คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 657/2541หลักกฎหมาย: จำเลยปลอมหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุมซึ่งเป็นเอกสารราชการ และยังได้ปลอมดวงตราของเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองอำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี แล้วประทับดวงตราปลอมดังกล่าวในหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุมที่ปลอมขึ้นนั้นพฤติการณ์แห่งคดีเห็นได้ว่าจำเลยกระทำการดังกล่าวก็ด้วยมีเจตนาที่จะปลอมหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกเหนือพื้นที่ควบคุมทั้งฉบับให้สำเร็จบริบูรณ์เท่านั้น กรณีหาได้มีการกระทำอื่นใดอีกฉะนั้น การกระทำของจำเลยจึงเป็นกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบทโจทก์ฟ้องว่า จำเลยซึ่งเป็นบุคคลต่างด้าวเข้ามาในราชอาณาจักรไทยทางชายแดนซึ่งไม่ใช่ช่องทางด่านตรวจคนเข้าเมืองโดยฝ่าฝืนต่อกฎหมายแล้ว จำเลยได้เข้าพักอาศัยที่จังหวัดกาญจนบุรีและกรุงเทพมหานคร โดยไม่ได้รับอนุญาตจากพนักงานเจ้าหน้าที่และได้ปลอมดวงตราประทับรูปสิงห์ของเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองอำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี เพื่อใช้ในการปลอมเอกสารราชการและปลอมเอกสารหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุม อันเป็นเอกสารราชการซึ่งเจ้าพนักงานอำเภอสวนผึ้งทำขึ้นและรับรองในหน้าที่ โดยทำปลอมขึ้นทั้งฉบับและใช้ดวงตราปลอมดังกล่าวประทับลงในเอกสารหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุม ซึ่งจำเลยทำปลอมขึ้นพร้อมกับลงลายมือชื่อนายไชยกุล ตั้งทองปลัดอำเภอรักษาราชการแทนนายอำเภอสวนผึ้งปลอมลงในเอกสารราชการดังกล่าว และใช้เอกสารราชการดังกล่าวแสดงต่อร้อยตำรวจโทสุภาพ ดีดอม กับพวก ซึ่งเป็นเจ้าพนักงานตรวจคนเข้าเมืองเพื่อให้หลงเชื่อว่าเป็นเอกสารราชการที่แท้จริง ในประการที่น่าจะก่อให้เกิดความเสียหายแก่ร้อยตำรวจโทสุภาพ ดีดอม กับพวกเจ้าพนักงานอำเภอสวนผึ้ง เจ้าพนักงานตรวจคนเข้าเมืองและประชาชน ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 251, 252, 265, 268, 91, 33 พระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 มาตรา 11, 12, 18, 62, 81 ริบของกลางจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 251, 252, 265, 268 วรรคสองพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 มาตรา 11, 12 วรรคหนึ่ง (1),18 วรรคสอง, 62 วรรคหนึ่ง, 81 การกระทำของจำเลยเป็นความผิดหลายกรรม ให้เรียงกระทงลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91ฐานเป็นบุคคลต่างด้าวเข้ามาในราชอาณาจักรโดยไม่ผ่านช่องทางและไม่ยื่นแบบรายการที่กำหนดไว้และไม่ผ่านการตรวจของพนักงานเจ้าหน้าที่ จำคุก 4 เดือน ฐานเป็นบุคคลต่างด้าวอยู่ในราชอาณาจักรโดยไม่ได้รับอนุญาต จำคุก 4 เดือน ฐานปลอมดวงตรา จำคุก 3 ปี ฐานใช้ดวงตราปลอม จำคุก 3 ปี ฐานปลอมเอกสารราชการและใช้เอกสารราชการปลอม ให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 268 วรรคสอง จำคุก 3 ปี รวมจำคุก 9 ปี 8 เดือน จำเลยให้การรับสารภาพ เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา มีเหตุบรรเทาโทษลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก 4 ปี10 เดือน ริบของกลางจำเลยอุทธรณ์ขอให้ลงโทษสถานเบาศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยมีความผิดฐานปลอมเอกสารราชการและทำดวงตราปลอม ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 265, 251 กระทงหนึ่งซึ่งโทษตามมาตรา 251 เป็นบทหนักกับมีความผิดฐานใช้เอกสารปลอมและใช้ดวงตราปลอมตามมาตรา 268 วรรคสอง ประกอบด้วยมาตรา 265 และมาตรา 252 อีกด้วย ซึ่งโทษตามมาตรา 252 เป็นบทหนัก ตามมาตรา 263 ให้ลงโทษตามมาตรา 252เป็นบทหนัก ตามมาตรา 263 ให้ลงโทษตามมาตรา 251 กระทงเดียวจำคุก 3 ปี รวมจำคุก 3 ปี 8 เดือน ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามมาตรา 78คงจำคุก 1 ปี 10 เดือน นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่โจทก์ฎีกาว่า ความผิดฐานปลอมดวงตราของเจ้าพนักงาน และความผิดฐานปลอมเอกสารราชการเป็นความผิดต่างกรรมกัน ต้องเรียงกระทงลงโทษตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้นนั้นเห็นว่าจากมูลคดีที่โจทก์กล่าวอ้างมาในคำฟ้องว่า จำเลยปลอมหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุมซึ่งเป็นเอกสารราชการ และยังได้ปลอมดวงตราของเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองอำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรีแล้วประทับดวงตราปลอมดังกล่าวลงในหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุมที่ปลอมขึ้นเช่นกันดังกล่าวนั้น พฤติการณ์แห่งคดีเห็นได้ว่าจำเลยกระทำการดังกล่าวก็ด้วยมีเจตนาที่จะปลอมหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุมทั้งฉบับให้สำเร็จบริบูรณ์เท่านั้น กรณีหาได้มีการกระทำอื่นใดอีกดังเช่นที่โจทก์ฎีกาไม่ ฉะนั้น การกระทำของจำเลย จึงเป็นกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบท คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบแล้วฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 657/2541พนักงานอัยการ สำนักงาน อัยการ สูงสุดโจทก์นาย บุญ ศรี บุญสวรรค์จำเลย ป.อ. ม. 90, ม. 251, ม. 265จำเลยปลอมหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุมซึ่งเป็นเอกสารราชการ และยังได้ปลอมดวงตราของเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองอำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี แล้วประทับดวงตราปลอมดังกล่าวในหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุมที่ปลอมขึ้นนั้นพฤติการณ์แห่งคดีเห็นได้ว่าจำเลยกระทำการดังกล่าวก็ด้วยมีเจตนาที่จะปลอมหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกเหนือพื้นที่ควบคุมทั้งฉบับให้สำเร็จบริบูรณ์เท่านั้น กรณีหาได้มีการกระทำอื่นใดอีกฉะนั้น การกระทำของจำเลยจึงเป็นกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบทโจทก์ฟ้องว่า จำเลยซึ่งเป็นบุคคลต่างด้าวเข้ามาในราชอาณาจักรไทยทางชายแดนซึ่งไม่ใช่ช่องทางด่านตรวจคนเข้าเมืองโดยฝ่าฝืนต่อกฎหมายแล้ว จำเลยได้เข้าพักอาศัยที่จังหวัดกาญจนบุรีและกรุงเทพมหานคร โดยไม่ได้รับอนุญาตจากพนักงานเจ้าหน้าที่และได้ปลอมดวงตราประทับรูปสิงห์ของเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองอำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี เพื่อใช้ในการปลอมเอกสารราชการและปลอมเอกสารหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุม อันเป็นเอกสารราชการซึ่งเจ้าพนักงานอำเภอสวนผึ้งทำขึ้นและรับรองในหน้าที่ โดยทำปลอมขึ้นทั้งฉบับและใช้ดวงตราปลอมดังกล่าวประทับลงในเอกสารหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุม ซึ่งจำเลยทำปลอมขึ้นพร้อมกับลงลายมือชื่อนายไชยกุล ตั้งทองปลัดอำเภอรักษาราชการแทนนายอำเภอสวนผึ้งปลอมลงในเอกสารราชการดังกล่าว และใช้เอกสารราชการดังกล่าวแสดงต่อร้อยตำรวจโทสุภาพ ดีดอม กับพวก ซึ่งเป็นเจ้าพนักงานตรวจคนเข้าเมืองเพื่อให้หลงเชื่อว่าเป็นเอกสารราชการที่แท้จริง ในประการที่น่าจะก่อให้เกิดความเสียหายแก่ร้อยตำรวจโทสุภาพ ดีดอม กับพวกเจ้าพนักงานอำเภอสวนผึ้ง เจ้าพนักงานตรวจคนเข้าเมืองและประชาชน ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 251, 252, 265, 268, 91, 33 พระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 มาตรา 11, 12, 18, 62, 81 ริบของกลางจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 251, 252, 265, 268 วรรคสองพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 มาตรา 11, 12 วรรคหนึ่ง (1),18 วรรคสอง, 62 วรรคหนึ่ง, 81 การกระทำของจำเลยเป็นความผิดหลายกรรม ให้เรียงกระทงลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91ฐานเป็นบุคคลต่างด้าวเข้ามาในราชอาณาจักรโดยไม่ผ่านช่องทางและไม่ยื่นแบบรายการที่กำหนดไว้และไม่ผ่านการตรวจของพนักงานเจ้าหน้าที่ จำคุก 4 เดือน ฐานเป็นบุคคลต่างด้าวอยู่ในราชอาณาจักรโดยไม่ได้รับอนุญาต จำคุก 4 เดือน ฐานปลอมดวงตรา จำคุก 3 ปี ฐานใช้ดวงตราปลอม จำคุก 3 ปี ฐานปลอมเอกสารราชการและใช้เอกสารราชการปลอม ให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 268 วรรคสอง จำคุก 3 ปี รวมจำคุก 9 ปี 8 เดือน จำเลยให้การรับสารภาพ เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา มีเหตุบรรเทาโทษลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก 4 ปี10 เดือน ริบของกลางจำเลยอุทธรณ์ขอให้ลงโทษสถานเบาศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยมีความผิดฐานปลอมเอกสารราชการและทำดวงตราปลอม ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 265, 251 กระทงหนึ่งซึ่งโทษตามมาตรา 251 เป็นบทหนักกับมีความผิดฐานใช้เอกสารปลอมและใช้ดวงตราปลอมตามมาตรา 268 วรรคสอง ประกอบด้วยมาตรา 265 และมาตรา 252 อีกด้วย ซึ่งโทษตามมาตรา 252 เป็นบทหนัก ตามมาตรา 263 ให้ลงโทษตามมาตรา 252เป็นบทหนัก ตามมาตรา 263 ให้ลงโทษตามมาตรา 251 กระทงเดียวจำคุก 3 ปี รวมจำคุก 3 ปี 8 เดือน ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามมาตรา 78คงจำคุก 1 ปี 10 เดือน นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่โจทก์ฎีกาว่า ความผิดฐานปลอมดวงตราของเจ้าพนักงาน และความผิดฐานปลอมเอกสารราชการเป็นความผิดต่างกรรมกัน ต้องเรียงกระทงลงโทษตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้นนั้นเห็นว่าจากมูลคดีที่โจทก์กล่าวอ้างมาในคำฟ้องว่า จำเลยปลอมหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุมซึ่งเป็นเอกสารราชการ และยังได้ปลอมดวงตราของเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองอำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรีแล้วประทับดวงตราปลอมดังกล่าวลงในหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุมที่ปลอมขึ้นเช่นกันดังกล่าวนั้น พฤติการณ์แห่งคดีเห็นได้ว่าจำเลยกระทำการดังกล่าวก็ด้วยมีเจตนาที่จะปลอมหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุมทั้งฉบับให้สำเร็จบริบูรณ์เท่านั้น กรณีหาได้มีการกระทำอื่นใดอีกดังเช่นที่โจทก์ฎีกาไม่ ฉะนั้น การกระทำของจำเลย จึงเป็นกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบท คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบแล้วฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(พันธาวุธ ปาณิกบุตร-ดำรุพงศ์ อิศรางกูร ณ อยุธยา-ดุสิต เพชรปลูก)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุในคดีนี้ จำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิพากษาว่าการกระทำของจำเลยเป็นความผิดหลายกรรมให้เรียงกระทงลงโทษรวม 5 กระทง คือ 1. ฐานเป็นบุคคลต่างด้าวเข้ามาในราชอาณาจักรโดยไม่ผ่านช่องทางและไม่ยื่นแบบรายการที่กำหนดไว้และไม่ผ่านการตรวจของพนักงานเจ้าหน้าที่ 2. ฐานเป็นบุคคลต่างด้าวอยู่ในราชอาณาจักรโดยไม่ได้รับอนุญาต 3. ฐานปลอมดวงตรา 4. ฐานใช้ดวงตราปลอม 5. ฐานปลอมเอกสารและใช้เอกสารราชการปลอม ให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 268 วรรคสอง กระทงเดียว คำพิพากษาศาลชั้นต้นเป็นผลให้ลงโทษจำคุกจำเลย จำเลยจึงอุทธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริงเพื่อขอให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาลงโทษในสถานเบาได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 193 ทวิและแม้ในอุทธรณ์ของจำเลยจะมิได้ยกปัญหาขึ้นมาว่ากล่าวในชั้นอุทธรณ์ว่าการกระทำของจำเลยเป็นกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบทหรือเป็นความผิดหลายกรรมหรือไม่ ศาลอุทธรณ์ก็สามารถหยิบยกปัญหาดังกล่าวขึ้นวินิจฉัยเองได้ เพราะเป็นปัญหาข้อกฎหมายที่เกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 195 วรรคสอง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1078/2539)แต่ศาลอุทธรณ์มีความเห็นต่างไปจากศาลชั้นต้น จึงพิพากษาแก้เป็นว่าการกระทำของจำเลยเป็นความผิดรวม 4 กระทง คือ กระทงแรกฐานเป็นบุคคลต่างด้าวเข้ามาในราชอาณาจักรโดยไม่ผ่านช่องทางและไม่ยื่นแบบรายการที่กำหนดไว้ และไม่ผ่านการตรวจของพนักงานเจ้าหน้าที่ กระทงที่สองฐานเป็นบุคคลต่างด้าวอยู่ในราชอาณาจักรโดยไม่ได้รับอนุญาต กระทงที่สามฐานปลอมเอกสารราชการและทำดวงตราปลอมตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 265,251 ซึ่งโทษตามมาตรา 251เป็นบทหนัก กระทงที่สี่ฐานใช้เอกสารราชการปลอมและใช้ดวงตราปลอมตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 268 วรรคสอง ประกอบด้วยมาตรา 265และมาตรา 252 ซึ่งโทษตามมาตรา 252 เป็นบทหนัก โดยศาลอุทธรณ์เห็นว่า ความผิดฐานปลอมเอกสารราชการกับความผิดฐานทำดวงตราปลอมเป็นความผิดกรรมเดียวกัน เมื่อโจทก์มีความเห็นต่างออกไป ก็ชอบที่จะยื่นฎีกาต่อศาลฎีกาได้ แม้โจทก์จะมิได้ยื่นอุทธรณ์ไว้เพราะถือว่าเป็นปัญหาข้อกฎหมายที่ได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ แต่ในที่สุดศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยกับคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์และพิพากษายืน ขอให้สังเกตวิธีการลงโทษของศาลอุทธรณ์ คือศาลอุทธรณ์ให้ลงโทษกระทงที่สามและกระทงที่สี่ ตามมาตรา 251 กระทงเดียว ที่เป็นเช่นนี้มิใช่เพราะความผิดกระทงที่สามและกระทงที่สี่เป็นการกระทำเดียวหรือเป็นกรรมเดียว แต่เป็นเพราะมาตรา 263 แห่งประมวลกฎหมายอาญา บัญญัติไว้ว่า "ถ้าผู้กระทำความผิดมาตรา 250 มาตรา 251 มาตรา 254ได้กระทำความผิดตามมาตราอื่นที่บัญญัติไว้ในหมวดนี้ อันเกี่ยวกับสิ่งที่เกิดจากการกระทำความผิดนั้นด้วย ให้ลงโทษผู้นั้นตามมาตรา 250มาตรา 251 มาตรา 254 แต่กระทงเดียว" มาตรา 263 นี้ เป็นข้อยกเว้นประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91 ศาลจึงต้องลงโทษตามมาตรา 251กระทงเดียวตามที่มาตรา 263 บัญญัติไว้ ส่วนกระทงที่สี่ความผิดฐานใช้เอกสารราชการปลอมและใช้ดวงตราปลอม ตามมาตรา 268 วรรคสอง ประกอบด้วยมาตรา 265และมาตรา 252 นั้น ศาลฎีกาเคยตัดสินไว้ว่า เมื่อจำเลยนำเอกสารราชการปลอมที่มีดวงตราปลอมของเจ้าพนักงานประทับไว้ไปใช้ถือได้ว่าเป็นการใช้เอกสารราชการปลอมและใช้ดวงตราปลอมอยู่ในตัวและเป็นกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบท (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3887/2532)และขอให้สังเกตด้วยว่าความผิดฐานใช้เอกสารราชการปลอมและใช้ดวงตราปลอมดังกล่าวผู้ใช้กับผู้ปลอมเป็นคนเดียวกัน และมาตรา 268กับมาตรา 252 ก็มิได้เขียนระวางโทษไว้โดยตรง แต่ไปผูกโทษไว้กับมาตรา 265 และมาตรา 251 แล้วแต่กรณี ดังนั้น มาตรา 263 จึงระบุเพียงมาตราที่มีระวางโทษก็พอ โดยไม่จำเป็นต้องระบุมาตรา 252 ลงในมาตรา 263 อีก คดีนี้ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ความผิดฐานปลอมเอกสารราชการกับความผิดฐานปลอมดวงตราของเจ้าพนักงานเป็นความผิดกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบท ศาลฎีกาคงมองไปที่เจตนาของจำเลยว่า จำเลยคงประสงค์ที่จะให้การปลอมเอกสารทั้งฉบับสำเร็จบริบูรณ์เท่านั้น การกระทำของจำเลยทั้งหลายทั้งปวง ไม่ว่าจะเป็นการปลอมเอกสารในขั้นตอนพิมพ์หรือเขียนตระเตรียมเอกสารไว้ก็ดี การทำปลอมดวงตราเพื่อที่นำมาประทับในเอกสารที่ตระเตรียมไว้ก็ดี เป็นเพียงส่วนประกอบส่วนหนึ่งเพื่อให้การปลอมเอกสารทั้งฉบับเป็นไปอย่างแนบเนียนและสมจริงบรรลุความประสงค์ของจำเลย โดยไม่ปรากฏว่าจำเลยได้นำดวงตราปลอมที่ทำขึ้นนั้นไปใช้ประการอื่นใด นอกเหนือจากนำไปประทับลงในหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุมเท่านั้น และผู้เขียนมีความเห็นไปถึงว่าคำพิพากษาศาลฎีกานี้ไม่น่าจะถือเป็นบรรทัดฐานได้แน่นอนทีเดียว เพราะขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงที่ปรากฏในแต่ละสำนวน และความเป็นจริงแล้วลักษณะการทำปลอมดวงตราหรือรอยตราของเจ้าพนักงานนั้นสามารถแยกได้เป็นความผิดสำเร็จต่างหากโดยไม่ต้องอาศัยความผิดฐานปลอมเอกสารและการทำปลอมดวงตราหรือรอยตราของเจ้าพนักงานก็อาจกระทำขึ้นก่อนหรือภายหลังจากที่มีการปลอมเอกสารเสร็จสิ้นแล้วก็ได้ การที่นำดวงตราหรือรอยตราปลอมมาประทับลงในเอกสารที่ทำปลอมไว้เป็นเพียงขึ้นตอนสุดท้าย ภายหลังจากที่ได้มีการทำปลอมดวงตราหรือรอยตรา กับทำเอกสารปลอมเสร็จสิ้นแล้วเท่านั้น เช่น ข้อเท็จจริงหากปรากฏว่าจำเลยถูกจับกุมได้พร้อมกับยึดดวงตราหรือรอยตราปลอมที่ทำขึ้นได้อันหนึ่งและยึดเอกสารราชการปลอมที่มีรอยตราปลอมของเจ้าพนักงานประทับไว้อยู่แล้วได้อีกอันหนึ่ง ดังนี้ จะว่าความผิดฐานปลอมเอกสารราชการปลอมกับความผิดฐานทำปลอมดวงตราของเจ้าพนักงานเป็นความผิดกรรมเดียวก็คงไม่ถนัดนัก เพราะเจ้าพนักงานยึดดวงตราหรือรอยตราปลอมที่จำเลยทำปลอมขึ้นได้ และสามารถแยกแยะความผิดฐานทำปลอมดวงตราหรือรอยตราของเจ้าพนักงานออกจากความผิดฐานปลอมเอกสารราชการที่มีรอยตราปลอมของเจ้าพนักงานประทับไว้ได้อย่างชัดเจนจึงยังต้องรอดูข้อเท็จจริงและแนวคำพิพากษาฎีกาต่อไป วรวิทย์ฤทธิทิศคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยซึ่งเป็นบุคคลต่างด้าวเข้ามาในราชอาณาจักรไทยทางชายแดนซึ่งไม่ใช่ช่องทางด่านตรวจคนเข้าเมืองโดยฝ่าฝืนต่อกฎหมายแล้ว จำเลยได้เข้าพักอาศัยที่จังหวัดกาญจนบุรีและกรุงเทพมหานคร โดยไม่ได้รับอนุญาตจากพนักงานเจ้าหน้าที่และได้ปลอมดวงตราประทับรูปสิงห์ของเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองอำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี เพื่อใช้ในการปลอมเอกสารราชการและปลอมเอกสารหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุม อันเป็นเอกสารราชการซึ่งเจ้าพนักงานอำเภอสวนผึ้งทำขึ้นและรับรองในหน้าที่ โดยทำปลอมขึ้นทั้งฉบับและใช้ดวงตราปลอมดังกล่าวประทับลงในเอกสารหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุม ซึ่งจำเลยทำปลอมขึ้นพร้อมกับลงลายมือชื่อนายไชยกุล ตั้งทองปลัดอำเภอรักษาราชการแทนนายอำเภอสวนผึ้งปลอมลงในเอกสารราชการดังกล่าว และใช้เอกสารราชการดังกล่าวแสดงต่อร้อยตำรวจโทสุภาพ ดีดอม กับพวก ซึ่งเป็นเจ้าพนักงานตรวจคนเข้าเมืองเพื่อให้หลงเชื่อว่าเป็นเอกสารราชการที่แท้จริง ในประการที่น่าจะก่อให้เกิดความเสียหายแก่ร้อยตำรวจโทสุภาพ ดีดอม กับพวกเจ้าพนักงานอำเภอสวนผึ้ง เจ้าพนักงานตรวจคนเข้าเมืองและประชาชน ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 251, 252, 265, 268, 91, 33 พระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 มาตรา 11, 12, 18, 62, 81 ริบของกลางจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 251, 252, 265, 268 วรรคสองพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 มาตรา 11, 12 วรรคหนึ่ง (1),18 วรรคสอง, 62 วรรคหนึ่ง, 81 การกระทำของจำเลยเป็นความผิดหลายกรรม ให้เรียงกระทงลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91ฐานเป็นบุคคลต่างด้าวเข้ามาในราชอาณาจักรโดยไม่ผ่านช่องทางและไม่ยื่นแบบรายการที่กำหนดไว้และไม่ผ่านการตรวจของพนักงานเจ้าหน้าที่ จำคุก 4 เดือน ฐานเป็นบุคคลต่างด้าวอยู่ในราชอาณาจักรโดยไม่ได้รับอนุญาต จำคุก 4 เดือน ฐานปลอมดวงตรา จำคุก 3 ปี ฐานใช้ดวงตราปลอม จำคุก 3 ปี ฐานปลอมเอกสารราชการและใช้เอกสารราชการปลอม ให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 268 วรรคสอง จำคุก 3 ปี รวมจำคุก 9 ปี 8 เดือน จำเลยให้การรับสารภาพ เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา มีเหตุบรรเทาโทษลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก 4 ปี10 เดือน ริบของกลางจำเลยอุทธรณ์ขอให้ลงโทษสถานเบาศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยมีความผิดฐานปลอมเอกสารราชการและทำดวงตราปลอม ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 265, 251 กระทงหนึ่งซึ่งโทษตามมาตรา 251 เป็นบทหนักกับมีความผิดฐานใช้เอกสารปลอมและใช้ดวงตราปลอมตามมาตรา 268 วรรคสอง ประกอบด้วยมาตรา 265 และมาตรา 252 อีกด้วย ซึ่งโทษตามมาตรา 252 เป็นบทหนัก ตามมาตรา 263 ให้ลงโทษตามมาตรา 252เป็นบทหนัก ตามมาตรา 263 ให้ลงโทษตามมาตรา 251 กระทงเดียวจำคุก 3 ปี รวมจำคุก 3 ปี 8 เดือน ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามมาตรา 78คงจำคุก 1 ปี 10 เดือน นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่โจทก์ฎีกาว่า ความผิดฐานปลอมดวงตราของเจ้าพนักงาน และความผิดฐานปลอมเอกสารราชการเป็นความผิดต่างกรรมกัน ต้องเรียงกระทงลงโทษตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้นนั้นเห็นว่าจากมูลคดีที่โจทก์กล่าวอ้างมาในคำฟ้องว่า จำเลยปลอมหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุมซึ่งเป็นเอกสารราชการ และยังได้ปลอมดวงตราของเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองอำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรีแล้วประทับดวงตราปลอมดังกล่าวลงในหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุมที่ปลอมขึ้นเช่นกันดังกล่าวนั้น พฤติการณ์แห่งคดีเห็นได้ว่าจำเลยกระทำการดังกล่าวก็ด้วยมีเจตนาที่จะปลอมหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุมทั้งฉบับให้สำเร็จบริบูรณ์เท่านั้น กรณีหาได้มีการกระทำอื่นใดอีกดังเช่นที่โจทก์ฎีกาไม่ ฉะนั้น การกระทำของจำเลย จึงเป็นกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบท คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบแล้วฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 657/2541พนักงานอัยการ สำนักงาน อัยการ สูงสุดโจทก์นาย บุญ ศรี บุญสวรรค์จำเลย ป.อ. ม. 90, ม. 251, ม. 265จำเลยปลอมหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุมซึ่งเป็นเอกสารราชการ และยังได้ปลอมดวงตราของเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองอำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี แล้วประทับดวงตราปลอมดังกล่าวในหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุมที่ปลอมขึ้นนั้นพฤติการณ์แห่งคดีเห็นได้ว่าจำเลยกระทำการดังกล่าวก็ด้วยมีเจตนาที่จะปลอมหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกเหนือพื้นที่ควบคุมทั้งฉบับให้สำเร็จบริบูรณ์เท่านั้น กรณีหาได้มีการกระทำอื่นใดอีกฉะนั้น การกระทำของจำเลยจึงเป็นกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบทโจทก์ฟ้องว่า จำเลยซึ่งเป็นบุคคลต่างด้าวเข้ามาในราชอาณาจักรไทยทางชายแดนซึ่งไม่ใช่ช่องทางด่านตรวจคนเข้าเมืองโดยฝ่าฝืนต่อกฎหมายแล้ว จำเลยได้เข้าพักอาศัยที่จังหวัดกาญจนบุรีและกรุงเทพมหานคร โดยไม่ได้รับอนุญาตจากพนักงานเจ้าหน้าที่และได้ปลอมดวงตราประทับรูปสิงห์ของเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองอำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี เพื่อใช้ในการปลอมเอกสารราชการและปลอมเอกสารหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุม อันเป็นเอกสารราชการซึ่งเจ้าพนักงานอำเภอสวนผึ้งทำขึ้นและรับรองในหน้าที่ โดยทำปลอมขึ้นทั้งฉบับและใช้ดวงตราปลอมดังกล่าวประทับลงในเอกสารหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุม ซึ่งจำเลยทำปลอมขึ้นพร้อมกับลงลายมือชื่อนายไชยกุล ตั้งทองปลัดอำเภอรักษาราชการแทนนายอำเภอสวนผึ้งปลอมลงในเอกสารราชการดังกล่าว และใช้เอกสารราชการดังกล่าวแสดงต่อร้อยตำรวจโทสุภาพ ดีดอม กับพวก ซึ่งเป็นเจ้าพนักงานตรวจคนเข้าเมืองเพื่อให้หลงเชื่อว่าเป็นเอกสารราชการที่แท้จริง ในประการที่น่าจะก่อให้เกิดความเสียหายแก่ร้อยตำรวจโทสุภาพ ดีดอม กับพวกเจ้าพนักงานอำเภอสวนผึ้ง เจ้าพนักงานตรวจคนเข้าเมืองและประชาชน ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 251, 252, 265, 268, 91, 33 พระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 มาตรา 11, 12, 18, 62, 81 ริบของกลางจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 251, 252, 265, 268 วรรคสองพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 มาตรา 11, 12 วรรคหนึ่ง (1),18 วรรคสอง, 62 วรรคหนึ่ง, 81 การกระทำของจำเลยเป็นความผิดหลายกรรม ให้เรียงกระทงลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91ฐานเป็นบุคคลต่างด้าวเข้ามาในราชอาณาจักรโดยไม่ผ่านช่องทางและไม่ยื่นแบบรายการที่กำหนดไว้และไม่ผ่านการตรวจของพนักงานเจ้าหน้าที่ จำคุก 4 เดือน ฐานเป็นบุคคลต่างด้าวอยู่ในราชอาณาจักรโดยไม่ได้รับอนุญาต จำคุก 4 เดือน ฐานปลอมดวงตรา จำคุก 3 ปี ฐานใช้ดวงตราปลอม จำคุก 3 ปี ฐานปลอมเอกสารราชการและใช้เอกสารราชการปลอม ให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 268 วรรคสอง จำคุก 3 ปี รวมจำคุก 9 ปี 8 เดือน จำเลยให้การรับสารภาพ เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา มีเหตุบรรเทาโทษลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก 4 ปี10 เดือน ริบของกลางจำเลยอุทธรณ์ขอให้ลงโทษสถานเบาศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยมีความผิดฐานปลอมเอกสารราชการและทำดวงตราปลอม ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 265, 251 กระทงหนึ่งซึ่งโทษตามมาตรา 251 เป็นบทหนักกับมีความผิดฐานใช้เอกสารปลอมและใช้ดวงตราปลอมตามมาตรา 268 วรรคสอง ประกอบด้วยมาตรา 265 และมาตรา 252 อีกด้วย ซึ่งโทษตามมาตรา 252 เป็นบทหนัก ตามมาตรา 263 ให้ลงโทษตามมาตรา 252เป็นบทหนัก ตามมาตรา 263 ให้ลงโทษตามมาตรา 251 กระทงเดียวจำคุก 3 ปี รวมจำคุก 3 ปี 8 เดือน ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามมาตรา 78คงจำคุก 1 ปี 10 เดือน นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่โจทก์ฎีกาว่า ความผิดฐานปลอมดวงตราของเจ้าพนักงาน และความผิดฐานปลอมเอกสารราชการเป็นความผิดต่างกรรมกัน ต้องเรียงกระทงลงโทษตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้นนั้นเห็นว่าจากมูลคดีที่โจทก์กล่าวอ้างมาในคำฟ้องว่า จำเลยปลอมหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุมซึ่งเป็นเอกสารราชการ และยังได้ปลอมดวงตราของเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองอำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรีแล้วประทับดวงตราปลอมดังกล่าวลงในหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุมที่ปลอมขึ้นเช่นกันดังกล่าวนั้น พฤติการณ์แห่งคดีเห็นได้ว่าจำเลยกระทำการดังกล่าวก็ด้วยมีเจตนาที่จะปลอมหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุมทั้งฉบับให้สำเร็จบริบูรณ์เท่านั้น กรณีหาได้มีการกระทำอื่นใดอีกดังเช่นที่โจทก์ฎีกาไม่ ฉะนั้น การกระทำของจำเลย จึงเป็นกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบท คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบแล้วฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(พันธาวุธ ปาณิกบุตร-ดำรุพงศ์ อิศรางกูร ณ อยุธยา-ดุสิต เพชรปลูก)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุในคดีนี้ จำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิพากษาว่าการกระทำของจำเลยเป็นความผิดหลายกรรมให้เรียงกระทงลงโทษรวม 5 กระทง คือ 1. ฐานเป็นบุคคลต่างด้าวเข้ามาในราชอาณาจักรโดยไม่ผ่านช่องทางและไม่ยื่นแบบรายการที่กำหนดไว้และไม่ผ่านการตรวจของพนักงานเจ้าหน้าที่ 2. ฐานเป็นบุคคลต่างด้าวอยู่ในราชอาณาจักรโดยไม่ได้รับอนุญาต 3. ฐานปลอมดวงตรา 4. ฐานใช้ดวงตราปลอม 5. ฐานปลอมเอกสารและใช้เอกสารราชการปลอม ให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 268 วรรคสอง กระทงเดียว คำพิพากษาศาลชั้นต้นเป็นผลให้ลงโทษจำคุกจำเลย จำเลยจึงอุทธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริงเพื่อขอให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาลงโทษในสถานเบาได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 193 ทวิและแม้ในอุทธรณ์ของจำเลยจะมิได้ยกปัญหาขึ้นมาว่ากล่าวในชั้นอุทธรณ์ว่าการกระทำของจำเลยเป็นกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบทหรือเป็นความผิดหลายกรรมหรือไม่ ศาลอุทธรณ์ก็สามารถหยิบยกปัญหาดังกล่าวขึ้นวินิจฉัยเองได้ เพราะเป็นปัญหาข้อกฎหมายที่เกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 195 วรรคสอง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1078/2539)แต่ศาลอุทธรณ์มีความเห็นต่างไปจากศาลชั้นต้น จึงพิพากษาแก้เป็นว่าการกระทำของจำเลยเป็นความผิดรวม 4 กระทง คือ กระทงแรกฐานเป็นบุคคลต่างด้าวเข้ามาในราชอาณาจักรโดยไม่ผ่านช่องทางและไม่ยื่นแบบรายการที่กำหนดไว้ และไม่ผ่านการตรวจของพนักงานเจ้าหน้าที่ กระทงที่สองฐานเป็นบุคคลต่างด้าวอยู่ในราชอาณาจักรโดยไม่ได้รับอนุญาต กระทงที่สามฐานปลอมเอกสารราชการและทำดวงตราปลอมตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 265,251 ซึ่งโทษตามมาตรา 251เป็นบทหนัก กระทงที่สี่ฐานใช้เอกสารราชการปลอมและใช้ดวงตราปลอมตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 268 วรรคสอง ประกอบด้วยมาตรา 265และมาตรา 252 ซึ่งโทษตามมาตรา 252 เป็นบทหนัก โดยศาลอุทธรณ์เห็นว่า ความผิดฐานปลอมเอกสารราชการกับความผิดฐานทำดวงตราปลอมเป็นความผิดกรรมเดียวกัน เมื่อโจทก์มีความเห็นต่างออกไป ก็ชอบที่จะยื่นฎีกาต่อศาลฎีกาได้ แม้โจทก์จะมิได้ยื่นอุทธรณ์ไว้เพราะถือว่าเป็นปัญหาข้อกฎหมายที่ได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ แต่ในที่สุดศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยกับคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์และพิพากษายืน ขอให้สังเกตวิธีการลงโทษของศาลอุทธรณ์ คือศาลอุทธรณ์ให้ลงโทษกระทงที่สามและกระทงที่สี่ ตามมาตรา 251 กระทงเดียว ที่เป็นเช่นนี้มิใช่เพราะความผิดกระทงที่สามและกระทงที่สี่เป็นการกระทำเดียวหรือเป็นกรรมเดียว แต่เป็นเพราะมาตรา 263 แห่งประมวลกฎหมายอาญา บัญญัติไว้ว่า "ถ้าผู้กระทำความผิดมาตรา 250 มาตรา 251 มาตรา 254ได้กระทำความผิดตามมาตราอื่นที่บัญญัติไว้ในหมวดนี้ อันเกี่ยวกับสิ่งที่เกิดจากการกระทำความผิดนั้นด้วย ให้ลงโทษผู้นั้นตามมาตรา 250มาตรา 251 มาตรา 254 แต่กระทงเดียว" มาตรา 263 นี้ เป็นข้อยกเว้นประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91 ศาลจึงต้องลงโทษตามมาตรา 251กระทงเดียวตามที่มาตรา 263 บัญญัติไว้ ส่วนกระทงที่สี่ความผิดฐานใช้เอกสารราชการปลอมและใช้ดวงตราปลอม ตามมาตรา 268 วรรคสอง ประกอบด้วยมาตรา 265และมาตรา 252 นั้น ศาลฎีกาเคยตัดสินไว้ว่า เมื่อจำเลยนำเอกสารราชการปลอมที่มีดวงตราปลอมของเจ้าพนักงานประทับไว้ไปใช้ถือได้ว่าเป็นการใช้เอกสารราชการปลอมและใช้ดวงตราปลอมอยู่ในตัวและเป็นกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบท (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3887/2532)และขอให้สังเกตด้วยว่าความผิดฐานใช้เอกสารราชการปลอมและใช้ดวงตราปลอมดังกล่าวผู้ใช้กับผู้ปลอมเป็นคนเดียวกัน และมาตรา 268กับมาตรา 252 ก็มิได้เขียนระวางโทษไว้โดยตรง แต่ไปผูกโทษไว้กับมาตรา 265 และมาตรา 251 แล้วแต่กรณี ดังนั้น มาตรา 263 จึงระบุเพียงมาตราที่มีระวางโทษก็พอ โดยไม่จำเป็นต้องระบุมาตรา 252 ลงในมาตรา 263 อีก คดีนี้ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ความผิดฐานปลอมเอกสารราชการกับความผิดฐานปลอมดวงตราของเจ้าพนักงานเป็นความผิดกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบท ศาลฎีกาคงมองไปที่เจตนาของจำเลยว่า จำเลยคงประสงค์ที่จะให้การปลอมเอกสารทั้งฉบับสำเร็จบริบูรณ์เท่านั้น การกระทำของจำเลยทั้งหลายทั้งปวง ไม่ว่าจะเป็นการปลอมเอกสารในขั้นตอนพิมพ์หรือเขียนตระเตรียมเอกสารไว้ก็ดี การทำปลอมดวงตราเพื่อที่นำมาประทับในเอกสารที่ตระเตรียมไว้ก็ดี เป็นเพียงส่วนประกอบส่วนหนึ่งเพื่อให้การปลอมเอกสารทั้งฉบับเป็นไปอย่างแนบเนียนและสมจริงบรรลุความประสงค์ของจำเลย โดยไม่ปรากฏว่าจำเลยได้นำดวงตราปลอมที่ทำขึ้นนั้นไปใช้ประการอื่นใด นอกเหนือจากนำไปประทับลงในหนังสือรับรองที่อนุญาตทำงานเฉพาะบุคคลอยู่พื้นที่สูงใช้ในกรณีไปทำงานนอกพื้นที่ควบคุมเท่านั้น และผู้เขียนมีความเห็นไปถึงว่าคำพิพากษาศาลฎีกานี้ไม่น่าจะถือเป็นบรรทัดฐานได้แน่นอนทีเดียว เพราะขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงที่ปรากฏในแต่ละสำนวน และความเป็นจริงแล้วลักษณะการทำปลอมดวงตราหรือรอยตราของเจ้าพนักงานนั้นสามารถแยกได้เป็นความผิดสำเร็จต่างหากโดยไม่ต้องอาศัยความผิดฐานปลอมเอกสารและการทำปลอมดวงตราหรือรอยตราของเจ้าพนักงานก็อาจกระทำขึ้นก่อนหรือภายหลังจากที่มีการปลอมเอกสารเสร็จสิ้นแล้วก็ได้ การที่นำดวงตราหรือรอยตราปลอมมาประทับลงในเอกสารที่ทำปลอมไว้เป็นเพียงขึ้นตอนสุดท้าย ภายหลังจากที่ได้มีการทำปลอมดวงตราหรือรอยตรา กับทำเอกสารปลอมเสร็จสิ้นแล้วเท่านั้น เช่น ข้อเท็จจริงหากปรากฏว่าจำเลยถูกจับกุมได้พร้อมกับยึดดวงตราหรือรอยตราปลอมที่ทำขึ้นได้อันหนึ่งและยึดเอกสารราชการปลอมที่มีรอยตราปลอมของเจ้าพนักงานประทับไว้อยู่แล้วได้อีกอันหนึ่ง ดังนี้ จะว่าความผิดฐานปลอมเอกสารราชการปลอมกับความผิดฐานทำปลอมดวงตราของเจ้าพนักงานเป็นความผิดกรรมเดียวก็คงไม่ถนัดนัก เพราะเจ้าพนักงานยึดดวงตราหรือรอยตราปลอมที่จำเลยทำปลอมขึ้นได้ และสามารถแยกแยะความผิดฐานทำปลอมดวงตราหรือรอยตราของเจ้าพนักงานออกจากความผิดฐานปลอมเอกสารราชการที่มีรอยตราปลอมของเจ้าพนักงานประทับไว้ได้อย่างชัดเจนจึงยังต้องรอดูข้อเท็จจริงและแนวคำพิพากษาฎีกาต่อไป วรวิทย์ฤทธิทิศ