พระราชบัญญัติประถมศึกษา พุทธศักราช 2478 (ยกเลิก)พระราชบัญญัติ ประถมศึกษา พุทธศักราช ๒๔๗๘ (ยกเลิก)ในพระปรมาภิไธยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล คณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ (ตามประกาศประธานสภาผู้แทนราษฎร ลงวันที่ ๒๐ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๔๗๘) น.อ. อาทิตย์ทิพอาภา ร.น. พล.อ. เจ้าพระยาพิชเยนทรโยธิน ตราไว้ ณ วันที่ ๑๖ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๔๗๘ เป็นปีที่ ๒ ในรัชกาลปัจจุบันโดยที่สภาผู้แทนราษฎรลงมติว่า สมควรปรับปรุงแก้ไขพระราชบัญญัติประถมศึกษาเพื่อให้เหมาะสมแก่กาลสมัย จึงมีพระบรมราชโองการให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำและยินยอมของสภาผู้แทนราษฎร ดังต่อไปนี้มาตรา 1 ข้อความเบื้องต้น มาตรา ๑ พระราชบัญญัตินี้ให้เรียกว่า "พระราชบัญญัติประถมศึกษา พุทธศักราช ๒๔๗๘"มาตรา 2 มาตรา ๒ ให้ใช้พระราชบัญญัตินี้ตั้งแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปมาตรา 3 มาตรา ๓ ให้ยกเลิกพระราชบัญญัติประถมศึกษา พ.ศ. ๒๔๖๔ พระราชบัญญัติประถมศึกษาแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. ๒๔๗๓ กฎ และข้อบังคับอื่น ๆ ซึ่งมีข้อความขัดหรือแย้งกับบทแห่งพระราชบัญญัตินี้ และให้ยกเลิกเก็บเงินศึกษาพลีตามพระราชบัญญัติประถมศึกษา พ.ศ. ๒๔๖๔ ซึ่งค้างชำระอยู่นั้นด้วยมาตรา 4 มาตรา ๔ ในพระราชบัญญัตินี้ "โรงเรียนประถมศึกษา" หมายความถึงโรงเรียนรัฐบาล โรงเรียนประชาบาล และโรงเรียนเทศบาลที่ให้จัดสอนตามหลักสูตรประถมศึกษาของกระทรวงธรรมการ หรือหลักสูตรอื่นที่รัฐมนตรีเห็นว่าเทียบเท่ากัน และโรงเรียนราษฎร์ที่อนุมัติให้สอนตามหลักสูตรเช่นนั้น ๆ "โรงเรียนรัฐบาล"มาตรา 4 หมายความถึงโรงเรียนประถมศึกษาที่กระทรวงธรรมการตั้ง และดำรงด้วยเงินงบประมาณของกระทรวงธรรมการ "โรงเรียนประชาบาล" หมายความถึงโรงเรียนประถมศึกษาที่ประชาชนในตำบลหนึ่งหรือหลายตำบลจัดตั้งและดำรงด้วยทรัพย์สินของตนเอง และโรงเรียนประถมศึกษาสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดมาตรา 4 ที่นายอำเภอจัดตั้งหรือที่องค์การบริหารส่วนจังหวัดได้รับโอนมา "โรงเรียนเทศบาล" หมายความถึงโรงเรียนประถมศึกษาที่เทศบาลตั้ง หรือได้รับโอนมา และดำรงด้วยเงินรายได้ของเทศบาล "โรงเรียนราษฎร์" หมายความถึงโรงเรียนประถมศึกษาที่ตั้งและดำรงตามกฎหมายว่าด้วยโรงเรียนราษฎร์ "ผู้ปกครอง"มาตรา 4 หมายความถึงผู้ปกครองตามความหมายแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ หรือบุคคลใด ๆ ที่เด็กอยู่ด้วยเป็นประจำ หรือที่เด็กอยู่รับใช้การงาน "รัฐมนตรี" หมายความถึงรัฐมนตรีว่าการกระทรวงธรรมการ "กฎกระทรวง" หมายความถึงกฎซึ่งรัฐมนตรีออกโดยอาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัตินี้ "พนักงานเจ้าหน้าที่"มาตรา 4 หมายความถึงเจ้าพนักงานซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้งให้มีหน้าที่ปฏิบัติการให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้มาตรา 5 มาตรา ๕ ให้รัฐมนตรี ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ รองปลัดกระทรวงศึกษาธิการ ผู้ตรวจราชการกระทรวงศึกษาธิการ อธิบดีในกระทรวงศึกษาธิการ รองอธิบดีกรมสามัญศึกษา ผู้อำนวยการกองการประถมศึกษา หัวหน้ากองในกรมสามัญศึกษา หัวหน้ากองในกรมพลศึกษา หัวหน้ากองในกรมวิชาการ หัวหน้าแผนกโรงเรียน กองการประถมศึกษา กรมสามัญศึกษามาตรา 5 ผู้ว่าราชการจังหวัด รองผู้ว่าราชการจังหวัด ผู้ช่วยผู้ว่าราชการจังหวัด ปลัดจังหวัด ผู้ตรวจการศึกษา ศึกษานิเทศก์ ศึกษาธิการจังหวัด ผู้ช่วยศึกษาธิการจังหวัด นายอำเภอ ปลัดอำเภอผู้เป็นหัวหน้ากิ่งอำเภอ ศึกษาธิการอำเภอ และศึกษาธิการอำเภอประจำกิ่งอำเภอ เป็นพนักงานเจ้าหน้าที่โดยตำแหน่งมาตรา 5 ในท้องถิ่นที่มีฐานะเป็นเทศบาล และเทศบาลได้รับโอนโรงเรียนประชาบาลไปจัดการแล้ว ให้ผู้ตรวจราชการกระทรวงมหาดไทย อธิบดีกรมการปกครอง รองอธิบดีกรมการปกครอง ผู้อำนวยการส่วนการปกครองท้องถิ่น ผู้ตรวจราชการกรมการปกครอง หัวหน้าแผนกการศึกษาท้องถิ่น ส่วนการปกครองท้องถิ่น กรมการปกครอง ผู้ตรวจราชการส่วนท้องถิ่นมาตรา 5 นายกเทศมนตรี ปลัดเทศบาล และพนักงานเทศบาลซึ่งดำรงตำแหน่งหัวหน้ากอง หัวหน้าแผนก หรือหัวหน้าหมวดการศึกษาของเทศบาล เป็นพนักงานเจ้าหน้าที่โดยตำแหน่งด้วย ในท้องถิ่นที่มีฐานะเป็นองค์การบริหารส่วนจังหวัด สุขาภิบาล หรือองค์การบริหารส่วนตำบล และองค์การบริหารส่วนจังหวัดได้รับโอนโรงเรียนประชาบาลไปจัดการแล้วมาตรา 5 ให้ผู้ตรวจราชการกระทรวงมหาดไทย อธิบดีกรมการปกครอง รองอธิบดีกรมการปกครอง ผู้อำนวยการส่วนการปกครองภูมิภาค ผู้อำนวยการส่วนการปกครองท้องถิ่น ผู้อำนวยการกอง หรือหัวหน้ากองและหัวหน้าแผนกที่เกี่ยวกับการประถมศึกษาในกองบริหารราชการส่วนจังหวัดและส่วนตำบล กรมการปกครอง ผู้ตรวจราชการกรมการปกครองมาตรา 5 ผู้ตรวจราชการส่วนท้องถิ่น ปลัดองค์การบริหารส่วนจังหวัด หัวหน้าส่วนการศึกษา และผู้ตรวจการศึกษาขององค์การบริหารส่วนจังหวัดเป็นพนักงานเจ้าหน้าที่โดยตำแหน่งด้วยมาตรา 1 หมวด ๑ บทเบ็ดเสร็จทั่วไปมาตรา 6 มาตรา ๖ เด็กทุกคนที่มีอายุย่างเข้าปีที่แปด ต้องเรียนอยู่ในโรงเรียนประถมศึกษาจนกว่าจะมีอายุย่างเข้าปีที่สิบห้า เว้นแต่เป็นผู้สอบได้ชั้นประถมศึกษาปีที่หก ตามหลักสูตรประถมศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการหรือตามหลักสูตรอื่นที่รัฐมนตรีเห็นว่าเทียบเท่า แต่ถ้าในตำบลใดมาตรา 6 ผู้ว่าราชการจังหวัดเห็นสมควรบังคับให้เด็กเข้าเรียนเมื่อเด็กมีอายุครบหกปีบริบูรณ์ หรือเมื่อเด็กมีอายุมากกว่านั้นแต่ต้องไม่เกินอายุครบแปดปีบริบูรณ์ ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดมีอำนาจประกาศกำหนดอายุเพื่อบังคับเด็กเข้าเรียนได้ การนับอายุให้นับตามปีปฏิทินมาตรา 7 มาตรา ๗ โรงเรียนประชาบาลและโรงเรียนเทศบาลสอนให้โดยไม่เรียกเก็บค่าสอน ส่วนโรงเรียนรัฐบาลนั้นอาจเรียกเก็บค่าสอนได้ตามอัตราที่รัฐมนตรีได้กำหนดไว้มาตรา 8 มาตรา ๘ การเรียนอยู่ในโรงเรียนประถมศึกษา ให้หมายความดังนี้ (๑) เด็กผู้ที่มีชื่ออยู่ในบัญชีตามความในมาตรา ๑๒ ต้องเรียนอยู่ในโรงเรียนประถมศึกษา (๒) เด็กต้องเรียนอยู่ในโรงเรียนประถมศึกษาจริง ๆ เดือนหนึ่งไม่ขาดเรียนเกินเจ็ดวันโดยไม่ได้รับอนุญาตหรือโดยปราศจากเหตุผลอันสมควร (๓) (ยกเลิก)มาตรา 9 มาตรา ๙ ถ้าบิดามารดาหรือผู้ปกครองเด็กคนใดร้องขอเป็นลายลักษณ์อักษร ให้ยกเว้นเด็กคนนั้นจากการเรียนอยู่ในโรงเรียนประถมศึกษา โดยเหตุที่เด็กคนนั้นได้รับการศึกษาอยู่ในครอบครัวของตน และเมื่อนายอำเภอได้พิจารณาเห็นชอบตามเกณฑ์ในกฎกระทรวงที่ได้กำหนดไว้แล้ว ให้นายอำเภอสั่งยกเว้นได้มาตรา 9 บิดามารดาหรือผู้ปกครองต้องส่งเด็กที่ได้รับการยกเว้นนั้นให้ศึกษาธิการอำเภอสอบไล่ความรู้ปีละหนึ่งครั้ง ถ้าปรากฏว่าเด็กนั้นไม่มีความรู้เพียงพอตามหลักสูตรประโยคประถมศึกษาตอนต้นหรือประโยคประถมศึกษาตอนปลายของกระทรวงศึกษาธิการ แล้วแต่กรณี หรือหลักสูตรอื่นที่รัฐมนตรีเห็นว่าเทียบเท่ามาตรา 9 หรือเมื่อมีเหตุอื่นอันสมควร ผู้ว่าราชการจังหวัดจะสั่งถอนการยกเว้นนั้นก็ได้มาตรา 10 มาตรา ๑๐ เมื่อบิดามารดาหรือผู้ปกครองเด็กคนใดร้องขอเป็นลายลักษณ์อักษรว่า การเป็นอยู่ของตนจำต้องอาศัยใช้เด็กนั้นชั่วคราวหรือจำต้องใช้เด็กสำหรับการอาชีพ ซึ่งมิฉะนั้นจะทำไปไม่ได้ทีเดียว และเมื่อนายอำเภอสอบสวนปรากฏความจริงมาตรา 10 ก็มีอำนาจผ่อนผันเด็กคนนั้นจากการเรียนอยู่ในโรงเรียนประถมศึกษาได้ปีหนึ่งไม่เกินสองเดือน ข้าหลวงประจำจังหวัดจะสั่งถอนการผ่อนผันที่นายอำเภอได้ให้ไปนั้นเมื่อใดก็ได้ เมื่อมีเหตุผลอันสมควรมาตรา 11 มาตรา ๑๑ นายอำเภอมีอำนาจยกเว้นเด็กที่มีลักษณะดังต่อไปนี้จากการเรียนอยู่ในโรงเรียนประถมศึกษา (๑) เด็กที่บกพร่องในส่วนกำลังกาย หรือกำลังความคิดหรือเป็นโรคเรื้อรังหรือโรคติดต่อ (๒)มาตรา 11 เด็กที่อยู่ห่างจากโรงเรียนประถมศึกษาที่สอนให้เปล่าเกินสามพันเมตรหรือที่ไม่สามารถจะไปถึงโรงเรียนได้ด้วยเหตุใดเหตุหนึ่งซึ่งไม่มีทางหลีกเลี่ยงได้ (๓) เด็กที่จำเป็นต้องหาเลี้ยงบิดามารดาหรือผู้ปกครองซึ่งทุพพลภาพไม่มีหนทางหาเลี้ยงชีพ และไม่มีผู้อื่นเลี้ยงดูแทน (๔)มาตรา 11 เด็กที่มีความเป็นอยู่อันไม่เหมาะสมที่จะเรียนอยู่ในโรงเรียนประถมศึกษา การยกเว้นตามข้อ (๓) นี้ ถ้าบิดามารดาหรือผู้ปกครองที่ทุพพลภาพมีเด็กที่ต้องเรียนอยู่ในโรงเรียนประถมศึกษาพร้อมกันหลายคน คงยกเว้นให้แต่คนเดียว เมื่อปรากฏว่าเด็กพ้นจากลักษณะที่ได้รับการยกเว้นดังกล่าวแล้ว ให้นายอำเภอสั่งถอนการยกเว้นนั้นมาตรา 11 ข้าหลวงประจำจังหวัดจะสั่งถอนการยกเว้นที่นายอำเภอได้ให้ไว้นั้นเมื่อใดก็ได้ เมื่อมีเหตุผลอันสมควรมาตรา 12 มาตรา ๑๒ ภายในเดือนธันวาคมและมกราคมทุกรอบปี ให้นายอำเภอประกาศแก่ราษฎรในท้องที่ของตนให้บิดามารดาหรือผู้ปกครองของเด็กที่มีอายุถึงเขตที่จะต้องเข้าเรียนในโรงเรียนประถมศึกษาในเดือนเมษายนหรือพฤษภาคมต่อไป ไปแจ้งความตามรายการสำรวจเด็กต่อเจ้าพนักงานยังสถานที่ในตำบลและภายในเวลาที่นายอำเภอกำหนดไว้มาตรา 12 การแจ้งความตามความในมาตรานี้ หรือการทำคำร้องใด ๆ เกี่ยวกับการปฏิบัติให้เป็นไปตามความในพระราชบัญญัตินี้ ให้ยกเว้นไม่ต้องปิดอากรแสตมป์มาตรา 13 มาตรา ๑๓ ให้นายอำเภอแจ้งความเป็นลายลักษณ์อักษรแก่บิดามารดาหรือผู้ปกครองของเด็กที่ได้สำรวจตามมาตรา ๑๒ ให้ส่งเด็กนั้นเข้าเรียนในโรงเรียนประถมศึกษาในวันเปิดเรียนภาคต้นของปีต่อไปตามที่นายอำเภอจะได้กำหนดไว้ในใบแจ้งความนั้น เว้นแต่จะมีเหตุสุดวิสัยเป็นอุปสรรคขัดขวางไว้มาตรา 13 ถ้าปรากฏว่ามีเด็กที่ยังมิได้เข้าเรียนในโรงเรียนประถมศึกษา ให้นายอำเภอแจ้งความเป็นหนังสือแก่บิดามารดาหรือผู้ปกครองเด็กนั้น ให้ปฏิบัติตามพระราชบัญญัติภายในกำหนดเวลาไม่น้อยกว่าสิบห้าวัน นับแต่วันรับแจ้งความมาตรา 14 มาตรา ๑๔ เมื่อปรากฏว่าเด็กคนใดยังมิได้เรียนอยู่ในโรงเรียนตามแจ้งความของนายอำเภอตามมาตรา ๑๓ หรือขาดเรียนเป็นการฝ่าฝืนต่อมาตรา ๘ (๒) ให้นายอำเภอแจ้งความเป็นลายลักษณ์อักษรอีกครั้งหนึ่ง บังคับให้บิดามารดาหรือผู้ปกครองนำเด็กนั้นไปเข้าเรียนมาตรา 15 มาตรา ๑๕ เมื่อบิดามารดาหรือผู้ปกครองเด็กคนใดร้องขอเป็นลายลักษณ์อักษร ให้เด็กซึ่งมีถิ่นที่อยู่ในท้องที่ตำบลหนึ่งหรืออำเภอหนึ่งไปเรียนยังโรงเรียนประถมศึกษาซึ่งอยู่ในท้องที่อีกตำบลหนึ่งหรืออำเภอหนึ่ง และเมื่อนายอำเภอสอบสวนเห็นสมควรแล้วก็มีอำนาจสั่งได้มาตรา 16 มาตรา ๑๖ ครูใหญ่โรงเรียนประถมศึกษาต้องจัดให้มี (๑) ทะเบียนนักเรียน (๒) บัญชีเรียกชื่อ (๓) สมุดหมายเหตุรายวัน ตามแบบของกระทรวงธรรมการ กับทั้งต้องทำให้ทันเวลาและถูกต้องตามข้อบังคับของกระทรวงธรรมการด้วยมาตรา 17 มาตรา ๑๗ พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจเข้าตรวจสอบความเป็นไปในโรงเรียนประถมศึกษาได้ทุกเมื่อ และเจ้าหน้าที่ของโรงเรียนต้องให้ความสะดวกแก่เจ้าพนักงานในการนั้นทุกอย่างมาตรา 18 มาตรา ๑๘ การสอบไล่ประโยคประถมศึกษานั้น ให้พนักงานเจ้าหน้าที่กระทรวงธรรมการเป็นผู้สอบ และให้สอบไล่ทุกวิชาแห่งหลักสูตรประถมศึกษาของกระทรวงธรรมการ หรือหลักสูตรอื่นที่รัฐมนตรีเห็นว่าเทียบเท่ากันมาตรา 2 หมวด ๒ โรงเรียนรัฐบาลมาตรา 19 มาตรา ๑๙ การตั้ง การดำรง และการจัดการโรงเรียนรัฐบาลให้เป็นไปตามระเบียบและข้อบังคับ ซึ่งกระทรวงธรรมการกำหนดให้ใช้สำหรับโรงเรียนรัฐบาลมาตรา 3 หมวด ๓ โรงเรียนประชาบาลมาตรา 1 ส่วนที่ ๑ โรงเรียนประชาบาลที่ประชาชนจัดตั้งมาตรา 20 มาตรา ๒๐ เมื่อประชาชนในตำบลใดประสงค์จะตั้งโรงเรียนประชาบาลในตำบลที่ตนอาศัยอยู่ ให้ผู้เป็นหัวหน้าเปิดบัญชีรับเงินและเก็บเงินที่ประชาชนในตำบลนั้นสมัครออกสำหรับการตั้งโรงเรียนนั้น ตามที่กำหนดไว้ในมาตรา ๒๕ (๑) แล้วทำเรื่องราวยื่นต่อข้าหลวงประจำจังหวัดโดยทางนายอำเภอมาตรา 20 ขออนุญาตตั้งโรงเรียนพร้อมทั้งส่งบัญชีแสดงรายชื่อผู้สมัครออกเงินและจำนวนเงินที่สมัครออก และส่งเงินที่เก็บได้ต่อนายอำเภอ เมื่อข้าหลวงประจำจังหวัดเห็นสมควรและมีเงินพอที่จะจัดตั้งโรงเรียนได้ ก็ให้อนุญาตให้ตั้งโรงเรียนตามความประสงค์แล้วรายงานต่อรัฐมนตรี ถ้าข้าหลวงประจำจังหวัดไม่ให้อนุญาตมาตรา 20 ก็ให้คืนเงินที่เก็บได้นั้นแก่ผู้ออกเงินมาตรา 21 มาตรา ๒๑ โรงเรียนประชาบาลที่ประชาชนจัดตั้งนั้นเป็นนิติบุคคล มีคณะกรรมการจัดการเป็นผู้จัดการและดำรงมีจำนวนไม่ต่ำกว่าสามคน และไม่เกินกว่าห้าคนมาตรา 22 มาตรา ๒๒ การเลือกตั้งกรรมการจัดการนั้น ให้ปฏิบัติดังนี้ (๑) ผู้ที่ได้ออกเงินสำหรับการตั้งโรงเรียนแล้วเป็นจำนวนไม่ต่ำกว่าหนึ่งร้อยบาท หรือได้ออกเงินสำหรับการดำรงโรงเรียนในปีนั้นแล้วเป็นจำนวนตามอัตราที่ข้าหลวงประจำจังหวัดกำหนดไว้หรือมากกว่านั้นมาตรา 22 แต่ไม่ต่ำกว่าห้าบาทมีสิทธิออกเสียงลงคะแนนเลือกตั้งกรรมการจัดการได้ คนหนึ่งออกเสียงได้หนึ่งคะแนน (๒) ให้ผู้มีสิทธิออกเสียงประชุมกันเลือกตั้งกรรมการจัดการในเดือนเมษายนทุกปี กรรมการจัดการนั้นให้เลือกจากประชาชนที่สมัครออกเงิน ผู้ที่ได้คะแนนเสียงมากให้ถือว่าเป็นผู้ได้รับเลือก (๓)มาตรา 22 บุคคลที่ได้รับเลือกจะเป็นกรรมการจัดการได้ต่อเมื่อได้รับอนุมัติจากข้าหลวงประจำจังหวัดแล้ว ถ้าข้าหลวงประจำจังหวัดคัดค้านการตั้งกรรมการผู้จัดการทั้งหมด หรือแต่คนใดคนหนึ่ง ให้มีการเลือกกันใหม่ ถ้าหากข้าหลวงประจำจังหวัดยังคงคัดค้านการตั้งกรรมการจัดการที่เลือกขึ้นใหม่ทั้งหมดหรือแต่บางคนอยู่อีกมาตรา 22 ให้ข้าหลวงประจำจังหวัดรายงานเรื่องมายังรัฐมนตรี คำวินิจฉัยของรัฐมนตรีเป็นที่สุดมาตรา 23 มาตรา ๒๓ เมื่อได้รับอนุมัติการเลือกตั้งกรรมการจัดการแล้ว ให้กรรมการจัดการไปจดทะเบียน ณ ที่ว่าการอำเภอท้องที่มาตรา 24 มาตรา ๒๔ กรรมการจัดการคณะหนึ่ง จะตั้งให้จัดการโรงเรียนที่ตั้งขึ้นในหมู่บ้านเดียวกันหรือตำบลเดียวกันมากกว่าโรงเรียนหนึ่งก็ได้มาตรา 25 มาตรา ๒๕ เงินที่จำเป็นต้องใช้จ่ายสำหรับการตั้งและดำรงโรงเรียนประชาบาลซึ่งประชาชนจัดตั้งนั้น ให้เก็บจากประชาชนตามที่สมัครออกให้และให้ปฏิบัติดังนี้ (๑) สำหรับการจัดตั้งโรงเรียน ให้ผู้เป็นหัวหน้าเก็บเงินจากประชาชนที่สมัครออกให้ส่งต่อนายอำเภอ เพื่อรักษาตามระเบียบ และข้อบังคับของกระทรวงธรรมการ (๒)มาตรา 25 สำหรับการดำรงโรงเรียน ให้คณะกรรมการจัดการเป็นผู้เก็บและรักษาเงินที่ประชาชนออกให้ประจำปี นอกจากเงินที่ประชาชนสมัครออกให้แล้ว กระทรวงธรรมการอาจให้เงินอุดหนุนเป็นพิเศษจากงบประมาณของกระทรวงก็ได้มาตรา 26 มาตรา ๒๖ คณะกรรมการจัดการมีหน้าที่ (๑) เก็บเงินที่ประชาชนสมัครออกให้ประจำปี (๒) จัดการการเงินและทรัพย์สินของโรงเรียนให้เรียบร้อย (๓) ทำงบประมาณรายได้รายจ่ายของโรงเรียนแยกเป็นรายโรงเรียน (๔) รักษาและดำรงโรงเรียนให้เป็นไปตามทางที่ควร กับจัดสถานที่เรียนและเครื่องใช้ของโรงเรียนให้ควรแก่การ (๕)มาตรา 26 จัดการในเรื่องใด ๆ ที่เกี่ยวกับการจัดการโรงเรียนซึ่งรัฐมนตรีจะกำหนดไว้ในกฎกระทรวงมาตรา 27 มาตรา ๒๗ โรงเรียนประชาบาลที่ประชาชนจัดตั้งขึ้นนั้นข้าหลวงประจำจังหวัดมีอำนาจสั่งให้เลิกล้มได้ (๑) เมื่อคณะกรรมการจัดการได้รายงานขอเลิกล้มด้วยเหตุใด ๆ หรือ (๒) ถ้าปรากฏว่าคณะกรรมการจัดการไม่ปฏิบัติการให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้มาตรา 27 และเมื่อได้รับหนังสือแจ้งความจากข้าหลวงประจำจังหวัดให้ปฏิบัติตามภายในเวลาที่กำหนดไว้ในหนังสือแจ้งความแล้ว คณะกรรมการจัดการก็ยังไม่ปฏิบัติตาม ข้าหลวงประจำจังหวัดสั่งเลิกล้มโรงเรียนได้โดยอนุมัติของรัฐมนตรี เมื่อโรงเรียนใดเลิกล้มตามความข้างต้นนี้มาตรา 27 ให้ข้าหลวงประจำจังหวัดสั่งนายอำเภอถอนชื่อคณะกรรมการจัดการโรงเรียนนั้นออกจากทะเบียนมาตรา 28 มาตรา ๒๘ เมื่อข้าหลวงประจำจังหวัดสั่งเลิกล้มโรงเรียนตามความในมาตรา ๒๗ ให้คณะกรรมการจัดการตั้งผู้ชำระบัญชีคนหนึ่งหรือหลายคนเพื่อชำระสะสางกิจการของโรงเรียนด้วยความเห็นชอบของนายอำเภอ ถ้าไม่ตกลงกัน ให้นายอำเภอร้องขอต่อศาลให้สั่งตั้งผู้ชำระบัญชี แต่ในกรณีตามมาตรา ๒๗ (๒)มาตรา 28 ข้าหลวงประจำจังหวัดอาจสั่งตั้งผู้ชำระบัญชีเสียเองก็ได้เมื่อเห็นสมควรมาตรา 29 มาตรา ๒๙ ผู้ชำระบัญชีมีอำนาจจัดการทรัพย์สินของโรงเรียนในระหว่างเวลาที่ยังไม่เสร็จการชำระบัญชี ผู้ชำระบัญชีมีอำนาจเรียกร้องให้ชำระหนี้ที่ค้างชำระแก่โรงเรียน แต่มิให้ผู้ชำระบัญชีชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ของโรงเรียนจนกว่าจะสอบสวนเป็นที่แน่นอนแล้วว่ามาตรา 29 ทรัพย์สินของโรงเรียนมีพอที่จะชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้จนสิ้นเชิง ถ้าปรากฏว่าทรัพย์สินของโรงเรียนไม่มีพอ ผู้ชำระบัญชีมีสิทธิเรียกร้องให้ผู้ที่สมัครออกเงินส่งเงินตามจำนวนที่ค้างชำระ ถ้ายังไม่พออยู่อีก ให้ผู้ชำระบัญชีขอเงินช่วยพิเศษจากกระทรวงธรรมการผ่านทางอำเภอ ถ้ากระทรวงธรรมการปฏิเสธมาตรา 29 ให้ผู้ชำระบัญชีเอาทรัพย์สินเท่าที่มีอยู่ชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ของโรงเรียนตามส่วนแห่งหนี้มาตรา 30 มาตรา ๓๐ เมื่อได้ชำระบัญชีแล้ว ถ้ามีทรัพย์สินเหลืออยู่เท่าใด ให้ผู้ชำระบัญชีมอบหมายแก่ข้าหลวงประจำจังหวัดและให้ข้าหลวงประจำจังหวัดจัดโอนไปยังโรงเรียนประชาบาลหรือโรงเรียนเทศบาลซึ่งตั้งอยู่ใกล้กับโรงเรียนที่เลิกล้มนั้น เพื่อใช้จ่ายในการประถมศึกษาต่อไปมาตรา 2 ส่วนที่ ๒ โรงเรียนประชาบาลสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดมาตรา 31 มาตรา ๓๑ ตำบลใดไม่มีโรงเรียนประถมศึกษา หรือมีไม่พอแก่ความเป็นอยู่แห่งตำบลนั้น ให้นายอำเภอจัดตั้งโรงเรียนประชาบาลสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดขึ้นตามจำนวนที่เห็นสมควร โดยความเห็นชอบของผู้ว่าราชการจังหวัดมาตรา 32 มาตรา ๓๒ เงินที่ต้องใช้จ่ายสำหรับการตั้ง และดำรงโรงเรียนประชาบาลสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัด ให้ได้รับจากทรัพย์สินซึ่งประชาชนออกให้โดยใจสมัคร หรือซึ่งได้มาโดยกฎหมายและหรือจากงบประมาณขององค์การบริหารส่วนจังหวัด ซึ่งรวมถึงเงินอุดหนุนที่องค์การบริหารส่วนจังหวัดได้รับจากรัฐบาลด้วยมาตรา 33 มาตรา ๓๓ ให้นายอำเภอเป็นผู้จัดการโรงเรียนประชาบาลสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัด และให้ศึกษาธิการอำเภอเป็นผู้ช่วยโดยตำแหน่ง นอกจากนี้ผู้ว่าราชการจังหวัดจะแต่งตั้งข้าราชการอื่นในอำเภอนั้นเป็นผู้ช่วยอีกก็ได้ ในกรณีจำเป็น เพื่อประโยชน์แห่งการปรับปรุงการประถมศึกษามาตรา 33 ผู้ว่าราชการจังหวัดจะตั้งศึกษาธิการจังหวัดให้เป็นผู้จัดการโรงเรียนประชาบาลโรงเรียนใดโรงเรียนหนึ่งแทนนายอำเภอก็ได้มาตรา 34 มาตรา ๓๔ ให้นำบทบัญญัติในส่วนที่ ๑ ว่าด้วยการเลิกล้มและการจัดการชำระสะสางกิจการของโรงเรียนประชาบาลที่ประชาชนจัดตั้ง มาใช้บังคับแก่โรงเรียนประชาบาลสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดโดยอนุโลมมาตรา 3 ส่วนที่ ๓ การควบคุมโรงเรียนประชาบาลมาตรา 35 มาตรา ๓๕ ภาคเรียน หลักสูตร การสอน หนังสือเครื่องใช้ในการสอน การเรียน วินัย ระเบียบการปกครองโรงเรียน ความสมควรและการสุขาภิบาลแห่งสถานที่ของโรงเรียน ให้อยู่ภายใต้บังคับแห่งกฎกระทรวงมาตรา 35 ทวิ มาตรา ๓๕ ทวิ ภายใต้บังคับมาตรา ๓๕ ในท้องถิ่นที่มีฐานะเป็นองค์การบริหารส่วนจังหวัด สุขาภิบาล หรือองค์การบริหารส่วนตำบล และองค์การบริหารส่วนจังหวัดได้รับโอนโรงเรียนประชาบาลไปจัดการแล้ว องค์การบริหารส่วนจังหวัด มีอำนาจออกข้อบัญญัติจังหวัดในกิจการต่อไปนี้ (๑) การปกครองโรงเรียน (๒)มาตรา 35 ทวิ การเงินและทรัพย์สินของโรงเรียน (๓) การทำประมาณการรายได้และงบประมาณรายจ่ายของโรงเรียน (๔) การจัดสถานที่เรียนและเครื่องใช้ในโรงเรียน (๕) การตรวจตรากิจการของโรงเรียน (๖) การบัญชีทุกอย่างในโรงเรียน (๗) การอื่น ๆ ที่เกี่ยวกับการจัดการโรงเรียนมาตรา 36 มาตรา ๓๖ นายอำเภอเป็นผู้ตั้งและถอนครูโรงเรียนประชาบาลที่ประชาชนจัดตั้งด้วยความเห็นชอบของผู้ว่าราชการจังหวัด คุณสมบัติและวิทยฐานะของครูโรงเรียนประชาบาลที่ประชาชนจัดตั้งให้เป็นไปตามที่กำหนดในกฎกระทรวงมาตรา 37 มาตรา ๓๗ ทรัพย์สินที่มีผู้ให้หรือสั่งไว้ในพินัยกรรมเพื่อประโยชน์ของโรงเรียนโดยมีเงื่อนไข หรือภาระติดพันโรงเรียนประชาบาลที่ประชาชนจัดตั้งหรือนายอำเภอแล้วแต่ประเภทของโรงเรียน จะรับได้ต่อเมื่อได้รับความเห็นชอบของข้าหลวงประจำจังหวัดมาตรา 38 มาตรา ๓๘ เพื่อประโยชน์แก่การดำเนินการศึกษาข้าหลวงประจำจังหวัดมีอำนาจตั้งและถอนกรรมการศึกษาได้ตามที่เห็นสมควรมาตรา 39 มาตรา ๓๙ กรรมการศึกษามีหน้าที่ (๑) รับปรึกษาหารือในการจัดและดำเนินการศึกษา (๒) ตรวจตราดูแลงบประมาณบัญชีเงิน และสอดส่องความเป็นไปของโรงเรียนประชาบาลที่ประชาชนจัดตั้ง (๓) ช่วยเหลือนายอำเภอในส่วนโรงเรียนประชาบาลที่นายอำเภอจัดตั้งหมวดที่ ๔ โรงเรียนเทศบาลมาตรา 40 มาตรา ๔๐ เมื่อท้องถิ่นใดมีฐานะเป็นเทศบาลแล้ว ให้โอนโรงเรียนประชาบาลรวมทั้งทรัพย์สินของโรงเรียนมาเป็นของเทศบาลนั้นมาตรา 41 มาตรา ๔๑ ท้องถิ่นใดมีฐานะเป็นเทศบาลแล้ว ให้เทศบาลมีหน้าที่จัดตั้งและดำรงโรงเรียนประถมศึกษาด้วยเงินรายได้ของเทศบาลนั้น และให้นำบทบัญญัติมาตรา ๓๕,๓๖,๓๘,๓๙ และ ๔๙ มาใช้บังคับโดยอนุโลม แต่อำนาจการตั้งและถอนครูตามมาตรา ๓๖ อำนาจการตั้งและถอนกรรมการศึกษาตามมาตรา ๓๘ ให้เป็นอำนาจของนายกมนตรีแห่งเทศบาลนั้นมาตรา 42 มาตรา ๔๒ การจัดการประถมศึกษาของเทศบาลนั้นให้มีคณะกรรมการอำนวยการศึกษาตามจำนวนที่คณะเทศมนตรีจะได้กำหนด แต่ต้องไม่ต่ำกว่าห้าคนและไม่เกินสิบเอ็ดคน ให้นายกเทศมนตรีเป็นประธานโดยตำแหน่ง และให้มีผู้แทนกระทรวงศึกษาธิการหนึ่งคน ผู้แทนกระทรวงมหาดไทยหนึ่งคนเป็นกรรมการ นอกนั้นให้คณะเทศมนตรีเป็นผู้เลือกมาตรา 43 มาตรา ๔๓ คณะกรรมการอำนวยการศึกษา มีหน้าที่ดังต่อไปนี้ (๑) ควบคุมการเงินและทรัพย์สินของโรงเรียนให้เรียบร้อย (๒) ทำงบประมาณรายรับรายจ่ายของโรงเรียนแยกเป็นรายโรงเรียน (๓) จัดสถานที่เรียนและเครื่องใช้ให้พอควรแก่การ (๔) ตรวจตรากิจการของโรงเรียนเป็นครั้งคราวมาตรา 43 และให้รายงานถึงกิจการของโรงเรียนต่อคณะเทศมนตรีทุกภาคเรียน (๕) ทำรายงานประจำปีแสดงกิจการของโรงเรียนยื่นต่อผู้ว่าราชการจังหวัดตามกำหนดเวลาและตามแบบของกระทรวงศึกษาธิการ (๖) หน้าที่อื่น ๆ ตามที่กำหนดในกฎกระทรวงมาตรา 44 มาตรา ๔๔ ภายใต้บังคับมาตรา ๓๕ ท้องถิ่นใดมีฐานะเป็นเทศบาลแล้ว เทศบาลมีอำนาจออกเทศบัญญัติในกิจการต่อไปนี้ (๑) การปกครองโรงเรียน (๒) การเงินและทรัพย์สินของโรงเรียน (๓) การทำงบประมาณรายได้รายจ่ายของโรงเรียน (๔) การจัดสถานที่เรียนและเครื่องใช้ในโรงเรียน (๕) การตรวจตรากิจการของโรงเรียน (๖)มาตรา 44 การบัญชีทุกอย่างในโรงเรียน (๗) การอื่น ๆ ที่เกี่ยวด้วยการจัดการโรงเรียนมาตรา 45 มาตรา ๔๕ ท้องถิ่นใดมีฐานะเป็นเทศบาลแล้ว รัฐบาลอาจมอบอำนาจตามมาตรา ๙,๑๐,๑๑,๑๒,๑๓,๑๔ และ ๑๕ ให้เทศบาลจัดการได้ตามที่เห็นสมควร เมื่อรัฐบาลมอบอำนาจเช่นว่านั้นให้เทศบาลจัดการแล้วความในพระราชบัญญัตินี้ส่วนที่กำหนดว่าเป็นอำนาจหน้าที่ของนายอำเภอให้เป็นอำนาจหน้าที่ของนายกมนตรี การมอบอำนาจให้เทศบาลจัดการนั้นมาตรา 45 ให้เป็นไปตามที่จะได้มีบทพระราชกฤษฎีกากำหนดไว้มาตรา 5 หมวด ๕ โรงเรียนราษฎร์มาตรา 46 มาตรา ๔๖ การตั้ง การดำรง และการเลิกล้มโรงเรียนราษฎร์ ให้เป็นไปตามพระราชบัญญัติโรงเรียนราษฎร์ พุทธศักราช ๒๔๖๑ แต่อยู่ภายใต้บังคับบทบัญญัติต่อไปนี้ ซึ่งให้ถือว่าเป็นส่วนหนึ่งแห่งพระราชบัญญัตินั้น (๑) โรงเรียนราษฎร์จะรับเด็กที่มีอายุในเขตบังคับตามพระราชบัญญัตินี้มาตรา 46 เข้าเรียนในโรงเรียนต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากข้าหลวงประจำจังหวัดด้วยความเห็นชอบของรัฐมนตรี (๒) โรงเรียนราษฎร์ซึ่งรับเด็กที่มีอายุในเขตบังคับตามพระราชบัญญัตินี้เข้าเรียน ในเรื่องครู ภาคเรียน เวลาเรียน หลักสูตร การสอน หนังสือเครื่องใช้ในการเรียน ระเบียบการปกครองโรงเรียนมาตรา 46 การหยุดทำการสอนชั่วคราวเพราะเหตุจำเป็นใด ๆ ความสมควรและการสุขาภิบาลแห่งสถานที่ของโรงเรียน ให้อยู่ภายใต้บังคับแห่งกฎกระทรวงและต้องปฏิบัติตามความในมาตรา ๑๖ และ ๑๘มาตรา 6 หมวด ๖ สารวัตรศึกษามาตรา 47 มาตรา ๔๗ ข้าหลวงประจำจังหวัดมีอำนาจตั้งและถอนสารวัตรศึกษาได้ตามที่เห็นสมควร แต่ถ้าท้องถิ่นใดมีฐานะเป็นเทศบาลแล้ว การตั้งและถอนสารวัตรศึกษา ให้เป็นอำนาจของนายกมนตรีแห่งเทศบาลนั้น คุณสมบัติและวิทยฐานะสารวัตรศึกษา ให้เป็นไปตามที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวงมาตรา 48 มาตรา ๔๘ เงินเดือนสารวัตรศึกษาที่ข้าหลวงประจำจังหวัดตั้ง ให้จ่ายจากเงินช่วยการประถมศึกษาในงบประมาณของกระทรวงธรรมการ เงินเดือนสารวัตรศึกษาที่นายกมนตรีเทศบาลตั้งให้จ่ายจากเงินรายได้แห่งเทศบาลนั้นมาตรา 49 มาตรา ๔๙ สารวัตรศึกษามีหน้าที่ตรวจสอบเพื่อทราบว่า มีเด็กที่มีอายุในเขตบังคับมิได้เข้าเรียนในโรงเรียนประถมศึกษาตามแจ้งความของนายอำเภอเป็นการฝ่าฝืนต่อมาตรา ๑๓ หรือมีเด็กขาดเรียนเป็นการฝ่าฝืนต่อมาตรา ๘ (๒) หรือไม่ ถ้าปรากฏว่ามีการฝ่าฝืน ให้สารวัตรศึกษารายงานเป็นหนังสือต่อนายอำเภอมาตรา 7 หมวด ๗ วิธีพิจารณาและบทลงโทษมาตรา 50 มาตรา ๕๐ บิดามารดาหรือผู้ปกครองคนใดไม่แจ้งรายการสำรวจเด็กตามมาตรา ๑๒ ต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งร้อยบาทมาตรา 51 มาตรา ๕๑ บิดามารดาหรือผู้ปกครองเด็กคนใดไม่ปฏิบัติตามแจ้งความของนายอำเภอตามมาตรา ๑๓ วรรคสอง หรือมาตรา ๑๔ ต้องระวางโทษปรับไม่เกินห้าร้อยบาทมาตรา 52 มาตรา ๕๒ บิดามารดาหรือผู้ปกครองคนใดต้องโทษตามมาตรา ๕๑ แล้วยังขัดขืนอยู่อีก ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับมาตรา 53 มาตรา ๕๓ ถ้าบิดามารดา หรือผู้ปกครองคนใด แสดงให้เห็นเป็นที่พอใจแก่ศาลว่า การที่เด็กไม่ได้ไปเรียนอยู่ในโรงเรียนประถมศึกษานั้นไม่ใช่เป็นความผิดของตน เพราะได้ใช้ความพยายามอันสมควรทุกอย่างที่จะให้เด็กไปเรียนอยู่ในโรงเรียนประถมศึกษาแล้ว จะเอาผิดแก่ผู้นั้นไม่ได้ ถ้าพนักงานอัยการร้องขอมาตรา 53 ศาลมีอำนาจสั่งให้เจ้าพนักงานฝ่ายปกครองส่งเด็กไปไว้ในโรงเรียนฝึกอาชีพมีกำหนดเวลาแต่ไม่ให้พ้นเวลาที่บังคับให้เรียนอยู่ในโรงเรียนตามพระราชบัญญัตินี้ ในการพิจารณาคดีเช่นว่านี้ ให้บิดามารดาหรือผู้ปกครองนำเด็กนั้นไปยังศาลด้วยมาตรา 54 มาตรา ๕๔ ผู้ใดต่อสู้หรือขัดขวางผู้ชำระบัญชีซึ่งกระทำการตามหน้าที่ ผู้นั้นมีความผิดต้องระวางโทษตามที่บัญญัติไว้ในกฎหมายลักษณะอาญามาตรา ๑๑๙มาตรา 55 มาตรา ๕๕ การฟ้องร้องบุคคลผู้กระทำความผิดตามพระราชบัญญัตินี้ ให้ทำต่อเมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่ได้ร้องขอมาตรา 8 หมวด ๘ การรักษาพระราชบัญญัติมาตรา 56 มาตรา ๕๖ ให้รัฐมนตรีมีหน้าที่รักษาการให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้ และให้มีอำนาจออกกฎกระทรวง ตั้งพนักงานเจ้าหน้าที่กำหนดอัตราค่าธรรมเนียม และกิจการอื่น ๆ เพื่อปฏิบัติการให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้ กฎกระทรวงนั้นเมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้วให้ใช้บังคับได้ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ (ตามมติคณะรัฐมนตรี) พระยานิติศาสตร์ ไพศาลย์ รัฐมนตรีมาตรา ฉบับที่ 2 พระราชบัญญัติประถมศึกษา (ฉบับที่ ๒) พุทธศักราช ๒๔๘๓มาตรา 2 มาตรา ๒ พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปมาตรา 12 มาตรา ๑๒ ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงธรรมการรักษาการให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้มาตรา ฉบับที่ 3 พระราชบัญญัติประถมศึกษา (ฉบับที่ ๓) พุทธศักราช ๒๕๐๕มาตรา 2 มาตรา ๒ พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปหมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ ๑. เพื่อให้เป็นการสอดคล้องกับแผนการศึกษาแห่งชาติฉบับใหม่โดยกำหนดให้มีประถมศึกษาตอนปลายขึ้นในพระราชบัญญัติ แต่ในเวลาเดียวกันก็พยายามจำกัดการขยายการศึกษาภาคบังคับขึ้นให้พอเหมาะแก่กำลังงบประมาณของรัฐบาล ๒.เพื่อให้การปฏิบัติงานเกี่ยวกับโรงเรียนเทศบาล ทั้งของกระทรวงศึกษาธิการและเทศบาลได้ดำเนินงานไปอย่างรัดกุมและได้ผลดียิ่งขึ้น ๓. เพื่อให้การปฏิบัติงานเกี่ยวกับการปรับปรุงการประถมศึกษาในด้านคุณภาพสะดวกและได้ผลยิ่งขึ้น ๔. เพื่อให้การบังคับการเข้าเรียนมีประสิทธิภาพดียิ่งขึ้น โดยเขยิบอำนาจการปรับให้สูงขึ้นมาตรา ฉบับที่ 4 พระราชบัญญัติประถมศึกษา (ฉบับที่ ๔) พุทธศักราช ๒๕๐๙มาตรา 2 มาตรา ๒ พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๑ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๐๙ เป็นต้นไปหมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ โดยที่มีการโอนโรงเรียนประถมศึกษาบางประเภทไปสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัด จึงต้องแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายว่าด้วยประถมศึกษามาตรา ฉบับที่ 5 พระราชบัญญัติประถมศึกษา (ฉบับที่ ๕) พุทธศักราช ๒๕๒๑มาตรา 2 มาตรา ๒ พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปมาตรา 5 มาตรา ๕ ถ้าในตำบลใดยังไม่พร้อมที่จะจัดการศึกษาภาคบังคับถึงชั้นประถมศึกษาปีที่หกตามหลักสูตรประถมศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการหรือตามหลักสูตรอื่นที่รัฐมนตรีเห็นว่าเทียบเท่า ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดประกาศผ่อนผันเป็นปี ๆ ไป และให้ถือว่าเด็กที่เรียนจบชั้นประถมศึกษาปีที่สี่ในตำบลนั้นพ้นเกณฑ์การศึกษาภาคบังคับมาตรา 5 แต่จะผ่อนผันหลังจากเวลาที่กำหนดไว้เพื่อการจัดการศึกษาภาคบังคับของแผนการศึกษาแห่งชาติ ตามประกาศให้ใช้แผนการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช ๒๕๒๐ ไม่ได้มาตรา 6 มาตรา ๖ ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ เนื่องจากได้มีพระบรมราชโองการให้ใช้แผนการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช ๒๕๒๐ แทนแผนการศึกษาแห่งชาติฉบับแรก พุทธศักราช ๒๕๐๓ และฉบับที่ ๒ พุทธศักราช ๒๕๑๒ ซึ่งตามแผนการศึกษาแห่งชาติฉบับใหม่นี้ ได้เปลี่ยนแปลงระบบการศึกษาระดับประถมศึกษาซึ่งเดิมแยกเป็นประโยคประถมศึกษาตอนต้น ๔ ปี และประโยคประถมศึกษาตอนปลาย ๓ ปี มาเป็นการศึกษาระดับประถมศึกษาที่เป็นตอนเดียวตลอดโดยใช้เวลาเรียนประมาณ ๖ ปี และได้เพิ่มเติมเรื่องการกำหนดอายุเข้าเกณฑ์การศึกษาภาคบังคับโดยให้กำหนดขึ้นได้ตามความเหมาะสมกับสภาพของแต่ละท้องถิ่นและความพร้อมของเด็กในแต่ละท้องถิ่นแต่ต้องไม่บังคับให้เข้าเรียนก่อนอายุครบหกปีบริบูรณ์ และไม่ช้ากว่าอายุครบแปดปีบริบูรณ์ด้วย นอกจากนั้นได้แก้ไขข้อยกเว้นสำหรับเด็กซึ่งไม่ต้องเรียนในโรงเรียนประถมศึกษาเพราะเหตุระยะทางระหว่างที่อยู่ของเด็กกับโรงเรียนประถมศึกษาอยู่ห่างไกลเกินไปโดยกำหนดระยะทางให้มีความยาวเพิ่มมากขึ้นเพื่อให้เหมาะสมกับสภาพของการคมนาคมในปัจจุบัน จึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้ขึ้น