คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1588/2534หลักกฎหมาย: ศาลเคยอนุญาตให้ทนายจำเลยเลื่อนคดีครั้งหนึ่งแล้ว ในนัดต่อมาทนายจำเลยคนเดิมขอถอนตัวจากการเป็นทนายจำเลยและศาลอนุญาตและในวันเดียวกันนั้นจำเลยได้แต่งตั้งทนายความคนใหม่ ทนายความคนใหม่มอบฉันทะให้เสมียนทนายมายื่นคำร้องขอเลื่อนคดี อ้างว่าทนายความคนใหม่ติดว่าความที่ศาลอื่น ดังนี้เป็นกรณีจำเป็นอันไม่อาจก้าวล่วงได้ ศาลชอบที่จะสั่งอนุญาตให้เลื่อนการนั่งพิจารณาไปได้อีกแม้จะเกินกว่าหนึ่งครั้งก็ตาม ทั้งนี้ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 40 วรรคแรก.โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยชดใช้ค่าเสียหายฐานผิดสัญญา ส่งมอบทรัพย์สินคืน หากคืนไม่ได้ให้ชดใช้ราคาพร้อมด้วยดอกเบี้ยจำเลยให้การว่า โจทก์ไม่มีสิทธิเรียกค่าเสียหายและทรัพย์สินเป็นของจำเลยระหว่างพิจารณาของศาลชั้นต้น ศาลชั้นต้นนัดสืบพยานโจทก์ก่อนแต่ในวันนัดสืบพยานโจทก์ครั้งแรก ทนายโจทก์ขอเลื่อนคดีอ้างว่าพยานเอกสารที่โจทก์ขอให้ศาลเรียกจากบุคคลภายนอกยังไม่ส่งมาโดยไม่ทราบเหตุผล จำเลยไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาต ครั้งที่สองมีการสืบพยานโจทก์ 1 ปาก ทนายโจทก์ขอเลื่อนคดีอ้างว่าเพราะตอนบ่ายทนายโจทก์ติดคดีอื่น จำเลยไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาตครั้งที่สามสืบพยานโจทก์ได้ 2 ปาก ทนายโจทก์แถลงว่า พยานอีก 2 ปากยังส่งหมายไม่ได้ขอเลื่อนไปสืบพร้อมกับพยานจำเลยในนัดหน้า จำเลยไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาต ครั้งที่ห้าสืบพยานโจทก์ได้ 2 ปากทนายโจทก์แถลงหมดพยาน ทนายจำเลยขอเลื่อนคดี (ไม่ปรากฏเหตุ)โจทก์ไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาต ครั้งสุดท้ายครั้งที่หกนายวิจารณ์ เอี่ยมตระกูล ทนายคนเดิมของจำเลยขอถอนตัวจากการเป็นทนาย (ไม่ปรากฏเหตุ) ศาลชั้นต้นอนุญาต และในวันเดียวกันนั้นเองจำเลยได้แต่งตั้งนายศิริวัฒน์ โสรินทร์ เป็นทนายจำเลยคนใหม่โดยนายศิริวัฒน์มอบฉันทะให้เสมียนทนายมายื่นคำร้องขอเลื่อนคดีอ้างว่า ทนายจำเลยติดว่าความที่ศาลจังหวัดเลย ในคดีหมายเลขดำที่20123/2527 ระหว่างพนักงานอัยการจังหวัดเลย โจทก์ นางเที่ยงภงภูเวช จำเลย ศาลนัดสืบพยานโจทก์ไว้ก่อนแล้วโดยนัดในวันสืบพยานจำเลยคดีนี้ กรณีเป็นการจำเป็นเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมทนายจำเลยขอเลื่อนการพิจารณาออกไปสักนัดหนึ่ง ศาลชั้นต้นเห็นว่าตามคำร้องขอถอนตัวของนายวิจารณ์ทนายคนเดิมของจำเลยไม่ได้แสดงเหตุผลในการขอถอนตัวไว้ด้วย ทั้งคำร้องขอเลื่อนคดีของนายศิริวัฒน์ทนายคนใหม่ของจำเลยนั้น จำเลยน่าจะทราบแล้วว่าทนายคนใหม่ไม่ว่างมาศาลในวันนั้น ควรจะตั้งทนายคนอื่นได้ พฤติการณ์ของจำเลยและทนายจำเลยดังกล่าวนั้นเป็นการประวิงคดีอย่างชัดแจ้ง เพื่อจะให้คดีได้เลื่อนการพิจารณาไปนั่นเอง การขอเลื่อนของจำเลยจึงไม่มีเหตุจำเป็นและจำเลยประวิงคดี กับได้สอบถามจำเลยว่ามีพยานหรือไม่จำเลยแถลงว่าตัวจำเลยไม่ประสงค์จะเบิกความในวันนี้ เพราะเอกสารไม่พร้อมและพยานปากอื่นของจำเลยไม่มีมาศาลเลย ศาลชั้นต้นจึงมีคำสั่งไม่อนุญาตให้จำเลยเลื่อนคดี โดยให้ยกคำร้องขอเลื่อนคดีเสีย แล้วพิพากษาให้โจทก์ชนะคดีจำเลยอุทธรณ์คำสั่งศาลชั้นต้นที่ไม่อนุญาตให้จำเลยเลื่อนวันนัดสืบพยานจำเลยศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...ในการสืบพยานโจทก์ ศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์ได้เลื่อนคดีถึง 4 ครั้ง ในวันนัดสืบพยานโจทก์ครั้งที่ห้าเมื่อโจทก์สืบพยานเสร็จ แล้วทนายจำเลยขอเลื่อนคดีโดยไม่ได้อ้างเหตุผล โจทก์ไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นก็อนุญาตครั้งที่หกซึ่งเป็นวันนัดสืบพยานจำเลยครั้งที่สอง เมื่อทนายคนเดิมของจำเลยขอถอนตัวและจำเลยตั้งทนายคนใหม่แทน ศาลชั้นต้นก็อนุญาต แม้การถอนตัวของทนายคนเดิมของจำเลยจะเกิดจากการขอของจำเลยหรือไม่ก็ตาม ก็เป็นสิทธิโดยชอบของจำเลยที่จะกระทำได้ และการที่จำเลยจะตั้งให้ผู้ใดเป็นทนายความของตนต่อไปนั้นก็เป็นสิทธิโดยชอบของจำเลยอีกเช่นกัน ส่วนทนายคนใหม่ของจำเลยจะมาศาลในวันนัดได้หรือไม่เป็นเรื่องของทนายคนใหม่ จำเลยไม่มีสิทธิหรืออำนาจที่จะบังคับได้ หากทนายมีเหตุจำเป็นไม่สามารถมาศาลได้ ศาลก็จะสั่งเลื่อนคดีไปได้เท่าที่จำเป็นอันไม่อาจก้าวล่วงเสียได้ แม้จะเกินกว่าหนึ่งครั้งก็ตาม ทั้งนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 40 วรรคแรก คดีนี้ตามคำร้องของทนายคนใหม่ของจำเลยก็ระบุไว้ชัดเจนแล้วว่ามาศาลในวันนัดนั้นไม่ได้เพราะติดว่าความที่ศาลจังหวัดเลยซึ่งได้นัดไว้ก่อนแล้ว ทั้งโจทก์ก็ไม่คัดค้านหากศาลชั้นต้นไม่เชื่อว่าเป็นความจริง ก็ชอบที่จะไต่สวนหาความจริงได้ไม่ยาก จะถือเอาว่าจำเลยรู้อยู่แล้วว่าทนายคนใหม่ของจำเลยติดว่าความในคดีอื่นอยู่ก่อนแล้วยังขืนตั้งให้เป็นทนายอีก มาเป็นเครื่องชี้ว่าจำเลยจงใจเพื่อไม่ให้มีทนายจำเลยดำเนินคดีในวันนัดและการเลื่อนคดีของทนายจำเลยคนใหม่ไม่มีเหตุจำเป็นอันไม่อาจก้าวล่วงเสียได้ดังที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยมายังเป็นการไม่ชอบศาลฎีกาเห็นว่าคำร้องขอเลื่อนการสืบพยานของทนายคนใหม่ของจำเลยมีเหตุจำเป็นอันไม่อาจจะก้าวล่วงเสียได้ คดีนี้เป็นคดีมีทุนทรัพย์สูง จำเลยให้การต่อสู้คดีและคดีมีประเด็นข้อพิพาทหลายข้อศาลชั้นต้นได้สืบพยานโจทก์จนหมดแล้ว เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมศาลชั้นต้นชอบที่จะอนุญาตให้จำเลยได้เลื่อนการสืบพยานไปได้..."พิพากษากลับ ให้ยกคำสั่งและคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นพิจารณาสืบพยานจำเลยจนสิ้นกระแสความ แล้วพิพากษาใหม่ตามรูปคดีค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสามศาล ให้ศาลชั้นต้นรวมสั่งเมื่อมีคำพิพากษาใหม่. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1588/2534นางสาว ณัฏฐา สินธวาชีวะโจทก์นาย เสริม หลัก สุวรรณ์จำเลย ป.วิ.พ. ม. 40ศาลเคยอนุญาตให้ทนายจำเลยเลื่อนคดีครั้งหนึ่งแล้ว ในนัดต่อมาทนายจำเลยคนเดิมขอถอนตัวจากการเป็นทนายจำเลยและศาลอนุญาตและในวันเดียวกันนั้นจำเลยได้แต่งตั้งทนายความคนใหม่ ทนายความคนใหม่มอบฉันทะให้เสมียนทนายมายื่นคำร้องขอเลื่อนคดี อ้างว่าทนายความคนใหม่ติดว่าความที่ศาลอื่น ดังนี้เป็นกรณีจำเป็นอันไม่อาจก้าวล่วงได้ ศาลชอบที่จะสั่งอนุญาตให้เลื่อนการนั่งพิจารณาไปได้อีกแม้จะเกินกว่าหนึ่งครั้งก็ตาม ทั้งนี้ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 40 วรรคแรก.โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยชดใช้ค่าเสียหายฐานผิดสัญญา ส่งมอบทรัพย์สินคืน หากคืนไม่ได้ให้ชดใช้ราคาพร้อมด้วยดอกเบี้ยจำเลยให้การว่า โจทก์ไม่มีสิทธิเรียกค่าเสียหายและทรัพย์สินเป็นของจำเลยระหว่างพิจารณาของศาลชั้นต้น ศาลชั้นต้นนัดสืบพยานโจทก์ก่อนแต่ในวันนัดสืบพยานโจทก์ครั้งแรก ทนายโจทก์ขอเลื่อนคดีอ้างว่าพยานเอกสารที่โจทก์ขอให้ศาลเรียกจากบุคคลภายนอกยังไม่ส่งมาโดยไม่ทราบเหตุผล จำเลยไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาต ครั้งที่สองมีการสืบพยานโจทก์ 1 ปาก ทนายโจทก์ขอเลื่อนคดีอ้างว่าเพราะตอนบ่ายทนายโจทก์ติดคดีอื่น จำเลยไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาตครั้งที่สามสืบพยานโจทก์ได้ 2 ปาก ทนายโจทก์แถลงว่า พยานอีก 2 ปากยังส่งหมายไม่ได้ขอเลื่อนไปสืบพร้อมกับพยานจำเลยในนัดหน้า จำเลยไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาต ครั้งที่ห้าสืบพยานโจทก์ได้ 2 ปากทนายโจทก์แถลงหมดพยาน ทนายจำเลยขอเลื่อนคดี (ไม่ปรากฏเหตุ)โจทก์ไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาต ครั้งสุดท้ายครั้งที่หกนายวิจารณ์ เอี่ยมตระกูล ทนายคนเดิมของจำเลยขอถอนตัวจากการเป็นทนาย (ไม่ปรากฏเหตุ) ศาลชั้นต้นอนุญาต และในวันเดียวกันนั้นเองจำเลยได้แต่งตั้งนายศิริวัฒน์ โสรินทร์ เป็นทนายจำเลยคนใหม่โดยนายศิริวัฒน์มอบฉันทะให้เสมียนทนายมายื่นคำร้องขอเลื่อนคดีอ้างว่า ทนายจำเลยติดว่าความที่ศาลจังหวัดเลย ในคดีหมายเลขดำที่20123/2527 ระหว่างพนักงานอัยการจังหวัดเลย โจทก์ นางเที่ยงภงภูเวช จำเลย ศาลนัดสืบพยานโจทก์ไว้ก่อนแล้วโดยนัดในวันสืบพยานจำเลยคดีนี้ กรณีเป็นการจำเป็นเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมทนายจำเลยขอเลื่อนการพิจารณาออกไปสักนัดหนึ่ง ศาลชั้นต้นเห็นว่าตามคำร้องขอถอนตัวของนายวิจารณ์ทนายคนเดิมของจำเลยไม่ได้แสดงเหตุผลในการขอถอนตัวไว้ด้วย ทั้งคำร้องขอเลื่อนคดีของนายศิริวัฒน์ทนายคนใหม่ของจำเลยนั้น จำเลยน่าจะทราบแล้วว่าทนายคนใหม่ไม่ว่างมาศาลในวันนั้น ควรจะตั้งทนายคนอื่นได้ พฤติการณ์ของจำเลยและทนายจำเลยดังกล่าวนั้นเป็นการประวิงคดีอย่างชัดแจ้ง เพื่อจะให้คดีได้เลื่อนการพิจารณาไปนั่นเอง การขอเลื่อนของจำเลยจึงไม่มีเหตุจำเป็นและจำเลยประวิงคดี กับได้สอบถามจำเลยว่ามีพยานหรือไม่จำเลยแถลงว่าตัวจำเลยไม่ประสงค์จะเบิกความในวันนี้ เพราะเอกสารไม่พร้อมและพยานปากอื่นของจำเลยไม่มีมาศาลเลย ศาลชั้นต้นจึงมีคำสั่งไม่อนุญาตให้จำเลยเลื่อนคดี โดยให้ยกคำร้องขอเลื่อนคดีเสีย แล้วพิพากษาให้โจทก์ชนะคดีจำเลยอุทธรณ์คำสั่งศาลชั้นต้นที่ไม่อนุญาตให้จำเลยเลื่อนวันนัดสืบพยานจำเลยศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...ในการสืบพยานโจทก์ ศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์ได้เลื่อนคดีถึง 4 ครั้ง ในวันนัดสืบพยานโจทก์ครั้งที่ห้าเมื่อโจทก์สืบพยานเสร็จ แล้วทนายจำเลยขอเลื่อนคดีโดยไม่ได้อ้างเหตุผล โจทก์ไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นก็อนุญาตครั้งที่หกซึ่งเป็นวันนัดสืบพยานจำเลยครั้งที่สอง เมื่อทนายคนเดิมของจำเลยขอถอนตัวและจำเลยตั้งทนายคนใหม่แทน ศาลชั้นต้นก็อนุญาต แม้การถอนตัวของทนายคนเดิมของจำเลยจะเกิดจากการขอของจำเลยหรือไม่ก็ตาม ก็เป็นสิทธิโดยชอบของจำเลยที่จะกระทำได้ และการที่จำเลยจะตั้งให้ผู้ใดเป็นทนายความของตนต่อไปนั้นก็เป็นสิทธิโดยชอบของจำเลยอีกเช่นกัน ส่วนทนายคนใหม่ของจำเลยจะมาศาลในวันนัดได้หรือไม่เป็นเรื่องของทนายคนใหม่ จำเลยไม่มีสิทธิหรืออำนาจที่จะบังคับได้ หากทนายมีเหตุจำเป็นไม่สามารถมาศาลได้ ศาลก็จะสั่งเลื่อนคดีไปได้เท่าที่จำเป็นอันไม่อาจก้าวล่วงเสียได้ แม้จะเกินกว่าหนึ่งครั้งก็ตาม ทั้งนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 40 วรรคแรก คดีนี้ตามคำร้องของทนายคนใหม่ของจำเลยก็ระบุไว้ชัดเจนแล้วว่ามาศาลในวันนัดนั้นไม่ได้เพราะติดว่าความที่ศาลจังหวัดเลยซึ่งได้นัดไว้ก่อนแล้ว ทั้งโจทก์ก็ไม่คัดค้านหากศาลชั้นต้นไม่เชื่อว่าเป็นความจริง ก็ชอบที่จะไต่สวนหาความจริงได้ไม่ยาก จะถือเอาว่าจำเลยรู้อยู่แล้วว่าทนายคนใหม่ของจำเลยติดว่าความในคดีอื่นอยู่ก่อนแล้วยังขืนตั้งให้เป็นทนายอีก มาเป็นเครื่องชี้ว่าจำเลยจงใจเพื่อไม่ให้มีทนายจำเลยดำเนินคดีในวันนัดและการเลื่อนคดีของทนายจำเลยคนใหม่ไม่มีเหตุจำเป็นอันไม่อาจก้าวล่วงเสียได้ดังที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยมายังเป็นการไม่ชอบศาลฎีกาเห็นว่าคำร้องขอเลื่อนการสืบพยานของทนายคนใหม่ของจำเลยมีเหตุจำเป็นอันไม่อาจจะก้าวล่วงเสียได้ คดีนี้เป็นคดีมีทุนทรัพย์สูง จำเลยให้การต่อสู้คดีและคดีมีประเด็นข้อพิพาทหลายข้อศาลชั้นต้นได้สืบพยานโจทก์จนหมดแล้ว เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมศาลชั้นต้นชอบที่จะอนุญาตให้จำเลยได้เลื่อนการสืบพยานไปได้..."พิพากษากลับ ให้ยกคำสั่งและคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นพิจารณาสืบพยานจำเลยจนสิ้นกระแสความ แล้วพิพากษาใหม่ตามรูปคดีค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสามศาล ให้ศาลชั้นต้นรวมสั่งเมื่อมีคำพิพากษาใหม่.(จรัส อุดมวรชาติ-ไมตรี กลั่นนุรักษ์-อุไร คังคะเกตุ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 40 กำหนดหลักเกณฑ์การขอเลื่อนคดีของคู่ความไว้ว่าจะต้องมีเหตุจำเป็น และเมื่อศาลสั่งให้เลื่อนคดีไปแล้ว คู่ความฝ่ายนั้นจะขอเลื่อนคดีอีกไม่ได้ เว้นแต่มีเหตุจำเป็นอันไม่อาจก้าวล่วงเสียได้ และจะต้องแสดงให้เป็นที่พอใจของศาลได้ว่า ถ้าศาลไม่อนุญาตให้เลื่อนคดีอีก จะทำให้เสียความยุติธรรม และศาลมีอำนาจสั่งเลื่อนคดีต่อไปอีกได้เท่าที่จำเป็น แม้จะเกินกว่าหนึ่งครั้ง กรณีอย่างไรจะถือว่ามีเหตุจำเป็นอันไม่อาจก้าวล่วงได้และเพื่อความยุติธรรม คำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องนี้เป็นตัวอย่างหนึ่งคือ กรณีที่ทนายจำเลยคนเดิมขอถอนตัวและจำเลยแต่งตั้งทนายความคนใหม่ แต่ทนายความคนใหม่ติดว่าความที่ศาลอื่น โดยตามพฤติการณ์แห่งคดีไม่ปรากฏว่า จำเลยมีเจตนาประวิงคดีแต่ประการใด ศาลก็จะอนุญาตให้เลื่อนคดีไป แต่ถ้าตามพฤติการณ์แห่งคดีมีลักษณะเป็นการประวิงคดี ศาลก็จะไม่อนุญาตให้เลื่อนคดี ตัวอย่างกรณีที่ศาลอนุญาตให้เลื่อนคดี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1899/2512 หลังจากโจทก์ถอนทนายเดิมแล้ว20 วัน ได้มีการยื่นใบแต่งทนายใหม่ในวันนัดสืบพยานโจทก์ วันที่ยื่นใบแต่งทนายเป็นแต่เพียงการแสดงต่อศาลว่าขอแต่งตั้งทนายให้เป็นผู้ว่าความ มิได้หมายความว่าโจทก์เพิ่งไปหาทนายในเช้าวันนัดอันจะถือว่าโจทก์ไม่นำพาต่อคดีของตน เมื่อโจทก์หาทนายได้แล้ว แต่บังเอิญทนายติดว่าความในคดีอื่นซึ่งนัดไว้ก่อนย่อมเป็นกรณีที่มีความจำเป็นอันไม่อาจก้าวล่วงเสียได้ กรณีที่ทนายโจทก์ขอเลื่อนคดีเป็นครั้งแรก แม้โจทก์จะยังมิได้ยื่นบัญชีระบุพยานไว้ แต่ตามพฤติการณ์แห่งคดีไม่มีเหตุที่จะแสดงว่าโจทก์แถล้งประวิงคดี และประกอบกับเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมย่อมมีเหตุสมควรที่ศาลจะอนุญาตให้เลื่อนคดีไปได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1626/2525 จำเลยที่ 1 ที่ 2 มีภูมิลำเนาอยู่จังหวัดอุตรดิตถ์แต่งตั้งให้ทนายความซึ่งมีภูมิลำเนาอยู่ที่กรุงเทพมหานครดำเนินกระบวนพิจารณาในศาลแพ่งการที่ทนายความของจำเลยที่ 1 ที่ 2 มอบให้เสมียนทนายมายื่นคำร้องต่อศาลขอถอนตนจากการเป็นทนายความของจำเลยที่ 1 ที่ 2 ในวันนัดสืบพยานโจทก์ อ้างว่ามีความคิดเห็นไม่ลงรอยกัน โดยจำเลยที่ 1 ที่ 2ยังไม่ทราบว่าทนายความขอถอนตน เช่นนี้ จะถือว่าจำเลยที่ 1 ที่ 2จงใจไม่มาศาลในวันสืบพยานยังไม่ถนัด เพราะจำเลยที่ 1 ที่ 2อยู่ต่างจังหวัด ส่วนทนายอยู่กรุงเทพมหานคร ซึ่งในวันนัดสืบพยานโจทก์ ตัวจำเลยที่ 1 ที่ 2 คงจะคาดหมายว่าทนายความของตนจะเป็นผู้ดำเนินกระบวนพิจารณาตามกฎหมายต่อไปตามปกติ มิได้คาดหมายว่าทนายจะถอนตนถ้าจำเลยที่ 1 ที่ 2 ทราบก็จะต้องแต่งทนายความใหม่เพื่อสู้คดี เพราะได้ยื่นคำให้การไว้แล้ว เพื่อให้ความยุติธรรมดำเนินไปด้วยดี ศาลชั้นต้นควรเลื่อนการพิจารณาไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 39 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3699/2529 การที่โจทก์ขอเลื่อนคดีในวันนัดสืบพยานโจทก์นัดแรก โดยอ้างว่าไม่ประสงค์ให้ จ.เป็นทนายโจทก์ ขอถอน จ. ออกจากการเป็นทนายโจทก์และโจทก์ยังไม่สามารถแต่งตั้งทนายคนใหม่ได้ทันเช่นนี้ คดียังไม่พอฟังว่าโจทก์ประวิงคดี กรณีมีเหตุจำเป็นสมควรให้โจทก์เลื่อนคดี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4626-4629/2530 ศาลชั้นต้นนัดสืบพยานโจทก์และนัดสอบถามเรื่องทนายจำเลยขอถอนตน ครั้นถึงวันนัดศาลชั้นต้นสืบพยานโจทก์ไปจนเสร็จโดยมิได้สอบถามจำเลยถึงการถอนตนของทนายความ จำเลยจึงยังไม่ได้หาทนายใหม่ เมื่อจำเลยไม่มีทนายการขอเลื่อนคดีของจำเลยจึงมีเหตุผลอันสมควร ชอบที่จะอนุญาตให้จำเลยเลื่อนคดีได้ เมื่อศาลชั้นต้นไม่อนุญาตเลื่อนคดีศาลฎีกาย่อมให้ยกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ให้สืบพยานโจทก์ใหม่โดยให้โอกาสจำเลยถามค้านพยานโจทก์ แล้วจึงสืบจำเลยทั้งสี่ต่อไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 199 วรรคสอง ตัวอย่างกรณีที่ศาลไม่อนุญาตให้เลื่อนคดี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2559/2524 จำเลยขอเลื่อนคดีมาแล้ว5 ครั้งจนศาลชั้นต้นมีคำสั่งกำชับว่านัดหน้าจะไม่ยอมให้เลื่อนอีกครั้นถึงวันนัดสืบพยานจำเลยทนายจำเลยกลับยื่นคำร้องขอถอนตัวจากการเป็นทนายจำเลย โดยจำเลยไม่มาศาลและไม่ปรากฏว่าจำเลยได้ทราบแล้วหรือไม่ เห็นได้ว่าจำเลยมีเจตนาประวิงคดีให้ชักช้าศาลชั้นต้นสั่งให้ส่งสำเนาคำร้องขอถอนตัวของทนายจำเลยแก่จำเลยแล้วมีคำสั่งให้งดสืบพยานจำเลยจึงเป็นการชอบแล้ว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3905/2526 จำเลยขอเลื่อนการสืบพยานจำเลยมาแล้ว 4 ครั้ง จนศาลมีคำสั่งกำชับว่านัดหน้าจะไม่ยอมให้เลื่อนคดีอีก ไม่ว่าด้วยกรณีใด ๆ ครั้นถึงวันนัดตามที่เลื่อนมา ทนายจำเลยกลับยื่นคำร้องขอถอนตัวจากการเป็นทนายจำเลยและจำเลยก็ไม่มาศาลตามพฤติการณ์เห็นได้ว่าจำเลยมีเจตนาประวิงคดีให้ชักช้า ศาลชั้นต้นสั่งงดสืบพยานจำเลยโดยถือว่าจำเลยไม่มีพยานมาสืบชอบแล้ว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3807/2528 ศาลชั้นต้นนั่งพิจารณาสืบพยานโจทก์เสร็จและนัดสืบพยานจำเลย ถึงวันนัดทนายจำเลยมอบฉันทะให้เสมียนทนายมายื่นคำร้องขอเลื่อนคดีอ้างเหตุว่าป่วยโดยไม่มีพยานฝ่ายจำเลยมาศาล เมื่อปรากฏว่าจำเลยมีทนายความสองคน แม้ ธ.ทนายจำเลยคนหนึ่งป่วยไม่สามารถมาปฏิบัติหน้าที่ได้ ส. ทนายจำเลยอีกคนหนึ่งก็ยังอยู่และไม่ปรากฏว่ามีเหตุจำเป็นที่จะมาปฏิบัติหน้าที่ไม่ได้ จึงไม่มีเหตุที่จำเลยจะขอเลื่อนคดีเพราะความเจ็บป่วยของทนายจำเลย ข้ออ้างที่ว่า ส.ทนายจำเลยประสงค์จะขอถอนตัวจากการเป็นทนายจำเลย และฝากคำร้องไว้แก่ ธ.แต่ธ.ยังมิได้ยื่นต่อศาล แม้จะเป็นความจริงศาลก็ยังมิได้มีคำสั่งอนุญาต ส.จึงยังคงเป็นทนายจำเลยอยู่ เมื่อจำเลยและพยานจำเลยไม่มาศาลในวันนัดสืบพยานจำเลย ย่อมถือได้ว่าจำเลยไม่มีพยานมาสืบตามข้อต่อสู้และไม่อนุญาตให้เลื่อนคดี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6006/2530 จำเลยขอเลื่อนการสืบพยานจำเลยมาแล้ว 2 นัด โดยนัดแรกอ้างว่าจำเลยที่ 2 ป่วยและส่งหมายให้พยานไม่ได้ นัดที่ 2 อ้างว่าตรงกับที่นัดสืบพยานไว้ที่ศาลอื่นและส่งหมายให้พยานไม่ได้ ศาลชั้นต้นอนุญาตให้เลื่อนคดีโดยกำชับไว้ว่าในนัดหน้าจะไม่ให้เลื่อนคดีอีกไม่ว่าเหตุใด ครั้งถึงวันนัดสืบพยาน จำเลยนัดที่ 3 จำเลยขอเลื่อนคดีอีก อ้างว่าทนายจำเลยขอถอนตัวจากการเป็นทนาย การที่ทนายจำเลยถือโอกาสยื่นคำร้องขอถอนตัว โดยมอบฉันทะให้เสมียนทนายมายื่นคำร้องในวันนัดสืบพยานจำเลย และทนายจำเลยไม่มาศาล ทั้งไม่ปรากฏว่าทนายความผู้นั้นแจ้งการขอถอนตัวให้จำเลยทราบ การยื่นคำร้องขอถอนตัวของทนายความจึงไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 65 ประกอบกับการขอเลื่อนคดี นัดที่ 2 ของจำเลยมีเหตุให้ระแวงสงสัยว่าจำเลยกระทำโดยเจตนาให้วันนัดตรงกันเพื่อนำไปใช้เป็นข้ออ้างในการเลื่อนคดี พฤติการณ์ดังกล่าวมาเป็นที่เห็นได้ว่าจำเลยมีเจตนาประวิงคดีให้ชักช้า หาใช่ขอเลื่อนคดีเพราะมีเหตุจำเป็นแท้จริงไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2509/2531 โจทก์มีหน้าที่นำสืบก่อน และเริ่มสืบพยานโจทก์ด้วยการส่งประเด็นไปสืบที่ศาลอื่น และเมื่อสืบพยานประเด็นโจทก์ได้ 2 ปาก โจทก์ขอเลื่อนคดีนัดนั้นและ 3 นัดต่อมา แล้วโจทก์ขอให้ส่งประเด็นคืนศาลเดิม ศาลเดิมนัดสืบพยานโจทก์แต่โจทก์ขอเลื่อนคดี 2 ครั้ง ครั้งแรกอ้างเหตุทนายความป่วยครั้งที่สองอ้างเหตุผลว่าเอกสารที่ส่งมาไม่ใช่เอกสารที่ประสงค์ขออ้าง ครั้นถึงครั้งที่สาม ผู้รับมอบฉันทะโจทก์มาศาลยื่นคำร้องของโจทก์ขอเลื่อนคดีอ้างว่าโจทก์ถอนทนายคนเดิมและไม่สามารถตั้งทนายใหม่ได้ทัน ทนายจำเลยที่ 2 คัดค้าน ศาลชั้นต้นไม่อนุญาตปรากฏว่าก่อนที่ศาลจะไม่อนุญาตให้เลื่อนคดีในนัดที่สาม ศาลได้กำชับว่าในนัดหน้าหากไม่มีพยานมาศาลให้ถือว่าโจทก์ไม่ติดใจสืบพยานและในวันที่ศาลนัดเป็นนัดที่สามโจทก์มีพยานบุคคลที่จะสืบอีก 2 ปากเป็นพยานหมาย แต่โจทก์มิได้ขอให้ศาลหมายเรียกพยานดังกล่าวทั้งมิได้ขอให้ศาลออกคำสั่งเรียกเอกสารจากบุคคลภายนอกมาประกอบการสืบพยานบุคคลอีกด้วย ประกอบกับปรากฏจากคำฟ้องและใบแต่งทนายความว่า ทนายความที่โจทก์อ้างว่าได้ถอนจากการเป็นทนายมีสำนักงานอยู่ที่สำนักงานโจทก์ จึงไม่น่าเชื่อว่าจะมีการถอนทนายจริงพฤติการณ์โจทก์เป็นการไม่ใส่ใจในการดำเนินคดีและประวิงคดีศาลชอบที่จะไม่อนุญาตให้เลื่อนคดี. นันทชัยเพียรสนอง.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยชดใช้ค่าเสียหายฐานผิดสัญญา ส่งมอบทรัพย์สินคืน หากคืนไม่ได้ให้ชดใช้ราคาพร้อมด้วยดอกเบี้ยจำเลยให้การว่า โจทก์ไม่มีสิทธิเรียกค่าเสียหายและทรัพย์สินเป็นของจำเลยระหว่างพิจารณาของศาลชั้นต้น ศาลชั้นต้นนัดสืบพยานโจทก์ก่อนแต่ในวันนัดสืบพยานโจทก์ครั้งแรก ทนายโจทก์ขอเลื่อนคดีอ้างว่าพยานเอกสารที่โจทก์ขอให้ศาลเรียกจากบุคคลภายนอกยังไม่ส่งมาโดยไม่ทราบเหตุผล จำเลยไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาต ครั้งที่สองมีการสืบพยานโจทก์ 1 ปาก ทนายโจทก์ขอเลื่อนคดีอ้างว่าเพราะตอนบ่ายทนายโจทก์ติดคดีอื่น จำเลยไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาตครั้งที่สามสืบพยานโจทก์ได้ 2 ปาก ทนายโจทก์แถลงว่า พยานอีก 2 ปากยังส่งหมายไม่ได้ขอเลื่อนไปสืบพร้อมกับพยานจำเลยในนัดหน้า จำเลยไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาต ครั้งที่ห้าสืบพยานโจทก์ได้ 2 ปากทนายโจทก์แถลงหมดพยาน ทนายจำเลยขอเลื่อนคดี (ไม่ปรากฏเหตุ)โจทก์ไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาต ครั้งสุดท้ายครั้งที่หกนายวิจารณ์ เอี่ยมตระกูล ทนายคนเดิมของจำเลยขอถอนตัวจากการเป็นทนาย (ไม่ปรากฏเหตุ) ศาลชั้นต้นอนุญาต และในวันเดียวกันนั้นเองจำเลยได้แต่งตั้งนายศิริวัฒน์ โสรินทร์ เป็นทนายจำเลยคนใหม่โดยนายศิริวัฒน์มอบฉันทะให้เสมียนทนายมายื่นคำร้องขอเลื่อนคดีอ้างว่า ทนายจำเลยติดว่าความที่ศาลจังหวัดเลย ในคดีหมายเลขดำที่20123/2527 ระหว่างพนักงานอัยการจังหวัดเลย โจทก์ นางเที่ยงภงภูเวช จำเลย ศาลนัดสืบพยานโจทก์ไว้ก่อนแล้วโดยนัดในวันสืบพยานจำเลยคดีนี้ กรณีเป็นการจำเป็นเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมทนายจำเลยขอเลื่อนการพิจารณาออกไปสักนัดหนึ่ง ศาลชั้นต้นเห็นว่าตามคำร้องขอถอนตัวของนายวิจารณ์ทนายคนเดิมของจำเลยไม่ได้แสดงเหตุผลในการขอถอนตัวไว้ด้วย ทั้งคำร้องขอเลื่อนคดีของนายศิริวัฒน์ทนายคนใหม่ของจำเลยนั้น จำเลยน่าจะทราบแล้วว่าทนายคนใหม่ไม่ว่างมาศาลในวันนั้น ควรจะตั้งทนายคนอื่นได้ พฤติการณ์ของจำเลยและทนายจำเลยดังกล่าวนั้นเป็นการประวิงคดีอย่างชัดแจ้ง เพื่อจะให้คดีได้เลื่อนการพิจารณาไปนั่นเอง การขอเลื่อนของจำเลยจึงไม่มีเหตุจำเป็นและจำเลยประวิงคดี กับได้สอบถามจำเลยว่ามีพยานหรือไม่จำเลยแถลงว่าตัวจำเลยไม่ประสงค์จะเบิกความในวันนี้ เพราะเอกสารไม่พร้อมและพยานปากอื่นของจำเลยไม่มีมาศาลเลย ศาลชั้นต้นจึงมีคำสั่งไม่อนุญาตให้จำเลยเลื่อนคดี โดยให้ยกคำร้องขอเลื่อนคดีเสีย แล้วพิพากษาให้โจทก์ชนะคดีจำเลยอุทธรณ์คำสั่งศาลชั้นต้นที่ไม่อนุญาตให้จำเลยเลื่อนวันนัดสืบพยานจำเลยศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...ในการสืบพยานโจทก์ ศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์ได้เลื่อนคดีถึง 4 ครั้ง ในวันนัดสืบพยานโจทก์ครั้งที่ห้าเมื่อโจทก์สืบพยานเสร็จ แล้วทนายจำเลยขอเลื่อนคดีโดยไม่ได้อ้างเหตุผล โจทก์ไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นก็อนุญาตครั้งที่หกซึ่งเป็นวันนัดสืบพยานจำเลยครั้งที่สอง เมื่อทนายคนเดิมของจำเลยขอถอนตัวและจำเลยตั้งทนายคนใหม่แทน ศาลชั้นต้นก็อนุญาต แม้การถอนตัวของทนายคนเดิมของจำเลยจะเกิดจากการขอของจำเลยหรือไม่ก็ตาม ก็เป็นสิทธิโดยชอบของจำเลยที่จะกระทำได้ และการที่จำเลยจะตั้งให้ผู้ใดเป็นทนายความของตนต่อไปนั้นก็เป็นสิทธิโดยชอบของจำเลยอีกเช่นกัน ส่วนทนายคนใหม่ของจำเลยจะมาศาลในวันนัดได้หรือไม่เป็นเรื่องของทนายคนใหม่ จำเลยไม่มีสิทธิหรืออำนาจที่จะบังคับได้ หากทนายมีเหตุจำเป็นไม่สามารถมาศาลได้ ศาลก็จะสั่งเลื่อนคดีไปได้เท่าที่จำเป็นอันไม่อาจก้าวล่วงเสียได้ แม้จะเกินกว่าหนึ่งครั้งก็ตาม ทั้งนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 40 วรรคแรก คดีนี้ตามคำร้องของทนายคนใหม่ของจำเลยก็ระบุไว้ชัดเจนแล้วว่ามาศาลในวันนัดนั้นไม่ได้เพราะติดว่าความที่ศาลจังหวัดเลยซึ่งได้นัดไว้ก่อนแล้ว ทั้งโจทก์ก็ไม่คัดค้านหากศาลชั้นต้นไม่เชื่อว่าเป็นความจริง ก็ชอบที่จะไต่สวนหาความจริงได้ไม่ยาก จะถือเอาว่าจำเลยรู้อยู่แล้วว่าทนายคนใหม่ของจำเลยติดว่าความในคดีอื่นอยู่ก่อนแล้วยังขืนตั้งให้เป็นทนายอีก มาเป็นเครื่องชี้ว่าจำเลยจงใจเพื่อไม่ให้มีทนายจำเลยดำเนินคดีในวันนัดและการเลื่อนคดีของทนายจำเลยคนใหม่ไม่มีเหตุจำเป็นอันไม่อาจก้าวล่วงเสียได้ดังที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยมายังเป็นการไม่ชอบศาลฎีกาเห็นว่าคำร้องขอเลื่อนการสืบพยานของทนายคนใหม่ของจำเลยมีเหตุจำเป็นอันไม่อาจจะก้าวล่วงเสียได้ คดีนี้เป็นคดีมีทุนทรัพย์สูง จำเลยให้การต่อสู้คดีและคดีมีประเด็นข้อพิพาทหลายข้อศาลชั้นต้นได้สืบพยานโจทก์จนหมดแล้ว เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมศาลชั้นต้นชอบที่จะอนุญาตให้จำเลยได้เลื่อนการสืบพยานไปได้..."พิพากษากลับ ให้ยกคำสั่งและคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นพิจารณาสืบพยานจำเลยจนสิ้นกระแสความ แล้วพิพากษาใหม่ตามรูปคดีค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสามศาล ให้ศาลชั้นต้นรวมสั่งเมื่อมีคำพิพากษาใหม่. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1588/2534นางสาว ณัฏฐา สินธวาชีวะโจทก์นาย เสริม หลัก สุวรรณ์จำเลย ป.วิ.พ. ม. 40ศาลเคยอนุญาตให้ทนายจำเลยเลื่อนคดีครั้งหนึ่งแล้ว ในนัดต่อมาทนายจำเลยคนเดิมขอถอนตัวจากการเป็นทนายจำเลยและศาลอนุญาตและในวันเดียวกันนั้นจำเลยได้แต่งตั้งทนายความคนใหม่ ทนายความคนใหม่มอบฉันทะให้เสมียนทนายมายื่นคำร้องขอเลื่อนคดี อ้างว่าทนายความคนใหม่ติดว่าความที่ศาลอื่น ดังนี้เป็นกรณีจำเป็นอันไม่อาจก้าวล่วงได้ ศาลชอบที่จะสั่งอนุญาตให้เลื่อนการนั่งพิจารณาไปได้อีกแม้จะเกินกว่าหนึ่งครั้งก็ตาม ทั้งนี้ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 40 วรรคแรก.โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยชดใช้ค่าเสียหายฐานผิดสัญญา ส่งมอบทรัพย์สินคืน หากคืนไม่ได้ให้ชดใช้ราคาพร้อมด้วยดอกเบี้ยจำเลยให้การว่า โจทก์ไม่มีสิทธิเรียกค่าเสียหายและทรัพย์สินเป็นของจำเลยระหว่างพิจารณาของศาลชั้นต้น ศาลชั้นต้นนัดสืบพยานโจทก์ก่อนแต่ในวันนัดสืบพยานโจทก์ครั้งแรก ทนายโจทก์ขอเลื่อนคดีอ้างว่าพยานเอกสารที่โจทก์ขอให้ศาลเรียกจากบุคคลภายนอกยังไม่ส่งมาโดยไม่ทราบเหตุผล จำเลยไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาต ครั้งที่สองมีการสืบพยานโจทก์ 1 ปาก ทนายโจทก์ขอเลื่อนคดีอ้างว่าเพราะตอนบ่ายทนายโจทก์ติดคดีอื่น จำเลยไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาตครั้งที่สามสืบพยานโจทก์ได้ 2 ปาก ทนายโจทก์แถลงว่า พยานอีก 2 ปากยังส่งหมายไม่ได้ขอเลื่อนไปสืบพร้อมกับพยานจำเลยในนัดหน้า จำเลยไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาต ครั้งที่ห้าสืบพยานโจทก์ได้ 2 ปากทนายโจทก์แถลงหมดพยาน ทนายจำเลยขอเลื่อนคดี (ไม่ปรากฏเหตุ)โจทก์ไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาต ครั้งสุดท้ายครั้งที่หกนายวิจารณ์ เอี่ยมตระกูล ทนายคนเดิมของจำเลยขอถอนตัวจากการเป็นทนาย (ไม่ปรากฏเหตุ) ศาลชั้นต้นอนุญาต และในวันเดียวกันนั้นเองจำเลยได้แต่งตั้งนายศิริวัฒน์ โสรินทร์ เป็นทนายจำเลยคนใหม่โดยนายศิริวัฒน์มอบฉันทะให้เสมียนทนายมายื่นคำร้องขอเลื่อนคดีอ้างว่า ทนายจำเลยติดว่าความที่ศาลจังหวัดเลย ในคดีหมายเลขดำที่20123/2527 ระหว่างพนักงานอัยการจังหวัดเลย โจทก์ นางเที่ยงภงภูเวช จำเลย ศาลนัดสืบพยานโจทก์ไว้ก่อนแล้วโดยนัดในวันสืบพยานจำเลยคดีนี้ กรณีเป็นการจำเป็นเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมทนายจำเลยขอเลื่อนการพิจารณาออกไปสักนัดหนึ่ง ศาลชั้นต้นเห็นว่าตามคำร้องขอถอนตัวของนายวิจารณ์ทนายคนเดิมของจำเลยไม่ได้แสดงเหตุผลในการขอถอนตัวไว้ด้วย ทั้งคำร้องขอเลื่อนคดีของนายศิริวัฒน์ทนายคนใหม่ของจำเลยนั้น จำเลยน่าจะทราบแล้วว่าทนายคนใหม่ไม่ว่างมาศาลในวันนั้น ควรจะตั้งทนายคนอื่นได้ พฤติการณ์ของจำเลยและทนายจำเลยดังกล่าวนั้นเป็นการประวิงคดีอย่างชัดแจ้ง เพื่อจะให้คดีได้เลื่อนการพิจารณาไปนั่นเอง การขอเลื่อนของจำเลยจึงไม่มีเหตุจำเป็นและจำเลยประวิงคดี กับได้สอบถามจำเลยว่ามีพยานหรือไม่จำเลยแถลงว่าตัวจำเลยไม่ประสงค์จะเบิกความในวันนี้ เพราะเอกสารไม่พร้อมและพยานปากอื่นของจำเลยไม่มีมาศาลเลย ศาลชั้นต้นจึงมีคำสั่งไม่อนุญาตให้จำเลยเลื่อนคดี โดยให้ยกคำร้องขอเลื่อนคดีเสีย แล้วพิพากษาให้โจทก์ชนะคดีจำเลยอุทธรณ์คำสั่งศาลชั้นต้นที่ไม่อนุญาตให้จำเลยเลื่อนวันนัดสืบพยานจำเลยศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...ในการสืบพยานโจทก์ ศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์ได้เลื่อนคดีถึง 4 ครั้ง ในวันนัดสืบพยานโจทก์ครั้งที่ห้าเมื่อโจทก์สืบพยานเสร็จ แล้วทนายจำเลยขอเลื่อนคดีโดยไม่ได้อ้างเหตุผล โจทก์ไม่คัดค้าน ศาลชั้นต้นก็อนุญาตครั้งที่หกซึ่งเป็นวันนัดสืบพยานจำเลยครั้งที่สอง เมื่อทนายคนเดิมของจำเลยขอถอนตัวและจำเลยตั้งทนายคนใหม่แทน ศาลชั้นต้นก็อนุญาต แม้การถอนตัวของทนายคนเดิมของจำเลยจะเกิดจากการขอของจำเลยหรือไม่ก็ตาม ก็เป็นสิทธิโดยชอบของจำเลยที่จะกระทำได้ และการที่จำเลยจะตั้งให้ผู้ใดเป็นทนายความของตนต่อไปนั้นก็เป็นสิทธิโดยชอบของจำเลยอีกเช่นกัน ส่วนทนายคนใหม่ของจำเลยจะมาศาลในวันนัดได้หรือไม่เป็นเรื่องของทนายคนใหม่ จำเลยไม่มีสิทธิหรืออำนาจที่จะบังคับได้ หากทนายมีเหตุจำเป็นไม่สามารถมาศาลได้ ศาลก็จะสั่งเลื่อนคดีไปได้เท่าที่จำเป็นอันไม่อาจก้าวล่วงเสียได้ แม้จะเกินกว่าหนึ่งครั้งก็ตาม ทั้งนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 40 วรรคแรก คดีนี้ตามคำร้องของทนายคนใหม่ของจำเลยก็ระบุไว้ชัดเจนแล้วว่ามาศาลในวันนัดนั้นไม่ได้เพราะติดว่าความที่ศาลจังหวัดเลยซึ่งได้นัดไว้ก่อนแล้ว ทั้งโจทก์ก็ไม่คัดค้านหากศาลชั้นต้นไม่เชื่อว่าเป็นความจริง ก็ชอบที่จะไต่สวนหาความจริงได้ไม่ยาก จะถือเอาว่าจำเลยรู้อยู่แล้วว่าทนายคนใหม่ของจำเลยติดว่าความในคดีอื่นอยู่ก่อนแล้วยังขืนตั้งให้เป็นทนายอีก มาเป็นเครื่องชี้ว่าจำเลยจงใจเพื่อไม่ให้มีทนายจำเลยดำเนินคดีในวันนัดและการเลื่อนคดีของทนายจำเลยคนใหม่ไม่มีเหตุจำเป็นอันไม่อาจก้าวล่วงเสียได้ดังที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยมายังเป็นการไม่ชอบศาลฎีกาเห็นว่าคำร้องขอเลื่อนการสืบพยานของทนายคนใหม่ของจำเลยมีเหตุจำเป็นอันไม่อาจจะก้าวล่วงเสียได้ คดีนี้เป็นคดีมีทุนทรัพย์สูง จำเลยให้การต่อสู้คดีและคดีมีประเด็นข้อพิพาทหลายข้อศาลชั้นต้นได้สืบพยานโจทก์จนหมดแล้ว เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมศาลชั้นต้นชอบที่จะอนุญาตให้จำเลยได้เลื่อนการสืบพยานไปได้..."พิพากษากลับ ให้ยกคำสั่งและคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นพิจารณาสืบพยานจำเลยจนสิ้นกระแสความ แล้วพิพากษาใหม่ตามรูปคดีค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสามศาล ให้ศาลชั้นต้นรวมสั่งเมื่อมีคำพิพากษาใหม่.(จรัส อุดมวรชาติ-ไมตรี กลั่นนุรักษ์-อุไร คังคะเกตุ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 40 กำหนดหลักเกณฑ์การขอเลื่อนคดีของคู่ความไว้ว่าจะต้องมีเหตุจำเป็น และเมื่อศาลสั่งให้เลื่อนคดีไปแล้ว คู่ความฝ่ายนั้นจะขอเลื่อนคดีอีกไม่ได้ เว้นแต่มีเหตุจำเป็นอันไม่อาจก้าวล่วงเสียได้ และจะต้องแสดงให้เป็นที่พอใจของศาลได้ว่า ถ้าศาลไม่อนุญาตให้เลื่อนคดีอีก จะทำให้เสียความยุติธรรม และศาลมีอำนาจสั่งเลื่อนคดีต่อไปอีกได้เท่าที่จำเป็น แม้จะเกินกว่าหนึ่งครั้ง กรณีอย่างไรจะถือว่ามีเหตุจำเป็นอันไม่อาจก้าวล่วงได้และเพื่อความยุติธรรม คำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องนี้เป็นตัวอย่างหนึ่งคือ กรณีที่ทนายจำเลยคนเดิมขอถอนตัวและจำเลยแต่งตั้งทนายความคนใหม่ แต่ทนายความคนใหม่ติดว่าความที่ศาลอื่น โดยตามพฤติการณ์แห่งคดีไม่ปรากฏว่า จำเลยมีเจตนาประวิงคดีแต่ประการใด ศาลก็จะอนุญาตให้เลื่อนคดีไป แต่ถ้าตามพฤติการณ์แห่งคดีมีลักษณะเป็นการประวิงคดี ศาลก็จะไม่อนุญาตให้เลื่อนคดี ตัวอย่างกรณีที่ศาลอนุญาตให้เลื่อนคดี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1899/2512 หลังจากโจทก์ถอนทนายเดิมแล้ว20 วัน ได้มีการยื่นใบแต่งทนายใหม่ในวันนัดสืบพยานโจทก์ วันที่ยื่นใบแต่งทนายเป็นแต่เพียงการแสดงต่อศาลว่าขอแต่งตั้งทนายให้เป็นผู้ว่าความ มิได้หมายความว่าโจทก์เพิ่งไปหาทนายในเช้าวันนัดอันจะถือว่าโจทก์ไม่นำพาต่อคดีของตน เมื่อโจทก์หาทนายได้แล้ว แต่บังเอิญทนายติดว่าความในคดีอื่นซึ่งนัดไว้ก่อนย่อมเป็นกรณีที่มีความจำเป็นอันไม่อาจก้าวล่วงเสียได้ กรณีที่ทนายโจทก์ขอเลื่อนคดีเป็นครั้งแรก แม้โจทก์จะยังมิได้ยื่นบัญชีระบุพยานไว้ แต่ตามพฤติการณ์แห่งคดีไม่มีเหตุที่จะแสดงว่าโจทก์แถล้งประวิงคดี และประกอบกับเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมย่อมมีเหตุสมควรที่ศาลจะอนุญาตให้เลื่อนคดีไปได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1626/2525 จำเลยที่ 1 ที่ 2 มีภูมิลำเนาอยู่จังหวัดอุตรดิตถ์แต่งตั้งให้ทนายความซึ่งมีภูมิลำเนาอยู่ที่กรุงเทพมหานครดำเนินกระบวนพิจารณาในศาลแพ่งการที่ทนายความของจำเลยที่ 1 ที่ 2 มอบให้เสมียนทนายมายื่นคำร้องต่อศาลขอถอนตนจากการเป็นทนายความของจำเลยที่ 1 ที่ 2 ในวันนัดสืบพยานโจทก์ อ้างว่ามีความคิดเห็นไม่ลงรอยกัน โดยจำเลยที่ 1 ที่ 2ยังไม่ทราบว่าทนายความขอถอนตน เช่นนี้ จะถือว่าจำเลยที่ 1 ที่ 2จงใจไม่มาศาลในวันสืบพยานยังไม่ถนัด เพราะจำเลยที่ 1 ที่ 2อยู่ต่างจังหวัด ส่วนทนายอยู่กรุงเทพมหานคร ซึ่งในวันนัดสืบพยานโจทก์ ตัวจำเลยที่ 1 ที่ 2 คงจะคาดหมายว่าทนายความของตนจะเป็นผู้ดำเนินกระบวนพิจารณาตามกฎหมายต่อไปตามปกติ มิได้คาดหมายว่าทนายจะถอนตนถ้าจำเลยที่ 1 ที่ 2 ทราบก็จะต้องแต่งทนายความใหม่เพื่อสู้คดี เพราะได้ยื่นคำให้การไว้แล้ว เพื่อให้ความยุติธรรมดำเนินไปด้วยดี ศาลชั้นต้นควรเลื่อนการพิจารณาไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 39 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3699/2529 การที่โจทก์ขอเลื่อนคดีในวันนัดสืบพยานโจทก์นัดแรก โดยอ้างว่าไม่ประสงค์ให้ จ.เป็นทนายโจทก์ ขอถอน จ. ออกจากการเป็นทนายโจทก์และโจทก์ยังไม่สามารถแต่งตั้งทนายคนใหม่ได้ทันเช่นนี้ คดียังไม่พอฟังว่าโจทก์ประวิงคดี กรณีมีเหตุจำเป็นสมควรให้โจทก์เลื่อนคดี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4626-4629/2530 ศาลชั้นต้นนัดสืบพยานโจทก์และนัดสอบถามเรื่องทนายจำเลยขอถอนตน ครั้นถึงวันนัดศาลชั้นต้นสืบพยานโจทก์ไปจนเสร็จโดยมิได้สอบถามจำเลยถึงการถอนตนของทนายความ จำเลยจึงยังไม่ได้หาทนายใหม่ เมื่อจำเลยไม่มีทนายการขอเลื่อนคดีของจำเลยจึงมีเหตุผลอันสมควร ชอบที่จะอนุญาตให้จำเลยเลื่อนคดีได้ เมื่อศาลชั้นต้นไม่อนุญาตเลื่อนคดีศาลฎีกาย่อมให้ยกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ให้สืบพยานโจทก์ใหม่โดยให้โอกาสจำเลยถามค้านพยานโจทก์ แล้วจึงสืบจำเลยทั้งสี่ต่อไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 199 วรรคสอง ตัวอย่างกรณีที่ศาลไม่อนุญาตให้เลื่อนคดี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2559/2524 จำเลยขอเลื่อนคดีมาแล้ว5 ครั้งจนศาลชั้นต้นมีคำสั่งกำชับว่านัดหน้าจะไม่ยอมให้เลื่อนอีกครั้นถึงวันนัดสืบพยานจำเลยทนายจำเลยกลับยื่นคำร้องขอถอนตัวจากการเป็นทนายจำเลย โดยจำเลยไม่มาศาลและไม่ปรากฏว่าจำเลยได้ทราบแล้วหรือไม่ เห็นได้ว่าจำเลยมีเจตนาประวิงคดีให้ชักช้าศาลชั้นต้นสั่งให้ส่งสำเนาคำร้องขอถอนตัวของทนายจำเลยแก่จำเลยแล้วมีคำสั่งให้งดสืบพยานจำเลยจึงเป็นการชอบแล้ว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3905/2526 จำเลยขอเลื่อนการสืบพยานจำเลยมาแล้ว 4 ครั้ง จนศาลมีคำสั่งกำชับว่านัดหน้าจะไม่ยอมให้เลื่อนคดีอีก ไม่ว่าด้วยกรณีใด ๆ ครั้นถึงวันนัดตามที่เลื่อนมา ทนายจำเลยกลับยื่นคำร้องขอถอนตัวจากการเป็นทนายจำเลยและจำเลยก็ไม่มาศาลตามพฤติการณ์เห็นได้ว่าจำเลยมีเจตนาประวิงคดีให้ชักช้า ศาลชั้นต้นสั่งงดสืบพยานจำเลยโดยถือว่าจำเลยไม่มีพยานมาสืบชอบแล้ว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3807/2528 ศาลชั้นต้นนั่งพิจารณาสืบพยานโจทก์เสร็จและนัดสืบพยานจำเลย ถึงวันนัดทนายจำเลยมอบฉันทะให้เสมียนทนายมายื่นคำร้องขอเลื่อนคดีอ้างเหตุว่าป่วยโดยไม่มีพยานฝ่ายจำเลยมาศาล เมื่อปรากฏว่าจำเลยมีทนายความสองคน แม้ ธ.ทนายจำเลยคนหนึ่งป่วยไม่สามารถมาปฏิบัติหน้าที่ได้ ส. ทนายจำเลยอีกคนหนึ่งก็ยังอยู่และไม่ปรากฏว่ามีเหตุจำเป็นที่จะมาปฏิบัติหน้าที่ไม่ได้ จึงไม่มีเหตุที่จำเลยจะขอเลื่อนคดีเพราะความเจ็บป่วยของทนายจำเลย ข้ออ้างที่ว่า ส.ทนายจำเลยประสงค์จะขอถอนตัวจากการเป็นทนายจำเลย และฝากคำร้องไว้แก่ ธ.แต่ธ.ยังมิได้ยื่นต่อศาล แม้จะเป็นความจริงศาลก็ยังมิได้มีคำสั่งอนุญาต ส.จึงยังคงเป็นทนายจำเลยอยู่ เมื่อจำเลยและพยานจำเลยไม่มาศาลในวันนัดสืบพยานจำเลย ย่อมถือได้ว่าจำเลยไม่มีพยานมาสืบตามข้อต่อสู้และไม่อนุญาตให้เลื่อนคดี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6006/2530 จำเลยขอเลื่อนการสืบพยานจำเลยมาแล้ว 2 นัด โดยนัดแรกอ้างว่าจำเลยที่ 2 ป่วยและส่งหมายให้พยานไม่ได้ นัดที่ 2 อ้างว่าตรงกับที่นัดสืบพยานไว้ที่ศาลอื่นและส่งหมายให้พยานไม่ได้ ศาลชั้นต้นอนุญาตให้เลื่อนคดีโดยกำชับไว้ว่าในนัดหน้าจะไม่ให้เลื่อนคดีอีกไม่ว่าเหตุใด ครั้งถึงวันนัดสืบพยาน จำเลยนัดที่ 3 จำเลยขอเลื่อนคดีอีก อ้างว่าทนายจำเลยขอถอนตัวจากการเป็นทนาย การที่ทนายจำเลยถือโอกาสยื่นคำร้องขอถอนตัว โดยมอบฉันทะให้เสมียนทนายมายื่นคำร้องในวันนัดสืบพยานจำเลย และทนายจำเลยไม่มาศาล ทั้งไม่ปรากฏว่าทนายความผู้นั้นแจ้งการขอถอนตัวให้จำเลยทราบ การยื่นคำร้องขอถอนตัวของทนายความจึงไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 65 ประกอบกับการขอเลื่อนคดี นัดที่ 2 ของจำเลยมีเหตุให้ระแวงสงสัยว่าจำเลยกระทำโดยเจตนาให้วันนัดตรงกันเพื่อนำไปใช้เป็นข้ออ้างในการเลื่อนคดี พฤติการณ์ดังกล่าวมาเป็นที่เห็นได้ว่าจำเลยมีเจตนาประวิงคดีให้ชักช้า หาใช่ขอเลื่อนคดีเพราะมีเหตุจำเป็นแท้จริงไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2509/2531 โจทก์มีหน้าที่นำสืบก่อน และเริ่มสืบพยานโจทก์ด้วยการส่งประเด็นไปสืบที่ศาลอื่น และเมื่อสืบพยานประเด็นโจทก์ได้ 2 ปาก โจทก์ขอเลื่อนคดีนัดนั้นและ 3 นัดต่อมา แล้วโจทก์ขอให้ส่งประเด็นคืนศาลเดิม ศาลเดิมนัดสืบพยานโจทก์แต่โจทก์ขอเลื่อนคดี 2 ครั้ง ครั้งแรกอ้างเหตุทนายความป่วยครั้งที่สองอ้างเหตุผลว่าเอกสารที่ส่งมาไม่ใช่เอกสารที่ประสงค์ขออ้าง ครั้นถึงครั้งที่สาม ผู้รับมอบฉันทะโจทก์มาศาลยื่นคำร้องของโจทก์ขอเลื่อนคดีอ้างว่าโจทก์ถอนทนายคนเดิมและไม่สามารถตั้งทนายใหม่ได้ทัน ทนายจำเลยที่ 2 คัดค้าน ศาลชั้นต้นไม่อนุญาตปรากฏว่าก่อนที่ศาลจะไม่อนุญาตให้เลื่อนคดีในนัดที่สาม ศาลได้กำชับว่าในนัดหน้าหากไม่มีพยานมาศาลให้ถือว่าโจทก์ไม่ติดใจสืบพยานและในวันที่ศาลนัดเป็นนัดที่สามโจทก์มีพยานบุคคลที่จะสืบอีก 2 ปากเป็นพยานหมาย แต่โจทก์มิได้ขอให้ศาลหมายเรียกพยานดังกล่าวทั้งมิได้ขอให้ศาลออกคำสั่งเรียกเอกสารจากบุคคลภายนอกมาประกอบการสืบพยานบุคคลอีกด้วย ประกอบกับปรากฏจากคำฟ้องและใบแต่งทนายความว่า ทนายความที่โจทก์อ้างว่าได้ถอนจากการเป็นทนายมีสำนักงานอยู่ที่สำนักงานโจทก์ จึงไม่น่าเชื่อว่าจะมีการถอนทนายจริงพฤติการณ์โจทก์เป็นการไม่ใส่ใจในการดำเนินคดีและประวิงคดีศาลชอบที่จะไม่อนุญาตให้เลื่อนคดี. นันทชัยเพียรสนอง.