คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2690/2537หลักกฎหมาย: แม้ ส. ผู้สู้ราคาเดิมจะต้องรับผิดในราคาส่วนที่ขาดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 516 ซึ่งเมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีได้แจ้งให้ ส. นำเงินจำนวนดังกล่าวไปชำระแล้วแต่ ส. เพิกเฉยก็ถือว่าเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55หาใช่เป็นการโต้แย้งสิทธิหรืออำนาจของเจ้าพนักงานบังคับคดีไม่เพราะเจ้าพนักงานบังคับคดีเป็นแต่เพียงเจ้าพนักงานของศาลในการที่จะบังคับคดีเท่านั้น ไม่มีอำนาจหน้าที่ที่จะเข้าเป็นผู้มีส่วนได้เสียหรือเป็นคู่ความ และจะร้องขอให้บังคับคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 271 ได้ก็ต่อเมื่อมีคำพิพากษาของศาลให้ ส. ตกเป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษาของโจทก์เสียก่อน เจ้าพนักงานบังคับคดีจึงไม่มีอำนาจขอให้ออกหมายบังคับคดียึดอายัดทรัพย์สินของ ส.โดยไม่ต้องฟ้องส. เป็นคดีใหม่คดีนี้สืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวน877,725.98 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 17.5 ต่อปี หากไม่ชำระหรือชำระไม่ครบถ้วน ให้ยึดทรัพย์ที่จำเลยจำนองโจทก์ไว้และทรัพย์สินอื่นบังคับชำระหนี้จนครบ จำเลยทราบคำบังคับแล้วไม่ปฏิบัติตามคำพิพากษา โจทก์จึงร้องขอบังคับคดี เจ้าพนักงานบังคับคดีได้ขายทอดตลาดที่ดินโฉนดเลขที่ 8713 พร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยตามคำสั่งศาล ปรากฏว่านางสบายดี กิตติไพศาลกุล เป็นผู้สู้ราคาสูงสุดซื้อได้ในราคา 1,020,000 บาท แต่นางสบายดีไม่วางเงินมัดจำค่าซื้อตามสัญญา เจ้าพนักงานบังคับคดีจึงประกาศขายทอดตลาดทรัพย์ดังกล่าวใหม่ การขายทอดตลาดทรัพย์ครั้งหลังได้ราคาต่ำกว่าการขายครั้งแรกเป็นเงิน 334,520 บาท เจ้าพนักงานบังคับคดีได้แจ้งให้นางสบายดีนำเงินจำนวนดังกล่าวไปชำระ แต่นางสบายดีเพิกเฉยเจ้าพนักงานบังคับคดีทำหนังสือยื่นต่อศาลว่า นางสบายดีจะต้องรับผิดชอบในจำนวนเงินสุทธิส่วนที่ขาดดังกล่าว ขอให้ออกหมายบังคับคดียึดอายัดทรัพย์สินของนางสบายดีขายทอดตลาดเพื่อนำเงินมาชำระส่วนที่ขาดจำนวน 334,520 บาทศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า ไม่มีกฎหมายให้อำนาจเจ้าพนักงานบังคับคดีที่จะร้องขอให้บังคับคดีในกรณีเช่นนี้ ไม่อาจดำเนินการให้ได้โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า โจทก์ไม่เป็นผู้มีส่วนได้เสียเพราะไม่ได้เกี่ยวข้องกับการดำเนินการของเจ้าพนักงานบังคับคดี ไม่มีสิทธิอุทธรณ์ พิพากษายกอุทธรณ์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ปัญหาตามฎีกาของโจทก์มีว่า เจ้าพนักงานบังคับคดีจะขอให้ออกหมายบังคับคดียึดอายัดทรัพย์สินของนางสบายดีได้หรือไม่ ซึ่งเป็นปัญหาข้อกฎหมายที่ศาลอุทธรณ์ยังมิได้วินิจฉัยแต่ศาลฎีกาเห็นควรวินิจฉัยไปเลยโดยไม่ย้อนสำนวนกลับไปให้ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยก่อน พิเคราะห์แล้วเห็นว่า สาเหตุที่เจ้าพนักงานบังคับคดีทำหนังสือยื่นต่อศาลชั้นต้น ขอให้ออกหมายบังคับคดียึดอายัดทรัพย์สินของนางสบายดีก็เพราะนางสบายดีเป็นผู้สู้ราคาสูงสุดในการขายทอดตลาดชั้นเดิม แล้วละเลยไม่วางเงินมัดจำค่าซื้อตามสัญญาจนเจ้าพนักงานบังคับคดีต้องขายทอดตลาดอีกซ้ำหนึ่ง และได้เงินเป็นจำนวนสุทธิไม่คุ้มราคาและค่าขายทอดตลาดชั้นเดิม ซึ่งนางสบายดีผู้สู้ราคาเดิมจะต้องรับผิดในส่วนที่ขาดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 516 แต่การกระทำของนางสบายดีดังกล่าวถือได้ว่าเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ตามกฎหมายแพ่งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 หาใช่เป็นโต้แย้งสิทธิหรืออำนาจของเจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ ประกอบกับการกระทำของเจ้าพนักงานบังคับคดีดังกล่าวถือได้ว่าเป็นการร้องขอให้บังคับคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 271 ซึ่งผู้ร้องขอจะต้องเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาและจะต้องมีคำพิพากษาของศาลให้นางสบายดีตกเป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษาเสียก่อน และเจ้าพนักงานบังคับคดีเป็นแต่เพียงเจ้าพนักงานของศาลในการที่จะบังคับคดีเท่านั้น ไม่มีอำนาจหน้าที่ที่จะเข้าเป็นผู้มีส่วนได้เสียหรือเป็นคู่ความได้ด้วยประการใดเจ้าพนักงานบังคับคดีจึงไม่มีอำนาจขอให้ออกหมายบังคับคดียึดอายัดทรัพย์สินของนางสบายดีโดยไม่ต้องฟ้องนางสบายดีเป็นคดีใหม่ได้ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2690/2537ธนาคาร กรุงศรีอยุธยา จำกัดโจทก์นาย ธีระ วิริยะกิจจานนท์จำเลย ป.วิ.พ. ม. 1 (14), ม. 271 แม้ ส. ผู้สู้ราคาเดิมจะต้องรับผิดในราคาส่วนที่ขาดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 516 ซึ่งเมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีได้แจ้งให้ ส. นำเงินจำนวนดังกล่าวไปชำระแล้วแต่ ส. เพิกเฉยก็ถือว่าเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55หาใช่เป็นการโต้แย้งสิทธิหรืออำนาจของเจ้าพนักงานบังคับคดีไม่เพราะเจ้าพนักงานบังคับคดีเป็นแต่เพียงเจ้าพนักงานของศาลในการที่จะบังคับคดีเท่านั้น ไม่มีอำนาจหน้าที่ที่จะเข้าเป็นผู้มีส่วนได้เสียหรือเป็นคู่ความ และจะร้องขอให้บังคับคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 271 ได้ก็ต่อเมื่อมีคำพิพากษาของศาลให้ ส. ตกเป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษาของโจทก์เสียก่อน เจ้าพนักงานบังคับคดีจึงไม่มีอำนาจขอให้ออกหมายบังคับคดียึดอายัดทรัพย์สินของ ส.โดยไม่ต้องฟ้องส. เป็นคดีใหม่คดีนี้สืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวน877,725.98 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 17.5 ต่อปี หากไม่ชำระหรือชำระไม่ครบถ้วน ให้ยึดทรัพย์ที่จำเลยจำนองโจทก์ไว้และทรัพย์สินอื่นบังคับชำระหนี้จนครบ จำเลยทราบคำบังคับแล้วไม่ปฏิบัติตามคำพิพากษา โจทก์จึงร้องขอบังคับคดี เจ้าพนักงานบังคับคดีได้ขายทอดตลาดที่ดินโฉนดเลขที่ 8713 พร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยตามคำสั่งศาล ปรากฏว่านางสบายดี กิตติไพศาลกุล เป็นผู้สู้ราคาสูงสุดซื้อได้ในราคา 1,020,000 บาท แต่นางสบายดีไม่วางเงินมัดจำค่าซื้อตามสัญญา เจ้าพนักงานบังคับคดีจึงประกาศขายทอดตลาดทรัพย์ดังกล่าวใหม่ การขายทอดตลาดทรัพย์ครั้งหลังได้ราคาต่ำกว่าการขายครั้งแรกเป็นเงิน 334,520 บาท เจ้าพนักงานบังคับคดีได้แจ้งให้นางสบายดีนำเงินจำนวนดังกล่าวไปชำระ แต่นางสบายดีเพิกเฉยเจ้าพนักงานบังคับคดีทำหนังสือยื่นต่อศาลว่า นางสบายดีจะต้องรับผิดชอบในจำนวนเงินสุทธิส่วนที่ขาดดังกล่าว ขอให้ออกหมายบังคับคดียึดอายัดทรัพย์สินของนางสบายดีขายทอดตลาดเพื่อนำเงินมาชำระส่วนที่ขาดจำนวน 334,520 บาทศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า ไม่มีกฎหมายให้อำนาจเจ้าพนักงานบังคับคดีที่จะร้องขอให้บังคับคดีในกรณีเช่นนี้ ไม่อาจดำเนินการให้ได้โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า โจทก์ไม่เป็นผู้มีส่วนได้เสียเพราะไม่ได้เกี่ยวข้องกับการดำเนินการของเจ้าพนักงานบังคับคดี ไม่มีสิทธิอุทธรณ์ พิพากษายกอุทธรณ์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ปัญหาตามฎีกาของโจทก์มีว่า เจ้าพนักงานบังคับคดีจะขอให้ออกหมายบังคับคดียึดอายัดทรัพย์สินของนางสบายดีได้หรือไม่ ซึ่งเป็นปัญหาข้อกฎหมายที่ศาลอุทธรณ์ยังมิได้วินิจฉัยแต่ศาลฎีกาเห็นควรวินิจฉัยไปเลยโดยไม่ย้อนสำนวนกลับไปให้ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยก่อน พิเคราะห์แล้วเห็นว่า สาเหตุที่เจ้าพนักงานบังคับคดีทำหนังสือยื่นต่อศาลชั้นต้น ขอให้ออกหมายบังคับคดียึดอายัดทรัพย์สินของนางสบายดีก็เพราะนางสบายดีเป็นผู้สู้ราคาสูงสุดในการขายทอดตลาดชั้นเดิม แล้วละเลยไม่วางเงินมัดจำค่าซื้อตามสัญญาจนเจ้าพนักงานบังคับคดีต้องขายทอดตลาดอีกซ้ำหนึ่ง และได้เงินเป็นจำนวนสุทธิไม่คุ้มราคาและค่าขายทอดตลาดชั้นเดิม ซึ่งนางสบายดีผู้สู้ราคาเดิมจะต้องรับผิดในส่วนที่ขาดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 516 แต่การกระทำของนางสบายดีดังกล่าวถือได้ว่าเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ตามกฎหมายแพ่งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 หาใช่เป็นโต้แย้งสิทธิหรืออำนาจของเจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ ประกอบกับการกระทำของเจ้าพนักงานบังคับคดีดังกล่าวถือได้ว่าเป็นการร้องขอให้บังคับคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 271 ซึ่งผู้ร้องขอจะต้องเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาและจะต้องมีคำพิพากษาของศาลให้นางสบายดีตกเป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษาเสียก่อน และเจ้าพนักงานบังคับคดีเป็นแต่เพียงเจ้าพนักงานของศาลในการที่จะบังคับคดีเท่านั้น ไม่มีอำนาจหน้าที่ที่จะเข้าเป็นผู้มีส่วนได้เสียหรือเป็นคู่ความได้ด้วยประการใดเจ้าพนักงานบังคับคดีจึงไม่มีอำนาจขอให้ออกหมายบังคับคดียึดอายัดทรัพย์สินของนางสบายดีโดยไม่ต้องฟ้องนางสบายดีเป็นคดีใหม่ได้ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ถวิล ตรีเพชร-สกล เหมือนพะวงศ์-พิมล สมานิตย์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ จากสุภาษิตที่ว่า ความล่าช้ามิใช่ความยุติธรรม หรือปฏิเสธความยุติธรรมนั้นใช้ในการดำเนินกระบวนพิจารณาทั้งก่อนตัดสินและหลังตัดสิน คือชั้นบังคับคดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้มีผลทำให้คดีล่าช้าออกไปอย่างน้อยเป็นเวลาประมาณ 1 ปี แต่ถ้ามีการอุทธรณ์ ฎีกา จะใช้เวลาไม่ต่ำกว่า 3 ปี จึงถือได้ว่าเป็นช่องโหว่ของกฎหมาย นอกจากนี้ในชั้นบังคับคดียังมีช่องโหว่อีกหลายประการ เช่น 1. ศาลพิพากษาให้จำเลยจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ในที่ดินให้โจทก์หากไม่ไปให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลย แต่เจ้าพนักงานที่ดินไม่ทำให้ศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่า ศาลไม่สามารถบังคับให้เจ้าพนักงานที่ดินซึ่งเป็นบุคคลภายนอกจดทะเบียนให้โจทก์ได้หากโจทก์ยังยืนยันที่จะได้รับผลตามคำพิพากษา ก็ต้องไปฟ้องเจ้าพนักงานที่ดินให้จดทะเบียนให้ก็ต้องใช้เวลาหลายปี 2. ศาลพิพากษาให้จำเลยชำระหนี้ จำเลยไม่ชำระ โจทก์บังคับคดีโดยยึดที่ดินพร้อมบ้าน หรือบ้านขายทอดตลาด หากจำเลยไม่ยอมออกจากบ้านผู้ซื้อจากการขายทอดตลาดจะต้องฟ้องร้องจำเลยเป็นคดีขับไล่อีกอีกทั้งซึ่งใช้เวลาดำเนินกระบวนพิจารณานาน ระหว่างการพิจารณาจำเลยยังคงครอบครองใช้ประโยชน์ในบ้านและที่ดิน จำเลยบางคนก็แกล้งสร้างความเสียหายให้ ซึ่งผู้ซื้อจะต้องฟ้องเรียกค่าเสียหายเป็นอีกคดีหนึ่ง ก็ต้องใช้เวลาอีกเช่นกัน 3. กรณีโจทก์ฟ้องขับไล่จำเลย บางคดีสู้กันถึง 3 ศาลเมื่อชั้นบังคับคดีต้องออกหมายจับจำเลย เมื่อจำเลยยอมออกยังมีบุคคลอื่นอยู่และต่อสู้ว่ามีสิทธิดีกว่ามิได้เป็นบริวารของจำเลยก็จะต้องไต่สวนต่อสู้คดีกันอีก ส่วนจะกี่ศาลก็ต้องดูค่าเช่าหรือทุนทรัพย์ ท้ายสุดหากโจทก์ชนะ ฝ่ายแพ้คดียอมออกแต่โจทก์ยังครอบครองไม่ได้ เนื่องจากมีผู้อื่นมาอยู่ในที่พิพาทอีก โดยอ้างสิทธิที่จะอยู่โดยมิได้เป็นบริวารของใครก็มีการสู้คดีกัน ท้ายสุดโจทก์ชนะคดี แต่ก็เข้าครอบครองไม่ได้ มีคนอื่นมาอยู่โดยอ้างสิทธิขึ้นมาอีก เช่นนี้ไม่จบสิ้น บางคดีโจทก์ชนะคดีแล้ว 10 ปี ก็ยังครอบครองบ้านหรือที่ดินไม่ได้ ทางแก้ที่จะอุดช่องว่างดังกล่าวมี 2 วิธี 1. แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งภาคบังคับคดีอุดช่องว่างซึ่งต้องผ่านขั้นตอนใช้เวลาในการแก้ไขเพิ่มเติมมากพอสมควร 2. ทางออกอีกทางหนึ่งคือถือว่าเจ้าพนักงานบังคับคดีกระทำแทนศาลด้วย เมื่อมีกรณีดังกล่าวเกิดขึ้นจึงเป็นการกระทำต่อศาล ศาลสามารถบังคับคดีได้ทันทีไม่ต้องให้โจทก์ยื่นฟ้องเป็นคดีใหม่ ซึ่งจะต้องกลับหลักคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้เพื่อผลประโยชน์ที่ได้รับจะได้มากกว่า ศิริชัย วัฒนโยธินคำพิพากษา: คดีนี้สืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวน877,725.98 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 17.5 ต่อปี หากไม่ชำระหรือชำระไม่ครบถ้วน ให้ยึดทรัพย์ที่จำเลยจำนองโจทก์ไว้และทรัพย์สินอื่นบังคับชำระหนี้จนครบ จำเลยทราบคำบังคับแล้วไม่ปฏิบัติตามคำพิพากษา โจทก์จึงร้องขอบังคับคดี เจ้าพนักงานบังคับคดีได้ขายทอดตลาดที่ดินโฉนดเลขที่ 8713 พร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยตามคำสั่งศาล ปรากฏว่านางสบายดี กิตติไพศาลกุล เป็นผู้สู้ราคาสูงสุดซื้อได้ในราคา 1,020,000 บาท แต่นางสบายดีไม่วางเงินมัดจำค่าซื้อตามสัญญา เจ้าพนักงานบังคับคดีจึงประกาศขายทอดตลาดทรัพย์ดังกล่าวใหม่ การขายทอดตลาดทรัพย์ครั้งหลังได้ราคาต่ำกว่าการขายครั้งแรกเป็นเงิน 334,520 บาท เจ้าพนักงานบังคับคดีได้แจ้งให้นางสบายดีนำเงินจำนวนดังกล่าวไปชำระ แต่นางสบายดีเพิกเฉยเจ้าพนักงานบังคับคดีทำหนังสือยื่นต่อศาลว่า นางสบายดีจะต้องรับผิดชอบในจำนวนเงินสุทธิส่วนที่ขาดดังกล่าว ขอให้ออกหมายบังคับคดียึดอายัดทรัพย์สินของนางสบายดีขายทอดตลาดเพื่อนำเงินมาชำระส่วนที่ขาดจำนวน 334,520 บาทศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า ไม่มีกฎหมายให้อำนาจเจ้าพนักงานบังคับคดีที่จะร้องขอให้บังคับคดีในกรณีเช่นนี้ ไม่อาจดำเนินการให้ได้โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า โจทก์ไม่เป็นผู้มีส่วนได้เสียเพราะไม่ได้เกี่ยวข้องกับการดำเนินการของเจ้าพนักงานบังคับคดี ไม่มีสิทธิอุทธรณ์ พิพากษายกอุทธรณ์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ปัญหาตามฎีกาของโจทก์มีว่า เจ้าพนักงานบังคับคดีจะขอให้ออกหมายบังคับคดียึดอายัดทรัพย์สินของนางสบายดีได้หรือไม่ ซึ่งเป็นปัญหาข้อกฎหมายที่ศาลอุทธรณ์ยังมิได้วินิจฉัยแต่ศาลฎีกาเห็นควรวินิจฉัยไปเลยโดยไม่ย้อนสำนวนกลับไปให้ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยก่อน พิเคราะห์แล้วเห็นว่า สาเหตุที่เจ้าพนักงานบังคับคดีทำหนังสือยื่นต่อศาลชั้นต้น ขอให้ออกหมายบังคับคดียึดอายัดทรัพย์สินของนางสบายดีก็เพราะนางสบายดีเป็นผู้สู้ราคาสูงสุดในการขายทอดตลาดชั้นเดิม แล้วละเลยไม่วางเงินมัดจำค่าซื้อตามสัญญาจนเจ้าพนักงานบังคับคดีต้องขายทอดตลาดอีกซ้ำหนึ่ง และได้เงินเป็นจำนวนสุทธิไม่คุ้มราคาและค่าขายทอดตลาดชั้นเดิม ซึ่งนางสบายดีผู้สู้ราคาเดิมจะต้องรับผิดในส่วนที่ขาดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 516 แต่การกระทำของนางสบายดีดังกล่าวถือได้ว่าเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ตามกฎหมายแพ่งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 หาใช่เป็นโต้แย้งสิทธิหรืออำนาจของเจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ ประกอบกับการกระทำของเจ้าพนักงานบังคับคดีดังกล่าวถือได้ว่าเป็นการร้องขอให้บังคับคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 271 ซึ่งผู้ร้องขอจะต้องเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาและจะต้องมีคำพิพากษาของศาลให้นางสบายดีตกเป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษาเสียก่อน และเจ้าพนักงานบังคับคดีเป็นแต่เพียงเจ้าพนักงานของศาลในการที่จะบังคับคดีเท่านั้น ไม่มีอำนาจหน้าที่ที่จะเข้าเป็นผู้มีส่วนได้เสียหรือเป็นคู่ความได้ด้วยประการใดเจ้าพนักงานบังคับคดีจึงไม่มีอำนาจขอให้ออกหมายบังคับคดียึดอายัดทรัพย์สินของนางสบายดีโดยไม่ต้องฟ้องนางสบายดีเป็นคดีใหม่ได้ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2690/2537ธนาคาร กรุงศรีอยุธยา จำกัดโจทก์นาย ธีระ วิริยะกิจจานนท์จำเลย ป.วิ.พ. ม. 1 (14), ม. 271 แม้ ส. ผู้สู้ราคาเดิมจะต้องรับผิดในราคาส่วนที่ขาดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 516 ซึ่งเมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีได้แจ้งให้ ส. นำเงินจำนวนดังกล่าวไปชำระแล้วแต่ ส. เพิกเฉยก็ถือว่าเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55หาใช่เป็นการโต้แย้งสิทธิหรืออำนาจของเจ้าพนักงานบังคับคดีไม่เพราะเจ้าพนักงานบังคับคดีเป็นแต่เพียงเจ้าพนักงานของศาลในการที่จะบังคับคดีเท่านั้น ไม่มีอำนาจหน้าที่ที่จะเข้าเป็นผู้มีส่วนได้เสียหรือเป็นคู่ความ และจะร้องขอให้บังคับคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 271 ได้ก็ต่อเมื่อมีคำพิพากษาของศาลให้ ส. ตกเป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษาของโจทก์เสียก่อน เจ้าพนักงานบังคับคดีจึงไม่มีอำนาจขอให้ออกหมายบังคับคดียึดอายัดทรัพย์สินของ ส.โดยไม่ต้องฟ้องส. เป็นคดีใหม่คดีนี้สืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวน877,725.98 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 17.5 ต่อปี หากไม่ชำระหรือชำระไม่ครบถ้วน ให้ยึดทรัพย์ที่จำเลยจำนองโจทก์ไว้และทรัพย์สินอื่นบังคับชำระหนี้จนครบ จำเลยทราบคำบังคับแล้วไม่ปฏิบัติตามคำพิพากษา โจทก์จึงร้องขอบังคับคดี เจ้าพนักงานบังคับคดีได้ขายทอดตลาดที่ดินโฉนดเลขที่ 8713 พร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยตามคำสั่งศาล ปรากฏว่านางสบายดี กิตติไพศาลกุล เป็นผู้สู้ราคาสูงสุดซื้อได้ในราคา 1,020,000 บาท แต่นางสบายดีไม่วางเงินมัดจำค่าซื้อตามสัญญา เจ้าพนักงานบังคับคดีจึงประกาศขายทอดตลาดทรัพย์ดังกล่าวใหม่ การขายทอดตลาดทรัพย์ครั้งหลังได้ราคาต่ำกว่าการขายครั้งแรกเป็นเงิน 334,520 บาท เจ้าพนักงานบังคับคดีได้แจ้งให้นางสบายดีนำเงินจำนวนดังกล่าวไปชำระ แต่นางสบายดีเพิกเฉยเจ้าพนักงานบังคับคดีทำหนังสือยื่นต่อศาลว่า นางสบายดีจะต้องรับผิดชอบในจำนวนเงินสุทธิส่วนที่ขาดดังกล่าว ขอให้ออกหมายบังคับคดียึดอายัดทรัพย์สินของนางสบายดีขายทอดตลาดเพื่อนำเงินมาชำระส่วนที่ขาดจำนวน 334,520 บาทศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า ไม่มีกฎหมายให้อำนาจเจ้าพนักงานบังคับคดีที่จะร้องขอให้บังคับคดีในกรณีเช่นนี้ ไม่อาจดำเนินการให้ได้โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า โจทก์ไม่เป็นผู้มีส่วนได้เสียเพราะไม่ได้เกี่ยวข้องกับการดำเนินการของเจ้าพนักงานบังคับคดี ไม่มีสิทธิอุทธรณ์ พิพากษายกอุทธรณ์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ปัญหาตามฎีกาของโจทก์มีว่า เจ้าพนักงานบังคับคดีจะขอให้ออกหมายบังคับคดียึดอายัดทรัพย์สินของนางสบายดีได้หรือไม่ ซึ่งเป็นปัญหาข้อกฎหมายที่ศาลอุทธรณ์ยังมิได้วินิจฉัยแต่ศาลฎีกาเห็นควรวินิจฉัยไปเลยโดยไม่ย้อนสำนวนกลับไปให้ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยก่อน พิเคราะห์แล้วเห็นว่า สาเหตุที่เจ้าพนักงานบังคับคดีทำหนังสือยื่นต่อศาลชั้นต้น ขอให้ออกหมายบังคับคดียึดอายัดทรัพย์สินของนางสบายดีก็เพราะนางสบายดีเป็นผู้สู้ราคาสูงสุดในการขายทอดตลาดชั้นเดิม แล้วละเลยไม่วางเงินมัดจำค่าซื้อตามสัญญาจนเจ้าพนักงานบังคับคดีต้องขายทอดตลาดอีกซ้ำหนึ่ง และได้เงินเป็นจำนวนสุทธิไม่คุ้มราคาและค่าขายทอดตลาดชั้นเดิม ซึ่งนางสบายดีผู้สู้ราคาเดิมจะต้องรับผิดในส่วนที่ขาดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 516 แต่การกระทำของนางสบายดีดังกล่าวถือได้ว่าเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ตามกฎหมายแพ่งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 หาใช่เป็นโต้แย้งสิทธิหรืออำนาจของเจ้าพนักงานบังคับคดีไม่ ประกอบกับการกระทำของเจ้าพนักงานบังคับคดีดังกล่าวถือได้ว่าเป็นการร้องขอให้บังคับคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 271 ซึ่งผู้ร้องขอจะต้องเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาและจะต้องมีคำพิพากษาของศาลให้นางสบายดีตกเป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษาเสียก่อน และเจ้าพนักงานบังคับคดีเป็นแต่เพียงเจ้าพนักงานของศาลในการที่จะบังคับคดีเท่านั้น ไม่มีอำนาจหน้าที่ที่จะเข้าเป็นผู้มีส่วนได้เสียหรือเป็นคู่ความได้ด้วยประการใดเจ้าพนักงานบังคับคดีจึงไม่มีอำนาจขอให้ออกหมายบังคับคดียึดอายัดทรัพย์สินของนางสบายดีโดยไม่ต้องฟ้องนางสบายดีเป็นคดีใหม่ได้ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ถวิล ตรีเพชร-สกล เหมือนพะวงศ์-พิมล สมานิตย์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ จากสุภาษิตที่ว่า ความล่าช้ามิใช่ความยุติธรรม หรือปฏิเสธความยุติธรรมนั้นใช้ในการดำเนินกระบวนพิจารณาทั้งก่อนตัดสินและหลังตัดสิน คือชั้นบังคับคดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้มีผลทำให้คดีล่าช้าออกไปอย่างน้อยเป็นเวลาประมาณ 1 ปี แต่ถ้ามีการอุทธรณ์ ฎีกา จะใช้เวลาไม่ต่ำกว่า 3 ปี จึงถือได้ว่าเป็นช่องโหว่ของกฎหมาย นอกจากนี้ในชั้นบังคับคดียังมีช่องโหว่อีกหลายประการ เช่น 1. ศาลพิพากษาให้จำเลยจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ในที่ดินให้โจทก์หากไม่ไปให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลย แต่เจ้าพนักงานที่ดินไม่ทำให้ศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่า ศาลไม่สามารถบังคับให้เจ้าพนักงานที่ดินซึ่งเป็นบุคคลภายนอกจดทะเบียนให้โจทก์ได้หากโจทก์ยังยืนยันที่จะได้รับผลตามคำพิพากษา ก็ต้องไปฟ้องเจ้าพนักงานที่ดินให้จดทะเบียนให้ก็ต้องใช้เวลาหลายปี 2. ศาลพิพากษาให้จำเลยชำระหนี้ จำเลยไม่ชำระ โจทก์บังคับคดีโดยยึดที่ดินพร้อมบ้าน หรือบ้านขายทอดตลาด หากจำเลยไม่ยอมออกจากบ้านผู้ซื้อจากการขายทอดตลาดจะต้องฟ้องร้องจำเลยเป็นคดีขับไล่อีกอีกทั้งซึ่งใช้เวลาดำเนินกระบวนพิจารณานาน ระหว่างการพิจารณาจำเลยยังคงครอบครองใช้ประโยชน์ในบ้านและที่ดิน จำเลยบางคนก็แกล้งสร้างความเสียหายให้ ซึ่งผู้ซื้อจะต้องฟ้องเรียกค่าเสียหายเป็นอีกคดีหนึ่ง ก็ต้องใช้เวลาอีกเช่นกัน 3. กรณีโจทก์ฟ้องขับไล่จำเลย บางคดีสู้กันถึง 3 ศาลเมื่อชั้นบังคับคดีต้องออกหมายจับจำเลย เมื่อจำเลยยอมออกยังมีบุคคลอื่นอยู่และต่อสู้ว่ามีสิทธิดีกว่ามิได้เป็นบริวารของจำเลยก็จะต้องไต่สวนต่อสู้คดีกันอีก ส่วนจะกี่ศาลก็ต้องดูค่าเช่าหรือทุนทรัพย์ ท้ายสุดหากโจทก์ชนะ ฝ่ายแพ้คดียอมออกแต่โจทก์ยังครอบครองไม่ได้ เนื่องจากมีผู้อื่นมาอยู่ในที่พิพาทอีก โดยอ้างสิทธิที่จะอยู่โดยมิได้เป็นบริวารของใครก็มีการสู้คดีกัน ท้ายสุดโจทก์ชนะคดี แต่ก็เข้าครอบครองไม่ได้ มีคนอื่นมาอยู่โดยอ้างสิทธิขึ้นมาอีก เช่นนี้ไม่จบสิ้น บางคดีโจทก์ชนะคดีแล้ว 10 ปี ก็ยังครอบครองบ้านหรือที่ดินไม่ได้ ทางแก้ที่จะอุดช่องว่างดังกล่าวมี 2 วิธี 1. แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งภาคบังคับคดีอุดช่องว่างซึ่งต้องผ่านขั้นตอนใช้เวลาในการแก้ไขเพิ่มเติมมากพอสมควร 2. ทางออกอีกทางหนึ่งคือถือว่าเจ้าพนักงานบังคับคดีกระทำแทนศาลด้วย เมื่อมีกรณีดังกล่าวเกิดขึ้นจึงเป็นการกระทำต่อศาล ศาลสามารถบังคับคดีได้ทันทีไม่ต้องให้โจทก์ยื่นฟ้องเป็นคดีใหม่ ซึ่งจะต้องกลับหลักคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้เพื่อผลประโยชน์ที่ได้รับจะได้มากกว่า ศิริชัย วัฒนโยธิน