กฎกระทรวงกฎกระทรวงฉบับที่ ๑๑ (พ.ศ. ๒๕๓๗)ออกตามความในพระราชบัญญัติที่ราชพัสดุพ.ศ. ๒๕๑๘[๑] อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๘ และมาตรา ๑๒แห่งพระราชบัญญัติที่ราชพัสดุ พ.ศ. ๒๕๑๘รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ ให้ยกเลิก(๑) กฎกระทรวง ฉบับที่ ๕ (พ.ศ. ๒๕๒๕)ออกตามความในพระราชบัญญัติที่ราชพัสดุ พ.ศ. ๒๕๑๘(๒) กฎกระทรวง ฉบับที่ ๙ (พ.ศ. ๒๕๓๓)ออกตามความในพระราชบัญญัติที่ราชพัสดุ พ.ศ. ๒๕๑๘ข้อ ๒ การโอนกรรมสิทธิ์ที่ราชพัสดุที่มิใช่ที่ดินที่เป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินที่ใช้เพื่อประโยชน์ของแผ่นดินโดยเฉพาะจะกระทำได้แต่โดยการขาย การแลกเปลี่ยน หรือการให้และจะต้องได้รับอนุมัติจากคณะรัฐมนตรีก่อนเว้นแต่การโอนกรรมสิทธิ์เพื่อประโยชน์ในการดำเนินการตามกฎหมายดังต่อไปนี้ให้ดำเนินการได้เมื่อกระทรวงการคลังให้ความยินยอมแล้ว(๑) กฎหมายว่าด้วยการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม(๒) กฎหมายว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์การใช้ที่ราชพัสดุจะกระทำได้เฉพาะเพื่อการศาสนาการสาธารณกุศล หรือการสาธารณประโยชน์อย่างอื่น หรือการโอนคืนให้แก่ผู้ยกให้ข้อ ๓ ในกรณีที่มีความจำเป็นจะต้องโอนกรรมสิทธิ์ที่ราชพัสดุนอกเหนือจากกรณีตามข้อ๒ (๑) และ (๒) ให้กระทรวงการคลังแต่งตั้งคณะกรรมการขึ้นคณะหนึ่งมีจำนวนไม่น้อยกว่าห้าคนแต่ไม่เกินเจ็ดคน ประกอบด้วยอธิบดีกรมธนารักษ์หรือรองอธิบดีกรมธนารักษ์ซึ่งอธิบดีกรมธนารักษ์มอบหมายเป็นประธานกรรมการผู้แทนกระทรวงการคลัง ผู้แทนกรมที่ดิน และบุคคลอื่น เป็นกรรมการและผู้อำนวยการกองที่ราชพัสดุกรมธนารักษ์ เป็นกรรมการและเลขานุการเพื่อทำการพิจารณาและเสนอความเห็นต่อกระทรวงการคลังเพื่อเสนอขออนุมัติจากคณะรัฐมนตรีในกรณีที่เห็นเป็นการสมควรคณะกรรมการตามวรรคหนึ่งจะแต่งตั้งอนุกรรมการคณะหนึ่งหรือหลายคณะเพื่อปฏิบัติหน้าที่ตามที่คณะกรรมการมอบหมายก็ได้ข้อ ๔ การขายและการแลกเปลี่ยนที่ราชพัสดุให้กำหนดมูลค่าของที่ราชพัสดุโดยประเมินจากราคาที่คาดว่าควรจะเป็นราคาซื้อขายจริงในท้องตลาดในปัจจุบันและให้คำนึงถึงสภาวการณ์ทางเศรษฐกิจ สภาพและที่ตั้งและที่ราชพัสดุ มูลค่าเพิ่มของที่ราชพัสดุในกรณีที่จะนำไปผนวกเข้ากับที่ดินของบุคคลอื่นที่อยู่ติดกันรวมทั้งความเหมาะสมและปัจจัยสำคัญอื่น ๆ ที่จะทำให้เกิดประโยชน์สูงสุดกับทางราชการในกรณีที่เห็นเป็นการสมควรเพื่อประโยชน์ในการกำหนดมูลค่าของที่ราชพัสดุตามวรรคหนึ่งจะให้สถาบันวิชาชีพหรือบริษัทที่ปรึกษาทางด้านการประเมินอสังหาริมทรัพย์ทำการศึกษาและประเมินราคาที่ราชพัสดุเพื่อนำมาใช้เปรียบเทียบกับมูลค่าขั้นต่ำที่คณะกรรมการประเมินกำหนดไว้ก็ได้ทั้งนี้การให้สถาบันวิชาชีพหรือบริษัทที่ปรึกษาทางด้านการประเมินอสังหาริมทรัพย์ทำการดังกล่าวให้เป็นไปตามระเบียบที่กระทรวงการคลังกำหนดข้อ ๕ ที่ดินที่จะนำมาแลกเปลี่ยนกับที่ราชพัสดุอย่างน้อยต้องมีคุณลักษณะเบื้องต้นดังนี้(๑) อยู่ติดกับทางหลวง หรือทางสาธารณะที่สะดวกแก่การคมนาคมหรืออยู่ติดกับที่ดินซึ่งเป็นที่ราชพัสดุที่มีทางเข้าออกสู่ทางหลวงหรือทางสาธารณะอยู่แล้ว(๒) สามารถนำมาใช้ประโยชน์ในทางราชการได้ตามความมุ่งหมายโดยไม่ขัดต่อกฎหมายว่าด้วยผังเมืองหรือกฎหมายอื่น(๓) มีขนาดเหมาะสมหรือเมื่อนำไปผนวกเข้ากับที่ดินซึ่งเป็นที่ราชพัสดุที่อยู่ติดกันแล้วจะมีขนาดเหมาะสมที่จะนำมาใช้ประโยชน์ในทางราชการได้การพิจารณากำหนดมูลค่าของที่ดินทีจะนำมาแลกเปลี่ยนกับที่ราชพัสดุให้ใช้หลักเกณฑ์ตามข้อ๔ โดยอนุโลมข้อ ๖ การขายและการแลกเปลี่ยนที่ราชพัสดุให้กระทำโดยวิธีประมูลตามระเบียบที่กระทรวงการคลังกำหนดเว้นแต่การขายหรือการแลกเปลี่ยนดังต่อไปนี้ จะกระทำโดยวิธีอื่นก็ได้ คือ(๑) การขายให้แก่หรือแลกเปลี่ยนกับสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์องค์การปกครองท้องถิ่นหรือรัฐวิสาหกิจที่เป็นนิติบุคคล(๒)การขายที่ราชพัสดุซึ่งส่วนราชการได้ซื้อหรือได้มาโดยวิธีอื่นโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อการจำหน่ายตามโครงการที่ได้รับอนุมัติจากคณะรัฐมนตรี หรือ(๓) การแลกเปลี่ยนซึ่งคณะกรรมการตามข้อ ๓โดยความเห็นชอบของกระทรวงการคลังเห็นว่า โดยสภาพไม่เหมาะสมที่จะกระทำโดยวิธีประมูลข้อ ๗ การให้ที่ราชพัสดุเพื่อการศาสนาการสาธารณกุศล หรือการสาธารณประโยชน์อย่างอื่นให้คำนึงถึงสภาพและที่ตั้งของที่ราชพัสดุ กับความเหมาะสมและประโยชน์ที่จะเกิดแก่ประชาชนโดยส่วนรวมเป็นสำคัญข้อ ๘ การโอนกรรมสิทธิ์ที่ราชพัสดุคืนให้แก่ผู้ยกให้หรือทายาทของผู้ยกให้จะกระทำได้เมื่อ(๑)ที่ราชพัสดุนั้นมิใช่เป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินที่ใช้เพื่อประโยชน์ของแผ่นดินโดยเฉพาะ(๒) ทางราชการไม่ประสงค์จะใช้ประโยชน์ในที่ราชพัสดุนั้นตามวัตถุประสงค์ของผู้ยกให้หรือมิได้ใช้ประโยชน์ตามวัตถุประสงค์ของผู้ยกให้ภายในสิบปีนับแต่วันที่ยกที่ดินนั้นให้แก่ทางราชการ(๓)ผู้ยกให้หรือทายาทของผู้ยกให้ได้ยื่นเรื่องราวขอที่ราชพัสดุคืนภายในสองปีนับแต่วันที่ทางราชการแจ้งความประสงค์ที่จะไม่ใช้ประโยชน์หรือนับแต่วันที่ครบระยะเวลาตาม(๒)ในกรณีที่ผู้ยกให้หรือทายาทของผู้ยกให้ยื่นเรื่องราวขอที่ราชพัสดุคืนเกินกำหนดเวลาตาม(๓) และทางราชการยังมิได้ใช้ประโยชน์ในที่ราชพัสดุนั้นหากกระทรวงการคลังเห็นว่ามีเหตุผลอันสมควรอย่างยิ่งเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมจะพิจารณาคืนให้ก็ได้ข้อ ๙ ให้ใช้บังคับกฎกระทรวงนี้แก่การยื่นเรื่องราวขอที่ราชพัสดุคืนที่ผู้ยกให้หรือทายาทของผู้ยกให้ได้ยื่นไว้ก่อนวันที่กฎกระทรวงนี้ใช้บังคับด้วยให้ไว้ ณ วันที่ ๑๙ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๓๗ธารินทร์ นิมมานเหมินท์รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังหมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือโดยที่เป็นการสมควรปรับปรุงหลักเกณฑ์และวิธีการโอนกรรมสิทธิ์ที่ราชพัสดุอื่นที่มิใช่ที่ดินที่เป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินที่ใช้เพื่อประโยชน์ของแผ่นดินโดยเฉพาะตามกฎกระทรวง ฉบับที่ ๕ (พ.ศ. ๒๕๒๒) ออกตามความในพระราชบัญญัติที่ราชพัสดุพ.ศ. ๒๕๑๘ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๙ (พ.ศ. ๒๕๓๓)ออกตามความในพระราชบัญญัติที่ราชพัสดุ พ.ศ. ๒๕๑๘เพื่อให้เหมาะสมและสอดคล้องกับทางปฏิบัติ รวมทั้งให้เกิดความเป็นธรรมยิ่งขึ้น จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๑๑/ตอนที่ ๕๐ ก/หน้า ๖๕/๙ พฤศจิกายน ๒๕๓๗