ระเบียบกรมการขนส่งทางบกระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยการศึกษาอบรมและทดสอบผู้ขอรับใบอนุญาตปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้ประจำรถ พ.ศ. ๒๕๔๗[๑] ตามที่ได้มีระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยการศึกษาอบรมและทดสอบผู้ขอรับใบอนุญาตปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้ประจำรถพ.ศ. ๒๕๓๙ ลงวันที่ ๗ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๓๙ และแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๒) พ.ศ.๒๕๔๐ ลงวันที่ ๑๓ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๔๐ ไว้แล้ว นั้นโดยที่เป็นการสมควรแก้ไขปรับปรุงการดำเนินการเกี่ยวกับการศึกษาอบรมและทดสอบผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ประจำรถเสียใหม่ให้เหมาะสมยิ่งขึ้น ฉะนั้น อาศัยอำนาจตามความในข้อ ๒ และข้อ ๓แห่งกฎกระทรวง ฉบับที่ ๔๔ (พ.ศ. ๒๕๓๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบกพ.ศ. ๒๕๒๒ กรมการขนส่งทางบกจึงวางระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ๑ ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยการศึกษาอบรมและทดสอบผู้ขอรับใบอนุญาตปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้ประจำรถ พ.ศ.๒๕๔๗ข้อ๒ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๑ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๔๗ เป็นต้นไปข้อ๓ ให้ยกเลิก(๑)ระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยการศึกษาอบรมและทดสอบผู้ขอรับใบอนุญาตปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้ประจำรถพ.ศ. ๒๕๓๙ ลงวันที่ ๗ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๓๙(๒)ระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยการศึกษาอบรมและทดสอบผู้ขอรับใบอนุญาตปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้ประจำรถ(ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๔๐ ลงวันที่ ๑๓ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๔๐บรรดาระเบียบข้อบังคับ และคำสั่งอื่นใดในส่วนที่มีไว้แล้วในระเบียบนี้หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับระเบียบนี้ให้ใช้ระเบียบนี้แทนข้อ๔ ให้รองอธิบดีกรมการขนส่งทางบก(ฝ่ายปฏิบัติการ) รักษาการตามระเบียบนี้หมวด ๑บททั่วไป ข้อ๕ผู้ขอรับใบอนุญาตปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้ประจำรถใหม่และผู้ขอต่ออายุใบอนุญาตต้องผ่านการศึกษาอบรมและทดสอบตามหลักสูตรที่กำหนดไว้ในระเบียบนี้ข้อ๖ สำหรับผู้ที่มีหนังสือรับรองแสดงว่าได้ผ่านการศึกษาอบรมและทดสอบตามหลักสูตรที่กำหนดจากโรงเรียนการขนส่งของกรมการขนส่งทางบกหรือโรงเรียนสอนขับรถที่กรมการขนส่งทางบกรับรองหรือผ่านการศึกษาอบรมและทดสอบตามโครงการพิเศษร่วมกับหน่วยงานอื่นที่ได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบกหรือหน่วยงานในสังกัดกระทรวงกลาโหมที่มีการเรียนการสอนขับรถแก่ทหารตามหลักสูตรที่กรมการขนส่งทางบกให้ความเห็นชอบให้ถือว่าผ่านการศึกษาอบรมและจบหลักสูตรตามระเบียบนี้แล้วข้อ๗ผู้ขอรับใบอนุญาตปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้ประจำรถต้องปฏิบัติตนในระหว่างที่เข้ารับการศึกษาอบรมและทดสอบ ดังนี้(๑)แต่งกายสุภาพเรียบร้อย(๒)เข้าและออกจากห้องเรียนตรงตามเวลา(๓)ไม่ส่งเสียงดังหรือกระทำการใด ๆ อันเป็นการรบกวนผู้อื่นในขณะเรียนหรือทดสอบ(๔)ไม่กระทำการใด ๆ อันเป็นเหตุให้ห้องเรียนอุปกรณ์การเรียนการสอนหรือแบบทดสอบชำรุดเสียหายและหากเกิดความเสียหายจะด้วยเหตุประการใด ๆ ก็ตาม ให้ชดใช้ค่าเสียหายที่เกิดขึ้น(๕)แสดงกิริยาวาจาสุภาพ เรียบร้อย ให้เกียรติและไม่พูดจาเสียดสี ดูหมิ่นก้าวร้าวหรือรบกวนต่อผู้สอนหรือผู้ทดสอบ(๖)ไม่สูบบุหรี่ ดื่มเครื่องดื่ม หรือรับประทานอาหารในขณะเข้าเรียนและทดสอบ(๗)ไม่ดื่มสุราหรือของมึนเมา หรือเสพยาเสพติดให้โทษและวัตถุที่ออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาทในขณะเรียนหรือมีอาการมึนเมาในขณะเรียนและทดสอบผู้ขอรับใบอนุญาตผู้ใดฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามอนุหนึ่งอนุใดตามวรรคหนึ่งให้เจ้าหน้าที่ผู้ควบคุมหรือผู้สอนมีอำนาจสั่งให้ผู้นั้นออกจากห้องเรียนได้ทันทีแต่ในกรณีที่ฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตาม (๗)ให้เจ้าหน้าที่ผู้ควบคุมหรือผู้สอนมีอำนาจสั่งให้ผู้นั้นออกจากห้องเรียนและให้หมดสิทธิเข้ารับการศึกษาอบรมและทดสอบในรุ่นนั้นได้ข้อ๘ให้หน่วยงานในสังกัดกรมการขนส่งทางบกต่อไปนี้เป็นโรงเรียนการขนส่งและมีหน้าที่ความรับผิดชอบดังนี้(๑)สำนักวิศวกรรมและความปลอดภัยมีหน้าที่และความรับผิดชอบเกี่ยวกับให้การศึกษาอบรมการขับรถตามหลักสูตรระยะยาวและกำหนดหลักสูตรการศึกษาอบรมและทดสอบผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ประจำรถทุกชนิดทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ ตลอดจนออกระเบียบ คำสั่งต่าง ๆที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินกิจการของโรงเรียนการขนส่งพร้อมทั้งให้ดำเนินการจัดทำและออกหนังสือรับรองให้แก่ผู้ผ่านหลักสูตรที่กำหนดเพื่อนำไปใช้เป็นหลักฐานในการขอรับใบอนุญาตโดยไม่ต้องเข้ารับการทดสอบใดๆ อีก(๒)สำนักมาตรฐานงานทะเบียนและภาษีรถ สำนักงานขนส่งเขตพื้นที่ สำนักงานขนส่งจังหวัดและสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขามีหน้าที่และความรับผิดชอบให้การศึกษาอบรมและทดสอบผู้ขอรับและขอต่ออายุใบอนุญาตผู้ประจำรถทุกชนิดทุกประเภท แล้วแต่กรณีหมวด ๒ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้รับรถ ส่วนที่ ๑การศึกษาอบรม ข้อ๙ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถใหม่ต้องผ่านการศึกษาอบรมจากโรงเรียนการขนส่งกรมการขนส่งทางบกหรือโรงเรียนสอนขับรถเอกชนที่ได้รับการรับรองจากกรมการขนส่งทางบกหรือหน่วยงานที่ได้รับความเห็นชอบในการสอนขับรถหรือศึกษาอบรมวิชาเฉพาะที่เกี่ยวข้องกับผู้ขับรถจากกรมการขนส่งทางบกและต้องเป็นไปดังนี้(๑)ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่ ๑ ทดสอบขับรถที่มีน้ำหนักรวมไม่เกิน ๓,๕๐๐กิโลกรัม ที่มิได้ใช้ขนส่งผู้โดยสารหรือขนส่งผู้โดยสารไม่เกิน ๒๐ คน(๒)ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่ ๒ ทดสอบขับรถที่มีน้ำหนักรวมเกิน ๓,๕๐๐กิโลกรัม ที่มิได้ใช้ขนส่งผู้โดยสารหรือขนส่งผู้โดยสารเกินกว่า ๒๐ คน(๓)ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่ ๓ ทดสอบขับรถลากจูงพร้อมรถพ่วงหรือรถกึ่งพ่วง(๔)ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่ ๔ต้องเข้ารับการอบรมความรู้เกี่ยวกับวัตถุอันตรายและผ่านการทดสอบข้อเขียนตามเกณฑ์ที่กำหนดข้อ๑๐หลักสูตรสำหรับผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถใหม่ให้เป็นไปดังนี้(๑)ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่ ๑ และชนิดที่ ๒วิชาที่ต้องศึกษาอบรมระยะเวลา๑. กฎหมายว่าด้วยจราจรทางบกและกฎหมายว่าด้วยรถยนต์๒. กฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบก กฎหมายแพ่งและกฎหมายอาญา๓. เทคนิคการขับรถอย่างปลอดภัย๔. หน้าที่ผู้ขับรถและการบำรุงรักษารถ๕. มนุษย์สัมพันธ์และมารยาทในการขับรถ๖. การส่งเสริมสุขภาพพลานามัย๗. หน้าที่และความรับผิดชอบของผู้ขับรถ๘. หัวใจของการบริการทางการขนส่ง๙. การตรวจความพร้อมของรถก่อนและหลังการใช้งาน๑๒ ชั่วโมง(๒) ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่ ๓วิชาที่ต้องศึกษาอบรมระยะเวลา๑. ความรู้เกี่ยวกับรถลากจูงและการขับรถลากจูงอย่างปลอดภัย๓ ชั่วโมง(๓) ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่ ๔วิชาที่ต้องศึกษาอบรมระยะเวลาอบรม๑. ความรู้เกี่ยวกับวัตถุอันตราย๒. ความรู้เกี่ยวกับรถบรรทุกวัตถุอันตรายและความรู้เกี่ยวกับหลักการบรรทุกวัตถุอันตราย๖ ชั่วโมงทั้งนี้ ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่ ๓ต้องเข้ารับการศึกษาอบรมและผ่านหลักสูตรตาม (๑) และผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่๔ ต้องเข้ารับการศึกษาอบรมและผ่านหลักสูตรตาม (๑) และ (๒) มาก่อนแล้วข้อ ๑๑หลักสูตรสำหรับการศึกษาอบรมผู้ขอต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถให้เป็นไปดังนี้วิชาที่ต้องศึกษาอบรมระยะเวลาการขับรถอย่างปลอดภัย๒ ชั่วโมงส่วนที่ ๒การทดสอบ ข้อ ๑๒ให้ดำเนินการตรวจสอบคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามและทดสอบสมรรถภาพร่างกายสำหรับการดำเนินการต่อไปนี้(๑) การออกใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถใหม่ทุกชนิด(๒) การต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถทุกชนิดข้อ ๑๓การทดสอบให้ดำเนินการตามลำดับดังนี้(๑) ทดสอบสมรรถภาพของร่างกาย(๒) ทดสอบข้อเขียน(๓) ทดสอบขับรถส่วนที่ ๓การทดสอบสมรรถภาพของร่างกาย ข้อ ๑๔ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถใหม่และผู้ขอต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถทุกประเภทและทุกชนิดต้องผ่านการทดสอบสมรรถภาพของร่างกายดังต่อไปนี้(๑) การทดสอบปฏิกิริยา(๒) การทดสอบสายตาข้อ ๑๕การทดสอบปฏิกิริยา ให้ทดสอบความสามารถในการใช้เบรกเท้ารวม ๓ ครั้งหากสามารถเหยียบเบรกได้ในระยะเวลาน้อยกว่าหรือเท่ากับ ๐.๗๕ วินาที สองในสามครั้งให้ถือว่าผ่านการทดสอบ ในการนี้หากทดสอบ ๒ ครั้งแรกผ่านไม่ต้องทำการทดสอบครั้งที่๓ข้อ ๑๖การทดสอบสายตา ให้ดำเนินการ ดังนี้(๑) การทดสอบสายตาทางกว้างถ้าผู้เข้ารับการทดสอบสามารถมองเห็นทั้งด้านซ้ายและด้านขวา เป็นมุมกว้าง ๗๕ องศาสองในสามครั้ง ให้ถือว่าผ่านการทดสอบ(๒) การทดสอบสายตาทางลึกให้ทำการทดสอบการมองเห็นในระยะ ๒.๕๐ ๓.๕๐ เมตร รวม ๓ ครั้งหากผลการทดสอบห่างจุดที่กำหนดไม่เกินกว่า ๑ นิ้วสองในสามครั้งให้ถือว่าผ่านการทดสอบ(๓) การทดสอบสายตาบอดสีให้ผู้เข้ารับการทดสอบดูสีเขียว สีแดง และสีเหลืองจากเครื่องทดสอบหรือแผ่นภาพทดสอบที่กรมการขนส่งทางบกกำหนดหรือเห็นชอบโดยให้ผู้เข้ารับการทดสอบอยู่ห่างจากแผ่นภาพทดสอบในระดับสายตาในระยะไม่น้อยกว่า๓ เมตร แล้วให้ผู้เข้ารับการทดสอบอ่านสีตามที่เจ้าหน้าที่กำหนดสีละ ๓ ครั้งหากอ่านได้ถูกต้องสองในสามครั้ง ให้ถือว่าผ่านการทดสอบข้อ ๑๗ในกรณีที่ผู้เข้ารับการทดสอบสมรรถภาพของร่างกายผู้ใดไม่ผ่านการทดสอบให้มีสิทธิทดสอบแก้ตัวใหม่เฉพาะส่วนที่ทดสอบไม่ผ่านได้อีกครั้งหนึ่งในวันนั้นหากยังไม่ผ่านอีกให้มาทำการทดสอบแก้ตัวใหม่ในวันทำการถัดไป หรือวันอื่น ภายใน ๙๐วัน นับแต่วันที่ทดสอบไม่ผ่านครั้งแรก หากพ้นกำหนด ๙๐ วันแล้วต้องยื่นคำขอรับใบอนุญาตใหม่ส่วนที่ ๔การทดสอบข้อเขียน ข้อ ๑๘ให้ผู้เข้ารับการทดสอบข้อเขียนลงลายมือชื่อ วัน เดือน ปีที่เข้ารับการทดสอบในสมุดทะเบียนคุมข้อ ๑๙ให้ผู้เข้ารับการทดสอบข้อเขียนทดสอบความรู้วิชาต่าง ๆที่กำหนดในหลักสูตรตามแบบทดสอบและวัดผลที่กรมการขนส่งทางบกกำหนดผู้เข้ารับการทดสอบต้องได้คะแนนรวมตั้งแต่ร้อยละ ๗๕ขึ้นไป จึงให้ถือว่าผ่านการทดสอบข้อเขียนข้อ ๒๐กรณีผู้เข้ารับการทดสอบอ่านและเขียนหนังสือไม่ได้ให้เจ้าหน้าที่ผู้ดำเนินการทดสอบอ่านแบบทดสอบให้ผู้เข้ารับการทดสอบฟังแล้วให้ผู้เข้ารับการทดสอบตอบด้วยปากเปล่าและทำเครื่องหมายกากบาทลงในกระดาษคำตอบด้วยตนเองและให้เจ้าหน้าที่ผู้ดำเนินการทดสอบบันทึกในกระดาษคำตอบว่า สอบปากเปล่า พร้อมทั้งลงนามกำกับไว้เป็นหลักฐาน ในการนี้เพื่อความเหมาะสมให้นำระบบอิเล็กทรอนิกส์ หรือเทคโนโลยีสารสนเทศ หรืออื่น ๆมาใช้ดำเนินการทดสอบร่วมหรือแทนได้ข้อ ๒๑เมื่อเสร็จสิ้นการทดสอบให้รีบตรวจคำตอบและแจ้งผลการทดสอบให้ทราบโดยเร็วกรณีไม่ผ่านการทดสอบให้ทดสอบแก้ตัวได้อีกครั้งหนึ่งในวันนั้นหากยังไม่ผ่านอีกให้มาทำการทดสอบแก้ตัวใหม่ในวันทำการถัดไป หรือวันอื่นภายใน ๙๐วัน นับแต่วันที่ทดสอบไม่ผ่านครั้งแรกเว้นแต่มีเหตุอันสมควรให้นายทะเบียนมีอำนาจพิจารณาให้ทดสอบแก้ตัวก่อนระยะเวลาที่กำหนดดังกล่าวได้เป็นการเฉพาะรายแล้วแต่กรณี หากพ้นกำหนด ๙๐ วัน ต้องยื่นขอรับใบอนุญาตใหม่ส่วนที่ ๕การทดสอบขับรถ ข้อ ๒๒ให้ผู้เข้ารับการทดสอบขับรถลงลายมือชื่อ วัน เดือน ปีที่เข้ารับการทดสอบในสมุดทะเบียนคุมข้อ ๒๓ผู้เข้ารับการทดสอบขับรถต้องคาดเข็มขัดนิรภัยเว้นแต่เป็นรถที่มิได้มีการติดตั้งเข็มขัดนิรภัยตามที่กฎหมายกำหนดข้อ ๒๔การทดสอบขับรถให้ปฏิบัติดังนี้(๑) ผู้เข้ารับการทดสอบต้องทดสอบขับรถตามที่กำหนดไว้สำหรับใบอนุญาตที่ขอรับแต่ละชนิด ดังนี้(ก) ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่ ๑ทดสอบขับรถด้วยรถที่มีน้ำหนักรถและน้ำหนักบรรทุกรวมกันไม่เกิน ๓,๕๐๐กิโลกรัมที่มิได้ใช้ขนส่งผู้โดยสาร หรือรถขนส่งผู้โดยสารไม่เกิน ๒๐ คน(ข) ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่ ๒ทดสอบขับรถด้วยรถที่มีน้ำหนักรถและน้ำหนักบรรทุกรวมกันเกินกว่า ๓,๕๐๐กิโลกรัมที่มิได้ใช้ขนส่งผู้โดยสาร หรือรถขนส่งผู้โดยสารเกินกว่า ๒๐ คน(ค) ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถชนิดที่ ๓ทดสอบขับรถด้วยรถลากจูงพร้อมรถพ่วงหรือรถกึ่งพ่วงข้อ ๒๕การทดสอบการขับรถให้ใช้ท่าทดสอบและหลักเกณฑ์วิธีการทดสอบและวัดผล ดังนี้(๑) ท่าที่ใช้ในการทดสอบท่าที่ ๑ การขับรถเดินหน้าและหยุดรถเทียบทางเท้าท่าที่ ๒ การขับรถเดินหน้าและถอยหลังในทางตรงท่าที่ ๓การขับรถถอยหลังเข้าจอดและออกจากช่องว่างด้านซ้ายท่าที่๔ การหยุดรถและออกรถบนทางลาดท่าที่๕ การกลับรถท่าที่๖ การขับรถเดินหน้าเข้าจอดในช่องที่เป็นมุมฉากการทดสอบขับรถให้ทดสอบรวม๓ ท่า คือ ท่าที่ ๑ และท่าที่ ๒ เป็นท่าบังคับและเลือกทดสอบอีก ๑ ท่าตามความเหมาะสมของสนามทดสอบแต่ละแห่งการทดสอบขับรถลากจูงรถพ่วงหรือรถกึ่งพ่วงให้ทดสอบท่าที่ ๑ ท่าที่ ๒ และท่าที่ ๓(๒)หลักเกณฑ์และวิธีการวัดผลแต่ละท่าให้เป็นไป ดังนี้ท่าที่๑ การขับรถเดินหน้าและหยุดรถเทียบทางเท้าการทดสอบท่านี้ผู้เข้ารับการทดสอบต้องขับรถเดินหน้าตั้งแต่เริ่มขับรถอย่างต่อเนื่องไปจนถึงจุดทดสอบที่กำหนดให้หยุดรถโดยให้หยุดรถได้เพียงครั้งเดียว ณ จุดที่กำหนดให้หยุดเท่านั้น๑)ด้านซ้ายของรถต้องขนานขอบทางและห่างจากขอบทางไม่เกิน ๒๕ เซนติเมตร๒)กันชนหน้าหรือล้อหน้าสุดหรือขอบล้อสำหรับรถที่ไม่มีกันชนหน้า ต้องไม่ล้ำเกินจุดหยุดรถข้างทางและต้องอยู่ห่างจากจุดหยุดรถนั้นไม่เกิน๑ เมตร๓)ต้องไม่ขับรถปีนทางเท้าหรือขอบทางท่าที่๒ การขับรถเดินหน้าและถอยหลังในทางตรง ให้เลือกทดสอบแบบใดแบบหนึ่ง ดังนี้แบบที่๑๑)ให้ขับรถเดินหน้าและถอยหลังออกโดยตลอดช่องเดินรถซึ่งประกอบด้วยหลักที่ตั้งไว้ในแนวตรงขนานกัน๒ แถว มีความยาวประมาณ ๒๐ เมตร หลักแต่ละหลักในแถวเดียวกันมีระยะห่าง ๑.๕ เมตรส่วนความกว้างของช่องเดินรถเท่ากับความกว้างสุดของตัวรถรวมกระจกมองข้างบวกเพิ่มอีก๐.๕ เมตร๒)ต้องไม่ขับรถชนหรือเบียดหลัก๓)ให้ขับรถเดินหน้าและถอยหลังได้เพียงครั้งเดียว๔)เครื่องยนต์ต้องไม่ดับแบบที่๒๑)ให้ขับรถเดินหน้าและถอยหลังออกโดยตลอดช่องเดินรถ ซึ่งมีขนาดความกว้าง ๔ เมตร ยาว๒๐ เมตร เป็นระยะคงที่ใช้กับรถทุกขนาด๒)ล้อรถต้องไม่ทับเส้น หรือไม่ชนหรือเบียดหลัก๓)ให้ขับรถเดินหน้าและถอยหลังได้เพียงครั้งเดียว๔)เครื่องยนต์ต้องไม่ดับท่าที่๓ การขับรถถอยหลังเข้าจอดและออกจากช่องว่างด้านซ้าย๑)ให้ขับรถถอยหลังเข้าจอดในช่องว่างด้านซ้ายซึ่งประกอบด้วยหลักไม่น้อยกว่า ๙ หลักเป็นช่องกว้างเท่ากับความกว้างของรถรวมกระจกมองข้างบวกเพิ่มข้างละ ๐.๕ เมตรความยาวของช่องจอดเท่ากับความยาวของตัวรถบวกเพิ่มอีก ๔ เมตร สำหรับผู้ขับรถชนิดที่๑ และ ๒ และบวกเพิ่มอีก ๖ เมตร สำหรับชนิดที่ ๓๒)ตั้งแต่เริ่มเข้าเกียร์ขับรถถอยหลังเข้าจอดจนกระทั่งขับรถเข้าช่องว่างด้านซ้ายต้องเข้าเกียร์หรือเปลี่ยนเกียร์ไม่เกิน๗ ครั้ง๓)ต้องไม่ชนหรือเบียดหลัก๔)ตัวรถต้องขนานกับขอบทางหรือหลักด้านซ้ายและล้อรถต้องไม่ทับเส้นแบ่งช่องทางท่าที่๔ การหยุดรถและออกรถบนทางลาด (สำหรับรถเกียร์ธรรมดาเท่านั้น)๑)ให้ขับรถขึ้นเนินหรือสะพานโค้งแล้วหยุดรถบนเชิงลาดของเนินหรือสะพานโค้งนั้นโดยให้กันชนหน้าอยู่ที่จุดหยุดรถแล้วออกรถข้ามเนินหรือสะพานโค้งนั้นไปโดยปลอดภัย๒)ต้องไม่ขับรถในลักษณะที่อาจเกิดอันตรายหรือเป็นเหตุให้ตัวรถเคลื่อนถอยจากจุดที่หยุดเกินกว่า๑ เมตรท่าที่๕ การกลับรถ๑)ให้กลับรถในช่องทางเดินรถซึ่งประกอบด้วยหลักที่ตั้งไว้ขนานกัน ๒แถวมีความยาวไม่น้อยกว่า ๒๐ เมตร หลักในแต่ละแถวห่างกัน ๔ เมตรส่วนความกว้างของช่องเดินรถเท่ากับความยาวของรถบวกเพิ่มอีก ๖ เมตร๒)ต้องไม่ขับรถชนหรือเบียดหลัก๓)ตั้งแต่เริ่มขับรถเพื่อกลับรถจนกระทั่งกลับรถแล้วเสร็จ ต้องเปลี่ยนเกียร์ไม่เกิน ๗ครั้งท่าที่๖ การขับรถเดินหน้าเข้าจอดในช่องที่เป็นมุมฉาก๑)ให้ผู้เข้ารับการทดสอบขับรถจากจุดเริ่มต้นขับเดินหน้าเข้าไปในช่องจอดที่เป็นมุมฉากซึ่งประกอบด้วยหลักที่ตั้งเป็นแนวทดสอบ ๒ แถว ขนานกันเป็นช่องเดินรถกว้าง ๑๐ เมตรยาวประมาณ ๑๐ ๒๐ เมตร และหลักอีก ๒ แถว ที่ตั้งเป็นแนวช่องจอดที่เป็นมุมฉากกับช่องเดินรถที่มีความกว้างเท่ากับความกว้างของตัวรถรวมกับกระจกมองข้างบอกเพิ่มอีกข้างละ๑ เมตร ความยาวเท่ากับความยาวของตัวรถบวกเพิ่มอีก ๑ เมตร๒)ต้องไม่ขับรถชนหรือเบียดหลัก๓)ให้ขับรถเดินหน้าเข้าช่องจอดได้เพียงครั้งเดียว๔)ตัวรถต้องขนานกับขอบทางหรือหลักทั้งสองด้านข้อ๒๖ผู้เข้ารับการทดสอบต้องปฏิบัติให้ถูกต้องครบถ้วนตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดไว้จึงจะถือว่าผ่านการทดสอบและให้แจ้งผลการทดสอบขับรถทันทีเมื่อเสร็จสิ้นการทดสอบกรณีผู้เข้ารับการทดสอบไม่ผ่านท่าทดสอบท่าใดให้ทดสอบแก้ตัวใหม่เฉพาะท่าที่ไม่ผ่านเมื่อพ้นกำหนด ๓ วัน นับแต่วันที่ทดสอบไม่ผ่าน แต่ไม่เกิน ๙๐ วันเว้นแต่มีเหตุอันสมควรให้นายทะเบียนมีอำนาจพิจารณาให้ทดสอบแก้ตัวก่อนระยะเวลาที่กำหนดได้เป็นการเฉพาะรายแล้วแต่กรณี หากพ้นกำหนด ๙๐ วัน นับแต่วันที่ทดสอบไม่ผ่านครั้งแรกต้องยื่นคำขอรับใบอนุญาตขับรถใหม่ส่วนที่ ๖การเปลี่ยนชนิดของใบอนุญาต ข้อ๒๗ผู้ที่ได้รับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถอยู่แล้วประสงค์จะขอเปลี่ยนชนิดของใบอนุญาตให้สูงขึ้นจากเดิมต้องปฏิบัติดังนี้ลำดับที่ใบอนุญาตเดิมเป็นชนิดที่ต้องการเปลี่ยนเป็นชนิดที่การศึกษาอบรมภาคทฤษฎีและทดสอบข้อเขียนการทดสอบขับรถ๑.๑๒-ขับรถตามชนิดที่ ๒๒.๑๓ความรู้เกี่ยวกับรถลากจูงและการขับรถลากจูงอย่างปลอดภัยตามข้อ ๑๐ (๒)ขับรถลากจูง๓.๑๔(๑) ความรู้เกี่ยวกับรถลากจูงและการขับรถลากจูงอย่างปลอดภัยตามข้อ ๑๐ (๒)(๒) ความรู้เกี่ยวกับวัตถุอันตราย ความรู้เกี่ยวกับรถบรรทุกวัตถุอันตราย และหลักการบรรทุกวัตถุอันตรายตามข้อ ๑๐ (๓)ขับรถลากจูง๔.๒๓ความรู้เกี่ยวกับรถลากจูงและการขับรถลากจูงอย่างปลอดภัยตามข้อ ๑๐ (๒)ขับรถลากจูง๕.๒๔(๑) ความรู้เกี่ยวกับการขับรถลากจูงและการขับรถลากจูงอย่างปลอดภัยตามข้อ ๑๐ (๒)(๒) ความรู้เกี่ยวกับวัตถุอันตราย ความรู้เกี่ยวกับรถบรรทุกวัตถุอันตรายและหลักการบรรทุกวัตถุอันตรายตามข้อ ๑๐ (๓)ขับรถลากจูง๖.๓๔ความรู้เกี่ยวกับวัตถุอันตราย ความรู้เกี่ยวกับรถบรรทุกวัตถุอันตราย และหลักการบรรทุกวัตถุอันตรายตามข้อ ๑๐ (๓)-ส่วนที่ ๗คณะกรรมการดำเนินการทดสอบและวิทยากร ข้อ๒๘ให้ผู้อำนวยการสำนักมาตรฐานงานทะเบียนและภาษีรถผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่ ขนส่งจังหวัดและหัวหน้าสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาหรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย แล้วแต่กรณีแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ภายในสำนักงานจำนวนไม่น้อยกว่า ๒ คนเป็นคณะกรรมการในแต่ละคณะดำเนินการทดสอบผู้ขอรับใบอนุญาตขับรถ ดังนี้(๑)คณะกรรมการทดสอบสมรรถภาพร่างกาย ทดสอบข้อเขียนและตรวจข้อสอบ(๒)คณะกรรมการทดสอบขับรถในกรณีสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาที่มีเหตุจำเป็นเนื่องจากอัตรากำลังไม่เพียงพอให้แต่งตั้งหรือมอบหมายข้าราชการในสำนักงานบุคคลหนึ่งบุคคลใดเพียงคนเดียวเป็นผู้ดำเนินการทดสอบได้ข้อ๒๙ให้ผู้อำนวยการสำนักมาตรฐานงานทะเบียนและภาษีรถ ผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่ขนส่งจังหวัด หรือหัวหน้าสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาหรือผู้ที่ได้รับมอบหมายแล้วแต่กรณีมอบหมายให้เจ้าหน้าที่ในสำนักงานเป็นวิทยากรสอนวิชาในหลักสูตรการศึกษาอบรมตามที่เห็นสมควรเว้นแต่จะพิจารณาว่าวิชาใดไม่มีเจ้าหน้าที่ผู้เหมาะสมให้เชิญผู้ทรงคุณวุฒิภายนอกมาเป็นวิทยากรสอนได้ ทั้งนี้โดยให้ปฏิบัติตามระเบียบว่าด้วยการจ่ายเงินสมนาคุณวิทยากรตามที่กระทรวงการคลังกำหนดข้อ๓๐การบันทึกผลการทดสอบและลงนามในแบบบันทึกผลทดสอบให้ดำเนินการดังนี้(๑)การทดสอบสมรรถภาพร่างกายและการทดสอบข้อเขียนให้กรรมการหรือผู้ได้รับมอบหมายบันทึกผลการทดสอบและลงนามในแบบบันทึกผลการทดสอบด้วย(๒)การทดสอบขับรถให้กรรมการหรือผู้ได้รับมอบหมายบันทึกผลการทดสอบพร้อมระบุหมายเลขทะเบียนรถที่ใช้ในการทดสอบไว้ในแบบบันทึกผลการทดสอบและลงนามในแบบบันทึกผลการทดสอบทุกท่าด้วยแบบบันทึกผลการทดสอบให้เป็นไปตามที่กำหนดไว้ท้ายระเบียบนี้หมวด ๓ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ประจำรถหน้าที่ผู้เก็บค่าโดยสารนายตรวจ และผู้บริการ ส่วนที่ ๑การศึกษาอบรม ข้อ๓๑ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ประจำรถหน้าที่ผู้เก็บค่าโดยสารนายตรวจและผู้บริการต้องผ่านการศึกษาอบรม และจบหลักสูตรจากโรงเรียนการขนส่งกรมการขนส่งทางบก ณ สำนักมาตรฐานงานทะเบียนและภาษีรถ สำนักงานขนส่งเขตพื้นที่สำนักงานขนส่งจังหวัด หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขา แล้วแต่กรณี ตามหลักสูตรการศึกษาอบรมดังนี้หลักสูตรผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ประจำรถหน้าที่ผู้เก็บค่าโดยสารนายตรวจ และผู้บริการลำดับที่วิชาที่ต้องศึกษาอบรมระยะเวลา๑.ความรู้ด้านปฏิบัติหน้าที่ผู้เก็บค่าโดยสาร นายตรวจ และผู้บริการ๑ ชั่วโมง๒.ความรู้เกี่ยวกับกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบกและกฎหมายว่าด้วยจราจรทางบก๑ ชั่วโมง๓.ความรู้เกี่ยวกับมนุษย์สัมพันธ์สำหรับผู้ประจำรถ๑ ชั่วโมง๔.ความรู้เกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาพพลานามัย๑ ชั่วโมงรวม๔ ชั่วโมงส่วนที่ ๒การทดสอบ ข้อ๓๒ให้นำหลักเกณฑ์ในการศึกษาอบรมและทดสอบและการวัดผลที่ใช้กับผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถมาใช้บังคับแก่ผู้ขอรับใบอนุญาตเป็นผู้ประจำรถหน้าที่ผู้เก็บค่าโดยสาร นายตรวจและผู้บริการ โดยอนุโลมข้อ๓๓สำหรับผู้ที่มีใบอนุญาตเป็นผู้ประจำรถหน้าที่ ผู้เก็บค่าโดยสาร นายตรวจหรือผู้บริการชนิดใดชนิดหนึ่งแล้ว หากต้องการเปลี่ยนใบอนุญาตเป็นอีกชนิดหนึ่ง(นายตรวจ หรือผู้เก็บค่าโดยสาร หรือผู้บริการ)ให้ได้รับการยกเว้นไม่ต้องเข้าศึกษาอบรมตามหลักสูตรที่กำหนดแต่ต้องทำการทดสอบข้อเขียนตามชนิดของใบอนุญาตที่ขอใหม่นั้นประกาศ ณ วันที่ ๑๔กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๔๗ปิยะพันธ์ จัมปาสุตอธิบดีกรมการขนส่งทางบก[เอกสารแนบท้าย]๑.แบบบันทึกผลการทดสอบสมรรถภาพร่างกาย๒.แบบบันทึกผลการทดสอบข้อเขียนและทดสอบขับรถ(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)ศุภชัย/พิมพ์๑๕ ธันวาคม ๒๕๔๗ศุภสรณ์/ธัญกมล/ตรวจ๒๑ ธันวาคม ๒๕๔๗โชติกานต์/ปรับปรุง๙ ตุลาคม ๒๕๕๘[๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๑/ตอนพิเศษ๘๖ ง/หน้า ๒๔/๓๐ กรกฎาคม ๒๕๔๗