คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7148/2542หลักกฎหมาย: ผู้เป็นหุ้นส่วนมีสิทธิได้รับส่วนกำไรอันเกิดจากกิจการที่ทำนั้น หากไม่ได้รับส่วนแบ่งในผลกำไรแต่ได้รับเป็นอย่างอื่น ไม่ถือว่าเป็นหุ้นส่วน ปรากฏว่าระหว่างโจทก์กับจำเลยมีการแบ่งผลประโยชน์ให้กันทุกเดือน เดือนละ 2 เปอร์เซ็นต์ ของเงินลงทุน โดยไม่ต้องคำนึงถึงผลกำไรหรือขาดทุน แสดงว่าโจทก์ได้รับผลประโยชน์จากเงินที่ลงทุนทุกเดือนโดย ไม่ได้รอผลกำไรจากกิจการแต่อย่างใด จึงถือไม่ได้ว่าโจทก์เป็นหุ้นส่วนกับจำเลยเพื่อ ทำกิจการซื้อขายทองรูปพรรณ แต่เป็นกรณีที่จำเลยให้ค่าตอบแทนแก่โจทก์จากการที่โจทก์ให้เงินจำเลยไปลงทุนทำกิจการเกี่ยวกับทองรูปพรรณอันเป็นกิจการของจำเลยเองจำเลยประกอบธุรกิจค้าขายทองมาเป็นเวลาเกือบ 30 ปี ย่อมรู้ดีว่าการลงลายมือชื่อในเช็คสั่งจ่ายเงินให้บุคคลอื่นต้องผูกพันตนเองอย่างไร จึงไม่น่าเชื่อว่าจำเลยจะยอมสั่งจ่าย เช็คพิพาทให้โจทก์โดยที่ไม่มีมูลหนี้ต่อกัน เมื่อโจทก์ยืนยันว่ามูลเหตุที่จำเลยสั่งจ่ายเช็คพิพาท ให้โจทก์มาจากการที่จำเลยกู้เงินโจทก์หลายครั้งรวมยอดหนี้ได้ 1,000,000 บาท จำเลย จึงสั่งจ่ายเช็คพิพาทเพื่อชำระหนี้ เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนดนำไปเรียกเก็บเงิน แต่ธนาคารได้ปฏิเสธการจ่ายเงิน จำเลยซึ่งเป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเช็คพิพาทจึงต้องรับผิดชำระเงินตามเช็คพิพาทให้โจทก์โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยชำระเงินตามเช็คพร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี นับแต่วันที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน คำนวณถึงวันฟ้อง 18,750 บาทรวมต้นเงินและดอกเบี้ย 1,018,750 บาท และดอกเบี้ยอัตราดังกล่าวจากต้นเงินตามเช็คนับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระให้โจทก์เสร็จจำเลยให้การว่า เช็คพิพาทตามฟ้องไม่มีมูลหนี้ต่อกัน เป็นเช็คที่จำเลยมอบแก่โจทก์เป็นหลักฐานในการเข้าหุ้นส่วนค้าทองรูปพรรณ ต่อมากิจการค้าทองไม่มีผลกำไรโจทก์ไม่มีสิทธิเรียกเงินที่ลงหุ้นไปแล้วคืนเพราะหุ้นส่วนทุกคนต้องเฉลี่ยกันรับผิดในผลขาดทุน จึงไม่มีสิทธินำเช็คไปเรียกเก็บเงิน ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงที่คู่ความไม่โต้แย้งกันในชั้นฎีกาฟังได้ว่า เช็คพิพาทเป็นของธนาคารทหารไทย จำกัด (มหาชน) สาขาโรงพยาบาลสมเด็จพระปิ่นเกล้า ลงวันที่ 25 มิถุนายน 2539 จำนวนเงิน 1,000,000 บาท โดยจำเลยเป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายให้โจทก์ เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนด โจทก์ได้นำไปเรียกเก็บเงิน ปรากฏว่าธนาคารตามเช็คได้ปฏิเสธการจ่ายเงิน โดยให้เหตุผลว่า "โปรดติดต่อผู้สั่งจ่าย" เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2539 มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่าจำเลยต้องรับผิดใช้เงินตามเช็คพิพาทให้โจทก์หรือไม่ เห็นว่า พยานจำเลยเบิกความยืนยันว่า โจทก์ จำเลยและนางสาววิไลลักษณ์เป็นหุ้นส่วนกันโดยนำเงินมาลงทุนซื้อทองรูปพรรณไปขายนำกำไรมาแบ่งกัน แต่ไม่ปรากฏว่าจำเลยมีหลักฐานมาแสดงให้เห็นว่ามีการดำเนินกิจการอย่างไร มีการซื้อขายที่ไหนอย่างไร จำนวนเท่าใด ได้กำไรและขาดทุนเท่าใด แม้การเป็นหุ้นส่วนสามารถตกลงกันด้วยวาจาได้ก็ตาม แต่กิจการซื้อขายทองรูปพรรณซึ่งเป็นทรัพย์ที่มีราคาสูง มีรายละเอียดที่เป็นตัวเลขจำนวนมากยากแก่การจดจำจึงจำเป็นต้องมีการจดบันทึกและเก็บรักษาไว้ จำเลยเบิกความว่า เมื่อซื้อทองรูปพรรณมาแล้วได้ส่งมอบให้ตัวแทนต่างจังหวัดรับไปจำหน่าย จึงยิ่งต้องทำหลักฐานกันไว้ แต่จำเลยกลับไม่มีหลักฐานใด ๆ มาแสดงให้เห็นเลย อีกทั้งการเป็นหุ้นส่วนกันนั้น ประการสำคัญต้องมีการทำกิจการร่วมกัน แต่ตามคำเบิกความของพยานจำเลยไม่มีรายละเอียดว่าโจทก์ จำเลยและนางสาววิไลลักษณ์ทำกิจการร่วมกันอย่างไร มีแต่คำเบิกความลอย ๆว่า ได้นำเงินที่ลงหุ้นไปซื้อทองรูปพรรณนำไปให้ตัวแทนขาย หลักในการวินิจฉัยว่าเป็นหุ้นส่วนหรือไม่ อีกประการหนึ่งคือ ผู้เป็นหุ้นส่วนมีสิทธิที่จะได้รับส่วนกำไรอันเกิดจากกิจการที่ทำนั้นซึ่งหมายความว่า บุคคลที่ร่วมทำกิจการอย่างใดอย่างหนึ่งนั้นต้องมีสิทธิได้รับส่วนแบ่งในผลกำไร หากไม่ได้รับส่วนแบ่งในผลกำไรแต่ได้รับเป็นอย่างอื่น ก็ไม่ถือว่าเป็นหุ้นส่วน คดีนี้พยานจำเลยทั้งสองคนดังกล่าวเบิกความตอบทนายจำเลยถามค้านว่า ระหว่างหุ้นส่วนมีการแบ่งผลประโยชน์ให้กันทุกเดือน เดือนละ 2 เปอร์เซ็นต์ ของเงินลงทุน โดยไม่ต้องคำนึงถึงผลกำไรหรือขาดทุน แสดงให้เห็นได้ชัดว่าโจทก์ได้รับผลประโยชน์จากเงินที่ลงทุนทุกเดือนโดยไม่ได้รอผลกำไรจากกิจการแต่อย่างใด กรณีเช่นนี้จึงถือไม่ได้ว่าโจทก์เป็นหุ้นส่วนกับจำเลยเพื่อทำกิจการซื้อขายทองรูปพรรณแต่เป็นกรณีที่จำเลยให้ค่าตอบแทนแก่โจทก์จากการที่โจทก์ให้เงินจำเลยไปลงทุนทำกิจการเกี่ยวกับทองรูปพรรณอันเป็นกิจการของจำเลยเอง แม้จำเลยจะมีนางนิตยาปฎิมาสงเคราะห์ นางสาวสุมาลี ใคร้วานช นางวลีรัตน์ จิวจินดา และนางสาวกันต์ฤทัยเชื้อภิญญากุล มาเบิกความเป็นพยานว่า โจทก์จำเลยร่วมลงทุนค้าขายทองรูปพรรณก็ตาม แต่เป็นเพียงคำเบิกความลอย ๆ เท่านั้น ไม่มีรายละเอียดในการร่วมลงทุนว่าเป็นอย่างไร คำเบิกความของพยานจำเลยดังกล่าวจึงไม่มีน้ำหนักในการรับฟัง นอกจากนี้จำเลยประกอบธุรกิจค้าขายทองมาเป็นเวลานานเกือบ 30 ปี ย่อมรู้ดีว่าการลงลายมือชื่อในเช็คสั่งจ่ายเงินให้บุคคลอื่นต้องผูกพันตนเองอย่างไร จึงไม่น่าเชื่อว่าจำเลยจะยอมสั่งจ่ายเช็คพิพาทให้โจทก์โดยที่ไม่มีมูลหนี้ต่อกัน ฝ่ายโจทก์นำสืบว่า มูลเหตุที่จำเลยสั่งจ่ายเช็คพิพาทให้โจทก์ เนื่องจากจำเลยได้กู้เงินจากโจทก์หลายครั้ง ครั้งละ 100,000 บาท ถึง 300,000 บาท แล้วจำเลยออกเช็คเพื่อชำระหนี้ให้โจทก์ทุกครั้ง ต่อมารวมยอดหนี้ได้ 1,000,000 บาท จำเลยจึงสั่งจ่ายเช็คพิพาทให้โจทก์เพื่อชำระหนี้และขอรับเช็คฉบับก่อน ๆ ที่เคยสั่งจ่ายไว้คืนไป ซึ่งจำเลยก็เบิกความยอมรับว่าได้เคยสั่งจ่ายเช็คให้โจทก์หลายครั้ง แต่บ่ายเบี่ยงว่าได้สั่งจ่ายเช็คให้โจทก์ตามจำนวนหุ้นที่โจทก์ลงทุนแต่ละครั้ง และได้เปลี่ยนเช็คให้โจทก์ทุกครั้งที่ครบกำหนดจนกระทั่งเช็คมียอดลงทุนถึง 1,000,000 บาท พยานหลักฐานโจทก์มีเหตุผลและมีน้ำหนักในการรับฟังมากกว่าพยานหลักฐานจำเลยข้อเท็จจริงฟังได้ตามที่โจทก์นำสืบว่า จำเลยยืมเงินจากโจทก์หลายครั้ง โดยแต่ละครั้ง จำเลยสั่งจ่ายเช็คมอบให้โจทก์เพื่อเป็นการชำระหนี้ ต่อมายอดหนี้รวมกันแล้วเป็นเงิน 1,000,000 บาท จำเลยจึงสั่งจ่ายเช็คพิพาทให้โจทก์เพื่อชำระหนี้จำนวนดังกล่าว เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนดโจทก์นำไปเรียกเก็บเงินแต่ธนาคารตามเช็คได้ปฏิเสธการจ่ายเงินจำเลยเป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเช็คพิพาทจึงต้องรับผิดชำระเงินตามเช็คพิพาทให้โจทก์ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษายกฟ้องโจทก์นั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้จำเลยชำระเงินจำนวน 1,000,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับตั้งแต่วันที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน (วันที่ 2 กรกฎาคม 2539) เป็นต้นไปจนกว่าชำระเสร็จแก่โจทก์ แต่ดอกเบี้ยคำนวณถึงวันฟ้องให้ไม่เกิน18,750 บาท ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7148/2542นางสาวรพีพร บัวทองโจทก์นางสาววรธิดา เนตรจำนงค์จำเลย ป.พ.พ. ม. 900, ม. 1012ผู้เป็นหุ้นส่วนมีสิทธิได้รับส่วนกำไรอันเกิดจากกิจการที่ทำนั้น หากไม่ได้รับส่วนแบ่งในผลกำไรแต่ได้รับเป็นอย่างอื่น ไม่ถือว่าเป็นหุ้นส่วน ปรากฏว่าระหว่างโจทก์กับจำเลยมีการแบ่งผลประโยชน์ให้กันทุกเดือน เดือนละ 2 เปอร์เซ็นต์ ของเงินลงทุน โดยไม่ต้องคำนึงถึงผลกำไรหรือขาดทุน แสดงว่าโจทก์ได้รับผลประโยชน์จากเงินที่ลงทุนทุกเดือนโดย ไม่ได้รอผลกำไรจากกิจการแต่อย่างใด จึงถือไม่ได้ว่าโจทก์เป็นหุ้นส่วนกับจำเลยเพื่อ ทำกิจการซื้อขายทองรูปพรรณ แต่เป็นกรณีที่จำเลยให้ค่าตอบแทนแก่โจทก์จากการที่โจทก์ให้เงินจำเลยไปลงทุนทำกิจการเกี่ยวกับทองรูปพรรณอันเป็นกิจการของจำเลยเองจำเลยประกอบธุรกิจค้าขายทองมาเป็นเวลาเกือบ 30 ปี ย่อมรู้ดีว่าการลงลายมือชื่อในเช็คสั่งจ่ายเงินให้บุคคลอื่นต้องผูกพันตนเองอย่างไร จึงไม่น่าเชื่อว่าจำเลยจะยอมสั่งจ่าย เช็คพิพาทให้โจทก์โดยที่ไม่มีมูลหนี้ต่อกัน เมื่อโจทก์ยืนยันว่ามูลเหตุที่จำเลยสั่งจ่ายเช็คพิพาท ให้โจทก์มาจากการที่จำเลยกู้เงินโจทก์หลายครั้งรวมยอดหนี้ได้ 1,000,000 บาท จำเลย จึงสั่งจ่ายเช็คพิพาทเพื่อชำระหนี้ เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนดนำไปเรียกเก็บเงิน แต่ธนาคารได้ปฏิเสธการจ่ายเงิน จำเลยซึ่งเป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเช็คพิพาทจึงต้องรับผิดชำระเงินตามเช็คพิพาทให้โจทก์โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยชำระเงินตามเช็คพร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี นับแต่วันที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน คำนวณถึงวันฟ้อง 18,750 บาทรวมต้นเงินและดอกเบี้ย 1,018,750 บาท และดอกเบี้ยอัตราดังกล่าวจากต้นเงินตามเช็คนับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระให้โจทก์เสร็จจำเลยให้การว่า เช็คพิพาทตามฟ้องไม่มีมูลหนี้ต่อกัน เป็นเช็คที่จำเลยมอบแก่โจทก์เป็นหลักฐานในการเข้าหุ้นส่วนค้าทองรูปพรรณ ต่อมากิจการค้าทองไม่มีผลกำไรโจทก์ไม่มีสิทธิเรียกเงินที่ลงหุ้นไปแล้วคืนเพราะหุ้นส่วนทุกคนต้องเฉลี่ยกันรับผิดในผลขาดทุน จึงไม่มีสิทธินำเช็คไปเรียกเก็บเงิน ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงที่คู่ความไม่โต้แย้งกันในชั้นฎีกาฟังได้ว่า เช็คพิพาทเป็นของธนาคารทหารไทย จำกัด (มหาชน) สาขาโรงพยาบาลสมเด็จพระปิ่นเกล้า ลงวันที่ 25 มิถุนายน 2539 จำนวนเงิน 1,000,000 บาท โดยจำเลยเป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายให้โจทก์ เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนด โจทก์ได้นำไปเรียกเก็บเงิน ปรากฏว่าธนาคารตามเช็คได้ปฏิเสธการจ่ายเงิน โดยให้เหตุผลว่า "โปรดติดต่อผู้สั่งจ่าย" เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2539 มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่าจำเลยต้องรับผิดใช้เงินตามเช็คพิพาทให้โจทก์หรือไม่ เห็นว่า พยานจำเลยเบิกความยืนยันว่า โจทก์ จำเลยและนางสาววิไลลักษณ์เป็นหุ้นส่วนกันโดยนำเงินมาลงทุนซื้อทองรูปพรรณไปขายนำกำไรมาแบ่งกัน แต่ไม่ปรากฏว่าจำเลยมีหลักฐานมาแสดงให้เห็นว่ามีการดำเนินกิจการอย่างไร มีการซื้อขายที่ไหนอย่างไร จำนวนเท่าใด ได้กำไรและขาดทุนเท่าใด แม้การเป็นหุ้นส่วนสามารถตกลงกันด้วยวาจาได้ก็ตาม แต่กิจการซื้อขายทองรูปพรรณซึ่งเป็นทรัพย์ที่มีราคาสูง มีรายละเอียดที่เป็นตัวเลขจำนวนมากยากแก่การจดจำจึงจำเป็นต้องมีการจดบันทึกและเก็บรักษาไว้ จำเลยเบิกความว่า เมื่อซื้อทองรูปพรรณมาแล้วได้ส่งมอบให้ตัวแทนต่างจังหวัดรับไปจำหน่าย จึงยิ่งต้องทำหลักฐานกันไว้ แต่จำเลยกลับไม่มีหลักฐานใด ๆ มาแสดงให้เห็นเลย อีกทั้งการเป็นหุ้นส่วนกันนั้น ประการสำคัญต้องมีการทำกิจการร่วมกัน แต่ตามคำเบิกความของพยานจำเลยไม่มีรายละเอียดว่าโจทก์ จำเลยและนางสาววิไลลักษณ์ทำกิจการร่วมกันอย่างไร มีแต่คำเบิกความลอย ๆว่า ได้นำเงินที่ลงหุ้นไปซื้อทองรูปพรรณนำไปให้ตัวแทนขาย หลักในการวินิจฉัยว่าเป็นหุ้นส่วนหรือไม่ อีกประการหนึ่งคือ ผู้เป็นหุ้นส่วนมีสิทธิที่จะได้รับส่วนกำไรอันเกิดจากกิจการที่ทำนั้นซึ่งหมายความว่า บุคคลที่ร่วมทำกิจการอย่างใดอย่างหนึ่งนั้นต้องมีสิทธิได้รับส่วนแบ่งในผลกำไร หากไม่ได้รับส่วนแบ่งในผลกำไรแต่ได้รับเป็นอย่างอื่น ก็ไม่ถือว่าเป็นหุ้นส่วน คดีนี้พยานจำเลยทั้งสองคนดังกล่าวเบิกความตอบทนายจำเลยถามค้านว่า ระหว่างหุ้นส่วนมีการแบ่งผลประโยชน์ให้กันทุกเดือน เดือนละ 2 เปอร์เซ็นต์ ของเงินลงทุน โดยไม่ต้องคำนึงถึงผลกำไรหรือขาดทุน แสดงให้เห็นได้ชัดว่าโจทก์ได้รับผลประโยชน์จากเงินที่ลงทุนทุกเดือนโดยไม่ได้รอผลกำไรจากกิจการแต่อย่างใด กรณีเช่นนี้จึงถือไม่ได้ว่าโจทก์เป็นหุ้นส่วนกับจำเลยเพื่อทำกิจการซื้อขายทองรูปพรรณแต่เป็นกรณีที่จำเลยให้ค่าตอบแทนแก่โจทก์จากการที่โจทก์ให้เงินจำเลยไปลงทุนทำกิจการเกี่ยวกับทองรูปพรรณอันเป็นกิจการของจำเลยเอง แม้จำเลยจะมีนางนิตยาปฎิมาสงเคราะห์ นางสาวสุมาลี ใคร้วานช นางวลีรัตน์ จิวจินดา และนางสาวกันต์ฤทัยเชื้อภิญญากุล มาเบิกความเป็นพยานว่า โจทก์จำเลยร่วมลงทุนค้าขายทองรูปพรรณก็ตาม แต่เป็นเพียงคำเบิกความลอย ๆ เท่านั้น ไม่มีรายละเอียดในการร่วมลงทุนว่าเป็นอย่างไร คำเบิกความของพยานจำเลยดังกล่าวจึงไม่มีน้ำหนักในการรับฟัง นอกจากนี้จำเลยประกอบธุรกิจค้าขายทองมาเป็นเวลานานเกือบ 30 ปี ย่อมรู้ดีว่าการลงลายมือชื่อในเช็คสั่งจ่ายเงินให้บุคคลอื่นต้องผูกพันตนเองอย่างไร จึงไม่น่าเชื่อว่าจำเลยจะยอมสั่งจ่ายเช็คพิพาทให้โจทก์โดยที่ไม่มีมูลหนี้ต่อกัน ฝ่ายโจทก์นำสืบว่า มูลเหตุที่จำเลยสั่งจ่ายเช็คพิพาทให้โจทก์ เนื่องจากจำเลยได้กู้เงินจากโจทก์หลายครั้ง ครั้งละ 100,000 บาท ถึง 300,000 บาท แล้วจำเลยออกเช็คเพื่อชำระหนี้ให้โจทก์ทุกครั้ง ต่อมารวมยอดหนี้ได้ 1,000,000 บาท จำเลยจึงสั่งจ่ายเช็คพิพาทให้โจทก์เพื่อชำระหนี้และขอรับเช็คฉบับก่อน ๆ ที่เคยสั่งจ่ายไว้คืนไป ซึ่งจำเลยก็เบิกความยอมรับว่าได้เคยสั่งจ่ายเช็คให้โจทก์หลายครั้ง แต่บ่ายเบี่ยงว่าได้สั่งจ่ายเช็คให้โจทก์ตามจำนวนหุ้นที่โจทก์ลงทุนแต่ละครั้ง และได้เปลี่ยนเช็คให้โจทก์ทุกครั้งที่ครบกำหนดจนกระทั่งเช็คมียอดลงทุนถึง 1,000,000 บาท พยานหลักฐานโจทก์มีเหตุผลและมีน้ำหนักในการรับฟังมากกว่าพยานหลักฐานจำเลยข้อเท็จจริงฟังได้ตามที่โจทก์นำสืบว่า จำเลยยืมเงินจากโจทก์หลายครั้ง โดยแต่ละครั้ง จำเลยสั่งจ่ายเช็คมอบให้โจทก์เพื่อเป็นการชำระหนี้ ต่อมายอดหนี้รวมกันแล้วเป็นเงิน 1,000,000 บาท จำเลยจึงสั่งจ่ายเช็คพิพาทให้โจทก์เพื่อชำระหนี้จำนวนดังกล่าว เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนดโจทก์นำไปเรียกเก็บเงินแต่ธนาคารตามเช็คได้ปฏิเสธการจ่ายเงินจำเลยเป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเช็คพิพาทจึงต้องรับผิดชำระเงินตามเช็คพิพาทให้โจทก์ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษายกฟ้องโจทก์นั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้จำเลยชำระเงินจำนวน 1,000,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับตั้งแต่วันที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน (วันที่ 2 กรกฎาคม 2539) เป็นต้นไปจนกว่าชำระเสร็จแก่โจทก์ แต่ดอกเบี้ยคำนวณถึงวันฟ้องให้ไม่เกิน18,750 บาท(ชนะ ภาสกานนท์-ระพินทร บรรจงศิลป-ผล อนุวัตรนิติการ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีที่โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยรับผิดชำระเงินตามเช็คนั้น เมื่อจำเลยเป็นผู้ลงลายมือชื่อในเช็คไม่ว่าจะในฐานะ ผู้สั่งจ่าย ผู้รับรอง ผู้สลักหลัง หรือผู้รับประกันด้วยอาวัล จำเลย ย่อมต้องรับผิดตามเนื้อความในเช็คนั้น เว้นแต่จะได้เขียนแถลงในเช็คว่ากระทำการแทนบุคคลอีกคนหนึ่ง ทั้งนี้ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 900 และมาตรา 901 แม้กระทั่งการที่จำเลยได้ลงลายมือชื่อที่ด้านหลังเช็คซึ่งระบุชื่อผู้อื่นเป็นผู้รับเงิน ขีดฆ่าคำว่าผู้ถือและเป็นเช็คห้ามเปลี่ยนมือ โดยถือไม่ได้ว่าเป็นการสลักหลังหรือรับประกัน เป็นอาวัล แต่ศาลฎีกาก็วินิจฉัยว่า เมื่อจำเลยลงลายมือชื่อในเช็คด้วยความสมัครใจ จึงต้อง รับผิดต่อผู้ทรงตามเนื้อความในเช็คนั้นอย่างเดียวกับผู้สั่งจ่ายตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 900(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3788/2524(ป)) ดังนั้นจึงเป็นที่เห็นได้ว่า เมื่อบุคคลใดลงลายมือชื่อในเช็คแล้วย่อมยากที่จะปฏิเสธความรับผิดตามเนื้อความในเช็คได้ แม้การลงลายมือชื่อในเช็คจะมิใช่ การลงในฐานะใดฐานะหนึ่งตามกฎหมายว่าด้วยตั๋วเงิน แต่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 900 ก็เป็นบทบัญญัติที่ครอบคลุมปิดช่องว่าง ของกฎหมายตั๋วเงินไว้แล้ว ผู้ลงลายมือชื่อในเช็คจึงยังคงต้องรับผิด ทั้งนี้เนื่องจากกฎหมายว่าด้วยตั๋วเงินมีวัตถุประสงค์เพื่อให้เช็คนั้นได้รับความเชื่อถือและสามารถใช้แทนเงินตราในธุรกิจการค้าได้อย่างแท้จริง เมื่อจำเลยถูกฟ้องให้รับผิดใช้เงินตามเช็คในฐานเป็นผู้สั่งจ่าย จำเลยมักจะยก ข้อต่อสู้อย่างหนึ่งว่าเช็คนั้นปราศจากมูลหนี้หรือมูลหนี้ที่ได้ออกเช็คเพื่อชำระนั้นได้ระงับ ไปแล้วบ้าง ซึ่งข้อต่อสู้ดังกล่าวนี้มีผลทางกฎหมายเป็นอย่างไร ผู้หมายเหตุจะขอ แยกพิจารณาเป็นกรณีศึกษาได้ดังต่อไปนี้ 1. กรณีจำเลยให้การต่อสู้ว่าโจทก์รับเช็คจากจำเลยด้วยตนเองโดยรู้อยู่ว่าเช็คนั้น ปราศจากมูลหนี้หรือมูลหนี้ตกเป็นโมฆะ กรณีนี้จำเลยเป็นผู้สั่งจ่ายเช็คและมอบให้แก่โจทก์โดยตรง หากโจทก์รู้อยู่แล้ว ว่าเช็คดังกล่าวไม่มีมูลหนี้ที่จำเลยจะต้องชำระ การใช้สิทธิเรียกร้องของโจทก์จึงมิได้เป็นไป โดยสุจริตและชอบด้วยกฎหมายและถือไม่ได้ว่าโจทก์เป็นผู้ทรงโดยชอบตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 904 ซึ่งจำเลยยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้โจทก์ได้ ภาระการพิสูจน์จึงตกแก่จำเลยและจำเลยมีสิทธินำพยานหลักฐานเข้าสืบได้ โดยมี คำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยในแนวนี้ไว้เช่นคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1288/2501(ป),761/2504,2932/2519,2513/2522, 130/2523 เป็นต้น 2. กรณีจำเลยให้การต่อสู้ว่าโจทก์รับโอนเช็คจากบุคคลอื่นโดยรู้อยู่ว่าเช็คนั้น ปราศจากมูลหนี้หรือมูลหนี้นั้นตกเป็นโมฆะ กรณีนี้ถือได้ว่าจำเลยให้การต่อสู้ว่าโจทก์มิใช่ผู้ทรงโดยสุจริตและชอบด้วยกฎหมายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 904 และเท่ากับต่อสู้ว่าการโอนเช็คระหว่างโจทก์กับผู้โอนมีขึ้นด้วยคบคิดกันฉ้อฉลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 916 ซึ่งจำเลยยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้โจทก์ได้ ภาระการพิสูจน์ตกแก่จำเลยและจำเลยมีสิทธินำพยานหลักฐานเข้าสืบได้ โดยมีคำพิพากษา ศาลฎีกาที่วินิจฉัยในแนวนี้ไว้เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1238/2501,1076/2507,372/2511,768/2511,1893/2518,802/2522, 166/2523,1941/2523,3820/2525,1322/2527,1833/2532,2190/2532 เป็นต้น 3. กรณีจำเลยให้การต่อสู้ว่าโจทก์รับโอนเช็คจากบุคคลอื่นโดยไม่รู้ว่าเช็คนั้นปราศจากมูลหนี้หรือมูลหนี้ตกเป็นโมฆะ กรณีนี้ถือได้ว่าโจทก์รับโอนเช็คมาโดยสุจริตจึงเป็นผู้ทรงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 904 และเมื่อตามคำให้การไม่ปรากฏว่าโจทก์รับโอนเช็คมาโดยรู้ว่าเช็คนั้นปราศจากมูลหนี้หรือมูลหนี้ตกเป็นโมฆะจึงถือไม่ได้ว่าจำเลยให้การต่อสู้ว่าการโอนเช็คระหว่างโจทก์กับผู้โอนมีขึ้นด้วยคบคิดกันฉ้อฉลตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 916 ข้อเท็จจริงที่ปรากฏตามคำฟ้องและคำให้การจึงเป็นอันเพียงพอให้วินิจฉัยได้แล้วโดยไม่จำต้องสืบพยานศาลย่อมงดสืบพยานโจทก์จำเลยและพิพากษาคดีได้ทันทีโดยมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยในแนวนี้ไว้เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 480/2514,270/2520,1545/2524,2385/2524,3083/2524,265/2526, 5250/2533,4336/2534 เป็นต้น สมชายพวงภู่คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยชำระเงินตามเช็คพร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี นับแต่วันที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน คำนวณถึงวันฟ้อง 18,750 บาทรวมต้นเงินและดอกเบี้ย 1,018,750 บาท และดอกเบี้ยอัตราดังกล่าวจากต้นเงินตามเช็คนับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระให้โจทก์เสร็จจำเลยให้การว่า เช็คพิพาทตามฟ้องไม่มีมูลหนี้ต่อกัน เป็นเช็คที่จำเลยมอบแก่โจทก์เป็นหลักฐานในการเข้าหุ้นส่วนค้าทองรูปพรรณ ต่อมากิจการค้าทองไม่มีผลกำไรโจทก์ไม่มีสิทธิเรียกเงินที่ลงหุ้นไปแล้วคืนเพราะหุ้นส่วนทุกคนต้องเฉลี่ยกันรับผิดในผลขาดทุน จึงไม่มีสิทธินำเช็คไปเรียกเก็บเงิน ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงที่คู่ความไม่โต้แย้งกันในชั้นฎีกาฟังได้ว่า เช็คพิพาทเป็นของธนาคารทหารไทย จำกัด (มหาชน) สาขาโรงพยาบาลสมเด็จพระปิ่นเกล้า ลงวันที่ 25 มิถุนายน 2539 จำนวนเงิน 1,000,000 บาท โดยจำเลยเป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายให้โจทก์ เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนด โจทก์ได้นำไปเรียกเก็บเงิน ปรากฏว่าธนาคารตามเช็คได้ปฏิเสธการจ่ายเงิน โดยให้เหตุผลว่า "โปรดติดต่อผู้สั่งจ่าย" เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2539 มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่าจำเลยต้องรับผิดใช้เงินตามเช็คพิพาทให้โจทก์หรือไม่ เห็นว่า พยานจำเลยเบิกความยืนยันว่า โจทก์ จำเลยและนางสาววิไลลักษณ์เป็นหุ้นส่วนกันโดยนำเงินมาลงทุนซื้อทองรูปพรรณไปขายนำกำไรมาแบ่งกัน แต่ไม่ปรากฏว่าจำเลยมีหลักฐานมาแสดงให้เห็นว่ามีการดำเนินกิจการอย่างไร มีการซื้อขายที่ไหนอย่างไร จำนวนเท่าใด ได้กำไรและขาดทุนเท่าใด แม้การเป็นหุ้นส่วนสามารถตกลงกันด้วยวาจาได้ก็ตาม แต่กิจการซื้อขายทองรูปพรรณซึ่งเป็นทรัพย์ที่มีราคาสูง มีรายละเอียดที่เป็นตัวเลขจำนวนมากยากแก่การจดจำจึงจำเป็นต้องมีการจดบันทึกและเก็บรักษาไว้ จำเลยเบิกความว่า เมื่อซื้อทองรูปพรรณมาแล้วได้ส่งมอบให้ตัวแทนต่างจังหวัดรับไปจำหน่าย จึงยิ่งต้องทำหลักฐานกันไว้ แต่จำเลยกลับไม่มีหลักฐานใด ๆ มาแสดงให้เห็นเลย อีกทั้งการเป็นหุ้นส่วนกันนั้น ประการสำคัญต้องมีการทำกิจการร่วมกัน แต่ตามคำเบิกความของพยานจำเลยไม่มีรายละเอียดว่าโจทก์ จำเลยและนางสาววิไลลักษณ์ทำกิจการร่วมกันอย่างไร มีแต่คำเบิกความลอย ๆว่า ได้นำเงินที่ลงหุ้นไปซื้อทองรูปพรรณนำไปให้ตัวแทนขาย หลักในการวินิจฉัยว่าเป็นหุ้นส่วนหรือไม่ อีกประการหนึ่งคือ ผู้เป็นหุ้นส่วนมีสิทธิที่จะได้รับส่วนกำไรอันเกิดจากกิจการที่ทำนั้นซึ่งหมายความว่า บุคคลที่ร่วมทำกิจการอย่างใดอย่างหนึ่งนั้นต้องมีสิทธิได้รับส่วนแบ่งในผลกำไร หากไม่ได้รับส่วนแบ่งในผลกำไรแต่ได้รับเป็นอย่างอื่น ก็ไม่ถือว่าเป็นหุ้นส่วน คดีนี้พยานจำเลยทั้งสองคนดังกล่าวเบิกความตอบทนายจำเลยถามค้านว่า ระหว่างหุ้นส่วนมีการแบ่งผลประโยชน์ให้กันทุกเดือน เดือนละ 2 เปอร์เซ็นต์ ของเงินลงทุน โดยไม่ต้องคำนึงถึงผลกำไรหรือขาดทุน แสดงให้เห็นได้ชัดว่าโจทก์ได้รับผลประโยชน์จากเงินที่ลงทุนทุกเดือนโดยไม่ได้รอผลกำไรจากกิจการแต่อย่างใด กรณีเช่นนี้จึงถือไม่ได้ว่าโจทก์เป็นหุ้นส่วนกับจำเลยเพื่อทำกิจการซื้อขายทองรูปพรรณแต่เป็นกรณีที่จำเลยให้ค่าตอบแทนแก่โจทก์จากการที่โจทก์ให้เงินจำเลยไปลงทุนทำกิจการเกี่ยวกับทองรูปพรรณอันเป็นกิจการของจำเลยเอง แม้จำเลยจะมีนางนิตยาปฎิมาสงเคราะห์ นางสาวสุมาลี ใคร้วานช นางวลีรัตน์ จิวจินดา และนางสาวกันต์ฤทัยเชื้อภิญญากุล มาเบิกความเป็นพยานว่า โจทก์จำเลยร่วมลงทุนค้าขายทองรูปพรรณก็ตาม แต่เป็นเพียงคำเบิกความลอย ๆ เท่านั้น ไม่มีรายละเอียดในการร่วมลงทุนว่าเป็นอย่างไร คำเบิกความของพยานจำเลยดังกล่าวจึงไม่มีน้ำหนักในการรับฟัง นอกจากนี้จำเลยประกอบธุรกิจค้าขายทองมาเป็นเวลานานเกือบ 30 ปี ย่อมรู้ดีว่าการลงลายมือชื่อในเช็คสั่งจ่ายเงินให้บุคคลอื่นต้องผูกพันตนเองอย่างไร จึงไม่น่าเชื่อว่าจำเลยจะยอมสั่งจ่ายเช็คพิพาทให้โจทก์โดยที่ไม่มีมูลหนี้ต่อกัน ฝ่ายโจทก์นำสืบว่า มูลเหตุที่จำเลยสั่งจ่ายเช็คพิพาทให้โจทก์ เนื่องจากจำเลยได้กู้เงินจากโจทก์หลายครั้ง ครั้งละ 100,000 บาท ถึง 300,000 บาท แล้วจำเลยออกเช็คเพื่อชำระหนี้ให้โจทก์ทุกครั้ง ต่อมารวมยอดหนี้ได้ 1,000,000 บาท จำเลยจึงสั่งจ่ายเช็คพิพาทให้โจทก์เพื่อชำระหนี้และขอรับเช็คฉบับก่อน ๆ ที่เคยสั่งจ่ายไว้คืนไป ซึ่งจำเลยก็เบิกความยอมรับว่าได้เคยสั่งจ่ายเช็คให้โจทก์หลายครั้ง แต่บ่ายเบี่ยงว่าได้สั่งจ่ายเช็คให้โจทก์ตามจำนวนหุ้นที่โจทก์ลงทุนแต่ละครั้ง และได้เปลี่ยนเช็คให้โจทก์ทุกครั้งที่ครบกำหนดจนกระทั่งเช็คมียอดลงทุนถึง 1,000,000 บาท พยานหลักฐานโจทก์มีเหตุผลและมีน้ำหนักในการรับฟังมากกว่าพยานหลักฐานจำเลยข้อเท็จจริงฟังได้ตามที่โจทก์นำสืบว่า จำเลยยืมเงินจากโจทก์หลายครั้ง โดยแต่ละครั้ง จำเลยสั่งจ่ายเช็คมอบให้โจทก์เพื่อเป็นการชำระหนี้ ต่อมายอดหนี้รวมกันแล้วเป็นเงิน 1,000,000 บาท จำเลยจึงสั่งจ่ายเช็คพิพาทให้โจทก์เพื่อชำระหนี้จำนวนดังกล่าว เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนดโจทก์นำไปเรียกเก็บเงินแต่ธนาคารตามเช็คได้ปฏิเสธการจ่ายเงินจำเลยเป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเช็คพิพาทจึงต้องรับผิดชำระเงินตามเช็คพิพาทให้โจทก์ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษายกฟ้องโจทก์นั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้จำเลยชำระเงินจำนวน 1,000,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับตั้งแต่วันที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน (วันที่ 2 กรกฎาคม 2539) เป็นต้นไปจนกว่าชำระเสร็จแก่โจทก์ แต่ดอกเบี้ยคำนวณถึงวันฟ้องให้ไม่เกิน18,750 บาท ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7148/2542นางสาวรพีพร บัวทองโจทก์นางสาววรธิดา เนตรจำนงค์จำเลย ป.พ.พ. ม. 900, ม. 1012ผู้เป็นหุ้นส่วนมีสิทธิได้รับส่วนกำไรอันเกิดจากกิจการที่ทำนั้น หากไม่ได้รับส่วนแบ่งในผลกำไรแต่ได้รับเป็นอย่างอื่น ไม่ถือว่าเป็นหุ้นส่วน ปรากฏว่าระหว่างโจทก์กับจำเลยมีการแบ่งผลประโยชน์ให้กันทุกเดือน เดือนละ 2 เปอร์เซ็นต์ ของเงินลงทุน โดยไม่ต้องคำนึงถึงผลกำไรหรือขาดทุน แสดงว่าโจทก์ได้รับผลประโยชน์จากเงินที่ลงทุนทุกเดือนโดย ไม่ได้รอผลกำไรจากกิจการแต่อย่างใด จึงถือไม่ได้ว่าโจทก์เป็นหุ้นส่วนกับจำเลยเพื่อ ทำกิจการซื้อขายทองรูปพรรณ แต่เป็นกรณีที่จำเลยให้ค่าตอบแทนแก่โจทก์จากการที่โจทก์ให้เงินจำเลยไปลงทุนทำกิจการเกี่ยวกับทองรูปพรรณอันเป็นกิจการของจำเลยเองจำเลยประกอบธุรกิจค้าขายทองมาเป็นเวลาเกือบ 30 ปี ย่อมรู้ดีว่าการลงลายมือชื่อในเช็คสั่งจ่ายเงินให้บุคคลอื่นต้องผูกพันตนเองอย่างไร จึงไม่น่าเชื่อว่าจำเลยจะยอมสั่งจ่าย เช็คพิพาทให้โจทก์โดยที่ไม่มีมูลหนี้ต่อกัน เมื่อโจทก์ยืนยันว่ามูลเหตุที่จำเลยสั่งจ่ายเช็คพิพาท ให้โจทก์มาจากการที่จำเลยกู้เงินโจทก์หลายครั้งรวมยอดหนี้ได้ 1,000,000 บาท จำเลย จึงสั่งจ่ายเช็คพิพาทเพื่อชำระหนี้ เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนดนำไปเรียกเก็บเงิน แต่ธนาคารได้ปฏิเสธการจ่ายเงิน จำเลยซึ่งเป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเช็คพิพาทจึงต้องรับผิดชำระเงินตามเช็คพิพาทให้โจทก์โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยชำระเงินตามเช็คพร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี นับแต่วันที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน คำนวณถึงวันฟ้อง 18,750 บาทรวมต้นเงินและดอกเบี้ย 1,018,750 บาท และดอกเบี้ยอัตราดังกล่าวจากต้นเงินตามเช็คนับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระให้โจทก์เสร็จจำเลยให้การว่า เช็คพิพาทตามฟ้องไม่มีมูลหนี้ต่อกัน เป็นเช็คที่จำเลยมอบแก่โจทก์เป็นหลักฐานในการเข้าหุ้นส่วนค้าทองรูปพรรณ ต่อมากิจการค้าทองไม่มีผลกำไรโจทก์ไม่มีสิทธิเรียกเงินที่ลงหุ้นไปแล้วคืนเพราะหุ้นส่วนทุกคนต้องเฉลี่ยกันรับผิดในผลขาดทุน จึงไม่มีสิทธินำเช็คไปเรียกเก็บเงิน ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงที่คู่ความไม่โต้แย้งกันในชั้นฎีกาฟังได้ว่า เช็คพิพาทเป็นของธนาคารทหารไทย จำกัด (มหาชน) สาขาโรงพยาบาลสมเด็จพระปิ่นเกล้า ลงวันที่ 25 มิถุนายน 2539 จำนวนเงิน 1,000,000 บาท โดยจำเลยเป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายให้โจทก์ เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนด โจทก์ได้นำไปเรียกเก็บเงิน ปรากฏว่าธนาคารตามเช็คได้ปฏิเสธการจ่ายเงิน โดยให้เหตุผลว่า "โปรดติดต่อผู้สั่งจ่าย" เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2539 มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่าจำเลยต้องรับผิดใช้เงินตามเช็คพิพาทให้โจทก์หรือไม่ เห็นว่า พยานจำเลยเบิกความยืนยันว่า โจทก์ จำเลยและนางสาววิไลลักษณ์เป็นหุ้นส่วนกันโดยนำเงินมาลงทุนซื้อทองรูปพรรณไปขายนำกำไรมาแบ่งกัน แต่ไม่ปรากฏว่าจำเลยมีหลักฐานมาแสดงให้เห็นว่ามีการดำเนินกิจการอย่างไร มีการซื้อขายที่ไหนอย่างไร จำนวนเท่าใด ได้กำไรและขาดทุนเท่าใด แม้การเป็นหุ้นส่วนสามารถตกลงกันด้วยวาจาได้ก็ตาม แต่กิจการซื้อขายทองรูปพรรณซึ่งเป็นทรัพย์ที่มีราคาสูง มีรายละเอียดที่เป็นตัวเลขจำนวนมากยากแก่การจดจำจึงจำเป็นต้องมีการจดบันทึกและเก็บรักษาไว้ จำเลยเบิกความว่า เมื่อซื้อทองรูปพรรณมาแล้วได้ส่งมอบให้ตัวแทนต่างจังหวัดรับไปจำหน่าย จึงยิ่งต้องทำหลักฐานกันไว้ แต่จำเลยกลับไม่มีหลักฐานใด ๆ มาแสดงให้เห็นเลย อีกทั้งการเป็นหุ้นส่วนกันนั้น ประการสำคัญต้องมีการทำกิจการร่วมกัน แต่ตามคำเบิกความของพยานจำเลยไม่มีรายละเอียดว่าโจทก์ จำเลยและนางสาววิไลลักษณ์ทำกิจการร่วมกันอย่างไร มีแต่คำเบิกความลอย ๆว่า ได้นำเงินที่ลงหุ้นไปซื้อทองรูปพรรณนำไปให้ตัวแทนขาย หลักในการวินิจฉัยว่าเป็นหุ้นส่วนหรือไม่ อีกประการหนึ่งคือ ผู้เป็นหุ้นส่วนมีสิทธิที่จะได้รับส่วนกำไรอันเกิดจากกิจการที่ทำนั้นซึ่งหมายความว่า บุคคลที่ร่วมทำกิจการอย่างใดอย่างหนึ่งนั้นต้องมีสิทธิได้รับส่วนแบ่งในผลกำไร หากไม่ได้รับส่วนแบ่งในผลกำไรแต่ได้รับเป็นอย่างอื่น ก็ไม่ถือว่าเป็นหุ้นส่วน คดีนี้พยานจำเลยทั้งสองคนดังกล่าวเบิกความตอบทนายจำเลยถามค้านว่า ระหว่างหุ้นส่วนมีการแบ่งผลประโยชน์ให้กันทุกเดือน เดือนละ 2 เปอร์เซ็นต์ ของเงินลงทุน โดยไม่ต้องคำนึงถึงผลกำไรหรือขาดทุน แสดงให้เห็นได้ชัดว่าโจทก์ได้รับผลประโยชน์จากเงินที่ลงทุนทุกเดือนโดยไม่ได้รอผลกำไรจากกิจการแต่อย่างใด กรณีเช่นนี้จึงถือไม่ได้ว่าโจทก์เป็นหุ้นส่วนกับจำเลยเพื่อทำกิจการซื้อขายทองรูปพรรณแต่เป็นกรณีที่จำเลยให้ค่าตอบแทนแก่โจทก์จากการที่โจทก์ให้เงินจำเลยไปลงทุนทำกิจการเกี่ยวกับทองรูปพรรณอันเป็นกิจการของจำเลยเอง แม้จำเลยจะมีนางนิตยาปฎิมาสงเคราะห์ นางสาวสุมาลี ใคร้วานช นางวลีรัตน์ จิวจินดา และนางสาวกันต์ฤทัยเชื้อภิญญากุล มาเบิกความเป็นพยานว่า โจทก์จำเลยร่วมลงทุนค้าขายทองรูปพรรณก็ตาม แต่เป็นเพียงคำเบิกความลอย ๆ เท่านั้น ไม่มีรายละเอียดในการร่วมลงทุนว่าเป็นอย่างไร คำเบิกความของพยานจำเลยดังกล่าวจึงไม่มีน้ำหนักในการรับฟัง นอกจากนี้จำเลยประกอบธุรกิจค้าขายทองมาเป็นเวลานานเกือบ 30 ปี ย่อมรู้ดีว่าการลงลายมือชื่อในเช็คสั่งจ่ายเงินให้บุคคลอื่นต้องผูกพันตนเองอย่างไร จึงไม่น่าเชื่อว่าจำเลยจะยอมสั่งจ่ายเช็คพิพาทให้โจทก์โดยที่ไม่มีมูลหนี้ต่อกัน ฝ่ายโจทก์นำสืบว่า มูลเหตุที่จำเลยสั่งจ่ายเช็คพิพาทให้โจทก์ เนื่องจากจำเลยได้กู้เงินจากโจทก์หลายครั้ง ครั้งละ 100,000 บาท ถึง 300,000 บาท แล้วจำเลยออกเช็คเพื่อชำระหนี้ให้โจทก์ทุกครั้ง ต่อมารวมยอดหนี้ได้ 1,000,000 บาท จำเลยจึงสั่งจ่ายเช็คพิพาทให้โจทก์เพื่อชำระหนี้และขอรับเช็คฉบับก่อน ๆ ที่เคยสั่งจ่ายไว้คืนไป ซึ่งจำเลยก็เบิกความยอมรับว่าได้เคยสั่งจ่ายเช็คให้โจทก์หลายครั้ง แต่บ่ายเบี่ยงว่าได้สั่งจ่ายเช็คให้โจทก์ตามจำนวนหุ้นที่โจทก์ลงทุนแต่ละครั้ง และได้เปลี่ยนเช็คให้โจทก์ทุกครั้งที่ครบกำหนดจนกระทั่งเช็คมียอดลงทุนถึง 1,000,000 บาท พยานหลักฐานโจทก์มีเหตุผลและมีน้ำหนักในการรับฟังมากกว่าพยานหลักฐานจำเลยข้อเท็จจริงฟังได้ตามที่โจทก์นำสืบว่า จำเลยยืมเงินจากโจทก์หลายครั้ง โดยแต่ละครั้ง จำเลยสั่งจ่ายเช็คมอบให้โจทก์เพื่อเป็นการชำระหนี้ ต่อมายอดหนี้รวมกันแล้วเป็นเงิน 1,000,000 บาท จำเลยจึงสั่งจ่ายเช็คพิพาทให้โจทก์เพื่อชำระหนี้จำนวนดังกล่าว เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนดโจทก์นำไปเรียกเก็บเงินแต่ธนาคารตามเช็คได้ปฏิเสธการจ่ายเงินจำเลยเป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเช็คพิพาทจึงต้องรับผิดชำระเงินตามเช็คพิพาทให้โจทก์ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษายกฟ้องโจทก์นั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้จำเลยชำระเงินจำนวน 1,000,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับตั้งแต่วันที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน (วันที่ 2 กรกฎาคม 2539) เป็นต้นไปจนกว่าชำระเสร็จแก่โจทก์ แต่ดอกเบี้ยคำนวณถึงวันฟ้องให้ไม่เกิน18,750 บาท(ชนะ ภาสกานนท์-ระพินทร บรรจงศิลป-ผล อนุวัตรนิติการ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีที่โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยรับผิดชำระเงินตามเช็คนั้น เมื่อจำเลยเป็นผู้ลงลายมือชื่อในเช็คไม่ว่าจะในฐานะ ผู้สั่งจ่าย ผู้รับรอง ผู้สลักหลัง หรือผู้รับประกันด้วยอาวัล จำเลย ย่อมต้องรับผิดตามเนื้อความในเช็คนั้น เว้นแต่จะได้เขียนแถลงในเช็คว่ากระทำการแทนบุคคลอีกคนหนึ่ง ทั้งนี้ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 900 และมาตรา 901 แม้กระทั่งการที่จำเลยได้ลงลายมือชื่อที่ด้านหลังเช็คซึ่งระบุชื่อผู้อื่นเป็นผู้รับเงิน ขีดฆ่าคำว่าผู้ถือและเป็นเช็คห้ามเปลี่ยนมือ โดยถือไม่ได้ว่าเป็นการสลักหลังหรือรับประกัน เป็นอาวัล แต่ศาลฎีกาก็วินิจฉัยว่า เมื่อจำเลยลงลายมือชื่อในเช็คด้วยความสมัครใจ จึงต้อง รับผิดต่อผู้ทรงตามเนื้อความในเช็คนั้นอย่างเดียวกับผู้สั่งจ่ายตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 900(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3788/2524(ป)) ดังนั้นจึงเป็นที่เห็นได้ว่า เมื่อบุคคลใดลงลายมือชื่อในเช็คแล้วย่อมยากที่จะปฏิเสธความรับผิดตามเนื้อความในเช็คได้ แม้การลงลายมือชื่อในเช็คจะมิใช่ การลงในฐานะใดฐานะหนึ่งตามกฎหมายว่าด้วยตั๋วเงิน แต่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 900 ก็เป็นบทบัญญัติที่ครอบคลุมปิดช่องว่าง ของกฎหมายตั๋วเงินไว้แล้ว ผู้ลงลายมือชื่อในเช็คจึงยังคงต้องรับผิด ทั้งนี้เนื่องจากกฎหมายว่าด้วยตั๋วเงินมีวัตถุประสงค์เพื่อให้เช็คนั้นได้รับความเชื่อถือและสามารถใช้แทนเงินตราในธุรกิจการค้าได้อย่างแท้จริง เมื่อจำเลยถูกฟ้องให้รับผิดใช้เงินตามเช็คในฐานเป็นผู้สั่งจ่าย จำเลยมักจะยก ข้อต่อสู้อย่างหนึ่งว่าเช็คนั้นปราศจากมูลหนี้หรือมูลหนี้ที่ได้ออกเช็คเพื่อชำระนั้นได้ระงับ ไปแล้วบ้าง ซึ่งข้อต่อสู้ดังกล่าวนี้มีผลทางกฎหมายเป็นอย่างไร ผู้หมายเหตุจะขอ แยกพิจารณาเป็นกรณีศึกษาได้ดังต่อไปนี้ 1. กรณีจำเลยให้การต่อสู้ว่าโจทก์รับเช็คจากจำเลยด้วยตนเองโดยรู้อยู่ว่าเช็คนั้น ปราศจากมูลหนี้หรือมูลหนี้ตกเป็นโมฆะ กรณีนี้จำเลยเป็นผู้สั่งจ่ายเช็คและมอบให้แก่โจทก์โดยตรง หากโจทก์รู้อยู่แล้ว ว่าเช็คดังกล่าวไม่มีมูลหนี้ที่จำเลยจะต้องชำระ การใช้สิทธิเรียกร้องของโจทก์จึงมิได้เป็นไป โดยสุจริตและชอบด้วยกฎหมายและถือไม่ได้ว่าโจทก์เป็นผู้ทรงโดยชอบตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 904 ซึ่งจำเลยยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้โจทก์ได้ ภาระการพิสูจน์จึงตกแก่จำเลยและจำเลยมีสิทธินำพยานหลักฐานเข้าสืบได้ โดยมี คำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยในแนวนี้ไว้เช่นคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1288/2501(ป),761/2504,2932/2519,2513/2522, 130/2523 เป็นต้น 2. กรณีจำเลยให้การต่อสู้ว่าโจทก์รับโอนเช็คจากบุคคลอื่นโดยรู้อยู่ว่าเช็คนั้น ปราศจากมูลหนี้หรือมูลหนี้นั้นตกเป็นโมฆะ กรณีนี้ถือได้ว่าจำเลยให้การต่อสู้ว่าโจทก์มิใช่ผู้ทรงโดยสุจริตและชอบด้วยกฎหมายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 904 และเท่ากับต่อสู้ว่าการโอนเช็คระหว่างโจทก์กับผู้โอนมีขึ้นด้วยคบคิดกันฉ้อฉลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 916 ซึ่งจำเลยยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้โจทก์ได้ ภาระการพิสูจน์ตกแก่จำเลยและจำเลยมีสิทธินำพยานหลักฐานเข้าสืบได้ โดยมีคำพิพากษา ศาลฎีกาที่วินิจฉัยในแนวนี้ไว้เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1238/2501,1076/2507,372/2511,768/2511,1893/2518,802/2522, 166/2523,1941/2523,3820/2525,1322/2527,1833/2532,2190/2532 เป็นต้น 3. กรณีจำเลยให้การต่อสู้ว่าโจทก์รับโอนเช็คจากบุคคลอื่นโดยไม่รู้ว่าเช็คนั้นปราศจากมูลหนี้หรือมูลหนี้ตกเป็นโมฆะ กรณีนี้ถือได้ว่าโจทก์รับโอนเช็คมาโดยสุจริตจึงเป็นผู้ทรงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 904 และเมื่อตามคำให้การไม่ปรากฏว่าโจทก์รับโอนเช็คมาโดยรู้ว่าเช็คนั้นปราศจากมูลหนี้หรือมูลหนี้ตกเป็นโมฆะจึงถือไม่ได้ว่าจำเลยให้การต่อสู้ว่าการโอนเช็คระหว่างโจทก์กับผู้โอนมีขึ้นด้วยคบคิดกันฉ้อฉลตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 916 ข้อเท็จจริงที่ปรากฏตามคำฟ้องและคำให้การจึงเป็นอันเพียงพอให้วินิจฉัยได้แล้วโดยไม่จำต้องสืบพยานศาลย่อมงดสืบพยานโจทก์จำเลยและพิพากษาคดีได้ทันทีโดยมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยในแนวนี้ไว้เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 480/2514,270/2520,1545/2524,2385/2524,3083/2524,265/2526, 5250/2533,4336/2534 เป็นต้น สมชายพวงภู่