คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5474/2536หลักกฎหมาย: เมื่อศาลชั้นต้นสั่งอุทธรณ์ของโจทก์แล้ว คดี จึง อยู่ระหว่างการพิจารณาของศาลอุทธรณ์ เป็นอำนาจของศาลอุทธรณ์ที่จะสั่งคำร้องของ จำเลย ที่ขอให้เรียกบุคคลอื่นมาเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะ ศาลชั้นต้นไม่มีอำนาจสั่งอนุญาตหรือไม่อนุญาตให้บุคคลอื่น เข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะ การที่ศาลชั้นต้นสั่งอนุญาต ตามคำร้องจึงไม่ชอบ แต่เมื่อคดีขึ้นสู่การพิจารณาของศาลฎีกาแล้ว ศาลฎีกาเห็นสมควรสั่งคำร้องของ จำเลยไปเสียทีเดียว โดยไม่ต้องย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์สั่ง โจทก์ฟังว่าโจทก์ถูกจำเลยหลอกให้ลงลายพิมพ์นิ้วมือทำนิติกรรมแตกต่างไปจากเจตนาอันแท้จริงของโจทก์เป็นการแสดงเจตนาโดยสำคัญผิดในสาระสำคัญ ของ นิติกรรมเป็นโมฆะ จำเลยให้การว่าโจทก์มิได้สำคัญผิด ในลักษณะของนิติกรรมการที่ศาลชั้นต้นกำหนดประเด็นข้อพิพาทว่าจำเลยฉ้อฉลโจทก์หรือไม่จึงมีความหมายแปลได้ว่าจำเลยหลอกให้โจทก์สำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมที่โจทก์จะทำและให้โจทก์หลงเชื่อแสดงเจตนาทำนิติกรรมกับจำเลยโดยสำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมอันเป็นสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญแห่งนิติกรรมตามฟ้องหรือไม่ โจทก์ฎีกาขอให้ยกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ และ ให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาใหม่ตามรูปคดี โดยมิได้ยกข้อพิพาท ในเนื้อหาของคดีขึ้นมาในคำฟ้องฎีกา และมิได้ขอให้พิพากษา ตามคำขอของโจทก์ตามที่ฟ้องมา ศาลฎีกาจึงไม่อาจใช้ดุลพินิจ พิจารณาข้อพิพาทในส่วนที่นอกจากปรากฏในคำฟ้องฎีกาได้โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ตกลงจะขายที่ดินเฉพาะส่วนเนื้อที่ประมาณ 2 งาน ของที่ดินโฉนดเลขที่ 27ของโจทก์ให้แก่จำเลยที่ 2 ในราคา 45,000 บาทโดยโจทก์และจำเลยที่ 2 ได้ชี้แนวเขตและตกลงแนวเขตที่ดินให้แก่โจทก์เป็นเงิน 15,000 บาท ต่อมาวันที่ 4 พฤษภาคม 2530จำเลยที่ 1 บุตรของโจทก์และจำเลยที่ 2 มาชักชวนให้โจทก์ไปทำการจดทะเบียนโอนขายและแบ่งแยกที่ดินที่ตกลงขายให้แก่จำเลยที่ 2โดยจำเลยที่ 2 บอกว่าเมื่อไปโอนที่ดินให้แล้วจะชำระเงินค่าที่ดินที่ค้างให้แก่โจทก์ทันที โจทก์ไปสำนักงานที่ดินจังหวัดปราจีนบุรีกับจำเลยทั้งสอง จำเลยทั้งสองให้โจทก์ลงลายพิมพ์นิ้วมือในเอกสารต่าง ๆ โดยบอกว่าเป็นการทำเรื่องจดทะเบียนโอนขายที่ดิน 2 งาน ให้แก่จำเลยที่ 2 ตามที่ตกลงกันไว้โจทก์เป็นคนชรา หูตึง อ่านและเขียนหนังสือไม่ได้และไม่ได้มีการอ่านข้อความเอกสารที่ใช้พิมพ์นิ้วมือให้โจทก์ฟังโจทก์จึงลงลายพิมพ์นิ้วมือไปโดยเข้าใจว่าเป็นการโอนขายที่ดินและจดทะเบียนโอนขายและแบ่งแยกที่ดิน 2 งาน ให้แก่จำเลยที่ 2หลังจากนั้นประมาณ 4 - 5 เดือน โจทก์จึงทราบว่าที่โจทก์ลงลายพิมพ์นิ้วมือในเอกสารนั้นเป็นการยอมให้จำเลยที่ 1ถือกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินดังกล่าวของโจทก์จำนวน 1 ใน 2 ส่วนและให้จำเลยที่ 2 ถือกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินเฉพาะส่วนที่เหลือของโจทก์ ซึ่งโจทก์ไม่ได้มีเจตนาจะทำนิติกรรมดังกล่าวเลย การที่โจทก์แสดงเจตนาทำนิติกรรมดังกล่าวเป็นเพราะโจทก์สำคัญผิดว่าเป็นการแสดงเจตนาทำนิติกรรมและจดทะเบียนโอนขายที่ดินเฉพาะส่วนเนื้อที่ประมาณ 2 งานของที่ดินโฉนดดังกล่าวให้แก่จำเลยที่ 2 ตามที่ได้ตกลงขายกันไว้เท่านั้น การแสดงเจตนาดังกล่าวของโจทก์เป็นการแสดงเจตนาโดยสำคัญผิดในสาระสำคัญของนิติกรรม นิติกรรมและการจดทะเบียนยอมให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ถือกรรมสิทธิรวมในที่ดินดังกล่าว จึงเป็นโมฆะ ขอให้พิพากษาว่านิติกรรมและการจดทะเบียนที่โจทก์ ขอให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ถือกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินของโจทก์ตามโฉนดที่ดินเลขที่ 27 ตามฟ้อง เป็นโมฆะ และให้เพิกถอนนิติกรรมและการจดทะเบียนดังกล่าว จำเลยทั้งสองให้การว่า จำเลยที่ 2 ได้ทำสัญญาจะซื้อจะขายที่ดินโฉนดเลขที่ 27 ตามฟ้อง เนื้อที่ประมาณ 2 งาน กับโจทก์ในราคา 45,000 บาท จำเลยที่ 2 ได้วางเงินมัดจำจำนวน 25,000 บาท แล้วโจทก์ได้ทยอยมารับเงินที่ค้างไปจนครบถ้วนแล้วโจทก์ไม่ได้ทำนิติกรรมขายที่ดินด้วยความสำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมแต่ประการใด จำเลยที่ 1 เป็นบุตรของโจทก์โจทก์เป็นบุตรของนายแก้ว นางถม ที่ดินโฉนดเลขที่ 27เป็นที่ดินที่โจทก์ได้รับมรดกของนางถม โดยขณะที่นางถมยังมีชีวิตอยู่ ได้ตกลงกับโจทก์ว่าให้โจทก์แบ่งที่ดินที่โจทก์ได้รับจากนางถม ให้แก่จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่ง เมื่อนางถมถึงแก่ความตายแล้ว โจทก์จึงทำนิติกรรมจดทะเบียนยกที่ดินโฉนดเลขที่ 27 ให้แก่จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่งตามสัญญาที่ได้ให้ไว้แก่นางถม โดยโจทก์ไม่ได้สำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมแต่ประการใดขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า โจทก์ไม่ทราบว่าโจทก์ทำนิติกรรมยกที่ดินให้แก่จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่ง และให้จำเลยที่ 2มีกรรมสิทธิ์ร่วมเฉพาะส่วนของโจทก์นิติกรรมระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 2 จึงเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 119 พิพากษาให้เพิกถอนนิติกรรมระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 2 จำเลยทั้งสองอุทธรณ์ ระหว่างการส่งสำเนาอุทธรณ์และหมายนัดให้แก่โจทก์โจทก์ถึงแก่ความตาย จำเลยทั้งสองยื่นคำร้องขอให้เรียกนางเจียม เหล็กเกตุ ภริยาของโจทก์เข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ ศาลชั้นต้นอนุญาต ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า ศาลชั้นต้นกำหนดประเด็นข้อพิพาทไว้เพียงประเด็นเดียวว่า จำเลยทั้งสองฉ้อฉลโจทก์หรือไม่การที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าโจทก์สำคัญผิดในสาระสำคัญแห่งนิติกรรมที่ทำกับจำเลยที่ 1 และที่ 2 นิติกรรมระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 และที่ 2 จึงเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 119 เห็นได้ว่าศาลชั้นต้นมิได้วินิจฉัยในประเด็นแห่งคดีถือว่าศาลชั้นต้นมิได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งว่าด้วยการพิพากษา พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นพิพากษาใหม่ตามประเด็น โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ปรากฏว่าขณะที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้นางเจียม เหล็กเกตุ เข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะนั้นเป็นเวลาภายหลังจากศาลชั้นต้นสั่งรับอุทธรณ์ของโจทก์แล้วคดีจึงอยู่ ในระหว่างการพิจารณาของศาลอุทธรณ์เป็นอำนาจของศาลอุทธรณ์ที่จะสั่งคำร้องของ จำเลยทั้งสองที่ขอให้เรียกนางเจียม เข้ามาเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะโดยศาลชั้นต้นไม่มีอำนาจสั่งอนุญาตหรือไม่อนุญาตให้นางเจียมเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะได้ คำสั่งของศาลชั้นต้นดังกล่าวจึงไม่ชอบ ให้ยกคำสั่งของศาลชั้นต้นที่อนุญาตให้นางเจียมเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะนั้นเสีย แต่เนื่องจากคดีนี้ได้ขึ้นสู่การพิจารณาของศาลฎีกาแล้ว จึงเห็นสมควรสั่งคำร้องของจำเลยทั้งสองดังกล่าวไปเสียทีเดียวโดยไม่ต้องย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์สั่ง ซึ่งศาลฎีกาเห็นว่านางเจียมเป็นภริยาของโจทก์จึงเป็นทายาทของโจทก์ย่อมเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะได้ จึงมีคำสั่งอนุญาตให้นางเจียมเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะ คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยในชั้นนี้ตามโจทก์ฎีกาเพียงข้อเดียวว่าศาลชั้นต้นได้พิพากษานอกประเด็นหรือไม่ ในปัญหานี้ปรากฏว่าโจทก์บรรยายฟ้องว่า โจทก์ถูกจำเลยทั้งสองหลอกให้ลงลายพิมพ์นิ้วมือทำนิติกรรมยอมให้จำเลยที่ 1 ถือกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินโฉนดเลขที่ 27ของโจทก์จำนวน 1 ใน 2 ส่วนและให้จำเลยที่ 2 ถือกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินโฉนดดังกล่าวเฉพาะส่วนที่เหลือของโจทก์ โดยโจทก์มีเจตนาที่จะทำนิติกรรมและจดทะเบียนโอนขายที่ดินเฉพาะส่วนเนื้อที่ประมาณ 2 งาน ของโฉนดที่ดินดังกล่าวให้แก่จำเลยที่ 2 ตามที่ได้ตกลงกันเท่านั้น การแสดงเจตนาไปโดยสำคัญผิดในสาระสำคัญของนิติกรรมเป็นโมฆะ ซึ่งจำเลยทั้งสองได้ให้การว่า โจทก์ทำนิติกรรมจดทะเบียนยกที่ดินโฉนดเลขที่ 27 ให้แก่จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่งและจดทะเบียนซื้อขายที่ดินโฉนดเลขที่ 27 ของโจทก์ให้แก่จำเลยที่ 2โดยไม่ได้สำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมแต่อย่างใด การที่ศาลชั้นต้นกำหนดประเด็นข้อพิพาทว่า จำเลยทั้งสองฉ้อฉลโจทก์หรือไม่นั้นจึงมีความหมายแปลได้ว่า จำเลยทั้งสองหลอกให้โจทก์สำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมที่โจทก์จะทำและทำให้โจทก์หลงเชื่อแสดงเจตนาทำนิติกรรมกับจำเลยทั้งสองโดยสำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมอันเป็นสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญของนิติกรรมตามฟ้องหรือไม่ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า โจทก์สำคัญผิดในสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญแห่งนิติกรรมที่ทำกับจำเลยทั้งสอง นิติกรรมระหว่างโจทก์กับจำเลยทั้งสองจึงเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 119 เดิม (มาตรา 156 ใหม่) นั้นหาเป็นการวินิจฉัยนอกประเด็นไม่ คำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้น อนึ่ง คดีนี้โจทก์ฎีกาเฉพาะเพียงในข้อที่ขอให้ยกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ และให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาใหม่ตามรูปคดีต่อไปเท่านั้นแม้โจทก์จะเสียค่าขึ้นศาลมาสำหรับจำนวนทุนทรัพย์ 45,000 บาทก็เป็นการเสียเกินมา เมื่อโจทก์ไม่ได้ยกข้อพิพาทในเนื้อหาของคดีขึ้นมาในคำฟ้องฎีกา และมิได้ขอให้พิพากษาตามคำขอของโจทก์ตามที่ฟ้องมา ศาลฎีกาจึงไม่อาจใช้ดุลยพินิจพิจารณาข้อพิพาทในส่วนที่นอกจากปรากฏในคำฟ้องฎีกาได้ พิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาและพิพากษาใหม่ตามรูปคดี คืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาส่วนที่เกิน 200 บาท ให้แก่โจทก์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5474/2536นาย ไสว เหล็กเกตุ โดย นาง เจียม เหล็กเกตุโจทก์ผู้ เข้า เป็น คู่ความ แทนโจทก์นาง กลม อิน บุญ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 119 เดิม, ม. 156 ป.วิ.พ. ม. 42, ม. 183, ม. 243เมื่อศาลชั้นต้นสั่งอุทธรณ์ของโจทก์แล้ว คดี จึง อยู่ระหว่างการพิจารณาของศาลอุทธรณ์ เป็นอำนาจของศาลอุทธรณ์ที่จะสั่งคำร้องของ จำเลย ที่ขอให้เรียกบุคคลอื่นมาเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะ ศาลชั้นต้นไม่มีอำนาจสั่งอนุญาตหรือไม่อนุญาตให้บุคคลอื่น เข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะ การที่ศาลชั้นต้นสั่งอนุญาต ตามคำร้องจึงไม่ชอบ แต่เมื่อคดีขึ้นสู่การพิจารณาของศาลฎีกาแล้ว ศาลฎีกาเห็นสมควรสั่งคำร้องของ จำเลยไปเสียทีเดียว โดยไม่ต้องย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์สั่ง โจทก์ฟังว่าโจทก์ถูกจำเลยหลอกให้ลงลายพิมพ์นิ้วมือทำนิติกรรมแตกต่างไปจากเจตนาอันแท้จริงของโจทก์เป็นการแสดงเจตนาโดยสำคัญผิดในสาระสำคัญ ของ นิติกรรมเป็นโมฆะ จำเลยให้การว่าโจทก์มิได้สำคัญผิด ในลักษณะของนิติกรรมการที่ศาลชั้นต้นกำหนดประเด็นข้อพิพาทว่าจำเลยฉ้อฉลโจทก์หรือไม่จึงมีความหมายแปลได้ว่าจำเลยหลอกให้โจทก์สำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมที่โจทก์จะทำและให้โจทก์หลงเชื่อแสดงเจตนาทำนิติกรรมกับจำเลยโดยสำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมอันเป็นสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญแห่งนิติกรรมตามฟ้องหรือไม่ โจทก์ฎีกาขอให้ยกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ และ ให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาใหม่ตามรูปคดี โดยมิได้ยกข้อพิพาท ในเนื้อหาของคดีขึ้นมาในคำฟ้องฎีกา และมิได้ขอให้พิพากษา ตามคำขอของโจทก์ตามที่ฟ้องมา ศาลฎีกาจึงไม่อาจใช้ดุลพินิจ พิจารณาข้อพิพาทในส่วนที่นอกจากปรากฏในคำฟ้องฎีกาได้โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ตกลงจะขายที่ดินเฉพาะส่วนเนื้อที่ประมาณ 2 งาน ของที่ดินโฉนดเลขที่ 27ของโจทก์ให้แก่จำเลยที่ 2 ในราคา 45,000 บาทโดยโจทก์และจำเลยที่ 2 ได้ชี้แนวเขตและตกลงแนวเขตที่ดินให้แก่โจทก์เป็นเงิน 15,000 บาท ต่อมาวันที่ 4 พฤษภาคม 2530จำเลยที่ 1 บุตรของโจทก์และจำเลยที่ 2 มาชักชวนให้โจทก์ไปทำการจดทะเบียนโอนขายและแบ่งแยกที่ดินที่ตกลงขายให้แก่จำเลยที่ 2โดยจำเลยที่ 2 บอกว่าเมื่อไปโอนที่ดินให้แล้วจะชำระเงินค่าที่ดินที่ค้างให้แก่โจทก์ทันที โจทก์ไปสำนักงานที่ดินจังหวัดปราจีนบุรีกับจำเลยทั้งสอง จำเลยทั้งสองให้โจทก์ลงลายพิมพ์นิ้วมือในเอกสารต่าง ๆ โดยบอกว่าเป็นการทำเรื่องจดทะเบียนโอนขายที่ดิน 2 งาน ให้แก่จำเลยที่ 2 ตามที่ตกลงกันไว้โจทก์เป็นคนชรา หูตึง อ่านและเขียนหนังสือไม่ได้และไม่ได้มีการอ่านข้อความเอกสารที่ใช้พิมพ์นิ้วมือให้โจทก์ฟังโจทก์จึงลงลายพิมพ์นิ้วมือไปโดยเข้าใจว่าเป็นการโอนขายที่ดินและจดทะเบียนโอนขายและแบ่งแยกที่ดิน 2 งาน ให้แก่จำเลยที่ 2หลังจากนั้นประมาณ 4 - 5 เดือน โจทก์จึงทราบว่าที่โจทก์ลงลายพิมพ์นิ้วมือในเอกสารนั้นเป็นการยอมให้จำเลยที่ 1ถือกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินดังกล่าวของโจทก์จำนวน 1 ใน 2 ส่วนและให้จำเลยที่ 2 ถือกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินเฉพาะส่วนที่เหลือของโจทก์ ซึ่งโจทก์ไม่ได้มีเจตนาจะทำนิติกรรมดังกล่าวเลย การที่โจทก์แสดงเจตนาทำนิติกรรมดังกล่าวเป็นเพราะโจทก์สำคัญผิดว่าเป็นการแสดงเจตนาทำนิติกรรมและจดทะเบียนโอนขายที่ดินเฉพาะส่วนเนื้อที่ประมาณ 2 งานของที่ดินโฉนดดังกล่าวให้แก่จำเลยที่ 2 ตามที่ได้ตกลงขายกันไว้เท่านั้น การแสดงเจตนาดังกล่าวของโจทก์เป็นการแสดงเจตนาโดยสำคัญผิดในสาระสำคัญของนิติกรรม นิติกรรมและการจดทะเบียนยอมให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ถือกรรมสิทธิรวมในที่ดินดังกล่าว จึงเป็นโมฆะ ขอให้พิพากษาว่านิติกรรมและการจดทะเบียนที่โจทก์ ขอให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ถือกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินของโจทก์ตามโฉนดที่ดินเลขที่ 27 ตามฟ้อง เป็นโมฆะ และให้เพิกถอนนิติกรรมและการจดทะเบียนดังกล่าว จำเลยทั้งสองให้การว่า จำเลยที่ 2 ได้ทำสัญญาจะซื้อจะขายที่ดินโฉนดเลขที่ 27 ตามฟ้อง เนื้อที่ประมาณ 2 งาน กับโจทก์ในราคา 45,000 บาท จำเลยที่ 2 ได้วางเงินมัดจำจำนวน 25,000 บาท แล้วโจทก์ได้ทยอยมารับเงินที่ค้างไปจนครบถ้วนแล้วโจทก์ไม่ได้ทำนิติกรรมขายที่ดินด้วยความสำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมแต่ประการใด จำเลยที่ 1 เป็นบุตรของโจทก์โจทก์เป็นบุตรของนายแก้ว นางถม ที่ดินโฉนดเลขที่ 27เป็นที่ดินที่โจทก์ได้รับมรดกของนางถม โดยขณะที่นางถมยังมีชีวิตอยู่ ได้ตกลงกับโจทก์ว่าให้โจทก์แบ่งที่ดินที่โจทก์ได้รับจากนางถม ให้แก่จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่ง เมื่อนางถมถึงแก่ความตายแล้ว โจทก์จึงทำนิติกรรมจดทะเบียนยกที่ดินโฉนดเลขที่ 27 ให้แก่จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่งตามสัญญาที่ได้ให้ไว้แก่นางถม โดยโจทก์ไม่ได้สำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมแต่ประการใดขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า โจทก์ไม่ทราบว่าโจทก์ทำนิติกรรมยกที่ดินให้แก่จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่ง และให้จำเลยที่ 2มีกรรมสิทธิ์ร่วมเฉพาะส่วนของโจทก์นิติกรรมระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 2 จึงเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 119 พิพากษาให้เพิกถอนนิติกรรมระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 2 จำเลยทั้งสองอุทธรณ์ ระหว่างการส่งสำเนาอุทธรณ์และหมายนัดให้แก่โจทก์โจทก์ถึงแก่ความตาย จำเลยทั้งสองยื่นคำร้องขอให้เรียกนางเจียม เหล็กเกตุ ภริยาของโจทก์เข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ ศาลชั้นต้นอนุญาต ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า ศาลชั้นต้นกำหนดประเด็นข้อพิพาทไว้เพียงประเด็นเดียวว่า จำเลยทั้งสองฉ้อฉลโจทก์หรือไม่การที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าโจทก์สำคัญผิดในสาระสำคัญแห่งนิติกรรมที่ทำกับจำเลยที่ 1 และที่ 2 นิติกรรมระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 และที่ 2 จึงเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 119 เห็นได้ว่าศาลชั้นต้นมิได้วินิจฉัยในประเด็นแห่งคดีถือว่าศาลชั้นต้นมิได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งว่าด้วยการพิพากษา พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นพิพากษาใหม่ตามประเด็น โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ปรากฏว่าขณะที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้นางเจียม เหล็กเกตุ เข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะนั้นเป็นเวลาภายหลังจากศาลชั้นต้นสั่งรับอุทธรณ์ของโจทก์แล้วคดีจึงอยู่ ในระหว่างการพิจารณาของศาลอุทธรณ์เป็นอำนาจของศาลอุทธรณ์ที่จะสั่งคำร้องของ จำเลยทั้งสองที่ขอให้เรียกนางเจียม เข้ามาเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะโดยศาลชั้นต้นไม่มีอำนาจสั่งอนุญาตหรือไม่อนุญาตให้นางเจียมเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะได้ คำสั่งของศาลชั้นต้นดังกล่าวจึงไม่ชอบ ให้ยกคำสั่งของศาลชั้นต้นที่อนุญาตให้นางเจียมเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะนั้นเสีย แต่เนื่องจากคดีนี้ได้ขึ้นสู่การพิจารณาของศาลฎีกาแล้ว จึงเห็นสมควรสั่งคำร้องของจำเลยทั้งสองดังกล่าวไปเสียทีเดียวโดยไม่ต้องย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์สั่ง ซึ่งศาลฎีกาเห็นว่านางเจียมเป็นภริยาของโจทก์จึงเป็นทายาทของโจทก์ย่อมเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะได้ จึงมีคำสั่งอนุญาตให้นางเจียมเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะ คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยในชั้นนี้ตามโจทก์ฎีกาเพียงข้อเดียวว่าศาลชั้นต้นได้พิพากษานอกประเด็นหรือไม่ ในปัญหานี้ปรากฏว่าโจทก์บรรยายฟ้องว่า โจทก์ถูกจำเลยทั้งสองหลอกให้ลงลายพิมพ์นิ้วมือทำนิติกรรมยอมให้จำเลยที่ 1 ถือกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินโฉนดเลขที่ 27ของโจทก์จำนวน 1 ใน 2 ส่วนและให้จำเลยที่ 2 ถือกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินโฉนดดังกล่าวเฉพาะส่วนที่เหลือของโจทก์ โดยโจทก์มีเจตนาที่จะทำนิติกรรมและจดทะเบียนโอนขายที่ดินเฉพาะส่วนเนื้อที่ประมาณ 2 งาน ของโฉนดที่ดินดังกล่าวให้แก่จำเลยที่ 2 ตามที่ได้ตกลงกันเท่านั้น การแสดงเจตนาไปโดยสำคัญผิดในสาระสำคัญของนิติกรรมเป็นโมฆะ ซึ่งจำเลยทั้งสองได้ให้การว่า โจทก์ทำนิติกรรมจดทะเบียนยกที่ดินโฉนดเลขที่ 27 ให้แก่จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่งและจดทะเบียนซื้อขายที่ดินโฉนดเลขที่ 27 ของโจทก์ให้แก่จำเลยที่ 2โดยไม่ได้สำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมแต่อย่างใด การที่ศาลชั้นต้นกำหนดประเด็นข้อพิพาทว่า จำเลยทั้งสองฉ้อฉลโจทก์หรือไม่นั้นจึงมีความหมายแปลได้ว่า จำเลยทั้งสองหลอกให้โจทก์สำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมที่โจทก์จะทำและทำให้โจทก์หลงเชื่อแสดงเจตนาทำนิติกรรมกับจำเลยทั้งสองโดยสำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมอันเป็นสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญของนิติกรรมตามฟ้องหรือไม่ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า โจทก์สำคัญผิดในสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญแห่งนิติกรรมที่ทำกับจำเลยทั้งสอง นิติกรรมระหว่างโจทก์กับจำเลยทั้งสองจึงเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 119 เดิม (มาตรา 156 ใหม่) นั้นหาเป็นการวินิจฉัยนอกประเด็นไม่ คำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้น อนึ่ง คดีนี้โจทก์ฎีกาเฉพาะเพียงในข้อที่ขอให้ยกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ และให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาใหม่ตามรูปคดีต่อไปเท่านั้นแม้โจทก์จะเสียค่าขึ้นศาลมาสำหรับจำนวนทุนทรัพย์ 45,000 บาทก็เป็นการเสียเกินมา เมื่อโจทก์ไม่ได้ยกข้อพิพาทในเนื้อหาของคดีขึ้นมาในคำฟ้องฎีกา และมิได้ขอให้พิพากษาตามคำขอของโจทก์ตามที่ฟ้องมา ศาลฎีกาจึงไม่อาจใช้ดุลยพินิจพิจารณาข้อพิพาทในส่วนที่นอกจากปรากฏในคำฟ้องฎีกาได้ พิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาและพิพากษาใหม่ตามรูปคดี คืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาส่วนที่เกิน 200 บาท ให้แก่โจทก์(อัครวิทย์ สุมาวงศ์-สมศักดิ์ วิธุรัติ-สมพงษ์ สนธิเณร)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ตกลงจะขายที่ดินเฉพาะส่วนเนื้อที่ประมาณ 2 งาน ของที่ดินโฉนดเลขที่ 27ของโจทก์ให้แก่จำเลยที่ 2 ในราคา 45,000 บาทโดยโจทก์และจำเลยที่ 2 ได้ชี้แนวเขตและตกลงแนวเขตที่ดินให้แก่โจทก์เป็นเงิน 15,000 บาท ต่อมาวันที่ 4 พฤษภาคม 2530จำเลยที่ 1 บุตรของโจทก์และจำเลยที่ 2 มาชักชวนให้โจทก์ไปทำการจดทะเบียนโอนขายและแบ่งแยกที่ดินที่ตกลงขายให้แก่จำเลยที่ 2โดยจำเลยที่ 2 บอกว่าเมื่อไปโอนที่ดินให้แล้วจะชำระเงินค่าที่ดินที่ค้างให้แก่โจทก์ทันที โจทก์ไปสำนักงานที่ดินจังหวัดปราจีนบุรีกับจำเลยทั้งสอง จำเลยทั้งสองให้โจทก์ลงลายพิมพ์นิ้วมือในเอกสารต่าง ๆ โดยบอกว่าเป็นการทำเรื่องจดทะเบียนโอนขายที่ดิน 2 งาน ให้แก่จำเลยที่ 2 ตามที่ตกลงกันไว้โจทก์เป็นคนชรา หูตึง อ่านและเขียนหนังสือไม่ได้และไม่ได้มีการอ่านข้อความเอกสารที่ใช้พิมพ์นิ้วมือให้โจทก์ฟังโจทก์จึงลงลายพิมพ์นิ้วมือไปโดยเข้าใจว่าเป็นการโอนขายที่ดินและจดทะเบียนโอนขายและแบ่งแยกที่ดิน 2 งาน ให้แก่จำเลยที่ 2หลังจากนั้นประมาณ 4 - 5 เดือน โจทก์จึงทราบว่าที่โจทก์ลงลายพิมพ์นิ้วมือในเอกสารนั้นเป็นการยอมให้จำเลยที่ 1ถือกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินดังกล่าวของโจทก์จำนวน 1 ใน 2 ส่วนและให้จำเลยที่ 2 ถือกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินเฉพาะส่วนที่เหลือของโจทก์ ซึ่งโจทก์ไม่ได้มีเจตนาจะทำนิติกรรมดังกล่าวเลย การที่โจทก์แสดงเจตนาทำนิติกรรมดังกล่าวเป็นเพราะโจทก์สำคัญผิดว่าเป็นการแสดงเจตนาทำนิติกรรมและจดทะเบียนโอนขายที่ดินเฉพาะส่วนเนื้อที่ประมาณ 2 งานของที่ดินโฉนดดังกล่าวให้แก่จำเลยที่ 2 ตามที่ได้ตกลงขายกันไว้เท่านั้น การแสดงเจตนาดังกล่าวของโจทก์เป็นการแสดงเจตนาโดยสำคัญผิดในสาระสำคัญของนิติกรรม นิติกรรมและการจดทะเบียนยอมให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ถือกรรมสิทธิรวมในที่ดินดังกล่าว จึงเป็นโมฆะ ขอให้พิพากษาว่านิติกรรมและการจดทะเบียนที่โจทก์ ขอให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ถือกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินของโจทก์ตามโฉนดที่ดินเลขที่ 27 ตามฟ้อง เป็นโมฆะ และให้เพิกถอนนิติกรรมและการจดทะเบียนดังกล่าว จำเลยทั้งสองให้การว่า จำเลยที่ 2 ได้ทำสัญญาจะซื้อจะขายที่ดินโฉนดเลขที่ 27 ตามฟ้อง เนื้อที่ประมาณ 2 งาน กับโจทก์ในราคา 45,000 บาท จำเลยที่ 2 ได้วางเงินมัดจำจำนวน 25,000 บาท แล้วโจทก์ได้ทยอยมารับเงินที่ค้างไปจนครบถ้วนแล้วโจทก์ไม่ได้ทำนิติกรรมขายที่ดินด้วยความสำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมแต่ประการใด จำเลยที่ 1 เป็นบุตรของโจทก์โจทก์เป็นบุตรของนายแก้ว นางถม ที่ดินโฉนดเลขที่ 27เป็นที่ดินที่โจทก์ได้รับมรดกของนางถม โดยขณะที่นางถมยังมีชีวิตอยู่ ได้ตกลงกับโจทก์ว่าให้โจทก์แบ่งที่ดินที่โจทก์ได้รับจากนางถม ให้แก่จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่ง เมื่อนางถมถึงแก่ความตายแล้ว โจทก์จึงทำนิติกรรมจดทะเบียนยกที่ดินโฉนดเลขที่ 27 ให้แก่จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่งตามสัญญาที่ได้ให้ไว้แก่นางถม โดยโจทก์ไม่ได้สำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมแต่ประการใดขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า โจทก์ไม่ทราบว่าโจทก์ทำนิติกรรมยกที่ดินให้แก่จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่ง และให้จำเลยที่ 2มีกรรมสิทธิ์ร่วมเฉพาะส่วนของโจทก์นิติกรรมระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 2 จึงเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 119 พิพากษาให้เพิกถอนนิติกรรมระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 2 จำเลยทั้งสองอุทธรณ์ ระหว่างการส่งสำเนาอุทธรณ์และหมายนัดให้แก่โจทก์โจทก์ถึงแก่ความตาย จำเลยทั้งสองยื่นคำร้องขอให้เรียกนางเจียม เหล็กเกตุ ภริยาของโจทก์เข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ ศาลชั้นต้นอนุญาต ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า ศาลชั้นต้นกำหนดประเด็นข้อพิพาทไว้เพียงประเด็นเดียวว่า จำเลยทั้งสองฉ้อฉลโจทก์หรือไม่การที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าโจทก์สำคัญผิดในสาระสำคัญแห่งนิติกรรมที่ทำกับจำเลยที่ 1 และที่ 2 นิติกรรมระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 และที่ 2 จึงเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 119 เห็นได้ว่าศาลชั้นต้นมิได้วินิจฉัยในประเด็นแห่งคดีถือว่าศาลชั้นต้นมิได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งว่าด้วยการพิพากษา พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นพิพากษาใหม่ตามประเด็น โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ปรากฏว่าขณะที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้นางเจียม เหล็กเกตุ เข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะนั้นเป็นเวลาภายหลังจากศาลชั้นต้นสั่งรับอุทธรณ์ของโจทก์แล้วคดีจึงอยู่ ในระหว่างการพิจารณาของศาลอุทธรณ์เป็นอำนาจของศาลอุทธรณ์ที่จะสั่งคำร้องของ จำเลยทั้งสองที่ขอให้เรียกนางเจียม เข้ามาเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะโดยศาลชั้นต้นไม่มีอำนาจสั่งอนุญาตหรือไม่อนุญาตให้นางเจียมเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะได้ คำสั่งของศาลชั้นต้นดังกล่าวจึงไม่ชอบ ให้ยกคำสั่งของศาลชั้นต้นที่อนุญาตให้นางเจียมเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะนั้นเสีย แต่เนื่องจากคดีนี้ได้ขึ้นสู่การพิจารณาของศาลฎีกาแล้ว จึงเห็นสมควรสั่งคำร้องของจำเลยทั้งสองดังกล่าวไปเสียทีเดียวโดยไม่ต้องย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์สั่ง ซึ่งศาลฎีกาเห็นว่านางเจียมเป็นภริยาของโจทก์จึงเป็นทายาทของโจทก์ย่อมเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะได้ จึงมีคำสั่งอนุญาตให้นางเจียมเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะ คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยในชั้นนี้ตามโจทก์ฎีกาเพียงข้อเดียวว่าศาลชั้นต้นได้พิพากษานอกประเด็นหรือไม่ ในปัญหานี้ปรากฏว่าโจทก์บรรยายฟ้องว่า โจทก์ถูกจำเลยทั้งสองหลอกให้ลงลายพิมพ์นิ้วมือทำนิติกรรมยอมให้จำเลยที่ 1 ถือกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินโฉนดเลขที่ 27ของโจทก์จำนวน 1 ใน 2 ส่วนและให้จำเลยที่ 2 ถือกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินโฉนดดังกล่าวเฉพาะส่วนที่เหลือของโจทก์ โดยโจทก์มีเจตนาที่จะทำนิติกรรมและจดทะเบียนโอนขายที่ดินเฉพาะส่วนเนื้อที่ประมาณ 2 งาน ของโฉนดที่ดินดังกล่าวให้แก่จำเลยที่ 2 ตามที่ได้ตกลงกันเท่านั้น การแสดงเจตนาไปโดยสำคัญผิดในสาระสำคัญของนิติกรรมเป็นโมฆะ ซึ่งจำเลยทั้งสองได้ให้การว่า โจทก์ทำนิติกรรมจดทะเบียนยกที่ดินโฉนดเลขที่ 27 ให้แก่จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่งและจดทะเบียนซื้อขายที่ดินโฉนดเลขที่ 27 ของโจทก์ให้แก่จำเลยที่ 2โดยไม่ได้สำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมแต่อย่างใด การที่ศาลชั้นต้นกำหนดประเด็นข้อพิพาทว่า จำเลยทั้งสองฉ้อฉลโจทก์หรือไม่นั้นจึงมีความหมายแปลได้ว่า จำเลยทั้งสองหลอกให้โจทก์สำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมที่โจทก์จะทำและทำให้โจทก์หลงเชื่อแสดงเจตนาทำนิติกรรมกับจำเลยทั้งสองโดยสำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมอันเป็นสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญของนิติกรรมตามฟ้องหรือไม่ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า โจทก์สำคัญผิดในสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญแห่งนิติกรรมที่ทำกับจำเลยทั้งสอง นิติกรรมระหว่างโจทก์กับจำเลยทั้งสองจึงเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 119 เดิม (มาตรา 156 ใหม่) นั้นหาเป็นการวินิจฉัยนอกประเด็นไม่ คำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้น อนึ่ง คดีนี้โจทก์ฎีกาเฉพาะเพียงในข้อที่ขอให้ยกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ และให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาใหม่ตามรูปคดีต่อไปเท่านั้นแม้โจทก์จะเสียค่าขึ้นศาลมาสำหรับจำนวนทุนทรัพย์ 45,000 บาทก็เป็นการเสียเกินมา เมื่อโจทก์ไม่ได้ยกข้อพิพาทในเนื้อหาของคดีขึ้นมาในคำฟ้องฎีกา และมิได้ขอให้พิพากษาตามคำขอของโจทก์ตามที่ฟ้องมา ศาลฎีกาจึงไม่อาจใช้ดุลยพินิจพิจารณาข้อพิพาทในส่วนที่นอกจากปรากฏในคำฟ้องฎีกาได้ พิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาและพิพากษาใหม่ตามรูปคดี คืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาส่วนที่เกิน 200 บาท ให้แก่โจทก์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5474/2536นาย ไสว เหล็กเกตุ โดย นาง เจียม เหล็กเกตุโจทก์ผู้ เข้า เป็น คู่ความ แทนโจทก์นาง กลม อิน บุญ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 119 เดิม, ม. 156 ป.วิ.พ. ม. 42, ม. 183, ม. 243เมื่อศาลชั้นต้นสั่งอุทธรณ์ของโจทก์แล้ว คดี จึง อยู่ระหว่างการพิจารณาของศาลอุทธรณ์ เป็นอำนาจของศาลอุทธรณ์ที่จะสั่งคำร้องของ จำเลย ที่ขอให้เรียกบุคคลอื่นมาเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะ ศาลชั้นต้นไม่มีอำนาจสั่งอนุญาตหรือไม่อนุญาตให้บุคคลอื่น เข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะ การที่ศาลชั้นต้นสั่งอนุญาต ตามคำร้องจึงไม่ชอบ แต่เมื่อคดีขึ้นสู่การพิจารณาของศาลฎีกาแล้ว ศาลฎีกาเห็นสมควรสั่งคำร้องของ จำเลยไปเสียทีเดียว โดยไม่ต้องย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์สั่ง โจทก์ฟังว่าโจทก์ถูกจำเลยหลอกให้ลงลายพิมพ์นิ้วมือทำนิติกรรมแตกต่างไปจากเจตนาอันแท้จริงของโจทก์เป็นการแสดงเจตนาโดยสำคัญผิดในสาระสำคัญ ของ นิติกรรมเป็นโมฆะ จำเลยให้การว่าโจทก์มิได้สำคัญผิด ในลักษณะของนิติกรรมการที่ศาลชั้นต้นกำหนดประเด็นข้อพิพาทว่าจำเลยฉ้อฉลโจทก์หรือไม่จึงมีความหมายแปลได้ว่าจำเลยหลอกให้โจทก์สำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมที่โจทก์จะทำและให้โจทก์หลงเชื่อแสดงเจตนาทำนิติกรรมกับจำเลยโดยสำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมอันเป็นสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญแห่งนิติกรรมตามฟ้องหรือไม่ โจทก์ฎีกาขอให้ยกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ และ ให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาใหม่ตามรูปคดี โดยมิได้ยกข้อพิพาท ในเนื้อหาของคดีขึ้นมาในคำฟ้องฎีกา และมิได้ขอให้พิพากษา ตามคำขอของโจทก์ตามที่ฟ้องมา ศาลฎีกาจึงไม่อาจใช้ดุลพินิจ พิจารณาข้อพิพาทในส่วนที่นอกจากปรากฏในคำฟ้องฎีกาได้โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ตกลงจะขายที่ดินเฉพาะส่วนเนื้อที่ประมาณ 2 งาน ของที่ดินโฉนดเลขที่ 27ของโจทก์ให้แก่จำเลยที่ 2 ในราคา 45,000 บาทโดยโจทก์และจำเลยที่ 2 ได้ชี้แนวเขตและตกลงแนวเขตที่ดินให้แก่โจทก์เป็นเงิน 15,000 บาท ต่อมาวันที่ 4 พฤษภาคม 2530จำเลยที่ 1 บุตรของโจทก์และจำเลยที่ 2 มาชักชวนให้โจทก์ไปทำการจดทะเบียนโอนขายและแบ่งแยกที่ดินที่ตกลงขายให้แก่จำเลยที่ 2โดยจำเลยที่ 2 บอกว่าเมื่อไปโอนที่ดินให้แล้วจะชำระเงินค่าที่ดินที่ค้างให้แก่โจทก์ทันที โจทก์ไปสำนักงานที่ดินจังหวัดปราจีนบุรีกับจำเลยทั้งสอง จำเลยทั้งสองให้โจทก์ลงลายพิมพ์นิ้วมือในเอกสารต่าง ๆ โดยบอกว่าเป็นการทำเรื่องจดทะเบียนโอนขายที่ดิน 2 งาน ให้แก่จำเลยที่ 2 ตามที่ตกลงกันไว้โจทก์เป็นคนชรา หูตึง อ่านและเขียนหนังสือไม่ได้และไม่ได้มีการอ่านข้อความเอกสารที่ใช้พิมพ์นิ้วมือให้โจทก์ฟังโจทก์จึงลงลายพิมพ์นิ้วมือไปโดยเข้าใจว่าเป็นการโอนขายที่ดินและจดทะเบียนโอนขายและแบ่งแยกที่ดิน 2 งาน ให้แก่จำเลยที่ 2หลังจากนั้นประมาณ 4 - 5 เดือน โจทก์จึงทราบว่าที่โจทก์ลงลายพิมพ์นิ้วมือในเอกสารนั้นเป็นการยอมให้จำเลยที่ 1ถือกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินดังกล่าวของโจทก์จำนวน 1 ใน 2 ส่วนและให้จำเลยที่ 2 ถือกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินเฉพาะส่วนที่เหลือของโจทก์ ซึ่งโจทก์ไม่ได้มีเจตนาจะทำนิติกรรมดังกล่าวเลย การที่โจทก์แสดงเจตนาทำนิติกรรมดังกล่าวเป็นเพราะโจทก์สำคัญผิดว่าเป็นการแสดงเจตนาทำนิติกรรมและจดทะเบียนโอนขายที่ดินเฉพาะส่วนเนื้อที่ประมาณ 2 งานของที่ดินโฉนดดังกล่าวให้แก่จำเลยที่ 2 ตามที่ได้ตกลงขายกันไว้เท่านั้น การแสดงเจตนาดังกล่าวของโจทก์เป็นการแสดงเจตนาโดยสำคัญผิดในสาระสำคัญของนิติกรรม นิติกรรมและการจดทะเบียนยอมให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ถือกรรมสิทธิรวมในที่ดินดังกล่าว จึงเป็นโมฆะ ขอให้พิพากษาว่านิติกรรมและการจดทะเบียนที่โจทก์ ขอให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ถือกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินของโจทก์ตามโฉนดที่ดินเลขที่ 27 ตามฟ้อง เป็นโมฆะ และให้เพิกถอนนิติกรรมและการจดทะเบียนดังกล่าว จำเลยทั้งสองให้การว่า จำเลยที่ 2 ได้ทำสัญญาจะซื้อจะขายที่ดินโฉนดเลขที่ 27 ตามฟ้อง เนื้อที่ประมาณ 2 งาน กับโจทก์ในราคา 45,000 บาท จำเลยที่ 2 ได้วางเงินมัดจำจำนวน 25,000 บาท แล้วโจทก์ได้ทยอยมารับเงินที่ค้างไปจนครบถ้วนแล้วโจทก์ไม่ได้ทำนิติกรรมขายที่ดินด้วยความสำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมแต่ประการใด จำเลยที่ 1 เป็นบุตรของโจทก์โจทก์เป็นบุตรของนายแก้ว นางถม ที่ดินโฉนดเลขที่ 27เป็นที่ดินที่โจทก์ได้รับมรดกของนางถม โดยขณะที่นางถมยังมีชีวิตอยู่ ได้ตกลงกับโจทก์ว่าให้โจทก์แบ่งที่ดินที่โจทก์ได้รับจากนางถม ให้แก่จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่ง เมื่อนางถมถึงแก่ความตายแล้ว โจทก์จึงทำนิติกรรมจดทะเบียนยกที่ดินโฉนดเลขที่ 27 ให้แก่จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่งตามสัญญาที่ได้ให้ไว้แก่นางถม โดยโจทก์ไม่ได้สำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมแต่ประการใดขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า โจทก์ไม่ทราบว่าโจทก์ทำนิติกรรมยกที่ดินให้แก่จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่ง และให้จำเลยที่ 2มีกรรมสิทธิ์ร่วมเฉพาะส่วนของโจทก์นิติกรรมระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 2 จึงเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 119 พิพากษาให้เพิกถอนนิติกรรมระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 2 จำเลยทั้งสองอุทธรณ์ ระหว่างการส่งสำเนาอุทธรณ์และหมายนัดให้แก่โจทก์โจทก์ถึงแก่ความตาย จำเลยทั้งสองยื่นคำร้องขอให้เรียกนางเจียม เหล็กเกตุ ภริยาของโจทก์เข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ ศาลชั้นต้นอนุญาต ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า ศาลชั้นต้นกำหนดประเด็นข้อพิพาทไว้เพียงประเด็นเดียวว่า จำเลยทั้งสองฉ้อฉลโจทก์หรือไม่การที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าโจทก์สำคัญผิดในสาระสำคัญแห่งนิติกรรมที่ทำกับจำเลยที่ 1 และที่ 2 นิติกรรมระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 และที่ 2 จึงเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 119 เห็นได้ว่าศาลชั้นต้นมิได้วินิจฉัยในประเด็นแห่งคดีถือว่าศาลชั้นต้นมิได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งว่าด้วยการพิพากษา พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นพิพากษาใหม่ตามประเด็น โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ปรากฏว่าขณะที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้นางเจียม เหล็กเกตุ เข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะนั้นเป็นเวลาภายหลังจากศาลชั้นต้นสั่งรับอุทธรณ์ของโจทก์แล้วคดีจึงอยู่ ในระหว่างการพิจารณาของศาลอุทธรณ์เป็นอำนาจของศาลอุทธรณ์ที่จะสั่งคำร้องของ จำเลยทั้งสองที่ขอให้เรียกนางเจียม เข้ามาเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะโดยศาลชั้นต้นไม่มีอำนาจสั่งอนุญาตหรือไม่อนุญาตให้นางเจียมเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะได้ คำสั่งของศาลชั้นต้นดังกล่าวจึงไม่ชอบ ให้ยกคำสั่งของศาลชั้นต้นที่อนุญาตให้นางเจียมเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะนั้นเสีย แต่เนื่องจากคดีนี้ได้ขึ้นสู่การพิจารณาของศาลฎีกาแล้ว จึงเห็นสมควรสั่งคำร้องของจำเลยทั้งสองดังกล่าวไปเสียทีเดียวโดยไม่ต้องย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์สั่ง ซึ่งศาลฎีกาเห็นว่านางเจียมเป็นภริยาของโจทก์จึงเป็นทายาทของโจทก์ย่อมเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะได้ จึงมีคำสั่งอนุญาตให้นางเจียมเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะ คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยในชั้นนี้ตามโจทก์ฎีกาเพียงข้อเดียวว่าศาลชั้นต้นได้พิพากษานอกประเด็นหรือไม่ ในปัญหานี้ปรากฏว่าโจทก์บรรยายฟ้องว่า โจทก์ถูกจำเลยทั้งสองหลอกให้ลงลายพิมพ์นิ้วมือทำนิติกรรมยอมให้จำเลยที่ 1 ถือกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินโฉนดเลขที่ 27ของโจทก์จำนวน 1 ใน 2 ส่วนและให้จำเลยที่ 2 ถือกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินโฉนดดังกล่าวเฉพาะส่วนที่เหลือของโจทก์ โดยโจทก์มีเจตนาที่จะทำนิติกรรมและจดทะเบียนโอนขายที่ดินเฉพาะส่วนเนื้อที่ประมาณ 2 งาน ของโฉนดที่ดินดังกล่าวให้แก่จำเลยที่ 2 ตามที่ได้ตกลงกันเท่านั้น การแสดงเจตนาไปโดยสำคัญผิดในสาระสำคัญของนิติกรรมเป็นโมฆะ ซึ่งจำเลยทั้งสองได้ให้การว่า โจทก์ทำนิติกรรมจดทะเบียนยกที่ดินโฉนดเลขที่ 27 ให้แก่จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่งและจดทะเบียนซื้อขายที่ดินโฉนดเลขที่ 27 ของโจทก์ให้แก่จำเลยที่ 2โดยไม่ได้สำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมแต่อย่างใด การที่ศาลชั้นต้นกำหนดประเด็นข้อพิพาทว่า จำเลยทั้งสองฉ้อฉลโจทก์หรือไม่นั้นจึงมีความหมายแปลได้ว่า จำเลยทั้งสองหลอกให้โจทก์สำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมที่โจทก์จะทำและทำให้โจทก์หลงเชื่อแสดงเจตนาทำนิติกรรมกับจำเลยทั้งสองโดยสำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมอันเป็นสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญของนิติกรรมตามฟ้องหรือไม่ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า โจทก์สำคัญผิดในสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญแห่งนิติกรรมที่ทำกับจำเลยทั้งสอง นิติกรรมระหว่างโจทก์กับจำเลยทั้งสองจึงเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 119 เดิม (มาตรา 156 ใหม่) นั้นหาเป็นการวินิจฉัยนอกประเด็นไม่ คำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้น อนึ่ง คดีนี้โจทก์ฎีกาเฉพาะเพียงในข้อที่ขอให้ยกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ และให้ศาลอุทธรณ์พิพากษาใหม่ตามรูปคดีต่อไปเท่านั้นแม้โจทก์จะเสียค่าขึ้นศาลมาสำหรับจำนวนทุนทรัพย์ 45,000 บาทก็เป็นการเสียเกินมา เมื่อโจทก์ไม่ได้ยกข้อพิพาทในเนื้อหาของคดีขึ้นมาในคำฟ้องฎีกา และมิได้ขอให้พิพากษาตามคำขอของโจทก์ตามที่ฟ้องมา ศาลฎีกาจึงไม่อาจใช้ดุลยพินิจพิจารณาข้อพิพาทในส่วนที่นอกจากปรากฏในคำฟ้องฎีกาได้ พิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาและพิพากษาใหม่ตามรูปคดี คืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาส่วนที่เกิน 200 บาท ให้แก่โจทก์(อัครวิทย์ สุมาวงศ์-สมศักดิ์ วิธุรัติ-สมพงษ์ สนธิเณร)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ