คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6070/2539หลักกฎหมาย: การที่จำเลยนำเงินค่าเช่าไปวางไว้ ณ สำนักงานวางทรัพย์โดยกำหนดเงื่อนไขในการรับเงินว่าต้องเป็นเจ้าหนี้ที่มีคำสั่งศาลถึงที่สุดมาแสดงนั้น ก็เพื่อประโยชน์แก่โจทก์ทั้งสองหรือบริษัท อ. เจ้าหนี้ผู้มีสิทธิให้เช่าอันแท้จริงซึ่งจำเลยไม่อาจหยั่งรู้ได้แน่นอน การวางเงินของจำเลยจึงมีเหตุผลโดยชอบและมิใช่ความผิดของจำเลยจำเลยมีสิทธิที่จะวางทรัพย์ชำระเงินค่าเช่าได้อันเป็นผลให้จำเลยหลุดพ้นจากหนี้ค่าเช่าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 331โจทก์ทั้งสองฟ้องขอให้บังคับจำเลยและบริวารขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากพื้นที่เช่า กับให้จำเลยร่วมกันชำระเงิน 127,552 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยและค่าเสียหายเป็นรายเดือน เดือนละ 20,000 บาทนับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจำเลยและบริวารจะขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากพื้นที่เช่าจำเลยให้การว่า จำเลยทำสัญญาเช่าบริเวณที่พิพาทจากโจทก์ทั้งสองโดยไม่ทราบว่าโจทก์ทั้งสองไม่มีสิทธินำที่พิพาทออกให้เช่าได้ในเดือนเมษายน 2534 โจทก์ทั้งสองไม่ยอมเก็บค่าเช่าและบริษัท เอ็ม บี เค พร็อพเพอร์ตี้ส์แอนด์ดีเวลล็อปเมนท์ จำกัดซึ่งเป็นผู้มีสิทธิให้เช่าได้เรียกร้องและขอรับค่าเช่าจากจำเลยจำเลยจึงได้นำค่าเช่า นับแต่เดือนเมษายน 2534 ไปวางไว้ที่สำนักงานวางทรัพย์กลาง กรมบังคับคดี และวางค่าเช่าติดต่อกันจนถึงปัจจุบัน จำเลยจึงไม่เป็นฝ่ายผิดนัดชำระค่าเช่า โจทก์ทั้งสองไม่มีสิทธิคิดดอกเบี้ย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้จำเลยขนย้ายทรัพย์สินพร้อมบริวารออกไปจากพื้นที่เช่า ให้ชำระค่าเช่าที่ค้างจำนวน 72,000 บาทแก่โจทก์ทั้งสองพร้อมดอกเบี้ยและให้จำเลยชำระค่าเสียหายเดือนละ 14,400 บาท นับแต่วันที่ 16 กันยายน 2534 จนกว่าจำเลยและบริวารจะขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากพื้นที่เช่าจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยว่าการที่จำเลยนำเงินค่าเช่าไปวางไว้ ณ สำนักงานวางทรัพย์เพื่อให้เจ้าหนี้ที่แท้จริงรับไป หากโจทก์ทั้งสองเป็นเจ้าหนี้ที่แท้จริงก็ถือว่าได้ชำระค่าเช่าให้แก่โจทก์ทั้งสองแล้วจำเลยจึงไม่ตกเป็นผู้ผิดนัด โจทก์ทั้งสองไม่มีสิทธิบอกเลิกสัญญาเช่าแก่จำเลยนั้น เห็นว่า จำเลยเข้าอยู่ในพื้นที่เช่าโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาเช่าช่วงกับโจทก์ทั้งสอง และก่อนที่จำเลยจะทำสัญญาเช่ากับบริษัทมาบุญครองอบพืชและไซโล จำกัด(บริษัท เอ็ม บี เค พร็อพเพอร์ตี้ส์แอนด์ดีเวลล็อปเมนท์ จำกัด)จำเลยยังอยู่ในพื้นที่เช่าโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาเช่าช่วงกับโจทก์ทั้งสอง ดังนั้น จำเลยจึงมีหน้าที่ต้องชำระค่าเช่าตามสัญญาให้แก่โจทก์ทั้งสองซึ่งจำเลยก็ได้ชำระค่าเช่า ให้โจทก์ทั้งสองตลอดมาจนถึงเดือนมีนาคม 2534 ต่อมาจำเลยได้รับแจ้งจากบริษัทเอ็ม บี เค พร็อพเพอร์ตี้ส์แอนด์ดีเวลล็อปเมนท์ จำกัดเจ้าของพื้นที่พิพาทแจ้งให้ทราบว่า นางสาวสุวภีผู้เช่าพื้นที่พิพาทและโจทก์ทั้งสองหมดสิทธิในสัญญาเช่าที่ทำกับบริษัทดังกล่าวแล้ว ให้จำเลยไปทำสัญญาเช่ากับบริษัทและชำระค่าเช่าแก่บริษัทโดยตรง มิฉะนั้นบริษัทจะตัดไฟฟ้าทำให้จำเลยขายสินค้าไม่ได้ตามหนังสือแจ้งของบริษัทเอกสารหมาย จ.1จำเลยจึงได้ไปทำสัญญาเช่าพื้นที่พิพาทกับบริษัทดังกล่าวซึ่งขณะนั้นสัญญาเช่าพื้นที่พิพาทระหว่างจำเลยและโจทก์ทั้งสองยังไม่สิ้นสุด ดังนี้จะเห็นได้ว่าบุคคลผู้ตกอยู่ในภาวะเช่นจำเลยซึ่งมีเจตนาจะเช่าพื้นที่พิพาทไม่สามารถจะหยั่งรู้ถึงสิทธิในการให้เช่าพื้นที่พิพาทได้แน่นอนว่า ระหว่างโจทก์ทั้งสองและบริษัทดังกล่าวซึ่งต่างก็อ้างว่าเป็นผู้มีสิทธิให้เช่าพื้นที่พิพาทได้ทั้งสองฝ่ายว่าใครจะเป็นผู้มีสิทธิอันแท้จริงกันแน่จำเลยจึงได้นำเงินค่าเช่าตั้งแต่เดือนเมษายน 2534 ไปวางไว้ที่สำนักงานวางทรัพย์กลาง กรมบังคับคดีตลอดมา จำนวนเงินค่าเช่าแต่ละเดือนที่จำเลยวางไว้เป็นเงินเดือนละ 14,400 บาท เท่ากับค่าเช่าที่ตกลงไว้กับโจทก์ทั้งสองซึ่งมากกว่าที่จำเลยตกลงไว้กับบริษัทเจ้าของพื้นที่พิพาท การวางเงินค่าเช่าของจำเลยดังกล่าวก็โดยเจตนาจะชำระค่าเช่าเพื่อประโยชน์แก่โจทก์ทั้งสองหรือบริษัทเจ้าของพื้นที่พิพาท เจ้าหนี้ผู้มีสิทธิอันแท้จริงซึ่งจำเลยไม่อาจจะหยั่งรู้ได้แน่นอนนั่นเองและการที่จำเลยวางเงื่อนไขในการรับเงินว่าต้องเป็นเจ้าหนี้ที่มีคำสั่งศาลถึงที่สุดมาแสดงซึ่งมีความหมายว่าศาลมีคำสั่งฟังได้ว่าเจ้าหนี้ผู้นั้นเป็นผู้มีสิทธิในการให้เช่านั้นเองจำเลยจึงจำเป็นต้องวางเงื่อนไขดังกล่าวเพื่อประโยชน์แก่เจ้าหนี้ทั้งสองฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งซึ่งมีสิทธิอันแท้จริง หากไม่วางเงื่อนไขดังกล่าวไว้โจทก์ทั้งสองหรือบริษัทเจ้าของพื้นที่พิพาทฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอาจขอรับเงินที่จำเลยวางไว้โดยยังมิได้พิสูจน์สิทธิอันแท้จริงไปก็ได้ ดังนั้น การวางเงินค่าเช่าของจำเลยดังกล่าวจึงมีเหตุผลโดยชอบและมิใช่ความผิดของจำเลย จำเลยมีสิทธิที่จะวางทรัพย์ชำระเงินค่าเช่าได้ อันเป็นผลให้จำเลยหลุดพ้นจากหนี้ค่าเช่าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 331 จำเลยจึงหาเป็นผู้ผิดนัดชำระค่าเช่าแก่โจทก์ทั้งสองไม่ โจทก์ทั้งสองไม่มีสิทธิบอกเลิกสัญญาเช่าช่วงและฟ้องขับไล่เรียกค่าเสียหายจากจำเลยได้ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้นไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกาฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังขึ้น และไม่จำต้องวินิจฉัยปัญหาตามฎีกาข้ออื่นของจำเลยต่อไป เพราะไม่ทำให้ผลคดีเปลี่ยนแปลง"พิพากษากลับ ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6070/2539นาย สิน ชัย จิรเจริญจิตต์ กับพวกโจทก์นางสาว สุภาวดี แคล้ว โยธาจำเลย ป.พ.พ. ม. 331การที่จำเลยนำเงินค่าเช่าไปวางไว้ ณ สำนักงานวางทรัพย์โดยกำหนดเงื่อนไขในการรับเงินว่าต้องเป็นเจ้าหนี้ที่มีคำสั่งศาลถึงที่สุดมาแสดงนั้น ก็เพื่อประโยชน์แก่โจทก์ทั้งสองหรือบริษัท อ. เจ้าหนี้ผู้มีสิทธิให้เช่าอันแท้จริงซึ่งจำเลยไม่อาจหยั่งรู้ได้แน่นอน การวางเงินของจำเลยจึงมีเหตุผลโดยชอบและมิใช่ความผิดของจำเลยจำเลยมีสิทธิที่จะวางทรัพย์ชำระเงินค่าเช่าได้อันเป็นผลให้จำเลยหลุดพ้นจากหนี้ค่าเช่าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 331โจทก์ทั้งสองฟ้องขอให้บังคับจำเลยและบริวารขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากพื้นที่เช่า กับให้จำเลยร่วมกันชำระเงิน 127,552 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยและค่าเสียหายเป็นรายเดือน เดือนละ 20,000 บาทนับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจำเลยและบริวารจะขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากพื้นที่เช่าจำเลยให้การว่า จำเลยทำสัญญาเช่าบริเวณที่พิพาทจากโจทก์ทั้งสองโดยไม่ทราบว่าโจทก์ทั้งสองไม่มีสิทธินำที่พิพาทออกให้เช่าได้ในเดือนเมษายน 2534 โจทก์ทั้งสองไม่ยอมเก็บค่าเช่าและบริษัท เอ็ม บี เค พร็อพเพอร์ตี้ส์แอนด์ดีเวลล็อปเมนท์ จำกัดซึ่งเป็นผู้มีสิทธิให้เช่าได้เรียกร้องและขอรับค่าเช่าจากจำเลยจำเลยจึงได้นำค่าเช่า นับแต่เดือนเมษายน 2534 ไปวางไว้ที่สำนักงานวางทรัพย์กลาง กรมบังคับคดี และวางค่าเช่าติดต่อกันจนถึงปัจจุบัน จำเลยจึงไม่เป็นฝ่ายผิดนัดชำระค่าเช่า โจทก์ทั้งสองไม่มีสิทธิคิดดอกเบี้ย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้จำเลยขนย้ายทรัพย์สินพร้อมบริวารออกไปจากพื้นที่เช่า ให้ชำระค่าเช่าที่ค้างจำนวน 72,000 บาทแก่โจทก์ทั้งสองพร้อมดอกเบี้ยและให้จำเลยชำระค่าเสียหายเดือนละ 14,400 บาท นับแต่วันที่ 16 กันยายน 2534 จนกว่าจำเลยและบริวารจะขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากพื้นที่เช่าจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยว่าการที่จำเลยนำเงินค่าเช่าไปวางไว้ ณ สำนักงานวางทรัพย์เพื่อให้เจ้าหนี้ที่แท้จริงรับไป หากโจทก์ทั้งสองเป็นเจ้าหนี้ที่แท้จริงก็ถือว่าได้ชำระค่าเช่าให้แก่โจทก์ทั้งสองแล้วจำเลยจึงไม่ตกเป็นผู้ผิดนัด โจทก์ทั้งสองไม่มีสิทธิบอกเลิกสัญญาเช่าแก่จำเลยนั้น เห็นว่า จำเลยเข้าอยู่ในพื้นที่เช่าโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาเช่าช่วงกับโจทก์ทั้งสอง และก่อนที่จำเลยจะทำสัญญาเช่ากับบริษัทมาบุญครองอบพืชและไซโล จำกัด(บริษัท เอ็ม บี เค พร็อพเพอร์ตี้ส์แอนด์ดีเวลล็อปเมนท์ จำกัด)จำเลยยังอยู่ในพื้นที่เช่าโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาเช่าช่วงกับโจทก์ทั้งสอง ดังนั้น จำเลยจึงมีหน้าที่ต้องชำระค่าเช่าตามสัญญาให้แก่โจทก์ทั้งสองซึ่งจำเลยก็ได้ชำระค่าเช่า ให้โจทก์ทั้งสองตลอดมาจนถึงเดือนมีนาคม 2534 ต่อมาจำเลยได้รับแจ้งจากบริษัทเอ็ม บี เค พร็อพเพอร์ตี้ส์แอนด์ดีเวลล็อปเมนท์ จำกัดเจ้าของพื้นที่พิพาทแจ้งให้ทราบว่า นางสาวสุวภีผู้เช่าพื้นที่พิพาทและโจทก์ทั้งสองหมดสิทธิในสัญญาเช่าที่ทำกับบริษัทดังกล่าวแล้ว ให้จำเลยไปทำสัญญาเช่ากับบริษัทและชำระค่าเช่าแก่บริษัทโดยตรง มิฉะนั้นบริษัทจะตัดไฟฟ้าทำให้จำเลยขายสินค้าไม่ได้ตามหนังสือแจ้งของบริษัทเอกสารหมาย จ.1จำเลยจึงได้ไปทำสัญญาเช่าพื้นที่พิพาทกับบริษัทดังกล่าวซึ่งขณะนั้นสัญญาเช่าพื้นที่พิพาทระหว่างจำเลยและโจทก์ทั้งสองยังไม่สิ้นสุด ดังนี้จะเห็นได้ว่าบุคคลผู้ตกอยู่ในภาวะเช่นจำเลยซึ่งมีเจตนาจะเช่าพื้นที่พิพาทไม่สามารถจะหยั่งรู้ถึงสิทธิในการให้เช่าพื้นที่พิพาทได้แน่นอนว่า ระหว่างโจทก์ทั้งสองและบริษัทดังกล่าวซึ่งต่างก็อ้างว่าเป็นผู้มีสิทธิให้เช่าพื้นที่พิพาทได้ทั้งสองฝ่ายว่าใครจะเป็นผู้มีสิทธิอันแท้จริงกันแน่จำเลยจึงได้นำเงินค่าเช่าตั้งแต่เดือนเมษายน 2534 ไปวางไว้ที่สำนักงานวางทรัพย์กลาง กรมบังคับคดีตลอดมา จำนวนเงินค่าเช่าแต่ละเดือนที่จำเลยวางไว้เป็นเงินเดือนละ 14,400 บาท เท่ากับค่าเช่าที่ตกลงไว้กับโจทก์ทั้งสองซึ่งมากกว่าที่จำเลยตกลงไว้กับบริษัทเจ้าของพื้นที่พิพาท การวางเงินค่าเช่าของจำเลยดังกล่าวก็โดยเจตนาจะชำระค่าเช่าเพื่อประโยชน์แก่โจทก์ทั้งสองหรือบริษัทเจ้าของพื้นที่พิพาท เจ้าหนี้ผู้มีสิทธิอันแท้จริงซึ่งจำเลยไม่อาจจะหยั่งรู้ได้แน่นอนนั่นเองและการที่จำเลยวางเงื่อนไขในการรับเงินว่าต้องเป็นเจ้าหนี้ที่มีคำสั่งศาลถึงที่สุดมาแสดงซึ่งมีความหมายว่าศาลมีคำสั่งฟังได้ว่าเจ้าหนี้ผู้นั้นเป็นผู้มีสิทธิในการให้เช่านั้นเองจำเลยจึงจำเป็นต้องวางเงื่อนไขดังกล่าวเพื่อประโยชน์แก่เจ้าหนี้ทั้งสองฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งซึ่งมีสิทธิอันแท้จริง หากไม่วางเงื่อนไขดังกล่าวไว้โจทก์ทั้งสองหรือบริษัทเจ้าของพื้นที่พิพาทฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอาจขอรับเงินที่จำเลยวางไว้โดยยังมิได้พิสูจน์สิทธิอันแท้จริงไปก็ได้ ดังนั้น การวางเงินค่าเช่าของจำเลยดังกล่าวจึงมีเหตุผลโดยชอบและมิใช่ความผิดของจำเลย จำเลยมีสิทธิที่จะวางทรัพย์ชำระเงินค่าเช่าได้ อันเป็นผลให้จำเลยหลุดพ้นจากหนี้ค่าเช่าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 331 จำเลยจึงหาเป็นผู้ผิดนัดชำระค่าเช่าแก่โจทก์ทั้งสองไม่ โจทก์ทั้งสองไม่มีสิทธิบอกเลิกสัญญาเช่าช่วงและฟ้องขับไล่เรียกค่าเสียหายจากจำเลยได้ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้นไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกาฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังขึ้น และไม่จำต้องวินิจฉัยปัญหาตามฎีกาข้ออื่นของจำเลยต่อไป เพราะไม่ทำให้ผลคดีเปลี่ยนแปลง"พิพากษากลับ ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น(เหล็ก ไทรวิจิตร-นาม ยิ้มแย้ม-จรัญ หัตถกรรม)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการวางทรัพย์ ณ สำนักงานวางทรัพย์ เมื่อหนี้ถึงกำหนดและลูกหนี้อาจชำระหนี้ได้ ย่อมเป็นหนทางที่ทำให้ลูกหนี้หลุดพ้นจากความรับผิดได้ หรือทำให้หยุดคิดดอกเบี้ยต่อไป ดังจะเห็นได้จากความในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 330 ที่ว่าเมื่อขอปฏิบัติการชำระหนี้โดยชอบแล้ว บรรดาความรับผิดชอบอันเกิดแต่การไม่ชำระหนี้ก็เป็นอันปลดเปลื้องไป นับแต่เวลาที่ขอปฏิบัติการชำระหนี้นั้น ในทางปฏิบัติโดยทั่วไปแล้วประชาชนไม่เข้าใจวิธีการวางทรัพย์จนถึงขนาดบางคนยังไม่ทราบด้วยว่ามีสำนักงานวางทรัพย์ ในกรณีที่เจ้าหนี้บอกปัดไม่ยอมชำระหนี้เป็นเหตุให้ลูกหนี้ต้องตกเป็นผู้ผิดนัดซึ่งมีผลกระทบต่อลูกหนี้มากมากหลายประการ เช่นไม่หลุดพ้นจากหนี้นั้น ทั้งที่ความจริงแล้วควรจะไม่ต้องรับผิดในหนี้นั้นต่อไปหากได้วางทรัพย์ที่สำนักงานวางทรัพย์ ซึ่งปัจจุบันเป็นหน่วยงานราชการของกรมบังคับคดีกระทรวงยุติธรรม ตัวอย่างที่มีการนำไปใช้ในทางปฏิบัติ เช่น การวางเงินสินไถ่ในการขายฝากภายในกำหนดไถ่ถอนการขายฝาก เป็นผลให้สามารถฟ้องบังคับให้รับการไถ่ถอนการขายฝากได้ มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3390-3391/2538 วินิจฉัยว่า โจทก์ฝ่ายหนึ่งกับจำเลยที่ 1และที่ 2 อีกฝ่ายหนึ่งทำสัญญาจะซื้อจะขายบ้านพร้อมที่ดินซึ่งกันและกัน แต่ที่ดินและบ้านของจำเลยที่ 1 และที่ 2 นั้นจำเลยที่ 1 และที่ 2 ได้นำไปขายฝากไว้กับจำเลยที่ 3 เมื่อจำเลยที่ 1 และที่ 2 เป็นฝ่ายผิดสัญญา โจทก์จึงอยู่ในฐานะผู้รับโอนสิทธิไถ่ทรัพย์สินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 497(2) จำเลยที่ 3 ต้องรับการไถ่ เมื่อโจทก์มีเงินจำนวนที่เป็นสินไถ่ แต่จำเลยที่ 3 ไม่ยอมรับ โจทก์ได้นำเงินไปวางที่สำนักงานวางทรัพย์ก่อนพ้นกำหนดไถ่จำเลยที่ 3ต้องยอมรับการไถ่ถอนการขายฝากนั้น คดีนี้ เป็นตัวอย่างที่เกิดขึ้นทางปฏิบัติเสมอ ถ้าหากไม่มีการวางทรัพย์ ซึ่งสามารถนำสืบพิสูจน์ได้ง่าย ปัญหาที่ตามมาก็คือว่าโจทก์ได้ใช้สิทธิไถ่ถอนการขายฝากก่อนพ้นกำหนดเวลาไถ่ถอนหรือไม่ซึ่งก็คงนำสืบว่าโจทก์ได้แจ้งนัดหมายให้อีกฝ่ายไปจดทะเบียนไถ่ถอนณ สำนักงานที่ดิน และเตรียมเงินมาครบถ้วนแล้ว หรือนำพนักงานธนาคารที่โจทก์มีบัญชีเงินฝากมาที่สำนักงานที่ดินแล้ว พร้อมที่จะไปถอนเงินมาชำระได้ทันที ทางปฏิบัติก็จะมีปัญหาเรื่องน้ำหนักของพยานหลักฐานว่ามีการใช้สิทธิไถ่ถอนภายในกำหนดหรือไม่แต่ถ้าหากนำทรัพย์ไปวางที่สำนักงานวางทรัพย์แล้ว ข้อเท็จจริงในส่วนนี้สามารถรับกันได้ว่านำไปวางเมื่อใดทำให้ง่ายต่อการวินิจฉัยข้อเท็จจริงมากประโยชน์ส่วนนี้ย่อมตกอยู่แก่ประชาชนผู้มีเหตุต้องมาศาล การที่จะวางทรัพย์ได้นั้นต้องมีเหตุตามกฎหมาย ซึ่งปัญหาตามคำพิพากษาศาลฎีกาหัวข้อหมายเหตุนี้ ก็มีข้อพิพาทกันว่าการวางทรัพย์คือค่าเช่าที่จำเลยต้องชำระแก่ผู้ให้เช่าโดยกำหนดว่ามอบให้แก่ผู้มีสิทธิให้เช่าอันแท้จริงนั้นถือว่าเป็นการวางทรัพย์อันจะทำให้จำเลยหลุดพ้นจากหนี้หรือไม่ กรณีที่มีการวางทรัพย์แล้ว เป็นเหตุให้ผู้วางหลุดพ้นจากหนี้นั้น มีหลักการกำหนดไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 331 กล่าวคือ 1. เจ้าหนี้บอกปัดไม่ยอมรับชำระหนี้ 2. เจ้าหนี้ไม่สามารถจะรับชำระหนี้ได้ 3. ผู้ชำระหนี้ไม่สามารถจะหยั่งรู้ถึงสิทธิหรือไม่รู้ตัวเจ้าหนี้โดยแน่นอนโดยมิใช่ความผิดของตน คดีนี้โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยกับให้จำเลยชำระค่าเช่าที่ค้างจำนวน 86,400 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี และชำระค่าเสียหายถึงวันฟ้อง อีกเดือนละ 20,000 บาท รวม 40,000 บาทและนับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจำเลยจะออกจากที่พิพาท จำเลยให้การว่านำเงินไปวางไว้ที่สำนักงานวางทรัพย์ กรมบังคับคดีมาตลอดจึงมิได้ตกเป็นผู้ผิดนัด โจทก์ไม่มีสิทธิคิดดอกเบี้ย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ขับไล่จำเลยให้ชำระค่าเช่าที่ค้างจำนวน 72,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี จนกว่าจะชำระเสร็จ จำเลยฎีกาในประเด็นปัญหาเรื่องการวางทรัพย์ ซึ่งถือว่าเป็นประเด็นสำคัญข้อแพ้ชนะในคดีด้วย ข้อเท็จจริงในเรื่องนี้ปรากฏว่าจำเลยอยู่ในสถานพื้นที่พิพาทโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาเช่าช่วงกับโจทก์ทั้งสอง ต่อมาจำเลยได้รับแจ้งจากบริษัท อ.ว่าส. ผู้เช่าพื้นที่พิพาทและโจทก์ทั้งสองหมดสิทธิในสัญญาเช่าที่ทำไว้กับบริษัท อ. แล้วให้จำเลยไปทำสัญญาเช่ากับบริษัทและชำระค่าเช่าแก่บริษัทโดยตรงมิฉะนั้นจะตัดไฟฟ้า จำเลยจึงไปทำสัญญาเช่าพื้นที่พิพาทกับบริษัท อ. ซึ่งขณะนั้นสัญญาเช่าพื้นที่ระหว่างจำเลยกับโจทก์ทั้งสองยังไม่สิ้นสุดดังนั้นจำเลยจึงนำเงินค่าเช่าที่จะชำระต่อไปไปวางไว้ที่สำนักงานวางทรัพย์กลาง กรมบังคับคดีแต่มีเงื่อนไขในการรับเงินว่าต้องเป็นเจ้าหนี้ที่มีคำสั่งศาลถึงที่สุดมาแสดง จึงมีปัญหาดังที่กล่าวมาแต่ต้นว่าการวางทรัพย์นั้นมีเงื่อนไขเช่นว่านี้ ถือว่าเป็นการวางทรัพย์ตามมาตรา 331ดังที่กล่าวมาแล้วหรือไม่ ซึ่งมีผลกระทบมาก คงต้องพิจารณาความในมาตรา 331 ที่ว่าการวางทรัพย์นั้นให้ใช้ถึงกรณีที่บุคคลผู้ชำระหนี้ไม่สามารถจะหยั่งรู้ถึงสิทธิหรือไม่รู้ตัวเจ้าหนี้ได้แน่นอน โดยมิใช่เป็นความผิดของตนตามข้อเท็จจริงที่กล่าวแล้วคงเห็นได้ว่าจำเลยไม่ทราบได้แน่นอนว่าโจทก์ทั้งสองหรือบริษัท อ. เป็นผู้มีสิทธิในการให้เช่าและรับชำระค่าเช่าจากจำเลย ถ้าจำเลยระบุว่าให้โจทก์ทั้งสองรับไปหรือให้บริษัท อ. รับไป แต่ผลสุดท้ายแล้วผู้มีสิทธิรับค่าเช่าไม่ได้เป็นผู้ที่รับเงินค่าเช่าไป ความเสียหายย่อมเกิดแก่จำเลยกล่าวคือย่อมต้องตกเป็นผู้ผิดนัดค้างชำระค่าเช่าต้องรับผิดในดอกเบี้ย และไม่มีสิทธิที่จะอยู่ในพื้นที่พิพาทต่อไปได้แม้จะสามารถฟ้องเรียกร้องเงินคืนจากผู้ไม่มีสิทธิรับไปได้แต่ไม่อาจทดแทนความเสียหายที่เกิดขึ้นได้ การวินิจฉัยปัญหาข้อพิพาทในประเด็นนี้นับแต่ในปัญหาข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายจึงมีความสำคัญมาก โดยศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการวางเงินค่าเช่าของจำเลยทำโดยเจตนาจะชำระค่าเช่าเพื่อประโยชน์แก่โจทก์ทั้งสองหรือบริษัทเจ้าของพื้นที่พิพาทเจ้าหนี้ผู้มีสิทธิอันแท้จริง ซึ่งจำเลยไม่อาจจะหยั่งรู้ได้แน่นอนและการที่จำเลยวางเงื่อนไขในการรับเงินว่าต้องเป็นเจ้าหนี้ที่มีคำสั่งศาลอันถึงที่สุดมาแสดงซึ่งมีความหมายว่าศาลมีคำสั่งฟังได้ว่าเจ้าหนี้ผู้นั้นเป็นผู้มีสิทธิในการเช่า จำเลยจำเป็นต้องวางเงื่อนไขดังกล่าวเพื่อประโยชน์แก่เจ้าหนี้ทั้งสองฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งซึ่งมีสิทธิอันแท้จริงหากไม่วางเงื่อนไขไว้โจทก์ทั้งสองหรือบริษัทเจ้าของพื้นที่พิพาทฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอาจขอรับเงินที่จำเลยวางไว้โดยยังมิได้พิสูจน์สิทธิจนแท้จริงไปได้ ผลก็คือการวางเงินค่าเช่ากรณีนี้จึงเป็นการวางโดยชอบโดยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 331 จำเลยย่อมหลุดพ้นจากหนี้ค่าเช่ากล่าวคือจำเลยไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ และไม่ถือว่าจำเลยผิดนัดค้างชำระค่าเช่า ศาลฎีกาจึงพิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ โดยให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ที่นำรายละเอียดมากล่าวไว้ก็เพื่อประโยชน์แก่ท่านผู้สนใจทั่วไปและรวมทั้งนักกฎหมายด้วยในการตีความหรือการนำไปใช้ทางปฏิบัติให้ถูกต้อง ทั้งนี้เนื่องจากการวางทรัพย์นั้นหากไม่เข้ากรณีที่กฎหมายกำหนดไว้แล้ว แม้วางทรัพย์ไว้ก็ไม่เป็นการบรรเทาความเสียหายหรือหลุดพ้นจากหนี้ หรืออาจเสียสิทธิตามสัญญาด้วย เช่นสิทธิตามสัญญาจะซื้อจะขายและสิทธิในการไถ่ถอนทรัพย์สินตามสัญญาขายฝาก อย่างไรก็ดี มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 86/2534 วินิจฉัยว่าการวางเงินของจำเลย ณ สำนักงานวางทรัพย์กลางนั้น ไม่ใช่วางให้โจทก์รับไป หากแต่วางโดยมีเงื่อนไขให้สำนักงานวางทรัพย์กลางจ่ายให้แก่เจ้าหนี้ที่แท้จริง โดยให้โจทก์และห้างหุ้นส่วนจำกัดต.ชินรัตน์ก่อสร้างไปหาข้อยุติกันก่อนจึงไม่ใช่วางเพื่อประโยชน์แก่โจทก์ผู้เป็นเจ้าหนี้ตามสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 331 จำเลยจึงต้องเป็นผู้ผิดต้องเสียดอกเบี้ยตามมาตรา 224 คดีนี้ มีข้อเท็จจริงใกล้เคียงกับคดีตามหัวข้อหมายเหตุต่างกันเพียงว่าโจทก์เป็นเจ้าหนี้ตามสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องซึ่งมีความชัดเจนเพียงพอที่จำเลยจะสามารถหยั่งรู้ถึงสิทธิหรือรู้ตัวเจ้าหนี้ได้แน่นอน การวางทรัพย์ของจำเลยโดยมีเงื่อนไขดังกล่าวนั้นจึงมิใช่วางเพื่อประโยชน์แก่โจทก์ผู้เป็นเจ้าหนี้ ดังนั้น ในทางปฏิบัติคงต้องพิจารณาถึงปัญหานี้ให้ดี ข้อพิจารณาอีกประการหนึ่งก็คือสำนักงานวางทรัพย์ ปัญหาว่าสำนักงานวางทรัพย์อยู่ที่ไหน มีหน่วยงานใดรับผิดชอบถ้าไม่มีสำนักงานวางทรัพย์ จะวางที่ศาลได้หรือไม่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 333 บัญญัติว่า การวางทรัพย์นั้นต้องวางณ สำนักงานวางทรัพย์ประจำตำบลที่ต้องชำระหนี้ ถ้าไม่มีบทบัญญัติแห่งกฎหมายหรือต้องบังคับเฉพาะการในเรื่องสำนักงานวางทรัพย์ เมื่อบุคคลผู้ชำระหนี้ร้องขอศาลจะต้องกำหนดสำนักงานวางทรัพย์และตั้งแต่งผู้พิทักษ์ทรัพย์ที่วางนั้นขึ้น ผู้วางต้องบอกกล่าวให้เจ้าหนี้ทราบการที่ได้วางทรัพย์นั้นโดยพลัน เรื่องสำนักงานวางทรัพย์ ปัจจุบันคงไม่มีปัญหาแล้วเพราะได้มีการจัดตั้งสำนักงานวางทรัพย์ขึ้นในกรมบังคับคดีได้แก่สำนักงานวางทรัพย์กลางตั้งอยู่ที่กรมบังคับคดีและสำนักงานวางทรัพย์ภูมิภาคตั้งอยู่ในที่ตั้งสำนักงานอธิบดีผู้พิพากษาภาคทุกแห่งแล้ว ดังนั้นสำหรับผู้ที่มีเหตุต้องวางทรัพย์ในท้องที่แต่ละแห่งโดยเฉพาะในต่างจังหวัดอาจสอบถามรายละเอียดได้จากฝ่ายประชาสัมพันธ์ของศาลทุกศาลในตัวจังหวัดเพื่อจะได้ทราบว่าจะต้องวางทรัพย์ ณ สำนักงานวางทรัพย์ใด ทั้งนี้เพื่อให้การวางทรัพย์เป็นไปโดยถูกต้องตามความในมาตรา 333 วรรค 1คือต้องวางในท้องที่ซึ่งผู้วางทรัพย์จะต้องชำระหนี้ ปัญหาว่าแม้ในท้องที่นั้นมีสำนักงานวางทรัพย์อยู่แล้วแต่ผู้ชำระหนี้ประสงค์วางที่ศาลในท้องที่ซึ่งตนจะต้องชำระหนี้ดังนี้ กระทำได้หรือไม่ เห็นว่าตามมาตรา 333 วรรค 2ได้วางหลักการไว้ว่าศาลจะกำหนดสำนักงานวางทรัพย์ก็ต่อเมื่อไม่มีบทบัญญัติหรือกฎข้อบังคับเฉพาะการในเรื่องสำนักงานวางทรัพย์ไว้แต่ก็มีข้อคิดว่าในเมื่อศาลมีอำนาจกำหนดสำนักงานวางทรัพย์ได้เหตุใดศาลจะไม่มีอำนาจรับไว้เสียเองแต่ประเด็นที่ข้อพิพาทเกี่ยวกับเรื่องนี้ยังไม่มีคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยไว้โดยตรงทางปฏิบัติควรวางที่สำนักงานวางทรัพย์ในท้องที่ซึ่งจะต้องชำระหนี้นั้น และโปรดดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5978/2539และคำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 6241/2538 ในคดีว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค มีกรณีนำเงินตามเช็คไปวางที่ศาลเป็นผลให้เช็คพิพาทสิ้นผลผูกพันคดีอาญาเป็นอันเลิกกัน ตามมาตรา 7แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็คแต่ตามคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวจะมีลักษณะไปในทางยอมความกันรวมอยู่ด้วย แต่ก็น่าจะเป็นแนวทางหรือข้อคิดได้ว่าการวางทรัพย์ที่ศาลอันเป็นผลเช่นเดียวกับการวางทรัพย์ ณ สำนักงานวางทรัพย์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 333 ก็น่าชอบที่จะกระทำได้เช่นเดียวกัน และโปรดดูประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 135 และ 136 ว่าด้วยการชำระหนี้เงินโดยวางที่ศาล พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษาคำพิพากษา: โจทก์ทั้งสองฟ้องขอให้บังคับจำเลยและบริวารขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากพื้นที่เช่า กับให้จำเลยร่วมกันชำระเงิน 127,552 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยและค่าเสียหายเป็นรายเดือน เดือนละ 20,000 บาทนับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจำเลยและบริวารจะขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากพื้นที่เช่าจำเลยให้การว่า จำเลยทำสัญญาเช่าบริเวณที่พิพาทจากโจทก์ทั้งสองโดยไม่ทราบว่าโจทก์ทั้งสองไม่มีสิทธินำที่พิพาทออกให้เช่าได้ในเดือนเมษายน 2534 โจทก์ทั้งสองไม่ยอมเก็บค่าเช่าและบริษัท เอ็ม บี เค พร็อพเพอร์ตี้ส์แอนด์ดีเวลล็อปเมนท์ จำกัดซึ่งเป็นผู้มีสิทธิให้เช่าได้เรียกร้องและขอรับค่าเช่าจากจำเลยจำเลยจึงได้นำค่าเช่า นับแต่เดือนเมษายน 2534 ไปวางไว้ที่สำนักงานวางทรัพย์กลาง กรมบังคับคดี และวางค่าเช่าติดต่อกันจนถึงปัจจุบัน จำเลยจึงไม่เป็นฝ่ายผิดนัดชำระค่าเช่า โจทก์ทั้งสองไม่มีสิทธิคิดดอกเบี้ย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้จำเลยขนย้ายทรัพย์สินพร้อมบริวารออกไปจากพื้นที่เช่า ให้ชำระค่าเช่าที่ค้างจำนวน 72,000 บาทแก่โจทก์ทั้งสองพร้อมดอกเบี้ยและให้จำเลยชำระค่าเสียหายเดือนละ 14,400 บาท นับแต่วันที่ 16 กันยายน 2534 จนกว่าจำเลยและบริวารจะขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากพื้นที่เช่าจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยว่าการที่จำเลยนำเงินค่าเช่าไปวางไว้ ณ สำนักงานวางทรัพย์เพื่อให้เจ้าหนี้ที่แท้จริงรับไป หากโจทก์ทั้งสองเป็นเจ้าหนี้ที่แท้จริงก็ถือว่าได้ชำระค่าเช่าให้แก่โจทก์ทั้งสองแล้วจำเลยจึงไม่ตกเป็นผู้ผิดนัด โจทก์ทั้งสองไม่มีสิทธิบอกเลิกสัญญาเช่าแก่จำเลยนั้น เห็นว่า จำเลยเข้าอยู่ในพื้นที่เช่าโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาเช่าช่วงกับโจทก์ทั้งสอง และก่อนที่จำเลยจะทำสัญญาเช่ากับบริษัทมาบุญครองอบพืชและไซโล จำกัด(บริษัท เอ็ม บี เค พร็อพเพอร์ตี้ส์แอนด์ดีเวลล็อปเมนท์ จำกัด)จำเลยยังอยู่ในพื้นที่เช่าโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาเช่าช่วงกับโจทก์ทั้งสอง ดังนั้น จำเลยจึงมีหน้าที่ต้องชำระค่าเช่าตามสัญญาให้แก่โจทก์ทั้งสองซึ่งจำเลยก็ได้ชำระค่าเช่า ให้โจทก์ทั้งสองตลอดมาจนถึงเดือนมีนาคม 2534 ต่อมาจำเลยได้รับแจ้งจากบริษัทเอ็ม บี เค พร็อพเพอร์ตี้ส์แอนด์ดีเวลล็อปเมนท์ จำกัดเจ้าของพื้นที่พิพาทแจ้งให้ทราบว่า นางสาวสุวภีผู้เช่าพื้นที่พิพาทและโจทก์ทั้งสองหมดสิทธิในสัญญาเช่าที่ทำกับบริษัทดังกล่าวแล้ว ให้จำเลยไปทำสัญญาเช่ากับบริษัทและชำระค่าเช่าแก่บริษัทโดยตรง มิฉะนั้นบริษัทจะตัดไฟฟ้าทำให้จำเลยขายสินค้าไม่ได้ตามหนังสือแจ้งของบริษัทเอกสารหมาย จ.1จำเลยจึงได้ไปทำสัญญาเช่าพื้นที่พิพาทกับบริษัทดังกล่าวซึ่งขณะนั้นสัญญาเช่าพื้นที่พิพาทระหว่างจำเลยและโจทก์ทั้งสองยังไม่สิ้นสุด ดังนี้จะเห็นได้ว่าบุคคลผู้ตกอยู่ในภาวะเช่นจำเลยซึ่งมีเจตนาจะเช่าพื้นที่พิพาทไม่สามารถจะหยั่งรู้ถึงสิทธิในการให้เช่าพื้นที่พิพาทได้แน่นอนว่า ระหว่างโจทก์ทั้งสองและบริษัทดังกล่าวซึ่งต่างก็อ้างว่าเป็นผู้มีสิทธิให้เช่าพื้นที่พิพาทได้ทั้งสองฝ่ายว่าใครจะเป็นผู้มีสิทธิอันแท้จริงกันแน่จำเลยจึงได้นำเงินค่าเช่าตั้งแต่เดือนเมษายน 2534 ไปวางไว้ที่สำนักงานวางทรัพย์กลาง กรมบังคับคดีตลอดมา จำนวนเงินค่าเช่าแต่ละเดือนที่จำเลยวางไว้เป็นเงินเดือนละ 14,400 บาท เท่ากับค่าเช่าที่ตกลงไว้กับโจทก์ทั้งสองซึ่งมากกว่าที่จำเลยตกลงไว้กับบริษัทเจ้าของพื้นที่พิพาท การวางเงินค่าเช่าของจำเลยดังกล่าวก็โดยเจตนาจะชำระค่าเช่าเพื่อประโยชน์แก่โจทก์ทั้งสองหรือบริษัทเจ้าของพื้นที่พิพาท เจ้าหนี้ผู้มีสิทธิอันแท้จริงซึ่งจำเลยไม่อาจจะหยั่งรู้ได้แน่นอนนั่นเองและการที่จำเลยวางเงื่อนไขในการรับเงินว่าต้องเป็นเจ้าหนี้ที่มีคำสั่งศาลถึงที่สุดมาแสดงซึ่งมีความหมายว่าศาลมีคำสั่งฟังได้ว่าเจ้าหนี้ผู้นั้นเป็นผู้มีสิทธิในการให้เช่านั้นเองจำเลยจึงจำเป็นต้องวางเงื่อนไขดังกล่าวเพื่อประโยชน์แก่เจ้าหนี้ทั้งสองฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งซึ่งมีสิทธิอันแท้จริง หากไม่วางเงื่อนไขดังกล่าวไว้โจทก์ทั้งสองหรือบริษัทเจ้าของพื้นที่พิพาทฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอาจขอรับเงินที่จำเลยวางไว้โดยยังมิได้พิสูจน์สิทธิอันแท้จริงไปก็ได้ ดังนั้น การวางเงินค่าเช่าของจำเลยดังกล่าวจึงมีเหตุผลโดยชอบและมิใช่ความผิดของจำเลย จำเลยมีสิทธิที่จะวางทรัพย์ชำระเงินค่าเช่าได้ อันเป็นผลให้จำเลยหลุดพ้นจากหนี้ค่าเช่าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 331 จำเลยจึงหาเป็นผู้ผิดนัดชำระค่าเช่าแก่โจทก์ทั้งสองไม่ โจทก์ทั้งสองไม่มีสิทธิบอกเลิกสัญญาเช่าช่วงและฟ้องขับไล่เรียกค่าเสียหายจากจำเลยได้ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้นไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกาฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังขึ้น และไม่จำต้องวินิจฉัยปัญหาตามฎีกาข้ออื่นของจำเลยต่อไป เพราะไม่ทำให้ผลคดีเปลี่ยนแปลง"พิพากษากลับ ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6070/2539นาย สิน ชัย จิรเจริญจิตต์ กับพวกโจทก์นางสาว สุภาวดี แคล้ว โยธาจำเลย ป.พ.พ. ม. 331การที่จำเลยนำเงินค่าเช่าไปวางไว้ ณ สำนักงานวางทรัพย์โดยกำหนดเงื่อนไขในการรับเงินว่าต้องเป็นเจ้าหนี้ที่มีคำสั่งศาลถึงที่สุดมาแสดงนั้น ก็เพื่อประโยชน์แก่โจทก์ทั้งสองหรือบริษัท อ. เจ้าหนี้ผู้มีสิทธิให้เช่าอันแท้จริงซึ่งจำเลยไม่อาจหยั่งรู้ได้แน่นอน การวางเงินของจำเลยจึงมีเหตุผลโดยชอบและมิใช่ความผิดของจำเลยจำเลยมีสิทธิที่จะวางทรัพย์ชำระเงินค่าเช่าได้อันเป็นผลให้จำเลยหลุดพ้นจากหนี้ค่าเช่าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 331โจทก์ทั้งสองฟ้องขอให้บังคับจำเลยและบริวารขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากพื้นที่เช่า กับให้จำเลยร่วมกันชำระเงิน 127,552 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยและค่าเสียหายเป็นรายเดือน เดือนละ 20,000 บาทนับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจำเลยและบริวารจะขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากพื้นที่เช่าจำเลยให้การว่า จำเลยทำสัญญาเช่าบริเวณที่พิพาทจากโจทก์ทั้งสองโดยไม่ทราบว่าโจทก์ทั้งสองไม่มีสิทธินำที่พิพาทออกให้เช่าได้ในเดือนเมษายน 2534 โจทก์ทั้งสองไม่ยอมเก็บค่าเช่าและบริษัท เอ็ม บี เค พร็อพเพอร์ตี้ส์แอนด์ดีเวลล็อปเมนท์ จำกัดซึ่งเป็นผู้มีสิทธิให้เช่าได้เรียกร้องและขอรับค่าเช่าจากจำเลยจำเลยจึงได้นำค่าเช่า นับแต่เดือนเมษายน 2534 ไปวางไว้ที่สำนักงานวางทรัพย์กลาง กรมบังคับคดี และวางค่าเช่าติดต่อกันจนถึงปัจจุบัน จำเลยจึงไม่เป็นฝ่ายผิดนัดชำระค่าเช่า โจทก์ทั้งสองไม่มีสิทธิคิดดอกเบี้ย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้จำเลยขนย้ายทรัพย์สินพร้อมบริวารออกไปจากพื้นที่เช่า ให้ชำระค่าเช่าที่ค้างจำนวน 72,000 บาทแก่โจทก์ทั้งสองพร้อมดอกเบี้ยและให้จำเลยชำระค่าเสียหายเดือนละ 14,400 บาท นับแต่วันที่ 16 กันยายน 2534 จนกว่าจำเลยและบริวารจะขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากพื้นที่เช่าจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยว่าการที่จำเลยนำเงินค่าเช่าไปวางไว้ ณ สำนักงานวางทรัพย์เพื่อให้เจ้าหนี้ที่แท้จริงรับไป หากโจทก์ทั้งสองเป็นเจ้าหนี้ที่แท้จริงก็ถือว่าได้ชำระค่าเช่าให้แก่โจทก์ทั้งสองแล้วจำเลยจึงไม่ตกเป็นผู้ผิดนัด โจทก์ทั้งสองไม่มีสิทธิบอกเลิกสัญญาเช่าแก่จำเลยนั้น เห็นว่า จำเลยเข้าอยู่ในพื้นที่เช่าโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาเช่าช่วงกับโจทก์ทั้งสอง และก่อนที่จำเลยจะทำสัญญาเช่ากับบริษัทมาบุญครองอบพืชและไซโล จำกัด(บริษัท เอ็ม บี เค พร็อพเพอร์ตี้ส์แอนด์ดีเวลล็อปเมนท์ จำกัด)จำเลยยังอยู่ในพื้นที่เช่าโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาเช่าช่วงกับโจทก์ทั้งสอง ดังนั้น จำเลยจึงมีหน้าที่ต้องชำระค่าเช่าตามสัญญาให้แก่โจทก์ทั้งสองซึ่งจำเลยก็ได้ชำระค่าเช่า ให้โจทก์ทั้งสองตลอดมาจนถึงเดือนมีนาคม 2534 ต่อมาจำเลยได้รับแจ้งจากบริษัทเอ็ม บี เค พร็อพเพอร์ตี้ส์แอนด์ดีเวลล็อปเมนท์ จำกัดเจ้าของพื้นที่พิพาทแจ้งให้ทราบว่า นางสาวสุวภีผู้เช่าพื้นที่พิพาทและโจทก์ทั้งสองหมดสิทธิในสัญญาเช่าที่ทำกับบริษัทดังกล่าวแล้ว ให้จำเลยไปทำสัญญาเช่ากับบริษัทและชำระค่าเช่าแก่บริษัทโดยตรง มิฉะนั้นบริษัทจะตัดไฟฟ้าทำให้จำเลยขายสินค้าไม่ได้ตามหนังสือแจ้งของบริษัทเอกสารหมาย จ.1จำเลยจึงได้ไปทำสัญญาเช่าพื้นที่พิพาทกับบริษัทดังกล่าวซึ่งขณะนั้นสัญญาเช่าพื้นที่พิพาทระหว่างจำเลยและโจทก์ทั้งสองยังไม่สิ้นสุด ดังนี้จะเห็นได้ว่าบุคคลผู้ตกอยู่ในภาวะเช่นจำเลยซึ่งมีเจตนาจะเช่าพื้นที่พิพาทไม่สามารถจะหยั่งรู้ถึงสิทธิในการให้เช่าพื้นที่พิพาทได้แน่นอนว่า ระหว่างโจทก์ทั้งสองและบริษัทดังกล่าวซึ่งต่างก็อ้างว่าเป็นผู้มีสิทธิให้เช่าพื้นที่พิพาทได้ทั้งสองฝ่ายว่าใครจะเป็นผู้มีสิทธิอันแท้จริงกันแน่จำเลยจึงได้นำเงินค่าเช่าตั้งแต่เดือนเมษายน 2534 ไปวางไว้ที่สำนักงานวางทรัพย์กลาง กรมบังคับคดีตลอดมา จำนวนเงินค่าเช่าแต่ละเดือนที่จำเลยวางไว้เป็นเงินเดือนละ 14,400 บาท เท่ากับค่าเช่าที่ตกลงไว้กับโจทก์ทั้งสองซึ่งมากกว่าที่จำเลยตกลงไว้กับบริษัทเจ้าของพื้นที่พิพาท การวางเงินค่าเช่าของจำเลยดังกล่าวก็โดยเจตนาจะชำระค่าเช่าเพื่อประโยชน์แก่โจทก์ทั้งสองหรือบริษัทเจ้าของพื้นที่พิพาท เจ้าหนี้ผู้มีสิทธิอันแท้จริงซึ่งจำเลยไม่อาจจะหยั่งรู้ได้แน่นอนนั่นเองและการที่จำเลยวางเงื่อนไขในการรับเงินว่าต้องเป็นเจ้าหนี้ที่มีคำสั่งศาลถึงที่สุดมาแสดงซึ่งมีความหมายว่าศาลมีคำสั่งฟังได้ว่าเจ้าหนี้ผู้นั้นเป็นผู้มีสิทธิในการให้เช่านั้นเองจำเลยจึงจำเป็นต้องวางเงื่อนไขดังกล่าวเพื่อประโยชน์แก่เจ้าหนี้ทั้งสองฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งซึ่งมีสิทธิอันแท้จริง หากไม่วางเงื่อนไขดังกล่าวไว้โจทก์ทั้งสองหรือบริษัทเจ้าของพื้นที่พิพาทฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอาจขอรับเงินที่จำเลยวางไว้โดยยังมิได้พิสูจน์สิทธิอันแท้จริงไปก็ได้ ดังนั้น การวางเงินค่าเช่าของจำเลยดังกล่าวจึงมีเหตุผลโดยชอบและมิใช่ความผิดของจำเลย จำเลยมีสิทธิที่จะวางทรัพย์ชำระเงินค่าเช่าได้ อันเป็นผลให้จำเลยหลุดพ้นจากหนี้ค่าเช่าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 331 จำเลยจึงหาเป็นผู้ผิดนัดชำระค่าเช่าแก่โจทก์ทั้งสองไม่ โจทก์ทั้งสองไม่มีสิทธิบอกเลิกสัญญาเช่าช่วงและฟ้องขับไล่เรียกค่าเสียหายจากจำเลยได้ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้นไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกาฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังขึ้น และไม่จำต้องวินิจฉัยปัญหาตามฎีกาข้ออื่นของจำเลยต่อไป เพราะไม่ทำให้ผลคดีเปลี่ยนแปลง"พิพากษากลับ ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น(เหล็ก ไทรวิจิตร-นาม ยิ้มแย้ม-จรัญ หัตถกรรม)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการวางทรัพย์ ณ สำนักงานวางทรัพย์ เมื่อหนี้ถึงกำหนดและลูกหนี้อาจชำระหนี้ได้ ย่อมเป็นหนทางที่ทำให้ลูกหนี้หลุดพ้นจากความรับผิดได้ หรือทำให้หยุดคิดดอกเบี้ยต่อไป ดังจะเห็นได้จากความในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 330 ที่ว่าเมื่อขอปฏิบัติการชำระหนี้โดยชอบแล้ว บรรดาความรับผิดชอบอันเกิดแต่การไม่ชำระหนี้ก็เป็นอันปลดเปลื้องไป นับแต่เวลาที่ขอปฏิบัติการชำระหนี้นั้น ในทางปฏิบัติโดยทั่วไปแล้วประชาชนไม่เข้าใจวิธีการวางทรัพย์จนถึงขนาดบางคนยังไม่ทราบด้วยว่ามีสำนักงานวางทรัพย์ ในกรณีที่เจ้าหนี้บอกปัดไม่ยอมชำระหนี้เป็นเหตุให้ลูกหนี้ต้องตกเป็นผู้ผิดนัดซึ่งมีผลกระทบต่อลูกหนี้มากมากหลายประการ เช่นไม่หลุดพ้นจากหนี้นั้น ทั้งที่ความจริงแล้วควรจะไม่ต้องรับผิดในหนี้นั้นต่อไปหากได้วางทรัพย์ที่สำนักงานวางทรัพย์ ซึ่งปัจจุบันเป็นหน่วยงานราชการของกรมบังคับคดีกระทรวงยุติธรรม ตัวอย่างที่มีการนำไปใช้ในทางปฏิบัติ เช่น การวางเงินสินไถ่ในการขายฝากภายในกำหนดไถ่ถอนการขายฝาก เป็นผลให้สามารถฟ้องบังคับให้รับการไถ่ถอนการขายฝากได้ มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3390-3391/2538 วินิจฉัยว่า โจทก์ฝ่ายหนึ่งกับจำเลยที่ 1และที่ 2 อีกฝ่ายหนึ่งทำสัญญาจะซื้อจะขายบ้านพร้อมที่ดินซึ่งกันและกัน แต่ที่ดินและบ้านของจำเลยที่ 1 และที่ 2 นั้นจำเลยที่ 1 และที่ 2 ได้นำไปขายฝากไว้กับจำเลยที่ 3 เมื่อจำเลยที่ 1 และที่ 2 เป็นฝ่ายผิดสัญญา โจทก์จึงอยู่ในฐานะผู้รับโอนสิทธิไถ่ทรัพย์สินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 497(2) จำเลยที่ 3 ต้องรับการไถ่ เมื่อโจทก์มีเงินจำนวนที่เป็นสินไถ่ แต่จำเลยที่ 3 ไม่ยอมรับ โจทก์ได้นำเงินไปวางที่สำนักงานวางทรัพย์ก่อนพ้นกำหนดไถ่จำเลยที่ 3ต้องยอมรับการไถ่ถอนการขายฝากนั้น คดีนี้ เป็นตัวอย่างที่เกิดขึ้นทางปฏิบัติเสมอ ถ้าหากไม่มีการวางทรัพย์ ซึ่งสามารถนำสืบพิสูจน์ได้ง่าย ปัญหาที่ตามมาก็คือว่าโจทก์ได้ใช้สิทธิไถ่ถอนการขายฝากก่อนพ้นกำหนดเวลาไถ่ถอนหรือไม่ซึ่งก็คงนำสืบว่าโจทก์ได้แจ้งนัดหมายให้อีกฝ่ายไปจดทะเบียนไถ่ถอนณ สำนักงานที่ดิน และเตรียมเงินมาครบถ้วนแล้ว หรือนำพนักงานธนาคารที่โจทก์มีบัญชีเงินฝากมาที่สำนักงานที่ดินแล้ว พร้อมที่จะไปถอนเงินมาชำระได้ทันที ทางปฏิบัติก็จะมีปัญหาเรื่องน้ำหนักของพยานหลักฐานว่ามีการใช้สิทธิไถ่ถอนภายในกำหนดหรือไม่แต่ถ้าหากนำทรัพย์ไปวางที่สำนักงานวางทรัพย์แล้ว ข้อเท็จจริงในส่วนนี้สามารถรับกันได้ว่านำไปวางเมื่อใดทำให้ง่ายต่อการวินิจฉัยข้อเท็จจริงมากประโยชน์ส่วนนี้ย่อมตกอยู่แก่ประชาชนผู้มีเหตุต้องมาศาล การที่จะวางทรัพย์ได้นั้นต้องมีเหตุตามกฎหมาย ซึ่งปัญหาตามคำพิพากษาศาลฎีกาหัวข้อหมายเหตุนี้ ก็มีข้อพิพาทกันว่าการวางทรัพย์คือค่าเช่าที่จำเลยต้องชำระแก่ผู้ให้เช่าโดยกำหนดว่ามอบให้แก่ผู้มีสิทธิให้เช่าอันแท้จริงนั้นถือว่าเป็นการวางทรัพย์อันจะทำให้จำเลยหลุดพ้นจากหนี้หรือไม่ กรณีที่มีการวางทรัพย์แล้ว เป็นเหตุให้ผู้วางหลุดพ้นจากหนี้นั้น มีหลักการกำหนดไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 331 กล่าวคือ 1. เจ้าหนี้บอกปัดไม่ยอมรับชำระหนี้ 2. เจ้าหนี้ไม่สามารถจะรับชำระหนี้ได้ 3. ผู้ชำระหนี้ไม่สามารถจะหยั่งรู้ถึงสิทธิหรือไม่รู้ตัวเจ้าหนี้โดยแน่นอนโดยมิใช่ความผิดของตน คดีนี้โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยกับให้จำเลยชำระค่าเช่าที่ค้างจำนวน 86,400 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี และชำระค่าเสียหายถึงวันฟ้อง อีกเดือนละ 20,000 บาท รวม 40,000 บาทและนับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจำเลยจะออกจากที่พิพาท จำเลยให้การว่านำเงินไปวางไว้ที่สำนักงานวางทรัพย์ กรมบังคับคดีมาตลอดจึงมิได้ตกเป็นผู้ผิดนัด โจทก์ไม่มีสิทธิคิดดอกเบี้ย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ขับไล่จำเลยให้ชำระค่าเช่าที่ค้างจำนวน 72,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี จนกว่าจะชำระเสร็จ จำเลยฎีกาในประเด็นปัญหาเรื่องการวางทรัพย์ ซึ่งถือว่าเป็นประเด็นสำคัญข้อแพ้ชนะในคดีด้วย ข้อเท็จจริงในเรื่องนี้ปรากฏว่าจำเลยอยู่ในสถานพื้นที่พิพาทโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาเช่าช่วงกับโจทก์ทั้งสอง ต่อมาจำเลยได้รับแจ้งจากบริษัท อ.ว่าส. ผู้เช่าพื้นที่พิพาทและโจทก์ทั้งสองหมดสิทธิในสัญญาเช่าที่ทำไว้กับบริษัท อ. แล้วให้จำเลยไปทำสัญญาเช่ากับบริษัทและชำระค่าเช่าแก่บริษัทโดยตรงมิฉะนั้นจะตัดไฟฟ้า จำเลยจึงไปทำสัญญาเช่าพื้นที่พิพาทกับบริษัท อ. ซึ่งขณะนั้นสัญญาเช่าพื้นที่ระหว่างจำเลยกับโจทก์ทั้งสองยังไม่สิ้นสุดดังนั้นจำเลยจึงนำเงินค่าเช่าที่จะชำระต่อไปไปวางไว้ที่สำนักงานวางทรัพย์กลาง กรมบังคับคดีแต่มีเงื่อนไขในการรับเงินว่าต้องเป็นเจ้าหนี้ที่มีคำสั่งศาลถึงที่สุดมาแสดง จึงมีปัญหาดังที่กล่าวมาแต่ต้นว่าการวางทรัพย์นั้นมีเงื่อนไขเช่นว่านี้ ถือว่าเป็นการวางทรัพย์ตามมาตรา 331ดังที่กล่าวมาแล้วหรือไม่ ซึ่งมีผลกระทบมาก คงต้องพิจารณาความในมาตรา 331 ที่ว่าการวางทรัพย์นั้นให้ใช้ถึงกรณีที่บุคคลผู้ชำระหนี้ไม่สามารถจะหยั่งรู้ถึงสิทธิหรือไม่รู้ตัวเจ้าหนี้ได้แน่นอน โดยมิใช่เป็นความผิดของตนตามข้อเท็จจริงที่กล่าวแล้วคงเห็นได้ว่าจำเลยไม่ทราบได้แน่นอนว่าโจทก์ทั้งสองหรือบริษัท อ. เป็นผู้มีสิทธิในการให้เช่าและรับชำระค่าเช่าจากจำเลย ถ้าจำเลยระบุว่าให้โจทก์ทั้งสองรับไปหรือให้บริษัท อ. รับไป แต่ผลสุดท้ายแล้วผู้มีสิทธิรับค่าเช่าไม่ได้เป็นผู้ที่รับเงินค่าเช่าไป ความเสียหายย่อมเกิดแก่จำเลยกล่าวคือย่อมต้องตกเป็นผู้ผิดนัดค้างชำระค่าเช่าต้องรับผิดในดอกเบี้ย และไม่มีสิทธิที่จะอยู่ในพื้นที่พิพาทต่อไปได้แม้จะสามารถฟ้องเรียกร้องเงินคืนจากผู้ไม่มีสิทธิรับไปได้แต่ไม่อาจทดแทนความเสียหายที่เกิดขึ้นได้ การวินิจฉัยปัญหาข้อพิพาทในประเด็นนี้นับแต่ในปัญหาข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายจึงมีความสำคัญมาก โดยศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการวางเงินค่าเช่าของจำเลยทำโดยเจตนาจะชำระค่าเช่าเพื่อประโยชน์แก่โจทก์ทั้งสองหรือบริษัทเจ้าของพื้นที่พิพาทเจ้าหนี้ผู้มีสิทธิอันแท้จริง ซึ่งจำเลยไม่อาจจะหยั่งรู้ได้แน่นอนและการที่จำเลยวางเงื่อนไขในการรับเงินว่าต้องเป็นเจ้าหนี้ที่มีคำสั่งศาลอันถึงที่สุดมาแสดงซึ่งมีความหมายว่าศาลมีคำสั่งฟังได้ว่าเจ้าหนี้ผู้นั้นเป็นผู้มีสิทธิในการเช่า จำเลยจำเป็นต้องวางเงื่อนไขดังกล่าวเพื่อประโยชน์แก่เจ้าหนี้ทั้งสองฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งซึ่งมีสิทธิอันแท้จริงหากไม่วางเงื่อนไขไว้โจทก์ทั้งสองหรือบริษัทเจ้าของพื้นที่พิพาทฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอาจขอรับเงินที่จำเลยวางไว้โดยยังมิได้พิสูจน์สิทธิจนแท้จริงไปได้ ผลก็คือการวางเงินค่าเช่ากรณีนี้จึงเป็นการวางโดยชอบโดยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 331 จำเลยย่อมหลุดพ้นจากหนี้ค่าเช่ากล่าวคือจำเลยไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ และไม่ถือว่าจำเลยผิดนัดค้างชำระค่าเช่า ศาลฎีกาจึงพิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ โดยให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ที่นำรายละเอียดมากล่าวไว้ก็เพื่อประโยชน์แก่ท่านผู้สนใจทั่วไปและรวมทั้งนักกฎหมายด้วยในการตีความหรือการนำไปใช้ทางปฏิบัติให้ถูกต้อง ทั้งนี้เนื่องจากการวางทรัพย์นั้นหากไม่เข้ากรณีที่กฎหมายกำหนดไว้แล้ว แม้วางทรัพย์ไว้ก็ไม่เป็นการบรรเทาความเสียหายหรือหลุดพ้นจากหนี้ หรืออาจเสียสิทธิตามสัญญาด้วย เช่นสิทธิตามสัญญาจะซื้อจะขายและสิทธิในการไถ่ถอนทรัพย์สินตามสัญญาขายฝาก อย่างไรก็ดี มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 86/2534 วินิจฉัยว่าการวางเงินของจำเลย ณ สำนักงานวางทรัพย์กลางนั้น ไม่ใช่วางให้โจทก์รับไป หากแต่วางโดยมีเงื่อนไขให้สำนักงานวางทรัพย์กลางจ่ายให้แก่เจ้าหนี้ที่แท้จริง โดยให้โจทก์และห้างหุ้นส่วนจำกัดต.ชินรัตน์ก่อสร้างไปหาข้อยุติกันก่อนจึงไม่ใช่วางเพื่อประโยชน์แก่โจทก์ผู้เป็นเจ้าหนี้ตามสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 331 จำเลยจึงต้องเป็นผู้ผิดต้องเสียดอกเบี้ยตามมาตรา 224 คดีนี้ มีข้อเท็จจริงใกล้เคียงกับคดีตามหัวข้อหมายเหตุต่างกันเพียงว่าโจทก์เป็นเจ้าหนี้ตามสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องซึ่งมีความชัดเจนเพียงพอที่จำเลยจะสามารถหยั่งรู้ถึงสิทธิหรือรู้ตัวเจ้าหนี้ได้แน่นอน การวางทรัพย์ของจำเลยโดยมีเงื่อนไขดังกล่าวนั้นจึงมิใช่วางเพื่อประโยชน์แก่โจทก์ผู้เป็นเจ้าหนี้ ดังนั้น ในทางปฏิบัติคงต้องพิจารณาถึงปัญหานี้ให้ดี ข้อพิจารณาอีกประการหนึ่งก็คือสำนักงานวางทรัพย์ ปัญหาว่าสำนักงานวางทรัพย์อยู่ที่ไหน มีหน่วยงานใดรับผิดชอบถ้าไม่มีสำนักงานวางทรัพย์ จะวางที่ศาลได้หรือไม่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 333 บัญญัติว่า การวางทรัพย์นั้นต้องวางณ สำนักงานวางทรัพย์ประจำตำบลที่ต้องชำระหนี้ ถ้าไม่มีบทบัญญัติแห่งกฎหมายหรือต้องบังคับเฉพาะการในเรื่องสำนักงานวางทรัพย์ เมื่อบุคคลผู้ชำระหนี้ร้องขอศาลจะต้องกำหนดสำนักงานวางทรัพย์และตั้งแต่งผู้พิทักษ์ทรัพย์ที่วางนั้นขึ้น ผู้วางต้องบอกกล่าวให้เจ้าหนี้ทราบการที่ได้วางทรัพย์นั้นโดยพลัน เรื่องสำนักงานวางทรัพย์ ปัจจุบันคงไม่มีปัญหาแล้วเพราะได้มีการจัดตั้งสำนักงานวางทรัพย์ขึ้นในกรมบังคับคดีได้แก่สำนักงานวางทรัพย์กลางตั้งอยู่ที่กรมบังคับคดีและสำนักงานวางทรัพย์ภูมิภาคตั้งอยู่ในที่ตั้งสำนักงานอธิบดีผู้พิพากษาภาคทุกแห่งแล้ว ดังนั้นสำหรับผู้ที่มีเหตุต้องวางทรัพย์ในท้องที่แต่ละแห่งโดยเฉพาะในต่างจังหวัดอาจสอบถามรายละเอียดได้จากฝ่ายประชาสัมพันธ์ของศาลทุกศาลในตัวจังหวัดเพื่อจะได้ทราบว่าจะต้องวางทรัพย์ ณ สำนักงานวางทรัพย์ใด ทั้งนี้เพื่อให้การวางทรัพย์เป็นไปโดยถูกต้องตามความในมาตรา 333 วรรค 1คือต้องวางในท้องที่ซึ่งผู้วางทรัพย์จะต้องชำระหนี้ ปัญหาว่าแม้ในท้องที่นั้นมีสำนักงานวางทรัพย์อยู่แล้วแต่ผู้ชำระหนี้ประสงค์วางที่ศาลในท้องที่ซึ่งตนจะต้องชำระหนี้ดังนี้ กระทำได้หรือไม่ เห็นว่าตามมาตรา 333 วรรค 2ได้วางหลักการไว้ว่าศาลจะกำหนดสำนักงานวางทรัพย์ก็ต่อเมื่อไม่มีบทบัญญัติหรือกฎข้อบังคับเฉพาะการในเรื่องสำนักงานวางทรัพย์ไว้แต่ก็มีข้อคิดว่าในเมื่อศาลมีอำนาจกำหนดสำนักงานวางทรัพย์ได้เหตุใดศาลจะไม่มีอำนาจรับไว้เสียเองแต่ประเด็นที่ข้อพิพาทเกี่ยวกับเรื่องนี้ยังไม่มีคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยไว้โดยตรงทางปฏิบัติควรวางที่สำนักงานวางทรัพย์ในท้องที่ซึ่งจะต้องชำระหนี้นั้น และโปรดดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5978/2539และคำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 6241/2538 ในคดีว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค มีกรณีนำเงินตามเช็คไปวางที่ศาลเป็นผลให้เช็คพิพาทสิ้นผลผูกพันคดีอาญาเป็นอันเลิกกัน ตามมาตรา 7แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็คแต่ตามคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวจะมีลักษณะไปในทางยอมความกันรวมอยู่ด้วย แต่ก็น่าจะเป็นแนวทางหรือข้อคิดได้ว่าการวางทรัพย์ที่ศาลอันเป็นผลเช่นเดียวกับการวางทรัพย์ ณ สำนักงานวางทรัพย์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 333 ก็น่าชอบที่จะกระทำได้เช่นเดียวกัน และโปรดดูประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 135 และ 136 ว่าด้วยการชำระหนี้เงินโดยวางที่ศาล พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษาหมายเหตุ: การวางทรัพย์ ณ สำนักงานวางทรัพย์ เมื่อหนี้ถึงกำหนดและลูกหนี้อาจชำระหนี้ได้ ย่อมเป็นหนทางที่ทำให้ลูกหนี้หลุดพ้นจากความรับผิดได้ หรือทำให้หยุดคิดดอกเบี้ยต่อไป ดังจะเห็นได้จากความในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 330 ที่ว่าเมื่อขอปฏิบัติการชำระหนี้โดยชอบแล้ว บรรดาความรับผิดชอบอันเกิดแต่การไม่ชำระหนี้ก็เป็นอันปลดเปลื้องไป นับแต่เวลาที่ขอปฏิบัติการชำระหนี้นั้น ในทางปฏิบัติโดยทั่วไปแล้วประชาชนไม่เข้าใจวิธีการวางทรัพย์จนถึงขนาดบางคนยังไม่ทราบด้วยว่ามีสำนักงานวางทรัพย์ ในกรณีที่เจ้าหนี้บอกปัดไม่ยอมชำระหนี้เป็นเหตุให้ลูกหนี้ต้องตกเป็นผู้ผิดนัดซึ่งมีผลกระทบต่อลูกหนี้มากมากหลายประการ เช่นไม่หลุดพ้นจากหนี้นั้น ทั้งที่ความจริงแล้วควรจะไม่ต้องรับผิดในหนี้นั้นต่อไปหากได้วางทรัพย์ที่สำนักงานวางทรัพย์ ซึ่งปัจจุบันเป็นหน่วยงานราชการของกรมบังคับคดีกระทรวงยุติธรรม ตัวอย่างที่มีการนำไปใช้ในทางปฏิบัติ เช่น การวางเงินสินไถ่ในการขายฝากภายในกำหนดไถ่ถอนการขายฝาก เป็นผลให้สามารถฟ้องบังคับให้รับการไถ่ถอนการขายฝากได้ มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3390-3391/2538 วินิจฉัยว่า โจทก์ฝ่ายหนึ่งกับจำเลยที่ 1และที่ 2 อีกฝ่ายหนึ่งทำสัญญาจะซื้อจะขายบ้านพร้อมที่ดินซึ่งกันและกัน แต่ที่ดินและบ้านของจำเลยที่ 1 และที่ 2 นั้นจำเลยที่ 1 และที่ 2 ได้นำไปขายฝากไว้กับจำเลยที่ 3 เมื่อจำเลยที่ 1 และที่ 2 เป็นฝ่ายผิดสัญญา โจทก์จึงอยู่ในฐานะผู้รับโอนสิทธิไถ่ทรัพย์สินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 497(2) จำเลยที่ 3 ต้องรับการไถ่ เมื่อโจทก์มีเงินจำนวนที่เป็นสินไถ่ แต่จำเลยที่ 3 ไม่ยอมรับ โจทก์ได้นำเงินไปวางที่สำนักงานวางทรัพย์ก่อนพ้นกำหนดไถ่จำเลยที่ 3ต้องยอมรับการไถ่ถอนการขายฝากนั้น คดีนี้ เป็นตัวอย่างที่เกิดขึ้นทางปฏิบัติเสมอ ถ้าหากไม่มีการวางทรัพย์ ซึ่งสามารถนำสืบพิสูจน์ได้ง่าย ปัญหาที่ตามมาก็คือว่าโจทก์ได้ใช้สิทธิไถ่ถอนการขายฝากก่อนพ้นกำหนดเวลาไถ่ถอนหรือไม่ซึ่งก็คงนำสืบว่าโจทก์ได้แจ้งนัดหมายให้อีกฝ่ายไปจดทะเบียนไถ่ถอนณ สำนักงานที่ดิน และเตรียมเงินมาครบถ้วนแล้ว หรือนำพนักงานธนาคารที่โจทก์มีบัญชีเงินฝากมาที่สำนักงานที่ดินแล้ว พร้อมที่จะไปถอนเงินมาชำระได้ทันที ทางปฏิบัติก็จะมีปัญหาเรื่องน้ำหนักของพยานหลักฐานว่ามีการใช้สิทธิไถ่ถอนภายในกำหนดหรือไม่แต่ถ้าหากนำทรัพย์ไปวางที่สำนักงานวางทรัพย์แล้ว ข้อเท็จจริงในส่วนนี้สามารถรับกันได้ว่านำไปวางเมื่อใดทำให้ง่ายต่อการวินิจฉัยข้อเท็จจริงมากประโยชน์ส่วนนี้ย่อมตกอยู่แก่ประชาชนผู้มีเหตุต้องมาศาล การที่จะวางทรัพย์ได้นั้นต้องมีเหตุตามกฎหมาย ซึ่งปัญหาตามคำพิพากษาศาลฎีกาหัวข้อหมายเหตุนี้ ก็มีข้อพิพาทกันว่าการวางทรัพย์คือค่าเช่าที่จำเลยต้องชำระแก่ผู้ให้เช่าโดยกำหนดว่ามอบให้แก่ผู้มีสิทธิให้เช่าอันแท้จริงนั้นถือว่าเป็นการวางทรัพย์อันจะทำให้จำเลยหลุดพ้นจากหนี้หรือไม่ กรณีที่มีการวางทรัพย์แล้ว เป็นเหตุให้ผู้วางหลุดพ้นจากหนี้นั้น มีหลักการกำหนดไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 331 กล่าวคือ 1. เจ้าหนี้บอกปัดไม่ยอมรับชำระหนี้ 2. เจ้าหนี้ไม่สามารถจะรับชำระหนี้ได้ 3. ผู้ชำระหนี้ไม่สามารถจะหยั่งรู้ถึงสิทธิหรือไม่รู้ตัวเจ้าหนี้โดยแน่นอนโดยมิใช่ความผิดของตน คดีนี้โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยกับให้จำเลยชำระค่าเช่าที่ค้างจำนวน 86,400 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี และชำระค่าเสียหายถึงวันฟ้อง อีกเดือนละ 20,000 บาท รวม 40,000 บาทและนับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจำเลยจะออกจากที่พิพาท จำเลยให้การว่านำเงินไปวางไว้ที่สำนักงานวางทรัพย์ กรมบังคับคดีมาตลอดจึงมิได้ตกเป็นผู้ผิดนัด โจทก์ไม่มีสิทธิคิดดอกเบี้ย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ขับไล่จำเลยให้ชำระค่าเช่าที่ค้างจำนวน 72,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี จนกว่าจะชำระเสร็จ จำเลยฎีกาในประเด็นปัญหาเรื่องการวางทรัพย์ ซึ่งถือว่าเป็นประเด็นสำคัญข้อแพ้ชนะในคดีด้วย ข้อเท็จจริงในเรื่องนี้ปรากฏว่าจำเลยอยู่ในสถานพื้นที่พิพาทโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาเช่าช่วงกับโจทก์ทั้งสอง ต่อมาจำเลยได้รับแจ้งจากบริษัท อ.ว่าส. ผู้เช่าพื้นที่พิพาทและโจทก์ทั้งสองหมดสิทธิในสัญญาเช่าที่ทำไว้กับบริษัท อ. แล้วให้จำเลยไปทำสัญญาเช่ากับบริษัทและชำระค่าเช่าแก่บริษัทโดยตรงมิฉะนั้นจะตัดไฟฟ้า จำเลยจึงไปทำสัญญาเช่าพื้นที่พิพาทกับบริษัท อ. ซึ่งขณะนั้นสัญญาเช่าพื้นที่ระหว่างจำเลยกับโจทก์ทั้งสองยังไม่สิ้นสุดดังนั้นจำเลยจึงนำเงินค่าเช่าที่จะชำระต่อไปไปวางไว้ที่สำนักงานวางทรัพย์กลาง กรมบังคับคดีแต่มีเงื่อนไขในการรับเงินว่าต้องเป็นเจ้าหนี้ที่มีคำสั่งศาลถึงที่สุดมาแสดง จึงมีปัญหาดังที่กล่าวมาแต่ต้นว่าการวางทรัพย์นั้นมีเงื่อนไขเช่นว่านี้ ถือว่าเป็นการวางทรัพย์ตามมาตรา 331ดังที่กล่าวมาแล้วหรือไม่ ซึ่งมีผลกระทบมาก คงต้องพิจารณาความในมาตรา 331 ที่ว่าการวางทรัพย์นั้นให้ใช้ถึงกรณีที่บุคคลผู้ชำระหนี้ไม่สามารถจะหยั่งรู้ถึงสิทธิหรือไม่รู้ตัวเจ้าหนี้ได้แน่นอน โดยมิใช่เป็นความผิดของตนตามข้อเท็จจริงที่กล่าวแล้วคงเห็นได้ว่าจำเลยไม่ทราบได้แน่นอนว่าโจทก์ทั้งสองหรือบริษัท อ. เป็นผู้มีสิทธิในการให้เช่าและรับชำระค่าเช่าจากจำเลย ถ้าจำเลยระบุว่าให้โจทก์ทั้งสองรับไปหรือให้บริษัท อ. รับไป แต่ผลสุดท้ายแล้วผู้มีสิทธิรับค่าเช่าไม่ได้เป็นผู้ที่รับเงินค่าเช่าไป ความเสียหายย่อมเกิดแก่จำเลยกล่าวคือย่อมต้องตกเป็นผู้ผิดนัดค้างชำระค่าเช่าต้องรับผิดในดอกเบี้ย และไม่มีสิทธิที่จะอยู่ในพื้นที่พิพาทต่อไปได้แม้จะสามารถฟ้องเรียกร้องเงินคืนจากผู้ไม่มีสิทธิรับไปได้แต่ไม่อาจทดแทนความเสียหายที่เกิดขึ้นได้ การวินิจฉัยปัญหาข้อพิพาทในประเด็นนี้นับแต่ในปัญหาข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายจึงมีความสำคัญมาก โดยศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการวางเงินค่าเช่าของจำเลยทำโดยเจตนาจะชำระค่าเช่าเพื่อประโยชน์แก่โจทก์ทั้งสองหรือบริษัทเจ้าของพื้นที่พิพาทเจ้าหนี้ผู้มีสิทธิอันแท้จริง ซึ่งจำเลยไม่อาจจะหยั่งรู้ได้แน่นอนและการที่จำเลยวางเงื่อนไขในการรับเงินว่าต้องเป็นเจ้าหนี้ที่มีคำสั่งศาลอันถึงที่สุดมาแสดงซึ่งมีความหมายว่าศาลมีคำสั่งฟังได้ว่าเจ้าหนี้ผู้นั้นเป็นผู้มีสิทธิในการเช่า จำเลยจำเป็นต้องวางเงื่อนไขดังกล่าวเพื่อประโยชน์แก่เจ้าหนี้ทั้งสองฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งซึ่งมีสิทธิอันแท้จริงหากไม่วางเงื่อนไขไว้โจทก์ทั้งสองหรือบริษัทเจ้าของพื้นที่พิพาทฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอาจขอรับเงินที่จำเลยวางไว้โดยยังมิได้พิสูจน์สิทธิจนแท้จริงไปได้ ผลก็คือการวางเงินค่าเช่ากรณีนี้จึงเป็นการวางโดยชอบโดยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 331 จำเลยย่อมหลุดพ้นจากหนี้ค่าเช่ากล่าวคือจำเลยไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ และไม่ถือว่าจำเลยผิดนัดค้างชำระค่าเช่า ศาลฎีกาจึงพิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ โดยให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ที่นำรายละเอียดมากล่าวไว้ก็เพื่อประโยชน์แก่ท่านผู้สนใจทั่วไปและรวมทั้งนักกฎหมายด้วยในการตีความหรือการนำไปใช้ทางปฏิบัติให้ถูกต้อง ทั้งนี้เนื่องจากการวางทรัพย์นั้นหากไม่เข้ากรณีที่กฎหมายกำหนดไว้แล้ว แม้วางทรัพย์ไว้ก็ไม่เป็นการบรรเทาความเสียหายหรือหลุดพ้นจากหนี้ หรืออาจเสียสิทธิตามสัญญาด้วย เช่นสิทธิตามสัญญาจะซื้อจะขายและสิทธิในการไถ่ถอนทรัพย์สินตามสัญญาขายฝาก อย่างไรก็ดี มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 86/2534 วินิจฉัยว่าการวางเงินของจำเลย ณ สำนักงานวางทรัพย์กลางนั้น ไม่ใช่วางให้โจทก์รับไป หากแต่วางโดยมีเงื่อนไขให้สำนักงานวางทรัพย์กลางจ่ายให้แก่เจ้าหนี้ที่แท้จริง โดยให้โจทก์และห้างหุ้นส่วนจำกัดต.ชินรัตน์ก่อสร้างไปหาข้อยุติกันก่อนจึงไม่ใช่วางเพื่อประโยชน์แก่โจทก์ผู้เป็นเจ้าหนี้ตามสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 331 จำเลยจึงต้องเป็นผู้ผิดต้องเสียดอกเบี้ยตามมาตรา 224 คดีนี้ มีข้อเท็จจริงใกล้เคียงกับคดีตามหัวข้อหมายเหตุต่างกันเพียงว่าโจทก์เป็นเจ้าหนี้ตามสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องซึ่งมีความชัดเจนเพียงพอที่จำเลยจะสามารถหยั่งรู้ถึงสิทธิหรือรู้ตัวเจ้าหนี้ได้แน่นอน การวางทรัพย์ของจำเลยโดยมีเงื่อนไขดังกล่าวนั้นจึงมิใช่วางเพื่อประโยชน์แก่โจทก์ผู้เป็นเจ้าหนี้ ดังนั้น ในทางปฏิบัติคงต้องพิจารณาถึงปัญหานี้ให้ดี ข้อพิจารณาอีกประการหนึ่งก็คือสำนักงานวางทรัพย์ ปัญหาว่าสำนักงานวางทรัพย์อยู่ที่ไหน มีหน่วยงานใดรับผิดชอบถ้าไม่มีสำนักงานวางทรัพย์ จะวางที่ศาลได้หรือไม่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 333 บัญญัติว่า การวางทรัพย์นั้นต้องวางณ สำนักงานวางทรัพย์ประจำตำบลที่ต้องชำระหนี้ ถ้าไม่มีบทบัญญัติแห่งกฎหมายหรือต้องบังคับเฉพาะการในเรื่องสำนักงานวางทรัพย์ เมื่อบุคคลผู้ชำระหนี้ร้องขอศาลจะต้องกำหนดสำนักงานวางทรัพย์และตั้งแต่งผู้พิทักษ์ทรัพย์ที่วางนั้นขึ้น ผู้วางต้องบอกกล่าวให้เจ้าหนี้ทราบการที่ได้วางทรัพย์นั้นโดยพลัน เรื่องสำนักงานวางทรัพย์ ปัจจุบันคงไม่มีปัญหาแล้วเพราะได้มีการจัดตั้งสำนักงานวางทรัพย์ขึ้นในกรมบังคับคดีได้แก่สำนักงานวางทรัพย์กลางตั้งอยู่ที่กรมบังคับคดีและสำนักงานวางทรัพย์ภูมิภาคตั้งอยู่ในที่ตั้งสำนักงานอธิบดีผู้พิพากษาภาคทุกแห่งแล้ว ดังนั้นสำหรับผู้ที่มีเหตุต้องวางทรัพย์ในท้องที่แต่ละแห่งโดยเฉพาะในต่างจังหวัดอาจสอบถามรายละเอียดได้จากฝ่ายประชาสัมพันธ์ของศาลทุกศาลในตัวจังหวัดเพื่อจะได้ทราบว่าจะต้องวางทรัพย์ ณ สำนักงานวางทรัพย์ใด ทั้งนี้เพื่อให้การวางทรัพย์เป็นไปโดยถูกต้องตามความในมาตรา 333 วรรค 1คือต้องวางในท้องที่ซึ่งผู้วางทรัพย์จะต้องชำระหนี้ ปัญหาว่าแม้ในท้องที่นั้นมีสำนักงานวางทรัพย์อยู่แล้วแต่ผู้ชำระหนี้ประสงค์วางที่ศาลในท้องที่ซึ่งตนจะต้องชำระหนี้ดังนี้ กระทำได้หรือไม่ เห็นว่าตามมาตรา 333 วรรค 2ได้วางหลักการไว้ว่าศาลจะกำหนดสำนักงานวางทรัพย์ก็ต่อเมื่อไม่มีบทบัญญัติหรือกฎข้อบังคับเฉพาะการในเรื่องสำนักงานวางทรัพย์ไว้แต่ก็มีข้อคิดว่าในเมื่อศาลมีอำนาจกำหนดสำนักงานวางทรัพย์ได้เหตุใดศาลจะไม่มีอำนาจรับไว้เสียเองแต่ประเด็นที่ข้อพิพาทเกี่ยวกับเรื่องนี้ยังไม่มีคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยไว้โดยตรงทางปฏิบัติควรวางที่สำนักงานวางทรัพย์ในท้องที่ซึ่งจะต้องชำระหนี้นั้น และโปรดดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5978/2539และคำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 6241/2538 ในคดีว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค มีกรณีนำเงินตามเช็คไปวางที่ศาลเป็นผลให้เช็คพิพาทสิ้นผลผูกพันคดีอาญาเป็นอันเลิกกัน ตามมาตรา 7แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็คแต่ตามคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวจะมีลักษณะไปในทางยอมความกันรวมอยู่ด้วย แต่ก็น่าจะเป็นแนวทางหรือข้อคิดได้ว่าการวางทรัพย์ที่ศาลอันเป็นผลเช่นเดียวกับการวางทรัพย์ ณ สำนักงานวางทรัพย์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 333 ก็น่าชอบที่จะกระทำได้เช่นเดียวกัน และโปรดดูประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 135 และ 136 ว่าด้วยการชำระหนี้เงินโดยวางที่ศาล พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษา