ระเบียบกรมการขนส่งทางบกระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกเลขเครื่องยนต์หรือเลขตัวรถสำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยรถยนต์พ.ศ. ๒๕๕๔[๑] ตามที่ได้มีระเบียบกรมการขนส่งทางบก ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกเลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์สำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยรถยนต์พ.ศ. ๒๕๔๙ ลงวันที่ ๙ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๙ ไว้แล้ว นั้นโดยที่ได้มีประกาศใช้บังคับกฎกระทรวงแบ่งส่วนราชการกรมการขนส่งทางบกกระทรวงคมนาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ ตั้งแต่วันที่ ๙ เมษายน ๒๕๕๒ทำให้โครงสร้างส่วนราชการภายในกรมการขนส่งทางบกเปลี่ยนแปลงไป ดังนั้น เพื่อให้การปฏิบัติราชการตามพระราชบัญญัติรถยนต์พ.ศ. ๒๕๒๒ เป็นไปด้วยความเรียบร้อยและมีประสิทธิภาพ อาศัยอำนาจตามความในข้อ ๔แห่งกฎกระทรวง ฉบับที่ ๔ (พ.ศ. ๒๕๓๑) ออกตามความในพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. ๒๕๒๒กรมการขนส่งทางบกจึงวางระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ ระเบียบนี้เรียกว่าระเบียบกรมการขนส่งทางบก ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกเลขเครื่องยนต์หรือเลขตัวรถสำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยรถยนต์พ.ศ. ๒๕๕๔ข้อ ๒ ให้ยกเลิกระเบียบกรมการขนส่งทางบก ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกเลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์สำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยรถยนต์พ.ศ. ๒๕๔๙บรรดา ข้อบังคับ หรือคำสั่งอื่นใดในส่วนที่กำหนดไว้แล้วในระเบียบนี้หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับที่กำหนดไว้ในระเบียบนี้ ให้ใช้ระเบียบนี้แทนข้อ ๓ ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่๑ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เป็นต้นไปข้อ ๔ ให้รองอธิบดี(ฝ่ายปฏิบัติการ) กรมการขนส่งทางบก รักษาการตามระเบียบนี้ข้อ ๕ ในระเบียบนี้ เลขตัวรถ หมายถึงเลขคัสซีสำหรับรถที่มีโครงคัสซีหรือเลขตัวถังสำหรับรถที่ไม่มีโครงคัสซีหมวด ๑การกำหนดและตอกเลขตัวรถ ข้อ ๖ รถดังต่อไปนี้ต้องกำหนดและตอกเลขตัวรถ(๑) ไม่มีเลขตัวรถจากผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าจากต่างประเทศซึ่งเจ้าของรถมีหลักฐานการได้มาถูกต้องและมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน(๒) มีเลขตัวรถตอกไว้บนแผ่นโลหะ (plate) แต่ได้ชำรุดลบเลือน หรือสูญหาย และเจ้าของรถมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน(๓) มีเลขตัวรถ แต่ชำรุด ลบเลือน หรือถูกทำลาย เนื่องจากสนิมกัดกร่อนอุบัติเหตุหรือด้วยเหตุอื่นใดโดยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์และเจ้าของรถมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐานในกรณีที่ไม่สามารถวินิจฉัยเกี่ยวกับความถูกต้องของรถได้ว่าเป็นรถคันเดิมให้ส่งกองพิสูจน์หลักฐานกลาง สำนักงานพิสูจน์หลักฐานตำรวจ หรือศูนย์พิสูจน์หลักฐาน๑ - ๑๐ สำนักงานตำรวจแห่งชาติหรือผู้ผลิตหรือผู้ประกอบรถตรวจสอบและยืนยันความถูกต้อง(๔) มีเลขตัวรถแต่ภายหลังมีการเปลี่ยนชิ้นส่วนของตัวถังหรือโครงคัสซีที่มีเลขตัวรถตอกอยู่โดยชิ้นส่วนที่เปลี่ยนใหม่นั้นไม่มีหมายเลขและเจ้าของรถมีหลักฐานการได้มาถูกต้องพร้อมทั้งมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน(๕) มีเลขตัวรถแต่ถูกทำลายหรือแก้ไขเปลี่ยนแปลงทั้งหมดหรือบางส่วนเพราะเหตุโจรกรรมโดยเจ้าของรถมีหลักฐานการรับรถคืนจากพนักงานสอบสวนหรือศาลพร้อมทั้งมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐานว่าเป็นรถคันเดิมที่ถูกโจรกรรมไปในกรณีที่ไม่สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นรถคันเดิมให้ส่งกองพิสูจน์หลักฐานกลาง สำนักงานพิสูจน์หลักฐานตำรวจ หรือศูนย์พิสูจน์หลักฐาน๑ - ๑๐ สำนักงานตำรวจแห่งชาติหรือผู้ผลิตหรือผู้ประกอบรถตรวจสอบและยืนยันความถูกต้อง(๖) มีเลขตัวรถแต่ถูกทำลายหรือแก้ไขเปลี่ยนแปลงทั้งหมดหรือบางส่วนซึ่งเป็นรถที่ได้มาจากการจำหน่ายของส่วนราชการ หรือการขายทอดตลาดของเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตามกฎหมายเช่น กรมศุลกากรหรือสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เป็นต้นโดยมีหลักฐานการได้มาจากส่วนราชการนั้นถูกต้อง พร้อมทั้งมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐานในกรณีมีเหตุอันควรสงสัยเกี่ยวกับความถูกต้องของรถอาจขอให้ส่วนราชการที่จำหน่ายหรือขายทอดตลาดรถจัดส่งเอกสารรายละเอียดที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมเพื่อประกอบการพิจารณาด้วยก็ได้(๗)มีเลขตัวรถแต่ซ้ำซ้อนกับรถคันอื่นที่จดทะเบียนตามกฎหมายว่าด้วยรถยนต์หรือจดทะเบียนตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบกทั้งนี้ การซ้ำซ้อนนั้นต้องปรากฏหลักฐานการจดทะเบียนรถหรือมีหลักฐานการได้มาถูกต้องให้พิจารณากำหนดและตอกเลขตัวรถให้กับรถคันที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนลำดับหลังเว้นแต่ไม่สามารถติดตามรถคันที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนลำดับหลังได้และเจ้าของรถคันที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนลำดับก่อนยินยอมให้กำหนดและตอกเลขตัวรถให้กับรถคันที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนลำดับก่อนได้ในกรณีไม่สามารถดำเนินการตามวรรคหนึ่งได้ เนื่องจากมีเหตุขัดข้องอื่นๆ เช่น มีวันจดทะเบียนวันเดียวกัน เป็นต้น ให้นายทะเบียนพิจารณากำหนดและตอกเลขตัวรถให้กับรถคันใดคันหนึ่งที่เห็นสมควรตามความเหมาะสมข้อ ๗ หลักเกณฑ์การกำหนดเลขตัวรถประกอบด้วยตัวเลข ๓ กลุ่ม ดังนี้(๑) กลุ่มที่หนึ่ง มี ๒ หลักเป็นรหัสจังหวัดที่รถจดทะเบียนหรือจะจดทะเบียน(ยกเว้นจังหวัดหนองบัวลำภูและจังหวัดบึงกาฬ มี ๓ หลัก) กรณีเป็นสำนักงานขนส่งกรุงเทพมหานครพื้นที่หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาให้กำหนดเป็น ๓ หลัก โดยเลข ๒ หลักแรกเป็นรหัสจังหวัดและเลขหลักที่ ๓เป็นเลขลำดับที่จัดตั้งสำนักงานขนส่งกรุงเทพมหานครพื้นที่หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาก่อนหลัง แล้วแต่กรณี(๒) กลุ่มที่สอง มี ๔ หลัก เป็นเลขลำดับก่อนหลังที่ทำการตอกในแต่ละปี(๓) กลุ่มที่สาม มี ๒ หลัก เป็นเลขสองตัวสุดท้ายของปี พ.ศ.ที่ทำการตอกเลขการกำหนดรหัสจังหวัดต่าง ๆ ในการตอกเลขตัวรถให้กำหนดตามรหัสประจำจังหวัดท้ายระเบียบนี้ข้อ ๘ ตำแหน่งและลักษณะการตอกเลขตัวรถ(๑) ให้ตอกที่โครงคัสซีบริเวณหน้าล้อหน้าด้านซ้ายหรือบริเวณอื่นที่เหมาะสมในกรณีเป็นรถไม่มีโครงคัสซีให้ตอกที่บริเวณเบ้าโช้คอัพหน้าด้านซ้ายของตัวถังรถหรือตำแหน่งอื่นที่เหมาะสม(๒) ให้ใช้เลขอารบิคตอกเรียงลำดับกลุ่มตามแนวนอนเว้นแต่ในกรณีมีเหตุจำเป็น ให้ตอกตามแนวตั้งหรือตามความเหมาะสมข้อ ๙ เมื่อทำการตอกเลขแล้วให้เจ้าหน้าที่ตรวจสภาพรถจัดทำสมุดคุมการตอกเลขตัวรถโดยมีรายละเอียดเกี่ยวกับหมายเลขที่ตอก ตำแหน่ง วัน เดือน ปี ชนิดรถ เลขทะเบียนรถและลอกลายเลขที่ตอกติดไว้ในสมุดคุมการตอกเลขและบันทึกการตรวจสภาพหรือตรวจสอบรถลงลายมือชื่อผู้กำหนดและตอกกำกับไว้ พร้อมทั้งบันทึกข้อมูลลงในระบบคอมพิวเตอร์หมวด ๒การกำหนดและตอกเลขเครื่องยนต์ ข้อ ๑๐ เครื่องยนต์ดังต่อไปนี้ต้องกำหนดและตอกเลขเครื่องยนต์(๑) เครื่องยนต์สำหรับรถที่ไม่มีหมายเลขจากผู้ผลิตซึ่งเจ้าของมีหลักฐานการได้มาถูกต้อง(๒) รถที่เครื่องยนต์มีหมายเลขกำหนดไว้บนแผ่นโลหะ (plate) แต่ชำรุด ลบเลือนหรือสูญหายและเจ้าของรถได้มีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นเครื่องยนต์เดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน(๓) รถที่เลขเครื่องยนต์ชำรุด ลบเลือน หรือถูกทำลายเนื่องจากสนิมกัดกร่อน อุบัติเหตุหรือด้วยเหตุอื่นใดโดยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์และได้มีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นเครื่องยนต์เดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐานในกรณีที่ไม่สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นเครื่องยนต์เดิมของรถตามหลักฐานให้ส่งกองพิสูจน์หลักฐานกลาง สำนักงานพิสูจน์หลักฐานตำรวจ หรือศูนย์พิสูจน์หลักฐาน๑ - ๑๐ สำนักงานตำรวจแห่งชาติตรวจสอบยืนยันความถูกต้อง(๔) รถที่เจ้าของได้เปลี่ยนชิ้นส่วนของเครื่องยนต์ที่มีหมายเลข โดยชิ้นส่วนของเครื่องยนต์ที่เปลี่ยนใหม่ไม่มีหมายเลขและเจ้าของมีหลักฐานการได้มาถูกต้อง(๕) รถที่ถูกโจรกรรมไปแล้วได้คืนและเลขเครื่องยนต์มีร่องรอยการแก้ไขเปลี่ยนแปลงหรือทำลายทั้งหมดหรือบางส่วนโดยเจ้าของรถมีหลักฐานการรับรถคืนจากพนักงานสอบสวนหรือศาลพร้อมทั้ง มีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นเครื่องยนต์ของรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐานในกรณีที่ไม่สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นเครื่องยนต์ของรถคันเดิมให้ส่งกองพิสูจน์หลักฐานกลางสำนักงานพิสูจน์หลักฐานตำรวจ หรือศูนย์พิสูจน์หลักฐาน๑ - ๑๐ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ ตรวจสอบและยืนยันความถูกต้อง(๖) รถที่ได้มาจากการจำหน่ายของส่วนราชการหรือการขายทอดตลาดของเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตามกฎหมาย เช่น กรมศุลกากรหรือสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เป็นต้นโดยมีหลักฐานการได้มาจากส่วนราชการนั้นถูกต้องแต่ไม่มีเลขเครื่องยนต์หรือมีแต่ถูกทำลายหรือแก้ไขเปลี่ยนแปลงพร้อมทั้งได้มีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นเครื่องยนต์ของรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐานในกรณีมีเหตุอันควรสงสัยเกี่ยวกับความถูกต้องของเครื่องยนต์อาจขอให้ส่วนราชการที่จำหน่ายหรือขายทอดตลาดรถจัดส่งเอกสารรายละเอียดที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมเพื่อประกอบการพิจารณาด้วยก็ได้(๗) รถที่มีเลขเครื่องยนต์ซ้ำซ้อนกับเลขเครื่องยนต์ของรถคันอื่นหรือซ้ำซ้อนกับเลขเครื่องยนต์อื่นที่ได้ส่งบัญชีไว้หรือเครื่องยนต์ที่ส่งบัญชีไว้มีหมายเลขซ้ำซ้อนกันซึ่งการซ้ำซ้อนนั้นต้องปรากฏหลักฐานการจดทะเบียนรถหรือมีหลักฐานการได้มาถูกต้องให้พิจารณากำหนดและตอกเลขเครื่องยนต์ให้กับรถคันที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนหรือเครื่องยนต์ที่ส่งบัญชีลำดับหลังข้อ ๑๑ การกำหนดและตอกเลขเครื่องยนต์ให้นำความในข้อ ๗ มาใช้บังคับโดยอนุโลม เว้นแต่ตัวเลขกลุ่มที่สองซึ่งเป็นเลขลำดับก่อนหลังที่ทำการตอกเลขเครื่องยนต์ในแต่ละปี ให้กำหนดเป็นเลข ๓หลักข้อ ๑๒ ให้ตอกเลขเครื่องยนต์ที่เสื้อสูบของเครื่องยนต์หรือตำแหน่งอื่นที่เหมาะสมและให้นำความในข้อ ๘ (๒) และข้อ ๙ มาใช้บังคับโดยอนุโลมหมวด ๓การอนุญาตให้กำหนดและตอกเลข ข้อ ๑๓ ให้ผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งกรุงเทพมหานครพื้นที่๑,๒, ๓, ๔ หรือ ๕ขนส่งจังหวัดหรือหัวหน้าสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาหรือผู้ที่ได้รับมอบหมายจากบุคคลดังกล่าวเป็นผู้อนุญาตให้กำหนดและตอกเลขเครื่องยนต์หรือเลขตัวรถในเขตพื้นที่ความรับผิดชอบประกาศณ วันที่ ๑๐ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๔เทียนโชติจงพีร์เพียรอธิบดีกรมการขนส่งทางบก[เอกสารแนบท้าย]๑. รหัสประจำจังหวัด(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)ปริยานุช/ผู้จัดทำ๑๐ พฤษภาคม๒๕๕๔ณัฐวดี/ตรวจ๑๐ พฤษภาคม๒๕๕๔[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๒๘/ตอนพิเศษ ๔๗ ง/หน้า ๑/๒๔ เมษายน ๒๕๕๔