พระราชบัญญัติพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่น ๆในภาวะคับขัน พุทธศักราช ๒๔๘๘ ในพระปรมาภิไธยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดลผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์(ตามประกาศประธานสภาผู้แทนราษฎรลงวันที่ ๑สิงหาคม พุทธศักราช ๒๔๘๗)ปรีดี พนมยงค์ตราไว้ ณวันที่ ๑ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๔๘๘เป็นปีที่ ๑๒ในรัชกาลปัจจุบันโดยที่สภาผู้แทนราษฎรลงมติว่าสมควรมีกฎหมายว่าด้วยการควบคุมเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่นๆเพื่อให้มีเครื่องอุปโภคบริโภคและสิ่งของต่างๆ เพียงพอแก่ความต้องการของประเทศจึงมีพระบรมราชโองการให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำและยินยอมของสภาผู้แทนราษฎร ดังต่อไปนี้มาตรา ๑พระราชบัญญัตินี้ให้เรียกว่าพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่น ๆ ในภาวะคับขัน พุทธศักราช๒๔๘๘มาตรา ๒[๑]พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับได้ตั้งแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปมาตรา ๓ให้มีคณะกรรมการคณะหนึ่งประกอบด้วยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์เป็นประธานปลัดกระทรวงพาณิชย์ ปลัดกระทรวงเกษตราธิการ ปลัดกระทรวงการอุตสาหกรรมปลัดกระทรวงมหาดไทย และกรรมการอื่นอีกไม่น้อยกว่าสามนายแต่ไม่เกินหกนาย ซึ่งคณะรัฐมนตรีแต่งตั้งมีอำนาจและหน้าที่ตามบทแห่งพระราชบัญญัตินี้มาตรา๔ให้คณะกรรมการมีอำนาจ(๑)กำหนดเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่นใดที่จะให้อยู่ในความควบคุมเพื่อให้เพียงพอแก่ความต้องการทั่วราชอาณาจักรหรือเฉพาะในเขตท้องที่หนึ่งท้องที่ใด(๒) จัดการปันส่วนในการซื้อการขาย ตลอดจนการวางเงื่อนไขของการซื้อ หรือการขาย สิ่งของที่ควบคุม(๓)กำหนดราคาสูงสุดของสิ่งของที่ควบคุม(๔)สั่งบังคับให้ขายสิ่งของที่ควบคุมตามปริมาณหรือราคาที่คณะกรรมการกำหนดโดยให้ขายให้แก่คณะกรรมการ หรือผู้หนึ่งผู้ใดที่คณะกรรมการกำหนด(๕) สั่งบังคับให้แจ้งปริมาณหรือให้แจ้งสถานที่เก็บห้ามซื้อ หรือขาย หรือให้ หรือใช้เอง หรือยักย้าย หรือเปลี่ยนสภาพสิ่งของที่ควบคุม(๖)วางระเบียบหรือห้ามการส่งออกไปนอกหรือนำเข้ามาในท้องที่ใดท้องที่หนึ่งซึ่งสิ่งของที่ควบคุม(๗)เข้าควบคุมหรือเข้าดำเนินกิจการอันเกี่ยวกับการผลิตหรือการจำหน่ายสิ่งของที่ควบคุม(๘) กำหนดเงื่อนไขและวิธีการต่างๆเพื่อให้การควบคุมได้ดำเนินโดยสะดวกตามความจำเป็นของเหตุการณ์มาตรา ๕คณะกรรมการมีอำนาจที่จะแต่งตั้งบุคคลหนึ่งบุคคลใดหรือคณะบุคคลหนึ่งคณะบุคคลใดเป็นพนักงานเจ้าหน้าที่เพื่อปฏิบัติการอันอยู่ในอำนาจของคณะกรรมการตามมาตรา ๔ (๒) (๓) (๔) และ(๕) แทนคณะกรรมการได้มาตรา ๖เมื่อได้มีการจัดการปันส่วนในการซื้อการขายเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่น ๆที่ได้มีประกาศควบคุมแล้วคณะกรรมการหรือรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์อาจอนุญาตพิเศษยกเว้นโดยขยายปริมาณกำหนดหรือไม่มีปริมาณกำหนดให้เป็นรายบุคคลได้มาตรา ๗ ให้กรรมการหรือพนักงานเจ้าหน้าที่หรือผู้ที่คณะกรรมการหรือพนักงานเจ้าหน้าที่ได้แต่งตั้งขึ้นมีอำนาจเข้าไปในสถานที่หรือบ้านเรือนของบุคคลใดๆเพื่อตรวจตราเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่นๆ ที่ได้มีประกาศควบคุมในเวลาทำงานตามปรกติและมีอำนาจสั่งบุคคลใดมาให้ถ้อยคำในเรื่องอันเกี่ยวกับการนั้นได้มาตรา ๘ การซื้อ การขายเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่น ๆ ที่ได้มีประกาศควบคุม ชนิดใดเป็นการค้าคณะกรรมการจะกำหนดให้กระทำ ณ ร้านค้าที่ได้จดทะเบียนพาณิชย์ไว้แล้วและโดยเจ้าของหรือผู้ที่มีอำนาจจัดการร้านค้านั้นหรือโดยบุคคลหรือคณะบุคคลซึ่งได้จดทะเบียนเป็นผู้ทำการค้าตามที่กระทรวงพาณิชย์กำหนดก็ได้หรือจะให้มีการซื้อขาย ณที่และโดยบุคคลซึ่งพนักงานเจ้าหน้าที่ผู้ได้รับมอบอำนาจอนุญาตก็ได้มาตรา ๙ให้ถือว่าจำนวนเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่น ๆ ที่มีไว้เกินกว่าปริมาณอันจำเป็นที่คณะกรรมการกำหนดเป็นการมีไว้เพื่อการค้ามาตรา ๑๐ผู้ใดฝ่าฝืนประกาศหรือคำสั่งของคณะกรรมการหรือของพนักงานเจ้าหน้าที่ซึ่งออกตามความในมาตรา ๔ หรือทำการซื้อ หรือขายเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่นๆที่ได้ประกาศควบคุมเป็นการค้าโดยมิได้มีอำนาจและมิได้กระทำ ณ ที่ที่กำหนดอันเป็นการฝ่าฝืนมาตรา ๘ มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาทหรือจำคุกไม่เกินสิบปี หรือทั้งปรับทั้งจำมาตรา ๑๑ผู้ใดได้รับอนุญาตให้ซื้อเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่น ๆที่ได้มีประกาศควบคุมได้ โดยแจ้งว่าจะนำไปใช้เพื่อการหนึ่งหรือโดยรับรองว่าจะปฏิบัติตามเงื่อนไขของคำอนุญาตซื้อของนั้นแล้วนำไปใช้เพื่อกิจการอื่น หรือไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขของคำอนุญาตมีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือจำคุกไม่เกินสิบปีหรือทั้งปรับทั้งจำมาตรา ๑๒ผู้ใดได้รับอนุญาตให้ซื้อของตามบัตรปันส่วนหรือตามที่ทางราชการอนุญาตเพื่อการอุปโภคบริโภคสำหรับตนหรือครอบครัวซื้อของนั้นมาขายให้แก่ผู้อื่น ผู้ขายมีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งพันบาทหรือจำคุกไม่เกินห้าปี หรือทั้งปรับทั้งจำมาตรา ๑๓ ผู้ใดทำการซื้อหรือขาย หรือให้บัตรปันส่วนแก่ผู้อื่น ทั้งผู้ซื้อ ผู้ขายผู้ให้ ผู้รับมีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินห้าร้อยบาท หรือจำคุกไม่เกินหนึ่งปีหรือทั้งปรับทั้งจำมาตรา ๑๔ผู้ใดมีเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่นๆ ที่ได้ประกาศควบคุมไว้เพื่อการค้าแต่ไม่ยอมขายเมื่อมีผู้ขอซื้อไปอุปโภคบริโภค และโดยไม่มีเหตุผลอันสมควรมีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือจำคุกไม่เกินสิบปีหรือทั้งปรับทั้งจำมาตรา ๑๕ผู้ใดได้รับอนุญาตให้ขายของที่มีการปันส่วนหรือของที่ทางราชการมอบให้เพื่อขาย(๑)มีของนั้นแต่ไม่ขายให้แก่ผู้ที่ได้รับอนุญาตจากทางราชการให้ซื้อ(๒) กระทำการใด ๆจนได้ของจากผู้ที่ได้รับอนุญาตจากทางราชการให้ซื้อมาเป็นของตน(๓)ช่วยเหลือผู้ที่มิได้รับอนุญาตจากทางราชการให้ซื้อได้ซื้อของนั้นไป หรือ(๔) กระทำการใดๆให้ของที่มีการปันส่วนหรือของที่ทางราชการมอบให้เพื่อขายแก่ผู้รับอนุญาตตกไปเป็นของที่อยู่นอกจำนวนปันส่วน หรือนอกจำนวนที่ทางราชการมอบให้มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาทหรือจำคุกไม่เกินสิบปี หรือทั้งปรับทั้งจำมาตรา ๑๖ผู้ใดมีเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่น ๆ ที่ได้มีประกาศควบคุม ยักย้ายหรือทำลาย หรือเปลี่ยนสภาพซ่อนเร้นปิดบัง หรือใช้อุบายด้วยประการใดๆเพื่อมิให้ถูกควบคุม หรือให้ควบคุมได้ยากมีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือจำคุกไม่เกินสิบปีหรือทั้งปรับทั้งจำมาตรา ๑๗ผู้ใดฝ่าฝืนคำสั่งของคณะกรรมการหรือของพนักงานเจ้าหน้าที่ผู้ได้รับมอบหมายจากคณะกรรมการให้ดำเนินการควบคุมซึ่งได้สั่งตามบทแห่งพระราชบัญญัตินี้มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือจำคุกไม่เกินสิบปีหรือทั้งปรับทั้งจำมาตรา ๑๘ผู้ใดขัดขืนหรือฝ่าฝืนคำสั่งของกรรมการ หรือพนักงานเจ้าหน้าที่หรือผู้ที่กรรมการหรือพนักงานเจ้าหน้าที่ได้แต่งตั้งขึ้นในการปฏิบัติตามมาตรา ๗มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งพันบาท หรือจำคุกไม่เกินห้าปีหรือทั้งปรับทั้งจำมาตรา ๑๙พนักงานเจ้าหน้าที่ผู้ใดปฏิบัติการหรือละเว้นปฏิบัติการในหน้าที่อันเป็นการช่วยเหลือหรือก่อให้เกิดประโยชน์อย่างหนึ่งอย่างใดแก่ผู้ที่จะกระทำการหรือกระทำการฝ่าฝืนบทแห่งพระราชบัญญัตินี้ไม่ว่าด้วยประการใดๆมีความผิดต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสิบปีและปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาทมาตรา ๒๐เครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่น ๆที่ได้มีประกาศควบคุมซึ่งเกี่ยวเนื่องกับความผิดให้ริบเสียมาตรา ๒๑ เครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่นๆ ของราชการไม่อยู่ในบังคับแห่งพระราชบัญญัตินี้มาตรา๒๒ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์รักษาการตามพระราชบัญญัตินี้ผู้รับสนองพระบรมราชโองการควง อภัยวงศ์นายกรัฐมนตรีแถลงการณ์ การควบคุมเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่นๆขณะนี้มีกฎหมายควบคุมอยู่แล้ว คือ พระราชกฤษฎีกาควบคุมเครื่องอุปโภคและของอื่นๆในภาวะคับขัน พุทธศักราช ๒๔๘๗พระราชกฤษฎีกานี้ออกตามความในพระราชบัญญัติมอบอำนาจให้รัฐบาลในภาวะคับขันพุทธศักราช ๒๔๘๔ การที่ได้ตราพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องอุปโภคบริโภคและของอื่นๆในภาวะคับขัน พุทธศักราช ๒๔๘๘ ขึ้น ก็เพื่อเปลี่ยนวิธีการควบคุมโดยพระราชกฤษฎีกาเป็นวิธีการควบคุมโดยพระราชบัญญัติที่ได้ประกาศให้ใช้พระราชบัญญัติควบคุมเครื่องอุปโภคและของอื่นๆ ในภาวะคับขันพุทธศักราช ๒๔๘๘ นี้ แต่ยังไม่ยกเลิกพระราชกฤษฎีกาควบคุมเครื่องอุปโภคและของอื่น ๆในภาวะคับขัน พุทธศักราช ๒๔๘๘ นี้แต่ยังไม่ยกเลิกพระราชกฤษฎีกาควบคุมเครื่องอุปโภคและของอื่นๆ ในภาวะคับขันพุทธศักราช ๒๔๘๗ นั้น ก็เพื่อให้การควบคุมต่อเนื่องกันพระราชกฤษฎีกาฉบับดังกล่าวจะยกเลิกในภายหลังเมื่อได้ปฏิบัติการตามพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องอุปโภคและของอื่นๆ ในภาวะคับขันพุทธศักราช ๒๔๘๘ ครบถ้วนเรียบร้อยแล้วฉะนั้น จึงของแจ้งให้ทราบว่าการกระทำใดๆ อันเป็นการฝ่าฝืนพระราชกฤษฎีกาควบคุมเครื่องอุปโภคและของอื่นๆในภาวะคับขัน พุทธศักราช ๒๔๘๗ ยังคงเป็นความผิดตามพระราชกฤษฎีกาฉบับนั้นอยู่กระทรวงพาณิชย์๖ กุมภาพันธ์ ๒๔๘๘อัมพิกา/แก้ไข๒๘/๒/๔๕A+B (C)เนติมา / พัชรินทร์ จัดทำ๒๘ พฤษภาคม ๒๕๔๖[๑] รก.๒๔๘๘/๙/๑๕๓/๖กุมภาพันธ์๒๔๘๘