คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5920/2533หลักกฎหมาย: โจทก์รับมอบงานการก่อสร้างอาคารพิพาทจากจำเลยที่ 1 เมื่อวันที่12 กรกฎาคม 2525 ต่อมาวันที่ 24 มีนาคม 2526 โจทก์ตรวจพบการชำรุดบกพร่องของอาคารพิพาท โจทก์ต้องฟ้องจำเลยทั้งสามภายในกำหนด 1 ปีนับแต่วันการชำรุด บกพร่องได้ปรากฏขึ้น คือวันที่ 24 มีนาคม 2527 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2528 คดีโจทก์จึงขาดอายุความ แม้จำเลยที่ 1 ส่งช่าง ไปซ่อมแซมอาคารพิพาท เมื่อวันที่ 22-25 เมษายน 2527 ซึ่งเป็นพฤติการณ์ที่แสดงว่าจำเลยที่ 1 ยินยอมรับผิดในความชำรุด บกพร่อง และเป็นการยอมรับหลังจากอายุความครบบริบูรณ์แล้ว ถือได้ว่าจำเลยที่ 1 ละเสีย ซึ่งประโยชน์แห่งอายุความ ดังนี้ จำเลยที่ 1 ลูกหนี้ชั้นต้น ยกอายุความขึ้นต่อสู้โจทก์ไม่ได้ แต่จำเลยที่ 3 ผู้ค้ำประกันยกอายุความขึ้นต่อสู้ได้โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ได้ทำสัญญาว่าจ้างให้จำเลยที่ 1 ก่อสร้างต่อเติมอาคารเรียนโรงเรียนสุวรรณารามวิทยาคมแบบพิเศษ 24 ห้องเรียนพร้อมครุภัณฑ์ ซึ่งจำเลยที่ 3 เป็นผู้ค้ำประกันสัญญาว่าจ้างดังกล่าว จำเลยที่ 1 ได้ทำงานเสร็จตามสัญญา ต่อมาทางโรงเรียนตรวจพบว่าอาคารและครุภัณฑ์เกิดความชำรุดบกพร่องรวม 12 รายการโจทก์แจ้งให้จำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 3 แก้ไขซ่อมแซม จำเลยที่ 1 ได้ส่งช่างไปทำการซ่อมแซม อันเป็นการรับสภาพหนี้ แล้วจำเลยที่ 1 ไม่ไปทำการซ่อมแซมอีกเลย ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระค่าเสียหาย 52,555 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยจำเลยที่ 1 ที่ 2 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาจำเลยที่ 3 ให้การว่า คดีโจทก์ขาดอายุความ เพราะโจทก์นำคดีมาฟ้องเมื่อพ้นเวลา 1 ปี นับแต่วันการชำรุดบกพร่องได้ปรากฏอีกทั้งโจทก์ได้ผ่อนเวลาการปฏิบัติงานตามสัญญาให้แก่จำเลยที่ 1 โดยมิได้แจ้งให้จำเลยที่ 3 ทราบ จำเลยที่ 3 จึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสามชำระหนี้จำนวน 18,675 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยโจทก์และจำเลยที่ 3 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวน 52,855 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยจำเลยที่ 3 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 3 ว่า คดีโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ พิเคราะห์แล้วเห็นว่า โจทก์รับมอบงานการก่อสร้างอาคารพิพาทจากจำเลยที่ 1 ที่ก่อสร้างเสร็จตามสัญญาจ้างเรียบร้อยแล้วเมื่อวันที่ 12 กรกฏาคม 2525 ต่อมาเมื่อวันที่ 24 มีนาคม 2526 นายพินิจและนายมิ่งกรรมการควบคุมงานก่อสร้างและรับมอบงานก่อสร้างอาคารพิพาทได้ตรวจพบการชำรุดบกพร่องของอาคารพิพาทตามบันทึกข้อความและแบบฟอร์มเอกสารหมาย จ.6 และ จ.13 โจทก์ตามฟ้องจำเลยทั้งสามภายในกำหนด 1 ปี นับแต่วันการชำรุดบกพร่องได้ปรากฏขึ้นคือวันที่ 24 มีนาคม 2527 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2528 คดีโจทก์จึงขาดอายุความแล้ว แม้จะปรากฏจากคำเบิกความของนายพินิจพยานโจทก์ว่าจำเลยที่ 1 ส่งช่างไปซ่อมแซมอาคารพิพาทเมื่อวันที่ 22-25 เมษายน 2527 ตามรายการก่อสร้างเอกสารหมาย จ.10 ซึ่งเป็นพฤติการณ์ที่แสดงว่าจำเลยที่ 1 ยินยอมรับผิดในความชำรุดบกพร่องตามที่โจทก์เรียกร้องก็ตาม แต่ก็เป็นการยอมรับหลังจากอายุความครบบริบูรณ์แล้ว ถือได้ว่าจำเลยที่ 1 ได้ละเสียแล้วซึ่งประโยชน์แห่งอายุความจำเลยที่ 1 จึงยกอายุความขึ้นต่อสู้โจทก์ไม่ได้ แต่การละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความของจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นลูกหนี้ชั้นต้นไม่ลบล้างสิทธิของผู้ค้ำประกัน จำเลยที่ 3 ซึ่งเป็นผู้ค้ำประกันจำเลยที่ 1 ผู้รับจ้างจึงยกอายุความขึ้นต่อสู้โจทก์ได้ ไม่จำเป็นต้องวินิจฉัยในประเด็นอื่นอีก ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้จำเลยที่ 3 ร่วมรับผิดกับจำเลยที่ 1 ที่ 2 นั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย..."พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 3 ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5920/2533กรมสามัญศึกษาโจทก์ห้างหุ้นส่วนจำกัดสหพงษ์ไทย กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 192, ม. 587, ม. 601โจทก์รับมอบงานการก่อสร้างอาคารพิพาทจากจำเลยที่ 1 เมื่อวันที่12 กรกฎาคม 2525 ต่อมาวันที่ 24 มีนาคม 2526 โจทก์ตรวจพบการชำรุดบกพร่องของอาคารพิพาท โจทก์ต้องฟ้องจำเลยทั้งสามภายในกำหนด 1 ปีนับแต่วันการชำรุด บกพร่องได้ปรากฏขึ้น คือวันที่ 24 มีนาคม 2527 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2528 คดีโจทก์จึงขาดอายุความ แม้จำเลยที่ 1 ส่งช่าง ไปซ่อมแซมอาคารพิพาท เมื่อวันที่ 22-25 เมษายน 2527 ซึ่งเป็นพฤติการณ์ที่แสดงว่าจำเลยที่ 1 ยินยอมรับผิดในความชำรุด บกพร่อง และเป็นการยอมรับหลังจากอายุความครบบริบูรณ์แล้ว ถือได้ว่าจำเลยที่ 1 ละเสีย ซึ่งประโยชน์แห่งอายุความ ดังนี้ จำเลยที่ 1 ลูกหนี้ชั้นต้น ยกอายุความขึ้นต่อสู้โจทก์ไม่ได้ แต่จำเลยที่ 3 ผู้ค้ำประกันยกอายุความขึ้นต่อสู้ได้โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ได้ทำสัญญาว่าจ้างให้จำเลยที่ 1 ก่อสร้างต่อเติมอาคารเรียนโรงเรียนสุวรรณารามวิทยาคมแบบพิเศษ 24 ห้องเรียนพร้อมครุภัณฑ์ ซึ่งจำเลยที่ 3 เป็นผู้ค้ำประกันสัญญาว่าจ้างดังกล่าว จำเลยที่ 1 ได้ทำงานเสร็จตามสัญญา ต่อมาทางโรงเรียนตรวจพบว่าอาคารและครุภัณฑ์เกิดความชำรุดบกพร่องรวม 12 รายการโจทก์แจ้งให้จำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 3 แก้ไขซ่อมแซม จำเลยที่ 1 ได้ส่งช่างไปทำการซ่อมแซม อันเป็นการรับสภาพหนี้ แล้วจำเลยที่ 1 ไม่ไปทำการซ่อมแซมอีกเลย ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระค่าเสียหาย 52,555 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยจำเลยที่ 1 ที่ 2 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาจำเลยที่ 3 ให้การว่า คดีโจทก์ขาดอายุความ เพราะโจทก์นำคดีมาฟ้องเมื่อพ้นเวลา 1 ปี นับแต่วันการชำรุดบกพร่องได้ปรากฏอีกทั้งโจทก์ได้ผ่อนเวลาการปฏิบัติงานตามสัญญาให้แก่จำเลยที่ 1 โดยมิได้แจ้งให้จำเลยที่ 3 ทราบ จำเลยที่ 3 จึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสามชำระหนี้จำนวน 18,675 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยโจทก์และจำเลยที่ 3 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวน 52,855 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยจำเลยที่ 3 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 3 ว่า คดีโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ พิเคราะห์แล้วเห็นว่า โจทก์รับมอบงานการก่อสร้างอาคารพิพาทจากจำเลยที่ 1 ที่ก่อสร้างเสร็จตามสัญญาจ้างเรียบร้อยแล้วเมื่อวันที่ 12 กรกฏาคม 2525 ต่อมาเมื่อวันที่ 24 มีนาคม 2526 นายพินิจและนายมิ่งกรรมการควบคุมงานก่อสร้างและรับมอบงานก่อสร้างอาคารพิพาทได้ตรวจพบการชำรุดบกพร่องของอาคารพิพาทตามบันทึกข้อความและแบบฟอร์มเอกสารหมาย จ.6 และ จ.13 โจทก์ตามฟ้องจำเลยทั้งสามภายในกำหนด 1 ปี นับแต่วันการชำรุดบกพร่องได้ปรากฏขึ้นคือวันที่ 24 มีนาคม 2527 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2528 คดีโจทก์จึงขาดอายุความแล้ว แม้จะปรากฏจากคำเบิกความของนายพินิจพยานโจทก์ว่าจำเลยที่ 1 ส่งช่างไปซ่อมแซมอาคารพิพาทเมื่อวันที่ 22-25 เมษายน 2527 ตามรายการก่อสร้างเอกสารหมาย จ.10 ซึ่งเป็นพฤติการณ์ที่แสดงว่าจำเลยที่ 1 ยินยอมรับผิดในความชำรุดบกพร่องตามที่โจทก์เรียกร้องก็ตาม แต่ก็เป็นการยอมรับหลังจากอายุความครบบริบูรณ์แล้ว ถือได้ว่าจำเลยที่ 1 ได้ละเสียแล้วซึ่งประโยชน์แห่งอายุความจำเลยที่ 1 จึงยกอายุความขึ้นต่อสู้โจทก์ไม่ได้ แต่การละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความของจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นลูกหนี้ชั้นต้นไม่ลบล้างสิทธิของผู้ค้ำประกัน จำเลยที่ 3 ซึ่งเป็นผู้ค้ำประกันจำเลยที่ 1 ผู้รับจ้างจึงยกอายุความขึ้นต่อสู้โจทก์ได้ ไม่จำเป็นต้องวินิจฉัยในประเด็นอื่นอีก ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้จำเลยที่ 3 ร่วมรับผิดกับจำเลยที่ 1 ที่ 2 นั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย..."พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 3(เจริญ นิลเอสงฆ์-ก้าน อันนานนท์-อัมพร ทองประยูร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุปัญหาที่นำมาสู่ข้อวินิจฉัยของคำพิพากษาศาลฎีกาในคดีนี้คือปัญหาในเรื่องอายุความสะดุดหยุดลง และการละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความ ในเรื่องอายุความสะดุดหยุดลงนั้น โดยปกติอายุความจะเริ่มนับต่อไปเรื่อยตามกำหนดของอายุความที่กฎหมายกำหนดไว้จนกว่าจะครบกำหนดอายุความแต่ในบางกรณีจะมีเหตุการณ์หรือพฤติการณ์บางอย่างมาทำให้อายุความที่เริ่มนับมาแล้วนั้นหยุดนับและเริ่มนับอายุความใหม่ เมื่อเหตุการณ์หรือพฤติการณ์นั้นได้สิ้นสุดลงโดยอายุความจะเริ่มนับตั้งแต่ใหม่ตามกำหนดอายุความเดิม เหตุที่ทำให้อายุความสะดุดหยุดลงมีหลายสาเหตุ แต่จะนำมากล่าวเฉพาะเหตุในมาตรา 172 เท่านั้น เหตุที่ทำให้อายุความสะดุดหยุดลงตามมาตรา 172 มีดังนี้ - ลูกหนี้รับสภาพหนี้ต่อเจ้าหนี้ตามสิทธิเรียกร้องต้องทำหนังสือรับสภาพหนี้ กรณีนี้เป็นการที่ลูกหนี้ทำหนังสือให้แก่เจ้าหนี้รับรองว่าตนเป็นลูกหนี้อยู่จริง เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 948/2495 จำเลยทำหนังสือรับรองไว้มีใจความว่า จำเลยได้รักษาตัวที่โรงพยาบาลและโจทก์เป็นผู้ทำการผ่าตัดค่าผ่าตัดตามบิลของโจทก์เป็นจำนวน 6,500 แฟรงค์ และในวันที่ 29พฤษภาคม 2489 จำเลยได้ใช้หนี้แก่โจทก์ไปแล้ว 650 แฟรงค์ ดังนี้ถือได้ว่าจำเลยได้รับสภาพหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 172 แล้ว คดีของโจทก์จึงไม่ขาดอายุความ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 773/2505(ป) ลูกหนี้รับหนังสือทวงหนี้จากเจ้าหนี้แล้ว มีหนังสือตอบไป 2 ฉบับ ๆ แรกไม่ปฏิเสธหนี้ แต่ขอตรวจสอบหลักฐานก่อน ถ้ามีหนี้อยู่จริงก็จะชำระให้ ส่วนฉบับที่ 2ต่อเนื่องจากฉบับแรก ไม่ปฏิเสธหนี้เหมือนกัน แต่เร่งรัดให้ส่งหลักฐานไปเพื่อพิจารณาดำเนินการให้ต่อไป ซึ่งหมายความว่า ถ้าตรวจสอบว่าเป็นหนี้อยู่จริงก็จะชำระให้ ดังนี้ หนังสือตอบทั้ง2 ฉบับ ต่างเป็นหนังสือรับสภาพหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 172 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 293-294/2511(ป) เอกสารที่ลูกหนี้มีถึงเจ้าหนี้มีข้อความว่า "เพราะฉะนั้น เพื่อความสะดวกและถูกต้องในการชำระต้นเงินและดอกเบี้ยคืนคุณ ซึ่งบัดนี้ผมได้เตรียมไว้แล้วตามสมควร ผมขอเชิญคุณไปพบเพื่อคิดบัญชีเงินกู้ดังกล่าวให้ทราบจำนวนแน่นอน ฯลฯ" และเอกสารฉบับต่อมามีว่า"ขอให้คุณคิดดอกเบี้ยเสียใหม่เป็นร้อยละ 2 ตามข้อตกลงเดิมที่แล้วมา ฯลฯ ทั้งนี้เพื่อผมจะได้จัดการชำระหนี้ของคณะให้เสร็จสิ้นไปโดยเร็วที่สุด ฯลฯ" ย่อมเป็นการรับสภาพหนี้เพราะเป็นการยอมรับว่าเป็นหนี้อยู่จริง แม้จะมีข้อโต้เถียงในจำนวนเงินที่คิดไม่ตรงกันก็ตาม การรับสภาพหนี้มีผลเพียงให้อายุความสะดุดหยุดลง แล้วเริ่มนับใหม่ต่อไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 181โดยถืออายุความตามสิทธิเรียกร้องเดิม คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 853/2512(ป) การที่จำเลยทำสัญญากับโจทก์ยอมตกลงจะผ่อนชำระหนี้สินจ้างที่ค้างชำระให้แก่โจทก์เป็นงวด ๆนั้น ย่อมเป็นการรับสภาพหนี้อันมีผลทำให้อายุความสะดุดหยุดลง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 463/2518 หนังสือลูกหนี้ตอบทนายความของเจ้าหนี้ยอมรับใช้หนี้จำนวนที่แจ้งไปโดยขอปฏิบัติตามที่ลูกหนี้กำหนดขึ้น ขอให้เจ้าหนี้ช่วยให้ความสะดวก มิใช่จะใช้หนี้โดยมีเงื่อนไข ดังนี้ เป็นการรับสภาพหนี้ซึ่งลูกหนี้ต้องชำระหนี้กัน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2438/2523 จำเลยสลักหลังเช็คจำนวนเงิน40,000 บาท ชำระหนี้โจทก์ แต่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คจำเลยจึงทำหนังสือมอบอำนาจให้โจทก์ไปรับเงิน 40,000 บาท จากบริษัท ท. ซึ่งค้างชำระค่าแรงเจาะบ่อน้ำบาดาล หนังสือมอบอำนาจดังกล่าวเป็นหนังสือโอนสิทธิเรียกร้องของจำเลยที่มีต่อบริษัท ท.ให้แก่โจทก์เพื่อชำระหนี้รายพิพาท จึงเป็นหนังสือรับสภาพหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 หาใช่ใบมอบอำนาจไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1248/2527 จำเลยรื้อรั้วหลายครั้งโดยมิได้รับความยินยอมจากโจทก์ จึงเป็นการทำละเมิดต่อโจทก์จำเลยทำหนังสือถึงโจทก์รับจะซ่อมรั้วที่รื้อเมื่องานที่จะต้องทำหลังแนวรั้วเสร็จเรียบร้อยแล้ว จึงเป็นการรับสภาพต่อโจทก์ผู้เป็นเจ้าหนี้ตามสิทธิเรียกร้องอายุความเกี่ยวกับสิทธิเรียกร้องค่าเสียหายอันเกิดจากการที่จำเลยรื้อรั้วที่โจทก์รู้ก่อนวันที่13 ธันวาคม 2521 อันเป็นวันที่ จำเลยทำหนังสือถึงโจทก์ จึงสะดุดหยุดลงตั้งแต่วันนั้น โจทก์ฟ้องเมื่อวันที่ 13 ธันวาคม 2522จึงไม่ขาดอายุความ - การใช้เงินให้บางส่วน การส่งดอกเบี้ย และการให้ประกันการกระทำดังกล่าวเป็นการแสดงให้เห็นว่าลูกหนี้ยอมรับว่าเป็นหนี้เจ้าหนี้อยู่จริง เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 562/2479 การชำระดอกเบี้ยเป็นผลทำให้อายุความสะดุดหยุดลง และเริ่มนับตั้งต้นใหม่ จำเลยกู้เงินโจทก์ไปเมื่อวันที่ 9 กันยายน 2468 จำเลยได้ชำระดอกเบี้ยครั้งสุดท้ายเมื่อวันที่ 17 มีนาคม 2474 คดีโจทก์ไม่ขาดอายุความ พิพากษาให้จำเลยใช้เงินโจทก์ตามฟ้อง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 725/2509 โจทก์ให้จำเลยทำหนังสือรับรองหนี้ค่าเช่าซื้อที่จำเลยไม่ชำระตามกำหนดเวลาในสัญญาเช่าซื้อทั้งหมด และยอมให้จำเลยชำระค่าเช่าซื้อได้ต่อไปอีก 12 เดือน ย่อมเป็นการที่จำเลยรับสภาพหนี้และโจทก์ยอมผ่อนเวลาการชำระหนี้ค่าเช่าซื้อไปโดยมีกำหนดเวลาเมื่อถึงกำหนดเวลาจำเลยไม่ชำระ โจทก์ยอมให้จำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้โดยให้จำเลยเอาทรัพย์สินมาจำนองเป็นประกันการชำระหนี้ มีกำหนด 5 ปี ย่อมเป็นการรับสภาพหนี้ด้วยให้ประกันต่อมาโจทก์ยอมรับเอาการรับสภาพหนี้ด้วยการให้จำเลยเอาทรัพย์สินมาทำสัญญาจำนองเป็นประกัน การชำระหนี้โดยมิได้กำหนดเวลาการชำระค่าเช่าซื้อไว้เป็นอย่างอื่น นอกจากกำหนดเวลาตามสัญญาจำนอง 5 ปี เท่านั้น จึงต้องแปลเจตนาของโจทก์ว่าจะไม่บังคับการชำระหนี้ค่าเช่าซื้อแก่จำเลยก่อนครบกำหนด 5 ปี เท่ากับกำหนดเวลาในสัญญาจำนองนั้น โจทก์จะอ้างว่ารับสภาพหนี้โดยไม่มีกำหนดเวลาและฟ้องตามสัญญาเช่าซื้อหาได้ไม่ เพราะยังไม่พ้นกำหนดเวลาที่จำเลยจะชำระค่าเช่าซื้อตามที่โจทก์ได้ผ่อนเวลาให้จำเลยตามสัญญาจำนองนั้น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1156/2511 การที่ทายาทของลูกหนี้ชำระดอกเบี้ยให้แก่เจ้าหนี้ภายในกำหนดหนึ่งปีนับแต่ลูกหนี้ตาย ถือว่าเป็นการรับสารภาพหนี้และทำให้อายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 สะดุดหยุดลง อายุความสำหรับสิทธิเรียกร้องของเจ้าหนี้จึงต้องตั้งต้นนับใหม่ตามอายุความแห่งมูลหนี้เดิม คือ ถ้าเป็นการกู้เงินก็มีอายุความ 10 ปี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 332/2512 จำเลยรับสภาพหนี้โดยการผ่อนชำระหนี้ ย่อมทำให้อายุความสะดุดหยุดลง และเริ่มนับอายุความใหม่ต่อไป คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 159/2512(ป) พฤติการณ์ที่จำเลย ซึ่งเป็นผู้รับมรดกของ ด. ผู้กู้ให้โจทก์ผู้ให้กู้ทำนา ถือได้ว่าจำเลยได้ปฏิบัติการชำระดอกเบี้ยให้โจทก์ต้องการให้โจทก์ทำนา จึงเป็นการรับสภาพหนี้ต่อเจ้าหนี้ตามสิทธิเรียกร้องด้วยการส่งดอกเบี้ยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 เป็นเหตุให้อายุความสะดุดหยุดลง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 132/2533 จำเลยได้ชำระค่าสินค้าให้โจทก์งวดแรก เป็นการชำระหนี้ให้โจทก์บางส่วน อันถือได้ว่าเป็นการรับสภาพหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 ย่อมทำให้อายุความสะดุดหยุดลงจึงต้องเริ่มนับอายุความใหม่ ดังนี้ เมื่อโจทก์ฟ้องคดียังไม่เกิน 2 ปี คดีจึงไม่ขาดอายุความ การกระทำอย่างใดอย่างหนึ่งอันปราศจากเคลือบคลุมสงสัยตระหนักเป็นปริยายว่า ยอมรับสภาพตามสิทธิเรียกร้องนั้น เป็นการกระทำที่แสดงให้เห็นว่าลูกหนี้ยอมรับการเป็นหนี้แก่เจ้าหนี้ ซึ่งย่อมแล้วแต่ข้อเท็จจริงเป็นกรณีไป เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 607/2481 ผู้รับมรดกของลูกหนี้ผู้ตายนั้นอยู่ในฐานะเป็นลูกหนี้ตามความหมายในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 172 ด้วย การที่ผู้รับมรดกขอผัดใช้หนี้ของผู้ตายต่อเจ้าหนี้ และขอรับโฉนดที่มอบเป็นประกันต่อเจ้าหนี้คืนมาโอนรับมรดก เมื่อโอนแล้วก็คืนให้เจ้าหนี้นั้นยึดไว้ ดังนี้ถือว่าเป็นการรับสภาพหนี้ตามสิทธิเรียกร้องโดยปราศจากเคลือบคลุมสงสัยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 520/2494 การรับสภาพหนี้นั้นไม่จำเป็นต้องทำเป็นหนังสือเสมอไป เพราะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 172 ตอนท้ายก็แสดงอยู่ชัดว่า ทำการอย่างใดอย่างหนึ่งอันปราศจากเคลือบแคลงสงสัยตระหนักเป็นปริยายว่ายอมรับสภาพตามสิทธิเรียกร้องนั้นก็ใช้ได้ ผู้ตายทำสัญญาขายเรือนให้โจทก์ ครั้นต่อมาผู้ตายตาย จำเลยเป็นผู้รับมรดกและยอมรับจะโอนเรือนให้โจทก์ตามสัญญาซื้อขายโดยวาจาและยังได้ยินยอมให้โจทก์ครอบครองเรือนนั้นตั้งแต่ผู้ตายตายตลอดมาดังนี้ เรียกได้ว่าจำเลยยอมรับสภาพต่อโจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้อายุความย่อมสะดุดหยุดลง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 172 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 821/2514 การที่จำเลยสลักหลังเช็คให้โจทก์เพื่อชำระเงินค่าซื้อเชื่อ ถือได้ว่าเป็นการกระทำอันปราศจากเคลือบคลุมสงสัยตระหนักเป็นปริยายว่ายอมรับสภาพตามสิทธิเรียกร้องของโจทก์ อายุความย่อมสะดุดหยุดลง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 679/2514(ป) การที่จำเลยยอมให้โจทก์เข้าใช้สิทธิเก็บกินในที่ดินตั้งแต่วันทำสัญญาประนีประนอมยอมความตลอดมา ถือว่าจำเลยซึ่งเป็นลูกหนี้ตามสิทธิเรียกร้องได้กระทำการอันปราศจากเคลือบคลุมสงสัยตระหนักเป็นปริยายว่ายอมรับสภาพตามสิทธิเรียกร้องของโจทก์ อายุความฟ้องร้องของโจทก์จึงสะดุดหยุดลง และเมื่อเหตุที่ทำให้อายุความสะดุดหยุดลงนั้นยังไม่สิ้นสุด อายุความก็ยังไม่เริ่มนับ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 588/2532 จำเลยทั้งห้าร่วมกันสั่งซื้อและเป็นหนี้ค่าน้ำมันโจทก์ การที่จำเลยคนหนึ่งนำเช็คที่จำเลยอีกคนหนึ่งสั่งจ่ายผ่อนชำระหนี้แทนจำเลยอื่นโดยชำระหนี้ให้โจทก์นั้นถือได้ว่าเป็นการกระทำอันปราศจากเคลือบคลุมสงสัยสภาพหนี้เป็นเหตุให้อายุความสะดุดหยุดลง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172ย่อมมีผลผูกพันจำเลยอื่นด้วย การกระทำของลูกหนี้ดังกล่าวข้างต้นจะมีผลทำให้อายุความสะดุดหยุดลงต้องประกอบด้วยหลักเกณฑ์ที่ว่า จะต้องกระทำภายใน กำหนด อายุความหากกระทำภายหลังอายุความครบกำหนดแล้ว ก็จะไม่มีอายุความให้สะดุดหยุดลง เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 756/2520 การรับสภาพหนี้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 ต้องเป็นการรับสภาพหนี้ภายในกำหนดอายุความ ถ้าเป็นระยะเวลาที่พ้นกำหนดอายุความแล้วก็ไม่มีอะไรจะสะดุดหยุดลงอีก คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 642/2518 รับสภาพหนี้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 ต้องทำก่อนอายุความครบกำหนดหนังสือของลูกหนี้ว่าจะชำระโดยเจ้าหนี้ช่วยกิจการอย่างหนึ่ง เมื่อเจ้าหนี้มิได้สนองตามคำเสนอนั้น จึงไม่เป็นสัญญารับสภาพความผิดตามมาตรา 148 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 776/2532 แม้โจทก์เคยอ้างสัญญากู้ทั้งสองฉบับที่โจทก์นำมาฟ้องคดีนี้เป็นพยานในคดีที่จำเลยถูกฟ้องฐานเบิกความเท็จที่ศาลชั้นต้น และจำเลยไม่เคยโต้แย้งว่าไม่ได้กู้เงินโจทก์ ทั้งไม่เคยปฏิเสธว่าลายมือชื่อของจำเลยเป็นลายมือชื่อปลอม แต่จำเลยกระทำการดังกล่าวหลังจากที่สิทธิเรียกร้องของโจทก์ขาดอายุความไปแล้ว จึงไม่เป็นการรับสภาพต่อเจ้าหนี้อันจะทำให้อายุความสะดุดหยุดลงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 172 และจะต้องเป็นการกระทำของลูกหนี้หรือตัวแทนของลูกหนี้กระทำต่อเจ้าหนี้หรือตัวแทนของเจ้าหนี้ การกระทำต่อบุคคลอื่นไม่ถือว่าเป็นการรับสภาพหนี้ เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 414/2481 ผู้จำนองตาย ทายาทของผู้จำนองได้ไปขอโอนรับมรดกลงนามเป็นเจ้าของในโฉนดที่ดินที่จำนอง แล้วมอบโฉนดให้ผู้รับจำนองยึดถือไว้ต่อไปดังนี้ ถือว่าทายาทของผู้จำนองยอมรับสภาพหนี้ตามสิทธิเรียกร้องตามสัญญาจำนอง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 790/2504(ป) การรับสภาพหนี้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 ต้องกระทำต่อเจ้าหนี้และมีเจตนาจะใช้หนี้นั้นโดยไม่มีข้อโต้แย้งใด ๆ เช่น รับว่าเป็นหนี้จริง แต่ต่อสู้ว่าหนี้ขาดอายุความแล้วไม่เป็นการรับสภาพหนี้ จำเลยเคยให้การชั้นสอบสวนในคดีอื่น โจทก์ขอให้ปลัดอำเภอช่วยถามถึงเรื่องค้างชำระค่าจ้างว่าความด้วย ซึ่งจำเลยรับว่าค้างจริง และจำเลยเคยเบิกความต่อศาลในคดีอื่นว่าค้างค่าจ้างว่าความโจทก์ก็ดี เป็นเรื่องที่จำเลยให้การและเบิกความตามหน้าที่ มิใช่กระทำต่อเจ้าหนี้ และมิใช่มีเจตนาจะใช้หนี้ที่ขาดอายุความแล้วแก่เจ้าหนี้ จึงไม่เป็นการรับสภาพหนี้ตามกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2943/2522 ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 การรับสภาพหนี้จะต้องกระทำโดยลูกหนี้ก็จริง แต่การผ่อนชำระหนี้อันจะเป็นการรับสภาพหนี้นั้นลูกหนี้อาจตั้งตัวแทนให้ชำระแทนได้ ซึ่งต้องถือว่าเป็นการชำระหนี้ของลูกหนี้นั้นเอง การรับสภาพหนี้จะต้องมีมูลหนี้ต่อกัน หากไม่มีมูลหนี้ต่อกันก็จะมีการรับสภาพหนี้กันไม่ได้ เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 484/2516 เมื่อจำเลยไม่ต้องรับผิดในกากน้ำตาลที่ขาดหาย โจทก์กับจำเลยก็ไม่มีมูลหนี้ต่อกัน หนังสือรับสภาพหนี้ที่จำเลยทำให้โจทก์ยอมรับผิดในจำนวนน้ำตาลที่ขาดไปจึงไม่มีผลบังคับ อนึ่ง การรับสภาพหนี้มีผลทำให้อายุความสะดุดหยุดลงเท่านั้นไม่ได้ก่อให้เกิดสิทธิใด ๆ ขึ้นใหม่ต่อเจ้าหนี้หรือลูกหนี้ มูลหนี้เดิมมีอยู่อย่างไร ก็คงเป็นเช่นเดิม เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1218/2501 หนังสือรับสภาพหนี้ทำให้อายุความสะดุดหยุดลง แต่ไม่เปลี่ยนสภาพของหนี้ ไม่ทำให้กำหนดอายุความเปลี่ยนไป คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 546/2512 การรับสภาพหนี้นั้น มีผลเพียงทำให้อายุความสะดุดหยุดลง หาเป็นการก่อตั้งสิทธิฟ้องร้องขึ้นใหม่แต่อย่างใดไม่ หากหนี้ซึ่งจะต้องรับผิดมิได้เกิดมีขึ้นอยู่แต่เดิม คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3592/2531 การรับสภาพหนี้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 นั้น มีผลเพียงทำให้อายุความสะดุดหยุดลงและเริ่มนับอายุความขึ้นใหม่ตามอายุความแห่งมูลหนี้เดิมที่ลูกหนี้รับสภาพหนี้ ทั้งนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 181 ลำพังหนังสือรับสภาพหนี้ไม่ก่อให้เกิดหนี้ใหม่ขึ้นประการใด หากไม่มีมูลหนี้เดิมเสียแล้วก็หามีสิทธิที่จะเรียกร้องให้ผู้ทำหนังสือรับสภาพหนี้ชำระหนี้ไม่ อายุความสะดุดหยุดลงนั้น นอกจากจะมีผลเป็นโทษต่อตัวลูกหนี้ที่ทำการรับสภาพหนี้แล้ว มาตรา 692 ยังได้บัญญัติให้เป็นโทษแก่ผู้ค้ำประกันด้วย ผู้ค้ำประกันจึงยังต้องผูกพันในหนี้ดังกล่าวต่อไปอีกเช่นเดียวกับลูกหนี้ที่ทำการรับสภาพหนี้สำหรับกรณีของลูกหนี้ร่วม การที่ลูกหนี้ร่วมคนหนึ่งรับสภาพหนี้ทำให้อายุความสะดุดหยุดลง ก็มีผลเป็นโทษแก่เฉพาะลูกหนี้ร่วมคนนั้น หามีผลไปถึงลูกหนี้ร่วมคนอื่นไม่ตามมาตรา 295 การละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความ ตามมาตรา 192 จะต้องกระทำโดยตัวลูกหนี้และกระทำหลังจากที่อายุความครบกำหนดแล้ว โดยแสดงเจตนาละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความโดยชัดแจ้งหรือปริยายต่อเจ้าหนี้ การละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความ อาจแสดงเจตนาโดยชัดแจ้งหรือโดยปริยาย ดังนี้ การกระทำในมาตรา 172 หากกระทำหลังจากที่อายุความครบกำหนดแล้ว ย่อมจะเป็นการละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความได้โดยปริยาย เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1607/2515 โจทก์ไปร้องที่อำเภอว่า จำเลยซึ่งเป็นน้องต่างบิดาไม่แบ่งนาพิพาทอันเป็นมรดกของบิดามารดาโจทก์ให้โจทก์ อำเภอเรียกโจทก์จำเลยไปสอบถาม จำเลยรับว่ายินดีแบ่งนาพิพาทให้โจทก์ เพราะที่นานี้เป็นของบิดามารดาโจทก์ ดังนี้เป็นการที่จำเลยได้ละเสียแล้วซึ่งประโยชน์แห่งอายุความ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 192 จะยกอายุความว่าโจทก์ฟ้องเรียกมรดกเมื่อพ้นกำหนด 1 ปี นับแต่เมื่อเจ้ามรดกตายขึ้นต่อสู้โจทก์ไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1675/2517 จำเลยเป็นหนี้โจทก์แล้วทำหนังสือยอมรับใช้หนี้ให้โจทก์ไว้ แม้หนังสือดังกล่าวจะทำขึ้นภายหลังหนี้หมดอายุความแล้วไม่เป็นการรับสภาพต่อเจ้าหนี้อันจะทำให้อายุความสะดุดหยุดลงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172และแม้หนังสือนั้นจะทำโดยจำเลยฝ่ายเดียวไม่เป็นการรับสภาพความผิดโดยสัญญา ตามมาตรา 188 ก็ตาม แต่การทำหนังสือดังกล่าวให้โจทก์ไว้ย่อมถือได้ว่า จำเลยได้ละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความตามมาตรา 192 แล้ว จำเลยจะยกอายุความขึ้นต่อสู้หาได้ไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2048/2525 การรับสภาพหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 นั้น ต้องกระทำกันขึ้นก่อนที่กำหนดอายุความนั้นจะสิ้นสุดลง ส่วนการรับสภาพหนี้ที่กระทำหลังจากอายุความสิ้นสุดลงแล้วนั้น ถือว่าลูกหนี้ละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความนั้นแล้ว ตามมาตรา 192 จะยกอายุความขึ้นเป็นข้อต่อสู้อีกไม่ได้ ผลของการละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความคือ เมื่อเจ้าหนี้ทวงถามให้ชำระหนี้ลูกหนี้ไม่อาจอ้างเอาอายุความมาเป็นข้อบอกปัดไม่ชำระหนี้ได้ การละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความมีผลเฉพาะตัวลูกหนี้คนนั้นเท่านั้น หามีผลไปถึงบุคคลภายนอกไม่ เป็นต้นว่า ลูกหนี้ร่วมคนอื่นหรือเจ้าหนี้คนอื่น และไม่ลบล้างสิทธิของผู้ค้ำประกันผู้ค้ำประกันยังมีสิทธิที่จะยกข้อต่อสู้ว่าอายุความครบกำหนดแล้วมาบอกปัดการชำระหนี้ได้ตามมาตรา 192 วรรคสอง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ผู้เขียนบันทึกนี้ จำเลยที่ 1 ก่อสร้างอาคารพิพาทเสร็จและส่งมอบให้โจทก์เมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม 2525ต่อมาวันที่ 24 มีนาคม 2526 โจทก์ตรวจสอบพบความชำรุดบกพร่อง ซึ่งโจทก์จะต้องฟ้องให้จำเลยทั้งสามรับผิดภายในกำหนด 1 ปี นับแต่พบการชำรุดบกพร่อง การที่จำเลยที่ 1 ส่งช่างไปซ่อมแซมอาคารพิพาทเมื่อวันที่ 22-25 เมษายน 2527 ถือได้ว่าจำเลยที่ 1 กระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งอันปราศจากเคลือบคลุมสงสัยตระหนักเป็นปริยายว่ายอมรับสภาพตามสิทธิที่โจทก์เรียกร้อง อันเป็นเหตุทำให้อายุความสะดุดหยุดลงได้แต่การกระทำของจำเลยที่ 1 ได้กระทำหลังจากที่อายุความครบกำหนดแล้ว จึงไม่เป็นเหตุให้อายุความสะดุดหยุดลง แต่การกระทำดังกล่าวถือว่าจำเลยที่ 1 ละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความจำเลยที่ 1 และที่ 2 จึงไม่อาจหลุดพ้นจากความรับผิด(ในคดีนี้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณา)แต่สำหรับจำเลยที่ 3 ในฐานะผู้ค้ำประกัน การละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความของจำเลยที่ 1 ไม่มีผลถึงจำเลยที่ 3 จำเลยที่ 3 จึงหลุดพ้นจากความรับผิดดังคำวินิจฉัยของศาลฎีกา แต่หากกระทำดังกล่าวในคดีนี้ของจำเลยที่ 1 เป็นการรับสภาพหนี้มีผลทำให้อายุความสะดุดหยุดลง จำเลยที่ 3 ก็ไม่อาจยกอายุความขึ้นต่อสู้โจทก์ได้ เลิศพงศ์อินทรหอมคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ได้ทำสัญญาว่าจ้างให้จำเลยที่ 1 ก่อสร้างต่อเติมอาคารเรียนโรงเรียนสุวรรณารามวิทยาคมแบบพิเศษ 24 ห้องเรียนพร้อมครุภัณฑ์ ซึ่งจำเลยที่ 3 เป็นผู้ค้ำประกันสัญญาว่าจ้างดังกล่าว จำเลยที่ 1 ได้ทำงานเสร็จตามสัญญา ต่อมาทางโรงเรียนตรวจพบว่าอาคารและครุภัณฑ์เกิดความชำรุดบกพร่องรวม 12 รายการโจทก์แจ้งให้จำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 3 แก้ไขซ่อมแซม จำเลยที่ 1 ได้ส่งช่างไปทำการซ่อมแซม อันเป็นการรับสภาพหนี้ แล้วจำเลยที่ 1 ไม่ไปทำการซ่อมแซมอีกเลย ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระค่าเสียหาย 52,555 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยจำเลยที่ 1 ที่ 2 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาจำเลยที่ 3 ให้การว่า คดีโจทก์ขาดอายุความ เพราะโจทก์นำคดีมาฟ้องเมื่อพ้นเวลา 1 ปี นับแต่วันการชำรุดบกพร่องได้ปรากฏอีกทั้งโจทก์ได้ผ่อนเวลาการปฏิบัติงานตามสัญญาให้แก่จำเลยที่ 1 โดยมิได้แจ้งให้จำเลยที่ 3 ทราบ จำเลยที่ 3 จึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสามชำระหนี้จำนวน 18,675 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยโจทก์และจำเลยที่ 3 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวน 52,855 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยจำเลยที่ 3 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 3 ว่า คดีโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ พิเคราะห์แล้วเห็นว่า โจทก์รับมอบงานการก่อสร้างอาคารพิพาทจากจำเลยที่ 1 ที่ก่อสร้างเสร็จตามสัญญาจ้างเรียบร้อยแล้วเมื่อวันที่ 12 กรกฏาคม 2525 ต่อมาเมื่อวันที่ 24 มีนาคม 2526 นายพินิจและนายมิ่งกรรมการควบคุมงานก่อสร้างและรับมอบงานก่อสร้างอาคารพิพาทได้ตรวจพบการชำรุดบกพร่องของอาคารพิพาทตามบันทึกข้อความและแบบฟอร์มเอกสารหมาย จ.6 และ จ.13 โจทก์ตามฟ้องจำเลยทั้งสามภายในกำหนด 1 ปี นับแต่วันการชำรุดบกพร่องได้ปรากฏขึ้นคือวันที่ 24 มีนาคม 2527 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2528 คดีโจทก์จึงขาดอายุความแล้ว แม้จะปรากฏจากคำเบิกความของนายพินิจพยานโจทก์ว่าจำเลยที่ 1 ส่งช่างไปซ่อมแซมอาคารพิพาทเมื่อวันที่ 22-25 เมษายน 2527 ตามรายการก่อสร้างเอกสารหมาย จ.10 ซึ่งเป็นพฤติการณ์ที่แสดงว่าจำเลยที่ 1 ยินยอมรับผิดในความชำรุดบกพร่องตามที่โจทก์เรียกร้องก็ตาม แต่ก็เป็นการยอมรับหลังจากอายุความครบบริบูรณ์แล้ว ถือได้ว่าจำเลยที่ 1 ได้ละเสียแล้วซึ่งประโยชน์แห่งอายุความจำเลยที่ 1 จึงยกอายุความขึ้นต่อสู้โจทก์ไม่ได้ แต่การละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความของจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นลูกหนี้ชั้นต้นไม่ลบล้างสิทธิของผู้ค้ำประกัน จำเลยที่ 3 ซึ่งเป็นผู้ค้ำประกันจำเลยที่ 1 ผู้รับจ้างจึงยกอายุความขึ้นต่อสู้โจทก์ได้ ไม่จำเป็นต้องวินิจฉัยในประเด็นอื่นอีก ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้จำเลยที่ 3 ร่วมรับผิดกับจำเลยที่ 1 ที่ 2 นั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย..."พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 3 ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5920/2533กรมสามัญศึกษาโจทก์ห้างหุ้นส่วนจำกัดสหพงษ์ไทย กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 192, ม. 587, ม. 601โจทก์รับมอบงานการก่อสร้างอาคารพิพาทจากจำเลยที่ 1 เมื่อวันที่12 กรกฎาคม 2525 ต่อมาวันที่ 24 มีนาคม 2526 โจทก์ตรวจพบการชำรุดบกพร่องของอาคารพิพาท โจทก์ต้องฟ้องจำเลยทั้งสามภายในกำหนด 1 ปีนับแต่วันการชำรุด บกพร่องได้ปรากฏขึ้น คือวันที่ 24 มีนาคม 2527 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2528 คดีโจทก์จึงขาดอายุความ แม้จำเลยที่ 1 ส่งช่าง ไปซ่อมแซมอาคารพิพาท เมื่อวันที่ 22-25 เมษายน 2527 ซึ่งเป็นพฤติการณ์ที่แสดงว่าจำเลยที่ 1 ยินยอมรับผิดในความชำรุด บกพร่อง และเป็นการยอมรับหลังจากอายุความครบบริบูรณ์แล้ว ถือได้ว่าจำเลยที่ 1 ละเสีย ซึ่งประโยชน์แห่งอายุความ ดังนี้ จำเลยที่ 1 ลูกหนี้ชั้นต้น ยกอายุความขึ้นต่อสู้โจทก์ไม่ได้ แต่จำเลยที่ 3 ผู้ค้ำประกันยกอายุความขึ้นต่อสู้ได้โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ได้ทำสัญญาว่าจ้างให้จำเลยที่ 1 ก่อสร้างต่อเติมอาคารเรียนโรงเรียนสุวรรณารามวิทยาคมแบบพิเศษ 24 ห้องเรียนพร้อมครุภัณฑ์ ซึ่งจำเลยที่ 3 เป็นผู้ค้ำประกันสัญญาว่าจ้างดังกล่าว จำเลยที่ 1 ได้ทำงานเสร็จตามสัญญา ต่อมาทางโรงเรียนตรวจพบว่าอาคารและครุภัณฑ์เกิดความชำรุดบกพร่องรวม 12 รายการโจทก์แจ้งให้จำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 3 แก้ไขซ่อมแซม จำเลยที่ 1 ได้ส่งช่างไปทำการซ่อมแซม อันเป็นการรับสภาพหนี้ แล้วจำเลยที่ 1 ไม่ไปทำการซ่อมแซมอีกเลย ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระค่าเสียหาย 52,555 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยจำเลยที่ 1 ที่ 2 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาจำเลยที่ 3 ให้การว่า คดีโจทก์ขาดอายุความ เพราะโจทก์นำคดีมาฟ้องเมื่อพ้นเวลา 1 ปี นับแต่วันการชำรุดบกพร่องได้ปรากฏอีกทั้งโจทก์ได้ผ่อนเวลาการปฏิบัติงานตามสัญญาให้แก่จำเลยที่ 1 โดยมิได้แจ้งให้จำเลยที่ 3 ทราบ จำเลยที่ 3 จึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสามชำระหนี้จำนวน 18,675 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยโจทก์และจำเลยที่ 3 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวน 52,855 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยจำเลยที่ 3 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 3 ว่า คดีโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ พิเคราะห์แล้วเห็นว่า โจทก์รับมอบงานการก่อสร้างอาคารพิพาทจากจำเลยที่ 1 ที่ก่อสร้างเสร็จตามสัญญาจ้างเรียบร้อยแล้วเมื่อวันที่ 12 กรกฏาคม 2525 ต่อมาเมื่อวันที่ 24 มีนาคม 2526 นายพินิจและนายมิ่งกรรมการควบคุมงานก่อสร้างและรับมอบงานก่อสร้างอาคารพิพาทได้ตรวจพบการชำรุดบกพร่องของอาคารพิพาทตามบันทึกข้อความและแบบฟอร์มเอกสารหมาย จ.6 และ จ.13 โจทก์ตามฟ้องจำเลยทั้งสามภายในกำหนด 1 ปี นับแต่วันการชำรุดบกพร่องได้ปรากฏขึ้นคือวันที่ 24 มีนาคม 2527 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2528 คดีโจทก์จึงขาดอายุความแล้ว แม้จะปรากฏจากคำเบิกความของนายพินิจพยานโจทก์ว่าจำเลยที่ 1 ส่งช่างไปซ่อมแซมอาคารพิพาทเมื่อวันที่ 22-25 เมษายน 2527 ตามรายการก่อสร้างเอกสารหมาย จ.10 ซึ่งเป็นพฤติการณ์ที่แสดงว่าจำเลยที่ 1 ยินยอมรับผิดในความชำรุดบกพร่องตามที่โจทก์เรียกร้องก็ตาม แต่ก็เป็นการยอมรับหลังจากอายุความครบบริบูรณ์แล้ว ถือได้ว่าจำเลยที่ 1 ได้ละเสียแล้วซึ่งประโยชน์แห่งอายุความจำเลยที่ 1 จึงยกอายุความขึ้นต่อสู้โจทก์ไม่ได้ แต่การละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความของจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นลูกหนี้ชั้นต้นไม่ลบล้างสิทธิของผู้ค้ำประกัน จำเลยที่ 3 ซึ่งเป็นผู้ค้ำประกันจำเลยที่ 1 ผู้รับจ้างจึงยกอายุความขึ้นต่อสู้โจทก์ได้ ไม่จำเป็นต้องวินิจฉัยในประเด็นอื่นอีก ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้จำเลยที่ 3 ร่วมรับผิดกับจำเลยที่ 1 ที่ 2 นั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย..."พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 3(เจริญ นิลเอสงฆ์-ก้าน อันนานนท์-อัมพร ทองประยูร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุปัญหาที่นำมาสู่ข้อวินิจฉัยของคำพิพากษาศาลฎีกาในคดีนี้คือปัญหาในเรื่องอายุความสะดุดหยุดลง และการละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความ ในเรื่องอายุความสะดุดหยุดลงนั้น โดยปกติอายุความจะเริ่มนับต่อไปเรื่อยตามกำหนดของอายุความที่กฎหมายกำหนดไว้จนกว่าจะครบกำหนดอายุความแต่ในบางกรณีจะมีเหตุการณ์หรือพฤติการณ์บางอย่างมาทำให้อายุความที่เริ่มนับมาแล้วนั้นหยุดนับและเริ่มนับอายุความใหม่ เมื่อเหตุการณ์หรือพฤติการณ์นั้นได้สิ้นสุดลงโดยอายุความจะเริ่มนับตั้งแต่ใหม่ตามกำหนดอายุความเดิม เหตุที่ทำให้อายุความสะดุดหยุดลงมีหลายสาเหตุ แต่จะนำมากล่าวเฉพาะเหตุในมาตรา 172 เท่านั้น เหตุที่ทำให้อายุความสะดุดหยุดลงตามมาตรา 172 มีดังนี้ - ลูกหนี้รับสภาพหนี้ต่อเจ้าหนี้ตามสิทธิเรียกร้องต้องทำหนังสือรับสภาพหนี้ กรณีนี้เป็นการที่ลูกหนี้ทำหนังสือให้แก่เจ้าหนี้รับรองว่าตนเป็นลูกหนี้อยู่จริง เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 948/2495 จำเลยทำหนังสือรับรองไว้มีใจความว่า จำเลยได้รักษาตัวที่โรงพยาบาลและโจทก์เป็นผู้ทำการผ่าตัดค่าผ่าตัดตามบิลของโจทก์เป็นจำนวน 6,500 แฟรงค์ และในวันที่ 29พฤษภาคม 2489 จำเลยได้ใช้หนี้แก่โจทก์ไปแล้ว 650 แฟรงค์ ดังนี้ถือได้ว่าจำเลยได้รับสภาพหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 172 แล้ว คดีของโจทก์จึงไม่ขาดอายุความ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 773/2505(ป) ลูกหนี้รับหนังสือทวงหนี้จากเจ้าหนี้แล้ว มีหนังสือตอบไป 2 ฉบับ ๆ แรกไม่ปฏิเสธหนี้ แต่ขอตรวจสอบหลักฐานก่อน ถ้ามีหนี้อยู่จริงก็จะชำระให้ ส่วนฉบับที่ 2ต่อเนื่องจากฉบับแรก ไม่ปฏิเสธหนี้เหมือนกัน แต่เร่งรัดให้ส่งหลักฐานไปเพื่อพิจารณาดำเนินการให้ต่อไป ซึ่งหมายความว่า ถ้าตรวจสอบว่าเป็นหนี้อยู่จริงก็จะชำระให้ ดังนี้ หนังสือตอบทั้ง2 ฉบับ ต่างเป็นหนังสือรับสภาพหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 172 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 293-294/2511(ป) เอกสารที่ลูกหนี้มีถึงเจ้าหนี้มีข้อความว่า "เพราะฉะนั้น เพื่อความสะดวกและถูกต้องในการชำระต้นเงินและดอกเบี้ยคืนคุณ ซึ่งบัดนี้ผมได้เตรียมไว้แล้วตามสมควร ผมขอเชิญคุณไปพบเพื่อคิดบัญชีเงินกู้ดังกล่าวให้ทราบจำนวนแน่นอน ฯลฯ" และเอกสารฉบับต่อมามีว่า"ขอให้คุณคิดดอกเบี้ยเสียใหม่เป็นร้อยละ 2 ตามข้อตกลงเดิมที่แล้วมา ฯลฯ ทั้งนี้เพื่อผมจะได้จัดการชำระหนี้ของคณะให้เสร็จสิ้นไปโดยเร็วที่สุด ฯลฯ" ย่อมเป็นการรับสภาพหนี้เพราะเป็นการยอมรับว่าเป็นหนี้อยู่จริง แม้จะมีข้อโต้เถียงในจำนวนเงินที่คิดไม่ตรงกันก็ตาม การรับสภาพหนี้มีผลเพียงให้อายุความสะดุดหยุดลง แล้วเริ่มนับใหม่ต่อไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 181โดยถืออายุความตามสิทธิเรียกร้องเดิม คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 853/2512(ป) การที่จำเลยทำสัญญากับโจทก์ยอมตกลงจะผ่อนชำระหนี้สินจ้างที่ค้างชำระให้แก่โจทก์เป็นงวด ๆนั้น ย่อมเป็นการรับสภาพหนี้อันมีผลทำให้อายุความสะดุดหยุดลง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 463/2518 หนังสือลูกหนี้ตอบทนายความของเจ้าหนี้ยอมรับใช้หนี้จำนวนที่แจ้งไปโดยขอปฏิบัติตามที่ลูกหนี้กำหนดขึ้น ขอให้เจ้าหนี้ช่วยให้ความสะดวก มิใช่จะใช้หนี้โดยมีเงื่อนไข ดังนี้ เป็นการรับสภาพหนี้ซึ่งลูกหนี้ต้องชำระหนี้กัน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2438/2523 จำเลยสลักหลังเช็คจำนวนเงิน40,000 บาท ชำระหนี้โจทก์ แต่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คจำเลยจึงทำหนังสือมอบอำนาจให้โจทก์ไปรับเงิน 40,000 บาท จากบริษัท ท. ซึ่งค้างชำระค่าแรงเจาะบ่อน้ำบาดาล หนังสือมอบอำนาจดังกล่าวเป็นหนังสือโอนสิทธิเรียกร้องของจำเลยที่มีต่อบริษัท ท.ให้แก่โจทก์เพื่อชำระหนี้รายพิพาท จึงเป็นหนังสือรับสภาพหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 หาใช่ใบมอบอำนาจไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1248/2527 จำเลยรื้อรั้วหลายครั้งโดยมิได้รับความยินยอมจากโจทก์ จึงเป็นการทำละเมิดต่อโจทก์จำเลยทำหนังสือถึงโจทก์รับจะซ่อมรั้วที่รื้อเมื่องานที่จะต้องทำหลังแนวรั้วเสร็จเรียบร้อยแล้ว จึงเป็นการรับสภาพต่อโจทก์ผู้เป็นเจ้าหนี้ตามสิทธิเรียกร้องอายุความเกี่ยวกับสิทธิเรียกร้องค่าเสียหายอันเกิดจากการที่จำเลยรื้อรั้วที่โจทก์รู้ก่อนวันที่13 ธันวาคม 2521 อันเป็นวันที่ จำเลยทำหนังสือถึงโจทก์ จึงสะดุดหยุดลงตั้งแต่วันนั้น โจทก์ฟ้องเมื่อวันที่ 13 ธันวาคม 2522จึงไม่ขาดอายุความ - การใช้เงินให้บางส่วน การส่งดอกเบี้ย และการให้ประกันการกระทำดังกล่าวเป็นการแสดงให้เห็นว่าลูกหนี้ยอมรับว่าเป็นหนี้เจ้าหนี้อยู่จริง เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 562/2479 การชำระดอกเบี้ยเป็นผลทำให้อายุความสะดุดหยุดลง และเริ่มนับตั้งต้นใหม่ จำเลยกู้เงินโจทก์ไปเมื่อวันที่ 9 กันยายน 2468 จำเลยได้ชำระดอกเบี้ยครั้งสุดท้ายเมื่อวันที่ 17 มีนาคม 2474 คดีโจทก์ไม่ขาดอายุความ พิพากษาให้จำเลยใช้เงินโจทก์ตามฟ้อง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 725/2509 โจทก์ให้จำเลยทำหนังสือรับรองหนี้ค่าเช่าซื้อที่จำเลยไม่ชำระตามกำหนดเวลาในสัญญาเช่าซื้อทั้งหมด และยอมให้จำเลยชำระค่าเช่าซื้อได้ต่อไปอีก 12 เดือน ย่อมเป็นการที่จำเลยรับสภาพหนี้และโจทก์ยอมผ่อนเวลาการชำระหนี้ค่าเช่าซื้อไปโดยมีกำหนดเวลาเมื่อถึงกำหนดเวลาจำเลยไม่ชำระ โจทก์ยอมให้จำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้โดยให้จำเลยเอาทรัพย์สินมาจำนองเป็นประกันการชำระหนี้ มีกำหนด 5 ปี ย่อมเป็นการรับสภาพหนี้ด้วยให้ประกันต่อมาโจทก์ยอมรับเอาการรับสภาพหนี้ด้วยการให้จำเลยเอาทรัพย์สินมาทำสัญญาจำนองเป็นประกัน การชำระหนี้โดยมิได้กำหนดเวลาการชำระค่าเช่าซื้อไว้เป็นอย่างอื่น นอกจากกำหนดเวลาตามสัญญาจำนอง 5 ปี เท่านั้น จึงต้องแปลเจตนาของโจทก์ว่าจะไม่บังคับการชำระหนี้ค่าเช่าซื้อแก่จำเลยก่อนครบกำหนด 5 ปี เท่ากับกำหนดเวลาในสัญญาจำนองนั้น โจทก์จะอ้างว่ารับสภาพหนี้โดยไม่มีกำหนดเวลาและฟ้องตามสัญญาเช่าซื้อหาได้ไม่ เพราะยังไม่พ้นกำหนดเวลาที่จำเลยจะชำระค่าเช่าซื้อตามที่โจทก์ได้ผ่อนเวลาให้จำเลยตามสัญญาจำนองนั้น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1156/2511 การที่ทายาทของลูกหนี้ชำระดอกเบี้ยให้แก่เจ้าหนี้ภายในกำหนดหนึ่งปีนับแต่ลูกหนี้ตาย ถือว่าเป็นการรับสารภาพหนี้และทำให้อายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 สะดุดหยุดลง อายุความสำหรับสิทธิเรียกร้องของเจ้าหนี้จึงต้องตั้งต้นนับใหม่ตามอายุความแห่งมูลหนี้เดิม คือ ถ้าเป็นการกู้เงินก็มีอายุความ 10 ปี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 332/2512 จำเลยรับสภาพหนี้โดยการผ่อนชำระหนี้ ย่อมทำให้อายุความสะดุดหยุดลง และเริ่มนับอายุความใหม่ต่อไป คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 159/2512(ป) พฤติการณ์ที่จำเลย ซึ่งเป็นผู้รับมรดกของ ด. ผู้กู้ให้โจทก์ผู้ให้กู้ทำนา ถือได้ว่าจำเลยได้ปฏิบัติการชำระดอกเบี้ยให้โจทก์ต้องการให้โจทก์ทำนา จึงเป็นการรับสภาพหนี้ต่อเจ้าหนี้ตามสิทธิเรียกร้องด้วยการส่งดอกเบี้ยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 เป็นเหตุให้อายุความสะดุดหยุดลง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 132/2533 จำเลยได้ชำระค่าสินค้าให้โจทก์งวดแรก เป็นการชำระหนี้ให้โจทก์บางส่วน อันถือได้ว่าเป็นการรับสภาพหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 ย่อมทำให้อายุความสะดุดหยุดลงจึงต้องเริ่มนับอายุความใหม่ ดังนี้ เมื่อโจทก์ฟ้องคดียังไม่เกิน 2 ปี คดีจึงไม่ขาดอายุความ การกระทำอย่างใดอย่างหนึ่งอันปราศจากเคลือบคลุมสงสัยตระหนักเป็นปริยายว่า ยอมรับสภาพตามสิทธิเรียกร้องนั้น เป็นการกระทำที่แสดงให้เห็นว่าลูกหนี้ยอมรับการเป็นหนี้แก่เจ้าหนี้ ซึ่งย่อมแล้วแต่ข้อเท็จจริงเป็นกรณีไป เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 607/2481 ผู้รับมรดกของลูกหนี้ผู้ตายนั้นอยู่ในฐานะเป็นลูกหนี้ตามความหมายในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 172 ด้วย การที่ผู้รับมรดกขอผัดใช้หนี้ของผู้ตายต่อเจ้าหนี้ และขอรับโฉนดที่มอบเป็นประกันต่อเจ้าหนี้คืนมาโอนรับมรดก เมื่อโอนแล้วก็คืนให้เจ้าหนี้นั้นยึดไว้ ดังนี้ถือว่าเป็นการรับสภาพหนี้ตามสิทธิเรียกร้องโดยปราศจากเคลือบคลุมสงสัยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 520/2494 การรับสภาพหนี้นั้นไม่จำเป็นต้องทำเป็นหนังสือเสมอไป เพราะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 172 ตอนท้ายก็แสดงอยู่ชัดว่า ทำการอย่างใดอย่างหนึ่งอันปราศจากเคลือบแคลงสงสัยตระหนักเป็นปริยายว่ายอมรับสภาพตามสิทธิเรียกร้องนั้นก็ใช้ได้ ผู้ตายทำสัญญาขายเรือนให้โจทก์ ครั้นต่อมาผู้ตายตาย จำเลยเป็นผู้รับมรดกและยอมรับจะโอนเรือนให้โจทก์ตามสัญญาซื้อขายโดยวาจาและยังได้ยินยอมให้โจทก์ครอบครองเรือนนั้นตั้งแต่ผู้ตายตายตลอดมาดังนี้ เรียกได้ว่าจำเลยยอมรับสภาพต่อโจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้อายุความย่อมสะดุดหยุดลง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 172 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 821/2514 การที่จำเลยสลักหลังเช็คให้โจทก์เพื่อชำระเงินค่าซื้อเชื่อ ถือได้ว่าเป็นการกระทำอันปราศจากเคลือบคลุมสงสัยตระหนักเป็นปริยายว่ายอมรับสภาพตามสิทธิเรียกร้องของโจทก์ อายุความย่อมสะดุดหยุดลง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 679/2514(ป) การที่จำเลยยอมให้โจทก์เข้าใช้สิทธิเก็บกินในที่ดินตั้งแต่วันทำสัญญาประนีประนอมยอมความตลอดมา ถือว่าจำเลยซึ่งเป็นลูกหนี้ตามสิทธิเรียกร้องได้กระทำการอันปราศจากเคลือบคลุมสงสัยตระหนักเป็นปริยายว่ายอมรับสภาพตามสิทธิเรียกร้องของโจทก์ อายุความฟ้องร้องของโจทก์จึงสะดุดหยุดลง และเมื่อเหตุที่ทำให้อายุความสะดุดหยุดลงนั้นยังไม่สิ้นสุด อายุความก็ยังไม่เริ่มนับ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 588/2532 จำเลยทั้งห้าร่วมกันสั่งซื้อและเป็นหนี้ค่าน้ำมันโจทก์ การที่จำเลยคนหนึ่งนำเช็คที่จำเลยอีกคนหนึ่งสั่งจ่ายผ่อนชำระหนี้แทนจำเลยอื่นโดยชำระหนี้ให้โจทก์นั้นถือได้ว่าเป็นการกระทำอันปราศจากเคลือบคลุมสงสัยสภาพหนี้เป็นเหตุให้อายุความสะดุดหยุดลง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172ย่อมมีผลผูกพันจำเลยอื่นด้วย การกระทำของลูกหนี้ดังกล่าวข้างต้นจะมีผลทำให้อายุความสะดุดหยุดลงต้องประกอบด้วยหลักเกณฑ์ที่ว่า จะต้องกระทำภายใน กำหนด อายุความหากกระทำภายหลังอายุความครบกำหนดแล้ว ก็จะไม่มีอายุความให้สะดุดหยุดลง เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 756/2520 การรับสภาพหนี้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 ต้องเป็นการรับสภาพหนี้ภายในกำหนดอายุความ ถ้าเป็นระยะเวลาที่พ้นกำหนดอายุความแล้วก็ไม่มีอะไรจะสะดุดหยุดลงอีก คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 642/2518 รับสภาพหนี้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 ต้องทำก่อนอายุความครบกำหนดหนังสือของลูกหนี้ว่าจะชำระโดยเจ้าหนี้ช่วยกิจการอย่างหนึ่ง เมื่อเจ้าหนี้มิได้สนองตามคำเสนอนั้น จึงไม่เป็นสัญญารับสภาพความผิดตามมาตรา 148 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 776/2532 แม้โจทก์เคยอ้างสัญญากู้ทั้งสองฉบับที่โจทก์นำมาฟ้องคดีนี้เป็นพยานในคดีที่จำเลยถูกฟ้องฐานเบิกความเท็จที่ศาลชั้นต้น และจำเลยไม่เคยโต้แย้งว่าไม่ได้กู้เงินโจทก์ ทั้งไม่เคยปฏิเสธว่าลายมือชื่อของจำเลยเป็นลายมือชื่อปลอม แต่จำเลยกระทำการดังกล่าวหลังจากที่สิทธิเรียกร้องของโจทก์ขาดอายุความไปแล้ว จึงไม่เป็นการรับสภาพต่อเจ้าหนี้อันจะทำให้อายุความสะดุดหยุดลงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 172 และจะต้องเป็นการกระทำของลูกหนี้หรือตัวแทนของลูกหนี้กระทำต่อเจ้าหนี้หรือตัวแทนของเจ้าหนี้ การกระทำต่อบุคคลอื่นไม่ถือว่าเป็นการรับสภาพหนี้ เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 414/2481 ผู้จำนองตาย ทายาทของผู้จำนองได้ไปขอโอนรับมรดกลงนามเป็นเจ้าของในโฉนดที่ดินที่จำนอง แล้วมอบโฉนดให้ผู้รับจำนองยึดถือไว้ต่อไปดังนี้ ถือว่าทายาทของผู้จำนองยอมรับสภาพหนี้ตามสิทธิเรียกร้องตามสัญญาจำนอง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 790/2504(ป) การรับสภาพหนี้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 ต้องกระทำต่อเจ้าหนี้และมีเจตนาจะใช้หนี้นั้นโดยไม่มีข้อโต้แย้งใด ๆ เช่น รับว่าเป็นหนี้จริง แต่ต่อสู้ว่าหนี้ขาดอายุความแล้วไม่เป็นการรับสภาพหนี้ จำเลยเคยให้การชั้นสอบสวนในคดีอื่น โจทก์ขอให้ปลัดอำเภอช่วยถามถึงเรื่องค้างชำระค่าจ้างว่าความด้วย ซึ่งจำเลยรับว่าค้างจริง และจำเลยเคยเบิกความต่อศาลในคดีอื่นว่าค้างค่าจ้างว่าความโจทก์ก็ดี เป็นเรื่องที่จำเลยให้การและเบิกความตามหน้าที่ มิใช่กระทำต่อเจ้าหนี้ และมิใช่มีเจตนาจะใช้หนี้ที่ขาดอายุความแล้วแก่เจ้าหนี้ จึงไม่เป็นการรับสภาพหนี้ตามกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2943/2522 ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 การรับสภาพหนี้จะต้องกระทำโดยลูกหนี้ก็จริง แต่การผ่อนชำระหนี้อันจะเป็นการรับสภาพหนี้นั้นลูกหนี้อาจตั้งตัวแทนให้ชำระแทนได้ ซึ่งต้องถือว่าเป็นการชำระหนี้ของลูกหนี้นั้นเอง การรับสภาพหนี้จะต้องมีมูลหนี้ต่อกัน หากไม่มีมูลหนี้ต่อกันก็จะมีการรับสภาพหนี้กันไม่ได้ เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 484/2516 เมื่อจำเลยไม่ต้องรับผิดในกากน้ำตาลที่ขาดหาย โจทก์กับจำเลยก็ไม่มีมูลหนี้ต่อกัน หนังสือรับสภาพหนี้ที่จำเลยทำให้โจทก์ยอมรับผิดในจำนวนน้ำตาลที่ขาดไปจึงไม่มีผลบังคับ อนึ่ง การรับสภาพหนี้มีผลทำให้อายุความสะดุดหยุดลงเท่านั้นไม่ได้ก่อให้เกิดสิทธิใด ๆ ขึ้นใหม่ต่อเจ้าหนี้หรือลูกหนี้ มูลหนี้เดิมมีอยู่อย่างไร ก็คงเป็นเช่นเดิม เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1218/2501 หนังสือรับสภาพหนี้ทำให้อายุความสะดุดหยุดลง แต่ไม่เปลี่ยนสภาพของหนี้ ไม่ทำให้กำหนดอายุความเปลี่ยนไป คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 546/2512 การรับสภาพหนี้นั้น มีผลเพียงทำให้อายุความสะดุดหยุดลง หาเป็นการก่อตั้งสิทธิฟ้องร้องขึ้นใหม่แต่อย่างใดไม่ หากหนี้ซึ่งจะต้องรับผิดมิได้เกิดมีขึ้นอยู่แต่เดิม คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3592/2531 การรับสภาพหนี้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 นั้น มีผลเพียงทำให้อายุความสะดุดหยุดลงและเริ่มนับอายุความขึ้นใหม่ตามอายุความแห่งมูลหนี้เดิมที่ลูกหนี้รับสภาพหนี้ ทั้งนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 181 ลำพังหนังสือรับสภาพหนี้ไม่ก่อให้เกิดหนี้ใหม่ขึ้นประการใด หากไม่มีมูลหนี้เดิมเสียแล้วก็หามีสิทธิที่จะเรียกร้องให้ผู้ทำหนังสือรับสภาพหนี้ชำระหนี้ไม่ อายุความสะดุดหยุดลงนั้น นอกจากจะมีผลเป็นโทษต่อตัวลูกหนี้ที่ทำการรับสภาพหนี้แล้ว มาตรา 692 ยังได้บัญญัติให้เป็นโทษแก่ผู้ค้ำประกันด้วย ผู้ค้ำประกันจึงยังต้องผูกพันในหนี้ดังกล่าวต่อไปอีกเช่นเดียวกับลูกหนี้ที่ทำการรับสภาพหนี้สำหรับกรณีของลูกหนี้ร่วม การที่ลูกหนี้ร่วมคนหนึ่งรับสภาพหนี้ทำให้อายุความสะดุดหยุดลง ก็มีผลเป็นโทษแก่เฉพาะลูกหนี้ร่วมคนนั้น หามีผลไปถึงลูกหนี้ร่วมคนอื่นไม่ตามมาตรา 295 การละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความ ตามมาตรา 192 จะต้องกระทำโดยตัวลูกหนี้และกระทำหลังจากที่อายุความครบกำหนดแล้ว โดยแสดงเจตนาละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความโดยชัดแจ้งหรือปริยายต่อเจ้าหนี้ การละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความ อาจแสดงเจตนาโดยชัดแจ้งหรือโดยปริยาย ดังนี้ การกระทำในมาตรา 172 หากกระทำหลังจากที่อายุความครบกำหนดแล้ว ย่อมจะเป็นการละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความได้โดยปริยาย เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1607/2515 โจทก์ไปร้องที่อำเภอว่า จำเลยซึ่งเป็นน้องต่างบิดาไม่แบ่งนาพิพาทอันเป็นมรดกของบิดามารดาโจทก์ให้โจทก์ อำเภอเรียกโจทก์จำเลยไปสอบถาม จำเลยรับว่ายินดีแบ่งนาพิพาทให้โจทก์ เพราะที่นานี้เป็นของบิดามารดาโจทก์ ดังนี้เป็นการที่จำเลยได้ละเสียแล้วซึ่งประโยชน์แห่งอายุความ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 192 จะยกอายุความว่าโจทก์ฟ้องเรียกมรดกเมื่อพ้นกำหนด 1 ปี นับแต่เมื่อเจ้ามรดกตายขึ้นต่อสู้โจทก์ไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1675/2517 จำเลยเป็นหนี้โจทก์แล้วทำหนังสือยอมรับใช้หนี้ให้โจทก์ไว้ แม้หนังสือดังกล่าวจะทำขึ้นภายหลังหนี้หมดอายุความแล้วไม่เป็นการรับสภาพต่อเจ้าหนี้อันจะทำให้อายุความสะดุดหยุดลงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172และแม้หนังสือนั้นจะทำโดยจำเลยฝ่ายเดียวไม่เป็นการรับสภาพความผิดโดยสัญญา ตามมาตรา 188 ก็ตาม แต่การทำหนังสือดังกล่าวให้โจทก์ไว้ย่อมถือได้ว่า จำเลยได้ละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความตามมาตรา 192 แล้ว จำเลยจะยกอายุความขึ้นต่อสู้หาได้ไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2048/2525 การรับสภาพหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 นั้น ต้องกระทำกันขึ้นก่อนที่กำหนดอายุความนั้นจะสิ้นสุดลง ส่วนการรับสภาพหนี้ที่กระทำหลังจากอายุความสิ้นสุดลงแล้วนั้น ถือว่าลูกหนี้ละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความนั้นแล้ว ตามมาตรา 192 จะยกอายุความขึ้นเป็นข้อต่อสู้อีกไม่ได้ ผลของการละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความคือ เมื่อเจ้าหนี้ทวงถามให้ชำระหนี้ลูกหนี้ไม่อาจอ้างเอาอายุความมาเป็นข้อบอกปัดไม่ชำระหนี้ได้ การละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความมีผลเฉพาะตัวลูกหนี้คนนั้นเท่านั้น หามีผลไปถึงบุคคลภายนอกไม่ เป็นต้นว่า ลูกหนี้ร่วมคนอื่นหรือเจ้าหนี้คนอื่น และไม่ลบล้างสิทธิของผู้ค้ำประกันผู้ค้ำประกันยังมีสิทธิที่จะยกข้อต่อสู้ว่าอายุความครบกำหนดแล้วมาบอกปัดการชำระหนี้ได้ตามมาตรา 192 วรรคสอง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ผู้เขียนบันทึกนี้ จำเลยที่ 1 ก่อสร้างอาคารพิพาทเสร็จและส่งมอบให้โจทก์เมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม 2525ต่อมาวันที่ 24 มีนาคม 2526 โจทก์ตรวจสอบพบความชำรุดบกพร่อง ซึ่งโจทก์จะต้องฟ้องให้จำเลยทั้งสามรับผิดภายในกำหนด 1 ปี นับแต่พบการชำรุดบกพร่อง การที่จำเลยที่ 1 ส่งช่างไปซ่อมแซมอาคารพิพาทเมื่อวันที่ 22-25 เมษายน 2527 ถือได้ว่าจำเลยที่ 1 กระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งอันปราศจากเคลือบคลุมสงสัยตระหนักเป็นปริยายว่ายอมรับสภาพตามสิทธิที่โจทก์เรียกร้อง อันเป็นเหตุทำให้อายุความสะดุดหยุดลงได้แต่การกระทำของจำเลยที่ 1 ได้กระทำหลังจากที่อายุความครบกำหนดแล้ว จึงไม่เป็นเหตุให้อายุความสะดุดหยุดลง แต่การกระทำดังกล่าวถือว่าจำเลยที่ 1 ละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความจำเลยที่ 1 และที่ 2 จึงไม่อาจหลุดพ้นจากความรับผิด(ในคดีนี้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณา)แต่สำหรับจำเลยที่ 3 ในฐานะผู้ค้ำประกัน การละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความของจำเลยที่ 1 ไม่มีผลถึงจำเลยที่ 3 จำเลยที่ 3 จึงหลุดพ้นจากความรับผิดดังคำวินิจฉัยของศาลฎีกา แต่หากกระทำดังกล่าวในคดีนี้ของจำเลยที่ 1 เป็นการรับสภาพหนี้มีผลทำให้อายุความสะดุดหยุดลง จำเลยที่ 3 ก็ไม่อาจยกอายุความขึ้นต่อสู้โจทก์ได้ เลิศพงศ์อินทรหอม