คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 123/2501หลักกฎหมาย: ประกาศเรื่องการใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ลงวันที่ 18กันยายน 2500 ไม่ใช่เป็นวาระเริ่มแรกขึ้นใหม่แห่งการใช้รัฐธรรมนูญและสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 1 และที่ 2 ไม่จำเป็นต้องมีจำนวนเท่ากัน (อ้างคำสั่งศาลฎีกาที่ 843-848/2500)ผู้ร้องยื่นคำร้องว่า การที่ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่จัดการเลือกตั้งในเขตเลือกตั้งจังหวัดเชียงใหม่เมื่อวันที่ 15 ธันวาคม 2500 นั้นมิได้เป็นไปโดยชอบ เพราะให้มีจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 5 คน มากกว่าเดิม 1 คน อันเป็นการที่ทำให้จำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทั้งสองประเภทไม่เท่ากัน ขอให้ศาลสั่งว่าการเลือกตั้งเป็นไปโดยมิชอบ และให้มีการเลือกตั้งใหม่ต่อไป ผู้คัดค้านต่อสู้ว่า การเลือกตั้งดังกล่าวเป็นการชอบแล้วเพราะตามประกาศพระบรมราชโองการเมื่อวันที่ 18 กันยายน 2500 ว่ารัฐธรรมนูญแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2475 แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2495 ให้คงใช้บังคับต่อไป ฉะนั้นวาระเริ่มแรกของการใช้รัฐธรรมนูญหาใช่เริ่มแรกขึ้นใหม่เมื่อวันที่ 18 กันยายน 2500 ดังคำร้องของผู้ร้องไม่ศาลจังหวัดเชียงใหม่ทำความเห็นมีใจความว่า การเลือกตั้งดังกล่าว ชอบด้วยกฎหมายแล้ว มิได้ขัดต่อรัฐธรรมนูญประการใด ควรให้ยกคำร้องศาลฎีกาเห็นว่า ปัญหาสำคัญที่จะต้องพิจารณาในคดีนี้ ก็คือตามประกาศเรื่องการใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยเมื่อวันที่ 18 กันยายน2500 ซึ่งเป็นเหตุให้มีการเลือกตั้งรายพิพาทขึ้นนี้จะถือว่าเป็นวาระเริ่มแรกขึ้นใหม่แห่งการใช้รัฐธรรมนูญหรือไม่ตามประกาศพระบรมราชโองการดังกล่าวข้อ 1. ว่า รัฐธรรมนูญฉบับเดิมให้คงใช้บังคับต่อไปภายใต้เงื่อนไข และข้อ 2. ว่าพระบรมราชโองการนี้ไม่กระทบกระเทือนการนับเวลาที่ได้ดำเนินมาแล้วตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 115 และ 116 แสดงให้เห็นชัดว่า วาระเริ่มแรกภายในระยะเวลา 10 ปี ตามมาตรา 115 ก็ดี การนับเวลา 5 ปีเมื่อใช้บังคับรัฐธรรมนูญนี้แล้ว ถ้าผู้มีสิทธิเลือกตั้งได้รับการศึกษาชั้นประถมศึกษาตาม มาตรา 116 ก็ดี เมื่อได้ดำเนินมาแล้วเพียงใดคงให้เป็นไปตามนั้น หาใช่เริ่มวาระขึ้นใหม่ไม่เมื่อวาระเริ่มแรกตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 115 แห่งรัฐธรรมนูญซึ่งประกาศใช้เมื่อวันที่ 8 มีนาคม 2495 ได้ผ่านพ้นมาแล้ว และตามประกาศเรื่องการใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยเมื่อวันที่ 18 กันยายน 2500 ก็ไม่ได้ระบุให้ถือเป็นวาระเริ่มแรกขึ้นใหม่ของการใช้รัฐธรรมนูญฉบับนี้ หากแต่บัญญัติให้คงใช้รัฐธรรมนูญฉบับดังกล่าวบังคับต่อไป ดังนี้ ก็ไม่มีทางจะให้เห็นว่า ประกาศเรื่องการใช้รัฐธรรมนูญเมื่อวันที่ 18 กันยายน 2500เป็นวาระเริ่มของการใช้รัฐธรรมนูญขึ้นใหม่เมื่อได้วินิจฉัยว่าประกาศเรื่องการใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ไม่ใช่เป็นระยะเริ่มแรกขึ้นใหม่ของการใช้รัฐธรรมนูญและวาระเริ่มแรกตามมาตรา 115 รัฐธรรมนูญฉบับ พ.ศ. 2475 แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2495 ก็ได้ผ่านพ้นมาแล้ว สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 1 และประเภทที่ 2 ก็ไม่จำเป็นต้องมีจำนวนเท่ากันตามคำสั่งศาลฎีกาที่ 843-848/2500การเลือกตั้งรายพิพาทเป็นการถูกต้องชอบแล้ว มิได้ขัดต่อรัฐธรรมนูญศาลฎีกามีคำสั่งให้ยกคำร้องของผู้ร้อง ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 123/2501พ.ต.สมพล ผลวัฒนะผู้ร้องนายไชยณรงค์ ณ เชียงใหม่ ที่ 1 นายสุกิจ นิมมานเหมินทร์ ที่ 2 ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ ที่ 3ผู้คัดค้าน รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2475 แก้ไขเพิ่มเติมพุทธศักราช 2495 , ม. 115, ม. 116 พ.ร.บ.การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ.2499 ม. 7ประกาศเรื่องการใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ลงวันที่ 18กันยายน 2500 ไม่ใช่เป็นวาระเริ่มแรกขึ้นใหม่แห่งการใช้รัฐธรรมนูญและสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 1 และที่ 2 ไม่จำเป็นต้องมีจำนวนเท่ากัน (อ้างคำสั่งศาลฎีกาที่ 843-848/2500)ผู้ร้องยื่นคำร้องว่า การที่ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่จัดการเลือกตั้งในเขตเลือกตั้งจังหวัดเชียงใหม่เมื่อวันที่ 15 ธันวาคม 2500 นั้นมิได้เป็นไปโดยชอบ เพราะให้มีจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 5 คน มากกว่าเดิม 1 คน อันเป็นการที่ทำให้จำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทั้งสองประเภทไม่เท่ากัน ขอให้ศาลสั่งว่าการเลือกตั้งเป็นไปโดยมิชอบ และให้มีการเลือกตั้งใหม่ต่อไป ผู้คัดค้านต่อสู้ว่า การเลือกตั้งดังกล่าวเป็นการชอบแล้วเพราะตามประกาศพระบรมราชโองการเมื่อวันที่ 18 กันยายน 2500 ว่ารัฐธรรมนูญแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2475 แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2495 ให้คงใช้บังคับต่อไป ฉะนั้นวาระเริ่มแรกของการใช้รัฐธรรมนูญหาใช่เริ่มแรกขึ้นใหม่เมื่อวันที่ 18 กันยายน 2500 ดังคำร้องของผู้ร้องไม่ศาลจังหวัดเชียงใหม่ทำความเห็นมีใจความว่า การเลือกตั้งดังกล่าว ชอบด้วยกฎหมายแล้ว มิได้ขัดต่อรัฐธรรมนูญประการใด ควรให้ยกคำร้องศาลฎีกาเห็นว่า ปัญหาสำคัญที่จะต้องพิจารณาในคดีนี้ ก็คือตามประกาศเรื่องการใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยเมื่อวันที่ 18 กันยายน2500 ซึ่งเป็นเหตุให้มีการเลือกตั้งรายพิพาทขึ้นนี้จะถือว่าเป็นวาระเริ่มแรกขึ้นใหม่แห่งการใช้รัฐธรรมนูญหรือไม่ตามประกาศพระบรมราชโองการดังกล่าวข้อ 1. ว่า รัฐธรรมนูญฉบับเดิมให้คงใช้บังคับต่อไปภายใต้เงื่อนไข และข้อ 2. ว่าพระบรมราชโองการนี้ไม่กระทบกระเทือนการนับเวลาที่ได้ดำเนินมาแล้วตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 115 และ 116 แสดงให้เห็นชัดว่า วาระเริ่มแรกภายในระยะเวลา 10 ปี ตามมาตรา 115 ก็ดี การนับเวลา 5 ปีเมื่อใช้บังคับรัฐธรรมนูญนี้แล้ว ถ้าผู้มีสิทธิเลือกตั้งได้รับการศึกษาชั้นประถมศึกษาตาม มาตรา 116 ก็ดี เมื่อได้ดำเนินมาแล้วเพียงใดคงให้เป็นไปตามนั้น หาใช่เริ่มวาระขึ้นใหม่ไม่เมื่อวาระเริ่มแรกตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 115 แห่งรัฐธรรมนูญซึ่งประกาศใช้เมื่อวันที่ 8 มีนาคม 2495 ได้ผ่านพ้นมาแล้ว และตามประกาศเรื่องการใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยเมื่อวันที่ 18 กันยายน 2500 ก็ไม่ได้ระบุให้ถือเป็นวาระเริ่มแรกขึ้นใหม่ของการใช้รัฐธรรมนูญฉบับนี้ หากแต่บัญญัติให้คงใช้รัฐธรรมนูญฉบับดังกล่าวบังคับต่อไป ดังนี้ ก็ไม่มีทางจะให้เห็นว่า ประกาศเรื่องการใช้รัฐธรรมนูญเมื่อวันที่ 18 กันยายน 2500เป็นวาระเริ่มของการใช้รัฐธรรมนูญขึ้นใหม่เมื่อได้วินิจฉัยว่าประกาศเรื่องการใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ไม่ใช่เป็นระยะเริ่มแรกขึ้นใหม่ของการใช้รัฐธรรมนูญและวาระเริ่มแรกตามมาตรา 115 รัฐธรรมนูญฉบับ พ.ศ. 2475 แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2495 ก็ได้ผ่านพ้นมาแล้ว สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 1 และประเภทที่ 2 ก็ไม่จำเป็นต้องมีจำนวนเท่ากันตามคำสั่งศาลฎีกาที่ 843-848/2500การเลือกตั้งรายพิพาทเป็นการถูกต้องชอบแล้ว มิได้ขัดต่อรัฐธรรมนูญศาลฎีกามีคำสั่งให้ยกคำร้องของผู้ร้อง(ดุลยทัณฑ์ชนาณัติ-มนูภันย์วิมลสาร-มนูกิจวิมลอรรถ)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: ผู้ร้องยื่นคำร้องว่า การที่ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่จัดการเลือกตั้งในเขตเลือกตั้งจังหวัดเชียงใหม่เมื่อวันที่ 15 ธันวาคม 2500 นั้นมิได้เป็นไปโดยชอบ เพราะให้มีจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 5 คน มากกว่าเดิม 1 คน อันเป็นการที่ทำให้จำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทั้งสองประเภทไม่เท่ากัน ขอให้ศาลสั่งว่าการเลือกตั้งเป็นไปโดยมิชอบ และให้มีการเลือกตั้งใหม่ต่อไป ผู้คัดค้านต่อสู้ว่า การเลือกตั้งดังกล่าวเป็นการชอบแล้วเพราะตามประกาศพระบรมราชโองการเมื่อวันที่ 18 กันยายน 2500 ว่ารัฐธรรมนูญแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2475 แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2495 ให้คงใช้บังคับต่อไป ฉะนั้นวาระเริ่มแรกของการใช้รัฐธรรมนูญหาใช่เริ่มแรกขึ้นใหม่เมื่อวันที่ 18 กันยายน 2500 ดังคำร้องของผู้ร้องไม่ศาลจังหวัดเชียงใหม่ทำความเห็นมีใจความว่า การเลือกตั้งดังกล่าว ชอบด้วยกฎหมายแล้ว มิได้ขัดต่อรัฐธรรมนูญประการใด ควรให้ยกคำร้องศาลฎีกาเห็นว่า ปัญหาสำคัญที่จะต้องพิจารณาในคดีนี้ ก็คือตามประกาศเรื่องการใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยเมื่อวันที่ 18 กันยายน2500 ซึ่งเป็นเหตุให้มีการเลือกตั้งรายพิพาทขึ้นนี้จะถือว่าเป็นวาระเริ่มแรกขึ้นใหม่แห่งการใช้รัฐธรรมนูญหรือไม่ตามประกาศพระบรมราชโองการดังกล่าวข้อ 1. ว่า รัฐธรรมนูญฉบับเดิมให้คงใช้บังคับต่อไปภายใต้เงื่อนไข และข้อ 2. ว่าพระบรมราชโองการนี้ไม่กระทบกระเทือนการนับเวลาที่ได้ดำเนินมาแล้วตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 115 และ 116 แสดงให้เห็นชัดว่า วาระเริ่มแรกภายในระยะเวลา 10 ปี ตามมาตรา 115 ก็ดี การนับเวลา 5 ปีเมื่อใช้บังคับรัฐธรรมนูญนี้แล้ว ถ้าผู้มีสิทธิเลือกตั้งได้รับการศึกษาชั้นประถมศึกษาตาม มาตรา 116 ก็ดี เมื่อได้ดำเนินมาแล้วเพียงใดคงให้เป็นไปตามนั้น หาใช่เริ่มวาระขึ้นใหม่ไม่เมื่อวาระเริ่มแรกตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 115 แห่งรัฐธรรมนูญซึ่งประกาศใช้เมื่อวันที่ 8 มีนาคม 2495 ได้ผ่านพ้นมาแล้ว และตามประกาศเรื่องการใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยเมื่อวันที่ 18 กันยายน 2500 ก็ไม่ได้ระบุให้ถือเป็นวาระเริ่มแรกขึ้นใหม่ของการใช้รัฐธรรมนูญฉบับนี้ หากแต่บัญญัติให้คงใช้รัฐธรรมนูญฉบับดังกล่าวบังคับต่อไป ดังนี้ ก็ไม่มีทางจะให้เห็นว่า ประกาศเรื่องการใช้รัฐธรรมนูญเมื่อวันที่ 18 กันยายน 2500เป็นวาระเริ่มของการใช้รัฐธรรมนูญขึ้นใหม่เมื่อได้วินิจฉัยว่าประกาศเรื่องการใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ไม่ใช่เป็นระยะเริ่มแรกขึ้นใหม่ของการใช้รัฐธรรมนูญและวาระเริ่มแรกตามมาตรา 115 รัฐธรรมนูญฉบับ พ.ศ. 2475 แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2495 ก็ได้ผ่านพ้นมาแล้ว สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 1 และประเภทที่ 2 ก็ไม่จำเป็นต้องมีจำนวนเท่ากันตามคำสั่งศาลฎีกาที่ 843-848/2500การเลือกตั้งรายพิพาทเป็นการถูกต้องชอบแล้ว มิได้ขัดต่อรัฐธรรมนูญศาลฎีกามีคำสั่งให้ยกคำร้องของผู้ร้อง ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 123/2501พ.ต.สมพล ผลวัฒนะผู้ร้องนายไชยณรงค์ ณ เชียงใหม่ ที่ 1 นายสุกิจ นิมมานเหมินทร์ ที่ 2 ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ ที่ 3ผู้คัดค้าน รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2475 แก้ไขเพิ่มเติมพุทธศักราช 2495 , ม. 115, ม. 116 พ.ร.บ.การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ.2499 ม. 7ประกาศเรื่องการใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ลงวันที่ 18กันยายน 2500 ไม่ใช่เป็นวาระเริ่มแรกขึ้นใหม่แห่งการใช้รัฐธรรมนูญและสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 1 และที่ 2 ไม่จำเป็นต้องมีจำนวนเท่ากัน (อ้างคำสั่งศาลฎีกาที่ 843-848/2500)ผู้ร้องยื่นคำร้องว่า การที่ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่จัดการเลือกตั้งในเขตเลือกตั้งจังหวัดเชียงใหม่เมื่อวันที่ 15 ธันวาคม 2500 นั้นมิได้เป็นไปโดยชอบ เพราะให้มีจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 5 คน มากกว่าเดิม 1 คน อันเป็นการที่ทำให้จำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทั้งสองประเภทไม่เท่ากัน ขอให้ศาลสั่งว่าการเลือกตั้งเป็นไปโดยมิชอบ และให้มีการเลือกตั้งใหม่ต่อไป ผู้คัดค้านต่อสู้ว่า การเลือกตั้งดังกล่าวเป็นการชอบแล้วเพราะตามประกาศพระบรมราชโองการเมื่อวันที่ 18 กันยายน 2500 ว่ารัฐธรรมนูญแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2475 แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2495 ให้คงใช้บังคับต่อไป ฉะนั้นวาระเริ่มแรกของการใช้รัฐธรรมนูญหาใช่เริ่มแรกขึ้นใหม่เมื่อวันที่ 18 กันยายน 2500 ดังคำร้องของผู้ร้องไม่ศาลจังหวัดเชียงใหม่ทำความเห็นมีใจความว่า การเลือกตั้งดังกล่าว ชอบด้วยกฎหมายแล้ว มิได้ขัดต่อรัฐธรรมนูญประการใด ควรให้ยกคำร้องศาลฎีกาเห็นว่า ปัญหาสำคัญที่จะต้องพิจารณาในคดีนี้ ก็คือตามประกาศเรื่องการใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยเมื่อวันที่ 18 กันยายน2500 ซึ่งเป็นเหตุให้มีการเลือกตั้งรายพิพาทขึ้นนี้จะถือว่าเป็นวาระเริ่มแรกขึ้นใหม่แห่งการใช้รัฐธรรมนูญหรือไม่ตามประกาศพระบรมราชโองการดังกล่าวข้อ 1. ว่า รัฐธรรมนูญฉบับเดิมให้คงใช้บังคับต่อไปภายใต้เงื่อนไข และข้อ 2. ว่าพระบรมราชโองการนี้ไม่กระทบกระเทือนการนับเวลาที่ได้ดำเนินมาแล้วตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 115 และ 116 แสดงให้เห็นชัดว่า วาระเริ่มแรกภายในระยะเวลา 10 ปี ตามมาตรา 115 ก็ดี การนับเวลา 5 ปีเมื่อใช้บังคับรัฐธรรมนูญนี้แล้ว ถ้าผู้มีสิทธิเลือกตั้งได้รับการศึกษาชั้นประถมศึกษาตาม มาตรา 116 ก็ดี เมื่อได้ดำเนินมาแล้วเพียงใดคงให้เป็นไปตามนั้น หาใช่เริ่มวาระขึ้นใหม่ไม่เมื่อวาระเริ่มแรกตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 115 แห่งรัฐธรรมนูญซึ่งประกาศใช้เมื่อวันที่ 8 มีนาคม 2495 ได้ผ่านพ้นมาแล้ว และตามประกาศเรื่องการใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยเมื่อวันที่ 18 กันยายน 2500 ก็ไม่ได้ระบุให้ถือเป็นวาระเริ่มแรกขึ้นใหม่ของการใช้รัฐธรรมนูญฉบับนี้ หากแต่บัญญัติให้คงใช้รัฐธรรมนูญฉบับดังกล่าวบังคับต่อไป ดังนี้ ก็ไม่มีทางจะให้เห็นว่า ประกาศเรื่องการใช้รัฐธรรมนูญเมื่อวันที่ 18 กันยายน 2500เป็นวาระเริ่มของการใช้รัฐธรรมนูญขึ้นใหม่เมื่อได้วินิจฉัยว่าประกาศเรื่องการใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ไม่ใช่เป็นระยะเริ่มแรกขึ้นใหม่ของการใช้รัฐธรรมนูญและวาระเริ่มแรกตามมาตรา 115 รัฐธรรมนูญฉบับ พ.ศ. 2475 แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2495 ก็ได้ผ่านพ้นมาแล้ว สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 1 และประเภทที่ 2 ก็ไม่จำเป็นต้องมีจำนวนเท่ากันตามคำสั่งศาลฎีกาที่ 843-848/2500การเลือกตั้งรายพิพาทเป็นการถูกต้องชอบแล้ว มิได้ขัดต่อรัฐธรรมนูญศาลฎีกามีคำสั่งให้ยกคำร้องของผู้ร้อง(ดุลยทัณฑ์ชนาณัติ-มนูภันย์วิมลสาร-มนูกิจวิมลอรรถ)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ