คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4801/2538หลักกฎหมาย: โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยคืนเงินอันเป็นลาภมิควรได้โดยบรรยายฟ้องว่าจำเลยได้ขอออกน.ส.3ทับที่ดินของบุคคลภายนอกวันเดียวกับวันทำสัญญาขายให้แก่โจทก์เป็นการแสดงว่าจำเลยมีเจตนาไม่สุจริตมาแต่เริ่มแรกและโจทก์มีสิทธิที่จะเรียกเงินค่าซื้อที่ดินคืนจากจำเลยตั้งแต่วันดังกล่าวเมื่อโจทก์ฟ้องคดีพ้น10ปีจึงขาดอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา419โจทก์ ฟ้อง ขอให้ บังคับ จำเลย คืนเงิน จำนวน 6,560 บาท พร้อมดอกเบี้ย อัตรา ร้อยละ เจ็ด ครึ่ง ต่อ ปี นับแต่ วันฟ้อง จนกว่า จะ ชำระ เสร็จให้ แก่ โจทก์จำเลย ให้การ ว่า จำเลย ได้ ครอบครอง ที่ดินพิพาท โดย สงบ เปิดเผยด้วย เจตนา เป็น เจ้าของ จน ได้ กรรมสิทธิ์ แล้ว โจทก์ ทราบ ว่า น.ส. 3ของ จำเลย ออก ทับ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 2045 ตั้งแต่ วันที่ 10 กรกฎาคม 2533โจทก์ ฟ้องคดี วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2535 พ้น กำหนด 1 ปี นับแต่ เวลาที่ โจทก์ มีสิทธิ เรียกเงิน คืน และ นับแต่ จ่ายเงิน ค่า เวนคืน ก็ พ้น กำหนด10 ปี คดี โจทก์ ขาดอายุความศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ให้ งดสืบพยาน โจทก์ และ จำเลย พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี นี้ เป็น คดี ที่ ฎีกา ได้ แต่ เฉพาะ ใน ปัญหาข้อกฎหมาย การ วินิจฉัย ปัญหา เช่นว่า นี้ ศาลฎีกา จำต้อง ถือ ตามข้อเท็จจริง ที่ ศาลอุทธรณ์ ได้ วินิจฉัย จาก พยานหลักฐาน ใน สำนวนซึ่ง ข้อเท็จจริง ฟังได้ เป็น ยุติ ตาม ที่ ศาลอุทธรณ์ ได้ วินิจฉัย ว่าเมื่อ วันที่ 15 มกราคม 2525 จำเลย ได้ ขาย ที่ดิน ตาม น.ส. 3 เลขที่ 7ตำบล ปึกเตียน (หนองจอก) อำเภอท่ายาง จังหวัด เพชรบุรี เนื้อที่ 1 ไร่ 2 งาน 56 ตารางวา ให้ แก่ โจทก์ ใน ราคา 6,560 บาท โจทก์ ได้ ชำระเงิน ให้ แก่ จำเลย ใน วัน ทำ สัญญา วันที่ 29 พฤศจิกายน 2532 เจ้าพนักงานที่ดิน จังหวัด เพชรบุรี ตรวจสอบ หลักฐาน แล้ว พบ ว่า ที่ดิน ตาม น.ส. 3ของ จำเลย ออก ทับ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 2045 ของ นาย ไกรฤกษ์ ตียวัฒนฤกษ์ เจ้าพนักงาน ที่ดิน จังหวัด เพชรบุรี ได้ มี หนังสือ แจ้ง ให้กรมชลประทาน ทราบ เมื่อ วันที่ 10 กรกฎาคม 2533 โจทก์ จึง ฟ้อง เรียกเงิน คืน จาก จำเลย เมื่อ วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2535 ปัญหาข้อกฎหมายที่ ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา โจทก์ มี ว่า ฟ้องโจทก์ ขาดอายุความ หรือไม่อายุความ ฟ้องร้อง ใน เรื่อง ลาภมิควรได้ นี้ ได้ มี บัญญัติ ไว้ ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 419 ว่า "ใน เรื่อง ลาภมิควรได้ นั้นท่าน ห้าม มิให้ ฟ้องคดี เมื่อ พ้น กำหนด หนึ่ง ปี นับแต่ เวลา ที่ ฝ่ายผู้เสียหาย รู้ ว่า ตน มีสิทธิ เรียกคืน หรือ เมื่อ พ้น สิบ ปี นับแต่ เวลาที่ สิทธิ นั้น ได้ มี ขึ้น " ตาม บทบัญญัติ มาตรา 419 ดังกล่าว นี้ หมายความว่า ถ้า ผู้เสียหาย รู้ ว่า ตน มีสิทธิ เรียกคืน เกิน 1 ปี แล้ว ถึง แม้จะ ยัง ไม่ พ้น 10 ปี นับแต่ เวลา ที่ สิทธิ นั้น ได้ มี ขึ้น หรือ ถ้าผู้เสียหาย รู้ ว่า ตน มีสิทธิ เรียกคืน ยัง ไม่เกิน 1 ปี แต่ ก็ พ้น 10 ปีนับแต่ เวลา ที่ สิทธิ นั้น ได้ มี ขึ้น ก็ ห้าม มิให้ ผู้เสียหาย ฟ้องคดีเพื่อ เรียกคืน เช่นกัน โจทก์ บรรยายฟ้อง ว่า น.ส. 3 ของ จำเลย ได้ มี การออก เมื่อ วันที่ 15 มกราคม 2525 ซึ่ง เป็น วันเดียว กับ วัน ทำ สัญญา ขายให้ แก่ โจทก์ อันเป็น การแสดง ให้ เห็นว่า จำเลย มี เจตนา ไม่สุจริตมา แต่ เริ่มแรก การกระทำ ของ จำเลย เป็น การ ขาย ที่ดิน ให้ แก่ โจทก์โดย ไม่สุจริต และ ไม่มี มูล อัน จะ อ้าง ได้ ตาม กฎหมาย ตาม คำฟ้อง ของ โจทก์ดังกล่าว แสดง ว่า โจทก์ ได้รับ ว่า สิทธิ ที่ จะ เรียกคืน เงิน ค่าซื้อ ที่ดินจาก จำเลย ของ โจทก์ ได้ มี ขึ้น ตั้งแต่ วัน ทำ สัญญาซื้อขาย คือ วันที่15 มกราคม 2525 ที่ โจทก์ ฎีกา ว่า ถ้า โจทก์ จะ มีสิทธิ ใน การ เรียกเงิน คืน ก็ ควร นับแต่ วันที่ 10 กรกฎาคม 2533 อันเป็น วันที่ เจ้าพนักงานที่ดิน รายงาน เรื่อง น.ส. 3 ของ จำเลย ออก ทับ ที่ดิน มี โฉนด ของ ผู้อื่นให้ กรมชลประทาน ทราบ นั้น จึง ไม่มี เหตุผล ที่ จะ ให้ รับฟัง ได้จาก ข้อเท็จจริง อันเป็น ที่ ยุติ ตาม คำฟ้อง ของ โจทก์ ดังกล่าวจึง ฟังได้ ว่า สิทธิ ที่ จะ เรียกคืน เงิน ค่าซื้อ ที่ดิน จาก จำเลย ของ โจทก์ได้ มี ขึ้น ตั้งแต่ วันที่ 15 มกราคม 2525 โจทก์ ฟ้องคดี นี้ เมื่อ วันที่20 กุมภาพันธ์ 2535 จึง พ้น 10 ปี ฟ้องโจทก์ จึง ขาดอายุความ แล้วที่ ศาลอุทธรณ์ พิพากษา มา นั้น ศาลฎีกา เห็นพ้อง ด้วย ฎีกา ของ โจทก์ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4801/2538กระทรวงการคลังโจทก์นาง สมหวัง แสงไสยจำเลย ป.พ.พ. ม. 419โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยคืนเงินอันเป็นลาภมิควรได้โดยบรรยายฟ้องว่าจำเลยได้ขอออกน.ส.3ทับที่ดินของบุคคลภายนอกวันเดียวกับวันทำสัญญาขายให้แก่โจทก์เป็นการแสดงว่าจำเลยมีเจตนาไม่สุจริตมาแต่เริ่มแรกและโจทก์มีสิทธิที่จะเรียกเงินค่าซื้อที่ดินคืนจากจำเลยตั้งแต่วันดังกล่าวเมื่อโจทก์ฟ้องคดีพ้น10ปีจึงขาดอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา419โจทก์ ฟ้อง ขอให้ บังคับ จำเลย คืนเงิน จำนวน 6,560 บาท พร้อมดอกเบี้ย อัตรา ร้อยละ เจ็ด ครึ่ง ต่อ ปี นับแต่ วันฟ้อง จนกว่า จะ ชำระ เสร็จให้ แก่ โจทก์จำเลย ให้การ ว่า จำเลย ได้ ครอบครอง ที่ดินพิพาท โดย สงบ เปิดเผยด้วย เจตนา เป็น เจ้าของ จน ได้ กรรมสิทธิ์ แล้ว โจทก์ ทราบ ว่า น.ส. 3ของ จำเลย ออก ทับ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 2045 ตั้งแต่ วันที่ 10 กรกฎาคม 2533โจทก์ ฟ้องคดี วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2535 พ้น กำหนด 1 ปี นับแต่ เวลาที่ โจทก์ มีสิทธิ เรียกเงิน คืน และ นับแต่ จ่ายเงิน ค่า เวนคืน ก็ พ้น กำหนด10 ปี คดี โจทก์ ขาดอายุความศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ให้ งดสืบพยาน โจทก์ และ จำเลย พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี นี้ เป็น คดี ที่ ฎีกา ได้ แต่ เฉพาะ ใน ปัญหาข้อกฎหมาย การ วินิจฉัย ปัญหา เช่นว่า นี้ ศาลฎีกา จำต้อง ถือ ตามข้อเท็จจริง ที่ ศาลอุทธรณ์ ได้ วินิจฉัย จาก พยานหลักฐาน ใน สำนวนซึ่ง ข้อเท็จจริง ฟังได้ เป็น ยุติ ตาม ที่ ศาลอุทธรณ์ ได้ วินิจฉัย ว่าเมื่อ วันที่ 15 มกราคม 2525 จำเลย ได้ ขาย ที่ดิน ตาม น.ส. 3 เลขที่ 7ตำบล ปึกเตียน (หนองจอก) อำเภอท่ายาง จังหวัด เพชรบุรี เนื้อที่ 1 ไร่ 2 งาน 56 ตารางวา ให้ แก่ โจทก์ ใน ราคา 6,560 บาท โจทก์ ได้ ชำระเงิน ให้ แก่ จำเลย ใน วัน ทำ สัญญา วันที่ 29 พฤศจิกายน 2532 เจ้าพนักงานที่ดิน จังหวัด เพชรบุรี ตรวจสอบ หลักฐาน แล้ว พบ ว่า ที่ดิน ตาม น.ส. 3ของ จำเลย ออก ทับ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 2045 ของ นาย ไกรฤกษ์ ตียวัฒนฤกษ์ เจ้าพนักงาน ที่ดิน จังหวัด เพชรบุรี ได้ มี หนังสือ แจ้ง ให้กรมชลประทาน ทราบ เมื่อ วันที่ 10 กรกฎาคม 2533 โจทก์ จึง ฟ้อง เรียกเงิน คืน จาก จำเลย เมื่อ วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2535 ปัญหาข้อกฎหมายที่ ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา โจทก์ มี ว่า ฟ้องโจทก์ ขาดอายุความ หรือไม่อายุความ ฟ้องร้อง ใน เรื่อง ลาภมิควรได้ นี้ ได้ มี บัญญัติ ไว้ ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 419 ว่า "ใน เรื่อง ลาภมิควรได้ นั้นท่าน ห้าม มิให้ ฟ้องคดี เมื่อ พ้น กำหนด หนึ่ง ปี นับแต่ เวลา ที่ ฝ่ายผู้เสียหาย รู้ ว่า ตน มีสิทธิ เรียกคืน หรือ เมื่อ พ้น สิบ ปี นับแต่ เวลาที่ สิทธิ นั้น ได้ มี ขึ้น " ตาม บทบัญญัติ มาตรา 419 ดังกล่าว นี้ หมายความว่า ถ้า ผู้เสียหาย รู้ ว่า ตน มีสิทธิ เรียกคืน เกิน 1 ปี แล้ว ถึง แม้จะ ยัง ไม่ พ้น 10 ปี นับแต่ เวลา ที่ สิทธิ นั้น ได้ มี ขึ้น หรือ ถ้าผู้เสียหาย รู้ ว่า ตน มีสิทธิ เรียกคืน ยัง ไม่เกิน 1 ปี แต่ ก็ พ้น 10 ปีนับแต่ เวลา ที่ สิทธิ นั้น ได้ มี ขึ้น ก็ ห้าม มิให้ ผู้เสียหาย ฟ้องคดีเพื่อ เรียกคืน เช่นกัน โจทก์ บรรยายฟ้อง ว่า น.ส. 3 ของ จำเลย ได้ มี การออก เมื่อ วันที่ 15 มกราคม 2525 ซึ่ง เป็น วันเดียว กับ วัน ทำ สัญญา ขายให้ แก่ โจทก์ อันเป็น การแสดง ให้ เห็นว่า จำเลย มี เจตนา ไม่สุจริตมา แต่ เริ่มแรก การกระทำ ของ จำเลย เป็น การ ขาย ที่ดิน ให้ แก่ โจทก์โดย ไม่สุจริต และ ไม่มี มูล อัน จะ อ้าง ได้ ตาม กฎหมาย ตาม คำฟ้อง ของ โจทก์ดังกล่าว แสดง ว่า โจทก์ ได้รับ ว่า สิทธิ ที่ จะ เรียกคืน เงิน ค่าซื้อ ที่ดินจาก จำเลย ของ โจทก์ ได้ มี ขึ้น ตั้งแต่ วัน ทำ สัญญาซื้อขาย คือ วันที่15 มกราคม 2525 ที่ โจทก์ ฎีกา ว่า ถ้า โจทก์ จะ มีสิทธิ ใน การ เรียกเงิน คืน ก็ ควร นับแต่ วันที่ 10 กรกฎาคม 2533 อันเป็น วันที่ เจ้าพนักงานที่ดิน รายงาน เรื่อง น.ส. 3 ของ จำเลย ออก ทับ ที่ดิน มี โฉนด ของ ผู้อื่นให้ กรมชลประทาน ทราบ นั้น จึง ไม่มี เหตุผล ที่ จะ ให้ รับฟัง ได้จาก ข้อเท็จจริง อันเป็น ที่ ยุติ ตาม คำฟ้อง ของ โจทก์ ดังกล่าวจึง ฟังได้ ว่า สิทธิ ที่ จะ เรียกคืน เงิน ค่าซื้อ ที่ดิน จาก จำเลย ของ โจทก์ได้ มี ขึ้น ตั้งแต่ วันที่ 15 มกราคม 2525 โจทก์ ฟ้องคดี นี้ เมื่อ วันที่20 กุมภาพันธ์ 2535 จึง พ้น 10 ปี ฟ้องโจทก์ จึง ขาดอายุความ แล้วที่ ศาลอุทธรณ์ พิพากษา มา นั้น ศาลฎีกา เห็นพ้อง ด้วย ฎีกา ของ โจทก์ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(บรรเทิง มุลพรม-สมาน เวทวินิจ-สมิทธิ์ วราอุบล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1)คดีนี้โจทก์ฟ้องว่าเมื่อวันที่15มกราคม2525จำเลยได้ขายที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์(น.ส.3)เนื้อที่1ไร่2งาน56ตารางวาให้โจทก์ในราคา6,560บาทเพื่อกรมชลประทานใช้ประโยชน์ในการทำคันกั้นน้ำเค็มต่อมาวันที่29พฤศจิกายน2532กรมชลประทานจะทำการจ่ายเงินค่าทดแทนที่ดินให้แก่ราษฎรที่ถูกเวนคืนในเขตชลประทานคันกั้นน้ำเค็มรายของนาย ไกรฤกษ์ ตามที่ดินโฉนดเลขที่2045เมื่อเจ้าหน้าที่ตรวจสอบหลักฐานแล้วปรากฏว่าโฉนดที่ดินเลขที่ดังกล่าวออกทับที่ดินน.ส.3ของจำเลยและเมื่อเจ้าพนักงานที่ดินตรวจสอบหลักฐานโดยละเอียดแล้วพบว่าโฉนดที่ดินดังกล่าวออกเมื่อวันที่30สิงหาคม2461(ร.ศ.137)ส่วนน.ส.3ของจำเลยออกเมื่อวันที่15มกราคม2535(ที่ถูกเป็น15มกราคม2525)ซึ่งเป็นวันเดียวกับการทำสัญญาขายที่ดินให้โจทก์จำเลยมีเจตนาไม่สุจริตมาแต่เริ่มแรกขายที่ดินให้โจทก์โดยไม่มีมูลเหตุอันจะอ้างได้ตามกฎหมายทำให้โจทก์เสียหายขอให้บังคับจำเลยคืนเงินจำนวน6,560บาทพร้อมดอกเบี้ย พึงสังเกตตอนนี้ว่าที่โจทก์ว่า"จำเลยขายที่ดินให้โจทก์โดยไม่มีมูลเหตุอันจะอ้างได้ตามกฎหมาย"นั้นถ้อยคำดังกล่าวเป็นถ้อยคำตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา406อันเป็นมูลหนี้ลาภมิควรได้ทั้งๆที่ตามที่โจทก์อ้างในคำฟ้องนั้นก็เห็นได้ว่าไม่ใช่เรื่องลาภมิควรได้โจทก์เอาถ้อยคำดังกล่าวมาใช้ไม่ตรงกับเรื่องจะพูดได้อย่างไรว่าเมื่อจำเลยขายที่ดินให้โจทก์แล้วก็กลับไปพูดโดยปราศจากหลักเกณฑ์ว่าไม่มีมูลเหตุอันจะอ้างได้ตามกฎหมายเพราะเป็นการอ้างลักษณะสัญญาซื้อขายตามกฎหมายอยู่อย่างชัดๆแต่ศาลฎีกาก็ยังไปถือเอาว่าเป็นเรื่องลาภมิควรได้ดังที่จะกล่าวต่อไปในข้อ(6) จำเลยให้การหลายอย่างหลายประการและตอนท้ายก็ให้การด้วยว่าโจทก์ทราบว่าน.ส.3ของจำเลยออกทับที่ดินโฉนดเลขที่2045ตั้งแต่วันที่10กรกฎาคม2533โจทก์ฟ้องคดีวันที่20กุมภาพันธ์2535พ้นกำหนด1ปีนับแต่เวลาที่โจทก์มีสิทธิเรียกเงินคืนและนับแต่จ่ายเงินค่าเวนคืนก็พ้นกำหนด10ปีคดีโจทก์ขาดอายุความ ที่ว่า"นับแต่เวลาที่โจทก์มีสิทธิเรียกเงินคืน"นั้นก็ตรงกับถ้อยคำในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา419เกี่ยวกับอายุความฟ้องเรียกคืนอันเป็นมูลหนี้ลาภมิควรได้เช่นเดียวกับตามฟ้องของโจทก์เข้ามาอีก ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วเห็นว่าคดีพอวินิจฉัยได้แล้วมีคำสั่งให้งดสืบพยานโจทก์และจำเลยพิพากษายกฟ้องศาลชั้นต้นจะเห็นว่าอย่างไรไม่ทราบเพราะศาลฎีกาไม่ได้ย่อคำพิพากษาของศาลชั้นต้นไว้แต่เข้าใจได้ว่าศาลชั้นต้นเห็นว่าคดีโจทก์ขาดอายุความดังข้อต่อสู้ของจำเลยจึงได้พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนก็คงเป็นเหตุผลอย่างเดียวกันแน่นอนโจทก์จึงได้ฎีกาขึ้นมา ศาลฎีกาถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลอุทธรณ์ได้วินิจฉัยจากพยานหลักฐานในสำนวนว่าข้อเท็จจริงฟังได้เป็นยุติตามที่ศาลอุทธรณ์ได้วินิจฉัยว่าเมื่อวันที่15มกราคม2525จำเลยได้ขายที่ดินตามน.ส.3ให้แก่โจทก์ในราคา6,560บาทโจทก์ได้ชำระเงินในวันทำสัญญาวันที่29พฤศจิกายน2532เจ้าพนักงานที่ดินตรวจสอบหลักฐานแล้วพบว่าที่ดินตามน.ส.3ของจำเลยออกทับที่ดินโฉนดเลขที่2045ของนาย ไกรฤกษ์ เจ้าพนักงานที่ดินได้มีหนังสือแจ้งให้กรมชลประทานทราบเมื่อวันที่10กรกฎาคม2533โจทก์จึงฟ้องเรียกเงินคืนจากจำเลยเมื่อวันที่20กุมภาพันธ์2535ปัญหาข้อกฎหมายที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาโจทก์มีว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ศาลฎีกาเห็นว่าอายุความฟ้องร้องในเรื่องลาภมิควรได้นี้ได้มีบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา419โจทก์บรรยายฟ้องว่าน.ส.3ของจำเลยได้มีการออกเมื่อวันที่15มกราคม2525ซึ่งเป็นวันเดียวกับวันทำสัญญาขายให้แก่โจทก์อันเป็นการแสดงให้เห็นว่าจำเลยมีเจตนาไม่สุจริตมาแต่เริ่มแรกการกระทำของจำเลยเป็นการขายที่ดินให้แก่โจทก์โดยไม่สุจริตและไม่มีมูลอันจะอ้างได้ตามกฎหมายตามฟ้องของโจทก์ดังกล่าวแสดงว่าโจทก์ได้รับว่าสิทธิที่จะเรียกคืนเงินค่าซื้อที่ดินจากจำเลยของโจทก์ได้มีขึ้นตั้งแต่วันทำสัญญาซื้อขายคือวันที่15มกราคม2525ที่โจทก์ฎีกาว่าถ้าโจทก์จะมีสิทธิในการเรียกเงินคืนก็ควรนับแต่วันที่10กรกฎาคม2533อันเป็นวันที่เจ้าพนักงานที่ดินรายงานเรื่องน.ส.3ของจำเลยออกทับที่ดินโฉนดของผู้อื่นให้กรมชลประทานทราบนั้นจึงไม่มีเหตุผลที่จะให้รับฟังได้จากข้อเท็จจริงอันเป็นที่ยุติตามคำฟ้องของโจทก์ดังกล่าวจึงฟังได้ว่าสิทธิที่จะเรียกคืนเงินค่าซื้อที่ดินจากจำเลยของโจทก์ได้มีขึ้นตั้งแต่วันที่15มกราคม2525โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่20กุมภาพันธ์2535จึงพ้น10ปีฟ้องโจทก์ขาดอายุความพิพากษายืน สรุปก็คือในคดีนี้คู่ความคือโจทก์จำเลยก็ดีศาลชั้นต้นก็ดีศาลอุทธรณ์ศาลฎีกาก็ดีต่างก็เห็นกันว่าข้อเท็จจริงในคดีนี้ปรับได้ด้วยข้อกฎหมายลักษณะลาภมิควรได้ด้วยกันทั้งนั้นเป็นพฤติการณ์ที่เป็นการสอดคล้องต้องกันตั้งแต่ต้นจนปลายสุดเริ่มจากที่โจทก์กล่าวในฟ้องว่า"จำเลยขายที่ดินให้โจทก์โดยไม่มีมูลเหตุอันจะอ้างได้ตามกฎหมาย"ซ้ำยังบอกเสียอีกด้วยว่า"ทำให้โจทก์เสียหาย"ทั้งๆที่มูลหนี้ลาภมิควรได้ไม่ใช่เรื่องการทำให้เสียหายเพราะมิใช่มูลหนี้ละเมิดแต่เป็นมูลหนี้ที่บุคคลใดได้มาซึ่งทรัพย์สิ่งใดโดยปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้จำต้องคืนทรัพย์นั้นแก่บุคคลที่เสียเปรียบต่างหากหากจะถือว่าไม่มีมูลเหตุอันจะอ้างได้ตามกฎหมายหรือเสียหายก็เป็นการพูดกันตามความคิดเห็นสามัญสำนึกแบบชาวบ้านคนธรรมดาทั่วไปไม่ใช่อย่างนักกฎหมาย (2)เพื่อประโยชน์ในการศึกษาค้นคว้าและทำความเข้าใจเราลองพิเคราะห์ดูว่าตามข้อเท็จจริงที่ได้ความในคดีนี้จะควรปรับได้ด้วยลักษณะกฎหมายอันเป็นมูลแห่งหนี้ลักษณะใดจะเป็นความรับผิดในมูลหนี้ละเมิดหรือผิดสัญญาหรือลาภมิควรได้หรือมูลหนี้อื่นใดกันแน่จะถือตามฎีกาที่ถือว่าเป็นลาภมิควรได้เป็นการแน่นอนหาได้ไม่เพราะรูปเรื่องรูปกรณีอาจไม่เป็นดังนี้ก็ได้ ถ้า ก. เอาหนังสือของ ข. มาขายให้ ค. โดยจงใจหรือประมาทเลินเล่อก็เป็นการกระทำละเมิดต่อ ข. ในขณะเดียวกันถ้า ก.มาหลอก ค. ว่าเป็นหนังสือของตนอันเป็นผลทำให้ ก. ได้เงินค่าหนังสือไปจาก ค. ก็เป็นการกระทำละเมิดต่อ ค. ด้วยถ้า ก. ไม่ได้กระทำโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่อก็ไม่เป็นการกระทำละเมิดต่อ ข. หรือ ค. (3)คดีตามฎีกาฉบับนี้ได้ความว่าเจ้าพนักงานที่ดินตรวจสอบหลักฐานแล้วพบว่าที่ดินตามน.ส.3ของจำเลยออกทับที่ดินโฉนดเลขที่2045ของนาย ไกรฤกษ์จึงเท่ากับจำเลยเอาที่ดินของนาย ไกรฤกษ์มาทำสัญญาขายให้โจทก์นั่นเองเป็นการกระทำละเมิดต่อนาย ไกรฤกษ์ ส่วนจะเป็นการกระทำละเมิดต่อโจทก์ผู้ซื้อคดีนี้(กระทรวงการคลัง)ด้วยหรือไม่ก็ต้องพิเคราะห์ดูว่าจำเลยได้กระทำต่อสิทธิของโจทก์โดยจงใจหรือประมาทเลินเล่อให้โจทก์ได้รับความเสียหายหรือไม่(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา420)คดีนี้ข้อเท็จจริงได้ความว่าน.ส.3ของจำเลยได้มีการออกเมื่อวันที่15มกราคม2525ซึ่งเป็นวันเดียวกันกับวันทำสัญญาขายให้โจทก์ซึ่งศาลฎีกากลับเห็นเพียงว่าจำเลยมีเจตนาไม่สุจริตมาแต่เริ่มแรกตามที่โจทก์กล่าวในฟ้องการกระทำของจำเลยเป็นการขายที่ดินให้แก่โจทก์โดยไม่สุจริตและไม่มีมูลอ้างได้ตามกฎหมายซึ่งความจริงควรถือว่าเป็นการกระทำโดยทุจริตหลอกลวงโจทก์จนได้ราคาที่ดินอันเป็นทรัพย์สินไปจากโจทก์ทางอาญาย่อมเป็นความผิดฐานฉ้อโกงตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา341เลยทีเดียวเพราะจำเลยได้ปกปิดความที่ควรบอกว่าความจริงเป็นที่ดินมีโฉนดของบุคคลอื่นแต่จำเลยไปขอออกน.ส.3ทับที่ดินพิพาทอีกทีหนึ่งและย่อมเป็นละเมิดทางแพ่งตามมาตรา420เพราะจำเลยน่าจะรู้ว่าที่ดินที่ตนขอออกน.ส.3นั้นเป็นที่ดินของบุคคลอื่นไม่เป็นเพียงการทำกลฉ้อฉลให้โจทก์ทำสัญญาซื้อขายที่ดินพิพาทตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา159เท่านั้นจึงไม่เป็นสัญญาทางแพ่งผูกพันกันเลยทีเดียวเมื่อเป็นหนี้อันเกิดจากมูลละเมิดก็ต้องปรับด้วยบทบัญญัติมูลละเมิดอายุความก็ต้องถือตามมาตรา448วรรค2 (4)อย่างไรก็ดีถ้าหากว่าข้อเท็จจริงในคดีนี้ไม่พอฟังว่าจำเลยได้กระทำโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่ออันเป็นองค์เกณฑ์ตามมาตรา420เพราะแม้จำเลยจะได้ทำสัญญาขายที่ดินพิพาทให้โจทก์วันเดียวกับที่จำเลยขอออกน.ส.3แต่จำเลยอาจไม่รู้ก็ได้ว่าที่ดินตามที่จำเลยขอออกน.ส.3นั้นเป็นที่ดินที่มีโฉนดแล้วก็ได้ข้อเท็จจริงในคดีนี้จึงไม่แจ้งชัดเพราะศาลชั้นต้นสั่งงดสืบพยานโจทก์จำเลย แต่ตามข้อเท็จจริงที่ได้ความดังกล่าว(ที่ดินตามน.ส.3ของจำเลยทับที่ดินโฉนดเลขที่2045ของนาย ไกรฤกษ์)จะถือว่าจำเลยผิดสัญญาซื้อขายที่ดินต่อโจทก์ได้หรือไม่การที่น.ส.3ของจำเลยทับที่ดินโฉนดเลขที่2045อาจถือได้ว่าเป็นกรณีที่จำเลยไม่ปฏิบัติการชำระหนี้ให้ต้องตามความประสงค์อันแท้จริงแห่งมูลหนี้(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา215)ถ้าผิดสัญญาและมีความเสียหายก็ย่อมฟ้องเรียกค่าสินไหมทดแทนหรือเลิกสัญญาเรียกค่าสินไหมทดแทนกันได้ผิดสัญญาอาจไม่เสียหายก็ได้)แต่จะถือว่ากรณีที่จำเลยเอาที่ดินของนาย ไกรฤกษ์มาออกน.ส.3แล้วขายให้โจทก์นั้นจะเป็นการที่ผู้ซื้อคือโจทก์ถูกรอนสิทธิหรือไม่จะได้พิจารณากันในภายหลัง (5)ข้อที่พึงพิจารณาต่อไปก็คือเป็นกรณีลาภมิควรได้ดังที่ศาลฎีกาวินิจฉัยไว้ใช่หรือไม่(ตามฎีกาศาลฎีกาเห็นว่าสิทธิเรียกร้องคือฟ้องของโจทก์ขาดอายุความแล้ว)ถ้าเป็นลาภมิควรได้ก็ต้องปรับบังคับคดีตามลักษณะลาภมิควรได้ถ้าไม่ใช่ก็จะนำบทบัญญัติลักษณะลาภมิควรได้มาใช้บังคับหาได้ไม่เกี่ยวกับกำหนดอายุความตามมาตรา419ก็จะนำมาใช้บังคับไม่ได้เช่นกัน ขอให้ดูอุทาหรณ์ดังต่อไปนี้ก่อน ถ้า ก.ข. ตกลงกันว่าถ้า ข. เอารถยนต์ของ ค. มาขายให้ ก. ได้จะให้ราคาสองแสนบาท ข. จะได้รถยนต์ของ ค. มาโดยวิธีการใดที่ชอบด้วยกฎหมายก็แล้วแต่เรื่องดังนี้สัญญาย่อมใช้บังคับกันได้แน่เพราะไม่มีวัตถุประสงค์เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา150แม้ทรัพย์ที่จะซื้อขายกันนั้นขณะตกลงกันเป็นทรัพย์สินของบุคคลอื่นอยู่ก็ตามทั้งกรณีก็ไม่เกี่ยวกับสิทธิหรืออำนาจของเจ้าของทรัพย์สินตามมาตรา1336แต่เป็นข้อตกลงในสัญญาอันเป็นนิติกรรมระหว่างบุคคล2คนเกี่ยวกับบุคคลภายนอกสัญญาเป็นนิติกรรมสัญญาที่มีเงื่อนไขบังคับก่อนว่า ข. ผู้ขายจะต้องได้รถยนต์ของ ค. โดยชอบก่อนจึงไม่เป็นโมฆะแต่ถ้า ก.ข. ตกลงกันว่าถ้า ข. ลักรถยนต์ของ ค.มาขายให้ ก. ได้จะให้ราคาสองแสนบาทดังนี้สัญญาย่อมเป็นโมฆะแน่เพราะมีวัตถุประสงค์เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย ตามอุทาหรณ์ที่ว่ามานี้เป็นนิติกรรมและการใดๆที่จะตกเป็นโมฆะได้นั้นใช้เฉพาะนิติกรรมเท่านั้นซึ่งคู่สัญญาทั้งสองฝ่ายจะต้องร่วมรู้ถึงวัตถุประสงค์ดังกล่าวด้วยไม่ใช่เพียงฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดรู้เท่านั้น(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1124/2512)เพราะเป็นนิติกรรมสองฝ่ายเมื่อตกเป็นโมฆะแล้วผู้ซื้อย่อมมีสิทธิที่จะได้รับคืนเงินอันเป็นราคาโดยมูลหนี้ลาภมิควรได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา406 ข้อเท็จจริงตามฎีกาฉบับนี้สมมติว่าโจทก์ตกลงกับจำเลยว่าก่อนขายให้จำเลยขอออกน.ส.3ทับที่ดินโฉนดเลขที่2045ของนาย ไกรฤกษ์เสียก่อนก็ดีหรือจำเลยบอกให้โจทก์ทราบว่าน.ส.3นี้ได้ออกทับที่ดินโฉนดเลขที่ดังกล่าวก็ดีนิติกรรมซื้อขายย่อมเป็นโมฆะ (6)แต่ตามคำพิพากษาฎีกาฉบับนี้ก็ไม่มีข้อเท็จจริงที่เป็นการแสดงให้เห็นเลยว่าขณะทำสัญญาซื้อกันโจทก์(กระทรวงการคลัง)ได้ร่วมรู้ว่าที่ดินตามน.ส.3ของจำเลยได้ออกทับที่ดินโฉนดเลขที่2045ของนาย ไกรฤกษ์ กลับมีข้อเท็จจริงที่แสดงให้เห็นว่าโจทก์ไม่รู้ว่ามีข้อเท็จจริงดังกล่าวเพราะตามฟ้องของโจทก์ว่าโฉนดที่ดินดังกล่าวออกเมื่อ30สิงหาคม2461(ร.ศ.137)ส่วนน.ส.3ของจำเลยออกเมื่อ15มกราคม2525ซึ่งเป็นวันเดียวกับการทำสัญญาขายที่ดินพิพาทให้โจทก์เจ้าพนักงานที่ดินเพิ่งจะแจ้งให้กรมชลประทานทราบเมื่อ10กรกฎาคม2533จึงเห็นได้ชัดว่าโจทก์(กระทรวงการคลัง)เพิ่งรู้ภายหลังเมื่อเจ้าพนักงานที่ดินได้แจ้งให้กรมชลประทานทราบแล้วกระทรวงการคลังโจทก์ไม่ได้ร่วมรู้ตั้งแต่ทำสัญญาซื้อขายกันตั้งแต่แรกเมื่อ15มกราคม2525นั้นเมื่อเป็นเช่นนี้สัญญาซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างโจทก์จำเลยจึงไม่เป็นโมฆะเมื่อไม่เป็นโมฆะจึงมิใช่กรณีที่จำเลยได้เงินราคาที่ดินไปเพราะเหตุอย่างใดอย่างหนึ่งซึ่งมิได้มีได้เป็นขึ้นตามมาตรา406วรรค2จึงไม่อาจบังคับกันได้ตามบทบัญญัติลาภมิควรได้ด้วยเหตุนี้จึงไม่มีเหตุที่ศาลฎีกาจะมาถือตามที่โจทก์บรรยายฟ้องว่า"การกระทำของจำเลยเป็นการขายที่ดินให้แก่โจทก์โดยไม่มีมูลจะอ้างได้ตามกฎหมาย"ซึ่งเป็นเรื่องลาภมิควรได้เพราะมิใช่กรณีลาภมิควรได้เลย (7)เมื่อกรณีตามฎีกาฉบับนี้จะปรับด้วยลักษณะละเมิดไม่ได้ลาภมิควรได้ก็ไม่ได้ฉะนั้นในการที่โจทก์จะเรียกเงินค่าซื้อที่ดินคืนจากจำเลยจะปรับด้วยบทบัญญัติใดเล่าดังกล่าวมาในข้อ(4)ถึงกรณีที่ผู้ซื้อถูกรอนสิทธิอันเป็นกรณีที่ผู้ขายไม่ชำระหนี้ให้ต้องตามความประสงค์อันแท้จริงแห่งมูลหนี้เป็นผิดสัญญารอนสิทธิมีบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา475ความว่า"หากมีบุคคลผู้ใดมาก่อการรบกวนขัดสิทธิของผู้ซื้อในอันจะครองทรัพย์สินโดยปรกติสุขเพราะบุคคลผู้นั้นมีสิทธิเหนือทรัพย์สินที่ได้ซื้อขายกันนั้นอยู่ในเวลาซื้อขายก็ดีเพราะความผิดของผู้ขายก็ดีท่านว่าผู้ขายจะต้องรับผิดในผลอันนั้น" สมมติต่อไปว่าถ้านาย ไกรฤกษ์เจ้าของที่ดินมาก่อการรบกวนขัดสิทธิของโจทก์โดยเรียกร้องที่ดินคืนจากโจทก์(ถ้านาย ไกรฤกษ์ไม่รบกวนขัดสิทธิเรียกที่ดินคืนจากโจทก์จำเลยก็ยังไม่ได้โต้แย้งสิทธิของโจทก์)จำเลยผู้ขายก็ต้องรับผิดในผลของการรอนสิทธิ กรณีพิพาทต้องถือว่านาย ไกรฤกษ์มีสิทธิเหนือที่พิพาทในขณะที่ทำการซื้อขายกันเป็นการแน่นอนเพราะเป็นเจ้าของที่ดินโฉนดเลขที่2045นอกจากนี้ยังเป็นความผิดของจำเลยที่ไปขอออกน.ส.3ทับที่ดินโฉนดดังกล่าวอีกด้วยแต่ข้อเท็จจริงก็ไม่ได้ความว่านาย ไกรฤกษ์มาก่อการรบกวนสิทธิของโจทก์ผู้ซื้อประการใดบ้างหรือไม่ข้อเท็จจริงไม่ปรากฏในสำนวน (8)เกี่ยวกับข้อเรียกร้องให้ผู้ขายต้องรับผิดในการรอนสิทธิไม่มีตัวบทกฎหมายบัญญัติไว้ว่ามีอายุความเท่าใดก็คงต้องใช้อายุความทั่วไปคือ10ปี(มาตรา193/30)ซึ่งเมื่อนำมาวินิจฉัยในคดีนี้ผลก็คือคดีของโจทก์ขาดอายุความเรียกร้องเงินค่าซื้อที่ดินคืนเหมือนกัน (9)นอกจากนี้มีปัญหาทางกฎหมายวิธีพิจารณาความตามฟ้องของโจทก์คดีนี้โจทก์ตั้งมูลฟ้องคดีเรียกเงินค่าซื้อที่ดินที่จ่ายให้จำเลยไปคืนโดยอาศัยมูลหนี้ลาภมิควรได้ศาลจะพิพากษาให้คืนเงินโดยอาศัยมูลหนี้ตามสัญญาซื้อขายและปรับด้วยบทบัญญัติว่าด้วยการรอนสิทธิย่อมเป็นการพิพากษานอกฟ้องซึ่งก็ควรที่จะพิพากษายกฟ้องของโจทก์เช่นเดียวกัน ?ไพจิตรปุญญพันธุ์?คำพิพากษา: โจทก์ ฟ้อง ขอให้ บังคับ จำเลย คืนเงิน จำนวน 6,560 บาท พร้อมดอกเบี้ย อัตรา ร้อยละ เจ็ด ครึ่ง ต่อ ปี นับแต่ วันฟ้อง จนกว่า จะ ชำระ เสร็จให้ แก่ โจทก์จำเลย ให้การ ว่า จำเลย ได้ ครอบครอง ที่ดินพิพาท โดย สงบ เปิดเผยด้วย เจตนา เป็น เจ้าของ จน ได้ กรรมสิทธิ์ แล้ว โจทก์ ทราบ ว่า น.ส. 3ของ จำเลย ออก ทับ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 2045 ตั้งแต่ วันที่ 10 กรกฎาคม 2533โจทก์ ฟ้องคดี วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2535 พ้น กำหนด 1 ปี นับแต่ เวลาที่ โจทก์ มีสิทธิ เรียกเงิน คืน และ นับแต่ จ่ายเงิน ค่า เวนคืน ก็ พ้น กำหนด10 ปี คดี โจทก์ ขาดอายุความศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ให้ งดสืบพยาน โจทก์ และ จำเลย พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี นี้ เป็น คดี ที่ ฎีกา ได้ แต่ เฉพาะ ใน ปัญหาข้อกฎหมาย การ วินิจฉัย ปัญหา เช่นว่า นี้ ศาลฎีกา จำต้อง ถือ ตามข้อเท็จจริง ที่ ศาลอุทธรณ์ ได้ วินิจฉัย จาก พยานหลักฐาน ใน สำนวนซึ่ง ข้อเท็จจริง ฟังได้ เป็น ยุติ ตาม ที่ ศาลอุทธรณ์ ได้ วินิจฉัย ว่าเมื่อ วันที่ 15 มกราคม 2525 จำเลย ได้ ขาย ที่ดิน ตาม น.ส. 3 เลขที่ 7ตำบล ปึกเตียน (หนองจอก) อำเภอท่ายาง จังหวัด เพชรบุรี เนื้อที่ 1 ไร่ 2 งาน 56 ตารางวา ให้ แก่ โจทก์ ใน ราคา 6,560 บาท โจทก์ ได้ ชำระเงิน ให้ แก่ จำเลย ใน วัน ทำ สัญญา วันที่ 29 พฤศจิกายน 2532 เจ้าพนักงานที่ดิน จังหวัด เพชรบุรี ตรวจสอบ หลักฐาน แล้ว พบ ว่า ที่ดิน ตาม น.ส. 3ของ จำเลย ออก ทับ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 2045 ของ นาย ไกรฤกษ์ ตียวัฒนฤกษ์ เจ้าพนักงาน ที่ดิน จังหวัด เพชรบุรี ได้ มี หนังสือ แจ้ง ให้กรมชลประทาน ทราบ เมื่อ วันที่ 10 กรกฎาคม 2533 โจทก์ จึง ฟ้อง เรียกเงิน คืน จาก จำเลย เมื่อ วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2535 ปัญหาข้อกฎหมายที่ ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา โจทก์ มี ว่า ฟ้องโจทก์ ขาดอายุความ หรือไม่อายุความ ฟ้องร้อง ใน เรื่อง ลาภมิควรได้ นี้ ได้ มี บัญญัติ ไว้ ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 419 ว่า "ใน เรื่อง ลาภมิควรได้ นั้นท่าน ห้าม มิให้ ฟ้องคดี เมื่อ พ้น กำหนด หนึ่ง ปี นับแต่ เวลา ที่ ฝ่ายผู้เสียหาย รู้ ว่า ตน มีสิทธิ เรียกคืน หรือ เมื่อ พ้น สิบ ปี นับแต่ เวลาที่ สิทธิ นั้น ได้ มี ขึ้น " ตาม บทบัญญัติ มาตรา 419 ดังกล่าว นี้ หมายความว่า ถ้า ผู้เสียหาย รู้ ว่า ตน มีสิทธิ เรียกคืน เกิน 1 ปี แล้ว ถึง แม้จะ ยัง ไม่ พ้น 10 ปี นับแต่ เวลา ที่ สิทธิ นั้น ได้ มี ขึ้น หรือ ถ้าผู้เสียหาย รู้ ว่า ตน มีสิทธิ เรียกคืน ยัง ไม่เกิน 1 ปี แต่ ก็ พ้น 10 ปีนับแต่ เวลา ที่ สิทธิ นั้น ได้ มี ขึ้น ก็ ห้าม มิให้ ผู้เสียหาย ฟ้องคดีเพื่อ เรียกคืน เช่นกัน โจทก์ บรรยายฟ้อง ว่า น.ส. 3 ของ จำเลย ได้ มี การออก เมื่อ วันที่ 15 มกราคม 2525 ซึ่ง เป็น วันเดียว กับ วัน ทำ สัญญา ขายให้ แก่ โจทก์ อันเป็น การแสดง ให้ เห็นว่า จำเลย มี เจตนา ไม่สุจริตมา แต่ เริ่มแรก การกระทำ ของ จำเลย เป็น การ ขาย ที่ดิน ให้ แก่ โจทก์โดย ไม่สุจริต และ ไม่มี มูล อัน จะ อ้าง ได้ ตาม กฎหมาย ตาม คำฟ้อง ของ โจทก์ดังกล่าว แสดง ว่า โจทก์ ได้รับ ว่า สิทธิ ที่ จะ เรียกคืน เงิน ค่าซื้อ ที่ดินจาก จำเลย ของ โจทก์ ได้ มี ขึ้น ตั้งแต่ วัน ทำ สัญญาซื้อขาย คือ วันที่15 มกราคม 2525 ที่ โจทก์ ฎีกา ว่า ถ้า โจทก์ จะ มีสิทธิ ใน การ เรียกเงิน คืน ก็ ควร นับแต่ วันที่ 10 กรกฎาคม 2533 อันเป็น วันที่ เจ้าพนักงานที่ดิน รายงาน เรื่อง น.ส. 3 ของ จำเลย ออก ทับ ที่ดิน มี โฉนด ของ ผู้อื่นให้ กรมชลประทาน ทราบ นั้น จึง ไม่มี เหตุผล ที่ จะ ให้ รับฟัง ได้จาก ข้อเท็จจริง อันเป็น ที่ ยุติ ตาม คำฟ้อง ของ โจทก์ ดังกล่าวจึง ฟังได้ ว่า สิทธิ ที่ จะ เรียกคืน เงิน ค่าซื้อ ที่ดิน จาก จำเลย ของ โจทก์ได้ มี ขึ้น ตั้งแต่ วันที่ 15 มกราคม 2525 โจทก์ ฟ้องคดี นี้ เมื่อ วันที่20 กุมภาพันธ์ 2535 จึง พ้น 10 ปี ฟ้องโจทก์ จึง ขาดอายุความ แล้วที่ ศาลอุทธรณ์ พิพากษา มา นั้น ศาลฎีกา เห็นพ้อง ด้วย ฎีกา ของ โจทก์ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4801/2538กระทรวงการคลังโจทก์นาง สมหวัง แสงไสยจำเลย ป.พ.พ. ม. 419โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยคืนเงินอันเป็นลาภมิควรได้โดยบรรยายฟ้องว่าจำเลยได้ขอออกน.ส.3ทับที่ดินของบุคคลภายนอกวันเดียวกับวันทำสัญญาขายให้แก่โจทก์เป็นการแสดงว่าจำเลยมีเจตนาไม่สุจริตมาแต่เริ่มแรกและโจทก์มีสิทธิที่จะเรียกเงินค่าซื้อที่ดินคืนจากจำเลยตั้งแต่วันดังกล่าวเมื่อโจทก์ฟ้องคดีพ้น10ปีจึงขาดอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา419โจทก์ ฟ้อง ขอให้ บังคับ จำเลย คืนเงิน จำนวน 6,560 บาท พร้อมดอกเบี้ย อัตรา ร้อยละ เจ็ด ครึ่ง ต่อ ปี นับแต่ วันฟ้อง จนกว่า จะ ชำระ เสร็จให้ แก่ โจทก์จำเลย ให้การ ว่า จำเลย ได้ ครอบครอง ที่ดินพิพาท โดย สงบ เปิดเผยด้วย เจตนา เป็น เจ้าของ จน ได้ กรรมสิทธิ์ แล้ว โจทก์ ทราบ ว่า น.ส. 3ของ จำเลย ออก ทับ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 2045 ตั้งแต่ วันที่ 10 กรกฎาคม 2533โจทก์ ฟ้องคดี วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2535 พ้น กำหนด 1 ปี นับแต่ เวลาที่ โจทก์ มีสิทธิ เรียกเงิน คืน และ นับแต่ จ่ายเงิน ค่า เวนคืน ก็ พ้น กำหนด10 ปี คดี โจทก์ ขาดอายุความศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ให้ งดสืบพยาน โจทก์ และ จำเลย พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี นี้ เป็น คดี ที่ ฎีกา ได้ แต่ เฉพาะ ใน ปัญหาข้อกฎหมาย การ วินิจฉัย ปัญหา เช่นว่า นี้ ศาลฎีกา จำต้อง ถือ ตามข้อเท็จจริง ที่ ศาลอุทธรณ์ ได้ วินิจฉัย จาก พยานหลักฐาน ใน สำนวนซึ่ง ข้อเท็จจริง ฟังได้ เป็น ยุติ ตาม ที่ ศาลอุทธรณ์ ได้ วินิจฉัย ว่าเมื่อ วันที่ 15 มกราคม 2525 จำเลย ได้ ขาย ที่ดิน ตาม น.ส. 3 เลขที่ 7ตำบล ปึกเตียน (หนองจอก) อำเภอท่ายาง จังหวัด เพชรบุรี เนื้อที่ 1 ไร่ 2 งาน 56 ตารางวา ให้ แก่ โจทก์ ใน ราคา 6,560 บาท โจทก์ ได้ ชำระเงิน ให้ แก่ จำเลย ใน วัน ทำ สัญญา วันที่ 29 พฤศจิกายน 2532 เจ้าพนักงานที่ดิน จังหวัด เพชรบุรี ตรวจสอบ หลักฐาน แล้ว พบ ว่า ที่ดิน ตาม น.ส. 3ของ จำเลย ออก ทับ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 2045 ของ นาย ไกรฤกษ์ ตียวัฒนฤกษ์ เจ้าพนักงาน ที่ดิน จังหวัด เพชรบุรี ได้ มี หนังสือ แจ้ง ให้กรมชลประทาน ทราบ เมื่อ วันที่ 10 กรกฎาคม 2533 โจทก์ จึง ฟ้อง เรียกเงิน คืน จาก จำเลย เมื่อ วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2535 ปัญหาข้อกฎหมายที่ ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา โจทก์ มี ว่า ฟ้องโจทก์ ขาดอายุความ หรือไม่อายุความ ฟ้องร้อง ใน เรื่อง ลาภมิควรได้ นี้ ได้ มี บัญญัติ ไว้ ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 419 ว่า "ใน เรื่อง ลาภมิควรได้ นั้นท่าน ห้าม มิให้ ฟ้องคดี เมื่อ พ้น กำหนด หนึ่ง ปี นับแต่ เวลา ที่ ฝ่ายผู้เสียหาย รู้ ว่า ตน มีสิทธิ เรียกคืน หรือ เมื่อ พ้น สิบ ปี นับแต่ เวลาที่ สิทธิ นั้น ได้ มี ขึ้น " ตาม บทบัญญัติ มาตรา 419 ดังกล่าว นี้ หมายความว่า ถ้า ผู้เสียหาย รู้ ว่า ตน มีสิทธิ เรียกคืน เกิน 1 ปี แล้ว ถึง แม้จะ ยัง ไม่ พ้น 10 ปี นับแต่ เวลา ที่ สิทธิ นั้น ได้ มี ขึ้น หรือ ถ้าผู้เสียหาย รู้ ว่า ตน มีสิทธิ เรียกคืน ยัง ไม่เกิน 1 ปี แต่ ก็ พ้น 10 ปีนับแต่ เวลา ที่ สิทธิ นั้น ได้ มี ขึ้น ก็ ห้าม มิให้ ผู้เสียหาย ฟ้องคดีเพื่อ เรียกคืน เช่นกัน โจทก์ บรรยายฟ้อง ว่า น.ส. 3 ของ จำเลย ได้ มี การออก เมื่อ วันที่ 15 มกราคม 2525 ซึ่ง เป็น วันเดียว กับ วัน ทำ สัญญา ขายให้ แก่ โจทก์ อันเป็น การแสดง ให้ เห็นว่า จำเลย มี เจตนา ไม่สุจริตมา แต่ เริ่มแรก การกระทำ ของ จำเลย เป็น การ ขาย ที่ดิน ให้ แก่ โจทก์โดย ไม่สุจริต และ ไม่มี มูล อัน จะ อ้าง ได้ ตาม กฎหมาย ตาม คำฟ้อง ของ โจทก์ดังกล่าว แสดง ว่า โจทก์ ได้รับ ว่า สิทธิ ที่ จะ เรียกคืน เงิน ค่าซื้อ ที่ดินจาก จำเลย ของ โจทก์ ได้ มี ขึ้น ตั้งแต่ วัน ทำ สัญญาซื้อขาย คือ วันที่15 มกราคม 2525 ที่ โจทก์ ฎีกา ว่า ถ้า โจทก์ จะ มีสิทธิ ใน การ เรียกเงิน คืน ก็ ควร นับแต่ วันที่ 10 กรกฎาคม 2533 อันเป็น วันที่ เจ้าพนักงานที่ดิน รายงาน เรื่อง น.ส. 3 ของ จำเลย ออก ทับ ที่ดิน มี โฉนด ของ ผู้อื่นให้ กรมชลประทาน ทราบ นั้น จึง ไม่มี เหตุผล ที่ จะ ให้ รับฟัง ได้จาก ข้อเท็จจริง อันเป็น ที่ ยุติ ตาม คำฟ้อง ของ โจทก์ ดังกล่าวจึง ฟังได้ ว่า สิทธิ ที่ จะ เรียกคืน เงิน ค่าซื้อ ที่ดิน จาก จำเลย ของ โจทก์ได้ มี ขึ้น ตั้งแต่ วันที่ 15 มกราคม 2525 โจทก์ ฟ้องคดี นี้ เมื่อ วันที่20 กุมภาพันธ์ 2535 จึง พ้น 10 ปี ฟ้องโจทก์ จึง ขาดอายุความ แล้วที่ ศาลอุทธรณ์ พิพากษา มา นั้น ศาลฎีกา เห็นพ้อง ด้วย ฎีกา ของ โจทก์ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(บรรเทิง มุลพรม-สมาน เวทวินิจ-สมิทธิ์ วราอุบล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1)คดีนี้โจทก์ฟ้องว่าเมื่อวันที่15มกราคม2525จำเลยได้ขายที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์(น.ส.3)เนื้อที่1ไร่2งาน56ตารางวาให้โจทก์ในราคา6,560บาทเพื่อกรมชลประทานใช้ประโยชน์ในการทำคันกั้นน้ำเค็มต่อมาวันที่29พฤศจิกายน2532กรมชลประทานจะทำการจ่ายเงินค่าทดแทนที่ดินให้แก่ราษฎรที่ถูกเวนคืนในเขตชลประทานคันกั้นน้ำเค็มรายของนาย ไกรฤกษ์ ตามที่ดินโฉนดเลขที่2045เมื่อเจ้าหน้าที่ตรวจสอบหลักฐานแล้วปรากฏว่าโฉนดที่ดินเลขที่ดังกล่าวออกทับที่ดินน.ส.3ของจำเลยและเมื่อเจ้าพนักงานที่ดินตรวจสอบหลักฐานโดยละเอียดแล้วพบว่าโฉนดที่ดินดังกล่าวออกเมื่อวันที่30สิงหาคม2461(ร.ศ.137)ส่วนน.ส.3ของจำเลยออกเมื่อวันที่15มกราคม2535(ที่ถูกเป็น15มกราคม2525)ซึ่งเป็นวันเดียวกับการทำสัญญาขายที่ดินให้โจทก์จำเลยมีเจตนาไม่สุจริตมาแต่เริ่มแรกขายที่ดินให้โจทก์โดยไม่มีมูลเหตุอันจะอ้างได้ตามกฎหมายทำให้โจทก์เสียหายขอให้บังคับจำเลยคืนเงินจำนวน6,560บาทพร้อมดอกเบี้ย พึงสังเกตตอนนี้ว่าที่โจทก์ว่า"จำเลยขายที่ดินให้โจทก์โดยไม่มีมูลเหตุอันจะอ้างได้ตามกฎหมาย"นั้นถ้อยคำดังกล่าวเป็นถ้อยคำตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา406อันเป็นมูลหนี้ลาภมิควรได้ทั้งๆที่ตามที่โจทก์อ้างในคำฟ้องนั้นก็เห็นได้ว่าไม่ใช่เรื่องลาภมิควรได้โจทก์เอาถ้อยคำดังกล่าวมาใช้ไม่ตรงกับเรื่องจะพูดได้อย่างไรว่าเมื่อจำเลยขายที่ดินให้โจทก์แล้วก็กลับไปพูดโดยปราศจากหลักเกณฑ์ว่าไม่มีมูลเหตุอันจะอ้างได้ตามกฎหมายเพราะเป็นการอ้างลักษณะสัญญาซื้อขายตามกฎหมายอยู่อย่างชัดๆแต่ศาลฎีกาก็ยังไปถือเอาว่าเป็นเรื่องลาภมิควรได้ดังที่จะกล่าวต่อไปในข้อ(6) จำเลยให้การหลายอย่างหลายประการและตอนท้ายก็ให้การด้วยว่าโจทก์ทราบว่าน.ส.3ของจำเลยออกทับที่ดินโฉนดเลขที่2045ตั้งแต่วันที่10กรกฎาคม2533โจทก์ฟ้องคดีวันที่20กุมภาพันธ์2535พ้นกำหนด1ปีนับแต่เวลาที่โจทก์มีสิทธิเรียกเงินคืนและนับแต่จ่ายเงินค่าเวนคืนก็พ้นกำหนด10ปีคดีโจทก์ขาดอายุความ ที่ว่า"นับแต่เวลาที่โจทก์มีสิทธิเรียกเงินคืน"นั้นก็ตรงกับถ้อยคำในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา419เกี่ยวกับอายุความฟ้องเรียกคืนอันเป็นมูลหนี้ลาภมิควรได้เช่นเดียวกับตามฟ้องของโจทก์เข้ามาอีก ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วเห็นว่าคดีพอวินิจฉัยได้แล้วมีคำสั่งให้งดสืบพยานโจทก์และจำเลยพิพากษายกฟ้องศาลชั้นต้นจะเห็นว่าอย่างไรไม่ทราบเพราะศาลฎีกาไม่ได้ย่อคำพิพากษาของศาลชั้นต้นไว้แต่เข้าใจได้ว่าศาลชั้นต้นเห็นว่าคดีโจทก์ขาดอายุความดังข้อต่อสู้ของจำเลยจึงได้พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนก็คงเป็นเหตุผลอย่างเดียวกันแน่นอนโจทก์จึงได้ฎีกาขึ้นมา ศาลฎีกาถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลอุทธรณ์ได้วินิจฉัยจากพยานหลักฐานในสำนวนว่าข้อเท็จจริงฟังได้เป็นยุติตามที่ศาลอุทธรณ์ได้วินิจฉัยว่าเมื่อวันที่15มกราคม2525จำเลยได้ขายที่ดินตามน.ส.3ให้แก่โจทก์ในราคา6,560บาทโจทก์ได้ชำระเงินในวันทำสัญญาวันที่29พฤศจิกายน2532เจ้าพนักงานที่ดินตรวจสอบหลักฐานแล้วพบว่าที่ดินตามน.ส.3ของจำเลยออกทับที่ดินโฉนดเลขที่2045ของนาย ไกรฤกษ์ เจ้าพนักงานที่ดินได้มีหนังสือแจ้งให้กรมชลประทานทราบเมื่อวันที่10กรกฎาคม2533โจทก์จึงฟ้องเรียกเงินคืนจากจำเลยเมื่อวันที่20กุมภาพันธ์2535ปัญหาข้อกฎหมายที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาโจทก์มีว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ศาลฎีกาเห็นว่าอายุความฟ้องร้องในเรื่องลาภมิควรได้นี้ได้มีบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา419โจทก์บรรยายฟ้องว่าน.ส.3ของจำเลยได้มีการออกเมื่อวันที่15มกราคม2525ซึ่งเป็นวันเดียวกับวันทำสัญญาขายให้แก่โจทก์อันเป็นการแสดงให้เห็นว่าจำเลยมีเจตนาไม่สุจริตมาแต่เริ่มแรกการกระทำของจำเลยเป็นการขายที่ดินให้แก่โจทก์โดยไม่สุจริตและไม่มีมูลอันจะอ้างได้ตามกฎหมายตามฟ้องของโจทก์ดังกล่าวแสดงว่าโจทก์ได้รับว่าสิทธิที่จะเรียกคืนเงินค่าซื้อที่ดินจากจำเลยของโจทก์ได้มีขึ้นตั้งแต่วันทำสัญญาซื้อขายคือวันที่15มกราคม2525ที่โจทก์ฎีกาว่าถ้าโจทก์จะมีสิทธิในการเรียกเงินคืนก็ควรนับแต่วันที่10กรกฎาคม2533อันเป็นวันที่เจ้าพนักงานที่ดินรายงานเรื่องน.ส.3ของจำเลยออกทับที่ดินโฉนดของผู้อื่นให้กรมชลประทานทราบนั้นจึงไม่มีเหตุผลที่จะให้รับฟังได้จากข้อเท็จจริงอันเป็นที่ยุติตามคำฟ้องของโจทก์ดังกล่าวจึงฟังได้ว่าสิทธิที่จะเรียกคืนเงินค่าซื้อที่ดินจากจำเลยของโจทก์ได้มีขึ้นตั้งแต่วันที่15มกราคม2525โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่20กุมภาพันธ์2535จึงพ้น10ปีฟ้องโจทก์ขาดอายุความพิพากษายืน สรุปก็คือในคดีนี้คู่ความคือโจทก์จำเลยก็ดีศาลชั้นต้นก็ดีศาลอุทธรณ์ศาลฎีกาก็ดีต่างก็เห็นกันว่าข้อเท็จจริงในคดีนี้ปรับได้ด้วยข้อกฎหมายลักษณะลาภมิควรได้ด้วยกันทั้งนั้นเป็นพฤติการณ์ที่เป็นการสอดคล้องต้องกันตั้งแต่ต้นจนปลายสุดเริ่มจากที่โจทก์กล่าวในฟ้องว่า"จำเลยขายที่ดินให้โจทก์โดยไม่มีมูลเหตุอันจะอ้างได้ตามกฎหมาย"ซ้ำยังบอกเสียอีกด้วยว่า"ทำให้โจทก์เสียหาย"ทั้งๆที่มูลหนี้ลาภมิควรได้ไม่ใช่เรื่องการทำให้เสียหายเพราะมิใช่มูลหนี้ละเมิดแต่เป็นมูลหนี้ที่บุคคลใดได้มาซึ่งทรัพย์สิ่งใดโดยปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้จำต้องคืนทรัพย์นั้นแก่บุคคลที่เสียเปรียบต่างหากหากจะถือว่าไม่มีมูลเหตุอันจะอ้างได้ตามกฎหมายหรือเสียหายก็เป็นการพูดกันตามความคิดเห็นสามัญสำนึกแบบชาวบ้านคนธรรมดาทั่วไปไม่ใช่อย่างนักกฎหมาย (2)เพื่อประโยชน์ในการศึกษาค้นคว้าและทำความเข้าใจเราลองพิเคราะห์ดูว่าตามข้อเท็จจริงที่ได้ความในคดีนี้จะควรปรับได้ด้วยลักษณะกฎหมายอันเป็นมูลแห่งหนี้ลักษณะใดจะเป็นความรับผิดในมูลหนี้ละเมิดหรือผิดสัญญาหรือลาภมิควรได้หรือมูลหนี้อื่นใดกันแน่จะถือตามฎีกาที่ถือว่าเป็นลาภมิควรได้เป็นการแน่นอนหาได้ไม่เพราะรูปเรื่องรูปกรณีอาจไม่เป็นดังนี้ก็ได้ ถ้า ก. เอาหนังสือของ ข. มาขายให้ ค. โดยจงใจหรือประมาทเลินเล่อก็เป็นการกระทำละเมิดต่อ ข. ในขณะเดียวกันถ้า ก.มาหลอก ค. ว่าเป็นหนังสือของตนอันเป็นผลทำให้ ก. ได้เงินค่าหนังสือไปจาก ค. ก็เป็นการกระทำละเมิดต่อ ค. ด้วยถ้า ก. ไม่ได้กระทำโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่อก็ไม่เป็นการกระทำละเมิดต่อ ข. หรือ ค. (3)คดีตามฎีกาฉบับนี้ได้ความว่าเจ้าพนักงานที่ดินตรวจสอบหลักฐานแล้วพบว่าที่ดินตามน.ส.3ของจำเลยออกทับที่ดินโฉนดเลขที่2045ของนาย ไกรฤกษ์จึงเท่ากับจำเลยเอาที่ดินของนาย ไกรฤกษ์มาทำสัญญาขายให้โจทก์นั่นเองเป็นการกระทำละเมิดต่อนาย ไกรฤกษ์ ส่วนจะเป็นการกระทำละเมิดต่อโจทก์ผู้ซื้อคดีนี้(กระทรวงการคลัง)ด้วยหรือไม่ก็ต้องพิเคราะห์ดูว่าจำเลยได้กระทำต่อสิทธิของโจทก์โดยจงใจหรือประมาทเลินเล่อให้โจทก์ได้รับความเสียหายหรือไม่(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา420)คดีนี้ข้อเท็จจริงได้ความว่าน.ส.3ของจำเลยได้มีการออกเมื่อวันที่15มกราคม2525ซึ่งเป็นวันเดียวกันกับวันทำสัญญาขายให้โจทก์ซึ่งศาลฎีกากลับเห็นเพียงว่าจำเลยมีเจตนาไม่สุจริตมาแต่เริ่มแรกตามที่โจทก์กล่าวในฟ้องการกระทำของจำเลยเป็นการขายที่ดินให้แก่โจทก์โดยไม่สุจริตและไม่มีมูลอ้างได้ตามกฎหมายซึ่งความจริงควรถือว่าเป็นการกระทำโดยทุจริตหลอกลวงโจทก์จนได้ราคาที่ดินอันเป็นทรัพย์สินไปจากโจทก์ทางอาญาย่อมเป็นความผิดฐานฉ้อโกงตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา341เลยทีเดียวเพราะจำเลยได้ปกปิดความที่ควรบอกว่าความจริงเป็นที่ดินมีโฉนดของบุคคลอื่นแต่จำเลยไปขอออกน.ส.3ทับที่ดินพิพาทอีกทีหนึ่งและย่อมเป็นละเมิดทางแพ่งตามมาตรา420เพราะจำเลยน่าจะรู้ว่าที่ดินที่ตนขอออกน.ส.3นั้นเป็นที่ดินของบุคคลอื่นไม่เป็นเพียงการทำกลฉ้อฉลให้โจทก์ทำสัญญาซื้อขายที่ดินพิพาทตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา159เท่านั้นจึงไม่เป็นสัญญาทางแพ่งผูกพันกันเลยทีเดียวเมื่อเป็นหนี้อันเกิดจากมูลละเมิดก็ต้องปรับด้วยบทบัญญัติมูลละเมิดอายุความก็ต้องถือตามมาตรา448วรรค2 (4)อย่างไรก็ดีถ้าหากว่าข้อเท็จจริงในคดีนี้ไม่พอฟังว่าจำเลยได้กระทำโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่ออันเป็นองค์เกณฑ์ตามมาตรา420เพราะแม้จำเลยจะได้ทำสัญญาขายที่ดินพิพาทให้โจทก์วันเดียวกับที่จำเลยขอออกน.ส.3แต่จำเลยอาจไม่รู้ก็ได้ว่าที่ดินตามที่จำเลยขอออกน.ส.3นั้นเป็นที่ดินที่มีโฉนดแล้วก็ได้ข้อเท็จจริงในคดีนี้จึงไม่แจ้งชัดเพราะศาลชั้นต้นสั่งงดสืบพยานโจทก์จำเลย แต่ตามข้อเท็จจริงที่ได้ความดังกล่าว(ที่ดินตามน.ส.3ของจำเลยทับที่ดินโฉนดเลขที่2045ของนาย ไกรฤกษ์)จะถือว่าจำเลยผิดสัญญาซื้อขายที่ดินต่อโจทก์ได้หรือไม่การที่น.ส.3ของจำเลยทับที่ดินโฉนดเลขที่2045อาจถือได้ว่าเป็นกรณีที่จำเลยไม่ปฏิบัติการชำระหนี้ให้ต้องตามความประสงค์อันแท้จริงแห่งมูลหนี้(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา215)ถ้าผิดสัญญาและมีความเสียหายก็ย่อมฟ้องเรียกค่าสินไหมทดแทนหรือเลิกสัญญาเรียกค่าสินไหมทดแทนกันได้ผิดสัญญาอาจไม่เสียหายก็ได้)แต่จะถือว่ากรณีที่จำเลยเอาที่ดินของนาย ไกรฤกษ์มาออกน.ส.3แล้วขายให้โจทก์นั้นจะเป็นการที่ผู้ซื้อคือโจทก์ถูกรอนสิทธิหรือไม่จะได้พิจารณากันในภายหลัง (5)ข้อที่พึงพิจารณาต่อไปก็คือเป็นกรณีลาภมิควรได้ดังที่ศาลฎีกาวินิจฉัยไว้ใช่หรือไม่(ตามฎีกาศาลฎีกาเห็นว่าสิทธิเรียกร้องคือฟ้องของโจทก์ขาดอายุความแล้ว)ถ้าเป็นลาภมิควรได้ก็ต้องปรับบังคับคดีตามลักษณะลาภมิควรได้ถ้าไม่ใช่ก็จะนำบทบัญญัติลักษณะลาภมิควรได้มาใช้บังคับหาได้ไม่เกี่ยวกับกำหนดอายุความตามมาตรา419ก็จะนำมาใช้บังคับไม่ได้เช่นกัน ขอให้ดูอุทาหรณ์ดังต่อไปนี้ก่อน ถ้า ก.ข. ตกลงกันว่าถ้า ข. เอารถยนต์ของ ค. มาขายให้ ก. ได้จะให้ราคาสองแสนบาท ข. จะได้รถยนต์ของ ค. มาโดยวิธีการใดที่ชอบด้วยกฎหมายก็แล้วแต่เรื่องดังนี้สัญญาย่อมใช้บังคับกันได้แน่เพราะไม่มีวัตถุประสงค์เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา150แม้ทรัพย์ที่จะซื้อขายกันนั้นขณะตกลงกันเป็นทรัพย์สินของบุคคลอื่นอยู่ก็ตามทั้งกรณีก็ไม่เกี่ยวกับสิทธิหรืออำนาจของเจ้าของทรัพย์สินตามมาตรา1336แต่เป็นข้อตกลงในสัญญาอันเป็นนิติกรรมระหว่างบุคคล2คนเกี่ยวกับบุคคลภายนอกสัญญาเป็นนิติกรรมสัญญาที่มีเงื่อนไขบังคับก่อนว่า ข. ผู้ขายจะต้องได้รถยนต์ของ ค. โดยชอบก่อนจึงไม่เป็นโมฆะแต่ถ้า ก.ข. ตกลงกันว่าถ้า ข. ลักรถยนต์ของ ค.มาขายให้ ก. ได้จะให้ราคาสองแสนบาทดังนี้สัญญาย่อมเป็นโมฆะแน่เพราะมีวัตถุประสงค์เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย ตามอุทาหรณ์ที่ว่ามานี้เป็นนิติกรรมและการใดๆที่จะตกเป็นโมฆะได้นั้นใช้เฉพาะนิติกรรมเท่านั้นซึ่งคู่สัญญาทั้งสองฝ่ายจะต้องร่วมรู้ถึงวัตถุประสงค์ดังกล่าวด้วยไม่ใช่เพียงฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดรู้เท่านั้น(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1124/2512)เพราะเป็นนิติกรรมสองฝ่ายเมื่อตกเป็นโมฆะแล้วผู้ซื้อย่อมมีสิทธิที่จะได้รับคืนเงินอันเป็นราคาโดยมูลหนี้ลาภมิควรได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา406 ข้อเท็จจริงตามฎีกาฉบับนี้สมมติว่าโจทก์ตกลงกับจำเลยว่าก่อนขายให้จำเลยขอออกน.ส.3ทับที่ดินโฉนดเลขที่2045ของนาย ไกรฤกษ์เสียก่อนก็ดีหรือจำเลยบอกให้โจทก์ทราบว่าน.ส.3นี้ได้ออกทับที่ดินโฉนดเลขที่ดังกล่าวก็ดีนิติกรรมซื้อขายย่อมเป็นโมฆะ (6)แต่ตามคำพิพากษาฎีกาฉบับนี้ก็ไม่มีข้อเท็จจริงที่เป็นการแสดงให้เห็นเลยว่าขณะทำสัญญาซื้อกันโจทก์(กระทรวงการคลัง)ได้ร่วมรู้ว่าที่ดินตามน.ส.3ของจำเลยได้ออกทับที่ดินโฉนดเลขที่2045ของนาย ไกรฤกษ์ กลับมีข้อเท็จจริงที่แสดงให้เห็นว่าโจทก์ไม่รู้ว่ามีข้อเท็จจริงดังกล่าวเพราะตามฟ้องของโจทก์ว่าโฉนดที่ดินดังกล่าวออกเมื่อ30สิงหาคม2461(ร.ศ.137)ส่วนน.ส.3ของจำเลยออกเมื่อ15มกราคม2525ซึ่งเป็นวันเดียวกับการทำสัญญาขายที่ดินพิพาทให้โจทก์เจ้าพนักงานที่ดินเพิ่งจะแจ้งให้กรมชลประทานทราบเมื่อ10กรกฎาคม2533จึงเห็นได้ชัดว่าโจทก์(กระทรวงการคลัง)เพิ่งรู้ภายหลังเมื่อเจ้าพนักงานที่ดินได้แจ้งให้กรมชลประทานทราบแล้วกระทรวงการคลังโจทก์ไม่ได้ร่วมรู้ตั้งแต่ทำสัญญาซื้อขายกันตั้งแต่แรกเมื่อ15มกราคม2525นั้นเมื่อเป็นเช่นนี้สัญญาซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างโจทก์จำเลยจึงไม่เป็นโมฆะเมื่อไม่เป็นโมฆะจึงมิใช่กรณีที่จำเลยได้เงินราคาที่ดินไปเพราะเหตุอย่างใดอย่างหนึ่งซึ่งมิได้มีได้เป็นขึ้นตามมาตรา406วรรค2จึงไม่อาจบังคับกันได้ตามบทบัญญัติลาภมิควรได้ด้วยเหตุนี้จึงไม่มีเหตุที่ศาลฎีกาจะมาถือตามที่โจทก์บรรยายฟ้องว่า"การกระทำของจำเลยเป็นการขายที่ดินให้แก่โจทก์โดยไม่มีมูลจะอ้างได้ตามกฎหมาย"ซึ่งเป็นเรื่องลาภมิควรได้เพราะมิใช่กรณีลาภมิควรได้เลย (7)เมื่อกรณีตามฎีกาฉบับนี้จะปรับด้วยลักษณะละเมิดไม่ได้ลาภมิควรได้ก็ไม่ได้ฉะนั้นในการที่โจทก์จะเรียกเงินค่าซื้อที่ดินคืนจากจำเลยจะปรับด้วยบทบัญญัติใดเล่าดังกล่าวมาในข้อ(4)ถึงกรณีที่ผู้ซื้อถูกรอนสิทธิอันเป็นกรณีที่ผู้ขายไม่ชำระหนี้ให้ต้องตามความประสงค์อันแท้จริงแห่งมูลหนี้เป็นผิดสัญญารอนสิทธิมีบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา475ความว่า"หากมีบุคคลผู้ใดมาก่อการรบกวนขัดสิทธิของผู้ซื้อในอันจะครองทรัพย์สินโดยปรกติสุขเพราะบุคคลผู้นั้นมีสิทธิเหนือทรัพย์สินที่ได้ซื้อขายกันนั้นอยู่ในเวลาซื้อขายก็ดีเพราะความผิดของผู้ขายก็ดีท่านว่าผู้ขายจะต้องรับผิดในผลอันนั้น" สมมติต่อไปว่าถ้านาย ไกรฤกษ์เจ้าของที่ดินมาก่อการรบกวนขัดสิทธิของโจทก์โดยเรียกร้องที่ดินคืนจากโจทก์(ถ้านาย ไกรฤกษ์ไม่รบกวนขัดสิทธิเรียกที่ดินคืนจากโจทก์จำเลยก็ยังไม่ได้โต้แย้งสิทธิของโจทก์)จำเลยผู้ขายก็ต้องรับผิดในผลของการรอนสิทธิ กรณีพิพาทต้องถือว่านาย ไกรฤกษ์มีสิทธิเหนือที่พิพาทในขณะที่ทำการซื้อขายกันเป็นการแน่นอนเพราะเป็นเจ้าของที่ดินโฉนดเลขที่2045นอกจากนี้ยังเป็นความผิดของจำเลยที่ไปขอออกน.ส.3ทับที่ดินโฉนดดังกล่าวอีกด้วยแต่ข้อเท็จจริงก็ไม่ได้ความว่านาย ไกรฤกษ์มาก่อการรบกวนสิทธิของโจทก์ผู้ซื้อประการใดบ้างหรือไม่ข้อเท็จจริงไม่ปรากฏในสำนวน (8)เกี่ยวกับข้อเรียกร้องให้ผู้ขายต้องรับผิดในการรอนสิทธิไม่มีตัวบทกฎหมายบัญญัติไว้ว่ามีอายุความเท่าใดก็คงต้องใช้อายุความทั่วไปคือ10ปี(มาตรา193/30)ซึ่งเมื่อนำมาวินิจฉัยในคดีนี้ผลก็คือคดีของโจทก์ขาดอายุความเรียกร้องเงินค่าซื้อที่ดินคืนเหมือนกัน (9)นอกจากนี้มีปัญหาทางกฎหมายวิธีพิจารณาความตามฟ้องของโจทก์คดีนี้โจทก์ตั้งมูลฟ้องคดีเรียกเงินค่าซื้อที่ดินที่จ่ายให้จำเลยไปคืนโดยอาศัยมูลหนี้ลาภมิควรได้ศาลจะพิพากษาให้คืนเงินโดยอาศัยมูลหนี้ตามสัญญาซื้อขายและปรับด้วยบทบัญญัติว่าด้วยการรอนสิทธิย่อมเป็นการพิพากษานอกฟ้องซึ่งก็ควรที่จะพิพากษายกฟ้องของโจทก์เช่นเดียวกัน ?ไพจิตรปุญญพันธุ์?