ประกาศกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคมประกาศกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคมเรื่องมาตรฐานและหลักเกณฑ์เพื่อความปลอดภัยในการทำงานในงานบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้าเรือเดินทะเล---------- อาศัยอำนาจตามความในมาตรา๖ แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. ๒๕๔๑ และเพื่อให้เป็นไปตามข้อ ๙ แห่งกฎกระทรวง ฉบับที่๑๑ (พ.ศ. ๒๕๔๑) ออกตามความในพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. ๒๕๔๑ว่าด้วยการคุ้มครองแรงงานในงานบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้าเรือเดินทะเลรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคมจึงออกประกาศไว้ ดังต่อไปนี้ ข้อ๑ ประกาศนี้เรียกว่า"ประกาศกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม เรื่อง กำหนดมาตรฐานและหลักเกณฑ์เพื่อความปลอดภัยในการทำงานในงานบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้าเรือเดินทะเล" ข้อ๒ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป ข้อ๓ ในประกาศนี้ "ความปลอดภัยในการทำงาน"หมายความว่า สภาพการทำงานซึ่งปลอดจากเหตุอันจะทำให้เกิดอุบัติเหตุ การประสบอันตราย โรค การเจ็บป่วยหรือความเดือดร้อนรำคาญเนื่องจากการทำงานหรือเกี่ยวกับการทำงาน "สินค้าอันตราย"หมายความว่า สิ่งของหรือวัตถุที่มีคุณสมบัติทางเคมีหรือทางกายภาพ หรือเพื่อสัมผัสกับสารอื่น เช่น อากาศ น้ำแล้วเป็นอันตรายต่อคน ทรัพย์สิน หรือสภาพแวดล้อม ทั้งนี้ประเภทและชนิดของสินค้าอันตรายให้เป็นไปตามข้อบังคับขององค์การทางทะเลระหว่างประเทศ ( International Maritime Dangerous GoodsCode หรือ IMDG CODE) "พื้นที่อันตราย"หมายความว่า ห้องเก็บสินค้าที่ไม่มีอากาศถ่ายเท หรือบริเวณอื่นใดที่มีลักษณะคล้ายกันอันอาจเป็นอันตรายต่อลูกจ้างที่ทำงานบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้าเรือเดินทะเล หมวด ๑ ข้อกำหนดทั่วไป ----------- ข้อ๔ให้นายจ้างจัดให้มีอุปกรณ์สำหรับลูกจ้างใช้ในการทำงานบรรทุกหรือขนถ่ายที่เหมาะสมไม่ชำรุดเสียหายอันอาจก่อให้เกิดอันตรายต่อลูกจ้างได้ ข้อ๕ให้นายจ้างจัดให้มีการชี้แจงให้ลูกจ้างมีความเข้าใจถึงขั้นตอนในการทำงานบนเรือรวมตลอดถึงการใช้เครื่องมือและอุปกรณ์เครื่องช่วยในการทำงานก่อนเริ่มลงมือปฏิบัติงาน ข้อ๖ ให้นายจ้างควบคุมดูแลมิให้ลูกจ้างสูบบุหรี่ในสถานที่หวงห้าม หรือสถานที่ที่ใกล้เคียงกับที่เก็บเชื้อเพลิงหรือสถานที่ซึ่งมีสภาพเสี่ยงต่อการเกิดอัคคีภัย ข้อ๗ ให้นายจ้างควบคุมดูแลให้ลูกจ้างเดินทางกาบเรือที่ไม่ได้ทำการยกขนสินค้าขึ้นลง ข้อ๘ให้นายจ้างจัดให้ลูกจ้างสวมรองเท้าหุ้มส้นพื้นยางในระหว่างการทำงาน ข้อ๙ให้นายจ้างจัดให้ลูกจ้างสวมหมวกนิรภัยตลอดเวลาที่มีการทำงาน ข้อ๑๐ให้นายจ้างควบคุมดูแลมิให้ลูกจ้างทำงานในบริเวณที่มีการเคาะสนิมเรือ ทาสีเรือ หรือเชื่อมโลหะในการซ่อมแซมเรือ ข้อ๑๑ให้นายจ้างควบคุมดูแลมิให้ลูกจ้างทำงานในขณะเชือกหรือสลิงผูกเรือหย่อนหรือห่างจากหน้าท่าอันอาจทำให้เกิดอันตรายต่อลูกจ้างได้ ข้อ๑๒ให้นายจ้างดำเนินการเพื่อให้เกิดความปลอดภัยต่อการทำงานของลูกจ้างในกรณีที่พื้นที่ในการปฏิบัติงานมีคราบน้ำมันอันอาจก่อให้เกิดอันตรายต่อลูกจ้างได้ ข้อ๑๓ห้ามนายจ้างให้ลูกจ้างทำงานบนที่สูงเกินสี่เมตรขึ้นไป ในขณะที่มีพายุ ลมแรง ฝนตก หรือฟ้าคะนอง หมวด ๒ ความปลอดภัยในการทำงานบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้าทั่วไป ---------- ข้อ๑๔ให้นายจ้างควบคุมดูแลการปฏิบัติงานของคนคุมเครื่องกว้าน (WINCHMAN)ในการยกสินค้าขึ้นลง (การหะเบท - หะเรีย) โดยขณะยกสินค้าขึ้นลงต้องไม่กระตุกหรือกระชากอันอาจทำให้ลวดกว้านขาดเป็นอันตรายต่อลูกจ้างและมิให้ทำการแขวนพักสินค้าในขณะยกสินค้าขึ้นลง ข้อ๑๕ให้นายจ้างควบคุมดูแลการใช้ลวดสลิงในการยกขนสินค้า มิให้ไปถูครูดกับขอบระวาง ข้อ๑๖ให้นายจ้างควบคุมดูแลมิให้ลูกจ้างที่ไม่มีหน้าที่เกี่ยวข้องเข้าไปในบริเวณการทำงานในขณะทำการยกขนสินค้าหนัก ข้อ๑๗ให้นายจ้างควบคุมดูแลการให้สัญญาณปากระวางของลูกจ้างที่ทำหน้าที่ให้สัญญาณปากระวาง (SIGNAL MAN)โดยให้ยืนอยู่ในตำแหน่งที่คนคุมเครื่องกว้าน (WINCH MAN)สามารถมองเห็นได้ชัดเจนโดยใช้สัญญาณมือทั้งสองข้างและให้สัญญาณตามจังหวะของการทำงานไม่ให้เกิดความสับสนอันอาจก่อให้เกิดอันตรายได้ ข้อ๑๘ให้นายจ้างควบคุมดูแลมิให้ลูกจ้างขึ้นไปเกาะบนตู้สินค้าหรืออุปกรณ์ในการเกี่ยวตู้สินค้า (SPREADER)หรือห้อยโหนลวดสลิงในขณะทำการยกขนตู้สินค้า ข้อ๑๙ให้นายจ้างจัดให้มีแสงสว่างเพียงพอต่อการมองเห็นสินค้าในระวางได้อย่างชัดเจนในระหว่างการทำงาน หมวด ๓ ความปลอดภัยในการทำงานบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้าอันตราย ---------- ข้อ๒๐ให้นายจ้างจัดให้มีการชักธงสัญญาณสากลอักษร B (BRAVO) ในการบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้าอันตรายในเวลากลางวันและจัดให้มีโคมไฟสัญญาณแดงหนึ่งดวงในเวลากลางคืน ข้อ๒๑ให้นายจ้างจัดอุปกรณ์และเครื่องมือที่นำมาใช้ในการบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้าอันตรายให้อยู่ในสภาพที่เรียบร้อย มีประสิทธิภาพมั่นคง แข็งแรง สามารถใช้งานได้ดีและต่อเนื่องและห้ามใช้ตะเกาหรือเครื่องมือที่มีปลายแหลมคมเกี่ยวหีบห่อ ถุงหรือภาชนะที่ห่อหุ้มสินค้าอันตราย ข้อ๒๒ให้นายจ้างควบคุมดูแลให้มีการบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้าอันตรายเป็นการเฉพาะโดยไม่ให้มีการบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้าอย่างอื่นในระวางเดียวกัน ห้ามนายจ้างทำการบรรจุสินค้าอันตรายปะปนกับสินค้าธรรมดาหรือสินค้าอันตรายที่มิใช่ประเภทเดียวกัน ข้อ๒๓ให้นายจ้างควบคุมดูแลมิให้มีการโยนหรือกระแทกสินค้าในการบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้าอันตราย ข้อ๒๔การขนย้ายสินค้าซึ่งเป็นสารเคมีที่เป็นพิษต่อร่างกาย ได้แก่ แก๊สพิษ และสารเป็นพิษที่มีคุณสมบัติติดไฟด้วย (IMO CLASS 2.3 และ6.1) ให้นายจ้างจัดให้ลูกจ้างสวมใส่เสื้อผ้าที่มิดชิด สวมหน้ากากป้องกันสารพิษ ถุงมือยางและรองเท้ายางเพื่อป้องกันมิให้เกิดอันตรายต่อระบบทางเดินหายใจและผิวหนัง ข้อ๒๕ให้นายจ้างควบคุมดูแลมิให้ลูกจ้างใช้อุปกรณ์หรือเครื่องมือหรือสื่ออื่นใดที่อาจทำให้เกิดความร้อนสูงหรือเกิดประกายไฟในระวางที่ทำการบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้าอันตราย และให้ลูกจ้างงดสูบบุหรี่ในระวางโดยเด็ดขาด ข้อ๒๖การยกขึ้นลงซึ่งสินค้าอันตรายที่บรรจุด้วยถัง ภาชนะหรือหีบห่อเป็นพิเศษ เช่น ถังบรรจุสารเคมี ถังบรรจุน้ำมันให้นายจ้างควบคุมดูแลให้ลูกจ้างปฏิบัติด้วยความระมัดระวังและใช้เครื่องมือหรืออุปกรณ์ที่ปลอดภัย ข้อ๒๗ให้นายจ้างควบคุมดูแลให้ลูกจ้างใช้ความระมัดระวังในการเคลื่อนย้ายสินค้าอันตรายประเภทของแข็งและของเหลวที่มีไอระเหยไวไฟและให้แยกเก็บไว้ในที่เย็นหรือห่างจากความร้อน หรือเปลวไฟ และสินค้าอันตรายประเภทอื่น ๆ สินค้าอันตรายบางประเภทที่ถูกน้ำไม่ได้เมื่อมีฝนตกให้นายจ้างสั่งให้ลูกจ้างหยุดงานทันที หมวด ๔ ความปลอดภัยในการทำงานบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้าในพื้นที่อันตราย ----------- ข้อ๒๘ให้นายจ้างจัดอุปกรณ์ไฟฟ้าและอุปกรณ์ประกอบที่ใช้ทำงานในพื้นที่อันตรายเป็นชนิดที่สามารถป้องกันความร้อน ฝุ่น การระเบิดการลุกไหม้ และไฟฟ้าลัดวงจร อย่างมีประสิทธิภาพ ข้อ๒๙ให้นายจ้างจัดอุปกรณ์และเวชภัณฑ์ที่จำเป็นแก่การปฐมพยาบาลลูกจ้างที่ได้รับอันตรายจากการทำงานตามความเหมาะสม ข้อ๓๐ ให้นายจ้างจัดให้มีผู้ควบคุมงานที่มีความรู้ความสามารถเพื่อปฏิบัติหน้าที่ ดังต่อไปนี้ (๑)วางแผนการปฏิบัติงานและการป้องกันอันตรายที่อาจเกิดขึ้นจากการทำงาน และปิดประกาศหรือแจ้งให้ลูกจ้างทราบเป็นลายลักษณ์อักษร (๒) ชี้แจงและซักซ้อมหน้าที่ความรับผิดชอบวิธีการปฏิบัติงานและวิธีการป้องกันอันตรายให้เป็นไปตามแผนที่กำหนดไว้ (๓)ควบคุมดูแลให้ลูกจ้างใช้และตรวจตราเครื่องป้องกัน และอุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยที่ใช้ให้อยู่ในสภาพพร้อมที่จะใช้งาน ข้อ๓๑ให้นายจ้างห้ามลูกจ้างสูบบุหรี่หรือพกพาอุปกรณ์สำหรับจุดไฟหรือติดไฟเข้าไปในพื้นที่อันตราย ข้อ๓๒ให้นายจ้างห้ามลูกจ้างที่ไม่มีหน้าที่เกี่ยวข้องเข้าไปในพื้นที่อันตราย หมวด ๕ มาตรฐานเกี่ยวกับการคุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคล ------------ ข้อ๓๓ลูกจ้างต้องใช้หรือสวมใส่อุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคล ให้นายจ้างสั่งหยุดการทำงานของลูกจ้างได้ทันทีและไม่ยินยอมให้ลูกจ้างเข้าทำงานจนกว่าจะใช้หรือสวมใส่อุปกรณ์ ข้อ๓๔อุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคลที่เหมาะสมกับสภาพของงานซึ่งนายจ้างต้องจัดให้ลูกจ้างนั้นต้องได้มาตรฐานดังต่อไปนี้ (๑)หมวกนิรภัยให้เป็นไปตามมาตรฐานของสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (๒) รองเท้าหุ้มส้นพื้นยางทำด้วยหนังหรือผ้าหุ้มตลอด และมีพื้นรองเท้าเป็นยางสามารถป้องกันการลื่นได้ (๓) รองเท้านิรภัยหุ้มแข้ง ต้องทำด้วยยางหรือยางผสมวัตถุอื่น เมื่อสวมแล้วมีความสูงไม่น้อยกว่าครึ่งแข้ง ไม่ฉีกขาดง่ายสามารถกันน้ำและสารเคมีได้ (๔) ถุงมือต้องมีความเหนียว ไม่ฉีกขาดง่ายมีความยาวหุ้มถึงข้อมือและใช้สวมนิ้วมือได้ทุกนิ้วเมื่อสวมแล้วสามารถเคลื่อนไหวนิ้วมือได้สะดวก ถ้าเป็นถุงมือยางต้องสามารถกันน้ำและกรดได้ด้วย ข้อ๓๕ ข้อกำหนดเกี่ยวกับความปลอดภัยตามประกาศนี้ เป็นมาตรฐานขั้นต่ำที่จะต้องปฏิบัติเท่านั้น ข้อ๓๖งานใดที่มีลักษณะไม่เหมาะสมแก่การที่จะให้ลูกจ้างใช้อุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคลดังที่ระบุไว้ในประกาศนี้นายจ้างอาจผ่อนผันให้ลูกจ้างระงับการใช้อุปกรณ์นั้นเฉพาะการปฏิบัติงานในลักษณะเช่นว่านั้นเป็นการชั่วคราว ประกาศณ วันที่ ๑๔ กันยายน พ.ศ. ๒๕๔๑ ไตรรงค์ สุวรรณคีรี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม[รก.๒๕๔๑/พ๘๕ง/๙/๒๓ กันยายน ๒๕๔๑] พรพิมล/แก้ไข ๑๑ก.ค ๒๕๔๔