คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7340/2541หลักกฎหมาย: ขณะเกิดข้อพิพาท พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเลพ.ศ. 2534 ยังไม่มีผลใช้บังคับ จึงต้องวินิจฉัยคดีโดยอาศัยเทียบเคียงบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 627 ที่กำหนดว่าเมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งและผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบ แล้ว นับแต่นั้นไปสิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญา รับขนนั้นย่อมตกแก่ผู้รับตราส่ง แสดงให้เห็นว่าสัญญารับขน มีลักษณะเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอกถ้อยคำที่ว่า "เมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่ง" มีความหมายเป็นเพียงเวลาที่กฎหมายกำหนดว่าผู้รับตราส่งจะแสดงเจตนารับเอาประโยชน์จากสัญญารับขนได้เมื่อใดเท่านั้น หาใช่เงื่อนไขอีกข้อหนึ่งซึ่งหากไม่มีของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งแล้วจะเป็นเหตุ ให้สิทธิตามสัญญารับขนไม่ตกแก่ผู้รับตราส่งไม่ เมื่อโจทก์เป็น ผู้ทรงใบตราส่งที่จำเลยที่ 2 ออกให้แก่ผู้ขายและเป็นผู้มี กรรมสิทธิ์ในสินค้าพิพาทตามใบตราส่งนั้น แม้โจทก์ไม่อาจ แสดงเจตนารับเอาประโยชน์จากสัญญารับขนโดยเรียกให้ส่งมอบ ของได้เพราะไม่มีกำหนดเวลาที่จะเรียกให้ส่งมอบของได้ ตามมาตรา 627 ก็ตาม แต่ก็ถือได้ว่าโจทก์เป็นผู้เสียหาย เพราะเหตุที่สินค้าพิพาทต้องสูญหายเนื่องจากการขนส่งนั้น โดยตรง โจทก์จึงเป็นผู้มีสิทธิตามสัญญารับขนสินค้าพิพาทย่อม มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 และที่ 2 ผู้ร่วมกันขนส่งสินค้าพิพาท ให้รับผิดตามสัญญารับขนได้ เมื่อพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534มีผลใช้บังคับในวันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2535 แต่ข้อพิพาทคดีนี้เกิดขึ้นก่อนวันที่พระราชบัญญัติดังกล่าวจะมีผลใช้บังคับกรณีจึงต้องใช้บทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่ง คือประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3 ลักษณะ 8 รับขน อันเป็นบทกฎหมายที่ใช้บังคับอยู่ในขณะเกิดข้อพิพาทปรับแก่คดีไม่อาจนำบทบัญญัติเรื่องข้อยกเว้นความรับผิดของผู้ขนส่งของทางทะเลตามมาตรา 58 แห่งพระราชบัญญัติรับขนของทางทะเลฯมาปรับแก่คดีได้จำเลยที่ 1 และที่ 2 จึงไม่อาจยกเอาข้อจำกัดความรับผิดตามบทกฎหมายดังกล่าวมาอ้างเพื่อให้รับผิดน้อยลงได้โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้อง ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวน 378,243.04 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี ของต้นเงินจำนวน 351,854.04 บาท นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยที่ 1 และที่ 2 ให้การและแก้ไขคำให้การเป็นทำนองเดียวกันว่า จำเลยที่ 1 มิได้ประกอบกิจการรับจ้างขนส่งสินค้าทางทะเลร่วมกับผู้ขนส่งสินค้าในต่างประเทศและไม่เคยทำการขนส่งเองจำเลยที่ 1 ไม่ได้ร่วมกับจำเลยอื่นทำการขนส่งสินค้าในคดีนี้จำเลยที่ 1 ประกอบกิจการเป็นตัวแทนด้านพิธีการเอกสารให้แก่เจ้าของเรือหรือสายการเดินเรือ โดยจำเลยที่ 1 เป็นผู้รับจ้างของสายการเดินเรืออาวันเดโร เพื่อดำเนินการพิธีการทางศุลกากรแจ้งการมาถึงของสินค้าให้โจทก์ทราบ และให้โจทก์นำใบตราส่งมาแลกกับใบปล่อยสินค้า ส่วนจำเลยที่ 2 ได้ออกใบตราส่งในฐานะตัวแทนจำเลยที่ 3 ซึ่งเป็นเจ้าของเรือขนส่งสินค้าเท่านั้นจำเลยที่ 1 และที่ 2 มิได้ร่วมกันขนส่งสินค้า และมิได้ร่วมกับจำเลยที่ 3 ขนส่งสินค้าดังกล่าว สินค้ายังส่งมาไม่ถึงประเทศไทยสิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนยังไม่โอนมายังโจทก์โจทก์ยังไม่มีสิทธิในสินค้า สินค้ามีค่าไม่ถึงจำนวน 200,000 บาทจำเลยที่ 1 และที่ 2 ไม่ต้องร่วมรับผิดต่อโจทก์ หากจำเลยที่ 2จะต้องร่วมรับผิด ก็รับผิดไม่เกินจำนวน 15,300 บาท ตามพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 มาตรา 58ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 3 ให้การว่า จำเลยที่ 3 ขนส่งสินค้าจากประเทศสิงคโปร์มายังท่าเรือกรุงเทพ จำเลยที่ 2 มิได้บรรจุสินค้าในคดีนี้เข้าตู้บรรจุสินค้ามาด้วย จำเลยที่ 3 จึงไม่ต้องร่วมรับผิดต่อโจทก์ หากจะต้องรับผิดก็ต้องรับผิดไม่เกิน 15,300 บาทตามพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2535 มาตรา 58ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันชำระค่าเสียหายจำนวน 347,654.04 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 27 พฤษภาคม 2535 ไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 3จำเลยที่ 1 และที่ 2 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องสำหรับจำเลยที่ 1และที่ 2 เสียด้วย นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงปรากฏตามทางนำสืบของโจทก์และจำเลยที่ 1ดังกล่าวข้างต้นว่าจำเลยที่ 1 มีวัตถุประสงค์ในการประกอบกิจการรับขนส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์ทั้งทางบก ทางน้ำและทางอากาศทั้งภายในประเทศและต่างประเทศ ตามหนังสือรับรองของสำนักงานทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทกรุงเทพมหานครกรมทะเบียนการค้า กระทรวงพาณิชย์ เอกสารหมาย จ.1 ซึ่งวัตถุประสงค์ดังกล่าวเป็นวัตถุประสงค์หลักของบริษัทจำเลยที่ 1เพราะได้ระบุไว้เป็นข้อแรกในวัตถุประสงค์ในการประกอบกิจการของจำเลยที่ 1 ทั้งหมดรวม 10 ข้อ จำเลยที่ 1 นอกจากจะมีหน้าที่แจ้งเวลามาถึงของเรือให้โจทก์ผู้รับตราส่งทราบและรับแลกใบตราส่งกับใบปล่อยสินค้าจากโจทก์แล้วจำเลยที่ 1 ยังรับจะเรียกร้องค่าเสียหายเนื่องจากสินค้าพิพาทสูญหายจากสายการเดินเรือที่ขนส่งให้แทนโจทก์และเป็นผู้รับชำระค่าระวางบรรทุกสินค้าพิพาทจากโจทก์ด้วยซึ่งข้อนี้ปรากฏตามใบเสร็จรับเงินค่าระวางบรรทุกเอกสารหมาย จ.17 ที่จำเลยที่ 1 รับชำระค่าระวางบรรทุกสินค้าพิพาทรวมกับค่าระวางบรรทุกสินค้ารายการอื่นของโจทก์จากโจทก์ว่าจำเลยที่ 1 รับชำระไว้ในนามตนเองโดยมิได้ระบุว่าเป็นการรับชำระไว้แทนจำเลยที่ 2 ดังที่จำเลยที่ 1 นำสืบแต่อย่างใดจากวัตถุประสงค์หลักของบริษัทจำเลยที่ 1 ประกอบกับพฤติการณ์ของจำเลยที่ 1 ที่ได้ดำเนินการเกี่ยวกับขนส่งสินค้าพิพาทดังกล่าวมีน้ำหนักและเหตุผลให้เชื่อว่าจำเลยที่ 1 ได้ร่วมกันขนส่งสินค้าพิพาทกับจำเลยที่ 2 ด้วยปัญหาที่ต้องวินิจฉัยต่อไปมีว่า โจทก์มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1และที่ 2 ซึ่งเป็นผู้ร่วมกันขนส่งสินค้าพิพาทให้รับผิดตามสัญญารับขนสินค้าดังกล่าวหรือไม่ ปัญหานี้ข้อเท็จจริงที่คู่ความไม่โต้เถียงกันรับฟังได้ดังกล่าวมาข้างต้นว่า โจทก์ซื้อชิ้นส่วนอะไหล่จากบริษัทผู้ขายในประเทศอิตาลี ในราคา FOB ท่าเรืออิตาลีจำนวน 13,326.25 ดอลลาร์สหรัฐ หรือคิดเป็นเงินไทยจำนวน345,570.04 บาท ผู้ขายได้ว่าจ้างให้จำเลยที่ 2 ทำการขนส่งสินค้าดังกล่าวมายังประเทศไทย โดยจะเก็บค่าระวางบรรทุกสินค้าที่ปลายทาง จำเลยที่ 2 ออกใบตราส่งให้แก่บริษัทผู้ขาย ต่อมาโจทก์ได้ชำระราคาสินค้าแก่ผู้ขายผ่านทางธนาคาร และได้รับโอนใบตราส่งมา เมื่อเรือมาถึงท่าเรือกรุงเทพโจทก์ได้รับแจ้งว่าเรือมาถึง จึงได้ชำระค่าระวางบรรทุกสินค้าแล้วแต่รับสินค้าไม่ได้เนื่องจากสินค้าสูญหายทั้งหมดโดยมีการส่งผิดพลาดไปที่ประเทศฟิลิปปินส์ อันเป็นกรณีสินค้าดังกล่าวสูญหายไปในระหว่างการขนส่ง และที่โจทก์อ้างในคำฟ้องว่า โจทก์เป็นผู้ทรงใบตราส่งและมีกรรมสิทธิ์ในสินค้าตามใบตราส่งนั้นจำเลยที่ 1 และที่ 2 มิได้ให้การปฏิเสธโต้แย้งข้อเท็จจริงดังกล่าว ข้อเท็จจริงจึงฟังได้ว่าโจทก์เป็นผู้ทรงใบตราส่งและมีกรรมสิทธิ์ในสินค้าตามใบตราส่งนั้นสำหรับปัญหานี้ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่พิจารณาแล้วเห็นว่าในพฤติการณ์ตามข้อเท็จจริงดังกล่าวหากสินค้าพิพาทได้สูญหายหรือเสียหายไปทั้งหมดหรือบางส่วนระหว่างการขนส่ง โจทก์ย่อมเป็นผู้รับบาปเคราะห์ในความสูญหายหรือเสียหายนั้น ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าโจทก์มิใช่คู่สัญญารับขนกับจำเลยที่ 1 และที่ 2 โดยตรงโจทก์ผู้รับตราส่งจะเรียกร้องเอาค่าเสียหายอันเกิดแต่สัญญารับขนได้ก็ต่อเมื่อสินค้าถูกขนส่งถึงท่าเรือกรุงเทพอันเป็นตำบลที่กำหนดให้ส่ง และโจทก์ได้เรียกร้องให้ส่งมอบสินค้าแล้วเท่านั้นแต่สินค้ามิได้ถูกส่งถึงท่าเรือกรุงเทพเพราะสูญหายไปเสียก่อนในระหว่างการขนส่ง โจทก์จึงไม่อาจเรียกร้องให้ จำเลยที่ 1และที่ 2 ผู้รับขนส่งส่งมอบสินค้าได้และสิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนจึงไม่อาจตกไปได้แก่โจทก์ผู้รับตราส่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 627 โจทก์จึงไม่ใช่ผู้เสียหายไม่มีอำนาจฟ้องให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 รับผิดตามสัญญารับขนนั้น เห็นว่าขณะเกิดข้อพิพาทพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 ยังไม่มีผลใช้บังคับจึงต้องวินิจฉัยคดีโดยอาศัยเทียบเคียงบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 627 ซึ่งบัญญัติว่า"เมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งและผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบแล้ว ท่านว่าแต่นั้นไปสิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนนั้นย่อมตกไปได้แก่ผู้รับตราส่ง" บทบัญญัติมาตรานี้แสดงให้เห็นว่าสัญญารับขนมีลักษณะเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอกกล่าวคือ แม้ผู้รับตราส่งจะเป็นบุคคลภายนอกซึ่งมิใช่คู่สัญญาตามสัญญารับขน แต่หากผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบของเมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งอันเป็นการแสดงเจตนาที่จะรับเอาประโยชน์ตามสัญญารับขนแล้ว สิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนนั้นย่อมตกได้แก่ผู้รับตราส่ง หากผู้รับตราส่งยังมิได้เรียกให้ส่งมอบของเมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งหรือแสดงเจตนาที่จะรับเอาประโยชน์ตามสัญญารับขน ผู้รับตราส่งย่อมไม่มีสิทธิตามสัญญารับขนซึ่งรวมถึงไม่มีสิทธิเรียกร้องเอาค่าเสียหายเพราะของสูญหายทั้งหมดหรือสูญหายบางส่วนหรือบุบสลายในระหว่างการขนส่งจากผู้ขนส่งด้วยดังนี้ เงื่อนไขที่จะทำให้สิทธิทั้งหลายตามสัญญารับขนตกได้แก่ผู้รับตราส่งจึงมีเพียงประการเดียวคือเมื่อผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบของเมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งหรือเมื่อผู้รับตราส่งซึ่งเป็นบุคคลภายนอกได้แสดงเจตนาที่จะรับเอาประโยชน์ตามสัญญารับขนแล้วนั่นเองที่มาตรา 627 บัญญัติว่า "เมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่ง"จึงมีความหมายเป็นเพียงเวลาที่กฎหมายกำหนดว่าผู้รับตราส่งจะแสดงเจตนารับเอาประโยชน์จากสัญญารับขนได้เมื่อใดเท่านั้นหาใช่เงื่อนไขอีกข้อหนึ่งซึ่งหากไม่มีของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งแล้วจะเป็นเหตุให้สิทธิตามสัญญารับขนไม่ตกได้แก่ผู้รับตราส่งไม่เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าสินค้าพิพาทสูญหายไปทั้งหมดในระหว่างการขนส่ง สินค้าย่อมไม่อาจส่งถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งอยู่ในตัว กรณีจึงไม่อาจนำมาตรา 627 มาใช้บังคับได้ เพราะหากนำบทบัญญัติมาตรา 627 มาปรับใช้กับกรณีนี้ ผลจะกลายเป็นว่าหากสินค้าสูญหายไปเพียงบางส่วนในระหว่างการขนส่งและผู้รับตราส่งเรียกให้ส่งมอบสินค้าบางส่วนที่ส่งมาถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งผู้รับตราส่งสามารถฟ้องให้ผู้ขนส่งรับผิดในความสูญหายนั้นได้ แต่ถ้าหากสินค้าสูญหายไปทั้งหมดในระหว่างการขนส่งผู้รับตราส่งไม่อาจฟ้องให้ผู้ขนส่งรับผิดในความสูญหายนั้นได้การตีความกฎหมายเช่นนั้นน่าจะไม่ตรงกับเจตนารมณ์ของบทกฎหมายมาตราดังกล่าว นอกจากนี้ในกรณีที่ผู้ส่งอันเป็นคู่สัญญารับขนกับผู้ขนส่งเรียกเอาใบตราส่ง ผู้ขนส่งต้องทำใบตราส่งให้แก่ผู้ส่ง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 613ซึ่งใบตราส่งดังกล่าวถือได้ว่าเป็นหลักฐานแห่งสัญญารับขนและใบตราส่งนี้ย่อมโอนให้กันได้ตาม มาตรา 314 และในระหว่างที่ของยังอยู่ในมือผู้ขนส่ง ผู้ทรงใบตราส่งอาจจะให้ผู้ขนส่งงดการส่งซองนั้น หรือให้ส่งกลับคืนหรือจัดการแก่ของนั้นเป็นประการอื่นได้ ตามมาตรา 626 อันเป็นบทบัญญัติที่แสดงให้เห็นว่าผู้รับโอนใบตราส่งหรือผู้ทรงใบตราส่งนั้นมีสิทธิตามสัญญารับขนอยู่ก่อนที่ของจะส่งถึงตำบลปลายทางแล้วเมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์เป็นผู้ทรงใบตราส่งที่จำเลยที่ 2ออกให้แก่ผู้ขายและเป็นผู้มีกรรมสิทธิ์ในสินค้าพิพาทตามใบตราส่งนั้นแม้โจทก์ไม่อาจแสดงเจตนารับเอาประโยชน์จากสัญญารับขนโดยเรียกให้ส่งมอบของได้เพราะไม่มีกำหนดเวลาที่จะเรียกให้ส่งมอบของได้ตามมาตรา 627 ก็ตาม แต่ก็ถือได้ว่าโจทก์เป็นผู้เสียหายเพราะเหตุที่สินค้าพิพาทต้องสูญหายเนื่องจากการขนส่งนั้นโดยตรง ทั้งนี้เพราะใบตราส่งเป็นหลักฐานแห่งสัญญารับขน เมื่อโจทก์เป็นผู้ทรงใบตราส่งนั้นโดยชอบและการปล่อยสินค้าที่ขนส่งให้แก่ผู้รับจะกระทำได้ก็ต่อเมื่อผู้รับมีใบตราส่งมาแสดงหรือขอแลกเอาใบปล่อยสินค้าไปเพื่อนำไปขอออกสินค้าต่อไปเท่านั้น โจทก์จึงเป็นผู้มีสิทธิตามสัญญารับขนสินค้าพิพาทย่อมมีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 และที่ 2ผู้ร่วมกันขนส่งสินค้าพิพาทให้รับผิดตามสัญญารับขนได้ที่ศาลอุทธรณ์นำมาตรา 627 มาปรับแก่คดีนี้ แล้ววินิจฉัยว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 และที่ 2 ให้รับผิดตามสัญญารับขนศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่ไม่เห็นฟ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้นส่วนปัญหาว่าจำเลยที่ 1 และที่ 2 ต้องรับผิดตามสัญญารับขนต่อโจทก์เพียงใดนั้น เนื่องจากศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องโดยนำประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 627มาปรับแก่กรณีนี้ จึงไม่วินิจฉัยข้ออุทธรณ์ของจำเลยที่ 1และที่ 2 ในข้อกฎหมายที่ว่าต้องนำเรื่องข้อจำกัดความรับผิดของผู้ขนส่งตามมาตรา 58 แห่งพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเลพ.ศ. 2534 มาใช้บังคับหากจำเลยที่ 1 และที่ 2 ต้องรับผิดต่อโจทก์ก็ต้องรับผิดไม่เกินจำนวน 15,300 บาท หรือไม่ ดังนี้ เมื่อได้วินิจฉัยมาแล้วว่าโจทก์มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 และที่ 2 ศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศจึงเห็นสมควรวินิจฉัยปัญหาดังกล่าว โดยไม่ย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาพิพากษา ปัญหานี้ข้อเท็จจริงปรากฏตามที่คู่ความรับกันว่า เมื่อวันที่ 6 มิถุนายน 2534 เรือที่ขนส่งสินค้ามาถึงท่าเรือกรุงเทพโจทก์ไปขอรับสินค้าที่โรงพักสินค้าของการท่าเรือแห่งประเทศไทยแต่ปรากฏว่าไม่มีสินค้ามากับเรือดังกล่าวเห็นว่าเมื่อพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 มีผลใช้บังคับในวันที่21 กุมภาพันธ์ 2534 แต่ข้อพิพาทคดีนี้เกิดขึ้นก่อนวันที่พระราชบัญญัติดังกล่าวจะมีผลใช้บังคับ กรณีจึงต้องใช้บทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่ง คือประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3ลักษณะ 8 รับขนอันเป็นบทกฎหมายที่ใช้บังคับอยู่ในขณะเกิดข้อพิพาทปรับแก่คดี ไม่อาจนำบทบัญญัติเรื่องข้อยกเว้นความรับผิดของผู้ขนส่งของทะเลตามมาตรา 58 แห่งพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 มาปรับแก่คดีได้ จำเลยที่ 1 และที่ 2จึงไม่อาจยกเอาข้อจำกัดความรับผิดตามบทกฎหมายดังกล่าวมาอ้างเพื่อรับผิดไม่เกินจำนวน 15,300 บาท ได้"พิพากษาแก้เป็นว่า สำหรับจำเลยที่ 1 และที่ 2ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7340/2541บริษัท ไทย - เยอรมัน เซ รามิค อินดัสทรี่ จำกัดโจทก์บริษัท ทิสเซน แฮนนีล โลจิสติกส์ ( ประเทศ ไทย ) จำกัด กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 4, ม. 627 พ.ร.บ.การรับขนของทางทะเล พ.ศ.2534 ม. 58ขณะเกิดข้อพิพาท พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเลพ.ศ. 2534 ยังไม่มีผลใช้บังคับ จึงต้องวินิจฉัยคดีโดยอาศัยเทียบเคียงบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 627 ที่กำหนดว่าเมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งและผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบ แล้ว นับแต่นั้นไปสิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญา รับขนนั้นย่อมตกแก่ผู้รับตราส่ง แสดงให้เห็นว่าสัญญารับขน มีลักษณะเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอกถ้อยคำที่ว่า "เมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่ง" มีความหมายเป็นเพียงเวลาที่กฎหมายกำหนดว่าผู้รับตราส่งจะแสดงเจตนารับเอาประโยชน์จากสัญญารับขนได้เมื่อใดเท่านั้น หาใช่เงื่อนไขอีกข้อหนึ่งซึ่งหากไม่มีของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งแล้วจะเป็นเหตุ ให้สิทธิตามสัญญารับขนไม่ตกแก่ผู้รับตราส่งไม่ เมื่อโจทก์เป็น ผู้ทรงใบตราส่งที่จำเลยที่ 2 ออกให้แก่ผู้ขายและเป็นผู้มี กรรมสิทธิ์ในสินค้าพิพาทตามใบตราส่งนั้น แม้โจทก์ไม่อาจ แสดงเจตนารับเอาประโยชน์จากสัญญารับขนโดยเรียกให้ส่งมอบ ของได้เพราะไม่มีกำหนดเวลาที่จะเรียกให้ส่งมอบของได้ ตามมาตรา 627 ก็ตาม แต่ก็ถือได้ว่าโจทก์เป็นผู้เสียหาย เพราะเหตุที่สินค้าพิพาทต้องสูญหายเนื่องจากการขนส่งนั้น โดยตรง โจทก์จึงเป็นผู้มีสิทธิตามสัญญารับขนสินค้าพิพาทย่อม มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 และที่ 2 ผู้ร่วมกันขนส่งสินค้าพิพาท ให้รับผิดตามสัญญารับขนได้ เมื่อพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534มีผลใช้บังคับในวันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2535 แต่ข้อพิพาทคดีนี้เกิดขึ้นก่อนวันที่พระราชบัญญัติดังกล่าวจะมีผลใช้บังคับกรณีจึงต้องใช้บทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่ง คือประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3 ลักษณะ 8 รับขน อันเป็นบทกฎหมายที่ใช้บังคับอยู่ในขณะเกิดข้อพิพาทปรับแก่คดีไม่อาจนำบทบัญญัติเรื่องข้อยกเว้นความรับผิดของผู้ขนส่งของทางทะเลตามมาตรา 58 แห่งพระราชบัญญัติรับขนของทางทะเลฯมาปรับแก่คดีได้จำเลยที่ 1 และที่ 2 จึงไม่อาจยกเอาข้อจำกัดความรับผิดตามบทกฎหมายดังกล่าวมาอ้างเพื่อให้รับผิดน้อยลงได้โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้อง ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวน 378,243.04 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี ของต้นเงินจำนวน 351,854.04 บาท นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยที่ 1 และที่ 2 ให้การและแก้ไขคำให้การเป็นทำนองเดียวกันว่า จำเลยที่ 1 มิได้ประกอบกิจการรับจ้างขนส่งสินค้าทางทะเลร่วมกับผู้ขนส่งสินค้าในต่างประเทศและไม่เคยทำการขนส่งเองจำเลยที่ 1 ไม่ได้ร่วมกับจำเลยอื่นทำการขนส่งสินค้าในคดีนี้จำเลยที่ 1 ประกอบกิจการเป็นตัวแทนด้านพิธีการเอกสารให้แก่เจ้าของเรือหรือสายการเดินเรือ โดยจำเลยที่ 1 เป็นผู้รับจ้างของสายการเดินเรืออาวันเดโร เพื่อดำเนินการพิธีการทางศุลกากรแจ้งการมาถึงของสินค้าให้โจทก์ทราบ และให้โจทก์นำใบตราส่งมาแลกกับใบปล่อยสินค้า ส่วนจำเลยที่ 2 ได้ออกใบตราส่งในฐานะตัวแทนจำเลยที่ 3 ซึ่งเป็นเจ้าของเรือขนส่งสินค้าเท่านั้นจำเลยที่ 1 และที่ 2 มิได้ร่วมกันขนส่งสินค้า และมิได้ร่วมกับจำเลยที่ 3 ขนส่งสินค้าดังกล่าว สินค้ายังส่งมาไม่ถึงประเทศไทยสิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนยังไม่โอนมายังโจทก์โจทก์ยังไม่มีสิทธิในสินค้า สินค้ามีค่าไม่ถึงจำนวน 200,000 บาทจำเลยที่ 1 และที่ 2 ไม่ต้องร่วมรับผิดต่อโจทก์ หากจำเลยที่ 2จะต้องร่วมรับผิด ก็รับผิดไม่เกินจำนวน 15,300 บาท ตามพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 มาตรา 58ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 3 ให้การว่า จำเลยที่ 3 ขนส่งสินค้าจากประเทศสิงคโปร์มายังท่าเรือกรุงเทพ จำเลยที่ 2 มิได้บรรจุสินค้าในคดีนี้เข้าตู้บรรจุสินค้ามาด้วย จำเลยที่ 3 จึงไม่ต้องร่วมรับผิดต่อโจทก์ หากจะต้องรับผิดก็ต้องรับผิดไม่เกิน 15,300 บาทตามพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2535 มาตรา 58ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันชำระค่าเสียหายจำนวน 347,654.04 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 27 พฤษภาคม 2535 ไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 3จำเลยที่ 1 และที่ 2 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องสำหรับจำเลยที่ 1และที่ 2 เสียด้วย นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงปรากฏตามทางนำสืบของโจทก์และจำเลยที่ 1ดังกล่าวข้างต้นว่าจำเลยที่ 1 มีวัตถุประสงค์ในการประกอบกิจการรับขนส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์ทั้งทางบก ทางน้ำและทางอากาศทั้งภายในประเทศและต่างประเทศ ตามหนังสือรับรองของสำนักงานทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทกรุงเทพมหานครกรมทะเบียนการค้า กระทรวงพาณิชย์ เอกสารหมาย จ.1 ซึ่งวัตถุประสงค์ดังกล่าวเป็นวัตถุประสงค์หลักของบริษัทจำเลยที่ 1เพราะได้ระบุไว้เป็นข้อแรกในวัตถุประสงค์ในการประกอบกิจการของจำเลยที่ 1 ทั้งหมดรวม 10 ข้อ จำเลยที่ 1 นอกจากจะมีหน้าที่แจ้งเวลามาถึงของเรือให้โจทก์ผู้รับตราส่งทราบและรับแลกใบตราส่งกับใบปล่อยสินค้าจากโจทก์แล้วจำเลยที่ 1 ยังรับจะเรียกร้องค่าเสียหายเนื่องจากสินค้าพิพาทสูญหายจากสายการเดินเรือที่ขนส่งให้แทนโจทก์และเป็นผู้รับชำระค่าระวางบรรทุกสินค้าพิพาทจากโจทก์ด้วยซึ่งข้อนี้ปรากฏตามใบเสร็จรับเงินค่าระวางบรรทุกเอกสารหมาย จ.17 ที่จำเลยที่ 1 รับชำระค่าระวางบรรทุกสินค้าพิพาทรวมกับค่าระวางบรรทุกสินค้ารายการอื่นของโจทก์จากโจทก์ว่าจำเลยที่ 1 รับชำระไว้ในนามตนเองโดยมิได้ระบุว่าเป็นการรับชำระไว้แทนจำเลยที่ 2 ดังที่จำเลยที่ 1 นำสืบแต่อย่างใดจากวัตถุประสงค์หลักของบริษัทจำเลยที่ 1 ประกอบกับพฤติการณ์ของจำเลยที่ 1 ที่ได้ดำเนินการเกี่ยวกับขนส่งสินค้าพิพาทดังกล่าวมีน้ำหนักและเหตุผลให้เชื่อว่าจำเลยที่ 1 ได้ร่วมกันขนส่งสินค้าพิพาทกับจำเลยที่ 2 ด้วยปัญหาที่ต้องวินิจฉัยต่อไปมีว่า โจทก์มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1และที่ 2 ซึ่งเป็นผู้ร่วมกันขนส่งสินค้าพิพาทให้รับผิดตามสัญญารับขนสินค้าดังกล่าวหรือไม่ ปัญหานี้ข้อเท็จจริงที่คู่ความไม่โต้เถียงกันรับฟังได้ดังกล่าวมาข้างต้นว่า โจทก์ซื้อชิ้นส่วนอะไหล่จากบริษัทผู้ขายในประเทศอิตาลี ในราคา FOB ท่าเรืออิตาลีจำนวน 13,326.25 ดอลลาร์สหรัฐ หรือคิดเป็นเงินไทยจำนวน345,570.04 บาท ผู้ขายได้ว่าจ้างให้จำเลยที่ 2 ทำการขนส่งสินค้าดังกล่าวมายังประเทศไทย โดยจะเก็บค่าระวางบรรทุกสินค้าที่ปลายทาง จำเลยที่ 2 ออกใบตราส่งให้แก่บริษัทผู้ขาย ต่อมาโจทก์ได้ชำระราคาสินค้าแก่ผู้ขายผ่านทางธนาคาร และได้รับโอนใบตราส่งมา เมื่อเรือมาถึงท่าเรือกรุงเทพโจทก์ได้รับแจ้งว่าเรือมาถึง จึงได้ชำระค่าระวางบรรทุกสินค้าแล้วแต่รับสินค้าไม่ได้เนื่องจากสินค้าสูญหายทั้งหมดโดยมีการส่งผิดพลาดไปที่ประเทศฟิลิปปินส์ อันเป็นกรณีสินค้าดังกล่าวสูญหายไปในระหว่างการขนส่ง และที่โจทก์อ้างในคำฟ้องว่า โจทก์เป็นผู้ทรงใบตราส่งและมีกรรมสิทธิ์ในสินค้าตามใบตราส่งนั้นจำเลยที่ 1 และที่ 2 มิได้ให้การปฏิเสธโต้แย้งข้อเท็จจริงดังกล่าว ข้อเท็จจริงจึงฟังได้ว่าโจทก์เป็นผู้ทรงใบตราส่งและมีกรรมสิทธิ์ในสินค้าตามใบตราส่งนั้นสำหรับปัญหานี้ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่พิจารณาแล้วเห็นว่าในพฤติการณ์ตามข้อเท็จจริงดังกล่าวหากสินค้าพิพาทได้สูญหายหรือเสียหายไปทั้งหมดหรือบางส่วนระหว่างการขนส่ง โจทก์ย่อมเป็นผู้รับบาปเคราะห์ในความสูญหายหรือเสียหายนั้น ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าโจทก์มิใช่คู่สัญญารับขนกับจำเลยที่ 1 และที่ 2 โดยตรงโจทก์ผู้รับตราส่งจะเรียกร้องเอาค่าเสียหายอันเกิดแต่สัญญารับขนได้ก็ต่อเมื่อสินค้าถูกขนส่งถึงท่าเรือกรุงเทพอันเป็นตำบลที่กำหนดให้ส่ง และโจทก์ได้เรียกร้องให้ส่งมอบสินค้าแล้วเท่านั้นแต่สินค้ามิได้ถูกส่งถึงท่าเรือกรุงเทพเพราะสูญหายไปเสียก่อนในระหว่างการขนส่ง โจทก์จึงไม่อาจเรียกร้องให้ จำเลยที่ 1และที่ 2 ผู้รับขนส่งส่งมอบสินค้าได้และสิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนจึงไม่อาจตกไปได้แก่โจทก์ผู้รับตราส่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 627 โจทก์จึงไม่ใช่ผู้เสียหายไม่มีอำนาจฟ้องให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 รับผิดตามสัญญารับขนนั้น เห็นว่าขณะเกิดข้อพิพาทพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 ยังไม่มีผลใช้บังคับจึงต้องวินิจฉัยคดีโดยอาศัยเทียบเคียงบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 627 ซึ่งบัญญัติว่า"เมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งและผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบแล้ว ท่านว่าแต่นั้นไปสิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนนั้นย่อมตกไปได้แก่ผู้รับตราส่ง" บทบัญญัติมาตรานี้แสดงให้เห็นว่าสัญญารับขนมีลักษณะเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอกกล่าวคือ แม้ผู้รับตราส่งจะเป็นบุคคลภายนอกซึ่งมิใช่คู่สัญญาตามสัญญารับขน แต่หากผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบของเมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งอันเป็นการแสดงเจตนาที่จะรับเอาประโยชน์ตามสัญญารับขนแล้ว สิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนนั้นย่อมตกได้แก่ผู้รับตราส่ง หากผู้รับตราส่งยังมิได้เรียกให้ส่งมอบของเมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งหรือแสดงเจตนาที่จะรับเอาประโยชน์ตามสัญญารับขน ผู้รับตราส่งย่อมไม่มีสิทธิตามสัญญารับขนซึ่งรวมถึงไม่มีสิทธิเรียกร้องเอาค่าเสียหายเพราะของสูญหายทั้งหมดหรือสูญหายบางส่วนหรือบุบสลายในระหว่างการขนส่งจากผู้ขนส่งด้วยดังนี้ เงื่อนไขที่จะทำให้สิทธิทั้งหลายตามสัญญารับขนตกได้แก่ผู้รับตราส่งจึงมีเพียงประการเดียวคือเมื่อผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบของเมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งหรือเมื่อผู้รับตราส่งซึ่งเป็นบุคคลภายนอกได้แสดงเจตนาที่จะรับเอาประโยชน์ตามสัญญารับขนแล้วนั่นเองที่มาตรา 627 บัญญัติว่า "เมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่ง"จึงมีความหมายเป็นเพียงเวลาที่กฎหมายกำหนดว่าผู้รับตราส่งจะแสดงเจตนารับเอาประโยชน์จากสัญญารับขนได้เมื่อใดเท่านั้นหาใช่เงื่อนไขอีกข้อหนึ่งซึ่งหากไม่มีของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งแล้วจะเป็นเหตุให้สิทธิตามสัญญารับขนไม่ตกได้แก่ผู้รับตราส่งไม่เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าสินค้าพิพาทสูญหายไปทั้งหมดในระหว่างการขนส่ง สินค้าย่อมไม่อาจส่งถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งอยู่ในตัว กรณีจึงไม่อาจนำมาตรา 627 มาใช้บังคับได้ เพราะหากนำบทบัญญัติมาตรา 627 มาปรับใช้กับกรณีนี้ ผลจะกลายเป็นว่าหากสินค้าสูญหายไปเพียงบางส่วนในระหว่างการขนส่งและผู้รับตราส่งเรียกให้ส่งมอบสินค้าบางส่วนที่ส่งมาถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งผู้รับตราส่งสามารถฟ้องให้ผู้ขนส่งรับผิดในความสูญหายนั้นได้ แต่ถ้าหากสินค้าสูญหายไปทั้งหมดในระหว่างการขนส่งผู้รับตราส่งไม่อาจฟ้องให้ผู้ขนส่งรับผิดในความสูญหายนั้นได้การตีความกฎหมายเช่นนั้นน่าจะไม่ตรงกับเจตนารมณ์ของบทกฎหมายมาตราดังกล่าว นอกจากนี้ในกรณีที่ผู้ส่งอันเป็นคู่สัญญารับขนกับผู้ขนส่งเรียกเอาใบตราส่ง ผู้ขนส่งต้องทำใบตราส่งให้แก่ผู้ส่ง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 613ซึ่งใบตราส่งดังกล่าวถือได้ว่าเป็นหลักฐานแห่งสัญญารับขนและใบตราส่งนี้ย่อมโอนให้กันได้ตาม มาตรา 314 และในระหว่างที่ของยังอยู่ในมือผู้ขนส่ง ผู้ทรงใบตราส่งอาจจะให้ผู้ขนส่งงดการส่งซองนั้น หรือให้ส่งกลับคืนหรือจัดการแก่ของนั้นเป็นประการอื่นได้ ตามมาตรา 626 อันเป็นบทบัญญัติที่แสดงให้เห็นว่าผู้รับโอนใบตราส่งหรือผู้ทรงใบตราส่งนั้นมีสิทธิตามสัญญารับขนอยู่ก่อนที่ของจะส่งถึงตำบลปลายทางแล้วเมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์เป็นผู้ทรงใบตราส่งที่จำเลยที่ 2ออกให้แก่ผู้ขายและเป็นผู้มีกรรมสิทธิ์ในสินค้าพิพาทตามใบตราส่งนั้นแม้โจทก์ไม่อาจแสดงเจตนารับเอาประโยชน์จากสัญญารับขนโดยเรียกให้ส่งมอบของได้เพราะไม่มีกำหนดเวลาที่จะเรียกให้ส่งมอบของได้ตามมาตรา 627 ก็ตาม แต่ก็ถือได้ว่าโจทก์เป็นผู้เสียหายเพราะเหตุที่สินค้าพิพาทต้องสูญหายเนื่องจากการขนส่งนั้นโดยตรง ทั้งนี้เพราะใบตราส่งเป็นหลักฐานแห่งสัญญารับขน เมื่อโจทก์เป็นผู้ทรงใบตราส่งนั้นโดยชอบและการปล่อยสินค้าที่ขนส่งให้แก่ผู้รับจะกระทำได้ก็ต่อเมื่อผู้รับมีใบตราส่งมาแสดงหรือขอแลกเอาใบปล่อยสินค้าไปเพื่อนำไปขอออกสินค้าต่อไปเท่านั้น โจทก์จึงเป็นผู้มีสิทธิตามสัญญารับขนสินค้าพิพาทย่อมมีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 และที่ 2ผู้ร่วมกันขนส่งสินค้าพิพาทให้รับผิดตามสัญญารับขนได้ที่ศาลอุทธรณ์นำมาตรา 627 มาปรับแก่คดีนี้ แล้ววินิจฉัยว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 และที่ 2 ให้รับผิดตามสัญญารับขนศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่ไม่เห็นฟ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้นส่วนปัญหาว่าจำเลยที่ 1 และที่ 2 ต้องรับผิดตามสัญญารับขนต่อโจทก์เพียงใดนั้น เนื่องจากศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องโดยนำประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 627มาปรับแก่กรณีนี้ จึงไม่วินิจฉัยข้ออุทธรณ์ของจำเลยที่ 1และที่ 2 ในข้อกฎหมายที่ว่าต้องนำเรื่องข้อจำกัดความรับผิดของผู้ขนส่งตามมาตรา 58 แห่งพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเลพ.ศ. 2534 มาใช้บังคับหากจำเลยที่ 1 และที่ 2 ต้องรับผิดต่อโจทก์ก็ต้องรับผิดไม่เกินจำนวน 15,300 บาท หรือไม่ ดังนี้ เมื่อได้วินิจฉัยมาแล้วว่าโจทก์มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 และที่ 2 ศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศจึงเห็นสมควรวินิจฉัยปัญหาดังกล่าว โดยไม่ย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาพิพากษา ปัญหานี้ข้อเท็จจริงปรากฏตามที่คู่ความรับกันว่า เมื่อวันที่ 6 มิถุนายน 2534 เรือที่ขนส่งสินค้ามาถึงท่าเรือกรุงเทพโจทก์ไปขอรับสินค้าที่โรงพักสินค้าของการท่าเรือแห่งประเทศไทยแต่ปรากฏว่าไม่มีสินค้ามากับเรือดังกล่าวเห็นว่าเมื่อพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 มีผลใช้บังคับในวันที่21 กุมภาพันธ์ 2534 แต่ข้อพิพาทคดีนี้เกิดขึ้นก่อนวันที่พระราชบัญญัติดังกล่าวจะมีผลใช้บังคับ กรณีจึงต้องใช้บทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่ง คือประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3ลักษณะ 8 รับขนอันเป็นบทกฎหมายที่ใช้บังคับอยู่ในขณะเกิดข้อพิพาทปรับแก่คดี ไม่อาจนำบทบัญญัติเรื่องข้อยกเว้นความรับผิดของผู้ขนส่งของทะเลตามมาตรา 58 แห่งพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 มาปรับแก่คดีได้ จำเลยที่ 1 และที่ 2จึงไม่อาจยกเอาข้อจำกัดความรับผิดตามบทกฎหมายดังกล่าวมาอ้างเพื่อรับผิดไม่เกินจำนวน 15,300 บาท ได้"พิพากษาแก้เป็นว่า สำหรับจำเลยที่ 1 และที่ 2ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์(อมร วีรวงศ์-สมศักดิ์ วิธุรัติ-วุฒิ คราวุฒิ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้มีประเด็นที่น่าจะนำมาพิจารณาด้วย 5 ประเด็น คือ 1. การบังคับใช้พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเลพ.ศ. 2534 กับประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ 2. สัญญารับขนเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอกหรือไม่ 3. สิทธิของผู้รับตราส่งในอันที่จะฟ้องร้องผู้ขนส่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 627 ในกรณีที่ของสูญหายระหว่างการขนส่ง 4. การเป็นผู้ร่วมขนส่ง 5. ข้อยกเว้นและข้อจำกัดความรับผิดของผู้ขนส่งตามพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 1. การบังคับใช้พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 คดีนี้ก็เป็นอีกคดีหนึ่งที่ยังคงต้องให้ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าข้อพิพาทที่ฟ้องร้องกันนี้จะต้องนำบทบัญญัติของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ลักษณะรับขนมาบังคับใช้แก่การรับขนของทางทะเล ในฐานะที่เป็นบทกฎหมายใกล้เคียงเป็นอย่างยิ่งตามมาตรา 4 ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ หรือจะต้องบังคับใช้พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 ซึ่งผู้เขียนก็ได้เคยทำหมายเหตุท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาไปหลายคำพิพากษาศาลฎีกา เช่นคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6437/2541 โดยผู้เขียนเห็นว่าการจะนำประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ลักษณะรับขนหรือพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 มาใช้นั้น ควรจะดูว่าสัญญารับขนของทางทะเลทำขึ้นในวันก่อนหรือหลังวันที่พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 จะมีผลบังคับใช้ (วันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2535)ซึ่งขอให้ผู้อ่านที่สนใจเรื่องนี้ไปดูคำพิพากษาศาลฎีกาข้างต้นผู้เขียนจึงไม่เขียนหมายเหตุในประเด็นนี้ซ้ำอีก 2. สัญญารับขนเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอกหรือไม่ ตามปกติแล้วสัญญาย่อมผูกพันเฉพาะคู่สัญญา แต่ความเป็นอยู่ของบุคคลในปัจจุบันมีบางกรณีที่จำเป็นต้องให้คนภายนอกเป็นผู้รับประโยชน์จากสัญญาโดยสัญญาใดที่คู่สัญญาทำขึ้นเพื่อให้บุคคลภายนอกเป็นผู้รับประโยชน์จากสัญญา สัญญานั้นย่อมเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอก ซึ่งบุคคลภายนอกหมายความถึงบุคคลอื่นที่ไม่ใช่คู่สัญญา สัญญารับขนของนั้นมีคู่สัญญาอยู่2 ฝ่าย ฝ่ายหนึ่งคือผู้ขนส่ง อีกฝ่ายหนึ่งคือผู้ส่งที่ตกลงกันให้มีการขนส่งของจากต้นทางไปยังจุดหมายปลายทาง ซึ่งอาจจะมีบุคคลอีกคนหนึ่งซึ่งมิใช่ผู้ส่งเป็นผู้รับของ ซึ่งตามกฎหมายเรียกว่าผู้รับตราส่ง ผู้รับตราส่งหมายถึง บุคคลผู้ซึ่งเขาส่งของไปถึง(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 610 วรรคสอง) โดยผู้รับตราส่งมิได้เป็นคู่สัญญา แต่มีสิทธิได้รับการส่งมอบของ มีสิทธิได้รับประโยชน์จากสัญญารับขนที่ผู้ส่งทำกับผู้ขนส่ง ทั้งมีสิทธิเรียกร้องเอาค่าสินไหมทดแทนจากผู้ขนส่งในกรณีที่ของสูญหายหรือเสียหาย ดังนั้นถ้าพิจารณาเพียงเท่านี้แล้วก็กล่าวได้ว่าสัญญารับขนเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอก อย่างไรก็ตามเมื่อพิจารณาจากตัวบทของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ในมาตรา 374 ถึงมาตรา 376 และบทบัญญัติบางมาตราในเรื่องรับขนแล้วอาจจะทำให้เกิดความสงสัยได้ว่า สัญญารับขนเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอกจริงหรือไม่ เนื่องจากหากว่าสัญญาใดเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอกแล้ว สิทธิของบุคคลภายนอกย่อมเกิดมีขึ้นตั้งแต่เวลาที่แสดงเจตนาแก่ลูกหนี้ว่า จะถือเอาประโยชน์จากสัญญานั้น(มาตรา 374 วรรคสอง) และเมื่อสิทธิของบุคคลภายนอกได้เกิดมีขึ้นแล้ว คู่สัญญาหาอาจจะเปลี่ยนแปลงหาระงับสิทธินั้นในภายหลังได้ไม่ (มาตรา 375) และการเกิดขึ้นของสิทธิของบุคคลภายนอกก็ทำเพียงการแสดงเจตนาเข้าถือเอาประโยชน์ของสัญญาเพียงอย่างเดียว แต่บทบัญญัติมาตรา 627 ในเรื่องรับขนกลับบัญญัติว่า "เมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่ง และผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบแล้ว ท่านว่าแต่นั้นไปสิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนนั้น ย่อมตกไปได้แก่ผู้รับตราส่ง" แสดงว่าสิทธิของผู้รับตราส่งจะเกิดเมื่อ 1. ของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่ง และ 2. ผู้รับตราส่งเรียกให้ส่งมอบของ หากขาดข้อใดข้อหนึ่ง สิทธิของผู้รับตราส่งยังไม่เกิดและผู้ที่ยังมีสิทธิเรียกร้องให้ผู้ขนส่งต้องรับผิดชอบตามสัญญารับขนก็คือผู้ส่ง การที่ผู้รับตราส่งเรียกให้ผู้ขนส่งส่งมอบของนั้นก็เทียบได้กับการที่ผู้รับตราส่งซึ่งเป็นบุคคลภายนอกได้แสดงเจตนาเอากับผู้ขนส่งที่เป็นลูกหนี้ และเป็นคู่สัญญาฝ่ายหนึ่งในสัญญารับขนที่จะขอถือเอาประโยชน์จากสัญญารับขน ซึ่งก็ตรงกับที่มาตรา 374 วรรคสองกำหนดไว้ แต่ที่แตกต่างกันก็คือ มาตรา 627 ยังกำหนดเป็นเงื่อนไขอีกว่าเมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งด้วยซึ่งเงื่อนไขนี้ไม่ได้มีในมาตรา 374 ในเรื่องสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอกแต่อย่างใด จึงเป็นเรื่องเฉพาะที่แตกต่างไปของสัญญารับขน นอกจากนี้มาตรา 626 วรรคแรกในเรื่องรับขนยังบัญญัติอีกว่าตราบใดของยังอยู่ในมือผู้ขนส่ง ตราบนั้นผู้ส่งหรือถ้าได้ทำใบตราส่งผู้ทรงใบตราส่งนั้นอาจจะให้ผู้ขนส่งงดการส่งของนั้นไปหรือให้ส่งกลับคืนมา หรือให้จัดการแก่ของนั้นเป็นอย่างอื่นประการใดก็ได้ แสดงว่าแม้ของจะถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งแต่ผู้ขนส่งยังไม่ได้ส่งมอบผู้ส่งอาจจะมีคำสั่งดังกล่าวได้และผู้ขนส่งก็ต้องทำตาม รวมทั้งการงดการส่งมอบของแก่ผู้รับตราส่งก็ได้ เพราะสิทธิของผู้รับตราส่งยังไม่เกิดเนื่องจากผู้รับตราส่งยังมิได้เรียกให้ผู้ขนส่งส่งมอบของให้แต่เมื่อผู้รับตราส่งเรียกร้องส่งมอบแล้ว สิทธิของผู้ส่งตามมาตรา 626 นี้ก็เป็นระงับไป เพราะสิทธิของผู้รับตราส่งตามสัญญารับขนได้เกิดขึ้นดังนั้นจึงเห็นได้ว่ามาตรา 626 และ 627 ได้ถูกบัญญัติไว้ในลักษณะที่สอดรับกันไว้และทั้งหมดนี้จึงเป็นที่มาแห่งความสงสัยว่าสัญญารับขนเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอกหรือไม่ในด้านหนึ่ง อย่างไรก็ตามได้มีนักวิชาการหลาย ๆ ท่านเห็นว่าสัญญารับขนเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอกโดยได้กล่าวไว้ชัดแจ้ง หรือโดยนัย เมื่อย้อนกลับมาที่คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ ศาลฎีกาได้วินิจฉัยอย่างชัดแจ้งว่าสัญญารับขนมีลักษณะเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอก โดยพิจารณาจากมาตรา 627 ว่าเมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่ง และผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบแล้วนับแต่นั้นไปสิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนนั้นย่อมตกแก่ผู้รับตราส่งแสดงให้เห็นว่าสัญญารับขนมีลักษณะเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอก แม้ผู้รับตราส่งจะเป็นบุคคลภายนอกซึ่งมิใช่คู่สัญญาตามสัญญารับขน แต่หากผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบของเมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งอันเป็นการแสดงเจตนาที่จะรับเอาประโยชน์ตามสัญญารับขนแล้วสิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนนั้นย่อมตกได้แก่ผู้รับตราส่ง หากผู้รับตราส่งยังมิได้เรียกให้ส่งมอบของเมื่อถึงตำบลที่กำหนดให้ส่ง หรือแสดงเจตนาที่จะรับเอาประโยชน์ตามสัญญารับขน ผู้รับตราส่งย่อมไม่มีสิทธิตามสัญญารับขน 3. สิทธิของผู้รับตราส่งในอันที่จะฟ้องร้องผู้ขนส่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 627 ในกรณีที่ของสูญหายระหว่างการขนส่ง แต่เดิมนั้น ได้เคยมีแนววินิจฉัยของศาลฎีกาที่เกี่ยวกับมาตรา 627 ดังนี้คือ 1. หากของสูญหายไปในระหว่างการขนส่ง ผู้รับตราส่งก็ไม่ใช่ผู้เสียหาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 50/2501 ผู้รับตราส่งไม่ได้รับสินค้าที่ขนส่งเพราะสูญหายไประหว่างทาง จึงไม่ใช่ผู้เสียหาย เพราะไม่ใช่เจ้าของ ไม่มีเหตุที่จะเรียกร้องจากผู้ขนส่ง ผู้ส่งของเป็นผู้เสียหาย มีสิทธิเรียกร้องราคาของจากผู้ขนส่ง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1784/2522 ผู้ขายนำสินค้าไปส่งมอบแก่จำเลยผู้รับขนเพื่อส่งให้โจทก์ผู้ซื้อ โจทก์เป็นผู้รับตราส่งสินค้ารายพิพาท ไม่ใช่ผู้ส่งหรือผู้ตราส่งจึงมิใช่คู่สัญญารับขนสิทธิของโจทก์ที่เรียกร้องเอาค่าเสียหายอันเกิดแต่สัญญารับขนจึงต้องเป็นไปตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 627คือเมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งและโจทก์ซึ่งเป็นผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบแล้ว แต่สินค้ารายพิพาทนี้มิได้ไปถึงตำบลที่กำหนดให้ส่ง โดยได้สูญหายไปเสียก่อนระหว่างการขนส่ง โจทก์จึงไม่อาจเรียกร้องให้จำเลยซึ่งเป็นผู้ขนส่งให้ส่งมอบสินค้าได้สิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนนั้น จึงไม่อาจจะตกไปได้แก่โจทก์ผู้ซึ่งเป็นผู้รับตราส่งตามมาตรา 627 โจทก์ไม่ใช่ผู้เสียหาย ไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยให้รับผิดตามสัญญารับขนพิพาทได้ 2. ถ้าผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบแล้ว สิทธิของผู้รับตราส่งได้เกิดขึ้นแล้ว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1550/2509 สัญญาขนส่งทำระหว่างบริษัทในต่างประเทศกับบริษัทจำเลยแต่โจทก์เป็นผู้รับตราส่งเมื่อโจทก์ได้เรียกให้ส่งมอบของแล้วย่อมมีสิทธิฟ้องบริษัทจำเลยให้รับผิดเกี่ยวกับสัญญารับขนในฐานะที่จำเลยเป็นผู้รับขนส่งได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 627 3. แม้ของจะถึงตำบลที่กำหนดให้ส่ง ถ้าผู้รับตราส่งยังมิได้เรียกให้ส่งมอบสิทธิของผู้รับตราส่งยังไม่เกิด สิทธิของผู้ส่งในอันที่จะฟ้องร้องผู้ขนส่งให้รับผิดในการที่ของสูญหาย หรือเสียหายยังมีอยู่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1921/2518 บริษัทโจทก์ทำสัญญาขายสุนัขพันธุ์เยอรมันเชพเพอด รวม 20 ตัว ให้กรมตำรวจ และได้ตกลงว่าจ้างบริษัทจำเลยขนส่งสุนัขดังกล่าวโดยเครื่องบินจากประเทศเยอรมันตะวันตกมายังท่าอากาศยานดอนเมืองเพื่อส่งให้กรมตำรวจ เมื่อจำเลยขนส่งสุนัขมาถึงท่าอากาศยานดอนเมืองอันเป็นตำบลที่กำหนดให้ส่ง ปรากฏว่าสุนัขตายไป 12 ตัว อีก 8 ตัวมีอาการอ่อนเพลียเนื่องจากความผิดของบริษัทจำเลยที่มิได้จัดให้มีอากาศหายใจเพียงพอสำหรับสุนัขเหล่านั้น กรรมการบริษัทโจทก์ไปรับมอบจึงได้รับสุนัขที่ยังมีชีวิตจากเจ้าหน้าที่ของจำเลยมาเพียง 8 ตัว ดังนี้ เมื่อปรากฏว่ากรมตำรวจผู้รับตราส่งยังมิได้เรียกให้ส่งมอบสุนัขตามความในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 627 สิทธิทั้งหลายของบริษัทโจทก์ผู้ส่งสุนัขอันเกิดแก่สัญญารับขนนั้นยังมิได้โอนไปให้แก่กรมตำรวจผู้รับตราส่งโจทก์ในฐานะผู้ส่งจึงมีอำนาจฟ้องเรียกค่าเสียหายจากจำเลยได้ คำพิพากษาของศาลฎีกาโดยที่ประชุมใหญ่นี้จึงถือว่าได้วางหลักใหม่โดยกลับหลักเดิม ๆ ที่เคยมีไว้ก็คือ การวินิจฉัยว่าที่มาตรา 627 บัญญัติว่า "เมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่ง"มีความหมายเป็นเพียงเวลาที่กฎหมายกำหนดว่าผู้รับตราส่งจะแสดงเจตนารับเอาประโยชน์จากสัญญารับขนได้เมื่อใดเท่านั้นหาใช่เงื่อนไขอีกข้อหนึ่งซึ่งหากไม่มีของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งแล้วจะเป็นเหตุให้สิทธิตามสัญญารับขนไม่ตกแก่ผู้รับตราส่งไม่ เรื่องที่กล่าวมาแล้วนั้นเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับการรับขนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ถูกนำมาใช้แก่คดีรับขนของทางทะเล ก่อนที่พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534จะมีผลบังคับใช้ ซึ่งหากเป็นไปตามพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 แล้ว บทบัญญัติทำนองเดียวกับมาตรา 627ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์หาได้มีไม่ และจะนำมาตรา 627ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาใช้แก่คดีรับขนของทางทะเลที่ตกอยู่ภายใต้บังคับของพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเลพ.ศ. 2534 ก็ไม่ได้ สิทธิในการฟ้องร้องคดีหรือสิทธิของผู้รับตราส่งจะมีเมื่อใด และใครมีสิทธิฟ้องร้องผู้ขนส่งในระหว่างผู้ส่งกับผู้รับตราส่งก็ต้องเป็นไปตามพระราชบัญญัติดังกล่าว ซึ่งก็ไม่มีที่ใดบัญญัติไว้ชัดเจนแต่ก็เข้าใจได้ว่าเมื่อพิจารณาจากว่าผู้ใดเป็นผู้รับตราส่ง โดยเป็นผู้ทรงใบตราส่งโดยชอบตามที่มาตรา 3 ของพระราชบัญญัติฯได้กำหนดไว้ หรือในกรณีที่ไม่มีการออกใบตราส่งหรือมีการออกเอกสารที่มีชื่อเรียกอย่างอื่นก็คือบุคคลผู้มีชื่อเป็นผู้รับของดังนั้น ผู้ส่งอาจจะเป็นผู้ทรงใบตราส่งก็ได้หากยังไม่มีการส่งมอบใบตราส่งให้แก่ผู้รับตราส่งจึงยังคงมีสิทธิฟ้องร้องผู้ขนส่งในกรณีที่ของสูญหาย แต่ถ้าผู้ส่งได้โอนใบตราส่งให้แก่ผู้รับตราส่งไปแล้วผู้รับตราส่งก็เป็นผู้มีสิทธิฟ้องร้อง ส่วนที่ว่าสัญญารับขนของทางทะเลตามพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 นั้นเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอกด้วยหรือไม่ก็ยังเป็นปัญหาที่น่าคิด กล่าวคือ 1. ในกรณีที่ไม่มีการออกใบตราส่ง สิทธิของผู้รับตราส่งจะเกิดเมื่อผู้รับตราส่งเรียกให้ผู้ขนส่งทางทะเลส่งมอบของและหากของสูญหาย เสียหาย หรือถูกส่งมอบชักช้าผู้ขนส่งก็ต้องรับผิดต่อผู้รับตราส่ง โดยผู้รับตราส่งมีสิทธิฟ้องร้องได้ 2. ในกรณีที่มีการออกใบตราส่ง สิทธิของผู้รับตราส่งไม่น่าที่จะอยู่ที่การเรียกให้ผู้ขนส่งส่งมอบของ แต่สิทธิของผู้รับตราส่งเกิดตั้งแต่ได้รับใบตราส่งมา อย่างไรก็ตามก็อาจมีข้อโต้แย้งเช่นกันว่าสิทธิของผู้รับตราส่ง แม้ได้รับใบตราส่งมาก็ยังไม่เกิดตราบใดที่ยังไม่เรียกให้ผู้ขนส่งส่งมอบของโดยนำใบตราส่งมาเวนคืน 4. การเป็นผู้ร่วมขนส่ง การที่ศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่า จำเลยที่ 1 เป็นผู้ร่วมขนส่งสินค้ารายพิพาทกับจำเลยที่ 2 ด้วย โดยให้เหตุผลว่า ก. จำเลยที่ 1 มีวัตถุประสงค์ในการประกอบกิจการรับขนส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์ทั้งทางบก ทางน้ำ และทางอากาศ ทั้งภายในประเทศและต่างประเทศ ตามหนังสือรับรองของสำนักงานทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทกรุงเทพมหานครกรมทะเบียนการค้ากระทรวงพาณิชย์ ข. จำเลยที่ 1 มีหน้าที่แจ้งเวลามาถึงของเรือให้ผู้รับตราส่งและรับแลกใบตราส่งกับใบปล่อยสินค้า ค. จำเลยที่ 1 ยังรับจะเรียกร้องค่าเสียหายเนื่องจากสินค้าพิพาทสูญหายจากสายการเดินเรือที่ขนส่งให้แทนโจทก์ ง. จำเลยที่ 1 เป็นผู้รับชำระค่าระวางบรรทุกสินค้าพิพาท จากข้อเท็จจริงข้างต้นเป็นปัญหาที่น่าพิจารณา เพราะไม่ปรากฏว่าจำเลยที่ 1 เป็นผู้ทำสัญญากับผู้ส่งให้มีการขนส่งสินค้า และได้เข้าร่วมกระทำการในการเคลื่อนย้ายสินค้าไม่ว่าช่วงใดช่วงหนึ่งก็ตามการแจ้งการมาถึงของสินค้า การรับชำระค่าระวางบรรทุกก็ดูเหมือนว่าไม่ได้ทำเพื่อตนเอง ลักษณะเป็นตัวแทนของผู้ขนส่งเสียมากกว่าจะเป็นผู้ร่วมทำการขนส่ง หรือที่เคยเรียกกันว่าเป็นการขนส่งหลายคนหลายทอด ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 618 การที่จะเป็นผู้ขนส่งหรือไม่ ไม่น่าจะพิจารณาดูจากวัตถุประสงค์ของนิติบุคคลที่ถูกจัดตั้งขึ้นเพียงอย่างเดียว แม้ว่าประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 608 จะบัญญัติว่าอันผู้ขนส่งภายในความหมายแห่งกฎหมายลักษณะนี้คือบุคคลผู้รับขนของ หรือคนโดยสารเพื่อบำเหน็จเป็นทางค้าปกติของตนแต่ต้องดูว่าได้มีการเข้าร่วมขนส่งจริง ๆ หรือเป็นผู้ทำสัญญารับขนเพื่อตนเองมิได้ทำแทนบุคคลอื่น ในเรื่องผู้ขนส่งหลายคนหลายทอดหรือตัวแทนของผู้ขนส่งให้ดูหมายเหตุท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาของผู้เขียนในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6437/2541 ดังที่กล่าวไปแล้วเช่นกัน 5. ข้อยกเว้นและข้อจำกัดความรับผิดของผู้ขนส่งตามพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 ข้อยกเว้นและข้อจำกัดความรับผิดของผู้ขนส่งทางทะเลนั้นไม่เหมือนกันข้อยกเว้นความรับผิดนั้นหมายถึงข้อยกเว้นที่พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 กำหนดให้ผู้ขนส่งสามารถอ้างขึ้นเพื่อปฏิเสธความรับผิดได้ หากว่าความสูญหาย เสียหาย หรือการส่งมอบชักช้าเกิดจากเรื่องดังกล่าวและเมื่อผู้ขนส่งไม่ต้องรับผิด ก็ไม่ต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนจึงไม่มีประเด็นปัญหาต่อไปว่า ผู้ขนส่งจะต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนเป็นจำนวนเท่าใด ตรงกันข้ามหากผู้ขนส่งต้องรับผิดเนื่องจากไม่อาจจะยกข้อจำกัดความรับผิดขึ้นอ้างเพื่อปฏิเสธความรับผิดได้แล้วจึงมีปัญหาที่ต้องพิจารณาต่อไปว่า ผู้ขนส่งจะต้องรับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนเท่าใดซึ่งมาตรา 58 ของพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 ได้กำหนดให้ผู้ขนส่งมีสิทธิจำกัดความรับผิดเพื่อการที่ของที่ขนส่งสูญหาย หรือเสียหายที่ 10,000 บาทต่อหนึ่งหน่วยการขนส่ง หรือกิโลกรัมละ 30 บาทต่อน้ำหนักสุทธิแห่งของนั้นแล้วแต่เงินจำนวนใดจะมากกว่า ดังนั้น มาตรา 58 มิใช่ข้อยกเว้นความรับผิดของผู้ขนส่งแต่เป็นข้อจำกัดความรับผิดของผู้ขนส่ง ส่วนข้อยกเว้นความรับผิดของผู้ขนส่งจะปรากฏอยู่ในมาตรา 51 ถึงมาตรา 57 ของพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 อนึ่งถ้าว่ากันจริง ๆ แล้วพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 น่าจะใช้คำว่าเหตุยกเว้นความรับผิด แทนคำว่า ข้อยกเว้นความรับผิดเพราะเหตุยกเว้นความรับผิดนั้นเป็นเรื่องที่กฎหมายกำหนดให้ผู้ขนส่งสามารถยกเหตุดังกล่าวขึ้นเพื่อปฏิเสธความรับผิดได้โดยไม่ต้องมีการตกลงกันกับผู้ส่งไว้ในสัญญารับขนของทางทะเลในรูปของข้อยกเว้นความรับผิด ไผทชิตเอกจริยกรคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้อง ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวน 378,243.04 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี ของต้นเงินจำนวน 351,854.04 บาท นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยที่ 1 และที่ 2 ให้การและแก้ไขคำให้การเป็นทำนองเดียวกันว่า จำเลยที่ 1 มิได้ประกอบกิจการรับจ้างขนส่งสินค้าทางทะเลร่วมกับผู้ขนส่งสินค้าในต่างประเทศและไม่เคยทำการขนส่งเองจำเลยที่ 1 ไม่ได้ร่วมกับจำเลยอื่นทำการขนส่งสินค้าในคดีนี้จำเลยที่ 1 ประกอบกิจการเป็นตัวแทนด้านพิธีการเอกสารให้แก่เจ้าของเรือหรือสายการเดินเรือ โดยจำเลยที่ 1 เป็นผู้รับจ้างของสายการเดินเรืออาวันเดโร เพื่อดำเนินการพิธีการทางศุลกากรแจ้งการมาถึงของสินค้าให้โจทก์ทราบ และให้โจทก์นำใบตราส่งมาแลกกับใบปล่อยสินค้า ส่วนจำเลยที่ 2 ได้ออกใบตราส่งในฐานะตัวแทนจำเลยที่ 3 ซึ่งเป็นเจ้าของเรือขนส่งสินค้าเท่านั้นจำเลยที่ 1 และที่ 2 มิได้ร่วมกันขนส่งสินค้า และมิได้ร่วมกับจำเลยที่ 3 ขนส่งสินค้าดังกล่าว สินค้ายังส่งมาไม่ถึงประเทศไทยสิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนยังไม่โอนมายังโจทก์โจทก์ยังไม่มีสิทธิในสินค้า สินค้ามีค่าไม่ถึงจำนวน 200,000 บาทจำเลยที่ 1 และที่ 2 ไม่ต้องร่วมรับผิดต่อโจทก์ หากจำเลยที่ 2จะต้องร่วมรับผิด ก็รับผิดไม่เกินจำนวน 15,300 บาท ตามพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 มาตรา 58ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 3 ให้การว่า จำเลยที่ 3 ขนส่งสินค้าจากประเทศสิงคโปร์มายังท่าเรือกรุงเทพ จำเลยที่ 2 มิได้บรรจุสินค้าในคดีนี้เข้าตู้บรรจุสินค้ามาด้วย จำเลยที่ 3 จึงไม่ต้องร่วมรับผิดต่อโจทก์ หากจะต้องรับผิดก็ต้องรับผิดไม่เกิน 15,300 บาทตามพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2535 มาตรา 58ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันชำระค่าเสียหายจำนวน 347,654.04 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 27 พฤษภาคม 2535 ไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 3จำเลยที่ 1 และที่ 2 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องสำหรับจำเลยที่ 1และที่ 2 เสียด้วย นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงปรากฏตามทางนำสืบของโจทก์และจำเลยที่ 1ดังกล่าวข้างต้นว่าจำเลยที่ 1 มีวัตถุประสงค์ในการประกอบกิจการรับขนส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์ทั้งทางบก ทางน้ำและทางอากาศทั้งภายในประเทศและต่างประเทศ ตามหนังสือรับรองของสำนักงานทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทกรุงเทพมหานครกรมทะเบียนการค้า กระทรวงพาณิชย์ เอกสารหมาย จ.1 ซึ่งวัตถุประสงค์ดังกล่าวเป็นวัตถุประสงค์หลักของบริษัทจำเลยที่ 1เพราะได้ระบุไว้เป็นข้อแรกในวัตถุประสงค์ในการประกอบกิจการของจำเลยที่ 1 ทั้งหมดรวม 10 ข้อ จำเลยที่ 1 นอกจากจะมีหน้าที่แจ้งเวลามาถึงของเรือให้โจทก์ผู้รับตราส่งทราบและรับแลกใบตราส่งกับใบปล่อยสินค้าจากโจทก์แล้วจำเลยที่ 1 ยังรับจะเรียกร้องค่าเสียหายเนื่องจากสินค้าพิพาทสูญหายจากสายการเดินเรือที่ขนส่งให้แทนโจทก์และเป็นผู้รับชำระค่าระวางบรรทุกสินค้าพิพาทจากโจทก์ด้วยซึ่งข้อนี้ปรากฏตามใบเสร็จรับเงินค่าระวางบรรทุกเอกสารหมาย จ.17 ที่จำเลยที่ 1 รับชำระค่าระวางบรรทุกสินค้าพิพาทรวมกับค่าระวางบรรทุกสินค้ารายการอื่นของโจทก์จากโจทก์ว่าจำเลยที่ 1 รับชำระไว้ในนามตนเองโดยมิได้ระบุว่าเป็นการรับชำระไว้แทนจำเลยที่ 2 ดังที่จำเลยที่ 1 นำสืบแต่อย่างใดจากวัตถุประสงค์หลักของบริษัทจำเลยที่ 1 ประกอบกับพฤติการณ์ของจำเลยที่ 1 ที่ได้ดำเนินการเกี่ยวกับขนส่งสินค้าพิพาทดังกล่าวมีน้ำหนักและเหตุผลให้เชื่อว่าจำเลยที่ 1 ได้ร่วมกันขนส่งสินค้าพิพาทกับจำเลยที่ 2 ด้วยปัญหาที่ต้องวินิจฉัยต่อไปมีว่า โจทก์มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1และที่ 2 ซึ่งเป็นผู้ร่วมกันขนส่งสินค้าพิพาทให้รับผิดตามสัญญารับขนสินค้าดังกล่าวหรือไม่ ปัญหานี้ข้อเท็จจริงที่คู่ความไม่โต้เถียงกันรับฟังได้ดังกล่าวมาข้างต้นว่า โจทก์ซื้อชิ้นส่วนอะไหล่จากบริษัทผู้ขายในประเทศอิตาลี ในราคา FOB ท่าเรืออิตาลีจำนวน 13,326.25 ดอลลาร์สหรัฐ หรือคิดเป็นเงินไทยจำนวน345,570.04 บาท ผู้ขายได้ว่าจ้างให้จำเลยที่ 2 ทำการขนส่งสินค้าดังกล่าวมายังประเทศไทย โดยจะเก็บค่าระวางบรรทุกสินค้าที่ปลายทาง จำเลยที่ 2 ออกใบตราส่งให้แก่บริษัทผู้ขาย ต่อมาโจทก์ได้ชำระราคาสินค้าแก่ผู้ขายผ่านทางธนาคาร และได้รับโอนใบตราส่งมา เมื่อเรือมาถึงท่าเรือกรุงเทพโจทก์ได้รับแจ้งว่าเรือมาถึง จึงได้ชำระค่าระวางบรรทุกสินค้าแล้วแต่รับสินค้าไม่ได้เนื่องจากสินค้าสูญหายทั้งหมดโดยมีการส่งผิดพลาดไปที่ประเทศฟิลิปปินส์ อันเป็นกรณีสินค้าดังกล่าวสูญหายไปในระหว่างการขนส่ง และที่โจทก์อ้างในคำฟ้องว่า โจทก์เป็นผู้ทรงใบตราส่งและมีกรรมสิทธิ์ในสินค้าตามใบตราส่งนั้นจำเลยที่ 1 และที่ 2 มิได้ให้การปฏิเสธโต้แย้งข้อเท็จจริงดังกล่าว ข้อเท็จจริงจึงฟังได้ว่าโจทก์เป็นผู้ทรงใบตราส่งและมีกรรมสิทธิ์ในสินค้าตามใบตราส่งนั้นสำหรับปัญหานี้ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่พิจารณาแล้วเห็นว่าในพฤติการณ์ตามข้อเท็จจริงดังกล่าวหากสินค้าพิพาทได้สูญหายหรือเสียหายไปทั้งหมดหรือบางส่วนระหว่างการขนส่ง โจทก์ย่อมเป็นผู้รับบาปเคราะห์ในความสูญหายหรือเสียหายนั้น ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าโจทก์มิใช่คู่สัญญารับขนกับจำเลยที่ 1 และที่ 2 โดยตรงโจทก์ผู้รับตราส่งจะเรียกร้องเอาค่าเสียหายอันเกิดแต่สัญญารับขนได้ก็ต่อเมื่อสินค้าถูกขนส่งถึงท่าเรือกรุงเทพอันเป็นตำบลที่กำหนดให้ส่ง และโจทก์ได้เรียกร้องให้ส่งมอบสินค้าแล้วเท่านั้นแต่สินค้ามิได้ถูกส่งถึงท่าเรือกรุงเทพเพราะสูญหายไปเสียก่อนในระหว่างการขนส่ง โจทก์จึงไม่อาจเรียกร้องให้ จำเลยที่ 1และที่ 2 ผู้รับขนส่งส่งมอบสินค้าได้และสิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนจึงไม่อาจตกไปได้แก่โจทก์ผู้รับตราส่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 627 โจทก์จึงไม่ใช่ผู้เสียหายไม่มีอำนาจฟ้องให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 รับผิดตามสัญญารับขนนั้น เห็นว่าขณะเกิดข้อพิพาทพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 ยังไม่มีผลใช้บังคับจึงต้องวินิจฉัยคดีโดยอาศัยเทียบเคียงบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 627 ซึ่งบัญญัติว่า"เมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งและผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบแล้ว ท่านว่าแต่นั้นไปสิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนนั้นย่อมตกไปได้แก่ผู้รับตราส่ง" บทบัญญัติมาตรานี้แสดงให้เห็นว่าสัญญารับขนมีลักษณะเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอกกล่าวคือ แม้ผู้รับตราส่งจะเป็นบุคคลภายนอกซึ่งมิใช่คู่สัญญาตามสัญญารับขน แต่หากผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบของเมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งอันเป็นการแสดงเจตนาที่จะรับเอาประโยชน์ตามสัญญารับขนแล้ว สิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนนั้นย่อมตกได้แก่ผู้รับตราส่ง หากผู้รับตราส่งยังมิได้เรียกให้ส่งมอบของเมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งหรือแสดงเจตนาที่จะรับเอาประโยชน์ตามสัญญารับขน ผู้รับตราส่งย่อมไม่มีสิทธิตามสัญญารับขนซึ่งรวมถึงไม่มีสิทธิเรียกร้องเอาค่าเสียหายเพราะของสูญหายทั้งหมดหรือสูญหายบางส่วนหรือบุบสลายในระหว่างการขนส่งจากผู้ขนส่งด้วยดังนี้ เงื่อนไขที่จะทำให้สิทธิทั้งหลายตามสัญญารับขนตกได้แก่ผู้รับตราส่งจึงมีเพียงประการเดียวคือเมื่อผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบของเมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งหรือเมื่อผู้รับตราส่งซึ่งเป็นบุคคลภายนอกได้แสดงเจตนาที่จะรับเอาประโยชน์ตามสัญญารับขนแล้วนั่นเองที่มาตรา 627 บัญญัติว่า "เมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่ง"จึงมีความหมายเป็นเพียงเวลาที่กฎหมายกำหนดว่าผู้รับตราส่งจะแสดงเจตนารับเอาประโยชน์จากสัญญารับขนได้เมื่อใดเท่านั้นหาใช่เงื่อนไขอีกข้อหนึ่งซึ่งหากไม่มีของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งแล้วจะเป็นเหตุให้สิทธิตามสัญญารับขนไม่ตกได้แก่ผู้รับตราส่งไม่เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าสินค้าพิพาทสูญหายไปทั้งหมดในระหว่างการขนส่ง สินค้าย่อมไม่อาจส่งถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งอยู่ในตัว กรณีจึงไม่อาจนำมาตรา 627 มาใช้บังคับได้ เพราะหากนำบทบัญญัติมาตรา 627 มาปรับใช้กับกรณีนี้ ผลจะกลายเป็นว่าหากสินค้าสูญหายไปเพียงบางส่วนในระหว่างการขนส่งและผู้รับตราส่งเรียกให้ส่งมอบสินค้าบางส่วนที่ส่งมาถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งผู้รับตราส่งสามารถฟ้องให้ผู้ขนส่งรับผิดในความสูญหายนั้นได้ แต่ถ้าหากสินค้าสูญหายไปทั้งหมดในระหว่างการขนส่งผู้รับตราส่งไม่อาจฟ้องให้ผู้ขนส่งรับผิดในความสูญหายนั้นได้การตีความกฎหมายเช่นนั้นน่าจะไม่ตรงกับเจตนารมณ์ของบทกฎหมายมาตราดังกล่าว นอกจากนี้ในกรณีที่ผู้ส่งอันเป็นคู่สัญญารับขนกับผู้ขนส่งเรียกเอาใบตราส่ง ผู้ขนส่งต้องทำใบตราส่งให้แก่ผู้ส่ง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 613ซึ่งใบตราส่งดังกล่าวถือได้ว่าเป็นหลักฐานแห่งสัญญารับขนและใบตราส่งนี้ย่อมโอนให้กันได้ตาม มาตรา 314 และในระหว่างที่ของยังอยู่ในมือผู้ขนส่ง ผู้ทรงใบตราส่งอาจจะให้ผู้ขนส่งงดการส่งซองนั้น หรือให้ส่งกลับคืนหรือจัดการแก่ของนั้นเป็นประการอื่นได้ ตามมาตรา 626 อันเป็นบทบัญญัติที่แสดงให้เห็นว่าผู้รับโอนใบตราส่งหรือผู้ทรงใบตราส่งนั้นมีสิทธิตามสัญญารับขนอยู่ก่อนที่ของจะส่งถึงตำบลปลายทางแล้วเมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์เป็นผู้ทรงใบตราส่งที่จำเลยที่ 2ออกให้แก่ผู้ขายและเป็นผู้มีกรรมสิทธิ์ในสินค้าพิพาทตามใบตราส่งนั้นแม้โจทก์ไม่อาจแสดงเจตนารับเอาประโยชน์จากสัญญารับขนโดยเรียกให้ส่งมอบของได้เพราะไม่มีกำหนดเวลาที่จะเรียกให้ส่งมอบของได้ตามมาตรา 627 ก็ตาม แต่ก็ถือได้ว่าโจทก์เป็นผู้เสียหายเพราะเหตุที่สินค้าพิพาทต้องสูญหายเนื่องจากการขนส่งนั้นโดยตรง ทั้งนี้เพราะใบตราส่งเป็นหลักฐานแห่งสัญญารับขน เมื่อโจทก์เป็นผู้ทรงใบตราส่งนั้นโดยชอบและการปล่อยสินค้าที่ขนส่งให้แก่ผู้รับจะกระทำได้ก็ต่อเมื่อผู้รับมีใบตราส่งมาแสดงหรือขอแลกเอาใบปล่อยสินค้าไปเพื่อนำไปขอออกสินค้าต่อไปเท่านั้น โจทก์จึงเป็นผู้มีสิทธิตามสัญญารับขนสินค้าพิพาทย่อมมีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 และที่ 2ผู้ร่วมกันขนส่งสินค้าพิพาทให้รับผิดตามสัญญารับขนได้ที่ศาลอุทธรณ์นำมาตรา 627 มาปรับแก่คดีนี้ แล้ววินิจฉัยว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 และที่ 2 ให้รับผิดตามสัญญารับขนศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่ไม่เห็นฟ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้นส่วนปัญหาว่าจำเลยที่ 1 และที่ 2 ต้องรับผิดตามสัญญารับขนต่อโจทก์เพียงใดนั้น เนื่องจากศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องโดยนำประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 627มาปรับแก่กรณีนี้ จึงไม่วินิจฉัยข้ออุทธรณ์ของจำเลยที่ 1และที่ 2 ในข้อกฎหมายที่ว่าต้องนำเรื่องข้อจำกัดความรับผิดของผู้ขนส่งตามมาตรา 58 แห่งพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเลพ.ศ. 2534 มาใช้บังคับหากจำเลยที่ 1 และที่ 2 ต้องรับผิดต่อโจทก์ก็ต้องรับผิดไม่เกินจำนวน 15,300 บาท หรือไม่ ดังนี้ เมื่อได้วินิจฉัยมาแล้วว่าโจทก์มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 และที่ 2 ศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศจึงเห็นสมควรวินิจฉัยปัญหาดังกล่าว โดยไม่ย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาพิพากษา ปัญหานี้ข้อเท็จจริงปรากฏตามที่คู่ความรับกันว่า เมื่อวันที่ 6 มิถุนายน 2534 เรือที่ขนส่งสินค้ามาถึงท่าเรือกรุงเทพโจทก์ไปขอรับสินค้าที่โรงพักสินค้าของการท่าเรือแห่งประเทศไทยแต่ปรากฏว่าไม่มีสินค้ามากับเรือดังกล่าวเห็นว่าเมื่อพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 มีผลใช้บังคับในวันที่21 กุมภาพันธ์ 2534 แต่ข้อพิพาทคดีนี้เกิดขึ้นก่อนวันที่พระราชบัญญัติดังกล่าวจะมีผลใช้บังคับ กรณีจึงต้องใช้บทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่ง คือประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3ลักษณะ 8 รับขนอันเป็นบทกฎหมายที่ใช้บังคับอยู่ในขณะเกิดข้อพิพาทปรับแก่คดี ไม่อาจนำบทบัญญัติเรื่องข้อยกเว้นความรับผิดของผู้ขนส่งของทะเลตามมาตรา 58 แห่งพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 มาปรับแก่คดีได้ จำเลยที่ 1 และที่ 2จึงไม่อาจยกเอาข้อจำกัดความรับผิดตามบทกฎหมายดังกล่าวมาอ้างเพื่อรับผิดไม่เกินจำนวน 15,300 บาท ได้"พิพากษาแก้เป็นว่า สำหรับจำเลยที่ 1 และที่ 2ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7340/2541บริษัท ไทย - เยอรมัน เซ รามิค อินดัสทรี่ จำกัดโจทก์บริษัท ทิสเซน แฮนนีล โลจิสติกส์ ( ประเทศ ไทย ) จำกัด กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 4, ม. 627 พ.ร.บ.การรับขนของทางทะเล พ.ศ.2534 ม. 58ขณะเกิดข้อพิพาท พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเลพ.ศ. 2534 ยังไม่มีผลใช้บังคับ จึงต้องวินิจฉัยคดีโดยอาศัยเทียบเคียงบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 627 ที่กำหนดว่าเมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งและผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบ แล้ว นับแต่นั้นไปสิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญา รับขนนั้นย่อมตกแก่ผู้รับตราส่ง แสดงให้เห็นว่าสัญญารับขน มีลักษณะเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอกถ้อยคำที่ว่า "เมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่ง" มีความหมายเป็นเพียงเวลาที่กฎหมายกำหนดว่าผู้รับตราส่งจะแสดงเจตนารับเอาประโยชน์จากสัญญารับขนได้เมื่อใดเท่านั้น หาใช่เงื่อนไขอีกข้อหนึ่งซึ่งหากไม่มีของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งแล้วจะเป็นเหตุ ให้สิทธิตามสัญญารับขนไม่ตกแก่ผู้รับตราส่งไม่ เมื่อโจทก์เป็น ผู้ทรงใบตราส่งที่จำเลยที่ 2 ออกให้แก่ผู้ขายและเป็นผู้มี กรรมสิทธิ์ในสินค้าพิพาทตามใบตราส่งนั้น แม้โจทก์ไม่อาจ แสดงเจตนารับเอาประโยชน์จากสัญญารับขนโดยเรียกให้ส่งมอบ ของได้เพราะไม่มีกำหนดเวลาที่จะเรียกให้ส่งมอบของได้ ตามมาตรา 627 ก็ตาม แต่ก็ถือได้ว่าโจทก์เป็นผู้เสียหาย เพราะเหตุที่สินค้าพิพาทต้องสูญหายเนื่องจากการขนส่งนั้น โดยตรง โจทก์จึงเป็นผู้มีสิทธิตามสัญญารับขนสินค้าพิพาทย่อม มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 และที่ 2 ผู้ร่วมกันขนส่งสินค้าพิพาท ให้รับผิดตามสัญญารับขนได้ เมื่อพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534มีผลใช้บังคับในวันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2535 แต่ข้อพิพาทคดีนี้เกิดขึ้นก่อนวันที่พระราชบัญญัติดังกล่าวจะมีผลใช้บังคับกรณีจึงต้องใช้บทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่ง คือประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3 ลักษณะ 8 รับขน อันเป็นบทกฎหมายที่ใช้บังคับอยู่ในขณะเกิดข้อพิพาทปรับแก่คดีไม่อาจนำบทบัญญัติเรื่องข้อยกเว้นความรับผิดของผู้ขนส่งของทางทะเลตามมาตรา 58 แห่งพระราชบัญญัติรับขนของทางทะเลฯมาปรับแก่คดีได้จำเลยที่ 1 และที่ 2 จึงไม่อาจยกเอาข้อจำกัดความรับผิดตามบทกฎหมายดังกล่าวมาอ้างเพื่อให้รับผิดน้อยลงได้โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้อง ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวน 378,243.04 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี ของต้นเงินจำนวน 351,854.04 บาท นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยที่ 1 และที่ 2 ให้การและแก้ไขคำให้การเป็นทำนองเดียวกันว่า จำเลยที่ 1 มิได้ประกอบกิจการรับจ้างขนส่งสินค้าทางทะเลร่วมกับผู้ขนส่งสินค้าในต่างประเทศและไม่เคยทำการขนส่งเองจำเลยที่ 1 ไม่ได้ร่วมกับจำเลยอื่นทำการขนส่งสินค้าในคดีนี้จำเลยที่ 1 ประกอบกิจการเป็นตัวแทนด้านพิธีการเอกสารให้แก่เจ้าของเรือหรือสายการเดินเรือ โดยจำเลยที่ 1 เป็นผู้รับจ้างของสายการเดินเรืออาวันเดโร เพื่อดำเนินการพิธีการทางศุลกากรแจ้งการมาถึงของสินค้าให้โจทก์ทราบ และให้โจทก์นำใบตราส่งมาแลกกับใบปล่อยสินค้า ส่วนจำเลยที่ 2 ได้ออกใบตราส่งในฐานะตัวแทนจำเลยที่ 3 ซึ่งเป็นเจ้าของเรือขนส่งสินค้าเท่านั้นจำเลยที่ 1 และที่ 2 มิได้ร่วมกันขนส่งสินค้า และมิได้ร่วมกับจำเลยที่ 3 ขนส่งสินค้าดังกล่าว สินค้ายังส่งมาไม่ถึงประเทศไทยสิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนยังไม่โอนมายังโจทก์โจทก์ยังไม่มีสิทธิในสินค้า สินค้ามีค่าไม่ถึงจำนวน 200,000 บาทจำเลยที่ 1 และที่ 2 ไม่ต้องร่วมรับผิดต่อโจทก์ หากจำเลยที่ 2จะต้องร่วมรับผิด ก็รับผิดไม่เกินจำนวน 15,300 บาท ตามพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 มาตรา 58ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 3 ให้การว่า จำเลยที่ 3 ขนส่งสินค้าจากประเทศสิงคโปร์มายังท่าเรือกรุงเทพ จำเลยที่ 2 มิได้บรรจุสินค้าในคดีนี้เข้าตู้บรรจุสินค้ามาด้วย จำเลยที่ 3 จึงไม่ต้องร่วมรับผิดต่อโจทก์ หากจะต้องรับผิดก็ต้องรับผิดไม่เกิน 15,300 บาทตามพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2535 มาตรา 58ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันชำระค่าเสียหายจำนวน 347,654.04 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 27 พฤษภาคม 2535 ไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 3จำเลยที่ 1 และที่ 2 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องสำหรับจำเลยที่ 1และที่ 2 เสียด้วย นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงปรากฏตามทางนำสืบของโจทก์และจำเลยที่ 1ดังกล่าวข้างต้นว่าจำเลยที่ 1 มีวัตถุประสงค์ในการประกอบกิจการรับขนส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์ทั้งทางบก ทางน้ำและทางอากาศทั้งภายในประเทศและต่างประเทศ ตามหนังสือรับรองของสำนักงานทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทกรุงเทพมหานครกรมทะเบียนการค้า กระทรวงพาณิชย์ เอกสารหมาย จ.1 ซึ่งวัตถุประสงค์ดังกล่าวเป็นวัตถุประสงค์หลักของบริษัทจำเลยที่ 1เพราะได้ระบุไว้เป็นข้อแรกในวัตถุประสงค์ในการประกอบกิจการของจำเลยที่ 1 ทั้งหมดรวม 10 ข้อ จำเลยที่ 1 นอกจากจะมีหน้าที่แจ้งเวลามาถึงของเรือให้โจทก์ผู้รับตราส่งทราบและรับแลกใบตราส่งกับใบปล่อยสินค้าจากโจทก์แล้วจำเลยที่ 1 ยังรับจะเรียกร้องค่าเสียหายเนื่องจากสินค้าพิพาทสูญหายจากสายการเดินเรือที่ขนส่งให้แทนโจทก์และเป็นผู้รับชำระค่าระวางบรรทุกสินค้าพิพาทจากโจทก์ด้วยซึ่งข้อนี้ปรากฏตามใบเสร็จรับเงินค่าระวางบรรทุกเอกสารหมาย จ.17 ที่จำเลยที่ 1 รับชำระค่าระวางบรรทุกสินค้าพิพาทรวมกับค่าระวางบรรทุกสินค้ารายการอื่นของโจทก์จากโจทก์ว่าจำเลยที่ 1 รับชำระไว้ในนามตนเองโดยมิได้ระบุว่าเป็นการรับชำระไว้แทนจำเลยที่ 2 ดังที่จำเลยที่ 1 นำสืบแต่อย่างใดจากวัตถุประสงค์หลักของบริษัทจำเลยที่ 1 ประกอบกับพฤติการณ์ของจำเลยที่ 1 ที่ได้ดำเนินการเกี่ยวกับขนส่งสินค้าพิพาทดังกล่าวมีน้ำหนักและเหตุผลให้เชื่อว่าจำเลยที่ 1 ได้ร่วมกันขนส่งสินค้าพิพาทกับจำเลยที่ 2 ด้วยปัญหาที่ต้องวินิจฉัยต่อไปมีว่า โจทก์มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1และที่ 2 ซึ่งเป็นผู้ร่วมกันขนส่งสินค้าพิพาทให้รับผิดตามสัญญารับขนสินค้าดังกล่าวหรือไม่ ปัญหานี้ข้อเท็จจริงที่คู่ความไม่โต้เถียงกันรับฟังได้ดังกล่าวมาข้างต้นว่า โจทก์ซื้อชิ้นส่วนอะไหล่จากบริษัทผู้ขายในประเทศอิตาลี ในราคา FOB ท่าเรืออิตาลีจำนวน 13,326.25 ดอลลาร์สหรัฐ หรือคิดเป็นเงินไทยจำนวน345,570.04 บาท ผู้ขายได้ว่าจ้างให้จำเลยที่ 2 ทำการขนส่งสินค้าดังกล่าวมายังประเทศไทย โดยจะเก็บค่าระวางบรรทุกสินค้าที่ปลายทาง จำเลยที่ 2 ออกใบตราส่งให้แก่บริษัทผู้ขาย ต่อมาโจทก์ได้ชำระราคาสินค้าแก่ผู้ขายผ่านทางธนาคาร และได้รับโอนใบตราส่งมา เมื่อเรือมาถึงท่าเรือกรุงเทพโจทก์ได้รับแจ้งว่าเรือมาถึง จึงได้ชำระค่าระวางบรรทุกสินค้าแล้วแต่รับสินค้าไม่ได้เนื่องจากสินค้าสูญหายทั้งหมดโดยมีการส่งผิดพลาดไปที่ประเทศฟิลิปปินส์ อันเป็นกรณีสินค้าดังกล่าวสูญหายไปในระหว่างการขนส่ง และที่โจทก์อ้างในคำฟ้องว่า โจทก์เป็นผู้ทรงใบตราส่งและมีกรรมสิทธิ์ในสินค้าตามใบตราส่งนั้นจำเลยที่ 1 และที่ 2 มิได้ให้การปฏิเสธโต้แย้งข้อเท็จจริงดังกล่าว ข้อเท็จจริงจึงฟังได้ว่าโจทก์เป็นผู้ทรงใบตราส่งและมีกรรมสิทธิ์ในสินค้าตามใบตราส่งนั้นสำหรับปัญหานี้ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่พิจารณาแล้วเห็นว่าในพฤติการณ์ตามข้อเท็จจริงดังกล่าวหากสินค้าพิพาทได้สูญหายหรือเสียหายไปทั้งหมดหรือบางส่วนระหว่างการขนส่ง โจทก์ย่อมเป็นผู้รับบาปเคราะห์ในความสูญหายหรือเสียหายนั้น ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าโจทก์มิใช่คู่สัญญารับขนกับจำเลยที่ 1 และที่ 2 โดยตรงโจทก์ผู้รับตราส่งจะเรียกร้องเอาค่าเสียหายอันเกิดแต่สัญญารับขนได้ก็ต่อเมื่อสินค้าถูกขนส่งถึงท่าเรือกรุงเทพอันเป็นตำบลที่กำหนดให้ส่ง และโจทก์ได้เรียกร้องให้ส่งมอบสินค้าแล้วเท่านั้นแต่สินค้ามิได้ถูกส่งถึงท่าเรือกรุงเทพเพราะสูญหายไปเสียก่อนในระหว่างการขนส่ง โจทก์จึงไม่อาจเรียกร้องให้ จำเลยที่ 1และที่ 2 ผู้รับขนส่งส่งมอบสินค้าได้และสิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนจึงไม่อาจตกไปได้แก่โจทก์ผู้รับตราส่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 627 โจทก์จึงไม่ใช่ผู้เสียหายไม่มีอำนาจฟ้องให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 รับผิดตามสัญญารับขนนั้น เห็นว่าขณะเกิดข้อพิพาทพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 ยังไม่มีผลใช้บังคับจึงต้องวินิจฉัยคดีโดยอาศัยเทียบเคียงบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 627 ซึ่งบัญญัติว่า"เมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งและผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบแล้ว ท่านว่าแต่นั้นไปสิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนนั้นย่อมตกไปได้แก่ผู้รับตราส่ง" บทบัญญัติมาตรานี้แสดงให้เห็นว่าสัญญารับขนมีลักษณะเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอกกล่าวคือ แม้ผู้รับตราส่งจะเป็นบุคคลภายนอกซึ่งมิใช่คู่สัญญาตามสัญญารับขน แต่หากผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบของเมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งอันเป็นการแสดงเจตนาที่จะรับเอาประโยชน์ตามสัญญารับขนแล้ว สิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนนั้นย่อมตกได้แก่ผู้รับตราส่ง หากผู้รับตราส่งยังมิได้เรียกให้ส่งมอบของเมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งหรือแสดงเจตนาที่จะรับเอาประโยชน์ตามสัญญารับขน ผู้รับตราส่งย่อมไม่มีสิทธิตามสัญญารับขนซึ่งรวมถึงไม่มีสิทธิเรียกร้องเอาค่าเสียหายเพราะของสูญหายทั้งหมดหรือสูญหายบางส่วนหรือบุบสลายในระหว่างการขนส่งจากผู้ขนส่งด้วยดังนี้ เงื่อนไขที่จะทำให้สิทธิทั้งหลายตามสัญญารับขนตกได้แก่ผู้รับตราส่งจึงมีเพียงประการเดียวคือเมื่อผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบของเมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งหรือเมื่อผู้รับตราส่งซึ่งเป็นบุคคลภายนอกได้แสดงเจตนาที่จะรับเอาประโยชน์ตามสัญญารับขนแล้วนั่นเองที่มาตรา 627 บัญญัติว่า "เมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่ง"จึงมีความหมายเป็นเพียงเวลาที่กฎหมายกำหนดว่าผู้รับตราส่งจะแสดงเจตนารับเอาประโยชน์จากสัญญารับขนได้เมื่อใดเท่านั้นหาใช่เงื่อนไขอีกข้อหนึ่งซึ่งหากไม่มีของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งแล้วจะเป็นเหตุให้สิทธิตามสัญญารับขนไม่ตกได้แก่ผู้รับตราส่งไม่เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าสินค้าพิพาทสูญหายไปทั้งหมดในระหว่างการขนส่ง สินค้าย่อมไม่อาจส่งถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งอยู่ในตัว กรณีจึงไม่อาจนำมาตรา 627 มาใช้บังคับได้ เพราะหากนำบทบัญญัติมาตรา 627 มาปรับใช้กับกรณีนี้ ผลจะกลายเป็นว่าหากสินค้าสูญหายไปเพียงบางส่วนในระหว่างการขนส่งและผู้รับตราส่งเรียกให้ส่งมอบสินค้าบางส่วนที่ส่งมาถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งผู้รับตราส่งสามารถฟ้องให้ผู้ขนส่งรับผิดในความสูญหายนั้นได้ แต่ถ้าหากสินค้าสูญหายไปทั้งหมดในระหว่างการขนส่งผู้รับตราส่งไม่อาจฟ้องให้ผู้ขนส่งรับผิดในความสูญหายนั้นได้การตีความกฎหมายเช่นนั้นน่าจะไม่ตรงกับเจตนารมณ์ของบทกฎหมายมาตราดังกล่าว นอกจากนี้ในกรณีที่ผู้ส่งอันเป็นคู่สัญญารับขนกับผู้ขนส่งเรียกเอาใบตราส่ง ผู้ขนส่งต้องทำใบตราส่งให้แก่ผู้ส่ง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 613ซึ่งใบตราส่งดังกล่าวถือได้ว่าเป็นหลักฐานแห่งสัญญารับขนและใบตราส่งนี้ย่อมโอนให้กันได้ตาม มาตรา 314 และในระหว่างที่ของยังอยู่ในมือผู้ขนส่ง ผู้ทรงใบตราส่งอาจจะให้ผู้ขนส่งงดการส่งซองนั้น หรือให้ส่งกลับคืนหรือจัดการแก่ของนั้นเป็นประการอื่นได้ ตามมาตรา 626 อันเป็นบทบัญญัติที่แสดงให้เห็นว่าผู้รับโอนใบตราส่งหรือผู้ทรงใบตราส่งนั้นมีสิทธิตามสัญญารับขนอยู่ก่อนที่ของจะส่งถึงตำบลปลายทางแล้วเมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์เป็นผู้ทรงใบตราส่งที่จำเลยที่ 2ออกให้แก่ผู้ขายและเป็นผู้มีกรรมสิทธิ์ในสินค้าพิพาทตามใบตราส่งนั้นแม้โจทก์ไม่อาจแสดงเจตนารับเอาประโยชน์จากสัญญารับขนโดยเรียกให้ส่งมอบของได้เพราะไม่มีกำหนดเวลาที่จะเรียกให้ส่งมอบของได้ตามมาตรา 627 ก็ตาม แต่ก็ถือได้ว่าโจทก์เป็นผู้เสียหายเพราะเหตุที่สินค้าพิพาทต้องสูญหายเนื่องจากการขนส่งนั้นโดยตรง ทั้งนี้เพราะใบตราส่งเป็นหลักฐานแห่งสัญญารับขน เมื่อโจทก์เป็นผู้ทรงใบตราส่งนั้นโดยชอบและการปล่อยสินค้าที่ขนส่งให้แก่ผู้รับจะกระทำได้ก็ต่อเมื่อผู้รับมีใบตราส่งมาแสดงหรือขอแลกเอาใบปล่อยสินค้าไปเพื่อนำไปขอออกสินค้าต่อไปเท่านั้น โจทก์จึงเป็นผู้มีสิทธิตามสัญญารับขนสินค้าพิพาทย่อมมีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 และที่ 2ผู้ร่วมกันขนส่งสินค้าพิพาทให้รับผิดตามสัญญารับขนได้ที่ศาลอุทธรณ์นำมาตรา 627 มาปรับแก่คดีนี้ แล้ววินิจฉัยว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 และที่ 2 ให้รับผิดตามสัญญารับขนศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่ไม่เห็นฟ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้นส่วนปัญหาว่าจำเลยที่ 1 และที่ 2 ต้องรับผิดตามสัญญารับขนต่อโจทก์เพียงใดนั้น เนื่องจากศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องโดยนำประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 627มาปรับแก่กรณีนี้ จึงไม่วินิจฉัยข้ออุทธรณ์ของจำเลยที่ 1และที่ 2 ในข้อกฎหมายที่ว่าต้องนำเรื่องข้อจำกัดความรับผิดของผู้ขนส่งตามมาตรา 58 แห่งพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเลพ.ศ. 2534 มาใช้บังคับหากจำเลยที่ 1 และที่ 2 ต้องรับผิดต่อโจทก์ก็ต้องรับผิดไม่เกินจำนวน 15,300 บาท หรือไม่ ดังนี้ เมื่อได้วินิจฉัยมาแล้วว่าโจทก์มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 และที่ 2 ศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศจึงเห็นสมควรวินิจฉัยปัญหาดังกล่าว โดยไม่ย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาพิพากษา ปัญหานี้ข้อเท็จจริงปรากฏตามที่คู่ความรับกันว่า เมื่อวันที่ 6 มิถุนายน 2534 เรือที่ขนส่งสินค้ามาถึงท่าเรือกรุงเทพโจทก์ไปขอรับสินค้าที่โรงพักสินค้าของการท่าเรือแห่งประเทศไทยแต่ปรากฏว่าไม่มีสินค้ามากับเรือดังกล่าวเห็นว่าเมื่อพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 มีผลใช้บังคับในวันที่21 กุมภาพันธ์ 2534 แต่ข้อพิพาทคดีนี้เกิดขึ้นก่อนวันที่พระราชบัญญัติดังกล่าวจะมีผลใช้บังคับ กรณีจึงต้องใช้บทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่ง คือประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3ลักษณะ 8 รับขนอันเป็นบทกฎหมายที่ใช้บังคับอยู่ในขณะเกิดข้อพิพาทปรับแก่คดี ไม่อาจนำบทบัญญัติเรื่องข้อยกเว้นความรับผิดของผู้ขนส่งของทะเลตามมาตรา 58 แห่งพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 มาปรับแก่คดีได้ จำเลยที่ 1 และที่ 2จึงไม่อาจยกเอาข้อจำกัดความรับผิดตามบทกฎหมายดังกล่าวมาอ้างเพื่อรับผิดไม่เกินจำนวน 15,300 บาท ได้"พิพากษาแก้เป็นว่า สำหรับจำเลยที่ 1 และที่ 2ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์(อมร วีรวงศ์-สมศักดิ์ วิธุรัติ-วุฒิ คราวุฒิ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้มีประเด็นที่น่าจะนำมาพิจารณาด้วย 5 ประเด็น คือ 1. การบังคับใช้พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเลพ.ศ. 2534 กับประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ 2. สัญญารับขนเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอกหรือไม่ 3. สิทธิของผู้รับตราส่งในอันที่จะฟ้องร้องผู้ขนส่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 627 ในกรณีที่ของสูญหายระหว่างการขนส่ง 4. การเป็นผู้ร่วมขนส่ง 5. ข้อยกเว้นและข้อจำกัดความรับผิดของผู้ขนส่งตามพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 1. การบังคับใช้พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 คดีนี้ก็เป็นอีกคดีหนึ่งที่ยังคงต้องให้ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าข้อพิพาทที่ฟ้องร้องกันนี้จะต้องนำบทบัญญัติของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ลักษณะรับขนมาบังคับใช้แก่การรับขนของทางทะเล ในฐานะที่เป็นบทกฎหมายใกล้เคียงเป็นอย่างยิ่งตามมาตรา 4 ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ หรือจะต้องบังคับใช้พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 ซึ่งผู้เขียนก็ได้เคยทำหมายเหตุท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาไปหลายคำพิพากษาศาลฎีกา เช่นคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6437/2541 โดยผู้เขียนเห็นว่าการจะนำประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ลักษณะรับขนหรือพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 มาใช้นั้น ควรจะดูว่าสัญญารับขนของทางทะเลทำขึ้นในวันก่อนหรือหลังวันที่พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 จะมีผลบังคับใช้ (วันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2535)ซึ่งขอให้ผู้อ่านที่สนใจเรื่องนี้ไปดูคำพิพากษาศาลฎีกาข้างต้นผู้เขียนจึงไม่เขียนหมายเหตุในประเด็นนี้ซ้ำอีก 2. สัญญารับขนเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอกหรือไม่ ตามปกติแล้วสัญญาย่อมผูกพันเฉพาะคู่สัญญา แต่ความเป็นอยู่ของบุคคลในปัจจุบันมีบางกรณีที่จำเป็นต้องให้คนภายนอกเป็นผู้รับประโยชน์จากสัญญาโดยสัญญาใดที่คู่สัญญาทำขึ้นเพื่อให้บุคคลภายนอกเป็นผู้รับประโยชน์จากสัญญา สัญญานั้นย่อมเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอก ซึ่งบุคคลภายนอกหมายความถึงบุคคลอื่นที่ไม่ใช่คู่สัญญา สัญญารับขนของนั้นมีคู่สัญญาอยู่2 ฝ่าย ฝ่ายหนึ่งคือผู้ขนส่ง อีกฝ่ายหนึ่งคือผู้ส่งที่ตกลงกันให้มีการขนส่งของจากต้นทางไปยังจุดหมายปลายทาง ซึ่งอาจจะมีบุคคลอีกคนหนึ่งซึ่งมิใช่ผู้ส่งเป็นผู้รับของ ซึ่งตามกฎหมายเรียกว่าผู้รับตราส่ง ผู้รับตราส่งหมายถึง บุคคลผู้ซึ่งเขาส่งของไปถึง(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 610 วรรคสอง) โดยผู้รับตราส่งมิได้เป็นคู่สัญญา แต่มีสิทธิได้รับการส่งมอบของ มีสิทธิได้รับประโยชน์จากสัญญารับขนที่ผู้ส่งทำกับผู้ขนส่ง ทั้งมีสิทธิเรียกร้องเอาค่าสินไหมทดแทนจากผู้ขนส่งในกรณีที่ของสูญหายหรือเสียหาย ดังนั้นถ้าพิจารณาเพียงเท่านี้แล้วก็กล่าวได้ว่าสัญญารับขนเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอก อย่างไรก็ตามเมื่อพิจารณาจากตัวบทของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ในมาตรา 374 ถึงมาตรา 376 และบทบัญญัติบางมาตราในเรื่องรับขนแล้วอาจจะทำให้เกิดความสงสัยได้ว่า สัญญารับขนเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอกจริงหรือไม่ เนื่องจากหากว่าสัญญาใดเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอกแล้ว สิทธิของบุคคลภายนอกย่อมเกิดมีขึ้นตั้งแต่เวลาที่แสดงเจตนาแก่ลูกหนี้ว่า จะถือเอาประโยชน์จากสัญญานั้น(มาตรา 374 วรรคสอง) และเมื่อสิทธิของบุคคลภายนอกได้เกิดมีขึ้นแล้ว คู่สัญญาหาอาจจะเปลี่ยนแปลงหาระงับสิทธินั้นในภายหลังได้ไม่ (มาตรา 375) และการเกิดขึ้นของสิทธิของบุคคลภายนอกก็ทำเพียงการแสดงเจตนาเข้าถือเอาประโยชน์ของสัญญาเพียงอย่างเดียว แต่บทบัญญัติมาตรา 627 ในเรื่องรับขนกลับบัญญัติว่า "เมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่ง และผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบแล้ว ท่านว่าแต่นั้นไปสิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนนั้น ย่อมตกไปได้แก่ผู้รับตราส่ง" แสดงว่าสิทธิของผู้รับตราส่งจะเกิดเมื่อ 1. ของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่ง และ 2. ผู้รับตราส่งเรียกให้ส่งมอบของ หากขาดข้อใดข้อหนึ่ง สิทธิของผู้รับตราส่งยังไม่เกิดและผู้ที่ยังมีสิทธิเรียกร้องให้ผู้ขนส่งต้องรับผิดชอบตามสัญญารับขนก็คือผู้ส่ง การที่ผู้รับตราส่งเรียกให้ผู้ขนส่งส่งมอบของนั้นก็เทียบได้กับการที่ผู้รับตราส่งซึ่งเป็นบุคคลภายนอกได้แสดงเจตนาเอากับผู้ขนส่งที่เป็นลูกหนี้ และเป็นคู่สัญญาฝ่ายหนึ่งในสัญญารับขนที่จะขอถือเอาประโยชน์จากสัญญารับขน ซึ่งก็ตรงกับที่มาตรา 374 วรรคสองกำหนดไว้ แต่ที่แตกต่างกันก็คือ มาตรา 627 ยังกำหนดเป็นเงื่อนไขอีกว่าเมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งด้วยซึ่งเงื่อนไขนี้ไม่ได้มีในมาตรา 374 ในเรื่องสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอกแต่อย่างใด จึงเป็นเรื่องเฉพาะที่แตกต่างไปของสัญญารับขน นอกจากนี้มาตรา 626 วรรคแรกในเรื่องรับขนยังบัญญัติอีกว่าตราบใดของยังอยู่ในมือผู้ขนส่ง ตราบนั้นผู้ส่งหรือถ้าได้ทำใบตราส่งผู้ทรงใบตราส่งนั้นอาจจะให้ผู้ขนส่งงดการส่งของนั้นไปหรือให้ส่งกลับคืนมา หรือให้จัดการแก่ของนั้นเป็นอย่างอื่นประการใดก็ได้ แสดงว่าแม้ของจะถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งแต่ผู้ขนส่งยังไม่ได้ส่งมอบผู้ส่งอาจจะมีคำสั่งดังกล่าวได้และผู้ขนส่งก็ต้องทำตาม รวมทั้งการงดการส่งมอบของแก่ผู้รับตราส่งก็ได้ เพราะสิทธิของผู้รับตราส่งยังไม่เกิดเนื่องจากผู้รับตราส่งยังมิได้เรียกให้ผู้ขนส่งส่งมอบของให้แต่เมื่อผู้รับตราส่งเรียกร้องส่งมอบแล้ว สิทธิของผู้ส่งตามมาตรา 626 นี้ก็เป็นระงับไป เพราะสิทธิของผู้รับตราส่งตามสัญญารับขนได้เกิดขึ้นดังนั้นจึงเห็นได้ว่ามาตรา 626 และ 627 ได้ถูกบัญญัติไว้ในลักษณะที่สอดรับกันไว้และทั้งหมดนี้จึงเป็นที่มาแห่งความสงสัยว่าสัญญารับขนเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอกหรือไม่ในด้านหนึ่ง อย่างไรก็ตามได้มีนักวิชาการหลาย ๆ ท่านเห็นว่าสัญญารับขนเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอกโดยได้กล่าวไว้ชัดแจ้ง หรือโดยนัย เมื่อย้อนกลับมาที่คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ ศาลฎีกาได้วินิจฉัยอย่างชัดแจ้งว่าสัญญารับขนมีลักษณะเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอก โดยพิจารณาจากมาตรา 627 ว่าเมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่ง และผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบแล้วนับแต่นั้นไปสิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนนั้นย่อมตกแก่ผู้รับตราส่งแสดงให้เห็นว่าสัญญารับขนมีลักษณะเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอก แม้ผู้รับตราส่งจะเป็นบุคคลภายนอกซึ่งมิใช่คู่สัญญาตามสัญญารับขน แต่หากผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบของเมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งอันเป็นการแสดงเจตนาที่จะรับเอาประโยชน์ตามสัญญารับขนแล้วสิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนนั้นย่อมตกได้แก่ผู้รับตราส่ง หากผู้รับตราส่งยังมิได้เรียกให้ส่งมอบของเมื่อถึงตำบลที่กำหนดให้ส่ง หรือแสดงเจตนาที่จะรับเอาประโยชน์ตามสัญญารับขน ผู้รับตราส่งย่อมไม่มีสิทธิตามสัญญารับขน 3. สิทธิของผู้รับตราส่งในอันที่จะฟ้องร้องผู้ขนส่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 627 ในกรณีที่ของสูญหายระหว่างการขนส่ง แต่เดิมนั้น ได้เคยมีแนววินิจฉัยของศาลฎีกาที่เกี่ยวกับมาตรา 627 ดังนี้คือ 1. หากของสูญหายไปในระหว่างการขนส่ง ผู้รับตราส่งก็ไม่ใช่ผู้เสียหาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 50/2501 ผู้รับตราส่งไม่ได้รับสินค้าที่ขนส่งเพราะสูญหายไประหว่างทาง จึงไม่ใช่ผู้เสียหาย เพราะไม่ใช่เจ้าของ ไม่มีเหตุที่จะเรียกร้องจากผู้ขนส่ง ผู้ส่งของเป็นผู้เสียหาย มีสิทธิเรียกร้องราคาของจากผู้ขนส่ง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1784/2522 ผู้ขายนำสินค้าไปส่งมอบแก่จำเลยผู้รับขนเพื่อส่งให้โจทก์ผู้ซื้อ โจทก์เป็นผู้รับตราส่งสินค้ารายพิพาท ไม่ใช่ผู้ส่งหรือผู้ตราส่งจึงมิใช่คู่สัญญารับขนสิทธิของโจทก์ที่เรียกร้องเอาค่าเสียหายอันเกิดแต่สัญญารับขนจึงต้องเป็นไปตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 627คือเมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งและโจทก์ซึ่งเป็นผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบแล้ว แต่สินค้ารายพิพาทนี้มิได้ไปถึงตำบลที่กำหนดให้ส่ง โดยได้สูญหายไปเสียก่อนระหว่างการขนส่ง โจทก์จึงไม่อาจเรียกร้องให้จำเลยซึ่งเป็นผู้ขนส่งให้ส่งมอบสินค้าได้สิทธิทั้งหลายของผู้ส่งอันเกิดแต่สัญญารับขนนั้น จึงไม่อาจจะตกไปได้แก่โจทก์ผู้ซึ่งเป็นผู้รับตราส่งตามมาตรา 627 โจทก์ไม่ใช่ผู้เสียหาย ไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยให้รับผิดตามสัญญารับขนพิพาทได้ 2. ถ้าผู้รับตราส่งได้เรียกให้ส่งมอบแล้ว สิทธิของผู้รับตราส่งได้เกิดขึ้นแล้ว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1550/2509 สัญญาขนส่งทำระหว่างบริษัทในต่างประเทศกับบริษัทจำเลยแต่โจทก์เป็นผู้รับตราส่งเมื่อโจทก์ได้เรียกให้ส่งมอบของแล้วย่อมมีสิทธิฟ้องบริษัทจำเลยให้รับผิดเกี่ยวกับสัญญารับขนในฐานะที่จำเลยเป็นผู้รับขนส่งได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 627 3. แม้ของจะถึงตำบลที่กำหนดให้ส่ง ถ้าผู้รับตราส่งยังมิได้เรียกให้ส่งมอบสิทธิของผู้รับตราส่งยังไม่เกิด สิทธิของผู้ส่งในอันที่จะฟ้องร้องผู้ขนส่งให้รับผิดในการที่ของสูญหาย หรือเสียหายยังมีอยู่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1921/2518 บริษัทโจทก์ทำสัญญาขายสุนัขพันธุ์เยอรมันเชพเพอด รวม 20 ตัว ให้กรมตำรวจ และได้ตกลงว่าจ้างบริษัทจำเลยขนส่งสุนัขดังกล่าวโดยเครื่องบินจากประเทศเยอรมันตะวันตกมายังท่าอากาศยานดอนเมืองเพื่อส่งให้กรมตำรวจ เมื่อจำเลยขนส่งสุนัขมาถึงท่าอากาศยานดอนเมืองอันเป็นตำบลที่กำหนดให้ส่ง ปรากฏว่าสุนัขตายไป 12 ตัว อีก 8 ตัวมีอาการอ่อนเพลียเนื่องจากความผิดของบริษัทจำเลยที่มิได้จัดให้มีอากาศหายใจเพียงพอสำหรับสุนัขเหล่านั้น กรรมการบริษัทโจทก์ไปรับมอบจึงได้รับสุนัขที่ยังมีชีวิตจากเจ้าหน้าที่ของจำเลยมาเพียง 8 ตัว ดังนี้ เมื่อปรากฏว่ากรมตำรวจผู้รับตราส่งยังมิได้เรียกให้ส่งมอบสุนัขตามความในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 627 สิทธิทั้งหลายของบริษัทโจทก์ผู้ส่งสุนัขอันเกิดแก่สัญญารับขนนั้นยังมิได้โอนไปให้แก่กรมตำรวจผู้รับตราส่งโจทก์ในฐานะผู้ส่งจึงมีอำนาจฟ้องเรียกค่าเสียหายจากจำเลยได้ คำพิพากษาของศาลฎีกาโดยที่ประชุมใหญ่นี้จึงถือว่าได้วางหลักใหม่โดยกลับหลักเดิม ๆ ที่เคยมีไว้ก็คือ การวินิจฉัยว่าที่มาตรา 627 บัญญัติว่า "เมื่อของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่ง"มีความหมายเป็นเพียงเวลาที่กฎหมายกำหนดว่าผู้รับตราส่งจะแสดงเจตนารับเอาประโยชน์จากสัญญารับขนได้เมื่อใดเท่านั้นหาใช่เงื่อนไขอีกข้อหนึ่งซึ่งหากไม่มีของถึงตำบลที่กำหนดให้ส่งแล้วจะเป็นเหตุให้สิทธิตามสัญญารับขนไม่ตกแก่ผู้รับตราส่งไม่ เรื่องที่กล่าวมาแล้วนั้นเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับการรับขนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ถูกนำมาใช้แก่คดีรับขนของทางทะเล ก่อนที่พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534จะมีผลบังคับใช้ ซึ่งหากเป็นไปตามพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 แล้ว บทบัญญัติทำนองเดียวกับมาตรา 627ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์หาได้มีไม่ และจะนำมาตรา 627ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาใช้แก่คดีรับขนของทางทะเลที่ตกอยู่ภายใต้บังคับของพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเลพ.ศ. 2534 ก็ไม่ได้ สิทธิในการฟ้องร้องคดีหรือสิทธิของผู้รับตราส่งจะมีเมื่อใด และใครมีสิทธิฟ้องร้องผู้ขนส่งในระหว่างผู้ส่งกับผู้รับตราส่งก็ต้องเป็นไปตามพระราชบัญญัติดังกล่าว ซึ่งก็ไม่มีที่ใดบัญญัติไว้ชัดเจนแต่ก็เข้าใจได้ว่าเมื่อพิจารณาจากว่าผู้ใดเป็นผู้รับตราส่ง โดยเป็นผู้ทรงใบตราส่งโดยชอบตามที่มาตรา 3 ของพระราชบัญญัติฯได้กำหนดไว้ หรือในกรณีที่ไม่มีการออกใบตราส่งหรือมีการออกเอกสารที่มีชื่อเรียกอย่างอื่นก็คือบุคคลผู้มีชื่อเป็นผู้รับของดังนั้น ผู้ส่งอาจจะเป็นผู้ทรงใบตราส่งก็ได้หากยังไม่มีการส่งมอบใบตราส่งให้แก่ผู้รับตราส่งจึงยังคงมีสิทธิฟ้องร้องผู้ขนส่งในกรณีที่ของสูญหาย แต่ถ้าผู้ส่งได้โอนใบตราส่งให้แก่ผู้รับตราส่งไปแล้วผู้รับตราส่งก็เป็นผู้มีสิทธิฟ้องร้อง ส่วนที่ว่าสัญญารับขนของทางทะเลตามพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 นั้นเป็นสัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอกด้วยหรือไม่ก็ยังเป็นปัญหาที่น่าคิด กล่าวคือ 1. ในกรณีที่ไม่มีการออกใบตราส่ง สิทธิของผู้รับตราส่งจะเกิดเมื่อผู้รับตราส่งเรียกให้ผู้ขนส่งทางทะเลส่งมอบของและหากของสูญหาย เสียหาย หรือถูกส่งมอบชักช้าผู้ขนส่งก็ต้องรับผิดต่อผู้รับตราส่ง โดยผู้รับตราส่งมีสิทธิฟ้องร้องได้ 2. ในกรณีที่มีการออกใบตราส่ง สิทธิของผู้รับตราส่งไม่น่าที่จะอยู่ที่การเรียกให้ผู้ขนส่งส่งมอบของ แต่สิทธิของผู้รับตราส่งเกิดตั้งแต่ได้รับใบตราส่งมา อย่างไรก็ตามก็อาจมีข้อโต้แย้งเช่นกันว่าสิทธิของผู้รับตราส่ง แม้ได้รับใบตราส่งมาก็ยังไม่เกิดตราบใดที่ยังไม่เรียกให้ผู้ขนส่งส่งมอบของโดยนำใบตราส่งมาเวนคืน 4. การเป็นผู้ร่วมขนส่ง การที่ศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่า จำเลยที่ 1 เป็นผู้ร่วมขนส่งสินค้ารายพิพาทกับจำเลยที่ 2 ด้วย โดยให้เหตุผลว่า ก. จำเลยที่ 1 มีวัตถุประสงค์ในการประกอบกิจการรับขนส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์ทั้งทางบก ทางน้ำ และทางอากาศ ทั้งภายในประเทศและต่างประเทศ ตามหนังสือรับรองของสำนักงานทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทกรุงเทพมหานครกรมทะเบียนการค้ากระทรวงพาณิชย์ ข. จำเลยที่ 1 มีหน้าที่แจ้งเวลามาถึงของเรือให้ผู้รับตราส่งและรับแลกใบตราส่งกับใบปล่อยสินค้า ค. จำเลยที่ 1 ยังรับจะเรียกร้องค่าเสียหายเนื่องจากสินค้าพิพาทสูญหายจากสายการเดินเรือที่ขนส่งให้แทนโจทก์ ง. จำเลยที่ 1 เป็นผู้รับชำระค่าระวางบรรทุกสินค้าพิพาท จากข้อเท็จจริงข้างต้นเป็นปัญหาที่น่าพิจารณา เพราะไม่ปรากฏว่าจำเลยที่ 1 เป็นผู้ทำสัญญากับผู้ส่งให้มีการขนส่งสินค้า และได้เข้าร่วมกระทำการในการเคลื่อนย้ายสินค้าไม่ว่าช่วงใดช่วงหนึ่งก็ตามการแจ้งการมาถึงของสินค้า การรับชำระค่าระวางบรรทุกก็ดูเหมือนว่าไม่ได้ทำเพื่อตนเอง ลักษณะเป็นตัวแทนของผู้ขนส่งเสียมากกว่าจะเป็นผู้ร่วมทำการขนส่ง หรือที่เคยเรียกกันว่าเป็นการขนส่งหลายคนหลายทอด ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 618 การที่จะเป็นผู้ขนส่งหรือไม่ ไม่น่าจะพิจารณาดูจากวัตถุประสงค์ของนิติบุคคลที่ถูกจัดตั้งขึ้นเพียงอย่างเดียว แม้ว่าประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 608 จะบัญญัติว่าอันผู้ขนส่งภายในความหมายแห่งกฎหมายลักษณะนี้คือบุคคลผู้รับขนของ หรือคนโดยสารเพื่อบำเหน็จเป็นทางค้าปกติของตนแต่ต้องดูว่าได้มีการเข้าร่วมขนส่งจริง ๆ หรือเป็นผู้ทำสัญญารับขนเพื่อตนเองมิได้ทำแทนบุคคลอื่น ในเรื่องผู้ขนส่งหลายคนหลายทอดหรือตัวแทนของผู้ขนส่งให้ดูหมายเหตุท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาของผู้เขียนในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6437/2541 ดังที่กล่าวไปแล้วเช่นกัน 5. ข้อยกเว้นและข้อจำกัดความรับผิดของผู้ขนส่งตามพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 ข้อยกเว้นและข้อจำกัดความรับผิดของผู้ขนส่งทางทะเลนั้นไม่เหมือนกันข้อยกเว้นความรับผิดนั้นหมายถึงข้อยกเว้นที่พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 กำหนดให้ผู้ขนส่งสามารถอ้างขึ้นเพื่อปฏิเสธความรับผิดได้ หากว่าความสูญหาย เสียหาย หรือการส่งมอบชักช้าเกิดจากเรื่องดังกล่าวและเมื่อผู้ขนส่งไม่ต้องรับผิด ก็ไม่ต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนจึงไม่มีประเด็นปัญหาต่อไปว่า ผู้ขนส่งจะต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนเป็นจำนวนเท่าใด ตรงกันข้ามหากผู้ขนส่งต้องรับผิดเนื่องจากไม่อาจจะยกข้อจำกัดความรับผิดขึ้นอ้างเพื่อปฏิเสธความรับผิดได้แล้วจึงมีปัญหาที่ต้องพิจารณาต่อไปว่า ผู้ขนส่งจะต้องรับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนเท่าใดซึ่งมาตรา 58 ของพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 ได้กำหนดให้ผู้ขนส่งมีสิทธิจำกัดความรับผิดเพื่อการที่ของที่ขนส่งสูญหาย หรือเสียหายที่ 10,000 บาทต่อหนึ่งหน่วยการขนส่ง หรือกิโลกรัมละ 30 บาทต่อน้ำหนักสุทธิแห่งของนั้นแล้วแต่เงินจำนวนใดจะมากกว่า ดังนั้น มาตรา 58 มิใช่ข้อยกเว้นความรับผิดของผู้ขนส่งแต่เป็นข้อจำกัดความรับผิดของผู้ขนส่ง ส่วนข้อยกเว้นความรับผิดของผู้ขนส่งจะปรากฏอยู่ในมาตรา 51 ถึงมาตรา 57 ของพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 อนึ่งถ้าว่ากันจริง ๆ แล้วพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 น่าจะใช้คำว่าเหตุยกเว้นความรับผิด แทนคำว่า ข้อยกเว้นความรับผิดเพราะเหตุยกเว้นความรับผิดนั้นเป็นเรื่องที่กฎหมายกำหนดให้ผู้ขนส่งสามารถยกเหตุดังกล่าวขึ้นเพื่อปฏิเสธความรับผิดได้โดยไม่ต้องมีการตกลงกันกับผู้ส่งไว้ในสัญญารับขนของทางทะเลในรูปของข้อยกเว้นความรับผิด ไผทชิตเอกจริยกร