คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5783/2533หลักกฎหมาย: ผู้ร้องเช่าซื้อที่พิพาท เมื่อชำระค่าเช่าซื้อครบได้รับโอนกรรมสิทธิ์มาเป็นของผู้ร้อง โดยใส่ชื่อ ลูกหนี้ที่ 1 ไว้ในโฉนด แทนเพื่อให้ลูกหนี้ที่ 1 นำโฉนด ไปเป็นหลักประกันในการหาเงินมาทำการค้าโดยลูกหนี้ที่ 1 ทำหนังสือยืนยันมอบไว้แก่ผู้ร้องว่ากรรมสิทธิ์ในที่พิพาทเป็นของผู้ร้อง และจะไถ่ถอนจำนองโอนคืนผู้ร้องภายใน 1 ปีจึงถือได้ว่า ที่พิพาทเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ร้อง ลูกหนี้ที่ 1 เป็นเพียงผู้มีชื่อ ในโฉนด ในฐานะผู้ถือกรรมสิทธิ์แทน แม้ลูกหนี้ที่ 1 จะเอาที่พิพาทไปจำนองแล้วไม่ไถ่ถอน ผู้ร้องในฐานะเจ้าของทรัพย์สินที่จำนองก็มีสิทธิจะไถ่ถอนจำนองเองได้ หากไถ่ถอนจำนองเองก็ชอบจะเรียกให้ลูกหนี้ที่ 1 ชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนองได้ เมื่อผู้ร้องไถ่ถอนจำนองแล้วจำนองก็ย่อมระงับไปจะบังคับให้ลูกหนี้ที่ 1 ทำการไถ่ถอนจำนองซ้ำอีกไม่ได้.คดีนี้สืบเนื่องมาจากศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของลูกหนี้(จำเลย) ทั้งสองเด็ดขาดเมื่อวันที่ 17 เมษายน 2528 และพิพากษาให้ลูกหนี้ (จำเลย) ทั้งสองเป็นบุคคลล้มละลาย เมื่อวันที่ 2 ธันวาคม2528ผู้ร้องยื่นคำร้องว่า เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2528 ผู้ร้องซึ่งเป็นเจ้าหนี้ผู้เป็นโจทก์ได้ยื่นคำร้องต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ว่า ผู้ร้องเป็นผู้เช่าซื้อที่ดินจำนวน 2 แปลง โดยให้ลูกหนี้ที่ 1ดำเนินการแทน แต่ลูกหนี้ที่ 1 กลับโอนที่ดินใส่ชื่อลูกหนี้ที่ 1เป็นผู้ถือกรรมสิทธิเสียเอง แล้วนำไปจำนองไว้กับธนาคารกรุงศรีอยุธยาจำกัด เพื่อนำเงินมาทำการค้าและจะไถ่ถอนจำนองและโอนกรรมสิทธิที่ดินทั้งสองแปลงให้แก่ผู้ร้องภายใน 1 ปี ผู้ร้องได้แจ้งให้ลูกหนี้ที่ 1ดำเนินการไถ่ถอนจำนองและโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินให้แก่ผู้ร้องแต่ลูกหนี้ที่ 1 บ่างเบี่ยงตลอดมา ผู้ร้องจึงฟ้องคดีต่อศาลแพ่งเมื่อวันที่ 25 มกราคม 2528 ต่อมาลูกหนี้ที่ 1 ถูกศาลสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดศาลสั่งจำหน่ายคดีแพ่งดังกล่าว ผู้ร้องจึงขอให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ปฏิบัติตามหนังสือยืนยันการเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์อันแท้จริงโดยทำการไถ่ถอนจำนองและโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินนั้นให้แก่ผู้ร้อง นอกจากนั้น ผู้ร้องยังได้นำมูลหนี้การเช่าซื้อที่ดินทั้งสองแปลงดังกล่าวยื่นคำขอรับชำระหนี้ต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไว้ด้วย เจ้าพนักงานพิทัพษ์ทรัพย์สอบสวนแล้วมีคำสั่งให้ยกคำร้องของผู้ร้อง คำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าวไม่ชอบด้วยกฎหมายขอให้ศาลมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าวไม่ชอบด้วยกฎหมาย ขอให้ศาลมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ปฏิบัติตามหนังสือยืนยันการเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์อันแท้จริง โดยให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์หรือผู้ร้องทำการไถ่ถอนจำนองที่ดินทั้งสองแปลงดังกล่าวและโอนใส่ชื่อผู้ร้องเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ต่อไป หากผู้ร้องเป็นผู้ไถ่ถอนจำนองเอง ขอให้กองทรัพย์สินของลูกหนี้ที่ 1 ชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนอง หรือใช้ราคาที่ดินพร้อมดอกเบี้ยแก่ผู้ร้องเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ยื่นคำคัดค้านว่า หนังสือยืนยันการเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์อันแก้จริงนั้น จะเป็นหนังสือที่ลูกหนี้ที่ 1 ได้กระทำขึ้นจริงหรือไม่ก็ไม่อาจที่จะทราบได้ และก็มิได้รับการยืนยันจากลูกหนี้ที่ 1 ว่าเป็นหนังสือที่ได้กระทำขึ้นเองจริงไม่อาจที่จะรับฟังได้ว่าที่ดินทั้งสองแปลงที่ลูกหนี้ที่ 1 มีชื่อเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ได้ถือไว้แทนผู้ร้อง จึงต้องฟังว่าที่ดินทั้งสองแปลงดังกล่าวเป็นกรรมสิทธิ์ของลูกหนี้ที่ 1 ขอให้ยกคำร้องของผู้ร้องศาลชั้นต้นมีคำสั่งแก้คำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เป็นว่า ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์หรือผู้ร้องทำการไถ่ถอนจำนองที่ดินพิพาท และโอนใส่ชื่อผู้ร้องเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ต่อไปหากผู้ร้องเป็นผู้ไถ่ถอนจำนองเองก็ให้กองทรัพย์สินของลูกหนี้ที่ 1ชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนองนั้นหรือชดใช้ราคาที่ดินจำนวน 94,050 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ย นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์โอนที่ดินพิพาทใส่ชื่อผู้ร้องเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ต่อไป โดยไม่ต้องไถ่ถอนจำนองหหรือชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนองหรือใช้ราคาที่ดินพร้อมด้วยดอกเบี้ยแก่ผู้ร้อง นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำสั่งศาลชั้นต้นผู้ร้องและเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...พยานหลักฐานของผู้ร้องจึงมีน้ำหนักฟังได้ว่า ผู้ร้องได้เช่าซื้อที่พิพาทจากสหกรณ์ออมทรัพย์ข้าราชการกรมการปกครอง จำกัด โดยรับโอนสิทธิเช่าซื้อมาจากลูกหนี้ที่ 1และเมื่อผู้ร้องชำระค่าเช่าซื้อครบแล้วได้รับโอนกรรมสิทธิ์มาเป็นของผู้ร้องโดยให้ใส่ชื่อลูกหนี้ที่ 1 ไว้ในโฉนดแทนเพื่อช่วยเหลือลูกหนี้ที่ 1 ให้นำโฉนดไปเป็นหลักประกันในการหาเงินมาทำการค้าทั้งนี้โดยลูกหนี้ที่ 1 ได้ทำหนังสือยืนยันมอบไว้แก่ผู้ร้องว่ากรรมสิทธิ์ในที่พิพาทเป็นของผู้ร้อง และจะไถ่ถอนจำนองแล้วโอนคืนให้แก่ผู้ร้องภายใน 1 ปี ฎีกาของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ที่ว่าลูกหนี้ที่ 1 เป็นเจ้าของที่พิพาทโดยมิได้ถือกรรมสิทธิ์ไว้แทนผู้ร้องนั้นฟังไม่ขึ้นส่วนฎีกาของผู้ร้องที่ขอให้บังคับเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไถ่ถอนจำนองนั้น เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าที่พิพาทเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ร้อง ลูกหนี้ที่ 1 เป็นเพียงผู้มีชื่อในโฉนดในฐานะผู้ถือกรรมสิทธิ์แทนเช่นนี้ แม้ลูกหนี้ที่ 1 จะเอาที่พิพาทไปจำนองแล้วไม่ยอมไถ่ถอนก็ตาม ผู้ร้องในฐานะเจ้าของทรัพย์สินที่จำนองก็มีสิทธ ที่จะไถ่ถอนจำนองเองได้ ซึ่งหากได้ไถ่ถอนจำนองเองแล้วก็ชอบที่จะเรียกให้ลูกหนี้ที่ 1 ชดใช้ค่าไถ่ถอนได้และในเมื่อผู้ร้องได้ไถ่ถอนเองเสร็จแล้ว จำนองก็ย่อมระงับไปจะบังคับให้ลูกหนี้ที่ 1ทำการไถ่ถอนจำนองซ้ำอีกย่อมไม่ได้ กรณีเรื่องนี้ปรากฏว่าผู้ร้องในฐานะเจ้าหนี้ได้ขอรับชำระหนี้ค่าไถ่ถอนจำนองที่พิพาทไว้แล้วในสาขาคดีขอรับชำระหนี้ ดังปรากฏตามคดีหมายเลขดำำที่ ล.71/2532 ของศาลฎีกาแสดงว่าผู้ร้องมีเจตนาจะใช้สิทธิไถ่ถอนจำนองเอง และในสาขาคดีดังกล่าวศาลฎีกาได้มีคำพิพากษาแล้วว่า หากผู้ร้องไถ่ถอนจำนองที่พิพาทเป็นเงินจำนวนเท่าใด ก็ให้ได้รับชำระหนี้ค่าไถ่ถอนจำนองจากกองทรัพย์สินของลูกหนี้ที่ 1 เป็นเงินจำนวนเท่านั้น ซึ่งเท่ากับเป็นการพิพากษาให้ผู้ร้องเป็นผู้ไถ่ถอนจำนองเอง แต่ให้ได้รับชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนองคืนจากกองทรัพย์สินของลูกหนี้ที่ 1 นั่นเอง หากศาลฎีกาจะมีคำพิพากษาในสาขาคดีนี้ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เป็นผู้ไถ่ถอนจำนองที่พิพาทหรือชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนอง คำพิพากษาในสาขาคดีทั้งสองนี้ก็จะขัดกัน จึงไม่ชอบที่ผู้ร้องจะขอให้พิพากษาเช่นนั้นฎีกาของผู้ร้องในข้อนี้ฟังไม่ขึ้น ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้เจ้าพนักงานพิทัพษ์ทรัพย์โอนที่ดินโฉนดเลขที่ 80197 ตำบลลาดยาวอำเภอบางเขน (บางซื้อ) กรุงเทพมหานคร ใส่ชื่อผู้ร้องเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ โดยไม่ต้องไถ่ถอนจำนองหรือชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนองหรือใช้ราคาที่ดินพร้อมด้วยดอกเบี้ยแก่ผู้ร้องนั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยในผล"พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5783/2533นาย ควง อัษฏมงคลกูล กับพวกโจทก์นาย ควง อัษฏ มงคล กู ลผู้ร้องนาย ทวี ชัย แก้วกำเหนิดพงษ์ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 724, ม. 744 พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 109 (3)ผู้ร้องเช่าซื้อที่พิพาท เมื่อชำระค่าเช่าซื้อครบได้รับโอนกรรมสิทธิ์มาเป็นของผู้ร้อง โดยใส่ชื่อ ลูกหนี้ที่ 1 ไว้ในโฉนด แทนเพื่อให้ลูกหนี้ที่ 1 นำโฉนด ไปเป็นหลักประกันในการหาเงินมาทำการค้าโดยลูกหนี้ที่ 1 ทำหนังสือยืนยันมอบไว้แก่ผู้ร้องว่ากรรมสิทธิ์ในที่พิพาทเป็นของผู้ร้อง และจะไถ่ถอนจำนองโอนคืนผู้ร้องภายใน 1 ปีจึงถือได้ว่า ที่พิพาทเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ร้อง ลูกหนี้ที่ 1 เป็นเพียงผู้มีชื่อ ในโฉนด ในฐานะผู้ถือกรรมสิทธิ์แทน แม้ลูกหนี้ที่ 1 จะเอาที่พิพาทไปจำนองแล้วไม่ไถ่ถอน ผู้ร้องในฐานะเจ้าของทรัพย์สินที่จำนองก็มีสิทธิจะไถ่ถอนจำนองเองได้ หากไถ่ถอนจำนองเองก็ชอบจะเรียกให้ลูกหนี้ที่ 1 ชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนองได้ เมื่อผู้ร้องไถ่ถอนจำนองแล้วจำนองก็ย่อมระงับไปจะบังคับให้ลูกหนี้ที่ 1 ทำการไถ่ถอนจำนองซ้ำอีกไม่ได้.คดีนี้สืบเนื่องมาจากศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของลูกหนี้(จำเลย) ทั้งสองเด็ดขาดเมื่อวันที่ 17 เมษายน 2528 และพิพากษาให้ลูกหนี้ (จำเลย) ทั้งสองเป็นบุคคลล้มละลาย เมื่อวันที่ 2 ธันวาคม2528ผู้ร้องยื่นคำร้องว่า เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2528 ผู้ร้องซึ่งเป็นเจ้าหนี้ผู้เป็นโจทก์ได้ยื่นคำร้องต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ว่า ผู้ร้องเป็นผู้เช่าซื้อที่ดินจำนวน 2 แปลง โดยให้ลูกหนี้ที่ 1ดำเนินการแทน แต่ลูกหนี้ที่ 1 กลับโอนที่ดินใส่ชื่อลูกหนี้ที่ 1เป็นผู้ถือกรรมสิทธิเสียเอง แล้วนำไปจำนองไว้กับธนาคารกรุงศรีอยุธยาจำกัด เพื่อนำเงินมาทำการค้าและจะไถ่ถอนจำนองและโอนกรรมสิทธิที่ดินทั้งสองแปลงให้แก่ผู้ร้องภายใน 1 ปี ผู้ร้องได้แจ้งให้ลูกหนี้ที่ 1ดำเนินการไถ่ถอนจำนองและโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินให้แก่ผู้ร้องแต่ลูกหนี้ที่ 1 บ่างเบี่ยงตลอดมา ผู้ร้องจึงฟ้องคดีต่อศาลแพ่งเมื่อวันที่ 25 มกราคม 2528 ต่อมาลูกหนี้ที่ 1 ถูกศาลสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดศาลสั่งจำหน่ายคดีแพ่งดังกล่าว ผู้ร้องจึงขอให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ปฏิบัติตามหนังสือยืนยันการเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์อันแท้จริงโดยทำการไถ่ถอนจำนองและโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินนั้นให้แก่ผู้ร้อง นอกจากนั้น ผู้ร้องยังได้นำมูลหนี้การเช่าซื้อที่ดินทั้งสองแปลงดังกล่าวยื่นคำขอรับชำระหนี้ต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไว้ด้วย เจ้าพนักงานพิทัพษ์ทรัพย์สอบสวนแล้วมีคำสั่งให้ยกคำร้องของผู้ร้อง คำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าวไม่ชอบด้วยกฎหมายขอให้ศาลมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าวไม่ชอบด้วยกฎหมาย ขอให้ศาลมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ปฏิบัติตามหนังสือยืนยันการเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์อันแท้จริง โดยให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์หรือผู้ร้องทำการไถ่ถอนจำนองที่ดินทั้งสองแปลงดังกล่าวและโอนใส่ชื่อผู้ร้องเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ต่อไป หากผู้ร้องเป็นผู้ไถ่ถอนจำนองเอง ขอให้กองทรัพย์สินของลูกหนี้ที่ 1 ชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนอง หรือใช้ราคาที่ดินพร้อมดอกเบี้ยแก่ผู้ร้องเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ยื่นคำคัดค้านว่า หนังสือยืนยันการเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์อันแก้จริงนั้น จะเป็นหนังสือที่ลูกหนี้ที่ 1 ได้กระทำขึ้นจริงหรือไม่ก็ไม่อาจที่จะทราบได้ และก็มิได้รับการยืนยันจากลูกหนี้ที่ 1 ว่าเป็นหนังสือที่ได้กระทำขึ้นเองจริงไม่อาจที่จะรับฟังได้ว่าที่ดินทั้งสองแปลงที่ลูกหนี้ที่ 1 มีชื่อเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ได้ถือไว้แทนผู้ร้อง จึงต้องฟังว่าที่ดินทั้งสองแปลงดังกล่าวเป็นกรรมสิทธิ์ของลูกหนี้ที่ 1 ขอให้ยกคำร้องของผู้ร้องศาลชั้นต้นมีคำสั่งแก้คำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เป็นว่า ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์หรือผู้ร้องทำการไถ่ถอนจำนองที่ดินพิพาท และโอนใส่ชื่อผู้ร้องเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ต่อไปหากผู้ร้องเป็นผู้ไถ่ถอนจำนองเองก็ให้กองทรัพย์สินของลูกหนี้ที่ 1ชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนองนั้นหรือชดใช้ราคาที่ดินจำนวน 94,050 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ย นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์โอนที่ดินพิพาทใส่ชื่อผู้ร้องเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ต่อไป โดยไม่ต้องไถ่ถอนจำนองหหรือชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนองหรือใช้ราคาที่ดินพร้อมด้วยดอกเบี้ยแก่ผู้ร้อง นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำสั่งศาลชั้นต้นผู้ร้องและเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...พยานหลักฐานของผู้ร้องจึงมีน้ำหนักฟังได้ว่า ผู้ร้องได้เช่าซื้อที่พิพาทจากสหกรณ์ออมทรัพย์ข้าราชการกรมการปกครอง จำกัด โดยรับโอนสิทธิเช่าซื้อมาจากลูกหนี้ที่ 1และเมื่อผู้ร้องชำระค่าเช่าซื้อครบแล้วได้รับโอนกรรมสิทธิ์มาเป็นของผู้ร้องโดยให้ใส่ชื่อลูกหนี้ที่ 1 ไว้ในโฉนดแทนเพื่อช่วยเหลือลูกหนี้ที่ 1 ให้นำโฉนดไปเป็นหลักประกันในการหาเงินมาทำการค้าทั้งนี้โดยลูกหนี้ที่ 1 ได้ทำหนังสือยืนยันมอบไว้แก่ผู้ร้องว่ากรรมสิทธิ์ในที่พิพาทเป็นของผู้ร้อง และจะไถ่ถอนจำนองแล้วโอนคืนให้แก่ผู้ร้องภายใน 1 ปี ฎีกาของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ที่ว่าลูกหนี้ที่ 1 เป็นเจ้าของที่พิพาทโดยมิได้ถือกรรมสิทธิ์ไว้แทนผู้ร้องนั้นฟังไม่ขึ้นส่วนฎีกาของผู้ร้องที่ขอให้บังคับเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไถ่ถอนจำนองนั้น เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าที่พิพาทเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ร้อง ลูกหนี้ที่ 1 เป็นเพียงผู้มีชื่อในโฉนดในฐานะผู้ถือกรรมสิทธิ์แทนเช่นนี้ แม้ลูกหนี้ที่ 1 จะเอาที่พิพาทไปจำนองแล้วไม่ยอมไถ่ถอนก็ตาม ผู้ร้องในฐานะเจ้าของทรัพย์สินที่จำนองก็มีสิทธ ที่จะไถ่ถอนจำนองเองได้ ซึ่งหากได้ไถ่ถอนจำนองเองแล้วก็ชอบที่จะเรียกให้ลูกหนี้ที่ 1 ชดใช้ค่าไถ่ถอนได้และในเมื่อผู้ร้องได้ไถ่ถอนเองเสร็จแล้ว จำนองก็ย่อมระงับไปจะบังคับให้ลูกหนี้ที่ 1ทำการไถ่ถอนจำนองซ้ำอีกย่อมไม่ได้ กรณีเรื่องนี้ปรากฏว่าผู้ร้องในฐานะเจ้าหนี้ได้ขอรับชำระหนี้ค่าไถ่ถอนจำนองที่พิพาทไว้แล้วในสาขาคดีขอรับชำระหนี้ ดังปรากฏตามคดีหมายเลขดำำที่ ล.71/2532 ของศาลฎีกาแสดงว่าผู้ร้องมีเจตนาจะใช้สิทธิไถ่ถอนจำนองเอง และในสาขาคดีดังกล่าวศาลฎีกาได้มีคำพิพากษาแล้วว่า หากผู้ร้องไถ่ถอนจำนองที่พิพาทเป็นเงินจำนวนเท่าใด ก็ให้ได้รับชำระหนี้ค่าไถ่ถอนจำนองจากกองทรัพย์สินของลูกหนี้ที่ 1 เป็นเงินจำนวนเท่านั้น ซึ่งเท่ากับเป็นการพิพากษาให้ผู้ร้องเป็นผู้ไถ่ถอนจำนองเอง แต่ให้ได้รับชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนองคืนจากกองทรัพย์สินของลูกหนี้ที่ 1 นั่นเอง หากศาลฎีกาจะมีคำพิพากษาในสาขาคดีนี้ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เป็นผู้ไถ่ถอนจำนองที่พิพาทหรือชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนอง คำพิพากษาในสาขาคดีทั้งสองนี้ก็จะขัดกัน จึงไม่ชอบที่ผู้ร้องจะขอให้พิพากษาเช่นนั้นฎีกาของผู้ร้องในข้อนี้ฟังไม่ขึ้น ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้เจ้าพนักงานพิทัพษ์ทรัพย์โอนที่ดินโฉนดเลขที่ 80197 ตำบลลาดยาวอำเภอบางเขน (บางซื้อ) กรุงเทพมหานคร ใส่ชื่อผู้ร้องเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ โดยไม่ต้องไถ่ถอนจำนองหรือชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนองหรือใช้ราคาที่ดินพร้อมด้วยดอกเบี้ยแก่ผู้ร้องนั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยในผล"พิพากษายืน.(สวิน อักขรายุธ-จรัส อุดมวรชาติ-ยงยุทธ ธารีสาร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้ ข้อเท็จจริงได้ความว่า ผู้ร้องยอมให้ใส่ชื่อลูกหนี้เป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินของตน เพื่อให้ลูกหนี้นำที่ดินไปจำนองประกันการกู้ยืมเงินจากธนาคารนำเงินมาทำการค้า ซึ่งเท่ากับผู้ร้องเอาที่ดินของตนไปจำนองนำเงินมาให้ลูกหนี้ยืมใช้ทำการค้านั่นเองแต่หากทำอย่างตรงไปตรงมาเสีย กรณีก็จะไม่เกิดปัญหาต้องมาฟ้องร้องขอคืนที่ดินดังเช่นคดีนี้ และแม้จะเป็นปัญหาเช่นคดีนี้ แต่หากเป็นคดีแพ่งธรรมดา ซึ่งไม่กระทบกระเทือนสิทธิของเจ้าหนี้รายอื่น ๆก็ไม่สู้มีผลกระไรนัก ปัญหาจะเกิดมีเพิ่มขึ้นเมื่อลูกหนี้ถูกฟ้องล้มละลายเช่นคดีนี้ กล่าวคือ ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483มาตรา 109(3) บัญญัติว่า สิ่งของซึ่งอยู่ในครอบครองหรืออำนาจสั่งการหรือสั่งจำหน่ายของลูกหนี้ ในทางการค้าหรือธุรกิจของลูกหนี้ด้วยความยินยอมของเจ้าของอันแท้จริง โดยพฤติการณ์ซึ่งทำให้เห็นว่าลูกหนี้เป็นเจ้าของในขณะที่มีการขอให้ลูกหนี้นั้นล้มละลาย ให้ถือว่าเป็นทรัพย์สินในคดีล้มละลาย อันอาจแบ่งแก่เจ้าหนี้ได้ ซึ่ง มาตรา 19ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีอำนาจยึดออกขายทอดตลาดนำเงินมาแบ่งแก่เจ้าหนี้ทั้งหลายได้ ปัญหาจึงมีว่าจะนำบทบัญญัติดังกล่าวนี้มาใช้กับคดีนี้ได้เพียงใดหรือไม่ ผู้หมายเหตุเห็นว่า การที่ผู้ร้องยอมให้ใส่ชื่อลูกหนี้เป็นเจ้าของในที่ดินของผู้ร้อง เพื่อให้ลูกหนี้นำที่ดินนั้นไปจำนองและกู้ยืมเงินจากธนาคารนำเงินมาใช้ทำการค้าของลูกหนี้ ถือได้ว่า ผู้ร้องยอมให้ที่ดินนั้นอยู่ในอำนาจสั่งการหรือสั่งจำหน่ายของลูกหนี้ในทางการค้าหรือธุรกิจของลูกหนี้ โดยพฤติการณ์ซึ่งทำให้เห็นว่าลูกหนี้เป็นเจ้าของในขณะที่มีการขอให้ลูกหนี้ล้มละลายแล้ว แต่ปัญหาคงอยู่ที่ว่า ที่ดินถือเป็นสิ่งของตามบทบัญญัติดังกล่าวหรือไม่ จากตำรากฎหมายล้มละลายส่วนใหญ่ให้คำอธิบาย คำว่า "สิ่งของ"ตามมาตรานี้ว่า ต้องเป็นสังหาริมทรัพย์เท่านั้น ไม่รวมถึงบ้านและที่ดินด้วย ด้วยความเคารพผู้หมายเหตุมีความเห็นไปว่า คำว่า"สิ่งของ" น่าจะแปลความให้หมายถึงบ้านและที่ดินดังเช่นกรณีของคดีนี้ได้ด้วย ทั้งนี้ด้วยเหตุผล 2 ประการ 1. แม้คำในตัวบทของมาตรา 109 ดังกล่าว ไม่ว่า (1) หรือ (2)จะใช้คำว่า "ทรัพย์สิน" ซึ่งแตกต่างไปจาก (3) ที่ใช้คำว่า "สิ่งของ"แต่ทรัพย์สินใน (1)(2) หมายรวมถึงสิทธิซึ่งไม่มีรูปร่างด้วยส่วนสิ่งของใน (3) คงมุ่งหมายถึงเฉพาะทรัพย์ที่มีรูปร่างเท่านั้นฉะนั้นหากจะตีความคำว่า "สิ่งของ" โดยให้รวมถึงที่ดินและบ้านด้วยก็ไม่น่าจะขัดกับบทกฎหมายนี้แต่อย่างใด 2. หากพิจารณาในแง่ของความเป็นธรรมต่อบรรดาเจ้าหนี้ทั้งหลายถ้าจะตีความคำว่า "สิ่งของ" ให้หมายความรวมถึงที่ดินและบ้านได้ด้วยก็จะเป็นธรรมและไม่เกิดปัญหาในทางปฏิบัติ กล่าวคือการที่ผู้ร้องยอมให้ลูกหนี้มีชื่อเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินของตนอันเป็นการอำพรางส่อเจตนาไปในทางไม่สุจรริต ไม่ว่าเพื่อปกปิดเจ้าหนี้ของตนหรือหลอกลวงเจ้าหนี้ของลูกหนี้ให้หลงเชื่อว่าลูกหนี้มีหลักทรัพย์แล้วเข้าทำนิติกรรมหรือนำมาค้าขายด้วยก็ดี การที่จะคุ้มครองผู้ร้องซึ่งไม่สุจริตหรือมีพฤติการณ์ส่อไปในทางไม่สุจริตเช่นนี้ ย่อมขัดต่อเจตนารมย์ของ มาตรา 109(3) อย่างแน่นอนเพราะแม้ผู้ร้องจะสุจริตแต่หากกรณีเข้าเงื่อนไขตามมาตรานี้ กฎหมายก็ยังไม่คุ้มครองให้ฉะนั้นยิ่งเป็นกรณีที่ผู้ร้องแสดงออกให้บุคคลอื่นหลงเข้าใจผิดเช่นคดีนี้ยิ่งไม่น่าจะคุ้มครองให้ และแม้จะตีความว่ากรณีนี้เข้ามาตรา 109(3) ผู้ร้องก็ยังมีสิทธิยืนคำขอรับชำระหนี้ได้ภายใน 2เดือน นับแต่คดีนี้ถึงที่สุด ตามมาตรา 92 ซึ่งจะเป็นธรรมกับเจ้าหนี้ทุกฝ่าย สำหรับปัญหาในทางปฏิบัตินั้น หากตีความว่า กรณีนี้ไม่เข้ามาตรา109(3) เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ต้องคืนที่ดินให้ผู้ร้อง แต่หากคดีนี้ธนาคาระจ้าหนี้จำนองได้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ในฐานะเจ้าหนี้มีประกัน โดยขอให้ศาลเอาทรัพย์จำนองออกขายทอดตลาด แล้วขอรับชำระหนี้ในส่วนที่ขาด ตามมาตรา 96(3) เจ้าพนักงานพิทัพษ์ทรัพย์ก็จะเกิดปัญหาในทางปฏิบัติที่ไม่สามารถเอาทรัพย์จำนองออกขายได้ ซึ่งยอ่มเป็นการกระทบกระเทือนสิทธิของเจ้าหนี้จำนองผู้สุจริต แม้เจ้าหนี้จำนองจะไปฟ้องบังคับจำนองเอาแก่ผู้ร้องได้ต่างหากก็ตาม.ผู้เขียนหมายเหตุ สาครตั้งวรรณวิบูลย์.หมายเหตุ แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นเมื่อคำพิพากษาศาลฎีกานี้วินิจฉัยไปในทางคืนที่ดินแก่ผู้ร้องย่อมแสดงว่ากรณีนี้ศาลฎีกาไม่ถือว่าเป็นกรณีตามมาตรา 109(3) แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 อยู่ดี. สมบูรณ์ บุญภินนท์.คำพิพากษา: คดีนี้สืบเนื่องมาจากศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของลูกหนี้(จำเลย) ทั้งสองเด็ดขาดเมื่อวันที่ 17 เมษายน 2528 และพิพากษาให้ลูกหนี้ (จำเลย) ทั้งสองเป็นบุคคลล้มละลาย เมื่อวันที่ 2 ธันวาคม2528ผู้ร้องยื่นคำร้องว่า เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2528 ผู้ร้องซึ่งเป็นเจ้าหนี้ผู้เป็นโจทก์ได้ยื่นคำร้องต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ว่า ผู้ร้องเป็นผู้เช่าซื้อที่ดินจำนวน 2 แปลง โดยให้ลูกหนี้ที่ 1ดำเนินการแทน แต่ลูกหนี้ที่ 1 กลับโอนที่ดินใส่ชื่อลูกหนี้ที่ 1เป็นผู้ถือกรรมสิทธิเสียเอง แล้วนำไปจำนองไว้กับธนาคารกรุงศรีอยุธยาจำกัด เพื่อนำเงินมาทำการค้าและจะไถ่ถอนจำนองและโอนกรรมสิทธิที่ดินทั้งสองแปลงให้แก่ผู้ร้องภายใน 1 ปี ผู้ร้องได้แจ้งให้ลูกหนี้ที่ 1ดำเนินการไถ่ถอนจำนองและโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินให้แก่ผู้ร้องแต่ลูกหนี้ที่ 1 บ่างเบี่ยงตลอดมา ผู้ร้องจึงฟ้องคดีต่อศาลแพ่งเมื่อวันที่ 25 มกราคม 2528 ต่อมาลูกหนี้ที่ 1 ถูกศาลสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดศาลสั่งจำหน่ายคดีแพ่งดังกล่าว ผู้ร้องจึงขอให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ปฏิบัติตามหนังสือยืนยันการเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์อันแท้จริงโดยทำการไถ่ถอนจำนองและโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินนั้นให้แก่ผู้ร้อง นอกจากนั้น ผู้ร้องยังได้นำมูลหนี้การเช่าซื้อที่ดินทั้งสองแปลงดังกล่าวยื่นคำขอรับชำระหนี้ต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไว้ด้วย เจ้าพนักงานพิทัพษ์ทรัพย์สอบสวนแล้วมีคำสั่งให้ยกคำร้องของผู้ร้อง คำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าวไม่ชอบด้วยกฎหมายขอให้ศาลมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าวไม่ชอบด้วยกฎหมาย ขอให้ศาลมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ปฏิบัติตามหนังสือยืนยันการเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์อันแท้จริง โดยให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์หรือผู้ร้องทำการไถ่ถอนจำนองที่ดินทั้งสองแปลงดังกล่าวและโอนใส่ชื่อผู้ร้องเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ต่อไป หากผู้ร้องเป็นผู้ไถ่ถอนจำนองเอง ขอให้กองทรัพย์สินของลูกหนี้ที่ 1 ชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนอง หรือใช้ราคาที่ดินพร้อมดอกเบี้ยแก่ผู้ร้องเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ยื่นคำคัดค้านว่า หนังสือยืนยันการเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์อันแก้จริงนั้น จะเป็นหนังสือที่ลูกหนี้ที่ 1 ได้กระทำขึ้นจริงหรือไม่ก็ไม่อาจที่จะทราบได้ และก็มิได้รับการยืนยันจากลูกหนี้ที่ 1 ว่าเป็นหนังสือที่ได้กระทำขึ้นเองจริงไม่อาจที่จะรับฟังได้ว่าที่ดินทั้งสองแปลงที่ลูกหนี้ที่ 1 มีชื่อเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ได้ถือไว้แทนผู้ร้อง จึงต้องฟังว่าที่ดินทั้งสองแปลงดังกล่าวเป็นกรรมสิทธิ์ของลูกหนี้ที่ 1 ขอให้ยกคำร้องของผู้ร้องศาลชั้นต้นมีคำสั่งแก้คำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เป็นว่า ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์หรือผู้ร้องทำการไถ่ถอนจำนองที่ดินพิพาท และโอนใส่ชื่อผู้ร้องเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ต่อไปหากผู้ร้องเป็นผู้ไถ่ถอนจำนองเองก็ให้กองทรัพย์สินของลูกหนี้ที่ 1ชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนองนั้นหรือชดใช้ราคาที่ดินจำนวน 94,050 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ย นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์โอนที่ดินพิพาทใส่ชื่อผู้ร้องเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ต่อไป โดยไม่ต้องไถ่ถอนจำนองหหรือชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนองหรือใช้ราคาที่ดินพร้อมด้วยดอกเบี้ยแก่ผู้ร้อง นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำสั่งศาลชั้นต้นผู้ร้องและเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...พยานหลักฐานของผู้ร้องจึงมีน้ำหนักฟังได้ว่า ผู้ร้องได้เช่าซื้อที่พิพาทจากสหกรณ์ออมทรัพย์ข้าราชการกรมการปกครอง จำกัด โดยรับโอนสิทธิเช่าซื้อมาจากลูกหนี้ที่ 1และเมื่อผู้ร้องชำระค่าเช่าซื้อครบแล้วได้รับโอนกรรมสิทธิ์มาเป็นของผู้ร้องโดยให้ใส่ชื่อลูกหนี้ที่ 1 ไว้ในโฉนดแทนเพื่อช่วยเหลือลูกหนี้ที่ 1 ให้นำโฉนดไปเป็นหลักประกันในการหาเงินมาทำการค้าทั้งนี้โดยลูกหนี้ที่ 1 ได้ทำหนังสือยืนยันมอบไว้แก่ผู้ร้องว่ากรรมสิทธิ์ในที่พิพาทเป็นของผู้ร้อง และจะไถ่ถอนจำนองแล้วโอนคืนให้แก่ผู้ร้องภายใน 1 ปี ฎีกาของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ที่ว่าลูกหนี้ที่ 1 เป็นเจ้าของที่พิพาทโดยมิได้ถือกรรมสิทธิ์ไว้แทนผู้ร้องนั้นฟังไม่ขึ้นส่วนฎีกาของผู้ร้องที่ขอให้บังคับเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไถ่ถอนจำนองนั้น เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าที่พิพาทเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ร้อง ลูกหนี้ที่ 1 เป็นเพียงผู้มีชื่อในโฉนดในฐานะผู้ถือกรรมสิทธิ์แทนเช่นนี้ แม้ลูกหนี้ที่ 1 จะเอาที่พิพาทไปจำนองแล้วไม่ยอมไถ่ถอนก็ตาม ผู้ร้องในฐานะเจ้าของทรัพย์สินที่จำนองก็มีสิทธ ที่จะไถ่ถอนจำนองเองได้ ซึ่งหากได้ไถ่ถอนจำนองเองแล้วก็ชอบที่จะเรียกให้ลูกหนี้ที่ 1 ชดใช้ค่าไถ่ถอนได้และในเมื่อผู้ร้องได้ไถ่ถอนเองเสร็จแล้ว จำนองก็ย่อมระงับไปจะบังคับให้ลูกหนี้ที่ 1ทำการไถ่ถอนจำนองซ้ำอีกย่อมไม่ได้ กรณีเรื่องนี้ปรากฏว่าผู้ร้องในฐานะเจ้าหนี้ได้ขอรับชำระหนี้ค่าไถ่ถอนจำนองที่พิพาทไว้แล้วในสาขาคดีขอรับชำระหนี้ ดังปรากฏตามคดีหมายเลขดำำที่ ล.71/2532 ของศาลฎีกาแสดงว่าผู้ร้องมีเจตนาจะใช้สิทธิไถ่ถอนจำนองเอง และในสาขาคดีดังกล่าวศาลฎีกาได้มีคำพิพากษาแล้วว่า หากผู้ร้องไถ่ถอนจำนองที่พิพาทเป็นเงินจำนวนเท่าใด ก็ให้ได้รับชำระหนี้ค่าไถ่ถอนจำนองจากกองทรัพย์สินของลูกหนี้ที่ 1 เป็นเงินจำนวนเท่านั้น ซึ่งเท่ากับเป็นการพิพากษาให้ผู้ร้องเป็นผู้ไถ่ถอนจำนองเอง แต่ให้ได้รับชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนองคืนจากกองทรัพย์สินของลูกหนี้ที่ 1 นั่นเอง หากศาลฎีกาจะมีคำพิพากษาในสาขาคดีนี้ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เป็นผู้ไถ่ถอนจำนองที่พิพาทหรือชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนอง คำพิพากษาในสาขาคดีทั้งสองนี้ก็จะขัดกัน จึงไม่ชอบที่ผู้ร้องจะขอให้พิพากษาเช่นนั้นฎีกาของผู้ร้องในข้อนี้ฟังไม่ขึ้น ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้เจ้าพนักงานพิทัพษ์ทรัพย์โอนที่ดินโฉนดเลขที่ 80197 ตำบลลาดยาวอำเภอบางเขน (บางซื้อ) กรุงเทพมหานคร ใส่ชื่อผู้ร้องเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ โดยไม่ต้องไถ่ถอนจำนองหรือชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนองหรือใช้ราคาที่ดินพร้อมด้วยดอกเบี้ยแก่ผู้ร้องนั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยในผล"พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5783/2533นาย ควง อัษฏมงคลกูล กับพวกโจทก์นาย ควง อัษฏ มงคล กู ลผู้ร้องนาย ทวี ชัย แก้วกำเหนิดพงษ์ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 724, ม. 744 พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 109 (3)ผู้ร้องเช่าซื้อที่พิพาท เมื่อชำระค่าเช่าซื้อครบได้รับโอนกรรมสิทธิ์มาเป็นของผู้ร้อง โดยใส่ชื่อ ลูกหนี้ที่ 1 ไว้ในโฉนด แทนเพื่อให้ลูกหนี้ที่ 1 นำโฉนด ไปเป็นหลักประกันในการหาเงินมาทำการค้าโดยลูกหนี้ที่ 1 ทำหนังสือยืนยันมอบไว้แก่ผู้ร้องว่ากรรมสิทธิ์ในที่พิพาทเป็นของผู้ร้อง และจะไถ่ถอนจำนองโอนคืนผู้ร้องภายใน 1 ปีจึงถือได้ว่า ที่พิพาทเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ร้อง ลูกหนี้ที่ 1 เป็นเพียงผู้มีชื่อ ในโฉนด ในฐานะผู้ถือกรรมสิทธิ์แทน แม้ลูกหนี้ที่ 1 จะเอาที่พิพาทไปจำนองแล้วไม่ไถ่ถอน ผู้ร้องในฐานะเจ้าของทรัพย์สินที่จำนองก็มีสิทธิจะไถ่ถอนจำนองเองได้ หากไถ่ถอนจำนองเองก็ชอบจะเรียกให้ลูกหนี้ที่ 1 ชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนองได้ เมื่อผู้ร้องไถ่ถอนจำนองแล้วจำนองก็ย่อมระงับไปจะบังคับให้ลูกหนี้ที่ 1 ทำการไถ่ถอนจำนองซ้ำอีกไม่ได้.คดีนี้สืบเนื่องมาจากศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของลูกหนี้(จำเลย) ทั้งสองเด็ดขาดเมื่อวันที่ 17 เมษายน 2528 และพิพากษาให้ลูกหนี้ (จำเลย) ทั้งสองเป็นบุคคลล้มละลาย เมื่อวันที่ 2 ธันวาคม2528ผู้ร้องยื่นคำร้องว่า เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2528 ผู้ร้องซึ่งเป็นเจ้าหนี้ผู้เป็นโจทก์ได้ยื่นคำร้องต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ว่า ผู้ร้องเป็นผู้เช่าซื้อที่ดินจำนวน 2 แปลง โดยให้ลูกหนี้ที่ 1ดำเนินการแทน แต่ลูกหนี้ที่ 1 กลับโอนที่ดินใส่ชื่อลูกหนี้ที่ 1เป็นผู้ถือกรรมสิทธิเสียเอง แล้วนำไปจำนองไว้กับธนาคารกรุงศรีอยุธยาจำกัด เพื่อนำเงินมาทำการค้าและจะไถ่ถอนจำนองและโอนกรรมสิทธิที่ดินทั้งสองแปลงให้แก่ผู้ร้องภายใน 1 ปี ผู้ร้องได้แจ้งให้ลูกหนี้ที่ 1ดำเนินการไถ่ถอนจำนองและโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินให้แก่ผู้ร้องแต่ลูกหนี้ที่ 1 บ่างเบี่ยงตลอดมา ผู้ร้องจึงฟ้องคดีต่อศาลแพ่งเมื่อวันที่ 25 มกราคม 2528 ต่อมาลูกหนี้ที่ 1 ถูกศาลสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดศาลสั่งจำหน่ายคดีแพ่งดังกล่าว ผู้ร้องจึงขอให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ปฏิบัติตามหนังสือยืนยันการเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์อันแท้จริงโดยทำการไถ่ถอนจำนองและโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินนั้นให้แก่ผู้ร้อง นอกจากนั้น ผู้ร้องยังได้นำมูลหนี้การเช่าซื้อที่ดินทั้งสองแปลงดังกล่าวยื่นคำขอรับชำระหนี้ต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไว้ด้วย เจ้าพนักงานพิทัพษ์ทรัพย์สอบสวนแล้วมีคำสั่งให้ยกคำร้องของผู้ร้อง คำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าวไม่ชอบด้วยกฎหมายขอให้ศาลมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าวไม่ชอบด้วยกฎหมาย ขอให้ศาลมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ปฏิบัติตามหนังสือยืนยันการเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์อันแท้จริง โดยให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์หรือผู้ร้องทำการไถ่ถอนจำนองที่ดินทั้งสองแปลงดังกล่าวและโอนใส่ชื่อผู้ร้องเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ต่อไป หากผู้ร้องเป็นผู้ไถ่ถอนจำนองเอง ขอให้กองทรัพย์สินของลูกหนี้ที่ 1 ชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนอง หรือใช้ราคาที่ดินพร้อมดอกเบี้ยแก่ผู้ร้องเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ยื่นคำคัดค้านว่า หนังสือยืนยันการเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์อันแก้จริงนั้น จะเป็นหนังสือที่ลูกหนี้ที่ 1 ได้กระทำขึ้นจริงหรือไม่ก็ไม่อาจที่จะทราบได้ และก็มิได้รับการยืนยันจากลูกหนี้ที่ 1 ว่าเป็นหนังสือที่ได้กระทำขึ้นเองจริงไม่อาจที่จะรับฟังได้ว่าที่ดินทั้งสองแปลงที่ลูกหนี้ที่ 1 มีชื่อเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ได้ถือไว้แทนผู้ร้อง จึงต้องฟังว่าที่ดินทั้งสองแปลงดังกล่าวเป็นกรรมสิทธิ์ของลูกหนี้ที่ 1 ขอให้ยกคำร้องของผู้ร้องศาลชั้นต้นมีคำสั่งแก้คำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เป็นว่า ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์หรือผู้ร้องทำการไถ่ถอนจำนองที่ดินพิพาท และโอนใส่ชื่อผู้ร้องเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ต่อไปหากผู้ร้องเป็นผู้ไถ่ถอนจำนองเองก็ให้กองทรัพย์สินของลูกหนี้ที่ 1ชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนองนั้นหรือชดใช้ราคาที่ดินจำนวน 94,050 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ย นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์โอนที่ดินพิพาทใส่ชื่อผู้ร้องเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ต่อไป โดยไม่ต้องไถ่ถอนจำนองหหรือชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนองหรือใช้ราคาที่ดินพร้อมด้วยดอกเบี้ยแก่ผู้ร้อง นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำสั่งศาลชั้นต้นผู้ร้องและเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...พยานหลักฐานของผู้ร้องจึงมีน้ำหนักฟังได้ว่า ผู้ร้องได้เช่าซื้อที่พิพาทจากสหกรณ์ออมทรัพย์ข้าราชการกรมการปกครอง จำกัด โดยรับโอนสิทธิเช่าซื้อมาจากลูกหนี้ที่ 1และเมื่อผู้ร้องชำระค่าเช่าซื้อครบแล้วได้รับโอนกรรมสิทธิ์มาเป็นของผู้ร้องโดยให้ใส่ชื่อลูกหนี้ที่ 1 ไว้ในโฉนดแทนเพื่อช่วยเหลือลูกหนี้ที่ 1 ให้นำโฉนดไปเป็นหลักประกันในการหาเงินมาทำการค้าทั้งนี้โดยลูกหนี้ที่ 1 ได้ทำหนังสือยืนยันมอบไว้แก่ผู้ร้องว่ากรรมสิทธิ์ในที่พิพาทเป็นของผู้ร้อง และจะไถ่ถอนจำนองแล้วโอนคืนให้แก่ผู้ร้องภายใน 1 ปี ฎีกาของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ที่ว่าลูกหนี้ที่ 1 เป็นเจ้าของที่พิพาทโดยมิได้ถือกรรมสิทธิ์ไว้แทนผู้ร้องนั้นฟังไม่ขึ้นส่วนฎีกาของผู้ร้องที่ขอให้บังคับเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไถ่ถอนจำนองนั้น เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าที่พิพาทเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ร้อง ลูกหนี้ที่ 1 เป็นเพียงผู้มีชื่อในโฉนดในฐานะผู้ถือกรรมสิทธิ์แทนเช่นนี้ แม้ลูกหนี้ที่ 1 จะเอาที่พิพาทไปจำนองแล้วไม่ยอมไถ่ถอนก็ตาม ผู้ร้องในฐานะเจ้าของทรัพย์สินที่จำนองก็มีสิทธ ที่จะไถ่ถอนจำนองเองได้ ซึ่งหากได้ไถ่ถอนจำนองเองแล้วก็ชอบที่จะเรียกให้ลูกหนี้ที่ 1 ชดใช้ค่าไถ่ถอนได้และในเมื่อผู้ร้องได้ไถ่ถอนเองเสร็จแล้ว จำนองก็ย่อมระงับไปจะบังคับให้ลูกหนี้ที่ 1ทำการไถ่ถอนจำนองซ้ำอีกย่อมไม่ได้ กรณีเรื่องนี้ปรากฏว่าผู้ร้องในฐานะเจ้าหนี้ได้ขอรับชำระหนี้ค่าไถ่ถอนจำนองที่พิพาทไว้แล้วในสาขาคดีขอรับชำระหนี้ ดังปรากฏตามคดีหมายเลขดำำที่ ล.71/2532 ของศาลฎีกาแสดงว่าผู้ร้องมีเจตนาจะใช้สิทธิไถ่ถอนจำนองเอง และในสาขาคดีดังกล่าวศาลฎีกาได้มีคำพิพากษาแล้วว่า หากผู้ร้องไถ่ถอนจำนองที่พิพาทเป็นเงินจำนวนเท่าใด ก็ให้ได้รับชำระหนี้ค่าไถ่ถอนจำนองจากกองทรัพย์สินของลูกหนี้ที่ 1 เป็นเงินจำนวนเท่านั้น ซึ่งเท่ากับเป็นการพิพากษาให้ผู้ร้องเป็นผู้ไถ่ถอนจำนองเอง แต่ให้ได้รับชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนองคืนจากกองทรัพย์สินของลูกหนี้ที่ 1 นั่นเอง หากศาลฎีกาจะมีคำพิพากษาในสาขาคดีนี้ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เป็นผู้ไถ่ถอนจำนองที่พิพาทหรือชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนอง คำพิพากษาในสาขาคดีทั้งสองนี้ก็จะขัดกัน จึงไม่ชอบที่ผู้ร้องจะขอให้พิพากษาเช่นนั้นฎีกาของผู้ร้องในข้อนี้ฟังไม่ขึ้น ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้เจ้าพนักงานพิทัพษ์ทรัพย์โอนที่ดินโฉนดเลขที่ 80197 ตำบลลาดยาวอำเภอบางเขน (บางซื้อ) กรุงเทพมหานคร ใส่ชื่อผู้ร้องเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ โดยไม่ต้องไถ่ถอนจำนองหรือชดใช้ค่าไถ่ถอนจำนองหรือใช้ราคาที่ดินพร้อมด้วยดอกเบี้ยแก่ผู้ร้องนั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยในผล"พิพากษายืน.(สวิน อักขรายุธ-จรัส อุดมวรชาติ-ยงยุทธ ธารีสาร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้ ข้อเท็จจริงได้ความว่า ผู้ร้องยอมให้ใส่ชื่อลูกหนี้เป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินของตน เพื่อให้ลูกหนี้นำที่ดินไปจำนองประกันการกู้ยืมเงินจากธนาคารนำเงินมาทำการค้า ซึ่งเท่ากับผู้ร้องเอาที่ดินของตนไปจำนองนำเงินมาให้ลูกหนี้ยืมใช้ทำการค้านั่นเองแต่หากทำอย่างตรงไปตรงมาเสีย กรณีก็จะไม่เกิดปัญหาต้องมาฟ้องร้องขอคืนที่ดินดังเช่นคดีนี้ และแม้จะเป็นปัญหาเช่นคดีนี้ แต่หากเป็นคดีแพ่งธรรมดา ซึ่งไม่กระทบกระเทือนสิทธิของเจ้าหนี้รายอื่น ๆก็ไม่สู้มีผลกระไรนัก ปัญหาจะเกิดมีเพิ่มขึ้นเมื่อลูกหนี้ถูกฟ้องล้มละลายเช่นคดีนี้ กล่าวคือ ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483มาตรา 109(3) บัญญัติว่า สิ่งของซึ่งอยู่ในครอบครองหรืออำนาจสั่งการหรือสั่งจำหน่ายของลูกหนี้ ในทางการค้าหรือธุรกิจของลูกหนี้ด้วยความยินยอมของเจ้าของอันแท้จริง โดยพฤติการณ์ซึ่งทำให้เห็นว่าลูกหนี้เป็นเจ้าของในขณะที่มีการขอให้ลูกหนี้นั้นล้มละลาย ให้ถือว่าเป็นทรัพย์สินในคดีล้มละลาย อันอาจแบ่งแก่เจ้าหนี้ได้ ซึ่ง มาตรา 19ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีอำนาจยึดออกขายทอดตลาดนำเงินมาแบ่งแก่เจ้าหนี้ทั้งหลายได้ ปัญหาจึงมีว่าจะนำบทบัญญัติดังกล่าวนี้มาใช้กับคดีนี้ได้เพียงใดหรือไม่ ผู้หมายเหตุเห็นว่า การที่ผู้ร้องยอมให้ใส่ชื่อลูกหนี้เป็นเจ้าของในที่ดินของผู้ร้อง เพื่อให้ลูกหนี้นำที่ดินนั้นไปจำนองและกู้ยืมเงินจากธนาคารนำเงินมาใช้ทำการค้าของลูกหนี้ ถือได้ว่า ผู้ร้องยอมให้ที่ดินนั้นอยู่ในอำนาจสั่งการหรือสั่งจำหน่ายของลูกหนี้ในทางการค้าหรือธุรกิจของลูกหนี้ โดยพฤติการณ์ซึ่งทำให้เห็นว่าลูกหนี้เป็นเจ้าของในขณะที่มีการขอให้ลูกหนี้ล้มละลายแล้ว แต่ปัญหาคงอยู่ที่ว่า ที่ดินถือเป็นสิ่งของตามบทบัญญัติดังกล่าวหรือไม่ จากตำรากฎหมายล้มละลายส่วนใหญ่ให้คำอธิบาย คำว่า "สิ่งของ"ตามมาตรานี้ว่า ต้องเป็นสังหาริมทรัพย์เท่านั้น ไม่รวมถึงบ้านและที่ดินด้วย ด้วยความเคารพผู้หมายเหตุมีความเห็นไปว่า คำว่า"สิ่งของ" น่าจะแปลความให้หมายถึงบ้านและที่ดินดังเช่นกรณีของคดีนี้ได้ด้วย ทั้งนี้ด้วยเหตุผล 2 ประการ 1. แม้คำในตัวบทของมาตรา 109 ดังกล่าว ไม่ว่า (1) หรือ (2)จะใช้คำว่า "ทรัพย์สิน" ซึ่งแตกต่างไปจาก (3) ที่ใช้คำว่า "สิ่งของ"แต่ทรัพย์สินใน (1)(2) หมายรวมถึงสิทธิซึ่งไม่มีรูปร่างด้วยส่วนสิ่งของใน (3) คงมุ่งหมายถึงเฉพาะทรัพย์ที่มีรูปร่างเท่านั้นฉะนั้นหากจะตีความคำว่า "สิ่งของ" โดยให้รวมถึงที่ดินและบ้านด้วยก็ไม่น่าจะขัดกับบทกฎหมายนี้แต่อย่างใด 2. หากพิจารณาในแง่ของความเป็นธรรมต่อบรรดาเจ้าหนี้ทั้งหลายถ้าจะตีความคำว่า "สิ่งของ" ให้หมายความรวมถึงที่ดินและบ้านได้ด้วยก็จะเป็นธรรมและไม่เกิดปัญหาในทางปฏิบัติ กล่าวคือการที่ผู้ร้องยอมให้ลูกหนี้มีชื่อเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินของตนอันเป็นการอำพรางส่อเจตนาไปในทางไม่สุจรริต ไม่ว่าเพื่อปกปิดเจ้าหนี้ของตนหรือหลอกลวงเจ้าหนี้ของลูกหนี้ให้หลงเชื่อว่าลูกหนี้มีหลักทรัพย์แล้วเข้าทำนิติกรรมหรือนำมาค้าขายด้วยก็ดี การที่จะคุ้มครองผู้ร้องซึ่งไม่สุจริตหรือมีพฤติการณ์ส่อไปในทางไม่สุจริตเช่นนี้ ย่อมขัดต่อเจตนารมย์ของ มาตรา 109(3) อย่างแน่นอนเพราะแม้ผู้ร้องจะสุจริตแต่หากกรณีเข้าเงื่อนไขตามมาตรานี้ กฎหมายก็ยังไม่คุ้มครองให้ฉะนั้นยิ่งเป็นกรณีที่ผู้ร้องแสดงออกให้บุคคลอื่นหลงเข้าใจผิดเช่นคดีนี้ยิ่งไม่น่าจะคุ้มครองให้ และแม้จะตีความว่ากรณีนี้เข้ามาตรา 109(3) ผู้ร้องก็ยังมีสิทธิยืนคำขอรับชำระหนี้ได้ภายใน 2เดือน นับแต่คดีนี้ถึงที่สุด ตามมาตรา 92 ซึ่งจะเป็นธรรมกับเจ้าหนี้ทุกฝ่าย สำหรับปัญหาในทางปฏิบัตินั้น หากตีความว่า กรณีนี้ไม่เข้ามาตรา109(3) เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ต้องคืนที่ดินให้ผู้ร้อง แต่หากคดีนี้ธนาคาระจ้าหนี้จำนองได้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ในฐานะเจ้าหนี้มีประกัน โดยขอให้ศาลเอาทรัพย์จำนองออกขายทอดตลาด แล้วขอรับชำระหนี้ในส่วนที่ขาด ตามมาตรา 96(3) เจ้าพนักงานพิทัพษ์ทรัพย์ก็จะเกิดปัญหาในทางปฏิบัติที่ไม่สามารถเอาทรัพย์จำนองออกขายได้ ซึ่งยอ่มเป็นการกระทบกระเทือนสิทธิของเจ้าหนี้จำนองผู้สุจริต แม้เจ้าหนี้จำนองจะไปฟ้องบังคับจำนองเอาแก่ผู้ร้องได้ต่างหากก็ตาม.ผู้เขียนหมายเหตุ สาครตั้งวรรณวิบูลย์.หมายเหตุ แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นเมื่อคำพิพากษาศาลฎีกานี้วินิจฉัยไปในทางคืนที่ดินแก่ผู้ร้องย่อมแสดงว่ากรณีนี้ศาลฎีกาไม่ถือว่าเป็นกรณีตามมาตรา 109(3) แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 อยู่ดี. สมบูรณ์ บุญภินนท์.