ระเบียบกระทรวงมหาดไทยระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการช่วยเหลือเจ้าพนักงานของหน่วยกำลังคุ้มครองและรักษาความสงบเรียบร้อยภายในหมู่บ้านพ.ศ. ๒๕๕๑ ด้วยในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้และจังหวัดอื่นๆ ที่มีสถานการณ์ด้านความมั่นคงและความสงบเรียบร้อยจังหวัดและอำเภอได้มีการจัดตั้งชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้านทั้งในหมู่บ้านอาสาพัฒนาและป้องกันตนเอง และหมู่บ้านปกติเพื่อปฏิบัติหน้าที่ในการรักษาความมั่นคงและความสงบเรียบร้อยอย่างมีประสิทธิภาพอาศัยอำนาจตามความในมาตรา๒๐ แห่งพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. ๒๕๓๔ และที่แก้ไขเพิ่มเติมประกอบกับมาตรา ๙๔ มาตรา ๙๕ และมาตรา ๑๐๒ แห่งพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่พระพุทธศักราช ๒๔๕๗ และมาตรา ๑๖ และมาตรา ๑๘แห่งพระราชบัญญัติจัดระเบียบบริหารหมู่บ้านอาสาพัฒนาและป้องกันตนเอง พ.ศ. ๒๕๒๒รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยจึงออกระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ๑ ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการช่วยเหลือเจ้าพนักงานของหน่วยกำลังคุ้มครองและรักษาความสงบเรียบร้อยภายในหมู่บ้านพ.ศ. ๒๕๕๑ข้อ๒[๑] ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปบรรดาระเบียบ ข้อบังคับ หรือคำสั่งอื่นใดในส่วนที่กำหนดไว้แล้วหรือซึ่งขัดแย้งกับระเบียบนี้ ให้ใช้ระเบียบนี้แทนข้อ๓ ในระเบียบนี้หน่วยกำลังคุ้มครองและรักษาความสงบเรียบร้อยภายในหมู่บ้าน หมายความว่า หน่วยกำลังคุ้มครองและรักษาความสงบเรียบร้อยภายในหมู่บ้านตามกฎหมายว่าด้วยจัดระเบียบบริหารหมู่บ้านอาสาพัฒนาและป้องกันตนเองและให้หมายความรวมถึง ชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้านตามระเบียบนี้ชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน หมายความถึงราษฎรอาสาสมัครในพื้นที่ ที่ผ่านการฝึกอบรมตามหลักสูตรชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้านซึ่งได้รับการแต่งตั้งจากนายอำเภอให้ปฏิบัติหน้าที่รักษาความปลอดภัยหมู่บ้านและให้เป็นผู้ช่วยเหลือเจ้าพนักงาน ตามกฎหมายว่าด้วยลักษณะปกครองท้องที่เรียกโดยย่อว่า ชรบ.หลักสูตร ชรบ. หมายความว่าหลักสูตรชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้านนายอำเภอ ให้หมายความรวมถึง ปลัดอำเภอผู้เป็นหัวหน้าประจำกิ่งอำเภอปลัดอำเภอประจำตำบล หมายความว่าปลัดอำเภอซึ่งที่ได้รับแต่งตั้งให้ปฏิบัติหน้าที่ประจำตำบลหรือเป็นปลัดอำเภอผู้เป็นหัวหน้าประจำตำบลข้อ๔ให้ปลัดกระทรวงมหาดไทยเป็นผู้รักษาการให้เป็นไปตามระเบียบนี้มีอำนาจตีความวินิจฉัยปัญหา และกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการปฏิบัติเพื่อดำเนินการให้เป็นไปตามระเบียบนี้หมวด ๑การฝึกอบรมชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน ข้อ๕ ให้กรมการปกครอง จัดให้มีการฝึกอบรมหลักสูตรชรบ. แก่ราษฎรในพื้นที่ให้มีจำนวนเพียงพอในการรักษาความสงบเรียบร้อยและความปลอดภัยหมู่บ้าน ตามความจำเป็นและเหมาะสมของสถานการณ์โดยในการฝึกอบรมจะดำเนินการเองหรือหน่วยงานอื่นเป็นผู้ดำเนินการก็ได้ ในกรณีมีความจำเป็นจังหวัดหรืออำเภอจะจัดให้มีการฝึกอบรมหลักสูตรดังกล่าวในพื้นที่ของตนเองก็ได้ข้อ๖ ผู้เข้ารับการฝึกอบรมหลักสูตร ชรบ.ต้องมีคุณสมบัติ ดังนี้(๑)มีสัญชาติไทย(๒)มีสุขภาพร่างกายแข็งแรงสามารถเข้ารับการฝึกอบรมได้(๓)มีภูมิลำเนาหรือถิ่นที่อยู่ในหมู่บ้านนั้นไม่น้อยกว่าสามเดือน(๔)เลื่อมใสในการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข(๕)เป็นผู้มีความประพฤติดีข้อ๗ ผู้เข้ารับการฝึกอบรมหลักสูตร ชรบ.ต้องไม่มีลักษณะต้องห้าม ดังนี้(๑)ไม่เป็นผู้มีร่างกายทุพพลภาพ วิกลจริตหรือจิตฟั่นเฟือนไม่สมประกอบอันเป็นอุปสรรคต่อการฝึกอบรม(๒)ไม่เป็นผู้ติดยาเสพติดให้โทษ(๓)ไม่เป็นพระภิกษุ สามเณร นักพรต หรือนักบวชข้อ๘ ให้หน่วยจัดฝึกอบรมตามข้อ ๕ จัดทำทะเบียนประวัติผู้ผ่านการฝึกอบรมชรบ. ในแต่ละรุ่นไว้เป็นหลักฐานและส่งให้อำเภอที่ผู้ผ่านการฝึกอบรมมีภูมิลำเนาหรือถิ่นที่อยู่ จำนวนหนึ่งชุดหมวด ๒โครงสร้างและการจัดหน่วย ข้อ๙ในอำเภอหนึ่งให้มีกองพันหน่วยรักษาความปลอดภัยหมู่บ้านโดยมีนายอำเภอเป็นผู้บังคับกองพันหน่วยรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน และมีปลัดอำเภอนายตำรวจชั้นสัญญาบัตรและข้าราชการในพื้นที่ตามที่นายอำเภอแต่งตั้งเป็นรองผู้บังคับกองพันหน่วยรักษาความปลอดภัยหมู่บ้านฝ่ายยุทธการและการข่าว ฝ่ายกิจการมวลชน ฝ่ายกำลังพลและส่งกำลังบำรุงและฝ่ายสื่อสารและงบประมาณข้อ๑๐ ในตำบลหนึ่งให้มีกองร้อย ชรบ.โดยมีปลัดอำเภอประจำตำบลเป็นผู้บังคับกองร้อย ชรบ.และมีข้าราชการอื่นตามที่นายอำเภอแต่งตั้ง เป็นรองผู้บังคับกองร้อย ชรบ.ฝ่ายยุทธการและการข่าว ฝ่ายกิจการมวลชน ฝ่ายกำลังพลและส่งกำลังบำรุงและฝ่ายสื่อสารและงบประมาณ โดยให้กำนันในตำบลนั้นเป็นผู้ช่วยผู้บังคับกองร้อย ชรบ.ข้อ๑๑ ในหมู่บ้านหนึ่ง ให้มีหมวด ชรบ.โดยมีผู้ใหญ่บ้านเป็นผู้บังคับหมวด ชรบ. ทหาร ตำรวจหรือสมาชิกกองอาสารักษาดินแดนจำนวนสองคนเป็นเจ้าหน้าที่โครง ทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยผู้บังคับหมวด ชรบ.ในหมวดชรบ. ให้แบ่งการปกครองบังคับบัญชาออกเป็นอย่างน้อยสองหมู่ เรียกว่า หมู่ชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้านที่๑ หมู่ชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้านที่ ๒ และหมู่ชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้านที่... ตามลำดับต่อไปโดยมีผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้านเป็นผู้บังคับหมู่ ชรบ. และหมู่ ชรบ. ให้มีจำนวนไม่น้อยกว่าเจ็ดคนแต่ไม่เกินสิบห้าคน ตามความเหมาะสมโดยพิจารณาจากอัตรากำลังพลและสถานการณ์ในพื้นที่หมวด ๓การแต่งตั้ง การสั่งใช้และการบังคับบัญชา ข้อ๑๒ให้ผู้ใหญ่บ้านพิจารณาคัดเลือกราษฎรที่ผ่านการฝึกอบรมตาม ข้อ ๕ซึ่งมีคุณสมบัติตามข้อ ๖ และไม่มีลักษณะต้องห้ามตามข้อ ๗เสนอให้นายอำเภอพิจารณาแต่งตั้งเป็น ชรบ.ข้อ๑๓ ให้นายอำเภอจัดทำทะเบียนประวัติชรบ. ตามแบบท้ายระเบียบนี้และแก้ไขเปลี่ยนแปลงให้เป็นปัจจุบันแล้วเก็บรักษาไว้ที่หมู่บ้าน อำเภอ และจังหวัดแห่งละหนึ่งชุดข้อ๑๔ ชรบ. พ้นจากการปฏิบัติหน้าที่เฉพาะตัวเมื่อ(๑)ตาย(๒)ลาออก โดยได้รับการอนุมัติจากนายอำเภอ(๓)นายอำเภอสั่งให้พ้นจากการปฏิบัติหน้าที่ตามข้อ ๒๐(๔)นายอำเภอสั่งให้พ้นจากการปฏิบัติหน้าที่ โดยเห็นว่าเป็นผู้ขาดคุณสมบัติตามข้อ ๖หรือมีลักษณะต้องห้ามตามข้อ ๗ข้อ๑๕ การบังคับบัญชา และสั่งใช้ ชรบ.มีดังต่อไปนี้(๑)ผู้บังคับกองพันหน่วยรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน มีหน้าที่ปกครองบังคับบัญชาควบคุมกำกับดูแล และให้การสนับสนุนการปฏิบัติงานของ ชรบ. ในเขตพื้นที่อำเภอตามนโยบายของทางราชการ(๒)ผู้บังคับกองร้อย ชรบ. มีหน้าที่ปกครองบังคับบัญชา ควบคุม กำกับดูแลและให้การสนับสนุนการปฏิบัติงานของ ชรบ. ในเขตพื้นที่ตำบล ตามนโยบายของทางราชการและกองพันหน่วยรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน(๓)ผู้บังคับหมวด ชรบ. มีหน้าที่ปกครองบังคับบัญชา ควบคุมกำกับดูแลและให้การสนับสนุนการปฏิบัติงานของ ชรบ. ในเขตพื้นที่หมู่บ้าน ตามนโยบายของทางราชการกองพันหน่วยรักษาความปลอดภัยหมู่บ้านและกองร้อย ชรบ.(๔)ผู้บังคับหมู่ ชรบ. มีหน้าที่ปกครองบังคับบัญชา ควบคุมกำกับดูแลและให้การสนับสนุนการปฏิบัติงาน ชรบ. ตามนโยบายของทางราชการกองพันหน่วยรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน กองร้อย ชรบ. และหมวด ชรบ.ข้อ๑๖ผู้บังคับกองพันหน่วยรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน และผู้บังคับกองร้อย ชรบ.อาจมอบหมายให้รองผู้บังคับกองพันหน่วยรักษาความปลอดภัยหมู่บ้านและรองผู้บังคับกองร้อย ชรบ. แล้วแต่กรณี ปฏิบัติหน้าที่แทนก็ได้หมวด ๔การช่วยเหลือพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจหรือเจ้าพนักงานอื่นในการปฏิบัติหน้าที่ ข้อ๑๗ในกรณีที่พนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจ หรือเจ้าพนักงานอื่น ได้ร้องขอให้ชรบ. ช่วยเหลือ ให้ ชรบ. ปฏิบัติหน้าที่ช่วยเหลือได้ในเรื่อง ดังต่อไปนี้(๑)อยู่เวรยามรักษาความสงบเรียบร้อย และรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน(๒)ตรวจตระเวนรักษาความสงบเรียบร้อย(๓)สืบสวนหาข่าวพฤติการณ์อันอาจเป็นภยันตรายต่อความมั่นคงหรือความสงบเรียบร้อย(๔)เฝ้าระวังรักษาสถานที่สำคัญ ตั้งจุดตรวจ จุดสกัดตรวจสอบบุคคลและยานพาหนะที่ผ่านเข้าออกหมู่บ้าน(๕)รายงานเหตุการณ์ซึ่งเกิดขึ้นในพื้นที่ให้ผู้บังคับบัญชาทราบ(๖)ป้องกันและปราบปรามการกระทำความผิดทางอาญา และการก่อความไม่สงบเรียบร้อยในพื้นที่(๗)ตรวจค้นบุคคลหรือยานพาหนะ ซึ่งมีเหตุสงสัยตามสมควรว่าเกี่ยวข้องกับการกระทำความผิดหรือได้มาโดยกระทำความผิด หรือได้ใช้หรือสงสัยว่าได้ใช้หรือจะใช้ในการกระทำความผิดหรือซึ่งอาจใช้เป็นพยานหลักฐานแต่ต้องปฏิบัติตามบทบัญญัติกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาว่าด้วยการค้นยึดสิ่งของหรืออาวุธที่ใช้ หรือมีไว้เพื่อใช้ในการกระทำความผิดหรือได้มาโดยได้กระทำความผิด หรือซึ่งมีไว้เป็นความผิดตามกฎหมายให้รายงานไปยังผู้บังคับบัญชาใกล้ตนโดยเร็ว(๘)จับผู้กระทำความผิดซึ่งหน้าตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาและควบคุมตัวผู้ถูกจับส่งผู้บังคับบัญชาใกล้ตนโดยเร็วหรือพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจ(๙)ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย(๑๐)ปฏิบัติหน้าที่อื่นตามที่ได้รับมอบหมายหมวด ๕สิทธิ ข้อ๑๘ ชรบ. มีสิทธิ ดังต่อไปนี้(๑)แต่งเครื่องแต่งกาย และประดับเครื่องหมาย ชรบ.(๒)ใช้อาวุธของทางราชการในการปฏิบัติหน้าที่ตามที่ได้รับมอบหมายตามคำสั่งเป็นลายลักษณ์อักษร(๓)ได้รับสิทธิประโยชน์อื่นใดตามที่กฎหมาย กฎ ระเบียบ หรือคำสั่งที่กำหนดไว้หมวด ๖วินัย และการรักษาวินัย ข้อ๑๙ ชรบ.ต้องรักษาวินัยตามที่กำหนดไว้เป็นข้อห้ามและข้อปฏิบัติโดยเคร่งครัด ดังต่อไปนี้(๑)สนับสนุนและดำรงรักษาไว้ซึ่งการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข(๒)ปฏิบัติตามคำสั่งของผู้บังคับบัญชาโดยเคร่งครัด และสนับสนุนการปฏิบัติงานหน่วยชรบ. ต้นสังกัด(๓)รักษาความสามัคคีในหมู่คณะและเสียสละเพื่อส่วนรวม(๔)เป็นผู้ประพฤติดี(๕)ไม่เสพสุราของมึนเมาในขณะปฏิบัติหน้าที่(๖)ไม่เปิดเผยความลับของทางราชการ(๗)ไม่แสวงหาผลประโยชน์อันมิชอบเพื่อตนเองหรือผู้อื่นจากการปฏิบัติหน้าที่(๘)ไม่เป็นผู้ผลิต ผู้ค้า ผู้เสพ หรือผู้สนับสนุนเกี่ยวกับยาเสพติดให้โทษข้อ๒๐ ชรบ.ผู้ใดกระทำผิดวินัยตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๑๙ให้ผู้บังคับบัญชาผู้มีอำนาจเหนือตนว่ากล่าวตักเตือนเป็นหนังสือได้กรณีการกระทำความผิดวินัยตามวรรคหนึ่งมีลักษณะร้ายแรงให้นายอำเภอสั่งให้พ้นจากการปฏิบัติหน้าที่ได้หมวด ๗วุฒิบัตร บัตรประจำตัวเครื่องแต่งกาย และเครื่องหมาย ข้อ๒๑ ให้กรมการปกครอง จังหวัดหรือหน่วยที่จัดการฝึกอบรมตามหลักสูตร ชรบ.จัดทำวุฒิบัตรมอบให้แก่ผู้สำเร็จการฝึกอบรมหลักสูตร ชรบ. ตามแบบท้ายระเบียบนี้ข้อ๒๒ให้นายอำเภอผู้สั่งให้ปฏิบัติหน้าที่ออกบัตรประจำตัวให้แก่ ชรบ.ตามแบบท้ายระเบียบนี้บัตรประจำตัวชรบ. มีอายุหกปี เมื่อบัตรประจำตัวชำรุด สูญหาย หมดอายุหรือมีการเปลี่ยนแปลงในสาระสำคัญ เช่น ชื่อตัว ชื่อสกุล เป็นต้นให้ผู้ขอมีบัตรยื่นคำขอตามแบบท้ายระเบียบนี้ต่อนายอำเภอ เพื่อออกบัตรประจำตัวใหม่ในกรณีที่ชรบ. พ้นจากการปฏิบัติหน้าที่ก่อนหกปี ให้คืนบัตรประจำตัว ชรบ.ต่อผู้บังคับบัญชาเหนือตนภายในเจ็ดวันให้นายอำเภอจัดให้มีทะเบียนควบคุมบัตรประจำตัวตามแบบทะเบียนควบคุมท้ายระเบียบนี้โดยให้ใช้เลขลำดับในทะเบียนบัตรเป็นเลขที่บัตรตามลำดับเมื่อสิ้นปีปฏิทินให้เริ่มเลขที่ใหม่ เมื่อออกบัตรประจำตัวให้แก่ผู้ใดแล้วให้สำเนารายการบัตรประจำตัวไว้ แล้วจัดเก็บพร้อมแบบคำขอมีบัตรและหลักฐานประกอบอื่นๆ (ถ้ามี) ของแต่ละคน เพื่อเป็นหลักฐาน และแก้ไขเปลี่ยนแปลงให้เป็นปัจจุบันอยู่เสมอข้อ๒๓ เครื่องแต่งกายและเครื่องหมายชรบ. ให้เป็นไปตามแบบท้ายระเบียบนี้ประกอบด้วย(๑)หมวกแก๊ปทรงอ่อนสีน้ำเงิน(๒)เสื้อคอเปิดแขนยาวสีน้ำเงิน(๓)กางเกงขายาวสีน้ำเงิน(๔)เข็มขัดด้ายถักสีน้ำเงิน(๕)รองเท้าหุ้มส้นสีดำประกาศ ณ วันที่ ๒๒สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๑พลตำรวจเอกโกวิท วัฒนะรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย[เอกสารแนบท้าย]๑.ทะเบียนประวัติชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน (ชรบ.)๒.คำขอมีบัตรประจำตัวชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน (ชรบ.) ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการช่วยเหลือเจ้าพนักงานของหน่วยกำลังคุ้มครองและรักษาความสงบเรียบร้อยภายในหมู่บ้านพ.ศ. ๒๕๕๑๓.ตัวอย่างบัตรประจำตัวชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน (ชรบ.) ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการช่วยเหลือเจ้าพนักงานของหน่วยกำลังคุ้มครองและรักษาความสงบเรียบร้อยภายในหมู่บ้านพ.ศ. ๒๕๕๑๔.วุฒิบัตร๕.แบบทะเบียนควบคุมบัตรประจำตัวชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน (ชรบ.)๖.เครื่องแต่งกายชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน (ชรบ.) ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการช่วยเหลือเจ้าพนักงานของหน่วยกำลังคุ้มครองและรักษาความสงบเรียบร้อยภายในหมู่บ้านพ.ศ. ๒๕๕๑๗.เสื้อแขนยาวสีน้ำเงินประกอบเครื่องแต่งกายชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน (ชรบ.)ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการช่วยเหลือเจ้าพนักงานของหน่วยกำลังคุ้มครองและรักษาความสงบเรียบร้อยภายในหมู่บ้านพ.ศ. ๒๕๕๑๘.กางเกงขายาวสีน้ำเงินประกอบเครื่องแต่งกายชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน (ชรบ.)ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการช่วยเหลือเจ้าพนักงานของหน่วยกำลังคุ้มครองและรักษาความสงบเรียบร้อยภายในหมู่บ้านพ.ศ. ๒๕๕๑๙.เครื่องหมายประกอบเครื่องแต่งกายชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน (ชรบ.)ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการช่วยเหลือเจ้าพนักงานของหน่วยกำลังคุ้มครองและรักษาความสงบเรียบร้อยภายในหมู่บ้านพ.ศ. ๒๕๕๑(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)วัชศักดิ์/ผู้จัดทำ๔ กันยายน ๒๕๕๑เอกฤทธิ์/ตรวจ๒ พฤศจิกายน ๒๕๕๓วิมล/ปรับปรุง๑๓ สิงหาคม ๒๕๕๖วิชพงษ์/ตรวจ๑๕ สิงหาคม ๒๕๕๖[๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๕/ตอนพิเศษ ๑๔๕ ง/หน้า ๑๑/๓ กันยายน ๒๕๕๑