คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 37/2484หลักกฎหมาย: ทำสัญญาซื้อขายที่ดินและชำระราคาไปบ้างแล้วต่อมาคู่สัญญาตกลงยืดเวลาชำระราคา โดยผู้ซื้อยอมชำระดอกเบี้ยในเงินราคาที่ค้างชำระ ภายหลังผู้ซื้อใช้สิทธิบอกเลิกสัญญา ผู้ขายต้องคืนเงินราคาที่ผู้ซื้อชำระพร้อมทั้งดอกเบี้ยและต้องคืนดอกเบี้ยที่ผู้ซื้อชำระไปด้วยได้ความว่าเมื่อวันที่ ๑๔ ตุลาคม๒๔๗๓ จำเลยขายที่ดินเลขที่ ๑๕๓๙ เนื้อที่ ๒๑๐๐ ตรางวาให้โจทก์ราคา ๑๐๐๐๐บาท วางมัดจำ ๓๐๐ บาท อีก ๙๗๐๐ บาทจะชำระในวันโอนขายภายในวันที่ ๓๐ เมษายน๒๔๗๔ และตกลงกันว่าก่อนโอนจะสอบเขตต์เสียก่อนถ้าเนื้อที่ขาดจะลดราคาตามส่วนหรือผู้ซื้อ จะเลิกสัญญาก็ได้ ต่อมาวันที่ ๑๔ กุมภาพันธ์ ๒๔๗๓ โจทก์จำเลยทำสัญญาแก่กันว่า จำเลยได้รับเงินจากโจทก์อีก ๒๗๐๐ บาท คงเหลือค่าที่ดิน ๗๐๐๐บาทจะชำระในวันโอนที่ดินกับว่าเมื่อถึงกำหนดวันที่ ๓๐ เมษายน๒๔๗๔แล้วยังทำสัญญาโอนกันไม่ได้ ผู้ขายยอมเลื่อนเวลาไปอีก ๖ เดือนโดยไม่ริบมัดจำถ้าครบ ๖ เดือนผู้ซื้อยังไม่วางเงิน ผู้ซื้อยอมให้ดอกเบี้ยผู้ขายเดือนละ ๓๐บาทในเงินที่ค้าง ๗๐๐๐ บาททุกเดือน ตั้งแต่นั้นมาโจทก์ได้ส่งดอกเบี้ยเสมอมาจนถึงวันที่ ๘ กรกฎาคม ๒๔๘๑ จำเลยจึงขอโฉนดไปรังวัดที่ดิน โจทก์จึงงดส่งดอกเบี้ย ดอกเบี้ยที่ส่งไปแล้วเป็นเงิน ๕,๗๙๕ บาท ๒๖ สตางค์ เมื่อรังวัดแล้วปรากฎว่าเนื้อที่ขาดไปจากหน้าโฉนด ๑๕๖ ตรางวา โจทก์จึงบอกเลิกสัญญา และฟ้องเรียกเงินราคาที่ชำระไปแล้ว พร้อมทั้งดอกเบี้ยคืนกับเรียกดอกเบี้ยที่ชำระไปแล้วคืนด้วย ศาลอุทธรณ์ตัดสินยืนตามศาลแพ่งโดยวินิจฉัยว่า เงินราคาที่ดิน ๓๐๐๐ บาทที่โจทก์ชำระแล้วนั้น จำเลยต้องคืนพร้อมทั้งดอกเบี้ยแต่เงินดอกเบี้ยที่โจทก์ชำระให้จำเลยนั้นเรียกคืนไม่ได้ เพราะสัญญาฉะบับหลังเป็นความผูกพันแยกออกต่างหากจากสัญญาฉะบับแรก และปฏิบัติต่อกันมาต่างหากจากสัญญาจะซื้อขาย ฉะนั้นการเลิกสัญญาซื้อขายที่ดินจึงไม่พลอยทำให้สัญญาฉะบับหลังเลิกตามไปด้วย จึงพิพากษาให้จำเลยคืนราคาที่ดิน ๓๐๐๐บาทกับดอกเบี้ยในเงินจำนวนนี้ นอกนั้นให้ยก ศาลฎีกาเห็นชอบด้วยศาลล่างในข้อที่ให้คืนราคาที่ชำระแล้วกับดอกเบี้ยในเงินราคานั้น แต่สำหรับดอกเบี้ยที่โจทก์ชำระให้จำเลยนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าจำเลยต้องคืนให้โจทก์ด้วย โดยสัญญาฉะบับหลังเป็นสัญญาเพิ่มเติมสัญญาเดิมซึ่งฉะบับหลังนี้ก็ระบุชัดว่าเพิ่มเติมสัญญาเดิม ฉะนั้นจึงต้องถือว่าเป็นสัญญารายเดียวกัน เมื่อโจทก์ขอเลิกสัญญาตามสิทธิที่มีอยู่ ก็ต้องให้คู่กรณีกลับคืนฐานะเดิม คือจำเลยต้องคืนเงินดอกเบี้ย ๕,๗๙๕ บาท ๒๖ สตางค์นี้ด้วย จึงพิพากษาแก้ศาลล่างให้จำเลยคืนเงิน ๕๗๙๕ บาท ๒๖ สตางค์ พร้อมทั้งดอกเบี้ยตั้งแต่เวลาที่ได้รับไว้เป็นงวด ๆ ไปจนกว่าจะชำระเสร็จ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 37/2484พระสุธรรมวินิจฉัยโจทก์นางพัน แซ่เตียวจำเลย ป.พ.พ. ม. 391, ม. 465ทำสัญญาซื้อขายที่ดินและชำระราคาไปบ้างแล้วต่อมาคู่สัญญาตกลงยืดเวลาชำระราคา โดยผู้ซื้อยอมชำระดอกเบี้ยในเงินราคาที่ค้างชำระ ภายหลังผู้ซื้อใช้สิทธิบอกเลิกสัญญา ผู้ขายต้องคืนเงินราคาที่ผู้ซื้อชำระพร้อมทั้งดอกเบี้ยและต้องคืนดอกเบี้ยที่ผู้ซื้อชำระไปด้วยได้ความว่าเมื่อวันที่ ๑๔ ตุลาคม๒๔๗๓ จำเลยขายที่ดินเลขที่ ๑๕๓๙ เนื้อที่ ๒๑๐๐ ตรางวาให้โจทก์ราคา ๑๐๐๐๐บาท วางมัดจำ ๓๐๐ บาท อีก ๙๗๐๐ บาทจะชำระในวันโอนขายภายในวันที่ ๓๐ เมษายน๒๔๗๔ และตกลงกันว่าก่อนโอนจะสอบเขตต์เสียก่อนถ้าเนื้อที่ขาดจะลดราคาตามส่วนหรือผู้ซื้อ จะเลิกสัญญาก็ได้ ต่อมาวันที่ ๑๔ กุมภาพันธ์ ๒๔๗๓ โจทก์จำเลยทำสัญญาแก่กันว่า จำเลยได้รับเงินจากโจทก์อีก ๒๗๐๐ บาท คงเหลือค่าที่ดิน ๗๐๐๐บาทจะชำระในวันโอนที่ดินกับว่าเมื่อถึงกำหนดวันที่ ๓๐ เมษายน๒๔๗๔แล้วยังทำสัญญาโอนกันไม่ได้ ผู้ขายยอมเลื่อนเวลาไปอีก ๖ เดือนโดยไม่ริบมัดจำถ้าครบ ๖ เดือนผู้ซื้อยังไม่วางเงิน ผู้ซื้อยอมให้ดอกเบี้ยผู้ขายเดือนละ ๓๐บาทในเงินที่ค้าง ๗๐๐๐ บาททุกเดือน ตั้งแต่นั้นมาโจทก์ได้ส่งดอกเบี้ยเสมอมาจนถึงวันที่ ๘ กรกฎาคม ๒๔๘๑ จำเลยจึงขอโฉนดไปรังวัดที่ดิน โจทก์จึงงดส่งดอกเบี้ย ดอกเบี้ยที่ส่งไปแล้วเป็นเงิน ๕,๗๙๕ บาท ๒๖ สตางค์ เมื่อรังวัดแล้วปรากฎว่าเนื้อที่ขาดไปจากหน้าโฉนด ๑๕๖ ตรางวา โจทก์จึงบอกเลิกสัญญา และฟ้องเรียกเงินราคาที่ชำระไปแล้ว พร้อมทั้งดอกเบี้ยคืนกับเรียกดอกเบี้ยที่ชำระไปแล้วคืนด้วย ศาลอุทธรณ์ตัดสินยืนตามศาลแพ่งโดยวินิจฉัยว่า เงินราคาที่ดิน ๓๐๐๐ บาทที่โจทก์ชำระแล้วนั้น จำเลยต้องคืนพร้อมทั้งดอกเบี้ยแต่เงินดอกเบี้ยที่โจทก์ชำระให้จำเลยนั้นเรียกคืนไม่ได้ เพราะสัญญาฉะบับหลังเป็นความผูกพันแยกออกต่างหากจากสัญญาฉะบับแรก และปฏิบัติต่อกันมาต่างหากจากสัญญาจะซื้อขาย ฉะนั้นการเลิกสัญญาซื้อขายที่ดินจึงไม่พลอยทำให้สัญญาฉะบับหลังเลิกตามไปด้วย จึงพิพากษาให้จำเลยคืนราคาที่ดิน ๓๐๐๐บาทกับดอกเบี้ยในเงินจำนวนนี้ นอกนั้นให้ยก ศาลฎีกาเห็นชอบด้วยศาลล่างในข้อที่ให้คืนราคาที่ชำระแล้วกับดอกเบี้ยในเงินราคานั้น แต่สำหรับดอกเบี้ยที่โจทก์ชำระให้จำเลยนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าจำเลยต้องคืนให้โจทก์ด้วย โดยสัญญาฉะบับหลังเป็นสัญญาเพิ่มเติมสัญญาเดิมซึ่งฉะบับหลังนี้ก็ระบุชัดว่าเพิ่มเติมสัญญาเดิม ฉะนั้นจึงต้องถือว่าเป็นสัญญารายเดียวกัน เมื่อโจทก์ขอเลิกสัญญาตามสิทธิที่มีอยู่ ก็ต้องให้คู่กรณีกลับคืนฐานะเดิม คือจำเลยต้องคืนเงินดอกเบี้ย ๕,๗๙๕ บาท ๒๖ สตางค์นี้ด้วย จึงพิพากษาแก้ศาลล่างให้จำเลยคืนเงิน ๕๗๙๕ บาท ๒๖ สตางค์ พร้อมทั้งดอกเบี้ยตั้งแต่เวลาที่ได้รับไว้เป็นงวด ๆ ไปจนกว่าจะชำระเสร็จ(นิติศาสตร์-เทฟโนต์-พลางกูร)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: ได้ความว่าเมื่อวันที่ ๑๔ ตุลาคม๒๔๗๓ จำเลยขายที่ดินเลขที่ ๑๕๓๙ เนื้อที่ ๒๑๐๐ ตรางวาให้โจทก์ราคา ๑๐๐๐๐บาท วางมัดจำ ๓๐๐ บาท อีก ๙๗๐๐ บาทจะชำระในวันโอนขายภายในวันที่ ๓๐ เมษายน๒๔๗๔ และตกลงกันว่าก่อนโอนจะสอบเขตต์เสียก่อนถ้าเนื้อที่ขาดจะลดราคาตามส่วนหรือผู้ซื้อ จะเลิกสัญญาก็ได้ ต่อมาวันที่ ๑๔ กุมภาพันธ์ ๒๔๗๓ โจทก์จำเลยทำสัญญาแก่กันว่า จำเลยได้รับเงินจากโจทก์อีก ๒๗๐๐ บาท คงเหลือค่าที่ดิน ๗๐๐๐บาทจะชำระในวันโอนที่ดินกับว่าเมื่อถึงกำหนดวันที่ ๓๐ เมษายน๒๔๗๔แล้วยังทำสัญญาโอนกันไม่ได้ ผู้ขายยอมเลื่อนเวลาไปอีก ๖ เดือนโดยไม่ริบมัดจำถ้าครบ ๖ เดือนผู้ซื้อยังไม่วางเงิน ผู้ซื้อยอมให้ดอกเบี้ยผู้ขายเดือนละ ๓๐บาทในเงินที่ค้าง ๗๐๐๐ บาททุกเดือน ตั้งแต่นั้นมาโจทก์ได้ส่งดอกเบี้ยเสมอมาจนถึงวันที่ ๘ กรกฎาคม ๒๔๘๑ จำเลยจึงขอโฉนดไปรังวัดที่ดิน โจทก์จึงงดส่งดอกเบี้ย ดอกเบี้ยที่ส่งไปแล้วเป็นเงิน ๕,๗๙๕ บาท ๒๖ สตางค์ เมื่อรังวัดแล้วปรากฎว่าเนื้อที่ขาดไปจากหน้าโฉนด ๑๕๖ ตรางวา โจทก์จึงบอกเลิกสัญญา และฟ้องเรียกเงินราคาที่ชำระไปแล้ว พร้อมทั้งดอกเบี้ยคืนกับเรียกดอกเบี้ยที่ชำระไปแล้วคืนด้วย ศาลอุทธรณ์ตัดสินยืนตามศาลแพ่งโดยวินิจฉัยว่า เงินราคาที่ดิน ๓๐๐๐ บาทที่โจทก์ชำระแล้วนั้น จำเลยต้องคืนพร้อมทั้งดอกเบี้ยแต่เงินดอกเบี้ยที่โจทก์ชำระให้จำเลยนั้นเรียกคืนไม่ได้ เพราะสัญญาฉะบับหลังเป็นความผูกพันแยกออกต่างหากจากสัญญาฉะบับแรก และปฏิบัติต่อกันมาต่างหากจากสัญญาจะซื้อขาย ฉะนั้นการเลิกสัญญาซื้อขายที่ดินจึงไม่พลอยทำให้สัญญาฉะบับหลังเลิกตามไปด้วย จึงพิพากษาให้จำเลยคืนราคาที่ดิน ๓๐๐๐บาทกับดอกเบี้ยในเงินจำนวนนี้ นอกนั้นให้ยก ศาลฎีกาเห็นชอบด้วยศาลล่างในข้อที่ให้คืนราคาที่ชำระแล้วกับดอกเบี้ยในเงินราคานั้น แต่สำหรับดอกเบี้ยที่โจทก์ชำระให้จำเลยนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าจำเลยต้องคืนให้โจทก์ด้วย โดยสัญญาฉะบับหลังเป็นสัญญาเพิ่มเติมสัญญาเดิมซึ่งฉะบับหลังนี้ก็ระบุชัดว่าเพิ่มเติมสัญญาเดิม ฉะนั้นจึงต้องถือว่าเป็นสัญญารายเดียวกัน เมื่อโจทก์ขอเลิกสัญญาตามสิทธิที่มีอยู่ ก็ต้องให้คู่กรณีกลับคืนฐานะเดิม คือจำเลยต้องคืนเงินดอกเบี้ย ๕,๗๙๕ บาท ๒๖ สตางค์นี้ด้วย จึงพิพากษาแก้ศาลล่างให้จำเลยคืนเงิน ๕๗๙๕ บาท ๒๖ สตางค์ พร้อมทั้งดอกเบี้ยตั้งแต่เวลาที่ได้รับไว้เป็นงวด ๆ ไปจนกว่าจะชำระเสร็จ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 37/2484พระสุธรรมวินิจฉัยโจทก์นางพัน แซ่เตียวจำเลย ป.พ.พ. ม. 391, ม. 465ทำสัญญาซื้อขายที่ดินและชำระราคาไปบ้างแล้วต่อมาคู่สัญญาตกลงยืดเวลาชำระราคา โดยผู้ซื้อยอมชำระดอกเบี้ยในเงินราคาที่ค้างชำระ ภายหลังผู้ซื้อใช้สิทธิบอกเลิกสัญญา ผู้ขายต้องคืนเงินราคาที่ผู้ซื้อชำระพร้อมทั้งดอกเบี้ยและต้องคืนดอกเบี้ยที่ผู้ซื้อชำระไปด้วยได้ความว่าเมื่อวันที่ ๑๔ ตุลาคม๒๔๗๓ จำเลยขายที่ดินเลขที่ ๑๕๓๙ เนื้อที่ ๒๑๐๐ ตรางวาให้โจทก์ราคา ๑๐๐๐๐บาท วางมัดจำ ๓๐๐ บาท อีก ๙๗๐๐ บาทจะชำระในวันโอนขายภายในวันที่ ๓๐ เมษายน๒๔๗๔ และตกลงกันว่าก่อนโอนจะสอบเขตต์เสียก่อนถ้าเนื้อที่ขาดจะลดราคาตามส่วนหรือผู้ซื้อ จะเลิกสัญญาก็ได้ ต่อมาวันที่ ๑๔ กุมภาพันธ์ ๒๔๗๓ โจทก์จำเลยทำสัญญาแก่กันว่า จำเลยได้รับเงินจากโจทก์อีก ๒๗๐๐ บาท คงเหลือค่าที่ดิน ๗๐๐๐บาทจะชำระในวันโอนที่ดินกับว่าเมื่อถึงกำหนดวันที่ ๓๐ เมษายน๒๔๗๔แล้วยังทำสัญญาโอนกันไม่ได้ ผู้ขายยอมเลื่อนเวลาไปอีก ๖ เดือนโดยไม่ริบมัดจำถ้าครบ ๖ เดือนผู้ซื้อยังไม่วางเงิน ผู้ซื้อยอมให้ดอกเบี้ยผู้ขายเดือนละ ๓๐บาทในเงินที่ค้าง ๗๐๐๐ บาททุกเดือน ตั้งแต่นั้นมาโจทก์ได้ส่งดอกเบี้ยเสมอมาจนถึงวันที่ ๘ กรกฎาคม ๒๔๘๑ จำเลยจึงขอโฉนดไปรังวัดที่ดิน โจทก์จึงงดส่งดอกเบี้ย ดอกเบี้ยที่ส่งไปแล้วเป็นเงิน ๕,๗๙๕ บาท ๒๖ สตางค์ เมื่อรังวัดแล้วปรากฎว่าเนื้อที่ขาดไปจากหน้าโฉนด ๑๕๖ ตรางวา โจทก์จึงบอกเลิกสัญญา และฟ้องเรียกเงินราคาที่ชำระไปแล้ว พร้อมทั้งดอกเบี้ยคืนกับเรียกดอกเบี้ยที่ชำระไปแล้วคืนด้วย ศาลอุทธรณ์ตัดสินยืนตามศาลแพ่งโดยวินิจฉัยว่า เงินราคาที่ดิน ๓๐๐๐ บาทที่โจทก์ชำระแล้วนั้น จำเลยต้องคืนพร้อมทั้งดอกเบี้ยแต่เงินดอกเบี้ยที่โจทก์ชำระให้จำเลยนั้นเรียกคืนไม่ได้ เพราะสัญญาฉะบับหลังเป็นความผูกพันแยกออกต่างหากจากสัญญาฉะบับแรก และปฏิบัติต่อกันมาต่างหากจากสัญญาจะซื้อขาย ฉะนั้นการเลิกสัญญาซื้อขายที่ดินจึงไม่พลอยทำให้สัญญาฉะบับหลังเลิกตามไปด้วย จึงพิพากษาให้จำเลยคืนราคาที่ดิน ๓๐๐๐บาทกับดอกเบี้ยในเงินจำนวนนี้ นอกนั้นให้ยก ศาลฎีกาเห็นชอบด้วยศาลล่างในข้อที่ให้คืนราคาที่ชำระแล้วกับดอกเบี้ยในเงินราคานั้น แต่สำหรับดอกเบี้ยที่โจทก์ชำระให้จำเลยนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าจำเลยต้องคืนให้โจทก์ด้วย โดยสัญญาฉะบับหลังเป็นสัญญาเพิ่มเติมสัญญาเดิมซึ่งฉะบับหลังนี้ก็ระบุชัดว่าเพิ่มเติมสัญญาเดิม ฉะนั้นจึงต้องถือว่าเป็นสัญญารายเดียวกัน เมื่อโจทก์ขอเลิกสัญญาตามสิทธิที่มีอยู่ ก็ต้องให้คู่กรณีกลับคืนฐานะเดิม คือจำเลยต้องคืนเงินดอกเบี้ย ๕,๗๙๕ บาท ๒๖ สตางค์นี้ด้วย จึงพิพากษาแก้ศาลล่างให้จำเลยคืนเงิน ๕๗๙๕ บาท ๒๖ สตางค์ พร้อมทั้งดอกเบี้ยตั้งแต่เวลาที่ได้รับไว้เป็นงวด ๆ ไปจนกว่าจะชำระเสร็จ(นิติศาสตร์-เทฟโนต์-พลางกูร)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ