คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1827/2532หลักกฎหมาย: การซื้อขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ มีระเบียบวิธีปฏิบัติตาม พ.ร.บ. ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย พ.ศ. 2517 ซึ่งเป็นกฎหมายพิเศษที่บัญญัติเพื่อกิจการนี้โดยเฉพาะไว้แล้ว และวัตถุประสงค์ที่แท้จริงของจำเลยเป็นการเก็งกำไรจากการขึ้นลงของราคาหุ้นมากกว่าประสงค์ให้มีการโอนหุ้นกันจริงจัง จึงไม่จำต้องปฏิบัติตามแบบของการโอนหุ้นตามป.พ.พ. มาตรา 1129 วรรคสอง ดังนั้นการซื้อขายและโอนหุ้นของโจทก์ให้แก่จำเลยจึงไม่เป็นโมฆะ.โจทก์ฟ้องและแก้ฟ้องว่า จำเลยมอบอำนาจให้โจทก์เป็นตัวแทนในการซื้อขายหุ้นและหลักทรัพย์ต่าง ๆ โจทก์ได้ออกเงินทดรองให้จำเลยแล้วเป็นเงิน 384,281.50 บาท ต่อมาจำเลยขอผ่อนชำระหนี้ดังกล่าวให้แก่โจทก์ โดยทำเป็นหนังสือสัญญากู้ให้แก่โจทก์ 2 ฉบับ จำเลยได้ผ่อนชำระหนี้ให้แก่โจทก์บ้าง แล้วไม่ชำระให้อีกเลย ขอให้บังคับจำเลยใช้เงินแก่โจทก์จำนวน 338,595.98 บาท (ที่ถูกน่าจะเป็น .75) พร้อมด้วยดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี ของเงินต้น 209,315 บาท และดอกเบี้ยร้อยละ 12 ต่อปีของเงินต้น 93,222.38 บาท นับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่าการออกเงินให้จำเลยกู้เพื่อซื้อหุ้นชนิดระบุชื่อในตลาดหลักทรัพย์จะต้องมีการโอนหุ้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 วรรคสอง และจะต้องมีการโอนกรรมสิทธิ์หุ้นที่ซื้อขายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา453 แต่ปรากฏว่าการซื้อขายหุ้นและหลักทรัพย์ดังกล่าวโจทก์กระทำไปผิดแบบ การซื้อขายดังกล่าวจึงตกเป็นโมฆะ และไม่เป็นการซื้อขาย เพราะไม่มีการโอนกรรมสิทธิ์หุ้นโจทก์ไม่เคยออกเงินทดรองเพื่อการซื้อขายหุ้นและหลักทรัพย์แก่จำเลย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวน 338,595.98 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีของต้นเงิน 209,315 บาทและดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 12 ต่อปีของต้นเงิน 93,222.38 บาท นับแต่วันถัดจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จ กับให้จำเลยใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้เป็นยุติว่า จำเลยได้ทำหนังสือสัญญากู้รวม 2 ฉบับ ตามฟ้องให้โจทก์ยึดถือไว้จริง ทั้งนี้เนื่องจากจำเลยเป็นหนี้โจทก์จากการที่โจทก์ได้ออกเงินทดรองในการซื้อหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ให้จำเลยไปก่อนและยังไม่ได้รับชำระ จำเลยจึงทำหนังสือสัญญากู้ให้โจทก์ยึดถือไว้ตามจำนวนหนี้ที่ยังค้างชำระดังกล่าวพิเคราะห์แล้ว มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาจำเลยข้อแรกว่า การซื้อขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ตลอดทั้งการโอนหุ้นที่โจทก์ได้กระทำไปเป็นการขัดต่อกฎหมายหรือไม่นั้น เห็นว่า การซื้อขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์มีระเบียบวิธีปฏิบัติตามพระราชบัญญัติตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย พ.ศ. 2517 ซึ่งเป็นกฎหมายพิเศษ ที่บัญญัติเพื่อกิจการนี้โดยเฉพาะไว้แล้ว และวัตถุประสงค์ที่แท้จริงของจำเลยเป็นการเก็งกำไรจากการขึ้นลงของราคาหุ้นมากกว่าประสงค์ให้มีการโอนหุ้นกันจริงจังจึงไม่จำต้องปฏิบัติตามแบบของการโอนหุ้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 วรรคสอง ดังนั้น การซื้อขายและโอนหุ้นของโจทก์ให้แก่จำเลยจึงไม่เป็นโมฆะ..."พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1827/2532บริษัท เงินทุนหลักทรัพย์ ไทย มิตซูบิชิอินเวสต์เม้นท์ จำกัดโจทก์นาง สุภรณ์ คัมโพสตอร์โตชาจำเลย ป.พ.พ. ม. 1129 วรรคสอง พ.ร.บ.หลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ พ.ศ.2535 การซื้อขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ มีระเบียบวิธีปฏิบัติตาม พ.ร.บ. ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย พ.ศ. 2517 ซึ่งเป็นกฎหมายพิเศษที่บัญญัติเพื่อกิจการนี้โดยเฉพาะไว้แล้ว และวัตถุประสงค์ที่แท้จริงของจำเลยเป็นการเก็งกำไรจากการขึ้นลงของราคาหุ้นมากกว่าประสงค์ให้มีการโอนหุ้นกันจริงจัง จึงไม่จำต้องปฏิบัติตามแบบของการโอนหุ้นตามป.พ.พ. มาตรา 1129 วรรคสอง ดังนั้นการซื้อขายและโอนหุ้นของโจทก์ให้แก่จำเลยจึงไม่เป็นโมฆะ.โจทก์ฟ้องและแก้ฟ้องว่า จำเลยมอบอำนาจให้โจทก์เป็นตัวแทนในการซื้อขายหุ้นและหลักทรัพย์ต่าง ๆ โจทก์ได้ออกเงินทดรองให้จำเลยแล้วเป็นเงิน 384,281.50 บาท ต่อมาจำเลยขอผ่อนชำระหนี้ดังกล่าวให้แก่โจทก์ โดยทำเป็นหนังสือสัญญากู้ให้แก่โจทก์ 2 ฉบับ จำเลยได้ผ่อนชำระหนี้ให้แก่โจทก์บ้าง แล้วไม่ชำระให้อีกเลย ขอให้บังคับจำเลยใช้เงินแก่โจทก์จำนวน 338,595.98 บาท (ที่ถูกน่าจะเป็น .75) พร้อมด้วยดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี ของเงินต้น 209,315 บาท และดอกเบี้ยร้อยละ 12 ต่อปีของเงินต้น 93,222.38 บาท นับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่าการออกเงินให้จำเลยกู้เพื่อซื้อหุ้นชนิดระบุชื่อในตลาดหลักทรัพย์จะต้องมีการโอนหุ้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 วรรคสอง และจะต้องมีการโอนกรรมสิทธิ์หุ้นที่ซื้อขายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา453 แต่ปรากฏว่าการซื้อขายหุ้นและหลักทรัพย์ดังกล่าวโจทก์กระทำไปผิดแบบ การซื้อขายดังกล่าวจึงตกเป็นโมฆะ และไม่เป็นการซื้อขาย เพราะไม่มีการโอนกรรมสิทธิ์หุ้นโจทก์ไม่เคยออกเงินทดรองเพื่อการซื้อขายหุ้นและหลักทรัพย์แก่จำเลย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวน 338,595.98 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีของต้นเงิน 209,315 บาทและดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 12 ต่อปีของต้นเงิน 93,222.38 บาท นับแต่วันถัดจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จ กับให้จำเลยใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้เป็นยุติว่า จำเลยได้ทำหนังสือสัญญากู้รวม 2 ฉบับ ตามฟ้องให้โจทก์ยึดถือไว้จริง ทั้งนี้เนื่องจากจำเลยเป็นหนี้โจทก์จากการที่โจทก์ได้ออกเงินทดรองในการซื้อหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ให้จำเลยไปก่อนและยังไม่ได้รับชำระ จำเลยจึงทำหนังสือสัญญากู้ให้โจทก์ยึดถือไว้ตามจำนวนหนี้ที่ยังค้างชำระดังกล่าวพิเคราะห์แล้ว มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาจำเลยข้อแรกว่า การซื้อขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ตลอดทั้งการโอนหุ้นที่โจทก์ได้กระทำไปเป็นการขัดต่อกฎหมายหรือไม่นั้น เห็นว่า การซื้อขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์มีระเบียบวิธีปฏิบัติตามพระราชบัญญัติตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย พ.ศ. 2517 ซึ่งเป็นกฎหมายพิเศษ ที่บัญญัติเพื่อกิจการนี้โดยเฉพาะไว้แล้ว และวัตถุประสงค์ที่แท้จริงของจำเลยเป็นการเก็งกำไรจากการขึ้นลงของราคาหุ้นมากกว่าประสงค์ให้มีการโอนหุ้นกันจริงจังจึงไม่จำต้องปฏิบัติตามแบบของการโอนหุ้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 วรรคสอง ดังนั้น การซื้อขายและโอนหุ้นของโจทก์ให้แก่จำเลยจึงไม่เป็นโมฆะ..."พิพากษายืน(สวัสดิ์ รอดเจริญ-ส่อง สุขะปุณณพันธ์-เดชา สุวรรณโณ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการโอนหุ้นที่ออกให้แก่ผู้ถือย่อมสมบูรณ์โดยมิพักต้องได้รับความยินยอมจากบริษัทที่ออกหุ้นนั้น ส่วนการโอนหุ้นชนิดระบุชื่อผู้ถือกฎหมายบังคับให้ทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อของผู้โอนกับผู้รับโอนและมีพยานอย่างน้อยคนหนึ่งลงชื่อรับรองลายมือนั้น มิฉะนั้นย่อมตกเป็นโมฆะ อนึ่ง การโอนดังกล่าวจะยกขึ้นกล่าวอ้างกับบริษัทที่ออกหุ้นหรือบุคคลภายนอกไม่ได้จนกว่าจะได้จดแจ้งการโอนทั้งชื่อและสำนักของผู้รับโอนนั้นลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นนั้นแล้ว หลักการดังกล่าวปรากฏในพระราชบัญญัติลักษณเข้าหุ้นส่วนแลบริษัทรศ.130(พ.ศ. 2454) มาตรา 130,131 เมื่อมีการประกาศใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ หลักการดังกล่าวได้นำมาบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3 มาตรา 1129 ซึ่งใช้มาตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน 2472 ถือเป็นหลักกฎหมายทั่วไปที่ใช้กับการโอนหุ้น เมื่อประเทศไทยได้ประกาศใช้แผนพัฒนาเศรษฐกิจฯ ฉบับที่ 1(พ.ศ. 2504-2509) กำหนดให้ภาครัฐบาลลงทุนด้านสาธารณูปโภค เช่นสร้างถนน สะพาน สร้างเขื่อนผลิตกระแสไฟฟ้า เพื่อเป็นการกระตุ้นให้เกิดการลงทุนด้านอุตสาหกรรม เป็นผลให้ธุรกิจภาคเอกชนขยายตัวอย่างรวดเร็วก่อให้เกิดการระดมทุนทั้งระยะสั้นและระยะยาว โดยการออกหลักทรัพย์ประเภทต่างๆเช่น หุ้นสามัญ หุ้นบุริมสิทธิหรือหุ้นกู้จำหน่ายแก่ประชาชนใน ตลาดทุน (CapitalMarket) ตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจฯฉบับที่ 2(พ.ศ. 2510-2514) ได้กำหนดให้มีการพัฒนาตลาดทุนเพื่อเป็นแหล่งระดมทุนในการพัฒนาประเทศ ในช่วงปี พ.ศ. 2512-2513 ได้มีการศึกษาถึงโครงสร้างและปัญหาด้านต่าง ๆ เพื่อพัฒนาตลาดทุน ศาสตราจารย์ซิดนีย์เอ๊มร็อบบินส์ ได้เสนอให้ออกกฎหมายกำกับและควบคุมกิจการตลาดทุน และแก้ไขปรับปรุงประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์เพื่อให้เกิดสภาพคล่องในการซื้อขายหลักทรัพย์ในตลาดทุน ต่อมาในวันที่ 20 พฤษภาคม 2517 ได้มีการประกาศใช้พระราชบัญญัติตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย พ.ศ. 2517 กำหนดให้มีการจัดตั้งตลาดทุนหรืออีกนัยหนึ่งเรียกว่าตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยเพื่อเป็นศูนย์กลางการซื้อขายหลักทรัพย์และได้เปิดทำการซื้อขายหลักทรัพย์ครั้งแรกในวันที่ 30 เมษายน 2518 แต่ประสบปัญหาต่าง ๆ มากมายจึงได้มีการแก้ไขเพิ่มเติม พระราชบัญญัติตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย(ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2527 เพื่อให้มีความเหมาะสมยิ่งขึ้นโดยเฉพาะเงื่อนไขในการโอนหลักทรัพย์ การควบคุมการซื้อขายหลักทรัพย์โดยการอำพรางหรือในลักษณะต่อเนื่องอันมีเจตนาเพื่อสร้างราคาของหลักทรัพย์ให้ไม่ตรงต่อสภาพปกติของตลาด ฯลฯ จะเห็นได้ว่าการโอนหลักทรัพย์ในตลาดหลักทรัพย์ฯ โดยเฉพาะหุ้นชนิดระบุชื่อผู้ถือหากจะต้องปฏิบัติตามหลักกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 จะไม่เกิดสภาพคล่อง ดังนั้นการโอนหุ้นชนิดระบุชื่อผู้ถือในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย เมื่อได้ปฏิบัติตามข้อบังคับตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยซึ่งออกตามพระราชบัญญัติตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย พ.ศ. 2517การโอนหุ้นนั้นไม่ตกเป็นโมฆะ ศาลฎีกาวินิจฉัยวางหลักไว้ว่าพระราชบัญญัติตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย พ.ศ. 2517 เป็นกฎหมายพิเศษยกเว้นหลักทั่วไปในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129ดังปรากฎในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2810/2524,938/2530,1180/2530คำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกนี้ได้วินิจฉัยทำนองเดียวกัน แต่อย่างไรก็ตามถ้าการซื้อขายหลักทรัพย์ชนิดหุ้นระบุชื่อผู้ถือไม่ได้กระทำในตลาดหลักทรัพย์ฯ ก็ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 วรรคสอง มิฉะนั้นการโอนย่อมตกเป็นโมฆะ เหตุที่บันทึกในเชิงประวัติศาสตร์ เพื่อจะชี้ให้เห็นถึงการพัฒนาหลักกฎหมายในส่วนที่เกี่ยวถึงธุรกิจการค้า จะเห็นได้ว่าช่วงพ.ศ. 2454-2472 มีการพัฒนาปรับปรุงหลักกฎหมายเกี่ยวกับธุรกิจการค้าถึง 3 ครั้ง แต่นับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2472 จนถึงปัจจุบันไม่มีการพัฒนาปรับปรุงประมวลกฎหมายแพ่ง บรรพ 3 ซึ่งถือว่าเป็นกฎหมายแม่บทเกี่ยวกับธุรกิจการค้า ต่อเมื่อเกิดปัญหาในทางปฏิบัติจึงมีการออกกฏหมายพิเศษเฉพาะเรื่องเฉพาะรายเพื่อแก้ปัญหา ปรากฏการณ์เช่นนี้จะเกิดขึ้นเสมอถ้าหากปราศจากการศึกษาเพื่อปฏิรูปกฎหมาย (LawReform) หรือพัฒนาระบบกฎหมาย (Legaldevelopment) ให้ทันกับความเจริญทางเศรษฐกิจและสังคม วัชรินทร์ปัจเจกวิญญูกุลคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องและแก้ฟ้องว่า จำเลยมอบอำนาจให้โจทก์เป็นตัวแทนในการซื้อขายหุ้นและหลักทรัพย์ต่าง ๆ โจทก์ได้ออกเงินทดรองให้จำเลยแล้วเป็นเงิน 384,281.50 บาท ต่อมาจำเลยขอผ่อนชำระหนี้ดังกล่าวให้แก่โจทก์ โดยทำเป็นหนังสือสัญญากู้ให้แก่โจทก์ 2 ฉบับ จำเลยได้ผ่อนชำระหนี้ให้แก่โจทก์บ้าง แล้วไม่ชำระให้อีกเลย ขอให้บังคับจำเลยใช้เงินแก่โจทก์จำนวน 338,595.98 บาท (ที่ถูกน่าจะเป็น .75) พร้อมด้วยดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี ของเงินต้น 209,315 บาท และดอกเบี้ยร้อยละ 12 ต่อปีของเงินต้น 93,222.38 บาท นับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่าการออกเงินให้จำเลยกู้เพื่อซื้อหุ้นชนิดระบุชื่อในตลาดหลักทรัพย์จะต้องมีการโอนหุ้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 วรรคสอง และจะต้องมีการโอนกรรมสิทธิ์หุ้นที่ซื้อขายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา453 แต่ปรากฏว่าการซื้อขายหุ้นและหลักทรัพย์ดังกล่าวโจทก์กระทำไปผิดแบบ การซื้อขายดังกล่าวจึงตกเป็นโมฆะ และไม่เป็นการซื้อขาย เพราะไม่มีการโอนกรรมสิทธิ์หุ้นโจทก์ไม่เคยออกเงินทดรองเพื่อการซื้อขายหุ้นและหลักทรัพย์แก่จำเลย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวน 338,595.98 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีของต้นเงิน 209,315 บาทและดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 12 ต่อปีของต้นเงิน 93,222.38 บาท นับแต่วันถัดจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จ กับให้จำเลยใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้เป็นยุติว่า จำเลยได้ทำหนังสือสัญญากู้รวม 2 ฉบับ ตามฟ้องให้โจทก์ยึดถือไว้จริง ทั้งนี้เนื่องจากจำเลยเป็นหนี้โจทก์จากการที่โจทก์ได้ออกเงินทดรองในการซื้อหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ให้จำเลยไปก่อนและยังไม่ได้รับชำระ จำเลยจึงทำหนังสือสัญญากู้ให้โจทก์ยึดถือไว้ตามจำนวนหนี้ที่ยังค้างชำระดังกล่าวพิเคราะห์แล้ว มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาจำเลยข้อแรกว่า การซื้อขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ตลอดทั้งการโอนหุ้นที่โจทก์ได้กระทำไปเป็นการขัดต่อกฎหมายหรือไม่นั้น เห็นว่า การซื้อขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์มีระเบียบวิธีปฏิบัติตามพระราชบัญญัติตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย พ.ศ. 2517 ซึ่งเป็นกฎหมายพิเศษ ที่บัญญัติเพื่อกิจการนี้โดยเฉพาะไว้แล้ว และวัตถุประสงค์ที่แท้จริงของจำเลยเป็นการเก็งกำไรจากการขึ้นลงของราคาหุ้นมากกว่าประสงค์ให้มีการโอนหุ้นกันจริงจังจึงไม่จำต้องปฏิบัติตามแบบของการโอนหุ้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 วรรคสอง ดังนั้น การซื้อขายและโอนหุ้นของโจทก์ให้แก่จำเลยจึงไม่เป็นโมฆะ..."พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1827/2532บริษัท เงินทุนหลักทรัพย์ ไทย มิตซูบิชิอินเวสต์เม้นท์ จำกัดโจทก์นาง สุภรณ์ คัมโพสตอร์โตชาจำเลย ป.พ.พ. ม. 1129 วรรคสอง พ.ร.บ.หลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ พ.ศ.2535 การซื้อขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ มีระเบียบวิธีปฏิบัติตาม พ.ร.บ. ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย พ.ศ. 2517 ซึ่งเป็นกฎหมายพิเศษที่บัญญัติเพื่อกิจการนี้โดยเฉพาะไว้แล้ว และวัตถุประสงค์ที่แท้จริงของจำเลยเป็นการเก็งกำไรจากการขึ้นลงของราคาหุ้นมากกว่าประสงค์ให้มีการโอนหุ้นกันจริงจัง จึงไม่จำต้องปฏิบัติตามแบบของการโอนหุ้นตามป.พ.พ. มาตรา 1129 วรรคสอง ดังนั้นการซื้อขายและโอนหุ้นของโจทก์ให้แก่จำเลยจึงไม่เป็นโมฆะ.โจทก์ฟ้องและแก้ฟ้องว่า จำเลยมอบอำนาจให้โจทก์เป็นตัวแทนในการซื้อขายหุ้นและหลักทรัพย์ต่าง ๆ โจทก์ได้ออกเงินทดรองให้จำเลยแล้วเป็นเงิน 384,281.50 บาท ต่อมาจำเลยขอผ่อนชำระหนี้ดังกล่าวให้แก่โจทก์ โดยทำเป็นหนังสือสัญญากู้ให้แก่โจทก์ 2 ฉบับ จำเลยได้ผ่อนชำระหนี้ให้แก่โจทก์บ้าง แล้วไม่ชำระให้อีกเลย ขอให้บังคับจำเลยใช้เงินแก่โจทก์จำนวน 338,595.98 บาท (ที่ถูกน่าจะเป็น .75) พร้อมด้วยดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี ของเงินต้น 209,315 บาท และดอกเบี้ยร้อยละ 12 ต่อปีของเงินต้น 93,222.38 บาท นับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่าการออกเงินให้จำเลยกู้เพื่อซื้อหุ้นชนิดระบุชื่อในตลาดหลักทรัพย์จะต้องมีการโอนหุ้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 วรรคสอง และจะต้องมีการโอนกรรมสิทธิ์หุ้นที่ซื้อขายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา453 แต่ปรากฏว่าการซื้อขายหุ้นและหลักทรัพย์ดังกล่าวโจทก์กระทำไปผิดแบบ การซื้อขายดังกล่าวจึงตกเป็นโมฆะ และไม่เป็นการซื้อขาย เพราะไม่มีการโอนกรรมสิทธิ์หุ้นโจทก์ไม่เคยออกเงินทดรองเพื่อการซื้อขายหุ้นและหลักทรัพย์แก่จำเลย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวน 338,595.98 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีของต้นเงิน 209,315 บาทและดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 12 ต่อปีของต้นเงิน 93,222.38 บาท นับแต่วันถัดจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จ กับให้จำเลยใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้เป็นยุติว่า จำเลยได้ทำหนังสือสัญญากู้รวม 2 ฉบับ ตามฟ้องให้โจทก์ยึดถือไว้จริง ทั้งนี้เนื่องจากจำเลยเป็นหนี้โจทก์จากการที่โจทก์ได้ออกเงินทดรองในการซื้อหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ให้จำเลยไปก่อนและยังไม่ได้รับชำระ จำเลยจึงทำหนังสือสัญญากู้ให้โจทก์ยึดถือไว้ตามจำนวนหนี้ที่ยังค้างชำระดังกล่าวพิเคราะห์แล้ว มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาจำเลยข้อแรกว่า การซื้อขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ตลอดทั้งการโอนหุ้นที่โจทก์ได้กระทำไปเป็นการขัดต่อกฎหมายหรือไม่นั้น เห็นว่า การซื้อขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์มีระเบียบวิธีปฏิบัติตามพระราชบัญญัติตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย พ.ศ. 2517 ซึ่งเป็นกฎหมายพิเศษ ที่บัญญัติเพื่อกิจการนี้โดยเฉพาะไว้แล้ว และวัตถุประสงค์ที่แท้จริงของจำเลยเป็นการเก็งกำไรจากการขึ้นลงของราคาหุ้นมากกว่าประสงค์ให้มีการโอนหุ้นกันจริงจังจึงไม่จำต้องปฏิบัติตามแบบของการโอนหุ้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 วรรคสอง ดังนั้น การซื้อขายและโอนหุ้นของโจทก์ให้แก่จำเลยจึงไม่เป็นโมฆะ..."พิพากษายืน(สวัสดิ์ รอดเจริญ-ส่อง สุขะปุณณพันธ์-เดชา สุวรรณโณ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการโอนหุ้นที่ออกให้แก่ผู้ถือย่อมสมบูรณ์โดยมิพักต้องได้รับความยินยอมจากบริษัทที่ออกหุ้นนั้น ส่วนการโอนหุ้นชนิดระบุชื่อผู้ถือกฎหมายบังคับให้ทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อของผู้โอนกับผู้รับโอนและมีพยานอย่างน้อยคนหนึ่งลงชื่อรับรองลายมือนั้น มิฉะนั้นย่อมตกเป็นโมฆะ อนึ่ง การโอนดังกล่าวจะยกขึ้นกล่าวอ้างกับบริษัทที่ออกหุ้นหรือบุคคลภายนอกไม่ได้จนกว่าจะได้จดแจ้งการโอนทั้งชื่อและสำนักของผู้รับโอนนั้นลงในทะเบียนผู้ถือหุ้นนั้นแล้ว หลักการดังกล่าวปรากฏในพระราชบัญญัติลักษณเข้าหุ้นส่วนแลบริษัทรศ.130(พ.ศ. 2454) มาตรา 130,131 เมื่อมีการประกาศใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ หลักการดังกล่าวได้นำมาบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3 มาตรา 1129 ซึ่งใช้มาตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน 2472 ถือเป็นหลักกฎหมายทั่วไปที่ใช้กับการโอนหุ้น เมื่อประเทศไทยได้ประกาศใช้แผนพัฒนาเศรษฐกิจฯ ฉบับที่ 1(พ.ศ. 2504-2509) กำหนดให้ภาครัฐบาลลงทุนด้านสาธารณูปโภค เช่นสร้างถนน สะพาน สร้างเขื่อนผลิตกระแสไฟฟ้า เพื่อเป็นการกระตุ้นให้เกิดการลงทุนด้านอุตสาหกรรม เป็นผลให้ธุรกิจภาคเอกชนขยายตัวอย่างรวดเร็วก่อให้เกิดการระดมทุนทั้งระยะสั้นและระยะยาว โดยการออกหลักทรัพย์ประเภทต่างๆเช่น หุ้นสามัญ หุ้นบุริมสิทธิหรือหุ้นกู้จำหน่ายแก่ประชาชนใน ตลาดทุน (CapitalMarket) ตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจฯฉบับที่ 2(พ.ศ. 2510-2514) ได้กำหนดให้มีการพัฒนาตลาดทุนเพื่อเป็นแหล่งระดมทุนในการพัฒนาประเทศ ในช่วงปี พ.ศ. 2512-2513 ได้มีการศึกษาถึงโครงสร้างและปัญหาด้านต่าง ๆ เพื่อพัฒนาตลาดทุน ศาสตราจารย์ซิดนีย์เอ๊มร็อบบินส์ ได้เสนอให้ออกกฎหมายกำกับและควบคุมกิจการตลาดทุน และแก้ไขปรับปรุงประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์เพื่อให้เกิดสภาพคล่องในการซื้อขายหลักทรัพย์ในตลาดทุน ต่อมาในวันที่ 20 พฤษภาคม 2517 ได้มีการประกาศใช้พระราชบัญญัติตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย พ.ศ. 2517 กำหนดให้มีการจัดตั้งตลาดทุนหรืออีกนัยหนึ่งเรียกว่าตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยเพื่อเป็นศูนย์กลางการซื้อขายหลักทรัพย์และได้เปิดทำการซื้อขายหลักทรัพย์ครั้งแรกในวันที่ 30 เมษายน 2518 แต่ประสบปัญหาต่าง ๆ มากมายจึงได้มีการแก้ไขเพิ่มเติม พระราชบัญญัติตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย(ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2527 เพื่อให้มีความเหมาะสมยิ่งขึ้นโดยเฉพาะเงื่อนไขในการโอนหลักทรัพย์ การควบคุมการซื้อขายหลักทรัพย์โดยการอำพรางหรือในลักษณะต่อเนื่องอันมีเจตนาเพื่อสร้างราคาของหลักทรัพย์ให้ไม่ตรงต่อสภาพปกติของตลาด ฯลฯ จะเห็นได้ว่าการโอนหลักทรัพย์ในตลาดหลักทรัพย์ฯ โดยเฉพาะหุ้นชนิดระบุชื่อผู้ถือหากจะต้องปฏิบัติตามหลักกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 จะไม่เกิดสภาพคล่อง ดังนั้นการโอนหุ้นชนิดระบุชื่อผู้ถือในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย เมื่อได้ปฏิบัติตามข้อบังคับตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยซึ่งออกตามพระราชบัญญัติตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย พ.ศ. 2517การโอนหุ้นนั้นไม่ตกเป็นโมฆะ ศาลฎีกาวินิจฉัยวางหลักไว้ว่าพระราชบัญญัติตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย พ.ศ. 2517 เป็นกฎหมายพิเศษยกเว้นหลักทั่วไปในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129ดังปรากฎในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2810/2524,938/2530,1180/2530คำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกนี้ได้วินิจฉัยทำนองเดียวกัน แต่อย่างไรก็ตามถ้าการซื้อขายหลักทรัพย์ชนิดหุ้นระบุชื่อผู้ถือไม่ได้กระทำในตลาดหลักทรัพย์ฯ ก็ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 วรรคสอง มิฉะนั้นการโอนย่อมตกเป็นโมฆะ เหตุที่บันทึกในเชิงประวัติศาสตร์ เพื่อจะชี้ให้เห็นถึงการพัฒนาหลักกฎหมายในส่วนที่เกี่ยวถึงธุรกิจการค้า จะเห็นได้ว่าช่วงพ.ศ. 2454-2472 มีการพัฒนาปรับปรุงหลักกฎหมายเกี่ยวกับธุรกิจการค้าถึง 3 ครั้ง แต่นับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2472 จนถึงปัจจุบันไม่มีการพัฒนาปรับปรุงประมวลกฎหมายแพ่ง บรรพ 3 ซึ่งถือว่าเป็นกฎหมายแม่บทเกี่ยวกับธุรกิจการค้า ต่อเมื่อเกิดปัญหาในทางปฏิบัติจึงมีการออกกฏหมายพิเศษเฉพาะเรื่องเฉพาะรายเพื่อแก้ปัญหา ปรากฏการณ์เช่นนี้จะเกิดขึ้นเสมอถ้าหากปราศจากการศึกษาเพื่อปฏิรูปกฎหมาย (LawReform) หรือพัฒนาระบบกฎหมาย (Legaldevelopment) ให้ทันกับความเจริญทางเศรษฐกิจและสังคม วัชรินทร์ปัจเจกวิญญูกุล