คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 72/2512หลักกฎหมาย: เอกสาร ล.1 อยู่ในความอารักขาของทางอำเภอฉะนั้นสำเนาเอกสาร ล.1 ซึ่งนายอำเภอรับรองว่าถูกต้อง ย่อมรับฟังได้ระเบียบพิธีการเกี่ยวกับการสละมรดกจะต้องทำอย่างไรและต้องเสียค่าธรรมเนียมทำหนังสือ ค่ารับมอบเก็บรักษาของอำเภอนั้นระเบียบเช่นว่านั้นไม่ใช่แบบบังคับเกี่ยวกับความสมบูรณ์ของเอกสารหมาย ล.1 ซึ่งเป็นสัญญาแบ่งปันมรดกที่ดินและเรือนเป็นทรัพย์มรดก แต่เอกสาร ล.1 กล่าวถึงเฉพาะที่ดิน ไม่ใช่เรือนจึงมิใช่เอกสารสละมรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1612 เพราะจะทำแต่เพียงบางส่วนไม่ได้ตามมาตรา 1613 อย่างไรก็ดี เอกสารหมายล.1 ก็เป็นหลักฐานแห่งสัญญาแบ่งปันมรดกซึ่งโจทก์ลงลายมือชื่อว่าโจทก์เป็นทายาทของเจ้ามรดก มีสิทธิรับมรดกที่ดินแต่โจทก์ไม่พึงประสงค์จะรับโอนมรดกต่อไปโจทก์ตกลงยินยอมให้จำเลยผู้เป็นภริยาของเจ้ามรดกเป็นผู้รับโอนไปแต่ผู้เดียวจึงมีผลบังคับเฉพาะที่ดินเท่านั้นไม่เกี่ยวกับเรือนโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นบิดานายไข่ จำเลยเป็นภริยามิชอบด้วยกฎหมายของนายไข่ นายไข่ตาย โจทก์มีสิทธิรับมรดกคนเดียว จำเลยมิยอมส่งมอบ ขอให้ศาลบังคับจำเลยส่งมอบทรัพย์อันดับ 1 และแบ่งทรัพย์อันดับ 2, 3 ออกเป็นสองส่วน ให้โจทก์ส่วนหนึ่ง ฯลฯจำเลยให้การว่า โจทก์ยอมสละมรดกให้จำเลยแต่ผู้เดียวศาลชั้นต้นเห็นว่า จำเลยแต่งงานกันก่อนประกาศใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5 พิพากษาแบ่งที่ดินบ้านเรือนพิพาท 2 หลังออกเป็น 4 ส่วน ให้โจทก์ได้ 1 ส่วน จำเลยได้ 3 ส่วนโจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์เห็นว่า โจทก์สละที่ดินสวนจากมรดกให้แก่จำเลยแต่ฝ่ายเดียว พิพากษาแก้ให้ยกฟ้องโจทก์ที่เรียกที่ดินสวนจากทรัพย์อันดับ 1 คืน คงให้แบ่งเรือนทรัพย์อันดับ 2 และ 3 ให้โจทก์ 1 ใน 4 ส่วน เป็นของจำเลย 3 ใน 4 ฯลฯโจทก์จำเลยฎีกาศาลฎีกาฟังว่า จำเลยเป็นภริยานายไข่โดยชอบด้วยกฎหมายและเห็นว่าเอกสารหมาย ล.1 คือหนังสือสละมรดกสำหรับที่ดินสวนจากทรัพย์อันดับ 1 แม้นายอำเภอจะมาลงชื่อในหนังสือนี้ตามที่เจ้าหน้าที่เสนอภายหลัง ก็ไม่ทำให้เอกสารนี้เสียไป เอกสารอยู่ในความอารักขาของทางราชการ สำเนาหมาย ล.1 ซึ่งนายอำเภอรับรองว่าถูกต้อง ย่อมรับฟังได้ที่โจทก์อ้างถึงระเบียบพิธีการเกี่ยวกับการสละมรดกจะต้องทำอย่างไรและต้องเสียค่าธรรมเนียมทำหนังสือ ค่ารับมอบเก็บรักษาของอำเภอนั้น ระเบียบเช่นว่าไม่ใช่แบบบังคับเกี่ยวกับความสมบูรณ์ของหนังสือหมาย ล.1 ถึงจะไม่ทำตามระเบียบก็ไม่ทำให้หนังสือหมาย ล.1 เสียไปนอกจากนี้ศาลฎีกาเห็นว่า เอกสารหมาย ล.1 กล่าวถึงเฉพาะที่ดินไม่เกี่ยวกับเรือน และไม่ใช่เอกสารสละมรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1612 เพราะจะทำแต่เพียงบางส่วนไม่ได้ ตาม มาตรา 1613 แต่เป็นสัญญาแบ่งปันมรดกซึ่งโจทก์ลงลายมือชื่อว่าโจทก์เป็นทายาทโดยชอบธรรมของนายไข่ มีสิทธิรับมรดกที่ดิน แต่โจทก์ไม่พึงประสงค์จะรับโอนมรดกต่อไป โจทก์ตกลงยินยอมให้จำเลยผู้เป็นภริยานายไข่เจ้ามรดกเป็นผู้รับโอนไปแต่ผู้เดียว ตามมาตรา 1750 จึงมีผลบังคับเฉพาะที่ดินเท่านั้น ไม่เกี่ยวกับเรือนที่ศาลอุทธรณ์ให้แบ่งเรือนทรัพย์อันดับ 2 และ 3 ให้โจทก์นั้นชอบแล้วพิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 72/2512นายเอียด สาเหลาโจทก์นางหั้ว สาเหลาจำเลย ป.พ.พ. ม. 850, ม. 852, ม. 1612, ม. 1613, ม. 1750 ป.วิ.พ. ม. 93เอกสาร ล.1 อยู่ในความอารักขาของทางอำเภอฉะนั้นสำเนาเอกสาร ล.1 ซึ่งนายอำเภอรับรองว่าถูกต้อง ย่อมรับฟังได้ระเบียบพิธีการเกี่ยวกับการสละมรดกจะต้องทำอย่างไรและต้องเสียค่าธรรมเนียมทำหนังสือ ค่ารับมอบเก็บรักษาของอำเภอนั้นระเบียบเช่นว่านั้นไม่ใช่แบบบังคับเกี่ยวกับความสมบูรณ์ของเอกสารหมาย ล.1 ซึ่งเป็นสัญญาแบ่งปันมรดกที่ดินและเรือนเป็นทรัพย์มรดก แต่เอกสาร ล.1 กล่าวถึงเฉพาะที่ดิน ไม่ใช่เรือนจึงมิใช่เอกสารสละมรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1612 เพราะจะทำแต่เพียงบางส่วนไม่ได้ตามมาตรา 1613 อย่างไรก็ดี เอกสารหมายล.1 ก็เป็นหลักฐานแห่งสัญญาแบ่งปันมรดกซึ่งโจทก์ลงลายมือชื่อว่าโจทก์เป็นทายาทของเจ้ามรดก มีสิทธิรับมรดกที่ดินแต่โจทก์ไม่พึงประสงค์จะรับโอนมรดกต่อไปโจทก์ตกลงยินยอมให้จำเลยผู้เป็นภริยาของเจ้ามรดกเป็นผู้รับโอนไปแต่ผู้เดียวจึงมีผลบังคับเฉพาะที่ดินเท่านั้นไม่เกี่ยวกับเรือนโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นบิดานายไข่ จำเลยเป็นภริยามิชอบด้วยกฎหมายของนายไข่ นายไข่ตาย โจทก์มีสิทธิรับมรดกคนเดียว จำเลยมิยอมส่งมอบ ขอให้ศาลบังคับจำเลยส่งมอบทรัพย์อันดับ 1 และแบ่งทรัพย์อันดับ 2, 3 ออกเป็นสองส่วน ให้โจทก์ส่วนหนึ่ง ฯลฯจำเลยให้การว่า โจทก์ยอมสละมรดกให้จำเลยแต่ผู้เดียวศาลชั้นต้นเห็นว่า จำเลยแต่งงานกันก่อนประกาศใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5 พิพากษาแบ่งที่ดินบ้านเรือนพิพาท 2 หลังออกเป็น 4 ส่วน ให้โจทก์ได้ 1 ส่วน จำเลยได้ 3 ส่วนโจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์เห็นว่า โจทก์สละที่ดินสวนจากมรดกให้แก่จำเลยแต่ฝ่ายเดียว พิพากษาแก้ให้ยกฟ้องโจทก์ที่เรียกที่ดินสวนจากทรัพย์อันดับ 1 คืน คงให้แบ่งเรือนทรัพย์อันดับ 2 และ 3 ให้โจทก์ 1 ใน 4 ส่วน เป็นของจำเลย 3 ใน 4 ฯลฯโจทก์จำเลยฎีกาศาลฎีกาฟังว่า จำเลยเป็นภริยานายไข่โดยชอบด้วยกฎหมายและเห็นว่าเอกสารหมาย ล.1 คือหนังสือสละมรดกสำหรับที่ดินสวนจากทรัพย์อันดับ 1 แม้นายอำเภอจะมาลงชื่อในหนังสือนี้ตามที่เจ้าหน้าที่เสนอภายหลัง ก็ไม่ทำให้เอกสารนี้เสียไป เอกสารอยู่ในความอารักขาของทางราชการ สำเนาหมาย ล.1 ซึ่งนายอำเภอรับรองว่าถูกต้อง ย่อมรับฟังได้ที่โจทก์อ้างถึงระเบียบพิธีการเกี่ยวกับการสละมรดกจะต้องทำอย่างไรและต้องเสียค่าธรรมเนียมทำหนังสือ ค่ารับมอบเก็บรักษาของอำเภอนั้น ระเบียบเช่นว่าไม่ใช่แบบบังคับเกี่ยวกับความสมบูรณ์ของหนังสือหมาย ล.1 ถึงจะไม่ทำตามระเบียบก็ไม่ทำให้หนังสือหมาย ล.1 เสียไปนอกจากนี้ศาลฎีกาเห็นว่า เอกสารหมาย ล.1 กล่าวถึงเฉพาะที่ดินไม่เกี่ยวกับเรือน และไม่ใช่เอกสารสละมรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1612 เพราะจะทำแต่เพียงบางส่วนไม่ได้ ตาม มาตรา 1613 แต่เป็นสัญญาแบ่งปันมรดกซึ่งโจทก์ลงลายมือชื่อว่าโจทก์เป็นทายาทโดยชอบธรรมของนายไข่ มีสิทธิรับมรดกที่ดิน แต่โจทก์ไม่พึงประสงค์จะรับโอนมรดกต่อไป โจทก์ตกลงยินยอมให้จำเลยผู้เป็นภริยานายไข่เจ้ามรดกเป็นผู้รับโอนไปแต่ผู้เดียว ตามมาตรา 1750 จึงมีผลบังคับเฉพาะที่ดินเท่านั้น ไม่เกี่ยวกับเรือนที่ศาลอุทธรณ์ให้แบ่งเรือนทรัพย์อันดับ 2 และ 3 ให้โจทก์นั้นชอบแล้วพิพากษายืน(ชลัม รุทระวณิช-สวิง ลัดพลี-ประสม เภกะสุต)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นบิดานายไข่ จำเลยเป็นภริยามิชอบด้วยกฎหมายของนายไข่ นายไข่ตาย โจทก์มีสิทธิรับมรดกคนเดียว จำเลยมิยอมส่งมอบ ขอให้ศาลบังคับจำเลยส่งมอบทรัพย์อันดับ 1 และแบ่งทรัพย์อันดับ 2, 3 ออกเป็นสองส่วน ให้โจทก์ส่วนหนึ่ง ฯลฯจำเลยให้การว่า โจทก์ยอมสละมรดกให้จำเลยแต่ผู้เดียวศาลชั้นต้นเห็นว่า จำเลยแต่งงานกันก่อนประกาศใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5 พิพากษาแบ่งที่ดินบ้านเรือนพิพาท 2 หลังออกเป็น 4 ส่วน ให้โจทก์ได้ 1 ส่วน จำเลยได้ 3 ส่วนโจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์เห็นว่า โจทก์สละที่ดินสวนจากมรดกให้แก่จำเลยแต่ฝ่ายเดียว พิพากษาแก้ให้ยกฟ้องโจทก์ที่เรียกที่ดินสวนจากทรัพย์อันดับ 1 คืน คงให้แบ่งเรือนทรัพย์อันดับ 2 และ 3 ให้โจทก์ 1 ใน 4 ส่วน เป็นของจำเลย 3 ใน 4 ฯลฯโจทก์จำเลยฎีกาศาลฎีกาฟังว่า จำเลยเป็นภริยานายไข่โดยชอบด้วยกฎหมายและเห็นว่าเอกสารหมาย ล.1 คือหนังสือสละมรดกสำหรับที่ดินสวนจากทรัพย์อันดับ 1 แม้นายอำเภอจะมาลงชื่อในหนังสือนี้ตามที่เจ้าหน้าที่เสนอภายหลัง ก็ไม่ทำให้เอกสารนี้เสียไป เอกสารอยู่ในความอารักขาของทางราชการ สำเนาหมาย ล.1 ซึ่งนายอำเภอรับรองว่าถูกต้อง ย่อมรับฟังได้ที่โจทก์อ้างถึงระเบียบพิธีการเกี่ยวกับการสละมรดกจะต้องทำอย่างไรและต้องเสียค่าธรรมเนียมทำหนังสือ ค่ารับมอบเก็บรักษาของอำเภอนั้น ระเบียบเช่นว่าไม่ใช่แบบบังคับเกี่ยวกับความสมบูรณ์ของหนังสือหมาย ล.1 ถึงจะไม่ทำตามระเบียบก็ไม่ทำให้หนังสือหมาย ล.1 เสียไปนอกจากนี้ศาลฎีกาเห็นว่า เอกสารหมาย ล.1 กล่าวถึงเฉพาะที่ดินไม่เกี่ยวกับเรือน และไม่ใช่เอกสารสละมรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1612 เพราะจะทำแต่เพียงบางส่วนไม่ได้ ตาม มาตรา 1613 แต่เป็นสัญญาแบ่งปันมรดกซึ่งโจทก์ลงลายมือชื่อว่าโจทก์เป็นทายาทโดยชอบธรรมของนายไข่ มีสิทธิรับมรดกที่ดิน แต่โจทก์ไม่พึงประสงค์จะรับโอนมรดกต่อไป โจทก์ตกลงยินยอมให้จำเลยผู้เป็นภริยานายไข่เจ้ามรดกเป็นผู้รับโอนไปแต่ผู้เดียว ตามมาตรา 1750 จึงมีผลบังคับเฉพาะที่ดินเท่านั้น ไม่เกี่ยวกับเรือนที่ศาลอุทธรณ์ให้แบ่งเรือนทรัพย์อันดับ 2 และ 3 ให้โจทก์นั้นชอบแล้วพิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 72/2512นายเอียด สาเหลาโจทก์นางหั้ว สาเหลาจำเลย ป.พ.พ. ม. 850, ม. 852, ม. 1612, ม. 1613, ม. 1750 ป.วิ.พ. ม. 93เอกสาร ล.1 อยู่ในความอารักขาของทางอำเภอฉะนั้นสำเนาเอกสาร ล.1 ซึ่งนายอำเภอรับรองว่าถูกต้อง ย่อมรับฟังได้ระเบียบพิธีการเกี่ยวกับการสละมรดกจะต้องทำอย่างไรและต้องเสียค่าธรรมเนียมทำหนังสือ ค่ารับมอบเก็บรักษาของอำเภอนั้นระเบียบเช่นว่านั้นไม่ใช่แบบบังคับเกี่ยวกับความสมบูรณ์ของเอกสารหมาย ล.1 ซึ่งเป็นสัญญาแบ่งปันมรดกที่ดินและเรือนเป็นทรัพย์มรดก แต่เอกสาร ล.1 กล่าวถึงเฉพาะที่ดิน ไม่ใช่เรือนจึงมิใช่เอกสารสละมรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1612 เพราะจะทำแต่เพียงบางส่วนไม่ได้ตามมาตรา 1613 อย่างไรก็ดี เอกสารหมายล.1 ก็เป็นหลักฐานแห่งสัญญาแบ่งปันมรดกซึ่งโจทก์ลงลายมือชื่อว่าโจทก์เป็นทายาทของเจ้ามรดก มีสิทธิรับมรดกที่ดินแต่โจทก์ไม่พึงประสงค์จะรับโอนมรดกต่อไปโจทก์ตกลงยินยอมให้จำเลยผู้เป็นภริยาของเจ้ามรดกเป็นผู้รับโอนไปแต่ผู้เดียวจึงมีผลบังคับเฉพาะที่ดินเท่านั้นไม่เกี่ยวกับเรือนโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นบิดานายไข่ จำเลยเป็นภริยามิชอบด้วยกฎหมายของนายไข่ นายไข่ตาย โจทก์มีสิทธิรับมรดกคนเดียว จำเลยมิยอมส่งมอบ ขอให้ศาลบังคับจำเลยส่งมอบทรัพย์อันดับ 1 และแบ่งทรัพย์อันดับ 2, 3 ออกเป็นสองส่วน ให้โจทก์ส่วนหนึ่ง ฯลฯจำเลยให้การว่า โจทก์ยอมสละมรดกให้จำเลยแต่ผู้เดียวศาลชั้นต้นเห็นว่า จำเลยแต่งงานกันก่อนประกาศใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5 พิพากษาแบ่งที่ดินบ้านเรือนพิพาท 2 หลังออกเป็น 4 ส่วน ให้โจทก์ได้ 1 ส่วน จำเลยได้ 3 ส่วนโจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์เห็นว่า โจทก์สละที่ดินสวนจากมรดกให้แก่จำเลยแต่ฝ่ายเดียว พิพากษาแก้ให้ยกฟ้องโจทก์ที่เรียกที่ดินสวนจากทรัพย์อันดับ 1 คืน คงให้แบ่งเรือนทรัพย์อันดับ 2 และ 3 ให้โจทก์ 1 ใน 4 ส่วน เป็นของจำเลย 3 ใน 4 ฯลฯโจทก์จำเลยฎีกาศาลฎีกาฟังว่า จำเลยเป็นภริยานายไข่โดยชอบด้วยกฎหมายและเห็นว่าเอกสารหมาย ล.1 คือหนังสือสละมรดกสำหรับที่ดินสวนจากทรัพย์อันดับ 1 แม้นายอำเภอจะมาลงชื่อในหนังสือนี้ตามที่เจ้าหน้าที่เสนอภายหลัง ก็ไม่ทำให้เอกสารนี้เสียไป เอกสารอยู่ในความอารักขาของทางราชการ สำเนาหมาย ล.1 ซึ่งนายอำเภอรับรองว่าถูกต้อง ย่อมรับฟังได้ที่โจทก์อ้างถึงระเบียบพิธีการเกี่ยวกับการสละมรดกจะต้องทำอย่างไรและต้องเสียค่าธรรมเนียมทำหนังสือ ค่ารับมอบเก็บรักษาของอำเภอนั้น ระเบียบเช่นว่าไม่ใช่แบบบังคับเกี่ยวกับความสมบูรณ์ของหนังสือหมาย ล.1 ถึงจะไม่ทำตามระเบียบก็ไม่ทำให้หนังสือหมาย ล.1 เสียไปนอกจากนี้ศาลฎีกาเห็นว่า เอกสารหมาย ล.1 กล่าวถึงเฉพาะที่ดินไม่เกี่ยวกับเรือน และไม่ใช่เอกสารสละมรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1612 เพราะจะทำแต่เพียงบางส่วนไม่ได้ ตาม มาตรา 1613 แต่เป็นสัญญาแบ่งปันมรดกซึ่งโจทก์ลงลายมือชื่อว่าโจทก์เป็นทายาทโดยชอบธรรมของนายไข่ มีสิทธิรับมรดกที่ดิน แต่โจทก์ไม่พึงประสงค์จะรับโอนมรดกต่อไป โจทก์ตกลงยินยอมให้จำเลยผู้เป็นภริยานายไข่เจ้ามรดกเป็นผู้รับโอนไปแต่ผู้เดียว ตามมาตรา 1750 จึงมีผลบังคับเฉพาะที่ดินเท่านั้น ไม่เกี่ยวกับเรือนที่ศาลอุทธรณ์ให้แบ่งเรือนทรัพย์อันดับ 2 และ 3 ให้โจทก์นั้นชอบแล้วพิพากษายืน(ชลัม รุทระวณิช-สวิง ลัดพลี-ประสม เภกะสุต)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ