พระราชบัญญัติพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการพนักงานเทศบาลพนักงานสุขาภิบาลและพนักงานองค์การของรัฐพ.ศ. ๒๔๙๘-------------ภูมิพลอดุลยเดช ป.ร.ให้ไว้ ณ วันที่ ๒๒ มกราคมพ.ศ. ๒๔๙๘เป็นปีที่ ๑๐ในรัชกาลปัจจุบัน พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้า ฯ ให้ประกาศว่า โดยที่เป็นการสมควรให้มีกฎหมายว่าด้วยบัตรประจำตัวข้าราชการพนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้ โดยคำแนะนำและยินยอมของสภาผู้แทนราษฎร ดังต่อไปนี้ มาตรา๑ พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า พระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการพนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาลและพนักงานองค์การของรัฐ พ.ศ. ๒๔๙๘ มาตรา๒* พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป *[รก.๒๔๙๘/๑๑/๒๓๐/๘กุมภาพันธ์ ๒๔๙๘] มาตรา๓ ให้ยกเลิก (๑)พระราชบัญญัติบัตรประจำตัวเจ้าพนักงาน พุทธศักราช ๒๔๗๘ (๒)พระราชบัญญัติบัตรประจำตัวเจ้าพนักงาน (ฉบับที่ ๒) พุทธศักราช ๒๔๘๕ (๓)พระราชบัญญัติบัตรประจำตัวเจ้าพนักงาน (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๔๙๖ และ (๔)บรรดาบทกฎหมาย กฎ และข้อบังคับอื่น ๆ ในส่วนที่มีบัญญัติไว้แล้วในพระราชบัญญัตินี้หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับบทแห่งพระราชบัญญัตินี้ มาตรา๔* ในพระราชบัญญัตินี้ ข้าราชการหมายความว่า (๑)ข้าราชการการเมืองตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการการเมือง (๒)ข้าราชการกรุงเทพมหานครตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการกรุงเทพมหานคร (๓)ข้าราชการครูตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการครู (๔)ข้าราชการตำรวจตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการตำรวจ (๕)ข้าราชการทหารตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการทหาร (๖)ข้าราชการฝ่ายตุลาการตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการฝ่ายตุลาการ (๗)ข้าราชการฝ่ายรัฐสภาตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการฝ่ายรัฐสภา (๘)ข้าราชการฝ่ายอัยการตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการฝ่ายอัยการ (๙)ข้าราชการพลเรือนตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการพลเรือน (๑๐)ข้าราชการพลเรือนในมหาวิทยาลัยตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการพลเรือนในมหาวิทยาลัย (๑๑)ข้าราชการส่วนจังหวัดตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารราชการส่วนจังหวัด ข้าราชการบำเหน็จบำนาญหมายความว่า ข้าราชการซึ่งออกจากราชการโดยมีสิทธิได้รับบำเหน็จบำนาญตามกฎหมายว่าด้วยบำเหน็จบำนาญข้าราชการ *[มาตรา๔ แก้ไขโดยพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ (ฉบับที่๓) พ.ศ.๒๕๓๐] มาตรา๕ ให้ข้าราชการ พนักงานเทศบาลพนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ มีบัตรประจำตัว มาตรา๖* ให้บุคคลต่อไปนี้ เป็นผู้ออกบัตรประจำตัวข้าราชการ (๑)นายกรัฐมนตรี สำหรับตำแหน่งข้าราชการการเมืองตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการการเมืองนอกจากตำแหน่งเลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวง ผู้ช่วยเลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวง เลขานุการรัฐมนตรีว่าการทบวงผู้ช่วยเลขานุการรัฐมนตรีว่าการทบวง ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครรองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร เลขานุการผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครผู้ช่วยเลขานุการผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร เลขานุการประธานสภากรุงเทพมหานคร เลขานุการรองประธานสภากรุงเทพมหานครประธานที่ปรึกษาและที่ปรึกษาของผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร (๒)รัฐมนตรีเจ้าสังกัด สำหรับตำแหน่งปลัดกระทรวง ปลัดทบวง อธิบดีหรือตำแหน่งที่เทียบเท่า เลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวงผู้ช่วยเลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวง เลขานุการรัฐมนตรีว่าการทบวงและผู้ช่วยเลขานุการรัฐมนตรีว่าการทบวง (๓)ปลัดกระทรวงหรือปลัดทบวง สำหรับตำแหน่งที่ต่ำกว่าปลัดกระทรวงหรือปลัดทบวง ในสำนักงานปลัดกระทรวงหรือปลัดทบวงแล้วแต่กรณี (๔)อธิบดีหรือตำแหน่งที่เทียบเท่า สำหรับตำแหน่งที่ต่ำกว่าอธิบดี หรือตำแหน่งที่เทียบเท่า ในกรมหรือส่วนราชการที่มีฐานะเป็นกรมแล้วแต่กรณี (๕)ผู้ว่าราชการจังหวัด สำหรับตำแหน่งที่ต่ำกว่าผู้ว่าราชการจังหวัดในจังหวัดนั้น (๖)*ประธานรัฐสภา สำหรับตำแหน่งเลขาธิการรัฐสภา หัวหน้าส่วนราชการที่เรียกชื่ออย่างอื่นที่มีฐานะเทียบกรมหรือตำแหน่งที่เทียบเท่าในสังกัดรัฐสภาและข้าราชการรัฐสภาฝ่ายการเมือง เลขาธิการรัฐสภาสำหรับตำแหน่งข้าราชการรัฐสภาสามัญในสำนักงานเลขาธิการรัฐสภา หัวหน้าส่วนราชการที่เรียกชื่ออย่างอื่นที่มีฐานะเทียบกรมในสังกัดรัฐสภาสำหรับตำแหน่งข้าราชการรัฐสภาสามัญในส่วนราชการนั้น (๗)รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมหรือผู้ซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมมอบหมายสำหรับตำแหน่งข้าราชการทหารตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการทหาร (๘)รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมหรือผู้ซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมมอบหมายสำหรับตำแหน่งข้าราชการฝ่ายตุลาการตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการฝ่ายตุลาการ (๙)ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครหรือผู้ซึ่งผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครมอบหมายสำหรับตำแหน่งข้าราชการกรุงเทพมหานครตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการกรุงเทพมหานคร *[มาตรา๖ แก้ไขโดยพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ (ฉบับที่๓) พ.ศ.๒๕๓๐ และ ความใน(๖) แก้ไขโดยพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ (ฉบับที่๔) พ.ศ.๒๕๓๕] มาตรา๗ให้นายกเทศมนตรีเป็นผู้ออกบัตรประจำตัวพนักงานเทศบาลสำหรับพนักงานเทศบาลในเทศบาลนั้น มาตรา๘ให้ประธานกรรมการสุขาภิบาลเป็นผู้ออกบัตรประจำตัวสำหรับพนักงานสุขาภิบาลในสุขาภิบาลนั้น มาตรา๙ ให้ปลัดกระทรวงหรือปลัดทบวงเป็นผู้ออกบัตรประจำตัวสำหรับพนักงานองค์การของรัฐในองค์การซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงหรือทบวงของตนเป็นผู้รักษาการตามกฎหมายว่าด้วยการจัดตั้งองค์การนั้น มาตรา๑๐การขอและการออกบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล หรือพนักงานองค์การของรัฐให้เป็นไปตามที่กำหนดในกฎกระทรวง มาตรา๑๑ บัตรประจำตัวข้าราชการพนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ ให้ใช้ได้ห้าปีนับแต่วันออกบัตร ในกรณีผู้ถือบัตรประจำตัวข้าราชการพนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล หรือพนักงานองค์การของรัฐได้เลื่อนยศ เลื่อนชั้นหรือย้ายสังกัดให้ผู้นั้นขอบัตรประจำตัวใหม่ตามยศ ชั้น หรือสังกัดใหม่นั้นภายในสามสิบวันนับแต่วันเลื่อนยศเลื่อนชั้น หรือย้ายสังกัด มาตรา๑๒ ถ้าข้าราชการ พนักงานเทศบาลพนักงานสุขาภิบาล หรือพนักงานองค์การของรัฐที่ได้รับบัตรประจำตัวตามพระราชบัญญัตินี้ออกจากราชการ หรือตำแหน่ง ให้เป็นอันหมดสิทธิที่จะใช้บัตรประจำตัวนั้นต่อไปและให้ผู้นั้นส่งมอบบัตรประจำตัวคืนให้แก่ผู้ออกบัตรโดยยื่นต่อผู้บังคับบัญชาเหนือตนขึ้นไปภายในสามสิบวันนับจากวันออกจากราชการหรือตำแหน่งนั้น มาตรา๑๒ ทวิ* ข้าราชการบำเหน็จบำนาญมีสิทธิที่จะขอมีบัตรประจำตัวข้าราชการบำเหน็จบำนาญได้และให้ส่วนราชการเจ้าสังกัดออกบัตรประจำตัวดังกล่าวให้ บัตรประจำตัวข้าราชการบำเหน็จบำนาญให้ใช้ได้ห้าปีนับแต่วันออกบัตรเว้นแต่บัตรที่ใช้ได้ในวันที่ผู้ถือบัตรมีอายุครบเจ็ดสิบปีบริบูรณ์ให้คงใช้ได้ตลอดชีวิต การขอมีบัตรการขอบัตรใหม่ และการออกบัตรประจำตัวข้าราชการบำเหน็จบำนาญให้เป็นไปตามแบบ หลักเกณฑ์ และวิธีการที่กำหนดในกฎกระทรวง *[มาตรา๑๒ ทวิ เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ(ฉบับที่ ๓) พ.ศ.๒๕๓๐] มาตรา๑๒ ตรี* ถ้าผู้ถือบัตรประจำตัวข้าราชการบำเหน็จบำนาญผู้ใดได้รับโทษจำคุกโดยคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุกเว้นแต่เป็นโทษสำหรับความผิดที่ได้กระทำโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษหรือเป็นบุคคลล้มละลายทุจริตตามกฎหมายว่าด้วยล้มละลาย หรือยินยอมให้ผู้อื่นนำบัตรประจำตัวนั้นไปใช้ในทางทุจริตให้เป็นอันหมดสิทธิที่จะใช้บัตรประจำตัวนั้นต่อไป และให้ผู้นั้นส่งมอบบัตรประจำตัวดังกล่าวคืนให้แก่ส่วนราชการเจ้าสังกัดภายในสามสิบวันนับแต่วันหมดสิทธิที่จะใช้บัตรประจำตัวนั้น *[มาตรา๑๒ ตรี เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาลและพนักงานองค์การของรัฐ (ฉบับที่ ๓)พ.ศ.๒๕๓๐] มาตรา๑๓* ผู้ใดใช้หรือแสดงบัตรประจำตัวข้าราชการ ข้าราชการบำเหน็จบำนาญ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาลหรือพนักงานองค์การของรัฐซึ่งไม่มีสิทธิที่จะใช้ตามกฎหมายต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หกเดือนถึงห้าปีและปรับตั้งแต่หนึ่งหมื่นบาทถึงหนึ่งแสนบาท *[มาตรา๑๓ แก้ไขโดยพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาลและพนักงานองค์การของรัฐ (ฉบับที่ ๓)พ.ศ.๒๕๓๐] มาตรา๑๔ บรรดาบัตรประจำตัวเจ้าพนักงานบัตรประจำตัวข้าราชการบัตรประจำตัวพนักงานเทศบาล และบัตรประจำตัวพนักงานองค์การของรัฐที่ได้ออกก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับให้คงใช้ได้ต่อไปและให้นำความในมาตรา ๑๑ มาใช้บังคับโดยอนุโลม มาตรา๑๕ให้นายกรัฐมนตรีรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้ และให้มีอำนาจออกกฎกระทรวงเพื่อปฏิบัติการตามพระราชบัญญัตินี้ กฎกระทรวงนั้นเมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้วให้ใช้บังคับได้ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ จอมพลป. พิบูลสงครามนายกรัฐมนตรี-----------------------------หมายเหตุ:-เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ ด้วยพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวเจ้าพนักงาน พุทธศักราช ๒๔๗๘ และพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวเจ้าพนักงาน(ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๔๘๕ หาได้ใช้บังคับแก่ข้าราชการทั่วไปไม่ บัดนี้ เป็นการสมควรให้ข้าราชการทั่วไปมีบัตรประจำตัวและให้พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐทุกคนมีบัตรประจำตัวในโอกาสเดียวกันนี้ด้วย จึงต้องตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้-----------------------------------------พระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาลพนักงานสุขาภิบาลและพนักงานองค์การของรัฐ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๔๙๘หมายเหตุ:-เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ เนื่องจากบัตรประจำตัวข้าราชการตามพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการพนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ พ.ศ. ๒๔๙๘ มีกำหนดเวลาให้ใช้ได้ ๕ปี แต่ ทหารกองประจำการเป็นผู้ที่รับราชการทหารอยู่เพียงชั่วระยะเวลาไม่เกิน ๒ ปีทั้งมิได้เป็นข้าราชการตามความมุ่งหมายของทางราชการโดยตรงและต้องมีบัตรประจำตัวตามข้อบังคับของกระทรวงกลาโหมอยู่แล้ว จึงไม่ควรกำหนดไว้ในพระราชบัญญัตินี้ แต่ทหารประจำการเป็นข้าราชการในสังกัดกระทรวงกลาโหมเช่นเดียวกับข้าราชการกลาโหมพลเรือนมิได้กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติให้มีบัตรประจำตัว จึงสมควรกำหนดให้มีบัตรประจำตัวตามพระราชบัญญัตินี้ด้วย *[รก.๒๔๙๘/๘๐/๑๔๐๓/๔ ตุลาคม ๒๔๙๘]----------------------------------------พระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาลพนักงานสุขาภิบาลและพนักงานองค์การของรัฐ (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๓๐หมายเหตุ:- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือเนื่องจากพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาลพนักงานสุขาภิบาลและพนักงานองค์การของรัฐ พ.ศ.๒๔๙๘ ได้นิยามคำว่า ข้าราชการไว้ก่อนที่จะได้มีการตรากฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการฝ่ายต่าง ๆ ขึ้นใช้บังคับหลายฉบับ และบทนิยามดังกล่าวมิได้หมายความรวมถึงข้าราชการการเมืองด้วยจึงไม่เหมาะสมและไม่สอดคล้องกับกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการฝ่ายต่าง ๆสมควรแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาลพนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ พ.ศ.๒๔๙๘โดยนิยามคำว่า ราชการ ให้หมายถึงข้าราชการตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการฝ่ายต่างๆ รวมทั้งข้าราชการการเมืองตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการการเมืองข้าราชการกรุงเทพมหานครตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการกรุงเทพมหานครและข้าราชการส่วนจังหวัดตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารราชการส่วนจังหวัดด้วยและโดยที่เป็นการสมควรกำหนดให้ข้าราชการซึ่งออกจากราชการโดยมีสิทธิได้รับบำเหน็จบำนาญตามกฎหมายว่าด้วยบำเหน็จบำนาญข้าราชการมีสิทธิที่จะขอมีบัตรประจำตัวข้าราชการบำเหน็จบำนาญได้ จึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้ *[รก.๒๕๓๐/๒๗๐/๕๖พ/๒๘ ธันวาคม ๒๕๓๐]----------------------------------------พระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาลพนักงานสุขาภิบาลและพนักงานองค์การของรัฐ (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๓๕หมายเหตุ:-เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ โดยที่เป็นการสมควรปรับปรุงบทบัญญัติว่าด้วยการออกบัตรประจำตัวข้าราชการฝ่ายรัฐสภาในพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาลและพนักงานองค์การของรัฐ พ.ศ. ๒๔๙๘ ให้เกิดความสะดวกและเหมาะสมมากยิ่งขึ้น จึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้ *[รก.๒๕๓๕/๑๙/๘/๑๑ มีนาคม ๒๕๓๕] ไพรินทร์/แก้ไข ๔ ก.พ. ๔๕