คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3324/2524หลักกฎหมาย: ในการติดต่อกับบุคคลธรรมดาอื่น ๆ บริษัทจำเลยที่ 1 มักจะไม่ประทับตราของบริษัท แต่เมื่อติดต่อกับหน่วยราชการจึงจะใช้ตราประทับ และเมื่อบริษัทจำเลยที่ 1 ทำสัญญาให้โจทก์รับเหมาช่วงขุดคลองส่งน้ำของกรมชลประทานกรรมการผู้จัดการบริษัทจำเลยที่ 1 ได้ลงลายมือชื่อ แต่ไม่ได้ประทับตราบริษัท บริษัทจำเลยที่ 1 ก็ผูกพันตามสัญญา ดังนั้นการที่กรรมการผู้จัดการบริษัทจำเลยที่ 1 ทำหนังสือรับสภาพหนี้ให้ไว้แก่โจทก์เนื่องจากโจทก์หาเงินมาให้บริษัทจำเลยที่ 1 ใช้จ่ายในงานก่อสร้างที่รับเหมาจากกรมชลประทานแม้จะมิได้ประทับตราบริษัทจำเลยที่ 1 ก็เป็นการทำแทนบริษัทหนังสือรับสภาพหนี้ดังกล่าวจึงผูกพันบริษัทจำเลยที่ 1โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 เป็นบริษัทจำกัด มีนายดุสิตเป็นกรรมการผู้จัดการ โจทก์ได้จัดการหาเงินมาให้บริษัทจำเลยที่ 1 เพื่อเป็นทุนในงานก่อสร้างที่รับเหมาจากกรมชลประทาน และนายดุสิตกรรมการผู้จัดการบริษัทจำเลยที่ 1ได้ทำหนังสือรับสภาพหนี้แก่โจทก์ ต่อมานายดุสิตถึงแก่กรรม จำเลยที่ 2 ได้เป็นผู้จัดการมรดกของนายดุสิตและเป็นกรรมการผู้จัดการบริษัทจำเลยที่ 1โจทก์จึงแจ้งให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้แก่โจทก์ แต่จำเลยทั้งสองปฏิเสธ จึงขอให้ศาลบังคับจำเลยทั้งสองให้การต่อสู้คดีหลายประการ รวมทั้งต่อสู้ว่าหนังสือรับสภาพหนี้ไม่ผูกพันบริษัทจำเลยที่ 1 เพราะไม่มีการประทับตราบริษัทขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ใช้เงินตามหนังสือรับสภาพหนี้แก่โจทก์ยกฟ้องสำหรับจำเลยที่ 2จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า หนังสือรับสภาพหนี้ไม่ผูกพันจำเลยที่ 1 พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ปรากฏจากพยานโจทก์ว่า ในการติดต่อกับบุคคลอื่นบริษัทจำเลยที่ 1 มักจะไม่ประทับตราของบริษัท แต่เมื่อติดต่อกับหน่วยราชการจึงใช้ตราประทับ และจำเลยที่ 2 ก็เบิกความว่า เมื่อ พ.ศ. 2517 บริษัทจำเลยที่ 1ทำสัญญากับกรมชลประทานรับเหมาก่อสร้างคลองส่งน้ำโครงการชลประทานเสาธงจังหวัดนครศรีธรรมราช ตามเอกสารหมาย จ.18 แล้วนายดุสิตได้ทำสัญญาให้โจทก์รับเหมาช่วงขุดคลองส่งน้ำดังกล่าวไปทำ ตามสัญญาเอกสารหมาย จ.1 การทำสัญญาเอกสารหมาย จ.1 นายดุสิตทำแทนบริษัทจำเลยที่ 1 มีข้อความว่า "ข้าพเจ้าบริษัทดุสิต จำกัด โดยนายดุสิต จุฑามาชาติ กรรมการผู้จัดการ" แต่ตอนท้ายของสัญญานายดุสิตลงแต่ลายมือชื่อ ไม่ได้ประทับตราบริษัทจำเลยที่ 1บริษัทจำเลยที่ 1 ก็ผูกพันตามสัญญา ฉะนั้นการที่นายดุสิตทำหนังสือรับสภาพหนี้ตามเอกสารหมาย จ.14 ให้โจทก์ไว้ แม้จะไม่ประทับตราของบริษัทจำเลยที่ 1 ก็มีเหตุผลฟังได้ว่านายดุสิตทำแทนบริษัทจำเลยที่ 1 ด้วย เพราะมูลหนี้ตามหนังสือรับสภาพหนี้ดังกล่าว ก็สืบเนื่องมาจากนายดุสิตทำในฐานะกรรมการผู้จัดการบริษัทจำเลยที่ 1 ให้โจทก์หาเงินมาให้บริษัทจำเลยที่ 1 ใช้จ่ายในงานก่อสร้างที่รับเหมามาจากกรมชลประทาน ซึ่งมิใช่งานของนายดุสิตเป็นส่วนตัวเมื่อฟังข้อเท็จจริงว่านายดุสิตทำหนังสือรับสภาพหนี้ตามเอกสารหมาย จ.14แทนจำเลยที่ 1 หนังสือรับสภาพหนี้เอกสารหมาย จ.14 จึงผูกพันจำเลยที่ 1พิพากษากลับ ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3324/2524นายอรุณ เชาว์บวรโจทก์บริษัทดุสิต จำกัด กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 1144, ม. 1167ในการติดต่อกับบุคคลธรรมดาอื่น ๆ บริษัทจำเลยที่ 1 มักจะไม่ประทับตราของบริษัท แต่เมื่อติดต่อกับหน่วยราชการจึงจะใช้ตราประทับ และเมื่อบริษัทจำเลยที่ 1 ทำสัญญาให้โจทก์รับเหมาช่วงขุดคลองส่งน้ำของกรมชลประทานกรรมการผู้จัดการบริษัทจำเลยที่ 1 ได้ลงลายมือชื่อ แต่ไม่ได้ประทับตราบริษัท บริษัทจำเลยที่ 1 ก็ผูกพันตามสัญญา ดังนั้นการที่กรรมการผู้จัดการบริษัทจำเลยที่ 1 ทำหนังสือรับสภาพหนี้ให้ไว้แก่โจทก์เนื่องจากโจทก์หาเงินมาให้บริษัทจำเลยที่ 1 ใช้จ่ายในงานก่อสร้างที่รับเหมาจากกรมชลประทานแม้จะมิได้ประทับตราบริษัทจำเลยที่ 1 ก็เป็นการทำแทนบริษัทหนังสือรับสภาพหนี้ดังกล่าวจึงผูกพันบริษัทจำเลยที่ 1โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 เป็นบริษัทจำกัด มีนายดุสิตเป็นกรรมการผู้จัดการ โจทก์ได้จัดการหาเงินมาให้บริษัทจำเลยที่ 1 เพื่อเป็นทุนในงานก่อสร้างที่รับเหมาจากกรมชลประทาน และนายดุสิตกรรมการผู้จัดการบริษัทจำเลยที่ 1ได้ทำหนังสือรับสภาพหนี้แก่โจทก์ ต่อมานายดุสิตถึงแก่กรรม จำเลยที่ 2 ได้เป็นผู้จัดการมรดกของนายดุสิตและเป็นกรรมการผู้จัดการบริษัทจำเลยที่ 1โจทก์จึงแจ้งให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้แก่โจทก์ แต่จำเลยทั้งสองปฏิเสธ จึงขอให้ศาลบังคับจำเลยทั้งสองให้การต่อสู้คดีหลายประการ รวมทั้งต่อสู้ว่าหนังสือรับสภาพหนี้ไม่ผูกพันบริษัทจำเลยที่ 1 เพราะไม่มีการประทับตราบริษัทขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ใช้เงินตามหนังสือรับสภาพหนี้แก่โจทก์ยกฟ้องสำหรับจำเลยที่ 2จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า หนังสือรับสภาพหนี้ไม่ผูกพันจำเลยที่ 1 พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ปรากฏจากพยานโจทก์ว่า ในการติดต่อกับบุคคลอื่นบริษัทจำเลยที่ 1 มักจะไม่ประทับตราของบริษัท แต่เมื่อติดต่อกับหน่วยราชการจึงใช้ตราประทับ และจำเลยที่ 2 ก็เบิกความว่า เมื่อ พ.ศ. 2517 บริษัทจำเลยที่ 1ทำสัญญากับกรมชลประทานรับเหมาก่อสร้างคลองส่งน้ำโครงการชลประทานเสาธงจังหวัดนครศรีธรรมราช ตามเอกสารหมาย จ.18 แล้วนายดุสิตได้ทำสัญญาให้โจทก์รับเหมาช่วงขุดคลองส่งน้ำดังกล่าวไปทำ ตามสัญญาเอกสารหมาย จ.1 การทำสัญญาเอกสารหมาย จ.1 นายดุสิตทำแทนบริษัทจำเลยที่ 1 มีข้อความว่า "ข้าพเจ้าบริษัทดุสิต จำกัด โดยนายดุสิต จุฑามาชาติ กรรมการผู้จัดการ" แต่ตอนท้ายของสัญญานายดุสิตลงแต่ลายมือชื่อ ไม่ได้ประทับตราบริษัทจำเลยที่ 1บริษัทจำเลยที่ 1 ก็ผูกพันตามสัญญา ฉะนั้นการที่นายดุสิตทำหนังสือรับสภาพหนี้ตามเอกสารหมาย จ.14 ให้โจทก์ไว้ แม้จะไม่ประทับตราของบริษัทจำเลยที่ 1 ก็มีเหตุผลฟังได้ว่านายดุสิตทำแทนบริษัทจำเลยที่ 1 ด้วย เพราะมูลหนี้ตามหนังสือรับสภาพหนี้ดังกล่าว ก็สืบเนื่องมาจากนายดุสิตทำในฐานะกรรมการผู้จัดการบริษัทจำเลยที่ 1 ให้โจทก์หาเงินมาให้บริษัทจำเลยที่ 1 ใช้จ่ายในงานก่อสร้างที่รับเหมามาจากกรมชลประทาน ซึ่งมิใช่งานของนายดุสิตเป็นส่วนตัวเมื่อฟังข้อเท็จจริงว่านายดุสิตทำหนังสือรับสภาพหนี้ตามเอกสารหมาย จ.14แทนจำเลยที่ 1 หนังสือรับสภาพหนี้เอกสารหมาย จ.14 จึงผูกพันจำเลยที่ 1พิพากษากลับ ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น(บรรเทอง ภู่กฤษณา-ชลูตม์ สวัสดิทัต-วัฒน์ ผดุงจิตร)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 เป็นบริษัทจำกัด มีนายดุสิตเป็นกรรมการผู้จัดการ โจทก์ได้จัดการหาเงินมาให้บริษัทจำเลยที่ 1 เพื่อเป็นทุนในงานก่อสร้างที่รับเหมาจากกรมชลประทาน และนายดุสิตกรรมการผู้จัดการบริษัทจำเลยที่ 1ได้ทำหนังสือรับสภาพหนี้แก่โจทก์ ต่อมานายดุสิตถึงแก่กรรม จำเลยที่ 2 ได้เป็นผู้จัดการมรดกของนายดุสิตและเป็นกรรมการผู้จัดการบริษัทจำเลยที่ 1โจทก์จึงแจ้งให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้แก่โจทก์ แต่จำเลยทั้งสองปฏิเสธ จึงขอให้ศาลบังคับจำเลยทั้งสองให้การต่อสู้คดีหลายประการ รวมทั้งต่อสู้ว่าหนังสือรับสภาพหนี้ไม่ผูกพันบริษัทจำเลยที่ 1 เพราะไม่มีการประทับตราบริษัทขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ใช้เงินตามหนังสือรับสภาพหนี้แก่โจทก์ยกฟ้องสำหรับจำเลยที่ 2จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า หนังสือรับสภาพหนี้ไม่ผูกพันจำเลยที่ 1 พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ปรากฏจากพยานโจทก์ว่า ในการติดต่อกับบุคคลอื่นบริษัทจำเลยที่ 1 มักจะไม่ประทับตราของบริษัท แต่เมื่อติดต่อกับหน่วยราชการจึงใช้ตราประทับ และจำเลยที่ 2 ก็เบิกความว่า เมื่อ พ.ศ. 2517 บริษัทจำเลยที่ 1ทำสัญญากับกรมชลประทานรับเหมาก่อสร้างคลองส่งน้ำโครงการชลประทานเสาธงจังหวัดนครศรีธรรมราช ตามเอกสารหมาย จ.18 แล้วนายดุสิตได้ทำสัญญาให้โจทก์รับเหมาช่วงขุดคลองส่งน้ำดังกล่าวไปทำ ตามสัญญาเอกสารหมาย จ.1 การทำสัญญาเอกสารหมาย จ.1 นายดุสิตทำแทนบริษัทจำเลยที่ 1 มีข้อความว่า "ข้าพเจ้าบริษัทดุสิต จำกัด โดยนายดุสิต จุฑามาชาติ กรรมการผู้จัดการ" แต่ตอนท้ายของสัญญานายดุสิตลงแต่ลายมือชื่อ ไม่ได้ประทับตราบริษัทจำเลยที่ 1บริษัทจำเลยที่ 1 ก็ผูกพันตามสัญญา ฉะนั้นการที่นายดุสิตทำหนังสือรับสภาพหนี้ตามเอกสารหมาย จ.14 ให้โจทก์ไว้ แม้จะไม่ประทับตราของบริษัทจำเลยที่ 1 ก็มีเหตุผลฟังได้ว่านายดุสิตทำแทนบริษัทจำเลยที่ 1 ด้วย เพราะมูลหนี้ตามหนังสือรับสภาพหนี้ดังกล่าว ก็สืบเนื่องมาจากนายดุสิตทำในฐานะกรรมการผู้จัดการบริษัทจำเลยที่ 1 ให้โจทก์หาเงินมาให้บริษัทจำเลยที่ 1 ใช้จ่ายในงานก่อสร้างที่รับเหมามาจากกรมชลประทาน ซึ่งมิใช่งานของนายดุสิตเป็นส่วนตัวเมื่อฟังข้อเท็จจริงว่านายดุสิตทำหนังสือรับสภาพหนี้ตามเอกสารหมาย จ.14แทนจำเลยที่ 1 หนังสือรับสภาพหนี้เอกสารหมาย จ.14 จึงผูกพันจำเลยที่ 1พิพากษากลับ ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3324/2524นายอรุณ เชาว์บวรโจทก์บริษัทดุสิต จำกัด กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 1144, ม. 1167ในการติดต่อกับบุคคลธรรมดาอื่น ๆ บริษัทจำเลยที่ 1 มักจะไม่ประทับตราของบริษัท แต่เมื่อติดต่อกับหน่วยราชการจึงจะใช้ตราประทับ และเมื่อบริษัทจำเลยที่ 1 ทำสัญญาให้โจทก์รับเหมาช่วงขุดคลองส่งน้ำของกรมชลประทานกรรมการผู้จัดการบริษัทจำเลยที่ 1 ได้ลงลายมือชื่อ แต่ไม่ได้ประทับตราบริษัท บริษัทจำเลยที่ 1 ก็ผูกพันตามสัญญา ดังนั้นการที่กรรมการผู้จัดการบริษัทจำเลยที่ 1 ทำหนังสือรับสภาพหนี้ให้ไว้แก่โจทก์เนื่องจากโจทก์หาเงินมาให้บริษัทจำเลยที่ 1 ใช้จ่ายในงานก่อสร้างที่รับเหมาจากกรมชลประทานแม้จะมิได้ประทับตราบริษัทจำเลยที่ 1 ก็เป็นการทำแทนบริษัทหนังสือรับสภาพหนี้ดังกล่าวจึงผูกพันบริษัทจำเลยที่ 1โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 เป็นบริษัทจำกัด มีนายดุสิตเป็นกรรมการผู้จัดการ โจทก์ได้จัดการหาเงินมาให้บริษัทจำเลยที่ 1 เพื่อเป็นทุนในงานก่อสร้างที่รับเหมาจากกรมชลประทาน และนายดุสิตกรรมการผู้จัดการบริษัทจำเลยที่ 1ได้ทำหนังสือรับสภาพหนี้แก่โจทก์ ต่อมานายดุสิตถึงแก่กรรม จำเลยที่ 2 ได้เป็นผู้จัดการมรดกของนายดุสิตและเป็นกรรมการผู้จัดการบริษัทจำเลยที่ 1โจทก์จึงแจ้งให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้แก่โจทก์ แต่จำเลยทั้งสองปฏิเสธ จึงขอให้ศาลบังคับจำเลยทั้งสองให้การต่อสู้คดีหลายประการ รวมทั้งต่อสู้ว่าหนังสือรับสภาพหนี้ไม่ผูกพันบริษัทจำเลยที่ 1 เพราะไม่มีการประทับตราบริษัทขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ใช้เงินตามหนังสือรับสภาพหนี้แก่โจทก์ยกฟ้องสำหรับจำเลยที่ 2จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า หนังสือรับสภาพหนี้ไม่ผูกพันจำเลยที่ 1 พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ปรากฏจากพยานโจทก์ว่า ในการติดต่อกับบุคคลอื่นบริษัทจำเลยที่ 1 มักจะไม่ประทับตราของบริษัท แต่เมื่อติดต่อกับหน่วยราชการจึงใช้ตราประทับ และจำเลยที่ 2 ก็เบิกความว่า เมื่อ พ.ศ. 2517 บริษัทจำเลยที่ 1ทำสัญญากับกรมชลประทานรับเหมาก่อสร้างคลองส่งน้ำโครงการชลประทานเสาธงจังหวัดนครศรีธรรมราช ตามเอกสารหมาย จ.18 แล้วนายดุสิตได้ทำสัญญาให้โจทก์รับเหมาช่วงขุดคลองส่งน้ำดังกล่าวไปทำ ตามสัญญาเอกสารหมาย จ.1 การทำสัญญาเอกสารหมาย จ.1 นายดุสิตทำแทนบริษัทจำเลยที่ 1 มีข้อความว่า "ข้าพเจ้าบริษัทดุสิต จำกัด โดยนายดุสิต จุฑามาชาติ กรรมการผู้จัดการ" แต่ตอนท้ายของสัญญานายดุสิตลงแต่ลายมือชื่อ ไม่ได้ประทับตราบริษัทจำเลยที่ 1บริษัทจำเลยที่ 1 ก็ผูกพันตามสัญญา ฉะนั้นการที่นายดุสิตทำหนังสือรับสภาพหนี้ตามเอกสารหมาย จ.14 ให้โจทก์ไว้ แม้จะไม่ประทับตราของบริษัทจำเลยที่ 1 ก็มีเหตุผลฟังได้ว่านายดุสิตทำแทนบริษัทจำเลยที่ 1 ด้วย เพราะมูลหนี้ตามหนังสือรับสภาพหนี้ดังกล่าว ก็สืบเนื่องมาจากนายดุสิตทำในฐานะกรรมการผู้จัดการบริษัทจำเลยที่ 1 ให้โจทก์หาเงินมาให้บริษัทจำเลยที่ 1 ใช้จ่ายในงานก่อสร้างที่รับเหมามาจากกรมชลประทาน ซึ่งมิใช่งานของนายดุสิตเป็นส่วนตัวเมื่อฟังข้อเท็จจริงว่านายดุสิตทำหนังสือรับสภาพหนี้ตามเอกสารหมาย จ.14แทนจำเลยที่ 1 หนังสือรับสภาพหนี้เอกสารหมาย จ.14 จึงผูกพันจำเลยที่ 1พิพากษากลับ ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น(บรรเทอง ภู่กฤษณา-ชลูตม์ สวัสดิทัต-วัฒน์ ผดุงจิตร)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ