คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 901/2529หลักกฎหมาย: ที่พิพาทเป็นที่ดินที่มีหนังสือรับรองการทำประโยชน์โจทก์เคยขอให้ทางอำเภอเรียกจำเลยไปตกลงเรื่องค่าเช่าที่พิพาทที่ค้างชำระจำเลยโต้แย้งว่าเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่พิพาทแสดงว่านับแต่นั้นเป็นต้นไปจำเลยได้แย่งการครอบครองที่พิพาทไปจากโจทก์แล้วเมื่อโจทก์มาฟ้องจำเลยเมื่อเกิน1ปีนับจากนั้นโจทก์จึงหมดสิทธิที่จะฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองที่พิพาท.โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยผู้เช่าให้รื้อถอนสิ่งปลูกสร้างขนย้ายทรัพย์สิน และบริวารออกไปจากที่ดินของโจทก์ จำเลยทั้งสามให้การว่าไม่เคยเช่าที่ดินจากโจทก์ สัญญาเช่าท้ายฟ้องเป็นสัญญาปลอม จำเลยที่ 1 ที่ 2 ได้ครอบครองที่พิพาทโดยเจตนายึดถือเพื่อตนเป็นเวลาเกินกว่า 1 ปี จึงได้สิทธิครอบครอง คดีโจทก์ขาดอายุความ โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คดีมีปัญหาตามฎีกาโจทก์ว่า โจทก์มีสิทธิฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองที่พิพาทหรือไม่พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ตามที่คู่ความไม่ได้โต้แย้งกันว่าที่พิพาทเป็นที่ดินที่มีหนังสือรับรองการทำประโยชน์ ซึ่งทางราชการออกให้แก่จำเลยที่ 1 ที่ 2 เมื่อวันที่ 21 เมษายน 2509 และยังไม่มีการออกโฉนดให้แก่ผู้ใด ตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ดังกล่าวปรากฏว่า จำเลยที่ 1 ที่ 2 ได้ขายฝากให้แก่นางสาวแตงอ่อนชัยมงคล มีกำหนด 1 ปี 6 เดือน เมื่อวันที่ 10 ตุลาคม 2510 นางสาวแตงอ่อนได้ขายให้แก่นางมณฑา ศรีสันต์ เมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2512และนางมณฑาได้ขายให้แก่โจทก์เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2513 โจทก์ได้ร้องขอต่ออำเภออู่ทอง เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2519 ให้ทางอำเภอเรียกจำเลยที่ 1 ที่ 3 ไปตกลงในเรื่องค่าเช่าที่พิพาทในปี 2517และ 2518 ที่ค้างชำระ จำเลยที่ 1 ที่ 3 โต้แย้งว่าเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่พิพาท ทางอำเภอจึงแนะนำให้ทั้งสองฝ่ายไปฟ้องร้องต่อศาลเพื่อแสดงกรรมสิทธิ์กันต่อไป เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าที่พิพาทเป็นที่ดินที่มีหนังสือรับรองการทำประโยชน์และจำเลยที่ 1 ที่ 3 ได้โต้แย้งโจทก์ว่าเป็นเจ้าของผู้ครอบครองที่พิพาทตามบันทึกของอำเภออู่ทอง ลงวันที่ 6 ตุลาคม 2519 ดังนั้นถึงแม้โจทก์จะมีชื่อในหนังสือรับรองการทำประโยชน์เอกสารหมาย จ.1 ก็ตาม แต่เมื่อจำเลยที่ 1 ที่ 3โต้แย้งโจทก์ว่าตนเป็นเจ้าของผู้ครอบครองที่พิพาทซึ่งแสดงว่าได้เข้าแย่งการครอบครองที่พิพาทไปจากโจทก์แล้วเมื่อวันที่ 6 ตุลาคม2519 โจทก์จึงต้องฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองนั้นภายใน 1 ปีนับตั้งแต่วันที่ 6 ตุลาคม 2519 นั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1375 แต่โจทก์เพิ่งฟ้องเป็นคดีนี้เมื่อวันที่ 10 มีนาคม 2525ซึ่งเกินกว่ากำหนดเวลา 1 ปี โจทก์จึงหมดสิทธิที่จะฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองที่พิพาทพิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 901/2529นาย สนิท มณีโชติโจทก์นาย เป้อ หลักดี กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 1375ที่พิพาทเป็นที่ดินที่มีหนังสือรับรองการทำประโยชน์โจทก์เคยขอให้ทางอำเภอเรียกจำเลยไปตกลงเรื่องค่าเช่าที่พิพาทที่ค้างชำระจำเลยโต้แย้งว่าเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่พิพาทแสดงว่านับแต่นั้นเป็นต้นไปจำเลยได้แย่งการครอบครองที่พิพาทไปจากโจทก์แล้วเมื่อโจทก์มาฟ้องจำเลยเมื่อเกิน1ปีนับจากนั้นโจทก์จึงหมดสิทธิที่จะฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองที่พิพาท.โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยผู้เช่าให้รื้อถอนสิ่งปลูกสร้างขนย้ายทรัพย์สิน และบริวารออกไปจากที่ดินของโจทก์ จำเลยทั้งสามให้การว่าไม่เคยเช่าที่ดินจากโจทก์ สัญญาเช่าท้ายฟ้องเป็นสัญญาปลอม จำเลยที่ 1 ที่ 2 ได้ครอบครองที่พิพาทโดยเจตนายึดถือเพื่อตนเป็นเวลาเกินกว่า 1 ปี จึงได้สิทธิครอบครอง คดีโจทก์ขาดอายุความ โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คดีมีปัญหาตามฎีกาโจทก์ว่า โจทก์มีสิทธิฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองที่พิพาทหรือไม่พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ตามที่คู่ความไม่ได้โต้แย้งกันว่าที่พิพาทเป็นที่ดินที่มีหนังสือรับรองการทำประโยชน์ ซึ่งทางราชการออกให้แก่จำเลยที่ 1 ที่ 2 เมื่อวันที่ 21 เมษายน 2509 และยังไม่มีการออกโฉนดให้แก่ผู้ใด ตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ดังกล่าวปรากฏว่า จำเลยที่ 1 ที่ 2 ได้ขายฝากให้แก่นางสาวแตงอ่อนชัยมงคล มีกำหนด 1 ปี 6 เดือน เมื่อวันที่ 10 ตุลาคม 2510 นางสาวแตงอ่อนได้ขายให้แก่นางมณฑา ศรีสันต์ เมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2512และนางมณฑาได้ขายให้แก่โจทก์เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2513 โจทก์ได้ร้องขอต่ออำเภออู่ทอง เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2519 ให้ทางอำเภอเรียกจำเลยที่ 1 ที่ 3 ไปตกลงในเรื่องค่าเช่าที่พิพาทในปี 2517และ 2518 ที่ค้างชำระ จำเลยที่ 1 ที่ 3 โต้แย้งว่าเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่พิพาท ทางอำเภอจึงแนะนำให้ทั้งสองฝ่ายไปฟ้องร้องต่อศาลเพื่อแสดงกรรมสิทธิ์กันต่อไป เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าที่พิพาทเป็นที่ดินที่มีหนังสือรับรองการทำประโยชน์และจำเลยที่ 1 ที่ 3 ได้โต้แย้งโจทก์ว่าเป็นเจ้าของผู้ครอบครองที่พิพาทตามบันทึกของอำเภออู่ทอง ลงวันที่ 6 ตุลาคม 2519 ดังนั้นถึงแม้โจทก์จะมีชื่อในหนังสือรับรองการทำประโยชน์เอกสารหมาย จ.1 ก็ตาม แต่เมื่อจำเลยที่ 1 ที่ 3โต้แย้งโจทก์ว่าตนเป็นเจ้าของผู้ครอบครองที่พิพาทซึ่งแสดงว่าได้เข้าแย่งการครอบครองที่พิพาทไปจากโจทก์แล้วเมื่อวันที่ 6 ตุลาคม2519 โจทก์จึงต้องฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองนั้นภายใน 1 ปีนับตั้งแต่วันที่ 6 ตุลาคม 2519 นั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1375 แต่โจทก์เพิ่งฟ้องเป็นคดีนี้เมื่อวันที่ 10 มีนาคม 2525ซึ่งเกินกว่ากำหนดเวลา 1 ปี โจทก์จึงหมดสิทธิที่จะฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองที่พิพาทพิพากษายืน.(ธิรพันธุ์ รัศมิทัต-บุญส่ง คล้ายแก้ว-เฉลิม การปลื้มจิตต์)แหล่งที่มาสำนักงาน ส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้โจทก์จำเลยยังโต้เถียงกันอยู่ว่าจำเลยอยู่ในที่พิพาทโดยเช่าจากโจทก์หรือไม่ หากอยู่โดยเช่าก็เป็นการยึดถือแทนโจทก์ไม่ได้สิทธิครอบครอง การแย่งการครอบครองจะเกิดขึ้นได้ต่อเมื่อจำเลยได้บอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1381 แล้วเท่านั้น ฉะนั้น การที่ฎีกาฉบับนี้วินิจฉัยว่าจำเลยเข้าแย่งการครอบครองที่พิพาทไปจากโจทก์ตั้งแต่วันที่ 6 ตุลาคม 2519จึงเป็นการวินิจฉัยโดยตั้งสมมุติฐานว่า แม้จำเลยอยู่ในที่พิพาทโดยเช่าจากโจทก์ แต่จำเลยก็ได้บอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือแล้วตั้งแต่วันที่อำเภอเรียกจำเลยไปพูดจากับโจทก์และจำเลยโต้แย้งว่าเป็นเจ้าของผู้ครอบครองที่พิพาท จำเลยจึงแย่งการครอบครองจากโจทก์ตั้งแต่บัดนั้น ซึ่งนับถึงวันฟ้องเกิน 1 ปี โจทก์ขาดสิทธิเรียกคืนตามมาตรา 1375 การวินิจฉัยว่าจำเลยได้บอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือแล้วนั้น คำให้การของจำเลยจะต้องมีประเด็นดังกล่าวด้วย ดังคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1028/2514 วินิจฉัยโดยที่ประชุมใหญ่ว่า ฟ้องขับไล่ออกจากที่ดินมือเปล่า โดยอ้างว่าเป็นของโจทก์ให้จำเลยเช่าและบอกเลิกการเช่าแล้ว จำเลยต่อสู้ว่าครอบครองมา 20 ปีแล้ว ไม่เคยเช่าคำให้การดังนี้ไม่มีประเด็นเรื่องเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือตามมาตรา 1381 จึงไม่มีทางอ้างสิทธิครอบครองตามมาตรา 1375 แม้โจทก์จะเบิกความว่า เมื่อโจทก์ไปทวงค่าเช่า จำเลยโต้เถียงว่า นาเป็นของจำเลย ศาลก็ไม่อาจยกขึ้นวินิจฉัยว่าโจทก์ถูกแย่งการครอบครอง เพราะเป็นการวินิจฉัยนอกเหนือจากที่จำเลยต่อสู้ไว้ในคำให้การและมิใช่เรื่องเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน นอกจากนั้น มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1709-1710/2519 วินิจฉัยอย่างเดียวกัน การยกประเด็นเรื่องเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือขึ้นต่อสู้นั้นอาจเป็นการยกขึ้นกล่าวโดยตรง หรือเพียงกล่าวถึงข้อเท็จจริงที่ถือว่าเป็นการบอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือ ก็น่าจะถือว่ามีประเด็นแล้ว สำหรับคดีนี้ปรากฏว่าคำให้การจำเลยมิได้อ้างว่าจำเลยได้บอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือไปยังโจทก์แล้ว หรือกล่าวถึงเหตุการณ์ที่อำเภอเรียกจำเลยไปพูดจากับโจทก์และจำเลยโต้แย้งว่าเป็นเจ้าของผู้ครอบครองที่พิพาท ฉะนั้น หากกล่าวตามแนวฎีกาที่กล่าวข้างต้นก็น่าจะวินิจฉัยเพียงว่า จำเลยอยู่ในที่พิพาทโดยเช่าจากโจทก์หรือไม่ ถ้าได้ความว่าอยู่โดยเช่า จำเลยก็ต้องแพ้คดี อย่างไรก็ดีคดีนี้มีประเด็นในชั้นฎีกาว่า โจทก์มีสิทธิฟ้องเอาคืนซึ่งที่พิพาทหรือไม่ ไม่มีประเด็นโดยตรงว่าจะวินิจฉัยถึงการบอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือมิได้ด้วย. สมบูรณ์ บุญภินนท์.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยผู้เช่าให้รื้อถอนสิ่งปลูกสร้างขนย้ายทรัพย์สิน และบริวารออกไปจากที่ดินของโจทก์ จำเลยทั้งสามให้การว่าไม่เคยเช่าที่ดินจากโจทก์ สัญญาเช่าท้ายฟ้องเป็นสัญญาปลอม จำเลยที่ 1 ที่ 2 ได้ครอบครองที่พิพาทโดยเจตนายึดถือเพื่อตนเป็นเวลาเกินกว่า 1 ปี จึงได้สิทธิครอบครอง คดีโจทก์ขาดอายุความ โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คดีมีปัญหาตามฎีกาโจทก์ว่า โจทก์มีสิทธิฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองที่พิพาทหรือไม่พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ตามที่คู่ความไม่ได้โต้แย้งกันว่าที่พิพาทเป็นที่ดินที่มีหนังสือรับรองการทำประโยชน์ ซึ่งทางราชการออกให้แก่จำเลยที่ 1 ที่ 2 เมื่อวันที่ 21 เมษายน 2509 และยังไม่มีการออกโฉนดให้แก่ผู้ใด ตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ดังกล่าวปรากฏว่า จำเลยที่ 1 ที่ 2 ได้ขายฝากให้แก่นางสาวแตงอ่อนชัยมงคล มีกำหนด 1 ปี 6 เดือน เมื่อวันที่ 10 ตุลาคม 2510 นางสาวแตงอ่อนได้ขายให้แก่นางมณฑา ศรีสันต์ เมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2512และนางมณฑาได้ขายให้แก่โจทก์เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2513 โจทก์ได้ร้องขอต่ออำเภออู่ทอง เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2519 ให้ทางอำเภอเรียกจำเลยที่ 1 ที่ 3 ไปตกลงในเรื่องค่าเช่าที่พิพาทในปี 2517และ 2518 ที่ค้างชำระ จำเลยที่ 1 ที่ 3 โต้แย้งว่าเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่พิพาท ทางอำเภอจึงแนะนำให้ทั้งสองฝ่ายไปฟ้องร้องต่อศาลเพื่อแสดงกรรมสิทธิ์กันต่อไป เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าที่พิพาทเป็นที่ดินที่มีหนังสือรับรองการทำประโยชน์และจำเลยที่ 1 ที่ 3 ได้โต้แย้งโจทก์ว่าเป็นเจ้าของผู้ครอบครองที่พิพาทตามบันทึกของอำเภออู่ทอง ลงวันที่ 6 ตุลาคม 2519 ดังนั้นถึงแม้โจทก์จะมีชื่อในหนังสือรับรองการทำประโยชน์เอกสารหมาย จ.1 ก็ตาม แต่เมื่อจำเลยที่ 1 ที่ 3โต้แย้งโจทก์ว่าตนเป็นเจ้าของผู้ครอบครองที่พิพาทซึ่งแสดงว่าได้เข้าแย่งการครอบครองที่พิพาทไปจากโจทก์แล้วเมื่อวันที่ 6 ตุลาคม2519 โจทก์จึงต้องฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองนั้นภายใน 1 ปีนับตั้งแต่วันที่ 6 ตุลาคม 2519 นั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1375 แต่โจทก์เพิ่งฟ้องเป็นคดีนี้เมื่อวันที่ 10 มีนาคม 2525ซึ่งเกินกว่ากำหนดเวลา 1 ปี โจทก์จึงหมดสิทธิที่จะฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองที่พิพาทพิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 901/2529นาย สนิท มณีโชติโจทก์นาย เป้อ หลักดี กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 1375ที่พิพาทเป็นที่ดินที่มีหนังสือรับรองการทำประโยชน์โจทก์เคยขอให้ทางอำเภอเรียกจำเลยไปตกลงเรื่องค่าเช่าที่พิพาทที่ค้างชำระจำเลยโต้แย้งว่าเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่พิพาทแสดงว่านับแต่นั้นเป็นต้นไปจำเลยได้แย่งการครอบครองที่พิพาทไปจากโจทก์แล้วเมื่อโจทก์มาฟ้องจำเลยเมื่อเกิน1ปีนับจากนั้นโจทก์จึงหมดสิทธิที่จะฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองที่พิพาท.โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยผู้เช่าให้รื้อถอนสิ่งปลูกสร้างขนย้ายทรัพย์สิน และบริวารออกไปจากที่ดินของโจทก์ จำเลยทั้งสามให้การว่าไม่เคยเช่าที่ดินจากโจทก์ สัญญาเช่าท้ายฟ้องเป็นสัญญาปลอม จำเลยที่ 1 ที่ 2 ได้ครอบครองที่พิพาทโดยเจตนายึดถือเพื่อตนเป็นเวลาเกินกว่า 1 ปี จึงได้สิทธิครอบครอง คดีโจทก์ขาดอายุความ โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คดีมีปัญหาตามฎีกาโจทก์ว่า โจทก์มีสิทธิฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองที่พิพาทหรือไม่พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ตามที่คู่ความไม่ได้โต้แย้งกันว่าที่พิพาทเป็นที่ดินที่มีหนังสือรับรองการทำประโยชน์ ซึ่งทางราชการออกให้แก่จำเลยที่ 1 ที่ 2 เมื่อวันที่ 21 เมษายน 2509 และยังไม่มีการออกโฉนดให้แก่ผู้ใด ตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ดังกล่าวปรากฏว่า จำเลยที่ 1 ที่ 2 ได้ขายฝากให้แก่นางสาวแตงอ่อนชัยมงคล มีกำหนด 1 ปี 6 เดือน เมื่อวันที่ 10 ตุลาคม 2510 นางสาวแตงอ่อนได้ขายให้แก่นางมณฑา ศรีสันต์ เมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2512และนางมณฑาได้ขายให้แก่โจทก์เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2513 โจทก์ได้ร้องขอต่ออำเภออู่ทอง เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2519 ให้ทางอำเภอเรียกจำเลยที่ 1 ที่ 3 ไปตกลงในเรื่องค่าเช่าที่พิพาทในปี 2517และ 2518 ที่ค้างชำระ จำเลยที่ 1 ที่ 3 โต้แย้งว่าเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่พิพาท ทางอำเภอจึงแนะนำให้ทั้งสองฝ่ายไปฟ้องร้องต่อศาลเพื่อแสดงกรรมสิทธิ์กันต่อไป เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าที่พิพาทเป็นที่ดินที่มีหนังสือรับรองการทำประโยชน์และจำเลยที่ 1 ที่ 3 ได้โต้แย้งโจทก์ว่าเป็นเจ้าของผู้ครอบครองที่พิพาทตามบันทึกของอำเภออู่ทอง ลงวันที่ 6 ตุลาคม 2519 ดังนั้นถึงแม้โจทก์จะมีชื่อในหนังสือรับรองการทำประโยชน์เอกสารหมาย จ.1 ก็ตาม แต่เมื่อจำเลยที่ 1 ที่ 3โต้แย้งโจทก์ว่าตนเป็นเจ้าของผู้ครอบครองที่พิพาทซึ่งแสดงว่าได้เข้าแย่งการครอบครองที่พิพาทไปจากโจทก์แล้วเมื่อวันที่ 6 ตุลาคม2519 โจทก์จึงต้องฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองนั้นภายใน 1 ปีนับตั้งแต่วันที่ 6 ตุลาคม 2519 นั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1375 แต่โจทก์เพิ่งฟ้องเป็นคดีนี้เมื่อวันที่ 10 มีนาคม 2525ซึ่งเกินกว่ากำหนดเวลา 1 ปี โจทก์จึงหมดสิทธิที่จะฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองที่พิพาทพิพากษายืน.(ธิรพันธุ์ รัศมิทัต-บุญส่ง คล้ายแก้ว-เฉลิม การปลื้มจิตต์)แหล่งที่มาสำนักงาน ส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้โจทก์จำเลยยังโต้เถียงกันอยู่ว่าจำเลยอยู่ในที่พิพาทโดยเช่าจากโจทก์หรือไม่ หากอยู่โดยเช่าก็เป็นการยึดถือแทนโจทก์ไม่ได้สิทธิครอบครอง การแย่งการครอบครองจะเกิดขึ้นได้ต่อเมื่อจำเลยได้บอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1381 แล้วเท่านั้น ฉะนั้น การที่ฎีกาฉบับนี้วินิจฉัยว่าจำเลยเข้าแย่งการครอบครองที่พิพาทไปจากโจทก์ตั้งแต่วันที่ 6 ตุลาคม 2519จึงเป็นการวินิจฉัยโดยตั้งสมมุติฐานว่า แม้จำเลยอยู่ในที่พิพาทโดยเช่าจากโจทก์ แต่จำเลยก็ได้บอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือแล้วตั้งแต่วันที่อำเภอเรียกจำเลยไปพูดจากับโจทก์และจำเลยโต้แย้งว่าเป็นเจ้าของผู้ครอบครองที่พิพาท จำเลยจึงแย่งการครอบครองจากโจทก์ตั้งแต่บัดนั้น ซึ่งนับถึงวันฟ้องเกิน 1 ปี โจทก์ขาดสิทธิเรียกคืนตามมาตรา 1375 การวินิจฉัยว่าจำเลยได้บอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือแล้วนั้น คำให้การของจำเลยจะต้องมีประเด็นดังกล่าวด้วย ดังคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1028/2514 วินิจฉัยโดยที่ประชุมใหญ่ว่า ฟ้องขับไล่ออกจากที่ดินมือเปล่า โดยอ้างว่าเป็นของโจทก์ให้จำเลยเช่าและบอกเลิกการเช่าแล้ว จำเลยต่อสู้ว่าครอบครองมา 20 ปีแล้ว ไม่เคยเช่าคำให้การดังนี้ไม่มีประเด็นเรื่องเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือตามมาตรา 1381 จึงไม่มีทางอ้างสิทธิครอบครองตามมาตรา 1375 แม้โจทก์จะเบิกความว่า เมื่อโจทก์ไปทวงค่าเช่า จำเลยโต้เถียงว่า นาเป็นของจำเลย ศาลก็ไม่อาจยกขึ้นวินิจฉัยว่าโจทก์ถูกแย่งการครอบครอง เพราะเป็นการวินิจฉัยนอกเหนือจากที่จำเลยต่อสู้ไว้ในคำให้การและมิใช่เรื่องเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน นอกจากนั้น มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1709-1710/2519 วินิจฉัยอย่างเดียวกัน การยกประเด็นเรื่องเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือขึ้นต่อสู้นั้นอาจเป็นการยกขึ้นกล่าวโดยตรง หรือเพียงกล่าวถึงข้อเท็จจริงที่ถือว่าเป็นการบอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือ ก็น่าจะถือว่ามีประเด็นแล้ว สำหรับคดีนี้ปรากฏว่าคำให้การจำเลยมิได้อ้างว่าจำเลยได้บอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือไปยังโจทก์แล้ว หรือกล่าวถึงเหตุการณ์ที่อำเภอเรียกจำเลยไปพูดจากับโจทก์และจำเลยโต้แย้งว่าเป็นเจ้าของผู้ครอบครองที่พิพาท ฉะนั้น หากกล่าวตามแนวฎีกาที่กล่าวข้างต้นก็น่าจะวินิจฉัยเพียงว่า จำเลยอยู่ในที่พิพาทโดยเช่าจากโจทก์หรือไม่ ถ้าได้ความว่าอยู่โดยเช่า จำเลยก็ต้องแพ้คดี อย่างไรก็ดีคดีนี้มีประเด็นในชั้นฎีกาว่า โจทก์มีสิทธิฟ้องเอาคืนซึ่งที่พิพาทหรือไม่ ไม่มีประเด็นโดยตรงว่าจะวินิจฉัยถึงการบอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือมิได้ด้วย. สมบูรณ์ บุญภินนท์.