ข้อบังคับของรัฐสภาข้อบังคับของรัฐสภาว่าด้วยเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภาพ.ศ. ๒๕๒๖ อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕ และมาตรา ๗แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา พ.ศ. ๒๕๑๖ และมาตรา ๖แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา พ.ศ. ๒๕๑๖ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๒๖ประธานรัฐสภาออกข้อบังคับไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ข้อบังคับนี้เรียกว่า ข้อบังคับของรัฐสภาว่าด้วยเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภาพ.ศ. ๒๕๒๖ข้อ ๒[๑]ข้อบังคับนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปข้อ ๓ ให้ยกเลิกข้อบังคับของสภานิติบัญญัติแห่งชาติว่าด้วยเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภาพ.ศ. ๒๕๑๖ข้อ ๔เครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา ให้มี ๔ ชนิด คือ(๑) เครื่องแบบปกติ(๒) เครื่องแบบครึ่งยศ(๓) เครื่องแบบเต็มยศ(๔) เครื่องแบบสโมสรข้อ ๕เครื่องแบบปกติ มี ๕ แบบ คือก. เครื่องแบบปกติขาวข. เครื่องแบบปกติกากีคอตั้งค. เครื่องแบบปกติกากีคอพับง. เครื่องแบบปกติกากีคอแบะจ. เครื่องแบบปกติกากีแกมเขียวก. เครื่องแบบปกติขาวให้ประกอบด้วย(๑) หมวกสมาชิกชาย ให้ใช้หมวกทรงหม้อตาลสีขาว กะบังหน้าทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ สายรัดคางสีทองกว้าง ๑ เซนติเมตรมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็กติดที่ข้างหมวก ข้างละ ๑ ดุม ผ้าพันหมวกสีขาวที่หน้าหมวกติดตราครุฑพ่าห์ปักดิ้นสีทอง สูง ๕ เซนติเมตร บนหมอนสักหลาดสีขาวสมาชิกหญิง ให้อนุโลมตามแบบหมวกของสมาชิกชายแต่เป็นทรงอ่อน(๒) เสื้อสมาชิกชาย ให้ใช้เสื้อแบบราชการสีขาวใช้ดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดใหญ่ ๕ ดุมผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่อกเสื้อเหนือกระเป๋าบนซ้ายด้วยสมาชิกหญิง ให้ใช้เสื้อนอกคอแบะสีขาวแบบคอป้านแขนยาวถึงข้อมือ มีตะเข็บหลัง ๔ ตะเข็บที่แนวสาบอกมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๑.๕ เซนติเมตร ๕ ดุมมีกระเป๋าล่างข้างละ ๑ กระเป๋า เป็นกระเป๋าเจาะเฉียงเล็กน้อยไม่มีใบปกกระเป๋าและให้ใช้เสื้อคอพับแขนยาวสีขาวผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกลาสีการประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ให้ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย(๓) อินทรธนูให้มีอินทรธนูแข็งกว้าง ๔ เซนติเมตรยาวตามความยาวของบ่าพื้นสักหลาดสีดำปักดิ้นสีทองเป็นลายประจำยามเต็มแผ่นติดทับเสื้อเหนือบ่าทั้งสองข้างจากไหล่ไปคอด้านคอปลายมนติดดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็ก(๔) กางเกง กระโปรงสมาชิกชาย ให้ใช้กางเกงแบบราชการสีขาวขายาว ไม่พับปลายขาสมาชิกหญิง ให้ใช้กระโปรงสีขาวยาวปิดเข่า ปลายบานเล็กน้อย(๕) รองเท้า ถุงเท้าสมาชิกชาย ให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำชนิดผูกถุงเท้าสีดำสมาชิกหญิงให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำปิดปลายเท้าไม่มีลวดลายส้นสูงไม่เกิน ๗ เซนติเมตรถุงเท้ายาวสีเนื้อ(๖) เครื่องหมายสังกัดให้มีเครื่องหมายรูปรัฐธรรมนูญอยู่ภายในวงกลมมีรัศมีโดยรอบขนาดสูง ๒.๕ เซนติเมตร ทำด้วยโลหะโปร่งสีทอง สำหรับสมาชิกชายให้ติดที่คอเสื้อตอนหน้าทั้งสองข้าง ส่วนสมาชิกหญิงให้ติดที่คอแบะของเสื้อตอนบนทั้งสองข้างเหนือแนวเครื่องอิสริยาภรณ์ข. เครื่องแบบปกติกากีคอตั้งลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว เว้นแต่สีของหมวก ผ้าพันหมวกหมอนสักหลาดสำหรับปักตราครุฑพ่าห์ เสื้อ และกางเกงหรือกระโปรงเป็นสีกากีหรือสีกากีนวลให้ใช้เครื่องแบบนี้แทนเครื่องแบบปกติขาวในโอกาสไปงานพิธีต่างจังหวัดหรือตามหมายกำหนดการค. เครื่องแบบปกติกากีคอพับให้ประกอบด้วย(๑) หมวกสมาชิกชายให้ใช้หมวกทรงหม้อตาลสีกากีหรือสีกากีนวลเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติกากีคอตั้งเว้นแต่ตราครุฑพ่าห์ที่หน้าหมวกให้ใช้ตราครุฑพ่าห์ในบัวกนกทำด้วยโลหะสีทอง สูง ๖.๕เซนติเมตร และสายรักคางให้ใช้สายรัดคางหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำสมาชิกหญิง ให้อนุโลมตามแบบหมวกของสมาชิกชายแต่เป็นทรงอ่อน(๒) เสื้อให้ใช้เสื้อเชิ้ตสีกากีหรือสีกากีนวลแขนยาวรัดข้อมือมีดุมที่ข้อมือข้างละ ๑ ดุม หรือแขนสั้น มีกระเป๋าเย็บติดที่หน้าอกเสื้อข้างละ ๑กระเป๋า ที่กระเป๋าเสื้อมีแถบอยู่ตรงกลางตามทางดิ่งกว้าง ๓.๕ เซนติเมตรมีใบปกกระเป๋ารูปมนชายกลางแหลม ที่ปากกระเป๋าทั้งสองข้างติดดุมข้างละ ๑ ดุมสำหรับขัดกับใบปกกระเป๋า ตัวเสื้อผ่าอกตลอด มีสาบกว้าง ๓.๕ เซนติเมตรติดดุมตามแนวอกเสื้อ ๕ ดุม ระยะห่างกันพอสมควรและติดเครื่องหมายสังกัดที่ปกคอเสื้อด้านหน้าทั้งสองข้างที่ไหล่เสื้อประดับอินทรธนูสีเดียวกับเสื้อยาวตามความยาวของบ่า เย็บติดกับเสื้อเหนือบ่าทั้งสองข้างจากไหล่ไปคอ ปลายมนด้านไหล่กว้าง ๔ เซนติเมตร ด้านคอกว้าง ๓ เซนติเมตร ตอนปลายขัดดุมติดกับตัวเสื้อดุมที่กล่าวนี้มีลักษณะเป็นรูปกลมแบนทำด้วยวัตถุสีเดียวกับเสื้อในโอกาสไปงานพิธีหรือเข้าที่ชุมนุมชนให้ใช้เสื้อเชิ้ตแขนยาวผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกลาสีสอดชายผ้าผูกคอไว้ภายในเสื้อใต้ดุมเม็ดที่สองการประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย(๓)[๒]อินทรธนูให้ใช้อินทรธนูอ่อน มีแถบสีเหลืองหรือสีทอง กว้าง ๓เซนติเมตร ติดทางต้นอินทรธนู ๑ แถบ และแถบกว้าง ๑ เซนติเมตร ติดเรียงต่อไปอีก ๒แถบ แถบบนขมวดเป็นวงกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางวงใน ๑ เซนติเมตรการติดแถบให้ติดตามขวางที่ต้นอินทรธนูแถบแรกให้ห่างจากต้นอินทรธนู ๕ มิลลิเมตรและแถบต่อไปเว้นระยะห่างกัน ๕ มิลลิเมตร และมีเครื่องหมายทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปรัฐธรรมนูญอยู่กลางพระมหามงกุฎ ประกอบด้วยรวงข้าวและดอกบัวตูมวงล้อมอยู่เบื้องล่างขนาดสูง ๕ เซนติเมตร ติดทับบนแถบ(๔) กางเกง กระโปรงสมาชิกชาย ให้ใช้กางเกงแบบราชการสีกากีหรือสีกากีนวลขายาวไม่พับปลายขาสมาชิกหญิง ให้ใช้กางเกงแบบสมาชิกหรือกระโปรงสีกากีหรือสีกากีนวลยาวปิดเข่า ปลายบานเล็กน้อย(๕) เข็มขัดให้ใช้เข็มขัดทำด้วยด้ายถักสีกากีกว้าง ๓ เซนติเมตรหัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าทางนอนปลายมน กว้าง ๓.๕เซนติเมตร ยาว ๕ เซนติเมตร มีรูปครุฑดุนนูนอยู่กึ่งกลางหัวเข็มขัดไม่มีเข็มสำหรับสอดรู ปลายเข็มขัดหุ้มด้วยโลหะสีทอง กว้าง ๑ เซนติเมตร(๖) รองเท้า ถุงเท้าสมาชิกชายให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำชนิดผูกหรือหุ้มข้อหนังสีดำ ถุงเท้าสีดำสมาชิกหญิง ถ้าใช้กางเกงให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำปิดปลายเท้า ไม่มีลวดลาย ถุงเท้าสั้นสีดำถ้าใช้กระโปรงให้ใช้รองเท้าส้นสูงสีดำปิดปลายเท้า ไม่มีลวดลาย ส้นสูงไม่เกิน ๗เซนติเมตร ถุงเท้ายาวสีเนื้อง. เครื่องแบบปกติกากีคอแบะให้ประกอบด้วย(๑) หมวกสมาชิกชาย ให้ใช้หมวกทรงหม้อตาลสีกากีหรือสีกากีนวลเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติกากีคอพับสมาชิกหญิง ให้อนุโลมตามแบบหมวกของสมาชิกชายแต่เป็นทรงอ่อน(๒) เสื้อให้ใช้เสื้อสีกากีหรือสีกากีนวลคอแบะแบบคอตื้นแขนสั้นปล่อยเอว ตัวเสื้อผ่าอกตลอด มีดุมที่อกเสื้อ ๔ ดุม มีกระเป๋าเย็บติดภายนอกเป็นกระเป๋าบนและล่างอย่างละสองกระเป๋ากระเป๋าบนมีใบปกมนชายกลางแหลม มีแถบกว้าง ๓.๕ เซนติเมตร ตรงกึ่งกลางกระเป๋าทางดิ่งกระเป๋าล่างเป็นกระเป๋าย่ามมีใบปกรูปตัดที่ปากกระเป๋าทั้งสองกระเป๋ามีดุมที่ปากกระเป๋าข้างละ๑ ดุม สำหรับขัดกับใบปกกระเป๋าดุมที่กล่าวนี้มีลักษณะเป็นรูปกลมแบนทำด้วยวัตถุสีเดียวกับเสื้อที่เอวด้านหลังคาดด้วยผ้าสีเดียวกับเสื้อขนาดกว้าง๕ เซนติเมตร และติดเครื่องหมายสังกัดที่ปกคอเสื้อด้านหน้าทั้งสองข้างการประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย(๓) อินทรธนู กางเกง กระโปรง เข็มขัด รองเท้า ถุงเท้าให้ใช้เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติกากีคอพับให้ใช้เครื่องแบบนี้แทนเครื่องแบบปกติกากีคอพับได้ในโอกาสอันสมควรจ. เครื่องแบบปกติกากีแกมเขียวให้ประกอบด้วย(๑) หมวกให้ใช้หมวกแก๊ปทรงอ่อนสีกากีแกมเขียวที่หน้าหมวกเหนือแก๊ปติดตราครุฑพ่าห์ในบัวกนกทำด้วยโลหะสีทองสูง ๓ เซนติเมตรหรือปักตราครุฑพ่าห์ด้วยด้ายหรือไหมสีเหลืองหรือสีทอง สูง ๓ เซนติเมตร(๒) เสื้อให้ใช้เสื้อคอเปิดสีกากีแกมเขียวไม่มีสาบอกที่คอและแนวอกมีดุม ๖ ดุม ขัดดุมปิดคอได้มีลิ้นปิดอกแขนยาวแบบทรงกระบอกที่อกมีกระเป๋าไม่มีสาบปะข้างละ ๑ กระเป๋ามุมกระเป๋าและปกกระเป๋าเป็นรูปตัดพองาม มีปกขัดดุมข้างละ ๑ ดุมทำด้วยวัตถุสีเดียวกับเสื้อรูปกลมแบบขนาดเล็ก ชายเสื้อตัดตรงไม่มีเว้าที่ปกคอเสื้อทั้งสองข้างปักด้วยด้ายหรือไหมสีเหลือง หรือสีทองเป็นรูปรัฐธรรมนูญอยู่ภายในวงกลม มีรัศมีโดยรอบ ขนาดสูง ๒.๕ เซนติเมตร(๓) กางเกงให้ใช้กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวไม่พับปลายขาที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้างเป็นกระเป๋าปะปากกระเป๋าเฉียงไม่มีปกและจะมีกระเป๋าหลังเป็นกระเป๋าปะ มีปกขัดดุมกระเป๋าละ ๑ ดุมด้วยก็ได้ตะเข็บกางเกงทุกตะเข็บต้องเป็นตะเข็บคู่(๔) เข็มขัดให้ใช้เข็มขัดทำด้วยด้ายถักสีกากีแกมเขียว กว้าง ๓เซนติเมตรหัวเข็มขัดและปลายเข็มขัดให้มีลักษณะเช่นเดียวกันกับเข็มขัดของเครื่องแบบปกติกากีคอพับ(๕) รองเท้าให้ใช้รองเท้าสูงครึ่งน่องสีกากีแกมเขียวหรือสีดำมีรูร้อยเชือกให้ใช้เครื่องแบบนี้เป็นเครื่องแบบสนาม ในโอกาสตรวจการเฉพาะกิจข้อ ๖เครื่องแบบครึ่งยศ ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาวเว้นแต่กางเกงหรือกระโปรงให้ใช้ผ้าสักหลาดหรือเสิร์จสีดำประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ แต่ไม่สวมสายสะพายข้อ ๗เครื่องแบบเต็มยศ ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์สวมสายสะพายข้อ ๘เครื่องแบบสโมสรเครื่องแบบสโมสรสำหรับสมาชิกชาย มี ๓ แบบ(๑) เครื่องแบบสโมสร ก.ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบเต็มยศ(๒) เครื่องแบบสโมสร ข.ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบสโมสร ก. เว้นแต่เสื้อ ให้ใช้เสื้อสโมสรสีขาวทำด้วยผ้าสักหลาด หรือเสิร์จเปิดอก ปาดเอว มีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็กติดที่ข้อมือข้างละ ๓ ดุมที่ระหว่างอกกับเอวข้างละ ๓ ดุมและที่บรรจบเสื้อมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดใหญ่ข้างละ ๑ ดุมดุมคู่นี้มีสายสร้อยสีทองร้อยติดกัน ประกอบด้วยเสื้อกั๊กสีขาวมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ ๓ ดุม และเสื้อเชิ้ตสีขาวอกแข็ง ข้อมือแข็งคอเชิ้ตชั้นเดียว แบบปีกผีเสื้อผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่ายเครื่องหมายสังกัด ให้ติดที่คอแบะของเสื้อตอนบนทั้งสองข้างเหนือแนวเครื่องราชอิสริยาภรณ์(๓) เครื่องแบบสโมสร ค.ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบสโมสร ข. เว้นแต่เสื้อเชิ้ตอกแข็งให้ใช้เสื้อเชิ้ตอกอ่อนสีขาวและเสื้อกั๊กให้ใช้แพรแถบสีเดียวกับกางเกงรัดเอวแทนแพรแถบนี้ส่วนกลางด้านหน้ากว้าง ๑๒ เซนติเมตร ปลายทั้งสองข้างเรียว กว้าง ๑๑ เซนติเมตรที่ปลายมีขอเกี่ยวติดกันในขณะคาดทางด้านหลังสมาชิกหญิง ให้แต่งตามสมัยนิยมข้อ ๙เครื่องแบบปกติขาว เครื่องแบบครึ่งยศ เครื่องแบบเต็มยศและเครื่องแบบสโมสรให้แต่งตามหมายกำหนดการข้อ ๑๐อดีตสมาชิกรัฐสภา ให้แต่งเครื่องแบบเช่นเดียวกับสมาชิกรัฐสภา เว้นแต่เครื่องหมายสังกัดให้ติดที่อกเสื้อเบื้องขวาข้อ ๑๑อดีตสมาชิกรัฐสภาผู้มีลักษณะดังต่อไปนี้ไม่มีสิทธิแต่งเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา คือ(๑) เป็นบุคคลไร้ความสามารถหรือบุคคลเสมือนไร้ความสามารถ(๒) เป็นบุคคลล้มละลายซึ่งศาลยังไม่สั่งให้พ้นจากคดี(๓) ถูกจำคุกโดยพิพากษาถึงที่สุดหรือคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมายให้จำคุก เว้นแต่ในความผิดอันได้กระทำโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ(๔)เป็นบุคคลที่วุฒิสภาหรือสภาผู้แทนราษฎรมีมติให้พ้นจากสมาชิกภาพของสมาชิกวุฒิสภาหรือสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร(๕) ประพฤติตนในทางที่อาจเป็นการเสื่อมเสียเกียรติของรัฐสภาและประธานรัฐสภาสั่งให้ผู้นั้นงดแต่งเครื่องแบบสำหรับอดีตสมาชิกรัฐสภาในระยะเวลาที่กำหนดหรือตลอดไปข้อ ๑๒นอกจากเครื่องแบบดังได้กล่าวแล้วในข้อ ๔ ให้มีเครื่องหมายโลหะสีทองลงยาสีธงชาติไทย มีลักษณะกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร ตอนบนเป็นรูปยอดโดมของพระที่นั่งอนันตสมาคมตรงกลางมีรูปรัฐธรรมนูญประดิษฐานบนพานสองชั้นและเบื้องล่างมีข้อความว่า สมาชิกรัฐสภาหรือ อดีตสมาชิกรัฐสภา แล้วแต่กรณีเครื่องแต่งกายนี้ให้ใช้ประดับที่รังดุมคอพับของเสื้อนอกเบื้องซ้ายในเวลาแต่งกายสากลประกาศ ณ วันที่ ๒๗ กันยายน พ.ศ. ๒๕๒๖จารุบุตร เรืองสุวรรณประธานรัฐสภาข้อบังคับของรัฐสภา ว่าด้วยเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๒๙[๓]วิภา/ผู้จัดทำ๑๐ มีนาคม ๒๕๕๗[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๐๐/ตอนที่ ๑๖๒/ฉบับพิเศษ หน้า ๑/๑๒ ตุลาคม ๒๕๒๖[๒] ข้อ ๕ ค. (๓)แก้ไขเพิ่มเติมโดยข้อบังคับของรัฐสภา ว่าด้วยเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา (ฉบับที่ ๒)พ.ศ. ๒๕๒๙[๓] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๐๓/ตอนที่ ๑๐๐/ฉบับพิเศษ หน้า ๑๔/๑๑ มิถุนายน ๒๕๒๙