คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1864/2518หลักกฎหมาย: โจทก์บรรยายฟ้องว่า โจทก์เป็นทายาทผู้มีสิทธิรับมรดกของอ.เจ้ามรดกตามบัญชีเครือญาติท้ายฟ้อง โดยเมื่อ อ.วายชนม์ที่พิพาทตกได้แก่ย.บุตรของ อ.ยวายชนม์มรดกส่วนของย.ตกได้แก่ค.ยายของโจทก์ค.วายชนม์ ตกได้แก่ช.และตกได้แก่โจทก์เมื่อช.มารดาโจทก์วายชนม์ โจทก์ครอบครองที่พิพาทตลอดมาเช่นเดียวกันกับจำเลยซึ่งเป็นทายาทของ อ.สาย ล.บุตรของ อ.อีกคนหนึ่ง เพียงสองคนเท่านั้น ไม่มีทายาทอื่นเกี่ยวข้อง จึงฟ้องขอแบ่งที่พิพาทครึ่งหนึ่ง ดังนี้ เห็นได้ว่าโจทก์ฟ้องขอแบ่งมรดกโดยอาศัยสิทธิรับมรดกสืบทอดมาจาก ย.ทวดของโจทก์ซึ่งมีการรับมรดกของอ.เป็นทอดๆ กันมาตามบัญชีเครือญาติท้ายฟ้องอันเป็นส่วนหนึ่งของฟ้อง ฟ้องของโจทก์ไม่เคลือบคลุมแม้ย.จะวายชนม์ก่อนอ.ก็ตามเมื่อย.บุตรอ.เจ้ามรดกมีผู้สืบสันดานคือ ค. ค.จึงเป็นผู้รับมรดกอ.แทนที่ย.บิดา และมีการรับมรดกสืบต่อมาจนถึงโจทก์บุตรของ ช.ซึ่งเป็นบุตรของค. โจทก์จึงเป็นทายาทมีสิทธิได้รับส่วนแบ่งจากกองมรดกของ อ.เจ้ามรดก และมีอำนาจฟ้องโจทก์ครอบครองที่พิพาทซึ่งเป็นมรดกของ อ.ร่วมกับจำเลยซึ่งเป็นทายาทของ อ. เจ้ามรดกตลอดมา แม้จะล่วงพ้นกำหนดอายุความ มาตรา 1754 ก็ดี โจทก์ก็มีสิทธิขอแบ่งที่พิพาทซึ่งเป็นมรดกของ อ.ได้โจทก์ครอบครองทรัพย์มรดกของ อ. เจ้ามรดกร่วมกับจำเลย โดยทายาทอื่นๆ ของ อ.ที่มีชีวิตอยู่ไม่ได้ยุ่งเกี่ยวและโต้แย้ง ถือได้ว่าโจทก์จำเลยครอบครองที่พิพาทในฐานะเป็นเจ้าของรวมกัน โจทก์จึงมีสิทธิขอแบ่งที่พิพาทครึ่งหนึ่งได้ในฐานะกรรมสิทธิ์รวมทายาทอื่นๆ ของ อ.ต่างเป็นพยานเบิกความว่าได้ออกจากที่พิพาทไป 40 ปีแล้ว ไม่เกี่ยวข้องกับที่พิพาท ไม่ขอรับส่วนแบ่งในที่พิพาท ส่วนทายาทอื่น ๆ ที่อยู่ในที่พิพาทก็เป็นบุตรจำเลยอยู่โดยอาศัยสิทธิของจำเลย บ้างอยู่โดยอาศัยสิทธิของ ช.มารดาโจทก์ ไม่ได้มายุ่งเกี่ยวด้วย ดังนี้จึงถือได้ว่าทายาทอื่นๆ ของ อ.ต่างไม่มีสิทธิในที่พิพาทคือโจทก์จำเลยสองคนเท่านั้น โจทก์จึงย่อมมีสิทธิแบ่งครึ่งได้ หาได้เกินสิทธิที่โจทก์ควรจะได้รับไม่โจทก์ฟ้องว่า จำเลยเป็นป้าโจทก์และต่างเป็นทายาทผู้มีสิทธิรับมรดกนางอุ่นด้วยกัน ที่ดินโฉนดที่ 6717 มีชื่อนางอุ่นเป็นเจ้าขอนางอุ่นวายชนม์ประมาณ 50 ปีแล้ว โจทก์จำเลยมีส่วนกรรมสิทธิ์คนละครึ่ง โดยต่างได้ครอบครองปลูกบ้านอยู่อาศัยมาเกินกว่า 40 ปีแล้วขอให้จำเลยแบ่งที่ดินโฉนดที่ 6717 ให้โจทก์กึ่งหนึ่งจำเลยให้การว่า ที่พิพาทเดิมเป็นของนางอุ่น นางอุ่นได้ยกให้นางหล่ำยายของจำเลยเมื่อประมาณ 50 ปีเศษมานี้ โจทก์เป็นเพียงผู้อาศัย ฟ้องโจทก์เคลือบคลุม โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง ฟ้องโจทก์ขาดอายุความศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยแบ่งที่ดินโฉนดที่ 6717 ให้โจทก์ครึ่งหนึ่งจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ที่พิพาทคือที่ดินโฉนดที่ 6717 มีชื่อนางอุ่นถือกรรมสิทธิ์มาแต่เดิม นางอุ่นวายชนม์มาประมาณ 50 ปีแล้วโจทก์จำเลยต่างเป็นทายาทของนางอุ่นเจ้ามรดกที่จำเลยฎีกาว่า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุม ศาลฎีกาเห็นว่า โจทก์บรรยายฟ้องว่า โจทก์เป็นทายาทผู้มีสิทธิรับมรดกของนางอุ่นเจ้ามรดกตามบัญชีเครือญาติท้ายฟ้อง โดยเมื่อนางอุ่นผู้วายชนม์ ที่พิพาทตกได้แก่นายยิ้มบุตรของนางอุ่น นายยิ้มวายชนม์ มรดกส่วนของนายยิ้มตกได้แก่นางโค้ยายของโจทก์ นางโค้วายชนม์ตกได้แก่นางชายและตกได้แก่จทก์เมื่อนางชายมารดาโจทก์วายชนม์ โจทก์ครอบครองที่พิพาทตลอดมาเช่นเดียวกันกับจำเลยซึ่งเป็นทายาทของนางอุ่น สายนางหล่ำบุตรของนางอุ่นอีกคนหนึ่ง เพียงสองคนเท่านั้น ไม่มีทายาทอื่นเกี่ยวข้องจึงฟ้องขอแบ่งที่พิพาทครึ่งหนึ่ง ดังนี้เห็นได้ว่าโจทก์ฟ้องขอแบ่งมรดกโดยอาศัยสิทธิรับมรดกสืบทอดมาจากนายยิ้มทวดของโจทก์ซึ่งมีการรับมรดกของนางอุ่นเป็นทอด ๆ กันมาตามบัญชีเครือญาติท้ายฟ้องอันเป็นส่วนหนึ่งของฟ้อง ฟ้องของโจทก์ไม่เคลือบคลุมที่จำเลยฎีกาว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง เห็นว่า ถึงแม้นายยิ้มจะวายชนม์ก่อนนางอุ่นก็ตาม แต่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1639 บัญญัติว่า แม้ทายาทในฐานะเป็นผู้สืบสันดานตามมาตรา 1629(1) ถึงแก่ความตายก่อนเจ้ามรดกตาย ถ้าบุคคลนั้นมีผู้สืบสันดาน ก็ให้ผู้สืบสันดานรับมรดกแทนที่ และให้มีการรับมรดกแทนที่กันเฉพาะส่วนแบ่งของบุคคลเป็นราย ๆ สืบต่อกันเช่นนี้ไปจนหมดสาย ดังนี้เมื่อนายยิ้มบุตรนางอุ่นเจ้ามรดกมีผู้สืบสันดานคือนางโค้ นางโค้ จึงเป็นผู้รับมรดกนางอุ่น แทนที่นายยิ้มบิดา และมีการรับมรดกสืบต่อมาจนถึงโจทก์บุตรของนางชายซึ่งเป็นบุตรของนางโค้ โจทก์จึงเป็นทายาทมีสิทธิได้รับส่วนแบ่งจากกองมรดกของนางอุ่นเจ้ามรดก และมีอำนาจฟ้องคดีนี้ที่จำเลยฎีกาว่า คดีโจทก์ขาดอายุความ เห็นว่าโจทก์ครอบครองที่พิพาทซึ่งเป็นมรดกของนางอุ่นร่วมกับจำเลยซึ่งเป็นทายาทของนางอุ่นเจ้ามรดกตลอดมา แม้จะล่วงพ้นกำหนดอายุความมาตรา 1754 ก็ดี โจทก์ก็มีสิทธิขอแบ่งที่พิพาทซึ่งเป็นมรดกของนางอุ่นได้ข้อที่ว่าโจทก์มีสิทธิขอแบ่งที่พิพาทครึ่งหนึ่งหรือไม่นั้นเห็นว่าโจทก์ครอบครองทรัพย์มรดกของนางอุ่นเจ้ามรดกร่วมกับจำเลยโดยทายาทอื่น ๆ ของนางอุ่นที่มีชีวิตอยู่ไม่ได้ยุ่งเกี่ยวและโต้แย้งถือได้ว่าโจทก์จำเลยครอบครองที่พิพาทในฐานะเป็นเจ้าของรวมกัน โจทก์จึงมีสิทธิขอแบ่งที่พิพาทครึ่งหนึ่งได้ในฐานะกรรมสิทธิ์รวมจำเลยฎีกาว่า ทายาทของนางอุ่นที่มีชีวิตอยู่นอกจากโจทก์จำเลยยังมีอีกหลายคน และมีสิทธิรับมรดกของนางอุ่นเช่นเดียวกัน การที่จะแบ่งที่พิพาทให้แก่โจทก์จำเลยคนละกึ่งหนึ่ง เป็นการตัดสิทธิของทายาทอื่นและเกินสิทธิของโจทก์ที่มีอยู่ และควรได้รับนั้น เห็นว่าคดีได้ความว่าทายาทอื่น ๆ ของนางอุ่นเป็นต้นว่า นางตาและนางตุนเฉพาะนางตุนก็เบิกความว่าได้ออกจากที่พิพาทไป 40 ปีแล้ว ไม่เกี่ยวข้องกับที่พิพาท นางตาก็เบิกความว่าไม่เอา คือไม่ขอรับส่วนแบ่งในที่พิพาท ส่วนทายาทอื่น ๆ ที่อยู่ในที่พิพาทคือนางทองอยู่นางทองดี ก็เป็นบุตรจำเลยอยู่โดยอาศัยสิทธิของจำเลย นายใยอีกคนหนึ่งที่อยู่ในที่พิพาท จำเลยเบิกความว่านายใยอยู่โดยอาศัยสิทธิของนางชายมารดาโจทก์ ไม่ได้มายุ่งเกี่ยวด้วย ดังนี้จึงถือได้ว่าทายาทอื่น ๆ ของนางอุ่นดังกล่าวต่างไม่มีสิทธิในที่พิพาทแล้ว คงเหลือผู้มีสิทธิในที่พิพาทคือโจทก์กับจำเลยสองคนเท่านั้น โจทก์จึงย่อมมีสิทธิแบ่งครึ่งได้ หาได้เกินสิทธิที่โจทก์ควรจะได้รับไม่พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1864/2518นางถวิล เทียมสิงห์โจทก์นางพุก สัมมาพะธะจำเลย ป.พ.พ. ม. 1356, ม. 1357, ม. 1630, ม. 1634, ม. 1639, ม. 1754 ป.วิ.พ. ม. 55, ม. 172โจทก์บรรยายฟ้องว่า โจทก์เป็นทายาทผู้มีสิทธิรับมรดกของอ.เจ้ามรดกตามบัญชีเครือญาติท้ายฟ้อง โดยเมื่อ อ.วายชนม์ที่พิพาทตกได้แก่ย.บุตรของ อ.ยวายชนม์มรดกส่วนของย.ตกได้แก่ค.ยายของโจทก์ค.วายชนม์ ตกได้แก่ช.และตกได้แก่โจทก์เมื่อช.มารดาโจทก์วายชนม์ โจทก์ครอบครองที่พิพาทตลอดมาเช่นเดียวกันกับจำเลยซึ่งเป็นทายาทของ อ.สาย ล.บุตรของ อ.อีกคนหนึ่ง เพียงสองคนเท่านั้น ไม่มีทายาทอื่นเกี่ยวข้อง จึงฟ้องขอแบ่งที่พิพาทครึ่งหนึ่ง ดังนี้ เห็นได้ว่าโจทก์ฟ้องขอแบ่งมรดกโดยอาศัยสิทธิรับมรดกสืบทอดมาจาก ย.ทวดของโจทก์ซึ่งมีการรับมรดกของอ.เป็นทอดๆ กันมาตามบัญชีเครือญาติท้ายฟ้องอันเป็นส่วนหนึ่งของฟ้อง ฟ้องของโจทก์ไม่เคลือบคลุมแม้ย.จะวายชนม์ก่อนอ.ก็ตามเมื่อย.บุตรอ.เจ้ามรดกมีผู้สืบสันดานคือ ค. ค.จึงเป็นผู้รับมรดกอ.แทนที่ย.บิดา และมีการรับมรดกสืบต่อมาจนถึงโจทก์บุตรของ ช.ซึ่งเป็นบุตรของค. โจทก์จึงเป็นทายาทมีสิทธิได้รับส่วนแบ่งจากกองมรดกของ อ.เจ้ามรดก และมีอำนาจฟ้องโจทก์ครอบครองที่พิพาทซึ่งเป็นมรดกของ อ.ร่วมกับจำเลยซึ่งเป็นทายาทของ อ. เจ้ามรดกตลอดมา แม้จะล่วงพ้นกำหนดอายุความ มาตรา 1754 ก็ดี โจทก์ก็มีสิทธิขอแบ่งที่พิพาทซึ่งเป็นมรดกของ อ.ได้โจทก์ครอบครองทรัพย์มรดกของ อ. เจ้ามรดกร่วมกับจำเลย โดยทายาทอื่นๆ ของ อ.ที่มีชีวิตอยู่ไม่ได้ยุ่งเกี่ยวและโต้แย้ง ถือได้ว่าโจทก์จำเลยครอบครองที่พิพาทในฐานะเป็นเจ้าของรวมกัน โจทก์จึงมีสิทธิขอแบ่งที่พิพาทครึ่งหนึ่งได้ในฐานะกรรมสิทธิ์รวมทายาทอื่นๆ ของ อ.ต่างเป็นพยานเบิกความว่าได้ออกจากที่พิพาทไป 40 ปีแล้ว ไม่เกี่ยวข้องกับที่พิพาท ไม่ขอรับส่วนแบ่งในที่พิพาท ส่วนทายาทอื่น ๆ ที่อยู่ในที่พิพาทก็เป็นบุตรจำเลยอยู่โดยอาศัยสิทธิของจำเลย บ้างอยู่โดยอาศัยสิทธิของ ช.มารดาโจทก์ ไม่ได้มายุ่งเกี่ยวด้วย ดังนี้จึงถือได้ว่าทายาทอื่นๆ ของ อ.ต่างไม่มีสิทธิในที่พิพาทคือโจทก์จำเลยสองคนเท่านั้น โจทก์จึงย่อมมีสิทธิแบ่งครึ่งได้ หาได้เกินสิทธิที่โจทก์ควรจะได้รับไม่โจทก์ฟ้องว่า จำเลยเป็นป้าโจทก์และต่างเป็นทายาทผู้มีสิทธิรับมรดกนางอุ่นด้วยกัน ที่ดินโฉนดที่ 6717 มีชื่อนางอุ่นเป็นเจ้าขอนางอุ่นวายชนม์ประมาณ 50 ปีแล้ว โจทก์จำเลยมีส่วนกรรมสิทธิ์คนละครึ่ง โดยต่างได้ครอบครองปลูกบ้านอยู่อาศัยมาเกินกว่า 40 ปีแล้วขอให้จำเลยแบ่งที่ดินโฉนดที่ 6717 ให้โจทก์กึ่งหนึ่งจำเลยให้การว่า ที่พิพาทเดิมเป็นของนางอุ่น นางอุ่นได้ยกให้นางหล่ำยายของจำเลยเมื่อประมาณ 50 ปีเศษมานี้ โจทก์เป็นเพียงผู้อาศัย ฟ้องโจทก์เคลือบคลุม โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง ฟ้องโจทก์ขาดอายุความศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยแบ่งที่ดินโฉนดที่ 6717 ให้โจทก์ครึ่งหนึ่งจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ที่พิพาทคือที่ดินโฉนดที่ 6717 มีชื่อนางอุ่นถือกรรมสิทธิ์มาแต่เดิม นางอุ่นวายชนม์มาประมาณ 50 ปีแล้วโจทก์จำเลยต่างเป็นทายาทของนางอุ่นเจ้ามรดกที่จำเลยฎีกาว่า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุม ศาลฎีกาเห็นว่า โจทก์บรรยายฟ้องว่า โจทก์เป็นทายาทผู้มีสิทธิรับมรดกของนางอุ่นเจ้ามรดกตามบัญชีเครือญาติท้ายฟ้อง โดยเมื่อนางอุ่นผู้วายชนม์ ที่พิพาทตกได้แก่นายยิ้มบุตรของนางอุ่น นายยิ้มวายชนม์ มรดกส่วนของนายยิ้มตกได้แก่นางโค้ยายของโจทก์ นางโค้วายชนม์ตกได้แก่นางชายและตกได้แก่จทก์เมื่อนางชายมารดาโจทก์วายชนม์ โจทก์ครอบครองที่พิพาทตลอดมาเช่นเดียวกันกับจำเลยซึ่งเป็นทายาทของนางอุ่น สายนางหล่ำบุตรของนางอุ่นอีกคนหนึ่ง เพียงสองคนเท่านั้น ไม่มีทายาทอื่นเกี่ยวข้องจึงฟ้องขอแบ่งที่พิพาทครึ่งหนึ่ง ดังนี้เห็นได้ว่าโจทก์ฟ้องขอแบ่งมรดกโดยอาศัยสิทธิรับมรดกสืบทอดมาจากนายยิ้มทวดของโจทก์ซึ่งมีการรับมรดกของนางอุ่นเป็นทอด ๆ กันมาตามบัญชีเครือญาติท้ายฟ้องอันเป็นส่วนหนึ่งของฟ้อง ฟ้องของโจทก์ไม่เคลือบคลุมที่จำเลยฎีกาว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง เห็นว่า ถึงแม้นายยิ้มจะวายชนม์ก่อนนางอุ่นก็ตาม แต่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1639 บัญญัติว่า แม้ทายาทในฐานะเป็นผู้สืบสันดานตามมาตรา 1629(1) ถึงแก่ความตายก่อนเจ้ามรดกตาย ถ้าบุคคลนั้นมีผู้สืบสันดาน ก็ให้ผู้สืบสันดานรับมรดกแทนที่ และให้มีการรับมรดกแทนที่กันเฉพาะส่วนแบ่งของบุคคลเป็นราย ๆ สืบต่อกันเช่นนี้ไปจนหมดสาย ดังนี้เมื่อนายยิ้มบุตรนางอุ่นเจ้ามรดกมีผู้สืบสันดานคือนางโค้ นางโค้ จึงเป็นผู้รับมรดกนางอุ่น แทนที่นายยิ้มบิดา และมีการรับมรดกสืบต่อมาจนถึงโจทก์บุตรของนางชายซึ่งเป็นบุตรของนางโค้ โจทก์จึงเป็นทายาทมีสิทธิได้รับส่วนแบ่งจากกองมรดกของนางอุ่นเจ้ามรดก และมีอำนาจฟ้องคดีนี้ที่จำเลยฎีกาว่า คดีโจทก์ขาดอายุความ เห็นว่าโจทก์ครอบครองที่พิพาทซึ่งเป็นมรดกของนางอุ่นร่วมกับจำเลยซึ่งเป็นทายาทของนางอุ่นเจ้ามรดกตลอดมา แม้จะล่วงพ้นกำหนดอายุความมาตรา 1754 ก็ดี โจทก์ก็มีสิทธิขอแบ่งที่พิพาทซึ่งเป็นมรดกของนางอุ่นได้ข้อที่ว่าโจทก์มีสิทธิขอแบ่งที่พิพาทครึ่งหนึ่งหรือไม่นั้นเห็นว่าโจทก์ครอบครองทรัพย์มรดกของนางอุ่นเจ้ามรดกร่วมกับจำเลยโดยทายาทอื่น ๆ ของนางอุ่นที่มีชีวิตอยู่ไม่ได้ยุ่งเกี่ยวและโต้แย้งถือได้ว่าโจทก์จำเลยครอบครองที่พิพาทในฐานะเป็นเจ้าของรวมกัน โจทก์จึงมีสิทธิขอแบ่งที่พิพาทครึ่งหนึ่งได้ในฐานะกรรมสิทธิ์รวมจำเลยฎีกาว่า ทายาทของนางอุ่นที่มีชีวิตอยู่นอกจากโจทก์จำเลยยังมีอีกหลายคน และมีสิทธิรับมรดกของนางอุ่นเช่นเดียวกัน การที่จะแบ่งที่พิพาทให้แก่โจทก์จำเลยคนละกึ่งหนึ่ง เป็นการตัดสิทธิของทายาทอื่นและเกินสิทธิของโจทก์ที่มีอยู่ และควรได้รับนั้น เห็นว่าคดีได้ความว่าทายาทอื่น ๆ ของนางอุ่นเป็นต้นว่า นางตาและนางตุนเฉพาะนางตุนก็เบิกความว่าได้ออกจากที่พิพาทไป 40 ปีแล้ว ไม่เกี่ยวข้องกับที่พิพาท นางตาก็เบิกความว่าไม่เอา คือไม่ขอรับส่วนแบ่งในที่พิพาท ส่วนทายาทอื่น ๆ ที่อยู่ในที่พิพาทคือนางทองอยู่นางทองดี ก็เป็นบุตรจำเลยอยู่โดยอาศัยสิทธิของจำเลย นายใยอีกคนหนึ่งที่อยู่ในที่พิพาท จำเลยเบิกความว่านายใยอยู่โดยอาศัยสิทธิของนางชายมารดาโจทก์ ไม่ได้มายุ่งเกี่ยวด้วย ดังนี้จึงถือได้ว่าทายาทอื่น ๆ ของนางอุ่นดังกล่าวต่างไม่มีสิทธิในที่พิพาทแล้ว คงเหลือผู้มีสิทธิในที่พิพาทคือโจทก์กับจำเลยสองคนเท่านั้น โจทก์จึงย่อมมีสิทธิแบ่งครึ่งได้ หาได้เกินสิทธิที่โจทก์ควรจะได้รับไม่พิพากษายืน(ชุ่ม สุนทรธัย-พิชัย รชตะนันทน์-อุดม ทันด่วน)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยเป็นป้าโจทก์และต่างเป็นทายาทผู้มีสิทธิรับมรดกนางอุ่นด้วยกัน ที่ดินโฉนดที่ 6717 มีชื่อนางอุ่นเป็นเจ้าขอนางอุ่นวายชนม์ประมาณ 50 ปีแล้ว โจทก์จำเลยมีส่วนกรรมสิทธิ์คนละครึ่ง โดยต่างได้ครอบครองปลูกบ้านอยู่อาศัยมาเกินกว่า 40 ปีแล้วขอให้จำเลยแบ่งที่ดินโฉนดที่ 6717 ให้โจทก์กึ่งหนึ่งจำเลยให้การว่า ที่พิพาทเดิมเป็นของนางอุ่น นางอุ่นได้ยกให้นางหล่ำยายของจำเลยเมื่อประมาณ 50 ปีเศษมานี้ โจทก์เป็นเพียงผู้อาศัย ฟ้องโจทก์เคลือบคลุม โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง ฟ้องโจทก์ขาดอายุความศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยแบ่งที่ดินโฉนดที่ 6717 ให้โจทก์ครึ่งหนึ่งจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ที่พิพาทคือที่ดินโฉนดที่ 6717 มีชื่อนางอุ่นถือกรรมสิทธิ์มาแต่เดิม นางอุ่นวายชนม์มาประมาณ 50 ปีแล้วโจทก์จำเลยต่างเป็นทายาทของนางอุ่นเจ้ามรดกที่จำเลยฎีกาว่า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุม ศาลฎีกาเห็นว่า โจทก์บรรยายฟ้องว่า โจทก์เป็นทายาทผู้มีสิทธิรับมรดกของนางอุ่นเจ้ามรดกตามบัญชีเครือญาติท้ายฟ้อง โดยเมื่อนางอุ่นผู้วายชนม์ ที่พิพาทตกได้แก่นายยิ้มบุตรของนางอุ่น นายยิ้มวายชนม์ มรดกส่วนของนายยิ้มตกได้แก่นางโค้ยายของโจทก์ นางโค้วายชนม์ตกได้แก่นางชายและตกได้แก่จทก์เมื่อนางชายมารดาโจทก์วายชนม์ โจทก์ครอบครองที่พิพาทตลอดมาเช่นเดียวกันกับจำเลยซึ่งเป็นทายาทของนางอุ่น สายนางหล่ำบุตรของนางอุ่นอีกคนหนึ่ง เพียงสองคนเท่านั้น ไม่มีทายาทอื่นเกี่ยวข้องจึงฟ้องขอแบ่งที่พิพาทครึ่งหนึ่ง ดังนี้เห็นได้ว่าโจทก์ฟ้องขอแบ่งมรดกโดยอาศัยสิทธิรับมรดกสืบทอดมาจากนายยิ้มทวดของโจทก์ซึ่งมีการรับมรดกของนางอุ่นเป็นทอด ๆ กันมาตามบัญชีเครือญาติท้ายฟ้องอันเป็นส่วนหนึ่งของฟ้อง ฟ้องของโจทก์ไม่เคลือบคลุมที่จำเลยฎีกาว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง เห็นว่า ถึงแม้นายยิ้มจะวายชนม์ก่อนนางอุ่นก็ตาม แต่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1639 บัญญัติว่า แม้ทายาทในฐานะเป็นผู้สืบสันดานตามมาตรา 1629(1) ถึงแก่ความตายก่อนเจ้ามรดกตาย ถ้าบุคคลนั้นมีผู้สืบสันดาน ก็ให้ผู้สืบสันดานรับมรดกแทนที่ และให้มีการรับมรดกแทนที่กันเฉพาะส่วนแบ่งของบุคคลเป็นราย ๆ สืบต่อกันเช่นนี้ไปจนหมดสาย ดังนี้เมื่อนายยิ้มบุตรนางอุ่นเจ้ามรดกมีผู้สืบสันดานคือนางโค้ นางโค้ จึงเป็นผู้รับมรดกนางอุ่น แทนที่นายยิ้มบิดา และมีการรับมรดกสืบต่อมาจนถึงโจทก์บุตรของนางชายซึ่งเป็นบุตรของนางโค้ โจทก์จึงเป็นทายาทมีสิทธิได้รับส่วนแบ่งจากกองมรดกของนางอุ่นเจ้ามรดก และมีอำนาจฟ้องคดีนี้ที่จำเลยฎีกาว่า คดีโจทก์ขาดอายุความ เห็นว่าโจทก์ครอบครองที่พิพาทซึ่งเป็นมรดกของนางอุ่นร่วมกับจำเลยซึ่งเป็นทายาทของนางอุ่นเจ้ามรดกตลอดมา แม้จะล่วงพ้นกำหนดอายุความมาตรา 1754 ก็ดี โจทก์ก็มีสิทธิขอแบ่งที่พิพาทซึ่งเป็นมรดกของนางอุ่นได้ข้อที่ว่าโจทก์มีสิทธิขอแบ่งที่พิพาทครึ่งหนึ่งหรือไม่นั้นเห็นว่าโจทก์ครอบครองทรัพย์มรดกของนางอุ่นเจ้ามรดกร่วมกับจำเลยโดยทายาทอื่น ๆ ของนางอุ่นที่มีชีวิตอยู่ไม่ได้ยุ่งเกี่ยวและโต้แย้งถือได้ว่าโจทก์จำเลยครอบครองที่พิพาทในฐานะเป็นเจ้าของรวมกัน โจทก์จึงมีสิทธิขอแบ่งที่พิพาทครึ่งหนึ่งได้ในฐานะกรรมสิทธิ์รวมจำเลยฎีกาว่า ทายาทของนางอุ่นที่มีชีวิตอยู่นอกจากโจทก์จำเลยยังมีอีกหลายคน และมีสิทธิรับมรดกของนางอุ่นเช่นเดียวกัน การที่จะแบ่งที่พิพาทให้แก่โจทก์จำเลยคนละกึ่งหนึ่ง เป็นการตัดสิทธิของทายาทอื่นและเกินสิทธิของโจทก์ที่มีอยู่ และควรได้รับนั้น เห็นว่าคดีได้ความว่าทายาทอื่น ๆ ของนางอุ่นเป็นต้นว่า นางตาและนางตุนเฉพาะนางตุนก็เบิกความว่าได้ออกจากที่พิพาทไป 40 ปีแล้ว ไม่เกี่ยวข้องกับที่พิพาท นางตาก็เบิกความว่าไม่เอา คือไม่ขอรับส่วนแบ่งในที่พิพาท ส่วนทายาทอื่น ๆ ที่อยู่ในที่พิพาทคือนางทองอยู่นางทองดี ก็เป็นบุตรจำเลยอยู่โดยอาศัยสิทธิของจำเลย นายใยอีกคนหนึ่งที่อยู่ในที่พิพาท จำเลยเบิกความว่านายใยอยู่โดยอาศัยสิทธิของนางชายมารดาโจทก์ ไม่ได้มายุ่งเกี่ยวด้วย ดังนี้จึงถือได้ว่าทายาทอื่น ๆ ของนางอุ่นดังกล่าวต่างไม่มีสิทธิในที่พิพาทแล้ว คงเหลือผู้มีสิทธิในที่พิพาทคือโจทก์กับจำเลยสองคนเท่านั้น โจทก์จึงย่อมมีสิทธิแบ่งครึ่งได้ หาได้เกินสิทธิที่โจทก์ควรจะได้รับไม่พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1864/2518นางถวิล เทียมสิงห์โจทก์นางพุก สัมมาพะธะจำเลย ป.พ.พ. ม. 1356, ม. 1357, ม. 1630, ม. 1634, ม. 1639, ม. 1754 ป.วิ.พ. ม. 55, ม. 172โจทก์บรรยายฟ้องว่า โจทก์เป็นทายาทผู้มีสิทธิรับมรดกของอ.เจ้ามรดกตามบัญชีเครือญาติท้ายฟ้อง โดยเมื่อ อ.วายชนม์ที่พิพาทตกได้แก่ย.บุตรของ อ.ยวายชนม์มรดกส่วนของย.ตกได้แก่ค.ยายของโจทก์ค.วายชนม์ ตกได้แก่ช.และตกได้แก่โจทก์เมื่อช.มารดาโจทก์วายชนม์ โจทก์ครอบครองที่พิพาทตลอดมาเช่นเดียวกันกับจำเลยซึ่งเป็นทายาทของ อ.สาย ล.บุตรของ อ.อีกคนหนึ่ง เพียงสองคนเท่านั้น ไม่มีทายาทอื่นเกี่ยวข้อง จึงฟ้องขอแบ่งที่พิพาทครึ่งหนึ่ง ดังนี้ เห็นได้ว่าโจทก์ฟ้องขอแบ่งมรดกโดยอาศัยสิทธิรับมรดกสืบทอดมาจาก ย.ทวดของโจทก์ซึ่งมีการรับมรดกของอ.เป็นทอดๆ กันมาตามบัญชีเครือญาติท้ายฟ้องอันเป็นส่วนหนึ่งของฟ้อง ฟ้องของโจทก์ไม่เคลือบคลุมแม้ย.จะวายชนม์ก่อนอ.ก็ตามเมื่อย.บุตรอ.เจ้ามรดกมีผู้สืบสันดานคือ ค. ค.จึงเป็นผู้รับมรดกอ.แทนที่ย.บิดา และมีการรับมรดกสืบต่อมาจนถึงโจทก์บุตรของ ช.ซึ่งเป็นบุตรของค. โจทก์จึงเป็นทายาทมีสิทธิได้รับส่วนแบ่งจากกองมรดกของ อ.เจ้ามรดก และมีอำนาจฟ้องโจทก์ครอบครองที่พิพาทซึ่งเป็นมรดกของ อ.ร่วมกับจำเลยซึ่งเป็นทายาทของ อ. เจ้ามรดกตลอดมา แม้จะล่วงพ้นกำหนดอายุความ มาตรา 1754 ก็ดี โจทก์ก็มีสิทธิขอแบ่งที่พิพาทซึ่งเป็นมรดกของ อ.ได้โจทก์ครอบครองทรัพย์มรดกของ อ. เจ้ามรดกร่วมกับจำเลย โดยทายาทอื่นๆ ของ อ.ที่มีชีวิตอยู่ไม่ได้ยุ่งเกี่ยวและโต้แย้ง ถือได้ว่าโจทก์จำเลยครอบครองที่พิพาทในฐานะเป็นเจ้าของรวมกัน โจทก์จึงมีสิทธิขอแบ่งที่พิพาทครึ่งหนึ่งได้ในฐานะกรรมสิทธิ์รวมทายาทอื่นๆ ของ อ.ต่างเป็นพยานเบิกความว่าได้ออกจากที่พิพาทไป 40 ปีแล้ว ไม่เกี่ยวข้องกับที่พิพาท ไม่ขอรับส่วนแบ่งในที่พิพาท ส่วนทายาทอื่น ๆ ที่อยู่ในที่พิพาทก็เป็นบุตรจำเลยอยู่โดยอาศัยสิทธิของจำเลย บ้างอยู่โดยอาศัยสิทธิของ ช.มารดาโจทก์ ไม่ได้มายุ่งเกี่ยวด้วย ดังนี้จึงถือได้ว่าทายาทอื่นๆ ของ อ.ต่างไม่มีสิทธิในที่พิพาทคือโจทก์จำเลยสองคนเท่านั้น โจทก์จึงย่อมมีสิทธิแบ่งครึ่งได้ หาได้เกินสิทธิที่โจทก์ควรจะได้รับไม่โจทก์ฟ้องว่า จำเลยเป็นป้าโจทก์และต่างเป็นทายาทผู้มีสิทธิรับมรดกนางอุ่นด้วยกัน ที่ดินโฉนดที่ 6717 มีชื่อนางอุ่นเป็นเจ้าขอนางอุ่นวายชนม์ประมาณ 50 ปีแล้ว โจทก์จำเลยมีส่วนกรรมสิทธิ์คนละครึ่ง โดยต่างได้ครอบครองปลูกบ้านอยู่อาศัยมาเกินกว่า 40 ปีแล้วขอให้จำเลยแบ่งที่ดินโฉนดที่ 6717 ให้โจทก์กึ่งหนึ่งจำเลยให้การว่า ที่พิพาทเดิมเป็นของนางอุ่น นางอุ่นได้ยกให้นางหล่ำยายของจำเลยเมื่อประมาณ 50 ปีเศษมานี้ โจทก์เป็นเพียงผู้อาศัย ฟ้องโจทก์เคลือบคลุม โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง ฟ้องโจทก์ขาดอายุความศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยแบ่งที่ดินโฉนดที่ 6717 ให้โจทก์ครึ่งหนึ่งจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ที่พิพาทคือที่ดินโฉนดที่ 6717 มีชื่อนางอุ่นถือกรรมสิทธิ์มาแต่เดิม นางอุ่นวายชนม์มาประมาณ 50 ปีแล้วโจทก์จำเลยต่างเป็นทายาทของนางอุ่นเจ้ามรดกที่จำเลยฎีกาว่า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุม ศาลฎีกาเห็นว่า โจทก์บรรยายฟ้องว่า โจทก์เป็นทายาทผู้มีสิทธิรับมรดกของนางอุ่นเจ้ามรดกตามบัญชีเครือญาติท้ายฟ้อง โดยเมื่อนางอุ่นผู้วายชนม์ ที่พิพาทตกได้แก่นายยิ้มบุตรของนางอุ่น นายยิ้มวายชนม์ มรดกส่วนของนายยิ้มตกได้แก่นางโค้ยายของโจทก์ นางโค้วายชนม์ตกได้แก่นางชายและตกได้แก่จทก์เมื่อนางชายมารดาโจทก์วายชนม์ โจทก์ครอบครองที่พิพาทตลอดมาเช่นเดียวกันกับจำเลยซึ่งเป็นทายาทของนางอุ่น สายนางหล่ำบุตรของนางอุ่นอีกคนหนึ่ง เพียงสองคนเท่านั้น ไม่มีทายาทอื่นเกี่ยวข้องจึงฟ้องขอแบ่งที่พิพาทครึ่งหนึ่ง ดังนี้เห็นได้ว่าโจทก์ฟ้องขอแบ่งมรดกโดยอาศัยสิทธิรับมรดกสืบทอดมาจากนายยิ้มทวดของโจทก์ซึ่งมีการรับมรดกของนางอุ่นเป็นทอด ๆ กันมาตามบัญชีเครือญาติท้ายฟ้องอันเป็นส่วนหนึ่งของฟ้อง ฟ้องของโจทก์ไม่เคลือบคลุมที่จำเลยฎีกาว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง เห็นว่า ถึงแม้นายยิ้มจะวายชนม์ก่อนนางอุ่นก็ตาม แต่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1639 บัญญัติว่า แม้ทายาทในฐานะเป็นผู้สืบสันดานตามมาตรา 1629(1) ถึงแก่ความตายก่อนเจ้ามรดกตาย ถ้าบุคคลนั้นมีผู้สืบสันดาน ก็ให้ผู้สืบสันดานรับมรดกแทนที่ และให้มีการรับมรดกแทนที่กันเฉพาะส่วนแบ่งของบุคคลเป็นราย ๆ สืบต่อกันเช่นนี้ไปจนหมดสาย ดังนี้เมื่อนายยิ้มบุตรนางอุ่นเจ้ามรดกมีผู้สืบสันดานคือนางโค้ นางโค้ จึงเป็นผู้รับมรดกนางอุ่น แทนที่นายยิ้มบิดา และมีการรับมรดกสืบต่อมาจนถึงโจทก์บุตรของนางชายซึ่งเป็นบุตรของนางโค้ โจทก์จึงเป็นทายาทมีสิทธิได้รับส่วนแบ่งจากกองมรดกของนางอุ่นเจ้ามรดก และมีอำนาจฟ้องคดีนี้ที่จำเลยฎีกาว่า คดีโจทก์ขาดอายุความ เห็นว่าโจทก์ครอบครองที่พิพาทซึ่งเป็นมรดกของนางอุ่นร่วมกับจำเลยซึ่งเป็นทายาทของนางอุ่นเจ้ามรดกตลอดมา แม้จะล่วงพ้นกำหนดอายุความมาตรา 1754 ก็ดี โจทก์ก็มีสิทธิขอแบ่งที่พิพาทซึ่งเป็นมรดกของนางอุ่นได้ข้อที่ว่าโจทก์มีสิทธิขอแบ่งที่พิพาทครึ่งหนึ่งหรือไม่นั้นเห็นว่าโจทก์ครอบครองทรัพย์มรดกของนางอุ่นเจ้ามรดกร่วมกับจำเลยโดยทายาทอื่น ๆ ของนางอุ่นที่มีชีวิตอยู่ไม่ได้ยุ่งเกี่ยวและโต้แย้งถือได้ว่าโจทก์จำเลยครอบครองที่พิพาทในฐานะเป็นเจ้าของรวมกัน โจทก์จึงมีสิทธิขอแบ่งที่พิพาทครึ่งหนึ่งได้ในฐานะกรรมสิทธิ์รวมจำเลยฎีกาว่า ทายาทของนางอุ่นที่มีชีวิตอยู่นอกจากโจทก์จำเลยยังมีอีกหลายคน และมีสิทธิรับมรดกของนางอุ่นเช่นเดียวกัน การที่จะแบ่งที่พิพาทให้แก่โจทก์จำเลยคนละกึ่งหนึ่ง เป็นการตัดสิทธิของทายาทอื่นและเกินสิทธิของโจทก์ที่มีอยู่ และควรได้รับนั้น เห็นว่าคดีได้ความว่าทายาทอื่น ๆ ของนางอุ่นเป็นต้นว่า นางตาและนางตุนเฉพาะนางตุนก็เบิกความว่าได้ออกจากที่พิพาทไป 40 ปีแล้ว ไม่เกี่ยวข้องกับที่พิพาท นางตาก็เบิกความว่าไม่เอา คือไม่ขอรับส่วนแบ่งในที่พิพาท ส่วนทายาทอื่น ๆ ที่อยู่ในที่พิพาทคือนางทองอยู่นางทองดี ก็เป็นบุตรจำเลยอยู่โดยอาศัยสิทธิของจำเลย นายใยอีกคนหนึ่งที่อยู่ในที่พิพาท จำเลยเบิกความว่านายใยอยู่โดยอาศัยสิทธิของนางชายมารดาโจทก์ ไม่ได้มายุ่งเกี่ยวด้วย ดังนี้จึงถือได้ว่าทายาทอื่น ๆ ของนางอุ่นดังกล่าวต่างไม่มีสิทธิในที่พิพาทแล้ว คงเหลือผู้มีสิทธิในที่พิพาทคือโจทก์กับจำเลยสองคนเท่านั้น โจทก์จึงย่อมมีสิทธิแบ่งครึ่งได้ หาได้เกินสิทธิที่โจทก์ควรจะได้รับไม่พิพากษายืน(ชุ่ม สุนทรธัย-พิชัย รชตะนันทน์-อุดม ทันด่วน)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ