คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1198/2517หลักกฎหมาย: ผู้ตายซึ่งเป็นสามีจำเลยทำพินัยกรรมมีข้อความในข้อ 1 ถึงข้อ 3 ยกที่ดินกับสิ่งปลูกสร้างให้จำเลยและผู้อื่น ข้อ 4 ว่า ทรัพย์สินอื่น ๆ นอกจากที่กล่าวแล้ว ขอยกให้จำเลยแต่ผู้เดียวและขอให้จัดการกุศลดังกล่าวต่อไป ข้อ 5 ทรัพย์สินที่เป็นเงินสด ให้จำเลยนำไปมอบแก่เจ้าอาวาสวัด ช. เพื่อซ่อมแซมพระอุโบสถ 50,000 บาท ข้อ 6 เงินสดที่เหลือจากที่กล่าวในข้อ 5 ให้จำเลยมอบให้แก่โรงพยาบาลศิริราชก่อตั้งเป็นมูลนิธิ หรือจะสร้างเป็นตึกคนไข้ก็ได้ โดยปรึกษากับเจ้าหน้าที่คณะแพทย์ศาสตร์และศิริราชพยาบาล แม้พินัยกรรม ข้อ 4 ระบุว่า ยกทรัพย์สินอื่น ๆ นอกจากที่กล่าวในข้อ 1, 2, 3 ให้จำเลยแต่ผู้เดียวก็ตาม แต่จำเลยก็ตกอยู่ในภาระติดพันที่จะต้อง นำเงินสดของผู้ตายที่เหลือจากจ่ายแล้วในข้อ 5 มอบให้แก่โรงพยาบาลศิริราชก่อตั้งเป็นมูลนิธิ พินัยกรรมข้อนี้จึงมีผลบังคับ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1676 โรงพยาบาลศิริราชเป็นส่วนราชการส่วนหนึ่งของมหาวิทยาลัยแพทย์ศาสตร์โจทก์ซึ่งเป็นนิติบุคคล โจทก์จึงเป็นผู้มีส่วนได้เสียคนหนึ่งตามที่ระบุไว้ในพินัยกรรม ข้อ 6 จำเลยไม่ยอมก่อตั้งมูลนิธิหรือร่วมมือกับโรงพยาบาลศิริราชในการตั้งมูลนิธิ โจทก์จึงเป็นผู้ร้องขอให้ก่อตั้งมูลนิธิได้ตามมาตรา 1677 และการก่อตั้งมูลนิธิตามมาตรา 81 นั้น ในประการแรกจะต้องมีทรัพย์สินที่จัดสรรไว้ เมื่อจำเลยว่าไม่มี โจทก์สืบทราบว่ามี ก็ย่อมมีอำนาจฟ้องให้จำเลยส่งมอบเงินของผู้ตายเพื่อจัดตั้งเป็นมูลนิธิได้แม้โจทก์ผู้มีส่วนได้เสียตามที่ระบุไว้ในพินัยกรรมจะฟ้องคดีเกิน 1 ปี นับแต่ได้รู้หรือควรได้รู้ถึงสิทธิตามพินัยกรรม แต่จำเลยเป็นผู้จัดการมรดกตามคำสั่งศาลและจัดการมรดกยังไม่สิ้นสุด จำเลยก็ยกอายุความ 1 ปี ขึ้นเป็นข้อตัดฟ้องไม่ได้แม้โจทก์จะมิได้นำสืบว่าผู้ตายมีสินเดิมอย่างใดบ้างแต่ก็ได้นำสืบถึงฐานะของผู้ตายซึ่งรับราชการเป็นร้อยตำรวจตรีฐานะของนายตำรวจชั้นสัญญาบัตรเมื่อปี พ.ศ. 2466 ย่อมเป็นที่ทราบกันทั่วไปว่าได้เงินเดือนสูงเพียงพอที่จะดำรงชีพได้อย่างสมเกียรติสิทธิที่ผู้ตายจะได้รับเงินเดือนก็เป็นทรัพย์สินอย่างหนึ่ง จึงเชื่อได้ว่าผู้ตายมีสินเดิมก่อนสมรสโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นนิติบุคคลโดยเป็นทบวงการเมือง มีฐานะเป็นกรม เป็นส่วนราชการในสำนักนายกรัฐมนตรี โรงพยาบาลศิริราชเป็นส่วนราชการส่วนหนึ่งในคณะแพทย์ศาสตร์และศิริราชพยาบาล ซึ่งเป็นคณะหนึ่งในสังกัดของโจทก์ จำเลยเป็นภรรยาพันตำรวจโทหลวงรักษาพลไกรผู้ตาย พันตำรวจโทหลวงรักษาพลไกรทำพินัยกรรมไว้มีข้อความข้อ 5 และข้อ 6 ว่าทรัพย์มรดกที่เป็นเงินสดให้จำเลยนำเงินส่วนหนึ่งจำนวน 50,000 บาท ไปมอบให้แก่เจ้าอาวาสวัดชนะสงคราม ส่วนเงินที่เหลือทั้งหมด ให้จำเลยนำไปมอบให้โรงพยาบาลศิริราชก่อตั้งเป็นมูลนิธิในนามของเจ้ามรดกและจำเลย หรือจะสร้างตึกพันคนไข้ก็ได้โดยปรึกษากับเจ้าหน้าที่คณะแพทย์ศาสตร์และศิริราชพยาบาล จำเลยเป็นผู้จัดการมรดกของพันตำรวจโทหลวงรักษาพลไกร ขณะถึงแก่กรรมพันตำรวจโทหลวงรักษาพลไกรมีเงิน 1,200,000 บาท หักเงิน 50,000 บาทที่จะต้องนำไปให้เจ้าอาวาสวัดชนะสงครามแล้ว จึงเป็นส่วนได้ของโจทก์ที่จำเลยจะต้องส่งมอบให้ตามข้อกำหนดในพินัยกรรม แต่จำเลยไม่ยอมส่งมอบให้โจทก์ จำเลยได้นำเงิน 1,000,000 บาท ไปฝากธนาคารไว้รวมกับดอกเบี้ย เป็นเงิน 1,298,062.50 บาท ขอให้ศาลพิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวนดังกล่าวและดอกเบี้ยให้โจทก์จำเลยให้การว่า โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง โจทก์ฟ้องคดีเมื่อพ้น1 ปี ขาดอายุความ จำเลยเป็นภรรยาผู้ตายมาตั้งแต่ พ.ศ. 2466จำเลยมีสินเดิม ส่วนผู้ตายไม่มีสินเดิม ผู้ตายได้ทำพินัยกรรมไว้จริงแต่เคยป่วย ครั้นหายป่วยแล้วผู้ตายก็รีบทำบุญกุศล ตามเจตนาที่ตั้งไว้ในขณะทำพินัยกรรม โดยนำเงินสดไปถวายเจ้าอาวาสวัดชนะสงคราม56,878 บาท และเข้าเฝ้าทูลเกล้า ฯ ถวายเงิน 200,000 บาทต่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวโดยเสด็จพระราชกุศลสมทบทุนสร้างตึกโลหิตวิทยา คณะแพทย์ศาสตร์และศิริราชพยาบาล บริจาคเงินส่งเสริมการศึกษาแพทย์ศาสตร์และการบำบัดโรคแก่คณะแพทย์ศาสตร์และศิริราชพยาบาล 250,000 บาท เมื่อได้ทำบุญกุศลตามที่ระบุไว้ในพินัยกรรมแล้ว ผู้ตายปรารภว่าจะทำพินัยกรรมใหม่ แต่ถึงแก่กรรมเสียก่อน ขณะถึงแก่กรรม ผู้ตายมีเงินสดอันเป็นสินสมรสเพียง586,603.24 บาท ผู้ตายจะเอาสินสมรสส่วนของจำเลยไปทำพินัยกรรมยกให้ใครไม่ได้ ต้องหักสินเดิมของจำเลยที่จำหน่ายหมดไป 10,000 บาทให้จำเลยก่อน แล้วแบ่งสินสมรสให้จำเลยสองส่วน ผู้ตายหนึ่งส่วนเป็นเงินสดส่วนของผู้ตายเพียง 192,201.08 บาท และก่อนจะตกทอดไปตามพินัยกรรม ต้องหักค่าใช้จ่ายในการที่จำเลยขอเป็นผู้จัดการมรดก17,000 บาท ค่าทำศพผู้ตาย 50,170 บาท ผู้ตายเป็นหนี้นายผล50,000 บาท ซึ่งจำเลยใช้ไปแล้ว จะต้องหักเงินที่จำเลยมอบให้แก่เจ้าอาวาสวัดชนะสงคราม 50,000 บาทออกก่อนด้วย คงเหลือเงินสดเพียง 25,030.08 บาท ซึ่งจำเลยยินดีมอบให้โรงพยาบาลศิริราชศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงิน 1,067,727.69 บาทแก่โจทก์ และให้จำเลยชำระดอกเบี้ยให้โจทก์ร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงิน 936,603.24 บาท นับแต่วันฟ้องจนกว่าจำเลยจะชำระเสร็จจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้น เป็นว่า ให้จำเลยชำระเงินตามพินัยกรรม ซึ่งตกได้แก่โรงพยาบาลศิริราชให้โจทก์เป็นเงิน 165,909.21 บาท และให้จำเลยเสียดอกเบี้ยในเงินจำนวนนี้อัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จนอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นทุกประการโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า แม้พินัยกรรมข้อ 4 ระบุว่า ยกทรัพย์สินอื่น ๆ นอกจากที่กล่าวไว้ในข้อ 1 ถึงข้อ 3 ให้จำเลยแต่ผู้เดียวก็ตามแต่จำเลยก็ตกอยู่ในภาระติดพันที่จะต้องนำเงินสดของผู้ตายที่เหลือจากจ่ายแล้วในข้อ 5 มอบให้แก่โรงพยาบาลศิริราชก่อตั้งเป็นมูลนิธิพินัยกรรมข้อนี้จึงมีผลบังคับตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1676 โจทก์บรรยายฟ้องว่าโจทก์เป็นนิติบุคคล โรงพยาบาลศิริราชเป็นราชการส่วนหนึ่งในคณะแพทย์ศาสตร์และศิริราชพยาบาล ซึ่งเป็นคณะหนึ่งในสังกัดของโจทก์ โจทก์จึงเป็นผู้มีส่วนได้เสียคนหนึ่งตามที่ระบุไว้ในพินัยกรรมข้อ 6 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1677 บัญญัติให้เป็นหน้าที่ของทายาทหรือผู้จัดการมรดกแล้วแต่กรณี จะต้องร้องขอให้รัฐบาลให้อำนาจจัดตั้งขึ้นเป็นนิติบุคคลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 85 เมื่อจำเลยไม่ยอมก่อตั้งมูลนิธิหรือร่วมมือกับโรงพยาบาลศิริราชในการก่อตั้งมูลนิธิโจทก์ซึ่งเป็นผู้มีส่วนได้เสียจึงเป็นผู้ร้องขอให้ก่อตั้งมูลนิธิได้การก่อตั้งมูลนิธิตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 81 นั้นในประการแรกจะต้องมีทรัพย์สินที่จัดสรรไว้ เมื่อจำเลยว่าไม่มีโจทก์ซึ่งเป็นผู้มีส่วนได้เสียสืบทราบว่ามี โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องให้จำเลยส่งมอบเงินของผู้ตายเพื่อจัดตั้งเป็นมูลนิธิได้จำเลยเป็นผู้จัดการมรดกตามคำสั่งศาล จำเลยจึงมีหน้าที่ที่จะทำการอันจำเป็นเพื่อให้การเป็นไปตามคำสั่งในพินัยกรรมของผู้ตาย จำเลยรับในคำให้การว่า จะมอบเงินของผู้ตายจำนวนหนึ่งให้แก่โรงพยาบาลศิริราชตามพินัยกรรม จึงแสดงว่าขณะโจทก์ฟ้องคดีการจัดการมรดกของผู้ตายตามที่จำเลยได้รับแต่งตั้งเป็นผู้จัดการมรดกยังไม่สิ้นสุด จำเลยจึงยกอายุความ 1 ปีขึ้นเป็นข้อตัดฟ้องโจทก์ไม่ได้ที่โจทก์ฎีกาว่า เช็คจำนวน 400,000 บาทถือได้ว่าเป็นเงินสดนั้นศาลฎีกาเห็นว่าเช็คไม่ใช่ทรัพย์สินที่เป็นเงินสด เช็ค 2 ฉบับที่โจทก์กล่าวอ้างว่าถือได้ว่าเป็นเงินสดนั้น เป็นเช็คที่ลูกหนี้ออกให้เป็นประกันหนี้ ฉะนั้น เงินที่ลูกหนี้นำมาชำระตามเช็ค 2 ฉบับ เป็นเงิน 400,000 บาท ในเวลาต่อมาหลังจากผู้ตายถึงแก่กรรมแล้ว จึงไม่ใช่เงินสดตามความหมายในพินัยกรรม ข้อ 6ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าผู้ตายสมรสกับจำเลยเมื่อปี 2466 ขณะผู้ตายรับราชการเป็นนายตำรวจยศร้อยตำรวจตรี ก่อนสมรสกับจำเลยผู้ตายเคยมีภรรยามาแล้ว เดิมจำเลยเป็นคนในบ้านผู้ตาย เพิ่งสมรสกับผู้ตายภายหลัง แม้โจทก์จะมิได้นำสืบว่าผู้ตายมีสินเดิมอย่างใดบ้าง แต่โจทก์ก็นำสืบถึงฐานะของผู้ตายซึ่งรับราชการเป็นร้อยตำรวจตรี มีบ้านพักอยู่อาศัย ฐานะของนายตำรวจชั้นสัญญาบัตร เมื่อปี 2466 ย่อมเป็นที่ทราบกันทั่วไปว่าได้รับพระราชทานเงินเดือนสูงเพียงพอที่จะดำรงชีพได้อย่างสมเกียรติ สิทธิที่ผู้ตายจะได้รับเงินเดือนก่อนทำการสมรสก็เป็นทรัพย์สินอย่างหนึ่ง ศาลฎีกาเชื่อว่าผู้ตายมีสินเดิมอยู่แล้วก่อนสมรสศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า โจทก์มีสิทธิได้ส่วนของผู้ตายเฉพาะที่เป็นเงินสดตามพินัยกรรม ขณะผู้ตายถึงแก่กรรม มีเงินสดฝากอยู่ในธนาคาร 586,603.24 บาท ซึ่งเป็นสินสมรสเป็นของผู้ตายสองส่วนจำนวน 391,068.83 บาท ซึ่งผู้ตายมีสิทธิทำพินัยกรรมได้ หักให้วัดชนะสงครามตามพินัยกรรม 50,000 บาท คงเหลือให้โรงพยาบาลศิริราชตามพินัยกรรมข้อ 6 จำนวน 341,068.83 บาท จำเลยนำเงินจำนวนนี้เข้าฝากธนาคาร ดอกผลจึงตกเป็นของโรงพยาบาลด้วย อัตราดอกเบี้ยร้อยละ 7 ต่อปี ในเวลา 2 ปี เป็นดอกเบี้ย 47,749.64 บาท รวมกับเงินต้นเป็นจำนวนทั้งสิ้น 388,818.47 บาท ซึ่งจำเลยจะต้องส่งมอบแก่โรงพยาบาลศิริราชพิพากษาแก้ ให้จำเลยชำระเงินตามพินัยกรรมซึ่งตกได้แก่โรงพยาบาลศิริราชให้โจทก์เป็นเงิน 388,818.47 บาท ให้จำเลยเสียดอกเบี้ยในจำนวนเงินนี้อัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1198/2517มหาวิทยาลัยแพทย์ศาสตร์ โดยอธิการบดี ศาสตราจารย์นายแพทย์ชัชวาล โอสถานนท์ เป็นผู้แทนโจทก์นางจรูญศรี รักษาพลไกร ในฐานะผู้จัดการมรดก ของพันตำรวจโทหลวงรักษาพลไกร ผู้ตายจำเลยและในฐานะส่วนตัว (โดยนายสมบัติ ผู้จัดการมรดกเป็นคู่ความแทนจำเลย ป.พ.พ. ม. 81, ม. 132, ม. 1655, ม. 1676, ม. 1677, ม. 1719, ม. 1732, ม. 1754 ป.วิ.พ. ม. 55, ม. 84 กฎหมายลักษณะผัวเมีย ผู้ตายซึ่งเป็นสามีจำเลยทำพินัยกรรมมีข้อความในข้อ 1 ถึงข้อ 3 ยกที่ดินกับสิ่งปลูกสร้างให้จำเลยและผู้อื่น ข้อ 4 ว่า ทรัพย์สินอื่น ๆ นอกจากที่กล่าวแล้ว ขอยกให้จำเลยแต่ผู้เดียวและขอให้จัดการกุศลดังกล่าวต่อไป ข้อ 5 ทรัพย์สินที่เป็นเงินสด ให้จำเลยนำไปมอบแก่เจ้าอาวาสวัด ช. เพื่อซ่อมแซมพระอุโบสถ 50,000 บาท ข้อ 6 เงินสดที่เหลือจากที่กล่าวในข้อ 5 ให้จำเลยมอบให้แก่โรงพยาบาลศิริราชก่อตั้งเป็นมูลนิธิ หรือจะสร้างเป็นตึกคนไข้ก็ได้ โดยปรึกษากับเจ้าหน้าที่คณะแพทย์ศาสตร์และศิริราชพยาบาล แม้พินัยกรรม ข้อ 4 ระบุว่า ยกทรัพย์สินอื่น ๆ นอกจากที่กล่าวในข้อ 1, 2, 3 ให้จำเลยแต่ผู้เดียวก็ตาม แต่จำเลยก็ตกอยู่ในภาระติดพันที่จะต้อง นำเงินสดของผู้ตายที่เหลือจากจ่ายแล้วในข้อ 5 มอบให้แก่โรงพยาบาลศิริราชก่อตั้งเป็นมูลนิธิ พินัยกรรมข้อนี้จึงมีผลบังคับ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1676 โรงพยาบาลศิริราชเป็นส่วนราชการส่วนหนึ่งของมหาวิทยาลัยแพทย์ศาสตร์โจทก์ซึ่งเป็นนิติบุคคล โจทก์จึงเป็นผู้มีส่วนได้เสียคนหนึ่งตามที่ระบุไว้ในพินัยกรรม ข้อ 6 จำเลยไม่ยอมก่อตั้งมูลนิธิหรือร่วมมือกับโรงพยาบาลศิริราชในการตั้งมูลนิธิ โจทก์จึงเป็นผู้ร้องขอให้ก่อตั้งมูลนิธิได้ตามมาตรา 1677 และการก่อตั้งมูลนิธิตามมาตรา 81 นั้น ในประการแรกจะต้องมีทรัพย์สินที่จัดสรรไว้ เมื่อจำเลยว่าไม่มี โจทก์สืบทราบว่ามี ก็ย่อมมีอำนาจฟ้องให้จำเลยส่งมอบเงินของผู้ตายเพื่อจัดตั้งเป็นมูลนิธิได้แม้โจทก์ผู้มีส่วนได้เสียตามที่ระบุไว้ในพินัยกรรมจะฟ้องคดีเกิน 1 ปี นับแต่ได้รู้หรือควรได้รู้ถึงสิทธิตามพินัยกรรม แต่จำเลยเป็นผู้จัดการมรดกตามคำสั่งศาลและจัดการมรดกยังไม่สิ้นสุด จำเลยก็ยกอายุความ 1 ปี ขึ้นเป็นข้อตัดฟ้องไม่ได้แม้โจทก์จะมิได้นำสืบว่าผู้ตายมีสินเดิมอย่างใดบ้างแต่ก็ได้นำสืบถึงฐานะของผู้ตายซึ่งรับราชการเป็นร้อยตำรวจตรีฐานะของนายตำรวจชั้นสัญญาบัตรเมื่อปี พ.ศ. 2466 ย่อมเป็นที่ทราบกันทั่วไปว่าได้เงินเดือนสูงเพียงพอที่จะดำรงชีพได้อย่างสมเกียรติสิทธิที่ผู้ตายจะได้รับเงินเดือนก็เป็นทรัพย์สินอย่างหนึ่ง จึงเชื่อได้ว่าผู้ตายมีสินเดิมก่อนสมรสโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นนิติบุคคลโดยเป็นทบวงการเมือง มีฐานะเป็นกรม เป็นส่วนราชการในสำนักนายกรัฐมนตรี โรงพยาบาลศิริราชเป็นส่วนราชการส่วนหนึ่งในคณะแพทย์ศาสตร์และศิริราชพยาบาล ซึ่งเป็นคณะหนึ่งในสังกัดของโจทก์ จำเลยเป็นภรรยาพันตำรวจโทหลวงรักษาพลไกรผู้ตาย พันตำรวจโทหลวงรักษาพลไกรทำพินัยกรรมไว้มีข้อความข้อ 5 และข้อ 6 ว่าทรัพย์มรดกที่เป็นเงินสดให้จำเลยนำเงินส่วนหนึ่งจำนวน 50,000 บาท ไปมอบให้แก่เจ้าอาวาสวัดชนะสงคราม ส่วนเงินที่เหลือทั้งหมด ให้จำเลยนำไปมอบให้โรงพยาบาลศิริราชก่อตั้งเป็นมูลนิธิในนามของเจ้ามรดกและจำเลย หรือจะสร้างตึกพันคนไข้ก็ได้โดยปรึกษากับเจ้าหน้าที่คณะแพทย์ศาสตร์และศิริราชพยาบาล จำเลยเป็นผู้จัดการมรดกของพันตำรวจโทหลวงรักษาพลไกร ขณะถึงแก่กรรมพันตำรวจโทหลวงรักษาพลไกรมีเงิน 1,200,000 บาท หักเงิน 50,000 บาทที่จะต้องนำไปให้เจ้าอาวาสวัดชนะสงครามแล้ว จึงเป็นส่วนได้ของโจทก์ที่จำเลยจะต้องส่งมอบให้ตามข้อกำหนดในพินัยกรรม แต่จำเลยไม่ยอมส่งมอบให้โจทก์ จำเลยได้นำเงิน 1,000,000 บาท ไปฝากธนาคารไว้รวมกับดอกเบี้ย เป็นเงิน 1,298,062.50 บาท ขอให้ศาลพิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวนดังกล่าวและดอกเบี้ยให้โจทก์จำเลยให้การว่า โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง โจทก์ฟ้องคดีเมื่อพ้น1 ปี ขาดอายุความ จำเลยเป็นภรรยาผู้ตายมาตั้งแต่ พ.ศ. 2466จำเลยมีสินเดิม ส่วนผู้ตายไม่มีสินเดิม ผู้ตายได้ทำพินัยกรรมไว้จริงแต่เคยป่วย ครั้นหายป่วยแล้วผู้ตายก็รีบทำบุญกุศล ตามเจตนาที่ตั้งไว้ในขณะทำพินัยกรรม โดยนำเงินสดไปถวายเจ้าอาวาสวัดชนะสงคราม56,878 บาท และเข้าเฝ้าทูลเกล้า ฯ ถวายเงิน 200,000 บาทต่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวโดยเสด็จพระราชกุศลสมทบทุนสร้างตึกโลหิตวิทยา คณะแพทย์ศาสตร์และศิริราชพยาบาล บริจาคเงินส่งเสริมการศึกษาแพทย์ศาสตร์และการบำบัดโรคแก่คณะแพทย์ศาสตร์และศิริราชพยาบาล 250,000 บาท เมื่อได้ทำบุญกุศลตามที่ระบุไว้ในพินัยกรรมแล้ว ผู้ตายปรารภว่าจะทำพินัยกรรมใหม่ แต่ถึงแก่กรรมเสียก่อน ขณะถึงแก่กรรม ผู้ตายมีเงินสดอันเป็นสินสมรสเพียง586,603.24 บาท ผู้ตายจะเอาสินสมรสส่วนของจำเลยไปทำพินัยกรรมยกให้ใครไม่ได้ ต้องหักสินเดิมของจำเลยที่จำหน่ายหมดไป 10,000 บาทให้จำเลยก่อน แล้วแบ่งสินสมรสให้จำเลยสองส่วน ผู้ตายหนึ่งส่วนเป็นเงินสดส่วนของผู้ตายเพียง 192,201.08 บาท และก่อนจะตกทอดไปตามพินัยกรรม ต้องหักค่าใช้จ่ายในการที่จำเลยขอเป็นผู้จัดการมรดก17,000 บาท ค่าทำศพผู้ตาย 50,170 บาท ผู้ตายเป็นหนี้นายผล50,000 บาท ซึ่งจำเลยใช้ไปแล้ว จะต้องหักเงินที่จำเลยมอบให้แก่เจ้าอาวาสวัดชนะสงคราม 50,000 บาทออกก่อนด้วย คงเหลือเงินสดเพียง 25,030.08 บาท ซึ่งจำเลยยินดีมอบให้โรงพยาบาลศิริราชศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงิน 1,067,727.69 บาทแก่โจทก์ และให้จำเลยชำระดอกเบี้ยให้โจทก์ร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงิน 936,603.24 บาท นับแต่วันฟ้องจนกว่าจำเลยจะชำระเสร็จจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้น เป็นว่า ให้จำเลยชำระเงินตามพินัยกรรม ซึ่งตกได้แก่โรงพยาบาลศิริราชให้โจทก์เป็นเงิน 165,909.21 บาท และให้จำเลยเสียดอกเบี้ยในเงินจำนวนนี้อัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จนอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นทุกประการโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า แม้พินัยกรรมข้อ 4 ระบุว่า ยกทรัพย์สินอื่น ๆ นอกจากที่กล่าวไว้ในข้อ 1 ถึงข้อ 3 ให้จำเลยแต่ผู้เดียวก็ตามแต่จำเลยก็ตกอยู่ในภาระติดพันที่จะต้องนำเงินสดของผู้ตายที่เหลือจากจ่ายแล้วในข้อ 5 มอบให้แก่โรงพยาบาลศิริราชก่อตั้งเป็นมูลนิธิพินัยกรรมข้อนี้จึงมีผลบังคับตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1676 โจทก์บรรยายฟ้องว่าโจทก์เป็นนิติบุคคล โรงพยาบาลศิริราชเป็นราชการส่วนหนึ่งในคณะแพทย์ศาสตร์และศิริราชพยาบาล ซึ่งเป็นคณะหนึ่งในสังกัดของโจทก์ โจทก์จึงเป็นผู้มีส่วนได้เสียคนหนึ่งตามที่ระบุไว้ในพินัยกรรมข้อ 6 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1677 บัญญัติให้เป็นหน้าที่ของทายาทหรือผู้จัดการมรดกแล้วแต่กรณี จะต้องร้องขอให้รัฐบาลให้อำนาจจัดตั้งขึ้นเป็นนิติบุคคลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 85 เมื่อจำเลยไม่ยอมก่อตั้งมูลนิธิหรือร่วมมือกับโรงพยาบาลศิริราชในการก่อตั้งมูลนิธิโจทก์ซึ่งเป็นผู้มีส่วนได้เสียจึงเป็นผู้ร้องขอให้ก่อตั้งมูลนิธิได้การก่อตั้งมูลนิธิตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 81 นั้นในประการแรกจะต้องมีทรัพย์สินที่จัดสรรไว้ เมื่อจำเลยว่าไม่มีโจทก์ซึ่งเป็นผู้มีส่วนได้เสียสืบทราบว่ามี โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องให้จำเลยส่งมอบเงินของผู้ตายเพื่อจัดตั้งเป็นมูลนิธิได้จำเลยเป็นผู้จัดการมรดกตามคำสั่งศาล จำเลยจึงมีหน้าที่ที่จะทำการอันจำเป็นเพื่อให้การเป็นไปตามคำสั่งในพินัยกรรมของผู้ตาย จำเลยรับในคำให้การว่า จะมอบเงินของผู้ตายจำนวนหนึ่งให้แก่โรงพยาบาลศิริราชตามพินัยกรรม จึงแสดงว่าขณะโจทก์ฟ้องคดีการจัดการมรดกของผู้ตายตามที่จำเลยได้รับแต่งตั้งเป็นผู้จัดการมรดกยังไม่สิ้นสุด จำเลยจึงยกอายุความ 1 ปีขึ้นเป็นข้อตัดฟ้องโจทก์ไม่ได้ที่โจทก์ฎีกาว่า เช็คจำนวน 400,000 บาทถือได้ว่าเป็นเงินสดนั้นศาลฎีกาเห็นว่าเช็คไม่ใช่ทรัพย์สินที่เป็นเงินสด เช็ค 2 ฉบับที่โจทก์กล่าวอ้างว่าถือได้ว่าเป็นเงินสดนั้น เป็นเช็คที่ลูกหนี้ออกให้เป็นประกันหนี้ ฉะนั้น เงินที่ลูกหนี้นำมาชำระตามเช็ค 2 ฉบับ เป็นเงิน 400,000 บาท ในเวลาต่อมาหลังจากผู้ตายถึงแก่กรรมแล้ว จึงไม่ใช่เงินสดตามความหมายในพินัยกรรม ข้อ 6ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าผู้ตายสมรสกับจำเลยเมื่อปี 2466 ขณะผู้ตายรับราชการเป็นนายตำรวจยศร้อยตำรวจตรี ก่อนสมรสกับจำเลยผู้ตายเคยมีภรรยามาแล้ว เดิมจำเลยเป็นคนในบ้านผู้ตาย เพิ่งสมรสกับผู้ตายภายหลัง แม้โจทก์จะมิได้นำสืบว่าผู้ตายมีสินเดิมอย่างใดบ้าง แต่โจทก์ก็นำสืบถึงฐานะของผู้ตายซึ่งรับราชการเป็นร้อยตำรวจตรี มีบ้านพักอยู่อาศัย ฐานะของนายตำรวจชั้นสัญญาบัตร เมื่อปี 2466 ย่อมเป็นที่ทราบกันทั่วไปว่าได้รับพระราชทานเงินเดือนสูงเพียงพอที่จะดำรงชีพได้อย่างสมเกียรติ สิทธิที่ผู้ตายจะได้รับเงินเดือนก่อนทำการสมรสก็เป็นทรัพย์สินอย่างหนึ่ง ศาลฎีกาเชื่อว่าผู้ตายมีสินเดิมอยู่แล้วก่อนสมรสศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า โจทก์มีสิทธิได้ส่วนของผู้ตายเฉพาะที่เป็นเงินสดตามพินัยกรรม ขณะผู้ตายถึงแก่กรรม มีเงินสดฝากอยู่ในธนาคาร 586,603.24 บาท ซึ่งเป็นสินสมรสเป็นของผู้ตายสองส่วนจำนวน 391,068.83 บาท ซึ่งผู้ตายมีสิทธิทำพินัยกรรมได้ หักให้วัดชนะสงครามตามพินัยกรรม 50,000 บาท คงเหลือให้โรงพยาบาลศิริราชตามพินัยกรรมข้อ 6 จำนวน 341,068.83 บาท จำเลยนำเงินจำนวนนี้เข้าฝากธนาคาร ดอกผลจึงตกเป็นของโรงพยาบาลด้วย อัตราดอกเบี้ยร้อยละ 7 ต่อปี ในเวลา 2 ปี เป็นดอกเบี้ย 47,749.64 บาท รวมกับเงินต้นเป็นจำนวนทั้งสิ้น 388,818.47 บาท ซึ่งจำเลยจะต้องส่งมอบแก่โรงพยาบาลศิริราชพิพากษาแก้ ให้จำเลยชำระเงินตามพินัยกรรมซึ่งตกได้แก่โรงพยาบาลศิริราชให้โจทก์เป็นเงิน 388,818.47 บาท ให้จำเลยเสียดอกเบี้ยในจำนวนเงินนี้อัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จ(สรรเสริญ ไกรจิตติ-สนับ คัมภีรยส-รื่น วิไลชนม์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นนิติบุคคลโดยเป็นทบวงการเมือง มีฐานะเป็นกรม เป็นส่วนราชการในสำนักนายกรัฐมนตรี โรงพยาบาลศิริราชเป็นส่วนราชการส่วนหนึ่งในคณะแพทย์ศาสตร์และศิริราชพยาบาล ซึ่งเป็นคณะหนึ่งในสังกัดของโจทก์ จำเลยเป็นภรรยาพันตำรวจโทหลวงรักษาพลไกรผู้ตาย พันตำรวจโทหลวงรักษาพลไกรทำพินัยกรรมไว้มีข้อความข้อ 5 และข้อ 6 ว่าทรัพย์มรดกที่เป็นเงินสดให้จำเลยนำเงินส่วนหนึ่งจำนวน 50,000 บาท ไปมอบให้แก่เจ้าอาวาสวัดชนะสงคราม ส่วนเงินที่เหลือทั้งหมด ให้จำเลยนำไปมอบให้โรงพยาบาลศิริราชก่อตั้งเป็นมูลนิธิในนามของเจ้ามรดกและจำเลย หรือจะสร้างตึกพันคนไข้ก็ได้โดยปรึกษากับเจ้าหน้าที่คณะแพทย์ศาสตร์และศิริราชพยาบาล จำเลยเป็นผู้จัดการมรดกของพันตำรวจโทหลวงรักษาพลไกร ขณะถึงแก่กรรมพันตำรวจโทหลวงรักษาพลไกรมีเงิน 1,200,000 บาท หักเงิน 50,000 บาทที่จะต้องนำไปให้เจ้าอาวาสวัดชนะสงครามแล้ว จึงเป็นส่วนได้ของโจทก์ที่จำเลยจะต้องส่งมอบให้ตามข้อกำหนดในพินัยกรรม แต่จำเลยไม่ยอมส่งมอบให้โจทก์ จำเลยได้นำเงิน 1,000,000 บาท ไปฝากธนาคารไว้รวมกับดอกเบี้ย เป็นเงิน 1,298,062.50 บาท ขอให้ศาลพิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวนดังกล่าวและดอกเบี้ยให้โจทก์จำเลยให้การว่า โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง โจทก์ฟ้องคดีเมื่อพ้น1 ปี ขาดอายุความ จำเลยเป็นภรรยาผู้ตายมาตั้งแต่ พ.ศ. 2466จำเลยมีสินเดิม ส่วนผู้ตายไม่มีสินเดิม ผู้ตายได้ทำพินัยกรรมไว้จริงแต่เคยป่วย ครั้นหายป่วยแล้วผู้ตายก็รีบทำบุญกุศล ตามเจตนาที่ตั้งไว้ในขณะทำพินัยกรรม โดยนำเงินสดไปถวายเจ้าอาวาสวัดชนะสงคราม56,878 บาท และเข้าเฝ้าทูลเกล้า ฯ ถวายเงิน 200,000 บาทต่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวโดยเสด็จพระราชกุศลสมทบทุนสร้างตึกโลหิตวิทยา คณะแพทย์ศาสตร์และศิริราชพยาบาล บริจาคเงินส่งเสริมการศึกษาแพทย์ศาสตร์และการบำบัดโรคแก่คณะแพทย์ศาสตร์และศิริราชพยาบาล 250,000 บาท เมื่อได้ทำบุญกุศลตามที่ระบุไว้ในพินัยกรรมแล้ว ผู้ตายปรารภว่าจะทำพินัยกรรมใหม่ แต่ถึงแก่กรรมเสียก่อน ขณะถึงแก่กรรม ผู้ตายมีเงินสดอันเป็นสินสมรสเพียง586,603.24 บาท ผู้ตายจะเอาสินสมรสส่วนของจำเลยไปทำพินัยกรรมยกให้ใครไม่ได้ ต้องหักสินเดิมของจำเลยที่จำหน่ายหมดไป 10,000 บาทให้จำเลยก่อน แล้วแบ่งสินสมรสให้จำเลยสองส่วน ผู้ตายหนึ่งส่วนเป็นเงินสดส่วนของผู้ตายเพียง 192,201.08 บาท และก่อนจะตกทอดไปตามพินัยกรรม ต้องหักค่าใช้จ่ายในการที่จำเลยขอเป็นผู้จัดการมรดก17,000 บาท ค่าทำศพผู้ตาย 50,170 บาท ผู้ตายเป็นหนี้นายผล50,000 บาท ซึ่งจำเลยใช้ไปแล้ว จะต้องหักเงินที่จำเลยมอบให้แก่เจ้าอาวาสวัดชนะสงคราม 50,000 บาทออกก่อนด้วย คงเหลือเงินสดเพียง 25,030.08 บาท ซึ่งจำเลยยินดีมอบให้โรงพยาบาลศิริราชศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงิน 1,067,727.69 บาทแก่โจทก์ และให้จำเลยชำระดอกเบี้ยให้โจทก์ร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงิน 936,603.24 บาท นับแต่วันฟ้องจนกว่าจำเลยจะชำระเสร็จจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้น เป็นว่า ให้จำเลยชำระเงินตามพินัยกรรม ซึ่งตกได้แก่โรงพยาบาลศิริราชให้โจทก์เป็นเงิน 165,909.21 บาท และให้จำเลยเสียดอกเบี้ยในเงินจำนวนนี้อัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จนอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นทุกประการโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า แม้พินัยกรรมข้อ 4 ระบุว่า ยกทรัพย์สินอื่น ๆ นอกจากที่กล่าวไว้ในข้อ 1 ถึงข้อ 3 ให้จำเลยแต่ผู้เดียวก็ตามแต่จำเลยก็ตกอยู่ในภาระติดพันที่จะต้องนำเงินสดของผู้ตายที่เหลือจากจ่ายแล้วในข้อ 5 มอบให้แก่โรงพยาบาลศิริราชก่อตั้งเป็นมูลนิธิพินัยกรรมข้อนี้จึงมีผลบังคับตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1676 โจทก์บรรยายฟ้องว่าโจทก์เป็นนิติบุคคล โรงพยาบาลศิริราชเป็นราชการส่วนหนึ่งในคณะแพทย์ศาสตร์และศิริราชพยาบาล ซึ่งเป็นคณะหนึ่งในสังกัดของโจทก์ โจทก์จึงเป็นผู้มีส่วนได้เสียคนหนึ่งตามที่ระบุไว้ในพินัยกรรมข้อ 6 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1677 บัญญัติให้เป็นหน้าที่ของทายาทหรือผู้จัดการมรดกแล้วแต่กรณี จะต้องร้องขอให้รัฐบาลให้อำนาจจัดตั้งขึ้นเป็นนิติบุคคลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 85 เมื่อจำเลยไม่ยอมก่อตั้งมูลนิธิหรือร่วมมือกับโรงพยาบาลศิริราชในการก่อตั้งมูลนิธิโจทก์ซึ่งเป็นผู้มีส่วนได้เสียจึงเป็นผู้ร้องขอให้ก่อตั้งมูลนิธิได้การก่อตั้งมูลนิธิตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 81 นั้นในประการแรกจะต้องมีทรัพย์สินที่จัดสรรไว้ เมื่อจำเลยว่าไม่มีโจทก์ซึ่งเป็นผู้มีส่วนได้เสียสืบทราบว่ามี โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องให้จำเลยส่งมอบเงินของผู้ตายเพื่อจัดตั้งเป็นมูลนิธิได้จำเลยเป็นผู้จัดการมรดกตามคำสั่งศาล จำเลยจึงมีหน้าที่ที่จะทำการอันจำเป็นเพื่อให้การเป็นไปตามคำสั่งในพินัยกรรมของผู้ตาย จำเลยรับในคำให้การว่า จะมอบเงินของผู้ตายจำนวนหนึ่งให้แก่โรงพยาบาลศิริราชตามพินัยกรรม จึงแสดงว่าขณะโจทก์ฟ้องคดีการจัดการมรดกของผู้ตายตามที่จำเลยได้รับแต่งตั้งเป็นผู้จัดการมรดกยังไม่สิ้นสุด จำเลยจึงยกอายุความ 1 ปีขึ้นเป็นข้อตัดฟ้องโจทก์ไม่ได้ที่โจทก์ฎีกาว่า เช็คจำนวน 400,000 บาทถือได้ว่าเป็นเงินสดนั้นศาลฎีกาเห็นว่าเช็คไม่ใช่ทรัพย์สินที่เป็นเงินสด เช็ค 2 ฉบับที่โจทก์กล่าวอ้างว่าถือได้ว่าเป็นเงินสดนั้น เป็นเช็คที่ลูกหนี้ออกให้เป็นประกันหนี้ ฉะนั้น เงินที่ลูกหนี้นำมาชำระตามเช็ค 2 ฉบับ เป็นเงิน 400,000 บาท ในเวลาต่อมาหลังจากผู้ตายถึงแก่กรรมแล้ว จึงไม่ใช่เงินสดตามความหมายในพินัยกรรม ข้อ 6ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าผู้ตายสมรสกับจำเลยเมื่อปี 2466 ขณะผู้ตายรับราชการเป็นนายตำรวจยศร้อยตำรวจตรี ก่อนสมรสกับจำเลยผู้ตายเคยมีภรรยามาแล้ว เดิมจำเลยเป็นคนในบ้านผู้ตาย เพิ่งสมรสกับผู้ตายภายหลัง แม้โจทก์จะมิได้นำสืบว่าผู้ตายมีสินเดิมอย่างใดบ้าง แต่โจทก์ก็นำสืบถึงฐานะของผู้ตายซึ่งรับราชการเป็นร้อยตำรวจตรี มีบ้านพักอยู่อาศัย ฐานะของนายตำรวจชั้นสัญญาบัตร เมื่อปี 2466 ย่อมเป็นที่ทราบกันทั่วไปว่าได้รับพระราชทานเงินเดือนสูงเพียงพอที่จะดำรงชีพได้อย่างสมเกียรติ สิทธิที่ผู้ตายจะได้รับเงินเดือนก่อนทำการสมรสก็เป็นทรัพย์สินอย่างหนึ่ง ศาลฎีกาเชื่อว่าผู้ตายมีสินเดิมอยู่แล้วก่อนสมรสศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า โจทก์มีสิทธิได้ส่วนของผู้ตายเฉพาะที่เป็นเงินสดตามพินัยกรรม ขณะผู้ตายถึงแก่กรรม มีเงินสดฝากอยู่ในธนาคาร 586,603.24 บาท ซึ่งเป็นสินสมรสเป็นของผู้ตายสองส่วนจำนวน 391,068.83 บาท ซึ่งผู้ตายมีสิทธิทำพินัยกรรมได้ หักให้วัดชนะสงครามตามพินัยกรรม 50,000 บาท คงเหลือให้โรงพยาบาลศิริราชตามพินัยกรรมข้อ 6 จำนวน 341,068.83 บาท จำเลยนำเงินจำนวนนี้เข้าฝากธนาคาร ดอกผลจึงตกเป็นของโรงพยาบาลด้วย อัตราดอกเบี้ยร้อยละ 7 ต่อปี ในเวลา 2 ปี เป็นดอกเบี้ย 47,749.64 บาท รวมกับเงินต้นเป็นจำนวนทั้งสิ้น 388,818.47 บาท ซึ่งจำเลยจะต้องส่งมอบแก่โรงพยาบาลศิริราชพิพากษาแก้ ให้จำเลยชำระเงินตามพินัยกรรมซึ่งตกได้แก่โรงพยาบาลศิริราชให้โจทก์เป็นเงิน 388,818.47 บาท ให้จำเลยเสียดอกเบี้ยในจำนวนเงินนี้อัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1198/2517มหาวิทยาลัยแพทย์ศาสตร์ โดยอธิการบดี ศาสตราจารย์นายแพทย์ชัชวาล โอสถานนท์ เป็นผู้แทนโจทก์นางจรูญศรี รักษาพลไกร ในฐานะผู้จัดการมรดก ของพันตำรวจโทหลวงรักษาพลไกร ผู้ตายจำเลยและในฐานะส่วนตัว (โดยนายสมบัติ ผู้จัดการมรดกเป็นคู่ความแทนจำเลย ป.พ.พ. ม. 81, ม. 132, ม. 1655, ม. 1676, ม. 1677, ม. 1719, ม. 1732, ม. 1754 ป.วิ.พ. ม. 55, ม. 84 กฎหมายลักษณะผัวเมีย ผู้ตายซึ่งเป็นสามีจำเลยทำพินัยกรรมมีข้อความในข้อ 1 ถึงข้อ 3 ยกที่ดินกับสิ่งปลูกสร้างให้จำเลยและผู้อื่น ข้อ 4 ว่า ทรัพย์สินอื่น ๆ นอกจากที่กล่าวแล้ว ขอยกให้จำเลยแต่ผู้เดียวและขอให้จัดการกุศลดังกล่าวต่อไป ข้อ 5 ทรัพย์สินที่เป็นเงินสด ให้จำเลยนำไปมอบแก่เจ้าอาวาสวัด ช. เพื่อซ่อมแซมพระอุโบสถ 50,000 บาท ข้อ 6 เงินสดที่เหลือจากที่กล่าวในข้อ 5 ให้จำเลยมอบให้แก่โรงพยาบาลศิริราชก่อตั้งเป็นมูลนิธิ หรือจะสร้างเป็นตึกคนไข้ก็ได้ โดยปรึกษากับเจ้าหน้าที่คณะแพทย์ศาสตร์และศิริราชพยาบาล แม้พินัยกรรม ข้อ 4 ระบุว่า ยกทรัพย์สินอื่น ๆ นอกจากที่กล่าวในข้อ 1, 2, 3 ให้จำเลยแต่ผู้เดียวก็ตาม แต่จำเลยก็ตกอยู่ในภาระติดพันที่จะต้อง นำเงินสดของผู้ตายที่เหลือจากจ่ายแล้วในข้อ 5 มอบให้แก่โรงพยาบาลศิริราชก่อตั้งเป็นมูลนิธิ พินัยกรรมข้อนี้จึงมีผลบังคับ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1676 โรงพยาบาลศิริราชเป็นส่วนราชการส่วนหนึ่งของมหาวิทยาลัยแพทย์ศาสตร์โจทก์ซึ่งเป็นนิติบุคคล โจทก์จึงเป็นผู้มีส่วนได้เสียคนหนึ่งตามที่ระบุไว้ในพินัยกรรม ข้อ 6 จำเลยไม่ยอมก่อตั้งมูลนิธิหรือร่วมมือกับโรงพยาบาลศิริราชในการตั้งมูลนิธิ โจทก์จึงเป็นผู้ร้องขอให้ก่อตั้งมูลนิธิได้ตามมาตรา 1677 และการก่อตั้งมูลนิธิตามมาตรา 81 นั้น ในประการแรกจะต้องมีทรัพย์สินที่จัดสรรไว้ เมื่อจำเลยว่าไม่มี โจทก์สืบทราบว่ามี ก็ย่อมมีอำนาจฟ้องให้จำเลยส่งมอบเงินของผู้ตายเพื่อจัดตั้งเป็นมูลนิธิได้แม้โจทก์ผู้มีส่วนได้เสียตามที่ระบุไว้ในพินัยกรรมจะฟ้องคดีเกิน 1 ปี นับแต่ได้รู้หรือควรได้รู้ถึงสิทธิตามพินัยกรรม แต่จำเลยเป็นผู้จัดการมรดกตามคำสั่งศาลและจัดการมรดกยังไม่สิ้นสุด จำเลยก็ยกอายุความ 1 ปี ขึ้นเป็นข้อตัดฟ้องไม่ได้แม้โจทก์จะมิได้นำสืบว่าผู้ตายมีสินเดิมอย่างใดบ้างแต่ก็ได้นำสืบถึงฐานะของผู้ตายซึ่งรับราชการเป็นร้อยตำรวจตรีฐานะของนายตำรวจชั้นสัญญาบัตรเมื่อปี พ.ศ. 2466 ย่อมเป็นที่ทราบกันทั่วไปว่าได้เงินเดือนสูงเพียงพอที่จะดำรงชีพได้อย่างสมเกียรติสิทธิที่ผู้ตายจะได้รับเงินเดือนก็เป็นทรัพย์สินอย่างหนึ่ง จึงเชื่อได้ว่าผู้ตายมีสินเดิมก่อนสมรสโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นนิติบุคคลโดยเป็นทบวงการเมือง มีฐานะเป็นกรม เป็นส่วนราชการในสำนักนายกรัฐมนตรี โรงพยาบาลศิริราชเป็นส่วนราชการส่วนหนึ่งในคณะแพทย์ศาสตร์และศิริราชพยาบาล ซึ่งเป็นคณะหนึ่งในสังกัดของโจทก์ จำเลยเป็นภรรยาพันตำรวจโทหลวงรักษาพลไกรผู้ตาย พันตำรวจโทหลวงรักษาพลไกรทำพินัยกรรมไว้มีข้อความข้อ 5 และข้อ 6 ว่าทรัพย์มรดกที่เป็นเงินสดให้จำเลยนำเงินส่วนหนึ่งจำนวน 50,000 บาท ไปมอบให้แก่เจ้าอาวาสวัดชนะสงคราม ส่วนเงินที่เหลือทั้งหมด ให้จำเลยนำไปมอบให้โรงพยาบาลศิริราชก่อตั้งเป็นมูลนิธิในนามของเจ้ามรดกและจำเลย หรือจะสร้างตึกพันคนไข้ก็ได้โดยปรึกษากับเจ้าหน้าที่คณะแพทย์ศาสตร์และศิริราชพยาบาล จำเลยเป็นผู้จัดการมรดกของพันตำรวจโทหลวงรักษาพลไกร ขณะถึงแก่กรรมพันตำรวจโทหลวงรักษาพลไกรมีเงิน 1,200,000 บาท หักเงิน 50,000 บาทที่จะต้องนำไปให้เจ้าอาวาสวัดชนะสงครามแล้ว จึงเป็นส่วนได้ของโจทก์ที่จำเลยจะต้องส่งมอบให้ตามข้อกำหนดในพินัยกรรม แต่จำเลยไม่ยอมส่งมอบให้โจทก์ จำเลยได้นำเงิน 1,000,000 บาท ไปฝากธนาคารไว้รวมกับดอกเบี้ย เป็นเงิน 1,298,062.50 บาท ขอให้ศาลพิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวนดังกล่าวและดอกเบี้ยให้โจทก์จำเลยให้การว่า โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง โจทก์ฟ้องคดีเมื่อพ้น1 ปี ขาดอายุความ จำเลยเป็นภรรยาผู้ตายมาตั้งแต่ พ.ศ. 2466จำเลยมีสินเดิม ส่วนผู้ตายไม่มีสินเดิม ผู้ตายได้ทำพินัยกรรมไว้จริงแต่เคยป่วย ครั้นหายป่วยแล้วผู้ตายก็รีบทำบุญกุศล ตามเจตนาที่ตั้งไว้ในขณะทำพินัยกรรม โดยนำเงินสดไปถวายเจ้าอาวาสวัดชนะสงคราม56,878 บาท และเข้าเฝ้าทูลเกล้า ฯ ถวายเงิน 200,000 บาทต่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวโดยเสด็จพระราชกุศลสมทบทุนสร้างตึกโลหิตวิทยา คณะแพทย์ศาสตร์และศิริราชพยาบาล บริจาคเงินส่งเสริมการศึกษาแพทย์ศาสตร์และการบำบัดโรคแก่คณะแพทย์ศาสตร์และศิริราชพยาบาล 250,000 บาท เมื่อได้ทำบุญกุศลตามที่ระบุไว้ในพินัยกรรมแล้ว ผู้ตายปรารภว่าจะทำพินัยกรรมใหม่ แต่ถึงแก่กรรมเสียก่อน ขณะถึงแก่กรรม ผู้ตายมีเงินสดอันเป็นสินสมรสเพียง586,603.24 บาท ผู้ตายจะเอาสินสมรสส่วนของจำเลยไปทำพินัยกรรมยกให้ใครไม่ได้ ต้องหักสินเดิมของจำเลยที่จำหน่ายหมดไป 10,000 บาทให้จำเลยก่อน แล้วแบ่งสินสมรสให้จำเลยสองส่วน ผู้ตายหนึ่งส่วนเป็นเงินสดส่วนของผู้ตายเพียง 192,201.08 บาท และก่อนจะตกทอดไปตามพินัยกรรม ต้องหักค่าใช้จ่ายในการที่จำเลยขอเป็นผู้จัดการมรดก17,000 บาท ค่าทำศพผู้ตาย 50,170 บาท ผู้ตายเป็นหนี้นายผล50,000 บาท ซึ่งจำเลยใช้ไปแล้ว จะต้องหักเงินที่จำเลยมอบให้แก่เจ้าอาวาสวัดชนะสงคราม 50,000 บาทออกก่อนด้วย คงเหลือเงินสดเพียง 25,030.08 บาท ซึ่งจำเลยยินดีมอบให้โรงพยาบาลศิริราชศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงิน 1,067,727.69 บาทแก่โจทก์ และให้จำเลยชำระดอกเบี้ยให้โจทก์ร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงิน 936,603.24 บาท นับแต่วันฟ้องจนกว่าจำเลยจะชำระเสร็จจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้น เป็นว่า ให้จำเลยชำระเงินตามพินัยกรรม ซึ่งตกได้แก่โรงพยาบาลศิริราชให้โจทก์เป็นเงิน 165,909.21 บาท และให้จำเลยเสียดอกเบี้ยในเงินจำนวนนี้อัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จนอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นทุกประการโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า แม้พินัยกรรมข้อ 4 ระบุว่า ยกทรัพย์สินอื่น ๆ นอกจากที่กล่าวไว้ในข้อ 1 ถึงข้อ 3 ให้จำเลยแต่ผู้เดียวก็ตามแต่จำเลยก็ตกอยู่ในภาระติดพันที่จะต้องนำเงินสดของผู้ตายที่เหลือจากจ่ายแล้วในข้อ 5 มอบให้แก่โรงพยาบาลศิริราชก่อตั้งเป็นมูลนิธิพินัยกรรมข้อนี้จึงมีผลบังคับตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1676 โจทก์บรรยายฟ้องว่าโจทก์เป็นนิติบุคคล โรงพยาบาลศิริราชเป็นราชการส่วนหนึ่งในคณะแพทย์ศาสตร์และศิริราชพยาบาล ซึ่งเป็นคณะหนึ่งในสังกัดของโจทก์ โจทก์จึงเป็นผู้มีส่วนได้เสียคนหนึ่งตามที่ระบุไว้ในพินัยกรรมข้อ 6 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1677 บัญญัติให้เป็นหน้าที่ของทายาทหรือผู้จัดการมรดกแล้วแต่กรณี จะต้องร้องขอให้รัฐบาลให้อำนาจจัดตั้งขึ้นเป็นนิติบุคคลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 85 เมื่อจำเลยไม่ยอมก่อตั้งมูลนิธิหรือร่วมมือกับโรงพยาบาลศิริราชในการก่อตั้งมูลนิธิโจทก์ซึ่งเป็นผู้มีส่วนได้เสียจึงเป็นผู้ร้องขอให้ก่อตั้งมูลนิธิได้การก่อตั้งมูลนิธิตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 81 นั้นในประการแรกจะต้องมีทรัพย์สินที่จัดสรรไว้ เมื่อจำเลยว่าไม่มีโจทก์ซึ่งเป็นผู้มีส่วนได้เสียสืบทราบว่ามี โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องให้จำเลยส่งมอบเงินของผู้ตายเพื่อจัดตั้งเป็นมูลนิธิได้จำเลยเป็นผู้จัดการมรดกตามคำสั่งศาล จำเลยจึงมีหน้าที่ที่จะทำการอันจำเป็นเพื่อให้การเป็นไปตามคำสั่งในพินัยกรรมของผู้ตาย จำเลยรับในคำให้การว่า จะมอบเงินของผู้ตายจำนวนหนึ่งให้แก่โรงพยาบาลศิริราชตามพินัยกรรม จึงแสดงว่าขณะโจทก์ฟ้องคดีการจัดการมรดกของผู้ตายตามที่จำเลยได้รับแต่งตั้งเป็นผู้จัดการมรดกยังไม่สิ้นสุด จำเลยจึงยกอายุความ 1 ปีขึ้นเป็นข้อตัดฟ้องโจทก์ไม่ได้ที่โจทก์ฎีกาว่า เช็คจำนวน 400,000 บาทถือได้ว่าเป็นเงินสดนั้นศาลฎีกาเห็นว่าเช็คไม่ใช่ทรัพย์สินที่เป็นเงินสด เช็ค 2 ฉบับที่โจทก์กล่าวอ้างว่าถือได้ว่าเป็นเงินสดนั้น เป็นเช็คที่ลูกหนี้ออกให้เป็นประกันหนี้ ฉะนั้น เงินที่ลูกหนี้นำมาชำระตามเช็ค 2 ฉบับ เป็นเงิน 400,000 บาท ในเวลาต่อมาหลังจากผู้ตายถึงแก่กรรมแล้ว จึงไม่ใช่เงินสดตามความหมายในพินัยกรรม ข้อ 6ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าผู้ตายสมรสกับจำเลยเมื่อปี 2466 ขณะผู้ตายรับราชการเป็นนายตำรวจยศร้อยตำรวจตรี ก่อนสมรสกับจำเลยผู้ตายเคยมีภรรยามาแล้ว เดิมจำเลยเป็นคนในบ้านผู้ตาย เพิ่งสมรสกับผู้ตายภายหลัง แม้โจทก์จะมิได้นำสืบว่าผู้ตายมีสินเดิมอย่างใดบ้าง แต่โจทก์ก็นำสืบถึงฐานะของผู้ตายซึ่งรับราชการเป็นร้อยตำรวจตรี มีบ้านพักอยู่อาศัย ฐานะของนายตำรวจชั้นสัญญาบัตร เมื่อปี 2466 ย่อมเป็นที่ทราบกันทั่วไปว่าได้รับพระราชทานเงินเดือนสูงเพียงพอที่จะดำรงชีพได้อย่างสมเกียรติ สิทธิที่ผู้ตายจะได้รับเงินเดือนก่อนทำการสมรสก็เป็นทรัพย์สินอย่างหนึ่ง ศาลฎีกาเชื่อว่าผู้ตายมีสินเดิมอยู่แล้วก่อนสมรสศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า โจทก์มีสิทธิได้ส่วนของผู้ตายเฉพาะที่เป็นเงินสดตามพินัยกรรม ขณะผู้ตายถึงแก่กรรม มีเงินสดฝากอยู่ในธนาคาร 586,603.24 บาท ซึ่งเป็นสินสมรสเป็นของผู้ตายสองส่วนจำนวน 391,068.83 บาท ซึ่งผู้ตายมีสิทธิทำพินัยกรรมได้ หักให้วัดชนะสงครามตามพินัยกรรม 50,000 บาท คงเหลือให้โรงพยาบาลศิริราชตามพินัยกรรมข้อ 6 จำนวน 341,068.83 บาท จำเลยนำเงินจำนวนนี้เข้าฝากธนาคาร ดอกผลจึงตกเป็นของโรงพยาบาลด้วย อัตราดอกเบี้ยร้อยละ 7 ต่อปี ในเวลา 2 ปี เป็นดอกเบี้ย 47,749.64 บาท รวมกับเงินต้นเป็นจำนวนทั้งสิ้น 388,818.47 บาท ซึ่งจำเลยจะต้องส่งมอบแก่โรงพยาบาลศิริราชพิพากษาแก้ ให้จำเลยชำระเงินตามพินัยกรรมซึ่งตกได้แก่โรงพยาบาลศิริราชให้โจทก์เป็นเงิน 388,818.47 บาท ให้จำเลยเสียดอกเบี้ยในจำนวนเงินนี้อัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จ(สรรเสริญ ไกรจิตติ-สนับ คัมภีรยส-รื่น วิไลชนม์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ