ระเบียบกรมการประกันภัยระเบียบกรมการประกันภัยว่าด้วยวิธีการยึดรถและการขายทอดตลาดรถตามมาตรา๓๐ แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถพ.ศ. ๒๕๓๕ เพื่อให้การยึดและการขายทอดตลาดรถซึ่งจะต้องปฏิบัติตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งโดยอนุโลมได้เป็นไปในแนวเดียวกันกรมการประกันภัยจึงวางระเบียบเพื่อปฏิบัติ ดังต่อไปนี้ ข้อ ๑ ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบกรมการประกันภัยว่าด้วยวิธีการยึดรถและการขายทอดตลาดตามมาตรา๓๐ แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ พ.ศ. ๒๕๓๕ ข้อ ๒ ในระเบียบนี้ รถ หมายความว่ารถที่ก่อให้เกิดความเสียหายแก่ผู้ประสบภัยโดย(๑)เจ้าของรถที่ก่อให้เกิดความเสียหายมิได้จัดให้มีการประกันความเสียหายตามมาตรา ๗หรือมาตรา ๙ แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ พ.ศ. ๒๕๓๕และเจ้าของรถไม่ยอมจ่ายค่าเสียหายเบื้องต้นให้แก่ผู้ประสบภัยหรือจ่ายค่าเสียหายเบื้องต้นให้แก่ผู้ประสบภัยไม่ครบจำนวนหรือ (๒)ไม่มีผู้แสดงตนเป็นเจ้าของรถที่ก่อให้เกิดความเสียหายและรถนั้นไม่มีการประกันภัยกับบริษัท เจ้าของรถหมายความว่าผู้ซึ่งมีกรรมสิทธิ์ในรถหรือผู้มีสิทธิ์ครอบครองรถตามสัญญาเช่าซื้อและหมายความรวมถึงผู้นำรถที่จดทะเบียนในต่างประเทศเข้ามาใช้ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวด้วยกองทุน หมายความว่ากองทุนทดแทนผู้ประสบภัย ยึด หมายความว่า การกระทำใด ๆต่อรถที่จะถูกยึดตามระเบียบนี้เพื่อให้รถนั้นเข้ามาอยู่ในความควบคุมดูแลหรือครอบครองของอธิบดีหรือนายทะเบียนอธิบดี หมายความว่า อธิบดีกรมการประกันภัยนายทะเบียนหมายความว่า ผู้ซึ่งอธิบดีมอบหมายให้เป็นนายทะเบียนโดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา หมวดที่๑การยึดรถส่วนที่๑วิธีการยึดรถ ข้อ ๓ผู้มีอำนาจออกประกาศยึดรถและขายทอดตลาดรถได้แก่ (๑) อธิบดี สำหรับท้องที่ทั่วราชอาณาจักร(๒) นายทะเบียนสำหรับท้องที่ในความรับผิดชอบของตนข้อ ๔ ประกาศยึดรถและขายทอดตลาดรถให้ใช้ตามแบบแนบท้ายระเบียบนี้ข้อ ๕ รถที่นายทะเบียนจะทำการยึดต้องเป็นรถที่มิได้มีการยึดไว้ตามกฎหมายอื่นอยู่ก่อนแล้ว ข้อ ๖ ก่อนออกไปทำการยึดให้นายทะเบียนตรวจสอบและทำความเข้าใจให้แน่ชัดว่าจะต้องยึดรถอะไรของใครพร้อมทั้งนำประกาศยึดรถไปด้วยเพื่อปิดไว้ ณ รถคันที่จะยึด ข้อ ๗ให้นายทะเบียนกระทำการยึดรถในระหว่างพระอาทิตย์ขึ้นและพระอาทิตย์ตกในวันทำการงานปกติเว้นแต่กรณีมีเหตุฉุกเฉินโดยได้รับอนุญาตจากอธิบดี ข้อ ๘ ก่อนกระทำการยึดรถ ให้นายทะเบียนแสดงคำสั่งยึดรถต่อเจ้าของรถหรือบุคคลที่ระบุไว้ในคำสั่งยึดรถถ้าไม่ปรากฎตัวบุคคลดังกล่าวให้แสดงต่อบุคคลที่อยู่ในสถานที่นั้น ข้อ ๙ เพื่อประโยชน์ในการยึดรถหากมีความจำเป็นให้นายทะเบียนมีอำนาจกระทำการใดๆ ตามสมควร ที่จะเปิดกุญแจรถ ข้อ ๑๐ ในการยึดรถรายใดถ้ามีผู้ขัดขวางให้นายทะเบียนชี้แจงว่ากล่าวแต่โดยดีก่อนถ้าผู้นั้นยังขัดขวางอยู่อีกให้นายทะเบียนขอความช่วยเหลือจากเจ้าพนักงานตำรวจเพื่อดำเนินการยึดรถจนได้ข้อ ๑๑ เมื่อกระทำการยึดรถเสร็จแล้วให้นายทะเบียนปิดประกาศยึดรถไว้ ณ รถคันที่ยึดนั้น ข้อ ๑๒ เมื่อได้กระทำการยึดรถคันใดแล้วให้แจ้งการยึดรถนั้นให้เจ้าของรถทราบและถ้าหากรถที่ยึดมีผู้ถือกรรมสิทธิ์ร่วมให้แจ้งการยึดให้ผู้ถือกรรมสิทธิ์ร่วมทราบด้วยรวมทั้งให้แจ้งไปยังนายทะเบียนแห่งรถแต่ละประเภทที่ได้ยึดไว้ด้วย ถ้าไม่สามารถแจ้งไปยังเจ้าของรถตามความในวรรคหนึ่งได้ให้ปิดประกาศแจ้งการยึดไว้ ณ สถานที่ที่เก็บรักษารถที่ถูกยึดและที่ทำการของนายทะเบียนซึ่งได้ยึดรถนั้นไว้ ข้อ ๑๓ให้นายทะเบียนทำบัญชีรถที่ยึดโดยแสดงรายละเอียดเช่นประเภท ขนาด ทะเบียนสภาพและราคาประมาณของรถ ตามแบบแนบท้ายระเบียบนี้ และส่งสำเนาให้อธิบดีทราบ ข้อ ๑๔การประมาณราคารถให้ประมาณตามราคาซื้อขายในท้องตลาดตามสภาพความเก่าใหม่หรือตามสภาพความเป็นจริงในขณะยึดรถนั้น ส่วนที่๒วิธีการรักษารถที่ยึด ข้อ ๑๕รถที่ยึดไว้แล้วให้นำมาเก็บรักษาไว้ที่กรมการประกันภัยหรือที่ทำการของนายทะเบียนที่ยึดรถนั้นไว้ แล้วแต่กรณีแต่ถ้าจะเป็นการลำบากต่อการขนย้ายหรือการเก็บรักษาให้มอบแก่บุคคลที่สมควรดูแลรักษาไว้ในการที่จะให้มีผู้ดูแลรักษารถนั้นให้อยู่ในดุลพินิจของนายทะเบียนที่จะเช่าสถานที่เก็บรักษาและจะจ้างคนเฝ้ารถนั้นไว้ด้วยก็ได้ข้อ ๑๖ การเช่าสถานที่เก็บรักษารถก็ดีการจ้างบุคคลดูแลรักษารถไม่ว่ามีค่าตอบแทนหรือไม่มีค่าตอบแทนก็ดีให้ทำหนังสือสัญญากับนายทะเบียนเมื่อมีการขายรถหรือย้ายรถไปเก็บไว้ที่อื่นหรือถอนการยึดรถ ให้นายทะเบียนบอกเลิกสัญญานั้นเสีย ข้อ ๑๗ให้นายทะเบียนจดไว้ในรายงานการยึดรถโดยชัดแจ้งว่าได้จัดการเก็บรักษารถนั้นอย่างไรและต้องเสียค่าใช้จ่ายในการยึดรถค่าเช่าสถานที่เก็บรักษารถและค่าจ้างดูแลรักษารถเท่าใด ข้อ ๑๘ ถ้านายทะเบียนจ้างบุคคลดูแลรักษารถให้มีการตรวจตราอีกชั้นหนึ่งเมื่อปรากฏว่าผู้ดูแลรักษารถละเลยต่อหน้าที่ไม่ปฏิบัติตามข้อสัญญา ให้นายทะเบียนสั่งปรับตามข้อสัญญาทุกครั้งที่ตรวจพบเบี้ยปรับในกรณีเช่นนี้ให้ถือเป็นเงินที่รวบรวมได้ในการยึดรถ ข้อ ๑๙ให้นายทะเบียนยึดรถไว้จนกว่าเจ้าของรถจะได้จ่ายค่าเสียหายเบื้องต้นให้แก่ผู้ประสบภัยจนครบจำนวนหรือจ่ายค่าเสียหายเบื้องต้นคืนกองทุนภายในเจ็ดวันนับแต่วันที่ได้รับคำสั่งจากนายทะเบียนอนึ่งหากมีการยึดรถนั้นไว้ตามกฎหมายอื่นอยู่ก่อนแล้ว ให้นายทะเบียนแจ้งให้อธิบดีทราบเพื่อกรมการประกันภัยจะได้ขอเข้าเฉลี่ยในทรัพย์นั้น หากมีการขายทอดตลาด หมวดที่๒การขายทอดตลาดส่วนที่๑การแจ้งเจ้าของรถ ข้อ ๒๐ ก่อนขายทอดตลาดให้นายทะเบียนมีคำสั่งไปยังเจ้าของรถให้ทำการจ่ายค่าเสียหายเบื้องต้นที่สำนักงานกองทุนทดแทนผู้ประสบภัยให้แก่ผู้ประสบภัยไปนั้นคืนให้แก่กองทุนพร้อมเงินเพิ่มในอัตราร้อยละยี่สิบของจำนวนค่าเสียหายเบื้องต้นที่จ่ายจากกองทุนทั้งนี้ ภายในเจ็ดวันนับจากวันได้รับคำสั่งจากนายทะเบียน กรณีที่ไม่ปรากฎตัวเจ้าของรถที่ก่อให้เกิดความเสียหายให้นายทะเบียนประกาศหาตัวเจ้าของรถโดยปิดประกาศไว้ ณที่ทำการของนายทะเบียนซึ่งได้ยึดรถที่ก่อให้เกิดความเสียหายไว้และประกาศในหนังสือพิมพ์รายวันที่จำหน่ายในท้องถิ่นที่เกิดเหตุอย่างน้อยสองวันติดต่อกันข้อ ๒๑ในกรณีที่เจ้าของรถไม่จ่ายเงินค่าเสียหายเบื้องต้นคืนกองทุนพร้อมเงินเพิ่มภายในระยะเวลาที่กำหนดตามข้อ๑๙ วรรคหนึ่งหรือกรณีที่เจ้าของรถไม่ปรากฎตัวต่อนายทะเบียนซึ่งได้ยึดรถนั้นไว้ภายในสามสิบวันนับแต่วันแรกที่ประกาศในหนังสือพิมพ์ตามข้อ๑๙ วรรคสอง ให้นายทะเบียนนำรถนั้นออกขายทอดตลาดได้ ส่วนที่๒การขออนุญาตทอดตลาด ข้อ ๒๒ให้นายทะเบียนทำรายงานเพื่อขออนุญาตต่ออธิบดีในการออกคำสั่งขายทอดตลาดเสียก่อนพร้อมทั้งประกาศขายทอดตลอดและหลักฐานต่างๆเกี่ยวกับการยึดรถไปด้วย ข้อ ๒๓ เมื่ออธิบดีได้สั่งเป็นประการใดแล้วให้ปฏิบัติดังนี้(๑) ในกรณีที่อธิบดีอนุญาต(ก) การประกาศขายทอดตลาดรถให้จัดประกาศส่งขายทอดตลาดรถแก่เจ้าของรถพร้อมทั้งปิดประกาศไว้โดยเปิดเผย ณสถานที่ราชการหรือชุมชนอันควรจะปิดได้ก่อนวันขายไม่น้อยกว่าสามวันหรืออาจโฆษณาในหนังสือพิมพ์รายวันฉบับที่แพร่หลายหรือทางวิทยุกระจายเสียงก่อนวันขายทอดตลาดก็ได้(ข) การกำหนดวันขายทอดตลาดรถโดยปกติให้กำหนดไม่น้อยกว่ายี่สิบวันและไม่เกินสองเดือน ทั้งนี้ให้นับตั้งแต่วันที่ลงประกาศขายทอดตลาดรถเป็นต้นไป (๒) ในกรณีที่อธิบดีไม่อนุญาต ให้อธิบดีสั่งการตามที่เห็นสมควรหรือออกคำสั่งถอนการยึดรถนั้นแล้วแต่กรณี หากสั่งถอนการยึดรถให้นายทะเบียนจัดการคืนรถไปโดยเร็ว ส่วนที่๓วิธีการขายทอดตลาด ข้อ ๒๔ ก่อนเริ่มต้นขายทอดตลาดให้อ่านประกาศขายทอดตลาดรถ ณ สถานที่ขายโดยเปิดเผย ข้อ ๒๕ ให้ทำการขายโดยเปิดเผยข้อ ๒๖ นายทะเบียนเป็นผู้ทำการขายทอดตลาดหรือตัวแทนโดยตนเองหรือจะใช้ผู้หนึ่งผู้ใดเข้าสู้ราคาในการขายทอดตลาดรถที่ตนเป็นผู้ทำการขายทอดตลาดไม่ได้เว้นแต่จะได้แถลงโดยเฉพาะในคำโฆษณาว่าจะเข้าสู้ราคาด้วย ข้อ ๒๗เมื่อประกาศขายทอดตลาดไปแล้วอาจเลื่อนหรืองดการขายทอดตลาดก็ได้ ข้อ ๒๘การขายทอดตลาดย่อมสมบูรณ์เมื่อนายทะเบียนผู้ทำการขายทอดตลาดแสดงความตกลงด้วยเคาะไม้หรือกิริยาอื่นอย่างใดอย่างหนึ่งตามจารีตประเพณีในการขายทอดตลาดถ้ายังมิได้แสดงเช่นนั้นอยู่ตราบใด ผู้สู้ราคาจะถอนคำสู้ราคาของตนเสียก็ได้ ข้อ ๒๙ ถ้าผู้สู้ราคาถอนค่าสู้ราคาของตนเสียก่อนที่นายทะเบียนผู้ทำการขายทอดตลาดเคาะไม้หรือด้วยกิริยาอื่นตามที่กล่าวในข้อ ๒๘ ให้นายทะเบียนตั้งต้นร้องขายใหม่ ข้อ ๓๐ให้นายทะเบียนร้องขานจำนวนเงินที่มีผู้สู้ราคาครั้งที่หนึ่ง ๓ - ๔ หนถ้าไม่มีผู้สู้ราคาสูงขึ้นไปให้เปลี่ยนร้องขานเป็นครั้งที่สองอีก ๓ - ๔ หนเมื่อไม่มีผู้สู้ราคาสูงกว่านั้นและได้ราคาพอสมควรก็ให้ลงคำ สามพร้อมกับเคาะไม้แต่ถ้าก่อนเคาะไม่มีผู้สู้ราคาสูงขึ้นอีกก็ให้ร้องขานราคานั้นตั้งต้นใหม่ตามลำดับดังกล่าวแล้วข้อ ๓๑ การขายทอดตลาด ตามปกติเมื่อนายทะเบียนผู้ขายเคาะไม้ตกลงขายแล้วผู้ซื้อต้องชำระเงินทันทีเว้นแต่รถที่มีราคาตั้งแต่สองหมื่นบาทขึ้นไปนายทะเบียนอาจผ่อนผันให้ผู้ซื้อวางเงินมัดจำไม่เกินร้อยละยี่สิบห้าของราคาซื้อและทำสัญญาใช้เงินที่ค้างชำระภายในเวลาไม่เกินสิบห้าวันก็ได้เมื่อได้ชำระเงินครบถ้วนแล้วจึงให้โอนมอบรถนั้นแก่ผู้ซื้อไป หากรถที่ขายมีราคาสูงมากหรือมีเหตุผลพิเศษประการอื่นนายทะเบียนอาจขยายกำหนดเวลาชำระเงินดังกล่าวข้างต้นได้ตามที่เห็นสมควร ในกรณีที่นายทะเบียนมีเหตุสงสัยว่าผู้ใดจะไม่สู้ราคาโดยสุจริตก็ดี หรือไม่สามารถจะชำระราคาได้ก็ดี ให้นายทะเบียนสอบถามผู้นั้นเสียก่อนจึงเคาะไม้ก็ได้ข้อ ๓๒เมื่อใดนายทะเบียนผู้ทำการขายทอดตลาดเห็นว่าราคาซึ่งมีผู้สู้สูงสุดนั้นยังไม่เพียงพอนายทะเบียนอาจถอนรถจากการขายทอดตลาดได้ ข้อ ๓๓ถ้าผู้ซื้อไม่ชำระเงินหรือไม่วางเงินมัดจำตามสัญญา ให้นายทะเบียนนำรถนั้นออกขายทอดตลาดซ้ำอีกและแจ้งให้ผู้ซื้อทราบกำหนดวัน เวลาขายด้วยได้เงินเท่าใดเมื่อหักค่าใช้จ่ายในการยึดและการขายทอดตลาดและค่าเสียหายเบื้องต้นพร้อมเงินเพิ่มแล้วยังไม่คุ้มราคาขายทอดตลาดครั้งก่อนให้จัดการเรียกร้องให้ผู้ซื้อเดิมชำระส่วนที่ขาดนั้นข้อ๓๔ เงินมัดจำที่ได้รับไว้จากการขายทอดตลาดให้ถือว่าเป็นเงินส่วนหนึ่งจากการขายทอดตลาดรถของเจ้าของรถย่อมนำไปชำระเป็นค่าใช้จ่ายและค่าเสียหายเบื้องต้นพร้อมเงินเพิ่มรวมทั้งค่าภาษี และค่าธรรมเนียมอื่น (ถ้ามี) ตามข้อ ๓๕ ได้ทันที และ (ก) หากเงินมัดจำมีจำนวนมากพอ เมื่อหักแล้วมีเงินเหลือให้คืนแก่เจ้าของรถไปพร้อมรถที่นำออกขายทอดตลาดด้วย(ข) หากเงินมัดจำมีจำนวนไม่คุ้มเมื่อขายรถได้ให้นำเงินที่ขายได้ชำระในส่วนที่ยังค้างอยู่ให้หมดสิ้นไปถ้ามีเงินเหลือให้คืนแก่เจ้าของรถ ข้อ ๓๕เงินที่ได้จากการขายทอดตลาดให้หักเป็นค่าใช้จ่ายในการยึดและการขายทอดตลาดและจ่ายเป็นค่าเสียหายเบื้องต้นคืนให้แก่กองทุนพร้อมเงินเพิ่มรวมทั้งค่าภาษีและค่าธรรมเนียมอื่น(ถ้ามี) ถ้ามีเงินเหลือเท่าใดให้คืนแก่เจ้าของรถ ในกรณีที่ไม่มีผู้แสดงตนเป็นเจ้าของรถให้นายทะเบียนส่งเงินที่เหลือนั้นต่ออธิบดีเพื่อเก็บรักษาไว้ที่กรมการประกันภัย ข้อ ๓๖ให้นายทะเบียนผู้ทำการขายทอดตลาดบันทึกเหตุการณ์อันเกี่ยวกับการขายทอดตลาดรถที่ได้ประมาณราคาไว้ตั้งแต่ห้าพันบาทขึ้นไปทุกคราวดังนี้(ก) ในการสู้ราคามีผู้ใดให้ราคาสูงสุดเท่าใดและราคาลำดับรองลงมาอีกสองราคาถ้ามี (ข) นายทะเบียนผู้ทำการขายทอดตลาดต้องลง ชื่อ วันเดือน ปี กำกับไว้ ข้อ ๓๗ถ้าขายรถที่มี่ราคาตั้งแต่สองหมื่นบาทขึ้นไปให้นายทะเบียนผู้ทำการขายทอดตลาดบันทึกไว้ในสมุดขายทอดตลาดทุกครั้ง ดังนี้ (ก) จำนวนบุคคลซึ่งมาฟังการขายทอดตลาดและสู้ราคา (ข) ในการสู้ราคา มีผู้ใดให้ราคาสูงสุดเท่าใดและราคาลำดับรองลงมาอีกสองราคาถ้ามี(ค)นายทะเบียนผู้ทำการขายทอดตลาดให้ขายได้หรือไม่ เพราะเหตุใด(ง) นายทะเบียนผู้ทำการขายทอดตลาดต้องลงชื่อ วันเดือน ปี กำกับไว้ด้วย ข้อ ๓๘ การขายทอดตลาดรถที่มีจำนำติดให้นายทะเบียนมีหนังสือสอบถามผู้รับจำนำก่อนว่าจะให้ขายอย่างบังคับจำนำหรือจำนำติดไปถ้าผู้รับจำนำไม่แจ้งให้นายทะเบียนทราบภายในเจ็ดวันนับแต่วันที่ได้รับหนังสือแล้วก็ให้ขายอย่างจำนำติดไปข้อ ๓๙ การขายอย่างบังคับจำนำให้นายทะเบียนดำเนินการอย่างการขายรถธรรมดาโดยไม่คำนึงถึงการจำนำ ข้อ ๔๐ การขายรถอย่างการจำนำติดไปให้ประกาศแสดงชื่อผู้รับจำนำพร้อมทั้งต้นเงินและดอกเบี้ยที่ยังค้างชำระจนถึงวันขายและข้อความว่าผู้ใดซื้อรถนั้นต้องรับภาระจำนำติดไปด้วยโดยชัดเจนข้อ ๔๑ สถานที่ทำการขายทอดตลาดรถ ให้ขาย ณกรมการประกันภัยหรือที่ทำการของนายทะเบียนที่ยึดรถ หรือสถานที่อื่นที่นายทะเบียนกำหนดเว้นแต่จะไม่สะดวกในการขนย้ายรถหรือด้วยเหตุอื่นจึงให้ขาย ณสถานที่ที่เก็บรักษารถนั้นหมวดที่๓การโอนกรรมสิทธิ์ ข้อ ๔๒ เมื่อมีการขายทอดตลาดรถให้แก่ผู้ซื้อและได้ชำระเงินที่ขายครบถ้วนตามสัญญาแล้วกรรมสิทธิ์ย่อมโอนไปยังผู้ซื้อตั้งแต่ขณะที่สัญญาซื้อขายได้สำเร็จบริบูรณ์และให้นายทะเบียนเสนอเรื่องให้อธิบดีเพื่อแจ้งพนักงานเจ้าหน้าที่ซึ่งรับจดทะเบียนรถนั้นจัดการแก้ทะเบียนให้ด้วยข้อ ๔๓นายทะเบียนผู้ทำการขายทอดตลาดต้องส่งมอบทรัพย์สินที่ขายทอดตลาดให้ไปอยู่ในความครอบครองของผู้ซื้อตามมาตรา๔๖๑ และ ๔๖๒ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ข้อ ๔๔[๑] ให้ใช้ระเบียบนี้ตั้งแต่วันที่ ๕ เมษายน๒๕๓๖ เป็นต้นไปประกาศณ วันที่ ๒๔ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๓๖สนิท วรปัญญาอธิบดีกรมการประกันภัยณัฐดนัย/พิมพ์๑๐มกราคม ๒๕๕๑ปฐมพร/จัดทำ๒๑มกราคม ๒๕๕๑[๑]ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๑๕/ตอนที่ ๖๖ ง /หน้า ๑๘/๑๘ สิงหาคม ๒๕๔๑