คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3196/2532หลักกฎหมาย: เมื่อหุ้นส่วนจำพวกไม่จำกัดความรับผิดตาย ห้างหุ้นส่วนจำกัดย่อมเลิกกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1055 (5), 1080 แต่หุ้นส่วนที่ยังคงอยู่อาจตกลงให้ห้างยังคงอยู่ต่อไป โดยรับทายาทของหุ้นส่วนที่ตายเข้ามาเป็นหุ้นส่วนแทนได้ เมื่อปรากฏว่า บ. หุ้นส่วนผู้จัดการห้างโจทก์ถึงแก่ความตายในระหว่างการพิจารณาหุ้นส่วนอื่นได้รับ ช. ซึ่งเป็นทายาทผู้รับมรดกให้เข้าเป็นหุ้นส่วนผู้จัดการแทน บ. ห้างโจทก์จึงคงอยู่ต่อมาและเมื่อศาลอนุญาตให้ ช. เข้าเป็นผู้แทนโจทก์แทน บ. แล้ว ห้างโจทก์จึงมีอำนาจดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปได้โดยชอบด้วยกฎหมายโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นห้างหุ้นส่วนจำกัด เป็นนิติบุคคลตามกฎหมายมีนายบุญช่วย ศรีวิจิตร เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการ จำเลยซื้อเชื่อน้ำมันเชื้อเพลิงไปจากโจทก์เป็นเงิน ๑๗๔,๐๐๐ บาท แล้วไม่ชำระขอให้บังคับจำเลยชำระเงินดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ย จำเลยให้การต่อสู้คดีหลายประการ ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงิน ๑๗๔,๐๐๐ บาทพร้อมดอกเบี้ย จำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ให้จำเลยชำระเงิน ๑๖๒,๘๗๗ บาท พร้อมดอกเบี้ย จำเลยฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่จำเลยฎีกาว่า นายบุญช่วยหุ้นส่วนผู้จัดการตายในระหว่างการพิจารณา ห้างโจทก์ต้องเลิกกันโดยผลของกฎหมาย การดำเนินกระบวนพิจารณาของโจทก์ภายหลังที่นายบุญช่วยตายจึงไม่ชอบด้วยกฎหมายนั้น เห็นว่า โดยปกติเมื่อหุ้นส่วนจำพวกไม่จำกัดความรับผิดตาย ห้างหุ้นส่วนจำกัดย่อมเลิกกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๐๕๕ (๕), ๑๐๘๐ แต่หุ้นส่วนที่ยังอยู่อาจตกลงกันให้ห้างยังคงอยู่ต่อไป โดยรับทายาทของหุ้นส่วนที่ตายเข้ามาเป็นหุ้นส่วนแทนได้ เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าหลังจากนายบุญช่วยตายแล้ว หุ้นส่วนอื่นได้รับนายไชยศิริ ศรีวิจิตร ซึ่งเป็นทายาทผู้รับมรดกให้เข้าเป็นหุ้นส่วนผู้จัดการแทนนายบุญช่วย ตามหนังสือรับรองของสำนักงานทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทจังหวัดนครสวรรค์ ห้างหุ้นส่วนโจทก์จึงยังคงอยู่ต่อมา มิได้เลิกไปอีกทั้งศาลชั้นต้นก็ได้อนุญาตให้นายไชยศิริเข้าเป็นผู้แทนของโจทก์แทนนายบุญช่วยแล้ว โจทก์จึงมีอำนาจดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปได้ พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3196/2532ห้างหุ้นส่วนจำกัด วิจิตร์ธนภัณฑ์บริการโจทก์นายบุญเลิศ เศรษฐ์นันท์จำเลย ป.พ.พ. ม. 75, ม. 1055 (5), ม. 1080เมื่อหุ้นส่วนจำพวกไม่จำกัดความรับผิดตาย ห้างหุ้นส่วนจำกัดย่อมเลิกกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1055 (5), 1080 แต่หุ้นส่วนที่ยังคงอยู่อาจตกลงให้ห้างยังคงอยู่ต่อไป โดยรับทายาทของหุ้นส่วนที่ตายเข้ามาเป็นหุ้นส่วนแทนได้ เมื่อปรากฏว่า บ. หุ้นส่วนผู้จัดการห้างโจทก์ถึงแก่ความตายในระหว่างการพิจารณาหุ้นส่วนอื่นได้รับ ช. ซึ่งเป็นทายาทผู้รับมรดกให้เข้าเป็นหุ้นส่วนผู้จัดการแทน บ. ห้างโจทก์จึงคงอยู่ต่อมาและเมื่อศาลอนุญาตให้ ช. เข้าเป็นผู้แทนโจทก์แทน บ. แล้ว ห้างโจทก์จึงมีอำนาจดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปได้โดยชอบด้วยกฎหมายโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นห้างหุ้นส่วนจำกัด เป็นนิติบุคคลตามกฎหมายมีนายบุญช่วย ศรีวิจิตร เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการ จำเลยซื้อเชื่อน้ำมันเชื้อเพลิงไปจากโจทก์เป็นเงิน ๑๗๔,๐๐๐ บาท แล้วไม่ชำระขอให้บังคับจำเลยชำระเงินดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ย จำเลยให้การต่อสู้คดีหลายประการ ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงิน ๑๗๔,๐๐๐ บาทพร้อมดอกเบี้ย จำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ให้จำเลยชำระเงิน ๑๖๒,๘๗๗ บาท พร้อมดอกเบี้ย จำเลยฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่จำเลยฎีกาว่า นายบุญช่วยหุ้นส่วนผู้จัดการตายในระหว่างการพิจารณา ห้างโจทก์ต้องเลิกกันโดยผลของกฎหมาย การดำเนินกระบวนพิจารณาของโจทก์ภายหลังที่นายบุญช่วยตายจึงไม่ชอบด้วยกฎหมายนั้น เห็นว่า โดยปกติเมื่อหุ้นส่วนจำพวกไม่จำกัดความรับผิดตาย ห้างหุ้นส่วนจำกัดย่อมเลิกกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๐๕๕ (๕), ๑๐๘๐ แต่หุ้นส่วนที่ยังอยู่อาจตกลงกันให้ห้างยังคงอยู่ต่อไป โดยรับทายาทของหุ้นส่วนที่ตายเข้ามาเป็นหุ้นส่วนแทนได้ เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าหลังจากนายบุญช่วยตายแล้ว หุ้นส่วนอื่นได้รับนายไชยศิริ ศรีวิจิตร ซึ่งเป็นทายาทผู้รับมรดกให้เข้าเป็นหุ้นส่วนผู้จัดการแทนนายบุญช่วย ตามหนังสือรับรองของสำนักงานทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทจังหวัดนครสวรรค์ ห้างหุ้นส่วนโจทก์จึงยังคงอยู่ต่อมา มิได้เลิกไปอีกทั้งศาลชั้นต้นก็ได้อนุญาตให้นายไชยศิริเข้าเป็นผู้แทนของโจทก์แทนนายบุญช่วยแล้ว โจทก์จึงมีอำนาจดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปได้ พิพากษายืน.(ไมตรี กลั่นนุรักษ์-บุญส่ง คล้ายแก้ว-นำชัย สุนทรพินิจกิจ)ศาลจังหวัดนครสวรรค์ - นายยงยศ นิสภัครกุลศาลอุทธรณ์ - นายสุเมธ อุปนิสากรแหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นห้างหุ้นส่วนจำกัด เป็นนิติบุคคลตามกฎหมายมีนายบุญช่วย ศรีวิจิตร เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการ จำเลยซื้อเชื่อน้ำมันเชื้อเพลิงไปจากโจทก์เป็นเงิน ๑๗๔,๐๐๐ บาท แล้วไม่ชำระขอให้บังคับจำเลยชำระเงินดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ย จำเลยให้การต่อสู้คดีหลายประการ ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงิน ๑๗๔,๐๐๐ บาทพร้อมดอกเบี้ย จำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ให้จำเลยชำระเงิน ๑๖๒,๘๗๗ บาท พร้อมดอกเบี้ย จำเลยฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่จำเลยฎีกาว่า นายบุญช่วยหุ้นส่วนผู้จัดการตายในระหว่างการพิจารณา ห้างโจทก์ต้องเลิกกันโดยผลของกฎหมาย การดำเนินกระบวนพิจารณาของโจทก์ภายหลังที่นายบุญช่วยตายจึงไม่ชอบด้วยกฎหมายนั้น เห็นว่า โดยปกติเมื่อหุ้นส่วนจำพวกไม่จำกัดความรับผิดตาย ห้างหุ้นส่วนจำกัดย่อมเลิกกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๐๕๕ (๕), ๑๐๘๐ แต่หุ้นส่วนที่ยังอยู่อาจตกลงกันให้ห้างยังคงอยู่ต่อไป โดยรับทายาทของหุ้นส่วนที่ตายเข้ามาเป็นหุ้นส่วนแทนได้ เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าหลังจากนายบุญช่วยตายแล้ว หุ้นส่วนอื่นได้รับนายไชยศิริ ศรีวิจิตร ซึ่งเป็นทายาทผู้รับมรดกให้เข้าเป็นหุ้นส่วนผู้จัดการแทนนายบุญช่วย ตามหนังสือรับรองของสำนักงานทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทจังหวัดนครสวรรค์ ห้างหุ้นส่วนโจทก์จึงยังคงอยู่ต่อมา มิได้เลิกไปอีกทั้งศาลชั้นต้นก็ได้อนุญาตให้นายไชยศิริเข้าเป็นผู้แทนของโจทก์แทนนายบุญช่วยแล้ว โจทก์จึงมีอำนาจดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปได้ พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3196/2532ห้างหุ้นส่วนจำกัด วิจิตร์ธนภัณฑ์บริการโจทก์นายบุญเลิศ เศรษฐ์นันท์จำเลย ป.พ.พ. ม. 75, ม. 1055 (5), ม. 1080เมื่อหุ้นส่วนจำพวกไม่จำกัดความรับผิดตาย ห้างหุ้นส่วนจำกัดย่อมเลิกกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1055 (5), 1080 แต่หุ้นส่วนที่ยังคงอยู่อาจตกลงให้ห้างยังคงอยู่ต่อไป โดยรับทายาทของหุ้นส่วนที่ตายเข้ามาเป็นหุ้นส่วนแทนได้ เมื่อปรากฏว่า บ. หุ้นส่วนผู้จัดการห้างโจทก์ถึงแก่ความตายในระหว่างการพิจารณาหุ้นส่วนอื่นได้รับ ช. ซึ่งเป็นทายาทผู้รับมรดกให้เข้าเป็นหุ้นส่วนผู้จัดการแทน บ. ห้างโจทก์จึงคงอยู่ต่อมาและเมื่อศาลอนุญาตให้ ช. เข้าเป็นผู้แทนโจทก์แทน บ. แล้ว ห้างโจทก์จึงมีอำนาจดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปได้โดยชอบด้วยกฎหมายโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นห้างหุ้นส่วนจำกัด เป็นนิติบุคคลตามกฎหมายมีนายบุญช่วย ศรีวิจิตร เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการ จำเลยซื้อเชื่อน้ำมันเชื้อเพลิงไปจากโจทก์เป็นเงิน ๑๗๔,๐๐๐ บาท แล้วไม่ชำระขอให้บังคับจำเลยชำระเงินดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ย จำเลยให้การต่อสู้คดีหลายประการ ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงิน ๑๗๔,๐๐๐ บาทพร้อมดอกเบี้ย จำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ให้จำเลยชำระเงิน ๑๖๒,๘๗๗ บาท พร้อมดอกเบี้ย จำเลยฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่จำเลยฎีกาว่า นายบุญช่วยหุ้นส่วนผู้จัดการตายในระหว่างการพิจารณา ห้างโจทก์ต้องเลิกกันโดยผลของกฎหมาย การดำเนินกระบวนพิจารณาของโจทก์ภายหลังที่นายบุญช่วยตายจึงไม่ชอบด้วยกฎหมายนั้น เห็นว่า โดยปกติเมื่อหุ้นส่วนจำพวกไม่จำกัดความรับผิดตาย ห้างหุ้นส่วนจำกัดย่อมเลิกกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๐๕๕ (๕), ๑๐๘๐ แต่หุ้นส่วนที่ยังอยู่อาจตกลงกันให้ห้างยังคงอยู่ต่อไป โดยรับทายาทของหุ้นส่วนที่ตายเข้ามาเป็นหุ้นส่วนแทนได้ เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าหลังจากนายบุญช่วยตายแล้ว หุ้นส่วนอื่นได้รับนายไชยศิริ ศรีวิจิตร ซึ่งเป็นทายาทผู้รับมรดกให้เข้าเป็นหุ้นส่วนผู้จัดการแทนนายบุญช่วย ตามหนังสือรับรองของสำนักงานทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทจังหวัดนครสวรรค์ ห้างหุ้นส่วนโจทก์จึงยังคงอยู่ต่อมา มิได้เลิกไปอีกทั้งศาลชั้นต้นก็ได้อนุญาตให้นายไชยศิริเข้าเป็นผู้แทนของโจทก์แทนนายบุญช่วยแล้ว โจทก์จึงมีอำนาจดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปได้ พิพากษายืน.(ไมตรี กลั่นนุรักษ์-บุญส่ง คล้ายแก้ว-นำชัย สุนทรพินิจกิจ)ศาลจังหวัดนครสวรรค์ - นายยงยศ นิสภัครกุลศาลอุทธรณ์ - นายสุเมธ อุปนิสากรแหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ