คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4422/2536หลักกฎหมาย: การที่จะถือเอาข้อเท็จจริงในคำพิพากษาคดีส่วนอาญามาพิพากษาส่วนแพ่งได้ จะต้องเป็นคดีที่มีมูลกรณีเดียวกันและคู่ความเดียวกันซึ่งในคดีอาญาที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ คู่ความในคดีส่วนแพ่งก็ต้องเป็นผู้เสียหายอยู่ในคดีนั้นด้วย เมื่อคดีอาญาที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์มีข้อหาว่า อง และจำเลยที่ 1 กระทำความผิดต่อพระราชบัญญัติ จราจรทางบกฯ ซึ่งรัฐเท่านั้นเป็นผู้เสียหาย ส่วนข้อหาขับรถด้วยความประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นรับอันตรายสาหัส โจทก์ไม่ใช่ผู้รับบาดเจ็บโจทก์จึงไม่ใช่ผู้เสียหายหรือคู่ความในคดีอาญาและแม้ศาลในคดีส่วนอาญาจะพิพากษาถึงที่สุดลงโทษ อ. และยกฟ้องจำเลยที่ 1แต่ก็ยกฟ้องเพราะพนักงานอัยการโจทก์มิได้บรรยายฟ้องว่าจำเลยที่ 1ขับรถด้วยความประมาท และมิได้วินิจฉัยชี้ขาดข้อเท็จจริงข้อหานี้ข้อเท็จจริงในคำพิพากษาคดีส่วนอาญาจึงไม่ผูกพันโจทก์ซึ่งเป็นผู้รับประกันภัย ศาลต้องฟังพยานหลักฐานโจทก์จำเลยที่นำสืบใหม่ในคดีนี้ และฟังว่าจำเลยที่ 1 เป็นฝ่ายประมาทด้วยได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ขับรถเทรลเลอร์บรรทุกรถแทรกเตอร์โดยใบมีดของรถแทรกเตอร์ยื่นออกมานอกตัวรถและล้ำเข้ามาบนผิวจราจรใบมีดได้ปะทะเข้ากับบริเวณตัวรถบรรทุกสิบล้อที่โจทก์รับประกันภัยจนเป็นเหตุให้พลิกคว่ำได้รับความเสียหาย และเป็นเหตุให้นายทวีปงูทิพย์ เด็กท้ายรถที่โจทก์รับประกันภัยไว้ได้รับอันตรายสาหัสโจทก์ได้จัดการซ่อมแซมรถบรรทุกสิบล้อที่โจทก์รับประกันภัยและจ่ายค่าสินไหมทดแทนให้แก่นายทวีปเป็นเงินทั้งสิ้น 151,119 บาทโจทก์จึงเป็นผู้รับช่วงสิทธิของผู้เอาประกันภัยจำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นนายจ้าง และจำเลยที่ 3 ผู้รับประกันภัยค้ำจุนรถเทรลเลอร์ต้องร่วมรับผิดกับจำเลยที่ 1 ด้วย ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันหรือแทนกันใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ พร้อมดอกเบี้ยจำเลยที่ 1 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาจำเลยที่ 2 และที่ 3 ให้การทำนองเดียวกัน และจำเลยที่ 3ฟ้องแย้งว่าเหตุที่รถทั้งสองคันชนกันไม่ได้เกิดจากความประมาทของจำเลยที่ 1 แต่เกิดเพราะความประมาทของนายเอื้อนผู้ขับรถบรรทุกสิบล้อที่โจทก์รับประกันภัยแต่ฝ่ายเดียวรถคันที่จำเลยที่ 1 ขับจำเลยที่ 3 รับประกันภัยไว้ได้รับความเสียหาย จำเลยที่ 3 ชำระค่าซ่อมให้แก่อู่ซ่อมไปเป็นเงิน 16,934 บาท จำเลยที่ 3 จึงรับช่วงสิทธิจากจำเลยที่ 2 ที่จะเรียกร้องให้โจทก์ในฐานะผู้รับประกันภัยใช้ค่าซ่อมให้แก่จำเลยที่ 3 ขอให้ยกฟ้องโจทก์ และให้โจทก์ใช้เงินจำนวน16,934 บาท พร้อมดอกเบี้ยโจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้ง ขอให้ยกฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวน90,251.40 บาท แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ย ยกฟ้องแย้งของจำเลยที่ 3จำเลยที่ 2 และที่ 3 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 2 และที่ 3 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า โจทก์เป็นผู้รับประกันภัยรถบรรทุกสิบล้อหมายเลขทะเบียน80-2474 พิษณุโลก ไว้จากนายไพโรจน์ โพธิ์ประพันธ์พงศ์ ผู้เอาประกันภัย จำเลยที่ 1 เป็นลูกจ้างขับรถของจำเลยที่ 2 มีหน้าที่ขับรถเทรลเลอร์ของจำเลยที่ 2 ไปในทางการที่จ้างโดยจำเลยที่ 2ได้ทำสัญญาประกันภัยค้ำจุนไว้กับจำเลยที่ 3 ตามวันเวลาเกิดเหตุนายเอื้อน ห่วงมี ลูกจ้างขับรถบรรทุกสิบล้อที่โจทก์รับประกันภัยด้วยความประมาทเลินเล่อ เป็นเหตุให้เฉี่ยวชนกับรถเทรลเลอร์ที่จำเลยที่ 1 ขับบรรทุกรถแทรกเตอร์ทำให้นายทวีป งูทิพย์ ซึ่งนั่งไปในรถบรรทุกสิบล้อที่โจทก์รับประกันภัยได้รับอันตรายสาหัส และรถทั้งสองคันได้รับความเสียหาย มีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 2และที่ 3 ว่า ที่รถเกิดเหตุเฉี่ยวชนกันเพราะจำเลยที่ 1 ขับรถด้วยความประมาทเลินเล่อด้วยหรือไม่ และเกี่ยวกับปัญหาดังกล่าวคงมีปัญหาวินิจฉัย เพราะที่เกี่ยวกับฟ้องเดิมของโจทก์ ส่วนที่เกี่ยวกับฟ้องแย้งของจำเลยที่ 3 นั้น จำเลยที่ 3 เรียกร้องค่าเสียหายมีทุนทรัพย์ตามฟ้องแย้งเพียง 16,934 บาท ไม่เกิน20,000 บาท ต้องห้ามมิให้อุทธรณ์ในข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 224 เดิม จำเลยที่ 3 จึงไม่อาจฎีกาในส่วนของฟ้องแย้งต่อศาลฎีกาได้ ที่จำเลยที่ 2 และที่ 3อ้างว่า ในทางอาญาพนักงานอัยการ จังหวัดพิจิตรฟ้องนายเอื้อนและจำเลยที่ 1 ในข้อหาขับรถยนต์โดยประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นได้รับอันตรายสาหัส และทรัพย์สินผู้อื่นเสียหาย และในข้อหาหลบหนีไม่แจ้งเหตุตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 300 พระราชบัญญัติจราจรทางบกพ.ศ. 2522 มาตรา 43, 78, 157, 160 วรรคสอง ตามคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 1028/2528 ของศาลจังหวัดพิจิตร ศาลอุทธรณ์พิพากษาคดีถึงที่สุดว่านายเอื้อนขับรถบรรทุกสิบล้อโดยประมาท และยกฟ้องจำเลยที่ 1 ในการพิพากษาคดีนี้ในประเด็นที่ว่า จำเลยที่ 1 ขับรถด้วยความประมาทเลินเล่อด้วยหรือไม่ ศาลจำต้องฟังข้อเท็จจริงที่ปรากฏในคดีอาญาดังกล่าวนั้น เห็นว่าการที่จะถือเอาข้อเท็จจริงในคำพิพากษาคดีส่วนอาญามาพิพากษาส่วนแพ่งได้ จะต้องเป็นคดีที่มีมูลกรณีเดียวกันและคู่ความเดียวกัน ซึ่งในคดีอาญาที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์คู่ความในคดีส่วนแพ่งก็ต้องเป็นผู้เสียหายอยู่ในคดีนั้นด้วย แต่ในคดีอาญาดังกล่าวมีข้อหาว่ากระทำความผิดต่อพระราชบัญญัติจราจรทางบกฯซึ่งรัฐเท่านั้นเป็นผู้เสียหาย โจทก์ในคดีนี้ไม่ใช่ผู้เสียหายตามกฎหมาย ส่วนข้อหาขับรถด้วยความประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นได้รับอันตรายสาหัส ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 300 โจทก์ไม่ใช่ผู้ได้รับบาดเจ็บ ไม่ใช่ผู้เสียหายตามข้อหาดังกล่าวเช่นเดียวกันเมื่อโจทก์ไม่ใช่ผู้เสียหายหรือคู่ความในคดีอาญา และศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องสำหรับจำเลยที่ 1 เพราะโจทก์มิได้บรรยายฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ได้ขับรถด้วยความประมาทด้วย และมิได้วินิจฉัยชี้ขาดข้อเท็จจริงข้อหานี้สำหรับจำเลยที่ 1 อีกด้วย ข้อเท็จจริงที่ปรากฏในคำพิพากษาคดีส่วนอาญาจึงไม่ผูกพันโจทก์ในคดีนี้ ศาลจึงต้องฟังพยานหลักฐานที่โจทก์และจำเลยที่ 2 และที่ 3 นำสืบใหม่ในคดีนี้จำเลยที่ 1 จึงเป็นฝ่ายที่ขับรถด้วยความประมาทเลินเล่อมากกว่านายเอื้อน ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยมานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาจำเลยที่ 2 และที่ 3 ฟังไม่ขึ้น และคู่ความมิได้ฎีกาคัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ว่า กำหนดค่าเสียหายให้แก่โจทก์ไม่ชอบและมีจำนวนไม่เหมาะสมอย่างไร ปัญหาดังกล่าวจึงยุติตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4422/2536บริษัท สิน มั่นคง ประกันภัย จำกัดโจทก์นาย สม พร ชุ่มประมล กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 104 ป.วิ.อ. ม. 46การที่จะถือเอาข้อเท็จจริงในคำพิพากษาคดีส่วนอาญามาพิพากษาส่วนแพ่งได้ จะต้องเป็นคดีที่มีมูลกรณีเดียวกันและคู่ความเดียวกันซึ่งในคดีอาญาที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ คู่ความในคดีส่วนแพ่งก็ต้องเป็นผู้เสียหายอยู่ในคดีนั้นด้วย เมื่อคดีอาญาที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์มีข้อหาว่า อง และจำเลยที่ 1 กระทำความผิดต่อพระราชบัญญัติ จราจรทางบกฯ ซึ่งรัฐเท่านั้นเป็นผู้เสียหาย ส่วนข้อหาขับรถด้วยความประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นรับอันตรายสาหัส โจทก์ไม่ใช่ผู้รับบาดเจ็บโจทก์จึงไม่ใช่ผู้เสียหายหรือคู่ความในคดีอาญาและแม้ศาลในคดีส่วนอาญาจะพิพากษาถึงที่สุดลงโทษ อ. และยกฟ้องจำเลยที่ 1แต่ก็ยกฟ้องเพราะพนักงานอัยการโจทก์มิได้บรรยายฟ้องว่าจำเลยที่ 1ขับรถด้วยความประมาท และมิได้วินิจฉัยชี้ขาดข้อเท็จจริงข้อหานี้ข้อเท็จจริงในคำพิพากษาคดีส่วนอาญาจึงไม่ผูกพันโจทก์ซึ่งเป็นผู้รับประกันภัย ศาลต้องฟังพยานหลักฐานโจทก์จำเลยที่นำสืบใหม่ในคดีนี้ และฟังว่าจำเลยที่ 1 เป็นฝ่ายประมาทด้วยได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ขับรถเทรลเลอร์บรรทุกรถแทรกเตอร์โดยใบมีดของรถแทรกเตอร์ยื่นออกมานอกตัวรถและล้ำเข้ามาบนผิวจราจรใบมีดได้ปะทะเข้ากับบริเวณตัวรถบรรทุกสิบล้อที่โจทก์รับประกันภัยจนเป็นเหตุให้พลิกคว่ำได้รับความเสียหาย และเป็นเหตุให้นายทวีปงูทิพย์ เด็กท้ายรถที่โจทก์รับประกันภัยไว้ได้รับอันตรายสาหัสโจทก์ได้จัดการซ่อมแซมรถบรรทุกสิบล้อที่โจทก์รับประกันภัยและจ่ายค่าสินไหมทดแทนให้แก่นายทวีปเป็นเงินทั้งสิ้น 151,119 บาทโจทก์จึงเป็นผู้รับช่วงสิทธิของผู้เอาประกันภัยจำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นนายจ้าง และจำเลยที่ 3 ผู้รับประกันภัยค้ำจุนรถเทรลเลอร์ต้องร่วมรับผิดกับจำเลยที่ 1 ด้วย ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันหรือแทนกันใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ พร้อมดอกเบี้ยจำเลยที่ 1 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาจำเลยที่ 2 และที่ 3 ให้การทำนองเดียวกัน และจำเลยที่ 3ฟ้องแย้งว่าเหตุที่รถทั้งสองคันชนกันไม่ได้เกิดจากความประมาทของจำเลยที่ 1 แต่เกิดเพราะความประมาทของนายเอื้อนผู้ขับรถบรรทุกสิบล้อที่โจทก์รับประกันภัยแต่ฝ่ายเดียวรถคันที่จำเลยที่ 1 ขับจำเลยที่ 3 รับประกันภัยไว้ได้รับความเสียหาย จำเลยที่ 3 ชำระค่าซ่อมให้แก่อู่ซ่อมไปเป็นเงิน 16,934 บาท จำเลยที่ 3 จึงรับช่วงสิทธิจากจำเลยที่ 2 ที่จะเรียกร้องให้โจทก์ในฐานะผู้รับประกันภัยใช้ค่าซ่อมให้แก่จำเลยที่ 3 ขอให้ยกฟ้องโจทก์ และให้โจทก์ใช้เงินจำนวน16,934 บาท พร้อมดอกเบี้ยโจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้ง ขอให้ยกฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวน90,251.40 บาท แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ย ยกฟ้องแย้งของจำเลยที่ 3จำเลยที่ 2 และที่ 3 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 2 และที่ 3 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า โจทก์เป็นผู้รับประกันภัยรถบรรทุกสิบล้อหมายเลขทะเบียน80-2474 พิษณุโลก ไว้จากนายไพโรจน์ โพธิ์ประพันธ์พงศ์ ผู้เอาประกันภัย จำเลยที่ 1 เป็นลูกจ้างขับรถของจำเลยที่ 2 มีหน้าที่ขับรถเทรลเลอร์ของจำเลยที่ 2 ไปในทางการที่จ้างโดยจำเลยที่ 2ได้ทำสัญญาประกันภัยค้ำจุนไว้กับจำเลยที่ 3 ตามวันเวลาเกิดเหตุนายเอื้อน ห่วงมี ลูกจ้างขับรถบรรทุกสิบล้อที่โจทก์รับประกันภัยด้วยความประมาทเลินเล่อ เป็นเหตุให้เฉี่ยวชนกับรถเทรลเลอร์ที่จำเลยที่ 1 ขับบรรทุกรถแทรกเตอร์ทำให้นายทวีป งูทิพย์ ซึ่งนั่งไปในรถบรรทุกสิบล้อที่โจทก์รับประกันภัยได้รับอันตรายสาหัส และรถทั้งสองคันได้รับความเสียหาย มีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 2และที่ 3 ว่า ที่รถเกิดเหตุเฉี่ยวชนกันเพราะจำเลยที่ 1 ขับรถด้วยความประมาทเลินเล่อด้วยหรือไม่ และเกี่ยวกับปัญหาดังกล่าวคงมีปัญหาวินิจฉัย เพราะที่เกี่ยวกับฟ้องเดิมของโจทก์ ส่วนที่เกี่ยวกับฟ้องแย้งของจำเลยที่ 3 นั้น จำเลยที่ 3 เรียกร้องค่าเสียหายมีทุนทรัพย์ตามฟ้องแย้งเพียง 16,934 บาท ไม่เกิน20,000 บาท ต้องห้ามมิให้อุทธรณ์ในข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 224 เดิม จำเลยที่ 3 จึงไม่อาจฎีกาในส่วนของฟ้องแย้งต่อศาลฎีกาได้ ที่จำเลยที่ 2 และที่ 3อ้างว่า ในทางอาญาพนักงานอัยการ จังหวัดพิจิตรฟ้องนายเอื้อนและจำเลยที่ 1 ในข้อหาขับรถยนต์โดยประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นได้รับอันตรายสาหัส และทรัพย์สินผู้อื่นเสียหาย และในข้อหาหลบหนีไม่แจ้งเหตุตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 300 พระราชบัญญัติจราจรทางบกพ.ศ. 2522 มาตรา 43, 78, 157, 160 วรรคสอง ตามคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 1028/2528 ของศาลจังหวัดพิจิตร ศาลอุทธรณ์พิพากษาคดีถึงที่สุดว่านายเอื้อนขับรถบรรทุกสิบล้อโดยประมาท และยกฟ้องจำเลยที่ 1 ในการพิพากษาคดีนี้ในประเด็นที่ว่า จำเลยที่ 1 ขับรถด้วยความประมาทเลินเล่อด้วยหรือไม่ ศาลจำต้องฟังข้อเท็จจริงที่ปรากฏในคดีอาญาดังกล่าวนั้น เห็นว่าการที่จะถือเอาข้อเท็จจริงในคำพิพากษาคดีส่วนอาญามาพิพากษาส่วนแพ่งได้ จะต้องเป็นคดีที่มีมูลกรณีเดียวกันและคู่ความเดียวกัน ซึ่งในคดีอาญาที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์คู่ความในคดีส่วนแพ่งก็ต้องเป็นผู้เสียหายอยู่ในคดีนั้นด้วย แต่ในคดีอาญาดังกล่าวมีข้อหาว่ากระทำความผิดต่อพระราชบัญญัติจราจรทางบกฯซึ่งรัฐเท่านั้นเป็นผู้เสียหาย โจทก์ในคดีนี้ไม่ใช่ผู้เสียหายตามกฎหมาย ส่วนข้อหาขับรถด้วยความประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นได้รับอันตรายสาหัส ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 300 โจทก์ไม่ใช่ผู้ได้รับบาดเจ็บ ไม่ใช่ผู้เสียหายตามข้อหาดังกล่าวเช่นเดียวกันเมื่อโจทก์ไม่ใช่ผู้เสียหายหรือคู่ความในคดีอาญา และศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องสำหรับจำเลยที่ 1 เพราะโจทก์มิได้บรรยายฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ได้ขับรถด้วยความประมาทด้วย และมิได้วินิจฉัยชี้ขาดข้อเท็จจริงข้อหานี้สำหรับจำเลยที่ 1 อีกด้วย ข้อเท็จจริงที่ปรากฏในคำพิพากษาคดีส่วนอาญาจึงไม่ผูกพันโจทก์ในคดีนี้ ศาลจึงต้องฟังพยานหลักฐานที่โจทก์และจำเลยที่ 2 และที่ 3 นำสืบใหม่ในคดีนี้จำเลยที่ 1 จึงเป็นฝ่ายที่ขับรถด้วยความประมาทเลินเล่อมากกว่านายเอื้อน ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยมานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาจำเลยที่ 2 และที่ 3 ฟังไม่ขึ้น และคู่ความมิได้ฎีกาคัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ว่า กำหนดค่าเสียหายให้แก่โจทก์ไม่ชอบและมีจำนวนไม่เหมาะสมอย่างไร ปัญหาดังกล่าวจึงยุติตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์"พิพากษายืน(ทองเลื่อน พูลพิพัฒน์-นิเวศน์ คำผอง-สุนพ กีรติยุติ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุในคดีแพ่งเกี่ยวเนื่องกับคดีอาญา กรณีที่ศาลพิพากษาคดีส่วนแพ่งต้องถือข้อเท็จจริงตามที่ปรากฏในคำพิพากษาคดีส่วนอาญา ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 46 นั้น มีหลักเกณฑ์ดังนี้ 1. คำพิพากษาคดีอาญาต้องถึงที่สุด แม้จะเป็นคำพิพากษาในชั้นไต่สวนมูลฟ้องก็ตาม (ฎีกา 1948/2520,6182/2534,6354/2534,291/2535) หากคำพิพากษาคดีอาญายังไม่ถึงที่สุดจะนำมาใช้ในคดีแพ่งไม่ได้ (ฎีกา 1104-1105/2501) 2. ข้อเท็จจริงนั้นต้องเป็นประเด็นโดยตรงในคดีอาญาและคำพิพากษาคดีอาญาจะต้องวินิจฉัยไว้ชัดแจ้ง (ฎีกา 1462/2496,1674/2512(ประชุมใหญ่),2241/2525,1252/2533,1672/2534) หากไม่ใช่ประเด็นโดยตรง หรือวินิจฉัยไม่ชัดแจ้งแล้ว การพิพากษาคดีส่วนแพ่งก็ไม่ผูกพันให้ถือตามคดีส่วนอาญา (ฎีกา 2594/2523,1186/2524,5324/2534) 3. คู่ความในคดีแพ่งและคดีอาญาต้องเป็นคู่ความเดียวกัน(ฎีกา 793/2497,551/2535) คดีอาญาที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ถือว่าพนักงานอัยการฟ้องแทนผู้เสียหาย หากผู้เสียหายมาฟ้องจำเลยเป็นคดีแพ่ง ก็ต้องถูกผูกพันข้อเท็จจริงในคดีอาญาด้วย (ฎีกา2731/2522) ถ้าคู่ความในคดีแพ่งและคดีอาญาไม่ใช่คู่ความเดียวกันหรือโจทก์ในคดีแพ่งไม่ใช่ผู้เสียหายในคดีอาญาแล้ว การพิพากษาคดีส่วนแพ่งก็ไม่ผูกพันให้ต้องถือข้อเท็จจริงตามคดีส่วนอาญา (ฎีกา1952/2520,838/2526,2334/2526,417/2533,1957/2534,5589/2534(ประชุมใหญ่) คำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกนี้ ศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่าข้อเท็จจริงที่ปรากฏในคำพิพากษาคดีส่วนอาญาไม่ผูกพันโจทก์ในคดีนี้เพราะโจทก์มิใช่เป็นคู่ความหรือผู้เสียหายในคดีส่วนอาญาซึ่งเหตุผลดังกล่าวนี้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ข้างต้น นอกจากศาลฎีกาจะให้เหตุผลดังกล่าวแล้วยังให้เหตุผลอีกว่า "เมื่อโจทก์ไม่ใช่ผู้เสียหายหรือคู่ความในคดีอาญา และศาลที่พิพากษาคดีส่วนอาญาพิพากษาถึงที่สุด ยกฟ้องจำเลยที่ 1 เพราะโจทก์มิได้บรรยายฟ้องว่าจำเลยที่ 1 ได้ขับรถด้วยความประมาทด้วย และมิได้วินิจฉัยชี้ขาดข้อเท็จจริงข้อหานี้สำหรับจำเลยที่ 1 ข้อเท็จจริงที่ปรากฏในคำพิพากษาคดีส่วนอาญาจึงไม่ผูกพันโจทก์คดีนี้" เหตุผลหลักของศาลฎีกานี้เห็นว่าเป็นเพียงเหตุผลที่สนับสนุนเหตุผลที่ว่าโจทก์ไม่ได้เป็นคู่ความหรือผู้เสียหายในคดีส่วนอาญาเท่านั้น ไม่ใช่เหตุผลหลักที่นำมาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงที่ปรากฏในคำพิพากษาคดีส่วนอาญาผูกพันโจทก์หรือไม่ และไม่ได้หมายความว่า หากโจทก์บรรยายฟ้องว่าจำเลยที่ 1 ได้ขับด้วยความประมาทด้วย และศาลที่พิพากษาคดีส่วนอาญาได้วินิจฉัยชี้ขาดว่าจำเลยที่ 1 ไม่ได้ขับรถประมาท และพิพากษายกฟ้องจำเลยที่ 1 แล้วข้อเท็จจริงที่ปรากฏในคำพิพากษาคดีส่วนอาญาดังกล่าวนี้ จะต้องผูกพันโจทก์ในคดีส่วนแพ่ง แม้โจทก์ในคดีส่วนแพ่งจะไม่ได้เป็นคู่ความหรือผู้เสียหายในคดีอาญาก็ตาม ซึ่งเรื่องดังกล่าวนี้ได้มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5589/2534(ประชุมใหญ่)วินิจฉัยว่า "สำนวนคดีอาญาพนักงานอัยการเป็นโจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 300 ซึ่ง ก.เป็นผู้เสียหายและตาม พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 มาตรา 43,157 ซึ่งรัฐเป็นผู้เสียหาย สำหรับโจทก์คดีนี้ไม่ใช่คู่ความหรือผู้เสียหายในคดีอาญานั้น ในการพิพากษาคดีนี้ศาลจึงไม่จำต้องถือข้อเท็จจริงตามที่ปรากฏในคำพิพากษาคดีส่วนอาญาในสำนวนคดีอาญาดังกล่าว แต่เป็นกรณีที่ต้องฟังข้อเท็จจริงกันใหม่จากพยานหลักฐานที่คู่ความนำสืบในสำนวนนี้"(ข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่5589/2534(ประชุมใหญ่) นี้ ปรากฏว่าศาลที่พิพากษาคดีส่วนอาญาพิพากษาถึงที่สุดว่าจำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 300พระราชบัญญัติ จราจรทางบก พ.ศ. 2522 มาตรา 43,157 ให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 300 ซึ่งเป็นบทหนัก จำคุก 3 เดือนและปรับ 3,000 บาท โทษจำคุกให้รอไว้มีกำหนด 2 ปี ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5589/2534(ประชุมใหญ่) นี้ จะเห็นได้ว่าถึงแม้ศาลที่พิพากษาคดีส่วนอาญาจะได้วินิจฉัยชี้ขาดว่าจำเลยมีความผิดฐานประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นได้รับอันตรายสาหัส ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 300 ก็ตาม ศาลที่พิพากษาคดีส่วนแพ่งก็ยังไม่จำต้องถือตามข้อเท็จจริงส่วนอาญา เพราะโจทก์ในคดีส่วนแพ่ง ไม่ได้เป็นคู่ความหรือผู้เสียหายในคดีส่วนอาญา ดังนั้นคำพิพากษาที่บันทึกนี้ก็เช่นกัน ถึงแม้ว่าหากศาลที่พิพากษาคดีส่วนอาญาจะได้วินิจฉัยชี้ขาดยกฟ้องจำเลยที่ 1 เพราะจำเลยที่ 1 ไม่ได้ขับรถประมาท โดยมิได้ยกฟ้องจำเลยที่ 1 เพราะโจทก์ในคดีส่วนอาญามิได้บรรยายฟ้องว่าจำเลยที่ 1 ได้ขับรถด้วยความประมาทด้วย และมิได้วินิจฉัยชี้ขาดข้อหานี้สำหรับจำเลยที่ 1 ตามเหตุผลของศาลฎีกาที่บันทึกนี้ ศาลที่พิพากษาคดีส่วนแพ่งก็ไม่จำต้องถือตามข้อเท็จจริงจากคดีส่วนอาญาอยู่นั่นเองเพราะโจทก์ในคดีแพ่งไม่ได้เป็นคู่ความหรือผู้เสียหายในคดีอาญาด้วย สุรฤทธิ์ธีระศักดิ์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ขับรถเทรลเลอร์บรรทุกรถแทรกเตอร์โดยใบมีดของรถแทรกเตอร์ยื่นออกมานอกตัวรถและล้ำเข้ามาบนผิวจราจรใบมีดได้ปะทะเข้ากับบริเวณตัวรถบรรทุกสิบล้อที่โจทก์รับประกันภัยจนเป็นเหตุให้พลิกคว่ำได้รับความเสียหาย และเป็นเหตุให้นายทวีปงูทิพย์ เด็กท้ายรถที่โจทก์รับประกันภัยไว้ได้รับอันตรายสาหัสโจทก์ได้จัดการซ่อมแซมรถบรรทุกสิบล้อที่โจทก์รับประกันภัยและจ่ายค่าสินไหมทดแทนให้แก่นายทวีปเป็นเงินทั้งสิ้น 151,119 บาทโจทก์จึงเป็นผู้รับช่วงสิทธิของผู้เอาประกันภัยจำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นนายจ้าง และจำเลยที่ 3 ผู้รับประกันภัยค้ำจุนรถเทรลเลอร์ต้องร่วมรับผิดกับจำเลยที่ 1 ด้วย ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันหรือแทนกันใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ พร้อมดอกเบี้ยจำเลยที่ 1 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาจำเลยที่ 2 และที่ 3 ให้การทำนองเดียวกัน และจำเลยที่ 3ฟ้องแย้งว่าเหตุที่รถทั้งสองคันชนกันไม่ได้เกิดจากความประมาทของจำเลยที่ 1 แต่เกิดเพราะความประมาทของนายเอื้อนผู้ขับรถบรรทุกสิบล้อที่โจทก์รับประกันภัยแต่ฝ่ายเดียวรถคันที่จำเลยที่ 1 ขับจำเลยที่ 3 รับประกันภัยไว้ได้รับความเสียหาย จำเลยที่ 3 ชำระค่าซ่อมให้แก่อู่ซ่อมไปเป็นเงิน 16,934 บาท จำเลยที่ 3 จึงรับช่วงสิทธิจากจำเลยที่ 2 ที่จะเรียกร้องให้โจทก์ในฐานะผู้รับประกันภัยใช้ค่าซ่อมให้แก่จำเลยที่ 3 ขอให้ยกฟ้องโจทก์ และให้โจทก์ใช้เงินจำนวน16,934 บาท พร้อมดอกเบี้ยโจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้ง ขอให้ยกฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวน90,251.40 บาท แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ย ยกฟ้องแย้งของจำเลยที่ 3จำเลยที่ 2 และที่ 3 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 2 และที่ 3 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า โจทก์เป็นผู้รับประกันภัยรถบรรทุกสิบล้อหมายเลขทะเบียน80-2474 พิษณุโลก ไว้จากนายไพโรจน์ โพธิ์ประพันธ์พงศ์ ผู้เอาประกันภัย จำเลยที่ 1 เป็นลูกจ้างขับรถของจำเลยที่ 2 มีหน้าที่ขับรถเทรลเลอร์ของจำเลยที่ 2 ไปในทางการที่จ้างโดยจำเลยที่ 2ได้ทำสัญญาประกันภัยค้ำจุนไว้กับจำเลยที่ 3 ตามวันเวลาเกิดเหตุนายเอื้อน ห่วงมี ลูกจ้างขับรถบรรทุกสิบล้อที่โจทก์รับประกันภัยด้วยความประมาทเลินเล่อ เป็นเหตุให้เฉี่ยวชนกับรถเทรลเลอร์ที่จำเลยที่ 1 ขับบรรทุกรถแทรกเตอร์ทำให้นายทวีป งูทิพย์ ซึ่งนั่งไปในรถบรรทุกสิบล้อที่โจทก์รับประกันภัยได้รับอันตรายสาหัส และรถทั้งสองคันได้รับความเสียหาย มีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 2และที่ 3 ว่า ที่รถเกิดเหตุเฉี่ยวชนกันเพราะจำเลยที่ 1 ขับรถด้วยความประมาทเลินเล่อด้วยหรือไม่ และเกี่ยวกับปัญหาดังกล่าวคงมีปัญหาวินิจฉัย เพราะที่เกี่ยวกับฟ้องเดิมของโจทก์ ส่วนที่เกี่ยวกับฟ้องแย้งของจำเลยที่ 3 นั้น จำเลยที่ 3 เรียกร้องค่าเสียหายมีทุนทรัพย์ตามฟ้องแย้งเพียง 16,934 บาท ไม่เกิน20,000 บาท ต้องห้ามมิให้อุทธรณ์ในข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 224 เดิม จำเลยที่ 3 จึงไม่อาจฎีกาในส่วนของฟ้องแย้งต่อศาลฎีกาได้ ที่จำเลยที่ 2 และที่ 3อ้างว่า ในทางอาญาพนักงานอัยการ จังหวัดพิจิตรฟ้องนายเอื้อนและจำเลยที่ 1 ในข้อหาขับรถยนต์โดยประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นได้รับอันตรายสาหัส และทรัพย์สินผู้อื่นเสียหาย และในข้อหาหลบหนีไม่แจ้งเหตุตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 300 พระราชบัญญัติจราจรทางบกพ.ศ. 2522 มาตรา 43, 78, 157, 160 วรรคสอง ตามคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 1028/2528 ของศาลจังหวัดพิจิตร ศาลอุทธรณ์พิพากษาคดีถึงที่สุดว่านายเอื้อนขับรถบรรทุกสิบล้อโดยประมาท และยกฟ้องจำเลยที่ 1 ในการพิพากษาคดีนี้ในประเด็นที่ว่า จำเลยที่ 1 ขับรถด้วยความประมาทเลินเล่อด้วยหรือไม่ ศาลจำต้องฟังข้อเท็จจริงที่ปรากฏในคดีอาญาดังกล่าวนั้น เห็นว่าการที่จะถือเอาข้อเท็จจริงในคำพิพากษาคดีส่วนอาญามาพิพากษาส่วนแพ่งได้ จะต้องเป็นคดีที่มีมูลกรณีเดียวกันและคู่ความเดียวกัน ซึ่งในคดีอาญาที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์คู่ความในคดีส่วนแพ่งก็ต้องเป็นผู้เสียหายอยู่ในคดีนั้นด้วย แต่ในคดีอาญาดังกล่าวมีข้อหาว่ากระทำความผิดต่อพระราชบัญญัติจราจรทางบกฯซึ่งรัฐเท่านั้นเป็นผู้เสียหาย โจทก์ในคดีนี้ไม่ใช่ผู้เสียหายตามกฎหมาย ส่วนข้อหาขับรถด้วยความประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นได้รับอันตรายสาหัส ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 300 โจทก์ไม่ใช่ผู้ได้รับบาดเจ็บ ไม่ใช่ผู้เสียหายตามข้อหาดังกล่าวเช่นเดียวกันเมื่อโจทก์ไม่ใช่ผู้เสียหายหรือคู่ความในคดีอาญา และศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องสำหรับจำเลยที่ 1 เพราะโจทก์มิได้บรรยายฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ได้ขับรถด้วยความประมาทด้วย และมิได้วินิจฉัยชี้ขาดข้อเท็จจริงข้อหานี้สำหรับจำเลยที่ 1 อีกด้วย ข้อเท็จจริงที่ปรากฏในคำพิพากษาคดีส่วนอาญาจึงไม่ผูกพันโจทก์ในคดีนี้ ศาลจึงต้องฟังพยานหลักฐานที่โจทก์และจำเลยที่ 2 และที่ 3 นำสืบใหม่ในคดีนี้จำเลยที่ 1 จึงเป็นฝ่ายที่ขับรถด้วยความประมาทเลินเล่อมากกว่านายเอื้อน ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยมานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาจำเลยที่ 2 และที่ 3 ฟังไม่ขึ้น และคู่ความมิได้ฎีกาคัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ว่า กำหนดค่าเสียหายให้แก่โจทก์ไม่ชอบและมีจำนวนไม่เหมาะสมอย่างไร ปัญหาดังกล่าวจึงยุติตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4422/2536บริษัท สิน มั่นคง ประกันภัย จำกัดโจทก์นาย สม พร ชุ่มประมล กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 104 ป.วิ.อ. ม. 46การที่จะถือเอาข้อเท็จจริงในคำพิพากษาคดีส่วนอาญามาพิพากษาส่วนแพ่งได้ จะต้องเป็นคดีที่มีมูลกรณีเดียวกันและคู่ความเดียวกันซึ่งในคดีอาญาที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ คู่ความในคดีส่วนแพ่งก็ต้องเป็นผู้เสียหายอยู่ในคดีนั้นด้วย เมื่อคดีอาญาที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์มีข้อหาว่า อง และจำเลยที่ 1 กระทำความผิดต่อพระราชบัญญัติ จราจรทางบกฯ ซึ่งรัฐเท่านั้นเป็นผู้เสียหาย ส่วนข้อหาขับรถด้วยความประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นรับอันตรายสาหัส โจทก์ไม่ใช่ผู้รับบาดเจ็บโจทก์จึงไม่ใช่ผู้เสียหายหรือคู่ความในคดีอาญาและแม้ศาลในคดีส่วนอาญาจะพิพากษาถึงที่สุดลงโทษ อ. และยกฟ้องจำเลยที่ 1แต่ก็ยกฟ้องเพราะพนักงานอัยการโจทก์มิได้บรรยายฟ้องว่าจำเลยที่ 1ขับรถด้วยความประมาท และมิได้วินิจฉัยชี้ขาดข้อเท็จจริงข้อหานี้ข้อเท็จจริงในคำพิพากษาคดีส่วนอาญาจึงไม่ผูกพันโจทก์ซึ่งเป็นผู้รับประกันภัย ศาลต้องฟังพยานหลักฐานโจทก์จำเลยที่นำสืบใหม่ในคดีนี้ และฟังว่าจำเลยที่ 1 เป็นฝ่ายประมาทด้วยได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ขับรถเทรลเลอร์บรรทุกรถแทรกเตอร์โดยใบมีดของรถแทรกเตอร์ยื่นออกมานอกตัวรถและล้ำเข้ามาบนผิวจราจรใบมีดได้ปะทะเข้ากับบริเวณตัวรถบรรทุกสิบล้อที่โจทก์รับประกันภัยจนเป็นเหตุให้พลิกคว่ำได้รับความเสียหาย และเป็นเหตุให้นายทวีปงูทิพย์ เด็กท้ายรถที่โจทก์รับประกันภัยไว้ได้รับอันตรายสาหัสโจทก์ได้จัดการซ่อมแซมรถบรรทุกสิบล้อที่โจทก์รับประกันภัยและจ่ายค่าสินไหมทดแทนให้แก่นายทวีปเป็นเงินทั้งสิ้น 151,119 บาทโจทก์จึงเป็นผู้รับช่วงสิทธิของผู้เอาประกันภัยจำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นนายจ้าง และจำเลยที่ 3 ผู้รับประกันภัยค้ำจุนรถเทรลเลอร์ต้องร่วมรับผิดกับจำเลยที่ 1 ด้วย ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันหรือแทนกันใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ พร้อมดอกเบี้ยจำเลยที่ 1 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาจำเลยที่ 2 และที่ 3 ให้การทำนองเดียวกัน และจำเลยที่ 3ฟ้องแย้งว่าเหตุที่รถทั้งสองคันชนกันไม่ได้เกิดจากความประมาทของจำเลยที่ 1 แต่เกิดเพราะความประมาทของนายเอื้อนผู้ขับรถบรรทุกสิบล้อที่โจทก์รับประกันภัยแต่ฝ่ายเดียวรถคันที่จำเลยที่ 1 ขับจำเลยที่ 3 รับประกันภัยไว้ได้รับความเสียหาย จำเลยที่ 3 ชำระค่าซ่อมให้แก่อู่ซ่อมไปเป็นเงิน 16,934 บาท จำเลยที่ 3 จึงรับช่วงสิทธิจากจำเลยที่ 2 ที่จะเรียกร้องให้โจทก์ในฐานะผู้รับประกันภัยใช้ค่าซ่อมให้แก่จำเลยที่ 3 ขอให้ยกฟ้องโจทก์ และให้โจทก์ใช้เงินจำนวน16,934 บาท พร้อมดอกเบี้ยโจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้ง ขอให้ยกฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวน90,251.40 บาท แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ย ยกฟ้องแย้งของจำเลยที่ 3จำเลยที่ 2 และที่ 3 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 2 และที่ 3 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า โจทก์เป็นผู้รับประกันภัยรถบรรทุกสิบล้อหมายเลขทะเบียน80-2474 พิษณุโลก ไว้จากนายไพโรจน์ โพธิ์ประพันธ์พงศ์ ผู้เอาประกันภัย จำเลยที่ 1 เป็นลูกจ้างขับรถของจำเลยที่ 2 มีหน้าที่ขับรถเทรลเลอร์ของจำเลยที่ 2 ไปในทางการที่จ้างโดยจำเลยที่ 2ได้ทำสัญญาประกันภัยค้ำจุนไว้กับจำเลยที่ 3 ตามวันเวลาเกิดเหตุนายเอื้อน ห่วงมี ลูกจ้างขับรถบรรทุกสิบล้อที่โจทก์รับประกันภัยด้วยความประมาทเลินเล่อ เป็นเหตุให้เฉี่ยวชนกับรถเทรลเลอร์ที่จำเลยที่ 1 ขับบรรทุกรถแทรกเตอร์ทำให้นายทวีป งูทิพย์ ซึ่งนั่งไปในรถบรรทุกสิบล้อที่โจทก์รับประกันภัยได้รับอันตรายสาหัส และรถทั้งสองคันได้รับความเสียหาย มีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 2และที่ 3 ว่า ที่รถเกิดเหตุเฉี่ยวชนกันเพราะจำเลยที่ 1 ขับรถด้วยความประมาทเลินเล่อด้วยหรือไม่ และเกี่ยวกับปัญหาดังกล่าวคงมีปัญหาวินิจฉัย เพราะที่เกี่ยวกับฟ้องเดิมของโจทก์ ส่วนที่เกี่ยวกับฟ้องแย้งของจำเลยที่ 3 นั้น จำเลยที่ 3 เรียกร้องค่าเสียหายมีทุนทรัพย์ตามฟ้องแย้งเพียง 16,934 บาท ไม่เกิน20,000 บาท ต้องห้ามมิให้อุทธรณ์ในข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 224 เดิม จำเลยที่ 3 จึงไม่อาจฎีกาในส่วนของฟ้องแย้งต่อศาลฎีกาได้ ที่จำเลยที่ 2 และที่ 3อ้างว่า ในทางอาญาพนักงานอัยการ จังหวัดพิจิตรฟ้องนายเอื้อนและจำเลยที่ 1 ในข้อหาขับรถยนต์โดยประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นได้รับอันตรายสาหัส และทรัพย์สินผู้อื่นเสียหาย และในข้อหาหลบหนีไม่แจ้งเหตุตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 300 พระราชบัญญัติจราจรทางบกพ.ศ. 2522 มาตรา 43, 78, 157, 160 วรรคสอง ตามคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 1028/2528 ของศาลจังหวัดพิจิตร ศาลอุทธรณ์พิพากษาคดีถึงที่สุดว่านายเอื้อนขับรถบรรทุกสิบล้อโดยประมาท และยกฟ้องจำเลยที่ 1 ในการพิพากษาคดีนี้ในประเด็นที่ว่า จำเลยที่ 1 ขับรถด้วยความประมาทเลินเล่อด้วยหรือไม่ ศาลจำต้องฟังข้อเท็จจริงที่ปรากฏในคดีอาญาดังกล่าวนั้น เห็นว่าการที่จะถือเอาข้อเท็จจริงในคำพิพากษาคดีส่วนอาญามาพิพากษาส่วนแพ่งได้ จะต้องเป็นคดีที่มีมูลกรณีเดียวกันและคู่ความเดียวกัน ซึ่งในคดีอาญาที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์คู่ความในคดีส่วนแพ่งก็ต้องเป็นผู้เสียหายอยู่ในคดีนั้นด้วย แต่ในคดีอาญาดังกล่าวมีข้อหาว่ากระทำความผิดต่อพระราชบัญญัติจราจรทางบกฯซึ่งรัฐเท่านั้นเป็นผู้เสียหาย โจทก์ในคดีนี้ไม่ใช่ผู้เสียหายตามกฎหมาย ส่วนข้อหาขับรถด้วยความประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นได้รับอันตรายสาหัส ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 300 โจทก์ไม่ใช่ผู้ได้รับบาดเจ็บ ไม่ใช่ผู้เสียหายตามข้อหาดังกล่าวเช่นเดียวกันเมื่อโจทก์ไม่ใช่ผู้เสียหายหรือคู่ความในคดีอาญา และศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องสำหรับจำเลยที่ 1 เพราะโจทก์มิได้บรรยายฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ได้ขับรถด้วยความประมาทด้วย และมิได้วินิจฉัยชี้ขาดข้อเท็จจริงข้อหานี้สำหรับจำเลยที่ 1 อีกด้วย ข้อเท็จจริงที่ปรากฏในคำพิพากษาคดีส่วนอาญาจึงไม่ผูกพันโจทก์ในคดีนี้ ศาลจึงต้องฟังพยานหลักฐานที่โจทก์และจำเลยที่ 2 และที่ 3 นำสืบใหม่ในคดีนี้จำเลยที่ 1 จึงเป็นฝ่ายที่ขับรถด้วยความประมาทเลินเล่อมากกว่านายเอื้อน ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยมานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาจำเลยที่ 2 และที่ 3 ฟังไม่ขึ้น และคู่ความมิได้ฎีกาคัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ว่า กำหนดค่าเสียหายให้แก่โจทก์ไม่ชอบและมีจำนวนไม่เหมาะสมอย่างไร ปัญหาดังกล่าวจึงยุติตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์"พิพากษายืน(ทองเลื่อน พูลพิพัฒน์-นิเวศน์ คำผอง-สุนพ กีรติยุติ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุในคดีแพ่งเกี่ยวเนื่องกับคดีอาญา กรณีที่ศาลพิพากษาคดีส่วนแพ่งต้องถือข้อเท็จจริงตามที่ปรากฏในคำพิพากษาคดีส่วนอาญา ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 46 นั้น มีหลักเกณฑ์ดังนี้ 1. คำพิพากษาคดีอาญาต้องถึงที่สุด แม้จะเป็นคำพิพากษาในชั้นไต่สวนมูลฟ้องก็ตาม (ฎีกา 1948/2520,6182/2534,6354/2534,291/2535) หากคำพิพากษาคดีอาญายังไม่ถึงที่สุดจะนำมาใช้ในคดีแพ่งไม่ได้ (ฎีกา 1104-1105/2501) 2. ข้อเท็จจริงนั้นต้องเป็นประเด็นโดยตรงในคดีอาญาและคำพิพากษาคดีอาญาจะต้องวินิจฉัยไว้ชัดแจ้ง (ฎีกา 1462/2496,1674/2512(ประชุมใหญ่),2241/2525,1252/2533,1672/2534) หากไม่ใช่ประเด็นโดยตรง หรือวินิจฉัยไม่ชัดแจ้งแล้ว การพิพากษาคดีส่วนแพ่งก็ไม่ผูกพันให้ถือตามคดีส่วนอาญา (ฎีกา 2594/2523,1186/2524,5324/2534) 3. คู่ความในคดีแพ่งและคดีอาญาต้องเป็นคู่ความเดียวกัน(ฎีกา 793/2497,551/2535) คดีอาญาที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ถือว่าพนักงานอัยการฟ้องแทนผู้เสียหาย หากผู้เสียหายมาฟ้องจำเลยเป็นคดีแพ่ง ก็ต้องถูกผูกพันข้อเท็จจริงในคดีอาญาด้วย (ฎีกา2731/2522) ถ้าคู่ความในคดีแพ่งและคดีอาญาไม่ใช่คู่ความเดียวกันหรือโจทก์ในคดีแพ่งไม่ใช่ผู้เสียหายในคดีอาญาแล้ว การพิพากษาคดีส่วนแพ่งก็ไม่ผูกพันให้ต้องถือข้อเท็จจริงตามคดีส่วนอาญา (ฎีกา1952/2520,838/2526,2334/2526,417/2533,1957/2534,5589/2534(ประชุมใหญ่) คำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกนี้ ศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่าข้อเท็จจริงที่ปรากฏในคำพิพากษาคดีส่วนอาญาไม่ผูกพันโจทก์ในคดีนี้เพราะโจทก์มิใช่เป็นคู่ความหรือผู้เสียหายในคดีส่วนอาญาซึ่งเหตุผลดังกล่าวนี้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ข้างต้น นอกจากศาลฎีกาจะให้เหตุผลดังกล่าวแล้วยังให้เหตุผลอีกว่า "เมื่อโจทก์ไม่ใช่ผู้เสียหายหรือคู่ความในคดีอาญา และศาลที่พิพากษาคดีส่วนอาญาพิพากษาถึงที่สุด ยกฟ้องจำเลยที่ 1 เพราะโจทก์มิได้บรรยายฟ้องว่าจำเลยที่ 1 ได้ขับรถด้วยความประมาทด้วย และมิได้วินิจฉัยชี้ขาดข้อเท็จจริงข้อหานี้สำหรับจำเลยที่ 1 ข้อเท็จจริงที่ปรากฏในคำพิพากษาคดีส่วนอาญาจึงไม่ผูกพันโจทก์คดีนี้" เหตุผลหลักของศาลฎีกานี้เห็นว่าเป็นเพียงเหตุผลที่สนับสนุนเหตุผลที่ว่าโจทก์ไม่ได้เป็นคู่ความหรือผู้เสียหายในคดีส่วนอาญาเท่านั้น ไม่ใช่เหตุผลหลักที่นำมาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงที่ปรากฏในคำพิพากษาคดีส่วนอาญาผูกพันโจทก์หรือไม่ และไม่ได้หมายความว่า หากโจทก์บรรยายฟ้องว่าจำเลยที่ 1 ได้ขับด้วยความประมาทด้วย และศาลที่พิพากษาคดีส่วนอาญาได้วินิจฉัยชี้ขาดว่าจำเลยที่ 1 ไม่ได้ขับรถประมาท และพิพากษายกฟ้องจำเลยที่ 1 แล้วข้อเท็จจริงที่ปรากฏในคำพิพากษาคดีส่วนอาญาดังกล่าวนี้ จะต้องผูกพันโจทก์ในคดีส่วนแพ่ง แม้โจทก์ในคดีส่วนแพ่งจะไม่ได้เป็นคู่ความหรือผู้เสียหายในคดีอาญาก็ตาม ซึ่งเรื่องดังกล่าวนี้ได้มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5589/2534(ประชุมใหญ่)วินิจฉัยว่า "สำนวนคดีอาญาพนักงานอัยการเป็นโจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 300 ซึ่ง ก.เป็นผู้เสียหายและตาม พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 มาตรา 43,157 ซึ่งรัฐเป็นผู้เสียหาย สำหรับโจทก์คดีนี้ไม่ใช่คู่ความหรือผู้เสียหายในคดีอาญานั้น ในการพิพากษาคดีนี้ศาลจึงไม่จำต้องถือข้อเท็จจริงตามที่ปรากฏในคำพิพากษาคดีส่วนอาญาในสำนวนคดีอาญาดังกล่าว แต่เป็นกรณีที่ต้องฟังข้อเท็จจริงกันใหม่จากพยานหลักฐานที่คู่ความนำสืบในสำนวนนี้"(ข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่5589/2534(ประชุมใหญ่) นี้ ปรากฏว่าศาลที่พิพากษาคดีส่วนอาญาพิพากษาถึงที่สุดว่าจำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 300พระราชบัญญัติ จราจรทางบก พ.ศ. 2522 มาตรา 43,157 ให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 300 ซึ่งเป็นบทหนัก จำคุก 3 เดือนและปรับ 3,000 บาท โทษจำคุกให้รอไว้มีกำหนด 2 ปี ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5589/2534(ประชุมใหญ่) นี้ จะเห็นได้ว่าถึงแม้ศาลที่พิพากษาคดีส่วนอาญาจะได้วินิจฉัยชี้ขาดว่าจำเลยมีความผิดฐานประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นได้รับอันตรายสาหัส ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 300 ก็ตาม ศาลที่พิพากษาคดีส่วนแพ่งก็ยังไม่จำต้องถือตามข้อเท็จจริงส่วนอาญา เพราะโจทก์ในคดีส่วนแพ่ง ไม่ได้เป็นคู่ความหรือผู้เสียหายในคดีส่วนอาญา ดังนั้นคำพิพากษาที่บันทึกนี้ก็เช่นกัน ถึงแม้ว่าหากศาลที่พิพากษาคดีส่วนอาญาจะได้วินิจฉัยชี้ขาดยกฟ้องจำเลยที่ 1 เพราะจำเลยที่ 1 ไม่ได้ขับรถประมาท โดยมิได้ยกฟ้องจำเลยที่ 1 เพราะโจทก์ในคดีส่วนอาญามิได้บรรยายฟ้องว่าจำเลยที่ 1 ได้ขับรถด้วยความประมาทด้วย และมิได้วินิจฉัยชี้ขาดข้อหานี้สำหรับจำเลยที่ 1 ตามเหตุผลของศาลฎีกาที่บันทึกนี้ ศาลที่พิพากษาคดีส่วนแพ่งก็ไม่จำต้องถือตามข้อเท็จจริงจากคดีส่วนอาญาอยู่นั่นเองเพราะโจทก์ในคดีแพ่งไม่ได้เป็นคู่ความหรือผู้เสียหายในคดีอาญาด้วย สุรฤทธิ์ธีระศักดิ์