กฎกระทรวง(พ.ศ. ๒๔๙๘)ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมการก่อสร้างอาคารพุทธศักราช ๒๔๗๙[๑] อาศัยอำนาจตามความในมาตรา๑๕ แห่งพระราชบัญญัติควบคุมการก่อสร้างอาคาร พุทธศักราช ๒๔๗๙ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยออกกฎกระทรวงไว้ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ ในกฎกระทรวงนี้(๑) อาคารที่พักอาศัย หมายความว่า ตึก บ้าน เรือน โรง แพ ซึ่งโดยปกติบุคคลอาศัยอยู่ทั้งกลางวันและกลางคืน(๒) อาคารพาณิชย์ หมายความว่า ห้างร้าน คลังสินค้า หรือโรงงานที่ไม่ใช้เครื่องจักรขนาดใหญ่(๓) ห้องแถว หมายความว่า อาคารที่พักอาศัยหรืออาคารพาณิชย์ซึ่งปลูกสร้างติดต่อกันเป็นแถวเกินกว่าสองห้องและประกอบด้วยวัตถุอันมิใช่วัตถุทนไฟเป็นส่วนใหญ่(๔) ตึกแถว หมายความว่า อาคารที่พักอาศัยหรืออาคารพาณิชย์ซึ่งปลูกสร้างติดต่อกันเป็นแถวเกินกว่าสองห้องและประกอบด้วยวัตถุถาวรและทนไฟเป็นส่วนใหญ่(๕) โรงงานอุตสาหกรรม หมายความว่า อาคารที่ทำขึ้นเพื่อเป็นโรงงานสำหรับประกอบการอุตสาหกรรม โดยใช้เครื่องจักรขนาดใหญ่เป็นปัจจัย(๖) อาคารสาธารณะ หมายความว่า โรงมหรสพ หอประชุม โรงเรียนหรือสถานที่ซึ่งกำหนดให้เป็นที่ชุมนุมชนได้ทั่วไป เช่น โรงแรม ภัตตาคารหรือโรงพยาบาลเป็นต้น(๗) อาคารเลี้ยงสัตว์ หมายความว่า สิ่งปลูกสร้างเพื่อให้สัตว์พาหนะ เช่น ช้าง ม้า โค กระบือพักอาศัย(๘) อาคารชั่วคราว หมายความว่า สิ่งปลูกสร้างซึ่งผู้ว่าราชการจังหวัดพิจารณาเห็นว่า เพื่อใช้ประโยชน์เป็นการชั่วคราวและมีกำหนดเวลาที่จะรื้อถอน(๙) อาคารพิเศษ หมายความถึง อาคารดังต่อไปนี้ก.โรงมหรสพ อัฒจันทร์ หอประชุมข.อู่เรือ คานเรือ หรือท่าเรือ สำหรับเรือขนาดใหญ่เกินกว่า ๑๐๐ ตัน และโป๊ะ(ท่าเรือ)ค.อาคารสูงกว่า ๑๕ เมตร หรือสะพานในที่ซึ่งติดต่อกับทางสาธารณะหรืออาคารที่มีคานหรือโครงหลังคาช่วงหนึ่งยาวเกิน๑๐ เมตร(๑๐) ผู้ออกแบบ หมายความว่าผู้รับผิดชอบในการคำนวณเขียนแบบและกำหนดรายการเพื่อใช้ในการก่อสร้าง(๑๑) นายงาน หมายความว่า ผู้มีหน้าที่ควบคุมการปลูกสร้างให้ผู้ได้รับอนุญาต(๑๒) นายช่าง หมายความว่า นายช่างตามความในพระราชบัญญัติควบคุมการก่อสร้างอาคาร พุทธศักราช๒๔๗๙(๑๓) แผนผัง หมายความว่า แผนที่แสดงลักษณะที่ดินบริเวณปลูกสร้างอาคาร(๑๔) แบบก่อสร้าง หมายความว่า แบบเพื่อใช้ประโยชน์ในการปลูกสร้างตัวอาคาร(๑๕) รายการ หมายความว่า ข้อความชี้แจงรายละเอียดเกี่ยวแก่การปลูกสร้างตามแนวของแบบก่อสร้างนั้น(๑๖) รายการคำนวณ หมายความว่ารายละเอียดแสดงวิธีการคิดกำลังต้านทานของส่วนอาคารตามที่ปรากฏในแบบก่อสร้าง(๑๗) แบบสังเขป หมายความว่า แบบชนิดซึ่งเขียนไว้พอเป็นประมาณ(๑๘) แผนอาคาร หมายความว่า แบบแสดงลักษณะส่วนราบของอาคาร(๑๙) รูปด้าน หมายความว่า แบบแสดงลักษณะส่วนตั้งภายนอกของอาคาร(๒๐) รูปตัด หมายความว่า แบบแสดงลักษณะส่วนตั้งภายในของอาคาร(๒๑) พื้นอาคาร หมายความว่าเนื้อที่ส่วนราบของอาคารซึ่งอยู่ภายในขอบเขตของคานหรือรอดที่รับพื้นนั้นหรือภายในพื้นนั้นหรือภายในขอบเขตของเสาอาคาร(๒๒) ฝา หมายความว่า ส่วนก่อสร้างในด้านตั้งซึ่งแบ่งกั้นพื้นอาคารให้เป็นห้อง ๆ(๒๓) ผนัง หมายความว่าส่วนก่อสร้างในด้านตั้งซึ่งกั้นด้านนอกของอาคารให้เป็นหลังหรือหน่วยจากกัน(๒๔) ผนังกันไฟ หมายความว่า ผนังซึ่งทำด้วยวัตถุทนไฟและไม่มีช่องที่จะให้ไฟผ่านได้(๒๕) รากฐาน หมายความว่า ส่วนรับน้ำหนักของอาคาร นับจากใต้พื้นชั้นล่างลงไปจนถึงที่ฝังอยู่ในดิน(๒๖) เสาเข็ม หมายความว่า เสาที่ตอกฝังลงในพื้นดินเพื่อช่วยรับน้ำหนักบรรทุกของอาคาร(๒๗) ช่วงบันได หมายความว่า ระยะตั้งบันไดซึ่งมีขั้นต่อกันโดยตลอด(๒๘) ลูกตั้ง หมายความว่า ระยะตั้งของขั้นบันได(๒๙) ลูกนอน หมายความว่า ระยะราบของขั้นบันได(๓๐) บ่อตรวจระบาย หมายความว่า ส่วนที่เปิดได้ของท่อระบายซึ่งกำหนดไว้ใช้ในการชำระล้างท่อ(๓๑) บ่อพักขยะ หมายความว่า ส่วนของทางระบายน้ำที่กำหนดกั้นขยะให้หยุดระบายไปด้วยกับน้ำ(๓๒) อุปกรณ์อนามัย หมายความว่า เครื่องประกอบอันใช้ประโยชน์ในการสุขาภิบาลของอาคาร(๓๓) บ่ออาจม หมายความว่าบ่อพักอุจจาระหรือสิ่งโสโครกอันไม่มีวิธีการระบายออกไปตามสภาพปกติ(๓๔) ลิฟต์ หมายความว่า เครื่องสำหรับใช้บรรทุกบุคคลหรือของขึ้นลงระหว่างพื้นต่าง ๆของอาคาร(๓๕) ท่อเอกประปา หมายความว่า ท่อน้ำประปาในทางสาธารณะซึ่งเป็นสมบัติของการประปา(๓๖) วัตถุทนไฟ หมายความว่า วัตถุก่อสร้างซึ่งไม่เป็นเชื้อเพลิง(๓๗) วัตถุถาวร หมายความว่า วัตถุทนไฟซึ่งตามปกติไม่แปลงสภาพได้ง่ายโดยน้ำ ไฟหรือดินฟ้าอากาศ(๓๘) อิฐธรรมดา หมายความว่า ดินชนิดที่ปั้นขึ้นเป็นแท่งโดยไม่ใช้เครื่องอัด และเผาไฟสุกแล้ว(๓๙) อิฐอัด หมายความว่าอิฐชนิดซึ่งได้ประดิษฐ์ขึ้นโดยใช้เครื่องอัดให้เนื้อแน่นก่อนเผา(๔๐) คอนกรีต หมายความว่า วัตถุซึ่งประกอบขึ้นด้วยส่วนผสมของซีเมนต์ ทราย หิน และน้ำ(๔๑) คอนกรีตเสริมเหล็ก หมายความว่าคอนกรีตซึ่งมีเหล็กฝังภายในให้ทำหน้าที่รับแรงได้มากขึ้นกว่าปกติ(๔๒) เหล็กหล่อ หมายความว่า เหล็กซึ่งถลุงมาจากแร่เหล็ก อันจะใช้ชุบไม่ได้ผล(๔๓) เหล็กล้วน หมายความว่า เหล็กที่มีธาตุอื่นเจือปนน้อยที่สุด และจะใช้ชุบไม่ได้ผล(๔๔) เหล็กถ่าน หมายความว่า เหล็กซึ่งมีธาตุถ่านผสมทำให้เหนียวกว่าปกติ อันจะใช้ชุบได้ผล(๔๕) เหล็กเสริม หมายความว่า เหล็กถ่านที่ใช้สำหรับฝังในเนื้อคอนกรีตเพื่อเพิ่มกำลังขึ้น(๔๖) ไม้อ่อน หมายความว่า ไม้เนื้ออ่อนซึ่งไม่คงทนต่อดินฟ้าอากาศและตัวสัตว์ เช่นไม้ยาง หรือไม้ตะแบก(๔๗) ไม้แก่น หมายความว่าไม้เนื้อแข็งซึ่งทนต่อดินฟ้าอากาศและตัวสัตว์ได้ดีตามสภาพอันสมควร เช่น ไม้เต็งรังตะเคียนทอง เคี่ยม(๔๘) ปูนขาว หมายความว่า วัตถุประสานซึ่งผลิตขึ้นจากหินธาตุปูนหรือเปลือกหอย(๔๙) ซีเมนต์ หมายความว่า วัตถุประสานซึ่งผลิตขึ้นจากแร่ธาตุปูนและธาตุดินผสมกันเป็นส่วนใหญ่(๕๐) ทราย หมายความว่า ก้อนหินเมล็ดเล็กละเอียดเกิดตามธรรมชาติซึ่งมีขนาดโตไม่เกิน๓ มิลลิเมตร(๕๑) กรวด หมายความว่า ก้อนหินเกิดตามธรรมชาติขนาดโตเกินกว่า ๓ มิลลิเมตร(๕๒) ดินดาน หมายความว่า หินชนิดที่มีเนื้อเปื่อยไม่แน่นเป็นก้อนแกร่ง(๕๓) หินปูน หมายความว่า หินธาตุปูนซึ่งมีเนื้อแน่นแกร่งเป็นก้อนปึก(๕๔) หินทราย หมายความว่า หินประกอบด้วยเมล็ดทรายและประสานด้วยวัตถุอื่นเป็นก้อนปึก(๕๕) หินอัคนี หมายความว่าหินที่มีเนื้อแข็งแกร่งเป็นก้อนปึกโดยไม่ต้องอาศัยวัตถุอื่นประสาน(๕๖) แรงประลัย หมายความว่า แรงขนาดที่จะทำให้วัตถุแตกแยกออกจากกันเป็นส่วน(๕๗) แรงดึง หมายความว่า แรงที่จะทำให้วัตถุแยกออกห่างจากกัน(๕๘) แรงอัด หมายความว่า แรงที่จะทำให้วัตถุทลายเข้าหากัน(๕๙) แรงเฉือน หมายความว่า แรงที่จะทำให้วัตถุขาดออกจากกันดุจกรรไกรตัด(๖๐) ส่วนปลอดภัย หมายความว่า อัตราส่วนที่ใช้ทอนแรงประลัยลงให้ถึงขนาดที่จะใช้ได้ปลอดภัย(๖๑) น้ำหนักบรรทุก หมายความว่า น้ำหนักที่จะกำหนดว่าจะมาเพิ่มขึ้นบนอาคารนอกจากน้ำหนักของตัวอาคารนั้นเอง(๖๒) ส่วนลาด หมายความว่า ส่วนระยะตั้งเทียบกับส่วนระยะยาวของฐาน(๖๓) ทางระบายน้ำสาธารณะ หมายความว่า ช่องน้ำไหลตามทางสาธารณะซึ่งกำหนดไว้ให้ระบายน้ำออกจากอาคารได้(๖๔) ทางสาธารณะ หมายความว่า ที่ดินที่ประชาชนมีสิทธิใช้เป็นทางคมนาคมได้(๖๕) ระดับถนน หมายความว่า ความสูงของยอดถนนจากที่ดินใกล้ชิดเทียบกับระดับน้ำทะเล(๖๖) แนวถนน หมายความว่า แนวเขตที่กำหนดไว้ให้เป็นทางสาธารณะทางบกหมวด ๑การอนุญาตปลูกสร้าง ข้อ ๒เมื่อมีพระราชกฤษฎีกาให้ใช้พระราชบัญญัติควบคุมการก่อสร้างอาคาร พุทธศักราช๒๔๗๙ ณ ที่ใดแล้ว ผู้ใดจะขออนุญาตปลูกสร้างอาคารตามมาตรา ๖ ให้ยื่นคำขอต่อผู้ว่าราชการจังหวัดตามแบบ ย. ๑ ท้ายกฎกระทรวงนี้พร้อมด้วยแผนผังแบบก่อสร้างและรายการอย่างละ ๓ ชุดผู้ขออนุญาตปลูกสร้างอาคารจะต้องเป็นเจ้าของอาคารที่จะปลูกสร้างขึ้นหรือเป็นตัวแทนของผู้นั้น ซึ่งได้รับมอบอำนาจโดยชอบด้วยกฎหมายข้อ ๓การขอใบอนุญาตชั่วคราวตามความในมาตรา ๙ วรรค ๒นอกจากจะแสดงความประสงค์ในคำขออนุญาตแล้วให้ผู้ขออนุญาตกำหนดขั้นของงานในระยะเวลาสำเร็จในแผนผังแบบก่อสร้างและรายการไว้ให้ชัดเจนข้อ ๔ใบอนุญาตให้ปลูกสร้างอาคารตามความในมาตรา ๙ ให้ออกตามแบบ ย.๒ ท้ายกฎกระทรวงนี้ข้อ ๕คำสั่งของผู้ว่าราชการจังหวัดให้แก้ไขเปลี่ยนแปลงหรือเพิ่มเติมแบบก่อสร้างหรือรายการตามความในมาตรา ๑๐ ให้ทำตามแบบ ย. ๓ท้ายกฎกระทรวงนี้ และให้จัดส่งให้ผู้ขออนุญาตโดยให้ลงลายมือชื่อรับเป็นหลักฐานไว้แต่ถ้าส่งให้ไม่ได้ก็ให้ประกาศไว้ให้ทราบที่ป้ายโฆษณาของศาลากลางจังหวัดและสถานที่ปลูกสร้างข้อ ๖สำหรับอาคารตามความในมาตรา ๑๔ให้เจ้าหน้าที่บังคับบัญชาการก่อสร้างแจ้งให้ผู้ว่าราชการจังหวัดทราบเป็นหนังสือก่อนกำหนดก่อสร้างอย่างน้อยเป็นเวลา๓๐ วัน พร้อมด้วยแผนผังและแบบก่อสร้าง ๑ ชุดข้อ ๗ถ้าผู้ว่าราชการจังหวัดมีข้อแก้ไขสำหรับอาคารตามความในมาตรา ๑๔ก็ไห้มีหนังสือแจ้งเหตุผลให้เจ้าหน้าที่บังคับบัญชาการก่อสร้างทราบภายในกำหนด ๑๕วัน นับแต่เวลาที่ได้รับแจ้งความนั้นหมวด ๒แผนผัง แบบก่อสร้าง และรายการ ส่วนที่ ๑แผนผัง ข้อ ๘แผนผังให้ใช้มาตราส่วนไม่เล็กกว่า ๑ ใน ๑,๐๐๐ แสดงขอบเขตที่ดินและบริเวณติดต่อและแสดงขอบนอกของอาคารที่มีอยู่แล้วกับอาคารที่ขออนุญาตปลูกสร้างใหม่ด้วยลักษณะและเครื่องหมายต่างกันให้ชัดเจนพร้อมด้วยเครื่องหมายทิศข้อ ๙ในแผนผังให้แสดงทางสาธารณะที่ติดต่อกับที่ดินปลูกสร้างโดยบริบูรณ์กับทางระบายน้ำออกจากอาคารที่ปลูกสร้างนั้นจนถึงทางระบายน้ำสาธารณะ และตามแนวทางระบายน้ำนั้นให้แสดงเครื่องหมายชี้ทางน้ำไหลพร้อมด้วยส่วนลาดข้อ ๑๐ในแผนผังให้แสดงระดับของพื้นชั้นล่างของอาคารและให้แสดงการสัมพันธ์กับระดับถนนสาธารณะหรือระดับพื้นดินตรงที่ปลูกสร้างส่วนที่ ๒แบบก่อสร้าง ข้อ ๑๑แบบก่อสร้างให้ใช้มาตราส่วนไม่เล็กกว่า ๑ ใน ๑๐๐ แสดงแผนรากฐานของอาคารและพื้นชั้นต่าง ๆ ของอาคารรูปด้านและรูปตัดเนื่องกันไม่ต่ำกว่า ๒ ด้านรูปรายละเอียดส่วนสำคัญ ขนาดและเครื่องหมายวัตถุประกอบแผนอาคารชัดเจนพอที่จะคิดรายการและสอบรายการคำนวณได้ข้อ ๑๒แบบก่อสร้างอาคารสาธารณะและอาคารที่บุคคลอาจเข้าอยู่หรือใช้สอยได้ตั้งแต่สามชั้นขึ้นไปให้แสดงรายการคำนวณกำลังของส่วนสำคัญต่าง ๆ ของอาคารไว้โดยบริบูรณ์ข้อ ๑๓อาคารพิเศษนั้น นอกจากต้องปฏิบัติตามกฎหมายต่าง ๆที่มีกำหนดควบคุมอยู่โดยเฉพาะแล้ว ให้เสนอรายการคำนวณอย่างละเอียดด้วยข้อ ๑๔แบบก่อสร้างสำหรับปลูกอาคารโดยต่อเติมหรือเปลี่ยนแปลงอาคารที่มีอยู่แล้ว ตามความในมาตรา๗ (๒)ให้แสดงแบบของส่วนเก่าและส่วนที่จะต่อเติมหรือเปลี่ยนแปลงให้เห็นชัดเจนต่างกันข้อ ๑๕อาคารชั่วคราวเพื่อประโยชน์ในการปลูกสร้างอาคารถาวรหรือเพื่อประโยชน์อย่างอื่นจะเสนอแบบก่อสร้างเป็นแบบสังเขปก็ได้ส่วนที่ ๓รายการ ข้อ ๑๖รายการให้แสดงลักษณะของวัตถุก่อสร้างอันเป็นส่วนประกอบสำคัญของอาคารโดยละเอียดชัดเจนพร้อมด้วยวิธีก่อสร้างส่วนที่ ๔ทั่วไป ข้อ ๑๗มาตราส่วน ขนาด ระยะ น้ำหนัก และหน่วยการคำนวณต่าง ๆ ของแผนผัง และแบบก่อสร้างรายการหรือรายการคำนวณนั้น ให้ใช้มาตราเมตริกข้อ ๑๘ในแผนผัง แบบก่อสร้าง และรายการนั้นให้ลงลายมือชื่อและแจ้งสำนักงานหรือที่อยู่ของผู้กำหนดแผนผังออกแบบก่อสร้างทำรายการและคิดรายการคำนวณไว้ด้วยพร้อมกับวิทยฐานะ (ถ้ามี) ว่าเป็นผู้สามารถสมควรทำการเหล่านั้นได้หมวด ๓ลักษณะอาคารต่าง ๆ ข้อ ๑๙อาคารที่พักอาศัยซึ่งมิได้ทำด้วยวัตถุถาวรหรือทนไฟเป็นส่วนใหญ่นั้นจะมีครัวไฟอยู่ในอาคารนั้นไม่ได้และจะปลูกสร้างเกินกว่าสองชั้นไม่ได้ข้อ ๒๐อาคารที่พักอาศัยเกินกว่าสองชั้น ต้องทำด้วยวัตถุถาวรและทนไฟเป็นส่วนใหญ่และต้องมีทางลงหนีไฟไว้ด้วยเว้นแต่มีบันไดขึ้นลงมากพอที่จะใช้เป็นทางหนีไฟได้ดีพอสมควรแล้วข้อ ๒๑ห้องแถว ตึกแถว ให้ทำกว้างไม่น้อยกว่า ๓๕๐ เซนติเมตรระหว่างผนังและต้องมีทางคนเข้าออกได้ทั้งข้างหน้ากับข้างหลัง ถ้าปลูกสร้างติดต่อกันให้มีผนังกันไฟทุกๆ ระยะ ๕ ห้อง เป็นอย่างน้อยข้อ ๒๒อาคารทุกชนิดจะปลูกสร้างบนที่ดินซึ่งถมด้วยขยะมูลฝอยมิได้เว้นแต่ขยะมูลฝอยนั้นจะได้กลายสภาพเป็นดินแล้วหรือได้ทับด้วยดินกระทุ้งแน่นไม่ต่ำกว่า ๓๐ เซนติเมตร และมีลักษณะไม่เป็นอันตรายแก่อนามัยและมั่นคงพอแก่การปลูกสร้างแล้วข้อ ๒๓รั้วหรือกำแพงกั้นเขต ให้ทำได้สูงไม่เกิน ๓๐๐ เซนติเมตรเหนือระดับถนนประตูรั้วหรือกำแพงทางรถเข้าเมื่อมีคานบนให้วางคานสูงตั้งแต่ ๓๐๐เซนติเมตรขึ้นไปจากระดับถนนข้อ ๒๔ป้ายโฆษณาที่เป็นอาคารต้องติดตั้งโดยไม่บังช่องลม หน้าต่าง หรือประตูและต้องติดตั้งด้วยวัตถุอันถาวร เพื่อป้องกันการหลุดออกข้อ ๒๕สะพานสำหรับรถข้ามได้ต้องมีช่องกว้างเป็นทางจราจรไม่น้อยกว่า ๓๐๐ เซนติเมตรและมีส่วนลาดไม่ชันกว่า ๑ ใน ๑๐ ถ้ามีหลังคาคลุมต้องวางบนคานสูงไม่ต่ำกว่า ๓๐๐เซนติเมตรจากระดับพื้นสะพานข้อ ๒๖ การปลูกสร้างโดยต่อเติมหรือดัดแปลงอาคารซึ่งจำต้องได้รับอนุญาตนั้นมีกำหนดดังต่อไปนี้ก.ขยายพื้นชั้นหนึ่งชั้นใดตั้งแต่ ๕ ตารางเมตรขึ้นไปข.เปลี่ยนหลังคาหรือขยายหลังคาให้ปกคลุมเนื้อที่มากขึ้นกว่าเดิมค. เพิ่มลดจำนวน หรือเปลี่ยน เสา คาน บันได และผนังหมวด ๔ส่วนต่าง ๆ ของอาคาร ข้อ ๒๗ห้องนอนหรือห้องที่ใช้เป็นที่พักอาศัยในอาคาร ให้มีส่วนกว้าง หรือส่วนยาวไม่ต่ำกว่า ๒๕๐ เซนติเมตร กับรวมเนื้อที่พื้นทั้งหมดไม่น้อยกว่า ๙ ตารางเมตรและให้มีช่องประตูและหน้าต่างเป็นเนื้อที่รวมกันไม่น้อยกว่าส่วน ๑ ใน ๑๐ ของพื้นที่ของห้องนั้นโดยไม่รวมนับส่วนประตู หรือหน้าต่างอันติดต่อกับห้องอื่นข้อ ๒๘ห้องอาคารซึ่งบุคคลเข้าไปได้จะต้องมีช่องระบายลมให้เพียงพอในเมื่อได้ปิดประตูทั้งหมดวิธีระบายลมนั้นให้ทำตามแบบซึ่งเหมาะสมกับสภาพของอาคารนั้นข้อ ๒๙ช่องทางเดินภายในอาคารให้ทำกว้างไม่น้อยกว่า ๑๐๐ เซนติเมตรกับมิให้มีเสากีดกั้นให้ส่วนหนึ่งส่วนใดแคบกว่ากำหนดนั้นทั้งให้มีแสงสว่างธรรมชาติแลเห็นได้เวลากลางวันด้วยข้อ ๓๐หน้าต่างและประตูของห้องนอนหรือห้องพักอาศัยให้ทำสูงจากพื้นถึงยอดไม่น้อยกว่า๒๐๐ เซนติเมตร และให้บุคคลสามารถเปิดออกจากห้องนั้นได้โดยสะดวกข้อ ๓๑ระยะดิ่งระหว่างพื้นถึงเพดานตรงยอดฝาหรือยอดผนังสำหรับห้องในอาคารที่พักอาศัยต้องไม่ต่ำกว่า๓๐๐ เซนติเมตร สำหรับห้องทั้งหลายอันเป็นประธานในอาคารสาธารณะ โรงงานอุตสาหกรรมอาคารพาณิชย์ ห้องแถว ตึกแถว โรงรถ หรือคอกสัตว์ที่มีห้องคนพักอาศัยอยู่ชั้นบนระยะนั้นต้องไม่ต่ำกว่า ๓๕๐ เซนติเมตรข้อ ๓๒พื้นชั้นล่างของอาคารที่พักอาศัยนั้นต้องมีระดับสูงกว่าพื้นดินปลูกสร้างอาคารอย่างน้อย๙๐ เซนติเมตร แต่ถ้าเป็นพื้นซีเมนต์ อิฐ หินหรือวัตถุแข็งอย่างอื่นที่สร้างตันติดพื้นดิน ต้องมีระดับสูงกว่าพื้นดินปลูกสร้างอาคารอย่างน้อย๑๐ เซนติเมตรและถ้าเป็นอาคารตั้งอยู่ริมแนวถนนในที่ราบจะเป็นอาคารที่พักอาศัยหรือไม่ก็ตามต้องสูงกว่าระดับถนนนั้นไม่ต่ำกว่า ๓๐ เซนติเมตรข้อ ๓๓ถ้าครัวไฟอยู่ติดกับห้องนอนหรือห้องส้วม ห้ามมิให้มีประตู หน้าต่าง หรือช่องลมในด้านที่ติดต่อกันนั้นข้อ ๓๔ เตาไฟสำหรับการอุตสาหกรรมหรือการพาณิชย์ชนิดเป็นเตาก่อหรือเตาเหล็กให้ตั้งได้เฉพาะในอาคารซึ่งประกอบด้วยวัตถุทนไฟเป็นส่วนใหญ่เตาไฟและปล่องระบายควันไฟจะต้องทำมิให้ฝา หรือผนัง หรือหลังคาถูกความร้อนจัดได้ข้อ ๓๕บันไดสำหรับอาคารที่พักอาศัยต้องทำขนาดกว้างไม่น้อยกว่า ๙๐ เซนติเมตรช่วงหนึ่งไม่สูงเกิน ๓๐๐ เซนติเมตร และลูกตั้งไม่สูงกว่า ๒๐ เซนติเมตรลูกนอนไม่แคบกว่า ๒๒ เซนติเมตร ถ้าตอนใดต้องทำเลี้ยวมีบันไดเวียนส่วนแคบที่สุดของลูกนอนต้องไม่แคบกว่า ๑๐ เซนติเมตรข้อ ๓๖บันไดอันเป็นประธานสำหรับอาคารสาธารณะ โรงงานอุตสาหกรรม และอาคารพาณิชย์ต้องทำขนาดกว้างไม่น้อยกว่า ๑๕๐ เซนติเมตร ช่วงหนึ่งไม่สูงเกิน ๔๐๐ เซนติเมตรลูกตั้งไม่สูงกว่า ๑๙ เซนติเมตร ลูกนอนไม่แคบกว่า ๒๔ เซนติเมตรถ้าไม่มีบันไดขึ้นลงให้มากพอที่จะใช้เป็นทางลงหนีไฟได้ดีพอสมควรแล้วจะต้องมีทางลงหนีไฟอีกตอนใดที่ต้องทำเลี้ยวมีบันไดเวียน ส่วนแคบที่สุดของลูกนอนต้องไม่แคบกว่า ๑๐เซนติเมตรข้อ ๓๗บันไดซึ่งมีช่วงสูงกว่าระยะที่กำหนดไว้ให้ทำที่พักมีขนาดกว้างยาวไม่น้อยกว่าส่วนกว้างของบันไดนั้นข้อ ๓๘วัตถุมุงหลังคาให้ทำด้วยวัตถุทนไฟ เว้นแต่อาคารซึ่งตั้งอยู่ห่างจากอาคารอื่นซึ่งมุงด้วยวัตถุทนไฟหรือจากเขตที่ดินหรือทางสาธารณะเกิน ๔๐ เมตร จึงจะใช้มุงด้วยวัตถุอื่นได้ข้อ ๓๙ลิฟต์สำหรับใช้บรรทุกบุคคลให้ทำได้แต่ในอาคารซึ่งประกอบด้วยวัตถุทนไฟเป็นส่วนใหญ่และโดยเฉพาะส่วนต่อเนื่องกับลิฟต์นั้นต้องเป็นวัตถุทนไฟทั้งสิ้นและลิฟต์นั้นจะต้องเป็นส่วนปลอดภัยไม่น้อยกว่า ๔ เท่าของน้ำหนักที่กำหนดใช้ข้อ ๔๐อาคารซึ่งต่อเนื่องกับทางสาธารณะนั้น ถ้าผู้ว่าราชการจังหวัดเห็นสมควรจะอนุญาตให้ส่วนรากฐานซึ่งอยู่ใต้ดินของอาคารนั้นเหลื่อมล้ำเข้าไปในทางสาธารณะก็ได้แต่ต้องไม่เกิน ๑๐๐ เซนติเมตรและต้องไม่กีดขวางสิ่งปลูกสร้างซึ่งได้มีอยู่ในทางสาธารณะนั้นแล้วและระดับของส่วนรากฐานที่ยื่นออกมาในทางสาธารณะจะต้องไม่สูงกว่าระดับที่ผู้ว่าราชการจังหวัดกำหนดให้ความลึกของรากฐานนั้นจะให้อยู่ในระดับใด ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดกำหนดข้อ ๔๑รากฐานของอาคารจะต้องทำเป็นลักษณะถาวรมั่นคงพอที่จะรับน้ำหนักของตัวอาคารและน้ำหนักบรรทุกได้โดยปลอดภัยในกรณีสงสัยให้ผู้ว่าราชการจังหวัดเรียกรายการคำนวณ หรือผลของการทดลองหรือทั้งสองอย่าง เพื่อประกอบการพิจารณาได้หมวด ๕กำลังวัตถุและน้ำหนักบรรทุก ข้อ ๔๒ในการคำนวณกำลังต้านทานแรงดันส่วนอาคารประกอบด้วยอิฐประสาน ด้วยปูนผสมส่วนต่างๆ ให้กำหนดใช้ไม่เกินอัตราต่อไปนี้ชนิดอิฐส่วนปูนขาวตามปริมาตรส่วนซีเมนต์ตามปริมาตรส่วนทรายตามปริมาตรกำลังดันต่อ ๑ตารางเซนติเมตรธรรมดา๑-๓๒ กิโลกรัม๑๑๖๓ กิโลกรัม-๑๔๔ กิโลกรัม-๑๓๕ กิโลกรัมอัด๑-๓๔ กิโลกรัม๑๑๖๖ กิโลกรัม-๑๔๘ กิโลกรัม-๑๓๑๐ กิโลกรัมข้อ ๔๓ให้ใช้ส่วนปลอดภัยโดยใช้กำลังไม่เกิน ๑ ใน ๔ ของแรงประลัยแห่งเหล็กกำลังต้านทานแรงประเภทต่าง ๆ ของส่วนอาคารประกอบด้วยเหล็กชนิดต่าง ๆที่มีส่วนปลอดภัย โดยใช้กำลังไม่เกิน ๑ ใน ๔ ของแรงประลัยแห่งเหล็กนั้นถ้าไม่มีเอกสารของผู้ชำนาญแสดงผลการทดลองให้เชื่อถือได้เป็นอย่างอื่นให้คำนวณโดยอัตราแรงไม่เกินอัตราต่อไปนี้ชนิดเหล็กแรงดึงต่อ ๑ตารางเซนติเมตรแรงอัดต่อ ๑ตารางเซนติเมตรแรงเฉือนต่อ ๑ตารางเซนติเมตรเหล็กหล่อ๒๐๐ กิโลกรัม๑,๒๐๐ กิโลกรัม๒๐๐ กิโลกรัมเหล็กล้วน๗๐๐ กิโลกรัม๗๐๐ กิโลกรัม๖๐๐ กิโลกรัมเหล็กถ่านอ่อน๑,๐๐๐ กิโลกรัม๑,๐๐๐ กิโลกรัม๘๐๐ กิโลกรัมเหล็กเสริม๑,๒๐๐ กิโลกรัม๑,๒๐๐ กิโลกรัม๘๕๐ กิโลกรัมข้อ ๔๔ ให้ใช้ส่วนปลอดภัยโดยใช้กำลังไม่เกิน๑ ใน ๔ ของแรงประลัยแห่งไม้ แต่ไม่ให้ความแอ่นของไม้เกิน ของช่วงคานกำลังต้านทานแรงประเภทต่างๆ ของไม้ชนิดต่าง ๆ ที่มีส่วนปลอดภัยโดยใช้กำลังไม่เกิน ๑ ใน ๔ของแรงประลัยแห่งไม้นั้น ถ้าไม่มีเอกสารของผู้ชำนาญแสดงผลทดลองให้เชื่อถือได้เป็นอย่างอื่นให้คำนวณโดยอัตราแรงไม่เกินอัตราต่อไปนี้ชนิดไม้แรงดึงตามเสี้ยนต่อ ๑ ตารางเซนติเมตรแรงอัดตามเสี้ยนต่อ ๑ ตารางเซนติเมตรแรงอัดขวางเสี้ยนต่อ ๑ ตารางเซนติเมตรแรงเฉือนตามเสี้ยนต่อ ๑ตารางเซนติเมตรไม้อ่อน๑๐๐ กิโลกรัม๘๐ กิโลกรัม๒๔ กิโลกรัม๖ กิโลกรัมไม้ปานกลาง๑๑๐ กิโลกรัม๙๐ กิโลกรัม๒๗ กิโลกรัม๑๐ กิโลกรัมไม้แข็ง๑๒๕ กิโลกรัม๑๐๐ กิโลกรัม๓๐ กิโลกรัม๑๕ กิโลกรัมข้อ ๔๕ให้ใช้ส่วนปลอดภัยโดยใช้กำลังไม่เกิน ๑ ใน ๔ ของแรงประลัยแห่งคอนกรีต เมื่อครบอายุ๒๘ วันแล้วกำลังต้านทานแรงอัดของคอนกรีตธรรมดาที่มีส่วนปลอดภัยโดยใช้กำลังไม่เกิน๑ ใน ๔ ของแรงประลัยแห่งคอนกรีต เมื่อครบอายุ ๒๘ วันแล้วนั้นถ้าไม่มีเอกสารของผู้ชำนาญแสดงผลทดลองให้เชื่อถือได้เป็นอย่างอื่นให้คำนวณโดยอัตราแรงต่อไปนี้ส่วนซีเมนต์ตามปริมาตรส่วนทรายตามปริมาตรส่วนหินตามปริมาตรแรงต่าง ๆ กิโลกรัมต่อ ๑ ตารางเซนติเมตรแรงอัดสำหรับคานแรงอัดสำหรับเสาแรงเฉือนแรงยึด๑๑๓๕๐๔๐๕๗๑๒๔๔๕๓๖๔.๕๖๑๒ ๕๔๐๓๒๔๖๑๓๖๓๕๒๘๓.๕๕๑๓ ๗๓๐๒๔๓๔๑๔๘๑๕๑๒๑.๕๓ถ้าความยาวของเสามากกว่า๑๒ เท่าของด้านที่แคบ หรือของเส้นผ่านศูนย์กลาง ให้ใช้ค่าในตารางข้างบนคูณด้วย(๑.๓๓ - ) หมายเหตุ ส = ความยาวของเสา บ = ด้านที่แคบของเสากฎนี้ให้ใช้ได้ทั้งเสาคอนกรีตและเสาไม้ข้อ ๔๖ในการคำนวณกำลังแรงของส่วนอาคารประกอบด้วยคอนกรีตเสริมเหล็กให้ผู้คำนวณแสดงรายการคำนวณจนเป็นที่พอใจผู้ว่าราชการจังหวัดว่าอยู่ในลักษณะปลอดภัยถ้าไม่มีเอกสารของผู้ชำนาญแสดงผลทดลองให้เชื่อถือเป็นอย่างอื่นได้ให้ถือหลักการคำนวณดังต่อไปนี้(๑)พิกัดยึดของคอนกรีต = ๑.๔ x ๑๐๖ เมตริกตันต่อ ๑ ตารางเมตร(๒) พิกัดยึดของเหล็กเสริม= ๒๑ x ๑๐๖ เมตริกตันต่อ ๑ ตารางเมตร(๓)ส่วนผสมของคอนกรีต = ซีเมนต์ ๑ ทราย ๒ และหิน ๔ ตามปริมาตร(๔)แรงอัดของคอนกรีตไม่เกิน ๔๕ กิโลกรัม ต่อ ๑ ตารางเซนติเมตร(๕)แรงดึงของเหล็กเสริมไม่เกิน ๑,๒๐๐ กิโลกรัม ต่อ ๑ ตารางเซนติเมตร(๖)แรงเฉือนของเหล็กเสริมไม่เกิน ๘๕๐ กิโลกรัม ต่อ ๑ ตารางเซนติเมตร(๗)สำหรับคานคอนกรีตเสริมเหล็ก ให้มีคอนกรีตหุ้มเหล็กหนาไม่น้อยกว่า ๒.๕ เซนติเมตรและไม่ต่ำกว่าขนาดของเหล็กเสริมเส้นใหญ่ที่สุด(๘)สำหรับพื้นคอนกรีตเสริมเหล็ก ให้มีคอนกรีตหุ้มเหล็กหนาไม่น้อยกว่า ๑.๕ เซนติเมตรและไม่ต่ำกว่าขนาดของเหล็กเสริมเส้นใหญ่ที่สุด(๙)ให้มีช่องว่างระหว่างเหล็กที่ขนานกันไม่น้อยกว่า ๒.๕ เซนติเมตรและไม่ต่ำกว่าขนาดของเหล็กเสริมอย่างไรก็ดีต้องโตกว่าขนาดของหินที่โตที่สุดที่ใช้อยู่ ๐.๕ เซนติเมตร(๑๐)คานคอนกรีตเสริมเหล็กต้องมีส่วนยาวไม่เกิน ๒๔ เท่าของส่วนหนาเว้นแต่มีเหตุผลเป็นพิเศษ และไม่ใช้เหล็กเสริมแนวนอนเล็กกว่า ๖ มิลลิเมตร(๑๑)สำหรับคอนกรีตเสริมเหล็กรับน้ำหนัก ต้องมีเหล็กเสริมตามลำไม่น้อยกว่า ๑ เส้นทุกมุมถ้าเป็นเสากลมต้องไม่น้อยกว่า ๖ เส้น และมีส่วนเหล็กไม่น้อยกว่า ๐.๘ ใน ๑๐๐ ของคอนกรีตและขนาดของเหล็กเสริมต้องไม่น้อยกว่า ๑๒.๗ มิลลิเมตรปริมาตรของเหล็กปลอกต้องไม่น้อยกว่า ๐.๔ ใน ๑๐๐ ของปริมาตรของคอนกรีตและระยะห่างของเหล็กปลอก ต้องไม่เกิน ๑๖ เท่าของขนาดเหล็กแกน หรือ ๔๘เท่าของขนาดเหล็กปลอก หรือไม่เกินด้านแคบที่สุดของเสาข้อ ๔๗ น้ำหนักบรรทุกบนพื้นที่จะใช้ในการคำนวณออกแบบอาคารประเภทต่างๆ ต้องไม่ต่ำกว่าอัตราที่กำหนดไว้ ดังต่อไปนี้(๑)โรงเก็บรถยนต์ (นอกจากโรงเก็บรถยนต์ส่วนบุคคล) โรงเก็บเครื่องจักรโรงงานอุตสาหกรรม ตั้งแต่ ๕๐๐ กิโลกรัม ต่อ ๑ ตารางเมตรขึ้นไป(๒)คลังสินค้า ห้องสมุด พิพิธภัณฑ์ โรงกีฬา ๕๐๐ กิโลกรัม ต่อ ๑ ตารางเมตร(๓)โรงงาน โรงพิมพ์ ร้านขายของ โรงมหรสพ หอประชุม ภัตตาคาร ๔๐๐ กิโลกรัม ต่อ ๑ตารางเมตร(๔)โรงเรียนชั้นเตรียมอุดมขึ้นไป โรงพยาบาล โรงแรม อาคารสำนักงาน ๓๐๐ กิโลกรัม ต่อ ๑ตารางเมตร(๕)โรงเรียนชั้นประถมและมัธยม ๒๐๐ กิโลกรัม ต่อ ๑ ตารางเมตร(๖)อาคารที่พักอาศัย ๑๕๐ กิโลกรัม ต่อ ๑ ตารางเมตรแต่ถ้าเนื้อที่ส่วนใดแห่งอาคารนั้นจะรับน้ำหนักบรรทุกสิ่งที่มีน้ำหนักมากกว่าอัตราที่กล่าวแล้วเช่น เครื่องจักรกลและอุปกรณ์อย่างอื่น ก็ให้คำนวณน้ำหนักบรรทุกเพิ่มขึ้นให้พอที่จะรับน้ำหนักนั้นได้ข้อ ๔๘แรงลมอย่างสูงขนานกับพื้นดินสำหรับส่วนอาคารที่สูงกว่า ๑๕ เมตรขึ้นไปให้ถือกำหนดแรงเท่ากับ ๑๐๐ กิโลกรัม ต่อ ๑ ตารางเมตร เป็นอย่างน้อยส่วนที่ต่ำกว่านี้ลงมาให้ลดอัตราแรงลมเป็น ๕๐ กิโลกรัม ต่อ ๑ ตารางเมตรข้อ ๔๙น้ำหนักบรรทุกบนดินที่รากฐานของอาคารนั้นต้องคำนวณให้เหมาะสมเพื่อความมั่นคงและปลอดภัยซึ่งถ้าไม่มีเอกสารของผู้ชำนาญแสดงผลทดลองให้เชื่อถือได้เป็นอย่างอื่นจะต้องไม่เกินอัตรากำหนดสำหรับดินประเภทต่าง ๆ ดังต่อไปนี้(๑)ดินอ่อนหรือดินถมไว้แน่นตัวเต็มที่ ๒ เมตริกตัน ต่อ ๑ ตารางเมตร(๒)ดินปานกลางหรือทรายร่วน ๑๐ เมตริกตัน ต่อ ๑ ตารางเมตร(๓)ดินแน่นหรือทรายหยาบ ๒๐ เมตริกตัน ต่อ ๑ ตารางเมตร(๔)กรวดหรือดินดาน ๔๐ เมตริกตัน ต่อ ๑ ตารางเมตร(๕)หินปูนหรือหินทราย ๘๐ เมตริกตัน ต่อ ๑ ตารางเมตร(๖) หินอัคนี๑๕๐ เมตริกตัน ต่อ ๑ ตารางเมตรทั้งนี้เว้นไว้แต่จะได้แสดงให้เป็นที่เชื่อถือได้ว่าจะจัดการเพิ่มอัตรารับน้ำหนักบรรทุกแห่งรากฐานของอาคารได้เป็นอย่างอื่นข้อ ๕๐ในการคำนวณน้ำหนักที่ลงบนรากฐานและเสาของอาคารสูงตั้งแต่สองชั้นลงมาให้คำนวณน้ำหนักของอาคารและน้ำหนักบรรทุกเต็มอัตรา ส่วนน้ำหนักบรรทุกของอาคารซึ่งสูงกว่าสองชั้นขึ้นไปและมิได้เป็นอาคารพิเศษคลังสินค้า ห้องสมุด หรือโรงงานอุตสาหกรรมนั้น ให้ลดส่วนลงได้ตามชั้นของอาคารดังนี้(๑)ชั้นถัดจากชั้นยอด ลดอัตราลง ๑๐ ใน ๑๐๐(๒)ชั้นถัดลงมา ลดอัตราลง ๒๐ ใน ๑๐๐(๓) ชั้นถัดลงมาลดอัตราลง ๒๐ ใน ๑๐๐(๔)ชั้นถัดลงมา ลดอัตราลง ๒๐ ใน ๑๐๐ทุกชั้นที่ถัดลงมาจากนี้ ลดอัตราลง ๕๐ ใน ๑๐๐ข้อ ๕๑ในการคำนวณกำลังต้านทานของรากฐาน ให้คำนวณน้ำหนักของอาคารเต็มอัตรา และ(เข็มรากฐานบนดินอ่อน) ให้เข็มรับน้ำหนักทั้งหมดโดยไม่คิดเอาแรงต้านของดินรอบ ๆเข็มมาช่วยรับน้ำหนัก สำหรับปลายเข็มจดดินแข็ง ดินดานหรือวัตถุพื้นแข็งให้คำนวณเข็มนั้นเป็นลักษณะเสา แต่ถ้าเข็มอยู่ในดินอ่อนอาศัยแรงฝืดพยุง ให้ใช้เข็มไม่สั้นกว่า ๓๐๐ เซนติเมตรและให้ใช้แรงฝืดดินตามสูตรต่อไปนี้ให้ ฝ. = ๔๐๐ + ๓๕ ย. ฝ.= แรงฝืดดินเป็นกิโลกรัมต่อตารางเมตรของเนื้อที่ผิวเข็ม ย.= ความยาวของเสาเข็มเป็นเมตรถ้าความยาวของเสาเข็มเกิน ๑๒.๐๐ เมตรต้องมีการทดลองกำลังน้ำหนักบรรทุกของเสาเข็มเนื้อที่ของรากฐานทั้งหมดจะต้องไม่น้อยกว่า ของเนื้อที่ผิวของเสาเข็มทั้งหมด ซึ่งอยู่ภายใต้รากฐานนั้นในกรณีที่ไม่สามารถตอกเข็มได้เพราะพื้นดินแข็ง เป็นดินปานกลางหรือทรายร่วนในการคำนวณความต้านทานของดินใต้แผ่นฐานรากจะต้องไม่เกิน ๑๐ ตัน ต่อ ๑ ตารางเมตรถ้าจะใช้มากกว่านี้จะต้องแสดงหลักฐานให้เป็นที่เชื่อถือได้สำหรับเครื่องตอกเข็มด้วยแรงคนถ้าตอกด้วยเครื่องจักร ซึ่งตอกได้ไม่น้อยกว่า๔๐ ครั้ง ต่อ ๑ นาทีให้ บ =น้ำหนักบรรทุกได้โดยปลอดภัยเป็นกิโลกรัม น= น้ำหนักลูกตุ้มเป็นกิโลกรัม ส= ระยะลูกตุ้มเป็นเซนติเมตร จ= ระยะที่เข็มจมครั้งสุดท้ายเป็นเซนติเมตรหมวด ๖แนวอาคารและระยะต่าง ๆ ข้อ ๕๒ห้ามมิให้บุคคลใดปลูกสร้างอาคารหรือส่วนของอาคารยื่นออกมาในหรือเหนือทางเดินสาธารณะเว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นหนังสือซึ่งจะต้องไม่เกินกำหนดต่อไปนี้สำหรับกันสาดของพื้นชั้นแรกเหนือระดับถนนระยะยื่นของกันสาดไม่เกิน๒๐๐ เซนติเมตรจากผนังระดับปลายกันสาดไม่ต่ำกว่า๓๐๐ เซนติเมตร เหนือทางเท้าระยะยื่นของกันสาดจะต้องไม่เกินกำหนดของสูตรนี้ด้วยย = สำหรับส่วนประณีตสถาปัตยกรรมของพื้นชั้นอื่นๆระยะยื่นของชายคาไม่เกิน๑๕๐ เซนติเมตรจากผนังระยะยื่นของส่วนประณีตสถาปัตยกรรมไม่เกิน๑๒๐ เซนติเมตรจากผนังระยะยื่นที่กล่าวนั้นจะต้องไม่เกินกำหนดของสูตรนี้ด้วยย = ให้ ย= ระยะยื่นออกมาจากผนังเป็นเซนติเมตร ก= ความกว้างของถนนเป็นเซนติเมตร ร= ระยะผนังอาคารจากแนวถนนเป็นเซนติเมตรข้อ ๕๓ห้ามมิให้ปลูกสร้างอาคารมีระยะดิ่งระหว่างพื้นดินถึงเพดานตรงยอดฝาหรือยอดผนังสูงเกินกว่าระยะราบจากผนังด้านหน้าของอาคารจดถึงแนวถนนฟากตรงกันข้ามเว้นแต่ในกรณีอาคารตามข้อ๕๖ หรือได้รับอนุญาตจากผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นพิเศษข้อ ๕๔ สำหรับอาคารหลังเดียวกันซึ่งมีถนนสองสายขนาบอยู่และถนนสองสายนั้นขนาดไม่เท่ากันเมื่อส่วนกว้างของอาคารนั้นไม่เกิน ๑๕ เมตรอนุญาตให้ปลูกสร้างถึงระดับสูงเท่าตอนแนวถนนที่กว้างกว่าได้ทั้งหลังสำหรับอาคารหลังเดียวกันซึ่งอยู่ที่มุมถนนสองสายขนาดไม่เท่ากัน อนุญาตให้ปลูกสร้างด้านถนนแคบถึงระดับสูง ๑ของความกว้างแห่งถนนแคบและให้ปลูกสร้างอาคารสูงดังว่านี้ได้เป็นระยะยาวจากมุมถนนเพียงสองเท่าของความกว้างแห่งถนนแคบนั้นอาคารซึ่งอยู่ริมถนนที่มีความกว้างไม่ถึง๘๐๐ เซนติเมตร แต่ไม่น้อยกว่า ๔๐๐ เซนติเมตร อนุญาตให้ปลูกสร้างได้สูงไม่เกิน ๘๐๐เซนติเมตรข้อ ๕๕ห้ามมิให้ปลูกสร้างอาคารริมแนวทางสาธารณะโดยมีระยะดิ่งระหว่างพื้นดินถึงเพดานตรงยอดฝา หรือยอดผนังสูงเกินระดับ ๔๐ เมตรถึงแม้ว่าตรงนั้นจะเป็นถนนขนาดกว้างเท่าใดก็ตามข้อ ๕๖อาคารที่ปลูกชิดกับที่ดินของผู้อื่น หรือชิดกับอาคารอีกหลังหนึ่งนั้นถ้ามีระยะห่างน้อยกว่า ๒๐๐ เซนติเมตร สำหรับอาคารสองชั้นลงมา หรือน้อยกว่า ๓๐๐เซนติเมตร สำหรับอาคารเกินสองชั้นขึ้นไป ห้ามมิให้มีหน้าต่าง ประตู หรือช่องระบายลมในด้านที่ชิดกับเขตที่ดินหรืออาคารอื่นนั้นอย่างไรก็ตามอาคารที่ปลูกชิดกับที่ดินของผู้อื่นนั้นจะมีระยะห่างจากเขตที่ดินนั้นต่ำกว่า๕๐ เซนติเมตร ไม่ได้ เว้นแต่จะปลูกสร้างโดยวิธีตกลงทำผนังร่วมกันแต่ทั้งนี้ต้องไม่เสียประโยชน์ในทางสถาปัตยกรรมข้อ ๕๗อาคารประเภทต่าง ๆ จะต้องมีที่ว่างอันปราศจากสิ่งปกคลุมไม่น้อยกว่าส่วนที่กำหนดไว้ดังต่อไปนี้(๑)อาคารที่พักอาศัย ห้องแถว หรือตึกแถว แต่ละหลังหรือห้อง ให้มีที่ว่างอยู่ ๓๐ ใน๑๐๐ ส่วนของพื้นที่(๒)อาคารพาณิชย์ โรงงานอุตสาหกรรม และอาคารสาธารณะ ให้มีที่ว่างอยู่ ๑๐ ใน ๑๐๐ส่วนของพื้นที่ เว้นแต่ในกรณีพิเศษที่การระบายลมและให้แสงสว่างเหมาะสมเพียงพอแล้วผู้ว่าราชการจังหวัดจะอนุมัติให้ปลูกสร้างโดยมีที่ว่างเปล่าน้อยกว่าส่วนที่กำหนดหรือไม่มีก็ได้ข้อ ๕๘ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดมีอำนาจที่จะประกาศในราชกิจจานุเบกษากำหนดชนิดของอาคารที่ปลูกสร้างริมถนนที่ระบุไว้ในประกาศให้จำต้องปลูกสร้างเป็นตึกแถวหรือห้องแถวแต่ชนิดเดียวได้ประกาศดังกล่าวนี้ต้องกำหนดเขตที่บังคับให้จำต้องปลูกสร้างอาคารได้แต่บางชนิดไว้หมวด ๗การสุขาภิบาล ข้อ ๕๙อาคารที่จะปลูกสร้างต้องมีทางระบายน้ำที่ใช้แล้วออกจากอาคารไปได้สะดวกข้อ ๖๐การทำรางระบายน้ำจากอาคารไปสู่ทางน้ำสาธารณะจะต้องให้มีส่วนลาดไม่ต่ำกว่า ๑ใน ๒๐๐ ตามแนวตรงที่สุดที่จะจัดทำได้ ถ้าจะใช้ท่อกลมเป็นทางระบาย ต้องมีบ่อตรวจระบายทุกระยะ๓๐ เมตร และทุกมุมเลี้ยวด้วยข้อ ๖๑ถ้าการระบายน้ำโสโครกออกจากอาคารไปสู่ทางน้ำสาธารณะซึ่งมิได้จัดเตรียมไว้โดยเฉพาะแล้ว ผู้ว่าราชการจังหวัดอาจไม่ยอมอนุญาตให้จนกว่าเจ้าของอาคารจะได้จัดการให้น้ำโสโครกนั้นมีลักษณะดีขึ้นตามที่เห็นสมควรก็ได้ข้อ ๖๒อาคารตามข้อ ๑ (๑) ถึง (๗) ถ้ามีท่อเอกประปาในทางสาธารณะซึ่งทางสาธารณะนั้นติดเขตที่สร้างอาคารก็ให้ต่อท่อประปาเข้าสู่อาคารด้วย เว้นแต่อาคารที่พักอาศัยซึ่งเจ้าของอยู่เองข้อ ๖๓การทำการระบายน้ำและติดต่อท่อระบายน้ำนั้น ท่อประปา ท่อระบายน้ำในอาคารและอุปกรณ์ต่าง ๆ สำหรับการต่อท่อและการสุขาภิบาลจะต้องมีลักษณะถูกต้องเพื่อประโยชน์ในทางอนามัยตามแบบนิยมในทางวิชาการข้อ ๖๔อาคารที่บุคคลอาจพักอาศัยใช้สอยได้ ให้มีส้วมไว้ตามจำนวนอันสมควรแต่ต้องไม่น้อยกว่าอัตราตามกำหนดไว้นี้(๑)อาคารที่พักอาศัยให้มี ๑ แท่นทุกหลัง(๒)ห้องแถวหรือตึกแถวให้มี ๒ แท่นทุก ๆ ๕ ห้อง(๓)โรงแรมให้มี ๑ แท่น ต่อกำหนด ๑๐ คนที่อาคารนั้นจะให้คนพักแรมได้(๔)โรงเรียนและโรงงานให้มี ๑ แท่น ต่อ ๑๐๐ คน ที่กำหนดให้ใช้สอยอาคารนั้น(๕)หอประชุมและโรงมหรสพให้มี ๑ แท่น ต่อ ๓๐๐ คนที่กำหนดให้ใช้สอยอาคารนั้นข้อ ๖๕ห้องส้วมต้องมีขนาดเนื้อที่ไม่ต่ำกว่า ๑.๕๐ ตารางเมตร ต่อ ๑ แท่นมีลักษณะที่จะรักษาความสะอาดได้ง่าย เรียบร้อย และมีพื้นที่ไม่ซึม กับมีช่องระบายลมตามสมควรถ้าเป็นส้วมระบายน้ำซึ่งไม่ใช่บ่อเก็บอาจม ให้ทำในตัวอาคารที่พักอาศัยได้แต่ถ้าเป็นส้วมวิธีอื่นต้องทำเป็นส่วนหนึ่งต่างหากนอกไปจากตัวอาคารที่พักอาศัยนั้นหมวด ๘การควบคุมการก่อสร้างอาคาร ข้อ ๖๖ผู้ได้รับอนุญาตปลูกสร้างอาคารต้องเก็บรักษาใบอนุญาต แผนผัง แบบก่อสร้างและรายการไว้ในบริเวณปลูกสร้าง ๑ ชุด เพื่อให้นายช่างตรวจดูได้เสมอตามเวลาที่สมควรและต้องทำการปลูกสร้างภายในเวลาที่กำหนดไว้ในใบอนุญาตเว้นไว้แต่จะได้ขอต่ออายุใบอนุญาตใหม่ข้อ ๖๗ในการปลูกสร้างอาคาร ให้ผู้รับใบอนุญาตหรือผู้แทนควบคุมให้เป็นไปตามเงื่อนไขแห่งการอนุญาตและต้องมีนายงานที่มีความสามารถตามสมควรประจำอยู่ตลอดเวลาที่ทำการปลูกสร้างถ้านายงานไม่อยู่ต้องตั้งตัวแทนกำกับการไว้คำสั่งของนายช่างซึ่งมอบให้กับนายงานหรือตัวแทนนั้นให้ถือว่าได้ให้ไว้กับผู้รับอนุญาตข้อ ๖๘ถ้านายช่างตรวจพบการปลูกสร้างอาคารผิดจากแผนผัง แบบก่อสร้าง รายการ หรือเงื่อนไขตามที่ระบุไว้ในหนังสืออนุญาตให้ตักเตือนเจ้าของอาคารหรือนายงานควบคุมแล้วรายงานให้ผู้ว่าราชการจังหวัดทราบผู้ว่าราชการจังหวัดจะแจ้งกำหนดเวลาอันสมควรให้เจ้าของอาคารจัดการแก้ไขการปลูกสร้างเสียให้ถูกต้องซึ่งเมื่อพ้นกำหนดเวลาไปแล้ว การแก้ไขยังไม่สำเร็จเรียบร้อยก็ให้ดำเนินการต่อไปตามมาตรา ๑๑ข้อ ๖๙วัตถุประกอบการปลูกสร้างอาคารต้องมีคุณสมบัติตามกำหนดของรายการและรายการคำนวณถ้ามีเหตุสงสัยในคุณภาพของวัตถุ ให้นายช่างมีอำนาจตรวจดูเอกสารของผู้ชำนาญแสดงผลการทดลองกำลังหรือเรียกตัวอย่างวัตถุตามปริมาณสมควรจากผู้รับอนุญาตเพื่อตรวจสอบโดยการทดลองตามหลักวิชาการซึ่งผู้รับอนุญาตจะต้องจัดการส่งให้ตามต้องการโดยไม่คิดมูลค่าข้อ ๗๐ถ้าปรากฏแก่นายช่างว่ารายการคำนวณรากฐานที่ได้อนุญาตไว้เกิดความไม่แน่นอนขึ้นเพราะเหตุพื้นดินที่จะปลูกสร้างรากฐานนั้นมิได้เป็นไปตามที่คาดหมายไว้ให้นายช่างมีอำนาจสั่งเปลี่ยนแปลงรายการคำนวณของรากฐานนั้นเสียใหม่ได้การปลูกสร้างรากฐานของอาคารให้ทำได้เฉพาะเวลากลางวันเว้นไว้แต่จะได้รับอนุญาตจากผู้ว่าราชการจังหวัดให้ทำในเวลากลางคืนได้ข้อ ๗๑การปลูกสร้างอาคารที่ติดต่อกับทางสาธารณะ ผู้รับอนุญาตจะต้องแสดงวิธีการและขั้นของงานให้เป็นที่พอใจนายช่างก่อนว่าเป็นที่ปลอดภัยแก่ผู้ใช้ทางสาธารณะนั้นแล้ว จึงจะลงมือทำการปลูกสร้างนั้นได้ข้อ ๗๒เมื่อนายช่างประสงค์จะเข้าตรวจอาคารที่ปลูกสร้างไว้เสร็จแล้วว่า อยู่ในภาวะอันสมควรหรือไม่ก็ให้แจ้งกำหนดเวลาตรวจให้เจ้าของอาคารทราบเป็นหนังสือก่อนตรวจอย่างน้อย ๔๘ชั่วโมง เจ้าของอาคารหรือตัวแทนจะต้องให้ความสะดวกต่อนายช่างในการตรวจตามสมควรข้อ ๗๓เมื่อนายช่างตรวจพบอาคารซึ่งไม่อยู่ในภาวะสมควร น่าจะเป็นอันตรายต่อร่างกายชีวิตหรือทรัพย์สิน ให้รายงานผู้ว่าราชการจังหวัดทราบ ผู้ว่าราชการจังหวัดจะสั่งเจ้าของอาคารให้เปลี่ยนแปลงแก้ไขหรือรื้อถอนตามแบบ ย. ๔ ท้ายกฎกระทรวงนี้ก็ได้ถ้าคำสั่งเป็นการให้เปลี่ยนแปลงแก้ไข ให้ถือการอนุญาตปลูกสร้างนั้นเป็นการเร่งร้อนโดยออกหนังสืออนุญาตแบบชั่วคราวให้เวลาขออนุญาตหมวด ๙ค่าธรรมเนียม ข้อ ๗๔ ค่าธรรมเนียมการตรวจแบบก่อสร้างรวมทั้งการออกใบอนุญาตให้เรียกเก็บดังนี้(๑)อาคารที่พักอาศัยซึ่งทำด้วยวัตถุถาวร คำนวณตามเนื้อที่ของพื้นที่ของอาคารทุกชั้นตารางเมตรละ ๑๐ สตางค์(๒)อาคารที่พักอาศัยซึ่งทำด้วยวัตถุอันมิใช่วัตถุถาวร คำนวณตามเนื้อที่ของพื้นที่อาคารทุกชั้นตารางเมตรละ ๕ สตางค์(๓) ท่อรางระบายน้ำ รั้ว หรือกำแพง กับทั้งประตูรั้วหรือประตูกำแพงนั้น คำนวณตามระยะยาวเมตรละ ๕ สตางค์(๔)เขื่อน ท่าน้ำ หรือสะพานท่าน้ำ คำนวณตามระยะยาว เมตรละ ๒๐ สตางค์(๕) สะพานอู่เรือ คานเรือ หรือป้ายโฆษณา คำนวณตามเนื้อที่ ตารางเมตรละ ๔๐ สตางค์(๖)อาคารอย่างอื่นคำนวณตามเนื้อที่ของพื้นอาคารทุกชั้น ตารางเมตรละ ๔๐ สตางค์แต่ถ้าเป็นอาคารชนิดที่ไม่ใช้เนื้อที่ภายใน คำนวณตามระยะยาวเมตรละ ๒๐ สตางค์ในการคิดค่าธรรมเนียมเศษของเมตรหรือตารางเมตร ถ้าต่ำกว่ากึ่งให้ปัดทิ้ง ตั้งแต่กึ่งขึ้นไปให้คิดเป็นหนึ่งข้อ ๗๕ค่าธรรมเนียมการออกใบอนุญาตต่ออายุหรือใบแทน ฉบับละ ๑.๐๐ บาทข้อ ๗๖การตรวจแบบก่อสร้างรวมทั้งการออกใบอนุญาตสำหรับอาคารชั่วคราวไม่ให้เรียกเก็บค่าธรรมเนียมให้ไว้ ณ วันที่ ๑ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๙๘พลเรือโท สุนาวินวิวัฒรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย[เอกสารแนบท้าย]๑.แบบคำขออนุญาตปลูกสร้างอาคาร (ย. ๑)๒.แบบใบอนุญาตให้ปลูกสร้างอาคาร (ย. ๒)๓.แบบคำสั่งเปลี่ยนแปลงแบบอาคาร (ย. ๓)๔.แบบคำสั่งแก้ไขอาคาร (ย. ๔)(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)หมายเหตุ:- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ เนื่องจากได้มีพระราชกฤษฎีกาประกาศใช้พระราชบัญญัติควบคุมการก่อสร้างอาคารพ.ศ. ๒๔๗๙ ในท้องที่บางแห่งนอกเขตเทศบาล จึงจำเป็นจะต้องออกกฎกระทรวงวางระเบียบการขออนุญาตปลูกสร้างอาคารเพื่อให้เป็นแนวทางปฏิบัติสำหรับผู้ที่อยู่ในเขตประกาศใช้พระราชบัญญัติควบคุมการก่อสร้างอาคารพ.ศ. ๒๔๗๙ จะได้ยื่นคำขอปลูกสร้างอาคารให้ถูกต้องกับระเบียบต่อไปประภาศรี/พิมพ์๒๘พฤษภาคม ๒๕๕๐ฐิติพงษ์/ตรวจ๑๕มิถุนายน ๒๕๕๐โชติกานต์/ปรับปรุง๑๗ กันยายน ๒๕๖๓อรญา/ตรวจ๑ กุมภาพันธ์๒๕๖๔[๑]ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๗๒/ตอนที่ ๔๘/หน้า ๙๔๙/๒๘ มิถุนายน ๒๔๙๘