คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2466/2540หลักกฎหมาย: ประมวลรัษฎากรมาตรา77/1(ข)(ฉ)"ขาย"หมายความว่าจำหน่ายจ่ายโอนสินค้าไม่ว่าจะมีประโยชน์หรือค่าตอบแทนหรือไม่และให้หมายความรวมถึงมีสินค้าคงเหลือและหรือทรัพย์สินที่ผู้ประกอบการมีไว้ในการประกอบกิจการณวันเลิกประกอบกิจการด้วยโจทก์เป็นผู้ประกอบการจดทะเบียนที่เลิกประกอบกิจการมีหน้าที่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับสินค้าคงเหลือหรือทรัพย์สินที่ผู้ประกอบการมีไว้ในการประกอบกิจการณวันเลิกประกอบกิจการตามมาตราดังกล่าวเพราะถือว่าเป็นการขายแล้วซึ่งความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเกิดขึ้นเมื่อเลิกประกอบกิจการหรือแจ้งเลิกประกอบกิจการแม้กิจการของโจทก์จะได้รับการยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มตามประมวลรัษฎากรมาตรา81(1)(ข)แต่ทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการเป็นทรัพย์สินที่ไม่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มโจทก์จึงต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม พระราชกฤษฎีกาออกตามความในประมวลรัษฎากรว่าด้วยการขายอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นทางค้าหรือหากำไร(ฉบับที่244)มาตรา3(5)ได้กำหนดให้การขายอสังหาริมทรัพย์ที่ผู้ขายมีไว้ในการประกอบกิจการแต่ไม่รวมถึงที่ดินที่ผู้นั้นใช้ในการเกษตรกรรมเป็นการขายอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นทางค้าหรือหากำไรการขายที่ดินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบการเกษตรกรรมซึ่งเข้าข้อยกเว้นตามมาตรา3(5)แห่งพระราชกฤษฎีกาฉบับดังกล่าวจึงย่อมได้รับยกเว้นไม่อยู่ในบังคับต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะแต่พระราชกฤษฎีกาดังกล่าวยกเว้นให้เฉพาะที่ดินเท่านั้นไม่รวมถึงอาคารหรือสิ่งปลูกสร้างเมื่อโจทก์ขายที่ดินรวมทั้งอาคารบนที่ดินนั้นโจทก์จึงต้องนำรายรับของราคาอาคารมาเสียภาษีธุรกิจเฉพาะโจทก์ฟ้องว่าโจทก์ประกอบธุรกิจเลี้ยงนกกระทาและการฟักไข่นกกระทาเพื่อจำหน่าย เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2534 โจทก์ได้จดทะเบียนเป็นผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม ต่อมากิจการประสบภาวะขาดทุน ที่ประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้นจึงมีมติให้เลิกบริษัท ต่อมาโจทก์ได้รับหนังสือแจ้งการประเมินจากจำเลยให้โจทก์ชำระภาษีมูลค่าเพิ่มและภาษีธุรกิจเฉพาะ พร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม จำนวน 680,130 บาท กิจการของโจทก์เป็นกิจการที่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81(1)(ข)การขายทรัพย์สินเพื่อเลิกกิจการย่อมได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มด้วย แม้โจทก์จะได้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มไว้ก็เป็นการจดทะเบียนไปตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ของจำเลย จึงไม่ทำให้โจทก์มีภาระต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม ส่วนภาษีธุรกิจเฉพาะโจทก์ไม่มีหน้าที่ต้องชำระเนื่องจากกิจการของโจทก์เป็นกิจการเพื่อเกษตรกรรมเพราะเป็นการใช้ที่ดินเพื่อการเลี้ยงสัตว์ การขายที่ดินดังกล่าวจึงไม่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะตามนัยแห่งพระราชกฤษฎีกาออกตามความในประมวลรัษฎากรว่าด้วยการขายอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นทางการค้าหรือหากำไร (ฉบับที่ 244) พ.ศ. 2534 มาตรา 3(5) ขอให้เพิกถอนการประเมินตามหนังสือแจ้งการประเมินภาษีมูลค่าเพิ่ม ภ.พ.73.1เลขที่ 1016/5/113843 และเลขที่ 1016/5/113844 ลงวันที่ 21พฤศจิกายน 2538 หนังสือแจ้งการประเมินภาษีธุรกิจเฉพาะ ภ.ธ.73.1เลขที่ 106/6/100110 ลงวันที่ 21 พฤศจิกายน 2538 และคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์เลขที่ 229/2539/1 และเลขที่230/2538/1 ลงวันที่ 26 ธันวาคม 2538 และขอให้งดหรือลดเบี้ยปรับและเงินเพิ่มแก่โจทก์จำเลยให้การว่า โจทก์เป็นผู้ประกอบการที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มในอัตราร้อยละ 7 โจทก์ได้ขายทรัพย์สินรถจักรยานเครื่องใช้สำนักงาน โทรศัพท์เคลื่อนที่ ตู้เย็น ตู้แช่โต๊ะรับประทานอาหาร เครื่องต้มไข่ อุปกรณ์โรงงาน และเครื่องปรับอากาศรวมเป็นเงิน 305,500 บาท อันเป็นสินค้าคงเหลือหรือทรัพย์สินที่มีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการซึ่งถือเป็นการขายสินค้าที่มีไว้เพื่อใช้หรือเพื่อการใด ๆ จึงอยู่ในบังคับต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มในอัตราร้อยละ 7 ของราคาขายพร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่มและโจทก์ได้ขายที่ดินพร้อมอาคารอันเป็นที่ดินและอาคารที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการจึงเป็นการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไร โจทก์จึงต้องรับผิดเสียภาษีธุรกิจเฉพาะในอัตราร้อยละ 3 ของรายรับพร้อมดอกเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม การประเมินของเจ้าพนักงานประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ชอบแล้วขอให้ยกฟ้องศาลภาษีอากรกลางพิจารณาแล้วพิพากษาให้แก้ไขหนังสือแจ้งการประเมินภาษีมูลค่าเพิ่ม (ภ.พ.73.1)เลขที่ 1016/5/113843 และเลขที่ 1016/5/113844 ลงวันที่ 21 พฤศจิกายน 2538 และคำวินิจฉัยอุทธรณ์ เลขที่ 229/2538/1 ลงวันที่ 26 ธันวาคม 2538โดยให้ลดเบี้ยปรับลงเหลือเรียกเก็บเพียงร้อยละ 50 และให้เพิกถอนหนังสือแจ้งการประเมินธุรกิจเฉพาะ (ภ.ธ.73.1) เลขที่ 1016/6/100110ลงวันที่ 26 พฤศจิกายน 2538 และคำวินิจฉัยอุทธรณ์ เลขที่ 230/2538/1ลงวันที่ 26 ธันวาคม 2538 โดยให้ทำการประเมินใหม่เฉพาะรายรับในส่วนของอาคารโดยถือเอาราคาตลาด ณ วันที่ 29 มิถุนายน 2536เป็นเกณฑ์ในการประเมินและให้ลดเบี้ยปรับลงเหลือเรียกเก็บเพียงร้อยละ 50 คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกโจทก์ และ จำเลย อุทธรณ์ ต่อ ศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีภาษีอากรวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ตามที่คู่ความรับกันและไม่โต้แย้งกันว่า โจทก์ประกอบธุรกิจการเลี้ยงนกกระทาและการฟังไข่นกกระทาเพื่อจำหน่ายเนื้อและไข่สดตามตลาดและส่งขายให้โรงงานเพื่อบรรจุกระป๋อง เมื่อวันที่ 5พฤศจิกายน 2534 โจทก์ได้ยื่นคำขอจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มเป็นประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มในอัตราร้อยละ 7 ต่อมากิจการของโจทก์ขาดทุนโจทก์จึงจดทะเบียนเลิกบริษัทมีนายสุพจน์เสถียรวิจิตร เป็นผู้ชำระบัญชี ในระหว่างเดือนมิถุนายนถึงเดือนกรกฎาคม 2536 โจทก์ได้ขายทรัพย์สินที่มีไว้ในการประกอบกิจการไปเป็นเงิน 305,500 บาท และโจทก์ยังขายที่ดินและอาคารที่มีไว้ในการประกอบกิจการเป็นเงิน 6,000,000 บาท โจทก์มิได้นำรายรับดังกล่าวมาเสียภาษีมูลค่าเพิ่มและภาษีธุรกิจเฉพาะตามลำดับ คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์โจทก์ว่า การขายทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการจะต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มหรือไม่ ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 77/1(8)(ฉ) "ขาย" หมายความว่าจำหน่าย จ่ายโอนสินค้าไม่ว่าจะมีประโยชน์หรือค่าตอบแทนหรือไม่และให้หมายความรวมถึงมีสินค้าคงเหลือและหรือทรัพย์สินที่ผู้ประกอบการมีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการเห็นว่า ผู้ประกอบการจดทะเบียนที่เลิกประกอบการจดทะเบียนที่เลิกประกอบกิจการมีหน้าที่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับสินค้าคงเหลือหรือทรัพย์สินที่ผู้ประกอบการมีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการตามมาตราดังกล่าว ซึ่งความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเกิดขึ้นเมื่อเลิกประกอบกิจการหรือแจ้งเลิกประกอบกิจการ การที่โจทก์ขายทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการไปเป็นเงิน 305,500 บาท นั้น ถือว่าเป็นการขายตามมาตราดังกล่าวแล้ว จึงอยู่ในบังคับต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มตามกฎหมายที่โจทก์อุทธรณ์อ้างว่ากิจการของโจทก์ได้รับการยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81(1)(ข) การขายทรัพย์สินเมื่อเลิกกิจการย่อมได้รับการยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มด้วยนั้น เห็นว่าการขายทรัพย์สินดังกล่าวของโจทก์เป็นการขายทรัพย์สินที่ไม่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม โจทก์จึงต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มอุทธรณ์ของโจทก์ข้อนี้ฟังไม่ขึ้นปัญหาต่อไปมีว่า การขายที่ดินและอาคารที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการถือเป็นการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไรอันอยู่ในบังคับต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะหรือไม่ ในปัญหาดังกล่าวโจทก์อุทธรณ์ว่าอาคารโรงเรือนและสิ่งปลูกสร้างบนที่ดินเป็นส่วนควบของที่ดินที่มีไว้ใช้ในกิจการเลี้ยงนกกระทาซึ่งไม่อาจแบ่งแยกได้ โจทก์มีไว้ในกิจการเพื่อเกษตรกรรม โจทก์ไม่มีหน้าที่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ ส่วนจำเลยอุทธรณ์ว่า การที่โจทก์ขายที่ดินและอาคารที่ใช้ในการประกอบกิจการก็เนื่องจากเจตนาต้องการเลิกกิจการจึงจำเป็นต้องขายเพื่อคืนเงินแก่ผู้ถือหุ้นและชำระบัญชีการขายที่ดินและอาคารดังกล่าวจึงเป็นขายอสังหาริมทรัพย์ที่ผู้ขายมีไว้ในการประกอบกิจการ อยู่ในบังคับต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะตามประมวลรัษฎากร มาตรา 91/2(6) ซึ่งบัญญัติให้การประกอบกิจการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไรอยู่ในบังคับต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะไม่ว่าอสังหาริมทรัพย์นั้นจะได้มาโดยวิธีใดก็ตาม ทั้งนี้เฉพาะที่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขตามที่กำหนดโดยพระราชกฤษฎีกา และพระราชกฤษฎีกาออกตามความในประมวลรัษฎากรว่าด้วยการขายอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นทางค้าหรือหากำไร (ฉบับที่ 244)พ.ศ. 2534 มาตรา 3(5) ได้กำหนดให้การขายอสังหาริมทรัพย์ที่ผู้ขายมีไว้ในการประกอบกิจการ แต่ไม่รวมถึงที่ดินที่ผู้นั้นใช้ในการเกษตรกรรม เป็นการขายอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นทางการค้าหรือหากำไรเมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ที่ดินที่โจทก์ขายไปนั้นเป็นที่ดินที่ใช้ในการเกษตรกรรม ดังนั้น การขายที่ดินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบการเกษตรซึ่งเข้าข้อยกเว้นตามมาตรา 3(5) แห่งพระราชกฤษฎีกาฉบับดังกล่าวจึงย่อมได้รับยกเว้นไม่อยู่ในบังคับต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ แต่พระราชกฤษฎีกาดังกล่าวยกเว้นให้เฉพาะที่ดินเท่านั้น ไม่รวมถึงอาคารหรือสิ่งปลูกสร้าง เมื่อโจทก์ขายที่ดินรวมทั้งอาคารบนที่ดินนั้น การขายเช่นนี้โจทก์จึงต้องนำรายรับของราคาอาคารมาเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ ที่ศาลภาษีอากรกลางพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ของโจทก์และจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2466/2540บริษัท ไทย โกลเด็น ฟาร์มมิ่ง จำกัดโจทก์กรมสรรพากรจำเลย ป.รัษฎากร ม. 77/1 ( (8), ม. 81 (1) (ข)ประมวลรัษฎากรมาตรา77/1(ข)(ฉ)"ขาย"หมายความว่าจำหน่ายจ่ายโอนสินค้าไม่ว่าจะมีประโยชน์หรือค่าตอบแทนหรือไม่และให้หมายความรวมถึงมีสินค้าคงเหลือและหรือทรัพย์สินที่ผู้ประกอบการมีไว้ในการประกอบกิจการณวันเลิกประกอบกิจการด้วยโจทก์เป็นผู้ประกอบการจดทะเบียนที่เลิกประกอบกิจการมีหน้าที่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับสินค้าคงเหลือหรือทรัพย์สินที่ผู้ประกอบการมีไว้ในการประกอบกิจการณวันเลิกประกอบกิจการตามมาตราดังกล่าวเพราะถือว่าเป็นการขายแล้วซึ่งความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเกิดขึ้นเมื่อเลิกประกอบกิจการหรือแจ้งเลิกประกอบกิจการแม้กิจการของโจทก์จะได้รับการยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มตามประมวลรัษฎากรมาตรา81(1)(ข)แต่ทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการเป็นทรัพย์สินที่ไม่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มโจทก์จึงต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม พระราชกฤษฎีกาออกตามความในประมวลรัษฎากรว่าด้วยการขายอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นทางค้าหรือหากำไร(ฉบับที่244)มาตรา3(5)ได้กำหนดให้การขายอสังหาริมทรัพย์ที่ผู้ขายมีไว้ในการประกอบกิจการแต่ไม่รวมถึงที่ดินที่ผู้นั้นใช้ในการเกษตรกรรมเป็นการขายอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นทางค้าหรือหากำไรการขายที่ดินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบการเกษตรกรรมซึ่งเข้าข้อยกเว้นตามมาตรา3(5)แห่งพระราชกฤษฎีกาฉบับดังกล่าวจึงย่อมได้รับยกเว้นไม่อยู่ในบังคับต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะแต่พระราชกฤษฎีกาดังกล่าวยกเว้นให้เฉพาะที่ดินเท่านั้นไม่รวมถึงอาคารหรือสิ่งปลูกสร้างเมื่อโจทก์ขายที่ดินรวมทั้งอาคารบนที่ดินนั้นโจทก์จึงต้องนำรายรับของราคาอาคารมาเสียภาษีธุรกิจเฉพาะโจทก์ฟ้องว่าโจทก์ประกอบธุรกิจเลี้ยงนกกระทาและการฟักไข่นกกระทาเพื่อจำหน่าย เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2534 โจทก์ได้จดทะเบียนเป็นผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม ต่อมากิจการประสบภาวะขาดทุน ที่ประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้นจึงมีมติให้เลิกบริษัท ต่อมาโจทก์ได้รับหนังสือแจ้งการประเมินจากจำเลยให้โจทก์ชำระภาษีมูลค่าเพิ่มและภาษีธุรกิจเฉพาะ พร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม จำนวน 680,130 บาท กิจการของโจทก์เป็นกิจการที่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81(1)(ข)การขายทรัพย์สินเพื่อเลิกกิจการย่อมได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มด้วย แม้โจทก์จะได้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มไว้ก็เป็นการจดทะเบียนไปตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ของจำเลย จึงไม่ทำให้โจทก์มีภาระต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม ส่วนภาษีธุรกิจเฉพาะโจทก์ไม่มีหน้าที่ต้องชำระเนื่องจากกิจการของโจทก์เป็นกิจการเพื่อเกษตรกรรมเพราะเป็นการใช้ที่ดินเพื่อการเลี้ยงสัตว์ การขายที่ดินดังกล่าวจึงไม่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะตามนัยแห่งพระราชกฤษฎีกาออกตามความในประมวลรัษฎากรว่าด้วยการขายอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นทางการค้าหรือหากำไร (ฉบับที่ 244) พ.ศ. 2534 มาตรา 3(5) ขอให้เพิกถอนการประเมินตามหนังสือแจ้งการประเมินภาษีมูลค่าเพิ่ม ภ.พ.73.1เลขที่ 1016/5/113843 และเลขที่ 1016/5/113844 ลงวันที่ 21พฤศจิกายน 2538 หนังสือแจ้งการประเมินภาษีธุรกิจเฉพาะ ภ.ธ.73.1เลขที่ 106/6/100110 ลงวันที่ 21 พฤศจิกายน 2538 และคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์เลขที่ 229/2539/1 และเลขที่230/2538/1 ลงวันที่ 26 ธันวาคม 2538 และขอให้งดหรือลดเบี้ยปรับและเงินเพิ่มแก่โจทก์จำเลยให้การว่า โจทก์เป็นผู้ประกอบการที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มในอัตราร้อยละ 7 โจทก์ได้ขายทรัพย์สินรถจักรยานเครื่องใช้สำนักงาน โทรศัพท์เคลื่อนที่ ตู้เย็น ตู้แช่โต๊ะรับประทานอาหาร เครื่องต้มไข่ อุปกรณ์โรงงาน และเครื่องปรับอากาศรวมเป็นเงิน 305,500 บาท อันเป็นสินค้าคงเหลือหรือทรัพย์สินที่มีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการซึ่งถือเป็นการขายสินค้าที่มีไว้เพื่อใช้หรือเพื่อการใด ๆ จึงอยู่ในบังคับต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มในอัตราร้อยละ 7 ของราคาขายพร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่มและโจทก์ได้ขายที่ดินพร้อมอาคารอันเป็นที่ดินและอาคารที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการจึงเป็นการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไร โจทก์จึงต้องรับผิดเสียภาษีธุรกิจเฉพาะในอัตราร้อยละ 3 ของรายรับพร้อมดอกเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม การประเมินของเจ้าพนักงานประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ชอบแล้วขอให้ยกฟ้องศาลภาษีอากรกลางพิจารณาแล้วพิพากษาให้แก้ไขหนังสือแจ้งการประเมินภาษีมูลค่าเพิ่ม (ภ.พ.73.1)เลขที่ 1016/5/113843 และเลขที่ 1016/5/113844 ลงวันที่ 21 พฤศจิกายน 2538 และคำวินิจฉัยอุทธรณ์ เลขที่ 229/2538/1 ลงวันที่ 26 ธันวาคม 2538โดยให้ลดเบี้ยปรับลงเหลือเรียกเก็บเพียงร้อยละ 50 และให้เพิกถอนหนังสือแจ้งการประเมินธุรกิจเฉพาะ (ภ.ธ.73.1) เลขที่ 1016/6/100110ลงวันที่ 26 พฤศจิกายน 2538 และคำวินิจฉัยอุทธรณ์ เลขที่ 230/2538/1ลงวันที่ 26 ธันวาคม 2538 โดยให้ทำการประเมินใหม่เฉพาะรายรับในส่วนของอาคารโดยถือเอาราคาตลาด ณ วันที่ 29 มิถุนายน 2536เป็นเกณฑ์ในการประเมินและให้ลดเบี้ยปรับลงเหลือเรียกเก็บเพียงร้อยละ 50 คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกโจทก์ และ จำเลย อุทธรณ์ ต่อ ศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีภาษีอากรวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ตามที่คู่ความรับกันและไม่โต้แย้งกันว่า โจทก์ประกอบธุรกิจการเลี้ยงนกกระทาและการฟังไข่นกกระทาเพื่อจำหน่ายเนื้อและไข่สดตามตลาดและส่งขายให้โรงงานเพื่อบรรจุกระป๋อง เมื่อวันที่ 5พฤศจิกายน 2534 โจทก์ได้ยื่นคำขอจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มเป็นประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มในอัตราร้อยละ 7 ต่อมากิจการของโจทก์ขาดทุนโจทก์จึงจดทะเบียนเลิกบริษัทมีนายสุพจน์เสถียรวิจิตร เป็นผู้ชำระบัญชี ในระหว่างเดือนมิถุนายนถึงเดือนกรกฎาคม 2536 โจทก์ได้ขายทรัพย์สินที่มีไว้ในการประกอบกิจการไปเป็นเงิน 305,500 บาท และโจทก์ยังขายที่ดินและอาคารที่มีไว้ในการประกอบกิจการเป็นเงิน 6,000,000 บาท โจทก์มิได้นำรายรับดังกล่าวมาเสียภาษีมูลค่าเพิ่มและภาษีธุรกิจเฉพาะตามลำดับ คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์โจทก์ว่า การขายทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการจะต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มหรือไม่ ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 77/1(8)(ฉ) "ขาย" หมายความว่าจำหน่าย จ่ายโอนสินค้าไม่ว่าจะมีประโยชน์หรือค่าตอบแทนหรือไม่และให้หมายความรวมถึงมีสินค้าคงเหลือและหรือทรัพย์สินที่ผู้ประกอบการมีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการเห็นว่า ผู้ประกอบการจดทะเบียนที่เลิกประกอบการจดทะเบียนที่เลิกประกอบกิจการมีหน้าที่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับสินค้าคงเหลือหรือทรัพย์สินที่ผู้ประกอบการมีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการตามมาตราดังกล่าว ซึ่งความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเกิดขึ้นเมื่อเลิกประกอบกิจการหรือแจ้งเลิกประกอบกิจการ การที่โจทก์ขายทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการไปเป็นเงิน 305,500 บาท นั้น ถือว่าเป็นการขายตามมาตราดังกล่าวแล้ว จึงอยู่ในบังคับต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มตามกฎหมายที่โจทก์อุทธรณ์อ้างว่ากิจการของโจทก์ได้รับการยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81(1)(ข) การขายทรัพย์สินเมื่อเลิกกิจการย่อมได้รับการยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มด้วยนั้น เห็นว่าการขายทรัพย์สินดังกล่าวของโจทก์เป็นการขายทรัพย์สินที่ไม่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม โจทก์จึงต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มอุทธรณ์ของโจทก์ข้อนี้ฟังไม่ขึ้นปัญหาต่อไปมีว่า การขายที่ดินและอาคารที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการถือเป็นการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไรอันอยู่ในบังคับต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะหรือไม่ ในปัญหาดังกล่าวโจทก์อุทธรณ์ว่าอาคารโรงเรือนและสิ่งปลูกสร้างบนที่ดินเป็นส่วนควบของที่ดินที่มีไว้ใช้ในกิจการเลี้ยงนกกระทาซึ่งไม่อาจแบ่งแยกได้ โจทก์มีไว้ในกิจการเพื่อเกษตรกรรม โจทก์ไม่มีหน้าที่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ ส่วนจำเลยอุทธรณ์ว่า การที่โจทก์ขายที่ดินและอาคารที่ใช้ในการประกอบกิจการก็เนื่องจากเจตนาต้องการเลิกกิจการจึงจำเป็นต้องขายเพื่อคืนเงินแก่ผู้ถือหุ้นและชำระบัญชีการขายที่ดินและอาคารดังกล่าวจึงเป็นขายอสังหาริมทรัพย์ที่ผู้ขายมีไว้ในการประกอบกิจการ อยู่ในบังคับต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะตามประมวลรัษฎากร มาตรา 91/2(6) ซึ่งบัญญัติให้การประกอบกิจการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไรอยู่ในบังคับต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะไม่ว่าอสังหาริมทรัพย์นั้นจะได้มาโดยวิธีใดก็ตาม ทั้งนี้เฉพาะที่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขตามที่กำหนดโดยพระราชกฤษฎีกา และพระราชกฤษฎีกาออกตามความในประมวลรัษฎากรว่าด้วยการขายอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นทางค้าหรือหากำไร (ฉบับที่ 244)พ.ศ. 2534 มาตรา 3(5) ได้กำหนดให้การขายอสังหาริมทรัพย์ที่ผู้ขายมีไว้ในการประกอบกิจการ แต่ไม่รวมถึงที่ดินที่ผู้นั้นใช้ในการเกษตรกรรม เป็นการขายอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นทางการค้าหรือหากำไรเมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ที่ดินที่โจทก์ขายไปนั้นเป็นที่ดินที่ใช้ในการเกษตรกรรม ดังนั้น การขายที่ดินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบการเกษตรซึ่งเข้าข้อยกเว้นตามมาตรา 3(5) แห่งพระราชกฤษฎีกาฉบับดังกล่าวจึงย่อมได้รับยกเว้นไม่อยู่ในบังคับต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ แต่พระราชกฤษฎีกาดังกล่าวยกเว้นให้เฉพาะที่ดินเท่านั้น ไม่รวมถึงอาคารหรือสิ่งปลูกสร้าง เมื่อโจทก์ขายที่ดินรวมทั้งอาคารบนที่ดินนั้น การขายเช่นนี้โจทก์จึงต้องนำรายรับของราคาอาคารมาเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ ที่ศาลภาษีอากรกลางพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ของโจทก์และจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ณรงค์ศักดิ์ วิจิตรสาระวงศ์-ยงยุทธ ธารีสาร-สันติ ทักราล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุหากแบ่งแยกภาษีโดยพิจารณาจากภาระภาษี ภาษีมูลค่าเพิ่มจะเป็นภาษีทางอ้อมซึ่งผู้ที่ต้องรับภาษีที่แท้จริงคือผู้บริโภค กล่าวคือแม้ผู้ประกอบการจะมีหน้าที่เสียภาษีดังกล่าวตาม ประมวลรัษฎากรมาตรา 82 ก็ตาม แต่ผู้ประกอบการก็สามารถเรียกเก็บภาษีจากผู้ซื้อสินค้าหรือรับบริการได้ตาม ประมวลรัษฎากร มาตรา 82/4วรรคหนึ่ง ซึ่งถือว่าเป็นการผลักภาระภาษีไปยังผู้บริโภค ภาษีทางอ้อมซึ่งเก็บจากการบริโภคที่ใช้บังคับอยู่ก่อนนำภาษีมูลค่าเพิ่มมาใช้ก็คือภาษีการค้าซึ่งมีปัญหาในการเก็บภาษีซ้ำซ้อน กรมสรรพากรจึงนำภาษีมูลค่าเพิ่มมาใช้บังคับเพื่อแก้ปัญหาเรื่องการจัดเก็บภาษีซ้ำซ้อน หลักการของภาษีมูลค่าเพิ่มก็คือหากมีการประกอบการหลายขั้นตอนจึงจะสำเร็จเป็นสินค้าหรือบริการผู้ประกอบการในแต่ละขั้นตอนจะเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเฉพาะจากมูลค่าส่วนที่เพิ่มขึ้นเท่านั้น ทำให้ไม่มีปัญหาภาระภาษีซ้ำซ้อน หลักการดังกล่าวได้บัญญัติไว้ตาม ประมวลรัษฎากร มาตรา 82/3 ให้ผู้ประกอบการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มโดยคำนวณจากภาษีขายหักด้วยภาษีซื้อ การที่กฎหมายกำหนดให้ผู้ประกอบการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มโดยคำนวณจากภาษีขายหักด้วยภาษีซื้อนั้น แม้ว่าผู้ประกอบการจะได้ชำระภาษีมูลค่าเพิ่มจากการซื้อ สินค้าคงเหลือและหรือทรัพย์สินที่ผู้ประกอบการมีไว้ในการประกอบกิจการ" ให้แก่ผู้ขายไปแล้วก็ตามแต่ถ้าผู้ประกอบการยังมิได้ขายสินค้าคงเหลือฯ ไป สินค้าคงเหลือฯดังกล่าวก็จะอยู่ในสภาพที่ยังไม่ได้เสียภาษีมูลค่าเพิ่ม เพราะผู้ประกอบการสามารถนำภาษีซื้อซึ่งเกิดจากการซื้อสินค้าคงเหลือฯไปหักกับภาษีขายในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มได้ตาม ประมวลรัษฎากรมาตรา 82/3 เหตุที่กฎหมายยอมให้สินค้าคงเหลือฯ ดังกล่าวอยู่ในสภาพที่ยังไม่ได้เสียภาษีมูลค่าเพิ่มก็เพราะภาษีมูลค่าเพิ่มเป็นภาษีทางอ้อมซึ่งเก็บจากการบริโภค ผู้ประกอบการไม่ได้อยู่ในฐานะผู้บริโภครายสุดท้ายจึงไม่มีภาระภาษี หากผู้ประกอบการขายสินค้าคงเหลือฯ ไปเมื่อใด ภาระภาษีก็จะเกิดกับผู้ซื้อซึ่งเป็นผู้บริโภคทันทีโดยผู้ประกอบการมีหน้าที่เรียกเก็บและชำระภาษีให้แก่กรมสรรพากรภายในวันที่สิบห้าของเดือนถัดไปตามประมวลรัษฎากรมาตรา 83 วรรคสอง กรณีที่ผู้ประกอบการยังประกอบกิจการอยู่ภาระภาษีของสินค้าคงเหลือฯ ก็ยังไม่เกิดขึ้น ดังเหตุผลที่กล่าวมาแล้ว แต่ถ้าผู้ประกอบการเลิกประกอบกิจการ เห็นได้ว่าผู้ประกอบการสิ้นสภาพจากการเป็นผู้ประกอบการและแปรสภาพเป็นผู้บริโภคสินค้าคงเหลือฯ ณ วันเลิกประกอบกิจการทันทีเพราะผู้ประกอบการสามารถนำสินค้าคงเหลือฯ ณ วันเลิกประกอบกิจการทันที เพราะผู้ประกอบการสามารถนำสินค้าคงเหลือฯ ณ วันเลิกประกอบกิจการไปใช้สอยได้แต่เนื่องจากสินค้าคงเหลือฯ ดังกล่าวอยู่ในสภาพที่ยังไม่ได้เสียภาษีมูลค่าเพิ่มทั้งที่ผู้ประกอบการได้แปรสภาพเป็นผู้บริโภคแล้วดังนั้น ประมวลรัษฎากร มาตรา 77/1(8)(ฉ) จึงต้องให้บทนิยามคำว่า "ขาย" หมายความรวมถึงมีสินค้าคงเหลือและหรือทรัพย์สินที่ผู้ประกอบการมีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการด้วย เพื่อให้ผู้ประกอบการรบภาระภาษีมูลค่าเพิ่มจากราคาสินค้าคงเหลือฯ ไม่ว่าผู้ประกอบการจะได้ขายสินค้าคงเหลือฯ ดังกล่าวไปหรือไม่ก็ตาม เช่น ก. เป็นผู้ประกอบการจดทะเบียนประกอบกิจการขายรถยนต์ระหว่างประกอบกิจการก.ซื้อรถยนต์ซึ่งเป็นสินค้าหลายคันและคอมพิวเตอร์ 1 เครื่องมาใช้ในการประกอบกิจการโดยนำภาษีซื้อดังกล่าวไปหักภาษีขายในการชำระภาษีแล้ว ต่อมากิจการของ ก. ขาดทุน ก. จึงเลิกกิจการโดยมีรถยนต์เป็นสินค้าคงเหลือ 1 ค้น และคอมพิวเตอร์ 1 เครื่อง เป็นทรัพย์สินที่ ก.มีไว้ในการประกอบกิจการ เห็นได้ว่า ก. สิ้นสภาพจากการเป็นผู้ประกอบการและแปรสภาพมาเป็นผู้บริโภครถยนต์และคอมพิวเตอร์แล้วเพราะ ก. อาจนำรถยนต์และคอมพิวเตอร์ไปใช้งานได้ทั้งที่ ก.นำภาษีซื้อไปหักออกจากภาษีขายแล้ว กฎหมายจึงต้องถือว่า ก.ขายรถยนต์กับคอมพิวเตอร์ไปแล้วโดยภาระภาษีมูลค่าเพิ่มเกิดขึ้นณ วันเลิกประกอบกิจการ และให้ถือมูลค่าของฐานภาษีตามราคาตลาดในวันเลิกประกอบกิจการ กิจการที่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มนั้น ผู้ขายสินค้าหรือให้บริการในกิจการที่ได้รับยกเว้นดังกล่าวไม่มีหน้าที่เรียกเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มซึ่งเป็นไปตาม ประมวลรัษฎากร มาตรา 81/2 แต่ถ้าผู้ประกอบการซึ่งประกอบกิจการที่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม(เฉพาะกิจการตามที่กฎหมายกำหนดบางประการ) ต้องการเข้าสู่ระบบภาษีมูลค่าเพิ่ม กฎหมายก็ยอมให้ผู้ประกอบการดังกล่าวมีสิทธิขอจดทะเบียนและเสียภาษีมูลค่าเพิ่มได้ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81/3เมื่อจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มแล้วผู้ประกอบการดังกล่าวก็มีหน้าที่เรียกเก็บและนำส่งภาษีมูลค่าเพิ่มเช่นเดียวกันกับผู้ประกอบการจดทะเบียนที่ไม่ได้รับยกเว้น สำหรับคดีที่หมายเหตุนี้ โจทก์ประกอบธุรกิจการเลี้ยงนกกระทาและการฟักไข่นกกระทาเพื่อจำหน่ายเนื้อและไข่สดซึ่งเป็นกิจการที่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81(1)(ข)ถ้าโจทก์มิได้ขอจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม เมื่อเลิกประกอบกิจการโจทก์ก็ไม่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มจากราคาทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการ เพราะโจทก์ไม่ใช่ผู้ประกอบการซึ่งเป็นไปตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81/2 แต่คดีนี้โจทก์จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81/3(1) ทำให้โจทก์มีหน้าที่เรียกเก็บและนำส่งภาษีมูลค่าเพิ่มโดยคำนวณจากภาษีขายหักด้วยภาษีซื้อตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81/3 วรรคหนึ่ง และเมื่อเลิกประกอบกิจการก็ต้องถือว่าโจทก์ขายทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการ โจทก์จึงต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มดังที่ศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ โดยปกติแล้วความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับสินค้าคงเหลือและหรือทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการเกิดขึ้นเมื่อเลิกประกอบกิจการหรือแจ้งเลิกประกอบกิจการ ตามกฎกระทรวงฉบับที่ 189 ข้อ 9 มิใช่เกิดขึ้นเมื่อขาย โจทก์จึงต้องยื่นแบบแสดงรายการและชำระภาษีให้แก่กรมสรรพากรภายในวันที่สิบห้าของเดือนถัดไปนับจากวันที่โจทก์เลิกประกอบกิจการหรือแจ้งเลิกประกอบกิจการตามประมวลรัษฎากร มาตรา 83 วรรคสอง แต่คดีนี้คู่ความคงโต้แย้งกันมาในชั้นฎีกาแต่เพียงว่า โจทก์ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มหรือไม่โดยมิได้ฎีกาขึ้นมาว่าความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มในคดีนี้เกิดขึ้นเมื่อใด ข้อเท็จจริงในคดีนี้ปรากฎว่ากรมสรรพากรจำเลยได้ประเมินให้โจทก์เสียภาษีมูลค่าเพิ่มโดยกำหนดความรับผิดภาษีมูลค่าเพิ่มในวันที่โจทก์ขาย (ซึ่งก็ไม่ปรากฎว่าเป็นวันใดแต่ก็น่าจะเป็นวันหลังจากที่โจทก์เลิกประกอบกิจการหรือแจ้งเลิกประกอบกิจการ) โดยมิได้โต้แย้งว่าไม่ถูกต้อง ดังนั้น การที่ศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ในคดีนี้ว่า "การขายทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการไปนั้นถือว่าเป็นการขายแล้ว โจทก์จึงต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม" จึงเป็นการวินิจฉัยไปตามประเด็นที่ขึ้นมาสู่ศาลฎีกาและถูกต้องเฉพาะในคดีนี้เท่านั้น แต่ไม่อาจนำไปเป็นบรรทัดฐานในคดีอื่นซึ่งอาจมีประเด็นขึ้นมาโดยตรงว่าความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเกิดขึ้นเมื่อใด เช่น ถ้ามีคดีซึ่งพิพาทกันมาโดยตรงว่า ความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับสินค้าคงเหลือและหรือทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการเกิดขึ้นเมื่อใด ก็คงจะต้องถือว่าความรับผิดเกิดขึ้นเมื่อโจทก์เลิกประกอบกิจการหรือแจ้งเลิกประกอบกิจการ ตามกฎกระทรวงฉบับที่ 189 ข้อ 9 มิใช่เกิดขึ้นเมื่อขาย สมชาย พงษ์พัฒนาศิลป์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่าโจทก์ประกอบธุรกิจเลี้ยงนกกระทาและการฟักไข่นกกระทาเพื่อจำหน่าย เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2534 โจทก์ได้จดทะเบียนเป็นผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม ต่อมากิจการประสบภาวะขาดทุน ที่ประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้นจึงมีมติให้เลิกบริษัท ต่อมาโจทก์ได้รับหนังสือแจ้งการประเมินจากจำเลยให้โจทก์ชำระภาษีมูลค่าเพิ่มและภาษีธุรกิจเฉพาะ พร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม จำนวน 680,130 บาท กิจการของโจทก์เป็นกิจการที่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81(1)(ข)การขายทรัพย์สินเพื่อเลิกกิจการย่อมได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มด้วย แม้โจทก์จะได้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มไว้ก็เป็นการจดทะเบียนไปตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ของจำเลย จึงไม่ทำให้โจทก์มีภาระต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม ส่วนภาษีธุรกิจเฉพาะโจทก์ไม่มีหน้าที่ต้องชำระเนื่องจากกิจการของโจทก์เป็นกิจการเพื่อเกษตรกรรมเพราะเป็นการใช้ที่ดินเพื่อการเลี้ยงสัตว์ การขายที่ดินดังกล่าวจึงไม่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะตามนัยแห่งพระราชกฤษฎีกาออกตามความในประมวลรัษฎากรว่าด้วยการขายอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นทางการค้าหรือหากำไร (ฉบับที่ 244) พ.ศ. 2534 มาตรา 3(5) ขอให้เพิกถอนการประเมินตามหนังสือแจ้งการประเมินภาษีมูลค่าเพิ่ม ภ.พ.73.1เลขที่ 1016/5/113843 และเลขที่ 1016/5/113844 ลงวันที่ 21พฤศจิกายน 2538 หนังสือแจ้งการประเมินภาษีธุรกิจเฉพาะ ภ.ธ.73.1เลขที่ 106/6/100110 ลงวันที่ 21 พฤศจิกายน 2538 และคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์เลขที่ 229/2539/1 และเลขที่230/2538/1 ลงวันที่ 26 ธันวาคม 2538 และขอให้งดหรือลดเบี้ยปรับและเงินเพิ่มแก่โจทก์จำเลยให้การว่า โจทก์เป็นผู้ประกอบการที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มในอัตราร้อยละ 7 โจทก์ได้ขายทรัพย์สินรถจักรยานเครื่องใช้สำนักงาน โทรศัพท์เคลื่อนที่ ตู้เย็น ตู้แช่โต๊ะรับประทานอาหาร เครื่องต้มไข่ อุปกรณ์โรงงาน และเครื่องปรับอากาศรวมเป็นเงิน 305,500 บาท อันเป็นสินค้าคงเหลือหรือทรัพย์สินที่มีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการซึ่งถือเป็นการขายสินค้าที่มีไว้เพื่อใช้หรือเพื่อการใด ๆ จึงอยู่ในบังคับต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มในอัตราร้อยละ 7 ของราคาขายพร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่มและโจทก์ได้ขายที่ดินพร้อมอาคารอันเป็นที่ดินและอาคารที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการจึงเป็นการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไร โจทก์จึงต้องรับผิดเสียภาษีธุรกิจเฉพาะในอัตราร้อยละ 3 ของรายรับพร้อมดอกเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม การประเมินของเจ้าพนักงานประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ชอบแล้วขอให้ยกฟ้องศาลภาษีอากรกลางพิจารณาแล้วพิพากษาให้แก้ไขหนังสือแจ้งการประเมินภาษีมูลค่าเพิ่ม (ภ.พ.73.1)เลขที่ 1016/5/113843 และเลขที่ 1016/5/113844 ลงวันที่ 21 พฤศจิกายน 2538 และคำวินิจฉัยอุทธรณ์ เลขที่ 229/2538/1 ลงวันที่ 26 ธันวาคม 2538โดยให้ลดเบี้ยปรับลงเหลือเรียกเก็บเพียงร้อยละ 50 และให้เพิกถอนหนังสือแจ้งการประเมินธุรกิจเฉพาะ (ภ.ธ.73.1) เลขที่ 1016/6/100110ลงวันที่ 26 พฤศจิกายน 2538 และคำวินิจฉัยอุทธรณ์ เลขที่ 230/2538/1ลงวันที่ 26 ธันวาคม 2538 โดยให้ทำการประเมินใหม่เฉพาะรายรับในส่วนของอาคารโดยถือเอาราคาตลาด ณ วันที่ 29 มิถุนายน 2536เป็นเกณฑ์ในการประเมินและให้ลดเบี้ยปรับลงเหลือเรียกเก็บเพียงร้อยละ 50 คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกโจทก์ และ จำเลย อุทธรณ์ ต่อ ศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีภาษีอากรวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ตามที่คู่ความรับกันและไม่โต้แย้งกันว่า โจทก์ประกอบธุรกิจการเลี้ยงนกกระทาและการฟังไข่นกกระทาเพื่อจำหน่ายเนื้อและไข่สดตามตลาดและส่งขายให้โรงงานเพื่อบรรจุกระป๋อง เมื่อวันที่ 5พฤศจิกายน 2534 โจทก์ได้ยื่นคำขอจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มเป็นประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มในอัตราร้อยละ 7 ต่อมากิจการของโจทก์ขาดทุนโจทก์จึงจดทะเบียนเลิกบริษัทมีนายสุพจน์เสถียรวิจิตร เป็นผู้ชำระบัญชี ในระหว่างเดือนมิถุนายนถึงเดือนกรกฎาคม 2536 โจทก์ได้ขายทรัพย์สินที่มีไว้ในการประกอบกิจการไปเป็นเงิน 305,500 บาท และโจทก์ยังขายที่ดินและอาคารที่มีไว้ในการประกอบกิจการเป็นเงิน 6,000,000 บาท โจทก์มิได้นำรายรับดังกล่าวมาเสียภาษีมูลค่าเพิ่มและภาษีธุรกิจเฉพาะตามลำดับ คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์โจทก์ว่า การขายทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการจะต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มหรือไม่ ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 77/1(8)(ฉ) "ขาย" หมายความว่าจำหน่าย จ่ายโอนสินค้าไม่ว่าจะมีประโยชน์หรือค่าตอบแทนหรือไม่และให้หมายความรวมถึงมีสินค้าคงเหลือและหรือทรัพย์สินที่ผู้ประกอบการมีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการเห็นว่า ผู้ประกอบการจดทะเบียนที่เลิกประกอบการจดทะเบียนที่เลิกประกอบกิจการมีหน้าที่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับสินค้าคงเหลือหรือทรัพย์สินที่ผู้ประกอบการมีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการตามมาตราดังกล่าว ซึ่งความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเกิดขึ้นเมื่อเลิกประกอบกิจการหรือแจ้งเลิกประกอบกิจการ การที่โจทก์ขายทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการไปเป็นเงิน 305,500 บาท นั้น ถือว่าเป็นการขายตามมาตราดังกล่าวแล้ว จึงอยู่ในบังคับต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มตามกฎหมายที่โจทก์อุทธรณ์อ้างว่ากิจการของโจทก์ได้รับการยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81(1)(ข) การขายทรัพย์สินเมื่อเลิกกิจการย่อมได้รับการยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มด้วยนั้น เห็นว่าการขายทรัพย์สินดังกล่าวของโจทก์เป็นการขายทรัพย์สินที่ไม่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม โจทก์จึงต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มอุทธรณ์ของโจทก์ข้อนี้ฟังไม่ขึ้นปัญหาต่อไปมีว่า การขายที่ดินและอาคารที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการถือเป็นการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไรอันอยู่ในบังคับต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะหรือไม่ ในปัญหาดังกล่าวโจทก์อุทธรณ์ว่าอาคารโรงเรือนและสิ่งปลูกสร้างบนที่ดินเป็นส่วนควบของที่ดินที่มีไว้ใช้ในกิจการเลี้ยงนกกระทาซึ่งไม่อาจแบ่งแยกได้ โจทก์มีไว้ในกิจการเพื่อเกษตรกรรม โจทก์ไม่มีหน้าที่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ ส่วนจำเลยอุทธรณ์ว่า การที่โจทก์ขายที่ดินและอาคารที่ใช้ในการประกอบกิจการก็เนื่องจากเจตนาต้องการเลิกกิจการจึงจำเป็นต้องขายเพื่อคืนเงินแก่ผู้ถือหุ้นและชำระบัญชีการขายที่ดินและอาคารดังกล่าวจึงเป็นขายอสังหาริมทรัพย์ที่ผู้ขายมีไว้ในการประกอบกิจการ อยู่ในบังคับต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะตามประมวลรัษฎากร มาตรา 91/2(6) ซึ่งบัญญัติให้การประกอบกิจการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไรอยู่ในบังคับต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะไม่ว่าอสังหาริมทรัพย์นั้นจะได้มาโดยวิธีใดก็ตาม ทั้งนี้เฉพาะที่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขตามที่กำหนดโดยพระราชกฤษฎีกา และพระราชกฤษฎีกาออกตามความในประมวลรัษฎากรว่าด้วยการขายอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นทางค้าหรือหากำไร (ฉบับที่ 244)พ.ศ. 2534 มาตรา 3(5) ได้กำหนดให้การขายอสังหาริมทรัพย์ที่ผู้ขายมีไว้ในการประกอบกิจการ แต่ไม่รวมถึงที่ดินที่ผู้นั้นใช้ในการเกษตรกรรม เป็นการขายอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นทางการค้าหรือหากำไรเมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ที่ดินที่โจทก์ขายไปนั้นเป็นที่ดินที่ใช้ในการเกษตรกรรม ดังนั้น การขายที่ดินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบการเกษตรซึ่งเข้าข้อยกเว้นตามมาตรา 3(5) แห่งพระราชกฤษฎีกาฉบับดังกล่าวจึงย่อมได้รับยกเว้นไม่อยู่ในบังคับต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ แต่พระราชกฤษฎีกาดังกล่าวยกเว้นให้เฉพาะที่ดินเท่านั้น ไม่รวมถึงอาคารหรือสิ่งปลูกสร้าง เมื่อโจทก์ขายที่ดินรวมทั้งอาคารบนที่ดินนั้น การขายเช่นนี้โจทก์จึงต้องนำรายรับของราคาอาคารมาเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ ที่ศาลภาษีอากรกลางพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ของโจทก์และจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2466/2540บริษัท ไทย โกลเด็น ฟาร์มมิ่ง จำกัดโจทก์กรมสรรพากรจำเลย ป.รัษฎากร ม. 77/1 ( (8), ม. 81 (1) (ข)ประมวลรัษฎากรมาตรา77/1(ข)(ฉ)"ขาย"หมายความว่าจำหน่ายจ่ายโอนสินค้าไม่ว่าจะมีประโยชน์หรือค่าตอบแทนหรือไม่และให้หมายความรวมถึงมีสินค้าคงเหลือและหรือทรัพย์สินที่ผู้ประกอบการมีไว้ในการประกอบกิจการณวันเลิกประกอบกิจการด้วยโจทก์เป็นผู้ประกอบการจดทะเบียนที่เลิกประกอบกิจการมีหน้าที่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับสินค้าคงเหลือหรือทรัพย์สินที่ผู้ประกอบการมีไว้ในการประกอบกิจการณวันเลิกประกอบกิจการตามมาตราดังกล่าวเพราะถือว่าเป็นการขายแล้วซึ่งความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเกิดขึ้นเมื่อเลิกประกอบกิจการหรือแจ้งเลิกประกอบกิจการแม้กิจการของโจทก์จะได้รับการยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มตามประมวลรัษฎากรมาตรา81(1)(ข)แต่ทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการเป็นทรัพย์สินที่ไม่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มโจทก์จึงต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม พระราชกฤษฎีกาออกตามความในประมวลรัษฎากรว่าด้วยการขายอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นทางค้าหรือหากำไร(ฉบับที่244)มาตรา3(5)ได้กำหนดให้การขายอสังหาริมทรัพย์ที่ผู้ขายมีไว้ในการประกอบกิจการแต่ไม่รวมถึงที่ดินที่ผู้นั้นใช้ในการเกษตรกรรมเป็นการขายอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นทางค้าหรือหากำไรการขายที่ดินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบการเกษตรกรรมซึ่งเข้าข้อยกเว้นตามมาตรา3(5)แห่งพระราชกฤษฎีกาฉบับดังกล่าวจึงย่อมได้รับยกเว้นไม่อยู่ในบังคับต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะแต่พระราชกฤษฎีกาดังกล่าวยกเว้นให้เฉพาะที่ดินเท่านั้นไม่รวมถึงอาคารหรือสิ่งปลูกสร้างเมื่อโจทก์ขายที่ดินรวมทั้งอาคารบนที่ดินนั้นโจทก์จึงต้องนำรายรับของราคาอาคารมาเสียภาษีธุรกิจเฉพาะโจทก์ฟ้องว่าโจทก์ประกอบธุรกิจเลี้ยงนกกระทาและการฟักไข่นกกระทาเพื่อจำหน่าย เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2534 โจทก์ได้จดทะเบียนเป็นผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม ต่อมากิจการประสบภาวะขาดทุน ที่ประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้นจึงมีมติให้เลิกบริษัท ต่อมาโจทก์ได้รับหนังสือแจ้งการประเมินจากจำเลยให้โจทก์ชำระภาษีมูลค่าเพิ่มและภาษีธุรกิจเฉพาะ พร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม จำนวน 680,130 บาท กิจการของโจทก์เป็นกิจการที่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81(1)(ข)การขายทรัพย์สินเพื่อเลิกกิจการย่อมได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มด้วย แม้โจทก์จะได้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มไว้ก็เป็นการจดทะเบียนไปตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ของจำเลย จึงไม่ทำให้โจทก์มีภาระต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม ส่วนภาษีธุรกิจเฉพาะโจทก์ไม่มีหน้าที่ต้องชำระเนื่องจากกิจการของโจทก์เป็นกิจการเพื่อเกษตรกรรมเพราะเป็นการใช้ที่ดินเพื่อการเลี้ยงสัตว์ การขายที่ดินดังกล่าวจึงไม่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะตามนัยแห่งพระราชกฤษฎีกาออกตามความในประมวลรัษฎากรว่าด้วยการขายอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นทางการค้าหรือหากำไร (ฉบับที่ 244) พ.ศ. 2534 มาตรา 3(5) ขอให้เพิกถอนการประเมินตามหนังสือแจ้งการประเมินภาษีมูลค่าเพิ่ม ภ.พ.73.1เลขที่ 1016/5/113843 และเลขที่ 1016/5/113844 ลงวันที่ 21พฤศจิกายน 2538 หนังสือแจ้งการประเมินภาษีธุรกิจเฉพาะ ภ.ธ.73.1เลขที่ 106/6/100110 ลงวันที่ 21 พฤศจิกายน 2538 และคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์เลขที่ 229/2539/1 และเลขที่230/2538/1 ลงวันที่ 26 ธันวาคม 2538 และขอให้งดหรือลดเบี้ยปรับและเงินเพิ่มแก่โจทก์จำเลยให้การว่า โจทก์เป็นผู้ประกอบการที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มในอัตราร้อยละ 7 โจทก์ได้ขายทรัพย์สินรถจักรยานเครื่องใช้สำนักงาน โทรศัพท์เคลื่อนที่ ตู้เย็น ตู้แช่โต๊ะรับประทานอาหาร เครื่องต้มไข่ อุปกรณ์โรงงาน และเครื่องปรับอากาศรวมเป็นเงิน 305,500 บาท อันเป็นสินค้าคงเหลือหรือทรัพย์สินที่มีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการซึ่งถือเป็นการขายสินค้าที่มีไว้เพื่อใช้หรือเพื่อการใด ๆ จึงอยู่ในบังคับต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มในอัตราร้อยละ 7 ของราคาขายพร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่มและโจทก์ได้ขายที่ดินพร้อมอาคารอันเป็นที่ดินและอาคารที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการจึงเป็นการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไร โจทก์จึงต้องรับผิดเสียภาษีธุรกิจเฉพาะในอัตราร้อยละ 3 ของรายรับพร้อมดอกเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม การประเมินของเจ้าพนักงานประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ชอบแล้วขอให้ยกฟ้องศาลภาษีอากรกลางพิจารณาแล้วพิพากษาให้แก้ไขหนังสือแจ้งการประเมินภาษีมูลค่าเพิ่ม (ภ.พ.73.1)เลขที่ 1016/5/113843 และเลขที่ 1016/5/113844 ลงวันที่ 21 พฤศจิกายน 2538 และคำวินิจฉัยอุทธรณ์ เลขที่ 229/2538/1 ลงวันที่ 26 ธันวาคม 2538โดยให้ลดเบี้ยปรับลงเหลือเรียกเก็บเพียงร้อยละ 50 และให้เพิกถอนหนังสือแจ้งการประเมินธุรกิจเฉพาะ (ภ.ธ.73.1) เลขที่ 1016/6/100110ลงวันที่ 26 พฤศจิกายน 2538 และคำวินิจฉัยอุทธรณ์ เลขที่ 230/2538/1ลงวันที่ 26 ธันวาคม 2538 โดยให้ทำการประเมินใหม่เฉพาะรายรับในส่วนของอาคารโดยถือเอาราคาตลาด ณ วันที่ 29 มิถุนายน 2536เป็นเกณฑ์ในการประเมินและให้ลดเบี้ยปรับลงเหลือเรียกเก็บเพียงร้อยละ 50 คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกโจทก์ และ จำเลย อุทธรณ์ ต่อ ศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีภาษีอากรวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ตามที่คู่ความรับกันและไม่โต้แย้งกันว่า โจทก์ประกอบธุรกิจการเลี้ยงนกกระทาและการฟังไข่นกกระทาเพื่อจำหน่ายเนื้อและไข่สดตามตลาดและส่งขายให้โรงงานเพื่อบรรจุกระป๋อง เมื่อวันที่ 5พฤศจิกายน 2534 โจทก์ได้ยื่นคำขอจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มเป็นประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มในอัตราร้อยละ 7 ต่อมากิจการของโจทก์ขาดทุนโจทก์จึงจดทะเบียนเลิกบริษัทมีนายสุพจน์เสถียรวิจิตร เป็นผู้ชำระบัญชี ในระหว่างเดือนมิถุนายนถึงเดือนกรกฎาคม 2536 โจทก์ได้ขายทรัพย์สินที่มีไว้ในการประกอบกิจการไปเป็นเงิน 305,500 บาท และโจทก์ยังขายที่ดินและอาคารที่มีไว้ในการประกอบกิจการเป็นเงิน 6,000,000 บาท โจทก์มิได้นำรายรับดังกล่าวมาเสียภาษีมูลค่าเพิ่มและภาษีธุรกิจเฉพาะตามลำดับ คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์โจทก์ว่า การขายทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการจะต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มหรือไม่ ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 77/1(8)(ฉ) "ขาย" หมายความว่าจำหน่าย จ่ายโอนสินค้าไม่ว่าจะมีประโยชน์หรือค่าตอบแทนหรือไม่และให้หมายความรวมถึงมีสินค้าคงเหลือและหรือทรัพย์สินที่ผู้ประกอบการมีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการเห็นว่า ผู้ประกอบการจดทะเบียนที่เลิกประกอบการจดทะเบียนที่เลิกประกอบกิจการมีหน้าที่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับสินค้าคงเหลือหรือทรัพย์สินที่ผู้ประกอบการมีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการตามมาตราดังกล่าว ซึ่งความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเกิดขึ้นเมื่อเลิกประกอบกิจการหรือแจ้งเลิกประกอบกิจการ การที่โจทก์ขายทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการไปเป็นเงิน 305,500 บาท นั้น ถือว่าเป็นการขายตามมาตราดังกล่าวแล้ว จึงอยู่ในบังคับต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มตามกฎหมายที่โจทก์อุทธรณ์อ้างว่ากิจการของโจทก์ได้รับการยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81(1)(ข) การขายทรัพย์สินเมื่อเลิกกิจการย่อมได้รับการยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มด้วยนั้น เห็นว่าการขายทรัพย์สินดังกล่าวของโจทก์เป็นการขายทรัพย์สินที่ไม่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม โจทก์จึงต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มอุทธรณ์ของโจทก์ข้อนี้ฟังไม่ขึ้นปัญหาต่อไปมีว่า การขายที่ดินและอาคารที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการถือเป็นการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไรอันอยู่ในบังคับต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะหรือไม่ ในปัญหาดังกล่าวโจทก์อุทธรณ์ว่าอาคารโรงเรือนและสิ่งปลูกสร้างบนที่ดินเป็นส่วนควบของที่ดินที่มีไว้ใช้ในกิจการเลี้ยงนกกระทาซึ่งไม่อาจแบ่งแยกได้ โจทก์มีไว้ในกิจการเพื่อเกษตรกรรม โจทก์ไม่มีหน้าที่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ ส่วนจำเลยอุทธรณ์ว่า การที่โจทก์ขายที่ดินและอาคารที่ใช้ในการประกอบกิจการก็เนื่องจากเจตนาต้องการเลิกกิจการจึงจำเป็นต้องขายเพื่อคืนเงินแก่ผู้ถือหุ้นและชำระบัญชีการขายที่ดินและอาคารดังกล่าวจึงเป็นขายอสังหาริมทรัพย์ที่ผู้ขายมีไว้ในการประกอบกิจการ อยู่ในบังคับต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะตามประมวลรัษฎากร มาตรา 91/2(6) ซึ่งบัญญัติให้การประกอบกิจการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไรอยู่ในบังคับต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะไม่ว่าอสังหาริมทรัพย์นั้นจะได้มาโดยวิธีใดก็ตาม ทั้งนี้เฉพาะที่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขตามที่กำหนดโดยพระราชกฤษฎีกา และพระราชกฤษฎีกาออกตามความในประมวลรัษฎากรว่าด้วยการขายอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นทางค้าหรือหากำไร (ฉบับที่ 244)พ.ศ. 2534 มาตรา 3(5) ได้กำหนดให้การขายอสังหาริมทรัพย์ที่ผู้ขายมีไว้ในการประกอบกิจการ แต่ไม่รวมถึงที่ดินที่ผู้นั้นใช้ในการเกษตรกรรม เป็นการขายอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นทางการค้าหรือหากำไรเมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ที่ดินที่โจทก์ขายไปนั้นเป็นที่ดินที่ใช้ในการเกษตรกรรม ดังนั้น การขายที่ดินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบการเกษตรซึ่งเข้าข้อยกเว้นตามมาตรา 3(5) แห่งพระราชกฤษฎีกาฉบับดังกล่าวจึงย่อมได้รับยกเว้นไม่อยู่ในบังคับต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ แต่พระราชกฤษฎีกาดังกล่าวยกเว้นให้เฉพาะที่ดินเท่านั้น ไม่รวมถึงอาคารหรือสิ่งปลูกสร้าง เมื่อโจทก์ขายที่ดินรวมทั้งอาคารบนที่ดินนั้น การขายเช่นนี้โจทก์จึงต้องนำรายรับของราคาอาคารมาเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ ที่ศาลภาษีอากรกลางพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ของโจทก์และจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ณรงค์ศักดิ์ วิจิตรสาระวงศ์-ยงยุทธ ธารีสาร-สันติ ทักราล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุหากแบ่งแยกภาษีโดยพิจารณาจากภาระภาษี ภาษีมูลค่าเพิ่มจะเป็นภาษีทางอ้อมซึ่งผู้ที่ต้องรับภาษีที่แท้จริงคือผู้บริโภค กล่าวคือแม้ผู้ประกอบการจะมีหน้าที่เสียภาษีดังกล่าวตาม ประมวลรัษฎากรมาตรา 82 ก็ตาม แต่ผู้ประกอบการก็สามารถเรียกเก็บภาษีจากผู้ซื้อสินค้าหรือรับบริการได้ตาม ประมวลรัษฎากร มาตรา 82/4วรรคหนึ่ง ซึ่งถือว่าเป็นการผลักภาระภาษีไปยังผู้บริโภค ภาษีทางอ้อมซึ่งเก็บจากการบริโภคที่ใช้บังคับอยู่ก่อนนำภาษีมูลค่าเพิ่มมาใช้ก็คือภาษีการค้าซึ่งมีปัญหาในการเก็บภาษีซ้ำซ้อน กรมสรรพากรจึงนำภาษีมูลค่าเพิ่มมาใช้บังคับเพื่อแก้ปัญหาเรื่องการจัดเก็บภาษีซ้ำซ้อน หลักการของภาษีมูลค่าเพิ่มก็คือหากมีการประกอบการหลายขั้นตอนจึงจะสำเร็จเป็นสินค้าหรือบริการผู้ประกอบการในแต่ละขั้นตอนจะเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเฉพาะจากมูลค่าส่วนที่เพิ่มขึ้นเท่านั้น ทำให้ไม่มีปัญหาภาระภาษีซ้ำซ้อน หลักการดังกล่าวได้บัญญัติไว้ตาม ประมวลรัษฎากร มาตรา 82/3 ให้ผู้ประกอบการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มโดยคำนวณจากภาษีขายหักด้วยภาษีซื้อ การที่กฎหมายกำหนดให้ผู้ประกอบการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มโดยคำนวณจากภาษีขายหักด้วยภาษีซื้อนั้น แม้ว่าผู้ประกอบการจะได้ชำระภาษีมูลค่าเพิ่มจากการซื้อ สินค้าคงเหลือและหรือทรัพย์สินที่ผู้ประกอบการมีไว้ในการประกอบกิจการ" ให้แก่ผู้ขายไปแล้วก็ตามแต่ถ้าผู้ประกอบการยังมิได้ขายสินค้าคงเหลือฯ ไป สินค้าคงเหลือฯดังกล่าวก็จะอยู่ในสภาพที่ยังไม่ได้เสียภาษีมูลค่าเพิ่ม เพราะผู้ประกอบการสามารถนำภาษีซื้อซึ่งเกิดจากการซื้อสินค้าคงเหลือฯไปหักกับภาษีขายในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มได้ตาม ประมวลรัษฎากรมาตรา 82/3 เหตุที่กฎหมายยอมให้สินค้าคงเหลือฯ ดังกล่าวอยู่ในสภาพที่ยังไม่ได้เสียภาษีมูลค่าเพิ่มก็เพราะภาษีมูลค่าเพิ่มเป็นภาษีทางอ้อมซึ่งเก็บจากการบริโภค ผู้ประกอบการไม่ได้อยู่ในฐานะผู้บริโภครายสุดท้ายจึงไม่มีภาระภาษี หากผู้ประกอบการขายสินค้าคงเหลือฯ ไปเมื่อใด ภาระภาษีก็จะเกิดกับผู้ซื้อซึ่งเป็นผู้บริโภคทันทีโดยผู้ประกอบการมีหน้าที่เรียกเก็บและชำระภาษีให้แก่กรมสรรพากรภายในวันที่สิบห้าของเดือนถัดไปตามประมวลรัษฎากรมาตรา 83 วรรคสอง กรณีที่ผู้ประกอบการยังประกอบกิจการอยู่ภาระภาษีของสินค้าคงเหลือฯ ก็ยังไม่เกิดขึ้น ดังเหตุผลที่กล่าวมาแล้ว แต่ถ้าผู้ประกอบการเลิกประกอบกิจการ เห็นได้ว่าผู้ประกอบการสิ้นสภาพจากการเป็นผู้ประกอบการและแปรสภาพเป็นผู้บริโภคสินค้าคงเหลือฯ ณ วันเลิกประกอบกิจการทันทีเพราะผู้ประกอบการสามารถนำสินค้าคงเหลือฯ ณ วันเลิกประกอบกิจการทันที เพราะผู้ประกอบการสามารถนำสินค้าคงเหลือฯ ณ วันเลิกประกอบกิจการไปใช้สอยได้แต่เนื่องจากสินค้าคงเหลือฯ ดังกล่าวอยู่ในสภาพที่ยังไม่ได้เสียภาษีมูลค่าเพิ่มทั้งที่ผู้ประกอบการได้แปรสภาพเป็นผู้บริโภคแล้วดังนั้น ประมวลรัษฎากร มาตรา 77/1(8)(ฉ) จึงต้องให้บทนิยามคำว่า "ขาย" หมายความรวมถึงมีสินค้าคงเหลือและหรือทรัพย์สินที่ผู้ประกอบการมีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการด้วย เพื่อให้ผู้ประกอบการรบภาระภาษีมูลค่าเพิ่มจากราคาสินค้าคงเหลือฯ ไม่ว่าผู้ประกอบการจะได้ขายสินค้าคงเหลือฯ ดังกล่าวไปหรือไม่ก็ตาม เช่น ก. เป็นผู้ประกอบการจดทะเบียนประกอบกิจการขายรถยนต์ระหว่างประกอบกิจการก.ซื้อรถยนต์ซึ่งเป็นสินค้าหลายคันและคอมพิวเตอร์ 1 เครื่องมาใช้ในการประกอบกิจการโดยนำภาษีซื้อดังกล่าวไปหักภาษีขายในการชำระภาษีแล้ว ต่อมากิจการของ ก. ขาดทุน ก. จึงเลิกกิจการโดยมีรถยนต์เป็นสินค้าคงเหลือ 1 ค้น และคอมพิวเตอร์ 1 เครื่อง เป็นทรัพย์สินที่ ก.มีไว้ในการประกอบกิจการ เห็นได้ว่า ก. สิ้นสภาพจากการเป็นผู้ประกอบการและแปรสภาพมาเป็นผู้บริโภครถยนต์และคอมพิวเตอร์แล้วเพราะ ก. อาจนำรถยนต์และคอมพิวเตอร์ไปใช้งานได้ทั้งที่ ก.นำภาษีซื้อไปหักออกจากภาษีขายแล้ว กฎหมายจึงต้องถือว่า ก.ขายรถยนต์กับคอมพิวเตอร์ไปแล้วโดยภาระภาษีมูลค่าเพิ่มเกิดขึ้นณ วันเลิกประกอบกิจการ และให้ถือมูลค่าของฐานภาษีตามราคาตลาดในวันเลิกประกอบกิจการ กิจการที่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มนั้น ผู้ขายสินค้าหรือให้บริการในกิจการที่ได้รับยกเว้นดังกล่าวไม่มีหน้าที่เรียกเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มซึ่งเป็นไปตาม ประมวลรัษฎากร มาตรา 81/2 แต่ถ้าผู้ประกอบการซึ่งประกอบกิจการที่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม(เฉพาะกิจการตามที่กฎหมายกำหนดบางประการ) ต้องการเข้าสู่ระบบภาษีมูลค่าเพิ่ม กฎหมายก็ยอมให้ผู้ประกอบการดังกล่าวมีสิทธิขอจดทะเบียนและเสียภาษีมูลค่าเพิ่มได้ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81/3เมื่อจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มแล้วผู้ประกอบการดังกล่าวก็มีหน้าที่เรียกเก็บและนำส่งภาษีมูลค่าเพิ่มเช่นเดียวกันกับผู้ประกอบการจดทะเบียนที่ไม่ได้รับยกเว้น สำหรับคดีที่หมายเหตุนี้ โจทก์ประกอบธุรกิจการเลี้ยงนกกระทาและการฟักไข่นกกระทาเพื่อจำหน่ายเนื้อและไข่สดซึ่งเป็นกิจการที่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81(1)(ข)ถ้าโจทก์มิได้ขอจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม เมื่อเลิกประกอบกิจการโจทก์ก็ไม่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มจากราคาทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการ เพราะโจทก์ไม่ใช่ผู้ประกอบการซึ่งเป็นไปตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81/2 แต่คดีนี้โจทก์จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81/3(1) ทำให้โจทก์มีหน้าที่เรียกเก็บและนำส่งภาษีมูลค่าเพิ่มโดยคำนวณจากภาษีขายหักด้วยภาษีซื้อตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81/3 วรรคหนึ่ง และเมื่อเลิกประกอบกิจการก็ต้องถือว่าโจทก์ขายทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการ โจทก์จึงต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มดังที่ศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ โดยปกติแล้วความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับสินค้าคงเหลือและหรือทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการเกิดขึ้นเมื่อเลิกประกอบกิจการหรือแจ้งเลิกประกอบกิจการ ตามกฎกระทรวงฉบับที่ 189 ข้อ 9 มิใช่เกิดขึ้นเมื่อขาย โจทก์จึงต้องยื่นแบบแสดงรายการและชำระภาษีให้แก่กรมสรรพากรภายในวันที่สิบห้าของเดือนถัดไปนับจากวันที่โจทก์เลิกประกอบกิจการหรือแจ้งเลิกประกอบกิจการตามประมวลรัษฎากร มาตรา 83 วรรคสอง แต่คดีนี้คู่ความคงโต้แย้งกันมาในชั้นฎีกาแต่เพียงว่า โจทก์ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มหรือไม่โดยมิได้ฎีกาขึ้นมาว่าความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มในคดีนี้เกิดขึ้นเมื่อใด ข้อเท็จจริงในคดีนี้ปรากฎว่ากรมสรรพากรจำเลยได้ประเมินให้โจทก์เสียภาษีมูลค่าเพิ่มโดยกำหนดความรับผิดภาษีมูลค่าเพิ่มในวันที่โจทก์ขาย (ซึ่งก็ไม่ปรากฎว่าเป็นวันใดแต่ก็น่าจะเป็นวันหลังจากที่โจทก์เลิกประกอบกิจการหรือแจ้งเลิกประกอบกิจการ) โดยมิได้โต้แย้งว่าไม่ถูกต้อง ดังนั้น การที่ศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ในคดีนี้ว่า "การขายทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการไปนั้นถือว่าเป็นการขายแล้ว โจทก์จึงต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม" จึงเป็นการวินิจฉัยไปตามประเด็นที่ขึ้นมาสู่ศาลฎีกาและถูกต้องเฉพาะในคดีนี้เท่านั้น แต่ไม่อาจนำไปเป็นบรรทัดฐานในคดีอื่นซึ่งอาจมีประเด็นขึ้นมาโดยตรงว่าความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเกิดขึ้นเมื่อใด เช่น ถ้ามีคดีซึ่งพิพาทกันมาโดยตรงว่า ความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับสินค้าคงเหลือและหรือทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการเกิดขึ้นเมื่อใด ก็คงจะต้องถือว่าความรับผิดเกิดขึ้นเมื่อโจทก์เลิกประกอบกิจการหรือแจ้งเลิกประกอบกิจการ ตามกฎกระทรวงฉบับที่ 189 ข้อ 9 มิใช่เกิดขึ้นเมื่อขาย สมชาย พงษ์พัฒนาศิลป์หมายเหตุ: หากแบ่งแยกภาษีโดยพิจารณาจากภาระภาษี ภาษีมูลค่าเพิ่มจะเป็นภาษีทางอ้อมซึ่งผู้ที่ต้องรับภาษีที่แท้จริงคือผู้บริโภค กล่าวคือแม้ผู้ประกอบการจะมีหน้าที่เสียภาษีดังกล่าวตาม ประมวลรัษฎากรมาตรา 82 ก็ตาม แต่ผู้ประกอบการก็สามารถเรียกเก็บภาษีจากผู้ซื้อสินค้าหรือรับบริการได้ตาม ประมวลรัษฎากร มาตรา 82/4วรรคหนึ่ง ซึ่งถือว่าเป็นการผลักภาระภาษีไปยังผู้บริโภค ภาษีทางอ้อมซึ่งเก็บจากการบริโภคที่ใช้บังคับอยู่ก่อนนำภาษีมูลค่าเพิ่มมาใช้ก็คือภาษีการค้าซึ่งมีปัญหาในการเก็บภาษีซ้ำซ้อน กรมสรรพากรจึงนำภาษีมูลค่าเพิ่มมาใช้บังคับเพื่อแก้ปัญหาเรื่องการจัดเก็บภาษีซ้ำซ้อน หลักการของภาษีมูลค่าเพิ่มก็คือหากมีการประกอบการหลายขั้นตอนจึงจะสำเร็จเป็นสินค้าหรือบริการผู้ประกอบการในแต่ละขั้นตอนจะเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเฉพาะจากมูลค่าส่วนที่เพิ่มขึ้นเท่านั้น ทำให้ไม่มีปัญหาภาระภาษีซ้ำซ้อน หลักการดังกล่าวได้บัญญัติไว้ตาม ประมวลรัษฎากร มาตรา 82/3 ให้ผู้ประกอบการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มโดยคำนวณจากภาษีขายหักด้วยภาษีซื้อ การที่กฎหมายกำหนดให้ผู้ประกอบการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มโดยคำนวณจากภาษีขายหักด้วยภาษีซื้อนั้น แม้ว่าผู้ประกอบการจะได้ชำระภาษีมูลค่าเพิ่มจากการซื้อ สินค้าคงเหลือและหรือทรัพย์สินที่ผู้ประกอบการมีไว้ในการประกอบกิจการ" ให้แก่ผู้ขายไปแล้วก็ตามแต่ถ้าผู้ประกอบการยังมิได้ขายสินค้าคงเหลือฯ ไป สินค้าคงเหลือฯดังกล่าวก็จะอยู่ในสภาพที่ยังไม่ได้เสียภาษีมูลค่าเพิ่ม เพราะผู้ประกอบการสามารถนำภาษีซื้อซึ่งเกิดจากการซื้อสินค้าคงเหลือฯไปหักกับภาษีขายในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มได้ตาม ประมวลรัษฎากรมาตรา 82/3 เหตุที่กฎหมายยอมให้สินค้าคงเหลือฯ ดังกล่าวอยู่ในสภาพที่ยังไม่ได้เสียภาษีมูลค่าเพิ่มก็เพราะภาษีมูลค่าเพิ่มเป็นภาษีทางอ้อมซึ่งเก็บจากการบริโภค ผู้ประกอบการไม่ได้อยู่ในฐานะผู้บริโภครายสุดท้ายจึงไม่มีภาระภาษี หากผู้ประกอบการขายสินค้าคงเหลือฯ ไปเมื่อใด ภาระภาษีก็จะเกิดกับผู้ซื้อซึ่งเป็นผู้บริโภคทันทีโดยผู้ประกอบการมีหน้าที่เรียกเก็บและชำระภาษีให้แก่กรมสรรพากรภายในวันที่สิบห้าของเดือนถัดไปตามประมวลรัษฎากรมาตรา 83 วรรคสอง กรณีที่ผู้ประกอบการยังประกอบกิจการอยู่ภาระภาษีของสินค้าคงเหลือฯ ก็ยังไม่เกิดขึ้น ดังเหตุผลที่กล่าวมาแล้ว แต่ถ้าผู้ประกอบการเลิกประกอบกิจการ เห็นได้ว่าผู้ประกอบการสิ้นสภาพจากการเป็นผู้ประกอบการและแปรสภาพเป็นผู้บริโภคสินค้าคงเหลือฯ ณ วันเลิกประกอบกิจการทันทีเพราะผู้ประกอบการสามารถนำสินค้าคงเหลือฯ ณ วันเลิกประกอบกิจการทันที เพราะผู้ประกอบการสามารถนำสินค้าคงเหลือฯ ณ วันเลิกประกอบกิจการไปใช้สอยได้แต่เนื่องจากสินค้าคงเหลือฯ ดังกล่าวอยู่ในสภาพที่ยังไม่ได้เสียภาษีมูลค่าเพิ่มทั้งที่ผู้ประกอบการได้แปรสภาพเป็นผู้บริโภคแล้วดังนั้น ประมวลรัษฎากร มาตรา 77/1(8)(ฉ) จึงต้องให้บทนิยามคำว่า "ขาย" หมายความรวมถึงมีสินค้าคงเหลือและหรือทรัพย์สินที่ผู้ประกอบการมีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการด้วย เพื่อให้ผู้ประกอบการรบภาระภาษีมูลค่าเพิ่มจากราคาสินค้าคงเหลือฯ ไม่ว่าผู้ประกอบการจะได้ขายสินค้าคงเหลือฯ ดังกล่าวไปหรือไม่ก็ตาม เช่น ก. เป็นผู้ประกอบการจดทะเบียนประกอบกิจการขายรถยนต์ระหว่างประกอบกิจการก.ซื้อรถยนต์ซึ่งเป็นสินค้าหลายคันและคอมพิวเตอร์ 1 เครื่องมาใช้ในการประกอบกิจการโดยนำภาษีซื้อดังกล่าวไปหักภาษีขายในการชำระภาษีแล้ว ต่อมากิจการของ ก. ขาดทุน ก. จึงเลิกกิจการโดยมีรถยนต์เป็นสินค้าคงเหลือ 1 ค้น และคอมพิวเตอร์ 1 เครื่อง เป็นทรัพย์สินที่ ก.มีไว้ในการประกอบกิจการ เห็นได้ว่า ก. สิ้นสภาพจากการเป็นผู้ประกอบการและแปรสภาพมาเป็นผู้บริโภครถยนต์และคอมพิวเตอร์แล้วเพราะ ก. อาจนำรถยนต์และคอมพิวเตอร์ไปใช้งานได้ทั้งที่ ก.นำภาษีซื้อไปหักออกจากภาษีขายแล้ว กฎหมายจึงต้องถือว่า ก.ขายรถยนต์กับคอมพิวเตอร์ไปแล้วโดยภาระภาษีมูลค่าเพิ่มเกิดขึ้นณ วันเลิกประกอบกิจการ และให้ถือมูลค่าของฐานภาษีตามราคาตลาดในวันเลิกประกอบกิจการ กิจการที่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มนั้น ผู้ขายสินค้าหรือให้บริการในกิจการที่ได้รับยกเว้นดังกล่าวไม่มีหน้าที่เรียกเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มซึ่งเป็นไปตาม ประมวลรัษฎากร มาตรา 81/2 แต่ถ้าผู้ประกอบการซึ่งประกอบกิจการที่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม(เฉพาะกิจการตามที่กฎหมายกำหนดบางประการ) ต้องการเข้าสู่ระบบภาษีมูลค่าเพิ่ม กฎหมายก็ยอมให้ผู้ประกอบการดังกล่าวมีสิทธิขอจดทะเบียนและเสียภาษีมูลค่าเพิ่มได้ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81/3เมื่อจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มแล้วผู้ประกอบการดังกล่าวก็มีหน้าที่เรียกเก็บและนำส่งภาษีมูลค่าเพิ่มเช่นเดียวกันกับผู้ประกอบการจดทะเบียนที่ไม่ได้รับยกเว้น สำหรับคดีที่หมายเหตุนี้ โจทก์ประกอบธุรกิจการเลี้ยงนกกระทาและการฟักไข่นกกระทาเพื่อจำหน่ายเนื้อและไข่สดซึ่งเป็นกิจการที่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81(1)(ข)ถ้าโจทก์มิได้ขอจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม เมื่อเลิกประกอบกิจการโจทก์ก็ไม่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มจากราคาทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการ เพราะโจทก์ไม่ใช่ผู้ประกอบการซึ่งเป็นไปตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81/2 แต่คดีนี้โจทก์จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81/3(1) ทำให้โจทก์มีหน้าที่เรียกเก็บและนำส่งภาษีมูลค่าเพิ่มโดยคำนวณจากภาษีขายหักด้วยภาษีซื้อตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81/3 วรรคหนึ่ง และเมื่อเลิกประกอบกิจการก็ต้องถือว่าโจทก์ขายทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการ โจทก์จึงต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มดังที่ศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ โดยปกติแล้วความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับสินค้าคงเหลือและหรือทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการเกิดขึ้นเมื่อเลิกประกอบกิจการหรือแจ้งเลิกประกอบกิจการ ตามกฎกระทรวงฉบับที่ 189 ข้อ 9 มิใช่เกิดขึ้นเมื่อขาย โจทก์จึงต้องยื่นแบบแสดงรายการและชำระภาษีให้แก่กรมสรรพากรภายในวันที่สิบห้าของเดือนถัดไปนับจากวันที่โจทก์เลิกประกอบกิจการหรือแจ้งเลิกประกอบกิจการตามประมวลรัษฎากร มาตรา 83 วรรคสอง แต่คดีนี้คู่ความคงโต้แย้งกันมาในชั้นฎีกาแต่เพียงว่า โจทก์ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มหรือไม่โดยมิได้ฎีกาขึ้นมาว่าความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มในคดีนี้เกิดขึ้นเมื่อใด ข้อเท็จจริงในคดีนี้ปรากฎว่ากรมสรรพากรจำเลยได้ประเมินให้โจทก์เสียภาษีมูลค่าเพิ่มโดยกำหนดความรับผิดภาษีมูลค่าเพิ่มในวันที่โจทก์ขาย (ซึ่งก็ไม่ปรากฎว่าเป็นวันใดแต่ก็น่าจะเป็นวันหลังจากที่โจทก์เลิกประกอบกิจการหรือแจ้งเลิกประกอบกิจการ) โดยมิได้โต้แย้งว่าไม่ถูกต้อง ดังนั้น การที่ศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ในคดีนี้ว่า "การขายทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการไปนั้นถือว่าเป็นการขายแล้ว โจทก์จึงต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม" จึงเป็นการวินิจฉัยไปตามประเด็นที่ขึ้นมาสู่ศาลฎีกาและถูกต้องเฉพาะในคดีนี้เท่านั้น แต่ไม่อาจนำไปเป็นบรรทัดฐานในคดีอื่นซึ่งอาจมีประเด็นขึ้นมาโดยตรงว่าความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเกิดขึ้นเมื่อใด เช่น ถ้ามีคดีซึ่งพิพาทกันมาโดยตรงว่า ความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับสินค้าคงเหลือและหรือทรัพย์สินที่โจทก์มีไว้ในการประกอบกิจการ ณ วันเลิกประกอบกิจการเกิดขึ้นเมื่อใด ก็คงจะต้องถือว่าความรับผิดเกิดขึ้นเมื่อโจทก์เลิกประกอบกิจการหรือแจ้งเลิกประกอบกิจการ ตามกฎกระทรวงฉบับที่ 189 ข้อ 9 มิใช่เกิดขึ้นเมื่อขาย สมชาย พงษ์พัฒนาศิลป์