คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7556/2537หลักกฎหมาย: ศาลชั้นต้นฟังข้อเท็จจริงว่า โจทก์ได้ทำสัญญาขายที่พิพาททั้งแปลงให้แก่จำเลยและจำเลยครอบครองยึดถือเพื่อตนแล้ว จำเลยจึงได้สิทธิครอบครองที่พิพาท การที่จำเลยได้สิทธิครอบครองที่พิพาทจึงเป็นผลจากสัญญาซื้อขายที่โจทก์ตกลงขายและส่งมอบการครอบครองให้แก่จำเลย หาใช่จำเลยได้สิทธิครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1367 แต่ประการเดียวไม่ผู้ร้องจึงชอบที่จะกล่าวอ้างได้ว่าที่พิพาทเป็นสินสมรสระหว่างโจทก์กับผู้ร้อง โจทก์ขายให้แก่จำเลยโดยผู้ร้องมิได้ให้ความยินยอม ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยได้สิทธิครอบครองที่พิพาท ให้โจทก์จดทะเบียนโอนแก่จำเลย หากไม่ดำเนินการให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาแทนจำเลยซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาย่อมมีสิทธิบังคับคดีตามคำพิพากษาเอาแก่โจทก์ซึ่งเป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษาต่อไปการที่ผู้ร้องร้องว่าโจทก์นำที่พิพาทซึ่งเป็นสินสมรสไปขายให้แก่จำเลยโดยผู้ร้องมิได้ให้ความยินยอม เท่ากับเป็นการกล่าวอ้างว่าการซื้อขายที่พิพาทไม่ผูกพันที่พิพาทอันเป็นสินสมรสในส่วนของผู้ร้องและนับได้ว่าเป็นสิทธิอื่น ๆ ที่ผู้ร้องอาจขอให้บังคับเหนือทรัพย์สินนั้นได้ตามกฎหมาย ซึ่งการบังคับคดีแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษานั้นย่อมไม่กระทบกระทั่งถึงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 287 ผู้ร้องจึงมีสิทธิร้องเข้ามาในคดีได้คดีสืบเนื่องจากศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าโจทก์ขายที่พิพาทให้จำเลยแล้วพิพากษาว่า จำเลยเป็นผู้มีสิทธิครอบครองที่พิพาทตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) เลขที่ 178 หมู่ที่ 4 ตำบลน้ำซึมอำเภอเมืองอุทัยธานี จังหวัดอุทัยธานี ให้โจทก์จดทะเบียนโอนที่พิพาทให้จำเลย หากไม่ดำเนินให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาแทนและให้โจทก์ใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนจำเลยคดีถึงที่สุดผู้ร้องยื่นคำร้องว่า ผู้ร้องเป็นภรรยาโจทก์ ที่พิพาทเป็นสินสมรสระหว่างโจทก์และผู้ร้อง โจทก์ขายที่พิพาทให้จำเลยโดยผู้ร้องไม่ทราบและไม่ได้ให้ความยินยอมการขายที่พิพาทจึงไม่ผูกพันส่วนที่เป็นของผู้ร้องจำนวนกึ่งหนึ่ง คำพิพากษาของศาลไม่ผูกพันผู้ร้องซึ่งเป็นบุคคลภายนอก ขอให้ศาลมีคำสั่งว่าที่พิพาทเป็นของผู้ร้องกึ่งหนึ่ง โดยแบ่งที่พิพาทออกเป็นสองส่วนเท่า ๆ กัน ห้ามจำเลยยุ่งเกี่ยวที่พิพาทส่วนของผู้ร้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1)ศาลชั้นต้นสั่งคำร้องว่า การร้องสอดตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1) จะต้องร้องสอดเข้ามาในระหว่างพิจารณา เมื่อศาลมีคำพิพากษาไปแล้วจะร้องสอดเข้ามาไม่ได้ให้ยกคำร้องผู้ร้องอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษายกคำสั่งศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นรับคำร้องของผู้ร้องไว้ดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยฎีกาว่า จำเลยได้สิทธิครอบครองในที่พิพาทตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1367 มิใช่ได้สิทธิตามสัญญาซื้อขาย ผู้ร้องไม่มีสิทธิกล่าวอ้างว่า ที่พิพาทเป็นสินสมรสระหว่างโจทก์กับผู้ร้องและโจทก์ขายที่พิพาทให้แก่จำเลย โดยผู้ร้องมิได้ให้ความยินยอมนั้น เห็นว่า ในคดีเดิมศาลชั้นต้นฟังข้อเท็จจริงว่า โจทก์ได้ทำสัญญาขายที่พิพาททั้งแปลงให้แก่จำเลย และจำเลยครอบครองยึดถือเพื่อตนแล้ว จำเลยจึงได้สิทธิครอบครองที่พิพาทดังนั้น การที่จำเลยได้สิทธิครอบครองที่พิพาทซึ่งเป็นที่ดิน น.ส.3จึงเป็นผลจากสัญญาซื้อขายที่โจทก์ตกลงขายและส่งมอบการครอบครองให้แก่จำเลยนั่นเองการได้สิทธิครอบครองที่พิพาทของจำเลยย่อมเป็นการได้สิทธิมาตามสัญญาซื้อขาย ดังนั้น ผู้ร้องชอบที่จะกล่าวอ้างได้ว่าที่พิพาทเป็นสินสมรสระหว่างโจทก์กับผู้ร้องโจทก์ขายให้แก่จำเลยโดยผู้ร้องมิได้ให้ความยินยอมได้ ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นที่จำเลยฎีกาต่อมาว่าผู้ร้องไม่มีสิทธิร้องกล่าวอ้างเข้ามาในคดีนั้นเห็นว่า การที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยได้สิทธิครอบครองที่พิพาทให้โจทก์จดทะเบียนโอนแก่จำเลย หากไม่ดำเนินการให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาแทน คดีถึงที่สุดแล้ว จำเลยซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาย่อมมีสิทธิบังคับคดีตามคำพิพากษาเอาแก่โจทก์ซึ่งเป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษาต่อไป การที่ผู้ร้องซึ่งเป็นบุคคลภายนอกร้องเข้ามาในชั้นนี้ว่า โจทก์นำที่พิพาทซึ่งเป็นสินสมรสไปขายให้แก่จำเลยโดยผู้ร้องซึ่งเป็นภริยาโจทก์มิได้ให้ความยินยอม เท่ากับเป็นการกล่าวอ้างข้อเท็จจริงขึ้นว่าการซื้อขายที่พิพาทระหว่างโจทก์กับจำเลยไม่ผูกพันที่พิพาทอันเป็นสินสมรสในส่วนของผู้ร้องและนับได้ว่าเป็นสิทธิอื่น ๆ ที่ผู้ร้องอาจขอให้บังคับเหนือทรัพย์สินนั้นได้ตามกฎหมาย ซึ่งการบังคับคดีแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษานั้นย่อมไม่กระทบกระทั่งถึงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 287 ผู้ร้องจึงมีสิทธิร้องกล่าวอ้างเข้ามาในคดีนี้ได้ ศาลชั้นต้นชอบที่จะรับคำร้องของผู้ร้องไว้ไต่สวนต่อไป ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษามาชอบแล้ว ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยเมื่อวินิจฉัยเช่นนี้แล้ว ปัญหาที่ว่าคำร้องของผู้ร้องเป็นคำร้องสอดตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1)หรือไม่ จึงไม่เป็นสาระแก่คดีไม่จำต้องวินิจฉัย"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7556/2537นาย เชิด บัว บานโจทก์นาง สำเนียง บัว บานผู้ร้องนาง พ ยอม ดีด สีจำเลย ป.พ.พ. ม. 1480 ป.วิ.พ. ม. 287 ศาลชั้นต้นฟังข้อเท็จจริงว่า โจทก์ได้ทำสัญญาขายที่พิพาททั้งแปลงให้แก่จำเลยและจำเลยครอบครองยึดถือเพื่อตนแล้ว จำเลยจึงได้สิทธิครอบครองที่พิพาท การที่จำเลยได้สิทธิครอบครองที่พิพาทจึงเป็นผลจากสัญญาซื้อขายที่โจทก์ตกลงขายและส่งมอบการครอบครองให้แก่จำเลย หาใช่จำเลยได้สิทธิครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1367 แต่ประการเดียวไม่ผู้ร้องจึงชอบที่จะกล่าวอ้างได้ว่าที่พิพาทเป็นสินสมรสระหว่างโจทก์กับผู้ร้อง โจทก์ขายให้แก่จำเลยโดยผู้ร้องมิได้ให้ความยินยอม ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยได้สิทธิครอบครองที่พิพาท ให้โจทก์จดทะเบียนโอนแก่จำเลย หากไม่ดำเนินการให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาแทนจำเลยซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาย่อมมีสิทธิบังคับคดีตามคำพิพากษาเอาแก่โจทก์ซึ่งเป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษาต่อไปการที่ผู้ร้องร้องว่าโจทก์นำที่พิพาทซึ่งเป็นสินสมรสไปขายให้แก่จำเลยโดยผู้ร้องมิได้ให้ความยินยอม เท่ากับเป็นการกล่าวอ้างว่าการซื้อขายที่พิพาทไม่ผูกพันที่พิพาทอันเป็นสินสมรสในส่วนของผู้ร้องและนับได้ว่าเป็นสิทธิอื่น ๆ ที่ผู้ร้องอาจขอให้บังคับเหนือทรัพย์สินนั้นได้ตามกฎหมาย ซึ่งการบังคับคดีแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษานั้นย่อมไม่กระทบกระทั่งถึงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 287 ผู้ร้องจึงมีสิทธิร้องเข้ามาในคดีได้คดีสืบเนื่องจากศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าโจทก์ขายที่พิพาทให้จำเลยแล้วพิพากษาว่า จำเลยเป็นผู้มีสิทธิครอบครองที่พิพาทตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) เลขที่ 178 หมู่ที่ 4 ตำบลน้ำซึมอำเภอเมืองอุทัยธานี จังหวัดอุทัยธานี ให้โจทก์จดทะเบียนโอนที่พิพาทให้จำเลย หากไม่ดำเนินให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาแทนและให้โจทก์ใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนจำเลยคดีถึงที่สุดผู้ร้องยื่นคำร้องว่า ผู้ร้องเป็นภรรยาโจทก์ ที่พิพาทเป็นสินสมรสระหว่างโจทก์และผู้ร้อง โจทก์ขายที่พิพาทให้จำเลยโดยผู้ร้องไม่ทราบและไม่ได้ให้ความยินยอมการขายที่พิพาทจึงไม่ผูกพันส่วนที่เป็นของผู้ร้องจำนวนกึ่งหนึ่ง คำพิพากษาของศาลไม่ผูกพันผู้ร้องซึ่งเป็นบุคคลภายนอก ขอให้ศาลมีคำสั่งว่าที่พิพาทเป็นของผู้ร้องกึ่งหนึ่ง โดยแบ่งที่พิพาทออกเป็นสองส่วนเท่า ๆ กัน ห้ามจำเลยยุ่งเกี่ยวที่พิพาทส่วนของผู้ร้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1)ศาลชั้นต้นสั่งคำร้องว่า การร้องสอดตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1) จะต้องร้องสอดเข้ามาในระหว่างพิจารณา เมื่อศาลมีคำพิพากษาไปแล้วจะร้องสอดเข้ามาไม่ได้ให้ยกคำร้องผู้ร้องอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษายกคำสั่งศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นรับคำร้องของผู้ร้องไว้ดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยฎีกาว่า จำเลยได้สิทธิครอบครองในที่พิพาทตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1367 มิใช่ได้สิทธิตามสัญญาซื้อขาย ผู้ร้องไม่มีสิทธิกล่าวอ้างว่า ที่พิพาทเป็นสินสมรสระหว่างโจทก์กับผู้ร้องและโจทก์ขายที่พิพาทให้แก่จำเลย โดยผู้ร้องมิได้ให้ความยินยอมนั้น เห็นว่า ในคดีเดิมศาลชั้นต้นฟังข้อเท็จจริงว่า โจทก์ได้ทำสัญญาขายที่พิพาททั้งแปลงให้แก่จำเลย และจำเลยครอบครองยึดถือเพื่อตนแล้ว จำเลยจึงได้สิทธิครอบครองที่พิพาทดังนั้น การที่จำเลยได้สิทธิครอบครองที่พิพาทซึ่งเป็นที่ดิน น.ส.3จึงเป็นผลจากสัญญาซื้อขายที่โจทก์ตกลงขายและส่งมอบการครอบครองให้แก่จำเลยนั่นเองการได้สิทธิครอบครองที่พิพาทของจำเลยย่อมเป็นการได้สิทธิมาตามสัญญาซื้อขาย ดังนั้น ผู้ร้องชอบที่จะกล่าวอ้างได้ว่าที่พิพาทเป็นสินสมรสระหว่างโจทก์กับผู้ร้องโจทก์ขายให้แก่จำเลยโดยผู้ร้องมิได้ให้ความยินยอมได้ ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นที่จำเลยฎีกาต่อมาว่าผู้ร้องไม่มีสิทธิร้องกล่าวอ้างเข้ามาในคดีนั้นเห็นว่า การที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยได้สิทธิครอบครองที่พิพาทให้โจทก์จดทะเบียนโอนแก่จำเลย หากไม่ดำเนินการให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาแทน คดีถึงที่สุดแล้ว จำเลยซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาย่อมมีสิทธิบังคับคดีตามคำพิพากษาเอาแก่โจทก์ซึ่งเป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษาต่อไป การที่ผู้ร้องซึ่งเป็นบุคคลภายนอกร้องเข้ามาในชั้นนี้ว่า โจทก์นำที่พิพาทซึ่งเป็นสินสมรสไปขายให้แก่จำเลยโดยผู้ร้องซึ่งเป็นภริยาโจทก์มิได้ให้ความยินยอม เท่ากับเป็นการกล่าวอ้างข้อเท็จจริงขึ้นว่าการซื้อขายที่พิพาทระหว่างโจทก์กับจำเลยไม่ผูกพันที่พิพาทอันเป็นสินสมรสในส่วนของผู้ร้องและนับได้ว่าเป็นสิทธิอื่น ๆ ที่ผู้ร้องอาจขอให้บังคับเหนือทรัพย์สินนั้นได้ตามกฎหมาย ซึ่งการบังคับคดีแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษานั้นย่อมไม่กระทบกระทั่งถึงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 287 ผู้ร้องจึงมีสิทธิร้องกล่าวอ้างเข้ามาในคดีนี้ได้ ศาลชั้นต้นชอบที่จะรับคำร้องของผู้ร้องไว้ไต่สวนต่อไป ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษามาชอบแล้ว ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยเมื่อวินิจฉัยเช่นนี้แล้ว ปัญหาที่ว่าคำร้องของผู้ร้องเป็นคำร้องสอดตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1)หรือไม่ จึงไม่เป็นสาระแก่คดีไม่จำต้องวินิจฉัย"พิพากษายืน(สถิตย์ สิทธิลักษณ์-ปรีชา เฉลิมวณิชย์-ธีระจิต ไชยาคำ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ การร้องสอดในชั้นบังคับคดีตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 57(1) กับการร้องขอกันส่วนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 287 การร้องขัดทรัพย์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 288 รวมทั้งการขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้จำนองหรือบุริมสิทธิ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 289 มีข้อแตกต่างกันอย่างไรนั้น ในทางตำรานักกฎหมายมีความเห็นยังไม่ลงรอยกันนักบางท่านได้ยกตัวอย่างการร้องสอดในชั้นบังคับคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1) เช่น โจทก์ก็นำยึดที่ดินโดยอ้างว่าเป็นของจำเลย บุคคลภายนอกที่เป็นเจ้าของที่ดินนั้นทั้งหมดหรือแต่บางส่วน ถือว่ามีสิทธิเรียกร้องเกี่ยวเนื่องด้วยการบังคับคดีตามคำพิพากษา มีสิทธิร้องสอดเข้ามาเป็นคู่ความฝ่ายที่สามในชั้นบังคับคดีได้ แต่มีบางท่านไม่เห็นด้วยโดยให้เหตุผลว่ากรณีบุคคลภายนอกเป็นเจ้าของทรัพย์ทั้งหมด เป็นเรื่องร้องขัดทรัพย์ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 288 ถ้าเป็นเจ้าของทรัพย์บางส่วนร่วมกับจำเลยก็อาจร้องขอกันส่วนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 287 ได้อยู่แล้ว ไม่จำเป็นต้องอาศัยบทบัญญัติ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1)ตอนท้ายอีก การร้องสอดในชั้นบังคับคดี น่าจะเป็นกรณี เช่นโจทก์นำยึดทรัพย์โดยเข้าใจว่าเป็นของจำเลย นาย ก. ร้องขัดทรัพย์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 288 อ้างว่าทรัพย์ที่ถูกยึดดังกล่าวเป็นของตนมิใช่ของจำเลย เช่นนี้ หากปรากฏว่าแท้จริงแล้ว ทรัพย์นั้นเป็นของนายข. นายข. ย่อมร้องเข้ามาในชั้นบังคับคดีได้ว่า ทรัพย์ที่ถูกยึดนั้น มิใช่ของจำเลยและมิใช่ของนายก. แต่เป็นของตนต่างหากการร้องเช่นนี้มิใช่เป็นการร้องขัดทรัพย์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 288 หรือร้องกันส่วนตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 287 แต่พออนุโลมว่าเป็นการร้องสอดในชั้นบังคับคดี ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1) ตอนท้ายได้ มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยว่า การร้องขัดทรัพย์มิใช่เป็นการร้องสอดตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1) คือคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 778/2503 วินิจฉัยไว้ว่า การที่โจทก์ฟ้องเรียกจักรคืนจากจำเลย เพราะจำเลยผิดสัญญาซื้อขาย โจทก์ขอให้ยึดจักรก่อนพิพากษา ศาลอนุญาต เจ้าพนักงานบังคับคดีได้ยึดจักรรายนี้จากผู้ร้องซึ่งเป็นผู้รับจำนำจักรไว้จากจำเลย ผู้ร้องจึงร้องขอให้ปล่อยจักรที่ยึด ดังนี้ กรณีเป็นเรื่องร้องขัดทรัพย์มิใช่ร้องสอดตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1) และในกรณีเช่นนี้โจทก์ย่อมดำเนินการบังคับคดีกับทรัพย์ (จักร) นั้นได้ หาจำต้องฟ้องร้องเรียกทรัพย์นั้นจากผู้ร้องแต่ประการใดไม่ หากผู้ร้องจะเถียงว่า เป็นของผู้ร้องก็มีโอกาสร้องขัดทรัพย์ได้อยู่แล้ว จะเห็นได้ว่าคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 778/2503 วินิจฉัยชี้ชัดลงไปว่า การร้องขัดทรัพย์มิใช่เป็นร้องสอดในชั้นบังคับคดี แม้ศาลฎีกาจะไม่ได้ให้เหตุผลถึงข้อแตกต่างแต่พอจะรวมเอาเหตุผลของศาลฎีกาได้ว่า การปล่อยทรัพย์ที่ถูกยึด เป็นการร้องขัดทรัพย์ที่กฎหมายบัญญัติไว้โดยเฉพาะแล้วนั่นเอง อาจจะทำให้เข้าใจผิดไปว่า กรณียึดทรัพย์เพื่อเอาคืนรวมทั้งกรณีผู้รับจำนำสามารถร้องขัดทรัพย์ได้ความจริงแล้ว ประเด็นมิใช่อยู่ที่ว่าผู้รับจำนำจะร้องขัดทรัพย์ได้หรือไม่ แต่เป็นข้อเท็จจริงที่โจทก์ฟ้องให้ส่งมอบจักรคืน ถ้าคืนไม่ได้ให้ใช้ราคาด้วย และยังได้ความว่า ผู้ร้องเป็นผู้รับจำนำทรัพย์ที่ถูกยึดเท่านั้น ไม่มีหลักฐานว่า ผู้ร้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ตามที่อ้างในคำร้องแต่อย่างใดในที่สุดทั้งสามศาลจึงพิพากษาให้ยกคำร้อง มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยว่า เจ้าของรวมจะร้องสอดเข้ามาในคดี ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1) ไม่ได้คือคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1008/2504 ที่วินิจฉัยไว้ว่าโจทก์จำเลยทำสัญญายอมความต่อศาลว่า จำเลยยอมไปทำนิติกรรมโอนที่นาให้โจทก์ศาลชั้นต้นพิพากษาให้เป็นไปตามยอมแล้ว ผู้เป็นเจ้าของรวมในที่นาที่จำเลยทำยอมโอนให้แก่โจทก์ จะร้องสอดเข้ามาในคดีเพื่อใช้สิทธิอุทธรณ์ในอายุความอุทธรณ์ เพื่อทำลายสัญญายอมความระหว่างโจทก์จำเลยดังกล่าวมิได้ เพราะเหตุว่า ผู้ร้องยกขึ้นอุทธรณ์เป็นการตั้งประเด็นใหม่ มิใช่ข้อที่ยกขึ้นว่ากล่าวมาแล้วในศาลชั้นต้นจึงขัดกับประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 225 ตามคำพิพากษาศาลฎีกาข้างต้น ข้อเท็จจริงเป็นเรื่องที่ภริยาร้องสอดเข้ามาในคดีที่สามีซึ่งเป็นจำเลย โดยศาลพิพากษาตามยอมให้โอนที่ดิน ซึ่งผู้ร้องอ้างว่าเป็นของผู้ร้องส่วนหนึ่งให้กับโจทก์ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ความประสงค์ของผู้ร้องเข้ามาในคดีก็เพื่อจะทำลายคำพิพากษา ตามสัญญาประนีประนอมยอมความ อ้างว่า ผู้ร้องมีส่วนในที่ดินแปลงนี้ และกำลังจะดำเนินการบังคับจำเลยให้แบ่งอยู่แล้วเหตุที่ผู้ร้องยกขึ้นอุทธรณ์ก็ไม่ใช่ข้อที่ยกขึ้นว่ากล่าวมาแล้ว ในศาลชั้นต้น ขัดกับ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 225จึงยกคำร้อง มีข้อที่น่าสังเกตว่า เจ้าของรวมในทรัพย์ที่ถูกบังคับตามยอมจะร้องสอดในชั้นบังคับคดีหรือไม่นั้น ยังไม่มีประเด็นที่จะต้องวินิจฉัยโดยตรงในคดีนี้ ศาลฎีกาให้เหตุผลว่า แม้ไม่มีกฎหมายห้ามให้ร้องสอดในชั้นอุทธรณ์ฎีกาก็ตาม ก็ไปติดขัดกับประเด็นที่ไม่ได้ยกขึ้นว่ากล่าวกันมาแล้วในศาลชั้นต้น และเรื่องนี้หากพิจารณาให้ดีแล้ว ก็ไม่ใช่เป็นการร้องสอดในชั้นบังคับคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1) ตอนท้ายแต่อย่างใด แต่เป็นการร้องสอดในระหว่างอุทธรณ์ รูปคดีจึงไม่ตรงกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ จากคำพิพากษาศาลฎีกาทั้งสองเรื่องที่ได้กล่าวมาข้างต้นผู้บันทึกมีความเห็นว่าผู้ร้องกันส่วน ผู้ร้องขัดทรัพย์ ผู้ร้องขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้จำนองหรือบุริมสิทธิต่างก็เป็นบุคคลภายนอกที่มีสิทธิเรียกร้องเกี่ยวเนื่องด้วยการบังคับตามคำพิพากษาและคำสั่งสามารถที่ร้องสอดเข้ามาในชั้นบังคับคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1) ตอนท้ายได้แต่ด้วยเหตุที่กฎหมายได้บัญญัติไว้โดยเฉพาะแล้ว จึงต้องนำบทบัญญัตินั้น ๆ มาใช้บังคับ ซึ่งจะมีเงื่อนไขให้ผู้ยื่นคำร้องปฏิบัติแตกต่างกันไป เช่น กำหนดระยะเวลาที่จะต้องยื่นคำร้อง ค่าธรรมเนียมการนำส่งสำเนาให้อีกฝ่าย ถ้าไม่ปฏิบัติตามอาจจะเสียสิทธิ เพราะไม่ได้ปฏิบัติตามกฎหมายวิธีพิจารณาความก็ได้ แต่การร้องสอดในชั้นบังคับคดีตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1) นั้นกฎหมายเพียงแต่บัญญัติหลักกว้าง ๆ ดังนั้น หากไม่ต้องด้วยบทเฉพาะแล้ว ถ้ามีสิทธิเรียกร้องเกี่ยวด้วยการบังคับคดีก็ร้องสอดเข้ามาในชั้นบังคับคดีได้ เช่น โจทก์บังคับคดีให้จำเลยรื้อบ้านออกจากที่ดินของโจทก์ หากผู้ร้องเป็นเจ้าของบ้านดังกล่าว จึงเป็นผู้มีส่วนได้เสียในการบังคับคดี และถูกโต้แย้งสิทธิ ชอบที่จะร้องสอดเข้าในชั้นบังคับคดีตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 57(1) ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3776/2534(ประชุมใหญ่) และในกรณีดังกล่าวมิใช่เป็นการร้องขอกันส่วน ร้องขัดทรัพย์ หรือร้องขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้จำนองหรือบุริมสิทธิ แต่อย่างใด การร้องสอดในชั้นบังคับคดี ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 57(1) บัญญัติหลักไว้กว้าง ๆ ไม่ได้กำหนดระยะเวลาที่จะต้องยื่นคำร้องหรือเงื่อนไขอื่น ๆ อาจจะสงสัยว่าจะถือหลักเกณฑ์ในการปฏิบัติอย่างไร ผู้บันทึกเห็นว่ายิ่งเป็นการดีเสียอีกที่เปิดโอกาสให้ศาลใช้ดุลยพินิจได้อย่างเต็มที่ว่า กรณีเป็นประโยชน์แก่คู่กรณีกรณีใดร้องเข้ามาแล้วจะทำให้คดีเดิมล่าช้า เป็นการถ่วงเวลาในการบังคับคดีในคดีเดิมหรือไม่ เช่น ศาลพิพากษาขับไล่จำเลยให้ออกจากห้องแถวและจำเลยได้ออกจากห้องแถวพิพาทและส่งมอบให้โจทก์แล้วผู้ร้องสอดยื่นคำร้องว่า ได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินและห้องแถวแล้วโดยการครอบครองปรปักษ์ เป็นการโต้แย้งสิทธิของผู้ร้องสอด เช่นนี้เห็นได้ชัดว่า ถ้าอนุญาตให้ผู้ร้องสอดเข้ามาในคดีแล้วพิจารณาใหม่ก็จะทำให้คดีล่าช้า ไม่เป็นประโยชน์แก่คู่กรณีศาลฎีกาจึงยกคำร้อง(ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1577-1582/2536) สำหรับคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ ศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์จดทะเบียนโอนที่ดินให้แก่จำเลยหากไม่ดำเนินการให้ถือเอาคำพิพากษา เป็นการแสดงเจตนาแทน คดีถึงที่สุด ผู้ร้องยื่นคำร้องสอดว่า ที่ดินที่โจทก์นำไปขายให้จำเลยเป็นสินสมรส ผู้ร้องเป็นภริยาโจทก์ มิได้ให้ความยินยอมขอให้ศาลมีคำสั่งว่าที่พิพาทเป็นของผู้ร้องกึ่งหนึ่ง ห้ามจำเลยยุ่งเกี่ยวที่พิพาทส่วนของผู้ร้อง ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1) ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าสิทธิในสินสมรสในส่วนของผู้ร้องเป็นสิทธิอื่น ๆ ที่ผู้ร้องอาจขอให้บังคับเหนือทรัพย์สินนั้นได้ การบังคับคดีไม่กระทบกระทั่งถึงสิทธินั้น ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 287 ชอบศาลชั้นต้นรับคำร้องไว้ไต่สวน จุดสำคัญอยู่ตรงที่การที่ผู้ร้องร้องเข้ามาเช่นนี้ เป็นการร้องสอดเข้ามาในชั้นบังคับคดีหรือไม่ เป็นเรื่องที่น่าเสียดายว่าศาลฎีกาไม่ได้วินิจฉัยถึง หากแต่กล่าวไว้เพียงว่า เมื่อผู้ร้องมีสิทธิตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 287 แล้ว การพิจารณาว่า คำร้องนั้นเป็นการร้องสอดในชั้นบังคับคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1)หรือไม่ จึงไม่เป็นสาระแก่คดีไม่จำต้องวินิจฉัย สรุปแล้ว ตามคำพิพากษาที่หมายเหตุนี้ แม้ศาลฎีกาจะไม่วินิจฉัยว่า เจ้าของรวมจะร้องสอดเข้ามาในชั้นบังคับคดีได้หรือไม่นั้นผู้บันทึกยังมีความเห็นว่า กรณีนี้ต้องด้วยบทเฉพาะในเรื่องร้องขอกันส่วน ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 287 อยู่แล้วจึงไม่น่าจะถือว่าเป็นการร้องสอดในชั้นบังคับคดีอันเป็นบทหลักทั่วไปอีก แต่ทั้งนี้จะต้องรอฟังคำพิพากษาศาลฎีกากันต่อไป วัฒนาสุขประดิษฐ์คำพิพากษา: คดีสืบเนื่องจากศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าโจทก์ขายที่พิพาทให้จำเลยแล้วพิพากษาว่า จำเลยเป็นผู้มีสิทธิครอบครองที่พิพาทตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) เลขที่ 178 หมู่ที่ 4 ตำบลน้ำซึมอำเภอเมืองอุทัยธานี จังหวัดอุทัยธานี ให้โจทก์จดทะเบียนโอนที่พิพาทให้จำเลย หากไม่ดำเนินให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาแทนและให้โจทก์ใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนจำเลยคดีถึงที่สุดผู้ร้องยื่นคำร้องว่า ผู้ร้องเป็นภรรยาโจทก์ ที่พิพาทเป็นสินสมรสระหว่างโจทก์และผู้ร้อง โจทก์ขายที่พิพาทให้จำเลยโดยผู้ร้องไม่ทราบและไม่ได้ให้ความยินยอมการขายที่พิพาทจึงไม่ผูกพันส่วนที่เป็นของผู้ร้องจำนวนกึ่งหนึ่ง คำพิพากษาของศาลไม่ผูกพันผู้ร้องซึ่งเป็นบุคคลภายนอก ขอให้ศาลมีคำสั่งว่าที่พิพาทเป็นของผู้ร้องกึ่งหนึ่ง โดยแบ่งที่พิพาทออกเป็นสองส่วนเท่า ๆ กัน ห้ามจำเลยยุ่งเกี่ยวที่พิพาทส่วนของผู้ร้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1)ศาลชั้นต้นสั่งคำร้องว่า การร้องสอดตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1) จะต้องร้องสอดเข้ามาในระหว่างพิจารณา เมื่อศาลมีคำพิพากษาไปแล้วจะร้องสอดเข้ามาไม่ได้ให้ยกคำร้องผู้ร้องอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษายกคำสั่งศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นรับคำร้องของผู้ร้องไว้ดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยฎีกาว่า จำเลยได้สิทธิครอบครองในที่พิพาทตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1367 มิใช่ได้สิทธิตามสัญญาซื้อขาย ผู้ร้องไม่มีสิทธิกล่าวอ้างว่า ที่พิพาทเป็นสินสมรสระหว่างโจทก์กับผู้ร้องและโจทก์ขายที่พิพาทให้แก่จำเลย โดยผู้ร้องมิได้ให้ความยินยอมนั้น เห็นว่า ในคดีเดิมศาลชั้นต้นฟังข้อเท็จจริงว่า โจทก์ได้ทำสัญญาขายที่พิพาททั้งแปลงให้แก่จำเลย และจำเลยครอบครองยึดถือเพื่อตนแล้ว จำเลยจึงได้สิทธิครอบครองที่พิพาทดังนั้น การที่จำเลยได้สิทธิครอบครองที่พิพาทซึ่งเป็นที่ดิน น.ส.3จึงเป็นผลจากสัญญาซื้อขายที่โจทก์ตกลงขายและส่งมอบการครอบครองให้แก่จำเลยนั่นเองการได้สิทธิครอบครองที่พิพาทของจำเลยย่อมเป็นการได้สิทธิมาตามสัญญาซื้อขาย ดังนั้น ผู้ร้องชอบที่จะกล่าวอ้างได้ว่าที่พิพาทเป็นสินสมรสระหว่างโจทก์กับผู้ร้องโจทก์ขายให้แก่จำเลยโดยผู้ร้องมิได้ให้ความยินยอมได้ ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นที่จำเลยฎีกาต่อมาว่าผู้ร้องไม่มีสิทธิร้องกล่าวอ้างเข้ามาในคดีนั้นเห็นว่า การที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยได้สิทธิครอบครองที่พิพาทให้โจทก์จดทะเบียนโอนแก่จำเลย หากไม่ดำเนินการให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาแทน คดีถึงที่สุดแล้ว จำเลยซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาย่อมมีสิทธิบังคับคดีตามคำพิพากษาเอาแก่โจทก์ซึ่งเป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษาต่อไป การที่ผู้ร้องซึ่งเป็นบุคคลภายนอกร้องเข้ามาในชั้นนี้ว่า โจทก์นำที่พิพาทซึ่งเป็นสินสมรสไปขายให้แก่จำเลยโดยผู้ร้องซึ่งเป็นภริยาโจทก์มิได้ให้ความยินยอม เท่ากับเป็นการกล่าวอ้างข้อเท็จจริงขึ้นว่าการซื้อขายที่พิพาทระหว่างโจทก์กับจำเลยไม่ผูกพันที่พิพาทอันเป็นสินสมรสในส่วนของผู้ร้องและนับได้ว่าเป็นสิทธิอื่น ๆ ที่ผู้ร้องอาจขอให้บังคับเหนือทรัพย์สินนั้นได้ตามกฎหมาย ซึ่งการบังคับคดีแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษานั้นย่อมไม่กระทบกระทั่งถึงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 287 ผู้ร้องจึงมีสิทธิร้องกล่าวอ้างเข้ามาในคดีนี้ได้ ศาลชั้นต้นชอบที่จะรับคำร้องของผู้ร้องไว้ไต่สวนต่อไป ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษามาชอบแล้ว ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยเมื่อวินิจฉัยเช่นนี้แล้ว ปัญหาที่ว่าคำร้องของผู้ร้องเป็นคำร้องสอดตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1)หรือไม่ จึงไม่เป็นสาระแก่คดีไม่จำต้องวินิจฉัย"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7556/2537นาย เชิด บัว บานโจทก์นาง สำเนียง บัว บานผู้ร้องนาง พ ยอม ดีด สีจำเลย ป.พ.พ. ม. 1480 ป.วิ.พ. ม. 287 ศาลชั้นต้นฟังข้อเท็จจริงว่า โจทก์ได้ทำสัญญาขายที่พิพาททั้งแปลงให้แก่จำเลยและจำเลยครอบครองยึดถือเพื่อตนแล้ว จำเลยจึงได้สิทธิครอบครองที่พิพาท การที่จำเลยได้สิทธิครอบครองที่พิพาทจึงเป็นผลจากสัญญาซื้อขายที่โจทก์ตกลงขายและส่งมอบการครอบครองให้แก่จำเลย หาใช่จำเลยได้สิทธิครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1367 แต่ประการเดียวไม่ผู้ร้องจึงชอบที่จะกล่าวอ้างได้ว่าที่พิพาทเป็นสินสมรสระหว่างโจทก์กับผู้ร้อง โจทก์ขายให้แก่จำเลยโดยผู้ร้องมิได้ให้ความยินยอม ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยได้สิทธิครอบครองที่พิพาท ให้โจทก์จดทะเบียนโอนแก่จำเลย หากไม่ดำเนินการให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาแทนจำเลยซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาย่อมมีสิทธิบังคับคดีตามคำพิพากษาเอาแก่โจทก์ซึ่งเป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษาต่อไปการที่ผู้ร้องร้องว่าโจทก์นำที่พิพาทซึ่งเป็นสินสมรสไปขายให้แก่จำเลยโดยผู้ร้องมิได้ให้ความยินยอม เท่ากับเป็นการกล่าวอ้างว่าการซื้อขายที่พิพาทไม่ผูกพันที่พิพาทอันเป็นสินสมรสในส่วนของผู้ร้องและนับได้ว่าเป็นสิทธิอื่น ๆ ที่ผู้ร้องอาจขอให้บังคับเหนือทรัพย์สินนั้นได้ตามกฎหมาย ซึ่งการบังคับคดีแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษานั้นย่อมไม่กระทบกระทั่งถึงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 287 ผู้ร้องจึงมีสิทธิร้องเข้ามาในคดีได้คดีสืบเนื่องจากศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าโจทก์ขายที่พิพาทให้จำเลยแล้วพิพากษาว่า จำเลยเป็นผู้มีสิทธิครอบครองที่พิพาทตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) เลขที่ 178 หมู่ที่ 4 ตำบลน้ำซึมอำเภอเมืองอุทัยธานี จังหวัดอุทัยธานี ให้โจทก์จดทะเบียนโอนที่พิพาทให้จำเลย หากไม่ดำเนินให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาแทนและให้โจทก์ใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนจำเลยคดีถึงที่สุดผู้ร้องยื่นคำร้องว่า ผู้ร้องเป็นภรรยาโจทก์ ที่พิพาทเป็นสินสมรสระหว่างโจทก์และผู้ร้อง โจทก์ขายที่พิพาทให้จำเลยโดยผู้ร้องไม่ทราบและไม่ได้ให้ความยินยอมการขายที่พิพาทจึงไม่ผูกพันส่วนที่เป็นของผู้ร้องจำนวนกึ่งหนึ่ง คำพิพากษาของศาลไม่ผูกพันผู้ร้องซึ่งเป็นบุคคลภายนอก ขอให้ศาลมีคำสั่งว่าที่พิพาทเป็นของผู้ร้องกึ่งหนึ่ง โดยแบ่งที่พิพาทออกเป็นสองส่วนเท่า ๆ กัน ห้ามจำเลยยุ่งเกี่ยวที่พิพาทส่วนของผู้ร้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1)ศาลชั้นต้นสั่งคำร้องว่า การร้องสอดตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1) จะต้องร้องสอดเข้ามาในระหว่างพิจารณา เมื่อศาลมีคำพิพากษาไปแล้วจะร้องสอดเข้ามาไม่ได้ให้ยกคำร้องผู้ร้องอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษายกคำสั่งศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นรับคำร้องของผู้ร้องไว้ดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยฎีกาว่า จำเลยได้สิทธิครอบครองในที่พิพาทตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1367 มิใช่ได้สิทธิตามสัญญาซื้อขาย ผู้ร้องไม่มีสิทธิกล่าวอ้างว่า ที่พิพาทเป็นสินสมรสระหว่างโจทก์กับผู้ร้องและโจทก์ขายที่พิพาทให้แก่จำเลย โดยผู้ร้องมิได้ให้ความยินยอมนั้น เห็นว่า ในคดีเดิมศาลชั้นต้นฟังข้อเท็จจริงว่า โจทก์ได้ทำสัญญาขายที่พิพาททั้งแปลงให้แก่จำเลย และจำเลยครอบครองยึดถือเพื่อตนแล้ว จำเลยจึงได้สิทธิครอบครองที่พิพาทดังนั้น การที่จำเลยได้สิทธิครอบครองที่พิพาทซึ่งเป็นที่ดิน น.ส.3จึงเป็นผลจากสัญญาซื้อขายที่โจทก์ตกลงขายและส่งมอบการครอบครองให้แก่จำเลยนั่นเองการได้สิทธิครอบครองที่พิพาทของจำเลยย่อมเป็นการได้สิทธิมาตามสัญญาซื้อขาย ดังนั้น ผู้ร้องชอบที่จะกล่าวอ้างได้ว่าที่พิพาทเป็นสินสมรสระหว่างโจทก์กับผู้ร้องโจทก์ขายให้แก่จำเลยโดยผู้ร้องมิได้ให้ความยินยอมได้ ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นที่จำเลยฎีกาต่อมาว่าผู้ร้องไม่มีสิทธิร้องกล่าวอ้างเข้ามาในคดีนั้นเห็นว่า การที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยได้สิทธิครอบครองที่พิพาทให้โจทก์จดทะเบียนโอนแก่จำเลย หากไม่ดำเนินการให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาแทน คดีถึงที่สุดแล้ว จำเลยซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาย่อมมีสิทธิบังคับคดีตามคำพิพากษาเอาแก่โจทก์ซึ่งเป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษาต่อไป การที่ผู้ร้องซึ่งเป็นบุคคลภายนอกร้องเข้ามาในชั้นนี้ว่า โจทก์นำที่พิพาทซึ่งเป็นสินสมรสไปขายให้แก่จำเลยโดยผู้ร้องซึ่งเป็นภริยาโจทก์มิได้ให้ความยินยอม เท่ากับเป็นการกล่าวอ้างข้อเท็จจริงขึ้นว่าการซื้อขายที่พิพาทระหว่างโจทก์กับจำเลยไม่ผูกพันที่พิพาทอันเป็นสินสมรสในส่วนของผู้ร้องและนับได้ว่าเป็นสิทธิอื่น ๆ ที่ผู้ร้องอาจขอให้บังคับเหนือทรัพย์สินนั้นได้ตามกฎหมาย ซึ่งการบังคับคดีแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษานั้นย่อมไม่กระทบกระทั่งถึงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 287 ผู้ร้องจึงมีสิทธิร้องกล่าวอ้างเข้ามาในคดีนี้ได้ ศาลชั้นต้นชอบที่จะรับคำร้องของผู้ร้องไว้ไต่สวนต่อไป ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษามาชอบแล้ว ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยเมื่อวินิจฉัยเช่นนี้แล้ว ปัญหาที่ว่าคำร้องของผู้ร้องเป็นคำร้องสอดตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1)หรือไม่ จึงไม่เป็นสาระแก่คดีไม่จำต้องวินิจฉัย"พิพากษายืน(สถิตย์ สิทธิลักษณ์-ปรีชา เฉลิมวณิชย์-ธีระจิต ไชยาคำ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ การร้องสอดในชั้นบังคับคดีตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 57(1) กับการร้องขอกันส่วนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 287 การร้องขัดทรัพย์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 288 รวมทั้งการขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้จำนองหรือบุริมสิทธิ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 289 มีข้อแตกต่างกันอย่างไรนั้น ในทางตำรานักกฎหมายมีความเห็นยังไม่ลงรอยกันนักบางท่านได้ยกตัวอย่างการร้องสอดในชั้นบังคับคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1) เช่น โจทก์ก็นำยึดที่ดินโดยอ้างว่าเป็นของจำเลย บุคคลภายนอกที่เป็นเจ้าของที่ดินนั้นทั้งหมดหรือแต่บางส่วน ถือว่ามีสิทธิเรียกร้องเกี่ยวเนื่องด้วยการบังคับคดีตามคำพิพากษา มีสิทธิร้องสอดเข้ามาเป็นคู่ความฝ่ายที่สามในชั้นบังคับคดีได้ แต่มีบางท่านไม่เห็นด้วยโดยให้เหตุผลว่ากรณีบุคคลภายนอกเป็นเจ้าของทรัพย์ทั้งหมด เป็นเรื่องร้องขัดทรัพย์ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 288 ถ้าเป็นเจ้าของทรัพย์บางส่วนร่วมกับจำเลยก็อาจร้องขอกันส่วนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 287 ได้อยู่แล้ว ไม่จำเป็นต้องอาศัยบทบัญญัติ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1)ตอนท้ายอีก การร้องสอดในชั้นบังคับคดี น่าจะเป็นกรณี เช่นโจทก์นำยึดทรัพย์โดยเข้าใจว่าเป็นของจำเลย นาย ก. ร้องขัดทรัพย์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 288 อ้างว่าทรัพย์ที่ถูกยึดดังกล่าวเป็นของตนมิใช่ของจำเลย เช่นนี้ หากปรากฏว่าแท้จริงแล้ว ทรัพย์นั้นเป็นของนายข. นายข. ย่อมร้องเข้ามาในชั้นบังคับคดีได้ว่า ทรัพย์ที่ถูกยึดนั้น มิใช่ของจำเลยและมิใช่ของนายก. แต่เป็นของตนต่างหากการร้องเช่นนี้มิใช่เป็นการร้องขัดทรัพย์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 288 หรือร้องกันส่วนตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 287 แต่พออนุโลมว่าเป็นการร้องสอดในชั้นบังคับคดี ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1) ตอนท้ายได้ มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยว่า การร้องขัดทรัพย์มิใช่เป็นการร้องสอดตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1) คือคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 778/2503 วินิจฉัยไว้ว่า การที่โจทก์ฟ้องเรียกจักรคืนจากจำเลย เพราะจำเลยผิดสัญญาซื้อขาย โจทก์ขอให้ยึดจักรก่อนพิพากษา ศาลอนุญาต เจ้าพนักงานบังคับคดีได้ยึดจักรรายนี้จากผู้ร้องซึ่งเป็นผู้รับจำนำจักรไว้จากจำเลย ผู้ร้องจึงร้องขอให้ปล่อยจักรที่ยึด ดังนี้ กรณีเป็นเรื่องร้องขัดทรัพย์มิใช่ร้องสอดตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1) และในกรณีเช่นนี้โจทก์ย่อมดำเนินการบังคับคดีกับทรัพย์ (จักร) นั้นได้ หาจำต้องฟ้องร้องเรียกทรัพย์นั้นจากผู้ร้องแต่ประการใดไม่ หากผู้ร้องจะเถียงว่า เป็นของผู้ร้องก็มีโอกาสร้องขัดทรัพย์ได้อยู่แล้ว จะเห็นได้ว่าคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 778/2503 วินิจฉัยชี้ชัดลงไปว่า การร้องขัดทรัพย์มิใช่เป็นร้องสอดในชั้นบังคับคดี แม้ศาลฎีกาจะไม่ได้ให้เหตุผลถึงข้อแตกต่างแต่พอจะรวมเอาเหตุผลของศาลฎีกาได้ว่า การปล่อยทรัพย์ที่ถูกยึด เป็นการร้องขัดทรัพย์ที่กฎหมายบัญญัติไว้โดยเฉพาะแล้วนั่นเอง อาจจะทำให้เข้าใจผิดไปว่า กรณียึดทรัพย์เพื่อเอาคืนรวมทั้งกรณีผู้รับจำนำสามารถร้องขัดทรัพย์ได้ความจริงแล้ว ประเด็นมิใช่อยู่ที่ว่าผู้รับจำนำจะร้องขัดทรัพย์ได้หรือไม่ แต่เป็นข้อเท็จจริงที่โจทก์ฟ้องให้ส่งมอบจักรคืน ถ้าคืนไม่ได้ให้ใช้ราคาด้วย และยังได้ความว่า ผู้ร้องเป็นผู้รับจำนำทรัพย์ที่ถูกยึดเท่านั้น ไม่มีหลักฐานว่า ผู้ร้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ตามที่อ้างในคำร้องแต่อย่างใดในที่สุดทั้งสามศาลจึงพิพากษาให้ยกคำร้อง มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยว่า เจ้าของรวมจะร้องสอดเข้ามาในคดี ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1) ไม่ได้คือคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1008/2504 ที่วินิจฉัยไว้ว่าโจทก์จำเลยทำสัญญายอมความต่อศาลว่า จำเลยยอมไปทำนิติกรรมโอนที่นาให้โจทก์ศาลชั้นต้นพิพากษาให้เป็นไปตามยอมแล้ว ผู้เป็นเจ้าของรวมในที่นาที่จำเลยทำยอมโอนให้แก่โจทก์ จะร้องสอดเข้ามาในคดีเพื่อใช้สิทธิอุทธรณ์ในอายุความอุทธรณ์ เพื่อทำลายสัญญายอมความระหว่างโจทก์จำเลยดังกล่าวมิได้ เพราะเหตุว่า ผู้ร้องยกขึ้นอุทธรณ์เป็นการตั้งประเด็นใหม่ มิใช่ข้อที่ยกขึ้นว่ากล่าวมาแล้วในศาลชั้นต้นจึงขัดกับประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 225 ตามคำพิพากษาศาลฎีกาข้างต้น ข้อเท็จจริงเป็นเรื่องที่ภริยาร้องสอดเข้ามาในคดีที่สามีซึ่งเป็นจำเลย โดยศาลพิพากษาตามยอมให้โอนที่ดิน ซึ่งผู้ร้องอ้างว่าเป็นของผู้ร้องส่วนหนึ่งให้กับโจทก์ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ความประสงค์ของผู้ร้องเข้ามาในคดีก็เพื่อจะทำลายคำพิพากษา ตามสัญญาประนีประนอมยอมความ อ้างว่า ผู้ร้องมีส่วนในที่ดินแปลงนี้ และกำลังจะดำเนินการบังคับจำเลยให้แบ่งอยู่แล้วเหตุที่ผู้ร้องยกขึ้นอุทธรณ์ก็ไม่ใช่ข้อที่ยกขึ้นว่ากล่าวมาแล้ว ในศาลชั้นต้น ขัดกับ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 225จึงยกคำร้อง มีข้อที่น่าสังเกตว่า เจ้าของรวมในทรัพย์ที่ถูกบังคับตามยอมจะร้องสอดในชั้นบังคับคดีหรือไม่นั้น ยังไม่มีประเด็นที่จะต้องวินิจฉัยโดยตรงในคดีนี้ ศาลฎีกาให้เหตุผลว่า แม้ไม่มีกฎหมายห้ามให้ร้องสอดในชั้นอุทธรณ์ฎีกาก็ตาม ก็ไปติดขัดกับประเด็นที่ไม่ได้ยกขึ้นว่ากล่าวกันมาแล้วในศาลชั้นต้น และเรื่องนี้หากพิจารณาให้ดีแล้ว ก็ไม่ใช่เป็นการร้องสอดในชั้นบังคับคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1) ตอนท้ายแต่อย่างใด แต่เป็นการร้องสอดในระหว่างอุทธรณ์ รูปคดีจึงไม่ตรงกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ จากคำพิพากษาศาลฎีกาทั้งสองเรื่องที่ได้กล่าวมาข้างต้นผู้บันทึกมีความเห็นว่าผู้ร้องกันส่วน ผู้ร้องขัดทรัพย์ ผู้ร้องขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้จำนองหรือบุริมสิทธิต่างก็เป็นบุคคลภายนอกที่มีสิทธิเรียกร้องเกี่ยวเนื่องด้วยการบังคับตามคำพิพากษาและคำสั่งสามารถที่ร้องสอดเข้ามาในชั้นบังคับคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1) ตอนท้ายได้แต่ด้วยเหตุที่กฎหมายได้บัญญัติไว้โดยเฉพาะแล้ว จึงต้องนำบทบัญญัตินั้น ๆ มาใช้บังคับ ซึ่งจะมีเงื่อนไขให้ผู้ยื่นคำร้องปฏิบัติแตกต่างกันไป เช่น กำหนดระยะเวลาที่จะต้องยื่นคำร้อง ค่าธรรมเนียมการนำส่งสำเนาให้อีกฝ่าย ถ้าไม่ปฏิบัติตามอาจจะเสียสิทธิ เพราะไม่ได้ปฏิบัติตามกฎหมายวิธีพิจารณาความก็ได้ แต่การร้องสอดในชั้นบังคับคดีตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1) นั้นกฎหมายเพียงแต่บัญญัติหลักกว้าง ๆ ดังนั้น หากไม่ต้องด้วยบทเฉพาะแล้ว ถ้ามีสิทธิเรียกร้องเกี่ยวด้วยการบังคับคดีก็ร้องสอดเข้ามาในชั้นบังคับคดีได้ เช่น โจทก์บังคับคดีให้จำเลยรื้อบ้านออกจากที่ดินของโจทก์ หากผู้ร้องเป็นเจ้าของบ้านดังกล่าว จึงเป็นผู้มีส่วนได้เสียในการบังคับคดี และถูกโต้แย้งสิทธิ ชอบที่จะร้องสอดเข้าในชั้นบังคับคดีตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 57(1) ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3776/2534(ประชุมใหญ่) และในกรณีดังกล่าวมิใช่เป็นการร้องขอกันส่วน ร้องขัดทรัพย์ หรือร้องขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้จำนองหรือบุริมสิทธิ แต่อย่างใด การร้องสอดในชั้นบังคับคดี ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 57(1) บัญญัติหลักไว้กว้าง ๆ ไม่ได้กำหนดระยะเวลาที่จะต้องยื่นคำร้องหรือเงื่อนไขอื่น ๆ อาจจะสงสัยว่าจะถือหลักเกณฑ์ในการปฏิบัติอย่างไร ผู้บันทึกเห็นว่ายิ่งเป็นการดีเสียอีกที่เปิดโอกาสให้ศาลใช้ดุลยพินิจได้อย่างเต็มที่ว่า กรณีเป็นประโยชน์แก่คู่กรณีกรณีใดร้องเข้ามาแล้วจะทำให้คดีเดิมล่าช้า เป็นการถ่วงเวลาในการบังคับคดีในคดีเดิมหรือไม่ เช่น ศาลพิพากษาขับไล่จำเลยให้ออกจากห้องแถวและจำเลยได้ออกจากห้องแถวพิพาทและส่งมอบให้โจทก์แล้วผู้ร้องสอดยื่นคำร้องว่า ได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินและห้องแถวแล้วโดยการครอบครองปรปักษ์ เป็นการโต้แย้งสิทธิของผู้ร้องสอด เช่นนี้เห็นได้ชัดว่า ถ้าอนุญาตให้ผู้ร้องสอดเข้ามาในคดีแล้วพิจารณาใหม่ก็จะทำให้คดีล่าช้า ไม่เป็นประโยชน์แก่คู่กรณีศาลฎีกาจึงยกคำร้อง(ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1577-1582/2536) สำหรับคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ ศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์จดทะเบียนโอนที่ดินให้แก่จำเลยหากไม่ดำเนินการให้ถือเอาคำพิพากษา เป็นการแสดงเจตนาแทน คดีถึงที่สุด ผู้ร้องยื่นคำร้องสอดว่า ที่ดินที่โจทก์นำไปขายให้จำเลยเป็นสินสมรส ผู้ร้องเป็นภริยาโจทก์ มิได้ให้ความยินยอมขอให้ศาลมีคำสั่งว่าที่พิพาทเป็นของผู้ร้องกึ่งหนึ่ง ห้ามจำเลยยุ่งเกี่ยวที่พิพาทส่วนของผู้ร้อง ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1) ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าสิทธิในสินสมรสในส่วนของผู้ร้องเป็นสิทธิอื่น ๆ ที่ผู้ร้องอาจขอให้บังคับเหนือทรัพย์สินนั้นได้ การบังคับคดีไม่กระทบกระทั่งถึงสิทธินั้น ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 287 ชอบศาลชั้นต้นรับคำร้องไว้ไต่สวน จุดสำคัญอยู่ตรงที่การที่ผู้ร้องร้องเข้ามาเช่นนี้ เป็นการร้องสอดเข้ามาในชั้นบังคับคดีหรือไม่ เป็นเรื่องที่น่าเสียดายว่าศาลฎีกาไม่ได้วินิจฉัยถึง หากแต่กล่าวไว้เพียงว่า เมื่อผู้ร้องมีสิทธิตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 287 แล้ว การพิจารณาว่า คำร้องนั้นเป็นการร้องสอดในชั้นบังคับคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 57(1)หรือไม่ จึงไม่เป็นสาระแก่คดีไม่จำต้องวินิจฉัย สรุปแล้ว ตามคำพิพากษาที่หมายเหตุนี้ แม้ศาลฎีกาจะไม่วินิจฉัยว่า เจ้าของรวมจะร้องสอดเข้ามาในชั้นบังคับคดีได้หรือไม่นั้นผู้บันทึกยังมีความเห็นว่า กรณีนี้ต้องด้วยบทเฉพาะในเรื่องร้องขอกันส่วน ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 287 อยู่แล้วจึงไม่น่าจะถือว่าเป็นการร้องสอดในชั้นบังคับคดีอันเป็นบทหลักทั่วไปอีก แต่ทั้งนี้จะต้องรอฟังคำพิพากษาศาลฎีกากันต่อไป วัฒนาสุขประดิษฐ์