คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5986/2539หลักกฎหมาย: จำเลยเป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัดตามหลักทั่วไปเมื่อผู้จัดการทั่วไปไม่อยู่รองผู้จัดการทั่วไปก็จะลงชื่อแทนได้การที่ย. ซึ่งเป็นรองผู้จัดการทั่วไปของจำเลยลงชื่อในเอกสารหมายจ.4ในขณะที่ผู้จัดการทั่วไปไม่อยู่ไปต่างประเทศนั้นถือว่าเป็นการลงชื่อในฐานะผู้แทนของจำเลย จำเลยเป็นบริษัทย่อมมีระบบและขั้นตอนในการทำงานหากมีสัญญาเช่าใหม่กับโจทก์ไว้จริงทางจำเลยก็ไม่จำเป็นต้องทำหนังสือเอกสารหมายจ.4เสนอให้โจทก์เช่าต่ออีกแต่ปรากฎว่าตามข้อตกลงที่จะให้โจทก์เช่าต่อไปนั้นโจทก์จะต้องเสียค่าเช่าเพิ่มอีกร้อยละ15เมื่อได้รับค่าเช่าเพิ่มขึ้นเป็นที่พอใจแล้วจำเลยย่อมจะให้โจทก์เช่าต่อไปโดยไม่ต้องคำนึงถึงว่าได้มีการฟ้องขับไล่กันไว้หรือไม่จึงไม่น่าเชื่อว่าจำเลยได้ตกลงให้โจทก์เช่าห้องพิพาทโดยสำคัญผิดโจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลย โดยให้โจทก์ได้เช่าอาคารเลขที่ 135/26 ต่อไปเป็นเวลา 3 ปี ห้ามจำเลยรบกวนสิทธิของโจทก์ในการดำเนินการใช้อาคารที่เช่าดังกล่าว และให้จำเลยรับเงินค่าเช่า(เพิ่มอีกร้อยละ 15) จนกว่าจะสิ้นสัญญาเช่าจำเลยให้การว่า จำเลยไม่เคยมีคำมั่นหรือข้อผูกพันใดที่จะต้องให้เช่าต่อไป ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยยอมให้โจทก์เช่าพื้นที่ในอาคารเลขที่ 135/26 ต่อไปมีกำหนด 3 ปี ตามเงื่อนไขในสัญญาเช่าเดิมแต่ให้จำเลยมีสิทธิรับเงินค่าเช่าเพิ่มจากสัญญาเช่าเดิมร้อยละ 15จำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนจำเลย ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า โจทก์ได้เช่าสถานที่ในโรงแรมของจำเลยทำการค้าเพชรพลอย โดยทำสัญญาเช่ากันไว้ตามเอกสารหมาย จ.2 ซึ่งตามสัญญาเช่าดังกล่าวระบุไว้ว่า หากผู้เช่าประสงค์จะเช่าต่อจะต้องแจ้งความประสงค์ให้ผู้ให้เช่าทราบล่วงหน้าอย่างน้อย 30 วันก่อนสัญญาเช่าสิ้นสุดลง โดยสัญญาเช่าจะสิ้นสุดลงในวันที่ 31ธันวาคม 2531 ปรากฎว่าก่อนสัญญาเช่าเอกสารหมาย จ.2 จะครบกำหนดโจทก์ได้มีหนังสือลงวันที่ 25 ธันวาคม 2531 แจ้งความประสงค์ขอเช่าต่อให้จำเลยทราบแล้ว ตามเอกสารหมาย จ.3 ต่อมาวันที่24 สิงหาคม 2532 จำเลยฟ้องขับไล่โจทก์และเรียกค่าเสียหายวันที่ 30 พฤศจิกายน 2532 นายยอร์จ โบแฮรง รองผู้จัดการทั่วไปของจำเลยได้มีหนังสือถึงโจทก์ อ้างถึงสัญญาเช่าฉบับที่ใช้ในปัจจุบันเป็นทำนองสอบถามว่าโจทก์ประสงค์จะต่อสัญญาเช่าร้านอีกหรือไม่โดยคิดค่าเช่าเพิ่มจากเดิมร้อยละ 15 ตามเอกสารหมาย จ.4 และโจทก์ได้มีหนังสือตอบตกลงตามเอกสารหมาย จ.5 มีประเด็นต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยว่า การที่นายยอร์จ โบแฮรง ลงชื่อในช่องสำหรับลงลายมือชื่อของนายเบอร์นาร์ด กราเนียร์ ผู้จัดการทั่วไปของจำเลยในเอกสารหมาย จ.4 มีผลผูกพันจำเลยอันเป็นการต่อสัญญาเช่าให้แก่โจทก์หรือไม่ เห็นว่าจำเลยเป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัดมีนายเบอร์นาร์ด กราเนียร์ เป็นผู้จัดการทั่วไป มีอำนาจกระทำการแทนจำเลย และนายยอร์จ โบแฮรง เป็นรองผู้จัดการทั่วไปของจำเลยซึ่งมีหน้าที่ดูแลจัดการทั่วไปของจำเลย แม้ผู้ที่จะลงชื่อในเอกสารหมาย จ.4 เป็นนายเบอร์นาร์ด กราเนียร์ แต่ปรากฎว่าในช่วงเวลาที่จะลงชื่อในเอกสารดังกล่าวนายเบอร์นาร์ด กราเนียร์ไปประชุมที่ประเทศญี่ปุ่น (ตามคำให้การของนายยอร์จ โบแฮรงเอกสารหมาย จ.2 ในคดีหมายเลขดำที่ 16415/2532 ของศาลแพ่ง)ตามหลักทั่วไปเมื่อผู้จัดการทั่วไปไม่อยู่รองผู้จัดการทั่วไปก็จะลงชื่อแทนได้ การที่นายยอร์จ โบแฮรง ซึ่งมีตำแหน่งเป็นรองผู้จัดการทั่วไปของจำเลยลงชื่อในเอกสารหมาย จ.4 ในขณะที่นายเบอร์นาร์ด กราเนียร์ ไม่อยู่ไปต่างประเทศนั้น ถือว่าเป็นการลงชื่อในฐานะผู้แทนของจำเลย ซึ่งอยู่ในอำนาจที่จะกระทำได้ส่วนที่จำเลยต่อสู้ว่า นายยอร์จ โบแฮรง ได้มีหนังสือตามเอกสารหมาย จ.4 ให้โจทก์เช่าห้องพิพาทต่อได้โดยสำคัญผิดคิดว่าโจทก์ได้มีสัญญาเช่าใหม่กับจำเลย และไม่ทราบว่าจำเลยได้เป็นโจทก์ฟ้องขับไล่นั้น เห็นว่าจำเลยเป็นบริษัทย่อมมีระบบและขั้นตอนในการทำงาน ก่อนที่จะทำหนังสือเอกสารหมาย จ.4 ให้นายยอร์จ โบแฮรงลงชื่อ เจ้าหน้าที่บริหารงานของจำเลยจะต้องตรวจสอบเรื่องราวแล้วหากมีสัญญาเช่าให้กับโจทก์ไว้จริง ทางจำเลยก็ไม่จำเป็นต้องทำหนังสือเอกสารหมาย จ.4 เสนอให้โจทก์เช่าต่ออีก และถึงแม้จำเลยได้ฟ้องขับไล่โจทก์ให้ออกจากห้องพิพาท แต่ปรากฎว่าตามข้อตกลงที่จะให้โจทก์เช่าต่อไปนั้น โจทก์จะต้องเสียค่าเช่าเพิ่มขึ้นอีกร้อยละ 15 เมื่อจำเลยเห็นว่าจะได้รับค่าเช่าเพิ่มขึ้นจากโจทก์เป็นที่พอใจแล้ว จำเลยก็ย่อมจะให้โจทก์เช่าต่อไปได้อีก โดยไม่ต้องคำนึงถึงว่าได้มีการฟ้องขับไล่กันไว้หรือไม่ ด้วยเหตุดังกล่าวมาไม่น่าเชื่อว่า จำเลยได้ตกลงให้โจทก์เช่าห้องพิพาทต่อโดยสำคัญผิดดังนั้น การที่นายยอร์จ โบแฮรง ลงชื่อในเอกสารดังกล่าวจึงมีผลผูกพันจำเลยอันเป็นการต่อสัญญาเช่าให้แก่โจทก์ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษามานั้นชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5986/2539นาย โอภาส อมรมณีสกุลโจทก์บริษัท เพรสิเด้นท์โฮเต็ล จำกัดจำเลย ป.พ.พ. ม. 70, ม. 156จำเลยเป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัดตามหลักทั่วไปเมื่อผู้จัดการทั่วไปไม่อยู่รองผู้จัดการทั่วไปก็จะลงชื่อแทนได้การที่ย. ซึ่งเป็นรองผู้จัดการทั่วไปของจำเลยลงชื่อในเอกสารหมายจ.4ในขณะที่ผู้จัดการทั่วไปไม่อยู่ไปต่างประเทศนั้นถือว่าเป็นการลงชื่อในฐานะผู้แทนของจำเลย จำเลยเป็นบริษัทย่อมมีระบบและขั้นตอนในการทำงานหากมีสัญญาเช่าใหม่กับโจทก์ไว้จริงทางจำเลยก็ไม่จำเป็นต้องทำหนังสือเอกสารหมายจ.4เสนอให้โจทก์เช่าต่ออีกแต่ปรากฎว่าตามข้อตกลงที่จะให้โจทก์เช่าต่อไปนั้นโจทก์จะต้องเสียค่าเช่าเพิ่มอีกร้อยละ15เมื่อได้รับค่าเช่าเพิ่มขึ้นเป็นที่พอใจแล้วจำเลยย่อมจะให้โจทก์เช่าต่อไปโดยไม่ต้องคำนึงถึงว่าได้มีการฟ้องขับไล่กันไว้หรือไม่จึงไม่น่าเชื่อว่าจำเลยได้ตกลงให้โจทก์เช่าห้องพิพาทโดยสำคัญผิดโจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลย โดยให้โจทก์ได้เช่าอาคารเลขที่ 135/26 ต่อไปเป็นเวลา 3 ปี ห้ามจำเลยรบกวนสิทธิของโจทก์ในการดำเนินการใช้อาคารที่เช่าดังกล่าว และให้จำเลยรับเงินค่าเช่า(เพิ่มอีกร้อยละ 15) จนกว่าจะสิ้นสัญญาเช่าจำเลยให้การว่า จำเลยไม่เคยมีคำมั่นหรือข้อผูกพันใดที่จะต้องให้เช่าต่อไป ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยยอมให้โจทก์เช่าพื้นที่ในอาคารเลขที่ 135/26 ต่อไปมีกำหนด 3 ปี ตามเงื่อนไขในสัญญาเช่าเดิมแต่ให้จำเลยมีสิทธิรับเงินค่าเช่าเพิ่มจากสัญญาเช่าเดิมร้อยละ 15จำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนจำเลย ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า โจทก์ได้เช่าสถานที่ในโรงแรมของจำเลยทำการค้าเพชรพลอย โดยทำสัญญาเช่ากันไว้ตามเอกสารหมาย จ.2 ซึ่งตามสัญญาเช่าดังกล่าวระบุไว้ว่า หากผู้เช่าประสงค์จะเช่าต่อจะต้องแจ้งความประสงค์ให้ผู้ให้เช่าทราบล่วงหน้าอย่างน้อย 30 วันก่อนสัญญาเช่าสิ้นสุดลง โดยสัญญาเช่าจะสิ้นสุดลงในวันที่ 31ธันวาคม 2531 ปรากฎว่าก่อนสัญญาเช่าเอกสารหมาย จ.2 จะครบกำหนดโจทก์ได้มีหนังสือลงวันที่ 25 ธันวาคม 2531 แจ้งความประสงค์ขอเช่าต่อให้จำเลยทราบแล้ว ตามเอกสารหมาย จ.3 ต่อมาวันที่24 สิงหาคม 2532 จำเลยฟ้องขับไล่โจทก์และเรียกค่าเสียหายวันที่ 30 พฤศจิกายน 2532 นายยอร์จ โบแฮรง รองผู้จัดการทั่วไปของจำเลยได้มีหนังสือถึงโจทก์ อ้างถึงสัญญาเช่าฉบับที่ใช้ในปัจจุบันเป็นทำนองสอบถามว่าโจทก์ประสงค์จะต่อสัญญาเช่าร้านอีกหรือไม่โดยคิดค่าเช่าเพิ่มจากเดิมร้อยละ 15 ตามเอกสารหมาย จ.4 และโจทก์ได้มีหนังสือตอบตกลงตามเอกสารหมาย จ.5 มีประเด็นต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยว่า การที่นายยอร์จ โบแฮรง ลงชื่อในช่องสำหรับลงลายมือชื่อของนายเบอร์นาร์ด กราเนียร์ ผู้จัดการทั่วไปของจำเลยในเอกสารหมาย จ.4 มีผลผูกพันจำเลยอันเป็นการต่อสัญญาเช่าให้แก่โจทก์หรือไม่ เห็นว่าจำเลยเป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัดมีนายเบอร์นาร์ด กราเนียร์ เป็นผู้จัดการทั่วไป มีอำนาจกระทำการแทนจำเลย และนายยอร์จ โบแฮรง เป็นรองผู้จัดการทั่วไปของจำเลยซึ่งมีหน้าที่ดูแลจัดการทั่วไปของจำเลย แม้ผู้ที่จะลงชื่อในเอกสารหมาย จ.4 เป็นนายเบอร์นาร์ด กราเนียร์ แต่ปรากฎว่าในช่วงเวลาที่จะลงชื่อในเอกสารดังกล่าวนายเบอร์นาร์ด กราเนียร์ไปประชุมที่ประเทศญี่ปุ่น (ตามคำให้การของนายยอร์จ โบแฮรงเอกสารหมาย จ.2 ในคดีหมายเลขดำที่ 16415/2532 ของศาลแพ่ง)ตามหลักทั่วไปเมื่อผู้จัดการทั่วไปไม่อยู่รองผู้จัดการทั่วไปก็จะลงชื่อแทนได้ การที่นายยอร์จ โบแฮรง ซึ่งมีตำแหน่งเป็นรองผู้จัดการทั่วไปของจำเลยลงชื่อในเอกสารหมาย จ.4 ในขณะที่นายเบอร์นาร์ด กราเนียร์ ไม่อยู่ไปต่างประเทศนั้น ถือว่าเป็นการลงชื่อในฐานะผู้แทนของจำเลย ซึ่งอยู่ในอำนาจที่จะกระทำได้ส่วนที่จำเลยต่อสู้ว่า นายยอร์จ โบแฮรง ได้มีหนังสือตามเอกสารหมาย จ.4 ให้โจทก์เช่าห้องพิพาทต่อได้โดยสำคัญผิดคิดว่าโจทก์ได้มีสัญญาเช่าใหม่กับจำเลย และไม่ทราบว่าจำเลยได้เป็นโจทก์ฟ้องขับไล่นั้น เห็นว่าจำเลยเป็นบริษัทย่อมมีระบบและขั้นตอนในการทำงาน ก่อนที่จะทำหนังสือเอกสารหมาย จ.4 ให้นายยอร์จ โบแฮรงลงชื่อ เจ้าหน้าที่บริหารงานของจำเลยจะต้องตรวจสอบเรื่องราวแล้วหากมีสัญญาเช่าให้กับโจทก์ไว้จริง ทางจำเลยก็ไม่จำเป็นต้องทำหนังสือเอกสารหมาย จ.4 เสนอให้โจทก์เช่าต่ออีก และถึงแม้จำเลยได้ฟ้องขับไล่โจทก์ให้ออกจากห้องพิพาท แต่ปรากฎว่าตามข้อตกลงที่จะให้โจทก์เช่าต่อไปนั้น โจทก์จะต้องเสียค่าเช่าเพิ่มขึ้นอีกร้อยละ 15 เมื่อจำเลยเห็นว่าจะได้รับค่าเช่าเพิ่มขึ้นจากโจทก์เป็นที่พอใจแล้ว จำเลยก็ย่อมจะให้โจทก์เช่าต่อไปได้อีก โดยไม่ต้องคำนึงถึงว่าได้มีการฟ้องขับไล่กันไว้หรือไม่ ด้วยเหตุดังกล่าวมาไม่น่าเชื่อว่า จำเลยได้ตกลงให้โจทก์เช่าห้องพิพาทต่อโดยสำคัญผิดดังนั้น การที่นายยอร์จ โบแฮรง ลงชื่อในเอกสารดังกล่าวจึงมีผลผูกพันจำเลยอันเป็นการต่อสัญญาเช่าให้แก่โจทก์ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษามานั้นชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ไพโรจน์ คำอ่อน-สมภพ โชติกวณิชย์-สมพงษ์ สนธิเณร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการแสดงเจตนาสำคัญผิด แบ่งออกเป็น 2 กรณีคือแสดงโดยสำคัญผิดในสาระสำคัญเป็นโมฆะ กับสำคัญผิดในคุณสมบัติของบุคคลหรือทรัพย์สินเป็นโมฆียะ แต่ชั้นนี้ขอกล่าวเพียงการแสดงเจตนาโดยสำคัญผิดเป็นโมฆะมีบัญญัติไว้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 156การแสดงเจตนาโดยสำคัญผิดในสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญแห่งนิติกรรมเป็นโมฆะ ซึ่งความสำคัญผิดในสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญนี้ตัวบทมาตรา156 วรรคสอง ใช้ถ้อยคำว่า ได้แก่ ความสำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมในตัวบุคคลซึ่งเป็นคู่กรณีและในทรัพย์สินซึ่งเป็นวัตถุแห่งนิติกรรมเป็นต้น จะเห็นได้ว่าความสำคัญผิดในสาระสำคัญนอกจากจะเป็นเรื่องลักษณะของนิติกรรม ตัวบุคคล และทรัพย์สินแล้ว ก็ยังมีในกรณีอื่นอีกเพราะมาตรา 156 วรรคสอง ใช้คำว่า ได้แก่ เป็นต้น ตัวอย่างคำพิพากษาศาลฎีกา ในกรณีแสดงเจตนาโดยสำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรม เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 967/2474 ทำสัญญายอมความต่อกรมการอำเภอโดยฝ่ายหนึ่งไม่ทราบข้อความแห่งหนังสือสัญญาและเข้าใจผิดว่าเป็นหนังสือประกันตัว ดังนี้ สัญญายอมความนั้นใช้ไม่ได้ เป็นโมฆะ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1542/2498 ให้ลงชื่อในสัญญาแบ่งที่นาโดยหลอกให้เข้าใจว่าลงชื่อขอรับโฉนด คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 828/2508 จำเลยทำใบมอบอำนาจปลอมให้โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าของที่ดินเซ็นมอบอำนาจ โดยหลอกลวงว่าเพื่อมอบอำนาจให้จำเลยเช่านาและเช่าบ่อปลา แต่ความจริงเป็นใบมอบอำนาจให้โจทก์ขายนาแก่จำเลย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 603/2520 โจทก์ลงชื่อในบันทึกข้อตกลงที่บันทึกไว้ด้านหลังพินัยกรรมของผู้ตาย มีข้อความว่าโจทก์ได้รับบำนาญตกทอดแต่ผู้เดียว ทรัพย์สินอื่นโจทก์จะไม่เกี่ยวข้อง ทั้งนี้โดยโจทก์เข้าใจว่าเป็นการลงชื่อรับทราบพินัยกรรม คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4987/2531 โจทก์มอบให้ ช. พนักงานของสหกรณ์การเกษตรจำเลยนำที่ดินของโจทก์ไปจดทะเบียนจำนองประกันเงินกู้ของโจทก์ที่จะกู้จากจำเลยแต่ ช. กลับนำที่ดินของโจทก์ไปจดทะเบียนจำนองประกันเงินกู้ของ ล. ซึ่งเป็นการผิดวัตถุประสงค์ของโจทก์ ตัวอย่างคำพิพากษาศาลฎีกา ในกรณีแสดงเจตนาเพราะความสำคัญผิดในตัวบุคคลเป็นคู่กรณีแห่งนิติกรรม คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 707/2535 จำเลยที่ 1 อ้างว่าเป็นมารดาของ ท. ซึ่งไม่เป็นความจริง เพื่อขอรับเงินบำนาญพิเศษของโจทก์จนโจทก์ได้จ่ายเงินแก่จำเลยที่ 1 ไป การกระทำของจำเลยที่ 1อาจเป็นละเมิดต่อโจทก์ แต่เมื่อจำเลยที่ 2 ได้ทำสัญญาว่าถ้าจำเลยที่ 1 ไม่มีสิทธิรับเงินก็ยอมชดใช้เงินคืนโจทก์เป็นการจะชดใช้เงินคืนตามสัญญา และเมื่อโจทก์ฟ้องเรียกเงินคืนตามสัญญาดังกล่าวถือว่ามีอายุความ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 164 สัญญาค้ำประกันที่จำเลยที่ 2 ค้ำประกันการชดใช้เงินคืนดังกล่าวจึงมีอายุความ 10 ปี ด้วย จำเลยที่ 2 ทำสัญญาค้ำประกันการชดใช้เงินคืนของจำเลยที่ 1 ต่อโจทก์โดยจำเลยที่ 2 เข้าใจถูกต้องที่จะยอมรับผิดต่อโจทก์แทนจำเลยที่ 1 การที่จำเลยที่ 2 เข้าใจผิดว่าจำเลยที่ 1 เป็นมารดาของ ท. มิได้มีส่วนเกี่ยวข้องในสัญญาค้ำประกันเลย ความเข้าใจผิดของจำเลยที่ 2 มิใช่สำคัญผิดในสาระสำคัญแห่งสัญญาค้ำประกัน ไม่เป็นเหตุให้สัญญาค้ำประกันตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 119 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1245/2529 โจทก์บรรยายฟ้องว่า โจทก์เดือดร้อนเรื่องเงินและรู้จักกับ อ. มารดาจำเลย ซึ่งมีอาชีพรับซื้อฝากที่ดินเป็นธุรกิจ จึงตกลงขายฝากที่ดินไว้แก่ อ. เพราะไม่รู้จักจำเลยมาก่อน แต่ อ. กับจำเลยได้สมคบกับฉ้อฉลทำหนังสือมอบอำนาจรับซื้อฝากใส่ชื่อจำเลยไว้ โดยมีเจตนาที่จะไม่ให้มีการไถ่คืนในภายหลังเพราะจำเลยไม่ได้อยู่ในประเทศไทย เมื่อตามคำฟ้องเห็นได้แต่เพียงว่าโจทก์ต้องการเงินจำนวนหนึ่งเท่านั้นอ. หรือจำเลยจะเป็นผู้ซื้อฝากก็ไม่มีผลแตกต่างกันเพราะโจทก์ก็ได้รับเงินค่าขายฝากไปครบถ้วนแล้ว การที่จำเลยอยู่ต่างประเทศก็ไม่ใช่เหตุที่จะทำให้โจทก์ไม่สามารถไถ่คืนได้ เพราะกฎหมายกำหนดวิธีการให้ปฎิบัติได้อยู่แล้ว เหตุตามคำฟ้องจึงไม่ทำให้นิติกรรมขายฝากระหว่างโจทก์จำเลยเป็นโมฆะได้ แม้จะสืบพยานต่อไปก็คงได้ความเพียงที่กล่าวมาแล้วเท่านั้น เพราะโจทก์จะนำสืบนอกเหนือไปจากคำฟ้องไม่ได้ ดังนี้ ศาลงดสืบพยานโจทก์จำเลยได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4196/2533 วันที่ 23 มกราคม 2528พ. สั่งคำขอเอาประกันชีวิตให้จำเลย วันที่ 30 มกราคม 2528เจ้าหน้าที่ทะเบียนกรมธรรม์ของจำเลยออกใบเสร็จรับเงินชั่วคราวให้ พ. คำขอเอาประกันชีวิตของ พ. จึงมีผลเป็นคำเสนอส่งถึงจำเลยในวันที่ 30 มกราคม 2528 พนักงานของจำเลยได้เสนอเรื่องการขอประกันไปยังสำนักงานใหญ่เพื่อขออนุมัติตามระเบียบ เนื่องจากผู้รับประโยชน์จากการประกันเป็นอาของ พ. มิใช่บุตร สามี ภริยาบิดาหรือมารดาของผู้เอาประกัน วันที่ 7 กุมภาพันธ์ 2528ผู้ช่วยหัวหน้าส่วนรับประกันชีวิตซึ่งมีอำนาจอนุมัติได้พิจารณาแล้วสั่งว่า "รับได้" จำเลยใช้เวลาพิจารณาออกกรมธรรม์เพียง 8 วันจึงเป็นระยะเวลาพิจารณาตามสมควร สัญญาประกันภัยจึงเกิดขึ้นในวันที่ 7 กุมภาพันธ์ แต่ พ. ถึงแก่ความตายไปแล้วตั้งแต่วันที่ 2 กุมภาพันธ์ 2528 ดังนั้น การที่จำเลยสนองรับคำเสนอขอประกันภัยจึงเกิดจากความสำคัญผิดว่า พ. ผู้ขอเอาประกันยังมีชีวิตอยู่ ซึ่งสาระสำคัญของสัญญาประกันชีวิตย่อมอาศัยความทรงชีพหรือมรณะของ พ. จึงเป็นความสำคัญผิดในสาระสำคัญของนิติกรรม ย่อมเป็นโมฆะ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 119 ตัวอย่างคำพิพากษาการแสดงเจตนาสำคัญผิดในทรัพย์สินซึ่งเป็นวัตถุของนิติกรรม คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1710/2500 โจทก์ซื้อที่ดินจากจำเลยโดยจำเลยชี้ที่ดินให้ดูอย่างหนึ่ง เวลาส่งมอบที่ดินกลับผิดไปอีกอย่างหนึ่งเสียบางส่วนสภาพที่ดินผิดกันมากมาย นับว่าโจทก์สำคัญผิดในสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญแห่งนิติกรรมสัญญาเป็นโมฆะ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 843/2501 โจทก์เจตนาขายที่ดินส่วนหนึ่งของที่ดินทางด้านทิศตะวันตก จำเลยให้โจทก์ลงชื่อในกระดาษแล้วไปทำสัญญาขายที่ดินทางด้านตะวันออกโดยโจทก์อ่านหนังสือไม่ออกเป็นการสำคัญผิดในสาระสำคัญแห่งนิติกรรมเป็นโมฆะ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1645/2524 โจทก์มีเจตนาจะขายที่พิพาทให้แก่จำเลยเพียงครั้งเดียว แต่จำเลยกลับไปจัดการทำนิติกรรมขายที่พิพาทให้จำเลยทั้งแปลง การที่โจทก์ลงลายมือชื่อทำนิติกรรมขายที่พิพาททั้งแปลงให้แก่จำเลยจึงเกิดจากความสำคัญผิดในสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญแห่งนิติกรรม สัญญาซื้อขายที่พิพาทย่อมตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 119 (เดิม) ตัวอย่างคำพิพากษาศาลฎีกาเกี่ยวกับกรณีสำคัญผิดในเรื่องอื่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 458/2498 ผู้ให้เช่าให้ผู้เช่าทำสัญญาเช่าใหม่ โดยบอกว่าเช่ากัน 17 เดือน ๆ ละ 74 บาท แต่ไม่อ่านข้อความว่าพ้น 17 เดือนแล้วเพิ่มค่าเช่าเป็น 500 บาท ผู้เช่าลงชื่อโดยสำคัญผิด ดังนี้เป็นโมฆะเพราะสำคัญผิดในสาระสำคัญแห่งนิติกรรม คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 921/2501 ผู้สั่งจ่ายขายตั๋วแลกเงินให้ผู้ทรง ผู้ทรงผ่อนเวลาให้ผู้รับรองอันทำให้ผู้สั่งจ่ายพ้นความรับผิดไปแล้ว ครั้นเก็บเงินไม่ได้ผู้ทรงบอกผู้สั่งจ่ายว่าผู้รับรองปฎิเสธไม่จ่ายเงินและให้ดูตั๋วแลกเงินฉบับที่ 2 ซึ่งไม่มีคำรับรองของผู้จ่าย ผู้สั่งจ่ายจึงทำหนังสือรับสภาพหนี้และออกเช็คให้อีก ดังนี้ เป็นการลวงให้ผู้สั่งจ่ายสำคัญผิดในสาระสำคัญแห่งนิติกรรมเป็นโมฆะจึงไม่มีมูลหนี้ตามหนังสือรับสภาพหนี้และเช็คนั้น ข้อสังเกต คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 458/2498 เป็นการสำคัญผิดเกี่ยวกับเนื้อหาข้อตกลงของนิติกรรม คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 921/2501เป็นการสำคัญผิดในเนื้อหาของนิติกรรม ซึ่งทั้งสองฎีกานี้และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4196/2533 ข้างต้น ท่านอัครวิทย์ สุมาวงศ์อาจารย์ผู้บรรยายวิชากฎหมายแพ่งลักษณะนิติกรรมสัญญาของสำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา ว่าเป็นความสำคัญผิดในสาระสำคัญแต่ไม่ใช่ความผิดในลักษณะของนิติกรรมในตัวบุคคลและในทรัพย์สินแต่เป็นความสำคัญผิดในสาระสำคัญในส่วนที่เกี่ยวกับเรื่องอื่น เพราะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 156 วรรคสองใช้คำว่า "ได้แก่...เป็นต้น" (ดูคำบรรยายของสำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภาภาคหนึ่ง สมัยที่ 47 ปีการศึกษา 2537 เล่มที่ 6 หน้า 130 ถึง 132) วิชัย เดชชุติพงศ์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลย โดยให้โจทก์ได้เช่าอาคารเลขที่ 135/26 ต่อไปเป็นเวลา 3 ปี ห้ามจำเลยรบกวนสิทธิของโจทก์ในการดำเนินการใช้อาคารที่เช่าดังกล่าว และให้จำเลยรับเงินค่าเช่า(เพิ่มอีกร้อยละ 15) จนกว่าจะสิ้นสัญญาเช่าจำเลยให้การว่า จำเลยไม่เคยมีคำมั่นหรือข้อผูกพันใดที่จะต้องให้เช่าต่อไป ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยยอมให้โจทก์เช่าพื้นที่ในอาคารเลขที่ 135/26 ต่อไปมีกำหนด 3 ปี ตามเงื่อนไขในสัญญาเช่าเดิมแต่ให้จำเลยมีสิทธิรับเงินค่าเช่าเพิ่มจากสัญญาเช่าเดิมร้อยละ 15จำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนจำเลย ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า โจทก์ได้เช่าสถานที่ในโรงแรมของจำเลยทำการค้าเพชรพลอย โดยทำสัญญาเช่ากันไว้ตามเอกสารหมาย จ.2 ซึ่งตามสัญญาเช่าดังกล่าวระบุไว้ว่า หากผู้เช่าประสงค์จะเช่าต่อจะต้องแจ้งความประสงค์ให้ผู้ให้เช่าทราบล่วงหน้าอย่างน้อย 30 วันก่อนสัญญาเช่าสิ้นสุดลง โดยสัญญาเช่าจะสิ้นสุดลงในวันที่ 31ธันวาคม 2531 ปรากฎว่าก่อนสัญญาเช่าเอกสารหมาย จ.2 จะครบกำหนดโจทก์ได้มีหนังสือลงวันที่ 25 ธันวาคม 2531 แจ้งความประสงค์ขอเช่าต่อให้จำเลยทราบแล้ว ตามเอกสารหมาย จ.3 ต่อมาวันที่24 สิงหาคม 2532 จำเลยฟ้องขับไล่โจทก์และเรียกค่าเสียหายวันที่ 30 พฤศจิกายน 2532 นายยอร์จ โบแฮรง รองผู้จัดการทั่วไปของจำเลยได้มีหนังสือถึงโจทก์ อ้างถึงสัญญาเช่าฉบับที่ใช้ในปัจจุบันเป็นทำนองสอบถามว่าโจทก์ประสงค์จะต่อสัญญาเช่าร้านอีกหรือไม่โดยคิดค่าเช่าเพิ่มจากเดิมร้อยละ 15 ตามเอกสารหมาย จ.4 และโจทก์ได้มีหนังสือตอบตกลงตามเอกสารหมาย จ.5 มีประเด็นต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยว่า การที่นายยอร์จ โบแฮรง ลงชื่อในช่องสำหรับลงลายมือชื่อของนายเบอร์นาร์ด กราเนียร์ ผู้จัดการทั่วไปของจำเลยในเอกสารหมาย จ.4 มีผลผูกพันจำเลยอันเป็นการต่อสัญญาเช่าให้แก่โจทก์หรือไม่ เห็นว่าจำเลยเป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัดมีนายเบอร์นาร์ด กราเนียร์ เป็นผู้จัดการทั่วไป มีอำนาจกระทำการแทนจำเลย และนายยอร์จ โบแฮรง เป็นรองผู้จัดการทั่วไปของจำเลยซึ่งมีหน้าที่ดูแลจัดการทั่วไปของจำเลย แม้ผู้ที่จะลงชื่อในเอกสารหมาย จ.4 เป็นนายเบอร์นาร์ด กราเนียร์ แต่ปรากฎว่าในช่วงเวลาที่จะลงชื่อในเอกสารดังกล่าวนายเบอร์นาร์ด กราเนียร์ไปประชุมที่ประเทศญี่ปุ่น (ตามคำให้การของนายยอร์จ โบแฮรงเอกสารหมาย จ.2 ในคดีหมายเลขดำที่ 16415/2532 ของศาลแพ่ง)ตามหลักทั่วไปเมื่อผู้จัดการทั่วไปไม่อยู่รองผู้จัดการทั่วไปก็จะลงชื่อแทนได้ การที่นายยอร์จ โบแฮรง ซึ่งมีตำแหน่งเป็นรองผู้จัดการทั่วไปของจำเลยลงชื่อในเอกสารหมาย จ.4 ในขณะที่นายเบอร์นาร์ด กราเนียร์ ไม่อยู่ไปต่างประเทศนั้น ถือว่าเป็นการลงชื่อในฐานะผู้แทนของจำเลย ซึ่งอยู่ในอำนาจที่จะกระทำได้ส่วนที่จำเลยต่อสู้ว่า นายยอร์จ โบแฮรง ได้มีหนังสือตามเอกสารหมาย จ.4 ให้โจทก์เช่าห้องพิพาทต่อได้โดยสำคัญผิดคิดว่าโจทก์ได้มีสัญญาเช่าใหม่กับจำเลย และไม่ทราบว่าจำเลยได้เป็นโจทก์ฟ้องขับไล่นั้น เห็นว่าจำเลยเป็นบริษัทย่อมมีระบบและขั้นตอนในการทำงาน ก่อนที่จะทำหนังสือเอกสารหมาย จ.4 ให้นายยอร์จ โบแฮรงลงชื่อ เจ้าหน้าที่บริหารงานของจำเลยจะต้องตรวจสอบเรื่องราวแล้วหากมีสัญญาเช่าให้กับโจทก์ไว้จริง ทางจำเลยก็ไม่จำเป็นต้องทำหนังสือเอกสารหมาย จ.4 เสนอให้โจทก์เช่าต่ออีก และถึงแม้จำเลยได้ฟ้องขับไล่โจทก์ให้ออกจากห้องพิพาท แต่ปรากฎว่าตามข้อตกลงที่จะให้โจทก์เช่าต่อไปนั้น โจทก์จะต้องเสียค่าเช่าเพิ่มขึ้นอีกร้อยละ 15 เมื่อจำเลยเห็นว่าจะได้รับค่าเช่าเพิ่มขึ้นจากโจทก์เป็นที่พอใจแล้ว จำเลยก็ย่อมจะให้โจทก์เช่าต่อไปได้อีก โดยไม่ต้องคำนึงถึงว่าได้มีการฟ้องขับไล่กันไว้หรือไม่ ด้วยเหตุดังกล่าวมาไม่น่าเชื่อว่า จำเลยได้ตกลงให้โจทก์เช่าห้องพิพาทต่อโดยสำคัญผิดดังนั้น การที่นายยอร์จ โบแฮรง ลงชื่อในเอกสารดังกล่าวจึงมีผลผูกพันจำเลยอันเป็นการต่อสัญญาเช่าให้แก่โจทก์ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษามานั้นชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5986/2539นาย โอภาส อมรมณีสกุลโจทก์บริษัท เพรสิเด้นท์โฮเต็ล จำกัดจำเลย ป.พ.พ. ม. 70, ม. 156จำเลยเป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัดตามหลักทั่วไปเมื่อผู้จัดการทั่วไปไม่อยู่รองผู้จัดการทั่วไปก็จะลงชื่อแทนได้การที่ย. ซึ่งเป็นรองผู้จัดการทั่วไปของจำเลยลงชื่อในเอกสารหมายจ.4ในขณะที่ผู้จัดการทั่วไปไม่อยู่ไปต่างประเทศนั้นถือว่าเป็นการลงชื่อในฐานะผู้แทนของจำเลย จำเลยเป็นบริษัทย่อมมีระบบและขั้นตอนในการทำงานหากมีสัญญาเช่าใหม่กับโจทก์ไว้จริงทางจำเลยก็ไม่จำเป็นต้องทำหนังสือเอกสารหมายจ.4เสนอให้โจทก์เช่าต่ออีกแต่ปรากฎว่าตามข้อตกลงที่จะให้โจทก์เช่าต่อไปนั้นโจทก์จะต้องเสียค่าเช่าเพิ่มอีกร้อยละ15เมื่อได้รับค่าเช่าเพิ่มขึ้นเป็นที่พอใจแล้วจำเลยย่อมจะให้โจทก์เช่าต่อไปโดยไม่ต้องคำนึงถึงว่าได้มีการฟ้องขับไล่กันไว้หรือไม่จึงไม่น่าเชื่อว่าจำเลยได้ตกลงให้โจทก์เช่าห้องพิพาทโดยสำคัญผิดโจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลย โดยให้โจทก์ได้เช่าอาคารเลขที่ 135/26 ต่อไปเป็นเวลา 3 ปี ห้ามจำเลยรบกวนสิทธิของโจทก์ในการดำเนินการใช้อาคารที่เช่าดังกล่าว และให้จำเลยรับเงินค่าเช่า(เพิ่มอีกร้อยละ 15) จนกว่าจะสิ้นสัญญาเช่าจำเลยให้การว่า จำเลยไม่เคยมีคำมั่นหรือข้อผูกพันใดที่จะต้องให้เช่าต่อไป ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยยอมให้โจทก์เช่าพื้นที่ในอาคารเลขที่ 135/26 ต่อไปมีกำหนด 3 ปี ตามเงื่อนไขในสัญญาเช่าเดิมแต่ให้จำเลยมีสิทธิรับเงินค่าเช่าเพิ่มจากสัญญาเช่าเดิมร้อยละ 15จำเลย อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนจำเลย ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า โจทก์ได้เช่าสถานที่ในโรงแรมของจำเลยทำการค้าเพชรพลอย โดยทำสัญญาเช่ากันไว้ตามเอกสารหมาย จ.2 ซึ่งตามสัญญาเช่าดังกล่าวระบุไว้ว่า หากผู้เช่าประสงค์จะเช่าต่อจะต้องแจ้งความประสงค์ให้ผู้ให้เช่าทราบล่วงหน้าอย่างน้อย 30 วันก่อนสัญญาเช่าสิ้นสุดลง โดยสัญญาเช่าจะสิ้นสุดลงในวันที่ 31ธันวาคม 2531 ปรากฎว่าก่อนสัญญาเช่าเอกสารหมาย จ.2 จะครบกำหนดโจทก์ได้มีหนังสือลงวันที่ 25 ธันวาคม 2531 แจ้งความประสงค์ขอเช่าต่อให้จำเลยทราบแล้ว ตามเอกสารหมาย จ.3 ต่อมาวันที่24 สิงหาคม 2532 จำเลยฟ้องขับไล่โจทก์และเรียกค่าเสียหายวันที่ 30 พฤศจิกายน 2532 นายยอร์จ โบแฮรง รองผู้จัดการทั่วไปของจำเลยได้มีหนังสือถึงโจทก์ อ้างถึงสัญญาเช่าฉบับที่ใช้ในปัจจุบันเป็นทำนองสอบถามว่าโจทก์ประสงค์จะต่อสัญญาเช่าร้านอีกหรือไม่โดยคิดค่าเช่าเพิ่มจากเดิมร้อยละ 15 ตามเอกสารหมาย จ.4 และโจทก์ได้มีหนังสือตอบตกลงตามเอกสารหมาย จ.5 มีประเด็นต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยว่า การที่นายยอร์จ โบแฮรง ลงชื่อในช่องสำหรับลงลายมือชื่อของนายเบอร์นาร์ด กราเนียร์ ผู้จัดการทั่วไปของจำเลยในเอกสารหมาย จ.4 มีผลผูกพันจำเลยอันเป็นการต่อสัญญาเช่าให้แก่โจทก์หรือไม่ เห็นว่าจำเลยเป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัดมีนายเบอร์นาร์ด กราเนียร์ เป็นผู้จัดการทั่วไป มีอำนาจกระทำการแทนจำเลย และนายยอร์จ โบแฮรง เป็นรองผู้จัดการทั่วไปของจำเลยซึ่งมีหน้าที่ดูแลจัดการทั่วไปของจำเลย แม้ผู้ที่จะลงชื่อในเอกสารหมาย จ.4 เป็นนายเบอร์นาร์ด กราเนียร์ แต่ปรากฎว่าในช่วงเวลาที่จะลงชื่อในเอกสารดังกล่าวนายเบอร์นาร์ด กราเนียร์ไปประชุมที่ประเทศญี่ปุ่น (ตามคำให้การของนายยอร์จ โบแฮรงเอกสารหมาย จ.2 ในคดีหมายเลขดำที่ 16415/2532 ของศาลแพ่ง)ตามหลักทั่วไปเมื่อผู้จัดการทั่วไปไม่อยู่รองผู้จัดการทั่วไปก็จะลงชื่อแทนได้ การที่นายยอร์จ โบแฮรง ซึ่งมีตำแหน่งเป็นรองผู้จัดการทั่วไปของจำเลยลงชื่อในเอกสารหมาย จ.4 ในขณะที่นายเบอร์นาร์ด กราเนียร์ ไม่อยู่ไปต่างประเทศนั้น ถือว่าเป็นการลงชื่อในฐานะผู้แทนของจำเลย ซึ่งอยู่ในอำนาจที่จะกระทำได้ส่วนที่จำเลยต่อสู้ว่า นายยอร์จ โบแฮรง ได้มีหนังสือตามเอกสารหมาย จ.4 ให้โจทก์เช่าห้องพิพาทต่อได้โดยสำคัญผิดคิดว่าโจทก์ได้มีสัญญาเช่าใหม่กับจำเลย และไม่ทราบว่าจำเลยได้เป็นโจทก์ฟ้องขับไล่นั้น เห็นว่าจำเลยเป็นบริษัทย่อมมีระบบและขั้นตอนในการทำงาน ก่อนที่จะทำหนังสือเอกสารหมาย จ.4 ให้นายยอร์จ โบแฮรงลงชื่อ เจ้าหน้าที่บริหารงานของจำเลยจะต้องตรวจสอบเรื่องราวแล้วหากมีสัญญาเช่าให้กับโจทก์ไว้จริง ทางจำเลยก็ไม่จำเป็นต้องทำหนังสือเอกสารหมาย จ.4 เสนอให้โจทก์เช่าต่ออีก และถึงแม้จำเลยได้ฟ้องขับไล่โจทก์ให้ออกจากห้องพิพาท แต่ปรากฎว่าตามข้อตกลงที่จะให้โจทก์เช่าต่อไปนั้น โจทก์จะต้องเสียค่าเช่าเพิ่มขึ้นอีกร้อยละ 15 เมื่อจำเลยเห็นว่าจะได้รับค่าเช่าเพิ่มขึ้นจากโจทก์เป็นที่พอใจแล้ว จำเลยก็ย่อมจะให้โจทก์เช่าต่อไปได้อีก โดยไม่ต้องคำนึงถึงว่าได้มีการฟ้องขับไล่กันไว้หรือไม่ ด้วยเหตุดังกล่าวมาไม่น่าเชื่อว่า จำเลยได้ตกลงให้โจทก์เช่าห้องพิพาทต่อโดยสำคัญผิดดังนั้น การที่นายยอร์จ โบแฮรง ลงชื่อในเอกสารดังกล่าวจึงมีผลผูกพันจำเลยอันเป็นการต่อสัญญาเช่าให้แก่โจทก์ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษามานั้นชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ไพโรจน์ คำอ่อน-สมภพ โชติกวณิชย์-สมพงษ์ สนธิเณร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการแสดงเจตนาสำคัญผิด แบ่งออกเป็น 2 กรณีคือแสดงโดยสำคัญผิดในสาระสำคัญเป็นโมฆะ กับสำคัญผิดในคุณสมบัติของบุคคลหรือทรัพย์สินเป็นโมฆียะ แต่ชั้นนี้ขอกล่าวเพียงการแสดงเจตนาโดยสำคัญผิดเป็นโมฆะมีบัญญัติไว้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 156การแสดงเจตนาโดยสำคัญผิดในสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญแห่งนิติกรรมเป็นโมฆะ ซึ่งความสำคัญผิดในสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญนี้ตัวบทมาตรา156 วรรคสอง ใช้ถ้อยคำว่า ได้แก่ ความสำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรมในตัวบุคคลซึ่งเป็นคู่กรณีและในทรัพย์สินซึ่งเป็นวัตถุแห่งนิติกรรมเป็นต้น จะเห็นได้ว่าความสำคัญผิดในสาระสำคัญนอกจากจะเป็นเรื่องลักษณะของนิติกรรม ตัวบุคคล และทรัพย์สินแล้ว ก็ยังมีในกรณีอื่นอีกเพราะมาตรา 156 วรรคสอง ใช้คำว่า ได้แก่ เป็นต้น ตัวอย่างคำพิพากษาศาลฎีกา ในกรณีแสดงเจตนาโดยสำคัญผิดในลักษณะของนิติกรรม เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 967/2474 ทำสัญญายอมความต่อกรมการอำเภอโดยฝ่ายหนึ่งไม่ทราบข้อความแห่งหนังสือสัญญาและเข้าใจผิดว่าเป็นหนังสือประกันตัว ดังนี้ สัญญายอมความนั้นใช้ไม่ได้ เป็นโมฆะ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1542/2498 ให้ลงชื่อในสัญญาแบ่งที่นาโดยหลอกให้เข้าใจว่าลงชื่อขอรับโฉนด คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 828/2508 จำเลยทำใบมอบอำนาจปลอมให้โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าของที่ดินเซ็นมอบอำนาจ โดยหลอกลวงว่าเพื่อมอบอำนาจให้จำเลยเช่านาและเช่าบ่อปลา แต่ความจริงเป็นใบมอบอำนาจให้โจทก์ขายนาแก่จำเลย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 603/2520 โจทก์ลงชื่อในบันทึกข้อตกลงที่บันทึกไว้ด้านหลังพินัยกรรมของผู้ตาย มีข้อความว่าโจทก์ได้รับบำนาญตกทอดแต่ผู้เดียว ทรัพย์สินอื่นโจทก์จะไม่เกี่ยวข้อง ทั้งนี้โดยโจทก์เข้าใจว่าเป็นการลงชื่อรับทราบพินัยกรรม คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4987/2531 โจทก์มอบให้ ช. พนักงานของสหกรณ์การเกษตรจำเลยนำที่ดินของโจทก์ไปจดทะเบียนจำนองประกันเงินกู้ของโจทก์ที่จะกู้จากจำเลยแต่ ช. กลับนำที่ดินของโจทก์ไปจดทะเบียนจำนองประกันเงินกู้ของ ล. ซึ่งเป็นการผิดวัตถุประสงค์ของโจทก์ ตัวอย่างคำพิพากษาศาลฎีกา ในกรณีแสดงเจตนาเพราะความสำคัญผิดในตัวบุคคลเป็นคู่กรณีแห่งนิติกรรม คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 707/2535 จำเลยที่ 1 อ้างว่าเป็นมารดาของ ท. ซึ่งไม่เป็นความจริง เพื่อขอรับเงินบำนาญพิเศษของโจทก์จนโจทก์ได้จ่ายเงินแก่จำเลยที่ 1 ไป การกระทำของจำเลยที่ 1อาจเป็นละเมิดต่อโจทก์ แต่เมื่อจำเลยที่ 2 ได้ทำสัญญาว่าถ้าจำเลยที่ 1 ไม่มีสิทธิรับเงินก็ยอมชดใช้เงินคืนโจทก์เป็นการจะชดใช้เงินคืนตามสัญญา และเมื่อโจทก์ฟ้องเรียกเงินคืนตามสัญญาดังกล่าวถือว่ามีอายุความ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 164 สัญญาค้ำประกันที่จำเลยที่ 2 ค้ำประกันการชดใช้เงินคืนดังกล่าวจึงมีอายุความ 10 ปี ด้วย จำเลยที่ 2 ทำสัญญาค้ำประกันการชดใช้เงินคืนของจำเลยที่ 1 ต่อโจทก์โดยจำเลยที่ 2 เข้าใจถูกต้องที่จะยอมรับผิดต่อโจทก์แทนจำเลยที่ 1 การที่จำเลยที่ 2 เข้าใจผิดว่าจำเลยที่ 1 เป็นมารดาของ ท. มิได้มีส่วนเกี่ยวข้องในสัญญาค้ำประกันเลย ความเข้าใจผิดของจำเลยที่ 2 มิใช่สำคัญผิดในสาระสำคัญแห่งสัญญาค้ำประกัน ไม่เป็นเหตุให้สัญญาค้ำประกันตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 119 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1245/2529 โจทก์บรรยายฟ้องว่า โจทก์เดือดร้อนเรื่องเงินและรู้จักกับ อ. มารดาจำเลย ซึ่งมีอาชีพรับซื้อฝากที่ดินเป็นธุรกิจ จึงตกลงขายฝากที่ดินไว้แก่ อ. เพราะไม่รู้จักจำเลยมาก่อน แต่ อ. กับจำเลยได้สมคบกับฉ้อฉลทำหนังสือมอบอำนาจรับซื้อฝากใส่ชื่อจำเลยไว้ โดยมีเจตนาที่จะไม่ให้มีการไถ่คืนในภายหลังเพราะจำเลยไม่ได้อยู่ในประเทศไทย เมื่อตามคำฟ้องเห็นได้แต่เพียงว่าโจทก์ต้องการเงินจำนวนหนึ่งเท่านั้นอ. หรือจำเลยจะเป็นผู้ซื้อฝากก็ไม่มีผลแตกต่างกันเพราะโจทก์ก็ได้รับเงินค่าขายฝากไปครบถ้วนแล้ว การที่จำเลยอยู่ต่างประเทศก็ไม่ใช่เหตุที่จะทำให้โจทก์ไม่สามารถไถ่คืนได้ เพราะกฎหมายกำหนดวิธีการให้ปฎิบัติได้อยู่แล้ว เหตุตามคำฟ้องจึงไม่ทำให้นิติกรรมขายฝากระหว่างโจทก์จำเลยเป็นโมฆะได้ แม้จะสืบพยานต่อไปก็คงได้ความเพียงที่กล่าวมาแล้วเท่านั้น เพราะโจทก์จะนำสืบนอกเหนือไปจากคำฟ้องไม่ได้ ดังนี้ ศาลงดสืบพยานโจทก์จำเลยได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4196/2533 วันที่ 23 มกราคม 2528พ. สั่งคำขอเอาประกันชีวิตให้จำเลย วันที่ 30 มกราคม 2528เจ้าหน้าที่ทะเบียนกรมธรรม์ของจำเลยออกใบเสร็จรับเงินชั่วคราวให้ พ. คำขอเอาประกันชีวิตของ พ. จึงมีผลเป็นคำเสนอส่งถึงจำเลยในวันที่ 30 มกราคม 2528 พนักงานของจำเลยได้เสนอเรื่องการขอประกันไปยังสำนักงานใหญ่เพื่อขออนุมัติตามระเบียบ เนื่องจากผู้รับประโยชน์จากการประกันเป็นอาของ พ. มิใช่บุตร สามี ภริยาบิดาหรือมารดาของผู้เอาประกัน วันที่ 7 กุมภาพันธ์ 2528ผู้ช่วยหัวหน้าส่วนรับประกันชีวิตซึ่งมีอำนาจอนุมัติได้พิจารณาแล้วสั่งว่า "รับได้" จำเลยใช้เวลาพิจารณาออกกรมธรรม์เพียง 8 วันจึงเป็นระยะเวลาพิจารณาตามสมควร สัญญาประกันภัยจึงเกิดขึ้นในวันที่ 7 กุมภาพันธ์ แต่ พ. ถึงแก่ความตายไปแล้วตั้งแต่วันที่ 2 กุมภาพันธ์ 2528 ดังนั้น การที่จำเลยสนองรับคำเสนอขอประกันภัยจึงเกิดจากความสำคัญผิดว่า พ. ผู้ขอเอาประกันยังมีชีวิตอยู่ ซึ่งสาระสำคัญของสัญญาประกันชีวิตย่อมอาศัยความทรงชีพหรือมรณะของ พ. จึงเป็นความสำคัญผิดในสาระสำคัญของนิติกรรม ย่อมเป็นโมฆะ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 119 ตัวอย่างคำพิพากษาการแสดงเจตนาสำคัญผิดในทรัพย์สินซึ่งเป็นวัตถุของนิติกรรม คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1710/2500 โจทก์ซื้อที่ดินจากจำเลยโดยจำเลยชี้ที่ดินให้ดูอย่างหนึ่ง เวลาส่งมอบที่ดินกลับผิดไปอีกอย่างหนึ่งเสียบางส่วนสภาพที่ดินผิดกันมากมาย นับว่าโจทก์สำคัญผิดในสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญแห่งนิติกรรมสัญญาเป็นโมฆะ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 843/2501 โจทก์เจตนาขายที่ดินส่วนหนึ่งของที่ดินทางด้านทิศตะวันตก จำเลยให้โจทก์ลงชื่อในกระดาษแล้วไปทำสัญญาขายที่ดินทางด้านตะวันออกโดยโจทก์อ่านหนังสือไม่ออกเป็นการสำคัญผิดในสาระสำคัญแห่งนิติกรรมเป็นโมฆะ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1645/2524 โจทก์มีเจตนาจะขายที่พิพาทให้แก่จำเลยเพียงครั้งเดียว แต่จำเลยกลับไปจัดการทำนิติกรรมขายที่พิพาทให้จำเลยทั้งแปลง การที่โจทก์ลงลายมือชื่อทำนิติกรรมขายที่พิพาททั้งแปลงให้แก่จำเลยจึงเกิดจากความสำคัญผิดในสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญแห่งนิติกรรม สัญญาซื้อขายที่พิพาทย่อมตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 119 (เดิม) ตัวอย่างคำพิพากษาศาลฎีกาเกี่ยวกับกรณีสำคัญผิดในเรื่องอื่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 458/2498 ผู้ให้เช่าให้ผู้เช่าทำสัญญาเช่าใหม่ โดยบอกว่าเช่ากัน 17 เดือน ๆ ละ 74 บาท แต่ไม่อ่านข้อความว่าพ้น 17 เดือนแล้วเพิ่มค่าเช่าเป็น 500 บาท ผู้เช่าลงชื่อโดยสำคัญผิด ดังนี้เป็นโมฆะเพราะสำคัญผิดในสาระสำคัญแห่งนิติกรรม คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 921/2501 ผู้สั่งจ่ายขายตั๋วแลกเงินให้ผู้ทรง ผู้ทรงผ่อนเวลาให้ผู้รับรองอันทำให้ผู้สั่งจ่ายพ้นความรับผิดไปแล้ว ครั้นเก็บเงินไม่ได้ผู้ทรงบอกผู้สั่งจ่ายว่าผู้รับรองปฎิเสธไม่จ่ายเงินและให้ดูตั๋วแลกเงินฉบับที่ 2 ซึ่งไม่มีคำรับรองของผู้จ่าย ผู้สั่งจ่ายจึงทำหนังสือรับสภาพหนี้และออกเช็คให้อีก ดังนี้ เป็นการลวงให้ผู้สั่งจ่ายสำคัญผิดในสาระสำคัญแห่งนิติกรรมเป็นโมฆะจึงไม่มีมูลหนี้ตามหนังสือรับสภาพหนี้และเช็คนั้น ข้อสังเกต คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 458/2498 เป็นการสำคัญผิดเกี่ยวกับเนื้อหาข้อตกลงของนิติกรรม คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 921/2501เป็นการสำคัญผิดในเนื้อหาของนิติกรรม ซึ่งทั้งสองฎีกานี้และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4196/2533 ข้างต้น ท่านอัครวิทย์ สุมาวงศ์อาจารย์ผู้บรรยายวิชากฎหมายแพ่งลักษณะนิติกรรมสัญญาของสำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา ว่าเป็นความสำคัญผิดในสาระสำคัญแต่ไม่ใช่ความผิดในลักษณะของนิติกรรมในตัวบุคคลและในทรัพย์สินแต่เป็นความสำคัญผิดในสาระสำคัญในส่วนที่เกี่ยวกับเรื่องอื่น เพราะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 156 วรรคสองใช้คำว่า "ได้แก่...เป็นต้น" (ดูคำบรรยายของสำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภาภาคหนึ่ง สมัยที่ 47 ปีการศึกษา 2537 เล่มที่ 6 หน้า 130 ถึง 132) วิชัย เดชชุติพงศ์