พระราชบัญญัติราชบัณฑิตยสถาน พุทธศักราช 2485 (ยกเลิก)พระราชบัญญัติ ราชบัณฑิตยสถาน พุทธศักราช ๒๔๘๕ (ยกเลิก)ในพระปรมาภิไธยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล คณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ (ตามประกาศประธานสภาผู้แทนราษฎร ลงวันที่ ๔ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๔๘๐ และวันที่ ๑๖ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๔๘๔) อาทิตย์ทิพอาภา พล อ.พิชเยนทรโยธิน ปรีดี พนมยงค์ ตราไว้ ณ วันที่ ๓๑ มีนาคม พุทธศักราช ๒๔๘๕ เป็นปีที่ ๙ ในรัชกาลปัจจุบันโดยที่สภาผู้แทนราษฎรลงมติว่า สมควรปรับปรุงกฎหมายว่าด้วย ราชบัณฑิตยสถาน จึงมีพระบรมราชโองการให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำและยินยอมของสภาผู้แทนราษฎร ดังต่อไปนี้มาตรา 1 มาตรา ๑ พระราชบัญญัตินี้ให้เรียกว่า "พระราชบัญญัติราชบัณฑิตยสถาน พุทธศักราช ๒๔๘๕"มาตรา 2 มาตรา ๒ ให้ใช้พระราชบัญญัตินี้ตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศใน ราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปมาตรา 3 มาตรา ๓ ให้ยกเลิกพระราชบัญญัติว่าด้วยราชบัณฑิตยสถาน พุทธศักราช ๒๔๗๖มาตรา 4 มาตรา ๔ ให้นายกรัฐมนตรีรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้มาตรา 1 หมวด ๑ ฐานะและหน้าที่มาตรา 5 มาตรา ๕ ให้ราชบัณฑิตยสถาน เป็นทบวงการเมือง อยู่ในบังคับบัญชาของนายกรัฐมนตรีมาตรา 6 มาตรา ๖ ให้ราชบัณฑิตยสถาน มีหน้าที่ (๑) ค้นคว้าและบำรุงสรรพวิชาให้เป็นคุณประโยชน์แก่ชาติและประชาชน (๒) ติดต่อและแลกเปลี่ยนความรู้กับองค์การปราชญ์อื่น ๆ (๓) ให้ความเห็น คำปรึกษา และปฏิบัติการเกี่ยวกับวิชาตามความประสงค์ ของรัฐบาลมาตรา 7 มาตรา ๗ ให้แบ่งงานของราชบัณฑิตยสถาน เป็น ๓ สำนัก คือ (๑) สำนักธรรมศาสตร์และการเมือง (๒) สำนักวิทยาศาสตร์ (๓) สำนักศิลปกรรมมาตรา 8 มาตรา ๘ ให้แบ่งวิชาของสำนักธรรมศาสตร์และการเมืองเป็น ๓ ประเภท คือ (๑) ปรัชญา (๒) สังคมศาสตร์ (๓) ประวัติศาสตร์มาตรา 9 มาตรา ๙ ให้แบ่งวิชาของสำนักวิทยาศาสตร์เป็น ๓ ประเภท คือ (๑) วิทยาศาสตร์กายภาพ (๒) วิทยาศาสตร์ชีวภาพ (๓) วิทยาศาสตร์ประยุกต์มาตรา 10 มาตรา ๑๐ ให้แบ่งวิชาของสำนักศิลปกรรมเป็น ๓ ประเภท คือ (๑) วรรณศิลป์ (๒) สถาปัตยศิลป์ (๓) วิจิตรศิลป์มาตรา 11 มาตรา ๑๑ การแบ่งวิชาแต่ละประเภทออกเป็นสาขาให้เป็นไปตาม ระเบียบการของราชบัณฑิตยสถานมาตรา 2 หมวด ๒ สมาชิกมาตรา 12 มาตรา ๑๒ ราชบัณฑิตยสถานมีสมาชิก ๓ ประเภท คือ (๑) ภาคีสมาชิก (๒) ราชบัณฑิต (๓) ราชบัณฑิตกิติมศักดิ์มาตรา 13 มาตรา ๑๓ ภาคีสมาชิกได้แก่ผู้ทรงคุณวุฒิในสาขาใดสาขาหนึ่งแห่งวิชา ซึ่งสมัครเข้าทำการร่วมกับราชบัณฑิตยสถาน โดยได้ยื่นความจำนงตามระเบียบการของราชบัณฑิตยสถาน และเมื่อราชบัณฑิตยสถานได้รับสมัครแล้ว คุณวุฒิดังกล่าวในวรรคก่อน ได้แก่การแสดงความสามารถดังต่อไปนี้ (๑)มาตรา 13 ได้คิดขึ้นใหม่หรือคิดแก้ไขให้ดียิ่งขึ้นซึ่งแบบวิธีหรือหลักอันใดซึ่ง ราชบัณฑิตยสถานเห็นว่าเป็นประโยชน์ถึงขนาด (๒) ได้แต่งหนังสือซึ่งราชบัณฑิตยสถานเห็นว่าดีถึงขนาด และหนังสือนั้นได้พิมพ์โฆษณาแล้ว ถ้าเป็นหนังสือซึ่งแปลจากภาษาอื่น ต้นฉบับต้องเป็นที่ยกย่องกันว่า เป็นหนังสือชั้นเยี่ยมมาตรา 13 และคำแปลนั้นเป็นคำแปลที่ถูกต้อง (๓) ได้แสดงฝีมือจนมีชื่อเสียงเกียรติคุณในศิลปะ หรือ (๔) ได้เคยสอนวิชาเฉพาะในฐานะอาจารย์แห่งสำนักอุดมศึกษา ซึ่งรัฐบาลได้รับรองแล้วมาตรา 14 มาตรา ๑๔ ผู้สมัครเป็นภาคีสมาชิก จะสมัครได้แต่ในสำนักเดียวและเฉพาะวิชาเดียวมาตรา 15 มาตรา ๑๕ จำนวนภาคีสมาชิกซึ่งจะมีได้ในแต่ละสำนักให้กำหนดไว้ ในระเบียบการของราชบัณฑิตยสถานมาตรา 16 มาตรา ๑๖ การเลือกและการแต่งตั้งราชบัณฑิตในตำแหน่งใหม่ให้ใช้วิธีการดังต่อไปนี้ (๑) ให้นายกราชบัณฑิตยสถานเสนอความเห็นขออนุมัติให้มีการเลือกราชบัณฑิตต่อนายกรัฐมนตรี เมื่อนายกรัฐมนตรีอนุมัติแล้วให้ดำเนินการได้ (๒) ก่อนการเลือกหกสิบวันมาตรา 16 ให้เลขาธิการราชบัณฑิตยสถานแจ้งแก่ภาคีสมาชิกและผู้ที่เคยเป็นภาคีสมาชิกในสาขาวิชานั้น ๆ ผู้ใดประสงค์จะเข้ารับเลือกให้ยื่นความจำนงต่อเลขาธิการราชบัณฑิตยสถาน (๓) ผู้ที่จะเข้ารับเลือกต้องประกอบด้วยคุณสมบัติดังนี้ (ก) มีสัญชาติไทย (ข) มีอายุสามสิบห้าปีบริบูรณ์แล้ว (ค)มาตรา 16 เป็นหรือเคยเป็นภาคีสมาชิกมาแล้วไม่น้อยกว่าหนึ่งปี และได้ปฏิบัติงานในหน้าที่ตามความในมาตรา ๖ จนได้รับความนิยมว่าเป็นผู้มีความรู้แตกฉานในสาขาวิชาที่ตนสมัครรับเลือกนั้น (ง) ไม่เคยมีความประพฤติเสื่อมเสียอย่างร้ายแรง (๔) เมื่อที่ประชุมราชบัณฑิตได้เลือกผู้ใดแล้วมาตรา 16 ให้นายกราชบัณฑิตยสถานรายงานต่อนายกรัฐมนตรีเพื่อนำความกราบบังคมทูลพระกรุณาทรงแต่งตั้งเป็นราชบัณฑิตมาตรา 17 มาตรา ๑๗ การเลือกและการแต่งตั้งราชบัณฑิตในตำแหน่งที่ว่างให้นำบทบัญญัติแห่งมาตรา ๑๖ มาใช้บังคับโดยอนุโลมมาตรา 18 มาตรา ๑๘ ราชบัณฑิตกิติมศักดิ์ได้แก่ผู้ทรงเกียรติคุณในวิชาประเภทใดประเภทหนึ่ง ซึ่งนายกรัฐมนตรีจะได้นำความกราบบังคมทูลพระกรุณาทรงแต่งตั้งเป็นพิเศษ ตามคำแนะนำของราชบัณฑิตยสถานมาตรา 19 มาตรา ๑๙ สมาชิกราชบัณฑิตยสถานพ้นจากตำแหน่ง ด้วยเหตุ (๑) ตาย (๒) ลาออก (๓) ไร้ความสามารถ (๔) ขาดจากสัญชาติไทย (๕) ไม่สามารถปฏิบัติงานในหน้าที่ของราชบัณฑิตยสถานตามความในมาตรา ๖ และที่ประชุมราชบัณฑิตวินิจฉัยให้พ้นจากตำแหน่งโดยคะแนนเสียงไม่ต่ำกว่าสองในสามของจำนวนราชบัณฑิตที่มาประชุม หรือ (๖)มาตรา 19 มีความประพฤติเสื่อมเสียอย่างร้ายแรง และที่ประชุมราชบัณฑิตวินิจฉัยให้พ้นจากตำแหน่งโดยคะแนนเสียงไม่ต่ำกว่าสองในสามของจำนวนราชบัณฑิตที่มาประชุม ในกรณีที่ราชบัณฑิตพ้นจากตำแหน่ง ให้นายกราชบัณฑิตยสถานรายงานต่อนายกรัฐมนตรีเพื่อนำความกราบบังคมทูลให้ทรงทราบมาตรา 3 หมวด ๓ กิจการมาตรา 20 มาตรา ๒๐ เมื่อทรงแต่งตั้งราชบัณฑิตแล้ว (๑) ให้ราชบัณฑิตแต่ละสำนักประชุมกัน เลือกตั้งราชบัณฑิตในสำนักของตนเป็นประธานและเลขานุการสำหรับสำนัก (๒) ให้ราชบัณฑิตทุกสำนักรวมประชุมกันเลือกตั้งราชบัณฑิตเป็นนายก อุปนายก และเลขาธิการราชบัณฑิตยสถาน เพื่อปฏิบัติงานทั่วไปตามระเบียบการของราชบัณฑิตยสถานมาตรา 21 มาตรา ๒๑ นายก อุปนายก เลขาธิการราชบัณฑิตยสถานกับทั้งประธานและเลขานุการสำนักซึ่งได้เลือกตั้งขึ้นตามความในมาตรา ๒๐ นั้นให้ดำรงตำแหน่งสองปี เมื่อครบกำหนดแล้วให้มีการเลือกตั้งใหม่ และจะเลือกตั้งผู้ที่รับตำแหน่งมาแล้วอีกก็ได้มาตรา 22 มาตรา ๒๒ ให้มีการประชุมของสำนักตามระเบียบการของราชบัณฑิตยสถาน เพื่อปรึกษาการงานของสำนัก และแถลงเรื่องที่ค้นคว้าได้ทั้งเพื่อวินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับความรู้บรรดาที่ภาคีสมาชิกและราชบัณฑิตส่งมายังสำนักตามความในมาตรา ๒๘มาตรา 23 มาตรา ๒๓ ให้มีการประชุมราชบัณฑิตทุกสำนักร่วมกันอย่างน้อยปีละสองครั้ง เพื่อปรึกษาการงานของราชบัณฑิตยสถาน และพิจารณาเรื่องที่สำนักต่าง ๆ นำเสนอ รวมตลอดทั้งวางระเบียบการของราชบัณฑิตยสถานมาตรา 24 มาตรา ๒๔ ในการประชุมและการปรึกษาของราชบัณฑิตยสถานให้นำข้อบังคับการประชุมและการปรึกษาของสภาผู้แทนราษฎรมาใช้โดยอนุโลมมาตรา 25 มาตรา ๒๕ ในการประชุมของสำนักตามมาตรา ๒๒ ภาคีสมาชิกสำนักนั้น ๆ มีสิทธิเข้าร่วมประชุมและแสดงความเห็น ไต่ถามหรืออภิปรายแต่ไม่มีสิทธิออกเสียงลงคะแนนมาตรา 26 มาตรา ๒๖ ในการประชุมราชบัณฑิตตามมาตรา ๒๓ ภาคีสมาชิกทุกสำนักมีสิทธิเข้าฟังการประชุม แต่ไม่มีสิทธิแสดงความเห็น ไต่ถามหรืออภิปรายอย่างหนึ่งอย่างใดมาตรา 27 มาตรา ๒๗ บุคคลภายนอกจะเข้าฟังการประชุมและการปรึกษาของราชบัณฑิตยสถานได้ต่อเมื่อได้รับอนุญาต และได้ปฏิบัติตามระเบียบการของราชบัณฑิตยสถานมาตรา 28 มาตรา ๒๘ ภาคีสมาชิกและราชบัณฑิตมีหน้าที่เสนอเรื่องเกี่ยวกับวิชาที่ตนค้นคว้าได้ต่อสำนักของตนตามระเบียบการของราชบัณฑิตยสถานมาตรา 29 มาตรา ๒๙ ข้อความที่พิจารณากันในที่ประชุม ถ้าเป็นเรื่องเกี่ยวกับวิชาให้ราชบัณฑิตยสถานนำออกโฆษณาเท่าที่จะทำได้มาตรา 4 หมวด ๔ เอกสิทธิของสมาชิกมาตรา 30 มาตรา ๓๐ ให้สมาชิกมีเอกสิทธิประดับเครื่องหมายตามระเบียบการของราชบัณฑิตยสถานมาตรา 31 มาตรา ๓๑ ให้ภาคีสมาชิกมีเอกสิทธิรับเงินอุปการะตามระเบียบการของราชบัณฑิตยสถานมาตรา 32 มาตรา ๓๒ ให้ราชบัณฑิตยสถานมีเอกสิทธิดังต่อไปนี้ (๑) รับเงินอุปการะตามระเบียบการของราชบัณฑิตยสถาน (๒) ได้ความยกย่องในงานพิธีหรือสโมสรสันนิบาตทางราชการเสมอด้วยข้าราชการชั้นพิเศษ (๓) รับอุปการะจากราชบัณฑิตยสถานตามสมควร ในกรณีที่พ้นจากตำแหน่งและอยู่ในพฤติการณ์ที่ควรอนุเคราะห์ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ จอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีมาตรา ฉะบับที่ 2 พระราชบัญญัติราชบัณฑิตยสถาน (ฉะบับที่ ๒) พุทธศักราช ๒๔๘๗มาตรา 2 มาตรา ๒ พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับได้ตั้งแต่วันประกาศในราชกิจานุเบกษาเป็นต้นไปมาตรา 7 มาตรา ๗ ให้นายกรัฐมนตรีรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้