คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 267/2538หลักกฎหมาย: โจทก์กับ ฉ. เป็นเจ้าของบ้านพิพาทร่วมกัน ฉ. ยินยอมให้จำเลยอาศัยอยู่ในบ้านพิพาทแต่โจทก์ไม่ยินยอมความยินยอมของ ฉ.ก็ไม่เป็นการขัดต่อสิทธิของโจทก์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1360วรรคแรกการที่จำเลยไม่ยอมออกไปจากบ้านพิพาทจึงไม่เป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์โจทก์ไม่มีสิทธิฟ้องขับไล่จำเลยได้โจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น เจ้าของ กรรมสิทธิ์ ใน บ้าน เลขที่ 18/1-3เมื่อ ปี 2531 จำเลย ได้ เข้า มา อยู่อาศัย ใน บ้าน ดังกล่าว ใน ส่วน หลังซึ่ง เป็น ชั้นล่าง ของ บ้าน โจทก์ บัดนี้ โจทก์ ไม่ประสงค์ จะ ให้ จำเลยอยู่อาศัย ต่อไป อีก จึง แจ้ง ให้ จำเลย พร้อม บริวาร ออก ไป จาก บ้านแต่ จำเลย ไม่ยอม ออก ขอให้ บังคับ จำเลย พร้อม บริวาร ออกจาก บ้าน เลขที่18/1-3 ถนน นันทาราม ซอย 5 ตำบลหายยา อำเภอ เมือง เชียงใหม่ จังหวัด เชียงใหม่ ให้ จำเลย ชำระ ค่าเสียหายจำเลย ให้การ ว่า จำเลย มิได้ อาศัย อยู่ ใน บ้าน เลขที่ 18/1-3แต่ อาศัย อยู่ ใน บ้าน เลขที่ 18/1 โดย อาศัย สิทธิ ของ นาง แฉล้ม พันธุ์น้อย มารดา จำเลย โจทก์ มิได้ มี ส่วน เกี่ยวข้อง หรือ มี กรรมสิทธิ์ ใน บ้าน เลขที่ ดังกล่าว โจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้อง ขอให้ ยกฟ้องโจทก์ และ จำเลย แถลงรับ ข้อเท็จจริง เป็น ที่ ยุติ ว่า บ้าน พิพาทเลขที่ 18/1-3 ตาม ที่ โจทก์ ฟ้อง กับ บ้าน เลขที่ 18/1 ตาม ที่ จำเลยให้การ เป็น บ้าน หลัง เดียว กัน จำเลย เป็น บุตร โดยชอบ ด้วย กฎหมาย ของ โจทก์ที่ เกิดจาก นาง แฉล้ม พันธุ์น้อย มารดา จำเลย ซึ่ง ได้ จดทะเบียนสมรส กัน เมื่อ ปี 2488 ตาม ใบ สำคัญ การ สมรส และ ภาพถ่าย ทะเบียนบ้านเอกสาร หมาย ล. 1 และ ล. 2 ใน ระหว่าง สมรส โจทก์ ได้ กู้ยืม เงิน จากประชา สงเคราะห์ จังหวัด เชียงใหม่ ก่อสร้าง บ้าน พิพาท นาง แฉล้ม พันธุ์น้อย มารดา จำเลย ได้ยิน ยอม ให้ จำเลย อยู่อาศัย ใน บ้าน พิพาท แล้ว คู่ความ แถลง ไม่ติดใจ สืบพยาน โดย ขอให้ ศาล วินิจฉัย เฉพาะ ปัญหาข้อกฎหมาย ว่า จำเลย มีสิทธิ อาศัย อยู่ ใน บ้าน พิพาท หรือไม่ศาลชั้นต้น พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "ข้อเท็จจริง รับฟัง เป็น ยุติ ว่า บ้าน พิพาทเป็น สินสมรส ระหว่าง โจทก์ กับ นาง แฉล้ม พันธุ์น้อย ที่ โจทก์ ฎีกา ว่า เมื่อ บ้าน พิพาท เป็น สินสมรส จึง เป็น กรรมสิทธิ์รวม ระหว่าง โจทก์ กับนาง แฉล้ม การ ที่นา ง แฉล้ม ยินยอม ให้ จำเลย อาศัย อยู่ ใน บ้าน พิพาท โดย โจทก์ ไม่ยินยอม ด้วย จึง เป็น การ ขัด สิทธิ โจทก์ ย่อม ทำ ไม่ได้ นั้นตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1532 วรรคหนึ่ง บัญญัติ ว่า"เมื่อ หย่า กัน แล้ว ให้ จัดการ แบ่ง ทรัพย์สิน ของ สามี ภริยา " และมาตรา 1533 บัญญัติ ว่า "เมื่อ หย่า กัน แล้ว ให้ แบ่ง สินสมรส ให้ ชายและ หญิง ได้ ส่วน เท่ากัน " จึง เห็น ได้ว่า สินสมรส คือ ทรัพย์สิน ที่สามี ภริยา มี ส่วน เป็น เจ้าของร่วม กัน บ้าน พิพาท จึง เป็น ของ โจทก์ และนาง แฉล้ม ร่วมกัน กรณี ดังกล่าว ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1360 วรรคหนึ่ง บัญญัติ ว่า "เจ้าของรวม คนหนึ่ง ๆ มีสิทธิใช้ ทรัพย์สิน ได้ แต่ การ ใช้ นั้น ต้อง ไม่ ขัด ต่อ สิทธิ แห่ง เจ้าของรวมคนอื่น ๆ " ฉะนั้น เมื่อ นาง แฉล้ม ได้ยิน ยอม ให้ จำเลย ซึ่ง เป็น บุตร อาศัย อยู่ ใน บ้าน พิพาท แล้ว แม้ โจทก์ ซึ่ง เป็น เจ้าของรวม ไม่ยินยอม ให้จำเลย อาศัย อยู่ ต่อไป ความ ยินยอม ของ นาง แฉล้ม ก็ ไม่เป็น การ ขัด ต่อ สิทธิ ของ โจทก์ นาง แฉล้ม ยัง คง มีสิทธิ ที่ จะ ยินยอม ให้ จำเลย อยู่อาศัย ต่อไป ได้ การ ที่ จำเลย ไม่ยอม ออก ไป จาก บ้าน พิพาท จึง ไม่เป็น การ โต้แย้งสิทธิ ของ โจทก์ โจทก์ ใน ฐานะ เจ้าของรวม ไม่มี สิทธิ ฟ้องขับไล่ จำเลย ได้ที่ ศาลล่าง ทั้ง สอง พิพากษายก ฟ้องโจทก์ ชอบแล้ว ฎีกา โจทก์ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 267/2538นาย น้อย พันธุ์สดชื่นโจทก์นาย ทวี พันธุ์น้อยจำเลย ป.พ.พ. ม. 1360 วรรคแรก ป.วิ.พ. ม. 55โจทก์กับ ฉ. เป็นเจ้าของบ้านพิพาทร่วมกัน ฉ. ยินยอมให้จำเลยอาศัยอยู่ในบ้านพิพาทแต่โจทก์ไม่ยินยอมความยินยอมของ ฉ.ก็ไม่เป็นการขัดต่อสิทธิของโจทก์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1360วรรคแรกการที่จำเลยไม่ยอมออกไปจากบ้านพิพาทจึงไม่เป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์โจทก์ไม่มีสิทธิฟ้องขับไล่จำเลยได้โจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น เจ้าของ กรรมสิทธิ์ ใน บ้าน เลขที่ 18/1-3เมื่อ ปี 2531 จำเลย ได้ เข้า มา อยู่อาศัย ใน บ้าน ดังกล่าว ใน ส่วน หลังซึ่ง เป็น ชั้นล่าง ของ บ้าน โจทก์ บัดนี้ โจทก์ ไม่ประสงค์ จะ ให้ จำเลยอยู่อาศัย ต่อไป อีก จึง แจ้ง ให้ จำเลย พร้อม บริวาร ออก ไป จาก บ้านแต่ จำเลย ไม่ยอม ออก ขอให้ บังคับ จำเลย พร้อม บริวาร ออกจาก บ้าน เลขที่18/1-3 ถนน นันทาราม ซอย 5 ตำบลหายยา อำเภอ เมือง เชียงใหม่ จังหวัด เชียงใหม่ ให้ จำเลย ชำระ ค่าเสียหายจำเลย ให้การ ว่า จำเลย มิได้ อาศัย อยู่ ใน บ้าน เลขที่ 18/1-3แต่ อาศัย อยู่ ใน บ้าน เลขที่ 18/1 โดย อาศัย สิทธิ ของ นาง แฉล้ม พันธุ์น้อย มารดา จำเลย โจทก์ มิได้ มี ส่วน เกี่ยวข้อง หรือ มี กรรมสิทธิ์ ใน บ้าน เลขที่ ดังกล่าว โจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้อง ขอให้ ยกฟ้องโจทก์ และ จำเลย แถลงรับ ข้อเท็จจริง เป็น ที่ ยุติ ว่า บ้าน พิพาทเลขที่ 18/1-3 ตาม ที่ โจทก์ ฟ้อง กับ บ้าน เลขที่ 18/1 ตาม ที่ จำเลยให้การ เป็น บ้าน หลัง เดียว กัน จำเลย เป็น บุตร โดยชอบ ด้วย กฎหมาย ของ โจทก์ที่ เกิดจาก นาง แฉล้ม พันธุ์น้อย มารดา จำเลย ซึ่ง ได้ จดทะเบียนสมรส กัน เมื่อ ปี 2488 ตาม ใบ สำคัญ การ สมรส และ ภาพถ่าย ทะเบียนบ้านเอกสาร หมาย ล. 1 และ ล. 2 ใน ระหว่าง สมรส โจทก์ ได้ กู้ยืม เงิน จากประชา สงเคราะห์ จังหวัด เชียงใหม่ ก่อสร้าง บ้าน พิพาท นาง แฉล้ม พันธุ์น้อย มารดา จำเลย ได้ยิน ยอม ให้ จำเลย อยู่อาศัย ใน บ้าน พิพาท แล้ว คู่ความ แถลง ไม่ติดใจ สืบพยาน โดย ขอให้ ศาล วินิจฉัย เฉพาะ ปัญหาข้อกฎหมาย ว่า จำเลย มีสิทธิ อาศัย อยู่ ใน บ้าน พิพาท หรือไม่ศาลชั้นต้น พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "ข้อเท็จจริง รับฟัง เป็น ยุติ ว่า บ้าน พิพาทเป็น สินสมรส ระหว่าง โจทก์ กับ นาง แฉล้ม พันธุ์น้อย ที่ โจทก์ ฎีกา ว่า เมื่อ บ้าน พิพาท เป็น สินสมรส จึง เป็น กรรมสิทธิ์รวม ระหว่าง โจทก์ กับนาง แฉล้ม การ ที่นา ง แฉล้ม ยินยอม ให้ จำเลย อาศัย อยู่ ใน บ้าน พิพาท โดย โจทก์ ไม่ยินยอม ด้วย จึง เป็น การ ขัด สิทธิ โจทก์ ย่อม ทำ ไม่ได้ นั้นตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1532 วรรคหนึ่ง บัญญัติ ว่า"เมื่อ หย่า กัน แล้ว ให้ จัดการ แบ่ง ทรัพย์สิน ของ สามี ภริยา " และมาตรา 1533 บัญญัติ ว่า "เมื่อ หย่า กัน แล้ว ให้ แบ่ง สินสมรส ให้ ชายและ หญิง ได้ ส่วน เท่ากัน " จึง เห็น ได้ว่า สินสมรส คือ ทรัพย์สิน ที่สามี ภริยา มี ส่วน เป็น เจ้าของร่วม กัน บ้าน พิพาท จึง เป็น ของ โจทก์ และนาง แฉล้ม ร่วมกัน กรณี ดังกล่าว ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1360 วรรคหนึ่ง บัญญัติ ว่า "เจ้าของรวม คนหนึ่ง ๆ มีสิทธิใช้ ทรัพย์สิน ได้ แต่ การ ใช้ นั้น ต้อง ไม่ ขัด ต่อ สิทธิ แห่ง เจ้าของรวมคนอื่น ๆ " ฉะนั้น เมื่อ นาง แฉล้ม ได้ยิน ยอม ให้ จำเลย ซึ่ง เป็น บุตร อาศัย อยู่ ใน บ้าน พิพาท แล้ว แม้ โจทก์ ซึ่ง เป็น เจ้าของรวม ไม่ยินยอม ให้จำเลย อาศัย อยู่ ต่อไป ความ ยินยอม ของ นาง แฉล้ม ก็ ไม่เป็น การ ขัด ต่อ สิทธิ ของ โจทก์ นาง แฉล้ม ยัง คง มีสิทธิ ที่ จะ ยินยอม ให้ จำเลย อยู่อาศัย ต่อไป ได้ การ ที่ จำเลย ไม่ยอม ออก ไป จาก บ้าน พิพาท จึง ไม่เป็น การ โต้แย้งสิทธิ ของ โจทก์ โจทก์ ใน ฐานะ เจ้าของรวม ไม่มี สิทธิ ฟ้องขับไล่ จำเลย ได้ที่ ศาลล่าง ทั้ง สอง พิพากษายก ฟ้องโจทก์ ชอบแล้ว ฎีกา โจทก์ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(อากร อัชกุล-สุทธิ นิชโรจน์-สุชาติ ถาวรวงษ์)แหล่งที่มาสำนักงาน ส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุข้อเท็จจริงที่เจ้าของรวมฟ้องขับไล่ผู้ที่ใช้ทรัพย์สินรวมนี้มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ข้อเท็จจริงคล้ายกับคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้คือ คำพิพากษาศาลฎีกาที่1366/2510โจทก์จำเลยเป็นเจ้าของรวมที่ดินและเรือนโจทก์จึงมีสิทธิใช้ที่ดินและเรือนนั้นเป็นที่อยู่ในฐานะเจ้าของรวมคนหนึ่งจำเลยไม่มีสิทธิขับไล่โจทก์ฉะนั้นแม้โจทก์จะไม่ออกไปจากที่ดินและเรือนพิพาทเมื่อจำเลยขอให้ออกก็ยังไม่เป็นการทำละเมิดต่อจำเลย ในคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับดังกล่าวเป็นการขับไล่เจ้าของรวมด้วยกันแต่คำพิพากษาศาลฎีกาที่267/2538เป็นการขับไล่บุคคลภายนอก มีข้อสังเกตว่าคำพิพากษาศาลฎีกาทั้งสองฉบับใช้หลักในบทบัญญัติประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1360วรรคหนึ่งคำพิพากษาศาลฎีกาที่1366/2510นั้นข้อเท็จจริงตรงตามมาตรา1360วรรคหนึ่งเพราะโจทก์ซึ่งเป็นเจ้าของรวมอ้างสิทธิใช้ทรัพย์สินรวมโดยตรงส่วนคำพิพากษาศาลฎีกาที่267/2538เจ้าของรวมไม่ได้เป็นผู้ใช้ทรัพย์สินรวมโดยตรงแต่จำเลยเป็นบุคคลภายนอกที่ได้รับความยินยอมจากเจ้าของรวมคนหนึ่งเป็นผู้อ้างความยินยอมของเจ้าของรวมอีกคนหนึ่งศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่าความยินยอมของเจ้าของรวมที่ให้จำเลยอาศัยอยู่ไม่เป็นการขัดต่อสิทธิของโจทก์ในฐานะเจ้าของรวมอีกคนหนึ่งซึ่งผู้บันทึกเข้าใจว่าหมายถึงการที่จำเลยได้รับความยินยอมจากเจ้าของรวมคนหนึ่งถือเป็นการใช้สิทธิในทรัพย์สินของเจ้าของรวมตามมาตรา1360วรรคหนึ่งอย่างหนึ่งเช่นกัน ผู้บันทึกมีความเห็นในเบื้องต้นว่ามาตรา1360เป็นบทบัญญัติที่ว่าด้วยการใช้ทรัพย์สินในระหว่างเจ้าของรวมกันเองโดยบัญญัติไว้ว่าเจ้าของรวมแต่ละคนมีสิทธิใช้ทรัพย์สินได้แต่การใช้นั้นต้องไม่ขัดต่อสิทธิแห่งเจ้าของรวมคนอื่นส่วนกรณีที่มีบุคคลภายนอกเข้ามาเกี่ยวข้องแล้วการอ้างสิทธิของเจ้าของรวมต่อบุคคลภายนอกน่าจะเป็นไปตามมาตรา1359กล่าวคือเจ้าของรวมแต่ละคนอาจใช้อำนาจกรรมสิทธิ์ต่อบุคคลภายนอกได้เองโดยลำพังไม่ต้องร่วมกันใช้กับเจ้าของรวมคนอื่นซึ่งเป็นการแยกประเภทของบุคคลที่เจ้าของรวมจะใช้สิทธิมิฉะนั้นกรณีที่บุคคลภายนอกพิพาทกับเจ้าของแล้วบุคคลภายนอกอ้างความยินยอมของเจ้าของรวมอีกคนหนึ่งได้จะเป็นผลให้บุคคลภายนอกนั้นเปลี่ยนฐานะไปอ้างสิทธิได้เหมือนเจ้าของรวมคนหนึ่ง จุมพลภิญโญสินวัฒน์ ในกรณีที่ทรัพย์สินเป็นของบุคคลหลายคนรวมกันประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1357ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเจ้าของรวมหลายคนนั้นมีส่วนเท่ากันซึ่งการใช้ทรัพย์สินระหว่างเจ้าของรวมนี้มาตรา1360วรรคแรกให้เจ้าของรวมคนหนึ่งๆมีสิทธิใช้ทรัพย์สินทั้งหมดนั้นได้ทุกส่วนเพียงแต่ว่าการใช้นั้นต้องไม่ขัดต่อสิทธิของเจ้าของรวมคนอื่นด้วยโดยจะทำการห้ามมิให้เจ้าของรวมคนอื่นเข้าเกี่ยวข้องด้วยไม่ได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่221/2482)หรือจะใช้ทรัพย์สินนั้นให้เป็นที่เสื่อมเสียแก่เจ้าของรวมอีกคนหนึ่งไม่ได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่921/2472)ดังนั้นการที่เจ้าของรวมคนหนึ่งเข้าทำนาในที่ดินที่มีกรรมสิทธิ์ร่วมกัน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1535/2493)หรืออนุญาตให้คนอื่นเข้าทำนา(คำพิพากษาศาลฎีกาที่989/2500)หรืออยู่อาศัย(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1366/2510)จึงไม่ถือเป็นการใช้สิทธิที่ขัดต่อสิทธิของการเป็นเจ้าของรวม จากคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ปรากฏข้อเท็จจริงว่าบ้านพิพาทเป็นสินสมรสระหว่างโจทก์กับ ฉ. บ้านดังกล่าวจึงเป็นกรรมสิทธิ์รวมระหว่างโจทก์กับ ฉ. ฉ. จึงมีอำนาจใช้บ้านพิพาทนั้นได้หมดทุกส่วนซึ่ง ฉ. ก็อนุญาตให้จำเลยซึ่งเป็นบุตรเข้าอยู่อาศัยในบ้านพิพาทตามสิทธิที่ ฉ. มีได้โดยในตอนแรกโจทก์ไม่ได้คัดค้านอย่างไรยอมให้จำเลยอาศัยอยู่ด้วยภายหลังต่อมาโจทก์กลับไม่ประสงค์ให้จำเลยอาศัยอยู่ต่อไปจึงให้จำเลยออกจากบ้านพิพาททั้งๆที่ ฉ. ยังอนุญาตและยินยอมให้จำเลยอยู่ต่อไปกรณีเช่นนี้จึงต้องนำประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1360วรรคแรกซึ่งเป็นบทว่าด้วยการใช้ทรัพย์สินระหว่างเจ้าของรวมมาใช้บังคับฉะนั้นถึงแม้โจทก์ผู้เป็นเจ้าของรวมอีกคนหนึ่งจะไม่ยินยอมให้จำเลยอยู่ในบ้านพิพาทต่อไปก็ตามก็ยังไม่ถือว่าเป็นการขัดต่อสิทธิของโจทก์เพราะความไม่ยินยอมของโจทก์ดังกล่าวมิได้ทำให้โจทก์เสียสิทธิในการเป็นเจ้าของรวมในบ้านพิพาทแต่อย่างใดโจทก์ยังคงมีสิทธิต่างๆรวมทั้งการใช้บ้านพิพาทในฐานะเจ้าของรวมที่จะพึงมีตามกฎหมายด้วยเหตุนี้การที่จำเลยอยู่ในบ้านพิพาทจึงไม่เป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์โจทก์จึงไม่มีสิทธิฟ้องขับไล่จำเลย จิตฤดี วีระเวสส์คำพิพากษา: โจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น เจ้าของ กรรมสิทธิ์ ใน บ้าน เลขที่ 18/1-3เมื่อ ปี 2531 จำเลย ได้ เข้า มา อยู่อาศัย ใน บ้าน ดังกล่าว ใน ส่วน หลังซึ่ง เป็น ชั้นล่าง ของ บ้าน โจทก์ บัดนี้ โจทก์ ไม่ประสงค์ จะ ให้ จำเลยอยู่อาศัย ต่อไป อีก จึง แจ้ง ให้ จำเลย พร้อม บริวาร ออก ไป จาก บ้านแต่ จำเลย ไม่ยอม ออก ขอให้ บังคับ จำเลย พร้อม บริวาร ออกจาก บ้าน เลขที่18/1-3 ถนน นันทาราม ซอย 5 ตำบลหายยา อำเภอ เมือง เชียงใหม่ จังหวัด เชียงใหม่ ให้ จำเลย ชำระ ค่าเสียหายจำเลย ให้การ ว่า จำเลย มิได้ อาศัย อยู่ ใน บ้าน เลขที่ 18/1-3แต่ อาศัย อยู่ ใน บ้าน เลขที่ 18/1 โดย อาศัย สิทธิ ของ นาง แฉล้ม พันธุ์น้อย มารดา จำเลย โจทก์ มิได้ มี ส่วน เกี่ยวข้อง หรือ มี กรรมสิทธิ์ ใน บ้าน เลขที่ ดังกล่าว โจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้อง ขอให้ ยกฟ้องโจทก์ และ จำเลย แถลงรับ ข้อเท็จจริง เป็น ที่ ยุติ ว่า บ้าน พิพาทเลขที่ 18/1-3 ตาม ที่ โจทก์ ฟ้อง กับ บ้าน เลขที่ 18/1 ตาม ที่ จำเลยให้การ เป็น บ้าน หลัง เดียว กัน จำเลย เป็น บุตร โดยชอบ ด้วย กฎหมาย ของ โจทก์ที่ เกิดจาก นาง แฉล้ม พันธุ์น้อย มารดา จำเลย ซึ่ง ได้ จดทะเบียนสมรส กัน เมื่อ ปี 2488 ตาม ใบ สำคัญ การ สมรส และ ภาพถ่าย ทะเบียนบ้านเอกสาร หมาย ล. 1 และ ล. 2 ใน ระหว่าง สมรส โจทก์ ได้ กู้ยืม เงิน จากประชา สงเคราะห์ จังหวัด เชียงใหม่ ก่อสร้าง บ้าน พิพาท นาง แฉล้ม พันธุ์น้อย มารดา จำเลย ได้ยิน ยอม ให้ จำเลย อยู่อาศัย ใน บ้าน พิพาท แล้ว คู่ความ แถลง ไม่ติดใจ สืบพยาน โดย ขอให้ ศาล วินิจฉัย เฉพาะ ปัญหาข้อกฎหมาย ว่า จำเลย มีสิทธิ อาศัย อยู่ ใน บ้าน พิพาท หรือไม่ศาลชั้นต้น พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "ข้อเท็จจริง รับฟัง เป็น ยุติ ว่า บ้าน พิพาทเป็น สินสมรส ระหว่าง โจทก์ กับ นาง แฉล้ม พันธุ์น้อย ที่ โจทก์ ฎีกา ว่า เมื่อ บ้าน พิพาท เป็น สินสมรส จึง เป็น กรรมสิทธิ์รวม ระหว่าง โจทก์ กับนาง แฉล้ม การ ที่นา ง แฉล้ม ยินยอม ให้ จำเลย อาศัย อยู่ ใน บ้าน พิพาท โดย โจทก์ ไม่ยินยอม ด้วย จึง เป็น การ ขัด สิทธิ โจทก์ ย่อม ทำ ไม่ได้ นั้นตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1532 วรรคหนึ่ง บัญญัติ ว่า"เมื่อ หย่า กัน แล้ว ให้ จัดการ แบ่ง ทรัพย์สิน ของ สามี ภริยา " และมาตรา 1533 บัญญัติ ว่า "เมื่อ หย่า กัน แล้ว ให้ แบ่ง สินสมรส ให้ ชายและ หญิง ได้ ส่วน เท่ากัน " จึง เห็น ได้ว่า สินสมรส คือ ทรัพย์สิน ที่สามี ภริยา มี ส่วน เป็น เจ้าของร่วม กัน บ้าน พิพาท จึง เป็น ของ โจทก์ และนาง แฉล้ม ร่วมกัน กรณี ดังกล่าว ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1360 วรรคหนึ่ง บัญญัติ ว่า "เจ้าของรวม คนหนึ่ง ๆ มีสิทธิใช้ ทรัพย์สิน ได้ แต่ การ ใช้ นั้น ต้อง ไม่ ขัด ต่อ สิทธิ แห่ง เจ้าของรวมคนอื่น ๆ " ฉะนั้น เมื่อ นาง แฉล้ม ได้ยิน ยอม ให้ จำเลย ซึ่ง เป็น บุตร อาศัย อยู่ ใน บ้าน พิพาท แล้ว แม้ โจทก์ ซึ่ง เป็น เจ้าของรวม ไม่ยินยอม ให้จำเลย อาศัย อยู่ ต่อไป ความ ยินยอม ของ นาง แฉล้ม ก็ ไม่เป็น การ ขัด ต่อ สิทธิ ของ โจทก์ นาง แฉล้ม ยัง คง มีสิทธิ ที่ จะ ยินยอม ให้ จำเลย อยู่อาศัย ต่อไป ได้ การ ที่ จำเลย ไม่ยอม ออก ไป จาก บ้าน พิพาท จึง ไม่เป็น การ โต้แย้งสิทธิ ของ โจทก์ โจทก์ ใน ฐานะ เจ้าของรวม ไม่มี สิทธิ ฟ้องขับไล่ จำเลย ได้ที่ ศาลล่าง ทั้ง สอง พิพากษายก ฟ้องโจทก์ ชอบแล้ว ฎีกา โจทก์ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 267/2538นาย น้อย พันธุ์สดชื่นโจทก์นาย ทวี พันธุ์น้อยจำเลย ป.พ.พ. ม. 1360 วรรคแรก ป.วิ.พ. ม. 55โจทก์กับ ฉ. เป็นเจ้าของบ้านพิพาทร่วมกัน ฉ. ยินยอมให้จำเลยอาศัยอยู่ในบ้านพิพาทแต่โจทก์ไม่ยินยอมความยินยอมของ ฉ.ก็ไม่เป็นการขัดต่อสิทธิของโจทก์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1360วรรคแรกการที่จำเลยไม่ยอมออกไปจากบ้านพิพาทจึงไม่เป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์โจทก์ไม่มีสิทธิฟ้องขับไล่จำเลยได้โจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น เจ้าของ กรรมสิทธิ์ ใน บ้าน เลขที่ 18/1-3เมื่อ ปี 2531 จำเลย ได้ เข้า มา อยู่อาศัย ใน บ้าน ดังกล่าว ใน ส่วน หลังซึ่ง เป็น ชั้นล่าง ของ บ้าน โจทก์ บัดนี้ โจทก์ ไม่ประสงค์ จะ ให้ จำเลยอยู่อาศัย ต่อไป อีก จึง แจ้ง ให้ จำเลย พร้อม บริวาร ออก ไป จาก บ้านแต่ จำเลย ไม่ยอม ออก ขอให้ บังคับ จำเลย พร้อม บริวาร ออกจาก บ้าน เลขที่18/1-3 ถนน นันทาราม ซอย 5 ตำบลหายยา อำเภอ เมือง เชียงใหม่ จังหวัด เชียงใหม่ ให้ จำเลย ชำระ ค่าเสียหายจำเลย ให้การ ว่า จำเลย มิได้ อาศัย อยู่ ใน บ้าน เลขที่ 18/1-3แต่ อาศัย อยู่ ใน บ้าน เลขที่ 18/1 โดย อาศัย สิทธิ ของ นาง แฉล้ม พันธุ์น้อย มารดา จำเลย โจทก์ มิได้ มี ส่วน เกี่ยวข้อง หรือ มี กรรมสิทธิ์ ใน บ้าน เลขที่ ดังกล่าว โจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้อง ขอให้ ยกฟ้องโจทก์ และ จำเลย แถลงรับ ข้อเท็จจริง เป็น ที่ ยุติ ว่า บ้าน พิพาทเลขที่ 18/1-3 ตาม ที่ โจทก์ ฟ้อง กับ บ้าน เลขที่ 18/1 ตาม ที่ จำเลยให้การ เป็น บ้าน หลัง เดียว กัน จำเลย เป็น บุตร โดยชอบ ด้วย กฎหมาย ของ โจทก์ที่ เกิดจาก นาง แฉล้ม พันธุ์น้อย มารดา จำเลย ซึ่ง ได้ จดทะเบียนสมรส กัน เมื่อ ปี 2488 ตาม ใบ สำคัญ การ สมรส และ ภาพถ่าย ทะเบียนบ้านเอกสาร หมาย ล. 1 และ ล. 2 ใน ระหว่าง สมรส โจทก์ ได้ กู้ยืม เงิน จากประชา สงเคราะห์ จังหวัด เชียงใหม่ ก่อสร้าง บ้าน พิพาท นาง แฉล้ม พันธุ์น้อย มารดา จำเลย ได้ยิน ยอม ให้ จำเลย อยู่อาศัย ใน บ้าน พิพาท แล้ว คู่ความ แถลง ไม่ติดใจ สืบพยาน โดย ขอให้ ศาล วินิจฉัย เฉพาะ ปัญหาข้อกฎหมาย ว่า จำเลย มีสิทธิ อาศัย อยู่ ใน บ้าน พิพาท หรือไม่ศาลชั้นต้น พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "ข้อเท็จจริง รับฟัง เป็น ยุติ ว่า บ้าน พิพาทเป็น สินสมรส ระหว่าง โจทก์ กับ นาง แฉล้ม พันธุ์น้อย ที่ โจทก์ ฎีกา ว่า เมื่อ บ้าน พิพาท เป็น สินสมรส จึง เป็น กรรมสิทธิ์รวม ระหว่าง โจทก์ กับนาง แฉล้ม การ ที่นา ง แฉล้ม ยินยอม ให้ จำเลย อาศัย อยู่ ใน บ้าน พิพาท โดย โจทก์ ไม่ยินยอม ด้วย จึง เป็น การ ขัด สิทธิ โจทก์ ย่อม ทำ ไม่ได้ นั้นตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1532 วรรคหนึ่ง บัญญัติ ว่า"เมื่อ หย่า กัน แล้ว ให้ จัดการ แบ่ง ทรัพย์สิน ของ สามี ภริยา " และมาตรา 1533 บัญญัติ ว่า "เมื่อ หย่า กัน แล้ว ให้ แบ่ง สินสมรส ให้ ชายและ หญิง ได้ ส่วน เท่ากัน " จึง เห็น ได้ว่า สินสมรส คือ ทรัพย์สิน ที่สามี ภริยา มี ส่วน เป็น เจ้าของร่วม กัน บ้าน พิพาท จึง เป็น ของ โจทก์ และนาง แฉล้ม ร่วมกัน กรณี ดังกล่าว ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1360 วรรคหนึ่ง บัญญัติ ว่า "เจ้าของรวม คนหนึ่ง ๆ มีสิทธิใช้ ทรัพย์สิน ได้ แต่ การ ใช้ นั้น ต้อง ไม่ ขัด ต่อ สิทธิ แห่ง เจ้าของรวมคนอื่น ๆ " ฉะนั้น เมื่อ นาง แฉล้ม ได้ยิน ยอม ให้ จำเลย ซึ่ง เป็น บุตร อาศัย อยู่ ใน บ้าน พิพาท แล้ว แม้ โจทก์ ซึ่ง เป็น เจ้าของรวม ไม่ยินยอม ให้จำเลย อาศัย อยู่ ต่อไป ความ ยินยอม ของ นาง แฉล้ม ก็ ไม่เป็น การ ขัด ต่อ สิทธิ ของ โจทก์ นาง แฉล้ม ยัง คง มีสิทธิ ที่ จะ ยินยอม ให้ จำเลย อยู่อาศัย ต่อไป ได้ การ ที่ จำเลย ไม่ยอม ออก ไป จาก บ้าน พิพาท จึง ไม่เป็น การ โต้แย้งสิทธิ ของ โจทก์ โจทก์ ใน ฐานะ เจ้าของรวม ไม่มี สิทธิ ฟ้องขับไล่ จำเลย ได้ที่ ศาลล่าง ทั้ง สอง พิพากษายก ฟ้องโจทก์ ชอบแล้ว ฎีกา โจทก์ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(อากร อัชกุล-สุทธิ นิชโรจน์-สุชาติ ถาวรวงษ์)แหล่งที่มาสำนักงาน ส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุข้อเท็จจริงที่เจ้าของรวมฟ้องขับไล่ผู้ที่ใช้ทรัพย์สินรวมนี้มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ข้อเท็จจริงคล้ายกับคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้คือ คำพิพากษาศาลฎีกาที่1366/2510โจทก์จำเลยเป็นเจ้าของรวมที่ดินและเรือนโจทก์จึงมีสิทธิใช้ที่ดินและเรือนนั้นเป็นที่อยู่ในฐานะเจ้าของรวมคนหนึ่งจำเลยไม่มีสิทธิขับไล่โจทก์ฉะนั้นแม้โจทก์จะไม่ออกไปจากที่ดินและเรือนพิพาทเมื่อจำเลยขอให้ออกก็ยังไม่เป็นการทำละเมิดต่อจำเลย ในคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับดังกล่าวเป็นการขับไล่เจ้าของรวมด้วยกันแต่คำพิพากษาศาลฎีกาที่267/2538เป็นการขับไล่บุคคลภายนอก มีข้อสังเกตว่าคำพิพากษาศาลฎีกาทั้งสองฉบับใช้หลักในบทบัญญัติประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1360วรรคหนึ่งคำพิพากษาศาลฎีกาที่1366/2510นั้นข้อเท็จจริงตรงตามมาตรา1360วรรคหนึ่งเพราะโจทก์ซึ่งเป็นเจ้าของรวมอ้างสิทธิใช้ทรัพย์สินรวมโดยตรงส่วนคำพิพากษาศาลฎีกาที่267/2538เจ้าของรวมไม่ได้เป็นผู้ใช้ทรัพย์สินรวมโดยตรงแต่จำเลยเป็นบุคคลภายนอกที่ได้รับความยินยอมจากเจ้าของรวมคนหนึ่งเป็นผู้อ้างความยินยอมของเจ้าของรวมอีกคนหนึ่งศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่าความยินยอมของเจ้าของรวมที่ให้จำเลยอาศัยอยู่ไม่เป็นการขัดต่อสิทธิของโจทก์ในฐานะเจ้าของรวมอีกคนหนึ่งซึ่งผู้บันทึกเข้าใจว่าหมายถึงการที่จำเลยได้รับความยินยอมจากเจ้าของรวมคนหนึ่งถือเป็นการใช้สิทธิในทรัพย์สินของเจ้าของรวมตามมาตรา1360วรรคหนึ่งอย่างหนึ่งเช่นกัน ผู้บันทึกมีความเห็นในเบื้องต้นว่ามาตรา1360เป็นบทบัญญัติที่ว่าด้วยการใช้ทรัพย์สินในระหว่างเจ้าของรวมกันเองโดยบัญญัติไว้ว่าเจ้าของรวมแต่ละคนมีสิทธิใช้ทรัพย์สินได้แต่การใช้นั้นต้องไม่ขัดต่อสิทธิแห่งเจ้าของรวมคนอื่นส่วนกรณีที่มีบุคคลภายนอกเข้ามาเกี่ยวข้องแล้วการอ้างสิทธิของเจ้าของรวมต่อบุคคลภายนอกน่าจะเป็นไปตามมาตรา1359กล่าวคือเจ้าของรวมแต่ละคนอาจใช้อำนาจกรรมสิทธิ์ต่อบุคคลภายนอกได้เองโดยลำพังไม่ต้องร่วมกันใช้กับเจ้าของรวมคนอื่นซึ่งเป็นการแยกประเภทของบุคคลที่เจ้าของรวมจะใช้สิทธิมิฉะนั้นกรณีที่บุคคลภายนอกพิพาทกับเจ้าของแล้วบุคคลภายนอกอ้างความยินยอมของเจ้าของรวมอีกคนหนึ่งได้จะเป็นผลให้บุคคลภายนอกนั้นเปลี่ยนฐานะไปอ้างสิทธิได้เหมือนเจ้าของรวมคนหนึ่ง จุมพลภิญโญสินวัฒน์ ในกรณีที่ทรัพย์สินเป็นของบุคคลหลายคนรวมกันประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1357ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเจ้าของรวมหลายคนนั้นมีส่วนเท่ากันซึ่งการใช้ทรัพย์สินระหว่างเจ้าของรวมนี้มาตรา1360วรรคแรกให้เจ้าของรวมคนหนึ่งๆมีสิทธิใช้ทรัพย์สินทั้งหมดนั้นได้ทุกส่วนเพียงแต่ว่าการใช้นั้นต้องไม่ขัดต่อสิทธิของเจ้าของรวมคนอื่นด้วยโดยจะทำการห้ามมิให้เจ้าของรวมคนอื่นเข้าเกี่ยวข้องด้วยไม่ได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่221/2482)หรือจะใช้ทรัพย์สินนั้นให้เป็นที่เสื่อมเสียแก่เจ้าของรวมอีกคนหนึ่งไม่ได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่921/2472)ดังนั้นการที่เจ้าของรวมคนหนึ่งเข้าทำนาในที่ดินที่มีกรรมสิทธิ์ร่วมกัน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1535/2493)หรืออนุญาตให้คนอื่นเข้าทำนา(คำพิพากษาศาลฎีกาที่989/2500)หรืออยู่อาศัย(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1366/2510)จึงไม่ถือเป็นการใช้สิทธิที่ขัดต่อสิทธิของการเป็นเจ้าของรวม จากคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ปรากฏข้อเท็จจริงว่าบ้านพิพาทเป็นสินสมรสระหว่างโจทก์กับ ฉ. บ้านดังกล่าวจึงเป็นกรรมสิทธิ์รวมระหว่างโจทก์กับ ฉ. ฉ. จึงมีอำนาจใช้บ้านพิพาทนั้นได้หมดทุกส่วนซึ่ง ฉ. ก็อนุญาตให้จำเลยซึ่งเป็นบุตรเข้าอยู่อาศัยในบ้านพิพาทตามสิทธิที่ ฉ. มีได้โดยในตอนแรกโจทก์ไม่ได้คัดค้านอย่างไรยอมให้จำเลยอาศัยอยู่ด้วยภายหลังต่อมาโจทก์กลับไม่ประสงค์ให้จำเลยอาศัยอยู่ต่อไปจึงให้จำเลยออกจากบ้านพิพาททั้งๆที่ ฉ. ยังอนุญาตและยินยอมให้จำเลยอยู่ต่อไปกรณีเช่นนี้จึงต้องนำประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1360วรรคแรกซึ่งเป็นบทว่าด้วยการใช้ทรัพย์สินระหว่างเจ้าของรวมมาใช้บังคับฉะนั้นถึงแม้โจทก์ผู้เป็นเจ้าของรวมอีกคนหนึ่งจะไม่ยินยอมให้จำเลยอยู่ในบ้านพิพาทต่อไปก็ตามก็ยังไม่ถือว่าเป็นการขัดต่อสิทธิของโจทก์เพราะความไม่ยินยอมของโจทก์ดังกล่าวมิได้ทำให้โจทก์เสียสิทธิในการเป็นเจ้าของรวมในบ้านพิพาทแต่อย่างใดโจทก์ยังคงมีสิทธิต่างๆรวมทั้งการใช้บ้านพิพาทในฐานะเจ้าของรวมที่จะพึงมีตามกฎหมายด้วยเหตุนี้การที่จำเลยอยู่ในบ้านพิพาทจึงไม่เป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์โจทก์จึงไม่มีสิทธิฟ้องขับไล่จำเลย จิตฤดี วีระเวสส์