พระราชบัญญัติรถลาก รัตนโกสินทรศก 120พระราชบัญญัติรถลาก รัตนโกสินทรศก ๑๒๐มีพระบรมราชโองการ ในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ดำรัสเหนือเกล้าฯ ว่า กรุงเทพมหานครในทุกวันนี้ มีรถคนลากสำหรับรับจ้างคนโดยสาร และรับบรรทุกของเดินในถนนหนทางทวียิ่งขึ้นเป็นอันมาก แต่รถที่ใช้นั้น ไม่แข็งแรงมั่งคงและไม่มีสิ่งที่สำหรับป้องกันความอันตรายของผู้โดยสารกับทั้งไม่สะอาดเรียบร้อย ตลอดไปจนคนลากรถด้วย ย่อมเป็นที่รังเกียจและรำคาญแก่ผู้ที่จะใช้รถ หรือผู้ที่เดินทางในท้องถนนร่วมกัน อีกประการหนึ่งคนที่ลากรถนั้น บางทีรับคนโดยสาร หรือรับบรรทุกสิ่งของที่มากหรือที่หนักเกินกำลังรถที่พาไปได้ จนเป็นเหตุเกิดอันตรายแก่คนโดยสารและคนเดินทางกับทั้งรถ และไม่เป็นความเรียบร้อยในท้องถนนอีกด้วย สมควรจะต้องมีพระราชบัญญัติสำหรับบังคับตรวจตราการใช้รถลาก เพื่อได้จัดระเบียบรถ และป้องกันความอันตรายของผู้ใช้รถและทั้งคนที่เดินทาง ให้เป็นคุณประโยชน์แก่มหาชนและเป็นการเรียบร้อยในท้องถนนสืบไป จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้สืบไปดังนี้มาตรา 1 หมวดที่ ๑ ว่าด้วยนามและกำหนดใช้พระราชบัญญัติมาตรา 1 มาตรา ๑ พระราชบัญญัตินี้ ให้เรียกว่า พระราชบัญญัติ รถลากรัตนโกสินทรศก ๑๒๐มาตรา 2 มาตรา ๒ พระราชบัญญัตินี้ จะโปรดเกล้าฯ ให้ใช้เมื่อใด จะได้มีประกาศแจ้งวันกำหนดในหนังสือราชกิจจานุเบกษาเป็นสำคัญมาตรา 2 หมวดที่ ๒ ว่าด้วยรถลากมาตรา 3 มาตรา ๓ บรรดารถสองล้อซึ่งลากด้วยคนหรือคำสามัญเรียกว่ารถเจ๊ก หรือรถญี่ปุ่นหรือรถยินริกชอ สำหรับรับจ้างส่งคนโดยสารนั้น ในพระราชบัญญัตินี้เรียกว่ารถลากและผู้เป็นเจ้าของรถนั้นเรียกว่าเจ้าของรถลากมาตรา 4 มาตรา ๔ ผู้หนึ่งผู้ใดมีรถลากไว้สำหรับให้เช่า หรือใช้รับจ้างหรือเที่ยวลากรับจ้างอยู่ในจังหวัดกรุงเทพมหานครต้องให้ผู้นั้นนำรถลากมาจดทะเบียน และรับใบอนุญาตต่อเจ้าพนักงานผู้จดทะเบียนก่อน เมื่อเจ้าพนักงานผู้จดทะเบียนได้ตรวจรถลากนั้น เห็นว่ามีลักษณะสมควรตามข้อพระราชบัญญัตินี้แล้วมาตรา 4 จึงจะได้รับจดทะเบียนและออกใบอนุญาตให้ เมื่อเจ้าของรถลากนั้น ได้รับใบอนุญาตสำหรับรถลากคันใดแล้ว จึงจะใช้รถลากคันนั้นให้สำหรับรับจ้างหรือให้มีผู้เช่าไปเที่ยวรับจ้างได้มาตรา 5 มาตรา ๕ ถ้าผู้ใดมีรถลากไว้สำหรับให้เช่าหรือใช้รับจ้าง หรือเที่ยวลากรับจ้างโดยไม่ได้ลงทะเบียนและไม่มีใบอนุญาต ผู้นั้นมีความผิด ให้ปรับครั้งหนึ่งไม่เกินเงินสี่สิบบาท หรือจำคุกไม่เกินสองเดือน ถ้าผู้ใดใช้ใบอนุญาตที่สิ้นกำหนดแล้วก็ดีหรือใช้ใบอนุญาต สำหรับรถลากคันอื่นมาปลอมว่าเป็นใบอนุญาตมาตรา 5 สำหรับรถลากคันนั้นก็ดี หรือใช้ใบอนุญาตหรือเครื่องหมายรถลากนั้นปลอมขึ้นใหม่ก็ดี หรือขูดลบเปลี่ยนแปลงเครื่องหมายรถลากนั้นก็ดี หรือรถนั้นไม่ได้ติดเครื่องหมายก็ดี ผู้นั้นมีความผิดให้ปรับเงินไม่เกินคราวละสี่สิบบาท หรือจำคุกครั้งหนึ่งไม่เกินสองเดือนมาตรา 3 หมวดที่ ๓ ว่าด้วยเจ้าพนักงานผู้จดทะเบียนมาตรา 6 มาตรา ๖ เจ้าพนักงานผู้ใด ซึ่งได้ประกาศนามและตำแหน่ง ในหนังสือราชกิจจานุเบกษาว่า เสนาบดีกระทรวงนครบาลได้ตั้งให้เป็นเจ้าพนักงานผู้จดทะเบียน ตามพระราชบัญญัตินี้ ผู้นั้นเป็นผู้มีหน้าที่จดทะเบียนและออกใบอนุญาตรถลาก และเจ้าพนักงานผู้นั้นกับทั้งเจ้าพนักงานกรมกองตระเวน มีอำนาจที่จะตรวจจัดการเรื่องรถลากมาตรา 6 ให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้มาตรา 7 มาตรา ๗ ให้เจ้าพนักงานทำรถลากไว้เป็นตัวอย่างสำหรับที่ว่าการ และให้เก็บรถนั้นไว้ในที่สมควร ให้เจ้าของรถลากผู้จะจดทะเบียนรถตรวจดูได้โดยง่ายมาตรา 8 มาตรา ๘ เมื่อผู้ใดผู้หนึ่งนำรถลากมาจดทะเบียน และขอรับใบอนุญาตใช้เป็นรถลากสำหรับรับจ้าง ให้เจ้าพนักงานตรวจดูถ้ารถลากนั้นมีลักษณะอันแข็งแรง และสะอาดงดงามไม่เลวกว่าตัวอย่างของหลวงแล้ว ก็ให้ลงทะเบียน และออกใบอนุญาตให้รถละฉบับ กับให้จ่ายพร้อมทั้งป้ายเครื่องหมายจำนวนเลขสำหรับติดรถมาตรา 8 และสำหรับตัวผู้ลากรถด้วยทุกรถ ถ้าเห็นว่ารถคันใดเลวกว่าตัวอย่าง อย่าให้เจ้าพนักงานออกใบอนุญาตให้ หรือเมื่อเจ้าพนักงานได้ออกใบอนุญาตให้ไปแล้ว เจ้าของรถไม่ซ่อมหรือไม่รักษารถให้แข็งแรงและสะอาดตามสมควร เจ้าพนักงานจะเรียกใบอนุญาตสำหรับรถคันนั้น มายึดไว้หรือคืนเสียเมื่อใดก็ได้มาตรา 9 มาตรา ๙ ใบอนุญาตสำหรับรถลากนั้นให้มีกำหนดใช้ได้ไม่เกินหกเดือน และให้สิ้นกำหนดเมื่อวันสิ้นเดือนกันยายน กับวันสิ้นเดือนมีนาคมทุกคราวมาตรา 10 มาตรา ๑๐ ให้เสนาบดีกระทรวงนครบาลมีอำนาจ ออกประกาศกำหนดค่าธรรมเนียมใบอนุญาตได้เป็นครั้งเป็นคราวตามสมควร แต่ไม่เกินกว่าฉบับละ ๑๐ บาท ซึ่งรวมกับทั้งค่าจดทะเบียน ค่าตอกเครื่องหมาย และค่าป้ายด้วยมาตรา 11 มาตรา ๑๑ เมื่อเจ้าพนักงานได้ออกใบอนุญาต ให้แก่รถลากคันใด มีจำนวนเลขหมายประจำรถแล้ว ก็ให้ติดป้ายจำนวนเลขเครื่องหมายไว้ที่รถลากคันนั้น ในที่ซึ่งจะเห็นได้ง่าย และทั้งต้องหมายจำนวนเลขอย่างเดียวกันไว้ที่ตัวรถ หรือที่อื่นอีกด้วย ตามแต่เจ้าพนักงานจะเห็นสมควรมาตรา 12 มาตรา ๑๒ ผู้ใดเป็นเจ้าของรถลากต้องให้ผู้นั้นลงชื่อในทะเบียน ผู้มีชื่อเฉพาะรถลากอันจดอยู่ในทะเบียนชั่วสมัยนั้น ต้องนับว่าเป็นเจ้าของรถลากถูกต้อง ด้วยพระราชบัญญัติมาตรา 13 มาตรา ๑๓ การเปลี่ยนเจ้าของรถลากและใบอนุญาตแก่กันเอง โดยไม่ได้จดทะเบียนย้ายเจ้าของก่อนนั้นใช้ไม่ได้ ถ้ารถลากคันใดจะต้องย้ายเจ้าของ ในระหว่างยังไม่สิ้นกำหนดใบอนุญาต ต้องมาจดทะเบียนย้ายเจ้าของ ใช้เงินค่าธรรมเนียมตามกำหนดแล้วจึงจะใช้รถลากและใบอนุญาตนั้นได้ จนสิ้นกำหนดมาตรา 14 มาตรา ๑๔ ให้เจ้าพนักงานกำหนดที่พักรถลากในจังหวัดพระนคร ณ ตำบลต่างๆ ตามที่เสนาบดีกระทรวงนครบาล จะกำหนดสั่งเป็นครั้งเป็นคราวซึ่งเห็นว่าสมควร เพื่อให้รถลาก อันเที่ยวรับจ้างหยุดอยู่ได้ระเบียบเรียบร้อยมาตรา 15 มาตรา ๑๕ เจ้าพนักงานกองตระเวน เมื่อได้เห็นเหตุไม่สมควรเกินขึ้นเฉพาะหน้า หรือได้รับความร้องทุกข์ของเจ้าของรถลาก หรือผู้ลากรถดังเหตุต่อไปนี้ คือ ข้อ ๑ ทุบตีหรือทำร้ายด้วยอาญา หรือเหตุอันตรายใด ๆ มีผู้กระทำแก่ผู้ลากรถเมื่อลากรถอยู่ก็ดี ข้อ ๒ โดยสารรถแล้วไม่ได้ ใช้ หรือไม่ยอมใช้เงินค่าจ้างรถมาตรา 15 ตามอัตราอันถูกต้องนั้นก็ดี ข้อ ๓ ทำให้รถลากเสียไป หรือถอดเอาส่วนหนึ่งส่วนใด อันเป็นของสำหรับรถไปเสียก็ดี เจ้าพนักงานกองตระเวนจะต้องช่วยระงับเหตุ และจับกุมผู้กระทำผิดส่งไปยังศาลให้พิจารณาลงโทษมาตรา 16 มาตรา ๑๖ เมื่อเจ้าพนักงานผู้ตรวจรถลาก หรือเจ้าพนักงานในกรมกองตระเวน ได้เห็นรถลากคันใดซึ่งเทียวรับจ้างอยู่ มีอาการอันไม่สมควรดังกล่าวต่อไปนี้ คือ ข้อ ๑ ถ้าผู้ลากรถ เป็นผู้มีอาการปรากฏว่าไม่มีกำลัง หรือโสโครกก็ดี ข้อ ๒ ถ้าผู้ลากรถ เดินเกะกะตามถนนหรือตำบลที่ใด ๆ อันไม่สมควรก็ดี ข้อ ๓ ถ้าผู้ลากรถมาตรา 16 ทำการกีดขวางทางเดินจะนำให้เกิดเหตุอันตราย หรือเป็นความลำบาก แห่งการเดินไปมาในถนนหรือตำบลที่ใด ๆ ก็ดี ข้อ ๔ แม้ผู้ลากรถทิ้งผู้โดยสารในที่ไม่สมควรก่อนสิ้นระยะทางอันได้สัญญากันก็ดี ข้อ ๕ ถ้าผู้ลากรถเรียกเงินค่าจ้างเกินกว่าอัตรา หรือใช้คำหยาบช้า หรือประพฤติกิริยา หยาบคาย ต่อผู้โดยสารก็ดี ข้อ ๖มาตรา 16 ถ้ารถลากรับคนที่ป่วยเป็นโรคอันน่ากลัวติดเนื่องกันได้ หรือรับเอาศพไปก็ดี ข้อ ๗ แม้รถลากรับคนโดยสาร จำนวนเกินกว่าอัตรา หรือบรรทุกสิ่งของต้องห้ามไม่ให้บรรทุกก็ดี ข้อ ๘ถ้าพบรถลากเที่ยวลาก เพื่อรับจ้างเมื่อเวลาค่ำมืดแล้วไม่มีโคมไฟที่สมควรตามข้อบังคับก็ดี<o:p> ให้เจ้าพนักงานผู้ตรวจมาตรา 16 หรือเจ้าพนักงานกรมกองตระเวน มีอำนาจที่จะเกาะผู้ลากรถนั้นมาติเตียน เรียกเงินประกันครั้งหนึ่งไม่เกินสี่บาท อย่าให้ประพฤติผิดอย่างนั้นอีกภายในเดือนหนึ่ง จึงคืนเงินให้ก็ได้ หรือจะยึดตัวผู้ลากรถ หรือทั้งรถและตัวผู้ลากรถไว้ครั้งหนึ่งไม่เกินสี่สิบแปดชั่วโมงแล้ว จึงปล่อยไปก็ได้มาตรา 17 มาตรา ๑๗ ถ้ารถลากคันใดเที่ยวลากรับจ้างอยู่ไม่สะอาดเรียบร้อย หรือเคลื่อนคลาดไม่แข็งแรง พอที่จะรับคนโดยสารและบรรทุกของที่มีน้ำหนักพอประมาณได้ก็ดี หรือเปลี่ยนแปลงเครื่องประกอบรถเลวไปกว่ารถตัวอย่าง ตามที่เจ้าพนักงานได้ตรวจเมื่อลงทะเบียนแล้วนั้นก็ดี ให้เจ้าพนักงานผู้ตรวจรถลากมาตรา 17 หรือเจ้าพนักงานกองตระเวนจับรถคันนั้นส่งเจ้าพนักงานผู้จดทะเบียน เพื่อบังคับให้เจ้าของรถนำใบอนุญาต สำหรับรถคันนั้นมาให้เจ้าพนักงานยึดไว้ แล้วรับรถลากคันนั้นไปซ่อม หรือทำใหม่นำกลับมาให้เจ้าพนักงานตรวจ ถ้าเห็นว่าไม่เลวกว่ารถตัวอย่างแล้วจึงคืนใบอนุญาตให้ ถ้าเจ้าของรถลากไม่นำใบอนุญาตมาตรา 17 มารับรถลากที่ต้องจับคืนไป ภายในกำหนดสามสิบวันต้องถือว่าเจ้าของสิ้นอาลัยในรถลากคันนั้นแล้ว เจ้าพนักงานจะขายทอดตลาดรถลากคันนั้นเสียก็ได้มาตรา 18 มาตรา ๑๘ เจ้าของรถลากรายใดกระทำขัดขืน หรือประพฤติผิดต่อพระราชบัญญัติบ่อย ๆ เจ้าพนักงานผู้จดทะเบียนจะไม่ยอมออกใบอนุญาตให้ใหม่อีกต่อไปก็ได้มาตรา 4 หมวดที่ ๔ ว่าด้วยเจ้าของรถลากมาตรา 19 มาตรา ๑๙ ให้เจ้าพนักงาน ผู้จดทะเบียนมีอำนาจที่จะเรียกเงินประกันไม่เกินรายละสี่สิบบาทจากเจ้าของรถลากเพื่อเป็นประกัน ให้ผู้นั้นมาหาเจ้าพนักงาน ในเวลามีการที่จะต้องเรียกให้มาอย่างหนึ่ง ให้ผู้นั้นส่งรถลากที่เจ้าพนักงานต้องการจะตรวจมาตรา 19 มาให้ตรวจอย่างหนึ่งเพื่อส่งใบอนุญาตหรือสิ่งของหลวงซึ่งได้รับไปสำหรับรถลาก ตามพระราชบัญญัตินี้อย่างหนึ่ง ถ้าเจ้าของรถมีความผิดในข้อใด ๆ ดังว่ามานี้ก็ดี หรือมีความผิดต้องระวางโทษปรับตามพระราชบัญญัตินี้ก็ดี ให้เจ้าพนักงานผู้จดทะเบียนมีอำนาจที่จะเอาเงินประกันนั้นใช้เป็นเบี้ยปรับ ถ้าเงินประกันไม่พอมาตรา 19 เจ้าของรถลากก็จะต้องเสียเพิ่มเติมอีกจนครบมาตรา 20 มาตรา ๒๐ ถ้าเจ้าของรถลากจะจัดรถลากไปเที่ยวรับจ้างก็ดี หรือจะให้มีผู้เช่ารถลากคันใดไปเที่ยวรับจ้างก็ดี จะต้องให้เครื่องหมายจำนวนเลขที่ตรงกับเครื่องหมาย ของรถคันนั้นไปสำหรับตัวผู้ลากด้วยทุกครั้งมาตรา 21 มาตรา ๒๑ เจ้าของรถลาก จะย้ายที่อยู่ของตนไปอยู่ตำบลอื่นก็ดี หรือจะย้ายโรงเก็บรถลากไปอยู่ที่อื่นก็ดี ให้แจ้งความต่อเจ้าพนักงานผู้จดทะเบียนภายในสามวัน นับตั้งแต่วันที่ได้ย้ายไปแล้ว จะได้แก้ทะเบียนให้ถูกต้องด้วย ให้เรียกค่าธรรมเนียมแก้ทะเบียนตามอัตรามาตรา 22 มาตรา ๒๒ บรรดาใบอนุญาต เมื่อสิ้นกำหนดวันที่ออกไปใช้ไม่ได้แล้ว ถ้าเจ้าของรถลากจะไม่รับเปลี่ยนใหม่ต่อไป ให้นำใบอนุญาตกับป้ายเครื่องหมายรถคันนั้น มาส่งคืนต่อเจ้าพนักงานผู้จดทะเบียน จะได้ถอนทะเบียนให้มาตรา 5 หมวดที่ ๕ ว่าด้วยผู้ลากรถมาตรา 23 มาตรา ๒๓ ผู้ลากรถทุกคน จะต้องมีเครื่องนุ่งห่ม ให้เจ้าพนักงานเห็นว่าเรียบร้อยและมีเครื่องหมาย ที่ตรงกับจำนวนเลขหมายของรถนั้น ติดตัวอยู่ให้เห็นได้ง่ายในเวลาใช้รถอยู่นั้นเป็นนิตย์มาตรา 24 มาตรา ๒๔ ผู้ลากรถทุกคน ให้เดินรถข้างถนนและทั้งหลีกรถ ทางข้างซ้ายของผู้ลากตลอดไปมาตรา 25 มาตรา ๒๕ ราคาค่าจ้างรถลากนั้น ให้ผู้ลากรถเรียกได้ เพียงเท่าอัตรากำหนดไว้ตามท้ายพระราชบัญญัตินี้ หรือเมื่อจะมีอัตราอื่นราคาสูงขึ้นหรือต่ำลง ในสมัยใดสมัยหนึ่งซึ่งเห็นว่าควรเปลี่ยนกำหนดนั้นแล้ว จะได้มีประกาศในหนังสือราชกิจจานุเบกษา ให้ผู้ลากรถเรียกค่าจ้างตามสมควรสืบไปมาตรา 26 มาตรา ๒๖ ถ้าผู้ลากรถเดินอยู่ในท้องถนนเวลากลางคืนคือ ตั้งแต่พระอาทิตย์ตกจนพระอาทิตย์ขึ้นให้จุดโคมไฟที่หน้ารถทั้งสองข้างและ โคมนั้นต้องเป็นโคมกระจกสามด้านซึ่งมีด้านมืดอยู่ข้างหลังรถหรือมีกระจกสองด้านมีด้านมืดอยู่ข้างตัวรถและหลังรถ และกระจกโคมนั้นต้องรักษาให้สะอาดแจ่มใสมาตรา 26 เว้นไว้แต่มีเหตุจำเป็นซึ่งโคมนั้นเป็นอันตรายไป ในเมื่อรถอยู่ในท้องถิ่นเช่นนี้ ก็ให้จุดไฟด้วยสิ่งอื่นแทนได้มาตรา 27 มาตรา ๒๗ เมื่อเจ้าพนักงาน ได้กำหนดที่สำหรับพักรถไว้แล้ว ห้ามไม่ให้ผู้ลากรถไปจอดรถลากคอยรับจ้าง ณ ที่ ๆ ต่างนอกจากที่ซึ่งเจ้าพนักงาน ได้กำหนดอนุญาตให้เป็นที่พักรถลากดังในมาตรา ๑๔ นั้นเว้นไว้ แต่จะจอดชั่วรับหรือส่งคนโดยสารเท่านั้นมาตรา 6 หมวดที่ ๖ ว่าด้วยการบรรทุกมาตรา 28 มาตรา ๒๘ ห้ามไม่ให้รถลาก รับคนโดยสารคันหนึ่ง ผู้ใหญ่ยิ่งกว่าสองคนหรือทั้งเด็กอายุไม่เกินสิบขวบด้วย รวมกันให้รับบรรทุกได้เพียงสามคนเท่านั้นมาตรา 29 มาตรา ๒๙ ห้ามไม่ให้รถลาก รับบรรทุกของโสโครกต่าง ๆ เว้นไว้แต่จะมีเครื่องปกปิดจานไม่มีผู้ใดเห็นของนั้น และไม่ให้ของนั้นล้นไหลออกมาเปื้อนเปรอะได้และจนไม่ปรากฏกลิ่นเหม็นออกมา ให้เป็นที่รังเกียจแก่คนอื่น ๆ ได้มาตรา 30 มาตรา ๓๐ ห้ามไม่ให้รถลากบรรทุกของสิ่งหนึ่งสิ่งใด โตล้นเกินล้อหรือเกินออกไปจากตัวรถ ยิ่งกว่าศอกหนึ่งมาตรา 31 มาตรา ๓๑ ห้ามไม่ให้รถลากรับบรรทุกสัตว์ที่มีชีวิตดังเช่น สุกร แพะ แกะ เป็นต้น และห้ามไม่ให้บรรทุกคนโดยสาร ที่เป็นคนมีโรคน่ากลัวติดต่อกันได้ และห้ามไม่ให้รับบรรทุกศพคนตายมาตรา 7 หมวดที่ ๗ เบ็ดเสร็จมาตรา 32 มาตรา ๓๒ ถ้าผู้หนึ่งผู้ใด โดยสารจ้างรถลากไม่ยอมใช้เงินให้แก่ผู้ลาก เมื่อเรียกให้ใช้ค่าจ้างตามพระราชบัญญัตินี้ พิจารณาได้ความจริง ผู้นั้นจะต้องปรับไหมเพิ่มเติมค่าจ้างรถเป็นเงินไม่เกินกว่าแปดบาท และเงินค่าปรับนี้ทั้งหมด หรือจะกำหนดแบ่งเป็นบางส่วนมาตรา 32 ผู้พิพากษาศาลโปริสภาจะพิพากษาให้ผู้ลากรถเป็นค่าป่วยการด้วยเท่าใดก็ได้มาตรา 33 มาตรา ๓๓ ความประพฤติผิดต่อพระราชบัญญัติข้อใดข้อหนึ่ง อันยังไม่ได้บรรยายโทษและปรับไว้ในพระราชบัญญัตินี้ เมื่อพิจารณาได้ความจริง ให้ปรับครั้งหนึ่งเงินไม่เกินกว่าสี่สิบบาท หรือจำคุกครั้งหนึ่งไม่เกินสองเดือนมาตรา 34 มาตรา ๓๔ เมื่อเสนาบดี กระทรวงพระนครบาล เห็นจำเป็นจะต้องมีข้อบังคับเพื่อให้เจ้าพนักงาน ตามพระราชบัญญัตินี้และเจ้าของรถลากผู้ลาก และผู้โดยสารประพฤติให้สมควร ถูกต้องตามพระราชบัญญัตินี้ด้วยประการใด ก็ให้ตั้งกฎข้อบังคับนั้นขึ้นได้เมื่อได้รับพระราชทาน พระบรมราชานุญาตและประกาศมาตรา 34 ในหนังสือราชกิจจานุเบกษาแล้วก็ให้ใช้กฎข้อบังคับนั้นได้เหมือนดังเป็นส่วนแห่งพระราชบัญญัตินี้มาตรา 35 มาตรา ๓๕ พระราชบัญญัตินี้ ให้เสนาบดีกระทรวงนครบาล เป็นผู้รักษาและผู้บัญชา, ให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้ทุกประการประกาศมา ณ วันที่ ๒๖ กันยายนรัตนโกสินทรศก ๑๒๐ เป็นวันที่ ๑๒๐๐๗ ในรัชกาลปัจจุบันนี้อัตราค่าธรรมเนียม ค่าธรรมเนียมใบอนุญาต ตามมาตรา ๑๐ ฉบับละ ๖ บาท ค่าธรรมเนียมจดทะเบียนย้ายเจ้าของตามมาตรา ๑๓ ฉบับละ ๑ บาท ค่าธรรมเนียมแก้ทะเบียนย้ายที่อยู่ ตามมาตรา ๒๑ ฉบับละ ๑ บาท อัตราค่าจ้างโดยสารรถลาก ระยะทางภายใน ๒๕ เส้น คนเดียว ๔ อัฐ สองคน ๖ อัฐ ระยะทางภายใน ๕๐ เส้น คนเดียว ๖ อัฐ สองคน ๘ อัฐระยะทางภายใน ๗๕ เส้น คนเดียว ๘ อัฐ สองคน ๑๐ อัฐ ระยะทางทุก ๆ ๒๕ เส้นต่อไป ระยะละ ๒ อัฐ ค่าคอยถ้าเกิน ๑๕ นาที จนชั่วโมง ๑ ค่าคอย ๔ อัฐ ถ้าเกินนั้นไปคิดค่าคอยได้ชั่วโมงหรือภายในชั่วโมงละ ๔ อัฐ ค่าโดยสารก็ดี ค่าคอยก็ดี เวลากลางคืนพ้นยาม ๑ ไปเรียกขึ้นได้อีกกึ่งอัตรา