คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3323/2535หลักกฎหมาย: จำเลยที่ 1 เป็นนิติบุคคล จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 เป็นกรรมการ จำเลยที่ 5 เป็นผู้จัดการ มีอำนาจแต่งตั้งพนักงานและทำการแทนจำเลยที่ 1 ได้ เป็นการได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนกรรมการของจำเลยที่ 1 จึงถือว่าจำเลยที่ 5 เป็นนายจ้างของโจทก์ทั้งยี่สิบสองตามคำนิยามของคำว่า "นายจ้าง" ในข้อ 2 แห่งประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ซึ่งให้คำนิยามของคำว่า"นายจ้าง" ไว้ว่าให้หมายความรวมถึงผู้ซึ่งได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนผู้มีอำนาจกระทำแทนนิติบุคคลด้วย.คดีทั้งยี่สิบสองสำนวนนี้ ศาลมีคำสั่งให้รวมพิจารณาพิพากษาเข้าด้วยกันโดยให้เรียกโจทก์ทั้งยี่สิบสองสำนวนเป็นโจทก์ที่ 1 ถึงโจทก์ที่ 22 ตามลำดับโจทก์ทั้งยี่สิบสองสำนวนฟ้องและโจทก์ที่ 1 แก้ไขคำฟ้องว่าจำเลยที่ 1 เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด ประกอบกิจการขายข้าวจำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 เป็นกรรมการผู้มีอำนาจกระทำแทนจำเลยที่ 1และจำเลยที่ 5 เป็นผู้จัดการของบริษัทจำเลยที่ 1 จำเลยทั้งห้าได้จ้างโจทก์ทั้งยี่สิบสองคนเป็นลูกจ้างต่อมาเมื่อวันที่ 31 สิงหาคม2534 จำเลยทั้งห้าได้สั่งพักงานโจทก์ทั้งยี่สิบสองโดยไม่มีกำหนดอ้างว่าเพื่อปรับปรุงกิจการโดยไม่จ่ายค่าจ้างให้โดยโจทก์ทั้งยี่สิบสองไม่มีความผิด นอกจากนั้นจำเลยทั้งห้าไม่ต่ออายุสัญญาเช่าอาคารที่ตั้งสำนักงานแห่งใหญ่ พร้อมทั้งดำเนินการขนย้าย เครื่องจักรเครื่องมือออกจากสำนักงานและปิดสถานที่ทำงานดังกล่าว โจทก์ทั้งยี่สิบสองได้ติดต่อขอทำงานและขอรับค่าจ้างตามปกติต่อไปแต่จำเลยทั้งห้าเพิกเฉยจนถึงวันฟ้องเกินกว่า 7 วัน ตามพฤติการณ์ดังกล่าวแสดงว่าจำเลยทั้งห้าได้เลิกจ้างโจทก์ทั้งยี่สิบสองตั้งแต่วันที่8 กันยายน 2534 โดยโจทก์ทั้งยี่สิบสองไม่มีความผิด ขอให้บังคับจำเลยทั้งห้าชำระค่าจ้างค้างจ่ายพร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละสิบห้าต่อปีของเงินค่าจ้างค้างจ่ายดังกล่าว และดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีของเงินค่าชดเชยตามจำนวนของโจทก์แต่ละคนดังกล่าวนับแต่วันที่ 8 กันยายน 2534 เป็นต้นไปจนกว่าจำเลยทั้งห้าจะชำระให้โจทก์แต่ละคนดังกล่าวแล้วเสร็จจำเลยทั้งห้าให้การว่า จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 เป็นเพียงกรรมการบริษัทจำเลยที่ 1 ส่วนจำเลยที่ 5 เป็นเพียงพนักงานของจำเลยที่ 1 มิได้เข้าหุ้นหรือร่วมกับจำเลยที่ 1 ในการว่าจ้างโจทก์ดังนั้นจำเลยที่ 2 ถึงจำเลยที่ 5 จึงไม่ต้องรับผิดร่วมกับจำเลยที่ 1จำเลยที่ 1 เลิกจ้างโจทก์ทั้งยี่สิบสองเพราะโจทก์ทั้งยี่สิบสองกระทำผิดโดยร่วมกันทุจริตเบียดบังข้าวสารซึ่งอยู่ในความดูแลไปทำให้จำเลยที่ 1 เสียหาย จำเลยที่ 1 จึงเลิกจ้างโจทก์ทั้งยี่สิบสองโดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่าจำเลยทั้งห้าเป็นนายจ้างของโจทก์ทั้งยี่สิบสองและพิพากษาให้จำเลยทั้งห้าร่วมกันชำระค่าจ้างค้างจ่ายและค่าชดเชยพร้อมดอกเบี้ย ให้แก่โจทก์ทั้งยี่สิบสองจำเลยทั้งห้าทุกสำนวนอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติตามคำพิพากษาศาลแรงงานกลางว่า จำเลยที่ 1 เป็นนิติบุคคล มีจำเลยที่ 2ที่ 3 และที่ 4 เป็นกรรมการ และมีจำเลยที่ 5 เป็นผู้จัดการ จำเลยที่ 5 มีอำนาจแต่งตั้งพนักงานได้และทำการแทนจำเลยที่ 1 ได้จากข้อเท็จจริงดังกล่าวเห็นได้ว่าจำเลยที่ 5 ได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนกรรมการของจำเลยที่ 1 จึงต้องถือว่าจำเลยที่ 5 เป็นนายจ้างของโจทก์ทั้งยี่สิบสองตามคำนิยามของคำว่า "นายจ้าง" ในข้อ 2 แห่งประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ซึ่งให้คำนิยามของคำว่า "นายจ้าง" ไว้ว่าให้หมายความรวมถึงผู้ซึ่งได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนผู้มีอำนาจกระทำการแทนนิติบุคคลด้วย ที่ศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า จำเลยที่ 5 เป็นนายจ้างของโจทก์ทั้งยี่สิบสองจึงชอบแล้วอุทธรณ์ของจำเลยทั้งห้าทุกสำนวนฟังไม่ขึ้นพิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3323/2535นาย ประมิตร สุขศ รีโจทก์บริษัท เฮลท์ โปรดัค อินดั สตรี จำกัด กับพวกจำเลย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2จำเลยที่ 1 เป็นนิติบุคคล จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 เป็นกรรมการ จำเลยที่ 5 เป็นผู้จัดการ มีอำนาจแต่งตั้งพนักงานและทำการแทนจำเลยที่ 1 ได้ เป็นการได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนกรรมการของจำเลยที่ 1 จึงถือว่าจำเลยที่ 5 เป็นนายจ้างของโจทก์ทั้งยี่สิบสองตามคำนิยามของคำว่า "นายจ้าง" ในข้อ 2 แห่งประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ซึ่งให้คำนิยามของคำว่า"นายจ้าง" ไว้ว่าให้หมายความรวมถึงผู้ซึ่งได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนผู้มีอำนาจกระทำแทนนิติบุคคลด้วย.คดีทั้งยี่สิบสองสำนวนนี้ ศาลมีคำสั่งให้รวมพิจารณาพิพากษาเข้าด้วยกันโดยให้เรียกโจทก์ทั้งยี่สิบสองสำนวนเป็นโจทก์ที่ 1 ถึงโจทก์ที่ 22 ตามลำดับโจทก์ทั้งยี่สิบสองสำนวนฟ้องและโจทก์ที่ 1 แก้ไขคำฟ้องว่าจำเลยที่ 1 เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด ประกอบกิจการขายข้าวจำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 เป็นกรรมการผู้มีอำนาจกระทำแทนจำเลยที่ 1และจำเลยที่ 5 เป็นผู้จัดการของบริษัทจำเลยที่ 1 จำเลยทั้งห้าได้จ้างโจทก์ทั้งยี่สิบสองคนเป็นลูกจ้างต่อมาเมื่อวันที่ 31 สิงหาคม2534 จำเลยทั้งห้าได้สั่งพักงานโจทก์ทั้งยี่สิบสองโดยไม่มีกำหนดอ้างว่าเพื่อปรับปรุงกิจการโดยไม่จ่ายค่าจ้างให้โดยโจทก์ทั้งยี่สิบสองไม่มีความผิด นอกจากนั้นจำเลยทั้งห้าไม่ต่ออายุสัญญาเช่าอาคารที่ตั้งสำนักงานแห่งใหญ่ พร้อมทั้งดำเนินการขนย้าย เครื่องจักรเครื่องมือออกจากสำนักงานและปิดสถานที่ทำงานดังกล่าว โจทก์ทั้งยี่สิบสองได้ติดต่อขอทำงานและขอรับค่าจ้างตามปกติต่อไปแต่จำเลยทั้งห้าเพิกเฉยจนถึงวันฟ้องเกินกว่า 7 วัน ตามพฤติการณ์ดังกล่าวแสดงว่าจำเลยทั้งห้าได้เลิกจ้างโจทก์ทั้งยี่สิบสองตั้งแต่วันที่8 กันยายน 2534 โดยโจทก์ทั้งยี่สิบสองไม่มีความผิด ขอให้บังคับจำเลยทั้งห้าชำระค่าจ้างค้างจ่ายพร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละสิบห้าต่อปีของเงินค่าจ้างค้างจ่ายดังกล่าว และดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีของเงินค่าชดเชยตามจำนวนของโจทก์แต่ละคนดังกล่าวนับแต่วันที่ 8 กันยายน 2534 เป็นต้นไปจนกว่าจำเลยทั้งห้าจะชำระให้โจทก์แต่ละคนดังกล่าวแล้วเสร็จจำเลยทั้งห้าให้การว่า จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 เป็นเพียงกรรมการบริษัทจำเลยที่ 1 ส่วนจำเลยที่ 5 เป็นเพียงพนักงานของจำเลยที่ 1 มิได้เข้าหุ้นหรือร่วมกับจำเลยที่ 1 ในการว่าจ้างโจทก์ดังนั้นจำเลยที่ 2 ถึงจำเลยที่ 5 จึงไม่ต้องรับผิดร่วมกับจำเลยที่ 1จำเลยที่ 1 เลิกจ้างโจทก์ทั้งยี่สิบสองเพราะโจทก์ทั้งยี่สิบสองกระทำผิดโดยร่วมกันทุจริตเบียดบังข้าวสารซึ่งอยู่ในความดูแลไปทำให้จำเลยที่ 1 เสียหาย จำเลยที่ 1 จึงเลิกจ้างโจทก์ทั้งยี่สิบสองโดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่าจำเลยทั้งห้าเป็นนายจ้างของโจทก์ทั้งยี่สิบสองและพิพากษาให้จำเลยทั้งห้าร่วมกันชำระค่าจ้างค้างจ่ายและค่าชดเชยพร้อมดอกเบี้ย ให้แก่โจทก์ทั้งยี่สิบสองจำเลยทั้งห้าทุกสำนวนอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติตามคำพิพากษาศาลแรงงานกลางว่า จำเลยที่ 1 เป็นนิติบุคคล มีจำเลยที่ 2ที่ 3 และที่ 4 เป็นกรรมการ และมีจำเลยที่ 5 เป็นผู้จัดการ จำเลยที่ 5 มีอำนาจแต่งตั้งพนักงานได้และทำการแทนจำเลยที่ 1 ได้จากข้อเท็จจริงดังกล่าวเห็นได้ว่าจำเลยที่ 5 ได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนกรรมการของจำเลยที่ 1 จึงต้องถือว่าจำเลยที่ 5 เป็นนายจ้างของโจทก์ทั้งยี่สิบสองตามคำนิยามของคำว่า "นายจ้าง" ในข้อ 2 แห่งประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ซึ่งให้คำนิยามของคำว่า "นายจ้าง" ไว้ว่าให้หมายความรวมถึงผู้ซึ่งได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนผู้มีอำนาจกระทำการแทนนิติบุคคลด้วย ที่ศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า จำเลยที่ 5 เป็นนายจ้างของโจทก์ทั้งยี่สิบสองจึงชอบแล้วอุทธรณ์ของจำเลยทั้งห้าทุกสำนวนฟังไม่ขึ้นพิพากษายืน.(ตัน เวทไว-ชวลิต พรายภู่-สุชาติ สุขสุมิตร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานลงวันที่ 16 เมษายน 2515 ข้อ 2 ให้คำนิยามคำว่านายจ้างดังนี้"นายจ้าง" หมายความว่า ผู้ซึ่งตกลงรับลูกจ้างเข้าทำงานโดยจ่ายค่าจ้างให้ และหมายความรวมถึงผู้ซึ่งได้มอบหมายให้ทำงานแทนนายจ้าง ในกรณีที่นายจ้างเป็นนิติบุคคล หมายความว่า ผู้มีอำนาจกระทำการแทนนิติบุคคลนั้น และหมายความรวมถึงผู้ซึ่งได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนผู้มีอำนาจกระทำการแทนนิติบุคคล" 2. ประเภทของนายจ้าง คำว่านายจ้างตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน มีด้วยกัน 4 ประเภท คือ 2.1 นายจ้างแท้ คำว่านายจ้างแท้คือผู้ที่ตกลงรับลูกจ้างเข้าทำงานโดยจ่ายค่าจ้างให้แบ่งเป็น 2 ประเภท คือ (1) นายจ้างที่เป็นบุคคลธรรมดา คือผู้ที่ตกลงรับลูกจ้างเข้าทำงานโดยจ่ายค่าจ้างให้ เช่น นาย ก. ตกลงรับนายดำเข้าทำงานตำแหน่งพนักงานบัญชีให้ค่าจ้างเดือนละ 10,000 บาท กรณีนี้ นาย ก.เป็นนายจ้างและนายดำเป็นลูกจ้างเพราะนาย ก. เป็นผู้ที่ตกลงรับนายดำเข้าทำงาน และตกลงจ่ายค่าจ้างให้แก่นายดำเดือนละ 10,000 บาท (2) นายจ้างที่เป็นนิติบุคคล คือนิติบุคคลผู้ซึ่งได้ตกลงรับลูกจ้างเข้าทำงานโดยจ่ายค่าจ้างให้ เช่น บริษัท ก. ตกลงจ้างนายขาวเข้าทำงานตำแหน่งเป็นช่างเครื่อง ให้ค่าจ้างเดือนละ 15,000 บาทกรณีนี้ถือว่าบริษัท ก. เป็นนายจ้างของนายขาว เพราะบริษัท ก. เป็นผู้ที่ตกลงรับนายขาวเข้าทำงานโดยจ่ายค่าจ้างให้นายขาวเดือนละ15,000 บาท นายจ้างแท้ไม่ว่าจะเป็นนายจ้างที่เป็นบุคคลธรรมดาหรือเป็นนิติบุคคลย่อมมีสิทธิและหน้าที่ของนายจ้าง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และตามกฎหมายแรงงานโดยตรง กล่าวคือ นายจ้างมีหน้าที่จะต้องจ่ายค่าจ้างจะต้องรับผิดเมื่อมีการกระทำผิดกฎหมายแรงงาน เช่นต้องจ่ายค่าชดเชย สินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า หรือค่าเสียหายต่าง ๆ เป็นต้น เมื่อนายจ้างมีหน้าที่ฐานะนายจ้างแล้ว นายจ้างยังมีสิทธิในฐานะเป็นนายจ้าง กล่าวคือมีสิทธิที่จะมอบหมายงานให้ลูกจ้างทำ และมีอำนาจบังคับบัญชาลูกจ้าง 2.2 ผู้เสมือนนายจ้าง คือบุคคลที่กฎหมายบัญญัติให้ถือเสมือนหนึ่งเป็นนายจ้าง ซึ่งแบ่งเป็น 2 ประเภท คือ (1) ผู้เสมือนนายจ้างที่เป็นบุคคลธรรมดา คือผู้ซึ่งได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนนายจ้าง งานที่ได้รับหมายให้ทำแทนนั้นต้องเป็นงานในกิจการของนายจ้างและผู้ที่ได้รับมอบหมายนี้ ต้องสามารถทำกิจการดังกล่าวแทนนายจ้างได้เสมือนหนึ่งเป็นนายจ้าง เช่น ได้รับมอบหมายให้เป็นผู้ที่มีอำนาจจ้างลูกจ้าง เลิกจ้างลูกจ้างลงโทษลูกจ้างแทนนายจ้างได้ตัวอย่างเช่น นายดำซึ่งเป็นนายจ้าง ได้มอบหมายให้นายแดงลูกจ้างซึ่งเป็นผู้จัดการฝ่ายบุคคล ให้มีอำนาจพิจารณารับสมัครและจ้างลูกจ้างเข้าทำงานแทนนายดำ กรณีนี้ถือว่านายแดงเป็นผู้ที่ได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนนายจ้าง กฎหมายถือว่านายแดงเป็นเสมือนนายจ้างด้วย (2) ผู้เสมือนนายจ้างในกรณีที่นายจ้างเป็นนิติบุคคล คือผู้มีอำนาจกระทำการแทนนิติบุคคล ซึ่งยังแบ่งเป็น 2 ประเภท คือ (2.1) ผู้มีอำนาจกระทำการแทนนิติบุคคล เช่น กรรมการผู้จัดการของบริษัทหุ้นส่วนผู้จัดการของห้างหุ้นส่วนจำกัด ผู้อำนวยการผู้ว่าการขององค์การรัฐวิสาหกิจ เป็นต้น ตัวอย่างเช่น นายดำซึ่งเป็นกรรมการผู้จัดการผู้มีอำนาจกระทำการแทนบริษัท ก. กรณีนี้ถือว่านายดำเป็นนายจ้างของลูกจ้างของบริษัท ก. ด้วย (2.2) ผู้ซึ่งได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนผู้มีอำนาจกระทำการแทนนิติบุคคล คือผู้ที่ได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนผู้ซึ่งมีอำนาจกระทำการแทนนิติบุคคล เช่น นายดำกรรมการผู้จัดการผู้มีอำนาจกระทำการแทนบริษัท ก. ได้มอบหมายให้นายแดงผู้จัดการฝ่ายบุคคลของบริษัท ก. ให้มีอำนาจกระทำการแทนบริษัท ก. เช่น นายดำได้มอบหมายให้นายแดงเป็นผู้มีอำนาจพิจารณารับสมัครคนเข้าทำงานในบริษัท ก. แทนบริษัท ก.ในกรณีนี้ถือว่านายแดงเป็นนายจ้างของลูกจ้างของบริษัท ก. ด้วย คำพิพากษาฎีกาที่ 2323-3344/2535 คดีนี้วินิจฉัยว่าจำเลยที่ 1เป็นนิติบุคคล จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 เป็นกรรมการ จำเลยที่ 5เป็นผู้จัดการมีอำนาจแต่งตั้งพนักงานและทำการแทนจำเลยที่ 1 ได้เป็นการได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนกรรมการของจำเลยที่ 1จึงถือว่าจำเลยที่ 5 เป็นนายจ้างของโจทก์ทั้ง 22 ซึ่งเป็นลูกจ้างของบริษัทจำเลยที่ 1 คำพิพากษาฎีกานี้ได้วินิจฉัยหลักเกณฑ์ตามคำนิยามคำว่านายจ้างในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่16 เมษายน 2515 ข้อ 2 ผู้เสมือนหนึ่งนายจ้างนี้ กฎหมายบัญญัติให้ถือเสมือนหนึ่งเป็นนายจ้างด้วยแต่ไม่ต้องรับผิดเป็นส่วนตัว กล่าวคือ ผู้เสมือนหนึ่งนายจ้างถูกฟ้องร้องเป็นจำเลยร่วมกับนายจ้าง หรืออาจเป็นโจทก์ฟ้องร้องคนอื่นในฐานะที่เป็นนายจ้าง แต่ไม่ต้องรับผิดเป็นส่วนตัว ซึ่งคำพิพากษาฎีกาที่ 3323-3344/2535 ศาลแรงงานกลางได้วินิจฉัยไว้ตอนท้ายว่าจำเลยที่ 5 ไม่ต้องรับผิดเป็นส่วนตัว ซึ่งศาลฎีกาพิพากษายืน 2.3 ผู้เป็นนายจ้าง แต่ไม่ต้องรับผิดในฐานะนายจ้าง นายจ้างที่เป็นนายจ้างของลูกจ้างแต่มีกฎหมายบัญญัติยกเว้นไม่ต้องรับผิดในฐานะนายจ้างตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน แบ่งเป็น 3 ประเภท คือ (1) ในจ้างที่เป็นเจ้าของกิจการที่มิได้มีวัตถุประสงค์เพื่อแสวงกำไรในทางเศรษฐกิจ เช่น มูลนิธิ หรือสมาคม ซึ่งไม่มีวัตถุประสงค์เพื่อแสวงกำไรในทางเศรษฐกิจได้จ้างลูกจ้างเข้าทำงานมูลนิธิหรือสมาคมซึ่งเป็นนายจ้างได้รับยกเว้นไม่ต้องอยู่ภายใต้บังคับของกฎหมายคุ้มครองแรงงาน ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง กำหนดกิจการที่มิให้ใช้บังคับตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16 เมษายน 2515 (2) งานเกษตรกรรม ซึ่งได้แก่งานเพาะปลูก งานประมง งานป่าไม้งานเลี้ยงสัตว์ ซึ่งมิได้ใช้ลูกจ้างตลอดปี และไม่มีงานลักษณะอื่นรวมอยู่ด้วย ทั้งนี้เฉพาะในส่วนที่ไม่เกี่ยวกับการจ่ายค่าจ้างและการจ่ายเงินทดแทน เช่น นายดำจ้างนายขาวถางหญ้าพรวนดินสวนอ้อยมีกำหนด 4 เดือน กรณีนี้นายดำเป็นนายจ้างของนายขาว ซึ่งจ้างทำงานเกษตรกรรมคืองานเพาะปลูกอ้อยซึ่งไม่ได้ทำงานตลอดปีนายดำได้รับยกเว้นไม่ต้องปฏิบัติตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน (3) นายจ้างซึ่งจ้างลูกจ้างให้ทำงานบ้าน คือนายจ้างซึ่งตกลงจ้างลูกจ้างให้ทำงานที่เกี่ยวกับงานบ้านตามข้อยกเว้นของคำนิยามคำว่าลูกจ้างในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานลงวันที่ 16 เมษายน 2515 ข้อ 2 ซึ่งให้คำนิยามคำว่าลูกจ้างไว้ดังนี้คือ "ลูกจ้าง หมายความว่า ผู้ซึ่งตกลงทำงานให้แก่นายจ้างเพื่อรับค่าจ้าง ไม่ว่าจะเป็นผู้รับค่าจ้างด้วยตนเองหรือไม่ก็ตามแต่ไม่รวมถึงลูกจ้างซึ่งทำงานเกี่ยวกับงานบ้าน" เช่น นาย ก. จ้างนางสาว ข.เป็นผู้ช่วยแม่บ้านมีหน้าที่ทำงานบ้านเกี่ยวกับการทำอาหาร ทำความสะอาดบ้านและเลี้ยงดูบุตรของนาย ก. กรณีนี้นาย ก. เป็นนายจ้างของนางสาว ข.แต่งานที่จ้างนั้นเป็นงานบ้าน ดังนั้นนาย ก. จึงไม่ต้องปฏิบัติตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน 2.4 ผู้ที่ไม่ได้เป็นนายจ้าง แต่ต้องรับผิดเสมือนหนึ่งเป็นนายจ้าง คือผู้รับเหมาชั้นต้นและผู้รับช่วงถัดขึ้นไปจะต้องรับผิดเสมือนหนึ่งเป็นนายจ้าง ตามประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่ 103 ลงวันที่16 มีนาคม 2515 ข้อ 7 ซึ่งบัญญัติว่า "ในกรณีที่นายจ้างเป็นผู้รับเหมาช่วงให้ผู้รับเหมาช่วงถัดขึ้นไปหากมีตลอดสาย จนถึงผู้รับเหมาชั้นต้นร่วมรับผิดกับผู้รับเหมาช่วงซึ่งเป็นนายจ้างในค่าจ้างค่าล่วงเวลาและค่าทำงานในวันหยุด ซึ่งต้องจ่ายให้แก่ลูกจ้างด้วย ความในวรรคหนึ่งให้ใช้บังคับแก่การจ่ายค่าชดเชยในกรณีเลิกจ้างการจ่ายเงินทดแทนในกรณีที่ลูกจ้างประสบอันตรายหรือเจ็บป่วยหรือถึงแก่ความตายเนื่องจากการทำงาน และการจ่ายเงินสมทบกองทุนเงินทดแทนด้วย" ผู้รับเหมาชั้นต้น หมายถึงเจ้าของงานคนแรกที่ไปรับเหมางานมาเช่นนายดำมีอาชีพรับเหมาก่อสร้าง ได้รับเหมางานก่อสร้างบ้านจากนายดำมาทำ กรณีนี้ นาย ก. เป็นผู้รับเหมาชั้นต้น ผู้รับเหมาช่วงถัดขึ้นไป หมายถึงผู้รับเหมาที่รับเหมางานมาจากผู้รับเหมาชั้นต้น เช่น ดังตัวอย่างข้างต้นเมื่อนาย ก. รับเหมาก่อสร้างบ้านจากนายดำมา นาย ก. ให้นาย ข. รับเหมาช่วงงานไปทำต่อกรณีนี้ นาย ข. เป็นผู้รับเหมาช่วง หาก นาย ข. ให้ผู้อื่นเช่นนาย ค.รับเหมาช่วงงานไปทำต่ออีกนายค. ก็เป็นผู้รับเหมาช่วงเช่นเดียวกัน หน้าที่ความรับผิดของผู้รับเหมาชั้นต้นและรับเหมาช่วงจะต้องร่วมกันรับผิดในฐานะลูกหนี้ร่วมโดยต้องรับผิดในการจ่ายค่าจ้างค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด ค่าชดเชย เงินทดแทน และจ่ายเงินสมทบเข้ากองทุนเงินทดแทนด้วย. รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์.คำพิพากษา: คดีทั้งยี่สิบสองสำนวนนี้ ศาลมีคำสั่งให้รวมพิจารณาพิพากษาเข้าด้วยกันโดยให้เรียกโจทก์ทั้งยี่สิบสองสำนวนเป็นโจทก์ที่ 1 ถึงโจทก์ที่ 22 ตามลำดับโจทก์ทั้งยี่สิบสองสำนวนฟ้องและโจทก์ที่ 1 แก้ไขคำฟ้องว่าจำเลยที่ 1 เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด ประกอบกิจการขายข้าวจำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 เป็นกรรมการผู้มีอำนาจกระทำแทนจำเลยที่ 1และจำเลยที่ 5 เป็นผู้จัดการของบริษัทจำเลยที่ 1 จำเลยทั้งห้าได้จ้างโจทก์ทั้งยี่สิบสองคนเป็นลูกจ้างต่อมาเมื่อวันที่ 31 สิงหาคม2534 จำเลยทั้งห้าได้สั่งพักงานโจทก์ทั้งยี่สิบสองโดยไม่มีกำหนดอ้างว่าเพื่อปรับปรุงกิจการโดยไม่จ่ายค่าจ้างให้โดยโจทก์ทั้งยี่สิบสองไม่มีความผิด นอกจากนั้นจำเลยทั้งห้าไม่ต่ออายุสัญญาเช่าอาคารที่ตั้งสำนักงานแห่งใหญ่ พร้อมทั้งดำเนินการขนย้าย เครื่องจักรเครื่องมือออกจากสำนักงานและปิดสถานที่ทำงานดังกล่าว โจทก์ทั้งยี่สิบสองได้ติดต่อขอทำงานและขอรับค่าจ้างตามปกติต่อไปแต่จำเลยทั้งห้าเพิกเฉยจนถึงวันฟ้องเกินกว่า 7 วัน ตามพฤติการณ์ดังกล่าวแสดงว่าจำเลยทั้งห้าได้เลิกจ้างโจทก์ทั้งยี่สิบสองตั้งแต่วันที่8 กันยายน 2534 โดยโจทก์ทั้งยี่สิบสองไม่มีความผิด ขอให้บังคับจำเลยทั้งห้าชำระค่าจ้างค้างจ่ายพร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละสิบห้าต่อปีของเงินค่าจ้างค้างจ่ายดังกล่าว และดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีของเงินค่าชดเชยตามจำนวนของโจทก์แต่ละคนดังกล่าวนับแต่วันที่ 8 กันยายน 2534 เป็นต้นไปจนกว่าจำเลยทั้งห้าจะชำระให้โจทก์แต่ละคนดังกล่าวแล้วเสร็จจำเลยทั้งห้าให้การว่า จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 เป็นเพียงกรรมการบริษัทจำเลยที่ 1 ส่วนจำเลยที่ 5 เป็นเพียงพนักงานของจำเลยที่ 1 มิได้เข้าหุ้นหรือร่วมกับจำเลยที่ 1 ในการว่าจ้างโจทก์ดังนั้นจำเลยที่ 2 ถึงจำเลยที่ 5 จึงไม่ต้องรับผิดร่วมกับจำเลยที่ 1จำเลยที่ 1 เลิกจ้างโจทก์ทั้งยี่สิบสองเพราะโจทก์ทั้งยี่สิบสองกระทำผิดโดยร่วมกันทุจริตเบียดบังข้าวสารซึ่งอยู่ในความดูแลไปทำให้จำเลยที่ 1 เสียหาย จำเลยที่ 1 จึงเลิกจ้างโจทก์ทั้งยี่สิบสองโดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่าจำเลยทั้งห้าเป็นนายจ้างของโจทก์ทั้งยี่สิบสองและพิพากษาให้จำเลยทั้งห้าร่วมกันชำระค่าจ้างค้างจ่ายและค่าชดเชยพร้อมดอกเบี้ย ให้แก่โจทก์ทั้งยี่สิบสองจำเลยทั้งห้าทุกสำนวนอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติตามคำพิพากษาศาลแรงงานกลางว่า จำเลยที่ 1 เป็นนิติบุคคล มีจำเลยที่ 2ที่ 3 และที่ 4 เป็นกรรมการ และมีจำเลยที่ 5 เป็นผู้จัดการ จำเลยที่ 5 มีอำนาจแต่งตั้งพนักงานได้และทำการแทนจำเลยที่ 1 ได้จากข้อเท็จจริงดังกล่าวเห็นได้ว่าจำเลยที่ 5 ได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนกรรมการของจำเลยที่ 1 จึงต้องถือว่าจำเลยที่ 5 เป็นนายจ้างของโจทก์ทั้งยี่สิบสองตามคำนิยามของคำว่า "นายจ้าง" ในข้อ 2 แห่งประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ซึ่งให้คำนิยามของคำว่า "นายจ้าง" ไว้ว่าให้หมายความรวมถึงผู้ซึ่งได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนผู้มีอำนาจกระทำการแทนนิติบุคคลด้วย ที่ศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า จำเลยที่ 5 เป็นนายจ้างของโจทก์ทั้งยี่สิบสองจึงชอบแล้วอุทธรณ์ของจำเลยทั้งห้าทุกสำนวนฟังไม่ขึ้นพิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3323/2535นาย ประมิตร สุขศ รีโจทก์บริษัท เฮลท์ โปรดัค อินดั สตรี จำกัด กับพวกจำเลย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2จำเลยที่ 1 เป็นนิติบุคคล จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 เป็นกรรมการ จำเลยที่ 5 เป็นผู้จัดการ มีอำนาจแต่งตั้งพนักงานและทำการแทนจำเลยที่ 1 ได้ เป็นการได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนกรรมการของจำเลยที่ 1 จึงถือว่าจำเลยที่ 5 เป็นนายจ้างของโจทก์ทั้งยี่สิบสองตามคำนิยามของคำว่า "นายจ้าง" ในข้อ 2 แห่งประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ซึ่งให้คำนิยามของคำว่า"นายจ้าง" ไว้ว่าให้หมายความรวมถึงผู้ซึ่งได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนผู้มีอำนาจกระทำแทนนิติบุคคลด้วย.คดีทั้งยี่สิบสองสำนวนนี้ ศาลมีคำสั่งให้รวมพิจารณาพิพากษาเข้าด้วยกันโดยให้เรียกโจทก์ทั้งยี่สิบสองสำนวนเป็นโจทก์ที่ 1 ถึงโจทก์ที่ 22 ตามลำดับโจทก์ทั้งยี่สิบสองสำนวนฟ้องและโจทก์ที่ 1 แก้ไขคำฟ้องว่าจำเลยที่ 1 เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด ประกอบกิจการขายข้าวจำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 เป็นกรรมการผู้มีอำนาจกระทำแทนจำเลยที่ 1และจำเลยที่ 5 เป็นผู้จัดการของบริษัทจำเลยที่ 1 จำเลยทั้งห้าได้จ้างโจทก์ทั้งยี่สิบสองคนเป็นลูกจ้างต่อมาเมื่อวันที่ 31 สิงหาคม2534 จำเลยทั้งห้าได้สั่งพักงานโจทก์ทั้งยี่สิบสองโดยไม่มีกำหนดอ้างว่าเพื่อปรับปรุงกิจการโดยไม่จ่ายค่าจ้างให้โดยโจทก์ทั้งยี่สิบสองไม่มีความผิด นอกจากนั้นจำเลยทั้งห้าไม่ต่ออายุสัญญาเช่าอาคารที่ตั้งสำนักงานแห่งใหญ่ พร้อมทั้งดำเนินการขนย้าย เครื่องจักรเครื่องมือออกจากสำนักงานและปิดสถานที่ทำงานดังกล่าว โจทก์ทั้งยี่สิบสองได้ติดต่อขอทำงานและขอรับค่าจ้างตามปกติต่อไปแต่จำเลยทั้งห้าเพิกเฉยจนถึงวันฟ้องเกินกว่า 7 วัน ตามพฤติการณ์ดังกล่าวแสดงว่าจำเลยทั้งห้าได้เลิกจ้างโจทก์ทั้งยี่สิบสองตั้งแต่วันที่8 กันยายน 2534 โดยโจทก์ทั้งยี่สิบสองไม่มีความผิด ขอให้บังคับจำเลยทั้งห้าชำระค่าจ้างค้างจ่ายพร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละสิบห้าต่อปีของเงินค่าจ้างค้างจ่ายดังกล่าว และดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีของเงินค่าชดเชยตามจำนวนของโจทก์แต่ละคนดังกล่าวนับแต่วันที่ 8 กันยายน 2534 เป็นต้นไปจนกว่าจำเลยทั้งห้าจะชำระให้โจทก์แต่ละคนดังกล่าวแล้วเสร็จจำเลยทั้งห้าให้การว่า จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 เป็นเพียงกรรมการบริษัทจำเลยที่ 1 ส่วนจำเลยที่ 5 เป็นเพียงพนักงานของจำเลยที่ 1 มิได้เข้าหุ้นหรือร่วมกับจำเลยที่ 1 ในการว่าจ้างโจทก์ดังนั้นจำเลยที่ 2 ถึงจำเลยที่ 5 จึงไม่ต้องรับผิดร่วมกับจำเลยที่ 1จำเลยที่ 1 เลิกจ้างโจทก์ทั้งยี่สิบสองเพราะโจทก์ทั้งยี่สิบสองกระทำผิดโดยร่วมกันทุจริตเบียดบังข้าวสารซึ่งอยู่ในความดูแลไปทำให้จำเลยที่ 1 เสียหาย จำเลยที่ 1 จึงเลิกจ้างโจทก์ทั้งยี่สิบสองโดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่าจำเลยทั้งห้าเป็นนายจ้างของโจทก์ทั้งยี่สิบสองและพิพากษาให้จำเลยทั้งห้าร่วมกันชำระค่าจ้างค้างจ่ายและค่าชดเชยพร้อมดอกเบี้ย ให้แก่โจทก์ทั้งยี่สิบสองจำเลยทั้งห้าทุกสำนวนอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติตามคำพิพากษาศาลแรงงานกลางว่า จำเลยที่ 1 เป็นนิติบุคคล มีจำเลยที่ 2ที่ 3 และที่ 4 เป็นกรรมการ และมีจำเลยที่ 5 เป็นผู้จัดการ จำเลยที่ 5 มีอำนาจแต่งตั้งพนักงานได้และทำการแทนจำเลยที่ 1 ได้จากข้อเท็จจริงดังกล่าวเห็นได้ว่าจำเลยที่ 5 ได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนกรรมการของจำเลยที่ 1 จึงต้องถือว่าจำเลยที่ 5 เป็นนายจ้างของโจทก์ทั้งยี่สิบสองตามคำนิยามของคำว่า "นายจ้าง" ในข้อ 2 แห่งประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ซึ่งให้คำนิยามของคำว่า "นายจ้าง" ไว้ว่าให้หมายความรวมถึงผู้ซึ่งได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนผู้มีอำนาจกระทำการแทนนิติบุคคลด้วย ที่ศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า จำเลยที่ 5 เป็นนายจ้างของโจทก์ทั้งยี่สิบสองจึงชอบแล้วอุทธรณ์ของจำเลยทั้งห้าทุกสำนวนฟังไม่ขึ้นพิพากษายืน.(ตัน เวทไว-ชวลิต พรายภู่-สุชาติ สุขสุมิตร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานลงวันที่ 16 เมษายน 2515 ข้อ 2 ให้คำนิยามคำว่านายจ้างดังนี้"นายจ้าง" หมายความว่า ผู้ซึ่งตกลงรับลูกจ้างเข้าทำงานโดยจ่ายค่าจ้างให้ และหมายความรวมถึงผู้ซึ่งได้มอบหมายให้ทำงานแทนนายจ้าง ในกรณีที่นายจ้างเป็นนิติบุคคล หมายความว่า ผู้มีอำนาจกระทำการแทนนิติบุคคลนั้น และหมายความรวมถึงผู้ซึ่งได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนผู้มีอำนาจกระทำการแทนนิติบุคคล" 2. ประเภทของนายจ้าง คำว่านายจ้างตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน มีด้วยกัน 4 ประเภท คือ 2.1 นายจ้างแท้ คำว่านายจ้างแท้คือผู้ที่ตกลงรับลูกจ้างเข้าทำงานโดยจ่ายค่าจ้างให้แบ่งเป็น 2 ประเภท คือ (1) นายจ้างที่เป็นบุคคลธรรมดา คือผู้ที่ตกลงรับลูกจ้างเข้าทำงานโดยจ่ายค่าจ้างให้ เช่น นาย ก. ตกลงรับนายดำเข้าทำงานตำแหน่งพนักงานบัญชีให้ค่าจ้างเดือนละ 10,000 บาท กรณีนี้ นาย ก.เป็นนายจ้างและนายดำเป็นลูกจ้างเพราะนาย ก. เป็นผู้ที่ตกลงรับนายดำเข้าทำงาน และตกลงจ่ายค่าจ้างให้แก่นายดำเดือนละ 10,000 บาท (2) นายจ้างที่เป็นนิติบุคคล คือนิติบุคคลผู้ซึ่งได้ตกลงรับลูกจ้างเข้าทำงานโดยจ่ายค่าจ้างให้ เช่น บริษัท ก. ตกลงจ้างนายขาวเข้าทำงานตำแหน่งเป็นช่างเครื่อง ให้ค่าจ้างเดือนละ 15,000 บาทกรณีนี้ถือว่าบริษัท ก. เป็นนายจ้างของนายขาว เพราะบริษัท ก. เป็นผู้ที่ตกลงรับนายขาวเข้าทำงานโดยจ่ายค่าจ้างให้นายขาวเดือนละ15,000 บาท นายจ้างแท้ไม่ว่าจะเป็นนายจ้างที่เป็นบุคคลธรรมดาหรือเป็นนิติบุคคลย่อมมีสิทธิและหน้าที่ของนายจ้าง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และตามกฎหมายแรงงานโดยตรง กล่าวคือ นายจ้างมีหน้าที่จะต้องจ่ายค่าจ้างจะต้องรับผิดเมื่อมีการกระทำผิดกฎหมายแรงงาน เช่นต้องจ่ายค่าชดเชย สินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า หรือค่าเสียหายต่าง ๆ เป็นต้น เมื่อนายจ้างมีหน้าที่ฐานะนายจ้างแล้ว นายจ้างยังมีสิทธิในฐานะเป็นนายจ้าง กล่าวคือมีสิทธิที่จะมอบหมายงานให้ลูกจ้างทำ และมีอำนาจบังคับบัญชาลูกจ้าง 2.2 ผู้เสมือนนายจ้าง คือบุคคลที่กฎหมายบัญญัติให้ถือเสมือนหนึ่งเป็นนายจ้าง ซึ่งแบ่งเป็น 2 ประเภท คือ (1) ผู้เสมือนนายจ้างที่เป็นบุคคลธรรมดา คือผู้ซึ่งได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนนายจ้าง งานที่ได้รับหมายให้ทำแทนนั้นต้องเป็นงานในกิจการของนายจ้างและผู้ที่ได้รับมอบหมายนี้ ต้องสามารถทำกิจการดังกล่าวแทนนายจ้างได้เสมือนหนึ่งเป็นนายจ้าง เช่น ได้รับมอบหมายให้เป็นผู้ที่มีอำนาจจ้างลูกจ้าง เลิกจ้างลูกจ้างลงโทษลูกจ้างแทนนายจ้างได้ตัวอย่างเช่น นายดำซึ่งเป็นนายจ้าง ได้มอบหมายให้นายแดงลูกจ้างซึ่งเป็นผู้จัดการฝ่ายบุคคล ให้มีอำนาจพิจารณารับสมัครและจ้างลูกจ้างเข้าทำงานแทนนายดำ กรณีนี้ถือว่านายแดงเป็นผู้ที่ได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนนายจ้าง กฎหมายถือว่านายแดงเป็นเสมือนนายจ้างด้วย (2) ผู้เสมือนนายจ้างในกรณีที่นายจ้างเป็นนิติบุคคล คือผู้มีอำนาจกระทำการแทนนิติบุคคล ซึ่งยังแบ่งเป็น 2 ประเภท คือ (2.1) ผู้มีอำนาจกระทำการแทนนิติบุคคล เช่น กรรมการผู้จัดการของบริษัทหุ้นส่วนผู้จัดการของห้างหุ้นส่วนจำกัด ผู้อำนวยการผู้ว่าการขององค์การรัฐวิสาหกิจ เป็นต้น ตัวอย่างเช่น นายดำซึ่งเป็นกรรมการผู้จัดการผู้มีอำนาจกระทำการแทนบริษัท ก. กรณีนี้ถือว่านายดำเป็นนายจ้างของลูกจ้างของบริษัท ก. ด้วย (2.2) ผู้ซึ่งได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนผู้มีอำนาจกระทำการแทนนิติบุคคล คือผู้ที่ได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนผู้ซึ่งมีอำนาจกระทำการแทนนิติบุคคล เช่น นายดำกรรมการผู้จัดการผู้มีอำนาจกระทำการแทนบริษัท ก. ได้มอบหมายให้นายแดงผู้จัดการฝ่ายบุคคลของบริษัท ก. ให้มีอำนาจกระทำการแทนบริษัท ก. เช่น นายดำได้มอบหมายให้นายแดงเป็นผู้มีอำนาจพิจารณารับสมัครคนเข้าทำงานในบริษัท ก. แทนบริษัท ก.ในกรณีนี้ถือว่านายแดงเป็นนายจ้างของลูกจ้างของบริษัท ก. ด้วย คำพิพากษาฎีกาที่ 2323-3344/2535 คดีนี้วินิจฉัยว่าจำเลยที่ 1เป็นนิติบุคคล จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 4 เป็นกรรมการ จำเลยที่ 5เป็นผู้จัดการมีอำนาจแต่งตั้งพนักงานและทำการแทนจำเลยที่ 1 ได้เป็นการได้รับมอบหมายให้ทำงานแทนกรรมการของจำเลยที่ 1จึงถือว่าจำเลยที่ 5 เป็นนายจ้างของโจทก์ทั้ง 22 ซึ่งเป็นลูกจ้างของบริษัทจำเลยที่ 1 คำพิพากษาฎีกานี้ได้วินิจฉัยหลักเกณฑ์ตามคำนิยามคำว่านายจ้างในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่16 เมษายน 2515 ข้อ 2 ผู้เสมือนหนึ่งนายจ้างนี้ กฎหมายบัญญัติให้ถือเสมือนหนึ่งเป็นนายจ้างด้วยแต่ไม่ต้องรับผิดเป็นส่วนตัว กล่าวคือ ผู้เสมือนหนึ่งนายจ้างถูกฟ้องร้องเป็นจำเลยร่วมกับนายจ้าง หรืออาจเป็นโจทก์ฟ้องร้องคนอื่นในฐานะที่เป็นนายจ้าง แต่ไม่ต้องรับผิดเป็นส่วนตัว ซึ่งคำพิพากษาฎีกาที่ 3323-3344/2535 ศาลแรงงานกลางได้วินิจฉัยไว้ตอนท้ายว่าจำเลยที่ 5 ไม่ต้องรับผิดเป็นส่วนตัว ซึ่งศาลฎีกาพิพากษายืน 2.3 ผู้เป็นนายจ้าง แต่ไม่ต้องรับผิดในฐานะนายจ้าง นายจ้างที่เป็นนายจ้างของลูกจ้างแต่มีกฎหมายบัญญัติยกเว้นไม่ต้องรับผิดในฐานะนายจ้างตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน แบ่งเป็น 3 ประเภท คือ (1) ในจ้างที่เป็นเจ้าของกิจการที่มิได้มีวัตถุประสงค์เพื่อแสวงกำไรในทางเศรษฐกิจ เช่น มูลนิธิ หรือสมาคม ซึ่งไม่มีวัตถุประสงค์เพื่อแสวงกำไรในทางเศรษฐกิจได้จ้างลูกจ้างเข้าทำงานมูลนิธิหรือสมาคมซึ่งเป็นนายจ้างได้รับยกเว้นไม่ต้องอยู่ภายใต้บังคับของกฎหมายคุ้มครองแรงงาน ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง กำหนดกิจการที่มิให้ใช้บังคับตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16 เมษายน 2515 (2) งานเกษตรกรรม ซึ่งได้แก่งานเพาะปลูก งานประมง งานป่าไม้งานเลี้ยงสัตว์ ซึ่งมิได้ใช้ลูกจ้างตลอดปี และไม่มีงานลักษณะอื่นรวมอยู่ด้วย ทั้งนี้เฉพาะในส่วนที่ไม่เกี่ยวกับการจ่ายค่าจ้างและการจ่ายเงินทดแทน เช่น นายดำจ้างนายขาวถางหญ้าพรวนดินสวนอ้อยมีกำหนด 4 เดือน กรณีนี้นายดำเป็นนายจ้างของนายขาว ซึ่งจ้างทำงานเกษตรกรรมคืองานเพาะปลูกอ้อยซึ่งไม่ได้ทำงานตลอดปีนายดำได้รับยกเว้นไม่ต้องปฏิบัติตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน (3) นายจ้างซึ่งจ้างลูกจ้างให้ทำงานบ้าน คือนายจ้างซึ่งตกลงจ้างลูกจ้างให้ทำงานที่เกี่ยวกับงานบ้านตามข้อยกเว้นของคำนิยามคำว่าลูกจ้างในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานลงวันที่ 16 เมษายน 2515 ข้อ 2 ซึ่งให้คำนิยามคำว่าลูกจ้างไว้ดังนี้คือ "ลูกจ้าง หมายความว่า ผู้ซึ่งตกลงทำงานให้แก่นายจ้างเพื่อรับค่าจ้าง ไม่ว่าจะเป็นผู้รับค่าจ้างด้วยตนเองหรือไม่ก็ตามแต่ไม่รวมถึงลูกจ้างซึ่งทำงานเกี่ยวกับงานบ้าน" เช่น นาย ก. จ้างนางสาว ข.เป็นผู้ช่วยแม่บ้านมีหน้าที่ทำงานบ้านเกี่ยวกับการทำอาหาร ทำความสะอาดบ้านและเลี้ยงดูบุตรของนาย ก. กรณีนี้นาย ก. เป็นนายจ้างของนางสาว ข.แต่งานที่จ้างนั้นเป็นงานบ้าน ดังนั้นนาย ก. จึงไม่ต้องปฏิบัติตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน 2.4 ผู้ที่ไม่ได้เป็นนายจ้าง แต่ต้องรับผิดเสมือนหนึ่งเป็นนายจ้าง คือผู้รับเหมาชั้นต้นและผู้รับช่วงถัดขึ้นไปจะต้องรับผิดเสมือนหนึ่งเป็นนายจ้าง ตามประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่ 103 ลงวันที่16 มีนาคม 2515 ข้อ 7 ซึ่งบัญญัติว่า "ในกรณีที่นายจ้างเป็นผู้รับเหมาช่วงให้ผู้รับเหมาช่วงถัดขึ้นไปหากมีตลอดสาย จนถึงผู้รับเหมาชั้นต้นร่วมรับผิดกับผู้รับเหมาช่วงซึ่งเป็นนายจ้างในค่าจ้างค่าล่วงเวลาและค่าทำงานในวันหยุด ซึ่งต้องจ่ายให้แก่ลูกจ้างด้วย ความในวรรคหนึ่งให้ใช้บังคับแก่การจ่ายค่าชดเชยในกรณีเลิกจ้างการจ่ายเงินทดแทนในกรณีที่ลูกจ้างประสบอันตรายหรือเจ็บป่วยหรือถึงแก่ความตายเนื่องจากการทำงาน และการจ่ายเงินสมทบกองทุนเงินทดแทนด้วย" ผู้รับเหมาชั้นต้น หมายถึงเจ้าของงานคนแรกที่ไปรับเหมางานมาเช่นนายดำมีอาชีพรับเหมาก่อสร้าง ได้รับเหมางานก่อสร้างบ้านจากนายดำมาทำ กรณีนี้ นาย ก. เป็นผู้รับเหมาชั้นต้น ผู้รับเหมาช่วงถัดขึ้นไป หมายถึงผู้รับเหมาที่รับเหมางานมาจากผู้รับเหมาชั้นต้น เช่น ดังตัวอย่างข้างต้นเมื่อนาย ก. รับเหมาก่อสร้างบ้านจากนายดำมา นาย ก. ให้นาย ข. รับเหมาช่วงงานไปทำต่อกรณีนี้ นาย ข. เป็นผู้รับเหมาช่วง หาก นาย ข. ให้ผู้อื่นเช่นนาย ค.รับเหมาช่วงงานไปทำต่ออีกนายค. ก็เป็นผู้รับเหมาช่วงเช่นเดียวกัน หน้าที่ความรับผิดของผู้รับเหมาชั้นต้นและรับเหมาช่วงจะต้องร่วมกันรับผิดในฐานะลูกหนี้ร่วมโดยต้องรับผิดในการจ่ายค่าจ้างค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด ค่าชดเชย เงินทดแทน และจ่ายเงินสมทบเข้ากองทุนเงินทดแทนด้วย. รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์.