คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 281/2530หลักกฎหมาย: ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลมีสภาพเป็นนิติบุคคลแยกต่างหากจากผู้ถือหุ้น การกระทำใดที่ก่อให้เกิดความเสียหายแก่ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลนั้นผู้ที่มีอำนาจฟ้องคดีแทนก็คือหุ้นส่วนผู้จัดการของห้างฯ แต่เมื่อห้างฯได้เลิกกันตามคำพิพากษาและมีการตั้งผู้ชำระบัญชีแล้ว อำนาจในการฟ้องคดีจึงตกอยู่แก่ผู้ชำระบัญชีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา1259 โจทก์ในฐานะหุ้นส่วนของห้างฯ ไม่มีอำนาจฟ้อง.โจทก์ฟ้องว่า ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัย มีหุ้นส่วน 11คนรวมทั้งโจทก์ที่ 1 ที่ 2 และจำเลยที่ 1 ที่ 2 โดยจำเลยที่1 ที่ 2 เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการได้เปิดปั๊มน้ำมันชื่อ 'วันชัยบริการ' โจทก์ที่ 1 ได้ยื่นคำร้องต่อศาลขอให้ศาลมีคำสั่งเลิกห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัย จำเลยทั้งสองคัดค้านต่อมาโจทก์ที่ 3 ยื่นคำร้องสอดเข้ามา แล้วโจทก์ทั้งสองจำเลยทั้งสองกับพวกหุ้นส่วนได้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความต่อศาล ตกลงเลิกห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัยและให้โจทก์ทั้งสองกับจำเลยทั้งสองเป็นผู้ชำระบัญชี ศาลได้มีคำพิพากษาตามยอม โจทก์ทั้งสองกับจำเลยทั้งสองในฐานะผู้ชำระบัญชีได้เรียกประชุมใหญ่บรรดาผู้เป็นหุ้นส่วน ตรวจพบว่า จำเลยที่ 2 โดยความรู้เห็นยินยอมของจำเลยที่ 1 ได้สมคบกับญาติของจำเลยที่ 2 จัดตั้งห้างหุ้นส่วนจำกัดส.วันชัย ขึ้น มีนายประสิทธิ์ และจำเลยที่ 2 เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการ ใช้สถานที่ตั้งสำนักงานใหญ่ซ้อนกับสำนักงานสาขาของห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัย จำเลยทั้งสองยังนำกิจการปั๊มน้ำมัน 'วันชัยบริการ'และทรัพย์สินอื่นภายในปั๊มไปให้นายประสิทธิ์ ญาติจำเลยทั้งสองเช่าในราคาถูก โจทก์ทั้งสองจึงฟ้องในฐานะที่เป็นหุ้นส่วนของห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัย ขอให้พิพากษาบังคับจำเลยทั้งสองให้ร่วมกันหรือแทนกันชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่โจทก์พร้อมทั้งดอกเบี้ย จำเลยทั้งสองให้การว่า โจทก์ทั้งสองไม่มีอำนาจฟ้องในฐานะหุ้นส่วนของห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัยซึ่งสิ้นสภาพนิติบุคคลแล้ว โจทก์ต้องจัดการให้มีการชำระบัญชีก่อนตามกฎหมาย จึงจะมีสิทธิเรียกร้องเอาค่าเสียหายฐานละเมิดจากจำเลย ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัยมีสภาพเป็นนิติบุคคลแยกออกต่างหากจากผู้ถือหุ้น การกระทำตามที่โจทก์กล่าวมาในฟ้องเป็นการก่อให้เกิดความเสียหายแก่ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัยผู้ที่มีอำนาจฟ้องแทนห้าง ฯก็คือ หุ้นส่วนผู้จัดการของห้าง ฯ แต่เมื่อห้าง ฯ ได้เลิกกันตามคำพิพากษาและมีการตั้งผู้ชำระบัญชีแล้ว อำนาจในการฟ้องคดีจึงตกอยู่แก่ผู้ชำระบัญชี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1259 โจทก์ทั้งสองในฐานะหุ้นส่วนของห้าง ฯ ไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 281/2530นาย อภิสิทธิ์ ทรัพย์ไพ ศาล กับพวกโจทก์นาย โสภัส ศรีตระกูล กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 1259 ป.วิ.พ. ม. 55ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลมีสภาพเป็นนิติบุคคลแยกต่างหากจากผู้ถือหุ้น การกระทำใดที่ก่อให้เกิดความเสียหายแก่ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลนั้นผู้ที่มีอำนาจฟ้องคดีแทนก็คือหุ้นส่วนผู้จัดการของห้างฯ แต่เมื่อห้างฯได้เลิกกันตามคำพิพากษาและมีการตั้งผู้ชำระบัญชีแล้ว อำนาจในการฟ้องคดีจึงตกอยู่แก่ผู้ชำระบัญชีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา1259 โจทก์ในฐานะหุ้นส่วนของห้างฯ ไม่มีอำนาจฟ้อง.โจทก์ฟ้องว่า ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัย มีหุ้นส่วน 11คนรวมทั้งโจทก์ที่ 1 ที่ 2 และจำเลยที่ 1 ที่ 2 โดยจำเลยที่1 ที่ 2 เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการได้เปิดปั๊มน้ำมันชื่อ 'วันชัยบริการ' โจทก์ที่ 1 ได้ยื่นคำร้องต่อศาลขอให้ศาลมีคำสั่งเลิกห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัย จำเลยทั้งสองคัดค้านต่อมาโจทก์ที่ 3 ยื่นคำร้องสอดเข้ามา แล้วโจทก์ทั้งสองจำเลยทั้งสองกับพวกหุ้นส่วนได้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความต่อศาล ตกลงเลิกห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัยและให้โจทก์ทั้งสองกับจำเลยทั้งสองเป็นผู้ชำระบัญชี ศาลได้มีคำพิพากษาตามยอม โจทก์ทั้งสองกับจำเลยทั้งสองในฐานะผู้ชำระบัญชีได้เรียกประชุมใหญ่บรรดาผู้เป็นหุ้นส่วน ตรวจพบว่า จำเลยที่ 2 โดยความรู้เห็นยินยอมของจำเลยที่ 1 ได้สมคบกับญาติของจำเลยที่ 2 จัดตั้งห้างหุ้นส่วนจำกัดส.วันชัย ขึ้น มีนายประสิทธิ์ และจำเลยที่ 2 เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการ ใช้สถานที่ตั้งสำนักงานใหญ่ซ้อนกับสำนักงานสาขาของห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัย จำเลยทั้งสองยังนำกิจการปั๊มน้ำมัน 'วันชัยบริการ'และทรัพย์สินอื่นภายในปั๊มไปให้นายประสิทธิ์ ญาติจำเลยทั้งสองเช่าในราคาถูก โจทก์ทั้งสองจึงฟ้องในฐานะที่เป็นหุ้นส่วนของห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัย ขอให้พิพากษาบังคับจำเลยทั้งสองให้ร่วมกันหรือแทนกันชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่โจทก์พร้อมทั้งดอกเบี้ย จำเลยทั้งสองให้การว่า โจทก์ทั้งสองไม่มีอำนาจฟ้องในฐานะหุ้นส่วนของห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัยซึ่งสิ้นสภาพนิติบุคคลแล้ว โจทก์ต้องจัดการให้มีการชำระบัญชีก่อนตามกฎหมาย จึงจะมีสิทธิเรียกร้องเอาค่าเสียหายฐานละเมิดจากจำเลย ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัยมีสภาพเป็นนิติบุคคลแยกออกต่างหากจากผู้ถือหุ้น การกระทำตามที่โจทก์กล่าวมาในฟ้องเป็นการก่อให้เกิดความเสียหายแก่ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัยผู้ที่มีอำนาจฟ้องแทนห้าง ฯก็คือ หุ้นส่วนผู้จัดการของห้าง ฯ แต่เมื่อห้าง ฯ ได้เลิกกันตามคำพิพากษาและมีการตั้งผู้ชำระบัญชีแล้ว อำนาจในการฟ้องคดีจึงตกอยู่แก่ผู้ชำระบัญชี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1259 โจทก์ทั้งสองในฐานะหุ้นส่วนของห้าง ฯ ไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษายืน.(อำนวย เปล่งวิทยา-สุชาติ จิวะชาติ-เสรี แสงศิลป์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัย มีหุ้นส่วน 11คนรวมทั้งโจทก์ที่ 1 ที่ 2 และจำเลยที่ 1 ที่ 2 โดยจำเลยที่1 ที่ 2 เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการได้เปิดปั๊มน้ำมันชื่อ 'วันชัยบริการ' โจทก์ที่ 1 ได้ยื่นคำร้องต่อศาลขอให้ศาลมีคำสั่งเลิกห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัย จำเลยทั้งสองคัดค้านต่อมาโจทก์ที่ 3 ยื่นคำร้องสอดเข้ามา แล้วโจทก์ทั้งสองจำเลยทั้งสองกับพวกหุ้นส่วนได้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความต่อศาล ตกลงเลิกห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัยและให้โจทก์ทั้งสองกับจำเลยทั้งสองเป็นผู้ชำระบัญชี ศาลได้มีคำพิพากษาตามยอม โจทก์ทั้งสองกับจำเลยทั้งสองในฐานะผู้ชำระบัญชีได้เรียกประชุมใหญ่บรรดาผู้เป็นหุ้นส่วน ตรวจพบว่า จำเลยที่ 2 โดยความรู้เห็นยินยอมของจำเลยที่ 1 ได้สมคบกับญาติของจำเลยที่ 2 จัดตั้งห้างหุ้นส่วนจำกัดส.วันชัย ขึ้น มีนายประสิทธิ์ และจำเลยที่ 2 เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการ ใช้สถานที่ตั้งสำนักงานใหญ่ซ้อนกับสำนักงานสาขาของห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัย จำเลยทั้งสองยังนำกิจการปั๊มน้ำมัน 'วันชัยบริการ'และทรัพย์สินอื่นภายในปั๊มไปให้นายประสิทธิ์ ญาติจำเลยทั้งสองเช่าในราคาถูก โจทก์ทั้งสองจึงฟ้องในฐานะที่เป็นหุ้นส่วนของห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัย ขอให้พิพากษาบังคับจำเลยทั้งสองให้ร่วมกันหรือแทนกันชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่โจทก์พร้อมทั้งดอกเบี้ย จำเลยทั้งสองให้การว่า โจทก์ทั้งสองไม่มีอำนาจฟ้องในฐานะหุ้นส่วนของห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัยซึ่งสิ้นสภาพนิติบุคคลแล้ว โจทก์ต้องจัดการให้มีการชำระบัญชีก่อนตามกฎหมาย จึงจะมีสิทธิเรียกร้องเอาค่าเสียหายฐานละเมิดจากจำเลย ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัยมีสภาพเป็นนิติบุคคลแยกออกต่างหากจากผู้ถือหุ้น การกระทำตามที่โจทก์กล่าวมาในฟ้องเป็นการก่อให้เกิดความเสียหายแก่ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัยผู้ที่มีอำนาจฟ้องแทนห้าง ฯก็คือ หุ้นส่วนผู้จัดการของห้าง ฯ แต่เมื่อห้าง ฯ ได้เลิกกันตามคำพิพากษาและมีการตั้งผู้ชำระบัญชีแล้ว อำนาจในการฟ้องคดีจึงตกอยู่แก่ผู้ชำระบัญชี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1259 โจทก์ทั้งสองในฐานะหุ้นส่วนของห้าง ฯ ไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 281/2530นาย อภิสิทธิ์ ทรัพย์ไพ ศาล กับพวกโจทก์นาย โสภัส ศรีตระกูล กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 1259 ป.วิ.พ. ม. 55ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลมีสภาพเป็นนิติบุคคลแยกต่างหากจากผู้ถือหุ้น การกระทำใดที่ก่อให้เกิดความเสียหายแก่ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลนั้นผู้ที่มีอำนาจฟ้องคดีแทนก็คือหุ้นส่วนผู้จัดการของห้างฯ แต่เมื่อห้างฯได้เลิกกันตามคำพิพากษาและมีการตั้งผู้ชำระบัญชีแล้ว อำนาจในการฟ้องคดีจึงตกอยู่แก่ผู้ชำระบัญชีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา1259 โจทก์ในฐานะหุ้นส่วนของห้างฯ ไม่มีอำนาจฟ้อง.โจทก์ฟ้องว่า ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัย มีหุ้นส่วน 11คนรวมทั้งโจทก์ที่ 1 ที่ 2 และจำเลยที่ 1 ที่ 2 โดยจำเลยที่1 ที่ 2 เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการได้เปิดปั๊มน้ำมันชื่อ 'วันชัยบริการ' โจทก์ที่ 1 ได้ยื่นคำร้องต่อศาลขอให้ศาลมีคำสั่งเลิกห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัย จำเลยทั้งสองคัดค้านต่อมาโจทก์ที่ 3 ยื่นคำร้องสอดเข้ามา แล้วโจทก์ทั้งสองจำเลยทั้งสองกับพวกหุ้นส่วนได้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความต่อศาล ตกลงเลิกห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัยและให้โจทก์ทั้งสองกับจำเลยทั้งสองเป็นผู้ชำระบัญชี ศาลได้มีคำพิพากษาตามยอม โจทก์ทั้งสองกับจำเลยทั้งสองในฐานะผู้ชำระบัญชีได้เรียกประชุมใหญ่บรรดาผู้เป็นหุ้นส่วน ตรวจพบว่า จำเลยที่ 2 โดยความรู้เห็นยินยอมของจำเลยที่ 1 ได้สมคบกับญาติของจำเลยที่ 2 จัดตั้งห้างหุ้นส่วนจำกัดส.วันชัย ขึ้น มีนายประสิทธิ์ และจำเลยที่ 2 เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการ ใช้สถานที่ตั้งสำนักงานใหญ่ซ้อนกับสำนักงานสาขาของห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัย จำเลยทั้งสองยังนำกิจการปั๊มน้ำมัน 'วันชัยบริการ'และทรัพย์สินอื่นภายในปั๊มไปให้นายประสิทธิ์ ญาติจำเลยทั้งสองเช่าในราคาถูก โจทก์ทั้งสองจึงฟ้องในฐานะที่เป็นหุ้นส่วนของห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัย ขอให้พิพากษาบังคับจำเลยทั้งสองให้ร่วมกันหรือแทนกันชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่โจทก์พร้อมทั้งดอกเบี้ย จำเลยทั้งสองให้การว่า โจทก์ทั้งสองไม่มีอำนาจฟ้องในฐานะหุ้นส่วนของห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัยซึ่งสิ้นสภาพนิติบุคคลแล้ว โจทก์ต้องจัดการให้มีการชำระบัญชีก่อนตามกฎหมาย จึงจะมีสิทธิเรียกร้องเอาค่าเสียหายฐานละเมิดจากจำเลย ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัยมีสภาพเป็นนิติบุคคลแยกออกต่างหากจากผู้ถือหุ้น การกระทำตามที่โจทก์กล่าวมาในฟ้องเป็นการก่อให้เกิดความเสียหายแก่ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลวันชัยผู้ที่มีอำนาจฟ้องแทนห้าง ฯก็คือ หุ้นส่วนผู้จัดการของห้าง ฯ แต่เมื่อห้าง ฯ ได้เลิกกันตามคำพิพากษาและมีการตั้งผู้ชำระบัญชีแล้ว อำนาจในการฟ้องคดีจึงตกอยู่แก่ผู้ชำระบัญชี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1259 โจทก์ทั้งสองในฐานะหุ้นส่วนของห้าง ฯ ไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษายืน.(อำนวย เปล่งวิทยา-สุชาติ จิวะชาติ-เสรี แสงศิลป์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ