คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5945/2538หลักกฎหมาย: พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 91 ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ขยายกำหนดเวลายื่นคำขอรับชำระหนี้ให้อีกไม่เกิน 2 เดือน เฉพาะแต่เจ้าหนี้ที่อยู่นอกราชอาณาจักรเท่านั้น เมื่อเจ้าหนี้ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษามิได้ยื่นคำขอรับ ชำระหนี้ในกำหนดเวลาตามมาตรา 91 เจ้าหนี้จึงหมดสิทธิที่จะขอรับชำระหนี้ การที่เจ้าหนี้ไม่ทราบคำสั่ง พิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดโดยสุจริตเพราะเหตุจำเลย ได้เปลี่ยนชื่อใหม่ก็ไม่ใช่เหตุที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ จะขยายกำหนดเวลาขอรับชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ได้และ กรณีก็ไม่อาจนำประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 10 และมาตรา 23 ประกอบด้วยมาตรา 153 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลายพ.ศ. 2483 มาใช้บังคับโดยอนุโลมคดีนี้มูลกรณีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลยเด็ดขาดเมื่อวันที่ 29 ธันวาคม 2535 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ประกาศโฆษณาคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดในหนังสือพิมพ์ฉบับลงวันที่ 27 มกราคม 2536 และประกาศโฆษณาในราชกิจจานุเบกษาลงวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2536 ครบกำหนดที่เจ้าหนี้จะต้องยื่นคำขอรับชำระหนี้ ภายในวันที่ 9 เมษายน 2536ครั้นถึงวันที่ 3 มิถุนายน 2536 เจ้าหนี้ได้ยื่นคำร้องต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ว่า เจ้าหนี้ไม่สามารถยื่นคำขอรับชำระหนี้ในคดีนี้ได้ทันภายในเวลากำหนดเพราะมีเหตุสุดวิสัย เนื่องจากเจ้าหนี้เพิ่งทราบตามคำแถลงของจำเลยเมื่อวันที่ 22 เมษายน 2536อันเป็นวันนัดพิจารณาคดีของศาลจังหวัดตากที่เจ้าหนี้เป็นโจทก์ยื่นฟ้องลูกหนี้เป็นจำเลยขอให้ล้มละลายตามคดีหมายเลขดำที่ ล.1/2536เป็นศาลจังหวัดตาก ว่าจำเลยได้เปลี่ยนชื่อจากนายประกิต ชูกิตติกุลเป็นนายชลัชช ชูกิตติกุล และศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดจำเลยซึ่งใช้ชื่อว่านายชลัชช ชูกิตติกุล ในคดีนี้แล้วขอให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีคำสั่งอนุญาตให้เจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ในคดีนี้เป็นเงินจำนวน 19,014,033.71 บาท โดยอ้างว่าเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาของจำเลยเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีคำสั่งไม่รับคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ ต่อมาวันที่ 15 มิถุนายน 2536เจ้าหนี้ยื่นคำร้องขอให้ศาลชั้นต้นกลับคำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ที่ไม่รับคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ และให้รับคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกคำร้อง เจ้าหนี้อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 2พิพากษายืน เจ้าหนี้ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาเจ้าหนี้ว่าเจ้าหนี้มีสิทธิยื่นคำขอรับชำระหนี้เมื่อพ้นเวลาสองเดือนนับแต่วันโฆษณาคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดหรือไม่ ซึ่งเจ้าหนี้ฎีกาว่า เจ้าหนี้ไม่สามารถยื่นคำขอรับชำระหนี้ได้ทันภายในเวลากำหนดเพราะมีเหตุสุดวิสัย เนื่องจากจำเลยได้เปลี่ยนชื่อใหม่นั้น พิเคราะห์แล้ว เห็นว่า ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 27บัญญัติว่า "เมื่อศาลสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของลูกหนี้เด็ดขาดแล้วเจ้าหนี้จะขอรับชำระหนี้ได้ก็แต่โดยปฏิบัติตามวิธีการที่กล่าวไว้ในพระราชบัญญัตินี้ แม้จะเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาหรือเจ้าหนี้ที่ได้ฟ้องคดีแพ่งไว้แล้ว แต่คดีอยู่ให้ระหว่างพิจารณาก็ตาม"ส่วนจะยื่นเมื่อใดนั้นมีมาตรา 91 บัญญัติว่า "เจ้าหนี้ซึ่งจะขอรับชำระหนี้ในคดีล้มละลาย จะเป็นเจ้าหนี้ผู้เป็นโจทก์หรือไม่ก็ตามต้องยื่นคำขอต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ภายในกำหนดสองเดือนนับแต่วันโฆษณาคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด แต่ถ้าเจ้าหนี้อยู่นอกราชอาณาจักร เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะขยายกำหนดเวลาให้อีกได้ไม่เกินสองเดือน" ดังนั้น เจ้าหนี้ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาเมื่อศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ลูกหนี้เด็ดขาด เจ้าหนี้จะต้องมายื่นคำขอรับชำระหนี้โดยไม่มีข้อยกเว้น ส่วนกำหนดเวลา 2 เดือนนี้มีข้อยกเว้นให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ขยายกำหนดเวลาให้อีกไปเกิน2 เดือน เฉพาะแต่เจ้าหนี้ที่อยู่นอกราชอาณาจักรเท่านั้น ฉะนั้นเมื่อเจ้าหนี้ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษามิได้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ในกำหนดเวลาตามมาตรา 91 เจ้าหนี้จึงย่อมหมดสิทธิที่จะขอรับชำระหนี้ดังกล่าว การที่เจ้าหนี้ไม่ทราบคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดโดยสุจริตเพราะเหตุอันเนื่องมาจากจำเลยได้เปลี่ยนชื่อใหม่ดังที่เจ้าหนี้กล่าวอ้างมาในฎีกา ก็ไม่ใช่เหตุที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะขยายกำหนดเวลาขอรับชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ได้เพราะมิเช่นนั้นจะเท่ากับเป็นการขยายเวลาตามมาตรา 91 ออกไปซึ่งไม่มีกฎหมายให้กระทำได้และกรณีก็ไม่อาจนำมาประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 10 และ มาตรา 23 ประกอบด้วยมาตรา 153 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาใช้บังคับโดยอนุโลมดังที่เจ้าหนี้ฎีกาไว้อีกข้อหนึ่งได้ คำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ชอบแล้ว ที่ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยให้ยกคำร้องของเจ้าหนี้ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5945/2538นาย สม เกียรติ ตั้งวชิรฉัตรโจทก์ธนาคาร กรุงเทพ จำกัดผู้ร้องนาย ชลัชช ชูกิตติกุลจำเลย ป.วิ.พ. ม. 23 พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 27, ม. 91, ม. 153พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 91 ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ขยายกำหนดเวลายื่นคำขอรับชำระหนี้ให้อีกไม่เกิน 2 เดือน เฉพาะแต่เจ้าหนี้ที่อยู่นอกราชอาณาจักรเท่านั้น เมื่อเจ้าหนี้ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษามิได้ยื่นคำขอรับ ชำระหนี้ในกำหนดเวลาตามมาตรา 91 เจ้าหนี้จึงหมดสิทธิที่จะขอรับชำระหนี้ การที่เจ้าหนี้ไม่ทราบคำสั่ง พิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดโดยสุจริตเพราะเหตุจำเลย ได้เปลี่ยนชื่อใหม่ก็ไม่ใช่เหตุที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ จะขยายกำหนดเวลาขอรับชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ได้และ กรณีก็ไม่อาจนำประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 10 และมาตรา 23 ประกอบด้วยมาตรา 153 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลายพ.ศ. 2483 มาใช้บังคับโดยอนุโลมคดีนี้มูลกรณีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลยเด็ดขาดเมื่อวันที่ 29 ธันวาคม 2535 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ประกาศโฆษณาคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดในหนังสือพิมพ์ฉบับลงวันที่ 27 มกราคม 2536 และประกาศโฆษณาในราชกิจจานุเบกษาลงวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2536 ครบกำหนดที่เจ้าหนี้จะต้องยื่นคำขอรับชำระหนี้ ภายในวันที่ 9 เมษายน 2536ครั้นถึงวันที่ 3 มิถุนายน 2536 เจ้าหนี้ได้ยื่นคำร้องต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ว่า เจ้าหนี้ไม่สามารถยื่นคำขอรับชำระหนี้ในคดีนี้ได้ทันภายในเวลากำหนดเพราะมีเหตุสุดวิสัย เนื่องจากเจ้าหนี้เพิ่งทราบตามคำแถลงของจำเลยเมื่อวันที่ 22 เมษายน 2536อันเป็นวันนัดพิจารณาคดีของศาลจังหวัดตากที่เจ้าหนี้เป็นโจทก์ยื่นฟ้องลูกหนี้เป็นจำเลยขอให้ล้มละลายตามคดีหมายเลขดำที่ ล.1/2536เป็นศาลจังหวัดตาก ว่าจำเลยได้เปลี่ยนชื่อจากนายประกิต ชูกิตติกุลเป็นนายชลัชช ชูกิตติกุล และศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดจำเลยซึ่งใช้ชื่อว่านายชลัชช ชูกิตติกุล ในคดีนี้แล้วขอให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีคำสั่งอนุญาตให้เจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ในคดีนี้เป็นเงินจำนวน 19,014,033.71 บาท โดยอ้างว่าเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาของจำเลยเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีคำสั่งไม่รับคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ ต่อมาวันที่ 15 มิถุนายน 2536เจ้าหนี้ยื่นคำร้องขอให้ศาลชั้นต้นกลับคำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ที่ไม่รับคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ และให้รับคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกคำร้อง เจ้าหนี้อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 2พิพากษายืน เจ้าหนี้ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาเจ้าหนี้ว่าเจ้าหนี้มีสิทธิยื่นคำขอรับชำระหนี้เมื่อพ้นเวลาสองเดือนนับแต่วันโฆษณาคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดหรือไม่ ซึ่งเจ้าหนี้ฎีกาว่า เจ้าหนี้ไม่สามารถยื่นคำขอรับชำระหนี้ได้ทันภายในเวลากำหนดเพราะมีเหตุสุดวิสัย เนื่องจากจำเลยได้เปลี่ยนชื่อใหม่นั้น พิเคราะห์แล้ว เห็นว่า ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 27บัญญัติว่า "เมื่อศาลสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของลูกหนี้เด็ดขาดแล้วเจ้าหนี้จะขอรับชำระหนี้ได้ก็แต่โดยปฏิบัติตามวิธีการที่กล่าวไว้ในพระราชบัญญัตินี้ แม้จะเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาหรือเจ้าหนี้ที่ได้ฟ้องคดีแพ่งไว้แล้ว แต่คดีอยู่ให้ระหว่างพิจารณาก็ตาม"ส่วนจะยื่นเมื่อใดนั้นมีมาตรา 91 บัญญัติว่า "เจ้าหนี้ซึ่งจะขอรับชำระหนี้ในคดีล้มละลาย จะเป็นเจ้าหนี้ผู้เป็นโจทก์หรือไม่ก็ตามต้องยื่นคำขอต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ภายในกำหนดสองเดือนนับแต่วันโฆษณาคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด แต่ถ้าเจ้าหนี้อยู่นอกราชอาณาจักร เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะขยายกำหนดเวลาให้อีกได้ไม่เกินสองเดือน" ดังนั้น เจ้าหนี้ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาเมื่อศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ลูกหนี้เด็ดขาด เจ้าหนี้จะต้องมายื่นคำขอรับชำระหนี้โดยไม่มีข้อยกเว้น ส่วนกำหนดเวลา 2 เดือนนี้มีข้อยกเว้นให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ขยายกำหนดเวลาให้อีกไปเกิน2 เดือน เฉพาะแต่เจ้าหนี้ที่อยู่นอกราชอาณาจักรเท่านั้น ฉะนั้นเมื่อเจ้าหนี้ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษามิได้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ในกำหนดเวลาตามมาตรา 91 เจ้าหนี้จึงย่อมหมดสิทธิที่จะขอรับชำระหนี้ดังกล่าว การที่เจ้าหนี้ไม่ทราบคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดโดยสุจริตเพราะเหตุอันเนื่องมาจากจำเลยได้เปลี่ยนชื่อใหม่ดังที่เจ้าหนี้กล่าวอ้างมาในฎีกา ก็ไม่ใช่เหตุที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะขยายกำหนดเวลาขอรับชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ได้เพราะมิเช่นนั้นจะเท่ากับเป็นการขยายเวลาตามมาตรา 91 ออกไปซึ่งไม่มีกฎหมายให้กระทำได้และกรณีก็ไม่อาจนำมาประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 10 และ มาตรา 23 ประกอบด้วยมาตรา 153 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาใช้บังคับโดยอนุโลมดังที่เจ้าหนี้ฎีกาไว้อีกข้อหนึ่งได้ คำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ชอบแล้ว ที่ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยให้ยกคำร้องของเจ้าหนี้ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย"พิพากษายืน(สุทธิ นิชโรจน์-สมาน เวทวินิจ-สะสม สิริเจริญสุข)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 91 วรรคหนึ่ง ตอนท้าย ให้อำนาจแก่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ที่จะขยายกำหนดเวลายื่นคำขอรับชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ได้ แต่เฉพาะเจ้าหนี้อยู่นอกราชอาณาจักรเท่านั้น จึงเท่ากับเป็นบทบัญญัติที่ตัดอำนาจเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ให้ขยายกำหนดยื่นคำขอรับชำระหนี้ในเหตุอื่น เพราะมิเช่นนั้นแล้วจะทำให้กำหนดเวลาดังกล่าวอาจยืดเยื้อออกไปอย่างไม่มีที่สิ้นสุดด้วยเหตุนี้จึงไม่อาจนำบทบัญญัติมาตรา 23 ของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาอนุโลมใช้แก่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เพื่อให้ขยายเวลายื่นคำขอรับชำระหนี้โดยอาศัยพระราชบัญญัติล้มละลายพ.ศ. 2483 มาตรา 153 ได้ อนึ่ง แม้มาตรา 91 ของพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483เป็นบทบัญญัติตัดอำนาจเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ให้ขยายกำหนดเวลายื่นคำขอรับชำระหนี้ในเหตุอื่นดังที่กล่าวในข้างต้นแต่ก็หาได้ตัดอำนาจของศาลในอันที่จะขยายกำหนดเวลายื่นคำขอรับชำระหนี้ในเหตุอื่นซึ่งเป็นระยะเวลาที่เกี่ยวด้วยวิธีพิจารณาความแพ่งอันกำหนดไว้ในกฎหมายอื่นเพื่อให้ดำเนินกระบวนพิจารณาคดีล้มละลายก่อนสิ้นระยะเวลานั้นในเมื่อมีพฤติการณ์พิเศษและกรณีมีเหตุสุดวิสัย ทั้งนี้เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมแก่เจ้าหนี้ในรายที่ไม่อาจยื่นคำขอรับชำระหนี้ได้ภายในเวลาที่กฎหมายกำหนดดังเช่นกรณีตามข้อเท็จจริงในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5944/2538ด้วยเหตุนี้จึงสามารถอนุโลมนำบทบัญญัติมาตรา 23 ของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาใช้แก่ศาลเพื่อให้ขยายกำหนดเวลายื่นคำขอรับชำระหนี้ได้แม้จะพ้นกำหนดเวลานั้นแล้วก็ตาม ทั้งนี้ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 153 แต่ต้องเข้าใจว่าการขอขยายกำหนดเวลายื่นคำขอรับชำระหนี้ในลักษณะเช่นนี้ เป็นกรณีที่คู่ความต้องดำเนินกระบวนพิจารณาต่อศาล มิใช่ดำเนินกระบวนพิจารณาต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ เพราะเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่อาจขยายกำหนดเวลาคำขอรับชำระหนี้โดยเหตุอื่นนอกจากกรณีเจ้าหนี้อยู่นอกราชอาณาจักรได้ ซึ่งหากมีการคัดค้านคำสั่งเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ในกรณีเช่นว่านี้ ผลก็จะเป็นไปดังคำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกนี้ สมชัยฑีฆาอุตากรคำพิพากษา: คดีนี้มูลกรณีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลยเด็ดขาดเมื่อวันที่ 29 ธันวาคม 2535 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ประกาศโฆษณาคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดในหนังสือพิมพ์ฉบับลงวันที่ 27 มกราคม 2536 และประกาศโฆษณาในราชกิจจานุเบกษาลงวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2536 ครบกำหนดที่เจ้าหนี้จะต้องยื่นคำขอรับชำระหนี้ ภายในวันที่ 9 เมษายน 2536ครั้นถึงวันที่ 3 มิถุนายน 2536 เจ้าหนี้ได้ยื่นคำร้องต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ว่า เจ้าหนี้ไม่สามารถยื่นคำขอรับชำระหนี้ในคดีนี้ได้ทันภายในเวลากำหนดเพราะมีเหตุสุดวิสัย เนื่องจากเจ้าหนี้เพิ่งทราบตามคำแถลงของจำเลยเมื่อวันที่ 22 เมษายน 2536อันเป็นวันนัดพิจารณาคดีของศาลจังหวัดตากที่เจ้าหนี้เป็นโจทก์ยื่นฟ้องลูกหนี้เป็นจำเลยขอให้ล้มละลายตามคดีหมายเลขดำที่ ล.1/2536เป็นศาลจังหวัดตาก ว่าจำเลยได้เปลี่ยนชื่อจากนายประกิต ชูกิตติกุลเป็นนายชลัชช ชูกิตติกุล และศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดจำเลยซึ่งใช้ชื่อว่านายชลัชช ชูกิตติกุล ในคดีนี้แล้วขอให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีคำสั่งอนุญาตให้เจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ในคดีนี้เป็นเงินจำนวน 19,014,033.71 บาท โดยอ้างว่าเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาของจำเลยเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีคำสั่งไม่รับคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ ต่อมาวันที่ 15 มิถุนายน 2536เจ้าหนี้ยื่นคำร้องขอให้ศาลชั้นต้นกลับคำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ที่ไม่รับคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ และให้รับคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกคำร้อง เจ้าหนี้อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 2พิพากษายืน เจ้าหนี้ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาเจ้าหนี้ว่าเจ้าหนี้มีสิทธิยื่นคำขอรับชำระหนี้เมื่อพ้นเวลาสองเดือนนับแต่วันโฆษณาคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดหรือไม่ ซึ่งเจ้าหนี้ฎีกาว่า เจ้าหนี้ไม่สามารถยื่นคำขอรับชำระหนี้ได้ทันภายในเวลากำหนดเพราะมีเหตุสุดวิสัย เนื่องจากจำเลยได้เปลี่ยนชื่อใหม่นั้น พิเคราะห์แล้ว เห็นว่า ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 27บัญญัติว่า "เมื่อศาลสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของลูกหนี้เด็ดขาดแล้วเจ้าหนี้จะขอรับชำระหนี้ได้ก็แต่โดยปฏิบัติตามวิธีการที่กล่าวไว้ในพระราชบัญญัตินี้ แม้จะเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาหรือเจ้าหนี้ที่ได้ฟ้องคดีแพ่งไว้แล้ว แต่คดีอยู่ให้ระหว่างพิจารณาก็ตาม"ส่วนจะยื่นเมื่อใดนั้นมีมาตรา 91 บัญญัติว่า "เจ้าหนี้ซึ่งจะขอรับชำระหนี้ในคดีล้มละลาย จะเป็นเจ้าหนี้ผู้เป็นโจทก์หรือไม่ก็ตามต้องยื่นคำขอต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ภายในกำหนดสองเดือนนับแต่วันโฆษณาคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด แต่ถ้าเจ้าหนี้อยู่นอกราชอาณาจักร เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะขยายกำหนดเวลาให้อีกได้ไม่เกินสองเดือน" ดังนั้น เจ้าหนี้ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาเมื่อศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ลูกหนี้เด็ดขาด เจ้าหนี้จะต้องมายื่นคำขอรับชำระหนี้โดยไม่มีข้อยกเว้น ส่วนกำหนดเวลา 2 เดือนนี้มีข้อยกเว้นให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ขยายกำหนดเวลาให้อีกไปเกิน2 เดือน เฉพาะแต่เจ้าหนี้ที่อยู่นอกราชอาณาจักรเท่านั้น ฉะนั้นเมื่อเจ้าหนี้ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษามิได้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ในกำหนดเวลาตามมาตรา 91 เจ้าหนี้จึงย่อมหมดสิทธิที่จะขอรับชำระหนี้ดังกล่าว การที่เจ้าหนี้ไม่ทราบคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดโดยสุจริตเพราะเหตุอันเนื่องมาจากจำเลยได้เปลี่ยนชื่อใหม่ดังที่เจ้าหนี้กล่าวอ้างมาในฎีกา ก็ไม่ใช่เหตุที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะขยายกำหนดเวลาขอรับชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ได้เพราะมิเช่นนั้นจะเท่ากับเป็นการขยายเวลาตามมาตรา 91 ออกไปซึ่งไม่มีกฎหมายให้กระทำได้และกรณีก็ไม่อาจนำมาประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 10 และ มาตรา 23 ประกอบด้วยมาตรา 153 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาใช้บังคับโดยอนุโลมดังที่เจ้าหนี้ฎีกาไว้อีกข้อหนึ่งได้ คำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ชอบแล้ว ที่ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยให้ยกคำร้องของเจ้าหนี้ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5945/2538นาย สม เกียรติ ตั้งวชิรฉัตรโจทก์ธนาคาร กรุงเทพ จำกัดผู้ร้องนาย ชลัชช ชูกิตติกุลจำเลย ป.วิ.พ. ม. 23 พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 27, ม. 91, ม. 153พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 91 ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ขยายกำหนดเวลายื่นคำขอรับชำระหนี้ให้อีกไม่เกิน 2 เดือน เฉพาะแต่เจ้าหนี้ที่อยู่นอกราชอาณาจักรเท่านั้น เมื่อเจ้าหนี้ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษามิได้ยื่นคำขอรับ ชำระหนี้ในกำหนดเวลาตามมาตรา 91 เจ้าหนี้จึงหมดสิทธิที่จะขอรับชำระหนี้ การที่เจ้าหนี้ไม่ทราบคำสั่ง พิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดโดยสุจริตเพราะเหตุจำเลย ได้เปลี่ยนชื่อใหม่ก็ไม่ใช่เหตุที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ จะขยายกำหนดเวลาขอรับชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ได้และ กรณีก็ไม่อาจนำประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 10 และมาตรา 23 ประกอบด้วยมาตรา 153 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลายพ.ศ. 2483 มาใช้บังคับโดยอนุโลมคดีนี้มูลกรณีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลยเด็ดขาดเมื่อวันที่ 29 ธันวาคม 2535 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ประกาศโฆษณาคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดในหนังสือพิมพ์ฉบับลงวันที่ 27 มกราคม 2536 และประกาศโฆษณาในราชกิจจานุเบกษาลงวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2536 ครบกำหนดที่เจ้าหนี้จะต้องยื่นคำขอรับชำระหนี้ ภายในวันที่ 9 เมษายน 2536ครั้นถึงวันที่ 3 มิถุนายน 2536 เจ้าหนี้ได้ยื่นคำร้องต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ว่า เจ้าหนี้ไม่สามารถยื่นคำขอรับชำระหนี้ในคดีนี้ได้ทันภายในเวลากำหนดเพราะมีเหตุสุดวิสัย เนื่องจากเจ้าหนี้เพิ่งทราบตามคำแถลงของจำเลยเมื่อวันที่ 22 เมษายน 2536อันเป็นวันนัดพิจารณาคดีของศาลจังหวัดตากที่เจ้าหนี้เป็นโจทก์ยื่นฟ้องลูกหนี้เป็นจำเลยขอให้ล้มละลายตามคดีหมายเลขดำที่ ล.1/2536เป็นศาลจังหวัดตาก ว่าจำเลยได้เปลี่ยนชื่อจากนายประกิต ชูกิตติกุลเป็นนายชลัชช ชูกิตติกุล และศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดจำเลยซึ่งใช้ชื่อว่านายชลัชช ชูกิตติกุล ในคดีนี้แล้วขอให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีคำสั่งอนุญาตให้เจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ในคดีนี้เป็นเงินจำนวน 19,014,033.71 บาท โดยอ้างว่าเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาของจำเลยเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีคำสั่งไม่รับคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ ต่อมาวันที่ 15 มิถุนายน 2536เจ้าหนี้ยื่นคำร้องขอให้ศาลชั้นต้นกลับคำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ที่ไม่รับคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ และให้รับคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกคำร้อง เจ้าหนี้อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 2พิพากษายืน เจ้าหนี้ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาเจ้าหนี้ว่าเจ้าหนี้มีสิทธิยื่นคำขอรับชำระหนี้เมื่อพ้นเวลาสองเดือนนับแต่วันโฆษณาคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดหรือไม่ ซึ่งเจ้าหนี้ฎีกาว่า เจ้าหนี้ไม่สามารถยื่นคำขอรับชำระหนี้ได้ทันภายในเวลากำหนดเพราะมีเหตุสุดวิสัย เนื่องจากจำเลยได้เปลี่ยนชื่อใหม่นั้น พิเคราะห์แล้ว เห็นว่า ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 27บัญญัติว่า "เมื่อศาลสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของลูกหนี้เด็ดขาดแล้วเจ้าหนี้จะขอรับชำระหนี้ได้ก็แต่โดยปฏิบัติตามวิธีการที่กล่าวไว้ในพระราชบัญญัตินี้ แม้จะเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาหรือเจ้าหนี้ที่ได้ฟ้องคดีแพ่งไว้แล้ว แต่คดีอยู่ให้ระหว่างพิจารณาก็ตาม"ส่วนจะยื่นเมื่อใดนั้นมีมาตรา 91 บัญญัติว่า "เจ้าหนี้ซึ่งจะขอรับชำระหนี้ในคดีล้มละลาย จะเป็นเจ้าหนี้ผู้เป็นโจทก์หรือไม่ก็ตามต้องยื่นคำขอต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ภายในกำหนดสองเดือนนับแต่วันโฆษณาคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด แต่ถ้าเจ้าหนี้อยู่นอกราชอาณาจักร เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะขยายกำหนดเวลาให้อีกได้ไม่เกินสองเดือน" ดังนั้น เจ้าหนี้ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาเมื่อศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ลูกหนี้เด็ดขาด เจ้าหนี้จะต้องมายื่นคำขอรับชำระหนี้โดยไม่มีข้อยกเว้น ส่วนกำหนดเวลา 2 เดือนนี้มีข้อยกเว้นให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ขยายกำหนดเวลาให้อีกไปเกิน2 เดือน เฉพาะแต่เจ้าหนี้ที่อยู่นอกราชอาณาจักรเท่านั้น ฉะนั้นเมื่อเจ้าหนี้ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษามิได้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ในกำหนดเวลาตามมาตรา 91 เจ้าหนี้จึงย่อมหมดสิทธิที่จะขอรับชำระหนี้ดังกล่าว การที่เจ้าหนี้ไม่ทราบคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดโดยสุจริตเพราะเหตุอันเนื่องมาจากจำเลยได้เปลี่ยนชื่อใหม่ดังที่เจ้าหนี้กล่าวอ้างมาในฎีกา ก็ไม่ใช่เหตุที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะขยายกำหนดเวลาขอรับชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ได้เพราะมิเช่นนั้นจะเท่ากับเป็นการขยายเวลาตามมาตรา 91 ออกไปซึ่งไม่มีกฎหมายให้กระทำได้และกรณีก็ไม่อาจนำมาประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 10 และ มาตรา 23 ประกอบด้วยมาตรา 153 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาใช้บังคับโดยอนุโลมดังที่เจ้าหนี้ฎีกาไว้อีกข้อหนึ่งได้ คำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ชอบแล้ว ที่ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยให้ยกคำร้องของเจ้าหนี้ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย"พิพากษายืน(สุทธิ นิชโรจน์-สมาน เวทวินิจ-สะสม สิริเจริญสุข)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 91 วรรคหนึ่ง ตอนท้าย ให้อำนาจแก่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ที่จะขยายกำหนดเวลายื่นคำขอรับชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ได้ แต่เฉพาะเจ้าหนี้อยู่นอกราชอาณาจักรเท่านั้น จึงเท่ากับเป็นบทบัญญัติที่ตัดอำนาจเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ให้ขยายกำหนดยื่นคำขอรับชำระหนี้ในเหตุอื่น เพราะมิเช่นนั้นแล้วจะทำให้กำหนดเวลาดังกล่าวอาจยืดเยื้อออกไปอย่างไม่มีที่สิ้นสุดด้วยเหตุนี้จึงไม่อาจนำบทบัญญัติมาตรา 23 ของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาอนุโลมใช้แก่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เพื่อให้ขยายเวลายื่นคำขอรับชำระหนี้โดยอาศัยพระราชบัญญัติล้มละลายพ.ศ. 2483 มาตรา 153 ได้ อนึ่ง แม้มาตรา 91 ของพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483เป็นบทบัญญัติตัดอำนาจเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ให้ขยายกำหนดเวลายื่นคำขอรับชำระหนี้ในเหตุอื่นดังที่กล่าวในข้างต้นแต่ก็หาได้ตัดอำนาจของศาลในอันที่จะขยายกำหนดเวลายื่นคำขอรับชำระหนี้ในเหตุอื่นซึ่งเป็นระยะเวลาที่เกี่ยวด้วยวิธีพิจารณาความแพ่งอันกำหนดไว้ในกฎหมายอื่นเพื่อให้ดำเนินกระบวนพิจารณาคดีล้มละลายก่อนสิ้นระยะเวลานั้นในเมื่อมีพฤติการณ์พิเศษและกรณีมีเหตุสุดวิสัย ทั้งนี้เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมแก่เจ้าหนี้ในรายที่ไม่อาจยื่นคำขอรับชำระหนี้ได้ภายในเวลาที่กฎหมายกำหนดดังเช่นกรณีตามข้อเท็จจริงในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5944/2538ด้วยเหตุนี้จึงสามารถอนุโลมนำบทบัญญัติมาตรา 23 ของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาใช้แก่ศาลเพื่อให้ขยายกำหนดเวลายื่นคำขอรับชำระหนี้ได้แม้จะพ้นกำหนดเวลานั้นแล้วก็ตาม ทั้งนี้ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 153 แต่ต้องเข้าใจว่าการขอขยายกำหนดเวลายื่นคำขอรับชำระหนี้ในลักษณะเช่นนี้ เป็นกรณีที่คู่ความต้องดำเนินกระบวนพิจารณาต่อศาล มิใช่ดำเนินกระบวนพิจารณาต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ เพราะเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่อาจขยายกำหนดเวลาคำขอรับชำระหนี้โดยเหตุอื่นนอกจากกรณีเจ้าหนี้อยู่นอกราชอาณาจักรได้ ซึ่งหากมีการคัดค้านคำสั่งเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ในกรณีเช่นว่านี้ ผลก็จะเป็นไปดังคำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกนี้ สมชัยฑีฆาอุตากร