คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1331/2542หลักกฎหมาย: ศาลชั้นต้นนัดให้โจทก์มาศาลเพื่อสอบถาม ไม่ปรากฏว่าเป็นเรื่องอะไร จึงถือไม่ได้ว่าโจทก์ไม่มาศาลตามกำหนดนัดไต่สวนมูลฟ้องหรือนัดสืบพยานโจทก์ ศาลจะพิพากษายกฟ้องเพราะเหตุนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 166 และ 181 ไม่ได้ แต่เมื่อโจทก์มอบหมายให้เจ้าหน้าที่ของโจทก์มายื่นคำฟ้องต่อศาลชั้นต้นโดยไม่มีใบมอบฉันทะตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 64 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 การยื่นคำฟ้องจึงไม่ชอบด้วยกฎหมายศาลชั้นต้นจะสั่งประทับฟ้องของโจทก์ไว้พิจารณาไม่ได้ ปัญหานี้เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดยกขึ้นมา ศาลฎีกาก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติคนเข้าเมืองพ.ศ. 2522 มาตรา 4, 11, 12, 18, 58, 62, 81 พระราชบัญญัติการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2521 มาตรา 3, 6, 33ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91 และคืนของกลางแก่เจ้าของในวันฟ้องคดีโจทก์ไม่มาศาลศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 166 วรรคแรกโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 166 วรรคแรกประกอบมาตรา 181โจทก์ฎีกา โดยอัยการสูงสุดรับรองให้ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงรับฟังได้ว่า เมื่อวันที่ 28เมษายน 2541 เวลา 16.15 นาฬิกา โจทก์มอบคำฟ้องให้เจ้าหน้าที่สำนักงานอัยการจังหวัดพัทลุงมายื่นต่อศาลชั้นต้น ศาลชั้นต้นประกาศเรียกโจทก์และให้เจ้าหน้าที่โทรศัพท์แจ้งให้โจทก์มาศาลเพื่อสอบถามแล้ว แต่โจทก์ไม่มา มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า การที่โจทก์ไม่มาศาลเช่นนี้ศาลจะพิพากษายกฟ้องได้หรือไม่ เห็นว่า ศาลชั้นต้นนัดให้โจทก์มาศาลเพื่อสอบถามไม่ปรากฏว่าเป็นเรื่องอะไร จึงถือไม่ได้ว่าโจทก์ไม่มาศาลตามกำหนดนัดไต่สวนมูลฟ้องหรือนัดสืบพยานโจทก์ ศาลจึงพิพากษายกฟ้องเพราะเหตุนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 166 และ 181 ไม่ได้ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษามานั้นไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของโจทก์ข้อนี้ฟังขึ้นแต่อย่างไรก็ตามเมื่อปรากฏว่าโจทก์มอบหมายให้เจ้าหน้าที่ของโจทก์มายื่นคำฟ้องต่อศาลชั้นต้นโดยไม่มีใบมอบฉันทะตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 64 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 การยื่นคำฟ้องจึงไม่ชอบด้วยกฎหมาย ศาลชั้นต้นจะสั่งประทับฟ้องของโจทก์ไว้พิจารณาไม่ได้ ที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งประทับฟ้องจึงเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบ ปัญหานี้เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดยกขึ้นมาศาลฎีกาก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15"พิพากษายกคำพิพากษาศาลล่างทั้งสองและยกคำสั่งศาลชั้นต้นที่สั่งประทับฟ้องเป็นไม่รับฟ้อง ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1331/2542พนักงานอัยการ จังหวัด พัทลุงโจทก์นาย นราชิต ราฮิมจำเลย ป.วิ.พ. ม. 27, ม. 64 ป.วิ.อ. ม. 15, ม. 166, ม. 181ศาลชั้นต้นนัดให้โจทก์มาศาลเพื่อสอบถาม ไม่ปรากฏว่าเป็นเรื่องอะไร จึงถือไม่ได้ว่าโจทก์ไม่มาศาลตามกำหนดนัดไต่สวนมูลฟ้องหรือนัดสืบพยานโจทก์ ศาลจะพิพากษายกฟ้องเพราะเหตุนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 166 และ 181 ไม่ได้ แต่เมื่อโจทก์มอบหมายให้เจ้าหน้าที่ของโจทก์มายื่นคำฟ้องต่อศาลชั้นต้นโดยไม่มีใบมอบฉันทะตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 64 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 การยื่นคำฟ้องจึงไม่ชอบด้วยกฎหมายศาลชั้นต้นจะสั่งประทับฟ้องของโจทก์ไว้พิจารณาไม่ได้ ปัญหานี้เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดยกขึ้นมา ศาลฎีกาก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติคนเข้าเมืองพ.ศ. 2522 มาตรา 4, 11, 12, 18, 58, 62, 81 พระราชบัญญัติการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2521 มาตรา 3, 6, 33ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91 และคืนของกลางแก่เจ้าของในวันฟ้องคดีโจทก์ไม่มาศาลศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 166 วรรคแรกโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 166 วรรคแรกประกอบมาตรา 181โจทก์ฎีกา โดยอัยการสูงสุดรับรองให้ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงรับฟังได้ว่า เมื่อวันที่ 28เมษายน 2541 เวลา 16.15 นาฬิกา โจทก์มอบคำฟ้องให้เจ้าหน้าที่สำนักงานอัยการจังหวัดพัทลุงมายื่นต่อศาลชั้นต้น ศาลชั้นต้นประกาศเรียกโจทก์และให้เจ้าหน้าที่โทรศัพท์แจ้งให้โจทก์มาศาลเพื่อสอบถามแล้ว แต่โจทก์ไม่มา มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า การที่โจทก์ไม่มาศาลเช่นนี้ศาลจะพิพากษายกฟ้องได้หรือไม่ เห็นว่า ศาลชั้นต้นนัดให้โจทก์มาศาลเพื่อสอบถามไม่ปรากฏว่าเป็นเรื่องอะไร จึงถือไม่ได้ว่าโจทก์ไม่มาศาลตามกำหนดนัดไต่สวนมูลฟ้องหรือนัดสืบพยานโจทก์ ศาลจึงพิพากษายกฟ้องเพราะเหตุนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 166 และ 181 ไม่ได้ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษามานั้นไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของโจทก์ข้อนี้ฟังขึ้นแต่อย่างไรก็ตามเมื่อปรากฏว่าโจทก์มอบหมายให้เจ้าหน้าที่ของโจทก์มายื่นคำฟ้องต่อศาลชั้นต้นโดยไม่มีใบมอบฉันทะตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 64 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 การยื่นคำฟ้องจึงไม่ชอบด้วยกฎหมาย ศาลชั้นต้นจะสั่งประทับฟ้องของโจทก์ไว้พิจารณาไม่ได้ ที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งประทับฟ้องจึงเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบ ปัญหานี้เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดยกขึ้นมาศาลฎีกาก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15"พิพากษายกคำพิพากษาศาลล่างทั้งสองและยกคำสั่งศาลชั้นต้นที่สั่งประทับฟ้องเป็นไม่รับฟ้อง(ชาญชัย ลิขิตจิตถะ-เธียรไท สุนทรนันท-ชวเลิศ โสภณวัต)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการมอบอำนาจให้บุคคลอื่นกระทำการแทน นิติสัมพันธ์ระหว่างผู้มอบอำนาจกับผู้รับมอบอำนาจ ย่อมเป็นไปตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 797เรื่องตัวแทน แต่การมอบหมายให้บุคคลอื่นมาดำเนินการทางศาลแทนมิใช่เป็นการมอบอำนาจให้บุคคลอื่นมาผูกนิติสัมพันธ์กับศาลแทนอันจะก่อให้เกิดนิติกรรมสัญญาต่อกันระหว่างศาลกับผู้มอบอำนาจหากแต่เป็นการใช้สิทธิในการดำเนินคดีทางศาลซึ่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มิได้บัญญัติไว้โดยเฉพาะจึงให้นำบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับ (ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 15) และกรณีการแต่งตั้งตัวแทนให้ดำเนินกระบวนพิจารณาทางศาลแทนมีบัญญัติในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 60 ถึง 64 แต่เฉพาะกรณีตามมาตรา 61 กับ 63 และ 64หากมีการแต่งตั้งให้บุคคลอื่นดำเนินกระบวนพิจารณาดังกล่าวแทนกฎหมายบัญญัติว่าจะต้องทำเป็นหนังสือตามแบบของการดำเนินการนั้น ๆและต้องยื่นหนังสือนั้นต่อศาล ดังนี้หากมีการทำเป็นหนังสือแต่มิได้นำหนังสือดังกล่าวมายื่นต่อศาลอันอาจถือเป็นความบกพร่องซึ่งศาลอาจสั่งให้แก้ไขหรือมีคำสั่งอย่างหนึ่งอย่างใดตามที่เห็นสมควรตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27 วรรคแรกช่วงท้ายได้ ต่างกับกรณีที่ไม่มีเจตนาทำเป็นหนังสือเกี่ยวกับการมอบอำนาจนั้น ๆ เท่ากับจงใจฝ่าฝืนไม่ดำเนินการตามที่กฎหมายกำหนดไว้ ถือเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบจำต้องให้เพิกถอนเสีย และไม่ใช่หน้าที่ศาลที่จะสั่งให้ไปแก้ไขหรือทำมาใหม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 842/2509,179/2518,699/2521)หากเป็นการมอบอำนาจตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 60 แม้กฎหมายกำหนดให้ทำเป็นหนังสือ แต่มิได้บังคับให้ต้องยื่นหนังสือดังกล่าวพร้อมกับคำฟ้อง และหากจำเลยให้การแต่เพียงว่า ผู้ลงนามในหนังสือมอบอำนาจไม่มีสิทธิที่จะกระทำการแทนโจทก์ อันถือว่าจำเลยยอมรับว่ามีการมอบอำนาจเป็นหนังสือแต่เถียงว่าผู้ลงนามไม่มีอำนาจ ดังนี้โจทก์ย่อมไม่ต้องส่งหนังสือแต่เถียงว่าผู้ลงนามไม่มีอำนาจ ดังนี้โจทก์ย่อมไม่ต้องส่งหนังสือมอบอำนาจต่อศาล และเมื่อกรณีไม่มีเหตุสงสัยศาลย่อมไม่ต้องปฏิบัติตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 47(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1271-1273/2508) การมอบฉันทะตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 64 บัญญัติห้ามไว้เฉพาะกรณีที่ศาลได้มีคำสั่งเป็นอย่างอื่นเมื่อคดีมีเหตุผลพิเศษอันเกี่ยวกับคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งหรือทนายความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งโดยเฉพาะ หากมิได้อยู่ในข้อยกเว้นย่อมมอบฉันทะให้ผู้อื่นมาดำเนินการแทนได้ และกรณีการมอบอำนาจหรือการมอบฉันทะนี้หากทนายความมอบฉันทะให้เสมียนทนายมาดำเนินการแทน จะได้รับการยกเว้นไม่ต้องปิดอากรแสตมป์ ต่างกับการมอบฉันทะให้ผู้ที่ไม่ใช่เสมียนทนายหรือกรณีผู้อื่นซึ่งไม่อยู่ในข้อยกเว้น จำต้องปิดอากรแสตมป์ให้ครบถ้วนเสียก่อน และผู้รับมอบฉันทะซึ่งมีฐานะเป็นตัวแทนย่อมมีสิทธิเท่าที่รับ มอบฉันทะมาจนเสร็จการ เช่นมอบฉันทะให้บุคคลอื่นมาฟังคำพิพากษาหากมิได้ระบุเฉพาะว่าเป็นวันใด แม้ศาลเลื่อนการอ่านคำพิพากษาผู้รับมอบฉันทะยังมีสิทธิมาฟังคำพิพากษาแทนได้ โดยไม่จำต้องทำใบมอบฉันทะใหม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 277-278/2504)แต่หากเป็นกรณีที่กระบวนพิจารณาใด ที่ต้องกระทำโดยตัวความหรือทนายความโดยเฉพาะ ย่อมอยู่ในข้อห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 64 ดังเช่นการขอเลื่อนคดีด้วยวาจา จะต้องกระทำโดยตัวความหรือทนายความ ดังนั้นตัวความหรือทนายความจึงไม่อาจมอบฉันทะให้ผู้อื่นมาแถลงขอเลื่อนคดีด้วยวาจาแทนได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3615/2530) กรณีที่โจทก์ไม่มาศาลตามกำหนดนัด ในคดีอาญานี้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา บัญญัติไว้โดยเฉพาะในมาตรา 166ให้ศาลยกฟ้องเสีย การยกฟ้องเช่นนี้จะต้องทำเป็นคำพิพากษาโดยมีผู้พิพากษาเป็นองค์คณะให้ครบถ้วน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2716/2528) ส่วนกรณีจำเลยหากไม่มาศาล ย่อมไม่อาจดำเนินกระบวนพิจารณาได้ เพราะศาลไม่อาจดำเนินกระบวนพิจารณาลับหลังจำเลยได้ เว้นแต่บางคดีที่อาจมีการพิจารณาลับหลังจำเลยได้เท่านั้นดังนั้นจึงไม่อาจนำเรื่องขาดนัดพิจารณาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับได้ และไม่อาจนำเรื่องการทิ้งฟ้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับได้เช่นกัน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1574/2525) และกรณีที่โจทก์ไม่มาศาลตามกำหนดนัดตามมาตรา 166 นี้ คำว่ากำหนดนัดดังกล่าวจะต้องเป็นการนัดพิจารณาคดีคือนัดที่โจทก์มีหน้าที่ต้องนำพยานมาสืบซึ่งมีบทบัญญัติแห่งกฎหมายกำหนดให้โจทก์มีหน้าที่จะต้องมาศาลและโจทก์ต้องทราบกำหนดนัดดังกล่าวแล้ว (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1570/2515,947/2533) หากเป็นกรณีที่โจทก์ไม่มีหน้าที่จะต้องมาศาล แม้ศาลจะมีคำสั่งให้โจทก์มาศาลก็ตาม แต่หากโจทก์ไม่มาตามกำหนดนัด ก็ไม่อาจพิพากษายกฟ้องตามมาตรา 166 นี้ได้เช่นศาลนัดให้จำเลยมาแก้คดี ไม่เป็นกิจจะลักษณะว่าศาลจะออกนั่งพิจารณาอ่านคำฟ้องและถามจำเลยในวันนั้น จะถือว่าเป็นนัดพิจารณายังไม่ได้ แม้โจทก์ทราบนัดแล้วไม่มาก็ไม่เรียกว่าโจทก์ขาดนัดพิจารณาและไม่ใช่การทิ้งฟ้อง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1298/2500)หรือกรณีที่ศาลหมายนัดโจทก์และจำเลยมาศาลเพื่อสอบถามเรื่องคดีแพ่งที่ให้รอฟังผลอยู่ และเพื่อดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปก็ไม่ใช่เป็นการนัดไต่สวนหรือนัดพิจารณา (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1570/2515) และวันนัดฟังประเด็นกลับก็มิใช่นัดสืบพยานหรือนัดพิจารณาตามมาตรา 166(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 809/2516)และกรณีวันนัดสืบพยานจำเลยโจทก์ไม่มีหน้าที่ต้องปฏิบัติต่อศาลเพียงเสียสิทธิซักค้านพยานจำเลย เมื่อโจทก์ไม่มาศาลจึงไม่ถือว่าโจทก์ไม่มาตามกำหนดนัด (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1256/2521)หรือแม้กรณีที่อัยการโจทก์ยื่นฟ้อง ศาลชั้นต้นสั่งว่ารับฟ้องวันนี้นัดพิจารณาเวลา 11.30 นาฬิกา ซึ่งไม่เป็นกิจจะลักษณะว่านัดพิจารณาอะไร หลังจากยื่นฟ้อง 1 ชั่วโมงเศษ เป็นเวลากะทันหันยากที่โจทก์จะปฏิบัติได้ทันท่วงที จึงไม่เป็นเหตุให้ศาลพิพากษายกฟ้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 166,181(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 127/2524) แต่หากโจทก์ไม่มาศาลหลังสืบพยานโจทก์ไปบ้างแล้วศาลยกฟ้องได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 166(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 227/2527) และหากโจทก์ไม่มาศาลในวันนัดพิจารณา โดยไม่ปรากฏเหตุขัดข้องศาลชอบที่จะยกฟ้องไม่ต้องคำนึงว่าจำเลยมาศาลในวันนัดด้วยหรือไม่และจำเลยอยู่ในอำนาจศาลแล้วหรือไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3754/2530) แต่อาจเป็นเหตุขอพิจารณาใหม่ได้ภายใน 15 วัน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 367/2530,1005/2531) แต่หากศาลยกฟ้องตามมาตรา 166 นี้ทั้งที่โจทก์ไม่ทราบกำหนดนัด โจทก์ไม่อยู่ในบังคับที่จะต้องยื่นคำขอพิจารณาใหม่ใน 15 วัน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5049/2533,2178/2536) และหากโจทก์ไม่มาศาลในวันนัดพิจารณาแต่แทนที่ศาลจะพิพากษายกฟ้อง กลับสั่งจำหน่ายคดีแทน โจทก์ย่อมฟ้องใหม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 162-163/2506) หากโจทก์ไม่มาศาลแต่ศาลทราบเหตุขัดข้อง เช่นฝ่ายจำเลยบางคนไม่มาเพราะยังส่งหมายเรียกไม่ได้ ศาลชอบจะเลื่อนคดี (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1005/2523) แต่กรณีที่โจทก์แถลงไว้ในนัดที่แล้วว่าหากพยานโจทก์ไม่มาศาลในนัดหน้าถือว่าโจทก์ไม่ติดใจสืบพยาน ก็หามีความหมายถึงกรณีที่โจทก์ไม่มาศาลในนัดหน้าด้วย และเมื่อถึงกำหนดนัดโจทก์ไม่มาศาล ศาลชอบที่จะพิพากษายกฟ้องตามมาตรา 166,181(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5564/2534) กรณีคำฟ้องคดีนี้ โจทก์อ้างว่าจำเลยเป็นชาวต่างด้าวเข้ามาในราชอาณาจักรโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย และอยู่ในราชอาณาจักรโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย ทั้งเร่ขายโรตีอันเป็นงานที่กฎหมายห้ามคนต่างด้าวทำในราชอาณาจักร (ความผิดเกี่ยวกับการทำงานนี้มีระวางโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับตั้งแต่ 2,000 บาทถึง 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ซึ่งไม่อยู่ในอำนาจศาลแขวง)จึงมีข้อน่าสังเกตว่าหากศาลพิพากษายกฟ้องโจทก์ย่อมฟ้องใหม่ไม่ได้แต่หากศาลไม่ประทับฟ้อง โจทก์ยังอาจยื่นฟ้องใหม่ให้ถูกต้องได้และจำเลยหากเป็นชาวต่างด้าว ซึ่งอยู่ในราชอาณาจักรโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายจริงตามคำฟ้องจึงน่าสงสัยเกี่ยวกับเรื่องอิสรภาพที่ควรจะได้รับก่อนคดีจะถึงที่สุด ว่าถูกควบคุมตัวเพื่อรอส่งออกนอกราชอาณาจักรหรือไม่ และเมื่อคดีถึงที่สุดแล้วหากโจทก์จะต้องยื่นฟ้องใหม่ชาวต่างด้าวผู้นี้จะรู้สึกถึงความเป็นธรรมอย่างไร เมื่อกระบวนการพิจารณามีบทบัญญัติไว้เสมือนกติกา ผู้ที่เกี่ยวข้องในการดำเนินการตามกติกานี้คือนักกฎหมายโดยอาชีพ หากแพ้เพราะผิดกติกาผู้ที่ต้องเสียหายจากคดี กลับมิใช่นักกฎหมาย และคดีนี้ปรากฏข้อเท็จจริงว่าศาลชั้นต้นประกาศเรียกโจทก์ทั้งให้เจ้าหน้าที่โทรศัพท์แจ้งให้โจทก์มาศาลเพื่อสอบถามแล้วแต่โจทก์ไม่มา ดังนี้หากข้อเท็จจริงเปลี่ยนแปลงไปเป็นว่าโจทก์มา ผลของคดีนี้อาจไม่เป็นเช่นนี้และหากโจทก์มาศาล โดยไม่ทำใบมอบฉันทะ เพียงแต่แถลงหรือทำคำร้องยอมรับหรือให้สัตยาบันการยื่นคำฟ้องนี้ จะทำให้คำฟ้องชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ ผู้เขียนเห็นว่ากรณีนี้เป็นเรื่องมอบฉันทะให้ผู้อื่นมายื่นคำฟ้องแทน ซึ่งกฎหมายบัญญัติว่าจะต้องทำใบมอบฉันทะมายื่นต่อศาลด้วย เมื่อกรณีการมอบฉันทะให้มายื่นคำฟ้องนี้มิใช่การทำนิติกรรมสัญญากับศาล จึงไม่อาจนำเรื่องการให้สัตยาบันหรือยอมรับการกระทำของตัวแทนมาใช้ได้ และใบมอบฉันทะจะต้องทำตามรูปแบบของศาล ดังนั้นการทำเป็นคำร้องย่อมไม่สมบูรณ์ตามรูปแบบของการมอบฉันทะ แต่หากโจทก์ทำใบมอบฉันทะมายื่นต่อศาลก่อนมีคำพิพากษาหรือคำสั่งจำหน่ายคดีอาจถือเป็นการแก้ไขข้อบกพร่องเรื่องผิดระเบียบนั้นได้ และศาลอาจมีคำสั่งอย่างหนึ่งอย่างใดตามที่ศาลเห็นสมควร ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27 แต่หากโจทก์นำใบมอบฉันทะดังกล่าวมายื่นชั้นอุทธรณ์หรือชั้นฎีกา ผู้เขียนเห็นว่าการแก้ไขเช่นนี้จะต้องแก้ไขก่อนศาลชั้นต้นมีคำพิพากษา ดังนั้นจึงไม่อาจแก้ไขในชั้นอุทธรณ์หรือฎีกาได้ พิเชฐจันทรธวัชสันติคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติคนเข้าเมืองพ.ศ. 2522 มาตรา 4, 11, 12, 18, 58, 62, 81 พระราชบัญญัติการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2521 มาตรา 3, 6, 33ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91 และคืนของกลางแก่เจ้าของในวันฟ้องคดีโจทก์ไม่มาศาลศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 166 วรรคแรกโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 166 วรรคแรกประกอบมาตรา 181โจทก์ฎีกา โดยอัยการสูงสุดรับรองให้ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงรับฟังได้ว่า เมื่อวันที่ 28เมษายน 2541 เวลา 16.15 นาฬิกา โจทก์มอบคำฟ้องให้เจ้าหน้าที่สำนักงานอัยการจังหวัดพัทลุงมายื่นต่อศาลชั้นต้น ศาลชั้นต้นประกาศเรียกโจทก์และให้เจ้าหน้าที่โทรศัพท์แจ้งให้โจทก์มาศาลเพื่อสอบถามแล้ว แต่โจทก์ไม่มา มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า การที่โจทก์ไม่มาศาลเช่นนี้ศาลจะพิพากษายกฟ้องได้หรือไม่ เห็นว่า ศาลชั้นต้นนัดให้โจทก์มาศาลเพื่อสอบถามไม่ปรากฏว่าเป็นเรื่องอะไร จึงถือไม่ได้ว่าโจทก์ไม่มาศาลตามกำหนดนัดไต่สวนมูลฟ้องหรือนัดสืบพยานโจทก์ ศาลจึงพิพากษายกฟ้องเพราะเหตุนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 166 และ 181 ไม่ได้ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษามานั้นไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของโจทก์ข้อนี้ฟังขึ้นแต่อย่างไรก็ตามเมื่อปรากฏว่าโจทก์มอบหมายให้เจ้าหน้าที่ของโจทก์มายื่นคำฟ้องต่อศาลชั้นต้นโดยไม่มีใบมอบฉันทะตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 64 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 การยื่นคำฟ้องจึงไม่ชอบด้วยกฎหมาย ศาลชั้นต้นจะสั่งประทับฟ้องของโจทก์ไว้พิจารณาไม่ได้ ที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งประทับฟ้องจึงเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบ ปัญหานี้เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดยกขึ้นมาศาลฎีกาก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15"พิพากษายกคำพิพากษาศาลล่างทั้งสองและยกคำสั่งศาลชั้นต้นที่สั่งประทับฟ้องเป็นไม่รับฟ้อง ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1331/2542พนักงานอัยการ จังหวัด พัทลุงโจทก์นาย นราชิต ราฮิมจำเลย ป.วิ.พ. ม. 27, ม. 64 ป.วิ.อ. ม. 15, ม. 166, ม. 181ศาลชั้นต้นนัดให้โจทก์มาศาลเพื่อสอบถาม ไม่ปรากฏว่าเป็นเรื่องอะไร จึงถือไม่ได้ว่าโจทก์ไม่มาศาลตามกำหนดนัดไต่สวนมูลฟ้องหรือนัดสืบพยานโจทก์ ศาลจะพิพากษายกฟ้องเพราะเหตุนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 166 และ 181 ไม่ได้ แต่เมื่อโจทก์มอบหมายให้เจ้าหน้าที่ของโจทก์มายื่นคำฟ้องต่อศาลชั้นต้นโดยไม่มีใบมอบฉันทะตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 64 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 การยื่นคำฟ้องจึงไม่ชอบด้วยกฎหมายศาลชั้นต้นจะสั่งประทับฟ้องของโจทก์ไว้พิจารณาไม่ได้ ปัญหานี้เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดยกขึ้นมา ศาลฎีกาก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 27 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติคนเข้าเมืองพ.ศ. 2522 มาตรา 4, 11, 12, 18, 58, 62, 81 พระราชบัญญัติการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2521 มาตรา 3, 6, 33ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91 และคืนของกลางแก่เจ้าของในวันฟ้องคดีโจทก์ไม่มาศาลศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 166 วรรคแรกโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 166 วรรคแรกประกอบมาตรา 181โจทก์ฎีกา โดยอัยการสูงสุดรับรองให้ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงรับฟังได้ว่า เมื่อวันที่ 28เมษายน 2541 เวลา 16.15 นาฬิกา โจทก์มอบคำฟ้องให้เจ้าหน้าที่สำนักงานอัยการจังหวัดพัทลุงมายื่นต่อศาลชั้นต้น ศาลชั้นต้นประกาศเรียกโจทก์และให้เจ้าหน้าที่โทรศัพท์แจ้งให้โจทก์มาศาลเพื่อสอบถามแล้ว แต่โจทก์ไม่มา มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า การที่โจทก์ไม่มาศาลเช่นนี้ศาลจะพิพากษายกฟ้องได้หรือไม่ เห็นว่า ศาลชั้นต้นนัดให้โจทก์มาศาลเพื่อสอบถามไม่ปรากฏว่าเป็นเรื่องอะไร จึงถือไม่ได้ว่าโจทก์ไม่มาศาลตามกำหนดนัดไต่สวนมูลฟ้องหรือนัดสืบพยานโจทก์ ศาลจึงพิพากษายกฟ้องเพราะเหตุนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 166 และ 181 ไม่ได้ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษามานั้นไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของโจทก์ข้อนี้ฟังขึ้นแต่อย่างไรก็ตามเมื่อปรากฏว่าโจทก์มอบหมายให้เจ้าหน้าที่ของโจทก์มายื่นคำฟ้องต่อศาลชั้นต้นโดยไม่มีใบมอบฉันทะตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 64 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 การยื่นคำฟ้องจึงไม่ชอบด้วยกฎหมาย ศาลชั้นต้นจะสั่งประทับฟ้องของโจทก์ไว้พิจารณาไม่ได้ ที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งประทับฟ้องจึงเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบ ปัญหานี้เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดยกขึ้นมาศาลฎีกาก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15"พิพากษายกคำพิพากษาศาลล่างทั้งสองและยกคำสั่งศาลชั้นต้นที่สั่งประทับฟ้องเป็นไม่รับฟ้อง(ชาญชัย ลิขิตจิตถะ-เธียรไท สุนทรนันท-ชวเลิศ โสภณวัต)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการมอบอำนาจให้บุคคลอื่นกระทำการแทน นิติสัมพันธ์ระหว่างผู้มอบอำนาจกับผู้รับมอบอำนาจ ย่อมเป็นไปตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 797เรื่องตัวแทน แต่การมอบหมายให้บุคคลอื่นมาดำเนินการทางศาลแทนมิใช่เป็นการมอบอำนาจให้บุคคลอื่นมาผูกนิติสัมพันธ์กับศาลแทนอันจะก่อให้เกิดนิติกรรมสัญญาต่อกันระหว่างศาลกับผู้มอบอำนาจหากแต่เป็นการใช้สิทธิในการดำเนินคดีทางศาลซึ่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มิได้บัญญัติไว้โดยเฉพาะจึงให้นำบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับ (ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 15) และกรณีการแต่งตั้งตัวแทนให้ดำเนินกระบวนพิจารณาทางศาลแทนมีบัญญัติในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 60 ถึง 64 แต่เฉพาะกรณีตามมาตรา 61 กับ 63 และ 64หากมีการแต่งตั้งให้บุคคลอื่นดำเนินกระบวนพิจารณาดังกล่าวแทนกฎหมายบัญญัติว่าจะต้องทำเป็นหนังสือตามแบบของการดำเนินการนั้น ๆและต้องยื่นหนังสือนั้นต่อศาล ดังนี้หากมีการทำเป็นหนังสือแต่มิได้นำหนังสือดังกล่าวมายื่นต่อศาลอันอาจถือเป็นความบกพร่องซึ่งศาลอาจสั่งให้แก้ไขหรือมีคำสั่งอย่างหนึ่งอย่างใดตามที่เห็นสมควรตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27 วรรคแรกช่วงท้ายได้ ต่างกับกรณีที่ไม่มีเจตนาทำเป็นหนังสือเกี่ยวกับการมอบอำนาจนั้น ๆ เท่ากับจงใจฝ่าฝืนไม่ดำเนินการตามที่กฎหมายกำหนดไว้ ถือเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบจำต้องให้เพิกถอนเสีย และไม่ใช่หน้าที่ศาลที่จะสั่งให้ไปแก้ไขหรือทำมาใหม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 842/2509,179/2518,699/2521)หากเป็นการมอบอำนาจตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 60 แม้กฎหมายกำหนดให้ทำเป็นหนังสือ แต่มิได้บังคับให้ต้องยื่นหนังสือดังกล่าวพร้อมกับคำฟ้อง และหากจำเลยให้การแต่เพียงว่า ผู้ลงนามในหนังสือมอบอำนาจไม่มีสิทธิที่จะกระทำการแทนโจทก์ อันถือว่าจำเลยยอมรับว่ามีการมอบอำนาจเป็นหนังสือแต่เถียงว่าผู้ลงนามไม่มีอำนาจ ดังนี้โจทก์ย่อมไม่ต้องส่งหนังสือแต่เถียงว่าผู้ลงนามไม่มีอำนาจ ดังนี้โจทก์ย่อมไม่ต้องส่งหนังสือมอบอำนาจต่อศาล และเมื่อกรณีไม่มีเหตุสงสัยศาลย่อมไม่ต้องปฏิบัติตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 47(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1271-1273/2508) การมอบฉันทะตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 64 บัญญัติห้ามไว้เฉพาะกรณีที่ศาลได้มีคำสั่งเป็นอย่างอื่นเมื่อคดีมีเหตุผลพิเศษอันเกี่ยวกับคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งหรือทนายความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งโดยเฉพาะ หากมิได้อยู่ในข้อยกเว้นย่อมมอบฉันทะให้ผู้อื่นมาดำเนินการแทนได้ และกรณีการมอบอำนาจหรือการมอบฉันทะนี้หากทนายความมอบฉันทะให้เสมียนทนายมาดำเนินการแทน จะได้รับการยกเว้นไม่ต้องปิดอากรแสตมป์ ต่างกับการมอบฉันทะให้ผู้ที่ไม่ใช่เสมียนทนายหรือกรณีผู้อื่นซึ่งไม่อยู่ในข้อยกเว้น จำต้องปิดอากรแสตมป์ให้ครบถ้วนเสียก่อน และผู้รับมอบฉันทะซึ่งมีฐานะเป็นตัวแทนย่อมมีสิทธิเท่าที่รับ มอบฉันทะมาจนเสร็จการ เช่นมอบฉันทะให้บุคคลอื่นมาฟังคำพิพากษาหากมิได้ระบุเฉพาะว่าเป็นวันใด แม้ศาลเลื่อนการอ่านคำพิพากษาผู้รับมอบฉันทะยังมีสิทธิมาฟังคำพิพากษาแทนได้ โดยไม่จำต้องทำใบมอบฉันทะใหม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 277-278/2504)แต่หากเป็นกรณีที่กระบวนพิจารณาใด ที่ต้องกระทำโดยตัวความหรือทนายความโดยเฉพาะ ย่อมอยู่ในข้อห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 64 ดังเช่นการขอเลื่อนคดีด้วยวาจา จะต้องกระทำโดยตัวความหรือทนายความ ดังนั้นตัวความหรือทนายความจึงไม่อาจมอบฉันทะให้ผู้อื่นมาแถลงขอเลื่อนคดีด้วยวาจาแทนได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3615/2530) กรณีที่โจทก์ไม่มาศาลตามกำหนดนัด ในคดีอาญานี้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา บัญญัติไว้โดยเฉพาะในมาตรา 166ให้ศาลยกฟ้องเสีย การยกฟ้องเช่นนี้จะต้องทำเป็นคำพิพากษาโดยมีผู้พิพากษาเป็นองค์คณะให้ครบถ้วน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2716/2528) ส่วนกรณีจำเลยหากไม่มาศาล ย่อมไม่อาจดำเนินกระบวนพิจารณาได้ เพราะศาลไม่อาจดำเนินกระบวนพิจารณาลับหลังจำเลยได้ เว้นแต่บางคดีที่อาจมีการพิจารณาลับหลังจำเลยได้เท่านั้นดังนั้นจึงไม่อาจนำเรื่องขาดนัดพิจารณาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับได้ และไม่อาจนำเรื่องการทิ้งฟ้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับได้เช่นกัน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1574/2525) และกรณีที่โจทก์ไม่มาศาลตามกำหนดนัดตามมาตรา 166 นี้ คำว่ากำหนดนัดดังกล่าวจะต้องเป็นการนัดพิจารณาคดีคือนัดที่โจทก์มีหน้าที่ต้องนำพยานมาสืบซึ่งมีบทบัญญัติแห่งกฎหมายกำหนดให้โจทก์มีหน้าที่จะต้องมาศาลและโจทก์ต้องทราบกำหนดนัดดังกล่าวแล้ว (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1570/2515,947/2533) หากเป็นกรณีที่โจทก์ไม่มีหน้าที่จะต้องมาศาล แม้ศาลจะมีคำสั่งให้โจทก์มาศาลก็ตาม แต่หากโจทก์ไม่มาตามกำหนดนัด ก็ไม่อาจพิพากษายกฟ้องตามมาตรา 166 นี้ได้เช่นศาลนัดให้จำเลยมาแก้คดี ไม่เป็นกิจจะลักษณะว่าศาลจะออกนั่งพิจารณาอ่านคำฟ้องและถามจำเลยในวันนั้น จะถือว่าเป็นนัดพิจารณายังไม่ได้ แม้โจทก์ทราบนัดแล้วไม่มาก็ไม่เรียกว่าโจทก์ขาดนัดพิจารณาและไม่ใช่การทิ้งฟ้อง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1298/2500)หรือกรณีที่ศาลหมายนัดโจทก์และจำเลยมาศาลเพื่อสอบถามเรื่องคดีแพ่งที่ให้รอฟังผลอยู่ และเพื่อดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปก็ไม่ใช่เป็นการนัดไต่สวนหรือนัดพิจารณา (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1570/2515) และวันนัดฟังประเด็นกลับก็มิใช่นัดสืบพยานหรือนัดพิจารณาตามมาตรา 166(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 809/2516)และกรณีวันนัดสืบพยานจำเลยโจทก์ไม่มีหน้าที่ต้องปฏิบัติต่อศาลเพียงเสียสิทธิซักค้านพยานจำเลย เมื่อโจทก์ไม่มาศาลจึงไม่ถือว่าโจทก์ไม่มาตามกำหนดนัด (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1256/2521)หรือแม้กรณีที่อัยการโจทก์ยื่นฟ้อง ศาลชั้นต้นสั่งว่ารับฟ้องวันนี้นัดพิจารณาเวลา 11.30 นาฬิกา ซึ่งไม่เป็นกิจจะลักษณะว่านัดพิจารณาอะไร หลังจากยื่นฟ้อง 1 ชั่วโมงเศษ เป็นเวลากะทันหันยากที่โจทก์จะปฏิบัติได้ทันท่วงที จึงไม่เป็นเหตุให้ศาลพิพากษายกฟ้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 166,181(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 127/2524) แต่หากโจทก์ไม่มาศาลหลังสืบพยานโจทก์ไปบ้างแล้วศาลยกฟ้องได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 166(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 227/2527) และหากโจทก์ไม่มาศาลในวันนัดพิจารณา โดยไม่ปรากฏเหตุขัดข้องศาลชอบที่จะยกฟ้องไม่ต้องคำนึงว่าจำเลยมาศาลในวันนัดด้วยหรือไม่และจำเลยอยู่ในอำนาจศาลแล้วหรือไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3754/2530) แต่อาจเป็นเหตุขอพิจารณาใหม่ได้ภายใน 15 วัน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 367/2530,1005/2531) แต่หากศาลยกฟ้องตามมาตรา 166 นี้ทั้งที่โจทก์ไม่ทราบกำหนดนัด โจทก์ไม่อยู่ในบังคับที่จะต้องยื่นคำขอพิจารณาใหม่ใน 15 วัน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5049/2533,2178/2536) และหากโจทก์ไม่มาศาลในวันนัดพิจารณาแต่แทนที่ศาลจะพิพากษายกฟ้อง กลับสั่งจำหน่ายคดีแทน โจทก์ย่อมฟ้องใหม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 162-163/2506) หากโจทก์ไม่มาศาลแต่ศาลทราบเหตุขัดข้อง เช่นฝ่ายจำเลยบางคนไม่มาเพราะยังส่งหมายเรียกไม่ได้ ศาลชอบจะเลื่อนคดี (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1005/2523) แต่กรณีที่โจทก์แถลงไว้ในนัดที่แล้วว่าหากพยานโจทก์ไม่มาศาลในนัดหน้าถือว่าโจทก์ไม่ติดใจสืบพยาน ก็หามีความหมายถึงกรณีที่โจทก์ไม่มาศาลในนัดหน้าด้วย และเมื่อถึงกำหนดนัดโจทก์ไม่มาศาล ศาลชอบที่จะพิพากษายกฟ้องตามมาตรา 166,181(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5564/2534) กรณีคำฟ้องคดีนี้ โจทก์อ้างว่าจำเลยเป็นชาวต่างด้าวเข้ามาในราชอาณาจักรโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย และอยู่ในราชอาณาจักรโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย ทั้งเร่ขายโรตีอันเป็นงานที่กฎหมายห้ามคนต่างด้าวทำในราชอาณาจักร (ความผิดเกี่ยวกับการทำงานนี้มีระวางโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับตั้งแต่ 2,000 บาทถึง 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ซึ่งไม่อยู่ในอำนาจศาลแขวง)จึงมีข้อน่าสังเกตว่าหากศาลพิพากษายกฟ้องโจทก์ย่อมฟ้องใหม่ไม่ได้แต่หากศาลไม่ประทับฟ้อง โจทก์ยังอาจยื่นฟ้องใหม่ให้ถูกต้องได้และจำเลยหากเป็นชาวต่างด้าว ซึ่งอยู่ในราชอาณาจักรโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายจริงตามคำฟ้องจึงน่าสงสัยเกี่ยวกับเรื่องอิสรภาพที่ควรจะได้รับก่อนคดีจะถึงที่สุด ว่าถูกควบคุมตัวเพื่อรอส่งออกนอกราชอาณาจักรหรือไม่ และเมื่อคดีถึงที่สุดแล้วหากโจทก์จะต้องยื่นฟ้องใหม่ชาวต่างด้าวผู้นี้จะรู้สึกถึงความเป็นธรรมอย่างไร เมื่อกระบวนการพิจารณามีบทบัญญัติไว้เสมือนกติกา ผู้ที่เกี่ยวข้องในการดำเนินการตามกติกานี้คือนักกฎหมายโดยอาชีพ หากแพ้เพราะผิดกติกาผู้ที่ต้องเสียหายจากคดี กลับมิใช่นักกฎหมาย และคดีนี้ปรากฏข้อเท็จจริงว่าศาลชั้นต้นประกาศเรียกโจทก์ทั้งให้เจ้าหน้าที่โทรศัพท์แจ้งให้โจทก์มาศาลเพื่อสอบถามแล้วแต่โจทก์ไม่มา ดังนี้หากข้อเท็จจริงเปลี่ยนแปลงไปเป็นว่าโจทก์มา ผลของคดีนี้อาจไม่เป็นเช่นนี้และหากโจทก์มาศาล โดยไม่ทำใบมอบฉันทะ เพียงแต่แถลงหรือทำคำร้องยอมรับหรือให้สัตยาบันการยื่นคำฟ้องนี้ จะทำให้คำฟ้องชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ ผู้เขียนเห็นว่ากรณีนี้เป็นเรื่องมอบฉันทะให้ผู้อื่นมายื่นคำฟ้องแทน ซึ่งกฎหมายบัญญัติว่าจะต้องทำใบมอบฉันทะมายื่นต่อศาลด้วย เมื่อกรณีการมอบฉันทะให้มายื่นคำฟ้องนี้มิใช่การทำนิติกรรมสัญญากับศาล จึงไม่อาจนำเรื่องการให้สัตยาบันหรือยอมรับการกระทำของตัวแทนมาใช้ได้ และใบมอบฉันทะจะต้องทำตามรูปแบบของศาล ดังนั้นการทำเป็นคำร้องย่อมไม่สมบูรณ์ตามรูปแบบของการมอบฉันทะ แต่หากโจทก์ทำใบมอบฉันทะมายื่นต่อศาลก่อนมีคำพิพากษาหรือคำสั่งจำหน่ายคดีอาจถือเป็นการแก้ไขข้อบกพร่องเรื่องผิดระเบียบนั้นได้ และศาลอาจมีคำสั่งอย่างหนึ่งอย่างใดตามที่ศาลเห็นสมควร ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 27 แต่หากโจทก์นำใบมอบฉันทะดังกล่าวมายื่นชั้นอุทธรณ์หรือชั้นฎีกา ผู้เขียนเห็นว่าการแก้ไขเช่นนี้จะต้องแก้ไขก่อนศาลชั้นต้นมีคำพิพากษา ดังนั้นจึงไม่อาจแก้ไขในชั้นอุทธรณ์หรือฎีกาได้ พิเชฐจันทรธวัชสันติ