คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3788/2524หลักกฎหมาย: การที่จำเลยลงลายมือชื่อไว้ด้านหลังของเช็ค โดยไม่ปรากฏถ้อยคำสำนวนว่าใช้ได้เป็นอาวัลหรือสำนวนอื่นใดทำนองเดียวกันไม่เป็นการลงลายมือชื่อเป็นผู้รับอาวัลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 939 วรรค 1 และ 2 ประกอบด้วยมาตรา 989จำเลยลงลายมือชื่อด้านหลังของเช็คแม้เช็คดังกล่าวระบุชื่อโจทก์ เป็นผู้รับเงินขีดฆ่าคำว่าหรือผู้ถือ และที่มุมซ้ายบนด้านหน้ามีข้อความ ว่าเข้าบัญชีผู้รับเงินเท่านั้น ห้ามเปลี่ยนมือก็ตามแต่ด้วยความสมัครใจ ของจำเลยยอมผูกพันตนต่อโจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงในอันที่จะรับผิดเป็นอย่างเดียวกับผู้สั่งจ่าย ด้วยการลงลายมือชื่อของตนในตั๋วเงิน ยอมรับผิดตามเนื้อความในตั๋วเงินดังบทบัญญัติแห่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 900 ดังนั้น เมื่อธนาคาร ปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คดังกล่าว จำเลยย่อมต้องรับผิดชำระเงิน ตามเช็คให้แก่โจทก์ (ข้อวินิจฉัยในวรรคสองวินิจฉัยโดยที่ประชุมใหญ่ ครั้งที่12/2524)โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นผู้ทรงเช็คสองฉบับซึ่งสั่งจ่ายโดยจำเลยที่ 1โดยมีจำเลยที่ 2 และ 3 ลงชื่อเป็นผู้สลักหลังค้ำประกันจำเลยที่ 1 ในเช็คทั้งสองฉบับ และจำเลยที่ 4 ลงชื่อเป็นผู้สลักหลังค้ำประกันในเช็คฉบับหลังโจทก์นำเช็คไปฝากเข้าบัญชีของบริษัท ค.ให้เรียกเก็บเงิน แต่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คทั้งสองฉบับ จึงขอให้พิพากษาบังคับให้จำเลยทั้งสี่ร่วมกันชำระเงินแก่โจทก์จำเลยที่ 1 ถูกพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด ศาลชั้นต้นสั่งให้จำหน่ายคดีเฉพาะจำเลยที่ 1จำเลยที่ 2 ที่ 3 ที่ 4 ให้การต่อสู้คดีหลายประการรวมทั้งต่อสู้ว่า เช็คตามฟ้องเป็นเช็คขีดคร่อมเฉพาะสั่งจ่ายให้โจทก์ และมีคำสั่งห้ามเปลี่ยนมือ แต่โจทก์นำไปเข้าบัญชีบุคคลอื่น โจทก์จึงไม่ใช่ผู้เสียหาย จำเลยมิใช่ผู้สลักหลังหรือค้ำประกันจำเลยที่ 1 เช็คตามฟ้องไม่มีข้อความใดระบุว่าจำเลยเป็นผู้สลักหลังค้ำประกันหรือค้ำประกันจำเลยที่ 1 จำเลยจึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า เช็คทั้งสองฉบับมิใช่เช็คสั่งให้ใช้เงินแก่ผู้ถือการที่จำเลยทั้งสามลงลายมือชื่อสลักหลังเช็คไม่เป็นอาวัลค้ำประกันจำเลยที่ 1จำเลยทั้งสามจึงไม่ต้องรับผิด พิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงรับฟังได้เป็นยุติว่า จำเลยที่ 1 สั่งจ่ายเช็คตามฟ้องให้โจทก์รวม 2 ฉบับ แต่ละฉบับระบุชื่อโจทก์เป็นผู้รับเงินขีดฆ่าคำว่า หรือผู้ถือ ออก และที่มุมซ้ายบน ด้านหน้ามีข้อความว่า A/C PAYEEONLY NOT NEGOTIABLE หมายความว่า เข้าบัญชีผู้รับเงินเท่านั้น ห้ามเปลี่ยนมือ คือเช็คเอกสารหมาย จ.3 ลงวันที่ 9 ธันวาคม 2519 สั่งจ่ายเงิน 3,000,000 บาท และเช็คเอกสารหมาย จ.4 ลงวันที่ 31 ธันวาคม 2519 สั่งจ่ายเงิน 2,000,000 บาท จำเลยที่ 2 ที่ 3 ลงลายมือชื่อไว้ที่ด้านหลังของเช็คหมาย จ.3 และ จ.4 ส่วนจำเลยที่ 4 ลงลายมือชื่อไว้ที่ด้านหลังของเช็คเอกสารหมาย จ.4 เพียงฉบับเดียว ต่อมาวันที่ 21 เมษายน 2520 โจทก์นำเช็คทั้งสองฉบับไปฝากเข้าบัญชีของบริษัทคอมเมอร์เชียล แอสโซซิเอท จำกัดที่ธนาคารกรุงเทพ จำกัด สาขาบางกะปิ ให้เรียกเก็บเงิน แต่ในวันเดียวกันธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด ปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คทั้งสองฉบับนั้น ปรากฏตามใบคืนเช็คเอกสารหมาย จ.5 และ จ.6 ตามลำดับ โจทก์จึงไม่ได้รับชำระหนี้ตามเช็คพิเคราะห์แล้ว คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่าการที่จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 ลงลายมือชื่อไว้ด้านหลังเช็คเอกสารหมายจ.3 และ จ.4 นั้น จำเลยทั้งสามจะต้องรับผิดชำระเงินตามเช็คพร้อมด้วยดอกเบี้ยดังฟ้องหรือไม่ เห็นว่า การที่จำเลยที่ 2 และที่ 3 ลงลายมือชื่อไว้ด้านหลังเช็คเอกสารหมาย จ.3 และ จ.4 และที่จำเลยที่ 4 ลงลายมือชื่อไว้ด้านหลังเช็คเอกสารหมาย จ.4 โดยเช็คทั้งสองฉบับไม่ปรากฏว่ามีถ้อยคำสำนวนว่า ใช้ได้เป็นอาวัล หรือสำนวนอื่นใดทำนองเดียวกัน ดังนี้จึงหาใช่จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 ลงลายมือชื่อเป็นผู้รับอาวัลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 939 วรรค 1 และ 2 ประกอบด้วย มาตรา 989 นั้นไม่ ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยข้อนี้ชอบแล้ว ฎีกาของโจทก์โต้แย้งว่าเป็นการรับอาวัลฟังไม่ขึ้น แต่ที่โจทก์ยกข้อโต้เถียงตลอดมาทั้งในชั้นอุทธรณ์และฎีกาว่า เมื่อข้อเท็จจริงรับฟังได้ตามคำเบิกความของโจทก์และจำเลยที่ 2 ว่า การติดต่อขอกู้เงินระหว่างจำเลยที่ 1 กับโจทก์ มีจำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 เป็นผู้ติดต่อ โดยโจทก์ขอให้จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 ลงลายมือชื่อด้านหลังเช็คในฐานะผู้ค้ำประกันผู้สั่งจ่าย จำเลยทั้งสามดังกล่าวต้องรับผิดตามฟ้อง นั้นศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่า ตามข้อเท็จจริงที่รับฟังได้ดังกล่าวแล้วนั้น เป็นกรณีที่จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 ลงลายมือชื่อด้านหลังเช็คเอกสารหมาย จ.3 และ จ.4 แม้เช็คทั้งสองฉบับระบุชื่อโจทก์เป็นผู้รับเงินขีดฆ่าคำว่าหรือผู้ถือ และที่มุมซ้ายบนด้านหน้ามีข้อความว่า A/C PAYEE ONLY NOT NEGOTIABLE หมายความว่า เข้าบัญชีผู้รับเงินเท่านั้น ห้ามเปลี่ยนมือ ก็ตาม แต่ก็ด้วยความสมัครใจของจำเลยทั้งสามดังกล่าวยอมผูกพันตนต่อโจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรง ในอันที่จะรับผิดเป็นอย่างเดียวกับจำเลยที่ 1 ผู้สั่งจ่ายทั้งนี้ด้วยการลงลายมือชื่อของตนในตั๋วเงิน ยอมรับผิดตามเนื้อความในตั๋วเงินดังบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์บรรพ 3 ลักษณะ 21 ตั๋วเงิน หมวด 1 บทเบ็ดเสร็จทั่วไป มาตรา 900 นั้นแล้วฉะนั้นเมื่อข้อเท็จจริงตามฟ้องและทางพิจารณารับฟังได้ว่าธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คพิพาททั้งสองฉบับ จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 ย่อมต้องรับผิดต่อโจทก์ชำระเงินตามเช็คพิพาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยระหว่างผิดนัดนับแต่วันที่ 21 เมษายน 2520 ซึ่งเป็นวันที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คนั้นพิพากษากลับ ให้จำเลยที่ 2 ที่ 3 ที่ 4 ชำระเงินแก่โจทก์ตามฟ้อง ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3788/2524นายเนาวรัตน์ พัฒโนดมโจทก์บริษัทการบินแอร์สยาม จำกัด กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 900, ม. 917, ม. 921, ม. 938, ม. 939, ม. 989การที่จำเลยลงลายมือชื่อไว้ด้านหลังของเช็ค โดยไม่ปรากฏถ้อยคำสำนวนว่าใช้ได้เป็นอาวัลหรือสำนวนอื่นใดทำนองเดียวกันไม่เป็นการลงลายมือชื่อเป็นผู้รับอาวัลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 939 วรรค 1 และ 2 ประกอบด้วยมาตรา 989จำเลยลงลายมือชื่อด้านหลังของเช็คแม้เช็คดังกล่าวระบุชื่อโจทก์ เป็นผู้รับเงินขีดฆ่าคำว่าหรือผู้ถือ และที่มุมซ้ายบนด้านหน้ามีข้อความ ว่าเข้าบัญชีผู้รับเงินเท่านั้น ห้ามเปลี่ยนมือก็ตามแต่ด้วยความสมัครใจ ของจำเลยยอมผูกพันตนต่อโจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงในอันที่จะรับผิดเป็นอย่างเดียวกับผู้สั่งจ่าย ด้วยการลงลายมือชื่อของตนในตั๋วเงิน ยอมรับผิดตามเนื้อความในตั๋วเงินดังบทบัญญัติแห่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 900 ดังนั้น เมื่อธนาคาร ปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คดังกล่าว จำเลยย่อมต้องรับผิดชำระเงิน ตามเช็คให้แก่โจทก์ (ข้อวินิจฉัยในวรรคสองวินิจฉัยโดยที่ประชุมใหญ่ ครั้งที่12/2524)โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นผู้ทรงเช็คสองฉบับซึ่งสั่งจ่ายโดยจำเลยที่ 1โดยมีจำเลยที่ 2 และ 3 ลงชื่อเป็นผู้สลักหลังค้ำประกันจำเลยที่ 1 ในเช็คทั้งสองฉบับ และจำเลยที่ 4 ลงชื่อเป็นผู้สลักหลังค้ำประกันในเช็คฉบับหลังโจทก์นำเช็คไปฝากเข้าบัญชีของบริษัท ค.ให้เรียกเก็บเงิน แต่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คทั้งสองฉบับ จึงขอให้พิพากษาบังคับให้จำเลยทั้งสี่ร่วมกันชำระเงินแก่โจทก์จำเลยที่ 1 ถูกพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด ศาลชั้นต้นสั่งให้จำหน่ายคดีเฉพาะจำเลยที่ 1จำเลยที่ 2 ที่ 3 ที่ 4 ให้การต่อสู้คดีหลายประการรวมทั้งต่อสู้ว่า เช็คตามฟ้องเป็นเช็คขีดคร่อมเฉพาะสั่งจ่ายให้โจทก์ และมีคำสั่งห้ามเปลี่ยนมือ แต่โจทก์นำไปเข้าบัญชีบุคคลอื่น โจทก์จึงไม่ใช่ผู้เสียหาย จำเลยมิใช่ผู้สลักหลังหรือค้ำประกันจำเลยที่ 1 เช็คตามฟ้องไม่มีข้อความใดระบุว่าจำเลยเป็นผู้สลักหลังค้ำประกันหรือค้ำประกันจำเลยที่ 1 จำเลยจึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า เช็คทั้งสองฉบับมิใช่เช็คสั่งให้ใช้เงินแก่ผู้ถือการที่จำเลยทั้งสามลงลายมือชื่อสลักหลังเช็คไม่เป็นอาวัลค้ำประกันจำเลยที่ 1จำเลยทั้งสามจึงไม่ต้องรับผิด พิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงรับฟังได้เป็นยุติว่า จำเลยที่ 1 สั่งจ่ายเช็คตามฟ้องให้โจทก์รวม 2 ฉบับ แต่ละฉบับระบุชื่อโจทก์เป็นผู้รับเงินขีดฆ่าคำว่า หรือผู้ถือ ออก และที่มุมซ้ายบน ด้านหน้ามีข้อความว่า A/C PAYEEONLY NOT NEGOTIABLE หมายความว่า เข้าบัญชีผู้รับเงินเท่านั้น ห้ามเปลี่ยนมือ คือเช็คเอกสารหมาย จ.3 ลงวันที่ 9 ธันวาคม 2519 สั่งจ่ายเงิน 3,000,000 บาท และเช็คเอกสารหมาย จ.4 ลงวันที่ 31 ธันวาคม 2519 สั่งจ่ายเงิน 2,000,000 บาท จำเลยที่ 2 ที่ 3 ลงลายมือชื่อไว้ที่ด้านหลังของเช็คหมาย จ.3 และ จ.4 ส่วนจำเลยที่ 4 ลงลายมือชื่อไว้ที่ด้านหลังของเช็คเอกสารหมาย จ.4 เพียงฉบับเดียว ต่อมาวันที่ 21 เมษายน 2520 โจทก์นำเช็คทั้งสองฉบับไปฝากเข้าบัญชีของบริษัทคอมเมอร์เชียล แอสโซซิเอท จำกัดที่ธนาคารกรุงเทพ จำกัด สาขาบางกะปิ ให้เรียกเก็บเงิน แต่ในวันเดียวกันธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด ปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คทั้งสองฉบับนั้น ปรากฏตามใบคืนเช็คเอกสารหมาย จ.5 และ จ.6 ตามลำดับ โจทก์จึงไม่ได้รับชำระหนี้ตามเช็คพิเคราะห์แล้ว คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่าการที่จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 ลงลายมือชื่อไว้ด้านหลังเช็คเอกสารหมายจ.3 และ จ.4 นั้น จำเลยทั้งสามจะต้องรับผิดชำระเงินตามเช็คพร้อมด้วยดอกเบี้ยดังฟ้องหรือไม่ เห็นว่า การที่จำเลยที่ 2 และที่ 3 ลงลายมือชื่อไว้ด้านหลังเช็คเอกสารหมาย จ.3 และ จ.4 และที่จำเลยที่ 4 ลงลายมือชื่อไว้ด้านหลังเช็คเอกสารหมาย จ.4 โดยเช็คทั้งสองฉบับไม่ปรากฏว่ามีถ้อยคำสำนวนว่า ใช้ได้เป็นอาวัล หรือสำนวนอื่นใดทำนองเดียวกัน ดังนี้จึงหาใช่จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 ลงลายมือชื่อเป็นผู้รับอาวัลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 939 วรรค 1 และ 2 ประกอบด้วย มาตรา 989 นั้นไม่ ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยข้อนี้ชอบแล้ว ฎีกาของโจทก์โต้แย้งว่าเป็นการรับอาวัลฟังไม่ขึ้น แต่ที่โจทก์ยกข้อโต้เถียงตลอดมาทั้งในชั้นอุทธรณ์และฎีกาว่า เมื่อข้อเท็จจริงรับฟังได้ตามคำเบิกความของโจทก์และจำเลยที่ 2 ว่า การติดต่อขอกู้เงินระหว่างจำเลยที่ 1 กับโจทก์ มีจำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 เป็นผู้ติดต่อ โดยโจทก์ขอให้จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 ลงลายมือชื่อด้านหลังเช็คในฐานะผู้ค้ำประกันผู้สั่งจ่าย จำเลยทั้งสามดังกล่าวต้องรับผิดตามฟ้อง นั้นศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่า ตามข้อเท็จจริงที่รับฟังได้ดังกล่าวแล้วนั้น เป็นกรณีที่จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 ลงลายมือชื่อด้านหลังเช็คเอกสารหมาย จ.3 และ จ.4 แม้เช็คทั้งสองฉบับระบุชื่อโจทก์เป็นผู้รับเงินขีดฆ่าคำว่าหรือผู้ถือ และที่มุมซ้ายบนด้านหน้ามีข้อความว่า A/C PAYEE ONLY NOT NEGOTIABLE หมายความว่า เข้าบัญชีผู้รับเงินเท่านั้น ห้ามเปลี่ยนมือ ก็ตาม แต่ก็ด้วยความสมัครใจของจำเลยทั้งสามดังกล่าวยอมผูกพันตนต่อโจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรง ในอันที่จะรับผิดเป็นอย่างเดียวกับจำเลยที่ 1 ผู้สั่งจ่ายทั้งนี้ด้วยการลงลายมือชื่อของตนในตั๋วเงิน ยอมรับผิดตามเนื้อความในตั๋วเงินดังบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์บรรพ 3 ลักษณะ 21 ตั๋วเงิน หมวด 1 บทเบ็ดเสร็จทั่วไป มาตรา 900 นั้นแล้วฉะนั้นเมื่อข้อเท็จจริงตามฟ้องและทางพิจารณารับฟังได้ว่าธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คพิพาททั้งสองฉบับ จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 ย่อมต้องรับผิดต่อโจทก์ชำระเงินตามเช็คพิพาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยระหว่างผิดนัดนับแต่วันที่ 21 เมษายน 2520 ซึ่งเป็นวันที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คนั้นพิพากษากลับ ให้จำเลยที่ 2 ที่ 3 ที่ 4 ชำระเงินแก่โจทก์ตามฟ้อง(อำนัคฆ์ คล้ายสังข์-ขจร หะวานนท์-แถมชัย สิทธิไตรย์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นผู้ทรงเช็คสองฉบับซึ่งสั่งจ่ายโดยจำเลยที่ 1โดยมีจำเลยที่ 2 และ 3 ลงชื่อเป็นผู้สลักหลังค้ำประกันจำเลยที่ 1 ในเช็คทั้งสองฉบับ และจำเลยที่ 4 ลงชื่อเป็นผู้สลักหลังค้ำประกันในเช็คฉบับหลังโจทก์นำเช็คไปฝากเข้าบัญชีของบริษัท ค.ให้เรียกเก็บเงิน แต่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คทั้งสองฉบับ จึงขอให้พิพากษาบังคับให้จำเลยทั้งสี่ร่วมกันชำระเงินแก่โจทก์จำเลยที่ 1 ถูกพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด ศาลชั้นต้นสั่งให้จำหน่ายคดีเฉพาะจำเลยที่ 1จำเลยที่ 2 ที่ 3 ที่ 4 ให้การต่อสู้คดีหลายประการรวมทั้งต่อสู้ว่า เช็คตามฟ้องเป็นเช็คขีดคร่อมเฉพาะสั่งจ่ายให้โจทก์ และมีคำสั่งห้ามเปลี่ยนมือ แต่โจทก์นำไปเข้าบัญชีบุคคลอื่น โจทก์จึงไม่ใช่ผู้เสียหาย จำเลยมิใช่ผู้สลักหลังหรือค้ำประกันจำเลยที่ 1 เช็คตามฟ้องไม่มีข้อความใดระบุว่าจำเลยเป็นผู้สลักหลังค้ำประกันหรือค้ำประกันจำเลยที่ 1 จำเลยจึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า เช็คทั้งสองฉบับมิใช่เช็คสั่งให้ใช้เงินแก่ผู้ถือการที่จำเลยทั้งสามลงลายมือชื่อสลักหลังเช็คไม่เป็นอาวัลค้ำประกันจำเลยที่ 1จำเลยทั้งสามจึงไม่ต้องรับผิด พิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงรับฟังได้เป็นยุติว่า จำเลยที่ 1 สั่งจ่ายเช็คตามฟ้องให้โจทก์รวม 2 ฉบับ แต่ละฉบับระบุชื่อโจทก์เป็นผู้รับเงินขีดฆ่าคำว่า หรือผู้ถือ ออก และที่มุมซ้ายบน ด้านหน้ามีข้อความว่า A/C PAYEEONLY NOT NEGOTIABLE หมายความว่า เข้าบัญชีผู้รับเงินเท่านั้น ห้ามเปลี่ยนมือ คือเช็คเอกสารหมาย จ.3 ลงวันที่ 9 ธันวาคม 2519 สั่งจ่ายเงิน 3,000,000 บาท และเช็คเอกสารหมาย จ.4 ลงวันที่ 31 ธันวาคม 2519 สั่งจ่ายเงิน 2,000,000 บาท จำเลยที่ 2 ที่ 3 ลงลายมือชื่อไว้ที่ด้านหลังของเช็คหมาย จ.3 และ จ.4 ส่วนจำเลยที่ 4 ลงลายมือชื่อไว้ที่ด้านหลังของเช็คเอกสารหมาย จ.4 เพียงฉบับเดียว ต่อมาวันที่ 21 เมษายน 2520 โจทก์นำเช็คทั้งสองฉบับไปฝากเข้าบัญชีของบริษัทคอมเมอร์เชียล แอสโซซิเอท จำกัดที่ธนาคารกรุงเทพ จำกัด สาขาบางกะปิ ให้เรียกเก็บเงิน แต่ในวันเดียวกันธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด ปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คทั้งสองฉบับนั้น ปรากฏตามใบคืนเช็คเอกสารหมาย จ.5 และ จ.6 ตามลำดับ โจทก์จึงไม่ได้รับชำระหนี้ตามเช็คพิเคราะห์แล้ว คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่าการที่จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 ลงลายมือชื่อไว้ด้านหลังเช็คเอกสารหมายจ.3 และ จ.4 นั้น จำเลยทั้งสามจะต้องรับผิดชำระเงินตามเช็คพร้อมด้วยดอกเบี้ยดังฟ้องหรือไม่ เห็นว่า การที่จำเลยที่ 2 และที่ 3 ลงลายมือชื่อไว้ด้านหลังเช็คเอกสารหมาย จ.3 และ จ.4 และที่จำเลยที่ 4 ลงลายมือชื่อไว้ด้านหลังเช็คเอกสารหมาย จ.4 โดยเช็คทั้งสองฉบับไม่ปรากฏว่ามีถ้อยคำสำนวนว่า ใช้ได้เป็นอาวัล หรือสำนวนอื่นใดทำนองเดียวกัน ดังนี้จึงหาใช่จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 ลงลายมือชื่อเป็นผู้รับอาวัลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 939 วรรค 1 และ 2 ประกอบด้วย มาตรา 989 นั้นไม่ ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยข้อนี้ชอบแล้ว ฎีกาของโจทก์โต้แย้งว่าเป็นการรับอาวัลฟังไม่ขึ้น แต่ที่โจทก์ยกข้อโต้เถียงตลอดมาทั้งในชั้นอุทธรณ์และฎีกาว่า เมื่อข้อเท็จจริงรับฟังได้ตามคำเบิกความของโจทก์และจำเลยที่ 2 ว่า การติดต่อขอกู้เงินระหว่างจำเลยที่ 1 กับโจทก์ มีจำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 เป็นผู้ติดต่อ โดยโจทก์ขอให้จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 ลงลายมือชื่อด้านหลังเช็คในฐานะผู้ค้ำประกันผู้สั่งจ่าย จำเลยทั้งสามดังกล่าวต้องรับผิดตามฟ้อง นั้นศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่า ตามข้อเท็จจริงที่รับฟังได้ดังกล่าวแล้วนั้น เป็นกรณีที่จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 ลงลายมือชื่อด้านหลังเช็คเอกสารหมาย จ.3 และ จ.4 แม้เช็คทั้งสองฉบับระบุชื่อโจทก์เป็นผู้รับเงินขีดฆ่าคำว่าหรือผู้ถือ และที่มุมซ้ายบนด้านหน้ามีข้อความว่า A/C PAYEE ONLY NOT NEGOTIABLE หมายความว่า เข้าบัญชีผู้รับเงินเท่านั้น ห้ามเปลี่ยนมือ ก็ตาม แต่ก็ด้วยความสมัครใจของจำเลยทั้งสามดังกล่าวยอมผูกพันตนต่อโจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรง ในอันที่จะรับผิดเป็นอย่างเดียวกับจำเลยที่ 1 ผู้สั่งจ่ายทั้งนี้ด้วยการลงลายมือชื่อของตนในตั๋วเงิน ยอมรับผิดตามเนื้อความในตั๋วเงินดังบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์บรรพ 3 ลักษณะ 21 ตั๋วเงิน หมวด 1 บทเบ็ดเสร็จทั่วไป มาตรา 900 นั้นแล้วฉะนั้นเมื่อข้อเท็จจริงตามฟ้องและทางพิจารณารับฟังได้ว่าธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คพิพาททั้งสองฉบับ จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 ย่อมต้องรับผิดต่อโจทก์ชำระเงินตามเช็คพิพาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยระหว่างผิดนัดนับแต่วันที่ 21 เมษายน 2520 ซึ่งเป็นวันที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คนั้นพิพากษากลับ ให้จำเลยที่ 2 ที่ 3 ที่ 4 ชำระเงินแก่โจทก์ตามฟ้อง ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3788/2524นายเนาวรัตน์ พัฒโนดมโจทก์บริษัทการบินแอร์สยาม จำกัด กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 900, ม. 917, ม. 921, ม. 938, ม. 939, ม. 989การที่จำเลยลงลายมือชื่อไว้ด้านหลังของเช็ค โดยไม่ปรากฏถ้อยคำสำนวนว่าใช้ได้เป็นอาวัลหรือสำนวนอื่นใดทำนองเดียวกันไม่เป็นการลงลายมือชื่อเป็นผู้รับอาวัลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 939 วรรค 1 และ 2 ประกอบด้วยมาตรา 989จำเลยลงลายมือชื่อด้านหลังของเช็คแม้เช็คดังกล่าวระบุชื่อโจทก์ เป็นผู้รับเงินขีดฆ่าคำว่าหรือผู้ถือ และที่มุมซ้ายบนด้านหน้ามีข้อความ ว่าเข้าบัญชีผู้รับเงินเท่านั้น ห้ามเปลี่ยนมือก็ตามแต่ด้วยความสมัครใจ ของจำเลยยอมผูกพันตนต่อโจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงในอันที่จะรับผิดเป็นอย่างเดียวกับผู้สั่งจ่าย ด้วยการลงลายมือชื่อของตนในตั๋วเงิน ยอมรับผิดตามเนื้อความในตั๋วเงินดังบทบัญญัติแห่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 900 ดังนั้น เมื่อธนาคาร ปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คดังกล่าว จำเลยย่อมต้องรับผิดชำระเงิน ตามเช็คให้แก่โจทก์ (ข้อวินิจฉัยในวรรคสองวินิจฉัยโดยที่ประชุมใหญ่ ครั้งที่12/2524)โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นผู้ทรงเช็คสองฉบับซึ่งสั่งจ่ายโดยจำเลยที่ 1โดยมีจำเลยที่ 2 และ 3 ลงชื่อเป็นผู้สลักหลังค้ำประกันจำเลยที่ 1 ในเช็คทั้งสองฉบับ และจำเลยที่ 4 ลงชื่อเป็นผู้สลักหลังค้ำประกันในเช็คฉบับหลังโจทก์นำเช็คไปฝากเข้าบัญชีของบริษัท ค.ให้เรียกเก็บเงิน แต่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คทั้งสองฉบับ จึงขอให้พิพากษาบังคับให้จำเลยทั้งสี่ร่วมกันชำระเงินแก่โจทก์จำเลยที่ 1 ถูกพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด ศาลชั้นต้นสั่งให้จำหน่ายคดีเฉพาะจำเลยที่ 1จำเลยที่ 2 ที่ 3 ที่ 4 ให้การต่อสู้คดีหลายประการรวมทั้งต่อสู้ว่า เช็คตามฟ้องเป็นเช็คขีดคร่อมเฉพาะสั่งจ่ายให้โจทก์ และมีคำสั่งห้ามเปลี่ยนมือ แต่โจทก์นำไปเข้าบัญชีบุคคลอื่น โจทก์จึงไม่ใช่ผู้เสียหาย จำเลยมิใช่ผู้สลักหลังหรือค้ำประกันจำเลยที่ 1 เช็คตามฟ้องไม่มีข้อความใดระบุว่าจำเลยเป็นผู้สลักหลังค้ำประกันหรือค้ำประกันจำเลยที่ 1 จำเลยจึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า เช็คทั้งสองฉบับมิใช่เช็คสั่งให้ใช้เงินแก่ผู้ถือการที่จำเลยทั้งสามลงลายมือชื่อสลักหลังเช็คไม่เป็นอาวัลค้ำประกันจำเลยที่ 1จำเลยทั้งสามจึงไม่ต้องรับผิด พิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงรับฟังได้เป็นยุติว่า จำเลยที่ 1 สั่งจ่ายเช็คตามฟ้องให้โจทก์รวม 2 ฉบับ แต่ละฉบับระบุชื่อโจทก์เป็นผู้รับเงินขีดฆ่าคำว่า หรือผู้ถือ ออก และที่มุมซ้ายบน ด้านหน้ามีข้อความว่า A/C PAYEEONLY NOT NEGOTIABLE หมายความว่า เข้าบัญชีผู้รับเงินเท่านั้น ห้ามเปลี่ยนมือ คือเช็คเอกสารหมาย จ.3 ลงวันที่ 9 ธันวาคม 2519 สั่งจ่ายเงิน 3,000,000 บาท และเช็คเอกสารหมาย จ.4 ลงวันที่ 31 ธันวาคม 2519 สั่งจ่ายเงิน 2,000,000 บาท จำเลยที่ 2 ที่ 3 ลงลายมือชื่อไว้ที่ด้านหลังของเช็คหมาย จ.3 และ จ.4 ส่วนจำเลยที่ 4 ลงลายมือชื่อไว้ที่ด้านหลังของเช็คเอกสารหมาย จ.4 เพียงฉบับเดียว ต่อมาวันที่ 21 เมษายน 2520 โจทก์นำเช็คทั้งสองฉบับไปฝากเข้าบัญชีของบริษัทคอมเมอร์เชียล แอสโซซิเอท จำกัดที่ธนาคารกรุงเทพ จำกัด สาขาบางกะปิ ให้เรียกเก็บเงิน แต่ในวันเดียวกันธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด ปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คทั้งสองฉบับนั้น ปรากฏตามใบคืนเช็คเอกสารหมาย จ.5 และ จ.6 ตามลำดับ โจทก์จึงไม่ได้รับชำระหนี้ตามเช็คพิเคราะห์แล้ว คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่าการที่จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 ลงลายมือชื่อไว้ด้านหลังเช็คเอกสารหมายจ.3 และ จ.4 นั้น จำเลยทั้งสามจะต้องรับผิดชำระเงินตามเช็คพร้อมด้วยดอกเบี้ยดังฟ้องหรือไม่ เห็นว่า การที่จำเลยที่ 2 และที่ 3 ลงลายมือชื่อไว้ด้านหลังเช็คเอกสารหมาย จ.3 และ จ.4 และที่จำเลยที่ 4 ลงลายมือชื่อไว้ด้านหลังเช็คเอกสารหมาย จ.4 โดยเช็คทั้งสองฉบับไม่ปรากฏว่ามีถ้อยคำสำนวนว่า ใช้ได้เป็นอาวัล หรือสำนวนอื่นใดทำนองเดียวกัน ดังนี้จึงหาใช่จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 ลงลายมือชื่อเป็นผู้รับอาวัลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 939 วรรค 1 และ 2 ประกอบด้วย มาตรา 989 นั้นไม่ ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยข้อนี้ชอบแล้ว ฎีกาของโจทก์โต้แย้งว่าเป็นการรับอาวัลฟังไม่ขึ้น แต่ที่โจทก์ยกข้อโต้เถียงตลอดมาทั้งในชั้นอุทธรณ์และฎีกาว่า เมื่อข้อเท็จจริงรับฟังได้ตามคำเบิกความของโจทก์และจำเลยที่ 2 ว่า การติดต่อขอกู้เงินระหว่างจำเลยที่ 1 กับโจทก์ มีจำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 เป็นผู้ติดต่อ โดยโจทก์ขอให้จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 ลงลายมือชื่อด้านหลังเช็คในฐานะผู้ค้ำประกันผู้สั่งจ่าย จำเลยทั้งสามดังกล่าวต้องรับผิดตามฟ้อง นั้นศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่า ตามข้อเท็จจริงที่รับฟังได้ดังกล่าวแล้วนั้น เป็นกรณีที่จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 ลงลายมือชื่อด้านหลังเช็คเอกสารหมาย จ.3 และ จ.4 แม้เช็คทั้งสองฉบับระบุชื่อโจทก์เป็นผู้รับเงินขีดฆ่าคำว่าหรือผู้ถือ และที่มุมซ้ายบนด้านหน้ามีข้อความว่า A/C PAYEE ONLY NOT NEGOTIABLE หมายความว่า เข้าบัญชีผู้รับเงินเท่านั้น ห้ามเปลี่ยนมือ ก็ตาม แต่ก็ด้วยความสมัครใจของจำเลยทั้งสามดังกล่าวยอมผูกพันตนต่อโจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรง ในอันที่จะรับผิดเป็นอย่างเดียวกับจำเลยที่ 1 ผู้สั่งจ่ายทั้งนี้ด้วยการลงลายมือชื่อของตนในตั๋วเงิน ยอมรับผิดตามเนื้อความในตั๋วเงินดังบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์บรรพ 3 ลักษณะ 21 ตั๋วเงิน หมวด 1 บทเบ็ดเสร็จทั่วไป มาตรา 900 นั้นแล้วฉะนั้นเมื่อข้อเท็จจริงตามฟ้องและทางพิจารณารับฟังได้ว่าธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คพิพาททั้งสองฉบับ จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 ย่อมต้องรับผิดต่อโจทก์ชำระเงินตามเช็คพิพาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยระหว่างผิดนัดนับแต่วันที่ 21 เมษายน 2520 ซึ่งเป็นวันที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คนั้นพิพากษากลับ ให้จำเลยที่ 2 ที่ 3 ที่ 4 ชำระเงินแก่โจทก์ตามฟ้อง(อำนัคฆ์ คล้ายสังข์-ขจร หะวานนท์-แถมชัย สิทธิไตรย์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ