คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 294/2500หลักกฎหมาย: ใช้ปืนยิงผู้ที่กำลังขี่และจูงกระบือไป โดยเข้าใจผิดว่าผู้นั้นเป็นคนร้ายลักกระบือซึ่งตนติดตามมา ในเวลากลางคืน ตรงที่ป่ามีต้นไม้มืดแต่ผู้นั้นมิได้แสดงกิริยาต่อสู้ เป็นการป้องกันทรัพย์เกินสมควรแก่เหตุ อันเป็นความผิดตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา249,60,53โจทก์ฟ้องว่า เมื่อระหว่างพระอาทิตย์ตกวันที่ 12 มิถุนายน 2498 ถึงเวลาพระอาทิตย์ขึ้นวันที่ 13 มิถุนายน 2498 อันเป็นเวลากลางคืนตามกฎหมาย จำเลยได้ใช้สาตราวุธปืนยิงนายสรวง ยิ้มเนียม 2 นัด โดยเจตนาจะฆ่าให้ตาย แต่มีเหตุพ้นวิสัยมาขัดขวาง เพราะกระสุนปืนไม่ถูกที่สำคัญ นายสรวง ยิ้มเนียม จึงไม่ถึงแก่ความตายเหตุเกิดที่ตำบลแพรกศรีราชา อำเภอสรรค์บุรี จังหวัดชัยนาท ขอให้ลงโทษจำเลยตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 249, 44, 60จำเลยให้การว่า มิได้เจตนาจะฆ่านายสรวง จำเลยยิงนายสรวง โดยสำคัญผิดในข้อเท็จจริง คิดว่านายสรวงเป็นคนร้ายลักกระบือ ซึ่งจำเลยกำลังติดตามอยู่และมาพบเวลานายสรวงกำลังพาเดินทาง เพื่อป้องกันมิให้นายสรวงเอากระบือไปได้ เป็นการขาดเจตนาฐานพยายามฆ่าคน ทั้งการกระทำของจำเลยเป็นข้อแก้ตัวได้ตามกฎหมาย ขอให้ศาลยกฟ้องทางพิจารณาได้ความตามคำพยานโจทก์ว่า คืนเกิดเหตุเวลาราว 3.00 น. เศษ นายสรวงเจ้าทุกข์นำกระบือไป 2 ตัว ตัวหนึ่งนายสรวงขี่หลังอีกตัวหนึ่งจูงไป เพื่อจะเทียมเกวียนขนข้าวที่บ้านนายเลี่ยมไปสีที่อำเภอสรรค์บุรี พอมาถึงห่างบ้านนายเลี่ยมประมาณ 1 เส้นเห็นคนเดินสวนทางมายืนอยู่ห่างนายสรวงราว 10 วา เอาไฟฉายมาที่กระบือนายสรวงขี่ แล้วร้องถามว่าจะขี่ควายไปไหน หยุดก่อนนายสรวงตอบว่าจะนำควายมาเอาเกวียนไปสีข้าว พอนายสรวงพูดขาดคำก็มีเสียงปืนดังมา 2 นัด จากทางคนร้องทัก ถูกนายสรวงที่แขน 2 ข้างที่คอและที่ตานายสรวงพลัดตกจากหลังกระบือ นายสรวงร้องเรียกนายเลี่ยมให้ช่วยนายเลี่ยมออกมาถามว่าใครยิง จำเลยร้องบอกว่าเขาเป็นคนยิงเอง นายเลี่ยมไปตามนายวานผู้ใหญ่บ้านมา จำเลยบอกนายวานว่า เขายิงเอง เพราะเข้าใจว่า เป็นขโมยลักควายมา นายสรวงรักษาบาดแผลอยู่เดือนเศษจึงหาย แต่ไม่เป็นปกติดังเดิมจำเลยนำสืบว่า คืนเกิดเหตุเวลาราว 24.00 น. กระบือของนายเรือง ปู่จำเลยหายไป 2 ตัว จึงช่วยกันออกติดตาม จำเลยกับนายสุ่มไปด้วยกันทางหนึ่ง พบคนขี่กระบือสวนทางมา นายสุ่มส่องไฟฉายเห็นกระบือ 2 ตัว คล้ายกับกระบือของนายเรืองที่หาย ขนาดก็เท่ากันจำเลยเข้าใจว่า เป็นกระบือของนายเรืองแน่ จึงได้วิ่งเข้าไปร้องถามว่า ใครขี่ควายไปไหน หยุดก่อน คนขี่กระบือไม่หยุด แต่เลี้ยงซ้ายแยกลงถนน ขณะนั้นเป็นเวลาเดือนมืด จำเลยคิดว่าคนนั้นพากระบือหนีจึงใช้กระสุนปืนลูกซองยิงไป 2 นัด เมื่อจำเลยเข้าไปดู ปรากฎว่าไม่ใช่กระบือของนายเรืองที่หาย จำเลยได้ให้เงินแก่ผู้เสียหายเป็นค่าหมอค่ายา 4,000 บาทศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว เห็นว่า จำเลยยิงนายสรวงผู้เสียหายโดยความเข้าใจผิดคิดว่า นายสรวงเป็นคนร้ายลักกระบือ ซึ่งจำเลยกำลังติดตามมา จำเลยจึงมีความผิดตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 249, 60, 44 พิพากษาจำคุกจำเลย 10 ปี แต่เมื่อจำเลยรู้ว่ายิงผิดตัวผู้ถูกยิงมิใช่ผู้ร้ายแล้วก็รับทันที และรออยู่จนผู้ใหญ่บ้านมาทำการจับกุม ทั้งได้ออกเงินค่ายาให้ผู้เสียหายด้วย จำเลยควรได้รับความปรานีอย่างมาก จึงลดโทษให้ตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 59 กึ่งหนึ่ง คงจำคุก 5 ปีจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น แต่ผู้พิพากษานายหนึ่งทำความเห็นแย้งว่า เหตุเกิดเวลากลางคืนดึกมากแล้วประกอบกับมีการลักโคกระบือกันชุกชุม ย่อมยากที่จะให้จำเลยใช้เวลาพินิจพิจารณาถี่ถ้วนได้ว่าผู้เสียหายเป็นคนดีหรือร้าย จะมีอาวุธทำร้ายตอบจำเลยบ้างหรือไม่ พฤติการณ์จึงเป็นเรื่องสำคัญผิดในข้อเท็จจริง ย่อมเป็นข้อแก้ตัวได้ แต่กรณีเป็นเรื่องป้องกันทรัพย์เกินสมควรแก่เหตุ ความผิดของจำเลยจึงต้องด้วยกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 249, 60 แต่กรณีเป็นการที่กระทำเกินสมควรแก่เหตุต้องด้วยกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 53 ควรพิพากษาจำคุกจำเลย 1 ปี และอนุญาตให้จำเลยฎีกาได้จำเลยฎีกาว่า การกระทำของจำเลยเป็นการป้องกันทรัพย์พอสมควรแก่เหตุศาลฎีกาประชุมปรึกษาคดีแล้ว ทางพิจารณาคงได้ความตามคำพยานโจทก์จำเลยดังกล่าวข้างต้น จำเลยได้ออกติดตามกระบือของนายเรืองปู่จำเลย ที่หายไปในคืนเกิดเหตุ และเฉพาะผู้เสียหายก็พากระบือไปเทียมเกวียนในระยะเวลาไร่เรี่ยกัน จำเลยพบผู้เสียหายขี่หลังและจูงกระบือไป จึงได้ฉายไฟส่องดู เห็นมีลักษณะคล้ายคลึงกับกระบือที่หายไป คือสีดำเหมือนกัน เล็กตัวใหญ่ตัวเหมือนกันขนาดก็เท่ากัน ตัวใหญ่เขาลอง ตัวเล็กเขาสั้น จะให้จำเลยเข้าไปดูจนถ้วนถี่แน่ใจจนใกล้ชิดนั้นย่อมเป็นไปไม่ได้ เพราะอาจเป็นภัยต่อจำเลย ตรงที่เกิดเหตุก็เป็นป่ามีต้นไม้ ประกอบด้วยความมืดเป็นเครื่องกำบัง โคกระบือตำบลนั้นถูกขโมยลักแทบทุกคืน ติดตามได้คืนน้อยราย จำเลยจึงร้องถามไป ตามคำของผู้เสียหายว่า พอเลี้ยวกระบือลงถนน จำเลยก็ร้องถามและบอกให้หยุด แต่การลงถนนนั้นกระบือจะต้องลงเร็วกว่าธรรมดา เพราะถนนตรงนั้นชัน จำเลยคิดว่าผู้นั้นจะพากระบือหนี จึงได้ยิงผู้เสียหายตกจากหลังกระบือ ต่อเมื่อจำเลยเข้าไปใกล้เอาไฟฉายส่องดูจึงรู้ว่าไม่ใช่กระบือของนายเรือง ดังนี้ได้ชื่อว่าจำเลยสำคัญผิดในข้อเท็จจริง ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 62 และการกระทำของจำเลยเป็นการป้องกันทรัพย์ แต่ได้กระทำไปเกินสมควรแก่เหตุ และเกินกว่ากรณีแห่งความจำเป็นตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 53 เพราะไม่ปรากฎว่าผู้เสียหายได้แสดงกิริยาต่อสู้หรือคุกคามจำเลยแต่ประการใด ฎีกาจำเลยฟังขึ้นจึงพิพากษาแก้คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชี้ขาดว่า การกระทำของจำเลยเป็นการป้องกันทรัพย์เกินสมควรแก่เหตุ ให้จำคุกจำเลยไว้ 1 ปี ตามความเห็นแย้งของศาลอุทธรณ์ แต่จำเลยต้องขังมาพอกับโทษแล้วให้ปล่อยตัวไป ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 294/2500พนักงานอัยการจังหวัดชัยนาทโจทก์นายสวง กลิ่นถือศิลจำเลย ป.อ. ใช้ปืนยิงผู้ที่กำลังขี่และจูงกระบือไป โดยเข้าใจผิดว่าผู้นั้นเป็นคนร้ายลักกระบือซึ่งตนติดตามมา ในเวลากลางคืน ตรงที่ป่ามีต้นไม้มืดแต่ผู้นั้นมิได้แสดงกิริยาต่อสู้ เป็นการป้องกันทรัพย์เกินสมควรแก่เหตุ อันเป็นความผิดตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา249,60,53โจทก์ฟ้องว่า เมื่อระหว่างพระอาทิตย์ตกวันที่ 12 มิถุนายน 2498 ถึงเวลาพระอาทิตย์ขึ้นวันที่ 13 มิถุนายน 2498 อันเป็นเวลากลางคืนตามกฎหมาย จำเลยได้ใช้สาตราวุธปืนยิงนายสรวง ยิ้มเนียม 2 นัด โดยเจตนาจะฆ่าให้ตาย แต่มีเหตุพ้นวิสัยมาขัดขวาง เพราะกระสุนปืนไม่ถูกที่สำคัญ นายสรวง ยิ้มเนียม จึงไม่ถึงแก่ความตายเหตุเกิดที่ตำบลแพรกศรีราชา อำเภอสรรค์บุรี จังหวัดชัยนาท ขอให้ลงโทษจำเลยตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 249, 44, 60จำเลยให้การว่า มิได้เจตนาจะฆ่านายสรวง จำเลยยิงนายสรวง โดยสำคัญผิดในข้อเท็จจริง คิดว่านายสรวงเป็นคนร้ายลักกระบือ ซึ่งจำเลยกำลังติดตามอยู่และมาพบเวลานายสรวงกำลังพาเดินทาง เพื่อป้องกันมิให้นายสรวงเอากระบือไปได้ เป็นการขาดเจตนาฐานพยายามฆ่าคน ทั้งการกระทำของจำเลยเป็นข้อแก้ตัวได้ตามกฎหมาย ขอให้ศาลยกฟ้องทางพิจารณาได้ความตามคำพยานโจทก์ว่า คืนเกิดเหตุเวลาราว 3.00 น. เศษ นายสรวงเจ้าทุกข์นำกระบือไป 2 ตัว ตัวหนึ่งนายสรวงขี่หลังอีกตัวหนึ่งจูงไป เพื่อจะเทียมเกวียนขนข้าวที่บ้านนายเลี่ยมไปสีที่อำเภอสรรค์บุรี พอมาถึงห่างบ้านนายเลี่ยมประมาณ 1 เส้นเห็นคนเดินสวนทางมายืนอยู่ห่างนายสรวงราว 10 วา เอาไฟฉายมาที่กระบือนายสรวงขี่ แล้วร้องถามว่าจะขี่ควายไปไหน หยุดก่อนนายสรวงตอบว่าจะนำควายมาเอาเกวียนไปสีข้าว พอนายสรวงพูดขาดคำก็มีเสียงปืนดังมา 2 นัด จากทางคนร้องทัก ถูกนายสรวงที่แขน 2 ข้างที่คอและที่ตานายสรวงพลัดตกจากหลังกระบือ นายสรวงร้องเรียกนายเลี่ยมให้ช่วยนายเลี่ยมออกมาถามว่าใครยิง จำเลยร้องบอกว่าเขาเป็นคนยิงเอง นายเลี่ยมไปตามนายวานผู้ใหญ่บ้านมา จำเลยบอกนายวานว่า เขายิงเอง เพราะเข้าใจว่า เป็นขโมยลักควายมา นายสรวงรักษาบาดแผลอยู่เดือนเศษจึงหาย แต่ไม่เป็นปกติดังเดิมจำเลยนำสืบว่า คืนเกิดเหตุเวลาราว 24.00 น. กระบือของนายเรือง ปู่จำเลยหายไป 2 ตัว จึงช่วยกันออกติดตาม จำเลยกับนายสุ่มไปด้วยกันทางหนึ่ง พบคนขี่กระบือสวนทางมา นายสุ่มส่องไฟฉายเห็นกระบือ 2 ตัว คล้ายกับกระบือของนายเรืองที่หาย ขนาดก็เท่ากันจำเลยเข้าใจว่า เป็นกระบือของนายเรืองแน่ จึงได้วิ่งเข้าไปร้องถามว่า ใครขี่ควายไปไหน หยุดก่อน คนขี่กระบือไม่หยุด แต่เลี้ยงซ้ายแยกลงถนน ขณะนั้นเป็นเวลาเดือนมืด จำเลยคิดว่าคนนั้นพากระบือหนีจึงใช้กระสุนปืนลูกซองยิงไป 2 นัด เมื่อจำเลยเข้าไปดู ปรากฎว่าไม่ใช่กระบือของนายเรืองที่หาย จำเลยได้ให้เงินแก่ผู้เสียหายเป็นค่าหมอค่ายา 4,000 บาทศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว เห็นว่า จำเลยยิงนายสรวงผู้เสียหายโดยความเข้าใจผิดคิดว่า นายสรวงเป็นคนร้ายลักกระบือ ซึ่งจำเลยกำลังติดตามมา จำเลยจึงมีความผิดตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 249, 60, 44 พิพากษาจำคุกจำเลย 10 ปี แต่เมื่อจำเลยรู้ว่ายิงผิดตัวผู้ถูกยิงมิใช่ผู้ร้ายแล้วก็รับทันที และรออยู่จนผู้ใหญ่บ้านมาทำการจับกุม ทั้งได้ออกเงินค่ายาให้ผู้เสียหายด้วย จำเลยควรได้รับความปรานีอย่างมาก จึงลดโทษให้ตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 59 กึ่งหนึ่ง คงจำคุก 5 ปีจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น แต่ผู้พิพากษานายหนึ่งทำความเห็นแย้งว่า เหตุเกิดเวลากลางคืนดึกมากแล้วประกอบกับมีการลักโคกระบือกันชุกชุม ย่อมยากที่จะให้จำเลยใช้เวลาพินิจพิจารณาถี่ถ้วนได้ว่าผู้เสียหายเป็นคนดีหรือร้าย จะมีอาวุธทำร้ายตอบจำเลยบ้างหรือไม่ พฤติการณ์จึงเป็นเรื่องสำคัญผิดในข้อเท็จจริง ย่อมเป็นข้อแก้ตัวได้ แต่กรณีเป็นเรื่องป้องกันทรัพย์เกินสมควรแก่เหตุ ความผิดของจำเลยจึงต้องด้วยกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 249, 60 แต่กรณีเป็นการที่กระทำเกินสมควรแก่เหตุต้องด้วยกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 53 ควรพิพากษาจำคุกจำเลย 1 ปี และอนุญาตให้จำเลยฎีกาได้จำเลยฎีกาว่า การกระทำของจำเลยเป็นการป้องกันทรัพย์พอสมควรแก่เหตุศาลฎีกาประชุมปรึกษาคดีแล้ว ทางพิจารณาคงได้ความตามคำพยานโจทก์จำเลยดังกล่าวข้างต้น จำเลยได้ออกติดตามกระบือของนายเรืองปู่จำเลย ที่หายไปในคืนเกิดเหตุ และเฉพาะผู้เสียหายก็พากระบือไปเทียมเกวียนในระยะเวลาไร่เรี่ยกัน จำเลยพบผู้เสียหายขี่หลังและจูงกระบือไป จึงได้ฉายไฟส่องดู เห็นมีลักษณะคล้ายคลึงกับกระบือที่หายไป คือสีดำเหมือนกัน เล็กตัวใหญ่ตัวเหมือนกันขนาดก็เท่ากัน ตัวใหญ่เขาลอง ตัวเล็กเขาสั้น จะให้จำเลยเข้าไปดูจนถ้วนถี่แน่ใจจนใกล้ชิดนั้นย่อมเป็นไปไม่ได้ เพราะอาจเป็นภัยต่อจำเลย ตรงที่เกิดเหตุก็เป็นป่ามีต้นไม้ ประกอบด้วยความมืดเป็นเครื่องกำบัง โคกระบือตำบลนั้นถูกขโมยลักแทบทุกคืน ติดตามได้คืนน้อยราย จำเลยจึงร้องถามไป ตามคำของผู้เสียหายว่า พอเลี้ยวกระบือลงถนน จำเลยก็ร้องถามและบอกให้หยุด แต่การลงถนนนั้นกระบือจะต้องลงเร็วกว่าธรรมดา เพราะถนนตรงนั้นชัน จำเลยคิดว่าผู้นั้นจะพากระบือหนี จึงได้ยิงผู้เสียหายตกจากหลังกระบือ ต่อเมื่อจำเลยเข้าไปใกล้เอาไฟฉายส่องดูจึงรู้ว่าไม่ใช่กระบือของนายเรือง ดังนี้ได้ชื่อว่าจำเลยสำคัญผิดในข้อเท็จจริง ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 62 และการกระทำของจำเลยเป็นการป้องกันทรัพย์ แต่ได้กระทำไปเกินสมควรแก่เหตุ และเกินกว่ากรณีแห่งความจำเป็นตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 53 เพราะไม่ปรากฎว่าผู้เสียหายได้แสดงกิริยาต่อสู้หรือคุกคามจำเลยแต่ประการใด ฎีกาจำเลยฟังขึ้นจึงพิพากษาแก้คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชี้ขาดว่า การกระทำของจำเลยเป็นการป้องกันทรัพย์เกินสมควรแก่เหตุ ให้จำคุกจำเลยไว้ 1 ปี ตามความเห็นแย้งของศาลอุทธรณ์ แต่จำเลยต้องขังมาพอกับโทษแล้วให้ปล่อยตัวไป(วิเทศจรรยารักษ์-ประมูล สุวรรณศร-มนูเวทย์วิมลนาท)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุข้อเท็จจริงในเรื่องนี้ตามที่เป็นจริง ไม่มีการกระทำที่ผิดกฎหมาย จึงไม่มีความจำเป็นที่จะป้องกัน เพื่อให้พ้นภยันตรายซึ่งเกิดโดยผิดด้วยกฎหมาย แต่จำเลยเข้าใจผิดในข้อเท็จจริง เพราะมีพฤติการณ์หลายอย่างประกอบกับในสถานที่เกิดเหตุ และเวลาเกิดเหตุมีเหตุผลควรเชื่อว่าจำเลยเข้าใจผิดว่ามีการกระทำเกิดขึ้นโดยผิดกฎหมายจำเลยจึงได้กระทำลงไปโดยมีเจตนาจะป้องกันตาม มาตรา 50แต่กระทำเกินสมควรแก่เหตุ ศาลฎีกาจึงลงโทษจำเลยฐานกระทำการป้องกันเกินสมควรแก่เหตุ การกระทำโดยเข้าใจผิดในข้อเท็จจริงนี้ ตามกฎหมายลักษณะอาญาร.ศ.127 ไม่ได้บัญญัติไว้ คงมีบัญญัติไว้ใน มาตรา 45 ว่า "บุคคลที่กระทำความผิดไม่รู้กฎหมาย ท่านว่าจะเอาความที่ไม่รู้กฎหมายมาแก้ตัวเพื่อให้พ้นผิดนั้นไม่ได้เลย" ซึ่งเท่ากับยอมรับรู้เหมือนกันว่า ถ้าเข้าใจผิดในข้อเท็จจริงแล้ว ก็ย่อมจะยกขึ้นเป็นข้อแก้ตัวได้ ตามข้อวินิจฉัยของศาลฎีกาที่พิพากษามาก่อน ๆ ก็ย่อมจะยกขึ้นเป็นข้อแก้ตัวได้ ตามข้อวินิจฉัยของศาลฎีกาที่พิพากษามาก่อน ๆ ก็ยอมรับหลักที่ว่า ความไม่รู้หรือเข้าใจผิดในข้อเท็จจริงโดยสุจริต โดยมีเหตุผลสมควรนั้น ยกขึ้นเป็นข้อแก้ตัวได้เสมอ เช่นคำพิพากษาฎีกาที่ 594/2489,1681/2493 เป็นต้น การเข้าใจผิดในข้อเท็จจริงนี้ ควรจะได้บัญญัติวางหลักไว้เป็นตัวบทลายลักษณ์อักษร เพื่อจะได้มีหลักชัดเจน สะดวกแก่การวินิจฉัยความรับผิด ซึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ. 2499 ของเราได้บัญญัติไว้ใน มาตรา 62 ว่า "ข้อเท็จจริงใด ถ้ามีอยู่จริงจะทำให้การกระทำไม่เป็นความผิด หรือทำให้ผู้กระทำไม่ต้องรับโทษ หรือได้รับโทษน้อยลง แม้ข้อเท็จจริงนั้นจะไม่มีอยู่จริง แต่ผู้กระทำสำคัญผิดว่ามีอยู่จริง ผู้กระทำย่อมไม่มีความผิดหรือได้รับยกเว้นโทษ หรือได้รับโทษน้อยลงแล้วแต่กรณีถ้าความไม่รู้ข้อเท็จจริง ตามความในวรรคสามแห่ง มาตรา 59 หรือตามความสำคัญผิดว่ามีอยู่จริง ตามความในวรรคแรก ได้เกิดขึ้นด้วยความประมาทของผู้กระทำความผิด ให้ผู้กระทำรับผิดฐานกระทำโดยประมาท ในกรณีที่กฎหมายบัญญัติไว้โดยเฉพาะว่า การกระทำนั้นผู้กระทำจะต้องรับโทษ แม้กระทำโดยประมาท บุคคลจะต้องรับโทษหนักขึ้น โดยอาศัยข้อเท็จจริงใด บุคคลนั้นจะต้องได้รู้ข้อเท็จจริงนั้น" ควรสังเกตว่า ตาม มาตรา นี้ ไม่มีข้อความบัญญัติไว้เลยว่าผู้กระทำจะต้องมีเหตุผลสมควรให้เข้าใจผิด ฉะนั้น หากจำเลยเข้าใจผิดในข้อเท็จจริงแล้ว โดยข้อกฎหมายก็ต้องถือว่า กรณีต้องด้วยบทบัญญัติใน มาตรา 62 นี้ โดยไม่ต้องคำนึงถึงว่าความเข้าใจผิดนั้นมีเหตุผลอันควรหรือไม่ แต่พฤติการณ์ที่ควรเข้าใจผิดหรือไม่ อาจมีผลในการพิจารณาข้อเท็จจริงว่า ความจริงจำเลยทำโดยเข้าใจผิดหรือไม่อีกส่วนหนึ่งซึ่งเป็นปัญหาในข้อเท็จจริง ไม่ใช่ข้อกฎหมายว่ากรณีต้องด้วย มาตรา62หรือไม่ ทั้งนี้ก็เป็นการถูกต้องตามหลักความรับผิดทางอาญา ซึ่งผู้กระทำต้องมีเจตนาในการกระทำที่เป็นผิดหากผู้กระทำเข้าใจผิดในข้อเท็จจริงก็ต้องถือตามความเข้าใจของผู้กระทำ จะว่ามีการกระทำโดยเจตนาในข้อที่ผู้กระทำไม่รู้ข้อเท็จจริงย่อมไม่ได้ ฉะนั้นแม้ตามกฎหมายลักษณะอาญาเดิมก็ถือไม่ได้ว่าผู้กระทำโดยเข้าใจผิดในข้อเท็จจริงมีเจตนากระทำการที่กฎหมายบัญญัติว่าเป็นผิดตาม ม.43 กฎหมายลักษณะอาญาเดิมจึงบัญญัติ มาตรา44 ขึ้นไว้ให้ลงโทษได้ในกรณีที่มีการเข้าใจผิด หรือพลั้งพลาดในตัวบุคคลผู้ถูกกระทำร้าย หลักเรื่องเข้าใจผิดในข้อเท็จจริงจึงไม่ใช่หลักที่ศาลตั้งขึ้น โดยไม่มีกฎหมายสนับสนุน แต่ตามกฎหมายเดิมเป็นปัญหาที่โต้เถียงกันอยู่อีกว่า เมื่อการกระทำโดยเข้าใจผิดในข้อเท็จจริงได้รับการยกเว้นโทษแล้ว หากความเข้าใจผิดนั้นเกิดเพราะความประมาทในกรณีที่อาจเป็นผิดในฐานประมาท เช่นตำรวจยิงคนในการต่อสู้กับผู้ร้าย แต่พลาดไปถูกคนดี หรือยิงคนดี โดยคิดว่าเป็นคนร้ายโดยไม่พิจารณาให้ดี จะเป็นความผิดฐานประมาทได้หรือไม่ ตามกฎหมายใหม่เป็นอันว่าเป็นความผิดฐานประมาทได้ จ.ต.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า เมื่อระหว่างพระอาทิตย์ตกวันที่ 12 มิถุนายน 2498 ถึงเวลาพระอาทิตย์ขึ้นวันที่ 13 มิถุนายน 2498 อันเป็นเวลากลางคืนตามกฎหมาย จำเลยได้ใช้สาตราวุธปืนยิงนายสรวง ยิ้มเนียม 2 นัด โดยเจตนาจะฆ่าให้ตาย แต่มีเหตุพ้นวิสัยมาขัดขวาง เพราะกระสุนปืนไม่ถูกที่สำคัญ นายสรวง ยิ้มเนียม จึงไม่ถึงแก่ความตายเหตุเกิดที่ตำบลแพรกศรีราชา อำเภอสรรค์บุรี จังหวัดชัยนาท ขอให้ลงโทษจำเลยตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 249, 44, 60จำเลยให้การว่า มิได้เจตนาจะฆ่านายสรวง จำเลยยิงนายสรวง โดยสำคัญผิดในข้อเท็จจริง คิดว่านายสรวงเป็นคนร้ายลักกระบือ ซึ่งจำเลยกำลังติดตามอยู่และมาพบเวลานายสรวงกำลังพาเดินทาง เพื่อป้องกันมิให้นายสรวงเอากระบือไปได้ เป็นการขาดเจตนาฐานพยายามฆ่าคน ทั้งการกระทำของจำเลยเป็นข้อแก้ตัวได้ตามกฎหมาย ขอให้ศาลยกฟ้องทางพิจารณาได้ความตามคำพยานโจทก์ว่า คืนเกิดเหตุเวลาราว 3.00 น. เศษ นายสรวงเจ้าทุกข์นำกระบือไป 2 ตัว ตัวหนึ่งนายสรวงขี่หลังอีกตัวหนึ่งจูงไป เพื่อจะเทียมเกวียนขนข้าวที่บ้านนายเลี่ยมไปสีที่อำเภอสรรค์บุรี พอมาถึงห่างบ้านนายเลี่ยมประมาณ 1 เส้นเห็นคนเดินสวนทางมายืนอยู่ห่างนายสรวงราว 10 วา เอาไฟฉายมาที่กระบือนายสรวงขี่ แล้วร้องถามว่าจะขี่ควายไปไหน หยุดก่อนนายสรวงตอบว่าจะนำควายมาเอาเกวียนไปสีข้าว พอนายสรวงพูดขาดคำก็มีเสียงปืนดังมา 2 นัด จากทางคนร้องทัก ถูกนายสรวงที่แขน 2 ข้างที่คอและที่ตานายสรวงพลัดตกจากหลังกระบือ นายสรวงร้องเรียกนายเลี่ยมให้ช่วยนายเลี่ยมออกมาถามว่าใครยิง จำเลยร้องบอกว่าเขาเป็นคนยิงเอง นายเลี่ยมไปตามนายวานผู้ใหญ่บ้านมา จำเลยบอกนายวานว่า เขายิงเอง เพราะเข้าใจว่า เป็นขโมยลักควายมา นายสรวงรักษาบาดแผลอยู่เดือนเศษจึงหาย แต่ไม่เป็นปกติดังเดิมจำเลยนำสืบว่า คืนเกิดเหตุเวลาราว 24.00 น. กระบือของนายเรือง ปู่จำเลยหายไป 2 ตัว จึงช่วยกันออกติดตาม จำเลยกับนายสุ่มไปด้วยกันทางหนึ่ง พบคนขี่กระบือสวนทางมา นายสุ่มส่องไฟฉายเห็นกระบือ 2 ตัว คล้ายกับกระบือของนายเรืองที่หาย ขนาดก็เท่ากันจำเลยเข้าใจว่า เป็นกระบือของนายเรืองแน่ จึงได้วิ่งเข้าไปร้องถามว่า ใครขี่ควายไปไหน หยุดก่อน คนขี่กระบือไม่หยุด แต่เลี้ยงซ้ายแยกลงถนน ขณะนั้นเป็นเวลาเดือนมืด จำเลยคิดว่าคนนั้นพากระบือหนีจึงใช้กระสุนปืนลูกซองยิงไป 2 นัด เมื่อจำเลยเข้าไปดู ปรากฎว่าไม่ใช่กระบือของนายเรืองที่หาย จำเลยได้ให้เงินแก่ผู้เสียหายเป็นค่าหมอค่ายา 4,000 บาทศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว เห็นว่า จำเลยยิงนายสรวงผู้เสียหายโดยความเข้าใจผิดคิดว่า นายสรวงเป็นคนร้ายลักกระบือ ซึ่งจำเลยกำลังติดตามมา จำเลยจึงมีความผิดตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 249, 60, 44 พิพากษาจำคุกจำเลย 10 ปี แต่เมื่อจำเลยรู้ว่ายิงผิดตัวผู้ถูกยิงมิใช่ผู้ร้ายแล้วก็รับทันที และรออยู่จนผู้ใหญ่บ้านมาทำการจับกุม ทั้งได้ออกเงินค่ายาให้ผู้เสียหายด้วย จำเลยควรได้รับความปรานีอย่างมาก จึงลดโทษให้ตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 59 กึ่งหนึ่ง คงจำคุก 5 ปีจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น แต่ผู้พิพากษานายหนึ่งทำความเห็นแย้งว่า เหตุเกิดเวลากลางคืนดึกมากแล้วประกอบกับมีการลักโคกระบือกันชุกชุม ย่อมยากที่จะให้จำเลยใช้เวลาพินิจพิจารณาถี่ถ้วนได้ว่าผู้เสียหายเป็นคนดีหรือร้าย จะมีอาวุธทำร้ายตอบจำเลยบ้างหรือไม่ พฤติการณ์จึงเป็นเรื่องสำคัญผิดในข้อเท็จจริง ย่อมเป็นข้อแก้ตัวได้ แต่กรณีเป็นเรื่องป้องกันทรัพย์เกินสมควรแก่เหตุ ความผิดของจำเลยจึงต้องด้วยกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 249, 60 แต่กรณีเป็นการที่กระทำเกินสมควรแก่เหตุต้องด้วยกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 53 ควรพิพากษาจำคุกจำเลย 1 ปี และอนุญาตให้จำเลยฎีกาได้จำเลยฎีกาว่า การกระทำของจำเลยเป็นการป้องกันทรัพย์พอสมควรแก่เหตุศาลฎีกาประชุมปรึกษาคดีแล้ว ทางพิจารณาคงได้ความตามคำพยานโจทก์จำเลยดังกล่าวข้างต้น จำเลยได้ออกติดตามกระบือของนายเรืองปู่จำเลย ที่หายไปในคืนเกิดเหตุ และเฉพาะผู้เสียหายก็พากระบือไปเทียมเกวียนในระยะเวลาไร่เรี่ยกัน จำเลยพบผู้เสียหายขี่หลังและจูงกระบือไป จึงได้ฉายไฟส่องดู เห็นมีลักษณะคล้ายคลึงกับกระบือที่หายไป คือสีดำเหมือนกัน เล็กตัวใหญ่ตัวเหมือนกันขนาดก็เท่ากัน ตัวใหญ่เขาลอง ตัวเล็กเขาสั้น จะให้จำเลยเข้าไปดูจนถ้วนถี่แน่ใจจนใกล้ชิดนั้นย่อมเป็นไปไม่ได้ เพราะอาจเป็นภัยต่อจำเลย ตรงที่เกิดเหตุก็เป็นป่ามีต้นไม้ ประกอบด้วยความมืดเป็นเครื่องกำบัง โคกระบือตำบลนั้นถูกขโมยลักแทบทุกคืน ติดตามได้คืนน้อยราย จำเลยจึงร้องถามไป ตามคำของผู้เสียหายว่า พอเลี้ยวกระบือลงถนน จำเลยก็ร้องถามและบอกให้หยุด แต่การลงถนนนั้นกระบือจะต้องลงเร็วกว่าธรรมดา เพราะถนนตรงนั้นชัน จำเลยคิดว่าผู้นั้นจะพากระบือหนี จึงได้ยิงผู้เสียหายตกจากหลังกระบือ ต่อเมื่อจำเลยเข้าไปใกล้เอาไฟฉายส่องดูจึงรู้ว่าไม่ใช่กระบือของนายเรือง ดังนี้ได้ชื่อว่าจำเลยสำคัญผิดในข้อเท็จจริง ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 62 และการกระทำของจำเลยเป็นการป้องกันทรัพย์ แต่ได้กระทำไปเกินสมควรแก่เหตุ และเกินกว่ากรณีแห่งความจำเป็นตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 53 เพราะไม่ปรากฎว่าผู้เสียหายได้แสดงกิริยาต่อสู้หรือคุกคามจำเลยแต่ประการใด ฎีกาจำเลยฟังขึ้นจึงพิพากษาแก้คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชี้ขาดว่า การกระทำของจำเลยเป็นการป้องกันทรัพย์เกินสมควรแก่เหตุ ให้จำคุกจำเลยไว้ 1 ปี ตามความเห็นแย้งของศาลอุทธรณ์ แต่จำเลยต้องขังมาพอกับโทษแล้วให้ปล่อยตัวไป ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 294/2500พนักงานอัยการจังหวัดชัยนาทโจทก์นายสวง กลิ่นถือศิลจำเลย ป.อ. ใช้ปืนยิงผู้ที่กำลังขี่และจูงกระบือไป โดยเข้าใจผิดว่าผู้นั้นเป็นคนร้ายลักกระบือซึ่งตนติดตามมา ในเวลากลางคืน ตรงที่ป่ามีต้นไม้มืดแต่ผู้นั้นมิได้แสดงกิริยาต่อสู้ เป็นการป้องกันทรัพย์เกินสมควรแก่เหตุ อันเป็นความผิดตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา249,60,53โจทก์ฟ้องว่า เมื่อระหว่างพระอาทิตย์ตกวันที่ 12 มิถุนายน 2498 ถึงเวลาพระอาทิตย์ขึ้นวันที่ 13 มิถุนายน 2498 อันเป็นเวลากลางคืนตามกฎหมาย จำเลยได้ใช้สาตราวุธปืนยิงนายสรวง ยิ้มเนียม 2 นัด โดยเจตนาจะฆ่าให้ตาย แต่มีเหตุพ้นวิสัยมาขัดขวาง เพราะกระสุนปืนไม่ถูกที่สำคัญ นายสรวง ยิ้มเนียม จึงไม่ถึงแก่ความตายเหตุเกิดที่ตำบลแพรกศรีราชา อำเภอสรรค์บุรี จังหวัดชัยนาท ขอให้ลงโทษจำเลยตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 249, 44, 60จำเลยให้การว่า มิได้เจตนาจะฆ่านายสรวง จำเลยยิงนายสรวง โดยสำคัญผิดในข้อเท็จจริง คิดว่านายสรวงเป็นคนร้ายลักกระบือ ซึ่งจำเลยกำลังติดตามอยู่และมาพบเวลานายสรวงกำลังพาเดินทาง เพื่อป้องกันมิให้นายสรวงเอากระบือไปได้ เป็นการขาดเจตนาฐานพยายามฆ่าคน ทั้งการกระทำของจำเลยเป็นข้อแก้ตัวได้ตามกฎหมาย ขอให้ศาลยกฟ้องทางพิจารณาได้ความตามคำพยานโจทก์ว่า คืนเกิดเหตุเวลาราว 3.00 น. เศษ นายสรวงเจ้าทุกข์นำกระบือไป 2 ตัว ตัวหนึ่งนายสรวงขี่หลังอีกตัวหนึ่งจูงไป เพื่อจะเทียมเกวียนขนข้าวที่บ้านนายเลี่ยมไปสีที่อำเภอสรรค์บุรี พอมาถึงห่างบ้านนายเลี่ยมประมาณ 1 เส้นเห็นคนเดินสวนทางมายืนอยู่ห่างนายสรวงราว 10 วา เอาไฟฉายมาที่กระบือนายสรวงขี่ แล้วร้องถามว่าจะขี่ควายไปไหน หยุดก่อนนายสรวงตอบว่าจะนำควายมาเอาเกวียนไปสีข้าว พอนายสรวงพูดขาดคำก็มีเสียงปืนดังมา 2 นัด จากทางคนร้องทัก ถูกนายสรวงที่แขน 2 ข้างที่คอและที่ตานายสรวงพลัดตกจากหลังกระบือ นายสรวงร้องเรียกนายเลี่ยมให้ช่วยนายเลี่ยมออกมาถามว่าใครยิง จำเลยร้องบอกว่าเขาเป็นคนยิงเอง นายเลี่ยมไปตามนายวานผู้ใหญ่บ้านมา จำเลยบอกนายวานว่า เขายิงเอง เพราะเข้าใจว่า เป็นขโมยลักควายมา นายสรวงรักษาบาดแผลอยู่เดือนเศษจึงหาย แต่ไม่เป็นปกติดังเดิมจำเลยนำสืบว่า คืนเกิดเหตุเวลาราว 24.00 น. กระบือของนายเรือง ปู่จำเลยหายไป 2 ตัว จึงช่วยกันออกติดตาม จำเลยกับนายสุ่มไปด้วยกันทางหนึ่ง พบคนขี่กระบือสวนทางมา นายสุ่มส่องไฟฉายเห็นกระบือ 2 ตัว คล้ายกับกระบือของนายเรืองที่หาย ขนาดก็เท่ากันจำเลยเข้าใจว่า เป็นกระบือของนายเรืองแน่ จึงได้วิ่งเข้าไปร้องถามว่า ใครขี่ควายไปไหน หยุดก่อน คนขี่กระบือไม่หยุด แต่เลี้ยงซ้ายแยกลงถนน ขณะนั้นเป็นเวลาเดือนมืด จำเลยคิดว่าคนนั้นพากระบือหนีจึงใช้กระสุนปืนลูกซองยิงไป 2 นัด เมื่อจำเลยเข้าไปดู ปรากฎว่าไม่ใช่กระบือของนายเรืองที่หาย จำเลยได้ให้เงินแก่ผู้เสียหายเป็นค่าหมอค่ายา 4,000 บาทศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว เห็นว่า จำเลยยิงนายสรวงผู้เสียหายโดยความเข้าใจผิดคิดว่า นายสรวงเป็นคนร้ายลักกระบือ ซึ่งจำเลยกำลังติดตามมา จำเลยจึงมีความผิดตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 249, 60, 44 พิพากษาจำคุกจำเลย 10 ปี แต่เมื่อจำเลยรู้ว่ายิงผิดตัวผู้ถูกยิงมิใช่ผู้ร้ายแล้วก็รับทันที และรออยู่จนผู้ใหญ่บ้านมาทำการจับกุม ทั้งได้ออกเงินค่ายาให้ผู้เสียหายด้วย จำเลยควรได้รับความปรานีอย่างมาก จึงลดโทษให้ตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 59 กึ่งหนึ่ง คงจำคุก 5 ปีจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น แต่ผู้พิพากษานายหนึ่งทำความเห็นแย้งว่า เหตุเกิดเวลากลางคืนดึกมากแล้วประกอบกับมีการลักโคกระบือกันชุกชุม ย่อมยากที่จะให้จำเลยใช้เวลาพินิจพิจารณาถี่ถ้วนได้ว่าผู้เสียหายเป็นคนดีหรือร้าย จะมีอาวุธทำร้ายตอบจำเลยบ้างหรือไม่ พฤติการณ์จึงเป็นเรื่องสำคัญผิดในข้อเท็จจริง ย่อมเป็นข้อแก้ตัวได้ แต่กรณีเป็นเรื่องป้องกันทรัพย์เกินสมควรแก่เหตุ ความผิดของจำเลยจึงต้องด้วยกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 249, 60 แต่กรณีเป็นการที่กระทำเกินสมควรแก่เหตุต้องด้วยกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 53 ควรพิพากษาจำคุกจำเลย 1 ปี และอนุญาตให้จำเลยฎีกาได้จำเลยฎีกาว่า การกระทำของจำเลยเป็นการป้องกันทรัพย์พอสมควรแก่เหตุศาลฎีกาประชุมปรึกษาคดีแล้ว ทางพิจารณาคงได้ความตามคำพยานโจทก์จำเลยดังกล่าวข้างต้น จำเลยได้ออกติดตามกระบือของนายเรืองปู่จำเลย ที่หายไปในคืนเกิดเหตุ และเฉพาะผู้เสียหายก็พากระบือไปเทียมเกวียนในระยะเวลาไร่เรี่ยกัน จำเลยพบผู้เสียหายขี่หลังและจูงกระบือไป จึงได้ฉายไฟส่องดู เห็นมีลักษณะคล้ายคลึงกับกระบือที่หายไป คือสีดำเหมือนกัน เล็กตัวใหญ่ตัวเหมือนกันขนาดก็เท่ากัน ตัวใหญ่เขาลอง ตัวเล็กเขาสั้น จะให้จำเลยเข้าไปดูจนถ้วนถี่แน่ใจจนใกล้ชิดนั้นย่อมเป็นไปไม่ได้ เพราะอาจเป็นภัยต่อจำเลย ตรงที่เกิดเหตุก็เป็นป่ามีต้นไม้ ประกอบด้วยความมืดเป็นเครื่องกำบัง โคกระบือตำบลนั้นถูกขโมยลักแทบทุกคืน ติดตามได้คืนน้อยราย จำเลยจึงร้องถามไป ตามคำของผู้เสียหายว่า พอเลี้ยวกระบือลงถนน จำเลยก็ร้องถามและบอกให้หยุด แต่การลงถนนนั้นกระบือจะต้องลงเร็วกว่าธรรมดา เพราะถนนตรงนั้นชัน จำเลยคิดว่าผู้นั้นจะพากระบือหนี จึงได้ยิงผู้เสียหายตกจากหลังกระบือ ต่อเมื่อจำเลยเข้าไปใกล้เอาไฟฉายส่องดูจึงรู้ว่าไม่ใช่กระบือของนายเรือง ดังนี้ได้ชื่อว่าจำเลยสำคัญผิดในข้อเท็จจริง ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 62 และการกระทำของจำเลยเป็นการป้องกันทรัพย์ แต่ได้กระทำไปเกินสมควรแก่เหตุ และเกินกว่ากรณีแห่งความจำเป็นตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 53 เพราะไม่ปรากฎว่าผู้เสียหายได้แสดงกิริยาต่อสู้หรือคุกคามจำเลยแต่ประการใด ฎีกาจำเลยฟังขึ้นจึงพิพากษาแก้คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชี้ขาดว่า การกระทำของจำเลยเป็นการป้องกันทรัพย์เกินสมควรแก่เหตุ ให้จำคุกจำเลยไว้ 1 ปี ตามความเห็นแย้งของศาลอุทธรณ์ แต่จำเลยต้องขังมาพอกับโทษแล้วให้ปล่อยตัวไป(วิเทศจรรยารักษ์-ประมูล สุวรรณศร-มนูเวทย์วิมลนาท)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุข้อเท็จจริงในเรื่องนี้ตามที่เป็นจริง ไม่มีการกระทำที่ผิดกฎหมาย จึงไม่มีความจำเป็นที่จะป้องกัน เพื่อให้พ้นภยันตรายซึ่งเกิดโดยผิดด้วยกฎหมาย แต่จำเลยเข้าใจผิดในข้อเท็จจริง เพราะมีพฤติการณ์หลายอย่างประกอบกับในสถานที่เกิดเหตุ และเวลาเกิดเหตุมีเหตุผลควรเชื่อว่าจำเลยเข้าใจผิดว่ามีการกระทำเกิดขึ้นโดยผิดกฎหมายจำเลยจึงได้กระทำลงไปโดยมีเจตนาจะป้องกันตาม มาตรา 50แต่กระทำเกินสมควรแก่เหตุ ศาลฎีกาจึงลงโทษจำเลยฐานกระทำการป้องกันเกินสมควรแก่เหตุ การกระทำโดยเข้าใจผิดในข้อเท็จจริงนี้ ตามกฎหมายลักษณะอาญาร.ศ.127 ไม่ได้บัญญัติไว้ คงมีบัญญัติไว้ใน มาตรา 45 ว่า "บุคคลที่กระทำความผิดไม่รู้กฎหมาย ท่านว่าจะเอาความที่ไม่รู้กฎหมายมาแก้ตัวเพื่อให้พ้นผิดนั้นไม่ได้เลย" ซึ่งเท่ากับยอมรับรู้เหมือนกันว่า ถ้าเข้าใจผิดในข้อเท็จจริงแล้ว ก็ย่อมจะยกขึ้นเป็นข้อแก้ตัวได้ ตามข้อวินิจฉัยของศาลฎีกาที่พิพากษามาก่อน ๆ ก็ย่อมจะยกขึ้นเป็นข้อแก้ตัวได้ ตามข้อวินิจฉัยของศาลฎีกาที่พิพากษามาก่อน ๆ ก็ยอมรับหลักที่ว่า ความไม่รู้หรือเข้าใจผิดในข้อเท็จจริงโดยสุจริต โดยมีเหตุผลสมควรนั้น ยกขึ้นเป็นข้อแก้ตัวได้เสมอ เช่นคำพิพากษาฎีกาที่ 594/2489,1681/2493 เป็นต้น การเข้าใจผิดในข้อเท็จจริงนี้ ควรจะได้บัญญัติวางหลักไว้เป็นตัวบทลายลักษณ์อักษร เพื่อจะได้มีหลักชัดเจน สะดวกแก่การวินิจฉัยความรับผิด ซึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ. 2499 ของเราได้บัญญัติไว้ใน มาตรา 62 ว่า "ข้อเท็จจริงใด ถ้ามีอยู่จริงจะทำให้การกระทำไม่เป็นความผิด หรือทำให้ผู้กระทำไม่ต้องรับโทษ หรือได้รับโทษน้อยลง แม้ข้อเท็จจริงนั้นจะไม่มีอยู่จริง แต่ผู้กระทำสำคัญผิดว่ามีอยู่จริง ผู้กระทำย่อมไม่มีความผิดหรือได้รับยกเว้นโทษ หรือได้รับโทษน้อยลงแล้วแต่กรณีถ้าความไม่รู้ข้อเท็จจริง ตามความในวรรคสามแห่ง มาตรา 59 หรือตามความสำคัญผิดว่ามีอยู่จริง ตามความในวรรคแรก ได้เกิดขึ้นด้วยความประมาทของผู้กระทำความผิด ให้ผู้กระทำรับผิดฐานกระทำโดยประมาท ในกรณีที่กฎหมายบัญญัติไว้โดยเฉพาะว่า การกระทำนั้นผู้กระทำจะต้องรับโทษ แม้กระทำโดยประมาท บุคคลจะต้องรับโทษหนักขึ้น โดยอาศัยข้อเท็จจริงใด บุคคลนั้นจะต้องได้รู้ข้อเท็จจริงนั้น" ควรสังเกตว่า ตาม มาตรา นี้ ไม่มีข้อความบัญญัติไว้เลยว่าผู้กระทำจะต้องมีเหตุผลสมควรให้เข้าใจผิด ฉะนั้น หากจำเลยเข้าใจผิดในข้อเท็จจริงแล้ว โดยข้อกฎหมายก็ต้องถือว่า กรณีต้องด้วยบทบัญญัติใน มาตรา 62 นี้ โดยไม่ต้องคำนึงถึงว่าความเข้าใจผิดนั้นมีเหตุผลอันควรหรือไม่ แต่พฤติการณ์ที่ควรเข้าใจผิดหรือไม่ อาจมีผลในการพิจารณาข้อเท็จจริงว่า ความจริงจำเลยทำโดยเข้าใจผิดหรือไม่อีกส่วนหนึ่งซึ่งเป็นปัญหาในข้อเท็จจริง ไม่ใช่ข้อกฎหมายว่ากรณีต้องด้วย มาตรา62หรือไม่ ทั้งนี้ก็เป็นการถูกต้องตามหลักความรับผิดทางอาญา ซึ่งผู้กระทำต้องมีเจตนาในการกระทำที่เป็นผิดหากผู้กระทำเข้าใจผิดในข้อเท็จจริงก็ต้องถือตามความเข้าใจของผู้กระทำ จะว่ามีการกระทำโดยเจตนาในข้อที่ผู้กระทำไม่รู้ข้อเท็จจริงย่อมไม่ได้ ฉะนั้นแม้ตามกฎหมายลักษณะอาญาเดิมก็ถือไม่ได้ว่าผู้กระทำโดยเข้าใจผิดในข้อเท็จจริงมีเจตนากระทำการที่กฎหมายบัญญัติว่าเป็นผิดตาม ม.43 กฎหมายลักษณะอาญาเดิมจึงบัญญัติ มาตรา44 ขึ้นไว้ให้ลงโทษได้ในกรณีที่มีการเข้าใจผิด หรือพลั้งพลาดในตัวบุคคลผู้ถูกกระทำร้าย หลักเรื่องเข้าใจผิดในข้อเท็จจริงจึงไม่ใช่หลักที่ศาลตั้งขึ้น โดยไม่มีกฎหมายสนับสนุน แต่ตามกฎหมายเดิมเป็นปัญหาที่โต้เถียงกันอยู่อีกว่า เมื่อการกระทำโดยเข้าใจผิดในข้อเท็จจริงได้รับการยกเว้นโทษแล้ว หากความเข้าใจผิดนั้นเกิดเพราะความประมาทในกรณีที่อาจเป็นผิดในฐานประมาท เช่นตำรวจยิงคนในการต่อสู้กับผู้ร้าย แต่พลาดไปถูกคนดี หรือยิงคนดี โดยคิดว่าเป็นคนร้ายโดยไม่พิจารณาให้ดี จะเป็นความผิดฐานประมาทได้หรือไม่ ตามกฎหมายใหม่เป็นอันว่าเป็นความผิดฐานประมาทได้ จ.ต.