คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3998/2568หลักกฎหมาย: พ.ร.บ.สิทธิบัตร พ.ศ. 2522 มาตรา 3 กำหนดว่า แบบผลิตภัณฑ์ หมายความว่า รูปร่างของผลิตภัณฑ์ หรือองค์ประกอบของลวดลาย หรือสีของผลิตภัณฑ์ อันมีลักษณะพิเศษสำหรับผลิตภัณฑ์ซึ่งสามารถใช้เป็นแบบสำหรับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมรวมทั้งหัตถกรรมได้ ดังนั้น การให้ความคุ้มครองการออกแบบผลิตภัณฑ์จึงเป็นเรื่องเกี่ยวกับความสวยงามของรูปลักษณะภายนอก หากส่วนประกอบใดของผลิตภัณฑ์มีความมุ่งหมายเพื่อประโยชน์ในการใช้งานเท่านั้นจะไม่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ รูปร่างและองค์ประกอบของลวดลายแบบผลิตภัณฑ์ฝาปิดในข้อถือสิทธิตามสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์มีรูหูหิ้วไว้สำหรับสอดนิ้วเพื่อหิ้วพกพา สันหูหิ้วมีไว้เพื่อความแข็งแรงและประหยัดพลาสติก ด้านในของฝาปิดเป็นฝาสองชั้นเพื่อป้องกันน้ำรั่วซึม และลวดลายที่ฐานของฝาปิดเป็นลายเส้นตรงแนวดิ่งเพื่อประโยชน์ในการเปิดฝาขวด อันเป็นไปเพื่อวัตถุประสงค์ในการใช้งาน ส่วนประกอบดังกล่าวจึงไม่นับเป็นสาระสำคัญหรือลักษณะพิเศษของการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ และเมื่อพิจารณารูปร่างและองค์ประกอบของลวดลายอื่นที่ระบุในข้อถือสิทธิตามสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์เปรียบเทียบกับลักษณะของผลิตภัณฑ์ของจำเลยที่ 1 แล้ว มีลักษณะการออกแบบแตกต่างกันในประการสำคัญคือ ทรงสันหูหิ้ว มุมสันหูหิ้ว พื้นที่ระหว่างรูหูหิ้วกับสันหูหิ้ว และร่องลึกที่ขอบของสันหูหิ้ว ซึ่งเป็นรูปร่างและองค์ประกอบของลวดลายซึ่งเป็นสาระสำคัญของแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์และผลิตภัณฑ์ฝาปิดของจำเลยที่ 1 จึงไม่อาจฟังได้ว่า ผลิตภัณฑ์ฝาปิดของจำเลยที่ 1 ผลิตขึ้นโดยใช้แบบผลิตภัณฑ์ในข้อถือสิทธิตามสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสองหยุดการผลิตและจำหน่ายฝาปิดขวดเครื่องดื่มวิตามินยี่ห้อ ด. และเรียกคืนฝาปิดขวดดังกล่าวจากท้องตลาดเพื่อทำลาย กับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันหรือแทนกันชำระค่าเสียหาย 5,000,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ จำเลยที่ 1 และที่ 2 ให้การขอให้ยกฟ้อง ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ชำระค่าเสียหาย 80,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 5 ต่อปี นับแต่วันฟ้อง (ฟ้องวันที่ 27 พฤษภาคม 2564) เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ ทั้งนี้ อัตราดอกเบี้ยผิดนัดให้ปรับเปลี่ยนลดลงหรือเพิ่มขึ้นตามพระราชกฤษฎีกา แต่ต้องไม่เกินอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ตามคำขอของโจทก์ ห้ามจำเลยที่ 1 ผลิต ใช้ ขาย เสนอขาย มีไว้เพื่อขาย ฝาปิดหรือสินค้าที่ใช้ฝาปิดที่เป็นการฝ่าฝืนสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ กับให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ เฉพาะค่าขึ้นศาลให้ใช้แทนเท่าทุนทรัพย์ที่โจทก์ชนะคดี โดยกำหนดค่าทนายความ 8,000 บาท คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยก และให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 2 จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษพิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 1 ด้วย ค่าฤชาธรรมเนียมระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 2 ในศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางให้เป็นพับ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับ โจทก์ฎีกา โดยได้รับอนุญาตจากศาลฎีกา ศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงที่คู่ความไม่ได้โต้แย้งกันในชั้นฎีการับฟังได้ในเบื้องต้นว่า โจทก์เป็นผู้ทรงสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ เลขที่สิทธิบัตร 59399 ชื่อที่แสดงถึงการออกแบบผลิตภัณฑ์ ฝาปิด โดยโจทก์ยื่นคำขอรับสิทธิบัตรเมื่อวันที่ 28 เมษายน 2557 และหมดอายุความคุ้มครองในวันที่ 27 เมษายน 2567 โจทก์อนุญาตให้บริษัท ย. ซึ่งโจทก์เป็นกรรมการผู้มีอำนาจ ใช้สิทธิตามสิทธิบัตรดังกล่าว บริษัท ย. ใช้ฝาปิดตามสิทธิบัตรกับขวดน้ำดื่มยี่ห้อ ย. จัดจำหน่ายแก่บุคคลทั่วไปและวางจำหน่ายที่ร้านสะดวกซื้อ จำเลยที่ 1 เป็นเจ้าของและผู้จัดจำหน่ายน้ำดื่มยี่ห้อ ด. แก่บุคคลทั่วไปและวางจำหน่ายที่ร้านสะดวกซื้อ ที่ฉลากปิดขวดน้ำดื่มยี่ห้อ ด. มีชื่อจำเลยที่ 2 เป็นผู้ผลิต ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางพิพากษายกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 2 ไม่มีคู่ความฝ่ายใดอุทธรณ์ คดีสำหรับจำเลยที่ 2 จึงเป็นอันยุติไปตามคำพิพากษาศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า จำเลยที่ 1 กระทำละเมิดสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์หรือไม่ และต้องชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์หรือไม่ เพียงใด เห็นว่า พระราชบัญญัติสิทธิบัตร พ.ศ. 2522 มาตรา 3 กำหนดว่า &quot;แบบผลิตภัณฑ์&quot; หมายความว่า รูปร่างของผลิตภัณฑ์ หรือองค์ประกอบของลวดลาย หรือสีของผลิตภัณฑ์ อันมีลักษณะพิเศษสำหรับผลิตภัณฑ์ซึ่งสามารถใช้เป็นแบบสำหรับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมรวมทั้งหัตถกรรมได้ ดังนั้น การให้ความคุ้มครองการออกแบบผลิตภัณฑ์จึงเป็นเรื่องเกี่ยวกับความสวยงามของรูปลักษณะภายนอก หากส่วนประกอบใดของผลิตภัณฑ์มีความมุ่งหมายเพื่อประโยชน์ในการใช้งานเท่านั้นจะไม่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ เมื่อพิจารณารูปร่างและองค์ประกอบของลวดลายแบบผลิตภัณฑ์ฝาปิดในข้อถือสิทธิตามสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ ประกอบด้วยฝาปิดที่มีด้านบนเป็นรูหูหิ้วทรงกลม มีสันหูหิ้วเป็นทรงเหลี่ยม ขอบของสันหูหิ้วมีร่องลึกเป็นแนวยาวตลอดแนวของหูหิ้ว มีเส้นบริเวณกลางร่อง และมีเส้นแนวขวางกั้น 2 เส้น แบ่งร่องเป็น 6 ช่อง ด้านในของฝาปิดเป็นเกลียว ฐานของฝาปิดเป็นทรงกลม มีลายเส้นตรงแนวดิ่งเรียงกันสองฝั่งบริเวณใต้รูหูหิ้ว ซึ่งลักษณะการออกแบบดังกล่าวสามารถรับฟังข้อเท็จจริงได้เป็นยุติตามที่โจทก์รับในฎีกาว่า รูหูหิ้วมีไว้สำหรับสอดนิ้วเพื่อหิ้วพกพา สันหูหิ้วมีไว้เพื่อให้เกิดความแข็งแรงและเป็นการประหยัดพลาสติก ด้านในของฝาปิดเป็นฝาสองชั้นเพื่อประโยชน์ในการป้องกันมิให้น้ำรั่วซึม และลวดลายที่ฐานของฝาปิดเป็นลายเส้นตรงแนวดิ่งเพื่อประโยชน์ในการเปิดฝาขวด อันเป็นไปเพื่อวัตถุประสงค์ในการใช้งาน ส่วนประกอบดังกล่าวจึงไม่นับเป็นสาระสำคัญหรือลักษณะพิเศษของการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ สำหรับรูปร่างและองค์ประกอบของลวดลายอื่นซึ่งเป็นส่วนประกอบเฉพาะที่ระบุในข้อถือสิทธิตามสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ เมื่อนำมาพิจารณาเปรียบเทียบกับลักษณะของผลิตภัณฑ์ของจำเลยที่ 1 จะเห็นได้ว่ามีลักษณะของการออกแบบแตกต่างกัน โดยในส่วนที่เป็นความแตกต่างประการสำคัญคือ สันหูหิ้วของแบบผลิตภัณฑ์ฝาปิดของโจทก์เป็นทรงเหลี่ยม มุมสันหูหิ้วทั้งสองด้านมีความโค้งมนเล็กน้อย มีพื้นที่ด้านบนระหว่างรูหูหิ้วกับสันหูหิ้วพอประมาณ ส่วนผลิตภัณฑ์ฝาปิดของจำเลยที่ 1 มีสันหูหิ้วโค้งมนขนานตามแนวของรูหูหิ้ว มีพื้นที่ด้านบนระหว่างรูหูหิ้วกับสันหูหิ้วน้อย และในส่วนร่องลึกที่ขอบของสันหูหิ้วของแบบผลิตภัณฑ์ฝาปิดของโจทก์มีขนาดใหญ่ เป็นเส้นตรง เส้นแนวขวางกั้น 2 เส้น ซึ่งแบ่งร่องลึกที่สันหูหิ้วอยู่ชิดกับด้านบนขอบของสันหูหิ้ว ส่วนร่องลึกที่ขอบของสันหูหิ้วของผลิตภัณฑ์ฝาปิดของจำเลยที่ 1 มีขนาดเล็กกว่าแบบผลิตภัณฑ์ฝาปิดของโจทก์อย่างเห็นได้ชัดและมีลักษณะโค้ง เส้นแนวขวางกั้น 2 เส้น ซึ่งแบ่งร่องลึกที่สันหูหิ้วไม่ได้อยู่ชิดกับด้านบนขอบของสันหูหิ้ว ทำให้เมื่อมองจากด้านข้างจะเห็นช่องว่างระหว่างช่องแบ่งด้านบน ซึ่งความแตกต่างดังกล่าวเป็นความแตกต่างในส่วนของรูปร่างและองค์ประกอบของลวดลายซึ่งเป็นสาระสำคัญของแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์และผลิตภัณฑ์ฝาปิดของจำเลยที่ 1 ข้อเท็จจริง จึงไม่อาจรับฟังได้ว่า ผลิตภัณฑ์ฝาปิดของจำเลยที่ 1 ผลิตขึ้นโดยใช้แบบผลิตภัณฑ์ในข้อถือสิทธิตามสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ จำเลยที่ 1 ไม่ได้กระทำละเมิดสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ และไม่ต้องชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ ที่ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น พิพากษายืน ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นฎีกาให้เป็นพับ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3998/2568นาย ส.โจทก์บริษัท ด. กับพวกจำเลย พ.ร.บ.สิทธิบัตร พ.ศ.2522 ม. 3, ม. 63 พ.ร.บ.สิทธิบัตร พ.ศ. 2522 มาตรา 3 กำหนดว่า แบบผลิตภัณฑ์ หมายความว่า รูปร่างของผลิตภัณฑ์ หรือองค์ประกอบของลวดลาย หรือสีของผลิตภัณฑ์ อันมีลักษณะพิเศษสำหรับผลิตภัณฑ์ซึ่งสามารถใช้เป็นแบบสำหรับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมรวมทั้งหัตถกรรมได้ ดังนั้น การให้ความคุ้มครองการออกแบบผลิตภัณฑ์จึงเป็นเรื่องเกี่ยวกับความสวยงามของรูปลักษณะภายนอก หากส่วนประกอบใดของผลิตภัณฑ์มีความมุ่งหมายเพื่อประโยชน์ในการใช้งานเท่านั้นจะไม่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ รูปร่างและองค์ประกอบของลวดลายแบบผลิตภัณฑ์ฝาปิดในข้อถือสิทธิตามสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์มีรูหูหิ้วไว้สำหรับสอดนิ้วเพื่อหิ้วพกพา สันหูหิ้วมีไว้เพื่อความแข็งแรงและประหยัดพลาสติก ด้านในของฝาปิดเป็นฝาสองชั้นเพื่อป้องกันน้ำรั่วซึม และลวดลายที่ฐานของฝาปิดเป็นลายเส้นตรงแนวดิ่งเพื่อประโยชน์ในการเปิดฝาขวด อันเป็นไปเพื่อวัตถุประสงค์ในการใช้งาน ส่วนประกอบดังกล่าวจึงไม่นับเป็นสาระสำคัญหรือลักษณะพิเศษของการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ และเมื่อพิจารณารูปร่างและองค์ประกอบของลวดลายอื่นที่ระบุในข้อถือสิทธิตามสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์เปรียบเทียบกับลักษณะของผลิตภัณฑ์ของจำเลยที่ 1 แล้ว มีลักษณะการออกแบบแตกต่างกันในประการสำคัญคือ ทรงสันหูหิ้ว มุมสันหูหิ้ว พื้นที่ระหว่างรูหูหิ้วกับสันหูหิ้ว และร่องลึกที่ขอบของสันหูหิ้ว ซึ่งเป็นรูปร่างและองค์ประกอบของลวดลายซึ่งเป็นสาระสำคัญของแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์และผลิตภัณฑ์ฝาปิดของจำเลยที่ 1 จึงไม่อาจฟังได้ว่า ผลิตภัณฑ์ฝาปิดของจำเลยที่ 1 ผลิตขึ้นโดยใช้แบบผลิตภัณฑ์ในข้อถือสิทธิตามสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสองหยุดการผลิตและจำหน่ายฝาปิดขวดเครื่องดื่มวิตามินยี่ห้อ ด. และเรียกคืนฝาปิดขวดดังกล่าวจากท้องตลาดเพื่อทำลาย กับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันหรือแทนกันชำระค่าเสียหาย 5,000,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ จำเลยที่ 1 และที่ 2 ให้การขอให้ยกฟ้อง ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ชำระค่าเสียหาย 80,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 5 ต่อปี นับแต่วันฟ้อง (ฟ้องวันที่ 27 พฤษภาคม 2564) เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ ทั้งนี้ อัตราดอกเบี้ยผิดนัดให้ปรับเปลี่ยนลดลงหรือเพิ่มขึ้นตามพระราชกฤษฎีกา แต่ต้องไม่เกินอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ตามคำขอของโจทก์ ห้ามจำเลยที่ 1 ผลิต ใช้ ขาย เสนอขาย มีไว้เพื่อขาย ฝาปิดหรือสินค้าที่ใช้ฝาปิดที่เป็นการฝ่าฝืนสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ กับให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ เฉพาะค่าขึ้นศาลให้ใช้แทนเท่าทุนทรัพย์ที่โจทก์ชนะคดี โดยกำหนดค่าทนายความ 8,000 บาท คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยก และให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 2 จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษพิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 1 ด้วย ค่าฤชาธรรมเนียมระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 2 ในศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางให้เป็นพับ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับ โจทก์ฎีกา โดยได้รับอนุญาตจากศาลฎีกา ศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงที่คู่ความไม่ได้โต้แย้งกันในชั้นฎีการับฟังได้ในเบื้องต้นว่า โจทก์เป็นผู้ทรงสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ เลขที่สิทธิบัตร 59399 ชื่อที่แสดงถึงการออกแบบผลิตภัณฑ์ ฝาปิด โดยโจทก์ยื่นคำขอรับสิทธิบัตรเมื่อวันที่ 28 เมษายน 2557 และหมดอายุความคุ้มครองในวันที่ 27 เมษายน 2567 โจทก์อนุญาตให้บริษัท ย. ซึ่งโจทก์เป็นกรรมการผู้มีอำนาจ ใช้สิทธิตามสิทธิบัตรดังกล่าว บริษัท ย. ใช้ฝาปิดตามสิทธิบัตรกับขวดน้ำดื่มยี่ห้อ ย. จัดจำหน่ายแก่บุคคลทั่วไปและวางจำหน่ายที่ร้านสะดวกซื้อ จำเลยที่ 1 เป็นเจ้าของและผู้จัดจำหน่ายน้ำดื่มยี่ห้อ ด. แก่บุคคลทั่วไปและวางจำหน่ายที่ร้านสะดวกซื้อ ที่ฉลากปิดขวดน้ำดื่มยี่ห้อ ด. มีชื่อจำเลยที่ 2 เป็นผู้ผลิต ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางพิพากษายกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 2 ไม่มีคู่ความฝ่ายใดอุทธรณ์ คดีสำหรับจำเลยที่ 2 จึงเป็นอันยุติไปตามคำพิพากษาศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า จำเลยที่ 1 กระทำละเมิดสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์หรือไม่ และต้องชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์หรือไม่ เพียงใด เห็นว่า พระราชบัญญัติสิทธิบัตร พ.ศ. 2522 มาตรา 3 กำหนดว่า &quot;แบบผลิตภัณฑ์&quot; หมายความว่า รูปร่างของผลิตภัณฑ์ หรือองค์ประกอบของลวดลาย หรือสีของผลิตภัณฑ์ อันมีลักษณะพิเศษสำหรับผลิตภัณฑ์ซึ่งสามารถใช้เป็นแบบสำหรับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมรวมทั้งหัตถกรรมได้ ดังนั้น การให้ความคุ้มครองการออกแบบผลิตภัณฑ์จึงเป็นเรื่องเกี่ยวกับความสวยงามของรูปลักษณะภายนอก หากส่วนประกอบใดของผลิตภัณฑ์มีความมุ่งหมายเพื่อประโยชน์ในการใช้งานเท่านั้นจะไม่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ เมื่อพิจารณารูปร่างและองค์ประกอบของลวดลายแบบผลิตภัณฑ์ฝาปิดในข้อถือสิทธิตามสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ ประกอบด้วยฝาปิดที่มีด้านบนเป็นรูหูหิ้วทรงกลม มีสันหูหิ้วเป็นทรงเหลี่ยม ขอบของสันหูหิ้วมีร่องลึกเป็นแนวยาวตลอดแนวของหูหิ้ว มีเส้นบริเวณกลางร่อง และมีเส้นแนวขวางกั้น 2 เส้น แบ่งร่องเป็น 6 ช่อง ด้านในของฝาปิดเป็นเกลียว ฐานของฝาปิดเป็นทรงกลม มีลายเส้นตรงแนวดิ่งเรียงกันสองฝั่งบริเวณใต้รูหูหิ้ว ซึ่งลักษณะการออกแบบดังกล่าวสามารถรับฟังข้อเท็จจริงได้เป็นยุติตามที่โจทก์รับในฎีกาว่า รูหูหิ้วมีไว้สำหรับสอดนิ้วเพื่อหิ้วพกพา สันหูหิ้วมีไว้เพื่อให้เกิดความแข็งแรงและเป็นการประหยัดพลาสติก ด้านในของฝาปิดเป็นฝาสองชั้นเพื่อประโยชน์ในการป้องกันมิให้น้ำรั่วซึม และลวดลายที่ฐานของฝาปิดเป็นลายเส้นตรงแนวดิ่งเพื่อประโยชน์ในการเปิดฝาขวด อันเป็นไปเพื่อวัตถุประสงค์ในการใช้งาน ส่วนประกอบดังกล่าวจึงไม่นับเป็นสาระสำคัญหรือลักษณะพิเศษของการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ สำหรับรูปร่างและองค์ประกอบของลวดลายอื่นซึ่งเป็นส่วนประกอบเฉพาะที่ระบุในข้อถือสิทธิตามสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ เมื่อนำมาพิจารณาเปรียบเทียบกับลักษณะของผลิตภัณฑ์ของจำเลยที่ 1 จะเห็นได้ว่ามีลักษณะของการออกแบบแตกต่างกัน โดยในส่วนที่เป็นความแตกต่างประการสำคัญคือ สันหูหิ้วของแบบผลิตภัณฑ์ฝาปิดของโจทก์เป็นทรงเหลี่ยม มุมสันหูหิ้วทั้งสองด้านมีความโค้งมนเล็กน้อย มีพื้นที่ด้านบนระหว่างรูหูหิ้วกับสันหูหิ้วพอประมาณ ส่วนผลิตภัณฑ์ฝาปิดของจำเลยที่ 1 มีสันหูหิ้วโค้งมนขนานตามแนวของรูหูหิ้ว มีพื้นที่ด้านบนระหว่างรูหูหิ้วกับสันหูหิ้วน้อย และในส่วนร่องลึกที่ขอบของสันหูหิ้วของแบบผลิตภัณฑ์ฝาปิดของโจทก์มีขนาดใหญ่ เป็นเส้นตรง เส้นแนวขวางกั้น 2 เส้น ซึ่งแบ่งร่องลึกที่สันหูหิ้วอยู่ชิดกับด้านบนขอบของสันหูหิ้ว ส่วนร่องลึกที่ขอบของสันหูหิ้วของผลิตภัณฑ์ฝาปิดของจำเลยที่ 1 มีขนาดเล็กกว่าแบบผลิตภัณฑ์ฝาปิดของโจทก์อย่างเห็นได้ชัดและมีลักษณะโค้ง เส้นแนวขวางกั้น 2 เส้น ซึ่งแบ่งร่องลึกที่สันหูหิ้วไม่ได้อยู่ชิดกับด้านบนขอบของสันหูหิ้ว ทำให้เมื่อมองจากด้านข้างจะเห็นช่องว่างระหว่างช่องแบ่งด้านบน ซึ่งความแตกต่างดังกล่าวเป็นความแตกต่างในส่วนของรูปร่างและองค์ประกอบของลวดลายซึ่งเป็นสาระสำคัญของแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์และผลิตภัณฑ์ฝาปิดของจำเลยที่ 1 ข้อเท็จจริง จึงไม่อาจรับฟังได้ว่า ผลิตภัณฑ์ฝาปิดของจำเลยที่ 1 ผลิตขึ้นโดยใช้แบบผลิตภัณฑ์ในข้อถือสิทธิตามสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ จำเลยที่ 1 ไม่ได้กระทำละเมิดสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ และไม่ต้องชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ ที่ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น พิพากษายืน ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นฎีกาให้เป็นพับ (ณรงค์ กลั่นวารินทร์-ไชยยศ วรนันท์ศิริ-ปีติ นาถะภักติ)ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง - นางเมลินี โฆษิตวัฒนฤกษ์ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ - นางกรกันยา สุวรรณพานิชแหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาทก.(ป)17/2567หมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสองหยุดการผลิตและจำหน่ายฝาปิดขวดเครื่องดื่มวิตามินยี่ห้อ ด. และเรียกคืนฝาปิดขวดดังกล่าวจากท้องตลาดเพื่อทำลาย กับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันหรือแทนกันชำระค่าเสียหาย 5,000,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ จำเลยที่ 1 และที่ 2 ให้การขอให้ยกฟ้อง ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ชำระค่าเสียหาย 80,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 5 ต่อปี นับแต่วันฟ้อง (ฟ้องวันที่ 27 พฤษภาคม 2564) เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ ทั้งนี้ อัตราดอกเบี้ยผิดนัดให้ปรับเปลี่ยนลดลงหรือเพิ่มขึ้นตามพระราชกฤษฎีกา แต่ต้องไม่เกินอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ตามคำขอของโจทก์ ห้ามจำเลยที่ 1 ผลิต ใช้ ขาย เสนอขาย มีไว้เพื่อขาย ฝาปิดหรือสินค้าที่ใช้ฝาปิดที่เป็นการฝ่าฝืนสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ กับให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ เฉพาะค่าขึ้นศาลให้ใช้แทนเท่าทุนทรัพย์ที่โจทก์ชนะคดี โดยกำหนดค่าทนายความ 8,000 บาท คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยก และให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 2 จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษพิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 1 ด้วย ค่าฤชาธรรมเนียมระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 2 ในศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางให้เป็นพับ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับ โจทก์ฎีกา โดยได้รับอนุญาตจากศาลฎีกา ศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงที่คู่ความไม่ได้โต้แย้งกันในชั้นฎีการับฟังได้ในเบื้องต้นว่า โจทก์เป็นผู้ทรงสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ เลขที่สิทธิบัตร 59399 ชื่อที่แสดงถึงการออกแบบผลิตภัณฑ์ ฝาปิด โดยโจทก์ยื่นคำขอรับสิทธิบัตรเมื่อวันที่ 28 เมษายน 2557 และหมดอายุความคุ้มครองในวันที่ 27 เมษายน 2567 โจทก์อนุญาตให้บริษัท ย. ซึ่งโจทก์เป็นกรรมการผู้มีอำนาจ ใช้สิทธิตามสิทธิบัตรดังกล่าว บริษัท ย. ใช้ฝาปิดตามสิทธิบัตรกับขวดน้ำดื่มยี่ห้อ ย. จัดจำหน่ายแก่บุคคลทั่วไปและวางจำหน่ายที่ร้านสะดวกซื้อ จำเลยที่ 1 เป็นเจ้าของและผู้จัดจำหน่ายน้ำดื่มยี่ห้อ ด. แก่บุคคลทั่วไปและวางจำหน่ายที่ร้านสะดวกซื้อ ที่ฉลากปิดขวดน้ำดื่มยี่ห้อ ด. มีชื่อจำเลยที่ 2 เป็นผู้ผลิต ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางพิพากษายกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 2 ไม่มีคู่ความฝ่ายใดอุทธรณ์ คดีสำหรับจำเลยที่ 2 จึงเป็นอันยุติไปตามคำพิพากษาศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า จำเลยที่ 1 กระทำละเมิดสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์หรือไม่ และต้องชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์หรือไม่ เพียงใด เห็นว่า พระราชบัญญัติสิทธิบัตร พ.ศ. 2522 มาตรา 3 กำหนดว่า &quot;แบบผลิตภัณฑ์&quot; หมายความว่า รูปร่างของผลิตภัณฑ์ หรือองค์ประกอบของลวดลาย หรือสีของผลิตภัณฑ์ อันมีลักษณะพิเศษสำหรับผลิตภัณฑ์ซึ่งสามารถใช้เป็นแบบสำหรับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมรวมทั้งหัตถกรรมได้ ดังนั้น การให้ความคุ้มครองการออกแบบผลิตภัณฑ์จึงเป็นเรื่องเกี่ยวกับความสวยงามของรูปลักษณะภายนอก หากส่วนประกอบใดของผลิตภัณฑ์มีความมุ่งหมายเพื่อประโยชน์ในการใช้งานเท่านั้นจะไม่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ เมื่อพิจารณารูปร่างและองค์ประกอบของลวดลายแบบผลิตภัณฑ์ฝาปิดในข้อถือสิทธิตามสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ ประกอบด้วยฝาปิดที่มีด้านบนเป็นรูหูหิ้วทรงกลม มีสันหูหิ้วเป็นทรงเหลี่ยม ขอบของสันหูหิ้วมีร่องลึกเป็นแนวยาวตลอดแนวของหูหิ้ว มีเส้นบริเวณกลางร่อง และมีเส้นแนวขวางกั้น 2 เส้น แบ่งร่องเป็น 6 ช่อง ด้านในของฝาปิดเป็นเกลียว ฐานของฝาปิดเป็นทรงกลม มีลายเส้นตรงแนวดิ่งเรียงกันสองฝั่งบริเวณใต้รูหูหิ้ว ซึ่งลักษณะการออกแบบดังกล่าวสามารถรับฟังข้อเท็จจริงได้เป็นยุติตามที่โจทก์รับในฎีกาว่า รูหูหิ้วมีไว้สำหรับสอดนิ้วเพื่อหิ้วพกพา สันหูหิ้วมีไว้เพื่อให้เกิดความแข็งแรงและเป็นการประหยัดพลาสติก ด้านในของฝาปิดเป็นฝาสองชั้นเพื่อประโยชน์ในการป้องกันมิให้น้ำรั่วซึม และลวดลายที่ฐานของฝาปิดเป็นลายเส้นตรงแนวดิ่งเพื่อประโยชน์ในการเปิดฝาขวด อันเป็นไปเพื่อวัตถุประสงค์ในการใช้งาน ส่วนประกอบดังกล่าวจึงไม่นับเป็นสาระสำคัญหรือลักษณะพิเศษของการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ สำหรับรูปร่างและองค์ประกอบของลวดลายอื่นซึ่งเป็นส่วนประกอบเฉพาะที่ระบุในข้อถือสิทธิตามสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ เมื่อนำมาพิจารณาเปรียบเทียบกับลักษณะของผลิตภัณฑ์ของจำเลยที่ 1 จะเห็นได้ว่ามีลักษณะของการออกแบบแตกต่างกัน โดยในส่วนที่เป็นความแตกต่างประการสำคัญคือ สันหูหิ้วของแบบผลิตภัณฑ์ฝาปิดของโจทก์เป็นทรงเหลี่ยม มุมสันหูหิ้วทั้งสองด้านมีความโค้งมนเล็กน้อย มีพื้นที่ด้านบนระหว่างรูหูหิ้วกับสันหูหิ้วพอประมาณ ส่วนผลิตภัณฑ์ฝาปิดของจำเลยที่ 1 มีสันหูหิ้วโค้งมนขนานตามแนวของรูหูหิ้ว มีพื้นที่ด้านบนระหว่างรูหูหิ้วกับสันหูหิ้วน้อย และในส่วนร่องลึกที่ขอบของสันหูหิ้วของแบบผลิตภัณฑ์ฝาปิดของโจทก์มีขนาดใหญ่ เป็นเส้นตรง เส้นแนวขวางกั้น 2 เส้น ซึ่งแบ่งร่องลึกที่สันหูหิ้วอยู่ชิดกับด้านบนขอบของสันหูหิ้ว ส่วนร่องลึกที่ขอบของสันหูหิ้วของผลิตภัณฑ์ฝาปิดของจำเลยที่ 1 มีขนาดเล็กกว่าแบบผลิตภัณฑ์ฝาปิดของโจทก์อย่างเห็นได้ชัดและมีลักษณะโค้ง เส้นแนวขวางกั้น 2 เส้น ซึ่งแบ่งร่องลึกที่สันหูหิ้วไม่ได้อยู่ชิดกับด้านบนขอบของสันหูหิ้ว ทำให้เมื่อมองจากด้านข้างจะเห็นช่องว่างระหว่างช่องแบ่งด้านบน ซึ่งความแตกต่างดังกล่าวเป็นความแตกต่างในส่วนของรูปร่างและองค์ประกอบของลวดลายซึ่งเป็นสาระสำคัญของแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์และผลิตภัณฑ์ฝาปิดของจำเลยที่ 1 ข้อเท็จจริง จึงไม่อาจรับฟังได้ว่า ผลิตภัณฑ์ฝาปิดของจำเลยที่ 1 ผลิตขึ้นโดยใช้แบบผลิตภัณฑ์ในข้อถือสิทธิตามสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ จำเลยที่ 1 ไม่ได้กระทำละเมิดสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ และไม่ต้องชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ ที่ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น พิพากษายืน ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นฎีกาให้เป็นพับ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3998/2568นาย ส.โจทก์บริษัท ด. กับพวกจำเลย พ.ร.บ.สิทธิบัตร พ.ศ.2522 ม. 3, ม. 63 พ.ร.บ.สิทธิบัตร พ.ศ. 2522 มาตรา 3 กำหนดว่า แบบผลิตภัณฑ์ หมายความว่า รูปร่างของผลิตภัณฑ์ หรือองค์ประกอบของลวดลาย หรือสีของผลิตภัณฑ์ อันมีลักษณะพิเศษสำหรับผลิตภัณฑ์ซึ่งสามารถใช้เป็นแบบสำหรับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมรวมทั้งหัตถกรรมได้ ดังนั้น การให้ความคุ้มครองการออกแบบผลิตภัณฑ์จึงเป็นเรื่องเกี่ยวกับความสวยงามของรูปลักษณะภายนอก หากส่วนประกอบใดของผลิตภัณฑ์มีความมุ่งหมายเพื่อประโยชน์ในการใช้งานเท่านั้นจะไม่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ รูปร่างและองค์ประกอบของลวดลายแบบผลิตภัณฑ์ฝาปิดในข้อถือสิทธิตามสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์มีรูหูหิ้วไว้สำหรับสอดนิ้วเพื่อหิ้วพกพา สันหูหิ้วมีไว้เพื่อความแข็งแรงและประหยัดพลาสติก ด้านในของฝาปิดเป็นฝาสองชั้นเพื่อป้องกันน้ำรั่วซึม และลวดลายที่ฐานของฝาปิดเป็นลายเส้นตรงแนวดิ่งเพื่อประโยชน์ในการเปิดฝาขวด อันเป็นไปเพื่อวัตถุประสงค์ในการใช้งาน ส่วนประกอบดังกล่าวจึงไม่นับเป็นสาระสำคัญหรือลักษณะพิเศษของการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ และเมื่อพิจารณารูปร่างและองค์ประกอบของลวดลายอื่นที่ระบุในข้อถือสิทธิตามสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์เปรียบเทียบกับลักษณะของผลิตภัณฑ์ของจำเลยที่ 1 แล้ว มีลักษณะการออกแบบแตกต่างกันในประการสำคัญคือ ทรงสันหูหิ้ว มุมสันหูหิ้ว พื้นที่ระหว่างรูหูหิ้วกับสันหูหิ้ว และร่องลึกที่ขอบของสันหูหิ้ว ซึ่งเป็นรูปร่างและองค์ประกอบของลวดลายซึ่งเป็นสาระสำคัญของแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์และผลิตภัณฑ์ฝาปิดของจำเลยที่ 1 จึงไม่อาจฟังได้ว่า ผลิตภัณฑ์ฝาปิดของจำเลยที่ 1 ผลิตขึ้นโดยใช้แบบผลิตภัณฑ์ในข้อถือสิทธิตามสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสองหยุดการผลิตและจำหน่ายฝาปิดขวดเครื่องดื่มวิตามินยี่ห้อ ด. และเรียกคืนฝาปิดขวดดังกล่าวจากท้องตลาดเพื่อทำลาย กับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันหรือแทนกันชำระค่าเสียหาย 5,000,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ จำเลยที่ 1 และที่ 2 ให้การขอให้ยกฟ้อง ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ชำระค่าเสียหาย 80,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 5 ต่อปี นับแต่วันฟ้อง (ฟ้องวันที่ 27 พฤษภาคม 2564) เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ ทั้งนี้ อัตราดอกเบี้ยผิดนัดให้ปรับเปลี่ยนลดลงหรือเพิ่มขึ้นตามพระราชกฤษฎีกา แต่ต้องไม่เกินอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ตามคำขอของโจทก์ ห้ามจำเลยที่ 1 ผลิต ใช้ ขาย เสนอขาย มีไว้เพื่อขาย ฝาปิดหรือสินค้าที่ใช้ฝาปิดที่เป็นการฝ่าฝืนสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ กับให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ เฉพาะค่าขึ้นศาลให้ใช้แทนเท่าทุนทรัพย์ที่โจทก์ชนะคดี โดยกำหนดค่าทนายความ 8,000 บาท คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยก และให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 2 จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษพิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 1 ด้วย ค่าฤชาธรรมเนียมระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 2 ในศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางให้เป็นพับ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับ โจทก์ฎีกา โดยได้รับอนุญาตจากศาลฎีกา ศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงที่คู่ความไม่ได้โต้แย้งกันในชั้นฎีการับฟังได้ในเบื้องต้นว่า โจทก์เป็นผู้ทรงสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ เลขที่สิทธิบัตร 59399 ชื่อที่แสดงถึงการออกแบบผลิตภัณฑ์ ฝาปิด โดยโจทก์ยื่นคำขอรับสิทธิบัตรเมื่อวันที่ 28 เมษายน 2557 และหมดอายุความคุ้มครองในวันที่ 27 เมษายน 2567 โจทก์อนุญาตให้บริษัท ย. ซึ่งโจทก์เป็นกรรมการผู้มีอำนาจ ใช้สิทธิตามสิทธิบัตรดังกล่าว บริษัท ย. ใช้ฝาปิดตามสิทธิบัตรกับขวดน้ำดื่มยี่ห้อ ย. จัดจำหน่ายแก่บุคคลทั่วไปและวางจำหน่ายที่ร้านสะดวกซื้อ จำเลยที่ 1 เป็นเจ้าของและผู้จัดจำหน่ายน้ำดื่มยี่ห้อ ด. แก่บุคคลทั่วไปและวางจำหน่ายที่ร้านสะดวกซื้อ ที่ฉลากปิดขวดน้ำดื่มยี่ห้อ ด. มีชื่อจำเลยที่ 2 เป็นผู้ผลิต ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางพิพากษายกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 2 ไม่มีคู่ความฝ่ายใดอุทธรณ์ คดีสำหรับจำเลยที่ 2 จึงเป็นอันยุติไปตามคำพิพากษาศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า จำเลยที่ 1 กระทำละเมิดสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์หรือไม่ และต้องชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์หรือไม่ เพียงใด เห็นว่า พระราชบัญญัติสิทธิบัตร พ.ศ. 2522 มาตรา 3 กำหนดว่า &quot;แบบผลิตภัณฑ์&quot; หมายความว่า รูปร่างของผลิตภัณฑ์ หรือองค์ประกอบของลวดลาย หรือสีของผลิตภัณฑ์ อันมีลักษณะพิเศษสำหรับผลิตภัณฑ์ซึ่งสามารถใช้เป็นแบบสำหรับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมรวมทั้งหัตถกรรมได้ ดังนั้น การให้ความคุ้มครองการออกแบบผลิตภัณฑ์จึงเป็นเรื่องเกี่ยวกับความสวยงามของรูปลักษณะภายนอก หากส่วนประกอบใดของผลิตภัณฑ์มีความมุ่งหมายเพื่อประโยชน์ในการใช้งานเท่านั้นจะไม่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ เมื่อพิจารณารูปร่างและองค์ประกอบของลวดลายแบบผลิตภัณฑ์ฝาปิดในข้อถือสิทธิตามสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ ประกอบด้วยฝาปิดที่มีด้านบนเป็นรูหูหิ้วทรงกลม มีสันหูหิ้วเป็นทรงเหลี่ยม ขอบของสันหูหิ้วมีร่องลึกเป็นแนวยาวตลอดแนวของหูหิ้ว มีเส้นบริเวณกลางร่อง และมีเส้นแนวขวางกั้น 2 เส้น แบ่งร่องเป็น 6 ช่อง ด้านในของฝาปิดเป็นเกลียว ฐานของฝาปิดเป็นทรงกลม มีลายเส้นตรงแนวดิ่งเรียงกันสองฝั่งบริเวณใต้รูหูหิ้ว ซึ่งลักษณะการออกแบบดังกล่าวสามารถรับฟังข้อเท็จจริงได้เป็นยุติตามที่โจทก์รับในฎีกาว่า รูหูหิ้วมีไว้สำหรับสอดนิ้วเพื่อหิ้วพกพา สันหูหิ้วมีไว้เพื่อให้เกิดความแข็งแรงและเป็นการประหยัดพลาสติก ด้านในของฝาปิดเป็นฝาสองชั้นเพื่อประโยชน์ในการป้องกันมิให้น้ำรั่วซึม และลวดลายที่ฐานของฝาปิดเป็นลายเส้นตรงแนวดิ่งเพื่อประโยชน์ในการเปิดฝาขวด อันเป็นไปเพื่อวัตถุประสงค์ในการใช้งาน ส่วนประกอบดังกล่าวจึงไม่นับเป็นสาระสำคัญหรือลักษณะพิเศษของการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ สำหรับรูปร่างและองค์ประกอบของลวดลายอื่นซึ่งเป็นส่วนประกอบเฉพาะที่ระบุในข้อถือสิทธิตามสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ เมื่อนำมาพิจารณาเปรียบเทียบกับลักษณะของผลิตภัณฑ์ของจำเลยที่ 1 จะเห็นได้ว่ามีลักษณะของการออกแบบแตกต่างกัน โดยในส่วนที่เป็นความแตกต่างประการสำคัญคือ สันหูหิ้วของแบบผลิตภัณฑ์ฝาปิดของโจทก์เป็นทรงเหลี่ยม มุมสันหูหิ้วทั้งสองด้านมีความโค้งมนเล็กน้อย มีพื้นที่ด้านบนระหว่างรูหูหิ้วกับสันหูหิ้วพอประมาณ ส่วนผลิตภัณฑ์ฝาปิดของจำเลยที่ 1 มีสันหูหิ้วโค้งมนขนานตามแนวของรูหูหิ้ว มีพื้นที่ด้านบนระหว่างรูหูหิ้วกับสันหูหิ้วน้อย และในส่วนร่องลึกที่ขอบของสันหูหิ้วของแบบผลิตภัณฑ์ฝาปิดของโจทก์มีขนาดใหญ่ เป็นเส้นตรง เส้นแนวขวางกั้น 2 เส้น ซึ่งแบ่งร่องลึกที่สันหูหิ้วอยู่ชิดกับด้านบนขอบของสันหูหิ้ว ส่วนร่องลึกที่ขอบของสันหูหิ้วของผลิตภัณฑ์ฝาปิดของจำเลยที่ 1 มีขนาดเล็กกว่าแบบผลิตภัณฑ์ฝาปิดของโจทก์อย่างเห็นได้ชัดและมีลักษณะโค้ง เส้นแนวขวางกั้น 2 เส้น ซึ่งแบ่งร่องลึกที่สันหูหิ้วไม่ได้อยู่ชิดกับด้านบนขอบของสันหูหิ้ว ทำให้เมื่อมองจากด้านข้างจะเห็นช่องว่างระหว่างช่องแบ่งด้านบน ซึ่งความแตกต่างดังกล่าวเป็นความแตกต่างในส่วนของรูปร่างและองค์ประกอบของลวดลายซึ่งเป็นสาระสำคัญของแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์และผลิตภัณฑ์ฝาปิดของจำเลยที่ 1 ข้อเท็จจริง จึงไม่อาจรับฟังได้ว่า ผลิตภัณฑ์ฝาปิดของจำเลยที่ 1 ผลิตขึ้นโดยใช้แบบผลิตภัณฑ์ในข้อถือสิทธิตามสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ จำเลยที่ 1 ไม่ได้กระทำละเมิดสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ของโจทก์ และไม่ต้องชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ ที่ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น พิพากษายืน ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นฎีกาให้เป็นพับ (ณรงค์ กลั่นวารินทร์-ไชยยศ วรนันท์ศิริ-ปีติ นาถะภักติ)ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง - นางเมลินี โฆษิตวัฒนฤกษ์ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ - นางกรกันยา สุวรรณพานิชแหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาทก.(ป)17/2567หมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ