คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1678/2525หลักกฎหมาย: ฟ้องขอให้เพิกถอนสัญญาจะซื้อขายที่พิพาทระหว่างจำเลยทั้งสอง และเพิกถอนสัญญาประนีประนอมยอมความเกี่ยวกับที่พิพาทที่จำเลย ทั้งสองทำไว้ต่อศาล ให้โอนที่พิพาทให้โจทก์ตามสัญญาจะซื้อขาย ที่จำเลยที่ 1 ทำไว้กับโจทก์ เมื่อคำฟ้องของโจทก์ไม่เกี่ยวกับเหมืองแร่ ในที่พิพาทหรือสิทธิในประทานบัตรของจำเลยที่ 2 โจทก์จะร้องขอให้ ศาลมีคำสั่งห้ามชั่วคราวมิให้จำเลยทั้งสองและบริวารขุดแร่ในที่พิพาท หาได้ไม่ เพราะเป็นเรื่องที่ไม่ตรงกับการกระทำที่จำเลยถูกฟ้อง เป็นเรื่องนอกคำขอท้ายฟ้อง จำเลยย่อมขอให้ยกเลิกคำสั่งห้ามชั่วคราวของศาลได้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งห้ามชั่วคราวก่อนพิพากษาตามคำขอของโจทก์จำเลยที่ 2 ยื่นคำขอให้เพิกถอนคำสั่งดังกล่าว ศาลชั้นต้นสั่งยกคำร้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า "ปัญหามีว่ากรณีเช่นนี้โจทก์จะร้องขอให้ศาลมีคำสั่งห้ามชั่วคราวมิให้จำเลยทั้งสองและบริวารเข้าไปเกี่ยวข้องและกระทำการใด ๆ ในที่ดินแปลงพิพาททั้งสองในคดีนี้จนกว่าคดีจะถึงที่สุดได้หรือไม่ พิเคราะห์แล้ว คดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้ศาลสั่งเพิกถอนสัญญาจะซื้อที่ดินพิพาทระหว่างจำเลยที่ 1 กับจำเลยที่ 2 และเพิกถอนสัญญาประนีประนอมยอมความเกี่ยวกับที่พิพาทที่จำเลยทั้งสองทำกันไว้ต่อศาลชั้นต้นโดยไม่ให้มีผลบังคับ ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันโอนที่พิพาทตามสัญญาจะซื้อจะขายที่จำเลยที่ 1 ทำไว้กับโจทก์ และให้สั่งสงวนไว้ซึ่งสิทธิที่โจทก์จะฟ้องเรียกร้องให้จำเลยทั้งสองชดใช้ค่าเสียหายจากการกระทำของจำเลยทั้งสอง การที่โจทก์มายื่นคำร้องว่าจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันกระทำการละเมิดต่อโจทก์โดยได้ร่วมกันและจัดการให้บริวารของจำเลยทั้งสองใช้รถแทรกเตอร์เข้าไปไถขุดหน้าดินแปลงพิพาททั้งสองแปลงออกเพื่อขุดเอาแร่ลิกไนท์ ขอให้ศาลมีคำสั่งห้ามชั่วคราว มิให้จำเลยทั้งสองและบริวารเข้าไปเกี่ยวข้องและกระทำการใด ๆ ในที่ดินแปลงพิพาทจนกว่าคดีจะถึงที่สุดนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าเป็นเรื่องที่ไม่ตรงกับการกระทำที่จำเลยถูกฟ้อง เพราะคดีที่โจทก์ฟ้องไม่ปรากฏว่าจำเลยทั้งสองได้กระทำละเมิดต่อโจทก์แต่อย่างใด โจทก์เพิ่งมายกขึ้นกล่าวอ้างว่าจำเลยทั้งสองกระทำละเมิดต่อโจทก์ในคำร้องขอให้ห้ามชั่วคราว จึงเป็นเรื่องนอกคำขอท้ายฟ้อง การที่จำเลยที่ 2 จะดำเนินการขุดแร่ในที่พิพาทได้ก็ต้องอาศัยสิทธิตามประทานบัตรที่จำเลยที่ 2 มีอยู่ ซึ่งโจทก์ไม่มีข้อโต้แย้งเกี่ยวกับสิทธิในประทานบัตรของจำเลยที่ 2 แต่อย่างใด คำฟ้องของโจทก์ก็ไม่เกี่ยวกับเหมืองแร่ในที่พิพาทหรือสิทธิในประทานบัตรของจำเลยที่ 2 และโจทก์มิได้ฟ้องเรียกค่าเสียหายมาด้วย ส่วนคำขอท้ายฟ้องของโจทก์ที่ขอให้สั่งให้สงวนไว้ซึ่งสิทธิที่โจทก์จะฟ้องเรียกร้องให้จำเลยทั้งสองชดใช้ค่าเสียหายจากการกระทำของจำเลยทั้งสองภายในกำหนดอายุความนั้น เห็นว่าเป็นคำขอที่ไม่มีผลในการบังคับคดี ศาลไม่อาจบังคับให้ได้ หากการกระทำของจำเลยทั้งสองในที่พิพาทได้ก่อให้เกิดการเสียหายแก่โจทก์ในเวลาต่อไป ก็ย่อมเป็นสิทธิของโจทก์ที่จะดำเนินคดีฟ้องร้องจำเลยทั้งสองให้ชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ได้ภายในอายุความอยู่แล้ว ศาลไม่จำต้องคอยพิทักษ์รักษาสิทธิของโจทก์ที่จะพึงมีพึงได้ในอนาคตอีกต่อไป ดังนี้ ศาลฎีกาเห็นว่า กรณีเช่นนี้ไม่เข้าข่ายแห่งบทบัญญัติของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 254(2) โจทก์จะร้องขอให้ศาลมีคำสั่งห้ามชั่วคราวมิให้จำเลยทั้งสองและบริวารขุดแร่ลิกไนท์ในที่พิพาทหาได้ไม่ จำเลยย่อมขอให้ถูกเลิกคำสั่งห้ามชั่วคราวนั้นเสียได้ตามมาตรา 267 วรรคสอง คำสั่งของศาลชั้นต้นและคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาจำเลยที่ 2 ฟังขึ้นพิพากษากลับ ให้เพิกถอนคำสั่งห้ามชั่วคราวของศาลชั้นต้นเสียค่าฤชาธรรมเนียมในชั้นฎีกาให้เป็นพับ" ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1678/2525สำนักงานพลังงานแห่งชาติโจทก์นายตั๋น เมาคำลี กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 254, ม. 255, ม. 261, ม. 267ฟ้องขอให้เพิกถอนสัญญาจะซื้อขายที่พิพาทระหว่างจำเลยทั้งสอง และเพิกถอนสัญญาประนีประนอมยอมความเกี่ยวกับที่พิพาทที่จำเลย ทั้งสองทำไว้ต่อศาล ให้โอนที่พิพาทให้โจทก์ตามสัญญาจะซื้อขาย ที่จำเลยที่ 1 ทำไว้กับโจทก์ เมื่อคำฟ้องของโจทก์ไม่เกี่ยวกับเหมืองแร่ ในที่พิพาทหรือสิทธิในประทานบัตรของจำเลยที่ 2 โจทก์จะร้องขอให้ ศาลมีคำสั่งห้ามชั่วคราวมิให้จำเลยทั้งสองและบริวารขุดแร่ในที่พิพาท หาได้ไม่ เพราะเป็นเรื่องที่ไม่ตรงกับการกระทำที่จำเลยถูกฟ้อง เป็นเรื่องนอกคำขอท้ายฟ้อง จำเลยย่อมขอให้ยกเลิกคำสั่งห้ามชั่วคราวของศาลได้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งห้ามชั่วคราวก่อนพิพากษาตามคำขอของโจทก์จำเลยที่ 2 ยื่นคำขอให้เพิกถอนคำสั่งดังกล่าว ศาลชั้นต้นสั่งยกคำร้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า "ปัญหามีว่ากรณีเช่นนี้โจทก์จะร้องขอให้ศาลมีคำสั่งห้ามชั่วคราวมิให้จำเลยทั้งสองและบริวารเข้าไปเกี่ยวข้องและกระทำการใด ๆ ในที่ดินแปลงพิพาททั้งสองในคดีนี้จนกว่าคดีจะถึงที่สุดได้หรือไม่ พิเคราะห์แล้ว คดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้ศาลสั่งเพิกถอนสัญญาจะซื้อที่ดินพิพาทระหว่างจำเลยที่ 1 กับจำเลยที่ 2 และเพิกถอนสัญญาประนีประนอมยอมความเกี่ยวกับที่พิพาทที่จำเลยทั้งสองทำกันไว้ต่อศาลชั้นต้นโดยไม่ให้มีผลบังคับ ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันโอนที่พิพาทตามสัญญาจะซื้อจะขายที่จำเลยที่ 1 ทำไว้กับโจทก์ และให้สั่งสงวนไว้ซึ่งสิทธิที่โจทก์จะฟ้องเรียกร้องให้จำเลยทั้งสองชดใช้ค่าเสียหายจากการกระทำของจำเลยทั้งสอง การที่โจทก์มายื่นคำร้องว่าจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันกระทำการละเมิดต่อโจทก์โดยได้ร่วมกันและจัดการให้บริวารของจำเลยทั้งสองใช้รถแทรกเตอร์เข้าไปไถขุดหน้าดินแปลงพิพาททั้งสองแปลงออกเพื่อขุดเอาแร่ลิกไนท์ ขอให้ศาลมีคำสั่งห้ามชั่วคราว มิให้จำเลยทั้งสองและบริวารเข้าไปเกี่ยวข้องและกระทำการใด ๆ ในที่ดินแปลงพิพาทจนกว่าคดีจะถึงที่สุดนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าเป็นเรื่องที่ไม่ตรงกับการกระทำที่จำเลยถูกฟ้อง เพราะคดีที่โจทก์ฟ้องไม่ปรากฏว่าจำเลยทั้งสองได้กระทำละเมิดต่อโจทก์แต่อย่างใด โจทก์เพิ่งมายกขึ้นกล่าวอ้างว่าจำเลยทั้งสองกระทำละเมิดต่อโจทก์ในคำร้องขอให้ห้ามชั่วคราว จึงเป็นเรื่องนอกคำขอท้ายฟ้อง การที่จำเลยที่ 2 จะดำเนินการขุดแร่ในที่พิพาทได้ก็ต้องอาศัยสิทธิตามประทานบัตรที่จำเลยที่ 2 มีอยู่ ซึ่งโจทก์ไม่มีข้อโต้แย้งเกี่ยวกับสิทธิในประทานบัตรของจำเลยที่ 2 แต่อย่างใด คำฟ้องของโจทก์ก็ไม่เกี่ยวกับเหมืองแร่ในที่พิพาทหรือสิทธิในประทานบัตรของจำเลยที่ 2 และโจทก์มิได้ฟ้องเรียกค่าเสียหายมาด้วย ส่วนคำขอท้ายฟ้องของโจทก์ที่ขอให้สั่งให้สงวนไว้ซึ่งสิทธิที่โจทก์จะฟ้องเรียกร้องให้จำเลยทั้งสองชดใช้ค่าเสียหายจากการกระทำของจำเลยทั้งสองภายในกำหนดอายุความนั้น เห็นว่าเป็นคำขอที่ไม่มีผลในการบังคับคดี ศาลไม่อาจบังคับให้ได้ หากการกระทำของจำเลยทั้งสองในที่พิพาทได้ก่อให้เกิดการเสียหายแก่โจทก์ในเวลาต่อไป ก็ย่อมเป็นสิทธิของโจทก์ที่จะดำเนินคดีฟ้องร้องจำเลยทั้งสองให้ชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ได้ภายในอายุความอยู่แล้ว ศาลไม่จำต้องคอยพิทักษ์รักษาสิทธิของโจทก์ที่จะพึงมีพึงได้ในอนาคตอีกต่อไป ดังนี้ ศาลฎีกาเห็นว่า กรณีเช่นนี้ไม่เข้าข่ายแห่งบทบัญญัติของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 254(2) โจทก์จะร้องขอให้ศาลมีคำสั่งห้ามชั่วคราวมิให้จำเลยทั้งสองและบริวารขุดแร่ลิกไนท์ในที่พิพาทหาได้ไม่ จำเลยย่อมขอให้ถูกเลิกคำสั่งห้ามชั่วคราวนั้นเสียได้ตามมาตรา 267 วรรคสอง คำสั่งของศาลชั้นต้นและคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาจำเลยที่ 2 ฟังขึ้นพิพากษากลับ ให้เพิกถอนคำสั่งห้ามชั่วคราวของศาลชั้นต้นเสียค่าฤชาธรรมเนียมในชั้นฎีกาให้เป็นพับ"(สหัส สิงหวิริยะ-อัมพล สุวรรณภักดี-สมบูรณ์ บุญภินนท์)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุวิธีการชั่วคราวก่อนพิพากษาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 254,255 มักจะยุติในศาลชั้นต้น แต่มีปัญหาในการตีความ และ มีความเห็นแตกต่างกันดังต่อไปนี้ 1. ความเห็นแรกเห็นว่า วิธีการชั่วคราวก่อนพิพากษาเป็นการขอให้ศาล มีคำสั่งจัดให้มีวิธีคุ้มครองให้แก่โจทก์ เมื่อโจทก์ชนะคดีแล้วจักบังคับคดีนั้นได้ต่อไป วิธีการคุ้มครองจึงไม่จำเป็นต้องตรงกับคำขอท้ายฟ้องของโจทก์ เช่นโจทก์ฟ้อง เก็บหนี้เงิน ก็มีคำขอให้ศาลมีคำสั่งห้ามชั่วคราวให้จำเลยขายทรัพย์สินของจำเลยไว้ชั่วคราวเพื่อโจทก์ชนะคดีจะได้บังคับคดียึดทรัพย์หรืออายัดทรัพย์สินนั้นได้โดยให้ศาลแจ้งคำสั่งไปให้พนักงานเจ้าหน้าที่ซึ่งมีหน้าที่จดทะเบียนหรือผู้พิทักษ์สิทธิทราบเช่น ห้ามโอนขายที่ดิน เรือยนต์ รถยนต์โทรศัพท์ ก็ขอให้แจ้งคำสั่งให้เจ้าพนักงานที่ดินกรมเจ้าท่า กองทะเบียน กรมตำรวจหรือองค์การโทรศัพท์ทราบแล้วแต่กรณี และศาลก็รับบังคับให้มิหนำซ้ำยังเรียกการกระทำนั้นเป็นการอายัด ทั้งนี้ได้อ้างคำพิพากษาฎีกาที่257-258/2513 สนับสนุน ฎีกาที่ 257-258/2513 คำสั่งห้ามชั่วคราวของศาลมิได้ทำนิติกรรมใด ๆ เกี่ยวกับตึกของจำเลยนั้น เป็นวิธีการชั่วคราวก่อนพิพากษา เพื่อคุ้มครองป้องกันผลประโยชน์ของเจ้าหนี้ให้ได้รับผลตามคำพิพากษาโดยบริบูรณ์ที่สุดเท่าที่จะทำได้มิใช่เป็นส่วนหนึ่งของการบังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่ง คำสั่งห้ามชั่วคราวดังกล่าวแล้วมีผลเพียงห้ามจำเลยมิให้ทำนิติกรรมใด ๆ เกี่ยวกับตึกของจำเลย การที่ศาลแจ้งคำสั่งให้นายอำเภอทราบก็เพื่อมิให้รับจดทะเบียนนิติกรรมใด ๆ ที่จำเลยจะลักลอบกระทำโดยไม่สุจริต มิได้หมายความว่าเป็นการห้ามยึดหรืออายัดตามบทบัญญัติว่าด้วยการบังคับคดีตามประมวลกฎหมายแพ่งหรือกฎหมายอื่นเสียเลย ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 12 นายอำเภอมีอำนาจยึดและขายทอดตลาดทรัพย์สินของผู้ร้องรับผิดเพื่อเสียภาษีอากรเพื่อชำระค่าภาษีอากรค้างได้โดยไม่จำเป็นต้องฟ้องร้องแม้ศาลจะมีคำสั่งห้ามชั่วคราวมิให้ทำนิติกรรมใด ๆ เกี่ยวกับตึกของจำเลย และแจ้งคำสั่งให้นายอำเภอทราบแล้วแต่เมื่อจำเลยค้างชำระค่าภาษีอากร นายอำเภอก็มีอำนาจยึดตึกของจำเลยมาขายทอดตลาดชำระค่าภาษีอากรค้างนั้นได้โดยชอบด้วยกฎหมาย ฎีกาข้างต้นเป็นเรื่องศาลชั้นต้นมีคำสั่งห้ามชั่วคราวให้จำเลยโอนตึกตามคำขอของโจทก์และยุติแล้ว คงมีปัญหาสู่ศาลฎีกาว่ากรณีดังกล่าวถือว่าเป็นการยึดหรืออายัดซึ่งห้ามมิให้จำเลยเจ้าหนี้ตามคำพิพากษายึดตึกซ้ำตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 290 หรือห้ามนายอำเภอยึดซ้ำตามประมวลรัษฎากร มาตรา 12 หรือไม่ โดยศาลฎีกาได้ชี้ขาดว่าคำสั่งของศาลชั้นต้นที่ยุติแล้วชอบหรือไม่ชอบอย่างไร จึงน่าจะไม่ตรงกับประเด็นตามปัญหา อนึ่ง เมื่อศาลมีคำสั่งห้ามชั่วคราวดังกล่าวแล้ว แม้ศาลจะออกเป็นหมายอายัด ก็ถือไม่ได้ว่าเป็นการอายัดสิทธิเรียกร้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 310(3)(4),311 จึงไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีตามตาราง 5 ข้อ 4 ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งด้วย 2. ส่วนอีกความเห็นหนึ่งเห็นว่า วิธีการชั่วคราวก่อนพิพากษาเป็นบทบัญญัติให้สิทธิโจทก์เพื่อจัดให้มีวิธีคุ้มครองอย่างใด ๆ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 254,255 โดยมีหลักการว่าโจทก์ฟ้องและมีคำขอเกี่ยวกับหนี้อะไร ก็ชอบที่จะขอคุ้มครองตามหนี้ที่ศาลจะมีคำพิพากษาให้เท่านั้น ทั้งวิธีการดังกล่าวเป็นการตัดสิทธิของจำเลยจึงควรแปลความโดยเคร่งครัด ฎีกานี้วินิจฉัยตามความเห็นข้อ 2 ว่า โจทก์ฟ้องให้เพิกถอนสัญญาจะซื้อจะขายและให้โอนที่ดินพิพาทให้โจทก์ หากโจทก์ชนะคดีก็อาจบังคับเอาชำระหนี้ให้จำเลยที่ 1 โอนที่ดินให้โจทก์เท่านั้น ดังนั้น แม้จำเลยที่ 1 จะให้จำเลยที่ 2 ผู้ซื้อที่ดินคนหลังขุดแร่ จึงไม่เกี่ยวกับหนี้ที่โจทก์อาจบังคับเมื่อศาลพิพากษาให้โจทก์ชนะคดี 3. ผู้เขียนเห็นว่า คดีที่โจทก์ฟ้องขอให้ศาลบังคับจำเลยให้ใช้เงิน หากศาลพิพากษาให้โจทก์ชนะคดี จำเลยไม่ใช้ และโจทก์ขอให้ออกหมายบังคับคดีแล้ว เจ้าพนักงานบังคับคดีมีอำนาจในฐานเป็นผู้แทนเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาโดยมีอำนาจที่จะยึดหรืออายัดทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษาตาม มาตรา 275,276 และ 278 เท่านั้น เหตุนี้ ก่อนพิพากษาโจทก์จึงต้องฟ้องร้องขอให้ตัดทรัพย์สินของจำเลยหรืออายัดจำนวนเงินหรือทรัพย์สินของบุคคลภายนอกซึ่งถึงกำหนดชำระแก่จำเลย ตามมาตรา 254(1),255 วรรคหนึ่งและสอง โจทก์หามีสิทธิขอให้ศาลมีคำสั่งห้ามชั่วคราวให้จำเลยโอนขายทรัพย์สินของจำเลยซึ่งมิใช่ทรัพย์สินที่พิพาทในคดีนั้นไม่ 4. ส่วนที่เห็นว่าหนี้สินก็ขอห้ามมิให้จำเลยจำหน่ายทรัพย์สินของจำเลยได้เพราะตาม มาตรา 254(2) มีข้อความว่า "ให้ศาลมีคำสั่งห้ามชั่วคราว หรือขอให้มีคำสั่งให้หยุดการโอน การขาย การยักย้าย หรือการจำหน่าย ซึ่งทรัพย์สินใด ๆ " ในข้อนี้เห็นว่า จริงอยู่ความใน มาตรา 254(2) มีการห้ามโอน ขายด้วย แต่ท้ายคำว่า ทรัพย์สินใด ๆ มี ครั้งต่อไปว่า "ที่ดินพิพาทจนกว่าคดีจะถึงที่สุด" ฉะนั้น ความใน มาตรา 252(2) เมื่ออ่านประกอบกับมาตรา 255 วรรค สอง ตามมาตรา 12(ค) แล้ว ทรัพย์สินที่จำเลยตั้งใจจะโอน ขาย พร้อมกันนั้น ต้องเป็นทรัพย์สินที่พิพาทบางส่วนหรือทั้งหมด ดังนั้น การโอนขายทรัพย์สินที่มิได้พิพาทจึงหาอยู่ในบังคับ มาตรา 252(2) ไม่ 5. สรุปแล้ว ผู้เขียนเห็นด้วยกับฎีกานี้ซึ่งวินิจฉัยในหมวดเดียวกันกับการขอคุ้มครองประโยชน์ของผู้ขอระหว่างพิจารณาตาม มาตรา 264 ที่วางหลักกว่า ผู้ขอคุ้มครองประโยชน์จะต้องมีคำขอตามฟ้องหรือฟ้องแย้ง และประโยชน์ที่ขอนั้นต้องมีคำขอตามฟ้องหรือฟ้องแย้ง และประโยชน์ที่ขอนั้นต้องเป็นอย่างเดียวกันกับที่มีคำขอไว้ ดังนัยฎีกาที่ 587/2523 (ประชุมใหญ่),377/2523,1177/2524 ดังนั้น กรณีโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยใช้เงิน ถ้าโจทก์ประสงค์จะขอใช้วิธีคุ้มครอง ก็ชอบที่จะขอให้ยึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องของจำเลยตามมาตรา 254(1) หามีอำนาจพิจารณาตาม มาตรา 254(2) ไม่ อัมพรณตะกั่วทุ่งคำพิพากษา: ศาลชั้นต้นมีคำสั่งห้ามชั่วคราวก่อนพิพากษาตามคำขอของโจทก์จำเลยที่ 2 ยื่นคำขอให้เพิกถอนคำสั่งดังกล่าว ศาลชั้นต้นสั่งยกคำร้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า "ปัญหามีว่ากรณีเช่นนี้โจทก์จะร้องขอให้ศาลมีคำสั่งห้ามชั่วคราวมิให้จำเลยทั้งสองและบริวารเข้าไปเกี่ยวข้องและกระทำการใด ๆ ในที่ดินแปลงพิพาททั้งสองในคดีนี้จนกว่าคดีจะถึงที่สุดได้หรือไม่ พิเคราะห์แล้ว คดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้ศาลสั่งเพิกถอนสัญญาจะซื้อที่ดินพิพาทระหว่างจำเลยที่ 1 กับจำเลยที่ 2 และเพิกถอนสัญญาประนีประนอมยอมความเกี่ยวกับที่พิพาทที่จำเลยทั้งสองทำกันไว้ต่อศาลชั้นต้นโดยไม่ให้มีผลบังคับ ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันโอนที่พิพาทตามสัญญาจะซื้อจะขายที่จำเลยที่ 1 ทำไว้กับโจทก์ และให้สั่งสงวนไว้ซึ่งสิทธิที่โจทก์จะฟ้องเรียกร้องให้จำเลยทั้งสองชดใช้ค่าเสียหายจากการกระทำของจำเลยทั้งสอง การที่โจทก์มายื่นคำร้องว่าจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันกระทำการละเมิดต่อโจทก์โดยได้ร่วมกันและจัดการให้บริวารของจำเลยทั้งสองใช้รถแทรกเตอร์เข้าไปไถขุดหน้าดินแปลงพิพาททั้งสองแปลงออกเพื่อขุดเอาแร่ลิกไนท์ ขอให้ศาลมีคำสั่งห้ามชั่วคราว มิให้จำเลยทั้งสองและบริวารเข้าไปเกี่ยวข้องและกระทำการใด ๆ ในที่ดินแปลงพิพาทจนกว่าคดีจะถึงที่สุดนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าเป็นเรื่องที่ไม่ตรงกับการกระทำที่จำเลยถูกฟ้อง เพราะคดีที่โจทก์ฟ้องไม่ปรากฏว่าจำเลยทั้งสองได้กระทำละเมิดต่อโจทก์แต่อย่างใด โจทก์เพิ่งมายกขึ้นกล่าวอ้างว่าจำเลยทั้งสองกระทำละเมิดต่อโจทก์ในคำร้องขอให้ห้ามชั่วคราว จึงเป็นเรื่องนอกคำขอท้ายฟ้อง การที่จำเลยที่ 2 จะดำเนินการขุดแร่ในที่พิพาทได้ก็ต้องอาศัยสิทธิตามประทานบัตรที่จำเลยที่ 2 มีอยู่ ซึ่งโจทก์ไม่มีข้อโต้แย้งเกี่ยวกับสิทธิในประทานบัตรของจำเลยที่ 2 แต่อย่างใด คำฟ้องของโจทก์ก็ไม่เกี่ยวกับเหมืองแร่ในที่พิพาทหรือสิทธิในประทานบัตรของจำเลยที่ 2 และโจทก์มิได้ฟ้องเรียกค่าเสียหายมาด้วย ส่วนคำขอท้ายฟ้องของโจทก์ที่ขอให้สั่งให้สงวนไว้ซึ่งสิทธิที่โจทก์จะฟ้องเรียกร้องให้จำเลยทั้งสองชดใช้ค่าเสียหายจากการกระทำของจำเลยทั้งสองภายในกำหนดอายุความนั้น เห็นว่าเป็นคำขอที่ไม่มีผลในการบังคับคดี ศาลไม่อาจบังคับให้ได้ หากการกระทำของจำเลยทั้งสองในที่พิพาทได้ก่อให้เกิดการเสียหายแก่โจทก์ในเวลาต่อไป ก็ย่อมเป็นสิทธิของโจทก์ที่จะดำเนินคดีฟ้องร้องจำเลยทั้งสองให้ชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ได้ภายในอายุความอยู่แล้ว ศาลไม่จำต้องคอยพิทักษ์รักษาสิทธิของโจทก์ที่จะพึงมีพึงได้ในอนาคตอีกต่อไป ดังนี้ ศาลฎีกาเห็นว่า กรณีเช่นนี้ไม่เข้าข่ายแห่งบทบัญญัติของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 254(2) โจทก์จะร้องขอให้ศาลมีคำสั่งห้ามชั่วคราวมิให้จำเลยทั้งสองและบริวารขุดแร่ลิกไนท์ในที่พิพาทหาได้ไม่ จำเลยย่อมขอให้ถูกเลิกคำสั่งห้ามชั่วคราวนั้นเสียได้ตามมาตรา 267 วรรคสอง คำสั่งของศาลชั้นต้นและคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาจำเลยที่ 2 ฟังขึ้นพิพากษากลับ ให้เพิกถอนคำสั่งห้ามชั่วคราวของศาลชั้นต้นเสียค่าฤชาธรรมเนียมในชั้นฎีกาให้เป็นพับ" ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1678/2525สำนักงานพลังงานแห่งชาติโจทก์นายตั๋น เมาคำลี กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 254, ม. 255, ม. 261, ม. 267ฟ้องขอให้เพิกถอนสัญญาจะซื้อขายที่พิพาทระหว่างจำเลยทั้งสอง และเพิกถอนสัญญาประนีประนอมยอมความเกี่ยวกับที่พิพาทที่จำเลย ทั้งสองทำไว้ต่อศาล ให้โอนที่พิพาทให้โจทก์ตามสัญญาจะซื้อขาย ที่จำเลยที่ 1 ทำไว้กับโจทก์ เมื่อคำฟ้องของโจทก์ไม่เกี่ยวกับเหมืองแร่ ในที่พิพาทหรือสิทธิในประทานบัตรของจำเลยที่ 2 โจทก์จะร้องขอให้ ศาลมีคำสั่งห้ามชั่วคราวมิให้จำเลยทั้งสองและบริวารขุดแร่ในที่พิพาท หาได้ไม่ เพราะเป็นเรื่องที่ไม่ตรงกับการกระทำที่จำเลยถูกฟ้อง เป็นเรื่องนอกคำขอท้ายฟ้อง จำเลยย่อมขอให้ยกเลิกคำสั่งห้ามชั่วคราวของศาลได้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งห้ามชั่วคราวก่อนพิพากษาตามคำขอของโจทก์จำเลยที่ 2 ยื่นคำขอให้เพิกถอนคำสั่งดังกล่าว ศาลชั้นต้นสั่งยกคำร้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า "ปัญหามีว่ากรณีเช่นนี้โจทก์จะร้องขอให้ศาลมีคำสั่งห้ามชั่วคราวมิให้จำเลยทั้งสองและบริวารเข้าไปเกี่ยวข้องและกระทำการใด ๆ ในที่ดินแปลงพิพาททั้งสองในคดีนี้จนกว่าคดีจะถึงที่สุดได้หรือไม่ พิเคราะห์แล้ว คดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้ศาลสั่งเพิกถอนสัญญาจะซื้อที่ดินพิพาทระหว่างจำเลยที่ 1 กับจำเลยที่ 2 และเพิกถอนสัญญาประนีประนอมยอมความเกี่ยวกับที่พิพาทที่จำเลยทั้งสองทำกันไว้ต่อศาลชั้นต้นโดยไม่ให้มีผลบังคับ ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันโอนที่พิพาทตามสัญญาจะซื้อจะขายที่จำเลยที่ 1 ทำไว้กับโจทก์ และให้สั่งสงวนไว้ซึ่งสิทธิที่โจทก์จะฟ้องเรียกร้องให้จำเลยทั้งสองชดใช้ค่าเสียหายจากการกระทำของจำเลยทั้งสอง การที่โจทก์มายื่นคำร้องว่าจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันกระทำการละเมิดต่อโจทก์โดยได้ร่วมกันและจัดการให้บริวารของจำเลยทั้งสองใช้รถแทรกเตอร์เข้าไปไถขุดหน้าดินแปลงพิพาททั้งสองแปลงออกเพื่อขุดเอาแร่ลิกไนท์ ขอให้ศาลมีคำสั่งห้ามชั่วคราว มิให้จำเลยทั้งสองและบริวารเข้าไปเกี่ยวข้องและกระทำการใด ๆ ในที่ดินแปลงพิพาทจนกว่าคดีจะถึงที่สุดนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าเป็นเรื่องที่ไม่ตรงกับการกระทำที่จำเลยถูกฟ้อง เพราะคดีที่โจทก์ฟ้องไม่ปรากฏว่าจำเลยทั้งสองได้กระทำละเมิดต่อโจทก์แต่อย่างใด โจทก์เพิ่งมายกขึ้นกล่าวอ้างว่าจำเลยทั้งสองกระทำละเมิดต่อโจทก์ในคำร้องขอให้ห้ามชั่วคราว จึงเป็นเรื่องนอกคำขอท้ายฟ้อง การที่จำเลยที่ 2 จะดำเนินการขุดแร่ในที่พิพาทได้ก็ต้องอาศัยสิทธิตามประทานบัตรที่จำเลยที่ 2 มีอยู่ ซึ่งโจทก์ไม่มีข้อโต้แย้งเกี่ยวกับสิทธิในประทานบัตรของจำเลยที่ 2 แต่อย่างใด คำฟ้องของโจทก์ก็ไม่เกี่ยวกับเหมืองแร่ในที่พิพาทหรือสิทธิในประทานบัตรของจำเลยที่ 2 และโจทก์มิได้ฟ้องเรียกค่าเสียหายมาด้วย ส่วนคำขอท้ายฟ้องของโจทก์ที่ขอให้สั่งให้สงวนไว้ซึ่งสิทธิที่โจทก์จะฟ้องเรียกร้องให้จำเลยทั้งสองชดใช้ค่าเสียหายจากการกระทำของจำเลยทั้งสองภายในกำหนดอายุความนั้น เห็นว่าเป็นคำขอที่ไม่มีผลในการบังคับคดี ศาลไม่อาจบังคับให้ได้ หากการกระทำของจำเลยทั้งสองในที่พิพาทได้ก่อให้เกิดการเสียหายแก่โจทก์ในเวลาต่อไป ก็ย่อมเป็นสิทธิของโจทก์ที่จะดำเนินคดีฟ้องร้องจำเลยทั้งสองให้ชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ได้ภายในอายุความอยู่แล้ว ศาลไม่จำต้องคอยพิทักษ์รักษาสิทธิของโจทก์ที่จะพึงมีพึงได้ในอนาคตอีกต่อไป ดังนี้ ศาลฎีกาเห็นว่า กรณีเช่นนี้ไม่เข้าข่ายแห่งบทบัญญัติของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 254(2) โจทก์จะร้องขอให้ศาลมีคำสั่งห้ามชั่วคราวมิให้จำเลยทั้งสองและบริวารขุดแร่ลิกไนท์ในที่พิพาทหาได้ไม่ จำเลยย่อมขอให้ถูกเลิกคำสั่งห้ามชั่วคราวนั้นเสียได้ตามมาตรา 267 วรรคสอง คำสั่งของศาลชั้นต้นและคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาจำเลยที่ 2 ฟังขึ้นพิพากษากลับ ให้เพิกถอนคำสั่งห้ามชั่วคราวของศาลชั้นต้นเสียค่าฤชาธรรมเนียมในชั้นฎีกาให้เป็นพับ"(สหัส สิงหวิริยะ-อัมพล สุวรรณภักดี-สมบูรณ์ บุญภินนท์)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุวิธีการชั่วคราวก่อนพิพากษาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 254,255 มักจะยุติในศาลชั้นต้น แต่มีปัญหาในการตีความ และ มีความเห็นแตกต่างกันดังต่อไปนี้ 1. ความเห็นแรกเห็นว่า วิธีการชั่วคราวก่อนพิพากษาเป็นการขอให้ศาล มีคำสั่งจัดให้มีวิธีคุ้มครองให้แก่โจทก์ เมื่อโจทก์ชนะคดีแล้วจักบังคับคดีนั้นได้ต่อไป วิธีการคุ้มครองจึงไม่จำเป็นต้องตรงกับคำขอท้ายฟ้องของโจทก์ เช่นโจทก์ฟ้อง เก็บหนี้เงิน ก็มีคำขอให้ศาลมีคำสั่งห้ามชั่วคราวให้จำเลยขายทรัพย์สินของจำเลยไว้ชั่วคราวเพื่อโจทก์ชนะคดีจะได้บังคับคดียึดทรัพย์หรืออายัดทรัพย์สินนั้นได้โดยให้ศาลแจ้งคำสั่งไปให้พนักงานเจ้าหน้าที่ซึ่งมีหน้าที่จดทะเบียนหรือผู้พิทักษ์สิทธิทราบเช่น ห้ามโอนขายที่ดิน เรือยนต์ รถยนต์โทรศัพท์ ก็ขอให้แจ้งคำสั่งให้เจ้าพนักงานที่ดินกรมเจ้าท่า กองทะเบียน กรมตำรวจหรือองค์การโทรศัพท์ทราบแล้วแต่กรณี และศาลก็รับบังคับให้มิหนำซ้ำยังเรียกการกระทำนั้นเป็นการอายัด ทั้งนี้ได้อ้างคำพิพากษาฎีกาที่257-258/2513 สนับสนุน ฎีกาที่ 257-258/2513 คำสั่งห้ามชั่วคราวของศาลมิได้ทำนิติกรรมใด ๆ เกี่ยวกับตึกของจำเลยนั้น เป็นวิธีการชั่วคราวก่อนพิพากษา เพื่อคุ้มครองป้องกันผลประโยชน์ของเจ้าหนี้ให้ได้รับผลตามคำพิพากษาโดยบริบูรณ์ที่สุดเท่าที่จะทำได้มิใช่เป็นส่วนหนึ่งของการบังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่ง คำสั่งห้ามชั่วคราวดังกล่าวแล้วมีผลเพียงห้ามจำเลยมิให้ทำนิติกรรมใด ๆ เกี่ยวกับตึกของจำเลย การที่ศาลแจ้งคำสั่งให้นายอำเภอทราบก็เพื่อมิให้รับจดทะเบียนนิติกรรมใด ๆ ที่จำเลยจะลักลอบกระทำโดยไม่สุจริต มิได้หมายความว่าเป็นการห้ามยึดหรืออายัดตามบทบัญญัติว่าด้วยการบังคับคดีตามประมวลกฎหมายแพ่งหรือกฎหมายอื่นเสียเลย ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 12 นายอำเภอมีอำนาจยึดและขายทอดตลาดทรัพย์สินของผู้ร้องรับผิดเพื่อเสียภาษีอากรเพื่อชำระค่าภาษีอากรค้างได้โดยไม่จำเป็นต้องฟ้องร้องแม้ศาลจะมีคำสั่งห้ามชั่วคราวมิให้ทำนิติกรรมใด ๆ เกี่ยวกับตึกของจำเลย และแจ้งคำสั่งให้นายอำเภอทราบแล้วแต่เมื่อจำเลยค้างชำระค่าภาษีอากร นายอำเภอก็มีอำนาจยึดตึกของจำเลยมาขายทอดตลาดชำระค่าภาษีอากรค้างนั้นได้โดยชอบด้วยกฎหมาย ฎีกาข้างต้นเป็นเรื่องศาลชั้นต้นมีคำสั่งห้ามชั่วคราวให้จำเลยโอนตึกตามคำขอของโจทก์และยุติแล้ว คงมีปัญหาสู่ศาลฎีกาว่ากรณีดังกล่าวถือว่าเป็นการยึดหรืออายัดซึ่งห้ามมิให้จำเลยเจ้าหนี้ตามคำพิพากษายึดตึกซ้ำตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 290 หรือห้ามนายอำเภอยึดซ้ำตามประมวลรัษฎากร มาตรา 12 หรือไม่ โดยศาลฎีกาได้ชี้ขาดว่าคำสั่งของศาลชั้นต้นที่ยุติแล้วชอบหรือไม่ชอบอย่างไร จึงน่าจะไม่ตรงกับประเด็นตามปัญหา อนึ่ง เมื่อศาลมีคำสั่งห้ามชั่วคราวดังกล่าวแล้ว แม้ศาลจะออกเป็นหมายอายัด ก็ถือไม่ได้ว่าเป็นการอายัดสิทธิเรียกร้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 310(3)(4),311 จึงไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีตามตาราง 5 ข้อ 4 ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งด้วย 2. ส่วนอีกความเห็นหนึ่งเห็นว่า วิธีการชั่วคราวก่อนพิพากษาเป็นบทบัญญัติให้สิทธิโจทก์เพื่อจัดให้มีวิธีคุ้มครองอย่างใด ๆ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 254,255 โดยมีหลักการว่าโจทก์ฟ้องและมีคำขอเกี่ยวกับหนี้อะไร ก็ชอบที่จะขอคุ้มครองตามหนี้ที่ศาลจะมีคำพิพากษาให้เท่านั้น ทั้งวิธีการดังกล่าวเป็นการตัดสิทธิของจำเลยจึงควรแปลความโดยเคร่งครัด ฎีกานี้วินิจฉัยตามความเห็นข้อ 2 ว่า โจทก์ฟ้องให้เพิกถอนสัญญาจะซื้อจะขายและให้โอนที่ดินพิพาทให้โจทก์ หากโจทก์ชนะคดีก็อาจบังคับเอาชำระหนี้ให้จำเลยที่ 1 โอนที่ดินให้โจทก์เท่านั้น ดังนั้น แม้จำเลยที่ 1 จะให้จำเลยที่ 2 ผู้ซื้อที่ดินคนหลังขุดแร่ จึงไม่เกี่ยวกับหนี้ที่โจทก์อาจบังคับเมื่อศาลพิพากษาให้โจทก์ชนะคดี 3. ผู้เขียนเห็นว่า คดีที่โจทก์ฟ้องขอให้ศาลบังคับจำเลยให้ใช้เงิน หากศาลพิพากษาให้โจทก์ชนะคดี จำเลยไม่ใช้ และโจทก์ขอให้ออกหมายบังคับคดีแล้ว เจ้าพนักงานบังคับคดีมีอำนาจในฐานเป็นผู้แทนเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาโดยมีอำนาจที่จะยึดหรืออายัดทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษาตาม มาตรา 275,276 และ 278 เท่านั้น เหตุนี้ ก่อนพิพากษาโจทก์จึงต้องฟ้องร้องขอให้ตัดทรัพย์สินของจำเลยหรืออายัดจำนวนเงินหรือทรัพย์สินของบุคคลภายนอกซึ่งถึงกำหนดชำระแก่จำเลย ตามมาตรา 254(1),255 วรรคหนึ่งและสอง โจทก์หามีสิทธิขอให้ศาลมีคำสั่งห้ามชั่วคราวให้จำเลยโอนขายทรัพย์สินของจำเลยซึ่งมิใช่ทรัพย์สินที่พิพาทในคดีนั้นไม่ 4. ส่วนที่เห็นว่าหนี้สินก็ขอห้ามมิให้จำเลยจำหน่ายทรัพย์สินของจำเลยได้เพราะตาม มาตรา 254(2) มีข้อความว่า "ให้ศาลมีคำสั่งห้ามชั่วคราว หรือขอให้มีคำสั่งให้หยุดการโอน การขาย การยักย้าย หรือการจำหน่าย ซึ่งทรัพย์สินใด ๆ " ในข้อนี้เห็นว่า จริงอยู่ความใน มาตรา 254(2) มีการห้ามโอน ขายด้วย แต่ท้ายคำว่า ทรัพย์สินใด ๆ มี ครั้งต่อไปว่า "ที่ดินพิพาทจนกว่าคดีจะถึงที่สุด" ฉะนั้น ความใน มาตรา 252(2) เมื่ออ่านประกอบกับมาตรา 255 วรรค สอง ตามมาตรา 12(ค) แล้ว ทรัพย์สินที่จำเลยตั้งใจจะโอน ขาย พร้อมกันนั้น ต้องเป็นทรัพย์สินที่พิพาทบางส่วนหรือทั้งหมด ดังนั้น การโอนขายทรัพย์สินที่มิได้พิพาทจึงหาอยู่ในบังคับ มาตรา 252(2) ไม่ 5. สรุปแล้ว ผู้เขียนเห็นด้วยกับฎีกานี้ซึ่งวินิจฉัยในหมวดเดียวกันกับการขอคุ้มครองประโยชน์ของผู้ขอระหว่างพิจารณาตาม มาตรา 264 ที่วางหลักกว่า ผู้ขอคุ้มครองประโยชน์จะต้องมีคำขอตามฟ้องหรือฟ้องแย้ง และประโยชน์ที่ขอนั้นต้องมีคำขอตามฟ้องหรือฟ้องแย้ง และประโยชน์ที่ขอนั้นต้องเป็นอย่างเดียวกันกับที่มีคำขอไว้ ดังนัยฎีกาที่ 587/2523 (ประชุมใหญ่),377/2523,1177/2524 ดังนั้น กรณีโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยใช้เงิน ถ้าโจทก์ประสงค์จะขอใช้วิธีคุ้มครอง ก็ชอบที่จะขอให้ยึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องของจำเลยตามมาตรา 254(1) หามีอำนาจพิจารณาตาม มาตรา 254(2) ไม่ อัมพรณตะกั่วทุ่ง