คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2175/2529หลักกฎหมาย: จำเลยเป็นเจ้าพนักงานมีคำสั่งกองกำกับการตำรวจภูธรที่จำเลยสังกัดกำหนดให้จำเลยเป็นเจ้าหน้าที่ควบคุมการก่อสร้างซ่อมแซมสถานที่ราชการและมีหน้าที่จำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างเขียนใบเสร็จรับเงินเสนอรองผู้กำกับการตำรวจภูธรต้นสังกัดลงชื่อเป็นผู้รับเงินและนำเงินที่จำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างได้ส่งมอบแก่สมุห์บัญชีกองกำกับการฯเพื่อส่งเป็นรายได้ของแผ่นดินต่อไปจำเลยมิได้นำเงินที่จำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างได้จำนวน7,600บาทส่งเป็นรายได้ของแผ่นดินตามระเบียบจนพนักงานตรวจเงินแผ่นดินตรวจสอบพบและแนะนำให้จำเลยนำเงินจำนวนดังกล่าวส่งคลังจำเลยจึงปฏิบัติตามพฤติการณ์เช่นนี้ถือได้ว่าจำเลยละเว้นการปฏิบัติหน้าที่และเบียดบังเอาทรัพย์ดังกล่าวเป็นของตนโดยทุจริตเป็นผิดตามป.อ.มาตรา147,157,158แต่เมื่อการกระทำของจำเลยเป็นความผิดตามป.อ.มาตรา147ซึ่งเป็นบทเฉพาะของมาตรา157แล้วการกระทำนั้นก็ไม่เป็นความผิดตามป.อ.มาตรา157ซึ่งเป็นบททั่วไปอีก.โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 147,157, 158จำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 147, 157, 158 แต่การกระทำของจำเมาตรา 147, 157, 158 แต่การกระทำของจำเลยเป็นกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบทให้ลงโทษตามมาตรา 147 ซึ่งเป็นบทหนักตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 90 จำคุก 5 ปี จำเลยชดใช้เงินคืนแล้วเป็นการบรรเทาผลร้ายเป็นเหตุบรรเทาโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 ลดโทษให้กึ่งหนึ่งคงจำคุก 2 ปี 6 เดือนจำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คดีนี้ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นที่ให้ลงโทษจำคุกจำเลยมีกำหนด 2 ปี 6 เดือน จึงเป็นคดีที่ต้องห้ามมิให้คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218 ศาลอุทธรณ์ฟังข้อเท็จจริงมาตามศาลชั้นต้นว่าจำเลยเป็นเจ้าพนักงานมีหน้าที่ปฏิบัติงานตามคำสั่งกองกำกับการตำรวจภูธรจังหวัดเลย ที่ 72/2523โดยเฉพาะข้อ 9.9 กำหนดให้จำเลยเป็นเจ้าหน้าที่ควบคุมการก่อสร้างอาคารต่าง ๆ ตลอดจนการซ่อมแซมสถานที่ราชการ และผู้บังคับบัญชามอบหมายให้จำเลยมีหน้าที่จำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้าง ตลอดจนเป็นผู้เขียนใบเสร็จรับเงินนำเสนอรองผู้กำกับการตำรวจภูธรจังหวัดเลยลงชื่อเป็นผู้รับเงินและนำเงินที่จำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างนั้นส่งมอบแก่สมุห์บัญชีกองกำกับการตำรวจภูธรจังหวัดเลย เพื่อส่งเป็นรายได้ของแผ่นดินต่อไปด้วย ต่อมาพนักงานตรวจเงินแผ่นดินตรวจสอบพบว่าเงินค่าจำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างรวมเป็นเงิน 7,600 บาทจำเลยยังมิได้นำส่งเป็นรายได้ของแผ่นดินตามระเบียบของทางราชการพฤติการณ์ของจำเลยเป็นการละเว้นการปฏิบัติหน้าที่และเบียดบังเอาทรัพย์ดังกล่าวเป็นของตนโดยทุจริต เมื่อพนักงานตรวจเงินแผ่นดินแนะนำให้จำเลยนำเงินส่งคลัง จำเลยก็จัดการนำเงินจำนวนดังกล่าวส่งคืนเป็นรายได้ของแผ่นดินในภายหลัง ที่จำเลยฎีกาอ้างเป็นข้อกฎหมายว่า จำเลยไม่ได้เป็นเจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่จำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างและรับเงินค่าจำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างส่งเป็นรายได้ของแผ่นดิน และการที่จำเลยไม่นำเงินค่าจำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างส่งเป็นรายได้ของแผ่นดินก็เพราะหาใบเสร็จรับเงินไม่พบ จำเลยจึงเก็บเงินนั้น เมื่อพนักงานตรวจเงินแผ่นดินตรวจพบและแนะนำให้จำเลยเอาเงินส่งคลัง จำเลยก็ได้จัดการนำเงินจำนวนดังกล่าวส่งเป็นรายได้ของแผ่นดินจนครบ จำเลยมิได้ละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยทุจริตและไม่มีเจตนาเบียดบังทรัพย์ดังกล่าวเป็นของตนนั้น ศาลฎีกาเห็นว่า ฎีกาของจำเลยล้วนเป็นการโต้เถียงข้อเท็จจริงที่ศาลอุทธรณ์ฟังมาทั้งสิ้น เป็นฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงจึงต้องห้ามมิให้ฎีกาศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย แต่ที่ศาลล่างทั้งสองปรับลงโทษจำเลยว่ามีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 147,157, 158 ลงโทษตามมาตรา 147 ซึ่งเป็นบทหนักนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าเมื่อการกระทำของจำเลยเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 147ซึ่งเป็นบทเฉพาะแล้ว การกระทำนั้นก็ไม่เป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 ซึ่งเป็นทั่วไปอีก ปัญหาเรื่องการปรับบทมาตราลงโทษจำเลยนี้เป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย แม้คู่ความมิได้ยกขึ้นว่ากล่าวในชั้นฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยและแก้ไขเสียให้ถูกต้องได้พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยไม่มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 157 นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามพิพากษาศาลอุทธรณ์. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2175/2529พนักงานอัยการ จังหวัด เลยโจทก์จ.ส.ต. มานิจ ชมพูพานจำเลย ป.อ. ม. 147, ม. 157, ม. 158จำเลยเป็นเจ้าพนักงานมีคำสั่งกองกำกับการตำรวจภูธรที่จำเลยสังกัดกำหนดให้จำเลยเป็นเจ้าหน้าที่ควบคุมการก่อสร้างซ่อมแซมสถานที่ราชการและมีหน้าที่จำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างเขียนใบเสร็จรับเงินเสนอรองผู้กำกับการตำรวจภูธรต้นสังกัดลงชื่อเป็นผู้รับเงินและนำเงินที่จำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างได้ส่งมอบแก่สมุห์บัญชีกองกำกับการฯเพื่อส่งเป็นรายได้ของแผ่นดินต่อไปจำเลยมิได้นำเงินที่จำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างได้จำนวน7,600บาทส่งเป็นรายได้ของแผ่นดินตามระเบียบจนพนักงานตรวจเงินแผ่นดินตรวจสอบพบและแนะนำให้จำเลยนำเงินจำนวนดังกล่าวส่งคลังจำเลยจึงปฏิบัติตามพฤติการณ์เช่นนี้ถือได้ว่าจำเลยละเว้นการปฏิบัติหน้าที่และเบียดบังเอาทรัพย์ดังกล่าวเป็นของตนโดยทุจริตเป็นผิดตามป.อ.มาตรา147,157,158แต่เมื่อการกระทำของจำเลยเป็นความผิดตามป.อ.มาตรา147ซึ่งเป็นบทเฉพาะของมาตรา157แล้วการกระทำนั้นก็ไม่เป็นความผิดตามป.อ.มาตรา157ซึ่งเป็นบททั่วไปอีก.โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 147,157, 158จำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 147, 157, 158 แต่การกระทำของจำเมาตรา 147, 157, 158 แต่การกระทำของจำเลยเป็นกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบทให้ลงโทษตามมาตรา 147 ซึ่งเป็นบทหนักตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 90 จำคุก 5 ปี จำเลยชดใช้เงินคืนแล้วเป็นการบรรเทาผลร้ายเป็นเหตุบรรเทาโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 ลดโทษให้กึ่งหนึ่งคงจำคุก 2 ปี 6 เดือนจำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คดีนี้ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นที่ให้ลงโทษจำคุกจำเลยมีกำหนด 2 ปี 6 เดือน จึงเป็นคดีที่ต้องห้ามมิให้คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218 ศาลอุทธรณ์ฟังข้อเท็จจริงมาตามศาลชั้นต้นว่าจำเลยเป็นเจ้าพนักงานมีหน้าที่ปฏิบัติงานตามคำสั่งกองกำกับการตำรวจภูธรจังหวัดเลย ที่ 72/2523โดยเฉพาะข้อ 9.9 กำหนดให้จำเลยเป็นเจ้าหน้าที่ควบคุมการก่อสร้างอาคารต่าง ๆ ตลอดจนการซ่อมแซมสถานที่ราชการ และผู้บังคับบัญชามอบหมายให้จำเลยมีหน้าที่จำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้าง ตลอดจนเป็นผู้เขียนใบเสร็จรับเงินนำเสนอรองผู้กำกับการตำรวจภูธรจังหวัดเลยลงชื่อเป็นผู้รับเงินและนำเงินที่จำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างนั้นส่งมอบแก่สมุห์บัญชีกองกำกับการตำรวจภูธรจังหวัดเลย เพื่อส่งเป็นรายได้ของแผ่นดินต่อไปด้วย ต่อมาพนักงานตรวจเงินแผ่นดินตรวจสอบพบว่าเงินค่าจำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างรวมเป็นเงิน 7,600 บาทจำเลยยังมิได้นำส่งเป็นรายได้ของแผ่นดินตามระเบียบของทางราชการพฤติการณ์ของจำเลยเป็นการละเว้นการปฏิบัติหน้าที่และเบียดบังเอาทรัพย์ดังกล่าวเป็นของตนโดยทุจริต เมื่อพนักงานตรวจเงินแผ่นดินแนะนำให้จำเลยนำเงินส่งคลัง จำเลยก็จัดการนำเงินจำนวนดังกล่าวส่งคืนเป็นรายได้ของแผ่นดินในภายหลัง ที่จำเลยฎีกาอ้างเป็นข้อกฎหมายว่า จำเลยไม่ได้เป็นเจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่จำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างและรับเงินค่าจำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างส่งเป็นรายได้ของแผ่นดิน และการที่จำเลยไม่นำเงินค่าจำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างส่งเป็นรายได้ของแผ่นดินก็เพราะหาใบเสร็จรับเงินไม่พบ จำเลยจึงเก็บเงินนั้น เมื่อพนักงานตรวจเงินแผ่นดินตรวจพบและแนะนำให้จำเลยเอาเงินส่งคลัง จำเลยก็ได้จัดการนำเงินจำนวนดังกล่าวส่งเป็นรายได้ของแผ่นดินจนครบ จำเลยมิได้ละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยทุจริตและไม่มีเจตนาเบียดบังทรัพย์ดังกล่าวเป็นของตนนั้น ศาลฎีกาเห็นว่า ฎีกาของจำเลยล้วนเป็นการโต้เถียงข้อเท็จจริงที่ศาลอุทธรณ์ฟังมาทั้งสิ้น เป็นฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงจึงต้องห้ามมิให้ฎีกาศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย แต่ที่ศาลล่างทั้งสองปรับลงโทษจำเลยว่ามีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 147,157, 158 ลงโทษตามมาตรา 147 ซึ่งเป็นบทหนักนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าเมื่อการกระทำของจำเลยเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 147ซึ่งเป็นบทเฉพาะแล้ว การกระทำนั้นก็ไม่เป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 ซึ่งเป็นทั่วไปอีก ปัญหาเรื่องการปรับบทมาตราลงโทษจำเลยนี้เป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย แม้คู่ความมิได้ยกขึ้นว่ากล่าวในชั้นฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยและแก้ไขเสียให้ถูกต้องได้พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยไม่มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 157 นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามพิพากษาศาลอุทธรณ์.(ไพจิตร วิเศษโกสิน-อาจ ปัญญาดิลก-ดำรง สายเชื้อ)แหล่งที่มาสำนักงาน ส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุที่ว่า "เมื่อการกระทำของจำเลยเป็นความผิดตามบทเฉพาะแล้วก็ไม่เป็นความผิดตามบททั่วไปอีก" นั้น มิได้มีบทบัญญัติแห่งกฎหมายมาตราใดเขียนไว้โดยตรง แต่ก็เป็นหลักที่ศาลฎีกาใช้มาโดยตลอด(ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 599/2505, 1138/2505, 844/2506, 948/2510,1605/2511, 2249/2515, 2027/2526 และ 4296/2528 เป็นต้น) โดยมีเหตุผลที่พอจะยกขึ้นสนับสนุนได้ว่า ในกรณีของความผิดที่เป็นบทเฉพาะของบททั่วไปนั้น เมื่อผิดตามบทเฉพาะแล้วย่อมจะต้องครบองค์ประกอบความผิดตามบททั่วไปเสมอ โดยจะมีลักษณะเป็นการกระทำความผิดกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบทอยู่ด้วย ถ้าไม่มีหลักดังกล่าว กรณีก็จะต้องอยู่ในบังคับแห่งประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90 ซึ่งบังคับให้ต้องลงโทษตามบทหนักเพียงบทเดียว ซึ่งถ้าความผิดตามบทเฉพาะมีอัตราโทษหนักกว่า ผลในทางปฏิบัติก็คงไม่ต่างกัน แต่ถ้าความผิดตามบทเฉพาะมีอัตราโทษเบากว่าอัตราโทษตามบททั่วไป ผลจะต่างกันอย่างสำคัญ กล่าวคือ ถ้าใช้หลักลงโทษบทหนักตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 90 ก็จะทำให้ไม่มีโอกาสที่จะลงโทษตามบทเฉพาะได้เลย อันจะเป็นการผิดวัตถุประสงค์ของกฎหมายที่บัญญัติให้มีความผิดเฉพาะขึ้นดังนั้นการที่มีหลักให้ลงโทษบทเฉพาะ โดยไม่ใช้หลักลงโทษบทหนักตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90 ในกรณีเช่นนี้จึงน่าจะชอบแล้ว อย่างไรก็ตาม ถ้อยคำที่ใช้นั้นยังมีปัญหาอยู่บ้างในทางวิชาการ กล่าวคือ ถ้าใช้ถ้อยคำไปในลักษณะว่า เมื่อผิดตามบทเฉพาะแล้วก็ไม่เป็นผิดตามบททั่วไปอีก อาจทำให้เกิดปัญหาโต้แย้งได้ว่าเมื่อไม่เป็นผิดตามบททั่วไปแล้ว หากโจทก์มิได้ฟ้องขอให้ลงโทษตามบทเฉพาะมาคงขอให้ลงโทษตามบททั่วไปเพียงบทเดียว แต่ทางพิจารณาปรากฎว่าจำเลยกระทำผิดบทเฉพาะด้วยเช่นนี้ศาลจะลงโทษจำเลยตามบทเฉพาะก็ไม่ได้ เพราะเป็นเรื่องนอกฟ้องนอกความประสงค์ของโจทก์ครั้นจะลงโทษตามบททั่วไป ก็จะติดขัดกับคำกล่าวที่ว่าเมื่อผิดตามบทเฉพาะแล้วไม่เป็นความผิดตามบททั่วไปอีกซึ่งปัญหาดังกล่าวนี้ได้เคยขึ้นสู่ การวินิจฉัยของศาลฎีกามาแล้วในคำพิพากษาศาลฎีกาที่720/2512 และ 2084 - 2085/2526 ซึ่งโจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 148, 157 ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยกระทำผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 149 และ มาตรา 157 ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "แม้จะลงโทษจำเลยตามมาตรา 149 ไม่ได้ เพราะโจทก์มิได้ขอให้ลงโทษตามมาตรา 149 ซึ่งเป็นบทเฉพาะมาด้วย ศาลก็ลงโทษจำเลยตามมาตรา 157 ซึ่งเป็นบททั่วไปได้"คำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวนี้ แสดงให้เห็นชัดว่า เมื่อการกระทำของจำเลยเป็นผิดตามบทเฉพาะแล้วหาได้ ทำให้ไม่เป็นผิดบททั่วไป ตามความหมายของกฎหมายสาระบัญญัติไม่การกระทำของจำเลยยังคงเป็นความผิดตามบททั่วไปอยู่ และอาจถูกลงโทษตามบททั่วไปได้ถ้าเกิดข้อขัดข้องทางด้านวิธีพิจารณาซึ่งทำให้ศาลไม่อาจลงโทษจำเลยตามบทเฉพาะได้ ดังในกรณีที่โจทก์มิได้ฟ้องขอให้ลงโทษบทเฉพาะมาเป็นต้น ทั้งนี้ก็เพราะแนวความคิดเรื่องบทเฉพาะกับบททั่วไปนั้นเป็นหลักกฎหมายที่ใช้ในชั้นเลือกปรับบทลงโทษให้เหมาะสมเท่านั้น หาใช่หลักกฎหมายที่ทำให้จำเลยได้รับยกเว้นความผิดไม่ ด้วยเหตุนี้ จึงมีผู้เห็นว่าถ้อยคำทีรัดกุมกว่า ในกรณีที่การกระทำของจำเลยเป็นผิดทั้งบทเฉพาะและบททั่วไปนี้ น่าจะเป็นไปในทำนองว่า "เมื่อจำเลยต้องรับผิดตามบทเฉพาะแล้ว ก็ไม่จำเป็นต้องปรับบท (ลงโทษ) ตามบททั่วไปอีก" ถ้อยคำทำนองนี้ได้ปรากฎให้เห็นมากขึ้นในคำพิพากษาศาลฎีกายุคปัจจุบัน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่1389/2506, 1561/2525, 2395/2527, 2088/2529 และ 2314/2529เป็นต้น) อนึ่ง ความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 161 และ 162 นั้นมิใช่ความผิดที่เป็นบทเฉพาะของความผิด ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 157 เพราะกรณีอาจเป็นไปได้ที่จำเลยกระทำผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 161 หรือ 162 แล้ว แต่มิได้กระทำโดยทุจริต หรือมีเจตนาพิเศษเพื่อให้เกิดความเสียหายแก่ผู้หนึ่งผู้ใดจึงไม่เป็นผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1870/2522) ดังนั้นในกรณีที่การกระทำของจำเลยเป็นผิดทั้ง ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 161 หรือ 162 และมาตรา 157ศาลจึงถือเป็นความผิดกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบท ต้องลงโทษตามมาตรา 157 ซึ่งเป็นบทหนักเสมอ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1051/2505,101/2524 เป็นต้น). จรัญ ภักดีธนากุล.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 147,157, 158จำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 147, 157, 158 แต่การกระทำของจำเมาตรา 147, 157, 158 แต่การกระทำของจำเลยเป็นกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบทให้ลงโทษตามมาตรา 147 ซึ่งเป็นบทหนักตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 90 จำคุก 5 ปี จำเลยชดใช้เงินคืนแล้วเป็นการบรรเทาผลร้ายเป็นเหตุบรรเทาโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 ลดโทษให้กึ่งหนึ่งคงจำคุก 2 ปี 6 เดือนจำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คดีนี้ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นที่ให้ลงโทษจำคุกจำเลยมีกำหนด 2 ปี 6 เดือน จึงเป็นคดีที่ต้องห้ามมิให้คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218 ศาลอุทธรณ์ฟังข้อเท็จจริงมาตามศาลชั้นต้นว่าจำเลยเป็นเจ้าพนักงานมีหน้าที่ปฏิบัติงานตามคำสั่งกองกำกับการตำรวจภูธรจังหวัดเลย ที่ 72/2523โดยเฉพาะข้อ 9.9 กำหนดให้จำเลยเป็นเจ้าหน้าที่ควบคุมการก่อสร้างอาคารต่าง ๆ ตลอดจนการซ่อมแซมสถานที่ราชการ และผู้บังคับบัญชามอบหมายให้จำเลยมีหน้าที่จำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้าง ตลอดจนเป็นผู้เขียนใบเสร็จรับเงินนำเสนอรองผู้กำกับการตำรวจภูธรจังหวัดเลยลงชื่อเป็นผู้รับเงินและนำเงินที่จำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างนั้นส่งมอบแก่สมุห์บัญชีกองกำกับการตำรวจภูธรจังหวัดเลย เพื่อส่งเป็นรายได้ของแผ่นดินต่อไปด้วย ต่อมาพนักงานตรวจเงินแผ่นดินตรวจสอบพบว่าเงินค่าจำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างรวมเป็นเงิน 7,600 บาทจำเลยยังมิได้นำส่งเป็นรายได้ของแผ่นดินตามระเบียบของทางราชการพฤติการณ์ของจำเลยเป็นการละเว้นการปฏิบัติหน้าที่และเบียดบังเอาทรัพย์ดังกล่าวเป็นของตนโดยทุจริต เมื่อพนักงานตรวจเงินแผ่นดินแนะนำให้จำเลยนำเงินส่งคลัง จำเลยก็จัดการนำเงินจำนวนดังกล่าวส่งคืนเป็นรายได้ของแผ่นดินในภายหลัง ที่จำเลยฎีกาอ้างเป็นข้อกฎหมายว่า จำเลยไม่ได้เป็นเจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่จำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างและรับเงินค่าจำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างส่งเป็นรายได้ของแผ่นดิน และการที่จำเลยไม่นำเงินค่าจำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างส่งเป็นรายได้ของแผ่นดินก็เพราะหาใบเสร็จรับเงินไม่พบ จำเลยจึงเก็บเงินนั้น เมื่อพนักงานตรวจเงินแผ่นดินตรวจพบและแนะนำให้จำเลยเอาเงินส่งคลัง จำเลยก็ได้จัดการนำเงินจำนวนดังกล่าวส่งเป็นรายได้ของแผ่นดินจนครบ จำเลยมิได้ละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยทุจริตและไม่มีเจตนาเบียดบังทรัพย์ดังกล่าวเป็นของตนนั้น ศาลฎีกาเห็นว่า ฎีกาของจำเลยล้วนเป็นการโต้เถียงข้อเท็จจริงที่ศาลอุทธรณ์ฟังมาทั้งสิ้น เป็นฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงจึงต้องห้ามมิให้ฎีกาศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย แต่ที่ศาลล่างทั้งสองปรับลงโทษจำเลยว่ามีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 147,157, 158 ลงโทษตามมาตรา 147 ซึ่งเป็นบทหนักนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าเมื่อการกระทำของจำเลยเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 147ซึ่งเป็นบทเฉพาะแล้ว การกระทำนั้นก็ไม่เป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 ซึ่งเป็นทั่วไปอีก ปัญหาเรื่องการปรับบทมาตราลงโทษจำเลยนี้เป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย แม้คู่ความมิได้ยกขึ้นว่ากล่าวในชั้นฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยและแก้ไขเสียให้ถูกต้องได้พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยไม่มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 157 นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามพิพากษาศาลอุทธรณ์. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2175/2529พนักงานอัยการ จังหวัด เลยโจทก์จ.ส.ต. มานิจ ชมพูพานจำเลย ป.อ. ม. 147, ม. 157, ม. 158จำเลยเป็นเจ้าพนักงานมีคำสั่งกองกำกับการตำรวจภูธรที่จำเลยสังกัดกำหนดให้จำเลยเป็นเจ้าหน้าที่ควบคุมการก่อสร้างซ่อมแซมสถานที่ราชการและมีหน้าที่จำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างเขียนใบเสร็จรับเงินเสนอรองผู้กำกับการตำรวจภูธรต้นสังกัดลงชื่อเป็นผู้รับเงินและนำเงินที่จำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างได้ส่งมอบแก่สมุห์บัญชีกองกำกับการฯเพื่อส่งเป็นรายได้ของแผ่นดินต่อไปจำเลยมิได้นำเงินที่จำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างได้จำนวน7,600บาทส่งเป็นรายได้ของแผ่นดินตามระเบียบจนพนักงานตรวจเงินแผ่นดินตรวจสอบพบและแนะนำให้จำเลยนำเงินจำนวนดังกล่าวส่งคลังจำเลยจึงปฏิบัติตามพฤติการณ์เช่นนี้ถือได้ว่าจำเลยละเว้นการปฏิบัติหน้าที่และเบียดบังเอาทรัพย์ดังกล่าวเป็นของตนโดยทุจริตเป็นผิดตามป.อ.มาตรา147,157,158แต่เมื่อการกระทำของจำเลยเป็นความผิดตามป.อ.มาตรา147ซึ่งเป็นบทเฉพาะของมาตรา157แล้วการกระทำนั้นก็ไม่เป็นความผิดตามป.อ.มาตรา157ซึ่งเป็นบททั่วไปอีก.โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 147,157, 158จำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 147, 157, 158 แต่การกระทำของจำเมาตรา 147, 157, 158 แต่การกระทำของจำเลยเป็นกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบทให้ลงโทษตามมาตรา 147 ซึ่งเป็นบทหนักตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 90 จำคุก 5 ปี จำเลยชดใช้เงินคืนแล้วเป็นการบรรเทาผลร้ายเป็นเหตุบรรเทาโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 ลดโทษให้กึ่งหนึ่งคงจำคุก 2 ปี 6 เดือนจำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คดีนี้ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นที่ให้ลงโทษจำคุกจำเลยมีกำหนด 2 ปี 6 เดือน จึงเป็นคดีที่ต้องห้ามมิให้คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218 ศาลอุทธรณ์ฟังข้อเท็จจริงมาตามศาลชั้นต้นว่าจำเลยเป็นเจ้าพนักงานมีหน้าที่ปฏิบัติงานตามคำสั่งกองกำกับการตำรวจภูธรจังหวัดเลย ที่ 72/2523โดยเฉพาะข้อ 9.9 กำหนดให้จำเลยเป็นเจ้าหน้าที่ควบคุมการก่อสร้างอาคารต่าง ๆ ตลอดจนการซ่อมแซมสถานที่ราชการ และผู้บังคับบัญชามอบหมายให้จำเลยมีหน้าที่จำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้าง ตลอดจนเป็นผู้เขียนใบเสร็จรับเงินนำเสนอรองผู้กำกับการตำรวจภูธรจังหวัดเลยลงชื่อเป็นผู้รับเงินและนำเงินที่จำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างนั้นส่งมอบแก่สมุห์บัญชีกองกำกับการตำรวจภูธรจังหวัดเลย เพื่อส่งเป็นรายได้ของแผ่นดินต่อไปด้วย ต่อมาพนักงานตรวจเงินแผ่นดินตรวจสอบพบว่าเงินค่าจำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างรวมเป็นเงิน 7,600 บาทจำเลยยังมิได้นำส่งเป็นรายได้ของแผ่นดินตามระเบียบของทางราชการพฤติการณ์ของจำเลยเป็นการละเว้นการปฏิบัติหน้าที่และเบียดบังเอาทรัพย์ดังกล่าวเป็นของตนโดยทุจริต เมื่อพนักงานตรวจเงินแผ่นดินแนะนำให้จำเลยนำเงินส่งคลัง จำเลยก็จัดการนำเงินจำนวนดังกล่าวส่งคืนเป็นรายได้ของแผ่นดินในภายหลัง ที่จำเลยฎีกาอ้างเป็นข้อกฎหมายว่า จำเลยไม่ได้เป็นเจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่จำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างและรับเงินค่าจำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างส่งเป็นรายได้ของแผ่นดิน และการที่จำเลยไม่นำเงินค่าจำหน่ายแบบแปลนการก่อสร้างส่งเป็นรายได้ของแผ่นดินก็เพราะหาใบเสร็จรับเงินไม่พบ จำเลยจึงเก็บเงินนั้น เมื่อพนักงานตรวจเงินแผ่นดินตรวจพบและแนะนำให้จำเลยเอาเงินส่งคลัง จำเลยก็ได้จัดการนำเงินจำนวนดังกล่าวส่งเป็นรายได้ของแผ่นดินจนครบ จำเลยมิได้ละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยทุจริตและไม่มีเจตนาเบียดบังทรัพย์ดังกล่าวเป็นของตนนั้น ศาลฎีกาเห็นว่า ฎีกาของจำเลยล้วนเป็นการโต้เถียงข้อเท็จจริงที่ศาลอุทธรณ์ฟังมาทั้งสิ้น เป็นฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงจึงต้องห้ามมิให้ฎีกาศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย แต่ที่ศาลล่างทั้งสองปรับลงโทษจำเลยว่ามีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 147,157, 158 ลงโทษตามมาตรา 147 ซึ่งเป็นบทหนักนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าเมื่อการกระทำของจำเลยเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 147ซึ่งเป็นบทเฉพาะแล้ว การกระทำนั้นก็ไม่เป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 ซึ่งเป็นทั่วไปอีก ปัญหาเรื่องการปรับบทมาตราลงโทษจำเลยนี้เป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย แม้คู่ความมิได้ยกขึ้นว่ากล่าวในชั้นฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยและแก้ไขเสียให้ถูกต้องได้พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยไม่มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 157 นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามพิพากษาศาลอุทธรณ์.(ไพจิตร วิเศษโกสิน-อาจ ปัญญาดิลก-ดำรง สายเชื้อ)แหล่งที่มาสำนักงาน ส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุที่ว่า "เมื่อการกระทำของจำเลยเป็นความผิดตามบทเฉพาะแล้วก็ไม่เป็นความผิดตามบททั่วไปอีก" นั้น มิได้มีบทบัญญัติแห่งกฎหมายมาตราใดเขียนไว้โดยตรง แต่ก็เป็นหลักที่ศาลฎีกาใช้มาโดยตลอด(ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 599/2505, 1138/2505, 844/2506, 948/2510,1605/2511, 2249/2515, 2027/2526 และ 4296/2528 เป็นต้น) โดยมีเหตุผลที่พอจะยกขึ้นสนับสนุนได้ว่า ในกรณีของความผิดที่เป็นบทเฉพาะของบททั่วไปนั้น เมื่อผิดตามบทเฉพาะแล้วย่อมจะต้องครบองค์ประกอบความผิดตามบททั่วไปเสมอ โดยจะมีลักษณะเป็นการกระทำความผิดกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบทอยู่ด้วย ถ้าไม่มีหลักดังกล่าว กรณีก็จะต้องอยู่ในบังคับแห่งประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90 ซึ่งบังคับให้ต้องลงโทษตามบทหนักเพียงบทเดียว ซึ่งถ้าความผิดตามบทเฉพาะมีอัตราโทษหนักกว่า ผลในทางปฏิบัติก็คงไม่ต่างกัน แต่ถ้าความผิดตามบทเฉพาะมีอัตราโทษเบากว่าอัตราโทษตามบททั่วไป ผลจะต่างกันอย่างสำคัญ กล่าวคือ ถ้าใช้หลักลงโทษบทหนักตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 90 ก็จะทำให้ไม่มีโอกาสที่จะลงโทษตามบทเฉพาะได้เลย อันจะเป็นการผิดวัตถุประสงค์ของกฎหมายที่บัญญัติให้มีความผิดเฉพาะขึ้นดังนั้นการที่มีหลักให้ลงโทษบทเฉพาะ โดยไม่ใช้หลักลงโทษบทหนักตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90 ในกรณีเช่นนี้จึงน่าจะชอบแล้ว อย่างไรก็ตาม ถ้อยคำที่ใช้นั้นยังมีปัญหาอยู่บ้างในทางวิชาการ กล่าวคือ ถ้าใช้ถ้อยคำไปในลักษณะว่า เมื่อผิดตามบทเฉพาะแล้วก็ไม่เป็นผิดตามบททั่วไปอีก อาจทำให้เกิดปัญหาโต้แย้งได้ว่าเมื่อไม่เป็นผิดตามบททั่วไปแล้ว หากโจทก์มิได้ฟ้องขอให้ลงโทษตามบทเฉพาะมาคงขอให้ลงโทษตามบททั่วไปเพียงบทเดียว แต่ทางพิจารณาปรากฎว่าจำเลยกระทำผิดบทเฉพาะด้วยเช่นนี้ศาลจะลงโทษจำเลยตามบทเฉพาะก็ไม่ได้ เพราะเป็นเรื่องนอกฟ้องนอกความประสงค์ของโจทก์ครั้นจะลงโทษตามบททั่วไป ก็จะติดขัดกับคำกล่าวที่ว่าเมื่อผิดตามบทเฉพาะแล้วไม่เป็นความผิดตามบททั่วไปอีกซึ่งปัญหาดังกล่าวนี้ได้เคยขึ้นสู่ การวินิจฉัยของศาลฎีกามาแล้วในคำพิพากษาศาลฎีกาที่720/2512 และ 2084 - 2085/2526 ซึ่งโจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 148, 157 ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยกระทำผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 149 และ มาตรา 157 ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "แม้จะลงโทษจำเลยตามมาตรา 149 ไม่ได้ เพราะโจทก์มิได้ขอให้ลงโทษตามมาตรา 149 ซึ่งเป็นบทเฉพาะมาด้วย ศาลก็ลงโทษจำเลยตามมาตรา 157 ซึ่งเป็นบททั่วไปได้"คำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวนี้ แสดงให้เห็นชัดว่า เมื่อการกระทำของจำเลยเป็นผิดตามบทเฉพาะแล้วหาได้ ทำให้ไม่เป็นผิดบททั่วไป ตามความหมายของกฎหมายสาระบัญญัติไม่การกระทำของจำเลยยังคงเป็นความผิดตามบททั่วไปอยู่ และอาจถูกลงโทษตามบททั่วไปได้ถ้าเกิดข้อขัดข้องทางด้านวิธีพิจารณาซึ่งทำให้ศาลไม่อาจลงโทษจำเลยตามบทเฉพาะได้ ดังในกรณีที่โจทก์มิได้ฟ้องขอให้ลงโทษบทเฉพาะมาเป็นต้น ทั้งนี้ก็เพราะแนวความคิดเรื่องบทเฉพาะกับบททั่วไปนั้นเป็นหลักกฎหมายที่ใช้ในชั้นเลือกปรับบทลงโทษให้เหมาะสมเท่านั้น หาใช่หลักกฎหมายที่ทำให้จำเลยได้รับยกเว้นความผิดไม่ ด้วยเหตุนี้ จึงมีผู้เห็นว่าถ้อยคำทีรัดกุมกว่า ในกรณีที่การกระทำของจำเลยเป็นผิดทั้งบทเฉพาะและบททั่วไปนี้ น่าจะเป็นไปในทำนองว่า "เมื่อจำเลยต้องรับผิดตามบทเฉพาะแล้ว ก็ไม่จำเป็นต้องปรับบท (ลงโทษ) ตามบททั่วไปอีก" ถ้อยคำทำนองนี้ได้ปรากฎให้เห็นมากขึ้นในคำพิพากษาศาลฎีกายุคปัจจุบัน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่1389/2506, 1561/2525, 2395/2527, 2088/2529 และ 2314/2529เป็นต้น) อนึ่ง ความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 161 และ 162 นั้นมิใช่ความผิดที่เป็นบทเฉพาะของความผิด ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 157 เพราะกรณีอาจเป็นไปได้ที่จำเลยกระทำผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 161 หรือ 162 แล้ว แต่มิได้กระทำโดยทุจริต หรือมีเจตนาพิเศษเพื่อให้เกิดความเสียหายแก่ผู้หนึ่งผู้ใดจึงไม่เป็นผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1870/2522) ดังนั้นในกรณีที่การกระทำของจำเลยเป็นผิดทั้ง ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 161 หรือ 162 และมาตรา 157ศาลจึงถือเป็นความผิดกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบท ต้องลงโทษตามมาตรา 157 ซึ่งเป็นบทหนักเสมอ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1051/2505,101/2524 เป็นต้น). จรัญ ภักดีธนากุล.