คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5135/2537หลักกฎหมาย: ผู้เยาว์ทั้งสองเป็นบุตรของนาย ก. กับนางสาว ส.ซึ่งมิได้จดทะเบียนสมรสกัน จึงมิใช่บุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของนาย ก.ผู้ร้องซึ่งเป็นน้องของบิดาของนายก. จึงมิใช่ญาติของผู้เยาว์ทั้งสองตามความหมายของ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1582และมาตรา 1586 ย่อมไม่มีสิทธิร้องขอให้ถอนอำนาจปกครองของมารดาผู้เยาว์ทั้งสอง และไม่อาจขอให้ตั้งผู้ร้องเป็นผู้ปกครองผู้เยาว์ทั้งสองได้ผู้ร้องยื่นคำร้องขอ ขอให้ศาลไต่สวนแล้วมีคำสั่งถอนนางสำเนียง ทำที่พึ่งมารดาของผู้เยาว์ทั้งสองออกเสียจากการเป็นผู้ใช้อำนาจปกครอง และมีคำสั่งตั้งผู้ร้องเป็นผู้ปกครองผู้เยาว์ทั้งสองตามกฎหมายศาลชั้นต้นประกาศคำร้องและกำหนดนัดไต่สวนตามระเบียบแล้วไม่มีผู้ใดคัดค้านศาลชั้นต้นเห็นว่า ผู้ร้องเป็นญาติโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายจึงไม่มีอำนาจร้องขอให้ศาลถอนอำนาจปกครองและร้องขอตั้งผู้ปกครอง มีคำสั่งยกคำร้องขอของผู้ร้องผู้ร้องอุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกาโดยได้รับอนุญาตจากศาลชั้นต้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 223 ทวิศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "เห็นว่า เด็กชายเสกสรรค์ มีสัตย์ และเด็กหญิงสุนิสา มีสัตย์ ผู้เยาว์ทั้งสองเป็นบุตรของนายโกศลมีสัตย์ กับนางสาวสำเนียง ทำที่พึ่งซึ่งมิได้จดทะเบียนสมรสกันจึงมิใช่บุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของนายโกศลดังนั้นผู้ร้องซึ่งเป็นน้องของนายแสง มีสัตย์ บิดาของนายโกศลจึงมิใช่ญาติของผู้เยาว์ทั้งสอง ตามความหมายของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1582 และมาตรา 1586 ผู้ร้องย่อมไม่มีสิทธิร้องขอให้ถอนอำนาจปกครองของมารดาของผู้เยาว์ทั้งสอง และไม่อาจขอให้ตั้งผู้ร้องเป็นผู้ปกครองของผู้เยาว์ทั้งสองได้ที่ศาลชั้นต้นให้ยกคำร้องขอของผู้ร้องชอบแล้ว อุทธรณ์ของผู้ร้องฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5135/2537นาง ทรัพย์ ม่วงทิมผู้ร้อง ป.พ.พ. ม. 1582 ผู้เยาว์ทั้งสองเป็นบุตรของนาย ก. กับนางสาว ส.ซึ่งมิได้จดทะเบียนสมรสกัน จึงมิใช่บุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของนาย ก.ผู้ร้องซึ่งเป็นน้องของบิดาของนายก. จึงมิใช่ญาติของผู้เยาว์ทั้งสองตามความหมายของ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1582และมาตรา 1586 ย่อมไม่มีสิทธิร้องขอให้ถอนอำนาจปกครองของมารดาผู้เยาว์ทั้งสอง และไม่อาจขอให้ตั้งผู้ร้องเป็นผู้ปกครองผู้เยาว์ทั้งสองได้ผู้ร้องยื่นคำร้องขอ ขอให้ศาลไต่สวนแล้วมีคำสั่งถอนนางสำเนียง ทำที่พึ่งมารดาของผู้เยาว์ทั้งสองออกเสียจากการเป็นผู้ใช้อำนาจปกครอง และมีคำสั่งตั้งผู้ร้องเป็นผู้ปกครองผู้เยาว์ทั้งสองตามกฎหมายศาลชั้นต้นประกาศคำร้องและกำหนดนัดไต่สวนตามระเบียบแล้วไม่มีผู้ใดคัดค้านศาลชั้นต้นเห็นว่า ผู้ร้องเป็นญาติโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายจึงไม่มีอำนาจร้องขอให้ศาลถอนอำนาจปกครองและร้องขอตั้งผู้ปกครอง มีคำสั่งยกคำร้องขอของผู้ร้องผู้ร้องอุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกาโดยได้รับอนุญาตจากศาลชั้นต้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 223 ทวิศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "เห็นว่า เด็กชายเสกสรรค์ มีสัตย์ และเด็กหญิงสุนิสา มีสัตย์ ผู้เยาว์ทั้งสองเป็นบุตรของนายโกศลมีสัตย์ กับนางสาวสำเนียง ทำที่พึ่งซึ่งมิได้จดทะเบียนสมรสกันจึงมิใช่บุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของนายโกศลดังนั้นผู้ร้องซึ่งเป็นน้องของนายแสง มีสัตย์ บิดาของนายโกศลจึงมิใช่ญาติของผู้เยาว์ทั้งสอง ตามความหมายของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1582 และมาตรา 1586 ผู้ร้องย่อมไม่มีสิทธิร้องขอให้ถอนอำนาจปกครองของมารดาของผู้เยาว์ทั้งสอง และไม่อาจขอให้ตั้งผู้ร้องเป็นผู้ปกครองของผู้เยาว์ทั้งสองได้ที่ศาลชั้นต้นให้ยกคำร้องขอของผู้ร้องชอบแล้ว อุทธรณ์ของผู้ร้องฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(สถิตย์ ไพเราะ-พรชัย สมรรถเวช-สมคิด ไตรโสรัส)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ การขอถอนอำนาจปกครองของผู้ใช้อำนาจปกครองประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1582 วรรคแรก บัญญัติไว้ว่าศาลอาจสั่งเอง หรือมีผู้ร้องขอให้ศาลสั่งถอน บุคคลผู้มีสิทธิร้องขอคือ ญาติของผู้เยาว์ อัยการ ส่วนการขอให้ศาลตั้งผู้ปกครองมาตรา 1586 บัญญัติว่าบุคคลที่มีสิทธิขอให้ศาลตั้งผู้ปกครองผู้เยาว์คือญาติของผู้เยาว์ อัยการหรือผู้ซึ่งบิดา มารดาที่ตายภายหลังจะได้ระบุไว้ในพินัยกรรมให้เป็นผู้ปกครอง คำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ ศาลได้วินิจฉัยว่าผู้ร้องมิใช่ญาติของผู้เยาว์แต่ก็มิได้ให้ความหมายของคำว่าญาติของผู้เยาว์หมายถึงบุคคลใด และหากจะพิจารณาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ก็มิได้ให้คำนิยามไว้ ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน คำว่า "ญาติ" หมายความว่า คนในวงศ์วานที่ยังนับรู้กันได้ทางเชื้อสายฝ่ายพ่อ หรือแม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุผู้ร้องเป็นน้องของ ส. บิดาของนาย ก. ซึ่งก็คือผู้ร้องเป็นน้องของปู่ผู้เยาว์ทั้งสองนั่นเอง น่าจะเป็นคนในวงศ์วานที่นับรู้กันได้ทางเชื้อสายฝ่ายพ่อของผู้เยาว์ทั้งสองและเป็นญาติของผู้เยาว์ทั้งสองแต่ศาลฎีกาได้เพ่งเล็งความเป็นบิดาโดยชอบด้วยกฎหมายของนาย ก.กับผู้เยาว์ทั้งสองว่าผู้เยาว์ทั้งสองมิใช่บุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของนาย ก. ผู้ร้องซึ่งเป็นน้องของปู่ผู้เยาว์ จึงไม่ใช่ญาติของผู้เยาว์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1582 วรรคแรกและมาตรา 1586 ทำให้เห็นว่า คำว่า "ญาติ" ตามมาตราทั้งสองหากเป็นญาติทางฝ่ายบิดา จะต้องเป็นบิดาโดยชอบด้วยกฎหมาย ด้วยความเคารพต่อคำวินิจฉัยของศาลฎีกาผู้บันทึกใคร่ขอแสดงความคิดเห็นว่าหากจะยึดหลักเช่นนั้น อาจจะมีผลเสียต่อผู้เยาว์ได้ กล่าวคือบทบัญญัติ มาตรา 1582 และมาตรา 1586 เป็นบทบัญญัติพิเศษที่คุ้มครองป้องกันสวัสดิภาพ และระวังรักษาผลประโยชน์ของผู้เยาว์ ถ้าจะตีความการเป็นญาติทางฝ่ายบิดาแคบเช่นนั้น ในกรณีบิดากับมารดาผู้เยาว์ไม่ได้จดทะเบียนสมรสกัน ญาติทางฝ่ายบิดาก็ไม่มีทางที่เป็นญาติตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1582 และ มาตรา 1586 ได้และไม่มีโอกาสที่จะได้ดูแล ควบคุมการใช้อำนาจปกครองของมารดาผู้เยาว์ซึ่งถือว่าเป็นมารดาโดยชอบด้วยกฎหมายได้เลย คงอาจจะทำได้ก็แต่เพียงร้องขอให้อัยการเป็นผู้ดำเนินการแทนซึ่งเป็นเรื่องยุ่งยากมากในทางปฏิบัติ ไม่เป็นผลดีต่อผู้เยาว์ ผู้บันทึกมีความเห็นว่าคำว่า "ญาติของผู้เยาว์" ตามมาตราทั้งสองไม่ควรที่จะเคร่งครัดว่าจะต้องชอบด้วยกฎหมาย หากแต่เป็นญาติทางสืบสายโลหิตก็น่าจะเพียงพอ และจะเป็นประโยชน์ตามวัตถุประสงค์ของกฎหมายมีผลเป็นการคุ้มครองรักษาประโยชน์ของผู้เยาว์มากกว่า ก่อนที่จะใช้ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5 ใหม่พ.ศ. 2519 มาตรา 1552 ที่ใช้อยู่ในขณะนั้นบัญญัติว่าบุคคลที่จะร้องขอถอนผู้ใช้อำนาจปกครองในกรณีเป็นญาติต้องเป็นญาติสนิทของผู้เยาว์และมี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 944/2496 วินิจฉัยว่า ชายละทิ้งภรรยา และบุตรผู้เยาว์ไปสามปี จนภรรยาตาย บุตรอยู่ในความอุปการะของลุงบิดาไม่เคยอุปการะเลี้ยงดูบุตรจริงจัง ลุงอาจร้องขอถอนอำนาจปกครองบิดา และตั้งลุงเป็นผู้ปกครองได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 787/2499 วินิจฉัยว่าปู่ของผู้เยาว์ยื่นคำร้องขอถอนผู้ปกครองเด็ก และสามารถยื่นเข้ามาในคดีเดิมที่ศาลตั้งมารดาเป็นผู้ปกครองได้ไม่ต้องฟ้องเป็นคดีใหม่ ต่อมาหลังจากใช้ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5 ที่ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. 2519 และแก้ไข พ.ศ. 2533 ผู้ที่ขอถอนอำนาจปกครองในกรณีเป็นญาติ คงใช้คำว่า "ญาติ" เท่านั้นไม่มีคำว่าสนิทอันเป็นการแสดงให้เห็นว่ากฎหมายต้องการให้มีความหมายกว้างขึ้นกว่าเดิมและมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1803/2523 วินิจฉัยว่า โจทก์เป็นบิดาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย ถือไม่ได้ว่าเป็นญาติตามความหมายแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1582 ไม่มีอำนาจร้องขอให้ถอนอำนาจปกครองของผู้ใช้อำนาจปกครองที่มีต่อผู้เยาว์สำหรับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1803/2523 นี้ ผู้บันทึกเห็นด้วยว่าบิดาที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายไม่ใช่ญาติที่จะร้องขอถอนผู้ใช้อำนาจปกครองและขอตั้งผู้ปกครองเพราะว่าบิดาที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย หากประสงค์จะใช้อำนาจปกครองก็ย่อมที่จะจดทะเบียนรับเด็กเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายได้ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1547 เมื่อจดทะเบียนรับเป็นบุตรแล้วก็เป็นบิดาโดยชอบด้วยกฎหมายและเป็นผู้ใช้อำนาจปกครอง หากเด็กและมารดาไม่ยอม บิดาที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายก็อาจฟ้องคดีได้ตาม มาตรา 1548 และ คำว่า "บิดา" ตามพจนานุกรม แปลว่า พ่อหรือผู้ให้กำเนิด ซึ่งไม่ใช่ญาติ สมกุมชาดคำพิพากษา: ผู้ร้องยื่นคำร้องขอ ขอให้ศาลไต่สวนแล้วมีคำสั่งถอนนางสำเนียง ทำที่พึ่งมารดาของผู้เยาว์ทั้งสองออกเสียจากการเป็นผู้ใช้อำนาจปกครอง และมีคำสั่งตั้งผู้ร้องเป็นผู้ปกครองผู้เยาว์ทั้งสองตามกฎหมายศาลชั้นต้นประกาศคำร้องและกำหนดนัดไต่สวนตามระเบียบแล้วไม่มีผู้ใดคัดค้านศาลชั้นต้นเห็นว่า ผู้ร้องเป็นญาติโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายจึงไม่มีอำนาจร้องขอให้ศาลถอนอำนาจปกครองและร้องขอตั้งผู้ปกครอง มีคำสั่งยกคำร้องขอของผู้ร้องผู้ร้องอุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกาโดยได้รับอนุญาตจากศาลชั้นต้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 223 ทวิศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "เห็นว่า เด็กชายเสกสรรค์ มีสัตย์ และเด็กหญิงสุนิสา มีสัตย์ ผู้เยาว์ทั้งสองเป็นบุตรของนายโกศลมีสัตย์ กับนางสาวสำเนียง ทำที่พึ่งซึ่งมิได้จดทะเบียนสมรสกันจึงมิใช่บุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของนายโกศลดังนั้นผู้ร้องซึ่งเป็นน้องของนายแสง มีสัตย์ บิดาของนายโกศลจึงมิใช่ญาติของผู้เยาว์ทั้งสอง ตามความหมายของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1582 และมาตรา 1586 ผู้ร้องย่อมไม่มีสิทธิร้องขอให้ถอนอำนาจปกครองของมารดาของผู้เยาว์ทั้งสอง และไม่อาจขอให้ตั้งผู้ร้องเป็นผู้ปกครองของผู้เยาว์ทั้งสองได้ที่ศาลชั้นต้นให้ยกคำร้องขอของผู้ร้องชอบแล้ว อุทธรณ์ของผู้ร้องฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5135/2537นาง ทรัพย์ ม่วงทิมผู้ร้อง ป.พ.พ. ม. 1582 ผู้เยาว์ทั้งสองเป็นบุตรของนาย ก. กับนางสาว ส.ซึ่งมิได้จดทะเบียนสมรสกัน จึงมิใช่บุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของนาย ก.ผู้ร้องซึ่งเป็นน้องของบิดาของนายก. จึงมิใช่ญาติของผู้เยาว์ทั้งสองตามความหมายของ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1582และมาตรา 1586 ย่อมไม่มีสิทธิร้องขอให้ถอนอำนาจปกครองของมารดาผู้เยาว์ทั้งสอง และไม่อาจขอให้ตั้งผู้ร้องเป็นผู้ปกครองผู้เยาว์ทั้งสองได้ผู้ร้องยื่นคำร้องขอ ขอให้ศาลไต่สวนแล้วมีคำสั่งถอนนางสำเนียง ทำที่พึ่งมารดาของผู้เยาว์ทั้งสองออกเสียจากการเป็นผู้ใช้อำนาจปกครอง และมีคำสั่งตั้งผู้ร้องเป็นผู้ปกครองผู้เยาว์ทั้งสองตามกฎหมายศาลชั้นต้นประกาศคำร้องและกำหนดนัดไต่สวนตามระเบียบแล้วไม่มีผู้ใดคัดค้านศาลชั้นต้นเห็นว่า ผู้ร้องเป็นญาติโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายจึงไม่มีอำนาจร้องขอให้ศาลถอนอำนาจปกครองและร้องขอตั้งผู้ปกครอง มีคำสั่งยกคำร้องขอของผู้ร้องผู้ร้องอุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกาโดยได้รับอนุญาตจากศาลชั้นต้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 223 ทวิศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "เห็นว่า เด็กชายเสกสรรค์ มีสัตย์ และเด็กหญิงสุนิสา มีสัตย์ ผู้เยาว์ทั้งสองเป็นบุตรของนายโกศลมีสัตย์ กับนางสาวสำเนียง ทำที่พึ่งซึ่งมิได้จดทะเบียนสมรสกันจึงมิใช่บุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของนายโกศลดังนั้นผู้ร้องซึ่งเป็นน้องของนายแสง มีสัตย์ บิดาของนายโกศลจึงมิใช่ญาติของผู้เยาว์ทั้งสอง ตามความหมายของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1582 และมาตรา 1586 ผู้ร้องย่อมไม่มีสิทธิร้องขอให้ถอนอำนาจปกครองของมารดาของผู้เยาว์ทั้งสอง และไม่อาจขอให้ตั้งผู้ร้องเป็นผู้ปกครองของผู้เยาว์ทั้งสองได้ที่ศาลชั้นต้นให้ยกคำร้องขอของผู้ร้องชอบแล้ว อุทธรณ์ของผู้ร้องฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(สถิตย์ ไพเราะ-พรชัย สมรรถเวช-สมคิด ไตรโสรัส)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ การขอถอนอำนาจปกครองของผู้ใช้อำนาจปกครองประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1582 วรรคแรก บัญญัติไว้ว่าศาลอาจสั่งเอง หรือมีผู้ร้องขอให้ศาลสั่งถอน บุคคลผู้มีสิทธิร้องขอคือ ญาติของผู้เยาว์ อัยการ ส่วนการขอให้ศาลตั้งผู้ปกครองมาตรา 1586 บัญญัติว่าบุคคลที่มีสิทธิขอให้ศาลตั้งผู้ปกครองผู้เยาว์คือญาติของผู้เยาว์ อัยการหรือผู้ซึ่งบิดา มารดาที่ตายภายหลังจะได้ระบุไว้ในพินัยกรรมให้เป็นผู้ปกครอง คำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ ศาลได้วินิจฉัยว่าผู้ร้องมิใช่ญาติของผู้เยาว์แต่ก็มิได้ให้ความหมายของคำว่าญาติของผู้เยาว์หมายถึงบุคคลใด และหากจะพิจารณาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ก็มิได้ให้คำนิยามไว้ ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน คำว่า "ญาติ" หมายความว่า คนในวงศ์วานที่ยังนับรู้กันได้ทางเชื้อสายฝ่ายพ่อ หรือแม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุผู้ร้องเป็นน้องของ ส. บิดาของนาย ก. ซึ่งก็คือผู้ร้องเป็นน้องของปู่ผู้เยาว์ทั้งสองนั่นเอง น่าจะเป็นคนในวงศ์วานที่นับรู้กันได้ทางเชื้อสายฝ่ายพ่อของผู้เยาว์ทั้งสองและเป็นญาติของผู้เยาว์ทั้งสองแต่ศาลฎีกาได้เพ่งเล็งความเป็นบิดาโดยชอบด้วยกฎหมายของนาย ก.กับผู้เยาว์ทั้งสองว่าผู้เยาว์ทั้งสองมิใช่บุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของนาย ก. ผู้ร้องซึ่งเป็นน้องของปู่ผู้เยาว์ จึงไม่ใช่ญาติของผู้เยาว์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1582 วรรคแรกและมาตรา 1586 ทำให้เห็นว่า คำว่า "ญาติ" ตามมาตราทั้งสองหากเป็นญาติทางฝ่ายบิดา จะต้องเป็นบิดาโดยชอบด้วยกฎหมาย ด้วยความเคารพต่อคำวินิจฉัยของศาลฎีกาผู้บันทึกใคร่ขอแสดงความคิดเห็นว่าหากจะยึดหลักเช่นนั้น อาจจะมีผลเสียต่อผู้เยาว์ได้ กล่าวคือบทบัญญัติ มาตรา 1582 และมาตรา 1586 เป็นบทบัญญัติพิเศษที่คุ้มครองป้องกันสวัสดิภาพ และระวังรักษาผลประโยชน์ของผู้เยาว์ ถ้าจะตีความการเป็นญาติทางฝ่ายบิดาแคบเช่นนั้น ในกรณีบิดากับมารดาผู้เยาว์ไม่ได้จดทะเบียนสมรสกัน ญาติทางฝ่ายบิดาก็ไม่มีทางที่เป็นญาติตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1582 และ มาตรา 1586 ได้และไม่มีโอกาสที่จะได้ดูแล ควบคุมการใช้อำนาจปกครองของมารดาผู้เยาว์ซึ่งถือว่าเป็นมารดาโดยชอบด้วยกฎหมายได้เลย คงอาจจะทำได้ก็แต่เพียงร้องขอให้อัยการเป็นผู้ดำเนินการแทนซึ่งเป็นเรื่องยุ่งยากมากในทางปฏิบัติ ไม่เป็นผลดีต่อผู้เยาว์ ผู้บันทึกมีความเห็นว่าคำว่า "ญาติของผู้เยาว์" ตามมาตราทั้งสองไม่ควรที่จะเคร่งครัดว่าจะต้องชอบด้วยกฎหมาย หากแต่เป็นญาติทางสืบสายโลหิตก็น่าจะเพียงพอ และจะเป็นประโยชน์ตามวัตถุประสงค์ของกฎหมายมีผลเป็นการคุ้มครองรักษาประโยชน์ของผู้เยาว์มากกว่า ก่อนที่จะใช้ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5 ใหม่พ.ศ. 2519 มาตรา 1552 ที่ใช้อยู่ในขณะนั้นบัญญัติว่าบุคคลที่จะร้องขอถอนผู้ใช้อำนาจปกครองในกรณีเป็นญาติต้องเป็นญาติสนิทของผู้เยาว์และมี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 944/2496 วินิจฉัยว่า ชายละทิ้งภรรยา และบุตรผู้เยาว์ไปสามปี จนภรรยาตาย บุตรอยู่ในความอุปการะของลุงบิดาไม่เคยอุปการะเลี้ยงดูบุตรจริงจัง ลุงอาจร้องขอถอนอำนาจปกครองบิดา และตั้งลุงเป็นผู้ปกครองได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 787/2499 วินิจฉัยว่าปู่ของผู้เยาว์ยื่นคำร้องขอถอนผู้ปกครองเด็ก และสามารถยื่นเข้ามาในคดีเดิมที่ศาลตั้งมารดาเป็นผู้ปกครองได้ไม่ต้องฟ้องเป็นคดีใหม่ ต่อมาหลังจากใช้ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5 ที่ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. 2519 และแก้ไข พ.ศ. 2533 ผู้ที่ขอถอนอำนาจปกครองในกรณีเป็นญาติ คงใช้คำว่า "ญาติ" เท่านั้นไม่มีคำว่าสนิทอันเป็นการแสดงให้เห็นว่ากฎหมายต้องการให้มีความหมายกว้างขึ้นกว่าเดิมและมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1803/2523 วินิจฉัยว่า โจทก์เป็นบิดาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย ถือไม่ได้ว่าเป็นญาติตามความหมายแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1582 ไม่มีอำนาจร้องขอให้ถอนอำนาจปกครองของผู้ใช้อำนาจปกครองที่มีต่อผู้เยาว์สำหรับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1803/2523 นี้ ผู้บันทึกเห็นด้วยว่าบิดาที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายไม่ใช่ญาติที่จะร้องขอถอนผู้ใช้อำนาจปกครองและขอตั้งผู้ปกครองเพราะว่าบิดาที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย หากประสงค์จะใช้อำนาจปกครองก็ย่อมที่จะจดทะเบียนรับเด็กเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายได้ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1547 เมื่อจดทะเบียนรับเป็นบุตรแล้วก็เป็นบิดาโดยชอบด้วยกฎหมายและเป็นผู้ใช้อำนาจปกครอง หากเด็กและมารดาไม่ยอม บิดาที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายก็อาจฟ้องคดีได้ตาม มาตรา 1548 และ คำว่า "บิดา" ตามพจนานุกรม แปลว่า พ่อหรือผู้ให้กำเนิด ซึ่งไม่ใช่ญาติ สมกุมชาด