คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7206/2542หลักกฎหมาย: โจทก์บรรยายฟ้องว่า จำเลยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์โดยการทำซ้ำ โฆษณาและนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งงานอันมีลิขสิทธิ์ของโจทก์ และขอให้จำเลยใช้ค่าเสียหายทางการค้า จึงเท่ากับโจทก์อ้างว่า การกระทำของจำเลยซึ่งทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายนั้นประกอบด้วยการทำซ้ำและการนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าดังนั้น ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยแต่เพียงในปัญหาว่าการกระทำซ้ำของจำเลยต่องานอันมีลิขสิทธิ์ของโจทก์ ทำให้โจทก์เสียหายหรือไม่ จึงยังไม่ถูกต้อง ต้องวินิจฉัยด้วยว่าการที่จำเลยนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งเทปเพลงของกลางทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายทางการค้าหรือไม่ความเสียหายจากการขาดรายได้ที่โจทก์จะได้รับเมื่อจำเลยกระทำการละเมิดลิขสิทธิ์โดยการนำเทปเพลงที่มีผู้ทำขึ้นโดยละเมิดลิขสิทธิ์โจทก์ออกจำหน่าย ย่อมเป็นความเสียหายที่เกิดจากการสูญเสียโอกาสที่จะได้รับผลกำไรจากการนำงานอันมีลิขสิทธิ์ของตนออกจำหน่ายเท่านั้น หาใช่ความเสียหายที่คิดคำนวณจากราคาจำหน่ายเทปเพลงแต่ละม้วนซึ่งได้รวมต้นทุนการผลิตเอาไว้ด้วยแต่อย่างใดไม่โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ ผู้สร้างสรรค์งานดนตรีกรรมสิ่งบันทึกเสียงและงานศิลปกรรมภาพพิมพ์ (ปกเทป) ในผลงานเพลงอัลบัม จำเลยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์โดยการทำซ้ำ โฆษณา และนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งงานอันมีลิขสิทธิ์ของโจทก์ดังกล่าว ขอให้บังคับจำเลยชำระค่าเสียหายแก่โจทก์ 150,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีของต้นเงินดังกล่าว นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางพิพากษาให้จำเลยชำระเงินแก่โจทก์ 35,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีของต้นเงิน ดังกล่าวนับแต่วันฟ้อง (9 ธันวาคม 2540) จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์โจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกา โดยผู้พิพากษาซึ่งนั่งพิจารณาคดีในศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางรับรองว่ามีเหตุอันควรอุทธรณ์ในข้อเท็จจริงได้ศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศวินิจฉัยว่า"คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของโจทก์ประเด็นแรกว่า คำพิพากษาคดีอาญาถึงที่สุดว่าจำเลยนำออกโฆษณา (น่าจะเป็นเผยแพร่ต่อสาธารณชน) ขายและเสนอขายเทปเพลงอัลบัมชุดต่าง ๆ จำนวน 573 ม้วน ซึ่งเป็นเทปเพลงที่ทำซ้ำเทปเพลงจริงโดยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ ทำให้ประชาชนเข้าใจผิดถึงที่มาของแหล่งผลิตหรือผลผลิตหรือลิขสิทธิ์ในคุณลักษณะของสินค้าโจทก์ และหลงเข้าใจว่าผลงานของโจทก์เป็นผลงานคุณภาพต่ำไม่มีคุณภาพ และขาดความเชื่อถือในชื่อเสียงในทางการค้าที่มีต่อโจทก์ โจทก์มีสิทธิเรียกค่าเสียหายต่อชื่อเสียงในทางการค้าของโจทก์ได้นั้น เห็นว่า โจทก์ได้บรรยายฟ้องว่า จำเลยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์โดยการทำซ้ำ โฆษณาและนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งงานอันมีลิขสิทธิ์ของโจทก์ โดยจำเลยได้ถูกศาลพิพากษาลงโทษในทางอาญาในการกระทำดังกล่าวแล้ว และขอให้จำเลยใช้ค่าเสียหายทางการค้าเนื่องจากทำให้สินค้าของโจทก์ถูกลดทอนความน่าเชื่อถือ จึงเท่ากับโจทก์อ้างว่าการกระทำของจำเลยซึ่งทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายนั้น ประกอบด้วยการทำซ้ำและการนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งเทปเพลงของกลาง ดังนั้นจึงต้องวินิจฉัยเสียด้วยว่าการที่จำเลยนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งเทปเพลงของกลางทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายทางการค้าหรือไม่ เมื่อศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางวินิจฉัยแต่เพียงในปัญหาว่า การกระทำซ้ำของจำเลยต่องานอันมีลิขสิทธิ์ของโจทก์ ทำให้โจทก์เสียหายหรือไม่โดยยังมิได้วินิจฉัยถึงการที่จำเลยนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งเทปเพลงที่ทำขึ้นโดยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ ทำให้โจทก์เสียหายหรือไม่นั้น จึงยังไม่ถูกต้อง แต่อย่างไรก็ตามในปัญหาดังกล่าวนี้ศาลฎีกาเห็นสมควรหยิบยกขึ้นวินิจฉัยโดยไม่จำต้องย้อนสำนวนไปให้ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางทำการวินิจฉัยใหม่โดยที่ปรากฏจากข้อเท็จจริงในคดีอาญาซึ่งยุติแล้วและผูกพันคดีแพ่งฟังได้ว่าการกระทำละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์โดยจำเลยนั้น ได้แก่การนำออกจำหน่ายเพื่อการค้า ซึ่งเทปเพลงที่มีผู้ทำขึ้นโดยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ เมื่อโจทก์อ้างว่าการกระทำดังกล่าวทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายทางการค้า โจทก์จึงต้องนำพยานหลักฐานมาแสดงให้ศาลเห็นตามข้อกล่าวอ้างของโจทก์ เมื่อพิจารณาจากคำเบิกความของนายประเวช จิวัฒนาชวลิตกุล พยานโจทก์ซึ่งเบิกความว่า ในส่วนของค่าเสียหายต่อชื่อเสียงทางการค้าการที่จำเลยได้ทำซ้ำและลักลอบผลิตออกมา วัตถุดิบที่ผลิตนั้นไม่ได้มาตรฐานเช่นเดียวกับของโจทก์คือ มีคุณภาพต่ำและอายุการใช้งานสั้น เมื่อนำออกจำหน่ายทำให้ประชาชนโดยทั่วไปหลงเชื่อว่าเป็นผลงานของโจทก์ ทำให้ประชาชนลดความเชื่อถือที่มีต่อโจทก์ ขอคิดค่าเสียหายเป็นเงิน 30,000 บาท คำเบิกความของพยานโจทก์ดังกล่าวซึ่งเป็นบุคคลธรรมดามิใช่ผู้เชี่ยวชาญยังไม่เพียงพอที่จะแสดงให้เห็นว่า เทปเพลงของกลางที่จำเลยนำออกจำหน่ายมีคุณภาพไม่ดีอย่างไร ทั้งโจทก์ไม่มีพยานหลักฐานอื่นใดนอกจากนี้มาสนับสนุนให้ศาลเห็นตามที่โจทก์กล่าวอ้างข้างต้น โจทก์จึงไม่อาจเรียกค่าเสียหายในส่วนนี้ได้อุทธรณ์ของโจทก์ในประเด็นต่อไปเรื่องค่าเสียหายจากการที่โจทก์ขาดรายได้จำนวน 51,570 บาท และค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานเพื่อรักษาประโยชน์ของโจทก์รวม 70,000 บาท นั้น ในส่วนค่าเสียหายจากการขาดรายได้โจทก์อ้างว่า เทปเพลงที่จำเลยได้ละเมิดลิขสิทธิ์โจทก์ 1 ม้วน เท่ากับโจทก์ต้องขาดรายได้จากการจำหน่ายให้แก่ประชาชน 1 ม้วน โจทก์ย่อมมีสิทธิเรียกร้องเต็มจำนวนราคาจำหน่ายม้วนละ 90 บาท หาจำต้องนำราคาจำหน่ายมาหักออกจากราคาต้นทุนก่อนเพื่อให้เหลือกำไรสุทธิต่อ 1 ม้วน เห็นว่า ในราคาจำหน่ายเทปเพลงแต่ละม้วนนั้นจะประกอบด้วยส่วนที่เป็นต้นทุนในการผลิต และส่วนที่เป็นต้นทุนในการผลิต และส่วนที่เป็นผลกำไรซึ่งคำนวณได้จากส่วนต่างของต้นทุนในการผลิตและราคาจำหน่าย ความเสียหายจากการขาดรายได้ที่โจทก์จะได้รับเมื่อจำเลยกระทำการละเมิดลิขสิทธิ์โดยการนำเทปเพลงที่มีผู้ทำขึ้นโดยละเมิดลิขสิทธิ์โจทก์ออกจำหน่ายย่อมเป็นความเสียหายที่เกิดจากการสูญเสียโอกาสที่จะได้รับผลกำไรจากการนำงานอันมีลิขสิทธิ์ของตนออกจำหน่ายเท่านั้น หาใช่ความเสียหายที่คิดคำนวณจากราคาจำหน่ายเทปเพลงแต่ละม้วนซึ่งได้รวมต้นทุนการผลิตเอาไว้ด้วยแต่อย่างใดไม่ และเมื่อพิจารณาจากทางนำสืบของโจทก์ซึ่งมีนายประเวชมาเบิกความลอย ๆ ว่า โจทก์สืบทราบว่าจำเลยจำหน่ายเทปเพลงโดยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ตามงานเทศกาลต่าง ๆ ในภาคใต้อันเป็นภูมิลำเนาของจำเลย โดยจำหน่ายเรื่อยมาจนถูกจับและพบเทปเพลงละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์จำนวน 573 ม้วน จำเลยจำหน่ายราคาม้วนละ 90 บาท แต่โจทก์มิได้นำสืบให้เห็นว่าโจทก์สูญเสียประโยชน์จากการขาดรายได้ในส่วนที่เป็นผลกำไรจากการจำหน่ายเทปเพลงอย่างไรและเป็นจำนวนเท่าใดทั้งไม่ปรากฏว่าเทปเพลงที่ละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ที่ยึดมานั้น จำเลยได้จำหน่ายให้แก่ผู้ใด และไม่แน่ว่าจำเลยจะจำหน่ายได้หรือไม่ ส่วนค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานที่โจทก์ต้องจ้างนักสืบและทนายความเพื่อรักษาประโยชน์ผลงานของโจทก์ 40,000 บาท และรางวัลนำจับจำนวน 30,000 บาท นายประเวชพยานโจทก์เบิกความว่าโจทก์ต้องว่าจ้างสำนักงานทนายความในการดูแลงานลิขสิทธิ์ของโจทก์ซึ่งต้องใช้นักสืบ นักกฎหมาย ทนายความ และทีมงานในการจับจำเลยโดยโจทก์ต้องเสียค่าตอบแทนวิชาชีพในการนี้เป็นเงิน 40,000 บาท ตามเอกสารหมาย จ.7 และค่าบำเหน็จรางวัลผู้แจ้งเบาะแสจำนวน 30,000 บาท โดยโจทก์มิได้นำสืบว่าค่าใช้จ่ายดังกล่าวเป็นค่าใช้จ่ายอันจำเป็นอย่างไรในการบังคับตามสิทธิของโจทก์ที่จะต้องดำเนินการกับจำเลย อีกทั้งตามเอกสารหมาย จ.7 ก็เป็นเพียงหนังสือที่ทนายความมีถึงโจทก์เพื่อขอเบิกค่าใช้จ่าย แต่โจทก์ไม่มีหลักฐานการจ่ายเงินจำนวนดังกล่าวมานำสืบแสดงต่อศาลการที่ศาลชั้นต้นกำหนดค่าเสียหายอันเป็นค่าขาดรายได้และค่าใช้จ่ายในการดูแลสิทธิประโยชน์ของโจทก์จำนวน 35,000 บาท นั้น จึงชอบด้วยเหตุผลแล้วอุทธรณ์ของโจทก์ทุกประเด็นฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7206/2542บริษัท อาร์.เอส.โปรโมชั่น 1992 จำกัดโจทก์นาย สมยศ เอี่ยมสุทธิ์จำเลย ป.พ.พ. ม. 222 ป.วิ.พ. ม. 172 วรรคสอง, ม. 183 พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ.2521 ม. 4, ม. 31, ม. 70 วรรคสองโจทก์บรรยายฟ้องว่า จำเลยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์โดยการทำซ้ำ โฆษณาและนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งงานอันมีลิขสิทธิ์ของโจทก์ และขอให้จำเลยใช้ค่าเสียหายทางการค้า จึงเท่ากับโจทก์อ้างว่า การกระทำของจำเลยซึ่งทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายนั้นประกอบด้วยการทำซ้ำและการนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าดังนั้น ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยแต่เพียงในปัญหาว่าการกระทำซ้ำของจำเลยต่องานอันมีลิขสิทธิ์ของโจทก์ ทำให้โจทก์เสียหายหรือไม่ จึงยังไม่ถูกต้อง ต้องวินิจฉัยด้วยว่าการที่จำเลยนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งเทปเพลงของกลางทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายทางการค้าหรือไม่ความเสียหายจากการขาดรายได้ที่โจทก์จะได้รับเมื่อจำเลยกระทำการละเมิดลิขสิทธิ์โดยการนำเทปเพลงที่มีผู้ทำขึ้นโดยละเมิดลิขสิทธิ์โจทก์ออกจำหน่าย ย่อมเป็นความเสียหายที่เกิดจากการสูญเสียโอกาสที่จะได้รับผลกำไรจากการนำงานอันมีลิขสิทธิ์ของตนออกจำหน่ายเท่านั้น หาใช่ความเสียหายที่คิดคำนวณจากราคาจำหน่ายเทปเพลงแต่ละม้วนซึ่งได้รวมต้นทุนการผลิตเอาไว้ด้วยแต่อย่างใดไม่โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ ผู้สร้างสรรค์งานดนตรีกรรมสิ่งบันทึกเสียงและงานศิลปกรรมภาพพิมพ์ (ปกเทป) ในผลงานเพลงอัลบัม จำเลยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์โดยการทำซ้ำ โฆษณา และนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งงานอันมีลิขสิทธิ์ของโจทก์ดังกล่าว ขอให้บังคับจำเลยชำระค่าเสียหายแก่โจทก์ 150,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีของต้นเงินดังกล่าว นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางพิพากษาให้จำเลยชำระเงินแก่โจทก์ 35,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีของต้นเงิน ดังกล่าวนับแต่วันฟ้อง (9 ธันวาคม 2540) จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์โจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกา โดยผู้พิพากษาซึ่งนั่งพิจารณาคดีในศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางรับรองว่ามีเหตุอันควรอุทธรณ์ในข้อเท็จจริงได้ศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศวินิจฉัยว่า"คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของโจทก์ประเด็นแรกว่า คำพิพากษาคดีอาญาถึงที่สุดว่าจำเลยนำออกโฆษณา (น่าจะเป็นเผยแพร่ต่อสาธารณชน) ขายและเสนอขายเทปเพลงอัลบัมชุดต่าง ๆ จำนวน 573 ม้วน ซึ่งเป็นเทปเพลงที่ทำซ้ำเทปเพลงจริงโดยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ ทำให้ประชาชนเข้าใจผิดถึงที่มาของแหล่งผลิตหรือผลผลิตหรือลิขสิทธิ์ในคุณลักษณะของสินค้าโจทก์ และหลงเข้าใจว่าผลงานของโจทก์เป็นผลงานคุณภาพต่ำไม่มีคุณภาพ และขาดความเชื่อถือในชื่อเสียงในทางการค้าที่มีต่อโจทก์ โจทก์มีสิทธิเรียกค่าเสียหายต่อชื่อเสียงในทางการค้าของโจทก์ได้นั้น เห็นว่า โจทก์ได้บรรยายฟ้องว่า จำเลยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์โดยการทำซ้ำ โฆษณาและนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งงานอันมีลิขสิทธิ์ของโจทก์ โดยจำเลยได้ถูกศาลพิพากษาลงโทษในทางอาญาในการกระทำดังกล่าวแล้ว และขอให้จำเลยใช้ค่าเสียหายทางการค้าเนื่องจากทำให้สินค้าของโจทก์ถูกลดทอนความน่าเชื่อถือ จึงเท่ากับโจทก์อ้างว่าการกระทำของจำเลยซึ่งทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายนั้น ประกอบด้วยการทำซ้ำและการนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งเทปเพลงของกลาง ดังนั้นจึงต้องวินิจฉัยเสียด้วยว่าการที่จำเลยนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งเทปเพลงของกลางทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายทางการค้าหรือไม่ เมื่อศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางวินิจฉัยแต่เพียงในปัญหาว่า การกระทำซ้ำของจำเลยต่องานอันมีลิขสิทธิ์ของโจทก์ ทำให้โจทก์เสียหายหรือไม่โดยยังมิได้วินิจฉัยถึงการที่จำเลยนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งเทปเพลงที่ทำขึ้นโดยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ ทำให้โจทก์เสียหายหรือไม่นั้น จึงยังไม่ถูกต้อง แต่อย่างไรก็ตามในปัญหาดังกล่าวนี้ศาลฎีกาเห็นสมควรหยิบยกขึ้นวินิจฉัยโดยไม่จำต้องย้อนสำนวนไปให้ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางทำการวินิจฉัยใหม่โดยที่ปรากฏจากข้อเท็จจริงในคดีอาญาซึ่งยุติแล้วและผูกพันคดีแพ่งฟังได้ว่าการกระทำละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์โดยจำเลยนั้น ได้แก่การนำออกจำหน่ายเพื่อการค้า ซึ่งเทปเพลงที่มีผู้ทำขึ้นโดยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ เมื่อโจทก์อ้างว่าการกระทำดังกล่าวทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายทางการค้า โจทก์จึงต้องนำพยานหลักฐานมาแสดงให้ศาลเห็นตามข้อกล่าวอ้างของโจทก์ เมื่อพิจารณาจากคำเบิกความของนายประเวช จิวัฒนาชวลิตกุล พยานโจทก์ซึ่งเบิกความว่า ในส่วนของค่าเสียหายต่อชื่อเสียงทางการค้าการที่จำเลยได้ทำซ้ำและลักลอบผลิตออกมา วัตถุดิบที่ผลิตนั้นไม่ได้มาตรฐานเช่นเดียวกับของโจทก์คือ มีคุณภาพต่ำและอายุการใช้งานสั้น เมื่อนำออกจำหน่ายทำให้ประชาชนโดยทั่วไปหลงเชื่อว่าเป็นผลงานของโจทก์ ทำให้ประชาชนลดความเชื่อถือที่มีต่อโจทก์ ขอคิดค่าเสียหายเป็นเงิน 30,000 บาท คำเบิกความของพยานโจทก์ดังกล่าวซึ่งเป็นบุคคลธรรมดามิใช่ผู้เชี่ยวชาญยังไม่เพียงพอที่จะแสดงให้เห็นว่า เทปเพลงของกลางที่จำเลยนำออกจำหน่ายมีคุณภาพไม่ดีอย่างไร ทั้งโจทก์ไม่มีพยานหลักฐานอื่นใดนอกจากนี้มาสนับสนุนให้ศาลเห็นตามที่โจทก์กล่าวอ้างข้างต้น โจทก์จึงไม่อาจเรียกค่าเสียหายในส่วนนี้ได้อุทธรณ์ของโจทก์ในประเด็นต่อไปเรื่องค่าเสียหายจากการที่โจทก์ขาดรายได้จำนวน 51,570 บาท และค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานเพื่อรักษาประโยชน์ของโจทก์รวม 70,000 บาท นั้น ในส่วนค่าเสียหายจากการขาดรายได้โจทก์อ้างว่า เทปเพลงที่จำเลยได้ละเมิดลิขสิทธิ์โจทก์ 1 ม้วน เท่ากับโจทก์ต้องขาดรายได้จากการจำหน่ายให้แก่ประชาชน 1 ม้วน โจทก์ย่อมมีสิทธิเรียกร้องเต็มจำนวนราคาจำหน่ายม้วนละ 90 บาท หาจำต้องนำราคาจำหน่ายมาหักออกจากราคาต้นทุนก่อนเพื่อให้เหลือกำไรสุทธิต่อ 1 ม้วน เห็นว่า ในราคาจำหน่ายเทปเพลงแต่ละม้วนนั้นจะประกอบด้วยส่วนที่เป็นต้นทุนในการผลิต และส่วนที่เป็นต้นทุนในการผลิต และส่วนที่เป็นผลกำไรซึ่งคำนวณได้จากส่วนต่างของต้นทุนในการผลิตและราคาจำหน่าย ความเสียหายจากการขาดรายได้ที่โจทก์จะได้รับเมื่อจำเลยกระทำการละเมิดลิขสิทธิ์โดยการนำเทปเพลงที่มีผู้ทำขึ้นโดยละเมิดลิขสิทธิ์โจทก์ออกจำหน่ายย่อมเป็นความเสียหายที่เกิดจากการสูญเสียโอกาสที่จะได้รับผลกำไรจากการนำงานอันมีลิขสิทธิ์ของตนออกจำหน่ายเท่านั้น หาใช่ความเสียหายที่คิดคำนวณจากราคาจำหน่ายเทปเพลงแต่ละม้วนซึ่งได้รวมต้นทุนการผลิตเอาไว้ด้วยแต่อย่างใดไม่ และเมื่อพิจารณาจากทางนำสืบของโจทก์ซึ่งมีนายประเวชมาเบิกความลอย ๆ ว่า โจทก์สืบทราบว่าจำเลยจำหน่ายเทปเพลงโดยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ตามงานเทศกาลต่าง ๆ ในภาคใต้อันเป็นภูมิลำเนาของจำเลย โดยจำหน่ายเรื่อยมาจนถูกจับและพบเทปเพลงละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์จำนวน 573 ม้วน จำเลยจำหน่ายราคาม้วนละ 90 บาท แต่โจทก์มิได้นำสืบให้เห็นว่าโจทก์สูญเสียประโยชน์จากการขาดรายได้ในส่วนที่เป็นผลกำไรจากการจำหน่ายเทปเพลงอย่างไรและเป็นจำนวนเท่าใดทั้งไม่ปรากฏว่าเทปเพลงที่ละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ที่ยึดมานั้น จำเลยได้จำหน่ายให้แก่ผู้ใด และไม่แน่ว่าจำเลยจะจำหน่ายได้หรือไม่ ส่วนค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานที่โจทก์ต้องจ้างนักสืบและทนายความเพื่อรักษาประโยชน์ผลงานของโจทก์ 40,000 บาท และรางวัลนำจับจำนวน 30,000 บาท นายประเวชพยานโจทก์เบิกความว่าโจทก์ต้องว่าจ้างสำนักงานทนายความในการดูแลงานลิขสิทธิ์ของโจทก์ซึ่งต้องใช้นักสืบ นักกฎหมาย ทนายความ และทีมงานในการจับจำเลยโดยโจทก์ต้องเสียค่าตอบแทนวิชาชีพในการนี้เป็นเงิน 40,000 บาท ตามเอกสารหมาย จ.7 และค่าบำเหน็จรางวัลผู้แจ้งเบาะแสจำนวน 30,000 บาท โดยโจทก์มิได้นำสืบว่าค่าใช้จ่ายดังกล่าวเป็นค่าใช้จ่ายอันจำเป็นอย่างไรในการบังคับตามสิทธิของโจทก์ที่จะต้องดำเนินการกับจำเลย อีกทั้งตามเอกสารหมาย จ.7 ก็เป็นเพียงหนังสือที่ทนายความมีถึงโจทก์เพื่อขอเบิกค่าใช้จ่าย แต่โจทก์ไม่มีหลักฐานการจ่ายเงินจำนวนดังกล่าวมานำสืบแสดงต่อศาลการที่ศาลชั้นต้นกำหนดค่าเสียหายอันเป็นค่าขาดรายได้และค่าใช้จ่ายในการดูแลสิทธิประโยชน์ของโจทก์จำนวน 35,000 บาท นั้น จึงชอบด้วยเหตุผลแล้วอุทธรณ์ของโจทก์ทุกประเด็นฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ยินดี วัชรพงศ์ ต่อสุวรรณ-สุรินทร์ นาควิเชียร-กิติยาภรณ์ อาตมียะนันทน์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. กฎหมายลิขสิทธิ์ของไทย พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2521 ซึ่งเป็นกฎหมายลิขสิทธิ์ของไทยฉบับที่แล้ว ไม่มีบทบัญญัติเกี่ยวกับการให้อำนาจศาลในการกำหนดค่าเสียหายไว้โดยเฉพาะแตกต่างจากพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ซึ่งเป็นกฎหมายลิขสิทธิ์ของไทยฉบับที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบันที่ได้บัญญัติให้อำนาจศาลในการสั่งให้ผู้ละเมิดลิขสิทธิ์ชดใช้ค่าเสียหายแก่เจ้าของลิขสิทธิ์ตามจำนวนที่ศาลเห็นสมควร ในการนี้ศาลจะต้องคำนึงถึงความร้ายแรงของความเสียหาย ไม่ใช่ความร้ายแรงแห่งการทำละเมิดดังคดีแพ่งทั่วไป(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 438 วรรคหนึ่ง) นอกจากนี้ ศาลอาจกำหนดค่าเสียหายอันเกิดจากการสูญเสียประโยชน์ในอนาคต (recoveryofprofits)ไม่ใช่เพียงค่าเสียหายตามความเป็นจริง (actualdamages) เท่านั้น อีกทั้งศาลยังมีอำนาจกำหนดค่าเสียหายอันเกิดจากค่าใช้จ่ายอันจำเป็นในการบังคับตามสิทธิของเจ้าของลิขสิทธิ์(costsandattorney'sfees) ได้ (มาตรา 64) 2. กฎหมายลิขสิทธิ์ของสหรัฐอเมริกา ตามกฎหมายลิขสิทธิ์ของสหรัฐอเมริกา ผู้ละเมิดลิขสิทธิ์จะต้องรับผิดในความเสียหายตามความเป็นจริงของเจ้าของลิขสิทธิ์ (thecopyrightowner'sactualdamages)และกำไรของผู้ทำละเมิด (profitsoftheinfringer) ในกรณีที่ไม่อาจคำนวณค่าเสียหายดังกล่าวได้ โจทก์อาจเรียกค่าเสียหายที่เรียกกันว่า statutorydamages ได้ 2.1 ค่าเสียหายตามความเป็นจริง ในกรณีค่าเสียหายตามความเป็นจริงของเจ้าของลิขสิทธิ์และกำไรของผู้ทำละเมิดนั้น โจทก์จะเรียกค่าเสียหายจากกำไรของผู้ทำละเมิดได้ก็ต่อเมื่อไม่ได้พิจารณากำไรของผู้ทำละเมิดในขณะคำนวณค่าเสียหายตามความเป็นจริงของเจ้าของลิขสิทธิ์กล่าวอีกนัยหนึ่งก็คือ โจทก์จะเรียกทั้งค่าเสียหายตามความเป็นจริงของเจ้าของลิขสิทธิ์และกำไรของผู้ทำละเมิดซ้ำซ้อนกันไม่ได้ 2.2 ค่าเสียหายที่เกิดจากกำไรของผู้ทำละเมิด โดยที่การพิสูจน์ความเสียหายตามความเป็นจริงกระทำได้ยาก โจทก์ส่วนใหญ่จึงมุ่งที่จะเรียกค่าเสียหายโดยคำนวณจากกำไรของจำเลยผู้ทำละเมิดในการนี้กฎหมายลิขสิทธิ์ของสหรัฐอเมริกา กำหนดให้โจทก์มีภาระการพิสูจน์เฉพาะเงินได้สุทธิของจำเลยผู้ทำละเมิดเท่านั้น หลังจากนั้นจำเลยมีภาระการพิสูจน์ว่าตนมีเงินได้สุทธิน้อยกว่านั้นโดยการหักรายจ่ายต่าง ๆ ออกไป อย่างไรก็ตาม โจทก์สามารถจะเรียกค่าเสียหายจากกำไรของผู้ทำละเมิดเฉพาะส่วนที่เกิดจากการทำละเมิดเท่านั้น ปัญหานี้อาจเกิดขึ้นได้ใน 2 กรณี คือ (1) สิ่งที่ทำละเมิดผสมปนเปกับสิ่งที่ไม่ได้ทำละเมิด เช่น เพลงที่ทำละเมิดเพลงหนึ่งรวมอยู่ในอัลบัมเพลงทั้งแผ่นซึ่งมีอยู่ถึง 10 เพลงด้วยกัน และ (2) มีปัจจัยอื่นนอกเหนือจากการใช้งานที่ละเมิดลิขสิทธิ์มีส่วนทำให้เกิดกำไรขึ้นมา เช่น ความมีชื่อเสียงของนักร้องเพลงที่มีการทำละเมิด ในกรณีเหล่านี้ จำเลยผู้ทำละเมิดสามารถนำมาหักกำไรออกไปตามสัดส่วนได้แม้ว่าในกรณีเช่นนี้ การคำนวณทางคณิตศาสตร์ให้ถูกต้องชัดเจนจะไม่สามารถกระทำได้แต่การที่ศาลจะอนุญาตให้โจทก์ได้รับค่าเสียหายจากกำไรของการทำละเมิดทั้งหมด จะเป็นการลงโทษจำเลยมากเกินไป 2.3 StatutoryDamages ในหลายกรณี ค่าเสียหายตามความเป็นจริงของเจ้าของลิขสิทธิ์และกำไรของผู้ทำละเมิดไม่สามารถจะคำนวณได้ง่ายนัก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ผู้ทำละเมิดที่มีความสามารถน้อยอาจทำกำไรจากงานที่ละเมิดลิขสิทธิ์ไม่ได้ กฎหมายลิขสิทธิ์ของ สหรัฐอเมริกา จึงกำหนดให้โจทก์ผู้ถูกทำละเมิดเรียกค่าเสียหายในส่วนของ statutorydamages ได้จำนวนค่าเสียหายส่วนนี้จะขึ้นอยู่กับดุลพินิจของศาลภายใต้เงื่อนไขว่าผู้ทำละเมิดจงใจทำละเมิดหรือไม่ และในกรณีการละเมิดที่เกิดจากการกระทำของลูกจ้างในสถาบันการศึกษาที่ไม่แสวงหากำไรห้องสมุดหรือสถานีวิทยุกระจายเสียงหรือโทรทัศน์สาธารณะที่เชื่อโดยมีเหตุอันสมควรว่าการกระทำของตนเข้าข่ายการใช้งานที่เป็นธรรม (Fairuse) ซึ่งเทียบได้กับกรณีข้อยกเว้นการละเมิดลิขสิทธิ์ตามกฎหมายไทย ในการคำนวณ statutorydamages นั้น ไม่ต้องคำนึงถึงจำนวนครั้งที่จำเลยทำละเมิด หรือการทำละเมิดจะแยกกันทำ พร้อม ๆ กัน หรือเกิดขึ้นต่อเนื่องกันโจทก์มีสิทธิ์ได้รับการเยียวยาเพียงครั้งเดียว อย่างไรก็ตามหากมีการทำละเมิดงานอันมีลิขสิทธิ์มากกว่า 1 งาน โจทก์จะได้รับการชดใช้ค่าเสียหายในงานอันมีลิขสิทธิ์แต่ละงานทุกงานไป ในกรณีที่สิทธิแต่ผู้เดียว (exclusiverights) แต่ละอย่างตกเป็นของเจ้าของคนละคนกัน เช่น สิทธิในการทำซ้ำงานศิลปกรรมตกเป็นของนาย ก. ส่วนสิทธิในการเผยแพร่ต่อสาธารณชนตกเป็นของนาย ข. แม้ทั้งนาย ก. และนาย ข. ต่างมีอำนาจเป็นโจทก์ฟ้องผู้ทำละเมิดด้วยการทำซ้ำและเผยแพร่ต่อสาธารณชน เป็นจำเลยก็ตาม โจทก์จะได้รับชดใช้ค่าเสียหายเพียงครั้งเดียวจากการกระทำละเมิดโดยการทำซ้ำและเผยแพร่ต่อสาธารณชนของจำเลยรวม 2 ครั้งดังกล่าว ในกรณีที่มีจำเลยหลายคนทำละเมิดร่วมกัน จำเลยเหล่านั้นจะต้องรับผิดร่วมกันหรือแยกกัน และโจทก์จะได้รับการชดใช้ค่าสินไหมทดแทนเพียงครั้งเดียวจากจำเลยคนใดคนหนึ่งหรือทุกคน อย่างไรก็ตาม หากจำเลยหลายคนไม่ได้ทำละเมิดร่วมกันโดยต่างคนต่างทำละเมิดในงานอันมีลิขสิทธิ์งานเดียวกันนั้น เช่นมีบริษัท 2 บริษัทต่างคนต่างทำซ้ำซีดีเพลงชุดเดียวกันของโจทก์โดยไม่ได้ทำละเมิดร่วมกัน โจทก์อาจได้รับชดใช้ค่าสินไหมทดแทนจากการกระทำของบริษัททั้ง 2 บริษัทดังกล่าว 2.4 ค่าเสียหายอันเกิดจากค่าใช้จ่ายอันจำเป็นในการบังคับตามสิทธิของเจ้าของลิขสิทธิ์ (costsandattorney'sfees) ค่าเสียหายส่วนนี้ขึ้นอยู่กับดุลพินิจของศาล ในการพิจารณาค่าทนายความ(attorney'sfees) ศาลจะพิจารณาความสามารถและชื่อเสียงของทนายความค่าจ้างทนายที่แท้จริง ปริมาณงานที่ทำ และผลสำเร็จในการว่าความ ในกรณีค่าทนายจำเลยศาลมีแนวโน้มที่จะให้โจทก์ใช้ค่าทนายความหากโจทก์นำคดีขึ้นสู่ศาลโดยเจตนาไม่สุจริตในกรณีค่าทนายโจทก์ ศาลจะให้จำเลยใช้ค่าทนายความเพื่อยับยั้งการทำละเมิดลิขสิทธิ์ในอนาคตอีก ส่วนค่าเสียหายอันเกิดจากค่าใช้จ่ายอื่น ๆ นั้น กฎหมายลิขสิทธิ์ของ สหรัฐอเมริกา ก็ให้อำนาจศาลในการใช้ดุลพินิจกำหนดให้ตามที่ศาลเห็นสมควรศาลจะให้ใช้ค่าใช้จ่ายอื่น ๆ เต็มจำนวนก็ต่อเมื่อปรากฏว่าจำเลยต่อสู้คดีโดยเจตนาไม่สุจริต ค่าใช้จ่ายดังกล่าวรวมทั้งค่าขึ้นศาล ค่าธรรมเนียมอื่น ค่าถ่ายเอกสารและไปรษณียากร 3. ค่าเสียหายตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7206/2542 ค่าเสียหายตามฎีกาที่บันทึกอยู่นี้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7206/2542) ซึ่งเป็นคดีที่จำเลยขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาที่เรียกกันว่าเป็นคดีฝ่ายเดียวนั้นมีข้อน่าสังเกตอยู่บางประการ 3.1 ความเสียหายต่อชื่อเสียงทางการค้า ความเสียหายต่อชื่อเสียงทางการค้าอาจเป็นความเสียหายทั้งในปัจจุบันและอนาคต เป็นการสูญเสียประโยชน์ที่โจทก์อาจเรียกให้จำเลยชดใช้ได้ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 มาตรา 64 ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า โจทก์ไม่อาจเรียกค่าเสียหายในส่วนนี้ได้ โดยให้เหตุผลว่า คำเบิกความของพยานโจทก์ (นายประเวชซึ่งเป็นผู้รับมอบอำนาจให้ดำเนินคดีแทนของโจทก์) ไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญ ยังไม่เพียงพอที่จะแสดงให้เห็นว่าเทปเพลงของกลางที่จำเลยนำออกจำหน่ายมีคุณภาพไม่ดีอย่างไร ทั้งโจทก์ไม่มีพยานหลักฐานอื่นใดนอกจากนี้มาสนับสนุนให้ศาลเห็นตามที่โจทก์กล่าวอ้าง เหตุผลที่ศาลฎีกาไม่ให้ค่าเสียหายส่วนนี้คงเป็นเหตุผลตามข้อเท็จจริงเฉพาะคดีนี้ เพราะหากโจทก์ส่งเทปแท้และเทปเถื่อนต่อศาลได้ ศาลก็อาจจะพิจารณาเปรียบเทียบจากตัววัตถุพยานนั้นเองได้ว่าเนื้อเทปและเสียงในเทปดีหรือไม่ ภาพปกเทปเพลงมีความคมชัดเพียงใด น่าจะไม่จำต้องให้ผู้เชี่ยวชาญมาเบิกความให้เห็นเสมอไป 3.2 ค่าเสียหายจากการขาดรายได้ โจทก์เรียกเต็มราคาเทปเพลงซึ่งจำหน่ายม้วนละ 90 บาท จำนวน 573 ม้วน รวมเป็นเงิน 51,570 บาท ศาลฎีกาเห็นว่า โจทก์เรียกได้เฉพาะความเสียหายที่เกิดจากการสูญเสียโอกาสที่จะได้รับผลกำไรจากการนำงานอันมีลิขสิทธิ์ของตนออกจำหน่ายเท่านั้น หาใช่ความเสียหายที่คิดคำนวณจากราคาจำหน่ายเทปเพลงแต่ละม้วนซึ่งได้รวมต้นทุนการผลิตเอาไว้ด้วยแต่อย่างใดไม่ ผู้บันทึกเห็นว่า โจทก์เรียกค่าเสียหายส่วนนี้มามากเกินไป และเห็นด้วยกับศาลฎีกา ค่าเสียหายส่วนนี้ตรงกับค่าเสียหายที่เป็นกำไรของผู้ทำละเมิดตามกฎหมายลิขสิทธิ์ของสหรัฐอเมริกา ซึ่งมีแง่คิดในรายละเอียดบางประการดังที่กล่าวไว้ในข้อ 2.2อย่างไรก็ตาม การที่ศาลฎีกาวินิจฉัยต่อไปว่า โจทก์มิได้นำสืบให้เห็นว่าโจทก์สูญเสียประโยชน์จากการขาดรายได้ในส่วนที่เป็นผลกำไรจากการจำหน่ายเทปเพลงอย่างไร และเป็นจำนวนเท่าใด ทั้งไม่ปรากฏว่าเทปเพลงที่ละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ที่ยึดมานั้น จำเลยได้จำหน่ายให้แก่ผู้ใด และไม่แน่ว่าจำเลยจะจำหน่ายได้หรือไม่นั้นดูออกจะเป็นการวางกฎเกณฑ์ที่เคร่งครัดจนเกินไป เพราะปัญหาเหล่านี้โจทก์ซึ่งเป็นบุคคลภายนอกที่ไม่ใช่ผู้ควบคุมดูแลกิจการของจำเลยยากที่จะรู้เห็นได้ดังนั้น ในท้ายที่สุดหากการคำนวณทางคณิตศาสตร์ไม่สามารถที่จะกระทำได้ ศาลจึงควรใช้ดุลพินิจกำหนดค่าเสียหายให้ตามที่เห็นสมควร โดยอาจจะพิจารณาเปรียบเทียบกับขนาดของกิจการของจำเลยที่เกี่ยวข้องกับการทำละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ก็ได้ 3.3 ค่าจ้างนักสืบ และทนายความและรางวัลนำจับ โจทก์เรียกค่าจ้างนักสืบและทนายความจำนวน 40,000 บาท และรางวัลนำจับจำนวน 30,000 บาท ศาลฎีกาตำหนิโจทก์ว่า โจทก์ไม่ได้นำสืบว่าค่าใช้จ่ายดังกล่าวเป็นค่าใช้จ่ายอันจำเป็นอย่างไรในการบังคับตามสิทธิของโจทก์ที่จะต้องดำเนินการกับจำเลย โดยความเคารพต่อคำพิพากษาศาลฎีกา ผู้บันทึกกลับเห็นว่าโจทก์เป็นบริษัทจำกัดประกอบธุรกิจหลายอย่างรวมทั้งการผลิตและจำหน่ายเทปเพลงการจ้างนักสืบและทนายความเพื่อดูแลรักษาประโยชน์ของบริษัทจึงน่าจะเป็นเรื่องธรรมดา และเป็นการแสดงอยู่ในตัวว่าเป็นค่าใช้จ่ายอันจำเป็นในการบังคับตามสิทธิของโจทก์แล้ว โจทก์ไม่น่าจะต้องนำสืบให้เห็นว่าเป็นค่าใช้จ่ายอันจำเป็นอีก เพียงแต่ว่าหากโจทก์นำสืบค่าใช้จ่ายตามจำนวนที่โจทก์อ้างมาให้ศาลเชื่อได้โดยสนิทใจไม่ได้ ศาลอาจกำหนดให้ตามที่ศาลเห็นสมควรได้ ซึ่งศาลฎีกาเองก็วินิจฉัยในตอนสุดท้ายว่า การที่ศาลชั้นต้นกำหนดค่าเสียหายอันเป็นค่าขาดรายได้และค่าใช้จ่ายในการดูแลสิทธิประโยชน์ของโจทก์จำนวน 35,000 บาท ชอบด้วยเหตุผลแล้ว อนึ่ง โดยที่จำเลยเคยถูกฟ้องเป็นคดีอาญาฐานะละเมิดลิขสิทธิ์เดียวกันนี้ และศาลพิพากษาลงโทษจำเลยโดยจำคุก 9 เดือน และปรับ 18,000 บาทรอการลงโทษจำคุกไว้ 2 ปี และจ่ายค่าปรับกึ่งหนึ่งแก่ผู้เสียหายซึ่งก็คือโจทก์ในคดีที่บันทึกอยู่นี้ หากจำเลยชำระค่าปรับเต็มจำนวนโดยไม่มีการกักขังแทนโจทก์ก็ได้รับการเยียวยาค่าเสียหายไปก่อนแล้ว 9,000 บาท ศาลชั้นต้นและศาลฎีกาคงจะนำข้อเท็จจริงส่วนนี้มาพิจารณากำหนดค่าเสียหาย จำนวน 35,000 บาท ในคดีที่บันทึกอยู่นี้ให้ ซึ่งเป็นค่าเสียหายส่วนที่เกินจำนวนค่าปรับที่โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ได้รับแล้วตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 มาตรา 76 นั่นเอง วัส ติงสมิตรคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ ผู้สร้างสรรค์งานดนตรีกรรมสิ่งบันทึกเสียงและงานศิลปกรรมภาพพิมพ์ (ปกเทป) ในผลงานเพลงอัลบัม จำเลยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์โดยการทำซ้ำ โฆษณา และนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งงานอันมีลิขสิทธิ์ของโจทก์ดังกล่าว ขอให้บังคับจำเลยชำระค่าเสียหายแก่โจทก์ 150,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีของต้นเงินดังกล่าว นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางพิพากษาให้จำเลยชำระเงินแก่โจทก์ 35,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีของต้นเงิน ดังกล่าวนับแต่วันฟ้อง (9 ธันวาคม 2540) จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์โจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกา โดยผู้พิพากษาซึ่งนั่งพิจารณาคดีในศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางรับรองว่ามีเหตุอันควรอุทธรณ์ในข้อเท็จจริงได้ศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศวินิจฉัยว่า"คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของโจทก์ประเด็นแรกว่า คำพิพากษาคดีอาญาถึงที่สุดว่าจำเลยนำออกโฆษณา (น่าจะเป็นเผยแพร่ต่อสาธารณชน) ขายและเสนอขายเทปเพลงอัลบัมชุดต่าง ๆ จำนวน 573 ม้วน ซึ่งเป็นเทปเพลงที่ทำซ้ำเทปเพลงจริงโดยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ ทำให้ประชาชนเข้าใจผิดถึงที่มาของแหล่งผลิตหรือผลผลิตหรือลิขสิทธิ์ในคุณลักษณะของสินค้าโจทก์ และหลงเข้าใจว่าผลงานของโจทก์เป็นผลงานคุณภาพต่ำไม่มีคุณภาพ และขาดความเชื่อถือในชื่อเสียงในทางการค้าที่มีต่อโจทก์ โจทก์มีสิทธิเรียกค่าเสียหายต่อชื่อเสียงในทางการค้าของโจทก์ได้นั้น เห็นว่า โจทก์ได้บรรยายฟ้องว่า จำเลยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์โดยการทำซ้ำ โฆษณาและนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งงานอันมีลิขสิทธิ์ของโจทก์ โดยจำเลยได้ถูกศาลพิพากษาลงโทษในทางอาญาในการกระทำดังกล่าวแล้ว และขอให้จำเลยใช้ค่าเสียหายทางการค้าเนื่องจากทำให้สินค้าของโจทก์ถูกลดทอนความน่าเชื่อถือ จึงเท่ากับโจทก์อ้างว่าการกระทำของจำเลยซึ่งทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายนั้น ประกอบด้วยการทำซ้ำและการนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งเทปเพลงของกลาง ดังนั้นจึงต้องวินิจฉัยเสียด้วยว่าการที่จำเลยนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งเทปเพลงของกลางทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายทางการค้าหรือไม่ เมื่อศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางวินิจฉัยแต่เพียงในปัญหาว่า การกระทำซ้ำของจำเลยต่องานอันมีลิขสิทธิ์ของโจทก์ ทำให้โจทก์เสียหายหรือไม่โดยยังมิได้วินิจฉัยถึงการที่จำเลยนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งเทปเพลงที่ทำขึ้นโดยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ ทำให้โจทก์เสียหายหรือไม่นั้น จึงยังไม่ถูกต้อง แต่อย่างไรก็ตามในปัญหาดังกล่าวนี้ศาลฎีกาเห็นสมควรหยิบยกขึ้นวินิจฉัยโดยไม่จำต้องย้อนสำนวนไปให้ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางทำการวินิจฉัยใหม่โดยที่ปรากฏจากข้อเท็จจริงในคดีอาญาซึ่งยุติแล้วและผูกพันคดีแพ่งฟังได้ว่าการกระทำละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์โดยจำเลยนั้น ได้แก่การนำออกจำหน่ายเพื่อการค้า ซึ่งเทปเพลงที่มีผู้ทำขึ้นโดยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ เมื่อโจทก์อ้างว่าการกระทำดังกล่าวทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายทางการค้า โจทก์จึงต้องนำพยานหลักฐานมาแสดงให้ศาลเห็นตามข้อกล่าวอ้างของโจทก์ เมื่อพิจารณาจากคำเบิกความของนายประเวช จิวัฒนาชวลิตกุล พยานโจทก์ซึ่งเบิกความว่า ในส่วนของค่าเสียหายต่อชื่อเสียงทางการค้าการที่จำเลยได้ทำซ้ำและลักลอบผลิตออกมา วัตถุดิบที่ผลิตนั้นไม่ได้มาตรฐานเช่นเดียวกับของโจทก์คือ มีคุณภาพต่ำและอายุการใช้งานสั้น เมื่อนำออกจำหน่ายทำให้ประชาชนโดยทั่วไปหลงเชื่อว่าเป็นผลงานของโจทก์ ทำให้ประชาชนลดความเชื่อถือที่มีต่อโจทก์ ขอคิดค่าเสียหายเป็นเงิน 30,000 บาท คำเบิกความของพยานโจทก์ดังกล่าวซึ่งเป็นบุคคลธรรมดามิใช่ผู้เชี่ยวชาญยังไม่เพียงพอที่จะแสดงให้เห็นว่า เทปเพลงของกลางที่จำเลยนำออกจำหน่ายมีคุณภาพไม่ดีอย่างไร ทั้งโจทก์ไม่มีพยานหลักฐานอื่นใดนอกจากนี้มาสนับสนุนให้ศาลเห็นตามที่โจทก์กล่าวอ้างข้างต้น โจทก์จึงไม่อาจเรียกค่าเสียหายในส่วนนี้ได้อุทธรณ์ของโจทก์ในประเด็นต่อไปเรื่องค่าเสียหายจากการที่โจทก์ขาดรายได้จำนวน 51,570 บาท และค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานเพื่อรักษาประโยชน์ของโจทก์รวม 70,000 บาท นั้น ในส่วนค่าเสียหายจากการขาดรายได้โจทก์อ้างว่า เทปเพลงที่จำเลยได้ละเมิดลิขสิทธิ์โจทก์ 1 ม้วน เท่ากับโจทก์ต้องขาดรายได้จากการจำหน่ายให้แก่ประชาชน 1 ม้วน โจทก์ย่อมมีสิทธิเรียกร้องเต็มจำนวนราคาจำหน่ายม้วนละ 90 บาท หาจำต้องนำราคาจำหน่ายมาหักออกจากราคาต้นทุนก่อนเพื่อให้เหลือกำไรสุทธิต่อ 1 ม้วน เห็นว่า ในราคาจำหน่ายเทปเพลงแต่ละม้วนนั้นจะประกอบด้วยส่วนที่เป็นต้นทุนในการผลิต และส่วนที่เป็นต้นทุนในการผลิต และส่วนที่เป็นผลกำไรซึ่งคำนวณได้จากส่วนต่างของต้นทุนในการผลิตและราคาจำหน่าย ความเสียหายจากการขาดรายได้ที่โจทก์จะได้รับเมื่อจำเลยกระทำการละเมิดลิขสิทธิ์โดยการนำเทปเพลงที่มีผู้ทำขึ้นโดยละเมิดลิขสิทธิ์โจทก์ออกจำหน่ายย่อมเป็นความเสียหายที่เกิดจากการสูญเสียโอกาสที่จะได้รับผลกำไรจากการนำงานอันมีลิขสิทธิ์ของตนออกจำหน่ายเท่านั้น หาใช่ความเสียหายที่คิดคำนวณจากราคาจำหน่ายเทปเพลงแต่ละม้วนซึ่งได้รวมต้นทุนการผลิตเอาไว้ด้วยแต่อย่างใดไม่ และเมื่อพิจารณาจากทางนำสืบของโจทก์ซึ่งมีนายประเวชมาเบิกความลอย ๆ ว่า โจทก์สืบทราบว่าจำเลยจำหน่ายเทปเพลงโดยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ตามงานเทศกาลต่าง ๆ ในภาคใต้อันเป็นภูมิลำเนาของจำเลย โดยจำหน่ายเรื่อยมาจนถูกจับและพบเทปเพลงละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์จำนวน 573 ม้วน จำเลยจำหน่ายราคาม้วนละ 90 บาท แต่โจทก์มิได้นำสืบให้เห็นว่าโจทก์สูญเสียประโยชน์จากการขาดรายได้ในส่วนที่เป็นผลกำไรจากการจำหน่ายเทปเพลงอย่างไรและเป็นจำนวนเท่าใดทั้งไม่ปรากฏว่าเทปเพลงที่ละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ที่ยึดมานั้น จำเลยได้จำหน่ายให้แก่ผู้ใด และไม่แน่ว่าจำเลยจะจำหน่ายได้หรือไม่ ส่วนค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานที่โจทก์ต้องจ้างนักสืบและทนายความเพื่อรักษาประโยชน์ผลงานของโจทก์ 40,000 บาท และรางวัลนำจับจำนวน 30,000 บาท นายประเวชพยานโจทก์เบิกความว่าโจทก์ต้องว่าจ้างสำนักงานทนายความในการดูแลงานลิขสิทธิ์ของโจทก์ซึ่งต้องใช้นักสืบ นักกฎหมาย ทนายความ และทีมงานในการจับจำเลยโดยโจทก์ต้องเสียค่าตอบแทนวิชาชีพในการนี้เป็นเงิน 40,000 บาท ตามเอกสารหมาย จ.7 และค่าบำเหน็จรางวัลผู้แจ้งเบาะแสจำนวน 30,000 บาท โดยโจทก์มิได้นำสืบว่าค่าใช้จ่ายดังกล่าวเป็นค่าใช้จ่ายอันจำเป็นอย่างไรในการบังคับตามสิทธิของโจทก์ที่จะต้องดำเนินการกับจำเลย อีกทั้งตามเอกสารหมาย จ.7 ก็เป็นเพียงหนังสือที่ทนายความมีถึงโจทก์เพื่อขอเบิกค่าใช้จ่าย แต่โจทก์ไม่มีหลักฐานการจ่ายเงินจำนวนดังกล่าวมานำสืบแสดงต่อศาลการที่ศาลชั้นต้นกำหนดค่าเสียหายอันเป็นค่าขาดรายได้และค่าใช้จ่ายในการดูแลสิทธิประโยชน์ของโจทก์จำนวน 35,000 บาท นั้น จึงชอบด้วยเหตุผลแล้วอุทธรณ์ของโจทก์ทุกประเด็นฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7206/2542บริษัท อาร์.เอส.โปรโมชั่น 1992 จำกัดโจทก์นาย สมยศ เอี่ยมสุทธิ์จำเลย ป.พ.พ. ม. 222 ป.วิ.พ. ม. 172 วรรคสอง, ม. 183 พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ.2521 ม. 4, ม. 31, ม. 70 วรรคสองโจทก์บรรยายฟ้องว่า จำเลยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์โดยการทำซ้ำ โฆษณาและนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งงานอันมีลิขสิทธิ์ของโจทก์ และขอให้จำเลยใช้ค่าเสียหายทางการค้า จึงเท่ากับโจทก์อ้างว่า การกระทำของจำเลยซึ่งทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายนั้นประกอบด้วยการทำซ้ำและการนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าดังนั้น ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยแต่เพียงในปัญหาว่าการกระทำซ้ำของจำเลยต่องานอันมีลิขสิทธิ์ของโจทก์ ทำให้โจทก์เสียหายหรือไม่ จึงยังไม่ถูกต้อง ต้องวินิจฉัยด้วยว่าการที่จำเลยนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งเทปเพลงของกลางทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายทางการค้าหรือไม่ความเสียหายจากการขาดรายได้ที่โจทก์จะได้รับเมื่อจำเลยกระทำการละเมิดลิขสิทธิ์โดยการนำเทปเพลงที่มีผู้ทำขึ้นโดยละเมิดลิขสิทธิ์โจทก์ออกจำหน่าย ย่อมเป็นความเสียหายที่เกิดจากการสูญเสียโอกาสที่จะได้รับผลกำไรจากการนำงานอันมีลิขสิทธิ์ของตนออกจำหน่ายเท่านั้น หาใช่ความเสียหายที่คิดคำนวณจากราคาจำหน่ายเทปเพลงแต่ละม้วนซึ่งได้รวมต้นทุนการผลิตเอาไว้ด้วยแต่อย่างใดไม่โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ ผู้สร้างสรรค์งานดนตรีกรรมสิ่งบันทึกเสียงและงานศิลปกรรมภาพพิมพ์ (ปกเทป) ในผลงานเพลงอัลบัม จำเลยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์โดยการทำซ้ำ โฆษณา และนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งงานอันมีลิขสิทธิ์ของโจทก์ดังกล่าว ขอให้บังคับจำเลยชำระค่าเสียหายแก่โจทก์ 150,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีของต้นเงินดังกล่าว นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางพิพากษาให้จำเลยชำระเงินแก่โจทก์ 35,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีของต้นเงิน ดังกล่าวนับแต่วันฟ้อง (9 ธันวาคม 2540) จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์โจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกา โดยผู้พิพากษาซึ่งนั่งพิจารณาคดีในศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางรับรองว่ามีเหตุอันควรอุทธรณ์ในข้อเท็จจริงได้ศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศวินิจฉัยว่า"คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของโจทก์ประเด็นแรกว่า คำพิพากษาคดีอาญาถึงที่สุดว่าจำเลยนำออกโฆษณา (น่าจะเป็นเผยแพร่ต่อสาธารณชน) ขายและเสนอขายเทปเพลงอัลบัมชุดต่าง ๆ จำนวน 573 ม้วน ซึ่งเป็นเทปเพลงที่ทำซ้ำเทปเพลงจริงโดยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ ทำให้ประชาชนเข้าใจผิดถึงที่มาของแหล่งผลิตหรือผลผลิตหรือลิขสิทธิ์ในคุณลักษณะของสินค้าโจทก์ และหลงเข้าใจว่าผลงานของโจทก์เป็นผลงานคุณภาพต่ำไม่มีคุณภาพ และขาดความเชื่อถือในชื่อเสียงในทางการค้าที่มีต่อโจทก์ โจทก์มีสิทธิเรียกค่าเสียหายต่อชื่อเสียงในทางการค้าของโจทก์ได้นั้น เห็นว่า โจทก์ได้บรรยายฟ้องว่า จำเลยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์โดยการทำซ้ำ โฆษณาและนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งงานอันมีลิขสิทธิ์ของโจทก์ โดยจำเลยได้ถูกศาลพิพากษาลงโทษในทางอาญาในการกระทำดังกล่าวแล้ว และขอให้จำเลยใช้ค่าเสียหายทางการค้าเนื่องจากทำให้สินค้าของโจทก์ถูกลดทอนความน่าเชื่อถือ จึงเท่ากับโจทก์อ้างว่าการกระทำของจำเลยซึ่งทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายนั้น ประกอบด้วยการทำซ้ำและการนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งเทปเพลงของกลาง ดังนั้นจึงต้องวินิจฉัยเสียด้วยว่าการที่จำเลยนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งเทปเพลงของกลางทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายทางการค้าหรือไม่ เมื่อศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางวินิจฉัยแต่เพียงในปัญหาว่า การกระทำซ้ำของจำเลยต่องานอันมีลิขสิทธิ์ของโจทก์ ทำให้โจทก์เสียหายหรือไม่โดยยังมิได้วินิจฉัยถึงการที่จำเลยนำออกจำหน่ายเพื่อการค้าซึ่งเทปเพลงที่ทำขึ้นโดยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ ทำให้โจทก์เสียหายหรือไม่นั้น จึงยังไม่ถูกต้อง แต่อย่างไรก็ตามในปัญหาดังกล่าวนี้ศาลฎีกาเห็นสมควรหยิบยกขึ้นวินิจฉัยโดยไม่จำต้องย้อนสำนวนไปให้ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางทำการวินิจฉัยใหม่โดยที่ปรากฏจากข้อเท็จจริงในคดีอาญาซึ่งยุติแล้วและผูกพันคดีแพ่งฟังได้ว่าการกระทำละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์โดยจำเลยนั้น ได้แก่การนำออกจำหน่ายเพื่อการค้า ซึ่งเทปเพลงที่มีผู้ทำขึ้นโดยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ เมื่อโจทก์อ้างว่าการกระทำดังกล่าวทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายทางการค้า โจทก์จึงต้องนำพยานหลักฐานมาแสดงให้ศาลเห็นตามข้อกล่าวอ้างของโจทก์ เมื่อพิจารณาจากคำเบิกความของนายประเวช จิวัฒนาชวลิตกุล พยานโจทก์ซึ่งเบิกความว่า ในส่วนของค่าเสียหายต่อชื่อเสียงทางการค้าการที่จำเลยได้ทำซ้ำและลักลอบผลิตออกมา วัตถุดิบที่ผลิตนั้นไม่ได้มาตรฐานเช่นเดียวกับของโจทก์คือ มีคุณภาพต่ำและอายุการใช้งานสั้น เมื่อนำออกจำหน่ายทำให้ประชาชนโดยทั่วไปหลงเชื่อว่าเป็นผลงานของโจทก์ ทำให้ประชาชนลดความเชื่อถือที่มีต่อโจทก์ ขอคิดค่าเสียหายเป็นเงิน 30,000 บาท คำเบิกความของพยานโจทก์ดังกล่าวซึ่งเป็นบุคคลธรรมดามิใช่ผู้เชี่ยวชาญยังไม่เพียงพอที่จะแสดงให้เห็นว่า เทปเพลงของกลางที่จำเลยนำออกจำหน่ายมีคุณภาพไม่ดีอย่างไร ทั้งโจทก์ไม่มีพยานหลักฐานอื่นใดนอกจากนี้มาสนับสนุนให้ศาลเห็นตามที่โจทก์กล่าวอ้างข้างต้น โจทก์จึงไม่อาจเรียกค่าเสียหายในส่วนนี้ได้อุทธรณ์ของโจทก์ในประเด็นต่อไปเรื่องค่าเสียหายจากการที่โจทก์ขาดรายได้จำนวน 51,570 บาท และค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานเพื่อรักษาประโยชน์ของโจทก์รวม 70,000 บาท นั้น ในส่วนค่าเสียหายจากการขาดรายได้โจทก์อ้างว่า เทปเพลงที่จำเลยได้ละเมิดลิขสิทธิ์โจทก์ 1 ม้วน เท่ากับโจทก์ต้องขาดรายได้จากการจำหน่ายให้แก่ประชาชน 1 ม้วน โจทก์ย่อมมีสิทธิเรียกร้องเต็มจำนวนราคาจำหน่ายม้วนละ 90 บาท หาจำต้องนำราคาจำหน่ายมาหักออกจากราคาต้นทุนก่อนเพื่อให้เหลือกำไรสุทธิต่อ 1 ม้วน เห็นว่า ในราคาจำหน่ายเทปเพลงแต่ละม้วนนั้นจะประกอบด้วยส่วนที่เป็นต้นทุนในการผลิต และส่วนที่เป็นต้นทุนในการผลิต และส่วนที่เป็นผลกำไรซึ่งคำนวณได้จากส่วนต่างของต้นทุนในการผลิตและราคาจำหน่าย ความเสียหายจากการขาดรายได้ที่โจทก์จะได้รับเมื่อจำเลยกระทำการละเมิดลิขสิทธิ์โดยการนำเทปเพลงที่มีผู้ทำขึ้นโดยละเมิดลิขสิทธิ์โจทก์ออกจำหน่ายย่อมเป็นความเสียหายที่เกิดจากการสูญเสียโอกาสที่จะได้รับผลกำไรจากการนำงานอันมีลิขสิทธิ์ของตนออกจำหน่ายเท่านั้น หาใช่ความเสียหายที่คิดคำนวณจากราคาจำหน่ายเทปเพลงแต่ละม้วนซึ่งได้รวมต้นทุนการผลิตเอาไว้ด้วยแต่อย่างใดไม่ และเมื่อพิจารณาจากทางนำสืบของโจทก์ซึ่งมีนายประเวชมาเบิกความลอย ๆ ว่า โจทก์สืบทราบว่าจำเลยจำหน่ายเทปเพลงโดยละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ตามงานเทศกาลต่าง ๆ ในภาคใต้อันเป็นภูมิลำเนาของจำเลย โดยจำหน่ายเรื่อยมาจนถูกจับและพบเทปเพลงละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์จำนวน 573 ม้วน จำเลยจำหน่ายราคาม้วนละ 90 บาท แต่โจทก์มิได้นำสืบให้เห็นว่าโจทก์สูญเสียประโยชน์จากการขาดรายได้ในส่วนที่เป็นผลกำไรจากการจำหน่ายเทปเพลงอย่างไรและเป็นจำนวนเท่าใดทั้งไม่ปรากฏว่าเทปเพลงที่ละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ที่ยึดมานั้น จำเลยได้จำหน่ายให้แก่ผู้ใด และไม่แน่ว่าจำเลยจะจำหน่ายได้หรือไม่ ส่วนค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานที่โจทก์ต้องจ้างนักสืบและทนายความเพื่อรักษาประโยชน์ผลงานของโจทก์ 40,000 บาท และรางวัลนำจับจำนวน 30,000 บาท นายประเวชพยานโจทก์เบิกความว่าโจทก์ต้องว่าจ้างสำนักงานทนายความในการดูแลงานลิขสิทธิ์ของโจทก์ซึ่งต้องใช้นักสืบ นักกฎหมาย ทนายความ และทีมงานในการจับจำเลยโดยโจทก์ต้องเสียค่าตอบแทนวิชาชีพในการนี้เป็นเงิน 40,000 บาท ตามเอกสารหมาย จ.7 และค่าบำเหน็จรางวัลผู้แจ้งเบาะแสจำนวน 30,000 บาท โดยโจทก์มิได้นำสืบว่าค่าใช้จ่ายดังกล่าวเป็นค่าใช้จ่ายอันจำเป็นอย่างไรในการบังคับตามสิทธิของโจทก์ที่จะต้องดำเนินการกับจำเลย อีกทั้งตามเอกสารหมาย จ.7 ก็เป็นเพียงหนังสือที่ทนายความมีถึงโจทก์เพื่อขอเบิกค่าใช้จ่าย แต่โจทก์ไม่มีหลักฐานการจ่ายเงินจำนวนดังกล่าวมานำสืบแสดงต่อศาลการที่ศาลชั้นต้นกำหนดค่าเสียหายอันเป็นค่าขาดรายได้และค่าใช้จ่ายในการดูแลสิทธิประโยชน์ของโจทก์จำนวน 35,000 บาท นั้น จึงชอบด้วยเหตุผลแล้วอุทธรณ์ของโจทก์ทุกประเด็นฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ยินดี วัชรพงศ์ ต่อสุวรรณ-สุรินทร์ นาควิเชียร-กิติยาภรณ์ อาตมียะนันทน์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. กฎหมายลิขสิทธิ์ของไทย พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2521 ซึ่งเป็นกฎหมายลิขสิทธิ์ของไทยฉบับที่แล้ว ไม่มีบทบัญญัติเกี่ยวกับการให้อำนาจศาลในการกำหนดค่าเสียหายไว้โดยเฉพาะแตกต่างจากพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ซึ่งเป็นกฎหมายลิขสิทธิ์ของไทยฉบับที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบันที่ได้บัญญัติให้อำนาจศาลในการสั่งให้ผู้ละเมิดลิขสิทธิ์ชดใช้ค่าเสียหายแก่เจ้าของลิขสิทธิ์ตามจำนวนที่ศาลเห็นสมควร ในการนี้ศาลจะต้องคำนึงถึงความร้ายแรงของความเสียหาย ไม่ใช่ความร้ายแรงแห่งการทำละเมิดดังคดีแพ่งทั่วไป(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 438 วรรคหนึ่ง) นอกจากนี้ ศาลอาจกำหนดค่าเสียหายอันเกิดจากการสูญเสียประโยชน์ในอนาคต (recoveryofprofits)ไม่ใช่เพียงค่าเสียหายตามความเป็นจริง (actualdamages) เท่านั้น อีกทั้งศาลยังมีอำนาจกำหนดค่าเสียหายอันเกิดจากค่าใช้จ่ายอันจำเป็นในการบังคับตามสิทธิของเจ้าของลิขสิทธิ์(costsandattorney'sfees) ได้ (มาตรา 64) 2. กฎหมายลิขสิทธิ์ของสหรัฐอเมริกา ตามกฎหมายลิขสิทธิ์ของสหรัฐอเมริกา ผู้ละเมิดลิขสิทธิ์จะต้องรับผิดในความเสียหายตามความเป็นจริงของเจ้าของลิขสิทธิ์ (thecopyrightowner'sactualdamages)และกำไรของผู้ทำละเมิด (profitsoftheinfringer) ในกรณีที่ไม่อาจคำนวณค่าเสียหายดังกล่าวได้ โจทก์อาจเรียกค่าเสียหายที่เรียกกันว่า statutorydamages ได้ 2.1 ค่าเสียหายตามความเป็นจริง ในกรณีค่าเสียหายตามความเป็นจริงของเจ้าของลิขสิทธิ์และกำไรของผู้ทำละเมิดนั้น โจทก์จะเรียกค่าเสียหายจากกำไรของผู้ทำละเมิดได้ก็ต่อเมื่อไม่ได้พิจารณากำไรของผู้ทำละเมิดในขณะคำนวณค่าเสียหายตามความเป็นจริงของเจ้าของลิขสิทธิ์กล่าวอีกนัยหนึ่งก็คือ โจทก์จะเรียกทั้งค่าเสียหายตามความเป็นจริงของเจ้าของลิขสิทธิ์และกำไรของผู้ทำละเมิดซ้ำซ้อนกันไม่ได้ 2.2 ค่าเสียหายที่เกิดจากกำไรของผู้ทำละเมิด โดยที่การพิสูจน์ความเสียหายตามความเป็นจริงกระทำได้ยาก โจทก์ส่วนใหญ่จึงมุ่งที่จะเรียกค่าเสียหายโดยคำนวณจากกำไรของจำเลยผู้ทำละเมิดในการนี้กฎหมายลิขสิทธิ์ของสหรัฐอเมริกา กำหนดให้โจทก์มีภาระการพิสูจน์เฉพาะเงินได้สุทธิของจำเลยผู้ทำละเมิดเท่านั้น หลังจากนั้นจำเลยมีภาระการพิสูจน์ว่าตนมีเงินได้สุทธิน้อยกว่านั้นโดยการหักรายจ่ายต่าง ๆ ออกไป อย่างไรก็ตาม โจทก์สามารถจะเรียกค่าเสียหายจากกำไรของผู้ทำละเมิดเฉพาะส่วนที่เกิดจากการทำละเมิดเท่านั้น ปัญหานี้อาจเกิดขึ้นได้ใน 2 กรณี คือ (1) สิ่งที่ทำละเมิดผสมปนเปกับสิ่งที่ไม่ได้ทำละเมิด เช่น เพลงที่ทำละเมิดเพลงหนึ่งรวมอยู่ในอัลบัมเพลงทั้งแผ่นซึ่งมีอยู่ถึง 10 เพลงด้วยกัน และ (2) มีปัจจัยอื่นนอกเหนือจากการใช้งานที่ละเมิดลิขสิทธิ์มีส่วนทำให้เกิดกำไรขึ้นมา เช่น ความมีชื่อเสียงของนักร้องเพลงที่มีการทำละเมิด ในกรณีเหล่านี้ จำเลยผู้ทำละเมิดสามารถนำมาหักกำไรออกไปตามสัดส่วนได้แม้ว่าในกรณีเช่นนี้ การคำนวณทางคณิตศาสตร์ให้ถูกต้องชัดเจนจะไม่สามารถกระทำได้แต่การที่ศาลจะอนุญาตให้โจทก์ได้รับค่าเสียหายจากกำไรของการทำละเมิดทั้งหมด จะเป็นการลงโทษจำเลยมากเกินไป 2.3 StatutoryDamages ในหลายกรณี ค่าเสียหายตามความเป็นจริงของเจ้าของลิขสิทธิ์และกำไรของผู้ทำละเมิดไม่สามารถจะคำนวณได้ง่ายนัก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ผู้ทำละเมิดที่มีความสามารถน้อยอาจทำกำไรจากงานที่ละเมิดลิขสิทธิ์ไม่ได้ กฎหมายลิขสิทธิ์ของ สหรัฐอเมริกา จึงกำหนดให้โจทก์ผู้ถูกทำละเมิดเรียกค่าเสียหายในส่วนของ statutorydamages ได้จำนวนค่าเสียหายส่วนนี้จะขึ้นอยู่กับดุลพินิจของศาลภายใต้เงื่อนไขว่าผู้ทำละเมิดจงใจทำละเมิดหรือไม่ และในกรณีการละเมิดที่เกิดจากการกระทำของลูกจ้างในสถาบันการศึกษาที่ไม่แสวงหากำไรห้องสมุดหรือสถานีวิทยุกระจายเสียงหรือโทรทัศน์สาธารณะที่เชื่อโดยมีเหตุอันสมควรว่าการกระทำของตนเข้าข่ายการใช้งานที่เป็นธรรม (Fairuse) ซึ่งเทียบได้กับกรณีข้อยกเว้นการละเมิดลิขสิทธิ์ตามกฎหมายไทย ในการคำนวณ statutorydamages นั้น ไม่ต้องคำนึงถึงจำนวนครั้งที่จำเลยทำละเมิด หรือการทำละเมิดจะแยกกันทำ พร้อม ๆ กัน หรือเกิดขึ้นต่อเนื่องกันโจทก์มีสิทธิ์ได้รับการเยียวยาเพียงครั้งเดียว อย่างไรก็ตามหากมีการทำละเมิดงานอันมีลิขสิทธิ์มากกว่า 1 งาน โจทก์จะได้รับการชดใช้ค่าเสียหายในงานอันมีลิขสิทธิ์แต่ละงานทุกงานไป ในกรณีที่สิทธิแต่ผู้เดียว (exclusiverights) แต่ละอย่างตกเป็นของเจ้าของคนละคนกัน เช่น สิทธิในการทำซ้ำงานศิลปกรรมตกเป็นของนาย ก. ส่วนสิทธิในการเผยแพร่ต่อสาธารณชนตกเป็นของนาย ข. แม้ทั้งนาย ก. และนาย ข. ต่างมีอำนาจเป็นโจทก์ฟ้องผู้ทำละเมิดด้วยการทำซ้ำและเผยแพร่ต่อสาธารณชน เป็นจำเลยก็ตาม โจทก์จะได้รับชดใช้ค่าเสียหายเพียงครั้งเดียวจากการกระทำละเมิดโดยการทำซ้ำและเผยแพร่ต่อสาธารณชนของจำเลยรวม 2 ครั้งดังกล่าว ในกรณีที่มีจำเลยหลายคนทำละเมิดร่วมกัน จำเลยเหล่านั้นจะต้องรับผิดร่วมกันหรือแยกกัน และโจทก์จะได้รับการชดใช้ค่าสินไหมทดแทนเพียงครั้งเดียวจากจำเลยคนใดคนหนึ่งหรือทุกคน อย่างไรก็ตาม หากจำเลยหลายคนไม่ได้ทำละเมิดร่วมกันโดยต่างคนต่างทำละเมิดในงานอันมีลิขสิทธิ์งานเดียวกันนั้น เช่นมีบริษัท 2 บริษัทต่างคนต่างทำซ้ำซีดีเพลงชุดเดียวกันของโจทก์โดยไม่ได้ทำละเมิดร่วมกัน โจทก์อาจได้รับชดใช้ค่าสินไหมทดแทนจากการกระทำของบริษัททั้ง 2 บริษัทดังกล่าว 2.4 ค่าเสียหายอันเกิดจากค่าใช้จ่ายอันจำเป็นในการบังคับตามสิทธิของเจ้าของลิขสิทธิ์ (costsandattorney'sfees) ค่าเสียหายส่วนนี้ขึ้นอยู่กับดุลพินิจของศาล ในการพิจารณาค่าทนายความ(attorney'sfees) ศาลจะพิจารณาความสามารถและชื่อเสียงของทนายความค่าจ้างทนายที่แท้จริง ปริมาณงานที่ทำ และผลสำเร็จในการว่าความ ในกรณีค่าทนายจำเลยศาลมีแนวโน้มที่จะให้โจทก์ใช้ค่าทนายความหากโจทก์นำคดีขึ้นสู่ศาลโดยเจตนาไม่สุจริตในกรณีค่าทนายโจทก์ ศาลจะให้จำเลยใช้ค่าทนายความเพื่อยับยั้งการทำละเมิดลิขสิทธิ์ในอนาคตอีก ส่วนค่าเสียหายอันเกิดจากค่าใช้จ่ายอื่น ๆ นั้น กฎหมายลิขสิทธิ์ของ สหรัฐอเมริกา ก็ให้อำนาจศาลในการใช้ดุลพินิจกำหนดให้ตามที่ศาลเห็นสมควรศาลจะให้ใช้ค่าใช้จ่ายอื่น ๆ เต็มจำนวนก็ต่อเมื่อปรากฏว่าจำเลยต่อสู้คดีโดยเจตนาไม่สุจริต ค่าใช้จ่ายดังกล่าวรวมทั้งค่าขึ้นศาล ค่าธรรมเนียมอื่น ค่าถ่ายเอกสารและไปรษณียากร 3. ค่าเสียหายตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7206/2542 ค่าเสียหายตามฎีกาที่บันทึกอยู่นี้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7206/2542) ซึ่งเป็นคดีที่จำเลยขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาที่เรียกกันว่าเป็นคดีฝ่ายเดียวนั้นมีข้อน่าสังเกตอยู่บางประการ 3.1 ความเสียหายต่อชื่อเสียงทางการค้า ความเสียหายต่อชื่อเสียงทางการค้าอาจเป็นความเสียหายทั้งในปัจจุบันและอนาคต เป็นการสูญเสียประโยชน์ที่โจทก์อาจเรียกให้จำเลยชดใช้ได้ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 มาตรา 64 ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า โจทก์ไม่อาจเรียกค่าเสียหายในส่วนนี้ได้ โดยให้เหตุผลว่า คำเบิกความของพยานโจทก์ (นายประเวชซึ่งเป็นผู้รับมอบอำนาจให้ดำเนินคดีแทนของโจทก์) ไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญ ยังไม่เพียงพอที่จะแสดงให้เห็นว่าเทปเพลงของกลางที่จำเลยนำออกจำหน่ายมีคุณภาพไม่ดีอย่างไร ทั้งโจทก์ไม่มีพยานหลักฐานอื่นใดนอกจากนี้มาสนับสนุนให้ศาลเห็นตามที่โจทก์กล่าวอ้าง เหตุผลที่ศาลฎีกาไม่ให้ค่าเสียหายส่วนนี้คงเป็นเหตุผลตามข้อเท็จจริงเฉพาะคดีนี้ เพราะหากโจทก์ส่งเทปแท้และเทปเถื่อนต่อศาลได้ ศาลก็อาจจะพิจารณาเปรียบเทียบจากตัววัตถุพยานนั้นเองได้ว่าเนื้อเทปและเสียงในเทปดีหรือไม่ ภาพปกเทปเพลงมีความคมชัดเพียงใด น่าจะไม่จำต้องให้ผู้เชี่ยวชาญมาเบิกความให้เห็นเสมอไป 3.2 ค่าเสียหายจากการขาดรายได้ โจทก์เรียกเต็มราคาเทปเพลงซึ่งจำหน่ายม้วนละ 90 บาท จำนวน 573 ม้วน รวมเป็นเงิน 51,570 บาท ศาลฎีกาเห็นว่า โจทก์เรียกได้เฉพาะความเสียหายที่เกิดจากการสูญเสียโอกาสที่จะได้รับผลกำไรจากการนำงานอันมีลิขสิทธิ์ของตนออกจำหน่ายเท่านั้น หาใช่ความเสียหายที่คิดคำนวณจากราคาจำหน่ายเทปเพลงแต่ละม้วนซึ่งได้รวมต้นทุนการผลิตเอาไว้ด้วยแต่อย่างใดไม่ ผู้บันทึกเห็นว่า โจทก์เรียกค่าเสียหายส่วนนี้มามากเกินไป และเห็นด้วยกับศาลฎีกา ค่าเสียหายส่วนนี้ตรงกับค่าเสียหายที่เป็นกำไรของผู้ทำละเมิดตามกฎหมายลิขสิทธิ์ของสหรัฐอเมริกา ซึ่งมีแง่คิดในรายละเอียดบางประการดังที่กล่าวไว้ในข้อ 2.2อย่างไรก็ตาม การที่ศาลฎีกาวินิจฉัยต่อไปว่า โจทก์มิได้นำสืบให้เห็นว่าโจทก์สูญเสียประโยชน์จากการขาดรายได้ในส่วนที่เป็นผลกำไรจากการจำหน่ายเทปเพลงอย่างไร และเป็นจำนวนเท่าใด ทั้งไม่ปรากฏว่าเทปเพลงที่ละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ที่ยึดมานั้น จำเลยได้จำหน่ายให้แก่ผู้ใด และไม่แน่ว่าจำเลยจะจำหน่ายได้หรือไม่นั้นดูออกจะเป็นการวางกฎเกณฑ์ที่เคร่งครัดจนเกินไป เพราะปัญหาเหล่านี้โจทก์ซึ่งเป็นบุคคลภายนอกที่ไม่ใช่ผู้ควบคุมดูแลกิจการของจำเลยยากที่จะรู้เห็นได้ดังนั้น ในท้ายที่สุดหากการคำนวณทางคณิตศาสตร์ไม่สามารถที่จะกระทำได้ ศาลจึงควรใช้ดุลพินิจกำหนดค่าเสียหายให้ตามที่เห็นสมควร โดยอาจจะพิจารณาเปรียบเทียบกับขนาดของกิจการของจำเลยที่เกี่ยวข้องกับการทำละเมิดลิขสิทธิ์ของโจทก์ก็ได้ 3.3 ค่าจ้างนักสืบ และทนายความและรางวัลนำจับ โจทก์เรียกค่าจ้างนักสืบและทนายความจำนวน 40,000 บาท และรางวัลนำจับจำนวน 30,000 บาท ศาลฎีกาตำหนิโจทก์ว่า โจทก์ไม่ได้นำสืบว่าค่าใช้จ่ายดังกล่าวเป็นค่าใช้จ่ายอันจำเป็นอย่างไรในการบังคับตามสิทธิของโจทก์ที่จะต้องดำเนินการกับจำเลย โดยความเคารพต่อคำพิพากษาศาลฎีกา ผู้บันทึกกลับเห็นว่าโจทก์เป็นบริษัทจำกัดประกอบธุรกิจหลายอย่างรวมทั้งการผลิตและจำหน่ายเทปเพลงการจ้างนักสืบและทนายความเพื่อดูแลรักษาประโยชน์ของบริษัทจึงน่าจะเป็นเรื่องธรรมดา และเป็นการแสดงอยู่ในตัวว่าเป็นค่าใช้จ่ายอันจำเป็นในการบังคับตามสิทธิของโจทก์แล้ว โจทก์ไม่น่าจะต้องนำสืบให้เห็นว่าเป็นค่าใช้จ่ายอันจำเป็นอีก เพียงแต่ว่าหากโจทก์นำสืบค่าใช้จ่ายตามจำนวนที่โจทก์อ้างมาให้ศาลเชื่อได้โดยสนิทใจไม่ได้ ศาลอาจกำหนดให้ตามที่ศาลเห็นสมควรได้ ซึ่งศาลฎีกาเองก็วินิจฉัยในตอนสุดท้ายว่า การที่ศาลชั้นต้นกำหนดค่าเสียหายอันเป็นค่าขาดรายได้และค่าใช้จ่ายในการดูแลสิทธิประโยชน์ของโจทก์จำนวน 35,000 บาท ชอบด้วยเหตุผลแล้ว อนึ่ง โดยที่จำเลยเคยถูกฟ้องเป็นคดีอาญาฐานะละเมิดลิขสิทธิ์เดียวกันนี้ และศาลพิพากษาลงโทษจำเลยโดยจำคุก 9 เดือน และปรับ 18,000 บาทรอการลงโทษจำคุกไว้ 2 ปี และจ่ายค่าปรับกึ่งหนึ่งแก่ผู้เสียหายซึ่งก็คือโจทก์ในคดีที่บันทึกอยู่นี้ หากจำเลยชำระค่าปรับเต็มจำนวนโดยไม่มีการกักขังแทนโจทก์ก็ได้รับการเยียวยาค่าเสียหายไปก่อนแล้ว 9,000 บาท ศาลชั้นต้นและศาลฎีกาคงจะนำข้อเท็จจริงส่วนนี้มาพิจารณากำหนดค่าเสียหาย จำนวน 35,000 บาท ในคดีที่บันทึกอยู่นี้ให้ ซึ่งเป็นค่าเสียหายส่วนที่เกินจำนวนค่าปรับที่โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ได้รับแล้วตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 มาตรา 76 นั่นเอง วัส ติงสมิตร