คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2293/2534หลักกฎหมาย: ฎีกาของโจทก์มิได้ยกเหตุผลขึ้นโต้แย้งคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ว่าไม่ชอบในข้อไหน อย่างไร คงกล่าวอ้างเพียงว่าโจทก์ไม่เห็นด้วยกับคำสั่งของศาลชั้นต้นแล้วเท้าความถึงการพิจารณาในศาลชั้นต้นนับแต่โจทก์ยื่นคำฟ้องจนกระทั่งศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกฟ้อง และว่าคำสั่งศาลชั้นต้นไม่เป็นธรรมแก่โจทก์ ขอให้ศาลฎีกามีคำสั่งกลับคำสั่งศาลชั้นต้นว่าศาลชั้นต้นมีอำนาจพิจารณาคดีนี้ และให้รับฟ้องของโจทก์ไว้ดำเนินการต่อไป ดังนี้ ถือไม่ได้ว่าเป็นการกล่าวอ้างข้อเท็จจริงหรือข้อกฎหมายโดยชัดแจ้งในฎีกา ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 249 วรรคแรกโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยชำระเงินตามเช็คพร้อมดอกเบี้ยศาลชั้นต้นมีคำสั่งรับฟ้องแล้ว แต่ส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องให้จำเลยไม่ได้ โจทก์ยื่นคำแถลงว่าจำเลยย้ายภูมิลำเนาไปอยู่ที่อำเภออ่าวลึกจังหวัดกระบี่และอำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช ตามลำดับ ขอให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานนำหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องไปส่งให้แก่จำเลยตามภูมิลำเนาปัจจุบัน ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าเมื่อปรากฏว่าจำเลยมีภูมิลำเนาที่จังหวัดนครศรีธรรมราชโจทก์ชอบที่จะขอแก้ไขฟ้องเสียก่อน โจทก์จึงยื่นคำร้องขอแก้ไขคำฟ้องเกี่ยวกับภูมิลำเนาของจำเลย ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าจำเลยย้ายออกไปก่อนโจทก์ฟ้อง แสดงว่าขณะฟ้อง จำเลยมิได้มีภูมิลำเนาอยู่ในเขตศาลชั้นต้น ศาลชั้นต้นไม่มีอำนาจพิจารณาคดีของโจทก์ จึงมีคำสั่งให้ยกฟ้อง ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืน แต่ให้คืนค่าธรรมเนียมศาลชั้นต้นทั้งหมดแก่โจทก์ ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ฎีกาของโจทก์มิได้ยกเหตุผลขึ้นโต้แย้งคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3 ว่า คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3 ไม่ชอบในข้อไหนอย่างไร คงกล่าวอ้างเพียงว่าโจทก์ไม่เห็นด้วยกับคำสั่งของศาลชั้นต้น แล้วเท้าความถึงการพิจารณาในศาลชั้นต้นนับแต่โจทก์ยื่นคำฟ้องจนกระทั่งศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกฟ้องและว่าคำสั่งศาลชั้นต้นดังกล่าวไม่เป็นธรรมแก่โจทก์ ขอให้ศาลฎีกามีคำสั่งกลับคำสั่งศาลชั้นต้นว่า ศาลชั้นต้นมีอำนาจพิจารณาคดีนี้ ให้ศาลชั้นต้นรับฟ้องของโจทก์ไว้ดำเนินการต่อไป ดังนี้ถือไม่ได้ว่าเป็นการกล่าวอ้างข้อเท็จจริงหรือข้อกฎหมายโดยชัดแจ้งในฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 249 วรรคแรกศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย"พิพากษาให้ยกฎีกาโจทก์ ให้คืนค่าธรรมเนียมศาลชั้นฎีกาทั้งหมดแก่โจทก์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2293/2534นาง เกี้ยว แซ่จิ้วโจทก์นาย ห ยก พังงาจำเลย ป.วิ.พ. ม. 249 วรรคแรกฎีกาของโจทก์มิได้ยกเหตุผลขึ้นโต้แย้งคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ว่าไม่ชอบในข้อไหน อย่างไร คงกล่าวอ้างเพียงว่าโจทก์ไม่เห็นด้วยกับคำสั่งของศาลชั้นต้นแล้วเท้าความถึงการพิจารณาในศาลชั้นต้นนับแต่โจทก์ยื่นคำฟ้องจนกระทั่งศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกฟ้อง และว่าคำสั่งศาลชั้นต้นไม่เป็นธรรมแก่โจทก์ ขอให้ศาลฎีกามีคำสั่งกลับคำสั่งศาลชั้นต้นว่าศาลชั้นต้นมีอำนาจพิจารณาคดีนี้ และให้รับฟ้องของโจทก์ไว้ดำเนินการต่อไป ดังนี้ ถือไม่ได้ว่าเป็นการกล่าวอ้างข้อเท็จจริงหรือข้อกฎหมายโดยชัดแจ้งในฎีกา ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 249 วรรคแรกโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยชำระเงินตามเช็คพร้อมดอกเบี้ยศาลชั้นต้นมีคำสั่งรับฟ้องแล้ว แต่ส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องให้จำเลยไม่ได้ โจทก์ยื่นคำแถลงว่าจำเลยย้ายภูมิลำเนาไปอยู่ที่อำเภออ่าวลึกจังหวัดกระบี่และอำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช ตามลำดับ ขอให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานนำหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องไปส่งให้แก่จำเลยตามภูมิลำเนาปัจจุบัน ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าเมื่อปรากฏว่าจำเลยมีภูมิลำเนาที่จังหวัดนครศรีธรรมราชโจทก์ชอบที่จะขอแก้ไขฟ้องเสียก่อน โจทก์จึงยื่นคำร้องขอแก้ไขคำฟ้องเกี่ยวกับภูมิลำเนาของจำเลย ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าจำเลยย้ายออกไปก่อนโจทก์ฟ้อง แสดงว่าขณะฟ้อง จำเลยมิได้มีภูมิลำเนาอยู่ในเขตศาลชั้นต้น ศาลชั้นต้นไม่มีอำนาจพิจารณาคดีของโจทก์ จึงมีคำสั่งให้ยกฟ้อง ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืน แต่ให้คืนค่าธรรมเนียมศาลชั้นต้นทั้งหมดแก่โจทก์ ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ฎีกาของโจทก์มิได้ยกเหตุผลขึ้นโต้แย้งคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3 ว่า คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3 ไม่ชอบในข้อไหนอย่างไร คงกล่าวอ้างเพียงว่าโจทก์ไม่เห็นด้วยกับคำสั่งของศาลชั้นต้น แล้วเท้าความถึงการพิจารณาในศาลชั้นต้นนับแต่โจทก์ยื่นคำฟ้องจนกระทั่งศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกฟ้องและว่าคำสั่งศาลชั้นต้นดังกล่าวไม่เป็นธรรมแก่โจทก์ ขอให้ศาลฎีกามีคำสั่งกลับคำสั่งศาลชั้นต้นว่า ศาลชั้นต้นมีอำนาจพิจารณาคดีนี้ ให้ศาลชั้นต้นรับฟ้องของโจทก์ไว้ดำเนินการต่อไป ดังนี้ถือไม่ได้ว่าเป็นการกล่าวอ้างข้อเท็จจริงหรือข้อกฎหมายโดยชัดแจ้งในฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 249 วรรคแรกศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย"พิพากษาให้ยกฎีกาโจทก์ ให้คืนค่าธรรมเนียมศาลชั้นฎีกาทั้งหมดแก่โจทก์(ราเชนทร์ จัมปาสุต-ชูศักดิ์ บัณฑิตกุล-วินัย กันนะ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องนี้มีข้อน่าสนใจอยู่ที่คำสั่งของศาลชั้นต้นที่ว่า "ขณะฟ้องจำเลยมิได้มีภูมิลำเนาอยู่ในเขตศาลชั้นต้น ศาลชั้นต้นจึงไม่มีอำนาจพิจารณาคดีของโจทก์ จึงมีคำสั่งยกฟ้อง ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับ" ซึ่งศาลอุทธรณ์ภาค 3ได้พิพากษายืนต่อมา แต่ให้คืนค่าธรรมเนียมศาลชั้นต้นทั้งหมดแก่โจทก์ ส่วนค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับ มีคำพิพากษาศาลฎีกาอยู่สองสามเรื่องที่เห็นว่าน่าสนใจควรนำมาลงไว้ให้ปรากฏในที่นี้อีก เพื่อเป็นทำนองเปรียบเทียบให้เห็นในแง่ที่ว่า หากข้อเท็จจริงเป็นอย่างในคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ ศาลชั้นต้นน่าจะมีคำสั่งเกี่ยวกับคำฟ้องของโจทก์อย่างไร เรื่องแรกคือ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2136/2525 เป็นเรื่องที่โจทก์ซึ่งเป็นผู้ฝากเงินไว้กับบริษัทเงินทุนแห่งหนึ่งต่อมาบริษัทนี้เกิดล้มเลิกไป เพราะถูกจำเลยซึ่งคือกระทรวงการคลังกับธนาคารแห่งประเทศไทย สั่งเพิกถอนใบอนุญาต โจทก์จึงฟ้องให้จำเลยรับผิดฐานละเมิด เนื่องจากจำเลยทั้งสองมีหน้าที่ควบคุมดูแล การประกอบกิจการของบริษัทเงินทุนหลักทรัพย์แล้วจงใจหรือประมาทเลินเล่อ ไม่ควบคุมดูแลบริษัทนั้นให้ดีจนถูกถอนใบอนุญาต ทำให้โจทก์ซึ่งเป็นผู้ฝากเงินไว้กับบริษัทนั้นเสียหาย ปรากฏว่าในชั้นตรวจคำฟ้องของศาลชั้นต้น หลังจากตรวจคำฟ้องศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกฟ้อง ค่าฤชาธรรมเนียมเป็นพับต่อมา ศาลฎีกาได้วินิจฉัยเกี่ยวกับคำสั่งของศาลชั้นต้นดังกล่าวตอนหนึ่งว่า "การที่ศาลชั้นต้นตรวจพิเคราะห์คำฟ้องและเอกสารท้ายฟ้องแล้วเห็นว่าคดีโจทก์ไม่มีมูลจะฟ้องร้องให้จำเลยทั้งสองรับผิดฐานละเมิดต่อโจทก์ได้ มีคำสั่งยกฟ้องโจทก์ ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับ ดังนี้ เป็นการวินิจฉัยในประเด็นแห่งคดี ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 131(2) มีผลเป็นการพิพากษาคดีแล้ว มิใช่เป็นเรื่องที่ศาลชั้นต้นสั่งไม่รับหรือให้คืนคำฟ้องตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 18 ศาลชั้นต้นไม่มีเหตุจะคืนค่าขึ้นศาลให้แก่โจทก์ตาม มาตรา 151" จะเห็นได้ว่าคำสั่งของศาลชั้นต้นในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ยกมานี้มีถ้อยคำเป็นอย่างเดียวกันกับคำสั่งของศาลชั้นต้นในคำพิพากษาศาลฎีกาที่กำลังบันทึกอยู่นี้ แต่เหตุผลในคำสั่งนั้นต่างกัน ขอให้ดูคำพิพากษาศาลฎีกาอีกเรื่องต่อไปนี้ คือ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 114/2521 ซึ่งเป็นเรื่องที่ โจทก์ฟ้องหาว่าจำเลยทำละเมิดและกล่าวในฟ้องว่า จำเลยมีที่อยู่ซึ่งอยู่ในเขตอำนาจของศาลชั้นต้นที่รับฟ้องไว้นั้น ต่อมาระหว่างการส่งหมายเรียก สำเนาคำฟ้องแก่จำเลย ปรากฏจากคำแถลงของโจทก์ว่า จำเลยไม่เคยมีภูมิลำเนาอยู่ในเขตศาลชั้นต้นนั้นมาก่อนเลย ศาลจึงมีคำสั่งว่า "ขณะที่โจทก์ยื่นคำฟ้องจำเลยมิได้มีภูมิลำเนาอยู่ในเขตศาล จึงไม่มีอำนาจยื่นฟ้องจำเลยต่อศาลชั้นต้นได้ ให้เพิกถอนคำสั่งที่รับคำฟ้อง และมีคำสั่งใหม่ไม่รับฟ้อง คืนค่าขึ้นศาล จำหน่ายคดีโจทก์" ซึ่งต่อมาศาลฎีกาได้วินิจฉัยเกี่ยวกับคำสั่งดังกล่าวไว้ตอนหนึ่งว่า"ศาลแพ่งสั่งรับคำฟ้องโจทก์เพราะฟ้องกล่าวว่า จำเลยมีภูมิลำเนาอยู่กรุงเทพมหานคร หาใช่กล่าวว่าจำเลยมีภูมิลำเนาอยู่จังหวัดปทุมธานีไม่ คำสั่งศาลแพ่งที่ให้เพิกถอนคำสั่งเดิมและมีคำสั่งใหม่ไม่รับฟ้องโจทก์จึงชอบแล้ว" จะเห็นได้ว่าการที่ศาลแพ่งมีคำสั่งให้เพิกถอนคำสั่งรับฟ้องเดิม และสั่งใหม่เป็นไม่รับฟ้อง คืนค่าขึ้นศาลจำหน่ายคดีจากสารบบความนั้นยังมิใช่เป็นการวินิจฉัยชี้ขาดข้อพิพาทแห่งคดี เหมือนอย่างเช่นในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2136/2525 ดังกล่าวข้างต้น เพราะศาลยังมิได้ล่วงเข้าไปวินิจฉัยในเนื้อหาตามคำบรรยายฟ้องของโจทก์แต่การที่ศาลแพ่งมีคำสั่งดังกล่าวเป็นการเพิกถอนกระบวนพิจารณาผิดระเบียบกล่าวคือคำสั่งรับฟ้อง และมีคำสั่งใหม่ให้ถูกต้องกล่าวคือ ไม่รับฟ้อง ทั้งนี้อาศัยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27,18 วรรคสาม,172 วรรคท้าย มีคำพิพากษาศาลฎีกาอีกเรื่องหนึ่ง ซึ่งได้วินิจฉัยไว้เกี่ยวกับความแตกต่างหรือไม่ของถ้อยคำในมาตรา 18 ที่ว่าให้รับไว้ ให้คืนไป หรือสั่งไม่รับ กับคำว่า ให้รับไว้ให้ยกเสียหรือให้คืนไป ในมาตรา 172 วรรคท้าย และน่าจะนำมาลงไว้ให้ปรากฏในที่นี้ต่อไป คือ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 724/2490(ตัดสินโดย ศาสตราจารย์ประมูล สุวรรณศร) วินิจฉัยไว้ตอนหนึ่งว่า "ศาลแพ่งได้จดแจ้งไว้ที่หน้าคำฟ้องของโจทก์นั้น ลงท้ายด้วย คำว่า "ฟ้องของโจทก์จึงไม่เป็นฟ้องที่จะรับไว้ (เพราะจำเลยไม่มีฐานะเป็นบุคคลตามกฎหมาย - ผู้เขียน) จึงให้ยกเสีย" ดังนี้ แสดงชัดอยู่ว่าศาลแพ่งยังมิได้สั่งรับคำฟ้องของโจทก์ มาตรา 172 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ได้บัญญัติบังคับไว้ในวรรคสามว่า"ให้ศาลตรวจคำฟ้องนั้น แล้วสั่งให้รับไว้ หรือให้ยกเสีย หรือให้คืนไป ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 18" ส่วนมาตรา 18 บัญญัติในวรรคสองว่า "ให้ศาลมีคำสั่งไม่รับคำคู่ความนั้น" และในวรรคสามว่า "ก็ให้ศาลมีคำสั่งไม่รับหรือคืนคำคู่ความนั้นไป" แล้วในวรรคห้าจึงได้กล่าวว่า "คำสั่งของศาลที่ไม่รับหรือให้คืนคำคู่ความตามมาตรานี้ให้อุทธรณ์และฎีกาได้ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 227,228 และ 247" ศาลฎีกาได้พิเคราะห์ดูบทบัญญัติของกฎหมายดังกล่าวแล้วนี้โดยตระหนักแล้ว เห็นว่าระบบการเป็นดังนี้ คือในชั้นตรวจคำฟ้องหรือคำคู่ความนั้น ศาลอาจกระทำได้แต่เพียงสามประการคือ สั่งรับ สั่งไม่รับ และสั่งให้คืนไปเท่านั้น แม้ในมาตรา 172 จะใช้ถ้อยคำว่า "ให้ยกเสีย" ซึ่งไม่ตรงกับคำว่า"มีคำสั่งไม่รับ" ในมาตรา 18 ก็ดี แต่ศาลฎีกาได้ตรวจสอบพิจารณาแล้ว เห็นว่าความหมายของคำทั้งสองนี้สำหรับในชั้นก่อนรับคำฟ้อง กฎหมายประสงค์ให้มีผลอย่างเดียวกันนั้นเองเพราะคำว่า "ให้ยกเสีย" ตามมาตรา 172 จะถือว่าเป็นการวินิจฉัยชี้ขาดประเด็นแห่งคดี ดังที่บัญญัติในมาตรา 131 นั้นไม่ได้ด้วยเหตุผลดังกล่าวมานี้ ศาลฎีกาจึงเห็นว่าคำสั่งของศาลแพ่งในคำฟ้องของโจทก์นั้นเป็นคำสั่งให้ยกเสีย ตามมาตรา 172 ซึ่งมีผลเป็นเช่นเดียวกับคำสั่งไม่รับคำคู่ความ ตามมาตรา 18" คำสั่งของศาลชั้นต้น (ในส่วนผล) ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่กำลังบันทึกอยู่นี้แม้จะใช้ถ้อยคำเป็นอย่างเดียวกับคำสั่งของศาลชั้นต้นในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2136/2525 คือ "มีคำสั่งให้ยกฟ้อง ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับ" แต่เหตุนั้นต่างกันคือศาลชั้นต้นในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2136/2525 ได้พิเคราะห์คำฟ้องและเอกสารท้ายฟ้อง แล้วจึงได้วินิจฉัยว่า คดีโจทก์ไม่มีมูลจะฟ้องร้องให้จำเลยทั้งสองรับผิดฐานละเมิดต่อโจทก์ได้ซึ่งศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่า เป็นการวินิจฉัยในประเด็นแห่งคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 131(2) มีผลเป็นการพิพากษาคดีแล้ว มิใช่เป็นเรื่องที่ศาลชั้นต้นสั่งไม่รับหรือให้คืนคำฟ้อง ตามมาตรา 18 ศาลชั้นต้นไม่มีเหตุจะคืนค่าค่าขึ้นศาลให้โจทก์ แต่ศาลชั้นต้นในคดีที่บันทึกอยู่นี้วินิจฉัยว่า"ขณะฟ้องจำเลยไม่มีภูมิลำเนาอยู่ในเขตศาลชั้นต้น ศาลชั้นต้นจึงไม่มีอำนาจพิจารณาคดีของโจทก์" ซึ่งเท่ากับศาลอาศัยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 2(2) ประกอบมาตรา 18 วรรคสาม,172 วรรคท้าย ในการมีคำสั่งดังกล่าวซึ่งจะเห็นได้ว่าเป็นบทมาตราในส่วนที่เกี่ยวกับการจะรับหรือไม่รับคำฟ้องภายหลังจากที่โจทก์ได้ยื่นต่อศาลแล้ว และคำสั่งดังกล่าวย่อมไม่ใช่ คำสั่งที่วินิจฉัยประเด็นแห่งคดี (ตามคำฟ้อง)ตามมาตรา 131(2) อันจะทำให้มีผลเป็นการพิพากษาคดีแต่อย่างใดและน่าจะถือว่าคำสั่งของศาลชั้นต้นในคดีนี้ดังกล่าวเป็นคำสั่งไม่รับคำฟ้องนั่นเอง โดยอาศัยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 ในกรณีที่ศาลเห็นว่า คำสั่งรับฟ้องแต่เดิมนั้นไม่ถูกต้อง (เพราะศาลสั่งโดยผิดหลงไปว่าจำเลยอยู่ในเขตอำนาจของศาลที่จะรับฟ้องของโจทก์ไว้พิจารณาได้ เนื่องจากโจทก์ระบุที่อยู่ของจำเลยมาในหน้าคำฟ้องเช่นนั้นอันไม่ถูกต้องตรงต่อความเป็นจริง) เป็นการมิได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 2(2),18 วรรคสาม,172 วรรคท้ายและพระธรรมนูญศาลยุติธรรม มาตรา 14 ในเรื่องการยื่นคำคู่ความ(คำฟ้อง) ต่อศาลที่มีเขตอำนาจ ศาลชั้นต้นจึงได้มีคำสั่งออกไปดังกล่าว ซึ่งตามมาตรา 27 นี้หากศาลพบเห็นกรณีดังกล่าวนี้ศาลย่อมมีอำนาจโดยการเห็นสมควรเองสั่งเพิกถอนคำสั่งเดิมและมีคำสั่งใหม่ได้เองโดยไม่ต้องรอให้มีคู่ความฝ่ายใดร้องขอขึ้นมาก่อนด้วย เมื่อผลเป็นดังกล่าวข้างต้น ในส่วนของคำสั่งที่เกี่ยวกับค่าฤชาธรรมเนียมที่ศาลชั้นต้นสั่งให้เป็นพับนั้น ก็ย่อมต้องเปลี่ยนแปลงไปด้วย เพราะหากถือว่า คำสั่งยกฟ้องของศาลชั้นต้นนั้นเป็นเพียงคำสั่งไม่รับคำฟ้องแล้วกรณีค่าฤชาธรรมเนียมที่โจทก์เสียไว้ย่อมต้องด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 151 วรรคแรก คือศาลต้องสั่งคืนค่าธรรมเนียมศาล (ค่าขึ้นศาล)ที่โจทก์เสียในเวลายื่นคำฟ้องโดยคำนวณตามทุนทรัพย์ที่โจทก์เรียกร้องนั้นแก่โจทก์ทั้งหมด ส่วนที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3 ในคดีที่บันทึกอยู่นี้ พิพากษายืนแต่ให้คืนค่าธรรมเนียมศาลชั้นต้นทั้งหมดแก่โจทก์ น่าจะหมายความเพียงว่าศาลอุทธรณ์เห็นว่าเหตุผลในคำวินิจฉัยของศาลชั้นต้นนั้นถูกต้องแล้ว แต่ในส่วนคำสั่งของศาลชั้นต้นที่ใช้คำว่ายกฟ้องนั้นน่าจะมิได้อยู่ในความหมายนั้นของศาลอุทธรณ์ด้วยดังจะเห็นได้ว่า ศาลอุทธรณ์ได้แก้ไขคำสั่งศาลชั้นต้นในส่วนของค่าธรรมเนียมเป็นว่าให้คืนแก่โจทก์ทั้งหมด ซึ่งก็โดยอาศัยมาตรา 151 วรรคแรกนั่นเอง และย่อมเข้าใจต่อไปได้ว่าศาลอุทธรณ์หมายถึงว่าที่ให้คืนค่าธรรมเนียมศาลชั้นต้นทั้งหมดแก่โจทก์ เพราะศาลไม่รับคำฟ้องของโจทก์ไว้พิจารณานั่นเอง การที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยเรื่องค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับแก่โจทก์นั้นเอง อาจทำให้เข้าใจไปได้ว่า ศาลได้วินิจฉัยในประเด็นแห่งคดีแล้ว และให้โจทก์เป็นฝ่ายแพ้จึงได้สั่งเรื่องค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับแก่โจทก์ไปเช่นนั้น (ทั้งนี้ขอให้ดูประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 131(2),141(5),161 วรรคแรก) ซึ่งความจริงน่าจะไม่ใช่เช่นนั้น ส่วนว่าคำชี้ขาดตัดสินของศาลอุทธรณ์ดังกล่าวนี้จะเป็นกรณีต้องด้วย ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 242(2) หรือ (4) ประการใดประการหนึ่งหรือไม่อย่างไร เป็นอีกปัญหาหนึ่ง อนึ่ง อุทธรณ์ ฎีกาของโจทก์ ในคดีที่บันทึกอยู่นี้ ย่อมเป็นการอุทธรณ์ ฎีกา ตามมาตรา 18 วรรคท้าย 227 ซึ่งต้องเสียค่าขึ้นศาลในการนั้น เรื่องละ 200 บาท ตามตาราง 1(2)(ข)ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง สอนชัย สิราริยกุลคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยชำระเงินตามเช็คพร้อมดอกเบี้ยศาลชั้นต้นมีคำสั่งรับฟ้องแล้ว แต่ส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องให้จำเลยไม่ได้ โจทก์ยื่นคำแถลงว่าจำเลยย้ายภูมิลำเนาไปอยู่ที่อำเภออ่าวลึกจังหวัดกระบี่และอำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช ตามลำดับ ขอให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานนำหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องไปส่งให้แก่จำเลยตามภูมิลำเนาปัจจุบัน ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าเมื่อปรากฏว่าจำเลยมีภูมิลำเนาที่จังหวัดนครศรีธรรมราชโจทก์ชอบที่จะขอแก้ไขฟ้องเสียก่อน โจทก์จึงยื่นคำร้องขอแก้ไขคำฟ้องเกี่ยวกับภูมิลำเนาของจำเลย ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าจำเลยย้ายออกไปก่อนโจทก์ฟ้อง แสดงว่าขณะฟ้อง จำเลยมิได้มีภูมิลำเนาอยู่ในเขตศาลชั้นต้น ศาลชั้นต้นไม่มีอำนาจพิจารณาคดีของโจทก์ จึงมีคำสั่งให้ยกฟ้อง ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืน แต่ให้คืนค่าธรรมเนียมศาลชั้นต้นทั้งหมดแก่โจทก์ ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ฎีกาของโจทก์มิได้ยกเหตุผลขึ้นโต้แย้งคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3 ว่า คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3 ไม่ชอบในข้อไหนอย่างไร คงกล่าวอ้างเพียงว่าโจทก์ไม่เห็นด้วยกับคำสั่งของศาลชั้นต้น แล้วเท้าความถึงการพิจารณาในศาลชั้นต้นนับแต่โจทก์ยื่นคำฟ้องจนกระทั่งศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกฟ้องและว่าคำสั่งศาลชั้นต้นดังกล่าวไม่เป็นธรรมแก่โจทก์ ขอให้ศาลฎีกามีคำสั่งกลับคำสั่งศาลชั้นต้นว่า ศาลชั้นต้นมีอำนาจพิจารณาคดีนี้ ให้ศาลชั้นต้นรับฟ้องของโจทก์ไว้ดำเนินการต่อไป ดังนี้ถือไม่ได้ว่าเป็นการกล่าวอ้างข้อเท็จจริงหรือข้อกฎหมายโดยชัดแจ้งในฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 249 วรรคแรกศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย"พิพากษาให้ยกฎีกาโจทก์ ให้คืนค่าธรรมเนียมศาลชั้นฎีกาทั้งหมดแก่โจทก์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2293/2534นาง เกี้ยว แซ่จิ้วโจทก์นาย ห ยก พังงาจำเลย ป.วิ.พ. ม. 249 วรรคแรกฎีกาของโจทก์มิได้ยกเหตุผลขึ้นโต้แย้งคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ว่าไม่ชอบในข้อไหน อย่างไร คงกล่าวอ้างเพียงว่าโจทก์ไม่เห็นด้วยกับคำสั่งของศาลชั้นต้นแล้วเท้าความถึงการพิจารณาในศาลชั้นต้นนับแต่โจทก์ยื่นคำฟ้องจนกระทั่งศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกฟ้อง และว่าคำสั่งศาลชั้นต้นไม่เป็นธรรมแก่โจทก์ ขอให้ศาลฎีกามีคำสั่งกลับคำสั่งศาลชั้นต้นว่าศาลชั้นต้นมีอำนาจพิจารณาคดีนี้ และให้รับฟ้องของโจทก์ไว้ดำเนินการต่อไป ดังนี้ ถือไม่ได้ว่าเป็นการกล่าวอ้างข้อเท็จจริงหรือข้อกฎหมายโดยชัดแจ้งในฎีกา ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 249 วรรคแรกโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยชำระเงินตามเช็คพร้อมดอกเบี้ยศาลชั้นต้นมีคำสั่งรับฟ้องแล้ว แต่ส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องให้จำเลยไม่ได้ โจทก์ยื่นคำแถลงว่าจำเลยย้ายภูมิลำเนาไปอยู่ที่อำเภออ่าวลึกจังหวัดกระบี่และอำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช ตามลำดับ ขอให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานนำหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องไปส่งให้แก่จำเลยตามภูมิลำเนาปัจจุบัน ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าเมื่อปรากฏว่าจำเลยมีภูมิลำเนาที่จังหวัดนครศรีธรรมราชโจทก์ชอบที่จะขอแก้ไขฟ้องเสียก่อน โจทก์จึงยื่นคำร้องขอแก้ไขคำฟ้องเกี่ยวกับภูมิลำเนาของจำเลย ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าจำเลยย้ายออกไปก่อนโจทก์ฟ้อง แสดงว่าขณะฟ้อง จำเลยมิได้มีภูมิลำเนาอยู่ในเขตศาลชั้นต้น ศาลชั้นต้นไม่มีอำนาจพิจารณาคดีของโจทก์ จึงมีคำสั่งให้ยกฟ้อง ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืน แต่ให้คืนค่าธรรมเนียมศาลชั้นต้นทั้งหมดแก่โจทก์ ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ฎีกาของโจทก์มิได้ยกเหตุผลขึ้นโต้แย้งคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3 ว่า คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3 ไม่ชอบในข้อไหนอย่างไร คงกล่าวอ้างเพียงว่าโจทก์ไม่เห็นด้วยกับคำสั่งของศาลชั้นต้น แล้วเท้าความถึงการพิจารณาในศาลชั้นต้นนับแต่โจทก์ยื่นคำฟ้องจนกระทั่งศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกฟ้องและว่าคำสั่งศาลชั้นต้นดังกล่าวไม่เป็นธรรมแก่โจทก์ ขอให้ศาลฎีกามีคำสั่งกลับคำสั่งศาลชั้นต้นว่า ศาลชั้นต้นมีอำนาจพิจารณาคดีนี้ ให้ศาลชั้นต้นรับฟ้องของโจทก์ไว้ดำเนินการต่อไป ดังนี้ถือไม่ได้ว่าเป็นการกล่าวอ้างข้อเท็จจริงหรือข้อกฎหมายโดยชัดแจ้งในฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 249 วรรคแรกศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย"พิพากษาให้ยกฎีกาโจทก์ ให้คืนค่าธรรมเนียมศาลชั้นฎีกาทั้งหมดแก่โจทก์(ราเชนทร์ จัมปาสุต-ชูศักดิ์ บัณฑิตกุล-วินัย กันนะ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องนี้มีข้อน่าสนใจอยู่ที่คำสั่งของศาลชั้นต้นที่ว่า "ขณะฟ้องจำเลยมิได้มีภูมิลำเนาอยู่ในเขตศาลชั้นต้น ศาลชั้นต้นจึงไม่มีอำนาจพิจารณาคดีของโจทก์ จึงมีคำสั่งยกฟ้อง ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับ" ซึ่งศาลอุทธรณ์ภาค 3ได้พิพากษายืนต่อมา แต่ให้คืนค่าธรรมเนียมศาลชั้นต้นทั้งหมดแก่โจทก์ ส่วนค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับ มีคำพิพากษาศาลฎีกาอยู่สองสามเรื่องที่เห็นว่าน่าสนใจควรนำมาลงไว้ให้ปรากฏในที่นี้อีก เพื่อเป็นทำนองเปรียบเทียบให้เห็นในแง่ที่ว่า หากข้อเท็จจริงเป็นอย่างในคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ ศาลชั้นต้นน่าจะมีคำสั่งเกี่ยวกับคำฟ้องของโจทก์อย่างไร เรื่องแรกคือ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2136/2525 เป็นเรื่องที่โจทก์ซึ่งเป็นผู้ฝากเงินไว้กับบริษัทเงินทุนแห่งหนึ่งต่อมาบริษัทนี้เกิดล้มเลิกไป เพราะถูกจำเลยซึ่งคือกระทรวงการคลังกับธนาคารแห่งประเทศไทย สั่งเพิกถอนใบอนุญาต โจทก์จึงฟ้องให้จำเลยรับผิดฐานละเมิด เนื่องจากจำเลยทั้งสองมีหน้าที่ควบคุมดูแล การประกอบกิจการของบริษัทเงินทุนหลักทรัพย์แล้วจงใจหรือประมาทเลินเล่อ ไม่ควบคุมดูแลบริษัทนั้นให้ดีจนถูกถอนใบอนุญาต ทำให้โจทก์ซึ่งเป็นผู้ฝากเงินไว้กับบริษัทนั้นเสียหาย ปรากฏว่าในชั้นตรวจคำฟ้องของศาลชั้นต้น หลังจากตรวจคำฟ้องศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกฟ้อง ค่าฤชาธรรมเนียมเป็นพับต่อมา ศาลฎีกาได้วินิจฉัยเกี่ยวกับคำสั่งของศาลชั้นต้นดังกล่าวตอนหนึ่งว่า "การที่ศาลชั้นต้นตรวจพิเคราะห์คำฟ้องและเอกสารท้ายฟ้องแล้วเห็นว่าคดีโจทก์ไม่มีมูลจะฟ้องร้องให้จำเลยทั้งสองรับผิดฐานละเมิดต่อโจทก์ได้ มีคำสั่งยกฟ้องโจทก์ ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับ ดังนี้ เป็นการวินิจฉัยในประเด็นแห่งคดี ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 131(2) มีผลเป็นการพิพากษาคดีแล้ว มิใช่เป็นเรื่องที่ศาลชั้นต้นสั่งไม่รับหรือให้คืนคำฟ้องตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 18 ศาลชั้นต้นไม่มีเหตุจะคืนค่าขึ้นศาลให้แก่โจทก์ตาม มาตรา 151" จะเห็นได้ว่าคำสั่งของศาลชั้นต้นในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ยกมานี้มีถ้อยคำเป็นอย่างเดียวกันกับคำสั่งของศาลชั้นต้นในคำพิพากษาศาลฎีกาที่กำลังบันทึกอยู่นี้ แต่เหตุผลในคำสั่งนั้นต่างกัน ขอให้ดูคำพิพากษาศาลฎีกาอีกเรื่องต่อไปนี้ คือ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 114/2521 ซึ่งเป็นเรื่องที่ โจทก์ฟ้องหาว่าจำเลยทำละเมิดและกล่าวในฟ้องว่า จำเลยมีที่อยู่ซึ่งอยู่ในเขตอำนาจของศาลชั้นต้นที่รับฟ้องไว้นั้น ต่อมาระหว่างการส่งหมายเรียก สำเนาคำฟ้องแก่จำเลย ปรากฏจากคำแถลงของโจทก์ว่า จำเลยไม่เคยมีภูมิลำเนาอยู่ในเขตศาลชั้นต้นนั้นมาก่อนเลย ศาลจึงมีคำสั่งว่า "ขณะที่โจทก์ยื่นคำฟ้องจำเลยมิได้มีภูมิลำเนาอยู่ในเขตศาล จึงไม่มีอำนาจยื่นฟ้องจำเลยต่อศาลชั้นต้นได้ ให้เพิกถอนคำสั่งที่รับคำฟ้อง และมีคำสั่งใหม่ไม่รับฟ้อง คืนค่าขึ้นศาล จำหน่ายคดีโจทก์" ซึ่งต่อมาศาลฎีกาได้วินิจฉัยเกี่ยวกับคำสั่งดังกล่าวไว้ตอนหนึ่งว่า"ศาลแพ่งสั่งรับคำฟ้องโจทก์เพราะฟ้องกล่าวว่า จำเลยมีภูมิลำเนาอยู่กรุงเทพมหานคร หาใช่กล่าวว่าจำเลยมีภูมิลำเนาอยู่จังหวัดปทุมธานีไม่ คำสั่งศาลแพ่งที่ให้เพิกถอนคำสั่งเดิมและมีคำสั่งใหม่ไม่รับฟ้องโจทก์จึงชอบแล้ว" จะเห็นได้ว่าการที่ศาลแพ่งมีคำสั่งให้เพิกถอนคำสั่งรับฟ้องเดิม และสั่งใหม่เป็นไม่รับฟ้อง คืนค่าขึ้นศาลจำหน่ายคดีจากสารบบความนั้นยังมิใช่เป็นการวินิจฉัยชี้ขาดข้อพิพาทแห่งคดี เหมือนอย่างเช่นในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2136/2525 ดังกล่าวข้างต้น เพราะศาลยังมิได้ล่วงเข้าไปวินิจฉัยในเนื้อหาตามคำบรรยายฟ้องของโจทก์แต่การที่ศาลแพ่งมีคำสั่งดังกล่าวเป็นการเพิกถอนกระบวนพิจารณาผิดระเบียบกล่าวคือคำสั่งรับฟ้อง และมีคำสั่งใหม่ให้ถูกต้องกล่าวคือ ไม่รับฟ้อง ทั้งนี้อาศัยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27,18 วรรคสาม,172 วรรคท้าย มีคำพิพากษาศาลฎีกาอีกเรื่องหนึ่ง ซึ่งได้วินิจฉัยไว้เกี่ยวกับความแตกต่างหรือไม่ของถ้อยคำในมาตรา 18 ที่ว่าให้รับไว้ ให้คืนไป หรือสั่งไม่รับ กับคำว่า ให้รับไว้ให้ยกเสียหรือให้คืนไป ในมาตรา 172 วรรคท้าย และน่าจะนำมาลงไว้ให้ปรากฏในที่นี้ต่อไป คือ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 724/2490(ตัดสินโดย ศาสตราจารย์ประมูล สุวรรณศร) วินิจฉัยไว้ตอนหนึ่งว่า "ศาลแพ่งได้จดแจ้งไว้ที่หน้าคำฟ้องของโจทก์นั้น ลงท้ายด้วย คำว่า "ฟ้องของโจทก์จึงไม่เป็นฟ้องที่จะรับไว้ (เพราะจำเลยไม่มีฐานะเป็นบุคคลตามกฎหมาย - ผู้เขียน) จึงให้ยกเสีย" ดังนี้ แสดงชัดอยู่ว่าศาลแพ่งยังมิได้สั่งรับคำฟ้องของโจทก์ มาตรา 172 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ได้บัญญัติบังคับไว้ในวรรคสามว่า"ให้ศาลตรวจคำฟ้องนั้น แล้วสั่งให้รับไว้ หรือให้ยกเสีย หรือให้คืนไป ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 18" ส่วนมาตรา 18 บัญญัติในวรรคสองว่า "ให้ศาลมีคำสั่งไม่รับคำคู่ความนั้น" และในวรรคสามว่า "ก็ให้ศาลมีคำสั่งไม่รับหรือคืนคำคู่ความนั้นไป" แล้วในวรรคห้าจึงได้กล่าวว่า "คำสั่งของศาลที่ไม่รับหรือให้คืนคำคู่ความตามมาตรานี้ให้อุทธรณ์และฎีกาได้ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 227,228 และ 247" ศาลฎีกาได้พิเคราะห์ดูบทบัญญัติของกฎหมายดังกล่าวแล้วนี้โดยตระหนักแล้ว เห็นว่าระบบการเป็นดังนี้ คือในชั้นตรวจคำฟ้องหรือคำคู่ความนั้น ศาลอาจกระทำได้แต่เพียงสามประการคือ สั่งรับ สั่งไม่รับ และสั่งให้คืนไปเท่านั้น แม้ในมาตรา 172 จะใช้ถ้อยคำว่า "ให้ยกเสีย" ซึ่งไม่ตรงกับคำว่า"มีคำสั่งไม่รับ" ในมาตรา 18 ก็ดี แต่ศาลฎีกาได้ตรวจสอบพิจารณาแล้ว เห็นว่าความหมายของคำทั้งสองนี้สำหรับในชั้นก่อนรับคำฟ้อง กฎหมายประสงค์ให้มีผลอย่างเดียวกันนั้นเองเพราะคำว่า "ให้ยกเสีย" ตามมาตรา 172 จะถือว่าเป็นการวินิจฉัยชี้ขาดประเด็นแห่งคดี ดังที่บัญญัติในมาตรา 131 นั้นไม่ได้ด้วยเหตุผลดังกล่าวมานี้ ศาลฎีกาจึงเห็นว่าคำสั่งของศาลแพ่งในคำฟ้องของโจทก์นั้นเป็นคำสั่งให้ยกเสีย ตามมาตรา 172 ซึ่งมีผลเป็นเช่นเดียวกับคำสั่งไม่รับคำคู่ความ ตามมาตรา 18" คำสั่งของศาลชั้นต้น (ในส่วนผล) ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่กำลังบันทึกอยู่นี้แม้จะใช้ถ้อยคำเป็นอย่างเดียวกับคำสั่งของศาลชั้นต้นในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2136/2525 คือ "มีคำสั่งให้ยกฟ้อง ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับ" แต่เหตุนั้นต่างกันคือศาลชั้นต้นในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2136/2525 ได้พิเคราะห์คำฟ้องและเอกสารท้ายฟ้อง แล้วจึงได้วินิจฉัยว่า คดีโจทก์ไม่มีมูลจะฟ้องร้องให้จำเลยทั้งสองรับผิดฐานละเมิดต่อโจทก์ได้ซึ่งศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่า เป็นการวินิจฉัยในประเด็นแห่งคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 131(2) มีผลเป็นการพิพากษาคดีแล้ว มิใช่เป็นเรื่องที่ศาลชั้นต้นสั่งไม่รับหรือให้คืนคำฟ้อง ตามมาตรา 18 ศาลชั้นต้นไม่มีเหตุจะคืนค่าค่าขึ้นศาลให้โจทก์ แต่ศาลชั้นต้นในคดีที่บันทึกอยู่นี้วินิจฉัยว่า"ขณะฟ้องจำเลยไม่มีภูมิลำเนาอยู่ในเขตศาลชั้นต้น ศาลชั้นต้นจึงไม่มีอำนาจพิจารณาคดีของโจทก์" ซึ่งเท่ากับศาลอาศัยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 2(2) ประกอบมาตรา 18 วรรคสาม,172 วรรคท้าย ในการมีคำสั่งดังกล่าวซึ่งจะเห็นได้ว่าเป็นบทมาตราในส่วนที่เกี่ยวกับการจะรับหรือไม่รับคำฟ้องภายหลังจากที่โจทก์ได้ยื่นต่อศาลแล้ว และคำสั่งดังกล่าวย่อมไม่ใช่ คำสั่งที่วินิจฉัยประเด็นแห่งคดี (ตามคำฟ้อง)ตามมาตรา 131(2) อันจะทำให้มีผลเป็นการพิพากษาคดีแต่อย่างใดและน่าจะถือว่าคำสั่งของศาลชั้นต้นในคดีนี้ดังกล่าวเป็นคำสั่งไม่รับคำฟ้องนั่นเอง โดยอาศัยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 ในกรณีที่ศาลเห็นว่า คำสั่งรับฟ้องแต่เดิมนั้นไม่ถูกต้อง (เพราะศาลสั่งโดยผิดหลงไปว่าจำเลยอยู่ในเขตอำนาจของศาลที่จะรับฟ้องของโจทก์ไว้พิจารณาได้ เนื่องจากโจทก์ระบุที่อยู่ของจำเลยมาในหน้าคำฟ้องเช่นนั้นอันไม่ถูกต้องตรงต่อความเป็นจริง) เป็นการมิได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 2(2),18 วรรคสาม,172 วรรคท้ายและพระธรรมนูญศาลยุติธรรม มาตรา 14 ในเรื่องการยื่นคำคู่ความ(คำฟ้อง) ต่อศาลที่มีเขตอำนาจ ศาลชั้นต้นจึงได้มีคำสั่งออกไปดังกล่าว ซึ่งตามมาตรา 27 นี้หากศาลพบเห็นกรณีดังกล่าวนี้ศาลย่อมมีอำนาจโดยการเห็นสมควรเองสั่งเพิกถอนคำสั่งเดิมและมีคำสั่งใหม่ได้เองโดยไม่ต้องรอให้มีคู่ความฝ่ายใดร้องขอขึ้นมาก่อนด้วย เมื่อผลเป็นดังกล่าวข้างต้น ในส่วนของคำสั่งที่เกี่ยวกับค่าฤชาธรรมเนียมที่ศาลชั้นต้นสั่งให้เป็นพับนั้น ก็ย่อมต้องเปลี่ยนแปลงไปด้วย เพราะหากถือว่า คำสั่งยกฟ้องของศาลชั้นต้นนั้นเป็นเพียงคำสั่งไม่รับคำฟ้องแล้วกรณีค่าฤชาธรรมเนียมที่โจทก์เสียไว้ย่อมต้องด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 151 วรรคแรก คือศาลต้องสั่งคืนค่าธรรมเนียมศาล (ค่าขึ้นศาล)ที่โจทก์เสียในเวลายื่นคำฟ้องโดยคำนวณตามทุนทรัพย์ที่โจทก์เรียกร้องนั้นแก่โจทก์ทั้งหมด ส่วนที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3 ในคดีที่บันทึกอยู่นี้ พิพากษายืนแต่ให้คืนค่าธรรมเนียมศาลชั้นต้นทั้งหมดแก่โจทก์ น่าจะหมายความเพียงว่าศาลอุทธรณ์เห็นว่าเหตุผลในคำวินิจฉัยของศาลชั้นต้นนั้นถูกต้องแล้ว แต่ในส่วนคำสั่งของศาลชั้นต้นที่ใช้คำว่ายกฟ้องนั้นน่าจะมิได้อยู่ในความหมายนั้นของศาลอุทธรณ์ด้วยดังจะเห็นได้ว่า ศาลอุทธรณ์ได้แก้ไขคำสั่งศาลชั้นต้นในส่วนของค่าธรรมเนียมเป็นว่าให้คืนแก่โจทก์ทั้งหมด ซึ่งก็โดยอาศัยมาตรา 151 วรรคแรกนั่นเอง และย่อมเข้าใจต่อไปได้ว่าศาลอุทธรณ์หมายถึงว่าที่ให้คืนค่าธรรมเนียมศาลชั้นต้นทั้งหมดแก่โจทก์ เพราะศาลไม่รับคำฟ้องของโจทก์ไว้พิจารณานั่นเอง การที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยเรื่องค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับแก่โจทก์นั้นเอง อาจทำให้เข้าใจไปได้ว่า ศาลได้วินิจฉัยในประเด็นแห่งคดีแล้ว และให้โจทก์เป็นฝ่ายแพ้จึงได้สั่งเรื่องค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับแก่โจทก์ไปเช่นนั้น (ทั้งนี้ขอให้ดูประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 131(2),141(5),161 วรรคแรก) ซึ่งความจริงน่าจะไม่ใช่เช่นนั้น ส่วนว่าคำชี้ขาดตัดสินของศาลอุทธรณ์ดังกล่าวนี้จะเป็นกรณีต้องด้วย ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 242(2) หรือ (4) ประการใดประการหนึ่งหรือไม่อย่างไร เป็นอีกปัญหาหนึ่ง อนึ่ง อุทธรณ์ ฎีกาของโจทก์ ในคดีที่บันทึกอยู่นี้ ย่อมเป็นการอุทธรณ์ ฎีกา ตามมาตรา 18 วรรคท้าย 227 ซึ่งต้องเสียค่าขึ้นศาลในการนั้น เรื่องละ 200 บาท ตามตาราง 1(2)(ข)ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง สอนชัย สิราริยกุล