คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1277/2537หลักกฎหมาย: การที่จำเลยเอาหนังสือเดินทางซึ่งกระทรวงต่างประเทศออกให้แก่ส.มาแกะเอาภาพถ่ายของส.ที่ปิดอยู่ปกหน้าด้านในออกแล้วเอาภาพถ่ายของจำเลยปิดลงไปแทน แม้ภาพถ่ายจะไม่ใช่เอกสารแต่เมื่อนำไปปิดในหนังสือเดินดังกล่าวย่อมทำให้ความหมายที่แท้จริงเปลี่ยนแปลงไปว่าจำเลยคือนาย ส. และเป็นหนังสือเดินทางที่กระทรวงต่างประเทศออกให้แก่จำเลยโดยตรง การกระทำของจำเลยจึงเป็นการปลอมเอกสารราชการและเมื่อจำเลยนำไปแสดงต่อเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมือง เพื่อเดินทางออกไปและเข้ามาในราชอาณาจักร ย่อมมีความผิดฐานใช้เอกสารราชการปลอมด้วย จำเลยใช้หนังสือเดินทางปลอมดังกล่าวแสดงต่อเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองทั้งขาเข้าและขาออกคนละคราวกัน จึงเป็นความผิดหลายกรรมต่างกัน ครั้งแรกจำเลยปลอมเอกสารราชการและใช้เอกสารปลอมด้วย มีความผิดตามมาตรา 265 และมาตรา 268 วรรคแรกประกอบด้วยมาตรา 265 ให้ลงโทษตามมาตรา 268 วรรคสอง กระทงหนึ่ง ครั้งที่สองจำเลยเพียงแต่ใช้เอกสารปลอมฉบับเดิม มิได้ทำปลอมขึ้นใหม่มีความผิดฐานใช้เอกสารปลอมอย่างเดียวตามมาตรา268 วรรคแรกประกอบด้วยมาตรา 264 อีกกระทงหนึ่งเรียงกระทงลงโทษตามมาตรา 91โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32,33, 83, 91, 264, 265, 268 ริบหนังสือเดินทางของกลางจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 264, 265 เป็นกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบท ให้ลงโทษตามมาตรา265 ซึ่งเป็นบทหนักและผิดฐานใช้เอกสารปลอมตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 268 แต่เนื่องจากจำเลยเป็นผู้ปลอมและเป็นผู้ใช้ จึงให้ลงโทษตามมาตรา 268 รวม 2 กระทง ให้จำคุกกระทงละ 2 ปี จำเลยให้การรับสารภาพ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งทุกกระทงความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 คงลงโทษแต่ละกระทงจำคุก 1 ปี รวมลงโทษทั้ง 2 กระทงตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91 เป็นจำคุกจำเลยไว้มีกำหนด2 ปี ริบของกลางจำเลยอุทธรณ์ขอให้ยกฟ้องหรือขอให้รอการลงโทษหรือขอให้รอการกำหนดโทษศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยว่า การกระทำของจำเลยจะมีความผิดฐานปลอมเอกสารราชการและใช้เอกสารราชการปลอมตามฟ้องโจทก์หรือไม่ พิเคราะห์แล้วเห็นว่าการที่จำเลยเอาหนังสือเดินทางซึ่งกระทรวงการต่างประเทศออกให้แก่นายสิทธิชัย หอมพวงษ์มาแก้ไขโดยแกะเอาภาพถ่ายของนายสิทธิชัย หอมพวงษ์ ที่ปิดอยู่ในปกหน้าด้านในออกแล้วเอาภาพถ่ายของจำเลยปิดลงไปแทนนั้น แม้ภาพถ่ายจะไม่ใช่เอกสารตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 1(7) ก็ตามแต่เมื่อนำไปปิดลงในหนังสือเดินทางดังกล่าว ย่อมทำให้ความหมายที่แท้จริงของหนังสือเดินทางปรากฏเปลี่ยนแปลงไปว่าจำเลยคือนายสิทธิชัย หอมพวงษ์ และเป็นหนังสือเดินทางที่กระทรวงการต่างประเทศออกให้แก่จำเลยโดยตรง ภาพถ่ายของจำเลยที่ไม่เป็นเอกสารจึงเกิดเป็นเอกสารหนังสือเดินทางของนายสิทธิชัย หอมพวงษ์กลายเป็นหนังสือเดินทางของจำเลยเองการกระทำของจำเลยจึงเป็นการปลอมเอกสารราชการ เมื่อจำเลยนำไปใช้แสดงต่อเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมือง เพื่อเดินทางออกไปและเข้ามาในราชอาณาจักรย่อมมีความผิดฐานปลอมเอกสารราชการและใช้เอกสารราชการปลอมตามฟ้องจำเลยใช้หนังสือเดินทางปลอมดังกล่าวแสดงต่อเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองทั้งขาเข้าและขาออกคนละคราวกัน การกระทำของจำเลยเป็นความผิดหลายกรรมต่างกันครั้งแรกจำเลยปลอมเอกสารราชการและใช้เอกสารราชการปลอมด้วย จึงมีความผิดตามมาตรา 265และมาตรา 268 วรรคแรก ประกอบด้วยมาตรา 265 ให้ลงโทษตามมาตรา 268วรรคสอง กระทงหนึ่ง ส่วนครั้งที่สองจำเลยเพียงแต่ใช้เอกสารราชการปลอมฉบับเดิมเท่านั้น มิได้ทำปลอมขึ้นใหม่ จึงมีความผิดฐานใช้เอกสารราชการปลอมอย่างเดียวตามมาตรา 268 วรรคแรก ประกอบด้วยมาตรา 265อีกกระทงหนึ่ง ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องนั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาโจทก์ฟังขึ้น จำเลยเป็นชาวชนบทได้ปลอมเอกสารราชการด้วยการเอาหนังสือเดินทางที่แท้จริงของนายสิทธิชัย หอมพวงษ์ มาแกะเอาภาพถ่ายของนายสิทธิชัยออกแล้วเอาภาพถ่ายของจำเลยปิดลงไปแทนเท่านั้น มิได้แก้ไขข้อความอื่นใดในหนังสือเดินทางด้วยแต่อย่างใดสมควรปรานีลงโทษสถานเบาแต่ไม่ควรรอการลงโทษ"พิพากษากลับ จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 265,268 วรรคแรก ประกอบด้วยมาตรา 265 ให้ลงโทษฐานใช้เอกสารราชการปลอมตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 268 วรรคแรก ประกอบด้วยมาตรา 265 ตามมาตรา 268 วรรคสอง กระทงหนึ่ง และ มาตรา 268วรรคแรก ประกอบด้วยมาตรา 265 อีกกระทงหนึ่ง เรียงกระทงลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91 จำคุกกระทงละ 6 เดือน รวม 2 กระทงเป็นจำคุก 1 ปี จำเลยให้การรับสารภาพเป็นประโยชน์แก่การพิจารณาลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุกจำเลย6 เดือน ริบของกลาง ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1277/2537พนักงานอัยการ สำนักงาน อัยการ สูงสุดโจทก์นาย พจน์ อิ่น แก้วจำเลย ป.อ. ม. 1 (7), ม. 91, ม. 265, ม. 268 การที่จำเลยเอาหนังสือเดินทางซึ่งกระทรวงต่างประเทศออกให้แก่ส.มาแกะเอาภาพถ่ายของส.ที่ปิดอยู่ปกหน้าด้านในออกแล้วเอาภาพถ่ายของจำเลยปิดลงไปแทน แม้ภาพถ่ายจะไม่ใช่เอกสารแต่เมื่อนำไปปิดในหนังสือเดินดังกล่าวย่อมทำให้ความหมายที่แท้จริงเปลี่ยนแปลงไปว่าจำเลยคือนาย ส. และเป็นหนังสือเดินทางที่กระทรวงต่างประเทศออกให้แก่จำเลยโดยตรง การกระทำของจำเลยจึงเป็นการปลอมเอกสารราชการและเมื่อจำเลยนำไปแสดงต่อเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมือง เพื่อเดินทางออกไปและเข้ามาในราชอาณาจักร ย่อมมีความผิดฐานใช้เอกสารราชการปลอมด้วย จำเลยใช้หนังสือเดินทางปลอมดังกล่าวแสดงต่อเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองทั้งขาเข้าและขาออกคนละคราวกัน จึงเป็นความผิดหลายกรรมต่างกัน ครั้งแรกจำเลยปลอมเอกสารราชการและใช้เอกสารปลอมด้วย มีความผิดตามมาตรา 265 และมาตรา 268 วรรคแรกประกอบด้วยมาตรา 265 ให้ลงโทษตามมาตรา 268 วรรคสอง กระทงหนึ่ง ครั้งที่สองจำเลยเพียงแต่ใช้เอกสารปลอมฉบับเดิม มิได้ทำปลอมขึ้นใหม่มีความผิดฐานใช้เอกสารปลอมอย่างเดียวตามมาตรา268 วรรคแรกประกอบด้วยมาตรา 264 อีกกระทงหนึ่งเรียงกระทงลงโทษตามมาตรา 91โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32,33, 83, 91, 264, 265, 268 ริบหนังสือเดินทางของกลางจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 264, 265 เป็นกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบท ให้ลงโทษตามมาตรา265 ซึ่งเป็นบทหนักและผิดฐานใช้เอกสารปลอมตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 268 แต่เนื่องจากจำเลยเป็นผู้ปลอมและเป็นผู้ใช้ จึงให้ลงโทษตามมาตรา 268 รวม 2 กระทง ให้จำคุกกระทงละ 2 ปี จำเลยให้การรับสารภาพ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งทุกกระทงความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 คงลงโทษแต่ละกระทงจำคุก 1 ปี รวมลงโทษทั้ง 2 กระทงตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91 เป็นจำคุกจำเลยไว้มีกำหนด2 ปี ริบของกลางจำเลยอุทธรณ์ขอให้ยกฟ้องหรือขอให้รอการลงโทษหรือขอให้รอการกำหนดโทษศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยว่า การกระทำของจำเลยจะมีความผิดฐานปลอมเอกสารราชการและใช้เอกสารราชการปลอมตามฟ้องโจทก์หรือไม่ พิเคราะห์แล้วเห็นว่าการที่จำเลยเอาหนังสือเดินทางซึ่งกระทรวงการต่างประเทศออกให้แก่นายสิทธิชัย หอมพวงษ์มาแก้ไขโดยแกะเอาภาพถ่ายของนายสิทธิชัย หอมพวงษ์ ที่ปิดอยู่ในปกหน้าด้านในออกแล้วเอาภาพถ่ายของจำเลยปิดลงไปแทนนั้น แม้ภาพถ่ายจะไม่ใช่เอกสารตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 1(7) ก็ตามแต่เมื่อนำไปปิดลงในหนังสือเดินทางดังกล่าว ย่อมทำให้ความหมายที่แท้จริงของหนังสือเดินทางปรากฏเปลี่ยนแปลงไปว่าจำเลยคือนายสิทธิชัย หอมพวงษ์ และเป็นหนังสือเดินทางที่กระทรวงการต่างประเทศออกให้แก่จำเลยโดยตรง ภาพถ่ายของจำเลยที่ไม่เป็นเอกสารจึงเกิดเป็นเอกสารหนังสือเดินทางของนายสิทธิชัย หอมพวงษ์กลายเป็นหนังสือเดินทางของจำเลยเองการกระทำของจำเลยจึงเป็นการปลอมเอกสารราชการ เมื่อจำเลยนำไปใช้แสดงต่อเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมือง เพื่อเดินทางออกไปและเข้ามาในราชอาณาจักรย่อมมีความผิดฐานปลอมเอกสารราชการและใช้เอกสารราชการปลอมตามฟ้องจำเลยใช้หนังสือเดินทางปลอมดังกล่าวแสดงต่อเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองทั้งขาเข้าและขาออกคนละคราวกัน การกระทำของจำเลยเป็นความผิดหลายกรรมต่างกันครั้งแรกจำเลยปลอมเอกสารราชการและใช้เอกสารราชการปลอมด้วย จึงมีความผิดตามมาตรา 265และมาตรา 268 วรรคแรก ประกอบด้วยมาตรา 265 ให้ลงโทษตามมาตรา 268วรรคสอง กระทงหนึ่ง ส่วนครั้งที่สองจำเลยเพียงแต่ใช้เอกสารราชการปลอมฉบับเดิมเท่านั้น มิได้ทำปลอมขึ้นใหม่ จึงมีความผิดฐานใช้เอกสารราชการปลอมอย่างเดียวตามมาตรา 268 วรรคแรก ประกอบด้วยมาตรา 265อีกกระทงหนึ่ง ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องนั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาโจทก์ฟังขึ้น จำเลยเป็นชาวชนบทได้ปลอมเอกสารราชการด้วยการเอาหนังสือเดินทางที่แท้จริงของนายสิทธิชัย หอมพวงษ์ มาแกะเอาภาพถ่ายของนายสิทธิชัยออกแล้วเอาภาพถ่ายของจำเลยปิดลงไปแทนเท่านั้น มิได้แก้ไขข้อความอื่นใดในหนังสือเดินทางด้วยแต่อย่างใดสมควรปรานีลงโทษสถานเบาแต่ไม่ควรรอการลงโทษ"พิพากษากลับ จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 265,268 วรรคแรก ประกอบด้วยมาตรา 265 ให้ลงโทษฐานใช้เอกสารราชการปลอมตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 268 วรรคแรก ประกอบด้วยมาตรา 265 ตามมาตรา 268 วรรคสอง กระทงหนึ่ง และ มาตรา 268วรรคแรก ประกอบด้วยมาตรา 265 อีกกระทงหนึ่ง เรียงกระทงลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91 จำคุกกระทงละ 6 เดือน รวม 2 กระทงเป็นจำคุก 1 ปี จำเลยให้การรับสารภาพเป็นประโยชน์แก่การพิจารณาลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุกจำเลย6 เดือน ริบของกลาง(บุญธรรม อยู่พุก-เจริญ นิลเอสงฆ์-สมภพ โชติกวณิชย์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ ตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้เป็นการวินิจฉัยอธิบายความหมายคำว่าเอกสารตามมาตรา 1(7) แห่งประมวลกฎหมายอาญา กรณีมีภาพถ่ายมาเกี่ยวข้องกับตัวอักษร ซึ่งตามปกติลำพังแต่ภาพถ่ายเพียงอย่างเดียวเป็นแต่เพียงภาพจำลองไม่ได้แสดงความหมายเป็นอย่างใด เมื่อถ่ายเป็นภาพออกมาก็ปรากฏอยู่ในสภาพอย่างนั้นไม่เป็นหลักฐานแห่งความหมายอย่างไร จึงไม่เป็นเอกสารตามมาตรา 1(7) ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1209/2522 แต่เมื่อภาพถ่ายมีตัวเลขหรือตัวอักษรมาเกี่ยวข้องด้วยแล้ว ภาพถ่ายนั้นจะเป็นเอกสารหรือไม่ก็ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงเป็นเรื่อง ๆ ไป สำหรับคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ จำเลยแกะเอาภาพถ่ายของส.ที่ปิดอยู่ในปกด้านในของหนังสือเดินทางที่กระทรวงต่างประเทศออกให้แก่ ส. แล้วเอาภาพถ่ายของจำเลยปิดลงไปแทน ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าแม้ภาพถ่ายจะไม่เป็นเอกสารตามมาตรา 1(7) แต่เมื่อนำลงไปปิดในหนังสือเดินทางดังกล่าวย่อมทำให้ความหมายที่แท้จริงของหนังสือเดินทางเปลี่ยนแปลงไปว่าจำเลยคือ ส. หนังสือเดินทางดังกล่าวเป็นการออกให้จำเลยโดยตรง ภาพถ่ายของจำเลยที่ไม่เป็นเอกสารจึงเกิดเป็นเอกสาร การกระทำของจำเลยเป็นการปลอมเอกสารเมื่อเปรียบเทียบกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1530/2522 ที่ได้วินิจฉัยไว้ว่าจำเลยเอาภาพถ่ายผู้อื่นรับปริญญาแพทย์ศาสตร์บัณฑิต และสวมครุยวิทยฐานะมาปิดภาพถ่ายเฉพาะใบหน้าจำเลยลงไปแทนแก้เลข พ.ศ. 2506เป็น พ.ศ. 2504 แล้วถ่ายภาพเป็นภาพใหม่ดูแล้วเป็นภาพจำเลยรับปริญญามีตัวอักษรว่ามหาวิทยาลัยแพทยศาสตรบัณฑิต พ.ศ. 2504 เป็นภาพถ่ายที่ไม่ทำให้ปรากฏความหมายด้วยตัวอักษรตัวเลขผังหรือแบบแผนอื่น ตามมาตรา 1(7) ส่วนเลข พ.ศ. ไม่ปรากฏความหมายในตัวมันเองไม่เป็นปลอมเอกสารและใช้เอกสารปลอม จะเห็นได้ว่าคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้จำเลยเอาภาพถ่ายของจำเลยปิดในหนังสือเดินทางของ ส.ซึ่งในหนังสือเดินทางระบุชื่อ ส. ไว้ชัดเจน ทำให้ความหมายของหนังสือเดินทางเปลี่ยนแปลงไปเป็นว่าตัวจำเลยคือ ส. เจ้าของหนังสือเดินทางที่ทางราชการออกให้เป็นการทำให้ผู้อื่นเข้าใจว่าจำเลยคือ ส. เช่นนี้ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเป็นการปลอมเอกสาร แต่ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1530/2522 นั้นจำเลยเพียงเอาภาพถ่ายของจำเลยเฉพาะใบหน้าปิดลงในภาพถ่ายผู้อื่นที่รับปริญญาแพทยศาสตรบัณฑิตแก้เลข พ.ศ. 2506 เป็น พ.ศ. 2504 แล้วถ่ายภาพเป็นภาพใหม่ดูแล้วเป็นภาพที่จำเลยได้รับปริญญามีตัวอักษรว่ามหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์พ.ศ. 2504 ภาพถ่ายที่ถ่ายออกมายังเป็นภาพของจำเลยเองไม่ได้ทำให้ปรากฏความหมายเป็นอย่างอื่นแม้ความจริงจะเป็นเท็จเพราะจำเลยไม่ได้รับปริญญาแพทยศาสตรบัณฑิตแต่อย่างใดแต่จำเลยไม่ได้ทำให้ผู้ใดเข้าใจว่าตัวจำเลยเป็นผู้อื่นที่ได้รับปริญญา ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่าภาพถ่ายดังกล่าวยังไม่ได้ทำให้ปรากฏความหมายตามมาตรา 1(7) การกระทำของจำเลยจึงไม่เป็นปลอมเอกสารและใช้เอกสารปลอม สรุปแล้วข้อวินิจฉัยที่ศาลฎีกาวินิจฉัยแตกต่างกันอยู่ตรงที่ว่าจำเลยมีเจตนาที่จะทำให้ผู้ใดเข้าใจว่าภาพถ่ายที่นำไปปิดลงในข้อความนั้นเป็นตัวจำเลยเองหรือให้เข้าใจว่าตัวจำเลยเป็นผู้อื่น หากจำเลยทำไปเพื่อให้ผู้ใดเข้าใจว่าข้อความนั้นเป็นของผู้อื่นถือว่าเป็นการปลอมเอกสารแต่หากจำเลยทำไปมิได้ทำให้ใครเข้าใจว่าข้อความนั้นเป็นของผู้อื่นแต่เป็นของจำเลยเองไม่ถือว่าเป็นการปลอมเอกสาร วัฒนาสุขประดิษฐ์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32,33, 83, 91, 264, 265, 268 ริบหนังสือเดินทางของกลางจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 264, 265 เป็นกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบท ให้ลงโทษตามมาตรา265 ซึ่งเป็นบทหนักและผิดฐานใช้เอกสารปลอมตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 268 แต่เนื่องจากจำเลยเป็นผู้ปลอมและเป็นผู้ใช้ จึงให้ลงโทษตามมาตรา 268 รวม 2 กระทง ให้จำคุกกระทงละ 2 ปี จำเลยให้การรับสารภาพ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งทุกกระทงความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 คงลงโทษแต่ละกระทงจำคุก 1 ปี รวมลงโทษทั้ง 2 กระทงตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91 เป็นจำคุกจำเลยไว้มีกำหนด2 ปี ริบของกลางจำเลยอุทธรณ์ขอให้ยกฟ้องหรือขอให้รอการลงโทษหรือขอให้รอการกำหนดโทษศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยว่า การกระทำของจำเลยจะมีความผิดฐานปลอมเอกสารราชการและใช้เอกสารราชการปลอมตามฟ้องโจทก์หรือไม่ พิเคราะห์แล้วเห็นว่าการที่จำเลยเอาหนังสือเดินทางซึ่งกระทรวงการต่างประเทศออกให้แก่นายสิทธิชัย หอมพวงษ์มาแก้ไขโดยแกะเอาภาพถ่ายของนายสิทธิชัย หอมพวงษ์ ที่ปิดอยู่ในปกหน้าด้านในออกแล้วเอาภาพถ่ายของจำเลยปิดลงไปแทนนั้น แม้ภาพถ่ายจะไม่ใช่เอกสารตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 1(7) ก็ตามแต่เมื่อนำไปปิดลงในหนังสือเดินทางดังกล่าว ย่อมทำให้ความหมายที่แท้จริงของหนังสือเดินทางปรากฏเปลี่ยนแปลงไปว่าจำเลยคือนายสิทธิชัย หอมพวงษ์ และเป็นหนังสือเดินทางที่กระทรวงการต่างประเทศออกให้แก่จำเลยโดยตรง ภาพถ่ายของจำเลยที่ไม่เป็นเอกสารจึงเกิดเป็นเอกสารหนังสือเดินทางของนายสิทธิชัย หอมพวงษ์กลายเป็นหนังสือเดินทางของจำเลยเองการกระทำของจำเลยจึงเป็นการปลอมเอกสารราชการ เมื่อจำเลยนำไปใช้แสดงต่อเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมือง เพื่อเดินทางออกไปและเข้ามาในราชอาณาจักรย่อมมีความผิดฐานปลอมเอกสารราชการและใช้เอกสารราชการปลอมตามฟ้องจำเลยใช้หนังสือเดินทางปลอมดังกล่าวแสดงต่อเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองทั้งขาเข้าและขาออกคนละคราวกัน การกระทำของจำเลยเป็นความผิดหลายกรรมต่างกันครั้งแรกจำเลยปลอมเอกสารราชการและใช้เอกสารราชการปลอมด้วย จึงมีความผิดตามมาตรา 265และมาตรา 268 วรรคแรก ประกอบด้วยมาตรา 265 ให้ลงโทษตามมาตรา 268วรรคสอง กระทงหนึ่ง ส่วนครั้งที่สองจำเลยเพียงแต่ใช้เอกสารราชการปลอมฉบับเดิมเท่านั้น มิได้ทำปลอมขึ้นใหม่ จึงมีความผิดฐานใช้เอกสารราชการปลอมอย่างเดียวตามมาตรา 268 วรรคแรก ประกอบด้วยมาตรา 265อีกกระทงหนึ่ง ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องนั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาโจทก์ฟังขึ้น จำเลยเป็นชาวชนบทได้ปลอมเอกสารราชการด้วยการเอาหนังสือเดินทางที่แท้จริงของนายสิทธิชัย หอมพวงษ์ มาแกะเอาภาพถ่ายของนายสิทธิชัยออกแล้วเอาภาพถ่ายของจำเลยปิดลงไปแทนเท่านั้น มิได้แก้ไขข้อความอื่นใดในหนังสือเดินทางด้วยแต่อย่างใดสมควรปรานีลงโทษสถานเบาแต่ไม่ควรรอการลงโทษ"พิพากษากลับ จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 265,268 วรรคแรก ประกอบด้วยมาตรา 265 ให้ลงโทษฐานใช้เอกสารราชการปลอมตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 268 วรรคแรก ประกอบด้วยมาตรา 265 ตามมาตรา 268 วรรคสอง กระทงหนึ่ง และ มาตรา 268วรรคแรก ประกอบด้วยมาตรา 265 อีกกระทงหนึ่ง เรียงกระทงลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91 จำคุกกระทงละ 6 เดือน รวม 2 กระทงเป็นจำคุก 1 ปี จำเลยให้การรับสารภาพเป็นประโยชน์แก่การพิจารณาลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุกจำเลย6 เดือน ริบของกลาง ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1277/2537พนักงานอัยการ สำนักงาน อัยการ สูงสุดโจทก์นาย พจน์ อิ่น แก้วจำเลย ป.อ. ม. 1 (7), ม. 91, ม. 265, ม. 268 การที่จำเลยเอาหนังสือเดินทางซึ่งกระทรวงต่างประเทศออกให้แก่ส.มาแกะเอาภาพถ่ายของส.ที่ปิดอยู่ปกหน้าด้านในออกแล้วเอาภาพถ่ายของจำเลยปิดลงไปแทน แม้ภาพถ่ายจะไม่ใช่เอกสารแต่เมื่อนำไปปิดในหนังสือเดินดังกล่าวย่อมทำให้ความหมายที่แท้จริงเปลี่ยนแปลงไปว่าจำเลยคือนาย ส. และเป็นหนังสือเดินทางที่กระทรวงต่างประเทศออกให้แก่จำเลยโดยตรง การกระทำของจำเลยจึงเป็นการปลอมเอกสารราชการและเมื่อจำเลยนำไปแสดงต่อเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมือง เพื่อเดินทางออกไปและเข้ามาในราชอาณาจักร ย่อมมีความผิดฐานใช้เอกสารราชการปลอมด้วย จำเลยใช้หนังสือเดินทางปลอมดังกล่าวแสดงต่อเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองทั้งขาเข้าและขาออกคนละคราวกัน จึงเป็นความผิดหลายกรรมต่างกัน ครั้งแรกจำเลยปลอมเอกสารราชการและใช้เอกสารปลอมด้วย มีความผิดตามมาตรา 265 และมาตรา 268 วรรคแรกประกอบด้วยมาตรา 265 ให้ลงโทษตามมาตรา 268 วรรคสอง กระทงหนึ่ง ครั้งที่สองจำเลยเพียงแต่ใช้เอกสารปลอมฉบับเดิม มิได้ทำปลอมขึ้นใหม่มีความผิดฐานใช้เอกสารปลอมอย่างเดียวตามมาตรา268 วรรคแรกประกอบด้วยมาตรา 264 อีกกระทงหนึ่งเรียงกระทงลงโทษตามมาตรา 91โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32,33, 83, 91, 264, 265, 268 ริบหนังสือเดินทางของกลางจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 264, 265 เป็นกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบท ให้ลงโทษตามมาตรา265 ซึ่งเป็นบทหนักและผิดฐานใช้เอกสารปลอมตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 268 แต่เนื่องจากจำเลยเป็นผู้ปลอมและเป็นผู้ใช้ จึงให้ลงโทษตามมาตรา 268 รวม 2 กระทง ให้จำคุกกระทงละ 2 ปี จำเลยให้การรับสารภาพ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งทุกกระทงความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 คงลงโทษแต่ละกระทงจำคุก 1 ปี รวมลงโทษทั้ง 2 กระทงตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91 เป็นจำคุกจำเลยไว้มีกำหนด2 ปี ริบของกลางจำเลยอุทธรณ์ขอให้ยกฟ้องหรือขอให้รอการลงโทษหรือขอให้รอการกำหนดโทษศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยว่า การกระทำของจำเลยจะมีความผิดฐานปลอมเอกสารราชการและใช้เอกสารราชการปลอมตามฟ้องโจทก์หรือไม่ พิเคราะห์แล้วเห็นว่าการที่จำเลยเอาหนังสือเดินทางซึ่งกระทรวงการต่างประเทศออกให้แก่นายสิทธิชัย หอมพวงษ์มาแก้ไขโดยแกะเอาภาพถ่ายของนายสิทธิชัย หอมพวงษ์ ที่ปิดอยู่ในปกหน้าด้านในออกแล้วเอาภาพถ่ายของจำเลยปิดลงไปแทนนั้น แม้ภาพถ่ายจะไม่ใช่เอกสารตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 1(7) ก็ตามแต่เมื่อนำไปปิดลงในหนังสือเดินทางดังกล่าว ย่อมทำให้ความหมายที่แท้จริงของหนังสือเดินทางปรากฏเปลี่ยนแปลงไปว่าจำเลยคือนายสิทธิชัย หอมพวงษ์ และเป็นหนังสือเดินทางที่กระทรวงการต่างประเทศออกให้แก่จำเลยโดยตรง ภาพถ่ายของจำเลยที่ไม่เป็นเอกสารจึงเกิดเป็นเอกสารหนังสือเดินทางของนายสิทธิชัย หอมพวงษ์กลายเป็นหนังสือเดินทางของจำเลยเองการกระทำของจำเลยจึงเป็นการปลอมเอกสารราชการ เมื่อจำเลยนำไปใช้แสดงต่อเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมือง เพื่อเดินทางออกไปและเข้ามาในราชอาณาจักรย่อมมีความผิดฐานปลอมเอกสารราชการและใช้เอกสารราชการปลอมตามฟ้องจำเลยใช้หนังสือเดินทางปลอมดังกล่าวแสดงต่อเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองทั้งขาเข้าและขาออกคนละคราวกัน การกระทำของจำเลยเป็นความผิดหลายกรรมต่างกันครั้งแรกจำเลยปลอมเอกสารราชการและใช้เอกสารราชการปลอมด้วย จึงมีความผิดตามมาตรา 265และมาตรา 268 วรรคแรก ประกอบด้วยมาตรา 265 ให้ลงโทษตามมาตรา 268วรรคสอง กระทงหนึ่ง ส่วนครั้งที่สองจำเลยเพียงแต่ใช้เอกสารราชการปลอมฉบับเดิมเท่านั้น มิได้ทำปลอมขึ้นใหม่ จึงมีความผิดฐานใช้เอกสารราชการปลอมอย่างเดียวตามมาตรา 268 วรรคแรก ประกอบด้วยมาตรา 265อีกกระทงหนึ่ง ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องนั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาโจทก์ฟังขึ้น จำเลยเป็นชาวชนบทได้ปลอมเอกสารราชการด้วยการเอาหนังสือเดินทางที่แท้จริงของนายสิทธิชัย หอมพวงษ์ มาแกะเอาภาพถ่ายของนายสิทธิชัยออกแล้วเอาภาพถ่ายของจำเลยปิดลงไปแทนเท่านั้น มิได้แก้ไขข้อความอื่นใดในหนังสือเดินทางด้วยแต่อย่างใดสมควรปรานีลงโทษสถานเบาแต่ไม่ควรรอการลงโทษ"พิพากษากลับ จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 265,268 วรรคแรก ประกอบด้วยมาตรา 265 ให้ลงโทษฐานใช้เอกสารราชการปลอมตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 268 วรรคแรก ประกอบด้วยมาตรา 265 ตามมาตรา 268 วรรคสอง กระทงหนึ่ง และ มาตรา 268วรรคแรก ประกอบด้วยมาตรา 265 อีกกระทงหนึ่ง เรียงกระทงลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91 จำคุกกระทงละ 6 เดือน รวม 2 กระทงเป็นจำคุก 1 ปี จำเลยให้การรับสารภาพเป็นประโยชน์แก่การพิจารณาลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุกจำเลย6 เดือน ริบของกลาง(บุญธรรม อยู่พุก-เจริญ นิลเอสงฆ์-สมภพ โชติกวณิชย์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ ตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้เป็นการวินิจฉัยอธิบายความหมายคำว่าเอกสารตามมาตรา 1(7) แห่งประมวลกฎหมายอาญา กรณีมีภาพถ่ายมาเกี่ยวข้องกับตัวอักษร ซึ่งตามปกติลำพังแต่ภาพถ่ายเพียงอย่างเดียวเป็นแต่เพียงภาพจำลองไม่ได้แสดงความหมายเป็นอย่างใด เมื่อถ่ายเป็นภาพออกมาก็ปรากฏอยู่ในสภาพอย่างนั้นไม่เป็นหลักฐานแห่งความหมายอย่างไร จึงไม่เป็นเอกสารตามมาตรา 1(7) ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1209/2522 แต่เมื่อภาพถ่ายมีตัวเลขหรือตัวอักษรมาเกี่ยวข้องด้วยแล้ว ภาพถ่ายนั้นจะเป็นเอกสารหรือไม่ก็ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงเป็นเรื่อง ๆ ไป สำหรับคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ จำเลยแกะเอาภาพถ่ายของส.ที่ปิดอยู่ในปกด้านในของหนังสือเดินทางที่กระทรวงต่างประเทศออกให้แก่ ส. แล้วเอาภาพถ่ายของจำเลยปิดลงไปแทน ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าแม้ภาพถ่ายจะไม่เป็นเอกสารตามมาตรา 1(7) แต่เมื่อนำลงไปปิดในหนังสือเดินทางดังกล่าวย่อมทำให้ความหมายที่แท้จริงของหนังสือเดินทางเปลี่ยนแปลงไปว่าจำเลยคือ ส. หนังสือเดินทางดังกล่าวเป็นการออกให้จำเลยโดยตรง ภาพถ่ายของจำเลยที่ไม่เป็นเอกสารจึงเกิดเป็นเอกสาร การกระทำของจำเลยเป็นการปลอมเอกสารเมื่อเปรียบเทียบกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1530/2522 ที่ได้วินิจฉัยไว้ว่าจำเลยเอาภาพถ่ายผู้อื่นรับปริญญาแพทย์ศาสตร์บัณฑิต และสวมครุยวิทยฐานะมาปิดภาพถ่ายเฉพาะใบหน้าจำเลยลงไปแทนแก้เลข พ.ศ. 2506เป็น พ.ศ. 2504 แล้วถ่ายภาพเป็นภาพใหม่ดูแล้วเป็นภาพจำเลยรับปริญญามีตัวอักษรว่ามหาวิทยาลัยแพทยศาสตรบัณฑิต พ.ศ. 2504 เป็นภาพถ่ายที่ไม่ทำให้ปรากฏความหมายด้วยตัวอักษรตัวเลขผังหรือแบบแผนอื่น ตามมาตรา 1(7) ส่วนเลข พ.ศ. ไม่ปรากฏความหมายในตัวมันเองไม่เป็นปลอมเอกสารและใช้เอกสารปลอม จะเห็นได้ว่าคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้จำเลยเอาภาพถ่ายของจำเลยปิดในหนังสือเดินทางของ ส.ซึ่งในหนังสือเดินทางระบุชื่อ ส. ไว้ชัดเจน ทำให้ความหมายของหนังสือเดินทางเปลี่ยนแปลงไปเป็นว่าตัวจำเลยคือ ส. เจ้าของหนังสือเดินทางที่ทางราชการออกให้เป็นการทำให้ผู้อื่นเข้าใจว่าจำเลยคือ ส. เช่นนี้ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเป็นการปลอมเอกสาร แต่ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1530/2522 นั้นจำเลยเพียงเอาภาพถ่ายของจำเลยเฉพาะใบหน้าปิดลงในภาพถ่ายผู้อื่นที่รับปริญญาแพทยศาสตรบัณฑิตแก้เลข พ.ศ. 2506 เป็น พ.ศ. 2504 แล้วถ่ายภาพเป็นภาพใหม่ดูแล้วเป็นภาพที่จำเลยได้รับปริญญามีตัวอักษรว่ามหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์พ.ศ. 2504 ภาพถ่ายที่ถ่ายออกมายังเป็นภาพของจำเลยเองไม่ได้ทำให้ปรากฏความหมายเป็นอย่างอื่นแม้ความจริงจะเป็นเท็จเพราะจำเลยไม่ได้รับปริญญาแพทยศาสตรบัณฑิตแต่อย่างใดแต่จำเลยไม่ได้ทำให้ผู้ใดเข้าใจว่าตัวจำเลยเป็นผู้อื่นที่ได้รับปริญญา ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่าภาพถ่ายดังกล่าวยังไม่ได้ทำให้ปรากฏความหมายตามมาตรา 1(7) การกระทำของจำเลยจึงไม่เป็นปลอมเอกสารและใช้เอกสารปลอม สรุปแล้วข้อวินิจฉัยที่ศาลฎีกาวินิจฉัยแตกต่างกันอยู่ตรงที่ว่าจำเลยมีเจตนาที่จะทำให้ผู้ใดเข้าใจว่าภาพถ่ายที่นำไปปิดลงในข้อความนั้นเป็นตัวจำเลยเองหรือให้เข้าใจว่าตัวจำเลยเป็นผู้อื่น หากจำเลยทำไปเพื่อให้ผู้ใดเข้าใจว่าข้อความนั้นเป็นของผู้อื่นถือว่าเป็นการปลอมเอกสารแต่หากจำเลยทำไปมิได้ทำให้ใครเข้าใจว่าข้อความนั้นเป็นของผู้อื่นแต่เป็นของจำเลยเองไม่ถือว่าเป็นการปลอมเอกสาร วัฒนาสุขประดิษฐ์