คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 834/2535หลักกฎหมาย: ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์ คดีโจทก์ต้องห้ามฎีกาตาม ป.วิ.อ. มาตรา 220 ที่แก้ไขเพิ่มเติมแล้ว การที่ศาลชั้นต้นสั่งรับฎีกาของโจทก์ จึงมิชอบ.โจทก์ฟ้องว่าเมื่อวันที่ 3 มีนาคม 2532 จำเลยกู้ยืมเงินโจทก์ไป 140,000 บาท ตกลงให้ดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปี การกู้ยืมเงินนี้จำเลยมอบสมุดเงินฝากประเภทออมทรัพย์ของธนาคารกรุงไทย จำกัดสาขาสงขลา พร้อมบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติให้โจทก์ยึดถือไว้เป็นประกันโจทก์ได้นำบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติไปกดถอนดอกเบี้ยแต่ละเดือนมีกำหนด 10 เดือน แล้วต่อมาวันที่ 30 มกราคม 2533 จำเลยหลอกลวงโจทก์ว่าจะนำสมุดเงินฝากประเภทออมทรัพย์พร้อมบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติดังกล่าวไปติดต่อธนาคารกรุงไทย จำกัด สาขาสงขลาเพื่อขอกู้ยืมเงินประเภทสินเชื่อธนวัฒน์ เมื่อติดต่อเสร็จแล้วจะมามอบให้โจทก์ยึดถือไว้เป็นประกันเช่นเดิม อันเป็นข้อความเท็จความจริงแล้วจำเลยหาได้มีเจตนาไปติดต่อธนาคารเพื่อขอกู้เงินแต่อย่างใดไม่ เนื่องจากโจทก์หลงเชื่อจึงได้มอบสมุดเงินฝากและบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติดังกล่าวให้จำเลยไป ต่อมา เมื่อถึงกำหนดชำระดอกเบี้ยประจำเดือนมกราคม 2533 โจทก์ได้ไปติดต่อทวงถามขอสมุดเงินฝากธนาคารและบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติดังกล่าวคืนจากจำเลยเพื่อนำมากดถอนจำนวนดอกเบี้ยและยึดถือไว้เป็นประกันตามที่เคยปฏิบัติมาแต่จำเลยปฏิเสธ ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 341ศาลชั้นต้นตรวจคำฟ้องแล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายกฟ้องโจทก์ คดีโจทก์จึงต้องห้ามฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 220 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ฉบับที่ 17) พ.ศ. 2532มาตรา 13 ที่ศาลชั้นต้นสั่งรับฎีกาโจทก์ จึงมิชอบ ศาลฎีกาไม่วินิจฉัยให้"พิพากษา ยกฎีกาโจทก์. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 834/2535นาง สม พิศ ทอง จำนงค์โจทก์นาง วีนัส บุญ เชิดจำเลย ป.อ. ม. 341 ป.วิ.อ. ม. 220ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์ คดีโจทก์ต้องห้ามฎีกาตาม ป.วิ.อ. มาตรา 220 ที่แก้ไขเพิ่มเติมแล้ว การที่ศาลชั้นต้นสั่งรับฎีกาของโจทก์ จึงมิชอบ.โจทก์ฟ้องว่าเมื่อวันที่ 3 มีนาคม 2532 จำเลยกู้ยืมเงินโจทก์ไป 140,000 บาท ตกลงให้ดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปี การกู้ยืมเงินนี้จำเลยมอบสมุดเงินฝากประเภทออมทรัพย์ของธนาคารกรุงไทย จำกัดสาขาสงขลา พร้อมบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติให้โจทก์ยึดถือไว้เป็นประกันโจทก์ได้นำบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติไปกดถอนดอกเบี้ยแต่ละเดือนมีกำหนด 10 เดือน แล้วต่อมาวันที่ 30 มกราคม 2533 จำเลยหลอกลวงโจทก์ว่าจะนำสมุดเงินฝากประเภทออมทรัพย์พร้อมบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติดังกล่าวไปติดต่อธนาคารกรุงไทย จำกัด สาขาสงขลาเพื่อขอกู้ยืมเงินประเภทสินเชื่อธนวัฒน์ เมื่อติดต่อเสร็จแล้วจะมามอบให้โจทก์ยึดถือไว้เป็นประกันเช่นเดิม อันเป็นข้อความเท็จความจริงแล้วจำเลยหาได้มีเจตนาไปติดต่อธนาคารเพื่อขอกู้เงินแต่อย่างใดไม่ เนื่องจากโจทก์หลงเชื่อจึงได้มอบสมุดเงินฝากและบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติดังกล่าวให้จำเลยไป ต่อมา เมื่อถึงกำหนดชำระดอกเบี้ยประจำเดือนมกราคม 2533 โจทก์ได้ไปติดต่อทวงถามขอสมุดเงินฝากธนาคารและบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติดังกล่าวคืนจากจำเลยเพื่อนำมากดถอนจำนวนดอกเบี้ยและยึดถือไว้เป็นประกันตามที่เคยปฏิบัติมาแต่จำเลยปฏิเสธ ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 341ศาลชั้นต้นตรวจคำฟ้องแล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายกฟ้องโจทก์ คดีโจทก์จึงต้องห้ามฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 220 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ฉบับที่ 17) พ.ศ. 2532มาตรา 13 ที่ศาลชั้นต้นสั่งรับฎีกาโจทก์ จึงมิชอบ ศาลฎีกาไม่วินิจฉัยให้"พิพากษา ยกฎีกาโจทก์.(จองทรัพย์ เที่ยงธรรม-เจริญ นิลเอสงฆ์-สังเวียน รัตนมุง)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้ศาลชั้นต้นยกฟ้องโจทก์ในชั้นตรวจคำฟ้อง โดยให้เหตุผลว่าฟ้องโจทก์ไม่เข้าองค์ประกอบความผิดฐานฉ้อโกง เนื่องจากสมุดเงินฝากและบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติที่จำเลยเอาไปจากโจทก์นั้นเป็นของจำเลย มิใช่ของโจทก์ ข้อที่จะต้องนำมาพิจารณาในคดีนี้ก็คือหลักกฎหมายฉ้อโกงแนววินิจฉัยของศาลฎีกาและวิวัฒนาการทางเทคโนโลยีสมัยใหม่เช่นบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติดังเช่นที่เกิดขึ้นนี้ จากคำอธิบายกฎหมายอาญา ภาค 2 ของอาจารย์จิตติติงศภัทิย์ เรื่องฉ้อโกงท่านได้อธิบายหลักกฎหมายไว้ตอนหนึ่งว่า "ในการฉ้อโกง สิ่งที่ได้ไปคือทรัพย์สิน หมายถึงทั้งทรัพย์ ทั้งวัตถุไม่มีรูปร่างจะเป็นสังหาริมทรัพย์หรืออสังหาริมทรัพย์ รวมทั้งสิทธิที่เป็นทรัพย์สินก็ฉ้อโกงได้" และ "ทรัพย์สินในที่นี้ (หมายถึงในเรื่องฉ้อโกง) กฎหมายไม่ได้บัญญัติว่าเป็นของผู้อื่นดังมาตรา 334 หรือ352 เพราะได้กรรมสิทธิ์ไปก็ต้องเป็นได้ทรัพย์สินของผู้อื่นอยู่เองแต่ที่มิได้บัญญัติไว้ดังนี้ศาลจึงลงโทษ การที่จำเลยหลอกเอาโฉนดซึ่งจำเลยมอบให้เจ้าหนี้ยึดไว้เป็นประกันหนี้ตามมาตรานี้ ซึ่งน่าจะเป็นกรณีที่ต้องพิจารณาตามมาตรา 349 เรื่องโกงเจ้าหนี้มากกว่าที่ลงโทษตามมาตรา 349 ไม่ได้เพราะไม่เป็นการจำนำ" และอธิบายว่า"หลอกเอาสิ่งที่ผู้หลอกมีสิทธิจะได้รับโดยชอบด้วยกฎหมายไม่เป็นฉ้อโกง เหตุนี้การหลอกเอาทรัพย์ที่เป็นกรรมสิทธิ์ของผู้กระทำไปจากผู้ถูกหลอกลวงจึงไม่เป็นฉ้อโกงกฎหมายมิได้บัญญัติว่าต้องเป็นทรัพย์ของผู้อื่น แต่ที่บัญญัติว่าได้จากผู้ถูกหลอกลวงก็แสดงให้เห็นในทางที่ได้กรรมสิทธิ์ไปจากผู้อื่น ถ้าเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้กระทำ ผู้กระทำก็ไม่ได้อะไรไป ไม่เป็นการหลอกเอากรรมสิทธิ์ไป" ซึ่งข้อกฎหมายนี้ศาลฎีกาได้รับรองวินิจฉัยไว้แล้วหลายครั้งเช่นคำพิพากษาฎีกาที่ 16/2510 ซึ่งวินิจฉัยว่า "เอกสารการซื้อรถและรถรายพิพาทเป็นของจำเลยทั้งสิ้น จำเลยได้ออกตั๋วสัญญาใช้เงินให้แก่ธนาคาร ผู้เสียหายเป็นผู้ค้ำประกัน ระหว่างนั้นจำเลยกำลังผ่อนชำระเงินให้แก่ธนาคารตามสัญญาอยู่ การที่จำเลยยอมทิ้งรถและเอกสารการซื้อรถให้ผู้เสียหายก็ด้วยความเกรงใจ ผู้เสียหายไม่มีสิทธิตามกฎหมายที่จะยึดเอกสารและรถไว้ เมื่อจำเลยกลับใจจำเลยย่อมมีสิทธิมาเอารถของจำเลยไปและมีสิทธิไปขอเอกสารของจำเลยจากผู้รักษาไว้ได้ การกระทำของจำเลยยังไม่เป็นความผิดฐานฉ้อโกง" และคำพิพากษาฎีกาที่ 1455/2529 ซึ่งวินิจฉัยว่า"โจทก์ฟ้องและนำสืบว่า จำเลยที่ 2 ตกลงขายเครื่องจักรผลิตปุ๋ยเคมีให้โจทก์ แต่ยังมิได้จดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์เครื่องจักรดังกล่าวให้แก่โจทก์ ดังนี้ กรรมสิทธิ์ในตัวเครื่องจักรจึงยังไม่เปลี่ยนมือไปยังโจทก์ ที่โจทก์อ้างว่าจำเลยที่ 2 ใช้ให้จำเลยที่ 1 ไปหลอกลวงโจทก์เพื่อขอรับหนังสือสำคัญการจดทะเบียนกรรมสิทธิ์เครื่องจักรและโจทก์หลงเชื่อมอบหนังสือสำคัญดังกล่าวให้ไป อันเป็นความผิดฐานฉ้อโกงนั้น แม้หากจะเป็นจริง การกระทำของจำเลยทั้งสองก็ยังไม่เข้าองค์ประกอบเป็นความผิด เพราะหนังสือสำคัญแสดงการจดทะเบียนนั้นยังเป็นของจำเลยที่ 2" สำหรับกรณีที่ลูกหนี้กู้ยืมเงินเจ้าหนี้โดยให้เจ้าหนี้ยึดถือโฉนดไว้เป็นหลักประกันนั้น ในทางแพ่งแล้ว สัญญาเช่นนี้ ศาลได้รับรู้ว่ามีได้ ไม่ต้องห้ามตามกฎหมายหรือขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมของประชาชน และยังรับรองว่าเจ้าหนี้มีสิทธิยึดโฉนดไว้ได้จนกว่าจะได้รับชำระหนี้ เช่น คำพิพากษาฎีกาที่ 1369/2510ซึ่งวินิจฉัยว่า "สามีภริยาร่วมรู้เห็นยินยอมให้บุคคลภายนอกเอาโฉนดที่ดินซึ่งเป็นสินบริคณห์ไปให้ธนาคารยึดถือไว้เป็นหลักฐานในการกู้เงินเกินบัญชีของบุคคลภายนอก เมื่อบุคคลภายนอกยังค้างชำระหนี้ธนาคารอยู่ ธนาคารก็มีสิทธิยึดโฉนดไว้ได้ สามีและภริยาเจ้าของโฉนดไม่มีสิทธิเรียกคืนโฉนดนั้น" และคำพิพากษาฎีกาที่942/2527 วินิจฉัยว่า "โจทก์ทำสัญญาเบิกเงินเกินบัญชีกับจำเลยโดยจำเลยยึดถือโฉนดรายพิพาทกับใบมอบอำนาจที่โจทก์ให้ไว้ยังมิได้นำไปจดทะเบียนจำนองเป็นประกันตามที่ตกลงกัน เมื่อโจทก์ยังเป็นหนี้จำเลยมากกว่าที่โจทก์เสนอจะชำระให้แก่จำเลย จำเลยย่อมมีสิทธิที่จะปฏิเสธไม่รับชำระหนี้ และยึดถือโฉนดไว้จนกว่าจะได้รับชำระหนี้เสร็จสิ้นได้" โดยท่านอัมพรณตะกั่วทุ่ง ได้หมายเหตุไว้ท้ายฎีกานี้อย่างน่าสนใจว่า "การที่โจทก์ลูกหนี้มอบโฉนดที่ดินกับใบมอบอำนาจให้ไว้แก่จำเลยเจ้าหนี้เพื่อจำนอง แต่ก่อนจะทำสัญญาจำนอง โจทก์มาขอโฉนดคืน จำเลยมีสิทธิยึดหน่วงตาม ป.พ.พ. มาตรา 241 หรือไม่ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 241 เป็นเรื่องเจ้าหนี้เป็นผู้ครองทรัพย์สินของลูกหนี้และมีหนี้อันเป็นคุณประโยชน์แก่เจ้าหนี้เกี่ยวด้วยทรัพย์สินซึ่งครองนั้น โฉนดที่ดินโดยสภาพเป็นเอกสารสันนิษฐานว่าบุคคลผู้มีชื่อเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินนั้นเท่านั้น จำเลยยึดถือโฉนดจึงถือไม่ได้ว่าครองทรัพย์สิน คือที่ดินของโจทก์ ทั้งการที่โจทก์เป็นลูกหนี้ตามสัญญาเบิกเงินเกินบัญชี ก็ไม่เกี่ยวกับโฉนดที่ดินที่จำเลยยึดถือไว้ กรณีจึงไม่เป็นสิทธิยึดหน่วงตามมาตรา 241 ฎีกาที่ 545/2504 เจ้าหนี้ให้ลูกหนี้กู้เงินโดยลูกหนี้มอบโฉนดให้ยึดไว้เป็นประกันนั้น ไม่มีสิทธิยึดหน่วง ตาม ป.พ.พ.มาตรา 241 ทั้งการมอบโฉนดให้ยึดถือไว้ก็ไม่ใช่จำนำ (ฎีกาที่ 229/2522)และเมื่อยังไม่จดทะเบียนจำนอง ก็ไม่ใช่จำนองด้วย แต่การที่โจทก์ลูกหนี้มอบโฉนดที่ดินให้จำเลยเจ้าหนี้ยึดถือไว้โดยมีข้อตกลงว่าเมื่อลูกหนี้ชำระหนี้เสร็จสิ้นแล้วจึงจะเรียกโฉนดคืนได้ กรณีปรับบทเป็นสัญญาต่างตอบแทน กล่าวคือตราบใดที่ลูกหนี้ยังไม่ชำระหนี้ให้สิ้นเชิง ลูกหนี้ย่อมไม่มีสิทธิเรียกโฉนดคืน (ฎีกาที่ 1416/2499,1369/2510) เว้นแต่หนี้ขาดอายุความลูกหนี้เรียกคืนได้ (ฎีกาที่ 229/2522)" สำหรับในทางอาญานั้น ศาลฎีกาก็ได้วินิจฉัยว่า หากลูกหนี้ใช้อุบายหลอกลวงเพื่อเอาโฉนดคืนไปจากเจ้าหนี้โดยทุจริตก็เป็นฉ้อโกงได้ เพราะโจทก์มีสิทธิยึดโฉนดไว้ดั่งเช่นคำพิพากษาฎีกาที่2132/2517 ซึ่งวินิจฉัยว่า "พยานหลักฐานโจทก์ที่นำสืบฟังได้ว่าจำเลยทั้งสองได้มีเจตนาทุจริตหลอกลวงเอาโฉนดเลขที่ 41601ซึ่งเป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลยที่ 2 ไปจากโจทก์โดยใช้อุบายหลอกลวงว่าขอยืมโฉนดดังกล่าวให้ผู้มีชื่อดูแล้วจะส่งคืน โจทก์หลงเชื่อจึงมอบโฉนดให้จำเลยทั้งสองไป แต่แล้วจำเลยทั้งสองร่วมกันเอาโฉนดนั้นไปจดทะเบียนโอนขายให้แก่บุคคลอื่นเสีย ถึงแม้โฉนดเลขที่ 41601นั้นจะเป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลยที่ 2 ก็ตาม แต่การที่จำเลยทั้งสองเอาโฉนดดังกล่าวไปมอบให้โจทก์ไว้เป็นประกันเงินกู้ที่จำเลยที่ 1กู้เงินโจทก์ไป โจทก์จึงมีสิทธิยึดโฉนดที่ดินนั้นไว้ได้ เมื่อจำเลยทั้งสองทุจริตกล่าวเท็จหลอกลวงเอาโฉนดที่ดินนั้นไปจากโจทก์การกระทำของจำเลยทั้งสองจึงเป็นความผิดฐานฉ้อโกงตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 341" จะเห็นได้จากแนววินิจฉัยของศาลฎีกาในเรื่องการยึดโฉนดที่ดินไว้เป็นประกันการชำระหนี้ว่า เพราะเจ้าหนี้มีสิทธิที่จะยึดโฉนดของลูกหนี้ไว้ได้ การที่ลูกหนี้หลอกเอาโฉนดคืนไปจึงเป็นความผิดฉ้อโกง ต่อมาเมื่อมีการคิดค้นการใช้บัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติเกิดขึ้นลูกหนี้และเจ้าหนี้ก็คิดค้นวิธีการใหม่โดยให้เจ้าหนี้ยึดถือสมุดเงินฝากและบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติของลูกหนี้แทนโฉนดเพราะการเก็บโฉนดจะมีค่าเป็นเพียงการเก็บกระดาษเท่านั้น ย่อมสู้การเก็บสมุดเงินฝากและบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติของลูกหนี้ไม่ได้เพราะนอกจากเจ้าหนี้จะอุ่นใจว่าลูกหนี้มีเงินในบัญชีพอบังคับชำระหนี้ได้แล้วเจ้าหนี้ยังสามารถนำมาใช้ถอนเงินจากบัญชีของลูกหนี้ได้ หากพิจารณาในแง่นี้การยึดบัตรฝากถอนเงินเพื่อเบิกเงินจากบัญชีของลูกหนี้ ย่อมหาใช่เป็นเพียงการยึดถือกระดาษแข็งเปล่า ๆ ไม่แต่เป็นวิธีการที่เจ้าหนี้จะได้รับการผ่อนชำระเงินจากลูกหนี้วิธีหนึ่ง โดยให้เจ้าหนี้ใช้บัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติ ถอนเงินมาใช้เมื่อครบกำหนดที่ตกลงกัน ประโยชน์จากบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติที่เจ้าหนี้จะได้รับจึงมีมากกว่าการยึดโฉนด เมื่อเป็นเช่นนี้ในแง่ของการใช้กฎหมายให้สอดคล้องกับวิวัฒนาการที่เปลี่ยนไปจึงน่าจะมิได้ดูแต่เพียงว่าบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติเป็นของใครเท่านั้น แต่น่าจะดูว่าบัตรดังกล่าวยังเป็นประโยชน์แก่ผู้ยึดถือตามสิทธิที่เจ้าหนี้และลูกหนี้อาจจะตกลงกันไว้ด้วยหรือไม่ ซึ่งในเรื่องนี้ ศาลฎีกาได้เคยวินิจฉัยไว้แล้วดังเช่น คำพิพากษาฎีกาที่2274/2532 ซึ่งวินิจฉัยว่า "จำเลยกู้เงินโจทก์ไป 20,000 บาทตกลงผ่อนชำระคืนเดือนละ 4,000 บาท ในการนี้จำเลยมอบสมุดเงินฝากสะสมทรัพย์ของจำเลยพร้อมด้วยใบมอบฉันทะให้ถอนเงิน 5 ฉบับ ๆ ละ4,000 บาท ให้แก่โจทก์ เพื่อโจทก์ไปเบิกเงินมาชำระหนี้ดังกล่าวแม้ต่อมาจำเลยหลอกลวงโจทก์จนโจทก์หลงเชื่อมอบสมุดเงินฝากของจำเลยให้แก่จำเลยไป แต่จำเลยมีอำนาจสั่งให้ธนาคารระงับการจ่ายเงินตามใบมอบฉันทะให้ถอนเงินได้ทุกเมื่อ ทั้งยังปรากฏว่าในขณะที่จำเลยหลอกลวงเอาสมุดเงินฝากคืนไปจากโจทก์นั้น เงินในบัญชีธนาคารของจำเลยมีจำนวนไม่ถึง 4,000 บาท โจทก์ย่อมไม่อาจถอนเงินตามใบมอบฉันทะดังกล่าวได้ แม้โจทก์จะมีสมุดเงินฝากของจำเลยและจำเลยไม่สั่งให้ธนาคารระงับการจ่ายเงินก็ตาม การที่จำเลยหลอกลวงเอาสมุดเงินฝากของจำเลยเองไปจากโจทก์จึงไม่ทำให้จำเลยได้ไปซึ่งทรัพย์สินจากโจทก์ และไม่เป็นความผิดฐานฉ้อโกง" จะเห็นว่าศาลฎีกาหาได้วินิจฉัยยกฟ้องโจทก์เพราะเหตุที่สมุดเงินฝากเป็นของจำเลยไม่ แต่ยกฟ้องเพราะเหตุที่จำนวนเงินในบัญชีของจำเลยมีไม่พอ โจทก์ไม่อาจถอนเงินตามใบมอบฉันทะได้อยู่ดีการที่โจทก์ยึดสมุดเงินฝากของจำเลยไว้จึงไม่มีประโยชน์แก่โจทก์เพราะโจทก์ไม่สามารถนำมาเบิกเงินจากบัญชีของจำเลยได้ การที่จำเลยหลอกเอาสมุดเงินฝากของจำเลยคืนไป จึงไม่ทำให้โจทก์เสียประโยชน์อย่างไร ก็เท่ากับว่า จำเลยก็มิได้ไปซึ่งทรัพย์สินอย่างใดจากโจทก์ด้วย แต่สำหรับคดีที่หมายเหตุอยู่นี้ โจทก์บรรยายฟ้องว่า โจทก์มีสิทธิยึดบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติและสมุดเงินฝากของจำเลยไว้เป็นประกันการชำระหนี้กู้ยืม และโจทก์ได้ใช้บัตรดังกล่าวไปกดเบิกเงินเป็นค่าดอกเบี้ยแต่ละเดือนมีกำหนด 10 เดือนเท่ากับโจทก์อ้างสิทธิยึดบัตรและสมุดเงินฝากตามข้อตกลงและเพื่อประโยชน์ในการถอนเงินค่าดอกเบี้ยจากบัญชีจำเลยและสิทธินั้นยังมีประโยชน์แก่โจทก์ ดังนัยคำพิพากษาฎีกาที่ 2274/2532ทั้งโดยการหลอกลวงเช่นนั้น ทำให้โจทก์เสียประโยชน์ที่จะได้รับเงินดอกเบี้ยจากการใช้บัตรดังกล่าว ซึ่งก็เท่ากับจำเลยได้เงินส่วนดอกเบี้ยที่ควรจะตกได้แก่โจทก์หากโจทก์นำบัตรไปใช้ ฟ้องโจทก์นั้นจึงน่าจะพอฟังได้ว่า โจทก์บรรยายฟ้องเข้าองค์ประกอบความผิดฐานฉ้อโกงแล้ว ศาลชั้นต้นจึงน่าจะไต่สวนมูลฟ้องเสียก่อนเพื่อให้ทราบว่าบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติและสมุดเงินฝากยังเป็นประโยชน์แก่โจทก์หรือไม่ เป็นที่น่าเสียดายที่คดีที่หมายเหตุนี้ โจทก์มิได้จัดให้มีการรับรองฎีกาเสียก่อนที่จะยื่นฎีกา มิเช่นนั้นเราคงจะได้มีคำวินิจฉัยของศาลฎีกาเป็นบรรทัดฐานต่อไป เพราะคดีเช่นนี้ย่อมเกิดขึ้นอีกได้เสมอในยุคไฮเทคเช่นทุกวันนี้. ชัยพัฒน์ชินวงศ์.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่าเมื่อวันที่ 3 มีนาคม 2532 จำเลยกู้ยืมเงินโจทก์ไป 140,000 บาท ตกลงให้ดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปี การกู้ยืมเงินนี้จำเลยมอบสมุดเงินฝากประเภทออมทรัพย์ของธนาคารกรุงไทย จำกัดสาขาสงขลา พร้อมบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติให้โจทก์ยึดถือไว้เป็นประกันโจทก์ได้นำบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติไปกดถอนดอกเบี้ยแต่ละเดือนมีกำหนด 10 เดือน แล้วต่อมาวันที่ 30 มกราคม 2533 จำเลยหลอกลวงโจทก์ว่าจะนำสมุดเงินฝากประเภทออมทรัพย์พร้อมบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติดังกล่าวไปติดต่อธนาคารกรุงไทย จำกัด สาขาสงขลาเพื่อขอกู้ยืมเงินประเภทสินเชื่อธนวัฒน์ เมื่อติดต่อเสร็จแล้วจะมามอบให้โจทก์ยึดถือไว้เป็นประกันเช่นเดิม อันเป็นข้อความเท็จความจริงแล้วจำเลยหาได้มีเจตนาไปติดต่อธนาคารเพื่อขอกู้เงินแต่อย่างใดไม่ เนื่องจากโจทก์หลงเชื่อจึงได้มอบสมุดเงินฝากและบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติดังกล่าวให้จำเลยไป ต่อมา เมื่อถึงกำหนดชำระดอกเบี้ยประจำเดือนมกราคม 2533 โจทก์ได้ไปติดต่อทวงถามขอสมุดเงินฝากธนาคารและบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติดังกล่าวคืนจากจำเลยเพื่อนำมากดถอนจำนวนดอกเบี้ยและยึดถือไว้เป็นประกันตามที่เคยปฏิบัติมาแต่จำเลยปฏิเสธ ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 341ศาลชั้นต้นตรวจคำฟ้องแล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายกฟ้องโจทก์ คดีโจทก์จึงต้องห้ามฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 220 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ฉบับที่ 17) พ.ศ. 2532มาตรา 13 ที่ศาลชั้นต้นสั่งรับฎีกาโจทก์ จึงมิชอบ ศาลฎีกาไม่วินิจฉัยให้"พิพากษา ยกฎีกาโจทก์. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 834/2535นาง สม พิศ ทอง จำนงค์โจทก์นาง วีนัส บุญ เชิดจำเลย ป.อ. ม. 341 ป.วิ.อ. ม. 220ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์ คดีโจทก์ต้องห้ามฎีกาตาม ป.วิ.อ. มาตรา 220 ที่แก้ไขเพิ่มเติมแล้ว การที่ศาลชั้นต้นสั่งรับฎีกาของโจทก์ จึงมิชอบ.โจทก์ฟ้องว่าเมื่อวันที่ 3 มีนาคม 2532 จำเลยกู้ยืมเงินโจทก์ไป 140,000 บาท ตกลงให้ดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปี การกู้ยืมเงินนี้จำเลยมอบสมุดเงินฝากประเภทออมทรัพย์ของธนาคารกรุงไทย จำกัดสาขาสงขลา พร้อมบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติให้โจทก์ยึดถือไว้เป็นประกันโจทก์ได้นำบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติไปกดถอนดอกเบี้ยแต่ละเดือนมีกำหนด 10 เดือน แล้วต่อมาวันที่ 30 มกราคม 2533 จำเลยหลอกลวงโจทก์ว่าจะนำสมุดเงินฝากประเภทออมทรัพย์พร้อมบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติดังกล่าวไปติดต่อธนาคารกรุงไทย จำกัด สาขาสงขลาเพื่อขอกู้ยืมเงินประเภทสินเชื่อธนวัฒน์ เมื่อติดต่อเสร็จแล้วจะมามอบให้โจทก์ยึดถือไว้เป็นประกันเช่นเดิม อันเป็นข้อความเท็จความจริงแล้วจำเลยหาได้มีเจตนาไปติดต่อธนาคารเพื่อขอกู้เงินแต่อย่างใดไม่ เนื่องจากโจทก์หลงเชื่อจึงได้มอบสมุดเงินฝากและบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติดังกล่าวให้จำเลยไป ต่อมา เมื่อถึงกำหนดชำระดอกเบี้ยประจำเดือนมกราคม 2533 โจทก์ได้ไปติดต่อทวงถามขอสมุดเงินฝากธนาคารและบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติดังกล่าวคืนจากจำเลยเพื่อนำมากดถอนจำนวนดอกเบี้ยและยึดถือไว้เป็นประกันตามที่เคยปฏิบัติมาแต่จำเลยปฏิเสธ ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 341ศาลชั้นต้นตรวจคำฟ้องแล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายกฟ้องโจทก์ คดีโจทก์จึงต้องห้ามฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 220 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ฉบับที่ 17) พ.ศ. 2532มาตรา 13 ที่ศาลชั้นต้นสั่งรับฎีกาโจทก์ จึงมิชอบ ศาลฎีกาไม่วินิจฉัยให้"พิพากษา ยกฎีกาโจทก์.(จองทรัพย์ เที่ยงธรรม-เจริญ นิลเอสงฆ์-สังเวียน รัตนมุง)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้ศาลชั้นต้นยกฟ้องโจทก์ในชั้นตรวจคำฟ้อง โดยให้เหตุผลว่าฟ้องโจทก์ไม่เข้าองค์ประกอบความผิดฐานฉ้อโกง เนื่องจากสมุดเงินฝากและบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติที่จำเลยเอาไปจากโจทก์นั้นเป็นของจำเลย มิใช่ของโจทก์ ข้อที่จะต้องนำมาพิจารณาในคดีนี้ก็คือหลักกฎหมายฉ้อโกงแนววินิจฉัยของศาลฎีกาและวิวัฒนาการทางเทคโนโลยีสมัยใหม่เช่นบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติดังเช่นที่เกิดขึ้นนี้ จากคำอธิบายกฎหมายอาญา ภาค 2 ของอาจารย์จิตติติงศภัทิย์ เรื่องฉ้อโกงท่านได้อธิบายหลักกฎหมายไว้ตอนหนึ่งว่า "ในการฉ้อโกง สิ่งที่ได้ไปคือทรัพย์สิน หมายถึงทั้งทรัพย์ ทั้งวัตถุไม่มีรูปร่างจะเป็นสังหาริมทรัพย์หรืออสังหาริมทรัพย์ รวมทั้งสิทธิที่เป็นทรัพย์สินก็ฉ้อโกงได้" และ "ทรัพย์สินในที่นี้ (หมายถึงในเรื่องฉ้อโกง) กฎหมายไม่ได้บัญญัติว่าเป็นของผู้อื่นดังมาตรา 334 หรือ352 เพราะได้กรรมสิทธิ์ไปก็ต้องเป็นได้ทรัพย์สินของผู้อื่นอยู่เองแต่ที่มิได้บัญญัติไว้ดังนี้ศาลจึงลงโทษ การที่จำเลยหลอกเอาโฉนดซึ่งจำเลยมอบให้เจ้าหนี้ยึดไว้เป็นประกันหนี้ตามมาตรานี้ ซึ่งน่าจะเป็นกรณีที่ต้องพิจารณาตามมาตรา 349 เรื่องโกงเจ้าหนี้มากกว่าที่ลงโทษตามมาตรา 349 ไม่ได้เพราะไม่เป็นการจำนำ" และอธิบายว่า"หลอกเอาสิ่งที่ผู้หลอกมีสิทธิจะได้รับโดยชอบด้วยกฎหมายไม่เป็นฉ้อโกง เหตุนี้การหลอกเอาทรัพย์ที่เป็นกรรมสิทธิ์ของผู้กระทำไปจากผู้ถูกหลอกลวงจึงไม่เป็นฉ้อโกงกฎหมายมิได้บัญญัติว่าต้องเป็นทรัพย์ของผู้อื่น แต่ที่บัญญัติว่าได้จากผู้ถูกหลอกลวงก็แสดงให้เห็นในทางที่ได้กรรมสิทธิ์ไปจากผู้อื่น ถ้าเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้กระทำ ผู้กระทำก็ไม่ได้อะไรไป ไม่เป็นการหลอกเอากรรมสิทธิ์ไป" ซึ่งข้อกฎหมายนี้ศาลฎีกาได้รับรองวินิจฉัยไว้แล้วหลายครั้งเช่นคำพิพากษาฎีกาที่ 16/2510 ซึ่งวินิจฉัยว่า "เอกสารการซื้อรถและรถรายพิพาทเป็นของจำเลยทั้งสิ้น จำเลยได้ออกตั๋วสัญญาใช้เงินให้แก่ธนาคาร ผู้เสียหายเป็นผู้ค้ำประกัน ระหว่างนั้นจำเลยกำลังผ่อนชำระเงินให้แก่ธนาคารตามสัญญาอยู่ การที่จำเลยยอมทิ้งรถและเอกสารการซื้อรถให้ผู้เสียหายก็ด้วยความเกรงใจ ผู้เสียหายไม่มีสิทธิตามกฎหมายที่จะยึดเอกสารและรถไว้ เมื่อจำเลยกลับใจจำเลยย่อมมีสิทธิมาเอารถของจำเลยไปและมีสิทธิไปขอเอกสารของจำเลยจากผู้รักษาไว้ได้ การกระทำของจำเลยยังไม่เป็นความผิดฐานฉ้อโกง" และคำพิพากษาฎีกาที่ 1455/2529 ซึ่งวินิจฉัยว่า"โจทก์ฟ้องและนำสืบว่า จำเลยที่ 2 ตกลงขายเครื่องจักรผลิตปุ๋ยเคมีให้โจทก์ แต่ยังมิได้จดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์เครื่องจักรดังกล่าวให้แก่โจทก์ ดังนี้ กรรมสิทธิ์ในตัวเครื่องจักรจึงยังไม่เปลี่ยนมือไปยังโจทก์ ที่โจทก์อ้างว่าจำเลยที่ 2 ใช้ให้จำเลยที่ 1 ไปหลอกลวงโจทก์เพื่อขอรับหนังสือสำคัญการจดทะเบียนกรรมสิทธิ์เครื่องจักรและโจทก์หลงเชื่อมอบหนังสือสำคัญดังกล่าวให้ไป อันเป็นความผิดฐานฉ้อโกงนั้น แม้หากจะเป็นจริง การกระทำของจำเลยทั้งสองก็ยังไม่เข้าองค์ประกอบเป็นความผิด เพราะหนังสือสำคัญแสดงการจดทะเบียนนั้นยังเป็นของจำเลยที่ 2" สำหรับกรณีที่ลูกหนี้กู้ยืมเงินเจ้าหนี้โดยให้เจ้าหนี้ยึดถือโฉนดไว้เป็นหลักประกันนั้น ในทางแพ่งแล้ว สัญญาเช่นนี้ ศาลได้รับรู้ว่ามีได้ ไม่ต้องห้ามตามกฎหมายหรือขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมของประชาชน และยังรับรองว่าเจ้าหนี้มีสิทธิยึดโฉนดไว้ได้จนกว่าจะได้รับชำระหนี้ เช่น คำพิพากษาฎีกาที่ 1369/2510ซึ่งวินิจฉัยว่า "สามีภริยาร่วมรู้เห็นยินยอมให้บุคคลภายนอกเอาโฉนดที่ดินซึ่งเป็นสินบริคณห์ไปให้ธนาคารยึดถือไว้เป็นหลักฐานในการกู้เงินเกินบัญชีของบุคคลภายนอก เมื่อบุคคลภายนอกยังค้างชำระหนี้ธนาคารอยู่ ธนาคารก็มีสิทธิยึดโฉนดไว้ได้ สามีและภริยาเจ้าของโฉนดไม่มีสิทธิเรียกคืนโฉนดนั้น" และคำพิพากษาฎีกาที่942/2527 วินิจฉัยว่า "โจทก์ทำสัญญาเบิกเงินเกินบัญชีกับจำเลยโดยจำเลยยึดถือโฉนดรายพิพาทกับใบมอบอำนาจที่โจทก์ให้ไว้ยังมิได้นำไปจดทะเบียนจำนองเป็นประกันตามที่ตกลงกัน เมื่อโจทก์ยังเป็นหนี้จำเลยมากกว่าที่โจทก์เสนอจะชำระให้แก่จำเลย จำเลยย่อมมีสิทธิที่จะปฏิเสธไม่รับชำระหนี้ และยึดถือโฉนดไว้จนกว่าจะได้รับชำระหนี้เสร็จสิ้นได้" โดยท่านอัมพรณตะกั่วทุ่ง ได้หมายเหตุไว้ท้ายฎีกานี้อย่างน่าสนใจว่า "การที่โจทก์ลูกหนี้มอบโฉนดที่ดินกับใบมอบอำนาจให้ไว้แก่จำเลยเจ้าหนี้เพื่อจำนอง แต่ก่อนจะทำสัญญาจำนอง โจทก์มาขอโฉนดคืน จำเลยมีสิทธิยึดหน่วงตาม ป.พ.พ. มาตรา 241 หรือไม่ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 241 เป็นเรื่องเจ้าหนี้เป็นผู้ครองทรัพย์สินของลูกหนี้และมีหนี้อันเป็นคุณประโยชน์แก่เจ้าหนี้เกี่ยวด้วยทรัพย์สินซึ่งครองนั้น โฉนดที่ดินโดยสภาพเป็นเอกสารสันนิษฐานว่าบุคคลผู้มีชื่อเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินนั้นเท่านั้น จำเลยยึดถือโฉนดจึงถือไม่ได้ว่าครองทรัพย์สิน คือที่ดินของโจทก์ ทั้งการที่โจทก์เป็นลูกหนี้ตามสัญญาเบิกเงินเกินบัญชี ก็ไม่เกี่ยวกับโฉนดที่ดินที่จำเลยยึดถือไว้ กรณีจึงไม่เป็นสิทธิยึดหน่วงตามมาตรา 241 ฎีกาที่ 545/2504 เจ้าหนี้ให้ลูกหนี้กู้เงินโดยลูกหนี้มอบโฉนดให้ยึดไว้เป็นประกันนั้น ไม่มีสิทธิยึดหน่วง ตาม ป.พ.พ.มาตรา 241 ทั้งการมอบโฉนดให้ยึดถือไว้ก็ไม่ใช่จำนำ (ฎีกาที่ 229/2522)และเมื่อยังไม่จดทะเบียนจำนอง ก็ไม่ใช่จำนองด้วย แต่การที่โจทก์ลูกหนี้มอบโฉนดที่ดินให้จำเลยเจ้าหนี้ยึดถือไว้โดยมีข้อตกลงว่าเมื่อลูกหนี้ชำระหนี้เสร็จสิ้นแล้วจึงจะเรียกโฉนดคืนได้ กรณีปรับบทเป็นสัญญาต่างตอบแทน กล่าวคือตราบใดที่ลูกหนี้ยังไม่ชำระหนี้ให้สิ้นเชิง ลูกหนี้ย่อมไม่มีสิทธิเรียกโฉนดคืน (ฎีกาที่ 1416/2499,1369/2510) เว้นแต่หนี้ขาดอายุความลูกหนี้เรียกคืนได้ (ฎีกาที่ 229/2522)" สำหรับในทางอาญานั้น ศาลฎีกาก็ได้วินิจฉัยว่า หากลูกหนี้ใช้อุบายหลอกลวงเพื่อเอาโฉนดคืนไปจากเจ้าหนี้โดยทุจริตก็เป็นฉ้อโกงได้ เพราะโจทก์มีสิทธิยึดโฉนดไว้ดั่งเช่นคำพิพากษาฎีกาที่2132/2517 ซึ่งวินิจฉัยว่า "พยานหลักฐานโจทก์ที่นำสืบฟังได้ว่าจำเลยทั้งสองได้มีเจตนาทุจริตหลอกลวงเอาโฉนดเลขที่ 41601ซึ่งเป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลยที่ 2 ไปจากโจทก์โดยใช้อุบายหลอกลวงว่าขอยืมโฉนดดังกล่าวให้ผู้มีชื่อดูแล้วจะส่งคืน โจทก์หลงเชื่อจึงมอบโฉนดให้จำเลยทั้งสองไป แต่แล้วจำเลยทั้งสองร่วมกันเอาโฉนดนั้นไปจดทะเบียนโอนขายให้แก่บุคคลอื่นเสีย ถึงแม้โฉนดเลขที่ 41601นั้นจะเป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลยที่ 2 ก็ตาม แต่การที่จำเลยทั้งสองเอาโฉนดดังกล่าวไปมอบให้โจทก์ไว้เป็นประกันเงินกู้ที่จำเลยที่ 1กู้เงินโจทก์ไป โจทก์จึงมีสิทธิยึดโฉนดที่ดินนั้นไว้ได้ เมื่อจำเลยทั้งสองทุจริตกล่าวเท็จหลอกลวงเอาโฉนดที่ดินนั้นไปจากโจทก์การกระทำของจำเลยทั้งสองจึงเป็นความผิดฐานฉ้อโกงตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 341" จะเห็นได้จากแนววินิจฉัยของศาลฎีกาในเรื่องการยึดโฉนดที่ดินไว้เป็นประกันการชำระหนี้ว่า เพราะเจ้าหนี้มีสิทธิที่จะยึดโฉนดของลูกหนี้ไว้ได้ การที่ลูกหนี้หลอกเอาโฉนดคืนไปจึงเป็นความผิดฉ้อโกง ต่อมาเมื่อมีการคิดค้นการใช้บัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติเกิดขึ้นลูกหนี้และเจ้าหนี้ก็คิดค้นวิธีการใหม่โดยให้เจ้าหนี้ยึดถือสมุดเงินฝากและบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติของลูกหนี้แทนโฉนดเพราะการเก็บโฉนดจะมีค่าเป็นเพียงการเก็บกระดาษเท่านั้น ย่อมสู้การเก็บสมุดเงินฝากและบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติของลูกหนี้ไม่ได้เพราะนอกจากเจ้าหนี้จะอุ่นใจว่าลูกหนี้มีเงินในบัญชีพอบังคับชำระหนี้ได้แล้วเจ้าหนี้ยังสามารถนำมาใช้ถอนเงินจากบัญชีของลูกหนี้ได้ หากพิจารณาในแง่นี้การยึดบัตรฝากถอนเงินเพื่อเบิกเงินจากบัญชีของลูกหนี้ ย่อมหาใช่เป็นเพียงการยึดถือกระดาษแข็งเปล่า ๆ ไม่แต่เป็นวิธีการที่เจ้าหนี้จะได้รับการผ่อนชำระเงินจากลูกหนี้วิธีหนึ่ง โดยให้เจ้าหนี้ใช้บัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติ ถอนเงินมาใช้เมื่อครบกำหนดที่ตกลงกัน ประโยชน์จากบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติที่เจ้าหนี้จะได้รับจึงมีมากกว่าการยึดโฉนด เมื่อเป็นเช่นนี้ในแง่ของการใช้กฎหมายให้สอดคล้องกับวิวัฒนาการที่เปลี่ยนไปจึงน่าจะมิได้ดูแต่เพียงว่าบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติเป็นของใครเท่านั้น แต่น่าจะดูว่าบัตรดังกล่าวยังเป็นประโยชน์แก่ผู้ยึดถือตามสิทธิที่เจ้าหนี้และลูกหนี้อาจจะตกลงกันไว้ด้วยหรือไม่ ซึ่งในเรื่องนี้ ศาลฎีกาได้เคยวินิจฉัยไว้แล้วดังเช่น คำพิพากษาฎีกาที่2274/2532 ซึ่งวินิจฉัยว่า "จำเลยกู้เงินโจทก์ไป 20,000 บาทตกลงผ่อนชำระคืนเดือนละ 4,000 บาท ในการนี้จำเลยมอบสมุดเงินฝากสะสมทรัพย์ของจำเลยพร้อมด้วยใบมอบฉันทะให้ถอนเงิน 5 ฉบับ ๆ ละ4,000 บาท ให้แก่โจทก์ เพื่อโจทก์ไปเบิกเงินมาชำระหนี้ดังกล่าวแม้ต่อมาจำเลยหลอกลวงโจทก์จนโจทก์หลงเชื่อมอบสมุดเงินฝากของจำเลยให้แก่จำเลยไป แต่จำเลยมีอำนาจสั่งให้ธนาคารระงับการจ่ายเงินตามใบมอบฉันทะให้ถอนเงินได้ทุกเมื่อ ทั้งยังปรากฏว่าในขณะที่จำเลยหลอกลวงเอาสมุดเงินฝากคืนไปจากโจทก์นั้น เงินในบัญชีธนาคารของจำเลยมีจำนวนไม่ถึง 4,000 บาท โจทก์ย่อมไม่อาจถอนเงินตามใบมอบฉันทะดังกล่าวได้ แม้โจทก์จะมีสมุดเงินฝากของจำเลยและจำเลยไม่สั่งให้ธนาคารระงับการจ่ายเงินก็ตาม การที่จำเลยหลอกลวงเอาสมุดเงินฝากของจำเลยเองไปจากโจทก์จึงไม่ทำให้จำเลยได้ไปซึ่งทรัพย์สินจากโจทก์ และไม่เป็นความผิดฐานฉ้อโกง" จะเห็นว่าศาลฎีกาหาได้วินิจฉัยยกฟ้องโจทก์เพราะเหตุที่สมุดเงินฝากเป็นของจำเลยไม่ แต่ยกฟ้องเพราะเหตุที่จำนวนเงินในบัญชีของจำเลยมีไม่พอ โจทก์ไม่อาจถอนเงินตามใบมอบฉันทะได้อยู่ดีการที่โจทก์ยึดสมุดเงินฝากของจำเลยไว้จึงไม่มีประโยชน์แก่โจทก์เพราะโจทก์ไม่สามารถนำมาเบิกเงินจากบัญชีของจำเลยได้ การที่จำเลยหลอกเอาสมุดเงินฝากของจำเลยคืนไป จึงไม่ทำให้โจทก์เสียประโยชน์อย่างไร ก็เท่ากับว่า จำเลยก็มิได้ไปซึ่งทรัพย์สินอย่างใดจากโจทก์ด้วย แต่สำหรับคดีที่หมายเหตุอยู่นี้ โจทก์บรรยายฟ้องว่า โจทก์มีสิทธิยึดบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติและสมุดเงินฝากของจำเลยไว้เป็นประกันการชำระหนี้กู้ยืม และโจทก์ได้ใช้บัตรดังกล่าวไปกดเบิกเงินเป็นค่าดอกเบี้ยแต่ละเดือนมีกำหนด 10 เดือนเท่ากับโจทก์อ้างสิทธิยึดบัตรและสมุดเงินฝากตามข้อตกลงและเพื่อประโยชน์ในการถอนเงินค่าดอกเบี้ยจากบัญชีจำเลยและสิทธินั้นยังมีประโยชน์แก่โจทก์ ดังนัยคำพิพากษาฎีกาที่ 2274/2532ทั้งโดยการหลอกลวงเช่นนั้น ทำให้โจทก์เสียประโยชน์ที่จะได้รับเงินดอกเบี้ยจากการใช้บัตรดังกล่าว ซึ่งก็เท่ากับจำเลยได้เงินส่วนดอกเบี้ยที่ควรจะตกได้แก่โจทก์หากโจทก์นำบัตรไปใช้ ฟ้องโจทก์นั้นจึงน่าจะพอฟังได้ว่า โจทก์บรรยายฟ้องเข้าองค์ประกอบความผิดฐานฉ้อโกงแล้ว ศาลชั้นต้นจึงน่าจะไต่สวนมูลฟ้องเสียก่อนเพื่อให้ทราบว่าบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติและสมุดเงินฝากยังเป็นประโยชน์แก่โจทก์หรือไม่ เป็นที่น่าเสียดายที่คดีที่หมายเหตุนี้ โจทก์มิได้จัดให้มีการรับรองฎีกาเสียก่อนที่จะยื่นฎีกา มิเช่นนั้นเราคงจะได้มีคำวินิจฉัยของศาลฎีกาเป็นบรรทัดฐานต่อไป เพราะคดีเช่นนี้ย่อมเกิดขึ้นอีกได้เสมอในยุคไฮเทคเช่นทุกวันนี้. ชัยพัฒน์ชินวงศ์.หมายเหตุ: คดีนี้ศาลชั้นต้นยกฟ้องโจทก์ในชั้นตรวจคำฟ้อง โดยให้เหตุผลว่าฟ้องโจทก์ไม่เข้าองค์ประกอบความผิดฐานฉ้อโกง เนื่องจากสมุดเงินฝากและบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติที่จำเลยเอาไปจากโจทก์นั้นเป็นของจำเลย มิใช่ของโจทก์ ข้อที่จะต้องนำมาพิจารณาในคดีนี้ก็คือหลักกฎหมายฉ้อโกงแนววินิจฉัยของศาลฎีกาและวิวัฒนาการทางเทคโนโลยีสมัยใหม่เช่นบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติดังเช่นที่เกิดขึ้นนี้ จากคำอธิบายกฎหมายอาญา ภาค 2 ของอาจารย์จิตติติงศภัทิย์ เรื่องฉ้อโกงท่านได้อธิบายหลักกฎหมายไว้ตอนหนึ่งว่า "ในการฉ้อโกง สิ่งที่ได้ไปคือทรัพย์สิน หมายถึงทั้งทรัพย์ ทั้งวัตถุไม่มีรูปร่างจะเป็นสังหาริมทรัพย์หรืออสังหาริมทรัพย์ รวมทั้งสิทธิที่เป็นทรัพย์สินก็ฉ้อโกงได้" และ "ทรัพย์สินในที่นี้ (หมายถึงในเรื่องฉ้อโกง) กฎหมายไม่ได้บัญญัติว่าเป็นของผู้อื่นดังมาตรา 334 หรือ352 เพราะได้กรรมสิทธิ์ไปก็ต้องเป็นได้ทรัพย์สินของผู้อื่นอยู่เองแต่ที่มิได้บัญญัติไว้ดังนี้ศาลจึงลงโทษ การที่จำเลยหลอกเอาโฉนดซึ่งจำเลยมอบให้เจ้าหนี้ยึดไว้เป็นประกันหนี้ตามมาตรานี้ ซึ่งน่าจะเป็นกรณีที่ต้องพิจารณาตามมาตรา 349 เรื่องโกงเจ้าหนี้มากกว่าที่ลงโทษตามมาตรา 349 ไม่ได้เพราะไม่เป็นการจำนำ" และอธิบายว่า"หลอกเอาสิ่งที่ผู้หลอกมีสิทธิจะได้รับโดยชอบด้วยกฎหมายไม่เป็นฉ้อโกง เหตุนี้การหลอกเอาทรัพย์ที่เป็นกรรมสิทธิ์ของผู้กระทำไปจากผู้ถูกหลอกลวงจึงไม่เป็นฉ้อโกงกฎหมายมิได้บัญญัติว่าต้องเป็นทรัพย์ของผู้อื่น แต่ที่บัญญัติว่าได้จากผู้ถูกหลอกลวงก็แสดงให้เห็นในทางที่ได้กรรมสิทธิ์ไปจากผู้อื่น ถ้าเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้กระทำ ผู้กระทำก็ไม่ได้อะไรไป ไม่เป็นการหลอกเอากรรมสิทธิ์ไป" ซึ่งข้อกฎหมายนี้ศาลฎีกาได้รับรองวินิจฉัยไว้แล้วหลายครั้งเช่นคำพิพากษาฎีกาที่ 16/2510 ซึ่งวินิจฉัยว่า "เอกสารการซื้อรถและรถรายพิพาทเป็นของจำเลยทั้งสิ้น จำเลยได้ออกตั๋วสัญญาใช้เงินให้แก่ธนาคาร ผู้เสียหายเป็นผู้ค้ำประกัน ระหว่างนั้นจำเลยกำลังผ่อนชำระเงินให้แก่ธนาคารตามสัญญาอยู่ การที่จำเลยยอมทิ้งรถและเอกสารการซื้อรถให้ผู้เสียหายก็ด้วยความเกรงใจ ผู้เสียหายไม่มีสิทธิตามกฎหมายที่จะยึดเอกสารและรถไว้ เมื่อจำเลยกลับใจจำเลยย่อมมีสิทธิมาเอารถของจำเลยไปและมีสิทธิไปขอเอกสารของจำเลยจากผู้รักษาไว้ได้ การกระทำของจำเลยยังไม่เป็นความผิดฐานฉ้อโกง" และคำพิพากษาฎีกาที่ 1455/2529 ซึ่งวินิจฉัยว่า"โจทก์ฟ้องและนำสืบว่า จำเลยที่ 2 ตกลงขายเครื่องจักรผลิตปุ๋ยเคมีให้โจทก์ แต่ยังมิได้จดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์เครื่องจักรดังกล่าวให้แก่โจทก์ ดังนี้ กรรมสิทธิ์ในตัวเครื่องจักรจึงยังไม่เปลี่ยนมือไปยังโจทก์ ที่โจทก์อ้างว่าจำเลยที่ 2 ใช้ให้จำเลยที่ 1 ไปหลอกลวงโจทก์เพื่อขอรับหนังสือสำคัญการจดทะเบียนกรรมสิทธิ์เครื่องจักรและโจทก์หลงเชื่อมอบหนังสือสำคัญดังกล่าวให้ไป อันเป็นความผิดฐานฉ้อโกงนั้น แม้หากจะเป็นจริง การกระทำของจำเลยทั้งสองก็ยังไม่เข้าองค์ประกอบเป็นความผิด เพราะหนังสือสำคัญแสดงการจดทะเบียนนั้นยังเป็นของจำเลยที่ 2" สำหรับกรณีที่ลูกหนี้กู้ยืมเงินเจ้าหนี้โดยให้เจ้าหนี้ยึดถือโฉนดไว้เป็นหลักประกันนั้น ในทางแพ่งแล้ว สัญญาเช่นนี้ ศาลได้รับรู้ว่ามีได้ ไม่ต้องห้ามตามกฎหมายหรือขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมของประชาชน และยังรับรองว่าเจ้าหนี้มีสิทธิยึดโฉนดไว้ได้จนกว่าจะได้รับชำระหนี้ เช่น คำพิพากษาฎีกาที่ 1369/2510ซึ่งวินิจฉัยว่า "สามีภริยาร่วมรู้เห็นยินยอมให้บุคคลภายนอกเอาโฉนดที่ดินซึ่งเป็นสินบริคณห์ไปให้ธนาคารยึดถือไว้เป็นหลักฐานในการกู้เงินเกินบัญชีของบุคคลภายนอก เมื่อบุคคลภายนอกยังค้างชำระหนี้ธนาคารอยู่ ธนาคารก็มีสิทธิยึดโฉนดไว้ได้ สามีและภริยาเจ้าของโฉนดไม่มีสิทธิเรียกคืนโฉนดนั้น" และคำพิพากษาฎีกาที่942/2527 วินิจฉัยว่า "โจทก์ทำสัญญาเบิกเงินเกินบัญชีกับจำเลยโดยจำเลยยึดถือโฉนดรายพิพาทกับใบมอบอำนาจที่โจทก์ให้ไว้ยังมิได้นำไปจดทะเบียนจำนองเป็นประกันตามที่ตกลงกัน เมื่อโจทก์ยังเป็นหนี้จำเลยมากกว่าที่โจทก์เสนอจะชำระให้แก่จำเลย จำเลยย่อมมีสิทธิที่จะปฏิเสธไม่รับชำระหนี้ และยึดถือโฉนดไว้จนกว่าจะได้รับชำระหนี้เสร็จสิ้นได้" โดยท่านอัมพรณตะกั่วทุ่ง ได้หมายเหตุไว้ท้ายฎีกานี้อย่างน่าสนใจว่า "การที่โจทก์ลูกหนี้มอบโฉนดที่ดินกับใบมอบอำนาจให้ไว้แก่จำเลยเจ้าหนี้เพื่อจำนอง แต่ก่อนจะทำสัญญาจำนอง โจทก์มาขอโฉนดคืน จำเลยมีสิทธิยึดหน่วงตาม ป.พ.พ. มาตรา 241 หรือไม่ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 241 เป็นเรื่องเจ้าหนี้เป็นผู้ครองทรัพย์สินของลูกหนี้และมีหนี้อันเป็นคุณประโยชน์แก่เจ้าหนี้เกี่ยวด้วยทรัพย์สินซึ่งครองนั้น โฉนดที่ดินโดยสภาพเป็นเอกสารสันนิษฐานว่าบุคคลผู้มีชื่อเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินนั้นเท่านั้น จำเลยยึดถือโฉนดจึงถือไม่ได้ว่าครองทรัพย์สิน คือที่ดินของโจทก์ ทั้งการที่โจทก์เป็นลูกหนี้ตามสัญญาเบิกเงินเกินบัญชี ก็ไม่เกี่ยวกับโฉนดที่ดินที่จำเลยยึดถือไว้ กรณีจึงไม่เป็นสิทธิยึดหน่วงตามมาตรา 241 ฎีกาที่ 545/2504 เจ้าหนี้ให้ลูกหนี้กู้เงินโดยลูกหนี้มอบโฉนดให้ยึดไว้เป็นประกันนั้น ไม่มีสิทธิยึดหน่วง ตาม ป.พ.พ.มาตรา 241 ทั้งการมอบโฉนดให้ยึดถือไว้ก็ไม่ใช่จำนำ (ฎีกาที่ 229/2522)และเมื่อยังไม่จดทะเบียนจำนอง ก็ไม่ใช่จำนองด้วย แต่การที่โจทก์ลูกหนี้มอบโฉนดที่ดินให้จำเลยเจ้าหนี้ยึดถือไว้โดยมีข้อตกลงว่าเมื่อลูกหนี้ชำระหนี้เสร็จสิ้นแล้วจึงจะเรียกโฉนดคืนได้ กรณีปรับบทเป็นสัญญาต่างตอบแทน กล่าวคือตราบใดที่ลูกหนี้ยังไม่ชำระหนี้ให้สิ้นเชิง ลูกหนี้ย่อมไม่มีสิทธิเรียกโฉนดคืน (ฎีกาที่ 1416/2499,1369/2510) เว้นแต่หนี้ขาดอายุความลูกหนี้เรียกคืนได้ (ฎีกาที่ 229/2522)" สำหรับในทางอาญานั้น ศาลฎีกาก็ได้วินิจฉัยว่า หากลูกหนี้ใช้อุบายหลอกลวงเพื่อเอาโฉนดคืนไปจากเจ้าหนี้โดยทุจริตก็เป็นฉ้อโกงได้ เพราะโจทก์มีสิทธิยึดโฉนดไว้ดั่งเช่นคำพิพากษาฎีกาที่2132/2517 ซึ่งวินิจฉัยว่า "พยานหลักฐานโจทก์ที่นำสืบฟังได้ว่าจำเลยทั้งสองได้มีเจตนาทุจริตหลอกลวงเอาโฉนดเลขที่ 41601ซึ่งเป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลยที่ 2 ไปจากโจทก์โดยใช้อุบายหลอกลวงว่าขอยืมโฉนดดังกล่าวให้ผู้มีชื่อดูแล้วจะส่งคืน โจทก์หลงเชื่อจึงมอบโฉนดให้จำเลยทั้งสองไป แต่แล้วจำเลยทั้งสองร่วมกันเอาโฉนดนั้นไปจดทะเบียนโอนขายให้แก่บุคคลอื่นเสีย ถึงแม้โฉนดเลขที่ 41601นั้นจะเป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลยที่ 2 ก็ตาม แต่การที่จำเลยทั้งสองเอาโฉนดดังกล่าวไปมอบให้โจทก์ไว้เป็นประกันเงินกู้ที่จำเลยที่ 1กู้เงินโจทก์ไป โจทก์จึงมีสิทธิยึดโฉนดที่ดินนั้นไว้ได้ เมื่อจำเลยทั้งสองทุจริตกล่าวเท็จหลอกลวงเอาโฉนดที่ดินนั้นไปจากโจทก์การกระทำของจำเลยทั้งสองจึงเป็นความผิดฐานฉ้อโกงตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 341" จะเห็นได้จากแนววินิจฉัยของศาลฎีกาในเรื่องการยึดโฉนดที่ดินไว้เป็นประกันการชำระหนี้ว่า เพราะเจ้าหนี้มีสิทธิที่จะยึดโฉนดของลูกหนี้ไว้ได้ การที่ลูกหนี้หลอกเอาโฉนดคืนไปจึงเป็นความผิดฉ้อโกง ต่อมาเมื่อมีการคิดค้นการใช้บัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติเกิดขึ้นลูกหนี้และเจ้าหนี้ก็คิดค้นวิธีการใหม่โดยให้เจ้าหนี้ยึดถือสมุดเงินฝากและบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติของลูกหนี้แทนโฉนดเพราะการเก็บโฉนดจะมีค่าเป็นเพียงการเก็บกระดาษเท่านั้น ย่อมสู้การเก็บสมุดเงินฝากและบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติของลูกหนี้ไม่ได้เพราะนอกจากเจ้าหนี้จะอุ่นใจว่าลูกหนี้มีเงินในบัญชีพอบังคับชำระหนี้ได้แล้วเจ้าหนี้ยังสามารถนำมาใช้ถอนเงินจากบัญชีของลูกหนี้ได้ หากพิจารณาในแง่นี้การยึดบัตรฝากถอนเงินเพื่อเบิกเงินจากบัญชีของลูกหนี้ ย่อมหาใช่เป็นเพียงการยึดถือกระดาษแข็งเปล่า ๆ ไม่แต่เป็นวิธีการที่เจ้าหนี้จะได้รับการผ่อนชำระเงินจากลูกหนี้วิธีหนึ่ง โดยให้เจ้าหนี้ใช้บัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติ ถอนเงินมาใช้เมื่อครบกำหนดที่ตกลงกัน ประโยชน์จากบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติที่เจ้าหนี้จะได้รับจึงมีมากกว่าการยึดโฉนด เมื่อเป็นเช่นนี้ในแง่ของการใช้กฎหมายให้สอดคล้องกับวิวัฒนาการที่เปลี่ยนไปจึงน่าจะมิได้ดูแต่เพียงว่าบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติเป็นของใครเท่านั้น แต่น่าจะดูว่าบัตรดังกล่าวยังเป็นประโยชน์แก่ผู้ยึดถือตามสิทธิที่เจ้าหนี้และลูกหนี้อาจจะตกลงกันไว้ด้วยหรือไม่ ซึ่งในเรื่องนี้ ศาลฎีกาได้เคยวินิจฉัยไว้แล้วดังเช่น คำพิพากษาฎีกาที่2274/2532 ซึ่งวินิจฉัยว่า "จำเลยกู้เงินโจทก์ไป 20,000 บาทตกลงผ่อนชำระคืนเดือนละ 4,000 บาท ในการนี้จำเลยมอบสมุดเงินฝากสะสมทรัพย์ของจำเลยพร้อมด้วยใบมอบฉันทะให้ถอนเงิน 5 ฉบับ ๆ ละ4,000 บาท ให้แก่โจทก์ เพื่อโจทก์ไปเบิกเงินมาชำระหนี้ดังกล่าวแม้ต่อมาจำเลยหลอกลวงโจทก์จนโจทก์หลงเชื่อมอบสมุดเงินฝากของจำเลยให้แก่จำเลยไป แต่จำเลยมีอำนาจสั่งให้ธนาคารระงับการจ่ายเงินตามใบมอบฉันทะให้ถอนเงินได้ทุกเมื่อ ทั้งยังปรากฏว่าในขณะที่จำเลยหลอกลวงเอาสมุดเงินฝากคืนไปจากโจทก์นั้น เงินในบัญชีธนาคารของจำเลยมีจำนวนไม่ถึง 4,000 บาท โจทก์ย่อมไม่อาจถอนเงินตามใบมอบฉันทะดังกล่าวได้ แม้โจทก์จะมีสมุดเงินฝากของจำเลยและจำเลยไม่สั่งให้ธนาคารระงับการจ่ายเงินก็ตาม การที่จำเลยหลอกลวงเอาสมุดเงินฝากของจำเลยเองไปจากโจทก์จึงไม่ทำให้จำเลยได้ไปซึ่งทรัพย์สินจากโจทก์ และไม่เป็นความผิดฐานฉ้อโกง" จะเห็นว่าศาลฎีกาหาได้วินิจฉัยยกฟ้องโจทก์เพราะเหตุที่สมุดเงินฝากเป็นของจำเลยไม่ แต่ยกฟ้องเพราะเหตุที่จำนวนเงินในบัญชีของจำเลยมีไม่พอ โจทก์ไม่อาจถอนเงินตามใบมอบฉันทะได้อยู่ดีการที่โจทก์ยึดสมุดเงินฝากของจำเลยไว้จึงไม่มีประโยชน์แก่โจทก์เพราะโจทก์ไม่สามารถนำมาเบิกเงินจากบัญชีของจำเลยได้ การที่จำเลยหลอกเอาสมุดเงินฝากของจำเลยคืนไป จึงไม่ทำให้โจทก์เสียประโยชน์อย่างไร ก็เท่ากับว่า จำเลยก็มิได้ไปซึ่งทรัพย์สินอย่างใดจากโจทก์ด้วย แต่สำหรับคดีที่หมายเหตุอยู่นี้ โจทก์บรรยายฟ้องว่า โจทก์มีสิทธิยึดบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติและสมุดเงินฝากของจำเลยไว้เป็นประกันการชำระหนี้กู้ยืม และโจทก์ได้ใช้บัตรดังกล่าวไปกดเบิกเงินเป็นค่าดอกเบี้ยแต่ละเดือนมีกำหนด 10 เดือนเท่ากับโจทก์อ้างสิทธิยึดบัตรและสมุดเงินฝากตามข้อตกลงและเพื่อประโยชน์ในการถอนเงินค่าดอกเบี้ยจากบัญชีจำเลยและสิทธินั้นยังมีประโยชน์แก่โจทก์ ดังนัยคำพิพากษาฎีกาที่ 2274/2532ทั้งโดยการหลอกลวงเช่นนั้น ทำให้โจทก์เสียประโยชน์ที่จะได้รับเงินดอกเบี้ยจากการใช้บัตรดังกล่าว ซึ่งก็เท่ากับจำเลยได้เงินส่วนดอกเบี้ยที่ควรจะตกได้แก่โจทก์หากโจทก์นำบัตรไปใช้ ฟ้องโจทก์นั้นจึงน่าจะพอฟังได้ว่า โจทก์บรรยายฟ้องเข้าองค์ประกอบความผิดฐานฉ้อโกงแล้ว ศาลชั้นต้นจึงน่าจะไต่สวนมูลฟ้องเสียก่อนเพื่อให้ทราบว่าบัตรฝากถอนเงินอัตโนมัติและสมุดเงินฝากยังเป็นประโยชน์แก่โจทก์หรือไม่ เป็นที่น่าเสียดายที่คดีที่หมายเหตุนี้ โจทก์มิได้จัดให้มีการรับรองฎีกาเสียก่อนที่จะยื่นฎีกา มิเช่นนั้นเราคงจะได้มีคำวินิจฉัยของศาลฎีกาเป็นบรรทัดฐานต่อไป เพราะคดีเช่นนี้ย่อมเกิดขึ้นอีกได้เสมอในยุคไฮเทคเช่นทุกวันนี้. ชัยพัฒน์ชินวงศ์.