คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1016/2538หลักกฎหมาย: แม้นิติกรรมที่โจทก์ทำกับจำเลยระบุว่าเป็นสัญญาให้โจทก์ก็นำพยานบุคคลมาสืบได้ว่าความจริงเป็นการแลกเปลี่ยนที่ดินกันไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94เพราะเป็นการนำสืบว่าสัญญาให้นั้นเป็นนิติกรรมอำพรางต้องบังคับตามสัญญาที่แท้จริงคือสัญญาแลกเปลี่ยนเมื่อโจทก์โอนที่ดินของโจทก์ให้แก่จำเลยแล้วจำเลยต้องโอนที่ดินของจำเลยให้แก่โจทก์โจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น เจ้าของ กรรมสิทธิ์ ที่ดินโฉนด เลขที่ 50999 จำเลย เป็น เจ้าของ กรรมสิทธิ์ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 51002โจทก์ และ จำเลย ต่าง ครอบครอง และ ปลูก บ้าน ใน ที่ดิน โดย สำคัญผิด ว่าที่ดิน ที่ ครอบครอง เป็น ของ ตน เมื่อ ทราบ ความจริง โจทก์ และ จำเลย จึงตกลง แลกเปลี่ยน ที่ดิน กัน โจทก์ ได้ ไป จดทะเบียน โอน ที่ดิน ของ โจทก์ให้ แก่ จำเลย จำเลย จะ จดทะเบียน โอน ที่ดิน ของ จำเลย ให้ แก่ โจทก์แต่ ผิดนัด ไม่ยอม โอน ตาม ที่ ตกลง ไว้ ขอให้ บังคับ จำเลย ไป จดทะเบียนโอน ที่ดิน โฉนด เลขที่ 51002 ให้ แก่ โจทก์จำเลย ให้การ ว่า จำเลย ไม่เคย ตกลง แลกเปลี่ยน ที่ดิน กับ โจทก์โจทก์ จดทะเบียน ยก ที่ดิน ให้ แก่ จำเลย ตาม ความ ประสงค์ ของ มารดา จำเลยซึ่ง เป็น ภริยา โดยชอบ ด้วย กฎหมาย ของ โจทก์ ซึ่ง ถึงแก่กรรม ไป แล้วขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ จำเลย จดทะเบียน โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดินโฉนด เลขที่ 51002 ให้ แก่ โจทก์ หาก จำเลย ไม่ปฏิบัติ ตาม ให้ ถือเอาคำพิพากษา แทน การแสดง เจตนา ของ จำเลยจำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืนจำเลย ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "ส่วน ที่ จำเลย อ้างว่า ตาม หนังสือ สัญญา ให้ที่ดิน เอกสาร หมาย จ. 4 ระบุ ว่า นิติกรรม ที่ โจทก์ ทำ กับ จำเลย เป็นสัญญา ให้ ที่ดิน และ มี ข้อความ ข้อ 3 ว่า เป็น การ ให้ โดยเสน่หา ไม่มีค่าตอบแทน เพราะ ผู้รับ ให้ เป็น บุตรเลี้ยง แต่ โจทก์ นำพยาน บุคคล มา สืบ ว่าความจริง โจทก์ และ จำเลย มี เจตนา แลกเปลี่ยน ที่ดิน กัน จึง เป็น การ นำสืบพยานบุคคล เปลี่ยนแปลง แก้ไข ข้อความ ใน เอกสาร ตาม ประมวล กฎหมายวิธีพิจารณา ความ แพ่ง มาตรา 94(ข) ห้าม มิให้ ศาล รับฟัง การ ที่ ศาลรับฟัง คำเบิกความ ของ พยานโจทก์ ดังกล่าว จึง ไม่ชอบ นั้น เห็นว่าแม้ การ แลกเปลี่ยน ทรัพย์สิน ซึ่ง ซื้อ ขาย จะ ต้อง ทำ เป็น หนังสือ และจดทะเบียน ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 519 ประกอบมาตรา 456 วรรคแรก อันเป็น กรณี ที่ กฎหมาย บังคับ ให้ ต้อง มี เอกสารมา แสดง และ นิติกรรม ที่ โจทก์ ทำ กับ จำเลย ตาม หนังสือ สัญญา ให้ ที่ดินเอกสาร หมาย จ. 4 ระบุ ว่า เป็น สัญญา ให้ โจทก์ ก็ นำพยาน บุคคล มา สืบ ได้ว่าความจริง เป็น การ แลกเปลี่ยน ที่ดิน กัน ไม่ต้องห้าม ตาม ประมวล กฎหมายวิธีพิจารณา ความ แพ่ง มาตรา 94 เพราะ เป็น การ นำสืบ ว่า สัญญา ให้ นั้นเป็น นิติกรรม อำพราง ต้อง บังคับ ตาม สัญญา ที่ แท้จริง คือ สัญญาแลกเปลี่ยน ที่ดิน ระหว่าง โจทก์ กับ จำเลย ข้ออ้าง ของ จำเลย จึง ฟังไม่ขึ้นพยานหลักฐาน ของ โจทก์ มี น้ำหนัก มาก กว่า พยานหลักฐาน ของ จำเลย ฟัง ว่าโจทก์ และ จำเลย ตกลง แลกเปลี่ยน ที่ดิน กัน เมื่อ โจทก์ โอน ที่ดินโฉนด เลขที่ 50999 ของ โจทก์ ให้ แก่ จำเลย แล้ว จำเลย ต้อง โอน ที่ดินโฉนด เลขที่ 51002 ของ จำเลย ให้ แก่ โจทก์ จำเลย ไม่ไป จดทะเบียน การ โอนจึง เป็น ฝ่าย ผิดสัญญา ศาลล่าง ทั้ง สอง วินิจฉัย ต้อง กัน มา ให้ จำเลยไป จดทะเบียน ยก ที่ดิน ของ จำเลย ให้ แก่ โจทก์ นั้น ชอบแล้ว ฎีกา ของ จำเลยฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1016/2538นาย ประเสริฐ ฮินพันธุเกตุโจทก์นาย สวง ชัยยาศักดิ์จำเลย ป.พ.พ. ม. 155 วรรคสอง, ม. 519 ป.วิ.พ. ม. 94 วรรคสองแม้นิติกรรมที่โจทก์ทำกับจำเลยระบุว่าเป็นสัญญาให้โจทก์ก็นำพยานบุคคลมาสืบได้ว่าความจริงเป็นการแลกเปลี่ยนที่ดินกันไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94เพราะเป็นการนำสืบว่าสัญญาให้นั้นเป็นนิติกรรมอำพรางต้องบังคับตามสัญญาที่แท้จริงคือสัญญาแลกเปลี่ยนเมื่อโจทก์โอนที่ดินของโจทก์ให้แก่จำเลยแล้วจำเลยต้องโอนที่ดินของจำเลยให้แก่โจทก์โจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น เจ้าของ กรรมสิทธิ์ ที่ดินโฉนด เลขที่ 50999 จำเลย เป็น เจ้าของ กรรมสิทธิ์ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 51002โจทก์ และ จำเลย ต่าง ครอบครอง และ ปลูก บ้าน ใน ที่ดิน โดย สำคัญผิด ว่าที่ดิน ที่ ครอบครอง เป็น ของ ตน เมื่อ ทราบ ความจริง โจทก์ และ จำเลย จึงตกลง แลกเปลี่ยน ที่ดิน กัน โจทก์ ได้ ไป จดทะเบียน โอน ที่ดิน ของ โจทก์ให้ แก่ จำเลย จำเลย จะ จดทะเบียน โอน ที่ดิน ของ จำเลย ให้ แก่ โจทก์แต่ ผิดนัด ไม่ยอม โอน ตาม ที่ ตกลง ไว้ ขอให้ บังคับ จำเลย ไป จดทะเบียนโอน ที่ดิน โฉนด เลขที่ 51002 ให้ แก่ โจทก์จำเลย ให้การ ว่า จำเลย ไม่เคย ตกลง แลกเปลี่ยน ที่ดิน กับ โจทก์โจทก์ จดทะเบียน ยก ที่ดิน ให้ แก่ จำเลย ตาม ความ ประสงค์ ของ มารดา จำเลยซึ่ง เป็น ภริยา โดยชอบ ด้วย กฎหมาย ของ โจทก์ ซึ่ง ถึงแก่กรรม ไป แล้วขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ จำเลย จดทะเบียน โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดินโฉนด เลขที่ 51002 ให้ แก่ โจทก์ หาก จำเลย ไม่ปฏิบัติ ตาม ให้ ถือเอาคำพิพากษา แทน การแสดง เจตนา ของ จำเลยจำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืนจำเลย ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "ส่วน ที่ จำเลย อ้างว่า ตาม หนังสือ สัญญา ให้ที่ดิน เอกสาร หมาย จ. 4 ระบุ ว่า นิติกรรม ที่ โจทก์ ทำ กับ จำเลย เป็นสัญญา ให้ ที่ดิน และ มี ข้อความ ข้อ 3 ว่า เป็น การ ให้ โดยเสน่หา ไม่มีค่าตอบแทน เพราะ ผู้รับ ให้ เป็น บุตรเลี้ยง แต่ โจทก์ นำพยาน บุคคล มา สืบ ว่าความจริง โจทก์ และ จำเลย มี เจตนา แลกเปลี่ยน ที่ดิน กัน จึง เป็น การ นำสืบพยานบุคคล เปลี่ยนแปลง แก้ไข ข้อความ ใน เอกสาร ตาม ประมวล กฎหมายวิธีพิจารณา ความ แพ่ง มาตรา 94(ข) ห้าม มิให้ ศาล รับฟัง การ ที่ ศาลรับฟัง คำเบิกความ ของ พยานโจทก์ ดังกล่าว จึง ไม่ชอบ นั้น เห็นว่าแม้ การ แลกเปลี่ยน ทรัพย์สิน ซึ่ง ซื้อ ขาย จะ ต้อง ทำ เป็น หนังสือ และจดทะเบียน ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 519 ประกอบมาตรา 456 วรรคแรก อันเป็น กรณี ที่ กฎหมาย บังคับ ให้ ต้อง มี เอกสารมา แสดง และ นิติกรรม ที่ โจทก์ ทำ กับ จำเลย ตาม หนังสือ สัญญา ให้ ที่ดินเอกสาร หมาย จ. 4 ระบุ ว่า เป็น สัญญา ให้ โจทก์ ก็ นำพยาน บุคคล มา สืบ ได้ว่าความจริง เป็น การ แลกเปลี่ยน ที่ดิน กัน ไม่ต้องห้าม ตาม ประมวล กฎหมายวิธีพิจารณา ความ แพ่ง มาตรา 94 เพราะ เป็น การ นำสืบ ว่า สัญญา ให้ นั้นเป็น นิติกรรม อำพราง ต้อง บังคับ ตาม สัญญา ที่ แท้จริง คือ สัญญาแลกเปลี่ยน ที่ดิน ระหว่าง โจทก์ กับ จำเลย ข้ออ้าง ของ จำเลย จึง ฟังไม่ขึ้นพยานหลักฐาน ของ โจทก์ มี น้ำหนัก มาก กว่า พยานหลักฐาน ของ จำเลย ฟัง ว่าโจทก์ และ จำเลย ตกลง แลกเปลี่ยน ที่ดิน กัน เมื่อ โจทก์ โอน ที่ดินโฉนด เลขที่ 50999 ของ โจทก์ ให้ แก่ จำเลย แล้ว จำเลย ต้อง โอน ที่ดินโฉนด เลขที่ 51002 ของ จำเลย ให้ แก่ โจทก์ จำเลย ไม่ไป จดทะเบียน การ โอนจึง เป็น ฝ่าย ผิดสัญญา ศาลล่าง ทั้ง สอง วินิจฉัย ต้อง กัน มา ให้ จำเลยไป จดทะเบียน ยก ที่ดิน ของ จำเลย ให้ แก่ โจทก์ นั้น ชอบแล้ว ฎีกา ของ จำเลยฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(ทองเลื่อน พูลพิพัฒน์-จองทรัพย์ เที่ยงธรรม-สมมาตร พรหมานุกูล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุนิติกรรมอำพรางตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา155วรรคสอง(มาตรา118วรรคสองเดิม)เคยมีปัญหาเกี่ยวกับการใช้กฎหมายในทางปฏิบัติว่าจะนำประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา155วรรคสองหรือประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94มาใช้บังคับเพราะหากนิติกรรมอำพรางเป็นนิติกรรมที่กฎหมายบังคับว่าต้องมีพยานเอกสารมาแสดงการที่จะนำพยานบุคคลมาสืบว่านิติกรรมตกเป็นโมฆะเพราะเป็นนิติกรรมอำพรางจะเป็นการนำสืบพยานบุคคลเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้อความในเอกสารตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94หรือไม่ เดิมศาลฎีกาเคยวินิจฉัยไว้ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่1783/2492และ1234/2505(ประชุมใหญ่)ว่าการนำสืบดังกล่าวเป็นการนำสืบพยานบุคคลเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้อความในพยานเอกสารต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94โดยคำพิพากษาศาลฎีกาที่1234/2505(ประชุมใหญ่)วินิจฉัยว่านิติกรรมอำพรางนั้นหมายถึงบุคคลสองฝ่ายตกลงทำนิติกรรมอันหนึ่งแต่ไม่แสดงเจตนาออกมาเช่นนั้นแสร้งทำเป็นนิติกรรมอีกอันหนึ่งเพื่ออำพรางนิติกรรมที่เขาแสดงเจตนาอันแท้จริงผูกนิติสัมพันธ์กันขึ้นนั้นกฎหมายจึงให้บังคับตามเจตนาอันแท้จริงนั้นได้กรณีที่จำเลยได้แสดงเจตนาตกลงกับโจทก์และจดทะเบียนแสดงเจตนานั้นต่อพนักงานเจ้าหน้าที่โอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินของจำเลยไปให้โจทก์เป็นการขายฝากแล้วนั้นจำเลยจะขอสืบพยานว่าพฤติการณ์เป็นจำนองโดยไม่มีสัญญาจำนองอันแท้จริงอีกอันหนึ่งหาได้ไม่เพราะเป็นการขอสืบเปลี่ยนแปลงแก้ไขเอกสาร แต่ต่อมามีคำพิพากษาศาลฎีกาที่295/2508(ประชุมใหญ่)วินิจฉัยว่าการนำสืบดังกล่าวเป็นการนำสืบหักล้างว่าเอกสารไม่สมบูรณ์สามารถนำสืบได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94วรรคท้ายซึ่งก็วินิจฉัยเช่นเดียวกันกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่903-906/2484,93/2488,1269/2497,273-274/2501,2629/2531โดยคำพิพากษาศาลฎีกาที่295/2508(ประชุมใหญ่)วินิจฉัยว่าในกรณีที่จำเลยให้การต่อสู้ว่าสัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาจำนองนั้นย่อมเป็นการกล่าวอ้างว่าสัญญาขายฝากเกิดจากเจตนาลวงของคู่กรณีโดยคู่กรณีมีเจตนาที่แท้จริงจะทำสัญญาจำนองกันหากเป็นความจริงดังจำเลยอ้างสัญญาขายฝากย่อมตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา118ฉะนั้นการที่จำเลยขอสืบว่าสัญญาขายฝากเป็นโมฆะจึงมิใช่เป็นการนำสืบเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้อความในเอกสารหากแต่เป็นการนำสืบหักล้างว่าสัญญาขายฝากไม่ถูกต้องสมบูรณ์ทั้งหมดจำเลยจึงนำสืบได้ไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94วรรคท้ายส่วนเมื่อนำสืบได้ว่าสัญญาขายฝากเกิดจากเจตนาลวงเป็นโมฆะแล้วจะบังคับตามสัญญาจำนองได้เพียงใดหรือไม่ในเมื่อสัญญาจำนองมิได้จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่นั้นย่อมเป็นปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยในอันดับต่อไป สำหรับคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้วินิจฉัยว่าโจทก์สามารถนำพยานบุคคลมาสืบได้ว่าความจริงเป็นการแลกเปลี่ยนที่ดินกันไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94เพราะเป็นนิติกรรมอำพรางเป็นการวินิจฉัยเดินตามแนวบรรทัดฐานคำพิพากษาศาลฎีกาที่295/2508(ประชุมใหญ่)และยังวินิจฉัยด้วยว่าสัญญาที่แท้จริงของโจทก์และจำเลยคือการแลกเปลี่ยนซึ่งถูกอำพรางไว้สามารถใช้บังคับได้เมื่อโจทก์โอนที่ดินของโจทก์ให้แก่จำเลยแล้วจำเลยต้องโอนที่ดินของจำเลยให้แก่โจทก์ ที่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา155วรรคสองกำหนดให้นำบทบัญญัติของกฎหมายอันเกี่ยวกับนิติกรรมที่ถูกอำพรางมาใช้บังคับมีความหมายว่าหากนิติกรรมที่ถูกอำพรางเป็นสัญญาที่กฎหมายบังคับว่าต้องทำตามแบบนิติกรรมที่ถูกอำพรางก็ต้องทำตามแบบให้ถูกต้องจึงจะใช้บังคับได้สำหรับในคดีที่หมายเหตุนี้ศาลฎีกายอมรับบังคับให้ตามสัญญาแลกเปลี่ยนแสดงว่าศาลฎีกาเห็นว่าโจทก์และจำเลยได้ปฏิบัติครบถ้วนที่เกี่ยวกับบทบัญญัติว่าด้วยการแลกเปลี่ยนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา155วรรคสองแล้ว โปรดดูเรื่องแบบของนิติกรรมที่ถูกอำพรางในหมายเหตุท้ายฎีกาที่2629/2531ประกอบ ?สมชายพงษ์พัฒนาศิลป์?คำพิพากษา: โจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น เจ้าของ กรรมสิทธิ์ ที่ดินโฉนด เลขที่ 50999 จำเลย เป็น เจ้าของ กรรมสิทธิ์ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 51002โจทก์ และ จำเลย ต่าง ครอบครอง และ ปลูก บ้าน ใน ที่ดิน โดย สำคัญผิด ว่าที่ดิน ที่ ครอบครอง เป็น ของ ตน เมื่อ ทราบ ความจริง โจทก์ และ จำเลย จึงตกลง แลกเปลี่ยน ที่ดิน กัน โจทก์ ได้ ไป จดทะเบียน โอน ที่ดิน ของ โจทก์ให้ แก่ จำเลย จำเลย จะ จดทะเบียน โอน ที่ดิน ของ จำเลย ให้ แก่ โจทก์แต่ ผิดนัด ไม่ยอม โอน ตาม ที่ ตกลง ไว้ ขอให้ บังคับ จำเลย ไป จดทะเบียนโอน ที่ดิน โฉนด เลขที่ 51002 ให้ แก่ โจทก์จำเลย ให้การ ว่า จำเลย ไม่เคย ตกลง แลกเปลี่ยน ที่ดิน กับ โจทก์โจทก์ จดทะเบียน ยก ที่ดิน ให้ แก่ จำเลย ตาม ความ ประสงค์ ของ มารดา จำเลยซึ่ง เป็น ภริยา โดยชอบ ด้วย กฎหมาย ของ โจทก์ ซึ่ง ถึงแก่กรรม ไป แล้วขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ จำเลย จดทะเบียน โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดินโฉนด เลขที่ 51002 ให้ แก่ โจทก์ หาก จำเลย ไม่ปฏิบัติ ตาม ให้ ถือเอาคำพิพากษา แทน การแสดง เจตนา ของ จำเลยจำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืนจำเลย ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "ส่วน ที่ จำเลย อ้างว่า ตาม หนังสือ สัญญา ให้ที่ดิน เอกสาร หมาย จ. 4 ระบุ ว่า นิติกรรม ที่ โจทก์ ทำ กับ จำเลย เป็นสัญญา ให้ ที่ดิน และ มี ข้อความ ข้อ 3 ว่า เป็น การ ให้ โดยเสน่หา ไม่มีค่าตอบแทน เพราะ ผู้รับ ให้ เป็น บุตรเลี้ยง แต่ โจทก์ นำพยาน บุคคล มา สืบ ว่าความจริง โจทก์ และ จำเลย มี เจตนา แลกเปลี่ยน ที่ดิน กัน จึง เป็น การ นำสืบพยานบุคคล เปลี่ยนแปลง แก้ไข ข้อความ ใน เอกสาร ตาม ประมวล กฎหมายวิธีพิจารณา ความ แพ่ง มาตรา 94(ข) ห้าม มิให้ ศาล รับฟัง การ ที่ ศาลรับฟัง คำเบิกความ ของ พยานโจทก์ ดังกล่าว จึง ไม่ชอบ นั้น เห็นว่าแม้ การ แลกเปลี่ยน ทรัพย์สิน ซึ่ง ซื้อ ขาย จะ ต้อง ทำ เป็น หนังสือ และจดทะเบียน ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 519 ประกอบมาตรา 456 วรรคแรก อันเป็น กรณี ที่ กฎหมาย บังคับ ให้ ต้อง มี เอกสารมา แสดง และ นิติกรรม ที่ โจทก์ ทำ กับ จำเลย ตาม หนังสือ สัญญา ให้ ที่ดินเอกสาร หมาย จ. 4 ระบุ ว่า เป็น สัญญา ให้ โจทก์ ก็ นำพยาน บุคคล มา สืบ ได้ว่าความจริง เป็น การ แลกเปลี่ยน ที่ดิน กัน ไม่ต้องห้าม ตาม ประมวล กฎหมายวิธีพิจารณา ความ แพ่ง มาตรา 94 เพราะ เป็น การ นำสืบ ว่า สัญญา ให้ นั้นเป็น นิติกรรม อำพราง ต้อง บังคับ ตาม สัญญา ที่ แท้จริง คือ สัญญาแลกเปลี่ยน ที่ดิน ระหว่าง โจทก์ กับ จำเลย ข้ออ้าง ของ จำเลย จึง ฟังไม่ขึ้นพยานหลักฐาน ของ โจทก์ มี น้ำหนัก มาก กว่า พยานหลักฐาน ของ จำเลย ฟัง ว่าโจทก์ และ จำเลย ตกลง แลกเปลี่ยน ที่ดิน กัน เมื่อ โจทก์ โอน ที่ดินโฉนด เลขที่ 50999 ของ โจทก์ ให้ แก่ จำเลย แล้ว จำเลย ต้อง โอน ที่ดินโฉนด เลขที่ 51002 ของ จำเลย ให้ แก่ โจทก์ จำเลย ไม่ไป จดทะเบียน การ โอนจึง เป็น ฝ่าย ผิดสัญญา ศาลล่าง ทั้ง สอง วินิจฉัย ต้อง กัน มา ให้ จำเลยไป จดทะเบียน ยก ที่ดิน ของ จำเลย ให้ แก่ โจทก์ นั้น ชอบแล้ว ฎีกา ของ จำเลยฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1016/2538นาย ประเสริฐ ฮินพันธุเกตุโจทก์นาย สวง ชัยยาศักดิ์จำเลย ป.พ.พ. ม. 155 วรรคสอง, ม. 519 ป.วิ.พ. ม. 94 วรรคสองแม้นิติกรรมที่โจทก์ทำกับจำเลยระบุว่าเป็นสัญญาให้โจทก์ก็นำพยานบุคคลมาสืบได้ว่าความจริงเป็นการแลกเปลี่ยนที่ดินกันไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94เพราะเป็นการนำสืบว่าสัญญาให้นั้นเป็นนิติกรรมอำพรางต้องบังคับตามสัญญาที่แท้จริงคือสัญญาแลกเปลี่ยนเมื่อโจทก์โอนที่ดินของโจทก์ให้แก่จำเลยแล้วจำเลยต้องโอนที่ดินของจำเลยให้แก่โจทก์โจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น เจ้าของ กรรมสิทธิ์ ที่ดินโฉนด เลขที่ 50999 จำเลย เป็น เจ้าของ กรรมสิทธิ์ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 51002โจทก์ และ จำเลย ต่าง ครอบครอง และ ปลูก บ้าน ใน ที่ดิน โดย สำคัญผิด ว่าที่ดิน ที่ ครอบครอง เป็น ของ ตน เมื่อ ทราบ ความจริง โจทก์ และ จำเลย จึงตกลง แลกเปลี่ยน ที่ดิน กัน โจทก์ ได้ ไป จดทะเบียน โอน ที่ดิน ของ โจทก์ให้ แก่ จำเลย จำเลย จะ จดทะเบียน โอน ที่ดิน ของ จำเลย ให้ แก่ โจทก์แต่ ผิดนัด ไม่ยอม โอน ตาม ที่ ตกลง ไว้ ขอให้ บังคับ จำเลย ไป จดทะเบียนโอน ที่ดิน โฉนด เลขที่ 51002 ให้ แก่ โจทก์จำเลย ให้การ ว่า จำเลย ไม่เคย ตกลง แลกเปลี่ยน ที่ดิน กับ โจทก์โจทก์ จดทะเบียน ยก ที่ดิน ให้ แก่ จำเลย ตาม ความ ประสงค์ ของ มารดา จำเลยซึ่ง เป็น ภริยา โดยชอบ ด้วย กฎหมาย ของ โจทก์ ซึ่ง ถึงแก่กรรม ไป แล้วขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ จำเลย จดทะเบียน โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดินโฉนด เลขที่ 51002 ให้ แก่ โจทก์ หาก จำเลย ไม่ปฏิบัติ ตาม ให้ ถือเอาคำพิพากษา แทน การแสดง เจตนา ของ จำเลยจำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืนจำเลย ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "ส่วน ที่ จำเลย อ้างว่า ตาม หนังสือ สัญญา ให้ที่ดิน เอกสาร หมาย จ. 4 ระบุ ว่า นิติกรรม ที่ โจทก์ ทำ กับ จำเลย เป็นสัญญา ให้ ที่ดิน และ มี ข้อความ ข้อ 3 ว่า เป็น การ ให้ โดยเสน่หา ไม่มีค่าตอบแทน เพราะ ผู้รับ ให้ เป็น บุตรเลี้ยง แต่ โจทก์ นำพยาน บุคคล มา สืบ ว่าความจริง โจทก์ และ จำเลย มี เจตนา แลกเปลี่ยน ที่ดิน กัน จึง เป็น การ นำสืบพยานบุคคล เปลี่ยนแปลง แก้ไข ข้อความ ใน เอกสาร ตาม ประมวล กฎหมายวิธีพิจารณา ความ แพ่ง มาตรา 94(ข) ห้าม มิให้ ศาล รับฟัง การ ที่ ศาลรับฟัง คำเบิกความ ของ พยานโจทก์ ดังกล่าว จึง ไม่ชอบ นั้น เห็นว่าแม้ การ แลกเปลี่ยน ทรัพย์สิน ซึ่ง ซื้อ ขาย จะ ต้อง ทำ เป็น หนังสือ และจดทะเบียน ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 519 ประกอบมาตรา 456 วรรคแรก อันเป็น กรณี ที่ กฎหมาย บังคับ ให้ ต้อง มี เอกสารมา แสดง และ นิติกรรม ที่ โจทก์ ทำ กับ จำเลย ตาม หนังสือ สัญญา ให้ ที่ดินเอกสาร หมาย จ. 4 ระบุ ว่า เป็น สัญญา ให้ โจทก์ ก็ นำพยาน บุคคล มา สืบ ได้ว่าความจริง เป็น การ แลกเปลี่ยน ที่ดิน กัน ไม่ต้องห้าม ตาม ประมวล กฎหมายวิธีพิจารณา ความ แพ่ง มาตรา 94 เพราะ เป็น การ นำสืบ ว่า สัญญา ให้ นั้นเป็น นิติกรรม อำพราง ต้อง บังคับ ตาม สัญญา ที่ แท้จริง คือ สัญญาแลกเปลี่ยน ที่ดิน ระหว่าง โจทก์ กับ จำเลย ข้ออ้าง ของ จำเลย จึง ฟังไม่ขึ้นพยานหลักฐาน ของ โจทก์ มี น้ำหนัก มาก กว่า พยานหลักฐาน ของ จำเลย ฟัง ว่าโจทก์ และ จำเลย ตกลง แลกเปลี่ยน ที่ดิน กัน เมื่อ โจทก์ โอน ที่ดินโฉนด เลขที่ 50999 ของ โจทก์ ให้ แก่ จำเลย แล้ว จำเลย ต้อง โอน ที่ดินโฉนด เลขที่ 51002 ของ จำเลย ให้ แก่ โจทก์ จำเลย ไม่ไป จดทะเบียน การ โอนจึง เป็น ฝ่าย ผิดสัญญา ศาลล่าง ทั้ง สอง วินิจฉัย ต้อง กัน มา ให้ จำเลยไป จดทะเบียน ยก ที่ดิน ของ จำเลย ให้ แก่ โจทก์ นั้น ชอบแล้ว ฎีกา ของ จำเลยฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(ทองเลื่อน พูลพิพัฒน์-จองทรัพย์ เที่ยงธรรม-สมมาตร พรหมานุกูล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุนิติกรรมอำพรางตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา155วรรคสอง(มาตรา118วรรคสองเดิม)เคยมีปัญหาเกี่ยวกับการใช้กฎหมายในทางปฏิบัติว่าจะนำประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา155วรรคสองหรือประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94มาใช้บังคับเพราะหากนิติกรรมอำพรางเป็นนิติกรรมที่กฎหมายบังคับว่าต้องมีพยานเอกสารมาแสดงการที่จะนำพยานบุคคลมาสืบว่านิติกรรมตกเป็นโมฆะเพราะเป็นนิติกรรมอำพรางจะเป็นการนำสืบพยานบุคคลเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้อความในเอกสารตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94หรือไม่ เดิมศาลฎีกาเคยวินิจฉัยไว้ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่1783/2492และ1234/2505(ประชุมใหญ่)ว่าการนำสืบดังกล่าวเป็นการนำสืบพยานบุคคลเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้อความในพยานเอกสารต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94โดยคำพิพากษาศาลฎีกาที่1234/2505(ประชุมใหญ่)วินิจฉัยว่านิติกรรมอำพรางนั้นหมายถึงบุคคลสองฝ่ายตกลงทำนิติกรรมอันหนึ่งแต่ไม่แสดงเจตนาออกมาเช่นนั้นแสร้งทำเป็นนิติกรรมอีกอันหนึ่งเพื่ออำพรางนิติกรรมที่เขาแสดงเจตนาอันแท้จริงผูกนิติสัมพันธ์กันขึ้นนั้นกฎหมายจึงให้บังคับตามเจตนาอันแท้จริงนั้นได้กรณีที่จำเลยได้แสดงเจตนาตกลงกับโจทก์และจดทะเบียนแสดงเจตนานั้นต่อพนักงานเจ้าหน้าที่โอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินของจำเลยไปให้โจทก์เป็นการขายฝากแล้วนั้นจำเลยจะขอสืบพยานว่าพฤติการณ์เป็นจำนองโดยไม่มีสัญญาจำนองอันแท้จริงอีกอันหนึ่งหาได้ไม่เพราะเป็นการขอสืบเปลี่ยนแปลงแก้ไขเอกสาร แต่ต่อมามีคำพิพากษาศาลฎีกาที่295/2508(ประชุมใหญ่)วินิจฉัยว่าการนำสืบดังกล่าวเป็นการนำสืบหักล้างว่าเอกสารไม่สมบูรณ์สามารถนำสืบได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94วรรคท้ายซึ่งก็วินิจฉัยเช่นเดียวกันกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่903-906/2484,93/2488,1269/2497,273-274/2501,2629/2531โดยคำพิพากษาศาลฎีกาที่295/2508(ประชุมใหญ่)วินิจฉัยว่าในกรณีที่จำเลยให้การต่อสู้ว่าสัญญาขายฝากเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาจำนองนั้นย่อมเป็นการกล่าวอ้างว่าสัญญาขายฝากเกิดจากเจตนาลวงของคู่กรณีโดยคู่กรณีมีเจตนาที่แท้จริงจะทำสัญญาจำนองกันหากเป็นความจริงดังจำเลยอ้างสัญญาขายฝากย่อมตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา118ฉะนั้นการที่จำเลยขอสืบว่าสัญญาขายฝากเป็นโมฆะจึงมิใช่เป็นการนำสืบเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้อความในเอกสารหากแต่เป็นการนำสืบหักล้างว่าสัญญาขายฝากไม่ถูกต้องสมบูรณ์ทั้งหมดจำเลยจึงนำสืบได้ไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94วรรคท้ายส่วนเมื่อนำสืบได้ว่าสัญญาขายฝากเกิดจากเจตนาลวงเป็นโมฆะแล้วจะบังคับตามสัญญาจำนองได้เพียงใดหรือไม่ในเมื่อสัญญาจำนองมิได้จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่นั้นย่อมเป็นปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยในอันดับต่อไป สำหรับคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้วินิจฉัยว่าโจทก์สามารถนำพยานบุคคลมาสืบได้ว่าความจริงเป็นการแลกเปลี่ยนที่ดินกันไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94เพราะเป็นนิติกรรมอำพรางเป็นการวินิจฉัยเดินตามแนวบรรทัดฐานคำพิพากษาศาลฎีกาที่295/2508(ประชุมใหญ่)และยังวินิจฉัยด้วยว่าสัญญาที่แท้จริงของโจทก์และจำเลยคือการแลกเปลี่ยนซึ่งถูกอำพรางไว้สามารถใช้บังคับได้เมื่อโจทก์โอนที่ดินของโจทก์ให้แก่จำเลยแล้วจำเลยต้องโอนที่ดินของจำเลยให้แก่โจทก์ ที่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา155วรรคสองกำหนดให้นำบทบัญญัติของกฎหมายอันเกี่ยวกับนิติกรรมที่ถูกอำพรางมาใช้บังคับมีความหมายว่าหากนิติกรรมที่ถูกอำพรางเป็นสัญญาที่กฎหมายบังคับว่าต้องทำตามแบบนิติกรรมที่ถูกอำพรางก็ต้องทำตามแบบให้ถูกต้องจึงจะใช้บังคับได้สำหรับในคดีที่หมายเหตุนี้ศาลฎีกายอมรับบังคับให้ตามสัญญาแลกเปลี่ยนแสดงว่าศาลฎีกาเห็นว่าโจทก์และจำเลยได้ปฏิบัติครบถ้วนที่เกี่ยวกับบทบัญญัติว่าด้วยการแลกเปลี่ยนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา155วรรคสองแล้ว โปรดดูเรื่องแบบของนิติกรรมที่ถูกอำพรางในหมายเหตุท้ายฎีกาที่2629/2531ประกอบ ?สมชายพงษ์พัฒนาศิลป์?