คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2855/2535หลักกฎหมาย: พ.ร.บ.มาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2477 มาตรา 3กำหนดให้ผู้กระทำผิดตามมาตราซึ่งระบุไว้ เมื่อถูกศาลพิพากษาลงโทษแล้ว จำต้องผูกพันในการจ่ายสินบนนำจับแก่ผู้จับ นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานด้วย แต่ก็ไม่มีข้อความตอนใดที่ระบุให้อำนาจแก่โจทก์ซึ่งเป็นพนักงานอัยการที่จะร้องขอต่อศาลให้สั่งจำเลยจ่ายเงินสินบนแก่บุคคลดังกล่าวได้ ส่วนมาตรา 39 แห่ง พ.ร.บ.มาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466 ดังที่โจทก์อ้างก็เป็นบทบัญญัติว่าด้วยการฟ้องเพื่อเอาโทษแก่ผู้กระทำผิด แต่การชำระเงินค่าสินบนตามมาตรา 3 ดังกล่าวมิใช่โทษ จึงไม่อยู่ในบังคับของมาตรา 39ที่ให้อำนาจพนักงานอัยการร้องขอให้บังคับผู้กระทำผิดได้ กรณีเช่นนี้ย่อมเป็นเรื่องที่เป็นสิทธิเฉพาะตัวของผู้จับ นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานเท่านั้นที่จะร้องขอต่อศาล โจทก์จึงไม่มีอำนาจร้องขอต่อศาลให้สั่งจำเลยจ่ายเงินสินบนในคดีนี้ได้.โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัดพ.ศ. 2466 มาตรา 31, 38 พระราชบัญญัติมาตรา ชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2477 มาตรา 3 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32, 33,91, 270 ริบของกลาง จ่ายสินบนแก่ผู้แจ้งต่อเจ้าพนักงานด้วยจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 270 และพระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466 มาตรา 31อันเป็นการกระทำกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบท ลงโทษบทหนักตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90 จำคุก 2 เดือน ปรับ 1,000 บาท จำเลยให้การรับสารภาพ เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา มีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก 1 เดือน ปรับ500 บาท โทษจำคุกให้รอไว้ 1 ปี ไม่ชำระค่าปรับจัดการตามมาตรา 29, 30ของกลางริบ คำขอให้จ่ายสินบนให้ยกโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาโจทก์ว่า โจทก์มีอำนาจร้องขอต่อศาลให้สั่งจำเลยจ่ายเงินสินบนในคดีนี้หรือไม่พิเคราะห์แล้ว พระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466 แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2477 มาตรา 3 บัญญัติว่า "ผู้ใดกระทำความผิดอย่างหนึ่งอย่างใดตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 29, 30, 31, 32, 33,34, 35 และ 36 แห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466 และได้ถูกศาลพิพากษาให้ลงโทษ ท่านว่าผู้กระทำผิดนั้น ๆ จะต้องชำระเงินค่าสินบนให้แก่ผู้จับ นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานในอัตราไม่เกินร้อยละ 20 แห่งเงินค่าปรับแล้วแต่ศาลจะเห็นสมควร"เห็นว่า ตามบทบัญญัติดังกล่าวกำหนดให้ผู้กระทำผิดต่าง ๆ ตามมาตราที่ระบุไว้ เมื่อถูกศาลพิพากษาลงโทษแล้วจำต้องผูกพันในการจ่ายสินบนนำจับแก่ผู้จับ นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานด้วยแต่ก็ไม่มีข้อความตอนใดที่ระบุให้อำนาจแก่โจทก์ซึ่งเป็นพนักงานอัยการที่จะร้องขอต่อศาลให้สั่งจำเลยจ่ายเงินสินบนแก่บุคคลดังกล่าวได้ ส่วนมาตรา 39 แห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466ดังที่โจทก์อ้างก็เป็นบทบัญญัติว่าด้วยการฟ้องเพื่อเอาโทษแก่ผู้กระทำผิด แต่การชำระเงินค่าสินบนตามมาตรา 3 ดังกล่าวข้างต้นมิใช่โทษ จึงไม่อยู่ในบังคับของมาตรา 39 ที่ให้อำนาจพนักงานอัยการร้องขอให้บังคับผู้กระทำผิดได้ กรณีเช่นนี้ย่อมเป็นเรื่องที่เป็นสิทธิเฉพาะตัวของผู้จับ นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานเท่านั้นที่จะร้องขอต่อศาล โจทก์จึงไม่มีอำนาจร้องขอต่อศาลให้สั่งจำเลยจ่ายเงินสินบนในคดีนี้ได้..."พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2855/2535พนักงานอัยการ จังหวัด อุบลราชธานีโจทก์นาย สุริยา กุล วงศ์จำเลย พ.ร.บ.มาตรา ชั่ง ตวง วัด พ.ศ.2466 ม. 3, ม. 39พ.ร.บ.มาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2477 มาตรา 3กำหนดให้ผู้กระทำผิดตามมาตราซึ่งระบุไว้ เมื่อถูกศาลพิพากษาลงโทษแล้ว จำต้องผูกพันในการจ่ายสินบนนำจับแก่ผู้จับ นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานด้วย แต่ก็ไม่มีข้อความตอนใดที่ระบุให้อำนาจแก่โจทก์ซึ่งเป็นพนักงานอัยการที่จะร้องขอต่อศาลให้สั่งจำเลยจ่ายเงินสินบนแก่บุคคลดังกล่าวได้ ส่วนมาตรา 39 แห่ง พ.ร.บ.มาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466 ดังที่โจทก์อ้างก็เป็นบทบัญญัติว่าด้วยการฟ้องเพื่อเอาโทษแก่ผู้กระทำผิด แต่การชำระเงินค่าสินบนตามมาตรา 3 ดังกล่าวมิใช่โทษ จึงไม่อยู่ในบังคับของมาตรา 39ที่ให้อำนาจพนักงานอัยการร้องขอให้บังคับผู้กระทำผิดได้ กรณีเช่นนี้ย่อมเป็นเรื่องที่เป็นสิทธิเฉพาะตัวของผู้จับ นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานเท่านั้นที่จะร้องขอต่อศาล โจทก์จึงไม่มีอำนาจร้องขอต่อศาลให้สั่งจำเลยจ่ายเงินสินบนในคดีนี้ได้.โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัดพ.ศ. 2466 มาตรา 31, 38 พระราชบัญญัติมาตรา ชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2477 มาตรา 3 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32, 33,91, 270 ริบของกลาง จ่ายสินบนแก่ผู้แจ้งต่อเจ้าพนักงานด้วยจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 270 และพระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466 มาตรา 31อันเป็นการกระทำกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบท ลงโทษบทหนักตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90 จำคุก 2 เดือน ปรับ 1,000 บาท จำเลยให้การรับสารภาพ เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา มีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก 1 เดือน ปรับ500 บาท โทษจำคุกให้รอไว้ 1 ปี ไม่ชำระค่าปรับจัดการตามมาตรา 29, 30ของกลางริบ คำขอให้จ่ายสินบนให้ยกโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาโจทก์ว่า โจทก์มีอำนาจร้องขอต่อศาลให้สั่งจำเลยจ่ายเงินสินบนในคดีนี้หรือไม่พิเคราะห์แล้ว พระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466 แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2477 มาตรา 3 บัญญัติว่า "ผู้ใดกระทำความผิดอย่างหนึ่งอย่างใดตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 29, 30, 31, 32, 33,34, 35 และ 36 แห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466 และได้ถูกศาลพิพากษาให้ลงโทษ ท่านว่าผู้กระทำผิดนั้น ๆ จะต้องชำระเงินค่าสินบนให้แก่ผู้จับ นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานในอัตราไม่เกินร้อยละ 20 แห่งเงินค่าปรับแล้วแต่ศาลจะเห็นสมควร"เห็นว่า ตามบทบัญญัติดังกล่าวกำหนดให้ผู้กระทำผิดต่าง ๆ ตามมาตราที่ระบุไว้ เมื่อถูกศาลพิพากษาลงโทษแล้วจำต้องผูกพันในการจ่ายสินบนนำจับแก่ผู้จับ นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานด้วยแต่ก็ไม่มีข้อความตอนใดที่ระบุให้อำนาจแก่โจทก์ซึ่งเป็นพนักงานอัยการที่จะร้องขอต่อศาลให้สั่งจำเลยจ่ายเงินสินบนแก่บุคคลดังกล่าวได้ ส่วนมาตรา 39 แห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466ดังที่โจทก์อ้างก็เป็นบทบัญญัติว่าด้วยการฟ้องเพื่อเอาโทษแก่ผู้กระทำผิด แต่การชำระเงินค่าสินบนตามมาตรา 3 ดังกล่าวข้างต้นมิใช่โทษ จึงไม่อยู่ในบังคับของมาตรา 39 ที่ให้อำนาจพนักงานอัยการร้องขอให้บังคับผู้กระทำผิดได้ กรณีเช่นนี้ย่อมเป็นเรื่องที่เป็นสิทธิเฉพาะตัวของผู้จับ นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานเท่านั้นที่จะร้องขอต่อศาล โจทก์จึงไม่มีอำนาจร้องขอต่อศาลให้สั่งจำเลยจ่ายเงินสินบนในคดีนี้ได้..."พิพากษายืน.(สนัด หมายสวัสดิ์-นำชัย สุนทรพินิจกิจ-เธียรไท สุนทรนันท)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุบทบัญญัติมาตรา 39 แห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ.2466 ให้อำนาจพนักงานอัยการเพียงการฟ้องเอาโทษตามพระราชบัญญัตินี้เท่านั้น มิได้บัญญัติให้อำนาจพนักงานอัยการร้องขอต่อศาลให้จ่ายสินบนนำจับด้วย ที่ศาลฎีกาวินิจฉัยพระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัดพ.ศ. 2466 แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2477 มาตรา 3 ว่า ผู้กระทำผิดต่าง ๆที่ระบุไว้ จำต้องผูกพันกันในการจ่ายสินบนนำจับแก่ผู้จับ นำจับหรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานด้วย กรณีดังกล่าวจึงถือเป็นสิทธิของผู้จับ นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงาน ที่จะต้องใช้สิทธิทางศาลร้องขอให้จ่ายสินบนนำจับจากผู้กระทำผิดต่าง ๆ ถ้าไม่มีผู้ใดใช้สิทธิดังกล่าว จะทำให้เกิดผลสภาพบังคับทางกฎหมายในเรื่องดังกล่าวไร้ผลได้ ในส่วนของผู้จับถ้าเป็นพนักงานเจ้าหน้าที่อาจมีการใช้สิทธิบ้าง และคงไม่กระทบต่อสวัสดิภาพของตนเอง แต่ในส่วนของผู้นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานที่มิใช่พนักงานเจ้าหน้าที่คงยังมีปัญหาที่ต้องคำนึงถึงสวัสดิภาพของตนเองอยู่ ดังนั้น การใช้สิทธิของผู้นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานคงมีน้อย หรือแทบจะไม่มีเลย ถ้าพนักงานอัยการไม่มีอำนาจร้องขอต่อศาลให้ผู้กระทำผิดจ่ายสินบนนำจับ ทางออกกรณีดังกล่าวจึงจำเป็นต้องพิจารณาพระราชบัญญัติ ให้บำเหน็จในการปราบปรามผู้กระทำผิด พ.ศ. 2489 ด้วยเนื่องจากมาตรา 9 ของพระราชบัญญัตินี้ได้ให้อำนาจพนักงานอัยการร้องขอต่อศาลให้จ่ายสินบนหรือรางวัลแก่ผู้นำจับได้ แต่มีปัญหาว่าพระราชบัญญัติ นี้จะใช้บังคับแก่ความผิดซึ่งเกิดขึ้นตามพระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466 หรือไม่ เนื่องจากมาตรา 5 ของพระราชบัญญัติ ให้บำเหน็จในการปราบปรามผู้กระทำผิด พ.ศ. 2489 กำหนดว่า พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับแก่ความผิดซึ่งเกิดขึ้นตามกฎหมายว่าด้วย 1. การควบคุมเครื่องอุปโภคบริโภค และของอื่น ๆ ในภาวะคับขัน 2. การศุลกากร 3. การสำรวจ และกักกันข้าว 4. การป้องกันการค้ากำไรเกินควร จะเห็นว่า กฎหมายว่าด้วยการป้องกันการค้ากำไรเกินควรนั้นเป็นการบัญญัติกฎหมายที่ใช้ถ้อยคำที่มีความหมายกว้าง การบัญญัติกฎหมายไว้เช่นนี้ เจตนาคงมุ่งประสงค์ให้ครอบคลุมกฎหมายที่เกี่ยวกับการป้องกันการค้ากำไรเกินควรหรือไม่ด้วย คงมิได้หมายความเฉพาะกฎหมายว่าด้วยการป้องกันการค้ากำไรเกินควรฉบับใดฉบับหนึ่ง เพราะมิฉะนั้นก็ควรจะระบุชื่อกฎหมายหรือชื่อพระราชบัญญัติฉบับนั้นไปเลยชื่อพระราชบัญญัติที่ใกล้เคียงเห็นจะได้แก่ พระราชบัญญัติป้องกันการค้ากำไรเกินควร พ.ศ. 2490 และพระราชบัญญัติป้องกันการค้ากำไรเกินควร (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2517 ซึ่งต่อมาได้ถูกยกเลิกไปและให้ใช้พระราชบัญญัติ กำหนดราคาสินค้าและป้องกันการผูกขาด พ.ศ. 2522 แทนความเห็นในเรื่องนี้ได้สอดคล้องกับคำพิพากษาฎีกาที่ 1933/2492(ประชุมใหญ่) ที่ได้วินิจฉัยความตอนหนึ่งว่า "ฯลฯ... พ.ร.บ.ให้บำเหน็จในการปราบปรามผู้กระทำผิดนั้น มิได้ใช้บังคับแก่ พ.ร.บ.ป้องกันการค้ากำไรเกินควรฉบับใดฉบับหนึ่งโดยเฉพาะ แต่ใช้บังคับแต่ความผิดตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันการค้ากำไรเกินควรทั่วไปและใช้บังคับความผิดตามกฎหมายอื่น ๆ ที่ระบุไว้ด้วย และตาม พ.ร.บ.ให้บำเหน็จในการปราบปรามฯ นั้นให้จ่ายเงินบำเหน็จเป็น 2 ประเภทคือเงินสินบนและเงินรางวัลและให้พนักงานอัยการเป็นผู้ร้องขอต่อศาลพ.ร.บ.ป้องกันการค้ากำไรเกินควร พ.ศ. 2490 มาตรา 30 ไม่ได้ใช้คำว่าบำเหน็จแต่บัญญัติในเรื่องเงินสินบนอย่างเดียว ไม่ได้กล่าวถึงเงินรางวัล แม้จะถือว่า พ.ร.บ.ป้องกันการค้ากำไรเกินควร พ.ศ. 2490มาตรา 30 มีความทับ พ.ร.บ.ให้บำเหน็จในการปราบปรามฯ ในเรื่องป้องกันการค้ากำไรเกินควรแล้ว ก็คงถือได้ว่าทับเฉพาะในเรื่องเงินสินบนเท่านั้น หาได้ทับในเรื่องเงินรางวัลไม่ จึงยังใช้ได้อยู่คงถืออัตราเดิมให้จ่ายรางวัลร้อยละ 25 ของราคาของกลางหรือค่าปรับถ้าเป็นกรณีไม่มีผู้นำจับให้จ่ายรางวัลร้อยละ 20 ตามวรรค 2 ทั้งนี้โดยไม่ถือตามที่ราชกิจจาบอกแก้ไข เพราะการบอกแก้ไขเช่นนั้นไม่ได้ตามฎีกาที่ 1073/2492..ฯลฯ" ดังนั้น จึงเป็นข้อควรพิจารณาว่าข้อบัญญัติความผิดตามพระราชบัญญัติมาตรา ชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466จะเป็นกฎหมายที่เกี่ยวกับการป้องกันการค้ากำไรเกินควรด้วยหรือไม่แม้ว่าความผิดตามมาตรา 31 ของพระราชบัญญัติมาตรา ชั่ง ตวง วัดพ.ศ. 2466 จะเป็นความผิดฐานใช้หรือมีเครื่องชั่งที่ผิดอัตราไว้เพื่อใช้ในกิจการต่อเนื่องกับผู้อื่น ๆ หรือในพาณิชยกิจใดเท่านั้นและถ้ามีไว้เพื่อใช้หรือใช้เพื่อเอาเปรียบในการค้าจะเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 270 ต่างหากก็ตามแต่พระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466 แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2477 ได้ระบุไว้ในพระราชปรารภที่ต้องตราพระราชบัญญัตินี้ว่า ที่กำหนดให้สินบนแก่ผู้จับ หรือผู้นำจับ ผู้กระทำผิด พระราชบัญญัติมาตรา ชั่ง ตวง วัดเพื่อเป็นการปราบปรามการทุจริต การทุจริตที่เกี่ยวกับมาตรา ชั่งตวง วัด ถือเป็นการเอาเปรียบทางการค้า ซึ่งมุ่งประสงค์แสวงหากำไรเกินควร ดังนั้น การปราบปรามการทุจริตในเรื่องนี้จึงเป็นการป้องกันการค้ากำไรเกินควรด้วย อย่างไรก็ตาม ความเห็นในเรื่องนี้คงต้องรอคำวินิจฉัยของศาลฎีกาต่อไป ข้อสังเกตประการต่อมาก็คือ ถ้าพนักงานอัยการมีอำนาจร้องขอต่อศาลให้จ่ายสินบนได้โดยอาศัยพระราชบัญญัติให้บำเหน็จในการปราบปรามผู้กระทำผิด พ.ศ. 2498 พนักงานอัยการก็มีอำนาจร้องขอให้จ่ายสินบนแก่ "ผู้นำจับ" เฉพาะผู้ซึ่งเป็นบุคคลผู้มิใช่พนักงานเจ้าหน้าที่ซึ่งนำความมาแจ้งต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ให้ทำการจับกุมผู้กระทำความผิด (ดูมาตรา 4 พระราชบัญญัติให้บำเหน็จในการปราบปรามผู้กระทำผิด พ.ศ. 2489 คำนิยามคำว่า "ผู้นำจับ") และ "ผู้จับ"ที่ต้องเป็นพนักงานเจ้าหน้าที่ที่มีสิทธิจะได้รับเงินสินบนหรือรางวัลตามพระราชบัญญัตินี้เท่านั้น (ดูมาตรา 9 พระราชบัญญัติให้บำเหน็จในการปราบปรามผู้กระทำผิด พ.ศ. 2489) และปัญหาเรื่องเงินรางวัลคงต้องนำมาพิจารณาด้วยเช่นกัน. พฤตินัยทัศนัยพิทักษ์กุล.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัดพ.ศ. 2466 มาตรา 31, 38 พระราชบัญญัติมาตรา ชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2477 มาตรา 3 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32, 33,91, 270 ริบของกลาง จ่ายสินบนแก่ผู้แจ้งต่อเจ้าพนักงานด้วยจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 270 และพระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466 มาตรา 31อันเป็นการกระทำกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบท ลงโทษบทหนักตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90 จำคุก 2 เดือน ปรับ 1,000 บาท จำเลยให้การรับสารภาพ เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา มีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก 1 เดือน ปรับ500 บาท โทษจำคุกให้รอไว้ 1 ปี ไม่ชำระค่าปรับจัดการตามมาตรา 29, 30ของกลางริบ คำขอให้จ่ายสินบนให้ยกโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาโจทก์ว่า โจทก์มีอำนาจร้องขอต่อศาลให้สั่งจำเลยจ่ายเงินสินบนในคดีนี้หรือไม่พิเคราะห์แล้ว พระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466 แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2477 มาตรา 3 บัญญัติว่า "ผู้ใดกระทำความผิดอย่างหนึ่งอย่างใดตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 29, 30, 31, 32, 33,34, 35 และ 36 แห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466 และได้ถูกศาลพิพากษาให้ลงโทษ ท่านว่าผู้กระทำผิดนั้น ๆ จะต้องชำระเงินค่าสินบนให้แก่ผู้จับ นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานในอัตราไม่เกินร้อยละ 20 แห่งเงินค่าปรับแล้วแต่ศาลจะเห็นสมควร"เห็นว่า ตามบทบัญญัติดังกล่าวกำหนดให้ผู้กระทำผิดต่าง ๆ ตามมาตราที่ระบุไว้ เมื่อถูกศาลพิพากษาลงโทษแล้วจำต้องผูกพันในการจ่ายสินบนนำจับแก่ผู้จับ นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานด้วยแต่ก็ไม่มีข้อความตอนใดที่ระบุให้อำนาจแก่โจทก์ซึ่งเป็นพนักงานอัยการที่จะร้องขอต่อศาลให้สั่งจำเลยจ่ายเงินสินบนแก่บุคคลดังกล่าวได้ ส่วนมาตรา 39 แห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466ดังที่โจทก์อ้างก็เป็นบทบัญญัติว่าด้วยการฟ้องเพื่อเอาโทษแก่ผู้กระทำผิด แต่การชำระเงินค่าสินบนตามมาตรา 3 ดังกล่าวข้างต้นมิใช่โทษ จึงไม่อยู่ในบังคับของมาตรา 39 ที่ให้อำนาจพนักงานอัยการร้องขอให้บังคับผู้กระทำผิดได้ กรณีเช่นนี้ย่อมเป็นเรื่องที่เป็นสิทธิเฉพาะตัวของผู้จับ นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานเท่านั้นที่จะร้องขอต่อศาล โจทก์จึงไม่มีอำนาจร้องขอต่อศาลให้สั่งจำเลยจ่ายเงินสินบนในคดีนี้ได้..."พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2855/2535พนักงานอัยการ จังหวัด อุบลราชธานีโจทก์นาย สุริยา กุล วงศ์จำเลย พ.ร.บ.มาตรา ชั่ง ตวง วัด พ.ศ.2466 ม. 3, ม. 39พ.ร.บ.มาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2477 มาตรา 3กำหนดให้ผู้กระทำผิดตามมาตราซึ่งระบุไว้ เมื่อถูกศาลพิพากษาลงโทษแล้ว จำต้องผูกพันในการจ่ายสินบนนำจับแก่ผู้จับ นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานด้วย แต่ก็ไม่มีข้อความตอนใดที่ระบุให้อำนาจแก่โจทก์ซึ่งเป็นพนักงานอัยการที่จะร้องขอต่อศาลให้สั่งจำเลยจ่ายเงินสินบนแก่บุคคลดังกล่าวได้ ส่วนมาตรา 39 แห่ง พ.ร.บ.มาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466 ดังที่โจทก์อ้างก็เป็นบทบัญญัติว่าด้วยการฟ้องเพื่อเอาโทษแก่ผู้กระทำผิด แต่การชำระเงินค่าสินบนตามมาตรา 3 ดังกล่าวมิใช่โทษ จึงไม่อยู่ในบังคับของมาตรา 39ที่ให้อำนาจพนักงานอัยการร้องขอให้บังคับผู้กระทำผิดได้ กรณีเช่นนี้ย่อมเป็นเรื่องที่เป็นสิทธิเฉพาะตัวของผู้จับ นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานเท่านั้นที่จะร้องขอต่อศาล โจทก์จึงไม่มีอำนาจร้องขอต่อศาลให้สั่งจำเลยจ่ายเงินสินบนในคดีนี้ได้.โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัดพ.ศ. 2466 มาตรา 31, 38 พระราชบัญญัติมาตรา ชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2477 มาตรา 3 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32, 33,91, 270 ริบของกลาง จ่ายสินบนแก่ผู้แจ้งต่อเจ้าพนักงานด้วยจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 270 และพระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466 มาตรา 31อันเป็นการกระทำกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบท ลงโทษบทหนักตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90 จำคุก 2 เดือน ปรับ 1,000 บาท จำเลยให้การรับสารภาพ เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา มีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก 1 เดือน ปรับ500 บาท โทษจำคุกให้รอไว้ 1 ปี ไม่ชำระค่าปรับจัดการตามมาตรา 29, 30ของกลางริบ คำขอให้จ่ายสินบนให้ยกโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาโจทก์ว่า โจทก์มีอำนาจร้องขอต่อศาลให้สั่งจำเลยจ่ายเงินสินบนในคดีนี้หรือไม่พิเคราะห์แล้ว พระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466 แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2477 มาตรา 3 บัญญัติว่า "ผู้ใดกระทำความผิดอย่างหนึ่งอย่างใดตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 29, 30, 31, 32, 33,34, 35 และ 36 แห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466 และได้ถูกศาลพิพากษาให้ลงโทษ ท่านว่าผู้กระทำผิดนั้น ๆ จะต้องชำระเงินค่าสินบนให้แก่ผู้จับ นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานในอัตราไม่เกินร้อยละ 20 แห่งเงินค่าปรับแล้วแต่ศาลจะเห็นสมควร"เห็นว่า ตามบทบัญญัติดังกล่าวกำหนดให้ผู้กระทำผิดต่าง ๆ ตามมาตราที่ระบุไว้ เมื่อถูกศาลพิพากษาลงโทษแล้วจำต้องผูกพันในการจ่ายสินบนนำจับแก่ผู้จับ นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานด้วยแต่ก็ไม่มีข้อความตอนใดที่ระบุให้อำนาจแก่โจทก์ซึ่งเป็นพนักงานอัยการที่จะร้องขอต่อศาลให้สั่งจำเลยจ่ายเงินสินบนแก่บุคคลดังกล่าวได้ ส่วนมาตรา 39 แห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466ดังที่โจทก์อ้างก็เป็นบทบัญญัติว่าด้วยการฟ้องเพื่อเอาโทษแก่ผู้กระทำผิด แต่การชำระเงินค่าสินบนตามมาตรา 3 ดังกล่าวข้างต้นมิใช่โทษ จึงไม่อยู่ในบังคับของมาตรา 39 ที่ให้อำนาจพนักงานอัยการร้องขอให้บังคับผู้กระทำผิดได้ กรณีเช่นนี้ย่อมเป็นเรื่องที่เป็นสิทธิเฉพาะตัวของผู้จับ นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานเท่านั้นที่จะร้องขอต่อศาล โจทก์จึงไม่มีอำนาจร้องขอต่อศาลให้สั่งจำเลยจ่ายเงินสินบนในคดีนี้ได้..."พิพากษายืน.(สนัด หมายสวัสดิ์-นำชัย สุนทรพินิจกิจ-เธียรไท สุนทรนันท)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุบทบัญญัติมาตรา 39 แห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ.2466 ให้อำนาจพนักงานอัยการเพียงการฟ้องเอาโทษตามพระราชบัญญัตินี้เท่านั้น มิได้บัญญัติให้อำนาจพนักงานอัยการร้องขอต่อศาลให้จ่ายสินบนนำจับด้วย ที่ศาลฎีกาวินิจฉัยพระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัดพ.ศ. 2466 แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2477 มาตรา 3 ว่า ผู้กระทำผิดต่าง ๆที่ระบุไว้ จำต้องผูกพันกันในการจ่ายสินบนนำจับแก่ผู้จับ นำจับหรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานด้วย กรณีดังกล่าวจึงถือเป็นสิทธิของผู้จับ นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงาน ที่จะต้องใช้สิทธิทางศาลร้องขอให้จ่ายสินบนนำจับจากผู้กระทำผิดต่าง ๆ ถ้าไม่มีผู้ใดใช้สิทธิดังกล่าว จะทำให้เกิดผลสภาพบังคับทางกฎหมายในเรื่องดังกล่าวไร้ผลได้ ในส่วนของผู้จับถ้าเป็นพนักงานเจ้าหน้าที่อาจมีการใช้สิทธิบ้าง และคงไม่กระทบต่อสวัสดิภาพของตนเอง แต่ในส่วนของผู้นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานที่มิใช่พนักงานเจ้าหน้าที่คงยังมีปัญหาที่ต้องคำนึงถึงสวัสดิภาพของตนเองอยู่ ดังนั้น การใช้สิทธิของผู้นำจับ หรือนำความมาแจ้งต่อเจ้าพนักงานคงมีน้อย หรือแทบจะไม่มีเลย ถ้าพนักงานอัยการไม่มีอำนาจร้องขอต่อศาลให้ผู้กระทำผิดจ่ายสินบนนำจับ ทางออกกรณีดังกล่าวจึงจำเป็นต้องพิจารณาพระราชบัญญัติ ให้บำเหน็จในการปราบปรามผู้กระทำผิด พ.ศ. 2489 ด้วยเนื่องจากมาตรา 9 ของพระราชบัญญัตินี้ได้ให้อำนาจพนักงานอัยการร้องขอต่อศาลให้จ่ายสินบนหรือรางวัลแก่ผู้นำจับได้ แต่มีปัญหาว่าพระราชบัญญัติ นี้จะใช้บังคับแก่ความผิดซึ่งเกิดขึ้นตามพระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466 หรือไม่ เนื่องจากมาตรา 5 ของพระราชบัญญัติ ให้บำเหน็จในการปราบปรามผู้กระทำผิด พ.ศ. 2489 กำหนดว่า พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับแก่ความผิดซึ่งเกิดขึ้นตามกฎหมายว่าด้วย 1. การควบคุมเครื่องอุปโภคบริโภค และของอื่น ๆ ในภาวะคับขัน 2. การศุลกากร 3. การสำรวจ และกักกันข้าว 4. การป้องกันการค้ากำไรเกินควร จะเห็นว่า กฎหมายว่าด้วยการป้องกันการค้ากำไรเกินควรนั้นเป็นการบัญญัติกฎหมายที่ใช้ถ้อยคำที่มีความหมายกว้าง การบัญญัติกฎหมายไว้เช่นนี้ เจตนาคงมุ่งประสงค์ให้ครอบคลุมกฎหมายที่เกี่ยวกับการป้องกันการค้ากำไรเกินควรหรือไม่ด้วย คงมิได้หมายความเฉพาะกฎหมายว่าด้วยการป้องกันการค้ากำไรเกินควรฉบับใดฉบับหนึ่ง เพราะมิฉะนั้นก็ควรจะระบุชื่อกฎหมายหรือชื่อพระราชบัญญัติฉบับนั้นไปเลยชื่อพระราชบัญญัติที่ใกล้เคียงเห็นจะได้แก่ พระราชบัญญัติป้องกันการค้ากำไรเกินควร พ.ศ. 2490 และพระราชบัญญัติป้องกันการค้ากำไรเกินควร (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2517 ซึ่งต่อมาได้ถูกยกเลิกไปและให้ใช้พระราชบัญญัติ กำหนดราคาสินค้าและป้องกันการผูกขาด พ.ศ. 2522 แทนความเห็นในเรื่องนี้ได้สอดคล้องกับคำพิพากษาฎีกาที่ 1933/2492(ประชุมใหญ่) ที่ได้วินิจฉัยความตอนหนึ่งว่า "ฯลฯ... พ.ร.บ.ให้บำเหน็จในการปราบปรามผู้กระทำผิดนั้น มิได้ใช้บังคับแก่ พ.ร.บ.ป้องกันการค้ากำไรเกินควรฉบับใดฉบับหนึ่งโดยเฉพาะ แต่ใช้บังคับแต่ความผิดตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันการค้ากำไรเกินควรทั่วไปและใช้บังคับความผิดตามกฎหมายอื่น ๆ ที่ระบุไว้ด้วย และตาม พ.ร.บ.ให้บำเหน็จในการปราบปรามฯ นั้นให้จ่ายเงินบำเหน็จเป็น 2 ประเภทคือเงินสินบนและเงินรางวัลและให้พนักงานอัยการเป็นผู้ร้องขอต่อศาลพ.ร.บ.ป้องกันการค้ากำไรเกินควร พ.ศ. 2490 มาตรา 30 ไม่ได้ใช้คำว่าบำเหน็จแต่บัญญัติในเรื่องเงินสินบนอย่างเดียว ไม่ได้กล่าวถึงเงินรางวัล แม้จะถือว่า พ.ร.บ.ป้องกันการค้ากำไรเกินควร พ.ศ. 2490มาตรา 30 มีความทับ พ.ร.บ.ให้บำเหน็จในการปราบปรามฯ ในเรื่องป้องกันการค้ากำไรเกินควรแล้ว ก็คงถือได้ว่าทับเฉพาะในเรื่องเงินสินบนเท่านั้น หาได้ทับในเรื่องเงินรางวัลไม่ จึงยังใช้ได้อยู่คงถืออัตราเดิมให้จ่ายรางวัลร้อยละ 25 ของราคาของกลางหรือค่าปรับถ้าเป็นกรณีไม่มีผู้นำจับให้จ่ายรางวัลร้อยละ 20 ตามวรรค 2 ทั้งนี้โดยไม่ถือตามที่ราชกิจจาบอกแก้ไข เพราะการบอกแก้ไขเช่นนั้นไม่ได้ตามฎีกาที่ 1073/2492..ฯลฯ" ดังนั้น จึงเป็นข้อควรพิจารณาว่าข้อบัญญัติความผิดตามพระราชบัญญัติมาตรา ชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466จะเป็นกฎหมายที่เกี่ยวกับการป้องกันการค้ากำไรเกินควรด้วยหรือไม่แม้ว่าความผิดตามมาตรา 31 ของพระราชบัญญัติมาตรา ชั่ง ตวง วัดพ.ศ. 2466 จะเป็นความผิดฐานใช้หรือมีเครื่องชั่งที่ผิดอัตราไว้เพื่อใช้ในกิจการต่อเนื่องกับผู้อื่น ๆ หรือในพาณิชยกิจใดเท่านั้นและถ้ามีไว้เพื่อใช้หรือใช้เพื่อเอาเปรียบในการค้าจะเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 270 ต่างหากก็ตามแต่พระราชบัญญัติมาตราชั่ง ตวง วัด พ.ศ. 2466 แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2477 ได้ระบุไว้ในพระราชปรารภที่ต้องตราพระราชบัญญัตินี้ว่า ที่กำหนดให้สินบนแก่ผู้จับ หรือผู้นำจับ ผู้กระทำผิด พระราชบัญญัติมาตรา ชั่ง ตวง วัดเพื่อเป็นการปราบปรามการทุจริต การทุจริตที่เกี่ยวกับมาตรา ชั่งตวง วัด ถือเป็นการเอาเปรียบทางการค้า ซึ่งมุ่งประสงค์แสวงหากำไรเกินควร ดังนั้น การปราบปรามการทุจริตในเรื่องนี้จึงเป็นการป้องกันการค้ากำไรเกินควรด้วย อย่างไรก็ตาม ความเห็นในเรื่องนี้คงต้องรอคำวินิจฉัยของศาลฎีกาต่อไป ข้อสังเกตประการต่อมาก็คือ ถ้าพนักงานอัยการมีอำนาจร้องขอต่อศาลให้จ่ายสินบนได้โดยอาศัยพระราชบัญญัติให้บำเหน็จในการปราบปรามผู้กระทำผิด พ.ศ. 2498 พนักงานอัยการก็มีอำนาจร้องขอให้จ่ายสินบนแก่ "ผู้นำจับ" เฉพาะผู้ซึ่งเป็นบุคคลผู้มิใช่พนักงานเจ้าหน้าที่ซึ่งนำความมาแจ้งต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ให้ทำการจับกุมผู้กระทำความผิด (ดูมาตรา 4 พระราชบัญญัติให้บำเหน็จในการปราบปรามผู้กระทำผิด พ.ศ. 2489 คำนิยามคำว่า "ผู้นำจับ") และ "ผู้จับ"ที่ต้องเป็นพนักงานเจ้าหน้าที่ที่มีสิทธิจะได้รับเงินสินบนหรือรางวัลตามพระราชบัญญัตินี้เท่านั้น (ดูมาตรา 9 พระราชบัญญัติให้บำเหน็จในการปราบปรามผู้กระทำผิด พ.ศ. 2489) และปัญหาเรื่องเงินรางวัลคงต้องนำมาพิจารณาด้วยเช่นกัน. พฤตินัยทัศนัยพิทักษ์กุล.