คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1966/2535หลักกฎหมาย: โจทก์ทั้งสองบรรยายฟ้องว่า จำเลยบุกรุกที่ดินของโจทก์ทั้งสองบางส่วนทางด้านทิศเหนือเป็นผืนติดต่อกันในเวลาเดียวกัน เพื่อแย่งสิทธิครอบครองเป็นของตน ดังนี้ โจทก์ทั้งสองย่อมมีส่วนได้เสียร่วมกันในมูลเหตุอันเป็นรากฐานแห่งคดีนั้นแล้ว แม้ที่ดินที่ถูกบุกรุกจะมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์คนละฉบับและเป็นที่ดินต่างแปลงกัน ก็เป็นเรื่องหลักฐานทางทะเบียนเท่านั้น กรณีดังกล่าวถือได้ว่า โจทก์ทั้งสองมีส่วนได้เสียร่วมกันในมูลความแห่งคดีจึงชอบที่จะเป็นโจทก์ร่วมฟ้องจำเลยรวมกันมาในคดีเดียวกันได้ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 59.โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ที่ 1 เป็นเจ้าของที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3 ก.) เลขที่ 1703 ส่วนโจทก์ที่ 2 เป็นเจ้าของที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3 ก.)เลขที่ 1715 ที่ดินของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 มีอาณาเขตทางทิศเหนือจดเป็นแนวเดียวกัน ทางด้านทิศตะวันออกและทิศตะวันตกติดต่อซึ่งกันและกัน โจทก์ทั้งสองได้เข้าครอบครองที่ดินทำกินอย่างสงบเปิดเผยเจตนาเป็นเจ้าของ ได้แจ้ง ภ.บ.ท.5 และได้เสียภาษีบำรุงท้องที่สำหรับที่ดินไว้ ไม่มีผู้ใดเข้าเกี่ยวข้อง เมื่อประมาณเดือนมกราคม2533 จำเลยได้บุกรุกเข้าไปเก็บมะม่วงในที่ดินของโจทก์ที่ 1ซึ่งปลูกไว้ในที่ดินด้านทิศเหนือ เนื้อที่กว้าง 1 เส้น 16 วา 2 ศอกยาว 2 เส้น และจำเลยได้บุกรุกเข้าไปในที่ดินของโจทก์ที่ 2เพื่อเก็บมะม่วงซึ่งปลูกอยู่ในที่ดินของโจทก์ที่ 2 ทางด้านทิศเหนือซึ่งมีอาณาเขตติดต่อกับที่ดินของโจทก์ที่ 1 เนื้อที่กว้าง 2 เส้นยาว 5 เส้น 2 ศอก โดยจำเลยอ้างว่ามะม่วงและที่ดินซึ่งเป็นอาณาเขตปลูกมะม่วงเป็นของจำเลย จำเลยมีสิทธิในที่ดินแต่ผู้เดียวโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ได้ห้ามปรามจำเลย แต่จำเลยไม่เชื่อฟังการกระทำของจำเลยเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ที่ 1 และที่ 2ซึ่งมีผลประโยชน์ร่วมกันในมูลคดี ทำให้โจทก์ทั้งสองได้รับความเสียหาย ขอให้ศาลพิพากษาว่าโจทก์ทั้งสองมีสิทธิในที่ดินพิพาทขับไล่จำเลย ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องต่อไปศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า ที่ดินพิพาทไม่ใช่ที่ดินมีโฉนดที่โจทก์ทั้งสองจะอ้างสิทธิตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 ได้และกรณีไม่มีเหตุที่โจทก์ทั้งสองจะฟ้องขอให้ศาลสั่งแสดงสิทธิครอบครองได้ตามกฎหมาย ส่วนที่ขอให้ขับไล่จำเลยและห้ามจำเลยกับบริวารเข้ามาเกี่ยวข้องอีกนั้น ตามคำฟ้องของโจทก์บรรยายว่า ประมาณเดือนมกราคม 2533 จำเลยบุกรุกเข้าไปเก็บมะม่วงในที่ดินพิพาทซึ่งก็ไม่ปรากฎว่าจำเลยได้บุกรุกเข้าไปอีก และขณะนี้ยังอยู่ในที่ดินพิพาทหรือไม่ กรณีไม่มีข้อโต้แย้งสิทธิและไม่มีเหตุที่จะใช้สิทธิทางศาลได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55ให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์ทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 วินิจฉัยว่า จำเลยบุกรุกเข้าไปในที่ดินพิพาท ถือได้ว่ามีข้อโต้แย้งสิทธิเกิดขึ้น โจทก์ทั้งสองย่อมมีอำนาจฟ้อง แต่โจทก์ทั้งสองต่างเป็นเจ้าของที่ดินพิพาทคนละแปลงถือไม่ได้ว่ามีผลประโยชน์ร่วมกันในมูลความแห่งคดีที่จะร่วมเป็นโจทก์ฟ้องรวมกันมาได้จึงเป็นคำฟ้องที่ไม่ชอบ พิพากษาแก้เป็นว่าไม่รับคำฟ้อง คืนค่าขึ้นศาลทั้งหมดให้แก่โจทก์โจทก์ทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ทั้งสองว่า โจทก์ทั้งสองจะฟ้องจำเลยรวมมาในคดีเดียวกันได้หรือไม่พิเคราะห์แล้ว เห็นว่า ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 59บัญญัติว่า บุคคลตั้งแต่สองคนขึ้นไปอาจเป็นคู่ความในคดีเดียวกันได้ โดยเป็นโจทก์ร่วมหรือจำเลยร่วม ถ้าหากปรากฎว่าบุคคลเหล่านั้นมีผลประโยชน์ร่วมกันในมูลความแห่งคดี...ฯลฯ ซึ่งหมายความว่าต้องมีส่วนได้เสียร่วมกันในมูลเหตุอันเป็นรากฐานแห่งคดีนั้น โดยถือหนี้อันเป็นมูลของคดีนั้นเป็นสาระสำคัญ คดีนี้โจทก์บรรยายฟ้องว่าจำเลยบุกรุกที่ดินของโจทก์ทั้งสองบางส่วนทางด้านทิศเหนือเป็นผืนติดต่อกัน ในเวลาเดียวกันเพื่อแย่งสิทธิครอบครองเป็นของตนโจทก์ทั้งสองย่อมมีส่วนได้เสียในมูลเหตุอันเป็นรากฐานแห่งคดีนั้นแล้ว แม้ที่ดินที่ถูกบุกรุกจะมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์(น.ส.3 ก.) คนละฉบับ และเป็นที่ดินต่างแปลงกันก็ตาม ก็เป็นเรื่องหลักฐานทางทะเบียนเท่านั้น กรณีดังกล่าวถือได้ว่า โจทก์ทั้งสองมีส่วนได้เสียร่วมกันในมูลความแห่งคดี จึงชอบที่จะเป็นโจทก์ร่วมฟ้องจำเลยรวมกันมาในคดีเดียวกันได้..."พิพากษากลับ ให้รับคำฟ้องของโจทก์ทั้งสองไว้พิจารณาต่อไป. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1966/2535นาย บุญ ธรรม โค ก สง่า กับพวกโจทก์นางสาว รัตติกาล ชัยวิรัตนะจำเลย ป.วิ.พ. ม. 59โจทก์ทั้งสองบรรยายฟ้องว่า จำเลยบุกรุกที่ดินของโจทก์ทั้งสองบางส่วนทางด้านทิศเหนือเป็นผืนติดต่อกันในเวลาเดียวกัน เพื่อแย่งสิทธิครอบครองเป็นของตน ดังนี้ โจทก์ทั้งสองย่อมมีส่วนได้เสียร่วมกันในมูลเหตุอันเป็นรากฐานแห่งคดีนั้นแล้ว แม้ที่ดินที่ถูกบุกรุกจะมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์คนละฉบับและเป็นที่ดินต่างแปลงกัน ก็เป็นเรื่องหลักฐานทางทะเบียนเท่านั้น กรณีดังกล่าวถือได้ว่า โจทก์ทั้งสองมีส่วนได้เสียร่วมกันในมูลความแห่งคดีจึงชอบที่จะเป็นโจทก์ร่วมฟ้องจำเลยรวมกันมาในคดีเดียวกันได้ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 59.โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ที่ 1 เป็นเจ้าของที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3 ก.) เลขที่ 1703 ส่วนโจทก์ที่ 2 เป็นเจ้าของที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3 ก.)เลขที่ 1715 ที่ดินของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 มีอาณาเขตทางทิศเหนือจดเป็นแนวเดียวกัน ทางด้านทิศตะวันออกและทิศตะวันตกติดต่อซึ่งกันและกัน โจทก์ทั้งสองได้เข้าครอบครองที่ดินทำกินอย่างสงบเปิดเผยเจตนาเป็นเจ้าของ ได้แจ้ง ภ.บ.ท.5 และได้เสียภาษีบำรุงท้องที่สำหรับที่ดินไว้ ไม่มีผู้ใดเข้าเกี่ยวข้อง เมื่อประมาณเดือนมกราคม2533 จำเลยได้บุกรุกเข้าไปเก็บมะม่วงในที่ดินของโจทก์ที่ 1ซึ่งปลูกไว้ในที่ดินด้านทิศเหนือ เนื้อที่กว้าง 1 เส้น 16 วา 2 ศอกยาว 2 เส้น และจำเลยได้บุกรุกเข้าไปในที่ดินของโจทก์ที่ 2เพื่อเก็บมะม่วงซึ่งปลูกอยู่ในที่ดินของโจทก์ที่ 2 ทางด้านทิศเหนือซึ่งมีอาณาเขตติดต่อกับที่ดินของโจทก์ที่ 1 เนื้อที่กว้าง 2 เส้นยาว 5 เส้น 2 ศอก โดยจำเลยอ้างว่ามะม่วงและที่ดินซึ่งเป็นอาณาเขตปลูกมะม่วงเป็นของจำเลย จำเลยมีสิทธิในที่ดินแต่ผู้เดียวโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ได้ห้ามปรามจำเลย แต่จำเลยไม่เชื่อฟังการกระทำของจำเลยเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ที่ 1 และที่ 2ซึ่งมีผลประโยชน์ร่วมกันในมูลคดี ทำให้โจทก์ทั้งสองได้รับความเสียหาย ขอให้ศาลพิพากษาว่าโจทก์ทั้งสองมีสิทธิในที่ดินพิพาทขับไล่จำเลย ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องต่อไปศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า ที่ดินพิพาทไม่ใช่ที่ดินมีโฉนดที่โจทก์ทั้งสองจะอ้างสิทธิตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 ได้และกรณีไม่มีเหตุที่โจทก์ทั้งสองจะฟ้องขอให้ศาลสั่งแสดงสิทธิครอบครองได้ตามกฎหมาย ส่วนที่ขอให้ขับไล่จำเลยและห้ามจำเลยกับบริวารเข้ามาเกี่ยวข้องอีกนั้น ตามคำฟ้องของโจทก์บรรยายว่า ประมาณเดือนมกราคม 2533 จำเลยบุกรุกเข้าไปเก็บมะม่วงในที่ดินพิพาทซึ่งก็ไม่ปรากฎว่าจำเลยได้บุกรุกเข้าไปอีก และขณะนี้ยังอยู่ในที่ดินพิพาทหรือไม่ กรณีไม่มีข้อโต้แย้งสิทธิและไม่มีเหตุที่จะใช้สิทธิทางศาลได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55ให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์ทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 วินิจฉัยว่า จำเลยบุกรุกเข้าไปในที่ดินพิพาท ถือได้ว่ามีข้อโต้แย้งสิทธิเกิดขึ้น โจทก์ทั้งสองย่อมมีอำนาจฟ้อง แต่โจทก์ทั้งสองต่างเป็นเจ้าของที่ดินพิพาทคนละแปลงถือไม่ได้ว่ามีผลประโยชน์ร่วมกันในมูลความแห่งคดีที่จะร่วมเป็นโจทก์ฟ้องรวมกันมาได้จึงเป็นคำฟ้องที่ไม่ชอบ พิพากษาแก้เป็นว่าไม่รับคำฟ้อง คืนค่าขึ้นศาลทั้งหมดให้แก่โจทก์โจทก์ทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ทั้งสองว่า โจทก์ทั้งสองจะฟ้องจำเลยรวมมาในคดีเดียวกันได้หรือไม่พิเคราะห์แล้ว เห็นว่า ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 59บัญญัติว่า บุคคลตั้งแต่สองคนขึ้นไปอาจเป็นคู่ความในคดีเดียวกันได้ โดยเป็นโจทก์ร่วมหรือจำเลยร่วม ถ้าหากปรากฎว่าบุคคลเหล่านั้นมีผลประโยชน์ร่วมกันในมูลความแห่งคดี...ฯลฯ ซึ่งหมายความว่าต้องมีส่วนได้เสียร่วมกันในมูลเหตุอันเป็นรากฐานแห่งคดีนั้น โดยถือหนี้อันเป็นมูลของคดีนั้นเป็นสาระสำคัญ คดีนี้โจทก์บรรยายฟ้องว่าจำเลยบุกรุกที่ดินของโจทก์ทั้งสองบางส่วนทางด้านทิศเหนือเป็นผืนติดต่อกัน ในเวลาเดียวกันเพื่อแย่งสิทธิครอบครองเป็นของตนโจทก์ทั้งสองย่อมมีส่วนได้เสียในมูลเหตุอันเป็นรากฐานแห่งคดีนั้นแล้ว แม้ที่ดินที่ถูกบุกรุกจะมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์(น.ส.3 ก.) คนละฉบับ และเป็นที่ดินต่างแปลงกันก็ตาม ก็เป็นเรื่องหลักฐานทางทะเบียนเท่านั้น กรณีดังกล่าวถือได้ว่า โจทก์ทั้งสองมีส่วนได้เสียร่วมกันในมูลความแห่งคดี จึงชอบที่จะเป็นโจทก์ร่วมฟ้องจำเลยรวมกันมาในคดีเดียวกันได้..."พิพากษากลับ ให้รับคำฟ้องของโจทก์ทั้งสองไว้พิจารณาต่อไป.(นำชัย สุนทรพินิจกิจ-สุชาติ สุขสุมิตร-เธียรไทย สุนทรนันท)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุใครบ้างเป็นผู้มีส่วนได้เสียร่วมกันในมูลเหตุอันเป็นรากฐานของหนี้ที่ฟ้องจะต้องพิจารณาทั้งตามกฎหมายสารบัญญัติและข้อเท็จจริง ในกฎหมายสารบัญญัติ เจ้าหนี้ร่วมทุกคน เจ้าของกรรมสิทธิ์รวมทุกคนและทายาททุกคนในกองมรดกที่ยังมิได้แบ่ง ย่อมถือว่าเป็นผู้มีส่วนได้เสียร่วมกันในการฟ้องตามสิทธิดังกล่าว เพราะแต่ละคนใช้สิทธิร่วมกันและแทนกันได้ (ป.พ.พ. มาตรา 298 มาตรา 1359และมาตรา 1745) ส่วนในข้อเท็จจริงนั้นถ้าเป็นหนี้ที่อ้างว่าเกิดจากสัญญาเดียวกัน หรือเกิดจากการกระทำอันเดียวกัน ข้อที่ว่าหนี้นั้นเกิดขึ้นจริงหรือไม่ มีเหตุเสื่อมเสียอย่างไรบ้างเป็นข้อเท็จจริงที่กระทบกระเทือนถึงเจ้าหนี้ทุกคน จึงถือว่าเจ้าหนี้เหล่านั้นเป็นผู้มีส่วนได้เสียร่วมกันในมูลเหตุอันเป็นรากฐานของหนี้ ที่อาจร่วมกันเป็นโจทก์ฟ้องคดีได้เช่นเดียวกัน กรณีหนี้เกิดจากสัญญาเดียวกัน เช่น โจทก์ 4 คนเป็นผู้รับจ้างจากจำเลยด้วยกันให้ทำงานร่วมกัน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 689/2497) โจทก์ 22 คนขายกะหล่ำหัวให้จำเลย จำเลยไม่ชำระราคา ได้เจรจากัน ในที่สุดจำเลยทำหนังสือสัญญาประนีประนอมยอมความฉบับเดียวกันยอมชำระเงินแก่โจทก์รวมกัน6,664 บาท โจทก์ทุกคนจึงมีอำนาจเข้าชื่อร่วมกันฟ้องจำเลยได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1170/2502) ส่วนหนี้เกิดจากการกระทำอันเดียวกัน เช่น จำเลยทำละเมิดให้รถยนต์ของโจทก์ที่ 1 เสียหาย และโจทก์ที่ 2 ผู้ขับรถบาดเจ็บ(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 695/2524) หรือรถยนต์ของจำเลยที่ 1 กับที่ 3ซึ่งจำเลยที่ 2 รับประกันภัยขับชนรถโจทก์ที่ 1 เป็นเหตุให้โจทก์อีก6 คนที่โดยสารมาด้วยได้รับบาดเจ็บ แม้ค่าเสียหายแยกกัน โจทก์ทั้งเจ็ดก็มีผลประโยชน์ร่วมกันในมูลความแห่งคดี จึงร่วมกันเป็นโจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสามในคำฟ้องเดียวกันได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่1765/2524) กรณีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ก็เป็นเรื่องหนึ่งที่เป็นกรณีเกิดขึ้นจากการกระทำคือการบุกรุกอันเดียวกัน อย่างไรก็ดี แม้โจทก์มีส่วนได้เสียร่วมกันอาจฟ้องรวมมาในคำฟ้องเดียวกันได้ แต่ในการคำนวณทุนทรัพย์เพื่อเสียค่าขึ้นศาลก็ดีหรือเพื่อพิจารณาสิทธิอุทธรณ์ฎีกาก็ดี ต้องพิเคราะห์อีกชั้นหนึ่งว่าการที่โจทก์ฟ้องคดีนั้นเป็นเรื่องโจทก์แต่ละคนใช้สิทธิเฉพาะตัวหรือเป็นการร่วมกันฟ้อง ถ้าเป็นการใช้สิทธิเฉพาะตัวก็เอาทุนทรัพย์เฉพาะโจทก์นั้น ๆ มาพิจารณา เช่น โจทก์ทั้งสองฟ้องเป็นคดีเดียวกัน แต่ความเสียหายของโจทก์แต่ละคนที่ได้รับต่างกันเป็นคนละจำนวน โจทก์ทั้งสองต้องเสียค่าขึ้นศาลตามจำนวนค่าเสียหายที่แต่ละคนเรียกร้อง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1109/2530)ทายาทแต่ละคนฟ้องเรียกส่วนแบ่งทรัพย์มรดกคนละ 1 ใน 7 ส่วน เป็นเรื่องทายาทแต่ละคนใช้สิทธิเฉพาะตัว จะฎีกาในข้อเท็จจริงได้หรือไม่ต้องพิจารณาทุนทรัพย์ของคดีสำหรับโจทก์แต่ละคนแยกกัน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1525/2511) แต่ถ้าเป็นการร่วมกันฟ้องกล่าวคือ โจทก์เหล่านั้นมีสิทธิร่วมกันตามกฎหมายสารบัญญัติและฟ้องคดีอย่างใช้สิทธิร่วมกันแทนกัน การพิจารณาทุนทรัพย์เพื่อเสียค่าขึ้นศาลหรือพิจารณาสิทธิอุทธรณ์ฎีกา ก็คิดจากทุนทรัพย์รวมกัน เช่น ทายาท 4 คนเป็นโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยแบ่งทรัพย์มรดกให้โจทก์ 4 ใน 9 ส่วน (แบ่งออกมาแล้วก็ยังเป็นกรรมสิทธิ์รวมระหว่างโจทก์ทั้งสี่) เป็นการร่วมกันฟ้อง เมื่อทุนทรัพย์รวมกันเกินกว่า 5,000 บาท จำเลยย่อมฎีกาในข้อเท็จจริงได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2362/2515) แม้ในเรื่องสิทธิอุทธรณ์ฎีกากฎหมายได้แก้ไขใหม่แล้ว ก็น่าจะยังนำหลักในคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวมาปรับใช้ได้. สมบูรณ์ บุญภินนท์.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ที่ 1 เป็นเจ้าของที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3 ก.) เลขที่ 1703 ส่วนโจทก์ที่ 2 เป็นเจ้าของที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3 ก.)เลขที่ 1715 ที่ดินของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 มีอาณาเขตทางทิศเหนือจดเป็นแนวเดียวกัน ทางด้านทิศตะวันออกและทิศตะวันตกติดต่อซึ่งกันและกัน โจทก์ทั้งสองได้เข้าครอบครองที่ดินทำกินอย่างสงบเปิดเผยเจตนาเป็นเจ้าของ ได้แจ้ง ภ.บ.ท.5 และได้เสียภาษีบำรุงท้องที่สำหรับที่ดินไว้ ไม่มีผู้ใดเข้าเกี่ยวข้อง เมื่อประมาณเดือนมกราคม2533 จำเลยได้บุกรุกเข้าไปเก็บมะม่วงในที่ดินของโจทก์ที่ 1ซึ่งปลูกไว้ในที่ดินด้านทิศเหนือ เนื้อที่กว้าง 1 เส้น 16 วา 2 ศอกยาว 2 เส้น และจำเลยได้บุกรุกเข้าไปในที่ดินของโจทก์ที่ 2เพื่อเก็บมะม่วงซึ่งปลูกอยู่ในที่ดินของโจทก์ที่ 2 ทางด้านทิศเหนือซึ่งมีอาณาเขตติดต่อกับที่ดินของโจทก์ที่ 1 เนื้อที่กว้าง 2 เส้นยาว 5 เส้น 2 ศอก โดยจำเลยอ้างว่ามะม่วงและที่ดินซึ่งเป็นอาณาเขตปลูกมะม่วงเป็นของจำเลย จำเลยมีสิทธิในที่ดินแต่ผู้เดียวโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ได้ห้ามปรามจำเลย แต่จำเลยไม่เชื่อฟังการกระทำของจำเลยเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ที่ 1 และที่ 2ซึ่งมีผลประโยชน์ร่วมกันในมูลคดี ทำให้โจทก์ทั้งสองได้รับความเสียหาย ขอให้ศาลพิพากษาว่าโจทก์ทั้งสองมีสิทธิในที่ดินพิพาทขับไล่จำเลย ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องต่อไปศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า ที่ดินพิพาทไม่ใช่ที่ดินมีโฉนดที่โจทก์ทั้งสองจะอ้างสิทธิตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 ได้และกรณีไม่มีเหตุที่โจทก์ทั้งสองจะฟ้องขอให้ศาลสั่งแสดงสิทธิครอบครองได้ตามกฎหมาย ส่วนที่ขอให้ขับไล่จำเลยและห้ามจำเลยกับบริวารเข้ามาเกี่ยวข้องอีกนั้น ตามคำฟ้องของโจทก์บรรยายว่า ประมาณเดือนมกราคม 2533 จำเลยบุกรุกเข้าไปเก็บมะม่วงในที่ดินพิพาทซึ่งก็ไม่ปรากฎว่าจำเลยได้บุกรุกเข้าไปอีก และขณะนี้ยังอยู่ในที่ดินพิพาทหรือไม่ กรณีไม่มีข้อโต้แย้งสิทธิและไม่มีเหตุที่จะใช้สิทธิทางศาลได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55ให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์ทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 วินิจฉัยว่า จำเลยบุกรุกเข้าไปในที่ดินพิพาท ถือได้ว่ามีข้อโต้แย้งสิทธิเกิดขึ้น โจทก์ทั้งสองย่อมมีอำนาจฟ้อง แต่โจทก์ทั้งสองต่างเป็นเจ้าของที่ดินพิพาทคนละแปลงถือไม่ได้ว่ามีผลประโยชน์ร่วมกันในมูลความแห่งคดีที่จะร่วมเป็นโจทก์ฟ้องรวมกันมาได้จึงเป็นคำฟ้องที่ไม่ชอบ พิพากษาแก้เป็นว่าไม่รับคำฟ้อง คืนค่าขึ้นศาลทั้งหมดให้แก่โจทก์โจทก์ทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ทั้งสองว่า โจทก์ทั้งสองจะฟ้องจำเลยรวมมาในคดีเดียวกันได้หรือไม่พิเคราะห์แล้ว เห็นว่า ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 59บัญญัติว่า บุคคลตั้งแต่สองคนขึ้นไปอาจเป็นคู่ความในคดีเดียวกันได้ โดยเป็นโจทก์ร่วมหรือจำเลยร่วม ถ้าหากปรากฎว่าบุคคลเหล่านั้นมีผลประโยชน์ร่วมกันในมูลความแห่งคดี...ฯลฯ ซึ่งหมายความว่าต้องมีส่วนได้เสียร่วมกันในมูลเหตุอันเป็นรากฐานแห่งคดีนั้น โดยถือหนี้อันเป็นมูลของคดีนั้นเป็นสาระสำคัญ คดีนี้โจทก์บรรยายฟ้องว่าจำเลยบุกรุกที่ดินของโจทก์ทั้งสองบางส่วนทางด้านทิศเหนือเป็นผืนติดต่อกัน ในเวลาเดียวกันเพื่อแย่งสิทธิครอบครองเป็นของตนโจทก์ทั้งสองย่อมมีส่วนได้เสียในมูลเหตุอันเป็นรากฐานแห่งคดีนั้นแล้ว แม้ที่ดินที่ถูกบุกรุกจะมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์(น.ส.3 ก.) คนละฉบับ และเป็นที่ดินต่างแปลงกันก็ตาม ก็เป็นเรื่องหลักฐานทางทะเบียนเท่านั้น กรณีดังกล่าวถือได้ว่า โจทก์ทั้งสองมีส่วนได้เสียร่วมกันในมูลความแห่งคดี จึงชอบที่จะเป็นโจทก์ร่วมฟ้องจำเลยรวมกันมาในคดีเดียวกันได้..."พิพากษากลับ ให้รับคำฟ้องของโจทก์ทั้งสองไว้พิจารณาต่อไป. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1966/2535นาย บุญ ธรรม โค ก สง่า กับพวกโจทก์นางสาว รัตติกาล ชัยวิรัตนะจำเลย ป.วิ.พ. ม. 59โจทก์ทั้งสองบรรยายฟ้องว่า จำเลยบุกรุกที่ดินของโจทก์ทั้งสองบางส่วนทางด้านทิศเหนือเป็นผืนติดต่อกันในเวลาเดียวกัน เพื่อแย่งสิทธิครอบครองเป็นของตน ดังนี้ โจทก์ทั้งสองย่อมมีส่วนได้เสียร่วมกันในมูลเหตุอันเป็นรากฐานแห่งคดีนั้นแล้ว แม้ที่ดินที่ถูกบุกรุกจะมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์คนละฉบับและเป็นที่ดินต่างแปลงกัน ก็เป็นเรื่องหลักฐานทางทะเบียนเท่านั้น กรณีดังกล่าวถือได้ว่า โจทก์ทั้งสองมีส่วนได้เสียร่วมกันในมูลความแห่งคดีจึงชอบที่จะเป็นโจทก์ร่วมฟ้องจำเลยรวมกันมาในคดีเดียวกันได้ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 59.โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ที่ 1 เป็นเจ้าของที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3 ก.) เลขที่ 1703 ส่วนโจทก์ที่ 2 เป็นเจ้าของที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3 ก.)เลขที่ 1715 ที่ดินของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 มีอาณาเขตทางทิศเหนือจดเป็นแนวเดียวกัน ทางด้านทิศตะวันออกและทิศตะวันตกติดต่อซึ่งกันและกัน โจทก์ทั้งสองได้เข้าครอบครองที่ดินทำกินอย่างสงบเปิดเผยเจตนาเป็นเจ้าของ ได้แจ้ง ภ.บ.ท.5 และได้เสียภาษีบำรุงท้องที่สำหรับที่ดินไว้ ไม่มีผู้ใดเข้าเกี่ยวข้อง เมื่อประมาณเดือนมกราคม2533 จำเลยได้บุกรุกเข้าไปเก็บมะม่วงในที่ดินของโจทก์ที่ 1ซึ่งปลูกไว้ในที่ดินด้านทิศเหนือ เนื้อที่กว้าง 1 เส้น 16 วา 2 ศอกยาว 2 เส้น และจำเลยได้บุกรุกเข้าไปในที่ดินของโจทก์ที่ 2เพื่อเก็บมะม่วงซึ่งปลูกอยู่ในที่ดินของโจทก์ที่ 2 ทางด้านทิศเหนือซึ่งมีอาณาเขตติดต่อกับที่ดินของโจทก์ที่ 1 เนื้อที่กว้าง 2 เส้นยาว 5 เส้น 2 ศอก โดยจำเลยอ้างว่ามะม่วงและที่ดินซึ่งเป็นอาณาเขตปลูกมะม่วงเป็นของจำเลย จำเลยมีสิทธิในที่ดินแต่ผู้เดียวโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ได้ห้ามปรามจำเลย แต่จำเลยไม่เชื่อฟังการกระทำของจำเลยเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ที่ 1 และที่ 2ซึ่งมีผลประโยชน์ร่วมกันในมูลคดี ทำให้โจทก์ทั้งสองได้รับความเสียหาย ขอให้ศาลพิพากษาว่าโจทก์ทั้งสองมีสิทธิในที่ดินพิพาทขับไล่จำเลย ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องต่อไปศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า ที่ดินพิพาทไม่ใช่ที่ดินมีโฉนดที่โจทก์ทั้งสองจะอ้างสิทธิตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 ได้และกรณีไม่มีเหตุที่โจทก์ทั้งสองจะฟ้องขอให้ศาลสั่งแสดงสิทธิครอบครองได้ตามกฎหมาย ส่วนที่ขอให้ขับไล่จำเลยและห้ามจำเลยกับบริวารเข้ามาเกี่ยวข้องอีกนั้น ตามคำฟ้องของโจทก์บรรยายว่า ประมาณเดือนมกราคม 2533 จำเลยบุกรุกเข้าไปเก็บมะม่วงในที่ดินพิพาทซึ่งก็ไม่ปรากฎว่าจำเลยได้บุกรุกเข้าไปอีก และขณะนี้ยังอยู่ในที่ดินพิพาทหรือไม่ กรณีไม่มีข้อโต้แย้งสิทธิและไม่มีเหตุที่จะใช้สิทธิทางศาลได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55ให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์ทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 วินิจฉัยว่า จำเลยบุกรุกเข้าไปในที่ดินพิพาท ถือได้ว่ามีข้อโต้แย้งสิทธิเกิดขึ้น โจทก์ทั้งสองย่อมมีอำนาจฟ้อง แต่โจทก์ทั้งสองต่างเป็นเจ้าของที่ดินพิพาทคนละแปลงถือไม่ได้ว่ามีผลประโยชน์ร่วมกันในมูลความแห่งคดีที่จะร่วมเป็นโจทก์ฟ้องรวมกันมาได้จึงเป็นคำฟ้องที่ไม่ชอบ พิพากษาแก้เป็นว่าไม่รับคำฟ้อง คืนค่าขึ้นศาลทั้งหมดให้แก่โจทก์โจทก์ทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ทั้งสองว่า โจทก์ทั้งสองจะฟ้องจำเลยรวมมาในคดีเดียวกันได้หรือไม่พิเคราะห์แล้ว เห็นว่า ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 59บัญญัติว่า บุคคลตั้งแต่สองคนขึ้นไปอาจเป็นคู่ความในคดีเดียวกันได้ โดยเป็นโจทก์ร่วมหรือจำเลยร่วม ถ้าหากปรากฎว่าบุคคลเหล่านั้นมีผลประโยชน์ร่วมกันในมูลความแห่งคดี...ฯลฯ ซึ่งหมายความว่าต้องมีส่วนได้เสียร่วมกันในมูลเหตุอันเป็นรากฐานแห่งคดีนั้น โดยถือหนี้อันเป็นมูลของคดีนั้นเป็นสาระสำคัญ คดีนี้โจทก์บรรยายฟ้องว่าจำเลยบุกรุกที่ดินของโจทก์ทั้งสองบางส่วนทางด้านทิศเหนือเป็นผืนติดต่อกัน ในเวลาเดียวกันเพื่อแย่งสิทธิครอบครองเป็นของตนโจทก์ทั้งสองย่อมมีส่วนได้เสียในมูลเหตุอันเป็นรากฐานแห่งคดีนั้นแล้ว แม้ที่ดินที่ถูกบุกรุกจะมีหนังสือรับรองการทำประโยชน์(น.ส.3 ก.) คนละฉบับ และเป็นที่ดินต่างแปลงกันก็ตาม ก็เป็นเรื่องหลักฐานทางทะเบียนเท่านั้น กรณีดังกล่าวถือได้ว่า โจทก์ทั้งสองมีส่วนได้เสียร่วมกันในมูลความแห่งคดี จึงชอบที่จะเป็นโจทก์ร่วมฟ้องจำเลยรวมกันมาในคดีเดียวกันได้..."พิพากษากลับ ให้รับคำฟ้องของโจทก์ทั้งสองไว้พิจารณาต่อไป.(นำชัย สุนทรพินิจกิจ-สุชาติ สุขสุมิตร-เธียรไทย สุนทรนันท)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุใครบ้างเป็นผู้มีส่วนได้เสียร่วมกันในมูลเหตุอันเป็นรากฐานของหนี้ที่ฟ้องจะต้องพิจารณาทั้งตามกฎหมายสารบัญญัติและข้อเท็จจริง ในกฎหมายสารบัญญัติ เจ้าหนี้ร่วมทุกคน เจ้าของกรรมสิทธิ์รวมทุกคนและทายาททุกคนในกองมรดกที่ยังมิได้แบ่ง ย่อมถือว่าเป็นผู้มีส่วนได้เสียร่วมกันในการฟ้องตามสิทธิดังกล่าว เพราะแต่ละคนใช้สิทธิร่วมกันและแทนกันได้ (ป.พ.พ. มาตรา 298 มาตรา 1359และมาตรา 1745) ส่วนในข้อเท็จจริงนั้นถ้าเป็นหนี้ที่อ้างว่าเกิดจากสัญญาเดียวกัน หรือเกิดจากการกระทำอันเดียวกัน ข้อที่ว่าหนี้นั้นเกิดขึ้นจริงหรือไม่ มีเหตุเสื่อมเสียอย่างไรบ้างเป็นข้อเท็จจริงที่กระทบกระเทือนถึงเจ้าหนี้ทุกคน จึงถือว่าเจ้าหนี้เหล่านั้นเป็นผู้มีส่วนได้เสียร่วมกันในมูลเหตุอันเป็นรากฐานของหนี้ ที่อาจร่วมกันเป็นโจทก์ฟ้องคดีได้เช่นเดียวกัน กรณีหนี้เกิดจากสัญญาเดียวกัน เช่น โจทก์ 4 คนเป็นผู้รับจ้างจากจำเลยด้วยกันให้ทำงานร่วมกัน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 689/2497) โจทก์ 22 คนขายกะหล่ำหัวให้จำเลย จำเลยไม่ชำระราคา ได้เจรจากัน ในที่สุดจำเลยทำหนังสือสัญญาประนีประนอมยอมความฉบับเดียวกันยอมชำระเงินแก่โจทก์รวมกัน6,664 บาท โจทก์ทุกคนจึงมีอำนาจเข้าชื่อร่วมกันฟ้องจำเลยได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1170/2502) ส่วนหนี้เกิดจากการกระทำอันเดียวกัน เช่น จำเลยทำละเมิดให้รถยนต์ของโจทก์ที่ 1 เสียหาย และโจทก์ที่ 2 ผู้ขับรถบาดเจ็บ(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 695/2524) หรือรถยนต์ของจำเลยที่ 1 กับที่ 3ซึ่งจำเลยที่ 2 รับประกันภัยขับชนรถโจทก์ที่ 1 เป็นเหตุให้โจทก์อีก6 คนที่โดยสารมาด้วยได้รับบาดเจ็บ แม้ค่าเสียหายแยกกัน โจทก์ทั้งเจ็ดก็มีผลประโยชน์ร่วมกันในมูลความแห่งคดี จึงร่วมกันเป็นโจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสามในคำฟ้องเดียวกันได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่1765/2524) กรณีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ก็เป็นเรื่องหนึ่งที่เป็นกรณีเกิดขึ้นจากการกระทำคือการบุกรุกอันเดียวกัน อย่างไรก็ดี แม้โจทก์มีส่วนได้เสียร่วมกันอาจฟ้องรวมมาในคำฟ้องเดียวกันได้ แต่ในการคำนวณทุนทรัพย์เพื่อเสียค่าขึ้นศาลก็ดีหรือเพื่อพิจารณาสิทธิอุทธรณ์ฎีกาก็ดี ต้องพิเคราะห์อีกชั้นหนึ่งว่าการที่โจทก์ฟ้องคดีนั้นเป็นเรื่องโจทก์แต่ละคนใช้สิทธิเฉพาะตัวหรือเป็นการร่วมกันฟ้อง ถ้าเป็นการใช้สิทธิเฉพาะตัวก็เอาทุนทรัพย์เฉพาะโจทก์นั้น ๆ มาพิจารณา เช่น โจทก์ทั้งสองฟ้องเป็นคดีเดียวกัน แต่ความเสียหายของโจทก์แต่ละคนที่ได้รับต่างกันเป็นคนละจำนวน โจทก์ทั้งสองต้องเสียค่าขึ้นศาลตามจำนวนค่าเสียหายที่แต่ละคนเรียกร้อง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1109/2530)ทายาทแต่ละคนฟ้องเรียกส่วนแบ่งทรัพย์มรดกคนละ 1 ใน 7 ส่วน เป็นเรื่องทายาทแต่ละคนใช้สิทธิเฉพาะตัว จะฎีกาในข้อเท็จจริงได้หรือไม่ต้องพิจารณาทุนทรัพย์ของคดีสำหรับโจทก์แต่ละคนแยกกัน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1525/2511) แต่ถ้าเป็นการร่วมกันฟ้องกล่าวคือ โจทก์เหล่านั้นมีสิทธิร่วมกันตามกฎหมายสารบัญญัติและฟ้องคดีอย่างใช้สิทธิร่วมกันแทนกัน การพิจารณาทุนทรัพย์เพื่อเสียค่าขึ้นศาลหรือพิจารณาสิทธิอุทธรณ์ฎีกา ก็คิดจากทุนทรัพย์รวมกัน เช่น ทายาท 4 คนเป็นโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยแบ่งทรัพย์มรดกให้โจทก์ 4 ใน 9 ส่วน (แบ่งออกมาแล้วก็ยังเป็นกรรมสิทธิ์รวมระหว่างโจทก์ทั้งสี่) เป็นการร่วมกันฟ้อง เมื่อทุนทรัพย์รวมกันเกินกว่า 5,000 บาท จำเลยย่อมฎีกาในข้อเท็จจริงได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2362/2515) แม้ในเรื่องสิทธิอุทธรณ์ฎีกากฎหมายได้แก้ไขใหม่แล้ว ก็น่าจะยังนำหลักในคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวมาปรับใช้ได้. สมบูรณ์ บุญภินนท์.