พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการส่วนจังหวัด พ.ศ. 2498พระราชบัญญัติ ระเบียบบริหารราชการส่วนจังหวัด พ.ศ. ๒๔๙๘ภูมิพลอดุลยเดช ป.ร. ให้ไว้ ณ วันที่ ๒๒ มกราคม พ.ศ. ๒๔๙๘ เป็นปีที่ ๑๐ ในรัชกาลปัจจุบัน พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯให้ประกาศว่า โดยที่เป็นการสมควรมีกฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารราชการส่วนจังหวัด จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำและยินยอมของสภาผู้แทนราษฎร ดังต่อไปนี้มาตรา 1 มาตรา ๑ พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า "พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการส่วนจังหวัด พ.ศ. ๒๔๙๘"มาตรา 2 มาตรา ๒ พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปมาตรา 3 มาตรา ๓ ให้ยกเลิกพระราชบัญญัติสภาจังหวัด พุทธศักราช ๒๔๘๑ พระราชบัญญัติสภาจังหวัด (ฉบับที่ ๒) พุทธศักราช ๒๔๘๕ พระราชบัญญัติสภาจังหวัด (ฉบับที่ ๓)พุทธศักราช ๒๔๘๗ และบรรดาบทกฎหมาย กฎ และข้อบังคับอื่น ๆ ในส่วนที่มีบัญญัติไว้แล้วในพระราชบัญญัตินี้ หรือซึ่งแย้งหรือขัดกับบทแห่งพระราชบัญญัตินี้มาตรา 4 มาตรา ๔ ในพระราชบัญญัตินี้ "จังหวัด" หมายความว่า องค์การบริหารส่วนจังหวัด "กิจการส่วนจังหวัด" หมายความว่า กิจการที่แยกเป็นส่วนต่างหากจากราชการแผ่นดิน ซึ่งมีบทบังคับในพระราชบัญญัตินี้ "ข้าราชการส่วนจังหวัด" หมายความว่า ข้าราชการที่ปฏิบัติกิจการส่วนจังหวัดมาตรา 4 และได้รับเงินเดือนโดยมีอัตราเงินเดือนและตำแหน่งในงบประมาณที่ตั้งทางจังหวัด "ทรัพย์สินส่วนจังหวัด" หมายความว่า ทรัพย์ที่ทางจังหวัดหามาได้โดยตรง และไม่ต้องส่งเป็นรายได้ของแผ่นดิน และให้รวมตลอดถึงทรัพย์สินซึ่งจะได้มีกฎหมายระบุไว้ว่าเป็นทรัพย์สินส่วนจังหวัด "รัฐมนตรี" หมายความว่ามาตรา 4 รัฐมนตรีผู้รักษาการตามพระราชบัญญัตินี้มาตรา 5 มาตรา ๕ ให้องค์การบริหารส่วนจังหวัดเป็นนิติบุคคล มีสภาจังหวัดและผู้ว่าราชการจังหวัดดำเนินกิจการส่วนจังหวัดตามบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัตินี้มาตรา 1 หมวด ๑ สภาจังหวัดมาตรา 6 มาตรา ๖ ในจังหวัดหนึ่งให้มีสภาจังหวัด มีอำนาจหน้าที่ตามพระราชบัญญัตินี้หรือตามกฎหมายอื่นใด ซึ่งกำหนดไว้ให้เป็นหน้าที่ของสภาจังหวัดมาตรา 7 มาตรา ๗ สภาจังหวัดประกอบด้วยสมาชิกซึ่งราษฎรเลือกตั้งขึ้นตามกฎหมายว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัดมีจำนวนอย่างน้อยยี่สิบสี่คน ให้ราษฎรในอำเภอเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัดขึ้นอำเภอละหนึ่งคน ถ้าอำเภอใดมีราษฎรตามหลักฐานการทะเบียนราษฎรครั้งหลังที่สุดเกินกว่าหนึ่งหมื่นห้าพันคนมาตรา 7 ให้อำเภอนั้นมีสมาชิกเพิ่มขึ้นอีกหนึ่งคนทุกหนึ่งหมื่นห้าพัน เศษของหนึ่งหมื่นห้าพันถ้าถึงครึ่งให้นับเป็นหนึ่งหมื่นห้าพัน แต่ถ้าคำนวณตามเกณฑ์ในวรรคสองไม่ได้จำนวนสมาชิกครบยี่สิบสี่คน ให้ถือว่าอำเภอหนึ่งมีสมาชิกได้หนึ่งคน ส่วนจำนวนสมาชิกที่ยังขาดจำนวนอยู่นั้น ให้ดำเนินการดังนี้มาตรา 7 เอายี่สิบสี่หารจำนวนราษฎรในจังหวัดนั้น ได้ผลลัพธ์เท่าใดให้ถือเป็นเกณฑ์สำหรับคำนวณสมาชิกเพิ่มโดยอำเภอใดมีจำนวนราษฎรมากที่สุดให้อำเภอนั้นมีสมาชิกเพิ่มขึ้นอีกหนึ่งคน แล้วให้เอาผลลัพธ์หักจำนวนราษฎรของอำเภอนั้นออก เหลือเท่าใดให้ถือเป็นจำนวนราษฎรของอำเภอนั้น ในการพิจารณาเพิ่มสมาชิกที่ยังขาดจำนวนอยู่นั้นมาตรา 7 กระทำดังนี้ต่อ ๆ ไป จนได้สมาชิกครบจำนวนยี่สิบสี่คนมาตรา 8 มาตรา ๘ สมาชิกสภาจังหวัดให้อยู่ในตำแหน่งได้คราวละห้าปี แต่ถ้าตำแหน่งสมาชิกว่างลงเพราะเหตุอื่น นอกจากถึงคราวออกตามวาระ ให้เลือกตั้งหรือแต่งตั้งสมาชิกสภาจังหวัดขึ้นแทน ให้เต็มตำแหน่งที่ว่างภายในกำหนดเก้าสิบวัน แต่สมาชิกสภาจังหวัดที่เข้ามาแทนนั้นให้อยู่ในตำแหน่งได้เพียงเท่ากำหนดเวลาของผู้ซึ่งตนแทนมาตรา 8 ถ้าตำแหน่งสมาชิกสภาจังหวัดว่างลงก่อนถึงกำหนดออกตามวาระไม่เกินหนึ่งร้อยแปดสิบวัน จะไม่เลือกตั้งหรือแต่งตั้งสมาชิกสภาจังหวัดขึ้นแทนตำแหน่งที่ว่างนั้นก็ได้มาตรา 9 มาตรา ๙ ในการยุบและการรวมเขตการปกครองของจังหวัด ตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน ถ้าเป็นการยุบและรวมเขตการปกครองทั้งอำเภอ ให้บรรดาสมาชิกสภาจังหวัดซึ่งได้รับเลือกตั้งจากอำเภอที่รวมเข้าไว้ในการปกครองของจังหวัดใดเป็นสมาชิกสภาจังหวัดแห่งจังหวัดนั้น จนกว่าสมาชิกภาพจะสิ้นสุดลงตามความในมาตรา ๑๒มาตรา 10 มาตรา ๑๐ ก่อนเข้ารับหน้าที่ สมาชิกสภาจังหวัดต้องปฏิญาณตนในที่ประชุมสภาจังหวัดว่า จะรักษาไว้และปฏิบัติตามซึ่งรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ทั้งจะซื่อสัตย์สุจริตและปฏิบัติหน้าที่เพื่อประโยชน์ของจังหวัดมาตรา 11 มาตรา ๑๑ สมาชิกสภาจังหวัดย่อมเป็นผู้แทนของปวงชนในเขตจังหวัดนั้นและต้องปฏิบัติหน้าที่ตามความเห็นของตนโดยบริสุทธิ์ใจ ไม่อยู่ในความผูกมัดแห่งอาณัติมอบหมายใด ๆมาตรา 12 มาตรา ๑๒ สมาชิกภาพแห่งสภาจังหวัดย่อมสิ้นสุดลงเมื่อ (๑) ถึงคราวออกตามวาระ หรือยุบสภาจังหวัด (๒) ตาย (๓) ลาออก โดยยื่นใบลาออกต่อผู้ว่าราชการจังหวัด (๔) ผู้ว่าราชการจังหวัดได้สอบสวนแล้วสั่งให้ออกโดยปรากฏว่าต่อมาเป็นผู้ขาดคุณสมบัติของผู้สมัครรับเลือกตั้งมาตรา 12 หรือต้องห้ามตามกฎหมายว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัด หรือ (๕) สภาจังหวัดวินิจฉัยให้ออกจากตำแหน่งโดยเห็นว่ามีความประพฤติในทางจะนำมาซึ่งความเสื่อมเสีย หรือก่อความไม่สงบเรียบร้อยแก่สภา หรือกระทำการอันอาจเสื่อมเสียประโยชน์ของจังหวัดมาตรา 12 มติในข้อนี้ต้องมีเสียงไม่ต่ำกว่าสองในสามของจำนวนสมาชิกที่อยู่ในตำแหน่งมาตรา 13 มาตรา ๑๓ ให้สภาจังหวัดเลือกตั้งสมาชิกสภาเป็นประธานสภาหนึ่งคน และเป็นรองประธานหนึ่งคนมาตรา 14 มาตรา ๑๔ ประธานสภามีหน้าที่ดำเนินกิจการของสภาให้เป็นไปตามระเบียบข้อบังคับการประชุมสภาจังหวัด รองประธานมีหน้าที่กระทำกิจการแทนประธานในเมื่อประธานไม่อยู่หรือไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้มาตรา 15 มาตรา ๑๕ ในเมื่อประธานและรองประธานไม่อยู่ในที่ประชุม ให้สมาชิกเลือกตั้งกันเองขึ้นเป็นประธานการประชุมในคราวประชุมนั้นมาตรา 16 มาตรา ๑๖ ในปีหนึ่งให้มีสมัยประชุมสามัญสมัยหนึ่ง วันเริ่มสมัยประชุมสามัญประจำปีให้สภาจังหวัดกำหนด การประชุมสภาจังหวัดครั้งแรก ต้องกำหนดให้สมาชิกได้มาประชุมภายในเก้าสิบวันนับแต่การเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัดเสร็จแล้วมาตรา 17 มาตรา ๑๗ ภายใต้บังคับมาตรา ๑๖ สมัยประชุมสามัญให้มีกำหนดสามสิบวัน แต่ผู้ว่าราชการจังหวัด จะให้ขยายเวลาออกไปก็ได้ อนึ่ง ในระหว่างเวลาสามสิบวันนั้น ผู้ว่าราชการจังหวัดจะให้ปิดสมัยประชุมก็ได้มาตรา 18 มาตรา ๑๘ ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นผู้เรียกประชุมสภาจังหวัดตามสมัยประชุมและเป็นผู้เปิดและปิดการประชุมมาตรา 19 มาตรา ๑๙ เมื่อเป็นการจำเป็น เพื่อประโยชน์แห่งจังหวัด ผู้ว่าราชการจังหวัดจะเรียกประชุมวิสามัญแห่งสภาจังหวัดก็ได้ เมื่อสมาชิกสภาจังหวัดมีจำนวนไม่ต่ำกว่ากึ่งหนึ่งของจำนวนสมาชิกที่อยู่ในตำแหน่งเห็นเป็นการจำเป็นเพื่อประโยชน์แห่งจังหวัดแล้วมาตรา 19 ย่อมมีสิทธิรวมกันทำคำร้องขอยื่นต่อประธานแห่งสภาให้เสนอให้ผู้ว่าราชการจังหวัดเรียกประชุมวิสามัญได้ ในกรณีเช่นว่านี้ ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดเรียกประชุมภายในกำหนดสิบห้าวัน สมัยประชุมวิสามัญให้มีกำหนดไม่เกินสิบห้าวันมาตรา 19 แต่ผู้ว่าราชการจังหวัดจะอนุญาตให้ขยายเวลาออกไปอีกก็ได้เฉพาะเพื่อประโยชน์แก่ราชการของจังหวัดโดยตรงมาตรา 20 มาตรา ๒๐ ให้กระทรวงมหาดไทยวางระเบียบข้อบังคับการประชุมสภาจังหวัดมาตรา 21 มาตรา ๒๑ การประชุมทุกคราวต้องมีสมาชิกมาประชุมไม่ต่ำกว่ากึ่งหนึ่งของจำนวนสมาชิกที่อยู่ในตำแหน่ง จึงจะเป็นองค์ประชุมมาตรา 22 มาตรา ๒๒ การลงมติวินิจฉัยข้อปรึกษานั้นให้ถือเอาเสียงข้างมากเป็นประมาณเว้นไว้แต่เรื่องซึ่งมีบัญญัติไว้เป็นพิเศษในพระราชบัญญัตินี้ สมาชิกสภาจังหวัดคนหนึ่งย่อมมีเสียงหนึ่งในการลงคะแนนถ้ามีจำนวนเสียงลงคะแนนเท่ากัน ให้ประธานในที่ประชุมออกเสียงเพิ่มขึ้นได้อีกเสียงหนึ่งเป็นเสียงชี้ขาดมาตรา 23 มาตรา ๒๓ การปรึกษาหารือในสภาจังหวัด ต้องเป็นกิจการเกี่ยวกับอำนาจหน้าที่ของสภานั้นโดยเฉพาะ ห้ามปรึกษาหารือในเรื่องนอกเหนืออำนาจหน้าที่หรือเรื่องที่ฝ่าฝืนกฎหมายมาตรา 24 มาตรา ๒๔ การประชุมของสภาจังหวัดย่อมเป็นการเปิดเผยตามลักษณะที่จะได้กำหนดไว้ในระเบียบข้อบังคับการประชุมสภาจังหวัด แต่การประชุมลับก็ย่อมมีได้เมื่อผู้ว่าราชการจังหวัดร้องขอ หรือสมาชิกรวมกันไม่ต่ำกว่าหนึ่งในสามของจำนวนสมาชิกที่มาประชุมร้องขอมาตรา 25 มาตรา ๒๕ สมาชิกย่อมมีสิทธิตั้งกระทู้ถามผู้ว่าราชการจังหวัดในข้อความใด ๆ อันเกี่ยวกับการงานในหน้าที่ของราชการบริหารส่วนจังหวัดได้ นอกจากตั้งกระทู้ถามในสภาแล้ว สมาชิกสภาจังหวัดย่อมมีสิทธิสอบถามข้อเท็จจริงต่อผู้ว่าราชการจังหวัดเกี่ยวกับงานในอำนาจหน้าที่ของราชการบริหารส่วนภูมิภาคมาตรา 25 คำสอบถามและการตอบให้บันทึกหรือทำเป็นหนังสือเสนอกระทรวงทบวงกรมที่เกี่ยวข้องกับงานนั้น ผู้ว่าราชการจังหวัดย่อมทรงไว้ซึ่งสิทธิที่จะไม่ตอบ เมื่อเห็นว่าข้อความนั้น ๆ ยังไม่ควรเปิดเผย เพราะเกี่ยวกับความปลอดภัยหรือประโยชน์สำคัญของจังหวัดหรือเกี่ยวกับนโยบายราชการบริหารส่วนกลางมาตรา 26 มาตรา ๒๖ ผู้ว่าราชการจังหวัด และหัวหน้าส่วนราชการประจำจังหวัด ซึ่งกระทรวงทบวงกรมส่งมาประจำจังหวัดตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน มีหน้าที่ไปประชุมสภาจังหวัด และมีสิทธิแสดงความเห็นเกี่ยวกับการงานในหน้าที่ที่ตนรับผิดชอบในสภาได้แต่ไม่มีสิทธิออกเสียงลงคะแนนมาตรา 2 หมวด ๒ คณะกรรมการสภาจังหวัดมาตรา 27 มาตรา ๒๗ สภาจังหวัดมีอำนาจเลือกสมาชิกเป็นคณะกรรมการสามัญประจำสภาและมีอำนาจเลือกบุคคลที่เป็นสมาชิกสภา หรือมิได้เป็นสมาชิกก็ตาม เป็นคณะกรรมการวิสามัญเพื่อกระทำกิจการ หรือพิจารณาสอบสวนข้อความใดๆ อันอยู่ในวงงานของสภา แล้วรายงานต่อสภา ในการประชุมสภาจังหวัดครั้งแรกมาตรา 27 ให้สภาจังหวัดเลือกสมาชิกเป็นคณะกรรมการสามัญประจำสภา เพื่อพิจารณาการให้ความเห็นชอบในการออกข้อบัญญัติชั่วคราวตามความในมาตรา ๓๗มาตรา 28 มาตรา ๒๘ การประชุมของคณะกรรมการตามมาตรา ๒๗ ต้องมีกรรมการมาประชุมไม่ต่ำกว่ากึ่งหนึ่งของจำนวนกรรมการทั้งหมด จึงจะเป็นองค์ประชุม ระเบียบการประชุมคณะกรรมการสภาจังหวัดให้ใช้ระเบียบข้อบังคับการประชุมสภาจังหวัดโดยอนุโลมมาตรา 3 หมวด ๓ ผู้ว่าราชการจังหวัดมาตรา 29 มาตรา ๒๙ ภายใต้บังคับแห่งมาตรา ๔๕ ผู้ว่าราชการจังหวัดมีหน้าที่ปฏิบัติการตามมติของสภาจังหวัดมาตรา 30 มาตรา ๓๐ ให้จังหวัดมีข้าราชการส่วนจังหวัด โดยมีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นผู้ปกครองบังคับบัญชา และจัดแบ่งการบริหารออกเป็น (๑) สำนักงานจังหวัด มีหน้าที่เกี่ยวกับกิจการทั่วไปของจังหวัด มีเลขานุการจังหวัดเป็นผู้ปกครองบังคับบัญชาข้าราชการและรับผิดชอบต่อผู้ว่าราชการจังหวัด (๒) ส่วนต่าง ๆ ซึ่งจังหวัดตั้งขึ้นมาตรา 30 มีหน้าที่เกี่ยวกับกิจการส่วนจังหวัดในส่วนนั้น มีหัวหน้าส่วนราชการเป็นผู้ปกครองบังคับบัญชา และรับผิดชอบต่อผู้ว่าราชการจังหวัด ข้าราชการส่วนจังหวัดมีฐานะเป็นข้าราชการพลเรือน ให้คณะกรรมการซึ่งประกอบด้วย ผู้แทนกระทรวงมหาดไทยเป็นประธาน ผู้แทนกระทรวงการคลัง ผู้แทนกระทรวงที่เกี่ยวข้องเป็นกรรมการมาตรา 30 พิจารณากำหนดตำแหน่ง ชั้นและอัตราเงินเดือนของข้าราชการส่วนจังหวัดแต่ละจังหวัด ให้นำกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการพลเรือน และกฎ ก.พ. ในส่วนที่เกี่ยวกับการบรรจุ การแต่งตั้ง อัตราเงินเดือน การเลื่อนชั้น การเลื่อนอันดับเงินเดือน การเลื่อนขั้นเงินเดือน การโอน การให้กลับเข้ารับราชการ การสอบแข่งขันมาตรา 30 การสอบคัดเลือก การคัดเลือก การสอบสวน การรักษาวินัยและการออกจากราชการ มาใช้บังคับแก่ข้าราชการส่วนจังหวัดโดยอนุโลมโดยให้คณะกรรมการจังหวัดมีอำนาจหน้าที่เป็น อ.ก.พ. กรม หรือ อ.ก.พ. กระทรวง และให้ผู้ว่าราชการจังหวัดมีอำนาจหน้าที่เช่นเดียวกับอธิบดีหรือเจ้ากระทรวง แล้วแต่กรณีมาตรา 30 การโอนระหว่างข้าราชการส่วนจังหวัดกับข้าราชการพลเรือนสังกัดกระทรวงทบวงกรมต่าง ๆ ในชั้น อันดับ และขั้นที่ไม่สูงกว่าเดิมอาจทำได้โดยกระทรวงทบวงกรม เจ้าสังกัดและจังหวัดได้ตกลงในการโอนทั้งข้าราชการผู้นั้นได้ยินยอมด้วยมาตรา 30 เมื่อเป็นการสมควรจะตราพระราชกฤษฎีกาให้ข้าราชการส่วนจังหวัดมีสิทธิอย่างอื่นบรรดาที่กฎหมายให้ไว้แก่ข้าราชการพลเรือนก็ได้มาตรา 4 หมวด ๔ อำนาจหน้าที่ส่วนจังหวัดมาตรา 31 มาตรา ๓๑ ภายใต้บังคับแห่งกฎหมายว่าด้วยเทศบาล กฎหมายว่าด้วยสุขาภิบาลและกฎหมายอื่น ให้จังหวัดมีอำนาจหน้าที่ดำเนินกิจการส่วนจังหวัดดังต่อไปนี้ (๑) การรักษาความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน (๒) การศึกษา การทำนุบำรุงศาสนา และการส่งเสริมวัฒนธรรม (๓) การสังคมสงเคราะห์อันรวมทั้งการสาธารณูปการมาตรา 31 และการประกันสังคมด้วย (๔) การป้องกันโรค การบำบัดโรค และการจัดตั้งและบำรุงสถานพยาบาล (๕) การจัดให้มีและบำรุงทางน้ำ ทางบก และการชลประทานราษฎร์ (๖) การรักษาความสะอาดของถนน ทางเดิน และที่สาธารณะ รวมทั้งการกำจัดมูลฝอยและสิ่งปฏิกูล (๗) การจัดให้มีน้ำสะอาดและการประปา (๘) การจัดให้มีตลาดและท่าเทียบเรือ (๙)มาตรา 31 การจัดให้มีและบำรุงการไฟฟ้าหรือแสงสว่างโดยวิธีอื่น (๑๐) การจัดให้มีฌาปนสถาน (๑๑) การจัดให้มีและบำรุงสถานที่สำหรับการกีฬา การพักผ่อนหย่อนใจ สวนสาธารณะ สวนสัตว์ ตลอดจนสถานที่ประชุมอบรมราษฎร (๑๒) การบำรุงและส่งเสริมการทำมาหากินของราษฎร (๑๓) การแบ่งสรรเงินซึ่งตามกฎหมายจะต้องแบ่งให้แก่ราชการส่วนท้องถิ่นมาตรา 31 (๑๔) การจัดการคุ้มครอง ดูแล และหาผลประโยชน์จากทรัพย์สินส่วนจังหวัด (๑๕) การป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยต่าง ๆ และ (๑๖) กิจการอื่น ๆ ซึ่งจำเป็นเพื่อประโยชน์ของราษฎรและท้องถิ่น หรือหน้าที่อื่นซึ่งกฎหมายบัญญัติให้เป็นหน้าที่กิจการส่วนจังหวัด ทั้งนี้มาตรา 31 ให้ดำเนินการภายในวงเงินงบประมาณที่ตั้งทางจังหวัดซึ่งได้รับอนุมัติจากสภาจังหวัดแล้วมาตรา 32 มาตรา ๓๒ จังหวัดมีอำนาจตราข้อบัญญัติจังหวัดโดยไม่แย้งหรือขัดต่อกฎหมายในกรณีดังต่อไปนี้ (๑) เพื่อปฏิบัติการให้เป็นไปตามหน้าที่ของจังหวัดที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัตินี้ (๒) ในกรณีที่มีกฎหมายบัญญัติไว้ให้จังหวัดตราข้อบัญญัติจังหวัด หรือให้มีอำนาจตราข้อบัญญัติจังหวัดมาตรา 32 ในกรณีที่มีกฎหมายบัญญัติไว้ให้เทศบาลตราเทศบัญญัติหรือให้มีอำนาจตราเทศบัญญัติ จะมีพระราชกฤษฎีกาให้จังหวัดตราข้อบัญญัติก็ได้ ในข้อบัญญัติจังหวัดนั้น จะกำหนดโทษปรับผู้ละเมิดข้อบัญญัติไว้ด้วยก็ได้ บทกำหนดโทษมิให้กำหนดเกินกว่าหนึ่งร้อยบาท และให้ถือว่าเป็นความผิดลหุโทษมาตรา 32 ผู้กระทำผิดข้อบัญญัติจังหวัดไม่ชำระค่าปรับภายในสามสิบวันนับแต่วันคำพิพากษาถึงที่สุด ให้ยึดทรัพย์ของผู้นั้นใช้แทนค่าปรับ หรือมิฉะนั้นบังคับให้ผู้กระทำผิดทำงานโยธาแทนตามกำหนดซึ่งคำนวณโดยอัตราค่าแรงงานรายวันในท้องที่อันจังหวัดได้กำหนดไว้ โดยจังหวัดได้ตราไว้เป็นข้อบัญญัติจังหวัดมาตรา 32 แต่ห้ามมิให้บังคับทำงานโยธาเกินกำหนดสิบวันมาตรา 33 มาตรา ๓๓ การดำเนินกิจการส่วนจังหวัดซึ่งมีลักษณะเป็นการพาณิชย์อาจทำได้โดยการตราเป็นข้อบัญญัติจังหวัด ทั้งนี้ ภายใต้บังคับแห่งระเบียบกระทรวงมหาดไทย ออกตามความในมาตรา ๔๓มาตรา 34 มาตรา ๓๔ ร่างข้อบัญญัติจังหวัดจะเสนอได้ก็แต่โดยผู้ว่าราชการจังหวัด หรือสมาชิกสภาจังหวัดมาตรา 35 มาตรา ๓๕ เมื่อสภาจังหวัดได้ร่างข้อบัญญัติจังหวัดขึ้นสำเร็จแล้ว ให้นำเสนอผู้ว่าราชการจังหวัด ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดพิจารณาร่างข้อบัญญัติจังหวัดนั้น ถ้าเห็นชอบ ก็ให้ลงชื่อภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่ได้รับร่างนั้น ถ้าภายในกำหนดเวลาดังกล่าวนี้ ผู้ว่าราชการจังหวัดไม่เห็นชอบด้วยมาตรา 35 ก็ให้ส่งร่างข้อบัญญัติจังหวัดนั้นไปให้รัฐมนตรีพิจารณา ถ้ารัฐมนตรีเห็นชอบด้วยร่างข้อบัญญัติจังหวัดนั้น ก็ให้ส่งไปยังผู้ว่าราชการจังหวัดลงชื่อใช้บังคับ ถ้ารัฐมนตรีไม่เห็นชอบด้วย ก็ให้ร่างข้อบัญญัติจังหวัดนั้นเป็นอันระงับไปมาตรา 36 มาตรา ๓๖ นอกจากที่ได้มีกฎหมายบังคับไว้เป็นอย่างอื่น ข้อบัญญัติจังหวัดนั้นให้ใช้บังคับได้เมื่อประกาศไว้โดยเปิดเผยที่ศาลากลางจังหวัดแล้วสิบห้าวัน เว้นแต่ในกรณีฉุกเฉินถ้ามีความระบุไว้ในข้อบัญญัตินั้นว่า ให้ใช้บังคับได้ทันทีก็ให้ใช้บังคับในวันถัดจากวันประกาศนั้นมาตรา 36 ข้อบัญญัติดังกล่าวในวรรคแรกให้ใช้บังคับได้ในเขตท้องที่ของจังหวัดนอกเขตเทศบาล และสุขาภิบาลมาตรา 37 มาตรา ๓๗ ในกรณีฉุกเฉินซึ่งจะเรียกประชุมสภาจังหวัดให้ทันท่วงทีไม่ได้ ผู้ว่าราชการจังหวัดอาจออกข้อบัญญัติจังหวัดชั่วคราวได้ เมื่อได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการสามัญประจำสภาจังหวัด และเมื่อได้ประกาศไว้โดยเปิดเผยที่ศาลากลางจังหวัดแล้วก็ให้ใช้บังคับได้ ในการประชุมสภาจังหวัดคราวต่อไปมาตรา 37 ให้นำข้อบัญญัติจังหวัดชั่วคราวเสนอต่อสภาพิจารณา ถ้าสภาจังหวัดมีมติอนุมัติก็ให้ข้อบัญญัติจังหวัดชั่วคราวนั้นเป็นอันใช้ได้ต่อไป ถ้าสภาจังหวัดมีมติไม่อนุมัติก็ให้ข้อบัญญัติจังหวัดชั่วคราวนั้นเป็นอันตกไป แต่ทั้งนี้ไม่กระทบกระเทือนถึงกิจการที่ได้เป็นไปในระหว่างที่ใช้ข้อบัญญัติจังหวัดชั่วคราวนั้นมาตรา 5 หมวด ๕ ทรัพย์สินส่วนจังหวัดและการคลังมาตรา 38 มาตรา ๓๘ งบประมาณประจำปีของจังหวัดต้องตราเป็นข้อบัญญัติจังหวัดถ้าข้อบัญญัติงบประมาณออกไม่ทันปีใหม่ให้ใช้ข้อบัญญัติงบประมาณปีก่อนนั้นไปพลาง งบประมาณรายจ่ายจะมีได้เฉพาะในเรื่องต่อไปนี้ (๑) กิจการที่ระบุในมาตรา ๓๑ (๒) ค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับกิจการของศาลแขวงที่จัดตั้งขึ้นในจังหวัด (๓)มาตรา 38 กิจการที่จะได้มีกฎหมายมอบให้เป็นหน้าที่มาตรา 39 มาตรา ๓๙ ถ้าในปีใดจำนวนเงินซึ่งได้อนุญาตไว้ตามงบประมาณปรากฏว่าไม่พอสำหรับการใช้จ่ายประจำปีก็ดี หรือมีความจำเป็นที่จะต้องตั้งรายรับหรือรายจ่ายขึ้นใหม่ในระหว่างปีก็ดี ให้ตราขึ้นเป็นข้อบัญญัติงบประมาณเพิ่มเติมมาตรา 40 มาตรา ๔๐ ภายใต้บังคับแห่งกฎหมาย จังหวัดอาจมีรายได้ดังต่อไปนี้ (๑) ภาษีอากรตามแต่จะมีกฎหมายกำหนดไว้ (๒) ค่าธรรมเนียม ค่าใบอนุญาต และค่าปรับ ตามแต่จะมีกฎหมายกำหนดไว้ (๓) รายได้จากทรัพย์สินส่วนจังหวัด (๔) รายได้จากการสาธารณูปโภคและการพาณิชย์ของจังหวัด (๕) พันธบัตรหรือเงินกู้ตามแต่จะมีกฎหมายกำหนดไว้มาตรา 40 (๖) เงินกู้จากกระทรวงทบวงกรม นิติบุคคล หรือองค์การต่าง ๆ ทั้งนี้ จังหวัดต้องได้รับอนุญาตจากรัฐมนตรี (๗) เงินอุดหนุนจากรัฐบาล (๘) เงินที่มีผู้อุทิศให้เพื่อเป็นการกุศลสาธารณประโยชน์ (๙) เงินรายได้อื่นใดตามแต่จะมีกฎหมายกำหนดไว้ ภาษี อากร ค่าธรรมเนียม ค่าใบอนุญาต ค่าปรับมาตรา 40 และผลประโยชน์ซึ่งเป็นรายได้เทศบาล ตามกฎหมายว่าด้วยรายได้เทศบาล จะตราพระราชกฤษฎีกาแบ่งส่วน หรือปันให้จังหวัดหรือให้จังหวัดจัดเก็บ หรือจัดเก็บเพิ่มขึ้นเฉพาะท้องที่นอกเขตเทศบาลและเขตสุขาภิบาล เพื่อกิจการส่วนจังหวัดด้วยก็ได้ ในกรณีเช่นว่านี้ ถ้าในพระราชกฤษฎีกามิได้บัญญัติไว้เป็นอย่างอื่นมาตรา 40 ให้นำความในกฎหมายว่าด้วยรายได้เทศบาลมาใช้บังคับโดยอนุโลม และให้จังหวัดมีอำนาจและหน้าที่เช่นเดียวกับเทศบาล กับให้ข้อบัญญัติจังหวัดใช้บังคับได้เช่นเดียวกับเทศบัญญัติมาตรา 41 มาตรา ๔๑ จังหวัดอาจมีรายจ่ายดังต่อไปนี้ (๑) เงินเดือน (๒) ค่าจ้าง (๓) เงินตอบแทนอื่น ๆ (๔) ค่าใช้สอย (๕) ค่าวัสดุ (๖) ค่าครุภัณฑ์ (๗) ค่าที่ดิน สิ่งก่อสร้างและทรัพย์สินอื่น ๆ (๘) เงินอุดหนุน (๙) รายจ่ายอื่นใดตามข้อผูกพัน หรือตามที่มีกฎหมายหรือระเบียบของกระทรวงมหาดไทยกำหนดไว้มาตรา 42 มาตรา ๔๒ เงินค่าป่วยการสมาชิกสภาจังหวัดและกรรมการของสภาจังหวัด ให้เป็นไปตามข้อบังคับซึ่งกระทรวงมหาดไทยกำหนดมาตรา 43 มาตรา ๔๓ ให้กระทรวงมหาดไทยตราระเบียบว่าด้วยการคลัง รวมตลอดถึงวิธีการงบประมาณ การรักษาทรัพย์สินส่วนจังหวัด การจัดหาผลประโยชน์จากทรัพย์สินส่วนจังหวัด การพาณิชย์ส่วนจังหวัด การจัดหาพัสดุ และการจ้างเหมาขึ้นไว้มาตรา 6 หมวด ๖ การควบคุมมาตรา 44 มาตรา ๔๔ รัฐมนตรีมีอำนาจที่จะยุบสภาจังหวัดเพื่อให้ราษฎรเลือกตั้งใหม่ ในคำสั่งยุบเช่นนี้ต้องแสดงเหตุผลและมีกำหนดให้เลือกตั้งสมาชิกใหม่ภายในเก้าสิบวันมาตรา 45 มาตรา ๔๕ ผู้ว่าราชการจังหวัดอาจสั่งเพิกถอนมติซึ่งมิใช่ข้อบัญญัติจังหวัดเมื่อเห็นว่ามตินั้นมีลักษณะเป็นการเมืองแห่งรัฐ หรือฝ่าฝืนกฎหมาย กฎ หรือข้อบังคับทางราชการหรือนอกเหนือกิจการส่วนจังหวัด ในกรณีที่ผู้ว่าราชการจังหวัดเห็นว่า มติของสภาจังหวัดเข้าลักษณะดังกล่าวในวรรคแรกมาตรา 45 ผู้ว่าราชการจังหวัดจะต้องสั่งเพิกถอนมตินั้นภายในหกสิบวัน นับแต่วันที่สภาจังหวัดมีมติโดยแจ้งคำสั่งเพิกถอนพร้อมด้วยเหตุผลไปยังประธานสภาจังหวัด หากพ้นกำหนดหกสิบวันแล้ว ผู้ว่าราชการจังหวัดไม่สั่งเพิกถอนมติของสภาจังหวัดดังกล่าว ผู้ว่าราชการจังหวัดต้องปฏิบัติตามมตินั้นทันทีมาตรา 45 ห้ามมิให้สภาจังหวัดอภิปรายคำสั่งของผู้ว่าราชการจังหวัดซึ่งสั่งเพิกถอนมติของสภาจังหวัดตามความในมาตรานี้บทเฉพาะกาลมาตรา 46 มาตรา ๔๖ ให้สมาชิกสภาจังหวัดที่ดำรงตำแหน่งอยู่แล้วในวันใช้พระราชบัญญัตินี้พ้นจากตำแหน่ง และให้ดำเนินการเลือกตั้งและแต่งตั้งสมาชิกสภาจังหวัดใหม่ภายในกำหนดหนึ่งร้อยแปดสิบวันนับแต่วันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับมาตรา 46 ในระหว่างเวลาที่ยังไม่มีสภาจังหวัดตามพระราชบัญญัตินี้ให้อำนาจหน้าที่ของสภาจังหวัดเดิมตกเป็นอำนาจหน้าที่ของคณะกรมการจังหวัดมาตรา 47 มาตรา ๔๗ ในระหว่างเวลาที่ยังไม่มีกฎหมายว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัดตามพระราชบัญญัตินี้ ให้นำบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัติการเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัด พุทธศักราช ๒๔๘๒ พระราชบัญญัติการเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัด (ฉบับที่ ๒) พุทธศักราช ๒๔๘๕ และพระราชบัญญัติการเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัด (ฉบับที่ ๓)มาตรา 47 พ.ศ. ๒๔๙๘ มาใช้บังคับมาตรา 48 มาตรา ๔๘ ถ้ายังมิได้กำหนดชั้นและตำแหน่งใดเป็นข้าราชการส่วนจังหวัดให้ข้าราชการส่วนภูมิภาคในจังหวัดที่มีหน้าที่เกี่ยวข้องกับกิจการนั้น ดำเนินกิจการไปพลางก่อนและถ้าไม่มีเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง ผู้ว่าราชการจังหวัดจะให้หัวหน้าส่วนราชการประจำจังหวัดนั้นเป็นผู้รับผิดชอบก็ได้มาตรา 49 มาตรา ๔๙ ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้ และให้มีอำนาจออกกฎกระทรวงเพื่อปฏิบัติการตามพระราชบัญญัตินี้ กฎกระทรวงนั้น เมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้วให้ใช้บังคับได้ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ จอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีหมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ โดยที่พระราชบัญญัติสภาจังหวัด พ.ศ. ๒๔๘๑ แก้ไขเพิ่มเติมปี พ.ศ. ๒๔๘๕ และพ.ศ. ๒๔๘๗ ได้กำหนดอำนาจหน้าที่ให้สภาจังหวัดเป็นเพียงที่ปรึกษาของผู้ว่าราชการจังหวัด แต่ขาดอำนาจหน้าที่และกำลังเงินที่จะทำนุบำรุงท้องถิ่นในจังหวัดนั้นจึงเห็นสมควรจะปรับปรุงให้จังหวัดมีอำนาจหารายได้และดำเนินกิจการเองได้ ทั้งให้สภาจังหวัดมีอำนาจหน้าที่เพิ่มขึ้นพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการส่วนจังหวัด (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๔๙๙หมายเหตุ :-เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ โดยที่มาตรา ๔๐ วรรคท้ายแห่งพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการส่วนจังหวัด พ.ศ. ๒๔๙๘ ซึ่งบัญญัติว่า"ภาษีใดแบ่งให้เทศบาลหรือให้เทศบาลจัดเก็บเพิ่มเติมตามกฎหมายว่าด้วยรายได้เทศบาลนั้นจะตราพระราชกฤษฎีกาแบ่งส่วนให้จังหวัดหรือให้จังหวัดจัดเก็บเฉพาะท้องที่นอกเขตเทศบาลและสุขาภิบาล เพื่อกิจการส่วนจังหวัดด้วยก็ได้ในกรณีเช่นว่านี้ให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจเช่นเดียวกับเจ้าหน้าที่ของเทศบาลตามกฎหมายดังกล่าว"หาได้รวมถึงอากร ค่าธรรมเนียม ค่าใบอนุญาต ค่าปรับและผลประโยชน์ด้วยไม่จึงเป็นการสมควรแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติดังกล่าวเพื่อให้จังหวัดได้รับแบ่งปันหรือให้จังหวัดจัดเก็บหรือจัดเก็บเพิ่มขึ้นเช่นเดียวกับที่ให้แก่เทศบาลพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการส่วนจังหวัด (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๔๙๙มาตรา 15 มาตรา ๑๕ สมาชิกประเภทที่ ๒ ของสภาจังหวัดที่ดำรงตำแหน่งอยู่แล้วในวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ ให้เป็นสมาชิกสภาจังหวัดตามพระราชบัญญัตินี้ไปจนถึงคราวออกตามวาระ และถ้าตำแหน่งว่างลงเพราะเหตุอื่น ก่อนถึงคราวออกตามวาระมาตรา 15 ก็ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยแต่งตั้งผู้ที่มีคุณสมบัติของผู้มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้งและไม่เป็นผู้ต้องห้ามตามกฎหมายว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัด เป็นสมาชิกขึ้นแทนต่อไปมาตรา 16 มาตรา ๑๖ ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ โดยที่พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการส่วนจังหวัด พ.ศ. ๒๔๙๘ ซึ่งใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน บางมาตราทำให้ยากแก่การปฏิบัติ เช่น ไม่มีบทบัญญัติในเรื่องการปิดประชุมก่อนครบกำหนดสมัยประชุม การกำหนดตำแหน่งข้าราชการส่วนจังหวัดการจัดแบ่งการบริหารราชการของจังหวัด สิทธิที่จะไม่ตอบคำสอบถาม ก็ไม่กำหนดไว้ เช่นเดียวกันกับ ในเรื่องกระทู้ถาม ไม่ได้ให้อำนาจผู้ว่าราชการจังหวัดในการสั่งเพิกถอนมติซึ่งไม่ใช่ข้อบัญญัติจังหวัด อำนาจของจังหวัดเกี่ยวกับกิจการของจังหวัดไม่มีระบุให้อำนาจกระทรวงมหาดไทยวางระเบียบเกี่ยวกับการพาณิชย์ของจังหวัด กับยังมีบทบัญญัติเกี่ยวกับสมาชิกภาพแห่งสมาชิกสภาจังหวัดประเภท ๒ ซึ่งสมควรกำหนดเวลาให้หมดสิ้นไป จึงจำเป็นที่จะต้องปรับปรุงแก้ไขพระราชบัญญัติให้เหมาะสมและรัดกุมยิ่งขึ้นพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการส่วนจังหวัด (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๐๖หมายเหตุ :-เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือเนื่องจากรายจ่ายของจังหวัดตามพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการส่วนจังหวัดที่ใช้อยู่ยังไม่เหมาะสม จึงสมควรแก้ไขเปลี่ยนแปลงเสียใหม่ให้สอดคล้องกับหลักการงบประมาณรายจ่ายของรัฐบาล