ระเบียบกรุงเทพมหานครระเบียบกรุงเทพมหานครว่าด้วยการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิเด็กและเยาวชนโดยสถานศึกษาสังกัดกรุงเทพมหานครพ.ศ.๒๕๔๔----------- ด้วยกรุงเทพมหานครเห็นสมควรให้มีระเบียบว่าด้วยการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิเด็กและเยาวชนโดยสถานศึกษาสังกัดกรุงเทพมหานครเพื่ออนุวัตให้เป็นไปตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๒และอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก อาศัยอำนาจตามความในมาตรา๔๙ แห่งพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกรุงเทพมหานคร พ.ศ. ๒๕๒๘ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครจึงกำหนดระเบียบขึ้นไว้ ดังต่อไปนี้ ข้อ๑ ระเบียบนี้เรียกว่า "ระเบียบกรุงเทพมหานคร ว่าด้วยการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิเด็กและเยาวชนโดยสถานศึกษาสังกัดกรุงเทพมหานคร พ.ศ.๒๕๔๔" ข้อ๒ ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป ข้อ๓ บรรดาระเบียบ ข้อบังคับ ประกาศ หรือคำสั่งอื่นใดในส่วนที่กำหนดไว้ในระเบียบนี้หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับระเบียบนี้ให้ใช้ระเบียบนี้แทน ข้อ๔ ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับกับบุคลากรในสถานศึกษา บุคลากรทางการศึกษาและสถานศึกษาสังกัดกรุงเทพมหานคร ข้อ๕ ในระเบียบนี้ "เด็กและเยาวชน"หมายความว่า บุคคลที่มีอายุตั้งแต่สามปีจนถึงยี่สิบห้าปีบริบูรณ์ "บุคลากรในสถานศึกษา"หมายความว่า หัวหน้าสถานศึกษา ข้าราชการครู ครู อาจารย์ ผู้สอนและลูกจ้าง "บุคลากรทางการศึกษา"หมายความว่า ผู้บริหารสถานศึกษา ผู้บริหารการศึกษารวมทั้งผู้สนับสนุนการศึกษา ซึ่งเป็นผู้ทำหน้าที่ให้บริการหรือปฏิบัติงานเกี่ยวเนื่องกับการจัดกระบวนการเรียน การสอนการนิเทศและการบริหารการศึกษาในหน่วยงานการศึกษาต่าง ๆ "หัวหน้าสถานศึกษา"หมายความว่า ครูใหญ่ อาจารย์ใหญ่ ผู้อำนวยการ โรงเรียน หรือวิทยาลัย หรือผู้ดำรงตำแหน่งที่เรียกชื่ออย่างอื่นซึ่งปฏิบัติงานในลักษณะเดียวกัน "สถานศึกษา"หมายความว่า โรงเรียน วิทยาลัย หรือที่เรียกชื่ออย่างอื่นซึ่งมีลักษณะเดียวกัน ข้อ๖ การปฏิบัติต่อเด็กและเยาวชนที่อยู่ในสถานศึกษา ต้องคำนึงถึงศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์และไม่กระทำการใด ๆ ต่อเด็กและเยาวชน โดยใช้ความรุนแรงหรือโดยขัดต่อกฎหมายหรือศีลธรรมอันดี การจัดกิจกรรมใดๆ ที่เกี่ยวข้องกับเด็กและเยาวชนจะต้องไม่เป็นการละเมิดสิทธิเสรีภาพของเด็กและเยาวชน ข้อ๗ ต้องไม่กระทำการใด ๆ อันเป็นการละเมิดทางร่างกาย ทางเพศ วาจา การพูดดูหมิ่น หยาบคาย หลอกลวง หรือการกระทำการใดอันเป็นการทารุณหรือบีบคั้นต่อจิตใจของเด็กและเยาวชน ข้อ๘ การลงโทษเด็กและเยาวชน จะต้องไม่กระทำโดยการทรมานหรือทารุณแก่ร่างกายหรือจิตใจหรือด้วยวิธีการโหดร้ายหรือประจานหรือกระทำโดยไร้มนุษยธรรมหรือโดยวิธีการอันไม่เหมาะสม ข้อ๙ ให้มีการส่งเสริมให้เด็กและเยาวชนมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ ในการกำหนดกิจกรรมต่าง ๆรวมทั้งการมีส่วนร่วมในการพิจารณาการลงโทษเด็กและเยาวชน ข้อ๑๐ ต้องปฏิบัติต่อเด็กและเยาวชนโดยเสมอภาคด้วยความเป็นธรรมและต้องไม่เลือกปฏิบัติต่อเด็กและเยาวชนเพราะเหตุความแตกต่างในเรื่องเชื้อชาติ ภาษา เพศ อายุ สภาพทางกาย สติปัญญา สถานะบุคคล ฐานะทางเศรษฐกิจหรือสังคมความเชื่อและการปฏิบัติกิจกรรมทางศาสนา หรือความคิดเห็นทางการเมือง ข้อ๑๑ ต้องไม่จำกัดสิทธิในการแสดงความคิดเห็น การพูด การเขียน การพิมพ์ การเลือกกิจกรรมทางการศึกษา การแสดงออกทางวิชาการการมีส่วนร่วมในกิจกรรมของสถานศึกษาของเด็กและเยาวชนเว้นแต่เป็นการกระทำอันขัดต่อระเบียบหรือกฎหมาย หรือเพื่อรักษาความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดี ข้อ๑๒ ห้ามแสวงหาประโยชน์จากเด็กและเยาวชน ทั้งในด้านการใช้แรงงาน ทรัพย์สิน สิทธิในร่างกาย หรือเป็นการละเมิดสิทธิอื่น ๆของเด็กและเยาวชน การทำกิจกรรมการเรียนการสอนหรือการศึกษาอบรมต้องคำนึงถึงเพศอายุ สุขภาพ สภาวะจิตใจ ความพร้อมด้านร่างกายและสิ่งแวดล้อมอื่น ๆของเด็กและเยาวชน แต่ทั้งนี้ต้องไม่เป็นการขัดต่อกฎหมายและศีลธรรมอันดี ข้อ๑๓ ให้สถานศึกษาใช้ทรัพยากรทางการศึกษาที่มีอยู่ในสัดส่วนที่เหมาะสมในการจัดกิจกรรม การเรียนรู้ อุปกรณ์และเครื่องอำนวยความสะดวกเพื่อการพัฒนาและคุ้มครองสิทธิของเด็กและเยาวชนในสถานศึกษา รวมทั้งเด็กและเยาวชนที่ยากไร้เด็กและเยาวชนพิการ หรือทุพพลภาพ หรือเด็กและเยาวชนที่ด้อยโอกาส และเด็กและเยาวชนที่มีความบกพร่องทางร่างกายจิตใจ อารมณ์ สังคมและสติปัญญาที่อยู่ในสถานศึกษาให้มีคุณภาพชีวิตที่ดี และพึ่งตนเองได้ ทั้งนี้โดยการร่วมมือกับชุมชน และประสานงานกับหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องทั้งหน่วยงานของรัฐและเอกชน โดยคำนึงถึงประโยชน์สูงสุดของเด็กและเยาวชนเป็นลำดับแรก ข้อ๑๔ สถานศึกษาต้องให้เสรีภาพ และส่งเสริมการศึกษา อบรม และการเรียนการสอนแก่เด็กและเยาวชนในสถานศึกษาเท่าที่ไม่ขัดต่อหน้าที่หรือศีลธรรมอันดี การคัดชื่อเด็กและเยาวชนที่อยู่ระหว่างการรับการศึกษาขั้นพื้นฐานออกหรือให้ออกจากสถานศึกษา จะกระทำมิได้ เว้นแต่เด็กหรือเยาวชนนั้นกระทำผิดทางอาญาอย่างร้ายแรงที่มิใช่การกระทำโดยประมาท การย้ายเด็กและเยาวชนที่อยู่ในสถานศึกษานั้นๆ ออกจากสถานศึกษาจะกระทำมิได้ เว้นแต่จะจัดหาสถานศึกษาหรือกระบวนการทางการศึกษาที่เหมาะสมรองรับโดยการพิจารณาร่วมกันระหว่างเด็กและเยาวชน ผู้ปกครอง ครูและคณะกรรมการสถานศึกษา ข้อ๑๕ ให้สถานศึกษา จัดกิจกรรมส่งเสริมด้านโภชนาการ สาธารณสุขขั้นพื้นฐาน ดูแล รักษาความปลอดภัยรวมทั้งการจัดสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมเพื่อการพัฒนาของเด็กและเยาวชนอย่างต่อเนื่องเพียงพอและเหมาะสม ข้อ๑๖ ให้สถานศึกษาดำเนินการส่งเสริมให้บุคลากรในสถานศึกษา และบุคลากรทางการศึกษามีความรู้ความเข้าใจในเรื่องสิทธิเด็กและเยาวชนฝึกฝนทักษะและพัฒนาความสามารถในการให้คำปรึกษาและร่วมแก้ปัญหาของเด็กและเยาวชนเพื่อดำเนินการพิจารณาตรวจสอบแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น และให้การปกป้องคุ้มครองอย่างมีเหตุผลรวมทั้งสร้างเสริมจิตสำนึกให้มีทัศนคติที่ดีในการคุ้มครองสิทธิเด็กและเยาวชนด้วย ให้สถานศึกษาจัดให้เด็กและเยาวชนได้เรียนรู้ถึงสิทธิและเสรีภาพของตนโดยทั่วถึงกัน ข้อ๑๗ ให้บุคลากรในสถานศึกษาและบุคลากรทางการศึกษาถือเป็นหน้าที่ในการเข้ามามีบทบาทและมีส่วนร่วมในการส่งเสริมการป้องกันบำบัดและฟื้นฟูเด็กและเยาวชนในสถานศึกษาที่มีปัญหาเกี่ยวกับยาเสพย์ติดเด็กและเยาวชนที่พิการ ยากไร้ มีปัญหาทางกฎหมาย ถูกแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบถูกกระทำละเมิดหรือเด็กและเยาวชนที่อยู่ในสภาวะยากลำบาก หรือประสบปัญหาอื่น ๆ ในกรณีที่มีการกระทำละเมิดสิทธิเด็กหรือมีการกระทำละเมิดต่อเด็กและเยาวชนให้บุคลากรในสถานศึกษาและบุคลากรทางการศึกษาที่รู้หรือเห็นการกระทำดังกล่าวมีหน้าที่แจ้งต่อผู้บังคับบัญชาหรือผู้ที่มีหน้าที่รับผิดชอบและให้หัวหน้าสถานศึกษาดำเนินการที่จำเป็นโดยเร็ว เช่น ติดต่อผู้ปกครอง นำเด็กและเยาวชนไปตรวจร่างกายดำเนินการสอบสวน และร้องทุกข์ให้เป็นไปโดยเที่ยงธรรม รวมทั้งการให้ความช่วยเหลืออื่นตามที่จำเป็น ข้อ๑๘ ให้บุคลากรในสถานศึกษาและบุคลากรทางการศึกษา เด็กและเยาวชนเข้ามามีส่วนร่วมในการกำหนดมาตรการสอดส่องดูแลเด็กและเยาวชนในสถานศึกษาให้ประพฤติตนอยู่ในกรอบของกฎหมายและศีลธรรมอันดี ห้ามกระทำการใดๆ ที่เป็นการส่งเสริมหรือสนับสนุนให้มีการเผยแพร่ จำหน่ายจ่ายแจกสื่อ หนังสือหรือสิ่งพิมพ์ทางเพศที่ไม่เหมาะสมในสถานศึกษา ข้อ๑๙ ให้บุคลากรในสถานศึกษาและบุคลากรทางการศึกษาถือเป็นหน้าที่ที่จะต้องจัดการศึกษาอบรมแก่เด็กและเยาวชนในสถานศึกษาให้เกิดความรู้ควบคู่ไปกับการพัฒนาด้านคุณธรรม จริยธรรม จนเป็นวิถีชีวิตอย่างสมดุล ยั่งยืนมีคุณภาพได้มาตรฐานและเหมาะสมกับศักยภาพ ทั้งนี้ ให้คำนึงถึงการมีส่วนร่วมของชุมชนและองค์กรอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง ข้อ๒๐ ให้บุคลากรในสถานศึกษาและบุคลากรทางการศึกษาดำเนินการให้ความช่วยเหลือและแก้ไขปัญหาสิทธิเด็กและเยาวชนด้วยความยุติธรรมโดยการประสานกับชุมชน หน่วยงานของรัฐและองค์กรเอกชนอื่น ๆ ให้เข้ามามีส่วนร่วมโดยถือประโยชน์สูงสุดของเด็กและเยาวชนเป็นสำคัญ ข้อ๒๑ บุคลากรในสถานศึกษา บุคลากรทางการศึกษาและหัวหน้าสถานศึกษาที่ฝ่าฝืนระเบียบนี้ ต้องรับโทษทางอาญาหรือทางวินัยแล้วแต่กรณี ข้อ๒๒ ให้ปลัดกรุงเทพมหานครรักษาการตามระเบียบนี้ และให้มีอำนาจออกคำสั่งเพื่อปฏิบัติการให้เป็นไปตามระเบียบนี้ ประกาศณ วันที่ ๒๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๔๔ สมัครสุนทรเวช ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร[รก.๒๕๔๔/พ๒๖ง/๒๓/๒๑ มีนาคม ๒๕๔๔] อัมพิกา/แก้ไข ๒๒/๐๘/๒๕๔๔