คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7/2533หลักกฎหมาย: โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยออกจากที่ดินพิพาท ซึ่งในขณะยื่นฟ้องอาจให้เช่าได้ค่าเช่าไม่เกินเดือนละห้าพันบาท และจำเลยมิได้กล่าวแก้เป็นข้อพิพาทด้วยกรรมสิทธิ์ เมื่อศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลชั้นต้นให้ยกฟ้องโจทก์โดยฟังว่าที่พิพาทเป็นของ ท. ให้จำเลยเข้าปลูกบ้าน โจทก์ฎีกาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์เป็นฎีกาในข้อเท็จจริง จึงต้องห้ามตาม ป.วิ.พ. มาตรา 248.โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทั้งสามมีสิทธิครอบครองในที่ดิน 1 แปลงจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันบุกรุกเข้าไปปลูกบ้านในที่ดินดังกล่าวของโจทก์ และนำบริวารเข้ามาอยู่อาศัย ทำให้โจทก์เสียหาย ขอให้ศาลพิพากษาว่าที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์ทั้งสามขับไล่จำเลย ให้จำเลยชำระค่าเสียหายแก่โจทก์เดือนละ 500 บาท นับแต่วันที่จำเลยบุกรุกจำเลยทั้งสองให้การว่า ที่ดินพิพาทเป็นของนางทองใส บัวจันทร์มารดาของจำเลยที่ 1 นางทองใสอนุญาตให้จำเลยทั้งสองปลูกบ้านอยู่อาศัยศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสามอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ทั้งสามฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้โจทก์ทั้งสามฟ้องขับไล่จำเลยทั้งสองออกจากที่ดินพิพาท ซึ่งในขณะยื่นฟ้องอาจให้เช่าได้ค่าเช่าไม่เกินเดือนละห้าพันบาท และจำเลยมิได้กล่าวแก้เป็นข้อพิพาทด้วยกรรมสิทธิ์เมื่อศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลชั้นต้นให้ยกฟ้องโจทก์ จึงต้องห้ามมิให้คู่ความฎีกาในข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 248 และคดีปรากฏว่าศาลล่างทั้งสองพิพากษายกฟ้องโจทก์โดยฟังข้อเท็จจริงต้องกันว่าที่ดินแปลงพิพาททั้งแปลงเป็นของนายทาแล้วนายทาได้แบ่งแยกยกให้โจทก์ที่ 1 ที่ 2 และนางทองใสกับนายพัด จำเลยทั้งสองเข้าไปปลูกบ้านในที่ดินพิพาทส่วนที่นายทาแบ่งแยกยกให้เป็นของนางทองใสโดยได้รับอนุญาตจากนางทองใสที่ดินพิพาทตรงที่จำเลยทั้งสองปลูกบ้านมิใช่ที่ดินของโจทก์ทั้งสาม ดังนั้นที่โจทก์ทั้งสามฎีกาว่าที่ดินพิพาทเดิมเป็นของนางเติ่ง นางเติ่งได้ยกที่ดินพิพาทให้โจทก์ทั้งสามเมื่อประมาณ 30 ปีมาแล้ว โจทก์ทั้งสามได้ครอบครองทำประโยชน์มาจนถึงปัจจุบัน จึงเป็นฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงต้องห้ามมิให้ฎีกาตามบทกฎหมายดังกล่าวข้างต้น..."พิพากษายกฎีกาของโจทก์ทั้งสาม คืนค่าธรรมเนียมศาลชั้นฎีกาทั้งหมดให้โจทก์ทั้งสาม ค่าทนายความเป็นพับ. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7/2533นาง เบ้า ปราถ นา กับพวกโจทก์นาง บัว เพียร บุญ ไฮ กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 248โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยออกจากที่ดินพิพาท ซึ่งในขณะยื่นฟ้องอาจให้เช่าได้ค่าเช่าไม่เกินเดือนละห้าพันบาท และจำเลยมิได้กล่าวแก้เป็นข้อพิพาทด้วยกรรมสิทธิ์ เมื่อศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลชั้นต้นให้ยกฟ้องโจทก์โดยฟังว่าที่พิพาทเป็นของ ท. ให้จำเลยเข้าปลูกบ้าน โจทก์ฎีกาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์เป็นฎีกาในข้อเท็จจริง จึงต้องห้ามตาม ป.วิ.พ. มาตรา 248.โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทั้งสามมีสิทธิครอบครองในที่ดิน 1 แปลงจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันบุกรุกเข้าไปปลูกบ้านในที่ดินดังกล่าวของโจทก์ และนำบริวารเข้ามาอยู่อาศัย ทำให้โจทก์เสียหาย ขอให้ศาลพิพากษาว่าที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์ทั้งสามขับไล่จำเลย ให้จำเลยชำระค่าเสียหายแก่โจทก์เดือนละ 500 บาท นับแต่วันที่จำเลยบุกรุกจำเลยทั้งสองให้การว่า ที่ดินพิพาทเป็นของนางทองใส บัวจันทร์มารดาของจำเลยที่ 1 นางทองใสอนุญาตให้จำเลยทั้งสองปลูกบ้านอยู่อาศัยศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสามอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ทั้งสามฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้โจทก์ทั้งสามฟ้องขับไล่จำเลยทั้งสองออกจากที่ดินพิพาท ซึ่งในขณะยื่นฟ้องอาจให้เช่าได้ค่าเช่าไม่เกินเดือนละห้าพันบาท และจำเลยมิได้กล่าวแก้เป็นข้อพิพาทด้วยกรรมสิทธิ์เมื่อศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลชั้นต้นให้ยกฟ้องโจทก์ จึงต้องห้ามมิให้คู่ความฎีกาในข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 248 และคดีปรากฏว่าศาลล่างทั้งสองพิพากษายกฟ้องโจทก์โดยฟังข้อเท็จจริงต้องกันว่าที่ดินแปลงพิพาททั้งแปลงเป็นของนายทาแล้วนายทาได้แบ่งแยกยกให้โจทก์ที่ 1 ที่ 2 และนางทองใสกับนายพัด จำเลยทั้งสองเข้าไปปลูกบ้านในที่ดินพิพาทส่วนที่นายทาแบ่งแยกยกให้เป็นของนางทองใสโดยได้รับอนุญาตจากนางทองใสที่ดินพิพาทตรงที่จำเลยทั้งสองปลูกบ้านมิใช่ที่ดินของโจทก์ทั้งสาม ดังนั้นที่โจทก์ทั้งสามฎีกาว่าที่ดินพิพาทเดิมเป็นของนางเติ่ง นางเติ่งได้ยกที่ดินพิพาทให้โจทก์ทั้งสามเมื่อประมาณ 30 ปีมาแล้ว โจทก์ทั้งสามได้ครอบครองทำประโยชน์มาจนถึงปัจจุบัน จึงเป็นฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงต้องห้ามมิให้ฎีกาตามบทกฎหมายดังกล่าวข้างต้น..."พิพากษายกฎีกาของโจทก์ทั้งสาม คืนค่าธรรมเนียมศาลชั้นฎีกาทั้งหมดให้โจทก์ทั้งสาม ค่าทนายความเป็นพับ.(เสียง ตรีวิมล-บุญศรี กอบบุญ-พินิจ ฉิมพาลี)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้ศาลฎีกาพิพากษายกฎีกา มีข้อที่น่าพิจารณาอยู่บ้างเกี่ยวกับคำว่า "ยก" ที่ใช้ในคำชี้ขาดตัดสินคดีของศาลต่าง ๆ นั้นว่าใช้แตกต่างกันอย่างไร ซึ่งพอจะแยกได้เป็น 1. พิพากษายกฟ้อง 2. พิพากษายกอุทธรณ์ หรือ ยกฎีกา 3. พิพากษา ยก คำพิพากษาศาลชั้นต้น หรือ ศาลอุทธรณ์ จะเห็นได้ว่า กรณีตามข้อ 1 และ 2 เป็นการ "ยก" ที่เกี่ยวกับคำฟ้องส่วนกรณีตามข้อ 3 เกี่ยวกับคำพิพากษาของศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์ จะได้พิจารณาเป็นลำดับไป 1. พิพากษายกฟ้อง กรณีที่ศาลพิพากษายกฟ้องนี้ เป็นการวินิจฉัยในประเด็นแห่งคดี โดยศาลเห็นว่าโจทก์เป็นฝ่ายแพ้คดีทั้งหมด(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 131) หรือในคดีอาญาที่ศาลเห็นว่า จำเลยมิได้กระทำผิด การกระทำของจำเลยไม่เป็นความผิดคดีขาดอายุความ หรือมีเหตุตามกฎหมายที่จำเลยไม่ควรต้องรับโทษ(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 185) ผลคดีก็จะพิพากษายกฟ้องโจทก์โดยศาลชั้นต้นเป็นผู้พิพากษา ส่วนคดีที่ขึ้นมาสู่ศาลอุทธรณ์นั้นแม้จะได้ความดังกล่าวศาลอุทธรณ์จะพิพากษายกฟ้องไปทีเดียวไม่ได้กล่าวคือ ถ้าศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์ชนะคดีทั้งหมดหรือแต่บางส่วน และจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิจารณาแล้วเห็นว่าโจทก์ควรแพ้คดีทั้งหมด ศาลอุทธรณ์ต้องพิพากษากลับ หรือแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้นที่ศาลอุทธรณ์ไม่เห็นด้วยนั้นก่อน แล้วจึงให้ผลคำพิพากษาใหม่ตามที่ศาลอุทธรณ์มีความเห็นว่าโจทก์ควรแพ้ทั้งหมดต้องยกฟ้อง(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 242(3)(4))คำพิพากษาศาลอุทธรณ์จึงเป็นว่า "พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์" หรือ"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์" การที่ศาลอุทธรณ์ไม่เห็นด้วยกับผลของคำพิพากษาศาลชั้นต้นเช่นนี้ ศาลอุทธรณ์จะพิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นแล้วพิพากษายกฟ้องหาได้ไม่ เพราะกรณีที่ศาลอุทธรณ์จะพิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นได้นั้น ต้องเป็นเรื่องที่ศาลชั้นต้นมิได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติว่าด้วยคำพิพากษาหรือว่าด้วยการพิจารณา(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 243(1)(2)ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 208(2)) สำหรับศาลฎีกาก็อาจพิพากษายกฟ้องทำนองเดียวกับศาลอุทธรณ์ได้ในกรณีที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์ชนะคดีทั้งหมด หรือแต่บางส่วนจำเลยอุทธรณ์และศาลอุทธรณ์พิพากษายืนหรือพิพากษาแก้ แต่ศาลฎีกาเห็นว่าโจทก์ควรแพ้คดีทั้งหมด ก็จะพิพากษากลับหรือพิพากษาแก้เป็นให้ยกฟ้องโจทก์ 2. พิพากษายกอุทธรณ์ หรือ ยกฎีกา กรณีที่ศาลอุทธรณ์ หรือศาลฎีกาจะพิพากษายกอุทธรณ์ หรือยกฎีกาแล้วแต่กรณีนั้นมิได้มีการวินิจฉัยในประเด็นที่อุทธรณ์หรือฎีกา จึงไม่ใช่เป็นการยกฟ้องดังกรณีตามข้อ 1 แม้อุทธรณ์หรือฎีกาจะเป็นคำฟ้องอย่างหนึ่งก็ตามเพราะเป็นการยกอุทธรณ์ หรือยกฎีกาเนื่องจากคดีนั้นไม่อาจขึ้นมาสู่ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกา เพราะว่า ผู้นั้นไม่มีสิทธิอุทธรณ์ฎีกา คดีขาดอายุอุทธรณ์ฎีกา หรือ ต้องห้ามอุทธรณ์ฎีกา(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 242(1)) แต่ศาลชั้นต้นซึ่งมีหน้าที่ตรวจอุทธรณ์หรือฎีกากลับสั่งรับอุทธรณ์ หรือฎีกานั้นมาโดยไม่ชอบ แม้กระนั้นก็ตามศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาก็จะไม่พิพากษายกคำสั่งของศาลชั้นต้นนั้นแต่อย่างใด เนื่องจากศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาพิพากษายกอุทธรณ์ หรือยกฎีกาโดยไม่ได้วินิจฉัยในประเด็นแห่งอุทธรณ์หรือฎีกานั้น ฉะนั้นในคำพิพากษายกอุทธรณ์หรือยกฎีกาจึงต้องสั่งคืนค่าขึ้นศาลในชั้นอุทธรณ์หรือฎีกาที่เสียมาทั้งหมดให้ผู้นั้นส่วนค่าทนายความของอีกฝ่ายในชั้นนี้ยังต้องพิจารณาว่าจะให้ผู้อุทธรณ์หรือฎีกาชดใช้หรือไม่ เพราะอีกฝ่ายอาจยื่นคำแก้อุทธรณ์หรือแก้ฎีกามาแล้วก็ได้ ดังตัวอย่างในคดีนี้ 3. พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์ กรณีนี้เป็นที่เข้าใจกันว่าเป็นเรื่องที่ศาลสูงย้อนสำนวน เนื่องจากศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์มิได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายว่าด้วยคำพิพากษาหรือว่าด้วยการพิจารณาอันเป็นการไม่ชอบ(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 243(1)(2)ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 208(2)) ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาจะพิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น หรือศาลอุทธรณ์และต้องสั่งในคำพิพากษานั้นด้วยว่าให้ศาลล่างพิพากษาใหม่ตามรูปคดีหรือกำหนดให้ศาลล่างพิจารณาคดีใหม่ในส่วนที่ไม่ชอบนั้นแล้วพิพากษาใหม่ตามรูปคดี เมื่อศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์พิพากษาใหม่แล้วคู่ความที่ไม่พอใจจะต้องอุทธรณ์หรือฎีกาขึ้นไปใหม่อีกครั้งหนึ่ง มีข้อสังเกตว่าถ้าคดีที่ต้องห้ามอุทธรณ์ขึ้นมาสู่ศาลอุทธรณ์และศาลอุทธรณ์รับวินิจฉัยโดยพิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาต่อมา เมื่อศาลอุทธรณ์ไม่มีอำนาจรับพิจารณาอุทธรณ์ของโจทก์แล้ว ศาลฎีกาก็พิจารณาข้อฎีกาของโจทก์ต่อไปไม่ได้ศาลฎีกาย่อมพิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ และยกฎีกาของโจทก์ด้วย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2197/2530, ที่ 2677/2530). ไพโรจน์ วายุภาพ.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทั้งสามมีสิทธิครอบครองในที่ดิน 1 แปลงจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันบุกรุกเข้าไปปลูกบ้านในที่ดินดังกล่าวของโจทก์ และนำบริวารเข้ามาอยู่อาศัย ทำให้โจทก์เสียหาย ขอให้ศาลพิพากษาว่าที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์ทั้งสามขับไล่จำเลย ให้จำเลยชำระค่าเสียหายแก่โจทก์เดือนละ 500 บาท นับแต่วันที่จำเลยบุกรุกจำเลยทั้งสองให้การว่า ที่ดินพิพาทเป็นของนางทองใส บัวจันทร์มารดาของจำเลยที่ 1 นางทองใสอนุญาตให้จำเลยทั้งสองปลูกบ้านอยู่อาศัยศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสามอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ทั้งสามฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้โจทก์ทั้งสามฟ้องขับไล่จำเลยทั้งสองออกจากที่ดินพิพาท ซึ่งในขณะยื่นฟ้องอาจให้เช่าได้ค่าเช่าไม่เกินเดือนละห้าพันบาท และจำเลยมิได้กล่าวแก้เป็นข้อพิพาทด้วยกรรมสิทธิ์เมื่อศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลชั้นต้นให้ยกฟ้องโจทก์ จึงต้องห้ามมิให้คู่ความฎีกาในข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 248 และคดีปรากฏว่าศาลล่างทั้งสองพิพากษายกฟ้องโจทก์โดยฟังข้อเท็จจริงต้องกันว่าที่ดินแปลงพิพาททั้งแปลงเป็นของนายทาแล้วนายทาได้แบ่งแยกยกให้โจทก์ที่ 1 ที่ 2 และนางทองใสกับนายพัด จำเลยทั้งสองเข้าไปปลูกบ้านในที่ดินพิพาทส่วนที่นายทาแบ่งแยกยกให้เป็นของนางทองใสโดยได้รับอนุญาตจากนางทองใสที่ดินพิพาทตรงที่จำเลยทั้งสองปลูกบ้านมิใช่ที่ดินของโจทก์ทั้งสาม ดังนั้นที่โจทก์ทั้งสามฎีกาว่าที่ดินพิพาทเดิมเป็นของนางเติ่ง นางเติ่งได้ยกที่ดินพิพาทให้โจทก์ทั้งสามเมื่อประมาณ 30 ปีมาแล้ว โจทก์ทั้งสามได้ครอบครองทำประโยชน์มาจนถึงปัจจุบัน จึงเป็นฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงต้องห้ามมิให้ฎีกาตามบทกฎหมายดังกล่าวข้างต้น..."พิพากษายกฎีกาของโจทก์ทั้งสาม คืนค่าธรรมเนียมศาลชั้นฎีกาทั้งหมดให้โจทก์ทั้งสาม ค่าทนายความเป็นพับ. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7/2533นาง เบ้า ปราถ นา กับพวกโจทก์นาง บัว เพียร บุญ ไฮ กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 248โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยออกจากที่ดินพิพาท ซึ่งในขณะยื่นฟ้องอาจให้เช่าได้ค่าเช่าไม่เกินเดือนละห้าพันบาท และจำเลยมิได้กล่าวแก้เป็นข้อพิพาทด้วยกรรมสิทธิ์ เมื่อศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลชั้นต้นให้ยกฟ้องโจทก์โดยฟังว่าที่พิพาทเป็นของ ท. ให้จำเลยเข้าปลูกบ้าน โจทก์ฎีกาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์เป็นฎีกาในข้อเท็จจริง จึงต้องห้ามตาม ป.วิ.พ. มาตรา 248.โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทั้งสามมีสิทธิครอบครองในที่ดิน 1 แปลงจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันบุกรุกเข้าไปปลูกบ้านในที่ดินดังกล่าวของโจทก์ และนำบริวารเข้ามาอยู่อาศัย ทำให้โจทก์เสียหาย ขอให้ศาลพิพากษาว่าที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์ทั้งสามขับไล่จำเลย ให้จำเลยชำระค่าเสียหายแก่โจทก์เดือนละ 500 บาท นับแต่วันที่จำเลยบุกรุกจำเลยทั้งสองให้การว่า ที่ดินพิพาทเป็นของนางทองใส บัวจันทร์มารดาของจำเลยที่ 1 นางทองใสอนุญาตให้จำเลยทั้งสองปลูกบ้านอยู่อาศัยศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสามอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ทั้งสามฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้โจทก์ทั้งสามฟ้องขับไล่จำเลยทั้งสองออกจากที่ดินพิพาท ซึ่งในขณะยื่นฟ้องอาจให้เช่าได้ค่าเช่าไม่เกินเดือนละห้าพันบาท และจำเลยมิได้กล่าวแก้เป็นข้อพิพาทด้วยกรรมสิทธิ์เมื่อศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลชั้นต้นให้ยกฟ้องโจทก์ จึงต้องห้ามมิให้คู่ความฎีกาในข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 248 และคดีปรากฏว่าศาลล่างทั้งสองพิพากษายกฟ้องโจทก์โดยฟังข้อเท็จจริงต้องกันว่าที่ดินแปลงพิพาททั้งแปลงเป็นของนายทาแล้วนายทาได้แบ่งแยกยกให้โจทก์ที่ 1 ที่ 2 และนางทองใสกับนายพัด จำเลยทั้งสองเข้าไปปลูกบ้านในที่ดินพิพาทส่วนที่นายทาแบ่งแยกยกให้เป็นของนางทองใสโดยได้รับอนุญาตจากนางทองใสที่ดินพิพาทตรงที่จำเลยทั้งสองปลูกบ้านมิใช่ที่ดินของโจทก์ทั้งสาม ดังนั้นที่โจทก์ทั้งสามฎีกาว่าที่ดินพิพาทเดิมเป็นของนางเติ่ง นางเติ่งได้ยกที่ดินพิพาทให้โจทก์ทั้งสามเมื่อประมาณ 30 ปีมาแล้ว โจทก์ทั้งสามได้ครอบครองทำประโยชน์มาจนถึงปัจจุบัน จึงเป็นฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงต้องห้ามมิให้ฎีกาตามบทกฎหมายดังกล่าวข้างต้น..."พิพากษายกฎีกาของโจทก์ทั้งสาม คืนค่าธรรมเนียมศาลชั้นฎีกาทั้งหมดให้โจทก์ทั้งสาม ค่าทนายความเป็นพับ.(เสียง ตรีวิมล-บุญศรี กอบบุญ-พินิจ ฉิมพาลี)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้ศาลฎีกาพิพากษายกฎีกา มีข้อที่น่าพิจารณาอยู่บ้างเกี่ยวกับคำว่า "ยก" ที่ใช้ในคำชี้ขาดตัดสินคดีของศาลต่าง ๆ นั้นว่าใช้แตกต่างกันอย่างไร ซึ่งพอจะแยกได้เป็น 1. พิพากษายกฟ้อง 2. พิพากษายกอุทธรณ์ หรือ ยกฎีกา 3. พิพากษา ยก คำพิพากษาศาลชั้นต้น หรือ ศาลอุทธรณ์ จะเห็นได้ว่า กรณีตามข้อ 1 และ 2 เป็นการ "ยก" ที่เกี่ยวกับคำฟ้องส่วนกรณีตามข้อ 3 เกี่ยวกับคำพิพากษาของศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์ จะได้พิจารณาเป็นลำดับไป 1. พิพากษายกฟ้อง กรณีที่ศาลพิพากษายกฟ้องนี้ เป็นการวินิจฉัยในประเด็นแห่งคดี โดยศาลเห็นว่าโจทก์เป็นฝ่ายแพ้คดีทั้งหมด(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 131) หรือในคดีอาญาที่ศาลเห็นว่า จำเลยมิได้กระทำผิด การกระทำของจำเลยไม่เป็นความผิดคดีขาดอายุความ หรือมีเหตุตามกฎหมายที่จำเลยไม่ควรต้องรับโทษ(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 185) ผลคดีก็จะพิพากษายกฟ้องโจทก์โดยศาลชั้นต้นเป็นผู้พิพากษา ส่วนคดีที่ขึ้นมาสู่ศาลอุทธรณ์นั้นแม้จะได้ความดังกล่าวศาลอุทธรณ์จะพิพากษายกฟ้องไปทีเดียวไม่ได้กล่าวคือ ถ้าศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์ชนะคดีทั้งหมดหรือแต่บางส่วน และจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิจารณาแล้วเห็นว่าโจทก์ควรแพ้คดีทั้งหมด ศาลอุทธรณ์ต้องพิพากษากลับ หรือแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้นที่ศาลอุทธรณ์ไม่เห็นด้วยนั้นก่อน แล้วจึงให้ผลคำพิพากษาใหม่ตามที่ศาลอุทธรณ์มีความเห็นว่าโจทก์ควรแพ้ทั้งหมดต้องยกฟ้อง(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 242(3)(4))คำพิพากษาศาลอุทธรณ์จึงเป็นว่า "พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์" หรือ"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์" การที่ศาลอุทธรณ์ไม่เห็นด้วยกับผลของคำพิพากษาศาลชั้นต้นเช่นนี้ ศาลอุทธรณ์จะพิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นแล้วพิพากษายกฟ้องหาได้ไม่ เพราะกรณีที่ศาลอุทธรณ์จะพิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นได้นั้น ต้องเป็นเรื่องที่ศาลชั้นต้นมิได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติว่าด้วยคำพิพากษาหรือว่าด้วยการพิจารณา(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 243(1)(2)ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 208(2)) สำหรับศาลฎีกาก็อาจพิพากษายกฟ้องทำนองเดียวกับศาลอุทธรณ์ได้ในกรณีที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์ชนะคดีทั้งหมด หรือแต่บางส่วนจำเลยอุทธรณ์และศาลอุทธรณ์พิพากษายืนหรือพิพากษาแก้ แต่ศาลฎีกาเห็นว่าโจทก์ควรแพ้คดีทั้งหมด ก็จะพิพากษากลับหรือพิพากษาแก้เป็นให้ยกฟ้องโจทก์ 2. พิพากษายกอุทธรณ์ หรือ ยกฎีกา กรณีที่ศาลอุทธรณ์ หรือศาลฎีกาจะพิพากษายกอุทธรณ์ หรือยกฎีกาแล้วแต่กรณีนั้นมิได้มีการวินิจฉัยในประเด็นที่อุทธรณ์หรือฎีกา จึงไม่ใช่เป็นการยกฟ้องดังกรณีตามข้อ 1 แม้อุทธรณ์หรือฎีกาจะเป็นคำฟ้องอย่างหนึ่งก็ตามเพราะเป็นการยกอุทธรณ์ หรือยกฎีกาเนื่องจากคดีนั้นไม่อาจขึ้นมาสู่ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกา เพราะว่า ผู้นั้นไม่มีสิทธิอุทธรณ์ฎีกา คดีขาดอายุอุทธรณ์ฎีกา หรือ ต้องห้ามอุทธรณ์ฎีกา(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 242(1)) แต่ศาลชั้นต้นซึ่งมีหน้าที่ตรวจอุทธรณ์หรือฎีกากลับสั่งรับอุทธรณ์ หรือฎีกานั้นมาโดยไม่ชอบ แม้กระนั้นก็ตามศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาก็จะไม่พิพากษายกคำสั่งของศาลชั้นต้นนั้นแต่อย่างใด เนื่องจากศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาพิพากษายกอุทธรณ์ หรือยกฎีกาโดยไม่ได้วินิจฉัยในประเด็นแห่งอุทธรณ์หรือฎีกานั้น ฉะนั้นในคำพิพากษายกอุทธรณ์หรือยกฎีกาจึงต้องสั่งคืนค่าขึ้นศาลในชั้นอุทธรณ์หรือฎีกาที่เสียมาทั้งหมดให้ผู้นั้นส่วนค่าทนายความของอีกฝ่ายในชั้นนี้ยังต้องพิจารณาว่าจะให้ผู้อุทธรณ์หรือฎีกาชดใช้หรือไม่ เพราะอีกฝ่ายอาจยื่นคำแก้อุทธรณ์หรือแก้ฎีกามาแล้วก็ได้ ดังตัวอย่างในคดีนี้ 3. พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์ กรณีนี้เป็นที่เข้าใจกันว่าเป็นเรื่องที่ศาลสูงย้อนสำนวน เนื่องจากศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์มิได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายว่าด้วยคำพิพากษาหรือว่าด้วยการพิจารณาอันเป็นการไม่ชอบ(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 243(1)(2)ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 208(2)) ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาจะพิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น หรือศาลอุทธรณ์และต้องสั่งในคำพิพากษานั้นด้วยว่าให้ศาลล่างพิพากษาใหม่ตามรูปคดีหรือกำหนดให้ศาลล่างพิจารณาคดีใหม่ในส่วนที่ไม่ชอบนั้นแล้วพิพากษาใหม่ตามรูปคดี เมื่อศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์พิพากษาใหม่แล้วคู่ความที่ไม่พอใจจะต้องอุทธรณ์หรือฎีกาขึ้นไปใหม่อีกครั้งหนึ่ง มีข้อสังเกตว่าถ้าคดีที่ต้องห้ามอุทธรณ์ขึ้นมาสู่ศาลอุทธรณ์และศาลอุทธรณ์รับวินิจฉัยโดยพิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาต่อมา เมื่อศาลอุทธรณ์ไม่มีอำนาจรับพิจารณาอุทธรณ์ของโจทก์แล้ว ศาลฎีกาก็พิจารณาข้อฎีกาของโจทก์ต่อไปไม่ได้ศาลฎีกาย่อมพิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ และยกฎีกาของโจทก์ด้วย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2197/2530, ที่ 2677/2530). ไพโรจน์ วายุภาพ.หมายเหตุ: คดีนี้ศาลฎีกาพิพากษายกฎีกา มีข้อที่น่าพิจารณาอยู่บ้างเกี่ยวกับคำว่า "ยก" ที่ใช้ในคำชี้ขาดตัดสินคดีของศาลต่าง ๆ นั้นว่าใช้แตกต่างกันอย่างไร ซึ่งพอจะแยกได้เป็น 1. พิพากษายกฟ้อง 2. พิพากษายกอุทธรณ์ หรือ ยกฎีกา 3. พิพากษา ยก คำพิพากษาศาลชั้นต้น หรือ ศาลอุทธรณ์ จะเห็นได้ว่า กรณีตามข้อ 1 และ 2 เป็นการ "ยก" ที่เกี่ยวกับคำฟ้องส่วนกรณีตามข้อ 3 เกี่ยวกับคำพิพากษาของศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์ จะได้พิจารณาเป็นลำดับไป 1. พิพากษายกฟ้อง กรณีที่ศาลพิพากษายกฟ้องนี้ เป็นการวินิจฉัยในประเด็นแห่งคดี โดยศาลเห็นว่าโจทก์เป็นฝ่ายแพ้คดีทั้งหมด(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 131) หรือในคดีอาญาที่ศาลเห็นว่า จำเลยมิได้กระทำผิด การกระทำของจำเลยไม่เป็นความผิดคดีขาดอายุความ หรือมีเหตุตามกฎหมายที่จำเลยไม่ควรต้องรับโทษ(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 185) ผลคดีก็จะพิพากษายกฟ้องโจทก์โดยศาลชั้นต้นเป็นผู้พิพากษา ส่วนคดีที่ขึ้นมาสู่ศาลอุทธรณ์นั้นแม้จะได้ความดังกล่าวศาลอุทธรณ์จะพิพากษายกฟ้องไปทีเดียวไม่ได้กล่าวคือ ถ้าศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์ชนะคดีทั้งหมดหรือแต่บางส่วน และจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิจารณาแล้วเห็นว่าโจทก์ควรแพ้คดีทั้งหมด ศาลอุทธรณ์ต้องพิพากษากลับ หรือแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้นที่ศาลอุทธรณ์ไม่เห็นด้วยนั้นก่อน แล้วจึงให้ผลคำพิพากษาใหม่ตามที่ศาลอุทธรณ์มีความเห็นว่าโจทก์ควรแพ้ทั้งหมดต้องยกฟ้อง(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 242(3)(4))คำพิพากษาศาลอุทธรณ์จึงเป็นว่า "พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์" หรือ"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์" การที่ศาลอุทธรณ์ไม่เห็นด้วยกับผลของคำพิพากษาศาลชั้นต้นเช่นนี้ ศาลอุทธรณ์จะพิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นแล้วพิพากษายกฟ้องหาได้ไม่ เพราะกรณีที่ศาลอุทธรณ์จะพิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นได้นั้น ต้องเป็นเรื่องที่ศาลชั้นต้นมิได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติว่าด้วยคำพิพากษาหรือว่าด้วยการพิจารณา(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 243(1)(2)ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 208(2)) สำหรับศาลฎีกาก็อาจพิพากษายกฟ้องทำนองเดียวกับศาลอุทธรณ์ได้ในกรณีที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์ชนะคดีทั้งหมด หรือแต่บางส่วนจำเลยอุทธรณ์และศาลอุทธรณ์พิพากษายืนหรือพิพากษาแก้ แต่ศาลฎีกาเห็นว่าโจทก์ควรแพ้คดีทั้งหมด ก็จะพิพากษากลับหรือพิพากษาแก้เป็นให้ยกฟ้องโจทก์ 2. พิพากษายกอุทธรณ์ หรือ ยกฎีกา กรณีที่ศาลอุทธรณ์ หรือศาลฎีกาจะพิพากษายกอุทธรณ์ หรือยกฎีกาแล้วแต่กรณีนั้นมิได้มีการวินิจฉัยในประเด็นที่อุทธรณ์หรือฎีกา จึงไม่ใช่เป็นการยกฟ้องดังกรณีตามข้อ 1 แม้อุทธรณ์หรือฎีกาจะเป็นคำฟ้องอย่างหนึ่งก็ตามเพราะเป็นการยกอุทธรณ์ หรือยกฎีกาเนื่องจากคดีนั้นไม่อาจขึ้นมาสู่ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกา เพราะว่า ผู้นั้นไม่มีสิทธิอุทธรณ์ฎีกา คดีขาดอายุอุทธรณ์ฎีกา หรือ ต้องห้ามอุทธรณ์ฎีกา(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 242(1)) แต่ศาลชั้นต้นซึ่งมีหน้าที่ตรวจอุทธรณ์หรือฎีกากลับสั่งรับอุทธรณ์ หรือฎีกานั้นมาโดยไม่ชอบ แม้กระนั้นก็ตามศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาก็จะไม่พิพากษายกคำสั่งของศาลชั้นต้นนั้นแต่อย่างใด เนื่องจากศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาพิพากษายกอุทธรณ์ หรือยกฎีกาโดยไม่ได้วินิจฉัยในประเด็นแห่งอุทธรณ์หรือฎีกานั้น ฉะนั้นในคำพิพากษายกอุทธรณ์หรือยกฎีกาจึงต้องสั่งคืนค่าขึ้นศาลในชั้นอุทธรณ์หรือฎีกาที่เสียมาทั้งหมดให้ผู้นั้นส่วนค่าทนายความของอีกฝ่ายในชั้นนี้ยังต้องพิจารณาว่าจะให้ผู้อุทธรณ์หรือฎีกาชดใช้หรือไม่ เพราะอีกฝ่ายอาจยื่นคำแก้อุทธรณ์หรือแก้ฎีกามาแล้วก็ได้ ดังตัวอย่างในคดีนี้ 3. พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์ กรณีนี้เป็นที่เข้าใจกันว่าเป็นเรื่องที่ศาลสูงย้อนสำนวน เนื่องจากศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์มิได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายว่าด้วยคำพิพากษาหรือว่าด้วยการพิจารณาอันเป็นการไม่ชอบ(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 243(1)(2)ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 208(2)) ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาจะพิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น หรือศาลอุทธรณ์และต้องสั่งในคำพิพากษานั้นด้วยว่าให้ศาลล่างพิพากษาใหม่ตามรูปคดีหรือกำหนดให้ศาลล่างพิจารณาคดีใหม่ในส่วนที่ไม่ชอบนั้นแล้วพิพากษาใหม่ตามรูปคดี เมื่อศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์พิพากษาใหม่แล้วคู่ความที่ไม่พอใจจะต้องอุทธรณ์หรือฎีกาขึ้นไปใหม่อีกครั้งหนึ่ง มีข้อสังเกตว่าถ้าคดีที่ต้องห้ามอุทธรณ์ขึ้นมาสู่ศาลอุทธรณ์และศาลอุทธรณ์รับวินิจฉัยโดยพิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาต่อมา เมื่อศาลอุทธรณ์ไม่มีอำนาจรับพิจารณาอุทธรณ์ของโจทก์แล้ว ศาลฎีกาก็พิจารณาข้อฎีกาของโจทก์ต่อไปไม่ได้ศาลฎีกาย่อมพิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ และยกฎีกาของโจทก์ด้วย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2197/2530, ที่ 2677/2530). ไพโรจน์ วายุภาพ.