คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1043/2536หลักกฎหมาย: คดีก่อน ก. เป็นผู้ร้องขอจัดการมรดก จำเลยในคดีนี้เป็นผู้คัดค้าน แม้คดีทั้งสองจะมีประเด็นวินิจฉัยเดียวกันว่าพินัยกรรมฉบับพิพาทเป็นพินัยกรรมปลอมหรือไม่ แต่โจทก์ในคดีนี้เป็นคนละคนกับผู้ร้องในคดีก่อน ฉะนั้นโจทก์คดีนี้จึงไม่ใช่คู่ความในคดีก่อน ฟ้องโจทก์คดีนี้จึงไม่เป็นฟ้องซ้ำโจทก์ฟ้อง หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ได้ทำพินัยกรรมเอกสารฝ่ายเมืองยกทรัพย์ให้แก่นางดวงแข ศิวะเกื้อ และโจทก์กับพวกทั้งได้แต่งตั้งให้โจทก์ นางดวงแข ศิวะเกื้อ และนายเกรียงวิศิษฎ์สรอรรถ เป็นผู้จัดการมรดกร่วมกัน ปรากฏตามสำเนาพินัยกรรมเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 1 ต่อมาเมื่อวันที่ 1 มกราคม 2528หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ถึงแก่กรรม ในขณะที่หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ถึงแก่กรรม ในขณะที่หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ กำลังป่วยหนักและมีสติสัมปชัญญะไม่สมบูรณ์จำเลยและนายศุภโรจน์ ศิวะเกื้อ กับพวกได้ร่วมกันฉ้อฉลหลอกลวงขู่เข็ญและบังคับให้หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ พิมพ์ลายนิ้วมือในกระดาษเปล่าซึ่งยังไม่มีข้อความใด ๆ แล้วจำเลยกับพวกร่วมกันปลอมพินัยกรรม โดยกรอกข้อความในกระดาษซึ่งหม่อมหลวงเจริญศิวะเกื้อ พิมพ์ลายนิ้วมือไว้เป็นพินัยกรรมฉบับลงวันที่ 25ธันวาคม 2527 เมื่อนายเกรียง วิศิษฎ์สรอรรถ ได้ยื่นคำร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกตามพินัยกรรมของหม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ต่อศาลชั้นต้นตามคดีแพ่งหมายเลขดำที่ 732/2528 ของศาลชั้นต้นจำเลยก็ได้ยื่นคำคัดค้านไว้ โจทก์จึงต้องดำเนินเป็นคดีนี้ ขอให้ศาลพิพากษาว่าพินัยกรรมฉบับลงวันที่ 25 ธันวาคม 2527 หรือเอกสารหมายค.1 ในคดีแพ่งหมายเลขดำที่ 732/2528 ของศาลชั้นต้นเป็นพินัยกรรมปลอมโมฆะเสียเปล่าใช้บังคับไม่ได้ ให้เพิกถอนเสียจำเลยให้การ หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ไม่ได้ทำพินัยกรรมเอกสารฝ่ายเมือง จำเลยกับพวกมิได้ร่วมกันปลอมพินัยกรรมพินัยกรรมฉบับลงวันที่ 25 ธันวาคม 2527 หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ทำขึ้นในขณะที่มีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์ เป็นพินัยกรรมฉบับที่ชอบด้วยกฎหมายคดีแพ่งหมายเลขดำที่ 732/2528 ของศาลชั้นต้นนั้น ศาลชั้นต้นได้วินิจฉัยชี้ขาดแล้วว่าพินัยกรรมฉบับพิพาทไม่เป็นพินัยกรรมปลอมตามคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 8104/2529 ของศาลชั้นต้นฟ้องโจทก์จึงเป็นฟ้องซ้อนหรือฟ้องซ้ำ และโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์โดยได้รับอนุญาตให้ดำเนินคดีอย่างคนอนาถาศาลอุทธรณ์พิพากษากลับว่า พินัยกรรมฉบับลงวันที่ 25 ธันวาคม2527 ตามเอกสารหมาย จ.6 หรือเอกสารหมาย ค.1 ในคดีหมายเลขแดงที่8104/2529 ของศาลชั้นต้นเป็นโมฆะใช้บังคับไม่ได้ตามกฎหมายให้เพิกถอนเสียจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ที่จำเลยฎีกาว่า โจทก์ฟ้องคดีนี้ซ้ำกับคดีหมายเลขแดงที่ 8104/2529 ของศาลชั้นต้นเพราะคู่ความทั้งสองคดี เป็นคู่ความเดียวกันและประเด็นสำคัญที่วินิจฉัยชี้ขาดข้อพิพาทก็เป็นประเด็นเดียวกันและคดีหมายเลขแดงดังกล่าว ศาลฎีกาได้มีคำพิพากษาถึงที่สุดแล้วว่าพินัยกรรมฉบับพิพาทเป็นพินัยกรรมที่เจ้ามรดกทำขึ้นตามเจตนาของเจ้ามรดก มิใช่เอกสารปลอมตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3911/2534 ดังปรากฏตามคำแถลงของจำเลยลงวันที่ 14 พฤศจิกายน 2535 นั้น เห็นว่า คดีก่อนนายเกรียง วิศิษฎ์สรอรรถ เป็นผู้ร้องขอจัดการมรดก จำเลยในคดีนี้เป็นผู้คัดค้าน แม้คดีทั้งสองมีประเด็นวินิจฉัยเดียวกันว่าพินัยกรรมฉบับพิพาทเป็นพินัยกรรมปลอมหรือไม่ แต่โจทก์ในคดีนี้เป็นคนละคนกับผู้ร้องในคดีก่อน ฉะนั้นโจทก์คดีนี้จึงไม่ใช่คู่ความในคดีก่อนฟ้องโจทก์คดีนี้จึงไม่เป็นฟ้องซ้ำ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 148 ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยต่อไปตามฎีกาของจำเลยมีว่า พินัยกรรมฉบับพิพาทเอกสารหมาย จ.6 ปลอมหรือไม่ จำเลยมีตัวจำเลยนายศุภโรจน์ ศิวะเกื้อ นางสาวกรรณิกา สามพี่น้อง และนายแพทย์นพดล สวัณตรัจฉ์ เป็นประจักษ์พยานเบิกความยืนยันว่า เจ้ามรดกประสงค์จะทำพินัยกรรมได้มีพยานจำเลยดังกล่าวมาร่วมรู้เห็นเป็นพยานในการทำพินัยกรรมโดยนายศุภโรจน์ เป็นผู้เขียนพินัยกรรมแล้วเจ้ามรดกใช้หัวแม่มือซ้ายพิมพ์ลายนิ้วมือลงในพินัยกรรมด้วยตนเองประจักษ์พยานทุกคนเว้นแต่จำเลยได้ลงลายมือชื่อรับรองลายพิมพ์นิ้วมือของเจ้ามรดกและเป็นพยานในพินัยกรรม เห็นว่า ประจักษ์พยานจำเลยทุกปากซึ่งลงลายมือชื่อรับรองลายพิมพ์นิ้วมือของเจ้ามรดกและเป็นพยานในพินัยกรรมได้เบิกความสอดคล้องต้องกัน พยานทุกปากยืนยันว่าขณะทำพินัยกรรมแม้เจ้ามรดกป่วยหนักมีอาการมือสั่น แต่ก็มีสติสัมปชัญญะดีโดยเฉพาะนายแพทย์นพดลเบิกความว่า นายพูลสวัสดิ์ มูลศาสตรสาทร ซึ่งเป็นพยานในพินัยกรรมด้วยคนหนึ่งได้ขอให้นายแพทย์นพดลตรวจร่างกายเจ้ามรดกก่อนทำพินัยกรรมนายแพทย์นพดลได้ตรวจและสอบถามแล้วปรากฏว่าเจ้ามรดกสามารถจำและตอบคำถามได้ มีอาการมือสั่นเป็นบางครั้งบางคราว พูดจารู้เรื่องดี ทุกอย่าง เจ้ามรดกสามารถพิมพ์ลายนิ้วมือได้ด้วยตนเองขณะที่เจ้ามรดกพิมพ์ลายนิ้วมือในพินัยกรรมนั้นมือไม่สั่น ซึ่งแสดงว่าขณะทำพินัยกรรมเจ้ามรดกมีสติสัมปชัญญะดีพิมพ์ลายนิ้วมือในพินัยกรรมได้ด้วยตนเอง ประกอบกับหนังสือมอบอำนาจตามเอกสารหมาย ล.5 และ ล.6 ซึ่งนายเกรียง วิศิษฎ์สรอรรถ ทนายโจทก์และเป็นพยานโจทก์นำไปให้เจ้ามรดกพิมพ์ลายนิ้วมือก่อนทำพินัยกรรมฉบับพิพาท 7 วัน มีข้อความตามที่นายเกรียงบันทึกรับรองไว้ด้านหลังเอกสารว่าเจ้ามรดกได้พิมพ์ลายนิ้วมือมอบอำนาจต่อหน้านายเกรียงโดยมีสติสมบูรณ์ดีโดยนายเกรียงได้มาเบิกความยืนยันว่าเป็นผู้บันทึกรับรองข้อความดังกล่าวจริงก็เจือสมคำพยานจำเลย ข้อเท็จจริงจึงมีเหตุผลน่าเชื่อว่า ขณะทำพินัยกรรมฉบับพิพาท เจ้ามรดกมีสติสัมปชัญญะดี และได้พิมพ์ลายนิ้วมือในพินัยกรรมด้วยตนเองนอกจากนี้ยังได้ความจากข้อนำสืบรับกันของโจทก์จำเลยว่า ก่อนทำพินัยกรรมฉบับพิพาท เจ้ามรดกบอกให้จำเลยและนายศุภโรจน์แจ้งให้นายเกรียงทราบ จำเลยและนายศุภโรจน์ได้โทรศัพท์แจ้งให้นายเกรียงทราบว่าเจ้ามรดกประสงค์จะทำพินัยกรรมให้นายเกรียงไปที่บ้านจำเลย แต่นายเกรียงไม่รับรู้และไม่ยอมไป ข้อนี้แสดงให้เห็นว่าเจ้ามรดกประสงค์ที่จะทำพินัยกรรมฉบับใหม่จริง และมีเจตนาที่จะทำโดยเปิดเผย จึงได้แจ้งให้นายเกรียงทราบ หาใช่เป็นเรื่องที่จำเลยกับพวกคบคิดกันทำพินัยกรรมปลอมโดยจำเลยกับพวกได้ให้เจ้ามรดกพิมพ์ลายนิ้วมือลงในกระดาษเปล่า ในขณะที่เจ้ามรดกนอนหลับหรือหลังจากเจ้ามรดกถึงแก่กรรมแล้วนำมากรอกข้อความลงไปในภายหลังตามที่โจทก์อ้างไม่ ที่จำเลยนำสืบข้อเท็จจริงบางประการแตกต่างกันไปบ้าง เช่น นำสืบว่าตามพินัยกรรมฉบับพิพาท เจ้ามรดกยกทรัพย์สินให้จำเลยและนายสดมภ์บุตรนางดวงแข แต่ในเทปบันทึกเสียงเจ้ามรดกพูดยกให้จำเลยผู้เดียวนั้นก็เป็นข้อแตกต่างกันในรายละเอียด ไม่ได้แตกต่างกันในสาระสำคัญ คดีจึงมีเหตุผลเชื่อได้ว่าเจ้ามรดกทำพินัยกรรมฉบับพิพาทด้วยความสมัครใจ พินัยกรรมฉบับพิพาทจึงไม่ใช่พินัยกรรมปลอม ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาว่าพินัยกรรมฉบับพิพาทปลอมนั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วยฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1043/2536นาย ดาบตำรวจ ชุมพล ทองอินทร์โจทก์นาย เติม ศิวะเกื้อจำเลย ป.วิ.พ. ม. 148คดีก่อน ก. เป็นผู้ร้องขอจัดการมรดก จำเลยในคดีนี้เป็นผู้คัดค้าน แม้คดีทั้งสองจะมีประเด็นวินิจฉัยเดียวกันว่าพินัยกรรมฉบับพิพาทเป็นพินัยกรรมปลอมหรือไม่ แต่โจทก์ในคดีนี้เป็นคนละคนกับผู้ร้องในคดีก่อน ฉะนั้นโจทก์คดีนี้จึงไม่ใช่คู่ความในคดีก่อน ฟ้องโจทก์คดีนี้จึงไม่เป็นฟ้องซ้ำโจทก์ฟ้อง หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ได้ทำพินัยกรรมเอกสารฝ่ายเมืองยกทรัพย์ให้แก่นางดวงแข ศิวะเกื้อ และโจทก์กับพวกทั้งได้แต่งตั้งให้โจทก์ นางดวงแข ศิวะเกื้อ และนายเกรียงวิศิษฎ์สรอรรถ เป็นผู้จัดการมรดกร่วมกัน ปรากฏตามสำเนาพินัยกรรมเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 1 ต่อมาเมื่อวันที่ 1 มกราคม 2528หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ถึงแก่กรรม ในขณะที่หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ถึงแก่กรรม ในขณะที่หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ กำลังป่วยหนักและมีสติสัมปชัญญะไม่สมบูรณ์จำเลยและนายศุภโรจน์ ศิวะเกื้อ กับพวกได้ร่วมกันฉ้อฉลหลอกลวงขู่เข็ญและบังคับให้หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ พิมพ์ลายนิ้วมือในกระดาษเปล่าซึ่งยังไม่มีข้อความใด ๆ แล้วจำเลยกับพวกร่วมกันปลอมพินัยกรรม โดยกรอกข้อความในกระดาษซึ่งหม่อมหลวงเจริญศิวะเกื้อ พิมพ์ลายนิ้วมือไว้เป็นพินัยกรรมฉบับลงวันที่ 25ธันวาคม 2527 เมื่อนายเกรียง วิศิษฎ์สรอรรถ ได้ยื่นคำร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกตามพินัยกรรมของหม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ต่อศาลชั้นต้นตามคดีแพ่งหมายเลขดำที่ 732/2528 ของศาลชั้นต้นจำเลยก็ได้ยื่นคำคัดค้านไว้ โจทก์จึงต้องดำเนินเป็นคดีนี้ ขอให้ศาลพิพากษาว่าพินัยกรรมฉบับลงวันที่ 25 ธันวาคม 2527 หรือเอกสารหมายค.1 ในคดีแพ่งหมายเลขดำที่ 732/2528 ของศาลชั้นต้นเป็นพินัยกรรมปลอมโมฆะเสียเปล่าใช้บังคับไม่ได้ ให้เพิกถอนเสียจำเลยให้การ หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ไม่ได้ทำพินัยกรรมเอกสารฝ่ายเมือง จำเลยกับพวกมิได้ร่วมกันปลอมพินัยกรรมพินัยกรรมฉบับลงวันที่ 25 ธันวาคม 2527 หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ทำขึ้นในขณะที่มีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์ เป็นพินัยกรรมฉบับที่ชอบด้วยกฎหมายคดีแพ่งหมายเลขดำที่ 732/2528 ของศาลชั้นต้นนั้น ศาลชั้นต้นได้วินิจฉัยชี้ขาดแล้วว่าพินัยกรรมฉบับพิพาทไม่เป็นพินัยกรรมปลอมตามคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 8104/2529 ของศาลชั้นต้นฟ้องโจทก์จึงเป็นฟ้องซ้อนหรือฟ้องซ้ำ และโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์โดยได้รับอนุญาตให้ดำเนินคดีอย่างคนอนาถาศาลอุทธรณ์พิพากษากลับว่า พินัยกรรมฉบับลงวันที่ 25 ธันวาคม2527 ตามเอกสารหมาย จ.6 หรือเอกสารหมาย ค.1 ในคดีหมายเลขแดงที่8104/2529 ของศาลชั้นต้นเป็นโมฆะใช้บังคับไม่ได้ตามกฎหมายให้เพิกถอนเสียจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ที่จำเลยฎีกาว่า โจทก์ฟ้องคดีนี้ซ้ำกับคดีหมายเลขแดงที่ 8104/2529 ของศาลชั้นต้นเพราะคู่ความทั้งสองคดี เป็นคู่ความเดียวกันและประเด็นสำคัญที่วินิจฉัยชี้ขาดข้อพิพาทก็เป็นประเด็นเดียวกันและคดีหมายเลขแดงดังกล่าว ศาลฎีกาได้มีคำพิพากษาถึงที่สุดแล้วว่าพินัยกรรมฉบับพิพาทเป็นพินัยกรรมที่เจ้ามรดกทำขึ้นตามเจตนาของเจ้ามรดก มิใช่เอกสารปลอมตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3911/2534 ดังปรากฏตามคำแถลงของจำเลยลงวันที่ 14 พฤศจิกายน 2535 นั้น เห็นว่า คดีก่อนนายเกรียง วิศิษฎ์สรอรรถ เป็นผู้ร้องขอจัดการมรดก จำเลยในคดีนี้เป็นผู้คัดค้าน แม้คดีทั้งสองมีประเด็นวินิจฉัยเดียวกันว่าพินัยกรรมฉบับพิพาทเป็นพินัยกรรมปลอมหรือไม่ แต่โจทก์ในคดีนี้เป็นคนละคนกับผู้ร้องในคดีก่อน ฉะนั้นโจทก์คดีนี้จึงไม่ใช่คู่ความในคดีก่อนฟ้องโจทก์คดีนี้จึงไม่เป็นฟ้องซ้ำ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 148 ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยต่อไปตามฎีกาของจำเลยมีว่า พินัยกรรมฉบับพิพาทเอกสารหมาย จ.6 ปลอมหรือไม่ จำเลยมีตัวจำเลยนายศุภโรจน์ ศิวะเกื้อ นางสาวกรรณิกา สามพี่น้อง และนายแพทย์นพดล สวัณตรัจฉ์ เป็นประจักษ์พยานเบิกความยืนยันว่า เจ้ามรดกประสงค์จะทำพินัยกรรมได้มีพยานจำเลยดังกล่าวมาร่วมรู้เห็นเป็นพยานในการทำพินัยกรรมโดยนายศุภโรจน์ เป็นผู้เขียนพินัยกรรมแล้วเจ้ามรดกใช้หัวแม่มือซ้ายพิมพ์ลายนิ้วมือลงในพินัยกรรมด้วยตนเองประจักษ์พยานทุกคนเว้นแต่จำเลยได้ลงลายมือชื่อรับรองลายพิมพ์นิ้วมือของเจ้ามรดกและเป็นพยานในพินัยกรรม เห็นว่า ประจักษ์พยานจำเลยทุกปากซึ่งลงลายมือชื่อรับรองลายพิมพ์นิ้วมือของเจ้ามรดกและเป็นพยานในพินัยกรรมได้เบิกความสอดคล้องต้องกัน พยานทุกปากยืนยันว่าขณะทำพินัยกรรมแม้เจ้ามรดกป่วยหนักมีอาการมือสั่น แต่ก็มีสติสัมปชัญญะดีโดยเฉพาะนายแพทย์นพดลเบิกความว่า นายพูลสวัสดิ์ มูลศาสตรสาทร ซึ่งเป็นพยานในพินัยกรรมด้วยคนหนึ่งได้ขอให้นายแพทย์นพดลตรวจร่างกายเจ้ามรดกก่อนทำพินัยกรรมนายแพทย์นพดลได้ตรวจและสอบถามแล้วปรากฏว่าเจ้ามรดกสามารถจำและตอบคำถามได้ มีอาการมือสั่นเป็นบางครั้งบางคราว พูดจารู้เรื่องดี ทุกอย่าง เจ้ามรดกสามารถพิมพ์ลายนิ้วมือได้ด้วยตนเองขณะที่เจ้ามรดกพิมพ์ลายนิ้วมือในพินัยกรรมนั้นมือไม่สั่น ซึ่งแสดงว่าขณะทำพินัยกรรมเจ้ามรดกมีสติสัมปชัญญะดีพิมพ์ลายนิ้วมือในพินัยกรรมได้ด้วยตนเอง ประกอบกับหนังสือมอบอำนาจตามเอกสารหมาย ล.5 และ ล.6 ซึ่งนายเกรียง วิศิษฎ์สรอรรถ ทนายโจทก์และเป็นพยานโจทก์นำไปให้เจ้ามรดกพิมพ์ลายนิ้วมือก่อนทำพินัยกรรมฉบับพิพาท 7 วัน มีข้อความตามที่นายเกรียงบันทึกรับรองไว้ด้านหลังเอกสารว่าเจ้ามรดกได้พิมพ์ลายนิ้วมือมอบอำนาจต่อหน้านายเกรียงโดยมีสติสมบูรณ์ดีโดยนายเกรียงได้มาเบิกความยืนยันว่าเป็นผู้บันทึกรับรองข้อความดังกล่าวจริงก็เจือสมคำพยานจำเลย ข้อเท็จจริงจึงมีเหตุผลน่าเชื่อว่า ขณะทำพินัยกรรมฉบับพิพาท เจ้ามรดกมีสติสัมปชัญญะดี และได้พิมพ์ลายนิ้วมือในพินัยกรรมด้วยตนเองนอกจากนี้ยังได้ความจากข้อนำสืบรับกันของโจทก์จำเลยว่า ก่อนทำพินัยกรรมฉบับพิพาท เจ้ามรดกบอกให้จำเลยและนายศุภโรจน์แจ้งให้นายเกรียงทราบ จำเลยและนายศุภโรจน์ได้โทรศัพท์แจ้งให้นายเกรียงทราบว่าเจ้ามรดกประสงค์จะทำพินัยกรรมให้นายเกรียงไปที่บ้านจำเลย แต่นายเกรียงไม่รับรู้และไม่ยอมไป ข้อนี้แสดงให้เห็นว่าเจ้ามรดกประสงค์ที่จะทำพินัยกรรมฉบับใหม่จริง และมีเจตนาที่จะทำโดยเปิดเผย จึงได้แจ้งให้นายเกรียงทราบ หาใช่เป็นเรื่องที่จำเลยกับพวกคบคิดกันทำพินัยกรรมปลอมโดยจำเลยกับพวกได้ให้เจ้ามรดกพิมพ์ลายนิ้วมือลงในกระดาษเปล่า ในขณะที่เจ้ามรดกนอนหลับหรือหลังจากเจ้ามรดกถึงแก่กรรมแล้วนำมากรอกข้อความลงไปในภายหลังตามที่โจทก์อ้างไม่ ที่จำเลยนำสืบข้อเท็จจริงบางประการแตกต่างกันไปบ้าง เช่น นำสืบว่าตามพินัยกรรมฉบับพิพาท เจ้ามรดกยกทรัพย์สินให้จำเลยและนายสดมภ์บุตรนางดวงแข แต่ในเทปบันทึกเสียงเจ้ามรดกพูดยกให้จำเลยผู้เดียวนั้นก็เป็นข้อแตกต่างกันในรายละเอียด ไม่ได้แตกต่างกันในสาระสำคัญ คดีจึงมีเหตุผลเชื่อได้ว่าเจ้ามรดกทำพินัยกรรมฉบับพิพาทด้วยความสมัครใจ พินัยกรรมฉบับพิพาทจึงไม่ใช่พินัยกรรมปลอม ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาว่าพินัยกรรมฉบับพิพาทปลอมนั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วยฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์(บุญศรี กอบบุญ-สุทธิ นิชโรจน์-เพี้ยน พุทธสุอัตตา)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุหลักการในเรื่องฟ้องซ้ำนับเป็นยุติแล้วมีเกณฑ์สำคัญ 3 ประการด้วยกันคือ 1. คดีนั้นต้องเป็นคดีที่ได้มีคำพิพากษาหรือคำสั่งถึงที่สุดแล้ว 2. คู่ความทั้งสองฝ่ายต้องเป็นคู่ความรายเดียวกัน 3. รื้อฟ้องกันอีกในประเด็นที่ศาลได้วินิจฉัยโดยอาศัยเหตุอย่างเดียวกัน เกณฑ์ทั้ง 3 นี้เป็นเกณฑ์ที่ต้องประกอบครบถ้วนจึงจะเป็นฟ้องซ้ำการขาดเกณฑ์ใดเกณฑ์หนึ่งไปย่อมไม่เกิดฟ้องซ้ำ เท่าที่ผ่านมานับแต่ใช้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งข้อกฎหมายเกี่ยวด้วยเรื่องนี้เป็นอันชี้ชัดและยุติในหลักการไม่เกิดปัญหาแปลความข้อกฎหมายเปลี่ยนเป็นประการอื่นอีกแล้ว ทั้งนี้เทียบได้จากนัยแห่งคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยยืนยันและเดินตามแนวเดียวกันมาโดยตลอด แต่ที่ยังอ้างใช้และพิพาทให้เกิดปัญหาสู่ศาลวินิจฉัยทุกวันนี้คือการอ้างข้อเท็จจริงว่าตามพฤติการณ์ที่เป็นอยู่ต่อสถานการณ์นั้น ๆ ปรับเข้าด้วยหลักกฎเกณฑ์แห่งการฟ้องซ้ำซึ่งก็เป็นการอ้างแย้งเพื่อต่อสู้คดีไปตามรูปเรื่อง หรือเพื่อให้เกิดเป็นข้อกฎหมายอันส่งผลให้อุทธรณ์ฎีกาในปัญหาข้อกฎหมายต่อไปเท่านั้น และที่สุดผลการวินิจฉัยของศาลฎีกาก็ยืนยันหลักการเดิมอยู่นั่นเอง คดีนี้เช่นกันหลักการอยู่ที่ "คู่ความทั้งสองฝ่ายต้องเป็นคู่ความรายเดียวกัน" จึงจะเข้าเกณฑ์ฟ้องซ้ำ ในเมื่อข้อเท็จจริงปรากฏชัดแล้วว่าคู่ความต่างชื่อ ต่างคน แต่เหตุที่ฝ่ายจำเลยอ้างก็คงจะเนื่องมาจากถือตามเกณฑ์สิทธิในการฟ้องและการดำเนินคดีว่าถ้าทายาทผู้มีสิทธิเกี่ยวด้วยทรัพย์มรดกผู้หนึ่งผู้ใดดำเนินการฟ้องคดีแล้ว เป็นผลตัดสิทธิให้ทายาทผู้มีสิทธิเกี่ยวด้วยทรัพย์มรดกหมดสิทธิในการฟ้องร้องคดีอีกแปลความหมายตามเจตนาฝ่ายจำเลยถือว่า "การใช้สิทธิแทนทายาท" ถือว่า "ทายาทผู้อื่นใช้สิทธิ"เมื่อทายาทผู้อื่นใช้สิทธิเสียแล้วเท่ากับใช้สิทธิเดียวกันในที่สุดถือรวมความเป็นบุคคลเดียวกัน ทำให้เข้ากฎเกณฑ์คู่ความเป็นรายเดียวกันไปในที่สุด ปัญหาในทำนองนี้เคยมีพบเห็นต่อการปฏิบัติงานฝ่ายศาลเช่นกันโดยมีข้อโต้แย้ง 2 ฝ่าย คือฝ่ายที่อ้างว่าเป็นฟ้องซ้ำก็พยายามอ้างเหตุดังกล่าวข้างต้น ส่วนฝ่ายที่เห็นว่าไม่ฟ้องซ้ำก็ยืนยันเหตุว่าคู่ความต่างรายเห็นได้ชัด ต่อกรณีเช่นนี้ถ้าไขว้เขวซึ่งหลักการแล้วก็อาจทำให้คิดไปได้ว่าในเมื่อทายาทผู้หนึ่งใช้สิทธิไปแล้วทายาทอีกผู้หนึ่งมาใช้สิทธิเช่นเดียวกันเป็นการซ้ำซ้อน จึงต้องเข้าใจว่า "หลักสิทธิของบุคคล" ในอันที่จะใช้สิทธิที่เขามีอยู่ภายใต้ระบบการปกครองประชาธิปไตย เป็นสิทธิส่วนบุคคลที่แต่ละบุคคลพึงมี พึงชอบที่จะนำมาใช้ ผู้ใดจะใช้สิทธิหรือละเลยไม่ใช้สิทธิ ตราบเท่าที่การใช้สิทธิเป็นไปตามกฎหมายไม่ก้าวล่วงล้ำเลยไปถึงสิทธิของบุคคลอื่นแล้ว บุคคลนั้นก็ชอบที่จะใช้หรือรักษาสิทธิของเขาได้ การอ้างว่าบุคคลอื่นใช้แทนเพราะเป็นทายาทที่มีสิทธิเหมือนกันนั้น เป็นข้ออ้างที่ค่อนข้างจะขาดกฎเกณฑ์ บุคคลอื่นไม่มีสิทธิล้ำแดนลึกเข้าไปคิดแทน กระทำแทนสิทธิของผู้อื่นได้ เว้นเสียแต่เขาจะอนุญาตหรือยอมให้กระทำแทน สิทธิตามหลักการดังกล่าวยังคงนำมาใช้ต่อระบบวิธีพิจารณาความแพ่ง ดังที่มีบัญญัติไว้ในมาตรา 55 เป็นสำคัญ ฉะนั้นการอ้างล้ำเลยไปว่าใช้แทนไปแล้ว ทำให้บุคคลอื่นที่เป็นทายาทด้วยกันหมดสิทธิที่จะใช้เท่ากับไปจำกัดสิทธิเสรีภาพของบุคคลภายใต้ระบอบการแห่งประชาธิปไตยดังกล่าว เหตุลึก ๆ เช่นนี้กระมังที่ทำให้หลักการฟ้องซ้ำยังคงยืนหยัดมีแนวบรรทัดฐานในทิศทางเดียวมาโดยตลอดเว้นแต่จะมีข้อคิดไม่ยอมรับหลักการประชาธิปไตยขึ้นเมื่อใดแนวคิดก็จะเปลี่ยนไป พิชัยนิลทองคำคำพิพากษา: โจทก์ฟ้อง หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ได้ทำพินัยกรรมเอกสารฝ่ายเมืองยกทรัพย์ให้แก่นางดวงแข ศิวะเกื้อ และโจทก์กับพวกทั้งได้แต่งตั้งให้โจทก์ นางดวงแข ศิวะเกื้อ และนายเกรียงวิศิษฎ์สรอรรถ เป็นผู้จัดการมรดกร่วมกัน ปรากฏตามสำเนาพินัยกรรมเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 1 ต่อมาเมื่อวันที่ 1 มกราคม 2528หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ถึงแก่กรรม ในขณะที่หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ถึงแก่กรรม ในขณะที่หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ กำลังป่วยหนักและมีสติสัมปชัญญะไม่สมบูรณ์จำเลยและนายศุภโรจน์ ศิวะเกื้อ กับพวกได้ร่วมกันฉ้อฉลหลอกลวงขู่เข็ญและบังคับให้หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ พิมพ์ลายนิ้วมือในกระดาษเปล่าซึ่งยังไม่มีข้อความใด ๆ แล้วจำเลยกับพวกร่วมกันปลอมพินัยกรรม โดยกรอกข้อความในกระดาษซึ่งหม่อมหลวงเจริญศิวะเกื้อ พิมพ์ลายนิ้วมือไว้เป็นพินัยกรรมฉบับลงวันที่ 25ธันวาคม 2527 เมื่อนายเกรียง วิศิษฎ์สรอรรถ ได้ยื่นคำร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกตามพินัยกรรมของหม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ต่อศาลชั้นต้นตามคดีแพ่งหมายเลขดำที่ 732/2528 ของศาลชั้นต้นจำเลยก็ได้ยื่นคำคัดค้านไว้ โจทก์จึงต้องดำเนินเป็นคดีนี้ ขอให้ศาลพิพากษาว่าพินัยกรรมฉบับลงวันที่ 25 ธันวาคม 2527 หรือเอกสารหมายค.1 ในคดีแพ่งหมายเลขดำที่ 732/2528 ของศาลชั้นต้นเป็นพินัยกรรมปลอมโมฆะเสียเปล่าใช้บังคับไม่ได้ ให้เพิกถอนเสียจำเลยให้การ หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ไม่ได้ทำพินัยกรรมเอกสารฝ่ายเมือง จำเลยกับพวกมิได้ร่วมกันปลอมพินัยกรรมพินัยกรรมฉบับลงวันที่ 25 ธันวาคม 2527 หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ทำขึ้นในขณะที่มีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์ เป็นพินัยกรรมฉบับที่ชอบด้วยกฎหมายคดีแพ่งหมายเลขดำที่ 732/2528 ของศาลชั้นต้นนั้น ศาลชั้นต้นได้วินิจฉัยชี้ขาดแล้วว่าพินัยกรรมฉบับพิพาทไม่เป็นพินัยกรรมปลอมตามคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 8104/2529 ของศาลชั้นต้นฟ้องโจทก์จึงเป็นฟ้องซ้อนหรือฟ้องซ้ำ และโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์โดยได้รับอนุญาตให้ดำเนินคดีอย่างคนอนาถาศาลอุทธรณ์พิพากษากลับว่า พินัยกรรมฉบับลงวันที่ 25 ธันวาคม2527 ตามเอกสารหมาย จ.6 หรือเอกสารหมาย ค.1 ในคดีหมายเลขแดงที่8104/2529 ของศาลชั้นต้นเป็นโมฆะใช้บังคับไม่ได้ตามกฎหมายให้เพิกถอนเสียจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ที่จำเลยฎีกาว่า โจทก์ฟ้องคดีนี้ซ้ำกับคดีหมายเลขแดงที่ 8104/2529 ของศาลชั้นต้นเพราะคู่ความทั้งสองคดี เป็นคู่ความเดียวกันและประเด็นสำคัญที่วินิจฉัยชี้ขาดข้อพิพาทก็เป็นประเด็นเดียวกันและคดีหมายเลขแดงดังกล่าว ศาลฎีกาได้มีคำพิพากษาถึงที่สุดแล้วว่าพินัยกรรมฉบับพิพาทเป็นพินัยกรรมที่เจ้ามรดกทำขึ้นตามเจตนาของเจ้ามรดก มิใช่เอกสารปลอมตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3911/2534 ดังปรากฏตามคำแถลงของจำเลยลงวันที่ 14 พฤศจิกายน 2535 นั้น เห็นว่า คดีก่อนนายเกรียง วิศิษฎ์สรอรรถ เป็นผู้ร้องขอจัดการมรดก จำเลยในคดีนี้เป็นผู้คัดค้าน แม้คดีทั้งสองมีประเด็นวินิจฉัยเดียวกันว่าพินัยกรรมฉบับพิพาทเป็นพินัยกรรมปลอมหรือไม่ แต่โจทก์ในคดีนี้เป็นคนละคนกับผู้ร้องในคดีก่อน ฉะนั้นโจทก์คดีนี้จึงไม่ใช่คู่ความในคดีก่อนฟ้องโจทก์คดีนี้จึงไม่เป็นฟ้องซ้ำ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 148 ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยต่อไปตามฎีกาของจำเลยมีว่า พินัยกรรมฉบับพิพาทเอกสารหมาย จ.6 ปลอมหรือไม่ จำเลยมีตัวจำเลยนายศุภโรจน์ ศิวะเกื้อ นางสาวกรรณิกา สามพี่น้อง และนายแพทย์นพดล สวัณตรัจฉ์ เป็นประจักษ์พยานเบิกความยืนยันว่า เจ้ามรดกประสงค์จะทำพินัยกรรมได้มีพยานจำเลยดังกล่าวมาร่วมรู้เห็นเป็นพยานในการทำพินัยกรรมโดยนายศุภโรจน์ เป็นผู้เขียนพินัยกรรมแล้วเจ้ามรดกใช้หัวแม่มือซ้ายพิมพ์ลายนิ้วมือลงในพินัยกรรมด้วยตนเองประจักษ์พยานทุกคนเว้นแต่จำเลยได้ลงลายมือชื่อรับรองลายพิมพ์นิ้วมือของเจ้ามรดกและเป็นพยานในพินัยกรรม เห็นว่า ประจักษ์พยานจำเลยทุกปากซึ่งลงลายมือชื่อรับรองลายพิมพ์นิ้วมือของเจ้ามรดกและเป็นพยานในพินัยกรรมได้เบิกความสอดคล้องต้องกัน พยานทุกปากยืนยันว่าขณะทำพินัยกรรมแม้เจ้ามรดกป่วยหนักมีอาการมือสั่น แต่ก็มีสติสัมปชัญญะดีโดยเฉพาะนายแพทย์นพดลเบิกความว่า นายพูลสวัสดิ์ มูลศาสตรสาทร ซึ่งเป็นพยานในพินัยกรรมด้วยคนหนึ่งได้ขอให้นายแพทย์นพดลตรวจร่างกายเจ้ามรดกก่อนทำพินัยกรรมนายแพทย์นพดลได้ตรวจและสอบถามแล้วปรากฏว่าเจ้ามรดกสามารถจำและตอบคำถามได้ มีอาการมือสั่นเป็นบางครั้งบางคราว พูดจารู้เรื่องดี ทุกอย่าง เจ้ามรดกสามารถพิมพ์ลายนิ้วมือได้ด้วยตนเองขณะที่เจ้ามรดกพิมพ์ลายนิ้วมือในพินัยกรรมนั้นมือไม่สั่น ซึ่งแสดงว่าขณะทำพินัยกรรมเจ้ามรดกมีสติสัมปชัญญะดีพิมพ์ลายนิ้วมือในพินัยกรรมได้ด้วยตนเอง ประกอบกับหนังสือมอบอำนาจตามเอกสารหมาย ล.5 และ ล.6 ซึ่งนายเกรียง วิศิษฎ์สรอรรถ ทนายโจทก์และเป็นพยานโจทก์นำไปให้เจ้ามรดกพิมพ์ลายนิ้วมือก่อนทำพินัยกรรมฉบับพิพาท 7 วัน มีข้อความตามที่นายเกรียงบันทึกรับรองไว้ด้านหลังเอกสารว่าเจ้ามรดกได้พิมพ์ลายนิ้วมือมอบอำนาจต่อหน้านายเกรียงโดยมีสติสมบูรณ์ดีโดยนายเกรียงได้มาเบิกความยืนยันว่าเป็นผู้บันทึกรับรองข้อความดังกล่าวจริงก็เจือสมคำพยานจำเลย ข้อเท็จจริงจึงมีเหตุผลน่าเชื่อว่า ขณะทำพินัยกรรมฉบับพิพาท เจ้ามรดกมีสติสัมปชัญญะดี และได้พิมพ์ลายนิ้วมือในพินัยกรรมด้วยตนเองนอกจากนี้ยังได้ความจากข้อนำสืบรับกันของโจทก์จำเลยว่า ก่อนทำพินัยกรรมฉบับพิพาท เจ้ามรดกบอกให้จำเลยและนายศุภโรจน์แจ้งให้นายเกรียงทราบ จำเลยและนายศุภโรจน์ได้โทรศัพท์แจ้งให้นายเกรียงทราบว่าเจ้ามรดกประสงค์จะทำพินัยกรรมให้นายเกรียงไปที่บ้านจำเลย แต่นายเกรียงไม่รับรู้และไม่ยอมไป ข้อนี้แสดงให้เห็นว่าเจ้ามรดกประสงค์ที่จะทำพินัยกรรมฉบับใหม่จริง และมีเจตนาที่จะทำโดยเปิดเผย จึงได้แจ้งให้นายเกรียงทราบ หาใช่เป็นเรื่องที่จำเลยกับพวกคบคิดกันทำพินัยกรรมปลอมโดยจำเลยกับพวกได้ให้เจ้ามรดกพิมพ์ลายนิ้วมือลงในกระดาษเปล่า ในขณะที่เจ้ามรดกนอนหลับหรือหลังจากเจ้ามรดกถึงแก่กรรมแล้วนำมากรอกข้อความลงไปในภายหลังตามที่โจทก์อ้างไม่ ที่จำเลยนำสืบข้อเท็จจริงบางประการแตกต่างกันไปบ้าง เช่น นำสืบว่าตามพินัยกรรมฉบับพิพาท เจ้ามรดกยกทรัพย์สินให้จำเลยและนายสดมภ์บุตรนางดวงแข แต่ในเทปบันทึกเสียงเจ้ามรดกพูดยกให้จำเลยผู้เดียวนั้นก็เป็นข้อแตกต่างกันในรายละเอียด ไม่ได้แตกต่างกันในสาระสำคัญ คดีจึงมีเหตุผลเชื่อได้ว่าเจ้ามรดกทำพินัยกรรมฉบับพิพาทด้วยความสมัครใจ พินัยกรรมฉบับพิพาทจึงไม่ใช่พินัยกรรมปลอม ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาว่าพินัยกรรมฉบับพิพาทปลอมนั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วยฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1043/2536นาย ดาบตำรวจ ชุมพล ทองอินทร์โจทก์นาย เติม ศิวะเกื้อจำเลย ป.วิ.พ. ม. 148คดีก่อน ก. เป็นผู้ร้องขอจัดการมรดก จำเลยในคดีนี้เป็นผู้คัดค้าน แม้คดีทั้งสองจะมีประเด็นวินิจฉัยเดียวกันว่าพินัยกรรมฉบับพิพาทเป็นพินัยกรรมปลอมหรือไม่ แต่โจทก์ในคดีนี้เป็นคนละคนกับผู้ร้องในคดีก่อน ฉะนั้นโจทก์คดีนี้จึงไม่ใช่คู่ความในคดีก่อน ฟ้องโจทก์คดีนี้จึงไม่เป็นฟ้องซ้ำโจทก์ฟ้อง หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ได้ทำพินัยกรรมเอกสารฝ่ายเมืองยกทรัพย์ให้แก่นางดวงแข ศิวะเกื้อ และโจทก์กับพวกทั้งได้แต่งตั้งให้โจทก์ นางดวงแข ศิวะเกื้อ และนายเกรียงวิศิษฎ์สรอรรถ เป็นผู้จัดการมรดกร่วมกัน ปรากฏตามสำเนาพินัยกรรมเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 1 ต่อมาเมื่อวันที่ 1 มกราคม 2528หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ถึงแก่กรรม ในขณะที่หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ถึงแก่กรรม ในขณะที่หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ กำลังป่วยหนักและมีสติสัมปชัญญะไม่สมบูรณ์จำเลยและนายศุภโรจน์ ศิวะเกื้อ กับพวกได้ร่วมกันฉ้อฉลหลอกลวงขู่เข็ญและบังคับให้หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ พิมพ์ลายนิ้วมือในกระดาษเปล่าซึ่งยังไม่มีข้อความใด ๆ แล้วจำเลยกับพวกร่วมกันปลอมพินัยกรรม โดยกรอกข้อความในกระดาษซึ่งหม่อมหลวงเจริญศิวะเกื้อ พิมพ์ลายนิ้วมือไว้เป็นพินัยกรรมฉบับลงวันที่ 25ธันวาคม 2527 เมื่อนายเกรียง วิศิษฎ์สรอรรถ ได้ยื่นคำร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกตามพินัยกรรมของหม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ต่อศาลชั้นต้นตามคดีแพ่งหมายเลขดำที่ 732/2528 ของศาลชั้นต้นจำเลยก็ได้ยื่นคำคัดค้านไว้ โจทก์จึงต้องดำเนินเป็นคดีนี้ ขอให้ศาลพิพากษาว่าพินัยกรรมฉบับลงวันที่ 25 ธันวาคม 2527 หรือเอกสารหมายค.1 ในคดีแพ่งหมายเลขดำที่ 732/2528 ของศาลชั้นต้นเป็นพินัยกรรมปลอมโมฆะเสียเปล่าใช้บังคับไม่ได้ ให้เพิกถอนเสียจำเลยให้การ หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ไม่ได้ทำพินัยกรรมเอกสารฝ่ายเมือง จำเลยกับพวกมิได้ร่วมกันปลอมพินัยกรรมพินัยกรรมฉบับลงวันที่ 25 ธันวาคม 2527 หม่อมหลวงเจริญ ศิวะเกื้อ ทำขึ้นในขณะที่มีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์ เป็นพินัยกรรมฉบับที่ชอบด้วยกฎหมายคดีแพ่งหมายเลขดำที่ 732/2528 ของศาลชั้นต้นนั้น ศาลชั้นต้นได้วินิจฉัยชี้ขาดแล้วว่าพินัยกรรมฉบับพิพาทไม่เป็นพินัยกรรมปลอมตามคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 8104/2529 ของศาลชั้นต้นฟ้องโจทก์จึงเป็นฟ้องซ้อนหรือฟ้องซ้ำ และโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์โดยได้รับอนุญาตให้ดำเนินคดีอย่างคนอนาถาศาลอุทธรณ์พิพากษากลับว่า พินัยกรรมฉบับลงวันที่ 25 ธันวาคม2527 ตามเอกสารหมาย จ.6 หรือเอกสารหมาย ค.1 ในคดีหมายเลขแดงที่8104/2529 ของศาลชั้นต้นเป็นโมฆะใช้บังคับไม่ได้ตามกฎหมายให้เพิกถอนเสียจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ที่จำเลยฎีกาว่า โจทก์ฟ้องคดีนี้ซ้ำกับคดีหมายเลขแดงที่ 8104/2529 ของศาลชั้นต้นเพราะคู่ความทั้งสองคดี เป็นคู่ความเดียวกันและประเด็นสำคัญที่วินิจฉัยชี้ขาดข้อพิพาทก็เป็นประเด็นเดียวกันและคดีหมายเลขแดงดังกล่าว ศาลฎีกาได้มีคำพิพากษาถึงที่สุดแล้วว่าพินัยกรรมฉบับพิพาทเป็นพินัยกรรมที่เจ้ามรดกทำขึ้นตามเจตนาของเจ้ามรดก มิใช่เอกสารปลอมตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3911/2534 ดังปรากฏตามคำแถลงของจำเลยลงวันที่ 14 พฤศจิกายน 2535 นั้น เห็นว่า คดีก่อนนายเกรียง วิศิษฎ์สรอรรถ เป็นผู้ร้องขอจัดการมรดก จำเลยในคดีนี้เป็นผู้คัดค้าน แม้คดีทั้งสองมีประเด็นวินิจฉัยเดียวกันว่าพินัยกรรมฉบับพิพาทเป็นพินัยกรรมปลอมหรือไม่ แต่โจทก์ในคดีนี้เป็นคนละคนกับผู้ร้องในคดีก่อน ฉะนั้นโจทก์คดีนี้จึงไม่ใช่คู่ความในคดีก่อนฟ้องโจทก์คดีนี้จึงไม่เป็นฟ้องซ้ำ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 148 ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยต่อไปตามฎีกาของจำเลยมีว่า พินัยกรรมฉบับพิพาทเอกสารหมาย จ.6 ปลอมหรือไม่ จำเลยมีตัวจำเลยนายศุภโรจน์ ศิวะเกื้อ นางสาวกรรณิกา สามพี่น้อง และนายแพทย์นพดล สวัณตรัจฉ์ เป็นประจักษ์พยานเบิกความยืนยันว่า เจ้ามรดกประสงค์จะทำพินัยกรรมได้มีพยานจำเลยดังกล่าวมาร่วมรู้เห็นเป็นพยานในการทำพินัยกรรมโดยนายศุภโรจน์ เป็นผู้เขียนพินัยกรรมแล้วเจ้ามรดกใช้หัวแม่มือซ้ายพิมพ์ลายนิ้วมือลงในพินัยกรรมด้วยตนเองประจักษ์พยานทุกคนเว้นแต่จำเลยได้ลงลายมือชื่อรับรองลายพิมพ์นิ้วมือของเจ้ามรดกและเป็นพยานในพินัยกรรม เห็นว่า ประจักษ์พยานจำเลยทุกปากซึ่งลงลายมือชื่อรับรองลายพิมพ์นิ้วมือของเจ้ามรดกและเป็นพยานในพินัยกรรมได้เบิกความสอดคล้องต้องกัน พยานทุกปากยืนยันว่าขณะทำพินัยกรรมแม้เจ้ามรดกป่วยหนักมีอาการมือสั่น แต่ก็มีสติสัมปชัญญะดีโดยเฉพาะนายแพทย์นพดลเบิกความว่า นายพูลสวัสดิ์ มูลศาสตรสาทร ซึ่งเป็นพยานในพินัยกรรมด้วยคนหนึ่งได้ขอให้นายแพทย์นพดลตรวจร่างกายเจ้ามรดกก่อนทำพินัยกรรมนายแพทย์นพดลได้ตรวจและสอบถามแล้วปรากฏว่าเจ้ามรดกสามารถจำและตอบคำถามได้ มีอาการมือสั่นเป็นบางครั้งบางคราว พูดจารู้เรื่องดี ทุกอย่าง เจ้ามรดกสามารถพิมพ์ลายนิ้วมือได้ด้วยตนเองขณะที่เจ้ามรดกพิมพ์ลายนิ้วมือในพินัยกรรมนั้นมือไม่สั่น ซึ่งแสดงว่าขณะทำพินัยกรรมเจ้ามรดกมีสติสัมปชัญญะดีพิมพ์ลายนิ้วมือในพินัยกรรมได้ด้วยตนเอง ประกอบกับหนังสือมอบอำนาจตามเอกสารหมาย ล.5 และ ล.6 ซึ่งนายเกรียง วิศิษฎ์สรอรรถ ทนายโจทก์และเป็นพยานโจทก์นำไปให้เจ้ามรดกพิมพ์ลายนิ้วมือก่อนทำพินัยกรรมฉบับพิพาท 7 วัน มีข้อความตามที่นายเกรียงบันทึกรับรองไว้ด้านหลังเอกสารว่าเจ้ามรดกได้พิมพ์ลายนิ้วมือมอบอำนาจต่อหน้านายเกรียงโดยมีสติสมบูรณ์ดีโดยนายเกรียงได้มาเบิกความยืนยันว่าเป็นผู้บันทึกรับรองข้อความดังกล่าวจริงก็เจือสมคำพยานจำเลย ข้อเท็จจริงจึงมีเหตุผลน่าเชื่อว่า ขณะทำพินัยกรรมฉบับพิพาท เจ้ามรดกมีสติสัมปชัญญะดี และได้พิมพ์ลายนิ้วมือในพินัยกรรมด้วยตนเองนอกจากนี้ยังได้ความจากข้อนำสืบรับกันของโจทก์จำเลยว่า ก่อนทำพินัยกรรมฉบับพิพาท เจ้ามรดกบอกให้จำเลยและนายศุภโรจน์แจ้งให้นายเกรียงทราบ จำเลยและนายศุภโรจน์ได้โทรศัพท์แจ้งให้นายเกรียงทราบว่าเจ้ามรดกประสงค์จะทำพินัยกรรมให้นายเกรียงไปที่บ้านจำเลย แต่นายเกรียงไม่รับรู้และไม่ยอมไป ข้อนี้แสดงให้เห็นว่าเจ้ามรดกประสงค์ที่จะทำพินัยกรรมฉบับใหม่จริง และมีเจตนาที่จะทำโดยเปิดเผย จึงได้แจ้งให้นายเกรียงทราบ หาใช่เป็นเรื่องที่จำเลยกับพวกคบคิดกันทำพินัยกรรมปลอมโดยจำเลยกับพวกได้ให้เจ้ามรดกพิมพ์ลายนิ้วมือลงในกระดาษเปล่า ในขณะที่เจ้ามรดกนอนหลับหรือหลังจากเจ้ามรดกถึงแก่กรรมแล้วนำมากรอกข้อความลงไปในภายหลังตามที่โจทก์อ้างไม่ ที่จำเลยนำสืบข้อเท็จจริงบางประการแตกต่างกันไปบ้าง เช่น นำสืบว่าตามพินัยกรรมฉบับพิพาท เจ้ามรดกยกทรัพย์สินให้จำเลยและนายสดมภ์บุตรนางดวงแข แต่ในเทปบันทึกเสียงเจ้ามรดกพูดยกให้จำเลยผู้เดียวนั้นก็เป็นข้อแตกต่างกันในรายละเอียด ไม่ได้แตกต่างกันในสาระสำคัญ คดีจึงมีเหตุผลเชื่อได้ว่าเจ้ามรดกทำพินัยกรรมฉบับพิพาทด้วยความสมัครใจ พินัยกรรมฉบับพิพาทจึงไม่ใช่พินัยกรรมปลอม ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาว่าพินัยกรรมฉบับพิพาทปลอมนั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วยฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์(บุญศรี กอบบุญ-สุทธิ นิชโรจน์-เพี้ยน พุทธสุอัตตา)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุหลักการในเรื่องฟ้องซ้ำนับเป็นยุติแล้วมีเกณฑ์สำคัญ 3 ประการด้วยกันคือ 1. คดีนั้นต้องเป็นคดีที่ได้มีคำพิพากษาหรือคำสั่งถึงที่สุดแล้ว 2. คู่ความทั้งสองฝ่ายต้องเป็นคู่ความรายเดียวกัน 3. รื้อฟ้องกันอีกในประเด็นที่ศาลได้วินิจฉัยโดยอาศัยเหตุอย่างเดียวกัน เกณฑ์ทั้ง 3 นี้เป็นเกณฑ์ที่ต้องประกอบครบถ้วนจึงจะเป็นฟ้องซ้ำการขาดเกณฑ์ใดเกณฑ์หนึ่งไปย่อมไม่เกิดฟ้องซ้ำ เท่าที่ผ่านมานับแต่ใช้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งข้อกฎหมายเกี่ยวด้วยเรื่องนี้เป็นอันชี้ชัดและยุติในหลักการไม่เกิดปัญหาแปลความข้อกฎหมายเปลี่ยนเป็นประการอื่นอีกแล้ว ทั้งนี้เทียบได้จากนัยแห่งคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยยืนยันและเดินตามแนวเดียวกันมาโดยตลอด แต่ที่ยังอ้างใช้และพิพาทให้เกิดปัญหาสู่ศาลวินิจฉัยทุกวันนี้คือการอ้างข้อเท็จจริงว่าตามพฤติการณ์ที่เป็นอยู่ต่อสถานการณ์นั้น ๆ ปรับเข้าด้วยหลักกฎเกณฑ์แห่งการฟ้องซ้ำซึ่งก็เป็นการอ้างแย้งเพื่อต่อสู้คดีไปตามรูปเรื่อง หรือเพื่อให้เกิดเป็นข้อกฎหมายอันส่งผลให้อุทธรณ์ฎีกาในปัญหาข้อกฎหมายต่อไปเท่านั้น และที่สุดผลการวินิจฉัยของศาลฎีกาก็ยืนยันหลักการเดิมอยู่นั่นเอง คดีนี้เช่นกันหลักการอยู่ที่ "คู่ความทั้งสองฝ่ายต้องเป็นคู่ความรายเดียวกัน" จึงจะเข้าเกณฑ์ฟ้องซ้ำ ในเมื่อข้อเท็จจริงปรากฏชัดแล้วว่าคู่ความต่างชื่อ ต่างคน แต่เหตุที่ฝ่ายจำเลยอ้างก็คงจะเนื่องมาจากถือตามเกณฑ์สิทธิในการฟ้องและการดำเนินคดีว่าถ้าทายาทผู้มีสิทธิเกี่ยวด้วยทรัพย์มรดกผู้หนึ่งผู้ใดดำเนินการฟ้องคดีแล้ว เป็นผลตัดสิทธิให้ทายาทผู้มีสิทธิเกี่ยวด้วยทรัพย์มรดกหมดสิทธิในการฟ้องร้องคดีอีกแปลความหมายตามเจตนาฝ่ายจำเลยถือว่า "การใช้สิทธิแทนทายาท" ถือว่า "ทายาทผู้อื่นใช้สิทธิ"เมื่อทายาทผู้อื่นใช้สิทธิเสียแล้วเท่ากับใช้สิทธิเดียวกันในที่สุดถือรวมความเป็นบุคคลเดียวกัน ทำให้เข้ากฎเกณฑ์คู่ความเป็นรายเดียวกันไปในที่สุด ปัญหาในทำนองนี้เคยมีพบเห็นต่อการปฏิบัติงานฝ่ายศาลเช่นกันโดยมีข้อโต้แย้ง 2 ฝ่าย คือฝ่ายที่อ้างว่าเป็นฟ้องซ้ำก็พยายามอ้างเหตุดังกล่าวข้างต้น ส่วนฝ่ายที่เห็นว่าไม่ฟ้องซ้ำก็ยืนยันเหตุว่าคู่ความต่างรายเห็นได้ชัด ต่อกรณีเช่นนี้ถ้าไขว้เขวซึ่งหลักการแล้วก็อาจทำให้คิดไปได้ว่าในเมื่อทายาทผู้หนึ่งใช้สิทธิไปแล้วทายาทอีกผู้หนึ่งมาใช้สิทธิเช่นเดียวกันเป็นการซ้ำซ้อน จึงต้องเข้าใจว่า "หลักสิทธิของบุคคล" ในอันที่จะใช้สิทธิที่เขามีอยู่ภายใต้ระบบการปกครองประชาธิปไตย เป็นสิทธิส่วนบุคคลที่แต่ละบุคคลพึงมี พึงชอบที่จะนำมาใช้ ผู้ใดจะใช้สิทธิหรือละเลยไม่ใช้สิทธิ ตราบเท่าที่การใช้สิทธิเป็นไปตามกฎหมายไม่ก้าวล่วงล้ำเลยไปถึงสิทธิของบุคคลอื่นแล้ว บุคคลนั้นก็ชอบที่จะใช้หรือรักษาสิทธิของเขาได้ การอ้างว่าบุคคลอื่นใช้แทนเพราะเป็นทายาทที่มีสิทธิเหมือนกันนั้น เป็นข้ออ้างที่ค่อนข้างจะขาดกฎเกณฑ์ บุคคลอื่นไม่มีสิทธิล้ำแดนลึกเข้าไปคิดแทน กระทำแทนสิทธิของผู้อื่นได้ เว้นเสียแต่เขาจะอนุญาตหรือยอมให้กระทำแทน สิทธิตามหลักการดังกล่าวยังคงนำมาใช้ต่อระบบวิธีพิจารณาความแพ่ง ดังที่มีบัญญัติไว้ในมาตรา 55 เป็นสำคัญ ฉะนั้นการอ้างล้ำเลยไปว่าใช้แทนไปแล้ว ทำให้บุคคลอื่นที่เป็นทายาทด้วยกันหมดสิทธิที่จะใช้เท่ากับไปจำกัดสิทธิเสรีภาพของบุคคลภายใต้ระบอบการแห่งประชาธิปไตยดังกล่าว เหตุลึก ๆ เช่นนี้กระมังที่ทำให้หลักการฟ้องซ้ำยังคงยืนหยัดมีแนวบรรทัดฐานในทิศทางเดียวมาโดยตลอดเว้นแต่จะมีข้อคิดไม่ยอมรับหลักการประชาธิปไตยขึ้นเมื่อใดแนวคิดก็จะเปลี่ยนไป พิชัยนิลทองคำ