คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 531/2534หลักกฎหมาย: ส. เคยเป็นทนายความของจำเลยแต่ถูกถอนจากการแต่งตั้งแล้วเมื่อ ส. มาลงชื่อในอุทธรณ์โดยไม่ได้รับแต่งตั้ง ถือว่าเป็นคำฟ้องอุทธรณ์ที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ศาลอุทธรณ์ไม่มีอำนาจพิจารณาพิพากษาคำฟ้องอุทธรณ์ แต่ ส. เคยทำหน้าที่ทนายความแทนจำเลยการที่ศาลชั้นต้นรับคำฟ้องอุทธรณ์จึงเป็นการพิจารณาที่ผิดระเบียบตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 ศาลฎีกามีอำนาจสั่งให้ศาลชั้นต้นจัดการให้จำเลยลงชื่อในฐานะผู้อุทธรณ์ในคำฟ้องอุทธรณ์ให้ถูกต้อง แล้วส่งสำนวนให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาพิพากษาใหม่โจทก์ฟ้องขอให้ศาลพิพากษาว่าที่ดินแปลงดังกล่าวเป็นของโจทก์ห้ามมิให้จำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องจำเลยให้การว่า ที่ดินพิพาทเป็นที่ดินส่วนหนึ่งของจำเลย ขอให้ศาลพิพากษายกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาว่า ที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์ ห้ามมิให้จำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงได้ความว่า ระหว่างการพิจารณาของศาลชั้นต้น จำเลยได้แต่งตั้งนายสุนทร ประจำ เป็นทนายความให้ดำเนินคดีแทนจำเลย เมื่อได้รับแต่งตั้งแล้ว นายสุนทรได้ยื่นคำให้การแก้คดี แต่ในวันนัดสืบพยานโจทก์นัดแรกในวันที่5 กันยายน 2528 จำเลยได้ยื่นคำร้องขอถอนนายสนุทรออกจากการเป็นทนายความของจำเลยศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตตามที่จำเลยขอในวันเดียวกัน และในวันเดียวกันนี้ จำเลยได้แต่งตั้งนายรักพงษ์ ธนสารกุล เป็นทนายความของจำเลยนายรักพงษ์ได้ดำเนินคดีแทนจำเลยต่อจากนายสุนทรตลอดมาจนศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาให้จำเลยแพ้คดี จำเลยอุทธรณ์ แต่จำเลยหรือนายรักษ์พงษ์ซึ่งมีสิทธิยื่นคำฟ้องอุทธรณ์แทนจำเลยมิได้ลงชื่อในคำฟ้องอุทธรณ์ กลับปรากฏว่านายสุนทรทนายความซึ่งถูกถอนไปแล้วได้ลงชื่อในฐานะผู้อุทธรณ์ ได้ความดังกล่าวมา ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่า การที่ทนายความลงชื่อในคำฟ้องอุทธรณ์โดยไม่ได้รับแต่งตั้งให้มีอำนาจใช้สิทธิอุทธรณ์นั้น ถือว่าเป็นคำฟ้องอุทธรณ์ที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ศาลอุทธรณ์ไม่มีอำนาจพิจารณาพิพากษาตามคำฟ้องอุทธรณ์ของจำเลย แต่แม้นายสุนทรถูกถอนออกจากการเป็นทนายความของจำเลยแล้ว นายสุนทรก็เคยทำหน้าที่ทนายความดำเนินคดีแทนจำเลย การที่ศาลชั้นต้นรับคำฟ้องอุทธรณ์ของจำเลยซึ่งนายสุนทรผู้ลงชื่อในคำฟ้องอุทธรณ์ไม่มีอำนาจนั้นเป็นการพิจารณาที่ผิดระเบียบตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27 ศาลฎีกามีอำนาจที่จะสั่งให้แก้ไขได้ตามที่เห็นสมควรคดีไม่จำต้องวินิจฉัยฎีกาของโจทก์"พิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ให้ศาลชั้นต้นจัดการให้จำเลยลงชื่อในฐานะผู้อุทธรณ์ในคำฟ้องอุทธรณ์ให้ถูกต้อง แล้วส่งสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาพิพากษาใหม่ ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์และฎีกาให้ศาลอุทธรณ์รวมสั่งเมื่อมีคำพิพากษาใหม่ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 531/2534นางศิริวรรณ พลรัตน์โจทก์นางวาสนา ไทยดีจำเลย ป.วิ.พ. ม. 1 (3), ม. 1 (11), ม. 27, ม. 65, ม. 242, ม. 243ส. เคยเป็นทนายความของจำเลยแต่ถูกถอนจากการแต่งตั้งแล้วเมื่อ ส. มาลงชื่อในอุทธรณ์โดยไม่ได้รับแต่งตั้ง ถือว่าเป็นคำฟ้องอุทธรณ์ที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ศาลอุทธรณ์ไม่มีอำนาจพิจารณาพิพากษาคำฟ้องอุทธรณ์ แต่ ส. เคยทำหน้าที่ทนายความแทนจำเลยการที่ศาลชั้นต้นรับคำฟ้องอุทธรณ์จึงเป็นการพิจารณาที่ผิดระเบียบตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 ศาลฎีกามีอำนาจสั่งให้ศาลชั้นต้นจัดการให้จำเลยลงชื่อในฐานะผู้อุทธรณ์ในคำฟ้องอุทธรณ์ให้ถูกต้อง แล้วส่งสำนวนให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาพิพากษาใหม่โจทก์ฟ้องขอให้ศาลพิพากษาว่าที่ดินแปลงดังกล่าวเป็นของโจทก์ห้ามมิให้จำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องจำเลยให้การว่า ที่ดินพิพาทเป็นที่ดินส่วนหนึ่งของจำเลย ขอให้ศาลพิพากษายกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาว่า ที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์ ห้ามมิให้จำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงได้ความว่า ระหว่างการพิจารณาของศาลชั้นต้น จำเลยได้แต่งตั้งนายสุนทร ประจำ เป็นทนายความให้ดำเนินคดีแทนจำเลย เมื่อได้รับแต่งตั้งแล้ว นายสุนทรได้ยื่นคำให้การแก้คดี แต่ในวันนัดสืบพยานโจทก์นัดแรกในวันที่5 กันยายน 2528 จำเลยได้ยื่นคำร้องขอถอนนายสนุทรออกจากการเป็นทนายความของจำเลยศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตตามที่จำเลยขอในวันเดียวกัน และในวันเดียวกันนี้ จำเลยได้แต่งตั้งนายรักพงษ์ ธนสารกุล เป็นทนายความของจำเลยนายรักพงษ์ได้ดำเนินคดีแทนจำเลยต่อจากนายสุนทรตลอดมาจนศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาให้จำเลยแพ้คดี จำเลยอุทธรณ์ แต่จำเลยหรือนายรักษ์พงษ์ซึ่งมีสิทธิยื่นคำฟ้องอุทธรณ์แทนจำเลยมิได้ลงชื่อในคำฟ้องอุทธรณ์ กลับปรากฏว่านายสุนทรทนายความซึ่งถูกถอนไปแล้วได้ลงชื่อในฐานะผู้อุทธรณ์ ได้ความดังกล่าวมา ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่า การที่ทนายความลงชื่อในคำฟ้องอุทธรณ์โดยไม่ได้รับแต่งตั้งให้มีอำนาจใช้สิทธิอุทธรณ์นั้น ถือว่าเป็นคำฟ้องอุทธรณ์ที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ศาลอุทธรณ์ไม่มีอำนาจพิจารณาพิพากษาตามคำฟ้องอุทธรณ์ของจำเลย แต่แม้นายสุนทรถูกถอนออกจากการเป็นทนายความของจำเลยแล้ว นายสุนทรก็เคยทำหน้าที่ทนายความดำเนินคดีแทนจำเลย การที่ศาลชั้นต้นรับคำฟ้องอุทธรณ์ของจำเลยซึ่งนายสุนทรผู้ลงชื่อในคำฟ้องอุทธรณ์ไม่มีอำนาจนั้นเป็นการพิจารณาที่ผิดระเบียบตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27 ศาลฎีกามีอำนาจที่จะสั่งให้แก้ไขได้ตามที่เห็นสมควรคดีไม่จำต้องวินิจฉัยฎีกาของโจทก์"พิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ให้ศาลชั้นต้นจัดการให้จำเลยลงชื่อในฐานะผู้อุทธรณ์ในคำฟ้องอุทธรณ์ให้ถูกต้อง แล้วส่งสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาพิพากษาใหม่ ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์และฎีกาให้ศาลอุทธรณ์รวมสั่งเมื่อมีคำพิพากษาใหม่(บุญศรี กอบบุญ-เสียง ตรีวิมล-ครีภูมิ สุวรรณโรจน์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. อุทธรณ์หรือฎีกาเป็นคำฟ้องอย่างหนึ่ง จึงเป็นคำคู่ความตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 1(3)(5) ขณะที่คู่ความยื่นต่อศาลนั้น ศาลมีอำนาจที่จะตรวจคำคู่ความนั้น หากศาลพบว่าอุทธรณ์หรือฎีกานั้นไม่ชอบด้วยกฎหมายอย่างใด อาทิไม่มีลายมือชื่อหรือผู้ลงลายมือชื่อเป็นผู้ที่ไม่มีอำนาจลงได้ ศาลมีอำนาจสั่งให้คืนอุทธรณ์หรือฎีกาให้คู่ความไปทำมาใหม่ หรือแก้ไขให้ถูกต้องได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 18 แต่ถ้าศาลสั่งรับอุทธรณ์หรือฎีกาแล้วข้อเท็จจริงจึงเพิ่งจะปรากฏว่าผู้ลงลายมือชื่อในอุทธรณ์หรือฎีกาเป็นผู้ที่ไม่มีอำนาจลง หรือลงโดยมีอำนาจแต่บกพร่องหรือไม่มีการลงลายมือชื่อ ในกรณีเช่นนี้จะทำอย่างไร ในเรื่องนี้มีแนวคำพิพากษาที่น่าสนใจ คือ ก. วินิจฉัยว่าเป็นฎีกาที่ไม่ชอบ เพราะลงชื่อโดยผู้ไม่มีอำนาจ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3381/2525 ใบแต่งทนายความระบุให้ ป. มีอำนาจเพียงว่าต่างแก้ต่างในศาลชั้นต้นเท่านั้น ไม่ได้ระบุให้มีอำนาจใช้สิทธิในการฎีกาด้วย ป.ทนายความจำเลยจึงไม่มีอำนาจที่จะดำเนินกระบวนพิจารณาใช้สิทธิในการฎีกา ได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 62 คำฟ้องฎีกาของจำเลยที่ ป. ลงชื่อเป็นผู้ฎีกาจึงเป็นคำฟ้องฎีกาที่ไม่ชอบ ศาลฎีการับวินิจฉัยให้ไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2315/2529 ตามคำฟ้องฎีกาของจำเลยมี ป. ทนายความลงชื่อเป็นผู้ฎีกาแต่ไม่ปรากฏว่าจำเลยได้แต่งตั้ง ป. เป็นทนายจำเลย ทั้ง ป.มิได้ทำหน้าที่เป็นทนายจำเลยก่อนที่จะมีการยื่นฎีกา ป. จึงไม่มีอำนาจดำเนินกระบวนพิจารณาใช้สิทธิในการฏีกาแทนจำเลยได้ ฎีกาของจำเลยจึงเป็นคำฟ้องฎีกาที่ไม่ชอบศาลฎีการับวินิจฉัยให้ไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1557/2530 จำเลยที่ 2 ที่ 3 มิได้แต่งตั้งให้ จ. ซึ่งเป็นทนายความของจำเลยที่ 1 เป็นทนายความของตน เช่นนี้แม้ จ. จะได้ยื่นฎีกาโดยระบุชื่อจำเลยที่ 2 ที่ 3 ในหน้าแรกของคำฟ้องฎีกาว่าเป็นผู้ที่ขอยื่นฎีกาด้วย โดยจำเลยที่ 2 ที่ 3 มิได้ลงชื่อเป็นผู้ฎีกา ก็ถือไม่ได้ว่าคำฟ้องฎีกาที่ จ. ยื่นต่อศาลเป็นฎีกาของจำเลยที่ 2 ที่ 3 ด้วย ที่ศาลชั้นต้นสั่งรับเป็นฎีกาของจำเลยทั้งสามไว้ จึงไม่ชอบ ต้องถือว่าจำเลยที่ 1 เท่านั้นฎีกา ข. วินิจฉัยว่าหลังจากพ้นอายุอุทธรณ์ แม้ได้ทำใบมอบอำนาจหรือให้สัตยาบันเข้าไปก็ใช้ไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 971/2479 ทนายความซึ่งตัวความมิได้มอบสิทธิในการฎีกาให้นั้น ไม่มีอำนาจลงนามฎีกาแทนตัวความ ฎีกาเช่นว่านี้แม้ถึงตัวความจะได้ให้สัตยาบันในภายหลังเมื่อสิ้นอายุความฎีกาแล้วก็ไม่มีผล ข้อสังเกต อาจารย์เสนีย์ปราโมช ได้ให้หมายเหตุไว้ท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ในหนังสือ ธร์มสาร ประจำปี พ.ศ. 2479ว่า "...แต่ปรากฏว่าภายหลังที่พ้นกำหนดอายุความฎีกาแล้ว โจทก์ได้ให้สัตยาบันรับรองการใช้สิทธิฎีกาที่ทนายความของตนได้ทำไปก่อนแล้วโดยปราศจากอำนาจ เป็นปัญหาว่าการรับรองเช่นนี้จะกลับทำให้ทนายความมีอำนาจขึ้นหรือไม่ และจะมีผลย้อนหลังทำให้สมบูรณ์แต่เริ่มแรกหรือไม่ ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 62 ไม่มีกล่าวถึงการให้สัตยาบันเสียเลย ถ้าจะให้มีสิทธิอุทธรณ์ฎีกาต้องมอบอำนาจกันไว้เสียแต่แรกเมื่อจะเข้าว่าคดี หรือมอบอำนาจกันภายหลังเมื่อจะใช้สิทธิอุทธรณ์ฎีกาต่อไป การมอบอำนาจกันภายหลังเช่นนี้หมายความถึงกรณีที่มิได้มอบกันไว้แต่แรกเมื่อตั้งทนายให้ว่าคดีแทนในศาลชั้นต้นอาจมามอบกันภายหลังเมื่อคดีไปถึงศาลสูงได้ ไม่หมายความถึงการรับรองให้สัตยาบันและถึงอย่างไรก็ไม่มีทางที่จะแปลได้ว่าการให้สัตยาบันในเรื่องเช่นนี้มีผลย้อนหลัง ตามหลักทั่วไปการกระทำใด ๆในทางกฎหมายย่อมมีผลนับตั้งแต่เวลาที่ทำสำเร็จเป็นต้นไป หามีผลย้อนหลังไม่ ถ้าจะให้มีผลย้อนหลังต้องมีกฎหมายบัญญัติไว้เป็นพิเศษเช่นในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 139 เป็นต้นไป" คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 695/2481 ทนายไม่ได้รับมอบอำนาจให้อุทธรณ์ฎีกาได้ด้วย ได้ลงชื่อของตนผู้เดียวยื่นฟ้องอุทธรณ์ภายหลังเมื่อพ้นอายุอุทธรณ์แล้ว ตัวความจึงทำใบมอบอำนาจให้ทำการแทนได้ทุกอย่างดังนี้ อุทธรณ์นั้นไม่กลับสมบูรณ์ขึ้นได้ ค.วินิจฉัยว่าหลังจากพ้นอายุอุทธรณ์ฎีกาตัวความทำใบรับรองได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1632/2479 ทนายความลงชื่อในฟ้องอุทธรณ์แล้วภายหลังตัวความทำใบรับรองให้ทนายความมีอำนาจทำได้ ถึงแม้ทำเมื่อพ้นกำหนดอายุอุทธรณ์แล้วก็ดี อุทธรณ์นั้นใช้ได้ ข้อสังเกต คดีนี้มีปัญหาในชั้นฎีกาว่าทนายความมีอำนาจลงนามเป็นผู้อุทธรณ์แทนโจทก์ได้หรือไม่ เนื่องจากใบแต่งทนายความฉบับที่ 2เป็นใบแต่งทนายความที่จำกัดอำนาจของทนายความ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าตามพฤติการณ์ที่ตัวความได้แต่งทนายความคนเดียวให้ว่าความตลอดมาจนถึงชั้นฎีกาโดยมีใบแต่งทนายที่ทำก่อนใช้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งฉบับหนึ่งซึ่งทนายมีสิทธิจะลงนามในอุทธรณ์ฎีกาได้ กลับได้แสดงใบรับรองในภายหลังนั้นอีกแสดงว่าตัวความมีเจตนาให้ทนายความลงนามในอุทธรณ์ฎีกาได้โดยไม่จำกัด ส่วนใบแต่งทนายความฉบับที่ 2 อันมีปัญหาในดคีนี้นั้นเห็นว่าถ้อยคำที่บรรจุไว้มีปัญหาโต้เถียงได้หลายแง่หลายทางก็จริงแต่ตัวความได้ระบุมาตรา 62 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งไว้ ประกอบด้วยข้อเท็จจริงดังกล่าวแล้ว จึงพอที่จะแปลได้ว่าตัวความให้อำนาจตามกฎหมายมาตรานี้รวมทั้งที่จำกัดไว้นั้นด้วยทั้งหมด ง. วินิจฉัยว่าศาลมีอำนาจอนุญาตให้คู่ความแก้ไขข้อบกพร่องดังกล่าวได้โดยอาศัยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 935/2498(ประชุมใหญ่) จำเลยยื่นฟ้องอุทธรณ์ศาลชั้นต้นสั่งรับอุทธรณ์ โจทก์ได้รับสำเนาอุทธรณ์แล้วยื่นคำร้องขอไม่ให้รับอุทธรณ์ของจำเลย เพราะทนายผู้อุทธรณ์ไม่มีสิทธิอุทธรณ์ได้ตามใบแต่งทนาย จำเลยแถลงว่าเป็นเพราะความพลั้งเผลอ จำเลยขอให้สัตยาบันการที่ทนายความลงนามในอุทธรณ์และได้เสนอใบแต่งทนายความอีกฉบับหนึ่งให้อำนาจอุทธรณ์ฎีกาแก่ทนายศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าทนายไม่มีสิทธิลงนามในอุทธรณ์แทนจำเลยได้และการที่จำเลยให้สัตยาบันแก่การที่ทนายได้ทำไปแล้ว จำเลยเพิ่งยื่นเมื่อพ้นกำหนดอายุอุทธรณ์แล้ว ไม่ทำให้อุทธรณ์กลับเป็นอุทธรณ์ที่พึงรับพิจารณาได้ แต่ศาลฎีกาเห็นว่าในเรื่องการยื่นอุทธรณ์โดยผู้ยื่นไม่มีอำนาจและศาลชั้นต้นรับเป็นอุทธรณ์ไว้เช่นนี้ มีมติที่ประชุมใหญ่ว่า จัดเข้าอยู่ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 ซึ่งบัญญัติมีใจความว่า เมื่อศาลเห็นสมควรหรือเมื่อคู่ความฝ่ายที่เสียหายเนื่องจากการที่มิได้ปฏิบัติให้ถูกต้องยื่นคำขอโดยทำเป็นคำร้องให้ศาลมีอำนาจที่จะสั่งให้เพิกถอนการพิจารณาที่ผิดระเบียบนั้นเสียทั้งหมดหรือบางส่วน หรือสั่งแก้ไขหรือมีคำสั่งในเรื่องนั้นอย่างใดอย่างหนึ่งตามที่ศาลเห็นสมควร เมื่อได้พิจารณาแล้วเห็นว่า การที่จำเลยมิได้มอบอำนาจให้ทนายยื่นอุทธรณ์ฎีกาได้ ในใบแต่งทนายชั้นแรกนั้น น่าจะเป็นด้วยความพลั้งเผลอ เพราะเมื่อศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาแล้วทนายก็ได้ทำฟ้องอุทธรณ์มายื่น ชั้นแรกศาลสั่งรับเฉพาะข้อกฎหมาย เพราะเป็นคดีมโนสาเร่ทนายยังร้องขอต่ออธิบดีผู้พิพากษาภาคให้อนุญาตจำเลยฎีกาในข้อเท็จจริง ซึ่งอธิบดีก็อนุญาตให้ตามขอ เช่นนี้ เห็นได้ว่าจำเลยมิได้จงใจประวิงคดีแต่อย่างใด จึงเป็นเหตุสมควรให้แก้ไขได้และบัดนี้จำเลยได้มอบอำนาจให้ทนายจำเลยใช้สิทธิอุทธรณ์ฎีกาได้ทั้งได้ให้สัตยาบันอุทธรณ์ที่ทนายจำเลยได้ลงชื่อแทนจำเลยซึ่งศาลได้สั่งรับไว้แล้ว ก็ชอบที่จะรับอุทธรณ์จำเลยพิจารณาต่อไปได้ ข้อสังเกต (1) อาจารย์สอาด นาวีเจริญ ได้มีบันทึกหมายเหตุไว้ท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ว่า "ข้อต้นที่ศาลฎีกาใช้มาตรา 27ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง คงมุ่งหมายไปในทางที่ได้มีการดำเนินกระบวนพิจารณาผิดระเบียบมาจะแก้ไขได้หรือไม่ ถ้าศาลเห็นสมควรให้เพิกถอนศาลอาจสั่งได้ เมื่อศาลที่กระบวนพิจารณาได้ทำไปผิดระเบียบไม่ได้สั่งเพิกถอนจนพิพากษาไปแล้ว ศาลสูงก็อาจให้แก้ไขได้ โดยอำนาจที่จะพิพากษาให้แก้ไขการพิจารณาพิพากษาของศาลล่างเหตุนี้ศาลฎีกาจึงพิจารณาว่าจำเลยไม่ได้ทำโดยประวิงก็ควรให้แก้ไขแต่แม้จะไม่สั่งให้แก้ไขเมื่อศาลชั้นต้นรับอุทธรณ์มาแล้วมีทนายลงชื่อโดยไม่มีเหตุอำนาจ ก็เท่ากับอุทธรณ์ของจำเลย จำเลยหรือผู้มีอำนาจลงชื่อแทนจำเลยมิได้ลงชื่อ ก็คือ คำคู่ความที่ไม่มีลายมือชื่อนั่นเอง ศาลต้องดำเนินการตามมาตรา 18 วรรค 2 ซึ่งบัญญัติให้ศาลสั่งให้ทำใหม่หรือแก้ไข ภายในระยะเวลาและเงื่อนไขที่วางไว้ ถ้าไม่ทำตามที่สั่งจึงให้ศาลไม่รับคำคู่ความนั้น มิใช่ให้ศาลสั่งไม่รับเสียตั้งแต่แรกทีเดียว ฉะนั้นแม้จะไม่มีเหตุควรเพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบตามมาตรา 27 ก็ยังติดมาตรา 18 ที่จะต้องสั่งแก้ไขเสียก่อนที่จะไม่รับอุทธรณ์ เมื่อผลตามมาตรา 18 และ 27เป็นดังนี้ จึงมาถึงข้อที่ว่าจะแก้ไขข้อผิดพลาดนั้นอย่างไรจำเลยได้ให้สัตยาบันและยื่นใบแต่งทนายอีกฉบับหนึ่ง ให้อำนาจทนายอุทธรณ์ฎีกาได้ แต่ยื่นช้ากว่าอายุความอุทธรณ์เสียแล้วข้อนี้น่าจะเข้าใจว่าการแก้ไขตามมาตรา 18 นั้น ต้องถือว่าได้มีการยื่นคำคู่ความตั้งแต่ครั้งแรกแล้ว หากแก้ไขในเวลาและเงื่อนไขที่ศาลกำหนด แม้จะเลยเวลาที่กฎหมายกำหนดไว้ก็ไม่เป็นการยื่นคำคู่ความเกินกำหนด เพราะศาลสั่งกำหนดเวลาให้ทำได้ตามมาตรา 18 นั่นเอง ถ้าสั่งเพิกถอนตามมาตรา 27 นั่นแหละจึงจะต้องทำใหม่ในกำหนดเวลา เพราะไม่มีบทให้ศาลขยายเวลาได้ นอกจากจะใช้อำนาจตามมาตรา 23 ในกรณีที่ต้องด้วยบทมาตรานั้นเช่นฎีกาที่ 430/2495 แต่คดีนี้จำเลยให้สัตยาบันการที่ทนายลงชื่อไปและแต่งทนายใหม่ด้วยการแต่งทนายใหม่ก็อาจทำให้เป็นอุทธรณ์ที่ชอบได้ ตามมาตรา 18 โดยถือว่าศาลสั่งให้ทำใหม่ และก็ได้ทำแล้ว ส่วนการให้สัตยาบันนั้นมีฎีกาที่ 971/2479 ว่าให้สัตยาบันก็ไม่ได้เมื่อพ้นอายุฎีกาแล้วแต่น่าคิดว่าการที่ทนายทำไปโดยปราศจากอำนาจนั้นไม่ใช่โมฆะการกระทำแทนโดยปราศจากอำนาจอาจให้สัตยาบันได้ เมื่อสัตยาบันแล้วก็สมบูรณ์ เรื่องนี้ศาลชั้นต้นรับอุทธรณ์แล้ว เมื่อจำเลยสัตยาบันเมื่อพ้นระยะเวลาอุทธรณ์ก็ย่อมสมบูรณ์ได้ ที่ว่าสัตยาบันพ้นเวลาทำให้อุทธรณ์ไม่กลับดีขึ้นน่าจะหมายความถึงเมื่อศาลได้ยกอุทธรณ์หรือไม่รับอุทธรณ์แล้วจึงให้สัตยาบัน (ฎีกาที่ 695/2481) เช่นนี้ไม่มีทางที่จะแก้คำสั่ง หรือคำพิพากษาที่ไม่รับหรือยกอุทธรณ์นั้นให้อุทธรณ์กลับดีขึ้นมาได้ แม้ศาลสูงก็มีเหตุจะแก้คำสั่งหรือคำพิพากษาศาลล่างในข้อนี้ เพราะเวลาที่ศาลล่างสั่งดังนั้นยังไม่มีสัตยาบัน คำสั่งนั้นชอบด้วยกฎหมาย ไม่มีเหตุจะแก้ได้สัตยาบันที่ทำขึ้นภายหลังไม่ทำให้คำสั่งศาลที่สั่งไปก่อนนั้นกลายเป็นไม่ถูกไปได้นอกจากจะเพิกถอนการพิจารณาที่ผิดระเบียบตามมาตรา 27 และสั่งขยายเวลาให้ยื่นจัดการในเรื่องอุทธรณ์และแต่งทนายใหม่ให้ถูกต้อง" (2) นักกฎหมายโปรดสังเกตถึงวิธีการของจำเลยในการดำเนินกระบวนพิจารณา เพื่อจะได้พิจารณาถือเป็นแนวทางปฏิบัติด้วยเราจะเห็นได้ว่าคดีนี้เป็นเรื่องที่ศาลชั้นต้นรับอุทธรณ์ของจำเลยแล้วและก่อนศาลอุทธรณ์จะมีคำพิพากษา จำเลยยื่นคำแถลงขอให้สัตยาบันการที่ทนายลงนามในอุทธรณ์ พร้อมกับยื่นใบแต่งทนายอีกฉบับหนึ่งให้อำนาจอุทธรณ์ฎีกาแก่ทนายด้วย แต่ศาลอุทธรณ์เห็นว่าอุทธรณ์ของจำเลยไม่ชอบ จึงพิพากษายกอุทธรณ์ของจำเลย โดยที่ยังไม่ได้วินิจฉัยเนื้อหาของอุทธรณ์เลย เมื่อศาลฎีกาอนุญาตให้แก้ไขตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งแล้ว ศาลฎีกาจึงต้องยกคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์และย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาใหม่อีกครั้งหนึ่งดังกล่าว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1894/2599 ทนายความของโจทก์ได้ว่าความตั้งแต่เริ่มการพิจารณาจนเสร็จสำนวนแล้วยื่นอุทธรณ์แทนโจทก์ศาลชั้นต้นสั่งรับ แต่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกอุทธรณ์เพราะทนายโจทก์ไม่ได้รับแต่งตั้งให้เป็นทนายโจทก์ (โดยที่ศาลอุทธรณ์ยังมิได้วินิจฉัยประเด็นแห่งอุทธรณ์เลย) และโจทก์ฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่าพฤติการณ์ของทนายโจทก์มิได้มีการประวิงความหรือทำการเอาเปรียบในเชิงคดีแต่อย่างใด หากเป็นไปด้วยความพลั้งเผลอหรือด้วยเหตุอื่นแม้จะเป็นการที่ปฏิบัติผิดบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งก็เป็นการสมควรที่ศาลจะอนุญาตให้ทำเสียให้ถูกต้องได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27 และเมื่อปรากฏว่าโจทก์ได้แต่งทนายความเดินเป็นทนายแล้วไปยื่นฎีกาจึงพอให้ถือว่าการพิจารณาและการอุทธรณ์เป็นการชอบแล้วศาลฎีกาจึงพิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาใหม่ ข้อสังเกต (1) โปรดสังเกตว่าทนายโจทก์ใช้วิธีแก้ไขรูปคดีของตนโดยตอนยื่นฎีกา ทนายโจทก์ได้ยื่นใบแต่งทนายเข้ามาใหม่ในวันยื่นฎีกาด้วย ซึ่งศาลฎีกาได้อนุญาตให้แก้ไขข้อบกพร่องโดยอ้างว่าโจทก์มิได้มีการประวิงคดีหรือเอาเปรียบในเชิงคดีเหมือนกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 935/2498 และศาลฎีกาให้ย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาเนื้อหาของอุทธรณ์โจทก์ใหม่ (2) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 136/2501,1258/2501 วินิจฉัยในทำนองเดียวกันโดยข้อเท็จจริงในคดีเหมือนกับคดีนี้เลย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2507/2520 เดิมในศาลชั้นต้นโจทก์ยื่นฟ้องได้แต่ง ว.เป็นทนายว่าต่างซึ่งศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตแต่ปรากฏว่าว. มิได้ดำเนินคดีแต่อย่างใดและโจทก์ได้แต่งตั้งก. ทนายความให้มาดำเนินคดีแทน จนถึงชั้นศาลอุทธรณ์พิพากษาคดีโดยไม่มีใบแต่งทนาย ต่อมาโจทก์ยื่นคำร้องขอถอน ว.จากการเป็นทนายและแต่งตั้งอ.เป็นทนายความคนใหม่ โดยยื่นใบแต่งงานทนายความถูกต้องและต่อมาในชั้นจำเลยฎีกา โจทก์ยื่นคำร้องเพื่อแก้ไขข้อบกพร่องและขอแต่งตั้ง ก. เป็นทนายความของโจทก์ใหม่ ดังนี้ศาลฎีกาเห็นว่าแม้การดำเนินคดีของ ก. ในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์จะเป็นการปฏิบัติผิดประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ก็สมควรที่ศาลจะอนุญาตให้ทำเสียให้ถูกต้องได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27 เมื่อปรากฏว่าต่อมาโจทก์ได้แต่ง ก. เป็นทนายความของตนแล้วในชั้นฎีกา ก็ย่อมถือได้ว่ากระบวนพิจารณาที่ได้ดำเนินการมาแล้วทั้งในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ (โดย ก.) ไม่เสียไป ข้อสังเกต (1) อาจารย์จิตติติงศภัทิย์ ได้บันทึกไว้ท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ว่า "ทนายโจทก์ว่าความมาโดยไม่มีใบแต่งทนายตั้งแต่ศาลชั้นต้นจนถึงชั้นฎีกาจึงได้ทำใบแต่งทนายจำเลยเป็นฝ่ายฎีกาโต้แย้งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 นั้น กระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบถ้าจะคัดค้านต้องค้านก่อนศาลพิพากษาไม่ใช่ปล่อยเลยไปจนศาลพิพากษาแล้วจึงยกขึ้นคัดค้านพ้นเวลาที่คู่ความจะคัดค้านได้แต่ไม่บังคับศาลที่จะต้องเพิกถอนตามกำหนดนี้ด้วย ซึ่งก็หมายความว่าศาลสูงอาจเพิกถอนกระบวนที่ศาลล่างทำมาผิดระเบียบได้ แต่คงต้องอยู่ภายใต้บังคับเรื่องอุทธรณ์ตามมาตรา 243(2) ด้วย การพิจารณาที่ศาลล่างทำมาไม่ถูกต้องหมายความตามมาตรา 1(8) ว่าเป็นกระบวนพิจารณาทั้งหมดก่อนศาลชี้ขาดตัดสิน จำเลยจึงคัดค้านชั้นฎีกาไม่ได้ ส่วนศาลก็เห็นว่าแต่งทนายเสียให้ถูกต้องก็ไม่ควรเพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผ่านมาแล้วก็เป็นอันยุติ..." (2) โปรดสังเกตว่าคดีนี้ ก. ว่าความแทนโจทก์โดยไม่มีใบแต่งทนายความตั้งแต่ศาลชั้นต้นเป็นต้นมา โจทก์แก้ไขข้อบกพร่องโดยวิธียื่นคำร้องในชั้นฎีกาพร้อมกับยื่นใบแต่งทนายตั้ง ก. เป็นทนายเข้ามาใหม่ ศาลอนุญาตให้แก้ไขข้อบกพร่อง ทำให้กระบวนพิจารณาทั้งศาลชั้นต้นและชั้นอุทธรณ์ชอบด้วยกฎหมาย แต่คดีนี้ศาลฎีกาไม่ได้พิพากษายกคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์และให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาใหม่แต่อย่างใด เนื่องจากในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ได้วินิจฉัยประเด็นข้อพิพาทแห่งคดีไปแล้วนั้นเอง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1572/2525 ทนายจำเลยในคดีอาญาซึ่งถอนตัวไปแล้ว ได้ลงชื่ออุทธรณ์โดยมิได้แต่งทนายเข้ามาใหม่ และจำเลยมิได้ลงชื่อในอุทธรณ์ศาลอาญาจึงสั่งในอุทธรณ์ว่า ให้จำเลยแต่งทนายให้ถูกต้องก่อนแล้วจะสั่งอุทธรณ์ใหม่แม้จำเลยจะแต่งตั้งทนายความภายหลังวันสิ้นอายุอุทธรณ์แล้ว และศาลอาญาได้สั่งรับอุทธรณ์ของจำเลย ดังนี้เป็นเรื่องที่ศาลชั้นต้นใช้อำนาจอนุญาตให้จำเลยจัดการแก้ไขการดำเนินกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบเสียให้ถูกต้องได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 เมื่อจำเลยปฏิบัติถูกต้องแล้วก็ต้องถือว่าอุทธรณ์ของจำเลยสมบูรณ์มาแต่ต้นคือตั้งแต่วันที่ยื่นอุทธรณ์ อุทธรณ์ของจำเลยเป็นอุทธรณ์ที่ชอบด้วยกฎหมาย ศาลอุทธรณ์มีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีนี้ได้ คำพิพากษาศาลอุทธรณ์มีผลใช้บังคับได้ตามกฎหมายเทียบได้ตามคำพิพากษาที่136/2501 แต่คำพิพากษาฎีกาที่ 971/2479 และ 695/2481 ไม่เหมือนคดีนี้ จะนำมาเปรียบเทียบกันไม่ได้ ข้อสังเกต (1) คดีนี้จำเลยแก้ไขข้อบกพร่องตั้งแต่ในชั้นศาลชั้นต้นสั่งรับอุทธรณ์คำพิพากษาศาลอุทธรณ์จึงชอบด้วยกฎหมายทั้งศาลอุทธรณ์ได้วินิจฉัยประเด็นข้อพิพาทด้วยแล้วศาลฎีกาจึงไม่ได้พิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์และไม่ได้ย้อนสำนวนมาให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาใหม่แต่อย่างใด (2) ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 531/2534 นี้ ศาลฎีกาได้วินิจฉัยตามแนวคำวินิจฉัยในข้อ ง.ดังกล่าวแต่เนื่องจากส. ลงชื่อในอุทธรณ์โดยยังไม่ได้รับแต่งตั้งเป็นทนายความ คำฟ้องอุทธรณ์จึงไม่ชอบ (ซึ่งต่างกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2507/2520 ซึ่งถือว่าเป็นอุทธรณ์ที่ชอบ เพราะมีการแก้ไขข้อบกพร่องก่อนศาลชั้นต้นจะสั่งรับอุทธรณ์) ดังนั้น ศาลฎีกาจึงเห็นว่าศาลอุทธรณ์ไม่มีอำนาจพิจารณาพิพากษา คำพิพากษาศาลอุทธรณ์จึงไม่ชอบและศาลฎีกาเห็นว่าควรใช้อำนาจสั่งแก้ไขข้อบกพร่องดังกล่าวนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 ซึ่งวิธีการแก้ไขนั้นศาลฎีกาใช้วิธีการสั่งให้ศาลชั้นต้นเรียกจำเลยมาลงชื่อในฐานะผู้อุทธรณ์ในคำฟ้องอุทธรณ์ให้ถูกต้องแล้วให้ส่งสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาพิพากษาใหม่ดังกล่าว แต่เนื่องจากยังคงมีคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ซึ่งเกิดจากอุทธรณ์ที่ไม่ชอบอยู่ ศาลฎีกาจึงต้องพิพากษาให้ยกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์เสียก่อนนั่นเอง (3) ถึงแม้ว่าคำฟ้องอุทธรณ์หรือคำฟ้องฎีกาจะไม่มีลายมือชื่อผู้อุทธรณ์หรือผู้ฎีกา ซึ่งศาลมีอำนาจสั่งให้แก้ไขข้อบกพร่องดังกล่าวตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 ได้ แต่ถ้าคดีไม่มีเหตุสมควรแล้ว ศาลอาจไม่สั่งให้แก้ไข้ข้อบกพร่องนั้นก็ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 665/2525 ปรากฏว่าคำฟ้องฎีกาของโจทก์ในคดีอาญาไม่มีลายมือชื่อผู้ฎีกา ผู้เรียง และผู้พิมพ์คำฟ้องฎีกาเป็นคำฟ้องฎีกาที่ไม่ถูกต้องตามกฎหมาย แต่คดีนี้ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์โดยอาศัยข้อเท็จจริงคู่ความต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง การที่ศาลอุทธรณ์ฟังว่าจำเลยในฐานะเจ้าหน้าที่ตำรวจเก็บรักษารถยนต์ไว้เพื่อคืนแก่เจ้าของเป็นการปฏิบัติหน้าที่โดยชอบ เมื่อโจทก์ฎีกาว่าจำเลยยึดรถยนต์พิพาทไว้เพื่อประกอบคดี และว่าการที่ศาลอุทธรณ์ไม่วินิจฉัยประเด็นว่าเมื่อไม่มีความผิดเกี่ยวกับตัวรถ จำเลยมีอำนาจยึดรถยนต์พิพาทหรือไม่ เป็นการไม่ได้วินิจฉัยทุกประเด็นตามที่โจทก์อุทธรณ์ ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ฎีกาของโจทก์เป็นการโต้เถียงข้อเท็จจริง ที่ศาลอุทธรณ์ฟังว่าจำเลยเก็บรักษารถยนต์ไว้เพื่อคืนแก่เจ้าของ เพื่อนำไปสู่ข้อกฎหมายที่โจทก์ยกขึ้นอ้าง จึงเป็นฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงซึ่งต้องห้ามฎีกาคดีไม่มีเหตุสมควรที่จะส่งสำนวนคืนศาลชั้นต้นเพื่อจัดการให้มีการลงชื่อผู้ฎีกา ผู้เรียงและผู้พิมพ์ให้ถูกต้อง ข้อสังเกต (1) โปรดสังเกตว่าคดีนี้เป็นเรื่องที่ไม่มีลายมือชื่อของผู้ฎีกาเลยไม่ใช่เป็นเรื่องมีลายมือชื่อผู้ฎีกาแต่เป็นลายมือชื่อของผู้ไม่มีอำนาจ (2) หากคดีนี้โจทก์ฎีกาเป็นปัญหาข้อกฎหมายแล้ว ก็น่าจะมีเหตุสมควรที่ศาลจะต้องใช้อำนาจตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 สั่งแก้ไขข้อบกพร่องดังกล่าวได้ แล้วศาลฎีกาจึงจะเข้าไปวินิจฉัยในเนื้อหาของฎีกาของโจทก์ต่อไป (3) หากคดีนี้เกิดขึ้นในปัจจุบันแม้โจทก์จะฎีกาเป็นปัญหาข้อกฎหมายก็ตามคู่ความก็ไม่มีสิทธิฎีกาได้ ทั้งนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 220 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา(ฉบับที่ 17) พ.ศ. 2532 ซึ่งผลคดีก็คงออกมาอย่างเดียวกันคือไม่มีเหตุสมควรที่จะส่งสำนวนไปให้ศาลชั้นต้นเพื่อจัดการให้มีการลงชื่อผู้ฎีกาให้ถูกต้องแต่อย่างใด (4) เมื่อได้กล่าวถึงเรื่องอุทธรณ์ฎีกาแล้ว ผู้เขียนใคร่จะยกคำพิพากษาศาลฎีกาที่เกี่ยวกับคำฟ้องและคำให้การในศาลชั้นต้นที่มีปัญหาคล้ายคลึงกันเพื่อนักกฎหมายได้เปรียบเทียบในขณะเดียวกันดังนี้ 4.1 คำฟ้องหรือคำให้การที่ลงชื่อโดยผู้ไม่มีอำนาจ เป็นคำคู่ความที่ไม่ชอบ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 566/2498(ประชุมใหญ่) คำฟ้องของบริษัทจำกัดซึ่งผู้ลงชื่อเป็นโจทก์ไม่มีอำนาจลงชื่อแทนบริษัทก็เป็นเหมือไม่มีบุคคลลงนามในฟ้องเมื่อศาลยกฟ้องแล้ว บริษัทจึงทำฟ้องมายื่นใหม่ โดยผู้มีอำนาจลงชื่อครบถ้วน การฟ้องคดีก่อนไม่ทำให้อายุความสะดุดหยุดลง ข้อสังเกต อาจารย์สอาด นาวีเจริญ ได้ให้หมายเหตุไว้ท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ว่า "ฟ้องลงลายมือชื่อบุคคลที่ไม่ใช่โจทก์จะว่าเป็นฟ้องที่มีลายมือชื่อไม่ได้ เพราะลายมือที่ไม่ใช่ลายมือชื่อโจทก์ลงไว้ในฟ้องก็เหมือนไม่มีลายมือชื่อโจทก์นั่นเอง ลายมือชื่อที่ไม่ใช่ลายมือชื่อโจทก์ ไม่ใช่ลายมือชื่อที่ต้องลงในฟ้องเรื่องนี้ผู้ที่ลงลายมือชื่อในฟ้องเดิมไม่ใช่ผู้ที่มีอำนาจลงลายมือชื่อแทนโจทก์ จะว่าเป็นลายมือชื่อโจทก์ก็ไม่ได้ แต่ฟ้องที่ไม่มีลายมือชื่อประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 18 วรรค 2 ให้ศาลสั่งแก้ไขก่อนไม่ใช่ให้ยกเสียทีเดียว ต่อเมื่อมิได้ปฏิบัติตามคำสั่งที่ให้แก้ไข ศาลจึงจะสั่งไม่รับคำคู่ความนั้นเรื่องนี้ชั้นเดิมคงจะปรากฏขึ้นภายหลังที่ศาลรับฟ้องไว้แล้วว่า ฟ้องไม่มีผู้มีอำนาจลงชื่อเป็นโจทก์และศาลยกฟ้องเสีย คดีเสร็จเด็ดขาดไปแล้ว ไม่มีปัญหาจะรื้อฟื้นขึ้นพิจารณาอีกว่า ที่ศาลยกฟ้องไปนั้นถูกต้องหรือไม่..." คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1980/2525 ไม่ปรากฏว่าจำเลยที่ 2 มอบอำนาจให้ บ. ดำเนินคดีแทน การที่ บ. เข้ามาดำเนินคดีแทนและแต่งตั้ง ส. เป็นทนาย และ ส.ยื่นคำให้การต่อสู้คดีแทนจำเลยที่ 2และดำเนินกระบวนพิจารณาแทนจำเลยที่ 2 จนเสร็จคดี จึงเป็นการกระทำของบุคคลภายนอกที่ไม่มีอำนาจดำเนินกระบวนพิจาณาแทนจำเลยที่ 2 เป็นการไม่ชอบด้วยกฎหมายและไม่มีผลผูกพันจำเลยที่ 2 เป็นข้อกฎหมายที่เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 แม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดยกขึ้นอ้าง ศาลฎีกามีอำนาจยกปัญหานี้ขึ้นวินิจฉัยยกคำพิพากษาศาลล่าง โดยให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่เฉพาะที่เกี่ยวกับจำเลยที่ 2 โดยไม่รับใบแต่งทนายความของจำเลยที่ 2 ที่ บ. อ้างว่าเป็นผู้รับมอบอำนาจและคำให้การของจำเลยที่ 2 ที่ ส. ทนายจำเลยที่ 2 ซึ่ง บ. แต่งยื่นต่อศาล และให้เพิกถอนกระบวนพิจารณาของศาลชั้นต้นเฉพาะที่เกี่ยวกับจำเลยที่ 2 ทั้งหมดตั้งแต่วันที่ถือว่าเป็นวันพ้นกำหนดเวลาที่จำเลยที่ 2 จะต้องยื่นคำให้การ แล้วดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่ให้ถูกต้อง เสร็จแล้วให้พิพากษาใหม่ ข้อสังเกต ทั้งคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 566/2498 กับ 1980/2525 ไม่ปรากฏว่าคู่ความได้แก้ไขปัญหาที่ไม่ถูกต้องในระหว่างพิจารณาอย่างไร ศาลจึงมีคำพิพากษาว่าเป็นคำฟ้อง คำให้การที่ไม่ชอบดังกล่าว 4.2 คำฟ้องและคำให้การที่กระทำโดยผู้ไม่มีอำนาจ แม้จะมีการทำใบมอบอำนาจหรือให้สัตยาบันเข้ามาในภายหลัง ก็ไม่ทำให้ฟ้องหรือคำให้การสมบูรณ์ขึ้นมาได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 723-724/2502(ประชุมใหญ่) ตัวแทนนิติบุคคลต่างประเทศได้รับมอบอำนาจให้กระทำการแทนเฉพาะในอาณาเขตต่างประเทศแห่งหนึ่งนอกประเทศไทย ตัวแทนนั้นย่อมไม่มีอำนาจดำเนินคดีในศาลประเทศไทย แม้ภายหลังจะได้มีการเพิ่มเติมขยายอำนาจให้มีอำนาจในประเทศไทยด้วย และได้ให้สัตยาบันรับรองการกระทำที่ปฏิบัติมาแล้ว ก็หาทำให้ฟ้องทีเสียใช้ไม่ด้มาก่อนแล้ว กลับคืนดีเป็นฟ้องอันชอบขึ้นมาภายหลังได้ไม่ ข้อสังเกต อาจารย์ยลธีรกุล ได้บันทึกไว้ท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวว่าการฟ้องคดีโดยที่ตนไม่มีอำนาจแล้วก็ต้องแล้วกันไปไม่มีทางที่จะยอมให้สัตยาบันกันได้ เพราะฟ้องเสียมาแต่แรกแล้ว และโดยเฉพาะคดีนี้ได้ยื่นคำสัตยาบันภายหลังที่จำเลยยื่นคำให้การคัดค้านอำนาจฟ้องของโจทก์ไว้แล้วด้วย ส่วนข้อวินิจฉัยตามคำพิพากษาฎีกาที่ 1780/2493 ซึ่งมีการวินิจฉัยในกรณีให้สัตยาบันอยู่ด้วยนั้น เห็นว่าไม่เหมือนกับคดีนี้ เพราะเรื่องนั้นเป็นเรื่องกระทรวงการคลังได้มอบอำนาจให้โจทก์แล้ว แต่อาจถือว่าบกพร่องได้ จึงมอบอำนาจเสียใหม่ให้ชัดเจนปราศจากข้อสงสัย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 925/2503 การที่ผู้จัดการบริษัทสาขาในประเทศไทย แต่งทนายยื่นฟ้องในนามบริษัทในประเทศญี่ปุ่น ยื่นฟ้องต่อศาลแล้ว 9 วัน บริษัทในประเทศญี่ปุ่นจึงได้ทำการมอบอำนาจให้ผู้จัดการสาขานั้นทำการยื่นฟ้องต่อศาลแทนบริษัทได้แม้จะได้ให้สัตยาบันการกระทำที่แล้วมานั้นด้วย ก็ไม่ทำให้ฟ้องนั้นเป็นฟ้องอันชอบด้วยวิธีพิจารณาความ เพราะเมื่อผู้จัดการสาขาไม่มีอำนาจแต่งทนายยื่นฟ้องแทนบริษัทในเวลายื่นฟ้องนั้นแล้ว ฟ้องของโจทก์ก็ไม่เป็นฟ้องอันชอบด้วยวิธีพิจารณามาแต่แรก ไม่มีทางใด ๆ ที่ศาลจะรับฟ้องไว้พิจารณามาแต่ต้น แม้จะได้มีการรับรองหรือให้สัตยาบันในภายหลังต่อมา ก็หาทำให้ฟ้องที่เสียใช้ไม่ไดคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้ศาลพิพากษาว่าที่ดินแปลงดังกล่าวเป็นของโจทก์ห้ามมิให้จำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องจำเลยให้การว่า ที่ดินพิพาทเป็นที่ดินส่วนหนึ่งของจำเลย ขอให้ศาลพิพากษายกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาว่า ที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์ ห้ามมิให้จำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงได้ความว่า ระหว่างการพิจารณาของศาลชั้นต้น จำเลยได้แต่งตั้งนายสุนทร ประจำ เป็นทนายความให้ดำเนินคดีแทนจำเลย เมื่อได้รับแต่งตั้งแล้ว นายสุนทรได้ยื่นคำให้การแก้คดี แต่ในวันนัดสืบพยานโจทก์นัดแรกในวันที่5 กันยายน 2528 จำเลยได้ยื่นคำร้องขอถอนนายสนุทรออกจากการเป็นทนายความของจำเลยศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตตามที่จำเลยขอในวันเดียวกัน และในวันเดียวกันนี้ จำเลยได้แต่งตั้งนายรักพงษ์ ธนสารกุล เป็นทนายความของจำเลยนายรักพงษ์ได้ดำเนินคดีแทนจำเลยต่อจากนายสุนทรตลอดมาจนศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาให้จำเลยแพ้คดี จำเลยอุทธรณ์ แต่จำเลยหรือนายรักษ์พงษ์ซึ่งมีสิทธิยื่นคำฟ้องอุทธรณ์แทนจำเลยมิได้ลงชื่อในคำฟ้องอุทธรณ์ กลับปรากฏว่านายสุนทรทนายความซึ่งถูกถอนไปแล้วได้ลงชื่อในฐานะผู้อุทธรณ์ ได้ความดังกล่าวมา ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่า การที่ทนายความลงชื่อในคำฟ้องอุทธรณ์โดยไม่ได้รับแต่งตั้งให้มีอำนาจใช้สิทธิอุทธรณ์นั้น ถือว่าเป็นคำฟ้องอุทธรณ์ที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ศาลอุทธรณ์ไม่มีอำนาจพิจารณาพิพากษาตามคำฟ้องอุทธรณ์ของจำเลย แต่แม้นายสุนทรถูกถอนออกจากการเป็นทนายความของจำเลยแล้ว นายสุนทรก็เคยทำหน้าที่ทนายความดำเนินคดีแทนจำเลย การที่ศาลชั้นต้นรับคำฟ้องอุทธรณ์ของจำเลยซึ่งนายสุนทรผู้ลงชื่อในคำฟ้องอุทธรณ์ไม่มีอำนาจนั้นเป็นการพิจารณาที่ผิดระเบียบตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27 ศาลฎีกามีอำนาจที่จะสั่งให้แก้ไขได้ตามที่เห็นสมควรคดีไม่จำต้องวินิจฉัยฎีกาของโจทก์"พิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ให้ศาลชั้นต้นจัดการให้จำเลยลงชื่อในฐานะผู้อุทธรณ์ในคำฟ้องอุทธรณ์ให้ถูกต้อง แล้วส่งสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาพิพากษาใหม่ ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์และฎีกาให้ศาลอุทธรณ์รวมสั่งเมื่อมีคำพิพากษาใหม่ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 531/2534นางศิริวรรณ พลรัตน์โจทก์นางวาสนา ไทยดีจำเลย ป.วิ.พ. ม. 1 (3), ม. 1 (11), ม. 27, ม. 65, ม. 242, ม. 243ส. เคยเป็นทนายความของจำเลยแต่ถูกถอนจากการแต่งตั้งแล้วเมื่อ ส. มาลงชื่อในอุทธรณ์โดยไม่ได้รับแต่งตั้ง ถือว่าเป็นคำฟ้องอุทธรณ์ที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ศาลอุทธรณ์ไม่มีอำนาจพิจารณาพิพากษาคำฟ้องอุทธรณ์ แต่ ส. เคยทำหน้าที่ทนายความแทนจำเลยการที่ศาลชั้นต้นรับคำฟ้องอุทธรณ์จึงเป็นการพิจารณาที่ผิดระเบียบตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 ศาลฎีกามีอำนาจสั่งให้ศาลชั้นต้นจัดการให้จำเลยลงชื่อในฐานะผู้อุทธรณ์ในคำฟ้องอุทธรณ์ให้ถูกต้อง แล้วส่งสำนวนให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาพิพากษาใหม่โจทก์ฟ้องขอให้ศาลพิพากษาว่าที่ดินแปลงดังกล่าวเป็นของโจทก์ห้ามมิให้จำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องจำเลยให้การว่า ที่ดินพิพาทเป็นที่ดินส่วนหนึ่งของจำเลย ขอให้ศาลพิพากษายกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาว่า ที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์ ห้ามมิให้จำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงได้ความว่า ระหว่างการพิจารณาของศาลชั้นต้น จำเลยได้แต่งตั้งนายสุนทร ประจำ เป็นทนายความให้ดำเนินคดีแทนจำเลย เมื่อได้รับแต่งตั้งแล้ว นายสุนทรได้ยื่นคำให้การแก้คดี แต่ในวันนัดสืบพยานโจทก์นัดแรกในวันที่5 กันยายน 2528 จำเลยได้ยื่นคำร้องขอถอนนายสนุทรออกจากการเป็นทนายความของจำเลยศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตตามที่จำเลยขอในวันเดียวกัน และในวันเดียวกันนี้ จำเลยได้แต่งตั้งนายรักพงษ์ ธนสารกุล เป็นทนายความของจำเลยนายรักพงษ์ได้ดำเนินคดีแทนจำเลยต่อจากนายสุนทรตลอดมาจนศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาให้จำเลยแพ้คดี จำเลยอุทธรณ์ แต่จำเลยหรือนายรักษ์พงษ์ซึ่งมีสิทธิยื่นคำฟ้องอุทธรณ์แทนจำเลยมิได้ลงชื่อในคำฟ้องอุทธรณ์ กลับปรากฏว่านายสุนทรทนายความซึ่งถูกถอนไปแล้วได้ลงชื่อในฐานะผู้อุทธรณ์ ได้ความดังกล่าวมา ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่า การที่ทนายความลงชื่อในคำฟ้องอุทธรณ์โดยไม่ได้รับแต่งตั้งให้มีอำนาจใช้สิทธิอุทธรณ์นั้น ถือว่าเป็นคำฟ้องอุทธรณ์ที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ศาลอุทธรณ์ไม่มีอำนาจพิจารณาพิพากษาตามคำฟ้องอุทธรณ์ของจำเลย แต่แม้นายสุนทรถูกถอนออกจากการเป็นทนายความของจำเลยแล้ว นายสุนทรก็เคยทำหน้าที่ทนายความดำเนินคดีแทนจำเลย การที่ศาลชั้นต้นรับคำฟ้องอุทธรณ์ของจำเลยซึ่งนายสุนทรผู้ลงชื่อในคำฟ้องอุทธรณ์ไม่มีอำนาจนั้นเป็นการพิจารณาที่ผิดระเบียบตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27 ศาลฎีกามีอำนาจที่จะสั่งให้แก้ไขได้ตามที่เห็นสมควรคดีไม่จำต้องวินิจฉัยฎีกาของโจทก์"พิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ให้ศาลชั้นต้นจัดการให้จำเลยลงชื่อในฐานะผู้อุทธรณ์ในคำฟ้องอุทธรณ์ให้ถูกต้อง แล้วส่งสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาพิพากษาใหม่ ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์และฎีกาให้ศาลอุทธรณ์รวมสั่งเมื่อมีคำพิพากษาใหม่(บุญศรี กอบบุญ-เสียง ตรีวิมล-ครีภูมิ สุวรรณโรจน์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. อุทธรณ์หรือฎีกาเป็นคำฟ้องอย่างหนึ่ง จึงเป็นคำคู่ความตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 1(3)(5) ขณะที่คู่ความยื่นต่อศาลนั้น ศาลมีอำนาจที่จะตรวจคำคู่ความนั้น หากศาลพบว่าอุทธรณ์หรือฎีกานั้นไม่ชอบด้วยกฎหมายอย่างใด อาทิไม่มีลายมือชื่อหรือผู้ลงลายมือชื่อเป็นผู้ที่ไม่มีอำนาจลงได้ ศาลมีอำนาจสั่งให้คืนอุทธรณ์หรือฎีกาให้คู่ความไปทำมาใหม่ หรือแก้ไขให้ถูกต้องได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 18 แต่ถ้าศาลสั่งรับอุทธรณ์หรือฎีกาแล้วข้อเท็จจริงจึงเพิ่งจะปรากฏว่าผู้ลงลายมือชื่อในอุทธรณ์หรือฎีกาเป็นผู้ที่ไม่มีอำนาจลง หรือลงโดยมีอำนาจแต่บกพร่องหรือไม่มีการลงลายมือชื่อ ในกรณีเช่นนี้จะทำอย่างไร ในเรื่องนี้มีแนวคำพิพากษาที่น่าสนใจ คือ ก. วินิจฉัยว่าเป็นฎีกาที่ไม่ชอบ เพราะลงชื่อโดยผู้ไม่มีอำนาจ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3381/2525 ใบแต่งทนายความระบุให้ ป. มีอำนาจเพียงว่าต่างแก้ต่างในศาลชั้นต้นเท่านั้น ไม่ได้ระบุให้มีอำนาจใช้สิทธิในการฎีกาด้วย ป.ทนายความจำเลยจึงไม่มีอำนาจที่จะดำเนินกระบวนพิจารณาใช้สิทธิในการฎีกา ได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 62 คำฟ้องฎีกาของจำเลยที่ ป. ลงชื่อเป็นผู้ฎีกาจึงเป็นคำฟ้องฎีกาที่ไม่ชอบ ศาลฎีการับวินิจฉัยให้ไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2315/2529 ตามคำฟ้องฎีกาของจำเลยมี ป. ทนายความลงชื่อเป็นผู้ฎีกาแต่ไม่ปรากฏว่าจำเลยได้แต่งตั้ง ป. เป็นทนายจำเลย ทั้ง ป.มิได้ทำหน้าที่เป็นทนายจำเลยก่อนที่จะมีการยื่นฎีกา ป. จึงไม่มีอำนาจดำเนินกระบวนพิจารณาใช้สิทธิในการฏีกาแทนจำเลยได้ ฎีกาของจำเลยจึงเป็นคำฟ้องฎีกาที่ไม่ชอบศาลฎีการับวินิจฉัยให้ไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1557/2530 จำเลยที่ 2 ที่ 3 มิได้แต่งตั้งให้ จ. ซึ่งเป็นทนายความของจำเลยที่ 1 เป็นทนายความของตน เช่นนี้แม้ จ. จะได้ยื่นฎีกาโดยระบุชื่อจำเลยที่ 2 ที่ 3 ในหน้าแรกของคำฟ้องฎีกาว่าเป็นผู้ที่ขอยื่นฎีกาด้วย โดยจำเลยที่ 2 ที่ 3 มิได้ลงชื่อเป็นผู้ฎีกา ก็ถือไม่ได้ว่าคำฟ้องฎีกาที่ จ. ยื่นต่อศาลเป็นฎีกาของจำเลยที่ 2 ที่ 3 ด้วย ที่ศาลชั้นต้นสั่งรับเป็นฎีกาของจำเลยทั้งสามไว้ จึงไม่ชอบ ต้องถือว่าจำเลยที่ 1 เท่านั้นฎีกา ข. วินิจฉัยว่าหลังจากพ้นอายุอุทธรณ์ แม้ได้ทำใบมอบอำนาจหรือให้สัตยาบันเข้าไปก็ใช้ไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 971/2479 ทนายความซึ่งตัวความมิได้มอบสิทธิในการฎีกาให้นั้น ไม่มีอำนาจลงนามฎีกาแทนตัวความ ฎีกาเช่นว่านี้แม้ถึงตัวความจะได้ให้สัตยาบันในภายหลังเมื่อสิ้นอายุความฎีกาแล้วก็ไม่มีผล ข้อสังเกต อาจารย์เสนีย์ปราโมช ได้ให้หมายเหตุไว้ท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ในหนังสือ ธร์มสาร ประจำปี พ.ศ. 2479ว่า "...แต่ปรากฏว่าภายหลังที่พ้นกำหนดอายุความฎีกาแล้ว โจทก์ได้ให้สัตยาบันรับรองการใช้สิทธิฎีกาที่ทนายความของตนได้ทำไปก่อนแล้วโดยปราศจากอำนาจ เป็นปัญหาว่าการรับรองเช่นนี้จะกลับทำให้ทนายความมีอำนาจขึ้นหรือไม่ และจะมีผลย้อนหลังทำให้สมบูรณ์แต่เริ่มแรกหรือไม่ ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 62 ไม่มีกล่าวถึงการให้สัตยาบันเสียเลย ถ้าจะให้มีสิทธิอุทธรณ์ฎีกาต้องมอบอำนาจกันไว้เสียแต่แรกเมื่อจะเข้าว่าคดี หรือมอบอำนาจกันภายหลังเมื่อจะใช้สิทธิอุทธรณ์ฎีกาต่อไป การมอบอำนาจกันภายหลังเช่นนี้หมายความถึงกรณีที่มิได้มอบกันไว้แต่แรกเมื่อตั้งทนายให้ว่าคดีแทนในศาลชั้นต้นอาจมามอบกันภายหลังเมื่อคดีไปถึงศาลสูงได้ ไม่หมายความถึงการรับรองให้สัตยาบันและถึงอย่างไรก็ไม่มีทางที่จะแปลได้ว่าการให้สัตยาบันในเรื่องเช่นนี้มีผลย้อนหลัง ตามหลักทั่วไปการกระทำใด ๆในทางกฎหมายย่อมมีผลนับตั้งแต่เวลาที่ทำสำเร็จเป็นต้นไป หามีผลย้อนหลังไม่ ถ้าจะให้มีผลย้อนหลังต้องมีกฎหมายบัญญัติไว้เป็นพิเศษเช่นในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 139 เป็นต้นไป" คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 695/2481 ทนายไม่ได้รับมอบอำนาจให้อุทธรณ์ฎีกาได้ด้วย ได้ลงชื่อของตนผู้เดียวยื่นฟ้องอุทธรณ์ภายหลังเมื่อพ้นอายุอุทธรณ์แล้ว ตัวความจึงทำใบมอบอำนาจให้ทำการแทนได้ทุกอย่างดังนี้ อุทธรณ์นั้นไม่กลับสมบูรณ์ขึ้นได้ ค.วินิจฉัยว่าหลังจากพ้นอายุอุทธรณ์ฎีกาตัวความทำใบรับรองได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1632/2479 ทนายความลงชื่อในฟ้องอุทธรณ์แล้วภายหลังตัวความทำใบรับรองให้ทนายความมีอำนาจทำได้ ถึงแม้ทำเมื่อพ้นกำหนดอายุอุทธรณ์แล้วก็ดี อุทธรณ์นั้นใช้ได้ ข้อสังเกต คดีนี้มีปัญหาในชั้นฎีกาว่าทนายความมีอำนาจลงนามเป็นผู้อุทธรณ์แทนโจทก์ได้หรือไม่ เนื่องจากใบแต่งทนายความฉบับที่ 2เป็นใบแต่งทนายความที่จำกัดอำนาจของทนายความ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าตามพฤติการณ์ที่ตัวความได้แต่งทนายความคนเดียวให้ว่าความตลอดมาจนถึงชั้นฎีกาโดยมีใบแต่งทนายที่ทำก่อนใช้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งฉบับหนึ่งซึ่งทนายมีสิทธิจะลงนามในอุทธรณ์ฎีกาได้ กลับได้แสดงใบรับรองในภายหลังนั้นอีกแสดงว่าตัวความมีเจตนาให้ทนายความลงนามในอุทธรณ์ฎีกาได้โดยไม่จำกัด ส่วนใบแต่งทนายความฉบับที่ 2 อันมีปัญหาในดคีนี้นั้นเห็นว่าถ้อยคำที่บรรจุไว้มีปัญหาโต้เถียงได้หลายแง่หลายทางก็จริงแต่ตัวความได้ระบุมาตรา 62 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งไว้ ประกอบด้วยข้อเท็จจริงดังกล่าวแล้ว จึงพอที่จะแปลได้ว่าตัวความให้อำนาจตามกฎหมายมาตรานี้รวมทั้งที่จำกัดไว้นั้นด้วยทั้งหมด ง. วินิจฉัยว่าศาลมีอำนาจอนุญาตให้คู่ความแก้ไขข้อบกพร่องดังกล่าวได้โดยอาศัยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 935/2498(ประชุมใหญ่) จำเลยยื่นฟ้องอุทธรณ์ศาลชั้นต้นสั่งรับอุทธรณ์ โจทก์ได้รับสำเนาอุทธรณ์แล้วยื่นคำร้องขอไม่ให้รับอุทธรณ์ของจำเลย เพราะทนายผู้อุทธรณ์ไม่มีสิทธิอุทธรณ์ได้ตามใบแต่งทนาย จำเลยแถลงว่าเป็นเพราะความพลั้งเผลอ จำเลยขอให้สัตยาบันการที่ทนายความลงนามในอุทธรณ์และได้เสนอใบแต่งทนายความอีกฉบับหนึ่งให้อำนาจอุทธรณ์ฎีกาแก่ทนายศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าทนายไม่มีสิทธิลงนามในอุทธรณ์แทนจำเลยได้และการที่จำเลยให้สัตยาบันแก่การที่ทนายได้ทำไปแล้ว จำเลยเพิ่งยื่นเมื่อพ้นกำหนดอายุอุทธรณ์แล้ว ไม่ทำให้อุทธรณ์กลับเป็นอุทธรณ์ที่พึงรับพิจารณาได้ แต่ศาลฎีกาเห็นว่าในเรื่องการยื่นอุทธรณ์โดยผู้ยื่นไม่มีอำนาจและศาลชั้นต้นรับเป็นอุทธรณ์ไว้เช่นนี้ มีมติที่ประชุมใหญ่ว่า จัดเข้าอยู่ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 ซึ่งบัญญัติมีใจความว่า เมื่อศาลเห็นสมควรหรือเมื่อคู่ความฝ่ายที่เสียหายเนื่องจากการที่มิได้ปฏิบัติให้ถูกต้องยื่นคำขอโดยทำเป็นคำร้องให้ศาลมีอำนาจที่จะสั่งให้เพิกถอนการพิจารณาที่ผิดระเบียบนั้นเสียทั้งหมดหรือบางส่วน หรือสั่งแก้ไขหรือมีคำสั่งในเรื่องนั้นอย่างใดอย่างหนึ่งตามที่ศาลเห็นสมควร เมื่อได้พิจารณาแล้วเห็นว่า การที่จำเลยมิได้มอบอำนาจให้ทนายยื่นอุทธรณ์ฎีกาได้ ในใบแต่งทนายชั้นแรกนั้น น่าจะเป็นด้วยความพลั้งเผลอ เพราะเมื่อศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาแล้วทนายก็ได้ทำฟ้องอุทธรณ์มายื่น ชั้นแรกศาลสั่งรับเฉพาะข้อกฎหมาย เพราะเป็นคดีมโนสาเร่ทนายยังร้องขอต่ออธิบดีผู้พิพากษาภาคให้อนุญาตจำเลยฎีกาในข้อเท็จจริง ซึ่งอธิบดีก็อนุญาตให้ตามขอ เช่นนี้ เห็นได้ว่าจำเลยมิได้จงใจประวิงคดีแต่อย่างใด จึงเป็นเหตุสมควรให้แก้ไขได้และบัดนี้จำเลยได้มอบอำนาจให้ทนายจำเลยใช้สิทธิอุทธรณ์ฎีกาได้ทั้งได้ให้สัตยาบันอุทธรณ์ที่ทนายจำเลยได้ลงชื่อแทนจำเลยซึ่งศาลได้สั่งรับไว้แล้ว ก็ชอบที่จะรับอุทธรณ์จำเลยพิจารณาต่อไปได้ ข้อสังเกต (1) อาจารย์สอาด นาวีเจริญ ได้มีบันทึกหมายเหตุไว้ท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ว่า "ข้อต้นที่ศาลฎีกาใช้มาตรา 27ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง คงมุ่งหมายไปในทางที่ได้มีการดำเนินกระบวนพิจารณาผิดระเบียบมาจะแก้ไขได้หรือไม่ ถ้าศาลเห็นสมควรให้เพิกถอนศาลอาจสั่งได้ เมื่อศาลที่กระบวนพิจารณาได้ทำไปผิดระเบียบไม่ได้สั่งเพิกถอนจนพิพากษาไปแล้ว ศาลสูงก็อาจให้แก้ไขได้ โดยอำนาจที่จะพิพากษาให้แก้ไขการพิจารณาพิพากษาของศาลล่างเหตุนี้ศาลฎีกาจึงพิจารณาว่าจำเลยไม่ได้ทำโดยประวิงก็ควรให้แก้ไขแต่แม้จะไม่สั่งให้แก้ไขเมื่อศาลชั้นต้นรับอุทธรณ์มาแล้วมีทนายลงชื่อโดยไม่มีเหตุอำนาจ ก็เท่ากับอุทธรณ์ของจำเลย จำเลยหรือผู้มีอำนาจลงชื่อแทนจำเลยมิได้ลงชื่อ ก็คือ คำคู่ความที่ไม่มีลายมือชื่อนั่นเอง ศาลต้องดำเนินการตามมาตรา 18 วรรค 2 ซึ่งบัญญัติให้ศาลสั่งให้ทำใหม่หรือแก้ไข ภายในระยะเวลาและเงื่อนไขที่วางไว้ ถ้าไม่ทำตามที่สั่งจึงให้ศาลไม่รับคำคู่ความนั้น มิใช่ให้ศาลสั่งไม่รับเสียตั้งแต่แรกทีเดียว ฉะนั้นแม้จะไม่มีเหตุควรเพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบตามมาตรา 27 ก็ยังติดมาตรา 18 ที่จะต้องสั่งแก้ไขเสียก่อนที่จะไม่รับอุทธรณ์ เมื่อผลตามมาตรา 18 และ 27เป็นดังนี้ จึงมาถึงข้อที่ว่าจะแก้ไขข้อผิดพลาดนั้นอย่างไรจำเลยได้ให้สัตยาบันและยื่นใบแต่งทนายอีกฉบับหนึ่ง ให้อำนาจทนายอุทธรณ์ฎีกาได้ แต่ยื่นช้ากว่าอายุความอุทธรณ์เสียแล้วข้อนี้น่าจะเข้าใจว่าการแก้ไขตามมาตรา 18 นั้น ต้องถือว่าได้มีการยื่นคำคู่ความตั้งแต่ครั้งแรกแล้ว หากแก้ไขในเวลาและเงื่อนไขที่ศาลกำหนด แม้จะเลยเวลาที่กฎหมายกำหนดไว้ก็ไม่เป็นการยื่นคำคู่ความเกินกำหนด เพราะศาลสั่งกำหนดเวลาให้ทำได้ตามมาตรา 18 นั่นเอง ถ้าสั่งเพิกถอนตามมาตรา 27 นั่นแหละจึงจะต้องทำใหม่ในกำหนดเวลา เพราะไม่มีบทให้ศาลขยายเวลาได้ นอกจากจะใช้อำนาจตามมาตรา 23 ในกรณีที่ต้องด้วยบทมาตรานั้นเช่นฎีกาที่ 430/2495 แต่คดีนี้จำเลยให้สัตยาบันการที่ทนายลงชื่อไปและแต่งทนายใหม่ด้วยการแต่งทนายใหม่ก็อาจทำให้เป็นอุทธรณ์ที่ชอบได้ ตามมาตรา 18 โดยถือว่าศาลสั่งให้ทำใหม่ และก็ได้ทำแล้ว ส่วนการให้สัตยาบันนั้นมีฎีกาที่ 971/2479 ว่าให้สัตยาบันก็ไม่ได้เมื่อพ้นอายุฎีกาแล้วแต่น่าคิดว่าการที่ทนายทำไปโดยปราศจากอำนาจนั้นไม่ใช่โมฆะการกระทำแทนโดยปราศจากอำนาจอาจให้สัตยาบันได้ เมื่อสัตยาบันแล้วก็สมบูรณ์ เรื่องนี้ศาลชั้นต้นรับอุทธรณ์แล้ว เมื่อจำเลยสัตยาบันเมื่อพ้นระยะเวลาอุทธรณ์ก็ย่อมสมบูรณ์ได้ ที่ว่าสัตยาบันพ้นเวลาทำให้อุทธรณ์ไม่กลับดีขึ้นน่าจะหมายความถึงเมื่อศาลได้ยกอุทธรณ์หรือไม่รับอุทธรณ์แล้วจึงให้สัตยาบัน (ฎีกาที่ 695/2481) เช่นนี้ไม่มีทางที่จะแก้คำสั่ง หรือคำพิพากษาที่ไม่รับหรือยกอุทธรณ์นั้นให้อุทธรณ์กลับดีขึ้นมาได้ แม้ศาลสูงก็มีเหตุจะแก้คำสั่งหรือคำพิพากษาศาลล่างในข้อนี้ เพราะเวลาที่ศาลล่างสั่งดังนั้นยังไม่มีสัตยาบัน คำสั่งนั้นชอบด้วยกฎหมาย ไม่มีเหตุจะแก้ได้สัตยาบันที่ทำขึ้นภายหลังไม่ทำให้คำสั่งศาลที่สั่งไปก่อนนั้นกลายเป็นไม่ถูกไปได้นอกจากจะเพิกถอนการพิจารณาที่ผิดระเบียบตามมาตรา 27 และสั่งขยายเวลาให้ยื่นจัดการในเรื่องอุทธรณ์และแต่งทนายใหม่ให้ถูกต้อง" (2) นักกฎหมายโปรดสังเกตถึงวิธีการของจำเลยในการดำเนินกระบวนพิจารณา เพื่อจะได้พิจารณาถือเป็นแนวทางปฏิบัติด้วยเราจะเห็นได้ว่าคดีนี้เป็นเรื่องที่ศาลชั้นต้นรับอุทธรณ์ของจำเลยแล้วและก่อนศาลอุทธรณ์จะมีคำพิพากษา จำเลยยื่นคำแถลงขอให้สัตยาบันการที่ทนายลงนามในอุทธรณ์ พร้อมกับยื่นใบแต่งทนายอีกฉบับหนึ่งให้อำนาจอุทธรณ์ฎีกาแก่ทนายด้วย แต่ศาลอุทธรณ์เห็นว่าอุทธรณ์ของจำเลยไม่ชอบ จึงพิพากษายกอุทธรณ์ของจำเลย โดยที่ยังไม่ได้วินิจฉัยเนื้อหาของอุทธรณ์เลย เมื่อศาลฎีกาอนุญาตให้แก้ไขตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งแล้ว ศาลฎีกาจึงต้องยกคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์และย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาใหม่อีกครั้งหนึ่งดังกล่าว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1894/2599 ทนายความของโจทก์ได้ว่าความตั้งแต่เริ่มการพิจารณาจนเสร็จสำนวนแล้วยื่นอุทธรณ์แทนโจทก์ศาลชั้นต้นสั่งรับ แต่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกอุทธรณ์เพราะทนายโจทก์ไม่ได้รับแต่งตั้งให้เป็นทนายโจทก์ (โดยที่ศาลอุทธรณ์ยังมิได้วินิจฉัยประเด็นแห่งอุทธรณ์เลย) และโจทก์ฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่าพฤติการณ์ของทนายโจทก์มิได้มีการประวิงความหรือทำการเอาเปรียบในเชิงคดีแต่อย่างใด หากเป็นไปด้วยความพลั้งเผลอหรือด้วยเหตุอื่นแม้จะเป็นการที่ปฏิบัติผิดบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งก็เป็นการสมควรที่ศาลจะอนุญาตให้ทำเสียให้ถูกต้องได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27 และเมื่อปรากฏว่าโจทก์ได้แต่งทนายความเดินเป็นทนายแล้วไปยื่นฎีกาจึงพอให้ถือว่าการพิจารณาและการอุทธรณ์เป็นการชอบแล้วศาลฎีกาจึงพิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาใหม่ ข้อสังเกต (1) โปรดสังเกตว่าทนายโจทก์ใช้วิธีแก้ไขรูปคดีของตนโดยตอนยื่นฎีกา ทนายโจทก์ได้ยื่นใบแต่งทนายเข้ามาใหม่ในวันยื่นฎีกาด้วย ซึ่งศาลฎีกาได้อนุญาตให้แก้ไขข้อบกพร่องโดยอ้างว่าโจทก์มิได้มีการประวิงคดีหรือเอาเปรียบในเชิงคดีเหมือนกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 935/2498 และศาลฎีกาให้ย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาเนื้อหาของอุทธรณ์โจทก์ใหม่ (2) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 136/2501,1258/2501 วินิจฉัยในทำนองเดียวกันโดยข้อเท็จจริงในคดีเหมือนกับคดีนี้เลย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2507/2520 เดิมในศาลชั้นต้นโจทก์ยื่นฟ้องได้แต่ง ว.เป็นทนายว่าต่างซึ่งศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตแต่ปรากฏว่าว. มิได้ดำเนินคดีแต่อย่างใดและโจทก์ได้แต่งตั้งก. ทนายความให้มาดำเนินคดีแทน จนถึงชั้นศาลอุทธรณ์พิพากษาคดีโดยไม่มีใบแต่งทนาย ต่อมาโจทก์ยื่นคำร้องขอถอน ว.จากการเป็นทนายและแต่งตั้งอ.เป็นทนายความคนใหม่ โดยยื่นใบแต่งงานทนายความถูกต้องและต่อมาในชั้นจำเลยฎีกา โจทก์ยื่นคำร้องเพื่อแก้ไขข้อบกพร่องและขอแต่งตั้ง ก. เป็นทนายความของโจทก์ใหม่ ดังนี้ศาลฎีกาเห็นว่าแม้การดำเนินคดีของ ก. ในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์จะเป็นการปฏิบัติผิดประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ก็สมควรที่ศาลจะอนุญาตให้ทำเสียให้ถูกต้องได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27 เมื่อปรากฏว่าต่อมาโจทก์ได้แต่ง ก. เป็นทนายความของตนแล้วในชั้นฎีกา ก็ย่อมถือได้ว่ากระบวนพิจารณาที่ได้ดำเนินการมาแล้วทั้งในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ (โดย ก.) ไม่เสียไป ข้อสังเกต (1) อาจารย์จิตติติงศภัทิย์ ได้บันทึกไว้ท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ว่า "ทนายโจทก์ว่าความมาโดยไม่มีใบแต่งทนายตั้งแต่ศาลชั้นต้นจนถึงชั้นฎีกาจึงได้ทำใบแต่งทนายจำเลยเป็นฝ่ายฎีกาโต้แย้งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 นั้น กระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบถ้าจะคัดค้านต้องค้านก่อนศาลพิพากษาไม่ใช่ปล่อยเลยไปจนศาลพิพากษาแล้วจึงยกขึ้นคัดค้านพ้นเวลาที่คู่ความจะคัดค้านได้แต่ไม่บังคับศาลที่จะต้องเพิกถอนตามกำหนดนี้ด้วย ซึ่งก็หมายความว่าศาลสูงอาจเพิกถอนกระบวนที่ศาลล่างทำมาผิดระเบียบได้ แต่คงต้องอยู่ภายใต้บังคับเรื่องอุทธรณ์ตามมาตรา 243(2) ด้วย การพิจารณาที่ศาลล่างทำมาไม่ถูกต้องหมายความตามมาตรา 1(8) ว่าเป็นกระบวนพิจารณาทั้งหมดก่อนศาลชี้ขาดตัดสิน จำเลยจึงคัดค้านชั้นฎีกาไม่ได้ ส่วนศาลก็เห็นว่าแต่งทนายเสียให้ถูกต้องก็ไม่ควรเพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผ่านมาแล้วก็เป็นอันยุติ..." (2) โปรดสังเกตว่าคดีนี้ ก. ว่าความแทนโจทก์โดยไม่มีใบแต่งทนายความตั้งแต่ศาลชั้นต้นเป็นต้นมา โจทก์แก้ไขข้อบกพร่องโดยวิธียื่นคำร้องในชั้นฎีกาพร้อมกับยื่นใบแต่งทนายตั้ง ก. เป็นทนายเข้ามาใหม่ ศาลอนุญาตให้แก้ไขข้อบกพร่อง ทำให้กระบวนพิจารณาทั้งศาลชั้นต้นและชั้นอุทธรณ์ชอบด้วยกฎหมาย แต่คดีนี้ศาลฎีกาไม่ได้พิพากษายกคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์และให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาใหม่แต่อย่างใด เนื่องจากในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ได้วินิจฉัยประเด็นข้อพิพาทแห่งคดีไปแล้วนั้นเอง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1572/2525 ทนายจำเลยในคดีอาญาซึ่งถอนตัวไปแล้ว ได้ลงชื่ออุทธรณ์โดยมิได้แต่งทนายเข้ามาใหม่ และจำเลยมิได้ลงชื่อในอุทธรณ์ศาลอาญาจึงสั่งในอุทธรณ์ว่า ให้จำเลยแต่งทนายให้ถูกต้องก่อนแล้วจะสั่งอุทธรณ์ใหม่แม้จำเลยจะแต่งตั้งทนายความภายหลังวันสิ้นอายุอุทธรณ์แล้ว และศาลอาญาได้สั่งรับอุทธรณ์ของจำเลย ดังนี้เป็นเรื่องที่ศาลชั้นต้นใช้อำนาจอนุญาตให้จำเลยจัดการแก้ไขการดำเนินกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบเสียให้ถูกต้องได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 เมื่อจำเลยปฏิบัติถูกต้องแล้วก็ต้องถือว่าอุทธรณ์ของจำเลยสมบูรณ์มาแต่ต้นคือตั้งแต่วันที่ยื่นอุทธรณ์ อุทธรณ์ของจำเลยเป็นอุทธรณ์ที่ชอบด้วยกฎหมาย ศาลอุทธรณ์มีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีนี้ได้ คำพิพากษาศาลอุทธรณ์มีผลใช้บังคับได้ตามกฎหมายเทียบได้ตามคำพิพากษาที่136/2501 แต่คำพิพากษาฎีกาที่ 971/2479 และ 695/2481 ไม่เหมือนคดีนี้ จะนำมาเปรียบเทียบกันไม่ได้ ข้อสังเกต (1) คดีนี้จำเลยแก้ไขข้อบกพร่องตั้งแต่ในชั้นศาลชั้นต้นสั่งรับอุทธรณ์คำพิพากษาศาลอุทธรณ์จึงชอบด้วยกฎหมายทั้งศาลอุทธรณ์ได้วินิจฉัยประเด็นข้อพิพาทด้วยแล้วศาลฎีกาจึงไม่ได้พิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์และไม่ได้ย้อนสำนวนมาให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาใหม่แต่อย่างใด (2) ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 531/2534 นี้ ศาลฎีกาได้วินิจฉัยตามแนวคำวินิจฉัยในข้อ ง.ดังกล่าวแต่เนื่องจากส. ลงชื่อในอุทธรณ์โดยยังไม่ได้รับแต่งตั้งเป็นทนายความ คำฟ้องอุทธรณ์จึงไม่ชอบ (ซึ่งต่างกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2507/2520 ซึ่งถือว่าเป็นอุทธรณ์ที่ชอบ เพราะมีการแก้ไขข้อบกพร่องก่อนศาลชั้นต้นจะสั่งรับอุทธรณ์) ดังนั้น ศาลฎีกาจึงเห็นว่าศาลอุทธรณ์ไม่มีอำนาจพิจารณาพิพากษา คำพิพากษาศาลอุทธรณ์จึงไม่ชอบและศาลฎีกาเห็นว่าควรใช้อำนาจสั่งแก้ไขข้อบกพร่องดังกล่าวนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 ซึ่งวิธีการแก้ไขนั้นศาลฎีกาใช้วิธีการสั่งให้ศาลชั้นต้นเรียกจำเลยมาลงชื่อในฐานะผู้อุทธรณ์ในคำฟ้องอุทธรณ์ให้ถูกต้องแล้วให้ส่งสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาพิพากษาใหม่ดังกล่าว แต่เนื่องจากยังคงมีคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ซึ่งเกิดจากอุทธรณ์ที่ไม่ชอบอยู่ ศาลฎีกาจึงต้องพิพากษาให้ยกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์เสียก่อนนั่นเอง (3) ถึงแม้ว่าคำฟ้องอุทธรณ์หรือคำฟ้องฎีกาจะไม่มีลายมือชื่อผู้อุทธรณ์หรือผู้ฎีกา ซึ่งศาลมีอำนาจสั่งให้แก้ไขข้อบกพร่องดังกล่าวตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 ได้ แต่ถ้าคดีไม่มีเหตุสมควรแล้ว ศาลอาจไม่สั่งให้แก้ไข้ข้อบกพร่องนั้นก็ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 665/2525 ปรากฏว่าคำฟ้องฎีกาของโจทก์ในคดีอาญาไม่มีลายมือชื่อผู้ฎีกา ผู้เรียง และผู้พิมพ์คำฟ้องฎีกาเป็นคำฟ้องฎีกาที่ไม่ถูกต้องตามกฎหมาย แต่คดีนี้ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์โดยอาศัยข้อเท็จจริงคู่ความต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง การที่ศาลอุทธรณ์ฟังว่าจำเลยในฐานะเจ้าหน้าที่ตำรวจเก็บรักษารถยนต์ไว้เพื่อคืนแก่เจ้าของเป็นการปฏิบัติหน้าที่โดยชอบ เมื่อโจทก์ฎีกาว่าจำเลยยึดรถยนต์พิพาทไว้เพื่อประกอบคดี และว่าการที่ศาลอุทธรณ์ไม่วินิจฉัยประเด็นว่าเมื่อไม่มีความผิดเกี่ยวกับตัวรถ จำเลยมีอำนาจยึดรถยนต์พิพาทหรือไม่ เป็นการไม่ได้วินิจฉัยทุกประเด็นตามที่โจทก์อุทธรณ์ ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ฎีกาของโจทก์เป็นการโต้เถียงข้อเท็จจริง ที่ศาลอุทธรณ์ฟังว่าจำเลยเก็บรักษารถยนต์ไว้เพื่อคืนแก่เจ้าของ เพื่อนำไปสู่ข้อกฎหมายที่โจทก์ยกขึ้นอ้าง จึงเป็นฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงซึ่งต้องห้ามฎีกาคดีไม่มีเหตุสมควรที่จะส่งสำนวนคืนศาลชั้นต้นเพื่อจัดการให้มีการลงชื่อผู้ฎีกา ผู้เรียงและผู้พิมพ์ให้ถูกต้อง ข้อสังเกต (1) โปรดสังเกตว่าคดีนี้เป็นเรื่องที่ไม่มีลายมือชื่อของผู้ฎีกาเลยไม่ใช่เป็นเรื่องมีลายมือชื่อผู้ฎีกาแต่เป็นลายมือชื่อของผู้ไม่มีอำนาจ (2) หากคดีนี้โจทก์ฎีกาเป็นปัญหาข้อกฎหมายแล้ว ก็น่าจะมีเหตุสมควรที่ศาลจะต้องใช้อำนาจตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 สั่งแก้ไขข้อบกพร่องดังกล่าวได้ แล้วศาลฎีกาจึงจะเข้าไปวินิจฉัยในเนื้อหาของฎีกาของโจทก์ต่อไป (3) หากคดีนี้เกิดขึ้นในปัจจุบันแม้โจทก์จะฎีกาเป็นปัญหาข้อกฎหมายก็ตามคู่ความก็ไม่มีสิทธิฎีกาได้ ทั้งนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 220 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา(ฉบับที่ 17) พ.ศ. 2532 ซึ่งผลคดีก็คงออกมาอย่างเดียวกันคือไม่มีเหตุสมควรที่จะส่งสำนวนไปให้ศาลชั้นต้นเพื่อจัดการให้มีการลงชื่อผู้ฎีกาให้ถูกต้องแต่อย่างใด (4) เมื่อได้กล่าวถึงเรื่องอุทธรณ์ฎีกาแล้ว ผู้เขียนใคร่จะยกคำพิพากษาศาลฎีกาที่เกี่ยวกับคำฟ้องและคำให้การในศาลชั้นต้นที่มีปัญหาคล้ายคลึงกันเพื่อนักกฎหมายได้เปรียบเทียบในขณะเดียวกันดังนี้ 4.1 คำฟ้องหรือคำให้การที่ลงชื่อโดยผู้ไม่มีอำนาจ เป็นคำคู่ความที่ไม่ชอบ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 566/2498(ประชุมใหญ่) คำฟ้องของบริษัทจำกัดซึ่งผู้ลงชื่อเป็นโจทก์ไม่มีอำนาจลงชื่อแทนบริษัทก็เป็นเหมือไม่มีบุคคลลงนามในฟ้องเมื่อศาลยกฟ้องแล้ว บริษัทจึงทำฟ้องมายื่นใหม่ โดยผู้มีอำนาจลงชื่อครบถ้วน การฟ้องคดีก่อนไม่ทำให้อายุความสะดุดหยุดลง ข้อสังเกต อาจารย์สอาด นาวีเจริญ ได้ให้หมายเหตุไว้ท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ว่า "ฟ้องลงลายมือชื่อบุคคลที่ไม่ใช่โจทก์จะว่าเป็นฟ้องที่มีลายมือชื่อไม่ได้ เพราะลายมือที่ไม่ใช่ลายมือชื่อโจทก์ลงไว้ในฟ้องก็เหมือนไม่มีลายมือชื่อโจทก์นั่นเอง ลายมือชื่อที่ไม่ใช่ลายมือชื่อโจทก์ ไม่ใช่ลายมือชื่อที่ต้องลงในฟ้องเรื่องนี้ผู้ที่ลงลายมือชื่อในฟ้องเดิมไม่ใช่ผู้ที่มีอำนาจลงลายมือชื่อแทนโจทก์ จะว่าเป็นลายมือชื่อโจทก์ก็ไม่ได้ แต่ฟ้องที่ไม่มีลายมือชื่อประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 18 วรรค 2 ให้ศาลสั่งแก้ไขก่อนไม่ใช่ให้ยกเสียทีเดียว ต่อเมื่อมิได้ปฏิบัติตามคำสั่งที่ให้แก้ไข ศาลจึงจะสั่งไม่รับคำคู่ความนั้นเรื่องนี้ชั้นเดิมคงจะปรากฏขึ้นภายหลังที่ศาลรับฟ้องไว้แล้วว่า ฟ้องไม่มีผู้มีอำนาจลงชื่อเป็นโจทก์และศาลยกฟ้องเสีย คดีเสร็จเด็ดขาดไปแล้ว ไม่มีปัญหาจะรื้อฟื้นขึ้นพิจารณาอีกว่า ที่ศาลยกฟ้องไปนั้นถูกต้องหรือไม่..." คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1980/2525 ไม่ปรากฏว่าจำเลยที่ 2 มอบอำนาจให้ บ. ดำเนินคดีแทน การที่ บ. เข้ามาดำเนินคดีแทนและแต่งตั้ง ส. เป็นทนาย และ ส.ยื่นคำให้การต่อสู้คดีแทนจำเลยที่ 2และดำเนินกระบวนพิจารณาแทนจำเลยที่ 2 จนเสร็จคดี จึงเป็นการกระทำของบุคคลภายนอกที่ไม่มีอำนาจดำเนินกระบวนพิจาณาแทนจำเลยที่ 2 เป็นการไม่ชอบด้วยกฎหมายและไม่มีผลผูกพันจำเลยที่ 2 เป็นข้อกฎหมายที่เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 แม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดยกขึ้นอ้าง ศาลฎีกามีอำนาจยกปัญหานี้ขึ้นวินิจฉัยยกคำพิพากษาศาลล่าง โดยให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่เฉพาะที่เกี่ยวกับจำเลยที่ 2 โดยไม่รับใบแต่งทนายความของจำเลยที่ 2 ที่ บ. อ้างว่าเป็นผู้รับมอบอำนาจและคำให้การของจำเลยที่ 2 ที่ ส. ทนายจำเลยที่ 2 ซึ่ง บ. แต่งยื่นต่อศาล และให้เพิกถอนกระบวนพิจารณาของศาลชั้นต้นเฉพาะที่เกี่ยวกับจำเลยที่ 2 ทั้งหมดตั้งแต่วันที่ถือว่าเป็นวันพ้นกำหนดเวลาที่จำเลยที่ 2 จะต้องยื่นคำให้การ แล้วดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่ให้ถูกต้อง เสร็จแล้วให้พิพากษาใหม่ ข้อสังเกต ทั้งคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 566/2498 กับ 1980/2525 ไม่ปรากฏว่าคู่ความได้แก้ไขปัญหาที่ไม่ถูกต้องในระหว่างพิจารณาอย่างไร ศาลจึงมีคำพิพากษาว่าเป็นคำฟ้อง คำให้การที่ไม่ชอบดังกล่าว 4.2 คำฟ้องและคำให้การที่กระทำโดยผู้ไม่มีอำนาจ แม้จะมีการทำใบมอบอำนาจหรือให้สัตยาบันเข้ามาในภายหลัง ก็ไม่ทำให้ฟ้องหรือคำให้การสมบูรณ์ขึ้นมาได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 723-724/2502(ประชุมใหญ่) ตัวแทนนิติบุคคลต่างประเทศได้รับมอบอำนาจให้กระทำการแทนเฉพาะในอาณาเขตต่างประเทศแห่งหนึ่งนอกประเทศไทย ตัวแทนนั้นย่อมไม่มีอำนาจดำเนินคดีในศาลประเทศไทย แม้ภายหลังจะได้มีการเพิ่มเติมขยายอำนาจให้มีอำนาจในประเทศไทยด้วย และได้ให้สัตยาบันรับรองการกระทำที่ปฏิบัติมาแล้ว ก็หาทำให้ฟ้องทีเสียใช้ไม่ด้มาก่อนแล้ว กลับคืนดีเป็นฟ้องอันชอบขึ้นมาภายหลังได้ไม่ ข้อสังเกต อาจารย์ยลธีรกุล ได้บันทึกไว้ท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวว่าการฟ้องคดีโดยที่ตนไม่มีอำนาจแล้วก็ต้องแล้วกันไปไม่มีทางที่จะยอมให้สัตยาบันกันได้ เพราะฟ้องเสียมาแต่แรกแล้ว และโดยเฉพาะคดีนี้ได้ยื่นคำสัตยาบันภายหลังที่จำเลยยื่นคำให้การคัดค้านอำนาจฟ้องของโจทก์ไว้แล้วด้วย ส่วนข้อวินิจฉัยตามคำพิพากษาฎีกาที่ 1780/2493 ซึ่งมีการวินิจฉัยในกรณีให้สัตยาบันอยู่ด้วยนั้น เห็นว่าไม่เหมือนกับคดีนี้ เพราะเรื่องนั้นเป็นเรื่องกระทรวงการคลังได้มอบอำนาจให้โจทก์แล้ว แต่อาจถือว่าบกพร่องได้ จึงมอบอำนาจเสียใหม่ให้ชัดเจนปราศจากข้อสงสัย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 925/2503 การที่ผู้จัดการบริษัทสาขาในประเทศไทย แต่งทนายยื่นฟ้องในนามบริษัทในประเทศญี่ปุ่น ยื่นฟ้องต่อศาลแล้ว 9 วัน บริษัทในประเทศญี่ปุ่นจึงได้ทำการมอบอำนาจให้ผู้จัดการสาขานั้นทำการยื่นฟ้องต่อศาลแทนบริษัทได้แม้จะได้ให้สัตยาบันการกระทำที่แล้วมานั้นด้วย ก็ไม่ทำให้ฟ้องนั้นเป็นฟ้องอันชอบด้วยวิธีพิจารณาความ เพราะเมื่อผู้จัดการสาขาไม่มีอำนาจแต่งทนายยื่นฟ้องแทนบริษัทในเวลายื่นฟ้องนั้นแล้ว ฟ้องของโจทก์ก็ไม่เป็นฟ้องอันชอบด้วยวิธีพิจารณามาแต่แรก ไม่มีทางใด ๆ ที่ศาลจะรับฟ้องไว้พิจารณามาแต่ต้น แม้จะได้มีการรับรองหรือให้สัตยาบันในภายหลังต่อมา ก็หาทำให้ฟ้องที่เสียใช้ไม่ได