คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1698/2535หลักกฎหมาย: สภาพการเป็นเจ้าหนี้ลูกหนี้ระหว่างผู้ถูกละเมิดและผู้ต้องรับผิดจากมูลละเมิด เกิดขึ้นทันทีที่มีการทำละเมิดขึ้นคำพิพากษาของศาลในคดีแพ่งที่บังคับให้มีการชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่กันมิได้เป็นการก่อให้เกิดหนี้ แต่เป็นการบังคับตามความรับผิดแห่งหนี้ที่ได้มีต่อกัน ถือได้ว่า จำเลยเป็นลูกหนี้โจทก์นับแต่ขณะที่ลูกจ้างกระทำละเมิดในทางการที่จ้างทำให้โจทก์เสียหายแล้วและประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 ก็มิได้ถือเอาคำพิพากษาของศาลให้รับผิดในทางแพ่งมาเป็นองค์ประกอบความผิดในทางอาญา เพียงแต่จำเลยรู้ว่าโจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้จะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลแล้วได้ย้ายไปเสีย ซ่อนเร้น หรือโอนไปให้แก่ผู้อื่นซึ่งทรัพย์ใดแกล้งให้ตนเองเป็นหนี้จำนวนใดอันไม่เป็นความจริงเพื่อมิให้โจทก์ได้รับชำระหนี้ ก็เป็นความผิดแล้วโจทก์ฟ้องว่า ลูกจ้างของจำเลยขับรถยนต์ในทางการที่จ้างด้วยความประมาทชนท้ายรถยนต์สามล้อ เป็นเหตุให้นายสมัคร สุขีนิตย์สามีโจทก์ที่ 1 ถึงแก่ความตาย โจทก์ทั้งสองจึงอยู่ในฐานะเจ้าหนี้ของจำเลย ต่อมาโจทก์ทั้งสองฟ้องจำเลยกับพวกเรียกค่าเสียหายศาลแพ่งพิพากษาให้จำเลยกับพวกใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยคดีถึงที่สุดแล้ว ปรากฏว่า จำเลยได้โอนขายรถยนต์บรรทุกสิบล้อหมายเลขทะเบียน 70-3736 กรุงเทพมหานคร ให้แก่นางวันดี เสียงดีโดยจำเลยรู้อยู่แล้วว่า โจทก์ทั้งสองกำลังใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลโดยการฟ้องคดีแพ่งดังกล่าวเพื่อบังคับให้จำเลยชำระหนี้ การกระทำของจำเลยดังกล่าวจึงเป็นการกระทำโดยเจตนาที่จะไม่ให้โจทก์ทั้งสองได้รับการชำระหนี้ทั้งหมดหรือแต่บางส่วน ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย เพราะจำเลยไม่มีทรัพย์สินอื่นใดอีก ขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350ศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 350 ลงโทษจำคุก 6 เดือน จำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ โจทก์ทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงเบื้องต้นฟังได้ว่า เมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม 2525 ลูกจ้างของจำเลยได้ขับรถยนต์บรรทุกสิบล้อหมายเลขทะเบียน 70-3736 กรุงเทพมหานคร ของจำเลยในทางการที่จ้างชนท้ายรถยนต์สามล้อเป็นเหตุให้นายสมัครสามีโจทก์ที่ 1ซึ่งขับขี่รถยนต์สามล้อคันดังกล่าวถึงแก่ความตาย โจทก์ทั้งสองได้ฟ้องจำเลยกับพวกต่อศาลแพ่งเรียกค่าเสียหายโดยขอฟ้องคดีอย่างคนอนาถา เมื่อวันที่ 3 มกราคม 2526 จำเลยได้รับหมายนัดพร้อมสำเนาคำร้องและคำฟ้อง วันที่ 27 มกราคม 2526 ต่อมาวันที่ 30พฤษภาคม 2526 จำเลยได้โอนทางทะเบียนขายรถยนต์บรรทุกสิบล้อคันเกิดเหตุให้แก่นางวันดี เสียงดี ศาลแพ่งได้พิพากษาคดีถึงที่สุดให้จำเลยกับพวกร่วมกันชดใช้ค่าเสียหายให้โจทก์ทั้งสองเมื่อวันที่16 สิงหาคม 2527 ส่วนคดีนี้ศาลอุทธรณ์ได้พิพากษากลับ ยกฟ้องโจทก์ทั้งหมด โดยวินิจฉัยในปัญหาข้อกฎหมายว่าข้ออ้างที่โจทก์ทั้งสองอาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาฟ้องเรียกค่าเสียหายจากจำเลยกับพวกเป็นคดีแพ่งสืบเนื่องมาจากมูลละเมิด กรณียังไม่เป็นที่แน่นอนว่าโจทก์ทั้งสองจะเป็นเจ้าหนี้ของจำเลยหรือไม่ การที่โจทก์ยื่นฟ้องจำเลยกับพวกเป็นคดีแพ่งดังกล่าวโดยศาลชั้นต้นยังมิได้มีคำพิพากษาว่าจำเลยต้องรับผิดชำระเงินให้โจทก์ทั้งสอง แม้จำเลยโอนขายรถยนต์ให้แก่บุคคลอื่นก็ยังถือไม่ได้ว่าจำเลยกระทำความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 คดีไม่จำต้องวินิจฉัยอุทธรณ์ของจำเลยข้ออื่นอีกต่อไปนั้น เห็นว่า ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 206 ได้บัญญัติว่า "ในกรณีหนี้อันเกิดแต่มูลละเมิด ลูกหนี้ได้ชื่อว่าผิดนัดมาแต่เวลาที่ทำละเมิด" แสดงว่าสภาพการเป็นเจ้าหนี้ลูกหนี้ระหว่างผู้ถูกละเมิดคือโจทก์และผู้ต้องรับผิดจากมูลละเมิดคือจำเลย เกิดขึ้นทันทีที่มีการทำละเมิดขึ้น คำพิพากษาของศาลที่บังคับให้มีการชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่กันมิได้เป็นการก่อให้เกิดหนี้ระหว่างโจทก์จำเลย แต่เป็นการบังคับตามความรับผิดแห่งหนี้ที่โจทก์ทั้งสองกับจำเลยได้มีต่อกันดังนั้น ถือว่าจำเลยเป็นลูกหนี้โจทก์นับแต่ขณะที่ลูกจ้างของจำเลยขับรถยนต์บรรทุกสิบล้อชนท้ายรถยนต์สามล้อที่สามีโจทก์ที่ 1ขับขี่แล้ว ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 ก็บัญญัติไว้ว่า "ผู้ใดเพื่อมิให้เจ้าหนี้ของตนหรือของผู้อื่นได้รับชำระหนี้ทั้งหมดหรือแต่บางส่วน ซึ่งได้ใช้หรือจะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลให้ชำระหนี้ย้ายไปเสียซ่อนเร้นหรือโอนไปให้แก่ผู้อื่นซึ่งทรัพย์ใดก็ดีแกล้งให้ตนเองเป็นหนี้จำนวนใดอันไม่เป็นความจริงก็ดี ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสองปีหรือปรับไม่เกินสี่พันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ"จะเห็นได้ว่าความผิดตามมาตรานี้มิได้ถือเอาคำพิพากษาของศาลให้รับผิดในทางแพ่งมาเป็นองค์ประกอบความผิดในทางอาญา ทั้งยังบัญญัติไว้ชัดเจนว่าเพียงแต่รู้ว่าเจ้าหนี้จะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลแล้วกระทำการดังกล่าวก็ถือว่าเป็นความผิดแล้ว ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับยกฟ้องโจทก์โดยอาศัยข้อกฎหมายดังกล่าว ศาลฎีกาจึงไม่เห็นพ้องด้วย และศาลอุทธรณ์ยังมิได้วินิจฉัยอุทธรณ์ข้ออื่นของจำเลย จึงเห็นสมควรย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยอุทธรณ์อื่นของจำเลยต่อไป"พิพากษากลับ ให้ย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาและพิพากษาใหม่ตามรูปคดี ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1698/2535นาง พรทิพย์ สุขีนิตย์ กับพวกโจทก์นาย วัลลภ ศิวะชิตพงษ์ หรือศิวะชิตพงศ์จำเลย ป.อ. ม. 350สภาพการเป็นเจ้าหนี้ลูกหนี้ระหว่างผู้ถูกละเมิดและผู้ต้องรับผิดจากมูลละเมิด เกิดขึ้นทันทีที่มีการทำละเมิดขึ้นคำพิพากษาของศาลในคดีแพ่งที่บังคับให้มีการชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่กันมิได้เป็นการก่อให้เกิดหนี้ แต่เป็นการบังคับตามความรับผิดแห่งหนี้ที่ได้มีต่อกัน ถือได้ว่า จำเลยเป็นลูกหนี้โจทก์นับแต่ขณะที่ลูกจ้างกระทำละเมิดในทางการที่จ้างทำให้โจทก์เสียหายแล้วและประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 ก็มิได้ถือเอาคำพิพากษาของศาลให้รับผิดในทางแพ่งมาเป็นองค์ประกอบความผิดในทางอาญา เพียงแต่จำเลยรู้ว่าโจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้จะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลแล้วได้ย้ายไปเสีย ซ่อนเร้น หรือโอนไปให้แก่ผู้อื่นซึ่งทรัพย์ใดแกล้งให้ตนเองเป็นหนี้จำนวนใดอันไม่เป็นความจริงเพื่อมิให้โจทก์ได้รับชำระหนี้ ก็เป็นความผิดแล้วโจทก์ฟ้องว่า ลูกจ้างของจำเลยขับรถยนต์ในทางการที่จ้างด้วยความประมาทชนท้ายรถยนต์สามล้อ เป็นเหตุให้นายสมัคร สุขีนิตย์สามีโจทก์ที่ 1 ถึงแก่ความตาย โจทก์ทั้งสองจึงอยู่ในฐานะเจ้าหนี้ของจำเลย ต่อมาโจทก์ทั้งสองฟ้องจำเลยกับพวกเรียกค่าเสียหายศาลแพ่งพิพากษาให้จำเลยกับพวกใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยคดีถึงที่สุดแล้ว ปรากฏว่า จำเลยได้โอนขายรถยนต์บรรทุกสิบล้อหมายเลขทะเบียน 70-3736 กรุงเทพมหานคร ให้แก่นางวันดี เสียงดีโดยจำเลยรู้อยู่แล้วว่า โจทก์ทั้งสองกำลังใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลโดยการฟ้องคดีแพ่งดังกล่าวเพื่อบังคับให้จำเลยชำระหนี้ การกระทำของจำเลยดังกล่าวจึงเป็นการกระทำโดยเจตนาที่จะไม่ให้โจทก์ทั้งสองได้รับการชำระหนี้ทั้งหมดหรือแต่บางส่วน ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย เพราะจำเลยไม่มีทรัพย์สินอื่นใดอีก ขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350ศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 350 ลงโทษจำคุก 6 เดือน จำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ โจทก์ทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงเบื้องต้นฟังได้ว่า เมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม 2525 ลูกจ้างของจำเลยได้ขับรถยนต์บรรทุกสิบล้อหมายเลขทะเบียน 70-3736 กรุงเทพมหานคร ของจำเลยในทางการที่จ้างชนท้ายรถยนต์สามล้อเป็นเหตุให้นายสมัครสามีโจทก์ที่ 1ซึ่งขับขี่รถยนต์สามล้อคันดังกล่าวถึงแก่ความตาย โจทก์ทั้งสองได้ฟ้องจำเลยกับพวกต่อศาลแพ่งเรียกค่าเสียหายโดยขอฟ้องคดีอย่างคนอนาถา เมื่อวันที่ 3 มกราคม 2526 จำเลยได้รับหมายนัดพร้อมสำเนาคำร้องและคำฟ้อง วันที่ 27 มกราคม 2526 ต่อมาวันที่ 30พฤษภาคม 2526 จำเลยได้โอนทางทะเบียนขายรถยนต์บรรทุกสิบล้อคันเกิดเหตุให้แก่นางวันดี เสียงดี ศาลแพ่งได้พิพากษาคดีถึงที่สุดให้จำเลยกับพวกร่วมกันชดใช้ค่าเสียหายให้โจทก์ทั้งสองเมื่อวันที่16 สิงหาคม 2527 ส่วนคดีนี้ศาลอุทธรณ์ได้พิพากษากลับ ยกฟ้องโจทก์ทั้งหมด โดยวินิจฉัยในปัญหาข้อกฎหมายว่าข้ออ้างที่โจทก์ทั้งสองอาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาฟ้องเรียกค่าเสียหายจากจำเลยกับพวกเป็นคดีแพ่งสืบเนื่องมาจากมูลละเมิด กรณียังไม่เป็นที่แน่นอนว่าโจทก์ทั้งสองจะเป็นเจ้าหนี้ของจำเลยหรือไม่ การที่โจทก์ยื่นฟ้องจำเลยกับพวกเป็นคดีแพ่งดังกล่าวโดยศาลชั้นต้นยังมิได้มีคำพิพากษาว่าจำเลยต้องรับผิดชำระเงินให้โจทก์ทั้งสอง แม้จำเลยโอนขายรถยนต์ให้แก่บุคคลอื่นก็ยังถือไม่ได้ว่าจำเลยกระทำความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 คดีไม่จำต้องวินิจฉัยอุทธรณ์ของจำเลยข้ออื่นอีกต่อไปนั้น เห็นว่า ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 206 ได้บัญญัติว่า "ในกรณีหนี้อันเกิดแต่มูลละเมิด ลูกหนี้ได้ชื่อว่าผิดนัดมาแต่เวลาที่ทำละเมิด" แสดงว่าสภาพการเป็นเจ้าหนี้ลูกหนี้ระหว่างผู้ถูกละเมิดคือโจทก์และผู้ต้องรับผิดจากมูลละเมิดคือจำเลย เกิดขึ้นทันทีที่มีการทำละเมิดขึ้น คำพิพากษาของศาลที่บังคับให้มีการชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่กันมิได้เป็นการก่อให้เกิดหนี้ระหว่างโจทก์จำเลย แต่เป็นการบังคับตามความรับผิดแห่งหนี้ที่โจทก์ทั้งสองกับจำเลยได้มีต่อกันดังนั้น ถือว่าจำเลยเป็นลูกหนี้โจทก์นับแต่ขณะที่ลูกจ้างของจำเลยขับรถยนต์บรรทุกสิบล้อชนท้ายรถยนต์สามล้อที่สามีโจทก์ที่ 1ขับขี่แล้ว ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 ก็บัญญัติไว้ว่า "ผู้ใดเพื่อมิให้เจ้าหนี้ของตนหรือของผู้อื่นได้รับชำระหนี้ทั้งหมดหรือแต่บางส่วน ซึ่งได้ใช้หรือจะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลให้ชำระหนี้ย้ายไปเสียซ่อนเร้นหรือโอนไปให้แก่ผู้อื่นซึ่งทรัพย์ใดก็ดีแกล้งให้ตนเองเป็นหนี้จำนวนใดอันไม่เป็นความจริงก็ดี ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสองปีหรือปรับไม่เกินสี่พันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ"จะเห็นได้ว่าความผิดตามมาตรานี้มิได้ถือเอาคำพิพากษาของศาลให้รับผิดในทางแพ่งมาเป็นองค์ประกอบความผิดในทางอาญา ทั้งยังบัญญัติไว้ชัดเจนว่าเพียงแต่รู้ว่าเจ้าหนี้จะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลแล้วกระทำการดังกล่าวก็ถือว่าเป็นความผิดแล้ว ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับยกฟ้องโจทก์โดยอาศัยข้อกฎหมายดังกล่าว ศาลฎีกาจึงไม่เห็นพ้องด้วย และศาลอุทธรณ์ยังมิได้วินิจฉัยอุทธรณ์ข้ออื่นของจำเลย จึงเห็นสมควรย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยอุทธรณ์อื่นของจำเลยต่อไป"พิพากษากลับ ให้ย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาและพิพากษาใหม่ตามรูปคดี(อัมพร ทองประยูร-ก้าน อันนานนท์-อุดม เฟื่องฟุ้ง)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุลูกหนี้ผู้ที่ทราบว่าตนจะถูกฟ้องหรือถูกฟ้องต่อศาลให้ชำระหนี้ภายหลังจากนั้นจนถึงวันที่ศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุด ได้จำหน่ายจ่ายโอนทรัพย์สินของตนให้แก่ผู้อื่นไปจะเป็นความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 หรือไม่ ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยไว้ดังนี้ การกระทำที่เคยวินิจฉัยว่าเป็นความผิด จำเลยแพ้คดีแพ่งในชั้นอุทธรณ์ซึ่งศาลอุทธรณ์พิพากษาให้ทำลายนิติกรรมซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างบุคคลอื่นกับจำเลย เมื่อคดีอยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลฎีกา จำเลยขายฝากที่ดินพิพาทกำหนดไถ่คืนเพียง 3 เดือนแล้วไม่ไถ่คืน โดยเจตนาเพื่อไม่ให้โจทก์ได้รับชำระหนี้ จึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350(คำพิพากษาฎีกาที่ 256/2517) โจทก์ฟ้องจำเลยต่อศาลอาญาในความผิดฐานจ่ายเช็คชำระหนี้โดยไม่มีเงิน หลังจากนั้นจำเลยเจตนาเพื่อมิให้โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ทั้งหมดหรือบางส่วนซึ่งจะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลให้จำเลยชำระหนี้ได้โอนขายทรัพย์สินให้แก่ผู้อื่น เป็นการกระทำความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350(คำพิพากษาฎีกาที่ 281/2525) การกระทำที่เคยวินิจฉัยว่าไม่เป็นความผิด โจทก์ยื่นฟ้องจำเลยเป็นคดีแพ่งให้รับผิดชำระหนี้แก่โจทก์แม้จำเลยขายทรัพย์สินหลังจากทราบว่าโจทก์ฟ้องจำเลยให้ชำระหนี้แต่จำเลยก็ต่อสู้ว่าจำเลยไม่ต้องรับผิดและคดีอยู่ระหว่างการพิจารณาจึงยังไม่เป็นที่แน่นอนว่าโจทก์จะเป็นเจ้าหนี้ของจำเลยหรือไม่ถือไม่ได้ว่าจำเลยกระทำความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ (คำพิพากษาฎีกาที่ 1435/2531,1625/2531,1675/2532,3107/2532) ข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาฎีกาที่ 256/2517 ใกล้เคียงกับข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาฎีกาที่ 1675/2532 แต่วินิจฉัยตรงกันข้าม คดีนี้ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์โดยให้เหตุผลตามนัยคำพิพากษาฎีกาที่ 1435/2531,1625/2531,1675/2532,3107/2532แต่ศาลฎีกาพิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์โดยให้เหตุผลขัดกับคำพิพากษาฎีกาดังกล่าวข้างต้น คำพิพากษาฎีกาดังกล่าวข้างต้นตีความคำว่า "เจ้าหนี้" และ"หนี้" ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 ว่า "เจ้าหนี้" จะต้องเป็นเจ้าหนี้ที่แน่นอน และ "หนี้" ต้องเป็นหนี้ที่แน่นอนไม่มีข้อต่อสู้ ก็เท่ากับว่าจะต้องเป็นเจ้าหนี้และหนี้ตามคำพิพากษาถึงที่สุดแล้วเท่านั้น จึงจะถือได้ว่า เป็นเจ้าหนี้ที่แน่นอนและเป็นหนี้ที่แน่นอนไม่มีข้อต่อสู้ได้ เพราะในคดีแพ่งนั้นจำเลยสามารถที่จะยกข้อต่อสู้และอุทธรณ์ฎีกาโต้แย้งว่าไม่ต้องรับผิดตามฟ้องได้ทุกคดี ตราบใดที่ศาลยังไม่มีคำพิพากษาถึงที่สุดตราบนั้นก็ยังไม่เป็นเจ้าหนี้ที่แน่นอนและไม่เป็นหนี้ที่แน่นอนไม่มีข้อต่อสู้ ซึ่งน่าจะขัดกับถ้อยคำตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350ในตอนต่อมาที่ว่า "...ซึ่งได้ใช้หรือจะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลให้ชำระหนี้..." เพียงแต่ลูกหนี้รู้ว่าเจ้าหนี้จะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลให้ชำระหนี้โดยที่เจ้าหนี้ยังไม่ได้ฟ้องคดีต่อศาล ภายหลังจากนั้นลูกหนี้ยังขืนจำหน่าย จ่ายโอนทรัพย์สิน โดยมีเจตนาเพื่อมิให้เจ้าหนี้ของตนได้รับชำระหนี้ก็เป็นความผิดตามมาตรานี้แล้วแม้ยังไม่มีการฟ้องร้องก็เป็นความผิดตามมาตรานี้ได้แล้ว จึงไม่น่าตีความหมายของคำว่า "เจ้าหนี้" และ "หนี้" ไปในทางที่ว่าต้องเป็นเจ้าหนี้ที่แน่นอนและต้องเป็นหนี้ที่แน่นอนไม่มีข้อต่อสู้ ทั้งน่าจะขัดกับเจตนารมณ์ของประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350ที่ประสงค์คุ้มครองเจ้าหนี้เพื่อให้ได้รับชำระหนี้เมื่อศาลได้มีคำพิพากษา อันเนื่องจากกระบวนพิจารณาของศาลในคดีแพ่งต้องใช้เวลาและป้องกันการฉ้อโกงโดยกำหนดโทษทางอาญาแก่ลูกหนี้ผู้ไม่สุจริตหากตีความว่าระหว่างการพิจารณาคดีของศาลลูกหนี้สามารถจำหน่ายจ่ายโอนทรัพย์สินได้โดยไม่มีความผิดแล้วก็จะเป็นช่องทางให้ลูกหนี้ผู้ไม่สุจริตฉ้อโกงเจ้าหนี้ได้ น่าจะขัดกับถ้อยคำในตัวบทและเจตนารมณ์ของประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 คำพิพากษาฎีกาฉบับนี้น่าจะมีเหตุผลตรงตามตัวบทและเจตนารมณ์ของกฎหมายดังกล่าวแล้ว สุพจน์แสงประชากุลคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า ลูกจ้างของจำเลยขับรถยนต์ในทางการที่จ้างด้วยความประมาทชนท้ายรถยนต์สามล้อ เป็นเหตุให้นายสมัคร สุขีนิตย์สามีโจทก์ที่ 1 ถึงแก่ความตาย โจทก์ทั้งสองจึงอยู่ในฐานะเจ้าหนี้ของจำเลย ต่อมาโจทก์ทั้งสองฟ้องจำเลยกับพวกเรียกค่าเสียหายศาลแพ่งพิพากษาให้จำเลยกับพวกใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยคดีถึงที่สุดแล้ว ปรากฏว่า จำเลยได้โอนขายรถยนต์บรรทุกสิบล้อหมายเลขทะเบียน 70-3736 กรุงเทพมหานคร ให้แก่นางวันดี เสียงดีโดยจำเลยรู้อยู่แล้วว่า โจทก์ทั้งสองกำลังใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลโดยการฟ้องคดีแพ่งดังกล่าวเพื่อบังคับให้จำเลยชำระหนี้ การกระทำของจำเลยดังกล่าวจึงเป็นการกระทำโดยเจตนาที่จะไม่ให้โจทก์ทั้งสองได้รับการชำระหนี้ทั้งหมดหรือแต่บางส่วน ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย เพราะจำเลยไม่มีทรัพย์สินอื่นใดอีก ขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350ศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 350 ลงโทษจำคุก 6 เดือน จำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ โจทก์ทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงเบื้องต้นฟังได้ว่า เมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม 2525 ลูกจ้างของจำเลยได้ขับรถยนต์บรรทุกสิบล้อหมายเลขทะเบียน 70-3736 กรุงเทพมหานคร ของจำเลยในทางการที่จ้างชนท้ายรถยนต์สามล้อเป็นเหตุให้นายสมัครสามีโจทก์ที่ 1ซึ่งขับขี่รถยนต์สามล้อคันดังกล่าวถึงแก่ความตาย โจทก์ทั้งสองได้ฟ้องจำเลยกับพวกต่อศาลแพ่งเรียกค่าเสียหายโดยขอฟ้องคดีอย่างคนอนาถา เมื่อวันที่ 3 มกราคม 2526 จำเลยได้รับหมายนัดพร้อมสำเนาคำร้องและคำฟ้อง วันที่ 27 มกราคม 2526 ต่อมาวันที่ 30พฤษภาคม 2526 จำเลยได้โอนทางทะเบียนขายรถยนต์บรรทุกสิบล้อคันเกิดเหตุให้แก่นางวันดี เสียงดี ศาลแพ่งได้พิพากษาคดีถึงที่สุดให้จำเลยกับพวกร่วมกันชดใช้ค่าเสียหายให้โจทก์ทั้งสองเมื่อวันที่16 สิงหาคม 2527 ส่วนคดีนี้ศาลอุทธรณ์ได้พิพากษากลับ ยกฟ้องโจทก์ทั้งหมด โดยวินิจฉัยในปัญหาข้อกฎหมายว่าข้ออ้างที่โจทก์ทั้งสองอาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาฟ้องเรียกค่าเสียหายจากจำเลยกับพวกเป็นคดีแพ่งสืบเนื่องมาจากมูลละเมิด กรณียังไม่เป็นที่แน่นอนว่าโจทก์ทั้งสองจะเป็นเจ้าหนี้ของจำเลยหรือไม่ การที่โจทก์ยื่นฟ้องจำเลยกับพวกเป็นคดีแพ่งดังกล่าวโดยศาลชั้นต้นยังมิได้มีคำพิพากษาว่าจำเลยต้องรับผิดชำระเงินให้โจทก์ทั้งสอง แม้จำเลยโอนขายรถยนต์ให้แก่บุคคลอื่นก็ยังถือไม่ได้ว่าจำเลยกระทำความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 คดีไม่จำต้องวินิจฉัยอุทธรณ์ของจำเลยข้ออื่นอีกต่อไปนั้น เห็นว่า ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 206 ได้บัญญัติว่า "ในกรณีหนี้อันเกิดแต่มูลละเมิด ลูกหนี้ได้ชื่อว่าผิดนัดมาแต่เวลาที่ทำละเมิด" แสดงว่าสภาพการเป็นเจ้าหนี้ลูกหนี้ระหว่างผู้ถูกละเมิดคือโจทก์และผู้ต้องรับผิดจากมูลละเมิดคือจำเลย เกิดขึ้นทันทีที่มีการทำละเมิดขึ้น คำพิพากษาของศาลที่บังคับให้มีการชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่กันมิได้เป็นการก่อให้เกิดหนี้ระหว่างโจทก์จำเลย แต่เป็นการบังคับตามความรับผิดแห่งหนี้ที่โจทก์ทั้งสองกับจำเลยได้มีต่อกันดังนั้น ถือว่าจำเลยเป็นลูกหนี้โจทก์นับแต่ขณะที่ลูกจ้างของจำเลยขับรถยนต์บรรทุกสิบล้อชนท้ายรถยนต์สามล้อที่สามีโจทก์ที่ 1ขับขี่แล้ว ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 ก็บัญญัติไว้ว่า "ผู้ใดเพื่อมิให้เจ้าหนี้ของตนหรือของผู้อื่นได้รับชำระหนี้ทั้งหมดหรือแต่บางส่วน ซึ่งได้ใช้หรือจะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลให้ชำระหนี้ย้ายไปเสียซ่อนเร้นหรือโอนไปให้แก่ผู้อื่นซึ่งทรัพย์ใดก็ดีแกล้งให้ตนเองเป็นหนี้จำนวนใดอันไม่เป็นความจริงก็ดี ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสองปีหรือปรับไม่เกินสี่พันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ"จะเห็นได้ว่าความผิดตามมาตรานี้มิได้ถือเอาคำพิพากษาของศาลให้รับผิดในทางแพ่งมาเป็นองค์ประกอบความผิดในทางอาญา ทั้งยังบัญญัติไว้ชัดเจนว่าเพียงแต่รู้ว่าเจ้าหนี้จะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลแล้วกระทำการดังกล่าวก็ถือว่าเป็นความผิดแล้ว ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับยกฟ้องโจทก์โดยอาศัยข้อกฎหมายดังกล่าว ศาลฎีกาจึงไม่เห็นพ้องด้วย และศาลอุทธรณ์ยังมิได้วินิจฉัยอุทธรณ์ข้ออื่นของจำเลย จึงเห็นสมควรย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยอุทธรณ์อื่นของจำเลยต่อไป"พิพากษากลับ ให้ย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาและพิพากษาใหม่ตามรูปคดี ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1698/2535นาง พรทิพย์ สุขีนิตย์ กับพวกโจทก์นาย วัลลภ ศิวะชิตพงษ์ หรือศิวะชิตพงศ์จำเลย ป.อ. ม. 350สภาพการเป็นเจ้าหนี้ลูกหนี้ระหว่างผู้ถูกละเมิดและผู้ต้องรับผิดจากมูลละเมิด เกิดขึ้นทันทีที่มีการทำละเมิดขึ้นคำพิพากษาของศาลในคดีแพ่งที่บังคับให้มีการชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่กันมิได้เป็นการก่อให้เกิดหนี้ แต่เป็นการบังคับตามความรับผิดแห่งหนี้ที่ได้มีต่อกัน ถือได้ว่า จำเลยเป็นลูกหนี้โจทก์นับแต่ขณะที่ลูกจ้างกระทำละเมิดในทางการที่จ้างทำให้โจทก์เสียหายแล้วและประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 ก็มิได้ถือเอาคำพิพากษาของศาลให้รับผิดในทางแพ่งมาเป็นองค์ประกอบความผิดในทางอาญา เพียงแต่จำเลยรู้ว่าโจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้จะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลแล้วได้ย้ายไปเสีย ซ่อนเร้น หรือโอนไปให้แก่ผู้อื่นซึ่งทรัพย์ใดแกล้งให้ตนเองเป็นหนี้จำนวนใดอันไม่เป็นความจริงเพื่อมิให้โจทก์ได้รับชำระหนี้ ก็เป็นความผิดแล้วโจทก์ฟ้องว่า ลูกจ้างของจำเลยขับรถยนต์ในทางการที่จ้างด้วยความประมาทชนท้ายรถยนต์สามล้อ เป็นเหตุให้นายสมัคร สุขีนิตย์สามีโจทก์ที่ 1 ถึงแก่ความตาย โจทก์ทั้งสองจึงอยู่ในฐานะเจ้าหนี้ของจำเลย ต่อมาโจทก์ทั้งสองฟ้องจำเลยกับพวกเรียกค่าเสียหายศาลแพ่งพิพากษาให้จำเลยกับพวกใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยคดีถึงที่สุดแล้ว ปรากฏว่า จำเลยได้โอนขายรถยนต์บรรทุกสิบล้อหมายเลขทะเบียน 70-3736 กรุงเทพมหานคร ให้แก่นางวันดี เสียงดีโดยจำเลยรู้อยู่แล้วว่า โจทก์ทั้งสองกำลังใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลโดยการฟ้องคดีแพ่งดังกล่าวเพื่อบังคับให้จำเลยชำระหนี้ การกระทำของจำเลยดังกล่าวจึงเป็นการกระทำโดยเจตนาที่จะไม่ให้โจทก์ทั้งสองได้รับการชำระหนี้ทั้งหมดหรือแต่บางส่วน ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย เพราะจำเลยไม่มีทรัพย์สินอื่นใดอีก ขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350ศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 350 ลงโทษจำคุก 6 เดือน จำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ โจทก์ทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงเบื้องต้นฟังได้ว่า เมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม 2525 ลูกจ้างของจำเลยได้ขับรถยนต์บรรทุกสิบล้อหมายเลขทะเบียน 70-3736 กรุงเทพมหานคร ของจำเลยในทางการที่จ้างชนท้ายรถยนต์สามล้อเป็นเหตุให้นายสมัครสามีโจทก์ที่ 1ซึ่งขับขี่รถยนต์สามล้อคันดังกล่าวถึงแก่ความตาย โจทก์ทั้งสองได้ฟ้องจำเลยกับพวกต่อศาลแพ่งเรียกค่าเสียหายโดยขอฟ้องคดีอย่างคนอนาถา เมื่อวันที่ 3 มกราคม 2526 จำเลยได้รับหมายนัดพร้อมสำเนาคำร้องและคำฟ้อง วันที่ 27 มกราคม 2526 ต่อมาวันที่ 30พฤษภาคม 2526 จำเลยได้โอนทางทะเบียนขายรถยนต์บรรทุกสิบล้อคันเกิดเหตุให้แก่นางวันดี เสียงดี ศาลแพ่งได้พิพากษาคดีถึงที่สุดให้จำเลยกับพวกร่วมกันชดใช้ค่าเสียหายให้โจทก์ทั้งสองเมื่อวันที่16 สิงหาคม 2527 ส่วนคดีนี้ศาลอุทธรณ์ได้พิพากษากลับ ยกฟ้องโจทก์ทั้งหมด โดยวินิจฉัยในปัญหาข้อกฎหมายว่าข้ออ้างที่โจทก์ทั้งสองอาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาฟ้องเรียกค่าเสียหายจากจำเลยกับพวกเป็นคดีแพ่งสืบเนื่องมาจากมูลละเมิด กรณียังไม่เป็นที่แน่นอนว่าโจทก์ทั้งสองจะเป็นเจ้าหนี้ของจำเลยหรือไม่ การที่โจทก์ยื่นฟ้องจำเลยกับพวกเป็นคดีแพ่งดังกล่าวโดยศาลชั้นต้นยังมิได้มีคำพิพากษาว่าจำเลยต้องรับผิดชำระเงินให้โจทก์ทั้งสอง แม้จำเลยโอนขายรถยนต์ให้แก่บุคคลอื่นก็ยังถือไม่ได้ว่าจำเลยกระทำความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 คดีไม่จำต้องวินิจฉัยอุทธรณ์ของจำเลยข้ออื่นอีกต่อไปนั้น เห็นว่า ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 206 ได้บัญญัติว่า "ในกรณีหนี้อันเกิดแต่มูลละเมิด ลูกหนี้ได้ชื่อว่าผิดนัดมาแต่เวลาที่ทำละเมิด" แสดงว่าสภาพการเป็นเจ้าหนี้ลูกหนี้ระหว่างผู้ถูกละเมิดคือโจทก์และผู้ต้องรับผิดจากมูลละเมิดคือจำเลย เกิดขึ้นทันทีที่มีการทำละเมิดขึ้น คำพิพากษาของศาลที่บังคับให้มีการชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่กันมิได้เป็นการก่อให้เกิดหนี้ระหว่างโจทก์จำเลย แต่เป็นการบังคับตามความรับผิดแห่งหนี้ที่โจทก์ทั้งสองกับจำเลยได้มีต่อกันดังนั้น ถือว่าจำเลยเป็นลูกหนี้โจทก์นับแต่ขณะที่ลูกจ้างของจำเลยขับรถยนต์บรรทุกสิบล้อชนท้ายรถยนต์สามล้อที่สามีโจทก์ที่ 1ขับขี่แล้ว ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 ก็บัญญัติไว้ว่า "ผู้ใดเพื่อมิให้เจ้าหนี้ของตนหรือของผู้อื่นได้รับชำระหนี้ทั้งหมดหรือแต่บางส่วน ซึ่งได้ใช้หรือจะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลให้ชำระหนี้ย้ายไปเสียซ่อนเร้นหรือโอนไปให้แก่ผู้อื่นซึ่งทรัพย์ใดก็ดีแกล้งให้ตนเองเป็นหนี้จำนวนใดอันไม่เป็นความจริงก็ดี ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสองปีหรือปรับไม่เกินสี่พันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ"จะเห็นได้ว่าความผิดตามมาตรานี้มิได้ถือเอาคำพิพากษาของศาลให้รับผิดในทางแพ่งมาเป็นองค์ประกอบความผิดในทางอาญา ทั้งยังบัญญัติไว้ชัดเจนว่าเพียงแต่รู้ว่าเจ้าหนี้จะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลแล้วกระทำการดังกล่าวก็ถือว่าเป็นความผิดแล้ว ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับยกฟ้องโจทก์โดยอาศัยข้อกฎหมายดังกล่าว ศาลฎีกาจึงไม่เห็นพ้องด้วย และศาลอุทธรณ์ยังมิได้วินิจฉัยอุทธรณ์ข้ออื่นของจำเลย จึงเห็นสมควรย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยอุทธรณ์อื่นของจำเลยต่อไป"พิพากษากลับ ให้ย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาและพิพากษาใหม่ตามรูปคดี(อัมพร ทองประยูร-ก้าน อันนานนท์-อุดม เฟื่องฟุ้ง)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุลูกหนี้ผู้ที่ทราบว่าตนจะถูกฟ้องหรือถูกฟ้องต่อศาลให้ชำระหนี้ภายหลังจากนั้นจนถึงวันที่ศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุด ได้จำหน่ายจ่ายโอนทรัพย์สินของตนให้แก่ผู้อื่นไปจะเป็นความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 หรือไม่ ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยไว้ดังนี้ การกระทำที่เคยวินิจฉัยว่าเป็นความผิด จำเลยแพ้คดีแพ่งในชั้นอุทธรณ์ซึ่งศาลอุทธรณ์พิพากษาให้ทำลายนิติกรรมซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างบุคคลอื่นกับจำเลย เมื่อคดีอยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลฎีกา จำเลยขายฝากที่ดินพิพาทกำหนดไถ่คืนเพียง 3 เดือนแล้วไม่ไถ่คืน โดยเจตนาเพื่อไม่ให้โจทก์ได้รับชำระหนี้ จึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350(คำพิพากษาฎีกาที่ 256/2517) โจทก์ฟ้องจำเลยต่อศาลอาญาในความผิดฐานจ่ายเช็คชำระหนี้โดยไม่มีเงิน หลังจากนั้นจำเลยเจตนาเพื่อมิให้โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ทั้งหมดหรือบางส่วนซึ่งจะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลให้จำเลยชำระหนี้ได้โอนขายทรัพย์สินให้แก่ผู้อื่น เป็นการกระทำความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350(คำพิพากษาฎีกาที่ 281/2525) การกระทำที่เคยวินิจฉัยว่าไม่เป็นความผิด โจทก์ยื่นฟ้องจำเลยเป็นคดีแพ่งให้รับผิดชำระหนี้แก่โจทก์แม้จำเลยขายทรัพย์สินหลังจากทราบว่าโจทก์ฟ้องจำเลยให้ชำระหนี้แต่จำเลยก็ต่อสู้ว่าจำเลยไม่ต้องรับผิดและคดีอยู่ระหว่างการพิจารณาจึงยังไม่เป็นที่แน่นอนว่าโจทก์จะเป็นเจ้าหนี้ของจำเลยหรือไม่ถือไม่ได้ว่าจำเลยกระทำความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ (คำพิพากษาฎีกาที่ 1435/2531,1625/2531,1675/2532,3107/2532) ข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาฎีกาที่ 256/2517 ใกล้เคียงกับข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาฎีกาที่ 1675/2532 แต่วินิจฉัยตรงกันข้าม คดีนี้ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์โดยให้เหตุผลตามนัยคำพิพากษาฎีกาที่ 1435/2531,1625/2531,1675/2532,3107/2532แต่ศาลฎีกาพิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์โดยให้เหตุผลขัดกับคำพิพากษาฎีกาดังกล่าวข้างต้น คำพิพากษาฎีกาดังกล่าวข้างต้นตีความคำว่า "เจ้าหนี้" และ"หนี้" ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 ว่า "เจ้าหนี้" จะต้องเป็นเจ้าหนี้ที่แน่นอน และ "หนี้" ต้องเป็นหนี้ที่แน่นอนไม่มีข้อต่อสู้ ก็เท่ากับว่าจะต้องเป็นเจ้าหนี้และหนี้ตามคำพิพากษาถึงที่สุดแล้วเท่านั้น จึงจะถือได้ว่า เป็นเจ้าหนี้ที่แน่นอนและเป็นหนี้ที่แน่นอนไม่มีข้อต่อสู้ได้ เพราะในคดีแพ่งนั้นจำเลยสามารถที่จะยกข้อต่อสู้และอุทธรณ์ฎีกาโต้แย้งว่าไม่ต้องรับผิดตามฟ้องได้ทุกคดี ตราบใดที่ศาลยังไม่มีคำพิพากษาถึงที่สุดตราบนั้นก็ยังไม่เป็นเจ้าหนี้ที่แน่นอนและไม่เป็นหนี้ที่แน่นอนไม่มีข้อต่อสู้ ซึ่งน่าจะขัดกับถ้อยคำตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350ในตอนต่อมาที่ว่า "...ซึ่งได้ใช้หรือจะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลให้ชำระหนี้..." เพียงแต่ลูกหนี้รู้ว่าเจ้าหนี้จะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลให้ชำระหนี้โดยที่เจ้าหนี้ยังไม่ได้ฟ้องคดีต่อศาล ภายหลังจากนั้นลูกหนี้ยังขืนจำหน่าย จ่ายโอนทรัพย์สิน โดยมีเจตนาเพื่อมิให้เจ้าหนี้ของตนได้รับชำระหนี้ก็เป็นความผิดตามมาตรานี้แล้วแม้ยังไม่มีการฟ้องร้องก็เป็นความผิดตามมาตรานี้ได้แล้ว จึงไม่น่าตีความหมายของคำว่า "เจ้าหนี้" และ "หนี้" ไปในทางที่ว่าต้องเป็นเจ้าหนี้ที่แน่นอนและต้องเป็นหนี้ที่แน่นอนไม่มีข้อต่อสู้ ทั้งน่าจะขัดกับเจตนารมณ์ของประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350ที่ประสงค์คุ้มครองเจ้าหนี้เพื่อให้ได้รับชำระหนี้เมื่อศาลได้มีคำพิพากษา อันเนื่องจากกระบวนพิจารณาของศาลในคดีแพ่งต้องใช้เวลาและป้องกันการฉ้อโกงโดยกำหนดโทษทางอาญาแก่ลูกหนี้ผู้ไม่สุจริตหากตีความว่าระหว่างการพิจารณาคดีของศาลลูกหนี้สามารถจำหน่ายจ่ายโอนทรัพย์สินได้โดยไม่มีความผิดแล้วก็จะเป็นช่องทางให้ลูกหนี้ผู้ไม่สุจริตฉ้อโกงเจ้าหนี้ได้ น่าจะขัดกับถ้อยคำในตัวบทและเจตนารมณ์ของประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 คำพิพากษาฎีกาฉบับนี้น่าจะมีเหตุผลตรงตามตัวบทและเจตนารมณ์ของกฎหมายดังกล่าวแล้ว สุพจน์แสงประชากุลหมายเหตุ: ลูกหนี้ผู้ที่ทราบว่าตนจะถูกฟ้องหรือถูกฟ้องต่อศาลให้ชำระหนี้ภายหลังจากนั้นจนถึงวันที่ศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุด ได้จำหน่ายจ่ายโอนทรัพย์สินของตนให้แก่ผู้อื่นไปจะเป็นความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 หรือไม่ ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยไว้ดังนี้ การกระทำที่เคยวินิจฉัยว่าเป็นความผิด จำเลยแพ้คดีแพ่งในชั้นอุทธรณ์ซึ่งศาลอุทธรณ์พิพากษาให้ทำลายนิติกรรมซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างบุคคลอื่นกับจำเลย เมื่อคดีอยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลฎีกา จำเลยขายฝากที่ดินพิพาทกำหนดไถ่คืนเพียง 3 เดือนแล้วไม่ไถ่คืน โดยเจตนาเพื่อไม่ให้โจทก์ได้รับชำระหนี้ จึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350(คำพิพากษาฎีกาที่ 256/2517) โจทก์ฟ้องจำเลยต่อศาลอาญาในความผิดฐานจ่ายเช็คชำระหนี้โดยไม่มีเงิน หลังจากนั้นจำเลยเจตนาเพื่อมิให้โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ทั้งหมดหรือบางส่วนซึ่งจะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลให้จำเลยชำระหนี้ได้โอนขายทรัพย์สินให้แก่ผู้อื่น เป็นการกระทำความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350(คำพิพากษาฎีกาที่ 281/2525) การกระทำที่เคยวินิจฉัยว่าไม่เป็นความผิด โจทก์ยื่นฟ้องจำเลยเป็นคดีแพ่งให้รับผิดชำระหนี้แก่โจทก์แม้จำเลยขายทรัพย์สินหลังจากทราบว่าโจทก์ฟ้องจำเลยให้ชำระหนี้แต่จำเลยก็ต่อสู้ว่าจำเลยไม่ต้องรับผิดและคดีอยู่ระหว่างการพิจารณาจึงยังไม่เป็นที่แน่นอนว่าโจทก์จะเป็นเจ้าหนี้ของจำเลยหรือไม่ถือไม่ได้ว่าจำเลยกระทำความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ (คำพิพากษาฎีกาที่ 1435/2531,1625/2531,1675/2532,3107/2532) ข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาฎีกาที่ 256/2517 ใกล้เคียงกับข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาฎีกาที่ 1675/2532 แต่วินิจฉัยตรงกันข้าม คดีนี้ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์โดยให้เหตุผลตามนัยคำพิพากษาฎีกาที่ 1435/2531,1625/2531,1675/2532,3107/2532แต่ศาลฎีกาพิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์โดยให้เหตุผลขัดกับคำพิพากษาฎีกาดังกล่าวข้างต้น คำพิพากษาฎีกาดังกล่าวข้างต้นตีความคำว่า "เจ้าหนี้" และ"หนี้" ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 ว่า "เจ้าหนี้" จะต้องเป็นเจ้าหนี้ที่แน่นอน และ "หนี้" ต้องเป็นหนี้ที่แน่นอนไม่มีข้อต่อสู้ ก็เท่ากับว่าจะต้องเป็นเจ้าหนี้และหนี้ตามคำพิพากษาถึงที่สุดแล้วเท่านั้น จึงจะถือได้ว่า เป็นเจ้าหนี้ที่แน่นอนและเป็นหนี้ที่แน่นอนไม่มีข้อต่อสู้ได้ เพราะในคดีแพ่งนั้นจำเลยสามารถที่จะยกข้อต่อสู้และอุทธรณ์ฎีกาโต้แย้งว่าไม่ต้องรับผิดตามฟ้องได้ทุกคดี ตราบใดที่ศาลยังไม่มีคำพิพากษาถึงที่สุดตราบนั้นก็ยังไม่เป็นเจ้าหนี้ที่แน่นอนและไม่เป็นหนี้ที่แน่นอนไม่มีข้อต่อสู้ ซึ่งน่าจะขัดกับถ้อยคำตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350ในตอนต่อมาที่ว่า "...ซึ่งได้ใช้หรือจะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลให้ชำระหนี้..." เพียงแต่ลูกหนี้รู้ว่าเจ้าหนี้จะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลให้ชำระหนี้โดยที่เจ้าหนี้ยังไม่ได้ฟ้องคดีต่อศาล ภายหลังจากนั้นลูกหนี้ยังขืนจำหน่าย จ่ายโอนทรัพย์สิน โดยมีเจตนาเพื่อมิให้เจ้าหนี้ของตนได้รับชำระหนี้ก็เป็นความผิดตามมาตรานี้แล้วแม้ยังไม่มีการฟ้องร้องก็เป็นความผิดตามมาตรานี้ได้แล้ว จึงไม่น่าตีความหมายของคำว่า "เจ้าหนี้" และ "หนี้" ไปในทางที่ว่าต้องเป็นเจ้าหนี้ที่แน่นอนและต้องเป็นหนี้ที่แน่นอนไม่มีข้อต่อสู้ ทั้งน่าจะขัดกับเจตนารมณ์ของประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350ที่ประสงค์คุ้มครองเจ้าหนี้เพื่อให้ได้รับชำระหนี้เมื่อศาลได้มีคำพิพากษา อันเนื่องจากกระบวนพิจารณาของศาลในคดีแพ่งต้องใช้เวลาและป้องกันการฉ้อโกงโดยกำหนดโทษทางอาญาแก่ลูกหนี้ผู้ไม่สุจริตหากตีความว่าระหว่างการพิจารณาคดีของศาลลูกหนี้สามารถจำหน่ายจ่ายโอนทรัพย์สินได้โดยไม่มีความผิดแล้วก็จะเป็นช่องทางให้ลูกหนี้ผู้ไม่สุจริตฉ้อโกงเจ้าหนี้ได้ น่าจะขัดกับถ้อยคำในตัวบทและเจตนารมณ์ของประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 คำพิพากษาฎีกาฉบับนี้น่าจะมีเหตุผลตรงตามตัวบทและเจตนารมณ์ของกฎหมายดังกล่าวแล้ว สุพจน์แสงประชากุล