คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 720419หลักกฎหมาย: นาย ศ ผู้ฟ้องคดี ยื่นฟ้อง อธิบดีกรมที่ดิน ที่ 1 กรมที่ดิน ที่ 2 ผู้ถูกฟ้องคดี อ้างว่า ผู้ฟ้องคดีเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ที่ดิน โฉนดเลขที่ 20879 และเลขที่ 20880 โดยผู้ฟ้องคดีรับโอนที่ดินทั้งสองแปลงทางพินัยกรรม ผู้ฟ้องคดีขอรังวัดสอบเขตที่ดินทั้งสองแปลง ผลการรังวัดปรากฏว่าที่ดินทั้งสองแปลงมีเหมืองสาธารณประโยชน์คั่นระหว่างกลาง ผู้ฟ้องคดีตรวจสอบพบว่านายอำเภอแม่สายได้นำรังวัดเพื่อออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงแปลงสาธารณประโยชน์ตั้งอยู่ เนื้อที่ 4 ไร่ 2 งาน 6.9 ตารางวา จนกระทั่งมีการออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงเลขที่ ชร 3649 ผู้ฟ้องคดีเห็นว่าโฉนดที่ดินทั้งสองแปลงของผู้ฟ้องคดีมีแนวเขตติดต่อกันและมีระวางแนวเขตติดกับแม่น้ำรวก โดยมีการออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์และมีการไต่สวนออกโฉนดที่ดินโดยตามหลักฐานทั้งหมดไม่ปรากฏว่ามีเหมืองสาธารณประโยชน์คั่นอยู่แต่อย่างใด และที่ดินทั้งสองแปลงเกิดที่งอกริมตลิ่งตามธรรมชาติก่อนมีที่งอกมีแนวเขตตามระวางที่ดินติดกับแม่น้ำรวก ต่อมาได้มีที่งอกออกไปจากชายตลิ่งของที่ดินทั้งสองแปลง โดยที่ดินโฉนดเลขที่ 20879 เกิดที่งอกออกไปจากชายตลิ่งเข้าไปในแม่น้ำรวก 3 ด้าน และที่ดินโฉนดเลขที่ 20880 มีที่งอกออกไปจากชายตลิ่งเข้าไปในแม่น้ำรวก 2 ด้าน ผู้ฟ้องคดีจึงมีหนังสือขอให้เพิกถอนหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงเลขที่ ชร 3649 แต่เจ้าพนักงานที่ดินจังหวัดเชียงรายสาขาแม่สายมีหนังสือแจ้งผลการพิจารณาว่าหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงแปลงดังกล่าวเป็นไปตามกฎหมาย ระเบียบ วิธีการ หลักเกณฑ์ ขั้นตอน และชอบด้วยกฎหมาย ขอให้ศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งเพิกถอนหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงเลขที่ ชร 3649 ผู้ถูกฟ้องคดีทั้งสองให้การว่า การออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวง เลขที่ ชร 3649 เป็นการดำเนินการตามกฎหมายและระเบียบโดยชอบด้วยกฎหมาย และข้อเท็จจริงไม่อาจฟังเป็นที่ยุติได้ว่าการออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวง เลขที่ ชร 3649 ทับที่ดินซึ่งผู้ฟ้องคดีอ้างว่าได้กรรมสิทธิ์ตามหลักส่วนควบ เนื่องจากเป็นที่งอกจากโฉนดที่ดินเลขที่ 20879 และเลขที่ 20880 ตำบลเกาะช้าง อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย จึงไม่มีกรณีที่ต้องเพิกถอนหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวง ขอให้ยกฟ้อง ผู้ถูกฟ้องคดีทั้งสองยื่นคำร้องโต้แย้งเขตอำนาจศาลว่า คดีนี้เป็นข้อพิพาทที่โต้แย้งกันในเรื่องสิทธิในที่ดิน ซึ่งอยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลยุติธรรม ศาลปกครองกลางเห็นว่า ผู้ฟ้องคดีฟ้องว่าผู้ฟ้องคดีได้รับความเดือดร้อนเสียหายจากการที่เจ้าหน้าที่ของผู้ถูกฟ้องคดีทั้งสองได้ออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวง เลขที่ ชร 3649 โดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย เนื่องจากออกทับที่ดินของผู้ฟ้องคดี จึงเป็นคดีพิพาทเกี่ยวกับการที่หน่วยงานทางปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐกระทำการโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายตามมาตรา 9 วรรคหนึ่ง (1) แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 เป็นคดีที่อยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลปกครอง ศาลจังหวัดเชียงรายเห็นว่า ผู้ถูกฟ้องคดีคัดค้านหรือโต้แย้งการรังวัดออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงดังกล่าว ก็โดยอาศัยเหตุว่าการรังวัดออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงนั้นทับที่งอกที่เกิดจากที่ดินโฉนดเลขที่ 20879 และ 20880 อันเป็นการมุ่งหมายให้ศาลรับรองหรือคุ้มครองสิทธิของผู้ฟ้องคดีในที่งอกริมตลิ่งเป็นสำคัญ ซึ่งเป็นคดีพิพาทเกี่ยวกับสิทธิในที่ดิน คดีอยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลยุติธรรม คณะกรรมการพิจารณาแล้วเห็นว่า แม้อธิบดีกรมที่ดิน ที่ 1 กรมที่ดิน ที่ 2 ผู้ถูกฟ้องคดี จะเป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐและหน่วยงานทางปกครอง ตามมาตรา 3 แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 โดยผู้ฟ้องคดีอ้างว่า ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1 ออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายทับที่ดินที่ผู้ฟ้องคดีเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ และมีคำขอให้เพิกถอนหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงดังกล่าวอันเป็นการตั้งรูปเรื่องการฟ้องคดีเป็นการฟ้องขอให้เพิกถอนคำสั่งทางปกครองที่ออกโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย แต่เหตุแห่งการฟ้องขอให้เพิกถอนหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงดังกล่าวก็เนื่องมาจากผู้ฟ้องคดีอ้างว่าที่ดินพิพาทเป็นของผู้ฟ้องคดี แต่ผู้ถูกฟ้องคดีทั้งสองอ้างว่าเป็นที่ดินสาธารณประโยชน์ ดังนั้น การที่ศาลจะมีคำพิพากษาหรือคำสั่งตามคำขอของผู้ฟ้องคดีได้หรือไม่นั้นจำต้องวินิจฉัยก่อนว่าที่ดินพิพาทเป็นที่ดินของผู้ฟ้องคดีหรือเป็นที่สาธารณประโยชน์ คำฟ้องของผู้ฟ้องคดีจึงมีความมุ่งหมายที่จะให้ศาลรับรองคุ้มครองสิทธิในที่ดินของผู้ฟ้องคดีเป็นสำคัญ ข้อพิพาทในคดีนี้จึงเป็นคดีพิพาทเกี่ยวกับสิทธิในที่ดินซึ่งอยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลยุติธรรม ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำวินิจฉัยที่ 57/2568ศาลปกครองกลางศาลผู้ส่งความเห็นศาลจังหวัดเชียงรายศาลผู้รับความเห็นนาย ศ.ผู้ฟ้องคดีอธิบดีกรมที่ดิน ที่ 1 กับพวกรวม 2 คนผู้ถูกฟ้องคดี พ.ร.บ.ว่าด้วยการวินิจฉัยชี้ขาดอำนาจหน้าที่ระหว่างศาล พ.ศ.2542 พ.ร.บ.จัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ.2542 พ.ร.บ.ระเบียบบริหารราชการกรุงเทพมหานคร พ.ศ.2528 ป.พ.พ. ป.ที่ดิน นาย ศ ผู้ฟ้องคดี ยื่นฟ้อง อธิบดีกรมที่ดิน ที่ 1 กรมที่ดิน ที่ 2 ผู้ถูกฟ้องคดี อ้างว่า ผู้ฟ้องคดีเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ที่ดิน โฉนดเลขที่ 20879 และเลขที่ 20880 โดยผู้ฟ้องคดีรับโอนที่ดินทั้งสองแปลงทางพินัยกรรม ผู้ฟ้องคดีขอรังวัดสอบเขตที่ดินทั้งสองแปลง ผลการรังวัดปรากฏว่าที่ดินทั้งสองแปลงมีเหมืองสาธารณประโยชน์คั่นระหว่างกลาง ผู้ฟ้องคดีตรวจสอบพบว่านายอำเภอแม่สายได้นำรังวัดเพื่อออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงแปลงสาธารณประโยชน์ตั้งอยู่ เนื้อที่ 4 ไร่ 2 งาน 6.9 ตารางวา จนกระทั่งมีการออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงเลขที่ ชร 3649 ผู้ฟ้องคดีเห็นว่าโฉนดที่ดินทั้งสองแปลงของผู้ฟ้องคดีมีแนวเขตติดต่อกันและมีระวางแนวเขตติดกับแม่น้ำรวก โดยมีการออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์และมีการไต่สวนออกโฉนดที่ดินโดยตามหลักฐานทั้งหมดไม่ปรากฏว่ามีเหมืองสาธารณประโยชน์คั่นอยู่แต่อย่างใด และที่ดินทั้งสองแปลงเกิดที่งอกริมตลิ่งตามธรรมชาติก่อนมีที่งอกมีแนวเขตตามระวางที่ดินติดกับแม่น้ำรวก ต่อมาได้มีที่งอกออกไปจากชายตลิ่งของที่ดินทั้งสองแปลง โดยที่ดินโฉนดเลขที่ 20879 เกิดที่งอกออกไปจากชายตลิ่งเข้าไปในแม่น้ำรวก 3 ด้าน และที่ดินโฉนดเลขที่ 20880 มีที่งอกออกไปจากชายตลิ่งเข้าไปในแม่น้ำรวก 2 ด้าน ผู้ฟ้องคดีจึงมีหนังสือขอให้เพิกถอนหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงเลขที่ ชร 3649 แต่เจ้าพนักงานที่ดินจังหวัดเชียงรายสาขาแม่สายมีหนังสือแจ้งผลการพิจารณาว่าหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงแปลงดังกล่าวเป็นไปตามกฎหมาย ระเบียบ วิธีการ หลักเกณฑ์ ขั้นตอน และชอบด้วยกฎหมาย ขอให้ศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งเพิกถอนหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงเลขที่ ชร 3649 ผู้ถูกฟ้องคดีทั้งสองให้การว่า การออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวง เลขที่ ชร 3649 เป็นการดำเนินการตามกฎหมายและระเบียบโดยชอบด้วยกฎหมาย และข้อเท็จจริงไม่อาจฟังเป็นที่ยุติได้ว่าการออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวง เลขที่ ชร 3649 ทับที่ดินซึ่งผู้ฟ้องคดีอ้างว่าได้กรรมสิทธิ์ตามหลักส่วนควบ เนื่องจากเป็นที่งอกจากโฉนดที่ดินเลขที่ 20879 และเลขที่ 20880 ตำบลเกาะช้าง อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย จึงไม่มีกรณีที่ต้องเพิกถอนหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวง ขอให้ยกฟ้อง ผู้ถูกฟ้องคดีทั้งสองยื่นคำร้องโต้แย้งเขตอำนาจศาลว่า คดีนี้เป็นข้อพิพาทที่โต้แย้งกันในเรื่องสิทธิในที่ดิน ซึ่งอยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลยุติธรรม ศาลปกครองกลางเห็นว่า ผู้ฟ้องคดีฟ้องว่าผู้ฟ้องคดีได้รับความเดือดร้อนเสียหายจากการที่เจ้าหน้าที่ของผู้ถูกฟ้องคดีทั้งสองได้ออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวง เลขที่ ชร 3649 โดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย เนื่องจากออกทับที่ดินของผู้ฟ้องคดี จึงเป็นคดีพิพาทเกี่ยวกับการที่หน่วยงานทางปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐกระทำการโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายตามมาตรา 9 วรรคหนึ่ง (1) แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 เป็นคดีที่อยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลปกครอง ศาลจังหวัดเชียงรายเห็นว่า ผู้ถูกฟ้องคดีคัดค้านหรือโต้แย้งการรังวัดออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงดังกล่าว ก็โดยอาศัยเหตุว่าการรังวัดออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงนั้นทับที่งอกที่เกิดจากที่ดินโฉนดเลขที่ 20879 และ 20880 อันเป็นการมุ่งหมายให้ศาลรับรองหรือคุ้มครองสิทธิของผู้ฟ้องคดีในที่งอกริมตลิ่งเป็นสำคัญ ซึ่งเป็นคดีพิพาทเกี่ยวกับสิทธิในที่ดิน คดีอยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลยุติธรรม คณะกรรมการพิจารณาแล้วเห็นว่า แม้อธิบดีกรมที่ดิน ที่ 1 กรมที่ดิน ที่ 2 ผู้ถูกฟ้องคดี จะเป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐและหน่วยงานทางปกครอง ตามมาตรา 3 แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 โดยผู้ฟ้องคดีอ้างว่า ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1 ออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายทับที่ดินที่ผู้ฟ้องคดีเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ และมีคำขอให้เพิกถอนหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงดังกล่าวอันเป็นการตั้งรูปเรื่องการฟ้องคดีเป็นการฟ้องขอให้เพิกถอนคำสั่งทางปกครองที่ออกโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย แต่เหตุแห่งการฟ้องขอให้เพิกถอนหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงดังกล่าวก็เนื่องมาจากผู้ฟ้องคดีอ้างว่าที่ดินพิพาทเป็นของผู้ฟ้องคดี แต่ผู้ถูกฟ้องคดีทั้งสองอ้างว่าเป็นที่ดินสาธารณประโยชน์ ดังนั้น การที่ศาลจะมีคำพิพากษาหรือคำสั่งตามคำขอของผู้ฟ้องคดีได้หรือไม่นั้นจำต้องวินิจฉัยก่อนว่าที่ดินพิพาทเป็นที่ดินของผู้ฟ้องคดีหรือเป็นที่สาธารณประโยชน์ คำฟ้องของผู้ฟ้องคดีจึงมีความมุ่งหมายที่จะให้ศาลรับรองคุ้มครองสิทธิในที่ดินของผู้ฟ้องคดีเป็นสำคัญ ข้อพิพาทในคดีนี้จึงเป็นคดีพิพาทเกี่ยวกับสิทธิในที่ดินซึ่งอยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลยุติธรรม (ไม่มี -) - - แหล่งที่มาสำนักงานเลขานุการคณะกรรมการวินิจฉัยฯแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกา57/2568หมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ เขตอำนาจศาลเกี่ยวกับพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 มาตรา 9 วรรคหนึ่ง (3) และคดีเกี่ยวกับสิทธิในที่ดิน