คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1515/2522หลักกฎหมาย: พ่อค้าฟ้องเรียกค่าซื้อเชื่อปุ๋ยอายุความ 2 ปี ตาม มาตรา 165(1)ผู้ซื้อทำหนังสือรับสภาพหนี้เมื่อ 1 มิถุนายน 2513 ก่อนขาดอายุความว่าจะใช้หนี้ภายใน 30 พฤศจิกายน 2513 ไม่ใช่รับสภาพหนี้โดยสัญญา เมื่อขาดอายุความแล้วอายุความ 2 ปี นับใหม่ตั้งแต่ 1 ธันวาคม 2513 โจทก์ฟ้องเมื่อ 22 มิถุนายน 2520 ขาดอายุความศาลชั้นต้นเห็นว่าจำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้เมื่อหนี้ขาดอายุความแล้วเป็นกรณีตามมาตรา 188 มีอายุความใหม่ 10 ปี คดีไม่ขาดอายุความ พิพากษาให้จำเลยใช้หนี้โจทก์ 166,250 บาท กับดอกเบี้ยในต้นเงินตั้งแต่วันฟ้องศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้อง โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า "คดีมีประเด็นว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ โจทก์ฎีกาว่าหนังสือรับสภาพหนี้ลงวันที่ 1 มิถุนายน 2513 เอกสารหมาย จ.1 ที่จำเลยทำให้ไว้กับโจทก์ เป็นหนังสือรับสภาพความรับผิดโดยสัญญาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 188 ซึ่งกฎหมายมิได้กำหนดอายุความไว้ ต้องใช้อายุความทั่วไป 10 ปี คดีของโจทก์ไม่ขาดอายุความนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าคดีนี้โจทก์ฟ้องจำเลยเรียกหนี้ค่าซื้อปุ๋ย โดยกล่าวอ้างว่าเมื่อประมาณ พ.ศ. 2512 จำเลยซื้อเชื่อปุ๋ยจากโจทก์ไปเป็นเงิน 85,000 บาทต่อมาจำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้ จะชำระหนี้ให้โจทก์ภายในวันที่ 30 พฤศจิกายน2513 จำเลยให้การว่าโจทก์เป็นผู้ประกอบการค้าปุ๋ยส่งปุ๋ยให้จำเลยไปทดลองขายเริ่มมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2509 โจทก์ให้จำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้ค่าปุ๋ยลงวันที่ 1 มิถุนายน 2513 เป็นเงิน 95,000 บาทจริง แต่โจทก์ฟ้องคดีเกินกำหนด 2 ปีขาดอายุความ ดังนี้ตามคำฟ้องและคำให้การต้องฟังว่าหนี้ค่าปุ๋ย 95,000 บาทที่โจทก์ฟ้องเรียกตามที่จำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้เอกสารหมาย จ.1 ให้ไว้นั้นเป็นหนี้ค่าปุ๋ยที่จำเลยซื้อเชื่อจากโจทก์ไปในปี พ.ศ. 2512 โจทก์เป็นพ่อค้าฟ้องเรียกเอาค่าที่ส่งมอบของ สิทธิเรียกร้องของโจทก์มีกำหนดอายุความ 2 ปีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 165(1) จำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้ลงวันที่ 1 มิถุนายน 2513 จึงเป็นการรับสภาพหนี้ภายในอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 หาใช่เป็นการรับสภาพความรับผิดโดยสัญญาเมื่อสิทธิเรียกร้องขาดอายุความแล้วตามมาตรา 188 ดังที่โจทก์ฎีกาไม่ การที่จำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้และสัญญาว่าจะชำระหนี้ให้โจทก์ภายในวันที่ 30 พฤศจิกายน 2513 ตามเอกสารหมาย จ.1 ย่อมเป็นเหตุให้อายุความสะดุดหยุดลง และเริ่มนับอายุความใหม่ตามอายุความแห่งมูลหนี้ที่จำเลยรับสภาพต่อโจทก์ โดยเริ่มนับตั้งแต่วันที่ 1 ธันวาคม 2513 อันเป็นวันที่โจทก์อาจบังคับสิทธิเรียกร้องได้เป็นต้นไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 169, 181 ซึ่งครบกำหนด 2 ปีในวันที่ 30 พฤศจิกายน 2515 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2520 เกินกำหนด 2 ปี ฟ้องโจทก์จึงขาดอายุความ"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1515/2522นางพันธ์ทิพย์ อาริยวัฒน์โจทก์นายอนันต์ สมบูรณ์วิทย์จำเลย ป.พ.พ. ม. 172พ่อค้าฟ้องเรียกค่าซื้อเชื่อปุ๋ยอายุความ 2 ปี ตาม มาตรา 165(1)ผู้ซื้อทำหนังสือรับสภาพหนี้เมื่อ 1 มิถุนายน 2513 ก่อนขาดอายุความว่าจะใช้หนี้ภายใน 30 พฤศจิกายน 2513 ไม่ใช่รับสภาพหนี้โดยสัญญา เมื่อขาดอายุความแล้วอายุความ 2 ปี นับใหม่ตั้งแต่ 1 ธันวาคม 2513 โจทก์ฟ้องเมื่อ 22 มิถุนายน 2520 ขาดอายุความศาลชั้นต้นเห็นว่าจำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้เมื่อหนี้ขาดอายุความแล้วเป็นกรณีตามมาตรา 188 มีอายุความใหม่ 10 ปี คดีไม่ขาดอายุความ พิพากษาให้จำเลยใช้หนี้โจทก์ 166,250 บาท กับดอกเบี้ยในต้นเงินตั้งแต่วันฟ้องศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้อง โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า "คดีมีประเด็นว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ โจทก์ฎีกาว่าหนังสือรับสภาพหนี้ลงวันที่ 1 มิถุนายน 2513 เอกสารหมาย จ.1 ที่จำเลยทำให้ไว้กับโจทก์ เป็นหนังสือรับสภาพความรับผิดโดยสัญญาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 188 ซึ่งกฎหมายมิได้กำหนดอายุความไว้ ต้องใช้อายุความทั่วไป 10 ปี คดีของโจทก์ไม่ขาดอายุความนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าคดีนี้โจทก์ฟ้องจำเลยเรียกหนี้ค่าซื้อปุ๋ย โดยกล่าวอ้างว่าเมื่อประมาณ พ.ศ. 2512 จำเลยซื้อเชื่อปุ๋ยจากโจทก์ไปเป็นเงิน 85,000 บาทต่อมาจำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้ จะชำระหนี้ให้โจทก์ภายในวันที่ 30 พฤศจิกายน2513 จำเลยให้การว่าโจทก์เป็นผู้ประกอบการค้าปุ๋ยส่งปุ๋ยให้จำเลยไปทดลองขายเริ่มมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2509 โจทก์ให้จำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้ค่าปุ๋ยลงวันที่ 1 มิถุนายน 2513 เป็นเงิน 95,000 บาทจริง แต่โจทก์ฟ้องคดีเกินกำหนด 2 ปีขาดอายุความ ดังนี้ตามคำฟ้องและคำให้การต้องฟังว่าหนี้ค่าปุ๋ย 95,000 บาทที่โจทก์ฟ้องเรียกตามที่จำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้เอกสารหมาย จ.1 ให้ไว้นั้นเป็นหนี้ค่าปุ๋ยที่จำเลยซื้อเชื่อจากโจทก์ไปในปี พ.ศ. 2512 โจทก์เป็นพ่อค้าฟ้องเรียกเอาค่าที่ส่งมอบของ สิทธิเรียกร้องของโจทก์มีกำหนดอายุความ 2 ปีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 165(1) จำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้ลงวันที่ 1 มิถุนายน 2513 จึงเป็นการรับสภาพหนี้ภายในอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 หาใช่เป็นการรับสภาพความรับผิดโดยสัญญาเมื่อสิทธิเรียกร้องขาดอายุความแล้วตามมาตรา 188 ดังที่โจทก์ฎีกาไม่ การที่จำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้และสัญญาว่าจะชำระหนี้ให้โจทก์ภายในวันที่ 30 พฤศจิกายน 2513 ตามเอกสารหมาย จ.1 ย่อมเป็นเหตุให้อายุความสะดุดหยุดลง และเริ่มนับอายุความใหม่ตามอายุความแห่งมูลหนี้ที่จำเลยรับสภาพต่อโจทก์ โดยเริ่มนับตั้งแต่วันที่ 1 ธันวาคม 2513 อันเป็นวันที่โจทก์อาจบังคับสิทธิเรียกร้องได้เป็นต้นไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 169, 181 ซึ่งครบกำหนด 2 ปีในวันที่ 30 พฤศจิกายน 2515 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2520 เกินกำหนด 2 ปี ฟ้องโจทก์จึงขาดอายุความ"พิพากษายืน(ภิญโญ ธีรนิติ-สีห์ คลายนสูตร-ภักดิ์ บุณย์ภักดี)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุข้อที่ต้องคิดคือไม่แต่เพียงรับสภาพหนี้ในอายุความหรือนอกอายุความเท่านั้นที่จะใช้อายุความเดิม หรือใช้อายุความใหม่ ถ้าทำเป็นสัญญารับสภาพหนี้แล้ว แม้ทำในอายุความก็ไม่เพียงอายุความสะดุดหยุดลงเท่านั้น เมื่อทำเป็นสัญญาก็เกิดหนี้ขึ้น มิฉะนั้นก็ออกจะแปลกที่ทำเร็วก่อนขาดอายุความมีผลเพียงอายุความสะดุดหยุดลง ถ้าทำช้าเมื่อขาดอายุความแล้วเปลี่ยนกำหนดอายุความใหม่เป็น 10 ปี ที่ถูกน่าจะเป็นว่าถ้าทำเป็นสัญญาก็เป็นหนี้ใหม่โดยการแปลงหนี้ แต่ไม่ใช่เพียงเท่านี้จะเปลี่ยนกำหนดอายุความ อาจทำสัญญาใหม่ก่อนหนี้เดิมขาดอายุความ แต่ยังคงแปลงหนี้โดยถือสภาพหนี้เดิม หรือถือเอาผลให้คงอยู่ตามหนี้เดิมก็ได้ ยกตัวอย่างง่าย ๆ ว่าทำสัญญากู้ให้ใหม่เป็นต้น หนี้ใหม่หนี้เก่าก็กู้เงินด้วยกัน แต่ไม่ใช่กู้โดยสัญญาเดิม จิตติคำพิพากษา: ศาลชั้นต้นเห็นว่าจำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้เมื่อหนี้ขาดอายุความแล้วเป็นกรณีตามมาตรา 188 มีอายุความใหม่ 10 ปี คดีไม่ขาดอายุความ พิพากษาให้จำเลยใช้หนี้โจทก์ 166,250 บาท กับดอกเบี้ยในต้นเงินตั้งแต่วันฟ้องศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้อง โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า "คดีมีประเด็นว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ โจทก์ฎีกาว่าหนังสือรับสภาพหนี้ลงวันที่ 1 มิถุนายน 2513 เอกสารหมาย จ.1 ที่จำเลยทำให้ไว้กับโจทก์ เป็นหนังสือรับสภาพความรับผิดโดยสัญญาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 188 ซึ่งกฎหมายมิได้กำหนดอายุความไว้ ต้องใช้อายุความทั่วไป 10 ปี คดีของโจทก์ไม่ขาดอายุความนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าคดีนี้โจทก์ฟ้องจำเลยเรียกหนี้ค่าซื้อปุ๋ย โดยกล่าวอ้างว่าเมื่อประมาณ พ.ศ. 2512 จำเลยซื้อเชื่อปุ๋ยจากโจทก์ไปเป็นเงิน 85,000 บาทต่อมาจำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้ จะชำระหนี้ให้โจทก์ภายในวันที่ 30 พฤศจิกายน2513 จำเลยให้การว่าโจทก์เป็นผู้ประกอบการค้าปุ๋ยส่งปุ๋ยให้จำเลยไปทดลองขายเริ่มมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2509 โจทก์ให้จำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้ค่าปุ๋ยลงวันที่ 1 มิถุนายน 2513 เป็นเงิน 95,000 บาทจริง แต่โจทก์ฟ้องคดีเกินกำหนด 2 ปีขาดอายุความ ดังนี้ตามคำฟ้องและคำให้การต้องฟังว่าหนี้ค่าปุ๋ย 95,000 บาทที่โจทก์ฟ้องเรียกตามที่จำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้เอกสารหมาย จ.1 ให้ไว้นั้นเป็นหนี้ค่าปุ๋ยที่จำเลยซื้อเชื่อจากโจทก์ไปในปี พ.ศ. 2512 โจทก์เป็นพ่อค้าฟ้องเรียกเอาค่าที่ส่งมอบของ สิทธิเรียกร้องของโจทก์มีกำหนดอายุความ 2 ปีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 165(1) จำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้ลงวันที่ 1 มิถุนายน 2513 จึงเป็นการรับสภาพหนี้ภายในอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 หาใช่เป็นการรับสภาพความรับผิดโดยสัญญาเมื่อสิทธิเรียกร้องขาดอายุความแล้วตามมาตรา 188 ดังที่โจทก์ฎีกาไม่ การที่จำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้และสัญญาว่าจะชำระหนี้ให้โจทก์ภายในวันที่ 30 พฤศจิกายน 2513 ตามเอกสารหมาย จ.1 ย่อมเป็นเหตุให้อายุความสะดุดหยุดลง และเริ่มนับอายุความใหม่ตามอายุความแห่งมูลหนี้ที่จำเลยรับสภาพต่อโจทก์ โดยเริ่มนับตั้งแต่วันที่ 1 ธันวาคม 2513 อันเป็นวันที่โจทก์อาจบังคับสิทธิเรียกร้องได้เป็นต้นไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 169, 181 ซึ่งครบกำหนด 2 ปีในวันที่ 30 พฤศจิกายน 2515 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2520 เกินกำหนด 2 ปี ฟ้องโจทก์จึงขาดอายุความ"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1515/2522นางพันธ์ทิพย์ อาริยวัฒน์โจทก์นายอนันต์ สมบูรณ์วิทย์จำเลย ป.พ.พ. ม. 172พ่อค้าฟ้องเรียกค่าซื้อเชื่อปุ๋ยอายุความ 2 ปี ตาม มาตรา 165(1)ผู้ซื้อทำหนังสือรับสภาพหนี้เมื่อ 1 มิถุนายน 2513 ก่อนขาดอายุความว่าจะใช้หนี้ภายใน 30 พฤศจิกายน 2513 ไม่ใช่รับสภาพหนี้โดยสัญญา เมื่อขาดอายุความแล้วอายุความ 2 ปี นับใหม่ตั้งแต่ 1 ธันวาคม 2513 โจทก์ฟ้องเมื่อ 22 มิถุนายน 2520 ขาดอายุความศาลชั้นต้นเห็นว่าจำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้เมื่อหนี้ขาดอายุความแล้วเป็นกรณีตามมาตรา 188 มีอายุความใหม่ 10 ปี คดีไม่ขาดอายุความ พิพากษาให้จำเลยใช้หนี้โจทก์ 166,250 บาท กับดอกเบี้ยในต้นเงินตั้งแต่วันฟ้องศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้อง โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า "คดีมีประเด็นว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ โจทก์ฎีกาว่าหนังสือรับสภาพหนี้ลงวันที่ 1 มิถุนายน 2513 เอกสารหมาย จ.1 ที่จำเลยทำให้ไว้กับโจทก์ เป็นหนังสือรับสภาพความรับผิดโดยสัญญาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 188 ซึ่งกฎหมายมิได้กำหนดอายุความไว้ ต้องใช้อายุความทั่วไป 10 ปี คดีของโจทก์ไม่ขาดอายุความนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าคดีนี้โจทก์ฟ้องจำเลยเรียกหนี้ค่าซื้อปุ๋ย โดยกล่าวอ้างว่าเมื่อประมาณ พ.ศ. 2512 จำเลยซื้อเชื่อปุ๋ยจากโจทก์ไปเป็นเงิน 85,000 บาทต่อมาจำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้ จะชำระหนี้ให้โจทก์ภายในวันที่ 30 พฤศจิกายน2513 จำเลยให้การว่าโจทก์เป็นผู้ประกอบการค้าปุ๋ยส่งปุ๋ยให้จำเลยไปทดลองขายเริ่มมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2509 โจทก์ให้จำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้ค่าปุ๋ยลงวันที่ 1 มิถุนายน 2513 เป็นเงิน 95,000 บาทจริง แต่โจทก์ฟ้องคดีเกินกำหนด 2 ปีขาดอายุความ ดังนี้ตามคำฟ้องและคำให้การต้องฟังว่าหนี้ค่าปุ๋ย 95,000 บาทที่โจทก์ฟ้องเรียกตามที่จำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้เอกสารหมาย จ.1 ให้ไว้นั้นเป็นหนี้ค่าปุ๋ยที่จำเลยซื้อเชื่อจากโจทก์ไปในปี พ.ศ. 2512 โจทก์เป็นพ่อค้าฟ้องเรียกเอาค่าที่ส่งมอบของ สิทธิเรียกร้องของโจทก์มีกำหนดอายุความ 2 ปีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 165(1) จำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้ลงวันที่ 1 มิถุนายน 2513 จึงเป็นการรับสภาพหนี้ภายในอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 หาใช่เป็นการรับสภาพความรับผิดโดยสัญญาเมื่อสิทธิเรียกร้องขาดอายุความแล้วตามมาตรา 188 ดังที่โจทก์ฎีกาไม่ การที่จำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้และสัญญาว่าจะชำระหนี้ให้โจทก์ภายในวันที่ 30 พฤศจิกายน 2513 ตามเอกสารหมาย จ.1 ย่อมเป็นเหตุให้อายุความสะดุดหยุดลง และเริ่มนับอายุความใหม่ตามอายุความแห่งมูลหนี้ที่จำเลยรับสภาพต่อโจทก์ โดยเริ่มนับตั้งแต่วันที่ 1 ธันวาคม 2513 อันเป็นวันที่โจทก์อาจบังคับสิทธิเรียกร้องได้เป็นต้นไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 169, 181 ซึ่งครบกำหนด 2 ปีในวันที่ 30 พฤศจิกายน 2515 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2520 เกินกำหนด 2 ปี ฟ้องโจทก์จึงขาดอายุความ"พิพากษายืน(ภิญโญ ธีรนิติ-สีห์ คลายนสูตร-ภักดิ์ บุณย์ภักดี)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุข้อที่ต้องคิดคือไม่แต่เพียงรับสภาพหนี้ในอายุความหรือนอกอายุความเท่านั้นที่จะใช้อายุความเดิม หรือใช้อายุความใหม่ ถ้าทำเป็นสัญญารับสภาพหนี้แล้ว แม้ทำในอายุความก็ไม่เพียงอายุความสะดุดหยุดลงเท่านั้น เมื่อทำเป็นสัญญาก็เกิดหนี้ขึ้น มิฉะนั้นก็ออกจะแปลกที่ทำเร็วก่อนขาดอายุความมีผลเพียงอายุความสะดุดหยุดลง ถ้าทำช้าเมื่อขาดอายุความแล้วเปลี่ยนกำหนดอายุความใหม่เป็น 10 ปี ที่ถูกน่าจะเป็นว่าถ้าทำเป็นสัญญาก็เป็นหนี้ใหม่โดยการแปลงหนี้ แต่ไม่ใช่เพียงเท่านี้จะเปลี่ยนกำหนดอายุความ อาจทำสัญญาใหม่ก่อนหนี้เดิมขาดอายุความ แต่ยังคงแปลงหนี้โดยถือสภาพหนี้เดิม หรือถือเอาผลให้คงอยู่ตามหนี้เดิมก็ได้ ยกตัวอย่างง่าย ๆ ว่าทำสัญญากู้ให้ใหม่เป็นต้น หนี้ใหม่หนี้เก่าก็กู้เงินด้วยกัน แต่ไม่ใช่กู้โดยสัญญาเดิม จิตติ