คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1746/2536หลักกฎหมาย: คำร้องขอพิจารณาใหม่ของจำเลยอ้างว่า จำเลยไม่ได้อยู่ที่บ้านในระหว่างถูกฟ้องเพราะเดินทางไปประเทศซาอุดีอาระเบีย แสดงว่าจำเลยยังมีภูมิลำเนาอยู่ตามที่ระบุในฟ้อง เจ้าพนักงานเดินหมายส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องตลอดจนคำบังคับให้จำเลยตามภูมิลำเนาดังกล่าว จึงเป็นการส่งโดยชอบแล้ว คำร้องขอพิจารณาใหม่ของจำเลยจะต้องยื่นภายในกำหนดตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 209ทั้งนี้ แม้จะมีพฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้ แต่เมื่อมีการยึดทรัพย์เพื่อบังคับคดีตามคำพิพากษาแล้ว ก็ไม่อาจยื่นคำขอล่าช้าเกินกว่า 6 เดือน นับแต่วันยึดทรัพย์ได้กรณีสืบเนื่องมาจากโจทก์ทั้งสามฟ้องขอให้ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าโจทก์ทั้งสามและจำเลยมีสิทธิครอบครองร่วมกันในที่ดินพิพาท ให้แบ่งที่ดินพิพาทแก่โจทก์ทั้งสามและจำเลยคนละ 1 ส่วน ตามที่คู่ความตกลงกัน ถ้าตกลงกันไม่ได้ว่าใครได้ส่วนไหนก็ให้นำที่ดินพิพาทขายทอดตลาดนำเงินมาแบ่งกัน จำเลยขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณา ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยแพ้คดี จำเลยยื่นคำขอให้พิจารณาใหม่เมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน 2532 โดยอ้างว่าไม่อาจยื่นคำขอได้เร็วกว่านี้เพราะเพิ่งทราบเหตุและเพิ่งเดินทางกลับจากทำพิธีที่ประเทศซาอุดีอาระเบียจำเลยขอคัดค้านคำพิพากษาศาลชั้นต้น เพราะที่ดินพิพาทเป็นของจำเลยแต่ผู้เดียวศาลชั้นต้นสั่งว่า คำร้องขอให้พิจารณาใหม่ของจำเลยมิได้ยื่นภายในกำหนด ให้ยกคำร้องจำเลยอุทธรณ์คำสั่งศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงในเบื้องต้นฟังได้ว่า โจทก์ทั้งสามฟ้องจำเลยแบ่งที่ดินพิพาท จำเลยขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณา ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยแบ่งแยกที่ดินพิพาทออกเป็น 4 ส่วน โดยให้โจทก์ทั้งสามและจำเลยได้รับคนละ 1 ส่วนหากตกลงแบ่งแยกกันไม่ได้ให้นำที่ดินพิพาทออกขายทอดตลาดนำเงินมาแบ่งคนละเท่า ๆ กัน โจทก์ทั้งสามได้ส่งคำบังคับให้จำเลยโดยวิธีปิดคำบังคับ เมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม 2527 และศาลได้ออกหมายบังคับคดี เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2527 โจทก์ทั้งสามนำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์ที่ดินพิพาทเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2527และเจ้าพนักงานบังคับคดีทำการขายทอดตลาดที่ดินพิพาทเมื่อวันที่ 14มกราคม 2528 จำเลยยื่นคำขอพิจารณาใหม่เมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน 2532มีปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยว่า คำขอพิจารณาใหม่ของจำเลยยื่นภายในกำหนดหรือไม่พิเคราะห์แล้ว เห็นว่า ตามคำร้องขอพิจารณาใหม่ จำเลยเพียงแต่อ้างว่าจำเลยไม่ได้อยู่ที่บ้านในระหว่างที่ถูกฟ้องคดีนี้ เพราะจำเลยเดินทางไปประเทศซาอุดีอาระเบีย ซึ่งแสดงว่า จำเลยยังมีภูมิลำเนาตามที่โจทก์ระบุในคำฟ้อง การที่เจ้าพนักงานเดินหมาย ส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องตลอดจนคำบังคับให้จำเลยตามภูมิลำเนาดังกล่าวจึงเป็นการส่งโดยชอบแล้ว ซึ่งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 208 บัญญัติว่า คำขอให้พิจารณาใหม่นั้นให้ยื่นต่อศาลภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่ได้ส่งคำบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่งให้แก่จำเลย อนึ่ง ถ้าคู่ความที่ขาดนัดไม่สามารถยื่นคำขอภายในระยะเวลาที่บัญญัติไว้ข้างบนนี้โดยพฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้คู่ความฝ่ายนั้นอาจยื่นคำขอให้พิจารณาใหม่ได้ภายในกำหนดสิบห้าวันนับแต่วันที่พฤติการณ์นั้นได้สิ้นสุดลง แต่กรณีจะเป็นประการใดก็ตามห้ามมิให้ยื่นคำขอเช่นว่านี้ เมื่อพ้นกำหนดหกเดือนนับแต่วันที่ได้ยึดทรัพย์หรือได้มีการบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่งโดยวิธีอื่นเมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่า เจ้าพนักงานบังคับคดียึดที่ดินพิพาทเพื่อบังคับตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2527และเจ้าพนักงานบังคับคดีทำการขายทอดตลาดที่ดินพิพาทตั้งแต่วันที่ 14 มกราคม 2528 จำเลยมายื่นคำขอพิจารณาใหม่เมื่อวันที่ 21พฤศจิกายน 2532 จึงพ้นกำหนดหกเดือนนับแต่วันที่ได้ยึดทรัพย์ที่จำเลยฎีกาว่า จำเลยยื่นคำขอพิจารณาใหม่ภายใน 15 วันนับแต่วันที่พฤติการณ์นั้นได้สิ้นสุดลงเป็นการชอบแล้วนั้น เห็นว่า แม้จะมีพฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้ จำเลยก็ไม่อาจยื่นคำขอล่าช้าเกิน6 เดือน นับแต่วันยึดทรัพย์ได้ตามบทบัญญัติดังกล่าวข้างต้นที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษา มานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1746/2536นาย ปี เดาะ ลอ มา กับพวกโจทก์นาง แมะ หะยีอุเช็งจำเลย ป.วิ.พ. ม. 208คำร้องขอพิจารณาใหม่ของจำเลยอ้างว่า จำเลยไม่ได้อยู่ที่บ้านในระหว่างถูกฟ้องเพราะเดินทางไปประเทศซาอุดีอาระเบีย แสดงว่าจำเลยยังมีภูมิลำเนาอยู่ตามที่ระบุในฟ้อง เจ้าพนักงานเดินหมายส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องตลอดจนคำบังคับให้จำเลยตามภูมิลำเนาดังกล่าว จึงเป็นการส่งโดยชอบแล้ว คำร้องขอพิจารณาใหม่ของจำเลยจะต้องยื่นภายในกำหนดตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 209ทั้งนี้ แม้จะมีพฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้ แต่เมื่อมีการยึดทรัพย์เพื่อบังคับคดีตามคำพิพากษาแล้ว ก็ไม่อาจยื่นคำขอล่าช้าเกินกว่า 6 เดือน นับแต่วันยึดทรัพย์ได้กรณีสืบเนื่องมาจากโจทก์ทั้งสามฟ้องขอให้ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าโจทก์ทั้งสามและจำเลยมีสิทธิครอบครองร่วมกันในที่ดินพิพาท ให้แบ่งที่ดินพิพาทแก่โจทก์ทั้งสามและจำเลยคนละ 1 ส่วน ตามที่คู่ความตกลงกัน ถ้าตกลงกันไม่ได้ว่าใครได้ส่วนไหนก็ให้นำที่ดินพิพาทขายทอดตลาดนำเงินมาแบ่งกัน จำเลยขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณา ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยแพ้คดี จำเลยยื่นคำขอให้พิจารณาใหม่เมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน 2532 โดยอ้างว่าไม่อาจยื่นคำขอได้เร็วกว่านี้เพราะเพิ่งทราบเหตุและเพิ่งเดินทางกลับจากทำพิธีที่ประเทศซาอุดีอาระเบียจำเลยขอคัดค้านคำพิพากษาศาลชั้นต้น เพราะที่ดินพิพาทเป็นของจำเลยแต่ผู้เดียวศาลชั้นต้นสั่งว่า คำร้องขอให้พิจารณาใหม่ของจำเลยมิได้ยื่นภายในกำหนด ให้ยกคำร้องจำเลยอุทธรณ์คำสั่งศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงในเบื้องต้นฟังได้ว่า โจทก์ทั้งสามฟ้องจำเลยแบ่งที่ดินพิพาท จำเลยขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณา ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยแบ่งแยกที่ดินพิพาทออกเป็น 4 ส่วน โดยให้โจทก์ทั้งสามและจำเลยได้รับคนละ 1 ส่วนหากตกลงแบ่งแยกกันไม่ได้ให้นำที่ดินพิพาทออกขายทอดตลาดนำเงินมาแบ่งคนละเท่า ๆ กัน โจทก์ทั้งสามได้ส่งคำบังคับให้จำเลยโดยวิธีปิดคำบังคับ เมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม 2527 และศาลได้ออกหมายบังคับคดี เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2527 โจทก์ทั้งสามนำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์ที่ดินพิพาทเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2527และเจ้าพนักงานบังคับคดีทำการขายทอดตลาดที่ดินพิพาทเมื่อวันที่ 14มกราคม 2528 จำเลยยื่นคำขอพิจารณาใหม่เมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน 2532มีปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยว่า คำขอพิจารณาใหม่ของจำเลยยื่นภายในกำหนดหรือไม่พิเคราะห์แล้ว เห็นว่า ตามคำร้องขอพิจารณาใหม่ จำเลยเพียงแต่อ้างว่าจำเลยไม่ได้อยู่ที่บ้านในระหว่างที่ถูกฟ้องคดีนี้ เพราะจำเลยเดินทางไปประเทศซาอุดีอาระเบีย ซึ่งแสดงว่า จำเลยยังมีภูมิลำเนาตามที่โจทก์ระบุในคำฟ้อง การที่เจ้าพนักงานเดินหมาย ส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องตลอดจนคำบังคับให้จำเลยตามภูมิลำเนาดังกล่าวจึงเป็นการส่งโดยชอบแล้ว ซึ่งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 208 บัญญัติว่า คำขอให้พิจารณาใหม่นั้นให้ยื่นต่อศาลภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่ได้ส่งคำบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่งให้แก่จำเลย อนึ่ง ถ้าคู่ความที่ขาดนัดไม่สามารถยื่นคำขอภายในระยะเวลาที่บัญญัติไว้ข้างบนนี้โดยพฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้คู่ความฝ่ายนั้นอาจยื่นคำขอให้พิจารณาใหม่ได้ภายในกำหนดสิบห้าวันนับแต่วันที่พฤติการณ์นั้นได้สิ้นสุดลง แต่กรณีจะเป็นประการใดก็ตามห้ามมิให้ยื่นคำขอเช่นว่านี้ เมื่อพ้นกำหนดหกเดือนนับแต่วันที่ได้ยึดทรัพย์หรือได้มีการบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่งโดยวิธีอื่นเมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่า เจ้าพนักงานบังคับคดียึดที่ดินพิพาทเพื่อบังคับตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2527และเจ้าพนักงานบังคับคดีทำการขายทอดตลาดที่ดินพิพาทตั้งแต่วันที่ 14 มกราคม 2528 จำเลยมายื่นคำขอพิจารณาใหม่เมื่อวันที่ 21พฤศจิกายน 2532 จึงพ้นกำหนดหกเดือนนับแต่วันที่ได้ยึดทรัพย์ที่จำเลยฎีกาว่า จำเลยยื่นคำขอพิจารณาใหม่ภายใน 15 วันนับแต่วันที่พฤติการณ์นั้นได้สิ้นสุดลงเป็นการชอบแล้วนั้น เห็นว่า แม้จะมีพฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้ จำเลยก็ไม่อาจยื่นคำขอล่าช้าเกิน6 เดือน นับแต่วันยึดทรัพย์ได้ตามบทบัญญัติดังกล่าวข้างต้นที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษา มานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(บุญส่ง วรรณกลาง-สะสม สิริเจริญสุข-ประพัฒน์ อุชุภาพ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำขอพิจารณาใหม่หลังจากที่ศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งให้คู่ความฝ่ายที่ขาดนัดแพ้คดีแล้วจะต้องยื่นภายในกำหนดเวลาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 208 วรรคแรก ซึ่งบัญญัติไว้ว่า คำขอให้พิจารณาใหม่นั้นให้ยื่นต่อศาลภายในกำหนดสิบห้าวันนับจากวันที่ได้ส่งคำบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่งให้แก่จำเลยแต่ถ้าศาลได้กำหนดการอย่างใด ๆ เพื่อส่งคำบังคับเช่นว่านี้โดยส่งหมายธรรมดาหรือโดยวิธีอื่นแทนจะต้องได้มีการปฏิบัติตามคำกำหนดนั้นแล้ว อนึ่งถ้าคู่ความที่ขาดนัดไม่สามารถยื่นคำขอภายในระยะเวลาที่บัญญัติไว้ข้างบนนี้โดยพฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้ คู่ความฝ่ายนั้นอาจยื่นคำขอให้พิจารณาใหม่ได้ภายในกำหนดสิบห้าวัน นับแต่วันที่พฤติการณ์นั้นได้สิ้นสุดลง แต่กรณีจะเป็นอย่างไรก็ตามห้ามมิให้ยื่นคำขอเช่นว่านี้เมื่อพ้นกำหนดหกเดือนนับแต่วันที่ได้ยึดทรัพย์หรือได้มีการบังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่งโดยวิธีอื่น ความในบทบัญญัติดังกล่าวพอแยกทำความเข้าใจได้ดังนี้ 1. คำขอพิจารณาให้ยื่นต่อศาลภายใน 15 วันนับจากวันที่ได้ส่งคำบังคับให้แก่จำเลยโดยชอบด้วยกฎหมายตามบทบัญญัติว่าด้วยการส่งคำคู่ความหรือเอกสาร กล่าวคือหากเป็นการส่งโดยวิธีปิดหมายก็ต้องพ้นระยะเวลา 15 วัน หรือตามที่ศาลกำหนดเสียก่อน หรือศาลอาจจะสั่งให้ส่งคำบังคับโดยวิธีปิดประกาศหน้าศาล หรือประกาศหนังสือพิมพ์แล้วกำหนดไว้ว่าให้มีผลเมื่อใดก็จะต้องมีการปฏิบัติให้ครบถ้วนเสียก่อน ระยะเวลา 15 วันนี้ จึงจะเริ่มนับและเริ่มนับจากวันที่การส่งคำบังคับมีผลมิใช่นับจากวันที่สิ้นกำหนดตามคำบังคับดังนั้น ระยะเวลาตามข้อนี้จะเริ่มนับเมื่อมีการส่งคำบังคับโดยชอบแล้วเท่านั้น เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3064/2526 ส่งคำบังคับให้จำเลยโดยวิธีปิดหมาย วันที่ 17 ธันวาคม 2524 ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 79 ถือว่าจำเลยทราบคำบังคับหลังจากล่วงพ้นไปแล้ว 15 วัน คือวันที่ 1 มกราคม 2525จึงยื่นคำขอพิจารณาใหม่ได้ภายใน 15 วัน ซึ่งครบในวันที่ 16 มกราคม2525 จำเลยยื่นคำขอวันที่ 28 มกราคม 2525 จึงพ้น 15 วัน 2. หากไม่สามารถยื่นคำขอภายในเวลาตามข้อ 1 ได้ เพราะมีพฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้ คู่ความอาจยื่นคำขอได้ภายใน15 วัน นับแต่วันที่พฤติการณ์นอกเหนือนั้นได้สิ้นสุดลง พฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้หมายถึงเหตุใด ๆ ที่ทำให้ผู้ขาดนัดไม่สามารถยื่นคำขอพิจารณาใหม่ภายในกำหนดตามข้อ 1 ได้ ส่วนคำว่า "พฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้สิ้นสุดลง" ก็หมายความถึงเหตุที่ทำให้ผู้ขาดนัดไม่สามารถยื่นคำขอได้นั้นหมดไป พฤติการณ์อย่างไรที่ถือว่าเป็นพฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้ มีคำพิพากษาฎีกาตัดสินเป็นแนวทางดังนี้ 1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 42/2506 จำเลยไปอยู่ต่างประเทศไม่ทราบว่าถูกฟ้องคดี จนศาลพิพากษาให้แพ้คดี 2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1296/2510 ในการส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้องเอกสารต่าง ๆ ให้จำเลยใช้วิธีประกาศหนังสือพิมพ์ตลอดมาจนยึดทรัพย์ บ้านของจำเลยอยู่ห่างไกล ไม่มีหนังสือพิมพ์อ่านเมื่อทราบก็ขอพิจารณาใหม่ภายใน 7 วัน นับแต่ทราบได้ 3. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2578/2531 จำเลยขอพิจารณาใหม่ อ้างว่าย้ายภูมิลำเนาไปอยู่ที่อื่นก่อนฟ้อง 3 ปีเศษ ซึ่งอาจสืบหาที่อยู่ใหม่ได้ง่าย แต่โจทก์ขอให้ปิดประกาศหนังสือพิมพ์ การส่งหมายเรียก และสำเนาคำฟ้อง กับปิดประกาศหน้าศาลจำเลยเพิ่งทราบว่าถูกฟ้องและศาลออกคำบังคับ ไม่มีผู้แจ้งให้ทราบ จำเลยไปตรวจดูที่ศาลวันที่ 18 พฤศจิกายน 2528 ยื่นคำขอพิจารณาใหม่ วันที่ 2 ธันวาคม2528 อยู่ภายใน 15 วัน นับแต่วันที่พฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้สิ้นสุดลง 4. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6111/2531 จำเลยที่ 3 อ้างในคำร้องว่า ไปรับราชการที่อื่นไม่ใช่ภูมิลำเนาที่มีการส่งสำเนาคำฟ้องหมายนัด และคำบังคับ เพิ่งทราบเรื่องถูกฟ้องและคำบังคับเมื่อพ้น 15 วัน นับแต่วันที่ได้ส่งคำบังคับ ถ้าเป็นจริงดังที่อ้างก็เป็นกรณีจำเลยที่ 3 ไม่สามารถยื่นคำขอพิจารณาใหม่ได้ภายในกำหนดได้โดยมีพฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้ 5. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2322-2324/2533 คำขอพิจารณาใหม่ของจำเลยอ้างว่าไม่ทราบว่าถูกฟ้อง เพราะ ว. ลูกจ้างของจำเลยซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่แผนกไปรษณีย์ทุจริตช่วยเหลือโจทก์ยึดหน่วงหมายเรียกสำเนาคำฟ้องไว้ไม่ส่งให้หน่วยงานของจำเลยที่รับผิดชอบ เพื่อไม่ให้จำเลยมีโอกาสต่อสู้คดี คำขอของจำเลยเป็นการอ้างว่าไม่สามารถยื่นคำขอได้ภายในกำหนดเพราะเหตุนอกเหนือไม่อาจบังคับได้ ศาลจะต้องรับคำขอไว้พิจารณาต่อไป 3. กรณีจะเป็นอย่างไรก็ตาม ห้ามมิให้ขอพิจารณาใหม่เมื่อพ้น 6 เดือน นับแต่วันยึดทรัพย์ หรือมีการบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่งโดยวิธีอื่น กรณีตามข้อ 3 นี้ เป็นการกำหนดขึ้นมาเพื่อตัดปัญหาความเกี่ยวพันกันกับระยะเวลาตามข้อ 2 กล่าวคือหากพฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้ยังไม่สิ้นสุดลงหรือสิ้นสุดลงแล้วแต่ยังไม่พ้น 15 วัน ถ้าระยะเวลาตามข้อ 3 พ้นไปแล้วก็ห้ามขอพิจารณาใหม่เช่นกัน สำหรับกรณีตามข้อ 1 คงไม่เกี่ยวข้องกับข้อ 3เพราะหากยังไม่สามารถส่งคำบังคับโดยชอบก็ยังไม่อาจที่จะดำเนินการบังคับคดีตามข้อ 3 ได้ ระยะเวลา 6 เดือน นี้นับตั้งแต่ยึดทรัพย์หรือบังคับคดีโดยวิธีอื่น มิใช่นับแต่วันขายทอดตลาดทรัพย์ที่ยึด ตามคำพิพากษาฎีกาที่หมายเหตุนี้จำเลยอ้างว่าไม่ได้อยู่บ้านในระหว่างที่ถูกฟ้องคดี เพราะเดินทางไปต่างประเทศ แต่ศาลก็ได้วินิจฉัยว่าจำเลยยังมีภูมิลำเนาอยู่ตามฟ้อง การส่งหมายเรียก สำเนาคำฟ้อง คำบังคับจึงชอบด้วยกฎหมาย เหตุที่จำเลยยกขึ้นอ้างเป็นพฤติการณ์พิเศษอย่างหนึ่งที่ทำให้จำเลยไม่อาจยื่นคำขอพิจารณาใหม่ได้ภายใน 15 วัน นับแต่วันส่งคำบังคับ แต่คดีนี้ได้มีการยึดทรัพย์อันเป็นการบังคับคดีแล้ว แม้จำเลยจะยื่นคำขอพิจารณาใหม่ยังไม่พ้น15 วัน นับแต่พฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้สิ้นสุดลงก็ตามแต่เมื่อนับตั้งแต่วันยึดทรัพย์เกิน 6 เดือน ก็ต้องห้ามเช่นกันซึ่งก็เคยมีคำพิพากษาฎีกาก่อนหน้านี้เช่น 1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3153/2533 พนักงานเดินหมายปิดคำบังคับณ ภูมิลำเนาของจำเลยที่ 4 ตามคำสั่งศาลชั้นต้น เมื่อวันที่ 12ธันวาคม 2527 ถือได้ว่าการส่งคำบังคับให้แก่จำเลยที่ 4 โดยชอบแล้วเจ้าพนักงานบังคับคดีไปยึดทรัพย์ของจำเลยที่ 4 วันที่ 15 กรกฎาคม2530 จำเลยที่ 4 ยื่นคำขอพิจารณาใหม่วันที่ 12 กรกฎาคม 2531พ้นกำหนด 6 เดือน นับแต่วันยึดทรัพย์ ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 208 2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1240/2531 เจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์ที่จำเลยเป็นหุ้นส่วน เมื่อวันที่ 17 มีนาคม 2525 จำเลยยื่นคำขอพิจารณาใหม่วันที่ 8 ธันวาคม 2526 อันเป็นเวลาที่พ้นกำหนด6 เดือน นับแต่วันที่เจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 208 ทั้งกรณีมิใช่การบังคับคดีโดยวิธีอื่นแต่เป็นการบังคับคดีโดยการยึดทรัพย์ส่วนการขายทอดตลาดก็เป็นการสืบเนื่องมาจากการยึดทรัพย์นั่นเองระยะเวลา 6 เดือน ต้องนับแต่วันยึดทรัพย์มิใช่นับจากวันขายทอดตลาด อย่างไรก็ตามระยะเวลาที่กำหนดไว้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 208 วรรคแรก นี้ จะต้องเป็นกรณีที่มีการส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้อง หรือคำบังคับโดยชอบเท่านั้น แต่ถ้าเป็นการส่งโดยไม่ชอบระยะเวลาดังกล่าวจะนำมาตัดสิทธิมิให้ขอพิจารณาใหม่ไม่ได้ คำพิพากษาฎีกาที่หมายเหตุนี้ตอนต้นก็ได้วินิจฉัยว่ามีการส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้อง และคำบังคับแล้วโดยชอบ นอกจากนี้ยังมีคำพิพากษาฎีกาวินิจฉัยไว้ดังเช่น 1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 155/2527 เจ้าพนักงานศาลส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้อง และคำบังคับโดยส่งและปิดที่บ้านคนละหลังกับบ้านของจำเลย ถือไม่ได้ว่าได้ส่งคำบังคับโดยชอบ จำเลยมีสิทธิขอพิจารณาใหม่เมื่อใดก็ได้ ไม่อยู่ในบังคับของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 208 แม้จำเลยมิได้ยกปัญหาการสั่งไม่ชอบขึ้นฎีกา ศาลฎีกายกขึ้นวินิจฉัยเองได้ 2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 280/2530 ศาลชั้นต้นมิได้สั่งให้ส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้องให้แก่จำเลยโดยวิธีปิดหมาย แต่เจ้าพนักงานกลับส่งโดยวิธีปิดหมายจึงเป็นการไม่ชอบรายงานการส่งหมายของเจ้าพนักงานก็ขัดแย้งกัน กล่าวคือ ครั้งแรก รายงานว่าปิดหมายไว้ที่บ้านของจำเลย แต่ครั้งหลังซึ่งห่างกันเพียงเดือนเศษรายงานว่าจำเลยรื้อเรือนและไปอยู่ที่อื่นหลายเดือนแล้ว ต้องถือว่าศาลยังไม่ได้ส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องให้จำเลย กระบวนพิจารณาของศาลชั้นต้นตั้งแต่ส่งหมายเรียก สำเนาคำฟ้องไม่ชอบไม่มีผลตามกฎหมายจำเลยยื่นคำขอพิจารณาใหม่เมื่อพ้นกำหนดหกเดือนนับแต่วันยึดทรัพย์แต่เมื่อปรากฏว่าการส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องแก่จำเลยไม่ชอบด้วยกฎหมาย ซึ่งกรณีที่มิได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งในข้อที่มุ่งหมายจะยังให้การเป็นไปด้วยความยุติธรรมและเป็นข้อกฎหมายที่เกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลฎีกามีอำนาจยกคำพิพากษาศาลชั้นต้น และศาลอุทธรณ์ให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาส่งหมายเรียก และสำเนาคำฟ้องแก่จำเลยให้ถูกต้องแล้วพิจารณาพิพากษาใหม่ได้ มีข้อที่น่าสังเกตว่า คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 155/2527 ศาลวินิจฉัยว่า ขอพิจารณาใหม่เมื่อใดก็ได้ ส่วนคำพิพากษาศาลฎีกาที่280/2530 ศาลฎีกาวินิจฉัยโดยอาศัยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 243 ประกอบกับมาตรา 247 ยกคำพิพากษาศาลชั้นต้น และศาลอุทธรณ์แล้วให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่ ตั้งแต่แรกที่ส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้อง ทั้ง ๆ ที่ฎีกาทั้งสองมีการส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้อง ไม่ชอบตั้งแต่แรก ซึ่งผลอาจแตกต่างกันบ้างเล็กน้อยเพราะหากศาลอนุญาตให้พิจารณาคดีใหม่ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 209 วรรคสอง ให้ศาลพิจารณาคดีใหม่ตั้งแต่เวลาที่ขาดนัดกล่าวคือกระบวนพิจารณาก่อนนั้นใช้ได้ แต่กระบวนพิจารณาหลังจากขาดนัดต้องพิจารณาใหม่ เช่น หากจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การด้วยเมื่อศาลอนุญาตให้พิจารณาใหม่ ก็จะกำหนดเวลาให้จำเลยให้การไปเลยไม่ต้องส่งหมายเรียก สำเนาคำฟ้องใหม่ สมกุมชาดคำพิพากษา: กรณีสืบเนื่องมาจากโจทก์ทั้งสามฟ้องขอให้ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าโจทก์ทั้งสามและจำเลยมีสิทธิครอบครองร่วมกันในที่ดินพิพาท ให้แบ่งที่ดินพิพาทแก่โจทก์ทั้งสามและจำเลยคนละ 1 ส่วน ตามที่คู่ความตกลงกัน ถ้าตกลงกันไม่ได้ว่าใครได้ส่วนไหนก็ให้นำที่ดินพิพาทขายทอดตลาดนำเงินมาแบ่งกัน จำเลยขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณา ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยแพ้คดี จำเลยยื่นคำขอให้พิจารณาใหม่เมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน 2532 โดยอ้างว่าไม่อาจยื่นคำขอได้เร็วกว่านี้เพราะเพิ่งทราบเหตุและเพิ่งเดินทางกลับจากทำพิธีที่ประเทศซาอุดีอาระเบียจำเลยขอคัดค้านคำพิพากษาศาลชั้นต้น เพราะที่ดินพิพาทเป็นของจำเลยแต่ผู้เดียวศาลชั้นต้นสั่งว่า คำร้องขอให้พิจารณาใหม่ของจำเลยมิได้ยื่นภายในกำหนด ให้ยกคำร้องจำเลยอุทธรณ์คำสั่งศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงในเบื้องต้นฟังได้ว่า โจทก์ทั้งสามฟ้องจำเลยแบ่งที่ดินพิพาท จำเลยขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณา ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยแบ่งแยกที่ดินพิพาทออกเป็น 4 ส่วน โดยให้โจทก์ทั้งสามและจำเลยได้รับคนละ 1 ส่วนหากตกลงแบ่งแยกกันไม่ได้ให้นำที่ดินพิพาทออกขายทอดตลาดนำเงินมาแบ่งคนละเท่า ๆ กัน โจทก์ทั้งสามได้ส่งคำบังคับให้จำเลยโดยวิธีปิดคำบังคับ เมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม 2527 และศาลได้ออกหมายบังคับคดี เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2527 โจทก์ทั้งสามนำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์ที่ดินพิพาทเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2527และเจ้าพนักงานบังคับคดีทำการขายทอดตลาดที่ดินพิพาทเมื่อวันที่ 14มกราคม 2528 จำเลยยื่นคำขอพิจารณาใหม่เมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน 2532มีปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยว่า คำขอพิจารณาใหม่ของจำเลยยื่นภายในกำหนดหรือไม่พิเคราะห์แล้ว เห็นว่า ตามคำร้องขอพิจารณาใหม่ จำเลยเพียงแต่อ้างว่าจำเลยไม่ได้อยู่ที่บ้านในระหว่างที่ถูกฟ้องคดีนี้ เพราะจำเลยเดินทางไปประเทศซาอุดีอาระเบีย ซึ่งแสดงว่า จำเลยยังมีภูมิลำเนาตามที่โจทก์ระบุในคำฟ้อง การที่เจ้าพนักงานเดินหมาย ส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องตลอดจนคำบังคับให้จำเลยตามภูมิลำเนาดังกล่าวจึงเป็นการส่งโดยชอบแล้ว ซึ่งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 208 บัญญัติว่า คำขอให้พิจารณาใหม่นั้นให้ยื่นต่อศาลภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่ได้ส่งคำบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่งให้แก่จำเลย อนึ่ง ถ้าคู่ความที่ขาดนัดไม่สามารถยื่นคำขอภายในระยะเวลาที่บัญญัติไว้ข้างบนนี้โดยพฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้คู่ความฝ่ายนั้นอาจยื่นคำขอให้พิจารณาใหม่ได้ภายในกำหนดสิบห้าวันนับแต่วันที่พฤติการณ์นั้นได้สิ้นสุดลง แต่กรณีจะเป็นประการใดก็ตามห้ามมิให้ยื่นคำขอเช่นว่านี้ เมื่อพ้นกำหนดหกเดือนนับแต่วันที่ได้ยึดทรัพย์หรือได้มีการบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่งโดยวิธีอื่นเมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่า เจ้าพนักงานบังคับคดียึดที่ดินพิพาทเพื่อบังคับตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2527และเจ้าพนักงานบังคับคดีทำการขายทอดตลาดที่ดินพิพาทตั้งแต่วันที่ 14 มกราคม 2528 จำเลยมายื่นคำขอพิจารณาใหม่เมื่อวันที่ 21พฤศจิกายน 2532 จึงพ้นกำหนดหกเดือนนับแต่วันที่ได้ยึดทรัพย์ที่จำเลยฎีกาว่า จำเลยยื่นคำขอพิจารณาใหม่ภายใน 15 วันนับแต่วันที่พฤติการณ์นั้นได้สิ้นสุดลงเป็นการชอบแล้วนั้น เห็นว่า แม้จะมีพฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้ จำเลยก็ไม่อาจยื่นคำขอล่าช้าเกิน6 เดือน นับแต่วันยึดทรัพย์ได้ตามบทบัญญัติดังกล่าวข้างต้นที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษา มานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1746/2536นาย ปี เดาะ ลอ มา กับพวกโจทก์นาง แมะ หะยีอุเช็งจำเลย ป.วิ.พ. ม. 208คำร้องขอพิจารณาใหม่ของจำเลยอ้างว่า จำเลยไม่ได้อยู่ที่บ้านในระหว่างถูกฟ้องเพราะเดินทางไปประเทศซาอุดีอาระเบีย แสดงว่าจำเลยยังมีภูมิลำเนาอยู่ตามที่ระบุในฟ้อง เจ้าพนักงานเดินหมายส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องตลอดจนคำบังคับให้จำเลยตามภูมิลำเนาดังกล่าว จึงเป็นการส่งโดยชอบแล้ว คำร้องขอพิจารณาใหม่ของจำเลยจะต้องยื่นภายในกำหนดตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 209ทั้งนี้ แม้จะมีพฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้ แต่เมื่อมีการยึดทรัพย์เพื่อบังคับคดีตามคำพิพากษาแล้ว ก็ไม่อาจยื่นคำขอล่าช้าเกินกว่า 6 เดือน นับแต่วันยึดทรัพย์ได้กรณีสืบเนื่องมาจากโจทก์ทั้งสามฟ้องขอให้ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าโจทก์ทั้งสามและจำเลยมีสิทธิครอบครองร่วมกันในที่ดินพิพาท ให้แบ่งที่ดินพิพาทแก่โจทก์ทั้งสามและจำเลยคนละ 1 ส่วน ตามที่คู่ความตกลงกัน ถ้าตกลงกันไม่ได้ว่าใครได้ส่วนไหนก็ให้นำที่ดินพิพาทขายทอดตลาดนำเงินมาแบ่งกัน จำเลยขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณา ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยแพ้คดี จำเลยยื่นคำขอให้พิจารณาใหม่เมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน 2532 โดยอ้างว่าไม่อาจยื่นคำขอได้เร็วกว่านี้เพราะเพิ่งทราบเหตุและเพิ่งเดินทางกลับจากทำพิธีที่ประเทศซาอุดีอาระเบียจำเลยขอคัดค้านคำพิพากษาศาลชั้นต้น เพราะที่ดินพิพาทเป็นของจำเลยแต่ผู้เดียวศาลชั้นต้นสั่งว่า คำร้องขอให้พิจารณาใหม่ของจำเลยมิได้ยื่นภายในกำหนด ให้ยกคำร้องจำเลยอุทธรณ์คำสั่งศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงในเบื้องต้นฟังได้ว่า โจทก์ทั้งสามฟ้องจำเลยแบ่งที่ดินพิพาท จำเลยขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณา ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยแบ่งแยกที่ดินพิพาทออกเป็น 4 ส่วน โดยให้โจทก์ทั้งสามและจำเลยได้รับคนละ 1 ส่วนหากตกลงแบ่งแยกกันไม่ได้ให้นำที่ดินพิพาทออกขายทอดตลาดนำเงินมาแบ่งคนละเท่า ๆ กัน โจทก์ทั้งสามได้ส่งคำบังคับให้จำเลยโดยวิธีปิดคำบังคับ เมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม 2527 และศาลได้ออกหมายบังคับคดี เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2527 โจทก์ทั้งสามนำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์ที่ดินพิพาทเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2527และเจ้าพนักงานบังคับคดีทำการขายทอดตลาดที่ดินพิพาทเมื่อวันที่ 14มกราคม 2528 จำเลยยื่นคำขอพิจารณาใหม่เมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน 2532มีปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยว่า คำขอพิจารณาใหม่ของจำเลยยื่นภายในกำหนดหรือไม่พิเคราะห์แล้ว เห็นว่า ตามคำร้องขอพิจารณาใหม่ จำเลยเพียงแต่อ้างว่าจำเลยไม่ได้อยู่ที่บ้านในระหว่างที่ถูกฟ้องคดีนี้ เพราะจำเลยเดินทางไปประเทศซาอุดีอาระเบีย ซึ่งแสดงว่า จำเลยยังมีภูมิลำเนาตามที่โจทก์ระบุในคำฟ้อง การที่เจ้าพนักงานเดินหมาย ส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องตลอดจนคำบังคับให้จำเลยตามภูมิลำเนาดังกล่าวจึงเป็นการส่งโดยชอบแล้ว ซึ่งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 208 บัญญัติว่า คำขอให้พิจารณาใหม่นั้นให้ยื่นต่อศาลภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่ได้ส่งคำบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่งให้แก่จำเลย อนึ่ง ถ้าคู่ความที่ขาดนัดไม่สามารถยื่นคำขอภายในระยะเวลาที่บัญญัติไว้ข้างบนนี้โดยพฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้คู่ความฝ่ายนั้นอาจยื่นคำขอให้พิจารณาใหม่ได้ภายในกำหนดสิบห้าวันนับแต่วันที่พฤติการณ์นั้นได้สิ้นสุดลง แต่กรณีจะเป็นประการใดก็ตามห้ามมิให้ยื่นคำขอเช่นว่านี้ เมื่อพ้นกำหนดหกเดือนนับแต่วันที่ได้ยึดทรัพย์หรือได้มีการบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่งโดยวิธีอื่นเมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่า เจ้าพนักงานบังคับคดียึดที่ดินพิพาทเพื่อบังคับตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2527และเจ้าพนักงานบังคับคดีทำการขายทอดตลาดที่ดินพิพาทตั้งแต่วันที่ 14 มกราคม 2528 จำเลยมายื่นคำขอพิจารณาใหม่เมื่อวันที่ 21พฤศจิกายน 2532 จึงพ้นกำหนดหกเดือนนับแต่วันที่ได้ยึดทรัพย์ที่จำเลยฎีกาว่า จำเลยยื่นคำขอพิจารณาใหม่ภายใน 15 วันนับแต่วันที่พฤติการณ์นั้นได้สิ้นสุดลงเป็นการชอบแล้วนั้น เห็นว่า แม้จะมีพฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้ จำเลยก็ไม่อาจยื่นคำขอล่าช้าเกิน6 เดือน นับแต่วันยึดทรัพย์ได้ตามบทบัญญัติดังกล่าวข้างต้นที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษา มานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(บุญส่ง วรรณกลาง-สะสม สิริเจริญสุข-ประพัฒน์ อุชุภาพ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำขอพิจารณาใหม่หลังจากที่ศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งให้คู่ความฝ่ายที่ขาดนัดแพ้คดีแล้วจะต้องยื่นภายในกำหนดเวลาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 208 วรรคแรก ซึ่งบัญญัติไว้ว่า คำขอให้พิจารณาใหม่นั้นให้ยื่นต่อศาลภายในกำหนดสิบห้าวันนับจากวันที่ได้ส่งคำบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่งให้แก่จำเลยแต่ถ้าศาลได้กำหนดการอย่างใด ๆ เพื่อส่งคำบังคับเช่นว่านี้โดยส่งหมายธรรมดาหรือโดยวิธีอื่นแทนจะต้องได้มีการปฏิบัติตามคำกำหนดนั้นแล้ว อนึ่งถ้าคู่ความที่ขาดนัดไม่สามารถยื่นคำขอภายในระยะเวลาที่บัญญัติไว้ข้างบนนี้โดยพฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้ คู่ความฝ่ายนั้นอาจยื่นคำขอให้พิจารณาใหม่ได้ภายในกำหนดสิบห้าวัน นับแต่วันที่พฤติการณ์นั้นได้สิ้นสุดลง แต่กรณีจะเป็นอย่างไรก็ตามห้ามมิให้ยื่นคำขอเช่นว่านี้เมื่อพ้นกำหนดหกเดือนนับแต่วันที่ได้ยึดทรัพย์หรือได้มีการบังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่งโดยวิธีอื่น ความในบทบัญญัติดังกล่าวพอแยกทำความเข้าใจได้ดังนี้ 1. คำขอพิจารณาให้ยื่นต่อศาลภายใน 15 วันนับจากวันที่ได้ส่งคำบังคับให้แก่จำเลยโดยชอบด้วยกฎหมายตามบทบัญญัติว่าด้วยการส่งคำคู่ความหรือเอกสาร กล่าวคือหากเป็นการส่งโดยวิธีปิดหมายก็ต้องพ้นระยะเวลา 15 วัน หรือตามที่ศาลกำหนดเสียก่อน หรือศาลอาจจะสั่งให้ส่งคำบังคับโดยวิธีปิดประกาศหน้าศาล หรือประกาศหนังสือพิมพ์แล้วกำหนดไว้ว่าให้มีผลเมื่อใดก็จะต้องมีการปฏิบัติให้ครบถ้วนเสียก่อน ระยะเวลา 15 วันนี้ จึงจะเริ่มนับและเริ่มนับจากวันที่การส่งคำบังคับมีผลมิใช่นับจากวันที่สิ้นกำหนดตามคำบังคับดังนั้น ระยะเวลาตามข้อนี้จะเริ่มนับเมื่อมีการส่งคำบังคับโดยชอบแล้วเท่านั้น เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3064/2526 ส่งคำบังคับให้จำเลยโดยวิธีปิดหมาย วันที่ 17 ธันวาคม 2524 ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 79 ถือว่าจำเลยทราบคำบังคับหลังจากล่วงพ้นไปแล้ว 15 วัน คือวันที่ 1 มกราคม 2525จึงยื่นคำขอพิจารณาใหม่ได้ภายใน 15 วัน ซึ่งครบในวันที่ 16 มกราคม2525 จำเลยยื่นคำขอวันที่ 28 มกราคม 2525 จึงพ้น 15 วัน 2. หากไม่สามารถยื่นคำขอภายในเวลาตามข้อ 1 ได้ เพราะมีพฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้ คู่ความอาจยื่นคำขอได้ภายใน15 วัน นับแต่วันที่พฤติการณ์นอกเหนือนั้นได้สิ้นสุดลง พฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้หมายถึงเหตุใด ๆ ที่ทำให้ผู้ขาดนัดไม่สามารถยื่นคำขอพิจารณาใหม่ภายในกำหนดตามข้อ 1 ได้ ส่วนคำว่า "พฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้สิ้นสุดลง" ก็หมายความถึงเหตุที่ทำให้ผู้ขาดนัดไม่สามารถยื่นคำขอได้นั้นหมดไป พฤติการณ์อย่างไรที่ถือว่าเป็นพฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้ มีคำพิพากษาฎีกาตัดสินเป็นแนวทางดังนี้ 1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 42/2506 จำเลยไปอยู่ต่างประเทศไม่ทราบว่าถูกฟ้องคดี จนศาลพิพากษาให้แพ้คดี 2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1296/2510 ในการส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้องเอกสารต่าง ๆ ให้จำเลยใช้วิธีประกาศหนังสือพิมพ์ตลอดมาจนยึดทรัพย์ บ้านของจำเลยอยู่ห่างไกล ไม่มีหนังสือพิมพ์อ่านเมื่อทราบก็ขอพิจารณาใหม่ภายใน 7 วัน นับแต่ทราบได้ 3. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2578/2531 จำเลยขอพิจารณาใหม่ อ้างว่าย้ายภูมิลำเนาไปอยู่ที่อื่นก่อนฟ้อง 3 ปีเศษ ซึ่งอาจสืบหาที่อยู่ใหม่ได้ง่าย แต่โจทก์ขอให้ปิดประกาศหนังสือพิมพ์ การส่งหมายเรียก และสำเนาคำฟ้อง กับปิดประกาศหน้าศาลจำเลยเพิ่งทราบว่าถูกฟ้องและศาลออกคำบังคับ ไม่มีผู้แจ้งให้ทราบ จำเลยไปตรวจดูที่ศาลวันที่ 18 พฤศจิกายน 2528 ยื่นคำขอพิจารณาใหม่ วันที่ 2 ธันวาคม2528 อยู่ภายใน 15 วัน นับแต่วันที่พฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้สิ้นสุดลง 4. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6111/2531 จำเลยที่ 3 อ้างในคำร้องว่า ไปรับราชการที่อื่นไม่ใช่ภูมิลำเนาที่มีการส่งสำเนาคำฟ้องหมายนัด และคำบังคับ เพิ่งทราบเรื่องถูกฟ้องและคำบังคับเมื่อพ้น 15 วัน นับแต่วันที่ได้ส่งคำบังคับ ถ้าเป็นจริงดังที่อ้างก็เป็นกรณีจำเลยที่ 3 ไม่สามารถยื่นคำขอพิจารณาใหม่ได้ภายในกำหนดได้โดยมีพฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้ 5. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2322-2324/2533 คำขอพิจารณาใหม่ของจำเลยอ้างว่าไม่ทราบว่าถูกฟ้อง เพราะ ว. ลูกจ้างของจำเลยซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่แผนกไปรษณีย์ทุจริตช่วยเหลือโจทก์ยึดหน่วงหมายเรียกสำเนาคำฟ้องไว้ไม่ส่งให้หน่วยงานของจำเลยที่รับผิดชอบ เพื่อไม่ให้จำเลยมีโอกาสต่อสู้คดี คำขอของจำเลยเป็นการอ้างว่าไม่สามารถยื่นคำขอได้ภายในกำหนดเพราะเหตุนอกเหนือไม่อาจบังคับได้ ศาลจะต้องรับคำขอไว้พิจารณาต่อไป 3. กรณีจะเป็นอย่างไรก็ตาม ห้ามมิให้ขอพิจารณาใหม่เมื่อพ้น 6 เดือน นับแต่วันยึดทรัพย์ หรือมีการบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่งโดยวิธีอื่น กรณีตามข้อ 3 นี้ เป็นการกำหนดขึ้นมาเพื่อตัดปัญหาความเกี่ยวพันกันกับระยะเวลาตามข้อ 2 กล่าวคือหากพฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้ยังไม่สิ้นสุดลงหรือสิ้นสุดลงแล้วแต่ยังไม่พ้น 15 วัน ถ้าระยะเวลาตามข้อ 3 พ้นไปแล้วก็ห้ามขอพิจารณาใหม่เช่นกัน สำหรับกรณีตามข้อ 1 คงไม่เกี่ยวข้องกับข้อ 3เพราะหากยังไม่สามารถส่งคำบังคับโดยชอบก็ยังไม่อาจที่จะดำเนินการบังคับคดีตามข้อ 3 ได้ ระยะเวลา 6 เดือน นี้นับตั้งแต่ยึดทรัพย์หรือบังคับคดีโดยวิธีอื่น มิใช่นับแต่วันขายทอดตลาดทรัพย์ที่ยึด ตามคำพิพากษาฎีกาที่หมายเหตุนี้จำเลยอ้างว่าไม่ได้อยู่บ้านในระหว่างที่ถูกฟ้องคดี เพราะเดินทางไปต่างประเทศ แต่ศาลก็ได้วินิจฉัยว่าจำเลยยังมีภูมิลำเนาอยู่ตามฟ้อง การส่งหมายเรียก สำเนาคำฟ้อง คำบังคับจึงชอบด้วยกฎหมาย เหตุที่จำเลยยกขึ้นอ้างเป็นพฤติการณ์พิเศษอย่างหนึ่งที่ทำให้จำเลยไม่อาจยื่นคำขอพิจารณาใหม่ได้ภายใน 15 วัน นับแต่วันส่งคำบังคับ แต่คดีนี้ได้มีการยึดทรัพย์อันเป็นการบังคับคดีแล้ว แม้จำเลยจะยื่นคำขอพิจารณาใหม่ยังไม่พ้น15 วัน นับแต่พฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้สิ้นสุดลงก็ตามแต่เมื่อนับตั้งแต่วันยึดทรัพย์เกิน 6 เดือน ก็ต้องห้ามเช่นกันซึ่งก็เคยมีคำพิพากษาฎีกาก่อนหน้านี้เช่น 1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3153/2533 พนักงานเดินหมายปิดคำบังคับณ ภูมิลำเนาของจำเลยที่ 4 ตามคำสั่งศาลชั้นต้น เมื่อวันที่ 12ธันวาคม 2527 ถือได้ว่าการส่งคำบังคับให้แก่จำเลยที่ 4 โดยชอบแล้วเจ้าพนักงานบังคับคดีไปยึดทรัพย์ของจำเลยที่ 4 วันที่ 15 กรกฎาคม2530 จำเลยที่ 4 ยื่นคำขอพิจารณาใหม่วันที่ 12 กรกฎาคม 2531พ้นกำหนด 6 เดือน นับแต่วันยึดทรัพย์ ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 208 2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1240/2531 เจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์ที่จำเลยเป็นหุ้นส่วน เมื่อวันที่ 17 มีนาคม 2525 จำเลยยื่นคำขอพิจารณาใหม่วันที่ 8 ธันวาคม 2526 อันเป็นเวลาที่พ้นกำหนด6 เดือน นับแต่วันที่เจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 208 ทั้งกรณีมิใช่การบังคับคดีโดยวิธีอื่นแต่เป็นการบังคับคดีโดยการยึดทรัพย์ส่วนการขายทอดตลาดก็เป็นการสืบเนื่องมาจากการยึดทรัพย์นั่นเองระยะเวลา 6 เดือน ต้องนับแต่วันยึดทรัพย์มิใช่นับจากวันขายทอดตลาด อย่างไรก็ตามระยะเวลาที่กำหนดไว้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 208 วรรคแรก นี้ จะต้องเป็นกรณีที่มีการส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้อง หรือคำบังคับโดยชอบเท่านั้น แต่ถ้าเป็นการส่งโดยไม่ชอบระยะเวลาดังกล่าวจะนำมาตัดสิทธิมิให้ขอพิจารณาใหม่ไม่ได้ คำพิพากษาฎีกาที่หมายเหตุนี้ตอนต้นก็ได้วินิจฉัยว่ามีการส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้อง และคำบังคับแล้วโดยชอบ นอกจากนี้ยังมีคำพิพากษาฎีกาวินิจฉัยไว้ดังเช่น 1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 155/2527 เจ้าพนักงานศาลส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้อง และคำบังคับโดยส่งและปิดที่บ้านคนละหลังกับบ้านของจำเลย ถือไม่ได้ว่าได้ส่งคำบังคับโดยชอบ จำเลยมีสิทธิขอพิจารณาใหม่เมื่อใดก็ได้ ไม่อยู่ในบังคับของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 208 แม้จำเลยมิได้ยกปัญหาการสั่งไม่ชอบขึ้นฎีกา ศาลฎีกายกขึ้นวินิจฉัยเองได้ 2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 280/2530 ศาลชั้นต้นมิได้สั่งให้ส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้องให้แก่จำเลยโดยวิธีปิดหมาย แต่เจ้าพนักงานกลับส่งโดยวิธีปิดหมายจึงเป็นการไม่ชอบรายงานการส่งหมายของเจ้าพนักงานก็ขัดแย้งกัน กล่าวคือ ครั้งแรก รายงานว่าปิดหมายไว้ที่บ้านของจำเลย แต่ครั้งหลังซึ่งห่างกันเพียงเดือนเศษรายงานว่าจำเลยรื้อเรือนและไปอยู่ที่อื่นหลายเดือนแล้ว ต้องถือว่าศาลยังไม่ได้ส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องให้จำเลย กระบวนพิจารณาของศาลชั้นต้นตั้งแต่ส่งหมายเรียก สำเนาคำฟ้องไม่ชอบไม่มีผลตามกฎหมายจำเลยยื่นคำขอพิจารณาใหม่เมื่อพ้นกำหนดหกเดือนนับแต่วันยึดทรัพย์แต่เมื่อปรากฏว่าการส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องแก่จำเลยไม่ชอบด้วยกฎหมาย ซึ่งกรณีที่มิได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งในข้อที่มุ่งหมายจะยังให้การเป็นไปด้วยความยุติธรรมและเป็นข้อกฎหมายที่เกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลฎีกามีอำนาจยกคำพิพากษาศาลชั้นต้น และศาลอุทธรณ์ให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาส่งหมายเรียก และสำเนาคำฟ้องแก่จำเลยให้ถูกต้องแล้วพิจารณาพิพากษาใหม่ได้ มีข้อที่น่าสังเกตว่า คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 155/2527 ศาลวินิจฉัยว่า ขอพิจารณาใหม่เมื่อใดก็ได้ ส่วนคำพิพากษาศาลฎีกาที่280/2530 ศาลฎีกาวินิจฉัยโดยอาศัยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 243 ประกอบกับมาตรา 247 ยกคำพิพากษาศาลชั้นต้น และศาลอุทธรณ์แล้วให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่ ตั้งแต่แรกที่ส่งหมายเรียกสำเนาคำฟ้อง ทั้ง ๆ ที่ฎีกาทั้งสองมีการส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้อง ไม่ชอบตั้งแต่แรก ซึ่งผลอาจแตกต่างกันบ้างเล็กน้อยเพราะหากศาลอนุญาตให้พิจารณาคดีใหม่ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 209 วรรคสอง ให้ศาลพิจารณาคดีใหม่ตั้งแต่เวลาที่ขาดนัดกล่าวคือกระบวนพิจารณาก่อนนั้นใช้ได้ แต่กระบวนพิจารณาหลังจากขาดนัดต้องพิจารณาใหม่ เช่น หากจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การด้วยเมื่อศาลอนุญาตให้พิจารณาใหม่ ก็จะกำหนดเวลาให้จำเลยให้การไปเลยไม่ต้องส่งหมายเรียก สำเนาคำฟ้องใหม่ สมกุมชาด