คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2165/2536หลักกฎหมาย: ตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ พ.ศ. 2518 ไม่มีบทบัญญัติใดบัญญัติให้เจ้าหน้าที่ของรัฐซึ่งถูกกล่าวหาว่า ทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการใช้สิทธิทางศาล การที่คณะกรรมการ ป.ป.ป. วินิจฉัยว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติย่อมมีผลเพียงว่าคณะกรรมการ ป.ป.ป. จะต้องแจ้งพนักงานอัยการเพื่อพิจารณาดำเนินการยื่นคำร้องต่อศาลขอให้ศาลสั่งให้ทรัพย์สินตกเป็นของแผ่นดินแล้วเสนอความเห็นไปยังนายกรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาสั่งหรือดำเนินการให้มีการสั่งลงโทษโจทก์ ซึ่งจะมีการดำเนินการดังกล่าวหรือไม่อยู่ที่การพิจารณาของพนักงานอัยการหรือนายกรัฐมนตรีแล้วแต่กรณีอีกชั้นหนึ่ง จึงเป็นเรื่องเหตุการณ์ในอนาคต ซึ่งโจทก์คาดคะเนเอาเองยังไม่มีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของโจทก์ตามกฎหมายแพ่ง โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องโจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 มีฐานะเป็นนิติบุคคลเป็นกรมสังกัดสำนักนายกรัฐมนตรีมีชื่อย่อว่า "สำนักงาน ป.ป.ป." มีอำนาจหน้าที่ดำเนินกิจการให้เป็นไปตามมติของคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ ซึ่งเรียกชื่อย่อว่า"คณะกรรมการ ป.ป.ป." จำเลยที่ 2 ถึงที่ 11 เป็นคณะกรรมการ ป.ป.ป.มีจำเลยที่ 2 เป็นประธานกรรมการ จำเลยที่ 12 เป็นเลขาธิการจำเลยที่ 13 ถึงที่ 15 เป็นอนุกรรมการฝ่ายตรวจสอบทรัพย์สินและจำเลยที่ 16 เป็นเจ้าหน้าที่สืบสวนสังกัดสำนักงาน ป.ป.ป. เมื่อวันที่ 24 มีนาคม 2532 จำเลยที่ 4 จำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 ได้แจ้งข้อกล่าวหาให้โจทก์ทราบว่า มีเรื่องร้องเรียนกล่าวหาโจทก์ว่ากระทำทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการและร่ำรวยผิดปกติ แล้วทำการสอบสวนโจทก์ แต่การสอบสวนได้กระทำโดยมิชอบด้วยกฎหมายและระเบียบของคณะกรรมการ ป.ป.ป. คือ การแจ้งข้อหาไม่มีรายละเอียดทำให้โจทก์ไม่เข้าใจและหลงข้อต่อสู้ ไม่รับพยานเอกสารที่โจทก์อ้างหลายรายการ และเรียกพยานในคดีอาญาที่โจทก์ถูกฟ้องและศาลกำลังดำเนินการพิจารณาอยู่ไปทำการสอบสวน ต่อมาจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12ได้พิจารณาจากข้อเท็จจริงในสำนวนการสอบสวนที่ไม่ชอบและผิดไปจากความจริงดังกล่าว แล้ววินิจฉัยว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ คำวินิจฉัยหรือมติดังกล่าวจึงออกมาโดยการผิดหลงเป็นมติที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย สำนักงาน ป.ป.ป. ได้แจ้งมติดังกล่าวไปยังพนักงานอัยการพร้อมทั้งส่งสำนวนไปให้ด้วย พนักงานอัยการเห็นว่าข้อเท็จจริงยังบกพร่องไม่เพียงพอที่พนักงานอัยการจะร้องขอให้ศาลสั่งริบทรัพย์สินของโจทก์เป็นของแผ่นดินและขอให้คณะอนุกรรมการทำการสอบสวนเพิ่มเติมแต่จนถึงวันฟ้องคดีนี้ คณะอนุกรรมการยังไม่ได้ทำการสอบสวนเพิ่มเติมให้แล้วเสร็จ และพนักงานอัยการก็ยังมิได้ยื่นคำร้องเกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวต่อศาล เนื่องจากมติของจำเลยที่ 2ถึงที่ 12 ที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายและระเบียบของคณะกรรมการ ป.ป.ป.ยังมีผลอยู่และโจทก์ได้รับผลตามมตินั้นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งต่อไปโจทก์จะต้องถูกคำสั่งนายกรัฐมนตรีลงโทษออกจากราชการและหากโจทก์ต้องออกจากราชการแล้วการกลับเข้ารับราชการเป็นเรื่องที่อยู่ในอำนาจหน้าที่ของฝ่ายบริหาร โจทก์จึงจำต้องฟ้องคดีนี้ก่อนที่นายกรัฐมนตรีจะมีคำสั่งเพราะไม่มีวิธีอื่นใดที่จะยกเลิกมติของจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 ได้ ขอให้พิพากษาว่าการสืบสวนสอบสวนของจำเลยที่ 4 และจำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 ไม่ชอบด้วยกฎหมายและระเบียบคณะกรรมการ ป.ป.ป. ว่าด้วยหลักเกณฑ์วิธีการ และระยะเวลาในการพิจารณาสอบสวนเจ้าหน้าที่ของรัฐ กรณีถูกกล่าวหาร้องเรียนว่ากระทำการทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการ พ.ศ. 2530 ให้เพิกถอนมติของจำเลยที่ 2ถึงที่ 12 ที่มีมติว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ ห้ามมิให้จำเลยที่ 1 ดำเนินการให้เป็นไปตามมติของจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 ที่ศาลพิพากษาให้เพิกถอนอีกต่อไป และให้จำเลยที่ 1ดำเนินการให้มีผลเป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นตรวจคำฟ้องแล้ว เห็นว่าคดีพอวินิจฉัยได้และพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ประการแรกว่า โจทก์มีอำนาจฟ้องหรือไม่ พิเคราะห์แล้วประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 บัญญัติว่า "เมื่อมีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของบุคคลใดตามกฎหมายแพ่ง หรือบุคคลใดจะต้องใช้สิทธิทางศาล บุคคลนั้นชอบที่จะเสนอคดีของตนต่อศาลส่วนแพ่งที่มีเขตอำนาจได้ตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายแพ่งและประมวลกฎหมายนี้" ซึ่งมีความหมายว่า บุคคลจะเสนอคดีต่อศาลส่วนแพ่งได้ต่อเมื่อมีกรณีที่บุคคลนั้นต้องใช้สิทธิทางศาลหรือมีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของบุคคลนั้นตามกฎหมายแพ่ง ข้อวินิจฉัยจึงมีว่าตามฟ้องโจทก์มีกรณีดังกล่าวหรือไม่ ตามฟ้องโจทก์พอสรุปใจความได้ว่า โจทก์รับราชการตำแหน่งรองเลขาธิการคณะรัฐมนตรี จำเลยที่ 1 มีอำนาจดำเนินการให้เป็นไปตามมติของคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ ซึ่งมีชื่อว่า "คณะกรรมการ ป.ป.ป." จำเลยที่ 2 ถึงที่ 11เป็นกรรมการ ป.ป.ป. มีจำเลยที่ 2 และที่ 12 เป็นประธานกรรมการและเลขาธิการ ตามลำดับ จำเลยที่ 13 ถึงที่ 15 เป็นอนุกรรมการฝ่ายตรวจสอบทรัพย์สิน และจำเลยที่ 16 เป็นเจ้าหน้าที่สืบสวนสังกัดสำนักงานจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 16 แจ้งโจทก์ว่า โจทก์ถูกกล่าวหาร้องเรียนว่า อาศัยอำนาจหน้าที่ราชการแสวงหาประโยชน์และมีพฤติการณ์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ และคณะกรรมการ ป.ป.ป. พิจารณาผลการสืบสวนโจทก์แล้ว กรณีมีมูลน่าเชื่อว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติและมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติพร้อมทั้งส่งแบบแสดงรายการสินทรัพย์และหนี้สินมาให้โจทก์และสั่งให้โจทก์แสดงสินทรัพย์และหนี้สิน โจทก์ได้มีหนังสือแสดงที่มาของทรัพย์สินของโจทก์ และหนังสือขอเพิ่มเติมแก้ไขต่อคณะกรรมการ ป.ป.ป. และที่มาของทรัพย์สิน จำเลยที่ 12 ได้มีหนังสือแจ้งโจทก์ว่าสำนักงานจำเลยที่ 1 ได้รับเรื่องกล่าวหาว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติและมีพฤติการณ์ทุจริตในการขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์แก่บุคคลทั่วไป ให้โจทก์ไปรับทราบข้อกล่าวหาจำเลยที่ 4 และจำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 ได้สอบสวนและแจ้งข้อกล่าวหาให้โจทก์ทราบว่า มีเรื่องร้องเรียนกล่าวหาโจทก์เมื่อครั้งที่โจทก์ดำรงตำแหน่งรองเลขาธิการคณะรัฐมนตรีกระทำทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการ และร่ำรวยผิดปกติ ซึ่งจากการสอบสวนปรากฏว่า โจทก์มีทรัพย์สินมูลค่าไม่ต่ำกว่า 49 ล้านบาท จึงเป็นการร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ ให้โจทก์ชี้แจงข้อกล่าวหา ต่อมาจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 วินิจฉัยว่า โจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ โจทก์อ้างว่าข้อกล่าวหาและคำวินิจฉัยดังกล่าวไม่ชอบ เพราะข้อหาไม่มีรายละเอียดว่าทรัพย์สินโจทก์รายใดที่ถือเป็นการร่ำรวยผิดปกติ หรือเป็นทรัพย์สินที่เพิ่มขึ้นผิดปกติพอที่จะทำให้โจทก์เข้าใจ และสามารถชี้แจงหรือนำพยานหลักฐานมาแสดงแก้ข้อกล่าวหาได้ ทำให้โจทก์ไม่เข้าใจข้อกล่าวหาและหลงต่อสู้ โจทก์ชี้แจงที่มาของทรัพย์สินของโจทก์ตามที่โจทก์มีความเข้าใจและต่อมาได้ไปชี้แจงที่มาของทรัพย์สินจำนวน 13 รายการต่อจำเลยที่ 4 และจำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 แต่จำเลยดังกล่าวรับไว้เพียง 9 รายการ อนึ่งในระหว่างที่โจทก์ถูกพนักงานอัยการ กรมอัยการฟ้องร้องในข้อหาเรื่องทุจริตในการขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้แก่บุคคลทั่วไป จำเลยที่ 4 และจำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 ยังได้เรียกพยานโจทก์และจำเลยในคดีดังกล่าวมาสอบสวน แล้วรวมเป็นข้อเท็จจริงเสนอจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 เพื่อวินิจฉัยว่า โจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติซึ่งเป็นการไม่ชอบด้วยกฎหมายและระเบียบของคณะกรรมการ ป.ป.ป. ที่ห้ามมิให้รับหรือยกขึ้นพิจารณาเรื่องกล่าวหาร้องเรียนเจ้าหน้าที่ของรัฐที่อยู่ระหว่างการพิจารณาของศาล จึงถือว่าจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 ได้พิจารณาข้อเท็จจริงในสำนวนการสอบสวนที่ไม่ชอบและผิดไปจากความจริง และโจทก์มีคำขอ3 ประการ คือ ประการแรก ขอให้พิพากษาว่าการสืบสวนสอบสวนของจำเลยที่ 4 และจำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 ไม่ชอบด้วยกฎหมายและระเบียบคณะกรรมการ ป.ป.ป. ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการและระยะเวลาในการพิจารณาสอบสวนเจ้าหน้าที่ของรัฐกรณีถูกกล่าวหาร้องเรียนว่ากระทำการทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการ พ.ศ. 2530 ประการที่สองขอให้เพิกถอนมติของจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 ที่วินิจฉัยว่า โจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ และประการที่สามขอให้ห้ามจำเลยที่ 1 ดำเนินการให้เป็นไปตามมติดังกล่าวพร้อมทั้งดำเนินการให้มีผลเป็นไปตามคำพิพากษาศาลฎีกา เห็นว่า ในข้อที่เกี่ยวด้วยการใช้สิทธิทางศาลนั้นตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ พ.ศ. 2518 ไม่มีบทบัญญัติใดบัญญัติให้เจ้าหน้าที่ของรัฐซึ่งถูกกล่าวหาว่าทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการใช้สิทธิทางศาล ขอให้ศาลวินิจฉัยไม่ว่ากรณีมีการอ้างว่า คณะกรรมการ ป.ป.ป. อนุกรรมการที่คณะกรรมการป.ป.ป. มอบหมายหรือเจ้าหน้าที่สำนักงาน ป.ป.ป. ดำเนินการพิจารณาสืบสวนสอบสวนโดยมิชอบ หรือกรณีมีการอ้างว่าคณะกรรมการ ป.ป.ป.วินิจฉัยไม่ชอบก็ตาม ในฐานะที่โจทก์เป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐซึ่งถูกกล่าวหาว่าทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการ และคณะกรรมการป.ป.ป. ดำเนินการพิจารณาสอบสวนแล้ว และมีมติว่าร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ จึงไม่มีกรณีที่โจทก์จะต้องใช้สิทธิทางศาล ส่วนในข้อที่ว่ามีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของโจทก์ตามกฎหมายแพ่งหรือไม่นั้น ศาลฎีกาเห็นว่า การที่คณะกรรมการ ป.ป.ป. วินิจฉัยว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติย่อมมีผลเพียงว่า หากโจทก์ไม่สามารถชี้แจงได้ว่าทรัพย์สินดังกล่าวได้มาโดยชอบ ตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ พ.ศ. 2518 มาตรา 21 ทวิต้องถือว่าโจทก์กระทำการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการคณะกรรมการ ป.ป.ป. จะต้องแจ้งพนักงานอัยการเพื่อพิจารณาดำเนินการตามมาตรา 21 ตรี คือ ยื่นคำร้องต่อศาลขอให้ศาลสั่งให้ทรัพย์สินดังกล่าวตกเป็นของแผ่นดินแล้วเสนอความเห็นไปยังนายกรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาสั่งหรือดำเนินการให้มีการสั่งลงโทษโจทก์ ซึ่งจะมีการดำเนินการดังกล่าวหรือไม่ย่อมอยู่ที่การพิจารณาของพนักงานอัยการหรือนายกรัฐมนตรีแล้วแต่กรณี อีกชั้นหนึ่ง การได้รับผลกระทบโดยตรงจากมติคณะกรรมการ ป.ป.ป. ที่วินิจฉัยว่า โจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ จึงเป็นเรื่องเหตุการณ์ในอนาคตซึ่งโจทก์คาดคะเนเอาเองกรณียังไม่มีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของโจทก์ตามกฎหมายแพ่ง เมื่อไม่มีกรณีที่โจทก์ต้องใช้สิทธิทางศาลหรือมีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของโจทก์ดังวินิจฉัยมา โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องตามบทบัญญัติประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 ดังกล่าว ปัญหาอื่นไม่ต้องวินิจฉัยที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์มานั้นชอบแล้วศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2165/2536นาย เมธี บริสุทธิ์โจทก์สำนักงาน ป้องกัน และ ปราบปราม การทุจริต และ ประพฤติ มิชอบจำเลยใน วงราชการ กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 55 พ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ พ.ศ.2518 ตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ พ.ศ. 2518 ไม่มีบทบัญญัติใดบัญญัติให้เจ้าหน้าที่ของรัฐซึ่งถูกกล่าวหาว่า ทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการใช้สิทธิทางศาล การที่คณะกรรมการ ป.ป.ป. วินิจฉัยว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติย่อมมีผลเพียงว่าคณะกรรมการ ป.ป.ป. จะต้องแจ้งพนักงานอัยการเพื่อพิจารณาดำเนินการยื่นคำร้องต่อศาลขอให้ศาลสั่งให้ทรัพย์สินตกเป็นของแผ่นดินแล้วเสนอความเห็นไปยังนายกรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาสั่งหรือดำเนินการให้มีการสั่งลงโทษโจทก์ ซึ่งจะมีการดำเนินการดังกล่าวหรือไม่อยู่ที่การพิจารณาของพนักงานอัยการหรือนายกรัฐมนตรีแล้วแต่กรณีอีกชั้นหนึ่ง จึงเป็นเรื่องเหตุการณ์ในอนาคต ซึ่งโจทก์คาดคะเนเอาเองยังไม่มีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของโจทก์ตามกฎหมายแพ่ง โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องโจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 มีฐานะเป็นนิติบุคคลเป็นกรมสังกัดสำนักนายกรัฐมนตรีมีชื่อย่อว่า "สำนักงาน ป.ป.ป." มีอำนาจหน้าที่ดำเนินกิจการให้เป็นไปตามมติของคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ ซึ่งเรียกชื่อย่อว่า"คณะกรรมการ ป.ป.ป." จำเลยที่ 2 ถึงที่ 11 เป็นคณะกรรมการ ป.ป.ป.มีจำเลยที่ 2 เป็นประธานกรรมการ จำเลยที่ 12 เป็นเลขาธิการจำเลยที่ 13 ถึงที่ 15 เป็นอนุกรรมการฝ่ายตรวจสอบทรัพย์สินและจำเลยที่ 16 เป็นเจ้าหน้าที่สืบสวนสังกัดสำนักงาน ป.ป.ป. เมื่อวันที่ 24 มีนาคม 2532 จำเลยที่ 4 จำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 ได้แจ้งข้อกล่าวหาให้โจทก์ทราบว่า มีเรื่องร้องเรียนกล่าวหาโจทก์ว่ากระทำทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการและร่ำรวยผิดปกติ แล้วทำการสอบสวนโจทก์ แต่การสอบสวนได้กระทำโดยมิชอบด้วยกฎหมายและระเบียบของคณะกรรมการ ป.ป.ป. คือ การแจ้งข้อหาไม่มีรายละเอียดทำให้โจทก์ไม่เข้าใจและหลงข้อต่อสู้ ไม่รับพยานเอกสารที่โจทก์อ้างหลายรายการ และเรียกพยานในคดีอาญาที่โจทก์ถูกฟ้องและศาลกำลังดำเนินการพิจารณาอยู่ไปทำการสอบสวน ต่อมาจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12ได้พิจารณาจากข้อเท็จจริงในสำนวนการสอบสวนที่ไม่ชอบและผิดไปจากความจริงดังกล่าว แล้ววินิจฉัยว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ คำวินิจฉัยหรือมติดังกล่าวจึงออกมาโดยการผิดหลงเป็นมติที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย สำนักงาน ป.ป.ป. ได้แจ้งมติดังกล่าวไปยังพนักงานอัยการพร้อมทั้งส่งสำนวนไปให้ด้วย พนักงานอัยการเห็นว่าข้อเท็จจริงยังบกพร่องไม่เพียงพอที่พนักงานอัยการจะร้องขอให้ศาลสั่งริบทรัพย์สินของโจทก์เป็นของแผ่นดินและขอให้คณะอนุกรรมการทำการสอบสวนเพิ่มเติมแต่จนถึงวันฟ้องคดีนี้ คณะอนุกรรมการยังไม่ได้ทำการสอบสวนเพิ่มเติมให้แล้วเสร็จ และพนักงานอัยการก็ยังมิได้ยื่นคำร้องเกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวต่อศาล เนื่องจากมติของจำเลยที่ 2ถึงที่ 12 ที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายและระเบียบของคณะกรรมการ ป.ป.ป.ยังมีผลอยู่และโจทก์ได้รับผลตามมตินั้นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งต่อไปโจทก์จะต้องถูกคำสั่งนายกรัฐมนตรีลงโทษออกจากราชการและหากโจทก์ต้องออกจากราชการแล้วการกลับเข้ารับราชการเป็นเรื่องที่อยู่ในอำนาจหน้าที่ของฝ่ายบริหาร โจทก์จึงจำต้องฟ้องคดีนี้ก่อนที่นายกรัฐมนตรีจะมีคำสั่งเพราะไม่มีวิธีอื่นใดที่จะยกเลิกมติของจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 ได้ ขอให้พิพากษาว่าการสืบสวนสอบสวนของจำเลยที่ 4 และจำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 ไม่ชอบด้วยกฎหมายและระเบียบคณะกรรมการ ป.ป.ป. ว่าด้วยหลักเกณฑ์วิธีการ และระยะเวลาในการพิจารณาสอบสวนเจ้าหน้าที่ของรัฐ กรณีถูกกล่าวหาร้องเรียนว่ากระทำการทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการ พ.ศ. 2530 ให้เพิกถอนมติของจำเลยที่ 2ถึงที่ 12 ที่มีมติว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ ห้ามมิให้จำเลยที่ 1 ดำเนินการให้เป็นไปตามมติของจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 ที่ศาลพิพากษาให้เพิกถอนอีกต่อไป และให้จำเลยที่ 1ดำเนินการให้มีผลเป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นตรวจคำฟ้องแล้ว เห็นว่าคดีพอวินิจฉัยได้และพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ประการแรกว่า โจทก์มีอำนาจฟ้องหรือไม่ พิเคราะห์แล้วประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 บัญญัติว่า "เมื่อมีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของบุคคลใดตามกฎหมายแพ่ง หรือบุคคลใดจะต้องใช้สิทธิทางศาล บุคคลนั้นชอบที่จะเสนอคดีของตนต่อศาลส่วนแพ่งที่มีเขตอำนาจได้ตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายแพ่งและประมวลกฎหมายนี้" ซึ่งมีความหมายว่า บุคคลจะเสนอคดีต่อศาลส่วนแพ่งได้ต่อเมื่อมีกรณีที่บุคคลนั้นต้องใช้สิทธิทางศาลหรือมีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของบุคคลนั้นตามกฎหมายแพ่ง ข้อวินิจฉัยจึงมีว่าตามฟ้องโจทก์มีกรณีดังกล่าวหรือไม่ ตามฟ้องโจทก์พอสรุปใจความได้ว่า โจทก์รับราชการตำแหน่งรองเลขาธิการคณะรัฐมนตรี จำเลยที่ 1 มีอำนาจดำเนินการให้เป็นไปตามมติของคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ ซึ่งมีชื่อว่า "คณะกรรมการ ป.ป.ป." จำเลยที่ 2 ถึงที่ 11เป็นกรรมการ ป.ป.ป. มีจำเลยที่ 2 และที่ 12 เป็นประธานกรรมการและเลขาธิการ ตามลำดับ จำเลยที่ 13 ถึงที่ 15 เป็นอนุกรรมการฝ่ายตรวจสอบทรัพย์สิน และจำเลยที่ 16 เป็นเจ้าหน้าที่สืบสวนสังกัดสำนักงานจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 16 แจ้งโจทก์ว่า โจทก์ถูกกล่าวหาร้องเรียนว่า อาศัยอำนาจหน้าที่ราชการแสวงหาประโยชน์และมีพฤติการณ์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ และคณะกรรมการ ป.ป.ป. พิจารณาผลการสืบสวนโจทก์แล้ว กรณีมีมูลน่าเชื่อว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติและมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติพร้อมทั้งส่งแบบแสดงรายการสินทรัพย์และหนี้สินมาให้โจทก์และสั่งให้โจทก์แสดงสินทรัพย์และหนี้สิน โจทก์ได้มีหนังสือแสดงที่มาของทรัพย์สินของโจทก์ และหนังสือขอเพิ่มเติมแก้ไขต่อคณะกรรมการ ป.ป.ป. และที่มาของทรัพย์สิน จำเลยที่ 12 ได้มีหนังสือแจ้งโจทก์ว่าสำนักงานจำเลยที่ 1 ได้รับเรื่องกล่าวหาว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติและมีพฤติการณ์ทุจริตในการขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์แก่บุคคลทั่วไป ให้โจทก์ไปรับทราบข้อกล่าวหาจำเลยที่ 4 และจำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 ได้สอบสวนและแจ้งข้อกล่าวหาให้โจทก์ทราบว่า มีเรื่องร้องเรียนกล่าวหาโจทก์เมื่อครั้งที่โจทก์ดำรงตำแหน่งรองเลขาธิการคณะรัฐมนตรีกระทำทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการ และร่ำรวยผิดปกติ ซึ่งจากการสอบสวนปรากฏว่า โจทก์มีทรัพย์สินมูลค่าไม่ต่ำกว่า 49 ล้านบาท จึงเป็นการร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ ให้โจทก์ชี้แจงข้อกล่าวหา ต่อมาจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 วินิจฉัยว่า โจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ โจทก์อ้างว่าข้อกล่าวหาและคำวินิจฉัยดังกล่าวไม่ชอบ เพราะข้อหาไม่มีรายละเอียดว่าทรัพย์สินโจทก์รายใดที่ถือเป็นการร่ำรวยผิดปกติ หรือเป็นทรัพย์สินที่เพิ่มขึ้นผิดปกติพอที่จะทำให้โจทก์เข้าใจ และสามารถชี้แจงหรือนำพยานหลักฐานมาแสดงแก้ข้อกล่าวหาได้ ทำให้โจทก์ไม่เข้าใจข้อกล่าวหาและหลงต่อสู้ โจทก์ชี้แจงที่มาของทรัพย์สินของโจทก์ตามที่โจทก์มีความเข้าใจและต่อมาได้ไปชี้แจงที่มาของทรัพย์สินจำนวน 13 รายการต่อจำเลยที่ 4 และจำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 แต่จำเลยดังกล่าวรับไว้เพียง 9 รายการ อนึ่งในระหว่างที่โจทก์ถูกพนักงานอัยการ กรมอัยการฟ้องร้องในข้อหาเรื่องทุจริตในการขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้แก่บุคคลทั่วไป จำเลยที่ 4 และจำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 ยังได้เรียกพยานโจทก์และจำเลยในคดีดังกล่าวมาสอบสวน แล้วรวมเป็นข้อเท็จจริงเสนอจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 เพื่อวินิจฉัยว่า โจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติซึ่งเป็นการไม่ชอบด้วยกฎหมายและระเบียบของคณะกรรมการ ป.ป.ป. ที่ห้ามมิให้รับหรือยกขึ้นพิจารณาเรื่องกล่าวหาร้องเรียนเจ้าหน้าที่ของรัฐที่อยู่ระหว่างการพิจารณาของศาล จึงถือว่าจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 ได้พิจารณาข้อเท็จจริงในสำนวนการสอบสวนที่ไม่ชอบและผิดไปจากความจริง และโจทก์มีคำขอ3 ประการ คือ ประการแรก ขอให้พิพากษาว่าการสืบสวนสอบสวนของจำเลยที่ 4 และจำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 ไม่ชอบด้วยกฎหมายและระเบียบคณะกรรมการ ป.ป.ป. ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการและระยะเวลาในการพิจารณาสอบสวนเจ้าหน้าที่ของรัฐกรณีถูกกล่าวหาร้องเรียนว่ากระทำการทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการ พ.ศ. 2530 ประการที่สองขอให้เพิกถอนมติของจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 ที่วินิจฉัยว่า โจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ และประการที่สามขอให้ห้ามจำเลยที่ 1 ดำเนินการให้เป็นไปตามมติดังกล่าวพร้อมทั้งดำเนินการให้มีผลเป็นไปตามคำพิพากษาศาลฎีกา เห็นว่า ในข้อที่เกี่ยวด้วยการใช้สิทธิทางศาลนั้นตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ พ.ศ. 2518 ไม่มีบทบัญญัติใดบัญญัติให้เจ้าหน้าที่ของรัฐซึ่งถูกกล่าวหาว่าทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการใช้สิทธิทางศาล ขอให้ศาลวินิจฉัยไม่ว่ากรณีมีการอ้างว่า คณะกรรมการ ป.ป.ป. อนุกรรมการที่คณะกรรมการป.ป.ป. มอบหมายหรือเจ้าหน้าที่สำนักงาน ป.ป.ป. ดำเนินการพิจารณาสืบสวนสอบสวนโดยมิชอบ หรือกรณีมีการอ้างว่าคณะกรรมการ ป.ป.ป.วินิจฉัยไม่ชอบก็ตาม ในฐานะที่โจทก์เป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐซึ่งถูกกล่าวหาว่าทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการ และคณะกรรมการป.ป.ป. ดำเนินการพิจารณาสอบสวนแล้ว และมีมติว่าร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ จึงไม่มีกรณีที่โจทก์จะต้องใช้สิทธิทางศาล ส่วนในข้อที่ว่ามีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของโจทก์ตามกฎหมายแพ่งหรือไม่นั้น ศาลฎีกาเห็นว่า การที่คณะกรรมการ ป.ป.ป. วินิจฉัยว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติย่อมมีผลเพียงว่า หากโจทก์ไม่สามารถชี้แจงได้ว่าทรัพย์สินดังกล่าวได้มาโดยชอบ ตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ พ.ศ. 2518 มาตรา 21 ทวิต้องถือว่าโจทก์กระทำการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการคณะกรรมการ ป.ป.ป. จะต้องแจ้งพนักงานอัยการเพื่อพิจารณาดำเนินการตามมาตรา 21 ตรี คือ ยื่นคำร้องต่อศาลขอให้ศาลสั่งให้ทรัพย์สินดังกล่าวตกเป็นของแผ่นดินแล้วเสนอความเห็นไปยังนายกรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาสั่งหรือดำเนินการให้มีการสั่งลงโทษโจทก์ ซึ่งจะมีการดำเนินการดังกล่าวหรือไม่ย่อมอยู่ที่การพิจารณาของพนักงานอัยการหรือนายกรัฐมนตรีแล้วแต่กรณี อีกชั้นหนึ่ง การได้รับผลกระทบโดยตรงจากมติคณะกรรมการ ป.ป.ป. ที่วินิจฉัยว่า โจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ จึงเป็นเรื่องเหตุการณ์ในอนาคตซึ่งโจทก์คาดคะเนเอาเองกรณียังไม่มีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของโจทก์ตามกฎหมายแพ่ง เมื่อไม่มีกรณีที่โจทก์ต้องใช้สิทธิทางศาลหรือมีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของโจทก์ดังวินิจฉัยมา โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องตามบทบัญญัติประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 ดังกล่าว ปัญหาอื่นไม่ต้องวินิจฉัยที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์มานั้นชอบแล้วศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ชวลิต พรายภู่-พัลลภ พิสิษฐ์สังฆการ-ชาติศักดิ์ ธรรมศักดิ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุในระหว่างฝ่ายตุลาการและฝ่ายปกครอง นิติกรรมและการกระทำของทั้งสองฝ่าย จะถูกยกเลิกหรือเปลี่ยนแปลงโดยฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ได้เป็นหลักเรื่องการแบ่งแยกอำนาจของการปกครอง แต่หลักดังกล่าวนี้ไม่เป็นอุปสรรคในอันที่จะตรวจสอบความถูกต้องของนิติกรรมทางปกครองโดยศาล หรือคำพิพากษาของศาลโดยเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองการตรวจสอบและเพิกถอนนิติกรรมทางปกครองโดยศาลในกฎหมายมหาชน เช่น โดยศาลปกครอง หรือศาลรัฐธรรมนูญ หรือเป็นข้อยกเว้นของหลักดังกล่าว (1) สำหรับประเทศไทยปัจจุบันยังไม่มีบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญในเรื่องนี้ไว้ และไม่มีองค์กรอย่างศาลปกครองทำหน้าที่ดังกล่าว แต่จากคำพิพากษาศาลฎีกาที่แล้วมา ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยพอสรุปได้ว่า ในกรณีที่ระเบียบหรือประกาศทั่วไปของฝ่ายปกครองเมื่อศาลไม่เห็นชอบกับระเบียบดังกล่าว ศาลก็ไม่บังคับตาม(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 533/2512) และในกรณีที่เป็นคำสั่งเฉพาะเจาะจงศาลไม่เห็นชอบด้วยนั้น ย่อมถือเป็นการยกเลิกคำสั่งนั้นโดยปริยาย(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2437/2520) การที่โจทก์ฟ้องขอให้ศาลพิพากษาว่า การสืบสวนสอบสวนของ ป.ป.ป.ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ขอให้เพิกถอนมติคณะกรรมการ ป.ป.ป. ที่วินิจฉัยว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติและขอให้ห้ามสำนักงาน ป.ป.ป. ดำเนินการให้เป็นไปตามมติคณะกรรมการ ป.ป.ป.ดังกล่าว พร้อมทั้งดำเนินการให้มีผลไปตามคำพิพากษานั้น เห็นได้ชัดว่า การที่โจทก์ขอให้ศาลเพิกถอนการกระทำของฝ่ายบริหาร คงมิได้อ้างว่าการกระทำดังกล่าวเป็นการขัดต่อกฎหมายเท่านั้น โจทก์นำคดีนี้มาฟ้องต่อศาลแพ่งเพราะเห็นว่าการกระทำนั้นกระทบกระเทือนสิทธิส่วนบุคคลทางแพ่งเป็นการโต้แย้งสิทธิและหน้าที่ทางกฎหมายแพ่งของโจทก์ซึ่งเป็นองค์ประกอบของคดีที่โจทก์จะนำมาฟ้องยังศาลแพ่งหรือศาลยุติธรรมในปัจจุบันนี้ได้ ข้อที่โจทก์ถือว่าการกระทำดังกล่าวเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์นั้นจะโต้แย้งสิทธิส่วนไหนของโจทก์ กรณีเห็นจะต้องพิจารณากันตั้งแต่สิทธิส่วนบุคคลตามกฎหมายที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ โดยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2534 ได้บัญญัติไว้ในหมวด 3 ว่าด้วยสิทธิและเสรีภาพของชนชาวไทย มาตรา 35"สิทธิของบุคคลในทรัพย์สินย่อมได้รับความคุ้มครอง...ฯลฯ" นั่นย่อมหมายความว่าการมีกรรมสิทธิ์และการถือครองทรัพย์สินถือเป็นสิทธิส่วนบุคคลที่กฎหมายจะต้องให้ความคุ้มครอง ผู้ใดจะเข้าไปก้าวก่าย จะถือสิทธิเข้าไปล่วงละเมิดสิทธิดังกล่าวของบุคคลย่อมกระทำไม่ได้ โจทก์มองว่าการที่โจทก์ถูกคณะกรรมการ ป.ป.ป. สั่งให้โจทก์แสดงสินทรัพย์และหนี้สินนั้น โจทก์กำลังถูกโต้แย้งสิทธิ ในการถือครองทรัพย์สินของโจทก์แล้ว แม้ว่าขณะที่ฟ้องสำนักงาน ป.ป.ป. กำลังดำเนินการให้เป็นไปตามมติคณะกรรมการ ป.ป.ป. โดยได้แจ้งมติดังกล่าวไปยังพนักงานอัยการเพื่อยื่นคำร้องขอให้ศาลสั่งให้ทรัพย์สินของโจทก์ตกเป็นของแผ่นดินตามมาตรา 21 ตรี พระราชบัญญัติ ป.ป.ป. พ.ศ. 2518แต่ยังไม่ได้เสนอความเป็นไปยังนายกรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาสั่งลงโทษให้โจทก์ออกจากราชการก็ตาม ทั้งนี้ จะเห็นได้จากข้อที่โจทก์อ้างว่าการสืบสวนสอบสวนของคณะอนุกรรมการฝ่ายตรวจสอบทรัพย์สินของ ป.ป.ป.สอบสวนไม่ชอบเอาเรื่องกล่าวหาร้องเรียนโจทก์กรณีทุจริตในการขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้แก่บุคคลทั่วไปไม่รวมกับเรื่องกล่าวหาว่าโจทก์มีพฤติการณ์ร่ำรวยผิดปกติ เป็นเหตุให้คณะกรรมการป.ป.ป. มีมติว่า กรณีมีมูลน่าเชื่อว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติแล้วสั่งให้โจทก์แสดงสินทรัพย์และหนี้สินการที่โจทก์ต้องแสดงสินทรัพย์และหนี้สินของตน โจทก์ถือว่าเป็นการล่วงละเมิดสิทธิส่วนบุคคลของโจทก์ ความเข้าใจของโจทก์ที่ตั้งอยู่บนหลักการนี้ อาจมีปัญหาอยู่บ้างในแง่ของการบรรยายฟ้องของโจทก์ โจทก์จึงไม่ได้บรรยายฟ้องข้ออ้างที่เป็นหลักแห่งข้อหาให้แจ้งชัดลงไปว่า การสั่งให้โจทก์แสดงสินทรัพย์และหนี้สินนั้น กระทบกระเทือนสิทธิส่วนบุคคลซึ่งเป็นสิทธิทางแพ่งของโจทก์อย่างไรบ้าง ศาลฎีกาจึงได้วินิจฉัยว่าการที่คณะกรรมการ ป.ป.ป. วินิจฉัยว่า โจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติย่อมมีผลเพียงว่า หากโจทก์ไม่สามารถชี้แจงได้ว่า ทรัพย์สินดังกล่าวได้มาโดยชอบตามพระราชบัญญัติ ป.ป.ป.พ.ศ. 2518 มาตรา 21 ทวิ ต้องถือว่าโจทก์กระทำการทุจริตและประพฤติมิชอบ คณะกรรมการ ป.ป.ป. มีหน้าที่ต้องดำเนินการไปตามหน้าที่ที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติ ป.ป.ป. พ.ศ. 2518 การได้รับผลกระทบโดยตรงจากมติคณะกรรมการ ป.ป.ป. จึงเป็นเรื่องเหตุการณ์ในอนาคต โจทก์คาดคะเนเอาเอง กรณียังไม่มีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของโจทก์ตามกฎหมายแพ่ง มองในแง่บุคคลทั่วไปที่มิได้เป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐ การเข้าไปสำรวจตรวจสอบทรัพย์สินของบุคคล หรือการบังคับให้บุคคลต้องแสดงสินทรัพย์และหนี้สินของตนนั้นถือเป็นการละเมิดและโต้แย้งสิทธิทางแพ่งอย่างไม่มีข้อโต้เถียง เพราะการถือครองทรัพย์สินของบุคคลเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานที่รัฐธรรมนูญบัญญัติคุ้มครองไว้ แต่ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2534 ยังได้มีบทบัญญัติเพิ่มเติมต่อท้ายด้วยว่า "สิทธิของบุคคลในทรัพย์สินย่อมได้รับความคุ้มครองขอบเขตแห่งสิทธิและการจำกัดสิทธิเช่นว่านี้ ย่อมเป็นไปตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย...ฯลฯ" นั่นย่อมหมายความว่า สิทธิส่วนบุคคลในทรัพย์สินนั้น อาจถูกจำกัดขอบเขตได้ ถ้ามีการบัญญัติกฎหมายออกมารองรับเนื่องจากการบริหารราชการแผ่นดินรัฐเองมีปัญหาด้านการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการหรือ "ปัญหาคอรัปชั่น" ซึ่งเป็นปัญหาที่บั่นทอนการบริหารที่เป็นอุปสรรคมาทุกยุคทุกสมัย รัฐเองจึงมีแนวนโยบายแน่วแน่ที่จะขจัดปัญหาดังกล่าวนี้ให้หมดสิ้นไป ทั้งนี้จะเห็นได้จากบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2534ในหมวดที่ 5 แนวนโยบายแห่งรัฐ มาตรา 64 กำหนดว่า "รัฐพึงจัดระบบงานราชการและงานของรัฐอย่างอื่นให้มีประสิทธิภาพขจัดขั้นตอนที่ไม่จำเป็น และกำหนดขอบเขตการใช้ดุลพินิจของเจ้าหน้าที่ของรัฐให้ชัดเจน และพึงดำเนินการทุกวิถีทางเพื่อป้องกันและปราบปรามการเลือกปฏิบัติหรือการแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบ" การดำเนินการป้องกันและปราบปรามการทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการนั้นจึงได้มีการคิดค้นวิธีการต่าง ๆ มากมายเพื่อนำมาใช้ให้ได้ผลในส่วนของการตรากฎหมายเพื่อควบคุมการกระทำดังกล่าวนั้น ปัจจุบันได้บัญญัติอัตราโทษไว้สูงมาก แต่ที่ผ่านมาปัญหาการทุจริตคอรัปชั่นก็ยังมีปรากฏให้เห็นจึงเป็นปัญหาที่กระทบกระเทือนต่อเสถียรภาพของรัฐบาลโดยตรง กระทั่งรัฐจำต้องจัดตั้งหน่วยงานของรัฐเฉพาะมาเพื่อดำเนินการกับปัญหานี้ ในปี พ.ศ. 2518 รัฐได้จัดตั้งสำนักงานป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการหรือสำนักงาน ป.ป.ป. ให้มีอำนาจหน้าที่ในการป้องกันและปราบปรามปัญหาคอรัปชั่นโดยตรง พร้อมนี้ได้มีการเสนอมาตรการใหม่ขึ้นมาใช้ซึ่งถือเป็นปรากฏการณ์ใหม่ในระบบราชการไทย นั่นคือการนำเรื่องการแสดงสินทรัพย์และหนี้สินมาใช้ โดยมีหลักการว่าการควบคุมเพื่อมิให้เกิดปัญหาการคอรัปชั่นในวงราชการ รัฐจำเป็นต้องมีอำนาจเข้าไปควบคุมตรวจสอบทรัพย์สินของเจ้าหน้าที่ของรัฐอย่างใกล้ชิดเพื่อติดตามและตรวจสอบการได้มาซึ่งทรัพย์สินของเจ้าหน้าที่ของรัฐมิให้มีพฤติการณ์ที่เรียกว่า "ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ" ทั้งนี้ได้มีการกำหนดวิธีการไว้ 2 ส่วน ในพระราชบัญญัติ ป.ป.ป.ฯ คือ ส่วนที่ 1 การแสดงสินทรัพย์และหนี้สินของเจ้าหน้าที่ของรัฐกำหนดไว้ในมาตรา 13(2),17,23 ส่วนที่ 2 การตรวจสอบสินทรัพย์และหนี้สินของเจ้าหน้าที่ของรัฐกำหนดไว้ในมาตรา 20,21,21 ทวิ,21 ตรี การที่รัฐบัญญัติกฎหมายให้คณะกรรมการ ป.ป.ป. มีอำนาจตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สินของเจ้าหน้าที่ของรัฐ จึงเป็นการบัญญัติกฎหมายที่เป็นข้อยกเว้นตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2534มาตรา 35 วรรคแรก เป็นบทบัญญัติซึ่งรองรับการกระทำของคณะกรรมการป.ป.ป. ซึ่งกระทำได้เช่นเดียวกับกรณีที่รัฐตรากฎหมายออกมาเวนคืนทรัพย์สินของเอกชนหรือการกำหนดให้รัฐมีอำนาจเข้าไปตรวจสอบ บัญชีเอกสาร หลักฐานของบุคคลเพื่อประโยชน์ในการจัดเก็บภาษีตลอดจนให้รัฐมีอำนาจยึดหรืออายัดทรัพย์สินของผู้เสียภาษีเพื่อนำมาชำระภาษีค้างได้ แต่กฎหมายนี้นำมาใช้เฉพาะเจ้าหน้าที่ของรัฐเท่านั้นดังนั้น การที่คณะกรรมการ ป.ป.ป. เข้าไปตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สินของโจทก์จึงไม่ถือเป็นการริดรอนหรือโต้แย้งสิทธิทางแพ่ง ข้อที่น่าสังเกตอีกประการหนึ่งในคดีนี้ก็คือ ข้อที่โจทก์อ้างในฟ้องว่า คณะอนุกรรมการฝ่ายตรวจสอบทรัพย์สินคือจำเลยที่ 4และจำเลยที่ 13 ถึง 16 ได้นำเรื่องทุจริตในการขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้แก่บุคคลทั่วไปรวมเป็นข้อเท็จจริงของการสอบสวนในขั้นตอนของการสืบสวนสอบสวนข้อเท็จจริงการได้มาซึ่งทรัพย์สินของผู้ถูกกล่าวหาตามมาตรา 20 วรรคสอง นั้น เป็นการไม่ชอบด้วยกฎหมาย ข้ออ้างของโจทก์นี้เป็นเรื่องน่าคิดมาก เพราะการตรวจสอบทรัพย์สินของเจ้าหน้าที่ของรัฐนั้นเป็นคนละเรื่องกับการสืบสวนสอบสวนกรณีกล่าวหาว่าเจ้าหน้าที่ของรัฐทุจริตและประพฤติมิชอบการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สินของเจ้าหน้าที่ของรัฐเป็นการสันนิษฐานจากพฤติการณ์ของเจ้าหน้าที่ของรัฐว่าร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ แล้วคณะกรรมการ ป.ป.ป. เข้ามาตรวจสอบการได้มาซึ่งทรัพย์สินและหนี้สินของเจ้าหน้าที่ของรัฐ ซึ่งตรวจสอบว่าทรัพย์สินนั้นได้มาอย่างไร เปรียบเทียบกับรายได้แล้ว จะเป็นการได้มาโดยชอบหรือไม่ ถ้าเจ้าหน้าที่ของรัฐพิสูจน์ไม่ได้ตามกฎหมายจะถือว่าทรัพย์สินดังกล่าวได้มาโดยมิชอบ เป็นมาตรการพิเศษที่รัฐนำมาใช้ตรวจสอบเจ้าหน้าที่ของรัฐอยู่แล้ว แต่การนำเรื่องกล่าวหาทุจริตเข้ามารวมพิจารณาด้วย ย่อมจะทำให้การพิจารณาวินิจฉัยเบื้องต้นของคณะกรรมการ ป.ป.ป. เกี่ยวกับพฤติการณ์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติเอนเอียงได้ เพราะถ้าผู้ถูกกล่าวหาพิสูจน์รับฟังการได้มาของทรัพย์สินของผู้ถูกกล่าวหาว่าได้มาอย่างไรหรือพิสูจน์ได้ว่าได้มาโดยชอบแล้ว การนำเรื่องกล่าวหาว่าทุจริตเข้ามารวมวินิจฉัยอีก จะมิทำให้ดูเป็นคนละเรื่องและจะมิทำให้การพิจารณาดังกล่าวเกิดการจูงใจได้หรอกหรือ นอกจากนี้ การที่โจทก์อ้างว่าเรื่องทุจริตดังกล่าว โจทก์กำลังถูกพนักงานอัยการกรมอัยการ ฟ้องร้องข้อหาเรื่องทุจริตในการขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้แก่บุคคลทั่วไป กฎหมายกำหนดห้ามมิให้คณะกรรมการ ป.ป.ป. รับหรือยกขึ้นพิจารณาอีกนั้นตามพระราชบัญญัติป.ป.ป. พ.ศ. 2518 มาตรา 13 ทวิ (2) กำหนดห้ามไว้โดยชัดแจ้งทั้งนี้เป็นไปตามหลักเรื่องการแบ่งแยกอำนาจที่ว่าการกระทำของฝ่ายตุลาการจะไม่ถูกยกเลิกหรือเปลี่ยนแปลงโดยฝ่ายปกครอง ดังนั้นข้อที่โจทก์อ้างว่าการสืบสวนสอบสวนของคณะอนุกรรมการฝ่ายตรวจสอบทรัพย์สินว่า เป็นการสืบสวนสอบสวนที่ไม่ชอบและผิดไปจากความเป็นจริงโจทก์ขอให้เพิกถอนมติของคณะกรรมการ ป.ป.ป. ที่วินิจฉัยว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ จึงเป็นข้ออ้างที่น่าคิด ทั้งนี้เพราะถ้าคณะกรรมการ ป.ป.ป. วินิจฉัยโดยเชื่อข้อมูลดังกล่าวแล้วมีมติว่า โจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ แล้วคณะกรรมการ ป.ป.ป. สั่งให้โจทก์แสดงสินทรัพย์และหนี้สินของโจทก์ตามรายการ วิธีการ และระยะเวลาที่คณะกรรมการป.ป.ป. กำหนดตามมาตรา 21 วรรคแรก พระราชบัญญัติ ป.ป.ป. พ.ศ. 2518นั้น การที่โจทก์ต้องถูกแสดงสินทรัพย์และหนี้สินนี้ จะถือเป็นการโต้แย้งเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของโจทก์ตามกฎหมายแพ่งหรือไม่ พฤตินัยทัศนัยพิทักษ์กุลคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 มีฐานะเป็นนิติบุคคลเป็นกรมสังกัดสำนักนายกรัฐมนตรีมีชื่อย่อว่า "สำนักงาน ป.ป.ป." มีอำนาจหน้าที่ดำเนินกิจการให้เป็นไปตามมติของคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ ซึ่งเรียกชื่อย่อว่า"คณะกรรมการ ป.ป.ป." จำเลยที่ 2 ถึงที่ 11 เป็นคณะกรรมการ ป.ป.ป.มีจำเลยที่ 2 เป็นประธานกรรมการ จำเลยที่ 12 เป็นเลขาธิการจำเลยที่ 13 ถึงที่ 15 เป็นอนุกรรมการฝ่ายตรวจสอบทรัพย์สินและจำเลยที่ 16 เป็นเจ้าหน้าที่สืบสวนสังกัดสำนักงาน ป.ป.ป. เมื่อวันที่ 24 มีนาคม 2532 จำเลยที่ 4 จำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 ได้แจ้งข้อกล่าวหาให้โจทก์ทราบว่า มีเรื่องร้องเรียนกล่าวหาโจทก์ว่ากระทำทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการและร่ำรวยผิดปกติ แล้วทำการสอบสวนโจทก์ แต่การสอบสวนได้กระทำโดยมิชอบด้วยกฎหมายและระเบียบของคณะกรรมการ ป.ป.ป. คือ การแจ้งข้อหาไม่มีรายละเอียดทำให้โจทก์ไม่เข้าใจและหลงข้อต่อสู้ ไม่รับพยานเอกสารที่โจทก์อ้างหลายรายการ และเรียกพยานในคดีอาญาที่โจทก์ถูกฟ้องและศาลกำลังดำเนินการพิจารณาอยู่ไปทำการสอบสวน ต่อมาจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12ได้พิจารณาจากข้อเท็จจริงในสำนวนการสอบสวนที่ไม่ชอบและผิดไปจากความจริงดังกล่าว แล้ววินิจฉัยว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ คำวินิจฉัยหรือมติดังกล่าวจึงออกมาโดยการผิดหลงเป็นมติที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย สำนักงาน ป.ป.ป. ได้แจ้งมติดังกล่าวไปยังพนักงานอัยการพร้อมทั้งส่งสำนวนไปให้ด้วย พนักงานอัยการเห็นว่าข้อเท็จจริงยังบกพร่องไม่เพียงพอที่พนักงานอัยการจะร้องขอให้ศาลสั่งริบทรัพย์สินของโจทก์เป็นของแผ่นดินและขอให้คณะอนุกรรมการทำการสอบสวนเพิ่มเติมแต่จนถึงวันฟ้องคดีนี้ คณะอนุกรรมการยังไม่ได้ทำการสอบสวนเพิ่มเติมให้แล้วเสร็จ และพนักงานอัยการก็ยังมิได้ยื่นคำร้องเกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวต่อศาล เนื่องจากมติของจำเลยที่ 2ถึงที่ 12 ที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายและระเบียบของคณะกรรมการ ป.ป.ป.ยังมีผลอยู่และโจทก์ได้รับผลตามมตินั้นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งต่อไปโจทก์จะต้องถูกคำสั่งนายกรัฐมนตรีลงโทษออกจากราชการและหากโจทก์ต้องออกจากราชการแล้วการกลับเข้ารับราชการเป็นเรื่องที่อยู่ในอำนาจหน้าที่ของฝ่ายบริหาร โจทก์จึงจำต้องฟ้องคดีนี้ก่อนที่นายกรัฐมนตรีจะมีคำสั่งเพราะไม่มีวิธีอื่นใดที่จะยกเลิกมติของจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 ได้ ขอให้พิพากษาว่าการสืบสวนสอบสวนของจำเลยที่ 4 และจำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 ไม่ชอบด้วยกฎหมายและระเบียบคณะกรรมการ ป.ป.ป. ว่าด้วยหลักเกณฑ์วิธีการ และระยะเวลาในการพิจารณาสอบสวนเจ้าหน้าที่ของรัฐ กรณีถูกกล่าวหาร้องเรียนว่ากระทำการทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการ พ.ศ. 2530 ให้เพิกถอนมติของจำเลยที่ 2ถึงที่ 12 ที่มีมติว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ ห้ามมิให้จำเลยที่ 1 ดำเนินการให้เป็นไปตามมติของจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 ที่ศาลพิพากษาให้เพิกถอนอีกต่อไป และให้จำเลยที่ 1ดำเนินการให้มีผลเป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นตรวจคำฟ้องแล้ว เห็นว่าคดีพอวินิจฉัยได้และพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ประการแรกว่า โจทก์มีอำนาจฟ้องหรือไม่ พิเคราะห์แล้วประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 บัญญัติว่า "เมื่อมีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของบุคคลใดตามกฎหมายแพ่ง หรือบุคคลใดจะต้องใช้สิทธิทางศาล บุคคลนั้นชอบที่จะเสนอคดีของตนต่อศาลส่วนแพ่งที่มีเขตอำนาจได้ตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายแพ่งและประมวลกฎหมายนี้" ซึ่งมีความหมายว่า บุคคลจะเสนอคดีต่อศาลส่วนแพ่งได้ต่อเมื่อมีกรณีที่บุคคลนั้นต้องใช้สิทธิทางศาลหรือมีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของบุคคลนั้นตามกฎหมายแพ่ง ข้อวินิจฉัยจึงมีว่าตามฟ้องโจทก์มีกรณีดังกล่าวหรือไม่ ตามฟ้องโจทก์พอสรุปใจความได้ว่า โจทก์รับราชการตำแหน่งรองเลขาธิการคณะรัฐมนตรี จำเลยที่ 1 มีอำนาจดำเนินการให้เป็นไปตามมติของคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ ซึ่งมีชื่อว่า "คณะกรรมการ ป.ป.ป." จำเลยที่ 2 ถึงที่ 11เป็นกรรมการ ป.ป.ป. มีจำเลยที่ 2 และที่ 12 เป็นประธานกรรมการและเลขาธิการ ตามลำดับ จำเลยที่ 13 ถึงที่ 15 เป็นอนุกรรมการฝ่ายตรวจสอบทรัพย์สิน และจำเลยที่ 16 เป็นเจ้าหน้าที่สืบสวนสังกัดสำนักงานจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 16 แจ้งโจทก์ว่า โจทก์ถูกกล่าวหาร้องเรียนว่า อาศัยอำนาจหน้าที่ราชการแสวงหาประโยชน์และมีพฤติการณ์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ และคณะกรรมการ ป.ป.ป. พิจารณาผลการสืบสวนโจทก์แล้ว กรณีมีมูลน่าเชื่อว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติและมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติพร้อมทั้งส่งแบบแสดงรายการสินทรัพย์และหนี้สินมาให้โจทก์และสั่งให้โจทก์แสดงสินทรัพย์และหนี้สิน โจทก์ได้มีหนังสือแสดงที่มาของทรัพย์สินของโจทก์ และหนังสือขอเพิ่มเติมแก้ไขต่อคณะกรรมการ ป.ป.ป. และที่มาของทรัพย์สิน จำเลยที่ 12 ได้มีหนังสือแจ้งโจทก์ว่าสำนักงานจำเลยที่ 1 ได้รับเรื่องกล่าวหาว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติและมีพฤติการณ์ทุจริตในการขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์แก่บุคคลทั่วไป ให้โจทก์ไปรับทราบข้อกล่าวหาจำเลยที่ 4 และจำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 ได้สอบสวนและแจ้งข้อกล่าวหาให้โจทก์ทราบว่า มีเรื่องร้องเรียนกล่าวหาโจทก์เมื่อครั้งที่โจทก์ดำรงตำแหน่งรองเลขาธิการคณะรัฐมนตรีกระทำทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการ และร่ำรวยผิดปกติ ซึ่งจากการสอบสวนปรากฏว่า โจทก์มีทรัพย์สินมูลค่าไม่ต่ำกว่า 49 ล้านบาท จึงเป็นการร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ ให้โจทก์ชี้แจงข้อกล่าวหา ต่อมาจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 วินิจฉัยว่า โจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ โจทก์อ้างว่าข้อกล่าวหาและคำวินิจฉัยดังกล่าวไม่ชอบ เพราะข้อหาไม่มีรายละเอียดว่าทรัพย์สินโจทก์รายใดที่ถือเป็นการร่ำรวยผิดปกติ หรือเป็นทรัพย์สินที่เพิ่มขึ้นผิดปกติพอที่จะทำให้โจทก์เข้าใจ และสามารถชี้แจงหรือนำพยานหลักฐานมาแสดงแก้ข้อกล่าวหาได้ ทำให้โจทก์ไม่เข้าใจข้อกล่าวหาและหลงต่อสู้ โจทก์ชี้แจงที่มาของทรัพย์สินของโจทก์ตามที่โจทก์มีความเข้าใจและต่อมาได้ไปชี้แจงที่มาของทรัพย์สินจำนวน 13 รายการต่อจำเลยที่ 4 และจำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 แต่จำเลยดังกล่าวรับไว้เพียง 9 รายการ อนึ่งในระหว่างที่โจทก์ถูกพนักงานอัยการ กรมอัยการฟ้องร้องในข้อหาเรื่องทุจริตในการขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้แก่บุคคลทั่วไป จำเลยที่ 4 และจำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 ยังได้เรียกพยานโจทก์และจำเลยในคดีดังกล่าวมาสอบสวน แล้วรวมเป็นข้อเท็จจริงเสนอจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 เพื่อวินิจฉัยว่า โจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติซึ่งเป็นการไม่ชอบด้วยกฎหมายและระเบียบของคณะกรรมการ ป.ป.ป. ที่ห้ามมิให้รับหรือยกขึ้นพิจารณาเรื่องกล่าวหาร้องเรียนเจ้าหน้าที่ของรัฐที่อยู่ระหว่างการพิจารณาของศาล จึงถือว่าจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 ได้พิจารณาข้อเท็จจริงในสำนวนการสอบสวนที่ไม่ชอบและผิดไปจากความจริง และโจทก์มีคำขอ3 ประการ คือ ประการแรก ขอให้พิพากษาว่าการสืบสวนสอบสวนของจำเลยที่ 4 และจำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 ไม่ชอบด้วยกฎหมายและระเบียบคณะกรรมการ ป.ป.ป. ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการและระยะเวลาในการพิจารณาสอบสวนเจ้าหน้าที่ของรัฐกรณีถูกกล่าวหาร้องเรียนว่ากระทำการทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการ พ.ศ. 2530 ประการที่สองขอให้เพิกถอนมติของจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 ที่วินิจฉัยว่า โจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ และประการที่สามขอให้ห้ามจำเลยที่ 1 ดำเนินการให้เป็นไปตามมติดังกล่าวพร้อมทั้งดำเนินการให้มีผลเป็นไปตามคำพิพากษาศาลฎีกา เห็นว่า ในข้อที่เกี่ยวด้วยการใช้สิทธิทางศาลนั้นตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ พ.ศ. 2518 ไม่มีบทบัญญัติใดบัญญัติให้เจ้าหน้าที่ของรัฐซึ่งถูกกล่าวหาว่าทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการใช้สิทธิทางศาล ขอให้ศาลวินิจฉัยไม่ว่ากรณีมีการอ้างว่า คณะกรรมการ ป.ป.ป. อนุกรรมการที่คณะกรรมการป.ป.ป. มอบหมายหรือเจ้าหน้าที่สำนักงาน ป.ป.ป. ดำเนินการพิจารณาสืบสวนสอบสวนโดยมิชอบ หรือกรณีมีการอ้างว่าคณะกรรมการ ป.ป.ป.วินิจฉัยไม่ชอบก็ตาม ในฐานะที่โจทก์เป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐซึ่งถูกกล่าวหาว่าทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการ และคณะกรรมการป.ป.ป. ดำเนินการพิจารณาสอบสวนแล้ว และมีมติว่าร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ จึงไม่มีกรณีที่โจทก์จะต้องใช้สิทธิทางศาล ส่วนในข้อที่ว่ามีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของโจทก์ตามกฎหมายแพ่งหรือไม่นั้น ศาลฎีกาเห็นว่า การที่คณะกรรมการ ป.ป.ป. วินิจฉัยว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติย่อมมีผลเพียงว่า หากโจทก์ไม่สามารถชี้แจงได้ว่าทรัพย์สินดังกล่าวได้มาโดยชอบ ตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ พ.ศ. 2518 มาตรา 21 ทวิต้องถือว่าโจทก์กระทำการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการคณะกรรมการ ป.ป.ป. จะต้องแจ้งพนักงานอัยการเพื่อพิจารณาดำเนินการตามมาตรา 21 ตรี คือ ยื่นคำร้องต่อศาลขอให้ศาลสั่งให้ทรัพย์สินดังกล่าวตกเป็นของแผ่นดินแล้วเสนอความเห็นไปยังนายกรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาสั่งหรือดำเนินการให้มีการสั่งลงโทษโจทก์ ซึ่งจะมีการดำเนินการดังกล่าวหรือไม่ย่อมอยู่ที่การพิจารณาของพนักงานอัยการหรือนายกรัฐมนตรีแล้วแต่กรณี อีกชั้นหนึ่ง การได้รับผลกระทบโดยตรงจากมติคณะกรรมการ ป.ป.ป. ที่วินิจฉัยว่า โจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ จึงเป็นเรื่องเหตุการณ์ในอนาคตซึ่งโจทก์คาดคะเนเอาเองกรณียังไม่มีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของโจทก์ตามกฎหมายแพ่ง เมื่อไม่มีกรณีที่โจทก์ต้องใช้สิทธิทางศาลหรือมีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของโจทก์ดังวินิจฉัยมา โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องตามบทบัญญัติประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 ดังกล่าว ปัญหาอื่นไม่ต้องวินิจฉัยที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์มานั้นชอบแล้วศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2165/2536นาย เมธี บริสุทธิ์โจทก์สำนักงาน ป้องกัน และ ปราบปราม การทุจริต และ ประพฤติ มิชอบจำเลยใน วงราชการ กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 55 พ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ พ.ศ.2518 ตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ พ.ศ. 2518 ไม่มีบทบัญญัติใดบัญญัติให้เจ้าหน้าที่ของรัฐซึ่งถูกกล่าวหาว่า ทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการใช้สิทธิทางศาล การที่คณะกรรมการ ป.ป.ป. วินิจฉัยว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติย่อมมีผลเพียงว่าคณะกรรมการ ป.ป.ป. จะต้องแจ้งพนักงานอัยการเพื่อพิจารณาดำเนินการยื่นคำร้องต่อศาลขอให้ศาลสั่งให้ทรัพย์สินตกเป็นของแผ่นดินแล้วเสนอความเห็นไปยังนายกรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาสั่งหรือดำเนินการให้มีการสั่งลงโทษโจทก์ ซึ่งจะมีการดำเนินการดังกล่าวหรือไม่อยู่ที่การพิจารณาของพนักงานอัยการหรือนายกรัฐมนตรีแล้วแต่กรณีอีกชั้นหนึ่ง จึงเป็นเรื่องเหตุการณ์ในอนาคต ซึ่งโจทก์คาดคะเนเอาเองยังไม่มีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของโจทก์ตามกฎหมายแพ่ง โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องโจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 มีฐานะเป็นนิติบุคคลเป็นกรมสังกัดสำนักนายกรัฐมนตรีมีชื่อย่อว่า "สำนักงาน ป.ป.ป." มีอำนาจหน้าที่ดำเนินกิจการให้เป็นไปตามมติของคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ ซึ่งเรียกชื่อย่อว่า"คณะกรรมการ ป.ป.ป." จำเลยที่ 2 ถึงที่ 11 เป็นคณะกรรมการ ป.ป.ป.มีจำเลยที่ 2 เป็นประธานกรรมการ จำเลยที่ 12 เป็นเลขาธิการจำเลยที่ 13 ถึงที่ 15 เป็นอนุกรรมการฝ่ายตรวจสอบทรัพย์สินและจำเลยที่ 16 เป็นเจ้าหน้าที่สืบสวนสังกัดสำนักงาน ป.ป.ป. เมื่อวันที่ 24 มีนาคม 2532 จำเลยที่ 4 จำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 ได้แจ้งข้อกล่าวหาให้โจทก์ทราบว่า มีเรื่องร้องเรียนกล่าวหาโจทก์ว่ากระทำทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการและร่ำรวยผิดปกติ แล้วทำการสอบสวนโจทก์ แต่การสอบสวนได้กระทำโดยมิชอบด้วยกฎหมายและระเบียบของคณะกรรมการ ป.ป.ป. คือ การแจ้งข้อหาไม่มีรายละเอียดทำให้โจทก์ไม่เข้าใจและหลงข้อต่อสู้ ไม่รับพยานเอกสารที่โจทก์อ้างหลายรายการ และเรียกพยานในคดีอาญาที่โจทก์ถูกฟ้องและศาลกำลังดำเนินการพิจารณาอยู่ไปทำการสอบสวน ต่อมาจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12ได้พิจารณาจากข้อเท็จจริงในสำนวนการสอบสวนที่ไม่ชอบและผิดไปจากความจริงดังกล่าว แล้ววินิจฉัยว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ คำวินิจฉัยหรือมติดังกล่าวจึงออกมาโดยการผิดหลงเป็นมติที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย สำนักงาน ป.ป.ป. ได้แจ้งมติดังกล่าวไปยังพนักงานอัยการพร้อมทั้งส่งสำนวนไปให้ด้วย พนักงานอัยการเห็นว่าข้อเท็จจริงยังบกพร่องไม่เพียงพอที่พนักงานอัยการจะร้องขอให้ศาลสั่งริบทรัพย์สินของโจทก์เป็นของแผ่นดินและขอให้คณะอนุกรรมการทำการสอบสวนเพิ่มเติมแต่จนถึงวันฟ้องคดีนี้ คณะอนุกรรมการยังไม่ได้ทำการสอบสวนเพิ่มเติมให้แล้วเสร็จ และพนักงานอัยการก็ยังมิได้ยื่นคำร้องเกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวต่อศาล เนื่องจากมติของจำเลยที่ 2ถึงที่ 12 ที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายและระเบียบของคณะกรรมการ ป.ป.ป.ยังมีผลอยู่และโจทก์ได้รับผลตามมตินั้นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งต่อไปโจทก์จะต้องถูกคำสั่งนายกรัฐมนตรีลงโทษออกจากราชการและหากโจทก์ต้องออกจากราชการแล้วการกลับเข้ารับราชการเป็นเรื่องที่อยู่ในอำนาจหน้าที่ของฝ่ายบริหาร โจทก์จึงจำต้องฟ้องคดีนี้ก่อนที่นายกรัฐมนตรีจะมีคำสั่งเพราะไม่มีวิธีอื่นใดที่จะยกเลิกมติของจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 ได้ ขอให้พิพากษาว่าการสืบสวนสอบสวนของจำเลยที่ 4 และจำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 ไม่ชอบด้วยกฎหมายและระเบียบคณะกรรมการ ป.ป.ป. ว่าด้วยหลักเกณฑ์วิธีการ และระยะเวลาในการพิจารณาสอบสวนเจ้าหน้าที่ของรัฐ กรณีถูกกล่าวหาร้องเรียนว่ากระทำการทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการ พ.ศ. 2530 ให้เพิกถอนมติของจำเลยที่ 2ถึงที่ 12 ที่มีมติว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ ห้ามมิให้จำเลยที่ 1 ดำเนินการให้เป็นไปตามมติของจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 ที่ศาลพิพากษาให้เพิกถอนอีกต่อไป และให้จำเลยที่ 1ดำเนินการให้มีผลเป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นตรวจคำฟ้องแล้ว เห็นว่าคดีพอวินิจฉัยได้และพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ประการแรกว่า โจทก์มีอำนาจฟ้องหรือไม่ พิเคราะห์แล้วประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 บัญญัติว่า "เมื่อมีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของบุคคลใดตามกฎหมายแพ่ง หรือบุคคลใดจะต้องใช้สิทธิทางศาล บุคคลนั้นชอบที่จะเสนอคดีของตนต่อศาลส่วนแพ่งที่มีเขตอำนาจได้ตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายแพ่งและประมวลกฎหมายนี้" ซึ่งมีความหมายว่า บุคคลจะเสนอคดีต่อศาลส่วนแพ่งได้ต่อเมื่อมีกรณีที่บุคคลนั้นต้องใช้สิทธิทางศาลหรือมีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของบุคคลนั้นตามกฎหมายแพ่ง ข้อวินิจฉัยจึงมีว่าตามฟ้องโจทก์มีกรณีดังกล่าวหรือไม่ ตามฟ้องโจทก์พอสรุปใจความได้ว่า โจทก์รับราชการตำแหน่งรองเลขาธิการคณะรัฐมนตรี จำเลยที่ 1 มีอำนาจดำเนินการให้เป็นไปตามมติของคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ ซึ่งมีชื่อว่า "คณะกรรมการ ป.ป.ป." จำเลยที่ 2 ถึงที่ 11เป็นกรรมการ ป.ป.ป. มีจำเลยที่ 2 และที่ 12 เป็นประธานกรรมการและเลขาธิการ ตามลำดับ จำเลยที่ 13 ถึงที่ 15 เป็นอนุกรรมการฝ่ายตรวจสอบทรัพย์สิน และจำเลยที่ 16 เป็นเจ้าหน้าที่สืบสวนสังกัดสำนักงานจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 16 แจ้งโจทก์ว่า โจทก์ถูกกล่าวหาร้องเรียนว่า อาศัยอำนาจหน้าที่ราชการแสวงหาประโยชน์และมีพฤติการณ์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ และคณะกรรมการ ป.ป.ป. พิจารณาผลการสืบสวนโจทก์แล้ว กรณีมีมูลน่าเชื่อว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติและมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติพร้อมทั้งส่งแบบแสดงรายการสินทรัพย์และหนี้สินมาให้โจทก์และสั่งให้โจทก์แสดงสินทรัพย์และหนี้สิน โจทก์ได้มีหนังสือแสดงที่มาของทรัพย์สินของโจทก์ และหนังสือขอเพิ่มเติมแก้ไขต่อคณะกรรมการ ป.ป.ป. และที่มาของทรัพย์สิน จำเลยที่ 12 ได้มีหนังสือแจ้งโจทก์ว่าสำนักงานจำเลยที่ 1 ได้รับเรื่องกล่าวหาว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติและมีพฤติการณ์ทุจริตในการขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์แก่บุคคลทั่วไป ให้โจทก์ไปรับทราบข้อกล่าวหาจำเลยที่ 4 และจำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 ได้สอบสวนและแจ้งข้อกล่าวหาให้โจทก์ทราบว่า มีเรื่องร้องเรียนกล่าวหาโจทก์เมื่อครั้งที่โจทก์ดำรงตำแหน่งรองเลขาธิการคณะรัฐมนตรีกระทำทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการ และร่ำรวยผิดปกติ ซึ่งจากการสอบสวนปรากฏว่า โจทก์มีทรัพย์สินมูลค่าไม่ต่ำกว่า 49 ล้านบาท จึงเป็นการร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ ให้โจทก์ชี้แจงข้อกล่าวหา ต่อมาจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 วินิจฉัยว่า โจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ โจทก์อ้างว่าข้อกล่าวหาและคำวินิจฉัยดังกล่าวไม่ชอบ เพราะข้อหาไม่มีรายละเอียดว่าทรัพย์สินโจทก์รายใดที่ถือเป็นการร่ำรวยผิดปกติ หรือเป็นทรัพย์สินที่เพิ่มขึ้นผิดปกติพอที่จะทำให้โจทก์เข้าใจ และสามารถชี้แจงหรือนำพยานหลักฐานมาแสดงแก้ข้อกล่าวหาได้ ทำให้โจทก์ไม่เข้าใจข้อกล่าวหาและหลงต่อสู้ โจทก์ชี้แจงที่มาของทรัพย์สินของโจทก์ตามที่โจทก์มีความเข้าใจและต่อมาได้ไปชี้แจงที่มาของทรัพย์สินจำนวน 13 รายการต่อจำเลยที่ 4 และจำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 แต่จำเลยดังกล่าวรับไว้เพียง 9 รายการ อนึ่งในระหว่างที่โจทก์ถูกพนักงานอัยการ กรมอัยการฟ้องร้องในข้อหาเรื่องทุจริตในการขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้แก่บุคคลทั่วไป จำเลยที่ 4 และจำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 ยังได้เรียกพยานโจทก์และจำเลยในคดีดังกล่าวมาสอบสวน แล้วรวมเป็นข้อเท็จจริงเสนอจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 เพื่อวินิจฉัยว่า โจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติซึ่งเป็นการไม่ชอบด้วยกฎหมายและระเบียบของคณะกรรมการ ป.ป.ป. ที่ห้ามมิให้รับหรือยกขึ้นพิจารณาเรื่องกล่าวหาร้องเรียนเจ้าหน้าที่ของรัฐที่อยู่ระหว่างการพิจารณาของศาล จึงถือว่าจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 ได้พิจารณาข้อเท็จจริงในสำนวนการสอบสวนที่ไม่ชอบและผิดไปจากความจริง และโจทก์มีคำขอ3 ประการ คือ ประการแรก ขอให้พิพากษาว่าการสืบสวนสอบสวนของจำเลยที่ 4 และจำเลยที่ 13 ถึงที่ 16 ไม่ชอบด้วยกฎหมายและระเบียบคณะกรรมการ ป.ป.ป. ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการและระยะเวลาในการพิจารณาสอบสวนเจ้าหน้าที่ของรัฐกรณีถูกกล่าวหาร้องเรียนว่ากระทำการทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการ พ.ศ. 2530 ประการที่สองขอให้เพิกถอนมติของจำเลยที่ 2 ถึงที่ 12 ที่วินิจฉัยว่า โจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ และประการที่สามขอให้ห้ามจำเลยที่ 1 ดำเนินการให้เป็นไปตามมติดังกล่าวพร้อมทั้งดำเนินการให้มีผลเป็นไปตามคำพิพากษาศาลฎีกา เห็นว่า ในข้อที่เกี่ยวด้วยการใช้สิทธิทางศาลนั้นตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ พ.ศ. 2518 ไม่มีบทบัญญัติใดบัญญัติให้เจ้าหน้าที่ของรัฐซึ่งถูกกล่าวหาว่าทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการใช้สิทธิทางศาล ขอให้ศาลวินิจฉัยไม่ว่ากรณีมีการอ้างว่า คณะกรรมการ ป.ป.ป. อนุกรรมการที่คณะกรรมการป.ป.ป. มอบหมายหรือเจ้าหน้าที่สำนักงาน ป.ป.ป. ดำเนินการพิจารณาสืบสวนสอบสวนโดยมิชอบ หรือกรณีมีการอ้างว่าคณะกรรมการ ป.ป.ป.วินิจฉัยไม่ชอบก็ตาม ในฐานะที่โจทก์เป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐซึ่งถูกกล่าวหาว่าทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการ และคณะกรรมการป.ป.ป. ดำเนินการพิจารณาสอบสวนแล้ว และมีมติว่าร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ จึงไม่มีกรณีที่โจทก์จะต้องใช้สิทธิทางศาล ส่วนในข้อที่ว่ามีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของโจทก์ตามกฎหมายแพ่งหรือไม่นั้น ศาลฎีกาเห็นว่า การที่คณะกรรมการ ป.ป.ป. วินิจฉัยว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติย่อมมีผลเพียงว่า หากโจทก์ไม่สามารถชี้แจงได้ว่าทรัพย์สินดังกล่าวได้มาโดยชอบ ตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ พ.ศ. 2518 มาตรา 21 ทวิต้องถือว่าโจทก์กระทำการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการคณะกรรมการ ป.ป.ป. จะต้องแจ้งพนักงานอัยการเพื่อพิจารณาดำเนินการตามมาตรา 21 ตรี คือ ยื่นคำร้องต่อศาลขอให้ศาลสั่งให้ทรัพย์สินดังกล่าวตกเป็นของแผ่นดินแล้วเสนอความเห็นไปยังนายกรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาสั่งหรือดำเนินการให้มีการสั่งลงโทษโจทก์ ซึ่งจะมีการดำเนินการดังกล่าวหรือไม่ย่อมอยู่ที่การพิจารณาของพนักงานอัยการหรือนายกรัฐมนตรีแล้วแต่กรณี อีกชั้นหนึ่ง การได้รับผลกระทบโดยตรงจากมติคณะกรรมการ ป.ป.ป. ที่วินิจฉัยว่า โจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ จึงเป็นเรื่องเหตุการณ์ในอนาคตซึ่งโจทก์คาดคะเนเอาเองกรณียังไม่มีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของโจทก์ตามกฎหมายแพ่ง เมื่อไม่มีกรณีที่โจทก์ต้องใช้สิทธิทางศาลหรือมีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของโจทก์ดังวินิจฉัยมา โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องตามบทบัญญัติประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 ดังกล่าว ปัญหาอื่นไม่ต้องวินิจฉัยที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์มานั้นชอบแล้วศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ชวลิต พรายภู่-พัลลภ พิสิษฐ์สังฆการ-ชาติศักดิ์ ธรรมศักดิ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุในระหว่างฝ่ายตุลาการและฝ่ายปกครอง นิติกรรมและการกระทำของทั้งสองฝ่าย จะถูกยกเลิกหรือเปลี่ยนแปลงโดยฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ได้เป็นหลักเรื่องการแบ่งแยกอำนาจของการปกครอง แต่หลักดังกล่าวนี้ไม่เป็นอุปสรรคในอันที่จะตรวจสอบความถูกต้องของนิติกรรมทางปกครองโดยศาล หรือคำพิพากษาของศาลโดยเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองการตรวจสอบและเพิกถอนนิติกรรมทางปกครองโดยศาลในกฎหมายมหาชน เช่น โดยศาลปกครอง หรือศาลรัฐธรรมนูญ หรือเป็นข้อยกเว้นของหลักดังกล่าว (1) สำหรับประเทศไทยปัจจุบันยังไม่มีบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญในเรื่องนี้ไว้ และไม่มีองค์กรอย่างศาลปกครองทำหน้าที่ดังกล่าว แต่จากคำพิพากษาศาลฎีกาที่แล้วมา ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยพอสรุปได้ว่า ในกรณีที่ระเบียบหรือประกาศทั่วไปของฝ่ายปกครองเมื่อศาลไม่เห็นชอบกับระเบียบดังกล่าว ศาลก็ไม่บังคับตาม(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 533/2512) และในกรณีที่เป็นคำสั่งเฉพาะเจาะจงศาลไม่เห็นชอบด้วยนั้น ย่อมถือเป็นการยกเลิกคำสั่งนั้นโดยปริยาย(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2437/2520) การที่โจทก์ฟ้องขอให้ศาลพิพากษาว่า การสืบสวนสอบสวนของ ป.ป.ป.ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ขอให้เพิกถอนมติคณะกรรมการ ป.ป.ป. ที่วินิจฉัยว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติและขอให้ห้ามสำนักงาน ป.ป.ป. ดำเนินการให้เป็นไปตามมติคณะกรรมการ ป.ป.ป.ดังกล่าว พร้อมทั้งดำเนินการให้มีผลไปตามคำพิพากษานั้น เห็นได้ชัดว่า การที่โจทก์ขอให้ศาลเพิกถอนการกระทำของฝ่ายบริหาร คงมิได้อ้างว่าการกระทำดังกล่าวเป็นการขัดต่อกฎหมายเท่านั้น โจทก์นำคดีนี้มาฟ้องต่อศาลแพ่งเพราะเห็นว่าการกระทำนั้นกระทบกระเทือนสิทธิส่วนบุคคลทางแพ่งเป็นการโต้แย้งสิทธิและหน้าที่ทางกฎหมายแพ่งของโจทก์ซึ่งเป็นองค์ประกอบของคดีที่โจทก์จะนำมาฟ้องยังศาลแพ่งหรือศาลยุติธรรมในปัจจุบันนี้ได้ ข้อที่โจทก์ถือว่าการกระทำดังกล่าวเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์นั้นจะโต้แย้งสิทธิส่วนไหนของโจทก์ กรณีเห็นจะต้องพิจารณากันตั้งแต่สิทธิส่วนบุคคลตามกฎหมายที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ โดยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2534 ได้บัญญัติไว้ในหมวด 3 ว่าด้วยสิทธิและเสรีภาพของชนชาวไทย มาตรา 35"สิทธิของบุคคลในทรัพย์สินย่อมได้รับความคุ้มครอง...ฯลฯ" นั่นย่อมหมายความว่าการมีกรรมสิทธิ์และการถือครองทรัพย์สินถือเป็นสิทธิส่วนบุคคลที่กฎหมายจะต้องให้ความคุ้มครอง ผู้ใดจะเข้าไปก้าวก่าย จะถือสิทธิเข้าไปล่วงละเมิดสิทธิดังกล่าวของบุคคลย่อมกระทำไม่ได้ โจทก์มองว่าการที่โจทก์ถูกคณะกรรมการ ป.ป.ป. สั่งให้โจทก์แสดงสินทรัพย์และหนี้สินนั้น โจทก์กำลังถูกโต้แย้งสิทธิ ในการถือครองทรัพย์สินของโจทก์แล้ว แม้ว่าขณะที่ฟ้องสำนักงาน ป.ป.ป. กำลังดำเนินการให้เป็นไปตามมติคณะกรรมการ ป.ป.ป. โดยได้แจ้งมติดังกล่าวไปยังพนักงานอัยการเพื่อยื่นคำร้องขอให้ศาลสั่งให้ทรัพย์สินของโจทก์ตกเป็นของแผ่นดินตามมาตรา 21 ตรี พระราชบัญญัติ ป.ป.ป. พ.ศ. 2518แต่ยังไม่ได้เสนอความเป็นไปยังนายกรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาสั่งลงโทษให้โจทก์ออกจากราชการก็ตาม ทั้งนี้ จะเห็นได้จากข้อที่โจทก์อ้างว่าการสืบสวนสอบสวนของคณะอนุกรรมการฝ่ายตรวจสอบทรัพย์สินของ ป.ป.ป.สอบสวนไม่ชอบเอาเรื่องกล่าวหาร้องเรียนโจทก์กรณีทุจริตในการขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้แก่บุคคลทั่วไปไม่รวมกับเรื่องกล่าวหาว่าโจทก์มีพฤติการณ์ร่ำรวยผิดปกติ เป็นเหตุให้คณะกรรมการป.ป.ป. มีมติว่า กรณีมีมูลน่าเชื่อว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติแล้วสั่งให้โจทก์แสดงสินทรัพย์และหนี้สินการที่โจทก์ต้องแสดงสินทรัพย์และหนี้สินของตน โจทก์ถือว่าเป็นการล่วงละเมิดสิทธิส่วนบุคคลของโจทก์ ความเข้าใจของโจทก์ที่ตั้งอยู่บนหลักการนี้ อาจมีปัญหาอยู่บ้างในแง่ของการบรรยายฟ้องของโจทก์ โจทก์จึงไม่ได้บรรยายฟ้องข้ออ้างที่เป็นหลักแห่งข้อหาให้แจ้งชัดลงไปว่า การสั่งให้โจทก์แสดงสินทรัพย์และหนี้สินนั้น กระทบกระเทือนสิทธิส่วนบุคคลซึ่งเป็นสิทธิทางแพ่งของโจทก์อย่างไรบ้าง ศาลฎีกาจึงได้วินิจฉัยว่าการที่คณะกรรมการ ป.ป.ป. วินิจฉัยว่า โจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติย่อมมีผลเพียงว่า หากโจทก์ไม่สามารถชี้แจงได้ว่า ทรัพย์สินดังกล่าวได้มาโดยชอบตามพระราชบัญญัติ ป.ป.ป.พ.ศ. 2518 มาตรา 21 ทวิ ต้องถือว่าโจทก์กระทำการทุจริตและประพฤติมิชอบ คณะกรรมการ ป.ป.ป. มีหน้าที่ต้องดำเนินการไปตามหน้าที่ที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติ ป.ป.ป. พ.ศ. 2518 การได้รับผลกระทบโดยตรงจากมติคณะกรรมการ ป.ป.ป. จึงเป็นเรื่องเหตุการณ์ในอนาคต โจทก์คาดคะเนเอาเอง กรณียังไม่มีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของโจทก์ตามกฎหมายแพ่ง มองในแง่บุคคลทั่วไปที่มิได้เป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐ การเข้าไปสำรวจตรวจสอบทรัพย์สินของบุคคล หรือการบังคับให้บุคคลต้องแสดงสินทรัพย์และหนี้สินของตนนั้นถือเป็นการละเมิดและโต้แย้งสิทธิทางแพ่งอย่างไม่มีข้อโต้เถียง เพราะการถือครองทรัพย์สินของบุคคลเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานที่รัฐธรรมนูญบัญญัติคุ้มครองไว้ แต่ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2534 ยังได้มีบทบัญญัติเพิ่มเติมต่อท้ายด้วยว่า "สิทธิของบุคคลในทรัพย์สินย่อมได้รับความคุ้มครองขอบเขตแห่งสิทธิและการจำกัดสิทธิเช่นว่านี้ ย่อมเป็นไปตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย...ฯลฯ" นั่นย่อมหมายความว่า สิทธิส่วนบุคคลในทรัพย์สินนั้น อาจถูกจำกัดขอบเขตได้ ถ้ามีการบัญญัติกฎหมายออกมารองรับเนื่องจากการบริหารราชการแผ่นดินรัฐเองมีปัญหาด้านการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการหรือ "ปัญหาคอรัปชั่น" ซึ่งเป็นปัญหาที่บั่นทอนการบริหารที่เป็นอุปสรรคมาทุกยุคทุกสมัย รัฐเองจึงมีแนวนโยบายแน่วแน่ที่จะขจัดปัญหาดังกล่าวนี้ให้หมดสิ้นไป ทั้งนี้จะเห็นได้จากบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2534ในหมวดที่ 5 แนวนโยบายแห่งรัฐ มาตรา 64 กำหนดว่า "รัฐพึงจัดระบบงานราชการและงานของรัฐอย่างอื่นให้มีประสิทธิภาพขจัดขั้นตอนที่ไม่จำเป็น และกำหนดขอบเขตการใช้ดุลพินิจของเจ้าหน้าที่ของรัฐให้ชัดเจน และพึงดำเนินการทุกวิถีทางเพื่อป้องกันและปราบปรามการเลือกปฏิบัติหรือการแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบ" การดำเนินการป้องกันและปราบปรามการทุจริตหรือประพฤติมิชอบในวงราชการนั้นจึงได้มีการคิดค้นวิธีการต่าง ๆ มากมายเพื่อนำมาใช้ให้ได้ผลในส่วนของการตรากฎหมายเพื่อควบคุมการกระทำดังกล่าวนั้น ปัจจุบันได้บัญญัติอัตราโทษไว้สูงมาก แต่ที่ผ่านมาปัญหาการทุจริตคอรัปชั่นก็ยังมีปรากฏให้เห็นจึงเป็นปัญหาที่กระทบกระเทือนต่อเสถียรภาพของรัฐบาลโดยตรง กระทั่งรัฐจำต้องจัดตั้งหน่วยงานของรัฐเฉพาะมาเพื่อดำเนินการกับปัญหานี้ ในปี พ.ศ. 2518 รัฐได้จัดตั้งสำนักงานป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการหรือสำนักงาน ป.ป.ป. ให้มีอำนาจหน้าที่ในการป้องกันและปราบปรามปัญหาคอรัปชั่นโดยตรง พร้อมนี้ได้มีการเสนอมาตรการใหม่ขึ้นมาใช้ซึ่งถือเป็นปรากฏการณ์ใหม่ในระบบราชการไทย นั่นคือการนำเรื่องการแสดงสินทรัพย์และหนี้สินมาใช้ โดยมีหลักการว่าการควบคุมเพื่อมิให้เกิดปัญหาการคอรัปชั่นในวงราชการ รัฐจำเป็นต้องมีอำนาจเข้าไปควบคุมตรวจสอบทรัพย์สินของเจ้าหน้าที่ของรัฐอย่างใกล้ชิดเพื่อติดตามและตรวจสอบการได้มาซึ่งทรัพย์สินของเจ้าหน้าที่ของรัฐมิให้มีพฤติการณ์ที่เรียกว่า "ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ" ทั้งนี้ได้มีการกำหนดวิธีการไว้ 2 ส่วน ในพระราชบัญญัติ ป.ป.ป.ฯ คือ ส่วนที่ 1 การแสดงสินทรัพย์และหนี้สินของเจ้าหน้าที่ของรัฐกำหนดไว้ในมาตรา 13(2),17,23 ส่วนที่ 2 การตรวจสอบสินทรัพย์และหนี้สินของเจ้าหน้าที่ของรัฐกำหนดไว้ในมาตรา 20,21,21 ทวิ,21 ตรี การที่รัฐบัญญัติกฎหมายให้คณะกรรมการ ป.ป.ป. มีอำนาจตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สินของเจ้าหน้าที่ของรัฐ จึงเป็นการบัญญัติกฎหมายที่เป็นข้อยกเว้นตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2534มาตรา 35 วรรคแรก เป็นบทบัญญัติซึ่งรองรับการกระทำของคณะกรรมการป.ป.ป. ซึ่งกระทำได้เช่นเดียวกับกรณีที่รัฐตรากฎหมายออกมาเวนคืนทรัพย์สินของเอกชนหรือการกำหนดให้รัฐมีอำนาจเข้าไปตรวจสอบ บัญชีเอกสาร หลักฐานของบุคคลเพื่อประโยชน์ในการจัดเก็บภาษีตลอดจนให้รัฐมีอำนาจยึดหรืออายัดทรัพย์สินของผู้เสียภาษีเพื่อนำมาชำระภาษีค้างได้ แต่กฎหมายนี้นำมาใช้เฉพาะเจ้าหน้าที่ของรัฐเท่านั้นดังนั้น การที่คณะกรรมการ ป.ป.ป. เข้าไปตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สินของโจทก์จึงไม่ถือเป็นการริดรอนหรือโต้แย้งสิทธิทางแพ่ง ข้อที่น่าสังเกตอีกประการหนึ่งในคดีนี้ก็คือ ข้อที่โจทก์อ้างในฟ้องว่า คณะอนุกรรมการฝ่ายตรวจสอบทรัพย์สินคือจำเลยที่ 4และจำเลยที่ 13 ถึง 16 ได้นำเรื่องทุจริตในการขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้แก่บุคคลทั่วไปรวมเป็นข้อเท็จจริงของการสอบสวนในขั้นตอนของการสืบสวนสอบสวนข้อเท็จจริงการได้มาซึ่งทรัพย์สินของผู้ถูกกล่าวหาตามมาตรา 20 วรรคสอง นั้น เป็นการไม่ชอบด้วยกฎหมาย ข้ออ้างของโจทก์นี้เป็นเรื่องน่าคิดมาก เพราะการตรวจสอบทรัพย์สินของเจ้าหน้าที่ของรัฐนั้นเป็นคนละเรื่องกับการสืบสวนสอบสวนกรณีกล่าวหาว่าเจ้าหน้าที่ของรัฐทุจริตและประพฤติมิชอบการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สินของเจ้าหน้าที่ของรัฐเป็นการสันนิษฐานจากพฤติการณ์ของเจ้าหน้าที่ของรัฐว่าร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ แล้วคณะกรรมการ ป.ป.ป. เข้ามาตรวจสอบการได้มาซึ่งทรัพย์สินและหนี้สินของเจ้าหน้าที่ของรัฐ ซึ่งตรวจสอบว่าทรัพย์สินนั้นได้มาอย่างไร เปรียบเทียบกับรายได้แล้ว จะเป็นการได้มาโดยชอบหรือไม่ ถ้าเจ้าหน้าที่ของรัฐพิสูจน์ไม่ได้ตามกฎหมายจะถือว่าทรัพย์สินดังกล่าวได้มาโดยมิชอบ เป็นมาตรการพิเศษที่รัฐนำมาใช้ตรวจสอบเจ้าหน้าที่ของรัฐอยู่แล้ว แต่การนำเรื่องกล่าวหาทุจริตเข้ามารวมพิจารณาด้วย ย่อมจะทำให้การพิจารณาวินิจฉัยเบื้องต้นของคณะกรรมการ ป.ป.ป. เกี่ยวกับพฤติการณ์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติเอนเอียงได้ เพราะถ้าผู้ถูกกล่าวหาพิสูจน์รับฟังการได้มาของทรัพย์สินของผู้ถูกกล่าวหาว่าได้มาอย่างไรหรือพิสูจน์ได้ว่าได้มาโดยชอบแล้ว การนำเรื่องกล่าวหาว่าทุจริตเข้ามารวมวินิจฉัยอีก จะมิทำให้ดูเป็นคนละเรื่องและจะมิทำให้การพิจารณาดังกล่าวเกิดการจูงใจได้หรอกหรือ นอกจากนี้ การที่โจทก์อ้างว่าเรื่องทุจริตดังกล่าว โจทก์กำลังถูกพนักงานอัยการกรมอัยการ ฟ้องร้องข้อหาเรื่องทุจริตในการขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้แก่บุคคลทั่วไป กฎหมายกำหนดห้ามมิให้คณะกรรมการ ป.ป.ป. รับหรือยกขึ้นพิจารณาอีกนั้นตามพระราชบัญญัติป.ป.ป. พ.ศ. 2518 มาตรา 13 ทวิ (2) กำหนดห้ามไว้โดยชัดแจ้งทั้งนี้เป็นไปตามหลักเรื่องการแบ่งแยกอำนาจที่ว่าการกระทำของฝ่ายตุลาการจะไม่ถูกยกเลิกหรือเปลี่ยนแปลงโดยฝ่ายปกครอง ดังนั้นข้อที่โจทก์อ้างว่าการสืบสวนสอบสวนของคณะอนุกรรมการฝ่ายตรวจสอบทรัพย์สินว่า เป็นการสืบสวนสอบสวนที่ไม่ชอบและผิดไปจากความเป็นจริงโจทก์ขอให้เพิกถอนมติของคณะกรรมการ ป.ป.ป. ที่วินิจฉัยว่าโจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ จึงเป็นข้ออ้างที่น่าคิด ทั้งนี้เพราะถ้าคณะกรรมการ ป.ป.ป. วินิจฉัยโดยเชื่อข้อมูลดังกล่าวแล้วมีมติว่า โจทก์ร่ำรวยผิดปกติหรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ แล้วคณะกรรมการ ป.ป.ป. สั่งให้โจทก์แสดงสินทรัพย์และหนี้สินของโจทก์ตามรายการ วิธีการ และระยะเวลาที่คณะกรรมการป.ป.ป. กำหนดตามมาตรา 21 วรรคแรก พระราชบัญญัติ ป.ป.ป. พ.ศ. 2518นั้น การที่โจทก์ต้องถูกแสดงสินทรัพย์และหนี้สินนี้ จะถือเป็นการโต้แย้งเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ของโจทก์ตามกฎหมายแพ่งหรือไม่ พฤตินัยทัศนัยพิทักษ์กุล