คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 66/2538หลักกฎหมาย: เมื่อสัญญาขายใบยาสูบได้กำหนดเวลาชำระหนี้เงินทดรองล่วงหน้าที่ค้างชำระอยู่ไว้เป็นงวดๆตามฤดูการผลิตใบยาสูบการที่จำเลยซึ่งเป็นผู้ขายละเลยเสียไม่ได้ชำระเงินทดรองล่วงหน้าที่รับไปให้แก่โจทก์ให้ครบถ้วนอันเป็นการผิดสัญญาและในกรณีผิดสัญญาสิทธิของคู่สัญญาที่จะบังคับเอาแก่คู่สัญญาฝ่ายที่ผิดสัญญาประการหนึ่งก็คือบังคับให้คู่สัญญาปฏิบัติการชำระหนี้ตามมูลหนี้นั้นโจทก์จึงมีสิทธิฟ้องขอให้บังคับจำเลยชำระเงินทดรองล่วงหน้าให้แก่โจทก์ได้แม้โจทก์ไม่ได้บอกเลิกสัญญาก็ตามโจทก์ฟ้องว่า เมื่อต้นเดือนพฤศจิกายน 2524 จำเลยตกลงนำใบยาสูบแห้งที่ผลิตได้มาขายให้แก่โจทก์ โดยขอให้โจทก์จ่ายเงินทดรองเป็นค่าซื้อใบยาสูบแห้งล่วงหน้าให้แก่จำเลยก่อน เมื่อนำใบยาสูบแห้งมาขายให้แก่โจทก์แล้ว จำเลยยินยอมให้โจทก์หักเงินค่าใบยาสูบแห้งชำระเงินทดรองที่จำเลยรับไปและยอมให้โจทก์คิดดอกเบี้ยในเงินทดรองที่จำเลยรับไปในอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปีตั้งแต่วันที่จำเลยรับเงินไปจากโจทก์ โจทก์ตกลงและจ่ายเงินทดรองให้จำเลยเมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายน 2524 เป็นเงิน 2,500,000 บาทเมื่อจำเลยได้รับเงินทดรองไปแล้ว จำเลยนำใบยาสูบแห้งมาขายให้แก่โจทก์หลายครั้ง เมื่อหักเงินทดรองแล้วจำเลยเป็นหนี้โจทก์ถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2528 เป็นเงินทั้งสิ้น 1,715,688.47 บาทโจทก์ทวงถามแล้วจำเลยเพิกเฉย ขอให้บังคับจำเลยชำระเงิน1,715,688.47 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปี ของต้นเงิน1,425,509.20 บาท นับถัดจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า เมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายน 2524 โจทก์ติดต่อซื้อใบยาสูบแห้งจากจำเลยโดยจ่ายเงินทดรองล่วงหน้าให้โจทก์ไม่เคยขอซื้อใบยาสูบแห้งจากจำเลยและไม่ได้บอกเลิกสัญญา โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 2พิพากษากลับ ให้จำเลยชำระเงินจำนวน 367,771.60 บาท แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 70,941.60 บาทนับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2529 ถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2529 และของต้นเงิน 367,771.60 บาท นับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2530เป็นต้นไป จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ จำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยแต่เพียงว่า โจทก์มีอำนาจฟ้องหรือไม่ ที่จำเลยฎีกาว่าโจทก์ไม่ได้บอกเลิกสัญญาโจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่าตามสัญญาเอกสารหมาย ล.2 แผ่นที่ 1 และ 2 เป็นนิติกรรมซึ่งเกิดขึ้นโดยการแสดงเจตนาของโจทก์และจำเลย อันมีผลผูกพันให้จำเลยชำระเงินทดรองล่วงหน้าซึ่งยังค้างโจทก์อยู่ตั้งแต่ปี 2524 เป็นเงิน918,660 บาท จำเลยชำระงวดแรกในฤดูการผลิตใบยาสูบ 26/27 เป็นเงิน325,000 บาท ชำระงวดที่สองในฤดูการผลิตใบยาสูบ 27/28 เป็นเงิน296,830 บาท และชำระงวดที่สามในฤดูการผลิตใบยาสูบ 28/28 เป็นเงิน396,830 บาท ในวงเงิน 918,660 บาท โจทก์จะไม่คิดดอกเบี้ยเห็นได้ว่า ตามสัญญาดังกล่าวได้กำหนดเวลาชำระหนี้ไว้เป็นงวด ๆ ตามฤดูการผลิตใบยาสูบ เมื่อจำเลยละเลยเสียไม่ได้ชำระเงินทดรองล่วงหน้าให้แก่โจทก์ให้ครบถ้วนอันเป็นการผิดสัญญา ในกรณีผิดสัญญาสิทธิของคู่สัญญาที่จะบังคับเอาแก่คู่สัญญาฝ่ายที่ผิดสัญญาประการหนึ่งก็คือบังคับให้คู่สัญญาปฎิบัติการชำระหนี้ตามมูลหนี้นั้น กรณีนี้โจทก์จึงมีสิทธิฟ้องขอให้บังคับจำเลยชำระเงินทดรองล่วงหน้าให้แก่โจทก์ได้ คำพิพากษาฎีกาที่จำเลยอ้างมาในฎีกานั้นข้อเท็จจริงไม่ตรงกับคดีนี้ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 วินิจฉัยว่าโจทก์มีอำนาจฟ้องนั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้นแต่ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวน 367,771.60บาท แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ในต้นเงิน70,941.60 บาท นับแต่วันที่ 1 มกราคม 2529 ถึงวันที่ 31 ธันวาคม2529 และของต้นเงิน 367,771.60 บาท นับแต่วันที่ 1 มกราคม 2530นั้น เป็นการเกินไปกว่าคำขอให้จำเลยใช้ดอกเบี้ยนับถัดจากวันฟ้อง(วันที่ 27 กรกฎาคม 2531) ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142 ปัญหาข้อนี้แม้จำเลยมิได้ยกขึ้นฎีกา แต่เป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลฎีกามีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยได้เอง เห็นสมควรแก้ไขให้ถูกต้องโดยให้จำเลยใช้ดอกเบี้ยนับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไป"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยชำระเงินจำนวน 367,771.60 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับถัดจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 2 ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 66/2538บริษัท อดัมส์อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัดโจทก์นาย เสนีย์ พ่วงภิญโญจำเลย ป.วิ.พ. ม. 55เมื่อสัญญาขายใบยาสูบได้กำหนดเวลาชำระหนี้เงินทดรองล่วงหน้าที่ค้างชำระอยู่ไว้เป็นงวดๆตามฤดูการผลิตใบยาสูบการที่จำเลยซึ่งเป็นผู้ขายละเลยเสียไม่ได้ชำระเงินทดรองล่วงหน้าที่รับไปให้แก่โจทก์ให้ครบถ้วนอันเป็นการผิดสัญญาและในกรณีผิดสัญญาสิทธิของคู่สัญญาที่จะบังคับเอาแก่คู่สัญญาฝ่ายที่ผิดสัญญาประการหนึ่งก็คือบังคับให้คู่สัญญาปฏิบัติการชำระหนี้ตามมูลหนี้นั้นโจทก์จึงมีสิทธิฟ้องขอให้บังคับจำเลยชำระเงินทดรองล่วงหน้าให้แก่โจทก์ได้แม้โจทก์ไม่ได้บอกเลิกสัญญาก็ตามโจทก์ฟ้องว่า เมื่อต้นเดือนพฤศจิกายน 2524 จำเลยตกลงนำใบยาสูบแห้งที่ผลิตได้มาขายให้แก่โจทก์ โดยขอให้โจทก์จ่ายเงินทดรองเป็นค่าซื้อใบยาสูบแห้งล่วงหน้าให้แก่จำเลยก่อน เมื่อนำใบยาสูบแห้งมาขายให้แก่โจทก์แล้ว จำเลยยินยอมให้โจทก์หักเงินค่าใบยาสูบแห้งชำระเงินทดรองที่จำเลยรับไปและยอมให้โจทก์คิดดอกเบี้ยในเงินทดรองที่จำเลยรับไปในอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปีตั้งแต่วันที่จำเลยรับเงินไปจากโจทก์ โจทก์ตกลงและจ่ายเงินทดรองให้จำเลยเมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายน 2524 เป็นเงิน 2,500,000 บาทเมื่อจำเลยได้รับเงินทดรองไปแล้ว จำเลยนำใบยาสูบแห้งมาขายให้แก่โจทก์หลายครั้ง เมื่อหักเงินทดรองแล้วจำเลยเป็นหนี้โจทก์ถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2528 เป็นเงินทั้งสิ้น 1,715,688.47 บาทโจทก์ทวงถามแล้วจำเลยเพิกเฉย ขอให้บังคับจำเลยชำระเงิน1,715,688.47 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปี ของต้นเงิน1,425,509.20 บาท นับถัดจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า เมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายน 2524 โจทก์ติดต่อซื้อใบยาสูบแห้งจากจำเลยโดยจ่ายเงินทดรองล่วงหน้าให้โจทก์ไม่เคยขอซื้อใบยาสูบแห้งจากจำเลยและไม่ได้บอกเลิกสัญญา โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 2พิพากษากลับ ให้จำเลยชำระเงินจำนวน 367,771.60 บาท แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 70,941.60 บาทนับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2529 ถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2529 และของต้นเงิน 367,771.60 บาท นับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2530เป็นต้นไป จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ จำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยแต่เพียงว่า โจทก์มีอำนาจฟ้องหรือไม่ ที่จำเลยฎีกาว่าโจทก์ไม่ได้บอกเลิกสัญญาโจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่าตามสัญญาเอกสารหมาย ล.2 แผ่นที่ 1 และ 2 เป็นนิติกรรมซึ่งเกิดขึ้นโดยการแสดงเจตนาของโจทก์และจำเลย อันมีผลผูกพันให้จำเลยชำระเงินทดรองล่วงหน้าซึ่งยังค้างโจทก์อยู่ตั้งแต่ปี 2524 เป็นเงิน918,660 บาท จำเลยชำระงวดแรกในฤดูการผลิตใบยาสูบ 26/27 เป็นเงิน325,000 บาท ชำระงวดที่สองในฤดูการผลิตใบยาสูบ 27/28 เป็นเงิน296,830 บาท และชำระงวดที่สามในฤดูการผลิตใบยาสูบ 28/28 เป็นเงิน396,830 บาท ในวงเงิน 918,660 บาท โจทก์จะไม่คิดดอกเบี้ยเห็นได้ว่า ตามสัญญาดังกล่าวได้กำหนดเวลาชำระหนี้ไว้เป็นงวด ๆ ตามฤดูการผลิตใบยาสูบ เมื่อจำเลยละเลยเสียไม่ได้ชำระเงินทดรองล่วงหน้าให้แก่โจทก์ให้ครบถ้วนอันเป็นการผิดสัญญา ในกรณีผิดสัญญาสิทธิของคู่สัญญาที่จะบังคับเอาแก่คู่สัญญาฝ่ายที่ผิดสัญญาประการหนึ่งก็คือบังคับให้คู่สัญญาปฎิบัติการชำระหนี้ตามมูลหนี้นั้น กรณีนี้โจทก์จึงมีสิทธิฟ้องขอให้บังคับจำเลยชำระเงินทดรองล่วงหน้าให้แก่โจทก์ได้ คำพิพากษาฎีกาที่จำเลยอ้างมาในฎีกานั้นข้อเท็จจริงไม่ตรงกับคดีนี้ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 วินิจฉัยว่าโจทก์มีอำนาจฟ้องนั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้นแต่ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวน 367,771.60บาท แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ในต้นเงิน70,941.60 บาท นับแต่วันที่ 1 มกราคม 2529 ถึงวันที่ 31 ธันวาคม2529 และของต้นเงิน 367,771.60 บาท นับแต่วันที่ 1 มกราคม 2530นั้น เป็นการเกินไปกว่าคำขอให้จำเลยใช้ดอกเบี้ยนับถัดจากวันฟ้อง(วันที่ 27 กรกฎาคม 2531) ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142 ปัญหาข้อนี้แม้จำเลยมิได้ยกขึ้นฎีกา แต่เป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลฎีกามีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยได้เอง เห็นสมควรแก้ไขให้ถูกต้องโดยให้จำเลยใช้ดอกเบี้ยนับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไป"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยชำระเงินจำนวน 367,771.60 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับถัดจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 2(สมพงษ์ สนธิเณร-สมศักดิ์ วิธุรัติ-ไพโรจน์ คำอ่อน)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุสัญญาเป็นบ่อเกิดแห่งหนี้อย่างหนึ่ง การผิดสัญญาก็คือการไม่ชำระหนี้นั่นเอง การไม่ชำระหนี้ย่อมเป็นการโต้แย้งสิทธิของเจ้าหน้า เจ้าหนี้ย่อมมีสิทธิยื่นฟ้องต่อศาลบังคับให้ลูกหนี้ปฏิบัติการชำระหนี้ ซึ่งอาจเป็นการบังคับให้ชำระหนี้โดยเฉพาะเจาะจง หรือให้ชำระค่าเสียหายก็ได้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 213 การฟ้องบังคับลูกหนี้ปฏิบัติการชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้จึงไม่เกี่ยวกับการเลิกสัญญา การไม่ชำระหนี้ย่อมทำให้มีสิทธิบอกเลิกสัญญาได้ด้วย เมื่อเลิกสัญญาแล้ว ก็ต้องบังคับหรือทำให้เกิดสิทธิตามผลของการเลิกสัญญาที่คู่สัญญาแต่ละฝ่ายจำต้องให้อีกฝ่ายหนึ่งได้กลับคืนสู่ฐานะที่เป็นอยู่เดิม การใช้เงินตามควรค่าแห่งการงานที่ทำไป และการเรียกร้องค่าเสียหายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 391หรือมีผลของการเลิกสัญญาตามที่ระบุไว้ในเอกเทศสัญญานั้น ๆ ถ้ามีบัญญัติถึงผลของการเลิกสัญญาไว้โดยเฉพาะ ถ้าอีกฝ่ายไม่ปฏิบัติตามผลของการเลิกสัญญาดังกล่าว ย่อมเป็นการโต้แย้งสิทธิ อีกฝ่ายย่อมฟ้องบังคับให้ปฏิบัติตามผลของการเลิกสัญญาได้ จะเห็นได้ว่า การฟ้องทั้งสองกรณีมีข้อที่แตกต่างกันดังกล่าวผู้เป็นโจทก์จึงต้องพิจารณาให้ดีว่าจะฟ้องในลักษณะใด เพราะผลบังคับย่อมต่างกัน นั่นก็คือถ้าจะฟ้องบังคับให้ปฏิบัติตามสัญญาก็ไม่ต้องเลิกสัญญาถ้าจะฟ้องบังคับตามผลของการเลิกสัญญาก็ต้องเลิกสัญญาเสียก่อนและถ้าเลิกสัญญาเสียแล้วก็จะกลับมาฟ้องให้ปฏิบัติตามสัญญาหรือเรียกร้องสิทธิตามสัญญาที่เลิกไปแล้วนั้นไม่ได้ คดีนี้จำเลยมีความผูกพันที่จะต้องชำระเงินทดรองล่วงหน้าให้โจทก์ตามสัญญาอยู่แล้ว แต่กลับไม่ชำระเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ โจทก์จึงบังคับจำเลยตามสัญญาดังกล่าว กรณีมิใช่ว่า จะต้องเลิกสัญญาเสียก่อนจึงจะเกิดสิทธิดังกล่าว โจทก์จึงฟ้องจำเลยได้โดยไม่ต้องบอกเลิกสัญญาก่อน ไพโรจน์ วายุภาพคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า เมื่อต้นเดือนพฤศจิกายน 2524 จำเลยตกลงนำใบยาสูบแห้งที่ผลิตได้มาขายให้แก่โจทก์ โดยขอให้โจทก์จ่ายเงินทดรองเป็นค่าซื้อใบยาสูบแห้งล่วงหน้าให้แก่จำเลยก่อน เมื่อนำใบยาสูบแห้งมาขายให้แก่โจทก์แล้ว จำเลยยินยอมให้โจทก์หักเงินค่าใบยาสูบแห้งชำระเงินทดรองที่จำเลยรับไปและยอมให้โจทก์คิดดอกเบี้ยในเงินทดรองที่จำเลยรับไปในอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปีตั้งแต่วันที่จำเลยรับเงินไปจากโจทก์ โจทก์ตกลงและจ่ายเงินทดรองให้จำเลยเมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายน 2524 เป็นเงิน 2,500,000 บาทเมื่อจำเลยได้รับเงินทดรองไปแล้ว จำเลยนำใบยาสูบแห้งมาขายให้แก่โจทก์หลายครั้ง เมื่อหักเงินทดรองแล้วจำเลยเป็นหนี้โจทก์ถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2528 เป็นเงินทั้งสิ้น 1,715,688.47 บาทโจทก์ทวงถามแล้วจำเลยเพิกเฉย ขอให้บังคับจำเลยชำระเงิน1,715,688.47 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปี ของต้นเงิน1,425,509.20 บาท นับถัดจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า เมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายน 2524 โจทก์ติดต่อซื้อใบยาสูบแห้งจากจำเลยโดยจ่ายเงินทดรองล่วงหน้าให้โจทก์ไม่เคยขอซื้อใบยาสูบแห้งจากจำเลยและไม่ได้บอกเลิกสัญญา โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 2พิพากษากลับ ให้จำเลยชำระเงินจำนวน 367,771.60 บาท แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 70,941.60 บาทนับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2529 ถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2529 และของต้นเงิน 367,771.60 บาท นับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2530เป็นต้นไป จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ จำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยแต่เพียงว่า โจทก์มีอำนาจฟ้องหรือไม่ ที่จำเลยฎีกาว่าโจทก์ไม่ได้บอกเลิกสัญญาโจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่าตามสัญญาเอกสารหมาย ล.2 แผ่นที่ 1 และ 2 เป็นนิติกรรมซึ่งเกิดขึ้นโดยการแสดงเจตนาของโจทก์และจำเลย อันมีผลผูกพันให้จำเลยชำระเงินทดรองล่วงหน้าซึ่งยังค้างโจทก์อยู่ตั้งแต่ปี 2524 เป็นเงิน918,660 บาท จำเลยชำระงวดแรกในฤดูการผลิตใบยาสูบ 26/27 เป็นเงิน325,000 บาท ชำระงวดที่สองในฤดูการผลิตใบยาสูบ 27/28 เป็นเงิน296,830 บาท และชำระงวดที่สามในฤดูการผลิตใบยาสูบ 28/28 เป็นเงิน396,830 บาท ในวงเงิน 918,660 บาท โจทก์จะไม่คิดดอกเบี้ยเห็นได้ว่า ตามสัญญาดังกล่าวได้กำหนดเวลาชำระหนี้ไว้เป็นงวด ๆ ตามฤดูการผลิตใบยาสูบ เมื่อจำเลยละเลยเสียไม่ได้ชำระเงินทดรองล่วงหน้าให้แก่โจทก์ให้ครบถ้วนอันเป็นการผิดสัญญา ในกรณีผิดสัญญาสิทธิของคู่สัญญาที่จะบังคับเอาแก่คู่สัญญาฝ่ายที่ผิดสัญญาประการหนึ่งก็คือบังคับให้คู่สัญญาปฎิบัติการชำระหนี้ตามมูลหนี้นั้น กรณีนี้โจทก์จึงมีสิทธิฟ้องขอให้บังคับจำเลยชำระเงินทดรองล่วงหน้าให้แก่โจทก์ได้ คำพิพากษาฎีกาที่จำเลยอ้างมาในฎีกานั้นข้อเท็จจริงไม่ตรงกับคดีนี้ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 วินิจฉัยว่าโจทก์มีอำนาจฟ้องนั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้นแต่ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวน 367,771.60บาท แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ในต้นเงิน70,941.60 บาท นับแต่วันที่ 1 มกราคม 2529 ถึงวันที่ 31 ธันวาคม2529 และของต้นเงิน 367,771.60 บาท นับแต่วันที่ 1 มกราคม 2530นั้น เป็นการเกินไปกว่าคำขอให้จำเลยใช้ดอกเบี้ยนับถัดจากวันฟ้อง(วันที่ 27 กรกฎาคม 2531) ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142 ปัญหาข้อนี้แม้จำเลยมิได้ยกขึ้นฎีกา แต่เป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลฎีกามีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยได้เอง เห็นสมควรแก้ไขให้ถูกต้องโดยให้จำเลยใช้ดอกเบี้ยนับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไป"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยชำระเงินจำนวน 367,771.60 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับถัดจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 2 ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 66/2538บริษัท อดัมส์อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัดโจทก์นาย เสนีย์ พ่วงภิญโญจำเลย ป.วิ.พ. ม. 55เมื่อสัญญาขายใบยาสูบได้กำหนดเวลาชำระหนี้เงินทดรองล่วงหน้าที่ค้างชำระอยู่ไว้เป็นงวดๆตามฤดูการผลิตใบยาสูบการที่จำเลยซึ่งเป็นผู้ขายละเลยเสียไม่ได้ชำระเงินทดรองล่วงหน้าที่รับไปให้แก่โจทก์ให้ครบถ้วนอันเป็นการผิดสัญญาและในกรณีผิดสัญญาสิทธิของคู่สัญญาที่จะบังคับเอาแก่คู่สัญญาฝ่ายที่ผิดสัญญาประการหนึ่งก็คือบังคับให้คู่สัญญาปฏิบัติการชำระหนี้ตามมูลหนี้นั้นโจทก์จึงมีสิทธิฟ้องขอให้บังคับจำเลยชำระเงินทดรองล่วงหน้าให้แก่โจทก์ได้แม้โจทก์ไม่ได้บอกเลิกสัญญาก็ตามโจทก์ฟ้องว่า เมื่อต้นเดือนพฤศจิกายน 2524 จำเลยตกลงนำใบยาสูบแห้งที่ผลิตได้มาขายให้แก่โจทก์ โดยขอให้โจทก์จ่ายเงินทดรองเป็นค่าซื้อใบยาสูบแห้งล่วงหน้าให้แก่จำเลยก่อน เมื่อนำใบยาสูบแห้งมาขายให้แก่โจทก์แล้ว จำเลยยินยอมให้โจทก์หักเงินค่าใบยาสูบแห้งชำระเงินทดรองที่จำเลยรับไปและยอมให้โจทก์คิดดอกเบี้ยในเงินทดรองที่จำเลยรับไปในอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปีตั้งแต่วันที่จำเลยรับเงินไปจากโจทก์ โจทก์ตกลงและจ่ายเงินทดรองให้จำเลยเมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายน 2524 เป็นเงิน 2,500,000 บาทเมื่อจำเลยได้รับเงินทดรองไปแล้ว จำเลยนำใบยาสูบแห้งมาขายให้แก่โจทก์หลายครั้ง เมื่อหักเงินทดรองแล้วจำเลยเป็นหนี้โจทก์ถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2528 เป็นเงินทั้งสิ้น 1,715,688.47 บาทโจทก์ทวงถามแล้วจำเลยเพิกเฉย ขอให้บังคับจำเลยชำระเงิน1,715,688.47 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปี ของต้นเงิน1,425,509.20 บาท นับถัดจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า เมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายน 2524 โจทก์ติดต่อซื้อใบยาสูบแห้งจากจำเลยโดยจ่ายเงินทดรองล่วงหน้าให้โจทก์ไม่เคยขอซื้อใบยาสูบแห้งจากจำเลยและไม่ได้บอกเลิกสัญญา โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 2พิพากษากลับ ให้จำเลยชำระเงินจำนวน 367,771.60 บาท แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 70,941.60 บาทนับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2529 ถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2529 และของต้นเงิน 367,771.60 บาท นับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2530เป็นต้นไป จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ จำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยแต่เพียงว่า โจทก์มีอำนาจฟ้องหรือไม่ ที่จำเลยฎีกาว่าโจทก์ไม่ได้บอกเลิกสัญญาโจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่าตามสัญญาเอกสารหมาย ล.2 แผ่นที่ 1 และ 2 เป็นนิติกรรมซึ่งเกิดขึ้นโดยการแสดงเจตนาของโจทก์และจำเลย อันมีผลผูกพันให้จำเลยชำระเงินทดรองล่วงหน้าซึ่งยังค้างโจทก์อยู่ตั้งแต่ปี 2524 เป็นเงิน918,660 บาท จำเลยชำระงวดแรกในฤดูการผลิตใบยาสูบ 26/27 เป็นเงิน325,000 บาท ชำระงวดที่สองในฤดูการผลิตใบยาสูบ 27/28 เป็นเงิน296,830 บาท และชำระงวดที่สามในฤดูการผลิตใบยาสูบ 28/28 เป็นเงิน396,830 บาท ในวงเงิน 918,660 บาท โจทก์จะไม่คิดดอกเบี้ยเห็นได้ว่า ตามสัญญาดังกล่าวได้กำหนดเวลาชำระหนี้ไว้เป็นงวด ๆ ตามฤดูการผลิตใบยาสูบ เมื่อจำเลยละเลยเสียไม่ได้ชำระเงินทดรองล่วงหน้าให้แก่โจทก์ให้ครบถ้วนอันเป็นการผิดสัญญา ในกรณีผิดสัญญาสิทธิของคู่สัญญาที่จะบังคับเอาแก่คู่สัญญาฝ่ายที่ผิดสัญญาประการหนึ่งก็คือบังคับให้คู่สัญญาปฎิบัติการชำระหนี้ตามมูลหนี้นั้น กรณีนี้โจทก์จึงมีสิทธิฟ้องขอให้บังคับจำเลยชำระเงินทดรองล่วงหน้าให้แก่โจทก์ได้ คำพิพากษาฎีกาที่จำเลยอ้างมาในฎีกานั้นข้อเท็จจริงไม่ตรงกับคดีนี้ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 วินิจฉัยว่าโจทก์มีอำนาจฟ้องนั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้นแต่ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวน 367,771.60บาท แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ในต้นเงิน70,941.60 บาท นับแต่วันที่ 1 มกราคม 2529 ถึงวันที่ 31 ธันวาคม2529 และของต้นเงิน 367,771.60 บาท นับแต่วันที่ 1 มกราคม 2530นั้น เป็นการเกินไปกว่าคำขอให้จำเลยใช้ดอกเบี้ยนับถัดจากวันฟ้อง(วันที่ 27 กรกฎาคม 2531) ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142 ปัญหาข้อนี้แม้จำเลยมิได้ยกขึ้นฎีกา แต่เป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลฎีกามีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยได้เอง เห็นสมควรแก้ไขให้ถูกต้องโดยให้จำเลยใช้ดอกเบี้ยนับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไป"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยชำระเงินจำนวน 367,771.60 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับถัดจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 2(สมพงษ์ สนธิเณร-สมศักดิ์ วิธุรัติ-ไพโรจน์ คำอ่อน)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุสัญญาเป็นบ่อเกิดแห่งหนี้อย่างหนึ่ง การผิดสัญญาก็คือการไม่ชำระหนี้นั่นเอง การไม่ชำระหนี้ย่อมเป็นการโต้แย้งสิทธิของเจ้าหน้า เจ้าหนี้ย่อมมีสิทธิยื่นฟ้องต่อศาลบังคับให้ลูกหนี้ปฏิบัติการชำระหนี้ ซึ่งอาจเป็นการบังคับให้ชำระหนี้โดยเฉพาะเจาะจง หรือให้ชำระค่าเสียหายก็ได้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 213 การฟ้องบังคับลูกหนี้ปฏิบัติการชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้จึงไม่เกี่ยวกับการเลิกสัญญา การไม่ชำระหนี้ย่อมทำให้มีสิทธิบอกเลิกสัญญาได้ด้วย เมื่อเลิกสัญญาแล้ว ก็ต้องบังคับหรือทำให้เกิดสิทธิตามผลของการเลิกสัญญาที่คู่สัญญาแต่ละฝ่ายจำต้องให้อีกฝ่ายหนึ่งได้กลับคืนสู่ฐานะที่เป็นอยู่เดิม การใช้เงินตามควรค่าแห่งการงานที่ทำไป และการเรียกร้องค่าเสียหายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 391หรือมีผลของการเลิกสัญญาตามที่ระบุไว้ในเอกเทศสัญญานั้น ๆ ถ้ามีบัญญัติถึงผลของการเลิกสัญญาไว้โดยเฉพาะ ถ้าอีกฝ่ายไม่ปฏิบัติตามผลของการเลิกสัญญาดังกล่าว ย่อมเป็นการโต้แย้งสิทธิ อีกฝ่ายย่อมฟ้องบังคับให้ปฏิบัติตามผลของการเลิกสัญญาได้ จะเห็นได้ว่า การฟ้องทั้งสองกรณีมีข้อที่แตกต่างกันดังกล่าวผู้เป็นโจทก์จึงต้องพิจารณาให้ดีว่าจะฟ้องในลักษณะใด เพราะผลบังคับย่อมต่างกัน นั่นก็คือถ้าจะฟ้องบังคับให้ปฏิบัติตามสัญญาก็ไม่ต้องเลิกสัญญาถ้าจะฟ้องบังคับตามผลของการเลิกสัญญาก็ต้องเลิกสัญญาเสียก่อนและถ้าเลิกสัญญาเสียแล้วก็จะกลับมาฟ้องให้ปฏิบัติตามสัญญาหรือเรียกร้องสิทธิตามสัญญาที่เลิกไปแล้วนั้นไม่ได้ คดีนี้จำเลยมีความผูกพันที่จะต้องชำระเงินทดรองล่วงหน้าให้โจทก์ตามสัญญาอยู่แล้ว แต่กลับไม่ชำระเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ โจทก์จึงบังคับจำเลยตามสัญญาดังกล่าว กรณีมิใช่ว่า จะต้องเลิกสัญญาเสียก่อนจึงจะเกิดสิทธิดังกล่าว โจทก์จึงฟ้องจำเลยได้โดยไม่ต้องบอกเลิกสัญญาก่อน ไพโรจน์ วายุภาพ