คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 339/2540หลักกฎหมาย: จำเลยที่3เป็นภริยาของจำเลยที่1ได้ลงลายมือชื่อในหนังสือให้ความยินยอมระบุว่าจำเลยที่3ยินยอมให้จำเลยที่1คู่สมรสของตนทำนิติกรรมทุกอย่างกับโจทก์ได้จึงถือว่าจำเลยที่3ได้ร่วมรับรู้หนี้ที่จำเลยที่1ได้ก่อให้เกิดขึ้นตามสัญญากู้เงินและจำเลยที่3ได้ให้สัตยาบันในหนี้ดังกล่าวหนี้ตามสัญญากู้เงินจึงเป็นหนี้ร่วมระหว่างจำเลยที่1กับจำเลยที่3ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1490(4)จำเลยที่1และจำเลยที่3ต้องรับผิดใช้หนี้ร่วมกันต่อโจทก์โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวน137,974.42 บาท ให้แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 19 ต่อปีจากต้นเงิน 83,015.73 บาท นับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยทั้งสามขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันชำระเงินจำนวน 137,974.42 บาท แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 19 ต่อปีของต้นเงิน 83,015.73 บาท นับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ กับให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์โดยกำหนดค่าทนายความ 1,000 บาท ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 3โจทก์อุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกา โดยได้รับอนุญาตจากศาลชั้นต้น ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 223 ทวิศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาข้อกฎหมายต้องวินิจฉัยเพียงข้อเดียวตามที่โจทก์อุทธรณ์ว่า จำเลยที่ 3 เป็นลูกหนี้ร่วมต้องร่วมรับผิดกับจำเลยที่ 1 ต่อโจทก์ตามฟ้องหรือไม่ เห็นว่า จำเลยที่ 3ซึ่งเป็นภริยาของจำเลยที่ 1 ได้ลงลายมือชื่อให้ความยินยอมในหนังสือให้ความยินยอมเอกสารหมาย จ.7 โดยระบุว่าจำเลยที่ 3ยินยอมให้จำเลยที่ 1 คู่สมรสของจำเลยที่ 3 ทำนิติกรรมทุกอย่างกับโจทก์ได้ จึงถือได้ว่าจำเลยที่ 3 ได้ร่วมรับรู้หนี้ที่จำเลยที่ 1ได้ก่อให้เกิดขึ้นตามสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.4 และจำเลยที่ 3ได้ให้สัตยาบันในหนี้ดังกล่าว หนี้ตามสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.4จึงเป็นหนี้ร่วมระหว่างจำเลยที่ 1 กับจำเลยที่ 3 ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1490(4) ซึ่งจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 3ต้องรับผิดใช้หนี้ร่วมกันต่อโจทก์ที่ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 3 นั้น ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา อุทธรณ์ของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยที่ 3 ร่วมรับผิดกับจำเลยที่ 1และที่ 2 ชำระเงินจำนวน 137,974.42 บาท ให้แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 19 ต่อปี ของต้นเงินจำนวน 83,015.73 บาทนับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 339/2540ธนาคาร แหลมทอง จำกัด (มหาชนโจทก์นาย วสันต์ อรุณพูลทรัพย์ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 1490จำเลยที่3เป็นภริยาของจำเลยที่1ได้ลงลายมือชื่อในหนังสือให้ความยินยอมระบุว่าจำเลยที่3ยินยอมให้จำเลยที่1คู่สมรสของตนทำนิติกรรมทุกอย่างกับโจทก์ได้จึงถือว่าจำเลยที่3ได้ร่วมรับรู้หนี้ที่จำเลยที่1ได้ก่อให้เกิดขึ้นตามสัญญากู้เงินและจำเลยที่3ได้ให้สัตยาบันในหนี้ดังกล่าวหนี้ตามสัญญากู้เงินจึงเป็นหนี้ร่วมระหว่างจำเลยที่1กับจำเลยที่3ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1490(4)จำเลยที่1และจำเลยที่3ต้องรับผิดใช้หนี้ร่วมกันต่อโจทก์โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวน137,974.42 บาท ให้แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 19 ต่อปีจากต้นเงิน 83,015.73 บาท นับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยทั้งสามขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันชำระเงินจำนวน 137,974.42 บาท แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 19 ต่อปีของต้นเงิน 83,015.73 บาท นับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ กับให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์โดยกำหนดค่าทนายความ 1,000 บาท ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 3โจทก์อุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกา โดยได้รับอนุญาตจากศาลชั้นต้น ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 223 ทวิศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาข้อกฎหมายต้องวินิจฉัยเพียงข้อเดียวตามที่โจทก์อุทธรณ์ว่า จำเลยที่ 3 เป็นลูกหนี้ร่วมต้องร่วมรับผิดกับจำเลยที่ 1 ต่อโจทก์ตามฟ้องหรือไม่ เห็นว่า จำเลยที่ 3ซึ่งเป็นภริยาของจำเลยที่ 1 ได้ลงลายมือชื่อให้ความยินยอมในหนังสือให้ความยินยอมเอกสารหมาย จ.7 โดยระบุว่าจำเลยที่ 3ยินยอมให้จำเลยที่ 1 คู่สมรสของจำเลยที่ 3 ทำนิติกรรมทุกอย่างกับโจทก์ได้ จึงถือได้ว่าจำเลยที่ 3 ได้ร่วมรับรู้หนี้ที่จำเลยที่ 1ได้ก่อให้เกิดขึ้นตามสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.4 และจำเลยที่ 3ได้ให้สัตยาบันในหนี้ดังกล่าว หนี้ตามสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.4จึงเป็นหนี้ร่วมระหว่างจำเลยที่ 1 กับจำเลยที่ 3 ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1490(4) ซึ่งจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 3ต้องรับผิดใช้หนี้ร่วมกันต่อโจทก์ที่ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 3 นั้น ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา อุทธรณ์ของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยที่ 3 ร่วมรับผิดกับจำเลยที่ 1และที่ 2 ชำระเงินจำนวน 137,974.42 บาท ให้แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 19 ต่อปี ของต้นเงินจำนวน 83,015.73 บาทนับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ(อัครวิทย์ สุมาวงศ์-ธวัชชัย พิทักษ์ผล-ไพฑูรย์ แสงจันทร์เทศ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้เป็นบรรทัดฐานที่สำคัญยิ่งเนื่องจากในปัจจุบันนี้คู่สมรสเป็นจำนวนมาก ทั้งฝ่ายชายและหญิงต่างต้องทำงานหาเลี้ยงครอบครัว โดยเฉพาะชีวิตนักธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับการกู้ยืมเงินจากสถาบันการเงินเป็นจำนวนมาก ซึ่งปกติสถาบันการเงินมักจะขอให้คู่สมรสของผู้กู้ขอทำหนังสือให้ความยินยอมดังนั้น คู่สมรสที่มิใช่ผู้กู้จึงต้องไตร่ตรองให้รอบคอบก่อนทำหนังสือให้ความยินยอม 2. กรณี "หนี้ร่วม" นั้น โดยหลักแล้วเกิดได้ 2 กรณี กล่าวคือประการแรกโดยนิติกรรมสัญญาที่ยอมรับผิดเป็นหนี้ร่วมกับลูกหนี้อื่นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 297 รวมทั้งอาจเกิดจากพินัยกรรมสั่งไว้ก็ได้ เช่น เจ้ามรดกทำพินัยกรรมยกที่ดินให้ ก.และ ข.หนึ่งแปลง โดยมีเงื่อนไขว่า ก. และ ข. ต้องร่วมกันชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ของเจ้ามรดกซึ่งกรณีพินัยกรรมนี้ถือว่าเป็น"นิติกรรมฝ่ายเดียว" ประการที่สองโดยบทบัญญัติของกฎหมายซึ่งมีเฉพาะเรื่อง เช่น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 76, 425,427, 429, 430, 432, 682, 820, 821, 967, 1050, 1054 ฯลฯซึ่งกรณีตามคำพิพากษาศาลฎีกานี้เป็นหนี้ร่วมโดยบทบัญญัติของกฎหมายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1490 ที่บัญญัติว่า "หนี้ที่สามีภริยาเป็นลูกหนี้ร่วมกันนั้น ให้รวมถึงหนี้ที่สามีภริยาก่อให้เกิดขึ้นในระหว่างสมรสดังต่อไปนี้ (1) หนี้เกี่ยวกับการจัดการบ้านเรือน และจัดหาสิ่งจำเป็นสำหรับครอบครัวการอุปการะเลี้ยงดู ตลอดถึงการรักษาพยาบาลบุคคลในครอบครัว และการศึกษาของบุตรตามสมควรแก่อัตภาพ (2) หนี้ที่เกี่ยวข้องกับสินสมรส (3) หนี้ที่เกิดขึ้นเนื่องจากการงานซึ่งสามีภริยาทำด้วยกัน (4) หนี้ที่สามีหรือภริยาก่อขึ้นเพื่อประโยชน์ตนฝ่ายเดียวแต่อีกฝ่ายหนึ่งได้ให้สัตยาบัน" ตามมาตรา 1490(1) ถึง (3) เห็นเจตนารมณ์ของกฎหมายชัดแจ้งว่าหนี้ร่วมของสามีภริยาดังกล่าวเป็นหนี้ที่ทั้งสองฝ่ายได้ประโยชน์ร่วมกันอย่างชัดแจ้ง แต่ตามมาตรา 1490(4) เป็นเรื่องที่สามีหรือภริยา ฝ่ายที่ก่อขึ้นเพื่อประโยชน์ของตนฝ่ายเดียว แต่อีกฝ่ายต้องร่วมรับผิดด้วย ถ้า "ได้ให้สัตยาบัน" ไว้ 3. กรณีคำพิพากษาศาลฎีกานี้ประเด็นที่น่าสนใจเป็นอย่างยิ่งก็คือ การกระทำแค่ไหน เพียงไร ของคู่สมรส (ฝ่ายที่มิได้ก่อหนี้)ถึงจะถือได้ว่า "ได้ให้สัตยาบัน" ในหนี้สินที่อีกฝ่ายหนึ่งได้ก่อไว้ คำว่า "สัตยาบัน" ไม่มีกฎหมายบัญญัติ จึงต้องพิจารณาจากความหมายตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 ซึ่งให้ความหมายว่า "การยืนยันความตกลง" โดยหลัก "การให้สัตยาบัน" เป็นนิติกรรมฝ่ายเดียว กฎหมายมิได้บัญญัติว่าจะต้องทำอย่างไร ดังนั้นแม้จะเป็นกิจการที่มีกฎหมายบัญญัติให้ทำเป็นหนังสือ หรือจดทะเบียนคู่สมรสจะให้สัตยาบันด้วยปากเปล่าก็ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 561/2482) การให้สัตยาบัน อาจทำได้ด้วยการแสดงเจตนาโดยชัดแจ้งหรือโดยปริยาย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1747/2500) นอกจากนี้ยังอาจแสดงเจตนาโดยการนิ่งได้ด้วย แต่จะต้องเป็นการนิ่งตามประเพณีหรือตามที่กฎหมายบัญญัติไว้ (กรณีของการนิ่ง ตัวอย่างที่นำมาปรับได้ก็คือ กรณีไม่บอกล้างนิติกรรมที่เป็นโมฆียะจนล่วงเลยเกินเวลาตามกฎหมายกำหนดไว้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 181) กรณีการให้สัตยาบันโดยปริยาย ที่สามีภริยารับผิดเป็นหนี้ร่วมกัน เช่น - สามีเป็นผู้กู้ ภริยาชำระดอกเบี้ย (เทียบเคียงคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 251/2522) - สามีลงชื่อเป็นพยานในหนังสือรับสารภาพหนี้ที่ภริยาทำไว้กับเจ้าหนี้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1764/2495) - สามีหรือภริยาลงชื่อเป็นพยานในสัญญาจะซื้อจะขายที่ดินคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 486/2510) หรือในสัญญากู้ยืมเงิน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1026/2518) กรณีให้ความยินยอมในการทำนิติกรรมก่อนหน้าคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ที่ศาลฎีกาได้วางบรรทัดฐานไว้ว่าเป็นหนี้ร่วม เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3693/2532 การที่ผู้ร้องทำหนังสือระบุว่าให้ความยินยอมในการทำนิติกรรมเกี่ยวกับการแก้ไขหนี้จำนอง รวมทั้งกิจการอื่นที่กระทำไปโดยผู้ร้องขอร่วมรับผิดชอบในนิติกรรมนั้นเสมือนผู้ร้องได้กระทำทุกประการ ถือว่า ผู้ร้องยอมให้สัตยาบันหนี้ที่เกิดขึ้นว่าเป็นหนี้ร่วมระหว่างผู้ก่อหนี้ซึ่งเป็นสามีกับผู้ร้องแล้ว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5696/2533 ทรัพย์พิพาทเป็นทรัพย์สินที่ผู้ร้องผู้เป็นภริยาและจำเลยผู้เป็นสามีได้มาในระหว่างสมรสจึงเป็นสินสมรส จำเลยได้นำทรัพย์พิพาทไปจำนองไว้กับธนาคารเพื่อค้ำประกันหนี้เงินกู้ของ ส. บุตรจำเลยและผู้ร้อง ซึ่งผู้ร้องให้ความยินยอม หนี้จำนองที่เกิดขึ้นในระหว่างสมรสจึงถือเป็นหนี้ร่วมกันที่จำเลยกับผู้ร้องต้องรับผิดร่วมกัน ฉะนั้นการที่ ส.ถูกธนาคารฟ้องเรียกหนี้เงินกู้ จำเลยกลัวว่าทรัพย์พิพาทจะถูกยึดจึงขอกู้เงินจากโจทก์เพื่อนำไปชำระหนี้แก่ธนาคารเพื่อไถ่ถอนจำนองนั้น เมื่อหนี้จำนองเป็นหนี้ร่วมกันและเงินที่นำไปชำระหนี้จำนองก็เป็นส่วนหนึ่งของหนี้ตามฟ้องซึ่งผู้ร้องกับจำเลยจะต้องรับผิดร่วมกัน ผู้ร้องจึงไม่มีสิทธิร้องขอกันส่วนเอาเงินจากการขายทอดตลาดทรัพย์พิพาทไว้ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5531/2534 ผู้ร้องกับจำเลยที่ 2เป็นสามีภริยากัน ผู้ร้องทำหนังสือให้ความยินยอมให้จำเลยที่ 2ทำนิติกรรมโดยระบุว่า กิจการใดที่จำเลยที่ 2 ได้กระทำไป ผู้ร้องขอร่วมรับผิดในนิติกรรมนั้นด้วยเสมือนหนึ่งผู้ร้องได้กระทำเองทุกประการ แสดงให้เห็นว่าผู้ร้องได้รับรู้ถึงหนี้สินที่จำเลยที่ 2ได้ก่อให้เกิดขึ้นถือได้ว่าผู้ร้องให้สัตยาบันหนี้ดังกล่าวเป็นหนี้ร่วมกันระหว่างจำเลยที่ 2 กับผู้ร้องตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1490 จึงต้องผูกพันที่ดินและทรัพย์สินอื่นทั้งหมดรวมทั้งส่วนของผู้ร้องด้วย ไม่ว่าจะเป็นสินสมรสและสินส่วนตัวของผู้ร้องตามมาตรา 1489 ผู้ร้องจึงไม่มีสิทธิร้องขอกันส่วน จากที่กล่าวมานั้นจึงสรุปได้ว่า การให้สัตยาบันหนี้ตามมาตรา 1490(4) ที่จะเป็นหนี้ร่วมของคู่สมรสย่อมหมายถึงการกระทำใด ๆที่คู่สมรสอีกฝ่ายได้แสดงเจตนายอมรับรองหนี้ที่คู่สมรสฝ่ายที่ก่อหนี้ได้ทำไว้ 4. มีข้อสังเกตว่า กรณีถ้าเป็นหนี้ของสามีภริยา ที่เกิดขึ้นก่อนสมรสต่อมาภายหลังสมรสแล้วสามีหรือภริยา ฝ่ายที่มิได้ก่อหนี้ได้ให้สัตยาบัน จะถือว่าเป็นหนี้ร่วมหรือไม่ เรื่องดังกล่าวมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2618/2524 วินิจฉัยไว้แล้วว่า ไม่เป็นหนี้ร่วม ยังคงถือว่าเป็นหนี้ส่วนตัวของฝ่ายที่ก่อหนี้ขึ้นดังเดิม พิสิษฐ์ เดชไชยยาศักดิ์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวน137,974.42 บาท ให้แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 19 ต่อปีจากต้นเงิน 83,015.73 บาท นับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยทั้งสามขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันชำระเงินจำนวน 137,974.42 บาท แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 19 ต่อปีของต้นเงิน 83,015.73 บาท นับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ กับให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์โดยกำหนดค่าทนายความ 1,000 บาท ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 3โจทก์อุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกา โดยได้รับอนุญาตจากศาลชั้นต้น ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 223 ทวิศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาข้อกฎหมายต้องวินิจฉัยเพียงข้อเดียวตามที่โจทก์อุทธรณ์ว่า จำเลยที่ 3 เป็นลูกหนี้ร่วมต้องร่วมรับผิดกับจำเลยที่ 1 ต่อโจทก์ตามฟ้องหรือไม่ เห็นว่า จำเลยที่ 3ซึ่งเป็นภริยาของจำเลยที่ 1 ได้ลงลายมือชื่อให้ความยินยอมในหนังสือให้ความยินยอมเอกสารหมาย จ.7 โดยระบุว่าจำเลยที่ 3ยินยอมให้จำเลยที่ 1 คู่สมรสของจำเลยที่ 3 ทำนิติกรรมทุกอย่างกับโจทก์ได้ จึงถือได้ว่าจำเลยที่ 3 ได้ร่วมรับรู้หนี้ที่จำเลยที่ 1ได้ก่อให้เกิดขึ้นตามสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.4 และจำเลยที่ 3ได้ให้สัตยาบันในหนี้ดังกล่าว หนี้ตามสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.4จึงเป็นหนี้ร่วมระหว่างจำเลยที่ 1 กับจำเลยที่ 3 ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1490(4) ซึ่งจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 3ต้องรับผิดใช้หนี้ร่วมกันต่อโจทก์ที่ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 3 นั้น ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา อุทธรณ์ของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยที่ 3 ร่วมรับผิดกับจำเลยที่ 1และที่ 2 ชำระเงินจำนวน 137,974.42 บาท ให้แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 19 ต่อปี ของต้นเงินจำนวน 83,015.73 บาทนับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 339/2540ธนาคาร แหลมทอง จำกัด (มหาชนโจทก์นาย วสันต์ อรุณพูลทรัพย์ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 1490จำเลยที่3เป็นภริยาของจำเลยที่1ได้ลงลายมือชื่อในหนังสือให้ความยินยอมระบุว่าจำเลยที่3ยินยอมให้จำเลยที่1คู่สมรสของตนทำนิติกรรมทุกอย่างกับโจทก์ได้จึงถือว่าจำเลยที่3ได้ร่วมรับรู้หนี้ที่จำเลยที่1ได้ก่อให้เกิดขึ้นตามสัญญากู้เงินและจำเลยที่3ได้ให้สัตยาบันในหนี้ดังกล่าวหนี้ตามสัญญากู้เงินจึงเป็นหนี้ร่วมระหว่างจำเลยที่1กับจำเลยที่3ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1490(4)จำเลยที่1และจำเลยที่3ต้องรับผิดใช้หนี้ร่วมกันต่อโจทก์โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงินจำนวน137,974.42 บาท ให้แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 19 ต่อปีจากต้นเงิน 83,015.73 บาท นับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยทั้งสามขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันชำระเงินจำนวน 137,974.42 บาท แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 19 ต่อปีของต้นเงิน 83,015.73 บาท นับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ กับให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์โดยกำหนดค่าทนายความ 1,000 บาท ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 3โจทก์อุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกา โดยได้รับอนุญาตจากศาลชั้นต้น ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 223 ทวิศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาข้อกฎหมายต้องวินิจฉัยเพียงข้อเดียวตามที่โจทก์อุทธรณ์ว่า จำเลยที่ 3 เป็นลูกหนี้ร่วมต้องร่วมรับผิดกับจำเลยที่ 1 ต่อโจทก์ตามฟ้องหรือไม่ เห็นว่า จำเลยที่ 3ซึ่งเป็นภริยาของจำเลยที่ 1 ได้ลงลายมือชื่อให้ความยินยอมในหนังสือให้ความยินยอมเอกสารหมาย จ.7 โดยระบุว่าจำเลยที่ 3ยินยอมให้จำเลยที่ 1 คู่สมรสของจำเลยที่ 3 ทำนิติกรรมทุกอย่างกับโจทก์ได้ จึงถือได้ว่าจำเลยที่ 3 ได้ร่วมรับรู้หนี้ที่จำเลยที่ 1ได้ก่อให้เกิดขึ้นตามสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.4 และจำเลยที่ 3ได้ให้สัตยาบันในหนี้ดังกล่าว หนี้ตามสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.4จึงเป็นหนี้ร่วมระหว่างจำเลยที่ 1 กับจำเลยที่ 3 ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1490(4) ซึ่งจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 3ต้องรับผิดใช้หนี้ร่วมกันต่อโจทก์ที่ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 3 นั้น ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา อุทธรณ์ของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยที่ 3 ร่วมรับผิดกับจำเลยที่ 1และที่ 2 ชำระเงินจำนวน 137,974.42 บาท ให้แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 19 ต่อปี ของต้นเงินจำนวน 83,015.73 บาทนับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ(อัครวิทย์ สุมาวงศ์-ธวัชชัย พิทักษ์ผล-ไพฑูรย์ แสงจันทร์เทศ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้เป็นบรรทัดฐานที่สำคัญยิ่งเนื่องจากในปัจจุบันนี้คู่สมรสเป็นจำนวนมาก ทั้งฝ่ายชายและหญิงต่างต้องทำงานหาเลี้ยงครอบครัว โดยเฉพาะชีวิตนักธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับการกู้ยืมเงินจากสถาบันการเงินเป็นจำนวนมาก ซึ่งปกติสถาบันการเงินมักจะขอให้คู่สมรสของผู้กู้ขอทำหนังสือให้ความยินยอมดังนั้น คู่สมรสที่มิใช่ผู้กู้จึงต้องไตร่ตรองให้รอบคอบก่อนทำหนังสือให้ความยินยอม 2. กรณี "หนี้ร่วม" นั้น โดยหลักแล้วเกิดได้ 2 กรณี กล่าวคือประการแรกโดยนิติกรรมสัญญาที่ยอมรับผิดเป็นหนี้ร่วมกับลูกหนี้อื่นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 297 รวมทั้งอาจเกิดจากพินัยกรรมสั่งไว้ก็ได้ เช่น เจ้ามรดกทำพินัยกรรมยกที่ดินให้ ก.และ ข.หนึ่งแปลง โดยมีเงื่อนไขว่า ก. และ ข. ต้องร่วมกันชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ของเจ้ามรดกซึ่งกรณีพินัยกรรมนี้ถือว่าเป็น"นิติกรรมฝ่ายเดียว" ประการที่สองโดยบทบัญญัติของกฎหมายซึ่งมีเฉพาะเรื่อง เช่น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 76, 425,427, 429, 430, 432, 682, 820, 821, 967, 1050, 1054 ฯลฯซึ่งกรณีตามคำพิพากษาศาลฎีกานี้เป็นหนี้ร่วมโดยบทบัญญัติของกฎหมายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1490 ที่บัญญัติว่า "หนี้ที่สามีภริยาเป็นลูกหนี้ร่วมกันนั้น ให้รวมถึงหนี้ที่สามีภริยาก่อให้เกิดขึ้นในระหว่างสมรสดังต่อไปนี้ (1) หนี้เกี่ยวกับการจัดการบ้านเรือน และจัดหาสิ่งจำเป็นสำหรับครอบครัวการอุปการะเลี้ยงดู ตลอดถึงการรักษาพยาบาลบุคคลในครอบครัว และการศึกษาของบุตรตามสมควรแก่อัตภาพ (2) หนี้ที่เกี่ยวข้องกับสินสมรส (3) หนี้ที่เกิดขึ้นเนื่องจากการงานซึ่งสามีภริยาทำด้วยกัน (4) หนี้ที่สามีหรือภริยาก่อขึ้นเพื่อประโยชน์ตนฝ่ายเดียวแต่อีกฝ่ายหนึ่งได้ให้สัตยาบัน" ตามมาตรา 1490(1) ถึง (3) เห็นเจตนารมณ์ของกฎหมายชัดแจ้งว่าหนี้ร่วมของสามีภริยาดังกล่าวเป็นหนี้ที่ทั้งสองฝ่ายได้ประโยชน์ร่วมกันอย่างชัดแจ้ง แต่ตามมาตรา 1490(4) เป็นเรื่องที่สามีหรือภริยา ฝ่ายที่ก่อขึ้นเพื่อประโยชน์ของตนฝ่ายเดียว แต่อีกฝ่ายต้องร่วมรับผิดด้วย ถ้า "ได้ให้สัตยาบัน" ไว้ 3. กรณีคำพิพากษาศาลฎีกานี้ประเด็นที่น่าสนใจเป็นอย่างยิ่งก็คือ การกระทำแค่ไหน เพียงไร ของคู่สมรส (ฝ่ายที่มิได้ก่อหนี้)ถึงจะถือได้ว่า "ได้ให้สัตยาบัน" ในหนี้สินที่อีกฝ่ายหนึ่งได้ก่อไว้ คำว่า "สัตยาบัน" ไม่มีกฎหมายบัญญัติ จึงต้องพิจารณาจากความหมายตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 ซึ่งให้ความหมายว่า "การยืนยันความตกลง" โดยหลัก "การให้สัตยาบัน" เป็นนิติกรรมฝ่ายเดียว กฎหมายมิได้บัญญัติว่าจะต้องทำอย่างไร ดังนั้นแม้จะเป็นกิจการที่มีกฎหมายบัญญัติให้ทำเป็นหนังสือ หรือจดทะเบียนคู่สมรสจะให้สัตยาบันด้วยปากเปล่าก็ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 561/2482) การให้สัตยาบัน อาจทำได้ด้วยการแสดงเจตนาโดยชัดแจ้งหรือโดยปริยาย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1747/2500) นอกจากนี้ยังอาจแสดงเจตนาโดยการนิ่งได้ด้วย แต่จะต้องเป็นการนิ่งตามประเพณีหรือตามที่กฎหมายบัญญัติไว้ (กรณีของการนิ่ง ตัวอย่างที่นำมาปรับได้ก็คือ กรณีไม่บอกล้างนิติกรรมที่เป็นโมฆียะจนล่วงเลยเกินเวลาตามกฎหมายกำหนดไว้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 181) กรณีการให้สัตยาบันโดยปริยาย ที่สามีภริยารับผิดเป็นหนี้ร่วมกัน เช่น - สามีเป็นผู้กู้ ภริยาชำระดอกเบี้ย (เทียบเคียงคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 251/2522) - สามีลงชื่อเป็นพยานในหนังสือรับสารภาพหนี้ที่ภริยาทำไว้กับเจ้าหนี้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1764/2495) - สามีหรือภริยาลงชื่อเป็นพยานในสัญญาจะซื้อจะขายที่ดินคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 486/2510) หรือในสัญญากู้ยืมเงิน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1026/2518) กรณีให้ความยินยอมในการทำนิติกรรมก่อนหน้าคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ที่ศาลฎีกาได้วางบรรทัดฐานไว้ว่าเป็นหนี้ร่วม เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3693/2532 การที่ผู้ร้องทำหนังสือระบุว่าให้ความยินยอมในการทำนิติกรรมเกี่ยวกับการแก้ไขหนี้จำนอง รวมทั้งกิจการอื่นที่กระทำไปโดยผู้ร้องขอร่วมรับผิดชอบในนิติกรรมนั้นเสมือนผู้ร้องได้กระทำทุกประการ ถือว่า ผู้ร้องยอมให้สัตยาบันหนี้ที่เกิดขึ้นว่าเป็นหนี้ร่วมระหว่างผู้ก่อหนี้ซึ่งเป็นสามีกับผู้ร้องแล้ว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5696/2533 ทรัพย์พิพาทเป็นทรัพย์สินที่ผู้ร้องผู้เป็นภริยาและจำเลยผู้เป็นสามีได้มาในระหว่างสมรสจึงเป็นสินสมรส จำเลยได้นำทรัพย์พิพาทไปจำนองไว้กับธนาคารเพื่อค้ำประกันหนี้เงินกู้ของ ส. บุตรจำเลยและผู้ร้อง ซึ่งผู้ร้องให้ความยินยอม หนี้จำนองที่เกิดขึ้นในระหว่างสมรสจึงถือเป็นหนี้ร่วมกันที่จำเลยกับผู้ร้องต้องรับผิดร่วมกัน ฉะนั้นการที่ ส.ถูกธนาคารฟ้องเรียกหนี้เงินกู้ จำเลยกลัวว่าทรัพย์พิพาทจะถูกยึดจึงขอกู้เงินจากโจทก์เพื่อนำไปชำระหนี้แก่ธนาคารเพื่อไถ่ถอนจำนองนั้น เมื่อหนี้จำนองเป็นหนี้ร่วมกันและเงินที่นำไปชำระหนี้จำนองก็เป็นส่วนหนึ่งของหนี้ตามฟ้องซึ่งผู้ร้องกับจำเลยจะต้องรับผิดร่วมกัน ผู้ร้องจึงไม่มีสิทธิร้องขอกันส่วนเอาเงินจากการขายทอดตลาดทรัพย์พิพาทไว้ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5531/2534 ผู้ร้องกับจำเลยที่ 2เป็นสามีภริยากัน ผู้ร้องทำหนังสือให้ความยินยอมให้จำเลยที่ 2ทำนิติกรรมโดยระบุว่า กิจการใดที่จำเลยที่ 2 ได้กระทำไป ผู้ร้องขอร่วมรับผิดในนิติกรรมนั้นด้วยเสมือนหนึ่งผู้ร้องได้กระทำเองทุกประการ แสดงให้เห็นว่าผู้ร้องได้รับรู้ถึงหนี้สินที่จำเลยที่ 2ได้ก่อให้เกิดขึ้นถือได้ว่าผู้ร้องให้สัตยาบันหนี้ดังกล่าวเป็นหนี้ร่วมกันระหว่างจำเลยที่ 2 กับผู้ร้องตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1490 จึงต้องผูกพันที่ดินและทรัพย์สินอื่นทั้งหมดรวมทั้งส่วนของผู้ร้องด้วย ไม่ว่าจะเป็นสินสมรสและสินส่วนตัวของผู้ร้องตามมาตรา 1489 ผู้ร้องจึงไม่มีสิทธิร้องขอกันส่วน จากที่กล่าวมานั้นจึงสรุปได้ว่า การให้สัตยาบันหนี้ตามมาตรา 1490(4) ที่จะเป็นหนี้ร่วมของคู่สมรสย่อมหมายถึงการกระทำใด ๆที่คู่สมรสอีกฝ่ายได้แสดงเจตนายอมรับรองหนี้ที่คู่สมรสฝ่ายที่ก่อหนี้ได้ทำไว้ 4. มีข้อสังเกตว่า กรณีถ้าเป็นหนี้ของสามีภริยา ที่เกิดขึ้นก่อนสมรสต่อมาภายหลังสมรสแล้วสามีหรือภริยา ฝ่ายที่มิได้ก่อหนี้ได้ให้สัตยาบัน จะถือว่าเป็นหนี้ร่วมหรือไม่ เรื่องดังกล่าวมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2618/2524 วินิจฉัยไว้แล้วว่า ไม่เป็นหนี้ร่วม ยังคงถือว่าเป็นหนี้ส่วนตัวของฝ่ายที่ก่อหนี้ขึ้นดังเดิม พิสิษฐ์ เดชไชยยาศักดิ์