คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 722141หลักกฎหมาย: คดีนี้ผู้ฟ้องคดีเป็นเอกชนยื่นฟ้อง องค์การบริหารส่วนตำบลสุขไพบูลย์ ผู้ถูกฟ้องคดีซึ่งเป็นราชการส่วนท้องถิ่น จึงเป็นหน่วยงานทางปกครอง ตามบทนิยามในมาตรา 3 แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 อ้างว่า ผู้ฟ้องคดีและนาง ส. ได้รับอนุญาตให้มีสิทธิทำกินในเขตป่าสงวนแห่งชาติดงอีจานใหญ่ ซึ่งอยู่ติดกับอ่างเก็บน้ำหนองช้างตาย ต่อจากบิดามารดา ด้วยการทำไร่ ทำนา ทำสวน ทำบ่อปลา ปลูกป่า ปลูกบัว และเลี้ยงสัตว์ ตั้งแต่ปี 2515 ตามเอกสาร ภ.บ.ท. 5 ภ.บ.ท. 6 และใบตอบรับที่ทางราชการออกให้ ต่อมา เมื่อปี 2562 มีผู้นำชาวบ้านขอให้บิดาของผู้ฟ้องคดีบริจาคที่ดินเพื่อสร้างอ่างเก็บน้ำสำหรับใช้ทำประปาในหมู่บ้าน บิดาของผู้ฟ้องคดีจึงบริจาคที่ดินเนื้อที่ 10 ไร่ ให้เป็นสาธารณประโยชน์ แต่เมื่อประมาณปี 2567 ผู้นำชาวบ้านได้ดำเนินการขุดลอกและถมที่ดินบริเวณรอบอ่างเก็บน้ำรุกล้ำที่ดินของผู้ฟ้องคดีและครอบครัวเนื้อที่ 66 ไร่ ผู้ฟ้องคดีและลูกหลานได้คัดค้านแล้ว แต่ได้รับแจ้งว่า ที่ดินบริเวณพิพาทเป็นที่สาธารณประโยชน์ตามหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวง เนื้อที่ 127 ไร่ 3 งาน 94.3 ตารางวา ผู้ฟ้องคดีเห็นว่า บิดาของผู้ฟ้องคดีบริจาคที่ดินเพียง 10 ไร่ ส่วนนาง ส. ไม่ได้บริจาคที่ดินดังกล่าว ผู้ฟ้องคดีและครอบครัวได้รับความเดือดร้อนหรือเสียหายจากการที่ผู้ถูกฟ้องคดีและผู้นำชาวบ้านนำรถแบ็คโฮมาขุดดิน ถมที่นาและบ่อปลาของผู้ฟ้องคดีและครอบครัว ทำให้ได้รับความเสียหาย ขอให้ศาลพิพากษาหรือมีคำสั่งคืนที่ดินเนื้อที่ 56 ไร่ ทำการรังวัดที่ดินให้ผู้ฟ้องคดีใหม่ ขุดร่องระบายน้ำให้แก่ผู้ฟ้องคดีเหมือนเดิม กับขอให้ชดใช้ค่าเสียหาย ผู้ถูกฟ้องคดีให้การว่า ที่ดินพิพาทเป็นที่ดินสาธารณประโยชน์ประเภทพลเมืองใช้ร่วมกัน ตั้งแต่ปี 2516 ที่ดินที่ผู้ฟ้องคดียึดถือครอบครองถูกเพิกถอนออกจากการเป็นป่าสงวนแห่งชาติและเป็นที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดิน ตามพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในท้องที่อำเภอเสิงสาง จังหวัดนครราชสีมา ให้เป็นเขตปฏิรูปที่ดิน พ.ศ. 2531 ผู้ฟ้องคดีเป็นผู้ถือครองหรือทำประโยชน์ในที่ดินรอบอ่างเก็บน้ำหนองช้างตายด้านทิศใต้ประเภทที่ดิน ส.ป.ก. 4-01 โดยไม่มีเอกสารสิทธิใด ๆ (ทค.) ที่ดินอยู่ระหว่างดำเนินการของสำนักงานปฏิรูปที่ดิน การออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงเลขที่ นม 8064 ได้ดำเนินการตามขั้นตอนและหลักเกณฑ์โดยชอบด้วยกฎหมายแล้ว ผู้ถูกฟ้องคดีได้ขุดลอกและถมดินบริเวณอ่างเก็บน้ำภายในแนวเขตที่ดินสาธารณประโยชน์ จึงมิได้รุกล้ำเข้าไปในแนวเขตที่ดินข้างเคียงที่อยู่ในความครอบครองของผู้ฟ้องคดี และมิได้กระทำละเมิดต่อผู้ฟ้องคดี ขอให้ยกฟ้อง ผู้ถูกฟ้องคดียื่นคำร้องโต้แย้งเขตอำนาจศาลว่า คดีนี้เป็นคดีพิพาทเกี่ยวกับสิทธิในที่ดินที่อยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลยุติธรรม ศาลปกครองนครราชสีมาพิจารณาแล้วเห็นว่า เป็นคดีพิพาทเกี่ยวกับการกระทำละเมิดหรือความรับผิดอย่างอื่นของหน่วยงานทางปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐอันเกิดจากการใช้อำนาจตามกฎหมาย ซึ่งอยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลปกครอง ตามมาตรา 9 วรรคหนึ่ง (3) แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 ศาลจังหวัดนครราชสีมาพิจารณาแล้วเห็นว่า เป็นคดีพิพาทที่อยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลยุติธรรม คณะกรรมการพิจารณาแล้วเห็นว่า การออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงและการขุดลอกอ่างเก็บน้ำหนองช้างตายของผู้ถูกฟ้องคดี เป็นไปโดยชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ โดยก่อนจะวินิจฉัยประเด็นหลักดังกล่าวมีประเด็นที่ศาลจำต้องวินิจฉัยว่า ที่ดินพิพาทเป็นที่ดินในเขตป่าสงวนดงอีจานใหญ่ ซึ่งถูกเพิกถอนออกจากการเป็นป่าสงวนแห่งชาติและเป็นที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดิน ตามพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในท้องที่อำเภอเสิงสาง จังหวัดนครราชสีมา ให้เป็นเขตปฏิรูปที่ดิน พ.ศ. 2531 หรือเป็นที่ดินสาธารณประโยชน์ ตามหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวง ประกอบกับผู้ฟ้องคดีรับว่า ได้ถือครองทำประโยชน์บนที่ดินในเขตป่าสงวนแห่งชาติดงอีจานใหญ่โดยไม่มีเอกสารสิทธิ กรณีจึงมิใช่คดีพิพาทเกี่ยวกับสิทธิในที่ดินระหว่างผู้ฟ้องคดีและผู้ถูกฟ้องคดี หากแต่เป็นคดีพิพาทเกี่ยวกับการกระทำละเมิดของหน่วยงานทางปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐอันเกิดจากการใช้อำนาจตามกฎหมาย อยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลปกครอง ตามมาตรา 9 วรรคหนึ่ง (3) แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำวินิจฉัยที่ 56/2568ศาลปกครองนครราชสีมาศาลผู้ส่งความเห็นศาลจังหวัดนครราชสีมาศาลผู้รับความเห็นนาย ท.ผู้ฟ้องคดีองค์การบริหารส่วนตำบลสุขไพบูลย์ผู้ถูกฟ้องคดี พ.ร.บ.ว่าด้วยการวินิจฉัยชี้ขาดอำนาจหน้าที่ระหว่างศาล พ.ศ.2542 พ.ร.บ.จัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ.2542 พ.ร.บ.สภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล พ.ศ.2537 พ.ร.บ.ลักษณะปกครองท้องที่ พ.ศ.2457 ป.พ.พ. ป.ที่ดิน คดีนี้ผู้ฟ้องคดีเป็นเอกชนยื่นฟ้อง องค์การบริหารส่วนตำบลสุขไพบูลย์ ผู้ถูกฟ้องคดีซึ่งเป็นราชการส่วนท้องถิ่น จึงเป็นหน่วยงานทางปกครอง ตามบทนิยามในมาตรา 3 แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 อ้างว่า ผู้ฟ้องคดีและนาง ส. ได้รับอนุญาตให้มีสิทธิทำกินในเขตป่าสงวนแห่งชาติดงอีจานใหญ่ ซึ่งอยู่ติดกับอ่างเก็บน้ำหนองช้างตาย ต่อจากบิดามารดา ด้วยการทำไร่ ทำนา ทำสวน ทำบ่อปลา ปลูกป่า ปลูกบัว และเลี้ยงสัตว์ ตั้งแต่ปี 2515 ตามเอกสาร ภ.บ.ท. 5 ภ.บ.ท. 6 และใบตอบรับที่ทางราชการออกให้ ต่อมา เมื่อปี 2562 มีผู้นำชาวบ้านขอให้บิดาของผู้ฟ้องคดีบริจาคที่ดินเพื่อสร้างอ่างเก็บน้ำสำหรับใช้ทำประปาในหมู่บ้าน บิดาของผู้ฟ้องคดีจึงบริจาคที่ดินเนื้อที่ 10 ไร่ ให้เป็นสาธารณประโยชน์ แต่เมื่อประมาณปี 2567 ผู้นำชาวบ้านได้ดำเนินการขุดลอกและถมที่ดินบริเวณรอบอ่างเก็บน้ำรุกล้ำที่ดินของผู้ฟ้องคดีและครอบครัวเนื้อที่ 66 ไร่ ผู้ฟ้องคดีและลูกหลานได้คัดค้านแล้ว แต่ได้รับแจ้งว่า ที่ดินบริเวณพิพาทเป็นที่สาธารณประโยชน์ตามหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวง เนื้อที่ 127 ไร่ 3 งาน 94.3 ตารางวา ผู้ฟ้องคดีเห็นว่า บิดาของผู้ฟ้องคดีบริจาคที่ดินเพียง 10 ไร่ ส่วนนาง ส. ไม่ได้บริจาคที่ดินดังกล่าว ผู้ฟ้องคดีและครอบครัวได้รับความเดือดร้อนหรือเสียหายจากการที่ผู้ถูกฟ้องคดีและผู้นำชาวบ้านนำรถแบ็คโฮมาขุดดิน ถมที่นาและบ่อปลาของผู้ฟ้องคดีและครอบครัว ทำให้ได้รับความเสียหาย ขอให้ศาลพิพากษาหรือมีคำสั่งคืนที่ดินเนื้อที่ 56 ไร่ ทำการรังวัดที่ดินให้ผู้ฟ้องคดีใหม่ ขุดร่องระบายน้ำให้แก่ผู้ฟ้องคดีเหมือนเดิม กับขอให้ชดใช้ค่าเสียหาย ผู้ถูกฟ้องคดีให้การว่า ที่ดินพิพาทเป็นที่ดินสาธารณประโยชน์ประเภทพลเมืองใช้ร่วมกัน ตั้งแต่ปี 2516 ที่ดินที่ผู้ฟ้องคดียึดถือครอบครองถูกเพิกถอนออกจากการเป็นป่าสงวนแห่งชาติและเป็นที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดิน ตามพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในท้องที่อำเภอเสิงสาง จังหวัดนครราชสีมา ให้เป็นเขตปฏิรูปที่ดิน พ.ศ. 2531 ผู้ฟ้องคดีเป็นผู้ถือครองหรือทำประโยชน์ในที่ดินรอบอ่างเก็บน้ำหนองช้างตายด้านทิศใต้ประเภทที่ดิน ส.ป.ก. 4-01 โดยไม่มีเอกสารสิทธิใด ๆ (ทค.) ที่ดินอยู่ระหว่างดำเนินการของสำนักงานปฏิรูปที่ดิน การออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงเลขที่ นม 8064 ได้ดำเนินการตามขั้นตอนและหลักเกณฑ์โดยชอบด้วยกฎหมายแล้ว ผู้ถูกฟ้องคดีได้ขุดลอกและถมดินบริเวณอ่างเก็บน้ำภายในแนวเขตที่ดินสาธารณประโยชน์ จึงมิได้รุกล้ำเข้าไปในแนวเขตที่ดินข้างเคียงที่อยู่ในความครอบครองของผู้ฟ้องคดี และมิได้กระทำละเมิดต่อผู้ฟ้องคดี ขอให้ยกฟ้อง ผู้ถูกฟ้องคดียื่นคำร้องโต้แย้งเขตอำนาจศาลว่า คดีนี้เป็นคดีพิพาทเกี่ยวกับสิทธิในที่ดินที่อยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลยุติธรรม ศาลปกครองนครราชสีมาพิจารณาแล้วเห็นว่า เป็นคดีพิพาทเกี่ยวกับการกระทำละเมิดหรือความรับผิดอย่างอื่นของหน่วยงานทางปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐอันเกิดจากการใช้อำนาจตามกฎหมาย ซึ่งอยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลปกครอง ตามมาตรา 9 วรรคหนึ่ง (3) แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 ศาลจังหวัดนครราชสีมาพิจารณาแล้วเห็นว่า เป็นคดีพิพาทที่อยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลยุติธรรม คณะกรรมการพิจารณาแล้วเห็นว่า การออกหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวงและการขุดลอกอ่างเก็บน้ำหนองช้างตายของผู้ถูกฟ้องคดี เป็นไปโดยชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ โดยก่อนจะวินิจฉัยประเด็นหลักดังกล่าวมีประเด็นที่ศาลจำต้องวินิจฉัยว่า ที่ดินพิพาทเป็นที่ดินในเขตป่าสงวนดงอีจานใหญ่ ซึ่งถูกเพิกถอนออกจากการเป็นป่าสงวนแห่งชาติและเป็นที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดิน ตามพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในท้องที่อำเภอเสิงสาง จังหวัดนครราชสีมา ให้เป็นเขตปฏิรูปที่ดิน พ.ศ. 2531 หรือเป็นที่ดินสาธารณประโยชน์ ตามหนังสือสำคัญสำหรับที่หลวง ประกอบกับผู้ฟ้องคดีรับว่า ได้ถือครองทำประโยชน์บนที่ดินในเขตป่าสงวนแห่งชาติดงอีจานใหญ่โดยไม่มีเอกสารสิทธิ กรณีจึงมิใช่คดีพิพาทเกี่ยวกับสิทธิในที่ดินระหว่างผู้ฟ้องคดีและผู้ถูกฟ้องคดี หากแต่เป็นคดีพิพาทเกี่ยวกับการกระทำละเมิดของหน่วยงานทางปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐอันเกิดจากการใช้อำนาจตามกฎหมาย อยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลปกครอง ตามมาตรา 9 วรรคหนึ่ง (3) แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 (ไม่มี -) - - แหล่งที่มาสำนักงานเลขานุการคณะกรรมการวินิจฉัยฯแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกา56/2568หมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ เขตอำนาจศาลเกี่ยวกับพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 มาตรา 9 วรรคหนึ่ง (3)