คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5474/2537หลักกฎหมาย: การที่จำเลยที่ 1 วางเงินโดยมีเงื่อนไข ทำให้โจทก์ยังไม่ได้รับเงินทั้ง ๆ ที่ตาม พระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษกฯ พ.ศ. 2526 กำหนดแนวเขตที่ดินที่จะเวนคืนไว้ อันมีผลให้กรรมสิทธิ์โอนไปด้วยอำนาจกฎหมายโดยไม่จำต้องทำการแบ่งแยกโฉนด เมื่อโจทก์ไม่สามารถรับเงินค่าทดแทนที่ดินที่จำเลยที่ 1 นำไปวางไว้ต่อสำนักงานวางทรัพย์กลางในคราวเดียวกัน จึงถือไม่ได้ว่ามีการวางเงินตามประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 295 ข้อ 67 วรรคสอง ระยะเวลาหนึ่งปีจึงยังไม่เริ่มนับ โจทก์มีสิทธิฟ้องจำเลยที่ 1 ได้ ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 295 มีบทบัญญัติเกี่ยวกับเงินค่าทดแทนในการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างหรือขยายทางหลวงไว้ในข้อ 76 ว่า เงินค่าทดแทนนั้น ถ้าไม่มีบทบัญญัติเป็นพิเศษใน พระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ซึ่งออกตามข้อ 63 แล้ว ให้กำหนดเท่าราคาของทรัพย์สินตามราคาธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันดังต่อไปนี้ ฯลฯ (2)ในวันที่ พ.ร.ฎ.กำหนดแนวทางหลวงใช้บังคับในกรณีที่ได้ตรา พ.ร.ฎ.เช่นว่านั้น ฯลฯ ตาม พระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษกฯ พ.ศ. 2526 ไม่มีบทบัญญัติพิเศษเกี่ยวกับเงินค่าทดแทน แต่ปรากฏว่าได้มี พ.ร.ฎ.กำหนดแนวทางหลวงที่จะสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอก พ.ศ. 2524 ใช้บังคับแก่กรณีของโจทก์เมื่อวันที่ 20 ธันวาคม 2524 การที่จำเลยที่ 1 กำหนดค่าทดแทนที่ดินของโจทก์โดยใช้ราคาประเมินในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมพ.ศ. 2514 ราคาดังกล่าวไม่ใช่ราคาธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันที่ พ.ร.ฎ. กำหนดแนวทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอก พ.ศ. 2524 ใช้บังคับโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 3867แขวงคลองตัน (บางกะปิฝั่งใต้) เขตพระโขนง (บางกะปิ) กรุงเทพมหานครพร้อมสิ่งปลูกสร้างซึ่งใช้ประกอบกิจการโรงเรียนอโศกวิทย์วันที่ 19 ธันวาคม 2524 ได้มีพระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงที่จะสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอกพ.ศ. 2524 ประกาศใช้บังคับ กำหนดให้ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครหรือจำเลยที่ 2 เป็นเจ้าหน้าที่ผู้ดำเนินการตามพระราชกฤษฎีกาดังกล่าว ที่ดินของโจทก์เนื้อที่ 99 ตารางวา พร้อมสิ่งปลูกสร้าง คืออาคารเรียนไม้สักชั้นเดียวเลขที่ 8 โรงอาหารไม้สักและรั้วคอนกรีตเสริมเหล็กอยู่ในเขตที่ถูกเวนคืน จำเลยทั้งสองกำหนดค่าทดแทนที่ดินให้โจทก์ตารางวาละ 6,000 บาท และค่ารื้อถอนอาคารเรียนไม้สักเลขที่ 8 เป็นเงิน 588,248 รวมเป็นเงินค่าทดแทนทั้งสิ้น1,182,248 บาท แต่โจทก์ไม่ยอมรับเงินค่าทดแทนดังกล่าวเพราะเห็นว่าไม่เป็นธรรมเนื่องจากมิได้กำหนดให้ตามราคาซื้อขายในท้องตลาดในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนใช้บังคับ จำเลยทั้งสองจึงนำเงินค่าทดแทนไปวางที่สำนักงานวางทรัพย์กลางกรมบังคับคดี ในวันที่ 6 พฤษภาคม 2530 เพื่อชำระให้แก่โจทก์โดยมีเงื่อนไขให้โจทก์รับเงินค่าทดแทนที่ดินได้กึ่งหนึ่งเมื่อนำโฉนดที่ดินยื่นขอทำการรังวัดแบ่งเวนคืนฯ ต่อสำนักงานที่ดินกรุงเทพมหานครและอีกกึ่งหนึ่งจะรับได้ต่อเมื่อได้จดทะเบียนเป็นทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษกเสร็จแล้ว ส่วนค่าทดแทนการรื้อถอนอาคารให้โจทก์รับได้กึ่งหนึ่งเมื่อนำโฉนดที่ดินที่อาคารพิพาทตั้งอยู่ไปแสดงต่อสำนักงานวางทรัพย์กลางและอีกกึ่งหนึ่งจะรับได้ต่อเมื่อรื้อถอนอาคารเสร็จเรียบร้อยแล้ว โจทก์ได้ติดต่อสำนักงานที่ดินเขตพระโขนงเพื่อขอรังวัดแบ่งเวนคืนแต่สำนักงานที่ดินยังจดทะเบียนเป็นทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษกไม่เสร็จ โจทก์จึงยังไม่ได้รับเงินค่าทดแทนที่ดิน ที่ดินของโจทก์มีราคาซื้อขายในท้องตลาดในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงที่จะสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอก พ.ศ. 2524 ใช้บังคับตารางวาละ82,000 บาท จำเลยทั้งสองต้องจ่ายเพิ่มให้โจทก์อีกจำนวน 7,524,000บาท และโจทก์ขอเรียกค่าทดแทนการรื้อถอนอาคารและสิ่งปลูกสร้างเพิ่มขึ้นอีกจำนวน 1,180,000 บาท ขอให้บังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินค่าทดแทนจำนวน 13,135,878.22 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี ในต้นเงิน 8,704,000 บาท นับจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยทั้งสองให้การและแก้ไขคำให้การว่า โจทก์ไม่ฟ้องเรียกเงินส่วนที่เห็นว่าควรจะได้รับเพิ่มขึ้นภายใน 1 ปี นับแต่วันที่6 พฤษภาคม 2530 อันเป็นวันที่จำเลยวางเงินค่าทดแทนต่อสำนักงานวางทรัพย์กลาง กรมบังคับคดี ฟ้องโจทก์จึงขาดอายุความแล้วคณะกรรมการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์และจำเลยที่ 2 เห็นว่าที่ดินของโจทก์ถูกเวนคืนเพียงเล็กน้อย มีที่ดินเหลืออยู่ทำประโยชน์ได้มากจึงกำหนดค่าทดแทนตามบัญชีกำหนดจำนวนราคาที่ดินตามราคาตลาดเพื่อใช้เป็นทุนทรัพย์สำหรับเรียกเก็บค่าธรรมเนียมในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม พ.ศ. 2514 ตารางวาละ 6,000 บาท เป็นราคาที่สมควรและยุติธรรม โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าทดแทนที่ดินกับค่ารื้อถอนอาคารและสิ่งปลูกสร้างเพิ่มขึ้นอีก ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าทดแทนเพิ่มแก่โจทก์จำนวน 1,466,000 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงินจำนวนดังกล่าว นับแต่วันที่ 20 ธันวาคม 2524เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระหนี้เสร็จแก่โจทก์ ส่วนคำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกเสีย และให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2โจทก์และจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยที่ 1 ชำระเงินค่าทดแทนที่ดินจำนวน 5,940,000 บาท แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงินดังกล่าว นับแต่วันที่ 20 ธันวาคม 2524เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่าคดีขาดอายุความเพราะโจทก์ฟ้องเกิน 1 ปี นับแต่วันที่จำเลยที่ 1 ได้วางเงินค่าทดแทนต่อสำนักงานวางทรัพย์กลาง กรมบังคับคดี นั้น ประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 295 ข้อ 67 วรรคสอง ได้กำหนดให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองอสังหาริมทรัพย์เรียกร้องเงินส่วนที่ตนเห็นว่าควรจะได้รับภายในหนึ่งปีนับแต่วันรับเงินค่าทดแทนหรือนับแต่วันที่เจ้าหน้าที่เวนคืนอสังหาริมทรัพย์หรือผู้ที่ได้รับมอบหมายจากเจ้าหน้าที่เวนคืนอสังหาริมทรัพย์วางเงินค่าทดแทนต่อศาลแล้วแต่กรณี ศาลฎีกาเห็นว่าการที่จำเลยที่ 1 วางเงินโดยมีเงื่อนไขทำให้โจทก์ยังไม่ได้รับเงินทั้ง ๆ ที่ตามพระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ในท้องที่แขวงวัดท่าพระ เขตบางกอกใหญ่แขวงตลาดพลู แขวงบุคคโล เขตธนบุรี แขวงคลองเตย เขตพระโขนงแขวงสามเสนใน เขตพญาไท แขวงห้วยขวาง เขตห้วยขวาง แขวงลาดยาวเขตบางเขน และแขวงบางซื่อ เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2526กำหนดแนวเขตที่ดินที่จะเวนคืนไว้ อันมีผลให้กรรมสิทธิ์โอนไปด้วยอำนาจกฎหมาย โดยไม่จำต้องทำการแบ่งแยกโฉนด เมื่อโจทก์ไม่สามารถรับเงินค่าทดแทนที่ดินที่จำเลยที่ 1 นำไปวางไว้ต่อสำนักงานวางทรัพย์กลางในคราวเดียวกัน จึงถือไม่ได้ว่าได้มีการวางเงินตามประกาศของคณะปฏิวัติฉบับดังกล่าว ระยะเวลาหนึ่งปีจึงยังไม่เริ่มนับ โจทก์มีสิทธิฟ้องจำเลยที่ 1 ได้ที่จำเลยที่ 1 ฎีกาข้อต่อไปว่า ศาลอุทธรณ์กำหนดค่าทดแทนที่ดินให้แก่โจทก์สูงเกินไป ไม่ชอบด้วยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 295เรื่องทางหลวงข้อ 76(2) นั้น เห็นว่า ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 295 มีบทบัญญัติเกี่ยวกับเงินค่าทดแทนในการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างหรือขยายทางหลวงไว้ในข้อ 76 ว่า"เงินค่าทดแทนนั้น ถ้าไม่มีบทบัญญัติเป็นพิเศษในพระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ซึ่งออกตามข้อ 63 แล้ว ให้กำหนดเท่าราคาของทรัพย์สินตามราคาธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันดังต่อไปนี้(1) ในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนใช้บังคับ ในกรณีที่ได้ตราพระราชกฤษฎีกาเช่นว่านั้น(2) ในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงใช้บังคับในกรณีที่ได้ตราพระราชกฤษฎีกาเช่นว่านั้น(3) ในวันที่พระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ใช้บังคับ ในกรณีที่ได้ตราพระราชบัญญัติเช่นว่านั้น" คดีนี้ข้อเท็จจริงปรากฏว่าพระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ซึ่งออกตามข้อ 63 แห่งประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 295 คือพระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษกฯ พ.ศ. 2526 ไม่มีบทบัญญัติพิเศษเกี่ยวกับเงินค่าทดแทน แต่ปรากฏว่าได้มีพระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงที่จะสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอก พ.ศ. 2524 ใช้บังคับแก่กรณีของโจทก์เมื่อวันที่ 20 ธันวาคม 2524 และจำเลยที่ 1 ได้กำหนดค่าทดแทนที่ดินของโจทก์โดยใช้ราคาประเมินในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม พ.ศ. 2514 ของกรมที่ดินมาบังคับ ศาลฎีกาเห็นว่า ราคาดังกล่าวไม่ใช่ราคาธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงที่จะสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอก พ.ศ. 2524 ใช้บังคับ เพราะได้ความว่า ที่ดินของโจทก์อยู่ติดกับถนนอโศก ซึ่งห่างถนนสุขุมวิทประมาณ 50 เมตร ฝั่งตรงข้ามเป็นตลาดอโศก ในปี2524 ที่ดินในละแวกเดียวกับที่ดินโจทก์ คือแปลงใกล้ถนนสุขุมวิทมีการซื้อขายกันตารางวาละ 100,000 บาท แปลงที่อยู่ใกล้ถนนอโศกซื้อขายกันตารางวาละ 85,000 บาท ฉะนั้น ในวันที่พระราชกฤษฎีกาดังกล่าวใช้บังคับ ที่ดินของโจทก์ก็น่าจะมีราคาอยู่ในระดับใกล้เคียงกัน การที่จำเลยที่ 1 กำหนดค่าทดแทนที่ดินของโจทก์ที่ถูกเวนคืนตามราคาประเมินในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม พ.ศ. 2514 เพียงตารางวาละ 6,000 บาทนั้น เห็นได้ว่าต่ำกว่าราคาธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงที่จะสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษกตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอก พ.ศ. 2524 ใช้บังคับที่ศาลอุทธรณ์กำหนดค่าทดแทนที่ดินให้จำเลยที่ 1 ใช้แก่โจทก์ตารางวาละ 60,000 บาท จึงถูกต้องและเหมาะสมแล้วฎีกาของของจำเลยที่ 1 ฟังไม่ขึ้นพิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5474/2537นาง ใช้ กี่ เหตระกูลโจทก์กรุงเทพมหานคร กับพวกจำเลย ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 23 ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 295 ม. 63, ม. 67, ม. 76 พ.ร.บ.เวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างทางหลวงสาย รัชดาภิเษก ในท้องที่แขวงวัดท่าพระ เขตบางกอกใหญ่ แขวงตลาดพลู แขวงบุคคโล เขตธนบุรี แขวงคลองเตย เขตพระโขนง แขวงสามเสนใน เขตพญาไท แขวงห้วยขวาง เขตห้วยขวาง แขวงลาดบาว เขตบางเขน แขวงบางซื่อ เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร พ.ศ.2526 ม. 3, ม. 4 การที่จำเลยที่ 1 วางเงินโดยมีเงื่อนไข ทำให้โจทก์ยังไม่ได้รับเงินทั้ง ๆ ที่ตาม พระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษกฯ พ.ศ. 2526 กำหนดแนวเขตที่ดินที่จะเวนคืนไว้ อันมีผลให้กรรมสิทธิ์โอนไปด้วยอำนาจกฎหมายโดยไม่จำต้องทำการแบ่งแยกโฉนด เมื่อโจทก์ไม่สามารถรับเงินค่าทดแทนที่ดินที่จำเลยที่ 1 นำไปวางไว้ต่อสำนักงานวางทรัพย์กลางในคราวเดียวกัน จึงถือไม่ได้ว่ามีการวางเงินตามประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 295 ข้อ 67 วรรคสอง ระยะเวลาหนึ่งปีจึงยังไม่เริ่มนับ โจทก์มีสิทธิฟ้องจำเลยที่ 1 ได้ ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 295 มีบทบัญญัติเกี่ยวกับเงินค่าทดแทนในการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างหรือขยายทางหลวงไว้ในข้อ 76 ว่า เงินค่าทดแทนนั้น ถ้าไม่มีบทบัญญัติเป็นพิเศษใน พระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ซึ่งออกตามข้อ 63 แล้ว ให้กำหนดเท่าราคาของทรัพย์สินตามราคาธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันดังต่อไปนี้ ฯลฯ (2)ในวันที่ พ.ร.ฎ.กำหนดแนวทางหลวงใช้บังคับในกรณีที่ได้ตรา พ.ร.ฎ.เช่นว่านั้น ฯลฯ ตาม พระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษกฯ พ.ศ. 2526 ไม่มีบทบัญญัติพิเศษเกี่ยวกับเงินค่าทดแทน แต่ปรากฏว่าได้มี พ.ร.ฎ.กำหนดแนวทางหลวงที่จะสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอก พ.ศ. 2524 ใช้บังคับแก่กรณีของโจทก์เมื่อวันที่ 20 ธันวาคม 2524 การที่จำเลยที่ 1 กำหนดค่าทดแทนที่ดินของโจทก์โดยใช้ราคาประเมินในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมพ.ศ. 2514 ราคาดังกล่าวไม่ใช่ราคาธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันที่ พ.ร.ฎ. กำหนดแนวทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอก พ.ศ. 2524 ใช้บังคับโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 3867แขวงคลองตัน (บางกะปิฝั่งใต้) เขตพระโขนง (บางกะปิ) กรุงเทพมหานครพร้อมสิ่งปลูกสร้างซึ่งใช้ประกอบกิจการโรงเรียนอโศกวิทย์วันที่ 19 ธันวาคม 2524 ได้มีพระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงที่จะสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอกพ.ศ. 2524 ประกาศใช้บังคับ กำหนดให้ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครหรือจำเลยที่ 2 เป็นเจ้าหน้าที่ผู้ดำเนินการตามพระราชกฤษฎีกาดังกล่าว ที่ดินของโจทก์เนื้อที่ 99 ตารางวา พร้อมสิ่งปลูกสร้าง คืออาคารเรียนไม้สักชั้นเดียวเลขที่ 8 โรงอาหารไม้สักและรั้วคอนกรีตเสริมเหล็กอยู่ในเขตที่ถูกเวนคืน จำเลยทั้งสองกำหนดค่าทดแทนที่ดินให้โจทก์ตารางวาละ 6,000 บาท และค่ารื้อถอนอาคารเรียนไม้สักเลขที่ 8 เป็นเงิน 588,248 รวมเป็นเงินค่าทดแทนทั้งสิ้น1,182,248 บาท แต่โจทก์ไม่ยอมรับเงินค่าทดแทนดังกล่าวเพราะเห็นว่าไม่เป็นธรรมเนื่องจากมิได้กำหนดให้ตามราคาซื้อขายในท้องตลาดในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนใช้บังคับ จำเลยทั้งสองจึงนำเงินค่าทดแทนไปวางที่สำนักงานวางทรัพย์กลางกรมบังคับคดี ในวันที่ 6 พฤษภาคม 2530 เพื่อชำระให้แก่โจทก์โดยมีเงื่อนไขให้โจทก์รับเงินค่าทดแทนที่ดินได้กึ่งหนึ่งเมื่อนำโฉนดที่ดินยื่นขอทำการรังวัดแบ่งเวนคืนฯ ต่อสำนักงานที่ดินกรุงเทพมหานครและอีกกึ่งหนึ่งจะรับได้ต่อเมื่อได้จดทะเบียนเป็นทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษกเสร็จแล้ว ส่วนค่าทดแทนการรื้อถอนอาคารให้โจทก์รับได้กึ่งหนึ่งเมื่อนำโฉนดที่ดินที่อาคารพิพาทตั้งอยู่ไปแสดงต่อสำนักงานวางทรัพย์กลางและอีกกึ่งหนึ่งจะรับได้ต่อเมื่อรื้อถอนอาคารเสร็จเรียบร้อยแล้ว โจทก์ได้ติดต่อสำนักงานที่ดินเขตพระโขนงเพื่อขอรังวัดแบ่งเวนคืนแต่สำนักงานที่ดินยังจดทะเบียนเป็นทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษกไม่เสร็จ โจทก์จึงยังไม่ได้รับเงินค่าทดแทนที่ดิน ที่ดินของโจทก์มีราคาซื้อขายในท้องตลาดในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงที่จะสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอก พ.ศ. 2524 ใช้บังคับตารางวาละ82,000 บาท จำเลยทั้งสองต้องจ่ายเพิ่มให้โจทก์อีกจำนวน 7,524,000บาท และโจทก์ขอเรียกค่าทดแทนการรื้อถอนอาคารและสิ่งปลูกสร้างเพิ่มขึ้นอีกจำนวน 1,180,000 บาท ขอให้บังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินค่าทดแทนจำนวน 13,135,878.22 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี ในต้นเงิน 8,704,000 บาท นับจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยทั้งสองให้การและแก้ไขคำให้การว่า โจทก์ไม่ฟ้องเรียกเงินส่วนที่เห็นว่าควรจะได้รับเพิ่มขึ้นภายใน 1 ปี นับแต่วันที่6 พฤษภาคม 2530 อันเป็นวันที่จำเลยวางเงินค่าทดแทนต่อสำนักงานวางทรัพย์กลาง กรมบังคับคดี ฟ้องโจทก์จึงขาดอายุความแล้วคณะกรรมการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์และจำเลยที่ 2 เห็นว่าที่ดินของโจทก์ถูกเวนคืนเพียงเล็กน้อย มีที่ดินเหลืออยู่ทำประโยชน์ได้มากจึงกำหนดค่าทดแทนตามบัญชีกำหนดจำนวนราคาที่ดินตามราคาตลาดเพื่อใช้เป็นทุนทรัพย์สำหรับเรียกเก็บค่าธรรมเนียมในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม พ.ศ. 2514 ตารางวาละ 6,000 บาท เป็นราคาที่สมควรและยุติธรรม โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าทดแทนที่ดินกับค่ารื้อถอนอาคารและสิ่งปลูกสร้างเพิ่มขึ้นอีก ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าทดแทนเพิ่มแก่โจทก์จำนวน 1,466,000 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงินจำนวนดังกล่าว นับแต่วันที่ 20 ธันวาคม 2524เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระหนี้เสร็จแก่โจทก์ ส่วนคำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกเสีย และให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2โจทก์และจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยที่ 1 ชำระเงินค่าทดแทนที่ดินจำนวน 5,940,000 บาท แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงินดังกล่าว นับแต่วันที่ 20 ธันวาคม 2524เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่าคดีขาดอายุความเพราะโจทก์ฟ้องเกิน 1 ปี นับแต่วันที่จำเลยที่ 1 ได้วางเงินค่าทดแทนต่อสำนักงานวางทรัพย์กลาง กรมบังคับคดี นั้น ประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 295 ข้อ 67 วรรคสอง ได้กำหนดให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองอสังหาริมทรัพย์เรียกร้องเงินส่วนที่ตนเห็นว่าควรจะได้รับภายในหนึ่งปีนับแต่วันรับเงินค่าทดแทนหรือนับแต่วันที่เจ้าหน้าที่เวนคืนอสังหาริมทรัพย์หรือผู้ที่ได้รับมอบหมายจากเจ้าหน้าที่เวนคืนอสังหาริมทรัพย์วางเงินค่าทดแทนต่อศาลแล้วแต่กรณี ศาลฎีกาเห็นว่าการที่จำเลยที่ 1 วางเงินโดยมีเงื่อนไขทำให้โจทก์ยังไม่ได้รับเงินทั้ง ๆ ที่ตามพระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ในท้องที่แขวงวัดท่าพระ เขตบางกอกใหญ่แขวงตลาดพลู แขวงบุคคโล เขตธนบุรี แขวงคลองเตย เขตพระโขนงแขวงสามเสนใน เขตพญาไท แขวงห้วยขวาง เขตห้วยขวาง แขวงลาดยาวเขตบางเขน และแขวงบางซื่อ เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2526กำหนดแนวเขตที่ดินที่จะเวนคืนไว้ อันมีผลให้กรรมสิทธิ์โอนไปด้วยอำนาจกฎหมาย โดยไม่จำต้องทำการแบ่งแยกโฉนด เมื่อโจทก์ไม่สามารถรับเงินค่าทดแทนที่ดินที่จำเลยที่ 1 นำไปวางไว้ต่อสำนักงานวางทรัพย์กลางในคราวเดียวกัน จึงถือไม่ได้ว่าได้มีการวางเงินตามประกาศของคณะปฏิวัติฉบับดังกล่าว ระยะเวลาหนึ่งปีจึงยังไม่เริ่มนับ โจทก์มีสิทธิฟ้องจำเลยที่ 1 ได้ที่จำเลยที่ 1 ฎีกาข้อต่อไปว่า ศาลอุทธรณ์กำหนดค่าทดแทนที่ดินให้แก่โจทก์สูงเกินไป ไม่ชอบด้วยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 295เรื่องทางหลวงข้อ 76(2) นั้น เห็นว่า ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 295 มีบทบัญญัติเกี่ยวกับเงินค่าทดแทนในการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างหรือขยายทางหลวงไว้ในข้อ 76 ว่า"เงินค่าทดแทนนั้น ถ้าไม่มีบทบัญญัติเป็นพิเศษในพระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ซึ่งออกตามข้อ 63 แล้ว ให้กำหนดเท่าราคาของทรัพย์สินตามราคาธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันดังต่อไปนี้(1) ในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนใช้บังคับ ในกรณีที่ได้ตราพระราชกฤษฎีกาเช่นว่านั้น(2) ในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงใช้บังคับในกรณีที่ได้ตราพระราชกฤษฎีกาเช่นว่านั้น(3) ในวันที่พระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ใช้บังคับ ในกรณีที่ได้ตราพระราชบัญญัติเช่นว่านั้น" คดีนี้ข้อเท็จจริงปรากฏว่าพระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ซึ่งออกตามข้อ 63 แห่งประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 295 คือพระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษกฯ พ.ศ. 2526 ไม่มีบทบัญญัติพิเศษเกี่ยวกับเงินค่าทดแทน แต่ปรากฏว่าได้มีพระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงที่จะสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอก พ.ศ. 2524 ใช้บังคับแก่กรณีของโจทก์เมื่อวันที่ 20 ธันวาคม 2524 และจำเลยที่ 1 ได้กำหนดค่าทดแทนที่ดินของโจทก์โดยใช้ราคาประเมินในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม พ.ศ. 2514 ของกรมที่ดินมาบังคับ ศาลฎีกาเห็นว่า ราคาดังกล่าวไม่ใช่ราคาธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงที่จะสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอก พ.ศ. 2524 ใช้บังคับ เพราะได้ความว่า ที่ดินของโจทก์อยู่ติดกับถนนอโศก ซึ่งห่างถนนสุขุมวิทประมาณ 50 เมตร ฝั่งตรงข้ามเป็นตลาดอโศก ในปี2524 ที่ดินในละแวกเดียวกับที่ดินโจทก์ คือแปลงใกล้ถนนสุขุมวิทมีการซื้อขายกันตารางวาละ 100,000 บาท แปลงที่อยู่ใกล้ถนนอโศกซื้อขายกันตารางวาละ 85,000 บาท ฉะนั้น ในวันที่พระราชกฤษฎีกาดังกล่าวใช้บังคับ ที่ดินของโจทก์ก็น่าจะมีราคาอยู่ในระดับใกล้เคียงกัน การที่จำเลยที่ 1 กำหนดค่าทดแทนที่ดินของโจทก์ที่ถูกเวนคืนตามราคาประเมินในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม พ.ศ. 2514 เพียงตารางวาละ 6,000 บาทนั้น เห็นได้ว่าต่ำกว่าราคาธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงที่จะสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษกตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอก พ.ศ. 2524 ใช้บังคับที่ศาลอุทธรณ์กำหนดค่าทดแทนที่ดินให้จำเลยที่ 1 ใช้แก่โจทก์ตารางวาละ 60,000 บาท จึงถูกต้องและเหมาะสมแล้วฎีกาของของจำเลยที่ 1 ฟังไม่ขึ้นพิพากษายืน(ยรรยง ปานุราช-สุทธิ นิชโรจน์-ชูชาติ ศรีแสง)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 3867แขวงคลองตัน (บางกะปิฝั่งใต้) เขตพระโขนง (บางกะปิ) กรุงเทพมหานครพร้อมสิ่งปลูกสร้างซึ่งใช้ประกอบกิจการโรงเรียนอโศกวิทย์วันที่ 19 ธันวาคม 2524 ได้มีพระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงที่จะสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอกพ.ศ. 2524 ประกาศใช้บังคับ กำหนดให้ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครหรือจำเลยที่ 2 เป็นเจ้าหน้าที่ผู้ดำเนินการตามพระราชกฤษฎีกาดังกล่าว ที่ดินของโจทก์เนื้อที่ 99 ตารางวา พร้อมสิ่งปลูกสร้าง คืออาคารเรียนไม้สักชั้นเดียวเลขที่ 8 โรงอาหารไม้สักและรั้วคอนกรีตเสริมเหล็กอยู่ในเขตที่ถูกเวนคืน จำเลยทั้งสองกำหนดค่าทดแทนที่ดินให้โจทก์ตารางวาละ 6,000 บาท และค่ารื้อถอนอาคารเรียนไม้สักเลขที่ 8 เป็นเงิน 588,248 รวมเป็นเงินค่าทดแทนทั้งสิ้น1,182,248 บาท แต่โจทก์ไม่ยอมรับเงินค่าทดแทนดังกล่าวเพราะเห็นว่าไม่เป็นธรรมเนื่องจากมิได้กำหนดให้ตามราคาซื้อขายในท้องตลาดในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนใช้บังคับ จำเลยทั้งสองจึงนำเงินค่าทดแทนไปวางที่สำนักงานวางทรัพย์กลางกรมบังคับคดี ในวันที่ 6 พฤษภาคม 2530 เพื่อชำระให้แก่โจทก์โดยมีเงื่อนไขให้โจทก์รับเงินค่าทดแทนที่ดินได้กึ่งหนึ่งเมื่อนำโฉนดที่ดินยื่นขอทำการรังวัดแบ่งเวนคืนฯ ต่อสำนักงานที่ดินกรุงเทพมหานครและอีกกึ่งหนึ่งจะรับได้ต่อเมื่อได้จดทะเบียนเป็นทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษกเสร็จแล้ว ส่วนค่าทดแทนการรื้อถอนอาคารให้โจทก์รับได้กึ่งหนึ่งเมื่อนำโฉนดที่ดินที่อาคารพิพาทตั้งอยู่ไปแสดงต่อสำนักงานวางทรัพย์กลางและอีกกึ่งหนึ่งจะรับได้ต่อเมื่อรื้อถอนอาคารเสร็จเรียบร้อยแล้ว โจทก์ได้ติดต่อสำนักงานที่ดินเขตพระโขนงเพื่อขอรังวัดแบ่งเวนคืนแต่สำนักงานที่ดินยังจดทะเบียนเป็นทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษกไม่เสร็จ โจทก์จึงยังไม่ได้รับเงินค่าทดแทนที่ดิน ที่ดินของโจทก์มีราคาซื้อขายในท้องตลาดในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงที่จะสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอก พ.ศ. 2524 ใช้บังคับตารางวาละ82,000 บาท จำเลยทั้งสองต้องจ่ายเพิ่มให้โจทก์อีกจำนวน 7,524,000บาท และโจทก์ขอเรียกค่าทดแทนการรื้อถอนอาคารและสิ่งปลูกสร้างเพิ่มขึ้นอีกจำนวน 1,180,000 บาท ขอให้บังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินค่าทดแทนจำนวน 13,135,878.22 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี ในต้นเงิน 8,704,000 บาท นับจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยทั้งสองให้การและแก้ไขคำให้การว่า โจทก์ไม่ฟ้องเรียกเงินส่วนที่เห็นว่าควรจะได้รับเพิ่มขึ้นภายใน 1 ปี นับแต่วันที่6 พฤษภาคม 2530 อันเป็นวันที่จำเลยวางเงินค่าทดแทนต่อสำนักงานวางทรัพย์กลาง กรมบังคับคดี ฟ้องโจทก์จึงขาดอายุความแล้วคณะกรรมการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์และจำเลยที่ 2 เห็นว่าที่ดินของโจทก์ถูกเวนคืนเพียงเล็กน้อย มีที่ดินเหลืออยู่ทำประโยชน์ได้มากจึงกำหนดค่าทดแทนตามบัญชีกำหนดจำนวนราคาที่ดินตามราคาตลาดเพื่อใช้เป็นทุนทรัพย์สำหรับเรียกเก็บค่าธรรมเนียมในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม พ.ศ. 2514 ตารางวาละ 6,000 บาท เป็นราคาที่สมควรและยุติธรรม โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าทดแทนที่ดินกับค่ารื้อถอนอาคารและสิ่งปลูกสร้างเพิ่มขึ้นอีก ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าทดแทนเพิ่มแก่โจทก์จำนวน 1,466,000 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงินจำนวนดังกล่าว นับแต่วันที่ 20 ธันวาคม 2524เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระหนี้เสร็จแก่โจทก์ ส่วนคำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกเสีย และให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2โจทก์และจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยที่ 1 ชำระเงินค่าทดแทนที่ดินจำนวน 5,940,000 บาท แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงินดังกล่าว นับแต่วันที่ 20 ธันวาคม 2524เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่าคดีขาดอายุความเพราะโจทก์ฟ้องเกิน 1 ปี นับแต่วันที่จำเลยที่ 1 ได้วางเงินค่าทดแทนต่อสำนักงานวางทรัพย์กลาง กรมบังคับคดี นั้น ประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 295 ข้อ 67 วรรคสอง ได้กำหนดให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองอสังหาริมทรัพย์เรียกร้องเงินส่วนที่ตนเห็นว่าควรจะได้รับภายในหนึ่งปีนับแต่วันรับเงินค่าทดแทนหรือนับแต่วันที่เจ้าหน้าที่เวนคืนอสังหาริมทรัพย์หรือผู้ที่ได้รับมอบหมายจากเจ้าหน้าที่เวนคืนอสังหาริมทรัพย์วางเงินค่าทดแทนต่อศาลแล้วแต่กรณี ศาลฎีกาเห็นว่าการที่จำเลยที่ 1 วางเงินโดยมีเงื่อนไขทำให้โจทก์ยังไม่ได้รับเงินทั้ง ๆ ที่ตามพระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ในท้องที่แขวงวัดท่าพระ เขตบางกอกใหญ่แขวงตลาดพลู แขวงบุคคโล เขตธนบุรี แขวงคลองเตย เขตพระโขนงแขวงสามเสนใน เขตพญาไท แขวงห้วยขวาง เขตห้วยขวาง แขวงลาดยาวเขตบางเขน และแขวงบางซื่อ เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2526กำหนดแนวเขตที่ดินที่จะเวนคืนไว้ อันมีผลให้กรรมสิทธิ์โอนไปด้วยอำนาจกฎหมาย โดยไม่จำต้องทำการแบ่งแยกโฉนด เมื่อโจทก์ไม่สามารถรับเงินค่าทดแทนที่ดินที่จำเลยที่ 1 นำไปวางไว้ต่อสำนักงานวางทรัพย์กลางในคราวเดียวกัน จึงถือไม่ได้ว่าได้มีการวางเงินตามประกาศของคณะปฏิวัติฉบับดังกล่าว ระยะเวลาหนึ่งปีจึงยังไม่เริ่มนับ โจทก์มีสิทธิฟ้องจำเลยที่ 1 ได้ที่จำเลยที่ 1 ฎีกาข้อต่อไปว่า ศาลอุทธรณ์กำหนดค่าทดแทนที่ดินให้แก่โจทก์สูงเกินไป ไม่ชอบด้วยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 295เรื่องทางหลวงข้อ 76(2) นั้น เห็นว่า ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 295 มีบทบัญญัติเกี่ยวกับเงินค่าทดแทนในการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างหรือขยายทางหลวงไว้ในข้อ 76 ว่า"เงินค่าทดแทนนั้น ถ้าไม่มีบทบัญญัติเป็นพิเศษในพระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ซึ่งออกตามข้อ 63 แล้ว ให้กำหนดเท่าราคาของทรัพย์สินตามราคาธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันดังต่อไปนี้(1) ในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนใช้บังคับ ในกรณีที่ได้ตราพระราชกฤษฎีกาเช่นว่านั้น(2) ในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงใช้บังคับในกรณีที่ได้ตราพระราชกฤษฎีกาเช่นว่านั้น(3) ในวันที่พระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ใช้บังคับ ในกรณีที่ได้ตราพระราชบัญญัติเช่นว่านั้น" คดีนี้ข้อเท็จจริงปรากฏว่าพระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ซึ่งออกตามข้อ 63 แห่งประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 295 คือพระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษกฯ พ.ศ. 2526 ไม่มีบทบัญญัติพิเศษเกี่ยวกับเงินค่าทดแทน แต่ปรากฏว่าได้มีพระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงที่จะสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอก พ.ศ. 2524 ใช้บังคับแก่กรณีของโจทก์เมื่อวันที่ 20 ธันวาคม 2524 และจำเลยที่ 1 ได้กำหนดค่าทดแทนที่ดินของโจทก์โดยใช้ราคาประเมินในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม พ.ศ. 2514 ของกรมที่ดินมาบังคับ ศาลฎีกาเห็นว่า ราคาดังกล่าวไม่ใช่ราคาธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงที่จะสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอก พ.ศ. 2524 ใช้บังคับ เพราะได้ความว่า ที่ดินของโจทก์อยู่ติดกับถนนอโศก ซึ่งห่างถนนสุขุมวิทประมาณ 50 เมตร ฝั่งตรงข้ามเป็นตลาดอโศก ในปี2524 ที่ดินในละแวกเดียวกับที่ดินโจทก์ คือแปลงใกล้ถนนสุขุมวิทมีการซื้อขายกันตารางวาละ 100,000 บาท แปลงที่อยู่ใกล้ถนนอโศกซื้อขายกันตารางวาละ 85,000 บาท ฉะนั้น ในวันที่พระราชกฤษฎีกาดังกล่าวใช้บังคับ ที่ดินของโจทก์ก็น่าจะมีราคาอยู่ในระดับใกล้เคียงกัน การที่จำเลยที่ 1 กำหนดค่าทดแทนที่ดินของโจทก์ที่ถูกเวนคืนตามราคาประเมินในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม พ.ศ. 2514 เพียงตารางวาละ 6,000 บาทนั้น เห็นได้ว่าต่ำกว่าราคาธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงที่จะสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษกตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอก พ.ศ. 2524 ใช้บังคับที่ศาลอุทธรณ์กำหนดค่าทดแทนที่ดินให้จำเลยที่ 1 ใช้แก่โจทก์ตารางวาละ 60,000 บาท จึงถูกต้องและเหมาะสมแล้วฎีกาของของจำเลยที่ 1 ฟังไม่ขึ้นพิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5474/2537นาง ใช้ กี่ เหตระกูลโจทก์กรุงเทพมหานคร กับพวกจำเลย ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 23 ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 295 ม. 63, ม. 67, ม. 76 พ.ร.บ.เวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างทางหลวงสาย รัชดาภิเษก ในท้องที่แขวงวัดท่าพระ เขตบางกอกใหญ่ แขวงตลาดพลู แขวงบุคคโล เขตธนบุรี แขวงคลองเตย เขตพระโขนง แขวงสามเสนใน เขตพญาไท แขวงห้วยขวาง เขตห้วยขวาง แขวงลาดบาว เขตบางเขน แขวงบางซื่อ เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร พ.ศ.2526 ม. 3, ม. 4 การที่จำเลยที่ 1 วางเงินโดยมีเงื่อนไข ทำให้โจทก์ยังไม่ได้รับเงินทั้ง ๆ ที่ตาม พระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษกฯ พ.ศ. 2526 กำหนดแนวเขตที่ดินที่จะเวนคืนไว้ อันมีผลให้กรรมสิทธิ์โอนไปด้วยอำนาจกฎหมายโดยไม่จำต้องทำการแบ่งแยกโฉนด เมื่อโจทก์ไม่สามารถรับเงินค่าทดแทนที่ดินที่จำเลยที่ 1 นำไปวางไว้ต่อสำนักงานวางทรัพย์กลางในคราวเดียวกัน จึงถือไม่ได้ว่ามีการวางเงินตามประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 295 ข้อ 67 วรรคสอง ระยะเวลาหนึ่งปีจึงยังไม่เริ่มนับ โจทก์มีสิทธิฟ้องจำเลยที่ 1 ได้ ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 295 มีบทบัญญัติเกี่ยวกับเงินค่าทดแทนในการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างหรือขยายทางหลวงไว้ในข้อ 76 ว่า เงินค่าทดแทนนั้น ถ้าไม่มีบทบัญญัติเป็นพิเศษใน พระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ซึ่งออกตามข้อ 63 แล้ว ให้กำหนดเท่าราคาของทรัพย์สินตามราคาธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันดังต่อไปนี้ ฯลฯ (2)ในวันที่ พ.ร.ฎ.กำหนดแนวทางหลวงใช้บังคับในกรณีที่ได้ตรา พ.ร.ฎ.เช่นว่านั้น ฯลฯ ตาม พระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษกฯ พ.ศ. 2526 ไม่มีบทบัญญัติพิเศษเกี่ยวกับเงินค่าทดแทน แต่ปรากฏว่าได้มี พ.ร.ฎ.กำหนดแนวทางหลวงที่จะสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอก พ.ศ. 2524 ใช้บังคับแก่กรณีของโจทก์เมื่อวันที่ 20 ธันวาคม 2524 การที่จำเลยที่ 1 กำหนดค่าทดแทนที่ดินของโจทก์โดยใช้ราคาประเมินในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมพ.ศ. 2514 ราคาดังกล่าวไม่ใช่ราคาธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันที่ พ.ร.ฎ. กำหนดแนวทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอก พ.ศ. 2524 ใช้บังคับโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 3867แขวงคลองตัน (บางกะปิฝั่งใต้) เขตพระโขนง (บางกะปิ) กรุงเทพมหานครพร้อมสิ่งปลูกสร้างซึ่งใช้ประกอบกิจการโรงเรียนอโศกวิทย์วันที่ 19 ธันวาคม 2524 ได้มีพระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงที่จะสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอกพ.ศ. 2524 ประกาศใช้บังคับ กำหนดให้ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครหรือจำเลยที่ 2 เป็นเจ้าหน้าที่ผู้ดำเนินการตามพระราชกฤษฎีกาดังกล่าว ที่ดินของโจทก์เนื้อที่ 99 ตารางวา พร้อมสิ่งปลูกสร้าง คืออาคารเรียนไม้สักชั้นเดียวเลขที่ 8 โรงอาหารไม้สักและรั้วคอนกรีตเสริมเหล็กอยู่ในเขตที่ถูกเวนคืน จำเลยทั้งสองกำหนดค่าทดแทนที่ดินให้โจทก์ตารางวาละ 6,000 บาท และค่ารื้อถอนอาคารเรียนไม้สักเลขที่ 8 เป็นเงิน 588,248 รวมเป็นเงินค่าทดแทนทั้งสิ้น1,182,248 บาท แต่โจทก์ไม่ยอมรับเงินค่าทดแทนดังกล่าวเพราะเห็นว่าไม่เป็นธรรมเนื่องจากมิได้กำหนดให้ตามราคาซื้อขายในท้องตลาดในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนใช้บังคับ จำเลยทั้งสองจึงนำเงินค่าทดแทนไปวางที่สำนักงานวางทรัพย์กลางกรมบังคับคดี ในวันที่ 6 พฤษภาคม 2530 เพื่อชำระให้แก่โจทก์โดยมีเงื่อนไขให้โจทก์รับเงินค่าทดแทนที่ดินได้กึ่งหนึ่งเมื่อนำโฉนดที่ดินยื่นขอทำการรังวัดแบ่งเวนคืนฯ ต่อสำนักงานที่ดินกรุงเทพมหานครและอีกกึ่งหนึ่งจะรับได้ต่อเมื่อได้จดทะเบียนเป็นทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษกเสร็จแล้ว ส่วนค่าทดแทนการรื้อถอนอาคารให้โจทก์รับได้กึ่งหนึ่งเมื่อนำโฉนดที่ดินที่อาคารพิพาทตั้งอยู่ไปแสดงต่อสำนักงานวางทรัพย์กลางและอีกกึ่งหนึ่งจะรับได้ต่อเมื่อรื้อถอนอาคารเสร็จเรียบร้อยแล้ว โจทก์ได้ติดต่อสำนักงานที่ดินเขตพระโขนงเพื่อขอรังวัดแบ่งเวนคืนแต่สำนักงานที่ดินยังจดทะเบียนเป็นทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษกไม่เสร็จ โจทก์จึงยังไม่ได้รับเงินค่าทดแทนที่ดิน ที่ดินของโจทก์มีราคาซื้อขายในท้องตลาดในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงที่จะสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอก พ.ศ. 2524 ใช้บังคับตารางวาละ82,000 บาท จำเลยทั้งสองต้องจ่ายเพิ่มให้โจทก์อีกจำนวน 7,524,000บาท และโจทก์ขอเรียกค่าทดแทนการรื้อถอนอาคารและสิ่งปลูกสร้างเพิ่มขึ้นอีกจำนวน 1,180,000 บาท ขอให้บังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินค่าทดแทนจำนวน 13,135,878.22 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี ในต้นเงิน 8,704,000 บาท นับจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยทั้งสองให้การและแก้ไขคำให้การว่า โจทก์ไม่ฟ้องเรียกเงินส่วนที่เห็นว่าควรจะได้รับเพิ่มขึ้นภายใน 1 ปี นับแต่วันที่6 พฤษภาคม 2530 อันเป็นวันที่จำเลยวางเงินค่าทดแทนต่อสำนักงานวางทรัพย์กลาง กรมบังคับคดี ฟ้องโจทก์จึงขาดอายุความแล้วคณะกรรมการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์และจำเลยที่ 2 เห็นว่าที่ดินของโจทก์ถูกเวนคืนเพียงเล็กน้อย มีที่ดินเหลืออยู่ทำประโยชน์ได้มากจึงกำหนดค่าทดแทนตามบัญชีกำหนดจำนวนราคาที่ดินตามราคาตลาดเพื่อใช้เป็นทุนทรัพย์สำหรับเรียกเก็บค่าธรรมเนียมในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม พ.ศ. 2514 ตารางวาละ 6,000 บาท เป็นราคาที่สมควรและยุติธรรม โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าทดแทนที่ดินกับค่ารื้อถอนอาคารและสิ่งปลูกสร้างเพิ่มขึ้นอีก ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าทดแทนเพิ่มแก่โจทก์จำนวน 1,466,000 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงินจำนวนดังกล่าว นับแต่วันที่ 20 ธันวาคม 2524เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระหนี้เสร็จแก่โจทก์ ส่วนคำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกเสีย และให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2โจทก์และจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยที่ 1 ชำระเงินค่าทดแทนที่ดินจำนวน 5,940,000 บาท แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงินดังกล่าว นับแต่วันที่ 20 ธันวาคม 2524เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่าคดีขาดอายุความเพราะโจทก์ฟ้องเกิน 1 ปี นับแต่วันที่จำเลยที่ 1 ได้วางเงินค่าทดแทนต่อสำนักงานวางทรัพย์กลาง กรมบังคับคดี นั้น ประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 295 ข้อ 67 วรรคสอง ได้กำหนดให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองอสังหาริมทรัพย์เรียกร้องเงินส่วนที่ตนเห็นว่าควรจะได้รับภายในหนึ่งปีนับแต่วันรับเงินค่าทดแทนหรือนับแต่วันที่เจ้าหน้าที่เวนคืนอสังหาริมทรัพย์หรือผู้ที่ได้รับมอบหมายจากเจ้าหน้าที่เวนคืนอสังหาริมทรัพย์วางเงินค่าทดแทนต่อศาลแล้วแต่กรณี ศาลฎีกาเห็นว่าการที่จำเลยที่ 1 วางเงินโดยมีเงื่อนไขทำให้โจทก์ยังไม่ได้รับเงินทั้ง ๆ ที่ตามพระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ในท้องที่แขวงวัดท่าพระ เขตบางกอกใหญ่แขวงตลาดพลู แขวงบุคคโล เขตธนบุรี แขวงคลองเตย เขตพระโขนงแขวงสามเสนใน เขตพญาไท แขวงห้วยขวาง เขตห้วยขวาง แขวงลาดยาวเขตบางเขน และแขวงบางซื่อ เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2526กำหนดแนวเขตที่ดินที่จะเวนคืนไว้ อันมีผลให้กรรมสิทธิ์โอนไปด้วยอำนาจกฎหมาย โดยไม่จำต้องทำการแบ่งแยกโฉนด เมื่อโจทก์ไม่สามารถรับเงินค่าทดแทนที่ดินที่จำเลยที่ 1 นำไปวางไว้ต่อสำนักงานวางทรัพย์กลางในคราวเดียวกัน จึงถือไม่ได้ว่าได้มีการวางเงินตามประกาศของคณะปฏิวัติฉบับดังกล่าว ระยะเวลาหนึ่งปีจึงยังไม่เริ่มนับ โจทก์มีสิทธิฟ้องจำเลยที่ 1 ได้ที่จำเลยที่ 1 ฎีกาข้อต่อไปว่า ศาลอุทธรณ์กำหนดค่าทดแทนที่ดินให้แก่โจทก์สูงเกินไป ไม่ชอบด้วยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 295เรื่องทางหลวงข้อ 76(2) นั้น เห็นว่า ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 295 มีบทบัญญัติเกี่ยวกับเงินค่าทดแทนในการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างหรือขยายทางหลวงไว้ในข้อ 76 ว่า"เงินค่าทดแทนนั้น ถ้าไม่มีบทบัญญัติเป็นพิเศษในพระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ซึ่งออกตามข้อ 63 แล้ว ให้กำหนดเท่าราคาของทรัพย์สินตามราคาธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันดังต่อไปนี้(1) ในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนใช้บังคับ ในกรณีที่ได้ตราพระราชกฤษฎีกาเช่นว่านั้น(2) ในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงใช้บังคับในกรณีที่ได้ตราพระราชกฤษฎีกาเช่นว่านั้น(3) ในวันที่พระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ใช้บังคับ ในกรณีที่ได้ตราพระราชบัญญัติเช่นว่านั้น" คดีนี้ข้อเท็จจริงปรากฏว่าพระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ซึ่งออกตามข้อ 63 แห่งประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 295 คือพระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษกฯ พ.ศ. 2526 ไม่มีบทบัญญัติพิเศษเกี่ยวกับเงินค่าทดแทน แต่ปรากฏว่าได้มีพระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงที่จะสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอก พ.ศ. 2524 ใช้บังคับแก่กรณีของโจทก์เมื่อวันที่ 20 ธันวาคม 2524 และจำเลยที่ 1 ได้กำหนดค่าทดแทนที่ดินของโจทก์โดยใช้ราคาประเมินในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม พ.ศ. 2514 ของกรมที่ดินมาบังคับ ศาลฎีกาเห็นว่า ราคาดังกล่าวไม่ใช่ราคาธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงที่จะสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษก ตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอก พ.ศ. 2524 ใช้บังคับ เพราะได้ความว่า ที่ดินของโจทก์อยู่ติดกับถนนอโศก ซึ่งห่างถนนสุขุมวิทประมาณ 50 เมตร ฝั่งตรงข้ามเป็นตลาดอโศก ในปี2524 ที่ดินในละแวกเดียวกับที่ดินโจทก์ คือแปลงใกล้ถนนสุขุมวิทมีการซื้อขายกันตารางวาละ 100,000 บาท แปลงที่อยู่ใกล้ถนนอโศกซื้อขายกันตารางวาละ 85,000 บาท ฉะนั้น ในวันที่พระราชกฤษฎีกาดังกล่าวใช้บังคับ ที่ดินของโจทก์ก็น่าจะมีราคาอยู่ในระดับใกล้เคียงกัน การที่จำเลยที่ 1 กำหนดค่าทดแทนที่ดินของโจทก์ที่ถูกเวนคืนตามราคาประเมินในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม พ.ศ. 2514 เพียงตารางวาละ 6,000 บาทนั้น เห็นได้ว่าต่ำกว่าราคาธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดแนวทางหลวงที่จะสร้างทางหลวงเทศบาลสายรัชดาภิเษกตอนแขวงวัดท่าพระ-แขวงสามเสนนอก พ.ศ. 2524 ใช้บังคับที่ศาลอุทธรณ์กำหนดค่าทดแทนที่ดินให้จำเลยที่ 1 ใช้แก่โจทก์ตารางวาละ 60,000 บาท จึงถูกต้องและเหมาะสมแล้วฎีกาของของจำเลยที่ 1 ฟังไม่ขึ้นพิพากษายืน(ยรรยง ปานุราช-สุทธิ นิชโรจน์-ชูชาติ ศรีแสง)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ