คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 659/2529หลักกฎหมาย: การอุทิศที่ดินให้เป็นที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกันตามป.พ.พ.มาตรา1304(2)แม้ไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือและต่อมาประชาชนไม่ได้ใช้ที่ดินนั้นต่อไปก็หาทำให้ที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินสิ้นสภาพและกลับมาเป็นของผู้อุทิศอีกไม่ เมื่อจำเลยสละการครอบครองที่พิพาทซึ่งเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินแล้วและโจทก์ครอบครองที่พิพาทอยู่โจทก์จึงมีสิทธิ์ในที่พิพาทดีกว่าจำเลยแต่โจทก์ไม่อาจห้ามมิให้จำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องกับที่พิพาทเสียทั้งหมดได้เพราะเป็นการขัดวัตถุประสงค์ของการใช้สาธารณสมบัติของแผ่นดินประเภทนี้จะห้ามได้เฉพาะกรณีที่เข้าไปเกี่ยวข้องโดยที่มิใช่เป็นไปเพื่อการใช้ที่ดินตามวัตถุที่ประสงค์ของสาธารณสมบัติของแผ่นดินแปลงนี้เท่านั้น.โจทก์ฟ้องว่าโจทก์ครอบครองที่พิพาทโดยความสงบและเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของมาเกินกว่า 10 ปี โจทก์ได้สิทธิครอบครองตามกฎหมายเมื่อเดือนมีนาคม 2524 จำเลยได้นำเจ้าพนักงานที่ดินไปทำการรังวัดที่พิพาทเพื่อขอออกโฉนด โจทก์คัดค้านเจ้าพนักงานที่ดินสั่งให้โจทก์ฟ้องต่อศาลภายใน 60 วัน โจทก์จึงฟ้องเป็นคดีนี้ ขอให้พิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์ ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องจำเลยให้การว่า ที่พิพาทหาได้เป็นของโจทก์ไม่ จำเลยไม่เคยสละสิทธิครอบครองเดิมที่พิพาทรวมทั้งที่นอกพิพาททางด้านทิศใต้เป็นที่ดินแปลงเดียวกัน นายบุญฉ้วน เลาหะกุลสามีจำเลยซื้อมาจากขุนอนุพันธ์ภักดี และได้แจ้งการครอบครองที่ดินแบบ ส.ด.1 ตามกฎหมายหลังจากนายบุญฉ้วน ถึงแก่กรรม จำเลยเป็นผู้จัดการมรดก และร้องขอให้เจ้าพนักงานที่ดินรังวัดที่ดินเพื่อออกโฉนด โจทก์ขัดขวางอ้างว่าที่พิพาทและนอกที่พิพาททั้งแปลงเป็นของโจทก์ จำเลยจึงฟ้องโจทก์ขอให้ออกจากที่ดินของจำเลยทั้งหมด ศาลพิพากษาให้จำเลยซึ่งเป็นโจทก์ในคดีนั้นชนะ คดีถึงที่สุด ที่จำเลยชี้เขตพิพาทไม่เต็มตาม ส.ค.1 ในคดีเดิมเนื่องจากจำเลยตั้งใจจะอุทิศที่พิพาทให้เป็นที่สาธารณะของเทศบาลสำหรับคนอิสลามนำศพไปป่าช้าตามความประสงค์ของนายบุญฉ้วนเลาหะกุล เจ้ามรดก แต่ต่อมาได้ทราบจากเทศบาลตะลุบันว่าบัดนี้คนอิสลามไม่ได้ใช้ที่พิพาทเป็นทางนำศพผ่านไปสู่ป่าช้าอีกต่อไปจำเลยก็ไม่จำเป็นต้องอุทิศให้เป็นทางสาธารณะ จำเลยจึงขอให้เจ้าพนักงานที่ดินทำการรังวัดออกโฉนดตามสิทธิใน ส.ค.1 แต่โจทก์กลับขัดขวางศาลชั้นต้นพิพากษาว่าที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์ ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...คดีมีเหตุให้เชื่อได้ว่า นายบุญฉ้วนเลาหะกุล ได้อุทิศที่พิพาทคดีนี้ทั้งแปลงให้เป็นที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินสำหรับประชาชนใช้ร่วมกัน หาใช่ยกให้เพียงบางส่วนไม่ การอุทิศให้แม้ไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือและต่อมาไม่มีคนนำศพไปป่าช่าอีกต่อไปก็หาทำให้ที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินสิ้นสภาพไปไม่ ที่พิพาทจึงไม่เป็นของโจทกื และไม่กลับมาเป็นของจำเลย แต่คดีฟังได้ประการหนึ่งว่า จำเลยและนายบุญฉ้วน เลาหะกุล ได้สละการครอบครองที่พิพาทแล้วเมื่อโจทก์ครอบครองที่พิพาทอยู่ โจทก์จึงมีสิทธิในที่พิพาทดีกว่าจำเลยแต่ที่โจทก์ขอให้ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องกับที่พิพาทนั้น เนื่องจากที่ดินที่พิพาทตกเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินประเภทสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา1304 (2) จึงไม่อาจห้ามมิให้เกี่ยวข้องเสียทั้งหมดได้ เพราะเป็นการขัดวัตถุประสงค์ของการใช้สาธารณสมบัติของแผ่นดินประเภทนี้จะห้ามได้เฉพาะกรณีที่เข้าไปเกี่ยวข้องโดยที่มิใช่เป็นไปเพื่อการใช้ที่ดินตามวัตถุที่ประสงค์ของสาธารณสมบัติของแผ่นดินแปลงนี้เท่านั้นพิพากษากลับ ห้ามมิให้จำเลยและบริวารเกี่ยวข้องกับที่พิพาทเว้นแต่ที่เป็นการใช้ประโยชน์ในที่ดินตามวัตถุประสงค์ของสาธารณสมบัติของแผ่นดินแปลงพิพาท ค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสามศาลให้เป็นพับ". ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 659/2529นาย ประทาน พฤทธิสาริกรโจทก์นาง แดง เลาหะกุลฯจำเลย ป.พ.พ. ม. 1304, ม. 1367การอุทิศที่ดินให้เป็นที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกันตามป.พ.พ.มาตรา1304(2)แม้ไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือและต่อมาประชาชนไม่ได้ใช้ที่ดินนั้นต่อไปก็หาทำให้ที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินสิ้นสภาพและกลับมาเป็นของผู้อุทิศอีกไม่ เมื่อจำเลยสละการครอบครองที่พิพาทซึ่งเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินแล้วและโจทก์ครอบครองที่พิพาทอยู่โจทก์จึงมีสิทธิ์ในที่พิพาทดีกว่าจำเลยแต่โจทก์ไม่อาจห้ามมิให้จำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องกับที่พิพาทเสียทั้งหมดได้เพราะเป็นการขัดวัตถุประสงค์ของการใช้สาธารณสมบัติของแผ่นดินประเภทนี้จะห้ามได้เฉพาะกรณีที่เข้าไปเกี่ยวข้องโดยที่มิใช่เป็นไปเพื่อการใช้ที่ดินตามวัตถุที่ประสงค์ของสาธารณสมบัติของแผ่นดินแปลงนี้เท่านั้น.โจทก์ฟ้องว่าโจทก์ครอบครองที่พิพาทโดยความสงบและเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของมาเกินกว่า 10 ปี โจทก์ได้สิทธิครอบครองตามกฎหมายเมื่อเดือนมีนาคม 2524 จำเลยได้นำเจ้าพนักงานที่ดินไปทำการรังวัดที่พิพาทเพื่อขอออกโฉนด โจทก์คัดค้านเจ้าพนักงานที่ดินสั่งให้โจทก์ฟ้องต่อศาลภายใน 60 วัน โจทก์จึงฟ้องเป็นคดีนี้ ขอให้พิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์ ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องจำเลยให้การว่า ที่พิพาทหาได้เป็นของโจทก์ไม่ จำเลยไม่เคยสละสิทธิครอบครองเดิมที่พิพาทรวมทั้งที่นอกพิพาททางด้านทิศใต้เป็นที่ดินแปลงเดียวกัน นายบุญฉ้วน เลาหะกุลสามีจำเลยซื้อมาจากขุนอนุพันธ์ภักดี และได้แจ้งการครอบครองที่ดินแบบ ส.ด.1 ตามกฎหมายหลังจากนายบุญฉ้วน ถึงแก่กรรม จำเลยเป็นผู้จัดการมรดก และร้องขอให้เจ้าพนักงานที่ดินรังวัดที่ดินเพื่อออกโฉนด โจทก์ขัดขวางอ้างว่าที่พิพาทและนอกที่พิพาททั้งแปลงเป็นของโจทก์ จำเลยจึงฟ้องโจทก์ขอให้ออกจากที่ดินของจำเลยทั้งหมด ศาลพิพากษาให้จำเลยซึ่งเป็นโจทก์ในคดีนั้นชนะ คดีถึงที่สุด ที่จำเลยชี้เขตพิพาทไม่เต็มตาม ส.ค.1 ในคดีเดิมเนื่องจากจำเลยตั้งใจจะอุทิศที่พิพาทให้เป็นที่สาธารณะของเทศบาลสำหรับคนอิสลามนำศพไปป่าช้าตามความประสงค์ของนายบุญฉ้วนเลาหะกุล เจ้ามรดก แต่ต่อมาได้ทราบจากเทศบาลตะลุบันว่าบัดนี้คนอิสลามไม่ได้ใช้ที่พิพาทเป็นทางนำศพผ่านไปสู่ป่าช้าอีกต่อไปจำเลยก็ไม่จำเป็นต้องอุทิศให้เป็นทางสาธารณะ จำเลยจึงขอให้เจ้าพนักงานที่ดินทำการรังวัดออกโฉนดตามสิทธิใน ส.ค.1 แต่โจทก์กลับขัดขวางศาลชั้นต้นพิพากษาว่าที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์ ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...คดีมีเหตุให้เชื่อได้ว่า นายบุญฉ้วนเลาหะกุล ได้อุทิศที่พิพาทคดีนี้ทั้งแปลงให้เป็นที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินสำหรับประชาชนใช้ร่วมกัน หาใช่ยกให้เพียงบางส่วนไม่ การอุทิศให้แม้ไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือและต่อมาไม่มีคนนำศพไปป่าช่าอีกต่อไปก็หาทำให้ที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินสิ้นสภาพไปไม่ ที่พิพาทจึงไม่เป็นของโจทกื และไม่กลับมาเป็นของจำเลย แต่คดีฟังได้ประการหนึ่งว่า จำเลยและนายบุญฉ้วน เลาหะกุล ได้สละการครอบครองที่พิพาทแล้วเมื่อโจทก์ครอบครองที่พิพาทอยู่ โจทก์จึงมีสิทธิในที่พิพาทดีกว่าจำเลยแต่ที่โจทก์ขอให้ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องกับที่พิพาทนั้น เนื่องจากที่ดินที่พิพาทตกเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินประเภทสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา1304 (2) จึงไม่อาจห้ามมิให้เกี่ยวข้องเสียทั้งหมดได้ เพราะเป็นการขัดวัตถุประสงค์ของการใช้สาธารณสมบัติของแผ่นดินประเภทนี้จะห้ามได้เฉพาะกรณีที่เข้าไปเกี่ยวข้องโดยที่มิใช่เป็นไปเพื่อการใช้ที่ดินตามวัตถุที่ประสงค์ของสาธารณสมบัติของแผ่นดินแปลงนี้เท่านั้นพิพากษากลับ ห้ามมิให้จำเลยและบริวารเกี่ยวข้องกับที่พิพาทเว้นแต่ที่เป็นการใช้ประโยชน์ในที่ดินตามวัตถุประสงค์ของสาธารณสมบัติของแผ่นดินแปลงพิพาท ค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสามศาลให้เป็นพับ".(พลจิตต์ ดียืน-ประการ กาญจนศูนย์-ประพันธ์ ผลฉาย)แหล่งที่มาสำนักงาน ส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุสาธารณสมบัติของแผ่นดินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน ผู้ใดหาอาจมีกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครองได้ไม่ และศาลฎีกาเคยวินิจฉัยตลอดมาว่าในระหว่างราษฎรด้วยกัน ผู้ครอบครองอยู่ย่อมมีสิทธิกว่าผู้อื่น(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 39/2495, 508/2509, 1608/2514 และ147-148/2521) ฎีกาฉบับนี้ก็วินิจฉัยอย่างเดียวกัน แต่ยังวางหลักอย่างชัดเจนต่อไปอีกว่า อย่างไรก้ดี ผู้ครอบครองจะห้ามผู้อื่นในการใช้ทรัพย์นั้นตามวัตถุประสงค์ของสาธารณสมบัติของแผ่นดินมิได้ข้อนี้เห็นว่า ที่กฎหมายต้องยอมรับถึงสิทธิดีกว่าผู้อื่นของผู้เข้าครอบครองสาธารณสมบัติของแผ่นดินก็เพื่อป้องกันการใช้กำลังเข้าแก่งแย่งกัน อันจะกระทบกระเทือนถึงความสงบเรียบร้อยของบ้านเมืองการให้ประชาชนยังมีสิทธิเข้าไปใช้สาธารณสมบัติของแผ่นดินที่บุคคลอื่นครอบครองอยู่ จึงน่าจะก่อให้เกิดวิวาทกัน ปกติผู้ใดปูเสื่อนั่งดูว่าอยู่ในสนามหลวงก่อนแล้วก็ไม่ควรที่ผู้อท่นจะใช้สิทธิเดินเล่นเข้าไปในบริเวณเสื่อของเขาได้ หรือผูัใดทำโป๊ะลงในทะเลผู้นั้นควรมีสิทธิดีกว่าผู้อื่นในการใช้ทะเลบริเวณโป๊ะ อันผู้อื่นไม่ชอบที่จะแล่นเรือเข้าไปในโป๊ะของเขา คำพิพากษาศาลฎีกาที่508/2509 วินิจฉัยว่าที่ชายทะเลน้ำท่วมถึงอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน เมื่อโจทก์เข้าครอบครองทำคันดินเพื่อกักน้ำทำนาเกลือและจับกุ้งปลา จำเลยเข้าไปทำเช่นนั้นบ้างเป็นการรบกวนสิทธิของโจทก์ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย โจทก์ย่อมมีสิทธิฟ้องเรียกค่าเสียหายและขอให้ระงับขัดขวางการกระทำของจำเลย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 147-148/2521 วินิจฉัยว่า ลำรางสาธารณะที่ตื้นเขินโจทก์เข้าครอบครองอยู่ก่อน จำเลยเข้าปักเสาคอนกรีตเพื่อขุดลอกลำรางนั้น เป็นการรบกวนสิทธิของโจทก์ ศาลพิพากษาห้ามจำเลยเข้าเกี่ยวข้องรบกวนการครอบครองของโจทก์ ซึ่งการจับกุ้งปลาหรือการขุดลอกลำรางน่าจะเป็นการใช้ทรัพย์ตามวัตถุประสงค์ของสาธารณสมบัติของแผ่นดินนั่นเอง ก็เป็นสิ่งที่บุคคลอื่นจะทำไม่ได้เช่นเดียวกันอนึ่ง น่าสังเกตว่าที่พิพาทคดีนี้เป็นป่าช้าสาธารณะสำหรับชาวอิสลามโจทก์ครอบครองทำประโยชน์อยู่ หากให้บุคคลอื่นมีสิทธิมาใช้ที่นี้อย่างป่าช้าอีก โจทก์ก็คงไม่ยอมเป็นแน่ กรณีเช่นนี้น่าจะให้ผู้ได้รับความเสียหายเป็นพิเศษฟ้องขับไล่หรือให้เจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่ดำเนินการขับไล่โจทก์ออกไปเสียก่อน จึงจะให้บุคคลอื่นมีสิทธิใช้ที่พิพาทอย่างสาธารณสมบัติของแผ่นดินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกันต่อไป. สมบูรณ์ บุญภินนท์.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่าโจทก์ครอบครองที่พิพาทโดยความสงบและเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของมาเกินกว่า 10 ปี โจทก์ได้สิทธิครอบครองตามกฎหมายเมื่อเดือนมีนาคม 2524 จำเลยได้นำเจ้าพนักงานที่ดินไปทำการรังวัดที่พิพาทเพื่อขอออกโฉนด โจทก์คัดค้านเจ้าพนักงานที่ดินสั่งให้โจทก์ฟ้องต่อศาลภายใน 60 วัน โจทก์จึงฟ้องเป็นคดีนี้ ขอให้พิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์ ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องจำเลยให้การว่า ที่พิพาทหาได้เป็นของโจทก์ไม่ จำเลยไม่เคยสละสิทธิครอบครองเดิมที่พิพาทรวมทั้งที่นอกพิพาททางด้านทิศใต้เป็นที่ดินแปลงเดียวกัน นายบุญฉ้วน เลาหะกุลสามีจำเลยซื้อมาจากขุนอนุพันธ์ภักดี และได้แจ้งการครอบครองที่ดินแบบ ส.ด.1 ตามกฎหมายหลังจากนายบุญฉ้วน ถึงแก่กรรม จำเลยเป็นผู้จัดการมรดก และร้องขอให้เจ้าพนักงานที่ดินรังวัดที่ดินเพื่อออกโฉนด โจทก์ขัดขวางอ้างว่าที่พิพาทและนอกที่พิพาททั้งแปลงเป็นของโจทก์ จำเลยจึงฟ้องโจทก์ขอให้ออกจากที่ดินของจำเลยทั้งหมด ศาลพิพากษาให้จำเลยซึ่งเป็นโจทก์ในคดีนั้นชนะ คดีถึงที่สุด ที่จำเลยชี้เขตพิพาทไม่เต็มตาม ส.ค.1 ในคดีเดิมเนื่องจากจำเลยตั้งใจจะอุทิศที่พิพาทให้เป็นที่สาธารณะของเทศบาลสำหรับคนอิสลามนำศพไปป่าช้าตามความประสงค์ของนายบุญฉ้วนเลาหะกุล เจ้ามรดก แต่ต่อมาได้ทราบจากเทศบาลตะลุบันว่าบัดนี้คนอิสลามไม่ได้ใช้ที่พิพาทเป็นทางนำศพผ่านไปสู่ป่าช้าอีกต่อไปจำเลยก็ไม่จำเป็นต้องอุทิศให้เป็นทางสาธารณะ จำเลยจึงขอให้เจ้าพนักงานที่ดินทำการรังวัดออกโฉนดตามสิทธิใน ส.ค.1 แต่โจทก์กลับขัดขวางศาลชั้นต้นพิพากษาว่าที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์ ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...คดีมีเหตุให้เชื่อได้ว่า นายบุญฉ้วนเลาหะกุล ได้อุทิศที่พิพาทคดีนี้ทั้งแปลงให้เป็นที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินสำหรับประชาชนใช้ร่วมกัน หาใช่ยกให้เพียงบางส่วนไม่ การอุทิศให้แม้ไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือและต่อมาไม่มีคนนำศพไปป่าช่าอีกต่อไปก็หาทำให้ที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินสิ้นสภาพไปไม่ ที่พิพาทจึงไม่เป็นของโจทกื และไม่กลับมาเป็นของจำเลย แต่คดีฟังได้ประการหนึ่งว่า จำเลยและนายบุญฉ้วน เลาหะกุล ได้สละการครอบครองที่พิพาทแล้วเมื่อโจทก์ครอบครองที่พิพาทอยู่ โจทก์จึงมีสิทธิในที่พิพาทดีกว่าจำเลยแต่ที่โจทก์ขอให้ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องกับที่พิพาทนั้น เนื่องจากที่ดินที่พิพาทตกเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินประเภทสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา1304 (2) จึงไม่อาจห้ามมิให้เกี่ยวข้องเสียทั้งหมดได้ เพราะเป็นการขัดวัตถุประสงค์ของการใช้สาธารณสมบัติของแผ่นดินประเภทนี้จะห้ามได้เฉพาะกรณีที่เข้าไปเกี่ยวข้องโดยที่มิใช่เป็นไปเพื่อการใช้ที่ดินตามวัตถุที่ประสงค์ของสาธารณสมบัติของแผ่นดินแปลงนี้เท่านั้นพิพากษากลับ ห้ามมิให้จำเลยและบริวารเกี่ยวข้องกับที่พิพาทเว้นแต่ที่เป็นการใช้ประโยชน์ในที่ดินตามวัตถุประสงค์ของสาธารณสมบัติของแผ่นดินแปลงพิพาท ค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสามศาลให้เป็นพับ". ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 659/2529นาย ประทาน พฤทธิสาริกรโจทก์นาง แดง เลาหะกุลฯจำเลย ป.พ.พ. ม. 1304, ม. 1367การอุทิศที่ดินให้เป็นที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกันตามป.พ.พ.มาตรา1304(2)แม้ไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือและต่อมาประชาชนไม่ได้ใช้ที่ดินนั้นต่อไปก็หาทำให้ที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินสิ้นสภาพและกลับมาเป็นของผู้อุทิศอีกไม่ เมื่อจำเลยสละการครอบครองที่พิพาทซึ่งเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินแล้วและโจทก์ครอบครองที่พิพาทอยู่โจทก์จึงมีสิทธิ์ในที่พิพาทดีกว่าจำเลยแต่โจทก์ไม่อาจห้ามมิให้จำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องกับที่พิพาทเสียทั้งหมดได้เพราะเป็นการขัดวัตถุประสงค์ของการใช้สาธารณสมบัติของแผ่นดินประเภทนี้จะห้ามได้เฉพาะกรณีที่เข้าไปเกี่ยวข้องโดยที่มิใช่เป็นไปเพื่อการใช้ที่ดินตามวัตถุที่ประสงค์ของสาธารณสมบัติของแผ่นดินแปลงนี้เท่านั้น.โจทก์ฟ้องว่าโจทก์ครอบครองที่พิพาทโดยความสงบและเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของมาเกินกว่า 10 ปี โจทก์ได้สิทธิครอบครองตามกฎหมายเมื่อเดือนมีนาคม 2524 จำเลยได้นำเจ้าพนักงานที่ดินไปทำการรังวัดที่พิพาทเพื่อขอออกโฉนด โจทก์คัดค้านเจ้าพนักงานที่ดินสั่งให้โจทก์ฟ้องต่อศาลภายใน 60 วัน โจทก์จึงฟ้องเป็นคดีนี้ ขอให้พิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์ ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องจำเลยให้การว่า ที่พิพาทหาได้เป็นของโจทก์ไม่ จำเลยไม่เคยสละสิทธิครอบครองเดิมที่พิพาทรวมทั้งที่นอกพิพาททางด้านทิศใต้เป็นที่ดินแปลงเดียวกัน นายบุญฉ้วน เลาหะกุลสามีจำเลยซื้อมาจากขุนอนุพันธ์ภักดี และได้แจ้งการครอบครองที่ดินแบบ ส.ด.1 ตามกฎหมายหลังจากนายบุญฉ้วน ถึงแก่กรรม จำเลยเป็นผู้จัดการมรดก และร้องขอให้เจ้าพนักงานที่ดินรังวัดที่ดินเพื่อออกโฉนด โจทก์ขัดขวางอ้างว่าที่พิพาทและนอกที่พิพาททั้งแปลงเป็นของโจทก์ จำเลยจึงฟ้องโจทก์ขอให้ออกจากที่ดินของจำเลยทั้งหมด ศาลพิพากษาให้จำเลยซึ่งเป็นโจทก์ในคดีนั้นชนะ คดีถึงที่สุด ที่จำเลยชี้เขตพิพาทไม่เต็มตาม ส.ค.1 ในคดีเดิมเนื่องจากจำเลยตั้งใจจะอุทิศที่พิพาทให้เป็นที่สาธารณะของเทศบาลสำหรับคนอิสลามนำศพไปป่าช้าตามความประสงค์ของนายบุญฉ้วนเลาหะกุล เจ้ามรดก แต่ต่อมาได้ทราบจากเทศบาลตะลุบันว่าบัดนี้คนอิสลามไม่ได้ใช้ที่พิพาทเป็นทางนำศพผ่านไปสู่ป่าช้าอีกต่อไปจำเลยก็ไม่จำเป็นต้องอุทิศให้เป็นทางสาธารณะ จำเลยจึงขอให้เจ้าพนักงานที่ดินทำการรังวัดออกโฉนดตามสิทธิใน ส.ค.1 แต่โจทก์กลับขัดขวางศาลชั้นต้นพิพากษาว่าที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์ ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...คดีมีเหตุให้เชื่อได้ว่า นายบุญฉ้วนเลาหะกุล ได้อุทิศที่พิพาทคดีนี้ทั้งแปลงให้เป็นที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินสำหรับประชาชนใช้ร่วมกัน หาใช่ยกให้เพียงบางส่วนไม่ การอุทิศให้แม้ไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือและต่อมาไม่มีคนนำศพไปป่าช่าอีกต่อไปก็หาทำให้ที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินสิ้นสภาพไปไม่ ที่พิพาทจึงไม่เป็นของโจทกื และไม่กลับมาเป็นของจำเลย แต่คดีฟังได้ประการหนึ่งว่า จำเลยและนายบุญฉ้วน เลาหะกุล ได้สละการครอบครองที่พิพาทแล้วเมื่อโจทก์ครอบครองที่พิพาทอยู่ โจทก์จึงมีสิทธิในที่พิพาทดีกว่าจำเลยแต่ที่โจทก์ขอให้ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องกับที่พิพาทนั้น เนื่องจากที่ดินที่พิพาทตกเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินประเภทสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา1304 (2) จึงไม่อาจห้ามมิให้เกี่ยวข้องเสียทั้งหมดได้ เพราะเป็นการขัดวัตถุประสงค์ของการใช้สาธารณสมบัติของแผ่นดินประเภทนี้จะห้ามได้เฉพาะกรณีที่เข้าไปเกี่ยวข้องโดยที่มิใช่เป็นไปเพื่อการใช้ที่ดินตามวัตถุที่ประสงค์ของสาธารณสมบัติของแผ่นดินแปลงนี้เท่านั้นพิพากษากลับ ห้ามมิให้จำเลยและบริวารเกี่ยวข้องกับที่พิพาทเว้นแต่ที่เป็นการใช้ประโยชน์ในที่ดินตามวัตถุประสงค์ของสาธารณสมบัติของแผ่นดินแปลงพิพาท ค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสามศาลให้เป็นพับ".(พลจิตต์ ดียืน-ประการ กาญจนศูนย์-ประพันธ์ ผลฉาย)แหล่งที่มาสำนักงาน ส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุสาธารณสมบัติของแผ่นดินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน ผู้ใดหาอาจมีกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครองได้ไม่ และศาลฎีกาเคยวินิจฉัยตลอดมาว่าในระหว่างราษฎรด้วยกัน ผู้ครอบครองอยู่ย่อมมีสิทธิกว่าผู้อื่น(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 39/2495, 508/2509, 1608/2514 และ147-148/2521) ฎีกาฉบับนี้ก็วินิจฉัยอย่างเดียวกัน แต่ยังวางหลักอย่างชัดเจนต่อไปอีกว่า อย่างไรก้ดี ผู้ครอบครองจะห้ามผู้อื่นในการใช้ทรัพย์นั้นตามวัตถุประสงค์ของสาธารณสมบัติของแผ่นดินมิได้ข้อนี้เห็นว่า ที่กฎหมายต้องยอมรับถึงสิทธิดีกว่าผู้อื่นของผู้เข้าครอบครองสาธารณสมบัติของแผ่นดินก็เพื่อป้องกันการใช้กำลังเข้าแก่งแย่งกัน อันจะกระทบกระเทือนถึงความสงบเรียบร้อยของบ้านเมืองการให้ประชาชนยังมีสิทธิเข้าไปใช้สาธารณสมบัติของแผ่นดินที่บุคคลอื่นครอบครองอยู่ จึงน่าจะก่อให้เกิดวิวาทกัน ปกติผู้ใดปูเสื่อนั่งดูว่าอยู่ในสนามหลวงก่อนแล้วก็ไม่ควรที่ผู้อท่นจะใช้สิทธิเดินเล่นเข้าไปในบริเวณเสื่อของเขาได้ หรือผูัใดทำโป๊ะลงในทะเลผู้นั้นควรมีสิทธิดีกว่าผู้อื่นในการใช้ทะเลบริเวณโป๊ะ อันผู้อื่นไม่ชอบที่จะแล่นเรือเข้าไปในโป๊ะของเขา คำพิพากษาศาลฎีกาที่508/2509 วินิจฉัยว่าที่ชายทะเลน้ำท่วมถึงอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน เมื่อโจทก์เข้าครอบครองทำคันดินเพื่อกักน้ำทำนาเกลือและจับกุ้งปลา จำเลยเข้าไปทำเช่นนั้นบ้างเป็นการรบกวนสิทธิของโจทก์ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย โจทก์ย่อมมีสิทธิฟ้องเรียกค่าเสียหายและขอให้ระงับขัดขวางการกระทำของจำเลย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 147-148/2521 วินิจฉัยว่า ลำรางสาธารณะที่ตื้นเขินโจทก์เข้าครอบครองอยู่ก่อน จำเลยเข้าปักเสาคอนกรีตเพื่อขุดลอกลำรางนั้น เป็นการรบกวนสิทธิของโจทก์ ศาลพิพากษาห้ามจำเลยเข้าเกี่ยวข้องรบกวนการครอบครองของโจทก์ ซึ่งการจับกุ้งปลาหรือการขุดลอกลำรางน่าจะเป็นการใช้ทรัพย์ตามวัตถุประสงค์ของสาธารณสมบัติของแผ่นดินนั่นเอง ก็เป็นสิ่งที่บุคคลอื่นจะทำไม่ได้เช่นเดียวกันอนึ่ง น่าสังเกตว่าที่พิพาทคดีนี้เป็นป่าช้าสาธารณะสำหรับชาวอิสลามโจทก์ครอบครองทำประโยชน์อยู่ หากให้บุคคลอื่นมีสิทธิมาใช้ที่นี้อย่างป่าช้าอีก โจทก์ก็คงไม่ยอมเป็นแน่ กรณีเช่นนี้น่าจะให้ผู้ได้รับความเสียหายเป็นพิเศษฟ้องขับไล่หรือให้เจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่ดำเนินการขับไล่โจทก์ออกไปเสียก่อน จึงจะให้บุคคลอื่นมีสิทธิใช้ที่พิพาทอย่างสาธารณสมบัติของแผ่นดินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกันต่อไป. สมบูรณ์ บุญภินนท์.