คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5970/2533หลักกฎหมาย: ที่ดินเดิม มีเพียง ส.ค.1 หากต่อมาเจ้าพนักงานออก น.ส.3 ให้แต่มีจำนวนเนื้อที่ไม่ตรงกัน ถือว่าจำนวนเนื้อที่ตามที่ปรากฏใน น.ส.3 ถูกต้องกว่า เพราะการออก น.ส.3 นั้น จะต้องมีการรังวัดเนื้อที่ดิน และมีเจ้าของที่ดินข้างเคียงรับรองแนวเขตว่าถูกต้อง แม้จำเลยฟ้องแย้งโจทก์เมื่อยังไม่เกิน 1 ปี นับแต่ถูกแย่งการครอบครอง ไม่ขาดสิทธิฟ้องแย้งเพื่อเอาคืนการครอบครอง แต่เมื่อ โจทก์ปลูกสร้างโรงเรือนรุกล้ำในที่ดินของจำเลยโดยสุจริต จำเลย จึงไม่อาจบังคับให้โจทก์รื้อถอนโรงเรือนส่วนที่รุกล้ำได้ ฟ้องแย้งของจำเลยไม่ได้ขอให้โจทก์ใช้ค่าที่ดินที่โจทก์รุกล้ำ ดังนั้น การที่ศาลล่างพิพากษาให้โจทก์ใช้ค่าที่ดินแก่จำเลยจึงเป็นการพิพากษาเกินคำขอฟ้องแย้ง ปัญหานี้เป็นข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย แม้โจทก์จะไม่ได้ฎีกา ศาลฎีกาก็ หยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นเจ้าของที่ดิน 1 แปลง พร้อมโรงเรือนปลูกอยู่บนที่ดิน 1 หลังปี พ.ศ. 2501 - 2502 จำเลยปลูกโรงเรือนในที่ดินของจำเลยรุกล้ำเข้ามาในที่ดินโจทก์ทางทิศตะวันออกบางส่วน โจทก์ทักท้วงและยอมให้ที่ดินแปลงย่อยที่ 1 ซึ่งโรงเรือนจำเลยรุกล้ำเป็นของจำเลย แต่ส่วนหลังคาโรงเรือนจำเลยที่ยื่นเข้ามาในที่ดินโจทก์แปลงย่อยที่ 2โจทก์ให้จำเลยอาศัยอยู่ต่อไปจนกว่าโจทก์จะปลูกโรงเรือนหลังใหม่ จึงจะให้จำเลยรื้อหลังคาส่วนนี้ออก โดยจำเลยสัญญาว่าถ้าโจทก์ปลูกโรงเรือนหลังใหม่จำเลยยอมให้โจทก์ใช้ฝาผนังโรงเรือนของจำเลยร่วมด้วย ปี พ.ศ. 2525 โจทก์รื้อโรงเรือนหลังเก่าปลูกโรงเรือนหลังใหม่ โจทก์ขอใช้ฝาผนังร่วมตามสัญญาแต่จำเลยไม่ยอม โจทก์จึงให้จำเลยรื้อหลังคาโรงเรือนที่รุกล้ำออก จำเลยไม่รื้อ เดือนกันยายน 2525 จำเลยทำรั้วสังกะสีเข้ามาในที่ดินโจทก์และขอออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ในที่ดินส่วนที่รุกล้ำและในเดือนกรกฎาคม 2526 จำเลยได้ขอออกโฉนดที่ดินส่วนที่รุกล้ำดังกล่าวแปลงย่อยที่ 2 ที่พิพาทหมาย ก. ในคราวเดียวกันก็ขอออกโฉนดที่ดินรุกล้ำที่ดินโจทก์แปลงย่อยที่ 3 ที่พิพาทหมาย ข. โจทก์คัดค้านแล้ว แต่จำเลยยังละเมิดสิทธิของโจทก์ขอให้ศาลพิพากษาว่าที่พิพาทหมาย ก. และหมาย ข. เป็นของโจทก์ห้ามจำเลยเกี่ยวข้องให้จำเลยรื้อหลังคาโรงเรือนจำเลยที่ยื่นเข้ามาในที่ดินโจทก์และรื้อรั้วสังกะสีในที่พิพาทหมาย ก. ออกจากแนวเขตที่ดินของโจทก์จำเลยให้การและฟ้องแย้งว่า ที่ดินแปลงย่อยที่ 1 และที่ 2 จำเลยได้เข้าครอบครองเป็นเจ้าของติดต่อกันมาเป็นเวลากว่า 20 ปี โจทก์ไม่เคยทักท้วง อ้างสิทธิจำเลยไม่เคยให้สัญญาว่าจะให้โจทก์ใช้ฝาผนังโรงเรือนของจำเลยร่วมกัน และหลังคาโรงเรือนจำเลยไม่เคยล้ำเข้าไปในเขตที่ดินโจทก์ เดือนตุลาคม 2525 โจทก์รื้อโรงเรือนหลังเก่าและปลูกโรงเรือนหลังใหม่ล้ำเข้าไปในที่ดินของจำเลยประมาณ 3 เมตรยาวตลอดแนวตามที่ดินแปลงย่อยที่ 3 จำเลยห้ามแล้วโจทก์ไม่ยอมรื้อถอนและกลับใช้สิทธิไม่สุจริตมาฟ้องคดีนี้ จำเลยปลูกโรงเรือนโดยสุจริตมาประมาณ 26 ปีและจำเลยครอบครองโรงเรือนนี้มาตลอด โจทก์และบุคคลอื่นไม่เคยเกี่ยวข้องโต้แย้งสิทธิฟ้องโจทก์ขาดอายุความและหากฟังว่าหลังคาโรงเรือนจำเลยรุกล้ำเข้าไปในที่ดินของโจทก์ที่ดินดังกล่าวย่อมตกเป็นภารจำยอม โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยรื้อหลังคาไม่ได้ จำเลยขอใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ปีละ 50 บาท ขอให้พิพากษายกฟ้องโจทก์ และบังคับโจทก์ให้รื้อถอนโรงเรือนส่วนที่ปลูกสร้างรุกล้ำเข้ามาในที่ดินจำเลย ทำที่ดินให้กลับเป็นตามสภาพเดิมโจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่า ที่ดินแปลงย่อยที่ 1, 2 และ 3 เป็นของโจทก์ จำเลยปลูกสร้างโรงเรือนรุกล้ำที่ดินโจทก์ ชายคาโรงเรือนจำเลยทับชายคาโรงเรือนหลังเก่าของโจทก์ ที่ดินแปลงย่อยที่ 2 ไม่ตกอยู่ในภารจำยอม ข้อเสนอจำเลยยอมชดใช้ค่าภารจำยอมปีละ 50 บาท นั้นน้อยไปสมควรเป็นเดือนละ 200 บาท ฟ้องแย้งจำเลยขาดอายุความ ขอให้ยกฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์ใช้เงินเป็นค่าใช้ที่ดินรายปีปีละ 200 บาท แก่จำเลยคำขออื่นของโจทก์จำเลยให้ยกโจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว คดีมีปัญหาตามที่โจทก์ฎีกาว่า ที่พิพาทหมาย ก.และหมาย ข. ตามแผนที่พิพาทเป็นของโจทก์หรือไม่ เห็นว่า เดิมที่ดินของโจทก์เป็นที่ดินมี ส.ค. 1 ตามเอกสารหมาย จ.4 มีรูปที่ดินโดยประมาณกว้างด้านละ 5 วา ยาวด้านละ9 วา ต่อมาในปี พ.ศ. 2505 โจทก์ได้ขอออก น.ส. 3 ปรากฏตามสำเนา น.ส. 3 เอกสารหมาย จ.5 มีรูปที่ดินโดยประมาณคือ ทิศตะวันตกและทิศตะวันออกยาวด้านละ8 วา 3 ศอก ทิศเหนือและทิศใต้ยาวด้านละ 4 วา 10 เซนติเมตร ที่โจทก์นำสืบว่าที่ดินของโจทก์ยังมีเนื้อที่ตาม ส.ค. 1 นั้นจึงฟังไม่ขึ้นเพราะการออก น.ส. 3 นั้นต้องมีการรังวัดเนื้อที่ดินและมีเจ้าของที่ดินข้างเคียงรับรองแนวเขตว่าถูกต้อง เจ้าพนักงานจึงจะออก น.ส. 3 ให้ได้ ส่วน ส.ค. 1 นับเป็นเพียงเจ้าของที่ดินไปแจ้งแก่เจ้าพนักงานว่าตนมีที่ดินที่อยู่ในความครอบครองที่จำนวนเนื้อที่เท่าไรเท่านั้นโดยเจ้าพนักงานไม่ได้ออกไปรังวัดสอบเขตเนื้อที่ดินที่แจ้งไว้ เนื้อที่ดินตาม ส.ค. 1 จึงไม่แน่นอนต้องถือว่าเนื้อที่ดินของโจทก์มีเนื้อที่ตามที่ปรากฏอยู่ใน น.ส. 3 ซึ่งตาม น.ส. 3ซึ่งตาม น.ส. 3 ดังกล่าวระบุว่าที่ดินโจทก์ด้านทิศตะวันตกยาว 8 วา 8 ศอก ซึ่งเท่ากับ17 เมตร 50 เซนติเมตร แต่ตามแผนที่พิพาทที่เจ้าหน้าที่ศาลทำขึ้นปรากฏว่าโจทก์นำชี้ที่ดินของโจทก์ด้านทิศตะวันตกซึ่งรวมที่พิพาทหมาย ข. ว่ายาว 18 เมตร ซึ่งเกินเนื้อที่ดินของโจทก์ตาม น.ส. 3 ไป 50 เซนติเมตร โรงเรือนของโจทก์จึงรุกล้ำเข้าไปที่ดินของจำเลยด้านทิศใต้กว้าง 50 เซนติเมตร ไม่ใช่ 3 เมตร 40 เซนติเมตร ตามที่จำเลยฟ้องแย้ง เมื่อข้อเท็จจริงฟังว่าโจทก์ปลูกสร้างโรงเรือนดังกล่าวเมื่อปี พ.ศ. 2525และจำเลยฟ้องแย้งโจทก์คดีนี้ในปี พ.ศ. 2526 ซึ่งยังไม่เกิน 1 ปี จำเลยจึงไม่ขาดสิทธิฟ้องแย้งเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครอง แต่ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า โจทก์ปลูกสร้างโรงเรือนรุกล้ำในที่ดินของจำเลยโดยสุจริต จำเลยจึงไม่อาจบังคับให้โจทก์รื้อถอนโรงเรือนส่วนที่รุกล้ำได้ ส่วนที่ศาลล่างทั้งสองให้โจทก์ใช้ค่าใช้ที่ดินแก่จำเลยเป็นเงินปีละ 200 บาท นั้น เห็นว่าฟ้องแย้งของจำเลยไม่ได้ขอให้โจทก์ใช้ค่าใช้ที่ดินที่โจทก์รุกล้ำเข้าไปในที่ดินของจำเลย ดังนั้น ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาให้โจทก์ใช้ค่าใช้ที่ดินแก่จำเลยจึงเป็นการพิพากษาเกินคำขอฟ้องแย้งเป็นการไม่ชอบ แต่ปัญหานี้เป็นข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย แม้โจทก์จะไม่ได้ฎีกา ศาลฎีกาก็หยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้สำหรับที่พิพาทหมาย ก. นั้น โจทก์ถูกแย่งการครอบครองเป็นเวลาล่วงเลยมานั้นถึงวันโจทก์ฟ้องเกินกว่า 1 ปี โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 วรรคสอง"พิพากษาแก้เป็นว่า โจทก์ไม่ต้องเสียเงินค่าใช้ที่พิพาทหมาย ข. แก่จำเลย 200 บาท นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5970/2533นางอัมภา เพชรกุล หรือ อำภา หรือ หนูพา ภูมิมาศโจทก์นายรุ่ม เชาวลิตจำเลย ป.พ.พ. ม. 1312 วรรคแรก, ม. 1375 วรรคสอง ป.วิ.พ. ม. 142, ม. 177 วรรคสอง, ม. 249 ป.ที่ดิน ม. 58, ม. 58 ทวิที่ดินเดิม มีเพียง ส.ค.1 หากต่อมาเจ้าพนักงานออก น.ส.3 ให้แต่มีจำนวนเนื้อที่ไม่ตรงกัน ถือว่าจำนวนเนื้อที่ตามที่ปรากฏใน น.ส.3 ถูกต้องกว่า เพราะการออก น.ส.3 นั้น จะต้องมีการรังวัดเนื้อที่ดิน และมีเจ้าของที่ดินข้างเคียงรับรองแนวเขตว่าถูกต้อง แม้จำเลยฟ้องแย้งโจทก์เมื่อยังไม่เกิน 1 ปี นับแต่ถูกแย่งการครอบครอง ไม่ขาดสิทธิฟ้องแย้งเพื่อเอาคืนการครอบครอง แต่เมื่อ โจทก์ปลูกสร้างโรงเรือนรุกล้ำในที่ดินของจำเลยโดยสุจริต จำเลย จึงไม่อาจบังคับให้โจทก์รื้อถอนโรงเรือนส่วนที่รุกล้ำได้ ฟ้องแย้งของจำเลยไม่ได้ขอให้โจทก์ใช้ค่าที่ดินที่โจทก์รุกล้ำ ดังนั้น การที่ศาลล่างพิพากษาให้โจทก์ใช้ค่าที่ดินแก่จำเลยจึงเป็นการพิพากษาเกินคำขอฟ้องแย้ง ปัญหานี้เป็นข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย แม้โจทก์จะไม่ได้ฎีกา ศาลฎีกาก็ หยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นเจ้าของที่ดิน 1 แปลง พร้อมโรงเรือนปลูกอยู่บนที่ดิน 1 หลังปี พ.ศ. 2501 - 2502 จำเลยปลูกโรงเรือนในที่ดินของจำเลยรุกล้ำเข้ามาในที่ดินโจทก์ทางทิศตะวันออกบางส่วน โจทก์ทักท้วงและยอมให้ที่ดินแปลงย่อยที่ 1 ซึ่งโรงเรือนจำเลยรุกล้ำเป็นของจำเลย แต่ส่วนหลังคาโรงเรือนจำเลยที่ยื่นเข้ามาในที่ดินโจทก์แปลงย่อยที่ 2โจทก์ให้จำเลยอาศัยอยู่ต่อไปจนกว่าโจทก์จะปลูกโรงเรือนหลังใหม่ จึงจะให้จำเลยรื้อหลังคาส่วนนี้ออก โดยจำเลยสัญญาว่าถ้าโจทก์ปลูกโรงเรือนหลังใหม่จำเลยยอมให้โจทก์ใช้ฝาผนังโรงเรือนของจำเลยร่วมด้วย ปี พ.ศ. 2525 โจทก์รื้อโรงเรือนหลังเก่าปลูกโรงเรือนหลังใหม่ โจทก์ขอใช้ฝาผนังร่วมตามสัญญาแต่จำเลยไม่ยอม โจทก์จึงให้จำเลยรื้อหลังคาโรงเรือนที่รุกล้ำออก จำเลยไม่รื้อ เดือนกันยายน 2525 จำเลยทำรั้วสังกะสีเข้ามาในที่ดินโจทก์และขอออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ในที่ดินส่วนที่รุกล้ำและในเดือนกรกฎาคม 2526 จำเลยได้ขอออกโฉนดที่ดินส่วนที่รุกล้ำดังกล่าวแปลงย่อยที่ 2 ที่พิพาทหมาย ก. ในคราวเดียวกันก็ขอออกโฉนดที่ดินรุกล้ำที่ดินโจทก์แปลงย่อยที่ 3 ที่พิพาทหมาย ข. โจทก์คัดค้านแล้ว แต่จำเลยยังละเมิดสิทธิของโจทก์ขอให้ศาลพิพากษาว่าที่พิพาทหมาย ก. และหมาย ข. เป็นของโจทก์ห้ามจำเลยเกี่ยวข้องให้จำเลยรื้อหลังคาโรงเรือนจำเลยที่ยื่นเข้ามาในที่ดินโจทก์และรื้อรั้วสังกะสีในที่พิพาทหมาย ก. ออกจากแนวเขตที่ดินของโจทก์จำเลยให้การและฟ้องแย้งว่า ที่ดินแปลงย่อยที่ 1 และที่ 2 จำเลยได้เข้าครอบครองเป็นเจ้าของติดต่อกันมาเป็นเวลากว่า 20 ปี โจทก์ไม่เคยทักท้วง อ้างสิทธิจำเลยไม่เคยให้สัญญาว่าจะให้โจทก์ใช้ฝาผนังโรงเรือนของจำเลยร่วมกัน และหลังคาโรงเรือนจำเลยไม่เคยล้ำเข้าไปในเขตที่ดินโจทก์ เดือนตุลาคม 2525 โจทก์รื้อโรงเรือนหลังเก่าและปลูกโรงเรือนหลังใหม่ล้ำเข้าไปในที่ดินของจำเลยประมาณ 3 เมตรยาวตลอดแนวตามที่ดินแปลงย่อยที่ 3 จำเลยห้ามแล้วโจทก์ไม่ยอมรื้อถอนและกลับใช้สิทธิไม่สุจริตมาฟ้องคดีนี้ จำเลยปลูกโรงเรือนโดยสุจริตมาประมาณ 26 ปีและจำเลยครอบครองโรงเรือนนี้มาตลอด โจทก์และบุคคลอื่นไม่เคยเกี่ยวข้องโต้แย้งสิทธิฟ้องโจทก์ขาดอายุความและหากฟังว่าหลังคาโรงเรือนจำเลยรุกล้ำเข้าไปในที่ดินของโจทก์ที่ดินดังกล่าวย่อมตกเป็นภารจำยอม โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยรื้อหลังคาไม่ได้ จำเลยขอใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ปีละ 50 บาท ขอให้พิพากษายกฟ้องโจทก์ และบังคับโจทก์ให้รื้อถอนโรงเรือนส่วนที่ปลูกสร้างรุกล้ำเข้ามาในที่ดินจำเลย ทำที่ดินให้กลับเป็นตามสภาพเดิมโจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่า ที่ดินแปลงย่อยที่ 1, 2 และ 3 เป็นของโจทก์ จำเลยปลูกสร้างโรงเรือนรุกล้ำที่ดินโจทก์ ชายคาโรงเรือนจำเลยทับชายคาโรงเรือนหลังเก่าของโจทก์ ที่ดินแปลงย่อยที่ 2 ไม่ตกอยู่ในภารจำยอม ข้อเสนอจำเลยยอมชดใช้ค่าภารจำยอมปีละ 50 บาท นั้นน้อยไปสมควรเป็นเดือนละ 200 บาท ฟ้องแย้งจำเลยขาดอายุความ ขอให้ยกฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์ใช้เงินเป็นค่าใช้ที่ดินรายปีปีละ 200 บาท แก่จำเลยคำขออื่นของโจทก์จำเลยให้ยกโจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว คดีมีปัญหาตามที่โจทก์ฎีกาว่า ที่พิพาทหมาย ก.และหมาย ข. ตามแผนที่พิพาทเป็นของโจทก์หรือไม่ เห็นว่า เดิมที่ดินของโจทก์เป็นที่ดินมี ส.ค. 1 ตามเอกสารหมาย จ.4 มีรูปที่ดินโดยประมาณกว้างด้านละ 5 วา ยาวด้านละ9 วา ต่อมาในปี พ.ศ. 2505 โจทก์ได้ขอออก น.ส. 3 ปรากฏตามสำเนา น.ส. 3 เอกสารหมาย จ.5 มีรูปที่ดินโดยประมาณคือ ทิศตะวันตกและทิศตะวันออกยาวด้านละ8 วา 3 ศอก ทิศเหนือและทิศใต้ยาวด้านละ 4 วา 10 เซนติเมตร ที่โจทก์นำสืบว่าที่ดินของโจทก์ยังมีเนื้อที่ตาม ส.ค. 1 นั้นจึงฟังไม่ขึ้นเพราะการออก น.ส. 3 นั้นต้องมีการรังวัดเนื้อที่ดินและมีเจ้าของที่ดินข้างเคียงรับรองแนวเขตว่าถูกต้อง เจ้าพนักงานจึงจะออก น.ส. 3 ให้ได้ ส่วน ส.ค. 1 นับเป็นเพียงเจ้าของที่ดินไปแจ้งแก่เจ้าพนักงานว่าตนมีที่ดินที่อยู่ในความครอบครองที่จำนวนเนื้อที่เท่าไรเท่านั้นโดยเจ้าพนักงานไม่ได้ออกไปรังวัดสอบเขตเนื้อที่ดินที่แจ้งไว้ เนื้อที่ดินตาม ส.ค. 1 จึงไม่แน่นอนต้องถือว่าเนื้อที่ดินของโจทก์มีเนื้อที่ตามที่ปรากฏอยู่ใน น.ส. 3 ซึ่งตาม น.ส. 3ซึ่งตาม น.ส. 3 ดังกล่าวระบุว่าที่ดินโจทก์ด้านทิศตะวันตกยาว 8 วา 8 ศอก ซึ่งเท่ากับ17 เมตร 50 เซนติเมตร แต่ตามแผนที่พิพาทที่เจ้าหน้าที่ศาลทำขึ้นปรากฏว่าโจทก์นำชี้ที่ดินของโจทก์ด้านทิศตะวันตกซึ่งรวมที่พิพาทหมาย ข. ว่ายาว 18 เมตร ซึ่งเกินเนื้อที่ดินของโจทก์ตาม น.ส. 3 ไป 50 เซนติเมตร โรงเรือนของโจทก์จึงรุกล้ำเข้าไปที่ดินของจำเลยด้านทิศใต้กว้าง 50 เซนติเมตร ไม่ใช่ 3 เมตร 40 เซนติเมตร ตามที่จำเลยฟ้องแย้ง เมื่อข้อเท็จจริงฟังว่าโจทก์ปลูกสร้างโรงเรือนดังกล่าวเมื่อปี พ.ศ. 2525และจำเลยฟ้องแย้งโจทก์คดีนี้ในปี พ.ศ. 2526 ซึ่งยังไม่เกิน 1 ปี จำเลยจึงไม่ขาดสิทธิฟ้องแย้งเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครอง แต่ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า โจทก์ปลูกสร้างโรงเรือนรุกล้ำในที่ดินของจำเลยโดยสุจริต จำเลยจึงไม่อาจบังคับให้โจทก์รื้อถอนโรงเรือนส่วนที่รุกล้ำได้ ส่วนที่ศาลล่างทั้งสองให้โจทก์ใช้ค่าใช้ที่ดินแก่จำเลยเป็นเงินปีละ 200 บาท นั้น เห็นว่าฟ้องแย้งของจำเลยไม่ได้ขอให้โจทก์ใช้ค่าใช้ที่ดินที่โจทก์รุกล้ำเข้าไปในที่ดินของจำเลย ดังนั้น ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาให้โจทก์ใช้ค่าใช้ที่ดินแก่จำเลยจึงเป็นการพิพากษาเกินคำขอฟ้องแย้งเป็นการไม่ชอบ แต่ปัญหานี้เป็นข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย แม้โจทก์จะไม่ได้ฎีกา ศาลฎีกาก็หยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้สำหรับที่พิพาทหมาย ก. นั้น โจทก์ถูกแย่งการครอบครองเป็นเวลาล่วงเลยมานั้นถึงวันโจทก์ฟ้องเกินกว่า 1 ปี โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 วรรคสอง"พิพากษาแก้เป็นว่า โจทก์ไม่ต้องเสียเงินค่าใช้ที่พิพาทหมาย ข. แก่จำเลย 200 บาท นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์(บุญศรี กอบบุญ-เสียง ตรีวิมล-สมศักดิ์ วิธุรัติ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ที่ศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่า "หากที่ดินแปลงเดิมมี ส.ค. 1แสดงจำนวนเนื้อที่ ต่อมาได้ขอออก น.ส. 3 แต่มีจำนวนเนื้อที่แตกต่างกันต้องถือว่าเนื้อที่ดินตามที่ปรากฏอยู่ใน น.ส. 3 ถูกต้องกว่า เพราะการออก น.ส. 3 ต้องมีการรังวัดเนื้อที่ดิน และมีเจ้าของที่ดินข้างเคียงรับรองแนวเขตว่าถูกต้อง เจ้าพนักงานจึงจะออก น.ส. 3 ให้ได้ ส่วน ส.ค. 1 นั้น เป็นเพียงเจ้าของที่ดินไปแจ้งแก่เจ้าพนักงานว่าตนมีที่ดินอยู่ในความครอบครองมีจำนวนเนื้อที่เท่าไร โดยเจ้าพนักงานไม่ได้ออกไปรังวัดสอบเขตเนื้อที่ดิน" เรื่องนี้มี "ระเบียบของคณะกรรมการจัดที่ดินแห่งชาติ ฉบับที่ 7(พ.ศ. 2524) ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขการออกโฉนดที่ดิน และออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์" วางระเบียบไว้ว่า ในกรณีที่ผู้ครอบครองและทำประโยชน์ที่ดินได้แจ้งการครอบครองไว้แล้ว ถ้าเนื้อที่ที่คำนวณได้จากการรังวัดทำแผนที่หรือการพิสูจน์สอบสวนการทำประโยชน์ น้อยกว่าเนื้อที่ตามหลักฐานการแจ้งการครอบครองให้ออกโฉนดที่ดิน หรือ หนังสือรับรองการทำประโยชน์ตามเนื้อที่ที่คำนวณได้ และเท่าที่ได้ทำประโยชน์แล้ว ในกรณีที่ผู้ครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดินได้แจ้งการครอบครองไว้แล้วถ้าเนื้อที่ที่คำนวณได้จากการวัดทำแผนที่ หรือ การพิสูจน์สอบสวนการทำประโยชน์มากกว่าเนื้อที่ตามหลักฐานการแจ้งการครอบครอง ให้ออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์เท่าที่ได้ทำประโยชน์อยู่จริง เมื่อปรากฏว่าที่ดินมีอาณาเขตระยะ และที่ดินข้างเคียงทุกด้านถูกต้องกับหลักฐานแจ้งการครอบครอง ในกรณีที่ที่ดินข้างเคียงทุกด้านถูกต้องตรงกับหลักฐานการแจ้งการครอบครองแต่ระยะผิดพลาดคลาดเคลื่อนไปให้ออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์เท่าที่ได้ทำประโยชน์อยู่จริงเมื่อผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงได้ลงชื่อรับรองแนวเขตไว้เป็นการถูกต้องครบถ้วนทุกด้านแล้ว ส่วนในกรณีที่ผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงไม่มาหรือมาแต่ไม่ยอมลงชื่อรับรองแนวเขตครบถ้วนทุกด้านให้ออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์เท่าที่ได้ทำประโยชน์อยู่จริงโดยไม่ต้องมีการรับรองแนวเขตแต่ต้องอยู่ในบังคับแห่งเงื่อนไขดังต่อไปนี้ 1.ถ้าผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงได้รับหนังสือติดต่อจากพนักงานเจ้าหน้าที่ให้มาระวังแนวเขตแล้วแต่ไม่มาหรือมาแต่ไม่ยอมลงชื่อรับรองแนวเขตโดยไม่คัดค้านการรังวัดเมื่อผู้ครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดินได้ทำบันทึกรับรองว่ามิได้นำทำการสำรวจรังวัดทำแผนที่หรือพิสูจน์สอบสวนการทำประโยชน์รุกล้ำที่ดินข้างเคียงด้านที่มิได้มีการรับรองแนวเขตและถ้าปรากฏในภายหลังว่าได้นำทำการสำรวจรังวัดทำแผนที่หรือพิสูจน์สอบสวนการทำประโยชน์รุกล้ำที่ดินข้างเคียงด้านที่มิได้มีการรับรองแนวเขตก็ยินยอมให้พนักงานเจ้าหน้าที่แก้ไขให้ถูกต้องได้แล้วให้พนักงานเจ้าหน้าที่ทำหนังสือแจ้งให้ผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงมาลงชื่อรับรองแนวเขตหรือคัดค้านการรังวัดอีกครั้งหนึ่งโดยส่งทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับไปยังผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงและให้แจ้งไปในหนังสือนั้นด้วยว่าถ้าผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงไม่ดำเนินการตามที่พนักงานเจ้าหน้าที่แจ้งภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้ระบุไว้ในหนังสือแจ้งจะได้ออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์โดยไม่ต้องมีการรับรองแนวเขตหากผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงไม่ปฏิบัติการตามที่พนักงานเจ้าหน้าที่ได้แจ้งไปแล้วให้พนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์ได้โดยหมายเหตุไว้ในสารบัญจดทะเบียนด้วยอักษรสีแดงว่าในการออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์นี้ผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงด้านใดมิได้ระวังแนวเขตหรือมาแต่ไม่ยอมลงชื่อรับรองแนวเขตแล้วลงชื่อพนักงานเจ้าหน้าที่และวันเดือนปีกำกับไว้ด้วย 2.ถ้าพนักงานเจ้าหน้าที่ได้มีหนังสือติดต่อกับผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงให้มาระวังแนวเขตแล้วแต่ไม่อาจติดต่อได้ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ปิดหนังสือแจ้งให้ผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงนั้นมาลงชื่อรับรองแนวเขตหรือคัดค้านการรังวัดไว้ในที่เปิดเผยณบริเวณที่ดินของผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงและที่ว่าการเขตหรือที่ว่าการอำเภอหรือกิ่งอำเภอท้องที่ของที่ดินนั้นแห่งละหนึ่งฉบับโดยมีพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจเป็นพยานในการนั้นถ้าเป็นกรณีออกโฉนดที่ดินให้ปิดไว้ณสำนักงานที่ดินจังหวัดหรือสำนักงานที่ดินสาขาอีกหนึ่งฉบับทั้งนี้ให้นำความใน(1)ในส่วนที่เกี่ยวกับการให้ผู้ครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดินทำบันทึกคำรับรองและข้อความที่ต้องระบุไว้ในหนังสือแจ้งให้ผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงทราบรวมทั้งการหมายเหตุในสารบัญจดทะเบียนมาใช้บังคับโดยอนุโลม ในกรณีที่ที่ดินนั้นมีด้านหนึ่งด้านใดหรือหลายด้านจดที่ป่าหรือที่รกร้างว่างเปล่าและระยะที่วัดได้เกินระยะที่ปรากฏในหลักฐานการแจ้งการครอบครองให้ดำเนินการออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์ตามระยะที่ปรากฏในหลักฐานการแจ้งการครอบครองโดยประมาณ นอกจากนั้นเรื่องนี้ยังมีหนังสือกรมที่ดินกำหดระเบียบไว้หลายฉบับดังนี้ 1.หนังสือกรมที่ดินที่มท0606/ว2014ลงวันที่4มีนาคม2508เรื่องการรับรองแนวเขตที่ดินที่ขอหนังสือรับรองการทำประโยชน์กำหนดว่าวิธีการแจ้งให้เจ้าของที่ดินข้างเคียงมาตรวจและรับรองเขตโดยปกติเป็นหน้าที่ของผู้ขอจะต้องแจ้งและนำเจ้าของที่ดินข้างเคียงเว้นแต่พนักงานเจ้าหน้าที่พิจารณาเห็นควรมีหนังสือแจ้งให้ทราบเจ้าของที่ดินข้างเคียงต้องลงชื่อรับรองแนวเขตในบันทึกการตรวจสอบที่ดินต่อท้ายรูปแผนที่โดยประมาณการเขียนรูปแผนที่โดยประมาณให้เขียนไว้หลังคำขอ(น.ส.1) 2.หนังสือกรมที่ดินที่มท0606/ว3272ลงวันที่11กุมภาพันธ์2513เรื่องการรับรองแนวเขตที่ดินที่ขอออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์กำหนดว่าควรให้เจ้าหน้าที่มีหนังสือแจ้งเจ้าหน้าที่ที่ดินข้างเคียงมาระวังชี้และรับรองแนวเขตที่ดินของตนเอง 3.หนังสือกรมที่ดินที่มท0606/ว31976ลงวันที่30กันยายน2513เรื่องการรับรองแนวเขตที่ดินที่ขอออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์กำหนดว่าถ้าเจ้าของที่ดินข้างเคียงได้รับหนังสือแล้วไม่มาระวังชี้แนวเขตเจ้าหน้าที่จะต้องบันทึกถ้อยคำผู้ขอรับรองไว้ ปราโมทย์ธรรมพนิชวัฒน์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นเจ้าของที่ดิน 1 แปลง พร้อมโรงเรือนปลูกอยู่บนที่ดิน 1 หลังปี พ.ศ. 2501 - 2502 จำเลยปลูกโรงเรือนในที่ดินของจำเลยรุกล้ำเข้ามาในที่ดินโจทก์ทางทิศตะวันออกบางส่วน โจทก์ทักท้วงและยอมให้ที่ดินแปลงย่อยที่ 1 ซึ่งโรงเรือนจำเลยรุกล้ำเป็นของจำเลย แต่ส่วนหลังคาโรงเรือนจำเลยที่ยื่นเข้ามาในที่ดินโจทก์แปลงย่อยที่ 2โจทก์ให้จำเลยอาศัยอยู่ต่อไปจนกว่าโจทก์จะปลูกโรงเรือนหลังใหม่ จึงจะให้จำเลยรื้อหลังคาส่วนนี้ออก โดยจำเลยสัญญาว่าถ้าโจทก์ปลูกโรงเรือนหลังใหม่จำเลยยอมให้โจทก์ใช้ฝาผนังโรงเรือนของจำเลยร่วมด้วย ปี พ.ศ. 2525 โจทก์รื้อโรงเรือนหลังเก่าปลูกโรงเรือนหลังใหม่ โจทก์ขอใช้ฝาผนังร่วมตามสัญญาแต่จำเลยไม่ยอม โจทก์จึงให้จำเลยรื้อหลังคาโรงเรือนที่รุกล้ำออก จำเลยไม่รื้อ เดือนกันยายน 2525 จำเลยทำรั้วสังกะสีเข้ามาในที่ดินโจทก์และขอออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ในที่ดินส่วนที่รุกล้ำและในเดือนกรกฎาคม 2526 จำเลยได้ขอออกโฉนดที่ดินส่วนที่รุกล้ำดังกล่าวแปลงย่อยที่ 2 ที่พิพาทหมาย ก. ในคราวเดียวกันก็ขอออกโฉนดที่ดินรุกล้ำที่ดินโจทก์แปลงย่อยที่ 3 ที่พิพาทหมาย ข. โจทก์คัดค้านแล้ว แต่จำเลยยังละเมิดสิทธิของโจทก์ขอให้ศาลพิพากษาว่าที่พิพาทหมาย ก. และหมาย ข. เป็นของโจทก์ห้ามจำเลยเกี่ยวข้องให้จำเลยรื้อหลังคาโรงเรือนจำเลยที่ยื่นเข้ามาในที่ดินโจทก์และรื้อรั้วสังกะสีในที่พิพาทหมาย ก. ออกจากแนวเขตที่ดินของโจทก์จำเลยให้การและฟ้องแย้งว่า ที่ดินแปลงย่อยที่ 1 และที่ 2 จำเลยได้เข้าครอบครองเป็นเจ้าของติดต่อกันมาเป็นเวลากว่า 20 ปี โจทก์ไม่เคยทักท้วง อ้างสิทธิจำเลยไม่เคยให้สัญญาว่าจะให้โจทก์ใช้ฝาผนังโรงเรือนของจำเลยร่วมกัน และหลังคาโรงเรือนจำเลยไม่เคยล้ำเข้าไปในเขตที่ดินโจทก์ เดือนตุลาคม 2525 โจทก์รื้อโรงเรือนหลังเก่าและปลูกโรงเรือนหลังใหม่ล้ำเข้าไปในที่ดินของจำเลยประมาณ 3 เมตรยาวตลอดแนวตามที่ดินแปลงย่อยที่ 3 จำเลยห้ามแล้วโจทก์ไม่ยอมรื้อถอนและกลับใช้สิทธิไม่สุจริตมาฟ้องคดีนี้ จำเลยปลูกโรงเรือนโดยสุจริตมาประมาณ 26 ปีและจำเลยครอบครองโรงเรือนนี้มาตลอด โจทก์และบุคคลอื่นไม่เคยเกี่ยวข้องโต้แย้งสิทธิฟ้องโจทก์ขาดอายุความและหากฟังว่าหลังคาโรงเรือนจำเลยรุกล้ำเข้าไปในที่ดินของโจทก์ที่ดินดังกล่าวย่อมตกเป็นภารจำยอม โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยรื้อหลังคาไม่ได้ จำเลยขอใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ปีละ 50 บาท ขอให้พิพากษายกฟ้องโจทก์ และบังคับโจทก์ให้รื้อถอนโรงเรือนส่วนที่ปลูกสร้างรุกล้ำเข้ามาในที่ดินจำเลย ทำที่ดินให้กลับเป็นตามสภาพเดิมโจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่า ที่ดินแปลงย่อยที่ 1, 2 และ 3 เป็นของโจทก์ จำเลยปลูกสร้างโรงเรือนรุกล้ำที่ดินโจทก์ ชายคาโรงเรือนจำเลยทับชายคาโรงเรือนหลังเก่าของโจทก์ ที่ดินแปลงย่อยที่ 2 ไม่ตกอยู่ในภารจำยอม ข้อเสนอจำเลยยอมชดใช้ค่าภารจำยอมปีละ 50 บาท นั้นน้อยไปสมควรเป็นเดือนละ 200 บาท ฟ้องแย้งจำเลยขาดอายุความ ขอให้ยกฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์ใช้เงินเป็นค่าใช้ที่ดินรายปีปีละ 200 บาท แก่จำเลยคำขออื่นของโจทก์จำเลยให้ยกโจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว คดีมีปัญหาตามที่โจทก์ฎีกาว่า ที่พิพาทหมาย ก.และหมาย ข. ตามแผนที่พิพาทเป็นของโจทก์หรือไม่ เห็นว่า เดิมที่ดินของโจทก์เป็นที่ดินมี ส.ค. 1 ตามเอกสารหมาย จ.4 มีรูปที่ดินโดยประมาณกว้างด้านละ 5 วา ยาวด้านละ9 วา ต่อมาในปี พ.ศ. 2505 โจทก์ได้ขอออก น.ส. 3 ปรากฏตามสำเนา น.ส. 3 เอกสารหมาย จ.5 มีรูปที่ดินโดยประมาณคือ ทิศตะวันตกและทิศตะวันออกยาวด้านละ8 วา 3 ศอก ทิศเหนือและทิศใต้ยาวด้านละ 4 วา 10 เซนติเมตร ที่โจทก์นำสืบว่าที่ดินของโจทก์ยังมีเนื้อที่ตาม ส.ค. 1 นั้นจึงฟังไม่ขึ้นเพราะการออก น.ส. 3 นั้นต้องมีการรังวัดเนื้อที่ดินและมีเจ้าของที่ดินข้างเคียงรับรองแนวเขตว่าถูกต้อง เจ้าพนักงานจึงจะออก น.ส. 3 ให้ได้ ส่วน ส.ค. 1 นับเป็นเพียงเจ้าของที่ดินไปแจ้งแก่เจ้าพนักงานว่าตนมีที่ดินที่อยู่ในความครอบครองที่จำนวนเนื้อที่เท่าไรเท่านั้นโดยเจ้าพนักงานไม่ได้ออกไปรังวัดสอบเขตเนื้อที่ดินที่แจ้งไว้ เนื้อที่ดินตาม ส.ค. 1 จึงไม่แน่นอนต้องถือว่าเนื้อที่ดินของโจทก์มีเนื้อที่ตามที่ปรากฏอยู่ใน น.ส. 3 ซึ่งตาม น.ส. 3ซึ่งตาม น.ส. 3 ดังกล่าวระบุว่าที่ดินโจทก์ด้านทิศตะวันตกยาว 8 วา 8 ศอก ซึ่งเท่ากับ17 เมตร 50 เซนติเมตร แต่ตามแผนที่พิพาทที่เจ้าหน้าที่ศาลทำขึ้นปรากฏว่าโจทก์นำชี้ที่ดินของโจทก์ด้านทิศตะวันตกซึ่งรวมที่พิพาทหมาย ข. ว่ายาว 18 เมตร ซึ่งเกินเนื้อที่ดินของโจทก์ตาม น.ส. 3 ไป 50 เซนติเมตร โรงเรือนของโจทก์จึงรุกล้ำเข้าไปที่ดินของจำเลยด้านทิศใต้กว้าง 50 เซนติเมตร ไม่ใช่ 3 เมตร 40 เซนติเมตร ตามที่จำเลยฟ้องแย้ง เมื่อข้อเท็จจริงฟังว่าโจทก์ปลูกสร้างโรงเรือนดังกล่าวเมื่อปี พ.ศ. 2525และจำเลยฟ้องแย้งโจทก์คดีนี้ในปี พ.ศ. 2526 ซึ่งยังไม่เกิน 1 ปี จำเลยจึงไม่ขาดสิทธิฟ้องแย้งเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครอง แต่ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า โจทก์ปลูกสร้างโรงเรือนรุกล้ำในที่ดินของจำเลยโดยสุจริต จำเลยจึงไม่อาจบังคับให้โจทก์รื้อถอนโรงเรือนส่วนที่รุกล้ำได้ ส่วนที่ศาลล่างทั้งสองให้โจทก์ใช้ค่าใช้ที่ดินแก่จำเลยเป็นเงินปีละ 200 บาท นั้น เห็นว่าฟ้องแย้งของจำเลยไม่ได้ขอให้โจทก์ใช้ค่าใช้ที่ดินที่โจทก์รุกล้ำเข้าไปในที่ดินของจำเลย ดังนั้น ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาให้โจทก์ใช้ค่าใช้ที่ดินแก่จำเลยจึงเป็นการพิพากษาเกินคำขอฟ้องแย้งเป็นการไม่ชอบ แต่ปัญหานี้เป็นข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย แม้โจทก์จะไม่ได้ฎีกา ศาลฎีกาก็หยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้สำหรับที่พิพาทหมาย ก. นั้น โจทก์ถูกแย่งการครอบครองเป็นเวลาล่วงเลยมานั้นถึงวันโจทก์ฟ้องเกินกว่า 1 ปี โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 วรรคสอง"พิพากษาแก้เป็นว่า โจทก์ไม่ต้องเสียเงินค่าใช้ที่พิพาทหมาย ข. แก่จำเลย 200 บาท นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5970/2533นางอัมภา เพชรกุล หรือ อำภา หรือ หนูพา ภูมิมาศโจทก์นายรุ่ม เชาวลิตจำเลย ป.พ.พ. ม. 1312 วรรคแรก, ม. 1375 วรรคสอง ป.วิ.พ. ม. 142, ม. 177 วรรคสอง, ม. 249 ป.ที่ดิน ม. 58, ม. 58 ทวิที่ดินเดิม มีเพียง ส.ค.1 หากต่อมาเจ้าพนักงานออก น.ส.3 ให้แต่มีจำนวนเนื้อที่ไม่ตรงกัน ถือว่าจำนวนเนื้อที่ตามที่ปรากฏใน น.ส.3 ถูกต้องกว่า เพราะการออก น.ส.3 นั้น จะต้องมีการรังวัดเนื้อที่ดิน และมีเจ้าของที่ดินข้างเคียงรับรองแนวเขตว่าถูกต้อง แม้จำเลยฟ้องแย้งโจทก์เมื่อยังไม่เกิน 1 ปี นับแต่ถูกแย่งการครอบครอง ไม่ขาดสิทธิฟ้องแย้งเพื่อเอาคืนการครอบครอง แต่เมื่อ โจทก์ปลูกสร้างโรงเรือนรุกล้ำในที่ดินของจำเลยโดยสุจริต จำเลย จึงไม่อาจบังคับให้โจทก์รื้อถอนโรงเรือนส่วนที่รุกล้ำได้ ฟ้องแย้งของจำเลยไม่ได้ขอให้โจทก์ใช้ค่าที่ดินที่โจทก์รุกล้ำ ดังนั้น การที่ศาลล่างพิพากษาให้โจทก์ใช้ค่าที่ดินแก่จำเลยจึงเป็นการพิพากษาเกินคำขอฟ้องแย้ง ปัญหานี้เป็นข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย แม้โจทก์จะไม่ได้ฎีกา ศาลฎีกาก็ หยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นเจ้าของที่ดิน 1 แปลง พร้อมโรงเรือนปลูกอยู่บนที่ดิน 1 หลังปี พ.ศ. 2501 - 2502 จำเลยปลูกโรงเรือนในที่ดินของจำเลยรุกล้ำเข้ามาในที่ดินโจทก์ทางทิศตะวันออกบางส่วน โจทก์ทักท้วงและยอมให้ที่ดินแปลงย่อยที่ 1 ซึ่งโรงเรือนจำเลยรุกล้ำเป็นของจำเลย แต่ส่วนหลังคาโรงเรือนจำเลยที่ยื่นเข้ามาในที่ดินโจทก์แปลงย่อยที่ 2โจทก์ให้จำเลยอาศัยอยู่ต่อไปจนกว่าโจทก์จะปลูกโรงเรือนหลังใหม่ จึงจะให้จำเลยรื้อหลังคาส่วนนี้ออก โดยจำเลยสัญญาว่าถ้าโจทก์ปลูกโรงเรือนหลังใหม่จำเลยยอมให้โจทก์ใช้ฝาผนังโรงเรือนของจำเลยร่วมด้วย ปี พ.ศ. 2525 โจทก์รื้อโรงเรือนหลังเก่าปลูกโรงเรือนหลังใหม่ โจทก์ขอใช้ฝาผนังร่วมตามสัญญาแต่จำเลยไม่ยอม โจทก์จึงให้จำเลยรื้อหลังคาโรงเรือนที่รุกล้ำออก จำเลยไม่รื้อ เดือนกันยายน 2525 จำเลยทำรั้วสังกะสีเข้ามาในที่ดินโจทก์และขอออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ในที่ดินส่วนที่รุกล้ำและในเดือนกรกฎาคม 2526 จำเลยได้ขอออกโฉนดที่ดินส่วนที่รุกล้ำดังกล่าวแปลงย่อยที่ 2 ที่พิพาทหมาย ก. ในคราวเดียวกันก็ขอออกโฉนดที่ดินรุกล้ำที่ดินโจทก์แปลงย่อยที่ 3 ที่พิพาทหมาย ข. โจทก์คัดค้านแล้ว แต่จำเลยยังละเมิดสิทธิของโจทก์ขอให้ศาลพิพากษาว่าที่พิพาทหมาย ก. และหมาย ข. เป็นของโจทก์ห้ามจำเลยเกี่ยวข้องให้จำเลยรื้อหลังคาโรงเรือนจำเลยที่ยื่นเข้ามาในที่ดินโจทก์และรื้อรั้วสังกะสีในที่พิพาทหมาย ก. ออกจากแนวเขตที่ดินของโจทก์จำเลยให้การและฟ้องแย้งว่า ที่ดินแปลงย่อยที่ 1 และที่ 2 จำเลยได้เข้าครอบครองเป็นเจ้าของติดต่อกันมาเป็นเวลากว่า 20 ปี โจทก์ไม่เคยทักท้วง อ้างสิทธิจำเลยไม่เคยให้สัญญาว่าจะให้โจทก์ใช้ฝาผนังโรงเรือนของจำเลยร่วมกัน และหลังคาโรงเรือนจำเลยไม่เคยล้ำเข้าไปในเขตที่ดินโจทก์ เดือนตุลาคม 2525 โจทก์รื้อโรงเรือนหลังเก่าและปลูกโรงเรือนหลังใหม่ล้ำเข้าไปในที่ดินของจำเลยประมาณ 3 เมตรยาวตลอดแนวตามที่ดินแปลงย่อยที่ 3 จำเลยห้ามแล้วโจทก์ไม่ยอมรื้อถอนและกลับใช้สิทธิไม่สุจริตมาฟ้องคดีนี้ จำเลยปลูกโรงเรือนโดยสุจริตมาประมาณ 26 ปีและจำเลยครอบครองโรงเรือนนี้มาตลอด โจทก์และบุคคลอื่นไม่เคยเกี่ยวข้องโต้แย้งสิทธิฟ้องโจทก์ขาดอายุความและหากฟังว่าหลังคาโรงเรือนจำเลยรุกล้ำเข้าไปในที่ดินของโจทก์ที่ดินดังกล่าวย่อมตกเป็นภารจำยอม โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยรื้อหลังคาไม่ได้ จำเลยขอใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ปีละ 50 บาท ขอให้พิพากษายกฟ้องโจทก์ และบังคับโจทก์ให้รื้อถอนโรงเรือนส่วนที่ปลูกสร้างรุกล้ำเข้ามาในที่ดินจำเลย ทำที่ดินให้กลับเป็นตามสภาพเดิมโจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่า ที่ดินแปลงย่อยที่ 1, 2 และ 3 เป็นของโจทก์ จำเลยปลูกสร้างโรงเรือนรุกล้ำที่ดินโจทก์ ชายคาโรงเรือนจำเลยทับชายคาโรงเรือนหลังเก่าของโจทก์ ที่ดินแปลงย่อยที่ 2 ไม่ตกอยู่ในภารจำยอม ข้อเสนอจำเลยยอมชดใช้ค่าภารจำยอมปีละ 50 บาท นั้นน้อยไปสมควรเป็นเดือนละ 200 บาท ฟ้องแย้งจำเลยขาดอายุความ ขอให้ยกฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์ใช้เงินเป็นค่าใช้ที่ดินรายปีปีละ 200 บาท แก่จำเลยคำขออื่นของโจทก์จำเลยให้ยกโจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว คดีมีปัญหาตามที่โจทก์ฎีกาว่า ที่พิพาทหมาย ก.และหมาย ข. ตามแผนที่พิพาทเป็นของโจทก์หรือไม่ เห็นว่า เดิมที่ดินของโจทก์เป็นที่ดินมี ส.ค. 1 ตามเอกสารหมาย จ.4 มีรูปที่ดินโดยประมาณกว้างด้านละ 5 วา ยาวด้านละ9 วา ต่อมาในปี พ.ศ. 2505 โจทก์ได้ขอออก น.ส. 3 ปรากฏตามสำเนา น.ส. 3 เอกสารหมาย จ.5 มีรูปที่ดินโดยประมาณคือ ทิศตะวันตกและทิศตะวันออกยาวด้านละ8 วา 3 ศอก ทิศเหนือและทิศใต้ยาวด้านละ 4 วา 10 เซนติเมตร ที่โจทก์นำสืบว่าที่ดินของโจทก์ยังมีเนื้อที่ตาม ส.ค. 1 นั้นจึงฟังไม่ขึ้นเพราะการออก น.ส. 3 นั้นต้องมีการรังวัดเนื้อที่ดินและมีเจ้าของที่ดินข้างเคียงรับรองแนวเขตว่าถูกต้อง เจ้าพนักงานจึงจะออก น.ส. 3 ให้ได้ ส่วน ส.ค. 1 นับเป็นเพียงเจ้าของที่ดินไปแจ้งแก่เจ้าพนักงานว่าตนมีที่ดินที่อยู่ในความครอบครองที่จำนวนเนื้อที่เท่าไรเท่านั้นโดยเจ้าพนักงานไม่ได้ออกไปรังวัดสอบเขตเนื้อที่ดินที่แจ้งไว้ เนื้อที่ดินตาม ส.ค. 1 จึงไม่แน่นอนต้องถือว่าเนื้อที่ดินของโจทก์มีเนื้อที่ตามที่ปรากฏอยู่ใน น.ส. 3 ซึ่งตาม น.ส. 3ซึ่งตาม น.ส. 3 ดังกล่าวระบุว่าที่ดินโจทก์ด้านทิศตะวันตกยาว 8 วา 8 ศอก ซึ่งเท่ากับ17 เมตร 50 เซนติเมตร แต่ตามแผนที่พิพาทที่เจ้าหน้าที่ศาลทำขึ้นปรากฏว่าโจทก์นำชี้ที่ดินของโจทก์ด้านทิศตะวันตกซึ่งรวมที่พิพาทหมาย ข. ว่ายาว 18 เมตร ซึ่งเกินเนื้อที่ดินของโจทก์ตาม น.ส. 3 ไป 50 เซนติเมตร โรงเรือนของโจทก์จึงรุกล้ำเข้าไปที่ดินของจำเลยด้านทิศใต้กว้าง 50 เซนติเมตร ไม่ใช่ 3 เมตร 40 เซนติเมตร ตามที่จำเลยฟ้องแย้ง เมื่อข้อเท็จจริงฟังว่าโจทก์ปลูกสร้างโรงเรือนดังกล่าวเมื่อปี พ.ศ. 2525และจำเลยฟ้องแย้งโจทก์คดีนี้ในปี พ.ศ. 2526 ซึ่งยังไม่เกิน 1 ปี จำเลยจึงไม่ขาดสิทธิฟ้องแย้งเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครอง แต่ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า โจทก์ปลูกสร้างโรงเรือนรุกล้ำในที่ดินของจำเลยโดยสุจริต จำเลยจึงไม่อาจบังคับให้โจทก์รื้อถอนโรงเรือนส่วนที่รุกล้ำได้ ส่วนที่ศาลล่างทั้งสองให้โจทก์ใช้ค่าใช้ที่ดินแก่จำเลยเป็นเงินปีละ 200 บาท นั้น เห็นว่าฟ้องแย้งของจำเลยไม่ได้ขอให้โจทก์ใช้ค่าใช้ที่ดินที่โจทก์รุกล้ำเข้าไปในที่ดินของจำเลย ดังนั้น ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาให้โจทก์ใช้ค่าใช้ที่ดินแก่จำเลยจึงเป็นการพิพากษาเกินคำขอฟ้องแย้งเป็นการไม่ชอบ แต่ปัญหานี้เป็นข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย แม้โจทก์จะไม่ได้ฎีกา ศาลฎีกาก็หยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้สำหรับที่พิพาทหมาย ก. นั้น โจทก์ถูกแย่งการครอบครองเป็นเวลาล่วงเลยมานั้นถึงวันโจทก์ฟ้องเกินกว่า 1 ปี โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 วรรคสอง"พิพากษาแก้เป็นว่า โจทก์ไม่ต้องเสียเงินค่าใช้ที่พิพาทหมาย ข. แก่จำเลย 200 บาท นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์(บุญศรี กอบบุญ-เสียง ตรีวิมล-สมศักดิ์ วิธุรัติ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ที่ศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่า "หากที่ดินแปลงเดิมมี ส.ค. 1แสดงจำนวนเนื้อที่ ต่อมาได้ขอออก น.ส. 3 แต่มีจำนวนเนื้อที่แตกต่างกันต้องถือว่าเนื้อที่ดินตามที่ปรากฏอยู่ใน น.ส. 3 ถูกต้องกว่า เพราะการออก น.ส. 3 ต้องมีการรังวัดเนื้อที่ดิน และมีเจ้าของที่ดินข้างเคียงรับรองแนวเขตว่าถูกต้อง เจ้าพนักงานจึงจะออก น.ส. 3 ให้ได้ ส่วน ส.ค. 1 นั้น เป็นเพียงเจ้าของที่ดินไปแจ้งแก่เจ้าพนักงานว่าตนมีที่ดินอยู่ในความครอบครองมีจำนวนเนื้อที่เท่าไร โดยเจ้าพนักงานไม่ได้ออกไปรังวัดสอบเขตเนื้อที่ดิน" เรื่องนี้มี "ระเบียบของคณะกรรมการจัดที่ดินแห่งชาติ ฉบับที่ 7(พ.ศ. 2524) ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขการออกโฉนดที่ดิน และออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์" วางระเบียบไว้ว่า ในกรณีที่ผู้ครอบครองและทำประโยชน์ที่ดินได้แจ้งการครอบครองไว้แล้ว ถ้าเนื้อที่ที่คำนวณได้จากการรังวัดทำแผนที่หรือการพิสูจน์สอบสวนการทำประโยชน์ น้อยกว่าเนื้อที่ตามหลักฐานการแจ้งการครอบครองให้ออกโฉนดที่ดิน หรือ หนังสือรับรองการทำประโยชน์ตามเนื้อที่ที่คำนวณได้ และเท่าที่ได้ทำประโยชน์แล้ว ในกรณีที่ผู้ครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดินได้แจ้งการครอบครองไว้แล้วถ้าเนื้อที่ที่คำนวณได้จากการวัดทำแผนที่ หรือ การพิสูจน์สอบสวนการทำประโยชน์มากกว่าเนื้อที่ตามหลักฐานการแจ้งการครอบครอง ให้ออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์เท่าที่ได้ทำประโยชน์อยู่จริง เมื่อปรากฏว่าที่ดินมีอาณาเขตระยะ และที่ดินข้างเคียงทุกด้านถูกต้องกับหลักฐานแจ้งการครอบครอง ในกรณีที่ที่ดินข้างเคียงทุกด้านถูกต้องตรงกับหลักฐานการแจ้งการครอบครองแต่ระยะผิดพลาดคลาดเคลื่อนไปให้ออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์เท่าที่ได้ทำประโยชน์อยู่จริงเมื่อผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงได้ลงชื่อรับรองแนวเขตไว้เป็นการถูกต้องครบถ้วนทุกด้านแล้ว ส่วนในกรณีที่ผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงไม่มาหรือมาแต่ไม่ยอมลงชื่อรับรองแนวเขตครบถ้วนทุกด้านให้ออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์เท่าที่ได้ทำประโยชน์อยู่จริงโดยไม่ต้องมีการรับรองแนวเขตแต่ต้องอยู่ในบังคับแห่งเงื่อนไขดังต่อไปนี้ 1.ถ้าผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงได้รับหนังสือติดต่อจากพนักงานเจ้าหน้าที่ให้มาระวังแนวเขตแล้วแต่ไม่มาหรือมาแต่ไม่ยอมลงชื่อรับรองแนวเขตโดยไม่คัดค้านการรังวัดเมื่อผู้ครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดินได้ทำบันทึกรับรองว่ามิได้นำทำการสำรวจรังวัดทำแผนที่หรือพิสูจน์สอบสวนการทำประโยชน์รุกล้ำที่ดินข้างเคียงด้านที่มิได้มีการรับรองแนวเขตและถ้าปรากฏในภายหลังว่าได้นำทำการสำรวจรังวัดทำแผนที่หรือพิสูจน์สอบสวนการทำประโยชน์รุกล้ำที่ดินข้างเคียงด้านที่มิได้มีการรับรองแนวเขตก็ยินยอมให้พนักงานเจ้าหน้าที่แก้ไขให้ถูกต้องได้แล้วให้พนักงานเจ้าหน้าที่ทำหนังสือแจ้งให้ผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงมาลงชื่อรับรองแนวเขตหรือคัดค้านการรังวัดอีกครั้งหนึ่งโดยส่งทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับไปยังผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงและให้แจ้งไปในหนังสือนั้นด้วยว่าถ้าผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงไม่ดำเนินการตามที่พนักงานเจ้าหน้าที่แจ้งภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้ระบุไว้ในหนังสือแจ้งจะได้ออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์โดยไม่ต้องมีการรับรองแนวเขตหากผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงไม่ปฏิบัติการตามที่พนักงานเจ้าหน้าที่ได้แจ้งไปแล้วให้พนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์ได้โดยหมายเหตุไว้ในสารบัญจดทะเบียนด้วยอักษรสีแดงว่าในการออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์นี้ผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงด้านใดมิได้ระวังแนวเขตหรือมาแต่ไม่ยอมลงชื่อรับรองแนวเขตแล้วลงชื่อพนักงานเจ้าหน้าที่และวันเดือนปีกำกับไว้ด้วย 2.ถ้าพนักงานเจ้าหน้าที่ได้มีหนังสือติดต่อกับผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงให้มาระวังแนวเขตแล้วแต่ไม่อาจติดต่อได้ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ปิดหนังสือแจ้งให้ผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงนั้นมาลงชื่อรับรองแนวเขตหรือคัดค้านการรังวัดไว้ในที่เปิดเผยณบริเวณที่ดินของผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงและที่ว่าการเขตหรือที่ว่าการอำเภอหรือกิ่งอำเภอท้องที่ของที่ดินนั้นแห่งละหนึ่งฉบับโดยมีพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจเป็นพยานในการนั้นถ้าเป็นกรณีออกโฉนดที่ดินให้ปิดไว้ณสำนักงานที่ดินจังหวัดหรือสำนักงานที่ดินสาขาอีกหนึ่งฉบับทั้งนี้ให้นำความใน(1)ในส่วนที่เกี่ยวกับการให้ผู้ครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดินทำบันทึกคำรับรองและข้อความที่ต้องระบุไว้ในหนังสือแจ้งให้ผู้มีสิทธิในที่ดินข้างเคียงทราบรวมทั้งการหมายเหตุในสารบัญจดทะเบียนมาใช้บังคับโดยอนุโลม ในกรณีที่ที่ดินนั้นมีด้านหนึ่งด้านใดหรือหลายด้านจดที่ป่าหรือที่รกร้างว่างเปล่าและระยะที่วัดได้เกินระยะที่ปรากฏในหลักฐานการแจ้งการครอบครองให้ดำเนินการออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์ตามระยะที่ปรากฏในหลักฐานการแจ้งการครอบครองโดยประมาณ นอกจากนั้นเรื่องนี้ยังมีหนังสือกรมที่ดินกำหดระเบียบไว้หลายฉบับดังนี้ 1.หนังสือกรมที่ดินที่มท0606/ว2014ลงวันที่4มีนาคม2508เรื่องการรับรองแนวเขตที่ดินที่ขอหนังสือรับรองการทำประโยชน์กำหนดว่าวิธีการแจ้งให้เจ้าของที่ดินข้างเคียงมาตรวจและรับรองเขตโดยปกติเป็นหน้าที่ของผู้ขอจะต้องแจ้งและนำเจ้าของที่ดินข้างเคียงเว้นแต่พนักงานเจ้าหน้าที่พิจารณาเห็นควรมีหนังสือแจ้งให้ทราบเจ้าของที่ดินข้างเคียงต้องลงชื่อรับรองแนวเขตในบันทึกการตรวจสอบที่ดินต่อท้ายรูปแผนที่โดยประมาณการเขียนรูปแผนที่โดยประมาณให้เขียนไว้หลังคำขอ(น.ส.1) 2.หนังสือกรมที่ดินที่มท0606/ว3272ลงวันที่11กุมภาพันธ์2513เรื่องการรับรองแนวเขตที่ดินที่ขอออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์กำหนดว่าควรให้เจ้าหน้าที่มีหนังสือแจ้งเจ้าหน้าที่ที่ดินข้างเคียงมาระวังชี้และรับรองแนวเขตที่ดินของตนเอง 3.หนังสือกรมที่ดินที่มท0606/ว31976ลงวันที่30กันยายน2513เรื่องการรับรองแนวเขตที่ดินที่ขอออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์กำหนดว่าถ้าเจ้าของที่ดินข้างเคียงได้รับหนังสือแล้วไม่มาระวังชี้แนวเขตเจ้าหน้าที่จะต้องบันทึกถ้อยคำผู้ขอรับรองไว้ ปราโมทย์ธรรมพนิชวัฒน์