ระเบียบคณะกรรมการกองทุนยุติธรรมระเบียบคณะกรรมการกองทุนยุติธรรมว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขในการช่วยเหลือประชาชนในการดำเนินคดีพ.ศ. ๒๕๕๙ อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๘ (๒) มาตรา ๒๖ วรรคสอง มาตรา ๒๗วรรคสองแห่งพระราชบัญญัติกองทุนยุติธรรม พ.ศ. ๒๕๕๘ คณะกรรมการกองทุนยุติธรรม จึงออกระเบียบไว้ดังต่อไปนี้ข้อ๑ ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบคณะกรรมการกองทุนยุติธรรมว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการช่วยเหลือประชาชนในการดำเนินคดี พ.ศ.๒๕๕๙ข้อ ๒[๑] ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปข้อ๓ ให้ประธานกรรมการกองทุนยุติธรรมเป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้และมีอำนาจตีความและวินิจฉัยชี้ขาดปัญหาเกี่ยวกับการปฏิบัติตามระเบียบนี้หมวด ๑ข้อความทั่วไป ข้อ๔ ในระเบียบนี้กองทุน หมายความว่า กองทุนยุติธรรมคดี หมายความว่าคดีอาญา คดีแพ่ง คดีปกครอง คดีเยาวชนและครอบครัว คดีศาลชำนัญพิเศษ และคดีอื่นรวมถึงการบังคับคดีคณะกรรมการ หมายความว่า คณะกรรมการกองทุนยุติธรรมประธาน หมายความว่าประธานอนุกรรมการให้ความช่วยเหลือหรือประธานอนุกรรมการให้ความช่วยเหลือประจำจังหวัดที่คณะกรรมการแต่งตั้งคณะอนุกรรมการหมายความว่า คณะอนุกรรมการให้ความช่วยเหลือ หรือคณะอนุกรรมการให้ความช่วยเหลือประจำจังหวัดที่คณะกรรมการแต่งตั้งเลขานุการ หมายความว่าเลขานุการคณะอนุกรรมการให้ความช่วยเหลือหรือเลขานุการคณะอนุกรรมการให้ความช่วยเหลือประจำจังหวัดที่คณะกรรมการแต่งตั้งผู้ขอรับความช่วยเหลือ หมายความว่าผู้ขอรับความช่วยเหลือในการดำเนินคดีในราชอาณาจักรทั้งการยื่นคำร้อง ฟ้องคดีดำเนินคดี ต่อสู้คดี บังคับคดี และการดำเนินการในส่วนที่เกี่ยวข้องทนายความ หมายความว่าทนายความตามกฎหมายว่าด้วยทนายความ และได้ขึ้นบัญชีไว้กับกองทุนสำนักงาน หมายความว่า สำนักงานกองทุนยุติธรรมหรือหน่วยงานในจังหวัดที่สังกัดกระทรวงยุติธรรมที่ปลัดกระทรวงยุติธรรมมอบหมายเจ้าหน้าที่ หมายความว่าพนักงานของกองทุนหรือเจ้าหน้าที่ของกระทรวงยุติธรรมที่ได้รับมอบหมายหมวด ๒การยื่นคำขอ ข้อ ๕ ผู้ขอรับความช่วยเหลืออาจยื่นคำขอด้วยตนเองหรือผู้แทนโดยชอบธรรม ผู้อนุบาล ผู้พิทักษ์สามีหรือภริยาที่จดทะเบียนสมรสเป็นผู้ยื่นคำขอแทนหรือผู้ขอรับความช่วยเหลืออาจมอบอำนาจให้บุคคลใด เป็นผู้ยื่นคำขอแทนก็ได้โดยวิธีการส่งคำขอทางไปรษณีย์ จดหมายอิเล็กทรอนิกส์ หรือช่องทางอื่นตามแบบท้ายระเบียบนี้กรณีผู้ยื่นคำขอเป็นผู้เยาว์ คนไร้ความสามารถหรือคนเสมือนไร้ความสามารถ ต้องได้รับความยินยอมจากผู้แทนโดยชอบธรรม ผู้อนุบาลหรือผู้พิทักษ์ แล้วแต่กรณีหากผู้ยื่นคำขอเป็นสามีหรือภริยาที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสบุพการี ผู้สืบสันดาน ญาติใกล้ชิด ผู้บังคับบัญชา หรือนายจ้างของบุคคลดังกล่าวให้เจ้าหน้าที่จัดทำเอกสารมอบอำนาจจากผู้มีสิทธิขอรับความช่วยเหลือต่อไปกรณีที่ผู้ขอรับความช่วยเหลือยื่นคำขอผ่านส่วนราชการในสังกัดกระทรวงยุติธรรมหรือส่วนราชการอื่น เมื่อส่วนราชการนั้นได้ดำเนินการตามอำนาจหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายแล้วให้นำส่งสำนักงานเพื่อดำเนินการตามอำนาจหน้าที่ต่อไปข้อ๖ ให้สำนักงานที่เป็นภูมิลำเนาหรือถิ่นที่อยู่อาศัยของผู้ยื่นคำขอเป็นสำนักงานที่รับผิดชอบหรือเจ้าหน้าที่อาจส่งคำขอไปยังสำนักงานอื่นเพื่อประโยชน์ในการดำเนินคดีก็ได้ในกรณีข้อพิพาทเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์หรือสิทธิหรือประโยชน์อันเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ ให้สำนักงานที่ทรัพย์นั้นตั้งอยู่เป็นสำนักงานที่รับผิดชอบหรืออาจให้สำนักงานที่เป็นภูมิลำเนาหรือถิ่นที่อยู่อาศัยของผู้ยื่นคำขอเป็นสำนักงานที่รับผิดชอบก็ได้ข้อ๗ เมื่อเจ้าหน้าที่รับคำขอแล้วเห็นว่าเอกสารหลักฐานที่จำเป็นต้องประกอบการพิจารณายังไม่ครบถ้วนให้เจ้าหน้าที่แจ้งให้ผู้ยื่นคำขอทราบเพื่อดำเนินการส่งเอกสารหลักฐานให้ครบถ้วนข้อ๘ ก่อนการดำเนินการพิจารณาคำขอให้เจ้าหน้าที่ประเมินเบื้องต้น หากพบปัญหาความเดือดร้อนที่จะต้องแก้ไขเร่งด่วนให้ดำเนินการเพื่อแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าหรือประสานส่งต่อตามความจำเป็นแก่กรณี อาทิการรักษาพยาบาล การไกล่เกลี่ยข้อพิพาท การหาที่พักพิงชั่วคราว เป็นต้นทั้งนี้ ให้เจ้าหน้าที่ให้บริการแก่เด็ก สตรี ผู้สูงอายุคนพิการ หรือผู้ด้อยโอกาส ให้ได้รับความสะดวกรวดเร็วเป็นกรณีพิเศษหมวด ๓การให้ความช่วยเหลือ ข้อ๙ ผู้ขอรับความช่วยเหลือในการดำเนินคดีจากกองทุนอาจขอรับความช่วยเหลือได้ในกรณี ดังต่อไปนี้(๑) ค่าจ้างทนายความ(๒) ค่าที่ปรึกษาหรือผู้ช่วยเหลือทางกฎหมายในการดำเนินคดีหรือผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน(๓) ค่าฤชาธรรมเนียม(๔) ค่าใช้จ่ายอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องในการดำเนินคดี เช่น ค่าตรวจพิสูจน์ค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับค่าวัสดุ อุปกรณ์เครื่องมือที่ใช้ในการแสวงหาข้อเท็จจริงและหลักฐาน ค่าใช้จ่ายในการจัดเตรียมเอกสารค่าใช้จ่ายในการสอบแนวเขตรังวัดที่ดิน ค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับแผนที่ภาพถ่ายทางอากาศหรือทางดาวเทียมการอ่าน แปล ตีความ หรือวิเคราะห์ภาพถ่าย(๕) ค่าใช้จ่ายอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องในการดำเนินคดีตามที่คณะกรรมการเห็นสมควรหลักเกณฑ์เงื่อนไข และอัตราการให้ความช่วยเหลือข้างต้นให้เป็นไปตามที่คณะกรรมการกำหนดหมวด ๔หลักเกณฑ์การพิจารณา การทบทวนและการแจ้งผล ข้อ๑๐ การพิจารณาให้ความช่วยเหลือคณะอนุกรรมการต้องคำนึงถึงหลักเกณฑ์ ดังต่อไปนี้(๑) พฤติกรรมและข้อเท็จจริง ของผู้ที่จะได้รับความช่วยเหลือจากกองทุน(๒) ฐานะของผู้ที่จะได้รับความช่วยเหลือจากกองทุน(๓) โอกาสที่ผู้จะได้รับความช่วยเหลือจากกองทุนจะได้รับความช่วยเหลือหรือบรรเทาความเสียหายตามกฎหมายอื่นข้อ๑๑ การพิจารณาพฤติกรรมและข้อเท็จจริงของผู้ที่จะได้รับความช่วยเหลือจากกองทุนตามข้อ๑๐ (๑) ควรคำนึงถึงหลักเกณฑ์ ดังต่อไปนี้กรณีผู้ยื่นคำขอประสงค์ยื่นคำร้องฟ้องคดี บังคับคดี หรือการดำเนินการในส่วนที่เกี่ยวข้อง(๑) เป็นการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ หรือมีกฎหมายบัญญัติรับรองสิทธิและต้องมีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ตามกฎหมายหรือจะต้องใช้สิทธิทางศาล(๒) เป็นการปกป้องรักษาประโยชน์ส่วนรวมของประชาชน(๓) เป็นการกระทำละเมิดที่กระทบต่อความเชื่อมั่นของประชาชนต่อกระบวนการยุติธรรม(๔) เป็นเรื่องที่กระทบต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชนหรือความมั่นคงของประเทศหรือความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ(๕) พฤติกรรมข้อเท็จจริงและเงื่อนไขอื่น ๆ ตามสถานการณ์สภาพแวดล้อมที่เกิดขึ้น เช่น การช่วยเหลือให้พ้นจากการกระทำของผู้มีอิทธิพลหรือการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบของเจ้าหน้าที่ของรัฐเป็นต้นกรณีผู้ยื่นคำขอประสงค์ต่อสู้คดีหรือการดำเนินการในส่วนที่เกี่ยวข้อง(๑) ต้องไม่มีผลกระทบต่อความมั่นคงของประเทศหรือความสัมพันธ์ระหว่างประเทศเว้นแต่มีหลักฐานอันน่าเชื่อถือว่าน่าจะไม่ได้เป็นผู้กระทำความผิด(๒)ต้องไม่มีผลกระทบต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน เว้นแต่มีหลักฐานอันน่าเชื่อถือว่าน่าจะไม่ได้เป็นผู้กระทำความผิด(๓)ต้องไม่มีผลกระทบต่อความเสียหายของประชาชนส่วนรวม เว้นแต่มีหลักฐานอันน่าเชื่อถือว่าน่าจะไม่ได้เป็นผู้กระทำความผิด(๔) ต้องมีหลักฐานพอสมควรว่ามิได้เป็นผู้ผิดสัญญาหรือละเมิดสิทธิผู้อื่นและต้องใช้สิทธิโดยสุจริตข้อ๑๒ การพิจารณาฐานะของผู้ที่จะได้รับความช่วยเหลือจากกองทุนตามข้อ ๑๐ (๒) อาจคำนึงถึง(๑) รายได้ หรือความสามารถทางเศรษฐกิจของผู้ขอรับความช่วยเหลือ(๒) ภาระค่าใช้จ่ายในการดำรงชีพตามปกติอันควรแก่ฐานานุรูป(๓) ภาระหนี้สินของผู้ขอรับความช่วยเหลือที่ไม่สามารถเข้าถึงความยุติธรรมเป็นสำคัญเจ้าหน้าที่อาจสอบถามหรือให้แสดงหลักฐานต่างๆ หรือจะแสดงภาระหนี้สิน หรือมีการจัดส่งเจ้าหน้าที่ไปแสวงหาข้อเท็จจริงเพื่อประกอบการพิจารณาให้ความช่วยเหลือหากมีพฤติการณ์น่าสงสัยเกี่ยวกับฐานะทางเศรษฐกิจของผู้ขอรับความช่วยเหลือข้อ๑๓ ในการให้ความช่วยเหลือคณะอนุกรรมการต้องพิจารณาฐานะทางการเงินของกองทุนประกอบข้อ๑๔ ให้เจ้าหน้าที่สอบปากคำ ลงพื้นที่ตรวจสอบความประพฤติ ตามความเหมาะสมและจำเป็นเพื่อประโยชน์ในการพิจารณาให้ความช่วยเหลือตามวัตถุประสงค์ของกองทุน ทั้งนี้ อาจมีหนังสือสอบถามหรือเชิญบุคคลใด มาให้ถ้อยคำ ส่งเอกสารหลักฐานข้อมูลที่เกี่ยวข้องหรือสิ่งอื่นใดที่จำเป็นต่อการพิจารณาคำขอก็ได้ให้เจ้าหน้าที่แสวงหาข้อเท็จจริงและทำรายงานความเห็นของเจ้าหน้าที่เพื่อเสนอต่อคณะอนุกรรมการหรือประธานโดยเร็วข้อ๑๕ ในการพิจารณาคำขอให้คณะอนุกรรมการเป็นผู้พิจารณาคำขอในกรณีที่มีเหตุจำเป็นเร่งด่วนไม่สามารถเสนอคำขอต่อคณะอนุกรรมการตามวรรคหนึ่งได้ ให้ประธานเป็นผู้มีอำนาจพิจารณาคำขอและรายงานให้คณะอนุกรรมการทราบโดยเร็วข้อ๑๖ คณะอนุกรรมการ หรือประธานมีอำนาจพิจารณาอนุมัติ ไม่อนุมัติ หรือยุติคำขอเหตุแห่งการยุติคำขอมีดังนี้(๑) ผู้ขอรับความช่วยเหลือมีหนังสือขอยุติคำขอรับความช่วยเหลือ(๒) ผู้ขอรับความช่วยเหลือไม่ส่งเอกสาร หลักฐานข้อมูลที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมต่อสำนักงานภายในระยะเวลาตามที่กฎหมายกำหนด(๓)ไม่สามารถติดต่อผู้ขอรับความช่วยเหลือตามที่อยู่ที่แจ้งไว้ได้ภายในระยะเวลาที่กำหนด(๔) ผู้ขอรับความช่วยเหลือให้ข้อเท็จจริง หรือแสดงข้อความอันเป็นเท็จข้อ๑๗ การพิจารณาให้ความช่วยเหลือคณะอนุกรรมการ หรือประธานอาจให้ความช่วยเหลือเต็มจำนวน หรือบางส่วนก็ได้ข้อ๑๘ ให้เลขานุการ แล้วแต่กรณีแจ้งผลการพิจารณาเป็นหนังสือให้ผู้ขอรับความช่วยเหลือทราบภายในระยะเวลาเจ็ดวันนับแต่วันที่คณะอนุกรรมการหรือประธานพิจารณาแล้วเสร็จหากการพิจารณายังไม่แล้วเสร็จให้เลขานุการแจ้งเป็นหนังสือให้ผู้ขอรับความช่วยเหลือทราบถึงเหตุแห่งความล่าช้าจนกว่าจะพิจารณาแล้วเสร็จข้อ๑๙ หากกรณีผู้ขอรับความช่วยเหลือไม่เห็นด้วยกับผลการพิจารณาของคณะอนุกรรมการหรือประธานให้ยื่นหนังสือขอให้ทบทวนผลการพิจารณาต่อคณะอนุกรรมการ หรือประธาน แล้วแต่กรณีพร้อมทั้งแสดงเหตุผลและข้อเท็จจริงภายในกำหนดสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับแจ้งผลการพิจารณาข้อ ๒๐ ให้เลขานุการแล้วแต่กรณี แจ้งผลการพิจารณาทบทวนเป็นหนังสือให้ผู้ขอรับความช่วยเหลือทราบภายในระยะเวลาเจ็ดวันนับแต่วันที่คณะอนุกรรมการหรือประธานพิจารณาแล้วเสร็จหมวด ๕การดำเนินการช่วยเหลือของกองทุน ข้อ๒๑ เมื่อผู้มีอำนาจพิจารณาอนุมัติค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดีแก่ผู้ขอรับความช่วยเหลือแล้วให้ผู้ขอรับความช่วยเหลือทำสัญญาการได้รับความช่วยเหลือ ณ สำนักงานภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับแจ้งผล ทั้งนี้ตามแบบที่คณะกรรมการประกาศข้อ๒๒ ให้ปลัดกระทรวงยุติธรรมหรือบุคคลที่ได้รับมอบหมายมีอำนาจลงนามในสัญญาการได้รับความช่วยเหลือถ้าผู้ขอรับความช่วยเหลือไม่มาทำสัญญาภายในเวลาที่กำหนดโดยไม่แจ้งเหตุขัดข้องให้ถือว่าไม่ประสงค์จะขอรับความช่วยเหลือ ให้คณะอนุกรรมการ หรือประธานยุติการให้ความช่วยเหลือ เว้นแต่เป็นกรณีมีเหตุอันสมควรหลักเกณฑ์วิธีการ และเงื่อนไขในการจ่ายเงินให้เป็นไปตามระเบียบคณะกรรมการกองทุนยุติธรรมว่าด้วยการรับเงิน การจ่ายเงิน และการเก็บรักษาเงินของกองทุนยุติธรรมข้อ๒๓ ให้เจ้าหน้าที่ดำเนินการจัดหาทนายความตามลำดับบัญชีทนายความกองทุนตามความในหมวด๖ ส่วนที่ ๒ในคดีที่มีความยุ่งยากซับซ้อนหรือมีผลกระทบต่อประชาชนหรือกลุ่มบุคคลตั้งแต่สิบรายขึ้นไปหรือที่อาจมีผลกระทบต่อความเชื่อมั่นในกระบวนการยุติธรรมเจ้าหน้าที่อาจจัดหาทนายความนอกเหนือเขตพื้นที่หรือทนายความที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนไว้กับกองทุน โดยความเห็นชอบของเลขานุการเพื่อประโยชน์ของผู้ขอรับความช่วยเหลือหากกองทุนพิจารณาให้ความช่วยเหลือในชั้นอุทธรณ์หรือฎีกากองทุนอาจกำหนดให้ทนายความรายเดิมมีหน้าที่ร่างอุทธรณ์ หรือฎีกา แล้วแต่กรณีข้อ๒๔ การทำสัญญาจ้างทนายความเพื่อดำเนินการช่วยเหลือผู้ขอรับความช่วยเหลือในการดำเนินคดีให้ปลัดกระทรวงยุติธรรมหรือบุคคลที่ได้รับมอบหมายจัดทำสัญญาจ้างทนายความและลงนามในสัญญาจ้างทนายความทั้งนี้เป็นไปตามแบบที่คณะกรรมการประกาศในกรณีจำเป็นเร่งด่วนที่ไม่อาจทำสัญญาจ้างทนายความได้ทันให้เลขานุการ พิจารณาคัดเลือกทนายความจากบัญชีทนายความของกองทุนเพื่อดำเนินคดีหรือบังคับคดีให้ผู้ขอรับความช่วยเหลือไปพลางก่อนแล้วทำสัญญาจ้างทนายความกับกองทุนภายหลังทนายความจะต้องปฏิบัติตามสัญญาจ้างทนายความและข้อบังคับสภาทนายความข้อ๒๕ ผู้ขอรับความช่วยเหลือไม่อาจเปลี่ยนตัวทนายความที่ได้รับการแต่งตั้งได้เว้นแต่ความปรากฏแก่เจ้าหน้าที่หรือผู้ขอรับความช่วยเหลือพบพฤติการณ์ที่อาจทำให้เกิดความเสียหายแก่คดีหรือทนายความผิดสัญญาจ้างทนายความเจ้าหน้าที่หรือผู้ขอรับความช่วยเหลือ อาจร้องขอให้เปลี่ยนทนายความได้โดยให้ชี้แจงและแสดงเหตุผลเป็นหนังสือทนายความไม่อาจขอถอนตัวจากการที่ได้รับแต่งตั้งได้เว้นแต่มีเหตุสำคัญที่ไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ตามสัญญาจ้างทนายความทั้งนี้การพิจารณาเปลี่ยนทนายความให้อยู่ในดุลพินิจของคณะอนุกรรมการหรือประธานหรือเลขานุการ แล้วแต่กรณีกรณีมีการแต่งตั้งทนายความเข้าไปในคดีแล้วต้องได้รับอนุญาตจากศาลให้เปลี่ยนทนายความข้อ๒๖ ให้เจ้าหน้าที่กำกับดูแลการปฏิบัติหน้าที่ของทนายความให้เป็นไปตามสัญญาอย่างต่อเนื่องเพื่อมิให้เกิดความเสียหายเกี่ยวแก่คดีหากพบว่าทนายความละเลยเพิกเฉยไม่ตั้งใจปฏิบัติหน้าที่ให้เจ้าหน้าที่แจ้งเตือนทนายความโดยเร็วข้อ๒๗ ในกรณีที่มีเหตุจำเป็นผู้ขอรับความช่วยเหลือจะเสนอทนายความที่มีความรู้ความสามารถประสบการณ์ให้คณะอนุกรรมการพิจารณาอนุมัติแต่งตั้งก็ได้ แม้ทนายความผู้นั้นจะไม่ได้ขึ้นบัญชีไว้กับกองทุนก็ตามให้ทนายความดังกล่าวได้รับค่าจ้างเช่นเดียวกับทนายความที่ขึ้นบัญชีกับกองทุนและต้องมีความผูกพันเป็นไปตามระเบียบนี้ด้วยข้อ๒๘ ในกรณีที่ทนายความที่ขึ้นบัญชีกับกองทุนตามประกาศของคณะกรรมการพ้นสภาพการเป็นทนายความ แต่ยังทำงานตามสัญญาจ้างไม่แล้วเสร็จให้เลขานุการมีอำนาจแต่งตั้งและอนุมัติวงเงินในการจ้างทนายความคนใหม่เพื่อดำเนินคดีให้ผู้ขอรับความช่วยเหลือทั้งนี้ให้อยู่ภายใต้วงเงินที่คณะกรรมการกำหนดข้อ๒๙ การจ่ายค่าจ้างและค่าอื่นใดให้แก่ทนายความให้เป็นไปตามสัญญาจ้างทนายความทั้งนี้ ทนายความต้องปฏิบัติตามระเบียบนี้หรือระเบียบอื่นที่กำหนดให้ทนายความต้องปฏิบัติมิฉะนั้นกองทุนมีสิทธิบอกเลิกสัญญาและเรียกคืนค่าจ้างและค่าอื่นใดได้ตามสัญญากรณีทนายความไม่ปฏิบัติหน้าที่ตามสัญญาจนทำให้เกิดความเสียหายแก่กองทุนให้กองทุนดำเนินการเรียกร้องค่าเสียหายหรือดำเนินคดีกับทนายความต่อไป แล้วแต่กรณีข้อ๓๐ ให้เจ้าหน้าที่จัดทำคำร้องให้ผู้ขอรับความช่วยเหลือในการดำเนินคดีลงนามในคำร้องยื่นไว้ต่อศาลโดยให้ปรากฏข้อความว่าเมื่อศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่ง ให้ผู้ขอรับความช่วยเหลือเป็นฝ่ายได้รับคืนค่าฤชาธรรมเนียม และหรือค่าทนายความคืน ขอศาลได้โปรดมีคำสั่งให้จ่ายเงินจำนวน (ตามที่กองทุนยุติธรรมจะได้แถลงศาลทราบเมื่อคดีนี้มีคำพิพากษาหรือคำสั่งแล้ว) ให้แก่กองทุนยุติธรรม ในขณะที่อนุมัติความช่วยเหลือให้แก่ผู้ขอรับความช่วยเหลือและยื่นไว้ต่อศาลในคดีที่ขอรับความช่วยเหลือทั้งนี้ ผู้ขอรับความช่วยเหลือยินยอมให้มีการดำเนินการดังกล่าวข้างต้นหมวด ๖ทนายความกองทุน ส่วนที่ ๑ทนายความกองทุนยุติธรรม ข้อ๓๑ ให้สำนักงานกองทุนยุติธรรมประกาศรับสมัครทนายความเพื่อขึ้นบัญชีกับกองทุนอย่างน้อยปีละ ๑ ครั้งหรือขอบัญชีทนายความจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้สำนักงานทำหน้าที่ตรวจสอบคุณสมบัติลักษณะต้องห้ามและหลักฐานเบื้องต้นของทนายความส่งให้สำนักงานกองทุนยุติธรรมรวบรวมบัญชีรายชื่อทนายความและตรวจสอบเพื่อขึ้นบัญชีทนายความตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการกำหนดแล้วประกาศให้ทราบเป็นการทั่วไปข้อ๓๒ ผู้สมัครเป็นทนายความกองทุนยุติธรรมต้องมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามดังต่อไปนี้(๑) มีสัญชาติไทย(๒) มีอายุไม่ต่ำกว่า ๒๕ ปีบริบูรณ์(๓) เป็นผู้ที่ได้รับอนุญาตให้เป็นทนายความตามกฎหมายว่าด้วยทนายความและเป็นทนายความมาแล้วไม่น้อยกว่า ๓ ปี(๔) มีประสบการณ์การว่าความรวมทุกประเภทคดีมาแล้วไม่น้อยกว่า ๒๐ คดี(๕)เป็นผู้เลื่อมใสในการปกครองระบอบประชาธิปไตยตามรัฐธรรมนูญด้วยความบริสุทธิ์ใจ(๖) ไม่เป็นผู้มีความประพฤติเสื่อมเสีย หรือบกพร่องในศีลธรรมอันดี(๗) ไม่เป็นผู้มีหนี้สินล้นพ้นตัว(๘) ไม่เป็นผู้เคยถูกลงโทษไล่ออก ปลดออก หรือให้ออกจากราชการหรือรัฐวิสาหกิจหน่วยงานอื่นของรัฐหรือหน่วยงานของเอกชน(๙) ไม่เป็นผู้เคยรับโทษจำคุกโดยคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุกเว้นแต่เป็นโทษสำหรับความผิดที่ได้กระทำโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ(๑๐) ไม่เป็นคนไร้ความสามารถหรือคนเสมือนไร้ความสามารถหรือจิตฟั่นเฟือนไม่สมประกอบหรือมีกายหรือจิตใจไม่เหมาะสมที่จะเป็นทนายความกองทุนยุติธรรม(๑๑)ไม่เป็นผู้เคยถูกสอบสวนคดีมรรยาททนายความและถูกลงโทษฐานประพฤติผิดมรรยาททนายความข้อ๓๓ ผู้ใดประสงค์สมัครเป็นทนายความจะต้องส่งใบสมัครที่สำนักงานใบสมัครทนายความให้เป็นไปตามที่คณะกรรมการกำหนดส่วนที่ ๒การอนุมัติและจัดจ้างทนายความ ข้อ๓๔ ในการแต่งตั้งทนายความเพื่อให้ความช่วยเหลือผู้ขอรับความช่วยเหลือในการดำเนินคดีให้ประธานหรือเลขานุการพิจารณาคัดเลือกจากบัญชีทนายความของกองทุนการแต่งตั้งทนายความให้พิจารณาจากทนายความที่ขึ้นบัญชีไว้ในแต่ละเขตจังหวัดตามลำดับในบัญชีทนายความของกองทุนก่อนหากปรากฏข้อเท็จจริงที่เป็นข้อสำคัญไม่อาจใช้ทนายความที่ขึ้นบัญชีในจังหวัดหรือกรณีไม่มีทนายความที่จะดำเนินคดี หรือการบังคับคดีเพื่อให้ความช่วยเหลือประชาชนในเขตจังหวัดนั้นให้คัดเลือกจากบัญชีทนายความในจังหวัดใกล้เคียงให้เลขานุการจัดให้มีทนายความขึ้นบัญชีไว้ให้ความช่วยเหลือในการดำเนินคดีแก่ประชาชนให้เพียงพอเพื่อให้ได้รับความสะดวก รวดเร็ว และให้ควบคุมดูแลการให้บริการดังกล่าวดำเนินไปด้วยความเรียบร้อย ถูกต้อง และเป็นธรรมให้เลขานุการพิจารณาแต่งตั้งทนายความและอนุมัติวงเงินในการจ้างทนายความทนายความที่ได้รับการแต่งตั้งจะต้องไม่เป็นหรือเคยเป็นทนายความของคู่ความฝ่ายตรงข้ามและไม่เป็นผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในคดีหากทราบภายหลัง ต้องแจ้งเหตุอันไม่อาจดำเนินคดีได้ให้แจ้งฝ่ายเลขานุการทราบเพื่อพิจารณาจัดจ้างทนายความผู้อื่นต่อไปส่วนที่ ๓วินัยและความประพฤติ ข้อ๓๕ ทนายความต้องปฏิบัติตนตามข้อบังคับสภาทนายความว่าด้วยมรรยาททนายความและข้อกำหนดตามสัญญาจ้างทนายความโดยเคร่งครัดข้อ๓๖ ทนายความต้องดำเนินคดีให้กับผู้ขอรับความช่วยเหลือโดยไม่ชักช้าเพื่อไม่ให้เกิดความเสียหายต่อคดีพึงระมัดระวังมิให้คดีของผู้ขอรับความช่วยเหลือเกิดความเสื่อมเสียซึ่งสิทธิประโยชน์หรือเกิดความเสียหายข้อ๓๗ ห้ามทนายความเรียกค่าบริการหรือค่าจ้างหรือผลประโยชน์ใด ๆ หรือกระทำการอย่างหนึ่งอย่างใดที่ไม่เหมาะสมอันเป็นการขัดต่อการปฏิบัติหน้าที่ในการให้ความช่วยเหลือจากผู้ขอรับความช่วยเหลือข้อ๓๘ ให้เลขานุการและเจ้าหน้าที่ควบคุม กำกับ ดูแล ป้องกันมิให้ทนายความประพฤติผิดวินัยข้อ ๓๙ ทนายความผู้ใดฝ่าฝืนข้อกำหนดในข้อ ๓๕ถึงข้อ ๓๗ หรือประพฤติตนไม่สมควรโดยประการอื่นให้พ้นสภาพการเป็นทนายความตามระเบียบนี้และให้สำนักงานกองทุนยุติธรรมรายงานสภาทนายความทราบ และกองทุนมีสิทธิบอกเลิกสัญญาและฟ้องเรียกค่าจ้างคืนส่วนที่ ๔การพ้นสภาพการเป็นทนายความ ข้อ๔๐ ทนายความพ้นสภาพการเป็นทนายความเมื่อ(๑) ตาย(๒) ลาออก(๓) ขาดจากความเป็นทนายความตามกฎหมายว่าด้วยทนายความ(๔) พ้นสภาพการเป็นทนายความ ตามข้อ ๓๙ข้อ๔๑ ให้สำนักงานกองทุนยุติธรรมตรวจสอบสถานะทนายความที่ขึ้นบัญชีกองทุนเพื่อให้เป็นปัจจุบันทุกระยะสองปีและให้คณะกรรมการประกาศยกเลิกบัญชีรายชื่อทนายความที่พ้นสภาพตามข้อ๔๐ห้ามทนายความที่ถูกยกเลิกบัญชีตามวรรคหนึ่งสมัครขึ้นบัญชีทนายความอีกหมวด ๗การรายงานผล ข้อ๔๒ ให้เลขานุการคณะอนุกรรมการให้ความช่วยเหลือประจำจังหวัดรายงานผลการพิจารณาให้ความช่วยเหลือต่อคณะอนุกรรมการให้ความช่วยเหลือเพื่อรายงานต่อคณะกรรมการภายในวันที่ห้าของทุกเดือนให้เลขานุการคณะอนุกรรมการให้ความช่วยเหลือรายงานผลการพิจารณาตามวรรคหนึ่งและผลการดำเนินงานของคณะอนุกรรมการให้ความช่วยเหลือและผลการดำเนินงานของคณะอนุกรรมการหรือคณะทำงาน ที่คณะกรรมการมอบหมายเพื่อเสนอต่อคณะกรรมการทุกรอบสามเดือนข้อ๔๓ ในกรณีที่คณะกรรมการมีข้อคิดเห็นหรือมติเกี่ยวข้องกับผลการพิจารณาของคณะอนุกรรมการคณะใดให้สำนักงานแจ้งให้ประธานอนุกรรมการคณะนั้นทราบโดยเร็วหมวด ๘เบ็ดเตล็ด ข้อ๔๔ กรณีผู้ขอรับความช่วยเหลือให้ข้อเท็จจริงหรือแสดงข้อความอันเป็นเท็จถึงขนาดว่าหากไม่แสดงข้อความอันเป็นเท็จจะไม่ได้รับความช่วยเหลือจากกองทุนต่อเจ้าหน้าที่เพื่อเป็นประโยชน์แก่ตนในการขอรับความช่วยเหลือเงินกองทุนเจ้าหน้าที่อาจเสนอความเห็นต่อคณะอนุกรรมการหรือประธานเพื่อยุติคำขอดังกล่าวก็ได้กรณีผู้ขอรับความช่วยเหลือให้ข้อเท็จจริงหรือแสดงข้อความอันเป็นเท็จ เพื่อเป็นประโยชน์แก่ตนถึงขนาดว่าหากไม่แสดงข้อความอันเป็นเท็จจะไม่ได้รับความช่วยเหลือจากกองทุนต่อคณะอนุกรรมการหรือประธานจนเป็นผลให้คณะอนุกรรมการหรือประธานอนุมัติหรือได้จ่ายเงินช่วยเหลือแล้วคณะอนุกรรมการหรือประธานอาจยกเลิกการอนุมัติหรือการจ่ายเงินดังกล่าวก็ได้หากผู้ขอรับความช่วยเหลือมิได้ชำระเงินคืนให้กองทุนดำเนินคดีกับผู้ขอรับความช่วยเหลือต่อไปข้อ๔๕ การพิจารณาให้ความช่วยเหลือของคณะอนุกรรมการหรือประธานในเรื่องใดหากไม่มีหลักเกณฑ์วิธีการ และเงื่อนไขที่คณะกรรมการกำหนดให้ใช้ระเบียบของทางราชการที่กำหนดไว้ในเรื่องนั้นได้โดยอนุโลมประกาศ ณ วันที่ ๒๗กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๙พลเอก ไพบูลย์ คุ้มฉายารัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมประธานกรรมการกองทุนยุติธรรม[เอกสารแนบท้าย]๑. แบบคำขอรับความช่วยเหลือเงินกองทุนยุติธรรมกรณีการช่วยเหลือประชาชนในการดำเนินคดี (แบบ กทย. ๑)(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)วริญา/ปริยานุช/จัดทำ๒๔ สิงหาคม๒๕๕๙นุสรา/ตรวจ๒๓ พฤศจิกายน๒๕๕๙[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๓๓/ตอนพิเศษ ๑๘๕ ง/หน้า ๘/๒๓ สิงหาคม ๒๕๕๙