คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 179/2543หลักกฎหมาย: เจ้าพนักงานบังคับคดีของศาลชั้นต้นได้ขายทอดตลาดทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษาเมื่อวันที่ 14 กันยายน 2532 เจ้าพนักงานบังคับคดีมีหน้าที่ต้องทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายการขายทอดตลาดให้เสร็จสิ้นเสียก่อนจึงจะจ่ายเงินให้แก่โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 316 ต่อมาวันที่ 7 ธันวาคม2532 โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษายื่นคำแถลงต่อศาลชั้นต้นขอรับเงินดังกล่าว และขอให้สั่งทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่าย ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ทำบัญชีเพื่อตรวจจ่ายให้ต่อไปนั้น เท่ากับมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานบังคับคดีทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายเพื่อตรวจสอบและมีคำสั่งจ่ายเงินให้แก่โจทก์แต่ไม่ปรากฏว่าได้มีการจ่ายเงินให้โจทก์ จนเมื่อมีการตั้งสำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคามขึ้นแยกจากงานบังคับคดีของศาลชั้นต้น โจทก์ได้ยื่นคำแถลงต่อเจ้าพนักงานบังคับคดีอีกและเจ้าพนักงานบังคับคดีมีหนังสือขอให้ศาลชั้นต้นส่งเงินจำนวนดังกล่าวเพื่อจ่ายให้แก่โจทก์ ซึ่งเท่ากับเจ้าพนักงานบังคับคดีได้รายงานให้ศาลชั้นต้นทราบการปฏิบัติตามคำสั่งศาลชั้นต้นในเรื่องการทำบัญชีและขอให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้จ่ายเงินจำนวนดังกล่าวตามบัญชีนั้นให้แก่โจทก์นั่นเอง อันเป็นขั้นตอนการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าพนักงานบังคับคดีเท่านั้น ศาลชั้นต้นต้องส่งเงินแก่เจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อจ่ายให้แก่โจทก์ เพราะถือว่าโจทก์ยื่นคำแถลงขอรับหรือเรียกเอาแล้วตั้งแต่วันที่ 7 ธันวาคม 2532 ในเวลาที่ยังไม่พ้นระยะ 5 ปี นับแต่วันที่ถือได้ว่าเป็นเงินค้างจ่ายอยู่ที่เจ้าพนักงานบังคับคดีและโจทก์มีสิทธิเรียกร้องเอาได้ เงินดังกล่าวจึงไม่ตกเป็นของแผ่นดินตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 323คดีสืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยชำระหนี้เงินตามสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชี มิฉะนั้นให้ยึดทรัพย์จำนองออกขายทอดตลาดเอาเงินชำระหนี้ให้แก่โจทก์ ต่อมาโจทก์จำเลยทำสัญญาประนีประนอมยอมความกัน และศาลชั้นต้นได้พิพากษาตามยอมแล้วแต่จำเลยมิได้ปฏิบัติตามคำบังคับ โจทก์จึงยึดที่ดินทรัพย์จำนองออกขายทอดตลาดและโจทก์เป็นผู้ซื้อได้ในราคา 145,600 บาทตามรายงานเจ้าหน้าที่ลงวันที่ 14 กันยายน 2532 ต่อมาเจ้าพนักงานบังคับคดีมีหนังสือฉบับลงวันที่ 25 มีนาคม 2541 ถึงศาลชั้นต้นขอให้ส่งเงินดังกล่าวหลังจากหักค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายแล้วจำนวน 138,320 บาท ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อจ่ายให้แก่โจทก์ต่อไปศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า กรณีเงินขายทอดตลาดเป็นเงินค้างจ่ายอยู่ในศาลโจทก์ไม่ได้ขอรับเงินไปเกิน 5 ปี แล้ว จึงตกเป็นของแผ่นดินโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติว่าเมื่อวันที่ 14 กันยายน 2532เจ้าพนักงานบังคับคดีของศาลชั้นต้นได้ขายทอดตลาดที่ดินทรัพย์จำนองตามคำสั่งศาลให้แก่โจทก์ซึ่งเป็นผู้ซื้อ และโจทก์ได้ชำระราคาแก่เจ้าพนักงานบังคับคดีครบถ้วนเจ้าพนักงานบังคับคดีได้ทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายเสร็จในวันที่ 20 กันยายน2532 ซึ่งเมื่อหักค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายในการบังคับคดีแล้ว มีเงินคงเหลือสุทธิที่ต้องนำไปชำระหนี้ตามคำพิพากษาแก่โจทก์เป็นเงิน 138,320 บาท และในวันที่ 7 ธันวาคม 2532 โจทก์ยื่นคำแถลงต่อศาลชั้นต้นขอรับเงินจำนวนดังกล่าวและขอให้สั่งทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่าย ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า"ทำบัญชีเพื่อตรวจจ่ายต่อไป" ต่อมากรมบังคับคดี กระทรวงยุติธรรมได้จัดตั้งสำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคามรับผิดชอบงานบังคับคดีแยกจากงานบังคับคดีของศาลชั้นต้น โจทก์ได้ยื่นคำแถลงขอรับเงินต่อเจ้าพนักงานบังคับคดีสำนักบังคับคดีจังหวัดมหาสารคามอีกและในวันที่ 25 มีนาคม 2541 เจ้าพนักงานบังคับคดี สำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคามมีหนังสือขอให้ศาลชั้นต้นตรวจสอบและส่งเงินจำนวนดังกล่าวให้เจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อจะได้จ่ายให้แก่โจทก์ คดีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาโจทก์ว่า เงินจำนวนดังกล่าวตกเป็นของแผ่นดินแล้วหรือไม่ เห็นว่า คดีนี้เจ้าพนักงานบังคับคดีขายทอดตลาดทรัพย์จำนอง และโจทก์ผู้ซื้อได้ชำระราคาครบถ้วนแล้ว เจ้าพนักงานบังคับคดีจึงมีหน้าที่จะต้องทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายให้เสร็จสิ้นเสียก่อนจึงจะจ่ายเงินให้แก่โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาผู้มีสิทธิที่จะได้รับเงินจากการขายทอดตลาดเพื่อชำระหนี้ตามคำพิพากษาต่อไปได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 316 ปรากฏว่าหลังจากเจ้าพนักงานบังคับคดีทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายแล้วเสร็จ และเงินที่โจทก์มีสิทธิได้รับตามบัญชีเป็นเงินค้างจ่ายอยู่ที่เจ้าพนักงานบังคับคดีซึ่งโจทก์มีสิทธิเรียกร้องเอาได้แล้วนั้น โจทก์ได้ยื่นคำแถลงต่อศาลชั้นต้นขอรับเงินจำนวนดังกล่าว และขอให้สั่งทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายการที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ทำบัญชีเพื่อตรวจจ่ายให้ต่อไป เท่ากับศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานบังคับคดีทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายเพื่อตรวจสอบและมีคำสั่งจ่ายเงินให้แก่โจทก์ต่อไป เจ้าพนักงานบังคับคดีจึงชอบที่จะรายงานให้ศาลชั้นต้นทราบว่าได้ทำบัญชีแล้วเสร็จและขอให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งจ่ายเงิน 138,320 บาท ตามบัญชีให้แก่โจทก์ แต่เจ้าพนักงานบังคับคดีมิได้ปฏิบัติจนต่อมาโจทก์ได้ยื่นคำแถลงต่อเจ้าพนักงานบังคับคดี สำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคาม และเจ้าพนักงานบังคับคดี สำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคามได้ตรวจสำนวนของศาลชั้นต้นแล้วจึงมีหนังสือขอให้ศาลชั้นต้นส่งเงินจำนวนดังกล่าวเพื่อจ่ายให้แก่โจทก์ซึ่งเท่ากับเจ้าพนักงานบังคับคดี สำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคามได้รายงานให้ศาลชั้นต้นทราบการปฏิบัติตามคำสั่งศาลชั้นต้นในเรื่องการทำบัญชีและขอให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้จ่ายเงินจำนวนดังกล่าวตามบัญชีนั้นให้แก่โจทก์นั่นเอง อันเป็นขั้นตอนการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าพนักงานบังคับคดีเท่านั้น ดังนั้นศาลชั้นต้นจึงชอบที่จะมีคำสั่งอนุญาตให้จ่ายเงินหรือให้ส่งเงินแก่เจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อจ่ายให้แก่โจทก์เพราะเงินจำนวนนี้โจทก์ได้ยื่นคำแถลงขอรับหรือเรียกเอาแล้วตั้งแต่วันที่ 7 ธันวาคม 2532 ซึ่งยังไม่พ้นระยะ 5 ปี นับแต่วันที่ถือได้ว่าเป็นเงินค้างจ่ายอยู่ที่เจ้าพนักงานบังคับคดีและโจทก์มีสิทธิเรียกร้องเอาได้เงินจำนวนดังกล่าวนี้จึงไม่ตกเป็นของแผ่นดินตามนัยแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 323 ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1 วินิจฉัยว่าเงินจำนวนดังกล่าวตกเป็นของแผ่นดินและพิพากษายืนตามคำสั่งศาลชั้นต้นมานั้นไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้ศาลชั้นต้นส่งเงินจำนวน 138,320 บาท ให้แก่เจ้าพนักงานบังคับคดี สำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคาม เพื่อจ่ายให้แก่โจทก์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 179/2543ธนาคาร กรุงไทย จำกัด (มหาชนโจทก์นาย คำสิงห์ คุ้มโนน้อยจำเลย ป.วิ.พ. ม. 316, ม. 323เจ้าพนักงานบังคับคดีของศาลชั้นต้นได้ขายทอดตลาดทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษาเมื่อวันที่ 14 กันยายน 2532 เจ้าพนักงานบังคับคดีมีหน้าที่ต้องทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายการขายทอดตลาดให้เสร็จสิ้นเสียก่อนจึงจะจ่ายเงินให้แก่โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 316 ต่อมาวันที่ 7 ธันวาคม2532 โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษายื่นคำแถลงต่อศาลชั้นต้นขอรับเงินดังกล่าว และขอให้สั่งทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่าย ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ทำบัญชีเพื่อตรวจจ่ายให้ต่อไปนั้น เท่ากับมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานบังคับคดีทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายเพื่อตรวจสอบและมีคำสั่งจ่ายเงินให้แก่โจทก์แต่ไม่ปรากฏว่าได้มีการจ่ายเงินให้โจทก์ จนเมื่อมีการตั้งสำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคามขึ้นแยกจากงานบังคับคดีของศาลชั้นต้น โจทก์ได้ยื่นคำแถลงต่อเจ้าพนักงานบังคับคดีอีกและเจ้าพนักงานบังคับคดีมีหนังสือขอให้ศาลชั้นต้นส่งเงินจำนวนดังกล่าวเพื่อจ่ายให้แก่โจทก์ ซึ่งเท่ากับเจ้าพนักงานบังคับคดีได้รายงานให้ศาลชั้นต้นทราบการปฏิบัติตามคำสั่งศาลชั้นต้นในเรื่องการทำบัญชีและขอให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้จ่ายเงินจำนวนดังกล่าวตามบัญชีนั้นให้แก่โจทก์นั่นเอง อันเป็นขั้นตอนการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าพนักงานบังคับคดีเท่านั้น ศาลชั้นต้นต้องส่งเงินแก่เจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อจ่ายให้แก่โจทก์ เพราะถือว่าโจทก์ยื่นคำแถลงขอรับหรือเรียกเอาแล้วตั้งแต่วันที่ 7 ธันวาคม 2532 ในเวลาที่ยังไม่พ้นระยะ 5 ปี นับแต่วันที่ถือได้ว่าเป็นเงินค้างจ่ายอยู่ที่เจ้าพนักงานบังคับคดีและโจทก์มีสิทธิเรียกร้องเอาได้ เงินดังกล่าวจึงไม่ตกเป็นของแผ่นดินตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 323คดีสืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยชำระหนี้เงินตามสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชี มิฉะนั้นให้ยึดทรัพย์จำนองออกขายทอดตลาดเอาเงินชำระหนี้ให้แก่โจทก์ ต่อมาโจทก์จำเลยทำสัญญาประนีประนอมยอมความกัน และศาลชั้นต้นได้พิพากษาตามยอมแล้วแต่จำเลยมิได้ปฏิบัติตามคำบังคับ โจทก์จึงยึดที่ดินทรัพย์จำนองออกขายทอดตลาดและโจทก์เป็นผู้ซื้อได้ในราคา 145,600 บาทตามรายงานเจ้าหน้าที่ลงวันที่ 14 กันยายน 2532 ต่อมาเจ้าพนักงานบังคับคดีมีหนังสือฉบับลงวันที่ 25 มีนาคม 2541 ถึงศาลชั้นต้นขอให้ส่งเงินดังกล่าวหลังจากหักค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายแล้วจำนวน 138,320 บาท ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อจ่ายให้แก่โจทก์ต่อไปศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า กรณีเงินขายทอดตลาดเป็นเงินค้างจ่ายอยู่ในศาลโจทก์ไม่ได้ขอรับเงินไปเกิน 5 ปี แล้ว จึงตกเป็นของแผ่นดินโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติว่าเมื่อวันที่ 14 กันยายน 2532เจ้าพนักงานบังคับคดีของศาลชั้นต้นได้ขายทอดตลาดที่ดินทรัพย์จำนองตามคำสั่งศาลให้แก่โจทก์ซึ่งเป็นผู้ซื้อ และโจทก์ได้ชำระราคาแก่เจ้าพนักงานบังคับคดีครบถ้วนเจ้าพนักงานบังคับคดีได้ทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายเสร็จในวันที่ 20 กันยายน2532 ซึ่งเมื่อหักค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายในการบังคับคดีแล้ว มีเงินคงเหลือสุทธิที่ต้องนำไปชำระหนี้ตามคำพิพากษาแก่โจทก์เป็นเงิน 138,320 บาท และในวันที่ 7 ธันวาคม 2532 โจทก์ยื่นคำแถลงต่อศาลชั้นต้นขอรับเงินจำนวนดังกล่าวและขอให้สั่งทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่าย ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า"ทำบัญชีเพื่อตรวจจ่ายต่อไป" ต่อมากรมบังคับคดี กระทรวงยุติธรรมได้จัดตั้งสำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคามรับผิดชอบงานบังคับคดีแยกจากงานบังคับคดีของศาลชั้นต้น โจทก์ได้ยื่นคำแถลงขอรับเงินต่อเจ้าพนักงานบังคับคดีสำนักบังคับคดีจังหวัดมหาสารคามอีกและในวันที่ 25 มีนาคม 2541 เจ้าพนักงานบังคับคดี สำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคามมีหนังสือขอให้ศาลชั้นต้นตรวจสอบและส่งเงินจำนวนดังกล่าวให้เจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อจะได้จ่ายให้แก่โจทก์ คดีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาโจทก์ว่า เงินจำนวนดังกล่าวตกเป็นของแผ่นดินแล้วหรือไม่ เห็นว่า คดีนี้เจ้าพนักงานบังคับคดีขายทอดตลาดทรัพย์จำนอง และโจทก์ผู้ซื้อได้ชำระราคาครบถ้วนแล้ว เจ้าพนักงานบังคับคดีจึงมีหน้าที่จะต้องทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายให้เสร็จสิ้นเสียก่อนจึงจะจ่ายเงินให้แก่โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาผู้มีสิทธิที่จะได้รับเงินจากการขายทอดตลาดเพื่อชำระหนี้ตามคำพิพากษาต่อไปได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 316 ปรากฏว่าหลังจากเจ้าพนักงานบังคับคดีทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายแล้วเสร็จ และเงินที่โจทก์มีสิทธิได้รับตามบัญชีเป็นเงินค้างจ่ายอยู่ที่เจ้าพนักงานบังคับคดีซึ่งโจทก์มีสิทธิเรียกร้องเอาได้แล้วนั้น โจทก์ได้ยื่นคำแถลงต่อศาลชั้นต้นขอรับเงินจำนวนดังกล่าว และขอให้สั่งทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายการที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ทำบัญชีเพื่อตรวจจ่ายให้ต่อไป เท่ากับศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานบังคับคดีทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายเพื่อตรวจสอบและมีคำสั่งจ่ายเงินให้แก่โจทก์ต่อไป เจ้าพนักงานบังคับคดีจึงชอบที่จะรายงานให้ศาลชั้นต้นทราบว่าได้ทำบัญชีแล้วเสร็จและขอให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งจ่ายเงิน 138,320 บาท ตามบัญชีให้แก่โจทก์ แต่เจ้าพนักงานบังคับคดีมิได้ปฏิบัติจนต่อมาโจทก์ได้ยื่นคำแถลงต่อเจ้าพนักงานบังคับคดี สำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคาม และเจ้าพนักงานบังคับคดี สำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคามได้ตรวจสำนวนของศาลชั้นต้นแล้วจึงมีหนังสือขอให้ศาลชั้นต้นส่งเงินจำนวนดังกล่าวเพื่อจ่ายให้แก่โจทก์ซึ่งเท่ากับเจ้าพนักงานบังคับคดี สำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคามได้รายงานให้ศาลชั้นต้นทราบการปฏิบัติตามคำสั่งศาลชั้นต้นในเรื่องการทำบัญชีและขอให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้จ่ายเงินจำนวนดังกล่าวตามบัญชีนั้นให้แก่โจทก์นั่นเอง อันเป็นขั้นตอนการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าพนักงานบังคับคดีเท่านั้น ดังนั้นศาลชั้นต้นจึงชอบที่จะมีคำสั่งอนุญาตให้จ่ายเงินหรือให้ส่งเงินแก่เจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อจ่ายให้แก่โจทก์เพราะเงินจำนวนนี้โจทก์ได้ยื่นคำแถลงขอรับหรือเรียกเอาแล้วตั้งแต่วันที่ 7 ธันวาคม 2532 ซึ่งยังไม่พ้นระยะ 5 ปี นับแต่วันที่ถือได้ว่าเป็นเงินค้างจ่ายอยู่ที่เจ้าพนักงานบังคับคดีและโจทก์มีสิทธิเรียกร้องเอาได้เงินจำนวนดังกล่าวนี้จึงไม่ตกเป็นของแผ่นดินตามนัยแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 323 ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1 วินิจฉัยว่าเงินจำนวนดังกล่าวตกเป็นของแผ่นดินและพิพากษายืนตามคำสั่งศาลชั้นต้นมานั้นไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้ศาลชั้นต้นส่งเงินจำนวน 138,320 บาท ให้แก่เจ้าพนักงานบังคับคดี สำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคาม เพื่อจ่ายให้แก่โจทก์(วินัย ตุลยภักดิ์-พิชัย เตโชพิทยากูล-วิชัย วิสิทธวงศ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 323 บัญญัติว่า"บรรดาเงินต่าง ๆ ที่ค้างจ่ายอยู่ในศาลหรือที่เจ้าพนักงานบังคับคดี ถ้าผู้มีสิทธิมิได้เรียกเอาภายในห้าปี ให้ตกเป็นของแผ่นดิน" คำว่า "เงินค้างจ่าย" นี้ หมายถึง เงินทั้งหมดที่มีผู้นำมาวางไว้ในคดีและค้างจ่ายอยู่ในศาล หรือค้างจ่ายอยู่ที่เจ้าพนักงานบังคับคดีด้วย(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4497/2531) ดังนั้น เงินที่จำเลยนำมาวางศาลก่อนศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 253หรือตามมาตรา 264(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2735/2528) เงินที่จำเลยนำมาวางศาลเพื่อชำระให้โจทก์เป็นงวด ๆ ตามคำพิพากษาตามยอม และเงินที่จำเลยนำมาวางศาลเพื่อชำระหนี้ตามคำพิพากษาให้แก่โจทก์ตามที่ศาลออกคำบังคับ(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 881/2529) ถ้าผู้มีสิทธิที่จะได้รับเงินดังกล่าว คือ โจทก์(เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา) ไม่มาเรียกเอาจากศาลภายใน 5 ปี นับแต่วันที่จำเลยนำเงินมาวาง ซึ่งเป็นวันที่โจทก์มีสิทธิเรียกร้องเอาเงินนั้นได้เงินเหล่านั้นก็จะเป็น"เงินค้างจ่าย" ที่ต้องตกเป็นของแผ่นดิน สำหรับการมาเรียกเอาเงินค้างจ่ายนี้ผู้มีสิทธิจะต้องมาเรียกเอาภายใน 5 ปีนับแต่วันที่มีการนำเงินดังกล่าวมาวางศาล หาใช่นับจากวันที่ผู้มีสิทธิรู้ว่าได้มีการวางเงินไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5323/2533) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5323/2533 เงินที่จำเลยนำมาวางศาลเพื่อชำระหนี้ให้โจทก์ตามคำพิพากษาตามยอมนั้น ย่อมเป็นเงินค้างจ่ายอยู่ในศาลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 323 ซึ่งโจทก์ในฐานะผู้มีสิทธิเรียกเอาเงินดังกล่าวจะต้องเรียกเอาภายใน 5 ปี นับแต่วันที่จำเลยนำเงินมาวางศาลอันเป็นวันที่โจทก์มีสิทธิที่จะเรียกเอาเงินนั้นได้ หาใช่นับจากวันที่โจทก์ได้รู้ว่ามีการวางเงินไม่ เมื่อโจทก์มิได้เรียกเอาเงินดังกล่าวภายใน 5 ปี เงินจำนวนนี้จึงตกเป็นของแผ่นดินและโจทก์เป็นอันสิ้นสิทธิที่จะขอรับไป แต่ในกรณีที่ศาลมีคำสั่งให้คืนค่าฤชาธรรมเนียมอันเนื่องมาจากคำพิพากษาตามยอมของศาล การนับเวลา 5 ปีนี้ ต้องนับจากวันที่ศาลมีคำสั่งเป็นต้นไปเพราะสาเหตุแห่งการคืนค่าฤชาธรรมเนียมดังกล่าวมาจากคำพิพากษาตามยอมจะเห็นได้ว่าก่อนจะฟ้องคดีต้องมีการเสียค่าธรรมเนียมต่าง ๆ ก่อน เงินที่เสียไปนี้จึงต้องมีการชำระต่อศาลก่อนมีคำพิพากษา แต่เมื่อศาลเห็นว่ามีเหตุต้องคืนค่าธรรมเนียมให้โจทก์ไป โจทก์สามารถรับเอาได้นับแต่วันที่ศาลมีคำสั่งจะให้นับย้อนหลังไปก่อนที่ศาลจะมีคำสั่งดังกล่าวไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1026/2535 ศาลชั้นต้นพิพากษาตามยอมให้คืนค่าฤชาธรรมเนียมแก่โจทก์ 15,000 บาท และได้สั่งอนุญาตให้โจทก์รับเงินค่าฤชาธรรมเนียมดังกล่าวไปตามคำแถลงขอรับเงินของโจทก์ตั้งแต่วันที่ 23ธันวาคม 2524 แล้ว แต่โจทก์ไม่มารับ แสดงว่าเงินค่าฤชาธรรมเนียมที่ศาลชั้นต้นสั่งอนุญาตให้คืนแก่โจทก์ยังค้างจ่ายอยู่ในศาล เมื่อโจทก์เพิ่งมาขอรับเงินดังกล่าวในวันที่ 27 มิถุนายน 2533 ซึ่งพ้นกำหนด 5 ปี นับแต่วันที่ศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์รับไป เงินดังกล่าวจึงตกเป็นของแผ่นดินตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 323 สำหรับคดีที่หมายเหตุนี้ เงินที่เจ้าพนักงานบังคับคดีได้มาจากการขายทอดตลาดทรัพย์จำนองนั้น เมื่อมีเงินเหลือจากการหักรายจ่ายต่าง ๆ แล้ว โจทก์ (เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา) จึงจะได้รับในส่วนที่เหลืออันถือว่าเป็นเงินค้างจ่ายอยู่ที่เจ้าพนักงานบังคับคดี ซึ่งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 316 กำหนดให้เป็นหน้าที่ของเจ้าพนักงานบังคับคดีที่ต้องทำบัญชีรายรับ - จ่ายให้เสร็จเสียก่อน จึงจะจ่ายเงินให้โจทก์ คดีนี้ปรากฏว่าเจ้าพนักงานบังคับคดีทำรายการเสร็จแล้วตั้งแต่วันที่ 20 กันยายน 2532 และโจทก์มีคำแถลงต่อศาลขอรับเงินส่วนที่เหลือในวันที่ 7 ธันวาคม 2532 ซึ่งศาลชั้นต้นก็มีคำสั่งอนุญาตให้จ่ายเงินแก่โจทก์แล้ว ส่วนขั้นตอนดังกล่าวต่อมาเป็นเรื่องการดำเนินการของเจ้าพนักงานบังคับคดีที่ต้องจัดการคืนเงินนั้นให้โจทก์ และไม่ว่าจะเกิดข้อขัดข้องประการใดก็ตามเกี่ยวกับขั้นตอนการคืนเงินก็หาใช่ความผิดของโจทก์ไม่การที่โจทก์ขอรับเงินดังกล่าวตั้งแต่วันที่ 7 ธันวาคม 2532 จึงยังไม่พ้นกำหนด5 ปี นับแต่วันที่ 20 กันยายน 2532 ซึ่งถือได้ว่าเป็นเงินค้างจ่ายอยู่ที่เจ้าพนักงานบังคับคดีและโจทก์มีสิทธิเรียกร้องเอาได้ เงินดังกล่าวจึงไม่ตกเป็นของแผ่นดิน จิตฤดี วีระเวสส์คำพิพากษา: คดีสืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยชำระหนี้เงินตามสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชี มิฉะนั้นให้ยึดทรัพย์จำนองออกขายทอดตลาดเอาเงินชำระหนี้ให้แก่โจทก์ ต่อมาโจทก์จำเลยทำสัญญาประนีประนอมยอมความกัน และศาลชั้นต้นได้พิพากษาตามยอมแล้วแต่จำเลยมิได้ปฏิบัติตามคำบังคับ โจทก์จึงยึดที่ดินทรัพย์จำนองออกขายทอดตลาดและโจทก์เป็นผู้ซื้อได้ในราคา 145,600 บาทตามรายงานเจ้าหน้าที่ลงวันที่ 14 กันยายน 2532 ต่อมาเจ้าพนักงานบังคับคดีมีหนังสือฉบับลงวันที่ 25 มีนาคม 2541 ถึงศาลชั้นต้นขอให้ส่งเงินดังกล่าวหลังจากหักค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายแล้วจำนวน 138,320 บาท ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อจ่ายให้แก่โจทก์ต่อไปศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า กรณีเงินขายทอดตลาดเป็นเงินค้างจ่ายอยู่ในศาลโจทก์ไม่ได้ขอรับเงินไปเกิน 5 ปี แล้ว จึงตกเป็นของแผ่นดินโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติว่าเมื่อวันที่ 14 กันยายน 2532เจ้าพนักงานบังคับคดีของศาลชั้นต้นได้ขายทอดตลาดที่ดินทรัพย์จำนองตามคำสั่งศาลให้แก่โจทก์ซึ่งเป็นผู้ซื้อ และโจทก์ได้ชำระราคาแก่เจ้าพนักงานบังคับคดีครบถ้วนเจ้าพนักงานบังคับคดีได้ทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายเสร็จในวันที่ 20 กันยายน2532 ซึ่งเมื่อหักค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายในการบังคับคดีแล้ว มีเงินคงเหลือสุทธิที่ต้องนำไปชำระหนี้ตามคำพิพากษาแก่โจทก์เป็นเงิน 138,320 บาท และในวันที่ 7 ธันวาคม 2532 โจทก์ยื่นคำแถลงต่อศาลชั้นต้นขอรับเงินจำนวนดังกล่าวและขอให้สั่งทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่าย ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า"ทำบัญชีเพื่อตรวจจ่ายต่อไป" ต่อมากรมบังคับคดี กระทรวงยุติธรรมได้จัดตั้งสำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคามรับผิดชอบงานบังคับคดีแยกจากงานบังคับคดีของศาลชั้นต้น โจทก์ได้ยื่นคำแถลงขอรับเงินต่อเจ้าพนักงานบังคับคดีสำนักบังคับคดีจังหวัดมหาสารคามอีกและในวันที่ 25 มีนาคม 2541 เจ้าพนักงานบังคับคดี สำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคามมีหนังสือขอให้ศาลชั้นต้นตรวจสอบและส่งเงินจำนวนดังกล่าวให้เจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อจะได้จ่ายให้แก่โจทก์ คดีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาโจทก์ว่า เงินจำนวนดังกล่าวตกเป็นของแผ่นดินแล้วหรือไม่ เห็นว่า คดีนี้เจ้าพนักงานบังคับคดีขายทอดตลาดทรัพย์จำนอง และโจทก์ผู้ซื้อได้ชำระราคาครบถ้วนแล้ว เจ้าพนักงานบังคับคดีจึงมีหน้าที่จะต้องทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายให้เสร็จสิ้นเสียก่อนจึงจะจ่ายเงินให้แก่โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาผู้มีสิทธิที่จะได้รับเงินจากการขายทอดตลาดเพื่อชำระหนี้ตามคำพิพากษาต่อไปได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 316 ปรากฏว่าหลังจากเจ้าพนักงานบังคับคดีทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายแล้วเสร็จ และเงินที่โจทก์มีสิทธิได้รับตามบัญชีเป็นเงินค้างจ่ายอยู่ที่เจ้าพนักงานบังคับคดีซึ่งโจทก์มีสิทธิเรียกร้องเอาได้แล้วนั้น โจทก์ได้ยื่นคำแถลงต่อศาลชั้นต้นขอรับเงินจำนวนดังกล่าว และขอให้สั่งทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายการที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ทำบัญชีเพื่อตรวจจ่ายให้ต่อไป เท่ากับศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานบังคับคดีทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายเพื่อตรวจสอบและมีคำสั่งจ่ายเงินให้แก่โจทก์ต่อไป เจ้าพนักงานบังคับคดีจึงชอบที่จะรายงานให้ศาลชั้นต้นทราบว่าได้ทำบัญชีแล้วเสร็จและขอให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งจ่ายเงิน 138,320 บาท ตามบัญชีให้แก่โจทก์ แต่เจ้าพนักงานบังคับคดีมิได้ปฏิบัติจนต่อมาโจทก์ได้ยื่นคำแถลงต่อเจ้าพนักงานบังคับคดี สำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคาม และเจ้าพนักงานบังคับคดี สำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคามได้ตรวจสำนวนของศาลชั้นต้นแล้วจึงมีหนังสือขอให้ศาลชั้นต้นส่งเงินจำนวนดังกล่าวเพื่อจ่ายให้แก่โจทก์ซึ่งเท่ากับเจ้าพนักงานบังคับคดี สำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคามได้รายงานให้ศาลชั้นต้นทราบการปฏิบัติตามคำสั่งศาลชั้นต้นในเรื่องการทำบัญชีและขอให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้จ่ายเงินจำนวนดังกล่าวตามบัญชีนั้นให้แก่โจทก์นั่นเอง อันเป็นขั้นตอนการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าพนักงานบังคับคดีเท่านั้น ดังนั้นศาลชั้นต้นจึงชอบที่จะมีคำสั่งอนุญาตให้จ่ายเงินหรือให้ส่งเงินแก่เจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อจ่ายให้แก่โจทก์เพราะเงินจำนวนนี้โจทก์ได้ยื่นคำแถลงขอรับหรือเรียกเอาแล้วตั้งแต่วันที่ 7 ธันวาคม 2532 ซึ่งยังไม่พ้นระยะ 5 ปี นับแต่วันที่ถือได้ว่าเป็นเงินค้างจ่ายอยู่ที่เจ้าพนักงานบังคับคดีและโจทก์มีสิทธิเรียกร้องเอาได้เงินจำนวนดังกล่าวนี้จึงไม่ตกเป็นของแผ่นดินตามนัยแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 323 ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1 วินิจฉัยว่าเงินจำนวนดังกล่าวตกเป็นของแผ่นดินและพิพากษายืนตามคำสั่งศาลชั้นต้นมานั้นไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้ศาลชั้นต้นส่งเงินจำนวน 138,320 บาท ให้แก่เจ้าพนักงานบังคับคดี สำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคาม เพื่อจ่ายให้แก่โจทก์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 179/2543ธนาคาร กรุงไทย จำกัด (มหาชนโจทก์นาย คำสิงห์ คุ้มโนน้อยจำเลย ป.วิ.พ. ม. 316, ม. 323เจ้าพนักงานบังคับคดีของศาลชั้นต้นได้ขายทอดตลาดทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษาเมื่อวันที่ 14 กันยายน 2532 เจ้าพนักงานบังคับคดีมีหน้าที่ต้องทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายการขายทอดตลาดให้เสร็จสิ้นเสียก่อนจึงจะจ่ายเงินให้แก่โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 316 ต่อมาวันที่ 7 ธันวาคม2532 โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษายื่นคำแถลงต่อศาลชั้นต้นขอรับเงินดังกล่าว และขอให้สั่งทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่าย ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ทำบัญชีเพื่อตรวจจ่ายให้ต่อไปนั้น เท่ากับมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานบังคับคดีทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายเพื่อตรวจสอบและมีคำสั่งจ่ายเงินให้แก่โจทก์แต่ไม่ปรากฏว่าได้มีการจ่ายเงินให้โจทก์ จนเมื่อมีการตั้งสำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคามขึ้นแยกจากงานบังคับคดีของศาลชั้นต้น โจทก์ได้ยื่นคำแถลงต่อเจ้าพนักงานบังคับคดีอีกและเจ้าพนักงานบังคับคดีมีหนังสือขอให้ศาลชั้นต้นส่งเงินจำนวนดังกล่าวเพื่อจ่ายให้แก่โจทก์ ซึ่งเท่ากับเจ้าพนักงานบังคับคดีได้รายงานให้ศาลชั้นต้นทราบการปฏิบัติตามคำสั่งศาลชั้นต้นในเรื่องการทำบัญชีและขอให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้จ่ายเงินจำนวนดังกล่าวตามบัญชีนั้นให้แก่โจทก์นั่นเอง อันเป็นขั้นตอนการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าพนักงานบังคับคดีเท่านั้น ศาลชั้นต้นต้องส่งเงินแก่เจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อจ่ายให้แก่โจทก์ เพราะถือว่าโจทก์ยื่นคำแถลงขอรับหรือเรียกเอาแล้วตั้งแต่วันที่ 7 ธันวาคม 2532 ในเวลาที่ยังไม่พ้นระยะ 5 ปี นับแต่วันที่ถือได้ว่าเป็นเงินค้างจ่ายอยู่ที่เจ้าพนักงานบังคับคดีและโจทก์มีสิทธิเรียกร้องเอาได้ เงินดังกล่าวจึงไม่ตกเป็นของแผ่นดินตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 323คดีสืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยชำระหนี้เงินตามสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชี มิฉะนั้นให้ยึดทรัพย์จำนองออกขายทอดตลาดเอาเงินชำระหนี้ให้แก่โจทก์ ต่อมาโจทก์จำเลยทำสัญญาประนีประนอมยอมความกัน และศาลชั้นต้นได้พิพากษาตามยอมแล้วแต่จำเลยมิได้ปฏิบัติตามคำบังคับ โจทก์จึงยึดที่ดินทรัพย์จำนองออกขายทอดตลาดและโจทก์เป็นผู้ซื้อได้ในราคา 145,600 บาทตามรายงานเจ้าหน้าที่ลงวันที่ 14 กันยายน 2532 ต่อมาเจ้าพนักงานบังคับคดีมีหนังสือฉบับลงวันที่ 25 มีนาคม 2541 ถึงศาลชั้นต้นขอให้ส่งเงินดังกล่าวหลังจากหักค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายแล้วจำนวน 138,320 บาท ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อจ่ายให้แก่โจทก์ต่อไปศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า กรณีเงินขายทอดตลาดเป็นเงินค้างจ่ายอยู่ในศาลโจทก์ไม่ได้ขอรับเงินไปเกิน 5 ปี แล้ว จึงตกเป็นของแผ่นดินโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติว่าเมื่อวันที่ 14 กันยายน 2532เจ้าพนักงานบังคับคดีของศาลชั้นต้นได้ขายทอดตลาดที่ดินทรัพย์จำนองตามคำสั่งศาลให้แก่โจทก์ซึ่งเป็นผู้ซื้อ และโจทก์ได้ชำระราคาแก่เจ้าพนักงานบังคับคดีครบถ้วนเจ้าพนักงานบังคับคดีได้ทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายเสร็จในวันที่ 20 กันยายน2532 ซึ่งเมื่อหักค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายในการบังคับคดีแล้ว มีเงินคงเหลือสุทธิที่ต้องนำไปชำระหนี้ตามคำพิพากษาแก่โจทก์เป็นเงิน 138,320 บาท และในวันที่ 7 ธันวาคม 2532 โจทก์ยื่นคำแถลงต่อศาลชั้นต้นขอรับเงินจำนวนดังกล่าวและขอให้สั่งทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่าย ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า"ทำบัญชีเพื่อตรวจจ่ายต่อไป" ต่อมากรมบังคับคดี กระทรวงยุติธรรมได้จัดตั้งสำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคามรับผิดชอบงานบังคับคดีแยกจากงานบังคับคดีของศาลชั้นต้น โจทก์ได้ยื่นคำแถลงขอรับเงินต่อเจ้าพนักงานบังคับคดีสำนักบังคับคดีจังหวัดมหาสารคามอีกและในวันที่ 25 มีนาคม 2541 เจ้าพนักงานบังคับคดี สำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคามมีหนังสือขอให้ศาลชั้นต้นตรวจสอบและส่งเงินจำนวนดังกล่าวให้เจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อจะได้จ่ายให้แก่โจทก์ คดีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาโจทก์ว่า เงินจำนวนดังกล่าวตกเป็นของแผ่นดินแล้วหรือไม่ เห็นว่า คดีนี้เจ้าพนักงานบังคับคดีขายทอดตลาดทรัพย์จำนอง และโจทก์ผู้ซื้อได้ชำระราคาครบถ้วนแล้ว เจ้าพนักงานบังคับคดีจึงมีหน้าที่จะต้องทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายให้เสร็จสิ้นเสียก่อนจึงจะจ่ายเงินให้แก่โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาผู้มีสิทธิที่จะได้รับเงินจากการขายทอดตลาดเพื่อชำระหนี้ตามคำพิพากษาต่อไปได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 316 ปรากฏว่าหลังจากเจ้าพนักงานบังคับคดีทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายแล้วเสร็จ และเงินที่โจทก์มีสิทธิได้รับตามบัญชีเป็นเงินค้างจ่ายอยู่ที่เจ้าพนักงานบังคับคดีซึ่งโจทก์มีสิทธิเรียกร้องเอาได้แล้วนั้น โจทก์ได้ยื่นคำแถลงต่อศาลชั้นต้นขอรับเงินจำนวนดังกล่าว และขอให้สั่งทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายการที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ทำบัญชีเพื่อตรวจจ่ายให้ต่อไป เท่ากับศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานบังคับคดีทำบัญชีแสดงรายการรับ - จ่ายเพื่อตรวจสอบและมีคำสั่งจ่ายเงินให้แก่โจทก์ต่อไป เจ้าพนักงานบังคับคดีจึงชอบที่จะรายงานให้ศาลชั้นต้นทราบว่าได้ทำบัญชีแล้วเสร็จและขอให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งจ่ายเงิน 138,320 บาท ตามบัญชีให้แก่โจทก์ แต่เจ้าพนักงานบังคับคดีมิได้ปฏิบัติจนต่อมาโจทก์ได้ยื่นคำแถลงต่อเจ้าพนักงานบังคับคดี สำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคาม และเจ้าพนักงานบังคับคดี สำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคามได้ตรวจสำนวนของศาลชั้นต้นแล้วจึงมีหนังสือขอให้ศาลชั้นต้นส่งเงินจำนวนดังกล่าวเพื่อจ่ายให้แก่โจทก์ซึ่งเท่ากับเจ้าพนักงานบังคับคดี สำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคามได้รายงานให้ศาลชั้นต้นทราบการปฏิบัติตามคำสั่งศาลชั้นต้นในเรื่องการทำบัญชีและขอให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้จ่ายเงินจำนวนดังกล่าวตามบัญชีนั้นให้แก่โจทก์นั่นเอง อันเป็นขั้นตอนการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าพนักงานบังคับคดีเท่านั้น ดังนั้นศาลชั้นต้นจึงชอบที่จะมีคำสั่งอนุญาตให้จ่ายเงินหรือให้ส่งเงินแก่เจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อจ่ายให้แก่โจทก์เพราะเงินจำนวนนี้โจทก์ได้ยื่นคำแถลงขอรับหรือเรียกเอาแล้วตั้งแต่วันที่ 7 ธันวาคม 2532 ซึ่งยังไม่พ้นระยะ 5 ปี นับแต่วันที่ถือได้ว่าเป็นเงินค้างจ่ายอยู่ที่เจ้าพนักงานบังคับคดีและโจทก์มีสิทธิเรียกร้องเอาได้เงินจำนวนดังกล่าวนี้จึงไม่ตกเป็นของแผ่นดินตามนัยแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 323 ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1 วินิจฉัยว่าเงินจำนวนดังกล่าวตกเป็นของแผ่นดินและพิพากษายืนตามคำสั่งศาลชั้นต้นมานั้นไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้ศาลชั้นต้นส่งเงินจำนวน 138,320 บาท ให้แก่เจ้าพนักงานบังคับคดี สำนักงานบังคับคดีจังหวัดมหาสารคาม เพื่อจ่ายให้แก่โจทก์(วินัย ตุลยภักดิ์-พิชัย เตโชพิทยากูล-วิชัย วิสิทธวงศ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 323 บัญญัติว่า"บรรดาเงินต่าง ๆ ที่ค้างจ่ายอยู่ในศาลหรือที่เจ้าพนักงานบังคับคดี ถ้าผู้มีสิทธิมิได้เรียกเอาภายในห้าปี ให้ตกเป็นของแผ่นดิน" คำว่า "เงินค้างจ่าย" นี้ หมายถึง เงินทั้งหมดที่มีผู้นำมาวางไว้ในคดีและค้างจ่ายอยู่ในศาล หรือค้างจ่ายอยู่ที่เจ้าพนักงานบังคับคดีด้วย(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4497/2531) ดังนั้น เงินที่จำเลยนำมาวางศาลก่อนศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 253หรือตามมาตรา 264(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2735/2528) เงินที่จำเลยนำมาวางศาลเพื่อชำระให้โจทก์เป็นงวด ๆ ตามคำพิพากษาตามยอม และเงินที่จำเลยนำมาวางศาลเพื่อชำระหนี้ตามคำพิพากษาให้แก่โจทก์ตามที่ศาลออกคำบังคับ(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 881/2529) ถ้าผู้มีสิทธิที่จะได้รับเงินดังกล่าว คือ โจทก์(เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา) ไม่มาเรียกเอาจากศาลภายใน 5 ปี นับแต่วันที่จำเลยนำเงินมาวาง ซึ่งเป็นวันที่โจทก์มีสิทธิเรียกร้องเอาเงินนั้นได้เงินเหล่านั้นก็จะเป็น"เงินค้างจ่าย" ที่ต้องตกเป็นของแผ่นดิน สำหรับการมาเรียกเอาเงินค้างจ่ายนี้ผู้มีสิทธิจะต้องมาเรียกเอาภายใน 5 ปีนับแต่วันที่มีการนำเงินดังกล่าวมาวางศาล หาใช่นับจากวันที่ผู้มีสิทธิรู้ว่าได้มีการวางเงินไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5323/2533) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5323/2533 เงินที่จำเลยนำมาวางศาลเพื่อชำระหนี้ให้โจทก์ตามคำพิพากษาตามยอมนั้น ย่อมเป็นเงินค้างจ่ายอยู่ในศาลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 323 ซึ่งโจทก์ในฐานะผู้มีสิทธิเรียกเอาเงินดังกล่าวจะต้องเรียกเอาภายใน 5 ปี นับแต่วันที่จำเลยนำเงินมาวางศาลอันเป็นวันที่โจทก์มีสิทธิที่จะเรียกเอาเงินนั้นได้ หาใช่นับจากวันที่โจทก์ได้รู้ว่ามีการวางเงินไม่ เมื่อโจทก์มิได้เรียกเอาเงินดังกล่าวภายใน 5 ปี เงินจำนวนนี้จึงตกเป็นของแผ่นดินและโจทก์เป็นอันสิ้นสิทธิที่จะขอรับไป แต่ในกรณีที่ศาลมีคำสั่งให้คืนค่าฤชาธรรมเนียมอันเนื่องมาจากคำพิพากษาตามยอมของศาล การนับเวลา 5 ปีนี้ ต้องนับจากวันที่ศาลมีคำสั่งเป็นต้นไปเพราะสาเหตุแห่งการคืนค่าฤชาธรรมเนียมดังกล่าวมาจากคำพิพากษาตามยอมจะเห็นได้ว่าก่อนจะฟ้องคดีต้องมีการเสียค่าธรรมเนียมต่าง ๆ ก่อน เงินที่เสียไปนี้จึงต้องมีการชำระต่อศาลก่อนมีคำพิพากษา แต่เมื่อศาลเห็นว่ามีเหตุต้องคืนค่าธรรมเนียมให้โจทก์ไป โจทก์สามารถรับเอาได้นับแต่วันที่ศาลมีคำสั่งจะให้นับย้อนหลังไปก่อนที่ศาลจะมีคำสั่งดังกล่าวไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1026/2535 ศาลชั้นต้นพิพากษาตามยอมให้คืนค่าฤชาธรรมเนียมแก่โจทก์ 15,000 บาท และได้สั่งอนุญาตให้โจทก์รับเงินค่าฤชาธรรมเนียมดังกล่าวไปตามคำแถลงขอรับเงินของโจทก์ตั้งแต่วันที่ 23ธันวาคม 2524 แล้ว แต่โจทก์ไม่มารับ แสดงว่าเงินค่าฤชาธรรมเนียมที่ศาลชั้นต้นสั่งอนุญาตให้คืนแก่โจทก์ยังค้างจ่ายอยู่ในศาล เมื่อโจทก์เพิ่งมาขอรับเงินดังกล่าวในวันที่ 27 มิถุนายน 2533 ซึ่งพ้นกำหนด 5 ปี นับแต่วันที่ศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์รับไป เงินดังกล่าวจึงตกเป็นของแผ่นดินตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 323 สำหรับคดีที่หมายเหตุนี้ เงินที่เจ้าพนักงานบังคับคดีได้มาจากการขายทอดตลาดทรัพย์จำนองนั้น เมื่อมีเงินเหลือจากการหักรายจ่ายต่าง ๆ แล้ว โจทก์ (เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา) จึงจะได้รับในส่วนที่เหลืออันถือว่าเป็นเงินค้างจ่ายอยู่ที่เจ้าพนักงานบังคับคดี ซึ่งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 316 กำหนดให้เป็นหน้าที่ของเจ้าพนักงานบังคับคดีที่ต้องทำบัญชีรายรับ - จ่ายให้เสร็จเสียก่อน จึงจะจ่ายเงินให้โจทก์ คดีนี้ปรากฏว่าเจ้าพนักงานบังคับคดีทำรายการเสร็จแล้วตั้งแต่วันที่ 20 กันยายน 2532 และโจทก์มีคำแถลงต่อศาลขอรับเงินส่วนที่เหลือในวันที่ 7 ธันวาคม 2532 ซึ่งศาลชั้นต้นก็มีคำสั่งอนุญาตให้จ่ายเงินแก่โจทก์แล้ว ส่วนขั้นตอนดังกล่าวต่อมาเป็นเรื่องการดำเนินการของเจ้าพนักงานบังคับคดีที่ต้องจัดการคืนเงินนั้นให้โจทก์ และไม่ว่าจะเกิดข้อขัดข้องประการใดก็ตามเกี่ยวกับขั้นตอนการคืนเงินก็หาใช่ความผิดของโจทก์ไม่การที่โจทก์ขอรับเงินดังกล่าวตั้งแต่วันที่ 7 ธันวาคม 2532 จึงยังไม่พ้นกำหนด5 ปี นับแต่วันที่ 20 กันยายน 2532 ซึ่งถือได้ว่าเป็นเงินค้างจ่ายอยู่ที่เจ้าพนักงานบังคับคดีและโจทก์มีสิทธิเรียกร้องเอาได้ เงินดังกล่าวจึงไม่ตกเป็นของแผ่นดิน จิตฤดี วีระเวสส์