ระเบียบคณะกรรมการคุ้มครองเด็กแห่งชาติระเบียบคณะกรรมการคุ้มครองเด็กแห่งชาติว่าด้วยวิธีการคุ้มครองสวัสดิภาพเด็กที่ต้องหาว่ากระทำการอันกฎหมายบัญญัติเป็นความผิดและอายุยังไม่ถึงเกณฑ์ต้องรับโทษทางอาญาพ.ศ. ๒๕๕๑ โดยที่ประมวลกฎหมายอาญามาตรา ๗๓ วรรคสอง กำหนดให้พนักงานสอบสวนส่งตัวเด็กอายุยังไม่เกินสิบปีกระทำการอันกฎหมายบัญญัติเป็นความผิดให้พนักงานเจ้าหน้าที่ตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองเด็กเพื่อดำเนินการคุ้มครองสวัสดิภาพตามกฎหมายว่าด้วยการนั้นเพื่อให้การดำเนินการคุ้มครองสวัสดิภาพเด็กเป็นไปโดยคำนึงถึงประโยชน์สูงสุดของเด็กอาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๔ (๔) และมาตรา ๔๗ แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองเด็ก พ.ศ.๒๕๔๖ คณะกรรมการคุ้มครองเด็กแห่งชาติจึงวางระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบคณะกรรมการคุ้มครองเด็กแห่งชาติว่าด้วยวิธีการคุ้มครองสวัสดิภาพเด็กที่ต้องหาว่ากระทำการอันกฎหมายบัญญัติเป็นความผิดและอายุยังไม่ถึงเกณฑ์ต้องรับโทษทางอาญาพ.ศ. ๒๕๕๑ข้อ ๒[๑] ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปข้อ ๓ พนักงานสอบสวนที่รับตัวเด็กอายุยังไม่เกินสิบปีซึ่งถูกกล่าวหาว่ากระทำการอันกฎหมายบัญญัติเป็นความผิดไว้ทำการสอบสวนดำเนินคดีตามกฎหมายให้ปฏิบัติดังนี้(๑)ให้พนักงานสอบสวนทำการสอบสวนไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาและกฎหมายอื่น ๆที่เกี่ยวข้อง เมื่อสอบสวนเสร็จให้พนักงานสอบสวนทำความเห็นว่าเด็กนั้นได้กระทำความผิดตามที่ถูกกล่าวหาหรือไม่ได้กระทำความผิดตามที่ถูกกล่าวหาอย่างใดอย่างหนึ่งส่งไปยังพนักงานอัยการพร้อมกับสำนวนถ้าพนักงานอัยการเห็นชอบด้วยว่าเด็กไม่ได้กระทำความผิดตามที่ถูกกล่าวหาให้ยุติการสอบสวนและให้แจ้งบิดา มารดาหรือบุคคลที่เด็กนั้นอาศัยอยู่ด้วยหรือพนักงานเจ้าหน้าที่ แล้วแต่กรณีทราบในโอกาสแรกที่กระทำได้แต่ต้องภายในเวลาไม่เกินสิบห้าวันนับแต่วันที่รับทราบความเห็นของพนักงานอัยการถ้าหากพนักงานอัยการเห็นว่าเด็กนั้นได้กระทำความผิดตามที่ถูกกล่าวหาให้พนักงานสอบสวนส่งตัวเด็กไปยังกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการหรือสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดท้องที่ที่เกิดเหตุหรือที่เด็กนั้นมีถิ่นที่อยู่ปกติ แล้วแต่กรณีในโอกาสแรกที่กระทำได้แต่ต้องภายในเวลาไม่เกินสิบห้าวันนับแต่วันที่รับทราบความเห็นของพนักงานอัยการ ทั้งนี้โดยให้คำนึงถึงประโยชน์สูงสุดของเด็กเป็นสำคัญ(๒)ในระหว่างการสอบสวนของพนักงานสอบสวนตามข้อ (๑)ให้พนักงานสอบสวนมอบตัวเด็กให้อยู่ในความปกครองดูแลของบิดา มารดา ผู้ปกครองหรือบุคคลที่เด็กนั้นอาศัยอยู่ด้วยหรือหากเป็นเด็กที่พึงได้รับการสงเคราะห์ตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองเด็กก็ให้ส่งตัวเด็กไปยังพนักงานเจ้าหน้าที่ตามกฎหมายว่าด้วยการนั้นในโอกาสแรกที่กระทำได้แต่ภายในเวลาไม่เกินยี่สิบสี่ชั่วโมงนับแต่เวลาที่เด็กนั้นมาถึงสถานที่ทำการของพนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบข้อ ๔ อธิบดีกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการหรือพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดต้องจัดให้พนักงานเจ้าหน้าที่ซึ่งได้รับการแต่งตั้งและอยู่ในกรุงเทพมหานครหรือในจังหวัดนั้น แล้วแต่กรณี รับตัวเด็กจากพนักงานสอบสวนเพื่อดำเนินการให้เด็กได้รับการคุ้มครองสวัสดิภาพต่อไปข้อ ๕ ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ซึ่งได้รับมอบหมายตามข้อ ๔ สืบเสาะและพินิจข้อเท็จจริงเกี่ยวกับตัวเด็กรวมทั้งให้สืบเสาะถึงสาเหตุแห่งการกระทำผิดสภาพความสัมพันธ์ภายในครอบครัวความเป็นอยู่ การเลี้ยงดู อุปนิสัยความประพฤติของเด็ก และกำหนดแนวทางในการคุ้มครองสวัสดิภาพที่เหมาะสมแก่เด็กด้วยในการซักถามเด็กให้พนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการตามมาตรา ๓๐ (๒) แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองเด็กพ.ศ. ๒๕๔๖ อย่างเคร่งครัดข้อ ๖ ในระหว่างการดำเนินการสืบเสาะข้อเท็จจริงพนักงานเจ้าหน้าที่ต้องพิจารณามอบตัวเด็กให้แก่บิดามารดา ผู้ปกครองหรือผู้ที่เด็กอาศัยอยู่ด้วยรับไปดูแล ทั้งนี้พนักงานเจ้าหน้าที่อาจวางข้อกำหนดตามข้อ ๗ วรรคหนึ่งโดยอนุโลม แต่หากเกรงว่าเด็กอาจไม่ปลอดภัยหรืออาจไปกระทำผิดอีกให้ดำเนินการขออนุมัติไปยังปลัดกระทรวงหรือผู้ว่าราชการจังหวัดเพื่อพิจารณามอบตัวเด็กไว้กับบุคคลที่เห็นว่าเหมาะสมและยินยอม หรือสถานแรกรับหากในกรณีที่จำเป็นต้องส่งเด็กไปยังสถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพสถานพัฒนาและฟื้นฟู หรือองค์กรเอกชนที่เหมาะสมก็ให้ขอคำสั่งส่งตัวจากปลัดกระทรวงหรือผู้ว่าราชการจังหวัดเพื่อส่งเด็กไปยังสถานที่เหล่านั้นกรณีที่เด็กไม่มีบิดามารดา หรือผู้ปกครองก็ให้ดำเนินการส่งมอบตัวเด็กไว้กับบุคคลที่เห็นว่าเหมาะสมและยินยอมหากไม่มีผู้ใดเหมาะสมและยินยอมรับเด็กไปดูแลให้พนักงานเจ้าหน้าที่ส่งเด็กไปอยู่สถานแรกรับ สถานสงเคราะห์สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ สถานพัฒนาและฟื้นฟู หรือองค์กรเอกชนที่เหมาะสมข้อ ๗ เพื่อประโยชน์สูงสุดของเด็กให้พนักงานเจ้าหน้าที่พิจารณากำหนดแนวทางคุ้มครองสวัสดิภาพเด็กโดยให้เด็กมีโอกาสอยู่ในความอุปการะเลี้ยงดูของบิดามารดา ผู้ปกครองบุคคลที่เด็กอาศัยอยู่ด้วย หรือบุคคลอื่นใดที่เหมาะสมและยินยอมรับเด็กไปปกครองดูแลเป็นอันดับแรก ทั้งนี้ สามารถวางข้อกำหนดเพื่อป้องกันการกระทำผิดซ้ำประพฤติเสียหาย หรือเสี่ยงต่อการกระทำผิด ดังนี้(๑)ระมัดระวังมิให้เด็กเข้าไปในสถานที่หรือท้องที่อันจะจูงใจให้เด็กประพฤติตนไม่สมควร(๒)ระมัดระวังมิให้เด็กออกนอกสถานที่อยู่อาศัยในเวลากลางคืน เว้นแต่จำเป็นหรือไปกับบิดามารดา ผู้ที่เด็กอาศัยอยู่ หรือผู้ที่รับเด็กไปปกครองดูแล(๓)ระมัดระวังมิให้เด็กคบหาสมาคมกับบุคคล หรือคณะบุคคลที่จะชักนำไปในทางเสื่อมเสีย(๔)ระมัดระวังมิให้เด็กกระทำการใดอันอาจเป็นเหตุให้เด็กประพฤติเสียหาย(๕)จัดให้เด็กได้รับการศึกษาตามสมควรแก่อายุ สติปัญญา และความสนใจของเด็ก(๖)จัดให้เด็กกระทำกิจกรรมเพื่อพัฒนาตนเอง ด้านคุณธรรม จริยธรรมและบำเพ็ญประโยชน์ต่อสังคม(๗)จัดให้เด็กและหรือครอบครัวเข้ารับการบำบัดฟื้นฟูโดยเฉพาะอย่างยิ่งเพื่อแก้ไขสาเหตุการกระทำผิดของเด็ก(๘)จัดให้เด็กและหรือครอบครัวทำกิจกรรมอื่น ๆ ในลักษณะเดียวกับ (๕) (๖) (๗)ในการนี้หากเห็นสมควรจัดให้มีผู้คุ้มครองสวัสดิภาพเด็ก ก็ให้เสนอผลการสืบเสาะและความเห็นไปยังปลัดกระทรวงหรือผู้ว่าราชการจังหวัดโดยระบุชื่อผู้ที่จะขอให้แต่งตั้งเป็นผู้คุ้มครองสวัสดิภาพเด็กและระยะเวลาในการคุ้มครองสวัสดิภาพตามมาตรา ๔๘ แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองเด็ก พ.ศ. ๒๕๔๖ในกรณีที่มีพฤติการณ์น่าเชื่อว่าบุคคลที่รับมอบตัวเด็กไปไม่สามารถดูแลเด็กตามข้อกำหนดได้ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบหรือผู้คุ้มครองสวัสดิภาพเด็กให้คำแนะนำแต่หากบุคคลดังกล่าวไม่ปฏิบัติตามคำแนะนำให้พนักงานเจ้าหน้าที่ยื่นคำขอต่อปลัดกระทรวง ผู้ว่าราชการจังหวัด นายอำเภอหรือปลัดอำเภอผู้เป็นหัวหน้าประจำกิ่งอำเภอ แล้วแต่กรณีเพื่อเรียกผู้ปกครองมาทำทัณฑ์บนว่าจะปฏิบัติตามข้อกำหนดหากพิจารณาเห็นว่าการคุ้มครองสวัสดิภาพด้วยวิธีการข้างต้นไม่ได้ผลเห็นสมควรให้คุ้มครองสวัสดิภาพโดยการส่งตัวเด็กเข้าสถานคุ้มครองสวัสดิภาพหรือสถานพัฒนาและฟื้นฟูให้พนักงานเจ้าหน้าที่เสนอผลการสืบเสาะพร้อมความเห็นไปยังปลัดกระทรวงหรือผู้ว่าราชการจังหวัดเพื่อพิจารณาสั่งตามความเหมาะสมก่อนยุติการคุ้มครองสวัสดิภาพให้พนักงานเจ้าหน้าที่ประเมินความเหมาะสมอีกครั้งเพื่อแน่ใจว่าเด็กสามารถอยู่ได้อย่างปกติสุขข้อ ๘ เพื่อประโยชน์ในการกำหนดแนวทางในการคุ้มครองสวัสดิภาพของเด็กพนักงานเจ้าหน้าที่อาจจัดประชุมผู้เกี่ยวข้อง โดยให้มีการกำหนดแผนแก้ไขฟื้นฟูเด็กวิธีการคุ้มครองสวัสดิภาพการยุติการคุ้มครองสวัสดิภาพ รวมทั้งการเยียวยาผู้เสียหายโดยเชิญผู้เข้าร่วมประชุมตามความเหมาะสมและจำเป็น เช่น(๑)บิดามารดา ผู้ปกครองบุคคลซึ่งรับตัวเด็กไว้ในความอุปการะเลี้ยงดูหรือซึ่งเด็กอาศัยอยู่ด้วย(๒)ครูหรือผู้เคยให้การศึกษาแก่เด็ก(๓)ญาติซึ่งเด็กและบุคคลตาม (๑) ให้การยอมรับนับถือ(๔)ผู้ที่มีบทบาทสำคัญในการดูแลแก้ไขหรือปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของเด็ก(๕)ผู้เสียหายหรือผู้แทน(๖)บุคคลที่พนักงานเจ้าหน้าที่เห็นว่าสมควรเชิญเข้าร่วมประชุม เช่น ผู้นำชุมชนผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กรรมการชุมชน เป็นต้น(๗)ผู้ประกอบวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง เช่น นักจิตวิทยา นักสังคมสงเคราะห์ แพทย์ จิตแพทย์เป็นต้นทั้งนี้การดำเนินการตามระเบียบข้อนี้ ให้พนักงานเจ้าหน้าที่พึงระมัดระวังให้เป็นไปตามหลักการไม่เลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมและหลักประโยชน์สูงสุดแก่เด็กข้อ ๙ ให้ปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์เป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้ประกาศ ณ วันที่ ๓๐กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๑ชวรัตน์ ชาญวีรกูลรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ประธานกรรมการคุ้มครองเด็กแห่งชาติคุณากร/ผู้จัดทำ๑๕ ธันวาคม ๒๕๕๔[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๒๕/ตอนพิเศษ ๑๖๒ ง/หน้า ๔/๙ ตุลาคม ๒๕๕๑