คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3776/2531หลักกฎหมาย: จำเลยมิได้ให้การโดยชัดแจ้งว่า การกระทำต่าง ๆ ของจำเลยเป็นการกระทำในฐานะตัวแทนของบริษัท ฟ. ซึ่งอยู่ต่างประเทศไม่มีประเด็นที่ศาลชั้นต้นจะต้องวินิจฉัยว่าจำเลยกระทำการต่าง ๆในประเทศไทยในฐานะตัวแทนของบริษัทฟ. หรือไม่ จึงมิใช่เป็นข้อที่ได้ยกขึ้นว่ากล่าวกันมาแล้วในศาลชั้นต้น ศาลอุทธรณ์ชอบที่จะไม่รับวินิจฉัยให้ จำเลยมีวัตถุประสงค์ประกอบกิจการขนส่ง บริษัทฟ.ซึ่งเป็นผู้ขนส่งไม่มีสำนักงานสาขาในประเทศไทย แต่ได้มอบหมายให้จำเลยเป็นผู้ดำเนินการติดต่อกับหน่วยราชการต่าง ๆ ในประเทศไทยเพื่อนำเรือบรรทุกสินค้าของบริษัทฟ. เข้าออกท่าเรือกรุงเทพ ขนสินค้าลงจากเรือและแจ้งการมาถึงของเรือให้เจ้าของสินค้าหรือผู้รับตราส่งทราบ ตลอดจนออกใบปล่อยสินค้าให้แก่ผู้รับตราส่งไปรับสินค้าออกจากท่าเรือ เมื่อปรากฏว่า จำเลยได้แจ้งวันที่เรือสินค้าจะมาถึงท่าเรือกรุงเทพให้ผู้รับตราส่งทราบ เป็นผู้ขออนุมัตินำเรือเข้าเทียบท่าและแจ้งหน่วยราชการต่าง ๆ เกี่ยวกับการขออนุญาตเปิดระวางเรือและขนถ่ายสินค้า ขอเช่าเครื่องมืออุปกรณ์การขนถ่ายสินค้า รับคืนใบตราส่งแลกกับใบปล่อยสินค้า และเพื่อให้ผู้รับตราส่งนำไปขอรับสินค้าจากการท่าเรือแห่งประเทศไทยมิฉะนั้นจะรับสินค้าไม่ได้ การดำเนินงานของจำเลยในช่วงนี้เป็นขั้นตอนสำคัญของการขนส่งอันจะทำให้สินค้าที่ขนส่งมาถึงผู้รับตราส่ง และจะขาดช่วยนี้เสียมิได้ มิฉะนั้นการขนส่งจะชะงักนอกจากนี้เมื่อผู้ส่งยังไม่ได้ชำระค่าระวางในการขนส่งโดยให้มาเก็บค่าระวางปลายทาง จำเลยก็มีสิทธิเก็บค่าระวางขนส่งเสียก่อนที่จะออกใบปล่อยสินค้าให้ผู้รับตราส่ง ส่วนบุคคลผู้ที่ขนถ่ายสินค้าลงจากเรือไม่ว่าจำเลยจะใช้พนักงานของจำเลยหรือผู้อื่นทำการขนถ่ายก็ต้องอยู่ในความรับผิดชอบของจำเลยซึ่งเป็นเรื่องวิธีดำเนินการค้าระหว่างบริษัทฟ. กับจำเลยโดยจำเลยได้รับบำเหน็จจากทางการค้าตามปกติของตน จึงถือว่าจำเลยเป็นผู้ทำการขนส่ง นอกจากจำเลยจะดำเนินการดังกล่าวแก่สินค้าขาเข้าแล้ว จำเลยยังดำเนินการเกี่ยวกับการขนสินค้าขาออกจากประเทศไทยให้แก่บริษัทฟ. ด้วย พฤติการณ์ที่จำเลยเข้าเกี่ยวข้องดำเนินงานดังกล่าวเป็นลักษณะร่วมประกอบธุรกิจขนส่งด้วยกันอันเป็นการขนส่งหลายทอดตามวิธีการขนส่งทางทะเลโดยจำเลยเป็นผู้ขนส่งทอดสุดท้าย จำเลยจึงต้องร่วมรับผิดในการสูญหายหรือบุบสลายของสินค้าที่ขนส่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 618 จำเลยให้การว่า ผู้ส่งทำการบรรจุหีบห่อสินค้าไม่ดี เมื่อสินค้าสูญหายไปในระหว่างขนส่ง ผู้ส่งจึงต้องเป็นผู้รับผิดชอบบริษัทฟ. ผู้ขนส่งหรือจำเลยไม่ต้องรับผิด แต่จำเลยอุทธรณ์ว่าการซื้อขายสินค้าพิพาทเป็นการซื้อขายระบบซีแอนด์เอฟซึ่งสิทธิทั้งหลายจะตกแก่ผู้รับตราส่งเมื่อของหรือสินค้าได้ถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งและผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบของหรือสินค้าแล้ว แต่ปรากฏว่าสินค้าพิพาทสูญหายก่อนส่งมอบให้แก่ผู้รับตราส่งจึงเป็นเรื่องที่ผู้ส่งจะต้องไปว่ากล่าวกับผู้ขนส่งผู้รับตราส่งยังไม่มีสิทธิเรียกร้องค่าเสียหายจากผู้ขนส่ง เช่นนี้เห็นได้ชัดว่าข้ออุทธรณ์ของจำเลยไม่ตรงกับที่จำเลยให้การไว้ จึงมิใช่ข้อที่ได้ยกขึ้นว่ากล่าวมาแล้วในศาลชั้นต้น ศาลอุทธรณ์ชอบที่จะไม่รับวินิจฉัยให้ ภาระการพิสูจน์ว่าสินค้าที่ขนส่งสูญหายไปเพราะสุดวิสัยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 616 ตกแก่ผู้ขนส่งแม้จะปรากฏว่าขณะเรือบรรทุกสินค้ารายพิพาทมาได้ถูกมุรสมอย่างรุนแรงระหว่างทางก็ตาม แต่ผู้ขนส่งไม่มีพยานหลักฐานอื่นมาแสดงให้เห็นว่า หีบที่บรรจุสินค้ารายพิพาทได้แตกและสินค้าได้สูญหายไปเพราะเรือโดนมรสุมดังกล่าว และไม่มีพยานยืนยันแน่ชัดว่าหีบที่บรรจุสินค้าพิพาทแตกชำรุดขณะใด จึงยังถือไม่ได้ว่าสินค้าพิพาทได้สูญหายไปเนื่องจากเหตุสุดวิสัย ผู้ขนส่งต้องรับผิดเพื่อความสูญหายนั้นโจทก์ฟ้องว่า โจทก์จดทะเบียนเป็นนิติบุคคลตามกฎหมายของประเทศสหรัฐอเมริกามีวัตถุประสงค์ประกอบกิจการประกันภัยจำเลยมีวัตถุประสงค์ประกอบกิจการขนส่งสินค้าเพื่อรับบำเหน็จค่าจ้างเป็นทางค้าปกติของจำเลย ห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์ได้สั่งซื้อสินค้าประเภทอุปกรณ์ที่ใช้หมุดทำเกลียวด้านในและด้านนอกจำนวน 11,450 ชิ้น หรือ 34 กล่อง รวมบรรจุมาเป็น1 หีบใหญ่ จากบริษัทเมียฮัว จำกัด ซึ่งอยู่ที่ประเทศญี่ปุ่นบริษัทเมียฮัว จำกัด ได้ว่าจ้างบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดเป็นผู้ขนส่งสินค้ารวมทั้งสินค้าที่ห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์สั่งซื้อดังกล่าวมายังประเทศไทยทางทะเลโดยเรือชื่อ"เอ็นโอ 6 ไบนีกา" และห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์ได้เอาสินค้าดังกล่าวประกันภัยแก่โจทก์ในวงเงิน 290,454.20 บาทบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด ผู้ขนส่งทอดแรกไม่มีสำนักงานสาขาในประเทศไทย จึงได้มอบหมายให้จำเลยเป็นผู้ขนส่งร่วมอีกทอดหนึ่งจำเลยตกลงเข้าเป็นผู้ขนส่งในทอดสุดท้าย ต่อมาเรือเอ็นโอ 6 ไบนีกาเข้าเทียบท่าปรากฏว่าสินค้าสูญหายไป 5,606 ชิ้น คิดเป็นเงิน153,841.69 บาท ความเสียหายดังกล่าวเกิดขึ้นในระหว่างขนส่งทางทะเล ห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์จึงเรียกร้องให้โจทก์ในฐานะผู้รับประกันภัยชำระค่าเสียหายดังกล่าวตามสัญญาประกันภัยและโจทก์ได้ชำระให้ตามสัญญาแล้ว โจทก์จึงเป็นผู้รับช่วงสิทธิที่จะเรียกร้องค่าเสียหายจากจำเลยซึ่งเป็นผู้ร่วมขนส่ง ขอให้บังคับจำเลยชดใช้ค่าเสียหายจำนวน 153,841.69 บาท พร้อมทั้งดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า การขนส่งรายนี้บริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดได้ว่าจ้างตัดตอนให้เจ้าของเรือเอ็นโอ 6 ไบนีกาเป็นผู้รับขนส่งไม่ได้มอบหมายให้จำเลยเป็นผู้ขนส่งร่วมแต่อย่างไร จำเลยไม่เคยตกลงเข้าเป็นผู้ขนส่งในทอดสุดท้าย และจำเลยมิได้เป็นตัวแทนในการขนส่งสินค้าในประเทศไทยของบริษัทฟูจิวาราไลน์ การขนส่งสินค้าช่วงสุดท้ายขึ้นจากเรือนั้นบริษัทฟูจิวาราไลน์ได้จ้างให้ห้างหุ้นส่วนจำกัดยูพีที อิมปอร์ต เอ็กซปอร์ต เป็นผู้ขนถ่ายสินค้าให้แก่เจ้าของสินค้า เมื่อห้างหุ้นส่วนจำกัดยูพีทีอิมปอร์ต เอ็กซปอร์ต จัดการขนถ่ายสินค้าลงจากเรือแล้วเป็นอันถือได้ว่าได้ส่งมอบสินค้าให้แก่เจ้าของสินค้าเรียบร้อยแล้วเจ้าของสินค้าต้องนำใบตราส่งมาติดต่อจำเลยเพื่อขอรับใบปล่อยสินค้านำไปออกสินค้าที่การท่าเรือแห่งประเทศไทยซึ่งเป็นเพียงพิธีการทางศุลกากรเท่านั้น จำเลยไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการขนส่งหรือขนถ่ายสินค้า หากเกิดการสูญหายหรือเสียหายขึ้นแก่สินค้าก็เป็นเหตุสุดวิสัยที่จะป้องกันได้เนื่องจากเรือต้องประสบมรสุมอย่างรุนแรง ผู้ขนส่งจึงไม่ต้องรับผิด ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชดใช้ค่าเสียหายเป็นเงิน153,841.69 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์กับให้จำเลยชดใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ โดยกำหนดค่าทยานความให้ 3,000 บาทจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ให้จำเลยใช้ค่าทนายความชั้นอุทธรณ์1,000 บาทจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยฎีกาข้อแรกว่า ตามคำให้การของจำเลยได้ให้การไว้ชัดแจ้งว่า จำเลยดำเนินการติดต่อหน่วยงานต่าง ๆ ในประเทศไทยในฐานะตัวแทนของบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดซึ่งเป็นตัวการซึ่งอยู่ต่างประเทศ จำเลยจึงไม่ต้องร่วมรับผิดเกี่ยวกับการสูญหายของสินค้า ที่ศาลอุทธรณ์ไม่รับวินิจฉัยในปัญหาข้อนี้เป็นการไม่ชอบนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่า ตามคำให้การของจำเลยข้อ 3 วรรคสอง ได้ให้การไว้ชัดแจ้งว่าจำเลยมิได้เป็นตัวแทนในการขนส่งสินค้าในประเทศไทยของบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดและแม้วรรคสามในข้อเดียวกันจำเลยจะให้การไว้ว่าบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด ได้มอบหมายให้จำเลยเป็นผู้แจ้งให้เจ้าของสินค้าทราบว่าเรือเอ็นโอ 6 ไบนีกา จะถึงท่าเรือกรุงเทพเมื่อใด และจำเลยมีหน้าที่แจ้งต่อหน่วยงานต่าง ๆ ในประเทศที่เกี่ยวข้องก่อนเรือบรรทุกสินค้าจะเข้าเทียบท่าก็ตาม แต่จำเลยก็มิให้ให้การโดยชัดแจ้งว่า การกระทำต่าง ๆ ของจำเลยดังกล่าวนั้นเป็นการกระทำในฐานะตัวแทนของบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดจึงไม่มีประเด็นที่ศาลชั้นต้นจะต้องวินิจฉัยว่าจำเลยกระทำการต่าง ๆในประเทศไทยในฐานะตัวแทนของบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด หรือไม่ดังนั้นที่จำเลยอุทธรณ์ดังกล่าวข้างต้น จึงมิใช่เป็นข้อที่ได้ยกขึ้นว่ากล่าวกันมาแล้วในศาลชั้นต้น ที่พิพากษาไม่รับวินิจฉัยอุทธรณ์ข้อนี้ของจำเลยจึงชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นฎีกาของจำเลยข้อสองที่ว่า จำเลยเป็นเพียงผู้จัดการแทนบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด เพื่อให้เรือบรรทุกสินค้าเข้ามาในราชอาณาจักรได้ตามวิธีการของทางราชการเท่านั้น ไม่เกี่ยวกับการขนส่งทอดสุดท้าย จำเลยไม่เคยมีข้อตกลงใด ๆ กับห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์หรือบริษัทเมียฮัว จำกัด ว่าจำเลยจะเป็นผู้ขนส่งทอดสุดท้ายนั้นพิเคราะห์แล้วเห็นว่า ข้อเท็จจริงได้ความว่า จำเลยเป็นนิติบุคคลมีวัตถุประสงค์ประกอบกิจการขนส่งบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด ซึ่งเป็นผู้ขนส่งไม่มีสำนักงานสาขาในประเทศไทย แต่ได้มอบหมายให้จำเลยเป็นผู้ดำเนินการติดต่อกับหน่วยราชการต่าง ๆ ในประเทศไทยเพื่อนำเรือบรรทุกสินค้าของบริษัทฟูจิวาราไลน์เข้าออกจากท่าเรือกรุงเทพ ขนสินค้าจากเรือและแจ้งการมาถึงของเรือให้เจ้าของสินค้าหรือผู้รับตราส่งทราบตลอดจนออกใบปล่อยสินค้าให้แก่ผู้รับตราส่งไปรับสินค้าออกจากท่าเรือ ในการขนส่งสินค้าของห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์คดีนี้ จำเลยนำสืบรับว่าจำเลยได้เข้าไปเกี่ยวข้องโดยดำเนินการแจ้งวันที่เรือสินค้า เอ็นโอ 6 ไบนีกาจะถึงท่าเรือกรุงเทพให้ห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์เจ้าของสินค้าหรือผู้รับตราส่งทราบ เป็นผู้ขออนุมัตินำเรือเข้าเทียบท่าและแจ้งหน่วยงานราชการต่าง ๆ เกี่ยวกับการขออนุญาตเปิดระวางเรือและขนถ่ายสินค้าปรากฏตามเอกสารหมาย ล.4 ถึง ล.6 ขอเช่าเครื่องมืออุปกรณ์การขนถ่ายสินค้า ปรากฏตามเอกสารหมาย จ.13 ถึง จ.18 รับคืนใบตราส่งแลกกับใบปล่อยสินค้า ปรากฏตามเอกสารหมาย ล.1 และ ล.2 เพื่อให้ห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์เจ้าของสินค้าหรือผู้รับใบตราส่งนำไปขอรับสินค้าจากการท่าเรือแห่งประเทศไทย มิฉะนั้นจะรับสินค้าไม่ได้ การดำเนินงานของจำเลยในช่วงนี้เป็นขั้นตอนสำคัญของการขนส่งอันจะทำให้สินค้าที่ขนส่งมาถึงผู้รับตราส่ง และจะขาดช่วงนี้เสียมิได้มิฉะนั้นการขนส่งจะต้องชะงัก นอกจากนี้เมื่อผู้ส่งยังไม่ได้ชำระค่าระวางในการขนส่งโดยให้มาเก็บค่าระวางปลายทางจำเลยก็มีสิทธิเก็บค่าระแวงขนส่งเสียก่อนที่จะออกใบปล่อยสินค้าให้ผู้รับตราส่งไป ส่วนบุคคลผู้ที่ขนถ่ายสินค้าลงจากเรือไม่ว่าจำเลยจะใช้พนักงานของจำเลยหรือผู้อื่นทำการขนถ่าย ก็ต้องอยู่ในความรับผิดชอบของจำเลยซึ่งเป็นเรื่องวิธีดำเนินการค้าระหว่างบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด ผู้ขนส่งกับจำเลยโดยจำเลยได้รับบำเหน็จทางการค้าตามปกติของตน จึงถือว่าจำเลยเป็นผู้ทำการขนส่งนอกจากจำเลยจะดำเนินการดังกล่าวแก่สินค้าขาเข้าแล้ว จำเลยยังดำเนินการเกี่ยวกับสินค้าขาออกจากประเทศไทยให้แก่บริษัทฟูจิวาราไลน์ด้วย พฤติการณ์ที่จำเลยเข้าเกี่ยวข้องดำเนินงานดังกล่าวเป็นลักษณะร่วมประกอบธุรกิจขนส่งด้วยกันอันเป็นการขนส่งหลายทอดตามวิธีการขนส่งทางทะเลโดยจำเลยเป็นผู้ขนส่งทอดสุดท้าย จำเลยจึงต้องร่วมรับผิดในการสูญหายหรือบุบสลายของสินค้าที่ขนส่ง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 618 คำพิพากษาฎีกาที่จำเลยอ้างมาข้อเท็จจริงไม่ตรงกับกรณีนี้ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นฎีกาของจำเลยข้อสามที่ว่า จำเลยได้ให้การไว้แล้วในคำให้การข้อ 6 เช่น 2 บรรทัดสุดท้ายที่ว่า "หากมีจำนวนไม่ครบก็เป็นเรื่องของภัยทางทะเล หรือมิฉะนั้นก็เป็นความผิดของบริษัทเมียฮัว จำกัดเอง" ซึ่งหมายความว่า หากมีสินค้าไม่ครบถ้วนก็เป็นเรื่องที่ผู้ซื้อและผู้ขายต้องไปว่ากล่าวกันเอาเอง ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าจำเลยไม่ได้ต่อสู้ไว้และไม่รับวินิจฉัยให้จึงไม่ชอบนั้น ศาลฎีกาเห็นว่า ตามคำให้การของจำเลย ข้อ 6วรรคสุดท้าย พอสรุปใจความได้ว่าบริษัทเมียฮัว จำกัด ผู้ขายหรือผู้ส่งทำการบรรจุหีบห่อสินค้าไม่ดี เมื่อสินค้าสูญหายไปในระหว่างขนส่งบริษัทเมียฮัว จำกัด จึงต้องเป็นผู้รับผิดบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด ผู้ขนส่งหรือจำเลยไม่ต้องรับผิดชอบในจำนวนสินค้าสูญหายไป แต่ตามอุทธรณ์ของจำเลยข้อ (ข) วรรคสุดท้ายมีใจความว่า การซื้อขายสินค้ารายพิพาทนี้ เป็นการซื้อขายระบบซีแอนด์เอฟ ซึ่งสิทธิทั้งหลายจะตกแก่ผู้รับตราส่ง เมื่อของหรือสินค้าได้ถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งและผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบของหรือสินค้าแล้ว แต่ปรากฏว่าสินค้ารายพิพาทที่สูญหายในคดีนี้เกิดขึ้นก่อนที่เรือจะเข้าเทียบท่าเรือ แสดงว่าสินค้าสูญหายก่อนส่งมอบให้แก่ผู้รับตราส่ง จึงเป็นเรื่องที่บริษัทเมียฮัวจำกัด ผู้ส่งจะต้องไปว่ากล่าวเอากับบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์ผู้รับตราส่งจึงยังไม่มีสิทธิเรียกร้องเอาค่าเสียหายจากผู้ขนส่ง จะเห็นได้ชัดว่าข้ออุทธรณ์ของจำเลยไม่ตรงกับที่จำเลยให้การไว้ดังกล่าวข้างต้น จึงมิใช่เป็นข้อที่ได้ยกขึ้นว่ากล่าวกันมาแล้วในศาลชั้นต้น ที่ศาลอุทธรณ์ไม่รับวินิจฉัยให้จึงชอบแล้ว ฎีกาจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นเช่นเดียวกันส่วนฎีกาของจำเลยข้อสุดท้ายที่ว่า สินค้าที่สูญหายไปเพราะเหตุสุดวิสัยนั้น ศาลฎีกาเห็นว่า ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 616 ได้บัญญัติไว้ว่า "ผู้ขนส่งจะต้องรับผิดในการที่ของอันเขาได้มอบหมายแก่ตนนั้นสูญหายหรือบุบสลายหรือส่องมอบชักช้าเว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่าการสูญหายหรือบุบสลายหรือชักช้านั้นเกิดแต่เหตุสุดวิสัย" จะเห็นได้ว่าตามบทบัญญัติดังกล่าว ภาระการพิสูจน์ตกอยู่แก่จำเลยที่จะต้องพิสูจน์ให้เห็นว่าการสูญหายของสินค้ารายพิพาทเกิดขึ้นแต่เหตุสุดวิสัย ถึงแม้ข้อเท็จจริงจะฟังได้ว่าขณะที่เรือเอ็นโอ 6 ไบนีกา ที่บรรทุกสินค้ารายพิพาทมาได้ถูกมรสุมอย่างรุนแรงระหว่างทางก็ตาม แต่จำเลยก็ไม่มีพยานหลักฐานอื่นใดมาแสดงให้เห็นว่าหีบที่บรรจุสินค้ารายพิพาทมาได้แตกและสินค้าได้สูญหายไปเพราะเรือโดนมรสุมดังกล่าว เพิ่งมาสำรวจพบว่าหีบที่บรรจุสินค้ารายพิพาทมาแตกชำรุดเมื่อขนถ่ายลงจากเรือแล้ว และไม่มีพยานยืนยันแน่ชัดว่าหีบที่บรรจุสินค้ารายพิพาทมาแตกชำรุดขณะใด ดังนั้นจึงยังฟังไม่ได้ว่าสินค้ารายพิพาทได้สูญหายไปเนื่องจากเหตุสุดวิสัยตามที่จำเลยฎีกา ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้จำเลยชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์นั้นชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยทุกข้อนี้ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ให้จำเลยใช้ค่าทนายความชั้นฎีกาแทนโจทก์ 600 บาท ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3776/2531บริษัท โฮมอินชัวรันซ์ จำกัดโจทก์บริษัท ไทย แคเรียส์ จำกัดจำเลย ป.พ.พ. ม. 608, ม. 609, ม. 616, ม. 618 ป.วิ.พ. ม. 225จำเลยมิได้ให้การโดยชัดแจ้งว่า การกระทำต่าง ๆ ของจำเลยเป็นการกระทำในฐานะตัวแทนของบริษัท ฟ. ซึ่งอยู่ต่างประเทศไม่มีประเด็นที่ศาลชั้นต้นจะต้องวินิจฉัยว่าจำเลยกระทำการต่าง ๆในประเทศไทยในฐานะตัวแทนของบริษัทฟ. หรือไม่ จึงมิใช่เป็นข้อที่ได้ยกขึ้นว่ากล่าวกันมาแล้วในศาลชั้นต้น ศาลอุทธรณ์ชอบที่จะไม่รับวินิจฉัยให้ จำเลยมีวัตถุประสงค์ประกอบกิจการขนส่ง บริษัทฟ.ซึ่งเป็นผู้ขนส่งไม่มีสำนักงานสาขาในประเทศไทย แต่ได้มอบหมายให้จำเลยเป็นผู้ดำเนินการติดต่อกับหน่วยราชการต่าง ๆ ในประเทศไทยเพื่อนำเรือบรรทุกสินค้าของบริษัทฟ. เข้าออกท่าเรือกรุงเทพ ขนสินค้าลงจากเรือและแจ้งการมาถึงของเรือให้เจ้าของสินค้าหรือผู้รับตราส่งทราบ ตลอดจนออกใบปล่อยสินค้าให้แก่ผู้รับตราส่งไปรับสินค้าออกจากท่าเรือ เมื่อปรากฏว่า จำเลยได้แจ้งวันที่เรือสินค้าจะมาถึงท่าเรือกรุงเทพให้ผู้รับตราส่งทราบ เป็นผู้ขออนุมัตินำเรือเข้าเทียบท่าและแจ้งหน่วยราชการต่าง ๆ เกี่ยวกับการขออนุญาตเปิดระวางเรือและขนถ่ายสินค้า ขอเช่าเครื่องมืออุปกรณ์การขนถ่ายสินค้า รับคืนใบตราส่งแลกกับใบปล่อยสินค้า และเพื่อให้ผู้รับตราส่งนำไปขอรับสินค้าจากการท่าเรือแห่งประเทศไทยมิฉะนั้นจะรับสินค้าไม่ได้ การดำเนินงานของจำเลยในช่วงนี้เป็นขั้นตอนสำคัญของการขนส่งอันจะทำให้สินค้าที่ขนส่งมาถึงผู้รับตราส่ง และจะขาดช่วยนี้เสียมิได้ มิฉะนั้นการขนส่งจะชะงักนอกจากนี้เมื่อผู้ส่งยังไม่ได้ชำระค่าระวางในการขนส่งโดยให้มาเก็บค่าระวางปลายทาง จำเลยก็มีสิทธิเก็บค่าระวางขนส่งเสียก่อนที่จะออกใบปล่อยสินค้าให้ผู้รับตราส่ง ส่วนบุคคลผู้ที่ขนถ่ายสินค้าลงจากเรือไม่ว่าจำเลยจะใช้พนักงานของจำเลยหรือผู้อื่นทำการขนถ่ายก็ต้องอยู่ในความรับผิดชอบของจำเลยซึ่งเป็นเรื่องวิธีดำเนินการค้าระหว่างบริษัทฟ. กับจำเลยโดยจำเลยได้รับบำเหน็จจากทางการค้าตามปกติของตน จึงถือว่าจำเลยเป็นผู้ทำการขนส่ง นอกจากจำเลยจะดำเนินการดังกล่าวแก่สินค้าขาเข้าแล้ว จำเลยยังดำเนินการเกี่ยวกับการขนสินค้าขาออกจากประเทศไทยให้แก่บริษัทฟ. ด้วย พฤติการณ์ที่จำเลยเข้าเกี่ยวข้องดำเนินงานดังกล่าวเป็นลักษณะร่วมประกอบธุรกิจขนส่งด้วยกันอันเป็นการขนส่งหลายทอดตามวิธีการขนส่งทางทะเลโดยจำเลยเป็นผู้ขนส่งทอดสุดท้าย จำเลยจึงต้องร่วมรับผิดในการสูญหายหรือบุบสลายของสินค้าที่ขนส่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 618 จำเลยให้การว่า ผู้ส่งทำการบรรจุหีบห่อสินค้าไม่ดี เมื่อสินค้าสูญหายไปในระหว่างขนส่ง ผู้ส่งจึงต้องเป็นผู้รับผิดชอบบริษัทฟ. ผู้ขนส่งหรือจำเลยไม่ต้องรับผิด แต่จำเลยอุทธรณ์ว่าการซื้อขายสินค้าพิพาทเป็นการซื้อขายระบบซีแอนด์เอฟซึ่งสิทธิทั้งหลายจะตกแก่ผู้รับตราส่งเมื่อของหรือสินค้าได้ถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งและผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบของหรือสินค้าแล้ว แต่ปรากฏว่าสินค้าพิพาทสูญหายก่อนส่งมอบให้แก่ผู้รับตราส่งจึงเป็นเรื่องที่ผู้ส่งจะต้องไปว่ากล่าวกับผู้ขนส่งผู้รับตราส่งยังไม่มีสิทธิเรียกร้องค่าเสียหายจากผู้ขนส่ง เช่นนี้เห็นได้ชัดว่าข้ออุทธรณ์ของจำเลยไม่ตรงกับที่จำเลยให้การไว้ จึงมิใช่ข้อที่ได้ยกขึ้นว่ากล่าวมาแล้วในศาลชั้นต้น ศาลอุทธรณ์ชอบที่จะไม่รับวินิจฉัยให้ ภาระการพิสูจน์ว่าสินค้าที่ขนส่งสูญหายไปเพราะสุดวิสัยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 616 ตกแก่ผู้ขนส่งแม้จะปรากฏว่าขณะเรือบรรทุกสินค้ารายพิพาทมาได้ถูกมุรสมอย่างรุนแรงระหว่างทางก็ตาม แต่ผู้ขนส่งไม่มีพยานหลักฐานอื่นมาแสดงให้เห็นว่า หีบที่บรรจุสินค้ารายพิพาทได้แตกและสินค้าได้สูญหายไปเพราะเรือโดนมรสุมดังกล่าว และไม่มีพยานยืนยันแน่ชัดว่าหีบที่บรรจุสินค้าพิพาทแตกชำรุดขณะใด จึงยังถือไม่ได้ว่าสินค้าพิพาทได้สูญหายไปเนื่องจากเหตุสุดวิสัย ผู้ขนส่งต้องรับผิดเพื่อความสูญหายนั้นโจทก์ฟ้องว่า โจทก์จดทะเบียนเป็นนิติบุคคลตามกฎหมายของประเทศสหรัฐอเมริกามีวัตถุประสงค์ประกอบกิจการประกันภัยจำเลยมีวัตถุประสงค์ประกอบกิจการขนส่งสินค้าเพื่อรับบำเหน็จค่าจ้างเป็นทางค้าปกติของจำเลย ห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์ได้สั่งซื้อสินค้าประเภทอุปกรณ์ที่ใช้หมุดทำเกลียวด้านในและด้านนอกจำนวน 11,450 ชิ้น หรือ 34 กล่อง รวมบรรจุมาเป็น1 หีบใหญ่ จากบริษัทเมียฮัว จำกัด ซึ่งอยู่ที่ประเทศญี่ปุ่นบริษัทเมียฮัว จำกัด ได้ว่าจ้างบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดเป็นผู้ขนส่งสินค้ารวมทั้งสินค้าที่ห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์สั่งซื้อดังกล่าวมายังประเทศไทยทางทะเลโดยเรือชื่อ"เอ็นโอ 6 ไบนีกา" และห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์ได้เอาสินค้าดังกล่าวประกันภัยแก่โจทก์ในวงเงิน 290,454.20 บาทบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด ผู้ขนส่งทอดแรกไม่มีสำนักงานสาขาในประเทศไทย จึงได้มอบหมายให้จำเลยเป็นผู้ขนส่งร่วมอีกทอดหนึ่งจำเลยตกลงเข้าเป็นผู้ขนส่งในทอดสุดท้าย ต่อมาเรือเอ็นโอ 6 ไบนีกาเข้าเทียบท่าปรากฏว่าสินค้าสูญหายไป 5,606 ชิ้น คิดเป็นเงิน153,841.69 บาท ความเสียหายดังกล่าวเกิดขึ้นในระหว่างขนส่งทางทะเล ห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์จึงเรียกร้องให้โจทก์ในฐานะผู้รับประกันภัยชำระค่าเสียหายดังกล่าวตามสัญญาประกันภัยและโจทก์ได้ชำระให้ตามสัญญาแล้ว โจทก์จึงเป็นผู้รับช่วงสิทธิที่จะเรียกร้องค่าเสียหายจากจำเลยซึ่งเป็นผู้ร่วมขนส่ง ขอให้บังคับจำเลยชดใช้ค่าเสียหายจำนวน 153,841.69 บาท พร้อมทั้งดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า การขนส่งรายนี้บริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดได้ว่าจ้างตัดตอนให้เจ้าของเรือเอ็นโอ 6 ไบนีกาเป็นผู้รับขนส่งไม่ได้มอบหมายให้จำเลยเป็นผู้ขนส่งร่วมแต่อย่างไร จำเลยไม่เคยตกลงเข้าเป็นผู้ขนส่งในทอดสุดท้าย และจำเลยมิได้เป็นตัวแทนในการขนส่งสินค้าในประเทศไทยของบริษัทฟูจิวาราไลน์ การขนส่งสินค้าช่วงสุดท้ายขึ้นจากเรือนั้นบริษัทฟูจิวาราไลน์ได้จ้างให้ห้างหุ้นส่วนจำกัดยูพีที อิมปอร์ต เอ็กซปอร์ต เป็นผู้ขนถ่ายสินค้าให้แก่เจ้าของสินค้า เมื่อห้างหุ้นส่วนจำกัดยูพีทีอิมปอร์ต เอ็กซปอร์ต จัดการขนถ่ายสินค้าลงจากเรือแล้วเป็นอันถือได้ว่าได้ส่งมอบสินค้าให้แก่เจ้าของสินค้าเรียบร้อยแล้วเจ้าของสินค้าต้องนำใบตราส่งมาติดต่อจำเลยเพื่อขอรับใบปล่อยสินค้านำไปออกสินค้าที่การท่าเรือแห่งประเทศไทยซึ่งเป็นเพียงพิธีการทางศุลกากรเท่านั้น จำเลยไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการขนส่งหรือขนถ่ายสินค้า หากเกิดการสูญหายหรือเสียหายขึ้นแก่สินค้าก็เป็นเหตุสุดวิสัยที่จะป้องกันได้เนื่องจากเรือต้องประสบมรสุมอย่างรุนแรง ผู้ขนส่งจึงไม่ต้องรับผิด ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชดใช้ค่าเสียหายเป็นเงิน153,841.69 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์กับให้จำเลยชดใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ โดยกำหนดค่าทยานความให้ 3,000 บาทจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ให้จำเลยใช้ค่าทนายความชั้นอุทธรณ์1,000 บาทจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยฎีกาข้อแรกว่า ตามคำให้การของจำเลยได้ให้การไว้ชัดแจ้งว่า จำเลยดำเนินการติดต่อหน่วยงานต่าง ๆ ในประเทศไทยในฐานะตัวแทนของบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดซึ่งเป็นตัวการซึ่งอยู่ต่างประเทศ จำเลยจึงไม่ต้องร่วมรับผิดเกี่ยวกับการสูญหายของสินค้า ที่ศาลอุทธรณ์ไม่รับวินิจฉัยในปัญหาข้อนี้เป็นการไม่ชอบนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่า ตามคำให้การของจำเลยข้อ 3 วรรคสอง ได้ให้การไว้ชัดแจ้งว่าจำเลยมิได้เป็นตัวแทนในการขนส่งสินค้าในประเทศไทยของบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดและแม้วรรคสามในข้อเดียวกันจำเลยจะให้การไว้ว่าบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด ได้มอบหมายให้จำเลยเป็นผู้แจ้งให้เจ้าของสินค้าทราบว่าเรือเอ็นโอ 6 ไบนีกา จะถึงท่าเรือกรุงเทพเมื่อใด และจำเลยมีหน้าที่แจ้งต่อหน่วยงานต่าง ๆ ในประเทศที่เกี่ยวข้องก่อนเรือบรรทุกสินค้าจะเข้าเทียบท่าก็ตาม แต่จำเลยก็มิให้ให้การโดยชัดแจ้งว่า การกระทำต่าง ๆ ของจำเลยดังกล่าวนั้นเป็นการกระทำในฐานะตัวแทนของบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดจึงไม่มีประเด็นที่ศาลชั้นต้นจะต้องวินิจฉัยว่าจำเลยกระทำการต่าง ๆในประเทศไทยในฐานะตัวแทนของบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด หรือไม่ดังนั้นที่จำเลยอุทธรณ์ดังกล่าวข้างต้น จึงมิใช่เป็นข้อที่ได้ยกขึ้นว่ากล่าวกันมาแล้วในศาลชั้นต้น ที่พิพากษาไม่รับวินิจฉัยอุทธรณ์ข้อนี้ของจำเลยจึงชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นฎีกาของจำเลยข้อสองที่ว่า จำเลยเป็นเพียงผู้จัดการแทนบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด เพื่อให้เรือบรรทุกสินค้าเข้ามาในราชอาณาจักรได้ตามวิธีการของทางราชการเท่านั้น ไม่เกี่ยวกับการขนส่งทอดสุดท้าย จำเลยไม่เคยมีข้อตกลงใด ๆ กับห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์หรือบริษัทเมียฮัว จำกัด ว่าจำเลยจะเป็นผู้ขนส่งทอดสุดท้ายนั้นพิเคราะห์แล้วเห็นว่า ข้อเท็จจริงได้ความว่า จำเลยเป็นนิติบุคคลมีวัตถุประสงค์ประกอบกิจการขนส่งบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด ซึ่งเป็นผู้ขนส่งไม่มีสำนักงานสาขาในประเทศไทย แต่ได้มอบหมายให้จำเลยเป็นผู้ดำเนินการติดต่อกับหน่วยราชการต่าง ๆ ในประเทศไทยเพื่อนำเรือบรรทุกสินค้าของบริษัทฟูจิวาราไลน์เข้าออกจากท่าเรือกรุงเทพ ขนสินค้าจากเรือและแจ้งการมาถึงของเรือให้เจ้าของสินค้าหรือผู้รับตราส่งทราบตลอดจนออกใบปล่อยสินค้าให้แก่ผู้รับตราส่งไปรับสินค้าออกจากท่าเรือ ในการขนส่งสินค้าของห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์คดีนี้ จำเลยนำสืบรับว่าจำเลยได้เข้าไปเกี่ยวข้องโดยดำเนินการแจ้งวันที่เรือสินค้า เอ็นโอ 6 ไบนีกาจะถึงท่าเรือกรุงเทพให้ห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์เจ้าของสินค้าหรือผู้รับตราส่งทราบ เป็นผู้ขออนุมัตินำเรือเข้าเทียบท่าและแจ้งหน่วยงานราชการต่าง ๆ เกี่ยวกับการขออนุญาตเปิดระวางเรือและขนถ่ายสินค้าปรากฏตามเอกสารหมาย ล.4 ถึง ล.6 ขอเช่าเครื่องมืออุปกรณ์การขนถ่ายสินค้า ปรากฏตามเอกสารหมาย จ.13 ถึง จ.18 รับคืนใบตราส่งแลกกับใบปล่อยสินค้า ปรากฏตามเอกสารหมาย ล.1 และ ล.2 เพื่อให้ห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์เจ้าของสินค้าหรือผู้รับใบตราส่งนำไปขอรับสินค้าจากการท่าเรือแห่งประเทศไทย มิฉะนั้นจะรับสินค้าไม่ได้ การดำเนินงานของจำเลยในช่วงนี้เป็นขั้นตอนสำคัญของการขนส่งอันจะทำให้สินค้าที่ขนส่งมาถึงผู้รับตราส่ง และจะขาดช่วงนี้เสียมิได้มิฉะนั้นการขนส่งจะต้องชะงัก นอกจากนี้เมื่อผู้ส่งยังไม่ได้ชำระค่าระวางในการขนส่งโดยให้มาเก็บค่าระวางปลายทางจำเลยก็มีสิทธิเก็บค่าระแวงขนส่งเสียก่อนที่จะออกใบปล่อยสินค้าให้ผู้รับตราส่งไป ส่วนบุคคลผู้ที่ขนถ่ายสินค้าลงจากเรือไม่ว่าจำเลยจะใช้พนักงานของจำเลยหรือผู้อื่นทำการขนถ่าย ก็ต้องอยู่ในความรับผิดชอบของจำเลยซึ่งเป็นเรื่องวิธีดำเนินการค้าระหว่างบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด ผู้ขนส่งกับจำเลยโดยจำเลยได้รับบำเหน็จทางการค้าตามปกติของตน จึงถือว่าจำเลยเป็นผู้ทำการขนส่งนอกจากจำเลยจะดำเนินการดังกล่าวแก่สินค้าขาเข้าแล้ว จำเลยยังดำเนินการเกี่ยวกับสินค้าขาออกจากประเทศไทยให้แก่บริษัทฟูจิวาราไลน์ด้วย พฤติการณ์ที่จำเลยเข้าเกี่ยวข้องดำเนินงานดังกล่าวเป็นลักษณะร่วมประกอบธุรกิจขนส่งด้วยกันอันเป็นการขนส่งหลายทอดตามวิธีการขนส่งทางทะเลโดยจำเลยเป็นผู้ขนส่งทอดสุดท้าย จำเลยจึงต้องร่วมรับผิดในการสูญหายหรือบุบสลายของสินค้าที่ขนส่ง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 618 คำพิพากษาฎีกาที่จำเลยอ้างมาข้อเท็จจริงไม่ตรงกับกรณีนี้ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นฎีกาของจำเลยข้อสามที่ว่า จำเลยได้ให้การไว้แล้วในคำให้การข้อ 6 เช่น 2 บรรทัดสุดท้ายที่ว่า "หากมีจำนวนไม่ครบก็เป็นเรื่องของภัยทางทะเล หรือมิฉะนั้นก็เป็นความผิดของบริษัทเมียฮัว จำกัดเอง" ซึ่งหมายความว่า หากมีสินค้าไม่ครบถ้วนก็เป็นเรื่องที่ผู้ซื้อและผู้ขายต้องไปว่ากล่าวกันเอาเอง ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าจำเลยไม่ได้ต่อสู้ไว้และไม่รับวินิจฉัยให้จึงไม่ชอบนั้น ศาลฎีกาเห็นว่า ตามคำให้การของจำเลย ข้อ 6วรรคสุดท้าย พอสรุปใจความได้ว่าบริษัทเมียฮัว จำกัด ผู้ขายหรือผู้ส่งทำการบรรจุหีบห่อสินค้าไม่ดี เมื่อสินค้าสูญหายไปในระหว่างขนส่งบริษัทเมียฮัว จำกัด จึงต้องเป็นผู้รับผิดบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด ผู้ขนส่งหรือจำเลยไม่ต้องรับผิดชอบในจำนวนสินค้าสูญหายไป แต่ตามอุทธรณ์ของจำเลยข้อ (ข) วรรคสุดท้ายมีใจความว่า การซื้อขายสินค้ารายพิพาทนี้ เป็นการซื้อขายระบบซีแอนด์เอฟ ซึ่งสิทธิทั้งหลายจะตกแก่ผู้รับตราส่ง เมื่อของหรือสินค้าได้ถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งและผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบของหรือสินค้าแล้ว แต่ปรากฏว่าสินค้ารายพิพาทที่สูญหายในคดีนี้เกิดขึ้นก่อนที่เรือจะเข้าเทียบท่าเรือ แสดงว่าสินค้าสูญหายก่อนส่งมอบให้แก่ผู้รับตราส่ง จึงเป็นเรื่องที่บริษัทเมียฮัวจำกัด ผู้ส่งจะต้องไปว่ากล่าวเอากับบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์ผู้รับตราส่งจึงยังไม่มีสิทธิเรียกร้องเอาค่าเสียหายจากผู้ขนส่ง จะเห็นได้ชัดว่าข้ออุทธรณ์ของจำเลยไม่ตรงกับที่จำเลยให้การไว้ดังกล่าวข้างต้น จึงมิใช่เป็นข้อที่ได้ยกขึ้นว่ากล่าวกันมาแล้วในศาลชั้นต้น ที่ศาลอุทธรณ์ไม่รับวินิจฉัยให้จึงชอบแล้ว ฎีกาจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นเช่นเดียวกันส่วนฎีกาของจำเลยข้อสุดท้ายที่ว่า สินค้าที่สูญหายไปเพราะเหตุสุดวิสัยนั้น ศาลฎีกาเห็นว่า ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 616 ได้บัญญัติไว้ว่า "ผู้ขนส่งจะต้องรับผิดในการที่ของอันเขาได้มอบหมายแก่ตนนั้นสูญหายหรือบุบสลายหรือส่องมอบชักช้าเว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่าการสูญหายหรือบุบสลายหรือชักช้านั้นเกิดแต่เหตุสุดวิสัย" จะเห็นได้ว่าตามบทบัญญัติดังกล่าว ภาระการพิสูจน์ตกอยู่แก่จำเลยที่จะต้องพิสูจน์ให้เห็นว่าการสูญหายของสินค้ารายพิพาทเกิดขึ้นแต่เหตุสุดวิสัย ถึงแม้ข้อเท็จจริงจะฟังได้ว่าขณะที่เรือเอ็นโอ 6 ไบนีกา ที่บรรทุกสินค้ารายพิพาทมาได้ถูกมรสุมอย่างรุนแรงระหว่างทางก็ตาม แต่จำเลยก็ไม่มีพยานหลักฐานอื่นใดมาแสดงให้เห็นว่าหีบที่บรรจุสินค้ารายพิพาทมาได้แตกและสินค้าได้สูญหายไปเพราะเรือโดนมรสุมดังกล่าว เพิ่งมาสำรวจพบว่าหีบที่บรรจุสินค้ารายพิพาทมาแตกชำรุดเมื่อขนถ่ายลงจากเรือแล้ว และไม่มีพยานยืนยันแน่ชัดว่าหีบที่บรรจุสินค้ารายพิพาทมาแตกชำรุดขณะใด ดังนั้นจึงยังฟังไม่ได้ว่าสินค้ารายพิพาทได้สูญหายไปเนื่องจากเหตุสุดวิสัยตามที่จำเลยฎีกา ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้จำเลยชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์นั้นชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยทุกข้อนี้ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ให้จำเลยใช้ค่าทนายความชั้นฎีกาแทนโจทก์ 600 บาท(สมศักดิ์ จูสวัสดิ์-สุชาติ จิวะชาติ-เสงี่ยม ทวีชัยการ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุหากพิจารณาถึงหน้าที่ของจำเลยตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้แล้วจะเห็นได้ว่าจำเลยมิใช่เป็นผู้มีหน้าที่รับผิดชอบในการขนส่งหรือสินค้าซึ่งผู้ส่งหรือผู้ตราส่งตกลงให้ผู้ขนส่งนำของหรือสินค้าไปมอบให้แก่ผู้รับตราส่งโดยตรง แต่หน้าที่จำเลยเข้าไปเกี่ยวข้อง ไม่ว่าจะเป็นการติดต่อกับหน่วยราชการต่าง ๆแจ้งการมาถึงของเรือ ออกใบปล่อยสินค้า ขออนุมัตินำเรือเข้าเทียบท่า ขอเช่าเครื่องมืออุปกรณ์การขนถ่ายสินค้า รับคืนใบตราส่งแลกกับปล่อยสินค้า ขนถ่ายสินค้าลงจากเรือล้วนแต่เป็นลักษณะของการดำเนินการร่วมประกอบธุรกิจขนส่งด้วยกันทั้งสิ้น ศาลฎีกาจึงเห็นว่า จำเลยเป็นผู้ขนส่งในการขนส่งหลายทอดตามวิธีการขนส่งทางทะเลโดยจำเลยเป็นผู้ขนส่งทอดสุดท้าย ซึ่งคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ตัดสินตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 871/2525,1511/2526,1980/2528 และ 2259/2527 ลำพังแต่การกระทำอย่างใดอย่างหนึ่งของจำเลยอาจไม่ถือว่าเป็นผู้ขนส่งในการขนส่งหลายทอดตามวิธีการขนส่งทางทะเล เช่นจำเลยเป็นแต่เพียงผู้ขนถ่ายสินค้าลงจากเรือเมื่อเรือเทียบท่าซึ่งการวินิจฉัยว่าจำเลยเป็นผู้ขนส่งหลายทอดหรือไม่ ย่อมมีผลไปถึงความรับผิดของจำเลยด้วย เพราะหากสินค้ามิได้สูญหายหรือบุบสลายในขณะที่จำเลยเป็นแต่เพียงผู้ขนถ่ายสินค้าลงจากเรือจำเลยย่อมไม่ต้องร่วมรับผิดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 618 ศาลสูงของสหรัฐอเมริกา (SupremeCourtoftheUnitedStates)เคยตัดสินปัญหาเกี่ยวกับผู้รับขนหรือขนส่งสินค้าทางทะเลไว้เรื่องหนึ่งในคดี RobertC.Herd&Co.v.KrawillMachineryCorP.เมื่อปี ค.ศ. 1959(359U.S.297,79S.ct.766,31.Ed.2d820) ซึ่งปัญหาในคดีดังกล่าวมีว่า บทบัญญัติของกฎหมายว่าด้วยขนส่งทางทะเลของสหรัฐอเมริกา ข้อ 4(5) ซึ่งจำกัดความรับผิดของผู้รับขนสินค้าทางทะเล (Carrier) ต่อผู้ส่งของ (Shipper) ไว้เป็นเงินไม่เกิน 500 เหรียญสหรัฐต่อหีบห่อนั้น จะนำไปอนุโลมใช้เพื่อจำกัดความรับผิดของกรรมการขนของที่ท่าเรือ (Stevedore)ในกรณีประมาทเลินเล่อด้วยหรือไม่ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คำว่า "ผู้รับขน" ตามกฎหมายว่าด้วยขนส่งทางทะเลให้คำจำกัดความไว้ ให้รวมถึงเจ้าของเรือหรือผู้เช่าเรือที่ทำสัญญารับขนกับผู้ส่งของคำจำกัดความดังกล่าวบังคับเจาะจงถึงบทบัญญัติที่ว่าด้วยหน้าที่ ความรับผิดและข้อยกเว้นความรับผิดของผู้รับขนที่บัญญัติไว้ในกฎหมายฉบับนี้ด้วย และในส่วนที่เกี่ยวกับ การจำกัดความรับผิดสำหรับสินค้าที่ได้รับความเสียหาย กฎหมายฉบับนี้บัญญัติว่าให้ผู้รับขนหรือเรือรับผิดไม่เกิน500 เหรียญสหรัฐต่อหีบห่อ จะเห็นได้ว่าบทบัญญัติดังกล่าวมิได้กล่าวถึงลูกจ้างขนของที่ท่าเรือหรือตัวแทนเลย บทบัญญัตินี้มีที่มาจากกฎเกณฑ์แห่งกรุงเฮก ค.ศ.1921(TheHagueRulesof1921)ซึ่งต่อมาได้แก้ไขเพิ่มเติมโดยอนุสัญญากรุงบรัสเซลส์ ค.ศ. 1924(TheBrusselsConventionof1924) ซึ่งกฎเกณฑ์เหล่านี้พยายามที่จะกำหนดให้ใบตราส่งสินค้าทางทะเลที่กำหนดถึงสิทธิและความรับผิดระหว่างผู้รับขนกับผู้ขนส่งในการค้าระหว่างประเทศเป็นรูปแบบเดียวกัน ซึ่งกฎเกณฑ์ดังกล่าวก็ไม่มีส่วนใดที่กล่าวถึงกรรมการขนของที่ท่าเรื่อหรือตัวแทนของผู้รับขนไว้เลย และในขณะที่ออกกฎหมายว่าด้วยขนส่งทางทะเล สภาคองเกรสของสหรัฐก็มิได้มีการพูดถึงการจำกัดความรับผิดของกรรมการท่าเรือหรือของตัวแทนอื่นของผู้รับขนในกรณีที่เกิดความเสียหายแก่สินค้าที่ขนเพราะความประมาทเลินเล่อแต่อย่างใด จึงพอถือได้ว่าสภาคองเกรสเองก็เห็นว่า ตัวแทนเหล่านี้ต้องรับผิดสำหรับความเสียหายทั้งหมดที่เกิดขึ้นจากความประมาทขอตน สภาคองเกรสจึงให้ผู้รับขนเท่านั้นที่จะจำกัดความรับผิดของตนได้ เมื่อพิจารณาถึงใบตราส่ง ก็ปรากฏว่ามิได้ระบุถึงกรรมกรท่าเรือหรือตัวแทนผู้รับขนเช่นกัน แต่กลับชี้ชัดถึงความรับผิดของผู้รับขนที่มีต่อผู้ส่งของเท่านั้น โดยระบุว่าความรับผิดของผู้รับขนหากมีก็ให้จำกัดไม่เกิน 500 เหรียญสหรัฐต่อหีบห่อไม่ปรากฏข้อความตอนใดในใบตราส่งเลยที่ชี้ให้เห็นเจตนาของคู่สัญญาว่าประสงค์จะให้กรรมกรขนของที่ท่าเรือตัวแทนอื่น ๆ ของผู้รับขนจำกัดความรับผิดได้ในกรณีที่เกิดความเสียหายขึ้นเพราะความประมาทเลินเล่อ หากคู่สัญญาประสงค์เช่นนั้นก็ควรอย่างยิ่งที่จะต้องระบุเอาไว้ในสัญญาด้วย เมื่อไม่ได้ระบุเอาไว้จึงไม่ตัดสิทธิผู้ส่งของที่จะเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนจากการละเมิดของกรรมกรท่าเรือหรือตัวแทนผู้รับขนดังกล่าว อย่างไรก็ดีภายหลังจากที่ศาลได้พิพากษาคดีนี้แล้ว ต่อมาในปี ค.ศ. 19678 มีคดี Carle&MontanariInc.v.AmericanExportIsbrandtsenLinesInc.(275F.Supp76(S.D.N.Y.1967)ตัดสินว่าใบตราส่งที่กำหนดไว้เฉพาะว่าให้กรรมกรขนของที่ท่าเรือมีสิทธิได้รับประโยชน์จากข้อสัญญาให้จำกัดความรับผิดในความเสียหายได้ไม่เกิน 500 เหรียญสหรัฐต่อหีบห่อนั้นมีผลสมบูรณ์และใช้บังคับได้ และต่อมาในปี ค.ศ. 1971 มีคดี SecrestMachineCorp.v.TheTiber(450F.2d285(5thCir.1971)) ซึ่งศาลชี้ว่ากรรมการท่าเรือมีสิทธิที่จะจำกัดความรับผิดของตนได้ไม่เกิน500 เหรียญสหรัฐต่อหีบห่อ ตามข้อกำหนดในใบตราส่งซึ่งระบุว่าตัวแทนของผู้รับขนหรือบุคคลที่ปฏิบัติงานในหน้าที่ของผู้รับขนตามสัญญารับขนทางทะเลมีสิทธิยกข้อต่อสู้ทั้งปวงของผู้รับขนได้ จากคำพิพากษาของศาลสหรัฐดังกล่าว เมื่อเทียบเคียงกับคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้แล้วเห็นได้ว่ามีแนวใกล้เคียงกัน กล่าวคือหากจำเลยเพียงแต่เป็นผู้ขนถ่ายสินค้าที่ท่าเรือ ก็ไม่อาจถือว่าเป็นผู้รับขนหรือผู้ขนส่งได้ ทั้งนี้โดยอาศัยเทียบเคียงกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3879/2525 ซึ่งวินิจฉัยว่า คำว่า ผู้ขนส่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 610 หมายถึงผู้มีหน้าที่รับผิดชอบในการขนส่งของหรือสินค้าซึ่งผู้ส่งหรือผู้ตราส่งตกลงให้ผู้ขนส่งนำของหรือสินค้าไปส่งมอบให้แก่ผู้รับตราส่ง ซึ่งต่างกับผู้ทำหน้าที่ขนหรือแบกหามสินค้าจากเรือขึ้นท่าเรือและจากท่าเรือลงบรรทุกในเรือ แต่ข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ปรากฏด้วยว่าจำเลยเป็นผู้ดำเนินการอื่น ๆ ดังได้กล่าวแล้วข้างต้นโดยได้รับมอบหมายจากบริษัท ฟ. ผู้รับขนส่ง จึงมีลักษณะเป็นการร่วมกันประกอบกิจการขนส่ง เสมือนกับจำเลยเป็นผู้ปฏิบัติงานในหน้าที่ของผู้ขนส่งตามสัญญาขนส่งสินค้าทางทะเลเพื่อให้สินค้าที่ส่งถึงมือผู้รับตราส่งในที่สุด จำเลยจึงต้องร่วมรับผิดในการสูญหายหรือบุบสลายของสินค้าที่ขนส่งด้วย ปริญญาดีผดุงคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์จดทะเบียนเป็นนิติบุคคลตามกฎหมายของประเทศสหรัฐอเมริกามีวัตถุประสงค์ประกอบกิจการประกันภัยจำเลยมีวัตถุประสงค์ประกอบกิจการขนส่งสินค้าเพื่อรับบำเหน็จค่าจ้างเป็นทางค้าปกติของจำเลย ห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์ได้สั่งซื้อสินค้าประเภทอุปกรณ์ที่ใช้หมุดทำเกลียวด้านในและด้านนอกจำนวน 11,450 ชิ้น หรือ 34 กล่อง รวมบรรจุมาเป็น1 หีบใหญ่ จากบริษัทเมียฮัว จำกัด ซึ่งอยู่ที่ประเทศญี่ปุ่นบริษัทเมียฮัว จำกัด ได้ว่าจ้างบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดเป็นผู้ขนส่งสินค้ารวมทั้งสินค้าที่ห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์สั่งซื้อดังกล่าวมายังประเทศไทยทางทะเลโดยเรือชื่อ"เอ็นโอ 6 ไบนีกา" และห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์ได้เอาสินค้าดังกล่าวประกันภัยแก่โจทก์ในวงเงิน 290,454.20 บาทบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด ผู้ขนส่งทอดแรกไม่มีสำนักงานสาขาในประเทศไทย จึงได้มอบหมายให้จำเลยเป็นผู้ขนส่งร่วมอีกทอดหนึ่งจำเลยตกลงเข้าเป็นผู้ขนส่งในทอดสุดท้าย ต่อมาเรือเอ็นโอ 6 ไบนีกาเข้าเทียบท่าปรากฏว่าสินค้าสูญหายไป 5,606 ชิ้น คิดเป็นเงิน153,841.69 บาท ความเสียหายดังกล่าวเกิดขึ้นในระหว่างขนส่งทางทะเล ห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์จึงเรียกร้องให้โจทก์ในฐานะผู้รับประกันภัยชำระค่าเสียหายดังกล่าวตามสัญญาประกันภัยและโจทก์ได้ชำระให้ตามสัญญาแล้ว โจทก์จึงเป็นผู้รับช่วงสิทธิที่จะเรียกร้องค่าเสียหายจากจำเลยซึ่งเป็นผู้ร่วมขนส่ง ขอให้บังคับจำเลยชดใช้ค่าเสียหายจำนวน 153,841.69 บาท พร้อมทั้งดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า การขนส่งรายนี้บริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดได้ว่าจ้างตัดตอนให้เจ้าของเรือเอ็นโอ 6 ไบนีกาเป็นผู้รับขนส่งไม่ได้มอบหมายให้จำเลยเป็นผู้ขนส่งร่วมแต่อย่างไร จำเลยไม่เคยตกลงเข้าเป็นผู้ขนส่งในทอดสุดท้าย และจำเลยมิได้เป็นตัวแทนในการขนส่งสินค้าในประเทศไทยของบริษัทฟูจิวาราไลน์ การขนส่งสินค้าช่วงสุดท้ายขึ้นจากเรือนั้นบริษัทฟูจิวาราไลน์ได้จ้างให้ห้างหุ้นส่วนจำกัดยูพีที อิมปอร์ต เอ็กซปอร์ต เป็นผู้ขนถ่ายสินค้าให้แก่เจ้าของสินค้า เมื่อห้างหุ้นส่วนจำกัดยูพีทีอิมปอร์ต เอ็กซปอร์ต จัดการขนถ่ายสินค้าลงจากเรือแล้วเป็นอันถือได้ว่าได้ส่งมอบสินค้าให้แก่เจ้าของสินค้าเรียบร้อยแล้วเจ้าของสินค้าต้องนำใบตราส่งมาติดต่อจำเลยเพื่อขอรับใบปล่อยสินค้านำไปออกสินค้าที่การท่าเรือแห่งประเทศไทยซึ่งเป็นเพียงพิธีการทางศุลกากรเท่านั้น จำเลยไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการขนส่งหรือขนถ่ายสินค้า หากเกิดการสูญหายหรือเสียหายขึ้นแก่สินค้าก็เป็นเหตุสุดวิสัยที่จะป้องกันได้เนื่องจากเรือต้องประสบมรสุมอย่างรุนแรง ผู้ขนส่งจึงไม่ต้องรับผิด ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชดใช้ค่าเสียหายเป็นเงิน153,841.69 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์กับให้จำเลยชดใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ โดยกำหนดค่าทยานความให้ 3,000 บาทจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ให้จำเลยใช้ค่าทนายความชั้นอุทธรณ์1,000 บาทจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยฎีกาข้อแรกว่า ตามคำให้การของจำเลยได้ให้การไว้ชัดแจ้งว่า จำเลยดำเนินการติดต่อหน่วยงานต่าง ๆ ในประเทศไทยในฐานะตัวแทนของบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดซึ่งเป็นตัวการซึ่งอยู่ต่างประเทศ จำเลยจึงไม่ต้องร่วมรับผิดเกี่ยวกับการสูญหายของสินค้า ที่ศาลอุทธรณ์ไม่รับวินิจฉัยในปัญหาข้อนี้เป็นการไม่ชอบนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่า ตามคำให้การของจำเลยข้อ 3 วรรคสอง ได้ให้การไว้ชัดแจ้งว่าจำเลยมิได้เป็นตัวแทนในการขนส่งสินค้าในประเทศไทยของบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดและแม้วรรคสามในข้อเดียวกันจำเลยจะให้การไว้ว่าบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด ได้มอบหมายให้จำเลยเป็นผู้แจ้งให้เจ้าของสินค้าทราบว่าเรือเอ็นโอ 6 ไบนีกา จะถึงท่าเรือกรุงเทพเมื่อใด และจำเลยมีหน้าที่แจ้งต่อหน่วยงานต่าง ๆ ในประเทศที่เกี่ยวข้องก่อนเรือบรรทุกสินค้าจะเข้าเทียบท่าก็ตาม แต่จำเลยก็มิให้ให้การโดยชัดแจ้งว่า การกระทำต่าง ๆ ของจำเลยดังกล่าวนั้นเป็นการกระทำในฐานะตัวแทนของบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดจึงไม่มีประเด็นที่ศาลชั้นต้นจะต้องวินิจฉัยว่าจำเลยกระทำการต่าง ๆในประเทศไทยในฐานะตัวแทนของบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด หรือไม่ดังนั้นที่จำเลยอุทธรณ์ดังกล่าวข้างต้น จึงมิใช่เป็นข้อที่ได้ยกขึ้นว่ากล่าวกันมาแล้วในศาลชั้นต้น ที่พิพากษาไม่รับวินิจฉัยอุทธรณ์ข้อนี้ของจำเลยจึงชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นฎีกาของจำเลยข้อสองที่ว่า จำเลยเป็นเพียงผู้จัดการแทนบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด เพื่อให้เรือบรรทุกสินค้าเข้ามาในราชอาณาจักรได้ตามวิธีการของทางราชการเท่านั้น ไม่เกี่ยวกับการขนส่งทอดสุดท้าย จำเลยไม่เคยมีข้อตกลงใด ๆ กับห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์หรือบริษัทเมียฮัว จำกัด ว่าจำเลยจะเป็นผู้ขนส่งทอดสุดท้ายนั้นพิเคราะห์แล้วเห็นว่า ข้อเท็จจริงได้ความว่า จำเลยเป็นนิติบุคคลมีวัตถุประสงค์ประกอบกิจการขนส่งบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด ซึ่งเป็นผู้ขนส่งไม่มีสำนักงานสาขาในประเทศไทย แต่ได้มอบหมายให้จำเลยเป็นผู้ดำเนินการติดต่อกับหน่วยราชการต่าง ๆ ในประเทศไทยเพื่อนำเรือบรรทุกสินค้าของบริษัทฟูจิวาราไลน์เข้าออกจากท่าเรือกรุงเทพ ขนสินค้าจากเรือและแจ้งการมาถึงของเรือให้เจ้าของสินค้าหรือผู้รับตราส่งทราบตลอดจนออกใบปล่อยสินค้าให้แก่ผู้รับตราส่งไปรับสินค้าออกจากท่าเรือ ในการขนส่งสินค้าของห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์คดีนี้ จำเลยนำสืบรับว่าจำเลยได้เข้าไปเกี่ยวข้องโดยดำเนินการแจ้งวันที่เรือสินค้า เอ็นโอ 6 ไบนีกาจะถึงท่าเรือกรุงเทพให้ห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์เจ้าของสินค้าหรือผู้รับตราส่งทราบ เป็นผู้ขออนุมัตินำเรือเข้าเทียบท่าและแจ้งหน่วยงานราชการต่าง ๆ เกี่ยวกับการขออนุญาตเปิดระวางเรือและขนถ่ายสินค้าปรากฏตามเอกสารหมาย ล.4 ถึง ล.6 ขอเช่าเครื่องมืออุปกรณ์การขนถ่ายสินค้า ปรากฏตามเอกสารหมาย จ.13 ถึง จ.18 รับคืนใบตราส่งแลกกับใบปล่อยสินค้า ปรากฏตามเอกสารหมาย ล.1 และ ล.2 เพื่อให้ห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์เจ้าของสินค้าหรือผู้รับใบตราส่งนำไปขอรับสินค้าจากการท่าเรือแห่งประเทศไทย มิฉะนั้นจะรับสินค้าไม่ได้ การดำเนินงานของจำเลยในช่วงนี้เป็นขั้นตอนสำคัญของการขนส่งอันจะทำให้สินค้าที่ขนส่งมาถึงผู้รับตราส่ง และจะขาดช่วงนี้เสียมิได้มิฉะนั้นการขนส่งจะต้องชะงัก นอกจากนี้เมื่อผู้ส่งยังไม่ได้ชำระค่าระวางในการขนส่งโดยให้มาเก็บค่าระวางปลายทางจำเลยก็มีสิทธิเก็บค่าระแวงขนส่งเสียก่อนที่จะออกใบปล่อยสินค้าให้ผู้รับตราส่งไป ส่วนบุคคลผู้ที่ขนถ่ายสินค้าลงจากเรือไม่ว่าจำเลยจะใช้พนักงานของจำเลยหรือผู้อื่นทำการขนถ่าย ก็ต้องอยู่ในความรับผิดชอบของจำเลยซึ่งเป็นเรื่องวิธีดำเนินการค้าระหว่างบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด ผู้ขนส่งกับจำเลยโดยจำเลยได้รับบำเหน็จทางการค้าตามปกติของตน จึงถือว่าจำเลยเป็นผู้ทำการขนส่งนอกจากจำเลยจะดำเนินการดังกล่าวแก่สินค้าขาเข้าแล้ว จำเลยยังดำเนินการเกี่ยวกับสินค้าขาออกจากประเทศไทยให้แก่บริษัทฟูจิวาราไลน์ด้วย พฤติการณ์ที่จำเลยเข้าเกี่ยวข้องดำเนินงานดังกล่าวเป็นลักษณะร่วมประกอบธุรกิจขนส่งด้วยกันอันเป็นการขนส่งหลายทอดตามวิธีการขนส่งทางทะเลโดยจำเลยเป็นผู้ขนส่งทอดสุดท้าย จำเลยจึงต้องร่วมรับผิดในการสูญหายหรือบุบสลายของสินค้าที่ขนส่ง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 618 คำพิพากษาฎีกาที่จำเลยอ้างมาข้อเท็จจริงไม่ตรงกับกรณีนี้ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นฎีกาของจำเลยข้อสามที่ว่า จำเลยได้ให้การไว้แล้วในคำให้การข้อ 6 เช่น 2 บรรทัดสุดท้ายที่ว่า "หากมีจำนวนไม่ครบก็เป็นเรื่องของภัยทางทะเล หรือมิฉะนั้นก็เป็นความผิดของบริษัทเมียฮัว จำกัดเอง" ซึ่งหมายความว่า หากมีสินค้าไม่ครบถ้วนก็เป็นเรื่องที่ผู้ซื้อและผู้ขายต้องไปว่ากล่าวกันเอาเอง ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าจำเลยไม่ได้ต่อสู้ไว้และไม่รับวินิจฉัยให้จึงไม่ชอบนั้น ศาลฎีกาเห็นว่า ตามคำให้การของจำเลย ข้อ 6วรรคสุดท้าย พอสรุปใจความได้ว่าบริษัทเมียฮัว จำกัด ผู้ขายหรือผู้ส่งทำการบรรจุหีบห่อสินค้าไม่ดี เมื่อสินค้าสูญหายไปในระหว่างขนส่งบริษัทเมียฮัว จำกัด จึงต้องเป็นผู้รับผิดบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด ผู้ขนส่งหรือจำเลยไม่ต้องรับผิดชอบในจำนวนสินค้าสูญหายไป แต่ตามอุทธรณ์ของจำเลยข้อ (ข) วรรคสุดท้ายมีใจความว่า การซื้อขายสินค้ารายพิพาทนี้ เป็นการซื้อขายระบบซีแอนด์เอฟ ซึ่งสิทธิทั้งหลายจะตกแก่ผู้รับตราส่ง เมื่อของหรือสินค้าได้ถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งและผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบของหรือสินค้าแล้ว แต่ปรากฏว่าสินค้ารายพิพาทที่สูญหายในคดีนี้เกิดขึ้นก่อนที่เรือจะเข้าเทียบท่าเรือ แสดงว่าสินค้าสูญหายก่อนส่งมอบให้แก่ผู้รับตราส่ง จึงเป็นเรื่องที่บริษัทเมียฮัวจำกัด ผู้ส่งจะต้องไปว่ากล่าวเอากับบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์ผู้รับตราส่งจึงยังไม่มีสิทธิเรียกร้องเอาค่าเสียหายจากผู้ขนส่ง จะเห็นได้ชัดว่าข้ออุทธรณ์ของจำเลยไม่ตรงกับที่จำเลยให้การไว้ดังกล่าวข้างต้น จึงมิใช่เป็นข้อที่ได้ยกขึ้นว่ากล่าวกันมาแล้วในศาลชั้นต้น ที่ศาลอุทธรณ์ไม่รับวินิจฉัยให้จึงชอบแล้ว ฎีกาจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นเช่นเดียวกันส่วนฎีกาของจำเลยข้อสุดท้ายที่ว่า สินค้าที่สูญหายไปเพราะเหตุสุดวิสัยนั้น ศาลฎีกาเห็นว่า ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 616 ได้บัญญัติไว้ว่า "ผู้ขนส่งจะต้องรับผิดในการที่ของอันเขาได้มอบหมายแก่ตนนั้นสูญหายหรือบุบสลายหรือส่องมอบชักช้าเว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่าการสูญหายหรือบุบสลายหรือชักช้านั้นเกิดแต่เหตุสุดวิสัย" จะเห็นได้ว่าตามบทบัญญัติดังกล่าว ภาระการพิสูจน์ตกอยู่แก่จำเลยที่จะต้องพิสูจน์ให้เห็นว่าการสูญหายของสินค้ารายพิพาทเกิดขึ้นแต่เหตุสุดวิสัย ถึงแม้ข้อเท็จจริงจะฟังได้ว่าขณะที่เรือเอ็นโอ 6 ไบนีกา ที่บรรทุกสินค้ารายพิพาทมาได้ถูกมรสุมอย่างรุนแรงระหว่างทางก็ตาม แต่จำเลยก็ไม่มีพยานหลักฐานอื่นใดมาแสดงให้เห็นว่าหีบที่บรรจุสินค้ารายพิพาทมาได้แตกและสินค้าได้สูญหายไปเพราะเรือโดนมรสุมดังกล่าว เพิ่งมาสำรวจพบว่าหีบที่บรรจุสินค้ารายพิพาทมาแตกชำรุดเมื่อขนถ่ายลงจากเรือแล้ว และไม่มีพยานยืนยันแน่ชัดว่าหีบที่บรรจุสินค้ารายพิพาทมาแตกชำรุดขณะใด ดังนั้นจึงยังฟังไม่ได้ว่าสินค้ารายพิพาทได้สูญหายไปเนื่องจากเหตุสุดวิสัยตามที่จำเลยฎีกา ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้จำเลยชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์นั้นชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยทุกข้อนี้ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ให้จำเลยใช้ค่าทนายความชั้นฎีกาแทนโจทก์ 600 บาท ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3776/2531บริษัท โฮมอินชัวรันซ์ จำกัดโจทก์บริษัท ไทย แคเรียส์ จำกัดจำเลย ป.พ.พ. ม. 608, ม. 609, ม. 616, ม. 618 ป.วิ.พ. ม. 225จำเลยมิได้ให้การโดยชัดแจ้งว่า การกระทำต่าง ๆ ของจำเลยเป็นการกระทำในฐานะตัวแทนของบริษัท ฟ. ซึ่งอยู่ต่างประเทศไม่มีประเด็นที่ศาลชั้นต้นจะต้องวินิจฉัยว่าจำเลยกระทำการต่าง ๆในประเทศไทยในฐานะตัวแทนของบริษัทฟ. หรือไม่ จึงมิใช่เป็นข้อที่ได้ยกขึ้นว่ากล่าวกันมาแล้วในศาลชั้นต้น ศาลอุทธรณ์ชอบที่จะไม่รับวินิจฉัยให้ จำเลยมีวัตถุประสงค์ประกอบกิจการขนส่ง บริษัทฟ.ซึ่งเป็นผู้ขนส่งไม่มีสำนักงานสาขาในประเทศไทย แต่ได้มอบหมายให้จำเลยเป็นผู้ดำเนินการติดต่อกับหน่วยราชการต่าง ๆ ในประเทศไทยเพื่อนำเรือบรรทุกสินค้าของบริษัทฟ. เข้าออกท่าเรือกรุงเทพ ขนสินค้าลงจากเรือและแจ้งการมาถึงของเรือให้เจ้าของสินค้าหรือผู้รับตราส่งทราบ ตลอดจนออกใบปล่อยสินค้าให้แก่ผู้รับตราส่งไปรับสินค้าออกจากท่าเรือ เมื่อปรากฏว่า จำเลยได้แจ้งวันที่เรือสินค้าจะมาถึงท่าเรือกรุงเทพให้ผู้รับตราส่งทราบ เป็นผู้ขออนุมัตินำเรือเข้าเทียบท่าและแจ้งหน่วยราชการต่าง ๆ เกี่ยวกับการขออนุญาตเปิดระวางเรือและขนถ่ายสินค้า ขอเช่าเครื่องมืออุปกรณ์การขนถ่ายสินค้า รับคืนใบตราส่งแลกกับใบปล่อยสินค้า และเพื่อให้ผู้รับตราส่งนำไปขอรับสินค้าจากการท่าเรือแห่งประเทศไทยมิฉะนั้นจะรับสินค้าไม่ได้ การดำเนินงานของจำเลยในช่วงนี้เป็นขั้นตอนสำคัญของการขนส่งอันจะทำให้สินค้าที่ขนส่งมาถึงผู้รับตราส่ง และจะขาดช่วยนี้เสียมิได้ มิฉะนั้นการขนส่งจะชะงักนอกจากนี้เมื่อผู้ส่งยังไม่ได้ชำระค่าระวางในการขนส่งโดยให้มาเก็บค่าระวางปลายทาง จำเลยก็มีสิทธิเก็บค่าระวางขนส่งเสียก่อนที่จะออกใบปล่อยสินค้าให้ผู้รับตราส่ง ส่วนบุคคลผู้ที่ขนถ่ายสินค้าลงจากเรือไม่ว่าจำเลยจะใช้พนักงานของจำเลยหรือผู้อื่นทำการขนถ่ายก็ต้องอยู่ในความรับผิดชอบของจำเลยซึ่งเป็นเรื่องวิธีดำเนินการค้าระหว่างบริษัทฟ. กับจำเลยโดยจำเลยได้รับบำเหน็จจากทางการค้าตามปกติของตน จึงถือว่าจำเลยเป็นผู้ทำการขนส่ง นอกจากจำเลยจะดำเนินการดังกล่าวแก่สินค้าขาเข้าแล้ว จำเลยยังดำเนินการเกี่ยวกับการขนสินค้าขาออกจากประเทศไทยให้แก่บริษัทฟ. ด้วย พฤติการณ์ที่จำเลยเข้าเกี่ยวข้องดำเนินงานดังกล่าวเป็นลักษณะร่วมประกอบธุรกิจขนส่งด้วยกันอันเป็นการขนส่งหลายทอดตามวิธีการขนส่งทางทะเลโดยจำเลยเป็นผู้ขนส่งทอดสุดท้าย จำเลยจึงต้องร่วมรับผิดในการสูญหายหรือบุบสลายของสินค้าที่ขนส่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 618 จำเลยให้การว่า ผู้ส่งทำการบรรจุหีบห่อสินค้าไม่ดี เมื่อสินค้าสูญหายไปในระหว่างขนส่ง ผู้ส่งจึงต้องเป็นผู้รับผิดชอบบริษัทฟ. ผู้ขนส่งหรือจำเลยไม่ต้องรับผิด แต่จำเลยอุทธรณ์ว่าการซื้อขายสินค้าพิพาทเป็นการซื้อขายระบบซีแอนด์เอฟซึ่งสิทธิทั้งหลายจะตกแก่ผู้รับตราส่งเมื่อของหรือสินค้าได้ถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งและผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบของหรือสินค้าแล้ว แต่ปรากฏว่าสินค้าพิพาทสูญหายก่อนส่งมอบให้แก่ผู้รับตราส่งจึงเป็นเรื่องที่ผู้ส่งจะต้องไปว่ากล่าวกับผู้ขนส่งผู้รับตราส่งยังไม่มีสิทธิเรียกร้องค่าเสียหายจากผู้ขนส่ง เช่นนี้เห็นได้ชัดว่าข้ออุทธรณ์ของจำเลยไม่ตรงกับที่จำเลยให้การไว้ จึงมิใช่ข้อที่ได้ยกขึ้นว่ากล่าวมาแล้วในศาลชั้นต้น ศาลอุทธรณ์ชอบที่จะไม่รับวินิจฉัยให้ ภาระการพิสูจน์ว่าสินค้าที่ขนส่งสูญหายไปเพราะสุดวิสัยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 616 ตกแก่ผู้ขนส่งแม้จะปรากฏว่าขณะเรือบรรทุกสินค้ารายพิพาทมาได้ถูกมุรสมอย่างรุนแรงระหว่างทางก็ตาม แต่ผู้ขนส่งไม่มีพยานหลักฐานอื่นมาแสดงให้เห็นว่า หีบที่บรรจุสินค้ารายพิพาทได้แตกและสินค้าได้สูญหายไปเพราะเรือโดนมรสุมดังกล่าว และไม่มีพยานยืนยันแน่ชัดว่าหีบที่บรรจุสินค้าพิพาทแตกชำรุดขณะใด จึงยังถือไม่ได้ว่าสินค้าพิพาทได้สูญหายไปเนื่องจากเหตุสุดวิสัย ผู้ขนส่งต้องรับผิดเพื่อความสูญหายนั้นโจทก์ฟ้องว่า โจทก์จดทะเบียนเป็นนิติบุคคลตามกฎหมายของประเทศสหรัฐอเมริกามีวัตถุประสงค์ประกอบกิจการประกันภัยจำเลยมีวัตถุประสงค์ประกอบกิจการขนส่งสินค้าเพื่อรับบำเหน็จค่าจ้างเป็นทางค้าปกติของจำเลย ห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์ได้สั่งซื้อสินค้าประเภทอุปกรณ์ที่ใช้หมุดทำเกลียวด้านในและด้านนอกจำนวน 11,450 ชิ้น หรือ 34 กล่อง รวมบรรจุมาเป็น1 หีบใหญ่ จากบริษัทเมียฮัว จำกัด ซึ่งอยู่ที่ประเทศญี่ปุ่นบริษัทเมียฮัว จำกัด ได้ว่าจ้างบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดเป็นผู้ขนส่งสินค้ารวมทั้งสินค้าที่ห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์สั่งซื้อดังกล่าวมายังประเทศไทยทางทะเลโดยเรือชื่อ"เอ็นโอ 6 ไบนีกา" และห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์ได้เอาสินค้าดังกล่าวประกันภัยแก่โจทก์ในวงเงิน 290,454.20 บาทบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด ผู้ขนส่งทอดแรกไม่มีสำนักงานสาขาในประเทศไทย จึงได้มอบหมายให้จำเลยเป็นผู้ขนส่งร่วมอีกทอดหนึ่งจำเลยตกลงเข้าเป็นผู้ขนส่งในทอดสุดท้าย ต่อมาเรือเอ็นโอ 6 ไบนีกาเข้าเทียบท่าปรากฏว่าสินค้าสูญหายไป 5,606 ชิ้น คิดเป็นเงิน153,841.69 บาท ความเสียหายดังกล่าวเกิดขึ้นในระหว่างขนส่งทางทะเล ห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์จึงเรียกร้องให้โจทก์ในฐานะผู้รับประกันภัยชำระค่าเสียหายดังกล่าวตามสัญญาประกันภัยและโจทก์ได้ชำระให้ตามสัญญาแล้ว โจทก์จึงเป็นผู้รับช่วงสิทธิที่จะเรียกร้องค่าเสียหายจากจำเลยซึ่งเป็นผู้ร่วมขนส่ง ขอให้บังคับจำเลยชดใช้ค่าเสียหายจำนวน 153,841.69 บาท พร้อมทั้งดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า การขนส่งรายนี้บริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดได้ว่าจ้างตัดตอนให้เจ้าของเรือเอ็นโอ 6 ไบนีกาเป็นผู้รับขนส่งไม่ได้มอบหมายให้จำเลยเป็นผู้ขนส่งร่วมแต่อย่างไร จำเลยไม่เคยตกลงเข้าเป็นผู้ขนส่งในทอดสุดท้าย และจำเลยมิได้เป็นตัวแทนในการขนส่งสินค้าในประเทศไทยของบริษัทฟูจิวาราไลน์ การขนส่งสินค้าช่วงสุดท้ายขึ้นจากเรือนั้นบริษัทฟูจิวาราไลน์ได้จ้างให้ห้างหุ้นส่วนจำกัดยูพีที อิมปอร์ต เอ็กซปอร์ต เป็นผู้ขนถ่ายสินค้าให้แก่เจ้าของสินค้า เมื่อห้างหุ้นส่วนจำกัดยูพีทีอิมปอร์ต เอ็กซปอร์ต จัดการขนถ่ายสินค้าลงจากเรือแล้วเป็นอันถือได้ว่าได้ส่งมอบสินค้าให้แก่เจ้าของสินค้าเรียบร้อยแล้วเจ้าของสินค้าต้องนำใบตราส่งมาติดต่อจำเลยเพื่อขอรับใบปล่อยสินค้านำไปออกสินค้าที่การท่าเรือแห่งประเทศไทยซึ่งเป็นเพียงพิธีการทางศุลกากรเท่านั้น จำเลยไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการขนส่งหรือขนถ่ายสินค้า หากเกิดการสูญหายหรือเสียหายขึ้นแก่สินค้าก็เป็นเหตุสุดวิสัยที่จะป้องกันได้เนื่องจากเรือต้องประสบมรสุมอย่างรุนแรง ผู้ขนส่งจึงไม่ต้องรับผิด ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชดใช้ค่าเสียหายเป็นเงิน153,841.69 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์กับให้จำเลยชดใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ โดยกำหนดค่าทยานความให้ 3,000 บาทจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ให้จำเลยใช้ค่าทนายความชั้นอุทธรณ์1,000 บาทจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยฎีกาข้อแรกว่า ตามคำให้การของจำเลยได้ให้การไว้ชัดแจ้งว่า จำเลยดำเนินการติดต่อหน่วยงานต่าง ๆ ในประเทศไทยในฐานะตัวแทนของบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดซึ่งเป็นตัวการซึ่งอยู่ต่างประเทศ จำเลยจึงไม่ต้องร่วมรับผิดเกี่ยวกับการสูญหายของสินค้า ที่ศาลอุทธรณ์ไม่รับวินิจฉัยในปัญหาข้อนี้เป็นการไม่ชอบนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่า ตามคำให้การของจำเลยข้อ 3 วรรคสอง ได้ให้การไว้ชัดแจ้งว่าจำเลยมิได้เป็นตัวแทนในการขนส่งสินค้าในประเทศไทยของบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดและแม้วรรคสามในข้อเดียวกันจำเลยจะให้การไว้ว่าบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด ได้มอบหมายให้จำเลยเป็นผู้แจ้งให้เจ้าของสินค้าทราบว่าเรือเอ็นโอ 6 ไบนีกา จะถึงท่าเรือกรุงเทพเมื่อใด และจำเลยมีหน้าที่แจ้งต่อหน่วยงานต่าง ๆ ในประเทศที่เกี่ยวข้องก่อนเรือบรรทุกสินค้าจะเข้าเทียบท่าก็ตาม แต่จำเลยก็มิให้ให้การโดยชัดแจ้งว่า การกระทำต่าง ๆ ของจำเลยดังกล่าวนั้นเป็นการกระทำในฐานะตัวแทนของบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดจึงไม่มีประเด็นที่ศาลชั้นต้นจะต้องวินิจฉัยว่าจำเลยกระทำการต่าง ๆในประเทศไทยในฐานะตัวแทนของบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด หรือไม่ดังนั้นที่จำเลยอุทธรณ์ดังกล่าวข้างต้น จึงมิใช่เป็นข้อที่ได้ยกขึ้นว่ากล่าวกันมาแล้วในศาลชั้นต้น ที่พิพากษาไม่รับวินิจฉัยอุทธรณ์ข้อนี้ของจำเลยจึงชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นฎีกาของจำเลยข้อสองที่ว่า จำเลยเป็นเพียงผู้จัดการแทนบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด เพื่อให้เรือบรรทุกสินค้าเข้ามาในราชอาณาจักรได้ตามวิธีการของทางราชการเท่านั้น ไม่เกี่ยวกับการขนส่งทอดสุดท้าย จำเลยไม่เคยมีข้อตกลงใด ๆ กับห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์หรือบริษัทเมียฮัว จำกัด ว่าจำเลยจะเป็นผู้ขนส่งทอดสุดท้ายนั้นพิเคราะห์แล้วเห็นว่า ข้อเท็จจริงได้ความว่า จำเลยเป็นนิติบุคคลมีวัตถุประสงค์ประกอบกิจการขนส่งบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด ซึ่งเป็นผู้ขนส่งไม่มีสำนักงานสาขาในประเทศไทย แต่ได้มอบหมายให้จำเลยเป็นผู้ดำเนินการติดต่อกับหน่วยราชการต่าง ๆ ในประเทศไทยเพื่อนำเรือบรรทุกสินค้าของบริษัทฟูจิวาราไลน์เข้าออกจากท่าเรือกรุงเทพ ขนสินค้าจากเรือและแจ้งการมาถึงของเรือให้เจ้าของสินค้าหรือผู้รับตราส่งทราบตลอดจนออกใบปล่อยสินค้าให้แก่ผู้รับตราส่งไปรับสินค้าออกจากท่าเรือ ในการขนส่งสินค้าของห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์คดีนี้ จำเลยนำสืบรับว่าจำเลยได้เข้าไปเกี่ยวข้องโดยดำเนินการแจ้งวันที่เรือสินค้า เอ็นโอ 6 ไบนีกาจะถึงท่าเรือกรุงเทพให้ห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์เจ้าของสินค้าหรือผู้รับตราส่งทราบ เป็นผู้ขออนุมัตินำเรือเข้าเทียบท่าและแจ้งหน่วยงานราชการต่าง ๆ เกี่ยวกับการขออนุญาตเปิดระวางเรือและขนถ่ายสินค้าปรากฏตามเอกสารหมาย ล.4 ถึง ล.6 ขอเช่าเครื่องมืออุปกรณ์การขนถ่ายสินค้า ปรากฏตามเอกสารหมาย จ.13 ถึง จ.18 รับคืนใบตราส่งแลกกับใบปล่อยสินค้า ปรากฏตามเอกสารหมาย ล.1 และ ล.2 เพื่อให้ห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์เจ้าของสินค้าหรือผู้รับใบตราส่งนำไปขอรับสินค้าจากการท่าเรือแห่งประเทศไทย มิฉะนั้นจะรับสินค้าไม่ได้ การดำเนินงานของจำเลยในช่วงนี้เป็นขั้นตอนสำคัญของการขนส่งอันจะทำให้สินค้าที่ขนส่งมาถึงผู้รับตราส่ง และจะขาดช่วงนี้เสียมิได้มิฉะนั้นการขนส่งจะต้องชะงัก นอกจากนี้เมื่อผู้ส่งยังไม่ได้ชำระค่าระวางในการขนส่งโดยให้มาเก็บค่าระวางปลายทางจำเลยก็มีสิทธิเก็บค่าระแวงขนส่งเสียก่อนที่จะออกใบปล่อยสินค้าให้ผู้รับตราส่งไป ส่วนบุคคลผู้ที่ขนถ่ายสินค้าลงจากเรือไม่ว่าจำเลยจะใช้พนักงานของจำเลยหรือผู้อื่นทำการขนถ่าย ก็ต้องอยู่ในความรับผิดชอบของจำเลยซึ่งเป็นเรื่องวิธีดำเนินการค้าระหว่างบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด ผู้ขนส่งกับจำเลยโดยจำเลยได้รับบำเหน็จทางการค้าตามปกติของตน จึงถือว่าจำเลยเป็นผู้ทำการขนส่งนอกจากจำเลยจะดำเนินการดังกล่าวแก่สินค้าขาเข้าแล้ว จำเลยยังดำเนินการเกี่ยวกับสินค้าขาออกจากประเทศไทยให้แก่บริษัทฟูจิวาราไลน์ด้วย พฤติการณ์ที่จำเลยเข้าเกี่ยวข้องดำเนินงานดังกล่าวเป็นลักษณะร่วมประกอบธุรกิจขนส่งด้วยกันอันเป็นการขนส่งหลายทอดตามวิธีการขนส่งทางทะเลโดยจำเลยเป็นผู้ขนส่งทอดสุดท้าย จำเลยจึงต้องร่วมรับผิดในการสูญหายหรือบุบสลายของสินค้าที่ขนส่ง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 618 คำพิพากษาฎีกาที่จำเลยอ้างมาข้อเท็จจริงไม่ตรงกับกรณีนี้ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นฎีกาของจำเลยข้อสามที่ว่า จำเลยได้ให้การไว้แล้วในคำให้การข้อ 6 เช่น 2 บรรทัดสุดท้ายที่ว่า "หากมีจำนวนไม่ครบก็เป็นเรื่องของภัยทางทะเล หรือมิฉะนั้นก็เป็นความผิดของบริษัทเมียฮัว จำกัดเอง" ซึ่งหมายความว่า หากมีสินค้าไม่ครบถ้วนก็เป็นเรื่องที่ผู้ซื้อและผู้ขายต้องไปว่ากล่าวกันเอาเอง ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าจำเลยไม่ได้ต่อสู้ไว้และไม่รับวินิจฉัยให้จึงไม่ชอบนั้น ศาลฎีกาเห็นว่า ตามคำให้การของจำเลย ข้อ 6วรรคสุดท้าย พอสรุปใจความได้ว่าบริษัทเมียฮัว จำกัด ผู้ขายหรือผู้ส่งทำการบรรจุหีบห่อสินค้าไม่ดี เมื่อสินค้าสูญหายไปในระหว่างขนส่งบริษัทเมียฮัว จำกัด จึงต้องเป็นผู้รับผิดบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัด ผู้ขนส่งหรือจำเลยไม่ต้องรับผิดชอบในจำนวนสินค้าสูญหายไป แต่ตามอุทธรณ์ของจำเลยข้อ (ข) วรรคสุดท้ายมีใจความว่า การซื้อขายสินค้ารายพิพาทนี้ เป็นการซื้อขายระบบซีแอนด์เอฟ ซึ่งสิทธิทั้งหลายจะตกแก่ผู้รับตราส่ง เมื่อของหรือสินค้าได้ถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งและผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบของหรือสินค้าแล้ว แต่ปรากฏว่าสินค้ารายพิพาทที่สูญหายในคดีนี้เกิดขึ้นก่อนที่เรือจะเข้าเทียบท่าเรือ แสดงว่าสินค้าสูญหายก่อนส่งมอบให้แก่ผู้รับตราส่ง จึงเป็นเรื่องที่บริษัทเมียฮัวจำกัด ผู้ส่งจะต้องไปว่ากล่าวเอากับบริษัทฟูจิวาราไลน์ จำกัดห้างหุ้นส่วนจำกัดบุญประสิทธิ์ผู้รับตราส่งจึงยังไม่มีสิทธิเรียกร้องเอาค่าเสียหายจากผู้ขนส่ง จะเห็นได้ชัดว่าข้ออุทธรณ์ของจำเลยไม่ตรงกับที่จำเลยให้การไว้ดังกล่าวข้างต้น จึงมิใช่เป็นข้อที่ได้ยกขึ้นว่ากล่าวกันมาแล้วในศาลชั้นต้น ที่ศาลอุทธรณ์ไม่รับวินิจฉัยให้จึงชอบแล้ว ฎีกาจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นเช่นเดียวกันส่วนฎีกาของจำเลยข้อสุดท้ายที่ว่า สินค้าที่สูญหายไปเพราะเหตุสุดวิสัยนั้น ศาลฎีกาเห็นว่า ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 616 ได้บัญญัติไว้ว่า "ผู้ขนส่งจะต้องรับผิดในการที่ของอันเขาได้มอบหมายแก่ตนนั้นสูญหายหรือบุบสลายหรือส่องมอบชักช้าเว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่าการสูญหายหรือบุบสลายหรือชักช้านั้นเกิดแต่เหตุสุดวิสัย" จะเห็นได้ว่าตามบทบัญญัติดังกล่าว ภาระการพิสูจน์ตกอยู่แก่จำเลยที่จะต้องพิสูจน์ให้เห็นว่าการสูญหายของสินค้ารายพิพาทเกิดขึ้นแต่เหตุสุดวิสัย ถึงแม้ข้อเท็จจริงจะฟังได้ว่าขณะที่เรือเอ็นโอ 6 ไบนีกา ที่บรรทุกสินค้ารายพิพาทมาได้ถูกมรสุมอย่างรุนแรงระหว่างทางก็ตาม แต่จำเลยก็ไม่มีพยานหลักฐานอื่นใดมาแสดงให้เห็นว่าหีบที่บรรจุสินค้ารายพิพาทมาได้แตกและสินค้าได้สูญหายไปเพราะเรือโดนมรสุมดังกล่าว เพิ่งมาสำรวจพบว่าหีบที่บรรจุสินค้ารายพิพาทมาแตกชำรุดเมื่อขนถ่ายลงจากเรือแล้ว และไม่มีพยานยืนยันแน่ชัดว่าหีบที่บรรจุสินค้ารายพิพาทมาแตกชำรุดขณะใด ดังนั้นจึงยังฟังไม่ได้ว่าสินค้ารายพิพาทได้สูญหายไปเนื่องจากเหตุสุดวิสัยตามที่จำเลยฎีกา ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้จำเลยชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์นั้นชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยทุกข้อนี้ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ให้จำเลยใช้ค่าทนายความชั้นฎีกาแทนโจทก์ 600 บาท(สมศักดิ์ จูสวัสดิ์-สุชาติ จิวะชาติ-เสงี่ยม ทวีชัยการ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุหากพิจารณาถึงหน้าที่ของจำเลยตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้แล้วจะเห็นได้ว่าจำเลยมิใช่เป็นผู้มีหน้าที่รับผิดชอบในการขนส่งหรือสินค้าซึ่งผู้ส่งหรือผู้ตราส่งตกลงให้ผู้ขนส่งนำของหรือสินค้าไปมอบให้แก่ผู้รับตราส่งโดยตรง แต่หน้าที่จำเลยเข้าไปเกี่ยวข้อง ไม่ว่าจะเป็นการติดต่อกับหน่วยราชการต่าง ๆแจ้งการมาถึงของเรือ ออกใบปล่อยสินค้า ขออนุมัตินำเรือเข้าเทียบท่า ขอเช่าเครื่องมืออุปกรณ์การขนถ่ายสินค้า รับคืนใบตราส่งแลกกับปล่อยสินค้า ขนถ่ายสินค้าลงจากเรือล้วนแต่เป็นลักษณะของการดำเนินการร่วมประกอบธุรกิจขนส่งด้วยกันทั้งสิ้น ศาลฎีกาจึงเห็นว่า จำเลยเป็นผู้ขนส่งในการขนส่งหลายทอดตามวิธีการขนส่งทางทะเลโดยจำเลยเป็นผู้ขนส่งทอดสุดท้าย ซึ่งคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ตัดสินตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 871/2525,1511/2526,1980/2528 และ 2259/2527 ลำพังแต่การกระทำอย่างใดอย่างหนึ่งของจำเลยอาจไม่ถือว่าเป็นผู้ขนส่งในการขนส่งหลายทอดตามวิธีการขนส่งทางทะเล เช่นจำเลยเป็นแต่เพียงผู้ขนถ่ายสินค้าลงจากเรือเมื่อเรือเทียบท่าซึ่งการวินิจฉัยว่าจำเลยเป็นผู้ขนส่งหลายทอดหรือไม่ ย่อมมีผลไปถึงความรับผิดของจำเลยด้วย เพราะหากสินค้ามิได้สูญหายหรือบุบสลายในขณะที่จำเลยเป็นแต่เพียงผู้ขนถ่ายสินค้าลงจากเรือจำเลยย่อมไม่ต้องร่วมรับผิดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 618 ศาลสูงของสหรัฐอเมริกา (SupremeCourtoftheUnitedStates)เคยตัดสินปัญหาเกี่ยวกับผู้รับขนหรือขนส่งสินค้าทางทะเลไว้เรื่องหนึ่งในคดี RobertC.Herd&Co.v.KrawillMachineryCorP.เมื่อปี ค.ศ. 1959(359U.S.297,79S.ct.766,31.Ed.2d820) ซึ่งปัญหาในคดีดังกล่าวมีว่า บทบัญญัติของกฎหมายว่าด้วยขนส่งทางทะเลของสหรัฐอเมริกา ข้อ 4(5) ซึ่งจำกัดความรับผิดของผู้รับขนสินค้าทางทะเล (Carrier) ต่อผู้ส่งของ (Shipper) ไว้เป็นเงินไม่เกิน 500 เหรียญสหรัฐต่อหีบห่อนั้น จะนำไปอนุโลมใช้เพื่อจำกัดความรับผิดของกรรมการขนของที่ท่าเรือ (Stevedore)ในกรณีประมาทเลินเล่อด้วยหรือไม่ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คำว่า "ผู้รับขน" ตามกฎหมายว่าด้วยขนส่งทางทะเลให้คำจำกัดความไว้ ให้รวมถึงเจ้าของเรือหรือผู้เช่าเรือที่ทำสัญญารับขนกับผู้ส่งของคำจำกัดความดังกล่าวบังคับเจาะจงถึงบทบัญญัติที่ว่าด้วยหน้าที่ ความรับผิดและข้อยกเว้นความรับผิดของผู้รับขนที่บัญญัติไว้ในกฎหมายฉบับนี้ด้วย และในส่วนที่เกี่ยวกับ การจำกัดความรับผิดสำหรับสินค้าที่ได้รับความเสียหาย กฎหมายฉบับนี้บัญญัติว่าให้ผู้รับขนหรือเรือรับผิดไม่เกิน500 เหรียญสหรัฐต่อหีบห่อ จะเห็นได้ว่าบทบัญญัติดังกล่าวมิได้กล่าวถึงลูกจ้างขนของที่ท่าเรือหรือตัวแทนเลย บทบัญญัตินี้มีที่มาจากกฎเกณฑ์แห่งกรุงเฮก ค.ศ.1921(TheHagueRulesof1921)ซึ่งต่อมาได้แก้ไขเพิ่มเติมโดยอนุสัญญากรุงบรัสเซลส์ ค.ศ. 1924(TheBrusselsConventionof1924) ซึ่งกฎเกณฑ์เหล่านี้พยายามที่จะกำหนดให้ใบตราส่งสินค้าทางทะเลที่กำหนดถึงสิทธิและความรับผิดระหว่างผู้รับขนกับผู้ขนส่งในการค้าระหว่างประเทศเป็นรูปแบบเดียวกัน ซึ่งกฎเกณฑ์ดังกล่าวก็ไม่มีส่วนใดที่กล่าวถึงกรรมการขนของที่ท่าเรื่อหรือตัวแทนของผู้รับขนไว้เลย และในขณะที่ออกกฎหมายว่าด้วยขนส่งทางทะเล สภาคองเกรสของสหรัฐก็มิได้มีการพูดถึงการจำกัดความรับผิดของกรรมการท่าเรือหรือของตัวแทนอื่นของผู้รับขนในกรณีที่เกิดความเสียหายแก่สินค้าที่ขนเพราะความประมาทเลินเล่อแต่อย่างใด จึงพอถือได้ว่าสภาคองเกรสเองก็เห็นว่า ตัวแทนเหล่านี้ต้องรับผิดสำหรับความเสียหายทั้งหมดที่เกิดขึ้นจากความประมาทขอตน สภาคองเกรสจึงให้ผู้รับขนเท่านั้นที่จะจำกัดความรับผิดของตนได้ เมื่อพิจารณาถึงใบตราส่ง ก็ปรากฏว่ามิได้ระบุถึงกรรมกรท่าเรือหรือตัวแทนผู้รับขนเช่นกัน แต่กลับชี้ชัดถึงความรับผิดของผู้รับขนที่มีต่อผู้ส่งของเท่านั้น โดยระบุว่าความรับผิดของผู้รับขนหากมีก็ให้จำกัดไม่เกิน 500 เหรียญสหรัฐต่อหีบห่อไม่ปรากฏข้อความตอนใดในใบตราส่งเลยที่ชี้ให้เห็นเจตนาของคู่สัญญาว่าประสงค์จะให้กรรมกรขนของที่ท่าเรือตัวแทนอื่น ๆ ของผู้รับขนจำกัดความรับผิดได้ในกรณีที่เกิดความเสียหายขึ้นเพราะความประมาทเลินเล่อ หากคู่สัญญาประสงค์เช่นนั้นก็ควรอย่างยิ่งที่จะต้องระบุเอาไว้ในสัญญาด้วย เมื่อไม่ได้ระบุเอาไว้จึงไม่ตัดสิทธิผู้ส่งของที่จะเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนจากการละเมิดของกรรมกรท่าเรือหรือตัวแทนผู้รับขนดังกล่าว อย่างไรก็ดีภายหลังจากที่ศาลได้พิพากษาคดีนี้แล้ว ต่อมาในปี ค.ศ. 19678 มีคดี Carle&MontanariInc.v.AmericanExportIsbrandtsenLinesInc.(275F.Supp76(S.D.N.Y.1967)ตัดสินว่าใบตราส่งที่กำหนดไว้เฉพาะว่าให้กรรมกรขนของที่ท่าเรือมีสิทธิได้รับประโยชน์จากข้อสัญญาให้จำกัดความรับผิดในความเสียหายได้ไม่เกิน 500 เหรียญสหรัฐต่อหีบห่อนั้นมีผลสมบูรณ์และใช้บังคับได้ และต่อมาในปี ค.ศ. 1971 มีคดี SecrestMachineCorp.v.TheTiber(450F.2d285(5thCir.1971)) ซึ่งศาลชี้ว่ากรรมการท่าเรือมีสิทธิที่จะจำกัดความรับผิดของตนได้ไม่เกิน500 เหรียญสหรัฐต่อหีบห่อ ตามข้อกำหนดในใบตราส่งซึ่งระบุว่าตัวแทนของผู้รับขนหรือบุคคลที่ปฏิบัติงานในหน้าที่ของผู้รับขนตามสัญญารับขนทางทะเลมีสิทธิยกข้อต่อสู้ทั้งปวงของผู้รับขนได้ จากคำพิพากษาของศาลสหรัฐดังกล่าว เมื่อเทียบเคียงกับคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้แล้วเห็นได้ว่ามีแนวใกล้เคียงกัน กล่าวคือหากจำเลยเพียงแต่เป็นผู้ขนถ่ายสินค้าที่ท่าเรือ ก็ไม่อาจถือว่าเป็นผู้รับขนหรือผู้ขนส่งได้ ทั้งนี้โดยอาศัยเทียบเคียงกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3879/2525 ซึ่งวินิจฉัยว่า คำว่า ผู้ขนส่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 610 หมายถึงผู้มีหน้าที่รับผิดชอบในการขนส่งของหรือสินค้าซึ่งผู้ส่งหรือผู้ตราส่งตกลงให้ผู้ขนส่งนำของหรือสินค้าไปส่งมอบให้แก่ผู้รับตราส่ง ซึ่งต่างกับผู้ทำหน้าที่ขนหรือแบกหามสินค้าจากเรือขึ้นท่าเรือและจากท่าเรือลงบรรทุกในเรือ แต่ข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ปรากฏด้วยว่าจำเลยเป็นผู้ดำเนินการอื่น ๆ ดังได้กล่าวแล้วข้างต้นโดยได้รับมอบหมายจากบริษัท ฟ. ผู้รับขนส่ง จึงมีลักษณะเป็นการร่วมกันประกอบกิจการขนส่ง เสมือนกับจำเลยเป็นผู้ปฏิบัติงานในหน้าที่ของผู้ขนส่งตามสัญญาขนส่งสินค้าทางทะเลเพื่อให้สินค้าที่ส่งถึงมือผู้รับตราส่งในที่สุด จำเลยจึงต้องร่วมรับผิดในการสูญหายหรือบุบสลายของสินค้าที่ขนส่งด้วย ปริญญาดีผดุง