คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 367/2530หลักกฎหมาย: คำร้องขอให้ยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ของโจทก์อ้างว่ามิได้จงใจขาดนัด เพราะในวันนัดสืบพยานโจทก์ โจทก์และทนายโจทก์มาศาลแล้ว แต่จำเลยไม่มาศาลจึงคิดว่าศาลคงเลื่อนคดี ทนายโจทก์จึงไปว่าความอีกศาลหนึ่ง ส่วนโจทก์แยกไปทำธุระโดยไม่ได้แจ้งเจ้าหน้าที่หรือขออนุญาตจากศาล ดังนี้ ศาลชั้นต้นไม่ควรยกคำร้อง ชอบที่จะไต่สวนว่าเป็นความจริงหรือไม่ เพราะหากเป็นความจริงตามคำร้องก็ถือว่ามีเหตุสมควรที่จะยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ได้.โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็คศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้ว ให้ประทับฟ้องวันนัดสืบพยานโจทก์ โจทก์จำเลยไม่มาศาล ศาลชั้นต้นจึงยกฟ้องโจทก์ยื่นคำร้องขอให้ยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ ศาลชั้นต้นสั่งยกคำร้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ตามคำร้องโจทก์อ้างว่าในวันนัดสืบพยานโจทก์ โจทก์และทนายโจทก์มาศาลตามกำหนดนัดแล้ว แต่ด้วยความเข้าใจผิดที่จำเลยไม่มาศาล คิดว่าศาลคงเลื่อนคดี ทนายโจทก์จึงไปว่าความคดีอื่นที่ศาลจังหวัดอุบลราชธานี ส่วนโจทก์ขอแยกไปทำธุระด้วยความสะเพร่ามิได้แจ้งเจ้าหน้าที่ศาลหรือขออนุญาตจากศาลก่อนจึงมิได้จงใจขาดนัดนั้น เห็นว่า หากเป็นความจริงตามคำร้องโจทก์ก็พอถือว่ามีเหตุสมควรที่จะยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ ศาลชั้นต้นชอบที่จะไต่สวนคำร้องของโจทก์เสียก่อนว่าเป็นความจริงตามคำร้องหรือไม่ที่ศาลชั้นต้นงดไต่สวนและมีคำสั่งยกคำร้องและศาลอุทธรณ์พิพากษายืนมานั้น ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาโจทก์ฟังขึ้นพิพากษายกคำสั่งศาลชั้นต้นและคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ให้ศาลชั้นต้นไต่สวนคำร้องของโจทก์ แล้วมีคำสั่งหรือคำพิพากษาใหม่ตามรูปคดี". ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 367/2530นาย อดิศักดิ์ พิชญาจิตติพงษ์โจทก์นาง นิรมล ทองคำ ใสจำเลย ป.วิ.อ. ม. 166, ม. 181คำร้องขอให้ยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ของโจทก์อ้างว่ามิได้จงใจขาดนัด เพราะในวันนัดสืบพยานโจทก์ โจทก์และทนายโจทก์มาศาลแล้ว แต่จำเลยไม่มาศาลจึงคิดว่าศาลคงเลื่อนคดี ทนายโจทก์จึงไปว่าความอีกศาลหนึ่ง ส่วนโจทก์แยกไปทำธุระโดยไม่ได้แจ้งเจ้าหน้าที่หรือขออนุญาตจากศาล ดังนี้ ศาลชั้นต้นไม่ควรยกคำร้อง ชอบที่จะไต่สวนว่าเป็นความจริงหรือไม่ เพราะหากเป็นความจริงตามคำร้องก็ถือว่ามีเหตุสมควรที่จะยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ได้.โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็คศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้ว ให้ประทับฟ้องวันนัดสืบพยานโจทก์ โจทก์จำเลยไม่มาศาล ศาลชั้นต้นจึงยกฟ้องโจทก์ยื่นคำร้องขอให้ยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ ศาลชั้นต้นสั่งยกคำร้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ตามคำร้องโจทก์อ้างว่าในวันนัดสืบพยานโจทก์ โจทก์และทนายโจทก์มาศาลตามกำหนดนัดแล้ว แต่ด้วยความเข้าใจผิดที่จำเลยไม่มาศาล คิดว่าศาลคงเลื่อนคดี ทนายโจทก์จึงไปว่าความคดีอื่นที่ศาลจังหวัดอุบลราชธานี ส่วนโจทก์ขอแยกไปทำธุระด้วยความสะเพร่ามิได้แจ้งเจ้าหน้าที่ศาลหรือขออนุญาตจากศาลก่อนจึงมิได้จงใจขาดนัดนั้น เห็นว่า หากเป็นความจริงตามคำร้องโจทก์ก็พอถือว่ามีเหตุสมควรที่จะยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ ศาลชั้นต้นชอบที่จะไต่สวนคำร้องของโจทก์เสียก่อนว่าเป็นความจริงตามคำร้องหรือไม่ที่ศาลชั้นต้นงดไต่สวนและมีคำสั่งยกคำร้องและศาลอุทธรณ์พิพากษายืนมานั้น ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาโจทก์ฟังขึ้นพิพากษายกคำสั่งศาลชั้นต้นและคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ให้ศาลชั้นต้นไต่สวนคำร้องของโจทก์ แล้วมีคำสั่งหรือคำพิพากษาใหม่ตามรูปคดี".(สง่า ศิลปประสิทธิ์-ชูเชิด รักตะบุตร์-ธิรพันธุ์ รัศมิทัต)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุบทบัญญัติภาค 3 วิธีพิจารณาในศาลชั้นต้น ลักษณะ 2 ว่าด้วยการพิจารณาตั้งแต่มาตรา 172 ถึงมาตรา 180 มิได้บัญญัติไว้โดยตรงว่าในชั้นพิจารณาถ้าโจทก์ไม่มาศาลในวันนัดสืบพยานโจทก์แล้ว ให้ศาลมีมาตรการอย่างไร แต่ในมาตรา 181 บัญญัติให้นำเอามาตรา 166 อันเป็นบทบัญญัติในชั้นไต่สวนมูลฟ้องมาใช้บังคับในชั้นพิจารณาโดยอนุโลมซึ่งหมายความว่าให้ใช้ได้ตามควรแก่กรณี (คำพิพากษาศาลฎีกาที่1653/2493) เมื่อมีบทบัญญัติให้นำมาตรา 166ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาใช้บังคับแก่กรณีที่โจทก์ไม่มาศาลในวันสืบพยานโจทก์เช่นนี้แล้ว ศาลต้องถือหลักเกณฑ์ตามมาตรา 166เป็นสำคัญ คือยกฟ้องโจทก์ ศาลจะไม่สั่งว่าเป็นการทิ้งฟ้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 15 และให้จำหน่ายคดีเพราะถือเป็นกรณีที่มีบทบัญญัติไว้โดยเฉพาะแล้วในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (เทียบคำพิพากษาศาลฎีกาที่1574/2525) และโปรดพิจารณาคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 162-163/2506 ซึ่งวินิจฉัยว่า โจทก์ไม่มาศาลตามกำหนดนัด ศาลมีคำสั่งจำหน่ายคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 132,174 ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 ย่อมไม่ถูกต้อง ควรพิพากษายกฟ้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 166แต่เมื่อศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งให้จำหน่ายคดีและคำสั่งนั้นถึงที่สุดไปแล้ว ไม่ทำให้สิทธินำคดีมาฟ้องระงับไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 39 ฉะนั้น การที่โจทก์นำคดีมาฟ้องอีกจึงไม่เป็นการฟ้องซ้ำ โปรดเปรียบเทียบกับผลของกฎหมายในการยกฟ้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 166 กล่าวคือหากศาลยกฟ้องไปแล้ว โจทก์ผู้ฟ้องคดีนั้นจะฟ้องจำเลยในเรื่องนั้นอีกไม่ได้ (เทียบคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 44/2496) ทางแก้ก็คือ โจทก์ต้องมาร้องขอต่อศาลภายใน 15 วันนับแต่วันที่ศาลยกฟ้อง เพื่อขอให้ศาลยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่เท่านั้น แต่หากศาลสั่งจำหน่ายคดีไปโดยเหตุทิ้งฟ้องถือว่าเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีไม่ถูกต้องผลจะแตกต่างกับที่ศาลยกฟ้องคือไม่ทำให้สิทธิฟ้องคดีใหม่ระงับเพราะไม่เข้ากรณีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 39อย่างไรก็ดี ตามนัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 162-163/2506 ได้ให้ข้อสังเกตไว้เป็นอย่างดีว่าการดำเนินกระบวนพิจารณาในกรณีเช่นนี้พึงถือปฏิบัติตาม มาตรา 181 ประกอบมาตรา 166 2. สำหรับประเด็นแห่งปัญหาในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 367/2530นี้เป็นกรณีที่ว่าคำร้องของโจทก์พอถือว่ามีเหตุสมควรที่จะยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่หรือไม่ ซึ่งศาลฎีกาเห็นว่าตามคำร้องนั้นหากได้ความจริงตามคำร้องก็พอถือว่ามีเหตุสมควร จึงควรต้องไต่สวนคำร้องก่อน ปัญหาจึงมีว่าข้ออ้างและเหตุผลที่โจทก์บรรยายมาในคำร้องนั้นแค่ไหนเพียงใดจึงจะถือว่ามีเหตุสมควร ซึ่งคงต้องพิจารณาจากข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นจริง ๆ เป็นเรื่อง ๆ ไป เช่นตัวอย่างคดีนี้เป็นต้น สำหรับตัวอยางคดีที่ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่าเหตุที่โจทก์อ้างนั้นมีเหตุสมควรหรือไม่เพียงใดนั้น เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 392/2478ในคดีอาญาเมื่อศาลสืบพยานโจทก์ไปบ้างแล้ว โจทก์ไปขอหมายเรียกพยานอีกเจ้าหน้าที่ศาลบอกว่าในวันที่นัดไว้นั้นศาลจะหยุดพิจารณา ยังไม่ออกหมายก็ได้ โจทก์เลยไม่มาศาลในวันนัด ดังนี้ ยังไม่มีเหตุผลที่จะให้โจทก์เข้าใจว่าศาลเลื่อนการพิจารณาไปแล้ว เพราะคำพูดของเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องแต่เพียงการที่ไม่ออกหมายเรียกพยานเท่านั้น ไม่มีทางที่จะให้เข้าใจเลยไปว่าโจทก์จะไม่ต้องมาศาลในวันนัดพิจารณาจึงต้องถือว่าโจทก์ขาดนัดโดยไม่มีเหตุผลที่สมควรศาลไม่อนุศาลให้ยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 64/2521 โจทก์คดีความผิดฐานใช้เช็คไม่มีเงิน มาศาลช้าไปครึ่งชั่วโมงเพราะเหตุขัดข้องการจราจรติดขัดกว่าปกติเนื่องจากฝนตกหนัก ศาลยกฟ้องไปแล้วเป็นเหตุสมควรที่จะดำเนินการพิจารณาพิพากษาใหม่ โปรดสังเกตข้อเท็จจริงทั้งสองเรื่องนี้ เรื่องแรกเมื่อโจทก์ทราบคำบอกกล่าวของเจ้าหน้าที่ซึ่งเป็นการกล่าวลอย ๆ ไม่เป็นกิจลักษณะ แล้วโจทก์ก็ไม่มาศาล ส่วนฎีกาหลังเป็นเรื่องโจทก์มาศาลแต่มาช้ากว่าเวลานัดไปครึ่งชั่วโมงโดยมีสาเหตุมาจากการจราจรติดขัดเนื่องจากฝนตกหนักซึ่งคงถือว่าเป็นเหตุไม่ปกติ และท่านลองพิจารณาคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3207/2524 ต่อไป ข้อเท็จจริงมีว่า ในวันนัดสืบพยานโจทก์โจทก์และทนายโจทก์เดินทางมาด้วยกันโดยรถยนต์ของโจทก์ แล้วเกิดชนกับรถอื่นที่สี่แยกเชิงสะพานปิ่นเกล้าฝั่งธนบุรีซึ่งอยู่ห่างจากศาลชั้นต้นเพียงเล็กน้อย ดังนี้ คดีมีพฤติการณ์ส่อให้เห็นว่าฝ่ายโจทก์ไม่มาศาลตามกำหนดนัดเพราะมิได้สนใจเวลานัดของศาลมากกว่าจะเป็นเพราะมาไม่ได้เพราะมีเหตุสมควร จึงไม่มีเหตุที่ศาลจะยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ โปรดสังเกตุด้วยว่าคดีนี้โจทก์ไม่ไปศาลเลยเมื่อเกิดอุบัติเหตุทั้ง ๆ ที่สะพานปิ่นเกล้าอยู่ห่างจากศาลชั้นต้นคือศาลอาญาเพียงประมาณ 1 กิโลเมตรเท่านั้น และตามข้อเท็จจริงก็ไม่ปรากฏว่าโจทก์ทนายโจทก์ได้รับบาดเจ็บแต่อย่างไร สำหรับเหตุผลที่โจทก์อ้างนั้น แค่ไหนเพียงใดจึงจะถือว่าเป็นการสมควรนั้น น่าจะเป็นเรื่องที่บ่งชี้อยู่ในตัวว่าการที่ไม่อาจมาศาลได้ตามนัดนั้นมีเหตุจำเป็นซึ่งตามวิสัยของวิญญูชนทั่วไปแล้วย่อมคาดหมายได้ว่าเหตุที่ไม่มาศาลนั้นเป็นความจำเป็นที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ หรือเป็นความเข้าใจผิดหรืออยู่นอกเหนืออำนาจของตนและโปรดศึกษาแนวคำพิพากษาศาลฎีกาต่อไปนี้ประกอบ กรณีต่อไปนี้เป็นเรื่องที่ร้องขอให้ยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ซึ่งศาลเห็นว่าหากได้ความจริงตามคำร้องแล้วก็ถือว่ามีเหตุสมควรคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 195/2528 ในวันสืบพยานโจทก์จำเลยและทนายมาศาลฝ่ายโจทก์ไม่มา ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าโจทก์ไม่มีพยานมาสืบตามฟ้องงดสืบพยานจำเลยพิพากษายกฟ้อง โจทก์ยื่นคำร้องว่าเหตุที่มาช้าเพราะบ้านอยู่ไกลรถติด โจทก์เตรียมพยานมาสืบพร้อมแล้วไม่ได้จงใจขาดนัดพิจารณาขอให้ไต่สวนคำร้องของโจทก์และยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ ดังนี้เป็นการยกฟ้องเพราะโจทก์ไม่มาตามกำหนดนัดตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 166 วรรคแรก และมาตรา 181เมื่อโจทก์ยื่นคำร้องดังกล่าว ศาลชั้นต้นก็ชอบที่จะไต่สวนและมีคำสั่งว่าเหตุสมควรหรือไม่ เพียงใดที่มาไม่ได้ตามกำหนดนัดคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 772/2528 เมื่อโจทก์ยื่นคำร้องขอให้ยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่โดยอ้างว่าโจทก์เข้าใจวันนัดสืบพยานโจทก์คลาดเคลื่อนผิดวันไปหากเป็นความจริงก็พอถือได้ว่ามีเหตุสมควรที่จะยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ศาลชั้นต้นชอบที่จะไต่สวนคำร้องของโจทก์แล้วมีคำสั่งในเรื่องนี้ต่อไปมิใช่สั่งเลยไปถึงว่าเป็นเรื่องที่โจทก์ไม่มีพยานมาสืบซึ่งเป็นคนละกรณีกัน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1038/2529 ศาลอาญานัดไต่สวนมูลฟ้อง เวลา 13.30 นาฬิกา ทนายโจทก์ซึ่งมีอายุ 73 ปี มาถึงศาลเวลา 13.30 นาฬิกา แล้วเสียเวลาไปกับการหาห้องพิจารณาซึ่งมีเป็นจำนวนมากประมาณ 30 นาที จึงพบ แต่ศาลมีคำสั่งให้ยกฟ้องไปแล้วทนายโจทก์ก็ยื่นคำร้องขอให้ยกคดีขึ้นไต่สวนมูลฟ้องใหม่เวลาที่ใกล้เคียงกับศาลมีคำสั่ง ดังนี้ ยังไม่อาจถือว่าโจทก์ไม่มาศาลตามกำหนดนัดโดยไม่มีเหตุสมควร ต้องดำเนินการไต่สวนมูลฟ้องต่อไปสำหรับฎีกาหลังนี้เป็นเรื่องชั้นไต่สวนมูลฟ้องซึ่งพอนำเทียบเคียงกันชั้นพิจารณาได้เช่นกัน มีคำพิพากษาฎีกาบางเรื่องที่กล่าวถึงกระบวนพิจารณาโดยศาลด้วยซึ่งศาลฎีกาไม่ถือว่าเป็นเรื่องที่โจทก์ไม่มาศาลตามกำหนดนัด เช่นคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1005/2523 ในวันนัดสืบพยานโจทก์ นอกจากฝ่ายโจทก์ไม่มาศาลแล้ว จำเลยที่ 6 ก็ไม่มาศาล เพราะยังส่งหมายไม่ได้เช่นนี้ แม้โจทก์และพยานโจทก์จะมาศาลก็ไม่อาจสืบพยานโจทก์ได้ศาลจึงชอบที่จะสั่งให้เลื่อนคดีไป การที่ศาลพิพากษายกฟ้องโดยถือว่าโจทก์ไม่มีพยานมานำสืบแสดงความผิดของจำเลยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 185 จึงไม่ถูกต้องกรณีเช่นนี้เป็นเรื่องโจทก์ไม่มาศาลตามกำหนดนัดโจทก์ชอบที่จะร้องขอให้พิจารณาคดีใหม่ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 166ประกอบมาตรา 181 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 127/2524 โจทก์ยื่นฟ้องคดีอาญาศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า ประทับฟ้อง จ่ายสำเนาวันนี้ นัดพิจารณาเวลา 11.30 นาฬิกา เป็นการสั่งลอย ๆ ไม่เป็นกิจลักษณะว่านัดพิจารณาอะไร และนัดพิจารณาหลังจากโจทก์ยื่นฟ้องเพียง 1 ชั่วโมงเศษ อันเป็นเวลากระทันหัน แม้จะถือว่าโจทก์ทราบกำหนดนัดแล้วไม่มาศาลก็ยากที่โจทก์จะปฏิบัติได้ทันท่วงที ยังไม่เป็นเหตุให้พิพากษายกฟ้องทันทีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 410/2528 ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกฟ้องโจทก์เมื่อเวลา 09.05 นาฬิกา ซึ่งเป็นเวลาภายหลังที่ทนายโจทก์ยื่นคำร้องขอเลื่อนคดีเมื่อเวลา 09.00 นาฬิกา ศาลชั้นต้นจะอ้างว่าโจทก์ไม่แจ้งเหตุข้ดข้องให้ทราบหาได้ไม่ ชอบที่จะพิจารณาคำร้องของโจทก์เสียก่อนว่าสมควรจะให้เลื่อนคดีหรือไม่ การที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกฟ้องโจทก์โดยไม่พิจารณาคำร้องขอเลื่อนคดีที่ได้ยื่นไว้ก่อนที่จะมีคำสั่งโดยอ้างว่าโจทก์ไม่มาศาลตามนัด เป็นการมีคำสั่งผิดขั้นตอนไม่ชอบด้วยกระบวนพิจารณา จึงต้องดำเนินกระบวนพิจารณาเสียใหม่ให้ถูกต้อง คำพิพากษาศาลฎีกาทั้งสามเรื่องนี้เป็นแนวทางที่เป็นประโยชน์อย่างยิ่งในการพิจารณาของศาลชั้นต้น จากตัวอย่างคำพิพากษาศาลฎีกาเกี่ยวกับพฤติการณ์ที่โจทก์ไม่มาศาลหรือมาแต่ล่าช้ากว่ากำหนดนัด เมื่อเทียบเคียงกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 367/2530 นี้ จะเห็นได้ว่าแนวคำวินิจฉัยมีลักษณะใกล้เคียงกันซึ่งถือว่ามีเหตุผลสมควรที่ศาลจะยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ อย่างไรก็ดีการที่โจทก์ไม่มาตามกำหนดนัดนี้ไม่ว่าในชั้นไต่สวนมูลฟ้องหรือชั้นพิจารณาสืบพยานโจทก์โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการสืบพยานโจทก์นัดแรกโจทก์พึงระมัดระวังและถือเป็นภาระหน้าที่ของโจทก์ซึ่งจะต้องมาศาลเพื่อดำเนินกระบวนพิจารณาคดีของโจทก์ตามที่กล่าวหาจำเลย มิฉะนั้นผลหรือความเสียหายจะตกอยู่แก่ตัวโจทก์เองแทนที่คดีจะเสร็จสิ้นโดยเร็วไว้ก็จะเสียเวลาเนิ่นนานออกไปอีกอย่างคาดคิดไม่ถึงเพราะความผิดบกพร่องของโจทก์เอง และมีข้อสังเกตว่าการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีในศาลนั้นโดยแท้จริงแล้วผู้ทำหน้าที่จริง ๆ คือทนายความ ตัวโจทก์หรือตัวความจะไม่มีความรู้เรื่องตัวบทกฎหมายเลย ฉะนั้น การดำเนินคดีจะอยู่ในความรับผิดชอบของทนายความเป็นส่วนใหญ่ ทนายควรตระหนักในข้อนี้ เพราะความเสียหายอย่างหนักจะไปตกอยู่แก่ตัวความแทนทั้งสิ้นจึงควรทำความเข้าใจศึกษาบทบัญญัติมาตรา 166 และ 181 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา รวมตลอดทั้งแนวคำพิพากษาศาลฎีกาประกอบด้วย. พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษา. นุจรินทร์ จันทร์พรายศรี.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็คศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้ว ให้ประทับฟ้องวันนัดสืบพยานโจทก์ โจทก์จำเลยไม่มาศาล ศาลชั้นต้นจึงยกฟ้องโจทก์ยื่นคำร้องขอให้ยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ ศาลชั้นต้นสั่งยกคำร้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ตามคำร้องโจทก์อ้างว่าในวันนัดสืบพยานโจทก์ โจทก์และทนายโจทก์มาศาลตามกำหนดนัดแล้ว แต่ด้วยความเข้าใจผิดที่จำเลยไม่มาศาล คิดว่าศาลคงเลื่อนคดี ทนายโจทก์จึงไปว่าความคดีอื่นที่ศาลจังหวัดอุบลราชธานี ส่วนโจทก์ขอแยกไปทำธุระด้วยความสะเพร่ามิได้แจ้งเจ้าหน้าที่ศาลหรือขออนุญาตจากศาลก่อนจึงมิได้จงใจขาดนัดนั้น เห็นว่า หากเป็นความจริงตามคำร้องโจทก์ก็พอถือว่ามีเหตุสมควรที่จะยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ ศาลชั้นต้นชอบที่จะไต่สวนคำร้องของโจทก์เสียก่อนว่าเป็นความจริงตามคำร้องหรือไม่ที่ศาลชั้นต้นงดไต่สวนและมีคำสั่งยกคำร้องและศาลอุทธรณ์พิพากษายืนมานั้น ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาโจทก์ฟังขึ้นพิพากษายกคำสั่งศาลชั้นต้นและคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ให้ศาลชั้นต้นไต่สวนคำร้องของโจทก์ แล้วมีคำสั่งหรือคำพิพากษาใหม่ตามรูปคดี". ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 367/2530นาย อดิศักดิ์ พิชญาจิตติพงษ์โจทก์นาง นิรมล ทองคำ ใสจำเลย ป.วิ.อ. ม. 166, ม. 181คำร้องขอให้ยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ของโจทก์อ้างว่ามิได้จงใจขาดนัด เพราะในวันนัดสืบพยานโจทก์ โจทก์และทนายโจทก์มาศาลแล้ว แต่จำเลยไม่มาศาลจึงคิดว่าศาลคงเลื่อนคดี ทนายโจทก์จึงไปว่าความอีกศาลหนึ่ง ส่วนโจทก์แยกไปทำธุระโดยไม่ได้แจ้งเจ้าหน้าที่หรือขออนุญาตจากศาล ดังนี้ ศาลชั้นต้นไม่ควรยกคำร้อง ชอบที่จะไต่สวนว่าเป็นความจริงหรือไม่ เพราะหากเป็นความจริงตามคำร้องก็ถือว่ามีเหตุสมควรที่จะยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ได้.โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็คศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้ว ให้ประทับฟ้องวันนัดสืบพยานโจทก์ โจทก์จำเลยไม่มาศาล ศาลชั้นต้นจึงยกฟ้องโจทก์ยื่นคำร้องขอให้ยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ ศาลชั้นต้นสั่งยกคำร้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ตามคำร้องโจทก์อ้างว่าในวันนัดสืบพยานโจทก์ โจทก์และทนายโจทก์มาศาลตามกำหนดนัดแล้ว แต่ด้วยความเข้าใจผิดที่จำเลยไม่มาศาล คิดว่าศาลคงเลื่อนคดี ทนายโจทก์จึงไปว่าความคดีอื่นที่ศาลจังหวัดอุบลราชธานี ส่วนโจทก์ขอแยกไปทำธุระด้วยความสะเพร่ามิได้แจ้งเจ้าหน้าที่ศาลหรือขออนุญาตจากศาลก่อนจึงมิได้จงใจขาดนัดนั้น เห็นว่า หากเป็นความจริงตามคำร้องโจทก์ก็พอถือว่ามีเหตุสมควรที่จะยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ ศาลชั้นต้นชอบที่จะไต่สวนคำร้องของโจทก์เสียก่อนว่าเป็นความจริงตามคำร้องหรือไม่ที่ศาลชั้นต้นงดไต่สวนและมีคำสั่งยกคำร้องและศาลอุทธรณ์พิพากษายืนมานั้น ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาโจทก์ฟังขึ้นพิพากษายกคำสั่งศาลชั้นต้นและคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ให้ศาลชั้นต้นไต่สวนคำร้องของโจทก์ แล้วมีคำสั่งหรือคำพิพากษาใหม่ตามรูปคดี".(สง่า ศิลปประสิทธิ์-ชูเชิด รักตะบุตร์-ธิรพันธุ์ รัศมิทัต)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุบทบัญญัติภาค 3 วิธีพิจารณาในศาลชั้นต้น ลักษณะ 2 ว่าด้วยการพิจารณาตั้งแต่มาตรา 172 ถึงมาตรา 180 มิได้บัญญัติไว้โดยตรงว่าในชั้นพิจารณาถ้าโจทก์ไม่มาศาลในวันนัดสืบพยานโจทก์แล้ว ให้ศาลมีมาตรการอย่างไร แต่ในมาตรา 181 บัญญัติให้นำเอามาตรา 166 อันเป็นบทบัญญัติในชั้นไต่สวนมูลฟ้องมาใช้บังคับในชั้นพิจารณาโดยอนุโลมซึ่งหมายความว่าให้ใช้ได้ตามควรแก่กรณี (คำพิพากษาศาลฎีกาที่1653/2493) เมื่อมีบทบัญญัติให้นำมาตรา 166ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาใช้บังคับแก่กรณีที่โจทก์ไม่มาศาลในวันสืบพยานโจทก์เช่นนี้แล้ว ศาลต้องถือหลักเกณฑ์ตามมาตรา 166เป็นสำคัญ คือยกฟ้องโจทก์ ศาลจะไม่สั่งว่าเป็นการทิ้งฟ้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 15 และให้จำหน่ายคดีเพราะถือเป็นกรณีที่มีบทบัญญัติไว้โดยเฉพาะแล้วในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (เทียบคำพิพากษาศาลฎีกาที่1574/2525) และโปรดพิจารณาคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 162-163/2506 ซึ่งวินิจฉัยว่า โจทก์ไม่มาศาลตามกำหนดนัด ศาลมีคำสั่งจำหน่ายคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 132,174 ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 ย่อมไม่ถูกต้อง ควรพิพากษายกฟ้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 166แต่เมื่อศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งให้จำหน่ายคดีและคำสั่งนั้นถึงที่สุดไปแล้ว ไม่ทำให้สิทธินำคดีมาฟ้องระงับไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 39 ฉะนั้น การที่โจทก์นำคดีมาฟ้องอีกจึงไม่เป็นการฟ้องซ้ำ โปรดเปรียบเทียบกับผลของกฎหมายในการยกฟ้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 166 กล่าวคือหากศาลยกฟ้องไปแล้ว โจทก์ผู้ฟ้องคดีนั้นจะฟ้องจำเลยในเรื่องนั้นอีกไม่ได้ (เทียบคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 44/2496) ทางแก้ก็คือ โจทก์ต้องมาร้องขอต่อศาลภายใน 15 วันนับแต่วันที่ศาลยกฟ้อง เพื่อขอให้ศาลยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่เท่านั้น แต่หากศาลสั่งจำหน่ายคดีไปโดยเหตุทิ้งฟ้องถือว่าเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีไม่ถูกต้องผลจะแตกต่างกับที่ศาลยกฟ้องคือไม่ทำให้สิทธิฟ้องคดีใหม่ระงับเพราะไม่เข้ากรณีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 39อย่างไรก็ดี ตามนัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 162-163/2506 ได้ให้ข้อสังเกตไว้เป็นอย่างดีว่าการดำเนินกระบวนพิจารณาในกรณีเช่นนี้พึงถือปฏิบัติตาม มาตรา 181 ประกอบมาตรา 166 2. สำหรับประเด็นแห่งปัญหาในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 367/2530นี้เป็นกรณีที่ว่าคำร้องของโจทก์พอถือว่ามีเหตุสมควรที่จะยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่หรือไม่ ซึ่งศาลฎีกาเห็นว่าตามคำร้องนั้นหากได้ความจริงตามคำร้องก็พอถือว่ามีเหตุสมควร จึงควรต้องไต่สวนคำร้องก่อน ปัญหาจึงมีว่าข้ออ้างและเหตุผลที่โจทก์บรรยายมาในคำร้องนั้นแค่ไหนเพียงใดจึงจะถือว่ามีเหตุสมควร ซึ่งคงต้องพิจารณาจากข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นจริง ๆ เป็นเรื่อง ๆ ไป เช่นตัวอย่างคดีนี้เป็นต้น สำหรับตัวอยางคดีที่ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่าเหตุที่โจทก์อ้างนั้นมีเหตุสมควรหรือไม่เพียงใดนั้น เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 392/2478ในคดีอาญาเมื่อศาลสืบพยานโจทก์ไปบ้างแล้ว โจทก์ไปขอหมายเรียกพยานอีกเจ้าหน้าที่ศาลบอกว่าในวันที่นัดไว้นั้นศาลจะหยุดพิจารณา ยังไม่ออกหมายก็ได้ โจทก์เลยไม่มาศาลในวันนัด ดังนี้ ยังไม่มีเหตุผลที่จะให้โจทก์เข้าใจว่าศาลเลื่อนการพิจารณาไปแล้ว เพราะคำพูดของเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องแต่เพียงการที่ไม่ออกหมายเรียกพยานเท่านั้น ไม่มีทางที่จะให้เข้าใจเลยไปว่าโจทก์จะไม่ต้องมาศาลในวันนัดพิจารณาจึงต้องถือว่าโจทก์ขาดนัดโดยไม่มีเหตุผลที่สมควรศาลไม่อนุศาลให้ยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 64/2521 โจทก์คดีความผิดฐานใช้เช็คไม่มีเงิน มาศาลช้าไปครึ่งชั่วโมงเพราะเหตุขัดข้องการจราจรติดขัดกว่าปกติเนื่องจากฝนตกหนัก ศาลยกฟ้องไปแล้วเป็นเหตุสมควรที่จะดำเนินการพิจารณาพิพากษาใหม่ โปรดสังเกตข้อเท็จจริงทั้งสองเรื่องนี้ เรื่องแรกเมื่อโจทก์ทราบคำบอกกล่าวของเจ้าหน้าที่ซึ่งเป็นการกล่าวลอย ๆ ไม่เป็นกิจลักษณะ แล้วโจทก์ก็ไม่มาศาล ส่วนฎีกาหลังเป็นเรื่องโจทก์มาศาลแต่มาช้ากว่าเวลานัดไปครึ่งชั่วโมงโดยมีสาเหตุมาจากการจราจรติดขัดเนื่องจากฝนตกหนักซึ่งคงถือว่าเป็นเหตุไม่ปกติ และท่านลองพิจารณาคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3207/2524 ต่อไป ข้อเท็จจริงมีว่า ในวันนัดสืบพยานโจทก์โจทก์และทนายโจทก์เดินทางมาด้วยกันโดยรถยนต์ของโจทก์ แล้วเกิดชนกับรถอื่นที่สี่แยกเชิงสะพานปิ่นเกล้าฝั่งธนบุรีซึ่งอยู่ห่างจากศาลชั้นต้นเพียงเล็กน้อย ดังนี้ คดีมีพฤติการณ์ส่อให้เห็นว่าฝ่ายโจทก์ไม่มาศาลตามกำหนดนัดเพราะมิได้สนใจเวลานัดของศาลมากกว่าจะเป็นเพราะมาไม่ได้เพราะมีเหตุสมควร จึงไม่มีเหตุที่ศาลจะยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ โปรดสังเกตุด้วยว่าคดีนี้โจทก์ไม่ไปศาลเลยเมื่อเกิดอุบัติเหตุทั้ง ๆ ที่สะพานปิ่นเกล้าอยู่ห่างจากศาลชั้นต้นคือศาลอาญาเพียงประมาณ 1 กิโลเมตรเท่านั้น และตามข้อเท็จจริงก็ไม่ปรากฏว่าโจทก์ทนายโจทก์ได้รับบาดเจ็บแต่อย่างไร สำหรับเหตุผลที่โจทก์อ้างนั้น แค่ไหนเพียงใดจึงจะถือว่าเป็นการสมควรนั้น น่าจะเป็นเรื่องที่บ่งชี้อยู่ในตัวว่าการที่ไม่อาจมาศาลได้ตามนัดนั้นมีเหตุจำเป็นซึ่งตามวิสัยของวิญญูชนทั่วไปแล้วย่อมคาดหมายได้ว่าเหตุที่ไม่มาศาลนั้นเป็นความจำเป็นที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ หรือเป็นความเข้าใจผิดหรืออยู่นอกเหนืออำนาจของตนและโปรดศึกษาแนวคำพิพากษาศาลฎีกาต่อไปนี้ประกอบ กรณีต่อไปนี้เป็นเรื่องที่ร้องขอให้ยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ซึ่งศาลเห็นว่าหากได้ความจริงตามคำร้องแล้วก็ถือว่ามีเหตุสมควรคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 195/2528 ในวันสืบพยานโจทก์จำเลยและทนายมาศาลฝ่ายโจทก์ไม่มา ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าโจทก์ไม่มีพยานมาสืบตามฟ้องงดสืบพยานจำเลยพิพากษายกฟ้อง โจทก์ยื่นคำร้องว่าเหตุที่มาช้าเพราะบ้านอยู่ไกลรถติด โจทก์เตรียมพยานมาสืบพร้อมแล้วไม่ได้จงใจขาดนัดพิจารณาขอให้ไต่สวนคำร้องของโจทก์และยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ ดังนี้เป็นการยกฟ้องเพราะโจทก์ไม่มาตามกำหนดนัดตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 166 วรรคแรก และมาตรา 181เมื่อโจทก์ยื่นคำร้องดังกล่าว ศาลชั้นต้นก็ชอบที่จะไต่สวนและมีคำสั่งว่าเหตุสมควรหรือไม่ เพียงใดที่มาไม่ได้ตามกำหนดนัดคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 772/2528 เมื่อโจทก์ยื่นคำร้องขอให้ยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่โดยอ้างว่าโจทก์เข้าใจวันนัดสืบพยานโจทก์คลาดเคลื่อนผิดวันไปหากเป็นความจริงก็พอถือได้ว่ามีเหตุสมควรที่จะยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ศาลชั้นต้นชอบที่จะไต่สวนคำร้องของโจทก์แล้วมีคำสั่งในเรื่องนี้ต่อไปมิใช่สั่งเลยไปถึงว่าเป็นเรื่องที่โจทก์ไม่มีพยานมาสืบซึ่งเป็นคนละกรณีกัน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1038/2529 ศาลอาญานัดไต่สวนมูลฟ้อง เวลา 13.30 นาฬิกา ทนายโจทก์ซึ่งมีอายุ 73 ปี มาถึงศาลเวลา 13.30 นาฬิกา แล้วเสียเวลาไปกับการหาห้องพิจารณาซึ่งมีเป็นจำนวนมากประมาณ 30 นาที จึงพบ แต่ศาลมีคำสั่งให้ยกฟ้องไปแล้วทนายโจทก์ก็ยื่นคำร้องขอให้ยกคดีขึ้นไต่สวนมูลฟ้องใหม่เวลาที่ใกล้เคียงกับศาลมีคำสั่ง ดังนี้ ยังไม่อาจถือว่าโจทก์ไม่มาศาลตามกำหนดนัดโดยไม่มีเหตุสมควร ต้องดำเนินการไต่สวนมูลฟ้องต่อไปสำหรับฎีกาหลังนี้เป็นเรื่องชั้นไต่สวนมูลฟ้องซึ่งพอนำเทียบเคียงกันชั้นพิจารณาได้เช่นกัน มีคำพิพากษาฎีกาบางเรื่องที่กล่าวถึงกระบวนพิจารณาโดยศาลด้วยซึ่งศาลฎีกาไม่ถือว่าเป็นเรื่องที่โจทก์ไม่มาศาลตามกำหนดนัด เช่นคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1005/2523 ในวันนัดสืบพยานโจทก์ นอกจากฝ่ายโจทก์ไม่มาศาลแล้ว จำเลยที่ 6 ก็ไม่มาศาล เพราะยังส่งหมายไม่ได้เช่นนี้ แม้โจทก์และพยานโจทก์จะมาศาลก็ไม่อาจสืบพยานโจทก์ได้ศาลจึงชอบที่จะสั่งให้เลื่อนคดีไป การที่ศาลพิพากษายกฟ้องโดยถือว่าโจทก์ไม่มีพยานมานำสืบแสดงความผิดของจำเลยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 185 จึงไม่ถูกต้องกรณีเช่นนี้เป็นเรื่องโจทก์ไม่มาศาลตามกำหนดนัดโจทก์ชอบที่จะร้องขอให้พิจารณาคดีใหม่ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 166ประกอบมาตรา 181 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 127/2524 โจทก์ยื่นฟ้องคดีอาญาศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า ประทับฟ้อง จ่ายสำเนาวันนี้ นัดพิจารณาเวลา 11.30 นาฬิกา เป็นการสั่งลอย ๆ ไม่เป็นกิจลักษณะว่านัดพิจารณาอะไร และนัดพิจารณาหลังจากโจทก์ยื่นฟ้องเพียง 1 ชั่วโมงเศษ อันเป็นเวลากระทันหัน แม้จะถือว่าโจทก์ทราบกำหนดนัดแล้วไม่มาศาลก็ยากที่โจทก์จะปฏิบัติได้ทันท่วงที ยังไม่เป็นเหตุให้พิพากษายกฟ้องทันทีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 410/2528 ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกฟ้องโจทก์เมื่อเวลา 09.05 นาฬิกา ซึ่งเป็นเวลาภายหลังที่ทนายโจทก์ยื่นคำร้องขอเลื่อนคดีเมื่อเวลา 09.00 นาฬิกา ศาลชั้นต้นจะอ้างว่าโจทก์ไม่แจ้งเหตุข้ดข้องให้ทราบหาได้ไม่ ชอบที่จะพิจารณาคำร้องของโจทก์เสียก่อนว่าสมควรจะให้เลื่อนคดีหรือไม่ การที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกฟ้องโจทก์โดยไม่พิจารณาคำร้องขอเลื่อนคดีที่ได้ยื่นไว้ก่อนที่จะมีคำสั่งโดยอ้างว่าโจทก์ไม่มาศาลตามนัด เป็นการมีคำสั่งผิดขั้นตอนไม่ชอบด้วยกระบวนพิจารณา จึงต้องดำเนินกระบวนพิจารณาเสียใหม่ให้ถูกต้อง คำพิพากษาศาลฎีกาทั้งสามเรื่องนี้เป็นแนวทางที่เป็นประโยชน์อย่างยิ่งในการพิจารณาของศาลชั้นต้น จากตัวอย่างคำพิพากษาศาลฎีกาเกี่ยวกับพฤติการณ์ที่โจทก์ไม่มาศาลหรือมาแต่ล่าช้ากว่ากำหนดนัด เมื่อเทียบเคียงกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 367/2530 นี้ จะเห็นได้ว่าแนวคำวินิจฉัยมีลักษณะใกล้เคียงกันซึ่งถือว่ามีเหตุผลสมควรที่ศาลจะยกคดีขึ้นพิจารณาใหม่ อย่างไรก็ดีการที่โจทก์ไม่มาตามกำหนดนัดนี้ไม่ว่าในชั้นไต่สวนมูลฟ้องหรือชั้นพิจารณาสืบพยานโจทก์โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการสืบพยานโจทก์นัดแรกโจทก์พึงระมัดระวังและถือเป็นภาระหน้าที่ของโจทก์ซึ่งจะต้องมาศาลเพื่อดำเนินกระบวนพิจารณาคดีของโจทก์ตามที่กล่าวหาจำเลย มิฉะนั้นผลหรือความเสียหายจะตกอยู่แก่ตัวโจทก์เองแทนที่คดีจะเสร็จสิ้นโดยเร็วไว้ก็จะเสียเวลาเนิ่นนานออกไปอีกอย่างคาดคิดไม่ถึงเพราะความผิดบกพร่องของโจทก์เอง และมีข้อสังเกตว่าการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีในศาลนั้นโดยแท้จริงแล้วผู้ทำหน้าที่จริง ๆ คือทนายความ ตัวโจทก์หรือตัวความจะไม่มีความรู้เรื่องตัวบทกฎหมายเลย ฉะนั้น การดำเนินคดีจะอยู่ในความรับผิดชอบของทนายความเป็นส่วนใหญ่ ทนายควรตระหนักในข้อนี้ เพราะความเสียหายอย่างหนักจะไปตกอยู่แก่ตัวความแทนทั้งสิ้นจึงควรทำความเข้าใจศึกษาบทบัญญัติมาตรา 166 และ 181 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา รวมตลอดทั้งแนวคำพิพากษาศาลฎีกาประกอบด้วย. พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษา. นุจรินทร์ จันทร์พรายศรี.