คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5196/2539หลักกฎหมาย: คชก.จังหวัดเป็นองค์กรฝ่ายปกครองซึ่งตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมฯมาตรา7และมีอำนาจหน้าที่ต่างๆตามที่กำหนดไว้ในมาตรา8และมาตรา57ซึ่งบัญญัติให้คู่กรณีหรือผู้มีส่วนได้เสียที่ไม่เห็นด้วยหรือไม่พอใจคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดจะต้องฟ้องเพื่อให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดเพราะตราบใดที่คำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดยังไม่ถูกเพิกถอนต้องถือว่าคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดยังมีผลใช้บังคับได้ตามกฎหมายและหากไม่ฟ้องขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยดังกล่าวภายในกำหนดเวลาคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดย่อมเป็นที่สุดตามมาตรา57วรรคสองประกอบด้วยมาตรา56วรรคสองการฟ้องขอให้เพิกถอนมติของคชก.จังหวัดจึงต้องฟ้องผู้ออกมติก็คือคชก.จังหวัดนั้นเองทั้งนี้เพื่อให้คชก.จังหวัดได้มีโอกาสเข้ามาต่อสู้คดีและชี้แจงเหตุผลแห่งคำวินิจฉัยเพื่อแก้ข้ออ้างของผู้ฟ้องขอให้เพิกถอนมตินอกจากนี้ตามมาตรา58วรรคสองกำหนดให้คชก.จังหวัดมีอำนาจยื่นคำร้องต่อศาลให้บังคับตามคำวินิจฉัยหรือคำสั่งอันเป็นที่สุดของคชก.จังหวัดได้ดังนั้นคชก.จังหวัดจึงเป็นองค์กรฝ่ายปกครองที่กฎหมายกำหนดให้ดำเนินคดีในศาลจึงอยู่ในฐานะที่ถูกฟ้องได้เมื่อโจทก์ไม่ฟ้องคชก.จังหวัดสุพรรณบุรีเพื่อขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดสุพรรณบุรีคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดสุพรรณบุรีจึงยังคงมีผลใช้บังคับได้ตามกฎหมายโจทก์จึงฟ้องเฉพาะจำเลยที่2ให้ขายที่ดินพิพาทแก่โจทก์อันแตกต่างไปจากคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดสุพรรณบุรีไม่ได้โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันหรือแทนกันโอนที่ดินโฉนดเลขที่ 13797 ตำบลบางตาเถร อำเภอสองพี่น้อง จังหวัดสุพรรณบุรีเนื้อที่ 40 ไร่ให้แก่โจทก์และรับเงินจำนวน 200,000 บาท จากโจทก์หากจำเลยทั้งสองไม่ปฏิบัติตามขอให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาแทน โดยให้จำเลยทั้งสองส่งมอบโฉนดที่ดินแก่โจทก์เพื่อดำเนินการด้วย หากจำเลยทั้งสองไม่ยอมส่งมอบก็ให้โจทก์มีสิทธิขอออกโฉนดที่ดินใหม่หรือใบแทนเพื่อใช้ในการโอนกรรมสิทธิ์ต่อไป จำเลยทั้งสองให้การและขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยที่ 2 จดทะเบียนโอนขายที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 13797 ตำบลบางตาเถรอำเภอสองพี่น้อง จังหวัดสุพรรณบุรี เนื้อที่ 40 ไร่ แก่โจทก์โดยให้โจทก์ชำระเงินตอบแทนจำนวน 800,000 บาท หากจำเลยที่ 2ไม่ยอมปฏิบัติให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาแทน กับให้จำเลยที่ 2 ส่งมอบโฉนดที่ดินแก่โจทก์เพื่อดำเนินการจดทะเบียนโอนต่อไป ส่วนคำขอที่ให้โจทก์มีสิทธิขอออกโฉนดที่ดินฉบับใหม่ หรือขอออกใบแทนในกรณีที่จำเลยที่ 2 ไม่ยอมส่งมอบโฉนดที่ดินนั้นเป็นเรื่องที่โจทก์จะต้องดำเนินการในชั้นบังคับคดีต่อไป ให้ยกคำขอส่วนนี้และให้ยกฟ้องสำหรับจำเลยที่ 1 จำเลย ที่ 2 อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 2 ด้วย นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น โจทก์ ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่โจทก์ฎีกาว่า คณะกรรมการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมประจำจังหวัด หรือ คชก.จังหวัดไม่มีกฎหมายบัญญัติว่ามีสภาพเป็นนิติบุคคลหรือบุคคลธรรมดา ซึ่งจะอยู่ในฐานะที่ถูกฟ้องได้การที่ฟ้องคดีนี้ต่อศาลชั้นต้นเป็นการขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดสุพรรณบุรี จึงเป็นฟ้องที่ชอบด้วยกฎหมายนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่า คชก.จังหวัดเป็นองค์กรฝ่ายปกครองซึ่งตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติ การเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 มาตรา 7และมีอำนาจหน้าที่ต่าง ๆ ตามที่กำหนดไว้ในมาตรา 8 และมาตรา 57บัญญัติว่า "คู่กรณีหรือผู้มีส่วนได้เสียในการเช่านาที่ไม่พอใจคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัด มีสิทธิอุทธรณ์ต่อศาลได้ภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ทราบคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัด แต่จะต้องไม่เกินหกสิบวันนับแต่วันที่ คชก.จังหวัดมีคำวินิจฉัย" ซึ่งหมายความว่าคู่กรณีหรือผู้มีส่วนได้เสียที่ไม่เห็นด้วยหรือไม่พอใจคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดจะต้องฟ้องเพื่อให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัด เพราะตราบใดคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดยังไม่ถูกเพิกถอนต้องถือว่าคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดยังมีผลใช้บังคับได้ตามกฎหมายและหากไม่ฟ้องขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดภายในกำหนดเวลาคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดย่อมเป็นที่สุดตามมาตรา 57 วรรคสองประกอบด้วยมาตรา 56 วรรคสอง การฟ้องขอให้เพิกถอนมติของคชก.จังหวัดจึงต้องฟ้องผู้ออกมติก็คือ คชก.จังหวัดนั้นเอง เพื่อให้คชก.จังหวัดได้มีโอกาสเข้ามาต่อสู้คดีและชี้แจงเหตุผลแห่งคำวินิจฉัยเพื่อแก้ข้ออ้างของผู้ฟ้องขอให้เพิกถอนมติ นอกจากนี้มาตรา58 วรรคสองกำหนดให้ คชก.จังหวัดมีอำนาจยื่นคำร้องต่อศาลให้บังคับตามคำวินิจฉัยหรือคำสั่งอันเป็นที่สุดของ คชก.จังหวัดได้ ดังนั้นคชก.จังหวัดจึงเป็นองค์กรฝ่ายปกครองที่กฎหมายกำหนดให้ดำเนินคดีในศาลได้ คชก.จังหวัดสุพรรณบุรีจึงอยู่ในฐานะที่ถูกฟ้องได้เมื่อโจทก์ไม่ฟ้อง คชก.จังหวัดสุพรรณบุรีเพื่อขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดสุพรรณบุรีคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดสุพรรณบุรีจึงยังคงมีผลใช้บังคับได้ตามกฎหมาย โจทก์จึงฟ้องเฉพาะจำเลยที่ 2 ให้ขายที่ดินพิพาทแก่โจทก์อันแตกต่างไปจากคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดสุพรรณบุรีไม่ได้ศาลอุทธรณ์ภาค 3พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น" พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5196/2539นาย สัมฤทธิ์ การสมศักดิ์โจทก์นาย หมื่น ฤกษ์ฉวี กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 55 พ.ร.บ.การเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ.2524 ม. 7, ม. 8, ม. 56, ม. 57, ม. 58คชก.จังหวัดเป็นองค์กรฝ่ายปกครองซึ่งตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมฯมาตรา7และมีอำนาจหน้าที่ต่างๆตามที่กำหนดไว้ในมาตรา8และมาตรา57ซึ่งบัญญัติให้คู่กรณีหรือผู้มีส่วนได้เสียที่ไม่เห็นด้วยหรือไม่พอใจคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดจะต้องฟ้องเพื่อให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดเพราะตราบใดที่คำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดยังไม่ถูกเพิกถอนต้องถือว่าคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดยังมีผลใช้บังคับได้ตามกฎหมายและหากไม่ฟ้องขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยดังกล่าวภายในกำหนดเวลาคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดย่อมเป็นที่สุดตามมาตรา57วรรคสองประกอบด้วยมาตรา56วรรคสองการฟ้องขอให้เพิกถอนมติของคชก.จังหวัดจึงต้องฟ้องผู้ออกมติก็คือคชก.จังหวัดนั้นเองทั้งนี้เพื่อให้คชก.จังหวัดได้มีโอกาสเข้ามาต่อสู้คดีและชี้แจงเหตุผลแห่งคำวินิจฉัยเพื่อแก้ข้ออ้างของผู้ฟ้องขอให้เพิกถอนมตินอกจากนี้ตามมาตรา58วรรคสองกำหนดให้คชก.จังหวัดมีอำนาจยื่นคำร้องต่อศาลให้บังคับตามคำวินิจฉัยหรือคำสั่งอันเป็นที่สุดของคชก.จังหวัดได้ดังนั้นคชก.จังหวัดจึงเป็นองค์กรฝ่ายปกครองที่กฎหมายกำหนดให้ดำเนินคดีในศาลจึงอยู่ในฐานะที่ถูกฟ้องได้เมื่อโจทก์ไม่ฟ้องคชก.จังหวัดสุพรรณบุรีเพื่อขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดสุพรรณบุรีคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดสุพรรณบุรีจึงยังคงมีผลใช้บังคับได้ตามกฎหมายโจทก์จึงฟ้องเฉพาะจำเลยที่2ให้ขายที่ดินพิพาทแก่โจทก์อันแตกต่างไปจากคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดสุพรรณบุรีไม่ได้โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันหรือแทนกันโอนที่ดินโฉนดเลขที่ 13797 ตำบลบางตาเถร อำเภอสองพี่น้อง จังหวัดสุพรรณบุรีเนื้อที่ 40 ไร่ให้แก่โจทก์และรับเงินจำนวน 200,000 บาท จากโจทก์หากจำเลยทั้งสองไม่ปฏิบัติตามขอให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาแทน โดยให้จำเลยทั้งสองส่งมอบโฉนดที่ดินแก่โจทก์เพื่อดำเนินการด้วย หากจำเลยทั้งสองไม่ยอมส่งมอบก็ให้โจทก์มีสิทธิขอออกโฉนดที่ดินใหม่หรือใบแทนเพื่อใช้ในการโอนกรรมสิทธิ์ต่อไป จำเลยทั้งสองให้การและขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยที่ 2 จดทะเบียนโอนขายที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 13797 ตำบลบางตาเถรอำเภอสองพี่น้อง จังหวัดสุพรรณบุรี เนื้อที่ 40 ไร่ แก่โจทก์โดยให้โจทก์ชำระเงินตอบแทนจำนวน 800,000 บาท หากจำเลยที่ 2ไม่ยอมปฏิบัติให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาแทน กับให้จำเลยที่ 2 ส่งมอบโฉนดที่ดินแก่โจทก์เพื่อดำเนินการจดทะเบียนโอนต่อไป ส่วนคำขอที่ให้โจทก์มีสิทธิขอออกโฉนดที่ดินฉบับใหม่ หรือขอออกใบแทนในกรณีที่จำเลยที่ 2 ไม่ยอมส่งมอบโฉนดที่ดินนั้นเป็นเรื่องที่โจทก์จะต้องดำเนินการในชั้นบังคับคดีต่อไป ให้ยกคำขอส่วนนี้และให้ยกฟ้องสำหรับจำเลยที่ 1 จำเลย ที่ 2 อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 2 ด้วย นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น โจทก์ ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่โจทก์ฎีกาว่า คณะกรรมการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมประจำจังหวัด หรือ คชก.จังหวัดไม่มีกฎหมายบัญญัติว่ามีสภาพเป็นนิติบุคคลหรือบุคคลธรรมดา ซึ่งจะอยู่ในฐานะที่ถูกฟ้องได้การที่ฟ้องคดีนี้ต่อศาลชั้นต้นเป็นการขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดสุพรรณบุรี จึงเป็นฟ้องที่ชอบด้วยกฎหมายนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่า คชก.จังหวัดเป็นองค์กรฝ่ายปกครองซึ่งตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติ การเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 มาตรา 7และมีอำนาจหน้าที่ต่าง ๆ ตามที่กำหนดไว้ในมาตรา 8 และมาตรา 57บัญญัติว่า "คู่กรณีหรือผู้มีส่วนได้เสียในการเช่านาที่ไม่พอใจคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัด มีสิทธิอุทธรณ์ต่อศาลได้ภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ทราบคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัด แต่จะต้องไม่เกินหกสิบวันนับแต่วันที่ คชก.จังหวัดมีคำวินิจฉัย" ซึ่งหมายความว่าคู่กรณีหรือผู้มีส่วนได้เสียที่ไม่เห็นด้วยหรือไม่พอใจคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดจะต้องฟ้องเพื่อให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัด เพราะตราบใดคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดยังไม่ถูกเพิกถอนต้องถือว่าคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดยังมีผลใช้บังคับได้ตามกฎหมายและหากไม่ฟ้องขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดภายในกำหนดเวลาคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดย่อมเป็นที่สุดตามมาตรา 57 วรรคสองประกอบด้วยมาตรา 56 วรรคสอง การฟ้องขอให้เพิกถอนมติของคชก.จังหวัดจึงต้องฟ้องผู้ออกมติก็คือ คชก.จังหวัดนั้นเอง เพื่อให้คชก.จังหวัดได้มีโอกาสเข้ามาต่อสู้คดีและชี้แจงเหตุผลแห่งคำวินิจฉัยเพื่อแก้ข้ออ้างของผู้ฟ้องขอให้เพิกถอนมติ นอกจากนี้มาตรา58 วรรคสองกำหนดให้ คชก.จังหวัดมีอำนาจยื่นคำร้องต่อศาลให้บังคับตามคำวินิจฉัยหรือคำสั่งอันเป็นที่สุดของ คชก.จังหวัดได้ ดังนั้นคชก.จังหวัดจึงเป็นองค์กรฝ่ายปกครองที่กฎหมายกำหนดให้ดำเนินคดีในศาลได้ คชก.จังหวัดสุพรรณบุรีจึงอยู่ในฐานะที่ถูกฟ้องได้เมื่อโจทก์ไม่ฟ้อง คชก.จังหวัดสุพรรณบุรีเพื่อขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดสุพรรณบุรีคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดสุพรรณบุรีจึงยังคงมีผลใช้บังคับได้ตามกฎหมาย โจทก์จึงฟ้องเฉพาะจำเลยที่ 2 ให้ขายที่ดินพิพาทแก่โจทก์อันแตกต่างไปจากคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดสุพรรณบุรีไม่ได้ศาลอุทธรณ์ภาค 3พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น" พิพากษายืน(ชูชาติ ศรีแสง-สุทธิ นิชโรจน์-ยรรยง ปานุราช)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุตามปกติเมื่อมีข้อโต้แย้งสิทธิหรือมีหน้าที่ในทางแพ่งแล้วผู้ถูกโต้แย้งสิทธิหรือหน้าที่ในทางแพ่งนั้นสามารถฟ้องคดีได้ทันทีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 ซึ่งถือเป็นหลักทั่วไปในการจะเสนอคดีสู่ศาลได้เมื่อใด ความเข้าใจดังกล่าวนี้แม้ไม่ใช่นักกฎหมายก็เป็นอันเข้าใจกันดีดังนั้น เมื่อบุคคลได้ถูกโต้แย้งสิทธิในทางแพ่ง ตัวอย่างง่าย ๆแดงทำหนังสือสัญญากู้ยืมเงินดำและได้รับเงินไปแล้ว 100,000 บาทตกลงให้ดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 15 ต่อปี จะใช้คืนภายใน 1 ปีนับแต่กู้ยืมไป ครั้นถึงกำหนดไม่ชำระ ดังนี้ ดำย่อมมีอำนาจฟ้องบังคับตามสัญญาได้เลยโดยไม่ต้องดำเนินการอื่น เช่น แจ้งต่อพนักงานเจ้าหน้าที่หรืออุทธรณ์ต่อบุคคลใดก่อน แต่มีกฎหมายบางฉบับที่กำหนดเงื่อนไขหรือขั้นตอนทางกฎหมายไว้ว่าก่อนที่กรณีที่พิพาทกันนั้นจะมาถึงศาลยุติธรรม ก็ให้มีการพิจารณาจากองค์กรของฝ่ายบริหารเสียก่อน เช่น ประมวลรัษฎากรพระราชบัญญัติ ภาษีโรงเรือนและที่ดิน พระราชบัญญัติอาคารชุดและพระราชบัญญัติภาษีบำรุงท้องที่ บทกฎหมายเหล่านี้ เมื่อมีกรณีพิพาทกันขึ้นระหว่างประชาชนกับพนักงานเจ้าหน้าที่ของรัฐ ประชาชนที่ไม่เห็นพ้องด้วยกับคำสั่งของพนักงานเจ้าหน้าที่เหล่านั้นไม่อาจเสนอคดีสู่ศาลได้ทันที ต้องเสนอข้อพิพาทของตนซึ่งในทางกฎหมายเรียกว่าต้องอุทธรณ์คำสั่งหรือการประเมินของพนักงานเจ้าหน้าที่เหล่านั้นต่อบุคคลที่กฎหมายกำหนดเช่นคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์หรืออาจกำหนดให้อุทธรณ์ต่อรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้มีคำวินิจฉัยก่อนจึงจะฟ้องคดีต่อศาลได้ภายในเวลาที่กำหนด กฎหมายเหล่านี้ก่อให้เกิดปัญหาทางปฏิบัติแก่ประชาชนทั่วไปและแม้แต่นักกฎหมายเองบางครั้งก็มีข้อผิดพลาดได้ เป็นเหตุให้เกิดความเสียหายแก่ผู้ที่เกี่ยวข้อง น่าจะมีหน่วยงานใดในภาครัฐได้มีการรวบรวมยกกฎหมายเหล่านี้ไว้เป็นหมวดหมู่และเผยแพร่ให้ประชาชนทราบกันเป็นกิจลักษณะ คดีตามหัวข้อหมายเหตุนี้ นับว่าเป็นกรณีตัวอย่างที่ประชาชนไม่เข้าใจขั้นตอนในทางกฎหมายจึงดำเนินกระบวนพิจารณาผิดพลาดกล่าวคือไม่ฟ้ององค์กรของฝ่ายบริหารด้วย ศาลจึงไม่อาจเข้าไปวินิจฉัยในส่วนที่เป็นดุลพินิจของฝ่ายบริหารตามกฎหมายดังกล่าวคือ พระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 ซึ่งเป็นกฎหมายฉบับหนึ่งที่มีปัญหาในทางปฏิบัติ เนื่องจากปัญหาขั้นตอนทางปฏิบัติดังกล่าวมาแล้วย่อมเป็นการยากที่ประชาชนจะเข้าใจถ้าหากองค์กรของรัฐไม่ดูแลในเรื่องนี้กัน โปรดสังเกตคำวินิจฉัยของศาลฎีกาตอนหนึ่งว่า คชก.จังหวัดเป็นองค์กรฝ่ายปกครองตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมและมีอำนาจหน้าที่ต่าง ๆ ตามที่กำหนดไว้ในมาตรา 8และตามมาตรา 57 บัญญัติว่าคู่กรณีหรือผู้มีส่วนได้เสียที่ไม่เห็นด้วยหรือไม่พอใจ คชก.จังหวัดจะต้องฟ้องเพื่อให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดเพราะตราบใดที่คำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดไม่ถูกเพิกถอนต้องถือว่าคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดยังมีพอใช้บังคับได้ตามกฎหมาย และหากไม่ฟ้องขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยดังกล่าวภายในกำหนดเวลา คำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดย่อมเป็นที่สุดตามมาตรา 57 วรรคสองประกอบด้วยมาตรา 56 วรรคสอง การฟ้องขอให้เพิกถอนมติของ คชก.จังหวัดจึงต้องฟ้องผู้ออกมติ ก็คือ คชก.จังหวัดดังนั้น จึงเป็นที่เห็นได้ว่าศาลฎีกาได้วางหลักกรณีการฟ้องขอให้เพิกถอนมติของ คชก.จังหวัดนั้นต้องฟ้อง คชก.จังหวัดเป็นจำเลยด้วยมิใช่ฟ้องเพียงแต่ขอให้เพิกถอนมติของ คชก.จังหวัดเท่านั้นจริงอยู่ถึงแม้ว่าคณะกรรมการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมประจำจังหวัดหรือ คชก.จังหวัดไม่มีฐานะเป็นนิติบุคคลก็ตาม แต่ก็เป็นองค์กรฝ่ายปกครองจึงอยู่ในฐานะที่จะถูกฟ้องหรือดำเนินการต่าง ๆ ตามที่กฎหมายกำหนดไว้ เช่น มีอำนาจยื่นคำร้องขอต่อศาลให้บังคับตามคำวินิจฉัยหรือคำสั่งอันเป็นที่สุดของ คชก.จังหวัดตามมาตรา 58 วรรคสอง คดีนี้โจทก์เป็นผู้เช่าที่นาจากจำเลยที่ 1 ซึ่งอยู่ในเขตท้องที่พระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมใช้บังคับต่อมาจำเลยที่ 1 ขายที่นาซึ่งให้เช่านั้นแก่จำเลยที่ 2 โจทก์จึงเสนอเรื่องต่อ คชก.ตำบล คชก.ตำบลมีมติว่าโจทก์ไม่มีสิทธิซื้อโจทก์จึงอุทธรณ์ต่อ คชก.จังหวัด คชก.จังหวัดมีคำวินิจฉัยยืนต่อคชก.ตำบลโจทก์จึงฟ้องจำเลยทั้งสองขอให้โอนที่นาพิพาทแก่โจทก์โดยมิได้ฟ้อง คชก.จังหวัด ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยเฉพาะในปัญหาข้อกฎหมายเพียงว่าเมื่อโจทก์มิได้ฟ้อง คชก.จังหวัดด้วย คำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดยังมีผลอยู่ โจทก์จึงฟ้องเฉพาะจำเลยที่ 2 ให้ขายที่นาพิพาทแก่โจทก์ซึ่งแตกต่างไปจากคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดไม่ได้ซึ่งกล่าวอีกนัยหนึ่งในกรณีดังกล่าวนี้โจทก์จะต้องฟ้อง คชก.จังหวัดด้วยโดยขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดด้วย คดีนี้ นับว่าเป็นตัวอย่างที่ดีและเตือนสติผู้เสนอคดีสู่ศาลซึ่งได้รับผลกระทบจากบทกฎหมายต่าง ๆ จะต้องทำความเข้าใจบทกฎหมายนั้น ๆ เป็นพิเศษพร้อมศึกษาตัวอย่างคดีด้วยว่าการเสนอคดีสู่ศาลนั้นมีขั้นตอนก่อนฟ้องคดีอย่างไรบ้างมิฉะนั้นคงมีปัญหาเรื่องจำเลยฟ้องเช่นคดีนี้ และปัญหาเช่นนี้นับวันจะเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ เพราะกฎหมายทำนองนี้ ซึ่งเป็นกฎหมายปกครองมีมากขึ้นเรื่อย ๆ ตามความเจริญก้าวหน้าของบ้านเมือง และมีปัญหาการพิพาทในลักษณะที่กระทบกระเทือนความสงบเรียบร้อยของบ้านเมือง พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษาคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันหรือแทนกันโอนที่ดินโฉนดเลขที่ 13797 ตำบลบางตาเถร อำเภอสองพี่น้อง จังหวัดสุพรรณบุรีเนื้อที่ 40 ไร่ให้แก่โจทก์และรับเงินจำนวน 200,000 บาท จากโจทก์หากจำเลยทั้งสองไม่ปฏิบัติตามขอให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาแทน โดยให้จำเลยทั้งสองส่งมอบโฉนดที่ดินแก่โจทก์เพื่อดำเนินการด้วย หากจำเลยทั้งสองไม่ยอมส่งมอบก็ให้โจทก์มีสิทธิขอออกโฉนดที่ดินใหม่หรือใบแทนเพื่อใช้ในการโอนกรรมสิทธิ์ต่อไป จำเลยทั้งสองให้การและขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยที่ 2 จดทะเบียนโอนขายที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 13797 ตำบลบางตาเถรอำเภอสองพี่น้อง จังหวัดสุพรรณบุรี เนื้อที่ 40 ไร่ แก่โจทก์โดยให้โจทก์ชำระเงินตอบแทนจำนวน 800,000 บาท หากจำเลยที่ 2ไม่ยอมปฏิบัติให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาแทน กับให้จำเลยที่ 2 ส่งมอบโฉนดที่ดินแก่โจทก์เพื่อดำเนินการจดทะเบียนโอนต่อไป ส่วนคำขอที่ให้โจทก์มีสิทธิขอออกโฉนดที่ดินฉบับใหม่ หรือขอออกใบแทนในกรณีที่จำเลยที่ 2 ไม่ยอมส่งมอบโฉนดที่ดินนั้นเป็นเรื่องที่โจทก์จะต้องดำเนินการในชั้นบังคับคดีต่อไป ให้ยกคำขอส่วนนี้และให้ยกฟ้องสำหรับจำเลยที่ 1 จำเลย ที่ 2 อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 2 ด้วย นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น โจทก์ ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่โจทก์ฎีกาว่า คณะกรรมการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมประจำจังหวัด หรือ คชก.จังหวัดไม่มีกฎหมายบัญญัติว่ามีสภาพเป็นนิติบุคคลหรือบุคคลธรรมดา ซึ่งจะอยู่ในฐานะที่ถูกฟ้องได้การที่ฟ้องคดีนี้ต่อศาลชั้นต้นเป็นการขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดสุพรรณบุรี จึงเป็นฟ้องที่ชอบด้วยกฎหมายนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่า คชก.จังหวัดเป็นองค์กรฝ่ายปกครองซึ่งตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติ การเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 มาตรา 7และมีอำนาจหน้าที่ต่าง ๆ ตามที่กำหนดไว้ในมาตรา 8 และมาตรา 57บัญญัติว่า "คู่กรณีหรือผู้มีส่วนได้เสียในการเช่านาที่ไม่พอใจคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัด มีสิทธิอุทธรณ์ต่อศาลได้ภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ทราบคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัด แต่จะต้องไม่เกินหกสิบวันนับแต่วันที่ คชก.จังหวัดมีคำวินิจฉัย" ซึ่งหมายความว่าคู่กรณีหรือผู้มีส่วนได้เสียที่ไม่เห็นด้วยหรือไม่พอใจคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดจะต้องฟ้องเพื่อให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัด เพราะตราบใดคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดยังไม่ถูกเพิกถอนต้องถือว่าคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดยังมีผลใช้บังคับได้ตามกฎหมายและหากไม่ฟ้องขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดภายในกำหนดเวลาคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดย่อมเป็นที่สุดตามมาตรา 57 วรรคสองประกอบด้วยมาตรา 56 วรรคสอง การฟ้องขอให้เพิกถอนมติของคชก.จังหวัดจึงต้องฟ้องผู้ออกมติก็คือ คชก.จังหวัดนั้นเอง เพื่อให้คชก.จังหวัดได้มีโอกาสเข้ามาต่อสู้คดีและชี้แจงเหตุผลแห่งคำวินิจฉัยเพื่อแก้ข้ออ้างของผู้ฟ้องขอให้เพิกถอนมติ นอกจากนี้มาตรา58 วรรคสองกำหนดให้ คชก.จังหวัดมีอำนาจยื่นคำร้องต่อศาลให้บังคับตามคำวินิจฉัยหรือคำสั่งอันเป็นที่สุดของ คชก.จังหวัดได้ ดังนั้นคชก.จังหวัดจึงเป็นองค์กรฝ่ายปกครองที่กฎหมายกำหนดให้ดำเนินคดีในศาลได้ คชก.จังหวัดสุพรรณบุรีจึงอยู่ในฐานะที่ถูกฟ้องได้เมื่อโจทก์ไม่ฟ้อง คชก.จังหวัดสุพรรณบุรีเพื่อขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดสุพรรณบุรีคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดสุพรรณบุรีจึงยังคงมีผลใช้บังคับได้ตามกฎหมาย โจทก์จึงฟ้องเฉพาะจำเลยที่ 2 ให้ขายที่ดินพิพาทแก่โจทก์อันแตกต่างไปจากคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดสุพรรณบุรีไม่ได้ศาลอุทธรณ์ภาค 3พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น" พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5196/2539นาย สัมฤทธิ์ การสมศักดิ์โจทก์นาย หมื่น ฤกษ์ฉวี กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 55 พ.ร.บ.การเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ.2524 ม. 7, ม. 8, ม. 56, ม. 57, ม. 58คชก.จังหวัดเป็นองค์กรฝ่ายปกครองซึ่งตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมฯมาตรา7และมีอำนาจหน้าที่ต่างๆตามที่กำหนดไว้ในมาตรา8และมาตรา57ซึ่งบัญญัติให้คู่กรณีหรือผู้มีส่วนได้เสียที่ไม่เห็นด้วยหรือไม่พอใจคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดจะต้องฟ้องเพื่อให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดเพราะตราบใดที่คำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดยังไม่ถูกเพิกถอนต้องถือว่าคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดยังมีผลใช้บังคับได้ตามกฎหมายและหากไม่ฟ้องขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยดังกล่าวภายในกำหนดเวลาคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดย่อมเป็นที่สุดตามมาตรา57วรรคสองประกอบด้วยมาตรา56วรรคสองการฟ้องขอให้เพิกถอนมติของคชก.จังหวัดจึงต้องฟ้องผู้ออกมติก็คือคชก.จังหวัดนั้นเองทั้งนี้เพื่อให้คชก.จังหวัดได้มีโอกาสเข้ามาต่อสู้คดีและชี้แจงเหตุผลแห่งคำวินิจฉัยเพื่อแก้ข้ออ้างของผู้ฟ้องขอให้เพิกถอนมตินอกจากนี้ตามมาตรา58วรรคสองกำหนดให้คชก.จังหวัดมีอำนาจยื่นคำร้องต่อศาลให้บังคับตามคำวินิจฉัยหรือคำสั่งอันเป็นที่สุดของคชก.จังหวัดได้ดังนั้นคชก.จังหวัดจึงเป็นองค์กรฝ่ายปกครองที่กฎหมายกำหนดให้ดำเนินคดีในศาลจึงอยู่ในฐานะที่ถูกฟ้องได้เมื่อโจทก์ไม่ฟ้องคชก.จังหวัดสุพรรณบุรีเพื่อขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดสุพรรณบุรีคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดสุพรรณบุรีจึงยังคงมีผลใช้บังคับได้ตามกฎหมายโจทก์จึงฟ้องเฉพาะจำเลยที่2ให้ขายที่ดินพิพาทแก่โจทก์อันแตกต่างไปจากคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดสุพรรณบุรีไม่ได้โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันหรือแทนกันโอนที่ดินโฉนดเลขที่ 13797 ตำบลบางตาเถร อำเภอสองพี่น้อง จังหวัดสุพรรณบุรีเนื้อที่ 40 ไร่ให้แก่โจทก์และรับเงินจำนวน 200,000 บาท จากโจทก์หากจำเลยทั้งสองไม่ปฏิบัติตามขอให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาแทน โดยให้จำเลยทั้งสองส่งมอบโฉนดที่ดินแก่โจทก์เพื่อดำเนินการด้วย หากจำเลยทั้งสองไม่ยอมส่งมอบก็ให้โจทก์มีสิทธิขอออกโฉนดที่ดินใหม่หรือใบแทนเพื่อใช้ในการโอนกรรมสิทธิ์ต่อไป จำเลยทั้งสองให้การและขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยที่ 2 จดทะเบียนโอนขายที่ดินตามโฉนดที่ดินเลขที่ 13797 ตำบลบางตาเถรอำเภอสองพี่น้อง จังหวัดสุพรรณบุรี เนื้อที่ 40 ไร่ แก่โจทก์โดยให้โจทก์ชำระเงินตอบแทนจำนวน 800,000 บาท หากจำเลยที่ 2ไม่ยอมปฏิบัติให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาแทน กับให้จำเลยที่ 2 ส่งมอบโฉนดที่ดินแก่โจทก์เพื่อดำเนินการจดทะเบียนโอนต่อไป ส่วนคำขอที่ให้โจทก์มีสิทธิขอออกโฉนดที่ดินฉบับใหม่ หรือขอออกใบแทนในกรณีที่จำเลยที่ 2 ไม่ยอมส่งมอบโฉนดที่ดินนั้นเป็นเรื่องที่โจทก์จะต้องดำเนินการในชั้นบังคับคดีต่อไป ให้ยกคำขอส่วนนี้และให้ยกฟ้องสำหรับจำเลยที่ 1 จำเลย ที่ 2 อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 2 ด้วย นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น โจทก์ ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่โจทก์ฎีกาว่า คณะกรรมการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมประจำจังหวัด หรือ คชก.จังหวัดไม่มีกฎหมายบัญญัติว่ามีสภาพเป็นนิติบุคคลหรือบุคคลธรรมดา ซึ่งจะอยู่ในฐานะที่ถูกฟ้องได้การที่ฟ้องคดีนี้ต่อศาลชั้นต้นเป็นการขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดสุพรรณบุรี จึงเป็นฟ้องที่ชอบด้วยกฎหมายนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่า คชก.จังหวัดเป็นองค์กรฝ่ายปกครองซึ่งตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติ การเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 มาตรา 7และมีอำนาจหน้าที่ต่าง ๆ ตามที่กำหนดไว้ในมาตรา 8 และมาตรา 57บัญญัติว่า "คู่กรณีหรือผู้มีส่วนได้เสียในการเช่านาที่ไม่พอใจคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัด มีสิทธิอุทธรณ์ต่อศาลได้ภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ทราบคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัด แต่จะต้องไม่เกินหกสิบวันนับแต่วันที่ คชก.จังหวัดมีคำวินิจฉัย" ซึ่งหมายความว่าคู่กรณีหรือผู้มีส่วนได้เสียที่ไม่เห็นด้วยหรือไม่พอใจคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดจะต้องฟ้องเพื่อให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัด เพราะตราบใดคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดยังไม่ถูกเพิกถอนต้องถือว่าคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดยังมีผลใช้บังคับได้ตามกฎหมายและหากไม่ฟ้องขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดภายในกำหนดเวลาคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดย่อมเป็นที่สุดตามมาตรา 57 วรรคสองประกอบด้วยมาตรา 56 วรรคสอง การฟ้องขอให้เพิกถอนมติของคชก.จังหวัดจึงต้องฟ้องผู้ออกมติก็คือ คชก.จังหวัดนั้นเอง เพื่อให้คชก.จังหวัดได้มีโอกาสเข้ามาต่อสู้คดีและชี้แจงเหตุผลแห่งคำวินิจฉัยเพื่อแก้ข้ออ้างของผู้ฟ้องขอให้เพิกถอนมติ นอกจากนี้มาตรา58 วรรคสองกำหนดให้ คชก.จังหวัดมีอำนาจยื่นคำร้องต่อศาลให้บังคับตามคำวินิจฉัยหรือคำสั่งอันเป็นที่สุดของ คชก.จังหวัดได้ ดังนั้นคชก.จังหวัดจึงเป็นองค์กรฝ่ายปกครองที่กฎหมายกำหนดให้ดำเนินคดีในศาลได้ คชก.จังหวัดสุพรรณบุรีจึงอยู่ในฐานะที่ถูกฟ้องได้เมื่อโจทก์ไม่ฟ้อง คชก.จังหวัดสุพรรณบุรีเพื่อขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดสุพรรณบุรีคำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดสุพรรณบุรีจึงยังคงมีผลใช้บังคับได้ตามกฎหมาย โจทก์จึงฟ้องเฉพาะจำเลยที่ 2 ให้ขายที่ดินพิพาทแก่โจทก์อันแตกต่างไปจากคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดสุพรรณบุรีไม่ได้ศาลอุทธรณ์ภาค 3พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น" พิพากษายืน(ชูชาติ ศรีแสง-สุทธิ นิชโรจน์-ยรรยง ปานุราช)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุตามปกติเมื่อมีข้อโต้แย้งสิทธิหรือมีหน้าที่ในทางแพ่งแล้วผู้ถูกโต้แย้งสิทธิหรือหน้าที่ในทางแพ่งนั้นสามารถฟ้องคดีได้ทันทีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 ซึ่งถือเป็นหลักทั่วไปในการจะเสนอคดีสู่ศาลได้เมื่อใด ความเข้าใจดังกล่าวนี้แม้ไม่ใช่นักกฎหมายก็เป็นอันเข้าใจกันดีดังนั้น เมื่อบุคคลได้ถูกโต้แย้งสิทธิในทางแพ่ง ตัวอย่างง่าย ๆแดงทำหนังสือสัญญากู้ยืมเงินดำและได้รับเงินไปแล้ว 100,000 บาทตกลงให้ดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 15 ต่อปี จะใช้คืนภายใน 1 ปีนับแต่กู้ยืมไป ครั้นถึงกำหนดไม่ชำระ ดังนี้ ดำย่อมมีอำนาจฟ้องบังคับตามสัญญาได้เลยโดยไม่ต้องดำเนินการอื่น เช่น แจ้งต่อพนักงานเจ้าหน้าที่หรืออุทธรณ์ต่อบุคคลใดก่อน แต่มีกฎหมายบางฉบับที่กำหนดเงื่อนไขหรือขั้นตอนทางกฎหมายไว้ว่าก่อนที่กรณีที่พิพาทกันนั้นจะมาถึงศาลยุติธรรม ก็ให้มีการพิจารณาจากองค์กรของฝ่ายบริหารเสียก่อน เช่น ประมวลรัษฎากรพระราชบัญญัติ ภาษีโรงเรือนและที่ดิน พระราชบัญญัติอาคารชุดและพระราชบัญญัติภาษีบำรุงท้องที่ บทกฎหมายเหล่านี้ เมื่อมีกรณีพิพาทกันขึ้นระหว่างประชาชนกับพนักงานเจ้าหน้าที่ของรัฐ ประชาชนที่ไม่เห็นพ้องด้วยกับคำสั่งของพนักงานเจ้าหน้าที่เหล่านั้นไม่อาจเสนอคดีสู่ศาลได้ทันที ต้องเสนอข้อพิพาทของตนซึ่งในทางกฎหมายเรียกว่าต้องอุทธรณ์คำสั่งหรือการประเมินของพนักงานเจ้าหน้าที่เหล่านั้นต่อบุคคลที่กฎหมายกำหนดเช่นคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์หรืออาจกำหนดให้อุทธรณ์ต่อรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้มีคำวินิจฉัยก่อนจึงจะฟ้องคดีต่อศาลได้ภายในเวลาที่กำหนด กฎหมายเหล่านี้ก่อให้เกิดปัญหาทางปฏิบัติแก่ประชาชนทั่วไปและแม้แต่นักกฎหมายเองบางครั้งก็มีข้อผิดพลาดได้ เป็นเหตุให้เกิดความเสียหายแก่ผู้ที่เกี่ยวข้อง น่าจะมีหน่วยงานใดในภาครัฐได้มีการรวบรวมยกกฎหมายเหล่านี้ไว้เป็นหมวดหมู่และเผยแพร่ให้ประชาชนทราบกันเป็นกิจลักษณะ คดีตามหัวข้อหมายเหตุนี้ นับว่าเป็นกรณีตัวอย่างที่ประชาชนไม่เข้าใจขั้นตอนในทางกฎหมายจึงดำเนินกระบวนพิจารณาผิดพลาดกล่าวคือไม่ฟ้ององค์กรของฝ่ายบริหารด้วย ศาลจึงไม่อาจเข้าไปวินิจฉัยในส่วนที่เป็นดุลพินิจของฝ่ายบริหารตามกฎหมายดังกล่าวคือ พระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 ซึ่งเป็นกฎหมายฉบับหนึ่งที่มีปัญหาในทางปฏิบัติ เนื่องจากปัญหาขั้นตอนทางปฏิบัติดังกล่าวมาแล้วย่อมเป็นการยากที่ประชาชนจะเข้าใจถ้าหากองค์กรของรัฐไม่ดูแลในเรื่องนี้กัน โปรดสังเกตคำวินิจฉัยของศาลฎีกาตอนหนึ่งว่า คชก.จังหวัดเป็นองค์กรฝ่ายปกครองตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมและมีอำนาจหน้าที่ต่าง ๆ ตามที่กำหนดไว้ในมาตรา 8และตามมาตรา 57 บัญญัติว่าคู่กรณีหรือผู้มีส่วนได้เสียที่ไม่เห็นด้วยหรือไม่พอใจ คชก.จังหวัดจะต้องฟ้องเพื่อให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดเพราะตราบใดที่คำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดไม่ถูกเพิกถอนต้องถือว่าคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดยังมีพอใช้บังคับได้ตามกฎหมาย และหากไม่ฟ้องขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยดังกล่าวภายในกำหนดเวลา คำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดย่อมเป็นที่สุดตามมาตรา 57 วรรคสองประกอบด้วยมาตรา 56 วรรคสอง การฟ้องขอให้เพิกถอนมติของ คชก.จังหวัดจึงต้องฟ้องผู้ออกมติ ก็คือ คชก.จังหวัดดังนั้น จึงเป็นที่เห็นได้ว่าศาลฎีกาได้วางหลักกรณีการฟ้องขอให้เพิกถอนมติของ คชก.จังหวัดนั้นต้องฟ้อง คชก.จังหวัดเป็นจำเลยด้วยมิใช่ฟ้องเพียงแต่ขอให้เพิกถอนมติของ คชก.จังหวัดเท่านั้นจริงอยู่ถึงแม้ว่าคณะกรรมการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมประจำจังหวัดหรือ คชก.จังหวัดไม่มีฐานะเป็นนิติบุคคลก็ตาม แต่ก็เป็นองค์กรฝ่ายปกครองจึงอยู่ในฐานะที่จะถูกฟ้องหรือดำเนินการต่าง ๆ ตามที่กฎหมายกำหนดไว้ เช่น มีอำนาจยื่นคำร้องขอต่อศาลให้บังคับตามคำวินิจฉัยหรือคำสั่งอันเป็นที่สุดของ คชก.จังหวัดตามมาตรา 58 วรรคสอง คดีนี้โจทก์เป็นผู้เช่าที่นาจากจำเลยที่ 1 ซึ่งอยู่ในเขตท้องที่พระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมใช้บังคับต่อมาจำเลยที่ 1 ขายที่นาซึ่งให้เช่านั้นแก่จำเลยที่ 2 โจทก์จึงเสนอเรื่องต่อ คชก.ตำบล คชก.ตำบลมีมติว่าโจทก์ไม่มีสิทธิซื้อโจทก์จึงอุทธรณ์ต่อ คชก.จังหวัด คชก.จังหวัดมีคำวินิจฉัยยืนต่อคชก.ตำบลโจทก์จึงฟ้องจำเลยทั้งสองขอให้โอนที่นาพิพาทแก่โจทก์โดยมิได้ฟ้อง คชก.จังหวัด ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยเฉพาะในปัญหาข้อกฎหมายเพียงว่าเมื่อโจทก์มิได้ฟ้อง คชก.จังหวัดด้วย คำวินิจฉัยของคชก.จังหวัดยังมีผลอยู่ โจทก์จึงฟ้องเฉพาะจำเลยที่ 2 ให้ขายที่นาพิพาทแก่โจทก์ซึ่งแตกต่างไปจากคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดไม่ได้ซึ่งกล่าวอีกนัยหนึ่งในกรณีดังกล่าวนี้โจทก์จะต้องฟ้อง คชก.จังหวัดด้วยโดยขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของ คชก.จังหวัดด้วย คดีนี้ นับว่าเป็นตัวอย่างที่ดีและเตือนสติผู้เสนอคดีสู่ศาลซึ่งได้รับผลกระทบจากบทกฎหมายต่าง ๆ จะต้องทำความเข้าใจบทกฎหมายนั้น ๆ เป็นพิเศษพร้อมศึกษาตัวอย่างคดีด้วยว่าการเสนอคดีสู่ศาลนั้นมีขั้นตอนก่อนฟ้องคดีอย่างไรบ้างมิฉะนั้นคงมีปัญหาเรื่องจำเลยฟ้องเช่นคดีนี้ และปัญหาเช่นนี้นับวันจะเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ เพราะกฎหมายทำนองนี้ ซึ่งเป็นกฎหมายปกครองมีมากขึ้นเรื่อย ๆ ตามความเจริญก้าวหน้าของบ้านเมือง และมีปัญหาการพิพาทในลักษณะที่กระทบกระเทือนความสงบเรียบร้อยของบ้านเมือง พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษา