ระเบียบราชการฝ่ายตุลาการระเบียบราชการฝ่ายตุลาการฉบับที่ ๘เรื่อง การใช้บุคคลเป็นประกันหรือหลักประกันในการปล่อยชั่วคราว[๑] โดยที่ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๑๐บัญญัติให้ความสะดวกในการปล่อยชั่วคราวผู้ต้องหาหรือจำเลยในคดีอาญาไว้ว่าในคดีที่มีอัตราโทษจำคุกอย่างสูงไม่เกินสามปี เช่นความผิดตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็คฯจะปล่อยชั่วคราวโดยไม่ต้องมีประกันเลยก็ได้และแม้ในความผิดที่มีอัตราโทษจำคุกอย่างสูงเกินสามปีขึ้นไปก็อาจปล่อยชั่วคราวโดยมีประกันแต่ไม่ต้องมีหลักประกันด้วยก็ได้สำหรับกรณีที่มีการปล่อยชั่วคราวจะต้องมีหลักประกันด้วยนั้นประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๑๔ วรรคสองก็ยังบัญญัติให้ใช้บุคคลเป็นหลักประกันได้ด้วย ซึ่งในการใช้บุคคลเป็นหลักประกันนี้ได้มีคำแนะนำของประธานศาลฎีกาเกี่ยวกับการปล่อยชั่วคราว พ.ศ. ๒๕๓๑ ข้อ ๑๑ระบุไว้ว่าควรพิจารณาหลักประกันประเภทนี้ในเมื่อบุคคลนั้นเป็นผู้มีหลักฐานตำแหน่งหน้าที่อาชีพ การงาน ฐานะ หรือชื่อเสียงเป็นที่เชื่อถือได้เพื่อให้การใช้บุคคลเป็นประกันหรือหลักประกันตามกฎหมายและคำแนะนำของประธานศาลฎีกาดังกล่าวบรรลุผลในทางปฏิบัติได้อย่างจริงจังอันจะเป็นการขยายโอกาสให้ผู้ที่ไม่มีหลักทรัพย์สามารถได้รับการปล่อยชั่วคราวได้ตามหลักการที่ว่าผู้ต้องหาและจำเลยทุกคนพึงได้รับอนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวเว้นแต่จะมีเหตุจำเป็นที่จะต้องควบคุมหรือขังไว้ดังนั้น อาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งพระธรรมนูญศาลยุติธรรม มาตรา ๑ วรรคสามและโดยอนุมัติรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมประธานศาลฎีกาจึงวางระเบียบราชการฝ่ายตุลาการของศาลทั้งหลายไว้ดังนี้ข้อ ๑ให้ข้าราชการพลเรือน ระดับ ๓-๕ หรือข้าราชการอื่นที่เทียบเท่าทำสัญญาประกันหรือใช้ตนเองเป็นหลักประกันได้ในวงเงินไม่เกินหกหมื่นบาทให้ข้าราชการพลเรือน ระดับ ๖-๘หรือข้าราชการอื่นที่เทียบเท่าทำสัญญาประกันหรือใช้ตนเองเป็นหลักประกันได้ในวงเงินไม่เกินสองแสนบาทให้ข้าราชการพลเรือน ระดับ ๙-๑๐หรือข้าราชการอื่นที่เทียบเท่าทำสัญญาประกันหรือใช้ตนเองเป็นหลักประกันได้ในวงเงินไม่เกินห้าแสนบาทให้ข้าราชการพลเรือน ระดับ ๑๑หรือข้าราชการอื่นที่เทียบเท่าทำสัญญาประกันหรือใช้ตนเองเป็นหลักประกันได้ในวงเงินไม่เกินแปดแสนบาทข้อ ๒ให้พนักงานรัฐวิสาหกิจทำสัญญาประกันหรือใช้ตนเองเป็นหลักประกันในทำนองเดียวกับข้าราชการอื่นตามที่ระบุไว้ในข้อ ๑ข้อ ๓ให้สมาชิกรัฐสภาและข้าราชการการเมืองทำสัญญาประกันหรือใช้ตนเองเป็นหลักประกันได้ในวงเงินไม่เกินแปดแสนบาทข้อ ๓ ทวิ[๒]ให้ผู้ที่ได้จดทะเบียนและรับในอนุญาตเป็นทนายความมาแล้วเป็นเวลาไม่ถึง ๒ ปีทำสัญญาประกันหรือใช้ตนเองเป็นหลักประกันได้เฉพาะตนเองในวงเงินไม่เกินหกหมื่นบาทให้ผู้ที่ได้จดทะเบียนและรับใบอนุญาตเป็นทนายความแล้วตั้งแต่๒ ปีขึ้นไปแต่ ไม่ถึง ๕ ปีทำสัญญาประกันหรือใช้ตนเองเป็นหลักประกันได้ในวงเงินไม่เกินหกหมื่นบาทให้ผู้ที่ได้จดทะเบียนและรับใบอนุญาตเป็นทนายความมาแล้วตั้งแต่๕ ปีขึ้นไป แต่ไม่เกิน ๑๕ ปี ทำสัญญาประกันหรือใช้ตนเองเป็นหลักประกันได้ในวงเงินไม่เกินสองแสนบาทให้ผู้ที่ได้จดทะเบียนและรับใบอนุญาตเป็นทนายความแล้วตั้งแต่๑๕ ปีขึ้นไป ทำสัญญาประกันหรือใช้ตนเองเป็นหลักประกันได้ในวงเงินไม่เกินห้าแสนบาทผู้ที่ได้จดทะเบียนและรับใบอนุญาตเป็นทนายความตามระยะเวลาที่กำหนดไว้ในวรรคสองวรรคสาม และวรรคสี่อาจทำสัญญาประกันหรือใช้ตนเองเป็นหลักประกันในการขอปล่อยชั่วคราวสำหรับตนเองและบุคคลดังต่อไปนี้เท่านั้นคือ(๑) บุพการี(๒) ผู้สืบสันดาน(๓) คู่สมรส(๔) พี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน(๕) พี่น้องร่วมบิดาหรือร่วมมารดาเดียวกัน(๖) ปู่ ย่า ตา ยาย(๗) ลุง ป่า น้า อาในขณะที่ยื่นคำขอทนายความผู้ขอทำสัญญาประกันหรือใช้ตนเองเป็นหลักประกันจะต้องไม่อยู่ระหว่างการถูกห้ามทำการเป็นทนายความหรือลบชื่อออกจากทะเบียนทนายความข้อ ๔[๓] บุคคลอื่นนอกจากที่ระบุไว้ในข้อ ๑ ถึงข้อ๓ ทวิ ให้ทำสัญญาประกันหรือใช้ตนเองเป็นหลักประกันได้ในวงเงินตามที่ศาลจะเห็นสมควรเป็นกรณีๆ ไปข้อ ๕[๔]ให้ผู้ที่ขอทำสัญญาประกันหรือใช้ตนเองเป็นหลักประกันปฏิบัติดังนี้๕.๑ ผู้ที่ขอทำสัญญาประกันหรือใช้ตนเองเป็นหลักประกันตามข้อ๑ ข้อ ๒ หรือข้อ ๓ ต้องเสนอหนังสือรับรองจากต้นสังกัดแสดงสถานะ ระดับ และอัตราเงินเดือน๕.๒ ผู้ที่ขอทำสัญญาประกันหรือใช้ตนเองเป็นหลักประกันตามข้อ๓ ทวิต้องเสนอหนังสือรับรองการเป็นทนายความจากสภาทนายความโดยหนังสือดังกล่าวต้องระบุว่าในขณะที่ยื่นคำขอทนายความผู้ขอทำสัญญาประกันหรือใช้ตนเองเป็นหลักประกันไม่อยู่ระหว่างการถูกห้ามทำการเป็นทนายความหรือลบชื่อออกจากทะเบียนทนายความหากมีภาระผูกพันในการทำสัญญาประกันหรือใช้ตนเองเป็นหลักประกันรายอื่นอยู่ก็ให้แสดงภาระผูกพันนั้นในหนังสือรับรองจากต้นสังกัดหรือหนังสือรับรองการเป็นทนายความด้วย แล้วแต่กรณีข้อ ๖ในกรณีที่การใช้บุคคลเป็นประกันหรือหลักประกันตามวงเงินที่กำหนดไว้ในข้อ ๑ถึงข้อ ๔ แล้ว ยังไม่เป็นการเพียงพอ ให้ใช้บุคคลตาม ๑ถึง ๔หรือหลักทรัพย์อื่นเป็นหลักประกันเพิ่มเติมได้ข้อ ๗ในกรณีจำเป็นต้องมีวิธีการใดเพื่อให้การปฏิบัติตามระเบียบนี้ดำเนินไปได้โดยเรียบร้อยให้ปลัดกระทรวงยุติธรรมเป็นผู้กำหนดวิธีการนั้นระเบียบนี้วางไว้ ณ วันที่ ๒๒ มกราคม พ.ศ. ๒๕๓๖ประมาณ ชันซื่อประธานศาลฎีการะเบียบราชการฝ่ายตุลาการฉบับที่ ๑๐ (แก้ไขเพิ่มเติมระเบียบราชการฝ่ายตุลาการฉบับที่ ๘เรื่อง การใช้บุคคลเป็นประกันหรือหลักประกันในการปล่อยชั่วคราว)[๕]วิภา/ผู้จัดทำ๒๓ ตุลาคม ๒๕๕๓พัสสน/ผู้ตรวจ๑๔ มกราคม ๒๕๕๓[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๑๐/ตอนที่ ๑๖ ก/หน้า ๙/๑๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๓๖[๒]ข้อ ๓ ทวิ เพิ่มโดยระเบียบราชการฝ่ายตุลาการฉบับที่๑๐ (แก้ไขเพิ่มเติมระเบียบราชการฝ่ายตุลาการ ฉบับที่ ๘ เรื่อง การใช้บุคคลเป็นประกันหรือหลักประกันในการปล่อยชั่วคราว)[๓] ข้อ ๔แก้ไขเพิ่มเติมโดยระเบียบราชการฝ่ายตุลาการฉบับที่ ๑๐(แก้ไขเพิ่มเติมระเบียบราชการฝ่ายตุลาการ ฉบับที่ ๘ เรื่องการใช้บุคคลเป็นประกันหรือหลักประกันในการปล่อยชั่วคราว)[๔] ข้อ ๕แก้ไขเพิ่มเติมโดยระเบียบราชการฝ่ายตุลาการฉบับที่ ๑๐(แก้ไขเพิ่มเติมระเบียบราชการฝ่ายตุลาการ ฉบับที่ ๘ เรื่องการใช้บุคคลเป็นประกันหรือหลักประกันในการปล่อยชั่วคราว)[๕] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๑๖/ตอนที่ ๕๖ ง/หน้า ๔๓/๑๕ กรกฎาคม ๒๕๔๒