คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3341/2537หลักกฎหมาย: ค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีเมื่อยึดทรัพย์สินซึ่งไม่ใช่ตัวเงิน แล้วไม่มีการขายหรือจำหน่ายเป็นค่าธรรมเนียมในการบังคับคดีตามที่บัญญัติไว้ในตาราง 5(3) ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง และตามมาตรา 161 วรรคแรกบัญญัติว่า ความรับผิดชั้นที่สุด สำหรับค่าฤชาธรรมเนียมของคู่ความในคดี ย่อมตกอยู่แก่คู่ความฝ่ายที่แพ้คดีและวรรคสองบัญญัติว่าค่าฤชาธรรมเนียมนั้น ให้รวมถึงค่าธรรมเนียมในการบังคับคดีด้วย ฉะนั้น เมื่อศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสองชำระเงินพร้อมดอกเบี้ยและค่าฤชาธรรมเนียมแก่โจทก์คดีถึงที่สุด จำเลยทั้งสองจึงเป็นฝ่ายแพ้คดีต้องรับผิดชำระค่าธรรมเนียมในการบังคับคดีตามบทกฎหมายดังกล่าวคดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสอง ชำระเงินจำนวน 23,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2525 จนกว่าชำระเสร็จแก่โจทก์ และใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ โดยกำหนดค่าทนายความ 1,000 บาท แต่จำเลยทั้งสองไม่ชำระ โจทก์นำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดที่ดินโฉนดเลขที่ 12684 แขวงวัดสามพระยา เขตพระนคร พร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยที่ 2 ซึ่งเจ้าพนักงานบังคับคดีตีราคารวม 510,000 บาทต่อมา วันที่ 10 เมษายน 2534 จำเลยทั้งสองชำระเงินตามคำพิพากษาพร้อมดอกเบี้ยแก่โจทก์ และยื่นคำแถลงขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดีถอนการยึด แต่เจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ถอนการยึดให้ โดยอ้างว่าจำเลยทั้งสอง ยังไม่ได้ชำระค่าธรรมเนียมเมื่อยึดทรัพย์สินแล้วไม่มีการขาย จำเลยทั้งสองยื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้น ขอให้มีคำสั่งถอนการยึดทรัพย์ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า เจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ถอนการยึดชอบแล้วจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาตามฎีกาจำเลยทั้งสองว่า จำเลยทั้งสองมีหน้าที่ชำระค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีเมื่อยึดทรัพย์สินแล้วไม่มีการขายหรือจำหน่าย ตามตาราง 5(3)ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งหรือไม่ เห็นว่า ค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีเมื่อยึดทรัพย์สินซึ่งไม่ใช่ตัวเงินแล้วไม่มีการขายหรือจำหน่ายเป็นค่าธรรมเนียมในการบังคับคดีตามที่บัญญัติไว้ในตาราง 5(3) ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งและตามมาตรา 161 วรรคแรก ของบทกฎหมายดังกล่าวบัญญัติว่า ความรับผิดชั้นที่สุดสำหรับค่าฤชาธรรมเนียมของคู่ความในคดี ย่อมตกอยู่แก่คู่ความฝ่ายที่แพ้คดี และวรรคสองบัญญัติว่า ค่าฤชาธรรมเนียมนั้นให้รวมถึงค่าธรรมเนียมในการบังคับคดีด้วย คดีนี้ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสองชำระเงินพร้อมดอกเบี้ยและค่าฤชาธรรมเนียมแก่โจทก์คดีถึงที่สุด จำเลยทั้งสองจึงเป็นฝ่ายแพ้คดี ต้องรับผิดชำระค่าธรรมเนียมในการบังคับคดีตามบทกฎหมายดังกล่าว ทั้งการที่โจทก์นำเจ้าพนักงานบังคับคดีไปยึดที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยที่ 2ก็เพราะจำเลยทั้งสองไม่ยอมปฏิบัติตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้นจนโจทก์ต้องขอให้บังคับคดีและนำยึดทรัพย์สินดังกล่าวของจำเลยที่ 2จึงนับว่าเป็นความผิดของจำเลยทั้งสองซึ่งเป็นฝ่ายแพ้คดีด้วยจำเลยทั้งสองจึงมีหน้าที่ชำระค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีเมื่อยึดทรัพย์สินแล้วไม่มีการขายหรือจำหน่ายนั้น คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบแล้ว ฎีกาจำเลยทั้งสองฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3341/2537การสื่อสารแห่งประเทศไทยโจทก์ห้างหุ้นส่วนจำกัด บาง ขุน พรหม เฟอร์นิเจอร์ และ ก่อสร้าง กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 161 ค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีเมื่อยึดทรัพย์สินซึ่งไม่ใช่ตัวเงิน แล้วไม่มีการขายหรือจำหน่ายเป็นค่าธรรมเนียมในการบังคับคดีตามที่บัญญัติไว้ในตาราง 5(3) ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง และตามมาตรา 161 วรรคแรกบัญญัติว่า ความรับผิดชั้นที่สุด สำหรับค่าฤชาธรรมเนียมของคู่ความในคดี ย่อมตกอยู่แก่คู่ความฝ่ายที่แพ้คดีและวรรคสองบัญญัติว่าค่าฤชาธรรมเนียมนั้น ให้รวมถึงค่าธรรมเนียมในการบังคับคดีด้วย ฉะนั้น เมื่อศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสองชำระเงินพร้อมดอกเบี้ยและค่าฤชาธรรมเนียมแก่โจทก์คดีถึงที่สุด จำเลยทั้งสองจึงเป็นฝ่ายแพ้คดีต้องรับผิดชำระค่าธรรมเนียมในการบังคับคดีตามบทกฎหมายดังกล่าวคดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสอง ชำระเงินจำนวน 23,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2525 จนกว่าชำระเสร็จแก่โจทก์ และใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ โดยกำหนดค่าทนายความ 1,000 บาท แต่จำเลยทั้งสองไม่ชำระ โจทก์นำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดที่ดินโฉนดเลขที่ 12684 แขวงวัดสามพระยา เขตพระนคร พร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยที่ 2 ซึ่งเจ้าพนักงานบังคับคดีตีราคารวม 510,000 บาทต่อมา วันที่ 10 เมษายน 2534 จำเลยทั้งสองชำระเงินตามคำพิพากษาพร้อมดอกเบี้ยแก่โจทก์ และยื่นคำแถลงขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดีถอนการยึด แต่เจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ถอนการยึดให้ โดยอ้างว่าจำเลยทั้งสอง ยังไม่ได้ชำระค่าธรรมเนียมเมื่อยึดทรัพย์สินแล้วไม่มีการขาย จำเลยทั้งสองยื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้น ขอให้มีคำสั่งถอนการยึดทรัพย์ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า เจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ถอนการยึดชอบแล้วจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาตามฎีกาจำเลยทั้งสองว่า จำเลยทั้งสองมีหน้าที่ชำระค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีเมื่อยึดทรัพย์สินแล้วไม่มีการขายหรือจำหน่าย ตามตาราง 5(3)ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งหรือไม่ เห็นว่า ค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีเมื่อยึดทรัพย์สินซึ่งไม่ใช่ตัวเงินแล้วไม่มีการขายหรือจำหน่ายเป็นค่าธรรมเนียมในการบังคับคดีตามที่บัญญัติไว้ในตาราง 5(3) ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งและตามมาตรา 161 วรรคแรก ของบทกฎหมายดังกล่าวบัญญัติว่า ความรับผิดชั้นที่สุดสำหรับค่าฤชาธรรมเนียมของคู่ความในคดี ย่อมตกอยู่แก่คู่ความฝ่ายที่แพ้คดี และวรรคสองบัญญัติว่า ค่าฤชาธรรมเนียมนั้นให้รวมถึงค่าธรรมเนียมในการบังคับคดีด้วย คดีนี้ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสองชำระเงินพร้อมดอกเบี้ยและค่าฤชาธรรมเนียมแก่โจทก์คดีถึงที่สุด จำเลยทั้งสองจึงเป็นฝ่ายแพ้คดี ต้องรับผิดชำระค่าธรรมเนียมในการบังคับคดีตามบทกฎหมายดังกล่าว ทั้งการที่โจทก์นำเจ้าพนักงานบังคับคดีไปยึดที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยที่ 2ก็เพราะจำเลยทั้งสองไม่ยอมปฏิบัติตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้นจนโจทก์ต้องขอให้บังคับคดีและนำยึดทรัพย์สินดังกล่าวของจำเลยที่ 2จึงนับว่าเป็นความผิดของจำเลยทั้งสองซึ่งเป็นฝ่ายแพ้คดีด้วยจำเลยทั้งสองจึงมีหน้าที่ชำระค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีเมื่อยึดทรัพย์สินแล้วไม่มีการขายหรือจำหน่ายนั้น คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบแล้ว ฎีกาจำเลยทั้งสองฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(มีพาศน์ โปตระนันทน์-สมปอง เสนเนียม-ธวัชชัย พิทักษ์ผล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ คดีนี้นับว่าเป็นบทเรียนที่ดีสำหรับผู้แพ้คดีและรวมถึงทนายความกับผู้ประกอบวิชาชีพกฎหมายด้วย เพราะจำเลยทั้งสองต้องเสียเงินไปโดยเปล่าประโยชน์เกือบเท่าจำนวนหนี้ที่ต้องชำระตามคำพิพากษา จำนวนหนี้ตามคำพิพากษา คือ 23,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีนับแต่วันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2525 และค่าฤชาธรรมเนียมที่ต้องใช้แทนโจทก์ รวมแล้วถึงวันชำระเสร็จคงไม่เกิน 40,000 บาท แต่จำเลยทั้งสองไม่ยอมชำระ โจทก์ต้องนำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยที่ 2 และเจ้าพนักงานบังคับคดีตีราคารวมเป็นเงิน 510,000 บาท ไม่ปรากฏว่าจำเลยที่ 2 โต้แย้งว่าตีราคาต่ำหรือสูงเกินไป ครั้นต่อมายังไม่ทันได้ขายทอดตลาดทรัพย์สินที่เจ้าพนักงานยึดไว้นั้น จำเลยทั้งสองได้นำเงินมาวางศาลเพื่อชำระเงินตามคำพิพากษาพร้อมดอกเบี้ยแก่โจทก์ และยื่นคำแถลงขอให้ถอนการยึด แต่เจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ถอนการยึด จนกว่าจำเลยทั้งสองจะชำระค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีกรณียึดทรัพย์สินโดยไม่มีการขายอัตราร้อยละ 3.5 ของราคาทรัพย์สินที่ยึดตามที่เจ้าพนักงานบังคับคดีตีราคาไว้ เป็นเงินถึง 17,850 บาทจำเลยทั้งสองจึงไม่ยอมชำระ และมีกรณีพิพาทในปัญหานี้ขึ้นมาถึงศาลฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าจำเลยทั้งสองเป็นฝ่ายแพ้คดีและคดีถึงที่สุด จำเลยต้องชำระค่าธรรมเนียมในการยึดทรัพย์ของจำเลยที่ 2 โดยไม่มีการขายนี้ด้วย ดังได้กล่าวมาแล้วว่าถ้าจำเลยยอมชำระหนี้ตามคำพิพากษาเสียแม้รวมค่าฤชาธรรมเนียมใช้แทน และดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีของหนี้ตามคำพิพากษาอย่างมากที่สุดต้องไม่เกิน 40,000 บาทแต่ผลที่ไม่ยอมชำระจนถูกยึดทรัพย์สิน แล้วจึงนำเงินไปชำระต้องเสียค่าธรรมเนียมการยึดโดยไม่มีการชำระอีก 17,850 บาท ซึ่งไม่ควรต้องเสียในส่วนนี้เลย ศาลฎีกาได้วินิจฉัยแสดงให้เห็นความผิดของจำเลยทั้งสองต่อไปด้วยว่า การที่โจทก์นำเจ้าพนักงานบังคับคดีไปยึดที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยที่ 2 ก็เพราะจำเลยทั้งสองไม่ปฏิบัติตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น จนโจทก์ต้องขอให้บังคับคดีและนำยึดทรัพย์สินดังกล่าวของจำเลยที่ 2 จึงนับว่าเป็นความผิดของจำเลยทั้งสองซึ่งเป็นฝ่ายแพ้คดีด้วย จำเลยทั้งสองจึงมีหน้าที่ชำระค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดี เมื่อยึดทรัพย์สินแล้วไม่มีการขายหรือจำหน่ายนั้น กรณีการยึดทรัพย์ชั้นบังคับคดีต่อมาไม่มีการขายหรือจำหน่ายนี้ปัญหาว่า ฝ่ายใดเป็นผู้เสียค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีนั้นมีกรณีพิพาทกันอยู่เสมอระหว่างเจ้าพนักงานบังคับคดีกับฝ่ายที่เจ้าพนักงานบังคับคดีมีคำสั่งให้เสียค่าธรรมเนียมดังกล่าว เพราะตามตาราง 5 ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ว่าด้วยค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีมิได้กำหนดไว้ว่าให้คู่ความฝ่ายใดเป็นผู้เสีย ดังนั้น คงต้องพิจารณาจากบทบัญญัติว่าด้วยค่าฤชาธรรมเนียมตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง โดยเฉพาะมาตรา 149 และ 161ประกอบกันจำเลยอาจโต้เถียงว่าเมื่อโจทก์เป็นผู้ร้องขอให้มีการบังคับคดีและนำยึดทรัพย์สินของฝ่ายจำเลย ถือว่าโจทก์เป็นผู้ดำเนินกระบวนพิจารณา โจทก์ต้องชำระตามมาตรา 149 เนื่องจากที่สุดไม่ได้มีการขายหรือจำหน่ายทรัพย์สินนั้น เพราะฝ่ายจำเลยนำเงินไปวางศาลเพื่อชำระหนี้ตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้นแล้ว แต่เมื่อพิจารณาจากมาตรา 161 ระบุไว้ชัดว่าความรับผิดชั้นที่สุดสำหรับค่าฤชาธรรมเนียมของคู่ความในคดีย่อมตกอยู่แก่คู่ความฝ่ายที่แพ้คดี แต่ก็เป็นดุลพินิจของศาล โดยคำนึงถึงเหตุสมควรและความสุจริตในการสู้ความหรือการดำเนินคดีของคู่ความ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2825/2535 และ112-113/2536) และแม้คู่ความอีกฝ่ายมิได้ขอศาลก็มีอำนาจใช้ดุลพินิจตามที่เห็นสมควรได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1345/2532) ยิ่งกว่านั้นจะกำหนดให้ค่าฤชาธรรมเนียมเป็นพับเสียก็ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่708/2520 และ 181/2537) การที่ผู้เขียนกล่าวมาแต่แรกว่าคดีนี้นับว่าเป็นบทเรียนที่ดีนั้น มีวัตถุประสงค์ให้เข้าใจเจตนารมณ์แห่งกฎหมาย ซึ่งจำเป็นต้องมีมาตรการ เพื่อให้การดำเนินคดีไม่ว่าในชั้นพิจารณาหรือบังคับคดีเสร็จสิ้นไปโดยรวดเร็ว จึงต้องมีวิธีการบังคับในเรื่องการชำระค่าฤชาธรรมเนียมตามมาตรา 161 โดยให้ดุลพินิจแก่ศาลอย่างกว้างขวางที่จะบังคับใช้แก่คู่ความในคดีตามความเหมาะสมตามพฤติการณ์แห่งคดี (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2745/2529 และ 1345/2532) การศึกษาแนวทางปฏิบัติและหลักกฎหมายเกี่ยวกับเรื่องค่าฤชาธรรมเนียมจากคำพิพากษาศาลฎีกา ย่อมเป็นประโยชน์ ซึ่งมีผลไปถึงประชาชนผู้มีอรรถคดีมาสู่ศาลด้วย ควรจะได้รับทราบหลักกฎหมายเหล่านี้ เพื่อที่จะไม่ต้องรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมเพราะไม่เข้าใจหลักการแห่งกฎหมาย ซึ่งย่อมไม่อาจปฏิเสธได้ว่าตนไม่รู้กฎหมายการเผยแพร่กฎหมายสู่ประชาชนจึงนับว่ามีความสำคัญยิ่ง พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษาคำพิพากษา: คดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสอง ชำระเงินจำนวน 23,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2525 จนกว่าชำระเสร็จแก่โจทก์ และใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ โดยกำหนดค่าทนายความ 1,000 บาท แต่จำเลยทั้งสองไม่ชำระ โจทก์นำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดที่ดินโฉนดเลขที่ 12684 แขวงวัดสามพระยา เขตพระนคร พร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยที่ 2 ซึ่งเจ้าพนักงานบังคับคดีตีราคารวม 510,000 บาทต่อมา วันที่ 10 เมษายน 2534 จำเลยทั้งสองชำระเงินตามคำพิพากษาพร้อมดอกเบี้ยแก่โจทก์ และยื่นคำแถลงขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดีถอนการยึด แต่เจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ถอนการยึดให้ โดยอ้างว่าจำเลยทั้งสอง ยังไม่ได้ชำระค่าธรรมเนียมเมื่อยึดทรัพย์สินแล้วไม่มีการขาย จำเลยทั้งสองยื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้น ขอให้มีคำสั่งถอนการยึดทรัพย์ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า เจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ถอนการยึดชอบแล้วจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาตามฎีกาจำเลยทั้งสองว่า จำเลยทั้งสองมีหน้าที่ชำระค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีเมื่อยึดทรัพย์สินแล้วไม่มีการขายหรือจำหน่าย ตามตาราง 5(3)ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งหรือไม่ เห็นว่า ค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีเมื่อยึดทรัพย์สินซึ่งไม่ใช่ตัวเงินแล้วไม่มีการขายหรือจำหน่ายเป็นค่าธรรมเนียมในการบังคับคดีตามที่บัญญัติไว้ในตาราง 5(3) ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งและตามมาตรา 161 วรรคแรก ของบทกฎหมายดังกล่าวบัญญัติว่า ความรับผิดชั้นที่สุดสำหรับค่าฤชาธรรมเนียมของคู่ความในคดี ย่อมตกอยู่แก่คู่ความฝ่ายที่แพ้คดี และวรรคสองบัญญัติว่า ค่าฤชาธรรมเนียมนั้นให้รวมถึงค่าธรรมเนียมในการบังคับคดีด้วย คดีนี้ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสองชำระเงินพร้อมดอกเบี้ยและค่าฤชาธรรมเนียมแก่โจทก์คดีถึงที่สุด จำเลยทั้งสองจึงเป็นฝ่ายแพ้คดี ต้องรับผิดชำระค่าธรรมเนียมในการบังคับคดีตามบทกฎหมายดังกล่าว ทั้งการที่โจทก์นำเจ้าพนักงานบังคับคดีไปยึดที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยที่ 2ก็เพราะจำเลยทั้งสองไม่ยอมปฏิบัติตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้นจนโจทก์ต้องขอให้บังคับคดีและนำยึดทรัพย์สินดังกล่าวของจำเลยที่ 2จึงนับว่าเป็นความผิดของจำเลยทั้งสองซึ่งเป็นฝ่ายแพ้คดีด้วยจำเลยทั้งสองจึงมีหน้าที่ชำระค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีเมื่อยึดทรัพย์สินแล้วไม่มีการขายหรือจำหน่ายนั้น คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบแล้ว ฎีกาจำเลยทั้งสองฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3341/2537การสื่อสารแห่งประเทศไทยโจทก์ห้างหุ้นส่วนจำกัด บาง ขุน พรหม เฟอร์นิเจอร์ และ ก่อสร้าง กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 161 ค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีเมื่อยึดทรัพย์สินซึ่งไม่ใช่ตัวเงิน แล้วไม่มีการขายหรือจำหน่ายเป็นค่าธรรมเนียมในการบังคับคดีตามที่บัญญัติไว้ในตาราง 5(3) ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง และตามมาตรา 161 วรรคแรกบัญญัติว่า ความรับผิดชั้นที่สุด สำหรับค่าฤชาธรรมเนียมของคู่ความในคดี ย่อมตกอยู่แก่คู่ความฝ่ายที่แพ้คดีและวรรคสองบัญญัติว่าค่าฤชาธรรมเนียมนั้น ให้รวมถึงค่าธรรมเนียมในการบังคับคดีด้วย ฉะนั้น เมื่อศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสองชำระเงินพร้อมดอกเบี้ยและค่าฤชาธรรมเนียมแก่โจทก์คดีถึงที่สุด จำเลยทั้งสองจึงเป็นฝ่ายแพ้คดีต้องรับผิดชำระค่าธรรมเนียมในการบังคับคดีตามบทกฎหมายดังกล่าวคดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสอง ชำระเงินจำนวน 23,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2525 จนกว่าชำระเสร็จแก่โจทก์ และใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ โดยกำหนดค่าทนายความ 1,000 บาท แต่จำเลยทั้งสองไม่ชำระ โจทก์นำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดที่ดินโฉนดเลขที่ 12684 แขวงวัดสามพระยา เขตพระนคร พร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยที่ 2 ซึ่งเจ้าพนักงานบังคับคดีตีราคารวม 510,000 บาทต่อมา วันที่ 10 เมษายน 2534 จำเลยทั้งสองชำระเงินตามคำพิพากษาพร้อมดอกเบี้ยแก่โจทก์ และยื่นคำแถลงขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดีถอนการยึด แต่เจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ถอนการยึดให้ โดยอ้างว่าจำเลยทั้งสอง ยังไม่ได้ชำระค่าธรรมเนียมเมื่อยึดทรัพย์สินแล้วไม่มีการขาย จำเลยทั้งสองยื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้น ขอให้มีคำสั่งถอนการยึดทรัพย์ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า เจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ถอนการยึดชอบแล้วจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาตามฎีกาจำเลยทั้งสองว่า จำเลยทั้งสองมีหน้าที่ชำระค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีเมื่อยึดทรัพย์สินแล้วไม่มีการขายหรือจำหน่าย ตามตาราง 5(3)ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งหรือไม่ เห็นว่า ค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีเมื่อยึดทรัพย์สินซึ่งไม่ใช่ตัวเงินแล้วไม่มีการขายหรือจำหน่ายเป็นค่าธรรมเนียมในการบังคับคดีตามที่บัญญัติไว้ในตาราง 5(3) ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งและตามมาตรา 161 วรรคแรก ของบทกฎหมายดังกล่าวบัญญัติว่า ความรับผิดชั้นที่สุดสำหรับค่าฤชาธรรมเนียมของคู่ความในคดี ย่อมตกอยู่แก่คู่ความฝ่ายที่แพ้คดี และวรรคสองบัญญัติว่า ค่าฤชาธรรมเนียมนั้นให้รวมถึงค่าธรรมเนียมในการบังคับคดีด้วย คดีนี้ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสองชำระเงินพร้อมดอกเบี้ยและค่าฤชาธรรมเนียมแก่โจทก์คดีถึงที่สุด จำเลยทั้งสองจึงเป็นฝ่ายแพ้คดี ต้องรับผิดชำระค่าธรรมเนียมในการบังคับคดีตามบทกฎหมายดังกล่าว ทั้งการที่โจทก์นำเจ้าพนักงานบังคับคดีไปยึดที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยที่ 2ก็เพราะจำเลยทั้งสองไม่ยอมปฏิบัติตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้นจนโจทก์ต้องขอให้บังคับคดีและนำยึดทรัพย์สินดังกล่าวของจำเลยที่ 2จึงนับว่าเป็นความผิดของจำเลยทั้งสองซึ่งเป็นฝ่ายแพ้คดีด้วยจำเลยทั้งสองจึงมีหน้าที่ชำระค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีเมื่อยึดทรัพย์สินแล้วไม่มีการขายหรือจำหน่ายนั้น คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบแล้ว ฎีกาจำเลยทั้งสองฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(มีพาศน์ โปตระนันทน์-สมปอง เสนเนียม-ธวัชชัย พิทักษ์ผล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ คดีนี้นับว่าเป็นบทเรียนที่ดีสำหรับผู้แพ้คดีและรวมถึงทนายความกับผู้ประกอบวิชาชีพกฎหมายด้วย เพราะจำเลยทั้งสองต้องเสียเงินไปโดยเปล่าประโยชน์เกือบเท่าจำนวนหนี้ที่ต้องชำระตามคำพิพากษา จำนวนหนี้ตามคำพิพากษา คือ 23,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีนับแต่วันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2525 และค่าฤชาธรรมเนียมที่ต้องใช้แทนโจทก์ รวมแล้วถึงวันชำระเสร็จคงไม่เกิน 40,000 บาท แต่จำเลยทั้งสองไม่ยอมชำระ โจทก์ต้องนำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยที่ 2 และเจ้าพนักงานบังคับคดีตีราคารวมเป็นเงิน 510,000 บาท ไม่ปรากฏว่าจำเลยที่ 2 โต้แย้งว่าตีราคาต่ำหรือสูงเกินไป ครั้นต่อมายังไม่ทันได้ขายทอดตลาดทรัพย์สินที่เจ้าพนักงานยึดไว้นั้น จำเลยทั้งสองได้นำเงินมาวางศาลเพื่อชำระเงินตามคำพิพากษาพร้อมดอกเบี้ยแก่โจทก์ และยื่นคำแถลงขอให้ถอนการยึด แต่เจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ถอนการยึด จนกว่าจำเลยทั้งสองจะชำระค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีกรณียึดทรัพย์สินโดยไม่มีการขายอัตราร้อยละ 3.5 ของราคาทรัพย์สินที่ยึดตามที่เจ้าพนักงานบังคับคดีตีราคาไว้ เป็นเงินถึง 17,850 บาทจำเลยทั้งสองจึงไม่ยอมชำระ และมีกรณีพิพาทในปัญหานี้ขึ้นมาถึงศาลฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าจำเลยทั้งสองเป็นฝ่ายแพ้คดีและคดีถึงที่สุด จำเลยต้องชำระค่าธรรมเนียมในการยึดทรัพย์ของจำเลยที่ 2 โดยไม่มีการขายนี้ด้วย ดังได้กล่าวมาแล้วว่าถ้าจำเลยยอมชำระหนี้ตามคำพิพากษาเสียแม้รวมค่าฤชาธรรมเนียมใช้แทน และดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีของหนี้ตามคำพิพากษาอย่างมากที่สุดต้องไม่เกิน 40,000 บาทแต่ผลที่ไม่ยอมชำระจนถูกยึดทรัพย์สิน แล้วจึงนำเงินไปชำระต้องเสียค่าธรรมเนียมการยึดโดยไม่มีการชำระอีก 17,850 บาท ซึ่งไม่ควรต้องเสียในส่วนนี้เลย ศาลฎีกาได้วินิจฉัยแสดงให้เห็นความผิดของจำเลยทั้งสองต่อไปด้วยว่า การที่โจทก์นำเจ้าพนักงานบังคับคดีไปยึดที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยที่ 2 ก็เพราะจำเลยทั้งสองไม่ปฏิบัติตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น จนโจทก์ต้องขอให้บังคับคดีและนำยึดทรัพย์สินดังกล่าวของจำเลยที่ 2 จึงนับว่าเป็นความผิดของจำเลยทั้งสองซึ่งเป็นฝ่ายแพ้คดีด้วย จำเลยทั้งสองจึงมีหน้าที่ชำระค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดี เมื่อยึดทรัพย์สินแล้วไม่มีการขายหรือจำหน่ายนั้น กรณีการยึดทรัพย์ชั้นบังคับคดีต่อมาไม่มีการขายหรือจำหน่ายนี้ปัญหาว่า ฝ่ายใดเป็นผู้เสียค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีนั้นมีกรณีพิพาทกันอยู่เสมอระหว่างเจ้าพนักงานบังคับคดีกับฝ่ายที่เจ้าพนักงานบังคับคดีมีคำสั่งให้เสียค่าธรรมเนียมดังกล่าว เพราะตามตาราง 5 ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ว่าด้วยค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีมิได้กำหนดไว้ว่าให้คู่ความฝ่ายใดเป็นผู้เสีย ดังนั้น คงต้องพิจารณาจากบทบัญญัติว่าด้วยค่าฤชาธรรมเนียมตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง โดยเฉพาะมาตรา 149 และ 161ประกอบกันจำเลยอาจโต้เถียงว่าเมื่อโจทก์เป็นผู้ร้องขอให้มีการบังคับคดีและนำยึดทรัพย์สินของฝ่ายจำเลย ถือว่าโจทก์เป็นผู้ดำเนินกระบวนพิจารณา โจทก์ต้องชำระตามมาตรา 149 เนื่องจากที่สุดไม่ได้มีการขายหรือจำหน่ายทรัพย์สินนั้น เพราะฝ่ายจำเลยนำเงินไปวางศาลเพื่อชำระหนี้ตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้นแล้ว แต่เมื่อพิจารณาจากมาตรา 161 ระบุไว้ชัดว่าความรับผิดชั้นที่สุดสำหรับค่าฤชาธรรมเนียมของคู่ความในคดีย่อมตกอยู่แก่คู่ความฝ่ายที่แพ้คดี แต่ก็เป็นดุลพินิจของศาล โดยคำนึงถึงเหตุสมควรและความสุจริตในการสู้ความหรือการดำเนินคดีของคู่ความ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2825/2535 และ112-113/2536) และแม้คู่ความอีกฝ่ายมิได้ขอศาลก็มีอำนาจใช้ดุลพินิจตามที่เห็นสมควรได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1345/2532) ยิ่งกว่านั้นจะกำหนดให้ค่าฤชาธรรมเนียมเป็นพับเสียก็ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่708/2520 และ 181/2537) การที่ผู้เขียนกล่าวมาแต่แรกว่าคดีนี้นับว่าเป็นบทเรียนที่ดีนั้น มีวัตถุประสงค์ให้เข้าใจเจตนารมณ์แห่งกฎหมาย ซึ่งจำเป็นต้องมีมาตรการ เพื่อให้การดำเนินคดีไม่ว่าในชั้นพิจารณาหรือบังคับคดีเสร็จสิ้นไปโดยรวดเร็ว จึงต้องมีวิธีการบังคับในเรื่องการชำระค่าฤชาธรรมเนียมตามมาตรา 161 โดยให้ดุลพินิจแก่ศาลอย่างกว้างขวางที่จะบังคับใช้แก่คู่ความในคดีตามความเหมาะสมตามพฤติการณ์แห่งคดี (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2745/2529 และ 1345/2532) การศึกษาแนวทางปฏิบัติและหลักกฎหมายเกี่ยวกับเรื่องค่าฤชาธรรมเนียมจากคำพิพากษาศาลฎีกา ย่อมเป็นประโยชน์ ซึ่งมีผลไปถึงประชาชนผู้มีอรรถคดีมาสู่ศาลด้วย ควรจะได้รับทราบหลักกฎหมายเหล่านี้ เพื่อที่จะไม่ต้องรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมเพราะไม่เข้าใจหลักการแห่งกฎหมาย ซึ่งย่อมไม่อาจปฏิเสธได้ว่าตนไม่รู้กฎหมายการเผยแพร่กฎหมายสู่ประชาชนจึงนับว่ามีความสำคัญยิ่ง พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษา