คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1797/2536หลักกฎหมาย: เมื่อจำเลยที่ 1 เป็นเจ้าพนักงานตำรวจที่ทำการจับกุมโจทก์มีหน้าที่ทำและกรอกข้อความในบันทึกการจับกุม ได้ทำและกรอกข้อความลงในบันทึกการจับกุมนั้น โดยลงลายมือชื่อจำเลยที่ 1 เป็นผู้ทำบันทึกพร้อมทั้งให้โจทก์ในฐานะผู้ต้องหาลงลายมือชื่อจนเป็นเอกสารที่ครบถ้วนบริบูรณ์แล้ว การที่จำเลยที่ 1 ไปเขียนเติมข้อความอีกว่าสอบถามผู้ต้องหาแล้วให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหา ซึ่งไม่เป็นความจริงจึงเป็นการเติมข้อความในเอกสารที่แท้จริง น่าจะเกิดความเสียหายแก่โจทก์อันเป็นการทำเอกสารปลอมขึ้นบางส่วนโดยอาศัยโอกาสที่ตนมีหน้าที่นั้นแล้ว การกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 161 จำเลยที่ 1 เป็นเจ้าพนักงานตำรวจมีอำนาจหน้าที่ตามกฎหมายในการจับกุมผู้กระทำความผิดได้จับกุมโจทก์ในข้อหาปลอมเอกสาร แต่กรอกข้อความเพิ่มเติมลงในบันทึกจับกุมว่า สอบถามโจทก์แล้วให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหา ทั้งที่ทราบว่าข้อความดังกล่าวไม่เป็นความจริง จึงเป็นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบโดยมีเจตนาเพื่อให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์ เพราะบันทึกการจับกุมดังกล่าวเป็นพยานหลักฐานอย่างหนึ่งที่ศาลอาจฟังลงโทษโจทก์ได้ การกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 โจทก์บรรยายฟ้องว่า จำเลยที่ 1 เบิกความว่า "ข้าพเจ้าเข้าไปแสดงตัวเป็นเจ้าพนักงานและขอจับกุมโดยแสดงหมายจับให้จำเลยที่ 1ดูด้วย ข้าพเจ้าแจ้งข้อหาจำเลยฐานปลอมเอกสารตามข้อความในหมายจับจำเลยให้การรับสารภาพ" ซึ่งเป็นความเท็จและเป็นข้อสำคัญในคดี โจทก์หาได้บรรยายฟ้องว่าข้อที่จำเลยที่ 1 เบิกความเท็จเป็นข้อสำคัญในคดีอย่างไร ฟ้องโจทก์จึงขาดการกระทำทั้งหลายที่อ้างว่าจำเลยที่ 1 ได้กระทำความผิดเท่าที่จะทำให้จำเลยที่ 1 เข้าใจข้อหาได้ดี ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 158(5)ไม่อาจลงโทษจำเลยที่ 1 ในข้อหานี้ได้ เมื่อศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาแล้ว โจทก์มิได้อุทธรณ์ในข้อที่ศาลชั้นต้นใช้ดุลพินิจสั่งยกคำร้องของโจทก์ที่ขออนุญาตซักค้านพยานอันเป็นการโต้แย้งในปัญหาข้อเท็จจริง โจทก์เพิ่งกล่าวอ้างขึ้นมาในชั้นฎีกา จึงเป็นข้อที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วในศาลอุทธรณ์ต้องห้ามมิให้ฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา249 วรรคแรก ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัยโจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสาม ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 83, 84, 86, 90, 91, 157, 161, 162, 177, 179, 180 และ 181ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้ว เห็นว่าคดีมีมูลเฉพาะจำเลยที่ 1ให้ประทับฟ้อง จำเลยอื่นให้ยกฟ้องจำเลยที่ 1 ให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 157, 161 กระทงหนึ่ง ซึ่งเป็นกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบทให้ลงโทษตามมาตรา 157 ซึ่งเป็นบทหนักที่สุดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 90 จำคุก 2 ปี และมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา177 วรรคสอง ประกอบมาตรา 181 อีกกระทงหนึ่ง ให้จำคุก 1 ปี รวม2 กระทง ให้จำคุก 3 ปี ข้อหาอื่นให้ยกจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัย "... โจทก์มิได้ปลอมลายมือชื่อผู้ขายที่ดินตามสัญญาซื้อขาย ครั้นเมื่อโจทก์ถูกจับกุมในวันที่ 14 สิงหาคม2527 จึงไม่มีเหตุผลที่โจทก์จะให้การรับสารภาพดังที่ปรากฏตามเอกสารหมาย จ.3 เมื่อได้ตรวจเอกสารหมาย จ.3 โดยละเอียดแล้วข้อความที่ระบุว่าสอบถามผู้ต้องหาแล้วให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหา ปรากฏว่าตัวอักษรมีขนาดเล็กกว่าข้อความอื่น แสดงว่าเป็นข้อความที่เขียนสอดแทรกขึ้นมาใหม่ มิใช่เขียนในคราวเดียวกันข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ข้อความดังกล่าวไม่เป็นความจริงและจำเลยที่ 1 ได้เขียนขึ้นภายหลังที่โจทก์ได้ลงลายมือชื่อในบันทึกการจับกุมดังกล่าวแล้ว เมื่อจำเลยที่ 1 เป็นเจ้าพนักงานตำรวจที่ทำการจับกุมโจทก์ มีทำหน้าที่ทำและกรอกข้อความในบันทึกการจับกุมเอกสารหมาย จ.3 ได้ทำและกรอกข้อความลงในบันทึกการจับกุมนั้นโดยลงลายมือชื่อจำเลยที่ 1 เป็นผู้ทำบันทึก พร้อมทั้งให้โจทก์ในฐานะผู้ต้องหาลงลายมือชื่อจนเป็นเอกสารที่ครบถ้วนบริบูรณ์แล้วการที่จำเลยที่ 1 ไปเขียนเติมข้อความอีกว่าสอบถามผู้ต้องหาแล้วให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหาจึงเป็นการเติมข้อความในเอกสารที่แท้จริง น่าจะเกิดความเสียหายแก่โจทก์ อันเป็นการทำเอกสารปลอมขึ้นบางส่วนโดยอาศัยโอกาสที่ตนมีหน้าที่นั้นแล้ว การกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 161 ส่วนข้อหาความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 นั้นเห็นว่า จำเลยที่ 1 เป็นเจ้าพนักงานตำรวจมีอำนาจหน้าที่ตามกฎหมายในการจับกุมผู้กระทำความผิด ได้จับกุมโจทก์ในข้อหาปลอมเอกสารแต่กรอกข้อความเพิ่มเติมลงในบันทึกจับกุมเอกสารหมาย จ.3 ว่า สอบถามโจทก์แล้วให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหาทั้งที่ทราบว่าข้อความดังกล่าวไม่เป็นความจริง จึงเป็นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบโดยมีเจตนาเพื่อให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์ เพราะบันทึกการจับกุมดังกล่าวเป็นพยานหลักฐานอย่างหนึ่งที่ศาลอาจฟังลงโทษโจทก์ได้ การกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157ปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ประการต่อมาว่าจำเลยที่ 1กระทำความผิดฐานเบิกความเท็จหรือไม่ ก่อนวินิจฉัยข้อเท็จจริงในปัญหาดังกล่าวได้ตรวจคำฟ้องของโจทก์แล้ว โจทก์บรรยายฟ้องว่าจำเลยที่ 1 เบิกความว่า "ข้าพเจ้าเข้าไปแสดงตัวเป็นเจ้าพนักงานและขอจับกุมโดยแสดงหมายจับให้จำเลยที่ 1 ดูด้วย ข้าพเจ้าแจ้งข้อหาจำเลยฐานปลอมเอกสารตามข้อความในหมายจับ จำเลยให้การรับสารภาพ" ซึ่งเป็นความเท็จและเป็นข้อสำคัญในคดี โจทก์หาได้บรรยายฟ้องว่า ข้อที่จำเลยที่ 1 เบิกความเท็จเป็นข้อสำคัญในคดีอย่างไรฟ้องโจทก์จึงขาดการกระทำทั้งหลายที่อ้างว่าจำเลยที่ 1 ได้กระทำความผิดเท่าที่จะทำให้จำเลยที่ 1 เข้าใจข้อหาได้ดี ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 158(5) ไม่อาจลงโทษจำเลยที่ 1 ในข้อหานี้ได้ ไม่จำต้องวินิจฉัยข้อเท็จจริงตามที่โจทก์ฎีกาอีกต่อไป ปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ประการสุดท้ายมีว่าในวันที่จำเลยที่ 1 เบิกความโจทก์มิได้มาซักค้านเพราะโจทก์จำวันเวลานัดของศาลผิดไป โจทก์ยื่นคำร้องขออนุญาตซักค้าน ศาลชั้นต้นยกคำร้องของโจทก์ จึงขอให้ศาลฎีกากลับคำสั่งของศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้โจทก์ซักค้านพยานปากนี้นั้น เห็นว่า เมื่อศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาแล้ว โจทก์มิได้อุทธรณ์ในข้อที่ศาลชั้นต้นใช้ดุลพินิจสั่งยกคำร้องของโจทก์ดังกล่าว อันเป็นการโต้แย้งในปัญหาข้อเท็จจริง โจทก์เพิ่งกล่าวอ้างขึ้นมาในชั้นฎีกา จึงเป็นข้อที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วในศาลอุทธรณ์ต้องห้ามมิให้ฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 249 วรรคแรก ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย"พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 157 และ 161 ซึ่งเป็นกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบท ให้ลงโทษตามมาตรา 157 ซึ่งเป็นบทหนักที่สุด ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90จำคุก 2 ปี นอกจากที่แก้ให้เป็นตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1797/2536นาย สันติ พงษ์ นิ มิตร ดีโจทก์นาย ดาบตำรวจ ศักดิ์สิทธิ์ แสน คำ กับพวกจำเลย ป.อ. ม. 157, ม. 161, ม. 177 ป.วิ.พ. ม. 249 ป.วิ.อ. ม. 15, ม. 158 (5)เมื่อจำเลยที่ 1 เป็นเจ้าพนักงานตำรวจที่ทำการจับกุมโจทก์มีหน้าที่ทำและกรอกข้อความในบันทึกการจับกุม ได้ทำและกรอกข้อความลงในบันทึกการจับกุมนั้น โดยลงลายมือชื่อจำเลยที่ 1 เป็นผู้ทำบันทึกพร้อมทั้งให้โจทก์ในฐานะผู้ต้องหาลงลายมือชื่อจนเป็นเอกสารที่ครบถ้วนบริบูรณ์แล้ว การที่จำเลยที่ 1 ไปเขียนเติมข้อความอีกว่าสอบถามผู้ต้องหาแล้วให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหา ซึ่งไม่เป็นความจริงจึงเป็นการเติมข้อความในเอกสารที่แท้จริง น่าจะเกิดความเสียหายแก่โจทก์อันเป็นการทำเอกสารปลอมขึ้นบางส่วนโดยอาศัยโอกาสที่ตนมีหน้าที่นั้นแล้ว การกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 161 จำเลยที่ 1 เป็นเจ้าพนักงานตำรวจมีอำนาจหน้าที่ตามกฎหมายในการจับกุมผู้กระทำความผิดได้จับกุมโจทก์ในข้อหาปลอมเอกสาร แต่กรอกข้อความเพิ่มเติมลงในบันทึกจับกุมว่า สอบถามโจทก์แล้วให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหา ทั้งที่ทราบว่าข้อความดังกล่าวไม่เป็นความจริง จึงเป็นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบโดยมีเจตนาเพื่อให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์ เพราะบันทึกการจับกุมดังกล่าวเป็นพยานหลักฐานอย่างหนึ่งที่ศาลอาจฟังลงโทษโจทก์ได้ การกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 โจทก์บรรยายฟ้องว่า จำเลยที่ 1 เบิกความว่า "ข้าพเจ้าเข้าไปแสดงตัวเป็นเจ้าพนักงานและขอจับกุมโดยแสดงหมายจับให้จำเลยที่ 1ดูด้วย ข้าพเจ้าแจ้งข้อหาจำเลยฐานปลอมเอกสารตามข้อความในหมายจับจำเลยให้การรับสารภาพ" ซึ่งเป็นความเท็จและเป็นข้อสำคัญในคดี โจทก์หาได้บรรยายฟ้องว่าข้อที่จำเลยที่ 1 เบิกความเท็จเป็นข้อสำคัญในคดีอย่างไร ฟ้องโจทก์จึงขาดการกระทำทั้งหลายที่อ้างว่าจำเลยที่ 1 ได้กระทำความผิดเท่าที่จะทำให้จำเลยที่ 1 เข้าใจข้อหาได้ดี ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 158(5)ไม่อาจลงโทษจำเลยที่ 1 ในข้อหานี้ได้ เมื่อศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาแล้ว โจทก์มิได้อุทธรณ์ในข้อที่ศาลชั้นต้นใช้ดุลพินิจสั่งยกคำร้องของโจทก์ที่ขออนุญาตซักค้านพยานอันเป็นการโต้แย้งในปัญหาข้อเท็จจริง โจทก์เพิ่งกล่าวอ้างขึ้นมาในชั้นฎีกา จึงเป็นข้อที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วในศาลอุทธรณ์ต้องห้ามมิให้ฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา249 วรรคแรก ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัยโจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสาม ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 83, 84, 86, 90, 91, 157, 161, 162, 177, 179, 180 และ 181ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้ว เห็นว่าคดีมีมูลเฉพาะจำเลยที่ 1ให้ประทับฟ้อง จำเลยอื่นให้ยกฟ้องจำเลยที่ 1 ให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 157, 161 กระทงหนึ่ง ซึ่งเป็นกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบทให้ลงโทษตามมาตรา 157 ซึ่งเป็นบทหนักที่สุดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 90 จำคุก 2 ปี และมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา177 วรรคสอง ประกอบมาตรา 181 อีกกระทงหนึ่ง ให้จำคุก 1 ปี รวม2 กระทง ให้จำคุก 3 ปี ข้อหาอื่นให้ยกจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัย "... โจทก์มิได้ปลอมลายมือชื่อผู้ขายที่ดินตามสัญญาซื้อขาย ครั้นเมื่อโจทก์ถูกจับกุมในวันที่ 14 สิงหาคม2527 จึงไม่มีเหตุผลที่โจทก์จะให้การรับสารภาพดังที่ปรากฏตามเอกสารหมาย จ.3 เมื่อได้ตรวจเอกสารหมาย จ.3 โดยละเอียดแล้วข้อความที่ระบุว่าสอบถามผู้ต้องหาแล้วให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหา ปรากฏว่าตัวอักษรมีขนาดเล็กกว่าข้อความอื่น แสดงว่าเป็นข้อความที่เขียนสอดแทรกขึ้นมาใหม่ มิใช่เขียนในคราวเดียวกันข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ข้อความดังกล่าวไม่เป็นความจริงและจำเลยที่ 1 ได้เขียนขึ้นภายหลังที่โจทก์ได้ลงลายมือชื่อในบันทึกการจับกุมดังกล่าวแล้ว เมื่อจำเลยที่ 1 เป็นเจ้าพนักงานตำรวจที่ทำการจับกุมโจทก์ มีทำหน้าที่ทำและกรอกข้อความในบันทึกการจับกุมเอกสารหมาย จ.3 ได้ทำและกรอกข้อความลงในบันทึกการจับกุมนั้นโดยลงลายมือชื่อจำเลยที่ 1 เป็นผู้ทำบันทึก พร้อมทั้งให้โจทก์ในฐานะผู้ต้องหาลงลายมือชื่อจนเป็นเอกสารที่ครบถ้วนบริบูรณ์แล้วการที่จำเลยที่ 1 ไปเขียนเติมข้อความอีกว่าสอบถามผู้ต้องหาแล้วให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหาจึงเป็นการเติมข้อความในเอกสารที่แท้จริง น่าจะเกิดความเสียหายแก่โจทก์ อันเป็นการทำเอกสารปลอมขึ้นบางส่วนโดยอาศัยโอกาสที่ตนมีหน้าที่นั้นแล้ว การกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 161 ส่วนข้อหาความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 นั้นเห็นว่า จำเลยที่ 1 เป็นเจ้าพนักงานตำรวจมีอำนาจหน้าที่ตามกฎหมายในการจับกุมผู้กระทำความผิด ได้จับกุมโจทก์ในข้อหาปลอมเอกสารแต่กรอกข้อความเพิ่มเติมลงในบันทึกจับกุมเอกสารหมาย จ.3 ว่า สอบถามโจทก์แล้วให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหาทั้งที่ทราบว่าข้อความดังกล่าวไม่เป็นความจริง จึงเป็นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบโดยมีเจตนาเพื่อให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์ เพราะบันทึกการจับกุมดังกล่าวเป็นพยานหลักฐานอย่างหนึ่งที่ศาลอาจฟังลงโทษโจทก์ได้ การกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157ปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ประการต่อมาว่าจำเลยที่ 1กระทำความผิดฐานเบิกความเท็จหรือไม่ ก่อนวินิจฉัยข้อเท็จจริงในปัญหาดังกล่าวได้ตรวจคำฟ้องของโจทก์แล้ว โจทก์บรรยายฟ้องว่าจำเลยที่ 1 เบิกความว่า "ข้าพเจ้าเข้าไปแสดงตัวเป็นเจ้าพนักงานและขอจับกุมโดยแสดงหมายจับให้จำเลยที่ 1 ดูด้วย ข้าพเจ้าแจ้งข้อหาจำเลยฐานปลอมเอกสารตามข้อความในหมายจับ จำเลยให้การรับสารภาพ" ซึ่งเป็นความเท็จและเป็นข้อสำคัญในคดี โจทก์หาได้บรรยายฟ้องว่า ข้อที่จำเลยที่ 1 เบิกความเท็จเป็นข้อสำคัญในคดีอย่างไรฟ้องโจทก์จึงขาดการกระทำทั้งหลายที่อ้างว่าจำเลยที่ 1 ได้กระทำความผิดเท่าที่จะทำให้จำเลยที่ 1 เข้าใจข้อหาได้ดี ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 158(5) ไม่อาจลงโทษจำเลยที่ 1 ในข้อหานี้ได้ ไม่จำต้องวินิจฉัยข้อเท็จจริงตามที่โจทก์ฎีกาอีกต่อไป ปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ประการสุดท้ายมีว่าในวันที่จำเลยที่ 1 เบิกความโจทก์มิได้มาซักค้านเพราะโจทก์จำวันเวลานัดของศาลผิดไป โจทก์ยื่นคำร้องขออนุญาตซักค้าน ศาลชั้นต้นยกคำร้องของโจทก์ จึงขอให้ศาลฎีกากลับคำสั่งของศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้โจทก์ซักค้านพยานปากนี้นั้น เห็นว่า เมื่อศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาแล้ว โจทก์มิได้อุทธรณ์ในข้อที่ศาลชั้นต้นใช้ดุลพินิจสั่งยกคำร้องของโจทก์ดังกล่าว อันเป็นการโต้แย้งในปัญหาข้อเท็จจริง โจทก์เพิ่งกล่าวอ้างขึ้นมาในชั้นฎีกา จึงเป็นข้อที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วในศาลอุทธรณ์ต้องห้ามมิให้ฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 249 วรรคแรก ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย"พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 157 และ 161 ซึ่งเป็นกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบท ให้ลงโทษตามมาตรา 157 ซึ่งเป็นบทหนักที่สุด ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90จำคุก 2 ปี นอกจากที่แก้ให้เป็นตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์(เธียรไท สุนทรนันท-นำชัย สุนทรพินิจกิจ-สนัด หมายสวัสดิ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุปัญหาว่าการกระทำใดเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา161 หรือเป็นความผิดตามมาตรา 162 บางครั้งไม่ง่ายนักที่จะแยกความแตกต่างของบทบัญญัติ 2 มาตราดังกล่าว ทำให้เกิดความสับสนในการปรับบทลงโทษไม่น้อย ข้อแตกต่างที่เห็นชัดจากองค์ประกอบความผิดตามตัวบทของ 2 มาตรานี้ อาจนำมาเปรียบเทียบกันได้ดังนี้ มาตรา 161 1. เป็นเจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่ (1) ทำเอกสาร (2) กรอกข้อความลงในเอกสาร หรือ (3) ดูแลรักษาเอกสาร 2. กระทำการปลอมเอกสาร โดยอาศัยโอกาสที่ตนมีหน้าที่นั้น 3. เจตนา มาตรา 162 1. เป็นเจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่ (1) ทำเอกสาร (2) กรอกข้อความลงในเอกสาร หรือ (3) รับเอกสาร 2. กระทำการดังต่อไปนี้ในการปฏิบัติการตามหน้าที่ (1) รับรองเป็นหลักฐานว่า ตนได้กระทำการอย่างใดขึ้นหรือว่าการอย่างใดได้กระทำต่อหน้าตนอันเป็นความเท็จ (2) รับรองเป็นหลักฐานว่า ได้มีการแจ้งข้อความอันมิได้มีการแจ้ง (3) ละเว้นไม่จดข้อความซึ่งตนมีหน้าที่ต้องรับจด หรือจดเปลี่ยนแปลงข้อความเช่นว่านั้นหรือ(4) รับรองเป็นหลักฐานซึ่งข้อเท็จจริงอันเอกสารนั้นมุ่งพิสูจน์ความจริงอันเป็นความเท็จ 3. เจตนา ข้อแตกต่างที่สำคัญ ที่ต้องแยกจากกันให้ได้คือ การกระทำใดถือว่าเป็นการปลอมเอกสารและการกระทำใดเป็นเพียงการรับรองเอกสารอันเป็นความเท็จแต่มิใช่เอกสารปลอม คำว่า "ปลอมเอกสาร" ในมาตรา161 มิได้มีคำจำกัดความหรือบทนิยามให้ความหมายไว้โดยเฉพาะน่าจะต้องใช้หลักที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 246 กล่าวคือการปลอมเอกสารอาจเป็น 1. การทำเอกสารปลอมขึ้นทั้งฉบับ หรือ 2. กระทำปลอมขึ้นแต่บางส่วน โดยวิธี (1) เติมหรือตัดข้อความ หรือแก้ไขด้วยประการใด ๆ ในเอกสารที่แท้จริง (2) ประทับตราปลอมหรือลงลายมือชื่อปลอมในเอกสาร หรือ (3) กรอกข้อความลงในแผ่นกระดาษหรือวัตถุอื่นใด ซึ่งมีลายมือชื่อของผู้อื่นโดยไม่ได้รับความยินยอม หรือโดยฝ่าฝืนคำสั่งผู้อื่นนั้น การปลอมเอกสารต่างกับการทำปลอมซึ่งเงินตรา ดวงตรา รอยตราแสตมป์หรือตั๋ว ซึ่งต้องมีเงินตรา หรือสิ่งอื่นดังกล่าวที่เป็นของแท้จริงอยู่ แต่เอกสารที่ทำปลอมขึ้นไม่จำต้องมีเอกสารตัวจริงหรือเอกสารที่แท้จริงอยู่ในขณะที่ทำปลอม ผู้ใดทำเอกสารขึ้นมาโดยเจ้าของเอกสารมิได้ให้อำนาจให้ทำหรือมิได้รู้เห็นยินยอมด้วยไม่ว่าจะมีเอกสารที่แท้จริงอยู่ในขณะทำเอกสารนั้นหรือไม่ และไม่ว่าข้อความในเอกสารนั้นจะเป็นความเท็จหรือเป็นความจริง เอกสารที่ทำขึ้นก็เป็นเอกสารปลอมทั้งสิ้น หากเจ้าของเอกสารทำเอกสารนั้นขึ้นเอง แต่ข้อความในเอกสารเป็นความเท็จไม่ว่าทั้งหมดหรือบางส่วนเอกสารนั้นยังคงถือว่าเป็นเอกสารที่แท้จริงมิใช่เอกสารปลอม เหตุนี้จึงเป็นข้อชี้หรือจุดแยกความแตกต่างระหว่างเอกสารปลอมกับเอกสารซึ่งมีข้อความอันเป็นเท็จได้ประการหนึ่ง เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2907/2526 จำเลยเป็นปลัดเทศบาลและเป็นเลขานุการสภาเทศบาล จำเลยไม่อยู่ปฏิบัติหน้าที่ ประธานสภาเทศบาลจึงแต่งตั้งให้ ส. รองปลัดเทศบาลทำหน้าที่เลขานุการสภาเทศบาลแทนจำเลย จำเลยได้ใช้ให้ พ. แก้ไขรายงานการประชุมที่ ส. ทำขึ้น โดยจำเลยไม่มีอำนาจแก้ไขได้โดยพลการ เพื่อจะให้ผู้เกี่ยวข้องหลงเชื่อว่าสภาเทศบาลมีมติตามที่จำเลยได้แก้ไขโดยประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่ผู้อื่น จำเลยจึงมีความผิดฐานใช้ให้ผู้อื่นปลอมเอกสาร ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 265 ประกอบด้วยมาตรา 84 จำเลยเป็นเจ้าพนักงานมีหน้าที่ดูแลรักษาเอกสารดังกล่าว จำเลยจึงมีความผิดตามมาตรา 161 อีกบทหนึ่ง เมื่อจำเลยนำเอกสารปลอมนั้นไปอ้างในการขออนุมัติต่อผู้ว่าราชการจังหวัดจำเลยจึงมีความผิดฐานใช้เอกสารปลอม ตามมาตรา 268 อีกกระทงหนึ่ง จำเลยในฐานะเลขานุการสภาเทศบาลเป็นผู้มีหน้าที่ทำรายงานการประชุมของสภาเทศบาล จำเลยทำรายงานการประชุมขึ้นตามอำนาจหน้าที่ของตนและลงลายมือชื่อตัวเองเป็นผู้นำ มิได้ทำในนามของบุคคลอื่น เอกสารนั้นจึงเป็นเอกสารที่แท้จริงที่จำเลยทำขึ้น แม้ข้อความในเอกสารจะไม่เป็นความจริงก็ไม่ทำให้เป็นเอกสารปลอม ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 161 แต่เป็นการทำเอกสารอันเป็นความเท็จตามมาตรา 162 เมื่อโจทก์มิได้บรรยายฟ้องและขอให้ลงโทษตามมาตรา 162จึงลงโทษจำเลยไม่ได้ แม้จะได้แนวทางที่สำคัญในการแยกความแตกต่างดังกล่าว แต่ปัญหาก็มิได้ยุติลงเพียงนั้น ยังมีปัญหาให้พิจารณาต่อไปว่า หากเอกสารที่ทำขึ้นเป็นเอกสารที่แท้จริงของผู้ทำเอกสาร และผู้ทำเอกสารนั้นเองได้แก้ไข เพิ่มเติม หรือตัดทอนข้อความในเอกสารนั้นให้ไม่ตรงต่อความเป็นจริง ดังนี้ จะถือว่าผู้นั้นทำเอกสารปลอมขึ้นแต่บางส่วนโดยวิธีดังกล่าวในเอกสารที่แท้จริงหรือไม่ ข้อนี้คงไม่อาจด่วนตอบว่าการกระทำดังกล่าวเป็นการปลอมเอกสารแล้ว น่าจะต้องพิจารณาข้อเท็จจริงต่อไปว่าการแก้ไขเพิ่มเติม หรือตัดทอนข้อความในเอกสารนั้น ผู้กระทำหมดอำนาจที่จะทำเช่นนั้นได้หรือไม่ด้วย เพราะหากผู้กระทำยังมีอำนาจที่จะทำได้ เอกสารนั้นก็จะยังคงเป็นเอกสารที่แท้จริงของผู้ทำเอกสารอยู่ เจ้าของเอกสารจึงสามารถแก้ไขเปลี่ยนแปลงอย่างไรก็ได้ หรือแม้จะถึงขนาดทำลายเอกสารนั้นเสียเลยก็ไม่มีอะไรห้าม เช่น นาย ก. ทำพินัยกรรมขึ้นมาฉบับหนึ่งยกทรัพย์สินทั้งหมดของตนให้นาย ข. แล้วเก็บพินัยกรรมฉบับนั้นไว้ต่อมานาย ข. ประพฤติตนไม่เหมาะสม นาย ก. จึงเปลี่ยนใจไม่ยกทรัพย์สินให้แต่กลับยกให้นาง ค. โดยแก้ไขพินัยกรรมฉบับนั้นจากชื่อนาย ข. ผู้รับพินัยกรรมเป็นชื่อนาง ค. หากนาย ก.แก้ไขพินัยกรรมที่เขียนเองทั้งฉบับดังกล่าวถูกต้องตามแบบพินัยกรรมที่กำหนดไว้ในมาตรา 1657 วรรคสอง แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์กล่าวคือ นาย ก. แก้ไขด้วยลายมือตนเองและลงลายมือชื่อกำกับไว้ พินัยกรรมฉบับนั้นก็จะมีผลสมบูรณ์ตามกฎหมายไม่ใช่พินัยกรรมปลอม แต่ถ้าหากผู้ทำเอกสารนั้นหมดอำนาจที่จะแก้ไขเอกสารนั้นแล้วยังไปแก้ไขข้อความในเอกสารนั้น ผู้กระทำอาจมีความผิดตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 161 ได้ หากการกระทำนั้นครบองค์ประกอบความผิดตามบทบัญญัติมาตราดังกล่าวและแม้ข้อความที่แก้ไขนั้นจะเป็นข้อความอันเป็นเท็จ ผู้กระทำก็ไม่มีความผิดตามมาตรา 162 ซึ่งตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดก็ได้แก่ กรณีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1797/2536 ที่บันทึกอยู่นี้กล่าวคือ เมื่อจำเลยที่ 1เป็นเจ้าพนักงานตำรวจที่จับกุมโจทก์ มีหน้าที่ทำและกรอกข้อความในบันทึกการจับกุม ได้ทำและกรอกข้อความลงในบันทึกการจับกุมนั้นโดยลงลายมือชื่อจำเลยที่ 1 เป็นผู้ทำบันทึก พร้อมทั้งโจทก์ในฐานะผู้ต้องหาลงลายมือชื่อจนเป็นเอกสารที่ครบถ้วนบริบูรณ์แล้วหมดอำนาจหน้าที่ของจำเลยที่ 1 ที่จะแก้ไขข้อความในเอกสารนั้นได้ต่อไป การที่จำเลยที่ 1 ไปเขียนเติมข้อความอีกว่าสอบถามผู้ต้องหาแล้วให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหาซึ่งไม่เป็นความจริงจึงเป็นการเติมข้อความในเอกสารที่แท้จริงโดยปราศจากอำนาจ ซึ่งข้อเท็จจริงก็ไม่ปรากฏว่าผู้ต้องหายินยอมให้เติมข้อความดังกล่าวแต่อย่างใด การกระทำดังกล่าวน่าจะเกิดความเสียหายแก่โจทก์ อันเป็นการทำเอกสารปลอมขึ้นบางส่วนโดยอาศัยโอกาสที่ตนมีหน้าที่แล้วการกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 161คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้จึงมีข้อเท็จจริงที่แตกต่างจากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2907/2526 ดังกล่าวข้างต้น เพราะข้อเท็จจริงในคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าว จำเลยมีหน้าที่ทำรายงานการประชุมและลงลายมือชื่อตนเองเป็นผู้ทำ ได้เขียนรายงานการประชุมเป็นความเท็จแต่แรก มิได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมรายงานการประชุมภายหลังการกระทำของจำเลย จึงเป็นกรณีที่เจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่ทำเอกสารนั้นมุ่งรับรองเป็นหลักฐานซึ่งข้อเท็จจริงอันเอกสารนั้นมุ่งพิสูจน์ความจริงอันเป็นความเท็จเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 162 หากคดีที่บันทึกนี้ จำเลยที่ 1 เขียนในบันทึกการจับกุมตั้งแต่แรกก่อนลงลายมือชื่อของตนว่า ผู้ต้องหาให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหาอันเป็นความเท็จ แล้วจึงลงลายมือชื่อตนและให้ผู้ต้องหาลงลายมือชื่อ กรณีนี้คงต้องถือว่าจำเลยที่ 1 เจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่ทำและกรอกข้อความลงในเอกสารรับรองเป็นหลักฐานว่าได้มีการแจ้งซึ่งข้อความอันมิได้มีการแจ้งและรับรองเป็นหลักฐานซึ่งข้อเท็จจริงอันเอกสารนั้นมุ่งพิสูจน์ความจริงอันเป็นเท็จเป็นความผิดตามมาตรา 162 มิใช่การทำเอกสารปลอมโดยอาศัยโอกาสที่ตนมีหน้าที่ตามมาตรา 161 เพราะบันทึกการจับกุมนั้นเป็นเอกสารที่แท้จริงของจำเลยที่ 1 ที่ทำขึ้นเอง มีข้อที่น่าสังเกตตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1797/2536 อีกประการหนึ่งคือความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 161 และ 162มิใช่บทเฉพาะของบทบัญญัติ มาตรา 157 กล่าวคือ เมื่อการกระทำใดเป็นความผิดตามมาตรา 161 หรือ 162 แล้วมิได้หมายความว่าจะเป็นความผิดตามมาตรา 157 อีกไม่ได้ หากการกระทำนั้นครบองค์ประกอบความผิดตามมาตรา 157 ด้วย ก็เป็นการกระทำกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบท ต้องลงโทษบทหนักที่สุดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90ดังนั้น ศาลฎีกาจึงพิพากษาว่าจำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 และ 161 ซึ่งเป็นกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบทให้ลงโทษตามมาตรา 157 ซึ่งเป็นบทหนักที่สุดตามมาตรา 90ก่อนคดีนี้เคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4392-4393/2531 วินิจฉัยวางบรรทัดฐานไว้แล้วดังนี้ จำเลยที่ 1 เป็นที่ดินอำเภอได้รับแต่งตั้งให้เป็นกรรมการตรวจสอบไม้ในที่ดิน น.ส.3 มีหน้าที่ออกไปตรวจสอบว่า มีไม้ขึ้นอยู่ในที่ดินแปลงที่ขออนุญาตทำไม้หรือไม่ แต่จำเลยที่ 1 ไม่ได้ออกไปตรวจสอบอันเป็นการละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยทุจริตและจำเลยที่ 1 ลงลายมือชื่อรับรองในบันทึกการตรวจสอบไม้ว่าเห็นสมควรให้ทำไม้ยางออกจากที่ดิน น.ส.3 ได้ เป็นการรับรองเป็นหลักฐานว่าตนได้ออกไปตรวจสอบไม้ดังกล่าวอันเป็นความเท็จ มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157,162(1) ซึ่งเป็นการกระทำต่อเนื่องกันก่อให้เกิดความเสียหายแก่ทางราชการ โดยมีเจตนาเพื่อแสวงหาประโยชน์ที่มิควรได้โดยชอบด้วยกฎหมายสำหรับตนเองหรือผู้อื่นในคราวเดียวกัน จึงเป็นการกระทำกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบทต้องลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 ซึ่งเป็นบทที่มีโทษหนักที่สุด (นอกจากนี้ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 753/2510) แต่ความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการตามประมวลกฎหมายอาญามาตราอื่น เช่น มาตรา 147,148 และ 149 หากการกระทำใดเป็นความผิดตามบทมาตราดังกล่าวแล้วแม้จะครบองค์ประกอบความผิดตามมาตรา 157 ด้วย แต่มาตรา 157 เป็นบททั่วไป ส่วนมาตราดังกล่าวเป็นบทเฉพาะ จึงไม่เป็นความผิดตามมาตรา 157 ซึ่งเป็นบททั่วไปอีก(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 605/2511) สำหรับการบรรยายฟ้องข้อหาเบิกความเท็จตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 177 ต้องบรรยายว่าข้อที่จำเลยเบิกความนั้นเป็นข้อสำคัญในคดีอย่างไรด้วยเสมอมิฉะนั้นไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 158(5) เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4974/2531 โจทก์ฟ้องว่าจำเลยเบิกความเท็จ แม้บรรยายรายละเอียดว่าข้อความที่เบิกกับความจริงเป็นอย่างไร และว่าเป็นข้อสำคัญของคดี แต่เมื่อไม่ได้บรรยายว่าจำเลยเบิกความอันเป็นเท็จในข้อหาหรือฐานความผิดอะไร ข้อความนั้นเป็นข้อสำคัญในคดีอย่างไร ประเด็นสำคัญของคดีมีว่าอย่างไร ฟ้องโจทก์จึงยังไม่อาจให้จำเลยเข้าใจข้อหาได้ดี เป็นฟ้องที่ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 158(5) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 364/2532 คำฟ้องของโจทก์ฐานเบิกความเท็จได้บรรยายแต่เพียงรายละเอียดข้อความที่จำเลยเบิกความ กับความจริงเป็นอย่างไรและว่าคำเบิกความของจำเลยเป็นข้อสำคัญในคดีแต่มิได้บรรยายว่าคดีที่จำเลยเบิกความอันเป็นเท็จนั้นมีข้อหาหรือฐานความผิดอะไร ประเด็นสำคัญของคดีมีว่าอย่างไรและคำเบิกความของจำเลยเป็นข้อสำคัญในคดีอย่างไร เป็นฟ้องที่ไม่ได้บรรยายถึงการกระทำที่อ้างว่าจำเลยได้กระทำผิดพอสมควรเท่าที่จะทำให้จำเลยเข้าใจข้อหาได้ดี จึงเป็นฟ้องที่ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 158(5) ข้อสังเกตประการสุดท้ายคือ บทบัญญัติมาตรา 195 และ 225แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา บัญญัติไว้เฉพาะในเรื่องข้อกฎหมายว่า ต้องเป็นข้อกฎหมายที่ได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ จึงจะฎีกาได้เว้นแต่ข้อกฎหมายที่เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อย หรือที่เกี่ยวกับการไม่ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้อันว่าด้วยฎีกา ผู้ฎีกายกขึ้นอ้างได้แม้ว่าจะไม่ได้ยกขึ้นในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ แต่บทมาตราดังกล่าวมิได้บัญญัติถึงการฎีกาในข้อเท็จจริงด้วยว่าต้องเป็นข้อที่ได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วในศาลล่างทั้งสองหรือไม่ จึงต้องนำบทบัญญัติมาตรา 249 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 ซึ่งส่งผลให้การฎีกาในข้อเท็จจริงที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาในศาลล่างต้องห้ามมิให้ฎีกาด้วย เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3371/2516 ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยที่ 2 ยกฟ้องสำหรับจำเลยที่ 1 โจทก์อุทธรณ์ขอให้ลงโทษจำเลยที่ 1จำเลยที่ 2 อุทธรณ์ขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นสั่งไม่รับอุทธรณ์ของจำเลยที่ 2 จำเลยที่ 2 มิได้อุทธรณ์คำสั่ง ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนดังนี้ จำเลยที่ 2 จะฎีกาคัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์หาได้ไม่เพราะเมื่อศาลไม่รับอุทธรณ์ของจำเลยที่ 2 แล้ว ก็ต้องถือว่าข้อเท็จจริงเกี่ยวกับความผิดของจำเลยที่ 2 ที่จำเลยที่ 2 ฎีกานั้นไม่ใช่ข้อที่ได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วในศาลอุทธรณ์ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 249 ปริญญาดีผดุงคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสาม ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 83, 84, 86, 90, 91, 157, 161, 162, 177, 179, 180 และ 181ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้ว เห็นว่าคดีมีมูลเฉพาะจำเลยที่ 1ให้ประทับฟ้อง จำเลยอื่นให้ยกฟ้องจำเลยที่ 1 ให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 157, 161 กระทงหนึ่ง ซึ่งเป็นกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบทให้ลงโทษตามมาตรา 157 ซึ่งเป็นบทหนักที่สุดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 90 จำคุก 2 ปี และมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา177 วรรคสอง ประกอบมาตรา 181 อีกกระทงหนึ่ง ให้จำคุก 1 ปี รวม2 กระทง ให้จำคุก 3 ปี ข้อหาอื่นให้ยกจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัย "... โจทก์มิได้ปลอมลายมือชื่อผู้ขายที่ดินตามสัญญาซื้อขาย ครั้นเมื่อโจทก์ถูกจับกุมในวันที่ 14 สิงหาคม2527 จึงไม่มีเหตุผลที่โจทก์จะให้การรับสารภาพดังที่ปรากฏตามเอกสารหมาย จ.3 เมื่อได้ตรวจเอกสารหมาย จ.3 โดยละเอียดแล้วข้อความที่ระบุว่าสอบถามผู้ต้องหาแล้วให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหา ปรากฏว่าตัวอักษรมีขนาดเล็กกว่าข้อความอื่น แสดงว่าเป็นข้อความที่เขียนสอดแทรกขึ้นมาใหม่ มิใช่เขียนในคราวเดียวกันข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ข้อความดังกล่าวไม่เป็นความจริงและจำเลยที่ 1 ได้เขียนขึ้นภายหลังที่โจทก์ได้ลงลายมือชื่อในบันทึกการจับกุมดังกล่าวแล้ว เมื่อจำเลยที่ 1 เป็นเจ้าพนักงานตำรวจที่ทำการจับกุมโจทก์ มีทำหน้าที่ทำและกรอกข้อความในบันทึกการจับกุมเอกสารหมาย จ.3 ได้ทำและกรอกข้อความลงในบันทึกการจับกุมนั้นโดยลงลายมือชื่อจำเลยที่ 1 เป็นผู้ทำบันทึก พร้อมทั้งให้โจทก์ในฐานะผู้ต้องหาลงลายมือชื่อจนเป็นเอกสารที่ครบถ้วนบริบูรณ์แล้วการที่จำเลยที่ 1 ไปเขียนเติมข้อความอีกว่าสอบถามผู้ต้องหาแล้วให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหาจึงเป็นการเติมข้อความในเอกสารที่แท้จริง น่าจะเกิดความเสียหายแก่โจทก์ อันเป็นการทำเอกสารปลอมขึ้นบางส่วนโดยอาศัยโอกาสที่ตนมีหน้าที่นั้นแล้ว การกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 161 ส่วนข้อหาความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 นั้นเห็นว่า จำเลยที่ 1 เป็นเจ้าพนักงานตำรวจมีอำนาจหน้าที่ตามกฎหมายในการจับกุมผู้กระทำความผิด ได้จับกุมโจทก์ในข้อหาปลอมเอกสารแต่กรอกข้อความเพิ่มเติมลงในบันทึกจับกุมเอกสารหมาย จ.3 ว่า สอบถามโจทก์แล้วให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหาทั้งที่ทราบว่าข้อความดังกล่าวไม่เป็นความจริง จึงเป็นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบโดยมีเจตนาเพื่อให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์ เพราะบันทึกการจับกุมดังกล่าวเป็นพยานหลักฐานอย่างหนึ่งที่ศาลอาจฟังลงโทษโจทก์ได้ การกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157ปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ประการต่อมาว่าจำเลยที่ 1กระทำความผิดฐานเบิกความเท็จหรือไม่ ก่อนวินิจฉัยข้อเท็จจริงในปัญหาดังกล่าวได้ตรวจคำฟ้องของโจทก์แล้ว โจทก์บรรยายฟ้องว่าจำเลยที่ 1 เบิกความว่า "ข้าพเจ้าเข้าไปแสดงตัวเป็นเจ้าพนักงานและขอจับกุมโดยแสดงหมายจับให้จำเลยที่ 1 ดูด้วย ข้าพเจ้าแจ้งข้อหาจำเลยฐานปลอมเอกสารตามข้อความในหมายจับ จำเลยให้การรับสารภาพ" ซึ่งเป็นความเท็จและเป็นข้อสำคัญในคดี โจทก์หาได้บรรยายฟ้องว่า ข้อที่จำเลยที่ 1 เบิกความเท็จเป็นข้อสำคัญในคดีอย่างไรฟ้องโจทก์จึงขาดการกระทำทั้งหลายที่อ้างว่าจำเลยที่ 1 ได้กระทำความผิดเท่าที่จะทำให้จำเลยที่ 1 เข้าใจข้อหาได้ดี ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 158(5) ไม่อาจลงโทษจำเลยที่ 1 ในข้อหานี้ได้ ไม่จำต้องวินิจฉัยข้อเท็จจริงตามที่โจทก์ฎีกาอีกต่อไป ปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ประการสุดท้ายมีว่าในวันที่จำเลยที่ 1 เบิกความโจทก์มิได้มาซักค้านเพราะโจทก์จำวันเวลานัดของศาลผิดไป โจทก์ยื่นคำร้องขออนุญาตซักค้าน ศาลชั้นต้นยกคำร้องของโจทก์ จึงขอให้ศาลฎีกากลับคำสั่งของศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้โจทก์ซักค้านพยานปากนี้นั้น เห็นว่า เมื่อศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาแล้ว โจทก์มิได้อุทธรณ์ในข้อที่ศาลชั้นต้นใช้ดุลพินิจสั่งยกคำร้องของโจทก์ดังกล่าว อันเป็นการโต้แย้งในปัญหาข้อเท็จจริง โจทก์เพิ่งกล่าวอ้างขึ้นมาในชั้นฎีกา จึงเป็นข้อที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วในศาลอุทธรณ์ต้องห้ามมิให้ฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 249 วรรคแรก ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย"พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 157 และ 161 ซึ่งเป็นกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบท ให้ลงโทษตามมาตรา 157 ซึ่งเป็นบทหนักที่สุด ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90จำคุก 2 ปี นอกจากที่แก้ให้เป็นตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1797/2536นาย สันติ พงษ์ นิ มิตร ดีโจทก์นาย ดาบตำรวจ ศักดิ์สิทธิ์ แสน คำ กับพวกจำเลย ป.อ. ม. 157, ม. 161, ม. 177 ป.วิ.พ. ม. 249 ป.วิ.อ. ม. 15, ม. 158 (5)เมื่อจำเลยที่ 1 เป็นเจ้าพนักงานตำรวจที่ทำการจับกุมโจทก์มีหน้าที่ทำและกรอกข้อความในบันทึกการจับกุม ได้ทำและกรอกข้อความลงในบันทึกการจับกุมนั้น โดยลงลายมือชื่อจำเลยที่ 1 เป็นผู้ทำบันทึกพร้อมทั้งให้โจทก์ในฐานะผู้ต้องหาลงลายมือชื่อจนเป็นเอกสารที่ครบถ้วนบริบูรณ์แล้ว การที่จำเลยที่ 1 ไปเขียนเติมข้อความอีกว่าสอบถามผู้ต้องหาแล้วให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหา ซึ่งไม่เป็นความจริงจึงเป็นการเติมข้อความในเอกสารที่แท้จริง น่าจะเกิดความเสียหายแก่โจทก์อันเป็นการทำเอกสารปลอมขึ้นบางส่วนโดยอาศัยโอกาสที่ตนมีหน้าที่นั้นแล้ว การกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 161 จำเลยที่ 1 เป็นเจ้าพนักงานตำรวจมีอำนาจหน้าที่ตามกฎหมายในการจับกุมผู้กระทำความผิดได้จับกุมโจทก์ในข้อหาปลอมเอกสาร แต่กรอกข้อความเพิ่มเติมลงในบันทึกจับกุมว่า สอบถามโจทก์แล้วให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหา ทั้งที่ทราบว่าข้อความดังกล่าวไม่เป็นความจริง จึงเป็นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบโดยมีเจตนาเพื่อให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์ เพราะบันทึกการจับกุมดังกล่าวเป็นพยานหลักฐานอย่างหนึ่งที่ศาลอาจฟังลงโทษโจทก์ได้ การกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 โจทก์บรรยายฟ้องว่า จำเลยที่ 1 เบิกความว่า "ข้าพเจ้าเข้าไปแสดงตัวเป็นเจ้าพนักงานและขอจับกุมโดยแสดงหมายจับให้จำเลยที่ 1ดูด้วย ข้าพเจ้าแจ้งข้อหาจำเลยฐานปลอมเอกสารตามข้อความในหมายจับจำเลยให้การรับสารภาพ" ซึ่งเป็นความเท็จและเป็นข้อสำคัญในคดี โจทก์หาได้บรรยายฟ้องว่าข้อที่จำเลยที่ 1 เบิกความเท็จเป็นข้อสำคัญในคดีอย่างไร ฟ้องโจทก์จึงขาดการกระทำทั้งหลายที่อ้างว่าจำเลยที่ 1 ได้กระทำความผิดเท่าที่จะทำให้จำเลยที่ 1 เข้าใจข้อหาได้ดี ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 158(5)ไม่อาจลงโทษจำเลยที่ 1 ในข้อหานี้ได้ เมื่อศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาแล้ว โจทก์มิได้อุทธรณ์ในข้อที่ศาลชั้นต้นใช้ดุลพินิจสั่งยกคำร้องของโจทก์ที่ขออนุญาตซักค้านพยานอันเป็นการโต้แย้งในปัญหาข้อเท็จจริง โจทก์เพิ่งกล่าวอ้างขึ้นมาในชั้นฎีกา จึงเป็นข้อที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วในศาลอุทธรณ์ต้องห้ามมิให้ฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา249 วรรคแรก ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัยโจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสาม ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 83, 84, 86, 90, 91, 157, 161, 162, 177, 179, 180 และ 181ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้ว เห็นว่าคดีมีมูลเฉพาะจำเลยที่ 1ให้ประทับฟ้อง จำเลยอื่นให้ยกฟ้องจำเลยที่ 1 ให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 157, 161 กระทงหนึ่ง ซึ่งเป็นกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบทให้ลงโทษตามมาตรา 157 ซึ่งเป็นบทหนักที่สุดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 90 จำคุก 2 ปี และมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา177 วรรคสอง ประกอบมาตรา 181 อีกกระทงหนึ่ง ให้จำคุก 1 ปี รวม2 กระทง ให้จำคุก 3 ปี ข้อหาอื่นให้ยกจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัย "... โจทก์มิได้ปลอมลายมือชื่อผู้ขายที่ดินตามสัญญาซื้อขาย ครั้นเมื่อโจทก์ถูกจับกุมในวันที่ 14 สิงหาคม2527 จึงไม่มีเหตุผลที่โจทก์จะให้การรับสารภาพดังที่ปรากฏตามเอกสารหมาย จ.3 เมื่อได้ตรวจเอกสารหมาย จ.3 โดยละเอียดแล้วข้อความที่ระบุว่าสอบถามผู้ต้องหาแล้วให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหา ปรากฏว่าตัวอักษรมีขนาดเล็กกว่าข้อความอื่น แสดงว่าเป็นข้อความที่เขียนสอดแทรกขึ้นมาใหม่ มิใช่เขียนในคราวเดียวกันข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ข้อความดังกล่าวไม่เป็นความจริงและจำเลยที่ 1 ได้เขียนขึ้นภายหลังที่โจทก์ได้ลงลายมือชื่อในบันทึกการจับกุมดังกล่าวแล้ว เมื่อจำเลยที่ 1 เป็นเจ้าพนักงานตำรวจที่ทำการจับกุมโจทก์ มีทำหน้าที่ทำและกรอกข้อความในบันทึกการจับกุมเอกสารหมาย จ.3 ได้ทำและกรอกข้อความลงในบันทึกการจับกุมนั้นโดยลงลายมือชื่อจำเลยที่ 1 เป็นผู้ทำบันทึก พร้อมทั้งให้โจทก์ในฐานะผู้ต้องหาลงลายมือชื่อจนเป็นเอกสารที่ครบถ้วนบริบูรณ์แล้วการที่จำเลยที่ 1 ไปเขียนเติมข้อความอีกว่าสอบถามผู้ต้องหาแล้วให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหาจึงเป็นการเติมข้อความในเอกสารที่แท้จริง น่าจะเกิดความเสียหายแก่โจทก์ อันเป็นการทำเอกสารปลอมขึ้นบางส่วนโดยอาศัยโอกาสที่ตนมีหน้าที่นั้นแล้ว การกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 161 ส่วนข้อหาความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 นั้นเห็นว่า จำเลยที่ 1 เป็นเจ้าพนักงานตำรวจมีอำนาจหน้าที่ตามกฎหมายในการจับกุมผู้กระทำความผิด ได้จับกุมโจทก์ในข้อหาปลอมเอกสารแต่กรอกข้อความเพิ่มเติมลงในบันทึกจับกุมเอกสารหมาย จ.3 ว่า สอบถามโจทก์แล้วให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหาทั้งที่ทราบว่าข้อความดังกล่าวไม่เป็นความจริง จึงเป็นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบโดยมีเจตนาเพื่อให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์ เพราะบันทึกการจับกุมดังกล่าวเป็นพยานหลักฐานอย่างหนึ่งที่ศาลอาจฟังลงโทษโจทก์ได้ การกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157ปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ประการต่อมาว่าจำเลยที่ 1กระทำความผิดฐานเบิกความเท็จหรือไม่ ก่อนวินิจฉัยข้อเท็จจริงในปัญหาดังกล่าวได้ตรวจคำฟ้องของโจทก์แล้ว โจทก์บรรยายฟ้องว่าจำเลยที่ 1 เบิกความว่า "ข้าพเจ้าเข้าไปแสดงตัวเป็นเจ้าพนักงานและขอจับกุมโดยแสดงหมายจับให้จำเลยที่ 1 ดูด้วย ข้าพเจ้าแจ้งข้อหาจำเลยฐานปลอมเอกสารตามข้อความในหมายจับ จำเลยให้การรับสารภาพ" ซึ่งเป็นความเท็จและเป็นข้อสำคัญในคดี โจทก์หาได้บรรยายฟ้องว่า ข้อที่จำเลยที่ 1 เบิกความเท็จเป็นข้อสำคัญในคดีอย่างไรฟ้องโจทก์จึงขาดการกระทำทั้งหลายที่อ้างว่าจำเลยที่ 1 ได้กระทำความผิดเท่าที่จะทำให้จำเลยที่ 1 เข้าใจข้อหาได้ดี ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 158(5) ไม่อาจลงโทษจำเลยที่ 1 ในข้อหานี้ได้ ไม่จำต้องวินิจฉัยข้อเท็จจริงตามที่โจทก์ฎีกาอีกต่อไป ปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ประการสุดท้ายมีว่าในวันที่จำเลยที่ 1 เบิกความโจทก์มิได้มาซักค้านเพราะโจทก์จำวันเวลานัดของศาลผิดไป โจทก์ยื่นคำร้องขออนุญาตซักค้าน ศาลชั้นต้นยกคำร้องของโจทก์ จึงขอให้ศาลฎีกากลับคำสั่งของศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้โจทก์ซักค้านพยานปากนี้นั้น เห็นว่า เมื่อศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาแล้ว โจทก์มิได้อุทธรณ์ในข้อที่ศาลชั้นต้นใช้ดุลพินิจสั่งยกคำร้องของโจทก์ดังกล่าว อันเป็นการโต้แย้งในปัญหาข้อเท็จจริง โจทก์เพิ่งกล่าวอ้างขึ้นมาในชั้นฎีกา จึงเป็นข้อที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วในศาลอุทธรณ์ต้องห้ามมิให้ฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 249 วรรคแรก ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย"พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 157 และ 161 ซึ่งเป็นกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบท ให้ลงโทษตามมาตรา 157 ซึ่งเป็นบทหนักที่สุด ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90จำคุก 2 ปี นอกจากที่แก้ให้เป็นตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์(เธียรไท สุนทรนันท-นำชัย สุนทรพินิจกิจ-สนัด หมายสวัสดิ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุปัญหาว่าการกระทำใดเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา161 หรือเป็นความผิดตามมาตรา 162 บางครั้งไม่ง่ายนักที่จะแยกความแตกต่างของบทบัญญัติ 2 มาตราดังกล่าว ทำให้เกิดความสับสนในการปรับบทลงโทษไม่น้อย ข้อแตกต่างที่เห็นชัดจากองค์ประกอบความผิดตามตัวบทของ 2 มาตรานี้ อาจนำมาเปรียบเทียบกันได้ดังนี้ มาตรา 161 1. เป็นเจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่ (1) ทำเอกสาร (2) กรอกข้อความลงในเอกสาร หรือ (3) ดูแลรักษาเอกสาร 2. กระทำการปลอมเอกสาร โดยอาศัยโอกาสที่ตนมีหน้าที่นั้น 3. เจตนา มาตรา 162 1. เป็นเจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่ (1) ทำเอกสาร (2) กรอกข้อความลงในเอกสาร หรือ (3) รับเอกสาร 2. กระทำการดังต่อไปนี้ในการปฏิบัติการตามหน้าที่ (1) รับรองเป็นหลักฐานว่า ตนได้กระทำการอย่างใดขึ้นหรือว่าการอย่างใดได้กระทำต่อหน้าตนอันเป็นความเท็จ (2) รับรองเป็นหลักฐานว่า ได้มีการแจ้งข้อความอันมิได้มีการแจ้ง (3) ละเว้นไม่จดข้อความซึ่งตนมีหน้าที่ต้องรับจด หรือจดเปลี่ยนแปลงข้อความเช่นว่านั้นหรือ(4) รับรองเป็นหลักฐานซึ่งข้อเท็จจริงอันเอกสารนั้นมุ่งพิสูจน์ความจริงอันเป็นความเท็จ 3. เจตนา ข้อแตกต่างที่สำคัญ ที่ต้องแยกจากกันให้ได้คือ การกระทำใดถือว่าเป็นการปลอมเอกสารและการกระทำใดเป็นเพียงการรับรองเอกสารอันเป็นความเท็จแต่มิใช่เอกสารปลอม คำว่า "ปลอมเอกสาร" ในมาตรา161 มิได้มีคำจำกัดความหรือบทนิยามให้ความหมายไว้โดยเฉพาะน่าจะต้องใช้หลักที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 246 กล่าวคือการปลอมเอกสารอาจเป็น 1. การทำเอกสารปลอมขึ้นทั้งฉบับ หรือ 2. กระทำปลอมขึ้นแต่บางส่วน โดยวิธี (1) เติมหรือตัดข้อความ หรือแก้ไขด้วยประการใด ๆ ในเอกสารที่แท้จริง (2) ประทับตราปลอมหรือลงลายมือชื่อปลอมในเอกสาร หรือ (3) กรอกข้อความลงในแผ่นกระดาษหรือวัตถุอื่นใด ซึ่งมีลายมือชื่อของผู้อื่นโดยไม่ได้รับความยินยอม หรือโดยฝ่าฝืนคำสั่งผู้อื่นนั้น การปลอมเอกสารต่างกับการทำปลอมซึ่งเงินตรา ดวงตรา รอยตราแสตมป์หรือตั๋ว ซึ่งต้องมีเงินตรา หรือสิ่งอื่นดังกล่าวที่เป็นของแท้จริงอยู่ แต่เอกสารที่ทำปลอมขึ้นไม่จำต้องมีเอกสารตัวจริงหรือเอกสารที่แท้จริงอยู่ในขณะที่ทำปลอม ผู้ใดทำเอกสารขึ้นมาโดยเจ้าของเอกสารมิได้ให้อำนาจให้ทำหรือมิได้รู้เห็นยินยอมด้วยไม่ว่าจะมีเอกสารที่แท้จริงอยู่ในขณะทำเอกสารนั้นหรือไม่ และไม่ว่าข้อความในเอกสารนั้นจะเป็นความเท็จหรือเป็นความจริง เอกสารที่ทำขึ้นก็เป็นเอกสารปลอมทั้งสิ้น หากเจ้าของเอกสารทำเอกสารนั้นขึ้นเอง แต่ข้อความในเอกสารเป็นความเท็จไม่ว่าทั้งหมดหรือบางส่วนเอกสารนั้นยังคงถือว่าเป็นเอกสารที่แท้จริงมิใช่เอกสารปลอม เหตุนี้จึงเป็นข้อชี้หรือจุดแยกความแตกต่างระหว่างเอกสารปลอมกับเอกสารซึ่งมีข้อความอันเป็นเท็จได้ประการหนึ่ง เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2907/2526 จำเลยเป็นปลัดเทศบาลและเป็นเลขานุการสภาเทศบาล จำเลยไม่อยู่ปฏิบัติหน้าที่ ประธานสภาเทศบาลจึงแต่งตั้งให้ ส. รองปลัดเทศบาลทำหน้าที่เลขานุการสภาเทศบาลแทนจำเลย จำเลยได้ใช้ให้ พ. แก้ไขรายงานการประชุมที่ ส. ทำขึ้น โดยจำเลยไม่มีอำนาจแก้ไขได้โดยพลการ เพื่อจะให้ผู้เกี่ยวข้องหลงเชื่อว่าสภาเทศบาลมีมติตามที่จำเลยได้แก้ไขโดยประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่ผู้อื่น จำเลยจึงมีความผิดฐานใช้ให้ผู้อื่นปลอมเอกสาร ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 265 ประกอบด้วยมาตรา 84 จำเลยเป็นเจ้าพนักงานมีหน้าที่ดูแลรักษาเอกสารดังกล่าว จำเลยจึงมีความผิดตามมาตรา 161 อีกบทหนึ่ง เมื่อจำเลยนำเอกสารปลอมนั้นไปอ้างในการขออนุมัติต่อผู้ว่าราชการจังหวัดจำเลยจึงมีความผิดฐานใช้เอกสารปลอม ตามมาตรา 268 อีกกระทงหนึ่ง จำเลยในฐานะเลขานุการสภาเทศบาลเป็นผู้มีหน้าที่ทำรายงานการประชุมของสภาเทศบาล จำเลยทำรายงานการประชุมขึ้นตามอำนาจหน้าที่ของตนและลงลายมือชื่อตัวเองเป็นผู้นำ มิได้ทำในนามของบุคคลอื่น เอกสารนั้นจึงเป็นเอกสารที่แท้จริงที่จำเลยทำขึ้น แม้ข้อความในเอกสารจะไม่เป็นความจริงก็ไม่ทำให้เป็นเอกสารปลอม ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 161 แต่เป็นการทำเอกสารอันเป็นความเท็จตามมาตรา 162 เมื่อโจทก์มิได้บรรยายฟ้องและขอให้ลงโทษตามมาตรา 162จึงลงโทษจำเลยไม่ได้ แม้จะได้แนวทางที่สำคัญในการแยกความแตกต่างดังกล่าว แต่ปัญหาก็มิได้ยุติลงเพียงนั้น ยังมีปัญหาให้พิจารณาต่อไปว่า หากเอกสารที่ทำขึ้นเป็นเอกสารที่แท้จริงของผู้ทำเอกสาร และผู้ทำเอกสารนั้นเองได้แก้ไข เพิ่มเติม หรือตัดทอนข้อความในเอกสารนั้นให้ไม่ตรงต่อความเป็นจริง ดังนี้ จะถือว่าผู้นั้นทำเอกสารปลอมขึ้นแต่บางส่วนโดยวิธีดังกล่าวในเอกสารที่แท้จริงหรือไม่ ข้อนี้คงไม่อาจด่วนตอบว่าการกระทำดังกล่าวเป็นการปลอมเอกสารแล้ว น่าจะต้องพิจารณาข้อเท็จจริงต่อไปว่าการแก้ไขเพิ่มเติม หรือตัดทอนข้อความในเอกสารนั้น ผู้กระทำหมดอำนาจที่จะทำเช่นนั้นได้หรือไม่ด้วย เพราะหากผู้กระทำยังมีอำนาจที่จะทำได้ เอกสารนั้นก็จะยังคงเป็นเอกสารที่แท้จริงของผู้ทำเอกสารอยู่ เจ้าของเอกสารจึงสามารถแก้ไขเปลี่ยนแปลงอย่างไรก็ได้ หรือแม้จะถึงขนาดทำลายเอกสารนั้นเสียเลยก็ไม่มีอะไรห้าม เช่น นาย ก. ทำพินัยกรรมขึ้นมาฉบับหนึ่งยกทรัพย์สินทั้งหมดของตนให้นาย ข. แล้วเก็บพินัยกรรมฉบับนั้นไว้ต่อมานาย ข. ประพฤติตนไม่เหมาะสม นาย ก. จึงเปลี่ยนใจไม่ยกทรัพย์สินให้แต่กลับยกให้นาง ค. โดยแก้ไขพินัยกรรมฉบับนั้นจากชื่อนาย ข. ผู้รับพินัยกรรมเป็นชื่อนาง ค. หากนาย ก.แก้ไขพินัยกรรมที่เขียนเองทั้งฉบับดังกล่าวถูกต้องตามแบบพินัยกรรมที่กำหนดไว้ในมาตรา 1657 วรรคสอง แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์กล่าวคือ นาย ก. แก้ไขด้วยลายมือตนเองและลงลายมือชื่อกำกับไว้ พินัยกรรมฉบับนั้นก็จะมีผลสมบูรณ์ตามกฎหมายไม่ใช่พินัยกรรมปลอม แต่ถ้าหากผู้ทำเอกสารนั้นหมดอำนาจที่จะแก้ไขเอกสารนั้นแล้วยังไปแก้ไขข้อความในเอกสารนั้น ผู้กระทำอาจมีความผิดตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 161 ได้ หากการกระทำนั้นครบองค์ประกอบความผิดตามบทบัญญัติมาตราดังกล่าวและแม้ข้อความที่แก้ไขนั้นจะเป็นข้อความอันเป็นเท็จ ผู้กระทำก็ไม่มีความผิดตามมาตรา 162 ซึ่งตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดก็ได้แก่ กรณีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1797/2536 ที่บันทึกอยู่นี้กล่าวคือ เมื่อจำเลยที่ 1เป็นเจ้าพนักงานตำรวจที่จับกุมโจทก์ มีหน้าที่ทำและกรอกข้อความในบันทึกการจับกุม ได้ทำและกรอกข้อความลงในบันทึกการจับกุมนั้นโดยลงลายมือชื่อจำเลยที่ 1 เป็นผู้ทำบันทึก พร้อมทั้งโจทก์ในฐานะผู้ต้องหาลงลายมือชื่อจนเป็นเอกสารที่ครบถ้วนบริบูรณ์แล้วหมดอำนาจหน้าที่ของจำเลยที่ 1 ที่จะแก้ไขข้อความในเอกสารนั้นได้ต่อไป การที่จำเลยที่ 1 ไปเขียนเติมข้อความอีกว่าสอบถามผู้ต้องหาแล้วให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหาซึ่งไม่เป็นความจริงจึงเป็นการเติมข้อความในเอกสารที่แท้จริงโดยปราศจากอำนาจ ซึ่งข้อเท็จจริงก็ไม่ปรากฏว่าผู้ต้องหายินยอมให้เติมข้อความดังกล่าวแต่อย่างใด การกระทำดังกล่าวน่าจะเกิดความเสียหายแก่โจทก์ อันเป็นการทำเอกสารปลอมขึ้นบางส่วนโดยอาศัยโอกาสที่ตนมีหน้าที่แล้วการกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 161คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้จึงมีข้อเท็จจริงที่แตกต่างจากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2907/2526 ดังกล่าวข้างต้น เพราะข้อเท็จจริงในคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าว จำเลยมีหน้าที่ทำรายงานการประชุมและลงลายมือชื่อตนเองเป็นผู้ทำ ได้เขียนรายงานการประชุมเป็นความเท็จแต่แรก มิได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมรายงานการประชุมภายหลังการกระทำของจำเลย จึงเป็นกรณีที่เจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่ทำเอกสารนั้นมุ่งรับรองเป็นหลักฐานซึ่งข้อเท็จจริงอันเอกสารนั้นมุ่งพิสูจน์ความจริงอันเป็นความเท็จเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 162 หากคดีที่บันทึกนี้ จำเลยที่ 1 เขียนในบันทึกการจับกุมตั้งแต่แรกก่อนลงลายมือชื่อของตนว่า ผู้ต้องหาให้การรับสารภาพตลอดข้อกล่าวหาอันเป็นความเท็จ แล้วจึงลงลายมือชื่อตนและให้ผู้ต้องหาลงลายมือชื่อ กรณีนี้คงต้องถือว่าจำเลยที่ 1 เจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่ทำและกรอกข้อความลงในเอกสารรับรองเป็นหลักฐานว่าได้มีการแจ้งซึ่งข้อความอันมิได้มีการแจ้งและรับรองเป็นหลักฐานซึ่งข้อเท็จจริงอันเอกสารนั้นมุ่งพิสูจน์ความจริงอันเป็นเท็จเป็นความผิดตามมาตรา 162 มิใช่การทำเอกสารปลอมโดยอาศัยโอกาสที่ตนมีหน้าที่ตามมาตรา 161 เพราะบันทึกการจับกุมนั้นเป็นเอกสารที่แท้จริงของจำเลยที่ 1 ที่ทำขึ้นเอง มีข้อที่น่าสังเกตตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1797/2536 อีกประการหนึ่งคือความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 161 และ 162มิใช่บทเฉพาะของบทบัญญัติ มาตรา 157 กล่าวคือ เมื่อการกระทำใดเป็นความผิดตามมาตรา 161 หรือ 162 แล้วมิได้หมายความว่าจะเป็นความผิดตามมาตรา 157 อีกไม่ได้ หากการกระทำนั้นครบองค์ประกอบความผิดตามมาตรา 157 ด้วย ก็เป็นการกระทำกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบท ต้องลงโทษบทหนักที่สุดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90ดังนั้น ศาลฎีกาจึงพิพากษาว่าจำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 และ 161 ซึ่งเป็นกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบทให้ลงโทษตามมาตรา 157 ซึ่งเป็นบทหนักที่สุดตามมาตรา 90ก่อนคดีนี้เคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4392-4393/2531 วินิจฉัยวางบรรทัดฐานไว้แล้วดังนี้ จำเลยที่ 1 เป็นที่ดินอำเภอได้รับแต่งตั้งให้เป็นกรรมการตรวจสอบไม้ในที่ดิน น.ส.3 มีหน้าที่ออกไปตรวจสอบว่า มีไม้ขึ้นอยู่ในที่ดินแปลงที่ขออนุญาตทำไม้หรือไม่ แต่จำเลยที่ 1 ไม่ได้ออกไปตรวจสอบอันเป็นการละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยทุจริตและจำเลยที่ 1 ลงลายมือชื่อรับรองในบันทึกการตรวจสอบไม้ว่าเห็นสมควรให้ทำไม้ยางออกจากที่ดิน น.ส.3 ได้ เป็นการรับรองเป็นหลักฐานว่าตนได้ออกไปตรวจสอบไม้ดังกล่าวอันเป็นความเท็จ มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157,162(1) ซึ่งเป็นการกระทำต่อเนื่องกันก่อให้เกิดความเสียหายแก่ทางราชการ โดยมีเจตนาเพื่อแสวงหาประโยชน์ที่มิควรได้โดยชอบด้วยกฎหมายสำหรับตนเองหรือผู้อื่นในคราวเดียวกัน จึงเป็นการกระทำกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบทต้องลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 ซึ่งเป็นบทที่มีโทษหนักที่สุด (นอกจากนี้ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 753/2510) แต่ความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการตามประมวลกฎหมายอาญามาตราอื่น เช่น มาตรา 147,148 และ 149 หากการกระทำใดเป็นความผิดตามบทมาตราดังกล่าวแล้วแม้จะครบองค์ประกอบความผิดตามมาตรา 157 ด้วย แต่มาตรา 157 เป็นบททั่วไป ส่วนมาตราดังกล่าวเป็นบทเฉพาะ จึงไม่เป็นความผิดตามมาตรา 157 ซึ่งเป็นบททั่วไปอีก(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 605/2511) สำหรับการบรรยายฟ้องข้อหาเบิกความเท็จตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 177 ต้องบรรยายว่าข้อที่จำเลยเบิกความนั้นเป็นข้อสำคัญในคดีอย่างไรด้วยเสมอมิฉะนั้นไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 158(5) เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4974/2531 โจทก์ฟ้องว่าจำเลยเบิกความเท็จ แม้บรรยายรายละเอียดว่าข้อความที่เบิกกับความจริงเป็นอย่างไร และว่าเป็นข้อสำคัญของคดี แต่เมื่อไม่ได้บรรยายว่าจำเลยเบิกความอันเป็นเท็จในข้อหาหรือฐานความผิดอะไร ข้อความนั้นเป็นข้อสำคัญในคดีอย่างไร ประเด็นสำคัญของคดีมีว่าอย่างไร ฟ้องโจทก์จึงยังไม่อาจให้จำเลยเข้าใจข้อหาได้ดี เป็นฟ้องที่ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 158(5) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 364/2532 คำฟ้องของโจทก์ฐานเบิกความเท็จได้บรรยายแต่เพียงรายละเอียดข้อความที่จำเลยเบิกความ กับความจริงเป็นอย่างไรและว่าคำเบิกความของจำเลยเป็นข้อสำคัญในคดีแต่มิได้บรรยายว่าคดีที่จำเลยเบิกความอันเป็นเท็จนั้นมีข้อหาหรือฐานความผิดอะไร ประเด็นสำคัญของคดีมีว่าอย่างไรและคำเบิกความของจำเลยเป็นข้อสำคัญในคดีอย่างไร เป็นฟ้องที่ไม่ได้บรรยายถึงการกระทำที่อ้างว่าจำเลยได้กระทำผิดพอสมควรเท่าที่จะทำให้จำเลยเข้าใจข้อหาได้ดี จึงเป็นฟ้องที่ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 158(5) ข้อสังเกตประการสุดท้ายคือ บทบัญญัติมาตรา 195 และ 225แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา บัญญัติไว้เฉพาะในเรื่องข้อกฎหมายว่า ต้องเป็นข้อกฎหมายที่ได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ จึงจะฎีกาได้เว้นแต่ข้อกฎหมายที่เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อย หรือที่เกี่ยวกับการไม่ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้อันว่าด้วยฎีกา ผู้ฎีกายกขึ้นอ้างได้แม้ว่าจะไม่ได้ยกขึ้นในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ แต่บทมาตราดังกล่าวมิได้บัญญัติถึงการฎีกาในข้อเท็จจริงด้วยว่าต้องเป็นข้อที่ได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วในศาลล่างทั้งสองหรือไม่ จึงต้องนำบทบัญญัติมาตรา 249 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 ซึ่งส่งผลให้การฎีกาในข้อเท็จจริงที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาในศาลล่างต้องห้ามมิให้ฎีกาด้วย เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3371/2516 ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยที่ 2 ยกฟ้องสำหรับจำเลยที่ 1 โจทก์อุทธรณ์ขอให้ลงโทษจำเลยที่ 1จำเลยที่ 2 อุทธรณ์ขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นสั่งไม่รับอุทธรณ์ของจำเลยที่ 2 จำเลยที่ 2 มิได้อุทธรณ์คำสั่ง ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนดังนี้ จำเลยที่ 2 จะฎีกาคัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์หาได้ไม่เพราะเมื่อศาลไม่รับอุทธรณ์ของจำเลยที่ 2 แล้ว ก็ต้องถือว่าข้อเท็จจริงเกี่ยวกับความผิดของจำเลยที่ 2 ที่จำเลยที่ 2 ฎีกานั้นไม่ใช่ข้อที่ได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วในศาลอุทธรณ์ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 249 ปริญญาดีผดุง