คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2264/2538หลักกฎหมาย: จำเลยทั้งสองเข้าไปปักเสาขึงลวดหนามและจำเลยที่2ปลูกต้นผลไม้ในที่ดินพิพาทซึ่งโจทก์จำเลยทั้งสองโต้แย้งสิทธิกันและต่างฟ้องคดีแพ่งอ้างว่าตนมีสิทธิครอบครองโดยเข้าใจว่าที่ดินพิพาทเป็นของจำเลยที่2จำเลยทั้งสองจึงไม่มีเจตนาบุกรุกตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา326โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา362,365(2),358,359(4),91,83ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้วเห็นว่าคดีมีมูลให้ประทับฟ้องจำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยทั้งสองมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา365(2)ประกอบมาตรา362มาตรา359(4),83การกระทำของจำเลยเป็นกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายบทซึ่งแต่ละบทมีอัตราโทษเท่ากันเห็นสมควรลงโทษตามมาตรา365(2)ประกอบมาตรา362ให้จำคุกคนละ1ปีปรับคนละ3,000บาทไม่ปรากฏว่าจำเลยทั้งสองเคยได้รับโทษจำคุกมาก่อนเมื่อคำนึงถึงสภาพความผิดเห็นสมควรรอการลงโทษจำคุกไว้ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา56มีกำหนด2ปีไม่ชำระค่าปรับจัดการตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา29,30โจทก์และจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่าจำเลยทั้งสองมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา359(4),83จำคุก1ปีปรับคนละ3,000บาทไม่ปรากฏว่าจำเลยทั้งสองเคยได้รับโทษจำคุกมาก่อนเมื่อคำนึงถึงสภาพความผิดเห็นสมควรรอการลงโทษจำคุกไว้ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา56มีกำหนด2ปีไม่ชำระค่าปรับจัดการตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา29,30ข้อหาอื่นให้ยกโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า"พิเคราะห์แล้วข้อเท็จจริงเบื้องต้นฟังเป็นยุติตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค3ว่าในวันเวลาเกิดเหตุตามฟ้องจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันตัดฟันต้นผลไม้อันเป็นพืชหรือพืชผลของโจทก์ซึ่งเป็นกสิกรและทำให้อวนตาข่ายของโจทก์เสียหายมีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่าจำเลยทั้งสองได้บุกรุกโดยเข้าไปกระทำการใดๆในอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์อันเป็นการรบกวนการครอบครองอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์โดยปกติสุขหรือไม่โจทก์มีตัวโจทก์และนาง ทิ้งสุขศรี ภริยาโจทก์เป็นพยานเบิกความว่าที่ดินพิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินตามส.ค.1ซึ่งโจทก์ซื้อมาจากนาง น่วมสุจินโณเมื่อประมาณ18ปีมาแล้วโจทก์ได้เข้าครอบครองปลูกต้นผลไม้ในที่ดินพิพาทเมื่อวันที่10พฤศจิกายน2534เวลาประมาณ9นาฬิกาจำเลยทั้งสองได้เข้าไปปักเสากั้นรั้วตัดฟันต้นผลไม้ในที่ดินพิพาทและวันที่20ธันวาคม2534จำเลยที่2ได้เข้าไปถอนต้นผลไม้ที่โจทก์ปลูกไว้ในที่ดินพิพาทแล้วนำต้นผลไม้ของจำเลยทั้งสองไปปลูกไว้แทนจำเลยทั้งสองมีตัวจำเลยทั้งสองนาย เขตไชยบัณฑิตผู้ใหญ่บ้านท้องที่เกิดเหตุและนาย อั้นสุจินโณเป็นพยานเบิกความว่าที่ดินพิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินของจำเลยที่2ได้มาโดยนาย เกลือนโชติธรรม บิดาของจำเลยทั้งสองยกให้ตั้งแต่ปี2517เห็นว่าโจทก์และจำเลยทั้งสองนำสืบพยานโต้แย้งสิทธิในที่ดินพิพาทโดยโจทก์และจำเลยทั้งสองต่างฟ้องเป็นคดีแพ่งกล่าวอ้างว่าตนมีสิทธิครอบครองในที่ดินพิพาทอีกฝ่ายรุกล้ำขอให้ขับไล่และเรียกค่าเสียหายตามคดีแพ่งหมายเลขดำที่25/2535และคดีแพ่งหมายเลขดำที่62/2535ของศาลชั้นต้นตามเอกสารหมายล.1ถึงล.4ในระหว่างที่โจทก์และจำเลยทั้งสองยังโต้แย้งสิทธิในที่ดินพิพาทกันอยู่การที่จำเลยทั้งสองเข้าไปปักเสาขึงลวดหนามและจำเลยที่2ปลูกต้นผลไม้ในที่ดินพิพาทโดยเข้าใจว่าที่ดินพิพาทเป็นของจำเลยที่2จำเลยทั้งสองจึงไม่มีเจตนาเข้าไปกระทำการใดๆในอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์อันเป็นการรบกวนการครอบครองอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์โดยปกติสุขจำเลยทั้งสองจึงไม่มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา326ศาลอุทธรณ์ภาค3วินิจฉัยมานั้นชอบแล้วฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2264/2538นาย นอม สุขศรีโจทก์นาย สมพล โชติธรรม กับพวกจำเลย ป.อ. ม. 59, ม. 362จำเลยทั้งสองเข้าไปปักเสาขึงลวดหนามและจำเลยที่2ปลูกต้นผลไม้ในที่ดินพิพาทซึ่งโจทก์จำเลยทั้งสองโต้แย้งสิทธิกันและต่างฟ้องคดีแพ่งอ้างว่าตนมีสิทธิครอบครองโดยเข้าใจว่าที่ดินพิพาทเป็นของจำเลยที่2จำเลยทั้งสองจึงไม่มีเจตนาบุกรุกตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา326โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา362,365(2),358,359(4),91,83ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้วเห็นว่าคดีมีมูลให้ประทับฟ้องจำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยทั้งสองมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา365(2)ประกอบมาตรา362มาตรา359(4),83การกระทำของจำเลยเป็นกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายบทซึ่งแต่ละบทมีอัตราโทษเท่ากันเห็นสมควรลงโทษตามมาตรา365(2)ประกอบมาตรา362ให้จำคุกคนละ1ปีปรับคนละ3,000บาทไม่ปรากฏว่าจำเลยทั้งสองเคยได้รับโทษจำคุกมาก่อนเมื่อคำนึงถึงสภาพความผิดเห็นสมควรรอการลงโทษจำคุกไว้ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา56มีกำหนด2ปีไม่ชำระค่าปรับจัดการตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา29,30โจทก์และจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่าจำเลยทั้งสองมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา359(4),83จำคุก1ปีปรับคนละ3,000บาทไม่ปรากฏว่าจำเลยทั้งสองเคยได้รับโทษจำคุกมาก่อนเมื่อคำนึงถึงสภาพความผิดเห็นสมควรรอการลงโทษจำคุกไว้ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา56มีกำหนด2ปีไม่ชำระค่าปรับจัดการตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา29,30ข้อหาอื่นให้ยกโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า"พิเคราะห์แล้วข้อเท็จจริงเบื้องต้นฟังเป็นยุติตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค3ว่าในวันเวลาเกิดเหตุตามฟ้องจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันตัดฟันต้นผลไม้อันเป็นพืชหรือพืชผลของโจทก์ซึ่งเป็นกสิกรและทำให้อวนตาข่ายของโจทก์เสียหายมีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่าจำเลยทั้งสองได้บุกรุกโดยเข้าไปกระทำการใดๆในอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์อันเป็นการรบกวนการครอบครองอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์โดยปกติสุขหรือไม่โจทก์มีตัวโจทก์และนาง ทิ้งสุขศรี ภริยาโจทก์เป็นพยานเบิกความว่าที่ดินพิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินตามส.ค.1ซึ่งโจทก์ซื้อมาจากนาง น่วมสุจินโณเมื่อประมาณ18ปีมาแล้วโจทก์ได้เข้าครอบครองปลูกต้นผลไม้ในที่ดินพิพาทเมื่อวันที่10พฤศจิกายน2534เวลาประมาณ9นาฬิกาจำเลยทั้งสองได้เข้าไปปักเสากั้นรั้วตัดฟันต้นผลไม้ในที่ดินพิพาทและวันที่20ธันวาคม2534จำเลยที่2ได้เข้าไปถอนต้นผลไม้ที่โจทก์ปลูกไว้ในที่ดินพิพาทแล้วนำต้นผลไม้ของจำเลยทั้งสองไปปลูกไว้แทนจำเลยทั้งสองมีตัวจำเลยทั้งสองนาย เขตไชยบัณฑิตผู้ใหญ่บ้านท้องที่เกิดเหตุและนาย อั้นสุจินโณเป็นพยานเบิกความว่าที่ดินพิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินของจำเลยที่2ได้มาโดยนาย เกลือนโชติธรรม บิดาของจำเลยทั้งสองยกให้ตั้งแต่ปี2517เห็นว่าโจทก์และจำเลยทั้งสองนำสืบพยานโต้แย้งสิทธิในที่ดินพิพาทโดยโจทก์และจำเลยทั้งสองต่างฟ้องเป็นคดีแพ่งกล่าวอ้างว่าตนมีสิทธิครอบครองในที่ดินพิพาทอีกฝ่ายรุกล้ำขอให้ขับไล่และเรียกค่าเสียหายตามคดีแพ่งหมายเลขดำที่25/2535และคดีแพ่งหมายเลขดำที่62/2535ของศาลชั้นต้นตามเอกสารหมายล.1ถึงล.4ในระหว่างที่โจทก์และจำเลยทั้งสองยังโต้แย้งสิทธิในที่ดินพิพาทกันอยู่การที่จำเลยทั้งสองเข้าไปปักเสาขึงลวดหนามและจำเลยที่2ปลูกต้นผลไม้ในที่ดินพิพาทโดยเข้าใจว่าที่ดินพิพาทเป็นของจำเลยที่2จำเลยทั้งสองจึงไม่มีเจตนาเข้าไปกระทำการใดๆในอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์อันเป็นการรบกวนการครอบครองอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์โดยปกติสุขจำเลยทั้งสองจึงไม่มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา326ศาลอุทธรณ์ภาค3วินิจฉัยมานั้นชอบแล้วฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ทองเลื่อน พูลพิพัฒน์-จองทรัพย์ เที่ยงธรรม-สมมาตร พรหมานุกูล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุโจทก์จำเลยทั้งสองโต้แย้งสิทธิกันและต่างฟ้องกันเป็นคดีแพ่งโดยต่างฝ่ายต่างอ้างว่าตนมีสิทธิครอบครองซึ่งต้องหมายความว่าโจทก์เข้าใจว่าตนมีสิทธิในที่พิพาทที่จะเข้าครอบครอง(righttopossess)ส่วนจำเลยทั้งสองได้เข้าไปปักเสาขึงลวดหนามและจำเลยที่2ปลูกต้นผลไม้ในที่ดินนั้นถือได้ว่าจำเลยทั้งสองได้ยึดถือโดยเจตนายึดถือเพื่อตนแล้วจำเลยทั้งสองจึงได้สิทธิครอบครองอาจจะได้สิทธิครอบครองมาโดยมิชอบด้วยกฎหมายก็ได้(ดูจิตติติงศภัทิย์)บันทึกท้ายคำพิพากษาฎีกาที่2069/2527จัดพิมพ์โดยเนติบัณฑิตยสภาซึ่งกล่าวว่าแม้ผู้ที่ขโมยหรือผู้บุกรุกก็"ครอบครอง"เป็น"การครอบครอง"และได้"สิทธิครอบครอง"โดยสมบูรณ์)ซึ่งคดีนี้ข้อเท็จจริงยังไม่มีถึงขนาดได้สิทธิครอบครองโดยมิชอบด้วยกฎหมายก็ได้เพียงแต่จำเลยทั้งสองเข้าใจไปว่าที่ดินพิพาทเป็นของจำเลยที่2ถือได้ว่าไม่มีเจตนาจะบุกรุกตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา362กรณีต้องด้วยมาตรา62เพราะการที่จำเลยทั้งสองเข้าใจว่าที่ดินพิพาทเป็นของจำเลยที่2ซึ่งอาจไม่เป็นความจริงตามนั้นก็ได้จึงได้เข้าไปทำการดังกล่าวในที่พิพาทหมายความว่าการที่ไม่เป็นความผิดอ้างได้แต่เพียงว่าเข้าใจว่าทำได้โดยมีสิทธิเช่นนั้นซึ่งเป็นความสำคัญผิดว่ามีข้อเท็จจริงซึ่งความจริงไม่มีตามมาตรา62เท่านั้นขอให้ดูบันทึกท้ายคำพิพากษาฎีกาที่4854/2537ของข้าพเจ้าซึ่งได้ลงพิมพ์ไปแล้วในเล่ม10 ความผิดฐานบุกรุกตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา362มีสองกรณีด้วยกันกรณีแรกคือการบุกรุกด้วยการ"ถือการครอบครองอสังหาริมทรัพย์"หรือที่เรียกกันโดยทั่วไปว่าการบุกรุกโดยการแย่งการครอบครองส่วนกรณีที่สองคือการ"รบกวนการครอบครองอสังหาริมทรัพย์"หรือที่เรียกกันโดยทั่วไปว่าการบุกรุกโดยการรบกวนการครอบครอง การบุกรุกกรณีที่สองคือการบุกรุกโดยการรบกวนการครอบครองนั้นคือการเข้าไปกระทำการใดๆในอสังหาริมทรัพย์ของผู้อื่นอันเป็นการรบกวนการครอบครองอสังหาริมทรัพย์ของเขาโดยปกติสุขการบุกรุกกรณีที่สองนี้ผู้กระทำจะต้องเข้าไปกระทำการใดๆใน"อสังหาริมทรัพย์ของผู้อื่น"อันเป็นการรบกวนการครอบครองอสังหาริมทรัพย์ของเขาโดยปกติสุขอย่างไรก็ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่1/2512ได้วินิจฉัยว่าแม้อสังหาริมทรัพย์จะเป็นของจำเลยก็ตามแต่เมื่อจำเลยเข้าไปกระทำการใดๆอันเป็นการรบกวนการครอบครองของโจทก์โดยปกติสุขจำเลยก็มีความผิดตามมาตรา362ได้ ด้วยเหตุนี้การบุกรุกโดยการรบกวนการครอบครองนั้นอสังหาริมทรัพย์ที่จำเลยบุกรุกอาจเป็นของผู้อื่นก็ได้หรืออาจเป็นของจำเลยเองก็ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่2264/2538นี้โจทก์ฟ้องว่าจำเลยเข้าไปในอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์และกระทำการต่างๆอันเป็นการรบกวนการครอบครองอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์โดยปกติสุขเป็นการฟ้องว่าจำเลย"เข้าไปกระทำการใดๆในอสังหาริมทรัพย์ของผู้อื่น(โจทก์)อันเป็นการรบกวนการครอบครองอสังหาริมทรัพย์ของเขา(โจทก์)โดยปกติสุข"เมื่อรูปคดีเป็นเช่นนี้ปัญหาที่สำคัญที่สุดก็คือความจริงอสังหาริมทรัพย์นั้นเป็นของผู้ใดเมื่อได้ความเช่นใดแล้วปัญหาต่อไปคือจำเลยเข้าใจว่าเป็นอสังหาริมทรัพย์ของผู้ใด สำหรับประเด็นที่ว่าความจริงอสังหาริมทรัพย์เป็นของผู้ใดนั้นข้อเท็จจริงในเรื่องนี้ยังไม่เป็นที่ยุติเพราะโจทก์และจำเลยยังโต้แย้งสิทธิในที่ดินกันอยู่อย่างไรก็ตามแม้ในที่สุดจะปรากฏว่าที่ดินนั้นเป็นของโจทก์การกระทำของจำเลยก็ไม่เป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา362อยู่นั่นเองเพราะโจทก์ฟ้องว่าจำเลยบุกรุกเข้าไปในอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์แต่เมื่อจำเลยเข้าใจไปว่าอสังหาริมทรัพย์นั้นเป็นของจำเลยเสียแล้วก็ถือว่าจำเลยขาดเจตนาบุกรุกเข้าไปในอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์ซึ่งก็ตรงกับคำวินิจฉัยของศาลฎีกา ในการวินิจฉัยความรับผิดในทางอาญานั้นกรณีดังต่อไปนี้มีความใกล้เคียงกันมากคือ(1)การขาดองค์ประกอบภายนอก(2)การไม่รู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบภายนอกและ(3)การสำคัญผิดในข้อเท็จจริง ในการวินิจฉัยจะต้องพิจารณาในเบื้องแรกเสียก่อนว่าเป็นการขาดองค์ประกอบภายนอกหรือไม่หากไม่ใช่จึงค่อยพิจารณาต่อไปว่าเป็นการไม่รู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบภายนอกหรือไม่หากไม่ใช่จึงพิจารณาต่อไปว่าเป็นการสำคัญผิดในข้อเท็จจริงหรือไม่ ศาสตราจารย์ จิตติติงศภัทิย์ ได้ทำหมายเหตุไว้ท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาที่1076/2522ดังต่อไปนี้ "ข้อเท็จจริงที่ทำให้เป็นความผิดมีอยู่ครบถ้วนแต่ผู้กระทำไม่รู้ข้อเท็จจริงเหล่านั้นผู้กระทำไม่มีเจตนากระทำผิดตามมาตรา59วรรคสามถ้าข้อเท็จจริงที่เป็นองค์ประกอบความผิดมีอยู่ครบถ้วนและผู้กระทำก็รู้แล้วครบองค์ความผิดแล้วแต่ผู้กระทำเข้าใจผิดว่ามีข้อเท็จจริงอื่นนั้นอีกที่ทำให้การกระทำไม่เป็นความผิดเป็นกรณีตามมาตรา62วรรคแรกที่ผู้กระทำไม่มีความผิด" ในการวินิจฉัยความรับผิดประเด็นแรกที่จะต้องพิจารณาคือการกระทำนั้นครบองค์ประกอบภายนอกหรือไม่เช่นนาย แดงยิงนาย ดำย่อมครบองค์ประกอบภายนอกของประมวลกฎหมายอาญามาตรา288หรือนาย แดงลักทรัพย์ของนาย ดำ ก็ครบองค์ประกอบภายนอกของประมวลกฎหมายอาญามาตรา334แต่ถ้านาย แดงยิงไปที่ศพของนาย ดำก็ถือว่าขาดองค์ประกอบภายนอกของมาตรา288หรือนาย แดงหยิบเอาทรัพย์ของตนเองไปขายก็ถือว่าขาดองค์ประกอบภายนอกของมาตรา334 ผลในทางกฎหมายของการขาดองค์ประกอบภายนอกคือผู้กระทำไม่มีความผิดในฐานนั้นๆเลยแม้ในฐานพยายามซึ่งเป็นไปไม่ได้อย่างแน่แท้ผู้กระทำก็ไม่มีความผิดซึ่งในเรื่องนี้ศาสตราจารย์ หยุด แสงอุทัย และศาสตราจารย์ จิตติติงศภัทิย์ มีความเห็นตรงกัน(ดูหยุดแสงอุทัย,กฎหมายอาญาภาค1(กรุงเทพ:สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์,2527),น.84-85และดูจิตติติงศภัทิย์,กฎหมายอาญาภาค1(กรุงเทพ:สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา2536),น.331-332และนอกจากนั้นให้ดูคำถามข้อเขียนและธงคำตอบของอนุกรรมการทดสอบความรู้ในวิชากฎหมายในการทดสอบความรู้ในวิชากฎหมายแก่ผู้สมัครเข้ารับราชการเป็นข้าราชการตุลาการในตำแหน่งผู้ช่วยผู้พิพากษาวันที่30กรกฎาคม2529วิชากฎหมายอาญาซึ่งมีข้อเท็จจริงว่าหญิงมิได้ตั้งครรภ์แต่สำคัญผิดว่าตั้งครรภ์จึงไปทำแท้งธงคำตอบคือหญิงไม่มีความผิดตามมาตรา301แม้พยายามตามมาตรา81ก็ไม่ผิด"เพราะที่จะเป็นการพยายามกระทำความผิดนั้นจะต้องมีองค์ประกอบพื้นฐานของความผิดนั้นครบทุกประการแล้ว" หากการกระทำนั้นครบองค์ประกอบภายนอกแล้วประเด็นต่อไปที่จะต้องพิจารณาคือผู้กระทำรู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบภายนอกนั้นหรือไม่เช่นนาย แดงยิงนาย ดำตายหากนาย แดงรู้ว่าเป็นการฆ่านาย ดำ ก็ถือว่าเป็นการรู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานฆ่าผู้อื่นตามมาตรา288หรือนาย แดงหยิบเอาทรัพย์ของนาย ดำไปหากนาย แดงรู้ว่าเป็นการเอาไปซึ่งทรัพย์ของผู้อื่นก็ถือว่ารู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานลักทรัพย์ตามมาตรา334ตรงกันข้ามถ้าการที่นาย แดงยิงไปที่นาย ดำนั้นนาย แดงเข้าใจว่าเป็นการยิงหมูป่าก็ถือว่านาย แดงไม่รู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบภายนอกของความผิดตามมาตรา288หรือการที่นาย แดงหยิบเอาทรัพย์ของนาย ดำไปนั้นนาย แดงเข้าใจว่าเป็นการหยิบเอาทรัพย์ของตนเองไปก็ถือว่านาย แดงไม่รู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบภายนอกของความผิดตามมาตรา334 ผลในทางกฎหมายของการไม่รู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบภายนอกคือถือว่าผู้กระทำขาด"เจตนา"ทั้งนี้ตามที่มาตรา59วรรคสามได้บัญญัติไว้ว่า"ถ้าผู้กระทำมิได้รู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบของความผิดจะถือว่าผู้กระทำประสงค์ต่อผลหรือย่อมเล็งเห็นผลของการกระทำนั้นมิได้"คำว่า"องค์ประกอบ"ของความผิดในที่นี้หมายความถึง"องค์ประกอบภายนอก"ของความผิดนั่นเองอย่างไรก็ตามถ้าความไม่รู้ข้อเท็จจริงตามความในวรรคสามแห่งมาตรา59ได้เกิดขึ้นด้วยความประมาทผู้กระทำจะต้องรับผิดฐานกระทำโดยประมาทหากการกระทำโดยประมาทนั้นมีกฎหมายบัญญัติเป็นความผิดทั้งนี้ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา62วรรคสอง หากผู้กระทำรู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบภายนอกของความผิดและผู้กระทำประสงค์ต่อผลหรือเล็งเห็นผลแล้วก็ถือว่าผู้กระทำมีเจตนาประเด็นต่อไปที่จะต้องพิจารณาคือผู้กระทำได้สำคัญผิดในข้อเท็จจริงตามมาตรา62วรรคแรกหรือไม่ซึ่งมีอยู่3กรณีคือ(1)สำคัญผิดในข้อเท็จจริงซึ่งทำให้การกระทำไม่เป็นความผิด(2)สำคัญผิดในข้อเท็จจริงซึ่งทำให้ผู้กระทำไม่ต้องรับโทษและ(3)สำคัญผิดในข้อเท็จจริงซึ่งทำให้ผู้กระทำได้รับโทษน้อยลง จะเห็นได้ว่าการสำคัญผิดในข้อเท็จจริงตามมาตรา62นั้นจะนำมาใช้เพื่อเป็นคุณแก่ผู้กระทำได้จะต้องเป็นกรณีที่(1)การกระทำนั้นจะต้องครบองค์ประกอบภายนอกแล้วและ(2)การกระทำนั้นผู้กระทำจะต้องมีเจตนามาแล้ว ตัวอย่างของกรณีสำคัญผิดในข้อเท็จจริงซึ่งทำให้การกระทำไม่เป็นความผิดเช่นข้อเท็จจริงจากคำพิพากษาศาลฎีกาที่155/2512ซึ่งเป็นเรื่องตำรวจมีหมายค้นและหมายจับไปจับกุมจำเลยที่บ้านซึ่งอยู่ในที่เปลี่ยวในเวลาวิกาลโดยปีนบ้านและรื้อฝาบ้านจำเลยและส่องไฟฉายเข้าไปในบ้านจำเลยสำคัญผิดว่าโจรเข้าปล้นจึงใช้ปืนยิงตำรวจบาดเจ็บแม้เจ้าหน้าที่จะได้ตะโกนบอกว่าเป็นตำรวจก็ตามแต่จำเลยก็เคยถูกปล้นโดยคนร้ายปลอมเป็นตำรวจมาก่อนพฤติการณ์ของจำเลยมีลักษณะเป็นการป้องกันสิทธิของตนพอสมควรแก่เหตุเป็นการป้องกันโดยชอบด้วยกฎหมายไม่มีความผิดข้อเท็จจริงในคำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องนี้เป็นกรณีป้องกันพอสมควรแก่เหตุโดยสำคัญผิดเป็นกรณีสำคัญผิดในข้อเท็จจริงซึ่งทำให้การกระทำไม่เป็นความผิดตามมาตรา62ประกอบกับมาตรา68ซึ่งจะเห็นได้ว่าการจะอ้างความสำคัญผิดตามมาตรา62เพื่อเป็นคุณแก่ผู้กระทำนั้นก่อนอื่นการกระทำนั้นจะต้องครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานนั้นๆเสียก่อนซึ่งข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องนี้การกระทำของจำเลยครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานฆ่าผู้อื่นตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา288ทุกประการเพราะจำเลยคือ"ผู้ใด"การที่จำเลยใช้ปืนยิงเป็นการ"ฆ่า"และผู้ที่ถูกยิงเป็น"ผู้อื่น"เมื่อการกระทำของจำเลยครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดทุกประการแล้วขั้นตอนต่อไปที่จะต้องพิจารณาคือให้ดูว่าจำเลยมีเจตนาฆ่าผู้อื่นหรือไม่ซึ่งจะเห็นได้ว่าจำเลยมีเจตนาฆ่าเพราะ(1)จำเลยรู้ว่าการกระทำของตนเป็นการ"ฆ่า"และรู้ว่าผู้ที่ถูกฆ่าเป็น"ผู้อื่น"และ(2)จำเลยประสงค์ต่อผลเมื่อจำเลยมีเจตนาฆ่าครบถ้วนแล้วขั้นตอนสุดท้ายจึงค่อยพิจารณาว่าจำเลยสำคัญผิดในข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา62หรือไม่ซึ่งก็จะเห็นได้ว่าจำเลยสำคัญผิดในข้อเท็จจริงว่าการกระทำไม่เป็นความผิดกล่าวคือสำคัญผิดว่ากำลังกระทำการต่อภยันตรายซึ่งเกิดจากการประทุษร้ายอันละเมิดต่อกฎหมายกล่าวอีกนัยหนึ่งคือเป็นการป้องกันโดยสำคัญผิด ตัวอย่างของกรณีสำคัญผิดในข้อเท็จจริงซึ่งทำให้ผู้กระทำไม่ต้องรับโทษเช่นนาย แดงลักทรัพย์ของนาย ดำโดยสำคัญผิดว่าเป็นทรัพย์ของนาง ขาวภริยาของนาย แดง ซึ่งผลในทางกฎหมายคือแม้นาย แดงจะมีความผิดฐานลักทรัพย์ของนาย ดำ แต่นาย แดงอ้างความสำคัญผิดว่าทรัพย์นั้นเป็นของภริยาของตนมาเป็นคุณแก่นาย แดงเพื่อทำให้ไม่ต้องรับโทษได้เพราะหากทรัพย์นั้นเป็นของภริยาของนาย แดงแล้วนาย แดงย่อมได้รับการยกเว้นโทษตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา71วรรคแรกซึ่งจะเห็นได้ว่าการจะอ้างความสำคัญผิดตามมาตรา62เพื่อเป็นคุณแก่ผู้กระทำนั้นก่อนอื่นการกระทำนั้นจะต้องครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานนั้นๆเสียก่อนซึ่งข้อเท็จจริงตามตัวอย่างการกระทำของนาย แดงครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานลักทรัพย์ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา334ทุกประการเพราะนาย แดงคือ"ผู้ใด"การที่นาย แดงหยิบเอาทรัพย์ไปเป็นการ"เอาไป"และเมื่อทรัพย์นั้นเป็นของนาย ดำจึงเป็น"ทรัพย์ของผู้อื่น"เมื่อการกระทำของนาย แดงครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดทุกประการแล้วขั้นตอนต่อไปที่จะต้องพิจารณาคือให้ดูว่านาย แดงมีเจตนาลักทรัพย์ของผู้อื่นหรือไม่ซึ่งจะเห็นได้ว่านาย แดงมีเจตนาแล้วเพราะ(1)นาย แดงรู้ว่าการกระทำของตนเป็นการ"เอาไป"และรู้ว่าทรัพย์นั้นเป็นทรัพย์ของผู้อื่น(แม้นาย แดงจะเข้าใจว่าเป็นทรัพย์ของภริยาก็ถือว่านายแดงรู้ว่าทรัพย์นั้นเป็นของผู้อื่นเพราะทรัพย์ของภริยาก็คือทรัพย์ของผู้อื่น)และ(2)นาย แดงประสงค์ต่อผลเมื่อนาย แดงมีเจตนาลักทรัพย์ชิ้นนั้นแล้วขั้นตอนสุดท้ายจึงค่อยพิจารณาว่านาย แดงสำคัญผิดในข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา62หรือไม่ซึ่งก็จะเห็นได้ว่านาย แดงสำคัญผิดในข้อเท็จจริงว่าการกระทำนั้นผู้กระทำไม่ต้องรับโทษเพราะถ้าทรัพย์นั้นเป็นของภริยาของนาย แดงตามที่นาย แดงเข้าใจแล้วนาย แดงย่อมได้รับการยกเว้นโทษตามมาตรา71วรรคแรกแต่เมื่อความจริงทรัพย์นั้นเป็นของนาย ดำ นาย แดงจึงต้องอ้างความสำคัญผิดตามมาตรา62เพื่อเป็นคุณแก่นาย แดง ตัวอย่างของกรณีสำคัญผิดในข้อเท็จจริงซึ่งทำให้ผู้กระทำได้รับโทษน้อยลงเช่นนาย แดงลักทรัพย์ของนาย เขียวโดยสำคัญผิดว่าเป็นทรัพย์ของนาย เหลืองบิดาของนาย แดงซึ่งในทางกฎหมายคือแม้นาย แดงจะมีความผิดฐานลักทรัพย์ของนาย เขียว แต่นาย แดงอ้างความสำคัญผิดว่าทรัพย์นั้นเป็นของบิดาของตนมาเป็นคุณแก่นาย แดงเพื่อทำให้ได้รับโทษน้อยลงได้เพราะหากทรัพย์นั้นเป็นของบิดาของนาย แดงแล้วนาย แดงอาจได้รับโทษน้อยลงตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา71วรรคสองซึ่งจะเห็นได้ว่าการจะอ้างความสำคัญผิดตามมาตรา62เพื่อเป็นคุณแก่ผู้กระทำนั้นประการแรกการกระทำนั้นจะต้องครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดนั้นๆเสียก่อนซึ่งข้อเท็จจริงตามตัวอย่างการกระทำของนาย แดงครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานลักทรัพย์ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา334ทุกประการเพราะนาย แดงคือ"ผู้ใด"การที่นาย แดงหยิบเอาทรัพย์ไปเป็นการ"เอาไป"และเมื่อทรัพย์นั้นเป็นของนาย เขียว จึงเป็น"ทรัพย์ของผู้อื่น"เมื่อการกระทำของนาย แดงครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดทุกประการแล้วขั้นตอนต่อไปที่จะต้องพิจารณาคือให้ดูว่านาย แดงมีเจตนาลักทรัพย์ของผู้อื่นหรือไม่ซึ่งจะเห็นได้ว่านาย แดงมีเจตนาแล้วเพราะ(1)นาย แดงรู้ว่าการกระทำของตนเป็นการ"เอาไป"และรู้ว่าทรัพย์นั้นเป็นทรัพย์ของผู้อื่น(แม้นาย แดงจะเข้าใจว่าเป็นทรัพย์ของบิดาก็ถือว่านาย แดงรู้ว่าทรัพย์นั้นเป็นของผู้อื่นเพราะทรัพย์ของบิดาก็คือทรัพย์ของผู้อื่น)และ(2)นาย แดงประสงค์ต่อผลเมื่อนาย แดงมีเจตนาลักทรัพย์ชิ้นนั้นแล้วขั้นตอนสุดท้ายจึงค่อยพิจารณาว่านาย แดงสำคัญผิดในข้อเท็จจริงตามมาตรา62หรือไม่ซึ่งก็จะเห็นได้ว่านาย แดงสำคัญผิดในข้อเท็จจริงว่าการกระทำนั้นผู้กระทำอาจได้รับโทษน้อยลงเพราะถ้าทรัพย์เป็นของบิดาของนาย แดงตามที่นาย แดงเข้าใจแล้วนาย แดงอาจได้รับโทษน้อยลงตามมาตรา71วรรคสองแต่เมื่อความจริงทรัพย์นั้นเป็นของนาย เขียว นาย แดงจึงต้องอ้างความสำคัญผิดตามมาตรา62เพื่อเป็นคุณแก่นาย แดง กล่าวโดยสรุปก็คือในการวินิจฉัยปัญหาเหล่านี้ประการแรกต้องดูเสียก่อนว่าความจริงการกระทำนั้นครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานนั้นๆหรือไม่หากความจริงการกระทำนั้นไม่ครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานนั้นๆแล้วผู้กระทำก็ไม่มีความผิดฐานนั้นๆเลยแต่ถ้าตามความเป็นจริงการกระทำนั้นครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานนั้นๆแล้วขั้นตอนต่อมาคือให้ดูว่าผู้กระทำมีเจตนากระทำความผิดฐานนั้นๆหรือไม่หากปรากฏว่าผู้กระทำขาดเจตนาผู้กระทำก็ไม่มีความผิดฐานนั้นๆแต่ถ้าปรากฏว่าผู้กระทำมีเจตนากระทำความผิดฐานนั้นๆแล้วขั้นตอนสุดท้ายคือให้ดูว่าผู้กระทำสำคัญผิดในข้อเท็จจริงตามมาตรา62หรือไม่ซึ่งความสำคัญผิดตามมาตรา62นั้นมีอยู่3กรณีด้วยกันตามที่กล่าวมาแล้ว มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่6419/2537ซึ่งเป็นกรณีที่เกี่ยวข้องกับเรื่องที่กล่าวมาข้างต้นข้อเท็จจริงคือเด็กหญิง ข. อายุ13ปีหนีออกจากบ้านไปดูภาพยนตร์แล้วได้พบกับจำเลยที่หน้าโรงภาพยนตร์จำเลยได้พาเด็กหญิง ข. ไปพักที่บังกะโลวันรุ่งขึ้นได้พาเด็กหญิง ข.ไปพักที่บ้านผู้อื่นโดยเด็กหญิง ข.เต็มใจไปกับจำเลยขณะที่พักอยู่ที่บังกะโลและที่บ้านผู้อื่นจำเลยซึ่งสำคัญผิดในข้อเท็จจริงว่าเด็กหญิง ข.มีอายุ17ถึง18ปีได้กระทำชำเราเด็กหญิง ข.หลายครั้งด้วยความสมัครใจของเด็กหญิง ข. พนักงานอัยการเป็นโจทก์ฟ้องจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา277และมาตรา317ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามมาตรา319ศาลอุทธรณ์ภาค1พิพากษายืนศาลฎีกาพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามมาตรา319วรรคแรกประกอบด้วยมาตรา62วรรคแรก เด็กหญิง ข.นั้นตามความเป็นจริงอายุเพียง13ปีแต่เนื่องจากมีรูปร่างสมบูรณ์กว่าเด็กทั่วไปจำเลยจึงเข้าใจว่าเด็กหญิง ข. อายุ17ถึง18ปีศาลก็ยอมรับความเข้าใจผิดของจำเลยในเรื่องอายุของเด็กหญิง ข. คดีนี้โจทก์ได้ฟ้องจำเลยตามมาตรา277ด้วยในการวินิจฉัยว่าจำเลยมีความผิดตามมาตรา277หรือไม่นั้นประการแรกต้องดูเสียก่อนว่าความจริงการกระทำของจำเลยครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดตามมาตรา277หรือไม่ซึ่งจะเห็นได้ว่าการกระทำของจำเลยครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานนี้เพราะองค์ประกอบภายนอกของมาตรา277คือ(1)ผู้ใด(2)กระทำชำเรา(3)เด็กหญิงอายุยังไม่เกินสิบห้าปีซึ่งมิใช่ภริยาของตนโดยเด็กหญิงนั้นจะยินยอมหรือไม่ก็ตามการที่จำเลยร่วมประเวณีกับเด็กหญิง ข. ซึ่งอายุ13ปีโดยเด็กหญิง ข. สมัครใจด้วยจึงเป็นการกระทำที่ครบองค์ประกอบภายนอกทุกประการของความผิดตามมาตรา277เมื่อการกระทำครบองค์ประกอบภายนอกแล้วขั้นตอนต่อไปคือให้ดูว่าจำเลยมีเจตนากระทำความผิดตามมาตรา277หรือไม่เพราะความผิดฐานนี้ผู้กระทำจะต้องมีเจตนาซึ่งจะเห็นได้ว่าจำเลยขาดเจตนากระทำความผิดตามมาตรานี้เพราะจำเลยเข้าใจว่าเด็กหญิง ข. อายุ17ถึง18ปีตรงตามหลักในมาตรา59วรรคสามที่ว่า"ถ้าผู้กระทำไม่รู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบของความผิดจะถือว่าผู้กระทำประสงค์ต่อผลหรือย่อมเล็งเห็นผลของการกระทำนั้นมิได้"ข้อความที่ว่า"ไม่รู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบของความผิดนั้น"หมายความว่าไม่รู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบภายนอกของความผิดนั่นเองซึ่งอายุของเด็กหญิง ข.นั้นถือเป็น"ข้อเท็จจริง"อันเป็นองค์ประกอบภายนอกของความผิดตามมาตรา277ประการหนึ่งดังนั้นเมื่อจำเลยเข้าใจผิดว่าเด็กหญิง ข. ซึ่งรูปร่างสมบูรณ์กว่าเด็กทั่วไปมีอายุ17ถึง18ปีจำเลยไม่รู้ว่าความจริงเด็กหญิง ข. อายุเพียง13ปีก็ถือว่าจำเลย"ไม่รู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบของความผิด"โดยผลของมาตรา59วรรคสามจึงจะถือว่าจำเลยมีเจตนากระทำชำเราเด็กหญิงอายุยังไม่เกินสิบห้าปีไม่ได้เมื่อจำเลยขาดเจตนาการกระทำก็ไม่เป็นความผิดตามมาตรา277มีข้อสังเกตว่ากรณีนี้มิใช่เรื่องสำคัญผิดในข้อเท็จจริงตามมาตรา62แต่อย่างใดเพราะตามที่ได้กล่าวมาแล้วในตอนต้นสำคัญผิดตามมาตรา62นั้นจะหยิบยกขึ้นมาก็ต่อเมื่อการกระทำนั้นครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานนั้นๆมาแล้วและผู้กระทำมีเจตนากระทำความผิดฐานนั้นๆมาแล้ว สำหรับกรณีตามมาตรา277นั้นแม้โจทก์จะฟ้องจำเลยในความผิดฐานนี้มาด้วยแต่ศาลมิได้หยิบยกขึ้นมาวินิจฉัย นอกจากความผิดตามมาตรา277แล้วโจทก์ยังฟ้องจำเลยตามมาตรา317ด้วยองค์ประกอบภายนอกของความผิดตามมาตรา317คือ(1)ผู้ใด(2)พรากโดยปราศจากเหตุอันสมควรไปเสียจากบิดามารดาผู้ปกครองหรือผู้ดูแล(3)เด็กอายุยังไม่เกินสิบห้าปี(ไม่ว่าเด็กนั้นเต็มใจไปด้วยหรือไม่ก็ตาม)ซึ่งจะเห็นได้ว่าการกระทำของจำเลยครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดตามมาตรา317ทุกประการขั้นตอนต่อไปคือต้องพิจารณาว่าจำเลยมีเจตนากระทำความผิดตามมาตรานี้หรือไม่เมื่อจำเลยเข้าใจว่าเด็กหญิง ข. อายุ17ถึง18ปีก็ถือว่าจำเลยขาดเจตนาเพราะ"ไม่รู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบภายนอกของความผิด"ตามมาตรา59วรรคสามซึ่งเมื่อจำเลยขาดเจตนาเสียแล้วจำเลยก็ย่อมไม่มีความผิดตามมาตรา317 ศาลฎีกามิได้ลงโทษจำเลยตามมาตรา317ตามที่โจทก์ฟ้องแต่ลงโทษจำเลยตามมาตรา319วรรคแรกซึ่งองค์ประกอบภายนอกของความผิดตามมาตรา319คือ(1)ผู้ใด(2)พรากไปเสียจากบิดามารดาผู้ปกครองหรือผู้ดูแล(3)ผู้เยาว์อายุกว่าสิบห้าปีแต่ยังไม่เกินสิบแปดปี ในการลงโทษจำเลยตามมาตรา319วรรคแรกนั้นศาลฎีกาอ้างความสำคัญผิดในข้อเท็จจริงตามมาตรา62วรรคแรกด้วยซึ่งเป็นการลงโทษจำเลยตามบทกฎหมายที่จำเลยเข้าใจว่าตนเองกระทำผิดกล่าวคือจำเลยเข้าใจว่าเด็กหญิง ข. อายุ17ถึง18ปีการที่ศาลฎีกาอ้างมาตรา62วรรคแรกนั้นคงจะหมายถึงสำคัญผิดในส่วนที่เกี่ยวกับ"ได้รับโทษน้อยลง"นั่นเองเพราะมาตรา319โทษเบากว่ามาตรา317การกระทำของจำเลยนั้นความจริงครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดตามมาตรา317เพราะความจริงเด็กหญิง ข.อายุเพียง13ปีแต่เมื่อจำเลยเข้าใจว่าเด็กหญิง ข. อายุ17ถึง18ปีตามความเข้าใจของจำเลยจึงเป็นกรณีมาตรา319วรรคแรกเพราะองค์ประกอบภายนอกของมาตรา319เด็กนั้นอายุกว่า15ปีแต่ยังไม่เกิน18ปีศาลฎีกาจึงลงโทษจำเลยตามมาตรา319วรรคแรกตามความเข้าใจของจำเลยซึ่งก็จะต้องเป็นกรณีสำคัญผิดในข้อเท็จจริงซึ่งทำให้ผู้กระทำ"ได้รับโทษน้อยลง"กล่าวคือรับโทษตามมาตรา319ซึ่งน้อยลงกว่ามาตรา317ตามที่โจทก์ฟ้อง ด้วยความเคารพต่อศาลฎีกาผู้บันทึกเห็นว่าข้อเท็จจริงในเรื่องนี้ไม่อาจที่จะหยิบยกความสำคัญผิดตามมาตรา62วรรคแรกขึ้นมาปรับใช้ได้เพราะตามที่ได้กล่าวมาแล้วตั้งแต่ต้นเรื่องสำคัญผิดในข้อเท็จจริงตามมาตรา62วรรคแรกจะนำมาใช้เพื่อเป็นคุณแก่ผู้กระทำได้นั้นในเบื้องต้นการกระทำนั้นจะต้องครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานนั้นๆมาเสียก่อนต่อเมื่อการกระทำครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานนั้นทุกประการแล้วต่อมาจึงค่อยพิจารณาว่าผู้กระทำมีเจตนากระทำความผิดฐานนั้นๆหรือไม่ถ้าเห็นว่าผู้กระทำมีเจตนากระทำความผิดฐานนั้นๆแล้วขั้นตอนสุดท้ายจึงค่อยพิจารณาว่าผู้กระทำสำคัญผิดในข้อเท็จจริงประการหนึ่งประการใดในสามประการตามมาตรา62วรรคแรกหรือไม่ ข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่6419/2537นี้เป็นกรณีขาดองค์ประกอบภายนอกของความผิดตามมาตรา319เพราะความจริงเด็กหญิง ข. อายุเพียง13ปีแต่องค์ประกอบภายนอกของมาตรา319นั้นเด็กหญิงต้องอายุ"กว่าสิบห้าปีแต่ยังไม่เกินสิบแปดปี"เมื่อความจริงเป็นการขาดองค์ประกอบภายนอกเสียแล้วก็ไม่มีกรณีที่จะต้องพิจารณาในเรื่องเจตนาและเมื่อไม่มีกรณีที่จะต้องพิจารณาเรื่องเจตนาก็ไม่มีประเด็นที่จะเกี่ยวข้องกับเรื่องความสำคัญผิดตามมาตรา62เลย ถ้อยคำในมาตรา62ที่ว่า"การกระทำไม่เป็นความผิด""ผู้กระทำไม่ต้องรับโทษ"หรือ"ได้รับโทษน้อยลง"นั้นหมายถึงกรณีที่ผู้กระทำมีเจตนากระทำความผิดทั้งนั้นการป้องกันโดยชอบด้วยกฎหมายซึ่งทำให้การกระทำไม่เป็นความผิดนั้นผู้กระทำก็จะต้องมีเจตนาการที่จำเลยลักทรัพย์ของผู้อื่นโดยสำคัญผิดว่าเป็นทรัพย์ของภริยาจำเลยซึ่งทำให้จำเลยไม่ต้องรับโทษนั้นจำเลยก็จะต้องมีเจตนาการที่จำเลยลักทรัพย์ของผู้อื่นโดยสำคัญผิดว่าเป็นทรัพย์ของบิดาจำเลยซึ่งทำให้จำเลยอาจได้รับโทษน้อยลงนั้นจำเลยก็จะต้องมีเจตนาการที่จำเลยจะมีเจตนากระทำความผิดฐานใดๆนั้นการกระทำของจำเลยจะต้องครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานนั้นๆมาเสียก่อน ข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่6419/2537นี้จำเลยไม่ผิดตามมาตรา277เพราะจำเลยขาดเจตนาจำเลยไม่ผิดตามมาตรา317ก็เพราะจำเลยขาดเจตนาเช่นเดียวกันและจำเลยไม่ผิดตามมาตรา319เพราะการกระทำของจำเลยขาดองค์ประกอบภายนอกของความผิดตามมาตรา319 เมื่อการกระทำของผู้กระทำครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานนั้นๆทุกประการแล้วและผู้กระทำมีเจตนากระทำความผิดฐานนั้นๆแล้วจึงค่อยพิจารณาเรื่องสำคัญผิดในข้อเท็จจริงตามมาตรา62 ถ้อยคำในมาตรา62ที่ว่า"ข้อเท็จจริงใดถ้ามีอยู่จริงจะทำให้ผู้กระทำได้รับโทษน้อยลง"นั้นคำว่า"ได้รับโทษน้อยลง"หมายถึง"เหตุลดโทษ"นั่นเองเช่นป้องกันเกินสมควรแก่เหตุตามมาตรา69หรือการลักทรัพย์ของบิดาตามมาตรา71วรรคสองหรือการบันดาลโทสะตามมาตรา72กรณีต่างๆเหล่านี้กฎหมายจะใช้ถ้อยคำว่า"ศาลจะลงโทษผู้นั้นน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดนั้นเพียงใดก็ได้"ซึ่งหากเป็นเรื่องสำคัญผิดเช่นป้องกันเกินสมควรแก่เหตุโดยสำคัญผิดหรือลักทรัพย์ของผู้อื่นแต่เข้าใจว่าเป็นทรัพย์ของบิดาหรือบันดาลโทสะโดยสำคัญผิดก็เป็นกรณีตามมาตรา62ซึ่งมีผลทำให้ผู้กระทำอาจได้รับโทษน้อยลง กรณีที่กฎหมายกำหนดเหตุฉกรรจ์ไว้เช่นมาตรา289ฆ่าบุพการีเป็นเหตุฉกรรจ์ของมาตรา288ซึ่งเป็นเรื่องฆ่าผู้อื่นเช่นนี้จะถือว่ามาตรา288เป็นกรณีที่ทำให้ผู้กระทำได้รับโทษน้อยลง(ตามความหมายของมาตรา62วรรคแรก)ของการฆ่าบุพการีตามมาตรา289ไม่ได้การฆ่าบุพการีทำให้ผู้กระทำต้องรับโทษหนักขึ้นจากการฆ่าคนธรรมดาแต่ไม่ได้หมายความว่าการฆ่าคนธรรมดาทำให้ผู้กระทำได้รับโทษน้อยลง(ตามความหมายของมาตรา62วรรคแรก)จากการฆ่าบุพการีหากนาย แดงฆ่านาย ดำซึ่งเป็นบิดาโดยนาย แดงไม่รู้ว่าผู้ถูกฆ่าเป็นบิดาแต่เข้าใจว่าเป็นการฆ่านาย ขาวซึ่งเป็นศัตรูของตนเช่นนี้ถือว่านาย แดงมีเจตนาฆ่าคนธรรมดาเท่านั้นจะถือว่านาย แดงมีเจตนาฆ่าบุพการีไม่ได้เพราะนาย แดง"ไม่รู้"ว่าเป็นการฆ่าบุพการีทั้งนี้ตรงตามหลักในมาตรา59วรรคสามซึ่งหลักนี้มีบัญญัติไว้ในมาตรา62วรรคท้ายด้วยว่า"บุคคลจะต้องรับโทษหนักขึ้นโดยอาศัยข้อเท็จจริงใดบุคคลนั้นจะต้องได้รู้ข้อเท็จจริงนั้น"ซึ่งกรณีนี้ไม่เกี่ยวกับเรื่องความสำคัญผิดตามมาตรา62แต่อย่างใดเลยความสำคัญผิดในข้อเท็จจริงซึ่งทำให้ผู้กระทำได้รับโทษน้อยลงตามมาตรา62นั้นหมายความถึงได้รับโทษน้อยลงจากมาตรา288หรือได้รับโทษน้อยลงจากมาตรา289เช่นกรณีป้องกันเกินสมควรแก่เหตุโดยสำคัญผิดเป็นต้น การลักทรัพย์ตามมาตรา335เป็นเหตุฉกรรจ์ของการลักทรัพย์ตามมาตรา334แต่จะถือว่าการลักทรัพย์ตามมาตรา334นั้นเป็นกรณีที่ทำให้ผู้กระทำได้รับโทษน้อยลง(ตามความหมายของมาตรา62)จากการลักทรัพย์ตามมาตรา335ไม่ได้หากมีการลักทรัพย์ของนายจ้างแต่ผู้กระทำไม่รู้ว่าเป็นทรัพย์ของนายจ้างผู้กระทำก็ไม่มีเจตนาลักทรัพย์นายจ้างทั้งนี้ตามหลักในมาตรา59วรรคสามและหลักในมาตรา62วรรคท้ายผู้กระทำก็มีความผิดตามมาตรา334ไม่ใช่มาตรา335(11)ซึ่งกรณีนี้ไม่เกี่ยวกับเรื่องความสำคัญผิดตามมาตรา62วรรคแรกแต่อย่างใดเลยความสำคัญผิดในข้อเท็จจริงซึ่งทำให้ผู้กระทำได้รับโทษน้อยลงตามมาตรา62นั้นหมายความถึงได้รับโทษน้อยลงจากมาตรา334หรือได้รับโทษน้อยลงจากมาตรา335เช่นกรณีลักทรัพย์ขคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา362,365(2),358,359(4),91,83ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้วเห็นว่าคดีมีมูลให้ประทับฟ้องจำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยทั้งสองมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา365(2)ประกอบมาตรา362มาตรา359(4),83การกระทำของจำเลยเป็นกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายบทซึ่งแต่ละบทมีอัตราโทษเท่ากันเห็นสมควรลงโทษตามมาตรา365(2)ประกอบมาตรา362ให้จำคุกคนละ1ปีปรับคนละ3,000บาทไม่ปรากฏว่าจำเลยทั้งสองเคยได้รับโทษจำคุกมาก่อนเมื่อคำนึงถึงสภาพความผิดเห็นสมควรรอการลงโทษจำคุกไว้ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา56มีกำหนด2ปีไม่ชำระค่าปรับจัดการตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา29,30โจทก์และจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่าจำเลยทั้งสองมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา359(4),83จำคุก1ปีปรับคนละ3,000บาทไม่ปรากฏว่าจำเลยทั้งสองเคยได้รับโทษจำคุกมาก่อนเมื่อคำนึงถึงสภาพความผิดเห็นสมควรรอการลงโทษจำคุกไว้ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา56มีกำหนด2ปีไม่ชำระค่าปรับจัดการตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา29,30ข้อหาอื่นให้ยกโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า"พิเคราะห์แล้วข้อเท็จจริงเบื้องต้นฟังเป็นยุติตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค3ว่าในวันเวลาเกิดเหตุตามฟ้องจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันตัดฟันต้นผลไม้อันเป็นพืชหรือพืชผลของโจทก์ซึ่งเป็นกสิกรและทำให้อวนตาข่ายของโจทก์เสียหายมีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่าจำเลยทั้งสองได้บุกรุกโดยเข้าไปกระทำการใดๆในอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์อันเป็นการรบกวนการครอบครองอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์โดยปกติสุขหรือไม่โจทก์มีตัวโจทก์และนาง ทิ้งสุขศรี ภริยาโจทก์เป็นพยานเบิกความว่าที่ดินพิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินตามส.ค.1ซึ่งโจทก์ซื้อมาจากนาง น่วมสุจินโณเมื่อประมาณ18ปีมาแล้วโจทก์ได้เข้าครอบครองปลูกต้นผลไม้ในที่ดินพิพาทเมื่อวันที่10พฤศจิกายน2534เวลาประมาณ9นาฬิกาจำเลยทั้งสองได้เข้าไปปักเสากั้นรั้วตัดฟันต้นผลไม้ในที่ดินพิพาทและวันที่20ธันวาคม2534จำเลยที่2ได้เข้าไปถอนต้นผลไม้ที่โจทก์ปลูกไว้ในที่ดินพิพาทแล้วนำต้นผลไม้ของจำเลยทั้งสองไปปลูกไว้แทนจำเลยทั้งสองมีตัวจำเลยทั้งสองนาย เขตไชยบัณฑิตผู้ใหญ่บ้านท้องที่เกิดเหตุและนาย อั้นสุจินโณเป็นพยานเบิกความว่าที่ดินพิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินของจำเลยที่2ได้มาโดยนาย เกลือนโชติธรรม บิดาของจำเลยทั้งสองยกให้ตั้งแต่ปี2517เห็นว่าโจทก์และจำเลยทั้งสองนำสืบพยานโต้แย้งสิทธิในที่ดินพิพาทโดยโจทก์และจำเลยทั้งสองต่างฟ้องเป็นคดีแพ่งกล่าวอ้างว่าตนมีสิทธิครอบครองในที่ดินพิพาทอีกฝ่ายรุกล้ำขอให้ขับไล่และเรียกค่าเสียหายตามคดีแพ่งหมายเลขดำที่25/2535และคดีแพ่งหมายเลขดำที่62/2535ของศาลชั้นต้นตามเอกสารหมายล.1ถึงล.4ในระหว่างที่โจทก์และจำเลยทั้งสองยังโต้แย้งสิทธิในที่ดินพิพาทกันอยู่การที่จำเลยทั้งสองเข้าไปปักเสาขึงลวดหนามและจำเลยที่2ปลูกต้นผลไม้ในที่ดินพิพาทโดยเข้าใจว่าที่ดินพิพาทเป็นของจำเลยที่2จำเลยทั้งสองจึงไม่มีเจตนาเข้าไปกระทำการใดๆในอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์อันเป็นการรบกวนการครอบครองอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์โดยปกติสุขจำเลยทั้งสองจึงไม่มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา326ศาลอุทธรณ์ภาค3วินิจฉัยมานั้นชอบแล้วฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2264/2538นาย นอม สุขศรีโจทก์นาย สมพล โชติธรรม กับพวกจำเลย ป.อ. ม. 59, ม. 362จำเลยทั้งสองเข้าไปปักเสาขึงลวดหนามและจำเลยที่2ปลูกต้นผลไม้ในที่ดินพิพาทซึ่งโจทก์จำเลยทั้งสองโต้แย้งสิทธิกันและต่างฟ้องคดีแพ่งอ้างว่าตนมีสิทธิครอบครองโดยเข้าใจว่าที่ดินพิพาทเป็นของจำเลยที่2จำเลยทั้งสองจึงไม่มีเจตนาบุกรุกตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา326โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา362,365(2),358,359(4),91,83ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้วเห็นว่าคดีมีมูลให้ประทับฟ้องจำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยทั้งสองมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา365(2)ประกอบมาตรา362มาตรา359(4),83การกระทำของจำเลยเป็นกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายบทซึ่งแต่ละบทมีอัตราโทษเท่ากันเห็นสมควรลงโทษตามมาตรา365(2)ประกอบมาตรา362ให้จำคุกคนละ1ปีปรับคนละ3,000บาทไม่ปรากฏว่าจำเลยทั้งสองเคยได้รับโทษจำคุกมาก่อนเมื่อคำนึงถึงสภาพความผิดเห็นสมควรรอการลงโทษจำคุกไว้ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา56มีกำหนด2ปีไม่ชำระค่าปรับจัดการตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา29,30โจทก์และจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่าจำเลยทั้งสองมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา359(4),83จำคุก1ปีปรับคนละ3,000บาทไม่ปรากฏว่าจำเลยทั้งสองเคยได้รับโทษจำคุกมาก่อนเมื่อคำนึงถึงสภาพความผิดเห็นสมควรรอการลงโทษจำคุกไว้ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา56มีกำหนด2ปีไม่ชำระค่าปรับจัดการตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา29,30ข้อหาอื่นให้ยกโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า"พิเคราะห์แล้วข้อเท็จจริงเบื้องต้นฟังเป็นยุติตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค3ว่าในวันเวลาเกิดเหตุตามฟ้องจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันตัดฟันต้นผลไม้อันเป็นพืชหรือพืชผลของโจทก์ซึ่งเป็นกสิกรและทำให้อวนตาข่ายของโจทก์เสียหายมีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่าจำเลยทั้งสองได้บุกรุกโดยเข้าไปกระทำการใดๆในอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์อันเป็นการรบกวนการครอบครองอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์โดยปกติสุขหรือไม่โจทก์มีตัวโจทก์และนาง ทิ้งสุขศรี ภริยาโจทก์เป็นพยานเบิกความว่าที่ดินพิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินตามส.ค.1ซึ่งโจทก์ซื้อมาจากนาง น่วมสุจินโณเมื่อประมาณ18ปีมาแล้วโจทก์ได้เข้าครอบครองปลูกต้นผลไม้ในที่ดินพิพาทเมื่อวันที่10พฤศจิกายน2534เวลาประมาณ9นาฬิกาจำเลยทั้งสองได้เข้าไปปักเสากั้นรั้วตัดฟันต้นผลไม้ในที่ดินพิพาทและวันที่20ธันวาคม2534จำเลยที่2ได้เข้าไปถอนต้นผลไม้ที่โจทก์ปลูกไว้ในที่ดินพิพาทแล้วนำต้นผลไม้ของจำเลยทั้งสองไปปลูกไว้แทนจำเลยทั้งสองมีตัวจำเลยทั้งสองนาย เขตไชยบัณฑิตผู้ใหญ่บ้านท้องที่เกิดเหตุและนาย อั้นสุจินโณเป็นพยานเบิกความว่าที่ดินพิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินของจำเลยที่2ได้มาโดยนาย เกลือนโชติธรรม บิดาของจำเลยทั้งสองยกให้ตั้งแต่ปี2517เห็นว่าโจทก์และจำเลยทั้งสองนำสืบพยานโต้แย้งสิทธิในที่ดินพิพาทโดยโจทก์และจำเลยทั้งสองต่างฟ้องเป็นคดีแพ่งกล่าวอ้างว่าตนมีสิทธิครอบครองในที่ดินพิพาทอีกฝ่ายรุกล้ำขอให้ขับไล่และเรียกค่าเสียหายตามคดีแพ่งหมายเลขดำที่25/2535และคดีแพ่งหมายเลขดำที่62/2535ของศาลชั้นต้นตามเอกสารหมายล.1ถึงล.4ในระหว่างที่โจทก์และจำเลยทั้งสองยังโต้แย้งสิทธิในที่ดินพิพาทกันอยู่การที่จำเลยทั้งสองเข้าไปปักเสาขึงลวดหนามและจำเลยที่2ปลูกต้นผลไม้ในที่ดินพิพาทโดยเข้าใจว่าที่ดินพิพาทเป็นของจำเลยที่2จำเลยทั้งสองจึงไม่มีเจตนาเข้าไปกระทำการใดๆในอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์อันเป็นการรบกวนการครอบครองอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์โดยปกติสุขจำเลยทั้งสองจึงไม่มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา326ศาลอุทธรณ์ภาค3วินิจฉัยมานั้นชอบแล้วฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ทองเลื่อน พูลพิพัฒน์-จองทรัพย์ เที่ยงธรรม-สมมาตร พรหมานุกูล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุโจทก์จำเลยทั้งสองโต้แย้งสิทธิกันและต่างฟ้องกันเป็นคดีแพ่งโดยต่างฝ่ายต่างอ้างว่าตนมีสิทธิครอบครองซึ่งต้องหมายความว่าโจทก์เข้าใจว่าตนมีสิทธิในที่พิพาทที่จะเข้าครอบครอง(righttopossess)ส่วนจำเลยทั้งสองได้เข้าไปปักเสาขึงลวดหนามและจำเลยที่2ปลูกต้นผลไม้ในที่ดินนั้นถือได้ว่าจำเลยทั้งสองได้ยึดถือโดยเจตนายึดถือเพื่อตนแล้วจำเลยทั้งสองจึงได้สิทธิครอบครองอาจจะได้สิทธิครอบครองมาโดยมิชอบด้วยกฎหมายก็ได้(ดูจิตติติงศภัทิย์)บันทึกท้ายคำพิพากษาฎีกาที่2069/2527จัดพิมพ์โดยเนติบัณฑิตยสภาซึ่งกล่าวว่าแม้ผู้ที่ขโมยหรือผู้บุกรุกก็"ครอบครอง"เป็น"การครอบครอง"และได้"สิทธิครอบครอง"โดยสมบูรณ์)ซึ่งคดีนี้ข้อเท็จจริงยังไม่มีถึงขนาดได้สิทธิครอบครองโดยมิชอบด้วยกฎหมายก็ได้เพียงแต่จำเลยทั้งสองเข้าใจไปว่าที่ดินพิพาทเป็นของจำเลยที่2ถือได้ว่าไม่มีเจตนาจะบุกรุกตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา362กรณีต้องด้วยมาตรา62เพราะการที่จำเลยทั้งสองเข้าใจว่าที่ดินพิพาทเป็นของจำเลยที่2ซึ่งอาจไม่เป็นความจริงตามนั้นก็ได้จึงได้เข้าไปทำการดังกล่าวในที่พิพาทหมายความว่าการที่ไม่เป็นความผิดอ้างได้แต่เพียงว่าเข้าใจว่าทำได้โดยมีสิทธิเช่นนั้นซึ่งเป็นความสำคัญผิดว่ามีข้อเท็จจริงซึ่งความจริงไม่มีตามมาตรา62เท่านั้นขอให้ดูบันทึกท้ายคำพิพากษาฎีกาที่4854/2537ของข้าพเจ้าซึ่งได้ลงพิมพ์ไปแล้วในเล่ม10 ความผิดฐานบุกรุกตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา362มีสองกรณีด้วยกันกรณีแรกคือการบุกรุกด้วยการ"ถือการครอบครองอสังหาริมทรัพย์"หรือที่เรียกกันโดยทั่วไปว่าการบุกรุกโดยการแย่งการครอบครองส่วนกรณีที่สองคือการ"รบกวนการครอบครองอสังหาริมทรัพย์"หรือที่เรียกกันโดยทั่วไปว่าการบุกรุกโดยการรบกวนการครอบครอง การบุกรุกกรณีที่สองคือการบุกรุกโดยการรบกวนการครอบครองนั้นคือการเข้าไปกระทำการใดๆในอสังหาริมทรัพย์ของผู้อื่นอันเป็นการรบกวนการครอบครองอสังหาริมทรัพย์ของเขาโดยปกติสุขการบุกรุกกรณีที่สองนี้ผู้กระทำจะต้องเข้าไปกระทำการใดๆใน"อสังหาริมทรัพย์ของผู้อื่น"อันเป็นการรบกวนการครอบครองอสังหาริมทรัพย์ของเขาโดยปกติสุขอย่างไรก็ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่1/2512ได้วินิจฉัยว่าแม้อสังหาริมทรัพย์จะเป็นของจำเลยก็ตามแต่เมื่อจำเลยเข้าไปกระทำการใดๆอันเป็นการรบกวนการครอบครองของโจทก์โดยปกติสุขจำเลยก็มีความผิดตามมาตรา362ได้ ด้วยเหตุนี้การบุกรุกโดยการรบกวนการครอบครองนั้นอสังหาริมทรัพย์ที่จำเลยบุกรุกอาจเป็นของผู้อื่นก็ได้หรืออาจเป็นของจำเลยเองก็ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่2264/2538นี้โจทก์ฟ้องว่าจำเลยเข้าไปในอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์และกระทำการต่างๆอันเป็นการรบกวนการครอบครองอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์โดยปกติสุขเป็นการฟ้องว่าจำเลย"เข้าไปกระทำการใดๆในอสังหาริมทรัพย์ของผู้อื่น(โจทก์)อันเป็นการรบกวนการครอบครองอสังหาริมทรัพย์ของเขา(โจทก์)โดยปกติสุข"เมื่อรูปคดีเป็นเช่นนี้ปัญหาที่สำคัญที่สุดก็คือความจริงอสังหาริมทรัพย์นั้นเป็นของผู้ใดเมื่อได้ความเช่นใดแล้วปัญหาต่อไปคือจำเลยเข้าใจว่าเป็นอสังหาริมทรัพย์ของผู้ใด สำหรับประเด็นที่ว่าความจริงอสังหาริมทรัพย์เป็นของผู้ใดนั้นข้อเท็จจริงในเรื่องนี้ยังไม่เป็นที่ยุติเพราะโจทก์และจำเลยยังโต้แย้งสิทธิในที่ดินกันอยู่อย่างไรก็ตามแม้ในที่สุดจะปรากฏว่าที่ดินนั้นเป็นของโจทก์การกระทำของจำเลยก็ไม่เป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา362อยู่นั่นเองเพราะโจทก์ฟ้องว่าจำเลยบุกรุกเข้าไปในอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์แต่เมื่อจำเลยเข้าใจไปว่าอสังหาริมทรัพย์นั้นเป็นของจำเลยเสียแล้วก็ถือว่าจำเลยขาดเจตนาบุกรุกเข้าไปในอสังหาริมทรัพย์ของโจทก์ซึ่งก็ตรงกับคำวินิจฉัยของศาลฎีกา ในการวินิจฉัยความรับผิดในทางอาญานั้นกรณีดังต่อไปนี้มีความใกล้เคียงกันมากคือ(1)การขาดองค์ประกอบภายนอก(2)การไม่รู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบภายนอกและ(3)การสำคัญผิดในข้อเท็จจริง ในการวินิจฉัยจะต้องพิจารณาในเบื้องแรกเสียก่อนว่าเป็นการขาดองค์ประกอบภายนอกหรือไม่หากไม่ใช่จึงค่อยพิจารณาต่อไปว่าเป็นการไม่รู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบภายนอกหรือไม่หากไม่ใช่จึงพิจารณาต่อไปว่าเป็นการสำคัญผิดในข้อเท็จจริงหรือไม่ ศาสตราจารย์ จิตติติงศภัทิย์ ได้ทำหมายเหตุไว้ท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาที่1076/2522ดังต่อไปนี้ "ข้อเท็จจริงที่ทำให้เป็นความผิดมีอยู่ครบถ้วนแต่ผู้กระทำไม่รู้ข้อเท็จจริงเหล่านั้นผู้กระทำไม่มีเจตนากระทำผิดตามมาตรา59วรรคสามถ้าข้อเท็จจริงที่เป็นองค์ประกอบความผิดมีอยู่ครบถ้วนและผู้กระทำก็รู้แล้วครบองค์ความผิดแล้วแต่ผู้กระทำเข้าใจผิดว่ามีข้อเท็จจริงอื่นนั้นอีกที่ทำให้การกระทำไม่เป็นความผิดเป็นกรณีตามมาตรา62วรรคแรกที่ผู้กระทำไม่มีความผิด" ในการวินิจฉัยความรับผิดประเด็นแรกที่จะต้องพิจารณาคือการกระทำนั้นครบองค์ประกอบภายนอกหรือไม่เช่นนาย แดงยิงนาย ดำย่อมครบองค์ประกอบภายนอกของประมวลกฎหมายอาญามาตรา288หรือนาย แดงลักทรัพย์ของนาย ดำ ก็ครบองค์ประกอบภายนอกของประมวลกฎหมายอาญามาตรา334แต่ถ้านาย แดงยิงไปที่ศพของนาย ดำก็ถือว่าขาดองค์ประกอบภายนอกของมาตรา288หรือนาย แดงหยิบเอาทรัพย์ของตนเองไปขายก็ถือว่าขาดองค์ประกอบภายนอกของมาตรา334 ผลในทางกฎหมายของการขาดองค์ประกอบภายนอกคือผู้กระทำไม่มีความผิดในฐานนั้นๆเลยแม้ในฐานพยายามซึ่งเป็นไปไม่ได้อย่างแน่แท้ผู้กระทำก็ไม่มีความผิดซึ่งในเรื่องนี้ศาสตราจารย์ หยุด แสงอุทัย และศาสตราจารย์ จิตติติงศภัทิย์ มีความเห็นตรงกัน(ดูหยุดแสงอุทัย,กฎหมายอาญาภาค1(กรุงเทพ:สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์,2527),น.84-85และดูจิตติติงศภัทิย์,กฎหมายอาญาภาค1(กรุงเทพ:สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา2536),น.331-332และนอกจากนั้นให้ดูคำถามข้อเขียนและธงคำตอบของอนุกรรมการทดสอบความรู้ในวิชากฎหมายในการทดสอบความรู้ในวิชากฎหมายแก่ผู้สมัครเข้ารับราชการเป็นข้าราชการตุลาการในตำแหน่งผู้ช่วยผู้พิพากษาวันที่30กรกฎาคม2529วิชากฎหมายอาญาซึ่งมีข้อเท็จจริงว่าหญิงมิได้ตั้งครรภ์แต่สำคัญผิดว่าตั้งครรภ์จึงไปทำแท้งธงคำตอบคือหญิงไม่มีความผิดตามมาตรา301แม้พยายามตามมาตรา81ก็ไม่ผิด"เพราะที่จะเป็นการพยายามกระทำความผิดนั้นจะต้องมีองค์ประกอบพื้นฐานของความผิดนั้นครบทุกประการแล้ว" หากการกระทำนั้นครบองค์ประกอบภายนอกแล้วประเด็นต่อไปที่จะต้องพิจารณาคือผู้กระทำรู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบภายนอกนั้นหรือไม่เช่นนาย แดงยิงนาย ดำตายหากนาย แดงรู้ว่าเป็นการฆ่านาย ดำ ก็ถือว่าเป็นการรู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานฆ่าผู้อื่นตามมาตรา288หรือนาย แดงหยิบเอาทรัพย์ของนาย ดำไปหากนาย แดงรู้ว่าเป็นการเอาไปซึ่งทรัพย์ของผู้อื่นก็ถือว่ารู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานลักทรัพย์ตามมาตรา334ตรงกันข้ามถ้าการที่นาย แดงยิงไปที่นาย ดำนั้นนาย แดงเข้าใจว่าเป็นการยิงหมูป่าก็ถือว่านาย แดงไม่รู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบภายนอกของความผิดตามมาตรา288หรือการที่นาย แดงหยิบเอาทรัพย์ของนาย ดำไปนั้นนาย แดงเข้าใจว่าเป็นการหยิบเอาทรัพย์ของตนเองไปก็ถือว่านาย แดงไม่รู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบภายนอกของความผิดตามมาตรา334 ผลในทางกฎหมายของการไม่รู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบภายนอกคือถือว่าผู้กระทำขาด"เจตนา"ทั้งนี้ตามที่มาตรา59วรรคสามได้บัญญัติไว้ว่า"ถ้าผู้กระทำมิได้รู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบของความผิดจะถือว่าผู้กระทำประสงค์ต่อผลหรือย่อมเล็งเห็นผลของการกระทำนั้นมิได้"คำว่า"องค์ประกอบ"ของความผิดในที่นี้หมายความถึง"องค์ประกอบภายนอก"ของความผิดนั่นเองอย่างไรก็ตามถ้าความไม่รู้ข้อเท็จจริงตามความในวรรคสามแห่งมาตรา59ได้เกิดขึ้นด้วยความประมาทผู้กระทำจะต้องรับผิดฐานกระทำโดยประมาทหากการกระทำโดยประมาทนั้นมีกฎหมายบัญญัติเป็นความผิดทั้งนี้ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา62วรรคสอง หากผู้กระทำรู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบภายนอกของความผิดและผู้กระทำประสงค์ต่อผลหรือเล็งเห็นผลแล้วก็ถือว่าผู้กระทำมีเจตนาประเด็นต่อไปที่จะต้องพิจารณาคือผู้กระทำได้สำคัญผิดในข้อเท็จจริงตามมาตรา62วรรคแรกหรือไม่ซึ่งมีอยู่3กรณีคือ(1)สำคัญผิดในข้อเท็จจริงซึ่งทำให้การกระทำไม่เป็นความผิด(2)สำคัญผิดในข้อเท็จจริงซึ่งทำให้ผู้กระทำไม่ต้องรับโทษและ(3)สำคัญผิดในข้อเท็จจริงซึ่งทำให้ผู้กระทำได้รับโทษน้อยลง จะเห็นได้ว่าการสำคัญผิดในข้อเท็จจริงตามมาตรา62นั้นจะนำมาใช้เพื่อเป็นคุณแก่ผู้กระทำได้จะต้องเป็นกรณีที่(1)การกระทำนั้นจะต้องครบองค์ประกอบภายนอกแล้วและ(2)การกระทำนั้นผู้กระทำจะต้องมีเจตนามาแล้ว ตัวอย่างของกรณีสำคัญผิดในข้อเท็จจริงซึ่งทำให้การกระทำไม่เป็นความผิดเช่นข้อเท็จจริงจากคำพิพากษาศาลฎีกาที่155/2512ซึ่งเป็นเรื่องตำรวจมีหมายค้นและหมายจับไปจับกุมจำเลยที่บ้านซึ่งอยู่ในที่เปลี่ยวในเวลาวิกาลโดยปีนบ้านและรื้อฝาบ้านจำเลยและส่องไฟฉายเข้าไปในบ้านจำเลยสำคัญผิดว่าโจรเข้าปล้นจึงใช้ปืนยิงตำรวจบาดเจ็บแม้เจ้าหน้าที่จะได้ตะโกนบอกว่าเป็นตำรวจก็ตามแต่จำเลยก็เคยถูกปล้นโดยคนร้ายปลอมเป็นตำรวจมาก่อนพฤติการณ์ของจำเลยมีลักษณะเป็นการป้องกันสิทธิของตนพอสมควรแก่เหตุเป็นการป้องกันโดยชอบด้วยกฎหมายไม่มีความผิดข้อเท็จจริงในคำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องนี้เป็นกรณีป้องกันพอสมควรแก่เหตุโดยสำคัญผิดเป็นกรณีสำคัญผิดในข้อเท็จจริงซึ่งทำให้การกระทำไม่เป็นความผิดตามมาตรา62ประกอบกับมาตรา68ซึ่งจะเห็นได้ว่าการจะอ้างความสำคัญผิดตามมาตรา62เพื่อเป็นคุณแก่ผู้กระทำนั้นก่อนอื่นการกระทำนั้นจะต้องครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานนั้นๆเสียก่อนซึ่งข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องนี้การกระทำของจำเลยครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานฆ่าผู้อื่นตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา288ทุกประการเพราะจำเลยคือ"ผู้ใด"การที่จำเลยใช้ปืนยิงเป็นการ"ฆ่า"และผู้ที่ถูกยิงเป็น"ผู้อื่น"เมื่อการกระทำของจำเลยครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดทุกประการแล้วขั้นตอนต่อไปที่จะต้องพิจารณาคือให้ดูว่าจำเลยมีเจตนาฆ่าผู้อื่นหรือไม่ซึ่งจะเห็นได้ว่าจำเลยมีเจตนาฆ่าเพราะ(1)จำเลยรู้ว่าการกระทำของตนเป็นการ"ฆ่า"และรู้ว่าผู้ที่ถูกฆ่าเป็น"ผู้อื่น"และ(2)จำเลยประสงค์ต่อผลเมื่อจำเลยมีเจตนาฆ่าครบถ้วนแล้วขั้นตอนสุดท้ายจึงค่อยพิจารณาว่าจำเลยสำคัญผิดในข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา62หรือไม่ซึ่งก็จะเห็นได้ว่าจำเลยสำคัญผิดในข้อเท็จจริงว่าการกระทำไม่เป็นความผิดกล่าวคือสำคัญผิดว่ากำลังกระทำการต่อภยันตรายซึ่งเกิดจากการประทุษร้ายอันละเมิดต่อกฎหมายกล่าวอีกนัยหนึ่งคือเป็นการป้องกันโดยสำคัญผิด ตัวอย่างของกรณีสำคัญผิดในข้อเท็จจริงซึ่งทำให้ผู้กระทำไม่ต้องรับโทษเช่นนาย แดงลักทรัพย์ของนาย ดำโดยสำคัญผิดว่าเป็นทรัพย์ของนาง ขาวภริยาของนาย แดง ซึ่งผลในทางกฎหมายคือแม้นาย แดงจะมีความผิดฐานลักทรัพย์ของนาย ดำ แต่นาย แดงอ้างความสำคัญผิดว่าทรัพย์นั้นเป็นของภริยาของตนมาเป็นคุณแก่นาย แดงเพื่อทำให้ไม่ต้องรับโทษได้เพราะหากทรัพย์นั้นเป็นของภริยาของนาย แดงแล้วนาย แดงย่อมได้รับการยกเว้นโทษตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา71วรรคแรกซึ่งจะเห็นได้ว่าการจะอ้างความสำคัญผิดตามมาตรา62เพื่อเป็นคุณแก่ผู้กระทำนั้นก่อนอื่นการกระทำนั้นจะต้องครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานนั้นๆเสียก่อนซึ่งข้อเท็จจริงตามตัวอย่างการกระทำของนาย แดงครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานลักทรัพย์ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา334ทุกประการเพราะนาย แดงคือ"ผู้ใด"การที่นาย แดงหยิบเอาทรัพย์ไปเป็นการ"เอาไป"และเมื่อทรัพย์นั้นเป็นของนาย ดำจึงเป็น"ทรัพย์ของผู้อื่น"เมื่อการกระทำของนาย แดงครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดทุกประการแล้วขั้นตอนต่อไปที่จะต้องพิจารณาคือให้ดูว่านาย แดงมีเจตนาลักทรัพย์ของผู้อื่นหรือไม่ซึ่งจะเห็นได้ว่านาย แดงมีเจตนาแล้วเพราะ(1)นาย แดงรู้ว่าการกระทำของตนเป็นการ"เอาไป"และรู้ว่าทรัพย์นั้นเป็นทรัพย์ของผู้อื่น(แม้นาย แดงจะเข้าใจว่าเป็นทรัพย์ของภริยาก็ถือว่านายแดงรู้ว่าทรัพย์นั้นเป็นของผู้อื่นเพราะทรัพย์ของภริยาก็คือทรัพย์ของผู้อื่น)และ(2)นาย แดงประสงค์ต่อผลเมื่อนาย แดงมีเจตนาลักทรัพย์ชิ้นนั้นแล้วขั้นตอนสุดท้ายจึงค่อยพิจารณาว่านาย แดงสำคัญผิดในข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา62หรือไม่ซึ่งก็จะเห็นได้ว่านาย แดงสำคัญผิดในข้อเท็จจริงว่าการกระทำนั้นผู้กระทำไม่ต้องรับโทษเพราะถ้าทรัพย์นั้นเป็นของภริยาของนาย แดงตามที่นาย แดงเข้าใจแล้วนาย แดงย่อมได้รับการยกเว้นโทษตามมาตรา71วรรคแรกแต่เมื่อความจริงทรัพย์นั้นเป็นของนาย ดำ นาย แดงจึงต้องอ้างความสำคัญผิดตามมาตรา62เพื่อเป็นคุณแก่นาย แดง ตัวอย่างของกรณีสำคัญผิดในข้อเท็จจริงซึ่งทำให้ผู้กระทำได้รับโทษน้อยลงเช่นนาย แดงลักทรัพย์ของนาย เขียวโดยสำคัญผิดว่าเป็นทรัพย์ของนาย เหลืองบิดาของนาย แดงซึ่งในทางกฎหมายคือแม้นาย แดงจะมีความผิดฐานลักทรัพย์ของนาย เขียว แต่นาย แดงอ้างความสำคัญผิดว่าทรัพย์นั้นเป็นของบิดาของตนมาเป็นคุณแก่นาย แดงเพื่อทำให้ได้รับโทษน้อยลงได้เพราะหากทรัพย์นั้นเป็นของบิดาของนาย แดงแล้วนาย แดงอาจได้รับโทษน้อยลงตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา71วรรคสองซึ่งจะเห็นได้ว่าการจะอ้างความสำคัญผิดตามมาตรา62เพื่อเป็นคุณแก่ผู้กระทำนั้นประการแรกการกระทำนั้นจะต้องครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดนั้นๆเสียก่อนซึ่งข้อเท็จจริงตามตัวอย่างการกระทำของนาย แดงครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานลักทรัพย์ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา334ทุกประการเพราะนาย แดงคือ"ผู้ใด"การที่นาย แดงหยิบเอาทรัพย์ไปเป็นการ"เอาไป"และเมื่อทรัพย์นั้นเป็นของนาย เขียว จึงเป็น"ทรัพย์ของผู้อื่น"เมื่อการกระทำของนาย แดงครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดทุกประการแล้วขั้นตอนต่อไปที่จะต้องพิจารณาคือให้ดูว่านาย แดงมีเจตนาลักทรัพย์ของผู้อื่นหรือไม่ซึ่งจะเห็นได้ว่านาย แดงมีเจตนาแล้วเพราะ(1)นาย แดงรู้ว่าการกระทำของตนเป็นการ"เอาไป"และรู้ว่าทรัพย์นั้นเป็นทรัพย์ของผู้อื่น(แม้นาย แดงจะเข้าใจว่าเป็นทรัพย์ของบิดาก็ถือว่านาย แดงรู้ว่าทรัพย์นั้นเป็นของผู้อื่นเพราะทรัพย์ของบิดาก็คือทรัพย์ของผู้อื่น)และ(2)นาย แดงประสงค์ต่อผลเมื่อนาย แดงมีเจตนาลักทรัพย์ชิ้นนั้นแล้วขั้นตอนสุดท้ายจึงค่อยพิจารณาว่านาย แดงสำคัญผิดในข้อเท็จจริงตามมาตรา62หรือไม่ซึ่งก็จะเห็นได้ว่านาย แดงสำคัญผิดในข้อเท็จจริงว่าการกระทำนั้นผู้กระทำอาจได้รับโทษน้อยลงเพราะถ้าทรัพย์เป็นของบิดาของนาย แดงตามที่นาย แดงเข้าใจแล้วนาย แดงอาจได้รับโทษน้อยลงตามมาตรา71วรรคสองแต่เมื่อความจริงทรัพย์นั้นเป็นของนาย เขียว นาย แดงจึงต้องอ้างความสำคัญผิดตามมาตรา62เพื่อเป็นคุณแก่นาย แดง กล่าวโดยสรุปก็คือในการวินิจฉัยปัญหาเหล่านี้ประการแรกต้องดูเสียก่อนว่าความจริงการกระทำนั้นครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานนั้นๆหรือไม่หากความจริงการกระทำนั้นไม่ครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานนั้นๆแล้วผู้กระทำก็ไม่มีความผิดฐานนั้นๆเลยแต่ถ้าตามความเป็นจริงการกระทำนั้นครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานนั้นๆแล้วขั้นตอนต่อมาคือให้ดูว่าผู้กระทำมีเจตนากระทำความผิดฐานนั้นๆหรือไม่หากปรากฏว่าผู้กระทำขาดเจตนาผู้กระทำก็ไม่มีความผิดฐานนั้นๆแต่ถ้าปรากฏว่าผู้กระทำมีเจตนากระทำความผิดฐานนั้นๆแล้วขั้นตอนสุดท้ายคือให้ดูว่าผู้กระทำสำคัญผิดในข้อเท็จจริงตามมาตรา62หรือไม่ซึ่งความสำคัญผิดตามมาตรา62นั้นมีอยู่3กรณีด้วยกันตามที่กล่าวมาแล้ว มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่6419/2537ซึ่งเป็นกรณีที่เกี่ยวข้องกับเรื่องที่กล่าวมาข้างต้นข้อเท็จจริงคือเด็กหญิง ข. อายุ13ปีหนีออกจากบ้านไปดูภาพยนตร์แล้วได้พบกับจำเลยที่หน้าโรงภาพยนตร์จำเลยได้พาเด็กหญิง ข. ไปพักที่บังกะโลวันรุ่งขึ้นได้พาเด็กหญิง ข.ไปพักที่บ้านผู้อื่นโดยเด็กหญิง ข.เต็มใจไปกับจำเลยขณะที่พักอยู่ที่บังกะโลและที่บ้านผู้อื่นจำเลยซึ่งสำคัญผิดในข้อเท็จจริงว่าเด็กหญิง ข.มีอายุ17ถึง18ปีได้กระทำชำเราเด็กหญิง ข.หลายครั้งด้วยความสมัครใจของเด็กหญิง ข. พนักงานอัยการเป็นโจทก์ฟ้องจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา277และมาตรา317ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามมาตรา319ศาลอุทธรณ์ภาค1พิพากษายืนศาลฎีกาพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามมาตรา319วรรคแรกประกอบด้วยมาตรา62วรรคแรก เด็กหญิง ข.นั้นตามความเป็นจริงอายุเพียง13ปีแต่เนื่องจากมีรูปร่างสมบูรณ์กว่าเด็กทั่วไปจำเลยจึงเข้าใจว่าเด็กหญิง ข. อายุ17ถึง18ปีศาลก็ยอมรับความเข้าใจผิดของจำเลยในเรื่องอายุของเด็กหญิง ข. คดีนี้โจทก์ได้ฟ้องจำเลยตามมาตรา277ด้วยในการวินิจฉัยว่าจำเลยมีความผิดตามมาตรา277หรือไม่นั้นประการแรกต้องดูเสียก่อนว่าความจริงการกระทำของจำเลยครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดตามมาตรา277หรือไม่ซึ่งจะเห็นได้ว่าการกระทำของจำเลยครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานนี้เพราะองค์ประกอบภายนอกของมาตรา277คือ(1)ผู้ใด(2)กระทำชำเรา(3)เด็กหญิงอายุยังไม่เกินสิบห้าปีซึ่งมิใช่ภริยาของตนโดยเด็กหญิงนั้นจะยินยอมหรือไม่ก็ตามการที่จำเลยร่วมประเวณีกับเด็กหญิง ข. ซึ่งอายุ13ปีโดยเด็กหญิง ข. สมัครใจด้วยจึงเป็นการกระทำที่ครบองค์ประกอบภายนอกทุกประการของความผิดตามมาตรา277เมื่อการกระทำครบองค์ประกอบภายนอกแล้วขั้นตอนต่อไปคือให้ดูว่าจำเลยมีเจตนากระทำความผิดตามมาตรา277หรือไม่เพราะความผิดฐานนี้ผู้กระทำจะต้องมีเจตนาซึ่งจะเห็นได้ว่าจำเลยขาดเจตนากระทำความผิดตามมาตรานี้เพราะจำเลยเข้าใจว่าเด็กหญิง ข. อายุ17ถึง18ปีตรงตามหลักในมาตรา59วรรคสามที่ว่า"ถ้าผู้กระทำไม่รู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบของความผิดจะถือว่าผู้กระทำประสงค์ต่อผลหรือย่อมเล็งเห็นผลของการกระทำนั้นมิได้"ข้อความที่ว่า"ไม่รู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบของความผิดนั้น"หมายความว่าไม่รู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบภายนอกของความผิดนั่นเองซึ่งอายุของเด็กหญิง ข.นั้นถือเป็น"ข้อเท็จจริง"อันเป็นองค์ประกอบภายนอกของความผิดตามมาตรา277ประการหนึ่งดังนั้นเมื่อจำเลยเข้าใจผิดว่าเด็กหญิง ข. ซึ่งรูปร่างสมบูรณ์กว่าเด็กทั่วไปมีอายุ17ถึง18ปีจำเลยไม่รู้ว่าความจริงเด็กหญิง ข. อายุเพียง13ปีก็ถือว่าจำเลย"ไม่รู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบของความผิด"โดยผลของมาตรา59วรรคสามจึงจะถือว่าจำเลยมีเจตนากระทำชำเราเด็กหญิงอายุยังไม่เกินสิบห้าปีไม่ได้เมื่อจำเลยขาดเจตนาการกระทำก็ไม่เป็นความผิดตามมาตรา277มีข้อสังเกตว่ากรณีนี้มิใช่เรื่องสำคัญผิดในข้อเท็จจริงตามมาตรา62แต่อย่างใดเพราะตามที่ได้กล่าวมาแล้วในตอนต้นสำคัญผิดตามมาตรา62นั้นจะหยิบยกขึ้นมาก็ต่อเมื่อการกระทำนั้นครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานนั้นๆมาแล้วและผู้กระทำมีเจตนากระทำความผิดฐานนั้นๆมาแล้ว สำหรับกรณีตามมาตรา277นั้นแม้โจทก์จะฟ้องจำเลยในความผิดฐานนี้มาด้วยแต่ศาลมิได้หยิบยกขึ้นมาวินิจฉัย นอกจากความผิดตามมาตรา277แล้วโจทก์ยังฟ้องจำเลยตามมาตรา317ด้วยองค์ประกอบภายนอกของความผิดตามมาตรา317คือ(1)ผู้ใด(2)พรากโดยปราศจากเหตุอันสมควรไปเสียจากบิดามารดาผู้ปกครองหรือผู้ดูแล(3)เด็กอายุยังไม่เกินสิบห้าปี(ไม่ว่าเด็กนั้นเต็มใจไปด้วยหรือไม่ก็ตาม)ซึ่งจะเห็นได้ว่าการกระทำของจำเลยครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดตามมาตรา317ทุกประการขั้นตอนต่อไปคือต้องพิจารณาว่าจำเลยมีเจตนากระทำความผิดตามมาตรานี้หรือไม่เมื่อจำเลยเข้าใจว่าเด็กหญิง ข. อายุ17ถึง18ปีก็ถือว่าจำเลยขาดเจตนาเพราะ"ไม่รู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบภายนอกของความผิด"ตามมาตรา59วรรคสามซึ่งเมื่อจำเลยขาดเจตนาเสียแล้วจำเลยก็ย่อมไม่มีความผิดตามมาตรา317 ศาลฎีกามิได้ลงโทษจำเลยตามมาตรา317ตามที่โจทก์ฟ้องแต่ลงโทษจำเลยตามมาตรา319วรรคแรกซึ่งองค์ประกอบภายนอกของความผิดตามมาตรา319คือ(1)ผู้ใด(2)พรากไปเสียจากบิดามารดาผู้ปกครองหรือผู้ดูแล(3)ผู้เยาว์อายุกว่าสิบห้าปีแต่ยังไม่เกินสิบแปดปี ในการลงโทษจำเลยตามมาตรา319วรรคแรกนั้นศาลฎีกาอ้างความสำคัญผิดในข้อเท็จจริงตามมาตรา62วรรคแรกด้วยซึ่งเป็นการลงโทษจำเลยตามบทกฎหมายที่จำเลยเข้าใจว่าตนเองกระทำผิดกล่าวคือจำเลยเข้าใจว่าเด็กหญิง ข. อายุ17ถึง18ปีการที่ศาลฎีกาอ้างมาตรา62วรรคแรกนั้นคงจะหมายถึงสำคัญผิดในส่วนที่เกี่ยวกับ"ได้รับโทษน้อยลง"นั่นเองเพราะมาตรา319โทษเบากว่ามาตรา317การกระทำของจำเลยนั้นความจริงครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดตามมาตรา317เพราะความจริงเด็กหญิง ข.อายุเพียง13ปีแต่เมื่อจำเลยเข้าใจว่าเด็กหญิง ข. อายุ17ถึง18ปีตามความเข้าใจของจำเลยจึงเป็นกรณีมาตรา319วรรคแรกเพราะองค์ประกอบภายนอกของมาตรา319เด็กนั้นอายุกว่า15ปีแต่ยังไม่เกิน18ปีศาลฎีกาจึงลงโทษจำเลยตามมาตรา319วรรคแรกตามความเข้าใจของจำเลยซึ่งก็จะต้องเป็นกรณีสำคัญผิดในข้อเท็จจริงซึ่งทำให้ผู้กระทำ"ได้รับโทษน้อยลง"กล่าวคือรับโทษตามมาตรา319ซึ่งน้อยลงกว่ามาตรา317ตามที่โจทก์ฟ้อง ด้วยความเคารพต่อศาลฎีกาผู้บันทึกเห็นว่าข้อเท็จจริงในเรื่องนี้ไม่อาจที่จะหยิบยกความสำคัญผิดตามมาตรา62วรรคแรกขึ้นมาปรับใช้ได้เพราะตามที่ได้กล่าวมาแล้วตั้งแต่ต้นเรื่องสำคัญผิดในข้อเท็จจริงตามมาตรา62วรรคแรกจะนำมาใช้เพื่อเป็นคุณแก่ผู้กระทำได้นั้นในเบื้องต้นการกระทำนั้นจะต้องครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานนั้นๆมาเสียก่อนต่อเมื่อการกระทำครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานนั้นทุกประการแล้วต่อมาจึงค่อยพิจารณาว่าผู้กระทำมีเจตนากระทำความผิดฐานนั้นๆหรือไม่ถ้าเห็นว่าผู้กระทำมีเจตนากระทำความผิดฐานนั้นๆแล้วขั้นตอนสุดท้ายจึงค่อยพิจารณาว่าผู้กระทำสำคัญผิดในข้อเท็จจริงประการหนึ่งประการใดในสามประการตามมาตรา62วรรคแรกหรือไม่ ข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่6419/2537นี้เป็นกรณีขาดองค์ประกอบภายนอกของความผิดตามมาตรา319เพราะความจริงเด็กหญิง ข. อายุเพียง13ปีแต่องค์ประกอบภายนอกของมาตรา319นั้นเด็กหญิงต้องอายุ"กว่าสิบห้าปีแต่ยังไม่เกินสิบแปดปี"เมื่อความจริงเป็นการขาดองค์ประกอบภายนอกเสียแล้วก็ไม่มีกรณีที่จะต้องพิจารณาในเรื่องเจตนาและเมื่อไม่มีกรณีที่จะต้องพิจารณาเรื่องเจตนาก็ไม่มีประเด็นที่จะเกี่ยวข้องกับเรื่องความสำคัญผิดตามมาตรา62เลย ถ้อยคำในมาตรา62ที่ว่า"การกระทำไม่เป็นความผิด""ผู้กระทำไม่ต้องรับโทษ"หรือ"ได้รับโทษน้อยลง"นั้นหมายถึงกรณีที่ผู้กระทำมีเจตนากระทำความผิดทั้งนั้นการป้องกันโดยชอบด้วยกฎหมายซึ่งทำให้การกระทำไม่เป็นความผิดนั้นผู้กระทำก็จะต้องมีเจตนาการที่จำเลยลักทรัพย์ของผู้อื่นโดยสำคัญผิดว่าเป็นทรัพย์ของภริยาจำเลยซึ่งทำให้จำเลยไม่ต้องรับโทษนั้นจำเลยก็จะต้องมีเจตนาการที่จำเลยลักทรัพย์ของผู้อื่นโดยสำคัญผิดว่าเป็นทรัพย์ของบิดาจำเลยซึ่งทำให้จำเลยอาจได้รับโทษน้อยลงนั้นจำเลยก็จะต้องมีเจตนาการที่จำเลยจะมีเจตนากระทำความผิดฐานใดๆนั้นการกระทำของจำเลยจะต้องครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานนั้นๆมาเสียก่อน ข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่6419/2537นี้จำเลยไม่ผิดตามมาตรา277เพราะจำเลยขาดเจตนาจำเลยไม่ผิดตามมาตรา317ก็เพราะจำเลยขาดเจตนาเช่นเดียวกันและจำเลยไม่ผิดตามมาตรา319เพราะการกระทำของจำเลยขาดองค์ประกอบภายนอกของความผิดตามมาตรา319 เมื่อการกระทำของผู้กระทำครบองค์ประกอบภายนอกของความผิดฐานนั้นๆทุกประการแล้วและผู้กระทำมีเจตนากระทำความผิดฐานนั้นๆแล้วจึงค่อยพิจารณาเรื่องสำคัญผิดในข้อเท็จจริงตามมาตรา62 ถ้อยคำในมาตรา62ที่ว่า"ข้อเท็จจริงใดถ้ามีอยู่จริงจะทำให้ผู้กระทำได้รับโทษน้อยลง"นั้นคำว่า"ได้รับโทษน้อยลง"หมายถึง"เหตุลดโทษ"นั่นเองเช่นป้องกันเกินสมควรแก่เหตุตามมาตรา69หรือการลักทรัพย์ของบิดาตามมาตรา71วรรคสองหรือการบันดาลโทสะตามมาตรา72กรณีต่างๆเหล่านี้กฎหมายจะใช้ถ้อยคำว่า"ศาลจะลงโทษผู้นั้นน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดนั้นเพียงใดก็ได้"ซึ่งหากเป็นเรื่องสำคัญผิดเช่นป้องกันเกินสมควรแก่เหตุโดยสำคัญผิดหรือลักทรัพย์ของผู้อื่นแต่เข้าใจว่าเป็นทรัพย์ของบิดาหรือบันดาลโทสะโดยสำคัญผิดก็เป็นกรณีตามมาตรา62ซึ่งมีผลทำให้ผู้กระทำอาจได้รับโทษน้อยลง กรณีที่กฎหมายกำหนดเหตุฉกรรจ์ไว้เช่นมาตรา289ฆ่าบุพการีเป็นเหตุฉกรรจ์ของมาตรา288ซึ่งเป็นเรื่องฆ่าผู้อื่นเช่นนี้จะถือว่ามาตรา288เป็นกรณีที่ทำให้ผู้กระทำได้รับโทษน้อยลง(ตามความหมายของมาตรา62วรรคแรก)ของการฆ่าบุพการีตามมาตรา289ไม่ได้การฆ่าบุพการีทำให้ผู้กระทำต้องรับโทษหนักขึ้นจากการฆ่าคนธรรมดาแต่ไม่ได้หมายความว่าการฆ่าคนธรรมดาทำให้ผู้กระทำได้รับโทษน้อยลง(ตามความหมายของมาตรา62วรรคแรก)จากการฆ่าบุพการีหากนาย แดงฆ่านาย ดำซึ่งเป็นบิดาโดยนาย แดงไม่รู้ว่าผู้ถูกฆ่าเป็นบิดาแต่เข้าใจว่าเป็นการฆ่านาย ขาวซึ่งเป็นศัตรูของตนเช่นนี้ถือว่านาย แดงมีเจตนาฆ่าคนธรรมดาเท่านั้นจะถือว่านาย แดงมีเจตนาฆ่าบุพการีไม่ได้เพราะนาย แดง"ไม่รู้"ว่าเป็นการฆ่าบุพการีทั้งนี้ตรงตามหลักในมาตรา59วรรคสามซึ่งหลักนี้มีบัญญัติไว้ในมาตรา62วรรคท้ายด้วยว่า"บุคคลจะต้องรับโทษหนักขึ้นโดยอาศัยข้อเท็จจริงใดบุคคลนั้นจะต้องได้รู้ข้อเท็จจริงนั้น"ซึ่งกรณีนี้ไม่เกี่ยวกับเรื่องความสำคัญผิดตามมาตรา62แต่อย่างใดเลยความสำคัญผิดในข้อเท็จจริงซึ่งทำให้ผู้กระทำได้รับโทษน้อยลงตามมาตรา62นั้นหมายความถึงได้รับโทษน้อยลงจากมาตรา288หรือได้รับโทษน้อยลงจากมาตรา289เช่นกรณีป้องกันเกินสมควรแก่เหตุโดยสำคัญผิดเป็นต้น การลักทรัพย์ตามมาตรา335เป็นเหตุฉกรรจ์ของการลักทรัพย์ตามมาตรา334แต่จะถือว่าการลักทรัพย์ตามมาตรา334นั้นเป็นกรณีที่ทำให้ผู้กระทำได้รับโทษน้อยลง(ตามความหมายของมาตรา62)จากการลักทรัพย์ตามมาตรา335ไม่ได้หากมีการลักทรัพย์ของนายจ้างแต่ผู้กระทำไม่รู้ว่าเป็นทรัพย์ของนายจ้างผู้กระทำก็ไม่มีเจตนาลักทรัพย์นายจ้างทั้งนี้ตามหลักในมาตรา59วรรคสามและหลักในมาตรา62วรรคท้ายผู้กระทำก็มีความผิดตามมาตรา334ไม่ใช่มาตรา335(11)ซึ่งกรณีนี้ไม่เกี่ยวกับเรื่องความสำคัญผิดตามมาตรา62วรรคแรกแต่อย่างใดเลยความสำคัญผิดในข้อเท็จจริงซึ่งทำให้ผู้กระทำได้รับโทษน้อยลงตามมาตรา62นั้นหมายความถึงได้รับโทษน้อยลงจากมาตรา334หรือได้รับโทษน้อยลงจากมาตรา335เช่นกรณีลักทรัพย์ข