คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3208/2540หลักกฎหมาย: คำพิพากษาศาลฎีกาในคดีก่อนวินิจฉัยว่า ที่ดินพิพาทอยู่ในเขตที่ดินของโจทก์ดังนั้น ผลของคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวจึงผูกพันคู่ความในกระบวนพิจารณาของศาลที่พิพากษา นับแต่วันที่ได้พิพากษาจนถึงวันที่คำพิพากษานั้นได้ถูกเปลี่ยนแปลงแก้ไขกลับหรืองดเสียตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 145 ซึ่งตามคำให้การของจำเลยทั้งสามในคดีนี้ก็ไม่ปรากฏว่าหลังจากศาลฎีกาพิพากษาในคดีดังกล่าวแล้วจำเลยที่ 1 และที่ 2 ได้บอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือไปยังโจทก์ว่าจำเลยที่ 1 และที่ 2 จะยึดถือครอบครองที่ดินพิพาทในฐานะเจ้าของต่อไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1381 และจำเลยที่ 3 ก็มิได้ให้การต่อสู้ว่าตนมีสิทธิดีกว่าโจทก์แต่ประการใด กรณีจึงต้องถือว่าจำเลยทั้งสามไม่มีกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทดีไปกว่าโจทก์ คดีจึงสามารถวินิจฉัยชี้ขาดได้โดยไม่ต้องสืบพยานต่อไป การที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งงดสืบพยานจึงชอบแล้ว แต่การที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์เพื่อดำเนินการแบ่งแยกนั้นประมวลกฎหมายที่ดินฯ มาตรา 78 และกฎกระทรวง ฉบับที่ 7(พ.ศ. 2497) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดินฯ กำหนดไว้แล้วว่าจะต้องดำเนินการอย่างไร ซึ่งโจทก์สามารถนำคำพิพากษาไปดำเนินการตามขั้นตอนได้อยู่แล้วโดยไม่จำต้องอาศัยคำสั่งศาลให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินให้แต่อย่างใดจึงต้องยกคำขอในส่วนนี้ ปัญหาดังกล่าวเป็นข้อกฎหมายเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนแม้จำเลยทั้งสามมิได้ฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยแก้ไขเสียให้ถูกต้องได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142(5) ประกอบมาตรา 246และ 247โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า โจทก์เป็นเจ้าของที่ดินโฉนดเลขที่ 2491 ตำบลบ้านฆ้อง อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ซึ่งอยู่ติดกับที่ดินโฉนดเลขที่ 2456 ของจำเลยทั้งสามซึ่งเป็นเจ้าของร่วมกันทางด้านทิศใต้ เมื่อปี 2519 จำเลยที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันเป็นโจทก์ฟ้องโจทก์เป็นจำเลยโดยอ้างว่า โจทก์ถือกรรมสิทธิ์เป็นเจ้าของบ่อน้ำและที่ดินในที่ดินของจำเลยโฉนดเลขที่ 2456 ทางทิศใต้ ส่วนที่มีอาณาเขตติดต่อกันเป็นเนื้อที่ประมาณ 1 ไร่ 2 งาน โจทก์ให้การต่อสู้ในคดีดังกล่าวว่า ที่ดินและบ่อน้ำอยู่ในที่ดินของโจทก์โฉนดเลขที่ 2491 โดยโจทก์ครอบครองสืบทอดมาจากมารดาและลุงกว่า 30 ปี ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า บ่อน้ำมีอยู่ในเขตที่ดินของโจทก์บ่อหนึ่งและในที่ดินของจำเลยก็มีบ่อน้ำอยู่ใกล้กับบ่อน้ำของโจทก์คือบ่อหมายเลข 5 และหมายเลข 4 ในแผนที่พิพาทเขตที่ดินโจทก์จำเลยจรดกันที่เส้นสีชมพูและสีม่วงในแผนที่พิพาท ที่ดินภายในเส้นสีฟ้าซึ่งถูกตัดโดยเส้นสีชมพูตามที่โจทก์จำเลยนำชี้ทับกันอยู่ในเขตที่ดินของจำเลย (โจทก์คดีนี้) แต่ไม่รับวินิจฉัยว่าจำเลยได้กรรมสิทธิ์ที่ดินภายในเส้นสีม่วงตามแผนที่พิพาทเพราะจำเลย (โจทก์คดีนี้) มิได้ฟ้องแย้ง พิพากษาว่าที่ดินนอกเส้นสีชมพูในแผนที่พิพาทเป็นของโจทก์ (จำเลยที่ 1 และที่ 2 คดีนี้) ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องต่อไป คดีถึงที่สุดตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1411/2525 คำพิพากษาดังกล่าวแสดงว่าที่ดินตามแผนที่พิพาทในเส้นสีชมพูและเส้นสีฟ้าตัดกันอยู่ในเขตครอบครองของโจทก์ และโจทก์ครอบครองทำประโยชน์โดยความสงบและโดยเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ เมื่อปี 2535 โจทก์ยื่นคำขอรังวัดที่ดินโฉนดเลขที่ 2491 พร้อมที่ดินพิพาทเพื่อจะแบ่งแยกโฉนดที่ดิน แต่จำเลยที่ 2 คัดค้านอ้างว่าที่ดินพิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินโฉนดเลขที่ 2456เจ้าพนักงานที่ดินจึงให้โจทก์ดำเนินคดีทางศาล ขอให้พิพากษาว่าที่ดินพิพาทตามสำเนาแผนที่ท้ายฟ้องเอกสารหมาย 2 ภายในเส้นสีฟ้าซึ่งถูกตัดโดยเส้นสีชมพูเนื้อที่ประมาณ3 งาน 43 ตารางวา เป็นส่วนหนึ่งของที่ดินจำเลยทั้งสามโฉนดเลขที่ 2456 ตำบลบ้านฆ้อง (ดีบอน) อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ตกเป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์โดยการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 ให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินและให้ความยินยอมแบ่งแยกที่ดินดังกล่าวให้แก่โจทก์ หากจำเลยทั้งสามไม่ยินยอมให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาจำเลยทั้งสามให้การว่า ตั้งแต่ปี 2525 โจทก์มิได้แสดงเจตนาเข้าครอบครองที่ดินพิพาทในลักษณะยึดถือเพื่อตนหรือเข้าไปครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินดังกล่าวเลยโจทก์ไม่ได้ฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองภายใน 1 ปี นับแต่ถูกแย่งการครอบครอง โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วมีคำสั่งงดสืบพยานโจทก์จำเลยและพิพากษาให้จำเลยทั้งสามไปให้ความยินยอมแบ่งแยกที่ดินพิพาทภายในเส้นสีฟ้าซึ่งถูกตัดโดยเส้นสีชมพู(เครื่องหมายหลักเขต ข.67889, หมุด 11, ลม 17, ลม 19 และ ลม 15) ตามแผนที่พิพาทเอกสารหมาย จ.4 เนื้อที่ประมาณ 3 งาน 43 ตารางวา แก่โจทก์หากจำเลยทั้งสามไม่ไปถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลยทั้งสาม ให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินเลขที่ 2456 ตำบลบ้านฆ้อง (ดีบอน) อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี แก่โจทก์เพื่อดำเนินการแบ่งแยกที่ดินพิพาทดังกล่าว คำขอนอกจากนี้ให้ยกจำเลยทั้งสามอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืนจำเลยทั้งสามฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงรับฟังเป็นยุติตามที่ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยว่าจำเลยที่ 1 และที่ 2 เคยฟ้องโจทก์เกี่ยวกับที่ดินพิพาทมาแล้ว และคดีถึงที่สุดตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1411/2525 เอกสารหมาย จ.3 ว่า เขตที่ดินโฉนดเลขที่ 2491ของโจทก์ และเขตที่ดินโฉนดเลขที่ 2456 ของจำเลยทั้งสามตามแผนที่เอกสารหมายจ.4 จรดกันที่เส้นสีชมพูและสีม่วงในรูปแผนที่ และที่ดินภายในเส้นสีฟ้าซึ่งถูกตัดโดยเส้นสีชมพูอยู่ในเขตที่ดินของโจทก์ คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามที่จำเลยทั้งสามฎีกาข้อแรกว่า คำสั่งของศาลชั้นต้นที่ให้งดสืบพยานเป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่เห็นว่า ตามคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวข้อเท็จจริงฟังได้ชัดว่า ที่ดินพิพาทอยู่ในเขตที่ดินของโจทก์ ดังนั้น ผลของคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวจึงผูกพันคู่ความในกระบวนพิจารณาของศาลที่พิพากษานับแต่วันที่ได้พิพากษาจนถึงวันที่คำพิพากษานั้นได้ถูกเปลี่ยนแปลงแก้ไข กลับหรืองดเสีย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 145 และตามคำให้การของจำเลยทั้งสามก็ไม่ปรากฏว่าหลังจากศาลฎีกาพิพากษาในคดีดังกล่าวแล้ว จำเลยที่ 1 และที่ 2 ได้บอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือไปยังโจทก์ว่า จำเลยที่ 1 และที่ 2 จะยึดถือครอบครองที่ดินพิพาทในฐานะเจ้าของต่อไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1381 และจำเลยที่ 3 ก็มิได้ให้การต่อสู้ว่าตนมีสิทธิดีกว่าโจทก์แต่ประการใด กรณีจึงต้องถือว่าจำเลยทั้งสามไม่มีกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทดีไปกว่าโจทก์เพราะได้ครอบครองที่ดินพิพาทแทนโจทก์ คดีจึงสามารถวินิจฉัยชี้ขาดได้โดยไม่ต้องสืบพยานต่อไป การที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งงดสืบพยานจึงชอบแล้วที่จำเลยทั้งสามฎีกาประการต่อมาว่า หากข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติว่า แม้โจทก์เป็นผู้มีกรรมสิทธิ์ตามคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวแล้วก็ตาม แต่โจทก์ฟ้องคดีให้บังคับคดีตามคำพิพากษาเกินสิบปี คดีของโจทก์จึงขาดอายุความ ทั้งการแย่งการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 วรรคสอง กฎหมายมิได้บัญญัติว่าใช้บังคับเฉพาะที่ดินที่มีเพียงสิทธิครอบครองเท่านั้น ดังนั้น บทบัญญัติดังกล่าวจึงน่าจะใช้บังคับได้ทั้งที่ดินที่มีสิทธิครอบครองและกรรมสิทธิ์ เห็นว่า เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์และจำเลยทั้งสามครอบครองแทนโจทก์ตลอดมาเช่นนี้แล้ว กรณีจึงไม่จำต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยทั้งสามในข้อนี้อีกต่อไป ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยกับคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ภาค 3 ฎีกาของจำเลยทั้งสามฟังไม่ขึ้น แต่ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินเลขที่ 2456 ให้แก่โจทก์เพื่อดำเนินการแบ่งแยกนั้น เห็นว่า ตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 78 และกฎกระทรวง ฉบับที่ 7(พ.ศ. 2497) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ.2497บัญญัติไว้แล้วว่าจะต้องดำเนินการอย่างไร ซึ่งโจทก์สามารถนำคำพิพากษา ไปดำเนินการตามขั้นตอนได้อยู่แล้วโดยไม่จำต้องอาศัยคำสั่งศาลให้จำเลยทั้งสามส่งมอบ โฉนดที่ดินให้แต่อย่างใดจึงต้องยกคำขอในส่วนนี้ ปัญหาดังกล่าวเป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนแม้จำเลยทั้งสามมิได้ฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยแก้ไขเสียให้ถูกต้องได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 142(5) ประกอบมาตรา 246 และ 247"พิพากษาแก้เป็นว่าให้ยกคำขอของโจทก์ที่ให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินเลขที่ 2456 ตำบลบ้านฆ้อง (ดีบอน) อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ให้แก่โจทก์ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3 ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3208/2540นางสาว ละออ แซ่ตั้นโจทก์นาย รักษ์ แซ่โล้วหรือโภคะมณี กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 1381 ป.วิ.พ. ม. 86, ม. 142 (5), ม. 145, ม. 246, ม. 247 ป.ที่ดิน ม. 78 กฎกระทรวงมหาดไทย ฉบับที่ 7 (พ.ศ.2497) คำพิพากษาศาลฎีกาในคดีก่อนวินิจฉัยว่า ที่ดินพิพาทอยู่ในเขตที่ดินของโจทก์ดังนั้น ผลของคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวจึงผูกพันคู่ความในกระบวนพิจารณาของศาลที่พิพากษา นับแต่วันที่ได้พิพากษาจนถึงวันที่คำพิพากษานั้นได้ถูกเปลี่ยนแปลงแก้ไขกลับหรืองดเสียตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 145 ซึ่งตามคำให้การของจำเลยทั้งสามในคดีนี้ก็ไม่ปรากฏว่าหลังจากศาลฎีกาพิพากษาในคดีดังกล่าวแล้วจำเลยที่ 1 และที่ 2 ได้บอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือไปยังโจทก์ว่าจำเลยที่ 1 และที่ 2 จะยึดถือครอบครองที่ดินพิพาทในฐานะเจ้าของต่อไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1381 และจำเลยที่ 3 ก็มิได้ให้การต่อสู้ว่าตนมีสิทธิดีกว่าโจทก์แต่ประการใด กรณีจึงต้องถือว่าจำเลยทั้งสามไม่มีกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทดีไปกว่าโจทก์ คดีจึงสามารถวินิจฉัยชี้ขาดได้โดยไม่ต้องสืบพยานต่อไป การที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งงดสืบพยานจึงชอบแล้ว แต่การที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์เพื่อดำเนินการแบ่งแยกนั้นประมวลกฎหมายที่ดินฯ มาตรา 78 และกฎกระทรวง ฉบับที่ 7(พ.ศ. 2497) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดินฯ กำหนดไว้แล้วว่าจะต้องดำเนินการอย่างไร ซึ่งโจทก์สามารถนำคำพิพากษาไปดำเนินการตามขั้นตอนได้อยู่แล้วโดยไม่จำต้องอาศัยคำสั่งศาลให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินให้แต่อย่างใดจึงต้องยกคำขอในส่วนนี้ ปัญหาดังกล่าวเป็นข้อกฎหมายเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนแม้จำเลยทั้งสามมิได้ฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยแก้ไขเสียให้ถูกต้องได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142(5) ประกอบมาตรา 246และ 247โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า โจทก์เป็นเจ้าของที่ดินโฉนดเลขที่ 2491 ตำบลบ้านฆ้อง อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ซึ่งอยู่ติดกับที่ดินโฉนดเลขที่ 2456 ของจำเลยทั้งสามซึ่งเป็นเจ้าของร่วมกันทางด้านทิศใต้ เมื่อปี 2519 จำเลยที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันเป็นโจทก์ฟ้องโจทก์เป็นจำเลยโดยอ้างว่า โจทก์ถือกรรมสิทธิ์เป็นเจ้าของบ่อน้ำและที่ดินในที่ดินของจำเลยโฉนดเลขที่ 2456 ทางทิศใต้ ส่วนที่มีอาณาเขตติดต่อกันเป็นเนื้อที่ประมาณ 1 ไร่ 2 งาน โจทก์ให้การต่อสู้ในคดีดังกล่าวว่า ที่ดินและบ่อน้ำอยู่ในที่ดินของโจทก์โฉนดเลขที่ 2491 โดยโจทก์ครอบครองสืบทอดมาจากมารดาและลุงกว่า 30 ปี ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า บ่อน้ำมีอยู่ในเขตที่ดินของโจทก์บ่อหนึ่งและในที่ดินของจำเลยก็มีบ่อน้ำอยู่ใกล้กับบ่อน้ำของโจทก์คือบ่อหมายเลข 5 และหมายเลข 4 ในแผนที่พิพาทเขตที่ดินโจทก์จำเลยจรดกันที่เส้นสีชมพูและสีม่วงในแผนที่พิพาท ที่ดินภายในเส้นสีฟ้าซึ่งถูกตัดโดยเส้นสีชมพูตามที่โจทก์จำเลยนำชี้ทับกันอยู่ในเขตที่ดินของจำเลย (โจทก์คดีนี้) แต่ไม่รับวินิจฉัยว่าจำเลยได้กรรมสิทธิ์ที่ดินภายในเส้นสีม่วงตามแผนที่พิพาทเพราะจำเลย (โจทก์คดีนี้) มิได้ฟ้องแย้ง พิพากษาว่าที่ดินนอกเส้นสีชมพูในแผนที่พิพาทเป็นของโจทก์ (จำเลยที่ 1 และที่ 2 คดีนี้) ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องต่อไป คดีถึงที่สุดตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1411/2525 คำพิพากษาดังกล่าวแสดงว่าที่ดินตามแผนที่พิพาทในเส้นสีชมพูและเส้นสีฟ้าตัดกันอยู่ในเขตครอบครองของโจทก์ และโจทก์ครอบครองทำประโยชน์โดยความสงบและโดยเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ เมื่อปี 2535 โจทก์ยื่นคำขอรังวัดที่ดินโฉนดเลขที่ 2491 พร้อมที่ดินพิพาทเพื่อจะแบ่งแยกโฉนดที่ดิน แต่จำเลยที่ 2 คัดค้านอ้างว่าที่ดินพิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินโฉนดเลขที่ 2456เจ้าพนักงานที่ดินจึงให้โจทก์ดำเนินคดีทางศาล ขอให้พิพากษาว่าที่ดินพิพาทตามสำเนาแผนที่ท้ายฟ้องเอกสารหมาย 2 ภายในเส้นสีฟ้าซึ่งถูกตัดโดยเส้นสีชมพูเนื้อที่ประมาณ3 งาน 43 ตารางวา เป็นส่วนหนึ่งของที่ดินจำเลยทั้งสามโฉนดเลขที่ 2456 ตำบลบ้านฆ้อง (ดีบอน) อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ตกเป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์โดยการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 ให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินและให้ความยินยอมแบ่งแยกที่ดินดังกล่าวให้แก่โจทก์ หากจำเลยทั้งสามไม่ยินยอมให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาจำเลยทั้งสามให้การว่า ตั้งแต่ปี 2525 โจทก์มิได้แสดงเจตนาเข้าครอบครองที่ดินพิพาทในลักษณะยึดถือเพื่อตนหรือเข้าไปครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินดังกล่าวเลยโจทก์ไม่ได้ฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองภายใน 1 ปี นับแต่ถูกแย่งการครอบครอง โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วมีคำสั่งงดสืบพยานโจทก์จำเลยและพิพากษาให้จำเลยทั้งสามไปให้ความยินยอมแบ่งแยกที่ดินพิพาทภายในเส้นสีฟ้าซึ่งถูกตัดโดยเส้นสีชมพู(เครื่องหมายหลักเขต ข.67889, หมุด 11, ลม 17, ลม 19 และ ลม 15) ตามแผนที่พิพาทเอกสารหมาย จ.4 เนื้อที่ประมาณ 3 งาน 43 ตารางวา แก่โจทก์หากจำเลยทั้งสามไม่ไปถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลยทั้งสาม ให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินเลขที่ 2456 ตำบลบ้านฆ้อง (ดีบอน) อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี แก่โจทก์เพื่อดำเนินการแบ่งแยกที่ดินพิพาทดังกล่าว คำขอนอกจากนี้ให้ยกจำเลยทั้งสามอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืนจำเลยทั้งสามฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงรับฟังเป็นยุติตามที่ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยว่าจำเลยที่ 1 และที่ 2 เคยฟ้องโจทก์เกี่ยวกับที่ดินพิพาทมาแล้ว และคดีถึงที่สุดตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1411/2525 เอกสารหมาย จ.3 ว่า เขตที่ดินโฉนดเลขที่ 2491ของโจทก์ และเขตที่ดินโฉนดเลขที่ 2456 ของจำเลยทั้งสามตามแผนที่เอกสารหมายจ.4 จรดกันที่เส้นสีชมพูและสีม่วงในรูปแผนที่ และที่ดินภายในเส้นสีฟ้าซึ่งถูกตัดโดยเส้นสีชมพูอยู่ในเขตที่ดินของโจทก์ คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามที่จำเลยทั้งสามฎีกาข้อแรกว่า คำสั่งของศาลชั้นต้นที่ให้งดสืบพยานเป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่เห็นว่า ตามคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวข้อเท็จจริงฟังได้ชัดว่า ที่ดินพิพาทอยู่ในเขตที่ดินของโจทก์ ดังนั้น ผลของคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวจึงผูกพันคู่ความในกระบวนพิจารณาของศาลที่พิพากษานับแต่วันที่ได้พิพากษาจนถึงวันที่คำพิพากษานั้นได้ถูกเปลี่ยนแปลงแก้ไข กลับหรืองดเสีย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 145 และตามคำให้การของจำเลยทั้งสามก็ไม่ปรากฏว่าหลังจากศาลฎีกาพิพากษาในคดีดังกล่าวแล้ว จำเลยที่ 1 และที่ 2 ได้บอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือไปยังโจทก์ว่า จำเลยที่ 1 และที่ 2 จะยึดถือครอบครองที่ดินพิพาทในฐานะเจ้าของต่อไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1381 และจำเลยที่ 3 ก็มิได้ให้การต่อสู้ว่าตนมีสิทธิดีกว่าโจทก์แต่ประการใด กรณีจึงต้องถือว่าจำเลยทั้งสามไม่มีกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทดีไปกว่าโจทก์เพราะได้ครอบครองที่ดินพิพาทแทนโจทก์ คดีจึงสามารถวินิจฉัยชี้ขาดได้โดยไม่ต้องสืบพยานต่อไป การที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งงดสืบพยานจึงชอบแล้วที่จำเลยทั้งสามฎีกาประการต่อมาว่า หากข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติว่า แม้โจทก์เป็นผู้มีกรรมสิทธิ์ตามคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวแล้วก็ตาม แต่โจทก์ฟ้องคดีให้บังคับคดีตามคำพิพากษาเกินสิบปี คดีของโจทก์จึงขาดอายุความ ทั้งการแย่งการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 วรรคสอง กฎหมายมิได้บัญญัติว่าใช้บังคับเฉพาะที่ดินที่มีเพียงสิทธิครอบครองเท่านั้น ดังนั้น บทบัญญัติดังกล่าวจึงน่าจะใช้บังคับได้ทั้งที่ดินที่มีสิทธิครอบครองและกรรมสิทธิ์ เห็นว่า เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์และจำเลยทั้งสามครอบครองแทนโจทก์ตลอดมาเช่นนี้แล้ว กรณีจึงไม่จำต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยทั้งสามในข้อนี้อีกต่อไป ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยกับคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ภาค 3 ฎีกาของจำเลยทั้งสามฟังไม่ขึ้น แต่ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินเลขที่ 2456 ให้แก่โจทก์เพื่อดำเนินการแบ่งแยกนั้น เห็นว่า ตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 78 และกฎกระทรวง ฉบับที่ 7(พ.ศ. 2497) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ.2497บัญญัติไว้แล้วว่าจะต้องดำเนินการอย่างไร ซึ่งโจทก์สามารถนำคำพิพากษา ไปดำเนินการตามขั้นตอนได้อยู่แล้วโดยไม่จำต้องอาศัยคำสั่งศาลให้จำเลยทั้งสามส่งมอบ โฉนดที่ดินให้แต่อย่างใดจึงต้องยกคำขอในส่วนนี้ ปัญหาดังกล่าวเป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนแม้จำเลยทั้งสามมิได้ฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยแก้ไขเสียให้ถูกต้องได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 142(5) ประกอบมาตรา 246 และ 247"พิพากษาแก้เป็นว่าให้ยกคำขอของโจทก์ที่ให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินเลขที่ 2456 ตำบลบ้านฆ้อง (ดีบอน) อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ให้แก่โจทก์ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3(ม.ล.เฉลิมชัย เกษมสันต์-สถิตย์ ไพเราะ-จุมพล ณ สงขลา)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมที่ดินซึ่งได้มาโดยทางอื่นนอกจากนิติกรรมนั้นกฎกระทรวง ฉบับที่ 7(พ.ศ. 2497) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ. 2497 กำหนดไว้ดังนี้ "... ข้อ 8 การจดทะเบียนกรรมสิทธิ์ซึ่งได้มาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1382 ให้ดำเนินการดังนี้ (1) ผู้ได้มาต้องยื่นคำขอต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ พร้อมด้วยคำพิพากษาหรือคำสั่งศาลอันถึงที่สุดแสดงว่าตนมีกรรมสิทธิ์ในที่ดินดังกล่าวนั้น (2)... (3)... (4) ในกรณีตาม (1)(2) และ (3) ถ้าไม่ได้โฉนดที่ดินมา ให้ถือว่าโฉนดที่ดินสูญหาย ให้เจ้าพนักงานที่ดินออกใบแทนโฉนดที่ดินแล้วดำเนินการจดทะเบียนต่อไปตามควรแก่กรณี ในกรณีเช่นว่านี้โฉนดที่ดินเดิมเป็นอันใช้ไม่ได้ต่อไป (5)... (6)... ข้อ 9 การจดทะเบียนสิทธิในที่ดิน โดยประการอื่นนอกจากนิติกรรม ให้ดำเนินการดังนี้ (1) ผู้ได้มาต้องยื่นคำขอต่อพนักงานเจ้าหน้าที่พร้อมด้วยเอกสารแสดงสิทธิการได้มาและโฉนดที่ดิน (2) ถ้าเป็นกรณีได้มาโดยศาลสั่ง ให้จดทะเบียนโอนตามคำสั่งศาล โดยระบุคำสั่งศาลไว้ด้วย (3) ถ้าเป็นกรณีได้มาโดยประการอื่น ให้ปฏิบัติตามความใน (2) โดยอนุโลม (4)..." การได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินที่ได้มาโดยการครอบครองปรปักษ์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 ก็เป็นการได้มาโดยทางอื่นนอกจากนิติกรรม แต่ต้องปฏิบัติตาม ข้อ 8. ของกฎกระทรวงดังกล่าวซึ่งกำหนดไว้โดยเฉพาะ เคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3336/2531 วินิจฉัยไว้ว่า การที่ศาลมีคำสั่งว่าที่ดินบางส่วนตามโฉนดที่ดินพิพาทตกเป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์โดยการครอบครอง แต่โฉนดที่ดินอยู่ที่จำเลย โจทก์จะขอให้จำเลยส่งมอบโฉนดดังกล่าวแก่โจทก์เพื่อไปจดทะเบียนสิทธิหาได้ไม่ เพราะกรณีนี้ไม่มีนิติกรรม นิติเหตุหรือบทกฎหมายใดที่จำเลยจะต้องส่งมอบโฉนดที่ดินแก่โจทก์ ทั้งตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 78 และกฎกระทรวงฉบับที่ 7(พ.ศ. 2497) ออกจากความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดินพ.ศ. 2497 กำหนดไว้แล้วว่าต้องทำอย่างไร แต่ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ ศาลฎีกาได้วินิจฉัยเพียงว่า จำเลยทั้งสามไม่มีกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทดีไปกว่าโจทก์เพราะได้ครอบครองที่ดินพิพาทแทนโจทก์ไม่ได้มีคำพิพากษาว่าโจทก์ได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทโดยการครอบครองปรปักษ์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 ด้วยความเคารพต่อศาลฎีกาผู้เขียนเห็นว่าคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ไม่เข้ากรณีตาม ข้อ 8. ของกฎกระทรวงดังกล่าว ที่เจ้าพนักงานที่ดินสามารถออกใบแทนโฉนดที่ดินได้เลย อย่างไรก็ตามผู้เขียนเห็นว่า โจทก์สามารถนำคำพิพากษาอันถึงที่สุดไปดำเนินการตามคำพิพากษาได้แม้โจทก์จะไม่มีโฉนดที่ดินไปด้วย โดยโจทก์สามารถออกใบแทนโฉนดที่ดินได้ ทั้งนี้ เป็นไปตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 43(พ.ศ. 2537) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ. 2497 ข้อ 17(3) ที่ว่า "ในกรณีศาลมีคำสั่งหรือมีคำพิพากษาอันถึงที่สุดเกี่ยวกับโฉนดที่ดินหรือผู้ใดมีสิทธิจดทะเบียนตามคำพิพากษาของศาลแต่ไม่ได้โฉนดที่ดินมาหรือโฉนดที่ดินเดิมเป็นอันตรายชำรุดหรือสูญหายด้วยประการใดให้ผู้มีสิทธิจดทะเบียนยื่นคำขอใบแทน..." พัฒนาศิลปอนันต์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า โจทก์เป็นเจ้าของที่ดินโฉนดเลขที่ 2491 ตำบลบ้านฆ้อง อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ซึ่งอยู่ติดกับที่ดินโฉนดเลขที่ 2456 ของจำเลยทั้งสามซึ่งเป็นเจ้าของร่วมกันทางด้านทิศใต้ เมื่อปี 2519 จำเลยที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันเป็นโจทก์ฟ้องโจทก์เป็นจำเลยโดยอ้างว่า โจทก์ถือกรรมสิทธิ์เป็นเจ้าของบ่อน้ำและที่ดินในที่ดินของจำเลยโฉนดเลขที่ 2456 ทางทิศใต้ ส่วนที่มีอาณาเขตติดต่อกันเป็นเนื้อที่ประมาณ 1 ไร่ 2 งาน โจทก์ให้การต่อสู้ในคดีดังกล่าวว่า ที่ดินและบ่อน้ำอยู่ในที่ดินของโจทก์โฉนดเลขที่ 2491 โดยโจทก์ครอบครองสืบทอดมาจากมารดาและลุงกว่า 30 ปี ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า บ่อน้ำมีอยู่ในเขตที่ดินของโจทก์บ่อหนึ่งและในที่ดินของจำเลยก็มีบ่อน้ำอยู่ใกล้กับบ่อน้ำของโจทก์คือบ่อหมายเลข 5 และหมายเลข 4 ในแผนที่พิพาทเขตที่ดินโจทก์จำเลยจรดกันที่เส้นสีชมพูและสีม่วงในแผนที่พิพาท ที่ดินภายในเส้นสีฟ้าซึ่งถูกตัดโดยเส้นสีชมพูตามที่โจทก์จำเลยนำชี้ทับกันอยู่ในเขตที่ดินของจำเลย (โจทก์คดีนี้) แต่ไม่รับวินิจฉัยว่าจำเลยได้กรรมสิทธิ์ที่ดินภายในเส้นสีม่วงตามแผนที่พิพาทเพราะจำเลย (โจทก์คดีนี้) มิได้ฟ้องแย้ง พิพากษาว่าที่ดินนอกเส้นสีชมพูในแผนที่พิพาทเป็นของโจทก์ (จำเลยที่ 1 และที่ 2 คดีนี้) ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องต่อไป คดีถึงที่สุดตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1411/2525 คำพิพากษาดังกล่าวแสดงว่าที่ดินตามแผนที่พิพาทในเส้นสีชมพูและเส้นสีฟ้าตัดกันอยู่ในเขตครอบครองของโจทก์ และโจทก์ครอบครองทำประโยชน์โดยความสงบและโดยเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ เมื่อปี 2535 โจทก์ยื่นคำขอรังวัดที่ดินโฉนดเลขที่ 2491 พร้อมที่ดินพิพาทเพื่อจะแบ่งแยกโฉนดที่ดิน แต่จำเลยที่ 2 คัดค้านอ้างว่าที่ดินพิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินโฉนดเลขที่ 2456เจ้าพนักงานที่ดินจึงให้โจทก์ดำเนินคดีทางศาล ขอให้พิพากษาว่าที่ดินพิพาทตามสำเนาแผนที่ท้ายฟ้องเอกสารหมาย 2 ภายในเส้นสีฟ้าซึ่งถูกตัดโดยเส้นสีชมพูเนื้อที่ประมาณ3 งาน 43 ตารางวา เป็นส่วนหนึ่งของที่ดินจำเลยทั้งสามโฉนดเลขที่ 2456 ตำบลบ้านฆ้อง (ดีบอน) อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ตกเป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์โดยการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 ให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินและให้ความยินยอมแบ่งแยกที่ดินดังกล่าวให้แก่โจทก์ หากจำเลยทั้งสามไม่ยินยอมให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาจำเลยทั้งสามให้การว่า ตั้งแต่ปี 2525 โจทก์มิได้แสดงเจตนาเข้าครอบครองที่ดินพิพาทในลักษณะยึดถือเพื่อตนหรือเข้าไปครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินดังกล่าวเลยโจทก์ไม่ได้ฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองภายใน 1 ปี นับแต่ถูกแย่งการครอบครอง โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วมีคำสั่งงดสืบพยานโจทก์จำเลยและพิพากษาให้จำเลยทั้งสามไปให้ความยินยอมแบ่งแยกที่ดินพิพาทภายในเส้นสีฟ้าซึ่งถูกตัดโดยเส้นสีชมพู(เครื่องหมายหลักเขต ข.67889, หมุด 11, ลม 17, ลม 19 และ ลม 15) ตามแผนที่พิพาทเอกสารหมาย จ.4 เนื้อที่ประมาณ 3 งาน 43 ตารางวา แก่โจทก์หากจำเลยทั้งสามไม่ไปถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลยทั้งสาม ให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินเลขที่ 2456 ตำบลบ้านฆ้อง (ดีบอน) อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี แก่โจทก์เพื่อดำเนินการแบ่งแยกที่ดินพิพาทดังกล่าว คำขอนอกจากนี้ให้ยกจำเลยทั้งสามอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืนจำเลยทั้งสามฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงรับฟังเป็นยุติตามที่ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยว่าจำเลยที่ 1 และที่ 2 เคยฟ้องโจทก์เกี่ยวกับที่ดินพิพาทมาแล้ว และคดีถึงที่สุดตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1411/2525 เอกสารหมาย จ.3 ว่า เขตที่ดินโฉนดเลขที่ 2491ของโจทก์ และเขตที่ดินโฉนดเลขที่ 2456 ของจำเลยทั้งสามตามแผนที่เอกสารหมายจ.4 จรดกันที่เส้นสีชมพูและสีม่วงในรูปแผนที่ และที่ดินภายในเส้นสีฟ้าซึ่งถูกตัดโดยเส้นสีชมพูอยู่ในเขตที่ดินของโจทก์ คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามที่จำเลยทั้งสามฎีกาข้อแรกว่า คำสั่งของศาลชั้นต้นที่ให้งดสืบพยานเป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่เห็นว่า ตามคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวข้อเท็จจริงฟังได้ชัดว่า ที่ดินพิพาทอยู่ในเขตที่ดินของโจทก์ ดังนั้น ผลของคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวจึงผูกพันคู่ความในกระบวนพิจารณาของศาลที่พิพากษานับแต่วันที่ได้พิพากษาจนถึงวันที่คำพิพากษานั้นได้ถูกเปลี่ยนแปลงแก้ไข กลับหรืองดเสีย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 145 และตามคำให้การของจำเลยทั้งสามก็ไม่ปรากฏว่าหลังจากศาลฎีกาพิพากษาในคดีดังกล่าวแล้ว จำเลยที่ 1 และที่ 2 ได้บอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือไปยังโจทก์ว่า จำเลยที่ 1 และที่ 2 จะยึดถือครอบครองที่ดินพิพาทในฐานะเจ้าของต่อไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1381 และจำเลยที่ 3 ก็มิได้ให้การต่อสู้ว่าตนมีสิทธิดีกว่าโจทก์แต่ประการใด กรณีจึงต้องถือว่าจำเลยทั้งสามไม่มีกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทดีไปกว่าโจทก์เพราะได้ครอบครองที่ดินพิพาทแทนโจทก์ คดีจึงสามารถวินิจฉัยชี้ขาดได้โดยไม่ต้องสืบพยานต่อไป การที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งงดสืบพยานจึงชอบแล้วที่จำเลยทั้งสามฎีกาประการต่อมาว่า หากข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติว่า แม้โจทก์เป็นผู้มีกรรมสิทธิ์ตามคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวแล้วก็ตาม แต่โจทก์ฟ้องคดีให้บังคับคดีตามคำพิพากษาเกินสิบปี คดีของโจทก์จึงขาดอายุความ ทั้งการแย่งการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 วรรคสอง กฎหมายมิได้บัญญัติว่าใช้บังคับเฉพาะที่ดินที่มีเพียงสิทธิครอบครองเท่านั้น ดังนั้น บทบัญญัติดังกล่าวจึงน่าจะใช้บังคับได้ทั้งที่ดินที่มีสิทธิครอบครองและกรรมสิทธิ์ เห็นว่า เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์และจำเลยทั้งสามครอบครองแทนโจทก์ตลอดมาเช่นนี้แล้ว กรณีจึงไม่จำต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยทั้งสามในข้อนี้อีกต่อไป ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยกับคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ภาค 3 ฎีกาของจำเลยทั้งสามฟังไม่ขึ้น แต่ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินเลขที่ 2456 ให้แก่โจทก์เพื่อดำเนินการแบ่งแยกนั้น เห็นว่า ตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 78 และกฎกระทรวง ฉบับที่ 7(พ.ศ. 2497) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ.2497บัญญัติไว้แล้วว่าจะต้องดำเนินการอย่างไร ซึ่งโจทก์สามารถนำคำพิพากษา ไปดำเนินการตามขั้นตอนได้อยู่แล้วโดยไม่จำต้องอาศัยคำสั่งศาลให้จำเลยทั้งสามส่งมอบ โฉนดที่ดินให้แต่อย่างใดจึงต้องยกคำขอในส่วนนี้ ปัญหาดังกล่าวเป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนแม้จำเลยทั้งสามมิได้ฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยแก้ไขเสียให้ถูกต้องได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 142(5) ประกอบมาตรา 246 และ 247"พิพากษาแก้เป็นว่าให้ยกคำขอของโจทก์ที่ให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินเลขที่ 2456 ตำบลบ้านฆ้อง (ดีบอน) อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ให้แก่โจทก์ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3 ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3208/2540นางสาว ละออ แซ่ตั้นโจทก์นาย รักษ์ แซ่โล้วหรือโภคะมณี กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 1381 ป.วิ.พ. ม. 86, ม. 142 (5), ม. 145, ม. 246, ม. 247 ป.ที่ดิน ม. 78 กฎกระทรวงมหาดไทย ฉบับที่ 7 (พ.ศ.2497) คำพิพากษาศาลฎีกาในคดีก่อนวินิจฉัยว่า ที่ดินพิพาทอยู่ในเขตที่ดินของโจทก์ดังนั้น ผลของคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวจึงผูกพันคู่ความในกระบวนพิจารณาของศาลที่พิพากษา นับแต่วันที่ได้พิพากษาจนถึงวันที่คำพิพากษานั้นได้ถูกเปลี่ยนแปลงแก้ไขกลับหรืองดเสียตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 145 ซึ่งตามคำให้การของจำเลยทั้งสามในคดีนี้ก็ไม่ปรากฏว่าหลังจากศาลฎีกาพิพากษาในคดีดังกล่าวแล้วจำเลยที่ 1 และที่ 2 ได้บอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือไปยังโจทก์ว่าจำเลยที่ 1 และที่ 2 จะยึดถือครอบครองที่ดินพิพาทในฐานะเจ้าของต่อไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1381 และจำเลยที่ 3 ก็มิได้ให้การต่อสู้ว่าตนมีสิทธิดีกว่าโจทก์แต่ประการใด กรณีจึงต้องถือว่าจำเลยทั้งสามไม่มีกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทดีไปกว่าโจทก์ คดีจึงสามารถวินิจฉัยชี้ขาดได้โดยไม่ต้องสืบพยานต่อไป การที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งงดสืบพยานจึงชอบแล้ว แต่การที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์เพื่อดำเนินการแบ่งแยกนั้นประมวลกฎหมายที่ดินฯ มาตรา 78 และกฎกระทรวง ฉบับที่ 7(พ.ศ. 2497) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดินฯ กำหนดไว้แล้วว่าจะต้องดำเนินการอย่างไร ซึ่งโจทก์สามารถนำคำพิพากษาไปดำเนินการตามขั้นตอนได้อยู่แล้วโดยไม่จำต้องอาศัยคำสั่งศาลให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินให้แต่อย่างใดจึงต้องยกคำขอในส่วนนี้ ปัญหาดังกล่าวเป็นข้อกฎหมายเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนแม้จำเลยทั้งสามมิได้ฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยแก้ไขเสียให้ถูกต้องได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142(5) ประกอบมาตรา 246และ 247โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า โจทก์เป็นเจ้าของที่ดินโฉนดเลขที่ 2491 ตำบลบ้านฆ้อง อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ซึ่งอยู่ติดกับที่ดินโฉนดเลขที่ 2456 ของจำเลยทั้งสามซึ่งเป็นเจ้าของร่วมกันทางด้านทิศใต้ เมื่อปี 2519 จำเลยที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันเป็นโจทก์ฟ้องโจทก์เป็นจำเลยโดยอ้างว่า โจทก์ถือกรรมสิทธิ์เป็นเจ้าของบ่อน้ำและที่ดินในที่ดินของจำเลยโฉนดเลขที่ 2456 ทางทิศใต้ ส่วนที่มีอาณาเขตติดต่อกันเป็นเนื้อที่ประมาณ 1 ไร่ 2 งาน โจทก์ให้การต่อสู้ในคดีดังกล่าวว่า ที่ดินและบ่อน้ำอยู่ในที่ดินของโจทก์โฉนดเลขที่ 2491 โดยโจทก์ครอบครองสืบทอดมาจากมารดาและลุงกว่า 30 ปี ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า บ่อน้ำมีอยู่ในเขตที่ดินของโจทก์บ่อหนึ่งและในที่ดินของจำเลยก็มีบ่อน้ำอยู่ใกล้กับบ่อน้ำของโจทก์คือบ่อหมายเลข 5 และหมายเลข 4 ในแผนที่พิพาทเขตที่ดินโจทก์จำเลยจรดกันที่เส้นสีชมพูและสีม่วงในแผนที่พิพาท ที่ดินภายในเส้นสีฟ้าซึ่งถูกตัดโดยเส้นสีชมพูตามที่โจทก์จำเลยนำชี้ทับกันอยู่ในเขตที่ดินของจำเลย (โจทก์คดีนี้) แต่ไม่รับวินิจฉัยว่าจำเลยได้กรรมสิทธิ์ที่ดินภายในเส้นสีม่วงตามแผนที่พิพาทเพราะจำเลย (โจทก์คดีนี้) มิได้ฟ้องแย้ง พิพากษาว่าที่ดินนอกเส้นสีชมพูในแผนที่พิพาทเป็นของโจทก์ (จำเลยที่ 1 และที่ 2 คดีนี้) ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องต่อไป คดีถึงที่สุดตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1411/2525 คำพิพากษาดังกล่าวแสดงว่าที่ดินตามแผนที่พิพาทในเส้นสีชมพูและเส้นสีฟ้าตัดกันอยู่ในเขตครอบครองของโจทก์ และโจทก์ครอบครองทำประโยชน์โดยความสงบและโดยเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ เมื่อปี 2535 โจทก์ยื่นคำขอรังวัดที่ดินโฉนดเลขที่ 2491 พร้อมที่ดินพิพาทเพื่อจะแบ่งแยกโฉนดที่ดิน แต่จำเลยที่ 2 คัดค้านอ้างว่าที่ดินพิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินโฉนดเลขที่ 2456เจ้าพนักงานที่ดินจึงให้โจทก์ดำเนินคดีทางศาล ขอให้พิพากษาว่าที่ดินพิพาทตามสำเนาแผนที่ท้ายฟ้องเอกสารหมาย 2 ภายในเส้นสีฟ้าซึ่งถูกตัดโดยเส้นสีชมพูเนื้อที่ประมาณ3 งาน 43 ตารางวา เป็นส่วนหนึ่งของที่ดินจำเลยทั้งสามโฉนดเลขที่ 2456 ตำบลบ้านฆ้อง (ดีบอน) อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ตกเป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์โดยการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 ให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินและให้ความยินยอมแบ่งแยกที่ดินดังกล่าวให้แก่โจทก์ หากจำเลยทั้งสามไม่ยินยอมให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาจำเลยทั้งสามให้การว่า ตั้งแต่ปี 2525 โจทก์มิได้แสดงเจตนาเข้าครอบครองที่ดินพิพาทในลักษณะยึดถือเพื่อตนหรือเข้าไปครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินดังกล่าวเลยโจทก์ไม่ได้ฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองภายใน 1 ปี นับแต่ถูกแย่งการครอบครอง โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วมีคำสั่งงดสืบพยานโจทก์จำเลยและพิพากษาให้จำเลยทั้งสามไปให้ความยินยอมแบ่งแยกที่ดินพิพาทภายในเส้นสีฟ้าซึ่งถูกตัดโดยเส้นสีชมพู(เครื่องหมายหลักเขต ข.67889, หมุด 11, ลม 17, ลม 19 และ ลม 15) ตามแผนที่พิพาทเอกสารหมาย จ.4 เนื้อที่ประมาณ 3 งาน 43 ตารางวา แก่โจทก์หากจำเลยทั้งสามไม่ไปถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลยทั้งสาม ให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินเลขที่ 2456 ตำบลบ้านฆ้อง (ดีบอน) อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี แก่โจทก์เพื่อดำเนินการแบ่งแยกที่ดินพิพาทดังกล่าว คำขอนอกจากนี้ให้ยกจำเลยทั้งสามอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษายืนจำเลยทั้งสามฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงรับฟังเป็นยุติตามที่ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยว่าจำเลยที่ 1 และที่ 2 เคยฟ้องโจทก์เกี่ยวกับที่ดินพิพาทมาแล้ว และคดีถึงที่สุดตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1411/2525 เอกสารหมาย จ.3 ว่า เขตที่ดินโฉนดเลขที่ 2491ของโจทก์ และเขตที่ดินโฉนดเลขที่ 2456 ของจำเลยทั้งสามตามแผนที่เอกสารหมายจ.4 จรดกันที่เส้นสีชมพูและสีม่วงในรูปแผนที่ และที่ดินภายในเส้นสีฟ้าซึ่งถูกตัดโดยเส้นสีชมพูอยู่ในเขตที่ดินของโจทก์ คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามที่จำเลยทั้งสามฎีกาข้อแรกว่า คำสั่งของศาลชั้นต้นที่ให้งดสืบพยานเป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่เห็นว่า ตามคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวข้อเท็จจริงฟังได้ชัดว่า ที่ดินพิพาทอยู่ในเขตที่ดินของโจทก์ ดังนั้น ผลของคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวจึงผูกพันคู่ความในกระบวนพิจารณาของศาลที่พิพากษานับแต่วันที่ได้พิพากษาจนถึงวันที่คำพิพากษานั้นได้ถูกเปลี่ยนแปลงแก้ไข กลับหรืองดเสีย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 145 และตามคำให้การของจำเลยทั้งสามก็ไม่ปรากฏว่าหลังจากศาลฎีกาพิพากษาในคดีดังกล่าวแล้ว จำเลยที่ 1 และที่ 2 ได้บอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือไปยังโจทก์ว่า จำเลยที่ 1 และที่ 2 จะยึดถือครอบครองที่ดินพิพาทในฐานะเจ้าของต่อไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1381 และจำเลยที่ 3 ก็มิได้ให้การต่อสู้ว่าตนมีสิทธิดีกว่าโจทก์แต่ประการใด กรณีจึงต้องถือว่าจำเลยทั้งสามไม่มีกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทดีไปกว่าโจทก์เพราะได้ครอบครองที่ดินพิพาทแทนโจทก์ คดีจึงสามารถวินิจฉัยชี้ขาดได้โดยไม่ต้องสืบพยานต่อไป การที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งงดสืบพยานจึงชอบแล้วที่จำเลยทั้งสามฎีกาประการต่อมาว่า หากข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติว่า แม้โจทก์เป็นผู้มีกรรมสิทธิ์ตามคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวแล้วก็ตาม แต่โจทก์ฟ้องคดีให้บังคับคดีตามคำพิพากษาเกินสิบปี คดีของโจทก์จึงขาดอายุความ ทั้งการแย่งการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 วรรคสอง กฎหมายมิได้บัญญัติว่าใช้บังคับเฉพาะที่ดินที่มีเพียงสิทธิครอบครองเท่านั้น ดังนั้น บทบัญญัติดังกล่าวจึงน่าจะใช้บังคับได้ทั้งที่ดินที่มีสิทธิครอบครองและกรรมสิทธิ์ เห็นว่า เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์และจำเลยทั้งสามครอบครองแทนโจทก์ตลอดมาเช่นนี้แล้ว กรณีจึงไม่จำต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยทั้งสามในข้อนี้อีกต่อไป ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยกับคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ภาค 3 ฎีกาของจำเลยทั้งสามฟังไม่ขึ้น แต่ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินเลขที่ 2456 ให้แก่โจทก์เพื่อดำเนินการแบ่งแยกนั้น เห็นว่า ตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 78 และกฎกระทรวง ฉบับที่ 7(พ.ศ. 2497) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ.2497บัญญัติไว้แล้วว่าจะต้องดำเนินการอย่างไร ซึ่งโจทก์สามารถนำคำพิพากษา ไปดำเนินการตามขั้นตอนได้อยู่แล้วโดยไม่จำต้องอาศัยคำสั่งศาลให้จำเลยทั้งสามส่งมอบ โฉนดที่ดินให้แต่อย่างใดจึงต้องยกคำขอในส่วนนี้ ปัญหาดังกล่าวเป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนแม้จำเลยทั้งสามมิได้ฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยแก้ไขเสียให้ถูกต้องได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 142(5) ประกอบมาตรา 246 และ 247"พิพากษาแก้เป็นว่าให้ยกคำขอของโจทก์ที่ให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินเลขที่ 2456 ตำบลบ้านฆ้อง (ดีบอน) อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ให้แก่โจทก์ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3(ม.ล.เฉลิมชัย เกษมสันต์-สถิตย์ ไพเราะ-จุมพล ณ สงขลา)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมที่ดินซึ่งได้มาโดยทางอื่นนอกจากนิติกรรมนั้นกฎกระทรวง ฉบับที่ 7(พ.ศ. 2497) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ. 2497 กำหนดไว้ดังนี้ "... ข้อ 8 การจดทะเบียนกรรมสิทธิ์ซึ่งได้มาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1382 ให้ดำเนินการดังนี้ (1) ผู้ได้มาต้องยื่นคำขอต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ พร้อมด้วยคำพิพากษาหรือคำสั่งศาลอันถึงที่สุดแสดงว่าตนมีกรรมสิทธิ์ในที่ดินดังกล่าวนั้น (2)... (3)... (4) ในกรณีตาม (1)(2) และ (3) ถ้าไม่ได้โฉนดที่ดินมา ให้ถือว่าโฉนดที่ดินสูญหาย ให้เจ้าพนักงานที่ดินออกใบแทนโฉนดที่ดินแล้วดำเนินการจดทะเบียนต่อไปตามควรแก่กรณี ในกรณีเช่นว่านี้โฉนดที่ดินเดิมเป็นอันใช้ไม่ได้ต่อไป (5)... (6)... ข้อ 9 การจดทะเบียนสิทธิในที่ดิน โดยประการอื่นนอกจากนิติกรรม ให้ดำเนินการดังนี้ (1) ผู้ได้มาต้องยื่นคำขอต่อพนักงานเจ้าหน้าที่พร้อมด้วยเอกสารแสดงสิทธิการได้มาและโฉนดที่ดิน (2) ถ้าเป็นกรณีได้มาโดยศาลสั่ง ให้จดทะเบียนโอนตามคำสั่งศาล โดยระบุคำสั่งศาลไว้ด้วย (3) ถ้าเป็นกรณีได้มาโดยประการอื่น ให้ปฏิบัติตามความใน (2) โดยอนุโลม (4)..." การได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินที่ได้มาโดยการครอบครองปรปักษ์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 ก็เป็นการได้มาโดยทางอื่นนอกจากนิติกรรม แต่ต้องปฏิบัติตาม ข้อ 8. ของกฎกระทรวงดังกล่าวซึ่งกำหนดไว้โดยเฉพาะ เคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3336/2531 วินิจฉัยไว้ว่า การที่ศาลมีคำสั่งว่าที่ดินบางส่วนตามโฉนดที่ดินพิพาทตกเป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์โดยการครอบครอง แต่โฉนดที่ดินอยู่ที่จำเลย โจทก์จะขอให้จำเลยส่งมอบโฉนดดังกล่าวแก่โจทก์เพื่อไปจดทะเบียนสิทธิหาได้ไม่ เพราะกรณีนี้ไม่มีนิติกรรม นิติเหตุหรือบทกฎหมายใดที่จำเลยจะต้องส่งมอบโฉนดที่ดินแก่โจทก์ ทั้งตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 78 และกฎกระทรวงฉบับที่ 7(พ.ศ. 2497) ออกจากความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดินพ.ศ. 2497 กำหนดไว้แล้วว่าต้องทำอย่างไร แต่ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ ศาลฎีกาได้วินิจฉัยเพียงว่า จำเลยทั้งสามไม่มีกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทดีไปกว่าโจทก์เพราะได้ครอบครองที่ดินพิพาทแทนโจทก์ไม่ได้มีคำพิพากษาว่าโจทก์ได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทโดยการครอบครองปรปักษ์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 ด้วยความเคารพต่อศาลฎีกาผู้เขียนเห็นว่าคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ไม่เข้ากรณีตาม ข้อ 8. ของกฎกระทรวงดังกล่าว ที่เจ้าพนักงานที่ดินสามารถออกใบแทนโฉนดที่ดินได้เลย อย่างไรก็ตามผู้เขียนเห็นว่า โจทก์สามารถนำคำพิพากษาอันถึงที่สุดไปดำเนินการตามคำพิพากษาได้แม้โจทก์จะไม่มีโฉนดที่ดินไปด้วย โดยโจทก์สามารถออกใบแทนโฉนดที่ดินได้ ทั้งนี้ เป็นไปตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 43(พ.ศ. 2537) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ. 2497 ข้อ 17(3) ที่ว่า "ในกรณีศาลมีคำสั่งหรือมีคำพิพากษาอันถึงที่สุดเกี่ยวกับโฉนดที่ดินหรือผู้ใดมีสิทธิจดทะเบียนตามคำพิพากษาของศาลแต่ไม่ได้โฉนดที่ดินมาหรือโฉนดที่ดินเดิมเป็นอันตรายชำรุดหรือสูญหายด้วยประการใดให้ผู้มีสิทธิจดทะเบียนยื่นคำขอใบแทน..." พัฒนาศิลปอนันต์