ระเบียบกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ระเบียบกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ว่าด้วยวิธีการดำเนินงานของสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์สถานคุ้มครองสวัสดิภาพและสถานพัฒนาและฟื้นฟูพ.ศ. ๒๕๔๗ อาศัยอำนาจตามความในมาตรา๕๔ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองเด็ก พ.ศ. ๒๕๔๖ ปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จึงวางระเบียบไว้ดังต่อไปนี้ข้อ๑ ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ว่าด้วย วิธีการดำเนินงานของสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพและสถานพัฒนาและฟื้นฟู พ.ศ. ๒๕๔๗ข้อ๒[๑] ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปข้อ๓ บรรดาระเบียบ ข้อบังคับและคำสั่งอื่นใดที่กำหนดไว้แล้วในระเบียบนี้ หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับระเบียบนี้ให้ใช้ระเบียบนี้แทนข้อ๔ ในระเบียบนี้เด็ก หมายความว่า เด็กที่อยู่ในความปกครองดูแลของสถานแรกรับสถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ และสถานพัฒนาและฟื้นฟูผู้ปกครองสวัสดิภาพ หมายความว่าผู้ปกครองสวัสดิภาพสถานแรกรับผู้ปกครองสวัสดิภาพสถานสงเคราะห์ผู้ปกครองสวัสดิภาพสถานคุ้มครองสวัสดิภาพ และผู้ปกครองสวัสดิภาพสถานพัฒนาและฟื้นฟูผู้ปฏิบัติงาน หมายความว่าบุคลากรผู้ปฏิบัติงานในสถานแรกรับสถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพและสถานพัฒนาและฟื้นฟูข้อ๕การจัดบุคลากรผู้ปฏิบัติหน้าที่นอกเหนือจากที่กำหนดไว้ในระเบียบนี้ให้ปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์หรือผู้ว่าราชการจังหวัด แล้วแต่กรณี กำหนดได้ตามแต่จะเห็นสมควรข้อ๖ให้ปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์เป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้และมีอำนาจวินิจฉัยชี้ขาดในกรณีที่มีปัญหาหรือข้อขัดแย้งเกี่ยวกับการปฏิบัติตามระเบียบนี้หมวด ๑บททั่วไป ส่วนที่ ๑ผู้ปกครองสวัสดิภาพ ข้อ๗ ผู้ปกครองสวัสดิภาพต้องมีคุณสมบัติและได้รับการแต่งตั้งตามกฎกระทรวง ที่ออกโดยมาตรา ๕๕แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองเด็ก พ.ศ. ๒๕๔๖ซึ่งนอกจากจะมีอำนาจหน้าที่ตามที่กฎหมายกำหนดแล้วให้มีหน้าที่ ดังต่อไปนี้(๑)เป็นผู้ปกครองดูแลเด็ก และบังคับบัญชาในการปฏิบัติงานของสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ และสถานพัฒนาและฟื้นฟู(๒)ดูแลเด็กด้วยความเอาใจใส่(๓)อบรมสั่งสอนเด็กเกี่ยวกับความประพฤติและศีลธรรมอันดี(๔)จัดให้มีทะเบียนรับ และจำหน่ายเด็กบันทึกกระบวนการดำเนินการพร้อมจัดทำประวัติประจำตัวเด็ก และรวบรวมสถิติข้อมูลต่าง ๆไว้เป็นหลักฐาน(๕)ทบทวนวิธีการสงเคราะห์และคุ้มครองสวัสดิภาพ เงื่อนไขและเวลาในการสงเคราะห์และคุ้มครองสวัสดิภาพ(๖)จัดให้มีการติดตามและประเมินผลเด็กซึ่งพ้นจากอุปการะไปแล้ว(๗)กำกับ ดูแล บำรุงรักษาบริเวณอาคาร และสถานที่ของสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ และสถานพัฒนาและฟื้นฟูให้เป็นระเบียบเรียบร้อย สะอาดถูกต้องตามหลักสุขาภิบาล และให้มีความปลอดภัยส่วนที่ ๒ผู้ปฏิบัติงาน ข้อ๘ ผู้ปฏิบัติงานตามตำแหน่งที่กำหนดต้องมีคุณสมบัติเฉพาะตำแหน่งดังต่อไปนี้(๑)นักสังคมสงเคราะห์ ได้รับปริญญาตรีหรือเทียบได้ไม่ต่ำกว่านี้ด้านสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ สังคมวิทยา จิตวิทยาหรือด้านอื่นที่ ก.พ. กำหนดว่าใช้เป็นคุณสมบัติเฉพาะสำหรับตำแหน่งนี้ได้หรือได้รับปริญญาโท หรือเทียบได้ไม่ต่ำกว่านี้ ด้านสังคมสงเคราะห์ศาสตร์สังคมวิทยา จิตวิทยา หรือด้านอื่นที่ ก.พ.กำหนดว่าใช้เป็นคุณสมบัติเฉพาะสำหรับตำแหน่งนี้ได้(๒)นักจิตวิทยา ได้รับปริญญาตรี หรือเทียบได้ไม่ต่ำกว่านี้ด้านจิตวิทยาหรือด้านอื่นที่ ก.พ.กำหนดว่าใช้เป็นคุณสมบัติเฉพาะสำหรับตำแหน่งนี้ได้ หรือได้รับปริญญาโทหรือเทียบได้ไม่ต่ำกว่านี้ ด้านจิตวิทยา หรือด้านอื่นที่ ก.พ.กำหนดว่าใช้เป็นคุณสมบัติเฉพาะสำหรับตำแหน่งนี้ได้(๓)นิติกร ได้รับปริญญาตรี เทียบได้ไม่ต่ำกว่านี้ ด้านกฎหมาย(๔)นักกายภาพบำบัด ได้รับปริญญาตรี เทียบได้ไม่ต่ำกว่านี้ ด้านกายภาพบำบัดหรือด้านอื่นที่ ก.พ. กำหนดว่าใช้เป็นคุณสมบัติเฉพาะสำหรับตำแหน่งนี้ได้หรือได้รับปริญญาโทเทียบได้ไม่ต่ำกว่านี้ ด้านกายภาพบำบัด หรือด้านอื่นที่ ก.พ.กำหนดว่าใช้เป็นคุณสมบัติเฉพาะสำหรับตำแหน่งนี้ได้(๕)พยาบาล ได้รับปริญญาตรี หรือเทียบได้ไม่ต่ำกว่านี้ด้านการพยาบาลและได้รับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพสาขาการพยาบาล หรือด้านอื่นที่ ก.พ.กำหนดว่าใช้เป็นคุณสมบัติเฉพาะสำหรับตำแหน่งนี้ได้(๖)พี่เลี้ยง ได้รับประกาศนียบัตรประโยคมัธยมศึกษาตอนต้นสายสามัญ (ม.ศ.๓)หรือประกาศนียบัตรมัธยมศึกษาตอนต้น (ม.๓)หรือเทียบได้ไม่ต่ำกว่านี้และมีความรู้ความสามารถและเหมาะสมในการปฏิบัติงานในหน้าที่สถานแรกรับสถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ และสถานพัฒนาและฟื้นฟูต้องจัดให้มีผู้ปฏิบัติงานตามวรรคหนึ่งทุกตำแหน่ง หรือบางตำแหน่งที่กำหนดไว้ในหมวด๒ข้อ๙ ผู้ปฏิบัติงาน ต้องปฏิบัติตนดังต่อไปนี้(๑)มีความเมตตากรุณา และให้ความเป็นธรรมกับเด็กโดยเสมอภาคภายในกฎข้อบังคับและระเบียบของสถานที่นั้น(๒)สุภาพเรียบร้อย เป็นแบบอย่างที่ดีแก่เด็ก(๓)ไม่เรียกร้องทรัพย์สินหรือประโยชน์อื่นใดจากผู้ปกครองหรือเด็กโดยมิชอบ(๔)ไม่เล่นการพนันในบริเวณสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ และสถานพัฒนาและฟื้นฟูทั้งในขณะปฏิบัติหน้าที่และนอกเวลาปฏิบัติหน้าที่(๕)ไม่เสพสุราหรือสิ่งมึนเมาหรือใช้สารเสพติดในบริเวณที่พักอาศัยของเด็กโดยเด็ดขาด(๖)การลงโทษเด็กด้วยวิธีการใด ๆ จะกระทำมิได้เว้นแต่กระทำเท่าที่สมควรเพื่ออบรมสั่งสอนตามระเบียบที่รัฐมนตรีกำหนด(๗)ห้ามมิให้มีพฤติกรรมส่อไปในทางชู้สาวกับเด็ก(๘)การรักษาความปลอดภัยต้องปฏิบัติด้วยความระมัดระวัง เพื่อป้องกันความเสียหายใดๆอันจะเกิดขึ้นแก่เด็ก(๙)ปฏิบัติการอื่นตามระเบียบที่ผู้ปกครองสวัสดิภาพกำหนดหมวด ๒สถานแรกรับ สถานสงเคราะห์สถานคุ้มครองสวัสดิภาพและสถานพัฒนาและฟื้นฟู ส่วนที่ ๑สถานแรกรับ ข้อ๑๐ สถานแรกรับต้องมีการดำเนินงานดังต่อไปนี้(๑)รับเด็กที่พึงได้รับการสงเคราะห์หรือคุ้มครองสวัสดิภาพตามกฎหมายไว้ปกครองดูแลชั่วคราวไม่เกินสามเดือน(๒)ค้นหารายละเอียดเกี่ยวกับสภาวะของเด็กในด้านร่างกาย จิตใจและสังคมรวมถึงบุคลิกภาพและพฤติกรรมของเด็กเพื่อรายงานไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง(๓)ค้นหาข้อเท็จจริงเกี่ยวกับสภาวะบุคคลแวดล้อมสำคัญของเด็กรวมทั้งมูลเหตุที่ทำให้เด็กอยู่ในสภาวะที่จำเป็นต้องได้รับการสงเคราะห์หรือคุ้มครองสวัสดิภาพและรายงานไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง(๔)วินิจฉัยกำหนดวิธีการที่เหมาะสมในการสงเคราะห์ หรือการคุ้มครองสวัสดิภาพ การค้นหารวบรวมข้อเท็จจริงต้องวินิจฉัยตามหลักวิชาการสังคมสงเคราะห์ แพทย์ จิตวิทยาและกฎหมาย รวมทั้งหลักวิชาการอื่นที่เกี่ยวข้อง เช่น การศึกษา(๕)จัดให้มีการตรวจสุขภาพร่างกาย สุขภาพจิต และดำเนินการรักษาเยียวยาและฟื้นฟูแก่เด็ก(๖)จัดที่พักอาศัย เครื่องนุ่งห่ม อาหารและของใช้ที่จำเป็นตามความเหมาะสมโดยคำนึงถึงสุขภาพอนามัยและพัฒนาการเป็นสำคัญ(๗)จัดการศึกษา กีฬา และนันทนาการให้แก่เด็กที่อยู่ในความปกครองดูแลให้เหมาะสมกับวัยและสภาพของเด็กแต่ละคนตลอดจนจัดสภาพแวดล้อมให้เอื้ออำนวยต่อการเรียนรู้ และการพัฒนาศักยภาพด้านต่าง ๆ (๘)ส่งเด็กที่ได้ดำเนินการตาม (๒) (๓) และ (๔) แล้วให้แก่ครอบครัวหรือนำส่งสถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ สถานพัฒนาและฟื้นฟูหรือสถานอื่นใดตามความเหมาะสมกับวัยและสภาพของเด็กแต่ละคน(๙)เมื่อเห็นสมควรอาจขอให้ปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์หรือผู้ว่าราชการจังหวัด แล้วแต่กรณี แต่งตั้งผู้คุ้มครองสวัสดิภาพแก่เด็ก(๑๐)ให้คำปรึกษา แนะนำ และช่วยเหลือผู้ปกครองในกรณีที่เด็กจำต้องได้รับการสงเคราะห์หรือคุ้มครองสวัสดิภาพ(๑๑)ดำเนินการให้เด็กได้รับการปกป้อง คุ้มครอง และรักษาสิทธิประโยชน์ของเด็กตามกฎหมายข้อ๑๑ สถานแรกรับต้องมีผู้ปฏิบัติงานเพื่อปฏิบัติหน้าที่ ดังต่อไปนี้(๑)นักสังคมสงเคราะห์(ก)รวบรวมข้อเท็จจริงจากการสัมภาษณ์ สังเกต และจากเอกสารหลักฐานต่างๆเกี่ยวกับการถูกกระทำ ประวัติเด็ก บุคคลสภาพแวดล้อมทางครอบครัวและสังคมที่เกี่ยวข้องกับเด็ก(ข)นำข้อมูลที่ได้มาประเมินสภาวะและความต้องการของเด็กและครอบครัว(ค)ประสานงานหรือร่วมประชุมกับหน่วยงานหรือผู้ประกอบวิชาชีพอื่นทั้งภายในและภายนอกสถานแรกรับ เพื่อร่วมค้นหาข้อเท็จจริงประเมิน บำบัดฟื้นฟู ส่งต่อความรับผิดชอบพร้อมข้อมูล ส่งเด็กคืนสู่สังคมป้องกันและตรวจสอบติดตามเด็กอื่นที่เกี่ยวข้องกับเด็กที่อยู่ในความปกครองดูแล(ง)ให้การสงเคราะห์แก่ครอบครัว เพื่อให้สามารถอุปการะเลี้ยงดูเด็กได้ตามมาตรฐานขั้นต่ำ(จ)ประสานงานกับองค์กรที่มีนักกฎหมายให้บริการเพื่อดำเนินการทางกฎหมายให้แก่เด็กทั้งการปกป้องคุ้มครอง และการดำเนินคดีต่อผู้กระทำ(ฉ)จัดกิจกรรมเพื่อสร้างทักษะทางสังคมทั้งรายบุคคลและกลุ่มเพื่อการบำบัดฟื้นฟูเบื้องต้นให้แก่เด็กในความปกครองดูแล(ช)บันทึกข้อมูล รวมทั้งสรุปรวบรวมผลการดำเนินกิจกรรมที่ได้ทำกับเด็ก และครอบครัว(ซ)จัดหาสถานที่หรือบุคคลที่เหมาะสมที่จะให้ความช่วยเหลือหลังจากที่เด็กพ้นจากความปกครองดูแล(ฌ)ปฏิบัติหน้าที่อื่นตามที่ผู้ปกครองสวัสดิภาพมอบหมาย(๒)นักจิตวิทยา(ก)ค้นหาและรวบรวมข้อมูลที่ได้จากการสังเกต สัมภาษณ์การบันทึกของผู้ประกอบวิชาชีพที่เกี่ยวข้องรวมทั้งบันทึกที่เจ้าหน้าที่สถานแรกรับจัดทำขึ้นบันทึกสรุปผลการดำเนินกิจกรรมที่ได้ทำกับเด็กและครอบครัวและส่งต่อให้ผู้ที่เกี่ยวข้อง(ข)ประเมินสภาวะด้านจิตใจเด็กและให้ความช่วยเหลือเบื้องต้น(ค)ส่งตัวเด็กรับการตรวจสุขภาพจิตและทำแบบทดสอบทางจิตวิทยาและเชาวน์ปัญญาร่วมกับกลุ่มทำงานจิตเวชเพื่อทำการประเมินสุขภาพจิตบุคลิกภาพ พฤติกรรม และพัฒนาการ ด้านสติปัญญา อารมณ์ สังคมของเด็กและครอบครัวของเด็ก เพื่อทราบความต้องการในการรับบริการ(ง)ให้คำแนะนำ บริการจัดกิจกรรมรายบุคคลและกลุ่มเพื่อบำบัดฟื้นฟูเด็กระยะวิกฤตเบื้องต้น บันทึกสรุปและส่งต่อให้ผู้ที่เกี่ยวข้อง(จ)ปฏิบัติหน้าที่อื่นตามที่ผู้ปกครองสวัสดิภาพมอบหมาย(๓)นิติกร(ก)รวบรวมประเด็นด้านกฎหมายที่เกี่ยวกับปัญหาของเด็ก(ข)ดำเนินการทางกฎหมายเท่าที่จำเป็น เพื่อให้เด็กได้รับการปกป้องคุ้มครองและรักษาสิทธิประโยชน์ของเด็ก(ค)ปฏิบัติหน้าที่อื่นตามที่ผู้ปกครองสวัสดิภาพมอบหมาย(๔)พี่เลี้ยง (ก)เป็นแบบอย่างและดูแลเด็กในชีวิตประจำวันให้มีสภาพเช่นเดียวกับครอบครัว(ข)สังเกตและบันทึกพฤติกรรมของเด็ก(ค)จัดสภาพแวดล้อมให้มีความปลอดภัยและส่งเสริมต่อการพัฒนาของเด็ก(ง)ส่งเด็กให้แพทย์ตรวจรักษา และวินิจฉัยสาเหตุของความเสียหายทั้งทางร่างกายและจิตใจ(จ)จัดกิจกรรมรายบุคคลและกลุ่มเพื่อบำบัดฟื้นฟูและเสริมพัฒนาการในระยะวิกฤตของเด็กรวมทั้งจัดทำบันทึกและประเมินผลกิจกรรมดังกล่าว(ฉ)ปฏิบัติหน้าที่อื่นตามที่ผู้ปกครองสวัสดิภาพมอบหมายข้อ๑๒ในกรณีที่สถานแรกรับไม่สามารถจัดให้มีนักจิตวิทยา และนิติกรตามข้อ ๑๑ (๒)และข้อ ๑๑ (๓) ให้สถานแรกรับประสานความร่วมมือกับหน่วยงานที่มีบุคลากรดังกล่าวเพื่อปฏิบัติหน้าที่ในสถานแรกรับนั้น แต่ทั้งนี้สถานแรกรับต้องจัดให้มีนักจิตวิทยาและนิติกร ภายในสองปี นับแต่วันจัดตั้งสถานแรกรับส่วนที่ ๒สถานสงเคราะห์ ข้อ๑๓ สถานสงเคราะห์ต้องมีการดำเนินงานดังต่อไปนี้(๑)รับเด็กที่พึงได้รับการสงเคราะห์ตามกฎหมายไว้ปกครองดูแล(๒)สืบเสาะพินิจเด็กและครอบครัวและรายงานไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง(๓)จัดให้มีที่พัก เครื่องนุ่งห่ม อาหารและของใช้ที่จำเป็นตามความเหมาะสมโดยคำนึงถึงสุขภาพอนามัย และพัฒนาการ เป็นสำคัญ(๔)สอบประวัติ เยี่ยมบ้านวิเคราะห์ปัญหาและดำเนินการแก้ไขกำหนดวิธีการที่เหมาะสมในการสงเคราะห์เด็ก(๕)จัดให้มีการบำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพทั้งร่างกายและจิตใจเด็กตลอดจนดำเนินการรักษาเด็กที่เจ็บป่วย(๖)ส่งเสริมสนับสนุนให้เด็กได้รับการพัฒนาด้านการศึกษาและอาชีพตามศักยภาพของเด็กแต่ละคนตามความเหมาะสมรวมทั้งจัดสถานที่ในการเล่นกีฬาและนันทนาการสำหรับเด็กให้เหมาะสมกับวัยและสภาพของเด็กแต่ละคน(๗)จัดบริการให้คำแนะนำ ปรึกษา หรือช่วยเหลือบิดา มารดา ผู้ปกครองหรือบุคคลที่เด็กเคยอยู่ในความปกครองหรืออุปการะเลี้ยงดู ตามที่เห็นสมควร(๘)สอดส่อง และติดตามให้คำแนะนำปรึกษาหรือช่วยเหลือแก่เด็กที่พ้นจากความปกครองดูแลเพื่อป้องกันการกลับไปสู่สภาพเดิมข้อ๑๔ สถานสงเคราะห์ต้องมีผู้ปฏิบัติงานเพื่อปฏิบัติหน้าที่ ดังต่อไปนี้(๑)นักสังคมสงเคราะห์ หรือนักจิตวิทยาสถานสงเคราะห์เด็กที่รับเด็กที่มีอายุตั้งแต่หกปีขึ้นไปมาอยู่ในความปกครองดูแลต้องจัดให้มีนักสังคมสงเคราะห์หรือนักจิตวิทยา เพื่อปฏิบัติหน้าที่ในการอบรมและพัฒนาเด็ก และตามที่กำหนดในข้อ ๑๑(๑) และข้อ ๑๑ (๒)(๒)นักกายภาพบำบัดสถานสงเคราะห์ที่รับเด็กที่มีความพิการมาอยู่ในความปกครองดูแลต้องจัดให้มีนักกายภาพบำบัดเพื่อปฏิบัติหน้าที่ในการฟื้นฟูสมรรถภาพความพิการของเด็กให้มีสุขภาพที่ดีและปฏิบัติหน้าที่อื่นตามที่ผู้ปกครองสวัสดิภาพกำหนด(๓)พยาบาลสถานสงเคราะห์เด็กที่มีเด็กอายุไม่เกินห้าปีหรือมีเด็กพิการ ต้องจัดให้มีพยาบาลเพื่อปฏิบัติหน้าที่ในการดูแลรักษาเมื่อเด็กมีอาการเจ็บป่วยหรือได้รับอุบัติเหตุในการปฐมพยาบาลเบื้องต้นตลอดจนการดูแลสุขภาพอนามัย(๔)พี่เลี้ยงดูแลเด็กและปฏิบัติตามกิจวัตรเพื่อให้เด็กมีความเจริญเติบโตมีการพัฒนาการทุกด้าน ตามวัย ตลอดจนส่งเสริมพัฒนาการเด็กให้เด็กได้พัฒนาด้านจิตใจอารมณ์ สังคม และจริยธรรม รวมทั้งบันทึกความเจริญเติบโตพฤติกรรมและพัฒนาการด้านต่าง ๆ ของเด็กและปฏิบัติหน้าที่อื่นตามที่ผู้ปกครองสวัสดิภาพกำหนดส่วนที่ ๓สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ ข้อ๑๕ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพต้องมีการดำเนินงานดังต่อไปนี้(๑)รับเด็กที่พึงได้รับการคุ้มครองสวัสดิภาพตามกฎหมายไว้ปกครองดูแล(๒)ค้นหารายละเอียดเกี่ยวกับเด็กทางด้านร่างกาย จิตใจ และการสังเกตพฤติกรรม(๓)วินิจฉัยข้อเท็จจริง เพื่อกำหนดวิธีการที่เหมาะสมกับการคุ้มครองสวัสดิภาพ(๔)จัดให้มีการตรวจสุขภาพร่างกาย สุขภาพจิต(๕)จัดที่พักอาศัย เครื่องนุ่งห่ม อาหารและของใช้ที่จำเป็นตามความเหมาะสมโดยคำนึงถึงสุขภาพอนามัย และพัฒนาการเป็นสำคัญ(๖)จัดการศึกษา อบรม และฝึกอาชีพตามศักยภาพของเด็กแต่ละคนตามความเหมาะสมรวมทั้งจัดสถานที่ในการเล่นกีฬาและนันทนาการให้เด็กผู้เข้ารับบริการให้เหมาะสมกับวัยและสภาพของเด็กแต่ละคน(๗)แก้ไขความประพฤติ ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม บำบัด รักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพทางร่างกายจิตใจแก่เด็กตลอดจนเตรียมความพร้อมเพื่อกลับคืนสู่ครอบครัวและสังคม(๘)สอดส่องและติดตามให้คำปรึกษา แนะนำ และช่วยเหลือแก่เด็กที่พ้นการปกครองดูแลไปแล้ว(๙)ดำเนินการให้เด็กได้รับการปกป้อง คุ้มครอง และรักษาสิทธิประโยชน์ของเด็กตามกฎหมายข้อ๑๖ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพต้องมีผู้ปฏิบัติงาน เพื่อปฏิบัติหน้าที่ดังต่อไปนี้(๑)นักสังคมสงเคราะห์ปฏิบัติหน้าที่ตามที่กำหนดในข้อ๑๑ (๑)และรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับตัวเด็กที่ส่งมาจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยละเอียด(๒)นักจิตวิทยาปฏิบัติหน้าที่ตามที่กำหนดในข้อ๑๑ (๒)(๓)นิติกรปฏิบัติหน้าที่ตามที่กำหนดในข้อ๑๑ (๓)(๔)พี่เลี้ยงปฏิบัติหน้าที่ตามที่กำหนดในข้อ๑๑ (๔)ข้อ๑๗ในกรณีที่สถานคุ้มครองสวัสดิภาพไม่สามารถจัดให้มีนักจิตวิทยาและนิติกรตามข้อ ๑๖ (๒) และ ข้อ ๑๖ (๓)ให้สถานคุ้มครองสวัสดิภาพประสานความร่วมมือกับหน่วยงานที่มีบุคลากรดังกล่าวเพื่อปฏิบัติหน้าที่ในสถานคุ้มครองสวัสดิภาพนั้นแต่ทั้งนี้สถานคุ้มครองสวัสดิภาพต้องจัดให้มีนักจิตวิทยาและนิติกรภายในสองปีนับแต่วันจัดตั้งสถานคุ้มครองสวัสดิภาพส่วนที่ ๔สถานพัฒนาและฟื้นฟู ข้อ๑๘ สถานพัฒนาและฟื้นฟูต้องมีการดำเนินงานดังต่อไปนี้(๑)รับเด็กพึงได้รับการบำบัดฟื้นฟูสมรรถภาพด้านร่างกายจิตใจไว้ปกครองดูแลตามกฎหมาย(๒)ค้นหารายละเอียดเกี่ยวกับสภาวะของเด็กในด้านร่างกาย จิตใจ และสังคมรวมถึงบุคลิกภาพและพฤติกรรมของเด็กเพื่อวางแผนในการบำบัดฟื้นฟูเด็ก(๓)ค้นหาข้อเท็จจริงเกี่ยวกับสภาวะบุคคลแวดล้อมสำคัญของเด็กรวมทั้งมูลเหตุที่ทำให้เด็กอยู่ในสภาวะที่จำเป็นต้องได้รับการสงเคราะห์หรือคุ้มครองสวัสดิภาพเพื่อวางแผนในการบำบัดฟื้นฟูเด็ก(๔)วินิจฉัยกำหนดวิธีการที่เหมาะสมในการบำบัดฟื้นฟูโดยวินิจฉัยตามหลักวิชาการสังคมสงเคราะห์แพทย์ จิตวิทยา และกฎหมาย รวมทั้งหลักวิชาการอื่นที่เกี่ยวข้อง เช่น การศึกษา(๕)จัดให้มีการตรวจสุขภาพร่างกาย สุขภาพจิต และดำเนินการรักษาเยียวยาและฟื้นฟูเด็กที่อยู่ในความปกครองดูแล(๖)จัดที่พักอาศัย เครื่องนุ่งห่ม อาหาร และของใช้ที่จำเป็นตามความเหมาะสมโดยคำนึงถึงสุขภาพอนามัยและพัฒนาการเป็นสำคัญ(๗)จัดการศึกษา ฝึกอบรมอาชีพ กีฬา และนันทนาการให้แก่เด็กที่อยู่ในความปกครองดูแลให้เหมาะสมกับวัยและสภาพของเด็กแต่ละคนตลอดจนจัดสภาพแวดล้อมให้เอื้ออำนวยต่อการเรียนรู้ และการพัฒนาศักยภาพด้านต่างๆ(๘)จัดให้มีกิจกรรมในรูปแบบการบำบัดรายบุคคล กลุ่มบำบัดโดยเจ้าหน้าที่ที่ได้รับการอบรมมาโดยเฉพาะ(๙)ให้คำปรึกษา แนะนำและช่วยเหลือแก่ผู้ปกครองในกรณีที่เด็กจำต้องได้รับการสงเคราะห์หรือคุ้มครองสวัสดิภาพข้อ๑๙ สถานพัฒนาและฟื้นฟูต้องมีผู้ปฏิบัติงานปฏิบัติหน้าที่ ดังต่อไปนี้(๑)นักสังคมสงเคราะห์(ก)ศึกษาเอกสารข้อมูลของเด็กทั้งหมดที่รับมาจากหน่วยงานที่ส่งเด็กมาโดยละเอียด(ข)ดำเนินการให้มีการจัดประชุมร่วมกับกลุ่มสหวิชาชีพ และกลุ่มทำงานในสาขาวิชาชีพรวมทั้งติดตามการดำเนินการให้เป็นไปตามแผนที่วางไว้(ค)ร่วมกับกลุ่มทำงานในการคิดค้นออกแบบกิจกรรมบำบัดฟื้นฟูและกระตุ้นพัฒนาการเด็กให้เป็นไปตามวัยโดยการเป็นผู้นำในการดำเนินกิจกรรมเองหรือประสานกับผู้เกี่ยวข้อง(ง)ติดตามดูแลให้เกิดการบำบัดฟื้นฟูเด็ก ทั้งทางด้านร่างกาย สติปัญญา อารมณ์สังคมและครอบครัว ให้เป็นไปตามแผนงานที่วางไว้(จ)จัดกิจกรรมระหว่างเด็กกับครอบครัว เพื่อสร้างสัมพันธภาพให้เกิดความผูกพันให้ครอบครัวเกิดการเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีขึ้นเช่น พาเด็กเยี่ยมครอบครัว ครอบครัวเยี่ยมเด็กจัดรายการให้เด็กได้เรียนรู้บทบาทของคนในครอบครัวทั้งกิจกรรมในบ้านพักและนอกบ้านพัก เช่น ครอบครัวทดแทน(ฉ)จัดกิจกรรมการเตรียมเด็กคืนสู่สังคม เช่น การเตรียมเด็ก การเตรียมครอบครัวเด็กการเตรียมครอบครัวเครือญาติ การเตรียมครอบครัวทดแทน การเตรียมองค์กรและหน่วยงานดูแลเด็กระยะยาวและการเตรียมชุมชนที่เด็กไปอยู่ ได้แก่ โรงเรียนสถานสงเคราะห์ สถานพยาบาลในชุมชน(ช)ติดตามเด็กที่คืนสู่สังคม เพื่อตรวจสอบไม่ให้เด็กถูกกระทำซ้ำและไม่เป็นผู้กระทำคนอื่น(ซ)ประสานงานกับบุคคล องค์กรภายในและภายนอกของรัฐและเอกชนเพื่อให้การคุ้มครองเป็นไปอย่างต่อเนื่อง เช่น หน่วยงานทางสังคมสงเคราะห์หน่วยงานทางการศึกษา หน่วยงานที่ให้การรักษาพยาบาลหน่วยงานฝ่ายปกครองที่เกี่ยวข้อง(ฌ)ปฏิบัติหน้าที่อื่นตามที่ผู้ปกครองสวัสดิภาพมอบหมาย(๒)นักจิตวิทยา(ก)ศึกษาเอกสารข้อมูลทั้งหมดที่รับจากหน่วยงานที่ส่งเด็กเข้าสถานพัฒนาและฟื้นฟู(ข)เฝ้าติดตามดูแล สังเกตพฤติกรรมและสิ่งที่เปลี่ยนแปลงของเด็กโดยละเอียดจากผลการสังเกตด้วยตนเองและประสานงานกับนักกิจกรรมและนักสังคมสงเคราะห์(ค)วิเคราะห์ข้อมูลที่ได้มาโดยอาศัยมาตรฐานตามหลักวิชา ประสานงานกับจิตแพทย์และนำข้อมูลไปรายงานกับจิตแพทย์อย่างละเอียด(ง)ติดตามประวัติด้านสุขภาพจิตของเด็ก และบุคคลในครอบครัวอย่างละเอียดแล้วนำข้อมูลส่งต่อให้จิตแพทย์ หรือนักจิตวิทยาของโรงพยาบาลโดยประสานงานให้เด็กได้เข้าพบเพื่อค้นหาสาเหตุด้านสุขภาพจิตและสอบถามสภาพปัญหาที่เกิดขึ้น คำวินิจฉัยจากจิตแพทย์ และสาเหตุของปัญหารวมทั้งขอคำแนะนำเกี่ยวกับวิธีการจัดกิจกรรมบำบัดฟื้นฟูอาการความรุนแรงของเด็กและระยะเวลาในการบำบัดฟื้นฟู(จ)นำข้อมูลที่ได้ตาม (ง) ส่งต่อให้กลุ่มทำงานเพื่อร่วมมือในการบำบัดฟื้นฟูเด็กและส่งต่อข้อมูลให้กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับเด็ก เช่นโรงเรียนพร้อมกับบันทึกความเปลี่ยนแปลงทุกครั้ง(ฉ)กำหนดรายการเพื่อดำเนินการจัดกิจกรรมบำบัดฟื้นฟูให้กับเด็กทั้งในและนอกสถานที่สำหรับเด็กที่ต้องรับบริการด้านสุขภาพจิต(ช)เข้าร่วมประชุมกลุ่มสหวิชาชีพ ในการพิจารณาแนวทางการช่วยเหลือเด็กเป็นราย ๆโดยนำเสนอข้อมูลด้านสุขภาพจิตของเด็กและบุคคลแวดล้อมของเด็กโดยละเอียดและนำแผนงานจากการประชุมมาปฏิบัติให้เป็นไปตามแผนที่วางไว้(ซ)ให้คำปรึกษาแก่กลุ่มทำงานในการดูแลเด็กเกี่ยวกับสุขภาพจิตและพัฒนาการด้านต่าง ๆตลอดจนปรับพฤติกรรมของเด็กให้สอดคล้อง และเป็นไปในแนวทางเดียวกัน(ฌ)ติดตามประเมินผลแผนงานที่วางไว้ ดำเนินการติดตามความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นโดยทำการบันทึกเป็นรายบุคคล แล้วรายงานให้กลุ่มทำงานทราบ(ญ)ปฏิบัติหน้าที่อื่นตามที่ผู้ปกครองสวัสดิภาพมอบหมาย(๓)พยาบาลดูแลรักษาพยาบาลเมื่อเด็กเจ็บป่วยรวมถึงปฐมพยาบาลเบื้องต้นกรณีเด็กประสบอุบัติเหตุตลอดจนการดูแลสุขภาพอนามัยและปฏิบัติหน้าที่อื่นตามที่ผู้ปกครองสวัสดิภาพมอบหมาย(๔)พี่เลี้ยงปฏิบัติหน้าที่ตามที่กำหนดในข้อ๑๑ (๔)ข้อ๒๐ ในกรณีที่สถานพัฒนาและฟื้นฟูไม่สามารถจัดให้มีนักจิตวิทยาและพยาบาลตามข้อ๑๙ (๒) และข้อ ๑๙ (๓)ให้สถานพัฒนาและฟื้นฟูประสานความร่วมมือกับหน่วยงานที่มีบุคลากรดังกล่าวเพื่อปฏิบัติหน้าที่ในสถานพัฒนาและฟื้นฟูนั้นแต่ทั้งนี้สถานพัฒนาและฟื้นฟูต้องจัดให้มีนักจิตวิทยาและพยาบาลภายในสองปีนับแต่วันจัดตั้งสถานพัฒนาและฟื้นฟูประกาศ ณ วันที่ ๘ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๔๗วัลลภ พลอยทับทิมปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์คุณากร/ผู้จัดทำ๑๔ ธันวาคม ๒๕๕๔[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๒๑/ตอนพิเศษ ๑๔๔ ง/หน้า ๑๐/๓๑ ธันวาคม ๒๕๔๗