กฎกระทรวงมหาดไทยกฎกระทรวงมหาดไทยออกตามความในพระราชบัญญัติเทศบาลพุทธศักราช ๒๔๘๑ (ฉบับที่ ๑)[๑] อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๒๕ และมาตรา๗๕ แห่งพระราชบัญญัติเทศบาล พุทธศักราช ๒๔๘๑รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยออกกฎกระทรวงว่าด้วยระเบียบการประชุมของสภาเทศบาลไว้ดังต่อไปนี้หมวด ๑ประธานและรองประธานสภา ข้อ๑เมื่อนายอำเภอในกรณีแห่งสภาตำบล หรือข้าหลวงประจำจังหวัดในกรณีแห่งสภาเมืองและสภานคร ได้เปิดประชุมตามความในมาตรา ๒๓ วรรค ๒ แล้ว ให้เลขานุการสภาเชิญสมาชิกผู้มีอายุสูงสุดซึ่งมาประชุมในคราวประชุมนั้น เป็นประธานชั่วคราว จนกว่านายอำเภอหรือข้าหลวงประจำจังหวัด แล้วแต่กรณีได้ลงนามในหมายตั้งนายกเทศมนตรี ซึ่งเป็นประธานโดยตำแหน่งตามมาตรา ๑๘ แล้วข้อ๒วิธีเลือกนายกเทศมนตรีผู้เป็นประธานสภานั้นให้มีการเสนอชื่อสมาชิกที่เห็นสมควรแก่ตำแหน่งโดยมีสมาชิกอื่นรับรองหนึ่งคนในกรณีแห่งสภาตำบล สองคนในกรณีแห่งสภาเมือง และสามคนในกรณีแห่งสภานคร โดยให้เลือกจากชื่อเหล่านี้โดยวิธีเขียนชื่อ เมื่อได้เลือกแล้วให้เลขานุการสภาประกาศคะแนนต่อที่ประชุม ผู้ใดได้คะแนนสูงสุด ผู้นั้นเป็นผู้ได้รับเลือก ถ้ามีผู้ได้คะแนนสูงสุดเท่ากันให้เลือกใหม่เฉพาะผู้ที่ได้คะแนนเท่ากัน ในการนับคะแนนนั้นให้เลขานุการเชิญสมาชิกไม่น้อยกว่าสองคนมาช่วยถ้ามีการเสนอชื่อนายกเทศมนตรีแต่คนเดียวให้ผู้นั้นได้รับเลือกโดยมิต้องเขียนชื่อลงคะแนนข้อ๓เมื่อนายกเทศมนตรีได้เลือกเทศมนตรีอื่นโดยความเห็นชอบของสภาแล้ว ในการเลือกรองประธานสภานั้นให้นำความในข้อ ๒ มาใช้บังคับโดยอนุโลมข้อ๔ประธานสภามีหน้าที่ดังต่อไปนี้ คือก. ดำเนินกิจการของสภาตามกฎหมายข. เป็นประธานในที่ประชุมสภา และจะตอบกะทู้ถามหรือชี้แจงแสดงเหตุผลในฐานะที่เป็นเทศมนตรีก็ได้ค. บังคับการงานในสภาง. ระวังรักษาความสงบเรียบร้อยในสภาจ. เป็นผู้แทนสภาในกิจการภายนอกข้อ๕หน้าที่ต่อไปนี้ประธานสภาอาจมอบให้ปลัดเทศบาลหรือพนักงานเทศบาลตำแหน่งอื่นเป็นผู้ทำหน้าที่เลขานุการสภา คือก. นัดประชุมสมาชิกข. แจ้งระเบียบและหนังสือทั้งปวงแก่ที่ประชุมสมาชิกค. จดรายงานการประชุมง. รักษาสรรพเอกสารของสภา เอกสารเหล่านั้นจะเปิดเผยได้เพียงใดแล้วแต่ที่ประชุมหรือประธานอนุญาตจ. ควบคุมการเข้าออกในสภาข้อ๖รองประธานสภามีหน้าที่ช่วยประธานสภาในกิจการทั่วไป เป็นผู้ทำการแทนประธานเมื่อประธานไม่อยู่หรือไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้ หรือเมื่อประธานมอบหมายหมวด ๒การประชุม ข้อ๗การประชุมมี ๒ อย่าง คือก. การประชุมสามัญ ได้แก่การประชุมตามปกติซึ่งสภาได้กำหนดไว้ข. การประชุมวิสามัญ ได้แก่การประชุมนอกจากปกติข้อ๘การประชุมนั้นให้ออกหนังสือนัด แต่ถ้าบอกนัดในที่ประชุมจึงให้ออกหนังสือนัดเฉพาะผู้ที่มิได้มาประชุมในเวลานั้นโดยปกติให้นัดล่วงหน้าไม่ต่ำกว่า ๓ วัน หากเป็นการด่วนหรืออยู่ในระหว่างสมัยประชุมแล้วจะนัดเร็วกว่านั้นก็ได้ข้อ๙การนัดประชุม ให้ส่งระเบียบวาระแห่งการประชุมไปด้วย เว้นแต่เป็นการด่วนข้อ๑๐เมื่อมีสัญญาณให้เข้าห้องประชุมแล้ว ให้สมาชิกนั่งตามที่ซึ่งจัดไว้ในเมื่อประธานและรองประธานสภาไม่อยู่ในที่ประชุมให้สมาชิกเลือกเทศมนตรีซึ่งเป็นสมาชิกและอยู่ในที่ประชุมเป็นประธานในคราวประชุมนั้นในการประชุมทุกคราวต้องมีสมาชิกมาประชุมไม่ต่ำกว่ากึ่งจำนวนสมาชิกทั้งหมด จึงเป็นองค์ประชุมข้อ๑๑ เมื่อประธานสภาลุกออกจากที่นั่งโดยมิได้มีคำสั่งอย่างใดแล้วให้ถือว่าปิดประชุมข้อ๑๒เมื่อประธานสภามีเรื่องที่ควรแจ้งให้ที่ประชุมทราบก่อนเริ่มปรึกษาตามระเบียบวาระก็ให้แจ้งต่อที่ประชุมข้อ๑๓การจัดระเบียบวาระนั้น โดยปกติให้บรรจุข้อเสนอหรือญัตติของคณะเทศมนตรีก่อน และวางตามลำดับดังนี้ก. รับรองรายงานการประชุมข. การด่วนค. เสนอเทศบัญญัติชั่วคราวเพื่ออนุมัติง. กะทู้ถามจ. ญัตติร่างเทศบัญญัติที่ค้างฉ. ญัตติร่างเทศบัญญัติใหม่ช. ญัตติอื่น ๆข้อ๑๔โดยปกติให้ดำเนินการประชุมตามระเบียบวาระ เว้นแต่ที่ประชุมจะได้ตกลงเป็นอย่างอื่นในคราวนั้นข้อ๑๕ถ้าประธานสภาเห็นว่าได้มีการประชุมกันเป็นเวลานานสมควรหยุดพักเสียชั่วคราวก็สั่งให้หยุดได้ข้อ๑๖ภายใต้บังคับข้อ ๑๗ เมื่อคณะเทศมนตรีหรือสมาชิกสภารวมกันไม่ต่ำกว่าหนึ่งในสามของจำนวนสมาชิกที่มาประชุมร้องขอให้มีการประชุมลับ ก็ให้ประธานสภาสั่งผู้ที่มิได้เป็นสมาชิกหรือเจ้าหน้าที่ออกจากห้องประชุมข้อ๑๗การปรึกษาเรื่องที่สมาชิกถูกกล่าวหาว่ากระทำผิดตามความในมาตรา ๑๗ (๖) หรือตามความในหมวด ๑๐ แห่งกฎนี้ ให้ประชุมลับ เว้นแต่สมาชิกที่ถูกกล่าวหาจะขอให้ประชุมเปิดเผยข้อ๑๘รายงานการประชุมซึ่งคณะกรรมการได้ตรวจสอบแล้ว ให้ทำสำเนาขึ้นอย่างน้อย ๒ ฉบับ และวางให้สมาชิกตรวจดูได้ก่อนเวลาประชุมอย่างน้อย ๕ ชั่วโมง สมาชิกผู้ใดต้องการแก้ถ้อยคำของตนต้องได้รับอนุญาตจากสภาข้อ๑๙เมื่อสภาได้รับรองรายงานการประชุมนั้นแล้วให้ประธานหรือรองประธานสภาลงนามไว้เป็นสำคัญรายงานการประชุมของสภาสมัยก่อนซึ่งยังมิได้รับรองให้ประธานสมัยปัจจุบันเป็นผู้ลงนามรับรองข้อ๒๐รายงานเฉพาะการประชุมลับจะเปิดเผยเพียงใดหรือไม่ ให้เป็นไปตามมติสภาหมวด ๓การเสนอและพิจารณาญัตติ ข้อ๒๑ญัตติมี ๒ อย่าง คือก. ญัตติที่เกี่ยวแก่กิจการภายในของสภาข. ญัตติร่างเทศบัญญัติข้อ๒๒ญัตติตามข้อ ๒๑ ก. นั้น ต้องเสนอล่วงหน้าเป็นลายลักษณ์อักษร และมีสมาชิกรับรองหนึ่งคนญัตติต่อไปนี้ไม่ต้องบอกล่วงหน้าและไม่ต้องเสนอเป็นลายลักษณ์อักษร แต่ต้องมีสมาชิกรับรองหนึ่งคน คือก. ญัตติขอให้รับรองรายงานการประชุมข. ญัตติขอให้รับรองรายงานของกรรมการค. ญัตติขอให้ปรึกษาเป็นการด่วน หรือญัตติในเวลาที่มีการปรึกษารวดเดียว หรือญัตติซึ่งประธานสภาเห็นว่าควรอนุญาตง. ญัตติดังได้กำหนดไว้ในข้อ ๒๔การเสนอญัตติกล่าวโทษสมาชิกให้เป็นไปตามความในหมวด ๑๐ ข้อ ๗๕ข้อ๒๓ภายใต้บังคับข้อ ๒๕ ญัตติร่างเทศบัญญัตินั้นต้องแบ่งเป็นข้อ และมีบันทึกข้อความดังต่อไปนี้ก. หลักการของร่างเทศบัญญัติข. คำชี้แจงแสดงเหตุผลว่ามีความจำเป็นอย่างไรจึงต้องตราเทศบัญญัตินั้นเมื่อประธานสภาได้รับญัตติร่างเทศบัญญัติที่เสนอมานั้นและตรวจเห็นถูกต้องตามระเบียบการประชุมแล้ว ให้ส่งสำเนาแก่สมาชิกล่วงหน้าอย่างน้อย ๓ วันก่อนวันประชุม เว้นแต่เป็นการด่วนข้อ๒๔ เมื่อที่ประชุมกำลังอภิปรายญัตติใดญัตติหนึ่ง ห้ามมิให้สมาชิกนำญัตติอื่นเสนอนอกจากก. ญัตติขอแปรญัตติที่ไม่ใช่ร่างเทศบัญญัติข. ญัตติขอให้ส่งปัญหาไปยังกรรมการค. ญัตติขออย่าเพิ่งลงมติในญัตตินั้น เพื่อให้อภิปรายกันต่อไปง. ญัตติขอให้เลื่อนการประชุมจ. ญัตติขอให้ที่ประชุมลงมติฉ. ญัตติขอให้ที่ประชุมยกเรื่องอื่นขึ้นปรึกษา ถ้าที่ประชุมตกลงตามตามนี้ไซร้ ญัตติเดิมเป็นอันระงับไปข้อ๒๕ถ้าสมาชิกเป็นผู้เสนอร่างเทศบัญญัติเกี่ยวแก่การตั้งขึ้นหรือยกเลิก หรือลด หรือเปลี่ยนแปลงรายได้ รายจ่าย ต้องให้นายกเทศมนตรีรับรองส่วนญัตติร่างเทศบัญญัติอื่นๆ ให้มีสมาชิกรับรองสองคนในกรณีแห่งสภาตำบล สามคนในกรณีแห่งสภาเมือง และสี่คนในกรณีแห่งสภานคร ผู้เสนอและผู้รับรองต้องลงนามบนร่างที่ยื่นต่อประธานสภาการเสนอญัตติร่างเทศบัญญัติใด ๆ ถ้าคณะเทศมนตรีเป็นผู้เสนอไม่ต้องมีผู้รับรองการเสนอญัตติร่างเทศบัญญัติงบประมาณให้เป็นไปตามความในหมวด ๘ ว่าด้วยงบประมาณข้อ๒๖ตามปกติที่ประชุมจะต้องพิจารณาญัตติร่างเทศบัญญัติเป็น ๓ วาระข้อ๒๗ในการพิจารณาวาระที่ ๑ ให้ที่ประชุมลงมติว่าควรจะรับหลักการแห่งร่างเทศบัญญัตินั้นไว้พิจารณาหรือไม่ถ้าไม่มีผู้ใดคัดค้านในหลักการ หรือมีผู้คัดค้าน แต่ที่ประชุมลงมติไม่เห็นชอบตามคำคัดค้านนั้น ก็ให้ถือว่าที่ประชุมยอมรับร่างเทศบัญญัตินั้นไว้ปรึกษาต่อไป ให้ประธานสภาส่งต้นร่างเทศบัญญัตินั้นไปให้คณะกรรมการพิจารณาโดยละเอียด และทำรายงานเสนอประธานภายในเวลาที่สภากำหนดให้ถ้าคณะเทศมนตรีหรือสมาชิกมีจำนวนหนึ่งในสามของจำนวนที่มาประชุมร้องขอ ที่ประชุมจะพิจารณาร่างเทศบัญญัตินั้นทั้ง ๓ วาระรวดเดียวก็ได้ข้อ๒๘ภายในเวลาที่สภากำหนดให้ สมาชิกผู้ใดเห็นควรจะแก้ไขเพิ่มเติมร่างข้อใด ให้เขียนคำแก้ไขเพิ่มเติมเป็นแปรญัตติส่งมาเป็นข้อ ๆ โดยมีสมาชิกรับรองหนึ่งคนในกรณีแห่งสภาตำบล สองคนในกรณีแห่งสภาเมือง และสามคนในกรณีแห่งสภานคร ยื่นต่อประธานคณะกรรมการการขอแปรญัตติในร่างเทศบัญญัติซึ่งพิจารณารวดเดียวในวาระที่ ๒ นั้น ไม่ต้องเสนอเป็นลายลักษณ์อักษร แต่ต้องมีสมาชิกรับรองหนึ่งคนข้อ๒๙คณะกรรมการต้องทำรายงานและบันทึกความเห็นแห่งร่างเทศบัญญัติตามร่างเดิม และตามข้อที่แก้ไขเพิ่มเติม ซึ่งสมาชิกส่งมายื่นต่อประธานสภา แล้วให้ประธานส่งสำเนาร่างและรายงานนั้นแก่สมาชิก โดยปกติไม่น้อยกว่า ๑ วันก่อนวันนัดประชุม เว้นแต่เป็นการด่วนประธานสภาจะขอให้คณะกรรมการไปเข้าประชุมในสภาด้วย เพื่อแถลงประกอบรายงาน หรือแก้ข้อสงสัยต่าง ๆ ของสมาชิกเกี่ยวแก่รายงานนั้นก็ได้ข้อ๓๐ในการพิจารณาวาระที่ ๒ ให้ปรึกษาเรียงลำดับข้อ เฉพาะข้อที่มีคำแปรญัตติ หรือมีการแก้ไขเท่านั้น เว้นแต่ที่ประชุมจะลงมติเป็นอย่างอื่นในระหว่างพิจารณาวาระที่ ๒ นั้น ถ้าความปรากฏขึ้นว่าข้อใดที่ประชุมเห็นสมควรจะส่งให้คณะกรรมการชุดเดิมหรือคณะกรรมการอื่นไปพิจารณาอีก ก็ส่งได้ เมื่อเป็นเช่นนั้นการพิจารณาเฉพาะข้อนั้น ๆ เป็นอันระงับไว้ และถ้าไม่เป็นการขัดข้องก็ให้ที่ประชุมพิจารณาข้ออื่น ๆ ต่อไปจนจบร่างเมื่อคณะกรรมการได้ยื่นรายงานตามข้อที่ได้ระงับไว้นั้นแล้ว ให้ประธานสภาจัดส่งสำเนานั้นแก่สมาชิกโดยปกติไม่น้อยกว่า ๑ วันก่อนวันนัดประชุม เว้นแต่เป็นการด่วนอนึ่งในการประชุมต่อวาระที่ ๒ ให้ที่ประชุมลงมติเฉพาะข้อที่ได้ระงับไว้นั้นจนสิ้นข้อ๓๑ในการพิจารณาวาระที่ ๓ ให้ปรึกษาแต่ข้อเดียวว่า ร่างที่ได้แก้ไขเพิ่มเติมตกลงกันแล้วนั้น สมควรจะออกเป็นเทศบัญญัติได้หรือไม่ข้อ๓๒ญัตติร่างเทศบัญญัติใดได้ปรึกษาตกไปแล้ว ห้ามมิให้นำญัตติซึ่งมีหลักการเช่นเดียวกันขึ้นเสนออีกในสมัยประชุมเดียวกันบทบังคับในวรรคแรกให้ใช้กับญัตติอื่น ๆ ด้วย เว้นแต่ประธานสภาจะอนุญาตในเมื่อพฤติการณ์ได้เปลี่ยนแปลงไปข้อ๓๓ญัตติใด ๆ ที่สภายังพิจารณาไม่เสร็จ ถ้าเปลี่ยนสภาใหม่ให้เป็นอันตกไปหมวด ๔การอภิปราย ข้อ๓๔สมาชิกผู้ใดประสงค์จะกล่าวความข้อหนึ่งข้อใดก็ให้ยกมือขึ้น เมื่อประธานสภาให้สัญญาณให้พูดแล้ว จึงพูดได้ สมาชิกจะยืนพูด ณ ที่ของตน หรือจะไปพูด ณ ที่ซึ่งจัดไว้ก็ได้ คำพูดนั้นต้องเป็นคำพูดกับประธานสภาเสมอประธานต้องให้โอกาสแก่ผู้เสนอหรือผู้แปรญัตติได้อภิปรายก่อนข้อ๓๕เมื่อผู้เสนอหรือผู้แปรญัตติได้อภิปรายแล้ว ให้ประธานสภาถามที่ประชุมว่าจะมีผู้ใดคัดค้านหรือไม่ ถ้าไม่มีผู้ใดคัดค้าน ก็ให้ประธานเสนอให้ที่ประชุมลงมติถ้ามีผู้คัดค้านคนเดียว ก็ให้ผู้คัดค้านผู้นั้นเป็นผู้อภิปราย ถ้าสมาชิกหลายคนยกมือขึ้นพร้อมกัน ประธานจะได้ให้สมาชิกผู้ที่ได้สบตาก่อนเป็นผู้พูดข้อ๓๖ในเวลาที่กำลังอภิปรายอยู่นั้น ถ้าประธานสภายืนขึ้น ให้สมาชิกผู้กำลังพูดหรือจะขอพูดนั้นระงับและนั่งลงทันที สมาชิกทั้งหลายซึ่งอยู่ในที่ประชุมนั้นต้องนิ่งฟังคำประธานข้อ๓๗เมื่อประธานสภาเตือนสมาชิกให้เข้าระเบียบสมาชิกต้องกระทำตามทันทีข้อ๓๘ห้ามมิให้สมาชิกพูดนานเกินกว่า ๑๐ นาที โดยมิได้รับความยินยอมจากประธานสภา ประธานจะอนุญาตให้ต่อเมื่อเห็นว่าปัญหาที่โต้เถียงกันนั้นเป็นปัญหาสำคัญยิ่งเมื่อสมาชิกผู้นั้นร้องขอ ประธานอาจอนุญาตให้พูดต่อไปได้อีกไม่เกินครั้งละ ๕ นาทีบทบังคับข้อนี้ห้ามมิให้ใช้ต่อเทศมนตรีหรือกรรมการข้อ๓๙สมาชิกจะต้องพูดเฉพาะเรื่องที่กำลังปรึกษากันอยู่ จะกล่าวข้อความซ้ำหรือนอกประเด็นและจะใช้ถ้อยคำหยาบคายใส่ร้ายเสียดสีผู้ใดไม่ได้ ถ้าไม่จำเป็นแล้วห้ามมิให้สมาชิกกล่าวพระปรมาภิไธย หรือนามสมาชิกหรือนามบุคคลภายนอกข้อ๔๐ข้อความใด ๆ อันเกี่ยวกับความปลอดภัยหรือประโยชน์สำคัญของเทศบาลนั้น คณะเทศมนตรีมีสิทธิร้องขอมิให้โฆษณาได้ แต่ถ้าสมาชิกร้องขอ ต้องมีผู้รับรองหนึ่งคนในกรณีแห่งสภาตำบล สองคนในกรณีแห่งสภาเมือง และสามคนในกรณีแห่งสภานคร และให้ถือตามมติของที่ประชุมข้อ๔๑เมื่อเห็นว่ามีผู้กระทำผิดระเบียบการประชุมสมาชิกอาจยืนขึ้นร้องขอให้รักษาระเบียบก็ได้ข้อ๔๒คำสั่งของประธานสภาในข้อที่ว่าผิดระเบียบการประชุมหรือไม่นั้นเป็นคำสั่งเด็ดขาด ห้ามไม่ให้ที่ประชุมอภิปรายข้อ๔๓ผู้เสนอ ผู้ขอแปรญัตติ หรือผู้อภิปราย อาจถอนคำเสนอ คำแปรญัตติ หรือคำอภิปรายนั้นได้ เมื่อได้รับความยินยอมของที่ประชุมแล้วการถอนคำในข้อนี้อาจทำได้โดยไม่ต้องอภิปราย แต่ต้องถอนในที่ประชุมหมวด ๕การลงมติ ข้อ๔๔วิธีลงคะแนนเพื่อลงมตินั้น มี ๒ วิธี คือก. ลงคะแนนเปิดเผยข. ลงคะแนนลับข้อ๔๕การลงคะแนนเปิดเผยมีวิธีปฏิบัติดังต่อไปนี้ คือก. ให้ยกมือขึ้นข. ให้ยืนขึ้นค. ให้เรียกชื่อสมาชิกลงคะแนนเป็นรายตัวข้อ๔๖การลงคะแนนลับ จะทำได้เมื่อคณะเทศมนตรีหรือสมาชิกรวมกันไม่ต่ำกว่าหนึ่งในสามของจำนวนสมาชิกที่มาประชุมร้องขอวิธีลงคะแนนลับนั้น ให้เรียกชื่อสมาชิกมาลงเบี้ยในหีบต่อหน้าประธานสภา ตามปกติผู้ที่เห็นด้วยให้ลงเบี้ยขาว ผู้ที่ไม่เห็นด้วยให้ลงเบี้ยสีน้ำเงินข้อ๔๗การเรียกชื่อสมาชิก ให้เรียกตามลำดับอักษรของนามสมาชิกข้อ๔๘ลำดับการลงมตินั้น ถ้าญัตติใดมีคำแปรญัตติแล้ว โดยปกติให้ยกเอาคำแปรญัตติสุดท้ายลงมติก่อนแล้วย้อนเป็นลำดับไปจนถึงญัตติเดิมข้อ๔๙ถ้าปัญหามีความซับซ้อนเป็นที่เข้าใจยากประธานสภาอาจแยกความออกให้ลงมติเป็นตอน ๆ ก็ได้ข้อ๕๐ญัตติใดไม่มีผู้คัดค้าน ประธานสภาอาจวินิจฉัยและแจ้งว่าที่ประชุมเห็นชอบด้วยข้อ๕๑เมื่อได้ลงคะแนนแล้ว ประธานสภาจะได้ประกาศคะแนนต่อที่ประชุม เป็นอันว่าการลงมตินั้นเสร็จแล้วการลงมตินั้น ให้ถือเอาเสียงข้างมากเป็นประมาณ ถ้ามีเสียงคะแนนลงเท่ากัน ให้ประธานออกเสียงชี้ขาดได้ข้อ๕๒ถ้าการลงมติยังไม่เสร็จ มีสมาชิกผู้ใดเข้ามายังที่ประชุมไซร้ สมาชิกผู้นั้นจะลงคะแนนมติด้วยก็ได้ แต่ถ้าเข้ามาเมื่อประธานสภาเริ่มประกาศคะแนนแล้ว ผู้นั้นจะลงมติไม่ได้ข้อ๕๓การลงมติในญัตติที่สมาชิกถูกกล่าวหา ให้ลงมติตามที่บังคับไว้ในหมวด ๑๐ ว่าด้วยความผิดหมวด ๖การตั้งกะทู้ถามเทศมนตรี ข้อ๕๔กะทู้ถาม คือ คำถามซึ่งสมาชิกคนหนึ่งตั้งถามเทศมนตรีในข้อความใด ๆ อันเกี่ยวกับการงานในหน้าที่ของเทศมนตรีข้อ๕๕กะทู้ถาม จะทำเป็นหนังสือยื่น หรือกล่าวด้วยวาจาต่อประธานสภาโดยไม่ต้องมีผู้รับรองก็ได้เมื่อถึงระเบียบวาระสำหรับกะทู้ถามแล้ว ประธานจะได้อนุญาตให้สมาชิกตั้งกะทู้ถามนั้นในที่ประชุม กะทู้ถามเป็นหนังสือย่อมมาก่อนกะทู้ถามด้วยวาจาในระเบียบวาระสมาชิกผู้ที่ตั้งกะทู้ถามย่อมซักถามให้ความกระจ่างขึ้นอีกได้ ๓ ครั้ง เป็นอย่างมาก เว้นแต่ประธานจะอนุญาตให้ซักถามต่อไปกะทู้ถามไม่มีการอภิปรายและไม่มีการลงมติในการประชุมครั้งหนึ่ง ๆ ให้มีกำหนดเวลาตอบกะทู้ถามไม่เกิน ๓๐ นาที เว้นแต่เป็นเรื่องที่ถาม หรือตอบค้างอยู่ ประธานจะอนุญาตให้ยืดเวลาต่อไปจนเสร็จเรื่องนั้นได้ข้อ๕๖เทศมนตรีย่อมทรงไว้ซึ่งสิทธิที่จะไม่ตอบกะทู้ถามหรือข้อซักถาม เมื่อเห็นว่าข้อความนั้น ๆ ยังไม่ควรเปิดเผยเพราะเกี่ยวกับความปลอดภัยหรือประโยชน์สำคัญของเทศบาล และจะขอเลื่อนการตอบกะทู้ถาม หรือข้อซักถามไปตอบในโอกาสอื่นก็ได้ข้อ๕๗ห้ามมิให้สมาชิกตั้งกะทู้ถามกันเองหมวด ๗คณะกรรมการ ข้อ๕๘เมื่อเปิดสมัยประชุมสามัญสมัยหนึ่ง ให้ที่ประชุมเลือกตั้งคณะกรรมการสามัญประจำสภาไว้ มีจำนวนตามความต้องการแห่งกิจการของสภาข้อ๕๙เมื่อมีกิจการพิเศษ ที่ประชุมอาจลงมติตั้งคณะกรรมการวิสามัญ เพื่อทำกิจการหรือพิจารณาสอบสวนข้อความอย่างหนึ่งอย่างใดโดยเฉพาะก็ได้ข้อ๖๐การเลือกบุคคลทำหน้าที่ของสภา ตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๕๘ และข้อ ๕๙ นั้น ต้องมีสมาชิกเสนอชื่อโดยมีผู้รับรองหนึ่งคน วิธีเลือกให้อนุโลมใช้ตามข้อ ๒ข้อ๖๑การนัดประชุมคณะกรรมการครั้งแรก ให้เป็นหน้าที่ของเลขานุการสภาให้กรรมการในคณะหนึ่ง ๆ เลือกตั้งประธานคนหนึ่งและเลขานุการคนหนึ่งองค์ประชุมนั้น ต้องมีกรรมการมาประชุมไม่ต่ำกว่ากึ่งจำนวนคณะกรรมการอาจเรียกบุคคลใด ๆ มาชี้แจงแสดงความเห็นในกิจการที่กระทำหรือพิจารณาอยู่นั้นได้ข้อ๖๒เมื่อคณะเทศมนตรีหรือประธานสภาร้องขอสภาอาจลงมติให้คณะกรรมการดำเนินกิจการของสภานอกสมัยประชุมได้ข้อ๖๓สมาชิก หรือเทศมนตรีที่มิได้เป็นสมาชิกมีสิทธิเข้าไปนั่งฟังการประชุมของคณะกรรมการได้ทุกเมื่อ เว้นแต่สภาได้ลงมติให้เป็นการประชุมลับผู้มีสิทธิเข้าไปนั่งฟังการประชุมนั้น ย่อมมีสิทธิที่จะแสดงความเห็นได้ในเมื่อคณะกรรมการร้องขอ แต่ไม่มีสิทธิลงมติข้อ๖๔ผู้เสนอ หรือผู้แปรญัตติใด จะเป็นเทศมนตรีหรือสมาชิกก็ดีย่อมไปประชุมและชี้แจงแสดงความเห็นในคณะกรรมการได้ แต่ไม่มีสิทธิลงมติคณะกรรมการนัดประชุมคราวใด ให้แจ้งให้คณะเทศมนตรีหรือสมาชิกผู้เสนอ หรือผู้แปรญัตติทราบล่วงหน้าทุกคราวถ้าสมาชิกผู้แปรญัตติมิได้ไปชี้แจงแสดงความเห็นต่อคณะกรรมการ ห้ามมิให้ผู้แปรญัตติอภิปรายในคำแปรญัตตินั้นในสภาหมวด ๘งบประมาณ ข้อ๖๕ญัตติร่างเทศบัญญัติงบประมาณนั้น ให้คณะเทศมนตรียื่นต่อสภาเทศบาล ภายในกำหนดที่บัญญัติไว้ในกฎกระทรวงซึ่งว่าด้วยวิธีการงบประมาณข้อ๖๖การเสนอญัตติร่างเทศบัญญัติงบประมาณให้เป็นไปตามแบบและวิธีการซึ่งได้กำหนดไว้ในกฎกระทรวงว่าด้วยวิธีการงบประมาณข้อ๖๗การเสนอแปรญัตติร่างเทศบัญญัติงบประมาณให้อยู่ในบทบังคับดังต่อไปนี้ก. การเสนอแปรญัตติตั้งรายจ่ายขึ้นใหม่ หรือเพิ่มรายจ่าย หรือแก้ไขเปลี่ยนแปลงรายการของจำนวนเงินขออนุญาตจ่าย จะทำได้ต่อเมื่อได้รับคำรับรองของคณะเทศมนตรีแล้วข. การขอให้ลดจำนวนเงินขออนุญาตจ่ายนั้นต้องมีสมาชิกรับรองหนึ่งคนในกรณีแห่งสภาตำบล สองคนในกรณีแห่งสภาเมือง และสามคนในกรณีแห่งสภานครค. ห้ามมิให้เสนอแปรญัตติในรายการดังต่อไปนี้(๑) ดอกเบี้ยและเงินส่งใช้ต้นเงินกู้(๒) รายจ่ายซึ่งต้องจ่ายตามข้อผูกพันถ้ามีปัญหาเกิดขึ้นว่า รายการใดมีข้อผูกพันเช่นว่านี้หรือไม่แล้ว ให้ถือคำวินิจฉัยของประธานสภาเป็นเด็ดขาดหมวด ๙ระเบียบความประพฤติในที่ประชุมและการรักษาความสงบในสภา ข้อ๖๘สมาชิกและผู้เข้าไปในสถานที่ประชุมของสภาต้องประพฤติตนให้เรียบร้อย มีสัมมาคารวะ และต้องแต่งกายให้เรียบร้อยตามแบบนิยมข้อ๖๙ในที่ประชุมสภา ถ้าสมาชิกผู้ใดละเมิดระเบียบการประชุมของสภาก็ดี หรือทำลายความสงบเรียบร้อยในที่ประชุมก็ดี ประธานสภามีอำนาจตักเตือนห้ามปราม หรือห้ามมิให้พูดต่อไป หรือจะสั่งให้ผู้ละเมิดออกไปเสียจากที่ประชุมก็ได้ข้อ๗๐ถ้าในที่ประชุมเกิดมีการส่งเสียงเอ็ดอึงขึ้นจนประธานสภาเห็นว่าไม่สามารถจะรักษาระเบียบการประชุมของสภาให้เป็นที่เรียบร้อยได้ ประธานมีอำนาจที่จะงดการประชุมไว้ชั่วคราวหรือสั่งปิดประชุมสำหรับวันนั้นก็ได้ข้อ๗๑เมื่อมีผู้หนึ่งผู้ใดกระทำการไม่สงบขึ้นในสภาสมาชิกอาจแจ้งให้ประธานสภาทราบได้หมวด ๑๐ความผิด ข้อ๗๒สมาชิกผู้ใดกระทำดังต่อไปนี้ได้ชื่อว่าประพฤติผิดระเบียบการประชุมของสภา คือก. ใช้ถ้อยคำพึงรังเกียจ และไม่ยอมถอนหรือขอขมาตามควรข. กล่าวคำหยาบคายต่อสมาชิกค. จงใจกระทำการอันเป็นเหตุรบกวนกิจการในที่ประชุมง. ขัดคำสั่งอันชอบของประธานสภาข้อ๗๓ถ้าประธานสภาขานชื่อกล่าวโทษสมาชิกผู้ประพฤติผิดระเบียบการประชุม ที่ประชุมอาจลงมติให้สมาชิกผู้นั้นได้รับโทษอย่างหนึ่งอย่างใดดังต่อไปนี้ คือก. ติเตียนหรือภาคทัณฑ์ข. ให้ขอขมาค. มิให้เข้าประชุมมีกำหนดตามแต่ที่ประชุมจะตกลง แต่ไม่ให้เกิน ๓ วัน การห้ามตามข้อ ค. นี้ไม่เป็นการตัดสิทธิซึ่งจะเข้าไปประชุมในคณะกรรมการการลงมติดังกล่าวนี้ให้กระทำโดยวิธีลงคะแนนลับข้อ๗๔การลงมติในกรณีที่สมาชิกถูกกล่าวหาตามมาตรา ๑๗ (๖) ให้ลงมติแต่เพียงว่าควรให้ผู้ถูกกล่าวหาออกจากสมาชิกภาพการลงมติดังกล่าวนี้ให้กระทำโดยวิธีลงคะแนนลับ และต้องมีเสียงไม่ต่ำกว่าสองในสามของจำนวนสมาชิกที่มาประชุมข้อ๗๕การเสนอญัตติกล่าวโทษสมาชิก ในการประพฤติผิดระเบียบการประชุมสภาในคราวที่แล้วมา ให้เสนอเป็นลายลักษณ์อักษรโดยมีสมาชิกรับรองหนึ่งคนในกรณีแห่งสภาตำบล สองคนในกรณีแห่งสภาเมือง และสามคนในกรณีแห่งสภานคร ภายในกำหนด ๓ วันนับแต่วันที่การกระทำผิดนั้นได้เกิดขึ้นข้อ๗๖สมาชิกผู้ถูกกล่าวหามีสิทธิจะแถลงในที่ประชุมได้ แต่ไม่มีสิทธิออกเสียงลงคะแนนหมวด ๑๑เบ็ดเตล็ด ข้อ๗๗เมื่อมีปัญหาโต้เถียงเกี่ยวกับระเบียบการประชุมซึ่งมิได้กำหนดไว้ในระเบียบการประชุมนี้ ให้ประธานสภาเป็นผู้วินิจฉัยและใช้บังคับไปก่อนได้ แล้วให้ประธานนำข้อโต้เถียงที่เกิดขึ้นเสนอนายอำเภอในกรณีแห่งสภาตำบล หรือข้าหลวงประจำจังหวัดในกรณีแห่งสภาเมือง และสภานครเพื่อขอให้วินิจฉัยคำวินิจฉัยของนายอำเภอหรือข้าหลวงประจำจังหวัดนี้ให้ถือเป็นส่วนหนึ่งแห่งระเบียบการประชุมสภาเฉพาะสภาเทศบาลซึ่งได้มีปัญหาโต้เถียงกันนั้นข้อ๗๘ให้ประธานสภาเทศบาลรักษาการให้เป็นไปตามระเบียบการประชุมของสภานี้กฎให้ไว้ ณ วันที่ ๒๙ กันยายน พุทธศักราช ๒๔๘๒พิบูลสงครามรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยพรพิมล/พิมพ์๑๕ กันยายน ๒๕๔๖พรพิมล/แก้ไข๑๗ กันยายน ๒๕๔๖A+B+C[๑] รก.๒๔๘๒/-/๘๙๑/๒๙ กันยายน ๒๔๘๒