ระเบียบกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพระเบียบกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพว่าด้วยหลักเกณฑ์การแจ้งวิธีการให้ความคุ้มครอง และการสิ้นสุดการคุ้มครองตามมาตรการทั่วไปแก่พยานในคดีอาญาพ.ศ. ๒๕๕๑ อาศัยอำนาจตามความในมาตรา๖ แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองพยานในคดีอาญา พ.ศ. ๒๕๔๖ กำหนดให้การแจ้งและวิธีการให้ความคุ้มครองความปลอดภัยแก่พยานตามคำขอและการสิ้นสุดลงซึ่งการคุ้มครองพยานให้เป็นไปตามระเบียบที่กำหนดโดยหัวหน้าหน่วยงานของรัฐของเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องอธิบดีกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ จึงออกระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ๑ ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพว่าด้วยหลักเกณฑ์การแจ้งวิธีการให้ความคุ้มครอง และการสิ้นสุดการคุ้มครองตามมาตรการทั่วไปแก่พยานในคดีอาญาพ.ศ. ๒๕๕๑ข้อ๒[๑]ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปข้อ๓ ในระเบียบนี้อธิบดี หมายถึง อธิบดีกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพผู้อำนวยการ หมายถึงผู้อำนวยการสำนักงานคุ้มครองพยานสำนักงาน หมายถึง สำนักงานคุ้มครองพยานกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ กระทรวงยุติธรรมพนักงานเจ้าหน้าที่ หมายถึง ข้าราชการของสำนักงานซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมแต่งตั้งให้เป็นพนักงานเจ้าหน้าที่เพื่อปฏิบัติการตามพระราชบัญญัติคุ้มครองพยานในคดีอาญาพ.ศ. ๒๕๔๖พยาน หมายถึงพยานบุคคลซึ่งจะมาให้หรือได้ให้ข้อเท็จจริงต่อพนักงานผู้มีอำนาจสืบสวนคดีอาญาพนักงานผู้มีอำนาจสอบสวนคดีอาญา พนักงานผู้มีอำนาจฟ้องคดีอาญาหรือศาลในการดำเนินคดีอาญารวมทั้งผู้ชำนาญการพิเศษ แต่มิให้หมายความรวมถึงจำเลยที่อ้างตนเองเป็นพยานมาตรการทั่วไป หมายถึง มาตรการที่สำนักงานอาจจัดให้ผู้รับความคุ้มครองอยู่ในความคุ้มครองความปลอดภัย ตามที่เห็นเป็นการสมควรหรือตามที่พยานหรือบุคคลอื่นใดซึ่งมีประโยชน์เกี่ยวข้องได้ร้องขอเมื่อเห็นว่าผู้รับความคุ้มครองอาจไม่ได้รับความปลอดภัยทั้งนี้ ต้องได้รับความยินยอมจากผู้รับความคุ้มครองด้วยการคุ้มครองให้ผู้รับความคุ้มครองได้รับความปลอดภัยให้รวมถึงการจัดให้ผู้รับความคุ้มครองอยู่ในสถานที่ที่ปลอดภัยเว้นแต่ผู้รับความคุ้มครองจะไม่ให้ความยินยอม และการปกปิดมิให้มีการเปิดเผยชื่อตัวชื่อสกุล ที่อยู่ ภาพ หรือข้อมูลอย่างอื่นที่สามารถระบุตัวผู้รับความคุ้มครองได้ทั้งนี้ตามความเหมาะสมแก่สถานะและสภาพของผู้รับความคุ้มครองและลักษณะของคดีอาญาที่เกี่ยวข้องผู้ร้องขอ หมายถึง บุคคลหรือหน่วยงานที่ร้องขอให้มีการคุ้มครองแก่ผู้รับความคุ้มครองได้แก่(๑)พนักงานผู้มีอำนาจสืบสวนคดีอาญา พนักงานผู้มีอำนาจสอบสวนคดีอาญาพนักงานผู้มีอำนาจฟ้องคดีอาญา ศาล หรือหน่วยงานอื่น(๒)พยาน หรือ(๓)บุคคลอื่นใดซึ่งมีประโยชน์เกี่ยวข้องผู้รับความคุ้มครอง หมายถึง บุคคลที่อยู่ในความคุ้มครองของหน่วยงานคุ้มครองพยานได้แก่(๑)พยาน หรือ(๒)สามี ภริยา ผู้บุพการี ผู้สืบสันดานของพยานหรือบุคคลอื่นที่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับพยานซึ่งมีผลต่อการที่พยานจะมาเป็นพยานอาจไม่ได้รับความปลอดภัยและพยานได้ร้องขอการให้ความคุ้มครอง หมายถึงการคุ้มครองความปลอดภัยแก่ผู้รับความคุ้มครองไม่ให้เกิดอันตรายแก่ชีวิต ร่างกายอนามัย เสรีภาพ ชื่อเสียง ทรัพย์สิน หรือสิทธิอย่างหนึ่งอย่างใดของพยานทั้งก่อนขณะ และหลังมาเป็นพยานรวมทั้งบุคคลที่พยานร้องขอให้คุ้มครองตามมาตรา ๗แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองพยานในคดีอาญา พ.ศ. ๒๕๔๖หน่วยงานคุ้มครองพยาน หมายถึง สำนักงานหรือสำนักงานตำรวจแห่งชาติและหน่วยงานที่สำนักงานได้ประสานการปฏิบัติงานด้านการคุ้มครองพยานข้อ๔ให้อธิบดีกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพรักษาการตามระเบียบนี้หมวด ๑บททั่วไป ข้อ๕ ในกรณีที่ผู้รับความคุ้มครองในคดีอาญาอาจไม่ได้รับความปลอดภัยพนักงานผู้มีอำนาจสืบสวนคดีอาญา พนักงานผู้มีอำนาจสอบสวนคดีอาญาพนักงานผู้มีอำนาจฟ้องคดีอาญา ศาลพยานหรือบุคคลอื่นใดซึ่งมีประโยชน์เกี่ยวข้องอาจขอให้สำนักงานจัดให้ผู้รับความคุ้มครองอยู่ในความคุ้มครองตามมาตรการทั่วไปตามความจำเป็นและที่เห็นสมควรทั้งนี้ ต้องได้รับความยินยอมของผู้รับความคุ้มครองด้วยการขอคุ้มครองพยานจากหน่วยงานอื่นของรัฐให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในหมวด๗ แห่งระเบียบนี้ข้อ๖ให้นำความในระเบียบนี้มาใช้บังคับตามความจำเป็นที่เห็นสมควร ในกรณีที่พยานได้ร้องขอให้นำมาตรการทั่วไปในการคุ้มครองพยานมาใช้บังคับแก่สามีภริยา ผู้บุพการี ผู้สืบสันดานของพยานหรือบุคคลอื่นที่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับพยานซึ่งมีผลต่อการที่พยานจะมาเป็นพยานอาจไม่ได้รับความปลอดภัยเว้นแต่ บุคคลดังกล่าวจะไม่ให้ความยินยอมข้อ๗ การให้ความยินยอมของผู้รับความคุ้มครองนั้นต้องทำเป็นลายลักษณ์อักษรพร้อมลงลายมือชื่อของผู้รับความคุ้มครองนั้นด้วยในกรณีที่ผู้รับความคุ้มครองไม่อาจให้ความยินยอมได้ให้บุคคลดังต่อไปนี้เป็นผู้ให้ความยินยอมแทน(๑)กรณีผู้รับความคุ้มครองเป็นผู้เยาว์๑.๑ ให้บิดาและมารดาเป็นผู้ให้ความยินยอม๑.๒ให้บิดาหรือมารดาในกรณีที่มารดาหรือบิดาตายหรือไม่อยู่ในสภาพหรือฐานะที่อาจให้ความยินยอมหรือโดยพฤติการณ์ไม่อาจขอความยินยอมจากมารดาหรือบิดาคนหนึ่งคนใดได้๑.๓ให้ผู้แทนโดยชอบธรรมเป็นผู้ให้ความยินยอมกรณีมารดาหรือบิดาตาย หรือไม่อยู่ในสภาพหรือฐานะที่อาจให้ความยินยอมหรือโดยพฤติการณ์ไม่อาจให้ความยินยอมได้(๒)กรณีผู้รับความคุ้มครองเป็นผู้ไร้ความสามารถให้ผู้อนุบาลเป็นผู้ให้ความยินยอม(๓)กรณีผู้รับความคุ้มครองเป็นผู้เสมือนไร้ความสามารถให้ผู้พิทักษ์เป็นผู้ให้ความยินยอมการให้ความยินยอมให้สำนักงานกำหนดเงื่อนไขในการคุ้มครองตามแบบท้ายระเบียบนี้ข้อ๘การดำเนินการอันเกี่ยวกับผู้รับความคุ้มครองรวมทั้งการเบิกจ่ายงบประมาณค่าใช้จ่ายในการคุ้มครองให้ดำเนินการเป็นความลับข้อ๙การมอบหมายให้พนักงานเจ้าหน้าที่ปฏิบัติหน้าที่คุ้มครองพยานหรือสั่งการให้พนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการคุ้มครองพยานให้กระทำเป็นลายลักษณ์อักษรเว้นแต่ในกรณีจำเป็นหรือเร่งด่วนจะกระทำด้วยวาจา หรือเครื่องมือสื่อสารก็ได้แต่ต้องบันทึกการมอบหมายหรือสั่งการดังกล่าวเป็นลายลักษณ์อักษรในทันทีที่สามารถกระทำได้โดยให้คำนึงถึง(๑)อำนาจหน้าที่ความรับผิดชอบและขีดความสามารถของพนักงานเจ้าหน้าที่ผู้รับมอบหมาย(๒)ความลับ ความรวดเร็วและการลดขั้นตอนการปฏิบัติราชการข้อ๑๐การกำหนดวิธีการคุ้มครองความปลอดภัยให้สำนักงานคำนึงถึง(๑)ลักษณะคดีอาญาที่เกี่ยวข้อง(๒)พฤติการณ์เกี่ยวกับความปลอดภัยของผู้รับความคุ้มครอง(๓)ความเหมาะสมแก่สถานะและสภาพของผู้รับความคุ้มครองหมวด ๒การร้องขอและผู้มีสิทธิร้องขอให้ความคุ้มครอง ข้อ๑๑ การร้องขอกระทำได้ ๓ กรณี คือ(๑)ให้ยื่นคำร้องขอพร้อมเอกสารหลักฐานด้วยตนเองตามแบบท้ายระเบียบนี้(๒)ในกรณีเร่งด่วนและผู้ร้องขอไม่อาจมายื่นด้วยตนเองได้ให้ทำเป็นหนังสือหรือจดหมายหรือทางเครื่องมือสื่อสารอื่น(๓)ยื่นผ่านหน่วยงานอื่นการร้องขอตาม(๒) (๓) ต้องระบุชื่อตัว ชื่อสกุล และที่อยู่ของผู้รับความคุ้มครองตลอดจนพฤติการณ์ที่แสดงให้เห็นว่าผู้รับความคุ้มครอง อาจไม่ได้รับความปลอดภัยกับต้องลงลายมือชื่อหรือระบุชื่อผู้ร้องแล้วแต่กรณีกรณีที่ไม่ได้ยื่นตามแบบให้ผู้ร้องรีบดำเนินการตามแบบทันทีที่สามารถกระทำได้ข้อ๑๒ เมื่อสำนักงานได้รับคำร้องตามข้อ๑๑ (๑) ให้ออกใบรับคำร้องต่อไปหมวด ๓การพิจารณาให้ความคุ้มครอง ข้อ๑๓ ในการตรวจสอบข้อเท็จจริงให้พนักงานเจ้าหน้าที่รีบดำเนินการตามอำนาจหน้าที่ดังต่อไปนี้(๑)บันทึกปากคำผู้ร้องและคำยินยอมไว้เป็นหนังสือตามแบบท้ายระเบียบนี้(๒)สืบสวน ตรวจสอบความถูกต้อง รวบรวมข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานที่เกี่ยวข้อง(๓)บันทึกสรุปข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานที่ได้รับเกี่ยวกับผู้ขอรับความคุ้มครองและเหตุอันควรเชื่อว่าผู้รับความคุ้มครองจะไม่ได้รับความปลอดภัยหรือจะไม่ไปให้ข้อเท็จจริงต่อพนักงานผู้มีอำนาจสืบสวนคดีอาญาพนักงานผู้มีอำนาจสอบสวนคดีอาญา พนักงานผู้มีอำนาจฟ้องคดีอาญาหรือศาลพร้อมเสนอความเห็นต่อผู้อำนวยการโดยเร็วข้อ๑๔ในการทำบันทึกสรุปข้อเท็จจริงให้พนักงานเจ้าหน้าที่ มีอำนาจ(๑)เรียกผู้ร้องผู้ขอรับความคุ้มครองมาให้ถ้อยคำหรือมีหนังสือเรียกเอกสารหลักฐานใด ๆมาเพื่อประกอบการพิจารณา(๒)มีความเห็นเกี่ยวกับการยกคำร้อง(๓)มีความเห็นให้ความคุ้มครอง๓.๑วิธีการให้ความคุ้มครอง๓.๒ระยะเวลาการให้ความคุ้มครอง๓.๓กำหนดเงื่อนไขให้พยานปฏิบัติระหว่างอยู่ในความคุ้มครอง๓.๔อาวุธยุทโธปกรณ์ ยานพาหนะ อุปกรณ์และสิ่งอำนวยความสะดวกอื่น ๆ๓.๕งบประมาณและค่าใช้จ่ายในการคุ้มครองพยานข้อ๑๕เมื่อผู้อำนวยการได้รับคำร้องพร้อมความเห็นจากพนักงานเจ้าหน้าที่ตามข้อ ๑๔แล้ว ให้เสนอคำร้องพร้อมความเห็นดังกล่าว ต่ออธิบดีหรือผู้ซึ่งอธิบดีมอบหมายเพื่อพิจารณาโดยเร็วในกรณีที่มีเหตุจำเป็นเร่งด่วนที่จะต้องทำการคุ้มครองให้ผู้อำนวยการแจ้งหน่วยงานคุ้มครองพยานเพื่อช่วยให้ความคุ้มครองตามที่เห็นเป็นการสมควรไปก่อนและขออนุมัติต่ออธิบดีหรือผู้ซึ่งอธิบดีมอบหมายโดยเร็วข้อ๑๖กรณีมีคำสั่งให้คุ้มครองแล้วให้สำนักงานดำเนินการตามหมวด ๗เว้นแต่ผู้ร้องประสงค์จะขอให้สำนักงานดำเนินการคุ้มครองหมวด ๔การแจ้งการให้ความคุ้มครอง ข้อ๑๗ในกรณีที่อนุมัติให้ทำการคุ้มครองให้สำนักงานดำเนินการดังนี้(๑)กรณีที่สำนักงานดำเนินการคุ้มครองเองให้แจ้งผู้ร้องด้วยวาจาและจัดให้มีการคุ้มครองโดยเร็ว(๒)กรณีให้สำนักงานตำรวจแห่งชาติหรือหน่วยงานอื่นดำเนินการคุ้มครองให้ทำเป็นหนังสือและแจ้งให้ผู้ที่ได้รับความคุ้มครองทราบด้วยข้อ๑๘ในกรณีที่ไม่อนุมัติให้ทำการคุ้มครองให้สำนักงาน ดำเนินการ ดังนี้(๑)แจ้งผู้ร้องทราบเป็นหนังสือพร้อมเหตุผลและ(๒)แจ้งสิทธิในการอุทธรณ์ ต่อศาลยุติธรรมชั้นต้นภายใน ๓๐วันนับแต่วันที่ได้รับแจ้งเป็นหนังสือหมวด ๕วิธีการให้ความคุ้มครอง ข้อ๑๙การกำหนดวิธีการคุ้มครองความปลอดภัยให้สำนักงานดำเนินการอย่างหนึ่งอย่างใดดังต่อไปนี้(๑)สั่งการให้พนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการคุ้มครองโดยกำหนดให้พนักงานเจ้าหน้าที่คนหนึ่งเป็นหัวหน้าชุดและพนักงานเจ้าหน้าที่อื่นเป็นชุดคุ้มครอง(๒)จัดทำคำสั่งแต่งตั้งชุดคุ้มครอง ตามแบบท้ายระเบียบนี้(๓)จัดให้ผู้รับความคุ้มครองอยู่ในสถานที่ที่ปลอดภัยตามที่สำนักงานเห็นสมควรและเหมาะสม(๔)ปกปิดมิให้มีการเปิดเผยถึงการคุ้มครอง รวมทั้งชื่อตัว ชื่อสกุล ที่อยู่ ภาพหรือข้อมูลอย่างอื่นที่สามารถระบุตัวผู้รับความคุ้มครองได้ตามความเหมาะสมแก่สถานะและสภาพของผู้รับความคุ้มครองและลักษณะของคดีอาญาที่เกี่ยวข้อง(๕)ประสานส่งต่อให้สำนักงานตำรวจแห่งชาติหรือหน่วยงานอื่นดำเนินการคุ้มครองหมวด ๖การสิ้นสุดการคุ้มครอง ข้อ๒๐การคุ้มครองสิ้นสุดลงเมื่อมีเหตุอย่างหนึ่งอย่างใด ดังต่อไปนี้(๑)เมื่อพยานถึงแก่ความตาย(๒)ผู้รับความคุ้มครองตายหรือร้องขอให้ยุติการคุ้มครอง(๓)ผู้รับความคุ้มครองฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่สำนักงานกำหนดโดยไม่มีเหตุอันสมควร(๔)ผู้รับความคุ้มครองหรือผู้ให้ความยินยอมแทนผู้รับความคุ้มครองเพิกถอนการให้ความยินยอม(๕)พฤติการณ์เกี่ยวกับความปลอดภัยของผู้รับความคุ้มครองเปลี่ยนแปลงไปและกรณีไม่มีความจำเป็นจะต้องให้ความคุ้มครองอีกต่อไป(๖)พยานไม่มาหรือมาแต่ไม่ให้ถ้อยคำหรือไม่เบิกความเป็นพยานโดยไม่มีเหตุอันสมควร(๗)ศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุดให้ลงโทษพยานในความผิดฐานแจ้งความอันเป็นเท็จความผิดฐานเบิกความอันเป็นเท็จในการพิจารณาคดีต่อศาลหรือความผิดฐานทำพยานหลักฐานอันเป็นเท็จในคดีที่ผู้นั้นเป็นพยาน(๘)ได้รับแจ้งจากสำนักงานตำรวจแห่งชาติหรือหน่วยงานอื่นว่าผู้รับความคุ้มครองประสงค์ให้การคุ้มครองสิ้นสุดลงข้อ๒๑ เมื่อมีเหตุอย่างหนึ่งอย่างใดตามข้อ๒๐ ให้สำนักงานแจ้งอธิบดี ทราบทันที เพื่อจัดให้มีคำสั่งสิ้นสุดการคุ้มครองโดยเร็วหากผู้รับความคุ้มครองเป็นบุคคลที่หน่วยงานอื่นขอความร่วมมือให้สำนักงานดำเนินการคุ้มครองให้สำนักงานแจ้งเหตุดังกล่าวต่อหน่วยงานนั้นทราบข้อ๒๒ คำสั่งสิ้นสุดการคุ้มครองให้แจ้งผู้ร้องและผู้รับความคุ้มครองทราบเป็นหนังสือพร้อมสิทธิในการอุทธรณ์ตามแบบท้ายระเบียบนี้หมวด ๗การประสานสำนักงานตำรวจแห่งชาติและหน่วยงานอื่นที่ให้ความคุ้มครอง ข้อ๒๓ให้สำนักงานมีหนังสือแจ้งประสานขอความร่วมมือไปยังสำนักงานตำรวจแห่งชาติและหน่วยงานอื่นที่ให้ความคุ้มครองช่วยคุ้มครองพร้อมแจ้งการสนับสนุนงบประมาณให้ทราบข้อ๒๔กรณีที่สำนักงานตำรวจแห่งชาติหรือหน่วยงานอื่นประสานขอให้สำนักงานดำเนินการคุ้มครองให้ทำเป็นหนังสือการปฏิบัติงานตามระเบียบนี้ให้สำนักงานติดตามประเมินผลและรายงานให้อธิบดีทราบทุก๓ เดือนให้ไว้ ณ วันที่ ๒๓กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๑สุวณา สุวรรณจูฑะอธิบดีกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ[เอกสารแนบท้าย]๑.แบบคำร้องขอใช้มาตรการทั่วไปในการคุ้มครองพยาน (แบบ สคพ. ๑)๒.หนังสือยินยอมรับการคุ้มครอง (แบบ สคพ. ๕)๓.แบบคำสั่งแต่งตั้งชุดคุ้มครอง (แบบ สคพ. ๗)๔.แบบคำร้องขอสิ้นสุดการคุ้มครอง (แบบ สคพ.๑๐)(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)ศุภกรณ/ผู้จัดทำ๓ ธันวาคม ๒๕๕๓[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๒๕/ตอนพิเศษ ๑๖๖ ง/หน้า ๑/๑๗ ตุลาคม ๒๕๕๑