กฎกระทรวงกฎกระทรวงฉบับที่ ๔๑ (พ.ศ. ๒๕๓๖)ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบกพ.ศ. ๒๕๒๒ อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๗ และมาตรา ๗๑ วรรคหนึ่งแห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ในกฎกระทรวงนี้ก๊าซธรรมชาติอัด หมายความว่าก๊าซธรรมชาติที่ใช้เป็นเชื้อเพลิงในสภาพที่ถูกอัดจนมีความดันสูงมีส่วนประกอบส่วนใหญ่เป็นก๊าซมีเทน และมีสถานะเป็นก๊าซถัง หมายความว่าภาชนะบรรจุก๊าซธรรมชาติอัดเพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับรถปาสกาล หมายความว่า หน่วยวัดความดันตามประกาศกระทรวงอุตสาหกรรมว่าด้วยการกำหนดมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม หลักเกณฑ์การใช้หน่วยต่าง ๆของระบบเอสไอ ออกตามกฎหมายว่าด้วยมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมข้อ ๒รถที่ใช้ในการขนส่งซึ่งใช้ก๊าซธรรมชาติอัดเป็นเชื้อเพลิงต้องมีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบเกี่ยวกับการใช้ก๊าซธรรมชาติอัดอย่างน้อย ดังนี้(๑) ถังชนิดทนความดันในการใช้งานสูงสุดไม่น้อยกว่า ๒๐.๖๘เมกาปาสกาล(๒) ลิ้นปิดเปิดก๊าซของถังที่มีลักษณะตามที่กำหนดในข้อ ๕(๓) ลิ้นปิดเปิดสำหรับท่อก๊าซที่ปิดเปิดด้วยมือและสามารถทนความดันในการใช้งานสูงสุดของก๊าซได้อย่างปลอดภัย(๔) เครื่องวัดความดันก๊าซที่สามารถแสดงค่าความดันในถังได้ทุกขณะการใช้งาน(๕) ลิ้นปิดเปิดอัตโนมัติที่สามารถหยุดการจ่ายก๊าซไปยังเครื่องยนต์ได้โดยอัตโนมัติเมื่อเครื่องยนต์หยุดทำงาน(๖) ท่อก๊าซและข้อต่อที่มีลักษณะตามที่กำหนดในข้อ ๗(๗) หัวรับเติมก๊าซและลิ้นกันกลับ(๘) เครื่องปรับความดันก๊าซที่สามารถทนความดันใช้งานสูงสุดของก๊าซได้อย่างปลอดภัย(๙) เครื่องผสมอากาศเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบตามวรรคหนึ่งต้องเป็นไปตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมที่กระทรวงอุตสาหกรรมประกาศกำหนดตามกฎหมายว่าด้วยมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมหรือได้มาตรฐานตามที่กรมการขนส่งทางบกให้ความเห็นชอบข้อ ๓การติดตั้งถังต้องปฏิบัติดังนี้(๑) ยึดถังให้แน่นกับตัวรถในบริเวณที่มีความแข็งแรงเมื่อรถสั่นสะเทือนถังต้องไม่ขยับเขยื้อนและสามารถทนต่อแรงกระชากของถังในขณะบรรจุก๊าซเต็มถังเมื่อรถเกิดความเร่งหรือความหน่วง(๒) กรณีที่ติดตั้งถังขนานกับความยาวของตัวรถให้ติดตั้งอุปกรณ์ยึดหรือยันด้านหัวและด้านท้ายถังเพื่อป้องกันถังเคลื่อนตัวในแนวนอน(๓) ห้ามเชื่อมถังกับสิ่งอื่นใดเว้นแต่เป็นการเชื่อมจากโรงงานผู้ผลิต(๔) ถังที่ติดตั้งต้องไม่รับน้ำหนักหรือภาระอย่างหนึ่งอย่างใดของรถ(๕) ถังที่ติดตั้งไว้ภายในห้องผู้โดยสาร ห้องผู้ขับรถหรือที่ซึ่งอากาศถ่ายเทไม่สะดวก ต้องมีกล่องบรรจุหรือมีวัสดุหุ้มหรือครอบส่วนประกอบอื่นที่ติดอยู่ที่ถังเพื่อป้องกันก๊าซรั่วซึมออกสู่บริเวณห้องที่ติดตั้งกล่องบรรจุหรือวัสดุที่หุ้มหรือครอบส่วนประกอบอื่นที่ติดอยู่ที่ถังต้องมีท่อขนาดพื้นที่หน้าตัดภายในไม่น้อยกว่า๒,๐๐๐ ตารางมิลลิเมตร สำหรับระบายก๊าซที่รั่วซึมออกนอกตัวรถ(๖) ถังที่ติดตั้งต้องยึดด้วยวิธีหนึ่งวิธีใด ดังนี้(ก) ใช้สายรัดทำด้วยเหล็กรัดถังอย่างน้อย ๒ สายสายรัดแต่ละสายต้องมีขนาดความกว้างไม่น้อยกว่า ๒๘ มิลลิเมตร ความหนาไม่น้อยกว่า ๓มิลลิเมตร และใช้สกรูยึดสายรัดถังที่มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางไม่น้อยกว่า ๑๐มิลลิเมตร และในกรณีที่ถังมีความจุเกินกว่า ๑๐๐ ลิตรสายรัดแต่ละสายต้องมีขนาดความกว้างไม่น้อยกว่า ๕๐ มิลลิเมตร ความหนาไม่น้อยกว่า ๖มิลลิเมตร และใช้สกรูยึดสายรัดขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางไม่น้อยกว่า ๑๒ มิลลิเมตร(ข) ใช้สกรูยึดขาถังอย่างน้อย ๔ ตัวสกรูแต่ละตัวต้องมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางไม่น้อยกว่า ๑๐ มิลลิเมตรและในกรณีที่ถังมีความจุเกินกว่า ๑๐๐ ลิตรสกรูแต่ละตัวต้องมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางไม่น้อยกว่า ๑๒ มิลลิเมตร(ค) ในกรณีที่ใช้วัสดุอื่นใดยึดถังวัสดุที่ใช้ต้องสามารถทนต่อแรงที่คิดเปรียบเทียบกับน้ำหนักของถังที่บรรจุก๊าซเต็มถังได้ไม่น้อยกว่า๒๐ เท่าสำหรับแรงที่กระทำในแนวตามความยาวของรถ และไม่น้อยกว่า ๘ เท่าสำหรับแรงที่กระทำในแนวอื่น(๗) ในกรณีที่ถังติดตั้งอยู่ห่างจากท่อไอเสียหรือเครื่องยนต์น้อยกว่า๒๐๐ มิลลิเมตร ต้องมีเครื่องป้องกันความร้อนกั้นระหว่างถังกับท่อไอเสียและเครื่องยนต์(๘) ห้ามบรรจุก๊าซธรรมชาติอัดลงในถังจนมีความดันสูงเกินกว่า๒๐.๖๘ เมกาปาสกาลข้อ ๔ถังที่นำมาใช้ต้องผ่านการตรวจและทดสอบทุกห้าปี และห้ามมิให้ใช้ถังนั้นเมื่อ(๑) ทดสอบด้วยความดันของของเหลว ๑.๕เท่าของความดันใช้งานสูงสุดเป็นเวลาไม่น้อยกว่า ๒ นาที แล้วปรากฏว่าถังบวมบิดเบี้ยว ซึมหรือรั่ว หรือทดสอบด้วยความดันของของเหลว ๑.๕ เท่าของความดันใช้งานสูงสุดโดยใช้ถังน้ำ (water jacket) แล้วค่าการขยายตัวอย่างถาวรของถังเกินร้อยละ ๕ ของการขยายตัวอย่างสมบูรณ์โดยปริมาตร(๒) ปรากฏข้อบกพร่องอย่างหนึ่งอย่างใดดังต่อไปนี้(ก) เมื่อถังถูกไฟไหม้(ข) มีน้ำหนักน้อยกว่าร้อยละ ๙๕ ของน้ำหนักถังเดิม(ค) มีรอยรั่ว ซึม รอยร้าว รอยหักพับ หรือบวม(ง) มีรอยบุบเว้าลึกเกิน ๒ มิลลิเมตร หรือเกินร้อยละ ๓.๓๓ของความกว้างเฉลี่ยของรอยบุบเว้า(จ) มีรอยบาด รอยขูดขีด รอยทิ่มแทง ยาวเกินร้อยละ ๒ของความยาวถังหรือลึกเกินร้อยละ ๕ ของความหนาถัง(ฉ) มีรอยบุบเว้าลึกเกิน ๑.๕ มิลลิเมตร รวมอยู่กับรอยบาดรอยขูดขีด หรือรอยทิ่มแทงที่มีความยาวเท่ากับหรือมากกว่าความกว้างของรอยบุบเว้านั้น(ช) เนื้อโลหะผิวถังร่อนหลุดหรือแยกตัวออก(ซ) มีรอยผุกร่อนทั่วไปลึกเกินร้อยละ ๒๐ ของความหนาถังเดิม(ฌ) มีรอยผุกร่อนเฉพาะพื้นที่ลึกเกินร้อยละ ๒๕ของความหนาถังเดิม(ญ) มีรอยผุกร่อนเป็นแนวยาวเกินกว่าความยาวของเส้นรอบวงถังหรือมีความลึกเกินร้อยละ ๒๕ ของความหนาถังเดิม(ฎ) มีหลุมกว้างเกินกว่า ๕ มิลลิเมตร และลึกเกินกว่าร้อยละ๔๐ ของความหนาถังเดิม ในแต่ละหลุม(ฏ) ถังปิดเบี้ยวไม่ได้รูปทรง(ฐ) ลิ้นเอียงจนเห็นได้ชัด(ฑ) มีการดัดแปลงหรือต่อเติมถัง(ฒ) จำนวนเกลียวของถังกับลิ้นกินกันลดลงต่ำกว่ามาตรฐานหรือเมื่อขันเกลียวแน่นแล้วก๊าซยังรั่วอยู่(ณ) เครื่องหมายประจำถังลบเลือนจนอ่านไม่ออกมีการแก้ไขโดยไม่ถูกต้องหรือมีข้อความไม่ถูกต้องตามมาตรฐานของถังนั้นข้อ ๕ลิ้นปิดเปิดก๊าซของถังต้องติดตั้งที่ถังทุกถัง สามารถปิดเปิดก๊าซระหว่างถังกับส่วนประกอบอื่นได้ทั้งหมดและมีลักษณะดังนี้(๑) เป็นชนิดปิดเปิดด้วยมือ(๒) ทนความดันใช้งานสูงสุดของก๊าซได้อย่างปลอดภัย(๓) มีกลอุปกรณ์นิรภัยแบบระบายชนิดที่มีฝาครอบประทุ (burstdisc) และวัสดุหลอมละลายง่าย (fusible material) หรือเป็นชนิดที่มีลิ้นระบายความดัน(pressure relief valve) และวัสดุหลอมละลายง่าย (fusible material)ข้อ ๖การติดตั้งลิ้นปิดเปิดสำหรับท่อก๊าซ ต้องปฏิบัติดังนี้(๑) ติดตั้งที่ท่อร่วมของท่อก๊าซที่ต่อจากถังทุกถังกับเครื่องปรับความดันซึ่งสามารถปิดเปิดก๊าซจากถังทุกถังได้ทั้งหมดในคราวเดียวกัน(๒) ติดตั้งในตำแหน่งที่สามารถทำการปิดเปิดก๊าซได้โดยสะดวกรวดเร็ว(๓) มีอักษรคำว่า ลิ้นปิดเปิดพร้อมทั้งมีเครื่องหมายหรือคำอธิบายวิธีปิดเปิดที่ลิ้นปิดเปิดหรือบริเวณใกล้เคียงในตำแหน่งที่สามารถมองเห็นได้ชัดเจนข้อ ๗ท่อก๊าซและข้อต่อต่าง ๆ ต้องเป็นชนิดที่ใช้กับก๊าซธรรมชาติอัดได้โดยไม่ทำปฏิกิริยาเคมีหรือเกิดการกัดกร่อนใดๆ ทุกสภาพการใช้งาน และต้องมีลักษณะ ดังนี้(๑) กรณีที่ใช้กับความดันก๊าซเกิน ๑๐๐ กิโลปาสกาลท่อก๊าซและข้อต่อต้องทำด้วยโลหะ และสามารถทนความดันก๊าซได้ไม่น้อยกว่า ๔เท่าของความดันใช้งานสูงสุด(๒) กรณีที่ใช้กับความดันก๊าซไม่เกิน ๑๐๐ กิโลปาสกาล(ก) ท่อก๊าซต้องเป็นวัสดุชนิดที่ยืดหยุ่นได้และมีความยาวเพียงพอที่จะรับการสั่นสะเทือนของเครื่องยนต์(ข)ท่อก๊าซและข้อต่อต้องสามารถทนอุณหภูมิในสภาพการใช้งานปกติได้ไม่น้อยกว่า ๑๐๐ องศาเซลเซียสและทนความดันก๊าซได้ไม่น้อยกว่า ๔๐๐ กิโลปาสกาลข้อ ๘การติดตั้งท่อก๊าซ ต้องปฏิบัติดังนี้(๑) ไม่ติดตั้งท่อก๊าซในห้องผู้โดยสาร ห้องผู้ขับรถหรือในที่ที่อากาศไม่สามารถถ่ายเทได้ เว้นแต่จะมีวัสดุหุ้มหรือครอบท่อก๊าซเพื่อป้องกันการรั่วซึมออกสู่บริเวณที่ติดตั้งและการใช้วัสดุหุ้มหรือครอบท่อก๊าซต้องมีลักษณะที่สามารถระบายก๊าซที่รั่วซึมออกนอกตัวรถได้(๒) ท่อก๊าซและข้อต่อต่าง ๆที่ติดตั้งห่างจากท่อไอเสียน้อยกว่า ๑๐๐ มิลลิเมตร ต้องติดตั้งเครื่องป้องกันความร้อนจากท่อไอเสียด้วย(๓) ในกรณีใช้กับความดันก๊าซเกิน ๑๐๐ กิโลปาสกาลต้องยึดท่อก๊าซให้แน่นกับตัวรถ ตัวยึดแต่ละตัวต้องห่างกันไม่เกิน ๖๐๐ มิลลิเมตรและต้องติดตั้งในลักษณะที่ท่อก๊าซสามารถยืดหรือหดตัวได้ตามสมควรการติดตั้งในตำแหน่งที่ท่อก๊าซอาจเสียดสีกับโลหะต้องมีวัสดุหุ้มป้องกันการเสียดสีนั้นข้อ ๙การติดตั้งหัวรับเติมก๊าซและลิ้นกันกลับ ต้องปฏิบัติดังนี้(๑) ติดตั้งหัวรับเติมก๊าซไว้ในห้องเครื่องยนต์หรือในที่ที่อากาศถ่ายเทได้สะดวก(๒) ติดตั้งลิ้นกันกลับที่หัวรับเติมก๊าซ(๓) ติดตั้งเครื่องป้องกันการติดเครื่องยนต์แบบอัตโนมัติเพื่อป้องกันการติดเครื่องยนต์ในขณะเต็มก๊าซ(๔) ที่บริเวณใกล้เคียงกับหัวรับเติมก๊าซต้องมีข้อความดังต่อไปนี้ซึ่งมีสภาพดีและมองเห็นได้ชัดเจน(ก) ก๊าซธรรมชาติอัด(ข) ความดันไม่เกิน ๒๐.๖๘ เมกาปาสกาล(ค) เดือน และปีที่ถังหมดอายุการทดสอบกรณีมีหลายถังให้ระบุเดือนและปีของถังที่หมดอายุก่อนข้อ ๑๐การติดตั้งเครื่องปรับความดันก๊าซ ต้องปฏิบัติดังนี้(๑) ติดตั้งไว้ในห้องเครื่องยนต์ โดยยึดแน่นกับตัวรถ(๒) ห้ามติดตั้งกับส่วนใดส่วนหนึ่งของเครื่องยนต์ข้อ ๑๑ระบบไฟฟ้าที่ต่อไปยังเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบตามข้อ ๒ ต้องมีฟิวส์ป้องกันการลัดวงจรข้อ ๑๒การติดตั้งเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบตามข้อ ๒โดยทั่วไปต้องปฏิบัติดังต่อไปนี้ เว้นแต่จะได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบกให้ติดตั้งในลักษณะอื่น(๑) ติดตั้งไว้ในที่ที่สามารถเข้าทำการตรวจและบำรุงรักษาได้โดยง่าย(๒) ห้ามติดตั้งไว้ในที่ดังต่อไปนี้(ก) นอกตัวถังรถด้านหน้า ด้านข้าง หรือด้านท้าย(ข) บนหลังคารถ(ค) ต่ำกว่าระยะต่ำสุดของรถ(ง) ที่ที่อาจกระทบกับความร้อนโดยตรงถูกกระทบกระแทกหรือถูกเสียดสี เว้นแต่จะมีการป้องกันไว้แล้วเป็นอย่างดีข้อ ๑๓เมื่อติดตั้งเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบตามข้อ ๒ ครบถ้วนถูกต้องแล้วต้องทำการตรวจและทดสอบส่วนประกอบทั้งหมดการตรวจและทดสอบตามวรรคหนึ่ง ต้องกระทำทุกหนึ่งปีและทุกครั้งหลังจากทำการซ่อมแซมหรือแก้ไขข้อ ๑๔เครื่องอุปกรณ์และส่วนควบที่ต้องมี รวมทั้งการติดตั้งตามกฎกระทรวงนี้ต้องได้รับการตรวจและทดสอบจากส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ หรือนิติบุคคล ที่มีคุณสมบัติตามที่กรมการขนส่งทางบกเห็นชอบและเมื่อผู้ตรวจและทดสอบเห็นว่าเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบรวมทั้งการติดตั้งถูกต้องตามกฎกระทรวงนี้ให้ผู้ตรวจและทดสอบออกหนังสือรับรองการตรวจและทดสอบตามแบบที่กรมการขนส่งทางบกกำหนดข้อ ๑๕รถที่มีการตรวจและทดสอบโดยมีหนังสือรับรองถูกต้องตามข้อ ๑๔ให้เจ้าของรถหรือผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งปิดเครื่องหมายแสดงการใช้ก๊าซธรรมชาติอัดเป็นเชื้อเพลิงตามแบบท้ายกฎกระทรวงนี้ไว้ที่ด้านหน้าและด้านท้ายของตัวรถในลักษณะเห็นได้ชัดเจนขณะใช้รถข้อ ๑๖รถที่ได้ติดตั้งเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบเกี่ยวกับการใช้ก๊าซธรรมชาติอัดเป็นเชื้อเพลิงไว้แล้วก่อนวันที่กฎกระทรวงนี้ใช้บังคับและมีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบที่มิได้เป็นไปตามมาตรฐาน หรือมิได้มีการติดตั้งให้ถูกต้องตามที่กำหนดในกฎกระทรวงนี้เจ้าของรถหรือผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งต้องแจ้งต่อกรมการขนส่งทางบกเพื่อทำการตรวจและทดสอบภายในสามสิบวันนับแต่วันที่กฎกระทรวงนี้ใช้บังคับและจะใช้รถต่อไปภายหลังกำหนดระยะเวลาดังกล่าวได้ต่อเมื่อได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบกข้อ ๑๗[๑]กฎกระทรวงนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดหกสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปให้ไว้ ณ วันที่ ๓๐ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๓๖จรัส พั้วช่วยรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม ปฏิบัติราชการแทนรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม[เอกสารแนบท้าย]๑.แบบเครื่องหมายแสดงการใช้ก๊าซธรรมชาติอัดเป็นเชื้อเพลิง ท้ายกฎกระทรวง ฉบับที่ ๔๑(พ.ศ. ๒๕๓๖) ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือเนื่องจากในปัจจุบันได้มีการริเริ่มนำก๊าซธรรมชาติอัดมาใช้เป็นเชื้อเพลิงจึงสมควรกำหนดให้รถที่ใช้เชื้อเพลิงดังกล่าวต้องมีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบ ตลอดจนมีการติดตั้งตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดเพื่อให้เกิดความปลอดภัยแก่ผู้ใช้รถและเพื่อป้องกันอุบัติภัยอันอาจเกิดแก่ประชาชนและโดยที่มาตรา ๗๑ วรรคหนึ่ง แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒ บัญญัติให้รถที่ใช้ในการขนส่งต้องมีสภาพมั่นคงแข็งแรงมีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบถูกต้องตามที่กำหนดในกฎกระทรวง จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้โชติกานต์/ปรับปรุง๓ มีนาคม ๒๕๕๙[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๑๐/ตอนที่ ๑๐๑/ฉบับพิเศษ หน้า ๑๘/๒๘ กรกฎาคม ๒๕๓๖