คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2853/2538หลักกฎหมาย: ผู้ตายไปบ้านจำเลยเพื่อตามภริยาซึ่งเป็นพี่สาวจำเลยกลับบ้านและผู้ตายกำลังจะเข้ามาทำร้ายคนในบ้านการที่จำเลยใช้อาวุธปืนยิงผู้ตาย4นัดโดยขณะนั้นผู้ตายไม่มีอาวุธจึงเป็นการป้องกันเกินกว่ากรณีแห่งการจำต้องกระทำเพื่อป้องกัน เหตุเกิดคดีนี้เพราะผู้ตายเป็นผู้ก่อทั้งสิ้นทั้งก่อนเกิดเหตุผู้ตายได้ขู่เข็ญจะใช้อาวุธยิงพ่อตาของผู้ตายจนต้องไปแจ้งความต่อเจ้าพนักงานตำรวจให้มาระงับเหตุครั้งหนึ่งแล้วจำเลยไม่เคยต้องโทษจำคุกมาก่อนตาม พฤติการณ์แห่งคดีสมควร รอการลงโทษให้แก่จำเลยโทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้มีกำหนด5ปีตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา56โดยวางข้อกำหนดคุมประพฤติจำเลยให้จำเลยประกอบอาชีพเป็นกิจจะลักษณะให้จำเลยกระทำกิจกรรมบริการสังคมไม่น้อยกว่า30ชั่วโมงและให้จำเลยไปรายงานตัวต่อพนักงานคุมประพฤติทุก3เดือนต่อครั้งในปีแรกและทุก1ปีต่อครั้งในระยะเวลาที่เหลือโจทก์ ฟ้อง ขอให้ ลงโทษ ตาม พระราชบัญญัติ อาวุธปืน เครื่องกระสุนปืนวัตถุระเบิด ดอกไม้เพลิง และ สิ่งเทียมอาวุธปืน พ.ศ. 2490 มาตรา 7,72 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91, 288 และ ริบของกลางจำเลย ให้การ ปฏิเสธ ข้อหา ฆ่า ผู้อื่น โดย อ้าง เหตุ ป้องกัน แต่รับสารภาพ ใน ข้อหา มี อาวุธปืน ไม่มี หมายเลข ทะเบียน และ เครื่องกระสุนปืนโดย ไม่ได้ รับ อนุญาตศาลชั้นต้น พิพากษา ว่า จำเลย มี ความผิด ตาม ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 288 ประกอบ มาตรา 69 พระราชบัญญัติ อาวุธปืน เครื่องกระสุนปืนวัตถุระเบิด ดอกไม้เพลิง และ สิ่งเทียมอาวุธปืน พ.ศ. 2490 มาตรา 7,72 วรรคแรก ความผิด ตาม มาตรา 288 ประกอบ มาตรา 69 จำคุก 4 ปี ความผิดตาม พระราชบัญญัติ อาวุธปืน ฯ มาตรา 7, 72 วรรคแรก จำคุก 1 ปี รวมจำคุก 5 ปี จำเลย รับสารภาพ ชั้นสอบสวน และ รับสารภาพ ว่า มี อาวุธปืนของกลาง ไว้ ใน ครอบครอง เมื่อ สืบพยานโจทก์ ไป บ้าง แล้ว ลดโทษ ให้ หนึ่ง ใน สามตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คง จำคุก 3 ปี 4 เดือน ริบของกลางจำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 3 พิพากษายืนจำเลย ฎีกา โดย ผู้พิพากษา ซึ่ง พิจารณา และ ลงชื่อ ใน คำพิพากษาศาลชั้นต้น อนุญาต ให้ ฎีกา ใน ปัญหาข้อเท็จจริงศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว จำเลย ฎีกา ข้อ แรก ว่าการกระทำ ของ จำเลย เป็น การ ป้องกัน พอสมควร แก่ เหตุ ข้อเท็จจริง ฟังได้ว่า ขณะ เกิดเหตุ ผู้ตาย ไม่มี อาวุธปืน และ หัน ปาก กระบอกปืน เข้า มาใน บ้าน เห็นว่า ผู้ตาย เป็น พี่เขย จำเลย เหตุ ที่ ผู้ตาย ไป บ้าน จำเลยก็ เพื่อ ตาม ภริยา ซึ่ง เป็น พี่สาว จำเลย กลับ บ้าน ผู้ตาย และ ผู้ตายกำลัง จะ เข้า มา ทำร้าย คน ใน บ้าน เกิดเหตุ แต่ ขณะ นั้น ผู้ตาย ไม่มี อาวุธการ ที่ จำเลย ใช้ อาวุธปืน ยิง ผู้ตาย 4 นัด จึง เป็น การ ป้องกัน เกินกว่ากรณี แห่ง การ จำต้อง กระทำ เพื่อ ป้องกัน ฎีกา จำเลย ข้อ นี้ ฟังไม่ขึ้นส่วน ที่ จำเลย ฎีกา ข้อ สุดท้าย ขอให้ ลงโทษ จำเลย สถาน เบา และ รอการลงโทษจำเลย นั้น เห็นว่า เหตุ เกิด ใน คดี นี้ เพราะ ผู้ตาย เป็น ผู้ ก่อ ทั้งสิ้นทั้ง ได้ความ จาก คำเบิกความ ของ นาย วงษ์ พุฒสาม บิดา จำเลย พยานโจทก์ ด้วย ว่า ก่อน จะ เกิดเหตุ คดี นี้ ผู้ตาย ได้ ขู่เข็ญ จะ ใช้ อาวุธปืน ยิงนาย วงษ์ ซึ่ง เป็น พ่อตา ผู้ตาย จน ต้อง ไป แจ้งความ ต่อ เจ้าพนักงาน ตำรวจ ให้ มา ระงับ เหตุ ครั้งหนึ่ง แล้ว ที่ ศาลล่าง ทั้ง สอง กำหนด โทษมา นั้น หนัก เกิน ไป ทั้ง จำเลย ไม่เคย ต้องโทษ จำคุก มา ก่อน ตาม พฤติการณ์แห่ง คดี เห็นควร รอการลงโทษ ให้ จำเลย เพื่อ ให้ โอกาส จำเลย กลับ ตัวเป็น คนดี ต่อไป ฎีกา จำเลย ข้อ นี้ ฟังขึ้น "พิพากษาแก้ เป็น ว่า ความผิด ตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 288ประกอบ มาตรา 69 ให้ จำคุก 2 ปี ความผิด ตาม พระราชบัญญัติ อาวุธปืน ฯมาตรา 7, 72 วรรคแรก จำคุก 1 ปี รวม จำคุก 3 ปี จำเลย ให้การ รับสารภาพ ชั้นสอบสวน และ เมื่อ สืบพยานโจทก์ ไป บ้าง แล้ว จำเลย ให้การ รับว่า ใช้ อาวุธปืน ยิง ผู้ตาย แต่ เป็น การ ป้องกัน โดยชอบ ด้วย กฎหมาย และรับสารภาพ ข้อหา มี อาวุธปืน และ เครื่องกระสุนปืน โดย ไม่ได้ รับ อนุญาตมีเหตุ บรรเทา โทษ ตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 ลดโทษ ให้ หนึ่ง ใน สามคง จำคุก 2 ปี โทษ จำคุก ให้ รอการลงโทษ ไว้ มี กำหนด 5 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 56 โดย วาง ข้อกำหนด คุมประพฤติ จำเลย ให้จำเลย ประกอบ อาชีพ ให้ เป็น กิจจะลักษณะ ให้ จำเลย กระทำ กิจกรรม บริการสังคม ไม่ น้อยกว่า 30 ชั่วโมง และ ให้ จำเลย ไป รายงาน ตัว ต่อ พนักงานคุมประพฤติ ทุก 6 เดือน ต่อ ครั้ง ใน ปี แรก และ ทุก 1 ปี ต่อ ครั้ง ในระยะเวลา ที่ เหลือ นอกจาก ที่ แก้ ให้ เป็น ไป ตาม คำพิพากษา ศาลอุทธรณ์ ภาค 3 ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2853/2538พนักงานอัยการจังหวัดสุราษฎร์ธานีโจทก์นาย วิชัย พุฒสามจำเลย ป.อ. ม. 56, ม. 69ผู้ตายไปบ้านจำเลยเพื่อตามภริยาซึ่งเป็นพี่สาวจำเลยกลับบ้านและผู้ตายกำลังจะเข้ามาทำร้ายคนในบ้านการที่จำเลยใช้อาวุธปืนยิงผู้ตาย4นัดโดยขณะนั้นผู้ตายไม่มีอาวุธจึงเป็นการป้องกันเกินกว่ากรณีแห่งการจำต้องกระทำเพื่อป้องกัน เหตุเกิดคดีนี้เพราะผู้ตายเป็นผู้ก่อทั้งสิ้นทั้งก่อนเกิดเหตุผู้ตายได้ขู่เข็ญจะใช้อาวุธยิงพ่อตาของผู้ตายจนต้องไปแจ้งความต่อเจ้าพนักงานตำรวจให้มาระงับเหตุครั้งหนึ่งแล้วจำเลยไม่เคยต้องโทษจำคุกมาก่อนตาม พฤติการณ์แห่งคดีสมควร รอการลงโทษให้แก่จำเลยโทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้มีกำหนด5ปีตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา56โดยวางข้อกำหนดคุมประพฤติจำเลยให้จำเลยประกอบอาชีพเป็นกิจจะลักษณะให้จำเลยกระทำกิจกรรมบริการสังคมไม่น้อยกว่า30ชั่วโมงและให้จำเลยไปรายงานตัวต่อพนักงานคุมประพฤติทุก3เดือนต่อครั้งในปีแรกและทุก1ปีต่อครั้งในระยะเวลาที่เหลือโจทก์ ฟ้อง ขอให้ ลงโทษ ตาม พระราชบัญญัติ อาวุธปืน เครื่องกระสุนปืนวัตถุระเบิด ดอกไม้เพลิง และ สิ่งเทียมอาวุธปืน พ.ศ. 2490 มาตรา 7,72 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91, 288 และ ริบของกลางจำเลย ให้การ ปฏิเสธ ข้อหา ฆ่า ผู้อื่น โดย อ้าง เหตุ ป้องกัน แต่รับสารภาพ ใน ข้อหา มี อาวุธปืน ไม่มี หมายเลข ทะเบียน และ เครื่องกระสุนปืนโดย ไม่ได้ รับ อนุญาตศาลชั้นต้น พิพากษา ว่า จำเลย มี ความผิด ตาม ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 288 ประกอบ มาตรา 69 พระราชบัญญัติ อาวุธปืน เครื่องกระสุนปืนวัตถุระเบิด ดอกไม้เพลิง และ สิ่งเทียมอาวุธปืน พ.ศ. 2490 มาตรา 7,72 วรรคแรก ความผิด ตาม มาตรา 288 ประกอบ มาตรา 69 จำคุก 4 ปี ความผิดตาม พระราชบัญญัติ อาวุธปืน ฯ มาตรา 7, 72 วรรคแรก จำคุก 1 ปี รวมจำคุก 5 ปี จำเลย รับสารภาพ ชั้นสอบสวน และ รับสารภาพ ว่า มี อาวุธปืนของกลาง ไว้ ใน ครอบครอง เมื่อ สืบพยานโจทก์ ไป บ้าง แล้ว ลดโทษ ให้ หนึ่ง ใน สามตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คง จำคุก 3 ปี 4 เดือน ริบของกลางจำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 3 พิพากษายืนจำเลย ฎีกา โดย ผู้พิพากษา ซึ่ง พิจารณา และ ลงชื่อ ใน คำพิพากษาศาลชั้นต้น อนุญาต ให้ ฎีกา ใน ปัญหาข้อเท็จจริงศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว จำเลย ฎีกา ข้อ แรก ว่าการกระทำ ของ จำเลย เป็น การ ป้องกัน พอสมควร แก่ เหตุ ข้อเท็จจริง ฟังได้ว่า ขณะ เกิดเหตุ ผู้ตาย ไม่มี อาวุธปืน และ หัน ปาก กระบอกปืน เข้า มาใน บ้าน เห็นว่า ผู้ตาย เป็น พี่เขย จำเลย เหตุ ที่ ผู้ตาย ไป บ้าน จำเลยก็ เพื่อ ตาม ภริยา ซึ่ง เป็น พี่สาว จำเลย กลับ บ้าน ผู้ตาย และ ผู้ตายกำลัง จะ เข้า มา ทำร้าย คน ใน บ้าน เกิดเหตุ แต่ ขณะ นั้น ผู้ตาย ไม่มี อาวุธการ ที่ จำเลย ใช้ อาวุธปืน ยิง ผู้ตาย 4 นัด จึง เป็น การ ป้องกัน เกินกว่ากรณี แห่ง การ จำต้อง กระทำ เพื่อ ป้องกัน ฎีกา จำเลย ข้อ นี้ ฟังไม่ขึ้นส่วน ที่ จำเลย ฎีกา ข้อ สุดท้าย ขอให้ ลงโทษ จำเลย สถาน เบา และ รอการลงโทษจำเลย นั้น เห็นว่า เหตุ เกิด ใน คดี นี้ เพราะ ผู้ตาย เป็น ผู้ ก่อ ทั้งสิ้นทั้ง ได้ความ จาก คำเบิกความ ของ นาย วงษ์ พุฒสาม บิดา จำเลย พยานโจทก์ ด้วย ว่า ก่อน จะ เกิดเหตุ คดี นี้ ผู้ตาย ได้ ขู่เข็ญ จะ ใช้ อาวุธปืน ยิงนาย วงษ์ ซึ่ง เป็น พ่อตา ผู้ตาย จน ต้อง ไป แจ้งความ ต่อ เจ้าพนักงาน ตำรวจ ให้ มา ระงับ เหตุ ครั้งหนึ่ง แล้ว ที่ ศาลล่าง ทั้ง สอง กำหนด โทษมา นั้น หนัก เกิน ไป ทั้ง จำเลย ไม่เคย ต้องโทษ จำคุก มา ก่อน ตาม พฤติการณ์แห่ง คดี เห็นควร รอการลงโทษ ให้ จำเลย เพื่อ ให้ โอกาส จำเลย กลับ ตัวเป็น คนดี ต่อไป ฎีกา จำเลย ข้อ นี้ ฟังขึ้น "พิพากษาแก้ เป็น ว่า ความผิด ตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 288ประกอบ มาตรา 69 ให้ จำคุก 2 ปี ความผิด ตาม พระราชบัญญัติ อาวุธปืน ฯมาตรา 7, 72 วรรคแรก จำคุก 1 ปี รวม จำคุก 3 ปี จำเลย ให้การ รับสารภาพ ชั้นสอบสวน และ เมื่อ สืบพยานโจทก์ ไป บ้าง แล้ว จำเลย ให้การ รับว่า ใช้ อาวุธปืน ยิง ผู้ตาย แต่ เป็น การ ป้องกัน โดยชอบ ด้วย กฎหมาย และรับสารภาพ ข้อหา มี อาวุธปืน และ เครื่องกระสุนปืน โดย ไม่ได้ รับ อนุญาตมีเหตุ บรรเทา โทษ ตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 ลดโทษ ให้ หนึ่ง ใน สามคง จำคุก 2 ปี โทษ จำคุก ให้ รอการลงโทษ ไว้ มี กำหนด 5 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 56 โดย วาง ข้อกำหนด คุมประพฤติ จำเลย ให้จำเลย ประกอบ อาชีพ ให้ เป็น กิจจะลักษณะ ให้ จำเลย กระทำ กิจกรรม บริการสังคม ไม่ น้อยกว่า 30 ชั่วโมง และ ให้ จำเลย ไป รายงาน ตัว ต่อ พนักงานคุมประพฤติ ทุก 6 เดือน ต่อ ครั้ง ใน ปี แรก และ ทุก 1 ปี ต่อ ครั้ง ในระยะเวลา ที่ เหลือ นอกจาก ที่ แก้ ให้ เป็น ไป ตาม คำพิพากษา ศาลอุทธรณ์ ภาค 3(สถิตย์ ไพเราะ-พรชัย สมรรถเวช-สมคิด ไตรโสรัส)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุประเด็นกรณีศึกษาคือดุลพินิจในการกำหนดโทษคดีนี้ผู้ตายเป็นผู้ก่อเหตุตลอดมาโดยมีเรื่องตบตีกับภริยาผู้ตายซึ่งเป็นพี่สาวจำเลยถึงขนาดพี่สาวจำเลยได้หนีไปอยู่กับจำเลยและก่อนเกิดเหตุประมาณ1เดือนผู้ตายเมาสุราพาพวกไปท้ายิงกับบิดาจำเลยจนต้องไปแจ้งความต่อเจ้าพนักงานตำรวจวันเกิดเหตุได้ไปก่อเหตุพยายามจะเข้าไปในบ้านจำเลยอีกโดยเดินรอบบ้านพยายามจะปีนเข้าไปทางช่องลมแต่ไม่สำเร็จจึงทุบกระจกบานเกล็ดหน้าต่างหน้าบ้านแตกจำเลยจึงใช้ปืนยิงผู้ตายศาลล่างลงโทษจำคุกจำเลย3ปี4เดือนและริบปืนของกลางโดยวินิจฉัยในส่วนความผิดตามประมวลกฎหมายอาญาว่าจำเลยกระทำความผิดฐานฆ่าผู้อื่นโดยเป็นการป้องกันเกินกว่ากรณีแห่งการจำเป็นต้องกระทำเพื่อป้องกันอันเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา288ประกอบมาตรา69ซึ่งศาลจะลงโทษน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้เพียงใดก็ได้แม้แต่ความผิดที่มีโทษขั้นต่ำศาลมีอำนาจที่จะกำหนดโทษน้อยกว่าขั้นต่ำก็ได้คดีนี้ศาลล่างกำหนดโทษตามความผิดดังกล่าวคือจำคุก4ปีและจำคุกตามพระราชบัญญัติอาวุธปืนอีก1ปีรวมเป็น5ปีลดโทษให้1ใน3จึงคงเหลือ3ปี7เดือน ในส่วนการกำหนดโทษนี้ศาลฎีกาได้วินิจฉัยถึงการกระทำของผู้ตายที่เป็นผู้ก่อเหตุตลอดมาจนกระทั่งถึงมาล่วงละเมิดสิทธิของจำเลยหรือสิทธิของผู้อื่นที่อยู่ในบ้านของจำเลยเมื่อคำนึงถึงเหตุแห่งการกระทำผิดศาลฎีกาจึงกำหนดโทษในส่วนนี้เสียใหม่เป็นจำคุก2ปีส่วนตามพระราชบัญญัติอาวุธปืนคงลงโทษเท่าเดิมตัวอย่างการใช้ดุลพินิจในการกำหนดโทษเช่นคดีนี้ถือว่าชอบด้วยเหตุผลนับว่าเป็นแนวทางการศึกษาในทางนิติศาสตร์ในการบังคับใช้กฎหมายให้เหมาะสมแก่ข้อเท็จจริงแม้จะเป็นเรื่องๆไปตามรูปคดีหรือพฤติการณ์แห่งคดีก็ตามแต่ก็เป็นแบบอย่างสำหรับผู้ที่ใช้ดุลพินิจในการวินิจฉัยในเรื่องต่างๆได้เป็นอย่างดี ประเด็นรอการลงโทษเป็นกรณีน่าศึกษาเช่นเดียวกันเพราะการลงโทษจำคุกนั้นยังไม่สามารถมีข้อยุติได้ว่าถ้าหากใช้วิธีจำคุกโดยเด็ดขาดแล้วจะเป็นการปกป้องสังคมหรือกระทำต่อผู้กระทำผิดได้โดยแท้จริงหรือไม่ส่วนการลงโทษที่เห็นได้ชัดเจนคือผู้กระทำผิดไม่ต้องรับโทษอาญามีโอกาสอยู่ในสังคมประกอบอาชีพทำมาหากินได้ตามปกติเช่นบุคคลอื่นและอาจมีภาระหน้าที่อุปการะเลี้ยงดูครอบครัวด้วยคดีนี้เป็นตัวอย่างที่ศาลฎีกาให้รอการลงโทษแต่มีเงื่อนไขให้จำเลยต้องอยู่ในกรอบและพร้อมกันนั้นยังต้องมีหน้าที่กระทำกิจกรรมบริการสังคมด้วยซึ่งศาลฎีกาวางข้อกำหนดโดยอาศัยบทกฎหมายที่มีอยู่ให้อำนาจกระทำได้ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา56ที่ให้กำหนดเงื่อนไขเพื่อคุมความประพฤติของผู้กระทำความผิดโดยเฉพาะอย่างยิ่งการกำหนดให้ผู้กระทำผิดกระทำกิจกรรมบริการสังคมหรือสาธารณประโยชน์ตามที่เจ้าพนักงานและผู้กระทำผิดเห็นสมควรถือว่าเป็นเรื่องที่ผู้กระทำผิดต้องบริการสังคมแนวคิดของศาลฎีกาที่กำหนดให้จำเลยกระทำกิจกรรมบริการสังคมถือว่าเป็นแนวทางที่จะให้ผู้กระทำผิดได้มีโอกาสมากระทำสิ่งใดๆก็ได้ให้แก่สังคมซึ่งมีกิจกรรมอยู่มากมายเช่นดูแลรักษาความสะอาดในสวนสาธารณะพาเด็กหรือคนชราข้ามถนนการใช้กฎหมายในแนวทางดังกล่าวนี้นับว่าเป็นประโยชน์ต่อสังคมและตัวผู้กระทำความผิดกล่าวคือผู้กระทำผิดไม่ต้องถูกลงโทษสามารถประกอบอาชีพของตนต่อไปได้ส่วนด้านสังคมก็จะมีผู้มาสนับสนุนกิจกรรมสังคมโดยเป็นผู้ปฏิบัติมากขึ้นซึ่งรัฐไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายใดๆในส่วนนี้ ผู้เขียนยังเห็นต่อไปว่าเงื่อนไขคุมความประพฤติว่าต้องให้ผู้กระทำความผิดกระทำกิจกรรมบริการสังคมหรือกิจกรรมสาธารณประโยชน์ตามที่เจ้าพนักงานและผู้กระทำความผิดเห็นสมควรนี้น่าจะนำไปใช้กันในคดีที่ผู้กระทำผิดต่อกฎหมายว่าด้วยการจราจรให้มากขึ้นเพราะลำพังลงโทษปรับหรือรอการลงโทษโดยเพียงแต่ให้ไปรายงานตัวต่อพนักงานคุมประพฤติเท่านั้นน่าจะไม่เป็นการเพียงพอควรให้บุคคลเหล่านี้ได้ตอบแทนสังคมตอบแทนบ้านเมืองที่เขาได้ขับขี่รถยนต์หรือยานพาหนะอย่างอื่นไปมาสะดวกแต่เขาต้องเป็นผู้ที่กระทำกระทบกระเทือนต่อความสงบสุขของสังคมโดยการขับรถฝ่าฝืนกฎจราจรก่อให้เกิดความเดือดร้อนรำคาญแก่ผู้อื่นถ้าให้บุคคลเหล่านี้มาช่วยดูแลการจราจรหรือช่วยพาเด็กหรือคนชราเดินข้ามถนนหรือไปช่วยเจ้าพนักงานจราจรดูแลตามทางแยกหรือทางขึ้นสะพานต่างๆที่มีคนชอบฝ่าฝืนกฎจราจรบ้างอาจทำให้บุคคลเหล่านี้รู้สึกสำนึกว่าการทำผิดกฎจราจรนั้นมีผลกระทบที่รุนแรงเพียงใด พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษาคำพิพากษา: โจทก์ ฟ้อง ขอให้ ลงโทษ ตาม พระราชบัญญัติ อาวุธปืน เครื่องกระสุนปืนวัตถุระเบิด ดอกไม้เพลิง และ สิ่งเทียมอาวุธปืน พ.ศ. 2490 มาตรา 7,72 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91, 288 และ ริบของกลางจำเลย ให้การ ปฏิเสธ ข้อหา ฆ่า ผู้อื่น โดย อ้าง เหตุ ป้องกัน แต่รับสารภาพ ใน ข้อหา มี อาวุธปืน ไม่มี หมายเลข ทะเบียน และ เครื่องกระสุนปืนโดย ไม่ได้ รับ อนุญาตศาลชั้นต้น พิพากษา ว่า จำเลย มี ความผิด ตาม ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 288 ประกอบ มาตรา 69 พระราชบัญญัติ อาวุธปืน เครื่องกระสุนปืนวัตถุระเบิด ดอกไม้เพลิง และ สิ่งเทียมอาวุธปืน พ.ศ. 2490 มาตรา 7,72 วรรคแรก ความผิด ตาม มาตรา 288 ประกอบ มาตรา 69 จำคุก 4 ปี ความผิดตาม พระราชบัญญัติ อาวุธปืน ฯ มาตรา 7, 72 วรรคแรก จำคุก 1 ปี รวมจำคุก 5 ปี จำเลย รับสารภาพ ชั้นสอบสวน และ รับสารภาพ ว่า มี อาวุธปืนของกลาง ไว้ ใน ครอบครอง เมื่อ สืบพยานโจทก์ ไป บ้าง แล้ว ลดโทษ ให้ หนึ่ง ใน สามตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คง จำคุก 3 ปี 4 เดือน ริบของกลางจำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 3 พิพากษายืนจำเลย ฎีกา โดย ผู้พิพากษา ซึ่ง พิจารณา และ ลงชื่อ ใน คำพิพากษาศาลชั้นต้น อนุญาต ให้ ฎีกา ใน ปัญหาข้อเท็จจริงศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว จำเลย ฎีกา ข้อ แรก ว่าการกระทำ ของ จำเลย เป็น การ ป้องกัน พอสมควร แก่ เหตุ ข้อเท็จจริง ฟังได้ว่า ขณะ เกิดเหตุ ผู้ตาย ไม่มี อาวุธปืน และ หัน ปาก กระบอกปืน เข้า มาใน บ้าน เห็นว่า ผู้ตาย เป็น พี่เขย จำเลย เหตุ ที่ ผู้ตาย ไป บ้าน จำเลยก็ เพื่อ ตาม ภริยา ซึ่ง เป็น พี่สาว จำเลย กลับ บ้าน ผู้ตาย และ ผู้ตายกำลัง จะ เข้า มา ทำร้าย คน ใน บ้าน เกิดเหตุ แต่ ขณะ นั้น ผู้ตาย ไม่มี อาวุธการ ที่ จำเลย ใช้ อาวุธปืน ยิง ผู้ตาย 4 นัด จึง เป็น การ ป้องกัน เกินกว่ากรณี แห่ง การ จำต้อง กระทำ เพื่อ ป้องกัน ฎีกา จำเลย ข้อ นี้ ฟังไม่ขึ้นส่วน ที่ จำเลย ฎีกา ข้อ สุดท้าย ขอให้ ลงโทษ จำเลย สถาน เบา และ รอการลงโทษจำเลย นั้น เห็นว่า เหตุ เกิด ใน คดี นี้ เพราะ ผู้ตาย เป็น ผู้ ก่อ ทั้งสิ้นทั้ง ได้ความ จาก คำเบิกความ ของ นาย วงษ์ พุฒสาม บิดา จำเลย พยานโจทก์ ด้วย ว่า ก่อน จะ เกิดเหตุ คดี นี้ ผู้ตาย ได้ ขู่เข็ญ จะ ใช้ อาวุธปืน ยิงนาย วงษ์ ซึ่ง เป็น พ่อตา ผู้ตาย จน ต้อง ไป แจ้งความ ต่อ เจ้าพนักงาน ตำรวจ ให้ มา ระงับ เหตุ ครั้งหนึ่ง แล้ว ที่ ศาลล่าง ทั้ง สอง กำหนด โทษมา นั้น หนัก เกิน ไป ทั้ง จำเลย ไม่เคย ต้องโทษ จำคุก มา ก่อน ตาม พฤติการณ์แห่ง คดี เห็นควร รอการลงโทษ ให้ จำเลย เพื่อ ให้ โอกาส จำเลย กลับ ตัวเป็น คนดี ต่อไป ฎีกา จำเลย ข้อ นี้ ฟังขึ้น "พิพากษาแก้ เป็น ว่า ความผิด ตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 288ประกอบ มาตรา 69 ให้ จำคุก 2 ปี ความผิด ตาม พระราชบัญญัติ อาวุธปืน ฯมาตรา 7, 72 วรรคแรก จำคุก 1 ปี รวม จำคุก 3 ปี จำเลย ให้การ รับสารภาพ ชั้นสอบสวน และ เมื่อ สืบพยานโจทก์ ไป บ้าง แล้ว จำเลย ให้การ รับว่า ใช้ อาวุธปืน ยิง ผู้ตาย แต่ เป็น การ ป้องกัน โดยชอบ ด้วย กฎหมาย และรับสารภาพ ข้อหา มี อาวุธปืน และ เครื่องกระสุนปืน โดย ไม่ได้ รับ อนุญาตมีเหตุ บรรเทา โทษ ตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 ลดโทษ ให้ หนึ่ง ใน สามคง จำคุก 2 ปี โทษ จำคุก ให้ รอการลงโทษ ไว้ มี กำหนด 5 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 56 โดย วาง ข้อกำหนด คุมประพฤติ จำเลย ให้จำเลย ประกอบ อาชีพ ให้ เป็น กิจจะลักษณะ ให้ จำเลย กระทำ กิจกรรม บริการสังคม ไม่ น้อยกว่า 30 ชั่วโมง และ ให้ จำเลย ไป รายงาน ตัว ต่อ พนักงานคุมประพฤติ ทุก 6 เดือน ต่อ ครั้ง ใน ปี แรก และ ทุก 1 ปี ต่อ ครั้ง ในระยะเวลา ที่ เหลือ นอกจาก ที่ แก้ ให้ เป็น ไป ตาม คำพิพากษา ศาลอุทธรณ์ ภาค 3 ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2853/2538พนักงานอัยการจังหวัดสุราษฎร์ธานีโจทก์นาย วิชัย พุฒสามจำเลย ป.อ. ม. 56, ม. 69ผู้ตายไปบ้านจำเลยเพื่อตามภริยาซึ่งเป็นพี่สาวจำเลยกลับบ้านและผู้ตายกำลังจะเข้ามาทำร้ายคนในบ้านการที่จำเลยใช้อาวุธปืนยิงผู้ตาย4นัดโดยขณะนั้นผู้ตายไม่มีอาวุธจึงเป็นการป้องกันเกินกว่ากรณีแห่งการจำต้องกระทำเพื่อป้องกัน เหตุเกิดคดีนี้เพราะผู้ตายเป็นผู้ก่อทั้งสิ้นทั้งก่อนเกิดเหตุผู้ตายได้ขู่เข็ญจะใช้อาวุธยิงพ่อตาของผู้ตายจนต้องไปแจ้งความต่อเจ้าพนักงานตำรวจให้มาระงับเหตุครั้งหนึ่งแล้วจำเลยไม่เคยต้องโทษจำคุกมาก่อนตาม พฤติการณ์แห่งคดีสมควร รอการลงโทษให้แก่จำเลยโทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้มีกำหนด5ปีตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา56โดยวางข้อกำหนดคุมประพฤติจำเลยให้จำเลยประกอบอาชีพเป็นกิจจะลักษณะให้จำเลยกระทำกิจกรรมบริการสังคมไม่น้อยกว่า30ชั่วโมงและให้จำเลยไปรายงานตัวต่อพนักงานคุมประพฤติทุก3เดือนต่อครั้งในปีแรกและทุก1ปีต่อครั้งในระยะเวลาที่เหลือโจทก์ ฟ้อง ขอให้ ลงโทษ ตาม พระราชบัญญัติ อาวุธปืน เครื่องกระสุนปืนวัตถุระเบิด ดอกไม้เพลิง และ สิ่งเทียมอาวุธปืน พ.ศ. 2490 มาตรา 7,72 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91, 288 และ ริบของกลางจำเลย ให้การ ปฏิเสธ ข้อหา ฆ่า ผู้อื่น โดย อ้าง เหตุ ป้องกัน แต่รับสารภาพ ใน ข้อหา มี อาวุธปืน ไม่มี หมายเลข ทะเบียน และ เครื่องกระสุนปืนโดย ไม่ได้ รับ อนุญาตศาลชั้นต้น พิพากษา ว่า จำเลย มี ความผิด ตาม ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 288 ประกอบ มาตรา 69 พระราชบัญญัติ อาวุธปืน เครื่องกระสุนปืนวัตถุระเบิด ดอกไม้เพลิง และ สิ่งเทียมอาวุธปืน พ.ศ. 2490 มาตรา 7,72 วรรคแรก ความผิด ตาม มาตรา 288 ประกอบ มาตรา 69 จำคุก 4 ปี ความผิดตาม พระราชบัญญัติ อาวุธปืน ฯ มาตรา 7, 72 วรรคแรก จำคุก 1 ปี รวมจำคุก 5 ปี จำเลย รับสารภาพ ชั้นสอบสวน และ รับสารภาพ ว่า มี อาวุธปืนของกลาง ไว้ ใน ครอบครอง เมื่อ สืบพยานโจทก์ ไป บ้าง แล้ว ลดโทษ ให้ หนึ่ง ใน สามตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คง จำคุก 3 ปี 4 เดือน ริบของกลางจำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 3 พิพากษายืนจำเลย ฎีกา โดย ผู้พิพากษา ซึ่ง พิจารณา และ ลงชื่อ ใน คำพิพากษาศาลชั้นต้น อนุญาต ให้ ฎีกา ใน ปัญหาข้อเท็จจริงศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว จำเลย ฎีกา ข้อ แรก ว่าการกระทำ ของ จำเลย เป็น การ ป้องกัน พอสมควร แก่ เหตุ ข้อเท็จจริง ฟังได้ว่า ขณะ เกิดเหตุ ผู้ตาย ไม่มี อาวุธปืน และ หัน ปาก กระบอกปืน เข้า มาใน บ้าน เห็นว่า ผู้ตาย เป็น พี่เขย จำเลย เหตุ ที่ ผู้ตาย ไป บ้าน จำเลยก็ เพื่อ ตาม ภริยา ซึ่ง เป็น พี่สาว จำเลย กลับ บ้าน ผู้ตาย และ ผู้ตายกำลัง จะ เข้า มา ทำร้าย คน ใน บ้าน เกิดเหตุ แต่ ขณะ นั้น ผู้ตาย ไม่มี อาวุธการ ที่ จำเลย ใช้ อาวุธปืน ยิง ผู้ตาย 4 นัด จึง เป็น การ ป้องกัน เกินกว่ากรณี แห่ง การ จำต้อง กระทำ เพื่อ ป้องกัน ฎีกา จำเลย ข้อ นี้ ฟังไม่ขึ้นส่วน ที่ จำเลย ฎีกา ข้อ สุดท้าย ขอให้ ลงโทษ จำเลย สถาน เบา และ รอการลงโทษจำเลย นั้น เห็นว่า เหตุ เกิด ใน คดี นี้ เพราะ ผู้ตาย เป็น ผู้ ก่อ ทั้งสิ้นทั้ง ได้ความ จาก คำเบิกความ ของ นาย วงษ์ พุฒสาม บิดา จำเลย พยานโจทก์ ด้วย ว่า ก่อน จะ เกิดเหตุ คดี นี้ ผู้ตาย ได้ ขู่เข็ญ จะ ใช้ อาวุธปืน ยิงนาย วงษ์ ซึ่ง เป็น พ่อตา ผู้ตาย จน ต้อง ไป แจ้งความ ต่อ เจ้าพนักงาน ตำรวจ ให้ มา ระงับ เหตุ ครั้งหนึ่ง แล้ว ที่ ศาลล่าง ทั้ง สอง กำหนด โทษมา นั้น หนัก เกิน ไป ทั้ง จำเลย ไม่เคย ต้องโทษ จำคุก มา ก่อน ตาม พฤติการณ์แห่ง คดี เห็นควร รอการลงโทษ ให้ จำเลย เพื่อ ให้ โอกาส จำเลย กลับ ตัวเป็น คนดี ต่อไป ฎีกา จำเลย ข้อ นี้ ฟังขึ้น "พิพากษาแก้ เป็น ว่า ความผิด ตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 288ประกอบ มาตรา 69 ให้ จำคุก 2 ปี ความผิด ตาม พระราชบัญญัติ อาวุธปืน ฯมาตรา 7, 72 วรรคแรก จำคุก 1 ปี รวม จำคุก 3 ปี จำเลย ให้การ รับสารภาพ ชั้นสอบสวน และ เมื่อ สืบพยานโจทก์ ไป บ้าง แล้ว จำเลย ให้การ รับว่า ใช้ อาวุธปืน ยิง ผู้ตาย แต่ เป็น การ ป้องกัน โดยชอบ ด้วย กฎหมาย และรับสารภาพ ข้อหา มี อาวุธปืน และ เครื่องกระสุนปืน โดย ไม่ได้ รับ อนุญาตมีเหตุ บรรเทา โทษ ตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 ลดโทษ ให้ หนึ่ง ใน สามคง จำคุก 2 ปี โทษ จำคุก ให้ รอการลงโทษ ไว้ มี กำหนด 5 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 56 โดย วาง ข้อกำหนด คุมประพฤติ จำเลย ให้จำเลย ประกอบ อาชีพ ให้ เป็น กิจจะลักษณะ ให้ จำเลย กระทำ กิจกรรม บริการสังคม ไม่ น้อยกว่า 30 ชั่วโมง และ ให้ จำเลย ไป รายงาน ตัว ต่อ พนักงานคุมประพฤติ ทุก 6 เดือน ต่อ ครั้ง ใน ปี แรก และ ทุก 1 ปี ต่อ ครั้ง ในระยะเวลา ที่ เหลือ นอกจาก ที่ แก้ ให้ เป็น ไป ตาม คำพิพากษา ศาลอุทธรณ์ ภาค 3(สถิตย์ ไพเราะ-พรชัย สมรรถเวช-สมคิด ไตรโสรัส)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุประเด็นกรณีศึกษาคือดุลพินิจในการกำหนดโทษคดีนี้ผู้ตายเป็นผู้ก่อเหตุตลอดมาโดยมีเรื่องตบตีกับภริยาผู้ตายซึ่งเป็นพี่สาวจำเลยถึงขนาดพี่สาวจำเลยได้หนีไปอยู่กับจำเลยและก่อนเกิดเหตุประมาณ1เดือนผู้ตายเมาสุราพาพวกไปท้ายิงกับบิดาจำเลยจนต้องไปแจ้งความต่อเจ้าพนักงานตำรวจวันเกิดเหตุได้ไปก่อเหตุพยายามจะเข้าไปในบ้านจำเลยอีกโดยเดินรอบบ้านพยายามจะปีนเข้าไปทางช่องลมแต่ไม่สำเร็จจึงทุบกระจกบานเกล็ดหน้าต่างหน้าบ้านแตกจำเลยจึงใช้ปืนยิงผู้ตายศาลล่างลงโทษจำคุกจำเลย3ปี4เดือนและริบปืนของกลางโดยวินิจฉัยในส่วนความผิดตามประมวลกฎหมายอาญาว่าจำเลยกระทำความผิดฐานฆ่าผู้อื่นโดยเป็นการป้องกันเกินกว่ากรณีแห่งการจำเป็นต้องกระทำเพื่อป้องกันอันเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา288ประกอบมาตรา69ซึ่งศาลจะลงโทษน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้เพียงใดก็ได้แม้แต่ความผิดที่มีโทษขั้นต่ำศาลมีอำนาจที่จะกำหนดโทษน้อยกว่าขั้นต่ำก็ได้คดีนี้ศาลล่างกำหนดโทษตามความผิดดังกล่าวคือจำคุก4ปีและจำคุกตามพระราชบัญญัติอาวุธปืนอีก1ปีรวมเป็น5ปีลดโทษให้1ใน3จึงคงเหลือ3ปี7เดือน ในส่วนการกำหนดโทษนี้ศาลฎีกาได้วินิจฉัยถึงการกระทำของผู้ตายที่เป็นผู้ก่อเหตุตลอดมาจนกระทั่งถึงมาล่วงละเมิดสิทธิของจำเลยหรือสิทธิของผู้อื่นที่อยู่ในบ้านของจำเลยเมื่อคำนึงถึงเหตุแห่งการกระทำผิดศาลฎีกาจึงกำหนดโทษในส่วนนี้เสียใหม่เป็นจำคุก2ปีส่วนตามพระราชบัญญัติอาวุธปืนคงลงโทษเท่าเดิมตัวอย่างการใช้ดุลพินิจในการกำหนดโทษเช่นคดีนี้ถือว่าชอบด้วยเหตุผลนับว่าเป็นแนวทางการศึกษาในทางนิติศาสตร์ในการบังคับใช้กฎหมายให้เหมาะสมแก่ข้อเท็จจริงแม้จะเป็นเรื่องๆไปตามรูปคดีหรือพฤติการณ์แห่งคดีก็ตามแต่ก็เป็นแบบอย่างสำหรับผู้ที่ใช้ดุลพินิจในการวินิจฉัยในเรื่องต่างๆได้เป็นอย่างดี ประเด็นรอการลงโทษเป็นกรณีน่าศึกษาเช่นเดียวกันเพราะการลงโทษจำคุกนั้นยังไม่สามารถมีข้อยุติได้ว่าถ้าหากใช้วิธีจำคุกโดยเด็ดขาดแล้วจะเป็นการปกป้องสังคมหรือกระทำต่อผู้กระทำผิดได้โดยแท้จริงหรือไม่ส่วนการลงโทษที่เห็นได้ชัดเจนคือผู้กระทำผิดไม่ต้องรับโทษอาญามีโอกาสอยู่ในสังคมประกอบอาชีพทำมาหากินได้ตามปกติเช่นบุคคลอื่นและอาจมีภาระหน้าที่อุปการะเลี้ยงดูครอบครัวด้วยคดีนี้เป็นตัวอย่างที่ศาลฎีกาให้รอการลงโทษแต่มีเงื่อนไขให้จำเลยต้องอยู่ในกรอบและพร้อมกันนั้นยังต้องมีหน้าที่กระทำกิจกรรมบริการสังคมด้วยซึ่งศาลฎีกาวางข้อกำหนดโดยอาศัยบทกฎหมายที่มีอยู่ให้อำนาจกระทำได้ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา56ที่ให้กำหนดเงื่อนไขเพื่อคุมความประพฤติของผู้กระทำความผิดโดยเฉพาะอย่างยิ่งการกำหนดให้ผู้กระทำผิดกระทำกิจกรรมบริการสังคมหรือสาธารณประโยชน์ตามที่เจ้าพนักงานและผู้กระทำผิดเห็นสมควรถือว่าเป็นเรื่องที่ผู้กระทำผิดต้องบริการสังคมแนวคิดของศาลฎีกาที่กำหนดให้จำเลยกระทำกิจกรรมบริการสังคมถือว่าเป็นแนวทางที่จะให้ผู้กระทำผิดได้มีโอกาสมากระทำสิ่งใดๆก็ได้ให้แก่สังคมซึ่งมีกิจกรรมอยู่มากมายเช่นดูแลรักษาความสะอาดในสวนสาธารณะพาเด็กหรือคนชราข้ามถนนการใช้กฎหมายในแนวทางดังกล่าวนี้นับว่าเป็นประโยชน์ต่อสังคมและตัวผู้กระทำความผิดกล่าวคือผู้กระทำผิดไม่ต้องถูกลงโทษสามารถประกอบอาชีพของตนต่อไปได้ส่วนด้านสังคมก็จะมีผู้มาสนับสนุนกิจกรรมสังคมโดยเป็นผู้ปฏิบัติมากขึ้นซึ่งรัฐไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายใดๆในส่วนนี้ ผู้เขียนยังเห็นต่อไปว่าเงื่อนไขคุมความประพฤติว่าต้องให้ผู้กระทำความผิดกระทำกิจกรรมบริการสังคมหรือกิจกรรมสาธารณประโยชน์ตามที่เจ้าพนักงานและผู้กระทำความผิดเห็นสมควรนี้น่าจะนำไปใช้กันในคดีที่ผู้กระทำผิดต่อกฎหมายว่าด้วยการจราจรให้มากขึ้นเพราะลำพังลงโทษปรับหรือรอการลงโทษโดยเพียงแต่ให้ไปรายงานตัวต่อพนักงานคุมประพฤติเท่านั้นน่าจะไม่เป็นการเพียงพอควรให้บุคคลเหล่านี้ได้ตอบแทนสังคมตอบแทนบ้านเมืองที่เขาได้ขับขี่รถยนต์หรือยานพาหนะอย่างอื่นไปมาสะดวกแต่เขาต้องเป็นผู้ที่กระทำกระทบกระเทือนต่อความสงบสุขของสังคมโดยการขับรถฝ่าฝืนกฎจราจรก่อให้เกิดความเดือดร้อนรำคาญแก่ผู้อื่นถ้าให้บุคคลเหล่านี้มาช่วยดูแลการจราจรหรือช่วยพาเด็กหรือคนชราเดินข้ามถนนหรือไปช่วยเจ้าพนักงานจราจรดูแลตามทางแยกหรือทางขึ้นสะพานต่างๆที่มีคนชอบฝ่าฝืนกฎจราจรบ้างอาจทำให้บุคคลเหล่านี้รู้สึกสำนึกว่าการทำผิดกฎจราจรนั้นมีผลกระทบที่รุนแรงเพียงใด พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษา