขาว ๔)รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังสีดำ (ข)เครื่องแบบปกติเสื้อกลาง ประกอบด้วย ๑)หมวกทรงหม้อตาล จะใช้ปลอกหมวกสีขาวด้วยก็ได้ ๒)เสื้อกลาง ทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำ เป็นเสื้อรูปฟอรคโคตคอเปิดพับชาย แหวกอก ๒ ชายมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ที่แนวอกเสื้อ ๒ แถว ๆ ละ ๔ ดุม ที่ด้านหลังแนวอกเสื้อ ๒ดุม และต่ำลงไปตามแนวดิ่งเพียงระดับข้อมือ ๒ ดุม ชายเสื้อยาวเพียงเข่า ที่ปลายแขนเสื้อทั้ง๒ ข้าง มีเครื่องหมายยศเช่นเดียวกับเสื้อน้อยตามข้อ ๕๗ (๔) (ก)และใช้เสื้อคอพับสีขาวคอแข็งชั้นเดียวหรือสองชั้นข้อมือแข็งและผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกลาสีประกอบด้วย ถ้าประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ชนิดคล้องคอใช้ผ้าผูกคอเงื่อนหูกระต่าย ๓)กางเกงสักหลาดสีน้ำเงินดำ ลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีขาว ๔)รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ ๕)เข็มขัดหนังสีดำ กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร เป็นเข้มขัดมีขอเกี่ยวหัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทองรูปกลมเส้นผ่าศูนย์กลาง ๕.๓ เซนติเมตรมีลายดุนรูปพวงใบชัยพฤกษ์ดวงกลางมีพระมหามงกุฎมีรัศมีอยู่เหนือสมอและมีสายกระบี่หนังสีดำ ๒ สาย ห้อยห่วงโลหะสีทองสายละ ๑ ห่วง เข็มขัดแบบนี้ใช้คาดทับเสื้อ (ค)เครื่องแบบครึ่งยศ เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติเสื้อกลาง (ง)เครื่องแบบครึ่งยศใหญ่ เช่นเดียวกับเครื่องแบบเต็มยศใหญ่ เว้นแต่ให้ใช้เสื้อกลางประกอบด้วยอินทรธนูใหญ่ (จ)เครื่องแบบเต็มยศใหญ่ ประกอบด้วย ๑)หมวกแพรขนสีดำ รูปค้อคแฮทแข็งขลิบแพรสีดำ ชั้นนายพลและจอมพลเรือขลิบทองที่ข้างหมวกเบื้องขวามีเครื่องประดับ คือ ตรงกลางเป็นเบาะผูกด้วยแถบแพรสีดำมีเครื่องทองตรึงที่เบาะขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก ๑ ดุม และต่างกัน คือ นายเรือถึงนาวาตรีมีเกลียวทองใหญ่๑ เกลียว นาวาโทและนาวาเอกมีเกลียวทองใหญ่๑ เกลียว อยู่ระหว่างเกลียวทองเล็ก ๒ ข้าง ๆ ละ ๑ เกลียว นายพลและจอมพลเรือมีเกลียวทองใหญ่๑ เกลียว อยู่ระหว่างเกลียวทองเล็ก ๒ ข้าง ๆ ละ ๒ เกลียว ๒)เสื้อใหญ่ ทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำ เป็นรูปเสื้อหาง ปิดอกรัดเอวที่แนวอกเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๒ แถว ๆ ละ ๘ ดุมชายเสื้อด้านหน้ายาวเพียงเอว ด้านหลังบากเป็นหางแบบเสื้ออีฟนิ่งเดรส คอเสื้อแบบคอตั้งมีพื้นสักหลาดสีขาวขอบล่างขลิบแถบไหมทอง กว้าง ๑.๒ เซนติเมตร ขอบบนขลิบแถบไหมทอง คือชั้นนายเรือและนายนาวา กว้าง ๒.๕ เซนติเมตร ชั้นนายพลและจอมพลเรือ กว้าง ๓.๒เซนติเมตร ที่ปลายแขนเสื้อด้านนอกทั้ง ๒ ข้าง มีแผ่นสักหลาดสีขาวรูปชายแฉลบและขลิบด้วยแถบไหมทอง คือ ชั้นนายเรือและนายนาวา กว้าง ๑.๒ เซนติเมตรชั้นนายพลและจอมพลเรือ กว้าง ๒.๕ เซนติเมตร บนแผ่นสักหลาดมีดุมโลหะสีทองขนาดเล็กประดับตามทางดิ่งข้างละ๓ ดุม ที่ด้านหลังเพียงเอวทั้ง ๒ ข้าง มีปกกระเป๋าสีน้ำเงินดำริมปกขลิบแถบไหมทองคือ ชั้นนายเรือและนายนาวา กว้าง ๑.๒ เซนติเมตร ชั้นนายพลและจอมพลเรือ กว้าง ๒.๕เซนติเมตร มีดุมโลหะสีทองขนาดเล็กตรึงรับชายปกกระเป๋าเป็นแนวนอนข้างละ ๓ ดุมที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่รับเข็มขัด ๒ ดุม และที่ชายเสื้อเบื้องล่างตามทางดิ่งมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่๒ ดุม และมีเครื่องหมายยศที่ปลายแขนเสื้อเช่นเดียวกับเสื้อกลาง ชั้นนายเรือและนายนาวาซับในสีดำชั้นนายพลเรือและจอมพลเรือซับในสีขาว เสื้อแบบนี้ให้มีอินทรธนูใหญ่ทั้ง ๒ ข้าง เป็นอินทรธนูรูปเอปอเลตต์ มีรุ่ยทองแขวนประดับที่ส่วนกลมท้องอินทรธนูเป็นสาบหนังสีดำบนอินทรธนูชั้นนายเรือยพื้นทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำและปักดิ้นทองที่ขอบชั้นนายนาวาพื้นเช่นเดียวกับนายเรือ แต่มีแถบไหมทอง กว้าง ๑.๒ เซนติเมตร ขลิบรอบในชั้นนายพลและจอมพลเรือพื้นทำด้วยแถบไหมทองตรึงเต็มแผ่นอินทรธนูที่ยอดอินทรธนูมีดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก ๑ ดุม ที่กลางอินทรธนูตอนส่วนยาวมีรูปสมอขนาดใหญ่ทำด้วยโลหะสีเงินและในวงกลมอินทรธนูมีเครื่องหมายยศเป็นรูปจักรทำด้วยโลหะสีเงินเส้นผ่าศูนย์กลาง๑.๘ เซนติเมตร มีจำนวนจักรตามชั้นยศ คือ เรือตรี๑ จักร ประดับที่กึ่งกลางวงกลม นาวาตรี๑ จักร ประดับที่กึ่งกลางวงกลม พลเรือจัตวา๑ จักร ประดับที่กึ่งกลางวงกลม เรือโท๒ จักร ประดับเรียงตามขวาง นาวาโท๒ จักร ประดับเรียงตามขวาง พลเรือตรี๒ จักร ประดับเรียงตามขวาง เรือเอก๓ จักร ประดับเป็นรูปสามเหลี่ยมให้ด้านฐานอยู่ทางด้านไหล่ นาวาเอก๓ จักร ประดับเป็นรูปสามเหลี่ยมให้ด้านฐานอยู่ทางด้านไหล่ พลเรือโท๓ จักร ประดับเป็นรูปสามเหลี่ยมให้ด้านฐานอยู่ทางด้านไหล่ พลเรือเอก๔ จักร ประดับเป็นรูปสี่เหลี่ยม จอมพลเรือ๕ จักร ประดับเป็นรูปวงกลม ภายในมีคธาไขว้กับพวงใบชัยพฤกษ์ทำด้วยโลหะเงินให้ปลายคธาเฉียงไปทางด้านคอ ๓) กางเกงแถบไหมทอง ๔)รองเท้าหุ้มข้อหนังสีดำ ๕)เข็มขัดสักหลาดสีดำ ลักษณะเช่นเดียวกับเข็มขัดหนังสีดำของเสื้อกลาง เว้นแต่มีแถบไหมทองตรึงที่เข็มขัดตรงกลางตามยาวด้านนอกขนาดต่างกัน คือ ชั้นนายเรือและนายนาวา กว้าง ๒.๕ เซนติเมตร ชั้นนายพลและจอมพลเรือกว้าง ๓.๒ เซนติเมตร และมีสายกระบี่สักหลาดสีดำ กว้าง ๑.๕ เซนติเมตร ๒ สายมีแถบไหมทอง กว้าง ๑.๒ เซนติเมตร ตรึงตรงกลางตามยาวด้านนอก เข็มขัดแบบนี้ใช้คาดทับเสื้อ (ฉ)เครื่องแบบเยี่ยมคำนับ เช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศ เว้นแต่ให้ใช้หมวกแพรขนและอินทรธนูใหญ่ (ช)เครื่องแบบสโมสรเต็มยศ ประกอบด้วย ๑)หมวกทรงหม้อตาล จะใช้ปลอกหมวกสีขาวด้วยก็ได้ ๒)เสื้อสโมสรดำ ทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำแบบเมสส์แจ๊กเกตระหว่างชายเสื้อกับคอเสื้อด้านหน้า มีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๒ ข้าง ข้างละ ๒ ดุมตามทางดิ่งระหว่างแนวดุมคู่บน ๒ ดุม มีสายสร้อยโลหะสีทองร้อยติดกันมีเครื่องหมายยศเช่นเดียวกับเสื้อกลาง และใช้เสื้อกั๊กสักหลาดสีน้ำเงินดำลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อกั๊กสีขาว เสื้ออกแข็งหรืออกจีบสีขาวและผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่ายประกอบด้วย ๓)กางเกงแถบไหมทอง ๔)รองเท้าสโมสรหนังสีดำมัน (ซ)เครื่องแบบสโมสรปกติ เช่นเดียวกับเครื่องแบบสโมสรเต็มยศเว้นแต่ให้ใช้กางเกงสักหลาดสีน้ำเงินดำ ลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีขาวส่วนที่ ๗สิทธิและโอกาสในการแต่งเครื่องแบบ ข้อ ๕๙ ทหารกองประจำการ ทหารประจำการและนักเรียนทหารแต่งเครื่องแบบได้ทุกโอกาสข้อ ๖๐ ทหารประจำการซึ่งว่าที่ยศชั้นใดให้แต่งเครื่องแบบตามยศชั้นนั้นได้ทุกโอกาสข้อ ๖๑ พลทหารและนายทหารประทวนนอกประจำการแต่งเครื่องแบบได้เฉพาะในโอกาสต่อไปนี้คือ(๑) ถูกเรียกระดม(๒) ถูกเรียกเข้ารับราชการทหารข้อ ๖๒ พลทหารและนายทหารประทวนนอกประจำการที่ได้รับพระราชทานเหรียญกล้าหาญตามกฎหมายว่าด้วยเหรียญกล้าหาญหรือเหรียญชัยสมรภูมิตามกฎหมายว่าด้วยเหรียญชัยสมรภูมิให้มีสิทธิแต่งเครื่องแบบได้เฉพาะในโอกาสที่ได้รับเชิญไปร่วมงานต่อไปนี้ คือ(๑) งานพระราชพิธีหรือรัฐพิธี(๒) งานพิธีต่าง ๆ ของทหาร(๓) งานซึ่งเกี่ยวแก่ราชการ(๔) งานพิธีอันมีเกียรติทั่ว ๆ ไปการแต่งเครื่องแบบให้เป็นไปตามกฎข้อบังคับ ระเบียบ และคำสั่งของทางราชการทหาร ถ้าผู้ใดฝ่าฝืนหรือประพฤติไม่เหมาะสมแก่เกียรติของทหารซึ่งทางราชการทหารเห็นว่าไม่สมควรที่จะให้แต่งเครื่องแบบได้ต่อไปก็หมดสิทธิในการแต่งเครื่องแบบ ตั้งแต่วันที่ทางราชการทหารสั่งห้ามข้อ ๖๓ พลทหาร นายทหารประทวนและนายทหารสัญญาบัตรนอกประจำการ เมื่อแต่งเครื่องแบบตามกฎกระทรวงนี้ให้ใช้เครื่องหมายยศ เครื่องหมายพรรคและเครื่องหมายเหล่าเช่นเดียวกับทหารประจำการเว้นแต่(๑) พลทหารและนายทหารประทวนชั้นจ่าเหนือเครื่องหมายเหล่าปักรูปสมอกับพระมหามงกุฎ ไม่มีรัศมี(๒) นายทหารประทวนชั้นพันจ่ามีรูปสมอทำด้วยโลหะสีทองประดับบนอินทรธนูทั้ง ๒ ข้าง แทนเครื่องหมายเหล่า(๓) นายทหารสัญญาบัตร มีรูปสมอทำด้วยโลหะสีเงินประดับที่กึ่งกลางอินทรธนูทั้ง๒ ข้าง และเหนือเครื่องหมายยศที่แขนเสื้อทั้ง ๒ ข้างข้อ ๖๔ นายทหารสัญญาบัตรนอกประจำการแต่งเครื่องแบบได้ เว้นแต่ผู้ที่ทางราชการทหารสั่งห้ามข้อ ๖๕ นายทหารนอกกองและนายทหารพิเศษแต่งเครื่องแบบได้อย่างนายทหารประจำการส่วนที่ ๘เครื่องแบบเฉพาะกาล ข้อ ๖๖ ให้กองทัพเรือกำหนดส่วนประกอบเพิ่มเติมเครื่องแบบตามกฎกระทรวงนี้เพื่อความสะดวกแก่การปฏิบัติหน้าที่ในบางโอกาสได้ตามที่เห็นสมควรข้อ ๖๗ ในขณะมีการใช้กำลังทหารเข้าร่วมหรือทำการรบภายในหรือภายนอกประเทศให้ติดเครื่องหมายพิเศษตามที่กระทรวงกลาโหมกำหนดเป็นครั้งคราวได้ข้อ ๖๘ เพื่อประโยชน์ในการฝึกและความสะดวกแก่การปฏิบัติราชการตามปกติราชการทะเล ราชการสนาม การฝึกหัดศึกษาในเรือหรือภายในหน่วยทหารบนบก การรักษาการณ์ในเรือและบนบกตลอดจนกิจการอื่น ๆ ให้กองทัพเรือกำหนดเครื่องแบบ เครื่องประกอบและวิธีแต่งได้ตามที่เห็นสมควรส่วนที่ ๙เบ็ดเตล็ด ข้อ ๖๙ ทหารซึ่งได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์หรือได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ประดับเครื่องราชอิสิริยาภรณ์ต่างประเทศให้ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์นั้น ๆ เมื่อแต่งเครื่องแบบเต็มยศ เครื่องแบบครึ่งยศเครื่องแบบสโมสรเต็มยศหรือเมื่อแต่งเครื่องแบบอย่างอื่นตามคำสั่งหรือตามหมายกำหนดการเมื่อแต่งเครื่องแบบสโมสรปกติจะประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์จำลองขนาดย่อมก็ได้ แต่ถ้าเป็นเครื่องราชอิสริยาภรณ์ชนิดคล้องคอหรือดาราให้ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์จริง และถ้ามีชนิดคล้องคอหรือดาราหลายดวงควรประดับชั้นสูงดวงเดียวในกรณีที่มีกำหนดนัดหมายของทางราชการให้ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ประดับดวงจริง และถ้ากำหนดให้สวมสายสะพายก็ให้สวมทับเสื้อเมื่อแต่งเครื่องแบบทั่ว ๆ ไป ให้ใช้แพรแถบของเครื่องราชอิสริยาภรณ์นั้นๆ ทำเป็นแผ่นกว้าง ๑.๕ เซนติเมตร ติดที่อกเสื้อเบื้องซ้ายเหนือกระเป๋าบนข้อ ๗๐ กระเป๋าถือสำหรับทหารหญิง มี ๔ แบบ ดังนี้(๑) กระเป๋าสีขาวทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนัง สูงไม่เกิน ๑๘ เซนติเมตร ยาวไม่เกิน ๒๓ เซนติเมตรมีสายสะพาย สำหรับใช้ประกอบกับเครื่องแบบปกติขาว เครื่องแบบปกติขาวคอพับเครื่องแบบครึ่งยศ หรือเครื่องแบบเต็มยศ(๒) กระเป๋าสีดำ ลักษณะเช่นเดียวกับกระเป๋าสีขาวสำหรับใช้ประกอบกับเครื่องแบบปกติขาว เครื่องแบบปกติขาวคอพับ เครื่องแบบลำลองเครื่องแบบฝึก หรือเครื่องแบบกันหนาว(๓) กระเป๋าสโมสรทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีขาว สูงไม่เกิน ๑๕ เซนติเมตร ยาวไม่เกิน ๒๐เซนติเมตร ไม่มีสายสะพาย รูปตามแบบราชนาวี สำหรับใช้ประกอบกับเครื่องแบบสโมสร(๔) กระเป๋าราตรีสโมสรทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ ลักษณะเช่นเดียวกับกระเป๋าสโมสรสำหรับใช้ประกอบกับเครื่องแบบราตรีสโมสรกระเป๋าทั้ง ๔ แบบนี้ ไม่มีลวดลายโดยปกติให้ถือด้วยมือซ้ายสำหรับกระเป๋าสีขาวและกระเป๋าสีดำจะสะพายที่ไหล่ซ้ายห้อยลงมาประมาณแนวเข็มขัดก็ได้และเมื่อแต่งเครื่องแบบปกติขาวคอพับ ให้ใช้กระเป๋าตามสีของรองเท้าข้อ ๗๑ ในเวลาแต่งเครื่องแบบ ห้ามมิให้ใช้สิ่งอื่นใดติดหรือทับเครื่องแบบนอกจากเครื่องหมายที่ทางราชการได้อนุญาตข้อ ๗๒ เพื่อให้การแต่งเครื่องแบบต่าง ๆตามที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวงนี้ มีรูปลักษณะอย่างเดียวกันให้กองทัพเรือสร้างเครื่องแบบตัวอย่างหรือเขียนรูปตัวอย่างขึ้นไว้เป็นมาตรฐานและสอดส่องควบคุมให้การปฏิบัติได้เป็นไปตามกฎกระทรวงนี้ทุกประการให้ไว้ณ วันที่ ๑๗ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๙๘จอมพลป. พิบูลสงครามรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมพรรณพร/จัดทำ๒๒ พฤษภาคม ๒๕๖๒พรรณพร/ปรับปรุง๒๗ พฤษภาคม ๒๕๖๒[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๗๒/ตอนที่ ๘๙/ฉบับพิเศษ หน้า ๑/๑๘ พฤศจิกายน ๒๔๙๘