ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยเรื่องหลักเกณฑ์การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ของสถาบันการเงิน------------- ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยออกประกาศลงวันที่ ๒๗ มกราคม ๒๕๔๒ กำหนดหลักเกณฑ์การปรับปรุงโครงสร้างหนี้เพื่อให้สอดคล้องกับมาตรการทางภาษีของรัฐบาลในการส่งเสริมให้มีการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ระหว่างลูกหนี้กับสถาบันการเงินและเจ้าหนี้อื่นนั้น เพื่อให้การปรับปรุงโครงสร้างหนี้มีประสิทธิภาพและชัดเจนยิ่งขึ้นธนาคารแห่งประเทศไทยจึงได้ยกเลิกประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่องหลักเกณฑ์การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ของสถาบันการเงิน ลงวันที่ ๒๗ มกราคม ๒๕๔๒และเอกสารแนบท้ายประกาศดังกล่าว และได้กำหนดหลักเกณฑ์การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ของสถาบันการเงินขึ้นใหม่ดังนี้ ข้อ๑ วัตถุประสงค์ในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ของสถาบันการเงินเป็นการดำเนินการแก้ไขหนี้ทั่วไปและหนี้ที่มีปัญหาเพื่อให้สถาบันการเงินมีโอกาสได้รับชำระหนี้คืนสูงสุดหรือเพื่อก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดในการดำเนินกิจต่อไปทั้งของลูกหนี้และสถาบันการเงินโดยเฉพาะลูกหนี้ของสถาบันการเงินที่ประสบปัญหาการชำระหนี้เนื่องจากผลกระทบจากภาวะเศรษฐกิจแต่ยังมีแนวโน้มที่จะดำเนินธุรกิจต่อไปได้ ทั้งนี้สถาบันการเงินจะต้องระมัดระวังมิให้การปรับปรุงโครงสร้างหนี้มีลักษณะเป็นการหลีกเลี่ยงการจัดชั้นลูกหนี้และการกันเงินสำรองหรือหลีกเลี่ยงหลักเกณฑ์การระงับรับรู้ดอกเบี้ยค้างรับเป็นรายได้ ข้อ๒ ประเภท"การปรับปรุงโครงสร้างหนี้" การปรับปรุงโครงสร้างหนี้หมายถึง การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ทั่วไปและการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ที่มีปัญหา ๒.๑การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ทั่วไป หมายถึง การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ที่ไม่มีส่วนสูญเสีย เช่นการลดอัตราดอกเบี้ยให้แก่ลูกหนี้ตามภาวะตลาดหรือเพื่อรักษาความสัมพันธ์ที่ดีกับลูกค้าหรือการขยายระยะเวลาการชำระหนี้ออกไปโดยมีการตกลงให้มีระยะเวลาปลอดหนี้โดยลูกหนี้ยังคงจ่ายชำระดอกเบี้ยในอัตราที่ระบุไว้ในสัญญาเดิมและสถาบันการเงินวิเคราะห์แล้วคาดว่าได้รับชำระเงินต้นและดอกเบี้ยคืนครบถ้วนตามสัญญาการให้กู้ยืม ๒.๒การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ที่มีปัญหา หมายถึง การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ที่มีส่วนสูญเสียเนื่องจาก (๑)มีการลดต้นเงินหรือดอกเบี้ยค้างรับที่บันทึกเป็นรายได้แล้วให้ลูกหนี้ หรือ (๒)มีผลขาดทุนจากการรับโอนทรัพย์สินที่มีมูลค่าราคายุติธรรมต่ำกว่ายอดหนี้ที่ตัดจำหน่ายไป หรือ (๓)มีการผ่อนปรนเงื่อนไขการชำระหนี้ ซึ่งทำให้มูลค่าปัจจุบันของกระแสเงินสดรับต่ำกว่ามูลหนี้ตามบัญชีของลูกหนี้รวมดอกเบี้ยค้างรับที่บันทึกเป็นรายได้แล้วหรือ (๔)มีส่วนสูญเสียจากการคำนวณโดยใช้ราคาตลาดของลูกหนี้หรือการใช้มูลค่าราคายุติธรรมของหลักทรัพย์ที่เป็นประกันหรือมีส่วนสูญเสียจากการปรับปรุงโครงสร้างหนี้อันเนื่องมาจากเหตุผลอื่น เช่น การแปลงหนี้เป็นทุน เป็นต้น ข้อ๓การกำหนดนโยบายและมาตรการในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ สถาบันการเงินจะต้องดำเนินการดังนี้ ๓.๑นโนบาบและมาตรการในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ของสถาบันการเงินจะต้องกำหนดไว้อย่างชัดเจนเป็นลายลักษณ์อักษรได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการของสถาบันการเงินโดยผู้บริหารระดับสูงของสถาบันการเงินจะต้องมีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบายและมาตรการดังกล่าว ๓.๒นโยบายและมาตรการที่กำหนดจะต้องครอบคลุมแนวทางในการพิจารณาปรับปรุงโครงสร้างหนี้ทั้งกระบวนการ ได้แก่การกำหนดวัตถุประสงค์แนวทางในการวิเคราะห์และคัดเลือกลูกหนี้ การติดตามดูแลการรายงานผลการปฏิบัติงานเพื่อให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์และนโยบายทางด้านบัญชีที่เกี่ยวข้องกับการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ ๓.๓สถาบันการเงินจะต้องกำหนดระเบียบวิธีปฏิบัติเป็นลายลักษณ์อักษรเกี่ยวกับหน้าที่และความรับผิดชอบในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้การอนุมัติการรายงาน และการติดตามดูแลที่ชัดเจน รวมทั้งกำหนดแผนการปฏิบัติงาน (ActionPlan) ในขั้นตอนต่าง ๆ ให้ครบถ้วนสมบูรณ์ ๓.๔สถาบันการเงินจะต้องจัดตั้งหน่วยงานหรือกลุ่มเจ้าหน้าที่ที่มีประสบการณ์ ในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ที่เป็นอิสระจากเจ้าหน้าที่สินเชื่อที่ดูแลลูกหนี้รายนั้นเพื่อทำหน้าที่ปฏิบัติงานตามกระบวนการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ตามระเบียบปฏิบัติที่กำหนดในข้อ๓.๓ หรืออาจให้สถาบันการเงินอื่นหรือบุคคลที่สามที่เป็นผู้เชี่ยวชาญในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้เป็นผู้ทำหน้าที่นั้นก็ได้ยกเว้นในกรณีที่สถาบันการเงินมีบุคลากรจำกัด อนุดลมให้เจ้าหน้าที่สินเชื่อทำหน้าที่ตามกระบวนการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ได้แต่ต้องทำตามระเบียนปฏิบัติที่กำหนดไว้ในข้อ ๓.๓ โดยเคร่งครัด ๓.๕การปรับปรุงโครงสร้างหนี้สำหรับลูกหนี้ที่สถาบันการเงินกรรมการบุคคลที่เกี่ยวข้องกับกรรมการ หรือผู้บริหารของสถาบันการเงินนั้นเข้าข่ายมีความสัมพันธ์หรือมีผลประโยชน์เกี่ยวข้องซึ่งหมายถึงบุคคลหรือกิจการที่เกี่ยวข้องกับสถาบันการเงินหรือกรรมการ หรือผู้บริหารของสถาบันการเงินนั้นตามพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์พ.ศ. ๒๕๐๕ และพระราชบัญญัติประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. ๒๕๒๒ รวมทั้งบุคคลที่ถือว่ามีส่วนเกี่ยวข้อง คือเข้าข่ายมีความสัมพันธ์หรือมีผลประโยชน์เกี่ยวข้อง โดยมีพฤติการณ์ให้บุคคลอื่นถือหุ้นไว้แทนตนในลักษณะของตัวแทนโดยตรงหรือโดยปริยายหรือตัวแทนเชิด หรือเป็นตัวการซึ่งไม่เปิดเผยชื่อเป็นการสร้างบริษัทเครือข่าย หรือควบคุม หรือผูกขาดการบริหารงานของบริษัทจำกัดดังกล่าวในการประกอบกิจการอื่นทั้งโดยตรงหรือโดยอ้อมจะต้องกำหนดให้สถาบันการเงินอื่นหรือบุคคลที่สามซึ่งไม่มีความสัมพันธ์หรือมีผลประโยชน์เกี่ยวข้องใด ๆ กันสถาบันการเงินและลูกหนี้เป็นผู้ทำหน้าที่ในการวิเคราะห์ฐานะและความสามารถในการจ่ายชำระหนี้ ตลอดจนกระแสเงินสดของลูกหนี้ ทั้งนี้สถาบันการเงินอื่น หรือบุคคลที่สามจะต้องเป็นผู้ชำนาญการเฉพาะซึ่งประกอบธุรกิจเป็นที่ปรึกษาเกี่ยวกับการเงินหรือการดำเนินงาน หรือเป็นที่ปรึกษาทางการเงินหรือธุรกิจการให้คำปรึกษาทางการเงินหรือเป็นบริษัทที่ปรึกษาทางการเงินที่มีชื่อเสียง มีความชำนาญ มีประสบการณ์เป็นที่ยอมรับ ในกรณีสถาบันการเงินเข้าไปมีความสัมพันธ์หรือมีประโยชย์เกี่ยวข้องเนื่องจากการเข้าไปแก้ไขปัญหาหนี้ของลูกหนี้นั้นไม่ว่าจะก่อนหรือหลังจากที่หลักเกณฑ์นี้มีผลบังคับใช้ สถาบันการเงินไม่ต้องกำหนดให้มีสถาบันการเงินอื่นหรือบุคคลที่สามเป็นผู้ทำหน้าที่วิเคราะห์ฐานะและความสามารถในการจ่ายชำระหนี้ตลอดจนกระแสเงินสดของลูกหนี้ก็ได้ ข้อ๔ขั้นต้นการปฏิบัติงานและการจัดทำเอกสารประกอบ ในการจัดทำแผนการปฏิบัติงานและเอกสารที่เกี่ยวข้องในแต่ละขั้นตอนให้ถือปฏิบัติดังนี้ ๔.๑ขั้นตอนการวิเคราะห์และการจัดทำเอกสารเมื่อมีการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ ควรมีการจัพทำรายงานการวิเคราะห์ลูกหนี้และเอกสารที่เกี่ยวข้องประกอบการพิจารณาปรับปรุงโครงสร้างหนี้ ดังนี้ (๑)สาเหตุที่หนี้มีปัญหาและเหตุผลที่มีการจ่ายชำระดอกเบี้ยและ/หรือต้นเงินล่าช้ากว่ากำหนด (๒)ความรุนแรงของปัญญา และความเสี่ยงทางด้านการเงินของลูกหนี้ โดยพิจารณาจากงบการเงิน งบกระแสเงินสดและการประมาณการทางการเงิน แล้วแต่กรณี รวมทั้งการประเมินสถานการณ์ทางการตลาด ตลอดจนสภาพแวดล้อมที่จำเป็นและเกี่ยวข้องกับฐานะและการดำเนินงานของลูกหนี้ (๓)การคาดการณ์เกี่ยวกับการรับชำระหนี้คืนเต็มจำนวนทั้งต้นเงินและดอกเบี้ยในกรณีที่มีการปรับปรุงโครงสร้างหนี้และกรณีที่ไม่มีการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ (๔)การประเมินคุณภาพการบริหารของลูกหนี้ โดยมุ่งเน้นประสิทธิภาพขององค์การ ในกรณีที่จำเป็นอาจต้องมีการปรับโครงสร้างองค์กรใหม่เช่น การเปลี่ยนโครงสร้างผู้ถือหุ้น กรรมการ ผู้บริหาร การจัดระบบการบริหารใหม่ เป็นต้นกรณีลูกหนี้บุคคลธรรมดา ควรจะกำหนดให้มีการเรียกหลักประกันเพิ่มเติมหรือกำหนดให้มีการค้ำประกันจากบุคคลที่เชื่อถือได้เพิ่มเติม (๕)ความครบถ้วนของเอกสารหลักฐานประกอบการพิจารณาปรับปรุงโครงสร้างหนี้ (๖)การประเมินมูลค่าหลักประกัน (ถ้ามี) ตามหลักเกณฑ์การประเมินมูลค่าหลักประกันของสถาบันการเงินที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด (๗)แนวคิดหรือสมมติฐานเกี่ยวกับการประมาณการกระแสเงินสด ซึ่งควรตั้งอยู่บนความสมเหตุสมผลและความเป็นไปได้ ทั้งนี้ในการประมาณการกระแสเงินสดข้างต้น ไม้ให้สถาบันการเงินนำกระแสเงินสดที่ยังไม่มีความแน่นอนว่าจะได้รับ ได้แก่เงินต้นหรือสิทธิในการปรับเพิ่มอัตราดอกเบี้ย หากกิจการของลูกหนี้ฟื้นตัวขึ้น หรือสิทธิในการแปลงสภาพของหุ้นกู้แปลงสภาพเป็นต้น มารวมในการคำนวณมูลค่าปัจจุบันของกระแสเงินสด (๘)การพิจารณา ข้อสรุป และการอนุมัติเกี่ยวกับเงื่อนไขผ่อนปรนที่ควรให้ในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ ได้แก่ การลดอัตราดอกเบี้ยการลดต้นเงิน การลดดอกเบี้ยที่ลูกหนี้ค้างชำระ และการขยายระยะเวลาการชำระหนี้ เป็นต้น ทั้งนี้เงื่อนไขดังกล่าวจะต้องสอดคล้องกับอายุโครงการของลูกหนี้ (Economic Life)หรือระยะเวลาการให้บริการของโครงการลูกหนี้ รวมทั้งสอดคล้องกับความสามารถในการชำระหนี้ของลูกหนี้และช่วยทำให้ฐานะการเงินของลูกหนี้ดีขึ้นจนมีความสามารถจ่ายชำระหนี้คืนภายใต้เงื่อนไขที่มีการปรับปรุงใหม่ได้ตลอดไป (๙)จัดทำตารางแสดงการชำระหนี้คืนหลังการปรับปรุงเงื่อนไขการชำระหนี้ที่สอดคล้องกับความสามารถชำระหนี้ของลูกหนี้ (๑๐)รายละเอียดเงื่อนไขทางการเงินต่าง ๆ การห้ามจ่ายเงินปันผล การลดทุนเพื่อให้ผู้ถือหุ้นเดิมรับภาระในส่วนนี้ก่อนการปรับปรุงโครงสร้างหนี้การให้เพิ่มทุน การสงวนสิทธิ สำหรับการปรับอัตราดอกเบี้ยสูงขึ้นตามความสามารถในการจ่ายชำระหรือของลูกหนี้เป็นต้น (๑๑)จัดทำเอกสารหลักฐานและสัญญาต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ให้ครบถ้วยและมีผลสมบูรณ์ตามกฎหมาย (๑๒)กรณีมีการให้กู้ยืมเงินเพิ่มเติมภายหลังการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ สถาบันการเงินต้องระบุวัตถุประสงค์ของการใช้เม็ดเงินใหม่อย่างชัดเจนซึ่งจะต้องไม่ใช่การนำเม็ดเงินใหม่ที่กู้เพิ่มมาใช้เพื่อชำระหนี้เดิม (๑)กำหนดให้มีการจัดทำรายงานความคืบหน้าเสนอผู้บริหารโดยรายงานนี้จะต้องแสดงถึงพัฒนาการล่าสุดแผนการปฏิบัติงานที่อยู่ในปัจจุบันและแนวโน้มที่จะได้รับชำระหนี้คืนในที่สุด (๒)กำหนดให้ลูกหนี้จัดส่งงบการเงิน รวมทั้งกำหนดให้ลูกหนี้ต้องรายงานผลการปฏิบัติตามเงื่อนไขทางการเงินต่าง ๆ เช่นการห้ามจ่ายเงินปันผล การลดทุน การเพิ่มทุน เป็นต้น (๓)กำหนดวิธีการแก้ไขปัญหาลูกหนี้ที่ไม่สามารถจ่ายชำระหนี้ตามสัญญาหรือไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ ข้อ๕ประกาศฉบับนี้มีผลใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป ประกาศณ วันที่ ๑ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๔๒ หม่อมราชวงศ์จัตุมงคล โสณกุล ผู้ว่าการ ธนาคารแห่งประเทศไทย[รก.๒๕๔๒/๔๔ง/๓๕/๓ มิถุนายน ๒๕๔๒]