ระเบียบคณะกรรมการพลังงานปรมาณูเพื่อสันติระเบียบคณะกรรมการพลังงานปรมาณูเพื่อสันติว่าด้วยการปฏิบัติให้เกิดความปลอดภัยสำหรับการใช้เครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยพ.ศ. ๒๕๕๘ อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๔ วรรคหนึ่ง (๓) (๔) ประกอบกับมาตรา ๙ (๓)(๔) แห่งพระราชบัญญัติพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ พ.ศ. ๒๕๐๔ และข้อ ๔๖ (๑)แห่งกฎกระทรวงกำหนดเงื่อนไข วิธีการขอรับใบอนุญาตและการดำเนินการเกี่ยวกับวัสดุนิวเคลียร์พิเศษ วัสดุต้นกำลังวัสดุพลอยได้หรือพลังงานปรมาณู พ.ศ. ๒๕๕๐ซึ่งออกตามความในพระราชบัญญัติพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ พ.ศ. ๒๕๐๔คณะกรรมการพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ จึงออกระเบียบไว้ ดังนี้ข้อ ๑ ระเบียบนี้เรียกว่าระเบียบคณะกรรมการพลังงานปรมาณูเพื่อสันติว่าด้วยการปฏิบัติให้เกิดความปลอดภัยสำหรับการใช้เครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย พ.ศ.๒๕๕๘ข้อ ๒[๑] ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดหนึ่งร้อยแปดสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปข้อ ๓ ในระเบียบนี้ผู้รับใบอนุญาต หมายความว่าผู้รับใบอนุญาตผลิต มีไว้ในครอบครองหรือใช้ซึ่งพลังงานปรมาณูจากเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย ตามมาตรา ๑๒แห่งพระราชบัญญัติพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ พ.ศ. ๒๕๐๔เครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย หมายความว่าระบบอุปกรณ์ที่ใช้สำหรับก่อให้เกิดพลังงานปรมาณูอันเกิดจากปฏิกิริยาการแยกหรือรวมนิวเคลียสของปรมาณูอย่างต่อเนื่องและสามารถควบคุมได้ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อการอื่นที่มิใช่การผลิตพลังงานไฟฟ้ากฎกระทรวง หมายความว่ากฎกระทรวงกำหนดเงื่อนไข วิธีการขอรับใบอนุญาตและการดำเนินการเกี่ยวกับวัสดุนิวเคลียร์พิเศษ วัสดุต้นกำลัง วัสดุพลอยได้หรือพลังงานปรมาณู พ.ศ. ๒๕๕๐คณะกรรมการ หมายความว่าคณะกรรมการพลังงานปรมาณูเพื่อสันติคณะอนุกรรมการ หมายความว่าคณะอนุกรรมการความปลอดภัยทางนิวเคลียร์ที่คณะกรรมการแต่งตั้งคณะกรรมการความปลอดภัย หมายความว่าคณะกรรมการความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยที่ผู้รับใบอนุญาตจัดตั้งขึ้นโดยไม่ขึ้นกับผู้จัดการหน่วยเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยสำนักงาน หมายความว่าสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติหมวดทั่วไปการดำเนินการเพื่อให้เกิดความปลอดภัยซึ่งผู้รับใบอนุญาตต้องดำเนินการ ข้อ ๔ จัดให้มีโครงสร้างการบริหารจัดการองค์กรซึ่งแสดงถึงแผนภูมิการบังคับบัญชาและหน้าที่รับผิดชอบแต่ละตำแหน่งตั้งแต่ผู้บริหารสูงสุดคณะกรรมการความปลอดภัย ผู้จัดการหน่วยเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยเจ้าหน้าที่ควบคุมการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยเจ้าหน้าที่เดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยอาวุโสเจ้าหน้าที่เดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและเจ้าหน้าที่รับผิดชอบด้านความปลอดภัยทางรังสีรวมทั้งต้องมีการกำหนดคุณสมบัติและหน้าที่ความรับผิดชอบของเจ้าหน้าที่แต่ละตำแหน่งและจำนวนบุคลากรที่เพียงพอต่อการปฏิบัติงานคณะกรรมการความปลอดภัยตามวรรคหนึ่งต้องประกอบด้วยผู้ชำนาญการด้านความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยซึ่งมีอิสระในการให้คำปรึกษาแนะนำด้านความปลอดภัยในการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและการทดลองต่าง ๆ (เช่น การเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยการทดลองการจัดการแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย การซ่อมบำรุงการเปลี่ยนแปลงโครงสร้าง หรือการปรับเปลี่ยนพารามิเตอร์ต่าง ๆ)ข้อ ๕ จัดให้มีสายการบังคับบัญชาของเจ้าหน้าที่รับผิดชอบด้านความปลอดภัยทางรังสีขึ้นตรงต่อผู้บริหารสูงสุดและจัดให้มีเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยทางรังสีระดับสูงที่ได้รับการรับรองตามประกาศคณะกรรมการพลังงานปรมาณูเพื่อสันติเรื่อง มาตรฐานการรับรองเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยทางรังสี พ.ศ. ๒๕๔๙ข้อ ๖ จัดให้มีเจ้าหน้าที่ควบคุมการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยเจ้าหน้าที่เดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยอาวุโสและเจ้าหน้าที่เดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยซึ่งเจ้าหน้าที่ดังกล่าวต้องได้รับการรับรองตามระเบียบคณะกรรมการพลังงานปรมาณูเพื่อสันติว่าด้วยการรับรองเจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย พ.ศ. ๒๕๕๐ข้อ ๗ ปรับปรุงเนื้อหาของรายงานการวิเคราะห์ความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยให้ทันสมัยอย่างน้อยทุกห้าปีและนำเสนอคณะกรรมการพิจารณาให้ความเห็นชอบโดยจัดทำตามแนวปฏิบัติในการเตรียมรายงานการวิเคราะห์ความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยกรณีที่จะเปลี่ยนแปลงโครงสร้างหรือระบบอุปกรณ์ที่มีผลกระทบต่อความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยผู้รับใบอนุญาตต้องเสนอรายละเอียดของแผนและวิธีการดำเนินงานรวมทั้งรายงานการวิเคราะห์ความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยแก่คณะกรรมการเพื่อให้ความเห็นชอบก่อนที่จะดำเนินการอย่างน้อยสามเดือนข้อ ๘ ในกรณีเกิดอุบัติเหตุหรือเหตุขัดข้องที่มีผลกระทบต่อความปลอดภัยในการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยต้องแจ้งให้สำนักงานทราบโดยพลันพร้อมทั้งรายงานสรุปสถานการณ์และแผนการแก้ไขเป็นลายลักษณ์อักษรให้สำนักงานทราบภายในสิบห้าวันทำการนับแต่วันเกิดเหตุข้อ ๙ ดำเนินการป้องกันอันตรายจากรังสีแก่ผู้ปฏิบัติงานประชาชน และสิ่งแวดล้อมตามระเบียบคณะกรรมการพลังงานปรมาณูเพื่อสันติว่าด้วยการควบคุมความปลอดภัยทางรังสีสำหรับการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยที่ออกตามความในข้อ ๔๖ (๑) แห่งกฎกระทรวงกำหนดเงื่อนไข วิธีการขอรับใบอนุญาตและการดำเนินการเกี่ยวกับวัสดุนิวเคลียร์พิเศษ วัสดุต้นกำลังวัสดุพลอยได้หรือพลังงานปรมาณู พ.ศ. ๒๕๕๐และตามที่ปรากฏในรายงานการวิเคราะห์ความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยข้อ ๑๐ ดำเนินการตามแผนป้องกันอัคคีภัยตามที่ระบุในรายงานการวิเคราะห์ความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและฝึกซ้อมตามแผนที่เสนออย่างน้อยปีละหนึ่งครั้งข้อ ๑๑ ดำเนินการตามแผนฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และทางรังสีตามแผนฉุกเฉินที่คณะกรรมการให้ความเห็นชอบและต้องดำเนินการฝึกซ้อมตามแผนฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และทางรังสีทุกปีโดยมีการฝึกซ้อมในระดับสูงสุดตามระยะเวลาที่กำหนดไว้ในแผน หรืออย่างน้อยทุกสองปีข้อ ๑๒ ดำเนินการตามวิธีการรักษาความมั่นคงปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย(security& physical protection) และวิธีการพิทักษ์ไม่ให้มีการแพร่ขยายวัสดุนิวเคลียร์(safeguards) ตามกฎกระทรวงข้อ ๑๓ จัดให้มีระบบจัดทำและจัดเก็บเอกสารบันทึกและรายงาน ที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยตามที่ระบุไว้ในแนวปฏิบัติเพื่อประโยชน์ต่อการเตรียมรายงานการวิเคราะห์ความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยการซ่อมบำรุงและการเลิกดำเนินการเอกสารเกี่ยวกับการออกแบบเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย การก่อสร้างการติดตั้ง และทดสอบการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย และการซ่อมบำรุงรวมทั้งแบบแปลนการก่อสร้างเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย และการดัดแปลงแก้ไขปรับปรุงในส่วนที่เกี่ยวข้องกับระบบความปลอดภัยให้เก็บไว้ตลอดอายุการใช้งานเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและจนกว่าจะได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการให้พ้นจากการกำกับดูแลเอกสารอื่นนอกเหนือจากที่ระบุไว้ ต้องเก็บรักษาเพื่อให้ตรวจสอบได้อย่างน้อยสิบปีหมวด ๑การเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย ข้อ ๑๔ การเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยให้เป็นไปตามขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยตามที่ระบุไว้ในรายงานการวิเคราะห์ความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและเงื่อนไขในใบอนุญาตข้อ ๑๕ ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดทำข้อบังคับภายในต่างๆ เกี่ยวกับการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยเป็นลายลักษณ์อักษรซึ่งระเบียบหรือข้อบังคับภายในต่าง ๆ เหล่านั้นต้องผ่านการทบทวนจากคณะกรรมการความปลอดภัยของผู้รับใบอนุญาตข้อ ๑๖ การกำหนดค่าพารามิเตอร์ที่เกี่ยวกับขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยให้เป็นไปตามแนวปฏิบัติขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยซึ่งได้มาจากรายงานการวิเคราะห์ความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยผลการทดสอบ แผนการเริ่มดำเนินงานและประวัติการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย(หากมี) เพื่อระบุขีดจำกัดและเงื่อนไขสำหรับการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยให้ปลอดภัยซึ่งผ่านการเห็นชอบของคณะกรรมการ ทั้งนี้ให้รวมถึงขีดจำกัดความปลอดภัยค่ากำหนดระบบความปลอดภัย (safety system setting) ขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยข้อกำหนดสำหรับการเฝ้าระวังข้อ ๑๗ ขั้นตอนการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยต้องจัดทำเป็นลายลักษณ์อักษรตามแนวปฏิบัติขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยข้อ ๑๘ การเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยต้องมีเจ้าหน้าที่อย่างน้อยสามคนดังต่อไปนี้ประจำอยู่ตลอดเวลาการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย(๑) เจ้าหน้าที่ควบคุมการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย หรือเจ้าหน้าที่เดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยอาวุโส(๒) เจ้าหน้าที่เดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย และ(๓) เจ้าหน้าที่ความปลอดภัยทางรังสีข้อ ๑๙ ผู้มีหน้าที่เกี่ยวกับการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและผู้ใช้เครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยต้องได้รับการอบรมเกี่ยวกับวิธีดำเนินการเป็นอย่างดีข้อ ๒๐ กิจกรรมต่าง ๆที่จะดำเนินการหรือจะมีการเปลี่ยนแปลงแก้ไขระบบที่มีความสำคัญต่อความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยเช่น การเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย การใช้ประโยชน์การดัดแปลง การซ่อมบำรุงการตรวจสอบ และการทดสอบ ต้องเป็นไปตามวิธีการที่ได้รับความเห็นชอบจากคณะอนุกรรมการข้อ ๒๑ จัดให้มีขั้นตอนและวิธีการเพื่อแก้ไขหรือรับมือกับอุบัติเหตุหรือเหตุขัดข้องที่คาดว่าจะเกิดขึ้นได้ระหว่างการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยเพื่อควบคุมสถานการณ์เบื้องต้นในกรณีเกิดอุบัติเหตุหรือเหตุขัดข้องเพื่อให้เจ้าหน้าที่ปฏิบัติตามข้อ ๒๒ ในกรณีที่เกิดความผิดปกติในการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยจะต้องจัดทำรายงานเหตุผิดปกติที่มีผลต่อความปลอดภัยให้สำนักงานทราบโดยการวิเคราะห์หาสาเหตุและการแก้ไขเพื่อใช้ปรับปรุงให้เกิดความปลอดภัยขึ้นโดยคำนึงถึงเหตุดังต่อไปนี้ด้วย(๑)การดูแลระบบควบคุมให้เครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยต้องสามารถหยุดการทำงานเองได้และอยู่ในสภาพที่ปลอดภัยหากขีดจำกัดความปลอดภัยไม่เป็นไปตามที่กำหนด ทั้งนี้ต้องรีบดำเนินการแก้ไขและรายงานผลพร้อมทั้งสาเหตุให้สำนักงานทราบทันทีและต้องได้รับการประเมินจากสำนักงานก่อนการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยใหม่(๒)หากขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยไม่เป็นไปตามที่กำหนด เจ้าหน้าที่เดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยต้องดำเนินการที่เหมาะสมเพื่อให้เกิดความปลอดภัยและผู้รับผิดชอบการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยต้องแจ้งสำนักงานทันทีพร้อมทั้งรายงานถึงสาเหตุให้ทราบเป็นหนังสือภายในเจ็ดวันนับแต่วันพบข้อบกพร่อง ทั้งนี้ต้องเสนอแผนการแก้ไขรวมทั้งดำเนินการเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดขึ้นอีกให้สำนักงานพิจารณาแผนการแก้ไขดังกล่าวให้แล้วเสร็จภายในสิบห้าวันนับแต่วันพบข้อบกพร่องข้อ ๒๓ ในกรณีที่มีการเปลี่ยนแปลงแก้ไขขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยผู้รับใบอนุญาตต้องแจ้งให้สำนักงานทราบและขอรับความเห็นชอบจากคณะกรรมการก่อน รวมทั้งต้องมีการฝึกอบรมเพิ่มเติมแก่บุคลากรที่เกี่ยวข้องในขั้นตอนการปฏิบัติงานนั้นด้วยข้อ ๒๔ มีมาตรการในการจำกัดกากกัมมันตรังสีที่เกิดจากการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและการใช้ประโยชน์จากเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยให้มีปริมาณน้อยที่สุดทั้งด้านกัมมันตภาพและปริมาตรของกากกัมมันตรังสี และต้องมีสถานที่และวิธีการการจัดการกากกัมมันตรังสีได้อย่างมีประสิทธิภาพปลอดภัยและเหมาะสมหมวด ๒การซ่อมบำรุงการทดสอบตามระยะเวลา และการตรวจสอบ ข้อ ๒๕ ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดทำแผนและรายการการซ่อมบำรุงการทดสอบตามระยะเวลา และการตรวจสอบสภาพเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย(โดยเฉพาะอย่างยิ่งส่วนที่สำคัญต่อความปลอดภัย) เป็นลายลักษณ์อักษรโดยอยู่บนพื้นฐานของรายงานการวิเคราะห์ความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและสามารถตรวจสอบได้ในการจัดทำแผนดังกล่าวต้องสอดคล้องกับแนวปฏิบัติการจัดทำแผนซ่อมบำรุงการทดสอบตามระยะเวลา และการตรวจสอบสภาพเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและทั้งนี้ต้องสอดคล้องกับขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยด้วยข้อ ๒๖ ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดให้มีการซ่อมบำรุงการทดสอบตามระยะเวลา และการตรวจสอบสภาพเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยตามแผนที่กำหนดไว้เพื่อให้มั่นใจว่าเป็นไปตามขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและอยู่ในสภาพที่สามารถเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยได้อย่างปลอดภัยในการซ่อมบำรุงประจำปีผู้รับใบอนุญาตจะต้องแจ้งแผนการดำเนินงานให้สำนักงานทราบล่วงหน้าอย่างน้อยหนึ่งเดือนและรายงานผลการซ่อมบำรุงประจำปีดังกล่าวให้สำนักงานทราบภายในระยะเวลาสี่สิบห้าวันข้อ ๒๗ ผู้จัดการหน่วยเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยเป็นผู้รับผิดชอบ ตัดสินใจและควบคุมการดำเนินงานให้การซ่อมบำรุงตามข้อ ๒๖อยู่ในระดับความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยตามที่ระบุในขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยข้อ ๒๘ ผลการซ่อมบำรุงการทดสอบตามระยะเวลาและการตรวจสอบสภาพเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยต้องผ่านการประเมินจากเจ้าหน้าที่ควบคุมการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยหรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย เพื่อแสดงให้เห็นว่าสอดคล้องตามขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย ทั้งนี้ควรมีการเปรียบเทียบผลการทดสอบปัจจุบันและการตรวจสอบที่ผ่านมาข้อ ๒๙ เมื่อปรากฏว่าผลการซ่อมบำรุงการทดสอบตามระยะเวลาและการตรวจสอบสภาพเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยไม่เป็นไปตามค่าความปลอดภัยของระบบและค่าขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยจะต้องทำการแก้ไขให้กลับสู่ภาวะปกติหากจำเป็นอาจต้องทำการปรับเทียบใหม่ให้ได้ตามมาตรฐานการกลับเข้าสู่ภาวะการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยตามปกติต้องได้รับอนุมัติจากผู้จัดการหน่วยเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยหรือผู้รับผิดชอบในการซ่อมบำรุงโดยมีการรับรองผลการตรวจสอบและทดสอบตามมาตรฐานกำหนดหรือมิฉะนั้นจะต้องหยุดเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยชั่วคราวจนกว่าจะสามารถแก้ไขได้ข้อ ๓๐ จัดทำบันทึกการซ่อมบำรุงการทดสอบตามระยะเวลา และการตรวจสอบ เพื่อให้สืบค้นได้หมวด ๓การจัดการแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและการเคลื่อนย้ายเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ ข้อ ๓๑ การจัดการแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยต้องมีการวิเคราะห์ความปลอดภัยด้วยวิธีการคำนวณที่เหมาะสมและต้องแจ้งแผนการดำเนินงานให้สำนักงานพิจารณาอนุญาตล่วงหน้าอย่างน้อยสิบห้าวันและรายงานผลการดำเนินงานดังกล่าวให้สำนักงานทราบภายในสิบห้าวันข้อ ๓๒ ผู้จัดการหน่วยเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยต้องเป็นผู้รับผิดชอบต่อกิจกรรมที่เกี่ยวกับการจัดการแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและการเคลื่อนย้ายเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ภายในสถานปฏิบัติการส่วนการเคลื่อนย้ายเชื้อเพลิงนิวเคลียร์นอกสถานปฏิบัติการให้เป็นไปตามระเบียบคณะกรรมการพลังงานปรมาณูเพื่อสันติว่าด้วยวิธีการขนส่งวัสดุกัมมันตรังสีและกากกัมมันตรังสีวิธีการพิทักษ์ไม่ให้มีการแพร่ขยายวัสดุนิวเคลียร์และวิธีการรักษาความมั่นคงปลอดภัยของวัสดุนิวเคลียร์ในระหว่างการขนส่งที่ออกตามความในกฎกระทรวง และตามข้อกำหนดการขนส่งสินค้าอันตรายทางถนนของประเทศไทย ThaiProvisions Volume 2; TP2 โดยกรมการขนส่งทางบกที่คณะรัฐมนตรีเห็นชอบเมื่อวันที่ ๒๘ ธันวาคม ๒๕๔๗ข้อ ๓๓ ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการจัดการแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและการเคลื่อนย้ายเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดทำแนวปฏิบัติพร้อมรายละเอียดตั้งแต่การจัดหาเชื้อเพลิงนิวเคลียร์การบรรจุเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ลงในแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยการนำเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ออกจากแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและการตรวจสอบเชื้อเพลิงนิวเคลียร์และส่วนประกอบต่าง ๆ ของแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและแนวปฏิบัตินี้ต้องสอดคล้องกับขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยข้อ ๓๔ การบรรจุและการขนส่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใหม่และเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วต้องดำเนินการตามกฎระเบียบและพันธกรณีระหว่างประเทศรวมทั้งกฎระเบียบด้านการขนส่งวัสดุนิวเคลียร์และวัสดุกัมมันตรังสีตามข้อกำหนดการขนส่งสินค้าอันตรายทางถนนของประเทศไทย Thai ProvisionVolume 2: TP2 โดยกรมการขนส่งทางบกที่คณะรัฐมนตรีเห็นชอบ เมื่อวันที่ ๒๘ ธันวาคม ๒๕๔๗ และระเบียบคณะกรรมการพลังงานปรมาณูเพื่อสันติว่าด้วยวิธีการขนส่งวัสดุกัมมันตรังสีและกากกัมมันตรังสี ที่ออกตามความในข้อ ๘ (๕)ของกฎกระทรวงหมวด ๔การวางแผนฉุกเฉิน(Emergencyplanning) ข้อ ๓๕ ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดทำแผนฉุกเฉินสำหรับเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยเป็นลายลักษณ์อักษรให้สอดคล้องกับระเบียบหรือแนวปฏิบัติการจัดทำแผนฉุกเฉินและครอบคลุมการแก้ไขอุบัติเหตุหรือภาวะผิดปกติที่อาจเกิดขึ้นกับเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยตามระดับความรุนแรงข้อ ๓๖ แผนฉุกเฉินที่จัดทำขึ้นต้องเป็นไปตามการวิเคราะห์อุบัติเหตุในเอกสารรายงานการวิเคราะห์ความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและต้องมีการแจกแจงประเภทหรือระดับความรุนแรงของอุบัติเหตุหรือภาวะผิดปกติและเสนอแนวทางการแก้ไขให้สอดคล้องกับระดับความรุนแรงของอุบัติเหตุหรือภาวะผิดปกตินั้นข้อ ๓๗ ในกรณีที่เหตุเกิดจากเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและมีผลต่อผู้ปฏิบัติงานและบุคคลทั่วไป การระงับเหตุฉุกเฉินต้องดำเนินการโดยเจ้าหน้าที่ของหน่วยงานเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและหน่วยงานสนับสนุนทั้งภายในและภายนอกตามควรแก่กรณีตามระดับความรุนแรงของเหตุฉุกเฉินข้อ ๓๘ หน่วยระงับเหตุฉุกเฉินอย่างน้อยต้องประกอบด้วย(๑) เจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย(๒) เจ้าหน้าที่ความปลอดภัยทางรังสี(๓) ผู้ปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องกับการระงับเหตุฉุกเฉินหน่วยระงับเหตุฉุกเฉินตามวรรคหนึ่งต้องได้รับการฝึกฝนอบรมเกี่ยวกับการระงับเหตุฉุกเฉินและมีการฝึกอบรมฟื้นฟูความรู้อย่างสม่ำเสมอข้อ ๓๙ จัดให้มีการอบรมแก่บุคลากรทุกระดับภายในองค์กรให้ทราบถึงขั้นตอนการปฏิบัติเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินขึ้นพร้อมทั้งติดประกาศขั้นตอนโดยสังเขปไว้ในที่ที่สามารถเห็นได้ชัดเจนหมวด ๕การเลิกดำเนินการ(Decommissioning) ข้อ ๔๐ ผู้รับใบอนุญาตต้องเสนอแผนการเลิกดำเนินการและปรับปรุงแผนการเลิกดำเนินการที่นำเสนอประกอบการขออนุญาตเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยเป็นระยะๆ อย่างน้อยทุกห้าปี ในช่วงระหว่างที่มีการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย ทั้งนี้เพื่อให้แผนการเลิกดำเนินการมีความเหมาะสมกับสถานภาพตามความเป็นจริงและเทคโนโลยีปัจจุบันข้อ ๔๑ ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดทำแผนการเลิกดำเนินการฉบับสมบูรณ์และประเมินผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมเพื่อให้คณะกรรมการพิจารณาให้ความเห็นชอบก่อนเริ่มกิจกรรมการเลิกดำเนินการอย่างน้อยหกเดือนข้อ ๔๒ การจัดทำแผนการเลิกดำเนินการต้องสอดคล้องกับแนวปฏิบัติการเลิกดำเนินการและต้องพิจารณาและระบุถึงกิจกรรมที่เกี่ยวกับความปลอดภัยอย่างน้อยตามหัวข้อต่อไปนี้(๑) วิธีการเลิกดำเนินการและวัตถุประสงค์ พร้อมทั้งเหตุผลที่เลือกใช้วิธีการที่นำเสนอ(๒)หน้าที่รับผิดชอบและโครงสร้างการบริหารจัดการของหน่วยปฏิบัติการเลิกดำเนินการซึ่งต้องมีรายละเอียดของจำนวนบุคลากรคุณสมบัติ และการฝึกอบรมบุคลากรที่ปฏิบัติการเลิกดำเนินการ(๓) การจัดการเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใหม่ที่ยังไม่ได้ใช้งานเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วและกากกัมมันตรังสีซึ่งเกิดจากกระบวนการเลิกดำเนินการซึ่งต้องมีรายละเอียดของการจำกัดและการประเมินปริมาณกากกัมมันตรังสีและสถานที่จัดการหรือจัดเก็บกากกัมมันตรังสีรวมทั้งการเคลื่อนย้ายกากกัมมันตรังสีไปยังสถานที่เก็บ(๔) แผนการจัดทำบัญชีรายการเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใหม่ที่ยังไม่ได้ใช้งานและเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ววิธีการพิทักษ์ไม่ให้มีการแพร่ขยายวัสดุนิวเคลียร์และแผนการรักษาความมั่นคงปลอดภัยของเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วในระหว่างกิจกรรมการเลิกดำเนินการ(๕) การเลือกใช้เทคนิคการขจัดความเปรอะเปื้อนทางรังสีและเทคนิคการรื้อถอนเพื่อลดปริมาณกากกัมมันตรังสี(๖) การประเมินความปลอดภัยรวมทั้งขีดจำกัดการปลดปล่อยนิวไคลด์กัมมันตรังสีทางอากาศและทางน้ำทั้งทางรังสีและที่ไม่ใช่ทางรังสีผลกระทบจากกิจกรรมการเลิกดำเนินการและแนวทางเพื่อบรรเทาอันตรายที่อาจเกิดขึ้นต่อผู้ปฏิบัติงานและประชาชน(๗) การประเมินผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม(๘) การประเมินความปลอดภัยของวิธีการเลิกดำเนินการที่จะใช้ปฏิบัติรวมทั้งมาตรการป้องกันและเตรียมความพร้อมรับมือกรณีอุบัติเหตุ(๙) แผนประกันคุณภาพของกระบวนการเลิกดำเนินการ(๑๐) รายละเอียดกิจกรรมและกำหนดเวลาของกิจกรรม(๑๑)การประเมินค่าใช้จ่ายในการเลิกดำเนินการและกลไกการจัดหาแหล่งเงินทุนเพื่อประกันว่าสามารถจัดหาทรัพยากรเช่น บุคลากร เครื่องมืออุปกรณ์ ที่ใช้ในการเลิกดำเนินการได้ตามที่ต้องการส่วน ๑ระหว่างกิจกรรมการเลิกดำเนินการ ข้อ ๔๓ เมื่อผู้รับใบอนุญาตได้รับอนุมัติให้ดำเนินการตามแผนการเลิกดำเนินการต้องดำเนินการเกี่ยวกับเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ดังนี้(๑)ดำเนินการเคลื่อนย้ายและตรวจสอบเพื่อยืนยันว่าเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ทั้งหมดถูกเคลื่อนย้ายออกจากแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและจัดเก็บในที่ที่มีการระบายความร้อนจากเชื้อเพลิงนิวเคลียร์อย่างเพียงพอโดยมีค่า effective multiplication factor (keff) ไม่เกิน๐.๙กรณีที่ไม่สามารถเคลื่อนย้ายเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ออกจากแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยทั้งหมดได้ต้องทำการประเมินความปลอดภัยการจัดเรียงแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยบางส่วนเพื่อป้องกันภาวะวิกฤติเนื่องจากการจัดเรียงเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ที่ต่างจากเดิมโดยมีค่า keff ไม่เกิน ๐.๙พร้อมทั้งจัดให้มีการหล่อเย็นอย่างเพียงพอและมีความปลอดภัยอย่างต่อเนื่องตลอดช่วงเวลาการเก็บเชื้อเพลิงนิวเคลียร์(๒) สำหรับเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใหม่ที่ยังไม่ได้ใช้งานต้องดำเนินการด้านบริหารจัดการให้เกิดความปลอดภัย โดยมีค่า keffไม่เกิน ๐.๙และมีความมั่นคงปลอดภัยของเชื้อเพลิงนิวเคลียร์พร้อมทั้งสามารถตรวจสอบติดตามได้(๓)ขนส่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใหม่ที่ยังไม่ได้ใช้งานและเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วไปยังสถานที่จัดเก็บที่ได้รับอนุญาตตามแผนที่ระบุในแผนเลิกดำเนินการและเก็บรักษาหรือส่งกลับประเทศผู้ผลิต ตามแต่กรณีข้อ ๔๔ ดำเนินการตามแผนการเลิกดำเนินการตามที่ได้รับอนุญาตหากมีการเปลี่ยนแปลงแผนการเลิกดำเนินการ ผู้รับใบอนุญาตต้องแจ้งรายละเอียดและสาเหตุการเปลี่ยนแปลงพร้อมทั้งรายงานผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวต่อสำนักงานพิจารณาก่อนเริ่มดำเนินการต่อไปข้อ ๔๕ หากเกิดเหตุขัดข้องหรืออุบัติเหตุทางนิวเคลียร์และรังสีระหว่างการปฏิบัติงานให้ดำเนินการตามแผนที่เสนอไว้และสอดคล้องกับแผนฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรังสีภายใต้แผนป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติตามกฎหมายว่าด้วยป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยผู้รับใบอนุญาตต้องแจ้งเหตุดังกล่าวให้สำนักงานทราบทันทีและจัดทำรายงานสาเหตุรวมทั้งการแก้ไขให้สำนักงานภายในเจ็ดวันนับจากวันที่ทราบเหตุข้อ ๔๖ ผู้รับใบอนุญาตต้องควบคุมตรวจติดตามและบันทึกการปลดปล่อยนิวไคลด์กัมมันตรังสีออกสู่นิเวศสิ่งแวดล้อมตามที่ได้รับอนุญาตข้อ ๔๗ จัดทำรายงานการเลิกดำเนินการให้สำนักงานทราบเป็นระยะตามความสมบูรณ์ของกิจกรรมเพื่อเป็นหลักฐานให้สามารถตรวจสอบได้โดยมีข้อมูล เช่น สถานภาพปัจจุบันของสถานปฏิบัติการเหตุผิดปกติที่พบ การสำรวจรังสีและปริมาณรังสีส่วนบุคคลที่ผู้ปฏิบัติงานได้รับระหว่างกิจกรรมการเลิกดำเนินการส่วน ๒หลังกิจกรรมการเลิกดำเนินการ ข้อ ๔๘ เมื่อกิจกรรมการเลิกดำเนินการเสร็จสมบูรณ์ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดทำรายงานการเลิกดำเนินการฉบับสมบูรณ์เสนอต่อสำนักงานเพื่อพิจารณาและเสนอความเห็นต่อคณะกรรมการเพื่อพิจารณายกเลิกใบอนุญาตข้อ ๔๙ รายงานการเลิกดำเนินการฉบับสมบูรณ์ต้องจัดทำตามบันทึกที่ได้รวบรวมไว้ระหว่างกิจกรรมการเลิกดำเนินการโดยมีเนื้อหาประกอบด้วยสาระสำคัญ ดังนี้(๑) รายละเอียดของสถานปฏิบัติการ(๒) วัตถุประสงค์ของการเลิกดำเนินการ(๓) เกณฑ์ทางรังสีที่ใช้เป็นพื้นฐานการถอดถอนเครื่องมือ อาคารสถานที่ หรือสิ่งอื่น ๆ ที่ต้องควบคุมออกจากการกำกับดูแลของสำนักงาน(๔) รายละเอียดกิจกรรมการเลิกดำเนินการ(๕) รายละเอียดของอาคารที่ยังคงอยู่หรือเครื่องมือที่ไม่ได้เลิกใช้งานหรือที่เลิกใช้งานบางส่วน(๖) รายงานการสำรวจรังสีขั้นสุดท้าย(๗) รายการเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว รายการวัสดุกัมมันตรังสีรวมทั้งปริมาณและชนิดของกากกัมมันตรังสีที่เกิดขึ้นระหว่างการเลิกดำเนินการ และสถานที่เก็บและทิ้งกากกัมมันตรังสีเหล่านั้น(๘) รายการวัสดุ เครื่องมือและบริเวณสถานที่ที่พ้นสภาพจากการกำกับดูแลความปลอดภัยของสำนักงาน(๙) โครงสร้าง พื้นที่หรือเครื่องมือที่ถูกกำหนดให้ใช้ได้โดยมีข้อจำกัด หรือครอบคลุมการกระทำโดยข้อจำกัดที่เหมาะสม(๑๐) บทสรุปของเหตุผิดปกติและเหตุขัดข้องใด ๆ ที่เกิดขึ้นระหว่างการเลิกดำเนินการ(๑๑)บทสรุปของปริมาณรังสีที่ผู้ปฏิบัติงานและประชาชนได้รับระหว่างการเลิกดำเนินการ(๑๒) สิ่งที่เรียนรู้จากการปฏิบัติงาน(๑๓) แผนการดำเนินการที่จะทำในอนาคต กรณีมีการรื้อถอนบางส่วนข้อ ๕๐ กรณีผู้รับใบอนุญาตประสงค์จะทำการเลิกดำเนินการแบบชะลอการรื้อถอนหรือดำเนินการรื้อถอนบางส่วน นอกจากต้องดำเนินการตามแผนที่เสนอแล้วยังต้องดำเนินการด้านความปลอดภัยตามหมวด ๖ โดยเคร่งครัดหมวด ๖กรณีการหยุดเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยระยะยาว ข้อ ๕๑ ในภาวะการที่มีอุปสรรคทำให้ต้องยืดเวลาการหยุดเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยระยะยาวหรือเมื่อไม่มีแผนการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยต่ออย่างชัดเจนผู้รับใบอนุญาตต้องจัดเตรียมแผนการหยุดเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยระยะยาวและการดำเนินการทางเทคนิคเพื่อรักษาสภาพให้เครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและเชื้อเพลิงนิวเคลียร์คงอยู่ในสภาพที่ปลอดภัยให้คณะกรรมการพิจารณาให้ความเห็นชอบ แผนนี้ควรประกอบด้วย(๑)การจัดการนำเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ออกจากแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและมีการเก็บเชื้อเพลิงนิวเคลียร์อย่างปลอดภัยหรือจัดการเพื่อให้แน่ใจว่าแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยไม่สามารถเกิดภาวะวิกฤติได้(๒)วิธีการและมาตรการที่จะรื้อถอนและเก็บรักษาระบบซึ่งต้องถอดออกจากระบบการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยชั่วคราว(๓)การปรับปรุงรายงานวิเคราะห์ความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย(๔)การจัดการเกี่ยวกับเชื้อเพลิงนิวเคลียร์และกากกัมมันตรังสีในเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย(๕) การเฝ้าระวังทั่วไปและการตรวจสอบตามระยะเวลาการทดสอบและกิจกรรมซ่อมบำรุงเพื่อให้มั่นใจว่าโครงสร้าง ระบบและอุปกรณ์ต่าง ๆอยู่ในสภาพที่ใช้งานได้อย่างปลอดภัยไม่เสื่อมสภาพ(๖) การปรับปรุงแผนฉุกเฉินทางรังสี (ถ้าจำเป็น)(๗)การจัดสรรบุคลากรที่มีความรู้และประสบการณ์เกี่ยวกับเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยเพื่อดูแลรักษาเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยให้อยู่ในสภาพที่ปลอดภัยประกาศณ วันที่ ๒๓ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๘ยงยุทธยุทธวงศ์รองนายกรัฐมนตรีประธานกรรมการพลังงานปรมาณูเพื่อสันติปริยานุช/ผู้จัดทำ๑๑ พฤษภาคม๒๕๕๘วิศนี/ผู้ตรวจ๒๐ พฤษภาคม๒๕๕๘[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๓๒/ตอนพิเศษ ๑๐๕ ง/หน้า ๒/๗ พฤษภาคม ๒๕๕๘