คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3843/2541หลักกฎหมาย: แม้จำเลยกับโจทก์จะมีข้อตกลงกันไว้ว่านักแสดงหญิงจะตั้งครรภ์ไม่ได้ หากตั้งครรภ์จะต้องถูกเลิกจ้างก็ตามแต่การที่โจทก์ตั้งครรภ์นั้นมิใช่เป็นการกระทำความผิดอาญาแก่นายจ้าง การทุจริตต่อหน้าที่ จงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหายหรือเข้าข้อยกเว้นอื่น ๆ ที่นายจ้างไม่จำต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47 จำเลยจึงต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลย ต่อมาเมื่อเดือนมีนาคม 2540 โจทก์ตั้งครรภ์ จำเลยมีคำสั่งเลิกสัญญาจ้างหรือให้โจทก์เลือกเปลี่ยนงานและลดเงินเดือน โจทก์ไม่ยินยอมและถือว่าเป็นการเลิกจ้าง นอกจากนี้จำเลยไม่จ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีแก่โจทก์ ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าชดเชยเป็นเงิน 66,000 บาท และจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีเป็นเงิน 2,016 บาท แก่โจทก์จำเลยให้การว่า โจทก์ไม่ใช่ลูกจ้างของจำเลยแต่เป็นนักแสดงอิสระอยู่ในสังกัดของบริษัทคิงคองแดนซ์เอ็นเทอร์เทนเมนต์จำกัด โดยแต่แรกจำเลยมีข้อตกลงกับโจทก์และนักแสดงว่าบริษัทคิงคองแดนซ์เอ็นเทอร์เทนเมนต์ จำกัด ไม่มีทุนพอที่จะรับทุกคนเป็นพนักงานประจำได้ บริษัทคิงคองแดนซ์เอ็นเทอร์เทนเมนต์จำกัด ตั้งขึ้นเพื่อติดต่อหางานให้ทุกคนทำเท่านั้น นอกจากนี้นักแสดงหญิงจะตั้งครรภ์ไม่ได้ ต่อมาโจทก์ตั้งครรภ์ต้องเลิกการแสดงไปจนกว่าจะสามารถกลับมาแสดงได้ตามข้อตกลงที่จำเลยเสนองานใหม่ลดค่าจ้างแก่โจทก์เพราะเห็นว่า โจทก์ทำงานกับจำเลยมาเป็นเวลานาน ทั้งนี้เพื่อช่วยเหลือโจทก์ศาลแรงงานกลางพิจารณาแล้ววินิจฉัยว่าโจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลย จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยไม่มีความผิดจึงต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ และคดีฟังได้ว่าจำเลยยังไม่ได้จ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีแก่โจทก์ พิพากษาให้จำเลยจ่ายค่าชดเชยเป็นเงิน 60,600 บาท และค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีเป็นเงิน 841 บาท แก่โจทก์จำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยอุทธรณ์ในปัญหาที่ว่าโจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลยหรือไม่นั้น เห็นว่า อุทธรณ์ของจำเลยดังกล่าวเป็นการโต้เถียงดุลพินิจในการรับฟังพยานหลักฐานของศาลแรงงานกลางซึ่งรับฟังมาแล้วว่าโจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลยจึงเป็นอุทธรณ์ในข้อเท็จจริงต้องห้ามตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522มาตรา 54 วรรคหนึ่ง ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัยให้ปัญหาที่ต้องวินิจฉัยต่อไปตามอุทธรณ์ของจำเลยว่า จำเลยต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์หรือไม่ เห็นว่า แม้จำเลยกับโจทก์จะมีข้อตกลงกันไว้ว่านักแสดงหญิงจะตั้งครรภ์ไม่ได้ หากตั้งครรภ์จะต้องถูกเลิกจ้างดังที่จำเลยอุทธรณ์ก็ตาม แต่การที่โจทก์ตั้งครรภ์นั้นก็มิใช่เป็นการกระทำความผิดอาญาแก่นายจ้างการทุจริตต่อหน้าที่ จงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหายหรือเข้าข้อยกเว้นอื่น ๆ ที่นายจ้างไม่จำต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานข้อ 47 จำเลยจึงต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ อุทธรณ์ของจำเลยข้อนี้ก็ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3843/2541นางสาว ทองคำ อวน ศ รีโจทก์นาย วิชัย กุลตวนิชจำเลย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47แม้จำเลยกับโจทก์จะมีข้อตกลงกันไว้ว่านักแสดงหญิงจะตั้งครรภ์ไม่ได้ หากตั้งครรภ์จะต้องถูกเลิกจ้างก็ตามแต่การที่โจทก์ตั้งครรภ์นั้นมิใช่เป็นการกระทำความผิดอาญาแก่นายจ้าง การทุจริตต่อหน้าที่ จงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหายหรือเข้าข้อยกเว้นอื่น ๆ ที่นายจ้างไม่จำต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47 จำเลยจึงต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลย ต่อมาเมื่อเดือนมีนาคม 2540 โจทก์ตั้งครรภ์ จำเลยมีคำสั่งเลิกสัญญาจ้างหรือให้โจทก์เลือกเปลี่ยนงานและลดเงินเดือน โจทก์ไม่ยินยอมและถือว่าเป็นการเลิกจ้าง นอกจากนี้จำเลยไม่จ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีแก่โจทก์ ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าชดเชยเป็นเงิน 66,000 บาท และจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีเป็นเงิน 2,016 บาท แก่โจทก์จำเลยให้การว่า โจทก์ไม่ใช่ลูกจ้างของจำเลยแต่เป็นนักแสดงอิสระอยู่ในสังกัดของบริษัทคิงคองแดนซ์เอ็นเทอร์เทนเมนต์จำกัด โดยแต่แรกจำเลยมีข้อตกลงกับโจทก์และนักแสดงว่าบริษัทคิงคองแดนซ์เอ็นเทอร์เทนเมนต์ จำกัด ไม่มีทุนพอที่จะรับทุกคนเป็นพนักงานประจำได้ บริษัทคิงคองแดนซ์เอ็นเทอร์เทนเมนต์จำกัด ตั้งขึ้นเพื่อติดต่อหางานให้ทุกคนทำเท่านั้น นอกจากนี้นักแสดงหญิงจะตั้งครรภ์ไม่ได้ ต่อมาโจทก์ตั้งครรภ์ต้องเลิกการแสดงไปจนกว่าจะสามารถกลับมาแสดงได้ตามข้อตกลงที่จำเลยเสนองานใหม่ลดค่าจ้างแก่โจทก์เพราะเห็นว่า โจทก์ทำงานกับจำเลยมาเป็นเวลานาน ทั้งนี้เพื่อช่วยเหลือโจทก์ศาลแรงงานกลางพิจารณาแล้ววินิจฉัยว่าโจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลย จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยไม่มีความผิดจึงต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ และคดีฟังได้ว่าจำเลยยังไม่ได้จ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีแก่โจทก์ พิพากษาให้จำเลยจ่ายค่าชดเชยเป็นเงิน 60,600 บาท และค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีเป็นเงิน 841 บาท แก่โจทก์จำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยอุทธรณ์ในปัญหาที่ว่าโจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลยหรือไม่นั้น เห็นว่า อุทธรณ์ของจำเลยดังกล่าวเป็นการโต้เถียงดุลพินิจในการรับฟังพยานหลักฐานของศาลแรงงานกลางซึ่งรับฟังมาแล้วว่าโจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลยจึงเป็นอุทธรณ์ในข้อเท็จจริงต้องห้ามตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522มาตรา 54 วรรคหนึ่ง ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัยให้ปัญหาที่ต้องวินิจฉัยต่อไปตามอุทธรณ์ของจำเลยว่า จำเลยต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์หรือไม่ เห็นว่า แม้จำเลยกับโจทก์จะมีข้อตกลงกันไว้ว่านักแสดงหญิงจะตั้งครรภ์ไม่ได้ หากตั้งครรภ์จะต้องถูกเลิกจ้างดังที่จำเลยอุทธรณ์ก็ตาม แต่การที่โจทก์ตั้งครรภ์นั้นก็มิใช่เป็นการกระทำความผิดอาญาแก่นายจ้างการทุจริตต่อหน้าที่ จงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหายหรือเข้าข้อยกเว้นอื่น ๆ ที่นายจ้างไม่จำต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานข้อ 47 จำเลยจึงต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ อุทธรณ์ของจำเลยข้อนี้ก็ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(อร่าม หุตางกูร-พรชัย สมรรถเวช-กมล เพียรพิทักษ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกานี้วินิจฉัยเรื่องการเลิกจ้างลูกจ้างหญิงเพราะเหตุมีครรภ์ซึ่งมีข้อพิจารณาดังกล่าว 1. กฎหมายคุ้มครองแรงงานเก่า คือ ประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2515 ซึ่งออกตามประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 103 ไม่มีบทบัญญัติห้ามเลิกจ้างลูกจ้างหญิงเพราะเหตุมีครรภ์ไว้โดยเฉพาะ คดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3843/2541เกิดเหตุเมื่อเดือนมีนาคม 2540 ซึ่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงานพ.ศ. 2541 ยังไม่มีผลใช้บังคับ จึงไม่มีข้อห้ามในการเลิกจ้างลูกจ้างหญิงเพราะเหตุตั้งครรภ์ 2. สัญญาที่ให้เลิกจ้างเมื่อมีครรภ์ ก่อนวันที่ 19 สิงหาคม 2541 ซึ่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงานพ.ศ. 2541 จะมีผลใช้บังคับ นายจ้างสามารถทำสัญญาหรือทำข้อตกลงกับลูกจ้างว่า จะเลิกจ้างเมื่อลูกจ้างมีครรภ์ได้เพราะเป็นนิติกรรมอย่างหนึ่ง หากทั้งนายจ้างและลูกจ้างทำสัญญาด้วยความสมัครใจก็ไม่ขัดต่อกฎหมาย ขัดต่อความสงบเรียบร้อยของประชาชนหรือขัดต่อศีลธรรมอันดีของประชาชน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 150 จึงมีผลใช้บังคับได้ เมื่อลูกจ้างมีครรภ์อันเป็นการฝ่าฝืนข้อตกลง นายจ้างก็ย่อมเลิกสัญญาตามข้อตกลงได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 386 ฝ่ายลูกจ้างจะฟ้องเรียกค่าเสียหายจากนายจ้างไม่ได้และเมื่อเป็นการเลิกสัญญาตามข้อสัญญาถือเป็นการเลิกจ้างที่ชอบด้วยกฎหมาย จึงมิใช่การเลิกจ้างที่ไม่เป็นธรรม ลูกจ้างจะฟ้องนายจ้างให้รับกลับหรือเรียกค่าเสียหายจากการเลิกจ้างที่ไม่เป็นธรรมก็ไม่ได้ด้วย 3. นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยหรือไม่ เมื่อนายจ้างเลิกจ้างลูกจ้างโดยลูกจ้างไม่ได้กระทำผิดตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47ซึ่งมีดังนี้ นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้างในกรณีหนึ่งกรณีใดดังต่อไปนี้ (1) ทุจริตต่อหน้าที่ (2) กระทำความผิดอาญาโดยเจตนาแก่นายจ้าง (3) จงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหาย (4) ฝ่าฝ่าข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานหรือระเบียบหรือคำสั่งของนายจ้างอันชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรมและนายจ้างได้ตักเตือนเป็นหนังสือแล้ว ซึ่งหนังสือเตือนนั้นต้องมีผลบังคับไม่เกินหนึ่งปีนับแต่วันที่ลูกจ้างได้รับทราบหนังสือเตือน เว้นแต่กรณีที่ร้ายแรงนายจ้างไม่จำต้องตักเตือน (5) ละทิ้งหน้าที่เป็นเวลาสามวันทำงานติดต่อกันไม่ว่าจะมีวันหยุดคั่นหรือไม่ก็ตาม โดยไม่มีเหตุอันสมควร (6) ประมาทเลินเล่อเป็นเหตุให้นายจ้างได้รับความเสียหายอย่างร้ายแรง (7) ได้รับโทษจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก การที่ลูกจ้างหญิงมีครรภ์มิใช่การกระทำความผิดในกรณีหนึ่งกรณีใดตามข้อ 47 ดังกล่าวข้างต้นลูกจ้างจึงมีสิทธิได้รับค่าชดเชย 4. การเลิกจ้างลูกจ้างหญิงเพราะเหตุมีครรภ์หลังพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มีผลใช้บังคับแล้ว จะมีผลดังนี้ 4.1 พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงานฉบับใหม่มีบทบัญญัติมาตรา 43 บัญญัติว่า "ห้ามมิให้นายจ้างเลิกจ้างลูกจ้างซึ่งเป็นหญิงเพราะเหตุมีครรภ์" หากนายจ้างฝ่าฝืนมีโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับตามมาตรา 144 วรรคแรก 4.2 นายจ้างจะทำสัญญาจ้างกับลูกจ้างว่าจะเลิกจ้างเมื่อลูกจ้างหญิงมีครรภ์ไม่ได้ หากมีการทำสัญญาเช่นนี้อีกจะตกเป็นโมฆะเพราะเป็นสัญญาที่มีวัตถุประสงค์เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่มีผลใช้บังคับ 4.3 หากนายจ้างเลิกจ้างลูกจ้างหญิงเพราะเหตุมีครรภ์ลูกจ้างมีสิทธิหลายประการ คือ (1) ฟ้องศาลแรงงานให้สั่งเพิกถอนคำสั่งเลิกจ้างของนายจ้างได้เพราะเป็นคำสั่งที่ฝ่าฝืนต่อมาตรา 43 ให้รับลูกจ้างกลับเข้าทำงานในตำแหน่งเดิมอัตราค่าจ้างเท่าเดิม (2) ฟ้องเรียกค่าชดเชยตามสิทธิ หากไม่สามารถรับลูกจ้างนั้นกลับเข้าทำงานได้ (3) ฟ้องเรียกค่าเสียหายฐานเป็นการเลิกจ้างที่ไม่เป็นธรรมเนื่องจากเลิกจ้างโดยไม่มีเหตุที่จะเลิกจ้างได้ รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลย ต่อมาเมื่อเดือนมีนาคม 2540 โจทก์ตั้งครรภ์ จำเลยมีคำสั่งเลิกสัญญาจ้างหรือให้โจทก์เลือกเปลี่ยนงานและลดเงินเดือน โจทก์ไม่ยินยอมและถือว่าเป็นการเลิกจ้าง นอกจากนี้จำเลยไม่จ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีแก่โจทก์ ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าชดเชยเป็นเงิน 66,000 บาท และจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีเป็นเงิน 2,016 บาท แก่โจทก์จำเลยให้การว่า โจทก์ไม่ใช่ลูกจ้างของจำเลยแต่เป็นนักแสดงอิสระอยู่ในสังกัดของบริษัทคิงคองแดนซ์เอ็นเทอร์เทนเมนต์จำกัด โดยแต่แรกจำเลยมีข้อตกลงกับโจทก์และนักแสดงว่าบริษัทคิงคองแดนซ์เอ็นเทอร์เทนเมนต์ จำกัด ไม่มีทุนพอที่จะรับทุกคนเป็นพนักงานประจำได้ บริษัทคิงคองแดนซ์เอ็นเทอร์เทนเมนต์จำกัด ตั้งขึ้นเพื่อติดต่อหางานให้ทุกคนทำเท่านั้น นอกจากนี้นักแสดงหญิงจะตั้งครรภ์ไม่ได้ ต่อมาโจทก์ตั้งครรภ์ต้องเลิกการแสดงไปจนกว่าจะสามารถกลับมาแสดงได้ตามข้อตกลงที่จำเลยเสนองานใหม่ลดค่าจ้างแก่โจทก์เพราะเห็นว่า โจทก์ทำงานกับจำเลยมาเป็นเวลานาน ทั้งนี้เพื่อช่วยเหลือโจทก์ศาลแรงงานกลางพิจารณาแล้ววินิจฉัยว่าโจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลย จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยไม่มีความผิดจึงต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ และคดีฟังได้ว่าจำเลยยังไม่ได้จ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีแก่โจทก์ พิพากษาให้จำเลยจ่ายค่าชดเชยเป็นเงิน 60,600 บาท และค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีเป็นเงิน 841 บาท แก่โจทก์จำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยอุทธรณ์ในปัญหาที่ว่าโจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลยหรือไม่นั้น เห็นว่า อุทธรณ์ของจำเลยดังกล่าวเป็นการโต้เถียงดุลพินิจในการรับฟังพยานหลักฐานของศาลแรงงานกลางซึ่งรับฟังมาแล้วว่าโจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลยจึงเป็นอุทธรณ์ในข้อเท็จจริงต้องห้ามตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522มาตรา 54 วรรคหนึ่ง ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัยให้ปัญหาที่ต้องวินิจฉัยต่อไปตามอุทธรณ์ของจำเลยว่า จำเลยต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์หรือไม่ เห็นว่า แม้จำเลยกับโจทก์จะมีข้อตกลงกันไว้ว่านักแสดงหญิงจะตั้งครรภ์ไม่ได้ หากตั้งครรภ์จะต้องถูกเลิกจ้างดังที่จำเลยอุทธรณ์ก็ตาม แต่การที่โจทก์ตั้งครรภ์นั้นก็มิใช่เป็นการกระทำความผิดอาญาแก่นายจ้างการทุจริตต่อหน้าที่ จงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหายหรือเข้าข้อยกเว้นอื่น ๆ ที่นายจ้างไม่จำต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานข้อ 47 จำเลยจึงต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ อุทธรณ์ของจำเลยข้อนี้ก็ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3843/2541นางสาว ทองคำ อวน ศ รีโจทก์นาย วิชัย กุลตวนิชจำเลย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47แม้จำเลยกับโจทก์จะมีข้อตกลงกันไว้ว่านักแสดงหญิงจะตั้งครรภ์ไม่ได้ หากตั้งครรภ์จะต้องถูกเลิกจ้างก็ตามแต่การที่โจทก์ตั้งครรภ์นั้นมิใช่เป็นการกระทำความผิดอาญาแก่นายจ้าง การทุจริตต่อหน้าที่ จงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหายหรือเข้าข้อยกเว้นอื่น ๆ ที่นายจ้างไม่จำต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47 จำเลยจึงต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลย ต่อมาเมื่อเดือนมีนาคม 2540 โจทก์ตั้งครรภ์ จำเลยมีคำสั่งเลิกสัญญาจ้างหรือให้โจทก์เลือกเปลี่ยนงานและลดเงินเดือน โจทก์ไม่ยินยอมและถือว่าเป็นการเลิกจ้าง นอกจากนี้จำเลยไม่จ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีแก่โจทก์ ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าชดเชยเป็นเงิน 66,000 บาท และจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีเป็นเงิน 2,016 บาท แก่โจทก์จำเลยให้การว่า โจทก์ไม่ใช่ลูกจ้างของจำเลยแต่เป็นนักแสดงอิสระอยู่ในสังกัดของบริษัทคิงคองแดนซ์เอ็นเทอร์เทนเมนต์จำกัด โดยแต่แรกจำเลยมีข้อตกลงกับโจทก์และนักแสดงว่าบริษัทคิงคองแดนซ์เอ็นเทอร์เทนเมนต์ จำกัด ไม่มีทุนพอที่จะรับทุกคนเป็นพนักงานประจำได้ บริษัทคิงคองแดนซ์เอ็นเทอร์เทนเมนต์จำกัด ตั้งขึ้นเพื่อติดต่อหางานให้ทุกคนทำเท่านั้น นอกจากนี้นักแสดงหญิงจะตั้งครรภ์ไม่ได้ ต่อมาโจทก์ตั้งครรภ์ต้องเลิกการแสดงไปจนกว่าจะสามารถกลับมาแสดงได้ตามข้อตกลงที่จำเลยเสนองานใหม่ลดค่าจ้างแก่โจทก์เพราะเห็นว่า โจทก์ทำงานกับจำเลยมาเป็นเวลานาน ทั้งนี้เพื่อช่วยเหลือโจทก์ศาลแรงงานกลางพิจารณาแล้ววินิจฉัยว่าโจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลย จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยไม่มีความผิดจึงต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ และคดีฟังได้ว่าจำเลยยังไม่ได้จ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีแก่โจทก์ พิพากษาให้จำเลยจ่ายค่าชดเชยเป็นเงิน 60,600 บาท และค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีเป็นเงิน 841 บาท แก่โจทก์จำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยอุทธรณ์ในปัญหาที่ว่าโจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลยหรือไม่นั้น เห็นว่า อุทธรณ์ของจำเลยดังกล่าวเป็นการโต้เถียงดุลพินิจในการรับฟังพยานหลักฐานของศาลแรงงานกลางซึ่งรับฟังมาแล้วว่าโจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลยจึงเป็นอุทธรณ์ในข้อเท็จจริงต้องห้ามตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522มาตรา 54 วรรคหนึ่ง ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัยให้ปัญหาที่ต้องวินิจฉัยต่อไปตามอุทธรณ์ของจำเลยว่า จำเลยต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์หรือไม่ เห็นว่า แม้จำเลยกับโจทก์จะมีข้อตกลงกันไว้ว่านักแสดงหญิงจะตั้งครรภ์ไม่ได้ หากตั้งครรภ์จะต้องถูกเลิกจ้างดังที่จำเลยอุทธรณ์ก็ตาม แต่การที่โจทก์ตั้งครรภ์นั้นก็มิใช่เป็นการกระทำความผิดอาญาแก่นายจ้างการทุจริตต่อหน้าที่ จงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหายหรือเข้าข้อยกเว้นอื่น ๆ ที่นายจ้างไม่จำต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานข้อ 47 จำเลยจึงต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ อุทธรณ์ของจำเลยข้อนี้ก็ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(อร่าม หุตางกูร-พรชัย สมรรถเวช-กมล เพียรพิทักษ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกานี้วินิจฉัยเรื่องการเลิกจ้างลูกจ้างหญิงเพราะเหตุมีครรภ์ซึ่งมีข้อพิจารณาดังกล่าว 1. กฎหมายคุ้มครองแรงงานเก่า คือ ประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2515 ซึ่งออกตามประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 103 ไม่มีบทบัญญัติห้ามเลิกจ้างลูกจ้างหญิงเพราะเหตุมีครรภ์ไว้โดยเฉพาะ คดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3843/2541เกิดเหตุเมื่อเดือนมีนาคม 2540 ซึ่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงานพ.ศ. 2541 ยังไม่มีผลใช้บังคับ จึงไม่มีข้อห้ามในการเลิกจ้างลูกจ้างหญิงเพราะเหตุตั้งครรภ์ 2. สัญญาที่ให้เลิกจ้างเมื่อมีครรภ์ ก่อนวันที่ 19 สิงหาคม 2541 ซึ่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงานพ.ศ. 2541 จะมีผลใช้บังคับ นายจ้างสามารถทำสัญญาหรือทำข้อตกลงกับลูกจ้างว่า จะเลิกจ้างเมื่อลูกจ้างมีครรภ์ได้เพราะเป็นนิติกรรมอย่างหนึ่ง หากทั้งนายจ้างและลูกจ้างทำสัญญาด้วยความสมัครใจก็ไม่ขัดต่อกฎหมาย ขัดต่อความสงบเรียบร้อยของประชาชนหรือขัดต่อศีลธรรมอันดีของประชาชน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 150 จึงมีผลใช้บังคับได้ เมื่อลูกจ้างมีครรภ์อันเป็นการฝ่าฝืนข้อตกลง นายจ้างก็ย่อมเลิกสัญญาตามข้อตกลงได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 386 ฝ่ายลูกจ้างจะฟ้องเรียกค่าเสียหายจากนายจ้างไม่ได้และเมื่อเป็นการเลิกสัญญาตามข้อสัญญาถือเป็นการเลิกจ้างที่ชอบด้วยกฎหมาย จึงมิใช่การเลิกจ้างที่ไม่เป็นธรรม ลูกจ้างจะฟ้องนายจ้างให้รับกลับหรือเรียกค่าเสียหายจากการเลิกจ้างที่ไม่เป็นธรรมก็ไม่ได้ด้วย 3. นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยหรือไม่ เมื่อนายจ้างเลิกจ้างลูกจ้างโดยลูกจ้างไม่ได้กระทำผิดตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47ซึ่งมีดังนี้ นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้างในกรณีหนึ่งกรณีใดดังต่อไปนี้ (1) ทุจริตต่อหน้าที่ (2) กระทำความผิดอาญาโดยเจตนาแก่นายจ้าง (3) จงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหาย (4) ฝ่าฝ่าข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานหรือระเบียบหรือคำสั่งของนายจ้างอันชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรมและนายจ้างได้ตักเตือนเป็นหนังสือแล้ว ซึ่งหนังสือเตือนนั้นต้องมีผลบังคับไม่เกินหนึ่งปีนับแต่วันที่ลูกจ้างได้รับทราบหนังสือเตือน เว้นแต่กรณีที่ร้ายแรงนายจ้างไม่จำต้องตักเตือน (5) ละทิ้งหน้าที่เป็นเวลาสามวันทำงานติดต่อกันไม่ว่าจะมีวันหยุดคั่นหรือไม่ก็ตาม โดยไม่มีเหตุอันสมควร (6) ประมาทเลินเล่อเป็นเหตุให้นายจ้างได้รับความเสียหายอย่างร้ายแรง (7) ได้รับโทษจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก การที่ลูกจ้างหญิงมีครรภ์มิใช่การกระทำความผิดในกรณีหนึ่งกรณีใดตามข้อ 47 ดังกล่าวข้างต้นลูกจ้างจึงมีสิทธิได้รับค่าชดเชย 4. การเลิกจ้างลูกจ้างหญิงเพราะเหตุมีครรภ์หลังพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มีผลใช้บังคับแล้ว จะมีผลดังนี้ 4.1 พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงานฉบับใหม่มีบทบัญญัติมาตรา 43 บัญญัติว่า "ห้ามมิให้นายจ้างเลิกจ้างลูกจ้างซึ่งเป็นหญิงเพราะเหตุมีครรภ์" หากนายจ้างฝ่าฝืนมีโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับตามมาตรา 144 วรรคแรก 4.2 นายจ้างจะทำสัญญาจ้างกับลูกจ้างว่าจะเลิกจ้างเมื่อลูกจ้างหญิงมีครรภ์ไม่ได้ หากมีการทำสัญญาเช่นนี้อีกจะตกเป็นโมฆะเพราะเป็นสัญญาที่มีวัตถุประสงค์เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่มีผลใช้บังคับ 4.3 หากนายจ้างเลิกจ้างลูกจ้างหญิงเพราะเหตุมีครรภ์ลูกจ้างมีสิทธิหลายประการ คือ (1) ฟ้องศาลแรงงานให้สั่งเพิกถอนคำสั่งเลิกจ้างของนายจ้างได้เพราะเป็นคำสั่งที่ฝ่าฝืนต่อมาตรา 43 ให้รับลูกจ้างกลับเข้าทำงานในตำแหน่งเดิมอัตราค่าจ้างเท่าเดิม (2) ฟ้องเรียกค่าชดเชยตามสิทธิ หากไม่สามารถรับลูกจ้างนั้นกลับเข้าทำงานได้ (3) ฟ้องเรียกค่าเสียหายฐานเป็นการเลิกจ้างที่ไม่เป็นธรรมเนื่องจากเลิกจ้างโดยไม่มีเหตุที่จะเลิกจ้างได้ รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์