คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4820/2537หลักกฎหมาย: ทนายจำเลยที่ 1 มอบฉันทะให้เสมียนทนายนำบัญชีพยานที่จะใช้ไต่สวนคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาไปยื่นต่อศาลชั้นต้นศาลชั้นต้นเกษียณสั่งในใบมอบฉันทะว่า "ให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่โจทก์ภายใน 7 วัน การส่งหากไม่มีผู้รับแทนให้ปิดหมาย" แม้ใบมอบฉันทะมีข้อความระบุว่าให้เสมียนทนายฟังและรับทราบคำสั่งของศาลชั้นต้นก็ตาม ก็จะถือว่าเสมียนทนายจำเลยที่ 1 ได้ทราบคำสั่งเรื่องที่ศาลชั้นต้นสั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาของจำเลยที่ 1 ให้แก่ทนายโจทก์ภายในกำหนด 7 วัน ด้วยไม่ได้เพราะตามใบมอบฉันทะฉบับดังกล่าวแปลความได้ว่า เสมียนทนายจำเลยที่ 1 มีหน้าที่เพียงฟังและรับทราบคำสั่งของศาลชั้นต้นว่าจะสั่งรับหรือไม่รับบัญชีพยานของจำเลยที่ 1 หรือไม่ เท่านั้นจึงเป็นหน้าที่ของศาลชั้นต้นที่จะต้องแจ้งคำสั่งเพิ่มเติมดังกล่าวนั้นให้แก่จำเลยที่ 1 หรือทนายจำเลยที่ 1 ทราบโดยตรงมิฉะนั้นจะถือว่าจำเลยที่ 1 และทนายจำเลยที่ 1 ทราบคำสั่งนั้นแล้วไม่ได้ ดังนั้น ศาลชั้นต้นจึงถือเอาเหตุที่เสมียนทนายจำเลยที่ 1ไม่ได้แจ้งคำสั่งดังกล่าวให้ทนายจำเลยที่ 1 ทราบมาเป็นเหตุแห่งความผิดของจำเลยที่ 1 โดยสั่งว่าจำเลยที่ 1 ทิ้งคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาไม่ได้คดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 รับผิดชำระเงินจำนวน 10,262,165.98 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 15ต่อปี จากต้นเงิน 135,509.52 บาท นับแต่วันที่ 3 สิงหาคม 2523ถึงวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2524 และของต้นเงิน 10,262,165.98 บาทนับแต่วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2524 เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ หากจำเลยที่ 1 ไม่ชำระให้จำเลยที่ 2 ชำระแทนจำนวน 12,000,000 บาทพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 10,403,904.73 บาทนับแต่วันที่ 6 ตุลาคม 2523 (วันฟ้อง) ไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยที่ 1 อุทธรณ์โดยขออุทธรณ์อย่างคนอนาถา ศาลชั้นต้นมีคำสั่งไม่รับอุทธรณ์อย่างคนอนาถา หากจำเลยที่ 1 ประสงค์จะอุทธรณ์ให้นำเงินค่าฤชาธรรมเนียมวางศาลภายใน 7 วัน จำเลยที่ 1 อุทธรณ์คำสั่งศาลชั้นต้นศาลอุทธรณ์มีคำสั่งยกคำสั่งศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นดำเนินการไต่สวนแล้วมีคำสั่งใหม่ตามรูปคดีในวันนัดฟังคำสั่งศาลอุทธรณ์ ทนายจำเลยมอบฉันทะให้เสมียนทนายมาฟังแทน ส่วนโจทก์ไม่มาฟัง ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้นัดไต่สวนคำร้องขออนาถาของจำเลยที่ 1 และให้ออกหมายนัดแจ้งวันไต่สวนให้โจทก์ทราบ ต่อมาวันที่ 6 มีนาคม 2535 ทนายจำเลยที่ 1มอบฉันทะให้เสมียนทนายคนเดียวกันมายื่นบัญชีพยานชั้นไต่สวนอนาถาฟังและรับทราบคำสั่งศาล ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องอุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่โจทก์ภายใน 7 วันวันที่ 17มีนาคม 2535 รองจ่าศาลชั้นต้นรายงานศาลชั้นต้นว่าจำเลยที่ 1 ไม่นำส่งคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถา ศาลชั้นต้นจึงมีคำสั่งว่าจำเลยที่ 1 ทิ้งคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาจำเลยที่ 1 อุทธรณ์คำสั่งศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังยุติว่าเดิมศาลอุทธรณ์มีคำสั่งยกคำสั่งของศาลชั้นต้นที่สั่งยกคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาของจำเลยที่ 1 ให้ศาลชั้นต้นดำเนินการไต่สวนในข้อยากจนของจำเลยที่ 1 เสียก่อน แล้วมีคำสั่งใหม่ตามรูปคดี ในวันที่ 7 กุมภาพันธ์2535 ซึ่งเป็นวันที่ศาลชั้นต้นอ่านคำสั่งของศาลอุทธรณ์ให้จำเลยที่ 1ฟัง ศาลชั้นต้นเพียงแต่จดรายงานกระบวนพิจารณาทางด้านหลังของคำสั่งศาลอุทธรณ์อ่านให้จำเลยที่ 1 ฟังว่าให้นัดไต่สวนอนาถาหมายแจ้งวันนัดให้ทนายโจทก์ทราบ โดยที่ศาลชั้นต้นมิได้จดรายงานกระบวนพิจารณาสั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่โจทก์ทราบด้วย ศาลชั้นต้นเพิ่งเกษียณสั่งในใบมอบฉันทะของทนายจำเลยที่ 1 ที่มอบฉันทะให้เสมียนทนายนำบัญชีพยานของจำเลยที่ 1 ที่จะสืบในชั้นไต่สวนคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาไปยื่นต่อศาลชั้นต้นเมื่อวันที่ 6 มีนาคม 2535 ว่า ให้จำเลยที่ 1นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่ทนายโจทก์ภายใน7 วัน การส่งหากไม่มีผู้รับแทนให้ปิดหมาย เป็นเหตุให้จำเลยที่ 1อ้างว่าไม่ทราบคำสั่งของศาลชั้นต้นดังกล่าว จำเลยที่ 1 จึงไม่ได้นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่โจทก์ ศาลชั้นต้นจึงมีคำสั่งว่าจำเลยที่ 1 ทิ้งคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถา คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยในชั้นนี้ว่าจำเลยที่ 1 ทิ้งคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาหรือไม่ ศาลฎีกาเห็นว่า การที่ศาลชั้นต้นไม่ได้จดรายงานกระบวนพิจารณาสั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาในวันอ่านคำสั่งศาลอุทธรณ์ให้จำเลยที่ 1 ฟัง คงจะเป็นเพราะความพลั้งเผลอของศาลชั้นต้นเอง ดังนั้น เมื่อศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งในใบมอบฉันทะของทนายจำเลยที่ 1 ที่ได้มอบฉันทะให้เสมียนทนายนำบัญชีพยานที่จะใช้ไต่สวนคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาไปยื่นต่อศาลชั้นต้นในวันที่ 6 มีนาคม 2535 ว่า "ให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่โจทก์ภายใน 7 วัน การส่งหากไม่มีผู้รับแทนให้ปิดหมาย" แม้ข้อเท็จจริงจะฟังได้ว่าศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งในใบมอบฉันทะดังกล่าว ในวันที่เสมียนทนายนำใบมอบฉันทะนั้นไปยื่นต่อศาลชั้นต้น และใบมอบฉันทะฉบับนั้น มีข้อความระบุว่าให้เสมียนทนายฟัง และรับทราบคำสั่งของศาลชั้นต้นก็ตาม จะถือว่าเสมียนทนายจำเลยที่ 1 ผู้นำใบมอบฉันทะไปยื่นต่อศาลชั้นต้นได้ทราบคำสั่งเรื่องที่ศาลชั้นต้นสั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาของจำเลยที่ 1 ให้แก่ทนายโจทก์ ภายในกำหนด7 วัน ด้วยไม่ได้ เพราะตามใบมอบฉันทะฉบับลงวันที่ 6 มีนาคม 2535แปลความได้ว่า เสมียนทนายจำเลยที่ 1 มีหน้าที่เพียงฟังและรับทราบคำสั่งของศาลชั้นต้นว่าจะสั่งรับหรือไม่รับบัญชีพยานของจำเลยที่ 1หรือไม่เท่านั้น จะแปลความรวมไปถึงว่าเสมียนทนายจำเลยที่ 1จะต้องรับทราบคำสั่งของศาลชั้นต้นในเรื่องอื่นด้วยไม่ได้ ฉะนั้นเมื่อศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่ทนายโจทก์ภายในกำหนด 7 วัน เพิ่มเติมมาในใบมอบฉันทะดังกล่าว ซึ่งแม้ศาลชั้นต้นจะมีอำนาจสั่งในใบมอบฉันทะฉบับนั้นได้ก็ตาม แต่เป็นหน้าที่ของศาลชั้นต้นที่จะต้องแจ้งคำสั่งเพิ่มเติมนั้นให้แก่จำเลยที่ 1 หรือทนายจำเลยที่ 1 ทราบโดยตรงมิฉะนั้นจะถือว่าจำเลยที่ 1 และทนายจำเลยที่ 1 ทราบคำสั่งนั้นแล้วไม่ได้ เมื่อศาลชั้นต้นไม่ได้แจ้งคำสั่งให้จำเลยที่ 1 หรือทนายจำเลยที่ 1 ทราบเรื่องที่จะให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่ทนายโจทก์ทราบ ศาลชั้นต้นจะถือเอาเหตุที่เสมียนทนายจำเลยที่ 1 ไม่ได้แจ้งคำสั่งดังกล่าวให้ทนายจำเลยที่ 1ทราบมาเป็นเหตุแห่งความผิดของจำเลยที่ 1 สั่งว่าจำเลยที่ 1 ทิ้งคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาไม่ได้ คำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกาฎีกาของจำเลยที่ 1 ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้ศาลชั้นต้นแจ้งคำสั่งของศาลชั้นต้นที่สั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่ทนายโจทก์ทราบ แล้วดำเนินการต่อไป ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4820/2537องค์การตลาดเพื่อเกษตรกรโจทก์บริษัท ไทย เจริญ ปรา จีน จำกัด กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 64, ม. 174 (2) ทนายจำเลยที่ 1 มอบฉันทะให้เสมียนทนายนำบัญชีพยานที่จะใช้ไต่สวนคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาไปยื่นต่อศาลชั้นต้นศาลชั้นต้นเกษียณสั่งในใบมอบฉันทะว่า "ให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่โจทก์ภายใน 7 วัน การส่งหากไม่มีผู้รับแทนให้ปิดหมาย" แม้ใบมอบฉันทะมีข้อความระบุว่าให้เสมียนทนายฟังและรับทราบคำสั่งของศาลชั้นต้นก็ตาม ก็จะถือว่าเสมียนทนายจำเลยที่ 1 ได้ทราบคำสั่งเรื่องที่ศาลชั้นต้นสั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาของจำเลยที่ 1 ให้แก่ทนายโจทก์ภายในกำหนด 7 วัน ด้วยไม่ได้เพราะตามใบมอบฉันทะฉบับดังกล่าวแปลความได้ว่า เสมียนทนายจำเลยที่ 1 มีหน้าที่เพียงฟังและรับทราบคำสั่งของศาลชั้นต้นว่าจะสั่งรับหรือไม่รับบัญชีพยานของจำเลยที่ 1 หรือไม่ เท่านั้นจึงเป็นหน้าที่ของศาลชั้นต้นที่จะต้องแจ้งคำสั่งเพิ่มเติมดังกล่าวนั้นให้แก่จำเลยที่ 1 หรือทนายจำเลยที่ 1 ทราบโดยตรงมิฉะนั้นจะถือว่าจำเลยที่ 1 และทนายจำเลยที่ 1 ทราบคำสั่งนั้นแล้วไม่ได้ ดังนั้น ศาลชั้นต้นจึงถือเอาเหตุที่เสมียนทนายจำเลยที่ 1ไม่ได้แจ้งคำสั่งดังกล่าวให้ทนายจำเลยที่ 1 ทราบมาเป็นเหตุแห่งความผิดของจำเลยที่ 1 โดยสั่งว่าจำเลยที่ 1 ทิ้งคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาไม่ได้คดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 รับผิดชำระเงินจำนวน 10,262,165.98 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 15ต่อปี จากต้นเงิน 135,509.52 บาท นับแต่วันที่ 3 สิงหาคม 2523ถึงวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2524 และของต้นเงิน 10,262,165.98 บาทนับแต่วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2524 เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ หากจำเลยที่ 1 ไม่ชำระให้จำเลยที่ 2 ชำระแทนจำนวน 12,000,000 บาทพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 10,403,904.73 บาทนับแต่วันที่ 6 ตุลาคม 2523 (วันฟ้อง) ไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยที่ 1 อุทธรณ์โดยขออุทธรณ์อย่างคนอนาถา ศาลชั้นต้นมีคำสั่งไม่รับอุทธรณ์อย่างคนอนาถา หากจำเลยที่ 1 ประสงค์จะอุทธรณ์ให้นำเงินค่าฤชาธรรมเนียมวางศาลภายใน 7 วัน จำเลยที่ 1 อุทธรณ์คำสั่งศาลชั้นต้นศาลอุทธรณ์มีคำสั่งยกคำสั่งศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นดำเนินการไต่สวนแล้วมีคำสั่งใหม่ตามรูปคดีในวันนัดฟังคำสั่งศาลอุทธรณ์ ทนายจำเลยมอบฉันทะให้เสมียนทนายมาฟังแทน ส่วนโจทก์ไม่มาฟัง ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้นัดไต่สวนคำร้องขออนาถาของจำเลยที่ 1 และให้ออกหมายนัดแจ้งวันไต่สวนให้โจทก์ทราบ ต่อมาวันที่ 6 มีนาคม 2535 ทนายจำเลยที่ 1มอบฉันทะให้เสมียนทนายคนเดียวกันมายื่นบัญชีพยานชั้นไต่สวนอนาถาฟังและรับทราบคำสั่งศาล ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องอุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่โจทก์ภายใน 7 วันวันที่ 17มีนาคม 2535 รองจ่าศาลชั้นต้นรายงานศาลชั้นต้นว่าจำเลยที่ 1 ไม่นำส่งคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถา ศาลชั้นต้นจึงมีคำสั่งว่าจำเลยที่ 1 ทิ้งคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาจำเลยที่ 1 อุทธรณ์คำสั่งศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังยุติว่าเดิมศาลอุทธรณ์มีคำสั่งยกคำสั่งของศาลชั้นต้นที่สั่งยกคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาของจำเลยที่ 1 ให้ศาลชั้นต้นดำเนินการไต่สวนในข้อยากจนของจำเลยที่ 1 เสียก่อน แล้วมีคำสั่งใหม่ตามรูปคดี ในวันที่ 7 กุมภาพันธ์2535 ซึ่งเป็นวันที่ศาลชั้นต้นอ่านคำสั่งของศาลอุทธรณ์ให้จำเลยที่ 1ฟัง ศาลชั้นต้นเพียงแต่จดรายงานกระบวนพิจารณาทางด้านหลังของคำสั่งศาลอุทธรณ์อ่านให้จำเลยที่ 1 ฟังว่าให้นัดไต่สวนอนาถาหมายแจ้งวันนัดให้ทนายโจทก์ทราบ โดยที่ศาลชั้นต้นมิได้จดรายงานกระบวนพิจารณาสั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่โจทก์ทราบด้วย ศาลชั้นต้นเพิ่งเกษียณสั่งในใบมอบฉันทะของทนายจำเลยที่ 1 ที่มอบฉันทะให้เสมียนทนายนำบัญชีพยานของจำเลยที่ 1 ที่จะสืบในชั้นไต่สวนคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาไปยื่นต่อศาลชั้นต้นเมื่อวันที่ 6 มีนาคม 2535 ว่า ให้จำเลยที่ 1นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่ทนายโจทก์ภายใน7 วัน การส่งหากไม่มีผู้รับแทนให้ปิดหมาย เป็นเหตุให้จำเลยที่ 1อ้างว่าไม่ทราบคำสั่งของศาลชั้นต้นดังกล่าว จำเลยที่ 1 จึงไม่ได้นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่โจทก์ ศาลชั้นต้นจึงมีคำสั่งว่าจำเลยที่ 1 ทิ้งคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถา คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยในชั้นนี้ว่าจำเลยที่ 1 ทิ้งคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาหรือไม่ ศาลฎีกาเห็นว่า การที่ศาลชั้นต้นไม่ได้จดรายงานกระบวนพิจารณาสั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาในวันอ่านคำสั่งศาลอุทธรณ์ให้จำเลยที่ 1 ฟัง คงจะเป็นเพราะความพลั้งเผลอของศาลชั้นต้นเอง ดังนั้น เมื่อศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งในใบมอบฉันทะของทนายจำเลยที่ 1 ที่ได้มอบฉันทะให้เสมียนทนายนำบัญชีพยานที่จะใช้ไต่สวนคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาไปยื่นต่อศาลชั้นต้นในวันที่ 6 มีนาคม 2535 ว่า "ให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่โจทก์ภายใน 7 วัน การส่งหากไม่มีผู้รับแทนให้ปิดหมาย" แม้ข้อเท็จจริงจะฟังได้ว่าศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งในใบมอบฉันทะดังกล่าว ในวันที่เสมียนทนายนำใบมอบฉันทะนั้นไปยื่นต่อศาลชั้นต้น และใบมอบฉันทะฉบับนั้น มีข้อความระบุว่าให้เสมียนทนายฟัง และรับทราบคำสั่งของศาลชั้นต้นก็ตาม จะถือว่าเสมียนทนายจำเลยที่ 1 ผู้นำใบมอบฉันทะไปยื่นต่อศาลชั้นต้นได้ทราบคำสั่งเรื่องที่ศาลชั้นต้นสั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาของจำเลยที่ 1 ให้แก่ทนายโจทก์ ภายในกำหนด7 วัน ด้วยไม่ได้ เพราะตามใบมอบฉันทะฉบับลงวันที่ 6 มีนาคม 2535แปลความได้ว่า เสมียนทนายจำเลยที่ 1 มีหน้าที่เพียงฟังและรับทราบคำสั่งของศาลชั้นต้นว่าจะสั่งรับหรือไม่รับบัญชีพยานของจำเลยที่ 1หรือไม่เท่านั้น จะแปลความรวมไปถึงว่าเสมียนทนายจำเลยที่ 1จะต้องรับทราบคำสั่งของศาลชั้นต้นในเรื่องอื่นด้วยไม่ได้ ฉะนั้นเมื่อศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่ทนายโจทก์ภายในกำหนด 7 วัน เพิ่มเติมมาในใบมอบฉันทะดังกล่าว ซึ่งแม้ศาลชั้นต้นจะมีอำนาจสั่งในใบมอบฉันทะฉบับนั้นได้ก็ตาม แต่เป็นหน้าที่ของศาลชั้นต้นที่จะต้องแจ้งคำสั่งเพิ่มเติมนั้นให้แก่จำเลยที่ 1 หรือทนายจำเลยที่ 1 ทราบโดยตรงมิฉะนั้นจะถือว่าจำเลยที่ 1 และทนายจำเลยที่ 1 ทราบคำสั่งนั้นแล้วไม่ได้ เมื่อศาลชั้นต้นไม่ได้แจ้งคำสั่งให้จำเลยที่ 1 หรือทนายจำเลยที่ 1 ทราบเรื่องที่จะให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่ทนายโจทก์ทราบ ศาลชั้นต้นจะถือเอาเหตุที่เสมียนทนายจำเลยที่ 1 ไม่ได้แจ้งคำสั่งดังกล่าวให้ทนายจำเลยที่ 1ทราบมาเป็นเหตุแห่งความผิดของจำเลยที่ 1 สั่งว่าจำเลยที่ 1 ทิ้งคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาไม่ได้ คำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกาฎีกาของจำเลยที่ 1 ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้ศาลชั้นต้นแจ้งคำสั่งของศาลชั้นต้นที่สั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่ทนายโจทก์ทราบ แล้วดำเนินการต่อไป(สุรินทร์ นาควิเชียร-นาม ยิ้มแย้ม-จรัญ หัตถกรรม)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. กิจการที่สามารถมอบฉันทะตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 64 เป็นกิจการที่ตามสภาพคู่ความหรือทนายความต้องกระทำด้วยตนเอง แต่เนื่องจากเป็นกิจการที่ไม่ต้องอาศัยความรู้ความสามารถเฉพาะ บทบัญญัติ มาตรา 64 จึงให้สามารถมอบฉันทะให้ผู้อื่นกระทำแทนได้ จึงมีประเด็นที่น่าสนใจว่าการมอบฉันทะที่ทนายความมักจะมอบฉันทะโดยทั่ว ๆ ไปนี้ จะรวมไปถึงกิจการที่เกี่ยวข้องเพียงใด 2. การมอบฉันทะดังกล่าวต้องระบุกิจการที่ให้ทำการแทนให้ชัดเจนและผู้รับมอบฉันทะสามารถกระทำการแทนได้เท่าที่ระบุไว้เท่านั้นเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับที่หมายเหตุนี้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3615/2530 คำขอเลื่อนคดีด้วยวาจา จะต้องกระทำโดยตัวความหรือทนายความเท่านั้น หากตัวความหรือทนายความไม่อาจมาศาลได้จะต้องทำคำขอเลื่อนคดีเป็นลายลักษณ์อักษรและมอบฉันทะให้บุคคลใดบุคคลหนึ่งมายื่นต่อศาล ผู้รับมอบฉันทะจากทนายโจทก์ไม่มีอำนาจแถลงด้วยวาจาขอเลื่อนคดีต่อศาล การที่ผู้รับมอบฉันทะจากทนายโจทก์ขอเลื่อนคดีต่อศาลด้วยวาจาถือไม่ได้ว่าเป็นการแจ้งเหตุขัดข้องให้ศาลทราบ เมื่อโจทก์และทนายโจทก์ไม่ได้ขอเลื่อนคดีตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย ทั้งไม่มาศาลโดยมิได้แจ้งเหตุขัดข้องให้ศาลทราบ การที่ศาลมีคำสั่งตัดพยานโจทก์ที่เหลือจึงชอบด้วยกระบวนพิจารณาแล้ว 3. แต่หากเป็นการมอบฉันทะให้ผู้รับมอบอำนาจมาฟังคำสั่งศาลในวันนัดสืบพยานหรือนัดอื่น ๆ ถือว่าผู้มอบฉันทะได้ทราบคำสั่งและกระบวนพิจารณาในวันนั้น ๆ ด้วย เพราะว่าผู้มอบฉันทะย่อมทราบกระบวนพิจารณาในวันนั้น ๆ ดีอยู่ก่อนแล้วว่า ศาลจะต้องมีคำสั่งในเรื่องใด ๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3914/2531 ศาลนัดพร้อมเพื่อพิจารณาคำร้องของโจทก์ในเรื่องค่าธรรมเนียมถอนการยึดพร้อมกับนัดสืบพยานโจทก์โจทก์มอบฉันทะให้ ข.มายื่นคำร้องขอถอนฟ้องและฟังคำสั่งศาล แม้ใบมอบฉันทะจะไม่ระบุชัดว่าให้ฟังคำสั่งศาลในเรื่องอะไร แต่โจทก์ก็ทราบว่าศาลนัดพิจารณาคำร้องกับสืบพยานโจทก์พร้อมกัน และศาลต้องมีคำสั่งเกี่ยวกับคำร้องของโจทก์ด้วย จึงถือได้ว่าโจทก์มอบฉันทะเพื่อฟังคำสั่งเกี่ยวกับคำร้องของโจทก์ด้วย เมื่อศาลอนุญาตให้โจทก์ถอนฟ้องและเลื่อนการพิจารณาคำร้องไป โดยให้โจทก์วางเงินค่านำส่งหมายนัดแก่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ แต่โจทก์ไม่ปฏิบัติและไม่ไปศาลตามกำหนดนัด ก็ต้องถือว่าโจทก์ทิ้งคำร้อง และศาลชอบที่จะจำหน่ายคดีของโจทก์เสียได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2924/2531 ในวันนัดสืบพยานโจทก์ ทนายจำเลยมอบฉันทะให้เสมียนทนายมายื่นคำร้องขอถอนตัวจากการเป็นทนายและฟังคำสั่งศาลแทน ศาลไม่อนุญาตให้ทนายจำเลยถอนตัวเพราะจำเลยยังไม่ทราบเรื่อง ให้ทนายจำเลยนำส่งสำเนาคำร้องขอถอนตัวให้จำเลยทราบเสียก่อน และศาลได้เลื่อนไปสืบพยานโจทก์ใหม่โดยผู้รับมอบฉันทะจากทนายจำเลยลงลายมือชื่อรับทราบคำสั่งศาลในรายงานกระบวนพิจารณา ถือได้ว่าทนายจำเลยทราบคำสั่งของศาลที่ไม่อนุญาตให้ถอนตัวจากการเป็นทนายจำเลย และจำเลยได้ทราบกำหนดวันนัดสืบพยานโจทก์ตามที่ศาลนัดใหม่แล้ว เมื่อทนายจำเลยและจำเลยไม่มาศาลในวันนัดสืบพยานโจทก์ที่เลื่อนมาดังกล่าวโดยไม่แจ้งเหตุขัดข้อง การที่ศาลได้มีคำสั่งให้จำเลยขาดนัดพิจารณาและดำเนินการสืบพยานโจทก์ไปฝ่ายเดียว แล้วมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลยเด็ดขาดจึงเป็นการชอบแล้ว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2772/2524 ทนายจำเลยทราบวันนัดฟังคำพิพากษาแล้วในวันนัดได้มอบฉันทะให้เสมียนทนายมารับทราบคำสั่งศาล เมื่อศาลได้อ่านคำพิพากษาให้ฟัง และบันทึกในรายงานกระบวนพิจารณาว่าให้บังคับคดีภายใน 15 วันและเสมียนทนายได้ลงชื่อในรายงานฯนั้นแล้ว ถือว่าทนายจำเลยซึ่งเป็นตัวแทนของจำเลยได้ทราบคำพิพากษาและคำบังคับนั้นโดยชอบแล้ว จึงถือได้ว่าจำเลยก็ได้ทราบคำพิพากษาและคำบังคับนั้นด้วย จุมพลภิญโญสินวัฒน์คำพิพากษา: คดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 รับผิดชำระเงินจำนวน 10,262,165.98 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 15ต่อปี จากต้นเงิน 135,509.52 บาท นับแต่วันที่ 3 สิงหาคม 2523ถึงวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2524 และของต้นเงิน 10,262,165.98 บาทนับแต่วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2524 เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ หากจำเลยที่ 1 ไม่ชำระให้จำเลยที่ 2 ชำระแทนจำนวน 12,000,000 บาทพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 10,403,904.73 บาทนับแต่วันที่ 6 ตุลาคม 2523 (วันฟ้อง) ไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยที่ 1 อุทธรณ์โดยขออุทธรณ์อย่างคนอนาถา ศาลชั้นต้นมีคำสั่งไม่รับอุทธรณ์อย่างคนอนาถา หากจำเลยที่ 1 ประสงค์จะอุทธรณ์ให้นำเงินค่าฤชาธรรมเนียมวางศาลภายใน 7 วัน จำเลยที่ 1 อุทธรณ์คำสั่งศาลชั้นต้นศาลอุทธรณ์มีคำสั่งยกคำสั่งศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นดำเนินการไต่สวนแล้วมีคำสั่งใหม่ตามรูปคดีในวันนัดฟังคำสั่งศาลอุทธรณ์ ทนายจำเลยมอบฉันทะให้เสมียนทนายมาฟังแทน ส่วนโจทก์ไม่มาฟัง ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้นัดไต่สวนคำร้องขออนาถาของจำเลยที่ 1 และให้ออกหมายนัดแจ้งวันไต่สวนให้โจทก์ทราบ ต่อมาวันที่ 6 มีนาคม 2535 ทนายจำเลยที่ 1มอบฉันทะให้เสมียนทนายคนเดียวกันมายื่นบัญชีพยานชั้นไต่สวนอนาถาฟังและรับทราบคำสั่งศาล ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องอุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่โจทก์ภายใน 7 วันวันที่ 17มีนาคม 2535 รองจ่าศาลชั้นต้นรายงานศาลชั้นต้นว่าจำเลยที่ 1 ไม่นำส่งคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถา ศาลชั้นต้นจึงมีคำสั่งว่าจำเลยที่ 1 ทิ้งคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาจำเลยที่ 1 อุทธรณ์คำสั่งศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังยุติว่าเดิมศาลอุทธรณ์มีคำสั่งยกคำสั่งของศาลชั้นต้นที่สั่งยกคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาของจำเลยที่ 1 ให้ศาลชั้นต้นดำเนินการไต่สวนในข้อยากจนของจำเลยที่ 1 เสียก่อน แล้วมีคำสั่งใหม่ตามรูปคดี ในวันที่ 7 กุมภาพันธ์2535 ซึ่งเป็นวันที่ศาลชั้นต้นอ่านคำสั่งของศาลอุทธรณ์ให้จำเลยที่ 1ฟัง ศาลชั้นต้นเพียงแต่จดรายงานกระบวนพิจารณาทางด้านหลังของคำสั่งศาลอุทธรณ์อ่านให้จำเลยที่ 1 ฟังว่าให้นัดไต่สวนอนาถาหมายแจ้งวันนัดให้ทนายโจทก์ทราบ โดยที่ศาลชั้นต้นมิได้จดรายงานกระบวนพิจารณาสั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่โจทก์ทราบด้วย ศาลชั้นต้นเพิ่งเกษียณสั่งในใบมอบฉันทะของทนายจำเลยที่ 1 ที่มอบฉันทะให้เสมียนทนายนำบัญชีพยานของจำเลยที่ 1 ที่จะสืบในชั้นไต่สวนคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาไปยื่นต่อศาลชั้นต้นเมื่อวันที่ 6 มีนาคม 2535 ว่า ให้จำเลยที่ 1นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่ทนายโจทก์ภายใน7 วัน การส่งหากไม่มีผู้รับแทนให้ปิดหมาย เป็นเหตุให้จำเลยที่ 1อ้างว่าไม่ทราบคำสั่งของศาลชั้นต้นดังกล่าว จำเลยที่ 1 จึงไม่ได้นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่โจทก์ ศาลชั้นต้นจึงมีคำสั่งว่าจำเลยที่ 1 ทิ้งคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถา คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยในชั้นนี้ว่าจำเลยที่ 1 ทิ้งคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาหรือไม่ ศาลฎีกาเห็นว่า การที่ศาลชั้นต้นไม่ได้จดรายงานกระบวนพิจารณาสั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาในวันอ่านคำสั่งศาลอุทธรณ์ให้จำเลยที่ 1 ฟัง คงจะเป็นเพราะความพลั้งเผลอของศาลชั้นต้นเอง ดังนั้น เมื่อศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งในใบมอบฉันทะของทนายจำเลยที่ 1 ที่ได้มอบฉันทะให้เสมียนทนายนำบัญชีพยานที่จะใช้ไต่สวนคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาไปยื่นต่อศาลชั้นต้นในวันที่ 6 มีนาคม 2535 ว่า "ให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่โจทก์ภายใน 7 วัน การส่งหากไม่มีผู้รับแทนให้ปิดหมาย" แม้ข้อเท็จจริงจะฟังได้ว่าศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งในใบมอบฉันทะดังกล่าว ในวันที่เสมียนทนายนำใบมอบฉันทะนั้นไปยื่นต่อศาลชั้นต้น และใบมอบฉันทะฉบับนั้น มีข้อความระบุว่าให้เสมียนทนายฟัง และรับทราบคำสั่งของศาลชั้นต้นก็ตาม จะถือว่าเสมียนทนายจำเลยที่ 1 ผู้นำใบมอบฉันทะไปยื่นต่อศาลชั้นต้นได้ทราบคำสั่งเรื่องที่ศาลชั้นต้นสั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาของจำเลยที่ 1 ให้แก่ทนายโจทก์ ภายในกำหนด7 วัน ด้วยไม่ได้ เพราะตามใบมอบฉันทะฉบับลงวันที่ 6 มีนาคม 2535แปลความได้ว่า เสมียนทนายจำเลยที่ 1 มีหน้าที่เพียงฟังและรับทราบคำสั่งของศาลชั้นต้นว่าจะสั่งรับหรือไม่รับบัญชีพยานของจำเลยที่ 1หรือไม่เท่านั้น จะแปลความรวมไปถึงว่าเสมียนทนายจำเลยที่ 1จะต้องรับทราบคำสั่งของศาลชั้นต้นในเรื่องอื่นด้วยไม่ได้ ฉะนั้นเมื่อศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่ทนายโจทก์ภายในกำหนด 7 วัน เพิ่มเติมมาในใบมอบฉันทะดังกล่าว ซึ่งแม้ศาลชั้นต้นจะมีอำนาจสั่งในใบมอบฉันทะฉบับนั้นได้ก็ตาม แต่เป็นหน้าที่ของศาลชั้นต้นที่จะต้องแจ้งคำสั่งเพิ่มเติมนั้นให้แก่จำเลยที่ 1 หรือทนายจำเลยที่ 1 ทราบโดยตรงมิฉะนั้นจะถือว่าจำเลยที่ 1 และทนายจำเลยที่ 1 ทราบคำสั่งนั้นแล้วไม่ได้ เมื่อศาลชั้นต้นไม่ได้แจ้งคำสั่งให้จำเลยที่ 1 หรือทนายจำเลยที่ 1 ทราบเรื่องที่จะให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่ทนายโจทก์ทราบ ศาลชั้นต้นจะถือเอาเหตุที่เสมียนทนายจำเลยที่ 1 ไม่ได้แจ้งคำสั่งดังกล่าวให้ทนายจำเลยที่ 1ทราบมาเป็นเหตุแห่งความผิดของจำเลยที่ 1 สั่งว่าจำเลยที่ 1 ทิ้งคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาไม่ได้ คำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกาฎีกาของจำเลยที่ 1 ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้ศาลชั้นต้นแจ้งคำสั่งของศาลชั้นต้นที่สั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่ทนายโจทก์ทราบ แล้วดำเนินการต่อไป ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4820/2537องค์การตลาดเพื่อเกษตรกรโจทก์บริษัท ไทย เจริญ ปรา จีน จำกัด กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 64, ม. 174 (2) ทนายจำเลยที่ 1 มอบฉันทะให้เสมียนทนายนำบัญชีพยานที่จะใช้ไต่สวนคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาไปยื่นต่อศาลชั้นต้นศาลชั้นต้นเกษียณสั่งในใบมอบฉันทะว่า "ให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่โจทก์ภายใน 7 วัน การส่งหากไม่มีผู้รับแทนให้ปิดหมาย" แม้ใบมอบฉันทะมีข้อความระบุว่าให้เสมียนทนายฟังและรับทราบคำสั่งของศาลชั้นต้นก็ตาม ก็จะถือว่าเสมียนทนายจำเลยที่ 1 ได้ทราบคำสั่งเรื่องที่ศาลชั้นต้นสั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาของจำเลยที่ 1 ให้แก่ทนายโจทก์ภายในกำหนด 7 วัน ด้วยไม่ได้เพราะตามใบมอบฉันทะฉบับดังกล่าวแปลความได้ว่า เสมียนทนายจำเลยที่ 1 มีหน้าที่เพียงฟังและรับทราบคำสั่งของศาลชั้นต้นว่าจะสั่งรับหรือไม่รับบัญชีพยานของจำเลยที่ 1 หรือไม่ เท่านั้นจึงเป็นหน้าที่ของศาลชั้นต้นที่จะต้องแจ้งคำสั่งเพิ่มเติมดังกล่าวนั้นให้แก่จำเลยที่ 1 หรือทนายจำเลยที่ 1 ทราบโดยตรงมิฉะนั้นจะถือว่าจำเลยที่ 1 และทนายจำเลยที่ 1 ทราบคำสั่งนั้นแล้วไม่ได้ ดังนั้น ศาลชั้นต้นจึงถือเอาเหตุที่เสมียนทนายจำเลยที่ 1ไม่ได้แจ้งคำสั่งดังกล่าวให้ทนายจำเลยที่ 1 ทราบมาเป็นเหตุแห่งความผิดของจำเลยที่ 1 โดยสั่งว่าจำเลยที่ 1 ทิ้งคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาไม่ได้คดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 รับผิดชำระเงินจำนวน 10,262,165.98 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 15ต่อปี จากต้นเงิน 135,509.52 บาท นับแต่วันที่ 3 สิงหาคม 2523ถึงวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2524 และของต้นเงิน 10,262,165.98 บาทนับแต่วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2524 เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ หากจำเลยที่ 1 ไม่ชำระให้จำเลยที่ 2 ชำระแทนจำนวน 12,000,000 บาทพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 10,403,904.73 บาทนับแต่วันที่ 6 ตุลาคม 2523 (วันฟ้อง) ไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยที่ 1 อุทธรณ์โดยขออุทธรณ์อย่างคนอนาถา ศาลชั้นต้นมีคำสั่งไม่รับอุทธรณ์อย่างคนอนาถา หากจำเลยที่ 1 ประสงค์จะอุทธรณ์ให้นำเงินค่าฤชาธรรมเนียมวางศาลภายใน 7 วัน จำเลยที่ 1 อุทธรณ์คำสั่งศาลชั้นต้นศาลอุทธรณ์มีคำสั่งยกคำสั่งศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นดำเนินการไต่สวนแล้วมีคำสั่งใหม่ตามรูปคดีในวันนัดฟังคำสั่งศาลอุทธรณ์ ทนายจำเลยมอบฉันทะให้เสมียนทนายมาฟังแทน ส่วนโจทก์ไม่มาฟัง ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้นัดไต่สวนคำร้องขออนาถาของจำเลยที่ 1 และให้ออกหมายนัดแจ้งวันไต่สวนให้โจทก์ทราบ ต่อมาวันที่ 6 มีนาคม 2535 ทนายจำเลยที่ 1มอบฉันทะให้เสมียนทนายคนเดียวกันมายื่นบัญชีพยานชั้นไต่สวนอนาถาฟังและรับทราบคำสั่งศาล ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องอุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่โจทก์ภายใน 7 วันวันที่ 17มีนาคม 2535 รองจ่าศาลชั้นต้นรายงานศาลชั้นต้นว่าจำเลยที่ 1 ไม่นำส่งคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถา ศาลชั้นต้นจึงมีคำสั่งว่าจำเลยที่ 1 ทิ้งคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาจำเลยที่ 1 อุทธรณ์คำสั่งศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังยุติว่าเดิมศาลอุทธรณ์มีคำสั่งยกคำสั่งของศาลชั้นต้นที่สั่งยกคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาของจำเลยที่ 1 ให้ศาลชั้นต้นดำเนินการไต่สวนในข้อยากจนของจำเลยที่ 1 เสียก่อน แล้วมีคำสั่งใหม่ตามรูปคดี ในวันที่ 7 กุมภาพันธ์2535 ซึ่งเป็นวันที่ศาลชั้นต้นอ่านคำสั่งของศาลอุทธรณ์ให้จำเลยที่ 1ฟัง ศาลชั้นต้นเพียงแต่จดรายงานกระบวนพิจารณาทางด้านหลังของคำสั่งศาลอุทธรณ์อ่านให้จำเลยที่ 1 ฟังว่าให้นัดไต่สวนอนาถาหมายแจ้งวันนัดให้ทนายโจทก์ทราบ โดยที่ศาลชั้นต้นมิได้จดรายงานกระบวนพิจารณาสั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่โจทก์ทราบด้วย ศาลชั้นต้นเพิ่งเกษียณสั่งในใบมอบฉันทะของทนายจำเลยที่ 1 ที่มอบฉันทะให้เสมียนทนายนำบัญชีพยานของจำเลยที่ 1 ที่จะสืบในชั้นไต่สวนคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาไปยื่นต่อศาลชั้นต้นเมื่อวันที่ 6 มีนาคม 2535 ว่า ให้จำเลยที่ 1นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่ทนายโจทก์ภายใน7 วัน การส่งหากไม่มีผู้รับแทนให้ปิดหมาย เป็นเหตุให้จำเลยที่ 1อ้างว่าไม่ทราบคำสั่งของศาลชั้นต้นดังกล่าว จำเลยที่ 1 จึงไม่ได้นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่โจทก์ ศาลชั้นต้นจึงมีคำสั่งว่าจำเลยที่ 1 ทิ้งคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถา คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยในชั้นนี้ว่าจำเลยที่ 1 ทิ้งคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาหรือไม่ ศาลฎีกาเห็นว่า การที่ศาลชั้นต้นไม่ได้จดรายงานกระบวนพิจารณาสั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาในวันอ่านคำสั่งศาลอุทธรณ์ให้จำเลยที่ 1 ฟัง คงจะเป็นเพราะความพลั้งเผลอของศาลชั้นต้นเอง ดังนั้น เมื่อศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งในใบมอบฉันทะของทนายจำเลยที่ 1 ที่ได้มอบฉันทะให้เสมียนทนายนำบัญชีพยานที่จะใช้ไต่สวนคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาไปยื่นต่อศาลชั้นต้นในวันที่ 6 มีนาคม 2535 ว่า "ให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่โจทก์ภายใน 7 วัน การส่งหากไม่มีผู้รับแทนให้ปิดหมาย" แม้ข้อเท็จจริงจะฟังได้ว่าศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งในใบมอบฉันทะดังกล่าว ในวันที่เสมียนทนายนำใบมอบฉันทะนั้นไปยื่นต่อศาลชั้นต้น และใบมอบฉันทะฉบับนั้น มีข้อความระบุว่าให้เสมียนทนายฟัง และรับทราบคำสั่งของศาลชั้นต้นก็ตาม จะถือว่าเสมียนทนายจำเลยที่ 1 ผู้นำใบมอบฉันทะไปยื่นต่อศาลชั้นต้นได้ทราบคำสั่งเรื่องที่ศาลชั้นต้นสั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาของจำเลยที่ 1 ให้แก่ทนายโจทก์ ภายในกำหนด7 วัน ด้วยไม่ได้ เพราะตามใบมอบฉันทะฉบับลงวันที่ 6 มีนาคม 2535แปลความได้ว่า เสมียนทนายจำเลยที่ 1 มีหน้าที่เพียงฟังและรับทราบคำสั่งของศาลชั้นต้นว่าจะสั่งรับหรือไม่รับบัญชีพยานของจำเลยที่ 1หรือไม่เท่านั้น จะแปลความรวมไปถึงว่าเสมียนทนายจำเลยที่ 1จะต้องรับทราบคำสั่งของศาลชั้นต้นในเรื่องอื่นด้วยไม่ได้ ฉะนั้นเมื่อศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่ทนายโจทก์ภายในกำหนด 7 วัน เพิ่มเติมมาในใบมอบฉันทะดังกล่าว ซึ่งแม้ศาลชั้นต้นจะมีอำนาจสั่งในใบมอบฉันทะฉบับนั้นได้ก็ตาม แต่เป็นหน้าที่ของศาลชั้นต้นที่จะต้องแจ้งคำสั่งเพิ่มเติมนั้นให้แก่จำเลยที่ 1 หรือทนายจำเลยที่ 1 ทราบโดยตรงมิฉะนั้นจะถือว่าจำเลยที่ 1 และทนายจำเลยที่ 1 ทราบคำสั่งนั้นแล้วไม่ได้ เมื่อศาลชั้นต้นไม่ได้แจ้งคำสั่งให้จำเลยที่ 1 หรือทนายจำเลยที่ 1 ทราบเรื่องที่จะให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่ทนายโจทก์ทราบ ศาลชั้นต้นจะถือเอาเหตุที่เสมียนทนายจำเลยที่ 1 ไม่ได้แจ้งคำสั่งดังกล่าวให้ทนายจำเลยที่ 1ทราบมาเป็นเหตุแห่งความผิดของจำเลยที่ 1 สั่งว่าจำเลยที่ 1 ทิ้งคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาไม่ได้ คำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกาฎีกาของจำเลยที่ 1 ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้ศาลชั้นต้นแจ้งคำสั่งของศาลชั้นต้นที่สั่งให้จำเลยที่ 1 นำส่งสำเนาคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาให้แก่ทนายโจทก์ทราบ แล้วดำเนินการต่อไป(สุรินทร์ นาควิเชียร-นาม ยิ้มแย้ม-จรัญ หัตถกรรม)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. กิจการที่สามารถมอบฉันทะตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 64 เป็นกิจการที่ตามสภาพคู่ความหรือทนายความต้องกระทำด้วยตนเอง แต่เนื่องจากเป็นกิจการที่ไม่ต้องอาศัยความรู้ความสามารถเฉพาะ บทบัญญัติ มาตรา 64 จึงให้สามารถมอบฉันทะให้ผู้อื่นกระทำแทนได้ จึงมีประเด็นที่น่าสนใจว่าการมอบฉันทะที่ทนายความมักจะมอบฉันทะโดยทั่ว ๆ ไปนี้ จะรวมไปถึงกิจการที่เกี่ยวข้องเพียงใด 2. การมอบฉันทะดังกล่าวต้องระบุกิจการที่ให้ทำการแทนให้ชัดเจนและผู้รับมอบฉันทะสามารถกระทำการแทนได้เท่าที่ระบุไว้เท่านั้นเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับที่หมายเหตุนี้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3615/2530 คำขอเลื่อนคดีด้วยวาจา จะต้องกระทำโดยตัวความหรือทนายความเท่านั้น หากตัวความหรือทนายความไม่อาจมาศาลได้จะต้องทำคำขอเลื่อนคดีเป็นลายลักษณ์อักษรและมอบฉันทะให้บุคคลใดบุคคลหนึ่งมายื่นต่อศาล ผู้รับมอบฉันทะจากทนายโจทก์ไม่มีอำนาจแถลงด้วยวาจาขอเลื่อนคดีต่อศาล การที่ผู้รับมอบฉันทะจากทนายโจทก์ขอเลื่อนคดีต่อศาลด้วยวาจาถือไม่ได้ว่าเป็นการแจ้งเหตุขัดข้องให้ศาลทราบ เมื่อโจทก์และทนายโจทก์ไม่ได้ขอเลื่อนคดีตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย ทั้งไม่มาศาลโดยมิได้แจ้งเหตุขัดข้องให้ศาลทราบ การที่ศาลมีคำสั่งตัดพยานโจทก์ที่เหลือจึงชอบด้วยกระบวนพิจารณาแล้ว 3. แต่หากเป็นการมอบฉันทะให้ผู้รับมอบอำนาจมาฟังคำสั่งศาลในวันนัดสืบพยานหรือนัดอื่น ๆ ถือว่าผู้มอบฉันทะได้ทราบคำสั่งและกระบวนพิจารณาในวันนั้น ๆ ด้วย เพราะว่าผู้มอบฉันทะย่อมทราบกระบวนพิจารณาในวันนั้น ๆ ดีอยู่ก่อนแล้วว่า ศาลจะต้องมีคำสั่งในเรื่องใด ๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3914/2531 ศาลนัดพร้อมเพื่อพิจารณาคำร้องของโจทก์ในเรื่องค่าธรรมเนียมถอนการยึดพร้อมกับนัดสืบพยานโจทก์โจทก์มอบฉันทะให้ ข.มายื่นคำร้องขอถอนฟ้องและฟังคำสั่งศาล แม้ใบมอบฉันทะจะไม่ระบุชัดว่าให้ฟังคำสั่งศาลในเรื่องอะไร แต่โจทก์ก็ทราบว่าศาลนัดพิจารณาคำร้องกับสืบพยานโจทก์พร้อมกัน และศาลต้องมีคำสั่งเกี่ยวกับคำร้องของโจทก์ด้วย จึงถือได้ว่าโจทก์มอบฉันทะเพื่อฟังคำสั่งเกี่ยวกับคำร้องของโจทก์ด้วย เมื่อศาลอนุญาตให้โจทก์ถอนฟ้องและเลื่อนการพิจารณาคำร้องไป โดยให้โจทก์วางเงินค่านำส่งหมายนัดแก่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ แต่โจทก์ไม่ปฏิบัติและไม่ไปศาลตามกำหนดนัด ก็ต้องถือว่าโจทก์ทิ้งคำร้อง และศาลชอบที่จะจำหน่ายคดีของโจทก์เสียได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2924/2531 ในวันนัดสืบพยานโจทก์ ทนายจำเลยมอบฉันทะให้เสมียนทนายมายื่นคำร้องขอถอนตัวจากการเป็นทนายและฟังคำสั่งศาลแทน ศาลไม่อนุญาตให้ทนายจำเลยถอนตัวเพราะจำเลยยังไม่ทราบเรื่อง ให้ทนายจำเลยนำส่งสำเนาคำร้องขอถอนตัวให้จำเลยทราบเสียก่อน และศาลได้เลื่อนไปสืบพยานโจทก์ใหม่โดยผู้รับมอบฉันทะจากทนายจำเลยลงลายมือชื่อรับทราบคำสั่งศาลในรายงานกระบวนพิจารณา ถือได้ว่าทนายจำเลยทราบคำสั่งของศาลที่ไม่อนุญาตให้ถอนตัวจากการเป็นทนายจำเลย และจำเลยได้ทราบกำหนดวันนัดสืบพยานโจทก์ตามที่ศาลนัดใหม่แล้ว เมื่อทนายจำเลยและจำเลยไม่มาศาลในวันนัดสืบพยานโจทก์ที่เลื่อนมาดังกล่าวโดยไม่แจ้งเหตุขัดข้อง การที่ศาลได้มีคำสั่งให้จำเลยขาดนัดพิจารณาและดำเนินการสืบพยานโจทก์ไปฝ่ายเดียว แล้วมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลยเด็ดขาดจึงเป็นการชอบแล้ว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2772/2524 ทนายจำเลยทราบวันนัดฟังคำพิพากษาแล้วในวันนัดได้มอบฉันทะให้เสมียนทนายมารับทราบคำสั่งศาล เมื่อศาลได้อ่านคำพิพากษาให้ฟัง และบันทึกในรายงานกระบวนพิจารณาว่าให้บังคับคดีภายใน 15 วันและเสมียนทนายได้ลงชื่อในรายงานฯนั้นแล้ว ถือว่าทนายจำเลยซึ่งเป็นตัวแทนของจำเลยได้ทราบคำพิพากษาและคำบังคับนั้นโดยชอบแล้ว จึงถือได้ว่าจำเลยก็ได้ทราบคำพิพากษาและคำบังคับนั้นด้วย จุมพลภิญโญสินวัฒน์