ตราพระบรมราชโองการตราพระบรมราชโองการพระธรรมนูญศาลยุติธรรมแก้ไขเพิ่มเติมพุทธศักราช ๒๔๗๖ นริศรานุวัดติวงศ์ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์(ตามพระราชกฤษฎีกาลงวันที่๑๑ มกราคม พ.ศ. ๒๔๗๖) พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปกพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระบรมราชโองการดำรัสเหนือเกล้า ฯ สั่งว่า โดยที่สภาผู้แทนราษฎรถวายคำปรึกษาว่าสมควรแก้ไขเพิ่มเติมพระธรรมนูญศาลยุติธรรม จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำและยินยอมของสภาผู้แทนราษฎรดังต่อไปนี้ มาตรา๑ พระราชบัญญัตินี้ให้เรียกว่า พระธรรมนูญศาลยุติธรรมแก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช๒๔๗๖ มาตรา๒ ให้ใช้พระราชบัญญัตินี้ตั้งแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป มาตรา๓ ให้ยกเลิกมาตรา ๓๒ แห่งพระธรรมนูญศาลยุติธรรม ร.ศ. ๑๒๗(พ.ศ. ๒๔๕๑) มาตรา ๒ แห่งประกาศแก้พระธรรมนูญข้าหลวงพิเศษและตั้งศาลมณฑลพายัพและศาลมณฑลมหาราษฎร์ลงวันที่ ๓๐ มีนาคม พุทธศักราช ๒๔๕๘และประกาศตั้งตำแหน่งข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรมลงวันที่ ๕ สิงหาคมพุทธศักราช ๒๔๗๒ มาตรา๔ ให้เลิกศาลมณฑลและให้ศาลมณฑลแต่เดิมมีฐานะเป็นศาลจังหวัดกับให้ยุบตำแหน่งอธิบดีผู้พิพากษาศาลมณฑล มาตรา๕ ให้มีข้าหลวงยุติธรรมซึ่งจะได้ประกาศตั้งตามจำเป็นแก่ราชการ มีอำนาจเหมือนกับอธิบดีผู้พิพากษาตามเขตซึ่งจะได้ระบุไว้ในประกาศนั้น มาตรา๖ คดีซึ่งเกี่ยวกับบุคคลในบังคับต่างประเทศที่ต้องพิจารณาตามสัญญาทางพระราชไมตรี ให้พิจารณาในศาลซึ่งมีอำนาจตามสัญญาทางพระราชไมตรีตามเดิม ประกาศมาณ วันที่ ๑๙ มีนาคม พุทธศักราช ๒๔๗๖ เป็นปีที่ ๙ ในรัชกาลปัจจุบัน ผู้รับสนองพระบรมราชโองการนายพันเอกพระยาพหลพลพยุหเสนานายกรัฐมนตรี พระธรรมนูญศาลยุติธรรมร.ศ. ๑๒๗ มาตรา๓๒ ข้าหลวงพิเศษจัดการศาลหัวเมืองมีอำนาจบังคับผู้พิพากษาในหัวเมือง เรื่องการจัดศาลและการพิจารณาพิพากษาคดีเมื่อผู้พิพากษาเห็นสมควรแล้วมีอำนาจขอให้ข้าหลวงพิเศษออกคำสั่งนั้นเป็นลายลักษณ์อักษรเซ็นชื่อข้าหลวงพิเศษนั้นๆ ได้ คำสั่งของข้าหลวงพิเศษดังที่ได้กล่าวมาแล้วนั้นให้เสนาบดีกระทรวงยุติธรรม มีอำนาจยกถอนได้ ประกาศแก้พระธรรมนูญข้าหลวงพิเศษและตั้งศาลมณฑลพายัพและศาลมณฑลมหาราษฎร์ พ.ศ. ๒๔๕๘ มาตรา๒ ให้ใช้ข้อความซึ่งกล่าวต่อไปนี้แทนพระธรรมนูญมาตรา ๒๘ และมาตรา ๒๙ ว่า มาตรา ๒๘ ข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรมนั้นเป็นผู้พิพากษาฝ่ายตุลาการอันได้มีพระบรมราชโองการตั้งให้เป็นข้าหลวงพิเศษมีอำนาจพิจารณาพิพากษาบังคับอรรถคดีแพ่งกรณีอาชญาและตรวจตราระเบียบราชการศาลแนะนำครอบงำผู้พิพากษาตุลาการได้ทั่วทุกหัวเมืองมณฑลในพระราชอาณาจักรฯ มาตรา ๒๙ ข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรมมีอำนาจพิจารณาพิพากษาบังคับคดีหรือตรวจจัดราชการศาลในหัวเมืองมณฑลโดยได้รับท้องตราเสนาบดีเจ้ากระทรวงยุติธรรมดำเนิรพระบรมราชโองการตั้งแต่งให้เป็นข้าหลวงออกไปเป็นพิเศษ เพื่อพิจารณาบังคับคดีฉเพาะเรื่อง หรือตรวจตราบังคับคดีได้ฉเพาะศาลแขวงศาลเมือง ศาลมณฑลหรือจะมิได้ต้องออกไปเองแต่ให้มีอำนาจครอบงำการพิจารณาบังคับฉเพาะคดีหรือฉเพาะศาลเมืองหรือศาลมณฑลนั้นก็ได้คดีซึ่งข้าหลวงพิเศษได้พิจารณาพิพากษาพร้อมด้วยผู้พิพากษาศาลหนึ่งศาลใดรวมเป็นคณะตั้งแต่๒ นายขึ้นไปนั้นห้ามมิให้คู่ความร้องอุทธรณ์ให้ทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายฎีกาทีเดียว ประกาศตั้งตำแหน่งข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรมพ.ศ. ๒๔๗๒ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปกพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระบรมราชโองการดำรัสเหนือเกล้า ฯ สั่งว่า ทรงพระราชดำริห์บัดนี้สมควรจะตั้งตำแหน่งข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรมขึ้นไว้ประจำ เพื่อดำเนิรการและตรวจตราศาลยุติธรรมทั้งหลายตามความในพระธรรมนูญศาลยุติธรรมให้ได้ผลดียิ่งขึ้น จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตั้งตำแหน่งข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรมขึ้นไว้ประจำ ๓ ตำแหน่งและจะทรงเลือกสรรจากบรรดาผู้พิพากษาในศาลยุติธรรมตั้งขึ้นเป็นครั้งคราว ข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรมซึ่งได้ตั้งขึ้นตามความในวรรคก่อนนี้ให้มีกำหนดเวลาอยู่ในตำแหน่งคราวละ ๓ ปี เมื่อครบกำหนดแล้วเป็นอันพ้นจากตำแหน่งไปเองแต่จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ตั้งซ้ำอีกก็ได้ ให้ข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรมนี้มีอำนาจและหน้าที่ภายในบังคับแห่งบทพระธรรมนูญศาลยุติธรรมตามที่เสนาบดีกระทรวงยุติธรรมจะได้ออกท้องตราสั่งไปนั้น ให้เสนาบดีกระทรวงยุติธรรมเป็นเจ้าหน้าที่จัดการให้สำเร็จตลอดไปตามกระแสพระบรมราชโองการนี้ ประกาศมาณ วันที่ ๕ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๔๗๒ เป็นปีที่ ๕ ในรัชกาลปัจจุบัน