คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 374/2536หลักกฎหมาย: สำเนาภาพถ่ายหนังสือมอบอำนาจของโจทก์ให้ผู้อื่นลงชื่อเป็นผู้ให้เช่าซื้อแทน โดยมีเจ้าหน้าที่รับรองถึงความถูกต้องเพราะต้นฉบับได้มีการอ้างส่งไว้ในสำนวนคดีของศาล และจำเลยก็มิได้คัดค้านว่าสำเนาไม่ถูกต้อง กรณีนี้จึงไม่จำต้องใช้ต้นฉบับก็รับฟังได้ และหนังสือดังกล่าวเป็นหนังสือมอบอำนาจทั่วไป ไม่จำต้องระบุว่าจะให้ผู้รับมอบอำนาจทำสัญญากับผู้ใด สัญญาเช่าซื้อรถยนต์ที่ทำขึ้นก็ไม่เป็นโมฆะ สัญญาเช่าซื้อมีข้อตกลงว่าในกรณีที่รถเสียหายทั้งสิ้น หรือถูกทำลายสิ้นเชิงหรือไม่สามารถซ่อมแซมดังเดิมได้ ผู้เช่าซื้อจะต้องชำระค่าเช่าซื้อส่วนที่ค้างทั้งหมดตามสัญญาเช่าซื้อนั้น ข้อกำหนดดังกล่าวใช้บังคับได้ โดยมีลักษณะเป็นเบี้ยปรับ หากพฤติการณ์ปรากฏว่าสูงเกินส่วน ศาลอาจลดลงได้ การฟ้องขอให้คืนทรัพย์ที่เช่าซื้อ หากคืนไม่ได้ให้ใช้ราคาแทนนั้น เป็นการที่เจ้าของกรรมสิทธิ์ใช้สิทธิติดตามเรียกเอาทรัพย์คืนจึงมีอายุความ 10 ปีตาม ป.พ.พ.มาตรา 164 มิใช่มีอายุความ6 เดือนหรือ 2 ปี ตามมาตรา 562,563 หรือ มาตรา 165(6).โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด มอบอำนาจให้นายวิโรจน์ อรุณพันธ์ และหรือนายบรรเจิด เย็นมนัส เป็นผู้ฟ้องคดีแทน จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์ไปจากโจทก์ราคา 481,248 บาทชำระค่าเช่าซื้อเป็นงวด งวดละ 13,368 บาท จนกว่าจะครบ 36 งวดโดยมีจำเลยที่ 2 ทำสัญญาค้ำประกันและยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมจำเลยที่ 1 ชำระค่าเช่าซื้อให้โจทก์เพียง 12 งวด ถึงงวดประจำวันที่ 19 ตุลาคม 2525 ต่อมาจำเลยที่ 1 แจ้งให้โจทก์ทราบว่ารถยนต์ที่เช่าซื้อประสบอุบัติเหตุถ้าจำเลยที่ 1 ได้รับชำระค่าเสียหายแล้วจะชำระค่าเช่าซื้อที่ค้างทั้งหมดให้โจทก์ ต่อมาจำเลยที่ 1 ได้รับชำระค่าเสียหายจากผู้ทำละเมิดแล้วแต่เพิกเฉยไม่ยอมชำระโจทก์จึงได้บอกเลิกสัญญาแก่จำเลยทั้งสอง ขอให้จำเลยทั้งสองส่งมอบรถยนต์ที่เช่าซื้อคืนให้โจทก์ หากคืนไม่ได้ ให้ร่วมกันชดใช้ราคาเป็นเงิน 320,832 บาท แก่โจทก์ หากรถที่เช่าซื้อเสียหายไม่สามารถซ่อมแซมได้ จะต้องรับผิดชดใช้ค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระทั้งหมดให้จำเลยทั้งสองชำระค่าเสียหายเป็นเงิน 150,000 บาท และค่าเสียหายวันละ 400 บาท นับแต่วันฟ้องจำเลยทั้งสองให้การทำนองเดียวกันว่า โจทก์หรือผู้รับมอบอำนาจไม่ได้ลงลายมือชื่อเป็นคู่สัญญากับจำเลยที่ 1 หนังสือมอบอำนาจไม่ใช่ลายมือชื่อผู้มีอำนาจของโจทก์ และไม่ใช่การมอบอำนาจให้มาทำสัญญาเช่าซื้อกับจำเลยที่ 1 สัญญาเช่าซื้อตามฟ้องจึงเป็นโมฆะ รถยนต์ที่เช่าซื้อไปประสบอุบัติเหตุไม่อาจใช้การได้โดยการกระทำของบุคคลภายนอก จำเลยที่ 1 จึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์อีกต่อไป คดีของโจทก์ขาดอายุความ โจทก์ฟ้องเรียกค่าเสียหายสูงมากเกินไป ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยร่วมกันชำระเงิน 320,832 บาทให้โจทก์พร้อมดอกเบี้ยจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยทั้งสองไม่ต้องชำระเฉพาะดอกเบี้ยนอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ปัญหาแรกมีว่า สัญญาเช่าซื้อรถยนต์พิพาทตามเอกสารหมาย จ.3 เป็นโมฆะหรือไม่ ในข้อนี้จำเลยทั้งสองฎีกาว่าหนังสือมอบอำนาจตามเอกสารหมาย จ.4 เป็นเพียงสำเนาภาพถ่ายและมิได้มีรอยตราของบริษัทโจทก์ประทับอยู่ จึงไม่อาจรับฟังได้ว่าบริษัทโจทก์ได้มอบอำนาจให้ผู้อื่นลงชื่อเป็นคู่สัญญาแทนนั้น ได้ความว่าสำเนาภาพถ่ายหนังสือมอบอำนาจดังกล่าวเป็นเอกสารที่โจทก์ขอคัดมาจากศาลแพ่ง โดยมีเจ้าหน้าที่รับรองถึงความถูกต้อง เพราะต้นฉบับได้มีการอ้างส่งไว้ในสำนวนคดีแพ่งดำที่1424/2527 สำเนาภาพถ่ายเอกสารดังกล่าวยังมีข้อความว่าต้นฉบับมีรอยตราดุลประทับอยู่แสดงว่าข้อความทั้งหมดรวมทั้งรอยตราประทับตามสำเนาภาพถ่ายดังกล่าวตรงกับต้นฉบับที่ได้ส่งไว้ในอีกคดีหนึ่งนอกจากนี้ยังได้ความว่าในขณะที่โจทก์ส่งเอกสารดังกล่าว จำเลยทั้งสองก็มิได้ค้านว่าสำเนาไม่ถูกต้องไม่ตรงกับต้นฉบับ แสดงว่าจำเลยทั้งสองรับถึงความถูกต้องว่าตรงกับต้นฉบับแล้ว เมื่อได้ความตามสำเนาภาพถ่าย หนังสือมอบอำนาจหมาย จ.4 ว่า ในการทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์พิพาท บริษัทโจทก์ได้มอบอำนาจให้นางสาววีรวรรณ กิติทีฆกุลและนายวิโรจน์ อรุณพันธ์ ลงนามในสัญญาเช่าซื้อแทน กรณีจึงไม่จำต้องใช้ต้นฉบับหนังสือมอบอำนาจดังที่จำเลยทั้งสองฎีกา หนังสือมอบอำนาจดังกล่าวเป็นหนังสือมอบอำนาจทั่วไป ไม่จำต้องมีข้อความระบุให้ผู้รับมอบอำนาจทำสัญญาเช่าซื้อกับจำเลยทั้งสองหรือจะต้องให้บริษัทโจทก์เจ้าของทรัพย์เป็นผู้ลงนามด้วยตนเองเพราะกรณีนี้มอบหมายให้ทำแทนกันได้ ที่ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยมาว่าสัญญาเช่าซื้อรถยนต์พิพาทไม่เป็นโมฆะชอบแล้ว ฎีกาจำเลยทั้งสองในข้อนี้ฟังไม่ขึ้นปัญหาต่อไปมีว่า จำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดต่อโจทก์เพียงใดหรือไม่นั้นในข้อนี้จำเลยทั้งสองฎีกามีความว่า เมื่อจำเลยที่ 1ไม่ต้องรับผิดค่าเสียหายอันเกิดจากขาดประโยชน์ในการใช้รถยนต์ที่เช่าซื้อแก่โจทก์แล้ว จำเลยที่ 1 ก็ไม่ต้องรับผิดเกี่ยวกับค่าเสียหายใด ๆ รวมทั้งค่าเช่าซื้อในส่วนที่ขาดอีกด้วยนั้นเห็นว่ากรณีทรัพย์สินที่เช่าซื้อสูญหายหรือถูกทำลาย สัญญาเช่าซื้อย่อมระงับไป ดังนั้นสิทธิและหน้าที่ตามสัญญาย่อมสิ้นสุดลงด้วยหากทรัพย์สินที่เช่าซื้อสูญหายหรือถูกทำลายไปมิได้เกิดจากความผิดของจำเลยผู้เช่าซื้อ จำเลยก็ไม่ต้องรับผิดค่าเสียหายที่โจทก์อาจนำรถไปแสวงหาประโยชน์ดังที่ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยมา แต่เมื่อสัญญาเช่าซื้อรถยนต์พิพาทตามเอกสารหมาย จ.3 ข้อ 6 วรรคสาม ระบุว่าในกรณีที่รถนั้นเสียหายทั้งสิ้น...หรือถูกทำลายสิ้นเชิงหรือไม่สามารถซ่อมแซมดังเดิมได้ ผู้เช่าซื้อจะต้องชำระค่าเช่าซื้อส่วนที่ค้างทั้งหมดตามสัญญาเช่าซื้อทันที เมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่ารถยนต์ที่เช่าซื้อเกิดอุบัติเหตุเสียหายจนไม่สามารถซ่อมแซมได้คือเสียหายโดยสิ้นเชิง และจำเลยที่ 1 ชำระค่าเช่าซื้อให้โจทก์ไปบางส่วนแล้วยังคงขาดอยู่อีก 320,832 บาท ก็จะครบจำนวนตามสัญญาดังนั้นจำเลยที่ 1 จะต้องชำระค่าเช่าซื้อจำนวนส่วนที่ขาดอยู่ให้แก่โจทก์ตามที่ได้ตกลงกันไว้ในสัญญา ฎีกาจำเลยทั้งสองในส่วนนี้ฟังไม่ขึ้นที่จำเลยทั้งสองฎีกาในข้อนี้ต่อไปว่า ค่าเช่าซื้อส่วนที่ขาดจำนวนเงิน 320,832 บาท นั้นสูงเกินไป เห็นว่ารถยนต์พิพาทมีราคาเป็นเงินสด 540,000 บาท จำเลยที่ 1 ชำระเป็นเงินสด 190,000 บาทที่เหลือ 350,000 บาท จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเช่าซื้อในราคา481,248 บาท ซึ่งจำเลยที่ 1 ได้ชำระให้โจทก์ไปบางส่วนแล้วหากไม่มีการผิดสัญญาโจทก์ก็ควรจะได้รับเงินอีก 320,832 บาท และในขณะเดียวกันจำเลยที่ 1 ก็ควรจะได้ประโยชน์จากการใช้รถด้วยเมื่อสัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดหรือเลิกกันโดยมิใช่ความผิดของฝ่ายใดโดยปกติแล้วคู่สัญญาก็ควรจะได้กลับคืนสู่ฐานะเดิม เมื่อจำเลยที่ 1ไม่ได้ประโยชน์จากการใช้รถที่เช่าซื้อ โจทก์ก็ไม่ควรได้รับเงินค่าเช่าซื้อในส่วนที่ยังขาดอยู่ตอบแทนด้วย แต่สำหรับกรณีนี้มีสัญญากำหนดให้จำเลยที่ 1 ผู้เช่าซื้อรับผิดใช้เงินจำนวนค่าเช่าซื้อที่ยังขาดอยู่ ซึ่งศาลฎีกาเห็นว่า เป็นการกำหนดค่าเสียหายไว้ล่วงหน้าอันมีลักษณะเป็นเบี้ยปรับ เมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่ารถยนต์พิพาทมีราคาเป็นเงินสด 540,000 บาท จำเลยที่ 1 ชำระแล้ว190,000 บาท คงค้างอยู่ 350,000 บาท แต่ทำสัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดลงโจทก์ควรได้ดอกเบี้ย 1 ใน 3 ส่วนของจำนวนดอกเบี้ยทั้งหมดจากนายวิโรจน์ อรุณพันธ์ พยานโจทก์ว่าโจทก์คิดดอกเบี้ยล่วงหน้าไว้ในอัตราร้อยละ 12.5 ต่อปี เป็นเวลา 3 ปี เมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่าหลังจากทำสัญญาเช่าซื้อได้ 12 งวด หรือ 1 ใน 3 ของระยะเวลาจะต้องปฏิบัติตามสัญญา สัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดลงโจทก์ควรได้ดอกเบี้ย1 ใน 3 ส่วนของจำนวนดอกเบี้ยทั้งหมดที่ควรจะได้เท่านั้นเมื่อพิเคราะห์ถึงข้อเท็จจริงดังกล่าวแล้วเห็นสมควรลดค่าดอกเบี้ยจากจำนวน 1 แสนบาทคงเหลือ 66,000 บาท เมื่อนำไปหักกับจำนวนค่าเช่าซื้อที่ยังขาดอยู่ 320,832 บาท ตามสัญญาแล้วคงเหลือเป็นค่าเสียหายที่จำเลยทั้งสองจะต้องรับผิด 254,832 บาท ฎีกาจำเลยทั้งสองในข้อนี้บางส่วนฟังขึ้นปัญหาต่อไปมีว่า ฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ เห็นว่าตามฟ้องของโจทก์เป็นกรณีขอให้จำเลยทั้งสองคืนทรัพย์ที่เช่าซื้อหรือหากคืนไม่ได้ให้ใช้ราคาค่าเช่าซื้อในส่วนที่ยังขาดอยู่ เป็นการฟ้องโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาเช่าซื้อ ซึ่งกฎหมายไม่ได้กำหนดอายุความเรื่องนี้ไว้โดยตรง จึงไม่ตกอยู่ในบังคับอายุความ 6 เดือนหรือ 2 ปีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 562, 563 หรือมาตรา 165(6)ตามที่จำเลยทั้งสองฎีกาเพราะโจทก์มิได้ฟ้องให้จำเลยทั้งสองรับผิดในค่าเสียหายเกี่ยวกับทรัพย์ที่เช่าซื้อชำรุดเสียหายหรือค่าเช่าที่ค้างชำระ แต่เป็นกรณีที่เจ้าของกรรมสิทธิ์ใช้สิทธิติดตามเอาทรัพย์คืน จึงอยู่ในอายุความ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 164 เมื่อสัญญาเช่าซื้อรถยนต์พิพาทสิ้นสุดลงเมื่อวันที่ 8พฤศจิกายน 2525 โจทก์มาฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 4 เมษายน 2529ยังไม่เกิน 10 ปี ฟ้องโจทก์จึงไม่ขาดอายุความ ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยในข้อนี้ชอบแล้ว ฎีกาจำเลยทั้งสองในข้อนี้ฟังไม่ขึ้น..."พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน256,248 บาท แก่โจทก์ นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 374/2536บริษัท เงินทุนหลักทรัพย์ บางกอก อินเวสท์เม้นท์ จำกัดโจทก์นาย สุเทพ แสงสมชัย พิพัฒน์ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 164, ม. 383, ม. 574, ม. 798 ป.วิ.พ. ม. 93สำเนาภาพถ่ายหนังสือมอบอำนาจของโจทก์ให้ผู้อื่นลงชื่อเป็นผู้ให้เช่าซื้อแทน โดยมีเจ้าหน้าที่รับรองถึงความถูกต้องเพราะต้นฉบับได้มีการอ้างส่งไว้ในสำนวนคดีของศาล และจำเลยก็มิได้คัดค้านว่าสำเนาไม่ถูกต้อง กรณีนี้จึงไม่จำต้องใช้ต้นฉบับก็รับฟังได้ และหนังสือดังกล่าวเป็นหนังสือมอบอำนาจทั่วไป ไม่จำต้องระบุว่าจะให้ผู้รับมอบอำนาจทำสัญญากับผู้ใด สัญญาเช่าซื้อรถยนต์ที่ทำขึ้นก็ไม่เป็นโมฆะ สัญญาเช่าซื้อมีข้อตกลงว่าในกรณีที่รถเสียหายทั้งสิ้น หรือถูกทำลายสิ้นเชิงหรือไม่สามารถซ่อมแซมดังเดิมได้ ผู้เช่าซื้อจะต้องชำระค่าเช่าซื้อส่วนที่ค้างทั้งหมดตามสัญญาเช่าซื้อนั้น ข้อกำหนดดังกล่าวใช้บังคับได้ โดยมีลักษณะเป็นเบี้ยปรับ หากพฤติการณ์ปรากฏว่าสูงเกินส่วน ศาลอาจลดลงได้ การฟ้องขอให้คืนทรัพย์ที่เช่าซื้อ หากคืนไม่ได้ให้ใช้ราคาแทนนั้น เป็นการที่เจ้าของกรรมสิทธิ์ใช้สิทธิติดตามเรียกเอาทรัพย์คืนจึงมีอายุความ 10 ปีตาม ป.พ.พ.มาตรา 164 มิใช่มีอายุความ6 เดือนหรือ 2 ปี ตามมาตรา 562,563 หรือ มาตรา 165(6).โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด มอบอำนาจให้นายวิโรจน์ อรุณพันธ์ และหรือนายบรรเจิด เย็นมนัส เป็นผู้ฟ้องคดีแทน จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์ไปจากโจทก์ราคา 481,248 บาทชำระค่าเช่าซื้อเป็นงวด งวดละ 13,368 บาท จนกว่าจะครบ 36 งวดโดยมีจำเลยที่ 2 ทำสัญญาค้ำประกันและยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมจำเลยที่ 1 ชำระค่าเช่าซื้อให้โจทก์เพียง 12 งวด ถึงงวดประจำวันที่ 19 ตุลาคม 2525 ต่อมาจำเลยที่ 1 แจ้งให้โจทก์ทราบว่ารถยนต์ที่เช่าซื้อประสบอุบัติเหตุถ้าจำเลยที่ 1 ได้รับชำระค่าเสียหายแล้วจะชำระค่าเช่าซื้อที่ค้างทั้งหมดให้โจทก์ ต่อมาจำเลยที่ 1 ได้รับชำระค่าเสียหายจากผู้ทำละเมิดแล้วแต่เพิกเฉยไม่ยอมชำระโจทก์จึงได้บอกเลิกสัญญาแก่จำเลยทั้งสอง ขอให้จำเลยทั้งสองส่งมอบรถยนต์ที่เช่าซื้อคืนให้โจทก์ หากคืนไม่ได้ ให้ร่วมกันชดใช้ราคาเป็นเงิน 320,832 บาท แก่โจทก์ หากรถที่เช่าซื้อเสียหายไม่สามารถซ่อมแซมได้ จะต้องรับผิดชดใช้ค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระทั้งหมดให้จำเลยทั้งสองชำระค่าเสียหายเป็นเงิน 150,000 บาท และค่าเสียหายวันละ 400 บาท นับแต่วันฟ้องจำเลยทั้งสองให้การทำนองเดียวกันว่า โจทก์หรือผู้รับมอบอำนาจไม่ได้ลงลายมือชื่อเป็นคู่สัญญากับจำเลยที่ 1 หนังสือมอบอำนาจไม่ใช่ลายมือชื่อผู้มีอำนาจของโจทก์ และไม่ใช่การมอบอำนาจให้มาทำสัญญาเช่าซื้อกับจำเลยที่ 1 สัญญาเช่าซื้อตามฟ้องจึงเป็นโมฆะ รถยนต์ที่เช่าซื้อไปประสบอุบัติเหตุไม่อาจใช้การได้โดยการกระทำของบุคคลภายนอก จำเลยที่ 1 จึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์อีกต่อไป คดีของโจทก์ขาดอายุความ โจทก์ฟ้องเรียกค่าเสียหายสูงมากเกินไป ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยร่วมกันชำระเงิน 320,832 บาทให้โจทก์พร้อมดอกเบี้ยจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยทั้งสองไม่ต้องชำระเฉพาะดอกเบี้ยนอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ปัญหาแรกมีว่า สัญญาเช่าซื้อรถยนต์พิพาทตามเอกสารหมาย จ.3 เป็นโมฆะหรือไม่ ในข้อนี้จำเลยทั้งสองฎีกาว่าหนังสือมอบอำนาจตามเอกสารหมาย จ.4 เป็นเพียงสำเนาภาพถ่ายและมิได้มีรอยตราของบริษัทโจทก์ประทับอยู่ จึงไม่อาจรับฟังได้ว่าบริษัทโจทก์ได้มอบอำนาจให้ผู้อื่นลงชื่อเป็นคู่สัญญาแทนนั้น ได้ความว่าสำเนาภาพถ่ายหนังสือมอบอำนาจดังกล่าวเป็นเอกสารที่โจทก์ขอคัดมาจากศาลแพ่ง โดยมีเจ้าหน้าที่รับรองถึงความถูกต้อง เพราะต้นฉบับได้มีการอ้างส่งไว้ในสำนวนคดีแพ่งดำที่1424/2527 สำเนาภาพถ่ายเอกสารดังกล่าวยังมีข้อความว่าต้นฉบับมีรอยตราดุลประทับอยู่แสดงว่าข้อความทั้งหมดรวมทั้งรอยตราประทับตามสำเนาภาพถ่ายดังกล่าวตรงกับต้นฉบับที่ได้ส่งไว้ในอีกคดีหนึ่งนอกจากนี้ยังได้ความว่าในขณะที่โจทก์ส่งเอกสารดังกล่าว จำเลยทั้งสองก็มิได้ค้านว่าสำเนาไม่ถูกต้องไม่ตรงกับต้นฉบับ แสดงว่าจำเลยทั้งสองรับถึงความถูกต้องว่าตรงกับต้นฉบับแล้ว เมื่อได้ความตามสำเนาภาพถ่าย หนังสือมอบอำนาจหมาย จ.4 ว่า ในการทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์พิพาท บริษัทโจทก์ได้มอบอำนาจให้นางสาววีรวรรณ กิติทีฆกุลและนายวิโรจน์ อรุณพันธ์ ลงนามในสัญญาเช่าซื้อแทน กรณีจึงไม่จำต้องใช้ต้นฉบับหนังสือมอบอำนาจดังที่จำเลยทั้งสองฎีกา หนังสือมอบอำนาจดังกล่าวเป็นหนังสือมอบอำนาจทั่วไป ไม่จำต้องมีข้อความระบุให้ผู้รับมอบอำนาจทำสัญญาเช่าซื้อกับจำเลยทั้งสองหรือจะต้องให้บริษัทโจทก์เจ้าของทรัพย์เป็นผู้ลงนามด้วยตนเองเพราะกรณีนี้มอบหมายให้ทำแทนกันได้ ที่ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยมาว่าสัญญาเช่าซื้อรถยนต์พิพาทไม่เป็นโมฆะชอบแล้ว ฎีกาจำเลยทั้งสองในข้อนี้ฟังไม่ขึ้นปัญหาต่อไปมีว่า จำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดต่อโจทก์เพียงใดหรือไม่นั้นในข้อนี้จำเลยทั้งสองฎีกามีความว่า เมื่อจำเลยที่ 1ไม่ต้องรับผิดค่าเสียหายอันเกิดจากขาดประโยชน์ในการใช้รถยนต์ที่เช่าซื้อแก่โจทก์แล้ว จำเลยที่ 1 ก็ไม่ต้องรับผิดเกี่ยวกับค่าเสียหายใด ๆ รวมทั้งค่าเช่าซื้อในส่วนที่ขาดอีกด้วยนั้นเห็นว่ากรณีทรัพย์สินที่เช่าซื้อสูญหายหรือถูกทำลาย สัญญาเช่าซื้อย่อมระงับไป ดังนั้นสิทธิและหน้าที่ตามสัญญาย่อมสิ้นสุดลงด้วยหากทรัพย์สินที่เช่าซื้อสูญหายหรือถูกทำลายไปมิได้เกิดจากความผิดของจำเลยผู้เช่าซื้อ จำเลยก็ไม่ต้องรับผิดค่าเสียหายที่โจทก์อาจนำรถไปแสวงหาประโยชน์ดังที่ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยมา แต่เมื่อสัญญาเช่าซื้อรถยนต์พิพาทตามเอกสารหมาย จ.3 ข้อ 6 วรรคสาม ระบุว่าในกรณีที่รถนั้นเสียหายทั้งสิ้น...หรือถูกทำลายสิ้นเชิงหรือไม่สามารถซ่อมแซมดังเดิมได้ ผู้เช่าซื้อจะต้องชำระค่าเช่าซื้อส่วนที่ค้างทั้งหมดตามสัญญาเช่าซื้อทันที เมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่ารถยนต์ที่เช่าซื้อเกิดอุบัติเหตุเสียหายจนไม่สามารถซ่อมแซมได้คือเสียหายโดยสิ้นเชิง และจำเลยที่ 1 ชำระค่าเช่าซื้อให้โจทก์ไปบางส่วนแล้วยังคงขาดอยู่อีก 320,832 บาท ก็จะครบจำนวนตามสัญญาดังนั้นจำเลยที่ 1 จะต้องชำระค่าเช่าซื้อจำนวนส่วนที่ขาดอยู่ให้แก่โจทก์ตามที่ได้ตกลงกันไว้ในสัญญา ฎีกาจำเลยทั้งสองในส่วนนี้ฟังไม่ขึ้นที่จำเลยทั้งสองฎีกาในข้อนี้ต่อไปว่า ค่าเช่าซื้อส่วนที่ขาดจำนวนเงิน 320,832 บาท นั้นสูงเกินไป เห็นว่ารถยนต์พิพาทมีราคาเป็นเงินสด 540,000 บาท จำเลยที่ 1 ชำระเป็นเงินสด 190,000 บาทที่เหลือ 350,000 บาท จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเช่าซื้อในราคา481,248 บาท ซึ่งจำเลยที่ 1 ได้ชำระให้โจทก์ไปบางส่วนแล้วหากไม่มีการผิดสัญญาโจทก์ก็ควรจะได้รับเงินอีก 320,832 บาท และในขณะเดียวกันจำเลยที่ 1 ก็ควรจะได้ประโยชน์จากการใช้รถด้วยเมื่อสัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดหรือเลิกกันโดยมิใช่ความผิดของฝ่ายใดโดยปกติแล้วคู่สัญญาก็ควรจะได้กลับคืนสู่ฐานะเดิม เมื่อจำเลยที่ 1ไม่ได้ประโยชน์จากการใช้รถที่เช่าซื้อ โจทก์ก็ไม่ควรได้รับเงินค่าเช่าซื้อในส่วนที่ยังขาดอยู่ตอบแทนด้วย แต่สำหรับกรณีนี้มีสัญญากำหนดให้จำเลยที่ 1 ผู้เช่าซื้อรับผิดใช้เงินจำนวนค่าเช่าซื้อที่ยังขาดอยู่ ซึ่งศาลฎีกาเห็นว่า เป็นการกำหนดค่าเสียหายไว้ล่วงหน้าอันมีลักษณะเป็นเบี้ยปรับ เมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่ารถยนต์พิพาทมีราคาเป็นเงินสด 540,000 บาท จำเลยที่ 1 ชำระแล้ว190,000 บาท คงค้างอยู่ 350,000 บาท แต่ทำสัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดลงโจทก์ควรได้ดอกเบี้ย 1 ใน 3 ส่วนของจำนวนดอกเบี้ยทั้งหมดจากนายวิโรจน์ อรุณพันธ์ พยานโจทก์ว่าโจทก์คิดดอกเบี้ยล่วงหน้าไว้ในอัตราร้อยละ 12.5 ต่อปี เป็นเวลา 3 ปี เมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่าหลังจากทำสัญญาเช่าซื้อได้ 12 งวด หรือ 1 ใน 3 ของระยะเวลาจะต้องปฏิบัติตามสัญญา สัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดลงโจทก์ควรได้ดอกเบี้ย1 ใน 3 ส่วนของจำนวนดอกเบี้ยทั้งหมดที่ควรจะได้เท่านั้นเมื่อพิเคราะห์ถึงข้อเท็จจริงดังกล่าวแล้วเห็นสมควรลดค่าดอกเบี้ยจากจำนวน 1 แสนบาทคงเหลือ 66,000 บาท เมื่อนำไปหักกับจำนวนค่าเช่าซื้อที่ยังขาดอยู่ 320,832 บาท ตามสัญญาแล้วคงเหลือเป็นค่าเสียหายที่จำเลยทั้งสองจะต้องรับผิด 254,832 บาท ฎีกาจำเลยทั้งสองในข้อนี้บางส่วนฟังขึ้นปัญหาต่อไปมีว่า ฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ เห็นว่าตามฟ้องของโจทก์เป็นกรณีขอให้จำเลยทั้งสองคืนทรัพย์ที่เช่าซื้อหรือหากคืนไม่ได้ให้ใช้ราคาค่าเช่าซื้อในส่วนที่ยังขาดอยู่ เป็นการฟ้องโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาเช่าซื้อ ซึ่งกฎหมายไม่ได้กำหนดอายุความเรื่องนี้ไว้โดยตรง จึงไม่ตกอยู่ในบังคับอายุความ 6 เดือนหรือ 2 ปีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 562, 563 หรือมาตรา 165(6)ตามที่จำเลยทั้งสองฎีกาเพราะโจทก์มิได้ฟ้องให้จำเลยทั้งสองรับผิดในค่าเสียหายเกี่ยวกับทรัพย์ที่เช่าซื้อชำรุดเสียหายหรือค่าเช่าที่ค้างชำระ แต่เป็นกรณีที่เจ้าของกรรมสิทธิ์ใช้สิทธิติดตามเอาทรัพย์คืน จึงอยู่ในอายุความ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 164 เมื่อสัญญาเช่าซื้อรถยนต์พิพาทสิ้นสุดลงเมื่อวันที่ 8พฤศจิกายน 2525 โจทก์มาฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 4 เมษายน 2529ยังไม่เกิน 10 ปี ฟ้องโจทก์จึงไม่ขาดอายุความ ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยในข้อนี้ชอบแล้ว ฎีกาจำเลยทั้งสองในข้อนี้ฟังไม่ขึ้น..."พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน256,248 บาท แก่โจทก์ นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์.(สมาน เวทวินิจ-ประจักษ์ พุทธิสมบัติ-ปรีชา ธนานันท์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุปัจจุบันคดีเช่าซื้อเป็นคดีที่มีข้อพิพาทขึ้นมาสู่ศาลเป็นจำนวนมาก เรื่องอายุความเป็นเรื่องที่สำคัญที่ทั้งผู้ให้เช่าซื้อและผู้เช่าซื้อควรทราบ เกี่ยวกับแนวคำวินิจฉัยของศาลฎีกา พอที่จะแยกอายุความเกี่ยวกับเช่าซื้อได้ดังนี้ 1. ฟ้องเรียกค่าเสียหายในกรณีที่ทรัพย์สินที่เช่าซื้อเสียหายเพราะการใช้โดยไม่ชอบ มีอายุความ 6 เดือน ตามมาตรา 563 คือนำลักษณะเช่าทรัพย์มาใช้บังคับโดยอนุโลม จะนำอายุความทั่วไปตามมาตรา 164 มาใช้บังคับหาได้ไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1585/2517) และต่อมามีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3745/2526 วินิจฉัยไว้ทำนองเดียวกัน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1585/2517 จำเลยทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์ของโจทก์ผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้อ โจทก์ต้องติดตามเอารถคืนดังนี้ โจทก์ย่อมฟ้องให้จำเลยใช้ค่าเสียหายจากการที่โจทก์ขาดประโยชน์ที่เอารถไปให้ผู้อื่นเช่าไม่ได้ประการหนึ่ง และค่าเสียหายจากการที่จำเลยใช้รถชำรุดบุบสลายไปอีกประการหนึ่ง ค่าเสียหายประการแรกมีกำหนดอายุความ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 164 ส่วนค่าเสียหายประการหลังประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ลักษณะเช่าซื้อมิได้บัญญัติเรื่องอายุความไว้ ต้องนำมาตรา 562,563ในลักษณะเช่าทรัพย์ซึ่งมีอายุความ 6 เดือน มาใช้บังคับโดยอนุโลมจะนำอายุความทั่วไปในมาตรา 164 มาใช้บังคับไม่ได้ 2. ฟ้องเรียกค่าเสียหายที่ไม่ได้ใช้ทรัพย์สินที่ให้เช่าซื้อนับแต่วันสัญญาเช่าซื้อเลิกแล้ว มีอายุความ 10 ปี จำเลยทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์ของโจทก์ แล้วผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้อ โจทก์ต้องติดตามเอารถคืน ดังนี้ โจทก์ย่อมฟ้องให้จำเลยใช้ค่าเสียหายจากการที่โจทก์ขาดประโยชน์ที่เอารถไปให้ผู้อื่นเช่าไม่ได้ประการหนึ่ง และค่าเสียหายจากการที่จำเลยใช้รถชำรุดบุบสลายได้อีกประการหนึ่ง ค่าเสียหายประการแรกมีกำหนดอายุความ10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164 ส่วนค่าเสียหายประการหลังประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลักษณะเช่าซื้อมิได้บัญญัติเรื่องอายุความไว้ต้องนำมาตรา 562,563 ในลักษณะเช่าทรัพย์ซึ่งมีกำหนดอายุความ 6 เดือน มาใช้บังคับโดยอนุโลม จะนำอายุความทั่วไปตามมาตรา 164 มาใช้บังคับหาได้ไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่1585/2517) ต่อมามีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1212/2518 วินิจฉัยไว้อีกว่า ผู้เช่าซื้อค้างชำระค่าเช่าซื้อและไม่ส่งมอบรถยนต์คืนผู้ให้เช่าซื้อเรียกค่าขาดประโยชน์ที่ควรได้เป็นค่าเช่าวันละ 400บาทต่อคันจนถึงวันฟ้องและต่อ ๆ ไปจนกว่ารถจะใช้การไม่ได้อีกเป็นระยะเวลาไม่เกิน 4 ปี อายุความเรื่องนี้มีกำหนด 10 ปี และต่อมามีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3691/2525 วินิจฉัยไว้อีกว่า จำเลยเช่าซื้อรถยนต์จากโจทก์ แล้วผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้อ โจทก์บอกเลิกสัญญาและเอารถคืนมา สิทธิเรียกร้องค่าเสียหายในการที่โจทก์ต้องขาดประโยชน์ไม่สามารถนำรถไปให้ผู้อื่นเช่า ป.พ.พ. ลักษณะเช่าซื้อมิได้บัญญัติเรื่องอายุความการใช้สิทธิเรียกร้องดังกล่าว จึงต้องนำอายุความ 10 ปีตาม มาตรา 164 มาใช้บังคับ จะนำอายุความ 1 ปีในเรื่องละเมิดมาใช้บังคับไม่ได้ (อ้างคำพิพากษาศาลฎีกาที่1585/2517) โจทก์ฟ้องเรียกค่าเสียหายที่จำเลยผู้เช่าซื้อผิดสัญญา และได้ใช้รถยนต์ที่เช่าซื้อของโจทก์ตลอดเวลาที่จำเลยผิดนัด และครอบครองรถของโจทก์อยู่ การฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายเช่นนี้โจทก์ย่อมมีสิทธิเรียกร้องได้ภายในอายุความ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164 เพราะเป็นการเรียกค่าเสียหายในการที่จำเลยยังใช้ทรัพย์ของโจทก์อยู่ มิใช่ค่าเสียหายฐานละเมิดดังที่จำเลยต่อสู้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2081-2082/2519) การที่จำเลยผู้เช่าซื้อยังครอบครองรถภายหลังผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้องวดต่อ ๆ ไป ถือว่าจำเลยผิดสัญญาเพราะไม่ปฏิบัติตามสัญญาเช่าซื้อข้อ 8 ที่มีข้อความว่าให้จำเลยมีหน้าที่ส่งมอบรถที่เช่าซื้อคืนโจทก์ในสภาพเรียบร้อยโดยพลัน ฉะนั้น ค่าเสียหายของโจทก์ที่เกิดขึ้นภายหลังที่จำเลยที่ 1 ผิดสัญญา จึงเป็นค่าเสียหายที่สืบเนื่องมาจากสัญญานั่นเอง มิใช่เกิดจากมูลละเมิดการที่สัญญาเช่าซื้อข้อ 8 มีข้อความดังกล่าว หาทำให้สภาพหนี้ที่เกิดจากสัญญากลายเป็นหนี้ที่เกิดจากมูลละเมิดไม่สิทธิเรียกร้องค่าเสียหายที่เกิดจากการผิดสัญญาเช่นนี้มีอายุความ 10 ปี(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1685/2519) มีหมายเหตุท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ โดย ศ.จิตติติงศภัทิย์ความว่า "ตามแนวที่ศาลวินิจฉัยมาถือว่า การครอบครองทรัพย์ที่เช่าไว้เมื่อสัญญาเช่าระงับลงแล้ว โดยไม่มีอำนาจเป็นละเมิด เช่นเรียกค่าเสียหายฐานละเมิดได้ แม้ไม่มีหลักฐานเป็นเอกสารการเช่าที่จะบังคับได้ แต่ต้องเข้าใจว่าแม้จะเป็นละเมิด ก็ไม่ทำให้หนี้ตามสัญญาระงับหรือเปลี่ยนสภาพไป เป็นเรื่องที่เจ้าหนี้จะอาศัยมูลหนี้ได้ทั้งทางสัญญาและละเมิดแล้ว แต่เจ้าหนี้จะเลือกฟ้องโดยอาศัยมูลหนี้ใดที่เป็นประโยชน์แก่ตน" โจทก์ฟ้องเรียกค่าเสียหายที่จำเลยผิดสัญญาเช่าซื้อโดยอาศัยค่าเช่าที่โจทก์อาจนำทรัพย์ที่เช่าซื้อไปให้เช่าเป็นเกณฑ์คำนวณ มีอายุความ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164ไม่ใช่ 5 ปี ตามมาตรา 165(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 336/2518) ค่าเสียหายฐานละเมิดต้องไม่เกี่ยวกับมูลหนี้ตามสัญญา เรียกค่าเสียหายเนื่องจากผิดสัญญาเช่าซื้อรถยนต์ไม่มีกฎหมายกำหนดโดยเฉพาะจึงมีอายุความ 10 ปี ตาม มาตรา 164(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 76/2519) 3. ฟ้องเรียกตัวทรัพย์สินที่เช่าซื้อคืน ไม่มีอายุความ เพราะเป็นเรื่องเจ้าของทรัพย์สินมีสิทธิติดตามเอาทรัพย์สินคืนตามมาตรา 1336 เว้นแต่ผู้เช่าซื้อจะได้กรรมสิทธิ์ด้วยการครอบครองปรปักษ์ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2171/2526 จำเลยซื้อรถพิพาทจากโจทก์โดยมีเงื่อนไขกรรมสิทธิ์ในรถพิพาทยังไม่ได้โอนไปยังจำเลยตามมาตรา 459 เมื่อจำเลยผิดสัญญาซื้อขายโจทก์บอกเลิกสัญญาแล้วโจทก์จำเลยยอมกลับคืนสู่ฐานะเดิม จำเลยต้องคืนรถพิพาทแก่โจทก์เมื่อจำเลยไม่คืนโจทก์ชอบที่จะติดตามเอาคืนในฐานะที่เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ได้ตามมาตรา 1336 จึงไม่มีอายุความ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 827/2533 การที่จำเลยเข้าครอบครองที่ดินมีโฉนดแปลงพิพาทและแปลงที่จำเลยเช่าซื้อมาจาก ค. ซึ่งมีอาณาเขตติดต่อกันในระหว่างที่จำเลยชำระค่าเช่าซื้อไม่ครบถ้วนตามสัญญาและค. ยังไม่ได้โอนกรรมสิทธิ์ในที่ดินให้แก่จำเลยนั้นถือได้ว่าจำเลยครอบครองที่ดินโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาเช่าซื้อ การครอบครองด้วยเจตนาเป็นเจ้าของของจำเลยจะเริ่มตั้งแต่วันที่ ค. จดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ในที่ดินที่เช่าซื้อให้แก่จำเลย เมื่อยังไม่ครบ 10 ปีจำเลยจึงไม่ได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทโดยการครอบครองปรปักษ์ 4. ฟ้องให้ผู้เช่าซื้อชดใช้ราคาทรัพย์สินที่ให้เช่าซื้อแทนตัวทรัพย์ซึ่งสูญหาย มีอายุความ 10 ปี ตาม มาตรา 164 ในกรณีที่ผู้ให้เช่าซื้อบอกเลิกสัญญาและเรียกให้ผู้เช่าซื้อส่งคืนทรัพย์สินที่เช่าซื้อ หากส่งคืนไม่ได้ ให้ใช้ราคาแทนนั้นเป็นการที่เจ้าของกรรมสิทธิ์ใช้สิทธิติดตามเรียกเอาทรัพย์สินคืนอยู่ภายในกำหนดอายุความ 10 ปี (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 192/2512) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 772/2521 จำเลยเช่าซื้อรถยนต์ของโจทก์โจทก์เอาประกันภัยรถคันนี้ไว้โดยจำเลยเป็นผู้ชำระเบี้ยประกันภัยรถยนต์ถูกลัก โจทก์เรียกรถและราคาคืนจากจำเลยได้โดยมีอายุความ 10 ปี ตามมาตรา 164(ปัจจุบันมาตรา 193/30) 5. ฟ้องเรียกค่าเช่าซื้อค้างชำระ ถ้าเป็นค่าเช่าซื้อสังหาริมทรัพย์และผู้ให้เช่าซื้อเป็นผู้ประกอบธุรกิจในการให้เช่าซื้อสังหาริมทรัพย์นั้น มีอายุความ 2 ปี ตามมาตรา 193/34(6)ถ้าฟ้องเรียกค่าเช่าซื้อค้างชำระกรณีอื่น ๆ ที่อาจฟ้องได้มีอายุความ5 ปี ตามมาตรา 193/33 ค่าเช่าซื้อค้างชำระโดยปกติเรียกไม่ได้แต่มีกรณีบางกรณีเรียกได้ เช่น สัญญาเช่าซื้อยังไม่เลิกกันแต่ผู้เช่าซื้อค้างชำระค่าเช่าซื้อ ผู้ให้เช่าซื้อก็มีสิทธิฟ้องเรียกค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3358/2530 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์บรรพ 3 ลักษณะ 5 ว่าด้วยเช่าซื้อไม่ได้บัญญัติเรื่องอายุความไว้โดยตรง แต่ค่าเช่าซื้อเป็นค่าเช่าในการใช้ทรัพย์สินอย่างหนึ่งดังนั้นหากผู้ให้เช่าซื้อเป็นพ่อค้าฟ้องเรียกค่าเช่าซื้อสังหาริมทรัพย์ (เครื่องรับโทรทัศน์) ที่ค้างชำระอยู่ มีอายุความ2 ปี ตามมาตรา 165(6)(ปัจจุบัน มาตรา 193/34(6)) เช่าซื้อรถยนต์เป็นสัญญาเช่าทรัพย์กับคำมั่นจะขาย ผู้เช่าชำระค่าเช่าโดยเช็คลงวันล่วงหน้า เมื่อขึ้นเงินไม่ได้ อายุความฟ้องเรียกค่าเช่าซื้อที่ค้างคืออายุความเรียกค่าเช่าตาม ป.พ.พ.มาตรา 165(6) กำหนด 2 ปี (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 108/2521อ้างคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 192/2512) ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3 ลักษณะ 5 ว่าด้วยเช่าซื้อมิได้บัญญัติเรื่องอายุความไว้โดยตรง แต่ค่าเช่าซื้อก็เป็นค่าเช่าในการใช้ทรัพย์สินอย่างหนึ่งหากผู้ให้เช่าซื้อเป็นพ่อค้า ย่อมมีสิทธิเรียกร้องค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระได้ภายในกำหนดอายุความ 2 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 165(6)(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 192/2521) และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 108/2521วินิจฉัยเช่นกัน ข้อสังเกต ถ้าผู้ให้เช่าซื้อมิใช่ผู้ค้า สิทธิเรียกร้องค่าเช่าซื้อ ไม่อยู่ในกำหนดอายุความ 2 ปี ตามมาตรา 165(6) แต่มีกำหนดอายุความ 5 ปีตามมาตรา 166 เทียบคำพิพากษาศาลฎีกาที่121/2521 องค์การโทรศัพท์ฟ้องเรียกค่าเช่าเครื่องโทรศัพท์ไม่ใช่ผู้ค้าในการให้เช่าสังหาริมทรัพย์ตาม ป.พ.พ. มาตรา 165(6)อายุความฟ้องเรียกค่าเช่ามีกำหนดตามมาตรา 166 6. ฟ้องเรียกค่าเช่าซื้อจนครบตามที่กำหนดไว้ในสัญญาแม้สัญญาจะเลิกแล้วก็ตาม อายุความ 10 ปี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 728/2529 สัญญาเช่าซื้อข้อ 5 กำหนดว่าในกรณีที่รถยนต์ที่เช่าซื้อสูญหายไม่ว่าโดยเหตุสุดวิสัยหรือโดยเหตุใด ผู้เช่าซื้อต้องรับผิดชำระค่าเช่าซื้อทั้งสิ้นจนครบ การที่โจทก์ผู้ให้เช่าซื้อขอให้จำเลยที่ 1 ผู้เช่าซื้อชำระราคารถยนต์ที่ค้างตามสัญญา จึงเป็นการฟ้องขอให้ชำระราคาทรัพย์ที่เช่าซื้อจนครบตามที่ระบุในสัญญา หาใช่ฟ้องเรียกค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระไม่กรณีดังกล่าวไม่มีกฎหมายบัญญัติอายุความไว้เป็นอย่างอื่นจึงต้องใช้อายุความ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 164 มิใช่อายุความ 2 ปี ตามมาตรา 165(6)(ปัจจุบันมาตรา 193/34(6))(อ้างคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 366/2521) ต่อมามีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3646/2530 วินิจฉัยไว้อีกว่าสัญญาเช่าซื้อที่ตกลงไว้ว่าถ้ารถยนต์ที่เช่าซื้อสูญหายในระหว่างสัญญาเช่าซื้อ ผู้เช่าซื้อจะต้องรับผิดชอบชดใช้ค่าเช่าซื้อจำนวนที่ยังขาดอยู่ให้แก่ผู้ให้เช่าซื้อ และในกรณีนี้ถือว่าสัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดระงับลงนั้น เป็นความตกลงที่ผู้เช่าซื้อยอมรับผิดในเหตุที่รถยนต์สูญหาย ซึ่งข้อตกลงเช่นนี้เป็นข้อสัญญารับใช้ค่าเสียหายแม้จะเรียกว่าค่าเช่าซื้อกรณีก็มิใช่การฟ้องเรียกเอาค่าเช่าซื้ออันมีอายุความ 2 ปีตาม ป.พ.พ. มาตรา 165(6) แต่เป็นกรณีที่ไม่มีกฎหมายกำหนดอายุความไว้ จึงต้องใช้อายุความ 10 ปี ตามป.พ.พ. มาตรา 164 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4587/2533 สัญญาเช่าซื้อมีข้อตกลงให้ผู้เช่าซื้อจะต้องรับผิดชอบชดใช้ค่าเช่าซื้อจำนวนที่ยังขาดอยู่ในกรณีที่ผู้เช่าซื้อผิดสัญญานั้นถือว่าเป็นข้อตกลงเรื่องค่าเสียหายดังนั้น การที่โจทก์ฟ้องให้จำเลยชำระค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระหรือราคาค่างวดที่ยังขาดอยู่ แต่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าเป็นการฟ้องเรียกค่าเสียหายตามข้อตกลงในสัญญา จึงไม่เป็นการพิพากษาเกินไปกว่าหรือนอกจากที่ปรากฏในคำฟ้อง และอายุความเรียกค่าเสียหายในระหว่างผิดสัญญาเช่าซื้อมีอายุความ 10 ปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 164 7. ฟ้องเรียกค่าใช้จ่ายในการติดตามทวงถามค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระและติดตามทวงถามรถคืน ค่าเสียหายส่วนนี้มิใช่ค่าเช่าซื้อจึงไม่ตกอยู่ในอายุความ 2 ปี ตามมาตรา 193/34(6) แต่มีอายุความทั่วไป 10 ปี ตามมาตรา 193/30(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4241/2530) สิทธิเรียกร้องของผู้ให้เช่าซื้อในการติดตามเอาทรัพย์สินที่ให้เช่าซื้อคืน ไม่ใช่เรื่องที่บุคคลจำพวกที่ค้าในการให้เช่าสังหาริมทรัพย์เรียกเอาค่าเช่าซึ่งมีอายุความ 2 ปี ตาม ป.พ.พ.มาตรา 165(6) หากแต่เป็นเรื่องที่ไม่มีกฎหมายบัญญัติอายุความไว้เป็นอย่างอื่น จึงต้องใช้อายุความ 10 ปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 164(คำพิพากษาศาลฎีกาที่เป็นสิทธิติดตามเอาทรัพย์ที่เป็นกรรมสิทธิ์คืนตาม ป.พ.พ. มาตรา 1336 สิทธิติดตาม มีหมายเหตุท้ายคำพิพากษาฎีกาฉบับนี้ โดย ศ.จิตติติงศภัทิย์ความว่า "ถ้าเป็นสิทธิติดตามเอาทรัพย์ที่เป็นกรรมสิทธิ์คืนตามป.พ.พ. ม. 1336 สิทธิติดตามก็ยังมีอยู่โดยไม่มีกำหนดเวลาตราบใดที่ตัวทรัพย์ยังมีอยู่ กรรมสิทธิ์ไม่สูญสิ้นไปเช่นตามมาตรา 1382" ต่อมามีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 483/2534 วินิจฉัยไว้อีกว่าค่าขาดประโยชน์จากการใช้รถยนต์พิพาทกับค่าใช้จ่ายในการติดตามรถยนต์พิพาทไม่มีกฎหมายกำหนดอายุความไว้เป็นอย่างอื่นจึงมีอายุความ10 ปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 164 8. ผู้ให้เช่าซื้อฟ้องเรียกให้ผู้เช่าซื้อส่งคืนรถยนต์ที่เช่าซื้อหรือมิฉะนั้นให้ชดใช้ราคา มีอายุความ 10 ปี ตามป.พ.พ. มาตรา 164 การที่โจทก์ผู้ให้เช่าซื้อฟ้องเรียกให้จำเลยผู้เช่าซื้อส่งคืนรถยนต์ที่เช่าซื้อหรือมิฉะนั้นให้ชดใช้ราคานั้น สิทธิเรียกร้องนี้ไม่มีกฎหมายกำหนดอายุความไว้เป็นอย่างอื่นจึงมีอายุความ10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164 หาใช่มีอายุความ 2 ปี ตามมาตรา 165(1) และ (6) ดังจำเลยฎีกาไม่(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 772/2521) 9. กรณีผู้เช่าซื้อฟ้องบังคับให้ผู้ให้เช่าซื้อจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ในกรณีทรัพย์ที่เช่าซื้อเป็นอสังหาริมทรัพย์หรือสังหาริมทรัพย์ชนิดพิเศษ ถ้าผู้ให้เช่าซื้อตาย ผู้เช่าซื้อต้องฟ้องบังคับภายใน 1 ปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1754 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4219/2531 โจทก์เช่าซื้อที่ดินพิพาทจาก ป. และชำระค่าเช่าซื้อครบถ้วนแล้ว แต่การได้มาโดยนิติกรรมซึ่งอสังหาริมทรัพย์ตามสัญญาเช่าซื้อนั้นไม่สมบูรณ์ กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทยังไม่ตกเป็นของโจทก์จนกว่าจะได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนการได้มาต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1299 วรรคหนึ่ง เมื่อ ป.ถึงแก่ความตาย โจทก์ต้องใช้สิทธิเรียกร้องซึ่งมีต่อ ป. ภายในกำหนด1 ปี นับแต่เมื่อได้รู้หรือควรได้รู้ถึงความตายของ ป. มิฉะนั้นคดีโจทก์ขาดอายุความ ตามมาตรา 1754 วรรคสาม. ปฏิกรณ์คงพิพิธ.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด มอบอำนาจให้นายวิโรจน์ อรุณพันธ์ และหรือนายบรรเจิด เย็นมนัส เป็นผู้ฟ้องคดีแทน จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์ไปจากโจทก์ราคา 481,248 บาทชำระค่าเช่าซื้อเป็นงวด งวดละ 13,368 บาท จนกว่าจะครบ 36 งวดโดยมีจำเลยที่ 2 ทำสัญญาค้ำประกันและยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมจำเลยที่ 1 ชำระค่าเช่าซื้อให้โจทก์เพียง 12 งวด ถึงงวดประจำวันที่ 19 ตุลาคม 2525 ต่อมาจำเลยที่ 1 แจ้งให้โจทก์ทราบว่ารถยนต์ที่เช่าซื้อประสบอุบัติเหตุถ้าจำเลยที่ 1 ได้รับชำระค่าเสียหายแล้วจะชำระค่าเช่าซื้อที่ค้างทั้งหมดให้โจทก์ ต่อมาจำเลยที่ 1 ได้รับชำระค่าเสียหายจากผู้ทำละเมิดแล้วแต่เพิกเฉยไม่ยอมชำระโจทก์จึงได้บอกเลิกสัญญาแก่จำเลยทั้งสอง ขอให้จำเลยทั้งสองส่งมอบรถยนต์ที่เช่าซื้อคืนให้โจทก์ หากคืนไม่ได้ ให้ร่วมกันชดใช้ราคาเป็นเงิน 320,832 บาท แก่โจทก์ หากรถที่เช่าซื้อเสียหายไม่สามารถซ่อมแซมได้ จะต้องรับผิดชดใช้ค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระทั้งหมดให้จำเลยทั้งสองชำระค่าเสียหายเป็นเงิน 150,000 บาท และค่าเสียหายวันละ 400 บาท นับแต่วันฟ้องจำเลยทั้งสองให้การทำนองเดียวกันว่า โจทก์หรือผู้รับมอบอำนาจไม่ได้ลงลายมือชื่อเป็นคู่สัญญากับจำเลยที่ 1 หนังสือมอบอำนาจไม่ใช่ลายมือชื่อผู้มีอำนาจของโจทก์ และไม่ใช่การมอบอำนาจให้มาทำสัญญาเช่าซื้อกับจำเลยที่ 1 สัญญาเช่าซื้อตามฟ้องจึงเป็นโมฆะ รถยนต์ที่เช่าซื้อไปประสบอุบัติเหตุไม่อาจใช้การได้โดยการกระทำของบุคคลภายนอก จำเลยที่ 1 จึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์อีกต่อไป คดีของโจทก์ขาดอายุความ โจทก์ฟ้องเรียกค่าเสียหายสูงมากเกินไป ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยร่วมกันชำระเงิน 320,832 บาทให้โจทก์พร้อมดอกเบี้ยจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยทั้งสองไม่ต้องชำระเฉพาะดอกเบี้ยนอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ปัญหาแรกมีว่า สัญญาเช่าซื้อรถยนต์พิพาทตามเอกสารหมาย จ.3 เป็นโมฆะหรือไม่ ในข้อนี้จำเลยทั้งสองฎีกาว่าหนังสือมอบอำนาจตามเอกสารหมาย จ.4 เป็นเพียงสำเนาภาพถ่ายและมิได้มีรอยตราของบริษัทโจทก์ประทับอยู่ จึงไม่อาจรับฟังได้ว่าบริษัทโจทก์ได้มอบอำนาจให้ผู้อื่นลงชื่อเป็นคู่สัญญาแทนนั้น ได้ความว่าสำเนาภาพถ่ายหนังสือมอบอำนาจดังกล่าวเป็นเอกสารที่โจทก์ขอคัดมาจากศาลแพ่ง โดยมีเจ้าหน้าที่รับรองถึงความถูกต้อง เพราะต้นฉบับได้มีการอ้างส่งไว้ในสำนวนคดีแพ่งดำที่1424/2527 สำเนาภาพถ่ายเอกสารดังกล่าวยังมีข้อความว่าต้นฉบับมีรอยตราดุลประทับอยู่แสดงว่าข้อความทั้งหมดรวมทั้งรอยตราประทับตามสำเนาภาพถ่ายดังกล่าวตรงกับต้นฉบับที่ได้ส่งไว้ในอีกคดีหนึ่งนอกจากนี้ยังได้ความว่าในขณะที่โจทก์ส่งเอกสารดังกล่าว จำเลยทั้งสองก็มิได้ค้านว่าสำเนาไม่ถูกต้องไม่ตรงกับต้นฉบับ แสดงว่าจำเลยทั้งสองรับถึงความถูกต้องว่าตรงกับต้นฉบับแล้ว เมื่อได้ความตามสำเนาภาพถ่าย หนังสือมอบอำนาจหมาย จ.4 ว่า ในการทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์พิพาท บริษัทโจทก์ได้มอบอำนาจให้นางสาววีรวรรณ กิติทีฆกุลและนายวิโรจน์ อรุณพันธ์ ลงนามในสัญญาเช่าซื้อแทน กรณีจึงไม่จำต้องใช้ต้นฉบับหนังสือมอบอำนาจดังที่จำเลยทั้งสองฎีกา หนังสือมอบอำนาจดังกล่าวเป็นหนังสือมอบอำนาจทั่วไป ไม่จำต้องมีข้อความระบุให้ผู้รับมอบอำนาจทำสัญญาเช่าซื้อกับจำเลยทั้งสองหรือจะต้องให้บริษัทโจทก์เจ้าของทรัพย์เป็นผู้ลงนามด้วยตนเองเพราะกรณีนี้มอบหมายให้ทำแทนกันได้ ที่ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยมาว่าสัญญาเช่าซื้อรถยนต์พิพาทไม่เป็นโมฆะชอบแล้ว ฎีกาจำเลยทั้งสองในข้อนี้ฟังไม่ขึ้นปัญหาต่อไปมีว่า จำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดต่อโจทก์เพียงใดหรือไม่นั้นในข้อนี้จำเลยทั้งสองฎีกามีความว่า เมื่อจำเลยที่ 1ไม่ต้องรับผิดค่าเสียหายอันเกิดจากขาดประโยชน์ในการใช้รถยนต์ที่เช่าซื้อแก่โจทก์แล้ว จำเลยที่ 1 ก็ไม่ต้องรับผิดเกี่ยวกับค่าเสียหายใด ๆ รวมทั้งค่าเช่าซื้อในส่วนที่ขาดอีกด้วยนั้นเห็นว่ากรณีทรัพย์สินที่เช่าซื้อสูญหายหรือถูกทำลาย สัญญาเช่าซื้อย่อมระงับไป ดังนั้นสิทธิและหน้าที่ตามสัญญาย่อมสิ้นสุดลงด้วยหากทรัพย์สินที่เช่าซื้อสูญหายหรือถูกทำลายไปมิได้เกิดจากความผิดของจำเลยผู้เช่าซื้อ จำเลยก็ไม่ต้องรับผิดค่าเสียหายที่โจทก์อาจนำรถไปแสวงหาประโยชน์ดังที่ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยมา แต่เมื่อสัญญาเช่าซื้อรถยนต์พิพาทตามเอกสารหมาย จ.3 ข้อ 6 วรรคสาม ระบุว่าในกรณีที่รถนั้นเสียหายทั้งสิ้น...หรือถูกทำลายสิ้นเชิงหรือไม่สามารถซ่อมแซมดังเดิมได้ ผู้เช่าซื้อจะต้องชำระค่าเช่าซื้อส่วนที่ค้างทั้งหมดตามสัญญาเช่าซื้อทันที เมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่ารถยนต์ที่เช่าซื้อเกิดอุบัติเหตุเสียหายจนไม่สามารถซ่อมแซมได้คือเสียหายโดยสิ้นเชิง และจำเลยที่ 1 ชำระค่าเช่าซื้อให้โจทก์ไปบางส่วนแล้วยังคงขาดอยู่อีก 320,832 บาท ก็จะครบจำนวนตามสัญญาดังนั้นจำเลยที่ 1 จะต้องชำระค่าเช่าซื้อจำนวนส่วนที่ขาดอยู่ให้แก่โจทก์ตามที่ได้ตกลงกันไว้ในสัญญา ฎีกาจำเลยทั้งสองในส่วนนี้ฟังไม่ขึ้นที่จำเลยทั้งสองฎีกาในข้อนี้ต่อไปว่า ค่าเช่าซื้อส่วนที่ขาดจำนวนเงิน 320,832 บาท นั้นสูงเกินไป เห็นว่ารถยนต์พิพาทมีราคาเป็นเงินสด 540,000 บาท จำเลยที่ 1 ชำระเป็นเงินสด 190,000 บาทที่เหลือ 350,000 บาท จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเช่าซื้อในราคา481,248 บาท ซึ่งจำเลยที่ 1 ได้ชำระให้โจทก์ไปบางส่วนแล้วหากไม่มีการผิดสัญญาโจทก์ก็ควรจะได้รับเงินอีก 320,832 บาท และในขณะเดียวกันจำเลยที่ 1 ก็ควรจะได้ประโยชน์จากการใช้รถด้วยเมื่อสัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดหรือเลิกกันโดยมิใช่ความผิดของฝ่ายใดโดยปกติแล้วคู่สัญญาก็ควรจะได้กลับคืนสู่ฐานะเดิม เมื่อจำเลยที่ 1ไม่ได้ประโยชน์จากการใช้รถที่เช่าซื้อ โจทก์ก็ไม่ควรได้รับเงินค่าเช่าซื้อในส่วนที่ยังขาดอยู่ตอบแทนด้วย แต่สำหรับกรณีนี้มีสัญญากำหนดให้จำเลยที่ 1 ผู้เช่าซื้อรับผิดใช้เงินจำนวนค่าเช่าซื้อที่ยังขาดอยู่ ซึ่งศาลฎีกาเห็นว่า เป็นการกำหนดค่าเสียหายไว้ล่วงหน้าอันมีลักษณะเป็นเบี้ยปรับ เมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่ารถยนต์พิพาทมีราคาเป็นเงินสด 540,000 บาท จำเลยที่ 1 ชำระแล้ว190,000 บาท คงค้างอยู่ 350,000 บาท แต่ทำสัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดลงโจทก์ควรได้ดอกเบี้ย 1 ใน 3 ส่วนของจำนวนดอกเบี้ยทั้งหมดจากนายวิโรจน์ อรุณพันธ์ พยานโจทก์ว่าโจทก์คิดดอกเบี้ยล่วงหน้าไว้ในอัตราร้อยละ 12.5 ต่อปี เป็นเวลา 3 ปี เมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่าหลังจากทำสัญญาเช่าซื้อได้ 12 งวด หรือ 1 ใน 3 ของระยะเวลาจะต้องปฏิบัติตามสัญญา สัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดลงโจทก์ควรได้ดอกเบี้ย1 ใน 3 ส่วนของจำนวนดอกเบี้ยทั้งหมดที่ควรจะได้เท่านั้นเมื่อพิเคราะห์ถึงข้อเท็จจริงดังกล่าวแล้วเห็นสมควรลดค่าดอกเบี้ยจากจำนวน 1 แสนบาทคงเหลือ 66,000 บาท เมื่อนำไปหักกับจำนวนค่าเช่าซื้อที่ยังขาดอยู่ 320,832 บาท ตามสัญญาแล้วคงเหลือเป็นค่าเสียหายที่จำเลยทั้งสองจะต้องรับผิด 254,832 บาท ฎีกาจำเลยทั้งสองในข้อนี้บางส่วนฟังขึ้นปัญหาต่อไปมีว่า ฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ เห็นว่าตามฟ้องของโจทก์เป็นกรณีขอให้จำเลยทั้งสองคืนทรัพย์ที่เช่าซื้อหรือหากคืนไม่ได้ให้ใช้ราคาค่าเช่าซื้อในส่วนที่ยังขาดอยู่ เป็นการฟ้องโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาเช่าซื้อ ซึ่งกฎหมายไม่ได้กำหนดอายุความเรื่องนี้ไว้โดยตรง จึงไม่ตกอยู่ในบังคับอายุความ 6 เดือนหรือ 2 ปีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 562, 563 หรือมาตรา 165(6)ตามที่จำเลยทั้งสองฎีกาเพราะโจทก์มิได้ฟ้องให้จำเลยทั้งสองรับผิดในค่าเสียหายเกี่ยวกับทรัพย์ที่เช่าซื้อชำรุดเสียหายหรือค่าเช่าที่ค้างชำระ แต่เป็นกรณีที่เจ้าของกรรมสิทธิ์ใช้สิทธิติดตามเอาทรัพย์คืน จึงอยู่ในอายุความ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 164 เมื่อสัญญาเช่าซื้อรถยนต์พิพาทสิ้นสุดลงเมื่อวันที่ 8พฤศจิกายน 2525 โจทก์มาฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 4 เมษายน 2529ยังไม่เกิน 10 ปี ฟ้องโจทก์จึงไม่ขาดอายุความ ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยในข้อนี้ชอบแล้ว ฎีกาจำเลยทั้งสองในข้อนี้ฟังไม่ขึ้น..."พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน256,248 บาท แก่โจทก์ นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 374/2536บริษัท เงินทุนหลักทรัพย์ บางกอก อินเวสท์เม้นท์ จำกัดโจทก์นาย สุเทพ แสงสมชัย พิพัฒน์ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 164, ม. 383, ม. 574, ม. 798 ป.วิ.พ. ม. 93สำเนาภาพถ่ายหนังสือมอบอำนาจของโจทก์ให้ผู้อื่นลงชื่อเป็นผู้ให้เช่าซื้อแทน โดยมีเจ้าหน้าที่รับรองถึงความถูกต้องเพราะต้นฉบับได้มีการอ้างส่งไว้ในสำนวนคดีของศาล และจำเลยก็มิได้คัดค้านว่าสำเนาไม่ถูกต้อง กรณีนี้จึงไม่จำต้องใช้ต้นฉบับก็รับฟังได้ และหนังสือดังกล่าวเป็นหนังสือมอบอำนาจทั่วไป ไม่จำต้องระบุว่าจะให้ผู้รับมอบอำนาจทำสัญญากับผู้ใด สัญญาเช่าซื้อรถยนต์ที่ทำขึ้นก็ไม่เป็นโมฆะ สัญญาเช่าซื้อมีข้อตกลงว่าในกรณีที่รถเสียหายทั้งสิ้น หรือถูกทำลายสิ้นเชิงหรือไม่สามารถซ่อมแซมดังเดิมได้ ผู้เช่าซื้อจะต้องชำระค่าเช่าซื้อส่วนที่ค้างทั้งหมดตามสัญญาเช่าซื้อนั้น ข้อกำหนดดังกล่าวใช้บังคับได้ โดยมีลักษณะเป็นเบี้ยปรับ หากพฤติการณ์ปรากฏว่าสูงเกินส่วน ศาลอาจลดลงได้ การฟ้องขอให้คืนทรัพย์ที่เช่าซื้อ หากคืนไม่ได้ให้ใช้ราคาแทนนั้น เป็นการที่เจ้าของกรรมสิทธิ์ใช้สิทธิติดตามเรียกเอาทรัพย์คืนจึงมีอายุความ 10 ปีตาม ป.พ.พ.มาตรา 164 มิใช่มีอายุความ6 เดือนหรือ 2 ปี ตามมาตรา 562,563 หรือ มาตรา 165(6).โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด มอบอำนาจให้นายวิโรจน์ อรุณพันธ์ และหรือนายบรรเจิด เย็นมนัส เป็นผู้ฟ้องคดีแทน จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์ไปจากโจทก์ราคา 481,248 บาทชำระค่าเช่าซื้อเป็นงวด งวดละ 13,368 บาท จนกว่าจะครบ 36 งวดโดยมีจำเลยที่ 2 ทำสัญญาค้ำประกันและยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมจำเลยที่ 1 ชำระค่าเช่าซื้อให้โจทก์เพียง 12 งวด ถึงงวดประจำวันที่ 19 ตุลาคม 2525 ต่อมาจำเลยที่ 1 แจ้งให้โจทก์ทราบว่ารถยนต์ที่เช่าซื้อประสบอุบัติเหตุถ้าจำเลยที่ 1 ได้รับชำระค่าเสียหายแล้วจะชำระค่าเช่าซื้อที่ค้างทั้งหมดให้โจทก์ ต่อมาจำเลยที่ 1 ได้รับชำระค่าเสียหายจากผู้ทำละเมิดแล้วแต่เพิกเฉยไม่ยอมชำระโจทก์จึงได้บอกเลิกสัญญาแก่จำเลยทั้งสอง ขอให้จำเลยทั้งสองส่งมอบรถยนต์ที่เช่าซื้อคืนให้โจทก์ หากคืนไม่ได้ ให้ร่วมกันชดใช้ราคาเป็นเงิน 320,832 บาท แก่โจทก์ หากรถที่เช่าซื้อเสียหายไม่สามารถซ่อมแซมได้ จะต้องรับผิดชดใช้ค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระทั้งหมดให้จำเลยทั้งสองชำระค่าเสียหายเป็นเงิน 150,000 บาท และค่าเสียหายวันละ 400 บาท นับแต่วันฟ้องจำเลยทั้งสองให้การทำนองเดียวกันว่า โจทก์หรือผู้รับมอบอำนาจไม่ได้ลงลายมือชื่อเป็นคู่สัญญากับจำเลยที่ 1 หนังสือมอบอำนาจไม่ใช่ลายมือชื่อผู้มีอำนาจของโจทก์ และไม่ใช่การมอบอำนาจให้มาทำสัญญาเช่าซื้อกับจำเลยที่ 1 สัญญาเช่าซื้อตามฟ้องจึงเป็นโมฆะ รถยนต์ที่เช่าซื้อไปประสบอุบัติเหตุไม่อาจใช้การได้โดยการกระทำของบุคคลภายนอก จำเลยที่ 1 จึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์อีกต่อไป คดีของโจทก์ขาดอายุความ โจทก์ฟ้องเรียกค่าเสียหายสูงมากเกินไป ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยร่วมกันชำระเงิน 320,832 บาทให้โจทก์พร้อมดอกเบี้ยจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยทั้งสองไม่ต้องชำระเฉพาะดอกเบี้ยนอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ปัญหาแรกมีว่า สัญญาเช่าซื้อรถยนต์พิพาทตามเอกสารหมาย จ.3 เป็นโมฆะหรือไม่ ในข้อนี้จำเลยทั้งสองฎีกาว่าหนังสือมอบอำนาจตามเอกสารหมาย จ.4 เป็นเพียงสำเนาภาพถ่ายและมิได้มีรอยตราของบริษัทโจทก์ประทับอยู่ จึงไม่อาจรับฟังได้ว่าบริษัทโจทก์ได้มอบอำนาจให้ผู้อื่นลงชื่อเป็นคู่สัญญาแทนนั้น ได้ความว่าสำเนาภาพถ่ายหนังสือมอบอำนาจดังกล่าวเป็นเอกสารที่โจทก์ขอคัดมาจากศาลแพ่ง โดยมีเจ้าหน้าที่รับรองถึงความถูกต้อง เพราะต้นฉบับได้มีการอ้างส่งไว้ในสำนวนคดีแพ่งดำที่1424/2527 สำเนาภาพถ่ายเอกสารดังกล่าวยังมีข้อความว่าต้นฉบับมีรอยตราดุลประทับอยู่แสดงว่าข้อความทั้งหมดรวมทั้งรอยตราประทับตามสำเนาภาพถ่ายดังกล่าวตรงกับต้นฉบับที่ได้ส่งไว้ในอีกคดีหนึ่งนอกจากนี้ยังได้ความว่าในขณะที่โจทก์ส่งเอกสารดังกล่าว จำเลยทั้งสองก็มิได้ค้านว่าสำเนาไม่ถูกต้องไม่ตรงกับต้นฉบับ แสดงว่าจำเลยทั้งสองรับถึงความถูกต้องว่าตรงกับต้นฉบับแล้ว เมื่อได้ความตามสำเนาภาพถ่าย หนังสือมอบอำนาจหมาย จ.4 ว่า ในการทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์พิพาท บริษัทโจทก์ได้มอบอำนาจให้นางสาววีรวรรณ กิติทีฆกุลและนายวิโรจน์ อรุณพันธ์ ลงนามในสัญญาเช่าซื้อแทน กรณีจึงไม่จำต้องใช้ต้นฉบับหนังสือมอบอำนาจดังที่จำเลยทั้งสองฎีกา หนังสือมอบอำนาจดังกล่าวเป็นหนังสือมอบอำนาจทั่วไป ไม่จำต้องมีข้อความระบุให้ผู้รับมอบอำนาจทำสัญญาเช่าซื้อกับจำเลยทั้งสองหรือจะต้องให้บริษัทโจทก์เจ้าของทรัพย์เป็นผู้ลงนามด้วยตนเองเพราะกรณีนี้มอบหมายให้ทำแทนกันได้ ที่ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยมาว่าสัญญาเช่าซื้อรถยนต์พิพาทไม่เป็นโมฆะชอบแล้ว ฎีกาจำเลยทั้งสองในข้อนี้ฟังไม่ขึ้นปัญหาต่อไปมีว่า จำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดต่อโจทก์เพียงใดหรือไม่นั้นในข้อนี้จำเลยทั้งสองฎีกามีความว่า เมื่อจำเลยที่ 1ไม่ต้องรับผิดค่าเสียหายอันเกิดจากขาดประโยชน์ในการใช้รถยนต์ที่เช่าซื้อแก่โจทก์แล้ว จำเลยที่ 1 ก็ไม่ต้องรับผิดเกี่ยวกับค่าเสียหายใด ๆ รวมทั้งค่าเช่าซื้อในส่วนที่ขาดอีกด้วยนั้นเห็นว่ากรณีทรัพย์สินที่เช่าซื้อสูญหายหรือถูกทำลาย สัญญาเช่าซื้อย่อมระงับไป ดังนั้นสิทธิและหน้าที่ตามสัญญาย่อมสิ้นสุดลงด้วยหากทรัพย์สินที่เช่าซื้อสูญหายหรือถูกทำลายไปมิได้เกิดจากความผิดของจำเลยผู้เช่าซื้อ จำเลยก็ไม่ต้องรับผิดค่าเสียหายที่โจทก์อาจนำรถไปแสวงหาประโยชน์ดังที่ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยมา แต่เมื่อสัญญาเช่าซื้อรถยนต์พิพาทตามเอกสารหมาย จ.3 ข้อ 6 วรรคสาม ระบุว่าในกรณีที่รถนั้นเสียหายทั้งสิ้น...หรือถูกทำลายสิ้นเชิงหรือไม่สามารถซ่อมแซมดังเดิมได้ ผู้เช่าซื้อจะต้องชำระค่าเช่าซื้อส่วนที่ค้างทั้งหมดตามสัญญาเช่าซื้อทันที เมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่ารถยนต์ที่เช่าซื้อเกิดอุบัติเหตุเสียหายจนไม่สามารถซ่อมแซมได้คือเสียหายโดยสิ้นเชิง และจำเลยที่ 1 ชำระค่าเช่าซื้อให้โจทก์ไปบางส่วนแล้วยังคงขาดอยู่อีก 320,832 บาท ก็จะครบจำนวนตามสัญญาดังนั้นจำเลยที่ 1 จะต้องชำระค่าเช่าซื้อจำนวนส่วนที่ขาดอยู่ให้แก่โจทก์ตามที่ได้ตกลงกันไว้ในสัญญา ฎีกาจำเลยทั้งสองในส่วนนี้ฟังไม่ขึ้นที่จำเลยทั้งสองฎีกาในข้อนี้ต่อไปว่า ค่าเช่าซื้อส่วนที่ขาดจำนวนเงิน 320,832 บาท นั้นสูงเกินไป เห็นว่ารถยนต์พิพาทมีราคาเป็นเงินสด 540,000 บาท จำเลยที่ 1 ชำระเป็นเงินสด 190,000 บาทที่เหลือ 350,000 บาท จำเลยที่ 1 ทำสัญญาเช่าซื้อในราคา481,248 บาท ซึ่งจำเลยที่ 1 ได้ชำระให้โจทก์ไปบางส่วนแล้วหากไม่มีการผิดสัญญาโจทก์ก็ควรจะได้รับเงินอีก 320,832 บาท และในขณะเดียวกันจำเลยที่ 1 ก็ควรจะได้ประโยชน์จากการใช้รถด้วยเมื่อสัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดหรือเลิกกันโดยมิใช่ความผิดของฝ่ายใดโดยปกติแล้วคู่สัญญาก็ควรจะได้กลับคืนสู่ฐานะเดิม เมื่อจำเลยที่ 1ไม่ได้ประโยชน์จากการใช้รถที่เช่าซื้อ โจทก์ก็ไม่ควรได้รับเงินค่าเช่าซื้อในส่วนที่ยังขาดอยู่ตอบแทนด้วย แต่สำหรับกรณีนี้มีสัญญากำหนดให้จำเลยที่ 1 ผู้เช่าซื้อรับผิดใช้เงินจำนวนค่าเช่าซื้อที่ยังขาดอยู่ ซึ่งศาลฎีกาเห็นว่า เป็นการกำหนดค่าเสียหายไว้ล่วงหน้าอันมีลักษณะเป็นเบี้ยปรับ เมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่ารถยนต์พิพาทมีราคาเป็นเงินสด 540,000 บาท จำเลยที่ 1 ชำระแล้ว190,000 บาท คงค้างอยู่ 350,000 บาท แต่ทำสัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดลงโจทก์ควรได้ดอกเบี้ย 1 ใน 3 ส่วนของจำนวนดอกเบี้ยทั้งหมดจากนายวิโรจน์ อรุณพันธ์ พยานโจทก์ว่าโจทก์คิดดอกเบี้ยล่วงหน้าไว้ในอัตราร้อยละ 12.5 ต่อปี เป็นเวลา 3 ปี เมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่าหลังจากทำสัญญาเช่าซื้อได้ 12 งวด หรือ 1 ใน 3 ของระยะเวลาจะต้องปฏิบัติตามสัญญา สัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดลงโจทก์ควรได้ดอกเบี้ย1 ใน 3 ส่วนของจำนวนดอกเบี้ยทั้งหมดที่ควรจะได้เท่านั้นเมื่อพิเคราะห์ถึงข้อเท็จจริงดังกล่าวแล้วเห็นสมควรลดค่าดอกเบี้ยจากจำนวน 1 แสนบาทคงเหลือ 66,000 บาท เมื่อนำไปหักกับจำนวนค่าเช่าซื้อที่ยังขาดอยู่ 320,832 บาท ตามสัญญาแล้วคงเหลือเป็นค่าเสียหายที่จำเลยทั้งสองจะต้องรับผิด 254,832 บาท ฎีกาจำเลยทั้งสองในข้อนี้บางส่วนฟังขึ้นปัญหาต่อไปมีว่า ฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ เห็นว่าตามฟ้องของโจทก์เป็นกรณีขอให้จำเลยทั้งสองคืนทรัพย์ที่เช่าซื้อหรือหากคืนไม่ได้ให้ใช้ราคาค่าเช่าซื้อในส่วนที่ยังขาดอยู่ เป็นการฟ้องโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาเช่าซื้อ ซึ่งกฎหมายไม่ได้กำหนดอายุความเรื่องนี้ไว้โดยตรง จึงไม่ตกอยู่ในบังคับอายุความ 6 เดือนหรือ 2 ปีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 562, 563 หรือมาตรา 165(6)ตามที่จำเลยทั้งสองฎีกาเพราะโจทก์มิได้ฟ้องให้จำเลยทั้งสองรับผิดในค่าเสียหายเกี่ยวกับทรัพย์ที่เช่าซื้อชำรุดเสียหายหรือค่าเช่าที่ค้างชำระ แต่เป็นกรณีที่เจ้าของกรรมสิทธิ์ใช้สิทธิติดตามเอาทรัพย์คืน จึงอยู่ในอายุความ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 164 เมื่อสัญญาเช่าซื้อรถยนต์พิพาทสิ้นสุดลงเมื่อวันที่ 8พฤศจิกายน 2525 โจทก์มาฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 4 เมษายน 2529ยังไม่เกิน 10 ปี ฟ้องโจทก์จึงไม่ขาดอายุความ ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยในข้อนี้ชอบแล้ว ฎีกาจำเลยทั้งสองในข้อนี้ฟังไม่ขึ้น..."พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน256,248 บาท แก่โจทก์ นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์.(สมาน เวทวินิจ-ประจักษ์ พุทธิสมบัติ-ปรีชา ธนานันท์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุปัจจุบันคดีเช่าซื้อเป็นคดีที่มีข้อพิพาทขึ้นมาสู่ศาลเป็นจำนวนมาก เรื่องอายุความเป็นเรื่องที่สำคัญที่ทั้งผู้ให้เช่าซื้อและผู้เช่าซื้อควรทราบ เกี่ยวกับแนวคำวินิจฉัยของศาลฎีกา พอที่จะแยกอายุความเกี่ยวกับเช่าซื้อได้ดังนี้ 1. ฟ้องเรียกค่าเสียหายในกรณีที่ทรัพย์สินที่เช่าซื้อเสียหายเพราะการใช้โดยไม่ชอบ มีอายุความ 6 เดือน ตามมาตรา 563 คือนำลักษณะเช่าทรัพย์มาใช้บังคับโดยอนุโลม จะนำอายุความทั่วไปตามมาตรา 164 มาใช้บังคับหาได้ไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1585/2517) และต่อมามีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3745/2526 วินิจฉัยไว้ทำนองเดียวกัน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1585/2517 จำเลยทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์ของโจทก์ผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้อ โจทก์ต้องติดตามเอารถคืนดังนี้ โจทก์ย่อมฟ้องให้จำเลยใช้ค่าเสียหายจากการที่โจทก์ขาดประโยชน์ที่เอารถไปให้ผู้อื่นเช่าไม่ได้ประการหนึ่ง และค่าเสียหายจากการที่จำเลยใช้รถชำรุดบุบสลายไปอีกประการหนึ่ง ค่าเสียหายประการแรกมีกำหนดอายุความ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 164 ส่วนค่าเสียหายประการหลังประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ลักษณะเช่าซื้อมิได้บัญญัติเรื่องอายุความไว้ ต้องนำมาตรา 562,563ในลักษณะเช่าทรัพย์ซึ่งมีอายุความ 6 เดือน มาใช้บังคับโดยอนุโลมจะนำอายุความทั่วไปในมาตรา 164 มาใช้บังคับไม่ได้ 2. ฟ้องเรียกค่าเสียหายที่ไม่ได้ใช้ทรัพย์สินที่ให้เช่าซื้อนับแต่วันสัญญาเช่าซื้อเลิกแล้ว มีอายุความ 10 ปี จำเลยทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์ของโจทก์ แล้วผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้อ โจทก์ต้องติดตามเอารถคืน ดังนี้ โจทก์ย่อมฟ้องให้จำเลยใช้ค่าเสียหายจากการที่โจทก์ขาดประโยชน์ที่เอารถไปให้ผู้อื่นเช่าไม่ได้ประการหนึ่ง และค่าเสียหายจากการที่จำเลยใช้รถชำรุดบุบสลายได้อีกประการหนึ่ง ค่าเสียหายประการแรกมีกำหนดอายุความ10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164 ส่วนค่าเสียหายประการหลังประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลักษณะเช่าซื้อมิได้บัญญัติเรื่องอายุความไว้ต้องนำมาตรา 562,563 ในลักษณะเช่าทรัพย์ซึ่งมีกำหนดอายุความ 6 เดือน มาใช้บังคับโดยอนุโลม จะนำอายุความทั่วไปตามมาตรา 164 มาใช้บังคับหาได้ไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่1585/2517) ต่อมามีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1212/2518 วินิจฉัยไว้อีกว่า ผู้เช่าซื้อค้างชำระค่าเช่าซื้อและไม่ส่งมอบรถยนต์คืนผู้ให้เช่าซื้อเรียกค่าขาดประโยชน์ที่ควรได้เป็นค่าเช่าวันละ 400บาทต่อคันจนถึงวันฟ้องและต่อ ๆ ไปจนกว่ารถจะใช้การไม่ได้อีกเป็นระยะเวลาไม่เกิน 4 ปี อายุความเรื่องนี้มีกำหนด 10 ปี และต่อมามีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3691/2525 วินิจฉัยไว้อีกว่า จำเลยเช่าซื้อรถยนต์จากโจทก์ แล้วผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้อ โจทก์บอกเลิกสัญญาและเอารถคืนมา สิทธิเรียกร้องค่าเสียหายในการที่โจทก์ต้องขาดประโยชน์ไม่สามารถนำรถไปให้ผู้อื่นเช่า ป.พ.พ. ลักษณะเช่าซื้อมิได้บัญญัติเรื่องอายุความการใช้สิทธิเรียกร้องดังกล่าว จึงต้องนำอายุความ 10 ปีตาม มาตรา 164 มาใช้บังคับ จะนำอายุความ 1 ปีในเรื่องละเมิดมาใช้บังคับไม่ได้ (อ้างคำพิพากษาศาลฎีกาที่1585/2517) โจทก์ฟ้องเรียกค่าเสียหายที่จำเลยผู้เช่าซื้อผิดสัญญา และได้ใช้รถยนต์ที่เช่าซื้อของโจทก์ตลอดเวลาที่จำเลยผิดนัด และครอบครองรถของโจทก์อยู่ การฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายเช่นนี้โจทก์ย่อมมีสิทธิเรียกร้องได้ภายในอายุความ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164 เพราะเป็นการเรียกค่าเสียหายในการที่จำเลยยังใช้ทรัพย์ของโจทก์อยู่ มิใช่ค่าเสียหายฐานละเมิดดังที่จำเลยต่อสู้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2081-2082/2519) การที่จำเลยผู้เช่าซื้อยังครอบครองรถภายหลังผิดนัดไม่ชำระค่าเช่าซื้องวดต่อ ๆ ไป ถือว่าจำเลยผิดสัญญาเพราะไม่ปฏิบัติตามสัญญาเช่าซื้อข้อ 8 ที่มีข้อความว่าให้จำเลยมีหน้าที่ส่งมอบรถที่เช่าซื้อคืนโจทก์ในสภาพเรียบร้อยโดยพลัน ฉะนั้น ค่าเสียหายของโจทก์ที่เกิดขึ้นภายหลังที่จำเลยที่ 1 ผิดสัญญา จึงเป็นค่าเสียหายที่สืบเนื่องมาจากสัญญานั่นเอง มิใช่เกิดจากมูลละเมิดการที่สัญญาเช่าซื้อข้อ 8 มีข้อความดังกล่าว หาทำให้สภาพหนี้ที่เกิดจากสัญญากลายเป็นหนี้ที่เกิดจากมูลละเมิดไม่สิทธิเรียกร้องค่าเสียหายที่เกิดจากการผิดสัญญาเช่นนี้มีอายุความ 10 ปี(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1685/2519) มีหมายเหตุท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ โดย ศ.จิตติติงศภัทิย์ความว่า "ตามแนวที่ศาลวินิจฉัยมาถือว่า การครอบครองทรัพย์ที่เช่าไว้เมื่อสัญญาเช่าระงับลงแล้ว โดยไม่มีอำนาจเป็นละเมิด เช่นเรียกค่าเสียหายฐานละเมิดได้ แม้ไม่มีหลักฐานเป็นเอกสารการเช่าที่จะบังคับได้ แต่ต้องเข้าใจว่าแม้จะเป็นละเมิด ก็ไม่ทำให้หนี้ตามสัญญาระงับหรือเปลี่ยนสภาพไป เป็นเรื่องที่เจ้าหนี้จะอาศัยมูลหนี้ได้ทั้งทางสัญญาและละเมิดแล้ว แต่เจ้าหนี้จะเลือกฟ้องโดยอาศัยมูลหนี้ใดที่เป็นประโยชน์แก่ตน" โจทก์ฟ้องเรียกค่าเสียหายที่จำเลยผิดสัญญาเช่าซื้อโดยอาศัยค่าเช่าที่โจทก์อาจนำทรัพย์ที่เช่าซื้อไปให้เช่าเป็นเกณฑ์คำนวณ มีอายุความ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164ไม่ใช่ 5 ปี ตามมาตรา 165(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 336/2518) ค่าเสียหายฐานละเมิดต้องไม่เกี่ยวกับมูลหนี้ตามสัญญา เรียกค่าเสียหายเนื่องจากผิดสัญญาเช่าซื้อรถยนต์ไม่มีกฎหมายกำหนดโดยเฉพาะจึงมีอายุความ 10 ปี ตาม มาตรา 164(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 76/2519) 3. ฟ้องเรียกตัวทรัพย์สินที่เช่าซื้อคืน ไม่มีอายุความ เพราะเป็นเรื่องเจ้าของทรัพย์สินมีสิทธิติดตามเอาทรัพย์สินคืนตามมาตรา 1336 เว้นแต่ผู้เช่าซื้อจะได้กรรมสิทธิ์ด้วยการครอบครองปรปักษ์ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2171/2526 จำเลยซื้อรถพิพาทจากโจทก์โดยมีเงื่อนไขกรรมสิทธิ์ในรถพิพาทยังไม่ได้โอนไปยังจำเลยตามมาตรา 459 เมื่อจำเลยผิดสัญญาซื้อขายโจทก์บอกเลิกสัญญาแล้วโจทก์จำเลยยอมกลับคืนสู่ฐานะเดิม จำเลยต้องคืนรถพิพาทแก่โจทก์เมื่อจำเลยไม่คืนโจทก์ชอบที่จะติดตามเอาคืนในฐานะที่เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ได้ตามมาตรา 1336 จึงไม่มีอายุความ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 827/2533 การที่จำเลยเข้าครอบครองที่ดินมีโฉนดแปลงพิพาทและแปลงที่จำเลยเช่าซื้อมาจาก ค. ซึ่งมีอาณาเขตติดต่อกันในระหว่างที่จำเลยชำระค่าเช่าซื้อไม่ครบถ้วนตามสัญญาและค. ยังไม่ได้โอนกรรมสิทธิ์ในที่ดินให้แก่จำเลยนั้นถือได้ว่าจำเลยครอบครองที่ดินโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาเช่าซื้อ การครอบครองด้วยเจตนาเป็นเจ้าของของจำเลยจะเริ่มตั้งแต่วันที่ ค. จดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ในที่ดินที่เช่าซื้อให้แก่จำเลย เมื่อยังไม่ครบ 10 ปีจำเลยจึงไม่ได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทโดยการครอบครองปรปักษ์ 4. ฟ้องให้ผู้เช่าซื้อชดใช้ราคาทรัพย์สินที่ให้เช่าซื้อแทนตัวทรัพย์ซึ่งสูญหาย มีอายุความ 10 ปี ตาม มาตรา 164 ในกรณีที่ผู้ให้เช่าซื้อบอกเลิกสัญญาและเรียกให้ผู้เช่าซื้อส่งคืนทรัพย์สินที่เช่าซื้อ หากส่งคืนไม่ได้ ให้ใช้ราคาแทนนั้นเป็นการที่เจ้าของกรรมสิทธิ์ใช้สิทธิติดตามเรียกเอาทรัพย์สินคืนอยู่ภายในกำหนดอายุความ 10 ปี (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 192/2512) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 772/2521 จำเลยเช่าซื้อรถยนต์ของโจทก์โจทก์เอาประกันภัยรถคันนี้ไว้โดยจำเลยเป็นผู้ชำระเบี้ยประกันภัยรถยนต์ถูกลัก โจทก์เรียกรถและราคาคืนจากจำเลยได้โดยมีอายุความ 10 ปี ตามมาตรา 164(ปัจจุบันมาตรา 193/30) 5. ฟ้องเรียกค่าเช่าซื้อค้างชำระ ถ้าเป็นค่าเช่าซื้อสังหาริมทรัพย์และผู้ให้เช่าซื้อเป็นผู้ประกอบธุรกิจในการให้เช่าซื้อสังหาริมทรัพย์นั้น มีอายุความ 2 ปี ตามมาตรา 193/34(6)ถ้าฟ้องเรียกค่าเช่าซื้อค้างชำระกรณีอื่น ๆ ที่อาจฟ้องได้มีอายุความ5 ปี ตามมาตรา 193/33 ค่าเช่าซื้อค้างชำระโดยปกติเรียกไม่ได้แต่มีกรณีบางกรณีเรียกได้ เช่น สัญญาเช่าซื้อยังไม่เลิกกันแต่ผู้เช่าซื้อค้างชำระค่าเช่าซื้อ ผู้ให้เช่าซื้อก็มีสิทธิฟ้องเรียกค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3358/2530 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์บรรพ 3 ลักษณะ 5 ว่าด้วยเช่าซื้อไม่ได้บัญญัติเรื่องอายุความไว้โดยตรง แต่ค่าเช่าซื้อเป็นค่าเช่าในการใช้ทรัพย์สินอย่างหนึ่งดังนั้นหากผู้ให้เช่าซื้อเป็นพ่อค้าฟ้องเรียกค่าเช่าซื้อสังหาริมทรัพย์ (เครื่องรับโทรทัศน์) ที่ค้างชำระอยู่ มีอายุความ2 ปี ตามมาตรา 165(6)(ปัจจุบัน มาตรา 193/34(6)) เช่าซื้อรถยนต์เป็นสัญญาเช่าทรัพย์กับคำมั่นจะขาย ผู้เช่าชำระค่าเช่าโดยเช็คลงวันล่วงหน้า เมื่อขึ้นเงินไม่ได้ อายุความฟ้องเรียกค่าเช่าซื้อที่ค้างคืออายุความเรียกค่าเช่าตาม ป.พ.พ.มาตรา 165(6) กำหนด 2 ปี (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 108/2521อ้างคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 192/2512) ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3 ลักษณะ 5 ว่าด้วยเช่าซื้อมิได้บัญญัติเรื่องอายุความไว้โดยตรง แต่ค่าเช่าซื้อก็เป็นค่าเช่าในการใช้ทรัพย์สินอย่างหนึ่งหากผู้ให้เช่าซื้อเป็นพ่อค้า ย่อมมีสิทธิเรียกร้องค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระได้ภายในกำหนดอายุความ 2 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 165(6)(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 192/2521) และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 108/2521วินิจฉัยเช่นกัน ข้อสังเกต ถ้าผู้ให้เช่าซื้อมิใช่ผู้ค้า สิทธิเรียกร้องค่าเช่าซื้อ ไม่อยู่ในกำหนดอายุความ 2 ปี ตามมาตรา 165(6) แต่มีกำหนดอายุความ 5 ปีตามมาตรา 166 เทียบคำพิพากษาศาลฎีกาที่121/2521 องค์การโทรศัพท์ฟ้องเรียกค่าเช่าเครื่องโทรศัพท์ไม่ใช่ผู้ค้าในการให้เช่าสังหาริมทรัพย์ตาม ป.พ.พ. มาตรา 165(6)อายุความฟ้องเรียกค่าเช่ามีกำหนดตามมาตรา 166 6. ฟ้องเรียกค่าเช่าซื้อจนครบตามที่กำหนดไว้ในสัญญาแม้สัญญาจะเลิกแล้วก็ตาม อายุความ 10 ปี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 728/2529 สัญญาเช่าซื้อข้อ 5 กำหนดว่าในกรณีที่รถยนต์ที่เช่าซื้อสูญหายไม่ว่าโดยเหตุสุดวิสัยหรือโดยเหตุใด ผู้เช่าซื้อต้องรับผิดชำระค่าเช่าซื้อทั้งสิ้นจนครบ การที่โจทก์ผู้ให้เช่าซื้อขอให้จำเลยที่ 1 ผู้เช่าซื้อชำระราคารถยนต์ที่ค้างตามสัญญา จึงเป็นการฟ้องขอให้ชำระราคาทรัพย์ที่เช่าซื้อจนครบตามที่ระบุในสัญญา หาใช่ฟ้องเรียกค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระไม่กรณีดังกล่าวไม่มีกฎหมายบัญญัติอายุความไว้เป็นอย่างอื่นจึงต้องใช้อายุความ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 164 มิใช่อายุความ 2 ปี ตามมาตรา 165(6)(ปัจจุบันมาตรา 193/34(6))(อ้างคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 366/2521) ต่อมามีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3646/2530 วินิจฉัยไว้อีกว่าสัญญาเช่าซื้อที่ตกลงไว้ว่าถ้ารถยนต์ที่เช่าซื้อสูญหายในระหว่างสัญญาเช่าซื้อ ผู้เช่าซื้อจะต้องรับผิดชอบชดใช้ค่าเช่าซื้อจำนวนที่ยังขาดอยู่ให้แก่ผู้ให้เช่าซื้อ และในกรณีนี้ถือว่าสัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดระงับลงนั้น เป็นความตกลงที่ผู้เช่าซื้อยอมรับผิดในเหตุที่รถยนต์สูญหาย ซึ่งข้อตกลงเช่นนี้เป็นข้อสัญญารับใช้ค่าเสียหายแม้จะเรียกว่าค่าเช่าซื้อกรณีก็มิใช่การฟ้องเรียกเอาค่าเช่าซื้ออันมีอายุความ 2 ปีตาม ป.พ.พ. มาตรา 165(6) แต่เป็นกรณีที่ไม่มีกฎหมายกำหนดอายุความไว้ จึงต้องใช้อายุความ 10 ปี ตามป.พ.พ. มาตรา 164 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4587/2533 สัญญาเช่าซื้อมีข้อตกลงให้ผู้เช่าซื้อจะต้องรับผิดชอบชดใช้ค่าเช่าซื้อจำนวนที่ยังขาดอยู่ในกรณีที่ผู้เช่าซื้อผิดสัญญานั้นถือว่าเป็นข้อตกลงเรื่องค่าเสียหายดังนั้น การที่โจทก์ฟ้องให้จำเลยชำระค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระหรือราคาค่างวดที่ยังขาดอยู่ แต่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าเป็นการฟ้องเรียกค่าเสียหายตามข้อตกลงในสัญญา จึงไม่เป็นการพิพากษาเกินไปกว่าหรือนอกจากที่ปรากฏในคำฟ้อง และอายุความเรียกค่าเสียหายในระหว่างผิดสัญญาเช่าซื้อมีอายุความ 10 ปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 164 7. ฟ้องเรียกค่าใช้จ่ายในการติดตามทวงถามค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระและติดตามทวงถามรถคืน ค่าเสียหายส่วนนี้มิใช่ค่าเช่าซื้อจึงไม่ตกอยู่ในอายุความ 2 ปี ตามมาตรา 193/34(6) แต่มีอายุความทั่วไป 10 ปี ตามมาตรา 193/30(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4241/2530) สิทธิเรียกร้องของผู้ให้เช่าซื้อในการติดตามเอาทรัพย์สินที่ให้เช่าซื้อคืน ไม่ใช่เรื่องที่บุคคลจำพวกที่ค้าในการให้เช่าสังหาริมทรัพย์เรียกเอาค่าเช่าซึ่งมีอายุความ 2 ปี ตาม ป.พ.พ.มาตรา 165(6) หากแต่เป็นเรื่องที่ไม่มีกฎหมายบัญญัติอายุความไว้เป็นอย่างอื่น จึงต้องใช้อายุความ 10 ปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 164(คำพิพากษาศาลฎีกาที่เป็นสิทธิติดตามเอาทรัพย์ที่เป็นกรรมสิทธิ์คืนตาม ป.พ.พ. มาตรา 1336 สิทธิติดตาม มีหมายเหตุท้ายคำพิพากษาฎีกาฉบับนี้ โดย ศ.จิตติติงศภัทิย์ความว่า "ถ้าเป็นสิทธิติดตามเอาทรัพย์ที่เป็นกรรมสิทธิ์คืนตามป.พ.พ. ม. 1336 สิทธิติดตามก็ยังมีอยู่โดยไม่มีกำหนดเวลาตราบใดที่ตัวทรัพย์ยังมีอยู่ กรรมสิทธิ์ไม่สูญสิ้นไปเช่นตามมาตรา 1382" ต่อมามีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 483/2534 วินิจฉัยไว้อีกว่าค่าขาดประโยชน์จากการใช้รถยนต์พิพาทกับค่าใช้จ่ายในการติดตามรถยนต์พิพาทไม่มีกฎหมายกำหนดอายุความไว้เป็นอย่างอื่นจึงมีอายุความ10 ปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 164 8. ผู้ให้เช่าซื้อฟ้องเรียกให้ผู้เช่าซื้อส่งคืนรถยนต์ที่เช่าซื้อหรือมิฉะนั้นให้ชดใช้ราคา มีอายุความ 10 ปี ตามป.พ.พ. มาตรา 164 การที่โจทก์ผู้ให้เช่าซื้อฟ้องเรียกให้จำเลยผู้เช่าซื้อส่งคืนรถยนต์ที่เช่าซื้อหรือมิฉะนั้นให้ชดใช้ราคานั้น สิทธิเรียกร้องนี้ไม่มีกฎหมายกำหนดอายุความไว้เป็นอย่างอื่นจึงมีอายุความ10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164 หาใช่มีอายุความ 2 ปี ตามมาตรา 165(1) และ (6) ดังจำเลยฎีกาไม่(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 772/2521) 9. กรณีผู้เช่าซื้อฟ้องบังคับให้ผู้ให้เช่าซื้อจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ในกรณีทรัพย์ที่เช่าซื้อเป็นอสังหาริมทรัพย์หรือสังหาริมทรัพย์ชนิดพิเศษ ถ้าผู้ให้เช่าซื้อตาย ผู้เช่าซื้อต้องฟ้องบังคับภายใน 1 ปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1754 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4219/2531 โจทก์เช่าซื้อที่ดินพิพาทจาก ป. และชำระค่าเช่าซื้อครบถ้วนแล้ว แต่การได้มาโดยนิติกรรมซึ่งอสังหาริมทรัพย์ตามสัญญาเช่าซื้อนั้นไม่สมบูรณ์ กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทยังไม่ตกเป็นของโจทก์จนกว่าจะได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนการได้มาต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1299 วรรคหนึ่ง เมื่อ ป.ถึงแก่ความตาย โจทก์ต้องใช้สิทธิเรียกร้องซึ่งมีต่อ ป. ภายในกำหนด1 ปี นับแต่เมื่อได้รู้หรือควรได้รู้ถึงความตายของ ป. มิฉะนั้นคดีโจทก์ขาดอายุความ ตามมาตรา 1754 วรรคสาม. ปฏิกรณ์คงพิพิธ.