คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2486/2519หลักกฎหมาย: สามีโจทก์เคยครอบครองที่พิพาทและแจ้งการครอบครองไว้ ต่อมาสามีโจทก์ย้ายไปรับราชการที่จังหวัดอื่นแล้วถึงแก่กรรมเมื่อ พ.ศ. 2504 ครั้น พ.ศ. 2507 จำเลยได้เข้าทำที่พิพาทเป็นสวนสาธารณะและดูแลรักษาตลอดมาโจทก์เพิ่งทราบถึงที่ตั้งของที่พิพาทเมื่อ พ.ศ. 2513 ดังนี้ การที่จำเลยได้เข้าไป ทำที่พิพาทให้เป็นสวนสาธารณะและดูแลรักษาตลอดมานั้น ถือได้ว่าโจทก์ ถูกจำเลยแย่งการครอบครองในที่พิพาทโดยมิชอบด้วยกฎหมาย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 แล้ว โจทก์จึงต้องฟ้อง เอาคืนซึ่งการครอบครองเสียภายใน 1 ปี นับแต่เวลาถูกแย่งการครอบครองโจทก์เพิ่งฟ้องคดีเมื่อปี 2513 จึงหมดสิทธิที่จะฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองในที่พิพาทดังที่บัญญัติไว้ในวรรคสองของมาตรา 1375หมายเหตุ วินิจฉัยโดยมติที่ประชุมใหญ่ครั้งที่ 25/2519โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นภรรยาโดยชอบด้วยกฎหมายของหม่อมราชวงศ์บุญระบือ กฤดากร หม่อมราชวงศ์บุญระบือถึงแก่กรรมเมื่อ พ.ศ. 2504โดยมิได้ทำพินัยกรรมไว้ หม่อมเจ้าจรูญศักดิ์ กฤดากร บิดาของสามีโจทก์ได้ซื้อที่ดินมือเปล่าให้สามีโจทก์แปลงหนึ่งอยู่ ตำบลบ่อยาง อำเภอเมืองสงขลาตามแผนที่สังเขปท้ายฟ้อง สามีโจทก์ได้เข้าครอบครองที่ดินดังกล่าวโดยปลูกต้นผลอาสินขึ้น ต่อมาเมื่อมีประมวลกฎหมายที่ดินออกใช้บังคับ สามีโจทก์ได้มอบให้ขุนอักขรานุการประสิทธิ์ยื่นแบบครอบครองที่ดิน (ส.ค.1) ต่ออำเภอเมืองสงขลาทางราชการได้รับจดทะเบียนให้แล้ว เมื่อสามีโจทก์ถึงแก่กรรมแล้วโจทก์ได้พยายามสืบหาที่ตั้งของที่ดินจนได้ทราบเมื่อต้นพ.ศ. 2513 จึงได้ไปติดต่อกับอำเภอเมืองสงขลาเพื่อขอออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) แต่จำเลยได้คัดค้านว่าจำเลยได้ครอบครองที่ดินแปลงนี้ใช้เป็นที่พักผ่อนหย่อนใจของประชาชนมานานแล้ว ซึ่งไม่เป็นความจริง จำเลยเคยมีหนังสือทวงภาษีบำรุงท้องที่จากสามีโจทก์ตามหนังสือที่ 1389/2502 การที่จำเลยคัดค้านทำให้โจทก์เสียหายไม่อาจขายที่ดินหรือสิทธิในที่ดินดังกล่าวได้ โจทก์ขาดประโยชน์เท่ากับดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7 ครึ่งของราคาที่ดิน 800,000 บาท นับตั้งแต่วันที่จำเลยคัดค้าน คือวันที่ 25 มิถุนายน 2513 ถึงวันฟ้อง เป็นเงิน 17,833 บาท 33 สตางค์ ขอให้ศาลพิพากษาห้ามจำเลยขัดขวางการครอบครองที่ดินของโจทก์ ให้จำเลยใช้ค่าเสียหายถึงวันฟ้อง 17,833 บาท 33 สตางค์และต่อไปอีกจนกว่าจำเลยจะเลิกขัดขวางการครอบครองที่ดินของโจทก์จำเลยให้การว่า ที่ดินที่พิพาทไม่ได้เป็นของหม่อมราชวงศ์บุญระบือและไม่มีสิทธิครอบครอง จำเลยไม่รับรองหนังสือแสดงสิทธิครอบครองที่โจทก์อ้างถึงหากโจทก์มีจริง โจทก์ก็ได้มาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย ที่ดินที่พิพาทเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินซึ่งใช้และสงวนไว้เพื่อประโยชน์ร่วมกันอยู่ในเขตเทศบาลเมืองสงขลาซึ่งจำเลยมีหน้าที่ดูแลรักษา และได้จัดตบแต่งเป็นสวนสาธารณะสำหรับประชาชนมาเป็นเวลากว่าสิบปีแล้ว โจทก์ไม่เคยมาเกี่ยวข้องทำประโยชน์แต่อย่างใด ที่ดินที่พิพาทอยู่เชิงเขาน้อย ตามกฎหมายโจทก์ไม่มีสิทธิเข้าไปยึดถือและครอบครองได้โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง จำเลยไม่ใช่ผู้ที่โต้แย้งสิทธิของโจทก์ และโจทก์ไม่ใช่ผู้เสียหายที่ถูกโต้แย้งสิทธิฟ้องโจทก์เคลือบคลุม และขาดอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1375 ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 6ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับคำพิพากษาศาลชั้นต้นเป็นว่า ให้ห้ามจำเลยขัดขวางการครอบครองที่ดินพิพาทของโจทก์ คำขออื่นของโจทก์ให้ยกจำเลยฎีกาข้อเท็จจริงฟังได้ว่า หม่อมราชวงศ์บุญระบือสามีโจทก์เป็นโอรสของพระองค์เจ้าจรูญศักดิ์ กฤดากร สามีโจทก์เคยรับราชการเป็นนายช่างแขวงการทางที่จังหวัดสงขลาเมื่อประมาณ 40 ปีมานี้ แล้วย้ายไปรับราชการจังหวัดอื่น ที่พิพาทตั้งอยู่ที่ตำบลบ่อยาง อำเภอเมืองสงขลา อยู่ภายในเขตเทศบาลเมืองสงขลา ไม่เคยจดทะเบียนไว้ว่าเป็นที่สาธารณะประเภทใด ๆ มาก่อน สามีโจทก์เคยครอบครองที่พิพาทและได้แจ้งการครอบครองไว้จริงตามที่โจทก์อ้างวินิจฉัยว่า แต่ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าที่พิพาทซึ่งเป็นที่ดินที่สามีโจทก์มีเพียงสิทธิครอบครอง จำเลยได้เข้าไปทำเป็นสวนสาธารณะเมื่อประมาณ พ.ศ. 2507และได้ดูแลรักษาให้เป็นสวนสาธารณะตลอดมาจนบัดนี้ และโจทก์ซึ่งเป็นภริยาของหม่อมราชวงศ์บุญระบือ เพิ่งทราบถึงที่ตั้งของที่พิพาทเมื่อ พ.ศ. 2513 และได้ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2513 จึงมีปัญหาว่าที่พิพาทซึ่งแม้จะเคยเป็นของสามีโจทก์ และเมื่อสามีโจทก์ถึงแก่กรรมใน พ.ศ. 2504 โจทก์เป็นผู้รับมรดกที่พิพาทต่อมานั้นได้ถูกแย่งการครอบครองโดยจำเลย เพราะเหตุที่จำเลยได้เข้าไปทำสวนสาธารณะในที่พิพาทหรือไม่ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่าการที่จำเลยได้เข้าไปทำที่พิพาทให้เป็นสวนสาธารณะและได้ดูแลรักษาตลอดมานั้นถือได้ว่าโจทก์ถูกจำเลยแย่งการครอบครองในที่พิพาทโดยมิชอบด้วยกฎหมายดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 แล้วโจทก์จึงต้องฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองเสียภายใน 1 ปี นับตั้งแต่เวลาถูกแย่งการครอบครองเมื่อปรากฏข้อเท็จจริงว่าจำเลยได้เข้าทำสวนสาธารณะในที่พิพาทตั้งแต่ พ.ศ. 2507 และโจทก์เพิ่งฟ้องคดีเมื่อ พ.ศ. 2513 โจทก์จึงหมดสิทธิที่จะฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองในที่พิพาทดังที่บัญญัติไว้ในวรรคสองของมาตรา 1375ดังกล่าวพิพากษากลับเป็นให้ยกฟ้องของโจทก์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2486/2519นางวนีย์ กฤดากรโจทก์เทศบาลเมืองสงขลาจำเลย ป.พ.พ. ม. 1375สามีโจทก์เคยครอบครองที่พิพาทและแจ้งการครอบครองไว้ ต่อมาสามีโจทก์ย้ายไปรับราชการที่จังหวัดอื่นแล้วถึงแก่กรรมเมื่อ พ.ศ. 2504 ครั้น พ.ศ. 2507 จำเลยได้เข้าทำที่พิพาทเป็นสวนสาธารณะและดูแลรักษาตลอดมาโจทก์เพิ่งทราบถึงที่ตั้งของที่พิพาทเมื่อ พ.ศ. 2513 ดังนี้ การที่จำเลยได้เข้าไป ทำที่พิพาทให้เป็นสวนสาธารณะและดูแลรักษาตลอดมานั้น ถือได้ว่าโจทก์ ถูกจำเลยแย่งการครอบครองในที่พิพาทโดยมิชอบด้วยกฎหมาย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 แล้ว โจทก์จึงต้องฟ้อง เอาคืนซึ่งการครอบครองเสียภายใน 1 ปี นับแต่เวลาถูกแย่งการครอบครองโจทก์เพิ่งฟ้องคดีเมื่อปี 2513 จึงหมดสิทธิที่จะฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองในที่พิพาทดังที่บัญญัติไว้ในวรรคสองของมาตรา 1375หมายเหตุ วินิจฉัยโดยมติที่ประชุมใหญ่ครั้งที่ 25/2519โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นภรรยาโดยชอบด้วยกฎหมายของหม่อมราชวงศ์บุญระบือ กฤดากร หม่อมราชวงศ์บุญระบือถึงแก่กรรมเมื่อ พ.ศ. 2504โดยมิได้ทำพินัยกรรมไว้ หม่อมเจ้าจรูญศักดิ์ กฤดากร บิดาของสามีโจทก์ได้ซื้อที่ดินมือเปล่าให้สามีโจทก์แปลงหนึ่งอยู่ ตำบลบ่อยาง อำเภอเมืองสงขลาตามแผนที่สังเขปท้ายฟ้อง สามีโจทก์ได้เข้าครอบครองที่ดินดังกล่าวโดยปลูกต้นผลอาสินขึ้น ต่อมาเมื่อมีประมวลกฎหมายที่ดินออกใช้บังคับ สามีโจทก์ได้มอบให้ขุนอักขรานุการประสิทธิ์ยื่นแบบครอบครองที่ดิน (ส.ค.1) ต่ออำเภอเมืองสงขลาทางราชการได้รับจดทะเบียนให้แล้ว เมื่อสามีโจทก์ถึงแก่กรรมแล้วโจทก์ได้พยายามสืบหาที่ตั้งของที่ดินจนได้ทราบเมื่อต้นพ.ศ. 2513 จึงได้ไปติดต่อกับอำเภอเมืองสงขลาเพื่อขอออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) แต่จำเลยได้คัดค้านว่าจำเลยได้ครอบครองที่ดินแปลงนี้ใช้เป็นที่พักผ่อนหย่อนใจของประชาชนมานานแล้ว ซึ่งไม่เป็นความจริง จำเลยเคยมีหนังสือทวงภาษีบำรุงท้องที่จากสามีโจทก์ตามหนังสือที่ 1389/2502 การที่จำเลยคัดค้านทำให้โจทก์เสียหายไม่อาจขายที่ดินหรือสิทธิในที่ดินดังกล่าวได้ โจทก์ขาดประโยชน์เท่ากับดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7 ครึ่งของราคาที่ดิน 800,000 บาท นับตั้งแต่วันที่จำเลยคัดค้าน คือวันที่ 25 มิถุนายน 2513 ถึงวันฟ้อง เป็นเงิน 17,833 บาท 33 สตางค์ ขอให้ศาลพิพากษาห้ามจำเลยขัดขวางการครอบครองที่ดินของโจทก์ ให้จำเลยใช้ค่าเสียหายถึงวันฟ้อง 17,833 บาท 33 สตางค์และต่อไปอีกจนกว่าจำเลยจะเลิกขัดขวางการครอบครองที่ดินของโจทก์จำเลยให้การว่า ที่ดินที่พิพาทไม่ได้เป็นของหม่อมราชวงศ์บุญระบือและไม่มีสิทธิครอบครอง จำเลยไม่รับรองหนังสือแสดงสิทธิครอบครองที่โจทก์อ้างถึงหากโจทก์มีจริง โจทก์ก็ได้มาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย ที่ดินที่พิพาทเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินซึ่งใช้และสงวนไว้เพื่อประโยชน์ร่วมกันอยู่ในเขตเทศบาลเมืองสงขลาซึ่งจำเลยมีหน้าที่ดูแลรักษา และได้จัดตบแต่งเป็นสวนสาธารณะสำหรับประชาชนมาเป็นเวลากว่าสิบปีแล้ว โจทก์ไม่เคยมาเกี่ยวข้องทำประโยชน์แต่อย่างใด ที่ดินที่พิพาทอยู่เชิงเขาน้อย ตามกฎหมายโจทก์ไม่มีสิทธิเข้าไปยึดถือและครอบครองได้โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง จำเลยไม่ใช่ผู้ที่โต้แย้งสิทธิของโจทก์ และโจทก์ไม่ใช่ผู้เสียหายที่ถูกโต้แย้งสิทธิฟ้องโจทก์เคลือบคลุม และขาดอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1375 ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 6ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับคำพิพากษาศาลชั้นต้นเป็นว่า ให้ห้ามจำเลยขัดขวางการครอบครองที่ดินพิพาทของโจทก์ คำขออื่นของโจทก์ให้ยกจำเลยฎีกาข้อเท็จจริงฟังได้ว่า หม่อมราชวงศ์บุญระบือสามีโจทก์เป็นโอรสของพระองค์เจ้าจรูญศักดิ์ กฤดากร สามีโจทก์เคยรับราชการเป็นนายช่างแขวงการทางที่จังหวัดสงขลาเมื่อประมาณ 40 ปีมานี้ แล้วย้ายไปรับราชการจังหวัดอื่น ที่พิพาทตั้งอยู่ที่ตำบลบ่อยาง อำเภอเมืองสงขลา อยู่ภายในเขตเทศบาลเมืองสงขลา ไม่เคยจดทะเบียนไว้ว่าเป็นที่สาธารณะประเภทใด ๆ มาก่อน สามีโจทก์เคยครอบครองที่พิพาทและได้แจ้งการครอบครองไว้จริงตามที่โจทก์อ้างวินิจฉัยว่า แต่ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าที่พิพาทซึ่งเป็นที่ดินที่สามีโจทก์มีเพียงสิทธิครอบครอง จำเลยได้เข้าไปทำเป็นสวนสาธารณะเมื่อประมาณ พ.ศ. 2507และได้ดูแลรักษาให้เป็นสวนสาธารณะตลอดมาจนบัดนี้ และโจทก์ซึ่งเป็นภริยาของหม่อมราชวงศ์บุญระบือ เพิ่งทราบถึงที่ตั้งของที่พิพาทเมื่อ พ.ศ. 2513 และได้ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2513 จึงมีปัญหาว่าที่พิพาทซึ่งแม้จะเคยเป็นของสามีโจทก์ และเมื่อสามีโจทก์ถึงแก่กรรมใน พ.ศ. 2504 โจทก์เป็นผู้รับมรดกที่พิพาทต่อมานั้นได้ถูกแย่งการครอบครองโดยจำเลย เพราะเหตุที่จำเลยได้เข้าไปทำสวนสาธารณะในที่พิพาทหรือไม่ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่าการที่จำเลยได้เข้าไปทำที่พิพาทให้เป็นสวนสาธารณะและได้ดูแลรักษาตลอดมานั้นถือได้ว่าโจทก์ถูกจำเลยแย่งการครอบครองในที่พิพาทโดยมิชอบด้วยกฎหมายดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 แล้วโจทก์จึงต้องฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองเสียภายใน 1 ปี นับตั้งแต่เวลาถูกแย่งการครอบครองเมื่อปรากฏข้อเท็จจริงว่าจำเลยได้เข้าทำสวนสาธารณะในที่พิพาทตั้งแต่ พ.ศ. 2507 และโจทก์เพิ่งฟ้องคดีเมื่อ พ.ศ. 2513 โจทก์จึงหมดสิทธิที่จะฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองในที่พิพาทดังที่บัญญัติไว้ในวรรคสองของมาตรา 1375ดังกล่าวพิพากษากลับเป็นให้ยกฟ้องของโจทก์(บัญญัติ สุชีวะ-พิสัณห์ ลีตเวทย์-พิทยา มงคล)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นภรรยาโดยชอบด้วยกฎหมายของหม่อมราชวงศ์บุญระบือ กฤดากร หม่อมราชวงศ์บุญระบือถึงแก่กรรมเมื่อ พ.ศ. 2504โดยมิได้ทำพินัยกรรมไว้ หม่อมเจ้าจรูญศักดิ์ กฤดากร บิดาของสามีโจทก์ได้ซื้อที่ดินมือเปล่าให้สามีโจทก์แปลงหนึ่งอยู่ ตำบลบ่อยาง อำเภอเมืองสงขลาตามแผนที่สังเขปท้ายฟ้อง สามีโจทก์ได้เข้าครอบครองที่ดินดังกล่าวโดยปลูกต้นผลอาสินขึ้น ต่อมาเมื่อมีประมวลกฎหมายที่ดินออกใช้บังคับ สามีโจทก์ได้มอบให้ขุนอักขรานุการประสิทธิ์ยื่นแบบครอบครองที่ดิน (ส.ค.1) ต่ออำเภอเมืองสงขลาทางราชการได้รับจดทะเบียนให้แล้ว เมื่อสามีโจทก์ถึงแก่กรรมแล้วโจทก์ได้พยายามสืบหาที่ตั้งของที่ดินจนได้ทราบเมื่อต้นพ.ศ. 2513 จึงได้ไปติดต่อกับอำเภอเมืองสงขลาเพื่อขอออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) แต่จำเลยได้คัดค้านว่าจำเลยได้ครอบครองที่ดินแปลงนี้ใช้เป็นที่พักผ่อนหย่อนใจของประชาชนมานานแล้ว ซึ่งไม่เป็นความจริง จำเลยเคยมีหนังสือทวงภาษีบำรุงท้องที่จากสามีโจทก์ตามหนังสือที่ 1389/2502 การที่จำเลยคัดค้านทำให้โจทก์เสียหายไม่อาจขายที่ดินหรือสิทธิในที่ดินดังกล่าวได้ โจทก์ขาดประโยชน์เท่ากับดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7 ครึ่งของราคาที่ดิน 800,000 บาท นับตั้งแต่วันที่จำเลยคัดค้าน คือวันที่ 25 มิถุนายน 2513 ถึงวันฟ้อง เป็นเงิน 17,833 บาท 33 สตางค์ ขอให้ศาลพิพากษาห้ามจำเลยขัดขวางการครอบครองที่ดินของโจทก์ ให้จำเลยใช้ค่าเสียหายถึงวันฟ้อง 17,833 บาท 33 สตางค์และต่อไปอีกจนกว่าจำเลยจะเลิกขัดขวางการครอบครองที่ดินของโจทก์จำเลยให้การว่า ที่ดินที่พิพาทไม่ได้เป็นของหม่อมราชวงศ์บุญระบือและไม่มีสิทธิครอบครอง จำเลยไม่รับรองหนังสือแสดงสิทธิครอบครองที่โจทก์อ้างถึงหากโจทก์มีจริง โจทก์ก็ได้มาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย ที่ดินที่พิพาทเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินซึ่งใช้และสงวนไว้เพื่อประโยชน์ร่วมกันอยู่ในเขตเทศบาลเมืองสงขลาซึ่งจำเลยมีหน้าที่ดูแลรักษา และได้จัดตบแต่งเป็นสวนสาธารณะสำหรับประชาชนมาเป็นเวลากว่าสิบปีแล้ว โจทก์ไม่เคยมาเกี่ยวข้องทำประโยชน์แต่อย่างใด ที่ดินที่พิพาทอยู่เชิงเขาน้อย ตามกฎหมายโจทก์ไม่มีสิทธิเข้าไปยึดถือและครอบครองได้โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง จำเลยไม่ใช่ผู้ที่โต้แย้งสิทธิของโจทก์ และโจทก์ไม่ใช่ผู้เสียหายที่ถูกโต้แย้งสิทธิฟ้องโจทก์เคลือบคลุม และขาดอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1375 ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 6ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับคำพิพากษาศาลชั้นต้นเป็นว่า ให้ห้ามจำเลยขัดขวางการครอบครองที่ดินพิพาทของโจทก์ คำขออื่นของโจทก์ให้ยกจำเลยฎีกาข้อเท็จจริงฟังได้ว่า หม่อมราชวงศ์บุญระบือสามีโจทก์เป็นโอรสของพระองค์เจ้าจรูญศักดิ์ กฤดากร สามีโจทก์เคยรับราชการเป็นนายช่างแขวงการทางที่จังหวัดสงขลาเมื่อประมาณ 40 ปีมานี้ แล้วย้ายไปรับราชการจังหวัดอื่น ที่พิพาทตั้งอยู่ที่ตำบลบ่อยาง อำเภอเมืองสงขลา อยู่ภายในเขตเทศบาลเมืองสงขลา ไม่เคยจดทะเบียนไว้ว่าเป็นที่สาธารณะประเภทใด ๆ มาก่อน สามีโจทก์เคยครอบครองที่พิพาทและได้แจ้งการครอบครองไว้จริงตามที่โจทก์อ้างวินิจฉัยว่า แต่ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าที่พิพาทซึ่งเป็นที่ดินที่สามีโจทก์มีเพียงสิทธิครอบครอง จำเลยได้เข้าไปทำเป็นสวนสาธารณะเมื่อประมาณ พ.ศ. 2507และได้ดูแลรักษาให้เป็นสวนสาธารณะตลอดมาจนบัดนี้ และโจทก์ซึ่งเป็นภริยาของหม่อมราชวงศ์บุญระบือ เพิ่งทราบถึงที่ตั้งของที่พิพาทเมื่อ พ.ศ. 2513 และได้ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2513 จึงมีปัญหาว่าที่พิพาทซึ่งแม้จะเคยเป็นของสามีโจทก์ และเมื่อสามีโจทก์ถึงแก่กรรมใน พ.ศ. 2504 โจทก์เป็นผู้รับมรดกที่พิพาทต่อมานั้นได้ถูกแย่งการครอบครองโดยจำเลย เพราะเหตุที่จำเลยได้เข้าไปทำสวนสาธารณะในที่พิพาทหรือไม่ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่าการที่จำเลยได้เข้าไปทำที่พิพาทให้เป็นสวนสาธารณะและได้ดูแลรักษาตลอดมานั้นถือได้ว่าโจทก์ถูกจำเลยแย่งการครอบครองในที่พิพาทโดยมิชอบด้วยกฎหมายดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 แล้วโจทก์จึงต้องฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองเสียภายใน 1 ปี นับตั้งแต่เวลาถูกแย่งการครอบครองเมื่อปรากฏข้อเท็จจริงว่าจำเลยได้เข้าทำสวนสาธารณะในที่พิพาทตั้งแต่ พ.ศ. 2507 และโจทก์เพิ่งฟ้องคดีเมื่อ พ.ศ. 2513 โจทก์จึงหมดสิทธิที่จะฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองในที่พิพาทดังที่บัญญัติไว้ในวรรคสองของมาตรา 1375ดังกล่าวพิพากษากลับเป็นให้ยกฟ้องของโจทก์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2486/2519นางวนีย์ กฤดากรโจทก์เทศบาลเมืองสงขลาจำเลย ป.พ.พ. ม. 1375สามีโจทก์เคยครอบครองที่พิพาทและแจ้งการครอบครองไว้ ต่อมาสามีโจทก์ย้ายไปรับราชการที่จังหวัดอื่นแล้วถึงแก่กรรมเมื่อ พ.ศ. 2504 ครั้น พ.ศ. 2507 จำเลยได้เข้าทำที่พิพาทเป็นสวนสาธารณะและดูแลรักษาตลอดมาโจทก์เพิ่งทราบถึงที่ตั้งของที่พิพาทเมื่อ พ.ศ. 2513 ดังนี้ การที่จำเลยได้เข้าไป ทำที่พิพาทให้เป็นสวนสาธารณะและดูแลรักษาตลอดมานั้น ถือได้ว่าโจทก์ ถูกจำเลยแย่งการครอบครองในที่พิพาทโดยมิชอบด้วยกฎหมาย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 แล้ว โจทก์จึงต้องฟ้อง เอาคืนซึ่งการครอบครองเสียภายใน 1 ปี นับแต่เวลาถูกแย่งการครอบครองโจทก์เพิ่งฟ้องคดีเมื่อปี 2513 จึงหมดสิทธิที่จะฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองในที่พิพาทดังที่บัญญัติไว้ในวรรคสองของมาตรา 1375หมายเหตุ วินิจฉัยโดยมติที่ประชุมใหญ่ครั้งที่ 25/2519โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นภรรยาโดยชอบด้วยกฎหมายของหม่อมราชวงศ์บุญระบือ กฤดากร หม่อมราชวงศ์บุญระบือถึงแก่กรรมเมื่อ พ.ศ. 2504โดยมิได้ทำพินัยกรรมไว้ หม่อมเจ้าจรูญศักดิ์ กฤดากร บิดาของสามีโจทก์ได้ซื้อที่ดินมือเปล่าให้สามีโจทก์แปลงหนึ่งอยู่ ตำบลบ่อยาง อำเภอเมืองสงขลาตามแผนที่สังเขปท้ายฟ้อง สามีโจทก์ได้เข้าครอบครองที่ดินดังกล่าวโดยปลูกต้นผลอาสินขึ้น ต่อมาเมื่อมีประมวลกฎหมายที่ดินออกใช้บังคับ สามีโจทก์ได้มอบให้ขุนอักขรานุการประสิทธิ์ยื่นแบบครอบครองที่ดิน (ส.ค.1) ต่ออำเภอเมืองสงขลาทางราชการได้รับจดทะเบียนให้แล้ว เมื่อสามีโจทก์ถึงแก่กรรมแล้วโจทก์ได้พยายามสืบหาที่ตั้งของที่ดินจนได้ทราบเมื่อต้นพ.ศ. 2513 จึงได้ไปติดต่อกับอำเภอเมืองสงขลาเพื่อขอออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) แต่จำเลยได้คัดค้านว่าจำเลยได้ครอบครองที่ดินแปลงนี้ใช้เป็นที่พักผ่อนหย่อนใจของประชาชนมานานแล้ว ซึ่งไม่เป็นความจริง จำเลยเคยมีหนังสือทวงภาษีบำรุงท้องที่จากสามีโจทก์ตามหนังสือที่ 1389/2502 การที่จำเลยคัดค้านทำให้โจทก์เสียหายไม่อาจขายที่ดินหรือสิทธิในที่ดินดังกล่าวได้ โจทก์ขาดประโยชน์เท่ากับดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7 ครึ่งของราคาที่ดิน 800,000 บาท นับตั้งแต่วันที่จำเลยคัดค้าน คือวันที่ 25 มิถุนายน 2513 ถึงวันฟ้อง เป็นเงิน 17,833 บาท 33 สตางค์ ขอให้ศาลพิพากษาห้ามจำเลยขัดขวางการครอบครองที่ดินของโจทก์ ให้จำเลยใช้ค่าเสียหายถึงวันฟ้อง 17,833 บาท 33 สตางค์และต่อไปอีกจนกว่าจำเลยจะเลิกขัดขวางการครอบครองที่ดินของโจทก์จำเลยให้การว่า ที่ดินที่พิพาทไม่ได้เป็นของหม่อมราชวงศ์บุญระบือและไม่มีสิทธิครอบครอง จำเลยไม่รับรองหนังสือแสดงสิทธิครอบครองที่โจทก์อ้างถึงหากโจทก์มีจริง โจทก์ก็ได้มาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย ที่ดินที่พิพาทเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินซึ่งใช้และสงวนไว้เพื่อประโยชน์ร่วมกันอยู่ในเขตเทศบาลเมืองสงขลาซึ่งจำเลยมีหน้าที่ดูแลรักษา และได้จัดตบแต่งเป็นสวนสาธารณะสำหรับประชาชนมาเป็นเวลากว่าสิบปีแล้ว โจทก์ไม่เคยมาเกี่ยวข้องทำประโยชน์แต่อย่างใด ที่ดินที่พิพาทอยู่เชิงเขาน้อย ตามกฎหมายโจทก์ไม่มีสิทธิเข้าไปยึดถือและครอบครองได้โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง จำเลยไม่ใช่ผู้ที่โต้แย้งสิทธิของโจทก์ และโจทก์ไม่ใช่ผู้เสียหายที่ถูกโต้แย้งสิทธิฟ้องโจทก์เคลือบคลุม และขาดอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1375 ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 6ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับคำพิพากษาศาลชั้นต้นเป็นว่า ให้ห้ามจำเลยขัดขวางการครอบครองที่ดินพิพาทของโจทก์ คำขออื่นของโจทก์ให้ยกจำเลยฎีกาข้อเท็จจริงฟังได้ว่า หม่อมราชวงศ์บุญระบือสามีโจทก์เป็นโอรสของพระองค์เจ้าจรูญศักดิ์ กฤดากร สามีโจทก์เคยรับราชการเป็นนายช่างแขวงการทางที่จังหวัดสงขลาเมื่อประมาณ 40 ปีมานี้ แล้วย้ายไปรับราชการจังหวัดอื่น ที่พิพาทตั้งอยู่ที่ตำบลบ่อยาง อำเภอเมืองสงขลา อยู่ภายในเขตเทศบาลเมืองสงขลา ไม่เคยจดทะเบียนไว้ว่าเป็นที่สาธารณะประเภทใด ๆ มาก่อน สามีโจทก์เคยครอบครองที่พิพาทและได้แจ้งการครอบครองไว้จริงตามที่โจทก์อ้างวินิจฉัยว่า แต่ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าที่พิพาทซึ่งเป็นที่ดินที่สามีโจทก์มีเพียงสิทธิครอบครอง จำเลยได้เข้าไปทำเป็นสวนสาธารณะเมื่อประมาณ พ.ศ. 2507และได้ดูแลรักษาให้เป็นสวนสาธารณะตลอดมาจนบัดนี้ และโจทก์ซึ่งเป็นภริยาของหม่อมราชวงศ์บุญระบือ เพิ่งทราบถึงที่ตั้งของที่พิพาทเมื่อ พ.ศ. 2513 และได้ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2513 จึงมีปัญหาว่าที่พิพาทซึ่งแม้จะเคยเป็นของสามีโจทก์ และเมื่อสามีโจทก์ถึงแก่กรรมใน พ.ศ. 2504 โจทก์เป็นผู้รับมรดกที่พิพาทต่อมานั้นได้ถูกแย่งการครอบครองโดยจำเลย เพราะเหตุที่จำเลยได้เข้าไปทำสวนสาธารณะในที่พิพาทหรือไม่ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่าการที่จำเลยได้เข้าไปทำที่พิพาทให้เป็นสวนสาธารณะและได้ดูแลรักษาตลอดมานั้นถือได้ว่าโจทก์ถูกจำเลยแย่งการครอบครองในที่พิพาทโดยมิชอบด้วยกฎหมายดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 แล้วโจทก์จึงต้องฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองเสียภายใน 1 ปี นับตั้งแต่เวลาถูกแย่งการครอบครองเมื่อปรากฏข้อเท็จจริงว่าจำเลยได้เข้าทำสวนสาธารณะในที่พิพาทตั้งแต่ พ.ศ. 2507 และโจทก์เพิ่งฟ้องคดีเมื่อ พ.ศ. 2513 โจทก์จึงหมดสิทธิที่จะฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองในที่พิพาทดังที่บัญญัติไว้ในวรรคสองของมาตรา 1375ดังกล่าวพิพากษากลับเป็นให้ยกฟ้องของโจทก์(บัญญัติ สุชีวะ-พิสัณห์ ลีตเวทย์-พิทยา มงคล)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ