คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5278/2537หลักกฎหมาย: พระราชบัญญัติ ญญัติป่าสงวนแห่งชาติฯ มาตรา 14 บัญญัติห้ามมิให้บุคคลใดยึดถือหรือครอบครองที่ดินในเขตป่าสงวนแห่งชาติเป็นบทบัญญัติที่ใช้บังคับระหว่างรัฐกับราษฎร เป็นผลให้ราษฎรที่เข้ายึดถือครอบครองที่ดินไม่ได้สิทธิครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมายทั้งไม่อาจอ้างสิทธิใด ๆ ใช้ยันรัฐได้ คำพิพากษาของศาลที่พิพากษาว่าที่พิพาทซึ่งอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติเป็นของโจทก์ จึงไม่ถูกต้อง แต่ในระหว่างราษฎรด้วยกันผู้ที่ครอบครองใช้ประโยชน์อยู่ก่อน ย่อมมีสิทธิที่จะไม่ถูกรบกวนโดยบุคคลอื่น เมื่อโจทก์เป็นฝ่ายครอบครองใช้ประโยชน์ในที่พิพาทอยู่ก่อน แล้วจำเลยเข้าไปแย่งการครอบครอง โจทก์ย่อมมีอำนาจฟ้องเพื่อปลดเปลื้องการรบกวนสิทธิของโจทก์ได้โจทก์ฟ้องว่า โจทก์สมัครเข้าเป็นสมาชิกของสหกรณ์นิคมปะทิวจำกัด และได้รับอนุญาตให้เข้าทำกินในที่ดินป่าสงวนแห่งชาติเพื่อการเกษตรกรรมป่าปะทิว เนื้อที่ 12 ไร่ 3 งาน 50 ตารางวาจากสหกรณ์ดังกล่าว โจทก์จึงเข้าครอบครองปลูกมะพร้าว มะม่วง ข้าวไร่กระต๊อบในที่ดิน ต่อมาวันที่ 16 พฤศจิกายน 2531 จำเลยเข้าแผ้วถางหญ้าและตัดฟันผลอาสินของโจทก์ เนื้อที่ 12 ไร่ ปลูกยางพาราเพื่อแย่งการครอบครอง ขอให้ศาลพิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องกับที่ดินโจทก์ต่อไปจำเลยให้การว่า จำเลยครอบครองที่พิพาทปลูกมะม่วง ระกำและมะพร้าวเรื่อยมา โจทก์ไม่เคยครอบครองที่พิพาท โจทก์มิใช่เจ้าของผู้มีสิทธิครอบครองในที่พิพาท จึงไม่มีอำนาจฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษากลับว่า ที่พิพาทตามแผนที่เอกสารท้ายฟ้องเป็นของโจทก์ ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องรบกวนการครอบครองของโจทก์จำเลยฎีกา โดยผู้พิพากษาที่ได้นั่งพิจารณาคดีในศาลชั้นต้นรับรองว่ามีเหตุสมควรที่จะฎีกาในข้อเท็จจริงได้ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้เป็นยุติว่า ที่พิพาทอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติน้ำตกกะเปาะซึ่งมีราษฎรบุกรุกเข้าครอบครองทำประโยชน์ ปี 2517 กรมป่าไม้ได้สำรวจจำนวนผู้บุกรุกแล้วรายงานต่อคณะรัฐมนตรี คณะรัฐมนตรีมีมติให้กรมส่งเสริมสหกรณ์ดำเนินการจัดสรรให้ผู้บุกรุกในเขตป่าสงวนแห่งชาติดังกล่าวได้ครอบครองทำประโยชน์ กรมส่งเสริมสหกรณ์จึงดำเนินการจัดสรรที่ดินโดยจัดตั้งสหกรณ์นิคมปะทิวจำกัด ขึ้น มีปัญหาตามฎีกาของจำเลยว่า โจทก์หรือจำเลยมีสิทธิในที่พิพาทดีกว่ากัน โจทก์มีนางพะเนาว์ ทองภูเบศร์ ซึ่งเป็นภรรยาและผู้รับมอบอำนาจโจทก์เป็นพยานว่า โจทก์และพยานเข้าครอบครองที่พิพาทด้วยกัน ปี 2519 โจทก์สมัครเข้าเป็นสมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิว จำกัด และชำระค่าหุ้นไว้แล้ว โดยมีคำขอรับอนุญาตเข้าทำประโยชน์หรืออยู่อาศัยเป็นการชั่วคราว หนังสือเชิญประชุมคัดเลือกสมาชิกสหกรณ์ใบเสร็จรับเงินค่าหุ้น ใบตอบรับคำขอทำกินในป่าสงวนแห่งชาติ ใบเสร็จรับเงินค่าธรรมเนียม ใบรับคำร้องตามเอกสารหมาย จ.1, จ.4, จ.5, จ.6, จ.7 และ จ.8 ตามลำดับเป็นพยานโจทก์ ในการเข้าทำประโยชน์พยานปลูกข้าวและมะพร้าว ต่อมาวันที่ 16 พฤศจิกายน 2531 จำเลยบุกรุกถางที่ดินของโจทก์จากทิศตะวันออกไปทิศตะวันตก และโจทก์มีนายปรีชา กิ้นเซี้ยงซึ่งรับราชการตำแหน่งหัวหน้านิคมสหกรณ์ปะทิวเป็นพยานว่าจากการตรวจสอบหลักฐานทางนิคมสหกรณ์ปะทิว ที่พิพาทนั้นมีโจทก์ผู้เดียวเป็นผู้ยื่นคำขอรับอนุญาตเข้าทำประโยชน์ถูกต้องตามขั้นตอน ตามเอกสารหมาย จ.1 ที่พิพาทจึงเป็นของโจทก์ กับมีนายหนู เพชรสังข์หนู นายประดิษฐ์ แจ่มจำรัส ซึ่งเป็นสมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิว จำกัด และมีนายส้วน นาคอู้ กำนันตำบลทะเลทรัพย์ อำเภอปะทิว เป็นพยานว่าโจทก์ครอบครองที่พิพาทฝ่ายจำเลยมีจำเลยเป็นพยานว่าได้เข้าครอบครองที่พิพาทเมื่อปี 2516ต่อมาปี 2517 ได้ยื่นคำร้องแจ้งการครอบครองไว้ ปี 2520 สมัครเข้าเป็นสมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิว จำกัด ตามใบรับคำร้อง หนังสือขอเชิญประชุมคัดเลือกสมาชิกสหกรณ์ ใบเสร็จรับเงินค่าหุ้น เอกสารหมาย ล.1, ล.2, ล.3 ตามลำดับเป็นพยาน ได้ปลูกต้นระกำ ต้นหมากไว้เป็นแนว ขณะที่ป่วยเมื่อปี 2531 โจทก์ปลูกต้นมะพร้าว ต้นกล้วยในที่ดินพิพาท จำเลยได้แจ้งความแต่พนักงานสอบสวนไม่ดำเนินการให้และมีนายวิมล เถื่อนเถาว์ นายบุญฮั้ว ผลคิด สมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิว จำกัด นางมัลลิกา เจริญรัตน์ ประธานกรรมการดำเนินงาน เป็นพยานว่า จำเลยเข้าครอบครองที่พิพาท เห็นได้ว่าทั้งโจทก์และจำเลยต่างมีสมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิว จำกัด มาเป็นพยานยืนยันว่า โจทก์และจำเลยต่างเข้าครอบครองที่พิพาท และทั้งสองฝ่ายต่างมีเอกสารแสดงถึงการเข้าเป็นสมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิวจำกัด ด้วยกัน ที่จำเลยอ้างว่าเข้าครอบครองที่พิพาทเป็นการกล่าวอ้างที่ไม่มีหลักฐานอย่างอื่นสนับสนุนให้น่าเชื่อว่า จำเลยครอบครองที่พิพาทมีอาณาเขตกว้างยาวเท่าไร และจดที่ดินของใครบ้างเป็นการกล่าวอ้างถึงพื้นดินลอย ๆ แต่โจทก์มีเอกสารหมาย จ.1คำขอรับอนุญาตเข้าทำประโยชน์หรืออยู่อาศัยเป็นการชั่วคราวมาแสดงเป็นหลักฐานว่าโจทก์เข้าครอบครองที่พิพาทระบุอาณาเขตที่ดินที่ครอบครองถึงความกว้างยาวแต่ละด้าน และแต่ละทิศว่าจดที่ดินของใคร ซึ่งได้ระบุถึงผู้ทำการรังวัดทำแผนที่ว่าเป็นใครสามารถหาตัวผู้ทำได้ และขณะที่ทำการรังวัดกันถ้าจำเลยครอบครองที่พิพาทอยู่จริง ก็น่าจะได้มีการคัดค้านไว้ แต่ก็ไม่ปรากฏว่ามีการคัดค้านแต่ประการใด ทั้งนายปรีชาหัวหน้านิคมสหกรณ์ปะทิวซึ่งเป็นคนกลางมาเป็นพยานโจทก์ก็ยืนยันว่า คำขอรับอนุญาตสำหรับที่พิพาทมีโจทก์เพียงรายเดียว เห็นว่าพยานหลักฐานโจทก์ที่นำสืบมามีน้ำหนักดีกว่าพยานจำเลย เชื่อว่าโจทก์เป็นผู้ครอบครองที่พิพาทหาใช่จำเลยไม่ ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น แต่ที่พิพาทอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ ซึ่งตามพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติพ.ศ. 2507 มาตรา 14 บัญญัติห้ามมิให้บุคคลใดยึดถือหรือครอบครองที่ดินในเขตป่าสงวนแห่งชาติ อันเป็นบทบัญญัติที่ใช้บังคับระหว่างรัฐกับราษฎร เป็นผลให้ราษฎรที่เข้ายึดถือครอบครองที่ดินไม่ได้สิทธิครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมาย ทั้งไม่อาจอ้างสิทธิใด ๆใช้ยันรัฐได้ คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3 ในส่วนที่พิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์ จึงไม่ถูกต้อง แต่ในระหว่างราษฎรด้วยกันผู้ที่ครอบครองใช้ประโยชน์อยู่ก่อน ย่อมมีสิทธิที่จะไม่ถูกรบกวนโดยบุคคลอื่น เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์เป็นฝ่ายครอบครองใช้ประโยชน์ในที่พิพาทอยู่ก่อนแล้ว จำเลยเข้าไปแย่งการครอบครองอันเป็นการรบกวนสิทธิของโจทก์ โจทก์ย่อมมีอำนาจฟ้องเพื่อปลดเปลื้องการรบกวนสิทธิของโจทก์ได้ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษาห้ามจำเลยรบกวนการครอบครองของโจทก์นั้นในส่วนนี้ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย"พิพากษาแก้เป็นว่า โจทก์มีสิทธิในที่พิพาทตามแผนที่เอกสารท้ายคำฟ้องดีกว่าจำเลย ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องรบกวนการครอบครองของโจทก์ ยกคำขอที่ให้พิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ภาค 3 ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5278/2537นาย สยาม ทอง ภูเบศร์โจทก์นาย สร้าง สมมุติจำเลย ป.พ.พ. ม. 1367 ป.วิ.พ. ม. 55 พ.ร.บ.ป่าสงวนแห่งชาติ ฯ ม. 14พระราชบัญญัติ ญญัติป่าสงวนแห่งชาติฯ มาตรา 14 บัญญัติห้ามมิให้บุคคลใดยึดถือหรือครอบครองที่ดินในเขตป่าสงวนแห่งชาติเป็นบทบัญญัติที่ใช้บังคับระหว่างรัฐกับราษฎร เป็นผลให้ราษฎรที่เข้ายึดถือครอบครองที่ดินไม่ได้สิทธิครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมายทั้งไม่อาจอ้างสิทธิใด ๆ ใช้ยันรัฐได้ คำพิพากษาของศาลที่พิพากษาว่าที่พิพาทซึ่งอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติเป็นของโจทก์ จึงไม่ถูกต้อง แต่ในระหว่างราษฎรด้วยกันผู้ที่ครอบครองใช้ประโยชน์อยู่ก่อน ย่อมมีสิทธิที่จะไม่ถูกรบกวนโดยบุคคลอื่น เมื่อโจทก์เป็นฝ่ายครอบครองใช้ประโยชน์ในที่พิพาทอยู่ก่อน แล้วจำเลยเข้าไปแย่งการครอบครอง โจทก์ย่อมมีอำนาจฟ้องเพื่อปลดเปลื้องการรบกวนสิทธิของโจทก์ได้โจทก์ฟ้องว่า โจทก์สมัครเข้าเป็นสมาชิกของสหกรณ์นิคมปะทิวจำกัด และได้รับอนุญาตให้เข้าทำกินในที่ดินป่าสงวนแห่งชาติเพื่อการเกษตรกรรมป่าปะทิว เนื้อที่ 12 ไร่ 3 งาน 50 ตารางวาจากสหกรณ์ดังกล่าว โจทก์จึงเข้าครอบครองปลูกมะพร้าว มะม่วง ข้าวไร่กระต๊อบในที่ดิน ต่อมาวันที่ 16 พฤศจิกายน 2531 จำเลยเข้าแผ้วถางหญ้าและตัดฟันผลอาสินของโจทก์ เนื้อที่ 12 ไร่ ปลูกยางพาราเพื่อแย่งการครอบครอง ขอให้ศาลพิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องกับที่ดินโจทก์ต่อไปจำเลยให้การว่า จำเลยครอบครองที่พิพาทปลูกมะม่วง ระกำและมะพร้าวเรื่อยมา โจทก์ไม่เคยครอบครองที่พิพาท โจทก์มิใช่เจ้าของผู้มีสิทธิครอบครองในที่พิพาท จึงไม่มีอำนาจฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษากลับว่า ที่พิพาทตามแผนที่เอกสารท้ายฟ้องเป็นของโจทก์ ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องรบกวนการครอบครองของโจทก์จำเลยฎีกา โดยผู้พิพากษาที่ได้นั่งพิจารณาคดีในศาลชั้นต้นรับรองว่ามีเหตุสมควรที่จะฎีกาในข้อเท็จจริงได้ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้เป็นยุติว่า ที่พิพาทอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติน้ำตกกะเปาะซึ่งมีราษฎรบุกรุกเข้าครอบครองทำประโยชน์ ปี 2517 กรมป่าไม้ได้สำรวจจำนวนผู้บุกรุกแล้วรายงานต่อคณะรัฐมนตรี คณะรัฐมนตรีมีมติให้กรมส่งเสริมสหกรณ์ดำเนินการจัดสรรให้ผู้บุกรุกในเขตป่าสงวนแห่งชาติดังกล่าวได้ครอบครองทำประโยชน์ กรมส่งเสริมสหกรณ์จึงดำเนินการจัดสรรที่ดินโดยจัดตั้งสหกรณ์นิคมปะทิวจำกัด ขึ้น มีปัญหาตามฎีกาของจำเลยว่า โจทก์หรือจำเลยมีสิทธิในที่พิพาทดีกว่ากัน โจทก์มีนางพะเนาว์ ทองภูเบศร์ ซึ่งเป็นภรรยาและผู้รับมอบอำนาจโจทก์เป็นพยานว่า โจทก์และพยานเข้าครอบครองที่พิพาทด้วยกัน ปี 2519 โจทก์สมัครเข้าเป็นสมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิว จำกัด และชำระค่าหุ้นไว้แล้ว โดยมีคำขอรับอนุญาตเข้าทำประโยชน์หรืออยู่อาศัยเป็นการชั่วคราว หนังสือเชิญประชุมคัดเลือกสมาชิกสหกรณ์ใบเสร็จรับเงินค่าหุ้น ใบตอบรับคำขอทำกินในป่าสงวนแห่งชาติ ใบเสร็จรับเงินค่าธรรมเนียม ใบรับคำร้องตามเอกสารหมาย จ.1, จ.4, จ.5, จ.6, จ.7 และ จ.8 ตามลำดับเป็นพยานโจทก์ ในการเข้าทำประโยชน์พยานปลูกข้าวและมะพร้าว ต่อมาวันที่ 16 พฤศจิกายน 2531 จำเลยบุกรุกถางที่ดินของโจทก์จากทิศตะวันออกไปทิศตะวันตก และโจทก์มีนายปรีชา กิ้นเซี้ยงซึ่งรับราชการตำแหน่งหัวหน้านิคมสหกรณ์ปะทิวเป็นพยานว่าจากการตรวจสอบหลักฐานทางนิคมสหกรณ์ปะทิว ที่พิพาทนั้นมีโจทก์ผู้เดียวเป็นผู้ยื่นคำขอรับอนุญาตเข้าทำประโยชน์ถูกต้องตามขั้นตอน ตามเอกสารหมาย จ.1 ที่พิพาทจึงเป็นของโจทก์ กับมีนายหนู เพชรสังข์หนู นายประดิษฐ์ แจ่มจำรัส ซึ่งเป็นสมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิว จำกัด และมีนายส้วน นาคอู้ กำนันตำบลทะเลทรัพย์ อำเภอปะทิว เป็นพยานว่าโจทก์ครอบครองที่พิพาทฝ่ายจำเลยมีจำเลยเป็นพยานว่าได้เข้าครอบครองที่พิพาทเมื่อปี 2516ต่อมาปี 2517 ได้ยื่นคำร้องแจ้งการครอบครองไว้ ปี 2520 สมัครเข้าเป็นสมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิว จำกัด ตามใบรับคำร้อง หนังสือขอเชิญประชุมคัดเลือกสมาชิกสหกรณ์ ใบเสร็จรับเงินค่าหุ้น เอกสารหมาย ล.1, ล.2, ล.3 ตามลำดับเป็นพยาน ได้ปลูกต้นระกำ ต้นหมากไว้เป็นแนว ขณะที่ป่วยเมื่อปี 2531 โจทก์ปลูกต้นมะพร้าว ต้นกล้วยในที่ดินพิพาท จำเลยได้แจ้งความแต่พนักงานสอบสวนไม่ดำเนินการให้และมีนายวิมล เถื่อนเถาว์ นายบุญฮั้ว ผลคิด สมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิว จำกัด นางมัลลิกา เจริญรัตน์ ประธานกรรมการดำเนินงาน เป็นพยานว่า จำเลยเข้าครอบครองที่พิพาท เห็นได้ว่าทั้งโจทก์และจำเลยต่างมีสมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิว จำกัด มาเป็นพยานยืนยันว่า โจทก์และจำเลยต่างเข้าครอบครองที่พิพาท และทั้งสองฝ่ายต่างมีเอกสารแสดงถึงการเข้าเป็นสมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิวจำกัด ด้วยกัน ที่จำเลยอ้างว่าเข้าครอบครองที่พิพาทเป็นการกล่าวอ้างที่ไม่มีหลักฐานอย่างอื่นสนับสนุนให้น่าเชื่อว่า จำเลยครอบครองที่พิพาทมีอาณาเขตกว้างยาวเท่าไร และจดที่ดินของใครบ้างเป็นการกล่าวอ้างถึงพื้นดินลอย ๆ แต่โจทก์มีเอกสารหมาย จ.1คำขอรับอนุญาตเข้าทำประโยชน์หรืออยู่อาศัยเป็นการชั่วคราวมาแสดงเป็นหลักฐานว่าโจทก์เข้าครอบครองที่พิพาทระบุอาณาเขตที่ดินที่ครอบครองถึงความกว้างยาวแต่ละด้าน และแต่ละทิศว่าจดที่ดินของใคร ซึ่งได้ระบุถึงผู้ทำการรังวัดทำแผนที่ว่าเป็นใครสามารถหาตัวผู้ทำได้ และขณะที่ทำการรังวัดกันถ้าจำเลยครอบครองที่พิพาทอยู่จริง ก็น่าจะได้มีการคัดค้านไว้ แต่ก็ไม่ปรากฏว่ามีการคัดค้านแต่ประการใด ทั้งนายปรีชาหัวหน้านิคมสหกรณ์ปะทิวซึ่งเป็นคนกลางมาเป็นพยานโจทก์ก็ยืนยันว่า คำขอรับอนุญาตสำหรับที่พิพาทมีโจทก์เพียงรายเดียว เห็นว่าพยานหลักฐานโจทก์ที่นำสืบมามีน้ำหนักดีกว่าพยานจำเลย เชื่อว่าโจทก์เป็นผู้ครอบครองที่พิพาทหาใช่จำเลยไม่ ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น แต่ที่พิพาทอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ ซึ่งตามพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติพ.ศ. 2507 มาตรา 14 บัญญัติห้ามมิให้บุคคลใดยึดถือหรือครอบครองที่ดินในเขตป่าสงวนแห่งชาติ อันเป็นบทบัญญัติที่ใช้บังคับระหว่างรัฐกับราษฎร เป็นผลให้ราษฎรที่เข้ายึดถือครอบครองที่ดินไม่ได้สิทธิครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมาย ทั้งไม่อาจอ้างสิทธิใด ๆใช้ยันรัฐได้ คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3 ในส่วนที่พิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์ จึงไม่ถูกต้อง แต่ในระหว่างราษฎรด้วยกันผู้ที่ครอบครองใช้ประโยชน์อยู่ก่อน ย่อมมีสิทธิที่จะไม่ถูกรบกวนโดยบุคคลอื่น เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์เป็นฝ่ายครอบครองใช้ประโยชน์ในที่พิพาทอยู่ก่อนแล้ว จำเลยเข้าไปแย่งการครอบครองอันเป็นการรบกวนสิทธิของโจทก์ โจทก์ย่อมมีอำนาจฟ้องเพื่อปลดเปลื้องการรบกวนสิทธิของโจทก์ได้ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษาห้ามจำเลยรบกวนการครอบครองของโจทก์นั้นในส่วนนี้ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย"พิพากษาแก้เป็นว่า โจทก์มีสิทธิในที่พิพาทตามแผนที่เอกสารท้ายคำฟ้องดีกว่าจำเลย ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องรบกวนการครอบครองของโจทก์ ยกคำขอที่ให้พิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ภาค 3(สมชาย รังสิกรรพุม-สังเวียน รัตนมุง-ชลอ บุณยเนตร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1) สิทธิครอบครองมีบัญญัติไว้ในลักษณะ 3 ว่าด้วยครอบครองซึ่งเป็นคำย่อหมายถึงสิทธิครอบครอง ถ้อยคำว่า "ครอบครอง"ในมาตราต่าง ๆ ในลักษณะ 3 ก็เป็นคำย่อของสิทธิครอบครองทั้งสิ้นตลอดจนในมาตรา 1374,1375 เอง ได้กล่าวมามากแล้วว่า สิทธิครอบครองเป็นสิทธิที่ได้มาโดยอาศัยข้อเท็จจริง (defacto) ที่บุคคลยึดถือโดยเจตนายึดถือเพื่อตน (มาตรา 1367) ลงได้ยึดถือโดยเจตนายึดถือเพื่อตนคือเพื่อประโยชน์ของตนแล้ว ก็ย่อมได้สิทธิครอบครองทั้งสิ้นแม้เป็นที่สาธารณะหรือป่าสงวนแห่งชาติ ก็อาจได้สิทธิครอบครองแม้ลักขโมยทรัพย์สินของเขามา ก็ได้สิทธิครอบครอง จะชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ก็มีสิทธิครอบครอง ได้สิทธิครอบครองทั้งสิ้นการครอบครองเป็นข้อเท็จจริงไม่เกี่ยวกับกฎหมายเลย (Salmond,Jurisprudence,1966,p.266) สิทธิครอบครองเป็นสิทธิในตัวเองโดยผลของกิริยายึดถือด้วยเจตนายึดถือเพื่อตนตามมาตรา 1367ไม่ต้องอาศัยอำนาจโดยกฎหมายอื่นใดอีก (จิตติติงศภัทิย์,บันทึกท้ายฎีกาที่ 2069/2527 จัดพิมพ์โดยเนติบัณฑิตยสภา)มาตรา 1367 ไม่ได้บัญญัติว่าทรัพย์สินที่ยึดถือโดยมีเจตนายึดถือเพื่อตนนั้นจะต้องเป็นทรัพย์สินประเภทใด การยึดถือทรัพย์สินโดยมีเจตนายึดถือเพื่อตนนั้นจะต้องชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ที่ว่ามานี้เป็นการใช้กฎหมายตามตัวอักษรตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 4 วรรคแรก ข้อสำคัญต้องเข้าองค์เกณฑ์ตามกฎหมายที่ว่ายึดถือโดยมีเจตนายึดถือเพื่อตน ไม่ใช่องค์เกณฑ์ตามความคิดของบุคคลธรรมดาทั่วไป (2) ไม่มีกฎหมายห้ามมิให้คนลักทรัพย์ แต่ถ้าลักแล้ว ก็มีกฎหมายเอาโทษฐานลักทรัพย์ การที่พระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติฯมาตรา 14 บัญญัติห้ามมิให้บุคคลใดยึดถือหรือครอบครองที่ดินในเขตป่าสงวนแห่งชาติ ก็เท่ากับห้ามมิให้บุคคลกระทำผิดอันเป็นการฝ่าฝืนกฎหมายนั่นเอง ซึ่งเป็นไปไม่ได้ การที่บุคคลกระทำผิดนั้นมีอยู่เสมอกฎหมายห้ามก็ห้ามไป คนก็ทำผิดไปเป็นคนละเรื่องคนละตอนกัน จะไปห้ามมิให้บุคคลใดกระทำผิดกฎหมายไม่ได้ มีแต่ว่าทำผิดกฎหมายแล้ว กฎหมายมีบทบัญญัติลงโทษ แม้กฎหมายจะห้ามมิให้ยึดถือครอบครอง แต่เมื่อเข้ายึดถือโดยมีเจตนายึดถือเพื่อตนแล้วก็ย่อมต้องได้สิทธิครอบครองอยู่ดี (3) ศาลฎีกากล่าวในคดีนี้ว่า "เป็นผลให้ราษฎรที่เข้ายึดถือครอบครองที่ดินไม่ได้สิทธิครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมาย" ก็คงหมายความว่ามีสิทธิครอบครองก็จริง แต่ก็เป็นสิทธิครอบครองที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ทำนองเดียวกับคนร้ายที่ลักทรัพย์เขามามีสิทธิครอบครองก็จริง แต่ก็ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ใช้ยันเจ้าของทรัพย์ไม่ได้ (4) สิทธิครอบครองกับกรรมสิทธิ์คือความเป็นเจ้าของทรัพย์สินเป็นทรัพยสิทธิที่แตกต่างคนละอย่างกัน มีกรรมสิทธิ์อาจไม่มีสิทธิครอบครองก็ได้ หรือมีสิทธิครอบครองแต่ก็ไม่มีสิทธิ์ก็ได้ คดีนี้ที่พิพาทซึ่งอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ มิใช่ของโจทก์แน่ แต่โจทก์ก็ได้สิทธิครอบครองแล้ว เพราะได้ยึดถือโดยมีเจตนายึดถือเพื่อตนแล้ว (5) ศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่าโจทก์เป็นฝ่ายครอบครองใช้ประโยชน์ในที่พิพาทอยู่ก่อนแล้ว ไม่พูดว่าโจทก์มีสิทธิครอบครอง ทั้ง ๆ ที่โจทก์ก็มีสิทธิครอบครองแล้วนั่นเอง และกล่าวต่อไปว่าจำเลยเข้าไปแย่งการครอบครองอันเป็นการรบกวนสิทธิของโจทก์ โจทก์ย่อมมีอำนาจฟ้องเพื่อปลดเปลื้องการรบกวนสิทธิของโจทก์ได้ คำว่า"ปลดเปลื้องการรบกวน" เป็นคำในมาตรา 1374 วรรค 2 ซึ่งใช้คำว่า"ผู้ครอบครอง" ซึ่งเป็นคำย่อของผู้มีสิทธิครอบครองดังกล่าวข้างต้น (6) คดีนี้ศาลฎีกาพิพากษาแก้เป็นว่า โจทก์มีสิทธิในที่พิพาทตามแผนที่เอกสารท้ายคำฟ้องดีกว่าโจทก์จำเลย ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องรบกวนการครอบครองของโจทก์ ฯลฯ ไม่กล่าวว่าโจทก์มีสิทธิครอบครอง หรือไม่กล่าวว่าโจทก์มีสิทธิครอบครองดีกว่าจำเลย เนื่องจากไปคิดว่าเห็นว่าที่ดินในป่าสงวนแห่งชาติใครจะมีสิทธิครอบครองไม่ได้ ซึ่งตรงกันข้ามกับความเห็นของผู้บันทึกซึ่งเห็นว่าควรพิพากษาว่าโจทก์มีสิทธิครอบครองในที่พิพาทเพราะโจทก์ได้ยึดถือโดยมีเจตนายึดถือเพื่อตนแล้ว (แม้พระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติฯ มาตรา 14 จะบัญญัติห้ามมิให้บุคคลใดยึดถือหรือครอบครองก็ตาม) มิฉะนั้นจะใช้ถ้อยคำในตัวบทที่ว่า "ปลดเปลื้องการรบกวน" ตามมาตรา 1374 มาปรับตามคำวินิจฉัยของศาลฎีกาได้อย่างไร (7) เมื่อทำบันทึกเกี่ยวกับฎีกาฉบับนี้เสร็จแล้ว ต่อมาเมื่อวันที่ 25 มีนาคม 2538 ได้อ่านคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1456/2537พบในเล่มที่ 7 ซึ่งวินิจฉัยว่า "ถึงแม้การได้มาซึ่งสิทธิครอบครองที่ดินพิพาทของโจทก์จะตกอยู่ในบังคับตามเงื่อนไขห้ามโอนที่ระบุไว้ในพระราชบัญญัติจัดที่ดินเพื่อการครองชีพ พ.ศ. 2511 ก็ตามโจทก์ยังคงมีสิทธิเข้ายึดถือครอบครองที่ดินดังกล่าวได้ ส่วนจะได้กรรมสิทธิ์หรือมีสิทธิเพียงใดนั้นเป็นเรื่องระหว่างรัฐกับโจทก์แต่ระหว่างราษฎรด้วยกัน โจทก์ย่อมมีสิทธิขอให้ปลดเปลื้องการรบกวนการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1374 ได้ เมื่อจำเลยไม่ยอมออกจากที่ดินพิพาทอันเป็นการรบกวนสิทธิของโจทก์โจทก์จึงมีอำนาจฟ้อง" ถ้าพูดถึงข้อวินิจฉัยว่า โจทก์ยังคงมีสิทธิครอบครองในที่ดินนั้น แม้เป็นที่ดินที่มีเงื่อนไขห้ามโอน ข้อวินิจฉัยดังนี้ย่อมถูกต้องตามความเห็นของผู้บันทึก แต่ตามรูปเรื่องคดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1456/2537 นี้โจทก์ฟ้องให้ขับไล่จำเลยและบริวาร แสดงว่าจำเลยครอบครอง ไม่ใช่เพียงรบกวนการครอบครองเหตุไฉนศาลฎีกาจึงออกไปในข้อที่โจทก์มีสิทธิขอให้ปลดเปลื้องการรบกวนการครอบครองตามมาตรา 1374 ได้เล่า ข้อเท็จจริงคงจะปรับได้ในข้อที่ว่า เป็นเรื่องโจทก์มีสิทธิที่จะเข้าครอบครอง (righttopossess) มากกว่า แต่ศาลฎีกากล่าวก้าวล่วงไปถึงขนาดที่ว่าโจทก์มีสิทธิครอบครองอันเป็นความคลาดเคลื่อน อนึ่งตามมาตรา 1374เป็นเรื่องการรบกวนการครอบครอง ไม่ใช่เรื่องแย่งการครอบครองการรบกวนต้องเป็นเรื่องที่ฝ่ายหนึ่งครอบครองมีสิทธิครอบครองอยู่ก่อนแล้วอีกฝ่ายหนึ่งมารบกวน จึงฟ้องขอให้ปลดเปลื้องการรบกวน เรื่องแย่งการครอบครองเป็นเรื่องของมาตรา 1375 โดยฝ่ายหนึ่งครอบครองอันถือว่ามีสิทธิครอบครองอยู่ก่อนแล้วอีกฝ่ายหนึ่งเข้ามาแย่งโดยต้องถือว่าผู้แย้งมีสิทธิครอบครองเช่นเดียวกัน แต่คนก่อนมีสิทธิดีกว่า อย่างไรเป็นการรบกวนการครอบครอง อย่างไรเป็นการแย่งการครอบครองเป็นปัญหาข้อเท็จจริงตามฎีกาที่ 1456/2537 นี้คงเป็นเรื่องแย่งการครอบครองตามมาตรา 1375 มากกว่า มิฉะนั้นโจทก์จะมาฟ้องให้ขับไล่จำเลยกับบริวารได้อย่างไร เป็นกรณีที่ปรับกฎหมายปะปนกันไปหมด ไพจิตรปุญญพันธุ์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์สมัครเข้าเป็นสมาชิกของสหกรณ์นิคมปะทิวจำกัด และได้รับอนุญาตให้เข้าทำกินในที่ดินป่าสงวนแห่งชาติเพื่อการเกษตรกรรมป่าปะทิว เนื้อที่ 12 ไร่ 3 งาน 50 ตารางวาจากสหกรณ์ดังกล่าว โจทก์จึงเข้าครอบครองปลูกมะพร้าว มะม่วง ข้าวไร่กระต๊อบในที่ดิน ต่อมาวันที่ 16 พฤศจิกายน 2531 จำเลยเข้าแผ้วถางหญ้าและตัดฟันผลอาสินของโจทก์ เนื้อที่ 12 ไร่ ปลูกยางพาราเพื่อแย่งการครอบครอง ขอให้ศาลพิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องกับที่ดินโจทก์ต่อไปจำเลยให้การว่า จำเลยครอบครองที่พิพาทปลูกมะม่วง ระกำและมะพร้าวเรื่อยมา โจทก์ไม่เคยครอบครองที่พิพาท โจทก์มิใช่เจ้าของผู้มีสิทธิครอบครองในที่พิพาท จึงไม่มีอำนาจฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษากลับว่า ที่พิพาทตามแผนที่เอกสารท้ายฟ้องเป็นของโจทก์ ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องรบกวนการครอบครองของโจทก์จำเลยฎีกา โดยผู้พิพากษาที่ได้นั่งพิจารณาคดีในศาลชั้นต้นรับรองว่ามีเหตุสมควรที่จะฎีกาในข้อเท็จจริงได้ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้เป็นยุติว่า ที่พิพาทอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติน้ำตกกะเปาะซึ่งมีราษฎรบุกรุกเข้าครอบครองทำประโยชน์ ปี 2517 กรมป่าไม้ได้สำรวจจำนวนผู้บุกรุกแล้วรายงานต่อคณะรัฐมนตรี คณะรัฐมนตรีมีมติให้กรมส่งเสริมสหกรณ์ดำเนินการจัดสรรให้ผู้บุกรุกในเขตป่าสงวนแห่งชาติดังกล่าวได้ครอบครองทำประโยชน์ กรมส่งเสริมสหกรณ์จึงดำเนินการจัดสรรที่ดินโดยจัดตั้งสหกรณ์นิคมปะทิวจำกัด ขึ้น มีปัญหาตามฎีกาของจำเลยว่า โจทก์หรือจำเลยมีสิทธิในที่พิพาทดีกว่ากัน โจทก์มีนางพะเนาว์ ทองภูเบศร์ ซึ่งเป็นภรรยาและผู้รับมอบอำนาจโจทก์เป็นพยานว่า โจทก์และพยานเข้าครอบครองที่พิพาทด้วยกัน ปี 2519 โจทก์สมัครเข้าเป็นสมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิว จำกัด และชำระค่าหุ้นไว้แล้ว โดยมีคำขอรับอนุญาตเข้าทำประโยชน์หรืออยู่อาศัยเป็นการชั่วคราว หนังสือเชิญประชุมคัดเลือกสมาชิกสหกรณ์ใบเสร็จรับเงินค่าหุ้น ใบตอบรับคำขอทำกินในป่าสงวนแห่งชาติ ใบเสร็จรับเงินค่าธรรมเนียม ใบรับคำร้องตามเอกสารหมาย จ.1, จ.4, จ.5, จ.6, จ.7 และ จ.8 ตามลำดับเป็นพยานโจทก์ ในการเข้าทำประโยชน์พยานปลูกข้าวและมะพร้าว ต่อมาวันที่ 16 พฤศจิกายน 2531 จำเลยบุกรุกถางที่ดินของโจทก์จากทิศตะวันออกไปทิศตะวันตก และโจทก์มีนายปรีชา กิ้นเซี้ยงซึ่งรับราชการตำแหน่งหัวหน้านิคมสหกรณ์ปะทิวเป็นพยานว่าจากการตรวจสอบหลักฐานทางนิคมสหกรณ์ปะทิว ที่พิพาทนั้นมีโจทก์ผู้เดียวเป็นผู้ยื่นคำขอรับอนุญาตเข้าทำประโยชน์ถูกต้องตามขั้นตอน ตามเอกสารหมาย จ.1 ที่พิพาทจึงเป็นของโจทก์ กับมีนายหนู เพชรสังข์หนู นายประดิษฐ์ แจ่มจำรัส ซึ่งเป็นสมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิว จำกัด และมีนายส้วน นาคอู้ กำนันตำบลทะเลทรัพย์ อำเภอปะทิว เป็นพยานว่าโจทก์ครอบครองที่พิพาทฝ่ายจำเลยมีจำเลยเป็นพยานว่าได้เข้าครอบครองที่พิพาทเมื่อปี 2516ต่อมาปี 2517 ได้ยื่นคำร้องแจ้งการครอบครองไว้ ปี 2520 สมัครเข้าเป็นสมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิว จำกัด ตามใบรับคำร้อง หนังสือขอเชิญประชุมคัดเลือกสมาชิกสหกรณ์ ใบเสร็จรับเงินค่าหุ้น เอกสารหมาย ล.1, ล.2, ล.3 ตามลำดับเป็นพยาน ได้ปลูกต้นระกำ ต้นหมากไว้เป็นแนว ขณะที่ป่วยเมื่อปี 2531 โจทก์ปลูกต้นมะพร้าว ต้นกล้วยในที่ดินพิพาท จำเลยได้แจ้งความแต่พนักงานสอบสวนไม่ดำเนินการให้และมีนายวิมล เถื่อนเถาว์ นายบุญฮั้ว ผลคิด สมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิว จำกัด นางมัลลิกา เจริญรัตน์ ประธานกรรมการดำเนินงาน เป็นพยานว่า จำเลยเข้าครอบครองที่พิพาท เห็นได้ว่าทั้งโจทก์และจำเลยต่างมีสมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิว จำกัด มาเป็นพยานยืนยันว่า โจทก์และจำเลยต่างเข้าครอบครองที่พิพาท และทั้งสองฝ่ายต่างมีเอกสารแสดงถึงการเข้าเป็นสมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิวจำกัด ด้วยกัน ที่จำเลยอ้างว่าเข้าครอบครองที่พิพาทเป็นการกล่าวอ้างที่ไม่มีหลักฐานอย่างอื่นสนับสนุนให้น่าเชื่อว่า จำเลยครอบครองที่พิพาทมีอาณาเขตกว้างยาวเท่าไร และจดที่ดินของใครบ้างเป็นการกล่าวอ้างถึงพื้นดินลอย ๆ แต่โจทก์มีเอกสารหมาย จ.1คำขอรับอนุญาตเข้าทำประโยชน์หรืออยู่อาศัยเป็นการชั่วคราวมาแสดงเป็นหลักฐานว่าโจทก์เข้าครอบครองที่พิพาทระบุอาณาเขตที่ดินที่ครอบครองถึงความกว้างยาวแต่ละด้าน และแต่ละทิศว่าจดที่ดินของใคร ซึ่งได้ระบุถึงผู้ทำการรังวัดทำแผนที่ว่าเป็นใครสามารถหาตัวผู้ทำได้ และขณะที่ทำการรังวัดกันถ้าจำเลยครอบครองที่พิพาทอยู่จริง ก็น่าจะได้มีการคัดค้านไว้ แต่ก็ไม่ปรากฏว่ามีการคัดค้านแต่ประการใด ทั้งนายปรีชาหัวหน้านิคมสหกรณ์ปะทิวซึ่งเป็นคนกลางมาเป็นพยานโจทก์ก็ยืนยันว่า คำขอรับอนุญาตสำหรับที่พิพาทมีโจทก์เพียงรายเดียว เห็นว่าพยานหลักฐานโจทก์ที่นำสืบมามีน้ำหนักดีกว่าพยานจำเลย เชื่อว่าโจทก์เป็นผู้ครอบครองที่พิพาทหาใช่จำเลยไม่ ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น แต่ที่พิพาทอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ ซึ่งตามพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติพ.ศ. 2507 มาตรา 14 บัญญัติห้ามมิให้บุคคลใดยึดถือหรือครอบครองที่ดินในเขตป่าสงวนแห่งชาติ อันเป็นบทบัญญัติที่ใช้บังคับระหว่างรัฐกับราษฎร เป็นผลให้ราษฎรที่เข้ายึดถือครอบครองที่ดินไม่ได้สิทธิครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมาย ทั้งไม่อาจอ้างสิทธิใด ๆใช้ยันรัฐได้ คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3 ในส่วนที่พิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์ จึงไม่ถูกต้อง แต่ในระหว่างราษฎรด้วยกันผู้ที่ครอบครองใช้ประโยชน์อยู่ก่อน ย่อมมีสิทธิที่จะไม่ถูกรบกวนโดยบุคคลอื่น เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์เป็นฝ่ายครอบครองใช้ประโยชน์ในที่พิพาทอยู่ก่อนแล้ว จำเลยเข้าไปแย่งการครอบครองอันเป็นการรบกวนสิทธิของโจทก์ โจทก์ย่อมมีอำนาจฟ้องเพื่อปลดเปลื้องการรบกวนสิทธิของโจทก์ได้ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษาห้ามจำเลยรบกวนการครอบครองของโจทก์นั้นในส่วนนี้ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย"พิพากษาแก้เป็นว่า โจทก์มีสิทธิในที่พิพาทตามแผนที่เอกสารท้ายคำฟ้องดีกว่าจำเลย ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องรบกวนการครอบครองของโจทก์ ยกคำขอที่ให้พิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ภาค 3 ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5278/2537นาย สยาม ทอง ภูเบศร์โจทก์นาย สร้าง สมมุติจำเลย ป.พ.พ. ม. 1367 ป.วิ.พ. ม. 55 พ.ร.บ.ป่าสงวนแห่งชาติ ฯ ม. 14พระราชบัญญัติ ญญัติป่าสงวนแห่งชาติฯ มาตรา 14 บัญญัติห้ามมิให้บุคคลใดยึดถือหรือครอบครองที่ดินในเขตป่าสงวนแห่งชาติเป็นบทบัญญัติที่ใช้บังคับระหว่างรัฐกับราษฎร เป็นผลให้ราษฎรที่เข้ายึดถือครอบครองที่ดินไม่ได้สิทธิครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมายทั้งไม่อาจอ้างสิทธิใด ๆ ใช้ยันรัฐได้ คำพิพากษาของศาลที่พิพากษาว่าที่พิพาทซึ่งอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติเป็นของโจทก์ จึงไม่ถูกต้อง แต่ในระหว่างราษฎรด้วยกันผู้ที่ครอบครองใช้ประโยชน์อยู่ก่อน ย่อมมีสิทธิที่จะไม่ถูกรบกวนโดยบุคคลอื่น เมื่อโจทก์เป็นฝ่ายครอบครองใช้ประโยชน์ในที่พิพาทอยู่ก่อน แล้วจำเลยเข้าไปแย่งการครอบครอง โจทก์ย่อมมีอำนาจฟ้องเพื่อปลดเปลื้องการรบกวนสิทธิของโจทก์ได้โจทก์ฟ้องว่า โจทก์สมัครเข้าเป็นสมาชิกของสหกรณ์นิคมปะทิวจำกัด และได้รับอนุญาตให้เข้าทำกินในที่ดินป่าสงวนแห่งชาติเพื่อการเกษตรกรรมป่าปะทิว เนื้อที่ 12 ไร่ 3 งาน 50 ตารางวาจากสหกรณ์ดังกล่าว โจทก์จึงเข้าครอบครองปลูกมะพร้าว มะม่วง ข้าวไร่กระต๊อบในที่ดิน ต่อมาวันที่ 16 พฤศจิกายน 2531 จำเลยเข้าแผ้วถางหญ้าและตัดฟันผลอาสินของโจทก์ เนื้อที่ 12 ไร่ ปลูกยางพาราเพื่อแย่งการครอบครอง ขอให้ศาลพิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์ห้ามจำเลยและบริวารเกี่ยวข้องกับที่ดินโจทก์ต่อไปจำเลยให้การว่า จำเลยครอบครองที่พิพาทปลูกมะม่วง ระกำและมะพร้าวเรื่อยมา โจทก์ไม่เคยครอบครองที่พิพาท โจทก์มิใช่เจ้าของผู้มีสิทธิครอบครองในที่พิพาท จึงไม่มีอำนาจฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษากลับว่า ที่พิพาทตามแผนที่เอกสารท้ายฟ้องเป็นของโจทก์ ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องรบกวนการครอบครองของโจทก์จำเลยฎีกา โดยผู้พิพากษาที่ได้นั่งพิจารณาคดีในศาลชั้นต้นรับรองว่ามีเหตุสมควรที่จะฎีกาในข้อเท็จจริงได้ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้เป็นยุติว่า ที่พิพาทอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติน้ำตกกะเปาะซึ่งมีราษฎรบุกรุกเข้าครอบครองทำประโยชน์ ปี 2517 กรมป่าไม้ได้สำรวจจำนวนผู้บุกรุกแล้วรายงานต่อคณะรัฐมนตรี คณะรัฐมนตรีมีมติให้กรมส่งเสริมสหกรณ์ดำเนินการจัดสรรให้ผู้บุกรุกในเขตป่าสงวนแห่งชาติดังกล่าวได้ครอบครองทำประโยชน์ กรมส่งเสริมสหกรณ์จึงดำเนินการจัดสรรที่ดินโดยจัดตั้งสหกรณ์นิคมปะทิวจำกัด ขึ้น มีปัญหาตามฎีกาของจำเลยว่า โจทก์หรือจำเลยมีสิทธิในที่พิพาทดีกว่ากัน โจทก์มีนางพะเนาว์ ทองภูเบศร์ ซึ่งเป็นภรรยาและผู้รับมอบอำนาจโจทก์เป็นพยานว่า โจทก์และพยานเข้าครอบครองที่พิพาทด้วยกัน ปี 2519 โจทก์สมัครเข้าเป็นสมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิว จำกัด และชำระค่าหุ้นไว้แล้ว โดยมีคำขอรับอนุญาตเข้าทำประโยชน์หรืออยู่อาศัยเป็นการชั่วคราว หนังสือเชิญประชุมคัดเลือกสมาชิกสหกรณ์ใบเสร็จรับเงินค่าหุ้น ใบตอบรับคำขอทำกินในป่าสงวนแห่งชาติ ใบเสร็จรับเงินค่าธรรมเนียม ใบรับคำร้องตามเอกสารหมาย จ.1, จ.4, จ.5, จ.6, จ.7 และ จ.8 ตามลำดับเป็นพยานโจทก์ ในการเข้าทำประโยชน์พยานปลูกข้าวและมะพร้าว ต่อมาวันที่ 16 พฤศจิกายน 2531 จำเลยบุกรุกถางที่ดินของโจทก์จากทิศตะวันออกไปทิศตะวันตก และโจทก์มีนายปรีชา กิ้นเซี้ยงซึ่งรับราชการตำแหน่งหัวหน้านิคมสหกรณ์ปะทิวเป็นพยานว่าจากการตรวจสอบหลักฐานทางนิคมสหกรณ์ปะทิว ที่พิพาทนั้นมีโจทก์ผู้เดียวเป็นผู้ยื่นคำขอรับอนุญาตเข้าทำประโยชน์ถูกต้องตามขั้นตอน ตามเอกสารหมาย จ.1 ที่พิพาทจึงเป็นของโจทก์ กับมีนายหนู เพชรสังข์หนู นายประดิษฐ์ แจ่มจำรัส ซึ่งเป็นสมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิว จำกัด และมีนายส้วน นาคอู้ กำนันตำบลทะเลทรัพย์ อำเภอปะทิว เป็นพยานว่าโจทก์ครอบครองที่พิพาทฝ่ายจำเลยมีจำเลยเป็นพยานว่าได้เข้าครอบครองที่พิพาทเมื่อปี 2516ต่อมาปี 2517 ได้ยื่นคำร้องแจ้งการครอบครองไว้ ปี 2520 สมัครเข้าเป็นสมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิว จำกัด ตามใบรับคำร้อง หนังสือขอเชิญประชุมคัดเลือกสมาชิกสหกรณ์ ใบเสร็จรับเงินค่าหุ้น เอกสารหมาย ล.1, ล.2, ล.3 ตามลำดับเป็นพยาน ได้ปลูกต้นระกำ ต้นหมากไว้เป็นแนว ขณะที่ป่วยเมื่อปี 2531 โจทก์ปลูกต้นมะพร้าว ต้นกล้วยในที่ดินพิพาท จำเลยได้แจ้งความแต่พนักงานสอบสวนไม่ดำเนินการให้และมีนายวิมล เถื่อนเถาว์ นายบุญฮั้ว ผลคิด สมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิว จำกัด นางมัลลิกา เจริญรัตน์ ประธานกรรมการดำเนินงาน เป็นพยานว่า จำเลยเข้าครอบครองที่พิพาท เห็นได้ว่าทั้งโจทก์และจำเลยต่างมีสมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิว จำกัด มาเป็นพยานยืนยันว่า โจทก์และจำเลยต่างเข้าครอบครองที่พิพาท และทั้งสองฝ่ายต่างมีเอกสารแสดงถึงการเข้าเป็นสมาชิกสหกรณ์นิคมปะทิวจำกัด ด้วยกัน ที่จำเลยอ้างว่าเข้าครอบครองที่พิพาทเป็นการกล่าวอ้างที่ไม่มีหลักฐานอย่างอื่นสนับสนุนให้น่าเชื่อว่า จำเลยครอบครองที่พิพาทมีอาณาเขตกว้างยาวเท่าไร และจดที่ดินของใครบ้างเป็นการกล่าวอ้างถึงพื้นดินลอย ๆ แต่โจทก์มีเอกสารหมาย จ.1คำขอรับอนุญาตเข้าทำประโยชน์หรืออยู่อาศัยเป็นการชั่วคราวมาแสดงเป็นหลักฐานว่าโจทก์เข้าครอบครองที่พิพาทระบุอาณาเขตที่ดินที่ครอบครองถึงความกว้างยาวแต่ละด้าน และแต่ละทิศว่าจดที่ดินของใคร ซึ่งได้ระบุถึงผู้ทำการรังวัดทำแผนที่ว่าเป็นใครสามารถหาตัวผู้ทำได้ และขณะที่ทำการรังวัดกันถ้าจำเลยครอบครองที่พิพาทอยู่จริง ก็น่าจะได้มีการคัดค้านไว้ แต่ก็ไม่ปรากฏว่ามีการคัดค้านแต่ประการใด ทั้งนายปรีชาหัวหน้านิคมสหกรณ์ปะทิวซึ่งเป็นคนกลางมาเป็นพยานโจทก์ก็ยืนยันว่า คำขอรับอนุญาตสำหรับที่พิพาทมีโจทก์เพียงรายเดียว เห็นว่าพยานหลักฐานโจทก์ที่นำสืบมามีน้ำหนักดีกว่าพยานจำเลย เชื่อว่าโจทก์เป็นผู้ครอบครองที่พิพาทหาใช่จำเลยไม่ ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น แต่ที่พิพาทอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ ซึ่งตามพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติพ.ศ. 2507 มาตรา 14 บัญญัติห้ามมิให้บุคคลใดยึดถือหรือครอบครองที่ดินในเขตป่าสงวนแห่งชาติ อันเป็นบทบัญญัติที่ใช้บังคับระหว่างรัฐกับราษฎร เป็นผลให้ราษฎรที่เข้ายึดถือครอบครองที่ดินไม่ได้สิทธิครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมาย ทั้งไม่อาจอ้างสิทธิใด ๆใช้ยันรัฐได้ คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3 ในส่วนที่พิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์ จึงไม่ถูกต้อง แต่ในระหว่างราษฎรด้วยกันผู้ที่ครอบครองใช้ประโยชน์อยู่ก่อน ย่อมมีสิทธิที่จะไม่ถูกรบกวนโดยบุคคลอื่น เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์เป็นฝ่ายครอบครองใช้ประโยชน์ในที่พิพาทอยู่ก่อนแล้ว จำเลยเข้าไปแย่งการครอบครองอันเป็นการรบกวนสิทธิของโจทก์ โจทก์ย่อมมีอำนาจฟ้องเพื่อปลดเปลื้องการรบกวนสิทธิของโจทก์ได้ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษาห้ามจำเลยรบกวนการครอบครองของโจทก์นั้นในส่วนนี้ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย"พิพากษาแก้เป็นว่า โจทก์มีสิทธิในที่พิพาทตามแผนที่เอกสารท้ายคำฟ้องดีกว่าจำเลย ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องรบกวนการครอบครองของโจทก์ ยกคำขอที่ให้พิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ภาค 3(สมชาย รังสิกรรพุม-สังเวียน รัตนมุง-ชลอ บุณยเนตร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1) สิทธิครอบครองมีบัญญัติไว้ในลักษณะ 3 ว่าด้วยครอบครองซึ่งเป็นคำย่อหมายถึงสิทธิครอบครอง ถ้อยคำว่า "ครอบครอง"ในมาตราต่าง ๆ ในลักษณะ 3 ก็เป็นคำย่อของสิทธิครอบครองทั้งสิ้นตลอดจนในมาตรา 1374,1375 เอง ได้กล่าวมามากแล้วว่า สิทธิครอบครองเป็นสิทธิที่ได้มาโดยอาศัยข้อเท็จจริง (defacto) ที่บุคคลยึดถือโดยเจตนายึดถือเพื่อตน (มาตรา 1367) ลงได้ยึดถือโดยเจตนายึดถือเพื่อตนคือเพื่อประโยชน์ของตนแล้ว ก็ย่อมได้สิทธิครอบครองทั้งสิ้นแม้เป็นที่สาธารณะหรือป่าสงวนแห่งชาติ ก็อาจได้สิทธิครอบครองแม้ลักขโมยทรัพย์สินของเขามา ก็ได้สิทธิครอบครอง จะชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ก็มีสิทธิครอบครอง ได้สิทธิครอบครองทั้งสิ้นการครอบครองเป็นข้อเท็จจริงไม่เกี่ยวกับกฎหมายเลย (Salmond,Jurisprudence,1966,p.266) สิทธิครอบครองเป็นสิทธิในตัวเองโดยผลของกิริยายึดถือด้วยเจตนายึดถือเพื่อตนตามมาตรา 1367ไม่ต้องอาศัยอำนาจโดยกฎหมายอื่นใดอีก (จิตติติงศภัทิย์,บันทึกท้ายฎีกาที่ 2069/2527 จัดพิมพ์โดยเนติบัณฑิตยสภา)มาตรา 1367 ไม่ได้บัญญัติว่าทรัพย์สินที่ยึดถือโดยมีเจตนายึดถือเพื่อตนนั้นจะต้องเป็นทรัพย์สินประเภทใด การยึดถือทรัพย์สินโดยมีเจตนายึดถือเพื่อตนนั้นจะต้องชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ที่ว่ามานี้เป็นการใช้กฎหมายตามตัวอักษรตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 4 วรรคแรก ข้อสำคัญต้องเข้าองค์เกณฑ์ตามกฎหมายที่ว่ายึดถือโดยมีเจตนายึดถือเพื่อตน ไม่ใช่องค์เกณฑ์ตามความคิดของบุคคลธรรมดาทั่วไป (2) ไม่มีกฎหมายห้ามมิให้คนลักทรัพย์ แต่ถ้าลักแล้ว ก็มีกฎหมายเอาโทษฐานลักทรัพย์ การที่พระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติฯมาตรา 14 บัญญัติห้ามมิให้บุคคลใดยึดถือหรือครอบครองที่ดินในเขตป่าสงวนแห่งชาติ ก็เท่ากับห้ามมิให้บุคคลกระทำผิดอันเป็นการฝ่าฝืนกฎหมายนั่นเอง ซึ่งเป็นไปไม่ได้ การที่บุคคลกระทำผิดนั้นมีอยู่เสมอกฎหมายห้ามก็ห้ามไป คนก็ทำผิดไปเป็นคนละเรื่องคนละตอนกัน จะไปห้ามมิให้บุคคลใดกระทำผิดกฎหมายไม่ได้ มีแต่ว่าทำผิดกฎหมายแล้ว กฎหมายมีบทบัญญัติลงโทษ แม้กฎหมายจะห้ามมิให้ยึดถือครอบครอง แต่เมื่อเข้ายึดถือโดยมีเจตนายึดถือเพื่อตนแล้วก็ย่อมต้องได้สิทธิครอบครองอยู่ดี (3) ศาลฎีกากล่าวในคดีนี้ว่า "เป็นผลให้ราษฎรที่เข้ายึดถือครอบครองที่ดินไม่ได้สิทธิครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมาย" ก็คงหมายความว่ามีสิทธิครอบครองก็จริง แต่ก็เป็นสิทธิครอบครองที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ทำนองเดียวกับคนร้ายที่ลักทรัพย์เขามามีสิทธิครอบครองก็จริง แต่ก็ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ใช้ยันเจ้าของทรัพย์ไม่ได้ (4) สิทธิครอบครองกับกรรมสิทธิ์คือความเป็นเจ้าของทรัพย์สินเป็นทรัพยสิทธิที่แตกต่างคนละอย่างกัน มีกรรมสิทธิ์อาจไม่มีสิทธิครอบครองก็ได้ หรือมีสิทธิครอบครองแต่ก็ไม่มีสิทธิ์ก็ได้ คดีนี้ที่พิพาทซึ่งอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ มิใช่ของโจทก์แน่ แต่โจทก์ก็ได้สิทธิครอบครองแล้ว เพราะได้ยึดถือโดยมีเจตนายึดถือเพื่อตนแล้ว (5) ศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่าโจทก์เป็นฝ่ายครอบครองใช้ประโยชน์ในที่พิพาทอยู่ก่อนแล้ว ไม่พูดว่าโจทก์มีสิทธิครอบครอง ทั้ง ๆ ที่โจทก์ก็มีสิทธิครอบครองแล้วนั่นเอง และกล่าวต่อไปว่าจำเลยเข้าไปแย่งการครอบครองอันเป็นการรบกวนสิทธิของโจทก์ โจทก์ย่อมมีอำนาจฟ้องเพื่อปลดเปลื้องการรบกวนสิทธิของโจทก์ได้ คำว่า"ปลดเปลื้องการรบกวน" เป็นคำในมาตรา 1374 วรรค 2 ซึ่งใช้คำว่า"ผู้ครอบครอง" ซึ่งเป็นคำย่อของผู้มีสิทธิครอบครองดังกล่าวข้างต้น (6) คดีนี้ศาลฎีกาพิพากษาแก้เป็นว่า โจทก์มีสิทธิในที่พิพาทตามแผนที่เอกสารท้ายคำฟ้องดีกว่าโจทก์จำเลย ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องรบกวนการครอบครองของโจทก์ ฯลฯ ไม่กล่าวว่าโจทก์มีสิทธิครอบครอง หรือไม่กล่าวว่าโจทก์มีสิทธิครอบครองดีกว่าจำเลย เนื่องจากไปคิดว่าเห็นว่าที่ดินในป่าสงวนแห่งชาติใครจะมีสิทธิครอบครองไม่ได้ ซึ่งตรงกันข้ามกับความเห็นของผู้บันทึกซึ่งเห็นว่าควรพิพากษาว่าโจทก์มีสิทธิครอบครองในที่พิพาทเพราะโจทก์ได้ยึดถือโดยมีเจตนายึดถือเพื่อตนแล้ว (แม้พระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติฯ มาตรา 14 จะบัญญัติห้ามมิให้บุคคลใดยึดถือหรือครอบครองก็ตาม) มิฉะนั้นจะใช้ถ้อยคำในตัวบทที่ว่า "ปลดเปลื้องการรบกวน" ตามมาตรา 1374 มาปรับตามคำวินิจฉัยของศาลฎีกาได้อย่างไร (7) เมื่อทำบันทึกเกี่ยวกับฎีกาฉบับนี้เสร็จแล้ว ต่อมาเมื่อวันที่ 25 มีนาคม 2538 ได้อ่านคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1456/2537พบในเล่มที่ 7 ซึ่งวินิจฉัยว่า "ถึงแม้การได้มาซึ่งสิทธิครอบครองที่ดินพิพาทของโจทก์จะตกอยู่ในบังคับตามเงื่อนไขห้ามโอนที่ระบุไว้ในพระราชบัญญัติจัดที่ดินเพื่อการครองชีพ พ.ศ. 2511 ก็ตามโจทก์ยังคงมีสิทธิเข้ายึดถือครอบครองที่ดินดังกล่าวได้ ส่วนจะได้กรรมสิทธิ์หรือมีสิทธิเพียงใดนั้นเป็นเรื่องระหว่างรัฐกับโจทก์แต่ระหว่างราษฎรด้วยกัน โจทก์ย่อมมีสิทธิขอให้ปลดเปลื้องการรบกวนการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1374 ได้ เมื่อจำเลยไม่ยอมออกจากที่ดินพิพาทอันเป็นการรบกวนสิทธิของโจทก์โจทก์จึงมีอำนาจฟ้อง" ถ้าพูดถึงข้อวินิจฉัยว่า โจทก์ยังคงมีสิทธิครอบครองในที่ดินนั้น แม้เป็นที่ดินที่มีเงื่อนไขห้ามโอน ข้อวินิจฉัยดังนี้ย่อมถูกต้องตามความเห็นของผู้บันทึก แต่ตามรูปเรื่องคดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1456/2537 นี้โจทก์ฟ้องให้ขับไล่จำเลยและบริวาร แสดงว่าจำเลยครอบครอง ไม่ใช่เพียงรบกวนการครอบครองเหตุไฉนศาลฎีกาจึงออกไปในข้อที่โจทก์มีสิทธิขอให้ปลดเปลื้องการรบกวนการครอบครองตามมาตรา 1374 ได้เล่า ข้อเท็จจริงคงจะปรับได้ในข้อที่ว่า เป็นเรื่องโจทก์มีสิทธิที่จะเข้าครอบครอง (righttopossess) มากกว่า แต่ศาลฎีกากล่าวก้าวล่วงไปถึงขนาดที่ว่าโจทก์มีสิทธิครอบครองอันเป็นความคลาดเคลื่อน อนึ่งตามมาตรา 1374เป็นเรื่องการรบกวนการครอบครอง ไม่ใช่เรื่องแย่งการครอบครองการรบกวนต้องเป็นเรื่องที่ฝ่ายหนึ่งครอบครองมีสิทธิครอบครองอยู่ก่อนแล้วอีกฝ่ายหนึ่งมารบกวน จึงฟ้องขอให้ปลดเปลื้องการรบกวน เรื่องแย่งการครอบครองเป็นเรื่องของมาตรา 1375 โดยฝ่ายหนึ่งครอบครองอันถือว่ามีสิทธิครอบครองอยู่ก่อนแล้วอีกฝ่ายหนึ่งเข้ามาแย่งโดยต้องถือว่าผู้แย้งมีสิทธิครอบครองเช่นเดียวกัน แต่คนก่อนมีสิทธิดีกว่า อย่างไรเป็นการรบกวนการครอบครอง อย่างไรเป็นการแย่งการครอบครองเป็นปัญหาข้อเท็จจริงตามฎีกาที่ 1456/2537 นี้คงเป็นเรื่องแย่งการครอบครองตามมาตรา 1375 มากกว่า มิฉะนั้นโจทก์จะมาฟ้องให้ขับไล่จำเลยกับบริวารได้อย่างไร เป็นกรณีที่ปรับกฎหมายปะปนกันไปหมด ไพจิตรปุญญพันธุ์หมายเหตุ: (1) สิทธิครอบครองมีบัญญัติไว้ในลักษณะ 3 ว่าด้วยครอบครองซึ่งเป็นคำย่อหมายถึงสิทธิครอบครอง ถ้อยคำว่า "ครอบครอง"ในมาตราต่าง ๆ ในลักษณะ 3 ก็เป็นคำย่อของสิทธิครอบครองทั้งสิ้นตลอดจนในมาตรา 1374,1375 เอง ได้กล่าวมามากแล้วว่า สิทธิครอบครองเป็นสิทธิที่ได้มาโดยอาศัยข้อเท็จจริง (defacto) ที่บุคคลยึดถือโดยเจตนายึดถือเพื่อตน (มาตรา 1367) ลงได้ยึดถือโดยเจตนายึดถือเพื่อตนคือเพื่อประโยชน์ของตนแล้ว ก็ย่อมได้สิทธิครอบครองทั้งสิ้นแม้เป็นที่สาธารณะหรือป่าสงวนแห่งชาติ ก็อาจได้สิทธิครอบครองแม้ลักขโมยทรัพย์สินของเขามา ก็ได้สิทธิครอบครอง จะชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ก็มีสิทธิครอบครอง ได้สิทธิครอบครองทั้งสิ้นการครอบครองเป็นข้อเท็จจริงไม่เกี่ยวกับกฎหมายเลย (Salmond,Jurisprudence,1966,p.266) สิทธิครอบครองเป็นสิทธิในตัวเองโดยผลของกิริยายึดถือด้วยเจตนายึดถือเพื่อตนตามมาตรา 1367ไม่ต้องอาศัยอำนาจโดยกฎหมายอื่นใดอีก (จิตติติงศภัทิย์,บันทึกท้ายฎีกาที่ 2069/2527 จัดพิมพ์โดยเนติบัณฑิตยสภา)มาตรา 1367 ไม่ได้บัญญัติว่าทรัพย์สินที่ยึดถือโดยมีเจตนายึดถือเพื่อตนนั้นจะต้องเป็นทรัพย์สินประเภทใด การยึดถือทรัพย์สินโดยมีเจตนายึดถือเพื่อตนนั้นจะต้องชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ที่ว่ามานี้เป็นการใช้กฎหมายตามตัวอักษรตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 4 วรรคแรก ข้อสำคัญต้องเข้าองค์เกณฑ์ตามกฎหมายที่ว่ายึดถือโดยมีเจตนายึดถือเพื่อตน ไม่ใช่องค์เกณฑ์ตามความคิดของบุคคลธรรมดาทั่วไป (2) ไม่มีกฎหมายห้ามมิให้คนลักทรัพย์ แต่ถ้าลักแล้ว ก็มีกฎหมายเอาโทษฐานลักทรัพย์ การที่พระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติฯมาตรา 14 บัญญัติห้ามมิให้บุคคลใดยึดถือหรือครอบครองที่ดินในเขตป่าสงวนแห่งชาติ ก็เท่ากับห้ามมิให้บุคคลกระทำผิดอันเป็นการฝ่าฝืนกฎหมายนั่นเอง ซึ่งเป็นไปไม่ได้ การที่บุคคลกระทำผิดนั้นมีอยู่เสมอกฎหมายห้ามก็ห้ามไป คนก็ทำผิดไปเป็นคนละเรื่องคนละตอนกัน จะไปห้ามมิให้บุคคลใดกระทำผิดกฎหมายไม่ได้ มีแต่ว่าทำผิดกฎหมายแล้ว กฎหมายมีบทบัญญัติลงโทษ แม้กฎหมายจะห้ามมิให้ยึดถือครอบครอง แต่เมื่อเข้ายึดถือโดยมีเจตนายึดถือเพื่อตนแล้วก็ย่อมต้องได้สิทธิครอบครองอยู่ดี (3) ศาลฎีกากล่าวในคดีนี้ว่า "เป็นผลให้ราษฎรที่เข้ายึดถือครอบครองที่ดินไม่ได้สิทธิครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมาย" ก็คงหมายความว่ามีสิทธิครอบครองก็จริง แต่ก็เป็นสิทธิครอบครองที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ทำนองเดียวกับคนร้ายที่ลักทรัพย์เขามามีสิทธิครอบครองก็จริง แต่ก็ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ใช้ยันเจ้าของทรัพย์ไม่ได้ (4) สิทธิครอบครองกับกรรมสิทธิ์คือความเป็นเจ้าของทรัพย์สินเป็นทรัพยสิทธิที่แตกต่างคนละอย่างกัน มีกรรมสิทธิ์อาจไม่มีสิทธิครอบครองก็ได้ หรือมีสิทธิครอบครองแต่ก็ไม่มีสิทธิ์ก็ได้ คดีนี้ที่พิพาทซึ่งอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ มิใช่ของโจทก์แน่ แต่โจทก์ก็ได้สิทธิครอบครองแล้ว เพราะได้ยึดถือโดยมีเจตนายึดถือเพื่อตนแล้ว (5) ศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่าโจทก์เป็นฝ่ายครอบครองใช้ประโยชน์ในที่พิพาทอยู่ก่อนแล้ว ไม่พูดว่าโจทก์มีสิทธิครอบครอง ทั้ง ๆ ที่โจทก์ก็มีสิทธิครอบครองแล้วนั่นเอง และกล่าวต่อไปว่าจำเลยเข้าไปแย่งการครอบครองอันเป็นการรบกวนสิทธิของโจทก์ โจทก์ย่อมมีอำนาจฟ้องเพื่อปลดเปลื้องการรบกวนสิทธิของโจทก์ได้ คำว่า"ปลดเปลื้องการรบกวน" เป็นคำในมาตรา 1374 วรรค 2 ซึ่งใช้คำว่า"ผู้ครอบครอง" ซึ่งเป็นคำย่อของผู้มีสิทธิครอบครองดังกล่าวข้างต้น (6) คดีนี้ศาลฎีกาพิพากษาแก้เป็นว่า โจทก์มีสิทธิในที่พิพาทตามแผนที่เอกสารท้ายคำฟ้องดีกว่าโจทก์จำเลย ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องรบกวนการครอบครองของโจทก์ ฯลฯ ไม่กล่าวว่าโจทก์มีสิทธิครอบครอง หรือไม่กล่าวว่าโจทก์มีสิทธิครอบครองดีกว่าจำเลย เนื่องจากไปคิดว่าเห็นว่าที่ดินในป่าสงวนแห่งชาติใครจะมีสิทธิครอบครองไม่ได้ ซึ่งตรงกันข้ามกับความเห็นของผู้บันทึกซึ่งเห็นว่าควรพิพากษาว่าโจทก์มีสิทธิครอบครองในที่พิพาทเพราะโจทก์ได้ยึดถือโดยมีเจตนายึดถือเพื่อตนแล้ว (แม้พระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติฯ มาตรา 14 จะบัญญัติห้ามมิให้บุคคลใดยึดถือหรือครอบครองก็ตาม) มิฉะนั้นจะใช้ถ้อยคำในตัวบทที่ว่า "ปลดเปลื้องการรบกวน" ตามมาตรา 1374 มาปรับตามคำวินิจฉัยของศาลฎีกาได้อย่างไร (7) เมื่อทำบันทึกเกี่ยวกับฎีกาฉบับนี้เสร็จแล้ว ต่อมาเมื่อวันที่ 25 มีนาคม 2538 ได้อ่านคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1456/2537พบในเล่มที่ 7 ซึ่งวินิจฉัยว่า "ถึงแม้การได้มาซึ่งสิทธิครอบครองที่ดินพิพาทของโจทก์จะตกอยู่ในบังคับตามเงื่อนไขห้ามโอนที่ระบุไว้ในพระราชบัญญัติจัดที่ดินเพื่อการครองชีพ พ.ศ. 2511 ก็ตามโจทก์ยังคงมีสิทธิเข้ายึดถือครอบครองที่ดินดังกล่าวได้ ส่วนจะได้กรรมสิทธิ์หรือมีสิทธิเพียงใดนั้นเป็นเรื่องระหว่างรัฐกับโจทก์แต่ระหว่างราษฎรด้วยกัน โจทก์ย่อมมีสิทธิขอให้ปลดเปลื้องการรบกวนการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1374 ได้ เมื่อจำเลยไม่ยอมออกจากที่ดินพิพาทอันเป็นการรบกวนสิทธิของโจทก์โจทก์จึงมีอำนาจฟ้อง" ถ้าพูดถึงข้อวินิจฉัยว่า โจทก์ยังคงมีสิทธิครอบครองในที่ดินนั้น แม้เป็นที่ดินที่มีเงื่อนไขห้ามโอน ข้อวินิจฉัยดังนี้ย่อมถูกต้องตามความเห็นของผู้บันทึก แต่ตามรูปเรื่องคดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1456/2537 นี้โจทก์ฟ้องให้ขับไล่จำเลยและบริวาร แสดงว่าจำเลยครอบครอง ไม่ใช่เพียงรบกวนการครอบครองเหตุไฉนศาลฎีกาจึงออกไปในข้อที่โจทก์มีสิทธิขอให้ปลดเปลื้องการรบกวนการครอบครองตามมาตรา 1374 ได้เล่า ข้อเท็จจริงคงจะปรับได้ในข้อที่ว่า เป็นเรื่องโจทก์มีสิทธิที่จะเข้าครอบครอง (righttopossess) มากกว่า แต่ศาลฎีกากล่าวก้าวล่วงไปถึงขนาดที่ว่าโจทก์มีสิทธิครอบครองอันเป็นความคลาดเคลื่อน อนึ่งตามมาตรา 1374เป็นเรื่องการรบกวนการครอบครอง ไม่ใช่เรื่องแย่งการครอบครองการรบกวนต้องเป็นเรื่องที่ฝ่ายหนึ่งครอบครองมีสิทธิครอบครองอยู่ก่อนแล้วอีกฝ่ายหนึ่งมารบกวน จึงฟ้องขอให้ปลดเปลื้องการรบกวน เรื่องแย่งการครอบครองเป็นเรื่องของมาตรา 1375 โดยฝ่ายหนึ่งครอบครองอันถือว่ามีสิทธิครอบครองอยู่ก่อนแล้วอีกฝ่ายหนึ่งเข้ามาแย่งโดยต้องถือว่าผู้แย้งมีสิทธิครอบครองเช่นเดียวกัน แต่คนก่อนมีสิทธิดีกว่า อย่างไรเป็นการรบกวนการครอบครอง อย่างไรเป็นการแย่งการครอบครองเป็นปัญหาข้อเท็จจริงตามฎีกาที่ 1456/2537 นี้คงเป็นเรื่องแย่งการครอบครองตามมาตรา 1375 มากกว่า มิฉะนั้นโจทก์จะมาฟ้องให้ขับไล่จำเลยกับบริวารได้อย่างไร เป็นกรณีที่ปรับกฎหมายปะปนกันไปหมด ไพจิตรปุญญพันธุ์