ประกาศกระทรวงพลังงานเรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการจัดทํารายงานการประเมินความเสี่ยงในคลังน้ํามันพ.ศ. 2557-------------------------------------------------- อาศัยอํานาจตามความในข้อ 57 วรรคสอง แห่งกฎกระทรวงคลังน้ํามัน พ.ศ. 2556 ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมน้ํามันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2542 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติควบคุมน้ํามันเชื้อเพลิง (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2550 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน ออกประกาศไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ ประกาศนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกําหนดสามสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา เป็นต้นไปข้อ ๒ รายงานการประเมินความเสี่ยง ต้องประกอบด้วยรายละเอียดดังต่อไปนี้ (1) ข้อมูลรายละเอียดการประกอบกิจการ (ก) ข้อมูลทั่วไปและแผนผังโดยสังเขปแสดงตําแหน่งที่ตั้งของคลังน้ํามันพร้อมสิ่งก่อสร้างต่าง ๆ ที่อยู่รอบเขตคลังน้ํามัน (ข) แผนผังบริเวณโดยสังเขปแสดงลักษณะของคลังน้ํามันตามข้อ 5 และข้อ 6 ของกฎกระทรวงว่าด้วยคลังน้ํามัน (ค) ข้อมูลการเก็บน้ํามันและสารไวไฟอื่นภายในเขตคลังน้ํามั (ง) ขั้นตอนกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับการรับจ่าย การจัดเก็บ การขนส่ง การซ่อมบํารุงการตรวจวัดปริมาณน้ํามัน และกระบวนการอื่นที่เกี่ยวข้อง (จ) จํานวนบุคลากรในคลังน้ํามัน และการจัดช่วงเวลาการทํางาน (2) รายการสิ่งที่เป็นความเสี่ยงและอันตราย (3) วิธีการชี้บ่งอันตรายและการประเมินความเสี่ยง (4) แผนงานบริหารจัดการความเสี่ยงข้อ ๓ รายการสิ่งที่เป็นความเสี่ยงและอันตราย ต้องครอบคลุมหัวข้ออย่างน้อยดังนี้ (1) อันตรายจากการดําเนินงานซึ่งมีลักษณะอาจก่อให้เกิดประกายไฟ ไฟไหม้หรือการระเบิดได้ (2) อันตรายที่อาจเกิดจากการเก็บ การรับจ่าย การบรรจุ การขนถ่ายขนย้าย และการใช้น้ํามัน (3) อันตรายที่อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพจากลักษณะและสภาพแวดล้อมการทํางาน (4) อันตรายที่เกิดจากภัยพิบัติทางธรรมชาติข้อ ๔ การชี้บ่งอันตรายและการประเมินความเสี่ยงต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้ (1) การชี้บ่งอันตรายให้ใช้วิธีการใดวิธีการหนึ่งหรือหลายวิธีร่วมกัน ดังต่อไปนี้ (ก) Checklist เป็นวิธีที่ใช้ในการชี้บ่งอันตรายโดยการนําแบบตรวจไปใช้ในการตรวจสอบการดําเนินงานในคลังน้ํามันเพื่อค้นหาอันตราย แบบตรวจประกอบด้วยหัวข้อคําถามที่เกี่ยวข้องกับการดําเนินงานต่าง ๆ เพื่อตรวจสอบว่าได้ปฏิบัติตามมาตรฐานการออกแบบ มาตรฐานการปฏิบัติงานหรือกฎหมาย เพื่อนําผลจากการตรวจสอบมาทําการชี้บ่งอันตราย ดังตัวอย่างแบบการชี้บ่งอันตรายด้วยวิธี Checklist แนบท้ายประกาศนี้ (ข) What If Analysis เป็นกระบวนการในการศึกษา วิเคราะห์ และทบทวนเพื่อชี้บ่งอันตรายในการดําเนินงานต่าง ๆ ในคลังน้ํามัน โดยการใช้คําถาม "จะเกิดอะไรขึ้น....ถ้า...." และหาคําตอบในคําถามเหล่านั้นเพื่อชี้บ่งอันตรายที่อาจเกิดขึ้นในการดําเนินงาน ดังตัวอย่างแบบการชี้บ่งอันตรายด้วยวิธี What If Analysis แนบท้ายประกาศนี้ (ค) Failure Modes and Effects Analysis เป็นเทคนิคการชี้บ่งอันตรายที่ใช้การวิเคราะห์ในรูปแบบความล้มเหลวและผลที่เกิดขึ้น ซึ่งเป็นการตรวจสอบชิ้นส่วนถังเก็บน้ํามัน ระบบท่อและอุปกรณ์ในแต่ละส่วนของระบบ แล้วนํามาวิเคราะห์หาผลที่จะเกิดขึ้นเมื่อเกิดความล้มเหลวของถังเก็บน้ํามันระบบท่อและอุปกรณ์ ดังตัวอย่างแบบการชี้บ่งอันตรายด้วยวิธี Failure Modes and Effects Analysis แนบท้ายประกาศนี้ (ง) Event Tree Analysis เป็นเทคนิคการชี้บ่งอันตรายเพื่อวิเคราะห์และประเมินหาผลกระทบที่จะเกิดขึ้นต่อเนื่องเมื่อเกิดเหตุการณ์แรกขึ้น ซึ่งเป็นการคิดเพื่อคาดการณ์ล่วงหน้าเพื่อวิเคราะห์หาผลสืบเนื่องที่จะเกิดขึ้น เมื่อถังเก็บน้ํามันระบบท่อและอุปกรณ์เสียหายหรือคนทํางานผิดพลาด เพื่อให้ทราบสาเหตุว่าเกิดขึ้นได้อย่างไร และมีโอกาสที่จะเกิดมากน้อยเพียงใด รวมทั้งเป็นการตรวจสอบว่าระบบความปลอดภัยที่มีอยู่มีปัญหาหรือไม่อย่างไร ดังตัวอย่างแบบการชี้บ่งอันตรายด้วยวิธี Event Tree Analysis แนบท้ายประกาศนี้ (จ) Hazard and Operability Study (HAZOP) เป็นเทคนิคการศึกษา วิเคราะห์และทบทวนเพื่อชี้บ่งอันตรายและค้นหาปัญหาที่อาจเกิดขึ้นจากการดําเนินงานในคลังน้ํามัน โดยการวิเคราะห์หาอันตรายและปัญหาของระบบต่าง ๆ ซึ่งอาจจะเกิดจากความไม่สมบูรณ์ในการออกแบบที่เกิดขึ้นโดยไม่ได้ตั้งใจด้วยการตั้งคําถามที่สมมติสถานการณ์ของการผลิตในภาวะต่าง ๆ เพื่อนํามาชี้บ่งอันตรายหรือค้นหาปัญหา ซึ่งอาจทําให้เกิดอุบัติเหตุหรืออุบัติภัยร้ายแรงขึ้นได้ ดังตัวอย่างแบบการชี้บ่งอันตรายด้วยวิธี Hazard and Operability Study (HAZOP) แนบท้ายประกาศนี้ (ฉ) Fault Tree Analysis เป็นเทคนิคการชี้บ่งอันตรายที่เน้นถึงอุบัติเหตุหรืออุบัติภัยร้ายแรงที่เกิดขึ้นหรือคาดว่าจะเกิดขึ้น เพื่อนําไปวิเคราะห์หาสาเหตุของการเกิดเหตุ ซึ่งเป็นเทคนิคในการคิดย้อนกลับที่อาศัยหลักการทางตรรกวิทยาในการใช้หลักการเหตุและผล เพื่อวิเคราะห์หาสาเหตุของการเกิดอุบัติเหตุหรืออุบัติภัยร้ายแรง โดยเริ่มวิเคราะห์จากอุบัติเหตุหรืออุบัติภัยร้ายแรงที่เกิดขึ้นหรือคาดว่าจะเกิดขึ้นเพื่อพิจารณาหาเหตุการณ์แรกที่เกิดขึ้นก่อน แล้วนํามาแจกแจงขั้นตอนการเกิดเหตุการณ์แรกว่ามาจากเหตุการณ์ย่อยอะไรได้บ้าง และเหตุการณ์ย่อยเหล่านั้นเกิดขึ้นได้อย่างไร การสิ้นสุดการวิเคราะห์ เมื่อพบว่าสาเหตุของการเกิดเหตุการณ์ย่อยเป็นผลเนื่องจากความบกพร่องของถังเก็บน้ํามัน ระบบท่อและอุปกรณ์หรือความผิดพลาดจากการปฏิบัติงาน ดังตัวอย่างแบบการชี้บ่งอันตรายด้วยวิธี Fault Tree Analysis แนบท้ายประกาศนี้ (2) การประเมินความเสี่ยงให้ดําเนินการตามขั้นตอน ดังนี้ (ก) ประเมินโอกาสการเกิดอันตรายจากรายการสิ่งที่เป็นความเสี่ยงและอันตรายที่อาจส่งผลกระทบต่อบุคคล ชุมชน ทรัพย์สิน หรือสิ่งแวดล้อม (ข) พิจารณาถึงความรุนแรงของเหตุการณ์ต่าง ๆ ว่าจะก่อให้เกิดถึงผลกระทบที่อาจเกิดต่อบุคคล ชุมชน ทรัพย์สิน หรือสิ่งแวดล้อมมากน้อยเพียงใด (ค) จัดระดับความเสี่ยง โดยพิจารณาถึงผลลัพธ์ของระดับโอกาสกับระดับความรุนแรงที่มีผลกระทบต่อบุคคล ชุมชน ทรัพย์สิน หรือสิ่งแวดล้อมข้อ ๕ จัดทําแผนงานบริหารจัดการความเสี่ยงโดยกําหนดมาตรการการป้องกัน ควบคุมและระงับอันตรายข้อ ๖ คลังน้ํามันให้แสดงรายงานการประเมินความเสี่ยงเพื่อประกอบการขอรับใบอนุญาต คลังน้ํามันที่ได้รับใบอนุญาตอยู่ก่อนวันที่ประกาศกระทรวงนี้บังคับใช้ ให้จัดทํารายงานการประเมินความเสี่ยงภายใน 270 วัน นับแต่วันที่ประกาศกระทรวงนี้บังคับใช้ และจัดส่งให้กรมธุรกิจพลังงาน ในกรณีที่มีการแก้ไขเปลี่ยนแปลงลักษณะของสถานประกอบการ ต้องจัดทํารายงานการประเมินความเสี่ยงเก็บไว้เพื่อให้กรมธุรกิจพลังงานสามารถเรียกตรวจสอบได้ตลอดเวลาผู้มีอํานาจลงนาม - ประกาศ ณ วันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2557 ณรงค์ชัย อัครเศรณีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงานอื่นๆ - [เอกสารแนบท้าย] 1. ตัวอย่างแบบการชี้บ่งอันตรายด้วยวิธี Checklist 2. ตัวอย่างแบบการชี้บ่งอันตรายด้วยวิธี What If Analysis 3. ตัวอย่างแบบการชี้บ่งอันตรายด้วยวิธี Failure Modes and Effects Analysis 4. ตัวอย่างแบบการชี้บ่งอันตรายด้วยวิธี Event Tree Analysis 5. ตัวอย่างแบบการชี้บ่งอันตรายด้วยวิธี Hazard and Operability Study (HAZOP) 6. ตัวอย่างแบบการชี้บ่งอันตรายด้วยวิธี Fault Tree Analysis (ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)