คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 15479/2558หลักกฎหมาย: ป.พ.พ. มาตรา 251 บัญญัติว่า "ผู้ทรงบุริมสิทธิย่อมทรงไว้ซึ่งสิทธิเหนือทรัพย์สินของลูกหนี้ในการที่จะได้รับชำระหนี้อันค้างชำระแก่ตนจากทรัพย์สินนั้นก่อนเจ้าหนี้อื่น ๆ โดยนัยดังบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายนี้ หรือบทกฎหมายอื่น" บุริมสิทธิจึงมีลักษณะเป็นสิทธิอันเป็นอุปกรณ์แห่งหนี้ กรณีจึงต้องมีหนี้ที่ลูกหนี้ต้องรับผิดชอบต่อเจ้าหนี้ก่อน เจ้าหนี้จึงสามารถใช้สิทธิของตนในอันที่จะได้รับชำระหนี้จากทรัพย์สินของลูกหนี้ก่อนเจ้าหนี้คนอื่น ดังนั้น ไม่ว่าโจทก์จะเรียกร้องเอาค่ารักษาอสังหาริมทรัพย์ ตามมาตรา 274 วรรคหนึ่ง หรือเรียกเอาค่าจ้างทำของเป็นการงานทำขึ้นบนอสังหาริมทรัพย์ตามมาตรา 275 วรรคหนึ่ง ก็จะต้องปรากฏข้อเท็จจริงว่าจำเลยทั้งสองซึ่งเป็นผู้ที่โจทก์เรียกร้องให้ชำระหนี้เป็นเจ้าของที่ดินพิพาททั้งสองแปลงและหนี้ที่เรียกร้องเอามีมูลมาจากการที่โจทก์ได้รักษาที่ดินพิพาทหรือได้ใช้จ่ายเงินไปเพื่อจะสงวนสิทธิหรือรับสภาพสิทธิหรือบังคับสิทธิอันเกี่ยวด้วยที่ดินพิพาททั้งสองแปลง หรือมีมูลจากการจ้างทำของเป็นการงานขึ้นบนที่ดินพิพาท เมื่อตามทางนำสืบของโจทก์ได้ความว่า ขณะโจทก์ก่อสร้างรั้วล้อมรอบที่ดินพิพาททั้งสองแปลงก็ดี ขณะก่อสร้างอาคาร วางระบบท่อน้ำ อุปกรณ์จ่ายน้ำ ขุดบ่อน้ำ เดินสายไฟและปลูกต้นไม้ในที่ดินพิพาท โจทก์เป็นผู้มีชื่อถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาททั้งสองแปลง กรณีจึงไม่ใช่เป็นเรื่องที่โจทก์ได้ดูแลรักษาอสังหาริมทรัพย์ของ ท. หรือ บ. แล้วเรียกเอาค่ารักษาดูแลหรือได้ว่าจ้างให้โจทก์กระทำการต่าง ๆ ลงบนอสังหาริมทรัพย์ อันจะทำให้โจทก์มีบุริมสิทธิเหนือที่ดินพิพาททั้งสองแปลง ตามข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาในคำฟ้องของโจทก์เป็นเรื่องที่โจทก์ประสงค์จะเรียกเอาค่ารักษาดูแลที่ดินพิพาทและค่าการงานที่ได้ทำลงในที่ดินพิพาทจากจำเลยทั้งสอง การที่จำเลยทั้งสองมาฟ้องแย้งขอให้ขับไล่โจทก์และเรียกค่าเสียหายกับขอให้บังคับโจทก์จดทะเบียนไถ่ถอนจำนองที่ดินพิพาทตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 ซึ่งไม่เกี่ยวกับประเด็นว่าโจทก์มีสิทธิเรียกร้องเอาค่ารักษาอสังหาริมทรัพย์และค่าการงานหรือไม่ จึงถือไม่ได้ว่าเป็นฟ้องแย้งที่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิมที่ศาลจะรับไว้พิจารณาได้ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 177 วรรคสาม สำหรับคำขอท้ายคำฟ้องแม้เป็นส่วนหนึ่งของคำฟ้อง แต่ก็ไม่ใช่ข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาที่จะใช้เป็นข้อพิจารณาว่าฟ้องแย้งเกี่ยวข้องกับคำฟ้องเดิมหรือไม่ การที่จำเลยจะฟ้องแย้งมาในคำให้การได้ ป.วิ.พ. มาตรา 177 วรรคสาม บัญญัติบังคับไว้ว่าฟ้องแย้งนั้นจะต้องเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับฟ้องเดิม หากเป็นเรื่องอื่นไม่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิม ให้ศาลสั่งให้จำเลยฟ้องเป็นคดีต่างหาก จากบทบัญญัติของกฎหมายดังกล่าวจะเห็นได้ว่า หากฟ้องแย้งที่จำเลยฟ้องมาในคำให้การไม่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิม ฟ้องแย้งนั้นก็ไม่ใช่ฟ้องแย้ง แม้ศาลชั้นต้นรับฟ้องแย้งนั้นไว้เป็นฟ้องแย้ง ฟ้องแย้งนั้นก็เป็นฟ้องแย้งที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ปัญหาว่าฟ้องแย้งของจำเลยทั้งสองเป็นฟ้องแย้งที่ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ เป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 ยกปัญหานี้ขึ้นวินิจฉัยจึงชอบแล้วโจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องขอให้พิพากษาว่า โจทก์มีบุริมสิทธิในมูลรักษาอสังหาริมทรัพย์และมูลการทำงานขึ้นบนอสังหาริมทรัพย์แล้วบังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน 17,550,000 บาท ให้แก่โจทก์ หากจำเลยทั้งสองไม่ชำระ ให้งดการบังคับคดีตามคำพิพากษาศาลแพ่งธนบุรี หมายเลขแดงที่ 4105/2533 จำเลยทั้งสองให้การกับแก้ไขคำให้การขอให้ยกฟ้อง และฟ้องแย้งขอให้ขับไล่โจทก์และบริวารออกไปจากที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 และเลขที่ 26999 ตำบลกะเฉด อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง บังคับให้โจทก์จ่ายค่าขาดประโยชน์ปีละ 300,000 บาท นับแต่วันถัดจากวันที่ 14 พฤศจิกายน 2546 ซึ่งเป็นวันที่ศาลชั้นต้นอ่านคำพิพากษาศาลฎีกาเป็นต้นไปจนกว่าโจทก์และบริวารจะออกจากที่ดินพิพาททั้งสองแปลง ให้โจทก์จดทะเบียนไถ่ถอนจำนองที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 ตำบลกะเฉด อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งขอให้ยกฟ้องแย้ง ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง และให้โจทก์ไถ่ถอนจำนองที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 ตำบลกะเฉด อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง คำขออื่นในฟ้องแย้งให้ยก ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับ โจทก์และจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องแย้งของจำเลยทั้งสองในส่วนที่ขอให้โจทก์ไถ่ถอนจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 26998 ตำบลกะเฉด อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง ด้วย ค่าฤชาธรรมเนียมในชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น โจทก์และจำเลยทั้งสองฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงที่คู่ความไม่โต้เถียงกันในชั้นนี้รับฟังเป็นยุติได้ในเบื้องต้นว่า จำเลยที่ 1 จดทะเบียนสมรสกับจำเลยที่ 2 เมื่อวันที่ 6 ธันวาคม 2501 และยังมิได้จดทะเบียนหย่า ส่วนโจทก์จดทะเบียนสมรสกับจำเลยที่ 2 เมื่อวันที่ 16 มีนาคม 2505 ต่อมาวันที่ 13 พฤศจิกายน 2510 จำเลยที่ 2 ซื้อที่ดินพิพาท (ปัจจุบันคือที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 และ 26999 ตำบลกะเฉด อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง) วันที่ 21 สิงหาคม 2529 จำเลยที่ 2 จดทะเบียนให้ที่ดินพิพาททั้งสองแปลงดังกล่าวแก่โจทก์ ต่อมาวันที่ 10 สิงหาคม 2530 จำเลยที่ 2 จดทะเบียนหย่ากับโจทก์ จำเลยที่ 1 เป็นโจทก์ฟ้องโจทก์คดีนี้เป็นจำเลย ขอให้เพิกถอนนิติกรรมการยกให้ที่ดินดังกล่าวทั้งสองแปลง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าที่ดินพิพาททั้งสองแปลงเป็นที่ดินที่นายบุญชัยหรือสมภพได้มาระหว่างสมรสระหว่างนายบุญชัยหรือสมภพทั้งกับโจทก์และจำเลย ที่ดินทั้งสองแปลงจึงเป็นสินสมรสของนายบุญชัยหรือสมภพกับโจทก์และจำเลยรวมสามคน พิพากษายืนตามศาลอุทธรณ์ที่ให้จำเลยจดทะเบียนเพิกถอนนิติกรรมการให้ที่ดินพิพาททั้งสองแปลงตามสำเนาคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8995/2544 คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า โจทก์มีบุริมสิทธิเหนือที่ดินพิพาทตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 และ 26999 ตามคำฟ้องหรือไม่ เห็นว่า ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 251 บัญญัติว่า "ผู้ทรงบุริมสิทธิย่อมทรงไว้ซึ่งสิทธิเหนือทรัพย์สินของลูกหนี้ในการที่จะได้รับชำระหนี้อันค้างชำระแก่ตนจากทรัพย์สินนั้นก่อนเจ้าหนี้อื่นๆ โดยนัยดังบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายนี้ หรือบทกฎหมายอื่น" บุริมสิทธิจึงมีลักษณะเป็นสิทธิอันเป็นอุปกรณ์แห่งหนี้ กรณีจึงต้องมีหนี้ที่ลูกหนี้ต้องรับผิดชอบต่อเจ้าหนี้ก่อน เจ้าหนี้จึงสามารถใช้สิทธิของตนในอันที่จะได้รับชำระหนี้จากทรัพย์สินของลูกหนี้ก่อนเจ้าหนี้คนอื่น ดังนั้น ไม่ว่าโจทก์จะเรียกร้องเอาค่ารักษาอสังหาริมทรัพย์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 274 วรรคหนึ่ง หรือเรียกเอาค่าจ้างทำของเป็นการงานทำขึ้นบนอสังหาริมทรัพย์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 275 วรรคหนึ่ง ก็จะต้องปรากฏข้อเท็จจริงว่าจำเลยทั้งสองซึ่งเป็นผู้ที่โจทก์เรียกร้องให้ชำระหนี้เป็นเจ้าของที่ดินพิพาททั้งสองแปลงและหนี้ที่เรียกร้องเอามีมูลมาจากการที่โจทก์ได้รักษาที่ดินพิพาทหรือได้ใช้จ่ายเงินไปเพื่อจะสงวนสิทธิหรือรับสภาพสิทธิหรือบังคับสิทธิอันเกี่ยวด้วยที่ดินพิพาททั้งสองแปลง หรือมีมูลจากการจ้างทำของเป็นการงานขึ้นบนที่ดินพิพาท เมื่อตามทางนำสืบของโจทก์ได้ความว่า ขณะโจทก์ก่อสร้างรั้วล้อมรอบที่ดินพิพาททั้งสองแปลงก็ดี ขณะก่อสร้างอาคาร วางระบบท่อน้ำ อุปกรณ์จ่ายน้ำ ขุดบ่อน้ำ เดินสายไฟและปลูกต้นไม้ในที่ดินพิพาท โจทก์เป็นผู้มีชื่อถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาททั้งสองแปลง กรณีจึงไม่ใช่เป็นเรื่องที่โจทก์ได้ดูแลรักษาอสังหาริมทรัพย์ของนางทองคำหรือนายบุญชัยแล้วเรียกเอาค่ารักษาดูแล หรือได้ว่าจ้างให้โจทก์กระทำการต่างๆ ลงบนอสังหาริมทรัพย์ อันจะทำให้โจทก์มีบุริมสิทธิเหนือที่ดินพิพาททั้งสองแปลง ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 วินิจฉัยว่าโจทก์ไม่ได้เป็นเจ้าหนี้และไม่มีบุริมสิทธิเหนือที่ดินพิพาททั้งสองแปลงนั้น ชอบแล้ว ฎีกาของโจทก์ข้อนี้ฟังไม่ขึ้น มีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยทั้งสองว่า ฟ้องแย้งของจำเลยทั้งสองเกี่ยวข้องกับคำฟ้องเดิมหรือไม่ เห็นว่า ตามข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาในคำฟ้องของโจทก์เป็นเรื่องที่โจทก์ประสงค์จะเรียกเอาค่ารักษาดูแลที่ดินพิพาทและค่าการงานที่ได้ทำลงในที่ดินพิพาทจากจำเลยทั้งสอง การที่จำเลยทั้งสองมาฟ้องแย้งขอให้ขับไล่โจทก์และเรียกค่าเสียหาย กับขอให้บังคับโจทก์จดทะเบียนไถ่ถอนจำนองที่ดินพิพาทตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 ซึ่งไม่เกี่ยวกับประเด็นว่าโจทก์มีสิทธิเรียกร้องเอาค่ารักษาอสังหาริมทรัพย์และค่าการงานหรือไม่ จึงถือไม่ได้ว่าเป็นฟ้องแย้งที่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิมที่ศาลจะรับไว้พิจารณาได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 177 วรรคสาม สำหรับคำขอท้ายคำฟ้องข้อที่ 2 ของโจทก์ที่ขอให้งดการบังคับตามคำพิพากษาศาลแพ่งธนบุรี คดีหมายเลขแดงที่ 4105/2533 นั้น เห็นว่า คำขอท้ายคำฟ้องแม้เป็นส่วนหนึ่งของคำฟ้อง แต่ก็ไม่ใช่ข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาที่จะใช้เป็นข้อพิจารณาว่าฟ้องแย้งเกี่ยวข้องกับคำฟ้องเดิมหรือไม่ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 วินิจฉัยว่าฟ้องแย้งไม่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิมชอบแล้ว ที่จำเลยทั้งสองฎีกาว่า ปัญหาว่าฟ้องแย้งเกี่ยวกับคำฟ้องเดิมหรือไม่ ไม่ใช่ปัญหาเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนนั้น เห็นว่า การที่จำเลยจะฟ้องแย้งมาในคำให้การได้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 177 วรรคสาม บัญญัติบังคับไว้ว่าฟ้องแย้งนั้นจะต้องเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิม หากเป็นเรื่องอื่นไม่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิม ให้ศาลสั่งให้จำเลยฟ้องเป็นคดีต่างหาก จากบทบัญญัติของกฎหมายดังกล่าวจะเห็นได้ว่า หากฟ้องแย้งที่จำเลยฟ้องมาในคำให้การไม่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิม ฟ้องแย้งนั้นก็มิใช่ฟ้องแย้ง แม้ศาลชั้นต้นรับฟ้องแย้งนั้นไว้เป็นฟ้องแย้ง ฟ้องแย้งนั้นก็เป็นฟ้องแย้งที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ปัญหาว่าฟ้องแย้งของจำเลยทั้งสองเป็นฟ้องแย้งที่ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ เป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 ยกปัญหานี้ขึ้นวินิจฉัยจึงชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยทั้งสองในข้อนี้ฟังไม่ขึ้นเช่นกัน พิพากษายืน ค่าฤชาธรรมเนียมตามคำฟ้องและฟ้องแย้งในชั้นฎีกาให้เป็นพับ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 15479/2558นางมาลี เกษศิริรัตน์โจทก์นางทองคำ ชัยวณิชยา โดยพันโทสมชาย ชัยวณิชยา ในฐานะผู้จัดการมรดก กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 177 วรรคสาม ป.พ.พ. ม. 251, ม. 274 วรรคหนึ่ง, ม. 275 วรรคหนึ่งป.พ.พ. มาตรา 251 บัญญัติว่า "ผู้ทรงบุริมสิทธิย่อมทรงไว้ซึ่งสิทธิเหนือทรัพย์สินของลูกหนี้ในการที่จะได้รับชำระหนี้อันค้างชำระแก่ตนจากทรัพย์สินนั้นก่อนเจ้าหนี้อื่น ๆ โดยนัยดังบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายนี้ หรือบทกฎหมายอื่น" บุริมสิทธิจึงมีลักษณะเป็นสิทธิอันเป็นอุปกรณ์แห่งหนี้ กรณีจึงต้องมีหนี้ที่ลูกหนี้ต้องรับผิดชอบต่อเจ้าหนี้ก่อน เจ้าหนี้จึงสามารถใช้สิทธิของตนในอันที่จะได้รับชำระหนี้จากทรัพย์สินของลูกหนี้ก่อนเจ้าหนี้คนอื่น ดังนั้น ไม่ว่าโจทก์จะเรียกร้องเอาค่ารักษาอสังหาริมทรัพย์ ตามมาตรา 274 วรรคหนึ่ง หรือเรียกเอาค่าจ้างทำของเป็นการงานทำขึ้นบนอสังหาริมทรัพย์ตามมาตรา 275 วรรคหนึ่ง ก็จะต้องปรากฏข้อเท็จจริงว่าจำเลยทั้งสองซึ่งเป็นผู้ที่โจทก์เรียกร้องให้ชำระหนี้เป็นเจ้าของที่ดินพิพาททั้งสองแปลงและหนี้ที่เรียกร้องเอามีมูลมาจากการที่โจทก์ได้รักษาที่ดินพิพาทหรือได้ใช้จ่ายเงินไปเพื่อจะสงวนสิทธิหรือรับสภาพสิทธิหรือบังคับสิทธิอันเกี่ยวด้วยที่ดินพิพาททั้งสองแปลง หรือมีมูลจากการจ้างทำของเป็นการงานขึ้นบนที่ดินพิพาท เมื่อตามทางนำสืบของโจทก์ได้ความว่า ขณะโจทก์ก่อสร้างรั้วล้อมรอบที่ดินพิพาททั้งสองแปลงก็ดี ขณะก่อสร้างอาคาร วางระบบท่อน้ำ อุปกรณ์จ่ายน้ำ ขุดบ่อน้ำ เดินสายไฟและปลูกต้นไม้ในที่ดินพิพาท โจทก์เป็นผู้มีชื่อถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาททั้งสองแปลง กรณีจึงไม่ใช่เป็นเรื่องที่โจทก์ได้ดูแลรักษาอสังหาริมทรัพย์ของ ท. หรือ บ. แล้วเรียกเอาค่ารักษาดูแลหรือได้ว่าจ้างให้โจทก์กระทำการต่าง ๆ ลงบนอสังหาริมทรัพย์ อันจะทำให้โจทก์มีบุริมสิทธิเหนือที่ดินพิพาททั้งสองแปลง ตามข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาในคำฟ้องของโจทก์เป็นเรื่องที่โจทก์ประสงค์จะเรียกเอาค่ารักษาดูแลที่ดินพิพาทและค่าการงานที่ได้ทำลงในที่ดินพิพาทจากจำเลยทั้งสอง การที่จำเลยทั้งสองมาฟ้องแย้งขอให้ขับไล่โจทก์และเรียกค่าเสียหายกับขอให้บังคับโจทก์จดทะเบียนไถ่ถอนจำนองที่ดินพิพาทตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 ซึ่งไม่เกี่ยวกับประเด็นว่าโจทก์มีสิทธิเรียกร้องเอาค่ารักษาอสังหาริมทรัพย์และค่าการงานหรือไม่ จึงถือไม่ได้ว่าเป็นฟ้องแย้งที่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิมที่ศาลจะรับไว้พิจารณาได้ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 177 วรรคสาม สำหรับคำขอท้ายคำฟ้องแม้เป็นส่วนหนึ่งของคำฟ้อง แต่ก็ไม่ใช่ข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาที่จะใช้เป็นข้อพิจารณาว่าฟ้องแย้งเกี่ยวข้องกับคำฟ้องเดิมหรือไม่ การที่จำเลยจะฟ้องแย้งมาในคำให้การได้ ป.วิ.พ. มาตรา 177 วรรคสาม บัญญัติบังคับไว้ว่าฟ้องแย้งนั้นจะต้องเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับฟ้องเดิม หากเป็นเรื่องอื่นไม่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิม ให้ศาลสั่งให้จำเลยฟ้องเป็นคดีต่างหาก จากบทบัญญัติของกฎหมายดังกล่าวจะเห็นได้ว่า หากฟ้องแย้งที่จำเลยฟ้องมาในคำให้การไม่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิม ฟ้องแย้งนั้นก็ไม่ใช่ฟ้องแย้ง แม้ศาลชั้นต้นรับฟ้องแย้งนั้นไว้เป็นฟ้องแย้ง ฟ้องแย้งนั้นก็เป็นฟ้องแย้งที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ปัญหาว่าฟ้องแย้งของจำเลยทั้งสองเป็นฟ้องแย้งที่ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ เป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 ยกปัญหานี้ขึ้นวินิจฉัยจึงชอบแล้วโจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องขอให้พิพากษาว่า โจทก์มีบุริมสิทธิในมูลรักษาอสังหาริมทรัพย์และมูลการทำงานขึ้นบนอสังหาริมทรัพย์แล้วบังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน 17,550,000 บาท ให้แก่โจทก์ หากจำเลยทั้งสองไม่ชำระ ให้งดการบังคับคดีตามคำพิพากษาศาลแพ่งธนบุรี หมายเลขแดงที่ 4105/2533 จำเลยทั้งสองให้การกับแก้ไขคำให้การขอให้ยกฟ้อง และฟ้องแย้งขอให้ขับไล่โจทก์และบริวารออกไปจากที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 และเลขที่ 26999 ตำบลกะเฉด อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง บังคับให้โจทก์จ่ายค่าขาดประโยชน์ปีละ 300,000 บาท นับแต่วันถัดจากวันที่ 14 พฤศจิกายน 2546 ซึ่งเป็นวันที่ศาลชั้นต้นอ่านคำพิพากษาศาลฎีกาเป็นต้นไปจนกว่าโจทก์และบริวารจะออกจากที่ดินพิพาททั้งสองแปลง ให้โจทก์จดทะเบียนไถ่ถอนจำนองที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 ตำบลกะเฉด อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งขอให้ยกฟ้องแย้ง ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง และให้โจทก์ไถ่ถอนจำนองที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 ตำบลกะเฉด อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง คำขออื่นในฟ้องแย้งให้ยก ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับ โจทก์และจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องแย้งของจำเลยทั้งสองในส่วนที่ขอให้โจทก์ไถ่ถอนจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 26998 ตำบลกะเฉด อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง ด้วย ค่าฤชาธรรมเนียมในชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น โจทก์และจำเลยทั้งสองฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงที่คู่ความไม่โต้เถียงกันในชั้นนี้รับฟังเป็นยุติได้ในเบื้องต้นว่า จำเลยที่ 1 จดทะเบียนสมรสกับจำเลยที่ 2 เมื่อวันที่ 6 ธันวาคม 2501 และยังมิได้จดทะเบียนหย่า ส่วนโจทก์จดทะเบียนสมรสกับจำเลยที่ 2 เมื่อวันที่ 16 มีนาคม 2505 ต่อมาวันที่ 13 พฤศจิกายน 2510 จำเลยที่ 2 ซื้อที่ดินพิพาท (ปัจจุบันคือที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 และ 26999 ตำบลกะเฉด อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง) วันที่ 21 สิงหาคม 2529 จำเลยที่ 2 จดทะเบียนให้ที่ดินพิพาททั้งสองแปลงดังกล่าวแก่โจทก์ ต่อมาวันที่ 10 สิงหาคม 2530 จำเลยที่ 2 จดทะเบียนหย่ากับโจทก์ จำเลยที่ 1 เป็นโจทก์ฟ้องโจทก์คดีนี้เป็นจำเลย ขอให้เพิกถอนนิติกรรมการยกให้ที่ดินดังกล่าวทั้งสองแปลง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าที่ดินพิพาททั้งสองแปลงเป็นที่ดินที่นายบุญชัยหรือสมภพได้มาระหว่างสมรสระหว่างนายบุญชัยหรือสมภพทั้งกับโจทก์และจำเลย ที่ดินทั้งสองแปลงจึงเป็นสินสมรสของนายบุญชัยหรือสมภพกับโจทก์และจำเลยรวมสามคน พิพากษายืนตามศาลอุทธรณ์ที่ให้จำเลยจดทะเบียนเพิกถอนนิติกรรมการให้ที่ดินพิพาททั้งสองแปลงตามสำเนาคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8995/2544 คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า โจทก์มีบุริมสิทธิเหนือที่ดินพิพาทตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 และ 26999 ตามคำฟ้องหรือไม่ เห็นว่า ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 251 บัญญัติว่า "ผู้ทรงบุริมสิทธิย่อมทรงไว้ซึ่งสิทธิเหนือทรัพย์สินของลูกหนี้ในการที่จะได้รับชำระหนี้อันค้างชำระแก่ตนจากทรัพย์สินนั้นก่อนเจ้าหนี้อื่นๆ โดยนัยดังบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายนี้ หรือบทกฎหมายอื่น" บุริมสิทธิจึงมีลักษณะเป็นสิทธิอันเป็นอุปกรณ์แห่งหนี้ กรณีจึงต้องมีหนี้ที่ลูกหนี้ต้องรับผิดชอบต่อเจ้าหนี้ก่อน เจ้าหนี้จึงสามารถใช้สิทธิของตนในอันที่จะได้รับชำระหนี้จากทรัพย์สินของลูกหนี้ก่อนเจ้าหนี้คนอื่น ดังนั้น ไม่ว่าโจทก์จะเรียกร้องเอาค่ารักษาอสังหาริมทรัพย์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 274 วรรคหนึ่ง หรือเรียกเอาค่าจ้างทำของเป็นการงานทำขึ้นบนอสังหาริมทรัพย์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 275 วรรคหนึ่ง ก็จะต้องปรากฏข้อเท็จจริงว่าจำเลยทั้งสองซึ่งเป็นผู้ที่โจทก์เรียกร้องให้ชำระหนี้เป็นเจ้าของที่ดินพิพาททั้งสองแปลงและหนี้ที่เรียกร้องเอามีมูลมาจากการที่โจทก์ได้รักษาที่ดินพิพาทหรือได้ใช้จ่ายเงินไปเพื่อจะสงวนสิทธิหรือรับสภาพสิทธิหรือบังคับสิทธิอันเกี่ยวด้วยที่ดินพิพาททั้งสองแปลง หรือมีมูลจากการจ้างทำของเป็นการงานขึ้นบนที่ดินพิพาท เมื่อตามทางนำสืบของโจทก์ได้ความว่า ขณะโจทก์ก่อสร้างรั้วล้อมรอบที่ดินพิพาททั้งสองแปลงก็ดี ขณะก่อสร้างอาคาร วางระบบท่อน้ำ อุปกรณ์จ่ายน้ำ ขุดบ่อน้ำ เดินสายไฟและปลูกต้นไม้ในที่ดินพิพาท โจทก์เป็นผู้มีชื่อถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาททั้งสองแปลง กรณีจึงไม่ใช่เป็นเรื่องที่โจทก์ได้ดูแลรักษาอสังหาริมทรัพย์ของนางทองคำหรือนายบุญชัยแล้วเรียกเอาค่ารักษาดูแล หรือได้ว่าจ้างให้โจทก์กระทำการต่างๆ ลงบนอสังหาริมทรัพย์ อันจะทำให้โจทก์มีบุริมสิทธิเหนือที่ดินพิพาททั้งสองแปลง ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 วินิจฉัยว่าโจทก์ไม่ได้เป็นเจ้าหนี้และไม่มีบุริมสิทธิเหนือที่ดินพิพาททั้งสองแปลงนั้น ชอบแล้ว ฎีกาของโจทก์ข้อนี้ฟังไม่ขึ้น มีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยทั้งสองว่า ฟ้องแย้งของจำเลยทั้งสองเกี่ยวข้องกับคำฟ้องเดิมหรือไม่ เห็นว่า ตามข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาในคำฟ้องของโจทก์เป็นเรื่องที่โจทก์ประสงค์จะเรียกเอาค่ารักษาดูแลที่ดินพิพาทและค่าการงานที่ได้ทำลงในที่ดินพิพาทจากจำเลยทั้งสอง การที่จำเลยทั้งสองมาฟ้องแย้งขอให้ขับไล่โจทก์และเรียกค่าเสียหาย กับขอให้บังคับโจทก์จดทะเบียนไถ่ถอนจำนองที่ดินพิพาทตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 ซึ่งไม่เกี่ยวกับประเด็นว่าโจทก์มีสิทธิเรียกร้องเอาค่ารักษาอสังหาริมทรัพย์และค่าการงานหรือไม่ จึงถือไม่ได้ว่าเป็นฟ้องแย้งที่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิมที่ศาลจะรับไว้พิจารณาได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 177 วรรคสาม สำหรับคำขอท้ายคำฟ้องข้อที่ 2 ของโจทก์ที่ขอให้งดการบังคับตามคำพิพากษาศาลแพ่งธนบุรี คดีหมายเลขแดงที่ 4105/2533 นั้น เห็นว่า คำขอท้ายคำฟ้องแม้เป็นส่วนหนึ่งของคำฟ้อง แต่ก็ไม่ใช่ข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาที่จะใช้เป็นข้อพิจารณาว่าฟ้องแย้งเกี่ยวข้องกับคำฟ้องเดิมหรือไม่ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 วินิจฉัยว่าฟ้องแย้งไม่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิมชอบแล้ว ที่จำเลยทั้งสองฎีกาว่า ปัญหาว่าฟ้องแย้งเกี่ยวกับคำฟ้องเดิมหรือไม่ ไม่ใช่ปัญหาเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนนั้น เห็นว่า การที่จำเลยจะฟ้องแย้งมาในคำให้การได้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 177 วรรคสาม บัญญัติบังคับไว้ว่าฟ้องแย้งนั้นจะต้องเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิม หากเป็นเรื่องอื่นไม่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิม ให้ศาลสั่งให้จำเลยฟ้องเป็นคดีต่างหาก จากบทบัญญัติของกฎหมายดังกล่าวจะเห็นได้ว่า หากฟ้องแย้งที่จำเลยฟ้องมาในคำให้การไม่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิม ฟ้องแย้งนั้นก็มิใช่ฟ้องแย้ง แม้ศาลชั้นต้นรับฟ้องแย้งนั้นไว้เป็นฟ้องแย้ง ฟ้องแย้งนั้นก็เป็นฟ้องแย้งที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ปัญหาว่าฟ้องแย้งของจำเลยทั้งสองเป็นฟ้องแย้งที่ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ เป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 ยกปัญหานี้ขึ้นวินิจฉัยจึงชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยทั้งสองในข้อนี้ฟังไม่ขึ้นเช่นกัน พิพากษายืน ค่าฤชาธรรมเนียมตามคำฟ้องและฟ้องแย้งในชั้นฎีกาให้เป็นพับ(วีระชาติ เอี่ยมประไพ-สมชาติ ธัญญาวินิชกุล-สุภัทร อยู่ถนอม)ศาลจังหวัดระยอง - นายวีรพงษ์ ศิริกานต์นนท์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 - นายกิตติพงษ์ ศิริโรจน์แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาพ.2127/2553หมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นพ1463/2547หมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นพ4096/2549หมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องขอให้พิพากษาว่า โจทก์มีบุริมสิทธิในมูลรักษาอสังหาริมทรัพย์และมูลการทำงานขึ้นบนอสังหาริมทรัพย์แล้วบังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน 17,550,000 บาท ให้แก่โจทก์ หากจำเลยทั้งสองไม่ชำระ ให้งดการบังคับคดีตามคำพิพากษาศาลแพ่งธนบุรี หมายเลขแดงที่ 4105/2533 จำเลยทั้งสองให้การกับแก้ไขคำให้การขอให้ยกฟ้อง และฟ้องแย้งขอให้ขับไล่โจทก์และบริวารออกไปจากที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 และเลขที่ 26999 ตำบลกะเฉด อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง บังคับให้โจทก์จ่ายค่าขาดประโยชน์ปีละ 300,000 บาท นับแต่วันถัดจากวันที่ 14 พฤศจิกายน 2546 ซึ่งเป็นวันที่ศาลชั้นต้นอ่านคำพิพากษาศาลฎีกาเป็นต้นไปจนกว่าโจทก์และบริวารจะออกจากที่ดินพิพาททั้งสองแปลง ให้โจทก์จดทะเบียนไถ่ถอนจำนองที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 ตำบลกะเฉด อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งขอให้ยกฟ้องแย้ง ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง และให้โจทก์ไถ่ถอนจำนองที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 ตำบลกะเฉด อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง คำขออื่นในฟ้องแย้งให้ยก ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับ โจทก์และจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องแย้งของจำเลยทั้งสองในส่วนที่ขอให้โจทก์ไถ่ถอนจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 26998 ตำบลกะเฉด อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง ด้วย ค่าฤชาธรรมเนียมในชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น โจทก์และจำเลยทั้งสองฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงที่คู่ความไม่โต้เถียงกันในชั้นนี้รับฟังเป็นยุติได้ในเบื้องต้นว่า จำเลยที่ 1 จดทะเบียนสมรสกับจำเลยที่ 2 เมื่อวันที่ 6 ธันวาคม 2501 และยังมิได้จดทะเบียนหย่า ส่วนโจทก์จดทะเบียนสมรสกับจำเลยที่ 2 เมื่อวันที่ 16 มีนาคม 2505 ต่อมาวันที่ 13 พฤศจิกายน 2510 จำเลยที่ 2 ซื้อที่ดินพิพาท (ปัจจุบันคือที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 และ 26999 ตำบลกะเฉด อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง) วันที่ 21 สิงหาคม 2529 จำเลยที่ 2 จดทะเบียนให้ที่ดินพิพาททั้งสองแปลงดังกล่าวแก่โจทก์ ต่อมาวันที่ 10 สิงหาคม 2530 จำเลยที่ 2 จดทะเบียนหย่ากับโจทก์ จำเลยที่ 1 เป็นโจทก์ฟ้องโจทก์คดีนี้เป็นจำเลย ขอให้เพิกถอนนิติกรรมการยกให้ที่ดินดังกล่าวทั้งสองแปลง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าที่ดินพิพาททั้งสองแปลงเป็นที่ดินที่นายบุญชัยหรือสมภพได้มาระหว่างสมรสระหว่างนายบุญชัยหรือสมภพทั้งกับโจทก์และจำเลย ที่ดินทั้งสองแปลงจึงเป็นสินสมรสของนายบุญชัยหรือสมภพกับโจทก์และจำเลยรวมสามคน พิพากษายืนตามศาลอุทธรณ์ที่ให้จำเลยจดทะเบียนเพิกถอนนิติกรรมการให้ที่ดินพิพาททั้งสองแปลงตามสำเนาคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8995/2544 คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า โจทก์มีบุริมสิทธิเหนือที่ดินพิพาทตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 และ 26999 ตามคำฟ้องหรือไม่ เห็นว่า ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 251 บัญญัติว่า "ผู้ทรงบุริมสิทธิย่อมทรงไว้ซึ่งสิทธิเหนือทรัพย์สินของลูกหนี้ในการที่จะได้รับชำระหนี้อันค้างชำระแก่ตนจากทรัพย์สินนั้นก่อนเจ้าหนี้อื่นๆ โดยนัยดังบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายนี้ หรือบทกฎหมายอื่น" บุริมสิทธิจึงมีลักษณะเป็นสิทธิอันเป็นอุปกรณ์แห่งหนี้ กรณีจึงต้องมีหนี้ที่ลูกหนี้ต้องรับผิดชอบต่อเจ้าหนี้ก่อน เจ้าหนี้จึงสามารถใช้สิทธิของตนในอันที่จะได้รับชำระหนี้จากทรัพย์สินของลูกหนี้ก่อนเจ้าหนี้คนอื่น ดังนั้น ไม่ว่าโจทก์จะเรียกร้องเอาค่ารักษาอสังหาริมทรัพย์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 274 วรรคหนึ่ง หรือเรียกเอาค่าจ้างทำของเป็นการงานทำขึ้นบนอสังหาริมทรัพย์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 275 วรรคหนึ่ง ก็จะต้องปรากฏข้อเท็จจริงว่าจำเลยทั้งสองซึ่งเป็นผู้ที่โจทก์เรียกร้องให้ชำระหนี้เป็นเจ้าของที่ดินพิพาททั้งสองแปลงและหนี้ที่เรียกร้องเอามีมูลมาจากการที่โจทก์ได้รักษาที่ดินพิพาทหรือได้ใช้จ่ายเงินไปเพื่อจะสงวนสิทธิหรือรับสภาพสิทธิหรือบังคับสิทธิอันเกี่ยวด้วยที่ดินพิพาททั้งสองแปลง หรือมีมูลจากการจ้างทำของเป็นการงานขึ้นบนที่ดินพิพาท เมื่อตามทางนำสืบของโจทก์ได้ความว่า ขณะโจทก์ก่อสร้างรั้วล้อมรอบที่ดินพิพาททั้งสองแปลงก็ดี ขณะก่อสร้างอาคาร วางระบบท่อน้ำ อุปกรณ์จ่ายน้ำ ขุดบ่อน้ำ เดินสายไฟและปลูกต้นไม้ในที่ดินพิพาท โจทก์เป็นผู้มีชื่อถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาททั้งสองแปลง กรณีจึงไม่ใช่เป็นเรื่องที่โจทก์ได้ดูแลรักษาอสังหาริมทรัพย์ของนางทองคำหรือนายบุญชัยแล้วเรียกเอาค่ารักษาดูแล หรือได้ว่าจ้างให้โจทก์กระทำการต่างๆ ลงบนอสังหาริมทรัพย์ อันจะทำให้โจทก์มีบุริมสิทธิเหนือที่ดินพิพาททั้งสองแปลง ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 วินิจฉัยว่าโจทก์ไม่ได้เป็นเจ้าหนี้และไม่มีบุริมสิทธิเหนือที่ดินพิพาททั้งสองแปลงนั้น ชอบแล้ว ฎีกาของโจทก์ข้อนี้ฟังไม่ขึ้น มีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยทั้งสองว่า ฟ้องแย้งของจำเลยทั้งสองเกี่ยวข้องกับคำฟ้องเดิมหรือไม่ เห็นว่า ตามข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาในคำฟ้องของโจทก์เป็นเรื่องที่โจทก์ประสงค์จะเรียกเอาค่ารักษาดูแลที่ดินพิพาทและค่าการงานที่ได้ทำลงในที่ดินพิพาทจากจำเลยทั้งสอง การที่จำเลยทั้งสองมาฟ้องแย้งขอให้ขับไล่โจทก์และเรียกค่าเสียหาย กับขอให้บังคับโจทก์จดทะเบียนไถ่ถอนจำนองที่ดินพิพาทตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 ซึ่งไม่เกี่ยวกับประเด็นว่าโจทก์มีสิทธิเรียกร้องเอาค่ารักษาอสังหาริมทรัพย์และค่าการงานหรือไม่ จึงถือไม่ได้ว่าเป็นฟ้องแย้งที่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิมที่ศาลจะรับไว้พิจารณาได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 177 วรรคสาม สำหรับคำขอท้ายคำฟ้องข้อที่ 2 ของโจทก์ที่ขอให้งดการบังคับตามคำพิพากษาศาลแพ่งธนบุรี คดีหมายเลขแดงที่ 4105/2533 นั้น เห็นว่า คำขอท้ายคำฟ้องแม้เป็นส่วนหนึ่งของคำฟ้อง แต่ก็ไม่ใช่ข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาที่จะใช้เป็นข้อพิจารณาว่าฟ้องแย้งเกี่ยวข้องกับคำฟ้องเดิมหรือไม่ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 วินิจฉัยว่าฟ้องแย้งไม่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิมชอบแล้ว ที่จำเลยทั้งสองฎีกาว่า ปัญหาว่าฟ้องแย้งเกี่ยวกับคำฟ้องเดิมหรือไม่ ไม่ใช่ปัญหาเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนนั้น เห็นว่า การที่จำเลยจะฟ้องแย้งมาในคำให้การได้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 177 วรรคสาม บัญญัติบังคับไว้ว่าฟ้องแย้งนั้นจะต้องเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิม หากเป็นเรื่องอื่นไม่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิม ให้ศาลสั่งให้จำเลยฟ้องเป็นคดีต่างหาก จากบทบัญญัติของกฎหมายดังกล่าวจะเห็นได้ว่า หากฟ้องแย้งที่จำเลยฟ้องมาในคำให้การไม่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิม ฟ้องแย้งนั้นก็มิใช่ฟ้องแย้ง แม้ศาลชั้นต้นรับฟ้องแย้งนั้นไว้เป็นฟ้องแย้ง ฟ้องแย้งนั้นก็เป็นฟ้องแย้งที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ปัญหาว่าฟ้องแย้งของจำเลยทั้งสองเป็นฟ้องแย้งที่ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ เป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 ยกปัญหานี้ขึ้นวินิจฉัยจึงชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยทั้งสองในข้อนี้ฟังไม่ขึ้นเช่นกัน พิพากษายืน ค่าฤชาธรรมเนียมตามคำฟ้องและฟ้องแย้งในชั้นฎีกาให้เป็นพับ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 15479/2558นางมาลี เกษศิริรัตน์โจทก์นางทองคำ ชัยวณิชยา โดยพันโทสมชาย ชัยวณิชยา ในฐานะผู้จัดการมรดก กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 177 วรรคสาม ป.พ.พ. ม. 251, ม. 274 วรรคหนึ่ง, ม. 275 วรรคหนึ่งป.พ.พ. มาตรา 251 บัญญัติว่า "ผู้ทรงบุริมสิทธิย่อมทรงไว้ซึ่งสิทธิเหนือทรัพย์สินของลูกหนี้ในการที่จะได้รับชำระหนี้อันค้างชำระแก่ตนจากทรัพย์สินนั้นก่อนเจ้าหนี้อื่น ๆ โดยนัยดังบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายนี้ หรือบทกฎหมายอื่น" บุริมสิทธิจึงมีลักษณะเป็นสิทธิอันเป็นอุปกรณ์แห่งหนี้ กรณีจึงต้องมีหนี้ที่ลูกหนี้ต้องรับผิดชอบต่อเจ้าหนี้ก่อน เจ้าหนี้จึงสามารถใช้สิทธิของตนในอันที่จะได้รับชำระหนี้จากทรัพย์สินของลูกหนี้ก่อนเจ้าหนี้คนอื่น ดังนั้น ไม่ว่าโจทก์จะเรียกร้องเอาค่ารักษาอสังหาริมทรัพย์ ตามมาตรา 274 วรรคหนึ่ง หรือเรียกเอาค่าจ้างทำของเป็นการงานทำขึ้นบนอสังหาริมทรัพย์ตามมาตรา 275 วรรคหนึ่ง ก็จะต้องปรากฏข้อเท็จจริงว่าจำเลยทั้งสองซึ่งเป็นผู้ที่โจทก์เรียกร้องให้ชำระหนี้เป็นเจ้าของที่ดินพิพาททั้งสองแปลงและหนี้ที่เรียกร้องเอามีมูลมาจากการที่โจทก์ได้รักษาที่ดินพิพาทหรือได้ใช้จ่ายเงินไปเพื่อจะสงวนสิทธิหรือรับสภาพสิทธิหรือบังคับสิทธิอันเกี่ยวด้วยที่ดินพิพาททั้งสองแปลง หรือมีมูลจากการจ้างทำของเป็นการงานขึ้นบนที่ดินพิพาท เมื่อตามทางนำสืบของโจทก์ได้ความว่า ขณะโจทก์ก่อสร้างรั้วล้อมรอบที่ดินพิพาททั้งสองแปลงก็ดี ขณะก่อสร้างอาคาร วางระบบท่อน้ำ อุปกรณ์จ่ายน้ำ ขุดบ่อน้ำ เดินสายไฟและปลูกต้นไม้ในที่ดินพิพาท โจทก์เป็นผู้มีชื่อถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาททั้งสองแปลง กรณีจึงไม่ใช่เป็นเรื่องที่โจทก์ได้ดูแลรักษาอสังหาริมทรัพย์ของ ท. หรือ บ. แล้วเรียกเอาค่ารักษาดูแลหรือได้ว่าจ้างให้โจทก์กระทำการต่าง ๆ ลงบนอสังหาริมทรัพย์ อันจะทำให้โจทก์มีบุริมสิทธิเหนือที่ดินพิพาททั้งสองแปลง ตามข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาในคำฟ้องของโจทก์เป็นเรื่องที่โจทก์ประสงค์จะเรียกเอาค่ารักษาดูแลที่ดินพิพาทและค่าการงานที่ได้ทำลงในที่ดินพิพาทจากจำเลยทั้งสอง การที่จำเลยทั้งสองมาฟ้องแย้งขอให้ขับไล่โจทก์และเรียกค่าเสียหายกับขอให้บังคับโจทก์จดทะเบียนไถ่ถอนจำนองที่ดินพิพาทตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 ซึ่งไม่เกี่ยวกับประเด็นว่าโจทก์มีสิทธิเรียกร้องเอาค่ารักษาอสังหาริมทรัพย์และค่าการงานหรือไม่ จึงถือไม่ได้ว่าเป็นฟ้องแย้งที่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิมที่ศาลจะรับไว้พิจารณาได้ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 177 วรรคสาม สำหรับคำขอท้ายคำฟ้องแม้เป็นส่วนหนึ่งของคำฟ้อง แต่ก็ไม่ใช่ข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาที่จะใช้เป็นข้อพิจารณาว่าฟ้องแย้งเกี่ยวข้องกับคำฟ้องเดิมหรือไม่ การที่จำเลยจะฟ้องแย้งมาในคำให้การได้ ป.วิ.พ. มาตรา 177 วรรคสาม บัญญัติบังคับไว้ว่าฟ้องแย้งนั้นจะต้องเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับฟ้องเดิม หากเป็นเรื่องอื่นไม่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิม ให้ศาลสั่งให้จำเลยฟ้องเป็นคดีต่างหาก จากบทบัญญัติของกฎหมายดังกล่าวจะเห็นได้ว่า หากฟ้องแย้งที่จำเลยฟ้องมาในคำให้การไม่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิม ฟ้องแย้งนั้นก็ไม่ใช่ฟ้องแย้ง แม้ศาลชั้นต้นรับฟ้องแย้งนั้นไว้เป็นฟ้องแย้ง ฟ้องแย้งนั้นก็เป็นฟ้องแย้งที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ปัญหาว่าฟ้องแย้งของจำเลยทั้งสองเป็นฟ้องแย้งที่ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ เป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 ยกปัญหานี้ขึ้นวินิจฉัยจึงชอบแล้วโจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องขอให้พิพากษาว่า โจทก์มีบุริมสิทธิในมูลรักษาอสังหาริมทรัพย์และมูลการทำงานขึ้นบนอสังหาริมทรัพย์แล้วบังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน 17,550,000 บาท ให้แก่โจทก์ หากจำเลยทั้งสองไม่ชำระ ให้งดการบังคับคดีตามคำพิพากษาศาลแพ่งธนบุรี หมายเลขแดงที่ 4105/2533 จำเลยทั้งสองให้การกับแก้ไขคำให้การขอให้ยกฟ้อง และฟ้องแย้งขอให้ขับไล่โจทก์และบริวารออกไปจากที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 และเลขที่ 26999 ตำบลกะเฉด อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง บังคับให้โจทก์จ่ายค่าขาดประโยชน์ปีละ 300,000 บาท นับแต่วันถัดจากวันที่ 14 พฤศจิกายน 2546 ซึ่งเป็นวันที่ศาลชั้นต้นอ่านคำพิพากษาศาลฎีกาเป็นต้นไปจนกว่าโจทก์และบริวารจะออกจากที่ดินพิพาททั้งสองแปลง ให้โจทก์จดทะเบียนไถ่ถอนจำนองที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 ตำบลกะเฉด อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งขอให้ยกฟ้องแย้ง ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง และให้โจทก์ไถ่ถอนจำนองที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 ตำบลกะเฉด อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง คำขออื่นในฟ้องแย้งให้ยก ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับ โจทก์และจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องแย้งของจำเลยทั้งสองในส่วนที่ขอให้โจทก์ไถ่ถอนจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 26998 ตำบลกะเฉด อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง ด้วย ค่าฤชาธรรมเนียมในชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น โจทก์และจำเลยทั้งสองฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงที่คู่ความไม่โต้เถียงกันในชั้นนี้รับฟังเป็นยุติได้ในเบื้องต้นว่า จำเลยที่ 1 จดทะเบียนสมรสกับจำเลยที่ 2 เมื่อวันที่ 6 ธันวาคม 2501 และยังมิได้จดทะเบียนหย่า ส่วนโจทก์จดทะเบียนสมรสกับจำเลยที่ 2 เมื่อวันที่ 16 มีนาคม 2505 ต่อมาวันที่ 13 พฤศจิกายน 2510 จำเลยที่ 2 ซื้อที่ดินพิพาท (ปัจจุบันคือที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 และ 26999 ตำบลกะเฉด อำเภอเมืองระยอง จังหวัดระยอง) วันที่ 21 สิงหาคม 2529 จำเลยที่ 2 จดทะเบียนให้ที่ดินพิพาททั้งสองแปลงดังกล่าวแก่โจทก์ ต่อมาวันที่ 10 สิงหาคม 2530 จำเลยที่ 2 จดทะเบียนหย่ากับโจทก์ จำเลยที่ 1 เป็นโจทก์ฟ้องโจทก์คดีนี้เป็นจำเลย ขอให้เพิกถอนนิติกรรมการยกให้ที่ดินดังกล่าวทั้งสองแปลง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าที่ดินพิพาททั้งสองแปลงเป็นที่ดินที่นายบุญชัยหรือสมภพได้มาระหว่างสมรสระหว่างนายบุญชัยหรือสมภพทั้งกับโจทก์และจำเลย ที่ดินทั้งสองแปลงจึงเป็นสินสมรสของนายบุญชัยหรือสมภพกับโจทก์และจำเลยรวมสามคน พิพากษายืนตามศาลอุทธรณ์ที่ให้จำเลยจดทะเบียนเพิกถอนนิติกรรมการให้ที่ดินพิพาททั้งสองแปลงตามสำเนาคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8995/2544 คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า โจทก์มีบุริมสิทธิเหนือที่ดินพิพาทตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 และ 26999 ตามคำฟ้องหรือไม่ เห็นว่า ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 251 บัญญัติว่า "ผู้ทรงบุริมสิทธิย่อมทรงไว้ซึ่งสิทธิเหนือทรัพย์สินของลูกหนี้ในการที่จะได้รับชำระหนี้อันค้างชำระแก่ตนจากทรัพย์สินนั้นก่อนเจ้าหนี้อื่นๆ โดยนัยดังบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายนี้ หรือบทกฎหมายอื่น" บุริมสิทธิจึงมีลักษณะเป็นสิทธิอันเป็นอุปกรณ์แห่งหนี้ กรณีจึงต้องมีหนี้ที่ลูกหนี้ต้องรับผิดชอบต่อเจ้าหนี้ก่อน เจ้าหนี้จึงสามารถใช้สิทธิของตนในอันที่จะได้รับชำระหนี้จากทรัพย์สินของลูกหนี้ก่อนเจ้าหนี้คนอื่น ดังนั้น ไม่ว่าโจทก์จะเรียกร้องเอาค่ารักษาอสังหาริมทรัพย์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 274 วรรคหนึ่ง หรือเรียกเอาค่าจ้างทำของเป็นการงานทำขึ้นบนอสังหาริมทรัพย์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 275 วรรคหนึ่ง ก็จะต้องปรากฏข้อเท็จจริงว่าจำเลยทั้งสองซึ่งเป็นผู้ที่โจทก์เรียกร้องให้ชำระหนี้เป็นเจ้าของที่ดินพิพาททั้งสองแปลงและหนี้ที่เรียกร้องเอามีมูลมาจากการที่โจทก์ได้รักษาที่ดินพิพาทหรือได้ใช้จ่ายเงินไปเพื่อจะสงวนสิทธิหรือรับสภาพสิทธิหรือบังคับสิทธิอันเกี่ยวด้วยที่ดินพิพาททั้งสองแปลง หรือมีมูลจากการจ้างทำของเป็นการงานขึ้นบนที่ดินพิพาท เมื่อตามทางนำสืบของโจทก์ได้ความว่า ขณะโจทก์ก่อสร้างรั้วล้อมรอบที่ดินพิพาททั้งสองแปลงก็ดี ขณะก่อสร้างอาคาร วางระบบท่อน้ำ อุปกรณ์จ่ายน้ำ ขุดบ่อน้ำ เดินสายไฟและปลูกต้นไม้ในที่ดินพิพาท โจทก์เป็นผู้มีชื่อถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาททั้งสองแปลง กรณีจึงไม่ใช่เป็นเรื่องที่โจทก์ได้ดูแลรักษาอสังหาริมทรัพย์ของนางทองคำหรือนายบุญชัยแล้วเรียกเอาค่ารักษาดูแล หรือได้ว่าจ้างให้โจทก์กระทำการต่างๆ ลงบนอสังหาริมทรัพย์ อันจะทำให้โจทก์มีบุริมสิทธิเหนือที่ดินพิพาททั้งสองแปลง ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 วินิจฉัยว่าโจทก์ไม่ได้เป็นเจ้าหนี้และไม่มีบุริมสิทธิเหนือที่ดินพิพาททั้งสองแปลงนั้น ชอบแล้ว ฎีกาของโจทก์ข้อนี้ฟังไม่ขึ้น มีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยทั้งสองว่า ฟ้องแย้งของจำเลยทั้งสองเกี่ยวข้องกับคำฟ้องเดิมหรือไม่ เห็นว่า ตามข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาในคำฟ้องของโจทก์เป็นเรื่องที่โจทก์ประสงค์จะเรียกเอาค่ารักษาดูแลที่ดินพิพาทและค่าการงานที่ได้ทำลงในที่ดินพิพาทจากจำเลยทั้งสอง การที่จำเลยทั้งสองมาฟ้องแย้งขอให้ขับไล่โจทก์และเรียกค่าเสียหาย กับขอให้บังคับโจทก์จดทะเบียนไถ่ถอนจำนองที่ดินพิพาทตามโฉนดที่ดินเลขที่ 26998 ซึ่งไม่เกี่ยวกับประเด็นว่าโจทก์มีสิทธิเรียกร้องเอาค่ารักษาอสังหาริมทรัพย์และค่าการงานหรือไม่ จึงถือไม่ได้ว่าเป็นฟ้องแย้งที่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิมที่ศาลจะรับไว้พิจารณาได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 177 วรรคสาม สำหรับคำขอท้ายคำฟ้องข้อที่ 2 ของโจทก์ที่ขอให้งดการบังคับตามคำพิพากษาศาลแพ่งธนบุรี คดีหมายเลขแดงที่ 4105/2533 นั้น เห็นว่า คำขอท้ายคำฟ้องแม้เป็นส่วนหนึ่งของคำฟ้อง แต่ก็ไม่ใช่ข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาที่จะใช้เป็นข้อพิจารณาว่าฟ้องแย้งเกี่ยวข้องกับคำฟ้องเดิมหรือไม่ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 วินิจฉัยว่าฟ้องแย้งไม่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิมชอบแล้ว ที่จำเลยทั้งสองฎีกาว่า ปัญหาว่าฟ้องแย้งเกี่ยวกับคำฟ้องเดิมหรือไม่ ไม่ใช่ปัญหาเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนนั้น เห็นว่า การที่จำเลยจะฟ้องแย้งมาในคำให้การได้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 177 วรรคสาม บัญญัติบังคับไว้ว่าฟ้องแย้งนั้นจะต้องเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิม หากเป็นเรื่องอื่นไม่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิม ให้ศาลสั่งให้จำเลยฟ้องเป็นคดีต่างหาก จากบทบัญญัติของกฎหมายดังกล่าวจะเห็นได้ว่า หากฟ้องแย้งที่จำเลยฟ้องมาในคำให้การไม่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิม ฟ้องแย้งนั้นก็มิใช่ฟ้องแย้ง แม้ศาลชั้นต้นรับฟ้องแย้งนั้นไว้เป็นฟ้องแย้ง ฟ้องแย้งนั้นก็เป็นฟ้องแย้งที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ปัญหาว่าฟ้องแย้งของจำเลยทั้งสองเป็นฟ้องแย้งที่ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ เป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 ยกปัญหานี้ขึ้นวินิจฉัยจึงชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยทั้งสองในข้อนี้ฟังไม่ขึ้นเช่นกัน พิพากษายืน ค่าฤชาธรรมเนียมตามคำฟ้องและฟ้องแย้งในชั้นฎีกาให้เป็นพับ(วีระชาติ เอี่ยมประไพ-สมชาติ ธัญญาวินิชกุล-สุภัทร อยู่ถนอม)ศาลจังหวัดระยอง - นายวีรพงษ์ ศิริกานต์นนท์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 - นายกิตติพงษ์ ศิริโรจน์แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาพ.2127/2553หมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นพ1463/2547หมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นพ4096/2549หมายเหตุ