คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 729/2533หลักกฎหมาย: ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำคุกจำเลย 4 เดือน ปรับ 1,000 บาทโทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้มีกำหนด 2 ปี ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นจำคุก 2 เดือน ไม่รอการลงโทษจำคุก และไม่ปรับ ดังนี้ ถือว่าศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ไขมากและเป็นการเพิ่มเติมโทษจำเลย จึงไม่ต้องห้ามจำเลยฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตาม ป.วิ.อ. มาตรา 219 ซึ่งแก้ไขโดย พ.ร.บ. แก้ไขเพิ่มเติม ป.วิ.อ. (ฉบับที่ 17) พ.ศ. 2532.โจทก์ฟ้องว่าจำเลยมีกัญชาหนัก 45 กรัมไว้ในครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาตและไม่มีเหตุยกเว้นตามกฎหมาย ขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 4, 7, 26, 76, 102จำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 4, 7, 26, 76, 102 ให้จำคุก 8 เดือน ปรับ2,000 บาท จำเลยให้การรับสารภาพมีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก 4 เดือน ปรับ 1,000 บาทโทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้มีกำหนด 2 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 56โจทก์อุทธรณ์ขอให้ไม่รอการลงโทษจำคุกศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำคุก 4 เดือน ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก 2 เดือน ไม่รอการลงโทษจำคุก และไม่ปรับ นอกจากที่แก้ให้คงเป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยฎีกาขอให้รอการลงโทษจำคุกศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยในข้อหามีกัญชาหนัก 45 กรัมไว้ในครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาต ศาลชั้นต้นพิพากษาให้ลงโทษจำคุกจำเลยมีกำหนด 4 เดือน ปรับ 1,000 บาท โทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้มีกำหนด 2 ปี โจทก์อุทธรณ์ขอให้ไม่รอการลงโทษจำคุกศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำคุกจำเลยมีกำหนด 2 เดือน ไม่ปรับและไม่รอการลงโทษจำคุก จำเลยฎีกาขอให้รอการลงโทษจำคุก อันเป็นฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง จึงมีปัญหาวินิจฉัยว่า การที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ดังกล่าวซึ่งเป็นการแก้ไขมากนั้น เป็นการเพิ่มเติมโทษจำเลย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 219 ซึ่งแก้ไขโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา(ฉบับที่ 17) พ.ศ. 2532 มาตรา 12 อันจะทำให้จำเลยฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงได้หรือไม่ ศาลฎีกาโดย มติที่ประชุมใหญ่ เห็นว่า การที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้นที่รอการลงโทษจำคุกให้จำเลยเป็นไม่รอการลงโทษจำคุกนั้น เป็นการเพิ่มเติมโทษจำเลยจึงไม่ต้องห้ามจำเลยฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามบทบัญญัติดังกล่าว ส่วนฎีกาของจำเลยนั้นเห็นว่า กัญชาของกลางมีน้ำหนักเพียง 45 กรัม นับว่าไม่มากสำหรับยาเสพติดให้โทษประเภทนี้ และจำเลยก็เป็นหญิงสมควรเปิดโอกาสให้จำเลยได้ประพฤติตนเป็นพลเมืองดีต่อไปสักครั้งคำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์ในส่วนไม่รอการลงโทษจำคุกไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของจำเลยฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 76 วรรคแรก ให้จำคุก 8 เดือน ปรับ 2,000บาท จำเลยให้การรับสารภาพลดโทษให้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78กึ่งหนึ่ง คงจำคุกจำเลยมีกำหนด 4 เดือน ปรับ 1,000 บาท โทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้มีกำหนด 2 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 56 ไม่ชำระค่าปรับให้จัดการตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 29, 30. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 729/2533พนักงานอัยการ จังหวัด เชียงใหม่โจทก์นางสาว บัว เขียว หรือ ชลธี ศ รี สุวรรณจำเลย ป.วิ.อ. ม. 219ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำคุกจำเลย 4 เดือน ปรับ 1,000 บาทโทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้มีกำหนด 2 ปี ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นจำคุก 2 เดือน ไม่รอการลงโทษจำคุก และไม่ปรับ ดังนี้ ถือว่าศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ไขมากและเป็นการเพิ่มเติมโทษจำเลย จึงไม่ต้องห้ามจำเลยฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตาม ป.วิ.อ. มาตรา 219 ซึ่งแก้ไขโดย พ.ร.บ. แก้ไขเพิ่มเติม ป.วิ.อ. (ฉบับที่ 17) พ.ศ. 2532.โจทก์ฟ้องว่าจำเลยมีกัญชาหนัก 45 กรัมไว้ในครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาตและไม่มีเหตุยกเว้นตามกฎหมาย ขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 4, 7, 26, 76, 102จำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 4, 7, 26, 76, 102 ให้จำคุก 8 เดือน ปรับ2,000 บาท จำเลยให้การรับสารภาพมีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก 4 เดือน ปรับ 1,000 บาทโทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้มีกำหนด 2 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 56โจทก์อุทธรณ์ขอให้ไม่รอการลงโทษจำคุกศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำคุก 4 เดือน ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก 2 เดือน ไม่รอการลงโทษจำคุก และไม่ปรับ นอกจากที่แก้ให้คงเป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยฎีกาขอให้รอการลงโทษจำคุกศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยในข้อหามีกัญชาหนัก 45 กรัมไว้ในครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาต ศาลชั้นต้นพิพากษาให้ลงโทษจำคุกจำเลยมีกำหนด 4 เดือน ปรับ 1,000 บาท โทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้มีกำหนด 2 ปี โจทก์อุทธรณ์ขอให้ไม่รอการลงโทษจำคุกศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำคุกจำเลยมีกำหนด 2 เดือน ไม่ปรับและไม่รอการลงโทษจำคุก จำเลยฎีกาขอให้รอการลงโทษจำคุก อันเป็นฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง จึงมีปัญหาวินิจฉัยว่า การที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ดังกล่าวซึ่งเป็นการแก้ไขมากนั้น เป็นการเพิ่มเติมโทษจำเลย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 219 ซึ่งแก้ไขโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา(ฉบับที่ 17) พ.ศ. 2532 มาตรา 12 อันจะทำให้จำเลยฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงได้หรือไม่ ศาลฎีกาโดย มติที่ประชุมใหญ่ เห็นว่า การที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้นที่รอการลงโทษจำคุกให้จำเลยเป็นไม่รอการลงโทษจำคุกนั้น เป็นการเพิ่มเติมโทษจำเลยจึงไม่ต้องห้ามจำเลยฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามบทบัญญัติดังกล่าว ส่วนฎีกาของจำเลยนั้นเห็นว่า กัญชาของกลางมีน้ำหนักเพียง 45 กรัม นับว่าไม่มากสำหรับยาเสพติดให้โทษประเภทนี้ และจำเลยก็เป็นหญิงสมควรเปิดโอกาสให้จำเลยได้ประพฤติตนเป็นพลเมืองดีต่อไปสักครั้งคำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์ในส่วนไม่รอการลงโทษจำคุกไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของจำเลยฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 76 วรรคแรก ให้จำคุก 8 เดือน ปรับ 2,000บาท จำเลยให้การรับสารภาพลดโทษให้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78กึ่งหนึ่ง คงจำคุกจำเลยมีกำหนด 4 เดือน ปรับ 1,000 บาท โทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้มีกำหนด 2 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 56 ไม่ชำระค่าปรับให้จัดการตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 29, 30.(พิชิต พรหมพิทักษ์กุล-ชูศักดิ์ บัณฑิตกุล-สุเทพ กิจสวัสดิ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้ไม่ต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218 เพราะการที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาตรงข้ามกับศาลชั้นต้นในเรื่องการรอการลงโทษหรือรอการกำหนดโทษจำคุกนั้น ถือเป็นการแก้มาก (คำพิพากษาศาลฎีกาที่161/2487 ประชุมใหญ่ และคำสั่งคำร้องของศาลฎีกาที่ 810/2519)มาตรา 218 จะห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงเฉพาะในกรณีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลล่างหรือเพียงแต่แก้ไขเล็กน้อย และให้ลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกินห้าปีเท่านั้น แต่แม้จะเป็นกรณีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้มากเช่นนี้ คู่ความทุกฝ่ายก็ยังอาจไปต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 219 เดิมได้ ถ้าทั้งศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ต่างพิพากษาลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกินหนึ่งปี(คำสั่งคำร้องของศาลฎีกาที่ 811/2519) ดังนั้น ถ้าคดีนี้ฎีกาขึ้นมาก่อนวันที่ 9 ตุลาคม 2532 ซึ่งเป็นวันเริ่มใช้บังคับมาตรา 219 ซึ่งแก้ไขใหม่โดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ฉบับที่ 17) พ.ศ. 2532 ก็ต้องใช้กฎหมายเดิมบังคับและเป็นผลให้จำเลยต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงไป แต่เข้าใจว่าจำเลยยื่นฎีกาคดีหลังนี้หลังจากวันใช้บังคับมาตรา 219 ใหม่แล้ว ศาลฎีกาจึงนำมาตรา 219 ใหม่มาปรับใช้และเป็นเหตุให้จำเลยกลับฎีกาข้อเท็จจริงในกรณีนี้ได้ มาตรา 219 เดิมบัญญัติว่า "ในคดีซึ่งศาลชั้นต้นพิพากษาให้ลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ถ้าศาลอุทธรณ์ยังคงลงโทษจำเลยไม่เกินกำหนดที่ว่ามานี้ห้ามมิให้คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง" ในชั้นเสนอร่างกฎหมายแก้ไขมาตรานี้ กระทรวงยุติธรรมมีความประสงค์จะจำกัดสิทธิฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามมาตรานี้ให้มากขึ้นจึงได้เสนอถ้อยคำใหม่ว่า "ในคดีซึ่งศาลชั้นต้นพิพากษาให้ลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกินสองปีหรือปรับไม่เกินสี่หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับถ้าศาลอุทธรณ์ยังคงลงโทษจำเลยไม่เกินกำหนดที่ว่ามานี้ ห้ามมิให้คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง" ซึ่งหากกฎหมายใหม่ออกมาตามถ้อยคำที่กระทรวงยุติธรรมเสนอ จำเลยในคดีนี้ก็จะต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงอยู่เช่นเดียวกับกฎหมายเดิม แต่เนื่องจากในชั้นพิจารณาของคณะกรรมาธิการวิสามัญของสภาผู้แทนราษฎร ได้มีการโต้แย้งคัดค้านการที่จะขยายข้อจำกัดสิทธิฎีกาตามมาตรานี้อย่างรุนแรง โดยอาศัยเหตุว่าการขยายข้อจำกัดสิทธิฎีกาตามร่างที่กระทรวงยุติธรรมเสนอจะมีผลเป็นการตัดสิทธิของประชาชนที่จะได้รับความยุติธรรมจากศาลฎีกาโดยเสมอหน้ากัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งประชาชนที่ตกอยู่ในฐานะจำเลยคดีอาญา ในที่สุดจึงได้ข้อยุติด้วยการประนีประนอมว่า ยอมให้แก้ไขมาตรานี้ตามถ้อยคำที่กระทรวงยุติธรรมเสนอได้ แต่ให้เพิ่มข้อยกเว้นต่อท้ายไว้ด้วยว่า "แต่ข้อห้ามนี้ให้ใช้แก่จำเลย ในกรณีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ไขมากและเพิ่มเติมโทษจำเลย" ซึ่งโดยผลของข้อยกเว้นที่เพิ่มขึ้นในชั้นคณะกรรมาธิการวิสามัญของสภาผู้แทนราษฎรนี้เอง ที่ทำให้จำเลยในคดีนี้กลับมีสิทธิฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงขึ้นได้ ทั้ง ๆ ที่ตามกฎหมายเดิมเป็นกรณีที่ต้องห้ามฎีกา ข้อยกเว้นที่เพิ่มขึ้นนี้มีเงื่อนไขการใช้อยู่ถึง 3 ประการด้วยกันได้แก่ (1) ยกเว้นให้แก่จำเลยเท่านั้น โจทก์และโจทก์ร่วมหามีสิทธิพิเศษเช่นนี้ด้วยไม่ (2) ยกเว้นให้เฉพาะในกรณีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ไขมากเท่านั้น หากศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้น้อยแม้จะพิพากษาไปในทางเพิ่มเติมโทษจำเลย ก็ไม่เข้าข้อยกเว้นนี้ และ(3) ยกเว้นให้เฉพาะในกรณีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาเพิ่มเติมโทษจำเลยให้มากขึ้นหรือหนักขึ้นกว่าที่ศาลชั้นต้นพิพากษามาเท่านั้น ความหมายของคำว่า "แก้ไขมาก" นั้น แม้จะมิได้มีนิยามศัพท์ไว้แต่ก็เป็นคำที่มีความหมายที่แน่นอนชัดเจนพอสมควรตามที่แนวบรรทัดฐานคำพิพากษาศาลฎีกาได้วางไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218 ส่วนคำว่า"พิพากษาเพิ่มเติมโทษจำเลย" นั้นก็นำมาจากถ้อยคำที่ใช้อยู่ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 212 ซึ่งบัญญัติว่า "คดีที่จำเลยอุทธรณ์คำพิพากษาที่ให้ลงโทษ ห้ามมิให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาเพิ่มเติมโทษจำเลยเว้นแต่โจทก์จะได้อุทธรณ์ในทำนองนั้น" อย่างไรก็ตาม คำว่า "พิพากษาเพิ่มเติมโทษจำเลย" ในมาตรา 212เอง ก็ยังมีปัญหาอยู่ว่าจะหมายถึงผลสุดท้ายของการลงโทษ หรือจะมุ่งที่ชนิดและปริมาณของโทษตามคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ เพราะถ้าถือเอาผลสุดท้ายของโทษที่จำเลยจะได้รับ ก็ต้องถือว่าศาลอุทธรณ์ในคดีนี้ได้พิพากษาเพิ่มเติมโทษจำเลยแล้ว แม้จะลดปริมาณโทษจำคุกที่ศาลชั้นต้นลงไว้ 4 เดือนให้เหลือเพียง 2 เดือน และยกเลิกโทษปรับให้ทั้งหมดก็ตาม แต่นั่นก็มิได้เป็นผลดีแก่จำเลยเพราะศาลอุทธรณ์ไม่รอการลงโทษจำคุกให้ ผลที่จำเลยจะต้องรับตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์คือต้องถูกจำคุก ซึ่งหนักกว่าผลของคำพิพากษาศาลชั้นต้นที่จำเลยเพียงแต่ต้องโทษปรับเท่านั้น เพราะโทษจำคุกศาลรอการลงโทษให้ ในทางตรงกันข้าม ถ้าถือเอาชนิดและปริมาณของโทษตามคำพิพากษาเป็นสำคัญก็ต้องถือว่าศาลอุทธรณ์ในคดีนี้มิได้พิพากษาเพิ่มเติมโทษจำเลย กลับจะเป็นการลดโทษให้จำเลยด้วยซ้ำ ซึ่งปัญหาดังกล่าวนี้ยังไม่เคยมีบรรทัดฐานคำพิพากษาศาลฎีกาตามมาตรา 212 วินิจฉัยไว้โดยตรง และความเห็นในศาลฎีกาคงยังไม่ลงรอยเป็นแนวเดียวกันได้ จึงทำให้ต้องเสนอเรื่องนี้เข้าสู่ที่ประชุมใหญ่ และได้ข้อยุติออกมาว่าต้องพิจารณาที่ผลสุดท้ายของโทษที่จำเลยจะได้รับเป็นสำคัญ ความจริงแนวคำพิพากษาศาลฎีกาในมาตรา 212 ก็ได้เคยชี้บ่งความหมายของคำว่า "พิพากษาเพิ่มเติมโทษ" นี้ไว้บ้างแล้วว่าต้องถือผลสุดท้ายของโทษที่จำเลยจะได้รับเป็นสำคัญ ได้แก่คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1555/2517,2651/2517(ประชุมใหญ่) และ 1912/2523 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1555/2517 และ 2651/2517(ประชุมใหญ่)ศาลชั้นต้นพิพากษาจำคุกจำเลยไม่เกิน 3 เดือน และเปลี่ยนโทษจำคุกเป็นกักขังตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 23 ศาลอุทธรณ์พิพากษาว่าไม่เปลี่ยนโทษจำคุกเป็นกักขัง แต่ให้รอการลงโทษจำคุกไว้ ถือว่าไม่เป็นการเพิ่มเติมโทษจำเลย เพราะโทษจำคุกที่รอไว้นั้นจำเลยยังไม่ต้องรับโทษ จึงเบากว่าโทษกักขัง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1912/2523 ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำคุกจำเลย 1 ปี โดยไม่ปรับ ศาลอุทธรณ์ลงโทษจำคุก 1 ปี เช่นกัน แต่เพิ่มโทษปรับแล้วให้รอการลงโทษจำคุกนั้น ไม่เป็นการเพิ่มเติมโทษจำเลย อย่างไรก็ตาม ฝ่ายที่ไม่เห็นด้วยกับแนวคำวินิจฉัยของคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวนี้ก็มีเหตุผลน่าฟังอยู่ไม่น้อย ทั้งในด้านความหมายของคำว่า "เพิ่มเติม" เอง และแนวคำพิพากษาศาลฎีกาในกรณีไม่ลดโทษและริบของกลาง ดังนี้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 291/2502(ประชุมใหญ่) แม้ศาลอุทธรณ์จะลดโทษให้จำเลยเพราะมีเหตุบรรเทาโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78และจำเลยฝ่ายเดียวฎีกา แต่เมื่อศาลฎีกาเห็นว่าไม่มีเหตุบรรเทาโทษศาลฎีกาก็มีอำนาจไม่ลดโทษให้ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3121/2525 โจทก์มีคำขอท้ายฟ้องขอให้ริบเฮโรอีนของกลาง ศาลชั้นต้นมิได้พิพากษาให้ริบของกลางตามที่ขอ แม้โจทก์จะมิได้อุทธรณ์ในเรื่องของกลาง ศาลอุทธรณ์ก็มีอำนาจทำคำวินิจฉัยในเรื่องของกลางเพราะมิใช่เป็นกรณีเพิ่มโทษจำเลย เมื่อศาลอุทธรณ์ไม่วินิจฉัยให้และโจทก์ฎีกาขอให้ริบ ศาลฎีกาพิพากษาให้ริบของกลาง คำพิพากษาศาลฎีกาสองฉบับหลังนี้น่าจะถือว่าเป็นกรณีพิเศษที่ศาลสูงมีอำนาจจะพิพากษาให้ถูกต้องได้ แม้จะเป็นผลให้จำเลยต้องรับโทษหนักขึ้นก็ตาม และไม่น่าจะถือว่าขัดแย้งกับคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับที่บันทึกนี้แต่ประการใด จรัญภักดีธนากุล.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่าจำเลยมีกัญชาหนัก 45 กรัมไว้ในครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาตและไม่มีเหตุยกเว้นตามกฎหมาย ขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 4, 7, 26, 76, 102จำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 4, 7, 26, 76, 102 ให้จำคุก 8 เดือน ปรับ2,000 บาท จำเลยให้การรับสารภาพมีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก 4 เดือน ปรับ 1,000 บาทโทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้มีกำหนด 2 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 56โจทก์อุทธรณ์ขอให้ไม่รอการลงโทษจำคุกศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำคุก 4 เดือน ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก 2 เดือน ไม่รอการลงโทษจำคุก และไม่ปรับ นอกจากที่แก้ให้คงเป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยฎีกาขอให้รอการลงโทษจำคุกศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยในข้อหามีกัญชาหนัก 45 กรัมไว้ในครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาต ศาลชั้นต้นพิพากษาให้ลงโทษจำคุกจำเลยมีกำหนด 4 เดือน ปรับ 1,000 บาท โทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้มีกำหนด 2 ปี โจทก์อุทธรณ์ขอให้ไม่รอการลงโทษจำคุกศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำคุกจำเลยมีกำหนด 2 เดือน ไม่ปรับและไม่รอการลงโทษจำคุก จำเลยฎีกาขอให้รอการลงโทษจำคุก อันเป็นฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง จึงมีปัญหาวินิจฉัยว่า การที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ดังกล่าวซึ่งเป็นการแก้ไขมากนั้น เป็นการเพิ่มเติมโทษจำเลย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 219 ซึ่งแก้ไขโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา(ฉบับที่ 17) พ.ศ. 2532 มาตรา 12 อันจะทำให้จำเลยฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงได้หรือไม่ ศาลฎีกาโดย มติที่ประชุมใหญ่ เห็นว่า การที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้นที่รอการลงโทษจำคุกให้จำเลยเป็นไม่รอการลงโทษจำคุกนั้น เป็นการเพิ่มเติมโทษจำเลยจึงไม่ต้องห้ามจำเลยฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามบทบัญญัติดังกล่าว ส่วนฎีกาของจำเลยนั้นเห็นว่า กัญชาของกลางมีน้ำหนักเพียง 45 กรัม นับว่าไม่มากสำหรับยาเสพติดให้โทษประเภทนี้ และจำเลยก็เป็นหญิงสมควรเปิดโอกาสให้จำเลยได้ประพฤติตนเป็นพลเมืองดีต่อไปสักครั้งคำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์ในส่วนไม่รอการลงโทษจำคุกไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของจำเลยฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 76 วรรคแรก ให้จำคุก 8 เดือน ปรับ 2,000บาท จำเลยให้การรับสารภาพลดโทษให้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78กึ่งหนึ่ง คงจำคุกจำเลยมีกำหนด 4 เดือน ปรับ 1,000 บาท โทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้มีกำหนด 2 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 56 ไม่ชำระค่าปรับให้จัดการตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 29, 30. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 729/2533พนักงานอัยการ จังหวัด เชียงใหม่โจทก์นางสาว บัว เขียว หรือ ชลธี ศ รี สุวรรณจำเลย ป.วิ.อ. ม. 219ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำคุกจำเลย 4 เดือน ปรับ 1,000 บาทโทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้มีกำหนด 2 ปี ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นจำคุก 2 เดือน ไม่รอการลงโทษจำคุก และไม่ปรับ ดังนี้ ถือว่าศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ไขมากและเป็นการเพิ่มเติมโทษจำเลย จึงไม่ต้องห้ามจำเลยฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตาม ป.วิ.อ. มาตรา 219 ซึ่งแก้ไขโดย พ.ร.บ. แก้ไขเพิ่มเติม ป.วิ.อ. (ฉบับที่ 17) พ.ศ. 2532.โจทก์ฟ้องว่าจำเลยมีกัญชาหนัก 45 กรัมไว้ในครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาตและไม่มีเหตุยกเว้นตามกฎหมาย ขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 4, 7, 26, 76, 102จำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 4, 7, 26, 76, 102 ให้จำคุก 8 เดือน ปรับ2,000 บาท จำเลยให้การรับสารภาพมีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก 4 เดือน ปรับ 1,000 บาทโทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้มีกำหนด 2 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 56โจทก์อุทธรณ์ขอให้ไม่รอการลงโทษจำคุกศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำคุก 4 เดือน ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก 2 เดือน ไม่รอการลงโทษจำคุก และไม่ปรับ นอกจากที่แก้ให้คงเป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยฎีกาขอให้รอการลงโทษจำคุกศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยในข้อหามีกัญชาหนัก 45 กรัมไว้ในครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาต ศาลชั้นต้นพิพากษาให้ลงโทษจำคุกจำเลยมีกำหนด 4 เดือน ปรับ 1,000 บาท โทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้มีกำหนด 2 ปี โจทก์อุทธรณ์ขอให้ไม่รอการลงโทษจำคุกศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำคุกจำเลยมีกำหนด 2 เดือน ไม่ปรับและไม่รอการลงโทษจำคุก จำเลยฎีกาขอให้รอการลงโทษจำคุก อันเป็นฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง จึงมีปัญหาวินิจฉัยว่า การที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ดังกล่าวซึ่งเป็นการแก้ไขมากนั้น เป็นการเพิ่มเติมโทษจำเลย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 219 ซึ่งแก้ไขโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา(ฉบับที่ 17) พ.ศ. 2532 มาตรา 12 อันจะทำให้จำเลยฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงได้หรือไม่ ศาลฎีกาโดย มติที่ประชุมใหญ่ เห็นว่า การที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้นที่รอการลงโทษจำคุกให้จำเลยเป็นไม่รอการลงโทษจำคุกนั้น เป็นการเพิ่มเติมโทษจำเลยจึงไม่ต้องห้ามจำเลยฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามบทบัญญัติดังกล่าว ส่วนฎีกาของจำเลยนั้นเห็นว่า กัญชาของกลางมีน้ำหนักเพียง 45 กรัม นับว่าไม่มากสำหรับยาเสพติดให้โทษประเภทนี้ และจำเลยก็เป็นหญิงสมควรเปิดโอกาสให้จำเลยได้ประพฤติตนเป็นพลเมืองดีต่อไปสักครั้งคำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์ในส่วนไม่รอการลงโทษจำคุกไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของจำเลยฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 76 วรรคแรก ให้จำคุก 8 เดือน ปรับ 2,000บาท จำเลยให้การรับสารภาพลดโทษให้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78กึ่งหนึ่ง คงจำคุกจำเลยมีกำหนด 4 เดือน ปรับ 1,000 บาท โทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้มีกำหนด 2 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 56 ไม่ชำระค่าปรับให้จัดการตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 29, 30.(พิชิต พรหมพิทักษ์กุล-ชูศักดิ์ บัณฑิตกุล-สุเทพ กิจสวัสดิ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้ไม่ต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218 เพราะการที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาตรงข้ามกับศาลชั้นต้นในเรื่องการรอการลงโทษหรือรอการกำหนดโทษจำคุกนั้น ถือเป็นการแก้มาก (คำพิพากษาศาลฎีกาที่161/2487 ประชุมใหญ่ และคำสั่งคำร้องของศาลฎีกาที่ 810/2519)มาตรา 218 จะห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงเฉพาะในกรณีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลล่างหรือเพียงแต่แก้ไขเล็กน้อย และให้ลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกินห้าปีเท่านั้น แต่แม้จะเป็นกรณีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้มากเช่นนี้ คู่ความทุกฝ่ายก็ยังอาจไปต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 219 เดิมได้ ถ้าทั้งศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ต่างพิพากษาลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกินหนึ่งปี(คำสั่งคำร้องของศาลฎีกาที่ 811/2519) ดังนั้น ถ้าคดีนี้ฎีกาขึ้นมาก่อนวันที่ 9 ตุลาคม 2532 ซึ่งเป็นวันเริ่มใช้บังคับมาตรา 219 ซึ่งแก้ไขใหม่โดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ฉบับที่ 17) พ.ศ. 2532 ก็ต้องใช้กฎหมายเดิมบังคับและเป็นผลให้จำเลยต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงไป แต่เข้าใจว่าจำเลยยื่นฎีกาคดีหลังนี้หลังจากวันใช้บังคับมาตรา 219 ใหม่แล้ว ศาลฎีกาจึงนำมาตรา 219 ใหม่มาปรับใช้และเป็นเหตุให้จำเลยกลับฎีกาข้อเท็จจริงในกรณีนี้ได้ มาตรา 219 เดิมบัญญัติว่า "ในคดีซึ่งศาลชั้นต้นพิพากษาให้ลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ถ้าศาลอุทธรณ์ยังคงลงโทษจำเลยไม่เกินกำหนดที่ว่ามานี้ห้ามมิให้คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง" ในชั้นเสนอร่างกฎหมายแก้ไขมาตรานี้ กระทรวงยุติธรรมมีความประสงค์จะจำกัดสิทธิฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามมาตรานี้ให้มากขึ้นจึงได้เสนอถ้อยคำใหม่ว่า "ในคดีซึ่งศาลชั้นต้นพิพากษาให้ลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกินสองปีหรือปรับไม่เกินสี่หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับถ้าศาลอุทธรณ์ยังคงลงโทษจำเลยไม่เกินกำหนดที่ว่ามานี้ ห้ามมิให้คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง" ซึ่งหากกฎหมายใหม่ออกมาตามถ้อยคำที่กระทรวงยุติธรรมเสนอ จำเลยในคดีนี้ก็จะต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงอยู่เช่นเดียวกับกฎหมายเดิม แต่เนื่องจากในชั้นพิจารณาของคณะกรรมาธิการวิสามัญของสภาผู้แทนราษฎร ได้มีการโต้แย้งคัดค้านการที่จะขยายข้อจำกัดสิทธิฎีกาตามมาตรานี้อย่างรุนแรง โดยอาศัยเหตุว่าการขยายข้อจำกัดสิทธิฎีกาตามร่างที่กระทรวงยุติธรรมเสนอจะมีผลเป็นการตัดสิทธิของประชาชนที่จะได้รับความยุติธรรมจากศาลฎีกาโดยเสมอหน้ากัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งประชาชนที่ตกอยู่ในฐานะจำเลยคดีอาญา ในที่สุดจึงได้ข้อยุติด้วยการประนีประนอมว่า ยอมให้แก้ไขมาตรานี้ตามถ้อยคำที่กระทรวงยุติธรรมเสนอได้ แต่ให้เพิ่มข้อยกเว้นต่อท้ายไว้ด้วยว่า "แต่ข้อห้ามนี้ให้ใช้แก่จำเลย ในกรณีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ไขมากและเพิ่มเติมโทษจำเลย" ซึ่งโดยผลของข้อยกเว้นที่เพิ่มขึ้นในชั้นคณะกรรมาธิการวิสามัญของสภาผู้แทนราษฎรนี้เอง ที่ทำให้จำเลยในคดีนี้กลับมีสิทธิฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงขึ้นได้ ทั้ง ๆ ที่ตามกฎหมายเดิมเป็นกรณีที่ต้องห้ามฎีกา ข้อยกเว้นที่เพิ่มขึ้นนี้มีเงื่อนไขการใช้อยู่ถึง 3 ประการด้วยกันได้แก่ (1) ยกเว้นให้แก่จำเลยเท่านั้น โจทก์และโจทก์ร่วมหามีสิทธิพิเศษเช่นนี้ด้วยไม่ (2) ยกเว้นให้เฉพาะในกรณีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ไขมากเท่านั้น หากศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้น้อยแม้จะพิพากษาไปในทางเพิ่มเติมโทษจำเลย ก็ไม่เข้าข้อยกเว้นนี้ และ(3) ยกเว้นให้เฉพาะในกรณีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาเพิ่มเติมโทษจำเลยให้มากขึ้นหรือหนักขึ้นกว่าที่ศาลชั้นต้นพิพากษามาเท่านั้น ความหมายของคำว่า "แก้ไขมาก" นั้น แม้จะมิได้มีนิยามศัพท์ไว้แต่ก็เป็นคำที่มีความหมายที่แน่นอนชัดเจนพอสมควรตามที่แนวบรรทัดฐานคำพิพากษาศาลฎีกาได้วางไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218 ส่วนคำว่า"พิพากษาเพิ่มเติมโทษจำเลย" นั้นก็นำมาจากถ้อยคำที่ใช้อยู่ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 212 ซึ่งบัญญัติว่า "คดีที่จำเลยอุทธรณ์คำพิพากษาที่ให้ลงโทษ ห้ามมิให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาเพิ่มเติมโทษจำเลยเว้นแต่โจทก์จะได้อุทธรณ์ในทำนองนั้น" อย่างไรก็ตาม คำว่า "พิพากษาเพิ่มเติมโทษจำเลย" ในมาตรา 212เอง ก็ยังมีปัญหาอยู่ว่าจะหมายถึงผลสุดท้ายของการลงโทษ หรือจะมุ่งที่ชนิดและปริมาณของโทษตามคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ เพราะถ้าถือเอาผลสุดท้ายของโทษที่จำเลยจะได้รับ ก็ต้องถือว่าศาลอุทธรณ์ในคดีนี้ได้พิพากษาเพิ่มเติมโทษจำเลยแล้ว แม้จะลดปริมาณโทษจำคุกที่ศาลชั้นต้นลงไว้ 4 เดือนให้เหลือเพียง 2 เดือน และยกเลิกโทษปรับให้ทั้งหมดก็ตาม แต่นั่นก็มิได้เป็นผลดีแก่จำเลยเพราะศาลอุทธรณ์ไม่รอการลงโทษจำคุกให้ ผลที่จำเลยจะต้องรับตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์คือต้องถูกจำคุก ซึ่งหนักกว่าผลของคำพิพากษาศาลชั้นต้นที่จำเลยเพียงแต่ต้องโทษปรับเท่านั้น เพราะโทษจำคุกศาลรอการลงโทษให้ ในทางตรงกันข้าม ถ้าถือเอาชนิดและปริมาณของโทษตามคำพิพากษาเป็นสำคัญก็ต้องถือว่าศาลอุทธรณ์ในคดีนี้มิได้พิพากษาเพิ่มเติมโทษจำเลย กลับจะเป็นการลดโทษให้จำเลยด้วยซ้ำ ซึ่งปัญหาดังกล่าวนี้ยังไม่เคยมีบรรทัดฐานคำพิพากษาศาลฎีกาตามมาตรา 212 วินิจฉัยไว้โดยตรง และความเห็นในศาลฎีกาคงยังไม่ลงรอยเป็นแนวเดียวกันได้ จึงทำให้ต้องเสนอเรื่องนี้เข้าสู่ที่ประชุมใหญ่ และได้ข้อยุติออกมาว่าต้องพิจารณาที่ผลสุดท้ายของโทษที่จำเลยจะได้รับเป็นสำคัญ ความจริงแนวคำพิพากษาศาลฎีกาในมาตรา 212 ก็ได้เคยชี้บ่งความหมายของคำว่า "พิพากษาเพิ่มเติมโทษ" นี้ไว้บ้างแล้วว่าต้องถือผลสุดท้ายของโทษที่จำเลยจะได้รับเป็นสำคัญ ได้แก่คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1555/2517,2651/2517(ประชุมใหญ่) และ 1912/2523 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1555/2517 และ 2651/2517(ประชุมใหญ่)ศาลชั้นต้นพิพากษาจำคุกจำเลยไม่เกิน 3 เดือน และเปลี่ยนโทษจำคุกเป็นกักขังตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 23 ศาลอุทธรณ์พิพากษาว่าไม่เปลี่ยนโทษจำคุกเป็นกักขัง แต่ให้รอการลงโทษจำคุกไว้ ถือว่าไม่เป็นการเพิ่มเติมโทษจำเลย เพราะโทษจำคุกที่รอไว้นั้นจำเลยยังไม่ต้องรับโทษ จึงเบากว่าโทษกักขัง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1912/2523 ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำคุกจำเลย 1 ปี โดยไม่ปรับ ศาลอุทธรณ์ลงโทษจำคุก 1 ปี เช่นกัน แต่เพิ่มโทษปรับแล้วให้รอการลงโทษจำคุกนั้น ไม่เป็นการเพิ่มเติมโทษจำเลย อย่างไรก็ตาม ฝ่ายที่ไม่เห็นด้วยกับแนวคำวินิจฉัยของคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวนี้ก็มีเหตุผลน่าฟังอยู่ไม่น้อย ทั้งในด้านความหมายของคำว่า "เพิ่มเติม" เอง และแนวคำพิพากษาศาลฎีกาในกรณีไม่ลดโทษและริบของกลาง ดังนี้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 291/2502(ประชุมใหญ่) แม้ศาลอุทธรณ์จะลดโทษให้จำเลยเพราะมีเหตุบรรเทาโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78และจำเลยฝ่ายเดียวฎีกา แต่เมื่อศาลฎีกาเห็นว่าไม่มีเหตุบรรเทาโทษศาลฎีกาก็มีอำนาจไม่ลดโทษให้ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3121/2525 โจทก์มีคำขอท้ายฟ้องขอให้ริบเฮโรอีนของกลาง ศาลชั้นต้นมิได้พิพากษาให้ริบของกลางตามที่ขอ แม้โจทก์จะมิได้อุทธรณ์ในเรื่องของกลาง ศาลอุทธรณ์ก็มีอำนาจทำคำวินิจฉัยในเรื่องของกลางเพราะมิใช่เป็นกรณีเพิ่มโทษจำเลย เมื่อศาลอุทธรณ์ไม่วินิจฉัยให้และโจทก์ฎีกาขอให้ริบ ศาลฎีกาพิพากษาให้ริบของกลาง คำพิพากษาศาลฎีกาสองฉบับหลังนี้น่าจะถือว่าเป็นกรณีพิเศษที่ศาลสูงมีอำนาจจะพิพากษาให้ถูกต้องได้ แม้จะเป็นผลให้จำเลยต้องรับโทษหนักขึ้นก็ตาม และไม่น่าจะถือว่าขัดแย้งกับคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับที่บันทึกนี้แต่ประการใด จรัญภักดีธนากุล.