คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 392/2534หลักกฎหมาย: จำเลยทั้งสองเคยถูกพนักงานอัยการฟ้องข้อหาบุกรุกที่ดินพิพาทของโจทก์ ศาลฎีกาพิพากษายกฟ้องโดยฟังข้อเท็จจริงว่าโจทก์กับจำเลยที่ 1 ตกลงยอมความกันให้จำเลยที่ 1 อยู่ในที่ดินต่อไปจนกว่าจะเก็บพืชผลเสร็จ และผู้ดูแลที่พิพาทของโจทก์อนุญาตให้จำเลยที่ 2 อาศัยอยู่ได้ การที่จำเลยทั้งสองอยู่ในที่ดินต่อมาจึงไม่เป็นความผิดฐานบุกรุก ต่อมาโจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยที่ 1 ออกจากที่พิพาทอีก ศาลพิพากษายกฟ้องว่าโจทก์ฟ้องภายหลัง 1 ปีนับแต่ถูกแย่งการครอบครอง โดยมิได้วินิจฉัยถึงสิทธิหน้าที่ของโจทก์จำเลยที่ 1 ตามสัญญาประนีประนอมยอมความโจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยที่ 1 เป็นคดีนี้โดยอ้างข้อตกลงตามสัญญาประนีประนอมยอมความ ประเด็นที่ศาลยกฟ้องในคดีที่สองกับประเด็นคดีนี้แตกต่างกัน ฟ้องโจทก์จึงไม่เป็นฟ้องซ้ำตาม มาตรา 148 โจทก์ฟ้องคดีนี้ให้จำเลยที่ 1 ออกไปจากที่พิพาทโดยอาศัยสัญญาประนีประนอมยอมความและให้จำเลยที่ 2 ออกไปจากที่พิพาทที่จำเลยที่ 2 อาศัยอยู่ตามที่ศาลฎีกาได้ฟังข้อเท็จจริงไว้ ฟ้องของโจทก์จึงไม่ใช่กรณีถูกแย่งการครอบครองแล้วฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครอง ไม่อยู่ในบังคับให้ฟ้องภายใน 1 ปีตาม ป.พ.พ. มาตรา 1375 วรรคสอง.โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นเจ้าของที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ เล่มที่ 14 หน้า 36 เลขที่ 180 เนื้อที่ 49 ไร่10 ตารางวา และเล่มที่ 14 หน้า 37 เลขที่ 181 เนื้อที่ 47 ไร่ 2 งานอยู่ที่ตำบลบ่อกรุ อำเภอเดิมบางนางบวช จังหวัดสุพรรณบุรี ที่ดินทั้งสองแปลงอยู่ติดต่อกัน เดิมเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2519 จำเลยทั้งสองกับนายบุญช่วยเกาะแก้ว ได้ร่วมกันบุกรุกเข้าไปในที่ดินของโจทก์ทั้งสองแปลงดังกล่าวและได้ถูกพนักงานอัยการจังหวัดสุพรรณบุรีฟ้องเป็นคดีอาญาฐานบุกรุก โดยโจทก์เป็นผู้เสียหาย ตามคดีอาญาหมายเลขดำที่ 273/2520 หมายเลขแดงที่ 644/2522 ของศาลชั้นต้นคดีถึงที่สุดเมื่อวันที่ 27 มกราคม 2524 (ที่ถูกคือ 27 กุมภาพันธ์2524) โดยศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า จำเลยที่ 2 ทำสัญญาประนีประนอมยอมความกับโจทก์และรับว่าจะออกจากที่ดินของโจทก์หลังจากเก็บมันสำปะหลังที่ปลูกไว้แล้ว แม้จะฟังได้ว่าจำเลยที่ 1ผิดเงื่อนไขโดยไม่ยอมออกจากที่ดินของโจทก์ตามที่ยอมความไว้ก็เป็นเรื่องที่โจทก์จะดำเนินคดีกับจำเลยที่ 1 เป็นอีกเรื่องหนึ่งต่างหากสำหรับนายบุญช่วย เกาะแก้ว ศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า มิได้ร่วมกระทำความผิดกับจำเลยที่ 1 และศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า นายพรหมาผู้ดูแลที่ดินของโจทก์อนุญาตให้จจำเลยที่ 2 เข้าไปทำกินในที่ดินของโจทก์จำเลยที่ 2 จึงไม่มีความผิดในทางอาญาส่วนในทางแพ่งการที่จำเลยที่ 2เข้าไปทำกินในที่ดินของโจทก์โดยอาศัยสิทธิของนายพรหมาจึงต้องฟังว่าจำเลยที่ 2 เข้าไปทำกินโดยอาศัยโจทก์หรือสิทธิจากนายพรหมาและถือว่าเริ่มนับอายุความการฟ้องคดีแพ่งตั้งแต่วันที่ศาลฎีกาได้พิพากษาถึงที่สุดเป็นต้นไป ส่วนระหว่างที่พนักงานอัยการฟ้องจำเลยจนถึงศาลฎีกาได้พิพากษานั้นถือว่าอยู่ในระหว่างอายุความสะดุดหยุดอยู่ตั้งแต่ศาลฎีกาได้พิพากษาดังกล่าวแล้วจำเลยทั้งสองไม่ยอมออกจากที่ดินของโจทก์ตลอดมาจนบัดนี้ โจทก์ได้บอกกล่าวให้จำเลยทั้งสองออกจากที่ดินของโจทก์แล้ว แต่จำเลยทั้งสองไม่ยอมออก ขอให้ศาลพิพากษาขับไล่จำเลยทั้งสองออกจากที่ดินของโจทก์จำเลยทั้งสองให้การว่า ที่ดินพิพาทเป็นของจำเลยทั้งสองเดิมเป็นที่ดินรกร้างว่างเปล่า จำเลยทั้งสองกับพวกอีกหลายคนได้เข้าจับจองครอบครองโดยความสงบเปิดเผย ด้วยเจตนาเป็นเจ้าของทำประโยชน์กันเรื่อยมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2509 จนถึงปัจจุบันเป็นเวลาติดต่อกัน 19 ปีเศษแล้ว ที่ดินของจำเลยที่ 1 เนื้อที่ 27 ไร่ ที่ดินของจำเลยที่ 2เนื้อที่ 12 ไร่ 2 งาน โจทก์ไม่เคยครอบครองที่ดินพิพาท จำเลยที่ 1ไม่เคยทำสัญญาประนีประนอมยอมควาามกับโจทก์ จำเลยที่ 1 ลงชื่อในบันทึกประจำวันเพราะหลงเชื่อโดยสุจริตว่าเพื่อเป็นหลักฐานในการที่ตำรวจเรียกตัวจำเลยที่ 1 ไปสถานีตำรวจ สัญญาไม่ผูกพันจำเลยที่ 2จำเลยที่ 2 ไม่เคยอาศัยสิทธิของโจทก์หรือนายพรหมาเข้าทำประโยชน์ในที่ดินพิพาทแต่อย่างใด ฟ้องโจทก์ขาดอายุความเพราะเป็นการฟ้องเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองที่ดินมือเปล่าต้องฟ้องภายใน 1 ปี นับแต่เวลาที่ถูกแย่งการครอบครอง โจทก์อ้างว่าถูกแย่งการครอบครองตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2519 แต่โจทก์นำคดีมาฟ้องเมื่อวันที่ 9 สิงหาคม2528 เป็นเวลาถึง 9 ปี 6 เดือน พ้นระยะเวลาที่จะฟ้องเรียกคืนการครอบครองที่ดินพิพาทจากจำเลยทั้งสองแล้ว ดังนั้นโจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องขับไล่จำเลยทั้งสองออกจากที่ดินพิพาท ฟ้องโจทก์เป็นฟ้องซ้ำเพราะเมื่อปี พ.ศ. 2520 โจทก์ (ที่ถูกคือ พนักงานอัยการจังหวัดสุพรรณบุรี) ฟ้องจำเลยเป็นคดีอาญากล่าวหาว่า จำเลยที่ 1กับพวกบุกรุกที่ดินพิพาท ศาลพิพากษายกฟ้องและคดีถึงที่สุดแล้วปรากฏตามคดีหมายเลขแดงที่ 644/2522 ของศาลชั้นต้นและปี พ.ศ. 2521โจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1 เป็นคดีแพ่งเกี่ยวกับที่ดินพิพาทอีก ศาลพิพากษายกฟ้องและคดีถึงที่สุดแล้วเช่นเดียวกัน ปรากฏตามคดีหมายเลขแดงที่580/2526 ของศาลชั้นต้นศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า ฟ้องของโจทก์ที่เกี่ยวกับจำเลยที่ 1เป็นฟ้องซ้ำ และโจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสองภายหลัง 1 ปี นับแต่รู้ว่าถูกแย่งการครอบครองจึงไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า โจทก์ฟ้องคดีภายหลังเวลา 1 ปี นับแต่รู้ว่าถูกแย่งการครอบครอง จึงไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้ไม่มีการสืบพยาน ข้อเท็จจริงตามคำแถลงรับของโจทก์ คำแถลงรับของจำเลยทั้งสอง และสำนวนคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 580/2526 กับสำนวนคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 644/2522ของศาลชั้นต้นที่คู่ความอ้างอิงประกอบคำแถลงเป็นหลักฐานฟังได้ว่าโจทก์ชื่อนายเจียก หรือเจียด เนตรสว่าง โจทก์เคยฟ้องคดีแพ่งขอให้ขับไล่จำเลยที่ 1 และบริวารออกจากที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ สารบบเล่มหน้า 180 หมู่ที่ 3 ตำบลบ่อกรุอำเภอเดิมบางนางบวช จังหวัดสุพรรณบุรี ตามคดีหมายเลขแดงที่ 580/2526ของศาลชั้นต้น ที่ดินที่ฟ้องในคดีดังกล่าวคือ ที่ดินในคดีนี้ตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์เล่มที่ 14 หน้า 36 เลขที่ 180 เนื้อที่ที่จำเลยที่ 1 ครอบครองปรากฏตามแผนที่พิพาทภายในกรอบสีเขียวศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วเห็นว่า โจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1 ภายหลัง 1 ปีนับแต่เวลาที่ถูกแย่งการครอบครอง โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ศาลชั้นต้นได้อ่านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ให้โจทก์และจำเลยที่ 1 ฟังเมื่อวันที่ 18 กรกฎาคม 2528คดีถึงที่สุด นอกจากนี้ตามคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 644/2522 ของศาลชั้นต้นพนักงานอัยการจังหวัดสุพรรณบุรีได้ยื่นฟ้องจำเลยทั้งสองกับพวกอีกหนึ่งคน กล่าวหาว่าร่วมกันบุกรุกเข้าไปในอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์และที่ดินที่จำเลยทั้งสองบุกรุกในคดีดังกล่าวก็คือที่ดินที่โจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสองในคดีนี้ คือ แปลงภายในกรอบสีเขียวและแปลงภายในกรอบสีม่วงตามแผนที่พิพาทในคดีอาญาดังกล่าวศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำคุกจำเลยที่ 1 มีกำหนด 6 เดือน จำหน่ายคดีเฉพาะนายบุญช่วย เกาะแก้ว พวกของจำเลยทั้งสอง และยกฟ้องจำเลยที่ 2โจทก์อุทธรณ์ขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสาม ศาลอุทธรณ์ฟังว่าจำเลยที่ 1เข้าไปยึดถือครอบครองที่ดินของโจทก์ แต่โจทก์กับจำเลยที่ 1 ได้ตกลงยอมความกันโดยให้จำเลยที่ 1 อยู่ในที่ดินต่อไปจนกว่าจะเก็บข้าวโพดและมันสำปะหลังเสร็จ การที่จำเลยที่ 1 อยู่ในที่พิพาทต่อมาจึงไม่เป็นความผิดฐานบุกรุกอีก พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องจำเลยที่ 1ด้วย นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น โจทก์ฎีกาศาลฎีกาพิพากษายืน ศาลชั้นต้นได้อ่านคำพิพากษาศาลฎีกาให้โจทก์และจำเลยทั้งสองฟังเมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2524 และนับแต่วันนั้นมาจำเลยทั้งสองยังคงครอบครองที่ดินพิพาทตลอดมา โดยจำเลยที่ 1ครอบครองบริเวณภายในกรอบสีเขียว จำเลยที่ 2 ครอบครอบบริเวณภายในกรอบสีม่วงในแผนที่พิพาทเอกสารอันดังที่ 23 ในสำนวนครั้นวันที่ 9สิงหาคม 2528 โจทก์จึงมาฟ้องขับไล่จำเลยที่ 1 และที่ เป็นคดีนี้พิเคราะห์แล้ว โดยที่ปรากฏว่าก่อนฟ้องคดีนี้โจทก์ได้ฟ้องจำเลยที่ 1 มาแล้ว ปรากฏตามคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 580/2526 ของศาลชั้นต้นจึงเห็นสมควรวินิจฉัยเสียก่อนว่าฟ้องของโจทก์เกี่ยวกับจำเลยที่ 1เป็นฟ้องซ้ำหรือไม่ ปัญหาข้อนี้คู่ความมิได้ยกขึ้นว่ากล่าวกันมาในชั้นฎีกา แต่ก็เป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนซึ่งศาลฎีกาเห็นสมควรยกขึ้นวินิจฉัยเอง ในคดีแพ่งหมายเลขแดงที่580/2526 ของศาลชั้นต้นนั้น โจทก์ฟ้องว่าจำเลยที่ 1 บุกรุกไถที่ดินมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์แล้วของโจทก์และได้ตกลงทำสัญญาประนีประนอมยอมความกับโจทก์ในชั้นพนักงานสอบสวนว่าจะไม่เกี่ยวข้องกับที่ดินของโจทก์ แต่ต่อมาจำเลยที่ 1 ผิดสัญญาไม่ยอมออกไปจากที่ดินนั้น จึงขอให้ขับไล่และใช้ค่าเสียหาย ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว เห็นว่า โจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1 ภายหลังเวลา 1 ปีนับแต่ถูกแย่งการครอบครอง ไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษายฟ้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน คดีถึงที่สุด ทั้งนี้ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์มิได้วินิจฉัยถึงสิทธิและหน้าที่ของโจทก์กับจำเลยที่ 1 ตามสัญญาประนีประนอมยอมความแต่อย่างใด ส่วนคดีนี้โจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1และที่ 2 โดยกล่าวหาว่า จำเลยทั้งสองกับพวกอีกหนึ่งคนได้บุกรุกที่ดินมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์แล้วของโจทก์และโจทก์กับจำเลยที่ 1 ได้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันโดยจำเลยที่ 1 ยอมออกไปจากที่ดินของโจทก์หลังจากเก็บมันสำปะหลังที่ปลูกไว้เสร็จแล้ว และว่าศาลฎีกาได้มีคำพิพากษาไว้ในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 644/2522 ของศาลชั้นต้นแล้วว่า จำเลยที่ 1 ไม่มีความผิดฐานบุกรุกเพราะมีสิทธิอยู่ในที่ดินของโจทก์ตามที่ตกลงยอมความกับโจทก์ไว้ แต่จำเลยที่ 1ตกลงจะออกไปจากที่ดินของโจทก์หลังจากเก็บมันสำปะหลังที่ปลูกไว้เสร็จแล้ว ส่วนการที่หลังจากนั้นจำเลยที่ 1 ไม่ยอมออกจากที่ดินของโจทก์ก็เป็นเรื่องที่โจทก์จะดำเนินคดีแก่จำเลยที่ 1 เป็นอีกเรื่องหนึ่ง สำหรับจำเลยที่ 2 นั้น อยู่ในที่ดินของโจทก์ได้โดยอาศัยสิทธิของนายพรหมาผู้ดูแลที่ดินของโจทก์ ต่อมาจำเลยทั้งสองไม่ยอมออกจากที่ดินของโจทก์ และโจทก์ได้แจ้งให้ออกไปแล้ว โจทก์จึงฟ้องคดีนี้ขอให้ขับไล่จำเลยทั้งสอง ดังนี้เห็นว่า ในคดีก่อนคือคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 580/2526 นั้น ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าโจทก์ถูกจำเลยที่ 1 แย่งการครอบครองเกิน 1 ปี เป็นเหตุให้โจทก์หมดสิทธิฟ้องจำเลยที่ 1 หาได้วินิจฉัยถึงสิทธิและหน้าที่ของโจทก์และจำเลยที่ 1 ตามสัญญาประนีประนอมยอมความไม่ เมื่อโจทก์นำคดีมาฟ้องใหม่ โดยยืนยันว่า จำเลยที่ 1 ได้ตกลงยอมความไว้กับโจทก์แล้วไม่ปฏิบัติตามยอมโดยไม่ยอมออกไปจากที่ดินของโจทก์ ขอให้ขับไล่ออกไปดังนี้ประเด็นตามฟ้องในคดีหลังจึงมีว่าข้อตกลงยอมความกันระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ตามที่ศาลฎีกาวินิจฉัยไว้แล้วนั้นเป็นสัญญาประนีประนอมยอมความที่ให้สิทธิโจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยที่ 1ออกจากที่ดินของโจทก์ได้หรือไม่ จึงเห็นได้ว่าประเด็นที่ศาลยกขึ้นวินิจฉัยเป็นเหตุยกฟ้องในคดีก่อนกับที่โจทก์กล่าวอ้างเป็นประเด็นให้วินิจฉัยในคดีหลังนี้แตกต่างกัน ฟ้องของโจทก์ในคดีนี้จึงไม่เป็นฟ้องซ้ำอันจะถือว่าเป็นการต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 148ส่วนปัญหาตามฎีกาของโจทก์นั้น ข้อเท็จจริงได้ความว่า โจทก์ได้ฟ้องจำเลยทั้งสองว่า เดิมเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2519 จำเลยทั้งสองกับนายบุญช่วย เกาะแก้ว ได้ร่วมกันบุกรุกเข้าไปในที่ดินมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์ของโจทก์ และได้ถูกพนักงานอัยการจังหวัดสุพรรณบุรีฟ้องเป็นคดีอาญาฐานบุกรุก โดยโจทก์เป็นผู้เสียหายปรากฏตามคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 644/2522 ของศาลชั้นต้น คดีถึงที่สุดโดยศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า จำเลยที่ 1 ได้ตกลงยอมความกับโจทก์รับว่าจะออกไปจากที่ดินของโจทก์หลังจากเก็บมันสำปะหลังที่ปลูกไว้เสร็จแล้ว นายบุญช่วยไม่ได้ร่วมกระทำผิด ส่วนจำเลยที่ 2 นั้นนายพรหมาผู้ดูแลที่ดินของโจทก์อนุญาตให้เข้าไปทำกินในที่ดินนั้นได้จำเลยที่ 2 ไม่มีความผิดทางอาญา ต่อมาจำเลยทั้งสองไม่ยอมออกโจทก์จึงบอกกล่าวให้ออกและฟ้องคดีนี้ ดังนี้ เห็นว่า จำเลยที่ 1 ได้ตกลงยอมความกับโจทก์เพื่อให้จำเลยที่ 1 หลุดพ้นคดีอาญาและเพื่อให้โจทก์ได้ที่ดินคืนหลังจากจำเลยที่ 1 เก็บมันสำปะหลังไว้เสร็จแล้ว ข้อตกลงยอมความกับระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 จึงเป็นสัญญาประนีประนอมยอมความที่บังคับกันได้ ฟ้องของโจทก์เกี่ยวกับจำเลยที่ 1 จึงเป็นการขอบังคับตามสัญญาประนีประนอมยอมความ ส่วนที่เกี่ยวกับจำเลยที่ 2 นั้นเป็นการขอบังคับผู้อาศัยให้ออกไปจากที่ดินของโจทก์ซึ่งจำเลยที่ 2 เข้ามาอาศัยอยู่ ฟ้องของโจทก์ทั้งที่เกี่ยวกับจำเลยที่ 1 และที่ 2 จึงมิใช่กรณีถูกแย่งการครอบครองแล้วฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครอง ไม่อยู่ในบังคับของบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 วรรคสอง ที่บังคับให้ฟ้องภายใน 1 ปี นับแต่ถูกแย่งการครอบครอง ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าฟ้องของโจทก์เกี่ยวกับจำเลยที่ 1 เป็นฟ้องซ้ำก็ดีที่ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าฟ้องของโจทก์เป็นเรื่องแย่งการครอบครองก็ดีศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย..."พิพากษากลับ ให้ขับไล่จำเลยทั้งสองออกไปจากที่ดินของโจทก์บริเวณที่จำเลยแต่ละคนครอบครองอยู่ตามแผนที่พิพาทเอกสารอันดับที่ 23ในสำนวน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 392/2534นาย เจีย ก เนต รส ว่างโจทก์นาย เม้ย หอม ยาม เย็น กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 1375 วรรคสอง ป.วิ.พ. ม. 148 ป.วิ.อ. ม. 46จำเลยทั้งสองเคยถูกพนักงานอัยการฟ้องข้อหาบุกรุกที่ดินพิพาทของโจทก์ ศาลฎีกาพิพากษายกฟ้องโดยฟังข้อเท็จจริงว่าโจทก์กับจำเลยที่ 1 ตกลงยอมความกันให้จำเลยที่ 1 อยู่ในที่ดินต่อไปจนกว่าจะเก็บพืชผลเสร็จ และผู้ดูแลที่พิพาทของโจทก์อนุญาตให้จำเลยที่ 2 อาศัยอยู่ได้ การที่จำเลยทั้งสองอยู่ในที่ดินต่อมาจึงไม่เป็นความผิดฐานบุกรุก ต่อมาโจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยที่ 1 ออกจากที่พิพาทอีก ศาลพิพากษายกฟ้องว่าโจทก์ฟ้องภายหลัง 1 ปีนับแต่ถูกแย่งการครอบครอง โดยมิได้วินิจฉัยถึงสิทธิหน้าที่ของโจทก์จำเลยที่ 1 ตามสัญญาประนีประนอมยอมความโจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยที่ 1 เป็นคดีนี้โดยอ้างข้อตกลงตามสัญญาประนีประนอมยอมความ ประเด็นที่ศาลยกฟ้องในคดีที่สองกับประเด็นคดีนี้แตกต่างกัน ฟ้องโจทก์จึงไม่เป็นฟ้องซ้ำตาม มาตรา 148 โจทก์ฟ้องคดีนี้ให้จำเลยที่ 1 ออกไปจากที่พิพาทโดยอาศัยสัญญาประนีประนอมยอมความและให้จำเลยที่ 2 ออกไปจากที่พิพาทที่จำเลยที่ 2 อาศัยอยู่ตามที่ศาลฎีกาได้ฟังข้อเท็จจริงไว้ ฟ้องของโจทก์จึงไม่ใช่กรณีถูกแย่งการครอบครองแล้วฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครอง ไม่อยู่ในบังคับให้ฟ้องภายใน 1 ปีตาม ป.พ.พ. มาตรา 1375 วรรคสอง.โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นเจ้าของที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ เล่มที่ 14 หน้า 36 เลขที่ 180 เนื้อที่ 49 ไร่10 ตารางวา และเล่มที่ 14 หน้า 37 เลขที่ 181 เนื้อที่ 47 ไร่ 2 งานอยู่ที่ตำบลบ่อกรุ อำเภอเดิมบางนางบวช จังหวัดสุพรรณบุรี ที่ดินทั้งสองแปลงอยู่ติดต่อกัน เดิมเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2519 จำเลยทั้งสองกับนายบุญช่วยเกาะแก้ว ได้ร่วมกันบุกรุกเข้าไปในที่ดินของโจทก์ทั้งสองแปลงดังกล่าวและได้ถูกพนักงานอัยการจังหวัดสุพรรณบุรีฟ้องเป็นคดีอาญาฐานบุกรุก โดยโจทก์เป็นผู้เสียหาย ตามคดีอาญาหมายเลขดำที่ 273/2520 หมายเลขแดงที่ 644/2522 ของศาลชั้นต้นคดีถึงที่สุดเมื่อวันที่ 27 มกราคม 2524 (ที่ถูกคือ 27 กุมภาพันธ์2524) โดยศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า จำเลยที่ 2 ทำสัญญาประนีประนอมยอมความกับโจทก์และรับว่าจะออกจากที่ดินของโจทก์หลังจากเก็บมันสำปะหลังที่ปลูกไว้แล้ว แม้จะฟังได้ว่าจำเลยที่ 1ผิดเงื่อนไขโดยไม่ยอมออกจากที่ดินของโจทก์ตามที่ยอมความไว้ก็เป็นเรื่องที่โจทก์จะดำเนินคดีกับจำเลยที่ 1 เป็นอีกเรื่องหนึ่งต่างหากสำหรับนายบุญช่วย เกาะแก้ว ศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า มิได้ร่วมกระทำความผิดกับจำเลยที่ 1 และศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า นายพรหมาผู้ดูแลที่ดินของโจทก์อนุญาตให้จจำเลยที่ 2 เข้าไปทำกินในที่ดินของโจทก์จำเลยที่ 2 จึงไม่มีความผิดในทางอาญาส่วนในทางแพ่งการที่จำเลยที่ 2เข้าไปทำกินในที่ดินของโจทก์โดยอาศัยสิทธิของนายพรหมาจึงต้องฟังว่าจำเลยที่ 2 เข้าไปทำกินโดยอาศัยโจทก์หรือสิทธิจากนายพรหมาและถือว่าเริ่มนับอายุความการฟ้องคดีแพ่งตั้งแต่วันที่ศาลฎีกาได้พิพากษาถึงที่สุดเป็นต้นไป ส่วนระหว่างที่พนักงานอัยการฟ้องจำเลยจนถึงศาลฎีกาได้พิพากษานั้นถือว่าอยู่ในระหว่างอายุความสะดุดหยุดอยู่ตั้งแต่ศาลฎีกาได้พิพากษาดังกล่าวแล้วจำเลยทั้งสองไม่ยอมออกจากที่ดินของโจทก์ตลอดมาจนบัดนี้ โจทก์ได้บอกกล่าวให้จำเลยทั้งสองออกจากที่ดินของโจทก์แล้ว แต่จำเลยทั้งสองไม่ยอมออก ขอให้ศาลพิพากษาขับไล่จำเลยทั้งสองออกจากที่ดินของโจทก์จำเลยทั้งสองให้การว่า ที่ดินพิพาทเป็นของจำเลยทั้งสองเดิมเป็นที่ดินรกร้างว่างเปล่า จำเลยทั้งสองกับพวกอีกหลายคนได้เข้าจับจองครอบครองโดยความสงบเปิดเผย ด้วยเจตนาเป็นเจ้าของทำประโยชน์กันเรื่อยมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2509 จนถึงปัจจุบันเป็นเวลาติดต่อกัน 19 ปีเศษแล้ว ที่ดินของจำเลยที่ 1 เนื้อที่ 27 ไร่ ที่ดินของจำเลยที่ 2เนื้อที่ 12 ไร่ 2 งาน โจทก์ไม่เคยครอบครองที่ดินพิพาท จำเลยที่ 1ไม่เคยทำสัญญาประนีประนอมยอมควาามกับโจทก์ จำเลยที่ 1 ลงชื่อในบันทึกประจำวันเพราะหลงเชื่อโดยสุจริตว่าเพื่อเป็นหลักฐานในการที่ตำรวจเรียกตัวจำเลยที่ 1 ไปสถานีตำรวจ สัญญาไม่ผูกพันจำเลยที่ 2จำเลยที่ 2 ไม่เคยอาศัยสิทธิของโจทก์หรือนายพรหมาเข้าทำประโยชน์ในที่ดินพิพาทแต่อย่างใด ฟ้องโจทก์ขาดอายุความเพราะเป็นการฟ้องเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองที่ดินมือเปล่าต้องฟ้องภายใน 1 ปี นับแต่เวลาที่ถูกแย่งการครอบครอง โจทก์อ้างว่าถูกแย่งการครอบครองตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2519 แต่โจทก์นำคดีมาฟ้องเมื่อวันที่ 9 สิงหาคม2528 เป็นเวลาถึง 9 ปี 6 เดือน พ้นระยะเวลาที่จะฟ้องเรียกคืนการครอบครองที่ดินพิพาทจากจำเลยทั้งสองแล้ว ดังนั้นโจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องขับไล่จำเลยทั้งสองออกจากที่ดินพิพาท ฟ้องโจทก์เป็นฟ้องซ้ำเพราะเมื่อปี พ.ศ. 2520 โจทก์ (ที่ถูกคือ พนักงานอัยการจังหวัดสุพรรณบุรี) ฟ้องจำเลยเป็นคดีอาญากล่าวหาว่า จำเลยที่ 1กับพวกบุกรุกที่ดินพิพาท ศาลพิพากษายกฟ้องและคดีถึงที่สุดแล้วปรากฏตามคดีหมายเลขแดงที่ 644/2522 ของศาลชั้นต้นและปี พ.ศ. 2521โจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1 เป็นคดีแพ่งเกี่ยวกับที่ดินพิพาทอีก ศาลพิพากษายกฟ้องและคดีถึงที่สุดแล้วเช่นเดียวกัน ปรากฏตามคดีหมายเลขแดงที่580/2526 ของศาลชั้นต้นศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า ฟ้องของโจทก์ที่เกี่ยวกับจำเลยที่ 1เป็นฟ้องซ้ำ และโจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสองภายหลัง 1 ปี นับแต่รู้ว่าถูกแย่งการครอบครองจึงไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า โจทก์ฟ้องคดีภายหลังเวลา 1 ปี นับแต่รู้ว่าถูกแย่งการครอบครอง จึงไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้ไม่มีการสืบพยาน ข้อเท็จจริงตามคำแถลงรับของโจทก์ คำแถลงรับของจำเลยทั้งสอง และสำนวนคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 580/2526 กับสำนวนคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 644/2522ของศาลชั้นต้นที่คู่ความอ้างอิงประกอบคำแถลงเป็นหลักฐานฟังได้ว่าโจทก์ชื่อนายเจียก หรือเจียด เนตรสว่าง โจทก์เคยฟ้องคดีแพ่งขอให้ขับไล่จำเลยที่ 1 และบริวารออกจากที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ สารบบเล่มหน้า 180 หมู่ที่ 3 ตำบลบ่อกรุอำเภอเดิมบางนางบวช จังหวัดสุพรรณบุรี ตามคดีหมายเลขแดงที่ 580/2526ของศาลชั้นต้น ที่ดินที่ฟ้องในคดีดังกล่าวคือ ที่ดินในคดีนี้ตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์เล่มที่ 14 หน้า 36 เลขที่ 180 เนื้อที่ที่จำเลยที่ 1 ครอบครองปรากฏตามแผนที่พิพาทภายในกรอบสีเขียวศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วเห็นว่า โจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1 ภายหลัง 1 ปีนับแต่เวลาที่ถูกแย่งการครอบครอง โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ศาลชั้นต้นได้อ่านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ให้โจทก์และจำเลยที่ 1 ฟังเมื่อวันที่ 18 กรกฎาคม 2528คดีถึงที่สุด นอกจากนี้ตามคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 644/2522 ของศาลชั้นต้นพนักงานอัยการจังหวัดสุพรรณบุรีได้ยื่นฟ้องจำเลยทั้งสองกับพวกอีกหนึ่งคน กล่าวหาว่าร่วมกันบุกรุกเข้าไปในอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์และที่ดินที่จำเลยทั้งสองบุกรุกในคดีดังกล่าวก็คือที่ดินที่โจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสองในคดีนี้ คือ แปลงภายในกรอบสีเขียวและแปลงภายในกรอบสีม่วงตามแผนที่พิพาทในคดีอาญาดังกล่าวศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำคุกจำเลยที่ 1 มีกำหนด 6 เดือน จำหน่ายคดีเฉพาะนายบุญช่วย เกาะแก้ว พวกของจำเลยทั้งสอง และยกฟ้องจำเลยที่ 2โจทก์อุทธรณ์ขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสาม ศาลอุทธรณ์ฟังว่าจำเลยที่ 1เข้าไปยึดถือครอบครองที่ดินของโจทก์ แต่โจทก์กับจำเลยที่ 1 ได้ตกลงยอมความกันโดยให้จำเลยที่ 1 อยู่ในที่ดินต่อไปจนกว่าจะเก็บข้าวโพดและมันสำปะหลังเสร็จ การที่จำเลยที่ 1 อยู่ในที่พิพาทต่อมาจึงไม่เป็นความผิดฐานบุกรุกอีก พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องจำเลยที่ 1ด้วย นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น โจทก์ฎีกาศาลฎีกาพิพากษายืน ศาลชั้นต้นได้อ่านคำพิพากษาศาลฎีกาให้โจทก์และจำเลยทั้งสองฟังเมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2524 และนับแต่วันนั้นมาจำเลยทั้งสองยังคงครอบครองที่ดินพิพาทตลอดมา โดยจำเลยที่ 1ครอบครองบริเวณภายในกรอบสีเขียว จำเลยที่ 2 ครอบครอบบริเวณภายในกรอบสีม่วงในแผนที่พิพาทเอกสารอันดังที่ 23 ในสำนวนครั้นวันที่ 9สิงหาคม 2528 โจทก์จึงมาฟ้องขับไล่จำเลยที่ 1 และที่ เป็นคดีนี้พิเคราะห์แล้ว โดยที่ปรากฏว่าก่อนฟ้องคดีนี้โจทก์ได้ฟ้องจำเลยที่ 1 มาแล้ว ปรากฏตามคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 580/2526 ของศาลชั้นต้นจึงเห็นสมควรวินิจฉัยเสียก่อนว่าฟ้องของโจทก์เกี่ยวกับจำเลยที่ 1เป็นฟ้องซ้ำหรือไม่ ปัญหาข้อนี้คู่ความมิได้ยกขึ้นว่ากล่าวกันมาในชั้นฎีกา แต่ก็เป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนซึ่งศาลฎีกาเห็นสมควรยกขึ้นวินิจฉัยเอง ในคดีแพ่งหมายเลขแดงที่580/2526 ของศาลชั้นต้นนั้น โจทก์ฟ้องว่าจำเลยที่ 1 บุกรุกไถที่ดินมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์แล้วของโจทก์และได้ตกลงทำสัญญาประนีประนอมยอมความกับโจทก์ในชั้นพนักงานสอบสวนว่าจะไม่เกี่ยวข้องกับที่ดินของโจทก์ แต่ต่อมาจำเลยที่ 1 ผิดสัญญาไม่ยอมออกไปจากที่ดินนั้น จึงขอให้ขับไล่และใช้ค่าเสียหาย ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว เห็นว่า โจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1 ภายหลังเวลา 1 ปีนับแต่ถูกแย่งการครอบครอง ไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษายฟ้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน คดีถึงที่สุด ทั้งนี้ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์มิได้วินิจฉัยถึงสิทธิและหน้าที่ของโจทก์กับจำเลยที่ 1 ตามสัญญาประนีประนอมยอมความแต่อย่างใด ส่วนคดีนี้โจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1และที่ 2 โดยกล่าวหาว่า จำเลยทั้งสองกับพวกอีกหนึ่งคนได้บุกรุกที่ดินมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์แล้วของโจทก์และโจทก์กับจำเลยที่ 1 ได้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันโดยจำเลยที่ 1 ยอมออกไปจากที่ดินของโจทก์หลังจากเก็บมันสำปะหลังที่ปลูกไว้เสร็จแล้ว และว่าศาลฎีกาได้มีคำพิพากษาไว้ในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 644/2522 ของศาลชั้นต้นแล้วว่า จำเลยที่ 1 ไม่มีความผิดฐานบุกรุกเพราะมีสิทธิอยู่ในที่ดินของโจทก์ตามที่ตกลงยอมความกับโจทก์ไว้ แต่จำเลยที่ 1ตกลงจะออกไปจากที่ดินของโจทก์หลังจากเก็บมันสำปะหลังที่ปลูกไว้เสร็จแล้ว ส่วนการที่หลังจากนั้นจำเลยที่ 1 ไม่ยอมออกจากที่ดินของโจทก์ก็เป็นเรื่องที่โจทก์จะดำเนินคดีแก่จำเลยที่ 1 เป็นอีกเรื่องหนึ่ง สำหรับจำเลยที่ 2 นั้น อยู่ในที่ดินของโจทก์ได้โดยอาศัยสิทธิของนายพรหมาผู้ดูแลที่ดินของโจทก์ ต่อมาจำเลยทั้งสองไม่ยอมออกจากที่ดินของโจทก์ และโจทก์ได้แจ้งให้ออกไปแล้ว โจทก์จึงฟ้องคดีนี้ขอให้ขับไล่จำเลยทั้งสอง ดังนี้เห็นว่า ในคดีก่อนคือคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 580/2526 นั้น ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าโจทก์ถูกจำเลยที่ 1 แย่งการครอบครองเกิน 1 ปี เป็นเหตุให้โจทก์หมดสิทธิฟ้องจำเลยที่ 1 หาได้วินิจฉัยถึงสิทธิและหน้าที่ของโจทก์และจำเลยที่ 1 ตามสัญญาประนีประนอมยอมความไม่ เมื่อโจทก์นำคดีมาฟ้องใหม่ โดยยืนยันว่า จำเลยที่ 1 ได้ตกลงยอมความไว้กับโจทก์แล้วไม่ปฏิบัติตามยอมโดยไม่ยอมออกไปจากที่ดินของโจทก์ ขอให้ขับไล่ออกไปดังนี้ประเด็นตามฟ้องในคดีหลังจึงมีว่าข้อตกลงยอมความกันระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ตามที่ศาลฎีกาวินิจฉัยไว้แล้วนั้นเป็นสัญญาประนีประนอมยอมความที่ให้สิทธิโจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยที่ 1ออกจากที่ดินของโจทก์ได้หรือไม่ จึงเห็นได้ว่าประเด็นที่ศาลยกขึ้นวินิจฉัยเป็นเหตุยกฟ้องในคดีก่อนกับที่โจทก์กล่าวอ้างเป็นประเด็นให้วินิจฉัยในคดีหลังนี้แตกต่างกัน ฟ้องของโจทก์ในคดีนี้จึงไม่เป็นฟ้องซ้ำอันจะถือว่าเป็นการต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 148ส่วนปัญหาตามฎีกาของโจทก์นั้น ข้อเท็จจริงได้ความว่า โจทก์ได้ฟ้องจำเลยทั้งสองว่า เดิมเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2519 จำเลยทั้งสองกับนายบุญช่วย เกาะแก้ว ได้ร่วมกันบุกรุกเข้าไปในที่ดินมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์ของโจทก์ และได้ถูกพนักงานอัยการจังหวัดสุพรรณบุรีฟ้องเป็นคดีอาญาฐานบุกรุก โดยโจทก์เป็นผู้เสียหายปรากฏตามคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 644/2522 ของศาลชั้นต้น คดีถึงที่สุดโดยศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า จำเลยที่ 1 ได้ตกลงยอมความกับโจทก์รับว่าจะออกไปจากที่ดินของโจทก์หลังจากเก็บมันสำปะหลังที่ปลูกไว้เสร็จแล้ว นายบุญช่วยไม่ได้ร่วมกระทำผิด ส่วนจำเลยที่ 2 นั้นนายพรหมาผู้ดูแลที่ดินของโจทก์อนุญาตให้เข้าไปทำกินในที่ดินนั้นได้จำเลยที่ 2 ไม่มีความผิดทางอาญา ต่อมาจำเลยทั้งสองไม่ยอมออกโจทก์จึงบอกกล่าวให้ออกและฟ้องคดีนี้ ดังนี้ เห็นว่า จำเลยที่ 1 ได้ตกลงยอมความกับโจทก์เพื่อให้จำเลยที่ 1 หลุดพ้นคดีอาญาและเพื่อให้โจทก์ได้ที่ดินคืนหลังจากจำเลยที่ 1 เก็บมันสำปะหลังไว้เสร็จแล้ว ข้อตกลงยอมความกับระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 จึงเป็นสัญญาประนีประนอมยอมความที่บังคับกันได้ ฟ้องของโจทก์เกี่ยวกับจำเลยที่ 1 จึงเป็นการขอบังคับตามสัญญาประนีประนอมยอมความ ส่วนที่เกี่ยวกับจำเลยที่ 2 นั้นเป็นการขอบังคับผู้อาศัยให้ออกไปจากที่ดินของโจทก์ซึ่งจำเลยที่ 2 เข้ามาอาศัยอยู่ ฟ้องของโจทก์ทั้งที่เกี่ยวกับจำเลยที่ 1 และที่ 2 จึงมิใช่กรณีถูกแย่งการครอบครองแล้วฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครอง ไม่อยู่ในบังคับของบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 วรรคสอง ที่บังคับให้ฟ้องภายใน 1 ปี นับแต่ถูกแย่งการครอบครอง ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าฟ้องของโจทก์เกี่ยวกับจำเลยที่ 1 เป็นฟ้องซ้ำก็ดีที่ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าฟ้องของโจทก์เป็นเรื่องแย่งการครอบครองก็ดีศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย..."พิพากษากลับ ให้ขับไล่จำเลยทั้งสองออกไปจากที่ดินของโจทก์บริเวณที่จำเลยแต่ละคนครอบครองอยู่ตามแผนที่พิพาทเอกสารอันดับที่ 23ในสำนวน.(สวิน อักขรายุธ-ประคนธ์ พันธุ์วิชาติกุล-ชาติศักดิ์ ธรรมศักดิ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. คดีนี้โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยโดยอ้างคำพิพากษาศาลฎีกาในคดีอาญาและบรรยายฟ้องว่าหลังจากศาลฎีกาพิพากษาแล้ว จำเลยทั้งสองไม่ยอมออกจากที่พิพาท ศาลฎีกาคดีนี้จึงวินิจฉัยว่าฟ้องของโจทก์เป็นการขอบังคับโดยอาศัยข้อเท็จจริงในคำพิพากษาฎีกาเดิมดังกล่าว เราจะเห็นได้ว่าเป็นความฉลาดของฝ่ายโจทก์ในการตั้งรูปคดี ทั้ง ๆ ที่คดีเกี่ยวกับที่พิพาทนั้น โจทก์แพ้คดีจำเลยทั้งสองมาถึง 2 คดีรวม 5 ศาลแล้ว แต่โจทก์ก็ยังสามารถฟ้องให้ศาลขับไล่จำเลยทั้งสองอีกจนได้ 2. คดีนี้เป็นเรื่องคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาด้วยเนื่องจากจำเลยทั้งสองเคยถูกฟ้องเป็นคดีอาญาข้อหาบุกรุกที่พิพาทมาแล้วครั้งหนึ่ง แต่ศาลฎีกาพิพากษายกฟ้อง มีปัญหาว่าในการพิจารณาคดีแพ่งคดีที่สามนี้ ศาลจะถือข้อเท็จจริงตามที่ปรากฏในคำพิพากษาฎีกาในคดีอาญาดังกล่าวได้หรือไม่ ทั้งที่ในคดีอาญาที่ศาลฎีกาพิพากษามานั้น โจทก์ไม่ได้เป็นคู่ความในคดีดังกล่าวด้วย ปัญหานี้ศาลฎีกาได้วินิจฉัยในทำนองเดียวกันตลอดมาแล้วว่าคดีที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์และมีผู้เสียหายจากการกระทำผิดนั้นด้วยก็ถือว่าพนักงานอัยการฟ้องแทนผู้เสียหายด้วย เมื่อผู้เสียหายมาฟ้องจำเลยเป็นคดีแพ่งโจทก์จำเลยในคดีแพ่งก็ต้องถูกผูกพันตามข้อเท็จจริงในคดีอาญา(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1134-1135/2509,2145/2525,6200/2531,417/2533) ดังนั้นข้อเท็จจริงที่ศาลฎีกาฟังยุติในคดีอาญาคดีแรกนั้นจึงผูกพันในคดีแพ่งนี้ด้วย แต่มีข้อสังเกตคือในคำพิพากษาฎีกานี้มิได้อ้างให้ปรากฏข้อความชัดแจ้งว่าข้อเท็จจริงในคดีอาญาผูกพันคดีแพ่งดังกล่าวแต่อย่างใดเท่านั้น 3. มีปัญหาน่าคิดว่าการที่คำพิพากษาฎีกาในคดีอาญาฟังข้อเท็จจริงว่าจำเลยที่ 1 ตกลงยอมความกับโจทก์ว่าจะออกไปจากที่พิพาทและผู้ดูแลที่พิพาทของโจทก์อนุญาตให้จำเลยที่ 2 เข้าอยู่ในที่พิพาทนั้น จะผูกมัดจำเลยทั้งสองตลอดไปหรือไม่ เพียงใด และจำเลยทั้งสองไม่มีสิทธิครอบครองที่พิพาทเลยหรือ ผู้เขียนเห็นว่าหากจำเลยทั้งสองให้การสู้คดีเป็นว่า หลังจากที่ศาลฎีกาในคดีอาญาพิพากษาแล้วจำเลยทั้งสองได้แสดงเจตนาเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือเป็นการยึดถือเพื่อตนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ 1381 และข้อเท็จจริงฟังได้เช่นนั้น จำเลยทั้งสองก็น่าจะมีสิทธิครอบครองที่พิพาทได้ เมื่อเป็นเช่นนั้นโจทก์ก็ไม่อาจฟ้องขับไล่จำเลยคดีนี้ได้เหมือนเดิม 4. มีคำพิพากษาศาลฎีกาหลายคดีที่น่าสนใจเกี่ยวเนื่องกับคดีนี้ที่ผู้เขียนใคร่ขอยกมาประกอบเพื่อผู้อ่านได้โปรดพิจารณาด้วยกล่าวคือ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1015/2527 พ. ฟ้อง บ. หาว่าบุกรุกที่นามือเปล่าของตน ขอให้ห้ามมิให้เกี่ยวข้อง บ. ต่อสู้ว่าที่พิพาทเป็นของตน ในระหว่างพิจารณา ศาลลสั่งให้ประมูลค่าเช่านาพิพาทสำหรับปีนั้น (พ.ศ. 2496) ฝ่ายใดให้ค่าเช่าสูงก็จะได้ทำนา ให้นำเงินค่าเช่ามาวางศาลไว้ชำระให้ผู้ชนะคดี พ. เป็นฝ่ายประมูลได้ ได้เข้าทำนาพิพาท ปีต่อมา พ. ก็ทำนาพิพาทอีก โดยไม่ยอมประมูลค่าเช่าและเป็นฝ่ายทำนาพิพาทตลอดมา ศาลอ่านคำพิพากษาศาลฎีกาเมื่อ พ.ศ. 2500 ซึ่งวินิจฉัยว่าฟังไม่ได้ว่าที่พิพาทเป็นของ พ. พิพากษายืนให้ยกฟ้องวันที่ 10 ตุลาคม 2503 บ. จึงร้องต่อศาลว่า พ. ยังไม่ออกจากที่พิพาทขอให้เรียกมาว่ากล่าว พ.แถลงว่าที่พิพาทเป็นของพ. โดยการครอบครองปรปักษ์แล้วตั้งแต่วันฟังคำพิพากษาศาลฎีกา ศาลให้ บ. ทราบ ดังนี้การที่ พ. ครอบครองที่พิพาทในระหว่างเป็นความกันอยู่จะถือว่าครอบครองโดยเจตนาจะยึดถือเพื่อตนไม่ได้ การที่ได้เข้าครอบครองใน พ.ศ. 2496 ก็โดยการประมูลทำนาได้ ถือว่าโดยความยินยอมของ บ.ค่าเช่าที่วางศาลก็เพื่อให้แก่ผู้ชนะคดี ซึ่งถือว่าเข้าครอบครองแทนผู้ชนะคดีนั่นเอง เมื่อคดีถึงที่สุดโดยศาลพิพากษายกฟ้องของ พ.แม้จะไม่ได้ชี้ว่าที่พิพาทเป็นของ บ. แต่ พ. ก็เถียงไม่ได้ บ.ไม่ได้เป็นเจ้าของที่พิพาท เพราะผลของคำพิพากษาย่อมผูกพัน พ. ว่า บ.มีสิทธิในที่พิพาทดีกว่า การที่ พ. เข้าครอบครองที่พิพาทภายหลังจากการอ่านคำพิพากษาศาลฎีกาแล้ว ก็เป็นการครอบครองสืบต่อมาจากการเข้าครอบครองในระหว่างคดีต้องถือว่าครอบครองแทน บ. ผู้ชนะคดีอยู่นั่นเอง จะครอบครองเช่านานเท่าไรก็ไม่ได้สิทธิครอบครองในเมื่อ พ. มิได้บอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือ หรืออาศัยอำนาจใหม่จากบุคคลภายนอก พ. จะอ้างอายุความการแย่งการครอบครองตามมาตรา 1375 มาใช้ยัน บ. ไม่ได้ บ. มีสิทธิฟ้องคดีเอาคืนซึ่งการครอบครอง การที่ พ. เข้าทำนาพิพาทตั้งแต่ พ.ศ. 2497 นั้นมิได้ตกลงประมูลค่าเช่ากับ บ. อีกจึงมิใช่เนื่องจากสัญญาแต่ก็ไม่เป็นการละเมิดเพราะเข้าครอบครองทำนาพิพาทด้วย ความยินยอมของ บ. มาแต่ พ.ศ. 2496และการครอบครองในปีต่อ ๆ มาก็ถือได้ว่าเป็นการครอบครองแทน บ.ผู้ชนะคดี การที่ บ. ฟ้องเรียกเงินผลประโยชน์ในการที่ พ. ได้ครอบครองที่พิพาทตั้งแต่ปี 2497 เป็นต้นไปนั้น จึงต้องปรับด้วยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 406 เพราะการที่ พ. ได้รับประโยชน์จากการเข้าทำนาพิพาทซึ่งศาลพิพากษาว่าเป็นของ บ. นั้นเป็นการได้ทรัพย์มาโดยปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้แต่ บ. ต้องฟ้องเรียกเอาภายใน 1 ปีนับแต่วันสิ้นฤดูเก็บเกี่ยวของแต่ละปี ซึ่งบ. ย่อมจะรู้ได้แล้วว่าผู้ทำนาได้ประโยชน์จากการทำนาเท่าใด ส่วนเงินผลประโยชน์สำหรับระยะเวลาที่พ้นกำหนด 1 ปีแล้วย่อมหมดอายุความเรียกคืน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 524/2519 คดีก่อนจำเลยฟ้องมารดาโจทก์ว่าบิดาจำเลยกู้เงินมารดาโจทก์ และมอบที่นาพิพาทให้มารดาโจทก์ยึดถือทำกินต่างดอกเบี้ย บิดาจำเลยตามแล้ว จำเลยเป็นผู้รับมรดก จึงขอให้มารดาโจทก์คืนที่นาพิพาทแก่จำเลย ศาลพิพากษาถึงที่สุดฟังตามที่มารดาโจทก์ต่อสู้คดีว่า บิดาจำเลยขายที่นาพิพาทให้มารดาโจทก์จำเลยครอบครองที่พิพาทอยู่โดยอาศัยสิทธิมารดาโจทก์ พิพากษายกฟ้องปรากฏว่าระหว่างพิจารณาคดีก่อน มารดาโจทก์ยกที่นาพิพาทให้โจทก์เมื่อคดีก่อนถึงที่สุดแล้ว โจทก์จึงฟ้องขับไล่จำเลยเป็นคดีนี้อ้างว่าจำเลยอาศัย จำเลยต่อสู้ว่า การที่จำเลยฟ้องมารดาโจทก์ในคดีก่อน เป็นการแสดงเจตนาแย่งการครอบครอง โจทก์นำคดีมาฟ้องเมื่อเกิน 3 ปีนับแต่ถูกแย่งการครอบครอง ไม่มีอำนาจฟ้อง ดังนี้เมื่อคำพิพากษาคดีก่อนซึ่งถึงที่สุดแล้วฟังว่าจำเลยครอบครองที่พิพาทอยู่โดยอาศัยสิทธิมารดาโจทก์ จำเลยจะโต้เถียงฝ่าฝืนคำพิพากษาซึ่งถึงที่สุดแล้วว่าจำเลยได้แสดงเจตนาแย่งการครอบครองที่พิพาทอีกไม่ได้โจทก์ได้รับโอนที่นาพิพาทมา ถือได้ว่าได้รับโอนมาทั้งสิทธิและหน้าที่เกี่ยวกับที่พิพาทด้วย การที่จำเลยอยู่ในที่พิพาทต่อมาต้องถือว่าจำเลยอยู่โดยอาศัยสิทธิของโจทก์ แม้นานเท่าใดก็หาเป็นการแย่งการครอบครองไม่ โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องขับไล่จำเลย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 965/2522 ศาลฎีกาได้พิพากษาในคดีก่อนว่าโจทก์ได้กู้เงินจำเลยและมอบที่นาพิพาทให้จำเลยทำกินต่างดอกเบี้ยคำพิพากษานี้จึงผูกพันโจทก์จำเลยอยู่ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 145 เมื่อไม่ปรากฏว่าหลังจากศาลฎีกาพิพากษาแล้ว จำเลยได้บอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือไปยังโจทก์ว่าจำเลยจะยึดถือครอบครองในฐานะเจ้าของต่อไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1381 จำเลยจะอ้างระยะเวลา 1 ปีมาตัดสิทธิฟ้องร้องของโจทก์ หรือจำเลยจะโต้เถียงในชั้นนี้อีกว่าความจริงจำเลยครอบครองในฐานะเจ้าของ ซึ่งเป็นการเถียงคำพิพากษาศาลฎีกาที่จำเลยต้องผูกพันอยู่หาได้ไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 950-953/2527 เดิมจำเลยที่ 3 และที่ 5เป็นโจทก์ฟ้องขับไล่ ว. ออกจากที่พิพาท ศาลพิพากษายกฟ้อง โดยฟังข้อเท็จจริงว่าที่พิพาทเป็นของ ฉ.ภรรยาว. ไม่ใช่ของจำเลยที่ 3และที่ 5 คดีถึงที่สุดแล้ว หลังจากนั้นจำเลยทั้งหกกับ ว.และฉ.ก็ยังคงอาศัยอยู่ในที่พิพาทโดยจำเลยที่ 1 ที่ 2 ที่ 4 และที่ 6อาศัยสิทธิจำเลยที่ 3 และที่ 5 ปลูกสร้างอยู่อาศัยในที่พิพาทด้วยต่อมาโจทก์ได้รับโอนสิทธิครอบครองที่พิพาทจาก ฉ. และฟ้องขับไล่จำเลยทั้งหกให้ออกไปจากที่พิพาทเป็นคดีนี้ ดังนี้ผลแห่งคำพิพากษาซึ่งถึงที่สุดในคดีก่อนย่อมผูกพันจำเลยที่ 3 และที่ 5 ในคดีนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 145 การครอบครองที่พิพาทของจำเลยหลังจากศาลพิพากษาถึงที่สุดถือว่าเป็นการครอบครองแทนผู้ชนะคดีจึงต้องถือว่าจำเลยทั้งหกอยู่ในที่พิพาทโดยอาศัยสิทธิของ ฉ. ตามคำให้การจำเลยไม่ปรากฏว่าจำเลยคนใดได้มีการบอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือเพื่อตนไปยังผู้ครอบครอง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1381 เพื่อการเริ่มต้นนับระยะเวลาแย่งการครอบครองโดยมิชอบตามมาตรา 1375 เป็นประเด็นไว้ จำเลยที่ 3และที่ 5 จึงไม่อาจยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ ฉ. เจ้าของผู้ครอบครองที่พิพาทคนเดิม และโจทก์ผู้รับโอนซึ่งสิทธิและหน้าที่ในที่พิพาทจากเจ้าของเดิมได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 227/2532 จำเลยที่ 1 ทำหนังสือสัญญายกที่ดินมีโฉนดให้โจทก์และรับรองว่าจะกระทำการแบ่งแยกให้ในภายหน้าหากไม่แบ่งให้ตามสัญญายอมให้โจทก์ฟ้องบังคับตามสัญญา ข้อสัญญาดังกล่าวแสดงว่าจำเลยที่ 1 ประสงค์จะยกที่ดินให้โจทก์โดยการทำนิติกรรมและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ หาใช่เป็นกรณีสละการครอบครองไม่ เมื่อการให้รายนี้ยังไม่ได้จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่นิติกรรมให้ก็ย่อมไม่สมบูรณ์ตามกฎหมายการที่โจทก์เข้าครอบครองที่พิพาท จึงเป็นการครอบครองโดยอาศัยสิทธิของจำเลยที่ 1อันเป็นการยึดถือที่พิพาทแทนจำเลยที่ 1 มิใช่การยึดถือในฐานะเป็นเจ้าของ ทั้งไม่ปรากฏว่าโจทก์ได้เปลี่ยนแปลงลักษณะแห่งการยึดถือโดยบอกกล่าวไปยังจำเลยว่าไม่เจตนาจะยึดถือที่พิพาทแทนจำเลยต่อไปลำพังแต่การที่โจทก์ต่อเติมขยายบ้านหลังเดิมให้กว้างขวางขึ้นปลูกโรงเรือน มุงจาก 2 หลัง ทำรั้วกั้นสัตว์และใช้ประโยชน์จากที่พิพาทโดยจำเลยไม่ห้ามปรามและไม่เข้ามาเกี่ยวข้อง หาใช่เป็นการบอกกล่าวเปลี่ยนแปลงลักษณะแห่งการยึดถือไม่ ดังนั้นแม้โจทก์ครอบครองที่พิพาทติดต่อกันเป็นเวลาเกิน 10 ปี โจทก์ก็ไม่ได้กรรมสิทธิ์ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1252/2533 โจทก์ทำสัญญาไว้กับบิดาโจทก์ว่าบิดาโจทก์ได้มอบที่สวนและที่นาซึ่งเป็นที่พิพาทกับทรัพย์สินอื่นให้โจทก์เป็นผู้รับรักษาทำกินโดยจะไม่ยึดถือเป็นของตนแต่ผู้เดียวและจะยอมแบ่งให้น้องทุกคน ดังนี้ถือได้ว่าเป็นการรับรองสิทธิของบิดาโจทก์ในทรัพย์ดังกล่าว การที่โจทก์ครอบครองที่พิพาทจึงเป็นการครอบครองแทนบิดาโจทก์เพื่อแบ่งให้น้อง ๆ ต่อไป เมื่อไม่ปรากฏว่าโจทก์ได้แสดงเจตนาเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือเป็นการยึดถือเพื่อตนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1381 แม้โจทก์จะครอบครองนานเท่าใดก็ไม่ได้สิทธิครอบครอง. ทวีประจวบลาภ.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นเจ้าของที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ เล่มที่ 14 หน้า 36 เลขที่ 180 เนื้อที่ 49 ไร่10 ตารางวา และเล่มที่ 14 หน้า 37 เลขที่ 181 เนื้อที่ 47 ไร่ 2 งานอยู่ที่ตำบลบ่อกรุ อำเภอเดิมบางนางบวช จังหวัดสุพรรณบุรี ที่ดินทั้งสองแปลงอยู่ติดต่อกัน เดิมเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2519 จำเลยทั้งสองกับนายบุญช่วยเกาะแก้ว ได้ร่วมกันบุกรุกเข้าไปในที่ดินของโจทก์ทั้งสองแปลงดังกล่าวและได้ถูกพนักงานอัยการจังหวัดสุพรรณบุรีฟ้องเป็นคดีอาญาฐานบุกรุก โดยโจทก์เป็นผู้เสียหาย ตามคดีอาญาหมายเลขดำที่ 273/2520 หมายเลขแดงที่ 644/2522 ของศาลชั้นต้นคดีถึงที่สุดเมื่อวันที่ 27 มกราคม 2524 (ที่ถูกคือ 27 กุมภาพันธ์2524) โดยศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า จำเลยที่ 2 ทำสัญญาประนีประนอมยอมความกับโจทก์และรับว่าจะออกจากที่ดินของโจทก์หลังจากเก็บมันสำปะหลังที่ปลูกไว้แล้ว แม้จะฟังได้ว่าจำเลยที่ 1ผิดเงื่อนไขโดยไม่ยอมออกจากที่ดินของโจทก์ตามที่ยอมความไว้ก็เป็นเรื่องที่โจทก์จะดำเนินคดีกับจำเลยที่ 1 เป็นอีกเรื่องหนึ่งต่างหากสำหรับนายบุญช่วย เกาะแก้ว ศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า มิได้ร่วมกระทำความผิดกับจำเลยที่ 1 และศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า นายพรหมาผู้ดูแลที่ดินของโจทก์อนุญาตให้จจำเลยที่ 2 เข้าไปทำกินในที่ดินของโจทก์จำเลยที่ 2 จึงไม่มีความผิดในทางอาญาส่วนในทางแพ่งการที่จำเลยที่ 2เข้าไปทำกินในที่ดินของโจทก์โดยอาศัยสิทธิของนายพรหมาจึงต้องฟังว่าจำเลยที่ 2 เข้าไปทำกินโดยอาศัยโจทก์หรือสิทธิจากนายพรหมาและถือว่าเริ่มนับอายุความการฟ้องคดีแพ่งตั้งแต่วันที่ศาลฎีกาได้พิพากษาถึงที่สุดเป็นต้นไป ส่วนระหว่างที่พนักงานอัยการฟ้องจำเลยจนถึงศาลฎีกาได้พิพากษานั้นถือว่าอยู่ในระหว่างอายุความสะดุดหยุดอยู่ตั้งแต่ศาลฎีกาได้พิพากษาดังกล่าวแล้วจำเลยทั้งสองไม่ยอมออกจากที่ดินของโจทก์ตลอดมาจนบัดนี้ โจทก์ได้บอกกล่าวให้จำเลยทั้งสองออกจากที่ดินของโจทก์แล้ว แต่จำเลยทั้งสองไม่ยอมออก ขอให้ศาลพิพากษาขับไล่จำเลยทั้งสองออกจากที่ดินของโจทก์จำเลยทั้งสองให้การว่า ที่ดินพิพาทเป็นของจำเลยทั้งสองเดิมเป็นที่ดินรกร้างว่างเปล่า จำเลยทั้งสองกับพวกอีกหลายคนได้เข้าจับจองครอบครองโดยความสงบเปิดเผย ด้วยเจตนาเป็นเจ้าของทำประโยชน์กันเรื่อยมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2509 จนถึงปัจจุบันเป็นเวลาติดต่อกัน 19 ปีเศษแล้ว ที่ดินของจำเลยที่ 1 เนื้อที่ 27 ไร่ ที่ดินของจำเลยที่ 2เนื้อที่ 12 ไร่ 2 งาน โจทก์ไม่เคยครอบครองที่ดินพิพาท จำเลยที่ 1ไม่เคยทำสัญญาประนีประนอมยอมควาามกับโจทก์ จำเลยที่ 1 ลงชื่อในบันทึกประจำวันเพราะหลงเชื่อโดยสุจริตว่าเพื่อเป็นหลักฐานในการที่ตำรวจเรียกตัวจำเลยที่ 1 ไปสถานีตำรวจ สัญญาไม่ผูกพันจำเลยที่ 2จำเลยที่ 2 ไม่เคยอาศัยสิทธิของโจทก์หรือนายพรหมาเข้าทำประโยชน์ในที่ดินพิพาทแต่อย่างใด ฟ้องโจทก์ขาดอายุความเพราะเป็นการฟ้องเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองที่ดินมือเปล่าต้องฟ้องภายใน 1 ปี นับแต่เวลาที่ถูกแย่งการครอบครอง โจทก์อ้างว่าถูกแย่งการครอบครองตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2519 แต่โจทก์นำคดีมาฟ้องเมื่อวันที่ 9 สิงหาคม2528 เป็นเวลาถึง 9 ปี 6 เดือน พ้นระยะเวลาที่จะฟ้องเรียกคืนการครอบครองที่ดินพิพาทจากจำเลยทั้งสองแล้ว ดังนั้นโจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องขับไล่จำเลยทั้งสองออกจากที่ดินพิพาท ฟ้องโจทก์เป็นฟ้องซ้ำเพราะเมื่อปี พ.ศ. 2520 โจทก์ (ที่ถูกคือ พนักงานอัยการจังหวัดสุพรรณบุรี) ฟ้องจำเลยเป็นคดีอาญากล่าวหาว่า จำเลยที่ 1กับพวกบุกรุกที่ดินพิพาท ศาลพิพากษายกฟ้องและคดีถึงที่สุดแล้วปรากฏตามคดีหมายเลขแดงที่ 644/2522 ของศาลชั้นต้นและปี พ.ศ. 2521โจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1 เป็นคดีแพ่งเกี่ยวกับที่ดินพิพาทอีก ศาลพิพากษายกฟ้องและคดีถึงที่สุดแล้วเช่นเดียวกัน ปรากฏตามคดีหมายเลขแดงที่580/2526 ของศาลชั้นต้นศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า ฟ้องของโจทก์ที่เกี่ยวกับจำเลยที่ 1เป็นฟ้องซ้ำ และโจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสองภายหลัง 1 ปี นับแต่รู้ว่าถูกแย่งการครอบครองจึงไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า โจทก์ฟ้องคดีภายหลังเวลา 1 ปี นับแต่รู้ว่าถูกแย่งการครอบครอง จึงไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้ไม่มีการสืบพยาน ข้อเท็จจริงตามคำแถลงรับของโจทก์ คำแถลงรับของจำเลยทั้งสอง และสำนวนคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 580/2526 กับสำนวนคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 644/2522ของศาลชั้นต้นที่คู่ความอ้างอิงประกอบคำแถลงเป็นหลักฐานฟังได้ว่าโจทก์ชื่อนายเจียก หรือเจียด เนตรสว่าง โจทก์เคยฟ้องคดีแพ่งขอให้ขับไล่จำเลยที่ 1 และบริวารออกจากที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ สารบบเล่มหน้า 180 หมู่ที่ 3 ตำบลบ่อกรุอำเภอเดิมบางนางบวช จังหวัดสุพรรณบุรี ตามคดีหมายเลขแดงที่ 580/2526ของศาลชั้นต้น ที่ดินที่ฟ้องในคดีดังกล่าวคือ ที่ดินในคดีนี้ตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์เล่มที่ 14 หน้า 36 เลขที่ 180 เนื้อที่ที่จำเลยที่ 1 ครอบครองปรากฏตามแผนที่พิพาทภายในกรอบสีเขียวศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วเห็นว่า โจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1 ภายหลัง 1 ปีนับแต่เวลาที่ถูกแย่งการครอบครอง โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ศาลชั้นต้นได้อ่านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ให้โจทก์และจำเลยที่ 1 ฟังเมื่อวันที่ 18 กรกฎาคม 2528คดีถึงที่สุด นอกจากนี้ตามคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 644/2522 ของศาลชั้นต้นพนักงานอัยการจังหวัดสุพรรณบุรีได้ยื่นฟ้องจำเลยทั้งสองกับพวกอีกหนึ่งคน กล่าวหาว่าร่วมกันบุกรุกเข้าไปในอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์และที่ดินที่จำเลยทั้งสองบุกรุกในคดีดังกล่าวก็คือที่ดินที่โจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสองในคดีนี้ คือ แปลงภายในกรอบสีเขียวและแปลงภายในกรอบสีม่วงตามแผนที่พิพาทในคดีอาญาดังกล่าวศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำคุกจำเลยที่ 1 มีกำหนด 6 เดือน จำหน่ายคดีเฉพาะนายบุญช่วย เกาะแก้ว พวกของจำเลยทั้งสอง และยกฟ้องจำเลยที่ 2โจทก์อุทธรณ์ขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสาม ศาลอุทธรณ์ฟังว่าจำเลยที่ 1เข้าไปยึดถือครอบครองที่ดินของโจทก์ แต่โจทก์กับจำเลยที่ 1 ได้ตกลงยอมความกันโดยให้จำเลยที่ 1 อยู่ในที่ดินต่อไปจนกว่าจะเก็บข้าวโพดและมันสำปะหลังเสร็จ การที่จำเลยที่ 1 อยู่ในที่พิพาทต่อมาจึงไม่เป็นความผิดฐานบุกรุกอีก พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องจำเลยที่ 1ด้วย นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น โจทก์ฎีกาศาลฎีกาพิพากษายืน ศาลชั้นต้นได้อ่านคำพิพากษาศาลฎีกาให้โจทก์และจำเลยทั้งสองฟังเมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2524 และนับแต่วันนั้นมาจำเลยทั้งสองยังคงครอบครองที่ดินพิพาทตลอดมา โดยจำเลยที่ 1ครอบครองบริเวณภายในกรอบสีเขียว จำเลยที่ 2 ครอบครอบบริเวณภายในกรอบสีม่วงในแผนที่พิพาทเอกสารอันดังที่ 23 ในสำนวนครั้นวันที่ 9สิงหาคม 2528 โจทก์จึงมาฟ้องขับไล่จำเลยที่ 1 และที่ เป็นคดีนี้พิเคราะห์แล้ว โดยที่ปรากฏว่าก่อนฟ้องคดีนี้โจทก์ได้ฟ้องจำเลยที่ 1 มาแล้ว ปรากฏตามคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 580/2526 ของศาลชั้นต้นจึงเห็นสมควรวินิจฉัยเสียก่อนว่าฟ้องของโจทก์เกี่ยวกับจำเลยที่ 1เป็นฟ้องซ้ำหรือไม่ ปัญหาข้อนี้คู่ความมิได้ยกขึ้นว่ากล่าวกันมาในชั้นฎีกา แต่ก็เป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนซึ่งศาลฎีกาเห็นสมควรยกขึ้นวินิจฉัยเอง ในคดีแพ่งหมายเลขแดงที่580/2526 ของศาลชั้นต้นนั้น โจทก์ฟ้องว่าจำเลยที่ 1 บุกรุกไถที่ดินมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์แล้วของโจทก์และได้ตกลงทำสัญญาประนีประนอมยอมความกับโจทก์ในชั้นพนักงานสอบสวนว่าจะไม่เกี่ยวข้องกับที่ดินของโจทก์ แต่ต่อมาจำเลยที่ 1 ผิดสัญญาไม่ยอมออกไปจากที่ดินนั้น จึงขอให้ขับไล่และใช้ค่าเสียหาย ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว เห็นว่า โจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1 ภายหลังเวลา 1 ปีนับแต่ถูกแย่งการครอบครอง ไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษายฟ้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน คดีถึงที่สุด ทั้งนี้ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์มิได้วินิจฉัยถึงสิทธิและหน้าที่ของโจทก์กับจำเลยที่ 1 ตามสัญญาประนีประนอมยอมความแต่อย่างใด ส่วนคดีนี้โจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1และที่ 2 โดยกล่าวหาว่า จำเลยทั้งสองกับพวกอีกหนึ่งคนได้บุกรุกที่ดินมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์แล้วของโจทก์และโจทก์กับจำเลยที่ 1 ได้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันโดยจำเลยที่ 1 ยอมออกไปจากที่ดินของโจทก์หลังจากเก็บมันสำปะหลังที่ปลูกไว้เสร็จแล้ว และว่าศาลฎีกาได้มีคำพิพากษาไว้ในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 644/2522 ของศาลชั้นต้นแล้วว่า จำเลยที่ 1 ไม่มีความผิดฐานบุกรุกเพราะมีสิทธิอยู่ในที่ดินของโจทก์ตามที่ตกลงยอมความกับโจทก์ไว้ แต่จำเลยที่ 1ตกลงจะออกไปจากที่ดินของโจทก์หลังจากเก็บมันสำปะหลังที่ปลูกไว้เสร็จแล้ว ส่วนการที่หลังจากนั้นจำเลยที่ 1 ไม่ยอมออกจากที่ดินของโจทก์ก็เป็นเรื่องที่โจทก์จะดำเนินคดีแก่จำเลยที่ 1 เป็นอีกเรื่องหนึ่ง สำหรับจำเลยที่ 2 นั้น อยู่ในที่ดินของโจทก์ได้โดยอาศัยสิทธิของนายพรหมาผู้ดูแลที่ดินของโจทก์ ต่อมาจำเลยทั้งสองไม่ยอมออกจากที่ดินของโจทก์ และโจทก์ได้แจ้งให้ออกไปแล้ว โจทก์จึงฟ้องคดีนี้ขอให้ขับไล่จำเลยทั้งสอง ดังนี้เห็นว่า ในคดีก่อนคือคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 580/2526 นั้น ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าโจทก์ถูกจำเลยที่ 1 แย่งการครอบครองเกิน 1 ปี เป็นเหตุให้โจทก์หมดสิทธิฟ้องจำเลยที่ 1 หาได้วินิจฉัยถึงสิทธิและหน้าที่ของโจทก์และจำเลยที่ 1 ตามสัญญาประนีประนอมยอมความไม่ เมื่อโจทก์นำคดีมาฟ้องใหม่ โดยยืนยันว่า จำเลยที่ 1 ได้ตกลงยอมความไว้กับโจทก์แล้วไม่ปฏิบัติตามยอมโดยไม่ยอมออกไปจากที่ดินของโจทก์ ขอให้ขับไล่ออกไปดังนี้ประเด็นตามฟ้องในคดีหลังจึงมีว่าข้อตกลงยอมความกันระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ตามที่ศาลฎีกาวินิจฉัยไว้แล้วนั้นเป็นสัญญาประนีประนอมยอมความที่ให้สิทธิโจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยที่ 1ออกจากที่ดินของโจทก์ได้หรือไม่ จึงเห็นได้ว่าประเด็นที่ศาลยกขึ้นวินิจฉัยเป็นเหตุยกฟ้องในคดีก่อนกับที่โจทก์กล่าวอ้างเป็นประเด็นให้วินิจฉัยในคดีหลังนี้แตกต่างกัน ฟ้องของโจทก์ในคดีนี้จึงไม่เป็นฟ้องซ้ำอันจะถือว่าเป็นการต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 148ส่วนปัญหาตามฎีกาของโจทก์นั้น ข้อเท็จจริงได้ความว่า โจทก์ได้ฟ้องจำเลยทั้งสองว่า เดิมเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2519 จำเลยทั้งสองกับนายบุญช่วย เกาะแก้ว ได้ร่วมกันบุกรุกเข้าไปในที่ดินมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์ของโจทก์ และได้ถูกพนักงานอัยการจังหวัดสุพรรณบุรีฟ้องเป็นคดีอาญาฐานบุกรุก โดยโจทก์เป็นผู้เสียหายปรากฏตามคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 644/2522 ของศาลชั้นต้น คดีถึงที่สุดโดยศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า จำเลยที่ 1 ได้ตกลงยอมความกับโจทก์รับว่าจะออกไปจากที่ดินของโจทก์หลังจากเก็บมันสำปะหลังที่ปลูกไว้เสร็จแล้ว นายบุญช่วยไม่ได้ร่วมกระทำผิด ส่วนจำเลยที่ 2 นั้นนายพรหมาผู้ดูแลที่ดินของโจทก์อนุญาตให้เข้าไปทำกินในที่ดินนั้นได้จำเลยที่ 2 ไม่มีความผิดทางอาญา ต่อมาจำเลยทั้งสองไม่ยอมออกโจทก์จึงบอกกล่าวให้ออกและฟ้องคดีนี้ ดังนี้ เห็นว่า จำเลยที่ 1 ได้ตกลงยอมความกับโจทก์เพื่อให้จำเลยที่ 1 หลุดพ้นคดีอาญาและเพื่อให้โจทก์ได้ที่ดินคืนหลังจากจำเลยที่ 1 เก็บมันสำปะหลังไว้เสร็จแล้ว ข้อตกลงยอมความกับระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 จึงเป็นสัญญาประนีประนอมยอมความที่บังคับกันได้ ฟ้องของโจทก์เกี่ยวกับจำเลยที่ 1 จึงเป็นการขอบังคับตามสัญญาประนีประนอมยอมความ ส่วนที่เกี่ยวกับจำเลยที่ 2 นั้นเป็นการขอบังคับผู้อาศัยให้ออกไปจากที่ดินของโจทก์ซึ่งจำเลยที่ 2 เข้ามาอาศัยอยู่ ฟ้องของโจทก์ทั้งที่เกี่ยวกับจำเลยที่ 1 และที่ 2 จึงมิใช่กรณีถูกแย่งการครอบครองแล้วฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครอง ไม่อยู่ในบังคับของบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 วรรคสอง ที่บังคับให้ฟ้องภายใน 1 ปี นับแต่ถูกแย่งการครอบครอง ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าฟ้องของโจทก์เกี่ยวกับจำเลยที่ 1 เป็นฟ้องซ้ำก็ดีที่ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าฟ้องของโจทก์เป็นเรื่องแย่งการครอบครองก็ดีศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย..."พิพากษากลับ ให้ขับไล่จำเลยทั้งสองออกไปจากที่ดินของโจทก์บริเวณที่จำเลยแต่ละคนครอบครองอยู่ตามแผนที่พิพาทเอกสารอันดับที่ 23ในสำนวน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 392/2534นาย เจีย ก เนต รส ว่างโจทก์นาย เม้ย หอม ยาม เย็น กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 1375 วรรคสอง ป.วิ.พ. ม. 148 ป.วิ.อ. ม. 46จำเลยทั้งสองเคยถูกพนักงานอัยการฟ้องข้อหาบุกรุกที่ดินพิพาทของโจทก์ ศาลฎีกาพิพากษายกฟ้องโดยฟังข้อเท็จจริงว่าโจทก์กับจำเลยที่ 1 ตกลงยอมความกันให้จำเลยที่ 1 อยู่ในที่ดินต่อไปจนกว่าจะเก็บพืชผลเสร็จ และผู้ดูแลที่พิพาทของโจทก์อนุญาตให้จำเลยที่ 2 อาศัยอยู่ได้ การที่จำเลยทั้งสองอยู่ในที่ดินต่อมาจึงไม่เป็นความผิดฐานบุกรุก ต่อมาโจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยที่ 1 ออกจากที่พิพาทอีก ศาลพิพากษายกฟ้องว่าโจทก์ฟ้องภายหลัง 1 ปีนับแต่ถูกแย่งการครอบครอง โดยมิได้วินิจฉัยถึงสิทธิหน้าที่ของโจทก์จำเลยที่ 1 ตามสัญญาประนีประนอมยอมความโจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยที่ 1 เป็นคดีนี้โดยอ้างข้อตกลงตามสัญญาประนีประนอมยอมความ ประเด็นที่ศาลยกฟ้องในคดีที่สองกับประเด็นคดีนี้แตกต่างกัน ฟ้องโจทก์จึงไม่เป็นฟ้องซ้ำตาม มาตรา 148 โจทก์ฟ้องคดีนี้ให้จำเลยที่ 1 ออกไปจากที่พิพาทโดยอาศัยสัญญาประนีประนอมยอมความและให้จำเลยที่ 2 ออกไปจากที่พิพาทที่จำเลยที่ 2 อาศัยอยู่ตามที่ศาลฎีกาได้ฟังข้อเท็จจริงไว้ ฟ้องของโจทก์จึงไม่ใช่กรณีถูกแย่งการครอบครองแล้วฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครอง ไม่อยู่ในบังคับให้ฟ้องภายใน 1 ปีตาม ป.พ.พ. มาตรา 1375 วรรคสอง.โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นเจ้าของที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ เล่มที่ 14 หน้า 36 เลขที่ 180 เนื้อที่ 49 ไร่10 ตารางวา และเล่มที่ 14 หน้า 37 เลขที่ 181 เนื้อที่ 47 ไร่ 2 งานอยู่ที่ตำบลบ่อกรุ อำเภอเดิมบางนางบวช จังหวัดสุพรรณบุรี ที่ดินทั้งสองแปลงอยู่ติดต่อกัน เดิมเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2519 จำเลยทั้งสองกับนายบุญช่วยเกาะแก้ว ได้ร่วมกันบุกรุกเข้าไปในที่ดินของโจทก์ทั้งสองแปลงดังกล่าวและได้ถูกพนักงานอัยการจังหวัดสุพรรณบุรีฟ้องเป็นคดีอาญาฐานบุกรุก โดยโจทก์เป็นผู้เสียหาย ตามคดีอาญาหมายเลขดำที่ 273/2520 หมายเลขแดงที่ 644/2522 ของศาลชั้นต้นคดีถึงที่สุดเมื่อวันที่ 27 มกราคม 2524 (ที่ถูกคือ 27 กุมภาพันธ์2524) โดยศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า จำเลยที่ 2 ทำสัญญาประนีประนอมยอมความกับโจทก์และรับว่าจะออกจากที่ดินของโจทก์หลังจากเก็บมันสำปะหลังที่ปลูกไว้แล้ว แม้จะฟังได้ว่าจำเลยที่ 1ผิดเงื่อนไขโดยไม่ยอมออกจากที่ดินของโจทก์ตามที่ยอมความไว้ก็เป็นเรื่องที่โจทก์จะดำเนินคดีกับจำเลยที่ 1 เป็นอีกเรื่องหนึ่งต่างหากสำหรับนายบุญช่วย เกาะแก้ว ศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า มิได้ร่วมกระทำความผิดกับจำเลยที่ 1 และศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า นายพรหมาผู้ดูแลที่ดินของโจทก์อนุญาตให้จจำเลยที่ 2 เข้าไปทำกินในที่ดินของโจทก์จำเลยที่ 2 จึงไม่มีความผิดในทางอาญาส่วนในทางแพ่งการที่จำเลยที่ 2เข้าไปทำกินในที่ดินของโจทก์โดยอาศัยสิทธิของนายพรหมาจึงต้องฟังว่าจำเลยที่ 2 เข้าไปทำกินโดยอาศัยโจทก์หรือสิทธิจากนายพรหมาและถือว่าเริ่มนับอายุความการฟ้องคดีแพ่งตั้งแต่วันที่ศาลฎีกาได้พิพากษาถึงที่สุดเป็นต้นไป ส่วนระหว่างที่พนักงานอัยการฟ้องจำเลยจนถึงศาลฎีกาได้พิพากษานั้นถือว่าอยู่ในระหว่างอายุความสะดุดหยุดอยู่ตั้งแต่ศาลฎีกาได้พิพากษาดังกล่าวแล้วจำเลยทั้งสองไม่ยอมออกจากที่ดินของโจทก์ตลอดมาจนบัดนี้ โจทก์ได้บอกกล่าวให้จำเลยทั้งสองออกจากที่ดินของโจทก์แล้ว แต่จำเลยทั้งสองไม่ยอมออก ขอให้ศาลพิพากษาขับไล่จำเลยทั้งสองออกจากที่ดินของโจทก์จำเลยทั้งสองให้การว่า ที่ดินพิพาทเป็นของจำเลยทั้งสองเดิมเป็นที่ดินรกร้างว่างเปล่า จำเลยทั้งสองกับพวกอีกหลายคนได้เข้าจับจองครอบครองโดยความสงบเปิดเผย ด้วยเจตนาเป็นเจ้าของทำประโยชน์กันเรื่อยมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2509 จนถึงปัจจุบันเป็นเวลาติดต่อกัน 19 ปีเศษแล้ว ที่ดินของจำเลยที่ 1 เนื้อที่ 27 ไร่ ที่ดินของจำเลยที่ 2เนื้อที่ 12 ไร่ 2 งาน โจทก์ไม่เคยครอบครองที่ดินพิพาท จำเลยที่ 1ไม่เคยทำสัญญาประนีประนอมยอมควาามกับโจทก์ จำเลยที่ 1 ลงชื่อในบันทึกประจำวันเพราะหลงเชื่อโดยสุจริตว่าเพื่อเป็นหลักฐานในการที่ตำรวจเรียกตัวจำเลยที่ 1 ไปสถานีตำรวจ สัญญาไม่ผูกพันจำเลยที่ 2จำเลยที่ 2 ไม่เคยอาศัยสิทธิของโจทก์หรือนายพรหมาเข้าทำประโยชน์ในที่ดินพิพาทแต่อย่างใด ฟ้องโจทก์ขาดอายุความเพราะเป็นการฟ้องเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองที่ดินมือเปล่าต้องฟ้องภายใน 1 ปี นับแต่เวลาที่ถูกแย่งการครอบครอง โจทก์อ้างว่าถูกแย่งการครอบครองตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2519 แต่โจทก์นำคดีมาฟ้องเมื่อวันที่ 9 สิงหาคม2528 เป็นเวลาถึง 9 ปี 6 เดือน พ้นระยะเวลาที่จะฟ้องเรียกคืนการครอบครองที่ดินพิพาทจากจำเลยทั้งสองแล้ว ดังนั้นโจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องขับไล่จำเลยทั้งสองออกจากที่ดินพิพาท ฟ้องโจทก์เป็นฟ้องซ้ำเพราะเมื่อปี พ.ศ. 2520 โจทก์ (ที่ถูกคือ พนักงานอัยการจังหวัดสุพรรณบุรี) ฟ้องจำเลยเป็นคดีอาญากล่าวหาว่า จำเลยที่ 1กับพวกบุกรุกที่ดินพิพาท ศาลพิพากษายกฟ้องและคดีถึงที่สุดแล้วปรากฏตามคดีหมายเลขแดงที่ 644/2522 ของศาลชั้นต้นและปี พ.ศ. 2521โจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1 เป็นคดีแพ่งเกี่ยวกับที่ดินพิพาทอีก ศาลพิพากษายกฟ้องและคดีถึงที่สุดแล้วเช่นเดียวกัน ปรากฏตามคดีหมายเลขแดงที่580/2526 ของศาลชั้นต้นศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า ฟ้องของโจทก์ที่เกี่ยวกับจำเลยที่ 1เป็นฟ้องซ้ำ และโจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสองภายหลัง 1 ปี นับแต่รู้ว่าถูกแย่งการครอบครองจึงไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า โจทก์ฟ้องคดีภายหลังเวลา 1 ปี นับแต่รู้ว่าถูกแย่งการครอบครอง จึงไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้ไม่มีการสืบพยาน ข้อเท็จจริงตามคำแถลงรับของโจทก์ คำแถลงรับของจำเลยทั้งสอง และสำนวนคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 580/2526 กับสำนวนคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 644/2522ของศาลชั้นต้นที่คู่ความอ้างอิงประกอบคำแถลงเป็นหลักฐานฟังได้ว่าโจทก์ชื่อนายเจียก หรือเจียด เนตรสว่าง โจทก์เคยฟ้องคดีแพ่งขอให้ขับไล่จำเลยที่ 1 และบริวารออกจากที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ สารบบเล่มหน้า 180 หมู่ที่ 3 ตำบลบ่อกรุอำเภอเดิมบางนางบวช จังหวัดสุพรรณบุรี ตามคดีหมายเลขแดงที่ 580/2526ของศาลชั้นต้น ที่ดินที่ฟ้องในคดีดังกล่าวคือ ที่ดินในคดีนี้ตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์เล่มที่ 14 หน้า 36 เลขที่ 180 เนื้อที่ที่จำเลยที่ 1 ครอบครองปรากฏตามแผนที่พิพาทภายในกรอบสีเขียวศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วเห็นว่า โจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1 ภายหลัง 1 ปีนับแต่เวลาที่ถูกแย่งการครอบครอง โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ศาลชั้นต้นได้อ่านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ให้โจทก์และจำเลยที่ 1 ฟังเมื่อวันที่ 18 กรกฎาคม 2528คดีถึงที่สุด นอกจากนี้ตามคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 644/2522 ของศาลชั้นต้นพนักงานอัยการจังหวัดสุพรรณบุรีได้ยื่นฟ้องจำเลยทั้งสองกับพวกอีกหนึ่งคน กล่าวหาว่าร่วมกันบุกรุกเข้าไปในอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์และที่ดินที่จำเลยทั้งสองบุกรุกในคดีดังกล่าวก็คือที่ดินที่โจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสองในคดีนี้ คือ แปลงภายในกรอบสีเขียวและแปลงภายในกรอบสีม่วงตามแผนที่พิพาทในคดีอาญาดังกล่าวศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำคุกจำเลยที่ 1 มีกำหนด 6 เดือน จำหน่ายคดีเฉพาะนายบุญช่วย เกาะแก้ว พวกของจำเลยทั้งสอง และยกฟ้องจำเลยที่ 2โจทก์อุทธรณ์ขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสาม ศาลอุทธรณ์ฟังว่าจำเลยที่ 1เข้าไปยึดถือครอบครองที่ดินของโจทก์ แต่โจทก์กับจำเลยที่ 1 ได้ตกลงยอมความกันโดยให้จำเลยที่ 1 อยู่ในที่ดินต่อไปจนกว่าจะเก็บข้าวโพดและมันสำปะหลังเสร็จ การที่จำเลยที่ 1 อยู่ในที่พิพาทต่อมาจึงไม่เป็นความผิดฐานบุกรุกอีก พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องจำเลยที่ 1ด้วย นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น โจทก์ฎีกาศาลฎีกาพิพากษายืน ศาลชั้นต้นได้อ่านคำพิพากษาศาลฎีกาให้โจทก์และจำเลยทั้งสองฟังเมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2524 และนับแต่วันนั้นมาจำเลยทั้งสองยังคงครอบครองที่ดินพิพาทตลอดมา โดยจำเลยที่ 1ครอบครองบริเวณภายในกรอบสีเขียว จำเลยที่ 2 ครอบครอบบริเวณภายในกรอบสีม่วงในแผนที่พิพาทเอกสารอันดังที่ 23 ในสำนวนครั้นวันที่ 9สิงหาคม 2528 โจทก์จึงมาฟ้องขับไล่จำเลยที่ 1 และที่ เป็นคดีนี้พิเคราะห์แล้ว โดยที่ปรากฏว่าก่อนฟ้องคดีนี้โจทก์ได้ฟ้องจำเลยที่ 1 มาแล้ว ปรากฏตามคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 580/2526 ของศาลชั้นต้นจึงเห็นสมควรวินิจฉัยเสียก่อนว่าฟ้องของโจทก์เกี่ยวกับจำเลยที่ 1เป็นฟ้องซ้ำหรือไม่ ปัญหาข้อนี้คู่ความมิได้ยกขึ้นว่ากล่าวกันมาในชั้นฎีกา แต่ก็เป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนซึ่งศาลฎีกาเห็นสมควรยกขึ้นวินิจฉัยเอง ในคดีแพ่งหมายเลขแดงที่580/2526 ของศาลชั้นต้นนั้น โจทก์ฟ้องว่าจำเลยที่ 1 บุกรุกไถที่ดินมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์แล้วของโจทก์และได้ตกลงทำสัญญาประนีประนอมยอมความกับโจทก์ในชั้นพนักงานสอบสวนว่าจะไม่เกี่ยวข้องกับที่ดินของโจทก์ แต่ต่อมาจำเลยที่ 1 ผิดสัญญาไม่ยอมออกไปจากที่ดินนั้น จึงขอให้ขับไล่และใช้ค่าเสียหาย ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว เห็นว่า โจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1 ภายหลังเวลา 1 ปีนับแต่ถูกแย่งการครอบครอง ไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษายฟ้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน คดีถึงที่สุด ทั้งนี้ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์มิได้วินิจฉัยถึงสิทธิและหน้าที่ของโจทก์กับจำเลยที่ 1 ตามสัญญาประนีประนอมยอมความแต่อย่างใด ส่วนคดีนี้โจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1และที่ 2 โดยกล่าวหาว่า จำเลยทั้งสองกับพวกอีกหนึ่งคนได้บุกรุกที่ดินมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์แล้วของโจทก์และโจทก์กับจำเลยที่ 1 ได้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันโดยจำเลยที่ 1 ยอมออกไปจากที่ดินของโจทก์หลังจากเก็บมันสำปะหลังที่ปลูกไว้เสร็จแล้ว และว่าศาลฎีกาได้มีคำพิพากษาไว้ในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 644/2522 ของศาลชั้นต้นแล้วว่า จำเลยที่ 1 ไม่มีความผิดฐานบุกรุกเพราะมีสิทธิอยู่ในที่ดินของโจทก์ตามที่ตกลงยอมความกับโจทก์ไว้ แต่จำเลยที่ 1ตกลงจะออกไปจากที่ดินของโจทก์หลังจากเก็บมันสำปะหลังที่ปลูกไว้เสร็จแล้ว ส่วนการที่หลังจากนั้นจำเลยที่ 1 ไม่ยอมออกจากที่ดินของโจทก์ก็เป็นเรื่องที่โจทก์จะดำเนินคดีแก่จำเลยที่ 1 เป็นอีกเรื่องหนึ่ง สำหรับจำเลยที่ 2 นั้น อยู่ในที่ดินของโจทก์ได้โดยอาศัยสิทธิของนายพรหมาผู้ดูแลที่ดินของโจทก์ ต่อมาจำเลยทั้งสองไม่ยอมออกจากที่ดินของโจทก์ และโจทก์ได้แจ้งให้ออกไปแล้ว โจทก์จึงฟ้องคดีนี้ขอให้ขับไล่จำเลยทั้งสอง ดังนี้เห็นว่า ในคดีก่อนคือคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 580/2526 นั้น ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าโจทก์ถูกจำเลยที่ 1 แย่งการครอบครองเกิน 1 ปี เป็นเหตุให้โจทก์หมดสิทธิฟ้องจำเลยที่ 1 หาได้วินิจฉัยถึงสิทธิและหน้าที่ของโจทก์และจำเลยที่ 1 ตามสัญญาประนีประนอมยอมความไม่ เมื่อโจทก์นำคดีมาฟ้องใหม่ โดยยืนยันว่า จำเลยที่ 1 ได้ตกลงยอมความไว้กับโจทก์แล้วไม่ปฏิบัติตามยอมโดยไม่ยอมออกไปจากที่ดินของโจทก์ ขอให้ขับไล่ออกไปดังนี้ประเด็นตามฟ้องในคดีหลังจึงมีว่าข้อตกลงยอมความกันระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ตามที่ศาลฎีกาวินิจฉัยไว้แล้วนั้นเป็นสัญญาประนีประนอมยอมความที่ให้สิทธิโจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยที่ 1ออกจากที่ดินของโจทก์ได้หรือไม่ จึงเห็นได้ว่าประเด็นที่ศาลยกขึ้นวินิจฉัยเป็นเหตุยกฟ้องในคดีก่อนกับที่โจทก์กล่าวอ้างเป็นประเด็นให้วินิจฉัยในคดีหลังนี้แตกต่างกัน ฟ้องของโจทก์ในคดีนี้จึงไม่เป็นฟ้องซ้ำอันจะถือว่าเป็นการต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 148ส่วนปัญหาตามฎีกาของโจทก์นั้น ข้อเท็จจริงได้ความว่า โจทก์ได้ฟ้องจำเลยทั้งสองว่า เดิมเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2519 จำเลยทั้งสองกับนายบุญช่วย เกาะแก้ว ได้ร่วมกันบุกรุกเข้าไปในที่ดินมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์ของโจทก์ และได้ถูกพนักงานอัยการจังหวัดสุพรรณบุรีฟ้องเป็นคดีอาญาฐานบุกรุก โดยโจทก์เป็นผู้เสียหายปรากฏตามคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 644/2522 ของศาลชั้นต้น คดีถึงที่สุดโดยศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า จำเลยที่ 1 ได้ตกลงยอมความกับโจทก์รับว่าจะออกไปจากที่ดินของโจทก์หลังจากเก็บมันสำปะหลังที่ปลูกไว้เสร็จแล้ว นายบุญช่วยไม่ได้ร่วมกระทำผิด ส่วนจำเลยที่ 2 นั้นนายพรหมาผู้ดูแลที่ดินของโจทก์อนุญาตให้เข้าไปทำกินในที่ดินนั้นได้จำเลยที่ 2 ไม่มีความผิดทางอาญา ต่อมาจำเลยทั้งสองไม่ยอมออกโจทก์จึงบอกกล่าวให้ออกและฟ้องคดีนี้ ดังนี้ เห็นว่า จำเลยที่ 1 ได้ตกลงยอมความกับโจทก์เพื่อให้จำเลยที่ 1 หลุดพ้นคดีอาญาและเพื่อให้โจทก์ได้ที่ดินคืนหลังจากจำเลยที่ 1 เก็บมันสำปะหลังไว้เสร็จแล้ว ข้อตกลงยอมความกับระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 จึงเป็นสัญญาประนีประนอมยอมความที่บังคับกันได้ ฟ้องของโจทก์เกี่ยวกับจำเลยที่ 1 จึงเป็นการขอบังคับตามสัญญาประนีประนอมยอมความ ส่วนที่เกี่ยวกับจำเลยที่ 2 นั้นเป็นการขอบังคับผู้อาศัยให้ออกไปจากที่ดินของโจทก์ซึ่งจำเลยที่ 2 เข้ามาอาศัยอยู่ ฟ้องของโจทก์ทั้งที่เกี่ยวกับจำเลยที่ 1 และที่ 2 จึงมิใช่กรณีถูกแย่งการครอบครองแล้วฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครอง ไม่อยู่ในบังคับของบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 วรรคสอง ที่บังคับให้ฟ้องภายใน 1 ปี นับแต่ถูกแย่งการครอบครอง ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าฟ้องของโจทก์เกี่ยวกับจำเลยที่ 1 เป็นฟ้องซ้ำก็ดีที่ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าฟ้องของโจทก์เป็นเรื่องแย่งการครอบครองก็ดีศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย..."พิพากษากลับ ให้ขับไล่จำเลยทั้งสองออกไปจากที่ดินของโจทก์บริเวณที่จำเลยแต่ละคนครอบครองอยู่ตามแผนที่พิพาทเอกสารอันดับที่ 23ในสำนวน.(สวิน อักขรายุธ-ประคนธ์ พันธุ์วิชาติกุล-ชาติศักดิ์ ธรรมศักดิ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. คดีนี้โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยโดยอ้างคำพิพากษาศาลฎีกาในคดีอาญาและบรรยายฟ้องว่าหลังจากศาลฎีกาพิพากษาแล้ว จำเลยทั้งสองไม่ยอมออกจากที่พิพาท ศาลฎีกาคดีนี้จึงวินิจฉัยว่าฟ้องของโจทก์เป็นการขอบังคับโดยอาศัยข้อเท็จจริงในคำพิพากษาฎีกาเดิมดังกล่าว เราจะเห็นได้ว่าเป็นความฉลาดของฝ่ายโจทก์ในการตั้งรูปคดี ทั้ง ๆ ที่คดีเกี่ยวกับที่พิพาทนั้น โจทก์แพ้คดีจำเลยทั้งสองมาถึง 2 คดีรวม 5 ศาลแล้ว แต่โจทก์ก็ยังสามารถฟ้องให้ศาลขับไล่จำเลยทั้งสองอีกจนได้ 2. คดีนี้เป็นเรื่องคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาด้วยเนื่องจากจำเลยทั้งสองเคยถูกฟ้องเป็นคดีอาญาข้อหาบุกรุกที่พิพาทมาแล้วครั้งหนึ่ง แต่ศาลฎีกาพิพากษายกฟ้อง มีปัญหาว่าในการพิจารณาคดีแพ่งคดีที่สามนี้ ศาลจะถือข้อเท็จจริงตามที่ปรากฏในคำพิพากษาฎีกาในคดีอาญาดังกล่าวได้หรือไม่ ทั้งที่ในคดีอาญาที่ศาลฎีกาพิพากษามานั้น โจทก์ไม่ได้เป็นคู่ความในคดีดังกล่าวด้วย ปัญหานี้ศาลฎีกาได้วินิจฉัยในทำนองเดียวกันตลอดมาแล้วว่าคดีที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์และมีผู้เสียหายจากการกระทำผิดนั้นด้วยก็ถือว่าพนักงานอัยการฟ้องแทนผู้เสียหายด้วย เมื่อผู้เสียหายมาฟ้องจำเลยเป็นคดีแพ่งโจทก์จำเลยในคดีแพ่งก็ต้องถูกผูกพันตามข้อเท็จจริงในคดีอาญา(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1134-1135/2509,2145/2525,6200/2531,417/2533) ดังนั้นข้อเท็จจริงที่ศาลฎีกาฟังยุติในคดีอาญาคดีแรกนั้นจึงผูกพันในคดีแพ่งนี้ด้วย แต่มีข้อสังเกตคือในคำพิพากษาฎีกานี้มิได้อ้างให้ปรากฏข้อความชัดแจ้งว่าข้อเท็จจริงในคดีอาญาผูกพันคดีแพ่งดังกล่าวแต่อย่างใดเท่านั้น 3. มีปัญหาน่าคิดว่าการที่คำพิพากษาฎีกาในคดีอาญาฟังข้อเท็จจริงว่าจำเลยที่ 1 ตกลงยอมความกับโจทก์ว่าจะออกไปจากที่พิพาทและผู้ดูแลที่พิพาทของโจทก์อนุญาตให้จำเลยที่ 2 เข้าอยู่ในที่พิพาทนั้น จะผูกมัดจำเลยทั้งสองตลอดไปหรือไม่ เพียงใด และจำเลยทั้งสองไม่มีสิทธิครอบครองที่พิพาทเลยหรือ ผู้เขียนเห็นว่าหากจำเลยทั้งสองให้การสู้คดีเป็นว่า หลังจากที่ศาลฎีกาในคดีอาญาพิพากษาแล้วจำเลยทั้งสองได้แสดงเจตนาเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือเป็นการยึดถือเพื่อตนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ 1381 และข้อเท็จจริงฟังได้เช่นนั้น จำเลยทั้งสองก็น่าจะมีสิทธิครอบครองที่พิพาทได้ เมื่อเป็นเช่นนั้นโจทก์ก็ไม่อาจฟ้องขับไล่จำเลยคดีนี้ได้เหมือนเดิม 4. มีคำพิพากษาศาลฎีกาหลายคดีที่น่าสนใจเกี่ยวเนื่องกับคดีนี้ที่ผู้เขียนใคร่ขอยกมาประกอบเพื่อผู้อ่านได้โปรดพิจารณาด้วยกล่าวคือ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1015/2527 พ. ฟ้อง บ. หาว่าบุกรุกที่นามือเปล่าของตน ขอให้ห้ามมิให้เกี่ยวข้อง บ. ต่อสู้ว่าที่พิพาทเป็นของตน ในระหว่างพิจารณา ศาลลสั่งให้ประมูลค่าเช่านาพิพาทสำหรับปีนั้น (พ.ศ. 2496) ฝ่ายใดให้ค่าเช่าสูงก็จะได้ทำนา ให้นำเงินค่าเช่ามาวางศาลไว้ชำระให้ผู้ชนะคดี พ. เป็นฝ่ายประมูลได้ ได้เข้าทำนาพิพาท ปีต่อมา พ. ก็ทำนาพิพาทอีก โดยไม่ยอมประมูลค่าเช่าและเป็นฝ่ายทำนาพิพาทตลอดมา ศาลอ่านคำพิพากษาศาลฎีกาเมื่อ พ.ศ. 2500 ซึ่งวินิจฉัยว่าฟังไม่ได้ว่าที่พิพาทเป็นของ พ. พิพากษายืนให้ยกฟ้องวันที่ 10 ตุลาคม 2503 บ. จึงร้องต่อศาลว่า พ. ยังไม่ออกจากที่พิพาทขอให้เรียกมาว่ากล่าว พ.แถลงว่าที่พิพาทเป็นของพ. โดยการครอบครองปรปักษ์แล้วตั้งแต่วันฟังคำพิพากษาศาลฎีกา ศาลให้ บ. ทราบ ดังนี้การที่ พ. ครอบครองที่พิพาทในระหว่างเป็นความกันอยู่จะถือว่าครอบครองโดยเจตนาจะยึดถือเพื่อตนไม่ได้ การที่ได้เข้าครอบครองใน พ.ศ. 2496 ก็โดยการประมูลทำนาได้ ถือว่าโดยความยินยอมของ บ.ค่าเช่าที่วางศาลก็เพื่อให้แก่ผู้ชนะคดี ซึ่งถือว่าเข้าครอบครองแทนผู้ชนะคดีนั่นเอง เมื่อคดีถึงที่สุดโดยศาลพิพากษายกฟ้องของ พ.แม้จะไม่ได้ชี้ว่าที่พิพาทเป็นของ บ. แต่ พ. ก็เถียงไม่ได้ บ.ไม่ได้เป็นเจ้าของที่พิพาท เพราะผลของคำพิพากษาย่อมผูกพัน พ. ว่า บ.มีสิทธิในที่พิพาทดีกว่า การที่ พ. เข้าครอบครองที่พิพาทภายหลังจากการอ่านคำพิพากษาศาลฎีกาแล้ว ก็เป็นการครอบครองสืบต่อมาจากการเข้าครอบครองในระหว่างคดีต้องถือว่าครอบครองแทน บ. ผู้ชนะคดีอยู่นั่นเอง จะครอบครองเช่านานเท่าไรก็ไม่ได้สิทธิครอบครองในเมื่อ พ. มิได้บอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือ หรืออาศัยอำนาจใหม่จากบุคคลภายนอก พ. จะอ้างอายุความการแย่งการครอบครองตามมาตรา 1375 มาใช้ยัน บ. ไม่ได้ บ. มีสิทธิฟ้องคดีเอาคืนซึ่งการครอบครอง การที่ พ. เข้าทำนาพิพาทตั้งแต่ พ.ศ. 2497 นั้นมิได้ตกลงประมูลค่าเช่ากับ บ. อีกจึงมิใช่เนื่องจากสัญญาแต่ก็ไม่เป็นการละเมิดเพราะเข้าครอบครองทำนาพิพาทด้วย ความยินยอมของ บ. มาแต่ พ.ศ. 2496และการครอบครองในปีต่อ ๆ มาก็ถือได้ว่าเป็นการครอบครองแทน บ.ผู้ชนะคดี การที่ บ. ฟ้องเรียกเงินผลประโยชน์ในการที่ พ. ได้ครอบครองที่พิพาทตั้งแต่ปี 2497 เป็นต้นไปนั้น จึงต้องปรับด้วยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 406 เพราะการที่ พ. ได้รับประโยชน์จากการเข้าทำนาพิพาทซึ่งศาลพิพากษาว่าเป็นของ บ. นั้นเป็นการได้ทรัพย์มาโดยปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้แต่ บ. ต้องฟ้องเรียกเอาภายใน 1 ปีนับแต่วันสิ้นฤดูเก็บเกี่ยวของแต่ละปี ซึ่งบ. ย่อมจะรู้ได้แล้วว่าผู้ทำนาได้ประโยชน์จากการทำนาเท่าใด ส่วนเงินผลประโยชน์สำหรับระยะเวลาที่พ้นกำหนด 1 ปีแล้วย่อมหมดอายุความเรียกคืน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 524/2519 คดีก่อนจำเลยฟ้องมารดาโจทก์ว่าบิดาจำเลยกู้เงินมารดาโจทก์ และมอบที่นาพิพาทให้มารดาโจทก์ยึดถือทำกินต่างดอกเบี้ย บิดาจำเลยตามแล้ว จำเลยเป็นผู้รับมรดก จึงขอให้มารดาโจทก์คืนที่นาพิพาทแก่จำเลย ศาลพิพากษาถึงที่สุดฟังตามที่มารดาโจทก์ต่อสู้คดีว่า บิดาจำเลยขายที่นาพิพาทให้มารดาโจทก์จำเลยครอบครองที่พิพาทอยู่โดยอาศัยสิทธิมารดาโจทก์ พิพากษายกฟ้องปรากฏว่าระหว่างพิจารณาคดีก่อน มารดาโจทก์ยกที่นาพิพาทให้โจทก์เมื่อคดีก่อนถึงที่สุดแล้ว โจทก์จึงฟ้องขับไล่จำเลยเป็นคดีนี้อ้างว่าจำเลยอาศัย จำเลยต่อสู้ว่า การที่จำเลยฟ้องมารดาโจทก์ในคดีก่อน เป็นการแสดงเจตนาแย่งการครอบครอง โจทก์นำคดีมาฟ้องเมื่อเกิน 3 ปีนับแต่ถูกแย่งการครอบครอง ไม่มีอำนาจฟ้อง ดังนี้เมื่อคำพิพากษาคดีก่อนซึ่งถึงที่สุดแล้วฟังว่าจำเลยครอบครองที่พิพาทอยู่โดยอาศัยสิทธิมารดาโจทก์ จำเลยจะโต้เถียงฝ่าฝืนคำพิพากษาซึ่งถึงที่สุดแล้วว่าจำเลยได้แสดงเจตนาแย่งการครอบครองที่พิพาทอีกไม่ได้โจทก์ได้รับโอนที่นาพิพาทมา ถือได้ว่าได้รับโอนมาทั้งสิทธิและหน้าที่เกี่ยวกับที่พิพาทด้วย การที่จำเลยอยู่ในที่พิพาทต่อมาต้องถือว่าจำเลยอยู่โดยอาศัยสิทธิของโจทก์ แม้นานเท่าใดก็หาเป็นการแย่งการครอบครองไม่ โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องขับไล่จำเลย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 965/2522 ศาลฎีกาได้พิพากษาในคดีก่อนว่าโจทก์ได้กู้เงินจำเลยและมอบที่นาพิพาทให้จำเลยทำกินต่างดอกเบี้ยคำพิพากษานี้จึงผูกพันโจทก์จำเลยอยู่ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 145 เมื่อไม่ปรากฏว่าหลังจากศาลฎีกาพิพากษาแล้ว จำเลยได้บอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือไปยังโจทก์ว่าจำเลยจะยึดถือครอบครองในฐานะเจ้าของต่อไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1381 จำเลยจะอ้างระยะเวลา 1 ปีมาตัดสิทธิฟ้องร้องของโจทก์ หรือจำเลยจะโต้เถียงในชั้นนี้อีกว่าความจริงจำเลยครอบครองในฐานะเจ้าของ ซึ่งเป็นการเถียงคำพิพากษาศาลฎีกาที่จำเลยต้องผูกพันอยู่หาได้ไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 950-953/2527 เดิมจำเลยที่ 3 และที่ 5เป็นโจทก์ฟ้องขับไล่ ว. ออกจากที่พิพาท ศาลพิพากษายกฟ้อง โดยฟังข้อเท็จจริงว่าที่พิพาทเป็นของ ฉ.ภรรยาว. ไม่ใช่ของจำเลยที่ 3และที่ 5 คดีถึงที่สุดแล้ว หลังจากนั้นจำเลยทั้งหกกับ ว.และฉ.ก็ยังคงอาศัยอยู่ในที่พิพาทโดยจำเลยที่ 1 ที่ 2 ที่ 4 และที่ 6อาศัยสิทธิจำเลยที่ 3 และที่ 5 ปลูกสร้างอยู่อาศัยในที่พิพาทด้วยต่อมาโจทก์ได้รับโอนสิทธิครอบครองที่พิพาทจาก ฉ. และฟ้องขับไล่จำเลยทั้งหกให้ออกไปจากที่พิพาทเป็นคดีนี้ ดังนี้ผลแห่งคำพิพากษาซึ่งถึงที่สุดในคดีก่อนย่อมผูกพันจำเลยที่ 3 และที่ 5 ในคดีนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 145 การครอบครองที่พิพาทของจำเลยหลังจากศาลพิพากษาถึงที่สุดถือว่าเป็นการครอบครองแทนผู้ชนะคดีจึงต้องถือว่าจำเลยทั้งหกอยู่ในที่พิพาทโดยอาศัยสิทธิของ ฉ. ตามคำให้การจำเลยไม่ปรากฏว่าจำเลยคนใดได้มีการบอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือเพื่อตนไปยังผู้ครอบครอง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1381 เพื่อการเริ่มต้นนับระยะเวลาแย่งการครอบครองโดยมิชอบตามมาตรา 1375 เป็นประเด็นไว้ จำเลยที่ 3และที่ 5 จึงไม่อาจยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ ฉ. เจ้าของผู้ครอบครองที่พิพาทคนเดิม และโจทก์ผู้รับโอนซึ่งสิทธิและหน้าที่ในที่พิพาทจากเจ้าของเดิมได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 227/2532 จำเลยที่ 1 ทำหนังสือสัญญายกที่ดินมีโฉนดให้โจทก์และรับรองว่าจะกระทำการแบ่งแยกให้ในภายหน้าหากไม่แบ่งให้ตามสัญญายอมให้โจทก์ฟ้องบังคับตามสัญญา ข้อสัญญาดังกล่าวแสดงว่าจำเลยที่ 1 ประสงค์จะยกที่ดินให้โจทก์โดยการทำนิติกรรมและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ หาใช่เป็นกรณีสละการครอบครองไม่ เมื่อการให้รายนี้ยังไม่ได้จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่นิติกรรมให้ก็ย่อมไม่สมบูรณ์ตามกฎหมายการที่โจทก์เข้าครอบครองที่พิพาท จึงเป็นการครอบครองโดยอาศัยสิทธิของจำเลยที่ 1อันเป็นการยึดถือที่พิพาทแทนจำเลยที่ 1 มิใช่การยึดถือในฐานะเป็นเจ้าของ ทั้งไม่ปรากฏว่าโจทก์ได้เปลี่ยนแปลงลักษณะแห่งการยึดถือโดยบอกกล่าวไปยังจำเลยว่าไม่เจตนาจะยึดถือที่พิพาทแทนจำเลยต่อไปลำพังแต่การที่โจทก์ต่อเติมขยายบ้านหลังเดิมให้กว้างขวางขึ้นปลูกโรงเรือน มุงจาก 2 หลัง ทำรั้วกั้นสัตว์และใช้ประโยชน์จากที่พิพาทโดยจำเลยไม่ห้ามปรามและไม่เข้ามาเกี่ยวข้อง หาใช่เป็นการบอกกล่าวเปลี่ยนแปลงลักษณะแห่งการยึดถือไม่ ดังนั้นแม้โจทก์ครอบครองที่พิพาทติดต่อกันเป็นเวลาเกิน 10 ปี โจทก์ก็ไม่ได้กรรมสิทธิ์ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1252/2533 โจทก์ทำสัญญาไว้กับบิดาโจทก์ว่าบิดาโจทก์ได้มอบที่สวนและที่นาซึ่งเป็นที่พิพาทกับทรัพย์สินอื่นให้โจทก์เป็นผู้รับรักษาทำกินโดยจะไม่ยึดถือเป็นของตนแต่ผู้เดียวและจะยอมแบ่งให้น้องทุกคน ดังนี้ถือได้ว่าเป็นการรับรองสิทธิของบิดาโจทก์ในทรัพย์ดังกล่าว การที่โจทก์ครอบครองที่พิพาทจึงเป็นการครอบครองแทนบิดาโจทก์เพื่อแบ่งให้น้อง ๆ ต่อไป เมื่อไม่ปรากฏว่าโจทก์ได้แสดงเจตนาเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือเป็นการยึดถือเพื่อตนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1381 แม้โจทก์จะครอบครองนานเท่าใดก็ไม่ได้สิทธิครอบครอง. ทวีประจวบลาภ.