ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยเรื่องการกำหนดอัตราส่วนจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยให้สินเชื่อลงทุนหรือก่อภาระผูกพัน เพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดกับเงินกองทุน ๑. เหตุผลในการออกประกาศเพื่อให้ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยมีระบบการกำกับลูกหนี้รายใหญ่ที่มีประสิทธิภาพสามารถครอบคลุมความเสี่ยงที่เกิดขึ้นหรือที่อาจเกิดขึ้นจากการให้สินเชื่อ ลงทุน หรือก่อภาระผูกพันแก่บุคคลหนึ่งบุคคลใดและเสริมสร้างให้ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยมีความแข็งแกร่งและมั่นคง๒. อำนาจตามกฎหมายธนาคารแห่งประเทศไทยอาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๓ และมาตรา๑๓ ทวิ แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ ที่แก้ไขแล้ว ออกข้อกำหนดเกี่ยวกับการกำหนดอัตราส่วนจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยให้สินเชื่อลงทุน และก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดกับเงินกองทุน ด้วยความเห็นชอบของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังตามที่กำหนดในประกาศฉบับนี้๓. ขอบเขตการบังคับใช้ประกาศฉบับนี้ให้ใช้บังคับกับธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยทุกธนาคาร๔. เนื้อหา๔.๑ ในประกาศฉบับนี้(๑) ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยหมายความว่า ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยตามประกาศกระทรวงการคลัง เรื่องหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการขออนุญาตจัดตั้งธนาคารพาณิชย์ลงวันที่ ๒๓ มกราคม๒๕๔๗(๒) เงินกองทุนชั้นที่๑ หมายความว่า เงินกองทุนตาม (๑) (๒) (๓) และ (๔)ของบทนิยาม คำว่า เงินกองทุน ในมาตรา๔ แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ ที่แก้ไขแล้วทั้งนี้ ให้หักผลขาดทุนที่เกิดขึ้นในทุกงวดการบัญชีออกก่อน และให้หักค่าแห่งกู๊ดวิลล์ตามหลักเกณฑ์วิธีการ และเงื่อนไขที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด(๓) ก่อภาระผูกพันหมายความว่า รับรอง รับอาวัล หรือสอดเข้าแก้หน้าในตั๋วเงินสลักหลังตั๋วเงินที่ผู้รับสลักหลังมีสิทธิไล่เบี้ยค้ำประกันการกู้ยืมเงิน หรือค้ำประกันการขาย ขายลดหรือขายช่วงลดตั๋วเงิน การค้ำประกันการเพิ่มทุนหรือการค้ำประกันในลักษณะอื่นใดเพื่อประโยชน์ในการกู้ยืมเงินของบุคคลหนึ่งบุคคลใด การรับประกันการจำหน่ายตราสารแสดงสิทธิในหนี้แบบรับประกันทั้งจำนวน(Firm Underwrite) เฉพาะสำหรับวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมเท่านั้นและการทำสัญญาอนุพันธ์ทางการเงินได้แก่ อนุพันธ์ด้านอัตราแลกเปลี่ยน อนุพันธ์ด้านอัตราดอกเบี้ยอนุพันธ์ด้านตราสารทุนและอนุพันธ์ด้านเครดิต (Credit Derivatives) ตามรายละเอียดในเอกสารแนบท้ายประกาศฉบับนี้(เอกสารแนบ ๑) ทั้งนี้ การทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินดังกล่าว จะต้องเป็นธุรกรรมที่กระทำเพื่อป้องกันความเสี่ยงของธนาคารเท่านั้น(๔) วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม(SME) หมายถึง กิจการที่มีจำนวนการจ้างงาน หรือมูลค่าสินทรัพย์ถาวรสุทธิตรงตามที่กำหนดในประกาศธปท. เรื่อง คำจำกัดความวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมและที่แก้ไขเพิ่มเติม(๕) การให้สินเชื่อหรือก่อภาระผูกพันแก่ประชาชนรายย่อยที่มีหลักประกันหมายถึงการให้สินเชื่อหรือก่อภาระผูกพันที่ให้แก่ประชาชนรายย่อยที่มีสินทรัพย์หรือการค้ำประกันเป็นประกันตามที่กำหนดในหนังสือของธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง แนวทางการพิจารณาจุดตัดระหว่างประชาชนรายย่อยกับวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมและสินเชื่อแก่ประชาชนรายย่อยที่ถือว่ามีหลักประกันสำหรับธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยและที่แก้ไขเพิ่มเติม(๖) ตั๋วเงินที่มีคุณภาพหมายความว่า(๖.๑) ตั๋วเงินที่ธนาคารพาณิชย์หรือบริษัทเงินทุนรับรองหรือรับอาวัล(๖.๒) ตั๋วแลกเงินที่ออกโดยบริษัทเงินทุนเพื่อระดมทุนจากประชาชน(๖.๓) ตั๋วเงินที่ออกโดยบริษัทจำกัดซึ่งได้รับการจัดอันดับความน่าเชื่อถือตั้งแต่ระดับAA หรือเทียบเท่าขึ้นไป หรือตั๋วเงินที่ได้รับการจัดอันดับความน่าเชื่อถือตั้งแต่ระดับAA หรือเทียบเท่าขึ้นไป ทั้งนี้ โดยสถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถือซึ่งได้รับความเห็นชอบจากสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์(๗) ธุรกรรมที่มีลักษณะคล้ายสินเชื่อหมายความว่า การประกอบธุรกิจของธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยที่มีลักษณะของธุรกรรมคล้ายกับการให้สินเชื่อเช่น ธุรกรรมแฟ็กเตอริ่ง ธุรกรรมการให้เช่าซื้อ ธุรกรรมการให้เช่าแบบลีสซิ่ง เป็นต้น๔.๒ อัตราส่วนการให้สินเชื่อ ลงทุน หรือก่อภาระผูกพันต่อเงินกองทุนจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยให้สินเชื่อหรือลงทุนในกิจการหรือก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใด อย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายอย่างรวมกัน เมื่อสิ้นวันหนึ่งๆ ต้องไม่เกินอัตราร้อยละ๑๑.๐๕ ของเงินกองทุนชั้นที่ ๑ หักด้วยจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยทำธุรกรรมที่มีลักษณะคล้ายสินเชื่อโดยมีรายละเอียดดังต่อไปนี้(๑) การให้สินเชื่อหรือก่อภาระผูกพันแก่ประชาชนรายย่อยที่ไม่มีหลักประกันแต่ละรายต้องไม่เกินร้อยละ ๐.๐๕ของเงินกองทุนชั้นที่ ๑ หักด้วยจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยทำธุรกรรมที่มีลักษณะคล้ายสินเชื่อ(๒) การให้สินเชื่อ หรือก่อภาระผูกพันแก่ประชาชนรายย่อยที่มีหลักประกันแต่ละรายต้องไม่เกินร้อยละ๑ ของเงินกองทุนชั้นที่ ๑ หักด้วยจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยทำธุรกรรมที่มีลักษณะคล้ายสินเชื่อ(๓) การให้สินเชื่อ ลงทุน หรือก่อภาระผูกพันแก่วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม(SMEs) แต่ละราย ต้องไม่เกินร้อยละ ๑๐ ของเงินกองทุนชั้นที่ ๑ หักด้วยจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยทำธุรกรรมที่มีลักษณะคล้ายสินเชื่อ(๔) การให้สินเชื่อลงทุน หรือก่อภาระผูกพันแก่ธนาคารพาณิชย์ บริษัทเงินทุนหรือสถาบันการเงินที่มีกฎหมายเฉพาะจัดตั้งขึ้นในการทำธุรกรรมเพื่อการบริหารสินทรัพย์/หนี้สินและเพื่อป้องกันความเสี่ยงของธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยเองแต่ละรายต้องไม่เกินร้อยละ ๑๐ ของเงินกองทุนชั้นที่ ๑ หักจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยทำธุรกรรมที่มีลักษณะคล้ายสินเชื่อและจำนวนเงินตามสัญญาการทำธุรกรรมCredit Derivatives ที่ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยซื้อประกันความเสี่ยงด้านเครดิตของสินทรัพย์อ้างอิงจากธนาคารพาณิชย์บริษัทเงินทุน ธนาคารพาณิชย์ที่มีกฎหมายเฉพาะจัดตั้งขึ้นนั้น โดยไม่ได้รับเงินสดเป็นประกันการรับประกันความเสี่ยงดังกล่าว(๕) การให้สินเชื่อ ลงทุน หรือก่อภาระผูกพันแก่คู่สัญญาอื่นที่ไม่ใช่ประชาชนรายย่อยSMEs ธนาคารพาณิชย์ บริษัทเงินทุน หรือสถาบันการเงินที่มีกฎหมายเฉพาะจัดตั้งขึ้นในการทำธุรกรรมเพื่อการบริหารสินทรัพย์/หนี้สินและเพื่อป้องกันความเสี่ยงของธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยเอง หรือเป็นการทำธุรกรรมที่สืบเนื่องจากการให้บริการแก่SMEs เช่น การซื้อลดตั๋วเงินการรับซื้อลูกหนี้ (Factoring)เป็นต้น แต่ละรายต้องไม่เกินร้อยละ ๑๐ ของเงินกองทุนชั้นที่ ๑ หักด้วยจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยทำธุรกรรมที่มีลักษณะคล้ายสินเชื่อและจำนวนเงินตามสัญญาการทำธุรกรรม Credit Derivatives ที่ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยซื้อประกันความเสี่ยงด้านเครดิตของสินทรัพย์อ้างอิงจากคู่สัญญานั้นโดยไม่ได้รับเงินสดเป็นประกันการรับประกันความเสี่ยงดังกล่าว๔.๓ การนับลูกหนี้ตั๋วเงินการให้สินเชื่อโดยวิธีการรับซื้อ ซื้อลด หรือรับช่วงซื้อลดตั๋วเงินให้ถือเป็นการให้สินเชื่อแก่บุคคลดังต่อไปนี้ ซึ่งเมื่อรวมกับการให้สินเชื่อ ลงทุนหรือก่อภาระผูกพันกรณีอื่นๆแล้วต้องไม่เกินอัตราส่วนตามที่กำหนดใน ๔.๒ ด้วย(๑) กรณีที่เป็นตั๋วเงินที่มีคุณภาพที่มีธนาคารพาณิชย์อื่นหรือบริษัทเงินทุนรับรองหรือรับอาวัลให้นับธนาคารพาณิชย์อื่นและบริษัทเงินทุนทุกรายที่รับรองและรับอาวัลตั๋วเงินเป็นลูกหนี้(๒) กรณีเป็นตั๋วเงินที่มีคุณภาพที่ไม่มีธนาคารพาณิชย์อื่นหรือบริษัทเงินทุนรับรองหรือรับอาวัลให้นับผู้สั่งจ่ายหรือผู้ออกตั๋วเงินเป็นลูกหนี้(๓) กรณีตั๋วเงินนั้นไม่ใช่ตั๋วเงินที่มีคุณภาพให้นับผู้ทรงซึ่งขายตั๋วเงินและบุคคลซึ่งต้องรับผิดตามตั๋วเงินเป็นลูกหนี้๔.๔ วิธีการคำนวณภาระผูกพันสำหรับการทำสัญญาอนุพันธ์ทางการเงินให้ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยคำนวณภาระผูกพันสำหรับการทำสัญญาอนุพันธ์ทางการเงินตามวิธีการและเงื่อนไขที่กำหนดในเอกสารแนบท้ายประกาศฉบับนี้ (เอกสารแนบ ๒)๔.๕ ข้อยกเว้นในการคำนวณการให้สินเชื่อ ลงทุน หรือภาระผูกพันการคำนวณเงินให้สินเชื่อ ลงทุน หรือก่อภาระผูกพันตามความใน ๔.๒ ไม่ให้นับรวมถึงรายการที่กำหนดในเอกสารแนบท้ายประกาศฉบับนี้ (เอกสารแนบ๓)๔.๖ คุณลักษณะของข้อตกลงรับประกันความเสี่ยงด้านเครดิตที่เข้าข่ายการประกันความเสี่ยงด้านเครดิตอย่างมีประสิทธิภาพข้อตกลงรับประกันความเสี่ยงด้านเครดิตที่จะเข้าข่ายเป็นการประกันความเสี่ยงด้านเครดิตอย่างมีประสิทธิภาพและได้รับการลดหย่อนการกำกับดูแลเกี่ยวกับอัตราส่วนจำนวนเงินที่ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยให้สินเชื่อลงทุน และก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดกับเงินกองทุนจะต้องมีคุณลักษณะทุกข้อตามเอกสารแนบท้ายประกาศฉบับนี้(เอกสารแนบ ๔)๔.๗ เกณฑ์การผ่อนผันเฉพาะกาลในกรณีที่สถาบันการเงินได้จัดตั้งเป็นธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยหรือเมื่อมีการควบรวมหรือโอนกิจการของสถาบันการเงินเพื่อจัดตั้งธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยมีผลให้อัตราส่วนการให้สินเชื่อ ลงทุน หรือก่อภาระผูกพันเกินอัตราส่วนที่กำหนดตามข้อ๔.๒ ให้ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยถือปฏิบัติเกี่ยวกับการให้สินเชื่อ ลงทุน หรือก่อภาระผูกพันดังนี้(๑) กรณีสัญญามีกำหนดอายุ(Term loan) ผ่อนผันให้ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยสามารถให้สินเชื่อลงทุน หรือก่อภาระผูกพันตามสัญญาที่ผูกพันไว้แล้วต่อไปได้จนกว่าจะหมดอายุสัญญา(๒) กรณีสัญญาที่ไม่มีกำหนดอายุ (Callloan) ผ่อนผันให้ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยสามารถให้สินเชื่อ ลงทุนหรือก่อภาระผูกพันได้ไม่เกิน ๑ ปี นับจากวันเปิดดำเนินการของธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยนั้นหลังจากนั้นจะต้องลดอัตราส่วนลงเหลือตามอัตราที่กำหนดทั้งนี้ เกณฑ์การผ่อนผันตามข้อ (๑) และ (๒) มีผลบังคับใช้เฉพาะกรณีสัญญาที่ได้ทำไว้ก่อนวันที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังพิจารณาให้ความเห็นชอบให้ดำเนินการจัดตั้งธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยเท่านั้น๕.[๑]วันเริ่มต้นบังคับใช้ประกาศฉบับนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้น ๑๕ วัน นับจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาประกาศณ วันที่ ๓๐ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๔๘หม่อมราชวงศ์ปรีดิยาธรเทวกุลผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย[เอกสารแนบท้าย]๑.สัญญาอนุพันธ์ทางการเงินประเภทต่างๆ (เอกสารแนบ 1)๒.วิธีการคำนวณภาระผูกพันสำหรับการทำสัญญาอนุพันธ์ทางการเงิน (เอกสารแนบ 2)๓.ข้อยกเว้นในการคำนวณการให้สินเชื่อ ลงทุน หรือก่อภาระผูกพัน (เอกสารแนบ 3)๔.คุณลักษณะของข้อตกลงรับประกันความเสี่ยงด้านเครดิตที่เข้าข่ายการประกันความเสี่ยงด้านเครดิตอย่างมีประสิทธิภาพ(เอกสารแนบ 4)(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)ชัชสรัญ/ผู้จัดทำ๒๖มกราคม ๒๕๔๙[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๒๓/ตอนพิเศษ ๙ ง/หน้า ๑/๒๓ มกราคม ๒๕๔๙