คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2239/2543หลักกฎหมาย: แม้ผู้คัดค้านจะไม่มีพยานหลักฐานใดมาแสดงว่าผู้ร้องมิได้มีสัญชาติไทยแต่ภาระการพิสูจน์ในเรื่องนี้ย่อมตกแก่ผู้ร้องที่ต้องนำสืบให้ศาลเชื่อได้ว่าผู้ร้องมีสัญชาติไทยโดยกำเนิดในประเทศไทย เมื่อปรากฏว่าสูติบัตรที่ผู้ร้องอ้างว่าเป็นของผู้ร้องมิได้อยู่ที่ผู้ร้อง แต่เป็นเอกสารที่นายทะเบียนท้องถิ่นรับรองสำเนาถูกต้องเนื่องจากผู้ร้องไปขอคัดมา แสดงว่าพยานหลักฐานดังกล่าวผู้ร้องมาแสวงหาจากในประเทศไทยเท่านั้น ผู้ร้องไม่ได้แสดงสำเนาทะเบียนบ้านที่อ้างว่าได้ไปค้นแต่ไม่พบซึ่งก็ไม่ปรากฏว่าเหตุใดจึงไม่พบสำเนาทะเบียนบ้านดังกล่าว และผู้ร้องไม่ได้แสดงเอกสารหลักฐานที่แสดงการเรียนในโรงเรียนหลายแห่งที่อ้างถึง ส่วนภาพถ่ายที่อ้างว่าถ่ายเมื่ออายุ 13 ปีนั้น ก็ไม่มีการนำสืบทางนิติเวชให้น่าเชื่อว่าเป็นบุคคลเดียวกัน พยานของผู้ร้องคงมีแต่พยานบุคคลทั้งสิ้น ซึ่งต่างไม่ได้พบผู้ร้องมาเป็นเวลานานและเบิกความถึงข้อเท็จจริงในรายละเอียดที่แตกต่างกันและขัดกันหลายประเด็น ดังนั้นพยานหลักฐานของผู้ร้องจึงยังฟังไม่ได้ว่าผู้ร้องเป็นผู้เกิดในประเทศ ผู้ร้องจึงไม่ได้สัญชาติไทยโดยการเกิดในราชอาณาจักรผู้ร้องยื่นคำร้องว่า ผู้ร้องเป็นคนสัญชาติไทย และได้ยื่นคำร้องขอพิสูจน์สัญชาติว่าเป็นคนไทยต่อกองตรวจคนเข้าเมือง กรมตำรวจ แต่เจ้าพนักงานมีคำสั่งยกคำร้อง ผู้ร้องจึงจำเป็นต้องร้องขอพิสูจน์สัญชาติตามพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 มาตรา 57 ขอให้ศาลมีคำสั่งว่าผู้ร้องเป็นคนสัญชาติไทยโดยการเกิดในราชอาณาจักรไทยตามพระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2508มาตรา 7(2) แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2535 (ฉบับที่ 2)มาตรา 4ผู้คัดค้านยื่นคำคัดค้านว่า ผู้ร้องไม่ใช่คนสัญชาติไทยโดยการเกิดในราชอาณาจักรไทย แต่เป็นคนเชื้อชาติจีน สัญชาติจีน เกิดที่มณฑลไหหนาน(ไหหลำ) ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน มีชื่อว่านายเจียม ต้าวซวง และมิใช่บุคคลคนเดียวกับเด็กชายพูนผล แซ่เจียม ตามสูติบัตรท้ายคำร้องหมายเลข 1 ผู้ร้องไม่เคยอยู่ในประเทศไทยเนื่องจากไม่มีหลักฐานว่าถือหนังสือเดินทางของประเทศไทยและได้เดินทางออกจากประเทศไทยไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ผู้ร้องไม่เคยจบการศึกษาจากโรงเรียนในประเทศไทยไม่มีประกาศนียบัตรหรือใบสุทธิของโรงเรียนมาแสดงภาพถ่ายท้ายคำร้องหมายเลข 4ไม่ใช่ภาพถ่ายของนักเรียนและครูโรงเรียนซินหมินหรือโรงเรียนมีนประสาทวิทยาผู้ร้องไม่ใช่บุคคลที่ 1 ตามภาพถ่าย นายตุ่นกุ่ย แซ่เจียม และนางฮอนเหยงแซ่ลี มิใช่บิดามารดาของผู้ร้อง ขอให้ยกคำร้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว มีคำสั่งให้ยกคำร้องผู้ร้องอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับเป็นว่า ผู้ร้องเป็นบุคคลสัญชาติไทยผู้คัดค้านฎีกาศาลฎีกาคณะคดีปกครองวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่าผู้ร้องได้เดินทางโดยเครื่องบินเข้ามาในประเทศไทยเมื่อวันที่ 18 มีนาคม2535 โดยถือหนังสือเดินทางเลขที่ 1740444 ของประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนในนามของนายเจียม ต้าวซวง เอกสารดังกล่าวระบุว่าผู้ร้องเกิดวันที่ 3 พฤศจิกายน 2484 ที่เมืองไหหลำตามเอกสารหมาย ร.13เจ้าหน้าที่กองตรวจคนเข้าเมืองประเทศไทยอนุญาตให้ผู้ร้องเข้ามาได้ชั่วคราวเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2535 ผู้ร้องได้ยื่นคำร้องขอเพิ่มชื่อในทะเบียนบ้านต่อนายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองนราธิวาส เพื่อเข้าบ้านเลขที่ 286 ถึง 288 ถนนภูผาภักดี ตำบลบางนาค อำเภอเมืองนราธิวาสจังหวัดนราธิวาส เจ้าพนักงานได้บันทึกถ้อยคำของผู้ร้องและพยานไว้ และให้สำนักงานทะเบียนท้องถิ่นเขตมีนบุรีสอบสวนบันทึกปากคำพยานบุคคลไว้ตามเอกสารหมาย ร.14 ถึง ร.19 นายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองนราธิวาสเสนอให้กระทรวงมหาดไทยพิจารณากลับคืนสัญชาติไทยแก่ผู้ร้องตามเอกสารหมาย ร.22 แต่ผู้ว่าราชการจังหวัดนราธิวาสแจ้งว่าไม่อาจดำเนินการให้ได้ตามเอกสารหมาย ร.23 ต่อมาวันที่ 30 ธันวาคม 2535 ผู้ร้องได้ยื่นคำร้องขอพิสูจน์สัญชาติว่าเป็นคนไทยต่อกองตรวจคนเข้าเมือง กองตรวจคนเข้าเมืองพิจารณาแล้วเห็นว่าพยานหลักฐานยังฟังไม่ได้ว่าผู้ร้องมีสัญชาติไทย และกรมตำรวจขณะนั้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องโดยได้แจ้งให้ผู้ร้องทราบแล้วตามเอกสารหมาย ร.28 ผู้ร้องจึงยื่นคำร้องนี้มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของผู้คัดค้านว่า ผู้ร้องเป็นคนมีสัญชาติไทยหรือไม่ ผู้ร้องเบิกความว่าผู้ร้องเกิดในประเทศไทยชื่อเด็กชายพูนผล แซ่เจียม เมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2482ที่บ้านเลขที่ 910 หมู่ที่ 1 ตำบลบางนาค อำเภอเมืองนราธิวาส จังหวัดนราธิวาส ตามสูติบัตรเอกสารหมาย ร.1 บิดาชื่อนายตุ่นกุ่ย แซ่เจียม มารดาชื่อนางฮวนเย้ง แซ่ลี บิดามารดาของผู้ร้องได้รับอนุญาตให้อยู่ในประเทศไทยตามสำเนาใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวเอกสารหมาย ร.2 และ ร.3 ผู้ร้องมีพี่น้องร่วมบิดามารดา 5 คน คือ นางเจียม ยิ่งหงหรือสมประสงค์ แซ่เจียมนายเจียม ต้าวเต๋อหรือเกยูร แซ่เจียม ผู้ร้อง นางเจียม หลิงยี้หรือวาสนา แซ่เจียมและนางเจียม หลีหมิงหรือไสว แซ่เจียม ผู้ร้องเข้าเรียนหนังสือเมื่อปี 2488 ที่โรงเรียนซินหมิน จังหวัดนราธิวาส บิดามารดาจึงตั้งชื่อจีนให้ว่า เจียม ต้าวซวงจนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 ปี 2489 บิดาผู้ร้องป่วยจึงเดินทางมารักษาตัวที่โรงพยาบาลเทียนหัว กรุงเทพมหานคร เมื่อบิดาถึงแก่กรรมแล้วผู้ร้องและนายเกยูรได้มาอาศัยอยู่กับปู่ที่เขตมีนบุรี ผู้ร้องได้เข้าเรียนที่โรงเรียนซินหมินจนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 และเรียนภาษาจีนจนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 6โรงเรียนซินหมินต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็นโรงเรียนมีนประสาทวิทยา เมื่อจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ในวันรับประกาศนียบัตรได้ถ่ายรูปไว้ตามภาพถ่ายหมาย ร.7 เมื่อปี 2496 ทางการได้เนรเทศมารดาผู้ร้องออกจากประเทศไทย มารดาผู้ร้องและปู่ของผู้ร้องจึงได้พาผู้ร้องและพี่น้องไปอยู่ที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนโดยทางเรือ ผู้ร้องได้เข้าเรียนหนังสือเมื่อปี 2497 ที่โรงเรียนกวางเจาหัวเฉียวปู่เชี่ยว ขณะนั้นอายุ 14 ปี เลยเกณฑ์ที่โรงเรียนกำหนดที่จะรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ซึ่งกำหนดอายุ 12 ปีมารดาผู้ร้องจึงแจ้งว่าผู้ร้องเกิดวันที่ 3 พฤศจิกายน 2484 โดยลดอายุลงไป 2 ปี หลังจากนั้นผู้ร้องได้เรียนจนจบมหาวิทยาลัย เมื่อปี 2508 ตามประกาศนียบัตรเอกสารหมาย ร.13 เห็นว่า แม้ผู้คัดค้านจะไม่มีพยานหลักฐานใดมาแสดงว่าผู้ร้องมิได้มีสัญชาติไทย แต่ภาระการพิสูจน์ในเรื่องนี้ย่อมตกแก่ผู้ร้องที่ต้องนำสืบให้ศาลเชื่อได้ว่าผู้ร้องมีสัญชาติไทยโดยการเกิดในประเทศไทยแต่ปรากฏว่าสูติบัตรเอกสารหมาย ร.1 ที่ผู้ร้องอ้างว่าเป็นของผู้ร้องก็มิได้อยู่ที่ผู้ร้องหรือมารดาผู้ร้องเก็บไว้ แต่เป็นเอกสารที่นายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองนราธิวาสรับรองสำเนาถูกต้องเนื่องจากผู้ร้องไปขอคัดมา เช่นเดียวกับสำเนาสูติบัตรของเด็กชายเกยูร แซ่เจียม และเด็กหญิงวาสนา แซ่เจียมตามเอกสารหมาย ร.4 และ ร.5 แสดงว่าพยานหลักฐานดังกล่าวผู้ร้องมาแสวงหาจากในประเทศไทยเท่านั้น สำเนาทะเบียนบ้านที่แจ้งย้ายชื่อของผู้ร้องและญาติพี่น้องเข้าอยู่ในบ้านเลขที่ 910 หมู่ที่ 1 ตำบลบางนาคอำเภอเมืองนราธิวาส จังหวัดนราธิวาส หรือสำเนาทะเบียนบ้านที่ผู้ร้องได้ย้ายมาอยู่และเรียนหนังสือที่เขตมีนบุรี กรุงเทพมหานครก็ไม่มีมาแสดงให้ปรากฏ ผู้ร้องให้การต่อนายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองนราธิวาสในการขอเพิ่มชื่อในทะเบียนบ้านตามเอกสารหมาย ร.14 ว่าในทะเบียนบ้านฉบับปี 2499 บ้านเลขที่ใหม่เลขที่ 20 ซอยจิตรปฏิมา ตำบลบางนาค อำเภอเมืองนราธิวาส จังหวัดนราธิวาส ไม่ปรากฏชื่อผู้ร้องกับพวกแต่อย่างใด เพราะผู้ร้องกับพวกเดินทางกลับประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ก่อนปี 2499เหตุใดทะเบียนบ้านที่ผู้ร้องเกิดไม่มี ไม่ปรากฏจากคำเบิกความของนางสวรัตน์วรินทร์เวช นายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองนราธิวาส ส่วนที่เขตมีนบุรีผู้ร้องมาอยู่ที่บ้านเลขที่ใดก็ไม่ปรากฏจากคำเบิกความของผู้ร้องเลย คงปรากฏจากคำเบิกความของนายพิศาล ธรรมหรรษา ว่าได้ไปค้นสำเนาทะเบียนบ้านให้ผู้ร้องแต่ไม่พบ ซึ่งก็ไม่ปรากฏเช่นกันว่าเหตุใด จึงไม่พบสำเนาทะเบียนบ้านดังกล่าวเอกสารหลักฐานที่แสดงการเรียนที่จังหวัดนราธิวาสหรือที่โรงเรียนซินหมินที่เขตมีนบุรีก็ไม่มีเช่นกัน ผู้ร้องใช้เอกสารใดไปเข้าเรียนต่อชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1ที่โรงเรียนกวางเจาหัวเฉียวปู่เชี่ยวไม่ปรากฏภาพถ่ายของผู้ร้องที่อ้างว่าถ่ายเมื่ออายุ 13 ปี ที่ร้านจิตรกรกับภาพถ่ายของผู้ร้องตามสำเนาหนังสือเดินทางเอกสารหมาย ร.13 ผู้ร้องก็ไม่นำสืบทางนิติเวชให้น่าเชื่อว่าเป็นบุคคลเดียวกันพยานของผู้ร้องคงมีแต่พยานบุคคลทั้งนั้น ผู้ร้องนำนางสุดใจ เจียมสกุลมาสืบว่านายตุ่นกุ่ย แซ่เจียม บิดาของผู้ร้องเป็นพี่ชายร่วมบิดาของนางสุดใจบิดานายตุ่นกุ่ยและนางสุดใจชื่อเม่งกวงหรือเฮงเต็ง แซ่เจียม แต่ปรากฏจากสำเนาทะเบียนบ้านของนางสุดใจเอกสารหมาย ร.6 ว่าบิดานางสุดใจชื่อเม่งกวง แต่ตามสำเนาใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวของนายตุ่นกุ่ยเอกสารหมาย ร.2 ว่าบิดาชื่อนายเฮงเต็ง ดังนี้ นายเฮงเต็งกับนายเม่งกวงจะเป็นบุคคลเดียวกันหรือไม่ยังน่าสงสัยและไม่มีหลักฐานใดมายืนยันเช่นนั้น นอกจากนี้นางสุดใจและผู้ร้องก็เบิกความแตกต่างกัน ผู้ร้องเบิกความว่านายเกยูรพี่ชายผู้ร้องได้ย้ายมาอยู่กับปู่ที่เขตมีนบุรีเมื่อปี 2497แต่เมื่อบิดาถึงแก่กรรมในปี 2498 ผู้ร้องจึงเดินทางมาอาศัยอยู่กับปู่และพี่ชายที่เขตมีนบุรี แต่นางสุดใจเบิกความว่านายเกยูรและผู้ร้องมาอยู่ที่เขตมีนบุรีหลังจากนายตุ่นกุ่ยถึงแก่กรรมแล้ว นางสุดใจเบิกความว่าได้เลี้ยงดูผู้ร้องขณะที่ผู้ร้องอยู่กับมารดาที่จังหวัดนราธิวาส แต่ก็ไม่ปรากฏว่าผู้ร้องได้เบิกความถึงความข้อนี้เลย นอกจากนี้ความสัมพันธ์ระหว่างนางสุดใจกับผู้ร้องก็ยังเป็นที่น่าสงสัยว่าจะเป็นญาติกันจริงหรือไม่นางสุดใจเบิกความว่าได้ติดต่อกับมารดาผู้ร้องขณะที่อยู่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ตลอดมาทางจดหมาย แต่ก็ไม่มีจดหมายแม้ฉบับเดียวมาแสดงผู้ร้องเดินทางมาประเทศไทยตั้งแต่วันที่ 18 มีนาคม 2535 โดยอ้างว่าเพื่อจะมาเยี่ยมนางสุดใจ แต่ก็ไม่ปรากฏว่าได้ตรงไปหานางสุดใจซึ่งเป็นญาติสนิทก่อน ขณะที่มารดาผู้ร้องถูกเนรเทศไปอยู่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนก็ไม่ปรากฏว่านางสุดใจได้ไปส่งที่ท่าเรือนางสุดใจเบิกความว่าตอนไปเลี้ยงผู้ร้องอยู่ที่จังหวัดนราธิวาสได้เรียกชื่อผู้ร้องว่าพูนผลไม่ได้เรียกชื่อจีน แต่เมื่อตอบคำถามติงของทนายผู้ร้อง นางสุดใจกลับเบิกความว่าบิดามารดาผู้ร้องได้เรียกชื่อบุตรส่วนมากเป็นภาษาจีน โดยนายพูนผลชื่อภาษาจีนว่า เจียม ต้าวซวง ได้มีการเรียกชื่อดังกล่าวบ่อยครั้ง เมื่อบิดามารดาเรียกชื่อผู้ร้องเป็นภาษาจีนส่วนใหญ่ แต่นางสุดใจกลับเรียกชื่อผู้ร้องเป็นภาษาไทยจึงเป็นข้อพิรุธ นางสุดใจไม่ได้พบกับผู้ร้องตั้งแต่ผู้ร้องยังเด็กมากขณะที่ผู้ร้องอยู่ที่จังหวัดนราธิวาสจนกระทั่งผู้ร้องได้มาพบอีกครั้งเมื่อปี2535 เป็นเวลาถึง 40 ปี โดยผู้ร้องมาแนะนำตัว นางสุดใจเองก็เบิกความรับว่าตอนพบกันครั้งหลังจำผู้ร้องไม่ได้ ผู้ร้องนำสืบถึงเพื่อนนักเรียนรุ่นพี่ชื่อนายฮ่งเคง แซ่ลิ้ม ที่เรียนภาษาจีนที่โรงเรียนซินหมิน จังหวัดนราธิวาสและนายพิศาล ธรรมหรรษา แต่ปรากฏว่านายฮ่งเคงอายุห่างจากผู้ร้องประมาณ 10 ปี และรู้จักผู้ร้องขณะผู้ร้องอายุยังน้อย ส่วนนายพิศาลอายุห่างจากผู้ร้องประมาณ 6 ปี ไม่ปรากฏว่าพยานทั้งสองสนิทสนมคุ้นเคยกับผู้ร้องมาก จึงไม่น่าเชื่อว่าจะจำผู้ร้องได้ ผู้ร้องนำสืบภาพถ่ายหมาย ร.7 ระบุชื่อเพื่อนที่ใช้ชื่อจีนตามหมายเลขที่ระบุไว้แต่ก็ไม่ระบุถึงพี่ชายผู้ร้องตามที่นายพิศาลเบิกความว่าคือคนตามภาพถ่ายที่กากบาทไว้ ครูประจำชั้นซึ่งน่าจะพอจำชื่อได้ก็ไม่ปรากฏว่านายพิศาลและผู้ร้องจำชื่อครูประจำชั้นได้เลย ผู้ร้องเบิกความถึงนายสมศักดิ์ วรนาวิน ว่าก่อนเดินทางไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน นายเฮงเต็งปู่ของผู้ร้องได้พาผู้ร้องไปพบนายสมศักดิ์ซึ่งเป็นเพื่อนสนิทของลูกศิษย์ของมารดาผู้ร้องที่ตำบลสีลม อำเภอบางรัก กรุงเทพมหานคร และผู้ร้องเบิกความว่าไม่เคยเดินทางมาประเทศไทยมาก่อนแต่ปรากฏจากคำเบิกความของนายสมศักดิ์ว่า เมื่อนายเฮงเต็งไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนแล้วไม่เคยติดต่อมาเลย เมื่อปี 2530 นายสมศักดิ์เดินทางไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนได้พบนางวาสนาซึ่งมีชื่อจีนว่า หลิงยี้ ประกอบอาชีพเป็นล่ามแปลภาษาไทยที่สมาคมชาวจีนโพ้นทะเลที่มณฑลกวางตุ้ง ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน นายสมศักดิ์เห็นว่าพูดภาษาไทยจึงได้สอบถามจึงทราบว่านายเฮงเต็งเป็นปู่ของนางวาสนาและพี่น้องของนางวาสนาอีก 4 คน อยู่ที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนขณะนายสมศักดิ์อยู่ในประเทศไทยนางวาสนามาเยี่ยมญาติที่ประเทศไทยและมาพักอยู่กับนายสมศักดิ์เป็นเวลา 2 สัปดาห์ และยังมีผู้ร้องมาเยี่ยมด้วยโดยมาพักอยู่อาศัยกับนายสมศักดิ์และบ้านเพื่อนของผู้ร้อง มาอยู่ได้ไม่กี่วันก็กลับไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน และได้คุยกับนายสมศักดิ์ว่าต้องการอยู่ในประเทศไทย จึงไม่น่าเชื่อว่านายสมศักดิ์จะยังจำผู้ร้องได้ทั้งพยานปากนี้เบิกความตอบคำถามค้านของพนักงานอัยการว่า ไม่มีเพื่อนซึ่งเป็นลูกศิษย์ของมารดาผู้ร้อง คำเบิกความของผู้ร้องกับนายสมศักดิ์จึงขัดกันไม่มีน้ำหนักน่าเชื่อถือ ผู้ร้องนำสืบถึงนายสุรินทร์ ศิริยกุล ซึ่งเป็นเพื่อนกับลูกศิษย์ของมารดาผู้ร้องที่จังหวัดนราธิวาส โดยอ้างว่านายสุรินทร์ไปเยี่ยมมารดาผู้ร้องที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน มารดาผู้ร้องแนะนำให้รู้จักนายสุรินทร์และนายสุรินทร์ได้ชวนให้มาเที่ยวประเทศไทย ก็ปรากฏจากคำเบิกความของนายสุรินทร์ว่า นายสุรินทร์รู้จักพี่น้องของผู้ร้องคือนางเจียมยิ่งหง และนางวาสนา ส่วนพี่น้องคนอื่นจำไม่ได้ นายสุรินทร์รู้จักผู้ร้องตั้งแต่คลอดจนกระทั่งผู้ร้องอายุ 8 ปี ผู้ร้องจึงย้ายภูมิลำเนาไปอยู่กรุงเทพมหานครโดยอาศัยอยู่กับปู่เนื่องจากบิดาผู้ร้องถึงแก่กรรม ต่อมาทราบว่าครอบครัวของผู้ร้องย้ายไปอยู่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน นายสุรินทร์เคยไปเยี่ยมผู้ร้องและถ่ายรูปไว้ตามภาพถ่ายหมาย ปร.1 (ศาลจังหวัดนราธิวาส) ไม่ปรากฏเลยว่าตามภาพถ่ายหมาย ปร.1 (ศาลจังหวัดนราธิวาส) นายสุรินทร์ได้ถ่ายรูปร่วมกับใครบ้าง ที่ไหน เมื่อใด นายสุรินทร์ได้ติดต่อกับผู้ร้องได้อย่างไร ทั้ง ๆที่ผู้ร้องได้ออกจากจังหวัดนราธิวาสไปตั้งแต่อายุเพียง 8 ปี และอพยพไปอยู่ที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน จึงไม่มีน้ำหนักให้เชื่อว่านายสุรินทร์จะจำผู้ร้องได้จริง ผู้ร้องยังนำสืบถึงนายภู่ ศักดิ์มังกร ซึ่งเป็นครูสอนภาษาจีนรู้จักบิดามารดาผู้ร้อง ปรากฏจากคำเบิกความของนายภู่ว่านายภู่ได้แวะเยี่ยมบิดามารดาผู้ร้องเมื่อปี 2484 ถึงปี 2485 ที่จังหวัดนราธิวาส ขณะนั้นผู้ร้องอายุประมาณ 2 ถึง 3 ปี และเมื่อปี 2488 เคยพบปู่ของผู้ร้องและผู้ร้องที่เขตมีนบุรี หลังจากนั้นจึงทราบว่ามารดาของผู้ร้องถูกเนรเทศไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน เมื่อปี 2530 นายภู่เดินทางไปดูงานที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน มารดาผู้ร้องได้มาต้อนรับและแนะนำให้รู้จักบุคคลในครอบครัวรวมทั้งผู้ร้องด้วย ต่อมาปี 2535 ได้พบผู้ร้องที่ประเทศไทยโดยผู้ร้องขอให้มาเป็นพยานที่กองตรวจคนเข้าเมืองตามเอกสารหมาย ร.27ศาลฎีกาเห็นว่า พยานปากนี้ไม่ได้พบผู้ร้องมาเป็นเวลานานไม่น่าจะจำผู้ร้องได้แต่นายภู่รู้จักผู้ร้องก็เนื่องจากมารดาผู้ร้องแนะนำขณะที่นายภู่เดินทางไปดูงานที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนเมื่อปี 2530 เท่านั้น ก่อนหน้านั้นนายภู่ก็ไม่เคยติดต่อกับผู้ร้องเลย นายภู่จึงจำผู้ร้องได้ภายหลัง แต่ผู้ร้องจะเป็นคนเดียวกับเด็กชายพูนผลหรือไม่ น่าสงสัย เพราะพยานปากนี้เบิกความตอบคำถามค้านของพนักงานอัยการว่า ขณะพบผู้ร้องที่จังหวัดนราธิวาสผู้ร้องชื่อเจียม ต้าวซวง ไม่ทราบว่า ผู้ร้องเปลี่ยนชื่อมาเป็นนายพูลผลเมื่อใด แต่เมื่อตอบคำถามติงกลับเบิกความว่า ได้ทราบว่าผู้ร้องมีชื่อไทยว่า พูลผล นอกจากนี้ผู้ร้องก็มีเพียงหนังสือเดินทางซึ่งปีเกิดและสถานที่เกิดไม่ตรงกับสูติบัตรเอกสารหมาย ร.1 ที่ผู้ร้องอ้างว่าเป็นของผู้ร้อง ผู้ร้องนำสืบว่าเหตุที่จำเป็นต้องลดอายุลง 2 ปี เพราะเมื่อปี 2497 ผู้ร้องเข้าเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1ที่โรงเรียนกวางเจาหัวเฉียวปูเชี่ยวซึ่งกำหนดอายุไว้เพียง 12 ปี เรียนจนจบชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ก็เป็นการกล่าวอ้างลอย ๆ ไม่มีพยานหลักฐานอื่นสนับสนุนแต่อย่างใด เหตุใดพี่และน้องคนอื่น ๆ ของผู้ร้องซึ่งไปเรียนต่อที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนเช่นกันจึงไม่ต้องลดอายุลงมาเหมือนกรณีของผู้ร้อง เอกสารหลักฐานการเข้าเรียนชั้นมัธยมศึกษาและมหาวิทยาลัยผู้ร้องก็ไม่นำมาสืบแสดงให้ปรากฏ พยานหลักฐานของผู้ร้องจึงยังฟังไม่ได้ว่าผู้ร้องเป็นผู้เกิดในประเทศไทย ผู้ร้องจึงไม่ได้สัญชาติไทยโดยการเกิดในราชอาณาจักร ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วยฎีกาของผู้คัดค้านฟังขึ้น"พิพากษากลับเป็นว่า ให้ยกคำร้อง ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2239/2543นาย พูนผล แซ่เจียม หรือนาย เจียม ต้าวซวงผู้ร้องพนักงานอัยการ สำนักงานอัยการสูงสุดผู้คัดค้าน พ.ร.บ.คนเข้าเมือง พ.ศ.2493 ม. 57 พ.ร.บ.สัญชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2496 ม. 7แม้ผู้คัดค้านจะไม่มีพยานหลักฐานใดมาแสดงว่าผู้ร้องมิได้มีสัญชาติไทยแต่ภาระการพิสูจน์ในเรื่องนี้ย่อมตกแก่ผู้ร้องที่ต้องนำสืบให้ศาลเชื่อได้ว่าผู้ร้องมีสัญชาติไทยโดยกำเนิดในประเทศไทย เมื่อปรากฏว่าสูติบัตรที่ผู้ร้องอ้างว่าเป็นของผู้ร้องมิได้อยู่ที่ผู้ร้อง แต่เป็นเอกสารที่นายทะเบียนท้องถิ่นรับรองสำเนาถูกต้องเนื่องจากผู้ร้องไปขอคัดมา แสดงว่าพยานหลักฐานดังกล่าวผู้ร้องมาแสวงหาจากในประเทศไทยเท่านั้น ผู้ร้องไม่ได้แสดงสำเนาทะเบียนบ้านที่อ้างว่าได้ไปค้นแต่ไม่พบซึ่งก็ไม่ปรากฏว่าเหตุใดจึงไม่พบสำเนาทะเบียนบ้านดังกล่าว และผู้ร้องไม่ได้แสดงเอกสารหลักฐานที่แสดงการเรียนในโรงเรียนหลายแห่งที่อ้างถึง ส่วนภาพถ่ายที่อ้างว่าถ่ายเมื่ออายุ 13 ปีนั้น ก็ไม่มีการนำสืบทางนิติเวชให้น่าเชื่อว่าเป็นบุคคลเดียวกัน พยานของผู้ร้องคงมีแต่พยานบุคคลทั้งสิ้น ซึ่งต่างไม่ได้พบผู้ร้องมาเป็นเวลานานและเบิกความถึงข้อเท็จจริงในรายละเอียดที่แตกต่างกันและขัดกันหลายประเด็น ดังนั้นพยานหลักฐานของผู้ร้องจึงยังฟังไม่ได้ว่าผู้ร้องเป็นผู้เกิดในประเทศ ผู้ร้องจึงไม่ได้สัญชาติไทยโดยการเกิดในราชอาณาจักรผู้ร้องยื่นคำร้องว่า ผู้ร้องเป็นคนสัญชาติไทย และได้ยื่นคำร้องขอพิสูจน์สัญชาติว่าเป็นคนไทยต่อกองตรวจคนเข้าเมือง กรมตำรวจ แต่เจ้าพนักงานมีคำสั่งยกคำร้อง ผู้ร้องจึงจำเป็นต้องร้องขอพิสูจน์สัญชาติตามพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 มาตรา 57 ขอให้ศาลมีคำสั่งว่าผู้ร้องเป็นคนสัญชาติไทยโดยการเกิดในราชอาณาจักรไทยตามพระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2508มาตรา 7(2) แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2535 (ฉบับที่ 2)มาตรา 4ผู้คัดค้านยื่นคำคัดค้านว่า ผู้ร้องไม่ใช่คนสัญชาติไทยโดยการเกิดในราชอาณาจักรไทย แต่เป็นคนเชื้อชาติจีน สัญชาติจีน เกิดที่มณฑลไหหนาน(ไหหลำ) ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน มีชื่อว่านายเจียม ต้าวซวง และมิใช่บุคคลคนเดียวกับเด็กชายพูนผล แซ่เจียม ตามสูติบัตรท้ายคำร้องหมายเลข 1 ผู้ร้องไม่เคยอยู่ในประเทศไทยเนื่องจากไม่มีหลักฐานว่าถือหนังสือเดินทางของประเทศไทยและได้เดินทางออกจากประเทศไทยไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ผู้ร้องไม่เคยจบการศึกษาจากโรงเรียนในประเทศไทยไม่มีประกาศนียบัตรหรือใบสุทธิของโรงเรียนมาแสดงภาพถ่ายท้ายคำร้องหมายเลข 4ไม่ใช่ภาพถ่ายของนักเรียนและครูโรงเรียนซินหมินหรือโรงเรียนมีนประสาทวิทยาผู้ร้องไม่ใช่บุคคลที่ 1 ตามภาพถ่าย นายตุ่นกุ่ย แซ่เจียม และนางฮอนเหยงแซ่ลี มิใช่บิดามารดาของผู้ร้อง ขอให้ยกคำร้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว มีคำสั่งให้ยกคำร้องผู้ร้องอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับเป็นว่า ผู้ร้องเป็นบุคคลสัญชาติไทยผู้คัดค้านฎีกาศาลฎีกาคณะคดีปกครองวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่าผู้ร้องได้เดินทางโดยเครื่องบินเข้ามาในประเทศไทยเมื่อวันที่ 18 มีนาคม2535 โดยถือหนังสือเดินทางเลขที่ 1740444 ของประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนในนามของนายเจียม ต้าวซวง เอกสารดังกล่าวระบุว่าผู้ร้องเกิดวันที่ 3 พฤศจิกายน 2484 ที่เมืองไหหลำตามเอกสารหมาย ร.13เจ้าหน้าที่กองตรวจคนเข้าเมืองประเทศไทยอนุญาตให้ผู้ร้องเข้ามาได้ชั่วคราวเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2535 ผู้ร้องได้ยื่นคำร้องขอเพิ่มชื่อในทะเบียนบ้านต่อนายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองนราธิวาส เพื่อเข้าบ้านเลขที่ 286 ถึง 288 ถนนภูผาภักดี ตำบลบางนาค อำเภอเมืองนราธิวาสจังหวัดนราธิวาส เจ้าพนักงานได้บันทึกถ้อยคำของผู้ร้องและพยานไว้ และให้สำนักงานทะเบียนท้องถิ่นเขตมีนบุรีสอบสวนบันทึกปากคำพยานบุคคลไว้ตามเอกสารหมาย ร.14 ถึง ร.19 นายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองนราธิวาสเสนอให้กระทรวงมหาดไทยพิจารณากลับคืนสัญชาติไทยแก่ผู้ร้องตามเอกสารหมาย ร.22 แต่ผู้ว่าราชการจังหวัดนราธิวาสแจ้งว่าไม่อาจดำเนินการให้ได้ตามเอกสารหมาย ร.23 ต่อมาวันที่ 30 ธันวาคม 2535 ผู้ร้องได้ยื่นคำร้องขอพิสูจน์สัญชาติว่าเป็นคนไทยต่อกองตรวจคนเข้าเมือง กองตรวจคนเข้าเมืองพิจารณาแล้วเห็นว่าพยานหลักฐานยังฟังไม่ได้ว่าผู้ร้องมีสัญชาติไทย และกรมตำรวจขณะนั้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องโดยได้แจ้งให้ผู้ร้องทราบแล้วตามเอกสารหมาย ร.28 ผู้ร้องจึงยื่นคำร้องนี้มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของผู้คัดค้านว่า ผู้ร้องเป็นคนมีสัญชาติไทยหรือไม่ ผู้ร้องเบิกความว่าผู้ร้องเกิดในประเทศไทยชื่อเด็กชายพูนผล แซ่เจียม เมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2482ที่บ้านเลขที่ 910 หมู่ที่ 1 ตำบลบางนาค อำเภอเมืองนราธิวาส จังหวัดนราธิวาส ตามสูติบัตรเอกสารหมาย ร.1 บิดาชื่อนายตุ่นกุ่ย แซ่เจียม มารดาชื่อนางฮวนเย้ง แซ่ลี บิดามารดาของผู้ร้องได้รับอนุญาตให้อยู่ในประเทศไทยตามสำเนาใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวเอกสารหมาย ร.2 และ ร.3 ผู้ร้องมีพี่น้องร่วมบิดามารดา 5 คน คือ นางเจียม ยิ่งหงหรือสมประสงค์ แซ่เจียมนายเจียม ต้าวเต๋อหรือเกยูร แซ่เจียม ผู้ร้อง นางเจียม หลิงยี้หรือวาสนา แซ่เจียมและนางเจียม หลีหมิงหรือไสว แซ่เจียม ผู้ร้องเข้าเรียนหนังสือเมื่อปี 2488 ที่โรงเรียนซินหมิน จังหวัดนราธิวาส บิดามารดาจึงตั้งชื่อจีนให้ว่า เจียม ต้าวซวงจนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 ปี 2489 บิดาผู้ร้องป่วยจึงเดินทางมารักษาตัวที่โรงพยาบาลเทียนหัว กรุงเทพมหานคร เมื่อบิดาถึงแก่กรรมแล้วผู้ร้องและนายเกยูรได้มาอาศัยอยู่กับปู่ที่เขตมีนบุรี ผู้ร้องได้เข้าเรียนที่โรงเรียนซินหมินจนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 และเรียนภาษาจีนจนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 6โรงเรียนซินหมินต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็นโรงเรียนมีนประสาทวิทยา เมื่อจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ในวันรับประกาศนียบัตรได้ถ่ายรูปไว้ตามภาพถ่ายหมาย ร.7 เมื่อปี 2496 ทางการได้เนรเทศมารดาผู้ร้องออกจากประเทศไทย มารดาผู้ร้องและปู่ของผู้ร้องจึงได้พาผู้ร้องและพี่น้องไปอยู่ที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนโดยทางเรือ ผู้ร้องได้เข้าเรียนหนังสือเมื่อปี 2497 ที่โรงเรียนกวางเจาหัวเฉียวปู่เชี่ยว ขณะนั้นอายุ 14 ปี เลยเกณฑ์ที่โรงเรียนกำหนดที่จะรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ซึ่งกำหนดอายุ 12 ปีมารดาผู้ร้องจึงแจ้งว่าผู้ร้องเกิดวันที่ 3 พฤศจิกายน 2484 โดยลดอายุลงไป 2 ปี หลังจากนั้นผู้ร้องได้เรียนจนจบมหาวิทยาลัย เมื่อปี 2508 ตามประกาศนียบัตรเอกสารหมาย ร.13 เห็นว่า แม้ผู้คัดค้านจะไม่มีพยานหลักฐานใดมาแสดงว่าผู้ร้องมิได้มีสัญชาติไทย แต่ภาระการพิสูจน์ในเรื่องนี้ย่อมตกแก่ผู้ร้องที่ต้องนำสืบให้ศาลเชื่อได้ว่าผู้ร้องมีสัญชาติไทยโดยการเกิดในประเทศไทยแต่ปรากฏว่าสูติบัตรเอกสารหมาย ร.1 ที่ผู้ร้องอ้างว่าเป็นของผู้ร้องก็มิได้อยู่ที่ผู้ร้องหรือมารดาผู้ร้องเก็บไว้ แต่เป็นเอกสารที่นายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองนราธิวาสรับรองสำเนาถูกต้องเนื่องจากผู้ร้องไปขอคัดมา เช่นเดียวกับสำเนาสูติบัตรของเด็กชายเกยูร แซ่เจียม และเด็กหญิงวาสนา แซ่เจียมตามเอกสารหมาย ร.4 และ ร.5 แสดงว่าพยานหลักฐานดังกล่าวผู้ร้องมาแสวงหาจากในประเทศไทยเท่านั้น สำเนาทะเบียนบ้านที่แจ้งย้ายชื่อของผู้ร้องและญาติพี่น้องเข้าอยู่ในบ้านเลขที่ 910 หมู่ที่ 1 ตำบลบางนาคอำเภอเมืองนราธิวาส จังหวัดนราธิวาส หรือสำเนาทะเบียนบ้านที่ผู้ร้องได้ย้ายมาอยู่และเรียนหนังสือที่เขตมีนบุรี กรุงเทพมหานครก็ไม่มีมาแสดงให้ปรากฏ ผู้ร้องให้การต่อนายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองนราธิวาสในการขอเพิ่มชื่อในทะเบียนบ้านตามเอกสารหมาย ร.14 ว่าในทะเบียนบ้านฉบับปี 2499 บ้านเลขที่ใหม่เลขที่ 20 ซอยจิตรปฏิมา ตำบลบางนาค อำเภอเมืองนราธิวาส จังหวัดนราธิวาส ไม่ปรากฏชื่อผู้ร้องกับพวกแต่อย่างใด เพราะผู้ร้องกับพวกเดินทางกลับประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ก่อนปี 2499เหตุใดทะเบียนบ้านที่ผู้ร้องเกิดไม่มี ไม่ปรากฏจากคำเบิกความของนางสวรัตน์วรินทร์เวช นายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองนราธิวาส ส่วนที่เขตมีนบุรีผู้ร้องมาอยู่ที่บ้านเลขที่ใดก็ไม่ปรากฏจากคำเบิกความของผู้ร้องเลย คงปรากฏจากคำเบิกความของนายพิศาล ธรรมหรรษา ว่าได้ไปค้นสำเนาทะเบียนบ้านให้ผู้ร้องแต่ไม่พบ ซึ่งก็ไม่ปรากฏเช่นกันว่าเหตุใด จึงไม่พบสำเนาทะเบียนบ้านดังกล่าวเอกสารหลักฐานที่แสดงการเรียนที่จังหวัดนราธิวาสหรือที่โรงเรียนซินหมินที่เขตมีนบุรีก็ไม่มีเช่นกัน ผู้ร้องใช้เอกสารใดไปเข้าเรียนต่อชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1ที่โรงเรียนกวางเจาหัวเฉียวปู่เชี่ยวไม่ปรากฏภาพถ่ายของผู้ร้องที่อ้างว่าถ่ายเมื่ออายุ 13 ปี ที่ร้านจิตรกรกับภาพถ่ายของผู้ร้องตามสำเนาหนังสือเดินทางเอกสารหมาย ร.13 ผู้ร้องก็ไม่นำสืบทางนิติเวชให้น่าเชื่อว่าเป็นบุคคลเดียวกันพยานของผู้ร้องคงมีแต่พยานบุคคลทั้งนั้น ผู้ร้องนำนางสุดใจ เจียมสกุลมาสืบว่านายตุ่นกุ่ย แซ่เจียม บิดาของผู้ร้องเป็นพี่ชายร่วมบิดาของนางสุดใจบิดานายตุ่นกุ่ยและนางสุดใจชื่อเม่งกวงหรือเฮงเต็ง แซ่เจียม แต่ปรากฏจากสำเนาทะเบียนบ้านของนางสุดใจเอกสารหมาย ร.6 ว่าบิดานางสุดใจชื่อเม่งกวง แต่ตามสำเนาใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวของนายตุ่นกุ่ยเอกสารหมาย ร.2 ว่าบิดาชื่อนายเฮงเต็ง ดังนี้ นายเฮงเต็งกับนายเม่งกวงจะเป็นบุคคลเดียวกันหรือไม่ยังน่าสงสัยและไม่มีหลักฐานใดมายืนยันเช่นนั้น นอกจากนี้นางสุดใจและผู้ร้องก็เบิกความแตกต่างกัน ผู้ร้องเบิกความว่านายเกยูรพี่ชายผู้ร้องได้ย้ายมาอยู่กับปู่ที่เขตมีนบุรีเมื่อปี 2497แต่เมื่อบิดาถึงแก่กรรมในปี 2498 ผู้ร้องจึงเดินทางมาอาศัยอยู่กับปู่และพี่ชายที่เขตมีนบุรี แต่นางสุดใจเบิกความว่านายเกยูรและผู้ร้องมาอยู่ที่เขตมีนบุรีหลังจากนายตุ่นกุ่ยถึงแก่กรรมแล้ว นางสุดใจเบิกความว่าได้เลี้ยงดูผู้ร้องขณะที่ผู้ร้องอยู่กับมารดาที่จังหวัดนราธิวาส แต่ก็ไม่ปรากฏว่าผู้ร้องได้เบิกความถึงความข้อนี้เลย นอกจากนี้ความสัมพันธ์ระหว่างนางสุดใจกับผู้ร้องก็ยังเป็นที่น่าสงสัยว่าจะเป็นญาติกันจริงหรือไม่นางสุดใจเบิกความว่าได้ติดต่อกับมารดาผู้ร้องขณะที่อยู่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ตลอดมาทางจดหมาย แต่ก็ไม่มีจดหมายแม้ฉบับเดียวมาแสดงผู้ร้องเดินทางมาประเทศไทยตั้งแต่วันที่ 18 มีนาคม 2535 โดยอ้างว่าเพื่อจะมาเยี่ยมนางสุดใจ แต่ก็ไม่ปรากฏว่าได้ตรงไปหานางสุดใจซึ่งเป็นญาติสนิทก่อน ขณะที่มารดาผู้ร้องถูกเนรเทศไปอยู่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนก็ไม่ปรากฏว่านางสุดใจได้ไปส่งที่ท่าเรือนางสุดใจเบิกความว่าตอนไปเลี้ยงผู้ร้องอยู่ที่จังหวัดนราธิวาสได้เรียกชื่อผู้ร้องว่าพูนผลไม่ได้เรียกชื่อจีน แต่เมื่อตอบคำถามติงของทนายผู้ร้อง นางสุดใจกลับเบิกความว่าบิดามารดาผู้ร้องได้เรียกชื่อบุตรส่วนมากเป็นภาษาจีน โดยนายพูนผลชื่อภาษาจีนว่า เจียม ต้าวซวง ได้มีการเรียกชื่อดังกล่าวบ่อยครั้ง เมื่อบิดามารดาเรียกชื่อผู้ร้องเป็นภาษาจีนส่วนใหญ่ แต่นางสุดใจกลับเรียกชื่อผู้ร้องเป็นภาษาไทยจึงเป็นข้อพิรุธ นางสุดใจไม่ได้พบกับผู้ร้องตั้งแต่ผู้ร้องยังเด็กมากขณะที่ผู้ร้องอยู่ที่จังหวัดนราธิวาสจนกระทั่งผู้ร้องได้มาพบอีกครั้งเมื่อปี2535 เป็นเวลาถึง 40 ปี โดยผู้ร้องมาแนะนำตัว นางสุดใจเองก็เบิกความรับว่าตอนพบกันครั้งหลังจำผู้ร้องไม่ได้ ผู้ร้องนำสืบถึงเพื่อนนักเรียนรุ่นพี่ชื่อนายฮ่งเคง แซ่ลิ้ม ที่เรียนภาษาจีนที่โรงเรียนซินหมิน จังหวัดนราธิวาสและนายพิศาล ธรรมหรรษา แต่ปรากฏว่านายฮ่งเคงอายุห่างจากผู้ร้องประมาณ 10 ปี และรู้จักผู้ร้องขณะผู้ร้องอายุยังน้อย ส่วนนายพิศาลอายุห่างจากผู้ร้องประมาณ 6 ปี ไม่ปรากฏว่าพยานทั้งสองสนิทสนมคุ้นเคยกับผู้ร้องมาก จึงไม่น่าเชื่อว่าจะจำผู้ร้องได้ ผู้ร้องนำสืบภาพถ่ายหมาย ร.7 ระบุชื่อเพื่อนที่ใช้ชื่อจีนตามหมายเลขที่ระบุไว้แต่ก็ไม่ระบุถึงพี่ชายผู้ร้องตามที่นายพิศาลเบิกความว่าคือคนตามภาพถ่ายที่กากบาทไว้ ครูประจำชั้นซึ่งน่าจะพอจำชื่อได้ก็ไม่ปรากฏว่านายพิศาลและผู้ร้องจำชื่อครูประจำชั้นได้เลย ผู้ร้องเบิกความถึงนายสมศักดิ์ วรนาวิน ว่าก่อนเดินทางไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน นายเฮงเต็งปู่ของผู้ร้องได้พาผู้ร้องไปพบนายสมศักดิ์ซึ่งเป็นเพื่อนสนิทของลูกศิษย์ของมารดาผู้ร้องที่ตำบลสีลม อำเภอบางรัก กรุงเทพมหานคร และผู้ร้องเบิกความว่าไม่เคยเดินทางมาประเทศไทยมาก่อนแต่ปรากฏจากคำเบิกความของนายสมศักดิ์ว่า เมื่อนายเฮงเต็งไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนแล้วไม่เคยติดต่อมาเลย เมื่อปี 2530 นายสมศักดิ์เดินทางไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนได้พบนางวาสนาซึ่งมีชื่อจีนว่า หลิงยี้ ประกอบอาชีพเป็นล่ามแปลภาษาไทยที่สมาคมชาวจีนโพ้นทะเลที่มณฑลกวางตุ้ง ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน นายสมศักดิ์เห็นว่าพูดภาษาไทยจึงได้สอบถามจึงทราบว่านายเฮงเต็งเป็นปู่ของนางวาสนาและพี่น้องของนางวาสนาอีก 4 คน อยู่ที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนขณะนายสมศักดิ์อยู่ในประเทศไทยนางวาสนามาเยี่ยมญาติที่ประเทศไทยและมาพักอยู่กับนายสมศักดิ์เป็นเวลา 2 สัปดาห์ และยังมีผู้ร้องมาเยี่ยมด้วยโดยมาพักอยู่อาศัยกับนายสมศักดิ์และบ้านเพื่อนของผู้ร้อง มาอยู่ได้ไม่กี่วันก็กลับไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน และได้คุยกับนายสมศักดิ์ว่าต้องการอยู่ในประเทศไทย จึงไม่น่าเชื่อว่านายสมศักดิ์จะยังจำผู้ร้องได้ทั้งพยานปากนี้เบิกความตอบคำถามค้านของพนักงานอัยการว่า ไม่มีเพื่อนซึ่งเป็นลูกศิษย์ของมารดาผู้ร้อง คำเบิกความของผู้ร้องกับนายสมศักดิ์จึงขัดกันไม่มีน้ำหนักน่าเชื่อถือ ผู้ร้องนำสืบถึงนายสุรินทร์ ศิริยกุล ซึ่งเป็นเพื่อนกับลูกศิษย์ของมารดาผู้ร้องที่จังหวัดนราธิวาส โดยอ้างว่านายสุรินทร์ไปเยี่ยมมารดาผู้ร้องที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน มารดาผู้ร้องแนะนำให้รู้จักนายสุรินทร์และนายสุรินทร์ได้ชวนให้มาเที่ยวประเทศไทย ก็ปรากฏจากคำเบิกความของนายสุรินทร์ว่า นายสุรินทร์รู้จักพี่น้องของผู้ร้องคือนางเจียมยิ่งหง และนางวาสนา ส่วนพี่น้องคนอื่นจำไม่ได้ นายสุรินทร์รู้จักผู้ร้องตั้งแต่คลอดจนกระทั่งผู้ร้องอายุ 8 ปี ผู้ร้องจึงย้ายภูมิลำเนาไปอยู่กรุงเทพมหานครโดยอาศัยอยู่กับปู่เนื่องจากบิดาผู้ร้องถึงแก่กรรม ต่อมาทราบว่าครอบครัวของผู้ร้องย้ายไปอยู่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน นายสุรินทร์เคยไปเยี่ยมผู้ร้องและถ่ายรูปไว้ตามภาพถ่ายหมาย ปร.1 (ศาลจังหวัดนราธิวาส) ไม่ปรากฏเลยว่าตามภาพถ่ายหมาย ปร.1 (ศาลจังหวัดนราธิวาส) นายสุรินทร์ได้ถ่ายรูปร่วมกับใครบ้าง ที่ไหน เมื่อใด นายสุรินทร์ได้ติดต่อกับผู้ร้องได้อย่างไร ทั้ง ๆที่ผู้ร้องได้ออกจากจังหวัดนราธิวาสไปตั้งแต่อายุเพียง 8 ปี และอพยพไปอยู่ที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน จึงไม่มีน้ำหนักให้เชื่อว่านายสุรินทร์จะจำผู้ร้องได้จริง ผู้ร้องยังนำสืบถึงนายภู่ ศักดิ์มังกร ซึ่งเป็นครูสอนภาษาจีนรู้จักบิดามารดาผู้ร้อง ปรากฏจากคำเบิกความของนายภู่ว่านายภู่ได้แวะเยี่ยมบิดามารดาผู้ร้องเมื่อปี 2484 ถึงปี 2485 ที่จังหวัดนราธิวาส ขณะนั้นผู้ร้องอายุประมาณ 2 ถึง 3 ปี และเมื่อปี 2488 เคยพบปู่ของผู้ร้องและผู้ร้องที่เขตมีนบุรี หลังจากนั้นจึงทราบว่ามารดาของผู้ร้องถูกเนรเทศไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน เมื่อปี 2530 นายภู่เดินทางไปดูงานที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน มารดาผู้ร้องได้มาต้อนรับและแนะนำให้รู้จักบุคคลในครอบครัวรวมทั้งผู้ร้องด้วย ต่อมาปี 2535 ได้พบผู้ร้องที่ประเทศไทยโดยผู้ร้องขอให้มาเป็นพยานที่กองตรวจคนเข้าเมืองตามเอกสารหมาย ร.27ศาลฎีกาเห็นว่า พยานปากนี้ไม่ได้พบผู้ร้องมาเป็นเวลานานไม่น่าจะจำผู้ร้องได้แต่นายภู่รู้จักผู้ร้องก็เนื่องจากมารดาผู้ร้องแนะนำขณะที่นายภู่เดินทางไปดูงานที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนเมื่อปี 2530 เท่านั้น ก่อนหน้านั้นนายภู่ก็ไม่เคยติดต่อกับผู้ร้องเลย นายภู่จึงจำผู้ร้องได้ภายหลัง แต่ผู้ร้องจะเป็นคนเดียวกับเด็กชายพูนผลหรือไม่ น่าสงสัย เพราะพยานปากนี้เบิกความตอบคำถามค้านของพนักงานอัยการว่า ขณะพบผู้ร้องที่จังหวัดนราธิวาสผู้ร้องชื่อเจียม ต้าวซวง ไม่ทราบว่า ผู้ร้องเปลี่ยนชื่อมาเป็นนายพูลผลเมื่อใด แต่เมื่อตอบคำถามติงกลับเบิกความว่า ได้ทราบว่าผู้ร้องมีชื่อไทยว่า พูลผล นอกจากนี้ผู้ร้องก็มีเพียงหนังสือเดินทางซึ่งปีเกิดและสถานที่เกิดไม่ตรงกับสูติบัตรเอกสารหมาย ร.1 ที่ผู้ร้องอ้างว่าเป็นของผู้ร้อง ผู้ร้องนำสืบว่าเหตุที่จำเป็นต้องลดอายุลง 2 ปี เพราะเมื่อปี 2497 ผู้ร้องเข้าเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1ที่โรงเรียนกวางเจาหัวเฉียวปูเชี่ยวซึ่งกำหนดอายุไว้เพียง 12 ปี เรียนจนจบชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ก็เป็นการกล่าวอ้างลอย ๆ ไม่มีพยานหลักฐานอื่นสนับสนุนแต่อย่างใด เหตุใดพี่และน้องคนอื่น ๆ ของผู้ร้องซึ่งไปเรียนต่อที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนเช่นกันจึงไม่ต้องลดอายุลงมาเหมือนกรณีของผู้ร้อง เอกสารหลักฐานการเข้าเรียนชั้นมัธยมศึกษาและมหาวิทยาลัยผู้ร้องก็ไม่นำมาสืบแสดงให้ปรากฏ พยานหลักฐานของผู้ร้องจึงยังฟังไม่ได้ว่าผู้ร้องเป็นผู้เกิดในประเทศไทย ผู้ร้องจึงไม่ได้สัญชาติไทยโดยการเกิดในราชอาณาจักร ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วยฎีกาของผู้คัดค้านฟังขึ้น"พิพากษากลับเป็นว่า ให้ยกคำร้อง(ประพันธ์ ทรัพย์แสง-กนก พรรณรักษา-วิชัย ชื่นชมพูนุท)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุเหตุผลในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2239/2543 ได้มีโอกาสแสดงถึงแนวคิดของศาลไทยในปัญหาการพิสูจน์สัญชาติไทยและวิธีการชั่งน้ำหนักพยานในคดีพิสูจน์สัญชาติอีกครั้งหนึ่ง จะเห็นว่าปัญหาการฟังพยานหลักฐานในคดีสัญชาติเป็นปัญหาหนึ่งที่ศาลได้โอกาสมีการพัฒนาแนวคิดทางกฎหมายอย่างชัดเจน จึงมีความจำเป็นที่จะต้องนำแนวคิดของศาลฎีกามาทำหมายเหตุเพื่อประโยชน์ในทางวิชาการต่อไป ในลักษณะเดียวกับข้อเท็จจริงใน ฎีกา 5815/2541 ศาลฎีกาได้มีโอกาสที่จะพิจารณาปัญหาความเป็นไทยของบุคคลธรรมดาที่อ้างว่าเกิดในประเทศไทยจากบิดาและมารดาจีนในช่วงที่ใช้พระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ. 2456 ซึ่งศาลฎีกาใน ฎีกา 2239/2543 นี้ได้ชี้แนวการพิสูจน์สัญชาติไทยและวิธีการชั่งน้ำหนักพยานในคดีพิสูจน์สัญชาติในหลายลักษณะเป็นการเพิ่มเติมแนวคำพิพากษาบรรทัดฐานในเรื่องนี้ให้ชัดเจนและละเอียดละออมากไปกว่า ฎีกา 5815/2541 และนอกจากนั้นคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ยังมีข้อพิจารณาที่น่าค้นคว้าต่อไปสำหรับคดีในลักษณะเดียวกันในอนาคตอีกด้วย 1. ข้อเท็จจริงที่ผู้ร้องกล่าวอ้าง ผู้ร้องอ้างว่า ตนชื่อนายพูลผลแซ่เจียมหรือนายเจียมต้าวซวงอ้างว่าเป็นคนสัญชาติไทย เกิดเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2482ที่ตำบลบางนาคอำเภอเมืองนราธิวาสจังหวัดนราธิวาสจากนางฮอนเหยงหรือฮอนเผ็งหรือฮันเองหรือฮวนเย้งแซ่ลีและนายตุ่นกุ่ยแซ่เจียม ทั้งนี้นายพูลผลได้อ้างสูติบัตรมาเป็นพยานเอกสารเพื่อยืนยันข้อเท็จจริงดังกล่าว ผู้ร้องอ้างอีกว่า บิดาและมารดาเป็นคนสัญชาติจีนและเชื้อชาติจีนที่เข้ามาอยู่ในประเทศไทยตั้งแต่ปี พ.ศ. 2465 และปี พ.ศ. 2468 ตามลำดับและได้แต่งงานกันที่อำเภอบางรัก กรุงเทพมหานคร เมื่อปี พ.ศ. 2475 โดยมีบุตรด้วยกัน 5 คน คือ (1) นางสมประสงค์ แซ่เจียมหรือนางเจียมยิ่งหงซึ่งเกิดในปี พ.ศ. 2479(2) นายเกยูรแซ่เจียมหรือนายเจียมต้าวเต๋อ ซึ่งเกิดในปี พ.ศ. 2480 ในขณะที่บิดามารดาย้ายไปอยู่นราธิวาสเพื่อประกอบอาชีพครูสอนภาษาจีน ทั้งนี้โดยมีสูติบัตรแนบมาเป็นพยานเอกสาร (3) นายพูลผลหรือนายเจียมต้าวชวง(4)นางวาสนาแซ่เจียมหรือนางเจียมหลิงยี้ ตามสูติบัตรซึ่งแนบมาเป็นพยานเอกสาร (5) นางไสวแซ่เจียมหรือนางเจียมหลีหมิง ผู้ร้องอ้างว่า ในวัยเด็กตนได้อยู่อาศัยและเรียนหนังสือที่โรงเรียนซินหมิน จังหวัดนราธิวาส แต่ต่อมาในปี พ.ศ. 2480 บิดาถึงแก่กรรมนายพูลผลจึงเดินทางมาอาศัยอยู่กับนายเฮงเต็งหรือเม่งกวงแซ่เจียมซึ่งเป็นปู่และพี่ชายที่อำเภอมีนบุรี จังหวัดพระนคร และในปี พ.ศ. 2490จึงได้เข้าเรียนหนังสือที่โรงเรียนซินหมิน เขตมีนบุรี กรุงเทพมหานคร(ในปัจจุบันโรงเรียนซินหมินเปลี่ยนชื่อมาเป็น"มีนประสาทวิทยา") โดยเรียนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 และเรียนภาษาจีนจนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 6เมื่อปี พ.ศ. 2494 ตามภาพถ่ายวันรับประกาศนียบัตรที่แนบมาเป็นพยานเอกสาร แต่เนื่องจากเกินกว่า 10 ปีแล้ว จึงไม่สามารถนำหลักฐานการศึกษามาแสดงได้ ตามหนังสือชี้แจงประวัติโรงเรียนมีนประสาทวิทยาที่แนบมาเป็นพยานเอกสาร เมื่อจบการศึกษา นายพูลผลได้ช่วยมารดาทำงานจนถึงปี พ.ศ. 2496ซึ่งมารดาของนายพูลผลถูกตั้งข้อหาว่าเป็นผู้เผยแพร่ลัทธิคอมมิวนิสต์และถูกเนรเทศตามคำสั่งกระทรวงมหาดไทย ดังปรากฏตามเอกสารที่แนบมาเป็นพยานเอกสาร นายพูลผลและญาติทั้งหมดจึงเดินทางไปอยู่ที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ก่อนที่นายพูลผลจะไปประเทศจีนเขาได้ไปถ่ายรูปที่ร้านจิตรกรวังบูรพา ตามภาพถ่ายที่แนบมาเป็นพยานเอกสาร ในปี พ.ศ. 2497 นายพูลผลเข้าเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ที่เมืองกวางเจา แต่เนื่องจากโรงเรียนกำหนดอายุผู้เข้าเรียนว่า ต้องมีอายุ 12 ปีมารดาจึงแจ้งว่า นายพูลผลเกิดในปี พ.ศ. 2488 เพื่อให้อยู่ในเกณฑ์อายุที่เข้าเรียนได้ เมื่อจบการศึกษาชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ในปี พ.ศ. 2498นายพูลผลได้ย้ายไปเรียนชั้นมัธยมปีที่ 2 ที่เมืองเทียนสินจนจบหลักสูตรชั้นมัธยมศึกษาเมื่อปี พ.ศ. 2503 แล้วศึกษาต่อจนจบชั้นอุดมศึกษาที่มหาวิทยาลัยปักกิ่งบรอดคาสติ้งอินสติติวในปี พ.ศ. 2508 ในปี พ.ศ. 2527 นายพูลผลสอบชิงทุนไปศึกษาต่อที่ประเทศสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี เมื่อสำเร็จการศึกษา ก็ได้มาทำงานเป็นอาจารย์ ในปี พ.ศ. 2530 นายภู่ศักดิ์มังกร ซึ่งเป็นเพื่อนของบิดาของนายพูลผลได้เดินทางไปดูงานที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน และได้พบนายพูลผลและมารดา ในปี พ.ศ. 2532 นายสุรินทร์ ศิริยกุล ไปเยี่ยมมารดาผู้ร้องที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน และได้ชักชวนผู้ร้องให้มาเที่ยวประเทศไทย ในปี พ.ศ. 2534 ก็ได้รับแต่งตั้งเป็นรองศาสตราจารย์ในมหาวิทยาลัยปักกิ่งบรอดคาสติ้งอินสติติว ในวันที่ 18 มีนาคม พ.ศ. 2535 นายพูลผลเดินทางเพื่อกลับมาอยู่ในประเทศไทย โดยใช้หนังสือเดินทางซึ่งระบุว่านายพูลผลเกิดที่ไหหลำทั้งนี้ นายพูลผลอ้างว่า มิฉะนั้นทางการของประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนจะไม่ออกหนังสือเดินทางให้ ในวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2535 เข้าจึงได้ยื่นคำร้องขอพิสูจน์สัญชาติว่าเป็นคนไทยต่อกองตรวจคนเข้าเมือง กรมตำรวจ แต่เจ้าพนักงานมีคำสั่งยกคำร้องเมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2536 2. สถานะบุคคลของผู้ร้องตามกฎหมายไทยหากศาลฟังข้อเท็จจริงตามข้อกล่าวอ้างของผู้ร้อง จะเห็นว่า ในวันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2482 ซึ่งเป็นวันที่เอกชนอ้างว่าเป็นวันเกิดของนายพูลผล โดยกฎหมายสัญชาติที่มีผลก็คือพระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2456 การที่บุตรของบิดามารดาต่างด้าวจะได้สัญชาติไทยในยุคนี้ก็ต่อเมื่อมีข้อเท็จจริงปรากฏว่าบุคคลนั้นเกิดในประเทศไทย ดังนั้น ในการต่อสู้คดีเพื่อให้ศาลเชื่อว่าตนได้สัญชาติไทยผู้ร้องจึงต้องพิสูจน์ให้ศาลเชื่อว่าตนเกิดในประเทศไทย ผู้ร้องจึงได้ร้องขอพิสูจน์สัญชาติตามมาตรา 57 แห่งพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 โดยขอให้ศาลนี้มีคำสั่งว่า"ผู้ร้องเป็นคนสัญชาติไทยโดยการเกิดในราชอาณาจักรไทยตามมาตรา 7(2) แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2508 ซึ่งถูกแก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา 4 แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ (ฉบับที่ 2)พ.ศ. 2535" แต่ขอให้สังเกตว่า ทนายความของผู้ร้องมีความเข้าใจผิดในข้อกฎหมาย หากศาลฟังว่าผู้ร้องเกิดในประเทศไทย สัญชาติไทยที่ผู้ร้องจะได้รับก็คือ สัญชาติไทยตามมาตรา 3(3)พระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2456 ซึ่งเป็นกฎหมายที่มีผลในขณะที่ผู้ร้องเกิดมิใช่สัญชาติไทยตามมาตรา 7(2) แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ. 2508 ซึ่งถูกแก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา 4 แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 ซึ่งเป็นกฎหมายที่มีผลในขณะที่มีการพิจารณาคดีหากศาลรับฟังข้ออ้างของผู้ร้องก็หมายความว่าผู้ร้องย่อมมีสัญชาติไทยมาตั้งแต่เกิดในประเทศไทย มิใช่จะเพิ่งมามีสัญชาติไทยเมื่อศาลมีคำสั่งตามคำร้อง หากศาลฟังว่า ผู้ร้องเกิดในประเทศไทย ผู้ร้องก็จะมีสถานะบุคคลตามกฎหมายไทยเป็น "คนสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิด" และมีสิทธิทุกประการที่คนสัญชาติไทยพึงมี โดยเฉพาะสิทธิที่จะเข้าเมืองและอาศัยอยู่ในประเทศไทยในลักษณะเด็ดขาด (absoluteright) แต่หากศาลฟังว่า ผู้ร้องมิได้เกิดในประเทศไทย ผู้ร้องก็จะมีสถานะบุคคลตามกฎหมายไทยเป็น "คนต่างด้าว" ซึ่งจะมีสิทธิที่จะเข้าเมืองและอาศัยอยู่ในประเทศไทยในลักษณะที่มีเงื่อนไข (relativeright) กล่าวคือ (1) มีคุณสมบัติที่จะเข้าเมืองได้ตามที่กำหนดในพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 และ(2) มีคำสั่งของฝ่ายปกครองที่มีอำนาจตามกฎหมายให้เข้าเมืองได้ เท่านั้น 3. ข้อต่อสู้ของผู้คัดค้าน แต่พนักงานอัยการคัดค้านว่า (1) ผู้ร้องไม่ใช่คนสัญชาติไทยโดยการเกิดในราชอาณาจักรไทย แต่เป็นคนเชื้อชาติจีน สัญชาติจีนเกิดที่มณฑลไหหนาน(ไหหลำ) ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนมีชื่อว่า นายเจียมต้าวซวง(2)ผู้ร้องมิใช่บุคคลคนเดียวกับเด็กชายพูลผลแซ่เจียม ตามสูติบัตรท้ายคำร้องหมายเลข 1(3) ผู้ร้องไม่เคยอยู่ในประเทศไทย เนื่องจากไม่มีหลักฐานว่าถือหนังสือเดินทางของประเทศไทยและได้เดินทางออกจากประเทศไทยไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน (4) ผู้ร้องไม่เคยจบการศึกษาจากโรงเรียนในประเทศไทยไม่มีประกาศนียบัตรหรือใบสุทธิของโรงเรียนมาแสดง (5) ภาพถ่ายท้ายคำร้องไม่ใช่ภาพถ่ายของนักเรียนและครูโรงเรียนซินหมินหรือโรงเรียนมีนประสาทวิทยา ผู้ร้องไม่ใช่บุคคลที่ 1 ตามภาพถ่าย และ(6) นายตุ่นกุ่ยแซ่เจียมและนางฮอนเหยงแซ่ลี มิใช่บิดามารดาของผู้ร้อง ดังนั้น พนักงานอัยการจึงขอให้ศาลยกคำร้อง 4. สถานะบุคคลของผู้ร้องตามกฎหมายไทยหากศาลฟังข้อเท็จจริงตามข้อต่อสู้ของอัยการ จะเห็นว่า อัยการเห็นว่า ผู้ร้องมีสถานะบุคคลตามกฎหมายไทยเป็นเพียง "คนต่างด้าว" เท่านั้น สิทธิที่จะเข้าเมืองและอาศัยอยู่ภายในประเทศไทยโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้ร้องจึงขึ้นอยู่กับพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 นั่นก็คือ ผู้ร้องจะต้องเดินทางออกไปจากประเทศไทย หากไม่มีการอนุญาตให้ผู้ร้องอาศัยอยู่ในประเทศไทยอีกต่อไป ซึ่งเงื่อนไขและเงื่อนเวลาเป็นไปตามมาตรา 34 และ 35 แห่งพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 5. คำพิพากษาของศาล ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว มีคำสั่งให้ยกคำร้อง ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับ ผู้ร้องอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับเป็นว่าผู้ร้องเป็นบุคคลสัญชาติไทย ค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสองศาลให้เป็นพับ ผู้คัดค้านฎีกาศาลฎีกาพิพากษากลับเป็นว่าให้ยกคำร้อง ค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสามศาลให้เป็นพับ 6. ประเด็นแห่งข้อพิพาท โดยพิจารณาการโต้แย้งเหตุผลระหว่างผู้ร้องและอัยการข้างต้นจึงสรุปได้ว่าไม่มีข้อโต้แย้งในเรื่องข้อกฎหมายว่าด้วยการได้สัญชาติไทยโดยการเกิดโดยหลักดินแดนใน ฎีกา 2239/2543 นี้เลย ข้อโต้แย้งประการเดียวที่มี ก็คือ ข้อโต้แย้งในความมีอยู่ของข้อเท็จจริงที่ว่านายพูลผลแซ่เจียมหรือนายเจียมต้าวซวง ผู้ร้อง เกิดในประเทศไทยหรือไม่ โดยหลักกฎหมายสัญชาติที่มีผลในสถานการณ์เช่นนี้ บุคคลที่เกิดในพ.ศ. 2482 จะได้สัญชาติไทยโดยการเกิดหรือไม่นั้น ขึ้นอยู่กับว่า ผู้ร้องเกิดในประเทศไทยหรือไม่ เนื่องจากข้อเท็จจริงดังกล่าวเป็นข้อเท็จจริงตามข้อกำหนดของกฎหมายสัญชาติไทยที่มีผลบังคับในขณะที่เอกชนผู้ร้องเกิด กล่าวคือมาตรา 3(3) แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2456 และนอกจากนั้นบุคคลดังกล่าวก็จะไม่เสียสัญชาติไทยในวันที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2515เมื่อมีการประกาศใช้ประกาศคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 ลงวันที่ 14 ธันวาคมพ.ศ. 2515 หากว่าบุคคลนั้นมีบิดาและมารดาเป็นคนต่างด้าวที่ได้รับอนุญาตให้เข้ามาในประเทศไทยในลักษณะถาวร จะเห็นว่า นายพูลผลตามข้อเท็จจริงที่ผู้ร้องกล่าวอ้างย่อมจะได้สัญชาติไทยและไม่อาจเสียสัญชาติไทยตามหลักกฎหมายดังกล่าว ดังนั้นจึงไม่ปัญหาข้อกฎหมายที่จะยอมรับว่า ในปัจจุบันนายพูลผลยังคงมีสถานะบุคคลตามกฎหมายไทยเป็น "คนสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิด" แต่ในทางข้อเท็จจริง ผู้ร้องจะต้องพิสูจน์ให้ได้ว่า ตนเป็นบุคคลคนเดียวกับนายพูลผลตามข้อเท็จจริงที่ศาลรับฟัง ประเด็นแห่งคดีจึงเป็นการต่อสู้ในทางข้อเท็จจริง มิใช่ข้อกฎหมาย เป็นเรื่องของการยอมรับวิธีการพิสูจน์สัญชาติไทยและการชั่งน้ำหนักพยานที่นำมาพิสูจน์นั่นเอง 7. พยานหลักฐานที่ใช้ในการพิสูจน์ปัญหาความเป็นไทยโดยสัญชาติของผู้ร้อง ในคดีนี้ มีการอ้างพยานหลักฐานทั้งที่เป็นพยานเอกสาร และพยานบุคคลในหลายลักษณะที่น่าจะตั้งข้อสังเกตเพื่อประโยชน์ในทางวิชาการ ดังนี้ 7.1 พยานเอกสาร ในคดีนี้มีการกล่าวอ้างพยานเอกสารเพื่อพิสูจน์ว่า เอกชนผู้ร้องเกิดในประเทศไทย กล่าวคือ (1) สูติบัตร (2) เอกสารการศึกษาในประเทศไทย(3) ภาพถ่าย (4) ใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าว และ (5) หนังสือเดินทางของสาธารณรัฐประชาชนจีน 7.1.1 สูติบัตร โดยทั่วไป เอกสารดังกล่าวมักถูกอ้างขึ้นมาพิสูจน์ข้อเท็จจริงที่ใช้ในการพิสูจน์สัญชาติได้ 3 ลักษณะ กล่าวคือ (1) สถานที่เกิดของบุคคล หรือ(2) เวลาเกิดของบุคคล หรือ (3) ชื่อบิดามารดาของบุคคล แต่ในคดีนี้ผู้ร้องใช้สูติบัตรในการพิสูจน์จำนวนและชื่อพี่น้องร่วมบิดามารดากับผู้ร้องอีกด้วย นอกจากนั้น ศาลฎีกาใน ฎีกา 2239/2543 ยังแสดงความสงสัยที่สูติบัตรที่ผู้ร้องใช้เป็นพยานเอกสาร มิใช่ฉบับที่อยู่กับผู้ร้องหรือมารดาของผู้ร้อง แต่เป็นพยานหลักฐานที่ผู้ร้องมาแสวงหาในประเทศไทยจากสำนักงานทะเบียนราษฎร 7.1.2 ทะเบียนบ้านหรือทะเบียนสำมะโนครัว โดยทั่วไป มักจะมีการอ้างสำเนาทะเบียนบ้านหรือสำเนาทะเบียนสำมะโนครัว ซึ่งจัดทำโดยงานทะเบียนราษฎรของรัฐภายใต้กฎหมายว่าการทะเบียนราษฎรเพื่อใช้พิสูจน์ข้อเท็จจริงที่แสดงจุดเกาะเกี่ยวระหว่างประเทศไทยและเอกชน ศาลไทยเคยยอมรับฟังข้อเท็จจริงในทะเบียนบ้านแม้ข้อเท็จจริงนั้นจะไม่สมบูรณ์ แต่ในคดีนี้ผู้ร้องไม่ได้ยกประเด็นเกี่ยวกับเอกสารดังกล่าวมาพิสูจน์ ศาลได้แสดงสงสัยที่ผู้ร้องไม่มีสำเนาทะเบียนบ้านมาแสดง แม้จะมีการอ้างนายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองนราธิวาสมาเบิกความเป็นพยานฝ่ายผู้ร้อง แต่ก็ไม่ปรากฏการอธิบายสาเหตุที่ผู้ร้องไม่มีทะเบียนบ้านในขณะที่เกิด 7.1.3 เอกสารการศึกษาในประเทศไทย ผู้ร้องได้กล่าวอ้างอย่างชัดเจนถึงประวัติการศึกษาที่ผู้ร้องมีในประเทศไทยก่อนที่จะเดินทางออกไปจากประเทศไทยในปี พ.ศ. 2496และไปศึกษาต่อในประเทศจีน และประเทศเยอรมัน ดังนั้นจึงเป็นเหตุให้ศาลฎีกาใน ฎีกา 2239/2543 มีความสงสัยในความไม่มีอยู่ของเอกสารหลักฐานที่แสดงการเรียนที่จังหวัดนราธิวาสหรือที่โรงเรียนซินหมินที่เขตมีนบุรี ศาลนี้ถึงกับตั้งข้อสงสัยว่า แล้วผู้ร้องใช้เอกสารใดไปเข้าเรียนต่อชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ที่โรงเรียนกวางเจาหัวเฉียวปูเชี่ยว 7.1.4 ภาพถ่าย ผู้ร้องได้อ้างภาพถ่ายในหลายโอกาสมาเป็นพยานหลักฐาน กล่าวคือ(1) ภาพถ่ายวันรับประกาศนียบัตรผู้จบการศึกษา (2) ภาพถ่ายที่ผู้ร้องได้ไปถ่ายที่ร้านจิตรกรวังบูรพา ก่อนเดินทางไปประเทศจีนในปี พ.ศ. 2496 ผู้ร้องอ้างภาพถ่ายของผู้ร้องที่อ้างว่า ถ่ายเมื่ออายุ 13 ปีที่ร้านจิตรกรมาเปรียบเทียบกับภาพถ่ายของผู้ร้องตามสำเนาหนังสือเดินทาง แต่ศาลปฏิเสธที่จะเชื่อภาพดังกล่าว โดยตำหนิว่า ผู้ร้องก็ไม่นำสืบทางนิติเวชให้น่าเชื่อว่าเป็นบุคคลเดียวกัน จะเห็นว่า ศาลนี้ไม่ปฏิเสธที่จะพิจารณาภาพถ่ายในฐานะพยานหลักฐานที่ชี้ว่าผู้ร้องและนายพูลผลเป็นคนคนเดียวกันหากมีผลการพิสูจน์ทางนิติเวชกล่าวคือ การพิสูจน์โดยการทำภาพซ้อนแต่เมื่อไม่มีการพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ดังกล่าว 7.1.5 ใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าว โดยทั่วไป ใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวถูกอ้างขึ้นมาโดยทั้งเอกชนผู้ร้องและอัยการผู้คัดค้านในส่วนที่เกี่ยวกับเอกชนผู้ร้องนั้น ใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวมักถูกอ้างขึ้นเพื่อยืนยันสถานะบุคคลตามกฎหมายไทยของบิดาหรือมารดาต่างด้าวว่า ในขณะเกิด บิดาหรือมารดาของผู้ร้องเป็นคนต่างด้าวที่ได้รับอนุญาตให้เป็นคนเข้าเมืองในลักษณะถาวร ทั้งนี้ เพราะข้อเท็จจริงอันนี้จะเป็นตัวชี้ว่า บุตรของคนต่างด้าวนี้จะไม่ถูกถอนสัญชาติไทยในวันที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2515 โดยข้อ 1 แห่งประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่ 337 ลงวันที่ 13 ธันวาคม พ.ศ. 2515 และในวันที่ 26 กุมภาพันธ์พ.ศ. 2535 โดยผลของมาตรา 11 วรรคหนึ่ง แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 แต่ในคดีตาม ฎีกา 2239/2543 นี้ เมื่อศาลไม่ยอมรับฟังว่า ผู้ร้องเกิดในประเทศไทย ศาลจึงไม่อาจยอมรับว่า ผู้ร้องได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิด ประเด็นการเสียสัญชาติไทยจึงมิได้เข้าสู่การพิจารณาของศาล แต่ด้วยเอกสารฉบับเดียวกันนี้ที่อัยการผู้คัดค้านมักใช้ในการโต้แย้งถึงความน่าเชื่อถือของใบแจ้งความสูติบัตรที่ผู้ร้องกล่าวอ้าง และความน่าเชื่อถือของพยานบุคคลที่ผู้ร้องอ้างว่าเป็นบิดาหรือมารดาของผู้ร้อง อัยการใน ฎีกา 2239/2543 ก็เช่นกัน ได้นำสืบให้ปรากฏว่าในการสืบสวนของสำนักงานตำรวจตรวจคนเข้าเมือง ได้พบสำเนาใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวของบิดามารดาของผู้ร้อง แต่เป็นสำเนาที่ถูกทำขึ้นโดยมิได้เทียบรูปถ่าย จึงหมายความว่า ไม่อาจยืนยันว่าบุคคลที่อ้างมาในคำร้องเป็นคนเดียวกันกับที่ปรากฏในหลักฐานทะเบียนคนต่างด้าวของรัฐ ข้อพิสูจน์นี้จึงมีผลทำให้ขาดความน่าเชื่อถือในส่วนที่เกี่ยวกับบิดามารดาของผู้ร้องลดน้อยอีกด้วย 7.1.6 หนังสือเดินทางของสาธารณรัฐประชาชนจีน ขอให้สังเกตว่า ศาลฎีกาใน ฎีกา 55/2536 เคยไม่เชื่อข้อความในหนังสือเดินทางที่ออกโดยประเทศอินเดียซึ่งระบุว่า นายฮารยินเดอรผู้ร้องขอพิสูจน์สัญชาติไทยเกิดในประเทศอินเดีย โดยศาลนี้ให้เหตุผลว่าข้อมูลดังกล่าวอาจผิดพลาดทั้งนี้ เพราะผู้ร้องในกรณีนี้มีพยานหลักฐานอื่นที่มีน้ำหนักอย่างยิ่งมาทำให้ศาลไม่อาจเชื่อหนังสือเดินทางอันเป็นเอกสารราชการของรัฐต่างประเทศ แต่ในทางตรงกันข้ามศาลฎีกาในฎีกา 5815/2541 เคยไม่เชื่อข้อความในหนังสือเดินทางของประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน โดยชี้ว่า เอกสารดังกล่าว "ไม่มีผลผูกพันที่จะถือได้ว่า ผู้ร้องเกิดในประเทศไทย" เนื่องจากเอกสารนี้ระบุชื่อของผู้ร้องแตกต่างไปจากชื่อที่ใช้ในขณะที่อยู่ในประเทศไทย และชื่อของมารดาที่ถูกระบุในหนังสือเดินทางนั้นไม่ตรงกับชื่อของผู้ที่อ้างว่าเป็นมารดาของผู้ร้องซึ่งมาเบิกความเป็นพยานบุคคลให้แก่ผู้ร้องและไม่ตรงกับชื่อของมารดาที่ปรากฏในใบแจ้งความสูติบัตร แต่ใน ฎีกา 2239/2543 หนังสือเดินทางของประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนระบุว่า ผู้ร้องเกิดที่เมืองไหหลำ ในประเทศจีนในปี พ.ศ. 2484แม้ผู้ร้องจะอธิบายว่า เหตุที่ปีเกิดและสถานที่เกิดในหนังสือเดินทางไม่ตรงกับสูติบัตรที่ผู้ร้องอ้างว่าเป็นของผู้ร้อง ก็เพราะว่าผู้ร้องมีเหตุที่จำเป็นต้องลดอายุลง 1 ปีเมื่อปี พ.ศ. 2497 เพื่อที่จะสามารถเข้าเรียนในโรงเรียนในประเทศจีน ทั้งนี้ เพราะศาลฎีกาเห็นว่า การกล่าวอ้างนี้เป็นเพียงคำกล่าวอ้างลอย ๆ ไม่มีพยานหลักฐานอื่นสนับสนุน ศาลอธิบายว่า แม้ผู้คัดค้านจะไม่มีพยานหลักฐานใดมาแสดงว่า ผู้ร้องมิได้มีสัญชาติไทย แต่ภาระพิสูจน์ในเรื่องนี้ ย่อมตกแก่ผู้ร้องที่จะต้องนำสืบให้ศาลเชื่อว่าผู้ร้องมีสัญชาติไทยโดยการเกิดในประเทศไทย แต่เมื่อผู้ร้องไม่อาจพิสูจน์ได้จนศาลพอใจ ศาลจึงไม่อาจปฏิเสธที่จะเชื่อข้อความในหนังสือเดินทางของประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนว่า ผู้ร้องเกิดที่เมืองไหหลำในประเทศจีนในปี พ.ศ. 2484 7.2 การอ้างพยานบุคคล ในคดีนี้ผู้ร้องได้อ้างบุคคลดังต่อไปนี้ในการพิสูจน์ว่า ผู้ร้องเป็นบุคคลเดียวกันกับนายพูลผลและเกิดในประเทศไทย กล่าวคือ(1) ลูกพี่ลูกน้องซึ่งเป็นบุตรสาวของพี่ชายร่วมบิดาของบิดาของผู้ร้อง(2) เพื่อนนักเรียนรุ่นพี่ในโรงเรียนสอนภาษาจีน (3) เพื่อนสนิทของลูกศิษย์ของมารดาผู้ร้อง (4) ครูสอนภาษาจีนที่รู้จักบิดามารดาของผู้ร้อง ศาลได้แสดงให้เห็นถึงความสงสัยในพยานบุคคลของผู้ร้องทุกคนเนื่องจากบุคคลดังกล่าวอาจจะรู้จักผู้ร้องมากบ้างน้อยบ้างในขณะที่ยังเป็นเด็กอายุประมาณ 14 ปี และอาศัยอยู่ในประเทศไทย แต่ก็มิได้เห็นผู้ร้องอีกเลยนับแต่ผู้ร้องออกจากประเทศไทยไปใน พ.ศ. 2496 การกลับมาพบปะกับผู้ร้องเกิดขึ้นเกือบ 40 ปีต่อมา ปากคำที่ว่า ผู้ร้องคือคน ๆ เดียวกันกับเด็กชายพูลผลที่เกิดในประเทศไทยเมื่อ พ.ศ. 2482 จึงขาดน้ำหนักสำหรับศาล และเมื่อคำพยานที่ให้มีความสับสน ขัดแย้งกันเอง และเลื่อนลอย จึงเป็นเหตุให้ศาลไม่อาจที่จะเชื่อตามพยานบุคคลเหล่านี้ได้เลยว่า ผู้ร้องเป็นคน ๆ เดียวกันกับเด็กชายพูลผลที่เกิดในประเทศไทยเมื่อ พ.ศ. 2482บทส่งท้าย มีข้อสังเกตทั่วไปในท้ายที่สุด 7.3 ความยุติธรรมในปัญหาที่เกิดจากความเปลี่ยนแปลงของสังคม ความยุติธรรมที่จะต้องเกิดในคดีนี้ ก็คือ ความยุติธรรมที่ให้แก่บุคคลธรรมดาที่มีอายุ 62 ปี เขาอ้างว่า เขาเกิดในประเทศไทยแต่กระบวนการยุติธรรมตั้งแต่ตำรวจจนถึงศาลไม่เชื่อในข้อเท็จจริงที่เขากล่าวอ้าง ด้วยเหตุผลหลัก ๆ ที่ว่า เขาไม่มีพยานเอกสารที่เพียงพอที่จะทำให้เชื่อถือได้ และเขาไม่มีพยานบุคคลที่รู้จักเขาอย่างดีตั้งแต่ต้นจนถึงปัจจุบันมาให้ปากคำ ในความเห็นด้วยต่อการให้เหตุผลของศาลในการชั่งน้ำหนักพยานหลักฐานในคดีนี้ ผู้เขียนยังมีข้อที่ติดขัดในใจถึงความเป็นไปได้หลายประการ ในประการแรก จะเป็นธรรมหรือไม่ที่จะเรียกร้องให้บุคคลที่เกิดในพ.ศ. 2482 มีเอกสาร อาทิ สูติบัตร ทะเบียนบ้าน ใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าว ใบสุทธิในลักษณะเดียวกับที่คนในปี พ.ศ. 2543 มีอยู่เราจะเห็นว่าใน พ.ศ. 2482 นั้น แม้ว่าจะเกิดมีอำเภอเพื่อดูแลงานทะเบียนราษฎรขึ้นแล้ว แต่อย่างไรก็ตามระบบทะเบียนบุคคลของรัฐไทยก็เพิ่งจะเกิดขึ้นในพระนครซึ่งเป็นเมืองหลวง แม้ในปัจจุบันเอกสารพิสูจน์ตนที่รัฐจะต้องออกให้แก่ประชาชนก็ยังทำไม่ได้อย่างสมบูรณ์ในหลายพื้นที่ของประเทศไทย โดยเฉพาะตามแนวชายแดนซึ่งทุรกันดารและประชาชนเหล่านั้นไม่มีความเข้าใจในความสำคัญของการแจ้งเกิดและการมีทะเบียนบ้าน เหตุการณ์ตามข้อเท็จจริงใน ฎีกา 2239/2543เกิดขึ้นที่จังหวัดนราธิวาส เมื่อ พ.ศ. 2482 ความน่าสงสัยที่เกิดขึ้นว่าระบบทะเบียนราษฎรของรัฐได้จัดทำขึ้นอย่างสมบูรณ์แล้วหรือในพื้นที่นั้นในเวลานั้น ความรับรู้ต่อความสำคัญของเอกสารดังกล่าวในเวลานั้นเหมือนกับคนในสมัยนี้ไหม การที่บุคคลในสถานการณ์นั้นยังไม่มีสูติบัตรและทะเบียนติดตัว หรือไม่ได้แจ้งย้ายทะเบียนบ้านจากนราธิวาสมาพระนคร จึงอาจจะเป็นเรื่องที่ไม่แปลกเลยสำหรับปี พ.ศ. 2482-2496ก็เป็นได้ ในส่วนเกี่ยวกับปัญหาที่ใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวไม่มีรูปติดอยู่ ก็ทำให้คิดว่าความสะดวกที่จะแสวงรูปมาติดเอกสารราชการในปี พ.ศ. 2496 เป็นเช่นใด ความติดขัดในประการที่สอง ก็คือ ผู้ร้องไม่มีพยานบุคคลที่รู้จักเขาอย่างดีตั้งแต่ต้นจนถึงปัจจุบันมาให้ปากคำรับรองว่า เขาเกิดในประเทศไทยจะเห็นว่า ปัญหาของผู้ร้องก็คือ เขาอ้างว่าเขาถูกเนรเทศออกไปจากประเทศไทยใน พ.ศ. 2496 และเขาก็ได้ไปจากประเทศไทยเกือบ 40 ปี จึงเป็นที่แน่นอนว่าบุคคลในสถานการณ์เช่นเขาจะต้องขาดความสัมพันธ์กับประเทศไทยอย่างแน่นอน โดยเฉพาะอย่างในช่วงการปฎิวัติระบอบการปกครองในประเทศจีนซึ่งไม่มีความสัมพันธ์ทางทูตระหว่างประเทศไทยกับประเทศจีนการคาดหวังว่าจะมีพยานบุคคลที่ติดต่อ รู้จัก และจำผู้ร้องได้อย่างชัดเจนจึงเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นไม่ได้ เพราะโดยความเป็นจริงความสัมพันธ์เช่นนั้นเกิดขึ้นไม่ได้ ผู้เขียนก็เห็นว่า ศาลฎีกาได้พิจารณาอย่างดีที่สุดแล้วเมื่อมีข้อเท็จจริงปรากฏมาเพียงเท่านั้น แต่ผู้เขียนใคร่ขอให้กระบวนการยุติธรรมทั้งกระบวนการตระหนักในปัญหาการให้ความยุติธรรมต่อข้อเท็จจริงในอดีต ไม่เฉพาะแต่ศาล ยังรวมย้อนไปถึงทนายความที่จะมีแนวคิดในทางสังคมที่เข้าใจความเปลี่ยนแปลงของสังคมด้วย เมื่อจะต้องทำคดีเกี่ยวกับข้อเท็จจริงในอดีต อาทิ ปัญหาการเกิดในประเทศไทยใน พ.ศ. 2482 ของผู้ร้องในฎีกา 2239/2543 เป็นต้น สิ่งที่ถูกต้องยุติธรรมในเวลานี้ ก็อาจจะไม่ใช่ในช่วงเวลาอดีต การแสวงหาพยานและการชั่งน้ำหนักพยานสำหรับกรณีดังกล่าวจึงไม่อาจทำเสมือนหนึ่งเหตุการณ์นั้นเกิดในปัจจุบัน 7.4 วิธีการเขียนคำพิพากษา คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้แสดงถึงวิธีให้เหตุผลของศาลต่อข้อเท็จจริงที่มีการนำสืบต่อศาลอย่างชัดเจน นอกจากนั้น ยังปรากฏข้อเสนอแนะแฝงอยู่เมื่อปรากฏความผิดพลาดในการพิสูจน์ข้อเท็จจริงของผู้ร้อง จึงสมควรที่จะมีการศึกษาคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ในฉบับเต็ม เพื่อที่จะได้สัมผัสคุณค่าทั้งในทางวิชาการและทางปฏิบัติที่ศาลฎีกาในคดีนี้ได้ให้ต่อวงการนิติศาสตร์ ดังนั้น จะเห็นว่าคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2239/2543 จึงเปรียบเสมือนอิฐอีกก้อนหนึ่งทีทับถมลงมาทำให้เกิดความชัดเจนมากขึ้นและลึกขึ้นในแนวคิดและวิธีการเพื่อการพิสูจน์ความเป็นไทยโดยสัญชาติของบุคคลธรรมดา พันธุ์ทิพย์กาญจนะจิตราสายสุนทรคำพิพากษา: ผู้ร้องยื่นคำร้องว่า ผู้ร้องเป็นคนสัญชาติไทย และได้ยื่นคำร้องขอพิสูจน์สัญชาติว่าเป็นคนไทยต่อกองตรวจคนเข้าเมือง กรมตำรวจ แต่เจ้าพนักงานมีคำสั่งยกคำร้อง ผู้ร้องจึงจำเป็นต้องร้องขอพิสูจน์สัญชาติตามพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 มาตรา 57 ขอให้ศาลมีคำสั่งว่าผู้ร้องเป็นคนสัญชาติไทยโดยการเกิดในราชอาณาจักรไทยตามพระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2508มาตรา 7(2) แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2535 (ฉบับที่ 2)มาตรา 4ผู้คัดค้านยื่นคำคัดค้านว่า ผู้ร้องไม่ใช่คนสัญชาติไทยโดยการเกิดในราชอาณาจักรไทย แต่เป็นคนเชื้อชาติจีน สัญชาติจีน เกิดที่มณฑลไหหนาน(ไหหลำ) ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน มีชื่อว่านายเจียม ต้าวซวง และมิใช่บุคคลคนเดียวกับเด็กชายพูนผล แซ่เจียม ตามสูติบัตรท้ายคำร้องหมายเลข 1 ผู้ร้องไม่เคยอยู่ในประเทศไทยเนื่องจากไม่มีหลักฐานว่าถือหนังสือเดินทางของประเทศไทยและได้เดินทางออกจากประเทศไทยไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ผู้ร้องไม่เคยจบการศึกษาจากโรงเรียนในประเทศไทยไม่มีประกาศนียบัตรหรือใบสุทธิของโรงเรียนมาแสดงภาพถ่ายท้ายคำร้องหมายเลข 4ไม่ใช่ภาพถ่ายของนักเรียนและครูโรงเรียนซินหมินหรือโรงเรียนมีนประสาทวิทยาผู้ร้องไม่ใช่บุคคลที่ 1 ตามภาพถ่าย นายตุ่นกุ่ย แซ่เจียม และนางฮอนเหยงแซ่ลี มิใช่บิดามารดาของผู้ร้อง ขอให้ยกคำร้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว มีคำสั่งให้ยกคำร้องผู้ร้องอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับเป็นว่า ผู้ร้องเป็นบุคคลสัญชาติไทยผู้คัดค้านฎีกาศาลฎีกาคณะคดีปกครองวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่าผู้ร้องได้เดินทางโดยเครื่องบินเข้ามาในประเทศไทยเมื่อวันที่ 18 มีนาคม2535 โดยถือหนังสือเดินทางเลขที่ 1740444 ของประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนในนามของนายเจียม ต้าวซวง เอกสารดังกล่าวระบุว่าผู้ร้องเกิดวันที่ 3 พฤศจิกายน 2484 ที่เมืองไหหลำตามเอกสารหมาย ร.13เจ้าหน้าที่กองตรวจคนเข้าเมืองประเทศไทยอนุญาตให้ผู้ร้องเข้ามาได้ชั่วคราวเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2535 ผู้ร้องได้ยื่นคำร้องขอเพิ่มชื่อในทะเบียนบ้านต่อนายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองนราธิวาส เพื่อเข้าบ้านเลขที่ 286 ถึง 288 ถนนภูผาภักดี ตำบลบางนาค อำเภอเมืองนราธิวาสจังหวัดนราธิวาส เจ้าพนักงานได้บันทึกถ้อยคำของผู้ร้องและพยานไว้ และให้สำนักงานทะเบียนท้องถิ่นเขตมีนบุรีสอบสวนบันทึกปากคำพยานบุคคลไว้ตามเอกสารหมาย ร.14 ถึง ร.19 นายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองนราธิวาสเสนอให้กระทรวงมหาดไทยพิจารณากลับคืนสัญชาติไทยแก่ผู้ร้องตามเอกสารหมาย ร.22 แต่ผู้ว่าราชการจังหวัดนราธิวาสแจ้งว่าไม่อาจดำเนินการให้ได้ตามเอกสารหมาย ร.23 ต่อมาวันที่ 30 ธันวาคม 2535 ผู้ร้องได้ยื่นคำร้องขอพิสูจน์สัญชาติว่าเป็นคนไทยต่อกองตรวจคนเข้าเมือง กองตรวจคนเข้าเมืองพิจารณาแล้วเห็นว่าพยานหลักฐานยังฟังไม่ได้ว่าผู้ร้องมีสัญชาติไทย และกรมตำรวจขณะนั้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องโดยได้แจ้งให้ผู้ร้องทราบแล้วตามเอกสารหมาย ร.28 ผู้ร้องจึงยื่นคำร้องนี้มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของผู้คัดค้านว่า ผู้ร้องเป็นคนมีสัญชาติไทยหรือไม่ ผู้ร้องเบิกความว่าผู้ร้องเกิดในประเทศไทยชื่อเด็กชายพูนผล แซ่เจียม เมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2482ที่บ้านเลขที่ 910 หมู่ที่ 1 ตำบลบางนาค อำเภอเมืองนราธิวาส จังหวัดนราธิวาส ตามสูติบัตรเอกสารหมาย ร.1 บิดาชื่อนายตุ่นกุ่ย แซ่เจียม มารดาชื่อนางฮวนเย้ง แซ่ลี บิดามารดาของผู้ร้องได้รับอนุญาตให้อยู่ในประเทศไทยตามสำเนาใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวเอกสารหมาย ร.2 และ ร.3 ผู้ร้องมีพี่น้องร่วมบิดามารดา 5 คน คือ นางเจียม ยิ่งหงหรือสมประสงค์ แซ่เจียมนายเจียม ต้าวเต๋อหรือเกยูร แซ่เจียม ผู้ร้อง นางเจียม หลิงยี้หรือวาสนา แซ่เจียมและนางเจียม หลีหมิงหรือไสว แซ่เจียม ผู้ร้องเข้าเรียนหนังสือเมื่อปี 2488 ที่โรงเรียนซินหมิน จังหวัดนราธิวาส บิดามารดาจึงตั้งชื่อจีนให้ว่า เจียม ต้าวซวงจนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 ปี 2489 บิดาผู้ร้องป่วยจึงเดินทางมารักษาตัวที่โรงพยาบาลเทียนหัว กรุงเทพมหานคร เมื่อบิดาถึงแก่กรรมแล้วผู้ร้องและนายเกยูรได้มาอาศัยอยู่กับปู่ที่เขตมีนบุรี ผู้ร้องได้เข้าเรียนที่โรงเรียนซินหมินจนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 และเรียนภาษาจีนจนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 6โรงเรียนซินหมินต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็นโรงเรียนมีนประสาทวิทยา เมื่อจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ในวันรับประกาศนียบัตรได้ถ่ายรูปไว้ตามภาพถ่ายหมาย ร.7 เมื่อปี 2496 ทางการได้เนรเทศมารดาผู้ร้องออกจากประเทศไทย มารดาผู้ร้องและปู่ของผู้ร้องจึงได้พาผู้ร้องและพี่น้องไปอยู่ที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนโดยทางเรือ ผู้ร้องได้เข้าเรียนหนังสือเมื่อปี 2497 ที่โรงเรียนกวางเจาหัวเฉียวปู่เชี่ยว ขณะนั้นอายุ 14 ปี เลยเกณฑ์ที่โรงเรียนกำหนดที่จะรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ซึ่งกำหนดอายุ 12 ปีมารดาผู้ร้องจึงแจ้งว่าผู้ร้องเกิดวันที่ 3 พฤศจิกายน 2484 โดยลดอายุลงไป 2 ปี หลังจากนั้นผู้ร้องได้เรียนจนจบมหาวิทยาลัย เมื่อปี 2508 ตามประกาศนียบัตรเอกสารหมาย ร.13 เห็นว่า แม้ผู้คัดค้านจะไม่มีพยานหลักฐานใดมาแสดงว่าผู้ร้องมิได้มีสัญชาติไทย แต่ภาระการพิสูจน์ในเรื่องนี้ย่อมตกแก่ผู้ร้องที่ต้องนำสืบให้ศาลเชื่อได้ว่าผู้ร้องมีสัญชาติไทยโดยการเกิดในประเทศไทยแต่ปรากฏว่าสูติบัตรเอกสารหมาย ร.1 ที่ผู้ร้องอ้างว่าเป็นของผู้ร้องก็มิได้อยู่ที่ผู้ร้องหรือมารดาผู้ร้องเก็บไว้ แต่เป็นเอกสารที่นายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองนราธิวาสรับรองสำเนาถูกต้องเนื่องจากผู้ร้องไปขอคัดมา เช่นเดียวกับสำเนาสูติบัตรของเด็กชายเกยูร แซ่เจียม และเด็กหญิงวาสนา แซ่เจียมตามเอกสารหมาย ร.4 และ ร.5 แสดงว่าพยานหลักฐานดังกล่าวผู้ร้องมาแสวงหาจากในประเทศไทยเท่านั้น สำเนาทะเบียนบ้านที่แจ้งย้ายชื่อของผู้ร้องและญาติพี่น้องเข้าอยู่ในบ้านเลขที่ 910 หมู่ที่ 1 ตำบลบางนาคอำเภอเมืองนราธิวาส จังหวัดนราธิวาส หรือสำเนาทะเบียนบ้านที่ผู้ร้องได้ย้ายมาอยู่และเรียนหนังสือที่เขตมีนบุรี กรุงเทพมหานครก็ไม่มีมาแสดงให้ปรากฏ ผู้ร้องให้การต่อนายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองนราธิวาสในการขอเพิ่มชื่อในทะเบียนบ้านตามเอกสารหมาย ร.14 ว่าในทะเบียนบ้านฉบับปี 2499 บ้านเลขที่ใหม่เลขที่ 20 ซอยจิตรปฏิมา ตำบลบางนาค อำเภอเมืองนราธิวาส จังหวัดนราธิวาส ไม่ปรากฏชื่อผู้ร้องกับพวกแต่อย่างใด เพราะผู้ร้องกับพวกเดินทางกลับประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ก่อนปี 2499เหตุใดทะเบียนบ้านที่ผู้ร้องเกิดไม่มี ไม่ปรากฏจากคำเบิกความของนางสวรัตน์วรินทร์เวช นายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองนราธิวาส ส่วนที่เขตมีนบุรีผู้ร้องมาอยู่ที่บ้านเลขที่ใดก็ไม่ปรากฏจากคำเบิกความของผู้ร้องเลย คงปรากฏจากคำเบิกความของนายพิศาล ธรรมหรรษา ว่าได้ไปค้นสำเนาทะเบียนบ้านให้ผู้ร้องแต่ไม่พบ ซึ่งก็ไม่ปรากฏเช่นกันว่าเหตุใด จึงไม่พบสำเนาทะเบียนบ้านดังกล่าวเอกสารหลักฐานที่แสดงการเรียนที่จังหวัดนราธิวาสหรือที่โรงเรียนซินหมินที่เขตมีนบุรีก็ไม่มีเช่นกัน ผู้ร้องใช้เอกสารใดไปเข้าเรียนต่อชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1ที่โรงเรียนกวางเจาหัวเฉียวปู่เชี่ยวไม่ปรากฏภาพถ่ายของผู้ร้องที่อ้างว่าถ่ายเมื่ออายุ 13 ปี ที่ร้านจิตรกรกับภาพถ่ายของผู้ร้องตามสำเนาหนังสือเดินทางเอกสารหมาย ร.13 ผู้ร้องก็ไม่นำสืบทางนิติเวชให้น่าเชื่อว่าเป็นบุคคลเดียวกันพยานของผู้ร้องคงมีแต่พยานบุคคลทั้งนั้น ผู้ร้องนำนางสุดใจ เจียมสกุลมาสืบว่านายตุ่นกุ่ย แซ่เจียม บิดาของผู้ร้องเป็นพี่ชายร่วมบิดาของนางสุดใจบิดานายตุ่นกุ่ยและนางสุดใจชื่อเม่งกวงหรือเฮงเต็ง แซ่เจียม แต่ปรากฏจากสำเนาทะเบียนบ้านของนางสุดใจเอกสารหมาย ร.6 ว่าบิดานางสุดใจชื่อเม่งกวง แต่ตามสำเนาใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวของนายตุ่นกุ่ยเอกสารหมาย ร.2 ว่าบิดาชื่อนายเฮงเต็ง ดังนี้ นายเฮงเต็งกับนายเม่งกวงจะเป็นบุคคลเดียวกันหรือไม่ยังน่าสงสัยและไม่มีหลักฐานใดมายืนยันเช่นนั้น นอกจากนี้นางสุดใจและผู้ร้องก็เบิกความแตกต่างกัน ผู้ร้องเบิกความว่านายเกยูรพี่ชายผู้ร้องได้ย้ายมาอยู่กับปู่ที่เขตมีนบุรีเมื่อปี 2497แต่เมื่อบิดาถึงแก่กรรมในปี 2498 ผู้ร้องจึงเดินทางมาอาศัยอยู่กับปู่และพี่ชายที่เขตมีนบุรี แต่นางสุดใจเบิกความว่านายเกยูรและผู้ร้องมาอยู่ที่เขตมีนบุรีหลังจากนายตุ่นกุ่ยถึงแก่กรรมแล้ว นางสุดใจเบิกความว่าได้เลี้ยงดูผู้ร้องขณะที่ผู้ร้องอยู่กับมารดาที่จังหวัดนราธิวาส แต่ก็ไม่ปรากฏว่าผู้ร้องได้เบิกความถึงความข้อนี้เลย นอกจากนี้ความสัมพันธ์ระหว่างนางสุดใจกับผู้ร้องก็ยังเป็นที่น่าสงสัยว่าจะเป็นญาติกันจริงหรือไม่นางสุดใจเบิกความว่าได้ติดต่อกับมารดาผู้ร้องขณะที่อยู่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ตลอดมาทางจดหมาย แต่ก็ไม่มีจดหมายแม้ฉบับเดียวมาแสดงผู้ร้องเดินทางมาประเทศไทยตั้งแต่วันที่ 18 มีนาคม 2535 โดยอ้างว่าเพื่อจะมาเยี่ยมนางสุดใจ แต่ก็ไม่ปรากฏว่าได้ตรงไปหานางสุดใจซึ่งเป็นญาติสนิทก่อน ขณะที่มารดาผู้ร้องถูกเนรเทศไปอยู่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนก็ไม่ปรากฏว่านางสุดใจได้ไปส่งที่ท่าเรือนางสุดใจเบิกความว่าตอนไปเลี้ยงผู้ร้องอยู่ที่จังหวัดนราธิวาสได้เรียกชื่อผู้ร้องว่าพูนผลไม่ได้เรียกชื่อจีน แต่เมื่อตอบคำถามติงของทนายผู้ร้อง นางสุดใจกลับเบิกความว่าบิดามารดาผู้ร้องได้เรียกชื่อบุตรส่วนมากเป็นภาษาจีน โดยนายพูนผลชื่อภาษาจีนว่า เจียม ต้าวซวง ได้มีการเรียกชื่อดังกล่าวบ่อยครั้ง เมื่อบิดามารดาเรียกชื่อผู้ร้องเป็นภาษาจีนส่วนใหญ่ แต่นางสุดใจกลับเรียกชื่อผู้ร้องเป็นภาษาไทยจึงเป็นข้อพิรุธ นางสุดใจไม่ได้พบกับผู้ร้องตั้งแต่ผู้ร้องยังเด็กมากขณะที่ผู้ร้องอยู่ที่จังหวัดนราธิวาสจนกระทั่งผู้ร้องได้มาพบอีกครั้งเมื่อปี2535 เป็นเวลาถึง 40 ปี โดยผู้ร้องมาแนะนำตัว นางสุดใจเองก็เบิกความรับว่าตอนพบกันครั้งหลังจำผู้ร้องไม่ได้ ผู้ร้องนำสืบถึงเพื่อนนักเรียนรุ่นพี่ชื่อนายฮ่งเคง แซ่ลิ้ม ที่เรียนภาษาจีนที่โรงเรียนซินหมิน จังหวัดนราธิวาสและนายพิศาล ธรรมหรรษา แต่ปรากฏว่านายฮ่งเคงอายุห่างจากผู้ร้องประมาณ 10 ปี และรู้จักผู้ร้องขณะผู้ร้องอายุยังน้อย ส่วนนายพิศาลอายุห่างจากผู้ร้องประมาณ 6 ปี ไม่ปรากฏว่าพยานทั้งสองสนิทสนมคุ้นเคยกับผู้ร้องมาก จึงไม่น่าเชื่อว่าจะจำผู้ร้องได้ ผู้ร้องนำสืบภาพถ่ายหมาย ร.7 ระบุชื่อเพื่อนที่ใช้ชื่อจีนตามหมายเลขที่ระบุไว้แต่ก็ไม่ระบุถึงพี่ชายผู้ร้องตามที่นายพิศาลเบิกความว่าคือคนตามภาพถ่ายที่กากบาทไว้ ครูประจำชั้นซึ่งน่าจะพอจำชื่อได้ก็ไม่ปรากฏว่านายพิศาลและผู้ร้องจำชื่อครูประจำชั้นได้เลย ผู้ร้องเบิกความถึงนายสมศักดิ์ วรนาวิน ว่าก่อนเดินทางไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน นายเฮงเต็งปู่ของผู้ร้องได้พาผู้ร้องไปพบนายสมศักดิ์ซึ่งเป็นเพื่อนสนิทของลูกศิษย์ของมารดาผู้ร้องที่ตำบลสีลม อำเภอบางรัก กรุงเทพมหานคร และผู้ร้องเบิกความว่าไม่เคยเดินทางมาประเทศไทยมาก่อนแต่ปรากฏจากคำเบิกความของนายสมศักดิ์ว่า เมื่อนายเฮงเต็งไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนแล้วไม่เคยติดต่อมาเลย เมื่อปี 2530 นายสมศักดิ์เดินทางไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนได้พบนางวาสนาซึ่งมีชื่อจีนว่า หลิงยี้ ประกอบอาชีพเป็นล่ามแปลภาษาไทยที่สมาคมชาวจีนโพ้นทะเลที่มณฑลกวางตุ้ง ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน นายสมศักดิ์เห็นว่าพูดภาษาไทยจึงได้สอบถามจึงทราบว่านายเฮงเต็งเป็นปู่ของนางวาสนาและพี่น้องของนางวาสนาอีก 4 คน อยู่ที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนขณะนายสมศักดิ์อยู่ในประเทศไทยนางวาสนามาเยี่ยมญาติที่ประเทศไทยและมาพักอยู่กับนายสมศักดิ์เป็นเวลา 2 สัปดาห์ และยังมีผู้ร้องมาเยี่ยมด้วยโดยมาพักอยู่อาศัยกับนายสมศักดิ์และบ้านเพื่อนของผู้ร้อง มาอยู่ได้ไม่กี่วันก็กลับไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน และได้คุยกับนายสมศักดิ์ว่าต้องการอยู่ในประเทศไทย จึงไม่น่าเชื่อว่านายสมศักดิ์จะยังจำผู้ร้องได้ทั้งพยานปากนี้เบิกความตอบคำถามค้านของพนักงานอัยการว่า ไม่มีเพื่อนซึ่งเป็นลูกศิษย์ของมารดาผู้ร้อง คำเบิกความของผู้ร้องกับนายสมศักดิ์จึงขัดกันไม่มีน้ำหนักน่าเชื่อถือ ผู้ร้องนำสืบถึงนายสุรินทร์ ศิริยกุล ซึ่งเป็นเพื่อนกับลูกศิษย์ของมารดาผู้ร้องที่จังหวัดนราธิวาส โดยอ้างว่านายสุรินทร์ไปเยี่ยมมารดาผู้ร้องที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน มารดาผู้ร้องแนะนำให้รู้จักนายสุรินทร์และนายสุรินทร์ได้ชวนให้มาเที่ยวประเทศไทย ก็ปรากฏจากคำเบิกความของนายสุรินทร์ว่า นายสุรินทร์รู้จักพี่น้องของผู้ร้องคือนางเจียมยิ่งหง และนางวาสนา ส่วนพี่น้องคนอื่นจำไม่ได้ นายสุรินทร์รู้จักผู้ร้องตั้งแต่คลอดจนกระทั่งผู้ร้องอายุ 8 ปี ผู้ร้องจึงย้ายภูมิลำเนาไปอยู่กรุงเทพมหานครโดยอาศัยอยู่กับปู่เนื่องจากบิดาผู้ร้องถึงแก่กรรม ต่อมาทราบว่าครอบครัวของผู้ร้องย้ายไปอยู่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน นายสุรินทร์เคยไปเยี่ยมผู้ร้องและถ่ายรูปไว้ตามภาพถ่ายหมาย ปร.1 (ศาลจังหวัดนราธิวาส) ไม่ปรากฏเลยว่าตามภาพถ่ายหมาย ปร.1 (ศาลจังหวัดนราธิวาส) นายสุรินทร์ได้ถ่ายรูปร่วมกับใครบ้าง ที่ไหน เมื่อใด นายสุรินทร์ได้ติดต่อกับผู้ร้องได้อย่างไร ทั้ง ๆที่ผู้ร้องได้ออกจากจังหวัดนราธิวาสไปตั้งแต่อายุเพียง 8 ปี และอพยพไปอยู่ที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน จึงไม่มีน้ำหนักให้เชื่อว่านายสุรินทร์จะจำผู้ร้องได้จริง ผู้ร้องยังนำสืบถึงนายภู่ ศักดิ์มังกร ซึ่งเป็นครูสอนภาษาจีนรู้จักบิดามารดาผู้ร้อง ปรากฏจากคำเบิกความของนายภู่ว่านายภู่ได้แวะเยี่ยมบิดามารดาผู้ร้องเมื่อปี 2484 ถึงปี 2485 ที่จังหวัดนราธิวาส ขณะนั้นผู้ร้องอายุประมาณ 2 ถึง 3 ปี และเมื่อปี 2488 เคยพบปู่ของผู้ร้องและผู้ร้องที่เขตมีนบุรี หลังจากนั้นจึงทราบว่ามารดาของผู้ร้องถูกเนรเทศไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน เมื่อปี 2530 นายภู่เดินทางไปดูงานที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน มารดาผู้ร้องได้มาต้อนรับและแนะนำให้รู้จักบุคคลในครอบครัวรวมทั้งผู้ร้องด้วย ต่อมาปี 2535 ได้พบผู้ร้องที่ประเทศไทยโดยผู้ร้องขอให้มาเป็นพยานที่กองตรวจคนเข้าเมืองตามเอกสารหมาย ร.27ศาลฎีกาเห็นว่า พยานปากนี้ไม่ได้พบผู้ร้องมาเป็นเวลานานไม่น่าจะจำผู้ร้องได้แต่นายภู่รู้จักผู้ร้องก็เนื่องจากมารดาผู้ร้องแนะนำขณะที่นายภู่เดินทางไปดูงานที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนเมื่อปี 2530 เท่านั้น ก่อนหน้านั้นนายภู่ก็ไม่เคยติดต่อกับผู้ร้องเลย นายภู่จึงจำผู้ร้องได้ภายหลัง แต่ผู้ร้องจะเป็นคนเดียวกับเด็กชายพูนผลหรือไม่ น่าสงสัย เพราะพยานปากนี้เบิกความตอบคำถามค้านของพนักงานอัยการว่า ขณะพบผู้ร้องที่จังหวัดนราธิวาสผู้ร้องชื่อเจียม ต้าวซวง ไม่ทราบว่า ผู้ร้องเปลี่ยนชื่อมาเป็นนายพูลผลเมื่อใด แต่เมื่อตอบคำถามติงกลับเบิกความว่า ได้ทราบว่าผู้ร้องมีชื่อไทยว่า พูลผล นอกจากนี้ผู้ร้องก็มีเพียงหนังสือเดินทางซึ่งปีเกิดและสถานที่เกิดไม่ตรงกับสูติบัตรเอกสารหมาย ร.1 ที่ผู้ร้องอ้างว่าเป็นของผู้ร้อง ผู้ร้องนำสืบว่าเหตุที่จำเป็นต้องลดอายุลง 2 ปี เพราะเมื่อปี 2497 ผู้ร้องเข้าเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1ที่โรงเรียนกวางเจาหัวเฉียวปูเชี่ยวซึ่งกำหนดอายุไว้เพียง 12 ปี เรียนจนจบชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ก็เป็นการกล่าวอ้างลอย ๆ ไม่มีพยานหลักฐานอื่นสนับสนุนแต่อย่างใด เหตุใดพี่และน้องคนอื่น ๆ ของผู้ร้องซึ่งไปเรียนต่อที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนเช่นกันจึงไม่ต้องลดอายุลงมาเหมือนกรณีของผู้ร้อง เอกสารหลักฐานการเข้าเรียนชั้นมัธยมศึกษาและมหาวิทยาลัยผู้ร้องก็ไม่นำมาสืบแสดงให้ปรากฏ พยานหลักฐานของผู้ร้องจึงยังฟังไม่ได้ว่าผู้ร้องเป็นผู้เกิดในประเทศไทย ผู้ร้องจึงไม่ได้สัญชาติไทยโดยการเกิดในราชอาณาจักร ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วยฎีกาของผู้คัดค้านฟังขึ้น"พิพากษากลับเป็นว่า ให้ยกคำร้อง ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2239/2543นาย พูนผล แซ่เจียม หรือนาย เจียม ต้าวซวงผู้ร้องพนักงานอัยการ สำนักงานอัยการสูงสุดผู้คัดค้าน พ.ร.บ.คนเข้าเมือง พ.ศ.2493 ม. 57 พ.ร.บ.สัญชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2496 ม. 7แม้ผู้คัดค้านจะไม่มีพยานหลักฐานใดมาแสดงว่าผู้ร้องมิได้มีสัญชาติไทยแต่ภาระการพิสูจน์ในเรื่องนี้ย่อมตกแก่ผู้ร้องที่ต้องนำสืบให้ศาลเชื่อได้ว่าผู้ร้องมีสัญชาติไทยโดยกำเนิดในประเทศไทย เมื่อปรากฏว่าสูติบัตรที่ผู้ร้องอ้างว่าเป็นของผู้ร้องมิได้อยู่ที่ผู้ร้อง แต่เป็นเอกสารที่นายทะเบียนท้องถิ่นรับรองสำเนาถูกต้องเนื่องจากผู้ร้องไปขอคัดมา แสดงว่าพยานหลักฐานดังกล่าวผู้ร้องมาแสวงหาจากในประเทศไทยเท่านั้น ผู้ร้องไม่ได้แสดงสำเนาทะเบียนบ้านที่อ้างว่าได้ไปค้นแต่ไม่พบซึ่งก็ไม่ปรากฏว่าเหตุใดจึงไม่พบสำเนาทะเบียนบ้านดังกล่าว และผู้ร้องไม่ได้แสดงเอกสารหลักฐานที่แสดงการเรียนในโรงเรียนหลายแห่งที่อ้างถึง ส่วนภาพถ่ายที่อ้างว่าถ่ายเมื่ออายุ 13 ปีนั้น ก็ไม่มีการนำสืบทางนิติเวชให้น่าเชื่อว่าเป็นบุคคลเดียวกัน พยานของผู้ร้องคงมีแต่พยานบุคคลทั้งสิ้น ซึ่งต่างไม่ได้พบผู้ร้องมาเป็นเวลานานและเบิกความถึงข้อเท็จจริงในรายละเอียดที่แตกต่างกันและขัดกันหลายประเด็น ดังนั้นพยานหลักฐานของผู้ร้องจึงยังฟังไม่ได้ว่าผู้ร้องเป็นผู้เกิดในประเทศ ผู้ร้องจึงไม่ได้สัญชาติไทยโดยการเกิดในราชอาณาจักรผู้ร้องยื่นคำร้องว่า ผู้ร้องเป็นคนสัญชาติไทย และได้ยื่นคำร้องขอพิสูจน์สัญชาติว่าเป็นคนไทยต่อกองตรวจคนเข้าเมือง กรมตำรวจ แต่เจ้าพนักงานมีคำสั่งยกคำร้อง ผู้ร้องจึงจำเป็นต้องร้องขอพิสูจน์สัญชาติตามพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 มาตรา 57 ขอให้ศาลมีคำสั่งว่าผู้ร้องเป็นคนสัญชาติไทยโดยการเกิดในราชอาณาจักรไทยตามพระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2508มาตรา 7(2) แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2535 (ฉบับที่ 2)มาตรา 4ผู้คัดค้านยื่นคำคัดค้านว่า ผู้ร้องไม่ใช่คนสัญชาติไทยโดยการเกิดในราชอาณาจักรไทย แต่เป็นคนเชื้อชาติจีน สัญชาติจีน เกิดที่มณฑลไหหนาน(ไหหลำ) ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน มีชื่อว่านายเจียม ต้าวซวง และมิใช่บุคคลคนเดียวกับเด็กชายพูนผล แซ่เจียม ตามสูติบัตรท้ายคำร้องหมายเลข 1 ผู้ร้องไม่เคยอยู่ในประเทศไทยเนื่องจากไม่มีหลักฐานว่าถือหนังสือเดินทางของประเทศไทยและได้เดินทางออกจากประเทศไทยไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ผู้ร้องไม่เคยจบการศึกษาจากโรงเรียนในประเทศไทยไม่มีประกาศนียบัตรหรือใบสุทธิของโรงเรียนมาแสดงภาพถ่ายท้ายคำร้องหมายเลข 4ไม่ใช่ภาพถ่ายของนักเรียนและครูโรงเรียนซินหมินหรือโรงเรียนมีนประสาทวิทยาผู้ร้องไม่ใช่บุคคลที่ 1 ตามภาพถ่าย นายตุ่นกุ่ย แซ่เจียม และนางฮอนเหยงแซ่ลี มิใช่บิดามารดาของผู้ร้อง ขอให้ยกคำร้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว มีคำสั่งให้ยกคำร้องผู้ร้องอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับเป็นว่า ผู้ร้องเป็นบุคคลสัญชาติไทยผู้คัดค้านฎีกาศาลฎีกาคณะคดีปกครองวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่าผู้ร้องได้เดินทางโดยเครื่องบินเข้ามาในประเทศไทยเมื่อวันที่ 18 มีนาคม2535 โดยถือหนังสือเดินทางเลขที่ 1740444 ของประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนในนามของนายเจียม ต้าวซวง เอกสารดังกล่าวระบุว่าผู้ร้องเกิดวันที่ 3 พฤศจิกายน 2484 ที่เมืองไหหลำตามเอกสารหมาย ร.13เจ้าหน้าที่กองตรวจคนเข้าเมืองประเทศไทยอนุญาตให้ผู้ร้องเข้ามาได้ชั่วคราวเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2535 ผู้ร้องได้ยื่นคำร้องขอเพิ่มชื่อในทะเบียนบ้านต่อนายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองนราธิวาส เพื่อเข้าบ้านเลขที่ 286 ถึง 288 ถนนภูผาภักดี ตำบลบางนาค อำเภอเมืองนราธิวาสจังหวัดนราธิวาส เจ้าพนักงานได้บันทึกถ้อยคำของผู้ร้องและพยานไว้ และให้สำนักงานทะเบียนท้องถิ่นเขตมีนบุรีสอบสวนบันทึกปากคำพยานบุคคลไว้ตามเอกสารหมาย ร.14 ถึง ร.19 นายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองนราธิวาสเสนอให้กระทรวงมหาดไทยพิจารณากลับคืนสัญชาติไทยแก่ผู้ร้องตามเอกสารหมาย ร.22 แต่ผู้ว่าราชการจังหวัดนราธิวาสแจ้งว่าไม่อาจดำเนินการให้ได้ตามเอกสารหมาย ร.23 ต่อมาวันที่ 30 ธันวาคม 2535 ผู้ร้องได้ยื่นคำร้องขอพิสูจน์สัญชาติว่าเป็นคนไทยต่อกองตรวจคนเข้าเมือง กองตรวจคนเข้าเมืองพิจารณาแล้วเห็นว่าพยานหลักฐานยังฟังไม่ได้ว่าผู้ร้องมีสัญชาติไทย และกรมตำรวจขณะนั้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องโดยได้แจ้งให้ผู้ร้องทราบแล้วตามเอกสารหมาย ร.28 ผู้ร้องจึงยื่นคำร้องนี้มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของผู้คัดค้านว่า ผู้ร้องเป็นคนมีสัญชาติไทยหรือไม่ ผู้ร้องเบิกความว่าผู้ร้องเกิดในประเทศไทยชื่อเด็กชายพูนผล แซ่เจียม เมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2482ที่บ้านเลขที่ 910 หมู่ที่ 1 ตำบลบางนาค อำเภอเมืองนราธิวาส จังหวัดนราธิวาส ตามสูติบัตรเอกสารหมาย ร.1 บิดาชื่อนายตุ่นกุ่ย แซ่เจียม มารดาชื่อนางฮวนเย้ง แซ่ลี บิดามารดาของผู้ร้องได้รับอนุญาตให้อยู่ในประเทศไทยตามสำเนาใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวเอกสารหมาย ร.2 และ ร.3 ผู้ร้องมีพี่น้องร่วมบิดามารดา 5 คน คือ นางเจียม ยิ่งหงหรือสมประสงค์ แซ่เจียมนายเจียม ต้าวเต๋อหรือเกยูร แซ่เจียม ผู้ร้อง นางเจียม หลิงยี้หรือวาสนา แซ่เจียมและนางเจียม หลีหมิงหรือไสว แซ่เจียม ผู้ร้องเข้าเรียนหนังสือเมื่อปี 2488 ที่โรงเรียนซินหมิน จังหวัดนราธิวาส บิดามารดาจึงตั้งชื่อจีนให้ว่า เจียม ต้าวซวงจนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 ปี 2489 บิดาผู้ร้องป่วยจึงเดินทางมารักษาตัวที่โรงพยาบาลเทียนหัว กรุงเทพมหานคร เมื่อบิดาถึงแก่กรรมแล้วผู้ร้องและนายเกยูรได้มาอาศัยอยู่กับปู่ที่เขตมีนบุรี ผู้ร้องได้เข้าเรียนที่โรงเรียนซินหมินจนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 และเรียนภาษาจีนจนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 6โรงเรียนซินหมินต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็นโรงเรียนมีนประสาทวิทยา เมื่อจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ในวันรับประกาศนียบัตรได้ถ่ายรูปไว้ตามภาพถ่ายหมาย ร.7 เมื่อปี 2496 ทางการได้เนรเทศมารดาผู้ร้องออกจากประเทศไทย มารดาผู้ร้องและปู่ของผู้ร้องจึงได้พาผู้ร้องและพี่น้องไปอยู่ที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนโดยทางเรือ ผู้ร้องได้เข้าเรียนหนังสือเมื่อปี 2497 ที่โรงเรียนกวางเจาหัวเฉียวปู่เชี่ยว ขณะนั้นอายุ 14 ปี เลยเกณฑ์ที่โรงเรียนกำหนดที่จะรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ซึ่งกำหนดอายุ 12 ปีมารดาผู้ร้องจึงแจ้งว่าผู้ร้องเกิดวันที่ 3 พฤศจิกายน 2484 โดยลดอายุลงไป 2 ปี หลังจากนั้นผู้ร้องได้เรียนจนจบมหาวิทยาลัย เมื่อปี 2508 ตามประกาศนียบัตรเอกสารหมาย ร.13 เห็นว่า แม้ผู้คัดค้านจะไม่มีพยานหลักฐานใดมาแสดงว่าผู้ร้องมิได้มีสัญชาติไทย แต่ภาระการพิสูจน์ในเรื่องนี้ย่อมตกแก่ผู้ร้องที่ต้องนำสืบให้ศาลเชื่อได้ว่าผู้ร้องมีสัญชาติไทยโดยการเกิดในประเทศไทยแต่ปรากฏว่าสูติบัตรเอกสารหมาย ร.1 ที่ผู้ร้องอ้างว่าเป็นของผู้ร้องก็มิได้อยู่ที่ผู้ร้องหรือมารดาผู้ร้องเก็บไว้ แต่เป็นเอกสารที่นายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองนราธิวาสรับรองสำเนาถูกต้องเนื่องจากผู้ร้องไปขอคัดมา เช่นเดียวกับสำเนาสูติบัตรของเด็กชายเกยูร แซ่เจียม และเด็กหญิงวาสนา แซ่เจียมตามเอกสารหมาย ร.4 และ ร.5 แสดงว่าพยานหลักฐานดังกล่าวผู้ร้องมาแสวงหาจากในประเทศไทยเท่านั้น สำเนาทะเบียนบ้านที่แจ้งย้ายชื่อของผู้ร้องและญาติพี่น้องเข้าอยู่ในบ้านเลขที่ 910 หมู่ที่ 1 ตำบลบางนาคอำเภอเมืองนราธิวาส จังหวัดนราธิวาส หรือสำเนาทะเบียนบ้านที่ผู้ร้องได้ย้ายมาอยู่และเรียนหนังสือที่เขตมีนบุรี กรุงเทพมหานครก็ไม่มีมาแสดงให้ปรากฏ ผู้ร้องให้การต่อนายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองนราธิวาสในการขอเพิ่มชื่อในทะเบียนบ้านตามเอกสารหมาย ร.14 ว่าในทะเบียนบ้านฉบับปี 2499 บ้านเลขที่ใหม่เลขที่ 20 ซอยจิตรปฏิมา ตำบลบางนาค อำเภอเมืองนราธิวาส จังหวัดนราธิวาส ไม่ปรากฏชื่อผู้ร้องกับพวกแต่อย่างใด เพราะผู้ร้องกับพวกเดินทางกลับประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ก่อนปี 2499เหตุใดทะเบียนบ้านที่ผู้ร้องเกิดไม่มี ไม่ปรากฏจากคำเบิกความของนางสวรัตน์วรินทร์เวช นายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองนราธิวาส ส่วนที่เขตมีนบุรีผู้ร้องมาอยู่ที่บ้านเลขที่ใดก็ไม่ปรากฏจากคำเบิกความของผู้ร้องเลย คงปรากฏจากคำเบิกความของนายพิศาล ธรรมหรรษา ว่าได้ไปค้นสำเนาทะเบียนบ้านให้ผู้ร้องแต่ไม่พบ ซึ่งก็ไม่ปรากฏเช่นกันว่าเหตุใด จึงไม่พบสำเนาทะเบียนบ้านดังกล่าวเอกสารหลักฐานที่แสดงการเรียนที่จังหวัดนราธิวาสหรือที่โรงเรียนซินหมินที่เขตมีนบุรีก็ไม่มีเช่นกัน ผู้ร้องใช้เอกสารใดไปเข้าเรียนต่อชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1ที่โรงเรียนกวางเจาหัวเฉียวปู่เชี่ยวไม่ปรากฏภาพถ่ายของผู้ร้องที่อ้างว่าถ่ายเมื่ออายุ 13 ปี ที่ร้านจิตรกรกับภาพถ่ายของผู้ร้องตามสำเนาหนังสือเดินทางเอกสารหมาย ร.13 ผู้ร้องก็ไม่นำสืบทางนิติเวชให้น่าเชื่อว่าเป็นบุคคลเดียวกันพยานของผู้ร้องคงมีแต่พยานบุคคลทั้งนั้น ผู้ร้องนำนางสุดใจ เจียมสกุลมาสืบว่านายตุ่นกุ่ย แซ่เจียม บิดาของผู้ร้องเป็นพี่ชายร่วมบิดาของนางสุดใจบิดานายตุ่นกุ่ยและนางสุดใจชื่อเม่งกวงหรือเฮงเต็ง แซ่เจียม แต่ปรากฏจากสำเนาทะเบียนบ้านของนางสุดใจเอกสารหมาย ร.6 ว่าบิดานางสุดใจชื่อเม่งกวง แต่ตามสำเนาใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวของนายตุ่นกุ่ยเอกสารหมาย ร.2 ว่าบิดาชื่อนายเฮงเต็ง ดังนี้ นายเฮงเต็งกับนายเม่งกวงจะเป็นบุคคลเดียวกันหรือไม่ยังน่าสงสัยและไม่มีหลักฐานใดมายืนยันเช่นนั้น นอกจากนี้นางสุดใจและผู้ร้องก็เบิกความแตกต่างกัน ผู้ร้องเบิกความว่านายเกยูรพี่ชายผู้ร้องได้ย้ายมาอยู่กับปู่ที่เขตมีนบุรีเมื่อปี 2497แต่เมื่อบิดาถึงแก่กรรมในปี 2498 ผู้ร้องจึงเดินทางมาอาศัยอยู่กับปู่และพี่ชายที่เขตมีนบุรี แต่นางสุดใจเบิกความว่านายเกยูรและผู้ร้องมาอยู่ที่เขตมีนบุรีหลังจากนายตุ่นกุ่ยถึงแก่กรรมแล้ว นางสุดใจเบิกความว่าได้เลี้ยงดูผู้ร้องขณะที่ผู้ร้องอยู่กับมารดาที่จังหวัดนราธิวาส แต่ก็ไม่ปรากฏว่าผู้ร้องได้เบิกความถึงความข้อนี้เลย นอกจากนี้ความสัมพันธ์ระหว่างนางสุดใจกับผู้ร้องก็ยังเป็นที่น่าสงสัยว่าจะเป็นญาติกันจริงหรือไม่นางสุดใจเบิกความว่าได้ติดต่อกับมารดาผู้ร้องขณะที่อยู่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ตลอดมาทางจดหมาย แต่ก็ไม่มีจดหมายแม้ฉบับเดียวมาแสดงผู้ร้องเดินทางมาประเทศไทยตั้งแต่วันที่ 18 มีนาคม 2535 โดยอ้างว่าเพื่อจะมาเยี่ยมนางสุดใจ แต่ก็ไม่ปรากฏว่าได้ตรงไปหานางสุดใจซึ่งเป็นญาติสนิทก่อน ขณะที่มารดาผู้ร้องถูกเนรเทศไปอยู่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนก็ไม่ปรากฏว่านางสุดใจได้ไปส่งที่ท่าเรือนางสุดใจเบิกความว่าตอนไปเลี้ยงผู้ร้องอยู่ที่จังหวัดนราธิวาสได้เรียกชื่อผู้ร้องว่าพูนผลไม่ได้เรียกชื่อจีน แต่เมื่อตอบคำถามติงของทนายผู้ร้อง นางสุดใจกลับเบิกความว่าบิดามารดาผู้ร้องได้เรียกชื่อบุตรส่วนมากเป็นภาษาจีน โดยนายพูนผลชื่อภาษาจีนว่า เจียม ต้าวซวง ได้มีการเรียกชื่อดังกล่าวบ่อยครั้ง เมื่อบิดามารดาเรียกชื่อผู้ร้องเป็นภาษาจีนส่วนใหญ่ แต่นางสุดใจกลับเรียกชื่อผู้ร้องเป็นภาษาไทยจึงเป็นข้อพิรุธ นางสุดใจไม่ได้พบกับผู้ร้องตั้งแต่ผู้ร้องยังเด็กมากขณะที่ผู้ร้องอยู่ที่จังหวัดนราธิวาสจนกระทั่งผู้ร้องได้มาพบอีกครั้งเมื่อปี2535 เป็นเวลาถึง 40 ปี โดยผู้ร้องมาแนะนำตัว นางสุดใจเองก็เบิกความรับว่าตอนพบกันครั้งหลังจำผู้ร้องไม่ได้ ผู้ร้องนำสืบถึงเพื่อนนักเรียนรุ่นพี่ชื่อนายฮ่งเคง แซ่ลิ้ม ที่เรียนภาษาจีนที่โรงเรียนซินหมิน จังหวัดนราธิวาสและนายพิศาล ธรรมหรรษา แต่ปรากฏว่านายฮ่งเคงอายุห่างจากผู้ร้องประมาณ 10 ปี และรู้จักผู้ร้องขณะผู้ร้องอายุยังน้อย ส่วนนายพิศาลอายุห่างจากผู้ร้องประมาณ 6 ปี ไม่ปรากฏว่าพยานทั้งสองสนิทสนมคุ้นเคยกับผู้ร้องมาก จึงไม่น่าเชื่อว่าจะจำผู้ร้องได้ ผู้ร้องนำสืบภาพถ่ายหมาย ร.7 ระบุชื่อเพื่อนที่ใช้ชื่อจีนตามหมายเลขที่ระบุไว้แต่ก็ไม่ระบุถึงพี่ชายผู้ร้องตามที่นายพิศาลเบิกความว่าคือคนตามภาพถ่ายที่กากบาทไว้ ครูประจำชั้นซึ่งน่าจะพอจำชื่อได้ก็ไม่ปรากฏว่านายพิศาลและผู้ร้องจำชื่อครูประจำชั้นได้เลย ผู้ร้องเบิกความถึงนายสมศักดิ์ วรนาวิน ว่าก่อนเดินทางไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน นายเฮงเต็งปู่ของผู้ร้องได้พาผู้ร้องไปพบนายสมศักดิ์ซึ่งเป็นเพื่อนสนิทของลูกศิษย์ของมารดาผู้ร้องที่ตำบลสีลม อำเภอบางรัก กรุงเทพมหานคร และผู้ร้องเบิกความว่าไม่เคยเดินทางมาประเทศไทยมาก่อนแต่ปรากฏจากคำเบิกความของนายสมศักดิ์ว่า เมื่อนายเฮงเต็งไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนแล้วไม่เคยติดต่อมาเลย เมื่อปี 2530 นายสมศักดิ์เดินทางไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนได้พบนางวาสนาซึ่งมีชื่อจีนว่า หลิงยี้ ประกอบอาชีพเป็นล่ามแปลภาษาไทยที่สมาคมชาวจีนโพ้นทะเลที่มณฑลกวางตุ้ง ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน นายสมศักดิ์เห็นว่าพูดภาษาไทยจึงได้สอบถามจึงทราบว่านายเฮงเต็งเป็นปู่ของนางวาสนาและพี่น้องของนางวาสนาอีก 4 คน อยู่ที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนขณะนายสมศักดิ์อยู่ในประเทศไทยนางวาสนามาเยี่ยมญาติที่ประเทศไทยและมาพักอยู่กับนายสมศักดิ์เป็นเวลา 2 สัปดาห์ และยังมีผู้ร้องมาเยี่ยมด้วยโดยมาพักอยู่อาศัยกับนายสมศักดิ์และบ้านเพื่อนของผู้ร้อง มาอยู่ได้ไม่กี่วันก็กลับไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน และได้คุยกับนายสมศักดิ์ว่าต้องการอยู่ในประเทศไทย จึงไม่น่าเชื่อว่านายสมศักดิ์จะยังจำผู้ร้องได้ทั้งพยานปากนี้เบิกความตอบคำถามค้านของพนักงานอัยการว่า ไม่มีเพื่อนซึ่งเป็นลูกศิษย์ของมารดาผู้ร้อง คำเบิกความของผู้ร้องกับนายสมศักดิ์จึงขัดกันไม่มีน้ำหนักน่าเชื่อถือ ผู้ร้องนำสืบถึงนายสุรินทร์ ศิริยกุล ซึ่งเป็นเพื่อนกับลูกศิษย์ของมารดาผู้ร้องที่จังหวัดนราธิวาส โดยอ้างว่านายสุรินทร์ไปเยี่ยมมารดาผู้ร้องที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน มารดาผู้ร้องแนะนำให้รู้จักนายสุรินทร์และนายสุรินทร์ได้ชวนให้มาเที่ยวประเทศไทย ก็ปรากฏจากคำเบิกความของนายสุรินทร์ว่า นายสุรินทร์รู้จักพี่น้องของผู้ร้องคือนางเจียมยิ่งหง และนางวาสนา ส่วนพี่น้องคนอื่นจำไม่ได้ นายสุรินทร์รู้จักผู้ร้องตั้งแต่คลอดจนกระทั่งผู้ร้องอายุ 8 ปี ผู้ร้องจึงย้ายภูมิลำเนาไปอยู่กรุงเทพมหานครโดยอาศัยอยู่กับปู่เนื่องจากบิดาผู้ร้องถึงแก่กรรม ต่อมาทราบว่าครอบครัวของผู้ร้องย้ายไปอยู่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน นายสุรินทร์เคยไปเยี่ยมผู้ร้องและถ่ายรูปไว้ตามภาพถ่ายหมาย ปร.1 (ศาลจังหวัดนราธิวาส) ไม่ปรากฏเลยว่าตามภาพถ่ายหมาย ปร.1 (ศาลจังหวัดนราธิวาส) นายสุรินทร์ได้ถ่ายรูปร่วมกับใครบ้าง ที่ไหน เมื่อใด นายสุรินทร์ได้ติดต่อกับผู้ร้องได้อย่างไร ทั้ง ๆที่ผู้ร้องได้ออกจากจังหวัดนราธิวาสไปตั้งแต่อายุเพียง 8 ปี และอพยพไปอยู่ที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน จึงไม่มีน้ำหนักให้เชื่อว่านายสุรินทร์จะจำผู้ร้องได้จริง ผู้ร้องยังนำสืบถึงนายภู่ ศักดิ์มังกร ซึ่งเป็นครูสอนภาษาจีนรู้จักบิดามารดาผู้ร้อง ปรากฏจากคำเบิกความของนายภู่ว่านายภู่ได้แวะเยี่ยมบิดามารดาผู้ร้องเมื่อปี 2484 ถึงปี 2485 ที่จังหวัดนราธิวาส ขณะนั้นผู้ร้องอายุประมาณ 2 ถึง 3 ปี และเมื่อปี 2488 เคยพบปู่ของผู้ร้องและผู้ร้องที่เขตมีนบุรี หลังจากนั้นจึงทราบว่ามารดาของผู้ร้องถูกเนรเทศไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน เมื่อปี 2530 นายภู่เดินทางไปดูงานที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน มารดาผู้ร้องได้มาต้อนรับและแนะนำให้รู้จักบุคคลในครอบครัวรวมทั้งผู้ร้องด้วย ต่อมาปี 2535 ได้พบผู้ร้องที่ประเทศไทยโดยผู้ร้องขอให้มาเป็นพยานที่กองตรวจคนเข้าเมืองตามเอกสารหมาย ร.27ศาลฎีกาเห็นว่า พยานปากนี้ไม่ได้พบผู้ร้องมาเป็นเวลานานไม่น่าจะจำผู้ร้องได้แต่นายภู่รู้จักผู้ร้องก็เนื่องจากมารดาผู้ร้องแนะนำขณะที่นายภู่เดินทางไปดูงานที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนเมื่อปี 2530 เท่านั้น ก่อนหน้านั้นนายภู่ก็ไม่เคยติดต่อกับผู้ร้องเลย นายภู่จึงจำผู้ร้องได้ภายหลัง แต่ผู้ร้องจะเป็นคนเดียวกับเด็กชายพูนผลหรือไม่ น่าสงสัย เพราะพยานปากนี้เบิกความตอบคำถามค้านของพนักงานอัยการว่า ขณะพบผู้ร้องที่จังหวัดนราธิวาสผู้ร้องชื่อเจียม ต้าวซวง ไม่ทราบว่า ผู้ร้องเปลี่ยนชื่อมาเป็นนายพูลผลเมื่อใด แต่เมื่อตอบคำถามติงกลับเบิกความว่า ได้ทราบว่าผู้ร้องมีชื่อไทยว่า พูลผล นอกจากนี้ผู้ร้องก็มีเพียงหนังสือเดินทางซึ่งปีเกิดและสถานที่เกิดไม่ตรงกับสูติบัตรเอกสารหมาย ร.1 ที่ผู้ร้องอ้างว่าเป็นของผู้ร้อง ผู้ร้องนำสืบว่าเหตุที่จำเป็นต้องลดอายุลง 2 ปี เพราะเมื่อปี 2497 ผู้ร้องเข้าเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1ที่โรงเรียนกวางเจาหัวเฉียวปูเชี่ยวซึ่งกำหนดอายุไว้เพียง 12 ปี เรียนจนจบชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ก็เป็นการกล่าวอ้างลอย ๆ ไม่มีพยานหลักฐานอื่นสนับสนุนแต่อย่างใด เหตุใดพี่และน้องคนอื่น ๆ ของผู้ร้องซึ่งไปเรียนต่อที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนเช่นกันจึงไม่ต้องลดอายุลงมาเหมือนกรณีของผู้ร้อง เอกสารหลักฐานการเข้าเรียนชั้นมัธยมศึกษาและมหาวิทยาลัยผู้ร้องก็ไม่นำมาสืบแสดงให้ปรากฏ พยานหลักฐานของผู้ร้องจึงยังฟังไม่ได้ว่าผู้ร้องเป็นผู้เกิดในประเทศไทย ผู้ร้องจึงไม่ได้สัญชาติไทยโดยการเกิดในราชอาณาจักร ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วยฎีกาของผู้คัดค้านฟังขึ้น"พิพากษากลับเป็นว่า ให้ยกคำร้อง(ประพันธ์ ทรัพย์แสง-กนก พรรณรักษา-วิชัย ชื่นชมพูนุท)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุเหตุผลในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2239/2543 ได้มีโอกาสแสดงถึงแนวคิดของศาลไทยในปัญหาการพิสูจน์สัญชาติไทยและวิธีการชั่งน้ำหนักพยานในคดีพิสูจน์สัญชาติอีกครั้งหนึ่ง จะเห็นว่าปัญหาการฟังพยานหลักฐานในคดีสัญชาติเป็นปัญหาหนึ่งที่ศาลได้โอกาสมีการพัฒนาแนวคิดทางกฎหมายอย่างชัดเจน จึงมีความจำเป็นที่จะต้องนำแนวคิดของศาลฎีกามาทำหมายเหตุเพื่อประโยชน์ในทางวิชาการต่อไป ในลักษณะเดียวกับข้อเท็จจริงใน ฎีกา 5815/2541 ศาลฎีกาได้มีโอกาสที่จะพิจารณาปัญหาความเป็นไทยของบุคคลธรรมดาที่อ้างว่าเกิดในประเทศไทยจากบิดาและมารดาจีนในช่วงที่ใช้พระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ. 2456 ซึ่งศาลฎีกาใน ฎีกา 2239/2543 นี้ได้ชี้แนวการพิสูจน์สัญชาติไทยและวิธีการชั่งน้ำหนักพยานในคดีพิสูจน์สัญชาติในหลายลักษณะเป็นการเพิ่มเติมแนวคำพิพากษาบรรทัดฐานในเรื่องนี้ให้ชัดเจนและละเอียดละออมากไปกว่า ฎีกา 5815/2541 และนอกจากนั้นคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ยังมีข้อพิจารณาที่น่าค้นคว้าต่อไปสำหรับคดีในลักษณะเดียวกันในอนาคตอีกด้วย 1. ข้อเท็จจริงที่ผู้ร้องกล่าวอ้าง ผู้ร้องอ้างว่า ตนชื่อนายพูลผลแซ่เจียมหรือนายเจียมต้าวซวงอ้างว่าเป็นคนสัญชาติไทย เกิดเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2482ที่ตำบลบางนาคอำเภอเมืองนราธิวาสจังหวัดนราธิวาสจากนางฮอนเหยงหรือฮอนเผ็งหรือฮันเองหรือฮวนเย้งแซ่ลีและนายตุ่นกุ่ยแซ่เจียม ทั้งนี้นายพูลผลได้อ้างสูติบัตรมาเป็นพยานเอกสารเพื่อยืนยันข้อเท็จจริงดังกล่าว ผู้ร้องอ้างอีกว่า บิดาและมารดาเป็นคนสัญชาติจีนและเชื้อชาติจีนที่เข้ามาอยู่ในประเทศไทยตั้งแต่ปี พ.ศ. 2465 และปี พ.ศ. 2468 ตามลำดับและได้แต่งงานกันที่อำเภอบางรัก กรุงเทพมหานคร เมื่อปี พ.ศ. 2475 โดยมีบุตรด้วยกัน 5 คน คือ (1) นางสมประสงค์ แซ่เจียมหรือนางเจียมยิ่งหงซึ่งเกิดในปี พ.ศ. 2479(2) นายเกยูรแซ่เจียมหรือนายเจียมต้าวเต๋อ ซึ่งเกิดในปี พ.ศ. 2480 ในขณะที่บิดามารดาย้ายไปอยู่นราธิวาสเพื่อประกอบอาชีพครูสอนภาษาจีน ทั้งนี้โดยมีสูติบัตรแนบมาเป็นพยานเอกสาร (3) นายพูลผลหรือนายเจียมต้าวชวง(4)นางวาสนาแซ่เจียมหรือนางเจียมหลิงยี้ ตามสูติบัตรซึ่งแนบมาเป็นพยานเอกสาร (5) นางไสวแซ่เจียมหรือนางเจียมหลีหมิง ผู้ร้องอ้างว่า ในวัยเด็กตนได้อยู่อาศัยและเรียนหนังสือที่โรงเรียนซินหมิน จังหวัดนราธิวาส แต่ต่อมาในปี พ.ศ. 2480 บิดาถึงแก่กรรมนายพูลผลจึงเดินทางมาอาศัยอยู่กับนายเฮงเต็งหรือเม่งกวงแซ่เจียมซึ่งเป็นปู่และพี่ชายที่อำเภอมีนบุรี จังหวัดพระนคร และในปี พ.ศ. 2490จึงได้เข้าเรียนหนังสือที่โรงเรียนซินหมิน เขตมีนบุรี กรุงเทพมหานคร(ในปัจจุบันโรงเรียนซินหมินเปลี่ยนชื่อมาเป็น"มีนประสาทวิทยา") โดยเรียนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 และเรียนภาษาจีนจนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 6เมื่อปี พ.ศ. 2494 ตามภาพถ่ายวันรับประกาศนียบัตรที่แนบมาเป็นพยานเอกสาร แต่เนื่องจากเกินกว่า 10 ปีแล้ว จึงไม่สามารถนำหลักฐานการศึกษามาแสดงได้ ตามหนังสือชี้แจงประวัติโรงเรียนมีนประสาทวิทยาที่แนบมาเป็นพยานเอกสาร เมื่อจบการศึกษา นายพูลผลได้ช่วยมารดาทำงานจนถึงปี พ.ศ. 2496ซึ่งมารดาของนายพูลผลถูกตั้งข้อหาว่าเป็นผู้เผยแพร่ลัทธิคอมมิวนิสต์และถูกเนรเทศตามคำสั่งกระทรวงมหาดไทย ดังปรากฏตามเอกสารที่แนบมาเป็นพยานเอกสาร นายพูลผลและญาติทั้งหมดจึงเดินทางไปอยู่ที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ก่อนที่นายพูลผลจะไปประเทศจีนเขาได้ไปถ่ายรูปที่ร้านจิตรกรวังบูรพา ตามภาพถ่ายที่แนบมาเป็นพยานเอกสาร ในปี พ.ศ. 2497 นายพูลผลเข้าเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ที่เมืองกวางเจา แต่เนื่องจากโรงเรียนกำหนดอายุผู้เข้าเรียนว่า ต้องมีอายุ 12 ปีมารดาจึงแจ้งว่า นายพูลผลเกิดในปี พ.ศ. 2488 เพื่อให้อยู่ในเกณฑ์อายุที่เข้าเรียนได้ เมื่อจบการศึกษาชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ในปี พ.ศ. 2498นายพูลผลได้ย้ายไปเรียนชั้นมัธยมปีที่ 2 ที่เมืองเทียนสินจนจบหลักสูตรชั้นมัธยมศึกษาเมื่อปี พ.ศ. 2503 แล้วศึกษาต่อจนจบชั้นอุดมศึกษาที่มหาวิทยาลัยปักกิ่งบรอดคาสติ้งอินสติติวในปี พ.ศ. 2508 ในปี พ.ศ. 2527 นายพูลผลสอบชิงทุนไปศึกษาต่อที่ประเทศสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี เมื่อสำเร็จการศึกษา ก็ได้มาทำงานเป็นอาจารย์ ในปี พ.ศ. 2530 นายภู่ศักดิ์มังกร ซึ่งเป็นเพื่อนของบิดาของนายพูลผลได้เดินทางไปดูงานที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน และได้พบนายพูลผลและมารดา ในปี พ.ศ. 2532 นายสุรินทร์ ศิริยกุล ไปเยี่ยมมารดาผู้ร้องที่ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน และได้ชักชวนผู้ร้องให้มาเที่ยวประเทศไทย ในปี พ.ศ. 2534 ก็ได้รับแต่งตั้งเป็นรองศาสตราจารย์ในมหาวิทยาลัยปักกิ่งบรอดคาสติ้งอินสติติว ในวันที่ 18 มีนาคม พ.ศ. 2535 นายพูลผลเดินทางเพื่อกลับมาอยู่ในประเทศไทย โดยใช้หนังสือเดินทางซึ่งระบุว่านายพูลผลเกิดที่ไหหลำทั้งนี้ นายพูลผลอ้างว่า มิฉะนั้นทางการของประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนจะไม่ออกหนังสือเดินทางให้ ในวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2535 เข้าจึงได้ยื่นคำร้องขอพิสูจน์สัญชาติว่าเป็นคนไทยต่อกองตรวจคนเข้าเมือง กรมตำรวจ แต่เจ้าพนักงานมีคำสั่งยกคำร้องเมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2536 2. สถานะบุคคลของผู้ร้องตามกฎหมายไทยหากศาลฟังข้อเท็จจริงตามข้อกล่าวอ้างของผู้ร้อง จะเห็นว่า ในวันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2482 ซึ่งเป็นวันที่เอกชนอ้างว่าเป็นวันเกิดของนายพูลผล โดยกฎหมายสัญชาติที่มีผลก็คือพระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2456 การที่บุตรของบิดามารดาต่างด้าวจะได้สัญชาติไทยในยุคนี้ก็ต่อเมื่อมีข้อเท็จจริงปรากฏว่าบุคคลนั้นเกิดในประเทศไทย ดังนั้น ในการต่อสู้คดีเพื่อให้ศาลเชื่อว่าตนได้สัญชาติไทยผู้ร้องจึงต้องพิสูจน์ให้ศาลเชื่อว่าตนเกิดในประเทศไทย ผู้ร้องจึงได้ร้องขอพิสูจน์สัญชาติตามมาตรา 57 แห่งพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 โดยขอให้ศาลนี้มีคำสั่งว่า"ผู้ร้องเป็นคนสัญชาติไทยโดยการเกิดในราชอาณาจักรไทยตามมาตรา 7(2) แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2508 ซึ่งถูกแก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา 4 แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ (ฉบับที่ 2)พ.ศ. 2535" แต่ขอให้สังเกตว่า ทนายความของผู้ร้องมีความเข้าใจผิดในข้อกฎหมาย หากศาลฟังว่าผู้ร้องเกิดในประเทศไทย สัญชาติไทยที่ผู้ร้องจะได้รับก็คือ สัญชาติไทยตามมาตรา 3(3)พระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2456 ซึ่งเป็นกฎหมายที่มีผลในขณะที่ผู้ร้องเกิดมิใช่สัญชาติไทยตามมาตรา 7(2) แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ. 2508 ซึ่งถูกแก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา 4 แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 ซึ่งเป็นกฎหมายที่มีผลในขณะที่มีการพิจารณาคดีหากศาลรับฟังข้ออ้างของผู้ร้องก็หมายความว่าผู้ร้องย่อมมีสัญชาติไทยมาตั้งแต่เกิดในประเทศไทย มิใช่จะเพิ่งมามีสัญชาติไทยเมื่อศาลมีคำสั่งตามคำร้อง หากศาลฟังว่า ผู้ร้องเกิดในประเทศไทย ผู้ร้องก็จะมีสถานะบุคคลตามกฎหมายไทยเป็น "คนสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิด" และมีสิทธิทุกประการที่คนสัญชาติไทยพึงมี โดยเฉพาะสิทธิที่จะเข้าเมืองและอาศัยอยู่ในประเทศไทยในลักษณะเด็ดขาด (absoluteright) แต่หากศาลฟังว่า ผู้ร้องมิได้เกิดในประเทศไทย ผู้ร้องก็จะมีสถานะบุคคลตามกฎหมายไทยเป็น "คนต่างด้าว" ซึ่งจะมีสิทธิที่จะเข้าเมืองและอาศัยอยู่ในประเทศไทยในลักษณะที่มีเงื่อนไข (relativeright) กล่าวคือ (1) มีคุณสมบัติที่จะเข้าเมืองได้ตามที่กำหนดในพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 และ(2) มีคำสั่งของฝ่ายปกครองที่มีอำนาจตามกฎหมายให้เข้าเมืองได้ เท่านั้น 3. ข้อต่อสู้ของผู้คัดค้าน แต่พนักงานอัยการคัดค้านว่า (1) ผู้ร้องไม่ใช่คนสัญชาติไทยโดยการเกิดในราชอาณาจักรไทย แต่เป็นคนเชื้อชาติจีน สัญชาติจีนเกิดที่มณฑลไหหนาน(ไหหลำ) ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนมีชื่อว่า นายเจียมต้าวซวง(2)ผู้ร้องมิใช่บุคคลคนเดียวกับเด็กชายพูลผลแซ่เจียม ตามสูติบัตรท้ายคำร้องหมายเลข 1(3) ผู้ร้องไม่เคยอยู่ในประเทศไทย เนื่องจากไม่มีหลักฐานว่าถือหนังสือเดินทางของประเทศไทยและได้เดินทางออกจากประเทศไทยไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน (4) ผู้ร้องไม่เคยจบการศึกษาจากโรงเรียนในประเทศไทยไม่มีประกาศนียบัตรหรือใบสุทธิของโรงเรียนมาแสดง (5) ภาพถ่ายท้ายคำร้องไม่ใช่ภาพถ่ายของนักเรียนและครูโรงเรียนซินหมินหรือโรงเรียนมีนประสาทวิทยา ผู้ร้องไม่ใช่บุคคลที่ 1 ตามภาพถ่าย และ(6) นายตุ่นกุ่ยแซ่เจียมและนางฮอนเหยงแซ่ลี มิใช่บิดามารดาของผู้ร้อง ดังนั้น พนักงานอัยการจึงขอให้ศาลยกคำร้อง 4. สถานะบุคคลของผู้ร้องตามกฎหมายไทยหากศาลฟังข้อเท็จจริงตามข้อต่อสู้ของอัยการ จะเห็นว่า อัยการเห็นว่า ผู้ร้องมีสถานะบุคคลตามกฎหมายไทยเป็นเพียง "คนต่างด้าว" เท่านั้น สิทธิที่จะเข้าเมืองและอาศัยอยู่ภายในประเทศไทยโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้ร้องจึงขึ้นอยู่กับพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 นั่นก็คือ ผู้ร้องจะต้องเดินทางออกไปจากประเทศไทย หากไม่มีการอนุญาตให้ผู้ร้องอาศัยอยู่ในประเทศไทยอีกต่อไป ซึ่งเงื่อนไขและเงื่อนเวลาเป็นไปตามมาตรา 34 และ 35 แห่งพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 5. คำพิพากษาของศาล ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว มีคำสั่งให้ยกคำร้อง ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับ ผู้ร้องอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับเป็นว่าผู้ร้องเป็นบุคคลสัญชาติไทย ค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสองศาลให้เป็นพับ ผู้คัดค้านฎีกาศาลฎีกาพิพากษากลับเป็นว่าให้ยกคำร้อง ค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสามศาลให้เป็นพับ 6. ประเด็นแห่งข้อพิพาท โดยพิจารณาการโต้แย้งเหตุผลระหว่างผู้ร้องและอัยการข้างต้นจึงสรุปได้ว่าไม่มีข้อโต้แย้งในเรื่องข้อกฎหมายว่าด้วยการได้สัญชาติไทยโดยการเกิดโดยหลักดินแดนใน ฎีกา 2239/2543 นี้เลย ข้อโต้แย้งประการเดียวที่มี ก็คือ ข้อโต้แย้งในความมีอยู่ของข้อเท็จจริงที่ว่านายพูลผลแซ่เจียมหรือนายเจียมต้าวซวง ผู้ร้อง เกิดในประเทศไทยหรือไม่ โดยหลักกฎหมายสัญชาติที่มีผลในสถานการณ์เช่นนี้ บุคคลที่เกิดในพ.ศ. 2482 จะได้สัญชาติไทยโดยการเกิดหรือไม่นั้น ขึ้นอยู่กับว่า ผู้ร้องเกิดในประเทศไทยหรือไม่ เนื่องจากข้อเท็จจริงดังกล่าวเป็นข้อเท็จจริงตามข้อกำหนดของกฎหมายสัญชาติไทยที่มีผลบังคับในขณะที่เอกชนผู้ร้องเกิด กล่าวคือมาตรา 3(3) แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2456 และนอกจากนั้นบุคคลดังกล่าวก็จะไม่เสียสัญชาติไทยในวันที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2515เมื่อมีการประกาศใช้ประกาศคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 ลงวันที่ 14 ธันวาคมพ.ศ. 2515 หากว่าบุคคลนั้นมีบิดาและมารดาเป็นคนต่างด้าวที่ได้รับอนุญาตให้เข้ามาในประเทศไทยในลักษณะถาวร จะเห็นว่า นายพูลผลตามข้อเท็จจริงที่ผู้ร้องกล่าวอ้างย่อมจะได้สัญชาติไทยและไม่อาจเสียสัญชาติไทยตามหลักกฎหมายดังกล่าว ดังนั้นจึงไม่ปัญหาข้อกฎหมายที่จะยอมรับว่า ในปัจจุบันนายพูลผลยังคงมีสถานะบุคคลตามกฎหมายไทยเป็น "คนสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิด" แต่ในทางข้อเท็จจริง ผู้ร้องจะต้องพิสูจน์ให้ได้ว่า ตนเป็นบุคคลคนเดียวกับนายพูลผลตามข้อเท็จจริงที่ศาลรับฟัง ประเด็นแห่งคดีจึงเป็นการต่อสู้ในทางข้อเท็จจริง มิใช่ข้อกฎหมาย เป็นเรื่องของการยอมรับวิธีการพิสูจน์สัญชาติไทยและการชั่งน้ำหนักพยานที่นำมาพิสูจน์นั่นเอง 7. พยานหลักฐานที่ใช้ในการพิสูจน์ปัญหาความเป็นไทยโดยสัญชาติของผู้ร้อง ในคดีนี้ มีการอ้างพยานหลักฐานทั้งที่เป็นพยานเอกสาร และพยานบุคคลในหลายลักษณะที่น่าจะตั้งข้อสังเกตเพื่อประโยชน์ในทางวิชาการ ดังนี้ 7.1 พยานเอกสาร ในคดีนี้มีการกล่าวอ้างพยานเอกสารเพื่อพิสูจน์ว่า เอกชนผู้ร้องเกิดในประเทศไทย กล่าวคือ (1) สูติบัตร (2) เอกสารการศึกษาในประเทศไทย(3) ภาพถ่าย (4) ใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าว และ (5) หนังสือเดินทางของสาธารณรัฐประชาชนจีน 7.1.1 สูติบัตร โดยทั่วไป เอกสารดังกล่าวมักถูกอ้างขึ้นมาพิสูจน์ข้อเท็จจริงที่ใช้ในการพิสูจน์สัญชาติได้ 3 ลักษณะ กล่าวคือ (1) สถานที่เกิดของบุคคล หรือ(2) เวลาเกิดของบุคคล หรือ (3) ชื่อบิดามารดาของบุคคล แต่ในคดีนี้ผู้ร้องใช้สูติบัตรในการพิสูจน์จำนวนและชื่อพี่น้องร่วมบิดามารดากับผู้ร้องอีกด้วย นอกจากนั้น ศาลฎีกาใน ฎีกา 2239/2543 ยังแสดงความสงสัยที่สูติบัตรที่ผู้ร้องใช้เป็นพยานเอกสาร มิใช่ฉบับที่อยู่กับผู้ร้องหรือมารดาของผู้ร้อง แต่เป็นพยานหลักฐานที่ผู้ร้องมาแสวงหาในประเทศไทยจากสำนักงานทะเบียนราษฎร 7.1.2 ทะเบียนบ้านหรือทะเบียนสำมะโนครัว โดยทั่วไป มักจะมีการอ้างสำเนาทะเบียนบ้านหรือสำเนาทะเบียนสำมะโนครัว ซึ่งจัดทำโดยงานทะเบียนราษฎรของรัฐภายใต้กฎหมายว่าการทะเบียนราษฎรเพื่อใช้พิสูจน์ข้อเท็จจริงที่แสดงจุดเกาะเกี่ยวระหว่างประเทศไทยและเอกชน ศาลไทยเคยยอมรับฟังข้อเท็จจริงในทะเบียนบ้านแม้ข้อเท็จจริงนั้นจะไม่สมบูรณ์ แต่ในคดีนี้ผู้ร้องไม่ได้ยกประเด็นเกี่ยวกับเอกสารดังกล่าวมาพิสูจน์ ศาลได้แสดงสงสัยที่ผู้ร้องไม่มีสำเนาทะเบียนบ้านมาแสดง แม้จะมีการอ้างนายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองนราธิวาสมาเบิกความเป็นพยานฝ่ายผู้ร้อง แต่ก็ไม่ปรากฏการอธิบายสาเหตุที่ผู้ร้องไม่มีทะเบียนบ้านในขณะที่เกิด 7.1.3 เอกสารการศึกษาในประเทศไทย ผู้ร้องได้กล่าวอ้างอย่างชัดเจนถึงประวัติการศึกษาที่ผู้ร้องมีในประเทศไทยก่อนที่จะเดินทางออกไปจากประเทศไทยในปี พ.ศ. 2496และไปศึกษาต่อในประเทศจีน และประเทศเยอรมัน ดังนั้นจึงเป็นเหตุให้ศาลฎีกาใน ฎีกา 2239/2543 มีความสงสัยในความไม่มีอยู่ของเอกสารหลักฐานที่แสดงการเรียนที่จังหวัดนราธิวาสหรือที่โรงเรียนซินหมินที่เขตมีนบุรี ศาลนี้ถึงกับตั้งข้อสงสัยว่า แล้วผู้ร้องใช้เอกสารใดไปเข้าเรียนต่อชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ที่โรงเรียนกวางเจาหัวเฉียวปูเชี่ยว 7.1.4 ภาพถ่าย ผู้ร้องได้อ้างภาพถ่ายในหลายโอกาสมาเป็นพยานหลักฐาน กล่าวคือ(1) ภาพถ่ายวันรับประกาศนียบัตรผู้จบการศึกษา (2) ภาพถ่ายที่ผู้ร้องได้ไปถ่ายที่ร้านจิตรกรวังบูรพา ก่อนเดินทางไปประเทศจีนในปี พ.ศ. 2496 ผู้ร้องอ้างภาพถ่ายของผู้ร้องที่อ้างว่า ถ่ายเมื่ออายุ 13 ปีที่ร้านจิตรกรมาเปรียบเทียบกับภาพถ่ายของผู้ร้องตามสำเนาหนังสือเดินทาง แต่ศาลปฏิเสธที่จะเชื่อภาพดังกล่าว โดยตำหนิว่า ผู้ร้องก็ไม่นำสืบทางนิติเวชให้น่าเชื่อว่าเป็นบุคคลเดียวกัน จะเห็นว่า ศาลนี้ไม่ปฏิเสธที่จะพิจารณาภาพถ่ายในฐานะพยานหลักฐานที่ชี้ว่าผู้ร้องและนายพูลผลเป็นคนคนเดียวกันหากมีผลการพิสูจน์ทางนิติเวชกล่าวคือ การพิสูจน์โดยการทำภาพซ้อนแต่เมื่อไม่มีการพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ดังกล่าว 7.1.5 ใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าว โดยทั่วไป ใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวถูกอ้างขึ้นมาโดยทั้งเอกชนผู้ร้องและอัยการผู้คัดค้านในส่วนที่เกี่ยวกับเอกชนผู้ร้องนั้น ใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวมักถูกอ้างขึ้นเพื่อยืนยันสถานะบุคคลตามกฎหมายไทยของบิดาหรือมารดาต่างด้าวว่า ในขณะเกิด บิดาหรือมารดาของผู้ร้องเป็นคนต่างด้าวที่ได้รับอนุญาตให้เป็นคนเข้าเมืองในลักษณะถาวร ทั้งนี้ เพราะข้อเท็จจริงอันนี้จะเป็นตัวชี้ว่า บุตรของคนต่างด้าวนี้จะไม่ถูกถอนสัญชาติไทยในวันที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2515 โดยข้อ 1 แห่งประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่ 337 ลงวันที่ 13 ธันวาคม พ.ศ. 2515 และในวันที่ 26 กุมภาพันธ์พ.ศ. 2535 โดยผลของมาตรา 11 วรรคหนึ่ง แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ(ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 แต่ในคดีตาม ฎีกา 2239/2543 นี้ เมื่อศาลไม่ยอมรับฟังว่า ผู้ร้องเกิดในประเทศไทย ศาลจึงไม่อาจยอมรับว่า ผู้ร้องได้สัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยการเกิด ประเด็นการเสียสัญชาติไทยจึงมิได้เข้าสู่การพิจารณาของศาล แต่ด้วยเอกสารฉบับเดียวกันนี้ที่อัยการผู้คัดค้านมักใช้ในการโต้แย้งถึงความน่าเชื่อถือของใบแจ้งความสูติบัตรที่ผู้ร้องกล่าวอ้าง และความน่าเชื่อถือของพยานบุคคลที่ผู้ร้องอ้างว่าเป็นบิดาหรือมารดาของผู้ร้อง อัยการใน ฎีกา 2239/2543 ก็เช่นกัน ได้นำสืบให้ปรากฏว่าในการสืบสวนของสำนักงานตำรวจตรวจคนเข้าเมือง ได้พบสำเนาใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวของบิดามารดาของผู้ร้อง แต่เป็นสำเนาที่ถูกทำขึ้นโดยมิได้เทียบรูปถ่าย จึงหมายความว่า ไม่อาจยืนยันว่าบุคคลที่อ้างมาในคำร้องเป็นคนเดียวกันกับที่ปรากฏในหลักฐานทะเบียนคนต่างด้าวของรัฐ ข้อพิสูจน์นี้จึงมีผลทำให้ขาดความน่าเชื่อถือในส่วนที่เกี่ยวกับบิดามารดาของผู้ร้องลดน้อยอีกด้วย 7.1.6 หนังสือเดินทางของสาธารณรัฐประชาชนจีน ขอให้สังเกตว่า ศาลฎีกาใน ฎีกา 55/2536 เคยไม่เชื่อข้อความในหนังสือเดินทางที่ออกโดยประเทศอินเดียซึ่งระบุว่า นายฮารยินเดอรผู้ร้องขอพิสูจน์สัญชาติไทยเกิดในประเทศอินเดีย โดยศาลนี้ให้เหตุผลว่าข้อมูลดังกล่าวอาจผิดพลาดทั้งนี้ เพราะผู้ร้องในกรณีนี้มีพยานหลักฐานอื่นที่มีน้ำหนักอย่างยิ่งมาทำให้ศาลไม่อาจเชื่อหนังสือเดินทางอันเป็นเอกสารราชการของรัฐต่างประเทศ แต่ในทางตรงกันข้ามศาลฎีกาในฎีกา 5815/2541 เคยไม่เชื่อข้อความในหนังสือเดินทางของประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน โดยชี้ว่า เอกสารดังกล่าว "ไม่มีผลผูกพันที่จะถือได้ว่า ผู้ร้องเกิดในประเทศไทย" เนื่องจากเอกสารนี้ระบุชื่อของผู้ร้องแตกต่างไปจากชื่อที่ใช้ในขณะที่อยู่ในประเทศไทย และชื่อของมารดาที่ถูกระบุในหนังสือเดินทางนั้นไม่ตรงกับชื่อของผู้ที่อ้างว่าเป็นมารดาของผู้ร้องซึ่งมาเบิกความเป็นพยานบุคคลให้แก่ผู้ร้องและไม่ตรงกับชื่อของมารดาที่ปรากฏในใบแจ้งความสูติบัตร แต่ใน ฎีกา 2239/2543 หนังสือเดินทางของประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนระบุว่า ผู้ร้องเกิดที่เมืองไหหลำ ในประเทศจีนในปี พ.ศ. 2484แม้ผู้ร้องจะอธิบายว่า เหตุที่ปีเกิดและสถานที่เกิดในหนังสือเดินทางไม่ตรงกับสูติบัตรที่ผู้ร้องอ้างว่าเป็นของผู้ร้อง ก็เพราะว่าผู้ร้องมีเหตุที่จำเป็นต้องลดอายุลง 1 ปีเมื่อปี พ.ศ. 2497 เพื่อที่จะสามารถเข้าเรียนในโรงเรียนในประเทศจีน ทั้งนี้ เพราะศาลฎีกาเห็นว่า การกล่าวอ้างนี้เป็นเพียงคำกล่าวอ้างลอย ๆ ไม่มีพยานหลักฐานอื่นสนับสนุน ศาลอธิบายว่า แม้ผู้คัดค้านจะไม่มีพยานหลักฐานใดมาแสดงว่า ผู้ร้องมิได้มีสัญชาติไทย แต่ภาระพิสูจน์ในเรื่องนี้ ย่อมตกแก่ผู้ร้องที่จะต้องนำสืบให้ศาลเชื่อว่าผู้ร้องมีสัญชาติไทยโดยการเกิดในประเทศไทย แต่เมื่อผู้ร้องไม่อาจพิสูจน์ได้จนศาลพอใจ ศาลจึงไม่อาจปฏิเสธที่จะเชื่อข้อความในหนังสือเดินทางของประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนว่า ผู้ร้องเกิดที่เมืองไหหลำในประเทศจีนในปี พ.ศ. 2484 7.2 การอ้างพยานบุคคล ในคดีนี้ผู้ร้องได้อ้างบุคคลดังต่อไปนี้ในการพิสูจน์ว่า ผู้ร้องเป็นบุคคลเดียวกันกับนายพูลผลและเกิดในประเทศไทย กล่าวคือ(1) ลูกพี่ลูกน้องซึ่งเป็นบุตรสาวของพี่ชายร่วมบิดาของบิดาของผู้ร้อง(2) เพื่อนนักเรียนรุ่นพี่ในโรงเรียนสอนภาษาจีน (3) เพื่อนสนิทของลูกศิษย์ของมารดาผู้ร้อง (4) ครูสอนภาษาจีนที่รู้จักบิดามารดาของผู้ร้อง ศาลได้แสดงให้เห็นถึงความสงสัยในพยานบุคคลของผู้ร้องทุกคนเนื่องจากบุคคลดังกล่าวอาจจะรู้จักผู้ร้องมากบ้างน้อยบ้างในขณะที่ยังเป็นเด็กอายุประมาณ 14 ปี และอาศัยอยู่ในประเทศไทย แต่ก็มิได้เห็นผู้ร้องอีกเลยนับแต่ผู้ร้องออกจากประเทศไทยไปใน พ.ศ. 2496 การกลับมาพบปะกับผู้ร้องเกิดขึ้นเกือบ 40 ปีต่อมา ปากคำที่ว่า ผู้ร้องคือคน ๆ เดียวกันกับเด็กชายพูลผลที่เกิดในประเทศไทยเมื่อ พ.ศ. 2482 จึงขาดน้ำหนักสำหรับศาล และเมื่อคำพยานที่ให้มีความสับสน ขัดแย้งกันเอง และเลื่อนลอย จึงเป็นเหตุให้ศาลไม่อาจที่จะเชื่อตามพยานบุคคลเหล่านี้ได้เลยว่า ผู้ร้องเป็นคน ๆ เดียวกันกับเด็กชายพูลผลที่เกิดในประเทศไทยเมื่อ พ.ศ. 2482บทส่งท้าย มีข้อสังเกตทั่วไปในท้ายที่สุด 7.3 ความยุติธรรมในปัญหาที่เกิดจากความเปลี่ยนแปลงของสังคม ความยุติธรรมที่จะต้องเกิดในคดีนี้ ก็คือ ความยุติธรรมที่ให้แก่บุคคลธรรมดาที่มีอายุ 62 ปี เขาอ้างว่า เขาเกิดในประเทศไทยแต่กระบวนการยุติธรรมตั้งแต่ตำรวจจนถึงศาลไม่เชื่อในข้อเท็จจริงที่เขากล่าวอ้าง ด้วยเหตุผลหลัก ๆ ที่ว่า เขาไม่มีพยานเอกสารที่เพียงพอที่จะทำให้เชื่อถือได้ และเขาไม่มีพยานบุคคลที่รู้จักเขาอย่างดีตั้งแต่ต้นจนถึงปัจจุบันมาให้ปากคำ ในความเห็นด้วยต่อการให้เหตุผลของศาลในการชั่งน้ำหนักพยานหลักฐานในคดีนี้ ผู้เขียนยังมีข้อที่ติดขัดในใจถึงความเป็นไปได้หลายประการ ในประการแรก จะเป็นธรรมหรือไม่ที่จะเรียกร้องให้บุคคลที่เกิดในพ.ศ. 2482 มีเอกสาร อาทิ สูติบัตร ทะเบียนบ้าน ใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าว ใบสุทธิในลักษณะเดียวกับที่คนในปี พ.ศ. 2543 มีอยู่เราจะเห็นว่าใน พ.ศ. 2482 นั้น แม้ว่าจะเกิดมีอำเภอเพื่อดูแลงานทะเบียนราษฎรขึ้นแล้ว แต่อย่างไรก็ตามระบบทะเบียนบุคคลของรัฐไทยก็เพิ่งจะเกิดขึ้นในพระนครซึ่งเป็นเมืองหลวง แม้ในปัจจุบันเอกสารพิสูจน์ตนที่รัฐจะต้องออกให้แก่ประชาชนก็ยังทำไม่ได้อย่างสมบูรณ์ในหลายพื้นที่ของประเทศไทย โดยเฉพาะตามแนวชายแดนซึ่งทุรกันดารและประชาชนเหล่านั้นไม่มีความเข้าใจในความสำคัญของการแจ้งเกิดและการมีทะเบียนบ้าน เหตุการณ์ตามข้อเท็จจริงใน ฎีกา 2239/2543เกิดขึ้นที่จังหวัดนราธิวาส เมื่อ พ.ศ. 2482 ความน่าสงสัยที่เกิดขึ้นว่าระบบทะเบียนราษฎรของรัฐได้จัดทำขึ้นอย่างสมบูรณ์แล้วหรือในพื้นที่นั้นในเวลานั้น ความรับรู้ต่อความสำคัญของเอกสารดังกล่าวในเวลานั้นเหมือนกับคนในสมัยนี้ไหม การที่บุคคลในสถานการณ์นั้นยังไม่มีสูติบัตรและทะเบียนติดตัว หรือไม่ได้แจ้งย้ายทะเบียนบ้านจากนราธิวาสมาพระนคร จึงอาจจะเป็นเรื่องที่ไม่แปลกเลยสำหรับปี พ.ศ. 2482-2496ก็เป็นได้ ในส่วนเกี่ยวกับปัญหาที่ใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวไม่มีรูปติดอยู่ ก็ทำให้คิดว่าความสะดวกที่จะแสวงรูปมาติดเอกสารราชการในปี พ.ศ. 2496 เป็นเช่นใด ความติดขัดในประการที่สอง ก็คือ ผู้ร้องไม่มีพยานบุคคลที่รู้จักเขาอย่างดีตั้งแต่ต้นจนถึงปัจจุบันมาให้ปากคำรับรองว่า เขาเกิดในประเทศไทยจะเห็นว่า ปัญหาของผู้ร้องก็คือ เขาอ้างว่าเขาถูกเนรเทศออกไปจากประเทศไทยใน พ.ศ. 2496 และเขาก็ได้ไปจากประเทศไทยเกือบ 40 ปี จึงเป็นที่แน่นอนว่าบุคคลในสถานการณ์เช่นเขาจะต้องขาดความสัมพันธ์กับประเทศไทยอย่างแน่นอน โดยเฉพาะอย่างในช่วงการปฎิวัติระบอบการปกครองในประเทศจีนซึ่งไม่มีความสัมพันธ์ทางทูตระหว่างประเทศไทยกับประเทศจีนการคาดหวังว่าจะมีพยานบุคคลที่ติดต่อ รู้จัก และจำผู้ร้องได้อย่างชัดเจนจึงเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นไม่ได้ เพราะโดยความเป็นจริงความสัมพันธ์เช่นนั้นเกิดขึ้นไม่ได้ ผู้เขียนก็เห็นว่า ศาลฎีกาได้พิจารณาอย่างดีที่สุดแล้วเมื่อมีข้อเท็จจริงปรากฏมาเพียงเท่านั้น แต่ผู้เขียนใคร่ขอให้กระบวนการยุติธรรมทั้งกระบวนการตระหนักในปัญหาการให้ความยุติธรรมต่อข้อเท็จจริงในอดีต ไม่เฉพาะแต่ศาล ยังรวมย้อนไปถึงทนายความที่จะมีแนวคิดในทางสังคมที่เข้าใจความเปลี่ยนแปลงของสังคมด้วย เมื่อจะต้องทำคดีเกี่ยวกับข้อเท็จจริงในอดีต อาทิ ปัญหาการเกิดในประเทศไทยใน พ.ศ. 2482 ของผู้ร้องในฎีกา 2239/2543 เป็นต้น สิ่งที่ถูกต้องยุติธรรมในเวลานี้ ก็อาจจะไม่ใช่ในช่วงเวลาอดีต การแสวงหาพยานและการชั่งน้ำหนักพยานสำหรับกรณีดังกล่าวจึงไม่อาจทำเสมือนหนึ่งเหตุการณ์นั้นเกิดในปัจจุบัน 7.4 วิธีการเขียนคำพิพากษา คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้แสดงถึงวิธีให้เหตุผลของศาลต่อข้อเท็จจริงที่มีการนำสืบต่อศาลอย่างชัดเจน นอกจากนั้น ยังปรากฏข้อเสนอแนะแฝงอยู่เมื่อปรากฏความผิดพลาดในการพิสูจน์ข้อเท็จจริงของผู้ร้อง จึงสมควรที่จะมีการศึกษาคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ในฉบับเต็ม เพื่อที่จะได้สัมผัสคุณค่าทั้งในทางวิชาการและทางปฏิบัติที่ศาลฎีกาในคดีนี้ได้ให้ต่อวงการนิติศาสตร์ ดังนั้น จะเห็นว่าคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2239/2543 จึงเปรียบเสมือนอิฐอีกก้อนหนึ่งทีทับถมลงมาทำให้เกิดความชัดเจนมากขึ้นและลึกขึ้นในแนวคิดและวิธีการเพื่อการพิสูจน์ความเป็นไทยโดยสัญชาติของบุคคลธรรมดา พันธุ์ทิพย์กาญจนะจิตราสายสุนทร