คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3590/2532หลักกฎหมาย: เจ้าของที่ดินเดิมได้ยกที่พิพาทให้แก่อำเภอบ้านลาดและทางราชการได้ใช้ที่พิพาทปลูกสร้างสุขศาลาหรือสถานีอนามัยอำเภอบ้านลาดและบ้านพักข้าราชการ ดังนี้ที่พิพาทเป็นทรัพย์ที่ใช้เพื่อประโยชน์ของแผ่นดินโดยเฉพาะ ย่อมเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินตาม ป.พ.พ. มาตรา 1304(3) นับแต่วันที่เจ้าของที่ดินเดิมยกให้อำเภอบ้านลาดแม้ผู้คัดค้านจะได้ที่พิพาทมาโดยสุจริต เสียค่าตอบแทนและจดทะเบียนสิทธิแล้วก็หาได้กรรมสิทธิ์ไม่.ผู้ร้องยื่นคำร้องว่านางมอญเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่11089 ตำบลบ้านลาด อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี ยกที่ดินซึ่งมีสิ่งปลูกสร้างคือบ้าน 1 หลังให้แก่ทางราชการ โดยไม่ได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ทางราชการได้ครอบครองที่ดินดังกล่าวโดยความสงบเปิดเผยและด้วยเจตนาเป็นเจ้าของรวมเนื้อที่ 2 ไร่ 3 งาน 48 ตารางวา ต่อเนื่องตลอดมาจนบัดนี้เป็นเวลาเกินกว่า 10 ปี ผู้ร้องจึงได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินที่ครอบครองดังกล่าว ขอให้ไต่สวนและมีคำสั่งว่าผู้ร้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ในที่ดินบางส่วนของโฉนดที่ 11089 ให้เจ้าพนักงานที่ดินแบ่งแยกโฉนดที่ 11089 แล้วใส่ชื่อผู้ร้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ผู้คัดค้านยื่นคำคัดค้านว่า ที่ดินโฉนดที่ 11089 เนื้อที่ 5ไร่ 2 งาน 48 ตารางวา เป็นกรรมสิทธิ์ของผู้คัดค้านหากที่ดินของผู้คัดค้านจะมีส่วนหนึ่งส่วนใดที่ผู้ร้องได้ครอบครองรุกล้ำเข้ามาผู้ร้องก็ไม่มีสิทธิอ้างการครอบครองที่ดินส่วนนั้นโดยปรปักษ์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 มาใช้ยันกรรมสิทธิ์ของผู้คัดค้านซึ่งได้มาโดยสุจริต เสียค่าตอบแทนและได้จดทะเบียนสิทธิแล้วตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1299 วรรคสองผู้ร้องไม่มีอำนาจร้องขอให้ศาลสั่งแสดงกรรมสิทธิ์ได้ นางมอญเจ้าของกรรมสิทธิ์เดิมไม่เคยยกกรรมสิทธิ์ที่ดินเนื้อที่ 2 ไร่เศษให้แก่ผู้ร้องศาลชั้นต้นพิพากษาว่า ที่พิพาทเนื้อที่ประมาณ 2 ไร่ 3 งาน48 ตารางวา ตามแผนที่ท้ายคำร้องของโฉนดที่ดินเลขที่ 11089ตำบลบ้านลาด อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี เป็นของผู้ร้องผู้คัดค้านอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนผู้คัดค้านฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงในเบื้องต้นฟังได้ว่าที่พิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินโฉนดที่ 11089 ตำบลบ้านลาดอำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี ในที่พิพาทมีบ้านพักของเจ้าพนักงานตำรวจสถานีตำรวจภูธรอำเภอบ้านลาด 1 หลังบ้านพักสัสดีอำเภอบ้านลาด 1 หลัง บ้านพักเจ้าหน้าที่สาธารณสุข3 หลัง และสำนักงานสาธารณสุข 1 หลัง ผู้คัดค้านรับโอนกรรมสิทธิ์มาจากนางบัวเผื่อน โดยเสียค่าตอบแทนและจดทะเบียนสิทธิเมื่อวันที่ 11 มีนาคม 2526 และผู้ร้องยื่นคำร้องขอแสดงกรรมสิทธิ์ที่พิพาทเมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2526ในปัญหาที่ว่า เจ้าของเดิมยกที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องหรือไม่...พยานหลักฐานผู้ร้องจึงมีน้ำหนักมากกว่าพยานหลักฐานผู้คัดค้านฟังได้ว่า นางมอญเจ้าของที่ดินเดิมได้ยกที่พิพาทให้แก่อำเภอบ้านลาดและทางราชการได้ใช้ที่พิพาทปลูกสร้างสุขศาลาหรือสถานีอนามัยอำเภอบ้านลาดและบ้านพักข้าราชการ ที่พิพาทจึงเป็นทรัพย์ใช้เพื่อประโยชน์ของแผ่นดินโดยเฉพาะ ย่อมเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1304(3) นับแต่วันที่นางมอญยกที่พิพาทให้แก่อำเภอบ้านลาด ผู้คัดค้านแม้จะได้กรรมสิทธิ์ที่พิพาทมาโดยสุจริต เสียค่าตอบแทน และจดทะเบียนสิทธิแล้วผู้คัดค้านก็หาได้กรรมสิทธิ์ในที่พิพาทซึ่งตกเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินแล้วไม่..."พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3590/2532กระทรวงการคลังผู้ร้องนาง จำรัส ภระมรทัตผู้คัดค้าน ป.พ.พ. ม. 1304 (3), ม. 1305เจ้าของที่ดินเดิมได้ยกที่พิพาทให้แก่อำเภอบ้านลาดและทางราชการได้ใช้ที่พิพาทปลูกสร้างสุขศาลาหรือสถานีอนามัยอำเภอบ้านลาดและบ้านพักข้าราชการ ดังนี้ที่พิพาทเป็นทรัพย์ที่ใช้เพื่อประโยชน์ของแผ่นดินโดยเฉพาะ ย่อมเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินตาม ป.พ.พ. มาตรา 1304(3) นับแต่วันที่เจ้าของที่ดินเดิมยกให้อำเภอบ้านลาดแม้ผู้คัดค้านจะได้ที่พิพาทมาโดยสุจริต เสียค่าตอบแทนและจดทะเบียนสิทธิแล้วก็หาได้กรรมสิทธิ์ไม่.ผู้ร้องยื่นคำร้องว่านางมอญเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่11089 ตำบลบ้านลาด อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี ยกที่ดินซึ่งมีสิ่งปลูกสร้างคือบ้าน 1 หลังให้แก่ทางราชการ โดยไม่ได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ทางราชการได้ครอบครองที่ดินดังกล่าวโดยความสงบเปิดเผยและด้วยเจตนาเป็นเจ้าของรวมเนื้อที่ 2 ไร่ 3 งาน 48 ตารางวา ต่อเนื่องตลอดมาจนบัดนี้เป็นเวลาเกินกว่า 10 ปี ผู้ร้องจึงได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินที่ครอบครองดังกล่าว ขอให้ไต่สวนและมีคำสั่งว่าผู้ร้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ในที่ดินบางส่วนของโฉนดที่ 11089 ให้เจ้าพนักงานที่ดินแบ่งแยกโฉนดที่ 11089 แล้วใส่ชื่อผู้ร้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ผู้คัดค้านยื่นคำคัดค้านว่า ที่ดินโฉนดที่ 11089 เนื้อที่ 5ไร่ 2 งาน 48 ตารางวา เป็นกรรมสิทธิ์ของผู้คัดค้านหากที่ดินของผู้คัดค้านจะมีส่วนหนึ่งส่วนใดที่ผู้ร้องได้ครอบครองรุกล้ำเข้ามาผู้ร้องก็ไม่มีสิทธิอ้างการครอบครองที่ดินส่วนนั้นโดยปรปักษ์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 มาใช้ยันกรรมสิทธิ์ของผู้คัดค้านซึ่งได้มาโดยสุจริต เสียค่าตอบแทนและได้จดทะเบียนสิทธิแล้วตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1299 วรรคสองผู้ร้องไม่มีอำนาจร้องขอให้ศาลสั่งแสดงกรรมสิทธิ์ได้ นางมอญเจ้าของกรรมสิทธิ์เดิมไม่เคยยกกรรมสิทธิ์ที่ดินเนื้อที่ 2 ไร่เศษให้แก่ผู้ร้องศาลชั้นต้นพิพากษาว่า ที่พิพาทเนื้อที่ประมาณ 2 ไร่ 3 งาน48 ตารางวา ตามแผนที่ท้ายคำร้องของโฉนดที่ดินเลขที่ 11089ตำบลบ้านลาด อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี เป็นของผู้ร้องผู้คัดค้านอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนผู้คัดค้านฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงในเบื้องต้นฟังได้ว่าที่พิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินโฉนดที่ 11089 ตำบลบ้านลาดอำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี ในที่พิพาทมีบ้านพักของเจ้าพนักงานตำรวจสถานีตำรวจภูธรอำเภอบ้านลาด 1 หลังบ้านพักสัสดีอำเภอบ้านลาด 1 หลัง บ้านพักเจ้าหน้าที่สาธารณสุข3 หลัง และสำนักงานสาธารณสุข 1 หลัง ผู้คัดค้านรับโอนกรรมสิทธิ์มาจากนางบัวเผื่อน โดยเสียค่าตอบแทนและจดทะเบียนสิทธิเมื่อวันที่ 11 มีนาคม 2526 และผู้ร้องยื่นคำร้องขอแสดงกรรมสิทธิ์ที่พิพาทเมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2526ในปัญหาที่ว่า เจ้าของเดิมยกที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องหรือไม่...พยานหลักฐานผู้ร้องจึงมีน้ำหนักมากกว่าพยานหลักฐานผู้คัดค้านฟังได้ว่า นางมอญเจ้าของที่ดินเดิมได้ยกที่พิพาทให้แก่อำเภอบ้านลาดและทางราชการได้ใช้ที่พิพาทปลูกสร้างสุขศาลาหรือสถานีอนามัยอำเภอบ้านลาดและบ้านพักข้าราชการ ที่พิพาทจึงเป็นทรัพย์ใช้เพื่อประโยชน์ของแผ่นดินโดยเฉพาะ ย่อมเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1304(3) นับแต่วันที่นางมอญยกที่พิพาทให้แก่อำเภอบ้านลาด ผู้คัดค้านแม้จะได้กรรมสิทธิ์ที่พิพาทมาโดยสุจริต เสียค่าตอบแทน และจดทะเบียนสิทธิแล้วผู้คัดค้านก็หาได้กรรมสิทธิ์ในที่พิพาทซึ่งตกเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินแล้วไม่..."พิพากษายืน(บุญส่ง วรรณกลาง-ประชา บุญวนิช-นิเวศน์ คำผอง)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุบุคคลผู้ที่จะครอบครองปรปักษ์ทรัพย์สินของผู้อื่นนั้น นอกจากบุคคลธรรมดาแล้วนิติบุคคลก็อาจครอบครองปรปักษ์ทรัพย์สินของผู้อื่นได้ดังเช่นกรณีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1253/2481,944-945/2497,295/2501,239/2514 และ 1991/2523 โดยหลักแล้วผู้ที่จะยื่นคำร้องต่อศาลขอแสดงกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินว่าได้มาโดยการครอบครองปรปักษ์นั้นน่าจะต้องเป็นบุคคลผู้ที่ได้ครอบครองปรปักษ์ทรัพย์สินนั้น กรณีตามคำร้องในคดีนี้กระทรวงการคลังมิได้เป็นผู้ครอบครองปรปักษ์ที่ดินพิพาทแต่เหตุที่กระทรวงการคลังมายื่นคำร้องได้เพราะตามคำร้องที่ดินพิพาทเป็นที่ราชพัสดุตามความหมายของพระราชบัญญัติที่ราชพัสดุ พ.ศ. 2518มาตรา 4 ซึ่งตามมาตรา 5 ให้กระทรวงการคลังเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ที่ราชพัสดุที่ราชพัสดุที่กระทรวง ทบวง กรมใดได้มาโดยการแลกเปลี่ยนหรือโดยประการอื่น ให้กระทรวงการคลังเข้าถือกรรมสิทธิ์ในที่ราชพัสดุนั้น ทั้งนี้ยกเว้นที่ดินที่ได้มาโดยการเวนคืนตามกฎหมายว่าด้วยการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม เมื่อกระทรวงการคลัง เป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทจึงมายื่นคำร้องขอแสดงกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทโดยการครอบครองปรปักษ์ได้ การยกให้หรืออุทิศที่ดินให้เป็นสาธารณประโยชน์นั้นอาจกระทำโดยชัดแจ้งเป็นลายลักษณ์อักษรหรือโดยปริยายก็ได้ดังเช่น กรณีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1259/2501,947-958/2503(ประชุมใหญ่),2596-2597/2519,663/2521,284/2522,4900/2528,3169/2529 เมื่อยกให้เป็นที่สาธารณประโยชน์แล้วก็เป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินโดยไม่จำเป็นต้องแก้โฉนดหรือจดทะเบียนการยกให้หรือจดทะเบียนว่าเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน ตามนัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1259/2501,2596-2597/2519,111-112/2523,3420/2526 และผู้ซื้อที่ดินดังกล่าวไปแม้จะจดทะเบียนรับโอนโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนโดยสุจริตก็ไม่ได้สิทธิที่จะยึดถือเอาที่ดินดังกล่าวเป็นของตนตามนัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 770/2511,663/2521,843/2523 ทั้งการซื้อขายที่ดินดังกล่าวก็ตกเป็นโมฆะด้วยตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 663/2521 คดีนี้ผู้ร้องขอแสดงกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทโดยการครอบครองปรปักษ์ ศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่าที่ดินพิพาทตกเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินเพราะเจ้าของที่ดินเดิมยกที่ดินพิพาทให้แก่อำเภอบ้านลาดซึ่งทางราชการได้ใช้ปลูกสร้างสถานที่ราชการ จึงมิใช่การได้มาโดยการครอบครองปรปักษ์ น่าที่จะต้องยกคำร้องแต่ที่ศาลฎีกาพิพากษายืนตามศาลล่างทั้งสองก็โดยมุ่งหมายให้เกิดความสะดวกในเมื่อผู้ร้องซึ่งเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทตามพระราชบัญญัติที่ราชพัสดุฯ จะนำไปจดทะเบียนสิทธิตามกฎกระทรวงฉบับที่ 7(พ.ศ. 2497) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดินต่อไป และอาจเป็นเพราะไม่ต้องการเกิดกรณีพิพาทขึ้นอีก สุพจน์แสงประชากุลคำพิพากษา: ผู้ร้องยื่นคำร้องว่านางมอญเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่11089 ตำบลบ้านลาด อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี ยกที่ดินซึ่งมีสิ่งปลูกสร้างคือบ้าน 1 หลังให้แก่ทางราชการ โดยไม่ได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ทางราชการได้ครอบครองที่ดินดังกล่าวโดยความสงบเปิดเผยและด้วยเจตนาเป็นเจ้าของรวมเนื้อที่ 2 ไร่ 3 งาน 48 ตารางวา ต่อเนื่องตลอดมาจนบัดนี้เป็นเวลาเกินกว่า 10 ปี ผู้ร้องจึงได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินที่ครอบครองดังกล่าว ขอให้ไต่สวนและมีคำสั่งว่าผู้ร้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ในที่ดินบางส่วนของโฉนดที่ 11089 ให้เจ้าพนักงานที่ดินแบ่งแยกโฉนดที่ 11089 แล้วใส่ชื่อผู้ร้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ผู้คัดค้านยื่นคำคัดค้านว่า ที่ดินโฉนดที่ 11089 เนื้อที่ 5ไร่ 2 งาน 48 ตารางวา เป็นกรรมสิทธิ์ของผู้คัดค้านหากที่ดินของผู้คัดค้านจะมีส่วนหนึ่งส่วนใดที่ผู้ร้องได้ครอบครองรุกล้ำเข้ามาผู้ร้องก็ไม่มีสิทธิอ้างการครอบครองที่ดินส่วนนั้นโดยปรปักษ์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 มาใช้ยันกรรมสิทธิ์ของผู้คัดค้านซึ่งได้มาโดยสุจริต เสียค่าตอบแทนและได้จดทะเบียนสิทธิแล้วตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1299 วรรคสองผู้ร้องไม่มีอำนาจร้องขอให้ศาลสั่งแสดงกรรมสิทธิ์ได้ นางมอญเจ้าของกรรมสิทธิ์เดิมไม่เคยยกกรรมสิทธิ์ที่ดินเนื้อที่ 2 ไร่เศษให้แก่ผู้ร้องศาลชั้นต้นพิพากษาว่า ที่พิพาทเนื้อที่ประมาณ 2 ไร่ 3 งาน48 ตารางวา ตามแผนที่ท้ายคำร้องของโฉนดที่ดินเลขที่ 11089ตำบลบ้านลาด อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี เป็นของผู้ร้องผู้คัดค้านอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนผู้คัดค้านฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงในเบื้องต้นฟังได้ว่าที่พิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินโฉนดที่ 11089 ตำบลบ้านลาดอำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี ในที่พิพาทมีบ้านพักของเจ้าพนักงานตำรวจสถานีตำรวจภูธรอำเภอบ้านลาด 1 หลังบ้านพักสัสดีอำเภอบ้านลาด 1 หลัง บ้านพักเจ้าหน้าที่สาธารณสุข3 หลัง และสำนักงานสาธารณสุข 1 หลัง ผู้คัดค้านรับโอนกรรมสิทธิ์มาจากนางบัวเผื่อน โดยเสียค่าตอบแทนและจดทะเบียนสิทธิเมื่อวันที่ 11 มีนาคม 2526 และผู้ร้องยื่นคำร้องขอแสดงกรรมสิทธิ์ที่พิพาทเมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2526ในปัญหาที่ว่า เจ้าของเดิมยกที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องหรือไม่...พยานหลักฐานผู้ร้องจึงมีน้ำหนักมากกว่าพยานหลักฐานผู้คัดค้านฟังได้ว่า นางมอญเจ้าของที่ดินเดิมได้ยกที่พิพาทให้แก่อำเภอบ้านลาดและทางราชการได้ใช้ที่พิพาทปลูกสร้างสุขศาลาหรือสถานีอนามัยอำเภอบ้านลาดและบ้านพักข้าราชการ ที่พิพาทจึงเป็นทรัพย์ใช้เพื่อประโยชน์ของแผ่นดินโดยเฉพาะ ย่อมเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1304(3) นับแต่วันที่นางมอญยกที่พิพาทให้แก่อำเภอบ้านลาด ผู้คัดค้านแม้จะได้กรรมสิทธิ์ที่พิพาทมาโดยสุจริต เสียค่าตอบแทน และจดทะเบียนสิทธิแล้วผู้คัดค้านก็หาได้กรรมสิทธิ์ในที่พิพาทซึ่งตกเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินแล้วไม่..."พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3590/2532กระทรวงการคลังผู้ร้องนาง จำรัส ภระมรทัตผู้คัดค้าน ป.พ.พ. ม. 1304 (3), ม. 1305เจ้าของที่ดินเดิมได้ยกที่พิพาทให้แก่อำเภอบ้านลาดและทางราชการได้ใช้ที่พิพาทปลูกสร้างสุขศาลาหรือสถานีอนามัยอำเภอบ้านลาดและบ้านพักข้าราชการ ดังนี้ที่พิพาทเป็นทรัพย์ที่ใช้เพื่อประโยชน์ของแผ่นดินโดยเฉพาะ ย่อมเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินตาม ป.พ.พ. มาตรา 1304(3) นับแต่วันที่เจ้าของที่ดินเดิมยกให้อำเภอบ้านลาดแม้ผู้คัดค้านจะได้ที่พิพาทมาโดยสุจริต เสียค่าตอบแทนและจดทะเบียนสิทธิแล้วก็หาได้กรรมสิทธิ์ไม่.ผู้ร้องยื่นคำร้องว่านางมอญเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่11089 ตำบลบ้านลาด อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี ยกที่ดินซึ่งมีสิ่งปลูกสร้างคือบ้าน 1 หลังให้แก่ทางราชการ โดยไม่ได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ทางราชการได้ครอบครองที่ดินดังกล่าวโดยความสงบเปิดเผยและด้วยเจตนาเป็นเจ้าของรวมเนื้อที่ 2 ไร่ 3 งาน 48 ตารางวา ต่อเนื่องตลอดมาจนบัดนี้เป็นเวลาเกินกว่า 10 ปี ผู้ร้องจึงได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินที่ครอบครองดังกล่าว ขอให้ไต่สวนและมีคำสั่งว่าผู้ร้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ในที่ดินบางส่วนของโฉนดที่ 11089 ให้เจ้าพนักงานที่ดินแบ่งแยกโฉนดที่ 11089 แล้วใส่ชื่อผู้ร้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ผู้คัดค้านยื่นคำคัดค้านว่า ที่ดินโฉนดที่ 11089 เนื้อที่ 5ไร่ 2 งาน 48 ตารางวา เป็นกรรมสิทธิ์ของผู้คัดค้านหากที่ดินของผู้คัดค้านจะมีส่วนหนึ่งส่วนใดที่ผู้ร้องได้ครอบครองรุกล้ำเข้ามาผู้ร้องก็ไม่มีสิทธิอ้างการครอบครองที่ดินส่วนนั้นโดยปรปักษ์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 มาใช้ยันกรรมสิทธิ์ของผู้คัดค้านซึ่งได้มาโดยสุจริต เสียค่าตอบแทนและได้จดทะเบียนสิทธิแล้วตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1299 วรรคสองผู้ร้องไม่มีอำนาจร้องขอให้ศาลสั่งแสดงกรรมสิทธิ์ได้ นางมอญเจ้าของกรรมสิทธิ์เดิมไม่เคยยกกรรมสิทธิ์ที่ดินเนื้อที่ 2 ไร่เศษให้แก่ผู้ร้องศาลชั้นต้นพิพากษาว่า ที่พิพาทเนื้อที่ประมาณ 2 ไร่ 3 งาน48 ตารางวา ตามแผนที่ท้ายคำร้องของโฉนดที่ดินเลขที่ 11089ตำบลบ้านลาด อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี เป็นของผู้ร้องผู้คัดค้านอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนผู้คัดค้านฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงในเบื้องต้นฟังได้ว่าที่พิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินโฉนดที่ 11089 ตำบลบ้านลาดอำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี ในที่พิพาทมีบ้านพักของเจ้าพนักงานตำรวจสถานีตำรวจภูธรอำเภอบ้านลาด 1 หลังบ้านพักสัสดีอำเภอบ้านลาด 1 หลัง บ้านพักเจ้าหน้าที่สาธารณสุข3 หลัง และสำนักงานสาธารณสุข 1 หลัง ผู้คัดค้านรับโอนกรรมสิทธิ์มาจากนางบัวเผื่อน โดยเสียค่าตอบแทนและจดทะเบียนสิทธิเมื่อวันที่ 11 มีนาคม 2526 และผู้ร้องยื่นคำร้องขอแสดงกรรมสิทธิ์ที่พิพาทเมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2526ในปัญหาที่ว่า เจ้าของเดิมยกที่พิพาทให้แก่ผู้ร้องหรือไม่...พยานหลักฐานผู้ร้องจึงมีน้ำหนักมากกว่าพยานหลักฐานผู้คัดค้านฟังได้ว่า นางมอญเจ้าของที่ดินเดิมได้ยกที่พิพาทให้แก่อำเภอบ้านลาดและทางราชการได้ใช้ที่พิพาทปลูกสร้างสุขศาลาหรือสถานีอนามัยอำเภอบ้านลาดและบ้านพักข้าราชการ ที่พิพาทจึงเป็นทรัพย์ใช้เพื่อประโยชน์ของแผ่นดินโดยเฉพาะ ย่อมเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1304(3) นับแต่วันที่นางมอญยกที่พิพาทให้แก่อำเภอบ้านลาด ผู้คัดค้านแม้จะได้กรรมสิทธิ์ที่พิพาทมาโดยสุจริต เสียค่าตอบแทน และจดทะเบียนสิทธิแล้วผู้คัดค้านก็หาได้กรรมสิทธิ์ในที่พิพาทซึ่งตกเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินแล้วไม่..."พิพากษายืน(บุญส่ง วรรณกลาง-ประชา บุญวนิช-นิเวศน์ คำผอง)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุบุคคลผู้ที่จะครอบครองปรปักษ์ทรัพย์สินของผู้อื่นนั้น นอกจากบุคคลธรรมดาแล้วนิติบุคคลก็อาจครอบครองปรปักษ์ทรัพย์สินของผู้อื่นได้ดังเช่นกรณีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1253/2481,944-945/2497,295/2501,239/2514 และ 1991/2523 โดยหลักแล้วผู้ที่จะยื่นคำร้องต่อศาลขอแสดงกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินว่าได้มาโดยการครอบครองปรปักษ์นั้นน่าจะต้องเป็นบุคคลผู้ที่ได้ครอบครองปรปักษ์ทรัพย์สินนั้น กรณีตามคำร้องในคดีนี้กระทรวงการคลังมิได้เป็นผู้ครอบครองปรปักษ์ที่ดินพิพาทแต่เหตุที่กระทรวงการคลังมายื่นคำร้องได้เพราะตามคำร้องที่ดินพิพาทเป็นที่ราชพัสดุตามความหมายของพระราชบัญญัติที่ราชพัสดุ พ.ศ. 2518มาตรา 4 ซึ่งตามมาตรา 5 ให้กระทรวงการคลังเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ที่ราชพัสดุที่ราชพัสดุที่กระทรวง ทบวง กรมใดได้มาโดยการแลกเปลี่ยนหรือโดยประการอื่น ให้กระทรวงการคลังเข้าถือกรรมสิทธิ์ในที่ราชพัสดุนั้น ทั้งนี้ยกเว้นที่ดินที่ได้มาโดยการเวนคืนตามกฎหมายว่าด้วยการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม เมื่อกระทรวงการคลัง เป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทจึงมายื่นคำร้องขอแสดงกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทโดยการครอบครองปรปักษ์ได้ การยกให้หรืออุทิศที่ดินให้เป็นสาธารณประโยชน์นั้นอาจกระทำโดยชัดแจ้งเป็นลายลักษณ์อักษรหรือโดยปริยายก็ได้ดังเช่น กรณีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1259/2501,947-958/2503(ประชุมใหญ่),2596-2597/2519,663/2521,284/2522,4900/2528,3169/2529 เมื่อยกให้เป็นที่สาธารณประโยชน์แล้วก็เป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินโดยไม่จำเป็นต้องแก้โฉนดหรือจดทะเบียนการยกให้หรือจดทะเบียนว่าเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน ตามนัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1259/2501,2596-2597/2519,111-112/2523,3420/2526 และผู้ซื้อที่ดินดังกล่าวไปแม้จะจดทะเบียนรับโอนโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนโดยสุจริตก็ไม่ได้สิทธิที่จะยึดถือเอาที่ดินดังกล่าวเป็นของตนตามนัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 770/2511,663/2521,843/2523 ทั้งการซื้อขายที่ดินดังกล่าวก็ตกเป็นโมฆะด้วยตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 663/2521 คดีนี้ผู้ร้องขอแสดงกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทโดยการครอบครองปรปักษ์ ศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่าที่ดินพิพาทตกเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินเพราะเจ้าของที่ดินเดิมยกที่ดินพิพาทให้แก่อำเภอบ้านลาดซึ่งทางราชการได้ใช้ปลูกสร้างสถานที่ราชการ จึงมิใช่การได้มาโดยการครอบครองปรปักษ์ น่าที่จะต้องยกคำร้องแต่ที่ศาลฎีกาพิพากษายืนตามศาลล่างทั้งสองก็โดยมุ่งหมายให้เกิดความสะดวกในเมื่อผู้ร้องซึ่งเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทตามพระราชบัญญัติที่ราชพัสดุฯ จะนำไปจดทะเบียนสิทธิตามกฎกระทรวงฉบับที่ 7(พ.ศ. 2497) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดินต่อไป และอาจเป็นเพราะไม่ต้องการเกิดกรณีพิพาทขึ้นอีก สุพจน์แสงประชากุล