ประกาศกรมการขนส่งทางบกประกาศกรมการขนส่งทางบกเรื่องแบบและการจัดวางที่นั่งผู้โดยสารของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารและรถขนาดเล็ก[๑] อาศัยอำนาจตามความในข้อ๑ (๒) (ฎ) ของกฎกระทรวง ฉบับที่ ๙ (พ.ศ. ๒๕๒๔)ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒ กรมการขนส่งทางบกกำหนดแบบและการจัดวางที่นั่งผู้โดยสารของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารและรถขนาดเล็กไว้ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ให้ยกเลิก(๑) ประกาศกรมการขนส่งทางบก เรื่อง แบบและการจัดวางที่นั่งผู้โดยสารของรถที่ในการขนส่งผู้โดยสารและรถขนาดเล็ก ลงวันที่ ๑๐ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๓๐(๒) ประกาศกรมการขนส่งทางบก เรื่อง แบบและการจัดวางที่นั่งผู้โดยสารของรถที่ในการขนส่งผู้โดยสารและรถขนาดเล็ก ลงวันที่ ๒๘ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๓๐(๓) ประกาศกรมการขนส่งทางบก เรื่อง แบบและการจัดวางที่นั่งผู้โดยสารของรถที่ในการขนส่งผู้โดยสาร มาตรฐาน ๑ ชนิดไม่เกิน ๒๔ ที่นั่ง ลงวันที่ ๑๙ กันยายนพ.ศ. ๒๕๓๑ บรรดาระเบียบ ข้อบังคับ หรือคำสั่งในส่วนอื่นที่กำหนดไว้แล้วในประกาศนี้หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับที่กำหนดไว้ในประกาศนี้ ให้ใช้ประกาศนี้แทนข้อ ๒แบบที่นั่งผู้โดยสารมี ๔ แบบ ดังนี้(๑) ที่นั่งเดี่ยว มีความสูงพอสมควร เบาะนั่งต้องมีความยาวไม่น้อยกว่า ๔๐เซนติเมตรและไม่เกิน ๕๐ เซนติเมตร เว้นแต่รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร มาตรฐาน ๑(ก) และมาตรฐาน ๔ (ก) เบาะนั่งต้องมีความยาวไม่น้อยกว่า ๕๕ เซนติเมตรที่นั่งและพนักพิงหลังต้องมีเบาะหนาพอสมควร ติดตรึงไว้อย่างมั่นคงแข็งแรงในสภาพปกติพนักพิงหลังต้องเอนไปข้างหลังเป็นมุมประมาณ ๙๕ องศาจากแนวราบ(๒) ที่นั่งคู่ มีความสูงพอสมควร เบาะนั่งต้องมีความยาวไม่น้อยกว่า ๘๐เซนติเมตร และไม่เกิน ๙๐ เซนติเมตรที่นั่งและพนักพิงหลังต้องมีเบาะหนาพอสมควรติดตรึงไว้อย่างมั่นคงแข็งแรง ในสภาพปกติพนักพิงหลังต้องเอนไปข้างหลังเป็นมุมประมาณ๙๕ องศาจากแนวราบ(๓) ที่นั่ง ๓ ที่นั่ง มีความสูงพอสมควร เบาะนั่งต้องมีความยาวไม่น้อยกว่า๑๒๐ เซนติเมตร และไม่เกิน ๑๒๕ เซนติเมตรที่นั่งและพนักพิงหลังต้องมีเบาะหนาพอสมควรติดตรึงไว้อย่างมั่นคงแข็งแรงในสภาพปกติพนักพิงหลังต้องเอนไปข้างหลังเป็นมุมประมาณ ๙๕ องศาจากแนวราบ(๔) ที่นั่งแถวยาวเกินกว่า ๓ ที่นั่ง มีความสูงพอสมควรจำนวนที่นั่งให้ถือเกณฑ์ความยาว ๔๐ เซนติเมตรต่อหนึ่งที่นั่งที่นั่งและพนักพิงหลังต้องมีเบาะหนาพอสมควรติดตรึงไว้อย่างมั่นคงแข็งแรงข้อ ๓การจัดวางที่นั่งผู้โดยสาร มี ๓ แบบ โดยต้องจัดวางเฉลี่ยให้เต็มพื้นที่บรรทุกของรถดังนี้(๑) แบบ ก คือ การจัดวางที่นั่งผู้โดยสารตามความกว้างของรถ(๒) แบบ ข คือ การจัดวางที่นั่งผู้โดยสารตามความยาวของรถโดยให้ด้านหลังที่นั่งชิดด้านข้างของรถ(๓) แบบ ค คือ การจัดวางที่นั่งผู้โดยสารแบบ ก และแบบ ข ผสมกันการจัดวางที่นั่งผู้โดยสารให้เป็นไปตามแบบตัวอย่างที่แนบท้ายประกาศนี้ข้อ ๔รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารให้มีแบบและการจัดวางที่นั่งผู้โดยสาร ดังนี้(๑) รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร มาตรฐาน ๑ (ก) และมาตรฐาน ๔ (ก)(ก) แบบที่นั่ง ต้องเป็นที่นั่งเดี่ยวแบบพิเศษและมีลักษณะ ดังนี้(๑) พนักพิงหลังสามารถปรับเอนไปข้างหลังได้ถึง ๑๓๕ องศา จากแนวราบและมีเบาะรองรับศีรษะหนาพอสมควร สูงจากเบาะที่นั่งไม่น้อยกว่า ๗๐ เซนติเมตร(๒) มีที่พักเท้าและมีที่วางแขนทั้ง ๒ ข้าง ทุกที่นั่ง(๓) มีเข็มขัดนิรภัยแบบ ๒ จุด ทุกที่นั่งรวมที่นั่งคนขับด้วย(ข) การจัดวางที่นั่ง ให้จัดวางที่นั่งตามแบบ กโดยเว้นให้มีช่องทางเดินตามความยาวของตัวรถ มีความกว้างไม่น้อยกว่า ๓๐ เซนติเมตรที่นั่งต้องติดตรึงแน่นกับตัวรถอย่างมั่นคงแข็งแรง ให้จัดวางที่นั่งแถวละ ๓ที่นั่ง และมีระยะห่างระหว่างที่นั่งโดยวัดในระดับเหนือเบาะนั่งไม่เกิน ๕เซนติเมตรจากด้านหลังพนักพิงหลังของที่นั่งด้านหน้าถึงด้านหน้าพนักพิงหลังของที่นั่งถัดไปต้องไม่น้อยกว่า๙๐ เซนติเมตร(๒) รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร มาตรฐาน ๑ (ข) และมาตรฐาน ๔ (ข)(ก) แบบที่นั่ง จะเป็นที่นั่งเดี่ยวหรือที่นั่งคู่ก็ได้ แต่พนักพิงหลังต้องแยกเป็นอิสระจากกันและมีความสูงจากเบาะนั่งไม่น้อยกว่า๕๐ เซนติเมตร สามารถปรับเอนไปข้างหลังได้ถึง ๑๒๕ องศาจากแนวราบและมีที่วางแขนทั้งสองข้าง ในกรณีที่นั่งแบบที่นั่งคู่จะจัดให้มีที่วางแขนเฉพาะข้างที่อยู่ชิดทางเดิน และข้างที่อยู่ชิดตัวถังด้านข้างของรถก็ได้(ข) การจัดวางที่นั่ง ให้จัดวางที่นั่งตามแบบ กโดยเว้นให้มีช่องทางเดินตามความยาวของตัวรถ มีความกว้างไม่น้อยกว่า ๒๕ เซนติเมตรที่นั่งต้องติดตรึงแน่นกับตัวรถอย่างมั่นคงแข็งแรงและมีระยะห่างระหว่างที่นั่งโดยวัดในระดับเหนือเบาะนั่งไม่เกิน๕ เซนติเมตรจากด้านหลังพนักพิงหลังของที่นั่งด้านหน้าถึงด้านหน้าพนักพิงหลังของที่นั่งถัดไปต้องไม่น้อยกว่า ๗๕ เซนติเมตร(๓) รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร มาตรฐาน ๒ (ก) มาตรฐาน ๒ (ข) และมาตรฐาน ๒(ค) มาตรฐาน ๒ (ง) มาตรฐาน ๔ (ค) มาตรฐาน ๔ (ง) มาตรฐาน ๕(ก) และมาตรฐาน ๖ (ก)(ก) แบบที่นั่ง จะเป็นแบบใดแบบหนึ่งตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๒ ก็ได้แต่พนักพิงหลังต้องแยกเป็นอิสระจากกัน มีความสูงจากเบาะนั่งไม่น้อยกว่า ๕๐เซนติเมตร สามารถปรับเอนไปข้างหลังได้ถึง ๑๒๕ องศาจากแนวราบและมีที่วางแขนทั้งสองข้าง ในกรณีเป็นที่นั่งแบบที่นั่งคู่ หรือที่นั่ง ๓ ที่นั่งหรือที่นั่งแถวยาวเกินกว่า ๓ ที่นั่งจะจัดให้มีที่วางแขนเฉพาะข้างที่อยู่ชิดช่องทางเดินและข้างที่อยู่ชิดตัวถังด้านข้างของรถก็ได้(ข) การจัดวางที่นั่ง ให้จัดวางตามแบบ กโดยเว้นให้มีช่องทางเดินตามความยาวของตัวรถ มีความกว้างพอสมควร ที่นั่งต้องติดตรึงกับตัวรถอย่างมั่นคงแข็งแรงและมีระยะห่างระหว่างที่นั่งโดยวัดในระดับเหนือเบาะนั่งไม่เกิน ๕ เซนติเมตรจากด้านหลังพนักพิงของที่นั่งด้านหน้าหรือสิ่งกีดขวางอื่นใดถึงด้านหน้าพนักพิงหลังของที่นั่งถัดไป ต้องไม่น้อยกว่า ๗๕เซนติเมตรสำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารในประเภทการขนส่งประจำทางในเส้นทางหมวด ๑ ที่นั่งจะมีที่วางแขน หรือมีพนักพิงหลังที่ปรับเอนได้หรือไม่ก็ได้ในกรณีที่พนักพิงหลังปรับเอนไม่ได้ ระยะห่างระหว่างที่นั่งโดยวัดในระดับเหนือเบาะนั่งไม่เกิน๕ เซนติเมตร จากด้านหลังพนักพิงของที่นั่งด้านหน้าถึงด้านหน้าพนักพิงหลังของที่นั่งถัดไปต้องไม่น้อยกว่า ๗๐ เซนติเมตร(๔) รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร มาตรฐาน ๒ (จ)(ก) แบบที่นั่ง จะเป็นแบบใดแบบหนึ่งตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๒ ก็ได้พนักพิงหลังหรือที่พิงหลังมีความสูงพอสมควร และจะปรับเอนได้หรือไม่ก็ได้(ข) การจัดวางที่นั่ง ให้จัดวางตามแบบ กโดยเว้นให้มีช่องทางเดินมีความกว้างพอสมควรที่นั่งต้องติดตรึงกับตัวรถอย่างมั่นคงแข็งแรงในกรณีที่มีการจัดวางที่นั่งล้ำเข้าไปในช่องทางเดินที่นั่งนั้นต้องเป็นแบบพับได้ในกรณีที่นั่งหันไปในทางเดียวกันโดยวัดในระดับเหนือเบาะนั่งไม่เกิน ๕ เซนติเมตรระยะห่างระหว่างที่นั่งจากด้านหลังพนักพิงหลังของที่นั่งด้านหน้าถึงด้านหน้าพนักพิงหลังของที่นั่งถัดไปต้องไม่น้อยกว่า ๖๗ เซนติเมตรเว้นแต่กรณีเป็นที่นั่งปรับเอนได้ระยะห่างระหว่างที่นั่งจากด้านหลังพนักพิงหลังของที่นั่งด้านหน้าถึงด้านหน้าพนักพิงหลังของที่นั่งถัดไปต้องไม่น้อยกว่า ๗๕ เซนติเมตร กรณีที่เป็นที่นั่งหันหน้าเข้าหากันโดยวัดในระดับเหนือเบาะนั่งไม่เกิน ๕เซนติเมตรระยะห่างระหว่างด้านหน้าพนักพิงหรือที่พิงหลังของที่นั่งที่หันหน้าเข้าหากันต้องไม่น้อยกว่า ๑๓๕ เซนติเมตร(๕) รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร มาตรฐาน ๓ (ก) มาตรฐาน ๓ (ข) มาตรฐาน ๓(ค) มาตรฐาน ๓ (ง) มาตรฐาน ๔ (จ) มาตรฐาน ๔ (ฉ) มาตรฐาน ๕ (ข) และมาตรฐาน ๖ (ข)(ก) แบบที่นั่ง จะเป็นแบบใดแบบหนึ่งตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๒ ก็ได้พนักพิงหลังหรือที่พิงหลังมีความสูงไม่น้อยกว่า ๕๐ เซนติเมตรจากเบาะนั่ง และปรับเอนได้หรือไม่ก็ได้(ข) การจัดวางที่นั่ง ให้จัดวางตามแบบ กโดยเว้นให้มีช่องทางเดินตามความยาวของตัวรถมีความกว้างพอสมควรที่นั่งต้องติดตรึงกับตัวรถอย่างมั่นคงแข็งแรง และมีระยะห่างระหว่างที่นั่งโดยวัดในระดับเหนือเบาะนั่งไม่เกิน ๕ เซนติเมตร จากด้านหลังพนักพิงของที่นั่งด้านหน้าถึงด้านหน้าพนักพิงหลังของที่นั่งถัดไปต้องไม่น้อยกว่า ๗๐ เซนติเมตรสำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารในประเภทการขนส่งประจำทางในเส้นทางหมวด ๑ และเส้นทางหมวด ๔การจัดวางที่นั่งผู้โดยสารจะเป็นแบบหนึ่งแบบใดตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๓ก็ได้โดยให้พนักพิงหลังหรือที่พิงหลังของที่นั่งวางตามแนวยาวของรถมีความสูงตามความเหมาะสมได้(๖) รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร มาตรฐาน ๓ (จ) มาตรฐาน ๓ (ฉ)และรถขนาดเล็ก(ก) แบบที่นั่ง จะเป็นแบบใดแบบหนึ่งในข้อ ๒ ก็ได้พนักพิงหลังหรือที่พิงหลังต้องมีความสูงพอสมควร(ข) การจัดวางที่นั่ง จะเป็นแบบใดแบบหนึ่งในข้อ ๓ ก็ได้โดยเว้นให้มีช่องทางเดินมีความกว้างพอสมควรที่นั่งต้องติดตรึงกับตัวรถอย่างมั่นคงแข็งแรง ในกรณีที่มีการจัดวางที่นั่งล้ำเข้าไปในช่องทางเดินที่นั่งนั้นต้องเป็นแบบพับได้ ในกรณีที่นั่งหันไปในทางเดียวกันโดยวัดในระดับเหนือเบาะนั่งไม่เกิน ๕ เซนติเมตรระยะห่างระหว่างที่นั่งจากด้านหลังพนักพิงหลังของที่นั่งด้านหน้าถึงด้านหน้าพนักพิงหลังของที่นั่งถัดไปต้องไม่น้อยกว่า๖๗ เซนติเมตร และกรณีที่เป็นที่นั่งหันหน้าเข้าหากันโดยวัดในระดับเหนือเบาะนั่งไม่เกิน๕ เซนติเมตรระยะห่างระหว่างด้านหน้าพนักพิงหรือที่พิงหลังของที่นั่งที่หันหน้าเข้าหากันต้องไม่น้อยกว่า๑๓๕ เซนติเมตรข้อ ๕สำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารประเภทการขนส่งส่วนบุคคล แบบและการจัดวางที่นั่งจะเป็นไปดังนี้ก็ได้(๑) แบบที่นั่ง จะเป็นแบบใดแบบหนึ่งตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๒ ก็ได้ถ้าที่นั่งหรือพนักพิงไม่มีเบาะจะต้องมีลักษณะเรียบร้อยไม่มีส่วนแหลมหรือคมที่อาจก่อให้เกิดอันตรายและต้องติดตรึงกับตัวรถอย่างมั่นคงแข็งแรง(๒) การจัดวางที่นั่ง จะเป็นแบบใดแบบหนึ่งตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๓ ก็ได้โดยเว้นให้มีช่องทางเดินมีความกว้างพอสมควรในกรณีที่มีการจัดวางที่นั่งล้ำหรือกีดขวางในช่องทางเดินที่นั่งนั้นต้องเป็นแบบพับได้ที่นั่งต้องติดตรึงกับตัวรถอย่างมั่นคงแข็งแรงในกรณีที่นั่งหันไปในทางเดียวกันโดยวัดในระดับเหนือเบาะที่นั่งไม่เกิน ๕ เซนติเมตรระยะห่างระหว่างที่นั่งจากด้านหลังพนักพิงหลังของที่นั่งด้านหน้าถึงด้านหน้าพนักพิงหลังของที่นั่งถัดไปต้องไม่น้อยกว่า ๖๐ เซนติเมตรและกรณีที่นั่งหันหน้าเข้าหากันโดยวัดในระดับเหนือเบาะที่นั่งไม่เกิน ๕ เซนติเมตรระยะห่างระหว่างด้านหน้าพนักพิงหรือที่พิงหลังของที่นั่งที่หันหน้าเข้าหากันต้องไม่น้อยกว่า ๑๒๐ เซนติเมตรข้อ ๖บรรดารถที่ได้จดทะเบียนไว้แล้วก่อนวันที่ประกาศนี้ใช้บังคับถ้ามีแบบและการจัดวางที่นั่งถูกต้องตามข้อกำหนดนายทะเบียนหรือประกาศกรมการขนส่งทางบก หรือระเบียบกรมการขนส่งทางบกที่ใช้บังคับในขณะนั้นหรือที่กรมการขนส่งทางบกให้ความเห็นชอบไว้แล้วให้ถือว่าเป็นแบบและการจัดวางที่นั่งตามประกาศนี้และให้ใช้ได้ต่อไปจนกว่าจะมีการเปลี่ยนตัวถังหรือมีการปรับปรุงแบบและการจัดวางที่นั่งผู้โดยสารใหม่ข้อ ๗รถที่จะจัดให้มีแบบและการจัดวางที่นั่งผู้โดยสารแตกต่างไปจากที่กำหนดไว้ในประกาศนี้ให้ผู้ได้รับอนุญาตประกอบการขนส่งหรือเจ้าของรถยื่นรายละเอียดเกี่ยวกับแบบและการจัดวางที่นั่งผู้โดยสารให้กรมการขนส่งทางบกได้พิจารณาให้ความเห็นชอบก่อนทั้งนี้ตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไปประกาศ ณ วันที่ ๑๘เมษายน พ.ศ. ๒๕๓๗พงศกร เลาหวิเชียรรองอธิบดีรักษาราชการแทนอธิบดีกรมการขนส่งทางบก[เอกสารแนบท้าย]๑.ตัวอย่างการจัดวางที่นั่งผู้โดยสาร แบบ ก แบบ ข และแบบ ค(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)วัชศักดิ์/ผู้จัดทำ๑๐ เมษายน ๒๕๕๐โชติกานต์/ปรับปรุง๑๓ สิงหาคม ๒๕๕๘[๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๔/ตอนพิเศษ ๔๒ ง/หน้า ๒๗/๕ เมษายน ๒๕๕๐