คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3148/2530หลักกฎหมาย: จำเลยทั้งสองเป็นสามีภริยากัน เขียนจดหมายถึงโจทก์ข้อความในจดหมายดังกล่าวฟังได้ว่า จำเลยทั้งสองร่วมกันกู้ยืมเงินโจทก์ โดยจำเลยทั้งสองเขียนชื่อเล่น ของจำเลยทั้งสองไว้ในตอนท้ายจดหมาย ด้วยตัวอักษรหวัดแกมบรรจงถือว่า เป็นการลงลายมือชื่อตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 653 แล้วโจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสองชำระเงินกู้พร้อมดอกเบี้ยจำเลยให้การว่าไม่ได้กู้ ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงินตามฟ้องศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "การกู้ยืมเงินในคดีนี้โจทก์มีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อจำเลยทั้งสองหรือไม่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 653 บัญญัติว่า "การกู้ยืมเงินกว่าห้าสิบบาทขึ้นไปนั้นถ้ามิได้มีหลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสืออย่างใดอย่างหนึ่งลงลายมือชื่อเป็นสำคัญท่านว่าจะฟ้องร้องให้บังคับคดีหาได้ไม่"หลักฐานแห่งการกู้ยืมเงินเป็นหนังสือที่โจทก์อ้างว่าจำเลยทั้งสองกู้ยืมเงินโจทก์ได้แก่จดหมายที่จำเลยทั้งสองเขียนถึงโจทก์ตามเอกสารหมาย จ.1 ถึง จ.3 และจ.10 รวม 4 ฉบับ ซึ่งอ่านแล้วได้ความว่าจำเลยทั้งสองกู้ยืมเงินโจทก์เพื่อสร้างบ้านให้เสร็จ จดหมายเอกสารหมาย จ.1 จำเลยที่ 2 เป็นผู้เขียนลงท้ายว่า ลูกม่วยและน้อย สำหรับจดหมายเอกสารหมาย จ.2 นั้น จำเลยที่ 2 ก็เป็นผู้เขียนและลงท้ายว่าลูกม่วยพี่น้อย ส่วนจดหมายเอกสารหมาย จ.3 นั้น จำเลยที่ 1เป็นผู้เขียนลงท้ายว่า น้อย + ม่วย ลูก ๆ ทุกคน สำหรับจดหมายเอกสารหมาย จ.10 นั้น จำเลยที่ 2 เป็นผู้เขียน ลงท้ายว่า ลูกม่วยและพี่น้อย คำว่า "ม่วย" เป็นชื่อเล่นของจำเลยที่ 2 และคำว่า "น้อย"เป็นชื่อเล่นของจำเลยที่ 1 ศาลฎีกาพิเคราะห์แล้วเห็นว่าผู้เขียนจดหมายจะใช้ชื่อจริงหรือชื่อเล่นของผู้เขียนลงในจดหมายอย่างไรนั้นขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์ระหว่างผู้รับและผู้เขียนถ้าผู้เขียนมีความสนิทสนมกับผู้รับเช่นเป็นเพื่อสนิทหรือญาติใกล้ชิดสนิทก็อาจจะใช้ชื่ออย่างเป็นกันเอง หากผู้รับเป็นญาติผู้ใหญ่ก็อาจจะใช้ชื่อเล่นในจดหมายเพื่อแสดงความเคารพและให้เห็นว่าผู้เขียนเป็นเด็ก อนึ่ง การลงลายมือชื่อนั้นจะใช้ตัวอักษรบรรจง หวัดหรือหวัดแกมบรรจงก็มีผลเท่าเทียมกัน ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่าการที่จำเลยทั้งสองเขียนชื่อเล่นของจำเลยทั้งสองลงไว้ในตอนท้ายจดหมายถึงโจทก์ทั้งสี่ฉบับดังกล่าวด้วยตัวอักษรธรรมดา(หวัดแกมบรรจง) นั้น ถือว่า เป็นการลงลายมือชื่อตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 แล้ว จำเลยทั้งสองเป็นสามีภริยากันตามข้อความในจดหมายดังกล่าวฟังได้ว่าจำเลยทั้งสองร่วมกันกู้ยืมเงินโจทก์ไปจริง และการกู้ยืมเงินในคดีนี้โจทก์มีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อจำเลยทั้งสอง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 แล้ว ฎีกาโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้บังคับคดีตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3148/2530นาง ยินดี บูมโชติรันต์โจทก์นาย อำพล หรือ น้อย ศรีมานพ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 9, ม. 653จำเลยทั้งสองเป็นสามีภริยากัน เขียนจดหมายถึงโจทก์ข้อความในจดหมายดังกล่าวฟังได้ว่า จำเลยทั้งสองร่วมกันกู้ยืมเงินโจทก์ โดยจำเลยทั้งสองเขียนชื่อเล่น ของจำเลยทั้งสองไว้ในตอนท้ายจดหมาย ด้วยตัวอักษรหวัดแกมบรรจงถือว่า เป็นการลงลายมือชื่อตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 653 แล้วโจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสองชำระเงินกู้พร้อมดอกเบี้ยจำเลยให้การว่าไม่ได้กู้ ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงินตามฟ้องศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "การกู้ยืมเงินในคดีนี้โจทก์มีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อจำเลยทั้งสองหรือไม่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 653 บัญญัติว่า "การกู้ยืมเงินกว่าห้าสิบบาทขึ้นไปนั้นถ้ามิได้มีหลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสืออย่างใดอย่างหนึ่งลงลายมือชื่อเป็นสำคัญท่านว่าจะฟ้องร้องให้บังคับคดีหาได้ไม่"หลักฐานแห่งการกู้ยืมเงินเป็นหนังสือที่โจทก์อ้างว่าจำเลยทั้งสองกู้ยืมเงินโจทก์ได้แก่จดหมายที่จำเลยทั้งสองเขียนถึงโจทก์ตามเอกสารหมาย จ.1 ถึง จ.3 และจ.10 รวม 4 ฉบับ ซึ่งอ่านแล้วได้ความว่าจำเลยทั้งสองกู้ยืมเงินโจทก์เพื่อสร้างบ้านให้เสร็จ จดหมายเอกสารหมาย จ.1 จำเลยที่ 2 เป็นผู้เขียนลงท้ายว่า ลูกม่วยและน้อย สำหรับจดหมายเอกสารหมาย จ.2 นั้น จำเลยที่ 2 ก็เป็นผู้เขียนและลงท้ายว่าลูกม่วยพี่น้อย ส่วนจดหมายเอกสารหมาย จ.3 นั้น จำเลยที่ 1เป็นผู้เขียนลงท้ายว่า น้อย + ม่วย ลูก ๆ ทุกคน สำหรับจดหมายเอกสารหมาย จ.10 นั้น จำเลยที่ 2 เป็นผู้เขียน ลงท้ายว่า ลูกม่วยและพี่น้อย คำว่า "ม่วย" เป็นชื่อเล่นของจำเลยที่ 2 และคำว่า "น้อย"เป็นชื่อเล่นของจำเลยที่ 1 ศาลฎีกาพิเคราะห์แล้วเห็นว่าผู้เขียนจดหมายจะใช้ชื่อจริงหรือชื่อเล่นของผู้เขียนลงในจดหมายอย่างไรนั้นขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์ระหว่างผู้รับและผู้เขียนถ้าผู้เขียนมีความสนิทสนมกับผู้รับเช่นเป็นเพื่อสนิทหรือญาติใกล้ชิดสนิทก็อาจจะใช้ชื่ออย่างเป็นกันเอง หากผู้รับเป็นญาติผู้ใหญ่ก็อาจจะใช้ชื่อเล่นในจดหมายเพื่อแสดงความเคารพและให้เห็นว่าผู้เขียนเป็นเด็ก อนึ่ง การลงลายมือชื่อนั้นจะใช้ตัวอักษรบรรจง หวัดหรือหวัดแกมบรรจงก็มีผลเท่าเทียมกัน ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่าการที่จำเลยทั้งสองเขียนชื่อเล่นของจำเลยทั้งสองลงไว้ในตอนท้ายจดหมายถึงโจทก์ทั้งสี่ฉบับดังกล่าวด้วยตัวอักษรธรรมดา(หวัดแกมบรรจง) นั้น ถือว่า เป็นการลงลายมือชื่อตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 แล้ว จำเลยทั้งสองเป็นสามีภริยากันตามข้อความในจดหมายดังกล่าวฟังได้ว่าจำเลยทั้งสองร่วมกันกู้ยืมเงินโจทก์ไปจริง และการกู้ยืมเงินในคดีนี้โจทก์มีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อจำเลยทั้งสอง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 แล้ว ฎีกาโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้บังคับคดีตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น(ปิ่นทิพย์ สุจริตกุล-สมศักดิ์ เกิดลาภผล-สาระ เสาวมล)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้มีปัญหาเกี่ยวกับ หลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสือที่ผู้ยืมลงลายมือชื่อตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 653 วรรคแรกว่า ลายมือชื่อของผู้ยืมดังกล่าวมีหลักเกณฑ์อย่างใด บทบัญญัติทั่วไปที่กล่าวถึงลายมือชื่อ คงจะได้แก่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 9 ที่บัญญัติว่า กิจการใดที่กฎหมายให้ทำเป็นหนังสือผู้ทำหนังสือนั้นไม่จำต้องเขียนเอง แต่ต้องลงลายมือชื่อของตนไว้ ส่วนการลงลายมือชื่อจะต้องกระทำเป็นประการใดนั้นประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่ได้บัญญัติถึงโดยตรง มาตรา 9 วรรคสองและวรรคสาม บัญญัติไว้แต่เพียงว่า การใช้ตราประทับแทนลายมือชื่ออยู่เป็นปกติหรือลายพิมพ์นิ้วมือ แกงไดหรือเครื่องหมายอื่นทำนองเดียวกันที่มีพยานรับรองสองคน มีผลเสมอกับการลงลายมือชื่อเท่านั้น หลักฐานการกู้ยืมในคดีนี้ เป็นจดหมายที่จำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 2 ซึ่งมีชื่อเล่นว่า "น้อย" และ ม่วย" ตามลำดับ และเป็นสามีภรรยากัน เขียนไปถึงโจทก์ผู้เป็นน้าสาวของจำเลยที่ 1 และมีภูมิลำเนาอยู่ที่ประเทศเนเธอร์แลนด์โดยลงชื่อในจดหมายซึ่งรับฟังได้แล้วว่าเป็นหลักฐานแห่งการกู้ยืม เป็นตัวเขียนหวัดแกมบรรจงว่าลูกม่วยและพี่น้อย ปัญหาจึงมีว่า จดหมายดังกล่าวที่จำเลยทั้งสองลงท้ายด้วยตัวเขียนดังกล่าวเป็นลายมือชื่อตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 หรือไม่ แนวความเห็นที่ว่า กรณีนี้ไม่เป็นลายมือชื่อมีเหตุผลว่าการลงชื่อเล่นในลักษณะเช่นนี้ ผู้เขียนไม่ได้ตั้งใจให้เป็นลายมือชื่อของตนเพราะในกรณีที่ผู้ยืมจะต้องรับผิดในการกู้ยืมเงินจะต้องประกอบด้วยหลักเกณฑ์ 2 ประการ คือ มีหลักฐานการกู้ยืมเป็นหนังสือ และผู้ยืมได้ลงลายมือชื่อไว้ หากผู้ยืมเขียนชื่อเล่นของตน ก็มีผลเท่ากับว่าหลักฐานของการกู้ยืมเช่นนั้นไม่มีลายมือชื่อเป็นการเขียนขึ้นมาลอย ๆ ไม่มีการรับรองข้อความตายเอกสาร ดังนั้นลายมือชื่อจึงต้องเป็นลายมือชื่อที่ผู้นั้นใช้อยู่ตามปกติ เช่นลายมือชื่อในใบแต่งทนายความหรือในการทำนิติกรรมใด ๆ ที่เป็นกิจจะลักษณะ ทั้งนี้เพราะจะต้องเป็นหลักฐานที่เพียงพอแน่นหนาว่าได้ทำเอกสารนั้นไว้ ทั้งมีลักษณะเฉพาะของลายมือชื่อ ทำให้ยากแก่การปลอมแปลง และเมื่อมีข้อโต้แย้ง ก็อาจตรวจพิสูจน์ได้ ความเห็นดังกล่าวข้างต้นนี้ มีข้อโต้แย้งว่า การลงลายมือชื่อนั้นไม่จำเป็นจะต้องเป็นลายมือชื่อที่เป็นทางการเสมอไป แม้จะเป็นชื่อเล่นที่เขียนขึ้นลักษณะหวัดแกมบรรจง ก็เป็นลายมือชื่อโดยสมบูรณ์แล้ว ข้อสำคัญอยู่ที่ว่าผู้ทำเอกสารนั้นจะต้องเป็นผู้เขียนเองเจตนารมณ์ของการลงลายมือชื่อในประการสำคัญก็เพื่อเป็นการแสดงว่าหนังสือนั้นผู้กู้ยืมเป็นผู้เขียนหลักฐานแห่งการกู้ยืมด้วยตนเองนอกจากนี้ พจนานุกรมยังให้ความหมายของลายมือชื่อว่าชื่อของบุคคลซึ่งเขียนด้วยตนเอง ฉะนั้น ลายมือชื่อ จึงไม่จำกัดว่าจะต้องเป็นภาษาไทยโดยเฉพาะหรือจะต้องลงลายมือชื่อครบทั้งชื่อตัวและชื่อสกุล เพียงแต่ลงชื่อย่อและจะเขียนด้วยหมึกและดินสอดำก็เป็นลายมือชื่อแล้ว(จิตติติงศภัทิย์ : คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยบัญชีเดินสะพัดและตั๋วเงิน, สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ฉบับพิมพ์ ครั้งที่ 16 หน้า 66-69) แนววินิจฉัยของศาลฎีกาเกี่ยวกับเรื่องนี้ น่าจะได้แก่คำพิพากษาฎีกาที่ 68/2477(2477 ธ.ส.89) ที่วินิจฉัยว่า ลงลายมือชื่อเป็นอักษรจีนนับว่าเป็นลายมือชื่อแล้ว คำพิพากษาฎีกาที่ 1215/2500(2500 ฎ.1190) วินิจฉัยว่า จำเลยเซ็นชื่อยี่ห้อร้านค้าของจำเลยเป็นผู้กู้ถือได้ว่าจำเลยลงลายมือชื่อ มติของที่ประชุมใหญ่ของศาลฎีกาในคดีนี้วินิจฉัยไปในทางเดียวกันกับความเห็นของฝ่ายหลัง สุชาติสุขสุมิตรคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสองชำระเงินกู้พร้อมดอกเบี้ยจำเลยให้การว่าไม่ได้กู้ ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงินตามฟ้องศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "การกู้ยืมเงินในคดีนี้โจทก์มีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อจำเลยทั้งสองหรือไม่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 653 บัญญัติว่า "การกู้ยืมเงินกว่าห้าสิบบาทขึ้นไปนั้นถ้ามิได้มีหลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสืออย่างใดอย่างหนึ่งลงลายมือชื่อเป็นสำคัญท่านว่าจะฟ้องร้องให้บังคับคดีหาได้ไม่"หลักฐานแห่งการกู้ยืมเงินเป็นหนังสือที่โจทก์อ้างว่าจำเลยทั้งสองกู้ยืมเงินโจทก์ได้แก่จดหมายที่จำเลยทั้งสองเขียนถึงโจทก์ตามเอกสารหมาย จ.1 ถึง จ.3 และจ.10 รวม 4 ฉบับ ซึ่งอ่านแล้วได้ความว่าจำเลยทั้งสองกู้ยืมเงินโจทก์เพื่อสร้างบ้านให้เสร็จ จดหมายเอกสารหมาย จ.1 จำเลยที่ 2 เป็นผู้เขียนลงท้ายว่า ลูกม่วยและน้อย สำหรับจดหมายเอกสารหมาย จ.2 นั้น จำเลยที่ 2 ก็เป็นผู้เขียนและลงท้ายว่าลูกม่วยพี่น้อย ส่วนจดหมายเอกสารหมาย จ.3 นั้น จำเลยที่ 1เป็นผู้เขียนลงท้ายว่า น้อย + ม่วย ลูก ๆ ทุกคน สำหรับจดหมายเอกสารหมาย จ.10 นั้น จำเลยที่ 2 เป็นผู้เขียน ลงท้ายว่า ลูกม่วยและพี่น้อย คำว่า "ม่วย" เป็นชื่อเล่นของจำเลยที่ 2 และคำว่า "น้อย"เป็นชื่อเล่นของจำเลยที่ 1 ศาลฎีกาพิเคราะห์แล้วเห็นว่าผู้เขียนจดหมายจะใช้ชื่อจริงหรือชื่อเล่นของผู้เขียนลงในจดหมายอย่างไรนั้นขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์ระหว่างผู้รับและผู้เขียนถ้าผู้เขียนมีความสนิทสนมกับผู้รับเช่นเป็นเพื่อสนิทหรือญาติใกล้ชิดสนิทก็อาจจะใช้ชื่ออย่างเป็นกันเอง หากผู้รับเป็นญาติผู้ใหญ่ก็อาจจะใช้ชื่อเล่นในจดหมายเพื่อแสดงความเคารพและให้เห็นว่าผู้เขียนเป็นเด็ก อนึ่ง การลงลายมือชื่อนั้นจะใช้ตัวอักษรบรรจง หวัดหรือหวัดแกมบรรจงก็มีผลเท่าเทียมกัน ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่าการที่จำเลยทั้งสองเขียนชื่อเล่นของจำเลยทั้งสองลงไว้ในตอนท้ายจดหมายถึงโจทก์ทั้งสี่ฉบับดังกล่าวด้วยตัวอักษรธรรมดา(หวัดแกมบรรจง) นั้น ถือว่า เป็นการลงลายมือชื่อตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 แล้ว จำเลยทั้งสองเป็นสามีภริยากันตามข้อความในจดหมายดังกล่าวฟังได้ว่าจำเลยทั้งสองร่วมกันกู้ยืมเงินโจทก์ไปจริง และการกู้ยืมเงินในคดีนี้โจทก์มีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อจำเลยทั้งสอง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 แล้ว ฎีกาโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้บังคับคดีตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3148/2530นาง ยินดี บูมโชติรันต์โจทก์นาย อำพล หรือ น้อย ศรีมานพ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 9, ม. 653จำเลยทั้งสองเป็นสามีภริยากัน เขียนจดหมายถึงโจทก์ข้อความในจดหมายดังกล่าวฟังได้ว่า จำเลยทั้งสองร่วมกันกู้ยืมเงินโจทก์ โดยจำเลยทั้งสองเขียนชื่อเล่น ของจำเลยทั้งสองไว้ในตอนท้ายจดหมาย ด้วยตัวอักษรหวัดแกมบรรจงถือว่า เป็นการลงลายมือชื่อตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 653 แล้วโจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสองชำระเงินกู้พร้อมดอกเบี้ยจำเลยให้การว่าไม่ได้กู้ ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงินตามฟ้องศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "การกู้ยืมเงินในคดีนี้โจทก์มีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อจำเลยทั้งสองหรือไม่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 653 บัญญัติว่า "การกู้ยืมเงินกว่าห้าสิบบาทขึ้นไปนั้นถ้ามิได้มีหลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสืออย่างใดอย่างหนึ่งลงลายมือชื่อเป็นสำคัญท่านว่าจะฟ้องร้องให้บังคับคดีหาได้ไม่"หลักฐานแห่งการกู้ยืมเงินเป็นหนังสือที่โจทก์อ้างว่าจำเลยทั้งสองกู้ยืมเงินโจทก์ได้แก่จดหมายที่จำเลยทั้งสองเขียนถึงโจทก์ตามเอกสารหมาย จ.1 ถึง จ.3 และจ.10 รวม 4 ฉบับ ซึ่งอ่านแล้วได้ความว่าจำเลยทั้งสองกู้ยืมเงินโจทก์เพื่อสร้างบ้านให้เสร็จ จดหมายเอกสารหมาย จ.1 จำเลยที่ 2 เป็นผู้เขียนลงท้ายว่า ลูกม่วยและน้อย สำหรับจดหมายเอกสารหมาย จ.2 นั้น จำเลยที่ 2 ก็เป็นผู้เขียนและลงท้ายว่าลูกม่วยพี่น้อย ส่วนจดหมายเอกสารหมาย จ.3 นั้น จำเลยที่ 1เป็นผู้เขียนลงท้ายว่า น้อย + ม่วย ลูก ๆ ทุกคน สำหรับจดหมายเอกสารหมาย จ.10 นั้น จำเลยที่ 2 เป็นผู้เขียน ลงท้ายว่า ลูกม่วยและพี่น้อย คำว่า "ม่วย" เป็นชื่อเล่นของจำเลยที่ 2 และคำว่า "น้อย"เป็นชื่อเล่นของจำเลยที่ 1 ศาลฎีกาพิเคราะห์แล้วเห็นว่าผู้เขียนจดหมายจะใช้ชื่อจริงหรือชื่อเล่นของผู้เขียนลงในจดหมายอย่างไรนั้นขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์ระหว่างผู้รับและผู้เขียนถ้าผู้เขียนมีความสนิทสนมกับผู้รับเช่นเป็นเพื่อสนิทหรือญาติใกล้ชิดสนิทก็อาจจะใช้ชื่ออย่างเป็นกันเอง หากผู้รับเป็นญาติผู้ใหญ่ก็อาจจะใช้ชื่อเล่นในจดหมายเพื่อแสดงความเคารพและให้เห็นว่าผู้เขียนเป็นเด็ก อนึ่ง การลงลายมือชื่อนั้นจะใช้ตัวอักษรบรรจง หวัดหรือหวัดแกมบรรจงก็มีผลเท่าเทียมกัน ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่าการที่จำเลยทั้งสองเขียนชื่อเล่นของจำเลยทั้งสองลงไว้ในตอนท้ายจดหมายถึงโจทก์ทั้งสี่ฉบับดังกล่าวด้วยตัวอักษรธรรมดา(หวัดแกมบรรจง) นั้น ถือว่า เป็นการลงลายมือชื่อตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 แล้ว จำเลยทั้งสองเป็นสามีภริยากันตามข้อความในจดหมายดังกล่าวฟังได้ว่าจำเลยทั้งสองร่วมกันกู้ยืมเงินโจทก์ไปจริง และการกู้ยืมเงินในคดีนี้โจทก์มีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อจำเลยทั้งสอง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 แล้ว ฎีกาโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้บังคับคดีตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น(ปิ่นทิพย์ สุจริตกุล-สมศักดิ์ เกิดลาภผล-สาระ เสาวมล)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้มีปัญหาเกี่ยวกับ หลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสือที่ผู้ยืมลงลายมือชื่อตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 653 วรรคแรกว่า ลายมือชื่อของผู้ยืมดังกล่าวมีหลักเกณฑ์อย่างใด บทบัญญัติทั่วไปที่กล่าวถึงลายมือชื่อ คงจะได้แก่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 9 ที่บัญญัติว่า กิจการใดที่กฎหมายให้ทำเป็นหนังสือผู้ทำหนังสือนั้นไม่จำต้องเขียนเอง แต่ต้องลงลายมือชื่อของตนไว้ ส่วนการลงลายมือชื่อจะต้องกระทำเป็นประการใดนั้นประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่ได้บัญญัติถึงโดยตรง มาตรา 9 วรรคสองและวรรคสาม บัญญัติไว้แต่เพียงว่า การใช้ตราประทับแทนลายมือชื่ออยู่เป็นปกติหรือลายพิมพ์นิ้วมือ แกงไดหรือเครื่องหมายอื่นทำนองเดียวกันที่มีพยานรับรองสองคน มีผลเสมอกับการลงลายมือชื่อเท่านั้น หลักฐานการกู้ยืมในคดีนี้ เป็นจดหมายที่จำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 2 ซึ่งมีชื่อเล่นว่า "น้อย" และ ม่วย" ตามลำดับ และเป็นสามีภรรยากัน เขียนไปถึงโจทก์ผู้เป็นน้าสาวของจำเลยที่ 1 และมีภูมิลำเนาอยู่ที่ประเทศเนเธอร์แลนด์โดยลงชื่อในจดหมายซึ่งรับฟังได้แล้วว่าเป็นหลักฐานแห่งการกู้ยืม เป็นตัวเขียนหวัดแกมบรรจงว่าลูกม่วยและพี่น้อย ปัญหาจึงมีว่า จดหมายดังกล่าวที่จำเลยทั้งสองลงท้ายด้วยตัวเขียนดังกล่าวเป็นลายมือชื่อตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 หรือไม่ แนวความเห็นที่ว่า กรณีนี้ไม่เป็นลายมือชื่อมีเหตุผลว่าการลงชื่อเล่นในลักษณะเช่นนี้ ผู้เขียนไม่ได้ตั้งใจให้เป็นลายมือชื่อของตนเพราะในกรณีที่ผู้ยืมจะต้องรับผิดในการกู้ยืมเงินจะต้องประกอบด้วยหลักเกณฑ์ 2 ประการ คือ มีหลักฐานการกู้ยืมเป็นหนังสือ และผู้ยืมได้ลงลายมือชื่อไว้ หากผู้ยืมเขียนชื่อเล่นของตน ก็มีผลเท่ากับว่าหลักฐานของการกู้ยืมเช่นนั้นไม่มีลายมือชื่อเป็นการเขียนขึ้นมาลอย ๆ ไม่มีการรับรองข้อความตายเอกสาร ดังนั้นลายมือชื่อจึงต้องเป็นลายมือชื่อที่ผู้นั้นใช้อยู่ตามปกติ เช่นลายมือชื่อในใบแต่งทนายความหรือในการทำนิติกรรมใด ๆ ที่เป็นกิจจะลักษณะ ทั้งนี้เพราะจะต้องเป็นหลักฐานที่เพียงพอแน่นหนาว่าได้ทำเอกสารนั้นไว้ ทั้งมีลักษณะเฉพาะของลายมือชื่อ ทำให้ยากแก่การปลอมแปลง และเมื่อมีข้อโต้แย้ง ก็อาจตรวจพิสูจน์ได้ ความเห็นดังกล่าวข้างต้นนี้ มีข้อโต้แย้งว่า การลงลายมือชื่อนั้นไม่จำเป็นจะต้องเป็นลายมือชื่อที่เป็นทางการเสมอไป แม้จะเป็นชื่อเล่นที่เขียนขึ้นลักษณะหวัดแกมบรรจง ก็เป็นลายมือชื่อโดยสมบูรณ์แล้ว ข้อสำคัญอยู่ที่ว่าผู้ทำเอกสารนั้นจะต้องเป็นผู้เขียนเองเจตนารมณ์ของการลงลายมือชื่อในประการสำคัญก็เพื่อเป็นการแสดงว่าหนังสือนั้นผู้กู้ยืมเป็นผู้เขียนหลักฐานแห่งการกู้ยืมด้วยตนเองนอกจากนี้ พจนานุกรมยังให้ความหมายของลายมือชื่อว่าชื่อของบุคคลซึ่งเขียนด้วยตนเอง ฉะนั้น ลายมือชื่อ จึงไม่จำกัดว่าจะต้องเป็นภาษาไทยโดยเฉพาะหรือจะต้องลงลายมือชื่อครบทั้งชื่อตัวและชื่อสกุล เพียงแต่ลงชื่อย่อและจะเขียนด้วยหมึกและดินสอดำก็เป็นลายมือชื่อแล้ว(จิตติติงศภัทิย์ : คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยบัญชีเดินสะพัดและตั๋วเงิน, สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ฉบับพิมพ์ ครั้งที่ 16 หน้า 66-69) แนววินิจฉัยของศาลฎีกาเกี่ยวกับเรื่องนี้ น่าจะได้แก่คำพิพากษาฎีกาที่ 68/2477(2477 ธ.ส.89) ที่วินิจฉัยว่า ลงลายมือชื่อเป็นอักษรจีนนับว่าเป็นลายมือชื่อแล้ว คำพิพากษาฎีกาที่ 1215/2500(2500 ฎ.1190) วินิจฉัยว่า จำเลยเซ็นชื่อยี่ห้อร้านค้าของจำเลยเป็นผู้กู้ถือได้ว่าจำเลยลงลายมือชื่อ มติของที่ประชุมใหญ่ของศาลฎีกาในคดีนี้วินิจฉัยไปในทางเดียวกันกับความเห็นของฝ่ายหลัง สุชาติสุขสุมิตร