คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5515/2538หลักกฎหมาย: ผลของมาตรา441แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่บัญญัติให้ผู้ทำละเมิดเป็นอันหลุดพ้นจากหนี้ที่ต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนหากว่าได้ใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่บุคคลซึ่งเป็นผู้ครองสังหาริมทรัพย์อยู่ในขณะถูกทำละเมิดนี้เองย่อมแสดงให้เห็นว่าผู้ครองสังหาริมทรัพย์อยู่ในขณะถูกทำละเมิดมีสิทธิรับชำระหนี้ค่าสินไหมทดแทนจากผู้ทำละเมิดได้แม้กระทั่งผู้ครองสังหาริมทรัพย์นั้นจะไม่ใช่เจ้าของทรัพย์ก็ตามเมื่อมีสิทธิที่จะรับชำระหนี้ได้ก็ย่อมมีสิทธิที่จะทำสัญญาประนีประนอมยอมความเกี่ยวกับการรับชำระหนี้ค่าสินไหมทดแทนในกรณีเช่นนี้ได้เช่นกันดังนั้นสัญญาประนีประนอมยอมความระหว่างจำเลยกับ ส. ย่อมมีผลบังคับได้แม้ ส. จะไม่ใช่เจ้าของรถยนต์คันที่ขับก็ตามและผลแห่งสัญญาประนีประนอมยอมความย่อมทำให้สิทธิเรียกร้องซึ่งแต่ละฝ่ายได้สละแล้วนั้นระงับสิ้นไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา852โจทก์จึงไม่อยู่ในฐานะที่จะรับช่วงสิทธิได้โจทก์ ฟ้อง ว่า จำเลย ขับ รถ ด้วย ความประมาท ชน รถ คัน ที่ โจทก์รับประกัน ภัย ไว้ ได้รับ ความเสียหาย โจทก์ ได้ ทำการ ซ่อมแซม รถ คัน ที่โจทก์ รับประกัน ภัย ไว้ เป็น เงิน จำนวน 70,382 บาท โจทก์ จึง รับช่วง สิทธิ มา โจทก์ ทวงถาม ให้ จำเลย ชำระ ค่าเสียหาย แต่ จำเลย ไม่ชำระขอให้ บังคับ จำเลย ชำระ เงิน ดังกล่าว พร้อม ดอกเบี้ยจำเลย ให้การ ว่า เหตุ เกิดขึ้น เพราะ ความประมาท ของ นาย สมเกียรติ ผู้ขับ รถ คัน ที่ โจทก์ รับประกัน ภัย หลัง เกิดเหตุ แล้ว นาย สมเกียรติ กับ จำเลย ตกลง กัน ได้ โดย ต่าง ฝ่าย ต่าง ไม่เรียกร้อง ค่าเสียหาย ต่อ กันและ เจ้าพนักงาน ตำรวจ ลง บันทึก ประจำวัน เกี่ยวกับ คดี ทั้ง สอง ฝ่ายต่าง ได้ ลงลายมือชื่อ ต่อหน้า พนักงานสอบสวน สิทธิเรียกร้อง ค่าเสียหายของ นาย สมเกียรติ ที่ มี ต่อ จำเลย จึง ระงับ ไป โจทก์ ไม่มี สิทธิ รับช่วงสิทธิ ใด ๆ อีก ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "โจทก์ ฎีกา ว่า นาย สมเกียรติ เป็น เพียง ผู้ขับ รถยนต์ เท่านั้น ไม่ใช่ เจ้าของ รถยนต์ จึง ไม่มี อำนาจ ทำ สัญญาประนีประนอม ยอมความ ได้ คดี นี้ โจทก์ ฎีกา ได้ แต่ เฉพาะ ข้อกฎหมายศาลฎีกา ต้อง ฟัง ข้อเท็จจริง ตาม ที่ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย จาก พยานหลักฐานใน สำนวน ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 238ประกอบ มาตรา 247 ซึ่ง ศาลอุทธรณ์ ฟัง ข้อเท็จจริง ว่า นาย สมเกียรติ เป็น ผู้ขับ รถยนต์ คัน ที่ โจทก์ เป็น ผู้รับประกันภัย ใน ขณะ เฉี่ยว ชนกัน รถยนต์ คัน ที่ จำเลย ขับ นาย สมเกียรติ จึง เป็น ผู้ครอบครอง และ ขับ รถยนต์ ซึ่ง เป็น สังหาริมทรัพย์ ใน ขณะ เกิดเหตุ หาก จำเลย รับผิดและ ใช้ ค่าสินไหมทดแทน ให้ แก่ นาย สมเกียรติ จำเลย ย่อม หลุดพ้น ไป เพราะ การ ที่ ได้ ใช้ ให้ เช่นนั้น แม้ บุคคลภายนอก จะ เป็น เจ้าของทรัพย์ เว้นแต่ สิทธิ ของ บุคคลภายนอก เช่นนั้น จะ เป็น ที่ รู้ อยู่ แก่ ตนหรือ มิได้ รู้ เพราะ ความประมาท เลินเล่อ อย่างร้ายแรง ของ ตน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 441 และ ผล ของมาตรา 441 ที่ บัญญัติ ให้ ผู้ทำละเมิด เป็น อัน หลุดพ้น จาก หนี้ ที่ ต้องใช้ ค่าสินไหมทดแทน หาก ว่า ได้ ใช้ ค่าสินไหม ให้ แก่ บุคคล ซึ่ง เป็นผู้ ครอง สังหาริมทรัพย์ อยู่ ใน ขณะ ถูก ทำละเมิด นี้ เอง ย่อม แสดง ให้ เห็นว่า ผู้ ครอง สังหาริมทรัพย์ อยู่ ใน ขณะ ถูก ทำละเมิด มีสิทธิ รับ ชำระค่าสินไหมทดแทน จาก ผู้ทำละเมิด ได้ แม้ กระทั่ง ผู้ ครอง สังหาริมทรัพย์นั้น จะ ไม่ใช่ เจ้าของ ทรัพย์ ก็ ตาม เมื่อ มีสิทธิ ที่ จะ รับชำระหนี้ ได้ก็ ย่อม มีสิทธิ ที่ จะ ทำ สัญญา ประนีประนอม ยอมความ เกี่ยวกับ การ รับ ชำระหนี้ ค่าสินไหมทดแทน ใน กรณี เช่นนี้ ได้ เช่นกัน ดังนั้น สัญญาประนีประนอม ยอมความ ระหว่าง จำเลย กับ นาย สมเกียรติ ย่อม มีผล บังคับ ได้ แม้ นาย สมเกียรติ จะ ไม่ใช่ เจ้าของ รถยนต์ คัน ที่ ขับ ก็ ตาม และ ผล แห่ง สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ย่อม ทำให้ สิทธิเรียกร้อง ซึ่ง แต่ละ ฝ่ายได้ ยอม สละ แล้ว นั้น ระงับ สิ้นไป ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 852 โจทก์ จึง ไม่อยู่ ใน ฐานะ ที่ จะ รับช่วงสิทธิ ได้ ศาลอุทธรณ์พิพากษา ชอบแล้ว ฎีกา โจทก์ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5515/2538บริษัท วิริยะประกันภัย จำกัดโจทก์นาย เลี่ยงเส็ง แซ่ลี้จำเลย ป.พ.พ. ม. 441, ม. 852ผลของมาตรา441แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่บัญญัติให้ผู้ทำละเมิดเป็นอันหลุดพ้นจากหนี้ที่ต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนหากว่าได้ใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่บุคคลซึ่งเป็นผู้ครองสังหาริมทรัพย์อยู่ในขณะถูกทำละเมิดนี้เองย่อมแสดงให้เห็นว่าผู้ครองสังหาริมทรัพย์อยู่ในขณะถูกทำละเมิดมีสิทธิรับชำระหนี้ค่าสินไหมทดแทนจากผู้ทำละเมิดได้แม้กระทั่งผู้ครองสังหาริมทรัพย์นั้นจะไม่ใช่เจ้าของทรัพย์ก็ตามเมื่อมีสิทธิที่จะรับชำระหนี้ได้ก็ย่อมมีสิทธิที่จะทำสัญญาประนีประนอมยอมความเกี่ยวกับการรับชำระหนี้ค่าสินไหมทดแทนในกรณีเช่นนี้ได้เช่นกันดังนั้นสัญญาประนีประนอมยอมความระหว่างจำเลยกับ ส. ย่อมมีผลบังคับได้แม้ ส. จะไม่ใช่เจ้าของรถยนต์คันที่ขับก็ตามและผลแห่งสัญญาประนีประนอมยอมความย่อมทำให้สิทธิเรียกร้องซึ่งแต่ละฝ่ายได้สละแล้วนั้นระงับสิ้นไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา852โจทก์จึงไม่อยู่ในฐานะที่จะรับช่วงสิทธิได้โจทก์ ฟ้อง ว่า จำเลย ขับ รถ ด้วย ความประมาท ชน รถ คัน ที่ โจทก์รับประกัน ภัย ไว้ ได้รับ ความเสียหาย โจทก์ ได้ ทำการ ซ่อมแซม รถ คัน ที่โจทก์ รับประกัน ภัย ไว้ เป็น เงิน จำนวน 70,382 บาท โจทก์ จึง รับช่วง สิทธิ มา โจทก์ ทวงถาม ให้ จำเลย ชำระ ค่าเสียหาย แต่ จำเลย ไม่ชำระขอให้ บังคับ จำเลย ชำระ เงิน ดังกล่าว พร้อม ดอกเบี้ยจำเลย ให้การ ว่า เหตุ เกิดขึ้น เพราะ ความประมาท ของ นาย สมเกียรติ ผู้ขับ รถ คัน ที่ โจทก์ รับประกัน ภัย หลัง เกิดเหตุ แล้ว นาย สมเกียรติ กับ จำเลย ตกลง กัน ได้ โดย ต่าง ฝ่าย ต่าง ไม่เรียกร้อง ค่าเสียหาย ต่อ กันและ เจ้าพนักงาน ตำรวจ ลง บันทึก ประจำวัน เกี่ยวกับ คดี ทั้ง สอง ฝ่ายต่าง ได้ ลงลายมือชื่อ ต่อหน้า พนักงานสอบสวน สิทธิเรียกร้อง ค่าเสียหายของ นาย สมเกียรติ ที่ มี ต่อ จำเลย จึง ระงับ ไป โจทก์ ไม่มี สิทธิ รับช่วงสิทธิ ใด ๆ อีก ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "โจทก์ ฎีกา ว่า นาย สมเกียรติ เป็น เพียง ผู้ขับ รถยนต์ เท่านั้น ไม่ใช่ เจ้าของ รถยนต์ จึง ไม่มี อำนาจ ทำ สัญญาประนีประนอม ยอมความ ได้ คดี นี้ โจทก์ ฎีกา ได้ แต่ เฉพาะ ข้อกฎหมายศาลฎีกา ต้อง ฟัง ข้อเท็จจริง ตาม ที่ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย จาก พยานหลักฐานใน สำนวน ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 238ประกอบ มาตรา 247 ซึ่ง ศาลอุทธรณ์ ฟัง ข้อเท็จจริง ว่า นาย สมเกียรติ เป็น ผู้ขับ รถยนต์ คัน ที่ โจทก์ เป็น ผู้รับประกันภัย ใน ขณะ เฉี่ยว ชนกัน รถยนต์ คัน ที่ จำเลย ขับ นาย สมเกียรติ จึง เป็น ผู้ครอบครอง และ ขับ รถยนต์ ซึ่ง เป็น สังหาริมทรัพย์ ใน ขณะ เกิดเหตุ หาก จำเลย รับผิดและ ใช้ ค่าสินไหมทดแทน ให้ แก่ นาย สมเกียรติ จำเลย ย่อม หลุดพ้น ไป เพราะ การ ที่ ได้ ใช้ ให้ เช่นนั้น แม้ บุคคลภายนอก จะ เป็น เจ้าของทรัพย์ เว้นแต่ สิทธิ ของ บุคคลภายนอก เช่นนั้น จะ เป็น ที่ รู้ อยู่ แก่ ตนหรือ มิได้ รู้ เพราะ ความประมาท เลินเล่อ อย่างร้ายแรง ของ ตน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 441 และ ผล ของมาตรา 441 ที่ บัญญัติ ให้ ผู้ทำละเมิด เป็น อัน หลุดพ้น จาก หนี้ ที่ ต้องใช้ ค่าสินไหมทดแทน หาก ว่า ได้ ใช้ ค่าสินไหม ให้ แก่ บุคคล ซึ่ง เป็นผู้ ครอง สังหาริมทรัพย์ อยู่ ใน ขณะ ถูก ทำละเมิด นี้ เอง ย่อม แสดง ให้ เห็นว่า ผู้ ครอง สังหาริมทรัพย์ อยู่ ใน ขณะ ถูก ทำละเมิด มีสิทธิ รับ ชำระค่าสินไหมทดแทน จาก ผู้ทำละเมิด ได้ แม้ กระทั่ง ผู้ ครอง สังหาริมทรัพย์นั้น จะ ไม่ใช่ เจ้าของ ทรัพย์ ก็ ตาม เมื่อ มีสิทธิ ที่ จะ รับชำระหนี้ ได้ก็ ย่อม มีสิทธิ ที่ จะ ทำ สัญญา ประนีประนอม ยอมความ เกี่ยวกับ การ รับ ชำระหนี้ ค่าสินไหมทดแทน ใน กรณี เช่นนี้ ได้ เช่นกัน ดังนั้น สัญญาประนีประนอม ยอมความ ระหว่าง จำเลย กับ นาย สมเกียรติ ย่อม มีผล บังคับ ได้ แม้ นาย สมเกียรติ จะ ไม่ใช่ เจ้าของ รถยนต์ คัน ที่ ขับ ก็ ตาม และ ผล แห่ง สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ย่อม ทำให้ สิทธิเรียกร้อง ซึ่ง แต่ละ ฝ่ายได้ ยอม สละ แล้ว นั้น ระงับ สิ้นไป ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 852 โจทก์ จึง ไม่อยู่ ใน ฐานะ ที่ จะ รับช่วงสิทธิ ได้ ศาลอุทธรณ์พิพากษา ชอบแล้ว ฎีกา โจทก์ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(สถิตย์ ไพเราะ-นิเวศน์ คำผอง-สมคิด ไตรโสรัส)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา441มีลักษณะพิเศษที่ต่างจากบททั่วไปซึ่งเมื่อลูกหนี้ชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้หรือผู้มีอำนาจรับชำระหนี้หนี้เป็นอันระงับแต่ในมาตรา441นี้กฎหมายถือว่าเมื่อผู้ละเมิดได้ใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่บุคคลซึ่งเป็นผู้ครองทรัพย์อยู่ในขณะที่ทำให้ทรัพย์บุบสลายผู้กระทำละเมิดเป็นอันหลุดพ้นแม้ว่าบุคคลภายนอกจะเป็นเจ้าของทรัพย์นั้นทั้งนี้โดยกฎหมายมุ่งที่จะให้ความคุ้มครองผู้กระทำละเมิดซึ่งสุจริตและได้ชำระหนี้ให้แก่บุคคลผู้ครองทรัพย์ขณะนั้นแต่กฎหมายได้วางหลักเกณฑ์เพิ่มเติมเกี่ยวกับผู้ชำระหนี้โดยผู้ชำระหนี้จะต้องมาได้รู้ถึงสิทธิของบุคคลภายนอกผู้เป็นเจ้าของทรัพย์และการที่ไม่รู้จะต้องมิได้เกิดจากความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงของตนด้วย ข้อพิจารณาจากคำพิพากษาฎีกานี้ศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่าเมื่อผู้ครองสังหาริมทรัพย์อยู่ในขณะถูกทำละเมิดมีสิทธิรับชำระหนี้ค่าสินไหมทดแทนจากผู้ทำละเมิดได้ก็ย่อมมีสิทธิที่จะทำสัญญาประนีประนอมยอมความเกี่ยวกับการรับชำระหนี้ค่าสินไหมทดแทนได้โดยศาลฎีกาได้วางหลักในมาตรา441ว่าการระงับแห่งหนี้นอกจากการระงับแห่งหนี้โดยการชำระหนี้แล้วผู้ครองสังหาริมทรัพย์ซึ่งถือว่ามีสิทธิรับชำระหนี้ก็สามารถตกลงกับผู้ทำละเมิดโดยการแปลงหนี้ใหม่เปลี่ยนสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญแห่งหนี้ได้ด้วยดังนั้นหนี้ละเมิดจึงเป็นอันระงับไปและผูกพันตามสัญญาประนีประนอมยอมความ ข้อน่าพิจารณาประการต่อไปคงเป็นที่ทราบกันดีว่าการระงับแห่งหนี้นอกจากสองกรณีข้างต้นแล้วยังมีกรณีการปลดหนี้การหักกลบลบหนี้และหนี้เกลื่อนกลืนกันซึ่งโดยผลแห่งการวินิจฉัยของศาลฎีกาดังกล่าวผู้เขียนเห็นว่าผู้ครองสังหาริมทรัพย์ย่อมระงับหนี้โดยการปลดหนี้ให้แก่ผู้ทำละเมิดได้และหากผู้ครองสังหาริมทรัพย์และผู้ทำละเมิดต่างมีความผูกพันซึ่งกันโดยมีมูลหนี้อันมีวัตถุแห่งหนี้อย่างเดียวกันและหนี้ทั้งสองรายถึงกำหนดชำระแล้วผู้ครองสังหาริมทรัพย์และผู้ทำละเมิดก็น่าจะขอหักกลบลบหนี้กันได้แต่ทั้งนี้ผู้ทำละเมิดจะต้องอยู่ภายใต้หลักเกณฑ์มาตรา441ในข้อที่ว่ามิได้รู้ถึงสิทธิของบุคคลภายนอกและการที่มิได้เกิดจากความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงของตน สำหรับกรณีหนี้เกลื่อนกลืนกันนั้นเป็นกรณีที่สิทธิและความรับผิดในหนี้ตกแก่บุคคลคนเดียวกันสำหรับมาตรา441เป็นบทสันนิษฐานเพื่อประโยชน์แก่ผู้ทำละเมิดซึ่งได้ใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่ผู้ครองสังหาริมทรัพย์ดังนั้นหากสิทธิและหน้าที่ความรับผิดในหนี้ตกแก่ผู้ครองทรัพย์ก็ไม่น่าที่จะนำมาตรา441มาใช้ในกรณีนี้ คดีละเมิดรถชนกันเสียหายอย่างคดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ผู้ต้องเสียหายทางแพ่งที่แท้จริงคือเจ้าของรถคันที่โจทก์รับประกันไม่ใช่ ส. ส่วน ส. จะเป็นลูกจ้างตัวแทนหรือมีฐานะเกี่ยวพันกับเจ้าของรถอย่างไรก็แล้วแต่ข้อเท็จจริงเป็นเรื่องๆไป แต่ไม่ว่าจะอยู่ในฐานะอย่างไร ส. จะมีสิทธิทำนิติกรรมใดๆผูกพันเจ้าของรถหรือไม่ก็ยังต้องพิจารณาถึงอำนาจของ ส. ในการนี้ด้วยว่ามีอยู่หรือไม่ ปกติในกรณีเช่นนี้การทำสัญญาประนีประนอมยอมความหากเจ้าของรถมิได้ทำเองก็จะต้องมีการมอบอำนาจหรือมีพฤติการณ์ที่เห็นได้ว่าผู้อื่นทำแทนได้(เทียบคำพิพากษาศาลฎีกาที่1091/2515และ553/2502)สัญญานั้นจึงจะมีผลผูกพันเจ้าของรถ คดีนี้โจทก์ต่อสู้เป็นประเด็นในชั้นฎีกาด้วยว่า ส. ไม่มีอำนาจทำสัญญาประนีประนอมยอมความแต่ข้อเท็จจริงที่ศาลฎีกาฟังยุติตามศาลอุทธรณ์มีเพียงว่า ส. เป็นผู้ขับรถคันที่โจทก์รับประกันในขณะชนกับรถคันที่จำเลยขับโดยไม่ปรากฏว่า ส. มีฐานะเกี่ยวพันอย่างไรกับเจ้าของรถและมีอำนาจทำสัญญาประนีประนอมยอมความให้มีผลผูกพันถึงเจ้าของรถหรือไม่ ศาลฎีกาให้เหตุผลในการวินิจฉัยประเด็นดังกล่าวว่า ส. มีอำนาจทำสัญญาประนีประนอมยอมความกับจำเลยเพราะโดยผลของมาตรา441แม้ ส. จะเป็นเพียงผู้ครอง(ขับ)รถคันที่โจทก์รับประกันในขณะเกิดเหตุละเมิดก็ยังมีสิทธิรับชำระหนี้ค่าสินไหมทดแทนจากผู้ทำละเมิดได้แม้ ส.จะไม่ใช่เจ้าของรถก็ตามดังนั้น ส. จึงย่อมมีสิทธิที่จะทำสัญญาประนีประนอมยอมความเกี่ยวกับการรับชำระหนี้ค่าสินไหมทดแทนในกรณีเช่นนี้ได้เช่นกัน โดยที่มาตรา441เป็นบทบัญญัติทำนองเดียวกับมาตรา316ในหมวด5ว่าด้วยความระงับแห่งหนี้ส่วนที่1ว่าด้วยการชำระหนี้คือเป็นการชำระหนี้แก่ผู้ครองตามปรากฏแห่งสิทธิซึ่งมีจุดประสงค์ที่กฎหมายต้องการผ่อนผันแก่ผู้ชำระหนี้ให้ได้รับความสะดวกไม่ต้องเสียเวลาสืบสวนเพื่อหยั่งรู้ให้แน่ชัดว่าใครเป็นผู้มีสิทธิรับชำระหนี้โดยแท้จริง (มรว.เสนีย์ปราโมช, คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยนิติกรรมและหนี้เล่ม2(ภาคจบบริบูรณ์)แก้ไขเพิ่มเติมพ.ศ.2505(จัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ไทยวัฒนาพานิช2527),หน้า1018)อันเป็นบทบัญญัติพิเศษต่างจากหลักทั่วไปของการชำระหนี้ตามมาตรา315ที่จะต้องทำแก่ตัวเจ้าหนี้หรือแก่บุคคลผู้มีผู้มีอำนาจรับชำระหนี้แทนเจ้าหนี้ทั้งมาตรา441ก็บัญญัติว่า"เมื่อใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่บุคคลซึ่งเป็นผู้ครองทรัพย์นั้นอยู่ในขณะเอาไปหรือขณะที่ทำให้บุบสลายนั้นแล้วท่านว่าเป็นอันหลุดพ้นไปเพราะการที่ได้ใช้ให้เช่นนั้น"แสดงว่าจะต้องมีการใช้เงินค่าสินไหมทดแทนให้ตามจำนวนที่ผู้ครองทรัพย์อยู่ในขณะนั้นเรียกร้องก่อนปรากฏตัวเจ้าของมาตรา441นี้จึงน่าจะไม่ใช้บังคับแก่กรณีมีการตกลงกันเป็นอย่างอื่นโดยมิได้มีการชำระค่าสินไหมทดแทนกันจริงๆในขณะนั้น (พจน์ปุษปาคม, คำอธิบายประมวลกฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา2530,หน้า623)อย่างคดีที่บันทึกอยู่นี้ก็เป็นที่เห็นได้ว่าจำเลยมิได้มีการชำระหนี้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่ส. ในขณะนั้นหากแต่กลับตกลงประนีประนอมยอมความไม่ติดใจเรียกร้องค่าเสียหายต่อกันซึ่งในกรณีเช่นนี้ข้อพิจารณาที่แท้จริงจึงน่าจะต้องอยู่ที่บทบัญญัติลักษณะตัวแทนว่า ส. มีอำนาจทำสัญญาประนีประนอมยอมความดังกล่าวหรือไม่ พรชัย เอื้อวิริยวงศ์ สอนชัย สิราริยกุลคำพิพากษา: โจทก์ ฟ้อง ว่า จำเลย ขับ รถ ด้วย ความประมาท ชน รถ คัน ที่ โจทก์รับประกัน ภัย ไว้ ได้รับ ความเสียหาย โจทก์ ได้ ทำการ ซ่อมแซม รถ คัน ที่โจทก์ รับประกัน ภัย ไว้ เป็น เงิน จำนวน 70,382 บาท โจทก์ จึง รับช่วง สิทธิ มา โจทก์ ทวงถาม ให้ จำเลย ชำระ ค่าเสียหาย แต่ จำเลย ไม่ชำระขอให้ บังคับ จำเลย ชำระ เงิน ดังกล่าว พร้อม ดอกเบี้ยจำเลย ให้การ ว่า เหตุ เกิดขึ้น เพราะ ความประมาท ของ นาย สมเกียรติ ผู้ขับ รถ คัน ที่ โจทก์ รับประกัน ภัย หลัง เกิดเหตุ แล้ว นาย สมเกียรติ กับ จำเลย ตกลง กัน ได้ โดย ต่าง ฝ่าย ต่าง ไม่เรียกร้อง ค่าเสียหาย ต่อ กันและ เจ้าพนักงาน ตำรวจ ลง บันทึก ประจำวัน เกี่ยวกับ คดี ทั้ง สอง ฝ่ายต่าง ได้ ลงลายมือชื่อ ต่อหน้า พนักงานสอบสวน สิทธิเรียกร้อง ค่าเสียหายของ นาย สมเกียรติ ที่ มี ต่อ จำเลย จึง ระงับ ไป โจทก์ ไม่มี สิทธิ รับช่วงสิทธิ ใด ๆ อีก ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "โจทก์ ฎีกา ว่า นาย สมเกียรติ เป็น เพียง ผู้ขับ รถยนต์ เท่านั้น ไม่ใช่ เจ้าของ รถยนต์ จึง ไม่มี อำนาจ ทำ สัญญาประนีประนอม ยอมความ ได้ คดี นี้ โจทก์ ฎีกา ได้ แต่ เฉพาะ ข้อกฎหมายศาลฎีกา ต้อง ฟัง ข้อเท็จจริง ตาม ที่ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย จาก พยานหลักฐานใน สำนวน ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 238ประกอบ มาตรา 247 ซึ่ง ศาลอุทธรณ์ ฟัง ข้อเท็จจริง ว่า นาย สมเกียรติ เป็น ผู้ขับ รถยนต์ คัน ที่ โจทก์ เป็น ผู้รับประกันภัย ใน ขณะ เฉี่ยว ชนกัน รถยนต์ คัน ที่ จำเลย ขับ นาย สมเกียรติ จึง เป็น ผู้ครอบครอง และ ขับ รถยนต์ ซึ่ง เป็น สังหาริมทรัพย์ ใน ขณะ เกิดเหตุ หาก จำเลย รับผิดและ ใช้ ค่าสินไหมทดแทน ให้ แก่ นาย สมเกียรติ จำเลย ย่อม หลุดพ้น ไป เพราะ การ ที่ ได้ ใช้ ให้ เช่นนั้น แม้ บุคคลภายนอก จะ เป็น เจ้าของทรัพย์ เว้นแต่ สิทธิ ของ บุคคลภายนอก เช่นนั้น จะ เป็น ที่ รู้ อยู่ แก่ ตนหรือ มิได้ รู้ เพราะ ความประมาท เลินเล่อ อย่างร้ายแรง ของ ตน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 441 และ ผล ของมาตรา 441 ที่ บัญญัติ ให้ ผู้ทำละเมิด เป็น อัน หลุดพ้น จาก หนี้ ที่ ต้องใช้ ค่าสินไหมทดแทน หาก ว่า ได้ ใช้ ค่าสินไหม ให้ แก่ บุคคล ซึ่ง เป็นผู้ ครอง สังหาริมทรัพย์ อยู่ ใน ขณะ ถูก ทำละเมิด นี้ เอง ย่อม แสดง ให้ เห็นว่า ผู้ ครอง สังหาริมทรัพย์ อยู่ ใน ขณะ ถูก ทำละเมิด มีสิทธิ รับ ชำระค่าสินไหมทดแทน จาก ผู้ทำละเมิด ได้ แม้ กระทั่ง ผู้ ครอง สังหาริมทรัพย์นั้น จะ ไม่ใช่ เจ้าของ ทรัพย์ ก็ ตาม เมื่อ มีสิทธิ ที่ จะ รับชำระหนี้ ได้ก็ ย่อม มีสิทธิ ที่ จะ ทำ สัญญา ประนีประนอม ยอมความ เกี่ยวกับ การ รับ ชำระหนี้ ค่าสินไหมทดแทน ใน กรณี เช่นนี้ ได้ เช่นกัน ดังนั้น สัญญาประนีประนอม ยอมความ ระหว่าง จำเลย กับ นาย สมเกียรติ ย่อม มีผล บังคับ ได้ แม้ นาย สมเกียรติ จะ ไม่ใช่ เจ้าของ รถยนต์ คัน ที่ ขับ ก็ ตาม และ ผล แห่ง สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ย่อม ทำให้ สิทธิเรียกร้อง ซึ่ง แต่ละ ฝ่ายได้ ยอม สละ แล้ว นั้น ระงับ สิ้นไป ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 852 โจทก์ จึง ไม่อยู่ ใน ฐานะ ที่ จะ รับช่วงสิทธิ ได้ ศาลอุทธรณ์พิพากษา ชอบแล้ว ฎีกา โจทก์ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5515/2538บริษัท วิริยะประกันภัย จำกัดโจทก์นาย เลี่ยงเส็ง แซ่ลี้จำเลย ป.พ.พ. ม. 441, ม. 852ผลของมาตรา441แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่บัญญัติให้ผู้ทำละเมิดเป็นอันหลุดพ้นจากหนี้ที่ต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนหากว่าได้ใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่บุคคลซึ่งเป็นผู้ครองสังหาริมทรัพย์อยู่ในขณะถูกทำละเมิดนี้เองย่อมแสดงให้เห็นว่าผู้ครองสังหาริมทรัพย์อยู่ในขณะถูกทำละเมิดมีสิทธิรับชำระหนี้ค่าสินไหมทดแทนจากผู้ทำละเมิดได้แม้กระทั่งผู้ครองสังหาริมทรัพย์นั้นจะไม่ใช่เจ้าของทรัพย์ก็ตามเมื่อมีสิทธิที่จะรับชำระหนี้ได้ก็ย่อมมีสิทธิที่จะทำสัญญาประนีประนอมยอมความเกี่ยวกับการรับชำระหนี้ค่าสินไหมทดแทนในกรณีเช่นนี้ได้เช่นกันดังนั้นสัญญาประนีประนอมยอมความระหว่างจำเลยกับ ส. ย่อมมีผลบังคับได้แม้ ส. จะไม่ใช่เจ้าของรถยนต์คันที่ขับก็ตามและผลแห่งสัญญาประนีประนอมยอมความย่อมทำให้สิทธิเรียกร้องซึ่งแต่ละฝ่ายได้สละแล้วนั้นระงับสิ้นไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา852โจทก์จึงไม่อยู่ในฐานะที่จะรับช่วงสิทธิได้โจทก์ ฟ้อง ว่า จำเลย ขับ รถ ด้วย ความประมาท ชน รถ คัน ที่ โจทก์รับประกัน ภัย ไว้ ได้รับ ความเสียหาย โจทก์ ได้ ทำการ ซ่อมแซม รถ คัน ที่โจทก์ รับประกัน ภัย ไว้ เป็น เงิน จำนวน 70,382 บาท โจทก์ จึง รับช่วง สิทธิ มา โจทก์ ทวงถาม ให้ จำเลย ชำระ ค่าเสียหาย แต่ จำเลย ไม่ชำระขอให้ บังคับ จำเลย ชำระ เงิน ดังกล่าว พร้อม ดอกเบี้ยจำเลย ให้การ ว่า เหตุ เกิดขึ้น เพราะ ความประมาท ของ นาย สมเกียรติ ผู้ขับ รถ คัน ที่ โจทก์ รับประกัน ภัย หลัง เกิดเหตุ แล้ว นาย สมเกียรติ กับ จำเลย ตกลง กัน ได้ โดย ต่าง ฝ่าย ต่าง ไม่เรียกร้อง ค่าเสียหาย ต่อ กันและ เจ้าพนักงาน ตำรวจ ลง บันทึก ประจำวัน เกี่ยวกับ คดี ทั้ง สอง ฝ่ายต่าง ได้ ลงลายมือชื่อ ต่อหน้า พนักงานสอบสวน สิทธิเรียกร้อง ค่าเสียหายของ นาย สมเกียรติ ที่ มี ต่อ จำเลย จึง ระงับ ไป โจทก์ ไม่มี สิทธิ รับช่วงสิทธิ ใด ๆ อีก ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "โจทก์ ฎีกา ว่า นาย สมเกียรติ เป็น เพียง ผู้ขับ รถยนต์ เท่านั้น ไม่ใช่ เจ้าของ รถยนต์ จึง ไม่มี อำนาจ ทำ สัญญาประนีประนอม ยอมความ ได้ คดี นี้ โจทก์ ฎีกา ได้ แต่ เฉพาะ ข้อกฎหมายศาลฎีกา ต้อง ฟัง ข้อเท็จจริง ตาม ที่ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย จาก พยานหลักฐานใน สำนวน ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 238ประกอบ มาตรา 247 ซึ่ง ศาลอุทธรณ์ ฟัง ข้อเท็จจริง ว่า นาย สมเกียรติ เป็น ผู้ขับ รถยนต์ คัน ที่ โจทก์ เป็น ผู้รับประกันภัย ใน ขณะ เฉี่ยว ชนกัน รถยนต์ คัน ที่ จำเลย ขับ นาย สมเกียรติ จึง เป็น ผู้ครอบครอง และ ขับ รถยนต์ ซึ่ง เป็น สังหาริมทรัพย์ ใน ขณะ เกิดเหตุ หาก จำเลย รับผิดและ ใช้ ค่าสินไหมทดแทน ให้ แก่ นาย สมเกียรติ จำเลย ย่อม หลุดพ้น ไป เพราะ การ ที่ ได้ ใช้ ให้ เช่นนั้น แม้ บุคคลภายนอก จะ เป็น เจ้าของทรัพย์ เว้นแต่ สิทธิ ของ บุคคลภายนอก เช่นนั้น จะ เป็น ที่ รู้ อยู่ แก่ ตนหรือ มิได้ รู้ เพราะ ความประมาท เลินเล่อ อย่างร้ายแรง ของ ตน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 441 และ ผล ของมาตรา 441 ที่ บัญญัติ ให้ ผู้ทำละเมิด เป็น อัน หลุดพ้น จาก หนี้ ที่ ต้องใช้ ค่าสินไหมทดแทน หาก ว่า ได้ ใช้ ค่าสินไหม ให้ แก่ บุคคล ซึ่ง เป็นผู้ ครอง สังหาริมทรัพย์ อยู่ ใน ขณะ ถูก ทำละเมิด นี้ เอง ย่อม แสดง ให้ เห็นว่า ผู้ ครอง สังหาริมทรัพย์ อยู่ ใน ขณะ ถูก ทำละเมิด มีสิทธิ รับ ชำระค่าสินไหมทดแทน จาก ผู้ทำละเมิด ได้ แม้ กระทั่ง ผู้ ครอง สังหาริมทรัพย์นั้น จะ ไม่ใช่ เจ้าของ ทรัพย์ ก็ ตาม เมื่อ มีสิทธิ ที่ จะ รับชำระหนี้ ได้ก็ ย่อม มีสิทธิ ที่ จะ ทำ สัญญา ประนีประนอม ยอมความ เกี่ยวกับ การ รับ ชำระหนี้ ค่าสินไหมทดแทน ใน กรณี เช่นนี้ ได้ เช่นกัน ดังนั้น สัญญาประนีประนอม ยอมความ ระหว่าง จำเลย กับ นาย สมเกียรติ ย่อม มีผล บังคับ ได้ แม้ นาย สมเกียรติ จะ ไม่ใช่ เจ้าของ รถยนต์ คัน ที่ ขับ ก็ ตาม และ ผล แห่ง สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ย่อม ทำให้ สิทธิเรียกร้อง ซึ่ง แต่ละ ฝ่ายได้ ยอม สละ แล้ว นั้น ระงับ สิ้นไป ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 852 โจทก์ จึง ไม่อยู่ ใน ฐานะ ที่ จะ รับช่วงสิทธิ ได้ ศาลอุทธรณ์พิพากษา ชอบแล้ว ฎีกา โจทก์ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(สถิตย์ ไพเราะ-นิเวศน์ คำผอง-สมคิด ไตรโสรัส)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา441มีลักษณะพิเศษที่ต่างจากบททั่วไปซึ่งเมื่อลูกหนี้ชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้หรือผู้มีอำนาจรับชำระหนี้หนี้เป็นอันระงับแต่ในมาตรา441นี้กฎหมายถือว่าเมื่อผู้ละเมิดได้ใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่บุคคลซึ่งเป็นผู้ครองทรัพย์อยู่ในขณะที่ทำให้ทรัพย์บุบสลายผู้กระทำละเมิดเป็นอันหลุดพ้นแม้ว่าบุคคลภายนอกจะเป็นเจ้าของทรัพย์นั้นทั้งนี้โดยกฎหมายมุ่งที่จะให้ความคุ้มครองผู้กระทำละเมิดซึ่งสุจริตและได้ชำระหนี้ให้แก่บุคคลผู้ครองทรัพย์ขณะนั้นแต่กฎหมายได้วางหลักเกณฑ์เพิ่มเติมเกี่ยวกับผู้ชำระหนี้โดยผู้ชำระหนี้จะต้องมาได้รู้ถึงสิทธิของบุคคลภายนอกผู้เป็นเจ้าของทรัพย์และการที่ไม่รู้จะต้องมิได้เกิดจากความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงของตนด้วย ข้อพิจารณาจากคำพิพากษาฎีกานี้ศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่าเมื่อผู้ครองสังหาริมทรัพย์อยู่ในขณะถูกทำละเมิดมีสิทธิรับชำระหนี้ค่าสินไหมทดแทนจากผู้ทำละเมิดได้ก็ย่อมมีสิทธิที่จะทำสัญญาประนีประนอมยอมความเกี่ยวกับการรับชำระหนี้ค่าสินไหมทดแทนได้โดยศาลฎีกาได้วางหลักในมาตรา441ว่าการระงับแห่งหนี้นอกจากการระงับแห่งหนี้โดยการชำระหนี้แล้วผู้ครองสังหาริมทรัพย์ซึ่งถือว่ามีสิทธิรับชำระหนี้ก็สามารถตกลงกับผู้ทำละเมิดโดยการแปลงหนี้ใหม่เปลี่ยนสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญแห่งหนี้ได้ด้วยดังนั้นหนี้ละเมิดจึงเป็นอันระงับไปและผูกพันตามสัญญาประนีประนอมยอมความ ข้อน่าพิจารณาประการต่อไปคงเป็นที่ทราบกันดีว่าการระงับแห่งหนี้นอกจากสองกรณีข้างต้นแล้วยังมีกรณีการปลดหนี้การหักกลบลบหนี้และหนี้เกลื่อนกลืนกันซึ่งโดยผลแห่งการวินิจฉัยของศาลฎีกาดังกล่าวผู้เขียนเห็นว่าผู้ครองสังหาริมทรัพย์ย่อมระงับหนี้โดยการปลดหนี้ให้แก่ผู้ทำละเมิดได้และหากผู้ครองสังหาริมทรัพย์และผู้ทำละเมิดต่างมีความผูกพันซึ่งกันโดยมีมูลหนี้อันมีวัตถุแห่งหนี้อย่างเดียวกันและหนี้ทั้งสองรายถึงกำหนดชำระแล้วผู้ครองสังหาริมทรัพย์และผู้ทำละเมิดก็น่าจะขอหักกลบลบหนี้กันได้แต่ทั้งนี้ผู้ทำละเมิดจะต้องอยู่ภายใต้หลักเกณฑ์มาตรา441ในข้อที่ว่ามิได้รู้ถึงสิทธิของบุคคลภายนอกและการที่มิได้เกิดจากความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงของตน สำหรับกรณีหนี้เกลื่อนกลืนกันนั้นเป็นกรณีที่สิทธิและความรับผิดในหนี้ตกแก่บุคคลคนเดียวกันสำหรับมาตรา441เป็นบทสันนิษฐานเพื่อประโยชน์แก่ผู้ทำละเมิดซึ่งได้ใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่ผู้ครองสังหาริมทรัพย์ดังนั้นหากสิทธิและหน้าที่ความรับผิดในหนี้ตกแก่ผู้ครองทรัพย์ก็ไม่น่าที่จะนำมาตรา441มาใช้ในกรณีนี้ คดีละเมิดรถชนกันเสียหายอย่างคดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ผู้ต้องเสียหายทางแพ่งที่แท้จริงคือเจ้าของรถคันที่โจทก์รับประกันไม่ใช่ ส. ส่วน ส. จะเป็นลูกจ้างตัวแทนหรือมีฐานะเกี่ยวพันกับเจ้าของรถอย่างไรก็แล้วแต่ข้อเท็จจริงเป็นเรื่องๆไป แต่ไม่ว่าจะอยู่ในฐานะอย่างไร ส. จะมีสิทธิทำนิติกรรมใดๆผูกพันเจ้าของรถหรือไม่ก็ยังต้องพิจารณาถึงอำนาจของ ส. ในการนี้ด้วยว่ามีอยู่หรือไม่ ปกติในกรณีเช่นนี้การทำสัญญาประนีประนอมยอมความหากเจ้าของรถมิได้ทำเองก็จะต้องมีการมอบอำนาจหรือมีพฤติการณ์ที่เห็นได้ว่าผู้อื่นทำแทนได้(เทียบคำพิพากษาศาลฎีกาที่1091/2515และ553/2502)สัญญานั้นจึงจะมีผลผูกพันเจ้าของรถ คดีนี้โจทก์ต่อสู้เป็นประเด็นในชั้นฎีกาด้วยว่า ส. ไม่มีอำนาจทำสัญญาประนีประนอมยอมความแต่ข้อเท็จจริงที่ศาลฎีกาฟังยุติตามศาลอุทธรณ์มีเพียงว่า ส. เป็นผู้ขับรถคันที่โจทก์รับประกันในขณะชนกับรถคันที่จำเลยขับโดยไม่ปรากฏว่า ส. มีฐานะเกี่ยวพันอย่างไรกับเจ้าของรถและมีอำนาจทำสัญญาประนีประนอมยอมความให้มีผลผูกพันถึงเจ้าของรถหรือไม่ ศาลฎีกาให้เหตุผลในการวินิจฉัยประเด็นดังกล่าวว่า ส. มีอำนาจทำสัญญาประนีประนอมยอมความกับจำเลยเพราะโดยผลของมาตรา441แม้ ส. จะเป็นเพียงผู้ครอง(ขับ)รถคันที่โจทก์รับประกันในขณะเกิดเหตุละเมิดก็ยังมีสิทธิรับชำระหนี้ค่าสินไหมทดแทนจากผู้ทำละเมิดได้แม้ ส.จะไม่ใช่เจ้าของรถก็ตามดังนั้น ส. จึงย่อมมีสิทธิที่จะทำสัญญาประนีประนอมยอมความเกี่ยวกับการรับชำระหนี้ค่าสินไหมทดแทนในกรณีเช่นนี้ได้เช่นกัน โดยที่มาตรา441เป็นบทบัญญัติทำนองเดียวกับมาตรา316ในหมวด5ว่าด้วยความระงับแห่งหนี้ส่วนที่1ว่าด้วยการชำระหนี้คือเป็นการชำระหนี้แก่ผู้ครองตามปรากฏแห่งสิทธิซึ่งมีจุดประสงค์ที่กฎหมายต้องการผ่อนผันแก่ผู้ชำระหนี้ให้ได้รับความสะดวกไม่ต้องเสียเวลาสืบสวนเพื่อหยั่งรู้ให้แน่ชัดว่าใครเป็นผู้มีสิทธิรับชำระหนี้โดยแท้จริง (มรว.เสนีย์ปราโมช, คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยนิติกรรมและหนี้เล่ม2(ภาคจบบริบูรณ์)แก้ไขเพิ่มเติมพ.ศ.2505(จัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ไทยวัฒนาพานิช2527),หน้า1018)อันเป็นบทบัญญัติพิเศษต่างจากหลักทั่วไปของการชำระหนี้ตามมาตรา315ที่จะต้องทำแก่ตัวเจ้าหนี้หรือแก่บุคคลผู้มีผู้มีอำนาจรับชำระหนี้แทนเจ้าหนี้ทั้งมาตรา441ก็บัญญัติว่า"เมื่อใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่บุคคลซึ่งเป็นผู้ครองทรัพย์นั้นอยู่ในขณะเอาไปหรือขณะที่ทำให้บุบสลายนั้นแล้วท่านว่าเป็นอันหลุดพ้นไปเพราะการที่ได้ใช้ให้เช่นนั้น"แสดงว่าจะต้องมีการใช้เงินค่าสินไหมทดแทนให้ตามจำนวนที่ผู้ครองทรัพย์อยู่ในขณะนั้นเรียกร้องก่อนปรากฏตัวเจ้าของมาตรา441นี้จึงน่าจะไม่ใช้บังคับแก่กรณีมีการตกลงกันเป็นอย่างอื่นโดยมิได้มีการชำระค่าสินไหมทดแทนกันจริงๆในขณะนั้น (พจน์ปุษปาคม, คำอธิบายประมวลกฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา2530,หน้า623)อย่างคดีที่บันทึกอยู่นี้ก็เป็นที่เห็นได้ว่าจำเลยมิได้มีการชำระหนี้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่ส. ในขณะนั้นหากแต่กลับตกลงประนีประนอมยอมความไม่ติดใจเรียกร้องค่าเสียหายต่อกันซึ่งในกรณีเช่นนี้ข้อพิจารณาที่แท้จริงจึงน่าจะต้องอยู่ที่บทบัญญัติลักษณะตัวแทนว่า ส. มีอำนาจทำสัญญาประนีประนอมยอมความดังกล่าวหรือไม่ พรชัย เอื้อวิริยวงศ์ สอนชัย สิราริยกุล