คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2053/2525หลักกฎหมาย: พระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พุทธศักราช 2457 มาตรา 30มิได้กำหนดให้การเลือกตั้งกำนันเป็นอำนาจสิทธิขาดของนายอำเภอหรือผู้ว่าราชการจังหวัดโดยเฉพาะ ดังนั้นเมื่อการเลือกตั้งมิได้เป็นไปตามระเบียบที่กำหนดไว้ซึ่งจะต้องมีการเลือกตั้งใหม่ จึงเป็นกรณีที่ผู้ร้องซึ่งเป็นผู้สมัครรับเลือกตั้งด้วยผู้หนึ่งถูกโต้แย้งสิทธิตามกฎหมายแพ่งผู้ร้องจึงมีสิทธิที่จะใช้สิทธิทางศาลร้องขอให้สั่งว่าการเลือกตั้งดังกล่าวเป็นการมิชอบ และขอให้ศาลสั่งให้จัดให้มีการเลือกตั้งกำนันใหม่ได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการเลือกตั้งกำนันผู้ใหญ่บ้านพ.ศ. 2515 ข้อ 17 กำหนดไว้ว่า บัตรเลือกตั้งซึ่งมิใช่ คณะกรรมการเลือกตั้งจัดทำขึ้นให้ถือว่าเป็นบัตรเสีย จึงมีความหมายรวมถึงบัตรปลอมด้วย และถือได้ว่าบัตรปลอมเป็นบัตรเลือกตั้งฉะนั้นเมื่อการตรวจนับคะแนนปรากฏว่ามีบัตรเลือกตั้งเกินกว่าจำนวนผู้มาใช้สิทธิออกเสียงเลือกตั้งแม้จะมีบัตรปลอมรวมอยู่ด้วย คณะกรรมการเลือกตั้งก็ต้องจัดให้มีการลงคะแนนเลือกตั้งใหม่ทันทีตามข้อ 16 แห่งระเบียบกระทรวงมหาดไทยดังกล่าวผู้ร้องยื่นคำร้องว่า การเลือกตั้งกำนันตำบลสระจรเข้ อำเภอด่านขุนทดจังหวัดนครราชสีมา เป็นไปโดยมิชอบ เพราะปรากฏจากการนับคะแนนว่ามีบัตรเลือกตั้งทั้งบัตรดี บัตรปลอม และบัตรเสียเกินจำนวนคนที่มาใช้สิทธิลงคะแนน 29 บัตรคณะกรรมการหรือนายอำเภอด่านขุนทดจะต้องประกาศยกเลิกการเลือกตั้งแล้วทำการเลือกตั้งใหม่ แต่ประธานกรรมการกลับประกาศแต่งตั้งให้นายสวัสดิ์เป็นกำนันตำบลสระจรเข้ ทำให้ผู้ร้องซึ่งเป็นผู้สมัครรับเลือกตั้งได้รับความเสียหาย จึงขอให้มีคำสั่งว่าการเลือกตั้งไม่ชอบ ให้นายอำเภอด่านขุนทดทำการเลือกตั้งใหม่ และสั่งเพิกถอนสิทธิการเลือกตั้งและสมัครรับเลือกตั้งของนายสวัสดิ์นายอำเภอด่านขุนทด กับนายจรูญ ศรีสุกใส และนายสวัสดิ์ โคกขุนทด ยื่นคำคัดค้านในทำนองเดียวกันว่า ผู้ร้องมิใช่ผู้เสียหาย ไม่มีสิทธินำคดีร้องต่อศาลการแต่งตั้งถอดถอนกำนันผู้ใหญ่บ้านเป็นอำนาจของผู้ว่าราชการจังหวัดแต่ผู้เดียวบัตรปลอมมิใช่บัตรเลือกตั้งที่จะนับเป็นบัตรดีบัตรเสีย การเลือกตั้งเป็นไปโดยชอบแล้ว ขอให้ยกคำร้องศาลชั้นต้นฟังคำแถลงของคู่ความทั้งสองฝ่ายแล้วให้งดการไต่สวนแล้วมีคำสั่งว่า การเลือกตั้งกำนันตำบลสระจรเข้ อำเภอด่านขุนทด จังหวัดนครราชสีมาตามคำร้องไม่ชอบ ให้นายอำเภอด่านขุนทดจัดให้มีการเลือกตั้งใหม่ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการเลือกตั้งกำนันผู้ใหญ่บ้าน พ.ศ. 2515 ข้อ 16 คำขอนอกจากนี้ให้ยกผู้คัดค้านอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนผู้คัดค้านฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า พระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่พระพุทธศักราช 2457 มาตรา 30 ซึ่งแก้ไขโดยประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 364 ข้อ 3 บัญญัติให้นายอำเภอจัดให้มีการเลือกกำนัน ฯลฯ เมื่อราษฎรที่มาลงคะแนนเสียงส่วนมากเลือกผู้ใดแล้วให้ถือว่าผู้นั้นเป็นกำนัน และให้นายอำเภอรายงานไปยังผู้ว่าราชการจังหวัดเพื่อออกหนังสือสำคัญให้ไว้เป็นหลักฐาน ฯลฯ วิธีการเลือกกำนันให้เป็นไปตามระเบียบที่กระทรวงมหาดไทยกำหนด และกระทรวงมหาดไทยออกระเบียบดังกล่าวคือ ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการเลือกตั้งกำนันผู้ใหญ่บ้าน พ.ศ. 2515 ตามมาตรา 30 แห่งพระราชบัญญัติดังกล่าวมิได้กำหนดให้การเลือกตั้งกำนันเป็นอำนาจสิทธิขาดของนายอำเภอหรือผู้ว่าราชการจังหวัดโดยเฉพาะ ฉะนั้นเมื่อมีปัญหาว่าจะต้องมีการเลือกตั้งใหม่เพราะเหตุที่การเลือกตั้งมิได้เป็นไปตามระเบียบที่กำหนดไว้จึงเป็นกรณีที่ผู้ร้องซึ่งเป็นผู้สมัครรับเลือกตั้งด้วยผู้หนึ่งถูกโต้แย้งสิทธิตามกฎหมายแพ่งผู้ร้องจึงมีสิทธิที่จะใช้สิทธิทางศาลร้องขอให้สั่งว่าการเลือกตั้งดังกล่าวเป็นการเลือกตั้งมิชอบ และขอให้ศาลสั่งให้นายอำเภอด่านขุนทดจัดให้มีการเลือกตั้งกำนันใหม่ได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการเลือกตั้งกำนันผู้ใหญ่บ้าน พ.ศ. 2515ข้อ 16 กำหนดไว้ว่า การตรวจนับคะแนนถ้าปรากฏว่ามีบัตรเลือกตั้งเกินกว่าจำนวนผู้มาใช้สิทธิออกเสียงเลือกตั้ง คณะกรรมการเลือกตั้งต้องจัดให้มีการลงคะแนนเลือกตั้งใหม่ทันที ส่วนบัตรปลอมเป็นบัตรเลือกตั้งหรือไม่นั้น เห็นว่า ตามข้อ 17 แห่งระเบียบดังกล่าว กำหนดไว้ว่า บัตรเลือกตั้งที่ให้ถือว่าเป็นบัตรเสียมีอยู่ 3 ประเภท ประเภทหนึ่งคือบัตรที่มิใช่คณะกรรมการเลือกตั้งจัดทำขึ้น ซึ่งมีความหมายรวมถึงบัตรปลอมด้วยจึงถือได้ว่าบัตรปลอมเป็นบัตรเลือกตั้ง ฉะนั้นเมื่อคู่ความรับกันว่าในการเลือกตั้งครั้งนี้มีผู้ไปใช้สิทธิเลือกตั้ง 678 คน แต่นับบัตรเลือกตั้งได้ 699 บัตร ซึ่งเกินจำนวนผู้มาใช้สิทธิออกเสียงเลือกตั้ง การที่คณะกรรมการเลือกตั้งไม่จัดให้มีการเลือกตั้งใหม่จึงเป็นการไม่ชอบด้วยระเบียบดังกล่าวพิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2053/2525นายนเรศ แสนวิวัฒน์ผู้ร้องนายอำเภอด่านขุนทด กับพวกผู้คัดค้าน ป.วิ.พ. ม. 55 พ.ร.บ.ลักษณะปกครองท้องที่ พ.ศ.2457 ม. 30 ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการเลือกตั้งกำนันผู้ใหญ่บ้าน พ.ศ.2515 ข้อ 16, ข้อ 17พระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พุทธศักราช 2457 มาตรา 30มิได้กำหนดให้การเลือกตั้งกำนันเป็นอำนาจสิทธิขาดของนายอำเภอหรือผู้ว่าราชการจังหวัดโดยเฉพาะ ดังนั้นเมื่อการเลือกตั้งมิได้เป็นไปตามระเบียบที่กำหนดไว้ซึ่งจะต้องมีการเลือกตั้งใหม่ จึงเป็นกรณีที่ผู้ร้องซึ่งเป็นผู้สมัครรับเลือกตั้งด้วยผู้หนึ่งถูกโต้แย้งสิทธิตามกฎหมายแพ่งผู้ร้องจึงมีสิทธิที่จะใช้สิทธิทางศาลร้องขอให้สั่งว่าการเลือกตั้งดังกล่าวเป็นการมิชอบ และขอให้ศาลสั่งให้จัดให้มีการเลือกตั้งกำนันใหม่ได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการเลือกตั้งกำนันผู้ใหญ่บ้านพ.ศ. 2515 ข้อ 17 กำหนดไว้ว่า บัตรเลือกตั้งซึ่งมิใช่ คณะกรรมการเลือกตั้งจัดทำขึ้นให้ถือว่าเป็นบัตรเสีย จึงมีความหมายรวมถึงบัตรปลอมด้วย และถือได้ว่าบัตรปลอมเป็นบัตรเลือกตั้งฉะนั้นเมื่อการตรวจนับคะแนนปรากฏว่ามีบัตรเลือกตั้งเกินกว่าจำนวนผู้มาใช้สิทธิออกเสียงเลือกตั้งแม้จะมีบัตรปลอมรวมอยู่ด้วย คณะกรรมการเลือกตั้งก็ต้องจัดให้มีการลงคะแนนเลือกตั้งใหม่ทันทีตามข้อ 16 แห่งระเบียบกระทรวงมหาดไทยดังกล่าวผู้ร้องยื่นคำร้องว่า การเลือกตั้งกำนันตำบลสระจรเข้ อำเภอด่านขุนทดจังหวัดนครราชสีมา เป็นไปโดยมิชอบ เพราะปรากฏจากการนับคะแนนว่ามีบัตรเลือกตั้งทั้งบัตรดี บัตรปลอม และบัตรเสียเกินจำนวนคนที่มาใช้สิทธิลงคะแนน 29 บัตรคณะกรรมการหรือนายอำเภอด่านขุนทดจะต้องประกาศยกเลิกการเลือกตั้งแล้วทำการเลือกตั้งใหม่ แต่ประธานกรรมการกลับประกาศแต่งตั้งให้นายสวัสดิ์เป็นกำนันตำบลสระจรเข้ ทำให้ผู้ร้องซึ่งเป็นผู้สมัครรับเลือกตั้งได้รับความเสียหาย จึงขอให้มีคำสั่งว่าการเลือกตั้งไม่ชอบ ให้นายอำเภอด่านขุนทดทำการเลือกตั้งใหม่ และสั่งเพิกถอนสิทธิการเลือกตั้งและสมัครรับเลือกตั้งของนายสวัสดิ์นายอำเภอด่านขุนทด กับนายจรูญ ศรีสุกใส และนายสวัสดิ์ โคกขุนทด ยื่นคำคัดค้านในทำนองเดียวกันว่า ผู้ร้องมิใช่ผู้เสียหาย ไม่มีสิทธินำคดีร้องต่อศาลการแต่งตั้งถอดถอนกำนันผู้ใหญ่บ้านเป็นอำนาจของผู้ว่าราชการจังหวัดแต่ผู้เดียวบัตรปลอมมิใช่บัตรเลือกตั้งที่จะนับเป็นบัตรดีบัตรเสีย การเลือกตั้งเป็นไปโดยชอบแล้ว ขอให้ยกคำร้องศาลชั้นต้นฟังคำแถลงของคู่ความทั้งสองฝ่ายแล้วให้งดการไต่สวนแล้วมีคำสั่งว่า การเลือกตั้งกำนันตำบลสระจรเข้ อำเภอด่านขุนทด จังหวัดนครราชสีมาตามคำร้องไม่ชอบ ให้นายอำเภอด่านขุนทดจัดให้มีการเลือกตั้งใหม่ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการเลือกตั้งกำนันผู้ใหญ่บ้าน พ.ศ. 2515 ข้อ 16 คำขอนอกจากนี้ให้ยกผู้คัดค้านอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนผู้คัดค้านฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า พระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่พระพุทธศักราช 2457 มาตรา 30 ซึ่งแก้ไขโดยประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 364 ข้อ 3 บัญญัติให้นายอำเภอจัดให้มีการเลือกกำนัน ฯลฯ เมื่อราษฎรที่มาลงคะแนนเสียงส่วนมากเลือกผู้ใดแล้วให้ถือว่าผู้นั้นเป็นกำนัน และให้นายอำเภอรายงานไปยังผู้ว่าราชการจังหวัดเพื่อออกหนังสือสำคัญให้ไว้เป็นหลักฐาน ฯลฯ วิธีการเลือกกำนันให้เป็นไปตามระเบียบที่กระทรวงมหาดไทยกำหนด และกระทรวงมหาดไทยออกระเบียบดังกล่าวคือ ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการเลือกตั้งกำนันผู้ใหญ่บ้าน พ.ศ. 2515 ตามมาตรา 30 แห่งพระราชบัญญัติดังกล่าวมิได้กำหนดให้การเลือกตั้งกำนันเป็นอำนาจสิทธิขาดของนายอำเภอหรือผู้ว่าราชการจังหวัดโดยเฉพาะ ฉะนั้นเมื่อมีปัญหาว่าจะต้องมีการเลือกตั้งใหม่เพราะเหตุที่การเลือกตั้งมิได้เป็นไปตามระเบียบที่กำหนดไว้จึงเป็นกรณีที่ผู้ร้องซึ่งเป็นผู้สมัครรับเลือกตั้งด้วยผู้หนึ่งถูกโต้แย้งสิทธิตามกฎหมายแพ่งผู้ร้องจึงมีสิทธิที่จะใช้สิทธิทางศาลร้องขอให้สั่งว่าการเลือกตั้งดังกล่าวเป็นการเลือกตั้งมิชอบ และขอให้ศาลสั่งให้นายอำเภอด่านขุนทดจัดให้มีการเลือกตั้งกำนันใหม่ได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการเลือกตั้งกำนันผู้ใหญ่บ้าน พ.ศ. 2515ข้อ 16 กำหนดไว้ว่า การตรวจนับคะแนนถ้าปรากฏว่ามีบัตรเลือกตั้งเกินกว่าจำนวนผู้มาใช้สิทธิออกเสียงเลือกตั้ง คณะกรรมการเลือกตั้งต้องจัดให้มีการลงคะแนนเลือกตั้งใหม่ทันที ส่วนบัตรปลอมเป็นบัตรเลือกตั้งหรือไม่นั้น เห็นว่า ตามข้อ 17 แห่งระเบียบดังกล่าว กำหนดไว้ว่า บัตรเลือกตั้งที่ให้ถือว่าเป็นบัตรเสียมีอยู่ 3 ประเภท ประเภทหนึ่งคือบัตรที่มิใช่คณะกรรมการเลือกตั้งจัดทำขึ้น ซึ่งมีความหมายรวมถึงบัตรปลอมด้วยจึงถือได้ว่าบัตรปลอมเป็นบัตรเลือกตั้ง ฉะนั้นเมื่อคู่ความรับกันว่าในการเลือกตั้งครั้งนี้มีผู้ไปใช้สิทธิเลือกตั้ง 678 คน แต่นับบัตรเลือกตั้งได้ 699 บัตร ซึ่งเกินจำนวนผู้มาใช้สิทธิออกเสียงเลือกตั้ง การที่คณะกรรมการเลือกตั้งไม่จัดให้มีการเลือกตั้งใหม่จึงเป็นการไม่ชอบด้วยระเบียบดังกล่าวพิพากษายืน(บรรเทอง ภู่กฤษณา-ชลูตม์ สวัสดิทัต-สุรัช รัตนอุดม)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: ผู้ร้องยื่นคำร้องว่า การเลือกตั้งกำนันตำบลสระจรเข้ อำเภอด่านขุนทดจังหวัดนครราชสีมา เป็นไปโดยมิชอบ เพราะปรากฏจากการนับคะแนนว่ามีบัตรเลือกตั้งทั้งบัตรดี บัตรปลอม และบัตรเสียเกินจำนวนคนที่มาใช้สิทธิลงคะแนน 29 บัตรคณะกรรมการหรือนายอำเภอด่านขุนทดจะต้องประกาศยกเลิกการเลือกตั้งแล้วทำการเลือกตั้งใหม่ แต่ประธานกรรมการกลับประกาศแต่งตั้งให้นายสวัสดิ์เป็นกำนันตำบลสระจรเข้ ทำให้ผู้ร้องซึ่งเป็นผู้สมัครรับเลือกตั้งได้รับความเสียหาย จึงขอให้มีคำสั่งว่าการเลือกตั้งไม่ชอบ ให้นายอำเภอด่านขุนทดทำการเลือกตั้งใหม่ และสั่งเพิกถอนสิทธิการเลือกตั้งและสมัครรับเลือกตั้งของนายสวัสดิ์นายอำเภอด่านขุนทด กับนายจรูญ ศรีสุกใส และนายสวัสดิ์ โคกขุนทด ยื่นคำคัดค้านในทำนองเดียวกันว่า ผู้ร้องมิใช่ผู้เสียหาย ไม่มีสิทธินำคดีร้องต่อศาลการแต่งตั้งถอดถอนกำนันผู้ใหญ่บ้านเป็นอำนาจของผู้ว่าราชการจังหวัดแต่ผู้เดียวบัตรปลอมมิใช่บัตรเลือกตั้งที่จะนับเป็นบัตรดีบัตรเสีย การเลือกตั้งเป็นไปโดยชอบแล้ว ขอให้ยกคำร้องศาลชั้นต้นฟังคำแถลงของคู่ความทั้งสองฝ่ายแล้วให้งดการไต่สวนแล้วมีคำสั่งว่า การเลือกตั้งกำนันตำบลสระจรเข้ อำเภอด่านขุนทด จังหวัดนครราชสีมาตามคำร้องไม่ชอบ ให้นายอำเภอด่านขุนทดจัดให้มีการเลือกตั้งใหม่ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการเลือกตั้งกำนันผู้ใหญ่บ้าน พ.ศ. 2515 ข้อ 16 คำขอนอกจากนี้ให้ยกผู้คัดค้านอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนผู้คัดค้านฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า พระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่พระพุทธศักราช 2457 มาตรา 30 ซึ่งแก้ไขโดยประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 364 ข้อ 3 บัญญัติให้นายอำเภอจัดให้มีการเลือกกำนัน ฯลฯ เมื่อราษฎรที่มาลงคะแนนเสียงส่วนมากเลือกผู้ใดแล้วให้ถือว่าผู้นั้นเป็นกำนัน และให้นายอำเภอรายงานไปยังผู้ว่าราชการจังหวัดเพื่อออกหนังสือสำคัญให้ไว้เป็นหลักฐาน ฯลฯ วิธีการเลือกกำนันให้เป็นไปตามระเบียบที่กระทรวงมหาดไทยกำหนด และกระทรวงมหาดไทยออกระเบียบดังกล่าวคือ ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการเลือกตั้งกำนันผู้ใหญ่บ้าน พ.ศ. 2515 ตามมาตรา 30 แห่งพระราชบัญญัติดังกล่าวมิได้กำหนดให้การเลือกตั้งกำนันเป็นอำนาจสิทธิขาดของนายอำเภอหรือผู้ว่าราชการจังหวัดโดยเฉพาะ ฉะนั้นเมื่อมีปัญหาว่าจะต้องมีการเลือกตั้งใหม่เพราะเหตุที่การเลือกตั้งมิได้เป็นไปตามระเบียบที่กำหนดไว้จึงเป็นกรณีที่ผู้ร้องซึ่งเป็นผู้สมัครรับเลือกตั้งด้วยผู้หนึ่งถูกโต้แย้งสิทธิตามกฎหมายแพ่งผู้ร้องจึงมีสิทธิที่จะใช้สิทธิทางศาลร้องขอให้สั่งว่าการเลือกตั้งดังกล่าวเป็นการเลือกตั้งมิชอบ และขอให้ศาลสั่งให้นายอำเภอด่านขุนทดจัดให้มีการเลือกตั้งกำนันใหม่ได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการเลือกตั้งกำนันผู้ใหญ่บ้าน พ.ศ. 2515ข้อ 16 กำหนดไว้ว่า การตรวจนับคะแนนถ้าปรากฏว่ามีบัตรเลือกตั้งเกินกว่าจำนวนผู้มาใช้สิทธิออกเสียงเลือกตั้ง คณะกรรมการเลือกตั้งต้องจัดให้มีการลงคะแนนเลือกตั้งใหม่ทันที ส่วนบัตรปลอมเป็นบัตรเลือกตั้งหรือไม่นั้น เห็นว่า ตามข้อ 17 แห่งระเบียบดังกล่าว กำหนดไว้ว่า บัตรเลือกตั้งที่ให้ถือว่าเป็นบัตรเสียมีอยู่ 3 ประเภท ประเภทหนึ่งคือบัตรที่มิใช่คณะกรรมการเลือกตั้งจัดทำขึ้น ซึ่งมีความหมายรวมถึงบัตรปลอมด้วยจึงถือได้ว่าบัตรปลอมเป็นบัตรเลือกตั้ง ฉะนั้นเมื่อคู่ความรับกันว่าในการเลือกตั้งครั้งนี้มีผู้ไปใช้สิทธิเลือกตั้ง 678 คน แต่นับบัตรเลือกตั้งได้ 699 บัตร ซึ่งเกินจำนวนผู้มาใช้สิทธิออกเสียงเลือกตั้ง การที่คณะกรรมการเลือกตั้งไม่จัดให้มีการเลือกตั้งใหม่จึงเป็นการไม่ชอบด้วยระเบียบดังกล่าวพิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2053/2525นายนเรศ แสนวิวัฒน์ผู้ร้องนายอำเภอด่านขุนทด กับพวกผู้คัดค้าน ป.วิ.พ. ม. 55 พ.ร.บ.ลักษณะปกครองท้องที่ พ.ศ.2457 ม. 30 ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการเลือกตั้งกำนันผู้ใหญ่บ้าน พ.ศ.2515 ข้อ 16, ข้อ 17พระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พุทธศักราช 2457 มาตรา 30มิได้กำหนดให้การเลือกตั้งกำนันเป็นอำนาจสิทธิขาดของนายอำเภอหรือผู้ว่าราชการจังหวัดโดยเฉพาะ ดังนั้นเมื่อการเลือกตั้งมิได้เป็นไปตามระเบียบที่กำหนดไว้ซึ่งจะต้องมีการเลือกตั้งใหม่ จึงเป็นกรณีที่ผู้ร้องซึ่งเป็นผู้สมัครรับเลือกตั้งด้วยผู้หนึ่งถูกโต้แย้งสิทธิตามกฎหมายแพ่งผู้ร้องจึงมีสิทธิที่จะใช้สิทธิทางศาลร้องขอให้สั่งว่าการเลือกตั้งดังกล่าวเป็นการมิชอบ และขอให้ศาลสั่งให้จัดให้มีการเลือกตั้งกำนันใหม่ได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการเลือกตั้งกำนันผู้ใหญ่บ้านพ.ศ. 2515 ข้อ 17 กำหนดไว้ว่า บัตรเลือกตั้งซึ่งมิใช่ คณะกรรมการเลือกตั้งจัดทำขึ้นให้ถือว่าเป็นบัตรเสีย จึงมีความหมายรวมถึงบัตรปลอมด้วย และถือได้ว่าบัตรปลอมเป็นบัตรเลือกตั้งฉะนั้นเมื่อการตรวจนับคะแนนปรากฏว่ามีบัตรเลือกตั้งเกินกว่าจำนวนผู้มาใช้สิทธิออกเสียงเลือกตั้งแม้จะมีบัตรปลอมรวมอยู่ด้วย คณะกรรมการเลือกตั้งก็ต้องจัดให้มีการลงคะแนนเลือกตั้งใหม่ทันทีตามข้อ 16 แห่งระเบียบกระทรวงมหาดไทยดังกล่าวผู้ร้องยื่นคำร้องว่า การเลือกตั้งกำนันตำบลสระจรเข้ อำเภอด่านขุนทดจังหวัดนครราชสีมา เป็นไปโดยมิชอบ เพราะปรากฏจากการนับคะแนนว่ามีบัตรเลือกตั้งทั้งบัตรดี บัตรปลอม และบัตรเสียเกินจำนวนคนที่มาใช้สิทธิลงคะแนน 29 บัตรคณะกรรมการหรือนายอำเภอด่านขุนทดจะต้องประกาศยกเลิกการเลือกตั้งแล้วทำการเลือกตั้งใหม่ แต่ประธานกรรมการกลับประกาศแต่งตั้งให้นายสวัสดิ์เป็นกำนันตำบลสระจรเข้ ทำให้ผู้ร้องซึ่งเป็นผู้สมัครรับเลือกตั้งได้รับความเสียหาย จึงขอให้มีคำสั่งว่าการเลือกตั้งไม่ชอบ ให้นายอำเภอด่านขุนทดทำการเลือกตั้งใหม่ และสั่งเพิกถอนสิทธิการเลือกตั้งและสมัครรับเลือกตั้งของนายสวัสดิ์นายอำเภอด่านขุนทด กับนายจรูญ ศรีสุกใส และนายสวัสดิ์ โคกขุนทด ยื่นคำคัดค้านในทำนองเดียวกันว่า ผู้ร้องมิใช่ผู้เสียหาย ไม่มีสิทธินำคดีร้องต่อศาลการแต่งตั้งถอดถอนกำนันผู้ใหญ่บ้านเป็นอำนาจของผู้ว่าราชการจังหวัดแต่ผู้เดียวบัตรปลอมมิใช่บัตรเลือกตั้งที่จะนับเป็นบัตรดีบัตรเสีย การเลือกตั้งเป็นไปโดยชอบแล้ว ขอให้ยกคำร้องศาลชั้นต้นฟังคำแถลงของคู่ความทั้งสองฝ่ายแล้วให้งดการไต่สวนแล้วมีคำสั่งว่า การเลือกตั้งกำนันตำบลสระจรเข้ อำเภอด่านขุนทด จังหวัดนครราชสีมาตามคำร้องไม่ชอบ ให้นายอำเภอด่านขุนทดจัดให้มีการเลือกตั้งใหม่ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการเลือกตั้งกำนันผู้ใหญ่บ้าน พ.ศ. 2515 ข้อ 16 คำขอนอกจากนี้ให้ยกผู้คัดค้านอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนผู้คัดค้านฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า พระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่พระพุทธศักราช 2457 มาตรา 30 ซึ่งแก้ไขโดยประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 364 ข้อ 3 บัญญัติให้นายอำเภอจัดให้มีการเลือกกำนัน ฯลฯ เมื่อราษฎรที่มาลงคะแนนเสียงส่วนมากเลือกผู้ใดแล้วให้ถือว่าผู้นั้นเป็นกำนัน และให้นายอำเภอรายงานไปยังผู้ว่าราชการจังหวัดเพื่อออกหนังสือสำคัญให้ไว้เป็นหลักฐาน ฯลฯ วิธีการเลือกกำนันให้เป็นไปตามระเบียบที่กระทรวงมหาดไทยกำหนด และกระทรวงมหาดไทยออกระเบียบดังกล่าวคือ ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการเลือกตั้งกำนันผู้ใหญ่บ้าน พ.ศ. 2515 ตามมาตรา 30 แห่งพระราชบัญญัติดังกล่าวมิได้กำหนดให้การเลือกตั้งกำนันเป็นอำนาจสิทธิขาดของนายอำเภอหรือผู้ว่าราชการจังหวัดโดยเฉพาะ ฉะนั้นเมื่อมีปัญหาว่าจะต้องมีการเลือกตั้งใหม่เพราะเหตุที่การเลือกตั้งมิได้เป็นไปตามระเบียบที่กำหนดไว้จึงเป็นกรณีที่ผู้ร้องซึ่งเป็นผู้สมัครรับเลือกตั้งด้วยผู้หนึ่งถูกโต้แย้งสิทธิตามกฎหมายแพ่งผู้ร้องจึงมีสิทธิที่จะใช้สิทธิทางศาลร้องขอให้สั่งว่าการเลือกตั้งดังกล่าวเป็นการเลือกตั้งมิชอบ และขอให้ศาลสั่งให้นายอำเภอด่านขุนทดจัดให้มีการเลือกตั้งกำนันใหม่ได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการเลือกตั้งกำนันผู้ใหญ่บ้าน พ.ศ. 2515ข้อ 16 กำหนดไว้ว่า การตรวจนับคะแนนถ้าปรากฏว่ามีบัตรเลือกตั้งเกินกว่าจำนวนผู้มาใช้สิทธิออกเสียงเลือกตั้ง คณะกรรมการเลือกตั้งต้องจัดให้มีการลงคะแนนเลือกตั้งใหม่ทันที ส่วนบัตรปลอมเป็นบัตรเลือกตั้งหรือไม่นั้น เห็นว่า ตามข้อ 17 แห่งระเบียบดังกล่าว กำหนดไว้ว่า บัตรเลือกตั้งที่ให้ถือว่าเป็นบัตรเสียมีอยู่ 3 ประเภท ประเภทหนึ่งคือบัตรที่มิใช่คณะกรรมการเลือกตั้งจัดทำขึ้น ซึ่งมีความหมายรวมถึงบัตรปลอมด้วยจึงถือได้ว่าบัตรปลอมเป็นบัตรเลือกตั้ง ฉะนั้นเมื่อคู่ความรับกันว่าในการเลือกตั้งครั้งนี้มีผู้ไปใช้สิทธิเลือกตั้ง 678 คน แต่นับบัตรเลือกตั้งได้ 699 บัตร ซึ่งเกินจำนวนผู้มาใช้สิทธิออกเสียงเลือกตั้ง การที่คณะกรรมการเลือกตั้งไม่จัดให้มีการเลือกตั้งใหม่จึงเป็นการไม่ชอบด้วยระเบียบดังกล่าวพิพากษายืน(บรรเทอง ภู่กฤษณา-ชลูตม์ สวัสดิทัต-สุรัช รัตนอุดม)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ