คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5852/2537หลักกฎหมาย: ระยะเวลาบอกล้างโมฆียะกรรมตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 865 วรรคสอง ไม่ใช่อายุความ จึงไม่อยู่ในบังคับของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 191(เดิม) ที่จะย่นเข้าไม่ได้เมื่อจำเลยผู้รับประกันชีวิตยอมลดระยะเวลาในการบอกล้างโมฆียะกรรมจากกำหนด 5 ปี นับแต่วันทำสัญญาประกันชีวิตลงมาเป็นกำหนด 2 ปีนับแต่วันที่จำเลยอนุมัติให้ต่ออายุกรมธรรม์ประกันชีวิต จำเลยจึงต้องผูกพันตามนั้นโจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 30 ธันวาคม 2525 นายครรชิต ไชยาคมได้ทำสัญญาประกันชีวิตไว้กับจำเลย โดยโจทก์เป็นผู้รับประโยชน์ตามกรมธรรม์ ต่อมานายครรชิตถึงแก่ความตายด้วยโรคหัวใจวายเมื่อวันที่ 13 ธันวาคม 2529 อันเป็นช่วงระยะเวลาอยู่ในระหว่างการคุ้มครองและมีผลบังคับของกรมธรรม์ประกันชีวิต จำเลยจะต้องจ่ายเงินที่เอาประกันชีวิตให้แก่โจทก์เป็นเงินจำนวน 530,000 บาทโจทก์ได้แจ้งให้จำเลยทราบถึงสาเหตุแห่งการตายของนายครรชิตผู้เอาประกันชีวิตเมื่อวันที่ 15 ธันวาคม 2529 และได้ส่งเอกสารและหลักฐานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับนายครรชิต รวมทั้งได้มอบกรมธรรม์ประกันชีวิตดังกล่าวให้แก่จำเลยเพื่อขอรับเงินประกันชีวิตจากจำเลย จำเลยเพิกเฉยไม่ชำระเงินให้โจทก์อ้างว่าได้บอกล้างกรมธรรม์ประกันชีวิตดังกล่าวแล้ว เพราะนายครรชิตผู้เอาประกันชีวิตได้ให้ถ้อยคำในคำขอต่ออายุกรมธรรม์ว่า สุขภาพสมบูรณ์ ไม่เคยเจ็บป่วยทำให้จำเลยสำคัญผิดต่ออายุกรมธรรม์ให้นายครรชิต ก่อนจำเลยจะรับประกันชีวิตก็ดี ต่ออายุกรมธรรม์ดังกล่าวก็ดี จำเลยได้ส่งแพทย์ของจำเลยมาทำการตรวจร่างกายของนายครรชิตแล้ว หากจะมีความผิดพลาดจากความจริงก็เป็นความผิดพลาดของแพทย์ของจำเลยซึ่งควรจะรู้ได้เช่นนั้น ถ้าได้ใช้ความระมัดระวังอันจะพึงคาดหมายได้เช่นวิญญูชน การบอกเลิกสัญญาของจำเลยมิได้บอกล้างภายในกำหนดระยะเวลา 1 เดือน นับแต่วันที่โจทก์ได้แจ้งรายละเอียดสาเหตุแห่งการตายของผู้เอาประกันชีวิตให้ผู้รับประกันชีวิตทราบมูลอันจะบอกล้างได้ จึงถือว่าสิทธินั้นเป็นอันระงับไปตามกฎหมาย ขอให้บังคับจำเลยรับผิดชดใช้เงินจำนวน 537,949.92 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 530,000 บาท นับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเงินเสร็จให้แก่โจทก์จำเลยให้การว่า นายครรชิตปิดบังความจริงและไม่ให้ถ้อยแถลงความจริงต่อจำเลยจึงเป็นเหตุให้จำเลยพิจารณาต่ออายุกรมธรรม์ให้นายครรชิต หากนายครรชิตให้ถ้อยแถลงตามความเป็นจริงแล้วจำเลยจะบอกปัดไม่ต่ออายุกรมธรรม์หรือทำสัญญาประกันชีวิตให้สัญญาประกันชีวิตดังกล่าวจึงเป็นโมฆียะกรรม จำเลยได้รับแจ้งจากโจทก์ว่านายครรชิตถึงแก่ความตายด้วยโรคหัวใจวายเมื่อวันที่13 ธันวาคม 2529 จำเลยได้ทำการสอบสวนพิสูจน์มรณกรรมตามวิธีการของจำเลย เมื่อจำเลยทราบถึงสาเหตุแห่งการที่สัญญาประกันชีวิตรายนี้เป็นโมฆียะกรรมตามที่ได้กล่าวไว้แล้ว จำเลยก็ได้ปฏิเสธความรับผิดและบอกล้างกรมธรรม์ประกันชีวิตดังกล่าวโดยแจ้งให้โจทก์ทราบแล้วเมื่อวันที่ 30 มกราคม 2530 และคืนเบี้ยประกันให้โจทก์ไปแล้วเป็นเงิน 44,804.52 บาท โดยโจทก์ได้รับไปแล้ว ดังรายละเอียดหนังสือลงวันที่ 30 มกราคม 2530 สัญญารับประกันชีวิตก็ดี การต่ออายุกรมธรรม์ของนายครรชิตก็ดีจึงตกเป็นโมฆะ คือ เสียเปล่าตั้งแต่เริ่มแรก โจทก์จึงไม่มีสิทธิรับเงินประกันชีวิตหรือสินไหมมรณกรรมจำเลยไม่มีหน้าที่จะต้องรับผิดต่อโจทก์ตามฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้จำเลยชำระเงิน 530,000 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี นับตั้งแต่วันที่ 15 ธันวาคม2529 เป็นต้นไปจนกว่าจำเลยจะชำระเสร็จให้โจทก์จำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ปรากฏว่าระหว่างที่ศาลชั้นต้นสั่งรับฎีกาจำเลยแล้ว แต่ยังมิได้ส่งสำนวนไปยังศาลฎีกานายชัยยะ ไชยาคมยื่นคำร้องว่า โจทก์ถึงแก่ความตาย เมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2534นายชัยยะเป็นบุตรโจทก์และเป็นทายาทจึงขอเข้าเป็นคู่ความแทนศาลชั้นต้นทำการไต่สวนแล้วมีคำสั่งอนุญาต เห็นว่า เมื่อศาลชั้นต้นสั่งรับฎีกาของจำเลยแล้ว คดีย่อมอยู่ในอำนาจการพิจารณาพิพากษาของศาลฎีกา ศาลชั้นต้นไม่มีอำนาจสั่งอนุญาตให้นายชัยยะเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ได้ คำสั่งของศาลชั้นต้นจึงไม่ชอบ ให้เพิกถอนคำสั่งของศาลชั้นต้นดังกล่าว และศาลฎีกาได้พิจารณาข้อเท็จจริงตามที่ศาลชั้นต้นไต่สวนมาแล้วได้ความว่า นายชัยยะเป็นทายาทของโจทก์จึงอนุญาตให้นายชัยยะเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะได้จำเลยฎีกาอีกข้อหนึ่งว่า ระยะเวลาในการบอกล้างโมฆียะกรรมตามที่กำหนดไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 865 วรรคสองเป็นอายุความ ต้องอยู่ในบังคับประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 191 (เดิม) เห็นว่า ระยะเวลาบอกล้างโมฆียะกรรมไม่ใช่อายุความจึงไม่อยู่ในบังคับประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 191 (เดิม)ที่จะย่นเข้าไม่ได้ เมื่อจำเลยสมัครใจยอมลดระยะเวลาในการบอกล้างโมฆียะกรรมจากกำหนด 5 ปี นับแต่วันทำสัญญาตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 865 วรรคสอง ลงมาเป็นกำหนด 2 ปี นับแต่วันที่จำเลยอนุมัติให้ต่ออายุกรมธรรม์ประกันชีวิต จำเลยจึงต้องผูกพันตามนั้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5852/2537นาง พรจิตต์ ไชยาคม โดยนายชัยยะ ไช ยา คมโจทก์ผู้ เข้า เป็น คู่ความ แทนโจทก์บริษัท เมือง ไทย ประกันชีวิต จำกัดจำเลย ป.พ.พ. ม. 193/11, ม. 865 วรรคสอง ระยะเวลาบอกล้างโมฆียะกรรมตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 865 วรรคสอง ไม่ใช่อายุความ จึงไม่อยู่ในบังคับของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 191(เดิม) ที่จะย่นเข้าไม่ได้เมื่อจำเลยผู้รับประกันชีวิตยอมลดระยะเวลาในการบอกล้างโมฆียะกรรมจากกำหนด 5 ปี นับแต่วันทำสัญญาประกันชีวิตลงมาเป็นกำหนด 2 ปีนับแต่วันที่จำเลยอนุมัติให้ต่ออายุกรมธรรม์ประกันชีวิต จำเลยจึงต้องผูกพันตามนั้นโจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 30 ธันวาคม 2525 นายครรชิต ไชยาคมได้ทำสัญญาประกันชีวิตไว้กับจำเลย โดยโจทก์เป็นผู้รับประโยชน์ตามกรมธรรม์ ต่อมานายครรชิตถึงแก่ความตายด้วยโรคหัวใจวายเมื่อวันที่ 13 ธันวาคม 2529 อันเป็นช่วงระยะเวลาอยู่ในระหว่างการคุ้มครองและมีผลบังคับของกรมธรรม์ประกันชีวิต จำเลยจะต้องจ่ายเงินที่เอาประกันชีวิตให้แก่โจทก์เป็นเงินจำนวน 530,000 บาทโจทก์ได้แจ้งให้จำเลยทราบถึงสาเหตุแห่งการตายของนายครรชิตผู้เอาประกันชีวิตเมื่อวันที่ 15 ธันวาคม 2529 และได้ส่งเอกสารและหลักฐานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับนายครรชิต รวมทั้งได้มอบกรมธรรม์ประกันชีวิตดังกล่าวให้แก่จำเลยเพื่อขอรับเงินประกันชีวิตจากจำเลย จำเลยเพิกเฉยไม่ชำระเงินให้โจทก์อ้างว่าได้บอกล้างกรมธรรม์ประกันชีวิตดังกล่าวแล้ว เพราะนายครรชิตผู้เอาประกันชีวิตได้ให้ถ้อยคำในคำขอต่ออายุกรมธรรม์ว่า สุขภาพสมบูรณ์ ไม่เคยเจ็บป่วยทำให้จำเลยสำคัญผิดต่ออายุกรมธรรม์ให้นายครรชิต ก่อนจำเลยจะรับประกันชีวิตก็ดี ต่ออายุกรมธรรม์ดังกล่าวก็ดี จำเลยได้ส่งแพทย์ของจำเลยมาทำการตรวจร่างกายของนายครรชิตแล้ว หากจะมีความผิดพลาดจากความจริงก็เป็นความผิดพลาดของแพทย์ของจำเลยซึ่งควรจะรู้ได้เช่นนั้น ถ้าได้ใช้ความระมัดระวังอันจะพึงคาดหมายได้เช่นวิญญูชน การบอกเลิกสัญญาของจำเลยมิได้บอกล้างภายในกำหนดระยะเวลา 1 เดือน นับแต่วันที่โจทก์ได้แจ้งรายละเอียดสาเหตุแห่งการตายของผู้เอาประกันชีวิตให้ผู้รับประกันชีวิตทราบมูลอันจะบอกล้างได้ จึงถือว่าสิทธินั้นเป็นอันระงับไปตามกฎหมาย ขอให้บังคับจำเลยรับผิดชดใช้เงินจำนวน 537,949.92 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 530,000 บาท นับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเงินเสร็จให้แก่โจทก์จำเลยให้การว่า นายครรชิตปิดบังความจริงและไม่ให้ถ้อยแถลงความจริงต่อจำเลยจึงเป็นเหตุให้จำเลยพิจารณาต่ออายุกรมธรรม์ให้นายครรชิต หากนายครรชิตให้ถ้อยแถลงตามความเป็นจริงแล้วจำเลยจะบอกปัดไม่ต่ออายุกรมธรรม์หรือทำสัญญาประกันชีวิตให้สัญญาประกันชีวิตดังกล่าวจึงเป็นโมฆียะกรรม จำเลยได้รับแจ้งจากโจทก์ว่านายครรชิตถึงแก่ความตายด้วยโรคหัวใจวายเมื่อวันที่13 ธันวาคม 2529 จำเลยได้ทำการสอบสวนพิสูจน์มรณกรรมตามวิธีการของจำเลย เมื่อจำเลยทราบถึงสาเหตุแห่งการที่สัญญาประกันชีวิตรายนี้เป็นโมฆียะกรรมตามที่ได้กล่าวไว้แล้ว จำเลยก็ได้ปฏิเสธความรับผิดและบอกล้างกรมธรรม์ประกันชีวิตดังกล่าวโดยแจ้งให้โจทก์ทราบแล้วเมื่อวันที่ 30 มกราคม 2530 และคืนเบี้ยประกันให้โจทก์ไปแล้วเป็นเงิน 44,804.52 บาท โดยโจทก์ได้รับไปแล้ว ดังรายละเอียดหนังสือลงวันที่ 30 มกราคม 2530 สัญญารับประกันชีวิตก็ดี การต่ออายุกรมธรรม์ของนายครรชิตก็ดีจึงตกเป็นโมฆะ คือ เสียเปล่าตั้งแต่เริ่มแรก โจทก์จึงไม่มีสิทธิรับเงินประกันชีวิตหรือสินไหมมรณกรรมจำเลยไม่มีหน้าที่จะต้องรับผิดต่อโจทก์ตามฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้จำเลยชำระเงิน 530,000 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี นับตั้งแต่วันที่ 15 ธันวาคม2529 เป็นต้นไปจนกว่าจำเลยจะชำระเสร็จให้โจทก์จำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ปรากฏว่าระหว่างที่ศาลชั้นต้นสั่งรับฎีกาจำเลยแล้ว แต่ยังมิได้ส่งสำนวนไปยังศาลฎีกานายชัยยะ ไชยาคมยื่นคำร้องว่า โจทก์ถึงแก่ความตาย เมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2534นายชัยยะเป็นบุตรโจทก์และเป็นทายาทจึงขอเข้าเป็นคู่ความแทนศาลชั้นต้นทำการไต่สวนแล้วมีคำสั่งอนุญาต เห็นว่า เมื่อศาลชั้นต้นสั่งรับฎีกาของจำเลยแล้ว คดีย่อมอยู่ในอำนาจการพิจารณาพิพากษาของศาลฎีกา ศาลชั้นต้นไม่มีอำนาจสั่งอนุญาตให้นายชัยยะเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ได้ คำสั่งของศาลชั้นต้นจึงไม่ชอบ ให้เพิกถอนคำสั่งของศาลชั้นต้นดังกล่าว และศาลฎีกาได้พิจารณาข้อเท็จจริงตามที่ศาลชั้นต้นไต่สวนมาแล้วได้ความว่า นายชัยยะเป็นทายาทของโจทก์จึงอนุญาตให้นายชัยยะเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะได้จำเลยฎีกาอีกข้อหนึ่งว่า ระยะเวลาในการบอกล้างโมฆียะกรรมตามที่กำหนดไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 865 วรรคสองเป็นอายุความ ต้องอยู่ในบังคับประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 191 (เดิม) เห็นว่า ระยะเวลาบอกล้างโมฆียะกรรมไม่ใช่อายุความจึงไม่อยู่ในบังคับประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 191 (เดิม)ที่จะย่นเข้าไม่ได้ เมื่อจำเลยสมัครใจยอมลดระยะเวลาในการบอกล้างโมฆียะกรรมจากกำหนด 5 ปี นับแต่วันทำสัญญาตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 865 วรรคสอง ลงมาเป็นกำหนด 2 ปี นับแต่วันที่จำเลยอนุมัติให้ต่ออายุกรมธรรม์ประกันชีวิต จำเลยจึงต้องผูกพันตามนั้น"พิพากษายืน(สถิตย์ ไพเราะ-นิเวศน์ คำผอง-สมคิด ไตรโสรัส)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ อายุความนั้นคือระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดไว้ว่าสิทธิเรียกร้องจะต้องฟ้องร้องภายในกำหนดเวลานี้ ถ้าปล่อยทิ้งไว้จนเกินกำหนดก็ฟ้องร้องบังคับไม่ได้ซึ่งเรียกว่าคดีขาดอายุความ (ศาสตราจารย์ดร.ประกอบหุตะสิงห์ คำสอนชั้นปริญญาตรี กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยนิติกรรมและสัญญา หน้า 115) ดังนี้อายุความจึงเกี่ยวข้องโดยตรงกับสิทธิเรียกร้อง ซึ่งสิทธิเรียกร้องก็คือหนี้นั่นเองเพราะคำว่า "หนี้" มีความหมายเป็นสองทาง ความหมายหนึ่ง หมายถึงสิทธิเรียกร้องซึ่งเป็นความหมายซึ่งมองจากด้านเจ้าหนี้หรือผู้มีสิทธิเรียกร้องให้ลูกหนี้ชำระหนี้แต่ความหมายของคำว่า "หนี้"อีกทางหนึ่งหมายความว่า "ภาระ หน้าที่" หรือความเป็นหนี้ซึ่งเป็นการมองจากทางด้านลูกหนี้ผู้มีความผูกพันจะต้องชำระหนี้(ศาสตราจารย์ โสภณรัตนากร คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยหนี้ บทเบ็ดเสร็จทั่วไปหน้า 42) ซึ่งเห็นได้ว่าระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดที่ถือได้ว่าเป็นอายุความนั้นต้องมีลักษณะเป็นการกำหนดเวลาที่เจ้าหนี้หรือผู้มีสิทธิเรียกร้องสามารถเรียกร้องให้ลูกหนี้ชำระหนี้ได้ หากกำหนดเวลาที่กฎหมายบัญญัติไว้มิใช่เรื่องที่เจ้าหนี้หรือผู้มีสิทธิเรียกร้องสามารถเรียกร้องให้ลูกหนี้ชำระหนี้ได้แล้ว กำหนดเวลานั้นก็ถือไม่ได้ว่าเป็นอายุความแต่เป็นเพียงกำหนดระยะเวลาที่ระบุไว้ในกฎหมายโดยทั่วไปดังเช่นคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 865 บัญญัติว่า "ในกรณีประกันชีวิตบุคคลอันการใช้เงินย่อมอาศัยความทรงชีพหรือมรณะของเขานั้นก็ดี รู้แล้วละเว้นเสียไม่เปิดเผยข้อความจริง ซึ่งอาจจะได้จูงใจผู้รับประกันภัยให้เรียกเบี้ยประกันภัยสูงขึ้นอีก หรือบอกปัดไม่ยอมทำสัญญา หรือว่ารู้อยู่แล้วแถลงข้อความนั้นเป็นความเท็จสัญญานั้นเป็นโมฆียะ ซึ่งผู้รับประกันภัยย่อมมีสิทธิบอกล้างโมฆียะได้ภายในกำหนด 1 เดือนนับแต่วันที่ผู้รับประกันภัยทราบข้อมูลอันจะบอกล้างได้หรืออาจใช้สิทธิภายในกำหนด 5 ปี นับแต่วันทำสัญญา"เมื่อพิจารณาบทบัญญัติมาตราดังกล่าวนี้ตามที่ผู้หมายเหตุได้กล่าวไว้ข้างต้นแล้ว จะเห็นได้ว่าในเบื้องต้นนั้นเป็นสิทธิของผู้รับประกันภัยที่จะบอกล้างโมฆียะกรรมได้ในกรณีที่เข้าเหตุดังกล่าวภายหลังเมื่อบอกล้างโมฆียะกรรมแล้ว หากมีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ คู่สัญญาจึงมีสิทธิเรียกร้องให้ต่างฝ่ายต่างชำระหนี้ให้แก่กัน กำหนดระยะเวลาที่เกี่ยวกับสิทธิเรียกร้องที่เกิดขึ้นในภายหลังนี้จึงเป็นอายุความเนื่องจากเป็นกรณีที่เจ้าหนี้หรือผู้มีสิทธิเรียกร้องสามารถเรียกร้องให้ลูกหนี้ชำระหนี้ได้หรือลูกหนี้มีความผูกพันที่จะต้องชำระหนี้ ส่วนสิทธิในการบอกล้างโมฆียะกรรมดังที่กล่าวมาแล้วข้างต้นเป็นเพียงสิทธิซึ่งเกิดขึ้นก่อนที่จะเกิดสิทธิเรียกร้องในการที่จะเรียกให้คู่สัญญาแต่ละฝ่ายชำระหนี้ แม้กฎหมายกำหนดระยะเวลาไว้ก็ถือไม่ได้ว่าเป็นกำหนดเวลาที่เจ้าหนี้หรือผู้มีสิทธิเรียกร้องสามารถเรียกร้องให้ลูกหนี้ชำระหนี้ได้ จึงมิใช่อายุความ คู่สัญญาจึงสามารถตกลงย่นหรือขยายระยะเวลาให้แตกต่างไปจากที่กฎหมายบัญญัติไว้ได้ สำหรับกรณีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 วรรคสองนั้น แม้ตัวบทมาตราดังกล่าวจะใช้คำว่า "การฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองนั้น ท่านว่าต้องฟ้องภายในปีหนึ่งนับแต่เวลาถูกแย่งการครอบครอง" ก็ตาม ก็อาจอธิบายได้ในทำนองเดียวกันว่าเมื่อผู้ครอบครองที่ดินอยู่แต่เดิมถูกผู้อื่นมาแย่งการครอบครองไปผู้ครอบครองเดิมมีสิทธิที่จะติดตามทวงถามที่ดินของตนเองคืนเท่านั้นหากมองทางด้านผู้แย่งการครอบครองที่ดินไป จะเห็นได้ว่าผู้แย่งการครอบครองที่ดินนั้น ยังไม่มีหน้าที่โดยตรงที่จะต้องส่งมอบที่ดินคืนให้แก่ผู้ที่ครอบครองที่ดินอยู่แต่เดิม จึงถือไม่ได้ว่าผู้ครอบครองที่ดินแต่เดิมมีสิทธิเรียกร้องให้ผู้แย่งการครอบครองต้องส่งมอบที่ดินคืนแก่ตน เมื่อไม่ใช่สิทธิเรียกร้องจึงไม่ใช่อายุความตามความหมายของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/9 กำหนดระยะเวลาที่เป็นอายุความกับกำหนดระยะเวลาที่บัญญัติไว้ในกฎหมายซึ่งมิใช่อายุความนั้น มีข้อแตกต่างกันเพราะหากเป็นเรื่องของอายุความแล้ว จำเลยต้องยกขึ้นต่อสู้โดยให้การปฏิเสธอย่างชัดแจ้งพร้อมด้วยเหตุแห่งการปฏิเสธ มิฉะนั้นคดีจะไม่มีประเด็นเรื่องฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่และศาลจะยกขึ้นวินิจฉัยเองไม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4291/2529) ในทางกลับกันหากกำหนดระยะนั้นมิใช่อายุความแล้ว ดังเช่นประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1375 แม้จำเลยจะมิได้ให้การต่อสู้ว่าโจทก์ฟ้องเรียกคืนซึ่งการครอบครองเกิน 1 ปีก็ตาม ศาลก็มีอำนาจยกประเด็นข้อนี้ขึ้นวินิจฉัยได้เองเพราะเป็นปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2300/2527) ทนงศักดิ์ดุลยกาญจน์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 30 ธันวาคม 2525 นายครรชิต ไชยาคมได้ทำสัญญาประกันชีวิตไว้กับจำเลย โดยโจทก์เป็นผู้รับประโยชน์ตามกรมธรรม์ ต่อมานายครรชิตถึงแก่ความตายด้วยโรคหัวใจวายเมื่อวันที่ 13 ธันวาคม 2529 อันเป็นช่วงระยะเวลาอยู่ในระหว่างการคุ้มครองและมีผลบังคับของกรมธรรม์ประกันชีวิต จำเลยจะต้องจ่ายเงินที่เอาประกันชีวิตให้แก่โจทก์เป็นเงินจำนวน 530,000 บาทโจทก์ได้แจ้งให้จำเลยทราบถึงสาเหตุแห่งการตายของนายครรชิตผู้เอาประกันชีวิตเมื่อวันที่ 15 ธันวาคม 2529 และได้ส่งเอกสารและหลักฐานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับนายครรชิต รวมทั้งได้มอบกรมธรรม์ประกันชีวิตดังกล่าวให้แก่จำเลยเพื่อขอรับเงินประกันชีวิตจากจำเลย จำเลยเพิกเฉยไม่ชำระเงินให้โจทก์อ้างว่าได้บอกล้างกรมธรรม์ประกันชีวิตดังกล่าวแล้ว เพราะนายครรชิตผู้เอาประกันชีวิตได้ให้ถ้อยคำในคำขอต่ออายุกรมธรรม์ว่า สุขภาพสมบูรณ์ ไม่เคยเจ็บป่วยทำให้จำเลยสำคัญผิดต่ออายุกรมธรรม์ให้นายครรชิต ก่อนจำเลยจะรับประกันชีวิตก็ดี ต่ออายุกรมธรรม์ดังกล่าวก็ดี จำเลยได้ส่งแพทย์ของจำเลยมาทำการตรวจร่างกายของนายครรชิตแล้ว หากจะมีความผิดพลาดจากความจริงก็เป็นความผิดพลาดของแพทย์ของจำเลยซึ่งควรจะรู้ได้เช่นนั้น ถ้าได้ใช้ความระมัดระวังอันจะพึงคาดหมายได้เช่นวิญญูชน การบอกเลิกสัญญาของจำเลยมิได้บอกล้างภายในกำหนดระยะเวลา 1 เดือน นับแต่วันที่โจทก์ได้แจ้งรายละเอียดสาเหตุแห่งการตายของผู้เอาประกันชีวิตให้ผู้รับประกันชีวิตทราบมูลอันจะบอกล้างได้ จึงถือว่าสิทธินั้นเป็นอันระงับไปตามกฎหมาย ขอให้บังคับจำเลยรับผิดชดใช้เงินจำนวน 537,949.92 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 530,000 บาท นับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเงินเสร็จให้แก่โจทก์จำเลยให้การว่า นายครรชิตปิดบังความจริงและไม่ให้ถ้อยแถลงความจริงต่อจำเลยจึงเป็นเหตุให้จำเลยพิจารณาต่ออายุกรมธรรม์ให้นายครรชิต หากนายครรชิตให้ถ้อยแถลงตามความเป็นจริงแล้วจำเลยจะบอกปัดไม่ต่ออายุกรมธรรม์หรือทำสัญญาประกันชีวิตให้สัญญาประกันชีวิตดังกล่าวจึงเป็นโมฆียะกรรม จำเลยได้รับแจ้งจากโจทก์ว่านายครรชิตถึงแก่ความตายด้วยโรคหัวใจวายเมื่อวันที่13 ธันวาคม 2529 จำเลยได้ทำการสอบสวนพิสูจน์มรณกรรมตามวิธีการของจำเลย เมื่อจำเลยทราบถึงสาเหตุแห่งการที่สัญญาประกันชีวิตรายนี้เป็นโมฆียะกรรมตามที่ได้กล่าวไว้แล้ว จำเลยก็ได้ปฏิเสธความรับผิดและบอกล้างกรมธรรม์ประกันชีวิตดังกล่าวโดยแจ้งให้โจทก์ทราบแล้วเมื่อวันที่ 30 มกราคม 2530 และคืนเบี้ยประกันให้โจทก์ไปแล้วเป็นเงิน 44,804.52 บาท โดยโจทก์ได้รับไปแล้ว ดังรายละเอียดหนังสือลงวันที่ 30 มกราคม 2530 สัญญารับประกันชีวิตก็ดี การต่ออายุกรมธรรม์ของนายครรชิตก็ดีจึงตกเป็นโมฆะ คือ เสียเปล่าตั้งแต่เริ่มแรก โจทก์จึงไม่มีสิทธิรับเงินประกันชีวิตหรือสินไหมมรณกรรมจำเลยไม่มีหน้าที่จะต้องรับผิดต่อโจทก์ตามฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้จำเลยชำระเงิน 530,000 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี นับตั้งแต่วันที่ 15 ธันวาคม2529 เป็นต้นไปจนกว่าจำเลยจะชำระเสร็จให้โจทก์จำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ปรากฏว่าระหว่างที่ศาลชั้นต้นสั่งรับฎีกาจำเลยแล้ว แต่ยังมิได้ส่งสำนวนไปยังศาลฎีกานายชัยยะ ไชยาคมยื่นคำร้องว่า โจทก์ถึงแก่ความตาย เมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2534นายชัยยะเป็นบุตรโจทก์และเป็นทายาทจึงขอเข้าเป็นคู่ความแทนศาลชั้นต้นทำการไต่สวนแล้วมีคำสั่งอนุญาต เห็นว่า เมื่อศาลชั้นต้นสั่งรับฎีกาของจำเลยแล้ว คดีย่อมอยู่ในอำนาจการพิจารณาพิพากษาของศาลฎีกา ศาลชั้นต้นไม่มีอำนาจสั่งอนุญาตให้นายชัยยะเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ได้ คำสั่งของศาลชั้นต้นจึงไม่ชอบ ให้เพิกถอนคำสั่งของศาลชั้นต้นดังกล่าว และศาลฎีกาได้พิจารณาข้อเท็จจริงตามที่ศาลชั้นต้นไต่สวนมาแล้วได้ความว่า นายชัยยะเป็นทายาทของโจทก์จึงอนุญาตให้นายชัยยะเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะได้จำเลยฎีกาอีกข้อหนึ่งว่า ระยะเวลาในการบอกล้างโมฆียะกรรมตามที่กำหนดไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 865 วรรคสองเป็นอายุความ ต้องอยู่ในบังคับประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 191 (เดิม) เห็นว่า ระยะเวลาบอกล้างโมฆียะกรรมไม่ใช่อายุความจึงไม่อยู่ในบังคับประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 191 (เดิม)ที่จะย่นเข้าไม่ได้ เมื่อจำเลยสมัครใจยอมลดระยะเวลาในการบอกล้างโมฆียะกรรมจากกำหนด 5 ปี นับแต่วันทำสัญญาตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 865 วรรคสอง ลงมาเป็นกำหนด 2 ปี นับแต่วันที่จำเลยอนุมัติให้ต่ออายุกรมธรรม์ประกันชีวิต จำเลยจึงต้องผูกพันตามนั้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5852/2537นาง พรจิตต์ ไชยาคม โดยนายชัยยะ ไช ยา คมโจทก์ผู้ เข้า เป็น คู่ความ แทนโจทก์บริษัท เมือง ไทย ประกันชีวิต จำกัดจำเลย ป.พ.พ. ม. 193/11, ม. 865 วรรคสอง ระยะเวลาบอกล้างโมฆียะกรรมตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 865 วรรคสอง ไม่ใช่อายุความ จึงไม่อยู่ในบังคับของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 191(เดิม) ที่จะย่นเข้าไม่ได้เมื่อจำเลยผู้รับประกันชีวิตยอมลดระยะเวลาในการบอกล้างโมฆียะกรรมจากกำหนด 5 ปี นับแต่วันทำสัญญาประกันชีวิตลงมาเป็นกำหนด 2 ปีนับแต่วันที่จำเลยอนุมัติให้ต่ออายุกรมธรรม์ประกันชีวิต จำเลยจึงต้องผูกพันตามนั้นโจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 30 ธันวาคม 2525 นายครรชิต ไชยาคมได้ทำสัญญาประกันชีวิตไว้กับจำเลย โดยโจทก์เป็นผู้รับประโยชน์ตามกรมธรรม์ ต่อมานายครรชิตถึงแก่ความตายด้วยโรคหัวใจวายเมื่อวันที่ 13 ธันวาคม 2529 อันเป็นช่วงระยะเวลาอยู่ในระหว่างการคุ้มครองและมีผลบังคับของกรมธรรม์ประกันชีวิต จำเลยจะต้องจ่ายเงินที่เอาประกันชีวิตให้แก่โจทก์เป็นเงินจำนวน 530,000 บาทโจทก์ได้แจ้งให้จำเลยทราบถึงสาเหตุแห่งการตายของนายครรชิตผู้เอาประกันชีวิตเมื่อวันที่ 15 ธันวาคม 2529 และได้ส่งเอกสารและหลักฐานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับนายครรชิต รวมทั้งได้มอบกรมธรรม์ประกันชีวิตดังกล่าวให้แก่จำเลยเพื่อขอรับเงินประกันชีวิตจากจำเลย จำเลยเพิกเฉยไม่ชำระเงินให้โจทก์อ้างว่าได้บอกล้างกรมธรรม์ประกันชีวิตดังกล่าวแล้ว เพราะนายครรชิตผู้เอาประกันชีวิตได้ให้ถ้อยคำในคำขอต่ออายุกรมธรรม์ว่า สุขภาพสมบูรณ์ ไม่เคยเจ็บป่วยทำให้จำเลยสำคัญผิดต่ออายุกรมธรรม์ให้นายครรชิต ก่อนจำเลยจะรับประกันชีวิตก็ดี ต่ออายุกรมธรรม์ดังกล่าวก็ดี จำเลยได้ส่งแพทย์ของจำเลยมาทำการตรวจร่างกายของนายครรชิตแล้ว หากจะมีความผิดพลาดจากความจริงก็เป็นความผิดพลาดของแพทย์ของจำเลยซึ่งควรจะรู้ได้เช่นนั้น ถ้าได้ใช้ความระมัดระวังอันจะพึงคาดหมายได้เช่นวิญญูชน การบอกเลิกสัญญาของจำเลยมิได้บอกล้างภายในกำหนดระยะเวลา 1 เดือน นับแต่วันที่โจทก์ได้แจ้งรายละเอียดสาเหตุแห่งการตายของผู้เอาประกันชีวิตให้ผู้รับประกันชีวิตทราบมูลอันจะบอกล้างได้ จึงถือว่าสิทธินั้นเป็นอันระงับไปตามกฎหมาย ขอให้บังคับจำเลยรับผิดชดใช้เงินจำนวน 537,949.92 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 530,000 บาท นับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเงินเสร็จให้แก่โจทก์จำเลยให้การว่า นายครรชิตปิดบังความจริงและไม่ให้ถ้อยแถลงความจริงต่อจำเลยจึงเป็นเหตุให้จำเลยพิจารณาต่ออายุกรมธรรม์ให้นายครรชิต หากนายครรชิตให้ถ้อยแถลงตามความเป็นจริงแล้วจำเลยจะบอกปัดไม่ต่ออายุกรมธรรม์หรือทำสัญญาประกันชีวิตให้สัญญาประกันชีวิตดังกล่าวจึงเป็นโมฆียะกรรม จำเลยได้รับแจ้งจากโจทก์ว่านายครรชิตถึงแก่ความตายด้วยโรคหัวใจวายเมื่อวันที่13 ธันวาคม 2529 จำเลยได้ทำการสอบสวนพิสูจน์มรณกรรมตามวิธีการของจำเลย เมื่อจำเลยทราบถึงสาเหตุแห่งการที่สัญญาประกันชีวิตรายนี้เป็นโมฆียะกรรมตามที่ได้กล่าวไว้แล้ว จำเลยก็ได้ปฏิเสธความรับผิดและบอกล้างกรมธรรม์ประกันชีวิตดังกล่าวโดยแจ้งให้โจทก์ทราบแล้วเมื่อวันที่ 30 มกราคม 2530 และคืนเบี้ยประกันให้โจทก์ไปแล้วเป็นเงิน 44,804.52 บาท โดยโจทก์ได้รับไปแล้ว ดังรายละเอียดหนังสือลงวันที่ 30 มกราคม 2530 สัญญารับประกันชีวิตก็ดี การต่ออายุกรมธรรม์ของนายครรชิตก็ดีจึงตกเป็นโมฆะ คือ เสียเปล่าตั้งแต่เริ่มแรก โจทก์จึงไม่มีสิทธิรับเงินประกันชีวิตหรือสินไหมมรณกรรมจำเลยไม่มีหน้าที่จะต้องรับผิดต่อโจทก์ตามฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้จำเลยชำระเงิน 530,000 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี นับตั้งแต่วันที่ 15 ธันวาคม2529 เป็นต้นไปจนกว่าจำเลยจะชำระเสร็จให้โจทก์จำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ปรากฏว่าระหว่างที่ศาลชั้นต้นสั่งรับฎีกาจำเลยแล้ว แต่ยังมิได้ส่งสำนวนไปยังศาลฎีกานายชัยยะ ไชยาคมยื่นคำร้องว่า โจทก์ถึงแก่ความตาย เมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2534นายชัยยะเป็นบุตรโจทก์และเป็นทายาทจึงขอเข้าเป็นคู่ความแทนศาลชั้นต้นทำการไต่สวนแล้วมีคำสั่งอนุญาต เห็นว่า เมื่อศาลชั้นต้นสั่งรับฎีกาของจำเลยแล้ว คดีย่อมอยู่ในอำนาจการพิจารณาพิพากษาของศาลฎีกา ศาลชั้นต้นไม่มีอำนาจสั่งอนุญาตให้นายชัยยะเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ได้ คำสั่งของศาลชั้นต้นจึงไม่ชอบ ให้เพิกถอนคำสั่งของศาลชั้นต้นดังกล่าว และศาลฎีกาได้พิจารณาข้อเท็จจริงตามที่ศาลชั้นต้นไต่สวนมาแล้วได้ความว่า นายชัยยะเป็นทายาทของโจทก์จึงอนุญาตให้นายชัยยะเข้าเป็นคู่ความแทนโจทก์ผู้มรณะได้จำเลยฎีกาอีกข้อหนึ่งว่า ระยะเวลาในการบอกล้างโมฆียะกรรมตามที่กำหนดไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 865 วรรคสองเป็นอายุความ ต้องอยู่ในบังคับประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 191 (เดิม) เห็นว่า ระยะเวลาบอกล้างโมฆียะกรรมไม่ใช่อายุความจึงไม่อยู่ในบังคับประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 191 (เดิม)ที่จะย่นเข้าไม่ได้ เมื่อจำเลยสมัครใจยอมลดระยะเวลาในการบอกล้างโมฆียะกรรมจากกำหนด 5 ปี นับแต่วันทำสัญญาตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 865 วรรคสอง ลงมาเป็นกำหนด 2 ปี นับแต่วันที่จำเลยอนุมัติให้ต่ออายุกรมธรรม์ประกันชีวิต จำเลยจึงต้องผูกพันตามนั้น"พิพากษายืน(สถิตย์ ไพเราะ-นิเวศน์ คำผอง-สมคิด ไตรโสรัส)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ อายุความนั้นคือระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดไว้ว่าสิทธิเรียกร้องจะต้องฟ้องร้องภายในกำหนดเวลานี้ ถ้าปล่อยทิ้งไว้จนเกินกำหนดก็ฟ้องร้องบังคับไม่ได้ซึ่งเรียกว่าคดีขาดอายุความ (ศาสตราจารย์ดร.ประกอบหุตะสิงห์ คำสอนชั้นปริญญาตรี กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยนิติกรรมและสัญญา หน้า 115) ดังนี้อายุความจึงเกี่ยวข้องโดยตรงกับสิทธิเรียกร้อง ซึ่งสิทธิเรียกร้องก็คือหนี้นั่นเองเพราะคำว่า "หนี้" มีความหมายเป็นสองทาง ความหมายหนึ่ง หมายถึงสิทธิเรียกร้องซึ่งเป็นความหมายซึ่งมองจากด้านเจ้าหนี้หรือผู้มีสิทธิเรียกร้องให้ลูกหนี้ชำระหนี้แต่ความหมายของคำว่า "หนี้"อีกทางหนึ่งหมายความว่า "ภาระ หน้าที่" หรือความเป็นหนี้ซึ่งเป็นการมองจากทางด้านลูกหนี้ผู้มีความผูกพันจะต้องชำระหนี้(ศาสตราจารย์ โสภณรัตนากร คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยหนี้ บทเบ็ดเสร็จทั่วไปหน้า 42) ซึ่งเห็นได้ว่าระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดที่ถือได้ว่าเป็นอายุความนั้นต้องมีลักษณะเป็นการกำหนดเวลาที่เจ้าหนี้หรือผู้มีสิทธิเรียกร้องสามารถเรียกร้องให้ลูกหนี้ชำระหนี้ได้ หากกำหนดเวลาที่กฎหมายบัญญัติไว้มิใช่เรื่องที่เจ้าหนี้หรือผู้มีสิทธิเรียกร้องสามารถเรียกร้องให้ลูกหนี้ชำระหนี้ได้แล้ว กำหนดเวลานั้นก็ถือไม่ได้ว่าเป็นอายุความแต่เป็นเพียงกำหนดระยะเวลาที่ระบุไว้ในกฎหมายโดยทั่วไปดังเช่นคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 865 บัญญัติว่า "ในกรณีประกันชีวิตบุคคลอันการใช้เงินย่อมอาศัยความทรงชีพหรือมรณะของเขานั้นก็ดี รู้แล้วละเว้นเสียไม่เปิดเผยข้อความจริง ซึ่งอาจจะได้จูงใจผู้รับประกันภัยให้เรียกเบี้ยประกันภัยสูงขึ้นอีก หรือบอกปัดไม่ยอมทำสัญญา หรือว่ารู้อยู่แล้วแถลงข้อความนั้นเป็นความเท็จสัญญานั้นเป็นโมฆียะ ซึ่งผู้รับประกันภัยย่อมมีสิทธิบอกล้างโมฆียะได้ภายในกำหนด 1 เดือนนับแต่วันที่ผู้รับประกันภัยทราบข้อมูลอันจะบอกล้างได้หรืออาจใช้สิทธิภายในกำหนด 5 ปี นับแต่วันทำสัญญา"เมื่อพิจารณาบทบัญญัติมาตราดังกล่าวนี้ตามที่ผู้หมายเหตุได้กล่าวไว้ข้างต้นแล้ว จะเห็นได้ว่าในเบื้องต้นนั้นเป็นสิทธิของผู้รับประกันภัยที่จะบอกล้างโมฆียะกรรมได้ในกรณีที่เข้าเหตุดังกล่าวภายหลังเมื่อบอกล้างโมฆียะกรรมแล้ว หากมีข้อโต้แย้งเกิดขึ้นเกี่ยวกับสิทธิหรือหน้าที่ คู่สัญญาจึงมีสิทธิเรียกร้องให้ต่างฝ่ายต่างชำระหนี้ให้แก่กัน กำหนดระยะเวลาที่เกี่ยวกับสิทธิเรียกร้องที่เกิดขึ้นในภายหลังนี้จึงเป็นอายุความเนื่องจากเป็นกรณีที่เจ้าหนี้หรือผู้มีสิทธิเรียกร้องสามารถเรียกร้องให้ลูกหนี้ชำระหนี้ได้หรือลูกหนี้มีความผูกพันที่จะต้องชำระหนี้ ส่วนสิทธิในการบอกล้างโมฆียะกรรมดังที่กล่าวมาแล้วข้างต้นเป็นเพียงสิทธิซึ่งเกิดขึ้นก่อนที่จะเกิดสิทธิเรียกร้องในการที่จะเรียกให้คู่สัญญาแต่ละฝ่ายชำระหนี้ แม้กฎหมายกำหนดระยะเวลาไว้ก็ถือไม่ได้ว่าเป็นกำหนดเวลาที่เจ้าหนี้หรือผู้มีสิทธิเรียกร้องสามารถเรียกร้องให้ลูกหนี้ชำระหนี้ได้ จึงมิใช่อายุความ คู่สัญญาจึงสามารถตกลงย่นหรือขยายระยะเวลาให้แตกต่างไปจากที่กฎหมายบัญญัติไว้ได้ สำหรับกรณีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 วรรคสองนั้น แม้ตัวบทมาตราดังกล่าวจะใช้คำว่า "การฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองนั้น ท่านว่าต้องฟ้องภายในปีหนึ่งนับแต่เวลาถูกแย่งการครอบครอง" ก็ตาม ก็อาจอธิบายได้ในทำนองเดียวกันว่าเมื่อผู้ครอบครองที่ดินอยู่แต่เดิมถูกผู้อื่นมาแย่งการครอบครองไปผู้ครอบครองเดิมมีสิทธิที่จะติดตามทวงถามที่ดินของตนเองคืนเท่านั้นหากมองทางด้านผู้แย่งการครอบครองที่ดินไป จะเห็นได้ว่าผู้แย่งการครอบครองที่ดินนั้น ยังไม่มีหน้าที่โดยตรงที่จะต้องส่งมอบที่ดินคืนให้แก่ผู้ที่ครอบครองที่ดินอยู่แต่เดิม จึงถือไม่ได้ว่าผู้ครอบครองที่ดินแต่เดิมมีสิทธิเรียกร้องให้ผู้แย่งการครอบครองต้องส่งมอบที่ดินคืนแก่ตน เมื่อไม่ใช่สิทธิเรียกร้องจึงไม่ใช่อายุความตามความหมายของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/9 กำหนดระยะเวลาที่เป็นอายุความกับกำหนดระยะเวลาที่บัญญัติไว้ในกฎหมายซึ่งมิใช่อายุความนั้น มีข้อแตกต่างกันเพราะหากเป็นเรื่องของอายุความแล้ว จำเลยต้องยกขึ้นต่อสู้โดยให้การปฏิเสธอย่างชัดแจ้งพร้อมด้วยเหตุแห่งการปฏิเสธ มิฉะนั้นคดีจะไม่มีประเด็นเรื่องฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่และศาลจะยกขึ้นวินิจฉัยเองไม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4291/2529) ในทางกลับกันหากกำหนดระยะนั้นมิใช่อายุความแล้ว ดังเช่นประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1375 แม้จำเลยจะมิได้ให้การต่อสู้ว่าโจทก์ฟ้องเรียกคืนซึ่งการครอบครองเกิน 1 ปีก็ตาม ศาลก็มีอำนาจยกประเด็นข้อนี้ขึ้นวินิจฉัยได้เองเพราะเป็นปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2300/2527) ทนงศักดิ์ดุลยกาญจน์