คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6930/2537หลักกฎหมาย: ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 บังคับให้มีหลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อผู้กู้ จึงจะฟ้องร้องบังคับคดีได้ โดยมิได้บังคับผู้ให้กู้ต้องลงลายมือชื่อด้วย เมื่อจำเลยเป็นผู้เขียนหนังสือสัญญากู้เงิน และลงลายมือชื่อเป็นผู้กู้แล้วย่อมฟ้องร้องบังคับคดีได้ แม้ลายมือชื่อผู้ให้กู้เป็นลายมือชื่อปลอม ก็หามีผลให้หลักฐานการฟ้องร้องบังคับแก่จำเลยได้ที่สมบูรณ์อยู่แล้วเสียไปไม่ สิทธิเรียกร้องดอกเบี้ยซึ่งมีกำหนดอายุความ 5 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 166 เดิม (มาตรา 193/33 ใหม่)หมายถึงดอกเบี้ยที่ค้างชำระอยู่ก่อนวันฟ้อง ส่วนดอกเบี้ยตั้งแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จไม่ใช่ดอกเบี้ยค้างชำระ โจทก์มีสิทธิได้ดอกเบี้ยเกิน 5 ปี โดยไม่มีกำหนดอายุความโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นผู้จัดการมรดกของนางสายฮวย ทัพแสงเมื่อวันที่ 8 มิถุนายน 2526 จำเลยทำหนังสือสัญญากู้ยืมเงินนางสายฮวยไป 50,000 บาท สัญญาให้ดอกเบี้ยในอัตราร้อยละสิบห้าต่อปี กำหนดชำระเงินคืนภายในวันที่ 30 กรกฎาคม 2526 ตามสำเนาหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารท้ายฟ้อง นับแต่จำเลยกู้ยืมเงินไปจำเลยไม่ชำระต้นเงินและดอกเบี้ยให้แก่นางสายฮวยเลย โจทก์ขอคิดดอกเบี้ยก่อนฟ้องเพียง 5 ปี เป็นเงิน 37,500 บาท รวมกับต้นเงินเป็น 87,500 บาท ขอให้บังคับจำเลยชำระเงิน 87,500 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละสิบห้าต่อปีของต้นเงิน 50,000 บาท นับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยให้การและแก้ไขคำให้การว่า จำเลยไม่เคยกู้ยืมเงินโจทก์หรือนางสายฮวย หนังสือสัญญากู้เงินที่โจทก์นำมาฟ้องเป็นเอกสารปลอมที่โจทก์เป็นผู้ทำขึ้นทั้งฉบับ หนังสือสัญญากู้เงินไม่ได้กำหนดอัตราดอกเบี้ยไว้แน่ชัดเป็นโมฆะขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษากลับ ให้จำเลยชำระเงิน 68,750 บาทแก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีของต้นเงิน50,000 บาท นับจากวันฟ้อง (วันที่ 26 ตุลาคม 2533) ไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้จำนวนทุนทรัพย์ที่พิพาทกันในชั้นฎีกาไม่เกินสองแสนบาท ต้องห้ามมิให้คู่ความฎีกาในข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 248 วรรคหนึ่ง คดีมีปัญหาข้อกฎหมายตามที่จำเลยฎีกาขึ้นมาว่า หนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.1 เป็นหลักฐานฟ้องร้องบังคับจำเลยผู้กู้ได้หรือไม่ และที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1 คิดดอกเบี้ยให้แก่โจทก์ในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จนั้นเป็นการชอบหรือไม่ ในการวินิจฉัยข้อกฎหมายดังกล่าว ศาลฎีกาจำต้องฟังข้อเท็จจริงตามที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1 วินิจฉัยมาแล้วจากพยานหลักฐานในสำนวนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 238 ประกอบด้วยมาตรา 247 ซึ่งศาลอุทธรณ์ภาค 1 ฟังข้อเท็จจริงมาว่า จำเลยกู้ยืมเงินนางสายฮวยไปตามหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.1จำเลยเป็นผู้เขียนหนังสือสัญญากู้เงินฉบับดังกล่าว และลงลายมือชื่อเป็นผู้กู้ไว้จริงเฉพาะลายมือชื่อผู้ให้กู้นั้นไม่ใช่ลายมือชื่อนางสายฮวย เป็นลายมือชื่อปลอมปัญหาว่าหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.1 เป็นหลักฐานฟ้องร้องบังคับจำเลยผู้กู้ได้หรือไม่เห็นว่า ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 วรรคหนึ่งบัญญัติว่า "การกู้ยืมเงินกว่าห้าสิบบาทขึ้นไปนั้น ถ้ามิได้มีหลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสืออย่างใดอย่างหนึ่งลงลายมือชื่อผู้ยืมเป็นสำคัญ ท่านว่าจะฟ้องร้องให้บังคับคดีหาได้ไม่" เห็นได้ว่ากฎหมายบังคับให้มีหลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อผู้กู้ จึงจะฟ้องร้องบังคับคดีได้โดยมิได้บังคับผู้ให้กู้ต้องลงลายมือชื่อด้วยดังนั้นเมื่อจำเลยเป็นผู้เขียนหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.1 และลงลายมือชื่อเป็นผู้กู้แล้ว ย่อมฟ้องร้องบังคับคดีได้ตามบทกฎหมายดังกล่าวข้างต้น แม้ลายมือชื่อผู้ให้กู้ไม่ใช่ลายมือชื่อนางสายฮวยเป็นลายมือชื่อปลอม ก็หามีผลให้หลักฐานการฟ้องร้องบังคับแก่จำเลยได้ที่สมบูรณ์อยู่แล้วเสียไปไม่ปัญหาว่า ศาลอุทธรณ์ภาค 1 คิดดอกเบี้ยให้แก่โจทก์ในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จชอบหรือไม่ที่จำเลยฎีกาว่า เป็นการขยายอายุความคิดดอกเบี้ยซึ่งมีกำหนด5 ปี ต่อไปอีกนั้น เห็นว่า สิทธิเรียกร้องดอกเบี้ยซึ่งมีกำหนดอายุความ 5 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 166 เดิม(มาตรา 193/33 ใหม่) นั้น หมายถึงดอกเบี้ยที่ค้างชำระอยู่ก่อนวันฟ้องส่วนดอกเบี้ยตั้งแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จนั้น ไม่ใช่ดอกเบี้ยค้างชำระ จะใช้มาตรา 166 เดิม (มาตรา 193/33 ใหม่) บังคับไม่ได้ ถ้าการพิจารณาคดียืดเยื้อโจทก์ย่อมมีสิทธิได้ดอกเบี้ยเกิน5 ปี โดยไม่มีกำหนดอายุความ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษามานั้นศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้นทุกข้อ"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6930/2537นาง กรรณิการ์ ไชยวงศา ใน ฐานะ ผู้จัดการมรดก ของโจทก์นาง สาย ฮวย ทัพ แสงโจทก์นาย เสียง ชู สกุลจำเลย ป.พ.พ. ม. 166 เดิม, ม. 193/33, ม. 653 วรรคแรก ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 บังคับให้มีหลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อผู้กู้ จึงจะฟ้องร้องบังคับคดีได้ โดยมิได้บังคับผู้ให้กู้ต้องลงลายมือชื่อด้วย เมื่อจำเลยเป็นผู้เขียนหนังสือสัญญากู้เงิน และลงลายมือชื่อเป็นผู้กู้แล้วย่อมฟ้องร้องบังคับคดีได้ แม้ลายมือชื่อผู้ให้กู้เป็นลายมือชื่อปลอม ก็หามีผลให้หลักฐานการฟ้องร้องบังคับแก่จำเลยได้ที่สมบูรณ์อยู่แล้วเสียไปไม่ สิทธิเรียกร้องดอกเบี้ยซึ่งมีกำหนดอายุความ 5 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 166 เดิม (มาตรา 193/33 ใหม่)หมายถึงดอกเบี้ยที่ค้างชำระอยู่ก่อนวันฟ้อง ส่วนดอกเบี้ยตั้งแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จไม่ใช่ดอกเบี้ยค้างชำระ โจทก์มีสิทธิได้ดอกเบี้ยเกิน 5 ปี โดยไม่มีกำหนดอายุความโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นผู้จัดการมรดกของนางสายฮวย ทัพแสงเมื่อวันที่ 8 มิถุนายน 2526 จำเลยทำหนังสือสัญญากู้ยืมเงินนางสายฮวยไป 50,000 บาท สัญญาให้ดอกเบี้ยในอัตราร้อยละสิบห้าต่อปี กำหนดชำระเงินคืนภายในวันที่ 30 กรกฎาคม 2526 ตามสำเนาหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารท้ายฟ้อง นับแต่จำเลยกู้ยืมเงินไปจำเลยไม่ชำระต้นเงินและดอกเบี้ยให้แก่นางสายฮวยเลย โจทก์ขอคิดดอกเบี้ยก่อนฟ้องเพียง 5 ปี เป็นเงิน 37,500 บาท รวมกับต้นเงินเป็น 87,500 บาท ขอให้บังคับจำเลยชำระเงิน 87,500 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละสิบห้าต่อปีของต้นเงิน 50,000 บาท นับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยให้การและแก้ไขคำให้การว่า จำเลยไม่เคยกู้ยืมเงินโจทก์หรือนางสายฮวย หนังสือสัญญากู้เงินที่โจทก์นำมาฟ้องเป็นเอกสารปลอมที่โจทก์เป็นผู้ทำขึ้นทั้งฉบับ หนังสือสัญญากู้เงินไม่ได้กำหนดอัตราดอกเบี้ยไว้แน่ชัดเป็นโมฆะขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษากลับ ให้จำเลยชำระเงิน 68,750 บาทแก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีของต้นเงิน50,000 บาท นับจากวันฟ้อง (วันที่ 26 ตุลาคม 2533) ไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้จำนวนทุนทรัพย์ที่พิพาทกันในชั้นฎีกาไม่เกินสองแสนบาท ต้องห้ามมิให้คู่ความฎีกาในข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 248 วรรคหนึ่ง คดีมีปัญหาข้อกฎหมายตามที่จำเลยฎีกาขึ้นมาว่า หนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.1 เป็นหลักฐานฟ้องร้องบังคับจำเลยผู้กู้ได้หรือไม่ และที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1 คิดดอกเบี้ยให้แก่โจทก์ในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จนั้นเป็นการชอบหรือไม่ ในการวินิจฉัยข้อกฎหมายดังกล่าว ศาลฎีกาจำต้องฟังข้อเท็จจริงตามที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1 วินิจฉัยมาแล้วจากพยานหลักฐานในสำนวนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 238 ประกอบด้วยมาตรา 247 ซึ่งศาลอุทธรณ์ภาค 1 ฟังข้อเท็จจริงมาว่า จำเลยกู้ยืมเงินนางสายฮวยไปตามหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.1จำเลยเป็นผู้เขียนหนังสือสัญญากู้เงินฉบับดังกล่าว และลงลายมือชื่อเป็นผู้กู้ไว้จริงเฉพาะลายมือชื่อผู้ให้กู้นั้นไม่ใช่ลายมือชื่อนางสายฮวย เป็นลายมือชื่อปลอมปัญหาว่าหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.1 เป็นหลักฐานฟ้องร้องบังคับจำเลยผู้กู้ได้หรือไม่เห็นว่า ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 วรรคหนึ่งบัญญัติว่า "การกู้ยืมเงินกว่าห้าสิบบาทขึ้นไปนั้น ถ้ามิได้มีหลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสืออย่างใดอย่างหนึ่งลงลายมือชื่อผู้ยืมเป็นสำคัญ ท่านว่าจะฟ้องร้องให้บังคับคดีหาได้ไม่" เห็นได้ว่ากฎหมายบังคับให้มีหลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อผู้กู้ จึงจะฟ้องร้องบังคับคดีได้โดยมิได้บังคับผู้ให้กู้ต้องลงลายมือชื่อด้วยดังนั้นเมื่อจำเลยเป็นผู้เขียนหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.1 และลงลายมือชื่อเป็นผู้กู้แล้ว ย่อมฟ้องร้องบังคับคดีได้ตามบทกฎหมายดังกล่าวข้างต้น แม้ลายมือชื่อผู้ให้กู้ไม่ใช่ลายมือชื่อนางสายฮวยเป็นลายมือชื่อปลอม ก็หามีผลให้หลักฐานการฟ้องร้องบังคับแก่จำเลยได้ที่สมบูรณ์อยู่แล้วเสียไปไม่ปัญหาว่า ศาลอุทธรณ์ภาค 1 คิดดอกเบี้ยให้แก่โจทก์ในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จชอบหรือไม่ที่จำเลยฎีกาว่า เป็นการขยายอายุความคิดดอกเบี้ยซึ่งมีกำหนด5 ปี ต่อไปอีกนั้น เห็นว่า สิทธิเรียกร้องดอกเบี้ยซึ่งมีกำหนดอายุความ 5 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 166 เดิม(มาตรา 193/33 ใหม่) นั้น หมายถึงดอกเบี้ยที่ค้างชำระอยู่ก่อนวันฟ้องส่วนดอกเบี้ยตั้งแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จนั้น ไม่ใช่ดอกเบี้ยค้างชำระ จะใช้มาตรา 166 เดิม (มาตรา 193/33 ใหม่) บังคับไม่ได้ ถ้าการพิจารณาคดียืดเยื้อโจทก์ย่อมมีสิทธิได้ดอกเบี้ยเกิน5 ปี โดยไม่มีกำหนดอายุความ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษามานั้นศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้นทุกข้อ"พิพากษายืน(สมพงษ์ สนธิเณร-สมภพ โชติกวณิชย์-ไพโรจน์ คำอ่อน)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 วรรคแรกลักษณะสำคัญของหลักฐานแห่งการกู้ยืมเงิน คือ ต้องเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อผู้ให้กู้เป็นสำคัญ คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับที่หมายเหตุนี้ ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า จำเลยกู้เงินและเขียนสัญญากู้ไว้แต่ผู้ให้กู้ไม่ได้ลงลายมือชื่อ มีแต่ลายมือชื่อจำเลยผู้กู้ ต่อมาได้มีการปลอมลายมือชื่อผู้ให้กู้แล้วนำสัญญากู้ดังกล่าวมาฟ้องเรียกเงินตามสัญญากู้ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อจำเลยเป็นผู้เขียนหนังสือสัญญากู้เงินและลงลายมือชื่อผู้กู้แล้ว ย่อมฟ้องร้องบังคับคดีได้ แม้ลายมือชื่อผู้ให้กู้เป็นลายมือชื่อปลอม ก็หามีผลให้หลักฐานการฟ้องร้องบังคับแก่จำเลยได้ที่สมบูรณ์อยู่แล้วเสียไปไม่เดิมศาลฎีกาเคยวินิจฉัยไว้ว่า หลักฐานที่เป็นหนังสือแม้ไม่ได้ระบุวันเดือนปีที่ทำหรือไม่มีลายมือชื่อผู้ให้กู้ก็ใช้ฟ้องร้องบังคับคดีได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1252/2515,2917/2523 และสามารถนำพยานบุคคลมาสืบอธิบายได้ว่า ใครเป็นผู้ให้กู้ยืม ไม่เป็นการนำสืบเพิ่มเติมเอกสาร ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94(ข)(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1302/2535)) ปัญหาที่เกิดขึ้นเกี่ยวกับหลักฐานการกู้ยืมนั้น จะเกี่ยวกับจำนวนเงินในหลักฐานการกู้ ซึ่งพอจะแยกเป็นแนวทางที่ศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ดังนี้ 1. ถ้ามีการกู้เงินและมีหลักฐานการกู้ยืมครั้งหนึ่งแล้ว และมีการกู้ใหม่อีกหากการกู้ครั้งหลังไม่ทำหลักฐานใหม่ แต่ใช้วิธีการแก้ไขจำนวนเงินในหลักฐานการกู้เดิมโดยผู้กู้มิได้ลงลายมือชื่อกำกับการแก้ไขไว้ ให้ถือว่าการกู้ครั้งหลังไม่มีหลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้ให้ยืมเป็นสำคัญ ผู้ให้กู้คงฟ้องร้องบังคับคดีได้แต่เฉพาะการกู้ครั้งแรกเท่านั้น (ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 326/2507) 2. ถ้ามีการกู้ยืมครั้งหนึ่งแล้ว และมีการกู้ใหม่อีก หากการกู้ครั้งหลังมีขึ้นก่อนการทำหลักฐานแห่งการกู้ยืมครั้งแรกจะสำเร็จโดยผู้กู้ยังไม่ได้ลงลายมือชื่อ และได้แก้ไขจำนวนเงินที่ทำไว้เดิมโดยเพิ่มจำนวนเงินที่กู้ใหม่ แล้วผู้กู้ลงลายมือชื่อไว้ผู้ให้กู้สามารถฟ้องร้องบังคับคดีตามจำนวนเงินที่กู้ทั้งหมดได้ (ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1154/2511) 3. ถ้ามีการกู้เงินและทำหลักฐานการกู้ยืมไว้ถูกต้องแล้ว หากมีการแก้ไขจำนวนเงินอันแท้จริงในหลักฐานการกู้เดิม โดยผู้ให้กู้มิได้รู้เห็นยินยอม ผู้ให้กู้คงเรียกร้องบังคับคดีได้เฉพาะจำนวนเงินที่กู้เดิม แม้หลักฐานการกู้จะเป็นเอกสารปลอม แต่ก่อนการแก้ไขเอกสารเดิมยังสมบูรณ์อยู่ ไม่ทำให้เอกสารที่สมบูรณ์อยู่แล้วเสียไปทั้งหมด (ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 761/2509(ประชุมใหญ่),1860/2523,1186/2529) 4. กรณีการกู้ยืมได้มีการทำหลักฐานแห่งการกู้ยืม โดยผู้กู้ลงลายมือชื่อไว้แต่ไม่ได้กรอกข้อความและจำนวนเงิน ต่อมามีการเขียนข้อความและจำนวนเงินผิดจากจำนวนเงินที่กู้จริง โดยผู้กู้ไม่ได้รู้เห็นยินยอมเอกสารดังกล่าวเป็นเอกสารปลอมผู้ให้กู้ไม่อาจแสวงสิทธิจากเอกสารปลอมได้ จึงไม่อาจฟ้องร้องบังคับคดีได้(คำพิพากษา, ศาลฎีกาที่ 2692/2522,1372/2526,1532/2526,1624/2526,3063/2531,2163/2533,1556/2534) สำหรับคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับที่หมายเหตุนี้ มีข้อที่น่าสังเกตว่า ศาลฎีกาถือหลักเกณฑ์สำคัญของหลักฐานแห่งการกู้ยืม คือ เป็นหนังสือและลงลายมือชื่อผู้กู้เป็นสำคัญ ส่วนลายชื่อผู้ให้กู้จะปลอมก็ไม่ใช่สาระสำคัญ สามารถนำหลักฐานนั้นมาฟ้องได้ ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยไว้ว่า หลักฐานการกู้แม้ไม่ระบุวันเดือนปีที่กู้ก็สามารถนำหลักฐานนั้นมาฟ้องได้ มีข้อน่าคิดว่า กรณีฝ่ายผู้ให้กู้แก้ไขวันเดือนปีที่กู้ในหลักฐานการกู้ที่มีวันเดือนปีอยู่แล้ว หรือลงวันเดือนปีในหลักฐานการกู้ซึ่งเดิมไม่มีอยู่ ไม่ตรงกับความจริงที่กู้กัน อันมีผลถึงวันกำหนดชำระหนี้เงินกู้และอายุความที่จะนำคดีมาฟ้องอย่างนี้จะถือว่าเป็นสาระสำคัญหรือไม่ ไม่มีคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยไว้คงจะต้องรอกันต่อไป วัฒนาสุขประดิษฐ์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นผู้จัดการมรดกของนางสายฮวย ทัพแสงเมื่อวันที่ 8 มิถุนายน 2526 จำเลยทำหนังสือสัญญากู้ยืมเงินนางสายฮวยไป 50,000 บาท สัญญาให้ดอกเบี้ยในอัตราร้อยละสิบห้าต่อปี กำหนดชำระเงินคืนภายในวันที่ 30 กรกฎาคม 2526 ตามสำเนาหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารท้ายฟ้อง นับแต่จำเลยกู้ยืมเงินไปจำเลยไม่ชำระต้นเงินและดอกเบี้ยให้แก่นางสายฮวยเลย โจทก์ขอคิดดอกเบี้ยก่อนฟ้องเพียง 5 ปี เป็นเงิน 37,500 บาท รวมกับต้นเงินเป็น 87,500 บาท ขอให้บังคับจำเลยชำระเงิน 87,500 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละสิบห้าต่อปีของต้นเงิน 50,000 บาท นับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยให้การและแก้ไขคำให้การว่า จำเลยไม่เคยกู้ยืมเงินโจทก์หรือนางสายฮวย หนังสือสัญญากู้เงินที่โจทก์นำมาฟ้องเป็นเอกสารปลอมที่โจทก์เป็นผู้ทำขึ้นทั้งฉบับ หนังสือสัญญากู้เงินไม่ได้กำหนดอัตราดอกเบี้ยไว้แน่ชัดเป็นโมฆะขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษากลับ ให้จำเลยชำระเงิน 68,750 บาทแก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีของต้นเงิน50,000 บาท นับจากวันฟ้อง (วันที่ 26 ตุลาคม 2533) ไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้จำนวนทุนทรัพย์ที่พิพาทกันในชั้นฎีกาไม่เกินสองแสนบาท ต้องห้ามมิให้คู่ความฎีกาในข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 248 วรรคหนึ่ง คดีมีปัญหาข้อกฎหมายตามที่จำเลยฎีกาขึ้นมาว่า หนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.1 เป็นหลักฐานฟ้องร้องบังคับจำเลยผู้กู้ได้หรือไม่ และที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1 คิดดอกเบี้ยให้แก่โจทก์ในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จนั้นเป็นการชอบหรือไม่ ในการวินิจฉัยข้อกฎหมายดังกล่าว ศาลฎีกาจำต้องฟังข้อเท็จจริงตามที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1 วินิจฉัยมาแล้วจากพยานหลักฐานในสำนวนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 238 ประกอบด้วยมาตรา 247 ซึ่งศาลอุทธรณ์ภาค 1 ฟังข้อเท็จจริงมาว่า จำเลยกู้ยืมเงินนางสายฮวยไปตามหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.1จำเลยเป็นผู้เขียนหนังสือสัญญากู้เงินฉบับดังกล่าว และลงลายมือชื่อเป็นผู้กู้ไว้จริงเฉพาะลายมือชื่อผู้ให้กู้นั้นไม่ใช่ลายมือชื่อนางสายฮวย เป็นลายมือชื่อปลอมปัญหาว่าหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.1 เป็นหลักฐานฟ้องร้องบังคับจำเลยผู้กู้ได้หรือไม่เห็นว่า ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 วรรคหนึ่งบัญญัติว่า "การกู้ยืมเงินกว่าห้าสิบบาทขึ้นไปนั้น ถ้ามิได้มีหลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสืออย่างใดอย่างหนึ่งลงลายมือชื่อผู้ยืมเป็นสำคัญ ท่านว่าจะฟ้องร้องให้บังคับคดีหาได้ไม่" เห็นได้ว่ากฎหมายบังคับให้มีหลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อผู้กู้ จึงจะฟ้องร้องบังคับคดีได้โดยมิได้บังคับผู้ให้กู้ต้องลงลายมือชื่อด้วยดังนั้นเมื่อจำเลยเป็นผู้เขียนหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.1 และลงลายมือชื่อเป็นผู้กู้แล้ว ย่อมฟ้องร้องบังคับคดีได้ตามบทกฎหมายดังกล่าวข้างต้น แม้ลายมือชื่อผู้ให้กู้ไม่ใช่ลายมือชื่อนางสายฮวยเป็นลายมือชื่อปลอม ก็หามีผลให้หลักฐานการฟ้องร้องบังคับแก่จำเลยได้ที่สมบูรณ์อยู่แล้วเสียไปไม่ปัญหาว่า ศาลอุทธรณ์ภาค 1 คิดดอกเบี้ยให้แก่โจทก์ในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จชอบหรือไม่ที่จำเลยฎีกาว่า เป็นการขยายอายุความคิดดอกเบี้ยซึ่งมีกำหนด5 ปี ต่อไปอีกนั้น เห็นว่า สิทธิเรียกร้องดอกเบี้ยซึ่งมีกำหนดอายุความ 5 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 166 เดิม(มาตรา 193/33 ใหม่) นั้น หมายถึงดอกเบี้ยที่ค้างชำระอยู่ก่อนวันฟ้องส่วนดอกเบี้ยตั้งแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จนั้น ไม่ใช่ดอกเบี้ยค้างชำระ จะใช้มาตรา 166 เดิม (มาตรา 193/33 ใหม่) บังคับไม่ได้ ถ้าการพิจารณาคดียืดเยื้อโจทก์ย่อมมีสิทธิได้ดอกเบี้ยเกิน5 ปี โดยไม่มีกำหนดอายุความ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษามานั้นศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้นทุกข้อ"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6930/2537นาง กรรณิการ์ ไชยวงศา ใน ฐานะ ผู้จัดการมรดก ของโจทก์นาง สาย ฮวย ทัพ แสงโจทก์นาย เสียง ชู สกุลจำเลย ป.พ.พ. ม. 166 เดิม, ม. 193/33, ม. 653 วรรคแรก ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 บังคับให้มีหลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อผู้กู้ จึงจะฟ้องร้องบังคับคดีได้ โดยมิได้บังคับผู้ให้กู้ต้องลงลายมือชื่อด้วย เมื่อจำเลยเป็นผู้เขียนหนังสือสัญญากู้เงิน และลงลายมือชื่อเป็นผู้กู้แล้วย่อมฟ้องร้องบังคับคดีได้ แม้ลายมือชื่อผู้ให้กู้เป็นลายมือชื่อปลอม ก็หามีผลให้หลักฐานการฟ้องร้องบังคับแก่จำเลยได้ที่สมบูรณ์อยู่แล้วเสียไปไม่ สิทธิเรียกร้องดอกเบี้ยซึ่งมีกำหนดอายุความ 5 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 166 เดิม (มาตรา 193/33 ใหม่)หมายถึงดอกเบี้ยที่ค้างชำระอยู่ก่อนวันฟ้อง ส่วนดอกเบี้ยตั้งแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จไม่ใช่ดอกเบี้ยค้างชำระ โจทก์มีสิทธิได้ดอกเบี้ยเกิน 5 ปี โดยไม่มีกำหนดอายุความโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นผู้จัดการมรดกของนางสายฮวย ทัพแสงเมื่อวันที่ 8 มิถุนายน 2526 จำเลยทำหนังสือสัญญากู้ยืมเงินนางสายฮวยไป 50,000 บาท สัญญาให้ดอกเบี้ยในอัตราร้อยละสิบห้าต่อปี กำหนดชำระเงินคืนภายในวันที่ 30 กรกฎาคม 2526 ตามสำเนาหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารท้ายฟ้อง นับแต่จำเลยกู้ยืมเงินไปจำเลยไม่ชำระต้นเงินและดอกเบี้ยให้แก่นางสายฮวยเลย โจทก์ขอคิดดอกเบี้ยก่อนฟ้องเพียง 5 ปี เป็นเงิน 37,500 บาท รวมกับต้นเงินเป็น 87,500 บาท ขอให้บังคับจำเลยชำระเงิน 87,500 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละสิบห้าต่อปีของต้นเงิน 50,000 บาท นับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยให้การและแก้ไขคำให้การว่า จำเลยไม่เคยกู้ยืมเงินโจทก์หรือนางสายฮวย หนังสือสัญญากู้เงินที่โจทก์นำมาฟ้องเป็นเอกสารปลอมที่โจทก์เป็นผู้ทำขึ้นทั้งฉบับ หนังสือสัญญากู้เงินไม่ได้กำหนดอัตราดอกเบี้ยไว้แน่ชัดเป็นโมฆะขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษากลับ ให้จำเลยชำระเงิน 68,750 บาทแก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีของต้นเงิน50,000 บาท นับจากวันฟ้อง (วันที่ 26 ตุลาคม 2533) ไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้จำนวนทุนทรัพย์ที่พิพาทกันในชั้นฎีกาไม่เกินสองแสนบาท ต้องห้ามมิให้คู่ความฎีกาในข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 248 วรรคหนึ่ง คดีมีปัญหาข้อกฎหมายตามที่จำเลยฎีกาขึ้นมาว่า หนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.1 เป็นหลักฐานฟ้องร้องบังคับจำเลยผู้กู้ได้หรือไม่ และที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1 คิดดอกเบี้ยให้แก่โจทก์ในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จนั้นเป็นการชอบหรือไม่ ในการวินิจฉัยข้อกฎหมายดังกล่าว ศาลฎีกาจำต้องฟังข้อเท็จจริงตามที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1 วินิจฉัยมาแล้วจากพยานหลักฐานในสำนวนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 238 ประกอบด้วยมาตรา 247 ซึ่งศาลอุทธรณ์ภาค 1 ฟังข้อเท็จจริงมาว่า จำเลยกู้ยืมเงินนางสายฮวยไปตามหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.1จำเลยเป็นผู้เขียนหนังสือสัญญากู้เงินฉบับดังกล่าว และลงลายมือชื่อเป็นผู้กู้ไว้จริงเฉพาะลายมือชื่อผู้ให้กู้นั้นไม่ใช่ลายมือชื่อนางสายฮวย เป็นลายมือชื่อปลอมปัญหาว่าหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.1 เป็นหลักฐานฟ้องร้องบังคับจำเลยผู้กู้ได้หรือไม่เห็นว่า ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 วรรคหนึ่งบัญญัติว่า "การกู้ยืมเงินกว่าห้าสิบบาทขึ้นไปนั้น ถ้ามิได้มีหลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสืออย่างใดอย่างหนึ่งลงลายมือชื่อผู้ยืมเป็นสำคัญ ท่านว่าจะฟ้องร้องให้บังคับคดีหาได้ไม่" เห็นได้ว่ากฎหมายบังคับให้มีหลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อผู้กู้ จึงจะฟ้องร้องบังคับคดีได้โดยมิได้บังคับผู้ให้กู้ต้องลงลายมือชื่อด้วยดังนั้นเมื่อจำเลยเป็นผู้เขียนหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.1 และลงลายมือชื่อเป็นผู้กู้แล้ว ย่อมฟ้องร้องบังคับคดีได้ตามบทกฎหมายดังกล่าวข้างต้น แม้ลายมือชื่อผู้ให้กู้ไม่ใช่ลายมือชื่อนางสายฮวยเป็นลายมือชื่อปลอม ก็หามีผลให้หลักฐานการฟ้องร้องบังคับแก่จำเลยได้ที่สมบูรณ์อยู่แล้วเสียไปไม่ปัญหาว่า ศาลอุทธรณ์ภาค 1 คิดดอกเบี้ยให้แก่โจทก์ในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับจากวันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จชอบหรือไม่ที่จำเลยฎีกาว่า เป็นการขยายอายุความคิดดอกเบี้ยซึ่งมีกำหนด5 ปี ต่อไปอีกนั้น เห็นว่า สิทธิเรียกร้องดอกเบี้ยซึ่งมีกำหนดอายุความ 5 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 166 เดิม(มาตรา 193/33 ใหม่) นั้น หมายถึงดอกเบี้ยที่ค้างชำระอยู่ก่อนวันฟ้องส่วนดอกเบี้ยตั้งแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จนั้น ไม่ใช่ดอกเบี้ยค้างชำระ จะใช้มาตรา 166 เดิม (มาตรา 193/33 ใหม่) บังคับไม่ได้ ถ้าการพิจารณาคดียืดเยื้อโจทก์ย่อมมีสิทธิได้ดอกเบี้ยเกิน5 ปี โดยไม่มีกำหนดอายุความ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษามานั้นศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้นทุกข้อ"พิพากษายืน(สมพงษ์ สนธิเณร-สมภพ โชติกวณิชย์-ไพโรจน์ คำอ่อน)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 วรรคแรกลักษณะสำคัญของหลักฐานแห่งการกู้ยืมเงิน คือ ต้องเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อผู้ให้กู้เป็นสำคัญ คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับที่หมายเหตุนี้ ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า จำเลยกู้เงินและเขียนสัญญากู้ไว้แต่ผู้ให้กู้ไม่ได้ลงลายมือชื่อ มีแต่ลายมือชื่อจำเลยผู้กู้ ต่อมาได้มีการปลอมลายมือชื่อผู้ให้กู้แล้วนำสัญญากู้ดังกล่าวมาฟ้องเรียกเงินตามสัญญากู้ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อจำเลยเป็นผู้เขียนหนังสือสัญญากู้เงินและลงลายมือชื่อผู้กู้แล้ว ย่อมฟ้องร้องบังคับคดีได้ แม้ลายมือชื่อผู้ให้กู้เป็นลายมือชื่อปลอม ก็หามีผลให้หลักฐานการฟ้องร้องบังคับแก่จำเลยได้ที่สมบูรณ์อยู่แล้วเสียไปไม่เดิมศาลฎีกาเคยวินิจฉัยไว้ว่า หลักฐานที่เป็นหนังสือแม้ไม่ได้ระบุวันเดือนปีที่ทำหรือไม่มีลายมือชื่อผู้ให้กู้ก็ใช้ฟ้องร้องบังคับคดีได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1252/2515,2917/2523 และสามารถนำพยานบุคคลมาสืบอธิบายได้ว่า ใครเป็นผู้ให้กู้ยืม ไม่เป็นการนำสืบเพิ่มเติมเอกสาร ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94(ข)(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1302/2535)) ปัญหาที่เกิดขึ้นเกี่ยวกับหลักฐานการกู้ยืมนั้น จะเกี่ยวกับจำนวนเงินในหลักฐานการกู้ ซึ่งพอจะแยกเป็นแนวทางที่ศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ดังนี้ 1. ถ้ามีการกู้เงินและมีหลักฐานการกู้ยืมครั้งหนึ่งแล้ว และมีการกู้ใหม่อีกหากการกู้ครั้งหลังไม่ทำหลักฐานใหม่ แต่ใช้วิธีการแก้ไขจำนวนเงินในหลักฐานการกู้เดิมโดยผู้กู้มิได้ลงลายมือชื่อกำกับการแก้ไขไว้ ให้ถือว่าการกู้ครั้งหลังไม่มีหลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้ให้ยืมเป็นสำคัญ ผู้ให้กู้คงฟ้องร้องบังคับคดีได้แต่เฉพาะการกู้ครั้งแรกเท่านั้น (ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 326/2507) 2. ถ้ามีการกู้ยืมครั้งหนึ่งแล้ว และมีการกู้ใหม่อีก หากการกู้ครั้งหลังมีขึ้นก่อนการทำหลักฐานแห่งการกู้ยืมครั้งแรกจะสำเร็จโดยผู้กู้ยังไม่ได้ลงลายมือชื่อ และได้แก้ไขจำนวนเงินที่ทำไว้เดิมโดยเพิ่มจำนวนเงินที่กู้ใหม่ แล้วผู้กู้ลงลายมือชื่อไว้ผู้ให้กู้สามารถฟ้องร้องบังคับคดีตามจำนวนเงินที่กู้ทั้งหมดได้ (ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1154/2511) 3. ถ้ามีการกู้เงินและทำหลักฐานการกู้ยืมไว้ถูกต้องแล้ว หากมีการแก้ไขจำนวนเงินอันแท้จริงในหลักฐานการกู้เดิม โดยผู้ให้กู้มิได้รู้เห็นยินยอม ผู้ให้กู้คงเรียกร้องบังคับคดีได้เฉพาะจำนวนเงินที่กู้เดิม แม้หลักฐานการกู้จะเป็นเอกสารปลอม แต่ก่อนการแก้ไขเอกสารเดิมยังสมบูรณ์อยู่ ไม่ทำให้เอกสารที่สมบูรณ์อยู่แล้วเสียไปทั้งหมด (ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 761/2509(ประชุมใหญ่),1860/2523,1186/2529) 4. กรณีการกู้ยืมได้มีการทำหลักฐานแห่งการกู้ยืม โดยผู้กู้ลงลายมือชื่อไว้แต่ไม่ได้กรอกข้อความและจำนวนเงิน ต่อมามีการเขียนข้อความและจำนวนเงินผิดจากจำนวนเงินที่กู้จริง โดยผู้กู้ไม่ได้รู้เห็นยินยอมเอกสารดังกล่าวเป็นเอกสารปลอมผู้ให้กู้ไม่อาจแสวงสิทธิจากเอกสารปลอมได้ จึงไม่อาจฟ้องร้องบังคับคดีได้(คำพิพากษา, ศาลฎีกาที่ 2692/2522,1372/2526,1532/2526,1624/2526,3063/2531,2163/2533,1556/2534) สำหรับคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับที่หมายเหตุนี้ มีข้อที่น่าสังเกตว่า ศาลฎีกาถือหลักเกณฑ์สำคัญของหลักฐานแห่งการกู้ยืม คือ เป็นหนังสือและลงลายมือชื่อผู้กู้เป็นสำคัญ ส่วนลายชื่อผู้ให้กู้จะปลอมก็ไม่ใช่สาระสำคัญ สามารถนำหลักฐานนั้นมาฟ้องได้ ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยไว้ว่า หลักฐานการกู้แม้ไม่ระบุวันเดือนปีที่กู้ก็สามารถนำหลักฐานนั้นมาฟ้องได้ มีข้อน่าคิดว่า กรณีฝ่ายผู้ให้กู้แก้ไขวันเดือนปีที่กู้ในหลักฐานการกู้ที่มีวันเดือนปีอยู่แล้ว หรือลงวันเดือนปีในหลักฐานการกู้ซึ่งเดิมไม่มีอยู่ ไม่ตรงกับความจริงที่กู้กัน อันมีผลถึงวันกำหนดชำระหนี้เงินกู้และอายุความที่จะนำคดีมาฟ้องอย่างนี้จะถือว่าเป็นสาระสำคัญหรือไม่ ไม่มีคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยไว้คงจะต้องรอกันต่อไป วัฒนาสุขประดิษฐ์