คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3188/2533หลักกฎหมาย: เจ้ามรดกทำพินัยกรรมยกทรัพย์มรดกให้โจทก์และตัด จำเลยมิให้ รับ มรดกโจทก์จึงเป็นทายาทผู้รับมรดกตาม พินัยกรรม ดังนี้ โจทก์เป็นผู้มีส่วนได้เสียสมควรเป็นผู้จัดการมรดกตาม ป.พ.พ. มาตรา 1713.โจทก์ฟ้องว่าก่อนเจ้ามรดกถึงแก่ความตายได้ทำพินัยกรรมยกทรัพย์มรดกให้โจทก์กับพวก และตัดจำเลยมิให้รับทรัพย์มรดก จำเลยได้ยื่นคำร้องขอต่อศาลตั้งจำเลยเป็นผู้จัดการมรดก ศาลมีคำสั่งตั้งจำเลยแล้ว โจทก์จึงขอให้เพิกถอนจำเลยออกจากการเป็นผู้จัดการมรดกและตั้งโจทก์เป็นผู้จัดการมรดกแทนจำเลยให้การว่า โจทก์และบรรดาทายาทตกลงยินยอมให้จำเลยเป็นผู้จัดการมรดก และศาลแพ่งมีคำสั่งให้จำเลยเป็นผู้จัดการมรดกแล้ว ส่วนพินัยกรรมของนายฉิมที่โจทก์อ้างนั้น ทายาททุกคนไม่เคยพูดถึงพินัยกรรมของนายฉิมแต่อย่างใด และลายมือชื่อของนายฉิมในพินัยกรรมเป็นลายมือชื่อปลอมศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้เพิกถอนจำเลยออกจากการเป็นผู้จัดการมรดกของนายฉิมและนางถนอม ตามคำสั่งศาลแพ่งในคดีหมายเลขแดงที่ 2476/2526 ให้โจทก์เป็นผู้จัดการมรดกแทนจำเลยให้จำเลยชดใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...จึงเชื่อว่าเป็นลายมือชื่อของนายฉิมนาคสุวรรณ์จริง พินัยกรรมที่โจทก์อ้างจึงเป็นพินัยกรรมที่แท้จริงคดีคงมีปัญหาต่อไปว่า ระหว่างโจทก์จำเลย ใครสมควรเป็นผู้จัดการมรดกรายนี้ปรากฏตามพินัยกรรมว่า จำเลยถูกตัดมิให้รับมรดกจำเลยจึงไม่ได้เป็นทายาท ส่วนโจทก์เป็นทายาทผู้รับพินัยกรรมโจทก์จึงเป็นผู้มีส่วนได้เสียซึ่งสมควรเป็นผู้จัดการมรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1713..."พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3188/2533นาย โฉม นา คสุวรรณ์โจทก์นาง น้อม ทองสุทัศน์จำเลย ป.พ.พ. ม. 1608, ม. 1713เจ้ามรดกทำพินัยกรรมยกทรัพย์มรดกให้โจทก์และตัด จำเลยมิให้ รับ มรดกโจทก์จึงเป็นทายาทผู้รับมรดกตาม พินัยกรรม ดังนี้ โจทก์เป็นผู้มีส่วนได้เสียสมควรเป็นผู้จัดการมรดกตาม ป.พ.พ. มาตรา 1713.โจทก์ฟ้องว่าก่อนเจ้ามรดกถึงแก่ความตายได้ทำพินัยกรรมยกทรัพย์มรดกให้โจทก์กับพวก และตัดจำเลยมิให้รับทรัพย์มรดก จำเลยได้ยื่นคำร้องขอต่อศาลตั้งจำเลยเป็นผู้จัดการมรดก ศาลมีคำสั่งตั้งจำเลยแล้ว โจทก์จึงขอให้เพิกถอนจำเลยออกจากการเป็นผู้จัดการมรดกและตั้งโจทก์เป็นผู้จัดการมรดกแทนจำเลยให้การว่า โจทก์และบรรดาทายาทตกลงยินยอมให้จำเลยเป็นผู้จัดการมรดก และศาลแพ่งมีคำสั่งให้จำเลยเป็นผู้จัดการมรดกแล้ว ส่วนพินัยกรรมของนายฉิมที่โจทก์อ้างนั้น ทายาททุกคนไม่เคยพูดถึงพินัยกรรมของนายฉิมแต่อย่างใด และลายมือชื่อของนายฉิมในพินัยกรรมเป็นลายมือชื่อปลอมศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้เพิกถอนจำเลยออกจากการเป็นผู้จัดการมรดกของนายฉิมและนางถนอม ตามคำสั่งศาลแพ่งในคดีหมายเลขแดงที่ 2476/2526 ให้โจทก์เป็นผู้จัดการมรดกแทนจำเลยให้จำเลยชดใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...จึงเชื่อว่าเป็นลายมือชื่อของนายฉิมนาคสุวรรณ์จริง พินัยกรรมที่โจทก์อ้างจึงเป็นพินัยกรรมที่แท้จริงคดีคงมีปัญหาต่อไปว่า ระหว่างโจทก์จำเลย ใครสมควรเป็นผู้จัดการมรดกรายนี้ปรากฏตามพินัยกรรมว่า จำเลยถูกตัดมิให้รับมรดกจำเลยจึงไม่ได้เป็นทายาท ส่วนโจทก์เป็นทายาทผู้รับพินัยกรรมโจทก์จึงเป็นผู้มีส่วนได้เสียซึ่งสมควรเป็นผู้จัดการมรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1713..."พิพากษายืน.(ไมตรี กลั่นนุรักษ์-บุญส่ง คล้ายแก้ว-นำชัย สุนทรพินิจกิจ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุถ้อยคำตามฎีกา "จำเลยถูกตัดมิให้รับมรดกจำเลยจึงไม่ได้เป็นทายาท" ชวนให้สงสัยว่าการถูกตัดมิให้รับมรดกเป็นผลให้ขาดความเป็นทายาทตามกฎหมาย หรือ ถือเสมือนว่ามิได้เป็นทายาท หรือ ทำให้ไม่ได้เป็นทายาทเสียเลย มาตรา 1604 บุคคลธรรมดาจะเป็นทายาทได้ก็ต่อเมื่อมีสภาพบุคคลหรือสามารถมีสิทธิได้ตามมาตรา 15 ในเวลาที่เจ้ามรดกถึงแก่ความตายเพื่อประโยชน์ให้ถือว่าเด็กที่เกิดมารอดอยู่ภายในสามร้อยสิบวันนับแต่เวลาที่เจ้ามรดกถึงแก่ความตายนั้นเป็นทารกในครรภ์มารดาอยู่ในเวลาที่เจ้ามรดกถึงแก่ความตาย เท่ากับว่าบุคคลที่เกิดมาก่อนเจ้ามรดกถึงแก่ความตาย ได้ชื่อว่าเป็นทายาทจะสิ้นสภาพทายาทก็ต่อเมื่อตายเสียก่อนเจ้ามรดก แต่ระหว่างที่ยังคงอยู่อาจจะถูกกำจัด หรือถูกตัดมิให้รับมรดกเสียได้โดยผลของกฎหมายซึ่งสภาพเป็นจริงยังคงเรียกว่าทายาทอยู่นั้นเอง ทำนองเดียวกันนี้เคยมีปรากฏมาแล้วเช่นฎีกาที่ 43/2492,1330/2518 ใช้ว่าทายาทที่ถูกตัดมิให้รับมรดกย่อมไม่อยู่ในฐานะเป็นทายาท ฎีกาที่ 3019/2516,173/2524 ใช้ว่าทายาทที่ถูกตัดมิให้รับมรดกหมดสิทธิที่จะได้รับมรดกฎีกาที่ 1248/2500,178/2520 ใช้ว่า ทายาทที่ถูกตัดมิให้รับมรดกมิใช่ทายาท ทั้งสามประการดูเสมือนว่า "ทายาทที่ถูกตัดมิให้รับมรดกหมดสิทธิที่จะได้รับมรดก" จะเป็นถ้อยคำที่ชัดเจนและค่อนข้างจะทำความสับสนน้อยที่สุด. พิชัยนิลทองคำคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่าก่อนเจ้ามรดกถึงแก่ความตายได้ทำพินัยกรรมยกทรัพย์มรดกให้โจทก์กับพวก และตัดจำเลยมิให้รับทรัพย์มรดก จำเลยได้ยื่นคำร้องขอต่อศาลตั้งจำเลยเป็นผู้จัดการมรดก ศาลมีคำสั่งตั้งจำเลยแล้ว โจทก์จึงขอให้เพิกถอนจำเลยออกจากการเป็นผู้จัดการมรดกและตั้งโจทก์เป็นผู้จัดการมรดกแทนจำเลยให้การว่า โจทก์และบรรดาทายาทตกลงยินยอมให้จำเลยเป็นผู้จัดการมรดก และศาลแพ่งมีคำสั่งให้จำเลยเป็นผู้จัดการมรดกแล้ว ส่วนพินัยกรรมของนายฉิมที่โจทก์อ้างนั้น ทายาททุกคนไม่เคยพูดถึงพินัยกรรมของนายฉิมแต่อย่างใด และลายมือชื่อของนายฉิมในพินัยกรรมเป็นลายมือชื่อปลอมศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้เพิกถอนจำเลยออกจากการเป็นผู้จัดการมรดกของนายฉิมและนางถนอม ตามคำสั่งศาลแพ่งในคดีหมายเลขแดงที่ 2476/2526 ให้โจทก์เป็นผู้จัดการมรดกแทนจำเลยให้จำเลยชดใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...จึงเชื่อว่าเป็นลายมือชื่อของนายฉิมนาคสุวรรณ์จริง พินัยกรรมที่โจทก์อ้างจึงเป็นพินัยกรรมที่แท้จริงคดีคงมีปัญหาต่อไปว่า ระหว่างโจทก์จำเลย ใครสมควรเป็นผู้จัดการมรดกรายนี้ปรากฏตามพินัยกรรมว่า จำเลยถูกตัดมิให้รับมรดกจำเลยจึงไม่ได้เป็นทายาท ส่วนโจทก์เป็นทายาทผู้รับพินัยกรรมโจทก์จึงเป็นผู้มีส่วนได้เสียซึ่งสมควรเป็นผู้จัดการมรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1713..."พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3188/2533นาย โฉม นา คสุวรรณ์โจทก์นาง น้อม ทองสุทัศน์จำเลย ป.พ.พ. ม. 1608, ม. 1713เจ้ามรดกทำพินัยกรรมยกทรัพย์มรดกให้โจทก์และตัด จำเลยมิให้ รับ มรดกโจทก์จึงเป็นทายาทผู้รับมรดกตาม พินัยกรรม ดังนี้ โจทก์เป็นผู้มีส่วนได้เสียสมควรเป็นผู้จัดการมรดกตาม ป.พ.พ. มาตรา 1713.โจทก์ฟ้องว่าก่อนเจ้ามรดกถึงแก่ความตายได้ทำพินัยกรรมยกทรัพย์มรดกให้โจทก์กับพวก และตัดจำเลยมิให้รับทรัพย์มรดก จำเลยได้ยื่นคำร้องขอต่อศาลตั้งจำเลยเป็นผู้จัดการมรดก ศาลมีคำสั่งตั้งจำเลยแล้ว โจทก์จึงขอให้เพิกถอนจำเลยออกจากการเป็นผู้จัดการมรดกและตั้งโจทก์เป็นผู้จัดการมรดกแทนจำเลยให้การว่า โจทก์และบรรดาทายาทตกลงยินยอมให้จำเลยเป็นผู้จัดการมรดก และศาลแพ่งมีคำสั่งให้จำเลยเป็นผู้จัดการมรดกแล้ว ส่วนพินัยกรรมของนายฉิมที่โจทก์อ้างนั้น ทายาททุกคนไม่เคยพูดถึงพินัยกรรมของนายฉิมแต่อย่างใด และลายมือชื่อของนายฉิมในพินัยกรรมเป็นลายมือชื่อปลอมศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้เพิกถอนจำเลยออกจากการเป็นผู้จัดการมรดกของนายฉิมและนางถนอม ตามคำสั่งศาลแพ่งในคดีหมายเลขแดงที่ 2476/2526 ให้โจทก์เป็นผู้จัดการมรดกแทนจำเลยให้จำเลยชดใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...จึงเชื่อว่าเป็นลายมือชื่อของนายฉิมนาคสุวรรณ์จริง พินัยกรรมที่โจทก์อ้างจึงเป็นพินัยกรรมที่แท้จริงคดีคงมีปัญหาต่อไปว่า ระหว่างโจทก์จำเลย ใครสมควรเป็นผู้จัดการมรดกรายนี้ปรากฏตามพินัยกรรมว่า จำเลยถูกตัดมิให้รับมรดกจำเลยจึงไม่ได้เป็นทายาท ส่วนโจทก์เป็นทายาทผู้รับพินัยกรรมโจทก์จึงเป็นผู้มีส่วนได้เสียซึ่งสมควรเป็นผู้จัดการมรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1713..."พิพากษายืน.(ไมตรี กลั่นนุรักษ์-บุญส่ง คล้ายแก้ว-นำชัย สุนทรพินิจกิจ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุถ้อยคำตามฎีกา "จำเลยถูกตัดมิให้รับมรดกจำเลยจึงไม่ได้เป็นทายาท" ชวนให้สงสัยว่าการถูกตัดมิให้รับมรดกเป็นผลให้ขาดความเป็นทายาทตามกฎหมาย หรือ ถือเสมือนว่ามิได้เป็นทายาท หรือ ทำให้ไม่ได้เป็นทายาทเสียเลย มาตรา 1604 บุคคลธรรมดาจะเป็นทายาทได้ก็ต่อเมื่อมีสภาพบุคคลหรือสามารถมีสิทธิได้ตามมาตรา 15 ในเวลาที่เจ้ามรดกถึงแก่ความตายเพื่อประโยชน์ให้ถือว่าเด็กที่เกิดมารอดอยู่ภายในสามร้อยสิบวันนับแต่เวลาที่เจ้ามรดกถึงแก่ความตายนั้นเป็นทารกในครรภ์มารดาอยู่ในเวลาที่เจ้ามรดกถึงแก่ความตาย เท่ากับว่าบุคคลที่เกิดมาก่อนเจ้ามรดกถึงแก่ความตาย ได้ชื่อว่าเป็นทายาทจะสิ้นสภาพทายาทก็ต่อเมื่อตายเสียก่อนเจ้ามรดก แต่ระหว่างที่ยังคงอยู่อาจจะถูกกำจัด หรือถูกตัดมิให้รับมรดกเสียได้โดยผลของกฎหมายซึ่งสภาพเป็นจริงยังคงเรียกว่าทายาทอยู่นั้นเอง ทำนองเดียวกันนี้เคยมีปรากฏมาแล้วเช่นฎีกาที่ 43/2492,1330/2518 ใช้ว่าทายาทที่ถูกตัดมิให้รับมรดกย่อมไม่อยู่ในฐานะเป็นทายาท ฎีกาที่ 3019/2516,173/2524 ใช้ว่าทายาทที่ถูกตัดมิให้รับมรดกหมดสิทธิที่จะได้รับมรดกฎีกาที่ 1248/2500,178/2520 ใช้ว่า ทายาทที่ถูกตัดมิให้รับมรดกมิใช่ทายาท ทั้งสามประการดูเสมือนว่า "ทายาทที่ถูกตัดมิให้รับมรดกหมดสิทธิที่จะได้รับมรดก" จะเป็นถ้อยคำที่ชัดเจนและค่อนข้างจะทำความสับสนน้อยที่สุด. พิชัยนิลทองคำ