คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1676/2532หลักกฎหมาย: โจทก์เป็นบุตรของเจ้ามรดกซึ่งเกิดกับ ส. แต่ขณะที่เจ้ามรดกถึงแก่ความตายโจทก์ยังไม่คลอด คงมีแต่ ม. มารดาของเจ้ามรดกยังมีชีวิตอยู่ ม. จึงเป็นทายาทโดยธรรมของเจ้ามรดกตาม ป.พ.พ. มาตรา 1629(2) หลังจาก ส. มารดาโจทก์คลอด โจทก์แล้วโจทก์โดย ส. ซึ่งเป็นผู้แทนโดยชอบธรรมได้ฟ้องจำเลยทั้งสี่ว่า ส. มารดาโจทก์กับ ม. มารดาเจ้ามรดก ซึ่งต่างเป็นผู้จัดการมรดกตามคำสั่งศาล ไม่มีอำนาจทำสัญญาแบ่งมรดกของเจ้ามรดก โจทก์จึงขอเรียกทรัพย์มรดกส่วนที่ ม.รับไปคืนจากจำเลยทั้งสี่ซึ่งเป็นผู้รับโอน ดังนี้ เป็นการฟ้องเรียกทรัพย์มรดกคืนจากทายาท ต้องฟ้องภายในกำหนดอายุความ 1 ปีนับแต่เมื่อเจ้ามรดกตายหรือนับแต่เมื่อโจทก์ได้รู้หรือควรได้รู้ถึงความตายของเจ้ามรดกตาม ป.พ.พ.มาตรา 1754 เมื่อศาลมีคำสั่งว่าโจทก์เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของเจ้ามรดกเมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม 2522 ขณะนั้นโจทก์มี ส.มารดาเป็นผู้แทนโดยชอบธรรมถือได้ว่าโจทก์โดย ส. ได้รู้หรือควรรู้ถึงความตายของเจ้ามรดกตั้งแต่วันดังกล่าว โจทก์มาฟ้องเมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2525 เกิน 1 ปี คดีโจทก์จึงขาดอายุความจำเลยทั้งสี่เป็นผู้รับโอนทรัพย์มรดกจาก ม. ซึ่งเป็นทายาทโดยธรรมย่อมเป็นบุคคลซึ่งชอบที่จะใช้สิทธิของทายาทยกอายุความขึ้นต่อสู้โจทก์ได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1755.โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของนายเลอศักดิ์เปรมสุริยา กับนางสุนีย์ เปรมสุริยา ตามคำสั่งศาลจังหวัดนครปฐมนายเลอศักดิ์ เปรมสุริยา ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2520 มีทายาทโดยธรรมซึ่งมีสิทธิรับมรดกเพียงผู้เดียวคือโจทก์ มีทรัพย์มรดกคือที่ดินโฉนดที่ 5051 ตำบลบางภาษี อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐมโดยผู้ตายถือกรรมสิทธิ์ร่วม 1 ใน 5 ส่วน มีห้องแถวปลูกอยู่ 88 ห้องที่ดินโฉนดที่ 15121 และ 15122 ตำบลบางภาษี อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม ระหว่างที่โจทก์ยังไม่คลอดจากครรภ์มารดานั้น นางสุนีย์มารดาโจทก์ได้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความกับนางมึ้งมารดาของเจ้ามรดกเมื่อวันที่ 30 ธันวาคม 2520 แบ่งมรดกรายนี้โดยนางสุนีย์ไม่ทราบว่ากำลังตั้งครรภ์โจทก์ ดังนั้น สัญญาประนีประนอมยอมความจึงเป็นโมฆะ เพราะไม่มีอำนาจกระทำได้ ต่อมามารดาโจทก์กับมารดาของเจ้ามรดกในฐานะผู้จัดการมรดกได้ร่วมจดทะเบียนโอนขายที่ดินโฉนดที่ 5051 เฉพาะส่วนที่เป็นมรดกให้แก่จำเลยที่ 1 โดยไม่มีการชำระราคาเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาซื้อขายดังกล่าวเป็นโมฆะ ต่อมาจำเลยที่ 1 ได้ทำการฉ้อฉลโอนขายที่ดินดังกล่าวให้แก่จำเลยที่ 2 โดยไม่มีการชำระราคาเช่นกันและมิได้มีเจตนาที่จะโอนกันจริง แล้วจำเลยที่ 2 จดทะเบียนโอนขายให้แก่จำเลยที่ 3 ซึ่งเป็นภริยาของจำเลยที่ 1 โดยไม่มีการชำระเงินกันจริงเพียงแต่มีเจตนาหลีกเลี่ยงมิให้โจทก์เรียกคืน สัญญาดังกล่าวจึงเป็นโมฆะ ต่อมาจำเลยที่ 3 จดทะเบียนให้จำเลยที่ 4 เข้าถือกรรมสิทธิ์ร่วมนิติกรรมระหว่างจำเลยที่ 3 ที่ 4 จึงเป็นโมฆะด้วย การกระทำของจำเลยทั้งสี่ไม่สุจริต ทำให้โจทก์เสียหาย ขอให้ศาลพิพากษาเพิกถอนการจดทะเบียนซื้อขายที่ดินโฉนดที่ 5051 ตำบลบางภาษี อำเภอบางเลนจังหวัดนครปฐม เฉพาะส่วนของนายเลอศักดิ์ เปรมสุริยา 1 ส่วน ใน 5ส่วน ให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลเป็นการแสดงเจตนาของคู่สัญญาในการจดทะเบียน หากไม่สามารถปฏิบัติได้ ให้จำเลยทั้งสี่ร่วมกันใช้เงินจำนวน 3,000,000 บาท แก่โจทก์หากไม่ชำระให้นำที่ดินดังกล่าวพร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระแก่โจทก์ 1 ใน 5 ส่วนให้จำเลยทั้งสี่ชำระดอกเบี้ยร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงินจำนวน3,000,000 บาท นับแต่วันฟ้องจนกว่าจำเลยจะปฏิบัติตามคำพิพากษาจำเลยทั้งสี่ให้การว่า โจทก์ไม่ใช่บุตรของนายเลอศักดิ์เปรมสุริยา คำสั่งศาลที่แสดงว่าโจทก์เป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของนายเลอศักดิ์เกิดจากนางสุนีย์นำความเท็จมาร้องต่อศาลและเบิกความเท็จ นายเลอศักดิ์มีทายาทโดยธรรมเฉพาะนางมึ้งมารดาของนายเลอศักดิ์แต่เพียงผู้เดียว ทรัพย์มรดกมีเฉพาะที่ดินเท่านั้นสัญญาประนีประนอมยอมความทำด้วยความสมัครใจ จึงมีผลสมบูรณ์ไม่เป็นโมฆะ จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 ซื้อที่ดินดังกล่าวโดยชอบและเสียค่าตอบแทนโดยสุจริต โจทก์ไม่มีอำนาจเพิกถอน โจทก์ฟ้องเรียกทรัพย์มรดกคืนโดยบรรยายฟ้องว่า ผู้จัดการมรดกจำหน่ายโอนทรัพย์มรดกโดยมิชอบโจทก์โดยนางสุนีย์ผู้ใช้อำนาจปกครองได้ทราบเรื่องมาตั้งแต่ต้น แต่ไม่ฟ้องคดีเสียภายใน 1 ปี นับแต่วันที่โจทก์เกิดและถือเป็นวันรู้ถึงความตายของเจ้ามรดก คดีจึงขาดอายุความ ขอให้พิพากษายกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า โจทก์เป็นบุตรของนายเลอศักดิ์ เปรมสุริยา และนางสุนีย์ เปรมสุริยาบุคคลทั้งสองมิได้จดทะเบียนสมรสกัน นายเลอศักดิ์ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2520 นางสุนีย์มารดาคลอดโจทก์เมื่อวันที่ 20พฤษภาคม 2521 และศาลได้มีคำสั่งว่าโจทก์เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของนายเลอศักดิ์ เปรมสุริยา เมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม 2522 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2525พิเคราะห์แล้ว มีปัญหาว่า ฟ้องของโจทก์ขาดอายุความหรือไม่เห็นว่า ตามฟ้องของโจทก์บรรยายว่า เมื่อนายเลอศักดิ์ เจ้ามรดกถึงแก่กรรม นางมึ้ง แซ่อึ๊ง มารดาของเจ้ามรดกยังมีชีวิตอยู่ นางมึ้งแซ่อึ๊ง จึงเป็นทายาทโดยธรรมของนายเลอศักดิ์เจ้ามรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1629 (2) และตามฟ้องของโจทก์อ้างว่า นางสุนีย์มารดาโจทก์กับนางมึ้ง แซ่อึ๊ง มารดาของเจ้ามรดกซึ่งต่างก็เป็นผู้จัดการมรดกตามคำสั่งศาล ไม่มีอำนาจทำสัญญาแบ่งมรดกของนายเลอศักดิ์ โจทก์จึงขอเรียกทรัพย์มรดกของนายเลอศักดิ์ส่วนหนึ่งที่นางมึ้ง แซ่อึ๊ง รับไปคืนจากจำเลยทั้งสี่ซึ่งเป็นผู้รับโอน เป็นการฟ้องเรียกร้องทรัพย์มรดกของนายเลอศักดิ์เจ้ามรดกคืนจากทายาทต้องฟ้องภายในกำหนดอายุความ 1 ปี นับแต่เมื่อเจ้ามรดกตายหรือนับแต่เมื่อโจทก์ได้รู้หรือควรได้รู้ถึงความตายของเจ้ามรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 ศาลมีคำสั่งว่าโจทก์เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของนายเลอศักดิ์เจ้ามรดกเมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม2522 ในขณะนั้นโจทก์มีนางสุนีย์มารดาเป็นผู้แทนโดยชอบธรรม ถือได้ว่าโจทก์โดยนางสุนีย์มารดารู้หรือควรได้รู้ถึงความตายของนายเลอศักดิ์เจ้ามรดกตั้งแต่วันดังกล่าว โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่22 มิถุนายน 2525 เกิน 1 ปีแล้ว เช่นนี้ คดีโจทก์จึงขาดอายุความตามบทกฎหมายดังกล่าวจำเลยทั้งสี่เป็นผู้ที่รับโอนทรัพย์มรดกมาจากนางมึ้งซึ่งเป็นทายาทโดยธรรมของนายเลอศักดิ์เจ้ามรดก ย่อมเป็นบุคคลซึ่งชอบที่จะใช้สิทธิของทายาทยกอายุความขึ้นต่อสู้โจทก์ได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1755 ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษามา ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1676/2532เด็ก หญิง อ๋อย เป รม สุริยา ฯโจทก์นาย เลอสันต์ เป รม สุริยา กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 1754, ม. 1755โจทก์เป็นบุตรของเจ้ามรดกซึ่งเกิดกับ ส. แต่ขณะที่เจ้ามรดกถึงแก่ความตายโจทก์ยังไม่คลอด คงมีแต่ ม. มารดาของเจ้ามรดกยังมีชีวิตอยู่ ม. จึงเป็นทายาทโดยธรรมของเจ้ามรดกตาม ป.พ.พ. มาตรา 1629(2) หลังจาก ส. มารดาโจทก์คลอด โจทก์แล้วโจทก์โดย ส. ซึ่งเป็นผู้แทนโดยชอบธรรมได้ฟ้องจำเลยทั้งสี่ว่า ส. มารดาโจทก์กับ ม. มารดาเจ้ามรดก ซึ่งต่างเป็นผู้จัดการมรดกตามคำสั่งศาล ไม่มีอำนาจทำสัญญาแบ่งมรดกของเจ้ามรดก โจทก์จึงขอเรียกทรัพย์มรดกส่วนที่ ม.รับไปคืนจากจำเลยทั้งสี่ซึ่งเป็นผู้รับโอน ดังนี้ เป็นการฟ้องเรียกทรัพย์มรดกคืนจากทายาท ต้องฟ้องภายในกำหนดอายุความ 1 ปีนับแต่เมื่อเจ้ามรดกตายหรือนับแต่เมื่อโจทก์ได้รู้หรือควรได้รู้ถึงความตายของเจ้ามรดกตาม ป.พ.พ.มาตรา 1754 เมื่อศาลมีคำสั่งว่าโจทก์เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของเจ้ามรดกเมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม 2522 ขณะนั้นโจทก์มี ส.มารดาเป็นผู้แทนโดยชอบธรรมถือได้ว่าโจทก์โดย ส. ได้รู้หรือควรรู้ถึงความตายของเจ้ามรดกตั้งแต่วันดังกล่าว โจทก์มาฟ้องเมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2525 เกิน 1 ปี คดีโจทก์จึงขาดอายุความจำเลยทั้งสี่เป็นผู้รับโอนทรัพย์มรดกจาก ม. ซึ่งเป็นทายาทโดยธรรมย่อมเป็นบุคคลซึ่งชอบที่จะใช้สิทธิของทายาทยกอายุความขึ้นต่อสู้โจทก์ได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1755.โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของนายเลอศักดิ์เปรมสุริยา กับนางสุนีย์ เปรมสุริยา ตามคำสั่งศาลจังหวัดนครปฐมนายเลอศักดิ์ เปรมสุริยา ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2520 มีทายาทโดยธรรมซึ่งมีสิทธิรับมรดกเพียงผู้เดียวคือโจทก์ มีทรัพย์มรดกคือที่ดินโฉนดที่ 5051 ตำบลบางภาษี อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐมโดยผู้ตายถือกรรมสิทธิ์ร่วม 1 ใน 5 ส่วน มีห้องแถวปลูกอยู่ 88 ห้องที่ดินโฉนดที่ 15121 และ 15122 ตำบลบางภาษี อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม ระหว่างที่โจทก์ยังไม่คลอดจากครรภ์มารดานั้น นางสุนีย์มารดาโจทก์ได้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความกับนางมึ้งมารดาของเจ้ามรดกเมื่อวันที่ 30 ธันวาคม 2520 แบ่งมรดกรายนี้โดยนางสุนีย์ไม่ทราบว่ากำลังตั้งครรภ์โจทก์ ดังนั้น สัญญาประนีประนอมยอมความจึงเป็นโมฆะ เพราะไม่มีอำนาจกระทำได้ ต่อมามารดาโจทก์กับมารดาของเจ้ามรดกในฐานะผู้จัดการมรดกได้ร่วมจดทะเบียนโอนขายที่ดินโฉนดที่ 5051 เฉพาะส่วนที่เป็นมรดกให้แก่จำเลยที่ 1 โดยไม่มีการชำระราคาเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาซื้อขายดังกล่าวเป็นโมฆะ ต่อมาจำเลยที่ 1 ได้ทำการฉ้อฉลโอนขายที่ดินดังกล่าวให้แก่จำเลยที่ 2 โดยไม่มีการชำระราคาเช่นกันและมิได้มีเจตนาที่จะโอนกันจริง แล้วจำเลยที่ 2 จดทะเบียนโอนขายให้แก่จำเลยที่ 3 ซึ่งเป็นภริยาของจำเลยที่ 1 โดยไม่มีการชำระเงินกันจริงเพียงแต่มีเจตนาหลีกเลี่ยงมิให้โจทก์เรียกคืน สัญญาดังกล่าวจึงเป็นโมฆะ ต่อมาจำเลยที่ 3 จดทะเบียนให้จำเลยที่ 4 เข้าถือกรรมสิทธิ์ร่วมนิติกรรมระหว่างจำเลยที่ 3 ที่ 4 จึงเป็นโมฆะด้วย การกระทำของจำเลยทั้งสี่ไม่สุจริต ทำให้โจทก์เสียหาย ขอให้ศาลพิพากษาเพิกถอนการจดทะเบียนซื้อขายที่ดินโฉนดที่ 5051 ตำบลบางภาษี อำเภอบางเลนจังหวัดนครปฐม เฉพาะส่วนของนายเลอศักดิ์ เปรมสุริยา 1 ส่วน ใน 5ส่วน ให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลเป็นการแสดงเจตนาของคู่สัญญาในการจดทะเบียน หากไม่สามารถปฏิบัติได้ ให้จำเลยทั้งสี่ร่วมกันใช้เงินจำนวน 3,000,000 บาท แก่โจทก์หากไม่ชำระให้นำที่ดินดังกล่าวพร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระแก่โจทก์ 1 ใน 5 ส่วนให้จำเลยทั้งสี่ชำระดอกเบี้ยร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงินจำนวน3,000,000 บาท นับแต่วันฟ้องจนกว่าจำเลยจะปฏิบัติตามคำพิพากษาจำเลยทั้งสี่ให้การว่า โจทก์ไม่ใช่บุตรของนายเลอศักดิ์เปรมสุริยา คำสั่งศาลที่แสดงว่าโจทก์เป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของนายเลอศักดิ์เกิดจากนางสุนีย์นำความเท็จมาร้องต่อศาลและเบิกความเท็จ นายเลอศักดิ์มีทายาทโดยธรรมเฉพาะนางมึ้งมารดาของนายเลอศักดิ์แต่เพียงผู้เดียว ทรัพย์มรดกมีเฉพาะที่ดินเท่านั้นสัญญาประนีประนอมยอมความทำด้วยความสมัครใจ จึงมีผลสมบูรณ์ไม่เป็นโมฆะ จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 ซื้อที่ดินดังกล่าวโดยชอบและเสียค่าตอบแทนโดยสุจริต โจทก์ไม่มีอำนาจเพิกถอน โจทก์ฟ้องเรียกทรัพย์มรดกคืนโดยบรรยายฟ้องว่า ผู้จัดการมรดกจำหน่ายโอนทรัพย์มรดกโดยมิชอบโจทก์โดยนางสุนีย์ผู้ใช้อำนาจปกครองได้ทราบเรื่องมาตั้งแต่ต้น แต่ไม่ฟ้องคดีเสียภายใน 1 ปี นับแต่วันที่โจทก์เกิดและถือเป็นวันรู้ถึงความตายของเจ้ามรดก คดีจึงขาดอายุความ ขอให้พิพากษายกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า โจทก์เป็นบุตรของนายเลอศักดิ์ เปรมสุริยา และนางสุนีย์ เปรมสุริยาบุคคลทั้งสองมิได้จดทะเบียนสมรสกัน นายเลอศักดิ์ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2520 นางสุนีย์มารดาคลอดโจทก์เมื่อวันที่ 20พฤษภาคม 2521 และศาลได้มีคำสั่งว่าโจทก์เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของนายเลอศักดิ์ เปรมสุริยา เมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม 2522 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2525พิเคราะห์แล้ว มีปัญหาว่า ฟ้องของโจทก์ขาดอายุความหรือไม่เห็นว่า ตามฟ้องของโจทก์บรรยายว่า เมื่อนายเลอศักดิ์ เจ้ามรดกถึงแก่กรรม นางมึ้ง แซ่อึ๊ง มารดาของเจ้ามรดกยังมีชีวิตอยู่ นางมึ้งแซ่อึ๊ง จึงเป็นทายาทโดยธรรมของนายเลอศักดิ์เจ้ามรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1629 (2) และตามฟ้องของโจทก์อ้างว่า นางสุนีย์มารดาโจทก์กับนางมึ้ง แซ่อึ๊ง มารดาของเจ้ามรดกซึ่งต่างก็เป็นผู้จัดการมรดกตามคำสั่งศาล ไม่มีอำนาจทำสัญญาแบ่งมรดกของนายเลอศักดิ์ โจทก์จึงขอเรียกทรัพย์มรดกของนายเลอศักดิ์ส่วนหนึ่งที่นางมึ้ง แซ่อึ๊ง รับไปคืนจากจำเลยทั้งสี่ซึ่งเป็นผู้รับโอน เป็นการฟ้องเรียกร้องทรัพย์มรดกของนายเลอศักดิ์เจ้ามรดกคืนจากทายาทต้องฟ้องภายในกำหนดอายุความ 1 ปี นับแต่เมื่อเจ้ามรดกตายหรือนับแต่เมื่อโจทก์ได้รู้หรือควรได้รู้ถึงความตายของเจ้ามรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 ศาลมีคำสั่งว่าโจทก์เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของนายเลอศักดิ์เจ้ามรดกเมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม2522 ในขณะนั้นโจทก์มีนางสุนีย์มารดาเป็นผู้แทนโดยชอบธรรม ถือได้ว่าโจทก์โดยนางสุนีย์มารดารู้หรือควรได้รู้ถึงความตายของนายเลอศักดิ์เจ้ามรดกตั้งแต่วันดังกล่าว โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่22 มิถุนายน 2525 เกิน 1 ปีแล้ว เช่นนี้ คดีโจทก์จึงขาดอายุความตามบทกฎหมายดังกล่าวจำเลยทั้งสี่เป็นผู้ที่รับโอนทรัพย์มรดกมาจากนางมึ้งซึ่งเป็นทายาทโดยธรรมของนายเลอศักดิ์เจ้ามรดก ย่อมเป็นบุคคลซึ่งชอบที่จะใช้สิทธิของทายาทยกอายุความขึ้นต่อสู้โจทก์ได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1755 ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษามา ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ชูศักดิ์ บัณฑิตกุล-สุนทร จันทรศักดิ์-ครีภูมิ สุวรรณโรจน์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของนายเลอศักดิ์เปรมสุริยา กับนางสุนีย์ เปรมสุริยา ตามคำสั่งศาลจังหวัดนครปฐมนายเลอศักดิ์ เปรมสุริยา ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2520 มีทายาทโดยธรรมซึ่งมีสิทธิรับมรดกเพียงผู้เดียวคือโจทก์ มีทรัพย์มรดกคือที่ดินโฉนดที่ 5051 ตำบลบางภาษี อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐมโดยผู้ตายถือกรรมสิทธิ์ร่วม 1 ใน 5 ส่วน มีห้องแถวปลูกอยู่ 88 ห้องที่ดินโฉนดที่ 15121 และ 15122 ตำบลบางภาษี อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม ระหว่างที่โจทก์ยังไม่คลอดจากครรภ์มารดานั้น นางสุนีย์มารดาโจทก์ได้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความกับนางมึ้งมารดาของเจ้ามรดกเมื่อวันที่ 30 ธันวาคม 2520 แบ่งมรดกรายนี้โดยนางสุนีย์ไม่ทราบว่ากำลังตั้งครรภ์โจทก์ ดังนั้น สัญญาประนีประนอมยอมความจึงเป็นโมฆะ เพราะไม่มีอำนาจกระทำได้ ต่อมามารดาโจทก์กับมารดาของเจ้ามรดกในฐานะผู้จัดการมรดกได้ร่วมจดทะเบียนโอนขายที่ดินโฉนดที่ 5051 เฉพาะส่วนที่เป็นมรดกให้แก่จำเลยที่ 1 โดยไม่มีการชำระราคาเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาซื้อขายดังกล่าวเป็นโมฆะ ต่อมาจำเลยที่ 1 ได้ทำการฉ้อฉลโอนขายที่ดินดังกล่าวให้แก่จำเลยที่ 2 โดยไม่มีการชำระราคาเช่นกันและมิได้มีเจตนาที่จะโอนกันจริง แล้วจำเลยที่ 2 จดทะเบียนโอนขายให้แก่จำเลยที่ 3 ซึ่งเป็นภริยาของจำเลยที่ 1 โดยไม่มีการชำระเงินกันจริงเพียงแต่มีเจตนาหลีกเลี่ยงมิให้โจทก์เรียกคืน สัญญาดังกล่าวจึงเป็นโมฆะ ต่อมาจำเลยที่ 3 จดทะเบียนให้จำเลยที่ 4 เข้าถือกรรมสิทธิ์ร่วมนิติกรรมระหว่างจำเลยที่ 3 ที่ 4 จึงเป็นโมฆะด้วย การกระทำของจำเลยทั้งสี่ไม่สุจริต ทำให้โจทก์เสียหาย ขอให้ศาลพิพากษาเพิกถอนการจดทะเบียนซื้อขายที่ดินโฉนดที่ 5051 ตำบลบางภาษี อำเภอบางเลนจังหวัดนครปฐม เฉพาะส่วนของนายเลอศักดิ์ เปรมสุริยา 1 ส่วน ใน 5ส่วน ให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลเป็นการแสดงเจตนาของคู่สัญญาในการจดทะเบียน หากไม่สามารถปฏิบัติได้ ให้จำเลยทั้งสี่ร่วมกันใช้เงินจำนวน 3,000,000 บาท แก่โจทก์หากไม่ชำระให้นำที่ดินดังกล่าวพร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระแก่โจทก์ 1 ใน 5 ส่วนให้จำเลยทั้งสี่ชำระดอกเบี้ยร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงินจำนวน3,000,000 บาท นับแต่วันฟ้องจนกว่าจำเลยจะปฏิบัติตามคำพิพากษาจำเลยทั้งสี่ให้การว่า โจทก์ไม่ใช่บุตรของนายเลอศักดิ์เปรมสุริยา คำสั่งศาลที่แสดงว่าโจทก์เป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของนายเลอศักดิ์เกิดจากนางสุนีย์นำความเท็จมาร้องต่อศาลและเบิกความเท็จ นายเลอศักดิ์มีทายาทโดยธรรมเฉพาะนางมึ้งมารดาของนายเลอศักดิ์แต่เพียงผู้เดียว ทรัพย์มรดกมีเฉพาะที่ดินเท่านั้นสัญญาประนีประนอมยอมความทำด้วยความสมัครใจ จึงมีผลสมบูรณ์ไม่เป็นโมฆะ จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 ซื้อที่ดินดังกล่าวโดยชอบและเสียค่าตอบแทนโดยสุจริต โจทก์ไม่มีอำนาจเพิกถอน โจทก์ฟ้องเรียกทรัพย์มรดกคืนโดยบรรยายฟ้องว่า ผู้จัดการมรดกจำหน่ายโอนทรัพย์มรดกโดยมิชอบโจทก์โดยนางสุนีย์ผู้ใช้อำนาจปกครองได้ทราบเรื่องมาตั้งแต่ต้น แต่ไม่ฟ้องคดีเสียภายใน 1 ปี นับแต่วันที่โจทก์เกิดและถือเป็นวันรู้ถึงความตายของเจ้ามรดก คดีจึงขาดอายุความ ขอให้พิพากษายกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า โจทก์เป็นบุตรของนายเลอศักดิ์ เปรมสุริยา และนางสุนีย์ เปรมสุริยาบุคคลทั้งสองมิได้จดทะเบียนสมรสกัน นายเลอศักดิ์ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2520 นางสุนีย์มารดาคลอดโจทก์เมื่อวันที่ 20พฤษภาคม 2521 และศาลได้มีคำสั่งว่าโจทก์เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของนายเลอศักดิ์ เปรมสุริยา เมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม 2522 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2525พิเคราะห์แล้ว มีปัญหาว่า ฟ้องของโจทก์ขาดอายุความหรือไม่เห็นว่า ตามฟ้องของโจทก์บรรยายว่า เมื่อนายเลอศักดิ์ เจ้ามรดกถึงแก่กรรม นางมึ้ง แซ่อึ๊ง มารดาของเจ้ามรดกยังมีชีวิตอยู่ นางมึ้งแซ่อึ๊ง จึงเป็นทายาทโดยธรรมของนายเลอศักดิ์เจ้ามรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1629 (2) และตามฟ้องของโจทก์อ้างว่า นางสุนีย์มารดาโจทก์กับนางมึ้ง แซ่อึ๊ง มารดาของเจ้ามรดกซึ่งต่างก็เป็นผู้จัดการมรดกตามคำสั่งศาล ไม่มีอำนาจทำสัญญาแบ่งมรดกของนายเลอศักดิ์ โจทก์จึงขอเรียกทรัพย์มรดกของนายเลอศักดิ์ส่วนหนึ่งที่นางมึ้ง แซ่อึ๊ง รับไปคืนจากจำเลยทั้งสี่ซึ่งเป็นผู้รับโอน เป็นการฟ้องเรียกร้องทรัพย์มรดกของนายเลอศักดิ์เจ้ามรดกคืนจากทายาทต้องฟ้องภายในกำหนดอายุความ 1 ปี นับแต่เมื่อเจ้ามรดกตายหรือนับแต่เมื่อโจทก์ได้รู้หรือควรได้รู้ถึงความตายของเจ้ามรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 ศาลมีคำสั่งว่าโจทก์เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของนายเลอศักดิ์เจ้ามรดกเมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม2522 ในขณะนั้นโจทก์มีนางสุนีย์มารดาเป็นผู้แทนโดยชอบธรรม ถือได้ว่าโจทก์โดยนางสุนีย์มารดารู้หรือควรได้รู้ถึงความตายของนายเลอศักดิ์เจ้ามรดกตั้งแต่วันดังกล่าว โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่22 มิถุนายน 2525 เกิน 1 ปีแล้ว เช่นนี้ คดีโจทก์จึงขาดอายุความตามบทกฎหมายดังกล่าวจำเลยทั้งสี่เป็นผู้ที่รับโอนทรัพย์มรดกมาจากนางมึ้งซึ่งเป็นทายาทโดยธรรมของนายเลอศักดิ์เจ้ามรดก ย่อมเป็นบุคคลซึ่งชอบที่จะใช้สิทธิของทายาทยกอายุความขึ้นต่อสู้โจทก์ได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1755 ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษามา ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1676/2532เด็ก หญิง อ๋อย เป รม สุริยา ฯโจทก์นาย เลอสันต์ เป รม สุริยา กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 1754, ม. 1755โจทก์เป็นบุตรของเจ้ามรดกซึ่งเกิดกับ ส. แต่ขณะที่เจ้ามรดกถึงแก่ความตายโจทก์ยังไม่คลอด คงมีแต่ ม. มารดาของเจ้ามรดกยังมีชีวิตอยู่ ม. จึงเป็นทายาทโดยธรรมของเจ้ามรดกตาม ป.พ.พ. มาตรา 1629(2) หลังจาก ส. มารดาโจทก์คลอด โจทก์แล้วโจทก์โดย ส. ซึ่งเป็นผู้แทนโดยชอบธรรมได้ฟ้องจำเลยทั้งสี่ว่า ส. มารดาโจทก์กับ ม. มารดาเจ้ามรดก ซึ่งต่างเป็นผู้จัดการมรดกตามคำสั่งศาล ไม่มีอำนาจทำสัญญาแบ่งมรดกของเจ้ามรดก โจทก์จึงขอเรียกทรัพย์มรดกส่วนที่ ม.รับไปคืนจากจำเลยทั้งสี่ซึ่งเป็นผู้รับโอน ดังนี้ เป็นการฟ้องเรียกทรัพย์มรดกคืนจากทายาท ต้องฟ้องภายในกำหนดอายุความ 1 ปีนับแต่เมื่อเจ้ามรดกตายหรือนับแต่เมื่อโจทก์ได้รู้หรือควรได้รู้ถึงความตายของเจ้ามรดกตาม ป.พ.พ.มาตรา 1754 เมื่อศาลมีคำสั่งว่าโจทก์เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของเจ้ามรดกเมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม 2522 ขณะนั้นโจทก์มี ส.มารดาเป็นผู้แทนโดยชอบธรรมถือได้ว่าโจทก์โดย ส. ได้รู้หรือควรรู้ถึงความตายของเจ้ามรดกตั้งแต่วันดังกล่าว โจทก์มาฟ้องเมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2525 เกิน 1 ปี คดีโจทก์จึงขาดอายุความจำเลยทั้งสี่เป็นผู้รับโอนทรัพย์มรดกจาก ม. ซึ่งเป็นทายาทโดยธรรมย่อมเป็นบุคคลซึ่งชอบที่จะใช้สิทธิของทายาทยกอายุความขึ้นต่อสู้โจทก์ได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1755.โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของนายเลอศักดิ์เปรมสุริยา กับนางสุนีย์ เปรมสุริยา ตามคำสั่งศาลจังหวัดนครปฐมนายเลอศักดิ์ เปรมสุริยา ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2520 มีทายาทโดยธรรมซึ่งมีสิทธิรับมรดกเพียงผู้เดียวคือโจทก์ มีทรัพย์มรดกคือที่ดินโฉนดที่ 5051 ตำบลบางภาษี อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐมโดยผู้ตายถือกรรมสิทธิ์ร่วม 1 ใน 5 ส่วน มีห้องแถวปลูกอยู่ 88 ห้องที่ดินโฉนดที่ 15121 และ 15122 ตำบลบางภาษี อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม ระหว่างที่โจทก์ยังไม่คลอดจากครรภ์มารดานั้น นางสุนีย์มารดาโจทก์ได้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความกับนางมึ้งมารดาของเจ้ามรดกเมื่อวันที่ 30 ธันวาคม 2520 แบ่งมรดกรายนี้โดยนางสุนีย์ไม่ทราบว่ากำลังตั้งครรภ์โจทก์ ดังนั้น สัญญาประนีประนอมยอมความจึงเป็นโมฆะ เพราะไม่มีอำนาจกระทำได้ ต่อมามารดาโจทก์กับมารดาของเจ้ามรดกในฐานะผู้จัดการมรดกได้ร่วมจดทะเบียนโอนขายที่ดินโฉนดที่ 5051 เฉพาะส่วนที่เป็นมรดกให้แก่จำเลยที่ 1 โดยไม่มีการชำระราคาเป็นนิติกรรมอำพรางสัญญาซื้อขายดังกล่าวเป็นโมฆะ ต่อมาจำเลยที่ 1 ได้ทำการฉ้อฉลโอนขายที่ดินดังกล่าวให้แก่จำเลยที่ 2 โดยไม่มีการชำระราคาเช่นกันและมิได้มีเจตนาที่จะโอนกันจริง แล้วจำเลยที่ 2 จดทะเบียนโอนขายให้แก่จำเลยที่ 3 ซึ่งเป็นภริยาของจำเลยที่ 1 โดยไม่มีการชำระเงินกันจริงเพียงแต่มีเจตนาหลีกเลี่ยงมิให้โจทก์เรียกคืน สัญญาดังกล่าวจึงเป็นโมฆะ ต่อมาจำเลยที่ 3 จดทะเบียนให้จำเลยที่ 4 เข้าถือกรรมสิทธิ์ร่วมนิติกรรมระหว่างจำเลยที่ 3 ที่ 4 จึงเป็นโมฆะด้วย การกระทำของจำเลยทั้งสี่ไม่สุจริต ทำให้โจทก์เสียหาย ขอให้ศาลพิพากษาเพิกถอนการจดทะเบียนซื้อขายที่ดินโฉนดที่ 5051 ตำบลบางภาษี อำเภอบางเลนจังหวัดนครปฐม เฉพาะส่วนของนายเลอศักดิ์ เปรมสุริยา 1 ส่วน ใน 5ส่วน ให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลเป็นการแสดงเจตนาของคู่สัญญาในการจดทะเบียน หากไม่สามารถปฏิบัติได้ ให้จำเลยทั้งสี่ร่วมกันใช้เงินจำนวน 3,000,000 บาท แก่โจทก์หากไม่ชำระให้นำที่ดินดังกล่าวพร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระแก่โจทก์ 1 ใน 5 ส่วนให้จำเลยทั้งสี่ชำระดอกเบี้ยร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงินจำนวน3,000,000 บาท นับแต่วันฟ้องจนกว่าจำเลยจะปฏิบัติตามคำพิพากษาจำเลยทั้งสี่ให้การว่า โจทก์ไม่ใช่บุตรของนายเลอศักดิ์เปรมสุริยา คำสั่งศาลที่แสดงว่าโจทก์เป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของนายเลอศักดิ์เกิดจากนางสุนีย์นำความเท็จมาร้องต่อศาลและเบิกความเท็จ นายเลอศักดิ์มีทายาทโดยธรรมเฉพาะนางมึ้งมารดาของนายเลอศักดิ์แต่เพียงผู้เดียว ทรัพย์มรดกมีเฉพาะที่ดินเท่านั้นสัญญาประนีประนอมยอมความทำด้วยความสมัครใจ จึงมีผลสมบูรณ์ไม่เป็นโมฆะ จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 ซื้อที่ดินดังกล่าวโดยชอบและเสียค่าตอบแทนโดยสุจริต โจทก์ไม่มีอำนาจเพิกถอน โจทก์ฟ้องเรียกทรัพย์มรดกคืนโดยบรรยายฟ้องว่า ผู้จัดการมรดกจำหน่ายโอนทรัพย์มรดกโดยมิชอบโจทก์โดยนางสุนีย์ผู้ใช้อำนาจปกครองได้ทราบเรื่องมาตั้งแต่ต้น แต่ไม่ฟ้องคดีเสียภายใน 1 ปี นับแต่วันที่โจทก์เกิดและถือเป็นวันรู้ถึงความตายของเจ้ามรดก คดีจึงขาดอายุความ ขอให้พิพากษายกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า โจทก์เป็นบุตรของนายเลอศักดิ์ เปรมสุริยา และนางสุนีย์ เปรมสุริยาบุคคลทั้งสองมิได้จดทะเบียนสมรสกัน นายเลอศักดิ์ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2520 นางสุนีย์มารดาคลอดโจทก์เมื่อวันที่ 20พฤษภาคม 2521 และศาลได้มีคำสั่งว่าโจทก์เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของนายเลอศักดิ์ เปรมสุริยา เมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม 2522 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2525พิเคราะห์แล้ว มีปัญหาว่า ฟ้องของโจทก์ขาดอายุความหรือไม่เห็นว่า ตามฟ้องของโจทก์บรรยายว่า เมื่อนายเลอศักดิ์ เจ้ามรดกถึงแก่กรรม นางมึ้ง แซ่อึ๊ง มารดาของเจ้ามรดกยังมีชีวิตอยู่ นางมึ้งแซ่อึ๊ง จึงเป็นทายาทโดยธรรมของนายเลอศักดิ์เจ้ามรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1629 (2) และตามฟ้องของโจทก์อ้างว่า นางสุนีย์มารดาโจทก์กับนางมึ้ง แซ่อึ๊ง มารดาของเจ้ามรดกซึ่งต่างก็เป็นผู้จัดการมรดกตามคำสั่งศาล ไม่มีอำนาจทำสัญญาแบ่งมรดกของนายเลอศักดิ์ โจทก์จึงขอเรียกทรัพย์มรดกของนายเลอศักดิ์ส่วนหนึ่งที่นางมึ้ง แซ่อึ๊ง รับไปคืนจากจำเลยทั้งสี่ซึ่งเป็นผู้รับโอน เป็นการฟ้องเรียกร้องทรัพย์มรดกของนายเลอศักดิ์เจ้ามรดกคืนจากทายาทต้องฟ้องภายในกำหนดอายุความ 1 ปี นับแต่เมื่อเจ้ามรดกตายหรือนับแต่เมื่อโจทก์ได้รู้หรือควรได้รู้ถึงความตายของเจ้ามรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 ศาลมีคำสั่งว่าโจทก์เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของนายเลอศักดิ์เจ้ามรดกเมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม2522 ในขณะนั้นโจทก์มีนางสุนีย์มารดาเป็นผู้แทนโดยชอบธรรม ถือได้ว่าโจทก์โดยนางสุนีย์มารดารู้หรือควรได้รู้ถึงความตายของนายเลอศักดิ์เจ้ามรดกตั้งแต่วันดังกล่าว โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่22 มิถุนายน 2525 เกิน 1 ปีแล้ว เช่นนี้ คดีโจทก์จึงขาดอายุความตามบทกฎหมายดังกล่าวจำเลยทั้งสี่เป็นผู้ที่รับโอนทรัพย์มรดกมาจากนางมึ้งซึ่งเป็นทายาทโดยธรรมของนายเลอศักดิ์เจ้ามรดก ย่อมเป็นบุคคลซึ่งชอบที่จะใช้สิทธิของทายาทยกอายุความขึ้นต่อสู้โจทก์ได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1755 ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษามา ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ชูศักดิ์ บัณฑิตกุล-สุนทร จันทรศักดิ์-ครีภูมิ สุวรรณโรจน์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ