คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4102/2539หลักกฎหมาย: จำเลยฝากเงินไว้กับผู้ร้องเงินที่ฝากจึงตกเป็นของผู้ร้องผู้ร้องคงมีแต่หน้าที่คืนเงินให้ครบจำนวนการที่จำเลยทำสัญญาจำนำและมอบสมุดคู่ฝากเงินประจำไว้แก่ผู้ร้องก็เพียงเพื่อประกันหนี้ที่มีต่อผู้ร้องแม้จะยินยอมให้ผู้ร้องนำเงินจากบัญชีดังกล่าวมาชำระหนี้ได้โดยไม่ต้องบอกกล่าวก็เป็นเรื่องความตกลงในการฝากเงินเพื่อเป็นประกันไม่เป็นการจำนำเงินฝากอีกทั้งสมุดคู่ฝากเงินประจำก็เป็นเพียงหลักฐานการรับฝากและถอนเงินที่ผู้ร้องออกให้จำเลยยึดถือไว้เพื่อสะดวกในการฝากและถอนเงินในบัญชีของจำเลยเท่านั้นไม่อยู่ในลักษณะของสิทธิซึ่งมีตราสารผู้ร้องจึงไม่เป็นเจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำไม่มีสิทธิได้รับชำระหนี้ก่อนโจทก์คดีสืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องจำเลยให้ใช้เงินตามหนังสือรับสภาพหนี้ 2,907,047 บาท พร้อมดอกเบี้ย แล้วได้มีการประนีประนอมยอมความกันและศาลพิพากษาตามยอมเมื่อวันที่22 มีนาคม 2536 ให้จำเลยผ่อนชำระหนี้จำนวนดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ยจำเลยไม่ชำระ โจทก์ขอหมายตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อยึดทรัพย์ของจำเลยมาชำระหนี้ และเจ้าพนักงานบังคับคดีได้อายัดเงินฝากประจำที่จำเลยได้ทำสัญญาจำนำสิทธิตามตราสารการฝากเงินไว้แก่ผู้ร้องผู้ร้องยื่นคำร้องขอว่า จำเลยทำสัญญาจำนำสิทธิตามตราสารการฝากเงินตามบัญชีที่เปิดไว้กับผู้ร้อง เป็นประกันเงินกู้ของลูกหนี้ที่มีต่อผู้ร้องรวม 15 ราย ซึ่งลูกหนี้แต่ละรายและจำเลยผิดสัญญาไม่ผ่อนชำระหนี้ตามข้อตกลงและอยู่ระหว่างผู้ร้องกำลังดำเนินการเพื่อหักเงินฝากในบัญชีเงินฝากประจำของจำเลยที่ได้จำนำไว้นั้นชำระหนี้แก่ผู้ร้อง ขอให้ผู้ร้องได้รับชำระหนี้บุริมสิทธิจำนำจำนวน594,617.89 บาท ก่อนโจทก์และเจ้าหนี้รายอื่น ๆ หากโจทก์สละสิทธิในการบังคับคดีหรือเพิกเฉยไม่ดำเนินการบังคับคดีผู้ร้องขอสวมสิทธิในการบังคับคดีแทนโจทก์ยื่นคำคัดค้านว่า จำเลยทำสัญญาจำนำสิทธิตามตราสารการฝากเงินตามเอกสารท้ายคำร้องขอ แต่ผู้ร้องไม่ใช่เจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำ ขอให้ยกคำร้องขอศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ผู้ร้องได้รับชำระหนี้บุริมสิทธิจำนำจำนวนเงิน 594,617.89 บาท ก่อนโจทก์และเจ้าหนี้รายอื่น ๆหากโจทก์สละสิทธิในการบังคับคดีหรือเพิกเฉยไม่ดำเนินการบังคับคดีให้ผู้ร้องสวมสิทธิในการบังคับคดีแทนโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับให้ยกคำร้องขอผู้ร้องฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้ผู้ร้องและโจทก์ไม่สืบพยาน คู่ความแถลงรับข้อเท็จจริงกันว่า ลูกหนี้ 15 ราย ทำสัญญากู้เงินผู้ร้องโดยมีจำเลยทำสัญญาค้ำประกันและทำสัญญาจำนำสิทธิตามตราสารการฝากเงินไว้แก่ผู้ร้องตามเอกสารหมาย ร.1 ถึง ร.45 มีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของผู้ร้องสรุปได้ว่าผู้ร้องเป็นเจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำมีสิทธิได้รับชำระหนี้ก่อนโจทก์หรือไม่ โดยผู้ร้องฎีกาว่า การที่จำเลยนำเงินมาฝากประจำไว้แก่ผู้ร้อง ผู้ร้องออกหลักฐานให้แก่จำเลยเป็นสมุดคู่ฝากเงินประจำให้จำเลยยึดถือไว้ กรรมสิทธิ์เงินฝากยังเป็นของจำเลยอยู่ การที่จำเลยมอบสมุดคู่ฝากเงินประจำให้แก่ผู้ร้องไว้เป็นประกันการชำระหนี้ของลูกหนี้ที่มีต่อผู้ร้อง เป็นการจำนำเงินฝากประจำหรือจำนำสิทธิซึ่งมีตราสาร ผู้ร้องจึงเป็นเจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำในตราสารเงินฝากของจำเลย ศาลฎีกาเห็นว่าเมื่อจำเลยฝากเงินไว้กับผู้ร้องตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 672 ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้รับฝากไม่พึงต้องส่งคืนเป็นเงินทองตราอันเดียวกันกับที่ฝาก ผู้รับฝากมีสิทธิเอาเงินซึ่งฝากนั้นออกใช้ก็ได้ ฉะนั้นเงินที่ฝากจึงตกเป็นของผู้ร้องผู้ร้องคงมีแต่หน้าที่คืนเงินให้ครบจำนวนเท่านั้น การที่จำเลยทำสัญญาจำนำและมอบสมุดคู่ฝากเงินประจำไว้แก่ผู้ร้องก็เพียงเพื่อประกันหนี้ที่ลูกหนี้ 15 ราย มีต่อผู้ร้อง แม้จำเลยจะตกลงยินยอมให้ผู้ร้องนำเงินจากบัญชีดังกล่าวมาชำระหนี้ของจำเลยที่มีต่อผู้ร้องโดยไม่ต้องบอกกล่าวตามสัญญาจำนำ สิทธิตราสารการฝากเงินก็เป็นเรื่องความตกลงในการฝากเงินเพื่อเป็นประกันนั้นเองหาทำให้ตัวเงินตามจำนวนในบัญชีเงินฝากยังคงเป็นของจำเลยอันผู้ร้องได้ยึดไว้เป็นประกันการชำระหนี้ไม่ ความตกลงดังกล่าวจึงไม่เป็นการจำนำเงินฝาก และการที่จำเลยมอบสมุดคู่ฝากเงินประจำให้ผู้ร้องยึดถือไว้เป็นประกันหนี้ของลูกหนี้ 15 รายก็มิใช่เป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 750 อีกเช่นกัน เพราะสมุดคู่ฝากเงินประจำเป็นเพียงหลักฐานการรับฝากและถอนเงินที่ผู้ร้องออกให้จำเลยยึดถือไว้เพื่อสะดวกในการฝากและถอนเงินในบัญชีฝากประจำของจำเลยเท่านั้นไม่อยู่ในลักษณะของสิทธิซึ่งมีตราสาร ผู้ร้องจึงไม่เป็นเจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำ ไม่มีสิทธิได้รับชำระหนี้ก่อนโจทก์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาของผู้ร้องฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4102/2539นาง อัมพวัน มหาชัยโจทก์ธนาคาร กรุงเทพฯ พาณิชย์การ จำกัดผู้ร้องนาย พันธ์ ใจอินผลจำเลย ป.พ.พ. ม. 672, ม. 50จำเลยฝากเงินไว้กับผู้ร้องเงินที่ฝากจึงตกเป็นของผู้ร้องผู้ร้องคงมีแต่หน้าที่คืนเงินให้ครบจำนวนการที่จำเลยทำสัญญาจำนำและมอบสมุดคู่ฝากเงินประจำไว้แก่ผู้ร้องก็เพียงเพื่อประกันหนี้ที่มีต่อผู้ร้องแม้จะยินยอมให้ผู้ร้องนำเงินจากบัญชีดังกล่าวมาชำระหนี้ได้โดยไม่ต้องบอกกล่าวก็เป็นเรื่องความตกลงในการฝากเงินเพื่อเป็นประกันไม่เป็นการจำนำเงินฝากอีกทั้งสมุดคู่ฝากเงินประจำก็เป็นเพียงหลักฐานการรับฝากและถอนเงินที่ผู้ร้องออกให้จำเลยยึดถือไว้เพื่อสะดวกในการฝากและถอนเงินในบัญชีของจำเลยเท่านั้นไม่อยู่ในลักษณะของสิทธิซึ่งมีตราสารผู้ร้องจึงไม่เป็นเจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำไม่มีสิทธิได้รับชำระหนี้ก่อนโจทก์คดีสืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องจำเลยให้ใช้เงินตามหนังสือรับสภาพหนี้ 2,907,047 บาท พร้อมดอกเบี้ย แล้วได้มีการประนีประนอมยอมความกันและศาลพิพากษาตามยอมเมื่อวันที่22 มีนาคม 2536 ให้จำเลยผ่อนชำระหนี้จำนวนดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ยจำเลยไม่ชำระ โจทก์ขอหมายตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อยึดทรัพย์ของจำเลยมาชำระหนี้ และเจ้าพนักงานบังคับคดีได้อายัดเงินฝากประจำที่จำเลยได้ทำสัญญาจำนำสิทธิตามตราสารการฝากเงินไว้แก่ผู้ร้องผู้ร้องยื่นคำร้องขอว่า จำเลยทำสัญญาจำนำสิทธิตามตราสารการฝากเงินตามบัญชีที่เปิดไว้กับผู้ร้อง เป็นประกันเงินกู้ของลูกหนี้ที่มีต่อผู้ร้องรวม 15 ราย ซึ่งลูกหนี้แต่ละรายและจำเลยผิดสัญญาไม่ผ่อนชำระหนี้ตามข้อตกลงและอยู่ระหว่างผู้ร้องกำลังดำเนินการเพื่อหักเงินฝากในบัญชีเงินฝากประจำของจำเลยที่ได้จำนำไว้นั้นชำระหนี้แก่ผู้ร้อง ขอให้ผู้ร้องได้รับชำระหนี้บุริมสิทธิจำนำจำนวน594,617.89 บาท ก่อนโจทก์และเจ้าหนี้รายอื่น ๆ หากโจทก์สละสิทธิในการบังคับคดีหรือเพิกเฉยไม่ดำเนินการบังคับคดีผู้ร้องขอสวมสิทธิในการบังคับคดีแทนโจทก์ยื่นคำคัดค้านว่า จำเลยทำสัญญาจำนำสิทธิตามตราสารการฝากเงินตามเอกสารท้ายคำร้องขอ แต่ผู้ร้องไม่ใช่เจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำ ขอให้ยกคำร้องขอศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ผู้ร้องได้รับชำระหนี้บุริมสิทธิจำนำจำนวนเงิน 594,617.89 บาท ก่อนโจทก์และเจ้าหนี้รายอื่น ๆหากโจทก์สละสิทธิในการบังคับคดีหรือเพิกเฉยไม่ดำเนินการบังคับคดีให้ผู้ร้องสวมสิทธิในการบังคับคดีแทนโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับให้ยกคำร้องขอผู้ร้องฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้ผู้ร้องและโจทก์ไม่สืบพยาน คู่ความแถลงรับข้อเท็จจริงกันว่า ลูกหนี้ 15 ราย ทำสัญญากู้เงินผู้ร้องโดยมีจำเลยทำสัญญาค้ำประกันและทำสัญญาจำนำสิทธิตามตราสารการฝากเงินไว้แก่ผู้ร้องตามเอกสารหมาย ร.1 ถึง ร.45 มีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของผู้ร้องสรุปได้ว่าผู้ร้องเป็นเจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำมีสิทธิได้รับชำระหนี้ก่อนโจทก์หรือไม่ โดยผู้ร้องฎีกาว่า การที่จำเลยนำเงินมาฝากประจำไว้แก่ผู้ร้อง ผู้ร้องออกหลักฐานให้แก่จำเลยเป็นสมุดคู่ฝากเงินประจำให้จำเลยยึดถือไว้ กรรมสิทธิ์เงินฝากยังเป็นของจำเลยอยู่ การที่จำเลยมอบสมุดคู่ฝากเงินประจำให้แก่ผู้ร้องไว้เป็นประกันการชำระหนี้ของลูกหนี้ที่มีต่อผู้ร้อง เป็นการจำนำเงินฝากประจำหรือจำนำสิทธิซึ่งมีตราสาร ผู้ร้องจึงเป็นเจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำในตราสารเงินฝากของจำเลย ศาลฎีกาเห็นว่าเมื่อจำเลยฝากเงินไว้กับผู้ร้องตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 672 ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้รับฝากไม่พึงต้องส่งคืนเป็นเงินทองตราอันเดียวกันกับที่ฝาก ผู้รับฝากมีสิทธิเอาเงินซึ่งฝากนั้นออกใช้ก็ได้ ฉะนั้นเงินที่ฝากจึงตกเป็นของผู้ร้องผู้ร้องคงมีแต่หน้าที่คืนเงินให้ครบจำนวนเท่านั้น การที่จำเลยทำสัญญาจำนำและมอบสมุดคู่ฝากเงินประจำไว้แก่ผู้ร้องก็เพียงเพื่อประกันหนี้ที่ลูกหนี้ 15 ราย มีต่อผู้ร้อง แม้จำเลยจะตกลงยินยอมให้ผู้ร้องนำเงินจากบัญชีดังกล่าวมาชำระหนี้ของจำเลยที่มีต่อผู้ร้องโดยไม่ต้องบอกกล่าวตามสัญญาจำนำ สิทธิตราสารการฝากเงินก็เป็นเรื่องความตกลงในการฝากเงินเพื่อเป็นประกันนั้นเองหาทำให้ตัวเงินตามจำนวนในบัญชีเงินฝากยังคงเป็นของจำเลยอันผู้ร้องได้ยึดไว้เป็นประกันการชำระหนี้ไม่ ความตกลงดังกล่าวจึงไม่เป็นการจำนำเงินฝาก และการที่จำเลยมอบสมุดคู่ฝากเงินประจำให้ผู้ร้องยึดถือไว้เป็นประกันหนี้ของลูกหนี้ 15 รายก็มิใช่เป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 750 อีกเช่นกัน เพราะสมุดคู่ฝากเงินประจำเป็นเพียงหลักฐานการรับฝากและถอนเงินที่ผู้ร้องออกให้จำเลยยึดถือไว้เพื่อสะดวกในการฝากและถอนเงินในบัญชีฝากประจำของจำเลยเท่านั้นไม่อยู่ในลักษณะของสิทธิซึ่งมีตราสาร ผู้ร้องจึงไม่เป็นเจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำ ไม่มีสิทธิได้รับชำระหนี้ก่อนโจทก์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาของผู้ร้องฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(สวรรค์ ศักดารักษ์-อุดม มั่งมีดี-สันติ ทักราล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1) เกี่ยวกับการจำนำสิทธิที่มีตราสาร ให้ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2051/2537 และบันทึกท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวของข้าพเจ้าซึ่งจัดพิมพ์โดยสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการและมีผู้นำไปลงพิมพ์อีกครั้งหนึ่งในนิตยสารบทบัณฑิตย์เล่ม 5 ตอน 3 กันยายน 2538 กล่าวในรายละเอียด เกี่ยวกับข้อเขียนของข้าพเจ้า ผู้สนใจขอให้ดู 1. จำนำสิทธิ, นิตยสารบทบัณฑิตย์ เล่ม 35 ตอน 3,2521 2. แก้ความเข้าใจเรื่องจำนำสิทธิ, นิตยสารบทบัณฑิตย์ เล่ม 36ตอน 2, 2522 3. การใช้สิทธิหักกลบลบหนี้ของธนาคารพาณิชย์, นิตยสารบทบัณฑิตย์ เล่ม 42 ตอน 2,2529 4. จะยึดทรัพย์สินที่ถูกยึดหน่วงหรือจำนำไว้ได้หรือไม่ นิตยสารดุลพาห เล่ม 4 ปีที่ 33 กรกฎาคม - สิงหาคม 2529 5. การใช้กฎหมายว่าด้วยสังหาริมทรัพย์เกี่ยวกับสิทธิอื่น ๆ,นิตยสารดุลพาห เล่ม 5 ปีที่ 36,2532 6. การจำนำสิทธิที่จะได้รับเงินฝากคืน, นิตยสารดุลพาห เล่ม 6ปีที่ 39 พฤศจิกายน - ธันวาคม 2535 และวารสารนิติศาสตร์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ปีที่ 23 ฉบับที่ 2 มิถุนายน 2536 บทความหรือข้อเขียนต่าง ๆ ของข้าพเจ้าดังกล่าวซึ่งเริ่มมีมาเกือบ 20 ปีนั้นมีจำนวนมากเพียงพอที่จะสร้างความเข้าใจให้แก่ผู้อ่านเกี่ยวกับการจำนำสิทธิ ถ้าหากเป็นผู้ที่มีความสนใจอย่างแท้จริง (2) ขอกล่าวด้วยว่า ในบรรดาคำพิพากษาศาลฎีกาต่าง ๆที่อ้างถึง ผู้เขียนเห็นว่ามีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2051/2537 อยู่เรื่องเดียวที่วินิจฉัยเกี่ยวกับการจำนำสิทธิ ซึ่งมีตราสารตามมาตรา750 ไว้อย่างถูกต้อง นอกนั้นวินิจฉัยไว้คลาดเคลื่อนที่คลาดเคลื่อนก็คือคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1474/2528 และ 5438/2534 ตลอดจนคำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกนี้ 2 ฎีกาแรกที่ว่าคลาดเคลื่อนนั้นคลาดเคลื่อนอย่างไรได้กล่าวไว้แล้วในบันทึกที่เกี่ยวกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2051/2537 ที่ได้นำลงพิมพ์เผยแพร่ไปแล้วดังกล่าวข้างต้นส่วนคำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกนี้คลาดเคลื่อนอย่างไรจะได้กล่าวต่อไป ส่วนข้อเขียนของบุคคลที่คลาดเคลื่อนนั้นก็มี เช่น เมื่อข้าพเจ้าเขียนเรื่อง "จำนำสิทธิ" เมื่อ 2521 ก็ยังมีผู้เข้าใจโดยหลงผิดไปว่า "การจำนำสมุดเงินฝาก" เพราะไม่มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสิทธิเรียกร้องที่จะได้รับเงินฝากคืนอันเป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่าง มิได้ใช้ความพินิจพิเคราะห์แม้แต่เพียงเล็กน้อย (3) คดีนี้สืบเนื่องจากโจทก์ฟ้องจำเลยให้ใช้เงินตามหนังสือรับสภาพหนี้ ได้มีการประนีประนอมยอมความกัน และศาลพิพากษาตามยอมให้จำเลยผ่อนชำระหนี้จำเลยไม่ชำระ โจทก์ขอหมายตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดี เจ้าพนักงานบังคับคดีได้อายัดเงินฝากประจำที่จำเลยได้ทำสัญญาจำนำสิทธิตามตราสารการฝากเงินไว้แก่ผู้ร้อง ผู้ร้องยื่นคำร้องว่าจำเลยทำสัญญาจำนำสิทธิตามตราสารการฝากเงินตามบัญชีที่เปิดไว้กับผู้ร้อง เป็นการประกันเงินกู้ของลูกหนี้ที่มีต่อผู้ร้องรวม 15 ราย ซึ่งลูกหนี้แต่ละรายและจำเลยผิดสัญญาไม่ผ่อนชำระหนี้ตามข้อตกลงและอยู่ระหว่างผู้ร้องกำลังดำเนินการเพื่อหักเงินฝากในบัญชีเงินฝากประจำของจำเลยที่ได้จำนำไว้นั้นชำระหนี้แก่ผู้ร้องรวมเป็นเงินพร้อมดอกเบี้ย 594,617.89 บาท ขอให้ผู้ร้องได้รับชำระหนี้บุริมสิทธิจำนวนเงินดังกล่าวก่อนโจทก์และเจ้าหนี้รายอื่น ๆ ฯลฯ โจทก์ยื่นคำคัดค้านว่าผู้ร้องไม่ใช่เจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ผู้ร้องได้ชำระหนี้บุริมสิทธิจำนำจำนวนเงินดังกล่าว โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับให้ยกคำร้องผู้ร้องฎีกา ศาลฎีกาพิพากษายืน (4) ตามข้อเท็จจริงที่ได้ย่อไว้แล้วในข้อ (3) ข้างต้น จะเห็นได้ว่าตามที่ผู้ร้องยื่นคำร้องนั้น ทำไม่ถูกจุดมาแต่แรกทีเดียวที่ผู้ร้องอ้างว่าจำเลยได้ทำสัญญาจำนำสิทธินั้น ทำให้คิดไปได้ว่าหมายความว่า จำนำสิทธิตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 750 ตามที่ศาลฎีกากล่าวอ้างไว้ในตอนท้ายของคำพิพากษาว่ามิใช่สิทธิซึ่งมีตราสารตามมาตรา 750 ตามมาตรา 750 หมายถึงตราสารที่ใช้แทนสิทธิ เช่น ใบประทวนสินค้า เป็นต้นคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2051/2537 วินิจฉัยไว้ว่า สิทธิซึ่งมีตราสารย่อมหมายถึงตราสารที่ใช้แทนสิทธิหรือทรัพย์ซึ่งเป็นเอกสารที่ทำขึ้นตามแบบพิธีในกฎหมาย และเป็นตราสารที่โอนกันได้ด้วยวิธีของตราสารนั้น ไม่หมายความถึงเอกสารธรรมดาที่ทำขึ้นเพื่อเป็นพยานหลักฐานแห่งสิทธิทั่ว ๆ ไป (5) แต่ข้อเท็จจริงในคำร้องปรากฎต่อไปว่า ที่ผู้ร้องอ้างว่าจำเลยจำนำสิทธิตามตราสารนั้น การฝากเงินก็หมายถึง การฝากเงินในบัญชีเงินฝากประจำของจำเลยโดยจำเลยมอบสมุดคู่ฝากเงินประจำให้ผู้ร้องยึดถือไว้เป็นประกันหนี้ของลูกหนี้ 15 ราย ฉะนั้นเมื่ออ่านคำร้องของผู้ร้องโดยตลอดแล้ว ศาลก็ควรเข้าใจว่าที่ผู้ร้องเรียกว่าจำนำสิทธิตามตราสาร ตราสารในที่นี้ผู้ร้องหมายถึงบัญชีเงินฝากประจำ ไม่ใช่เรื่องจำนำสิทธิที่มีตราสารตามมาตรา 750แต่ประการใด ในเรื่องนี้เราควรทราบว่า คำฟ้องคำให้การ คำร้อง คำขอคำแถลง ในคดีความต่าง ๆ นั้น เป็นการแสดงเจตนาอย่างหนึ่งของคู่ความหรือผู้ยื่นคำร้อง คำขอ คำแถลง นั้น ๆ แม้จะมิใช่เจตนาในการทำนิติกรรมก็ตาม จึงต้องอ่านข้อความโดยตลอด ไม่ใช่จะอ่านแต่เพียงถ้อยคำหนึ่งถ้อยคำใดหรือข้อความตอนหนึ่งตอนใดเท่านั้นเพราะการตีความแสดงเจตนานั้นก็อาศัยหลักทั่วไปในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 171 โดยให้เพ่งเล็งถึงเจตนาอันแท้จริงยิ่งกว่าถ้อยคำสำนวนหรือตัวอักษร (6) รูปเรื่องก็มีว่า จำเลยเอาเงินมาฝากประจำต่อธนาคารผู้ร้องเงินที่ฝากก็ตกเป็นของธนาคารผู้ร้อง ธนาคารก็ออกสมุดคู่ฝากเงินประจำให้ สิทธิของจำเลยที่มีต่อมาก็คือจำเลยมีสิทธิเรียกร้องให้ธนาคารส่งเงินคืนหรือที่จะได้รับเงินคืนจากธนาคารผู้ร้องสิทธิเรียกร้องต่าง ๆ นั้นจะต้องมีวัตถุแห่งสิทธิ ในกรณีเช่นนี้สิทธิเรียกร้องของจำเลยนั้นมีเงินของผู้ร้องเป็นวัตถุแห่งสิทธิ(object of right) สิทธิเรียกร้องที่จะให้ธนาคารผู้ร้องส่งเงินคืนให้ครบจำนวนนี้เป็นสิทธิเรียกร้องที่เป็นทรัพย์สินเป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่าง (ไม่ใช่เป็นทรัพย์สินที่มีรูปร่างอย่างเงินตรา)เพราะอาจมีราคาและถือเอาได้ โอนให้กันได้(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 138) สิทธิเรียกร้องอันเป็นทรัพย์สินแม้เป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่าง และเป็นสังหาริมทรัพย์นั้น ย่อมจำนำกันได้ตามมาตรา 747 แม้ทางปฎิบัติจะยังไม่ทำกันก็ตาม ซึ่งไม่หมายความว่าจำเลยเอาเงินตราของจำเลยหรือเม็ดเงินของจำเลยที่นำมาฝากธนาคารผู้ร้องและตกเป็นของธนาคารผู้ร้องไปแล้วนั้นมาจำนำเป็นประกันหนี้ของลูกหนี้ของธนาคารผู้ร้อง ซึ่งจะเป็นดังนี้ไม่ได้เพราะเงินที่ฝากตกเป็นของธนาคารผู้ร้องไปแล้ว แต่หมายความว่าจำเลยได้เอาสิทธิเรียกร้องของจำเลยที่มีต่อธนาคารผู้ร้องและเป็นสังหาริมทรัพย์นั้นมาจำนำเป็นประกันหนี้อีกทีหนึ่ง ทั้งนี้ตามหลักทั่วไปในมาตรา747 ไม่ใช่ 750 ไม่ใช่เรื่องเอาสมุดเงินฝากประจำมาจำนำเป็นประกันหนี้อย่างที่บุคคลที่ไม่เข้าใจและรอบรู้เกี่ยวกับสิทธิเรียกร้องอันเป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่างมีความเข้าใจอย่างผิด ๆนั้น เพราะสมุดฝากเงินเป็นเพียงหลักฐานการฝากเงินเท่านั้นเป็นเอกสารธรรมดาที่เป็นพยานหลักฐาน เกือบไม่มีมูลค่าอะไรสิทธิเรียกร้องที่จะเอาเงินคืนจากธนาคารผู้รับฝากต่างหากที่มีมูลค่าตามจำนวนเงินที่ฝาก แม้เป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่าง (7) เมื่อเป็นเช่นนี้ จึงไม่ใช่เรื่องที่จะเข้าใจไปว่า จำเลยเอาเงินที่ฝากผู้ร้องไว้มาจำนำเป็นประกัน แต่ต้องเข้าใจว่าจำเลยเอาสิทธิเรียกร้องที่จะได้รับเงินฝากคืนจากผู้ร้องนั้นมาจำนำเป็นประกัน การที่ศาลฎีกากล่าวว่า "หาทำให้ตัวเงินตามจำนวนในบัญชีเงินฝากคงเป็นของจำเลยอันผู้ร้องได้ยึดไว้เป็นประกันการชำระหนี้ไม่ ความตกลงดังกล่าวจึงไม่เป็นการจำนำเงินฝาก"ก็แสดงให้เห็นว่า ศาลฎีกาเห็นว่า จำเลยจะเอาตัวเงินในบัญชีเงินฝากมาจำนำเป็นประกันการชำระหนี้นั่นเอง ซึ่งคงไม่ใช่ความประสงค์ของจำเลยเช่นนั้นเป็นการแน่นอน เพราะจำเลยยื่นคำร้องเข้ามาโดยอ้างว่าจำนำสิทธิตามตราสาร ไม่ได้บอกว่าเอาเงินที่ฝากไว้จำนำเป็นประกัน เพราะจำเลยได้กล่าวถึงจำนำสิทธิที่มีตราสาร(หมายถึงสมุดคู่ฝากเงินฝากประจำตามความรู้ความเข้าใจของจำเลย)จำเลยจะเข้าใจว่าเป็นสิทธิที่มีตราสารตามมาตรา 750 หรือไม่เป็นอีกเรื่องหนึ่งส่วนที่ศาลฎีกากล่าวว่า "สมุดคู่ฝากเงินประจำเป็นเพียงหลักฐานการรับฝากและถอนเงินที่ผู้ร้องออกให้จำเลยยึดถือไว้เพื่อสะดวกในการฝากและถอนในบัญชีเงินฝากประจำของจำเลยเท่านั้น" เป็นการกล่าวที่ถูกต้อง (8) แต่ในชั้นฎีกา แทนที่ผู้ร้องจะฎีกาขึ้นไปว่าเป็นการจำนำสิทธิเรียกร้องในเงินฝากที่จำเลยจะได้รับคืนจากผู้ร้อง ซึ่งอาจจะเป็นผลดีแก่คดีของผู้ร้อง ผู้ร้องกลับฎีกาขึ้นไปโดยอ้างในฎีกาตามที่ศาลฎีกาย่อมา ดังนี้ "ผู้ร้องฎีกาว่า การที่จำเลยนำเงินมาฝากประจำไว้แก่ผู้ร้องผู้ร้องออกหลักฐานให้แก่จำเลยเป็นสมุดคู่ฝากเงินประจำให้จำเลยยึดถือไว้ กรรมสิทธิ์เงินฝากยังเป็นของจำเลยอยู่ การที่จำเลยมอบสมุดคู่ฝากเงินประจำให้แก่ผู้ร้องไว้เป็นประกันการชำระหนี้ของลูกหนี้ที่มีต่อผู้ร้อง เป็นการจำนำเงินฝากประจำหรือจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารผู้ร้องจึงเป็นเจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำในตราสารเงินฝากของจำเลย" ที่ผู้ร้องกล่าวในฎีกาว่า "เป็นการจำนำเงินฝากประจำหรือจำนำสิทธิซึ่งมีตราสาร" จะเห็นได้ว่าตามฎีกาของผู้ร้องนี้เปะปะกันไปหมดเอาแน่นอนไม่ได้ เพราะกล่าวว่าเป็นการจำนำเงินฝาก แล้วก็กล่าวอีกว่าเป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารไม่รู้ว่าอะไรกันแน่ที่ไม่เข้าท่าเข้าทางก็คือที่กล่าวว่า "กรรมสิทธิ์เงินฝากยังเป็นของจำเลยอยู่" เป็นการผิดพลาดเห็นอยู่ชัด ๆ ก็เมื่อเอาเงินไปฝากธนาคารผู้ร้องแล้ว ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 672 ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่า ผู้รับฝากไม่พึงต้องส่งคืนเป็นเงินทองตราอันเดียวกันกับที่ฝากผู้รับฝากมีสิทธิเอาเงินที่ฝากนั้นออกใช้ก็ได้แต่ต้องคืนเงินให้ครบจำนวนเท่านั้น ฉะนั้นตัวเงินที่ฝากก็ต้องตกเป็นของผู้ร้อง ผู้ร้องจะมาอ้างว่ากรรมสิทธิ์เงินฝากยังเป็นของจำเลยอยู่ได้อย่างไร ซึ่งทำให้ศาลฎีกาต้องวินิจฉัยไปว่า เงินฝากนั้นตกเป็นของผู้ร้อง ผู้ร้องคงมีหน้าที่คืนเงินให้ครบจำนวนเท่านั้นตามคำร้องของผู้ร้องและฎีกาของผู้ร้องแสดงให้เห็นว่าผู้ร้องไม่มีความเข้าใจเรื่องการจำนำสิทธิเรียกร้องที่จะได้รับเงินฝากคืนจากธนาคาร จึงกล่าวเปะปะปนกันไปหมด ไม่รู้ว่าอะไรเป็นอะไร (9) สรุปแล้ว รูปเรื่องของคดีนี้ก็ควรเป็นดังนี้ 9.1 เกี่ยวกับผู้ร้อง ผู้ร้องควรอ้างในคำร้องว่า จำเลยได้ฝากเงินตามบัญชีเงินฝากประจำไว้กับธนาคารผู้ร้อง จำเลยมีสิทธิเรียกร้องที่จะให้ผู้ร้องส่งมอบเงินคืนให้ครบถ้วนจำนวน แต่จำเลยได้จำนำสิทธิเรียกร้องดังกล่าวอันเป็นทรัพย์สินและเป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่าง เป็นสังหาริมทรัพย์ จึงจำนำกันได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 747 โดยจำเลยมอบหลักฐานการฝากคือสมุดบัญชีคู่ฝากประจำไว้กับผู้ร้อง ผู้ร้องได้รับจำนำสิทธิเรียกร้องดังกล่าวไว้ ไม่ใช่สิทธิเรียกร้องที่มีตราสารแห่งสิทธิตามมาตรา 750 เพียงแต่เป็นสิทธิเรียกร้องอย่างธรรมดาที่เรียกให้ผู้ร้องมอบเงินคืนจนครบจำนวน โดยมีสมุดคู่ฝากเงินประจำเป็นหลักฐานแห่งสิทธิเรียกร้องนั้น 9.2 เกี่ยวกับทางศาลนั้น ควรอ่านดูคำร้องของผู้ร้องโดยตลอดเพื่อจะได้ค้นหาเจตนาอันแท้จริง (ไม่เกี่ยวกับการบรรยายฟ้องที่ขัดแย้งกันเอง อันจะทำให้ฟ้องเคลือบคลุม) ไม่ใช่ถือแต่เพียงถ้อยคำสำนวนหรือตัวอักษรเท่านั้น (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 171) ว่าจำเลยได้เอาเงินที่ฝากประจำนั้นมาจำนำเป็นประกันลูกหนี้ของผู้ร้องใช่หรือไม่ หรือเป็นการจำนำสิทธิที่มีตราสารตามมาตรา 750 หรือเป็นการเอาสิทธิเรียกร้องที่จะได้รับเงินฝากคืนมาจำนำเป็นประกันตามมาตรา 747 กันแน่ อนึ่งสิทธิเรียกร้องดังกล่าวนี้ย่อมเป็นทรัพย์สิน เป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่างและเป็นสังหาริมทรัพย์ตามมาตรา 140 และย่อมจำนำกันได้แน่ เป็นการจำนำตามมาตรา 747 การจำนำก็เพียงแต่ส่งมอบสมุดคู่ฝากเงินอันเป็นหลักฐานการฝากหรือหลักฐานแห่งสิทธิ (evidence of right)ให้แก่ผู้ร้องเท่านั้น (10) ขอกล่าวย้ำไว้ในตอนท้ายนี้อีกว่า สิทธิเรียกร้องอันเป็นทรัพย์สินและเป็นสังหาริมทรัพย์นั้น ย่อมจำนำกันได้ ไม่มีบทกฎหมายยกเว้นห้ามมิให้จำนำกันทั้งโดยสภาพและลักษณะก็สามารถจำนำกันได้ตัวบทกฎหมายในลักษณะสัญญาจำนำที่แสดงว่าสิทธิหรือสิทธิเรียกร้องก็สามารถจำนำกันได้ก็ดูได้จากมาตรา 750 นั้นเองซึ่งบัญญัติว่า"ถ้าทรัพย์สินที่จำนำเป็นสิทธิซึ่งมีตราสาร" ซึ่งแสดงว่าสิทธิซึ่งมีตราสารนี้เป็นทรัพย์สิน ตามมาตรา 750 ก็บอกว่าเป็นทรัพย์สินและเป็นสิทธิเรียกร้องด้วยไปในตัวเป็นตราสารที่จะใช้เรียกร้องให้ลูกหนี้ตามตราสารนั้น ๆ ปฎิบัติการชำระหนี้ ตามมาตรา 751-755 เห็นชัดว่าเป็นการจำนำสิทธิ แม้บางมาตราจะไม่ใช้คำว่า "สิทธิ" ก็ตามเพราะตราสารหรือใบหุ้นเป็นหลักฐานแห่งสิทธิ การจำนำตั๋วเงินตามมาตรา 766 (ตั๋วแลกเงิน, ตั๋วสัญญาใช้เงินและเช็ค) ก็เป็นการจำนำสิทธิหรือสิทธิเรียกร้อง และเป็นตราสารที่เป็นสิทธิเรียกร้องที่จะเรียกให้ลูกหนี้ตามตราสารดังกล่าวปฎิบัติการชำระหนี้ได้เช่นเดียวกันตามมาตรา 750-755, 766 จะถือว่าเป็นทรัพย์สินที่มีรูปร่างหรือไม่เป็นอีกปัญหาหนึ่ง พึงสังเกตว่า การจำนำสิทธิอันเป็นการจำนำทรัพย์สินซึ่งเป็นสังหาริมทรัพย์และเป็นการจำนำสิทธิเรียกร้องไปในตัวด้วยนั้น การจำนำที่แท้ก็ถือตามบทนิยามมาตรา 747อันเป็นลักษณะสัญญาจำนำนั่นเอง เพียงแต่บัญญัติในรายละเอียดเพิ่มเติมขึ้นมาอีกเท่านั้น (11) เมื่อเป็นการจำนำสิทธิเรียกร้องโดยชอบ สิทธิรับจำนำเป็นทรัพยสิทธิเพราะก่อตั้งขึ้นโดยกฎหมาย (มาตรา 1298) ผู้รับจำนำในคดีนี้คือธนาคารผู้ร้องก็ชอบที่จะยึดของจำนำไว้ได้ทั้งหมดจนกว่าจะได้รับชำระหนี้และค่าอุปกรณ์ครบถ้วน (มาตรา 758) ซึ่งในคดีนี้ของที่จำนำก็คือสิทธิเรียกร้องและวัตถุแห่งสิทธิเรียกร้องก็คือจำนวนเงินที่ผู้ร้องจะต้องส่งคืนแก่จำเลย ผู้ร้องมีสิทธิที่จะได้รับชำระหนี้จากจำนวนเงินที่จำเลยฝากเข้าบัญชีไว้นี้โดยไม่ต้องขายทอดตลาดตามมาตรา 764 วรรค 2 เพียงแต่หักเงินฝากชำระหนี้ตามที่ข้าพเจ้าได้เขียนไว้แล้วในบทความหรือข้อเขียนก่อน ๆ การที่มีสิทธิหักเงิน เพราะวัตถุแห่งสิทธิเรียกร้องนั้นเป็นเงินอยู่แล้ว เจ้าหนี้ผู้รับจำนำไม่ใช่เจ้าหนี้บุริมสิทธิไม่ใช่เรื่องมีบุริมสิทธิอย่างที่พูดกันแต่ประการใด แต่ถ้าจะพูดว่าเจ้าหนี้ผู้รับจำนำมีสิทธิที่จะได้รับชำระหนี้จากทรัพย์สินที่จำนำก่อนเจ้าหนี้คนอื่น ดังนี้ก็พอพูดกันได้ คดีไม่มีประเด็นตามมาตรา 756, 764 ไพจิตร ปุญญพันธุ์คำพิพากษา: คดีสืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องจำเลยให้ใช้เงินตามหนังสือรับสภาพหนี้ 2,907,047 บาท พร้อมดอกเบี้ย แล้วได้มีการประนีประนอมยอมความกันและศาลพิพากษาตามยอมเมื่อวันที่22 มีนาคม 2536 ให้จำเลยผ่อนชำระหนี้จำนวนดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ยจำเลยไม่ชำระ โจทก์ขอหมายตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อยึดทรัพย์ของจำเลยมาชำระหนี้ และเจ้าพนักงานบังคับคดีได้อายัดเงินฝากประจำที่จำเลยได้ทำสัญญาจำนำสิทธิตามตราสารการฝากเงินไว้แก่ผู้ร้องผู้ร้องยื่นคำร้องขอว่า จำเลยทำสัญญาจำนำสิทธิตามตราสารการฝากเงินตามบัญชีที่เปิดไว้กับผู้ร้อง เป็นประกันเงินกู้ของลูกหนี้ที่มีต่อผู้ร้องรวม 15 ราย ซึ่งลูกหนี้แต่ละรายและจำเลยผิดสัญญาไม่ผ่อนชำระหนี้ตามข้อตกลงและอยู่ระหว่างผู้ร้องกำลังดำเนินการเพื่อหักเงินฝากในบัญชีเงินฝากประจำของจำเลยที่ได้จำนำไว้นั้นชำระหนี้แก่ผู้ร้อง ขอให้ผู้ร้องได้รับชำระหนี้บุริมสิทธิจำนำจำนวน594,617.89 บาท ก่อนโจทก์และเจ้าหนี้รายอื่น ๆ หากโจทก์สละสิทธิในการบังคับคดีหรือเพิกเฉยไม่ดำเนินการบังคับคดีผู้ร้องขอสวมสิทธิในการบังคับคดีแทนโจทก์ยื่นคำคัดค้านว่า จำเลยทำสัญญาจำนำสิทธิตามตราสารการฝากเงินตามเอกสารท้ายคำร้องขอ แต่ผู้ร้องไม่ใช่เจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำ ขอให้ยกคำร้องขอศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ผู้ร้องได้รับชำระหนี้บุริมสิทธิจำนำจำนวนเงิน 594,617.89 บาท ก่อนโจทก์และเจ้าหนี้รายอื่น ๆหากโจทก์สละสิทธิในการบังคับคดีหรือเพิกเฉยไม่ดำเนินการบังคับคดีให้ผู้ร้องสวมสิทธิในการบังคับคดีแทนโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับให้ยกคำร้องขอผู้ร้องฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้ผู้ร้องและโจทก์ไม่สืบพยาน คู่ความแถลงรับข้อเท็จจริงกันว่า ลูกหนี้ 15 ราย ทำสัญญากู้เงินผู้ร้องโดยมีจำเลยทำสัญญาค้ำประกันและทำสัญญาจำนำสิทธิตามตราสารการฝากเงินไว้แก่ผู้ร้องตามเอกสารหมาย ร.1 ถึง ร.45 มีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของผู้ร้องสรุปได้ว่าผู้ร้องเป็นเจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำมีสิทธิได้รับชำระหนี้ก่อนโจทก์หรือไม่ โดยผู้ร้องฎีกาว่า การที่จำเลยนำเงินมาฝากประจำไว้แก่ผู้ร้อง ผู้ร้องออกหลักฐานให้แก่จำเลยเป็นสมุดคู่ฝากเงินประจำให้จำเลยยึดถือไว้ กรรมสิทธิ์เงินฝากยังเป็นของจำเลยอยู่ การที่จำเลยมอบสมุดคู่ฝากเงินประจำให้แก่ผู้ร้องไว้เป็นประกันการชำระหนี้ของลูกหนี้ที่มีต่อผู้ร้อง เป็นการจำนำเงินฝากประจำหรือจำนำสิทธิซึ่งมีตราสาร ผู้ร้องจึงเป็นเจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำในตราสารเงินฝากของจำเลย ศาลฎีกาเห็นว่าเมื่อจำเลยฝากเงินไว้กับผู้ร้องตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 672 ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้รับฝากไม่พึงต้องส่งคืนเป็นเงินทองตราอันเดียวกันกับที่ฝาก ผู้รับฝากมีสิทธิเอาเงินซึ่งฝากนั้นออกใช้ก็ได้ ฉะนั้นเงินที่ฝากจึงตกเป็นของผู้ร้องผู้ร้องคงมีแต่หน้าที่คืนเงินให้ครบจำนวนเท่านั้น การที่จำเลยทำสัญญาจำนำและมอบสมุดคู่ฝากเงินประจำไว้แก่ผู้ร้องก็เพียงเพื่อประกันหนี้ที่ลูกหนี้ 15 ราย มีต่อผู้ร้อง แม้จำเลยจะตกลงยินยอมให้ผู้ร้องนำเงินจากบัญชีดังกล่าวมาชำระหนี้ของจำเลยที่มีต่อผู้ร้องโดยไม่ต้องบอกกล่าวตามสัญญาจำนำ สิทธิตราสารการฝากเงินก็เป็นเรื่องความตกลงในการฝากเงินเพื่อเป็นประกันนั้นเองหาทำให้ตัวเงินตามจำนวนในบัญชีเงินฝากยังคงเป็นของจำเลยอันผู้ร้องได้ยึดไว้เป็นประกันการชำระหนี้ไม่ ความตกลงดังกล่าวจึงไม่เป็นการจำนำเงินฝาก และการที่จำเลยมอบสมุดคู่ฝากเงินประจำให้ผู้ร้องยึดถือไว้เป็นประกันหนี้ของลูกหนี้ 15 รายก็มิใช่เป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 750 อีกเช่นกัน เพราะสมุดคู่ฝากเงินประจำเป็นเพียงหลักฐานการรับฝากและถอนเงินที่ผู้ร้องออกให้จำเลยยึดถือไว้เพื่อสะดวกในการฝากและถอนเงินในบัญชีฝากประจำของจำเลยเท่านั้นไม่อยู่ในลักษณะของสิทธิซึ่งมีตราสาร ผู้ร้องจึงไม่เป็นเจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำ ไม่มีสิทธิได้รับชำระหนี้ก่อนโจทก์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาของผู้ร้องฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4102/2539นาง อัมพวัน มหาชัยโจทก์ธนาคาร กรุงเทพฯ พาณิชย์การ จำกัดผู้ร้องนาย พันธ์ ใจอินผลจำเลย ป.พ.พ. ม. 672, ม. 50จำเลยฝากเงินไว้กับผู้ร้องเงินที่ฝากจึงตกเป็นของผู้ร้องผู้ร้องคงมีแต่หน้าที่คืนเงินให้ครบจำนวนการที่จำเลยทำสัญญาจำนำและมอบสมุดคู่ฝากเงินประจำไว้แก่ผู้ร้องก็เพียงเพื่อประกันหนี้ที่มีต่อผู้ร้องแม้จะยินยอมให้ผู้ร้องนำเงินจากบัญชีดังกล่าวมาชำระหนี้ได้โดยไม่ต้องบอกกล่าวก็เป็นเรื่องความตกลงในการฝากเงินเพื่อเป็นประกันไม่เป็นการจำนำเงินฝากอีกทั้งสมุดคู่ฝากเงินประจำก็เป็นเพียงหลักฐานการรับฝากและถอนเงินที่ผู้ร้องออกให้จำเลยยึดถือไว้เพื่อสะดวกในการฝากและถอนเงินในบัญชีของจำเลยเท่านั้นไม่อยู่ในลักษณะของสิทธิซึ่งมีตราสารผู้ร้องจึงไม่เป็นเจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำไม่มีสิทธิได้รับชำระหนี้ก่อนโจทก์คดีสืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องจำเลยให้ใช้เงินตามหนังสือรับสภาพหนี้ 2,907,047 บาท พร้อมดอกเบี้ย แล้วได้มีการประนีประนอมยอมความกันและศาลพิพากษาตามยอมเมื่อวันที่22 มีนาคม 2536 ให้จำเลยผ่อนชำระหนี้จำนวนดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ยจำเลยไม่ชำระ โจทก์ขอหมายตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อยึดทรัพย์ของจำเลยมาชำระหนี้ และเจ้าพนักงานบังคับคดีได้อายัดเงินฝากประจำที่จำเลยได้ทำสัญญาจำนำสิทธิตามตราสารการฝากเงินไว้แก่ผู้ร้องผู้ร้องยื่นคำร้องขอว่า จำเลยทำสัญญาจำนำสิทธิตามตราสารการฝากเงินตามบัญชีที่เปิดไว้กับผู้ร้อง เป็นประกันเงินกู้ของลูกหนี้ที่มีต่อผู้ร้องรวม 15 ราย ซึ่งลูกหนี้แต่ละรายและจำเลยผิดสัญญาไม่ผ่อนชำระหนี้ตามข้อตกลงและอยู่ระหว่างผู้ร้องกำลังดำเนินการเพื่อหักเงินฝากในบัญชีเงินฝากประจำของจำเลยที่ได้จำนำไว้นั้นชำระหนี้แก่ผู้ร้อง ขอให้ผู้ร้องได้รับชำระหนี้บุริมสิทธิจำนำจำนวน594,617.89 บาท ก่อนโจทก์และเจ้าหนี้รายอื่น ๆ หากโจทก์สละสิทธิในการบังคับคดีหรือเพิกเฉยไม่ดำเนินการบังคับคดีผู้ร้องขอสวมสิทธิในการบังคับคดีแทนโจทก์ยื่นคำคัดค้านว่า จำเลยทำสัญญาจำนำสิทธิตามตราสารการฝากเงินตามเอกสารท้ายคำร้องขอ แต่ผู้ร้องไม่ใช่เจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำ ขอให้ยกคำร้องขอศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ผู้ร้องได้รับชำระหนี้บุริมสิทธิจำนำจำนวนเงิน 594,617.89 บาท ก่อนโจทก์และเจ้าหนี้รายอื่น ๆหากโจทก์สละสิทธิในการบังคับคดีหรือเพิกเฉยไม่ดำเนินการบังคับคดีให้ผู้ร้องสวมสิทธิในการบังคับคดีแทนโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับให้ยกคำร้องขอผู้ร้องฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้ผู้ร้องและโจทก์ไม่สืบพยาน คู่ความแถลงรับข้อเท็จจริงกันว่า ลูกหนี้ 15 ราย ทำสัญญากู้เงินผู้ร้องโดยมีจำเลยทำสัญญาค้ำประกันและทำสัญญาจำนำสิทธิตามตราสารการฝากเงินไว้แก่ผู้ร้องตามเอกสารหมาย ร.1 ถึง ร.45 มีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของผู้ร้องสรุปได้ว่าผู้ร้องเป็นเจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำมีสิทธิได้รับชำระหนี้ก่อนโจทก์หรือไม่ โดยผู้ร้องฎีกาว่า การที่จำเลยนำเงินมาฝากประจำไว้แก่ผู้ร้อง ผู้ร้องออกหลักฐานให้แก่จำเลยเป็นสมุดคู่ฝากเงินประจำให้จำเลยยึดถือไว้ กรรมสิทธิ์เงินฝากยังเป็นของจำเลยอยู่ การที่จำเลยมอบสมุดคู่ฝากเงินประจำให้แก่ผู้ร้องไว้เป็นประกันการชำระหนี้ของลูกหนี้ที่มีต่อผู้ร้อง เป็นการจำนำเงินฝากประจำหรือจำนำสิทธิซึ่งมีตราสาร ผู้ร้องจึงเป็นเจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำในตราสารเงินฝากของจำเลย ศาลฎีกาเห็นว่าเมื่อจำเลยฝากเงินไว้กับผู้ร้องตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 672 ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้รับฝากไม่พึงต้องส่งคืนเป็นเงินทองตราอันเดียวกันกับที่ฝาก ผู้รับฝากมีสิทธิเอาเงินซึ่งฝากนั้นออกใช้ก็ได้ ฉะนั้นเงินที่ฝากจึงตกเป็นของผู้ร้องผู้ร้องคงมีแต่หน้าที่คืนเงินให้ครบจำนวนเท่านั้น การที่จำเลยทำสัญญาจำนำและมอบสมุดคู่ฝากเงินประจำไว้แก่ผู้ร้องก็เพียงเพื่อประกันหนี้ที่ลูกหนี้ 15 ราย มีต่อผู้ร้อง แม้จำเลยจะตกลงยินยอมให้ผู้ร้องนำเงินจากบัญชีดังกล่าวมาชำระหนี้ของจำเลยที่มีต่อผู้ร้องโดยไม่ต้องบอกกล่าวตามสัญญาจำนำ สิทธิตราสารการฝากเงินก็เป็นเรื่องความตกลงในการฝากเงินเพื่อเป็นประกันนั้นเองหาทำให้ตัวเงินตามจำนวนในบัญชีเงินฝากยังคงเป็นของจำเลยอันผู้ร้องได้ยึดไว้เป็นประกันการชำระหนี้ไม่ ความตกลงดังกล่าวจึงไม่เป็นการจำนำเงินฝาก และการที่จำเลยมอบสมุดคู่ฝากเงินประจำให้ผู้ร้องยึดถือไว้เป็นประกันหนี้ของลูกหนี้ 15 รายก็มิใช่เป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 750 อีกเช่นกัน เพราะสมุดคู่ฝากเงินประจำเป็นเพียงหลักฐานการรับฝากและถอนเงินที่ผู้ร้องออกให้จำเลยยึดถือไว้เพื่อสะดวกในการฝากและถอนเงินในบัญชีฝากประจำของจำเลยเท่านั้นไม่อยู่ในลักษณะของสิทธิซึ่งมีตราสาร ผู้ร้องจึงไม่เป็นเจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำ ไม่มีสิทธิได้รับชำระหนี้ก่อนโจทก์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาของผู้ร้องฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(สวรรค์ ศักดารักษ์-อุดม มั่งมีดี-สันติ ทักราล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1) เกี่ยวกับการจำนำสิทธิที่มีตราสาร ให้ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2051/2537 และบันทึกท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวของข้าพเจ้าซึ่งจัดพิมพ์โดยสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการและมีผู้นำไปลงพิมพ์อีกครั้งหนึ่งในนิตยสารบทบัณฑิตย์เล่ม 5 ตอน 3 กันยายน 2538 กล่าวในรายละเอียด เกี่ยวกับข้อเขียนของข้าพเจ้า ผู้สนใจขอให้ดู 1. จำนำสิทธิ, นิตยสารบทบัณฑิตย์ เล่ม 35 ตอน 3,2521 2. แก้ความเข้าใจเรื่องจำนำสิทธิ, นิตยสารบทบัณฑิตย์ เล่ม 36ตอน 2, 2522 3. การใช้สิทธิหักกลบลบหนี้ของธนาคารพาณิชย์, นิตยสารบทบัณฑิตย์ เล่ม 42 ตอน 2,2529 4. จะยึดทรัพย์สินที่ถูกยึดหน่วงหรือจำนำไว้ได้หรือไม่ นิตยสารดุลพาห เล่ม 4 ปีที่ 33 กรกฎาคม - สิงหาคม 2529 5. การใช้กฎหมายว่าด้วยสังหาริมทรัพย์เกี่ยวกับสิทธิอื่น ๆ,นิตยสารดุลพาห เล่ม 5 ปีที่ 36,2532 6. การจำนำสิทธิที่จะได้รับเงินฝากคืน, นิตยสารดุลพาห เล่ม 6ปีที่ 39 พฤศจิกายน - ธันวาคม 2535 และวารสารนิติศาสตร์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ปีที่ 23 ฉบับที่ 2 มิถุนายน 2536 บทความหรือข้อเขียนต่าง ๆ ของข้าพเจ้าดังกล่าวซึ่งเริ่มมีมาเกือบ 20 ปีนั้นมีจำนวนมากเพียงพอที่จะสร้างความเข้าใจให้แก่ผู้อ่านเกี่ยวกับการจำนำสิทธิ ถ้าหากเป็นผู้ที่มีความสนใจอย่างแท้จริง (2) ขอกล่าวด้วยว่า ในบรรดาคำพิพากษาศาลฎีกาต่าง ๆที่อ้างถึง ผู้เขียนเห็นว่ามีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2051/2537 อยู่เรื่องเดียวที่วินิจฉัยเกี่ยวกับการจำนำสิทธิ ซึ่งมีตราสารตามมาตรา750 ไว้อย่างถูกต้อง นอกนั้นวินิจฉัยไว้คลาดเคลื่อนที่คลาดเคลื่อนก็คือคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1474/2528 และ 5438/2534 ตลอดจนคำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกนี้ 2 ฎีกาแรกที่ว่าคลาดเคลื่อนนั้นคลาดเคลื่อนอย่างไรได้กล่าวไว้แล้วในบันทึกที่เกี่ยวกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2051/2537 ที่ได้นำลงพิมพ์เผยแพร่ไปแล้วดังกล่าวข้างต้นส่วนคำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกนี้คลาดเคลื่อนอย่างไรจะได้กล่าวต่อไป ส่วนข้อเขียนของบุคคลที่คลาดเคลื่อนนั้นก็มี เช่น เมื่อข้าพเจ้าเขียนเรื่อง "จำนำสิทธิ" เมื่อ 2521 ก็ยังมีผู้เข้าใจโดยหลงผิดไปว่า "การจำนำสมุดเงินฝาก" เพราะไม่มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสิทธิเรียกร้องที่จะได้รับเงินฝากคืนอันเป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่าง มิได้ใช้ความพินิจพิเคราะห์แม้แต่เพียงเล็กน้อย (3) คดีนี้สืบเนื่องจากโจทก์ฟ้องจำเลยให้ใช้เงินตามหนังสือรับสภาพหนี้ ได้มีการประนีประนอมยอมความกัน และศาลพิพากษาตามยอมให้จำเลยผ่อนชำระหนี้จำเลยไม่ชำระ โจทก์ขอหมายตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดี เจ้าพนักงานบังคับคดีได้อายัดเงินฝากประจำที่จำเลยได้ทำสัญญาจำนำสิทธิตามตราสารการฝากเงินไว้แก่ผู้ร้อง ผู้ร้องยื่นคำร้องว่าจำเลยทำสัญญาจำนำสิทธิตามตราสารการฝากเงินตามบัญชีที่เปิดไว้กับผู้ร้อง เป็นการประกันเงินกู้ของลูกหนี้ที่มีต่อผู้ร้องรวม 15 ราย ซึ่งลูกหนี้แต่ละรายและจำเลยผิดสัญญาไม่ผ่อนชำระหนี้ตามข้อตกลงและอยู่ระหว่างผู้ร้องกำลังดำเนินการเพื่อหักเงินฝากในบัญชีเงินฝากประจำของจำเลยที่ได้จำนำไว้นั้นชำระหนี้แก่ผู้ร้องรวมเป็นเงินพร้อมดอกเบี้ย 594,617.89 บาท ขอให้ผู้ร้องได้รับชำระหนี้บุริมสิทธิจำนวนเงินดังกล่าวก่อนโจทก์และเจ้าหนี้รายอื่น ๆ ฯลฯ โจทก์ยื่นคำคัดค้านว่าผู้ร้องไม่ใช่เจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ผู้ร้องได้ชำระหนี้บุริมสิทธิจำนำจำนวนเงินดังกล่าว โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับให้ยกคำร้องผู้ร้องฎีกา ศาลฎีกาพิพากษายืน (4) ตามข้อเท็จจริงที่ได้ย่อไว้แล้วในข้อ (3) ข้างต้น จะเห็นได้ว่าตามที่ผู้ร้องยื่นคำร้องนั้น ทำไม่ถูกจุดมาแต่แรกทีเดียวที่ผู้ร้องอ้างว่าจำเลยได้ทำสัญญาจำนำสิทธินั้น ทำให้คิดไปได้ว่าหมายความว่า จำนำสิทธิตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 750 ตามที่ศาลฎีกากล่าวอ้างไว้ในตอนท้ายของคำพิพากษาว่ามิใช่สิทธิซึ่งมีตราสารตามมาตรา 750 ตามมาตรา 750 หมายถึงตราสารที่ใช้แทนสิทธิ เช่น ใบประทวนสินค้า เป็นต้นคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2051/2537 วินิจฉัยไว้ว่า สิทธิซึ่งมีตราสารย่อมหมายถึงตราสารที่ใช้แทนสิทธิหรือทรัพย์ซึ่งเป็นเอกสารที่ทำขึ้นตามแบบพิธีในกฎหมาย และเป็นตราสารที่โอนกันได้ด้วยวิธีของตราสารนั้น ไม่หมายความถึงเอกสารธรรมดาที่ทำขึ้นเพื่อเป็นพยานหลักฐานแห่งสิทธิทั่ว ๆ ไป (5) แต่ข้อเท็จจริงในคำร้องปรากฎต่อไปว่า ที่ผู้ร้องอ้างว่าจำเลยจำนำสิทธิตามตราสารนั้น การฝากเงินก็หมายถึง การฝากเงินในบัญชีเงินฝากประจำของจำเลยโดยจำเลยมอบสมุดคู่ฝากเงินประจำให้ผู้ร้องยึดถือไว้เป็นประกันหนี้ของลูกหนี้ 15 ราย ฉะนั้นเมื่ออ่านคำร้องของผู้ร้องโดยตลอดแล้ว ศาลก็ควรเข้าใจว่าที่ผู้ร้องเรียกว่าจำนำสิทธิตามตราสาร ตราสารในที่นี้ผู้ร้องหมายถึงบัญชีเงินฝากประจำ ไม่ใช่เรื่องจำนำสิทธิที่มีตราสารตามมาตรา 750แต่ประการใด ในเรื่องนี้เราควรทราบว่า คำฟ้องคำให้การ คำร้อง คำขอคำแถลง ในคดีความต่าง ๆ นั้น เป็นการแสดงเจตนาอย่างหนึ่งของคู่ความหรือผู้ยื่นคำร้อง คำขอ คำแถลง นั้น ๆ แม้จะมิใช่เจตนาในการทำนิติกรรมก็ตาม จึงต้องอ่านข้อความโดยตลอด ไม่ใช่จะอ่านแต่เพียงถ้อยคำหนึ่งถ้อยคำใดหรือข้อความตอนหนึ่งตอนใดเท่านั้นเพราะการตีความแสดงเจตนานั้นก็อาศัยหลักทั่วไปในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 171 โดยให้เพ่งเล็งถึงเจตนาอันแท้จริงยิ่งกว่าถ้อยคำสำนวนหรือตัวอักษร (6) รูปเรื่องก็มีว่า จำเลยเอาเงินมาฝากประจำต่อธนาคารผู้ร้องเงินที่ฝากก็ตกเป็นของธนาคารผู้ร้อง ธนาคารก็ออกสมุดคู่ฝากเงินประจำให้ สิทธิของจำเลยที่มีต่อมาก็คือจำเลยมีสิทธิเรียกร้องให้ธนาคารส่งเงินคืนหรือที่จะได้รับเงินคืนจากธนาคารผู้ร้องสิทธิเรียกร้องต่าง ๆ นั้นจะต้องมีวัตถุแห่งสิทธิ ในกรณีเช่นนี้สิทธิเรียกร้องของจำเลยนั้นมีเงินของผู้ร้องเป็นวัตถุแห่งสิทธิ(object of right) สิทธิเรียกร้องที่จะให้ธนาคารผู้ร้องส่งเงินคืนให้ครบจำนวนนี้เป็นสิทธิเรียกร้องที่เป็นทรัพย์สินเป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่าง (ไม่ใช่เป็นทรัพย์สินที่มีรูปร่างอย่างเงินตรา)เพราะอาจมีราคาและถือเอาได้ โอนให้กันได้(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 138) สิทธิเรียกร้องอันเป็นทรัพย์สินแม้เป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่าง และเป็นสังหาริมทรัพย์นั้น ย่อมจำนำกันได้ตามมาตรา 747 แม้ทางปฎิบัติจะยังไม่ทำกันก็ตาม ซึ่งไม่หมายความว่าจำเลยเอาเงินตราของจำเลยหรือเม็ดเงินของจำเลยที่นำมาฝากธนาคารผู้ร้องและตกเป็นของธนาคารผู้ร้องไปแล้วนั้นมาจำนำเป็นประกันหนี้ของลูกหนี้ของธนาคารผู้ร้อง ซึ่งจะเป็นดังนี้ไม่ได้เพราะเงินที่ฝากตกเป็นของธนาคารผู้ร้องไปแล้ว แต่หมายความว่าจำเลยได้เอาสิทธิเรียกร้องของจำเลยที่มีต่อธนาคารผู้ร้องและเป็นสังหาริมทรัพย์นั้นมาจำนำเป็นประกันหนี้อีกทีหนึ่ง ทั้งนี้ตามหลักทั่วไปในมาตรา747 ไม่ใช่ 750 ไม่ใช่เรื่องเอาสมุดเงินฝากประจำมาจำนำเป็นประกันหนี้อย่างที่บุคคลที่ไม่เข้าใจและรอบรู้เกี่ยวกับสิทธิเรียกร้องอันเป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่างมีความเข้าใจอย่างผิด ๆนั้น เพราะสมุดฝากเงินเป็นเพียงหลักฐานการฝากเงินเท่านั้นเป็นเอกสารธรรมดาที่เป็นพยานหลักฐาน เกือบไม่มีมูลค่าอะไรสิทธิเรียกร้องที่จะเอาเงินคืนจากธนาคารผู้รับฝากต่างหากที่มีมูลค่าตามจำนวนเงินที่ฝาก แม้เป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่าง (7) เมื่อเป็นเช่นนี้ จึงไม่ใช่เรื่องที่จะเข้าใจไปว่า จำเลยเอาเงินที่ฝากผู้ร้องไว้มาจำนำเป็นประกัน แต่ต้องเข้าใจว่าจำเลยเอาสิทธิเรียกร้องที่จะได้รับเงินฝากคืนจากผู้ร้องนั้นมาจำนำเป็นประกัน การที่ศาลฎีกากล่าวว่า "หาทำให้ตัวเงินตามจำนวนในบัญชีเงินฝากคงเป็นของจำเลยอันผู้ร้องได้ยึดไว้เป็นประกันการชำระหนี้ไม่ ความตกลงดังกล่าวจึงไม่เป็นการจำนำเงินฝาก"ก็แสดงให้เห็นว่า ศาลฎีกาเห็นว่า จำเลยจะเอาตัวเงินในบัญชีเงินฝากมาจำนำเป็นประกันการชำระหนี้นั่นเอง ซึ่งคงไม่ใช่ความประสงค์ของจำเลยเช่นนั้นเป็นการแน่นอน เพราะจำเลยยื่นคำร้องเข้ามาโดยอ้างว่าจำนำสิทธิตามตราสาร ไม่ได้บอกว่าเอาเงินที่ฝากไว้จำนำเป็นประกัน เพราะจำเลยได้กล่าวถึงจำนำสิทธิที่มีตราสาร(หมายถึงสมุดคู่ฝากเงินฝากประจำตามความรู้ความเข้าใจของจำเลย)จำเลยจะเข้าใจว่าเป็นสิทธิที่มีตราสารตามมาตรา 750 หรือไม่เป็นอีกเรื่องหนึ่งส่วนที่ศาลฎีกากล่าวว่า "สมุดคู่ฝากเงินประจำเป็นเพียงหลักฐานการรับฝากและถอนเงินที่ผู้ร้องออกให้จำเลยยึดถือไว้เพื่อสะดวกในการฝากและถอนในบัญชีเงินฝากประจำของจำเลยเท่านั้น" เป็นการกล่าวที่ถูกต้อง (8) แต่ในชั้นฎีกา แทนที่ผู้ร้องจะฎีกาขึ้นไปว่าเป็นการจำนำสิทธิเรียกร้องในเงินฝากที่จำเลยจะได้รับคืนจากผู้ร้อง ซึ่งอาจจะเป็นผลดีแก่คดีของผู้ร้อง ผู้ร้องกลับฎีกาขึ้นไปโดยอ้างในฎีกาตามที่ศาลฎีกาย่อมา ดังนี้ "ผู้ร้องฎีกาว่า การที่จำเลยนำเงินมาฝากประจำไว้แก่ผู้ร้องผู้ร้องออกหลักฐานให้แก่จำเลยเป็นสมุดคู่ฝากเงินประจำให้จำเลยยึดถือไว้ กรรมสิทธิ์เงินฝากยังเป็นของจำเลยอยู่ การที่จำเลยมอบสมุดคู่ฝากเงินประจำให้แก่ผู้ร้องไว้เป็นประกันการชำระหนี้ของลูกหนี้ที่มีต่อผู้ร้อง เป็นการจำนำเงินฝากประจำหรือจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารผู้ร้องจึงเป็นเจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำในตราสารเงินฝากของจำเลย" ที่ผู้ร้องกล่าวในฎีกาว่า "เป็นการจำนำเงินฝากประจำหรือจำนำสิทธิซึ่งมีตราสาร" จะเห็นได้ว่าตามฎีกาของผู้ร้องนี้เปะปะกันไปหมดเอาแน่นอนไม่ได้ เพราะกล่าวว่าเป็นการจำนำเงินฝาก แล้วก็กล่าวอีกว่าเป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารไม่รู้ว่าอะไรกันแน่ที่ไม่เข้าท่าเข้าทางก็คือที่กล่าวว่า "กรรมสิทธิ์เงินฝากยังเป็นของจำเลยอยู่" เป็นการผิดพลาดเห็นอยู่ชัด ๆ ก็เมื่อเอาเงินไปฝากธนาคารผู้ร้องแล้ว ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 672 ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่า ผู้รับฝากไม่พึงต้องส่งคืนเป็นเงินทองตราอันเดียวกันกับที่ฝากผู้รับฝากมีสิทธิเอาเงินที่ฝากนั้นออกใช้ก็ได้แต่ต้องคืนเงินให้ครบจำนวนเท่านั้น ฉะนั้นตัวเงินที่ฝากก็ต้องตกเป็นของผู้ร้อง ผู้ร้องจะมาอ้างว่ากรรมสิทธิ์เงินฝากยังเป็นของจำเลยอยู่ได้อย่างไร ซึ่งทำให้ศาลฎีกาต้องวินิจฉัยไปว่า เงินฝากนั้นตกเป็นของผู้ร้อง ผู้ร้องคงมีหน้าที่คืนเงินให้ครบจำนวนเท่านั้นตามคำร้องของผู้ร้องและฎีกาของผู้ร้องแสดงให้เห็นว่าผู้ร้องไม่มีความเข้าใจเรื่องการจำนำสิทธิเรียกร้องที่จะได้รับเงินฝากคืนจากธนาคาร จึงกล่าวเปะปะปนกันไปหมด ไม่รู้ว่าอะไรเป็นอะไร (9) สรุปแล้ว รูปเรื่องของคดีนี้ก็ควรเป็นดังนี้ 9.1 เกี่ยวกับผู้ร้อง ผู้ร้องควรอ้างในคำร้องว่า จำเลยได้ฝากเงินตามบัญชีเงินฝากประจำไว้กับธนาคารผู้ร้อง จำเลยมีสิทธิเรียกร้องที่จะให้ผู้ร้องส่งมอบเงินคืนให้ครบถ้วนจำนวน แต่จำเลยได้จำนำสิทธิเรียกร้องดังกล่าวอันเป็นทรัพย์สินและเป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่าง เป็นสังหาริมทรัพย์ จึงจำนำกันได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 747 โดยจำเลยมอบหลักฐานการฝากคือสมุดบัญชีคู่ฝากประจำไว้กับผู้ร้อง ผู้ร้องได้รับจำนำสิทธิเรียกร้องดังกล่าวไว้ ไม่ใช่สิทธิเรียกร้องที่มีตราสารแห่งสิทธิตามมาตรา 750 เพียงแต่เป็นสิทธิเรียกร้องอย่างธรรมดาที่เรียกให้ผู้ร้องมอบเงินคืนจนครบจำนวน โดยมีสมุดคู่ฝากเงินประจำเป็นหลักฐานแห่งสิทธิเรียกร้องนั้น 9.2 เกี่ยวกับทางศาลนั้น ควรอ่านดูคำร้องของผู้ร้องโดยตลอดเพื่อจะได้ค้นหาเจตนาอันแท้จริง (ไม่เกี่ยวกับการบรรยายฟ้องที่ขัดแย้งกันเอง อันจะทำให้ฟ้องเคลือบคลุม) ไม่ใช่ถือแต่เพียงถ้อยคำสำนวนหรือตัวอักษรเท่านั้น (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 171) ว่าจำเลยได้เอาเงินที่ฝากประจำนั้นมาจำนำเป็นประกันลูกหนี้ของผู้ร้องใช่หรือไม่ หรือเป็นการจำนำสิทธิที่มีตราสารตามมาตรา 750 หรือเป็นการเอาสิทธิเรียกร้องที่จะได้รับเงินฝากคืนมาจำนำเป็นประกันตามมาตรา 747 กันแน่ อนึ่งสิทธิเรียกร้องดังกล่าวนี้ย่อมเป็นทรัพย์สิน เป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่างและเป็นสังหาริมทรัพย์ตามมาตรา 140 และย่อมจำนำกันได้แน่ เป็นการจำนำตามมาตรา 747 การจำนำก็เพียงแต่ส่งมอบสมุดคู่ฝากเงินอันเป็นหลักฐานการฝากหรือหลักฐานแห่งสิทธิ (evidence of right)ให้แก่ผู้ร้องเท่านั้น (10) ขอกล่าวย้ำไว้ในตอนท้ายนี้อีกว่า สิทธิเรียกร้องอันเป็นทรัพย์สินและเป็นสังหาริมทรัพย์นั้น ย่อมจำนำกันได้ ไม่มีบทกฎหมายยกเว้นห้ามมิให้จำนำกันทั้งโดยสภาพและลักษณะก็สามารถจำนำกันได้ตัวบทกฎหมายในลักษณะสัญญาจำนำที่แสดงว่าสิทธิหรือสิทธิเรียกร้องก็สามารถจำนำกันได้ก็ดูได้จากมาตรา 750 นั้นเองซึ่งบัญญัติว่า"ถ้าทรัพย์สินที่จำนำเป็นสิทธิซึ่งมีตราสาร" ซึ่งแสดงว่าสิทธิซึ่งมีตราสารนี้เป็นทรัพย์สิน ตามมาตรา 750 ก็บอกว่าเป็นทรัพย์สินและเป็นสิทธิเรียกร้องด้วยไปในตัวเป็นตราสารที่จะใช้เรียกร้องให้ลูกหนี้ตามตราสารนั้น ๆ ปฎิบัติการชำระหนี้ ตามมาตรา 751-755 เห็นชัดว่าเป็นการจำนำสิทธิ แม้บางมาตราจะไม่ใช้คำว่า "สิทธิ" ก็ตามเพราะตราสารหรือใบหุ้นเป็นหลักฐานแห่งสิทธิ การจำนำตั๋วเงินตามมาตรา 766 (ตั๋วแลกเงิน, ตั๋วสัญญาใช้เงินและเช็ค) ก็เป็นการจำนำสิทธิหรือสิทธิเรียกร้อง และเป็นตราสารที่เป็นสิทธิเรียกร้องที่จะเรียกให้ลูกหนี้ตามตราสารดังกล่าวปฎิบัติการชำระหนี้ได้เช่นเดียวกันตามมาตรา 750-755, 766 จะถือว่าเป็นทรัพย์สินที่มีรูปร่างหรือไม่เป็นอีกปัญหาหนึ่ง พึงสังเกตว่า การจำนำสิทธิอันเป็นการจำนำทรัพย์สินซึ่งเป็นสังหาริมทรัพย์และเป็นการจำนำสิทธิเรียกร้องไปในตัวด้วยนั้น การจำนำที่แท้ก็ถือตามบทนิยามมาตรา 747อันเป็นลักษณะสัญญาจำนำนั่นเอง เพียงแต่บัญญัติในรายละเอียดเพิ่มเติมขึ้นมาอีกเท่านั้น (11) เมื่อเป็นการจำนำสิทธิเรียกร้องโดยชอบ สิทธิรับจำนำเป็นทรัพยสิทธิเพราะก่อตั้งขึ้นโดยกฎหมาย (มาตรา 1298) ผู้รับจำนำในคดีนี้คือธนาคารผู้ร้องก็ชอบที่จะยึดของจำนำไว้ได้ทั้งหมดจนกว่าจะได้รับชำระหนี้และค่าอุปกรณ์ครบถ้วน (มาตรา 758) ซึ่งในคดีนี้ของที่จำนำก็คือสิทธิเรียกร้องและวัตถุแห่งสิทธิเรียกร้องก็คือจำนวนเงินที่ผู้ร้องจะต้องส่งคืนแก่จำเลย ผู้ร้องมีสิทธิที่จะได้รับชำระหนี้จากจำนวนเงินที่จำเลยฝากเข้าบัญชีไว้นี้โดยไม่ต้องขายทอดตลาดตามมาตรา 764 วรรค 2 เพียงแต่หักเงินฝากชำระหนี้ตามที่ข้าพเจ้าได้เขียนไว้แล้วในบทความหรือข้อเขียนก่อน ๆ การที่มีสิทธิหักเงิน เพราะวัตถุแห่งสิทธิเรียกร้องนั้นเป็นเงินอยู่แล้ว เจ้าหนี้ผู้รับจำนำไม่ใช่เจ้าหนี้บุริมสิทธิไม่ใช่เรื่องมีบุริมสิทธิอย่างที่พูดกันแต่ประการใด แต่ถ้าจะพูดว่าเจ้าหนี้ผู้รับจำนำมีสิทธิที่จะได้รับชำระหนี้จากทรัพย์สินที่จำนำก่อนเจ้าหนี้คนอื่น ดังนี้ก็พอพูดกันได้ คดีไม่มีประเด็นตามมาตรา 756, 764 ไพจิตร ปุญญพันธุ์หมายเหตุ: (1) เกี่ยวกับการจำนำสิทธิที่มีตราสาร ให้ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2051/2537 และบันทึกท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวของข้าพเจ้าซึ่งจัดพิมพ์โดยสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการและมีผู้นำไปลงพิมพ์อีกครั้งหนึ่งในนิตยสารบทบัณฑิตย์เล่ม 5 ตอน 3 กันยายน 2538 กล่าวในรายละเอียด เกี่ยวกับข้อเขียนของข้าพเจ้า ผู้สนใจขอให้ดู 1. จำนำสิทธิ, นิตยสารบทบัณฑิตย์ เล่ม 35 ตอน 3,2521 2. แก้ความเข้าใจเรื่องจำนำสิทธิ, นิตยสารบทบัณฑิตย์ เล่ม 36ตอน 2, 2522 3. การใช้สิทธิหักกลบลบหนี้ของธนาคารพาณิชย์, นิตยสารบทบัณฑิตย์ เล่ม 42 ตอน 2,2529 4. จะยึดทรัพย์สินที่ถูกยึดหน่วงหรือจำนำไว้ได้หรือไม่ นิตยสารดุลพาห เล่ม 4 ปีที่ 33 กรกฎาคม - สิงหาคม 2529 5. การใช้กฎหมายว่าด้วยสังหาริมทรัพย์เกี่ยวกับสิทธิอื่น ๆ,นิตยสารดุลพาห เล่ม 5 ปีที่ 36,2532 6. การจำนำสิทธิที่จะได้รับเงินฝากคืน, นิตยสารดุลพาห เล่ม 6ปีที่ 39 พฤศจิกายน - ธันวาคม 2535 และวารสารนิติศาสตร์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ปีที่ 23 ฉบับที่ 2 มิถุนายน 2536 บทความหรือข้อเขียนต่าง ๆ ของข้าพเจ้าดังกล่าวซึ่งเริ่มมีมาเกือบ 20 ปีนั้นมีจำนวนมากเพียงพอที่จะสร้างความเข้าใจให้แก่ผู้อ่านเกี่ยวกับการจำนำสิทธิ ถ้าหากเป็นผู้ที่มีความสนใจอย่างแท้จริง (2) ขอกล่าวด้วยว่า ในบรรดาคำพิพากษาศาลฎีกาต่าง ๆที่อ้างถึง ผู้เขียนเห็นว่ามีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2051/2537 อยู่เรื่องเดียวที่วินิจฉัยเกี่ยวกับการจำนำสิทธิ ซึ่งมีตราสารตามมาตรา750 ไว้อย่างถูกต้อง นอกนั้นวินิจฉัยไว้คลาดเคลื่อนที่คลาดเคลื่อนก็คือคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1474/2528 และ 5438/2534 ตลอดจนคำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกนี้ 2 ฎีกาแรกที่ว่าคลาดเคลื่อนนั้นคลาดเคลื่อนอย่างไรได้กล่าวไว้แล้วในบันทึกที่เกี่ยวกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2051/2537 ที่ได้นำลงพิมพ์เผยแพร่ไปแล้วดังกล่าวข้างต้นส่วนคำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกนี้คลาดเคลื่อนอย่างไรจะได้กล่าวต่อไป ส่วนข้อเขียนของบุคคลที่คลาดเคลื่อนนั้นก็มี เช่น เมื่อข้าพเจ้าเขียนเรื่อง "จำนำสิทธิ" เมื่อ 2521 ก็ยังมีผู้เข้าใจโดยหลงผิดไปว่า "การจำนำสมุดเงินฝาก" เพราะไม่มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสิทธิเรียกร้องที่จะได้รับเงินฝากคืนอันเป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่าง มิได้ใช้ความพินิจพิเคราะห์แม้แต่เพียงเล็กน้อย (3) คดีนี้สืบเนื่องจากโจทก์ฟ้องจำเลยให้ใช้เงินตามหนังสือรับสภาพหนี้ ได้มีการประนีประนอมยอมความกัน และศาลพิพากษาตามยอมให้จำเลยผ่อนชำระหนี้จำเลยไม่ชำระ โจทก์ขอหมายตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดี เจ้าพนักงานบังคับคดีได้อายัดเงินฝากประจำที่จำเลยได้ทำสัญญาจำนำสิทธิตามตราสารการฝากเงินไว้แก่ผู้ร้อง ผู้ร้องยื่นคำร้องว่าจำเลยทำสัญญาจำนำสิทธิตามตราสารการฝากเงินตามบัญชีที่เปิดไว้กับผู้ร้อง เป็นการประกันเงินกู้ของลูกหนี้ที่มีต่อผู้ร้องรวม 15 ราย ซึ่งลูกหนี้แต่ละรายและจำเลยผิดสัญญาไม่ผ่อนชำระหนี้ตามข้อตกลงและอยู่ระหว่างผู้ร้องกำลังดำเนินการเพื่อหักเงินฝากในบัญชีเงินฝากประจำของจำเลยที่ได้จำนำไว้นั้นชำระหนี้แก่ผู้ร้องรวมเป็นเงินพร้อมดอกเบี้ย 594,617.89 บาท ขอให้ผู้ร้องได้รับชำระหนี้บุริมสิทธิจำนวนเงินดังกล่าวก่อนโจทก์และเจ้าหนี้รายอื่น ๆ ฯลฯ โจทก์ยื่นคำคัดค้านว่าผู้ร้องไม่ใช่เจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ผู้ร้องได้ชำระหนี้บุริมสิทธิจำนำจำนวนเงินดังกล่าว โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับให้ยกคำร้องผู้ร้องฎีกา ศาลฎีกาพิพากษายืน (4) ตามข้อเท็จจริงที่ได้ย่อไว้แล้วในข้อ (3) ข้างต้น จะเห็นได้ว่าตามที่ผู้ร้องยื่นคำร้องนั้น ทำไม่ถูกจุดมาแต่แรกทีเดียวที่ผู้ร้องอ้างว่าจำเลยได้ทำสัญญาจำนำสิทธินั้น ทำให้คิดไปได้ว่าหมายความว่า จำนำสิทธิตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 750 ตามที่ศาลฎีกากล่าวอ้างไว้ในตอนท้ายของคำพิพากษาว่ามิใช่สิทธิซึ่งมีตราสารตามมาตรา 750 ตามมาตรา 750 หมายถึงตราสารที่ใช้แทนสิทธิ เช่น ใบประทวนสินค้า เป็นต้นคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2051/2537 วินิจฉัยไว้ว่า สิทธิซึ่งมีตราสารย่อมหมายถึงตราสารที่ใช้แทนสิทธิหรือทรัพย์ซึ่งเป็นเอกสารที่ทำขึ้นตามแบบพิธีในกฎหมาย และเป็นตราสารที่โอนกันได้ด้วยวิธีของตราสารนั้น ไม่หมายความถึงเอกสารธรรมดาที่ทำขึ้นเพื่อเป็นพยานหลักฐานแห่งสิทธิทั่ว ๆ ไป (5) แต่ข้อเท็จจริงในคำร้องปรากฎต่อไปว่า ที่ผู้ร้องอ้างว่าจำเลยจำนำสิทธิตามตราสารนั้น การฝากเงินก็หมายถึง การฝากเงินในบัญชีเงินฝากประจำของจำเลยโดยจำเลยมอบสมุดคู่ฝากเงินประจำให้ผู้ร้องยึดถือไว้เป็นประกันหนี้ของลูกหนี้ 15 ราย ฉะนั้นเมื่ออ่านคำร้องของผู้ร้องโดยตลอดแล้ว ศาลก็ควรเข้าใจว่าที่ผู้ร้องเรียกว่าจำนำสิทธิตามตราสาร ตราสารในที่นี้ผู้ร้องหมายถึงบัญชีเงินฝากประจำ ไม่ใช่เรื่องจำนำสิทธิที่มีตราสารตามมาตรา 750แต่ประการใด ในเรื่องนี้เราควรทราบว่า คำฟ้องคำให้การ คำร้อง คำขอคำแถลง ในคดีความต่าง ๆ นั้น เป็นการแสดงเจตนาอย่างหนึ่งของคู่ความหรือผู้ยื่นคำร้อง คำขอ คำแถลง นั้น ๆ แม้จะมิใช่เจตนาในการทำนิติกรรมก็ตาม จึงต้องอ่านข้อความโดยตลอด ไม่ใช่จะอ่านแต่เพียงถ้อยคำหนึ่งถ้อยคำใดหรือข้อความตอนหนึ่งตอนใดเท่านั้นเพราะการตีความแสดงเจตนานั้นก็อาศัยหลักทั่วไปในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 171 โดยให้เพ่งเล็งถึงเจตนาอันแท้จริงยิ่งกว่าถ้อยคำสำนวนหรือตัวอักษร (6) รูปเรื่องก็มีว่า จำเลยเอาเงินมาฝากประจำต่อธนาคารผู้ร้องเงินที่ฝากก็ตกเป็นของธนาคารผู้ร้อง ธนาคารก็ออกสมุดคู่ฝากเงินประจำให้ สิทธิของจำเลยที่มีต่อมาก็คือจำเลยมีสิทธิเรียกร้องให้ธนาคารส่งเงินคืนหรือที่จะได้รับเงินคืนจากธนาคารผู้ร้องสิทธิเรียกร้องต่าง ๆ นั้นจะต้องมีวัตถุแห่งสิทธิ ในกรณีเช่นนี้สิทธิเรียกร้องของจำเลยนั้นมีเงินของผู้ร้องเป็นวัตถุแห่งสิทธิ(object of right) สิทธิเรียกร้องที่จะให้ธนาคารผู้ร้องส่งเงินคืนให้ครบจำนวนนี้เป็นสิทธิเรียกร้องที่เป็นทรัพย์สินเป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่าง (ไม่ใช่เป็นทรัพย์สินที่มีรูปร่างอย่างเงินตรา)เพราะอาจมีราคาและถือเอาได้ โอนให้กันได้(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 138) สิทธิเรียกร้องอันเป็นทรัพย์สินแม้เป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่าง และเป็นสังหาริมทรัพย์นั้น ย่อมจำนำกันได้ตามมาตรา 747 แม้ทางปฎิบัติจะยังไม่ทำกันก็ตาม ซึ่งไม่หมายความว่าจำเลยเอาเงินตราของจำเลยหรือเม็ดเงินของจำเลยที่นำมาฝากธนาคารผู้ร้องและตกเป็นของธนาคารผู้ร้องไปแล้วนั้นมาจำนำเป็นประกันหนี้ของลูกหนี้ของธนาคารผู้ร้อง ซึ่งจะเป็นดังนี้ไม่ได้เพราะเงินที่ฝากตกเป็นของธนาคารผู้ร้องไปแล้ว แต่หมายความว่าจำเลยได้เอาสิทธิเรียกร้องของจำเลยที่มีต่อธนาคารผู้ร้องและเป็นสังหาริมทรัพย์นั้นมาจำนำเป็นประกันหนี้อีกทีหนึ่ง ทั้งนี้ตามหลักทั่วไปในมาตรา747 ไม่ใช่ 750 ไม่ใช่เรื่องเอาสมุดเงินฝากประจำมาจำนำเป็นประกันหนี้อย่างที่บุคคลที่ไม่เข้าใจและรอบรู้เกี่ยวกับสิทธิเรียกร้องอันเป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่างมีความเข้าใจอย่างผิด ๆนั้น เพราะสมุดฝากเงินเป็นเพียงหลักฐานการฝากเงินเท่านั้นเป็นเอกสารธรรมดาที่เป็นพยานหลักฐาน เกือบไม่มีมูลค่าอะไรสิทธิเรียกร้องที่จะเอาเงินคืนจากธนาคารผู้รับฝากต่างหากที่มีมูลค่าตามจำนวนเงินที่ฝาก แม้เป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่าง (7) เมื่อเป็นเช่นนี้ จึงไม่ใช่เรื่องที่จะเข้าใจไปว่า จำเลยเอาเงินที่ฝากผู้ร้องไว้มาจำนำเป็นประกัน แต่ต้องเข้าใจว่าจำเลยเอาสิทธิเรียกร้องที่จะได้รับเงินฝากคืนจากผู้ร้องนั้นมาจำนำเป็นประกัน การที่ศาลฎีกากล่าวว่า "หาทำให้ตัวเงินตามจำนวนในบัญชีเงินฝากคงเป็นของจำเลยอันผู้ร้องได้ยึดไว้เป็นประกันการชำระหนี้ไม่ ความตกลงดังกล่าวจึงไม่เป็นการจำนำเงินฝาก"ก็แสดงให้เห็นว่า ศาลฎีกาเห็นว่า จำเลยจะเอาตัวเงินในบัญชีเงินฝากมาจำนำเป็นประกันการชำระหนี้นั่นเอง ซึ่งคงไม่ใช่ความประสงค์ของจำเลยเช่นนั้นเป็นการแน่นอน เพราะจำเลยยื่นคำร้องเข้ามาโดยอ้างว่าจำนำสิทธิตามตราสาร ไม่ได้บอกว่าเอาเงินที่ฝากไว้จำนำเป็นประกัน เพราะจำเลยได้กล่าวถึงจำนำสิทธิที่มีตราสาร(หมายถึงสมุดคู่ฝากเงินฝากประจำตามความรู้ความเข้าใจของจำเลย)จำเลยจะเข้าใจว่าเป็นสิทธิที่มีตราสารตามมาตรา 750 หรือไม่เป็นอีกเรื่องหนึ่งส่วนที่ศาลฎีกากล่าวว่า "สมุดคู่ฝากเงินประจำเป็นเพียงหลักฐานการรับฝากและถอนเงินที่ผู้ร้องออกให้จำเลยยึดถือไว้เพื่อสะดวกในการฝากและถอนในบัญชีเงินฝากประจำของจำเลยเท่านั้น" เป็นการกล่าวที่ถูกต้อง (8) แต่ในชั้นฎีกา แทนที่ผู้ร้องจะฎีกาขึ้นไปว่าเป็นการจำนำสิทธิเรียกร้องในเงินฝากที่จำเลยจะได้รับคืนจากผู้ร้อง ซึ่งอาจจะเป็นผลดีแก่คดีของผู้ร้อง ผู้ร้องกลับฎีกาขึ้นไปโดยอ้างในฎีกาตามที่ศาลฎีกาย่อมา ดังนี้ "ผู้ร้องฎีกาว่า การที่จำเลยนำเงินมาฝากประจำไว้แก่ผู้ร้องผู้ร้องออกหลักฐานให้แก่จำเลยเป็นสมุดคู่ฝากเงินประจำให้จำเลยยึดถือไว้ กรรมสิทธิ์เงินฝากยังเป็นของจำเลยอยู่ การที่จำเลยมอบสมุดคู่ฝากเงินประจำให้แก่ผู้ร้องไว้เป็นประกันการชำระหนี้ของลูกหนี้ที่มีต่อผู้ร้อง เป็นการจำนำเงินฝากประจำหรือจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารผู้ร้องจึงเป็นเจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำในตราสารเงินฝากของจำเลย" ที่ผู้ร้องกล่าวในฎีกาว่า "เป็นการจำนำเงินฝากประจำหรือจำนำสิทธิซึ่งมีตราสาร" จะเห็นได้ว่าตามฎีกาของผู้ร้องนี้เปะปะกันไปหมดเอาแน่นอนไม่ได้ เพราะกล่าวว่าเป็นการจำนำเงินฝาก แล้วก็กล่าวอีกว่าเป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารไม่รู้ว่าอะไรกันแน่ที่ไม่เข้าท่าเข้าทางก็คือที่กล่าวว่า "กรรมสิทธิ์เงินฝากยังเป็นของจำเลยอยู่" เป็นการผิดพลาดเห็นอยู่ชัด ๆ ก็เมื่อเอาเงินไปฝากธนาคารผู้ร้องแล้ว ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 672 ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่า ผู้รับฝากไม่พึงต้องส่งคืนเป็นเงินทองตราอันเดียวกันกับที่ฝากผู้รับฝากมีสิทธิเอาเงินที่ฝากนั้นออกใช้ก็ได้แต่ต้องคืนเงินให้ครบจำนวนเท่านั้น ฉะนั้นตัวเงินที่ฝากก็ต้องตกเป็นของผู้ร้อง ผู้ร้องจะมาอ้างว่ากรรมสิทธิ์เงินฝากยังเป็นของจำเลยอยู่ได้อย่างไร ซึ่งทำให้ศาลฎีกาต้องวินิจฉัยไปว่า เงินฝากนั้นตกเป็นของผู้ร้อง ผู้ร้องคงมีหน้าที่คืนเงินให้ครบจำนวนเท่านั้นตามคำร้องของผู้ร้องและฎีกาของผู้ร้องแสดงให้เห็นว่าผู้ร้องไม่มีความเข้าใจเรื่องการจำนำสิทธิเรียกร้องที่จะได้รับเงินฝากคืนจากธนาคาร จึงกล่าวเปะปะปนกันไปหมด ไม่รู้ว่าอะไรเป็นอะไร (9) สรุปแล้ว รูปเรื่องของคดีนี้ก็ควรเป็นดังนี้ 9.1 เกี่ยวกับผู้ร้อง ผู้ร้องควรอ้างในคำร้องว่า จำเลยได้ฝากเงินตามบัญชีเงินฝากประจำไว้กับธนาคารผู้ร้อง จำเลยมีสิทธิเรียกร้องที่จะให้ผู้ร้องส่งมอบเงินคืนให้ครบถ้วนจำนวน แต่จำเลยได้จำนำสิทธิเรียกร้องดังกล่าวอันเป็นทรัพย์สินและเป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่าง เป็นสังหาริมทรัพย์ จึงจำนำกันได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 747 โดยจำเลยมอบหลักฐานการฝากคือสมุดบัญชีคู่ฝากประจำไว้กับผู้ร้อง ผู้ร้องได้รับจำนำสิทธิเรียกร้องดังกล่าวไว้ ไม่ใช่สิทธิเรียกร้องที่มีตราสารแห่งสิทธิตามมาตรา 750 เพียงแต่เป็นสิทธิเรียกร้องอย่างธรรมดาที่เรียกให้ผู้ร้องมอบเงินคืนจนครบจำนวน โดยมีสมุดคู่ฝากเงินประจำเป็นหลักฐานแห่งสิทธิเรียกร้องนั้น 9.2 เกี่ยวกับทางศาลนั้น ควรอ่านดูคำร้องของผู้ร้องโดยตลอดเพื่อจะได้ค้นหาเจตนาอันแท้จริง (ไม่เกี่ยวกับการบรรยายฟ้องที่ขัดแย้งกันเอง อันจะทำให้ฟ้องเคลือบคลุม) ไม่ใช่ถือแต่เพียงถ้อยคำสำนวนหรือตัวอักษรเท่านั้น (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 171) ว่าจำเลยได้เอาเงินที่ฝากประจำนั้นมาจำนำเป็นประกันลูกหนี้ของผู้ร้องใช่หรือไม่ หรือเป็นการจำนำสิทธิที่มีตราสารตามมาตรา 750 หรือเป็นการเอาสิทธิเรียกร้องที่จะได้รับเงินฝากคืนมาจำนำเป็นประกันตามมาตรา 747 กันแน่ อนึ่งสิทธิเรียกร้องดังกล่าวนี้ย่อมเป็นทรัพย์สิน เป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่างและเป็นสังหาริมทรัพย์ตามมาตรา 140 และย่อมจำนำกันได้แน่ เป็นการจำนำตามมาตรา 747 การจำนำก็เพียงแต่ส่งมอบสมุดคู่ฝากเงินอันเป็นหลักฐานการฝากหรือหลักฐานแห่งสิทธิ (evidence of right)ให้แก่ผู้ร้องเท่านั้น (10) ขอกล่าวย้ำไว้ในตอนท้ายนี้อีกว่า สิทธิเรียกร้องอันเป็นทรัพย์สินและเป็นสังหาริมทรัพย์นั้น ย่อมจำนำกันได้ ไม่มีบทกฎหมายยกเว้นห้ามมิให้จำนำกันทั้งโดยสภาพและลักษณะก็สามารถจำนำกันได้ตัวบทกฎหมายในลักษณะสัญญาจำนำที่แสดงว่าสิทธิหรือสิทธิเรียกร้องก็สามารถจำนำกันได้ก็ดูได้จากมาตรา 750 นั้นเองซึ่งบัญญัติว่า"ถ้าทรัพย์สินที่จำนำเป็นสิทธิซึ่งมีตราสาร" ซึ่งแสดงว่าสิทธิซึ่งมีตราสารนี้เป็นทรัพย์สิน ตามมาตรา 750 ก็บอกว่าเป็นทรัพย์สินและเป็นสิทธิเรียกร้องด้วยไปในตัวเป็นตราสารที่จะใช้เรียกร้องให้ลูกหนี้ตามตราสารนั้น ๆ ปฎิบัติการชำระหนี้ ตามมาตรา 751-755 เห็นชัดว่าเป็นการจำนำสิทธิ แม้บางมาตราจะไม่ใช้คำว่า "สิทธิ" ก็ตามเพราะตราสารหรือใบหุ้นเป็นหลักฐานแห่งสิทธิ การจำนำตั๋วเงินตามมาตรา 766 (ตั๋วแลกเงิน, ตั๋วสัญญาใช้เงินและเช็ค) ก็เป็นการจำนำสิทธิหรือสิทธิเรียกร้อง และเป็นตราสารที่เป็นสิทธิเรียกร้องที่จะเรียกให้ลูกหนี้ตามตราสารดังกล่าวปฎิบัติการชำระหนี้ได้เช่นเดียวกันตามมาตรา 750-755, 766 จะถือว่าเป็นทรัพย์สินที่มีรูปร่างหรือไม่เป็นอีกปัญหาหนึ่ง พึงสังเกตว่า การจำนำสิทธิอันเป็นการจำนำทรัพย์สินซึ่งเป็นสังหาริมทรัพย์และเป็นการจำนำสิทธิเรียกร้องไปในตัวด้วยนั้น การจำนำที่แท้ก็ถือตามบทนิยามมาตรา 747อันเป็นลักษณะสัญญาจำนำนั่นเอง เพียงแต่บัญญัติในรายละเอียดเพิ่มเติมขึ้นมาอีกเท่านั้น (11) เมื่อเป็นการจำนำสิทธิเรียกร้องโดยชอบ สิทธิรับจำนำเป็นทรัพยสิทธิเพราะก่อตั้งขึ้นโดยกฎหมาย (มาตรา 1298) ผู้รับจำนำในคดีนี้คือธนาคารผู้ร้องก็ชอบที่จะยึดของจำนำไว้ได้ทั้งหมดจนกว่าจะได้รับชำระหนี้และค่าอุปกรณ์ครบถ้วน (มาตรา 758) ซึ่งในคดีนี้ของที่จำนำก็คือสิทธิเรียกร้องและวัตถุแห่งสิทธิเรียกร้องก็คือจำนวนเงินที่ผู้ร้องจะต้องส่งคืนแก่จำเลย ผู้ร้องมีสิทธิที่จะได้รับชำระหนี้จากจำนวนเงินที่จำเลยฝากเข้าบัญชีไว้นี้โดยไม่ต้องขายทอดตลาดตามมาตรา 764 วรรค 2 เพียงแต่หักเงินฝากชำระหนี้ตามที่ข้าพเจ้าได้เขียนไว้แล้วในบทความหรือข้อเขียนก่อน ๆ การที่มีสิทธิหักเงิน เพราะวัตถุแห่งสิทธิเรียกร้องนั้นเป็นเงินอยู่แล้ว เจ้าหนี้ผู้รับจำนำไม่ใช่เจ้าหนี้บุริมสิทธิไม่ใช่เรื่องมีบุริมสิทธิอย่างที่พูดกันแต่ประการใด แต่ถ้าจะพูดว่าเจ้าหนี้ผู้รับจำนำมีสิทธิที่จะได้รับชำระหนี้จากทรัพย์สินที่จำนำก่อนเจ้าหนี้คนอื่น ดังนี้ก็พอพูดกันได้ คดีไม่มีประเด็นตามมาตรา 756, 764 ไพจิตร ปุญญพันธุ์