คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2859/2530หลักกฎหมาย: สิทธิในการเรียกร้องหรือในการฟ้องคดีเพื่อเรียกคืนเงินอากรเพราะเหตุที่ได้เสียไว้เกินจำนวนที่พึงต้องเสียนั้น จะต้องฟ้องเสียภายในสองปีนับแต่วันที่นำของเข้า และถ้า เป็นการเรียกร้องหรือฟ้องคดีเพื่อขอคืนอากรเพราะเหตุอันเกี่ยวกับชนิด คุณภาพ ปริมาณ น้ำหนักหรือราคาแห่งของใด ๆ หรือเกี่ยวกับอัตราอากรสำหรับของใด ๆ นอกจากจะต้องเรียกร้องหรือฟ้องคดีภายในสองปีแล้ว ยังจะต้องแจ้งความไว้ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนส่งมอบของว่าจะยื่นคำเรียกร้องด้วย โจทก์นำสินค้าเข้าเมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2521 แต่โจทก์ฟ้องคดีเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2529 เป็นเวลาล่วงเลยเกินกว่าสองปีนับแต่วันที่นำสินค้าเข้าแล้ว ทั้งโจทก์มิได้แจ้งความไว้ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนส่งมอบสินค้าว่าโจทก์จะยื่นคำเรียกร้องขอคืนอากร ดังนั้นคดีของโจทก์ขาดอายุความแล้วตามนัยที่กล่าวข้างต้น.โจทก์ฟ้องว่าโจทก์ได้สั่งซื้อผ้าผืนทอด้วยใยประดิษฐ์ จากประเทศเกาหลีใต้เข้ามาในราชอาณาจักร พนักงานศุลกากรของจำเลยแจ้งให้โจทก์เพิ่มราคาสินค้าจากที่โจทก์ซื้อมาจริงหลาละ .50เหรียญสหรัฐ เป็นหลาละ .63 เหรียญสหรัฐ โจทก์เชื่อว่าราคาที่พนักงานศุลกากรสั่งให้เพิ่มนั้นเป็นราคาที่ถูกต้องตามระเบียบกฎหมายและคำสั่งของกรมศุลกากร โจทก์จึงยินยอม ทำให้โจทก์ต้องเสียภาษีอากรเพิ่มขึ้น 104,669.69 บาท และพนักงานของจำเลยได้สั่งให้โจทก์วางเงินสดประกันเพิ่มไว้อีก 30,000 บาท ต่อมาโจทก์ทราบว่าการสั่งเพิ่มราคานั้นไม่ถูกต้อง จึงได้อุทธรณ์โต้แย้งขอเงินคืนแต่จำเลยตอบปฏิเสธ ขอให้พิพากษาว่าคำสั่งให้เพิ่มราคาสินค้าเพื่อเรียกเก็บภาษีอากรไม่ถูกต้อง ให้จำเลยคืนเงิน 104,669.69 บาทพร้อมดอกเบี้ยจำเลยให้การว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง ฟ้องโจทก์เคลือบคลุมและขาดอายุความศาลภาษีอากรกลางพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยคืนเงินพร้อมดอกเบี้ยตามฟ้องให้แก่โจทก์จำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้วเห็นสมควรวินิจฉัยประเด็นเรื่องฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่เสียก่อน ในประเด็นนี้ข้อเท็จจริงได้ความว่าโจทก์นำสินค้าพิพาทเข้ามาในราชอาณาจักร เมื่อวันที่ 4มีนาคม 2521 ปรากฏตามใบรับสินค้าเอกสารหมาย จ.2 ว่า ราคาผ้าที่โจทก์ซื้อมาหลาละ .50 เหรียญสหรัฐ แต่โจทก์สำแดงราคาในใบขนสินค้าขาเข้าและแบบแสดงรายการการค้า ตามเอกสารหมาย จ.1 หรือ ล.1เป็นราคาหลาละ .693 เหรียญสหรัฐ ที่เป็นเช่นนี้โจทก์นำสืบว่าเพราะพนักงานศุลกากรสั่งให้โจทก์เพิ่มราคาสินค้าขึ้นให้เป็นจำนวนดังกล่าว ส่วนจำเลยนำสืบว่า ขณะนั้นอยู่ในระหว่างหยุดใช้บัตรราคาสินค้าพิพาทชั่วคราว เนื่องจากกำลังพิจารณาปรับปรุงใหม่นางสุวิดา สว่างโรจน์ เจ้าพนักงานประเมิน พยานจำเลย เบิกความว่าการกรอกราคาของสินค้าในใบขนสินค้าอาจจะถือราคาในใบรับสินค้าหรือในบางกรณีอาจจะถือราคาอื่น โดยผู้นำเข้าสอบถามราคาที่ควรจะเป็นเอาเอง ตามบัตรราคาสินค้าเลขที่ 2365/22-4-19 เอกสารหมายจ.10 โจทก์นำสืบว่า เป็นราคาหลาละ .53 เหรียญสหรัฐ แต่เนื่องจากอยู่ระหว่างการหยุดใช้บัตรราคาสินค้าดังกล่าวชั่วคราว ดังนั้นการที่โจทก์กรอกราคาสินค้าพิพาทในใบขนสินค้าขาเข้าและแบบแสดงรายการค้าเป็นหลาละ .693 เหรียญสหรัฐนั้น ก็คงเนื่องมาจากการที่โจทก์สอบถามราคาที่ควรจะเป็นจากพนักงานของจำเลยและถือได้ว่าโจทก์ได้ยอมรับตามราคานั้นเพราะโจทก์มิได้โต้แย้งคัดค้านไว้ และโจทก์ยินยอมเสียภาษีอากรโดยคิดคำนวณจากราคาสินค้าดังกล่าว แม้กระนั้นพนักงานของจำเลยก็ยยังไม่พอใจ จึงให้โจทก์วางเงินประกันไว้อีก 30,000 บาทแสดงให้เห็นว่าโจทก์เสียภาษีอากรโดยสมัครใจ มิใช่โดยถูกพนักงานของจำเลยสั่งให้เสียเพิ่มขึ้นดังที่โจทก์อ้าง มิฉะนั้น โจทก์ก็คงจะไม่ถูกเรียกให้วางเงินประกันไว้ด้วย ต่อมาเมื่อโจทก์เห็นว่าค่าภาษีอากรที่โจทก์ชำระนั้นไม่ถูกต้องเพราะมีจำนวนมากเกินกว่าที่โจทก์จะต้องเสีย โจทก์จึงขอเงินค่าภาษีอากรคืน ปรากฏตามเอสการหมาย จ.15 ซึ่งมีใจความปรากฏอยู่ว่าเป็นเรื่องขอเงินภาษีอากรชำระเกิน และการที่จำเลยไม่ยอมคืนให้ตามเหตุผลที่แจ้งให้โจทก์ทราบปรากฏในเอกสารหมาย ล.18 ก็เป็นเรื่องที่เกี่ยวกับการที่โจทก์อ้างว่าชำระเงินภาษีอากรไว้เกินทั้งสิ้น มิได้เกี่ยวกับเรื่องการประเมินอากรแต่โจทก์อ้างว่าชำระเงินภาษีอากรไว้เกินทั้งสิ้นมิได้เกี่ยวกับเรื่องการประเมินอากรแต่อย่างใด ศาลฎีกาเห็นว่ากรณีของโจทก์ต้องตามหลักเกณฑ์แห่งพระราชบัญญัติศุลกากร พ.ศ. 2469มาตรา 10 วรรคห้า ที่บัญญัติไว้มีความหมายว่า สิทธิในการเรียกร้องหรือในการฟ้องคดีเพื่อเรียกคืนเงินอากรเพราะเหตุที่ได้เสียไว้เกินจำนวนที่พึงต้องเสียนั้นจะต้องฟ้องเสียภายในสองปีนับแต่วันที่นำของเข้า และถ้าเป็นการเรียกร้องหรือฟ้องคดีเพื่อขอคืนอากรเพราะเหตุอันเกี่ยวกับชนิด คุณภาพ ปริมาณ น้ำหนัก หรือราคาแห่งของใด ๆหรือเกี่ยวกับอัตราอากรสำหรับของใด ๆ นอกจากจะต้องเรียกร้องหรือฟ้องคดีภายในสอบปีแล้ว กฎหมายยังบัญญัติไว้อีกว่าจะต้องแจ้งความไว้ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนการส่งมอบของว่าจะยื่นคำเรียกร้องด้วยคดีนี้โจทก์นำสินค้าเข้าเมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2521 แต่โจทก์ฟ้องคดีเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2529 เป็นเวลาล่วงเลยเกินกว่าสองปีนับแต่วันที่นำสินค้าเข้าแล้ว ทั้งโจทก์มิได้แจ้งความไว้ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนการส่งมอบสินค้าว่า โจทก์จะยื่นคำเรียกร้องขอคืนอากรดังนั้นคดีของโจทก์ขาดอายุความแล้วตามนัยที่กล่าวข้างต้นจึงไม่จำเป็นต้องวินิจฉัยในประเด็นข้ออื่นอีก ที่ศาลภาษีอากรกลางพิพากษามานั้นศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย..."พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2859/2530ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล ใจ ดี กิมเป็กซ์โจทก์กรมศุลกากรจำเลย พ.ร.บ.ศุลกากร พ.ศ.2469 ม. 10สิทธิในการเรียกร้องหรือในการฟ้องคดีเพื่อเรียกคืนเงินอากรเพราะเหตุที่ได้เสียไว้เกินจำนวนที่พึงต้องเสียนั้น จะต้องฟ้องเสียภายในสองปีนับแต่วันที่นำของเข้า และถ้า เป็นการเรียกร้องหรือฟ้องคดีเพื่อขอคืนอากรเพราะเหตุอันเกี่ยวกับชนิด คุณภาพ ปริมาณ น้ำหนักหรือราคาแห่งของใด ๆ หรือเกี่ยวกับอัตราอากรสำหรับของใด ๆ นอกจากจะต้องเรียกร้องหรือฟ้องคดีภายในสองปีแล้ว ยังจะต้องแจ้งความไว้ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนส่งมอบของว่าจะยื่นคำเรียกร้องด้วย โจทก์นำสินค้าเข้าเมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2521 แต่โจทก์ฟ้องคดีเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2529 เป็นเวลาล่วงเลยเกินกว่าสองปีนับแต่วันที่นำสินค้าเข้าแล้ว ทั้งโจทก์มิได้แจ้งความไว้ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนส่งมอบสินค้าว่าโจทก์จะยื่นคำเรียกร้องขอคืนอากร ดังนั้นคดีของโจทก์ขาดอายุความแล้วตามนัยที่กล่าวข้างต้น.โจทก์ฟ้องว่าโจทก์ได้สั่งซื้อผ้าผืนทอด้วยใยประดิษฐ์ จากประเทศเกาหลีใต้เข้ามาในราชอาณาจักร พนักงานศุลกากรของจำเลยแจ้งให้โจทก์เพิ่มราคาสินค้าจากที่โจทก์ซื้อมาจริงหลาละ .50เหรียญสหรัฐ เป็นหลาละ .63 เหรียญสหรัฐ โจทก์เชื่อว่าราคาที่พนักงานศุลกากรสั่งให้เพิ่มนั้นเป็นราคาที่ถูกต้องตามระเบียบกฎหมายและคำสั่งของกรมศุลกากร โจทก์จึงยินยอม ทำให้โจทก์ต้องเสียภาษีอากรเพิ่มขึ้น 104,669.69 บาท และพนักงานของจำเลยได้สั่งให้โจทก์วางเงินสดประกันเพิ่มไว้อีก 30,000 บาท ต่อมาโจทก์ทราบว่าการสั่งเพิ่มราคานั้นไม่ถูกต้อง จึงได้อุทธรณ์โต้แย้งขอเงินคืนแต่จำเลยตอบปฏิเสธ ขอให้พิพากษาว่าคำสั่งให้เพิ่มราคาสินค้าเพื่อเรียกเก็บภาษีอากรไม่ถูกต้อง ให้จำเลยคืนเงิน 104,669.69 บาทพร้อมดอกเบี้ยจำเลยให้การว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง ฟ้องโจทก์เคลือบคลุมและขาดอายุความศาลภาษีอากรกลางพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยคืนเงินพร้อมดอกเบี้ยตามฟ้องให้แก่โจทก์จำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้วเห็นสมควรวินิจฉัยประเด็นเรื่องฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่เสียก่อน ในประเด็นนี้ข้อเท็จจริงได้ความว่าโจทก์นำสินค้าพิพาทเข้ามาในราชอาณาจักร เมื่อวันที่ 4มีนาคม 2521 ปรากฏตามใบรับสินค้าเอกสารหมาย จ.2 ว่า ราคาผ้าที่โจทก์ซื้อมาหลาละ .50 เหรียญสหรัฐ แต่โจทก์สำแดงราคาในใบขนสินค้าขาเข้าและแบบแสดงรายการการค้า ตามเอกสารหมาย จ.1 หรือ ล.1เป็นราคาหลาละ .693 เหรียญสหรัฐ ที่เป็นเช่นนี้โจทก์นำสืบว่าเพราะพนักงานศุลกากรสั่งให้โจทก์เพิ่มราคาสินค้าขึ้นให้เป็นจำนวนดังกล่าว ส่วนจำเลยนำสืบว่า ขณะนั้นอยู่ในระหว่างหยุดใช้บัตรราคาสินค้าพิพาทชั่วคราว เนื่องจากกำลังพิจารณาปรับปรุงใหม่นางสุวิดา สว่างโรจน์ เจ้าพนักงานประเมิน พยานจำเลย เบิกความว่าการกรอกราคาของสินค้าในใบขนสินค้าอาจจะถือราคาในใบรับสินค้าหรือในบางกรณีอาจจะถือราคาอื่น โดยผู้นำเข้าสอบถามราคาที่ควรจะเป็นเอาเอง ตามบัตรราคาสินค้าเลขที่ 2365/22-4-19 เอกสารหมายจ.10 โจทก์นำสืบว่า เป็นราคาหลาละ .53 เหรียญสหรัฐ แต่เนื่องจากอยู่ระหว่างการหยุดใช้บัตรราคาสินค้าดังกล่าวชั่วคราว ดังนั้นการที่โจทก์กรอกราคาสินค้าพิพาทในใบขนสินค้าขาเข้าและแบบแสดงรายการค้าเป็นหลาละ .693 เหรียญสหรัฐนั้น ก็คงเนื่องมาจากการที่โจทก์สอบถามราคาที่ควรจะเป็นจากพนักงานของจำเลยและถือได้ว่าโจทก์ได้ยอมรับตามราคานั้นเพราะโจทก์มิได้โต้แย้งคัดค้านไว้ และโจทก์ยินยอมเสียภาษีอากรโดยคิดคำนวณจากราคาสินค้าดังกล่าว แม้กระนั้นพนักงานของจำเลยก็ยยังไม่พอใจ จึงให้โจทก์วางเงินประกันไว้อีก 30,000 บาทแสดงให้เห็นว่าโจทก์เสียภาษีอากรโดยสมัครใจ มิใช่โดยถูกพนักงานของจำเลยสั่งให้เสียเพิ่มขึ้นดังที่โจทก์อ้าง มิฉะนั้น โจทก์ก็คงจะไม่ถูกเรียกให้วางเงินประกันไว้ด้วย ต่อมาเมื่อโจทก์เห็นว่าค่าภาษีอากรที่โจทก์ชำระนั้นไม่ถูกต้องเพราะมีจำนวนมากเกินกว่าที่โจทก์จะต้องเสีย โจทก์จึงขอเงินค่าภาษีอากรคืน ปรากฏตามเอสการหมาย จ.15 ซึ่งมีใจความปรากฏอยู่ว่าเป็นเรื่องขอเงินภาษีอากรชำระเกิน และการที่จำเลยไม่ยอมคืนให้ตามเหตุผลที่แจ้งให้โจทก์ทราบปรากฏในเอกสารหมาย ล.18 ก็เป็นเรื่องที่เกี่ยวกับการที่โจทก์อ้างว่าชำระเงินภาษีอากรไว้เกินทั้งสิ้น มิได้เกี่ยวกับเรื่องการประเมินอากรแต่โจทก์อ้างว่าชำระเงินภาษีอากรไว้เกินทั้งสิ้นมิได้เกี่ยวกับเรื่องการประเมินอากรแต่อย่างใด ศาลฎีกาเห็นว่ากรณีของโจทก์ต้องตามหลักเกณฑ์แห่งพระราชบัญญัติศุลกากร พ.ศ. 2469มาตรา 10 วรรคห้า ที่บัญญัติไว้มีความหมายว่า สิทธิในการเรียกร้องหรือในการฟ้องคดีเพื่อเรียกคืนเงินอากรเพราะเหตุที่ได้เสียไว้เกินจำนวนที่พึงต้องเสียนั้นจะต้องฟ้องเสียภายในสองปีนับแต่วันที่นำของเข้า และถ้าเป็นการเรียกร้องหรือฟ้องคดีเพื่อขอคืนอากรเพราะเหตุอันเกี่ยวกับชนิด คุณภาพ ปริมาณ น้ำหนัก หรือราคาแห่งของใด ๆหรือเกี่ยวกับอัตราอากรสำหรับของใด ๆ นอกจากจะต้องเรียกร้องหรือฟ้องคดีภายในสอบปีแล้ว กฎหมายยังบัญญัติไว้อีกว่าจะต้องแจ้งความไว้ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนการส่งมอบของว่าจะยื่นคำเรียกร้องด้วยคดีนี้โจทก์นำสินค้าเข้าเมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2521 แต่โจทก์ฟ้องคดีเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2529 เป็นเวลาล่วงเลยเกินกว่าสองปีนับแต่วันที่นำสินค้าเข้าแล้ว ทั้งโจทก์มิได้แจ้งความไว้ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนการส่งมอบสินค้าว่า โจทก์จะยื่นคำเรียกร้องขอคืนอากรดังนั้นคดีของโจทก์ขาดอายุความแล้วตามนัยที่กล่าวข้างต้นจึงไม่จำเป็นต้องวินิจฉัยในประเด็นข้ออื่นอีก ที่ศาลภาษีอากรกลางพิพากษามานั้นศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย..."พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์(ประวิทย์ ขัมภรัตน์-ชูเชิด รักตะบุตร์-เสวก จันทร์ผ่อง)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. มาตรา 10 วรรค 5 ของพระราชบัญญัติศุลกากร พุทธศักราช 2469บัญญัติว่า "สิทธิในการเรียกร้องขอคืนเงินอากร เพราะเหตุที่ได้เสียไว้เกินจำนวนที่พึงต้องเสียจริง เป็นอันสิ้นไปเมื่อครบกำหนดสองปีนับจากวันที่นำของเข้าหรือส่งของออกแล้วแต่กรณี แต่คำเรียกร้องขอคืนอากรเพราะเหตุอันเกี่ยวกับชนิด คุณภาพ ปริมาณ น้ำหนักหรือราคาแห่งของใด ๆ หรือเกี่ยวกับอัตราอากรสำหรับของใด ๆนั้น มิให้รับพิจารณาหลังจากที่ได้เสียอากรและของนั้น ๆ ได้ส่งมอบหรือส่งออกไปแล้ว เว้นแต่ในกรณีที่ได้แจ้งความไว้ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนการส่งมอบหรือส่งออกว่าจะยื่นคำเรียบร้องดังกล่าวหรือในกรณีที่พนักงานเจ้าหน้าที่พึงต้องรู้อยู่ก่อนส่งมอบหรือส่งออกว่าอากรที่ชำระไว้นั้นเกินจำนวนที่พึงต้องเสียสำหรับของที่ส่งมอบหรือส่งออก" ขอให้สังเกตว่าบทบัญญัติดังกล่าวนอกจากจะเป็นบทบัญญัติเกี่ยวกับอายุความแล้ว ยังเป็นบทบัญญัติเกี่ยวกับอำนาจฟ้องด้วยกล่าวคือในกรณีขอคืนอากรเพราะเหตุอันเกี่ยวกันชนิด คุณภาพ ปริมาณน้ำหนัก หรือราคาแห่งของใด ๆ หรือเกี่ยวกับอัตราอากรสำหรับของใด ๆ นั้น จะต้องแจ้งไว้ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนส่งมอบหรือส่งออกว่าจะยื่นคำเรียกร้องขอคืนอากร จึงจะมีอำนาจฟ้องขอคืนอากรได้แต่เมื่อได้แจ้งความไว้ดังกล่าวอันทำให้เกิดอำนาจฟ้องแล้ว การฟ้องคดีเพื่อขอคืนอากรก็ต้องฟ้องภายใน 2 ปีนับแต่วันที่นำเข้าหรือส่งออก แล้วแต่กรณี หาได้หมายความว่าเมื่อได้แจ้งความไว้ดังกล่าวแล้ว ก็ฟ้องคดีได้แม้จะเกิน 2 ปีก็ตาม (คำพิพากษาศาลฎีกาที่1401/2530) เพราะปัญหาเรื่องอำนาจฟ้องและปัญหาเรื่องอายุความเป็นคนละประเด็นต่างกัน คดีที่หมายเหตุนี้ไม่ว่าจะพิจารณาในประเด็นเรื่องอำนาจฟ้องหรือเรื่องอายุความโจทก์ก็ไม่มีสิทธิที่จะได้รับคืนอากร เพราะโจทก์ไม่ได้แจ้งความต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนส่งมอบว่าจะยื่นคำเรียกร้องขอคืนอากรและโจทก์ก็มิได้ฟ้องภายในอายุความ2 ปี นับแต่วันที่นำของเข้า อนึ่ง คดีนี้กรมศุลกากรไม่ได้ประเมินเรียกเก็บภาษีเพิ่มเติมจากโจทก์จึงนำบทบัญญัติในมาตรา 10 วรรค 5 ดังกล่าวมาใช้ได้โดยไม่มีปัญหา แต่ถ้าข้อเท็จจริงเปลี่ยนเป็นว่ากรมศุลกากรได้ประเมินเรียกเก็บภาษีเพิ่มเติม ก็มีปัญหาว่าจะนำบทบัญญัติดังกล่าวมาใช้ได้หรือไม่ หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งโจทก์จะต้องแจ้งความต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนส่งมอบว่าจะยื่นคำเรียกร้องขอคืนอากรและฟ้องคดีภายในอายุความ 2 ปี นับแต่วันนำเข้าหรือไม่ ผู้เขียนเห็นว่าน่าจะนำบทบัญญัติดังกล่าวมาใช้ไม่ได้ เพราะถ้ามีการประเมินเรียกเก็บภาษีเพิ่มเติมภายหลังการส่งมอบของที่นำเข้าก็เป็นไปไม่ได้ที่โจทก์ผู้นำเข้าจะแจ้งความไว้ก่อนส่งมอบตามที่มาตรา 10 วรรค 5 ได้บัญญัติไว้ และถ้าการประเมินเรียกเก็บภาษีเพิ่มเติมนั้นได้กระทำเมื่อพ้น2 ปีนับแต่วันนำเข้า ก็เป็นไปไม่ได้ที่โจทก์ผู้นำเข้าจะฟ้องคดีภายใน 2 ปีนับแต่วันนำเข้าตามที่มาตรา 10 วรรค 5 ได้บัญญัติไว้ 2. มีข้อสังเกตต่อไปว่าบทบัญญัติในมาตรา 10 วรรค 5 เป็นบทบัญญัติเฉพาะอำนาจฟ้องและอายุความในการขอคืนเงินอากรขาเข้าหรือขาออกเท่านั้น ฉะนั้นการขอคืนเงินภาษีการค้าและภาษีบำรุงเทศบาลซึ่งกรมศุลกากรจัดเก็บแทนกรมสรรพากรนั้นจะใช้หลักเกณฑ์ตามบทบัญญัติดังกล่าวไม่ได้ ปัญหาจึงมีว่าจะต้องใช้อายุความเท่าใด มีคำพิพากษาศาลฎีกาหลายฉบับ เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 921/2520วินิจฉัยว่า "จะใช้อายุความ 1 ปี ตามมาตรา 419 ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่ได้ เพราะการที่กรมสรรพากรได้เงินภาษีไปนั้นเป็นการได้ไปโดยมีมูลอันจะอ้างกฎหมายได้ในขณะรับไปกรณีมิใช่ลาภมิควรได้" เมื่อใช้อายุความ 1 ปี ไม่ได้และในกรณีนี้ไม่มีกฎหมายกำหนดอายุความไว้โดยเฉพาะ จึงน่าจะต้องใช้อายุความทั่วไปคือ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164ปัญหาต่อไปมีว่าผู้ฟ้องขอคืนภาษีจะต้องอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ ตามมาตรา 30 ของประมวลรัษฎากรก่อนฟ้องหรือไม่ ปัญหานี้ต้องแยกพิจารณาดังนี้ : ถ้าเป็นกรณีที่ไม่มีการประเมินให้ชำระภาษีเพิ่มเติมจากกรมศุลกากร ซึ่งมีอำนาจหน้าที่จัดเก็บภาษีการค้าแทนกรมสรรพากรแล้วย่อมมีอำนาจฟ้องขอคืนได้โดยไม่ต้องอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ก่อนฟ้อง ดังจะเห็นได้จากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1734/2519(ประชุมใหญ่) ซึ่งวินิจฉัยว่า "โจทก์นำเข้าซึ่งสินค้า เมื่อสินค้าเข้ามาในราชอาณาจักรแล้ว โจทก์ได้ยื่นแบบใบขนสินค้าขาเข้าและแบบแสดงรายการการค้าและชำระภาษีศุลกากรภาษีการค้า และภาษีบำรุงเทศบาล พนักงานเจ้าหน้าที่ของกรมศุลกากรตรวบแบบที่ยื่นถูกต้องแล้วก็รับเงินภาษีอากรที่โจทก์ขอชำระ การกระทำของพนักงานเจ้าหน้าที่เช่นนั้น แม้ในส่วนภาษีการค้าจะได้ทำแทนกรมสรรพากร ก็หาใช่เป็นการประเมินภาษีตามประมวลรัษฎากร มาตรา 87จึงไม่อยู่ในบังคับที่จะต้องอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ตามมาตรา 30 เสียก่อนฟ้อง เมื่อโจทก์เห็นว่าสินค้าที่โจทก์นำเข้าเป็นสินค้าได้รับยกเว้นภาษีการค้า ภาษีบำรุงเทศบาลและโจทก์มีหนังสือขอคืนเงินภาษีที่ได้ชำระไปนี้แล้ว แต่กรมศุลกากรและกรมสรรพากรไม่ยอมคืนให้ โจทก์ย่อมมีอำนาจฟ้องขอคืนภาษีดังกล่าวได้" แต่ถ้าเป็นกรณีที่มีการประเมินให้ชำระภาษีเพิ่มเติมจากกรมศุลกากรซึ่งมีอำนาจหน้าที่จัดเก็บภาษีการค้าแทนกรมสรรพากรแล้วต้องอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ เมื่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์มีคำวินิจฉัยอุทธรณ์แล้วจึงมีอำนาจฟ้องได้ดังจะเห็นได้จากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3748/2529(ประชุมใหญ่)ซึ่งวินิจฉัยว่า "ข้าราชการกรมศุลกากรตั้งแต่ชั้นโทขึ้นไปเป็นเจ้าพนักงานประเมินภาษีการค้าตามประมวลรัษฎากรด้วย เมื่อได้ตรวจสอบราคาสินค้าของโจทก์แล้วมีความเห็นให้เรียกอากรขาเข้าและภาษีการค้าเพิ่มแล้ว กรมศุลกากรจำเลยก็ได้มีแบบแจ้งการประเมินอากรขาเข้าและภาษีการค้าส่งถึงโจทก์ โดยแจ้งผลการประเมินตามรายการภาษีอากรที่สำแดงซึ่งมีรายการแยกรายละเอียดเป็นยอดเงินเพิ่มสำหรับอากรขาเข้าภาษีการค้าและภาษีบำรุงเทศบาลไว้ ดังนี้ ถือได้ว่ามีการประเมินภาษีการค้าโดยเจ้าพนักงานประเมินตามประมวลรัษฎากร มาตรา 18ประกอบด้วย มาตรา 87(2) แล้ว หากโจทก์เห็นว่าการประเมินไม่ถูกต้องอย่างไรก็ชอบที่จะใช้สิทธิอุทธรณ์ตาม มาตรา 30 เสียก่อน เมื่อโจทก์ไม่ได้อุทธรณ์ภายในระยะเวลาตามบทกฎหมายดังกล่าว โจทก์ก็ไม่มีสิทธิฟ้องคดีอันเป็นการใช้สิทธิอุทธรณ์ต่อศาลได้" คดีที่กำลังหมายเหตุอยู่นี้ไม่มีประเด็นในเรื่องภาษีการค้าแต่ถ้ามี โจทก์ก็ไม่ต้องอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ก่อนฟ้อง เพราะเห็นกรณีที่ไม่มีการประเมินให้ชำระภาษีเพิ่มเติมจากกรมศุลกากร กรณีปรับเข้าคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1734/2519(ประชุมใหญ่) ได้. ชัยสิทธิ์ ตราชูธรรม.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่าโจทก์ได้สั่งซื้อผ้าผืนทอด้วยใยประดิษฐ์ จากประเทศเกาหลีใต้เข้ามาในราชอาณาจักร พนักงานศุลกากรของจำเลยแจ้งให้โจทก์เพิ่มราคาสินค้าจากที่โจทก์ซื้อมาจริงหลาละ .50เหรียญสหรัฐ เป็นหลาละ .63 เหรียญสหรัฐ โจทก์เชื่อว่าราคาที่พนักงานศุลกากรสั่งให้เพิ่มนั้นเป็นราคาที่ถูกต้องตามระเบียบกฎหมายและคำสั่งของกรมศุลกากร โจทก์จึงยินยอม ทำให้โจทก์ต้องเสียภาษีอากรเพิ่มขึ้น 104,669.69 บาท และพนักงานของจำเลยได้สั่งให้โจทก์วางเงินสดประกันเพิ่มไว้อีก 30,000 บาท ต่อมาโจทก์ทราบว่าการสั่งเพิ่มราคานั้นไม่ถูกต้อง จึงได้อุทธรณ์โต้แย้งขอเงินคืนแต่จำเลยตอบปฏิเสธ ขอให้พิพากษาว่าคำสั่งให้เพิ่มราคาสินค้าเพื่อเรียกเก็บภาษีอากรไม่ถูกต้อง ให้จำเลยคืนเงิน 104,669.69 บาทพร้อมดอกเบี้ยจำเลยให้การว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง ฟ้องโจทก์เคลือบคลุมและขาดอายุความศาลภาษีอากรกลางพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยคืนเงินพร้อมดอกเบี้ยตามฟ้องให้แก่โจทก์จำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้วเห็นสมควรวินิจฉัยประเด็นเรื่องฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่เสียก่อน ในประเด็นนี้ข้อเท็จจริงได้ความว่าโจทก์นำสินค้าพิพาทเข้ามาในราชอาณาจักร เมื่อวันที่ 4มีนาคม 2521 ปรากฏตามใบรับสินค้าเอกสารหมาย จ.2 ว่า ราคาผ้าที่โจทก์ซื้อมาหลาละ .50 เหรียญสหรัฐ แต่โจทก์สำแดงราคาในใบขนสินค้าขาเข้าและแบบแสดงรายการการค้า ตามเอกสารหมาย จ.1 หรือ ล.1เป็นราคาหลาละ .693 เหรียญสหรัฐ ที่เป็นเช่นนี้โจทก์นำสืบว่าเพราะพนักงานศุลกากรสั่งให้โจทก์เพิ่มราคาสินค้าขึ้นให้เป็นจำนวนดังกล่าว ส่วนจำเลยนำสืบว่า ขณะนั้นอยู่ในระหว่างหยุดใช้บัตรราคาสินค้าพิพาทชั่วคราว เนื่องจากกำลังพิจารณาปรับปรุงใหม่นางสุวิดา สว่างโรจน์ เจ้าพนักงานประเมิน พยานจำเลย เบิกความว่าการกรอกราคาของสินค้าในใบขนสินค้าอาจจะถือราคาในใบรับสินค้าหรือในบางกรณีอาจจะถือราคาอื่น โดยผู้นำเข้าสอบถามราคาที่ควรจะเป็นเอาเอง ตามบัตรราคาสินค้าเลขที่ 2365/22-4-19 เอกสารหมายจ.10 โจทก์นำสืบว่า เป็นราคาหลาละ .53 เหรียญสหรัฐ แต่เนื่องจากอยู่ระหว่างการหยุดใช้บัตรราคาสินค้าดังกล่าวชั่วคราว ดังนั้นการที่โจทก์กรอกราคาสินค้าพิพาทในใบขนสินค้าขาเข้าและแบบแสดงรายการค้าเป็นหลาละ .693 เหรียญสหรัฐนั้น ก็คงเนื่องมาจากการที่โจทก์สอบถามราคาที่ควรจะเป็นจากพนักงานของจำเลยและถือได้ว่าโจทก์ได้ยอมรับตามราคานั้นเพราะโจทก์มิได้โต้แย้งคัดค้านไว้ และโจทก์ยินยอมเสียภาษีอากรโดยคิดคำนวณจากราคาสินค้าดังกล่าว แม้กระนั้นพนักงานของจำเลยก็ยยังไม่พอใจ จึงให้โจทก์วางเงินประกันไว้อีก 30,000 บาทแสดงให้เห็นว่าโจทก์เสียภาษีอากรโดยสมัครใจ มิใช่โดยถูกพนักงานของจำเลยสั่งให้เสียเพิ่มขึ้นดังที่โจทก์อ้าง มิฉะนั้น โจทก์ก็คงจะไม่ถูกเรียกให้วางเงินประกันไว้ด้วย ต่อมาเมื่อโจทก์เห็นว่าค่าภาษีอากรที่โจทก์ชำระนั้นไม่ถูกต้องเพราะมีจำนวนมากเกินกว่าที่โจทก์จะต้องเสีย โจทก์จึงขอเงินค่าภาษีอากรคืน ปรากฏตามเอสการหมาย จ.15 ซึ่งมีใจความปรากฏอยู่ว่าเป็นเรื่องขอเงินภาษีอากรชำระเกิน และการที่จำเลยไม่ยอมคืนให้ตามเหตุผลที่แจ้งให้โจทก์ทราบปรากฏในเอกสารหมาย ล.18 ก็เป็นเรื่องที่เกี่ยวกับการที่โจทก์อ้างว่าชำระเงินภาษีอากรไว้เกินทั้งสิ้น มิได้เกี่ยวกับเรื่องการประเมินอากรแต่โจทก์อ้างว่าชำระเงินภาษีอากรไว้เกินทั้งสิ้นมิได้เกี่ยวกับเรื่องการประเมินอากรแต่อย่างใด ศาลฎีกาเห็นว่ากรณีของโจทก์ต้องตามหลักเกณฑ์แห่งพระราชบัญญัติศุลกากร พ.ศ. 2469มาตรา 10 วรรคห้า ที่บัญญัติไว้มีความหมายว่า สิทธิในการเรียกร้องหรือในการฟ้องคดีเพื่อเรียกคืนเงินอากรเพราะเหตุที่ได้เสียไว้เกินจำนวนที่พึงต้องเสียนั้นจะต้องฟ้องเสียภายในสองปีนับแต่วันที่นำของเข้า และถ้าเป็นการเรียกร้องหรือฟ้องคดีเพื่อขอคืนอากรเพราะเหตุอันเกี่ยวกับชนิด คุณภาพ ปริมาณ น้ำหนัก หรือราคาแห่งของใด ๆหรือเกี่ยวกับอัตราอากรสำหรับของใด ๆ นอกจากจะต้องเรียกร้องหรือฟ้องคดีภายในสอบปีแล้ว กฎหมายยังบัญญัติไว้อีกว่าจะต้องแจ้งความไว้ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนการส่งมอบของว่าจะยื่นคำเรียกร้องด้วยคดีนี้โจทก์นำสินค้าเข้าเมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2521 แต่โจทก์ฟ้องคดีเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2529 เป็นเวลาล่วงเลยเกินกว่าสองปีนับแต่วันที่นำสินค้าเข้าแล้ว ทั้งโจทก์มิได้แจ้งความไว้ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนการส่งมอบสินค้าว่า โจทก์จะยื่นคำเรียกร้องขอคืนอากรดังนั้นคดีของโจทก์ขาดอายุความแล้วตามนัยที่กล่าวข้างต้นจึงไม่จำเป็นต้องวินิจฉัยในประเด็นข้ออื่นอีก ที่ศาลภาษีอากรกลางพิพากษามานั้นศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย..."พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2859/2530ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล ใจ ดี กิมเป็กซ์โจทก์กรมศุลกากรจำเลย พ.ร.บ.ศุลกากร พ.ศ.2469 ม. 10สิทธิในการเรียกร้องหรือในการฟ้องคดีเพื่อเรียกคืนเงินอากรเพราะเหตุที่ได้เสียไว้เกินจำนวนที่พึงต้องเสียนั้น จะต้องฟ้องเสียภายในสองปีนับแต่วันที่นำของเข้า และถ้า เป็นการเรียกร้องหรือฟ้องคดีเพื่อขอคืนอากรเพราะเหตุอันเกี่ยวกับชนิด คุณภาพ ปริมาณ น้ำหนักหรือราคาแห่งของใด ๆ หรือเกี่ยวกับอัตราอากรสำหรับของใด ๆ นอกจากจะต้องเรียกร้องหรือฟ้องคดีภายในสองปีแล้ว ยังจะต้องแจ้งความไว้ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนส่งมอบของว่าจะยื่นคำเรียกร้องด้วย โจทก์นำสินค้าเข้าเมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2521 แต่โจทก์ฟ้องคดีเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2529 เป็นเวลาล่วงเลยเกินกว่าสองปีนับแต่วันที่นำสินค้าเข้าแล้ว ทั้งโจทก์มิได้แจ้งความไว้ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนส่งมอบสินค้าว่าโจทก์จะยื่นคำเรียกร้องขอคืนอากร ดังนั้นคดีของโจทก์ขาดอายุความแล้วตามนัยที่กล่าวข้างต้น.โจทก์ฟ้องว่าโจทก์ได้สั่งซื้อผ้าผืนทอด้วยใยประดิษฐ์ จากประเทศเกาหลีใต้เข้ามาในราชอาณาจักร พนักงานศุลกากรของจำเลยแจ้งให้โจทก์เพิ่มราคาสินค้าจากที่โจทก์ซื้อมาจริงหลาละ .50เหรียญสหรัฐ เป็นหลาละ .63 เหรียญสหรัฐ โจทก์เชื่อว่าราคาที่พนักงานศุลกากรสั่งให้เพิ่มนั้นเป็นราคาที่ถูกต้องตามระเบียบกฎหมายและคำสั่งของกรมศุลกากร โจทก์จึงยินยอม ทำให้โจทก์ต้องเสียภาษีอากรเพิ่มขึ้น 104,669.69 บาท และพนักงานของจำเลยได้สั่งให้โจทก์วางเงินสดประกันเพิ่มไว้อีก 30,000 บาท ต่อมาโจทก์ทราบว่าการสั่งเพิ่มราคานั้นไม่ถูกต้อง จึงได้อุทธรณ์โต้แย้งขอเงินคืนแต่จำเลยตอบปฏิเสธ ขอให้พิพากษาว่าคำสั่งให้เพิ่มราคาสินค้าเพื่อเรียกเก็บภาษีอากรไม่ถูกต้อง ให้จำเลยคืนเงิน 104,669.69 บาทพร้อมดอกเบี้ยจำเลยให้การว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง ฟ้องโจทก์เคลือบคลุมและขาดอายุความศาลภาษีอากรกลางพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยคืนเงินพร้อมดอกเบี้ยตามฟ้องให้แก่โจทก์จำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้วเห็นสมควรวินิจฉัยประเด็นเรื่องฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่เสียก่อน ในประเด็นนี้ข้อเท็จจริงได้ความว่าโจทก์นำสินค้าพิพาทเข้ามาในราชอาณาจักร เมื่อวันที่ 4มีนาคม 2521 ปรากฏตามใบรับสินค้าเอกสารหมาย จ.2 ว่า ราคาผ้าที่โจทก์ซื้อมาหลาละ .50 เหรียญสหรัฐ แต่โจทก์สำแดงราคาในใบขนสินค้าขาเข้าและแบบแสดงรายการการค้า ตามเอกสารหมาย จ.1 หรือ ล.1เป็นราคาหลาละ .693 เหรียญสหรัฐ ที่เป็นเช่นนี้โจทก์นำสืบว่าเพราะพนักงานศุลกากรสั่งให้โจทก์เพิ่มราคาสินค้าขึ้นให้เป็นจำนวนดังกล่าว ส่วนจำเลยนำสืบว่า ขณะนั้นอยู่ในระหว่างหยุดใช้บัตรราคาสินค้าพิพาทชั่วคราว เนื่องจากกำลังพิจารณาปรับปรุงใหม่นางสุวิดา สว่างโรจน์ เจ้าพนักงานประเมิน พยานจำเลย เบิกความว่าการกรอกราคาของสินค้าในใบขนสินค้าอาจจะถือราคาในใบรับสินค้าหรือในบางกรณีอาจจะถือราคาอื่น โดยผู้นำเข้าสอบถามราคาที่ควรจะเป็นเอาเอง ตามบัตรราคาสินค้าเลขที่ 2365/22-4-19 เอกสารหมายจ.10 โจทก์นำสืบว่า เป็นราคาหลาละ .53 เหรียญสหรัฐ แต่เนื่องจากอยู่ระหว่างการหยุดใช้บัตรราคาสินค้าดังกล่าวชั่วคราว ดังนั้นการที่โจทก์กรอกราคาสินค้าพิพาทในใบขนสินค้าขาเข้าและแบบแสดงรายการค้าเป็นหลาละ .693 เหรียญสหรัฐนั้น ก็คงเนื่องมาจากการที่โจทก์สอบถามราคาที่ควรจะเป็นจากพนักงานของจำเลยและถือได้ว่าโจทก์ได้ยอมรับตามราคานั้นเพราะโจทก์มิได้โต้แย้งคัดค้านไว้ และโจทก์ยินยอมเสียภาษีอากรโดยคิดคำนวณจากราคาสินค้าดังกล่าว แม้กระนั้นพนักงานของจำเลยก็ยยังไม่พอใจ จึงให้โจทก์วางเงินประกันไว้อีก 30,000 บาทแสดงให้เห็นว่าโจทก์เสียภาษีอากรโดยสมัครใจ มิใช่โดยถูกพนักงานของจำเลยสั่งให้เสียเพิ่มขึ้นดังที่โจทก์อ้าง มิฉะนั้น โจทก์ก็คงจะไม่ถูกเรียกให้วางเงินประกันไว้ด้วย ต่อมาเมื่อโจทก์เห็นว่าค่าภาษีอากรที่โจทก์ชำระนั้นไม่ถูกต้องเพราะมีจำนวนมากเกินกว่าที่โจทก์จะต้องเสีย โจทก์จึงขอเงินค่าภาษีอากรคืน ปรากฏตามเอสการหมาย จ.15 ซึ่งมีใจความปรากฏอยู่ว่าเป็นเรื่องขอเงินภาษีอากรชำระเกิน และการที่จำเลยไม่ยอมคืนให้ตามเหตุผลที่แจ้งให้โจทก์ทราบปรากฏในเอกสารหมาย ล.18 ก็เป็นเรื่องที่เกี่ยวกับการที่โจทก์อ้างว่าชำระเงินภาษีอากรไว้เกินทั้งสิ้น มิได้เกี่ยวกับเรื่องการประเมินอากรแต่โจทก์อ้างว่าชำระเงินภาษีอากรไว้เกินทั้งสิ้นมิได้เกี่ยวกับเรื่องการประเมินอากรแต่อย่างใด ศาลฎีกาเห็นว่ากรณีของโจทก์ต้องตามหลักเกณฑ์แห่งพระราชบัญญัติศุลกากร พ.ศ. 2469มาตรา 10 วรรคห้า ที่บัญญัติไว้มีความหมายว่า สิทธิในการเรียกร้องหรือในการฟ้องคดีเพื่อเรียกคืนเงินอากรเพราะเหตุที่ได้เสียไว้เกินจำนวนที่พึงต้องเสียนั้นจะต้องฟ้องเสียภายในสองปีนับแต่วันที่นำของเข้า และถ้าเป็นการเรียกร้องหรือฟ้องคดีเพื่อขอคืนอากรเพราะเหตุอันเกี่ยวกับชนิด คุณภาพ ปริมาณ น้ำหนัก หรือราคาแห่งของใด ๆหรือเกี่ยวกับอัตราอากรสำหรับของใด ๆ นอกจากจะต้องเรียกร้องหรือฟ้องคดีภายในสอบปีแล้ว กฎหมายยังบัญญัติไว้อีกว่าจะต้องแจ้งความไว้ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนการส่งมอบของว่าจะยื่นคำเรียกร้องด้วยคดีนี้โจทก์นำสินค้าเข้าเมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2521 แต่โจทก์ฟ้องคดีเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2529 เป็นเวลาล่วงเลยเกินกว่าสองปีนับแต่วันที่นำสินค้าเข้าแล้ว ทั้งโจทก์มิได้แจ้งความไว้ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนการส่งมอบสินค้าว่า โจทก์จะยื่นคำเรียกร้องขอคืนอากรดังนั้นคดีของโจทก์ขาดอายุความแล้วตามนัยที่กล่าวข้างต้นจึงไม่จำเป็นต้องวินิจฉัยในประเด็นข้ออื่นอีก ที่ศาลภาษีอากรกลางพิพากษามานั้นศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย..."พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์(ประวิทย์ ขัมภรัตน์-ชูเชิด รักตะบุตร์-เสวก จันทร์ผ่อง)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. มาตรา 10 วรรค 5 ของพระราชบัญญัติศุลกากร พุทธศักราช 2469บัญญัติว่า "สิทธิในการเรียกร้องขอคืนเงินอากร เพราะเหตุที่ได้เสียไว้เกินจำนวนที่พึงต้องเสียจริง เป็นอันสิ้นไปเมื่อครบกำหนดสองปีนับจากวันที่นำของเข้าหรือส่งของออกแล้วแต่กรณี แต่คำเรียกร้องขอคืนอากรเพราะเหตุอันเกี่ยวกับชนิด คุณภาพ ปริมาณ น้ำหนักหรือราคาแห่งของใด ๆ หรือเกี่ยวกับอัตราอากรสำหรับของใด ๆนั้น มิให้รับพิจารณาหลังจากที่ได้เสียอากรและของนั้น ๆ ได้ส่งมอบหรือส่งออกไปแล้ว เว้นแต่ในกรณีที่ได้แจ้งความไว้ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนการส่งมอบหรือส่งออกว่าจะยื่นคำเรียบร้องดังกล่าวหรือในกรณีที่พนักงานเจ้าหน้าที่พึงต้องรู้อยู่ก่อนส่งมอบหรือส่งออกว่าอากรที่ชำระไว้นั้นเกินจำนวนที่พึงต้องเสียสำหรับของที่ส่งมอบหรือส่งออก" ขอให้สังเกตว่าบทบัญญัติดังกล่าวนอกจากจะเป็นบทบัญญัติเกี่ยวกับอายุความแล้ว ยังเป็นบทบัญญัติเกี่ยวกับอำนาจฟ้องด้วยกล่าวคือในกรณีขอคืนอากรเพราะเหตุอันเกี่ยวกันชนิด คุณภาพ ปริมาณน้ำหนัก หรือราคาแห่งของใด ๆ หรือเกี่ยวกับอัตราอากรสำหรับของใด ๆ นั้น จะต้องแจ้งไว้ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนส่งมอบหรือส่งออกว่าจะยื่นคำเรียกร้องขอคืนอากร จึงจะมีอำนาจฟ้องขอคืนอากรได้แต่เมื่อได้แจ้งความไว้ดังกล่าวอันทำให้เกิดอำนาจฟ้องแล้ว การฟ้องคดีเพื่อขอคืนอากรก็ต้องฟ้องภายใน 2 ปีนับแต่วันที่นำเข้าหรือส่งออก แล้วแต่กรณี หาได้หมายความว่าเมื่อได้แจ้งความไว้ดังกล่าวแล้ว ก็ฟ้องคดีได้แม้จะเกิน 2 ปีก็ตาม (คำพิพากษาศาลฎีกาที่1401/2530) เพราะปัญหาเรื่องอำนาจฟ้องและปัญหาเรื่องอายุความเป็นคนละประเด็นต่างกัน คดีที่หมายเหตุนี้ไม่ว่าจะพิจารณาในประเด็นเรื่องอำนาจฟ้องหรือเรื่องอายุความโจทก์ก็ไม่มีสิทธิที่จะได้รับคืนอากร เพราะโจทก์ไม่ได้แจ้งความต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนส่งมอบว่าจะยื่นคำเรียกร้องขอคืนอากรและโจทก์ก็มิได้ฟ้องภายในอายุความ2 ปี นับแต่วันที่นำของเข้า อนึ่ง คดีนี้กรมศุลกากรไม่ได้ประเมินเรียกเก็บภาษีเพิ่มเติมจากโจทก์จึงนำบทบัญญัติในมาตรา 10 วรรค 5 ดังกล่าวมาใช้ได้โดยไม่มีปัญหา แต่ถ้าข้อเท็จจริงเปลี่ยนเป็นว่ากรมศุลกากรได้ประเมินเรียกเก็บภาษีเพิ่มเติม ก็มีปัญหาว่าจะนำบทบัญญัติดังกล่าวมาใช้ได้หรือไม่ หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งโจทก์จะต้องแจ้งความต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ก่อนส่งมอบว่าจะยื่นคำเรียกร้องขอคืนอากรและฟ้องคดีภายในอายุความ 2 ปี นับแต่วันนำเข้าหรือไม่ ผู้เขียนเห็นว่าน่าจะนำบทบัญญัติดังกล่าวมาใช้ไม่ได้ เพราะถ้ามีการประเมินเรียกเก็บภาษีเพิ่มเติมภายหลังการส่งมอบของที่นำเข้าก็เป็นไปไม่ได้ที่โจทก์ผู้นำเข้าจะแจ้งความไว้ก่อนส่งมอบตามที่มาตรา 10 วรรค 5 ได้บัญญัติไว้ และถ้าการประเมินเรียกเก็บภาษีเพิ่มเติมนั้นได้กระทำเมื่อพ้น2 ปีนับแต่วันนำเข้า ก็เป็นไปไม่ได้ที่โจทก์ผู้นำเข้าจะฟ้องคดีภายใน 2 ปีนับแต่วันนำเข้าตามที่มาตรา 10 วรรค 5 ได้บัญญัติไว้ 2. มีข้อสังเกตต่อไปว่าบทบัญญัติในมาตรา 10 วรรค 5 เป็นบทบัญญัติเฉพาะอำนาจฟ้องและอายุความในการขอคืนเงินอากรขาเข้าหรือขาออกเท่านั้น ฉะนั้นการขอคืนเงินภาษีการค้าและภาษีบำรุงเทศบาลซึ่งกรมศุลกากรจัดเก็บแทนกรมสรรพากรนั้นจะใช้หลักเกณฑ์ตามบทบัญญัติดังกล่าวไม่ได้ ปัญหาจึงมีว่าจะต้องใช้อายุความเท่าใด มีคำพิพากษาศาลฎีกาหลายฉบับ เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 921/2520วินิจฉัยว่า "จะใช้อายุความ 1 ปี ตามมาตรา 419 ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่ได้ เพราะการที่กรมสรรพากรได้เงินภาษีไปนั้นเป็นการได้ไปโดยมีมูลอันจะอ้างกฎหมายได้ในขณะรับไปกรณีมิใช่ลาภมิควรได้" เมื่อใช้อายุความ 1 ปี ไม่ได้และในกรณีนี้ไม่มีกฎหมายกำหนดอายุความไว้โดยเฉพาะ จึงน่าจะต้องใช้อายุความทั่วไปคือ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164ปัญหาต่อไปมีว่าผู้ฟ้องขอคืนภาษีจะต้องอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ ตามมาตรา 30 ของประมวลรัษฎากรก่อนฟ้องหรือไม่ ปัญหานี้ต้องแยกพิจารณาดังนี้ : ถ้าเป็นกรณีที่ไม่มีการประเมินให้ชำระภาษีเพิ่มเติมจากกรมศุลกากร ซึ่งมีอำนาจหน้าที่จัดเก็บภาษีการค้าแทนกรมสรรพากรแล้วย่อมมีอำนาจฟ้องขอคืนได้โดยไม่ต้องอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ก่อนฟ้อง ดังจะเห็นได้จากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1734/2519(ประชุมใหญ่) ซึ่งวินิจฉัยว่า "โจทก์นำเข้าซึ่งสินค้า เมื่อสินค้าเข้ามาในราชอาณาจักรแล้ว โจทก์ได้ยื่นแบบใบขนสินค้าขาเข้าและแบบแสดงรายการการค้าและชำระภาษีศุลกากรภาษีการค้า และภาษีบำรุงเทศบาล พนักงานเจ้าหน้าที่ของกรมศุลกากรตรวบแบบที่ยื่นถูกต้องแล้วก็รับเงินภาษีอากรที่โจทก์ขอชำระ การกระทำของพนักงานเจ้าหน้าที่เช่นนั้น แม้ในส่วนภาษีการค้าจะได้ทำแทนกรมสรรพากร ก็หาใช่เป็นการประเมินภาษีตามประมวลรัษฎากร มาตรา 87จึงไม่อยู่ในบังคับที่จะต้องอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ตามมาตรา 30 เสียก่อนฟ้อง เมื่อโจทก์เห็นว่าสินค้าที่โจทก์นำเข้าเป็นสินค้าได้รับยกเว้นภาษีการค้า ภาษีบำรุงเทศบาลและโจทก์มีหนังสือขอคืนเงินภาษีที่ได้ชำระไปนี้แล้ว แต่กรมศุลกากรและกรมสรรพากรไม่ยอมคืนให้ โจทก์ย่อมมีอำนาจฟ้องขอคืนภาษีดังกล่าวได้" แต่ถ้าเป็นกรณีที่มีการประเมินให้ชำระภาษีเพิ่มเติมจากกรมศุลกากรซึ่งมีอำนาจหน้าที่จัดเก็บภาษีการค้าแทนกรมสรรพากรแล้วต้องอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ เมื่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์มีคำวินิจฉัยอุทธรณ์แล้วจึงมีอำนาจฟ้องได้ดังจะเห็นได้จากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3748/2529(ประชุมใหญ่)ซึ่งวินิจฉัยว่า "ข้าราชการกรมศุลกากรตั้งแต่ชั้นโทขึ้นไปเป็นเจ้าพนักงานประเมินภาษีการค้าตามประมวลรัษฎากรด้วย เมื่อได้ตรวจสอบราคาสินค้าของโจทก์แล้วมีความเห็นให้เรียกอากรขาเข้าและภาษีการค้าเพิ่มแล้ว กรมศุลกากรจำเลยก็ได้มีแบบแจ้งการประเมินอากรขาเข้าและภาษีการค้าส่งถึงโจทก์ โดยแจ้งผลการประเมินตามรายการภาษีอากรที่สำแดงซึ่งมีรายการแยกรายละเอียดเป็นยอดเงินเพิ่มสำหรับอากรขาเข้าภาษีการค้าและภาษีบำรุงเทศบาลไว้ ดังนี้ ถือได้ว่ามีการประเมินภาษีการค้าโดยเจ้าพนักงานประเมินตามประมวลรัษฎากร มาตรา 18ประกอบด้วย มาตรา 87(2) แล้ว หากโจทก์เห็นว่าการประเมินไม่ถูกต้องอย่างไรก็ชอบที่จะใช้สิทธิอุทธรณ์ตาม มาตรา 30 เสียก่อน เมื่อโจทก์ไม่ได้อุทธรณ์ภายในระยะเวลาตามบทกฎหมายดังกล่าว โจทก์ก็ไม่มีสิทธิฟ้องคดีอันเป็นการใช้สิทธิอุทธรณ์ต่อศาลได้" คดีที่กำลังหมายเหตุอยู่นี้ไม่มีประเด็นในเรื่องภาษีการค้าแต่ถ้ามี โจทก์ก็ไม่ต้องอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ก่อนฟ้อง เพราะเห็นกรณีที่ไม่มีการประเมินให้ชำระภาษีเพิ่มเติมจากกรมศุลกากร กรณีปรับเข้าคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1734/2519(ประชุมใหญ่) ได้. ชัยสิทธิ์ ตราชูธรรม.