พระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ พ.ศ. 2498พระราชบัญญัติ บัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ พ.ศ. ๒๔๙๘ภูมิพลอดุลยเดช ป.ร. ให้ไว้ ณ วันที่ ๒๒ มกราคม พ.ศ. ๒๔๙๘ เป็นปีที่ ๑๐ ในรัชกาลปัจจุบันพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศว่า โดยที่เป็นการสมควรให้มีกฎหมายว่าด้วยบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้ โดยคำแนะนำและยินยอมของสภาผู้แทนราษฎร ดังต่อไปนี้มาตรา 1 มาตรา ๑ พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า "พระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ พ.ศ. ๒๔๙๘"มาตรา 2 มาตรา ๒ พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปมาตรา 3 มาตรา ๓ ให้ยกเลิก (๑) พระราชบัญญัติบัตรประจำตัวเจ้าพนักงาน พุทธศักราช ๒๔๗๘ (๒) พระราชบัญญัติบัตรประจำตัวเจ้าพนักงาน (ฉบับที่ ๒) พุทธศักราช ๒๔๘๕ (๓) พระราชบัญญัติบัตรประจำตัวเจ้าพนักงาน(ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๔๙๖ และ (๔) บรรดาบทกฎหมาย กฎ และข้อบังคับอื่น ๆ ในส่วนที่มีบัญญัติไว้แล้วในพระราชบัญญัตินี้มาตรา 3 หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับบทแห่งพระราชบัญญัตินี้มาตรา 4 มาตรา ๔ ในพระราชบัญญัตินี้ "ข้าราชการ" หมายความว่า (๑) ข้าราชการพลเรือนตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการพลเรือน (๒) ข้าราชการฝ่ายตุลาการตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการตุลาการ (๓) ข้าราชการส่วนจังหวัดตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารราชการส่วนจังหวัด (๔) ทหารกองประจำการ (๕)มาตรา 4 ข้าราชการพลเรือนสังกัดกระทรวงกลาโหมมาตรา 5 มาตรา ๕ ให้ข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ มีบัตรประจำตัวมาตรา 6 มาตรา ๖ ให้ผู้บังคับบัญชาต่อไปนี้เป็นผู้ออกบัตรประจำตัวข้าราชการ คือ (๑) รัฐมนตรีเจ้าสังกัด สำหรับตำแหน่งปลัดกระทรวง ปลัดทบวง อธิบดีหรือตำแหน่งที่เทียบเท่า (๒) ปลัดกระทรวงหรือปลัดทบวง สำหรับตำแหน่งที่ต่ำกว่าปลัดกระทรวงหรือปลัดทบวง ในสำนักงานปลัดกระทรวงหรือปลัดทบวง แล้วแต่กรณี (๓)มาตรา 6 อธิบดีหรือตำแหน่งที่เทียบเท่า สำหรับตำแหน่งที่ต่ำกว่าอธิบดี หรือตำแหน่งที่เทียบเท่าในกรมหรือสำนักงาน แล้วแต่กรณี (๔) ผู้ว่าราชการภาค สำหรับผู้ดำรงตำแหน่งต่ำกว่าผู้ว่าราชการภาคในสำนักงานภาคนั้น (๕) ผู้ว่าราชการจังหวัด สำหรับตำแหน่งที่ต่ำกว่าผู้ว่าราชการจังหวัดในจังหวัดนั้น (๖) ประธานสภาผู้แทนราษฎรมาตรา 6 สำหรับข้าราชการในสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร (๗) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม หรือผู้ที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมมอบหมาย สำหรับทหารกองประจำการมาตรา 7 มาตรา ๗ ให้นายกเทศมนตรีเป็นผู้ออกบัตรประจำตัวพนักงานเทศบาลสำหรับพนักงานเทศบาลในเทศบาลนั้นมาตรา 8 มาตรา ๘ ให้ประธานกรรมการสุขาภิบาล เป็นผู้ออกบัตรประจำตัวสำหรับพนักงานสุขาภิบาลในสุขาภิบาลนั้นมาตรา 9 มาตรา ๙ ให้ปลัดกระทรวงหรือปลัดทบวง เป็นผู้ออกบัตรประจำตัวสำหรับพนักงานองค์การของรัฐในองค์การซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงหรือทบวงของตนเป็นผู้รักษาการตามกฎหมายว่าด้วยการจัดตั้งองค์การนั้นมาตรา 10 มาตรา ๑๐ การขอและการออกบัตรประจำตัวข้าราชการพนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล หรือพนักงานองค์การของรัฐ ให้เป็นไปตามที่กำหนดในกฎกระทรวงมาตรา 11 มาตรา ๑๑ บัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ ให้ใช้ได้ห้าปีนับแต่วันออกบัตร ในกรณีผู้ถือบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล หรือพนักงานองค์การของรัฐได้เลื่อนยศ เลื่อนชั้น หรือย้ายสังกัด ให้ผู้นั้นขอบัตรประจำตัวใหม่ตามยศ ชั้นมาตรา 11 หรือสังกัดใหม่นั้นภายในสามสิบวันนับแต่วันเลื่อนยศ เลื่อนชั้น หรือย้ายสังกัดมาตรา 12 มาตรา ๑๒ ถ้าข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล หรือพนักงานองค์การของรัฐ ที่ได้รับบัตรประจำตัวตามพระราชบัญญัตินี้ออกจากราชการหรือตำแหน่ง ให้เป็นอันหมดสิทธิที่จะใช้บัตรประจำตัวนั้นต่อไปมาตรา 12 และให้ผู้นั้นส่งมอบบัตรประจำตัวคืนให้แก่ผู้ออกบัตรโดยยื่นต่อผู้บังคับบัญชาเหนือตนขึ้นไปภายในสามสิบวันนับจากวันออกจากราชการหรือตำแหน่งนั้นมาตรา 13 มาตรา ๑๓ ผู้ใดใช้หรือแสดงบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล หรือพนักงานองค์การของรัฐ ซึ่งตนไม่มีสิทธิที่จะใช้ตามกฎหมาย มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินห้าพันบาท หรือจำคุกไม่เกินสามปี หรือทั้งปรับทั้งจำมาตรา 14 มาตรา ๑๔ บรรดาบัตรประจำตัวเจ้าพนักงาน บัตรประจำตัวข้าราชการ บัตรประจำตัวพนักงานเทศบาล และบัตรประจำตัวพนักงานองค์การของรัฐ ที่ได้ออกก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ ให้คงใช้ได้ต่อไปและให้นำความในมาตรา ๑๑ มาใช้บังคับโดยอนุโลมมาตรา 15 มาตรา ๑๕ ให้นายกรัฐมนตรีรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้ และให้มีอำนาจออกกฎกระทรวงเพื่อปฏิบัติการตามพระราชบัญญัตินี้ กฎกระทรวงนั้น เมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้วให้ใช้บังคับได้ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ จอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีหมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ ด้วยพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวเจ้าพนักงาน พุทธศักราช ๒๔๗๘ และพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวเจ้าพนักงาน (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๔๘๕ หาได้ใช้บังคับแก่ข้าราชการทั่วไปไม่ บัดนี้ เป็นการสมควรให้ข้าราชการทั่วไปมีบัตรประจำตัว และให้พนักงานเทศบาลพนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐทุกคนมีบัตรประจำตัวในโอกาสเดียวกันนี้ด้วย จึงต้องตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้