คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4819/2537หลักกฎหมาย: จำเลยเคยเป็นโจทก์ฟ้องโจทก์ในคดีนี้ว่า รถยนต์คันพิพาทในคดีนี้เป็นทรัพย์มรดกของพลตำรวจตรีท. ขอให้โจทก์คืนรถยนต์คันพิพาทให้จำเลยหรือใช้ราคาโจทก์ให้การว่ารถยนต์คันพิพาทเป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์ ซึ่งมีประเด็นว่ารถยนต์คันพิพาทเป็นทรัพย์มรดกของพลตำรวจตรีท. หรือไม่ การที่โจทก์มาฟ้องคดีนี้ในขณะที่คดีเดิมยังอยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลอุทธรณ์ว่ารถยนต์คันพิพาทโจทก์เป็นเจ้าของร่วมกับพลตำรวจตรีท.ซึ่งจะต้องพิจารณาว่าโจทก์มีสิทธิในทรัพย์มรดกของพลตำรวจตรี ท. ด้วยหรือไม่ อันเป็นประเด็นเดียวกันกับที่ศาลชั้นต้นได้วินิจฉัยมาแล้วในคดีเดิมฟ้องของโจทก์คดีนี้จึงเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144 โจทก์ฎีกาเพียงแต่ขอให้ศาลชั้นต้นพิจารณาคดีใหม่ มิได้ฎีกาขอให้ตนเป็นฝ่ายชนะคดี จึงเป็นคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ต้องเสียค่าขึ้นศาลชั้นฎีกา 200 บาท แต่โจทก์เสียค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาคิดตามจำนวนทุนทรัพย์ จึงต้องคืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาส่วนที่เสียเกินแก่โจทก์โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นภริยาของพลตำรวจตรีเทพย์ โดยจดทะเบียนสมรสมีทรัพย์สินที่ร่วมกันทำมาหาได้หลายรายการ รวมทั้งรถยนต์กระบะดัทสันหมายเลขทะเบียน 9ย-1999 กรุงเทพมหานครราคาประมาณ 150,000 บาท ซึ่งมีชื่อของพลตำรวจตรีเทพย์เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ จำเลยเป็นผู้จัดการมรดกของพลตำรวจตรีเทพย์ตามคำสั่งศาลชั้นต้น คดีหมายเลขแดงที่ 7668/2530 และได้ใช้สิทธิในฐานะส่วนตัวกับฐานะผู้จัดการมรดกฟ้องโจทก์ต่อศาลชั้นต้น ขอบังคับให้โจทก์ส่งมอบรถยนต์คันดังกล่าวแก่จำเลย หรือใช้ราคาแทนเป็นเงิน150,000 บาท ซึ่งศาลชั้นต้นพิพากษาบังคับโจทก์ตามคำขอของจำเลยเป็นคดีหมายเลขแดงที่ 14010/2531 โจทก์ในฐานะภริยาโดยชอบด้วยกฎหมายของพลตำรวจตรีเทพย์มีกรรมสิทธิ์รวมในรถยนต์คันดังกล่าวครึ่งหนึ่งเป็นเงิน 75,000 บาท ขอบังคับให้จำเลยใช้ราคารถยนต์ดังกล่าวแก่โจทก์ครึ่งหนึ่งเป็นเงิน 75,000 บาท หากจำเลยไม่สามารถชำระได้ก็ให้นำรถยนต์คันดังกล่าวออกขายทอดตลาดนำเงินมาแบ่งกันคนละครึ่งจำเลยให้การว่า ศาลชั้นต้นได้มีคำพิพากษาวินิจฉัยในคดีหมายเลขแดงที่ 14010/2531 ว่า โจทก์ในคดีนี้ไม่ใช่เจ้าของรถยนต์คันพิพาท การที่โจทก์มาฟ้องคดีนี้อีก ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144 และ 145 โจทก์ไม่ใช่ภริยาที่ชอบด้วยกฎหมายของพลตำรวจตรีเทพย์ และไม่ใช่เจ้าของกรรมสิทธิ์รวมในรถยนต์คันพิพาท ขอให้ยกฟ้องระหว่างพิจารณา โจทก์แถลงรับว่า คดีหมายเลขแดงที่ 14010/2531ของศาลชั้นต้นอยู่ระหว่างพิจารณาของศาลอุทธรณ์ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่าคดีนี้เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำกับคดีหมายเลขแดงที่ 14010/2531ของศาลชั้นต้นหรือไม่ เห็นว่า ในคดีเดิม คือ คดีหมายเลขแดงที่14010/2531 ของศาลชั้นต้น จำเลยได้ฟ้องโจทก์ในคดีนี้ว่า รถยนต์คันพิพาทเป็นทรัพย์มรดกของพลตำรวจตรีเทพย์ ธีรจันทรานนท์ ขอให้โจทก์คืนรถยนต์คันพิพาทให้จำเลยหรือใช้ราคา โจทก์ให้การว่ารถยนต์คันพิพาทเป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์ ซึ่งมีประเด็นว่ารถยนต์คันพิพาทเป็นทรัพย์มรดกของพลตำรวจตรีเทพย์หรือไม่ การที่โจทก์มาฟ้องคดีนี้ในขณะที่คดีเดิมยังอยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลอุทธรณ์ว่ารถยนต์คันพิพาทโจทก์เป็นเจ้าของร่วมกับพลตำรวจตรีเทพย์ ซึ่งจะต้องพิจารณาว่าโจทก์มีสิทธิในทรัพย์มรดกของพลตำรวจตรีเทพย์ด้วยหรือไม่ อันเป็นประเด็นเดียวกันกับที่ศาลชั้นต้นได้วินิจฉัยมาแล้วในคดีเดิม ฟ้องของโจทก์คดีนี้จึงเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 144 ส่วนฎีกาโจทก์ที่ว่า ศาลชั้นต้นวินิจฉัยนอกประเด็นนั้นปรากฏว่าคดีนี้จำเลยให้การว่าฟ้องโจทก์ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144, 145 ศาลชั้นต้น จึงได้กำหนดเป็นประเด็นข้อพิพาทว่า คดีนี้เป็นฟ้องซ้ำหรือเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้อนกับคดีเดิมหรือไม่ ดังนั้น ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าฟ้องโจทก์ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144จึงไม่เป็นการนอกประเด็นดังที่โจทก์ฎีกา ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษามาศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้นอนึ่ง คดีนี้โจทก์ฎีกาเพียงแต่ขอให้ศาลชั้นต้นพิจารณาคดีใหม่มิได้ฎีกาขอให้ตนเป็นฝ่ายชนะคดี จึงเป็นคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ ต้องเสียค่าขึ้นศาลชั้นฎีกา 200 บาทแต่โจทก์เสียค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาคิดตามจำนวนทุนทรัพย์เป็นเงิน1,875 บาท จึงให้คืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาส่วนที่เสียเกินจำนวน1,675 บาท แก่โจทก์"พิพากษายืน และให้คืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาส่วนที่เสียเกินแก่โจทก์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4819/2537นาง บุญ ดี ธีรจันทรานนท์โจทก์นางสาว ทิพยวรรณ ธีรจันทรานนท์ ใน ฐานะ ส่วนตัว และ ใน ฐานะจำเลยผู้จัดการมรดก ของ พลตำรวจตรี เทพ ย์ ธีรจันทรานนท์จำเลย ป.วิ.พ. ม. 144, ม. 150 จำเลยเคยเป็นโจทก์ฟ้องโจทก์ในคดีนี้ว่า รถยนต์คันพิพาทในคดีนี้เป็นทรัพย์มรดกของพลตำรวจตรีท. ขอให้โจทก์คืนรถยนต์คันพิพาทให้จำเลยหรือใช้ราคาโจทก์ให้การว่ารถยนต์คันพิพาทเป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์ ซึ่งมีประเด็นว่ารถยนต์คันพิพาทเป็นทรัพย์มรดกของพลตำรวจตรีท. หรือไม่ การที่โจทก์มาฟ้องคดีนี้ในขณะที่คดีเดิมยังอยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลอุทธรณ์ว่ารถยนต์คันพิพาทโจทก์เป็นเจ้าของร่วมกับพลตำรวจตรีท.ซึ่งจะต้องพิจารณาว่าโจทก์มีสิทธิในทรัพย์มรดกของพลตำรวจตรี ท. ด้วยหรือไม่ อันเป็นประเด็นเดียวกันกับที่ศาลชั้นต้นได้วินิจฉัยมาแล้วในคดีเดิมฟ้องของโจทก์คดีนี้จึงเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144 โจทก์ฎีกาเพียงแต่ขอให้ศาลชั้นต้นพิจารณาคดีใหม่ มิได้ฎีกาขอให้ตนเป็นฝ่ายชนะคดี จึงเป็นคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ต้องเสียค่าขึ้นศาลชั้นฎีกา 200 บาท แต่โจทก์เสียค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาคิดตามจำนวนทุนทรัพย์ จึงต้องคืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาส่วนที่เสียเกินแก่โจทก์โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นภริยาของพลตำรวจตรีเทพย์ โดยจดทะเบียนสมรสมีทรัพย์สินที่ร่วมกันทำมาหาได้หลายรายการ รวมทั้งรถยนต์กระบะดัทสันหมายเลขทะเบียน 9ย-1999 กรุงเทพมหานครราคาประมาณ 150,000 บาท ซึ่งมีชื่อของพลตำรวจตรีเทพย์เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ จำเลยเป็นผู้จัดการมรดกของพลตำรวจตรีเทพย์ตามคำสั่งศาลชั้นต้น คดีหมายเลขแดงที่ 7668/2530 และได้ใช้สิทธิในฐานะส่วนตัวกับฐานะผู้จัดการมรดกฟ้องโจทก์ต่อศาลชั้นต้น ขอบังคับให้โจทก์ส่งมอบรถยนต์คันดังกล่าวแก่จำเลย หรือใช้ราคาแทนเป็นเงิน150,000 บาท ซึ่งศาลชั้นต้นพิพากษาบังคับโจทก์ตามคำขอของจำเลยเป็นคดีหมายเลขแดงที่ 14010/2531 โจทก์ในฐานะภริยาโดยชอบด้วยกฎหมายของพลตำรวจตรีเทพย์มีกรรมสิทธิ์รวมในรถยนต์คันดังกล่าวครึ่งหนึ่งเป็นเงิน 75,000 บาท ขอบังคับให้จำเลยใช้ราคารถยนต์ดังกล่าวแก่โจทก์ครึ่งหนึ่งเป็นเงิน 75,000 บาท หากจำเลยไม่สามารถชำระได้ก็ให้นำรถยนต์คันดังกล่าวออกขายทอดตลาดนำเงินมาแบ่งกันคนละครึ่งจำเลยให้การว่า ศาลชั้นต้นได้มีคำพิพากษาวินิจฉัยในคดีหมายเลขแดงที่ 14010/2531 ว่า โจทก์ในคดีนี้ไม่ใช่เจ้าของรถยนต์คันพิพาท การที่โจทก์มาฟ้องคดีนี้อีก ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144 และ 145 โจทก์ไม่ใช่ภริยาที่ชอบด้วยกฎหมายของพลตำรวจตรีเทพย์ และไม่ใช่เจ้าของกรรมสิทธิ์รวมในรถยนต์คันพิพาท ขอให้ยกฟ้องระหว่างพิจารณา โจทก์แถลงรับว่า คดีหมายเลขแดงที่ 14010/2531ของศาลชั้นต้นอยู่ระหว่างพิจารณาของศาลอุทธรณ์ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่าคดีนี้เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำกับคดีหมายเลขแดงที่ 14010/2531ของศาลชั้นต้นหรือไม่ เห็นว่า ในคดีเดิม คือ คดีหมายเลขแดงที่14010/2531 ของศาลชั้นต้น จำเลยได้ฟ้องโจทก์ในคดีนี้ว่า รถยนต์คันพิพาทเป็นทรัพย์มรดกของพลตำรวจตรีเทพย์ ธีรจันทรานนท์ ขอให้โจทก์คืนรถยนต์คันพิพาทให้จำเลยหรือใช้ราคา โจทก์ให้การว่ารถยนต์คันพิพาทเป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์ ซึ่งมีประเด็นว่ารถยนต์คันพิพาทเป็นทรัพย์มรดกของพลตำรวจตรีเทพย์หรือไม่ การที่โจทก์มาฟ้องคดีนี้ในขณะที่คดีเดิมยังอยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลอุทธรณ์ว่ารถยนต์คันพิพาทโจทก์เป็นเจ้าของร่วมกับพลตำรวจตรีเทพย์ ซึ่งจะต้องพิจารณาว่าโจทก์มีสิทธิในทรัพย์มรดกของพลตำรวจตรีเทพย์ด้วยหรือไม่ อันเป็นประเด็นเดียวกันกับที่ศาลชั้นต้นได้วินิจฉัยมาแล้วในคดีเดิม ฟ้องของโจทก์คดีนี้จึงเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 144 ส่วนฎีกาโจทก์ที่ว่า ศาลชั้นต้นวินิจฉัยนอกประเด็นนั้นปรากฏว่าคดีนี้จำเลยให้การว่าฟ้องโจทก์ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144, 145 ศาลชั้นต้น จึงได้กำหนดเป็นประเด็นข้อพิพาทว่า คดีนี้เป็นฟ้องซ้ำหรือเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้อนกับคดีเดิมหรือไม่ ดังนั้น ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าฟ้องโจทก์ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144จึงไม่เป็นการนอกประเด็นดังที่โจทก์ฎีกา ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษามาศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้นอนึ่ง คดีนี้โจทก์ฎีกาเพียงแต่ขอให้ศาลชั้นต้นพิจารณาคดีใหม่มิได้ฎีกาขอให้ตนเป็นฝ่ายชนะคดี จึงเป็นคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ ต้องเสียค่าขึ้นศาลชั้นฎีกา 200 บาทแต่โจทก์เสียค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาคิดตามจำนวนทุนทรัพย์เป็นเงิน1,875 บาท จึงให้คืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาส่วนที่เสียเกินจำนวน1,675 บาท แก่โจทก์"พิพากษายืน และให้คืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาส่วนที่เสียเกินแก่โจทก์(สมคิด ไตรโสรัส-พรชัย สมรรถเวช-สถิตย์ ไพเราะ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ ค่าขึ้นศาลในศาลชั้นต้น ได้แก่ ค่าธรรมเนียมศาลที่จะต้องเสียเมื่อโจทก์นำคดีมาฟ้องศาลหรือโดยร้องสอดเข้ามาเป็นโจทก์ร่วมหรือเป็นคู่ความฝ่ายที่สามหรือในกรณีที่จำเลยฟ้องแย้งก็มีฐานะเป็นโจทก์ในคำฟ้องแย้งเช่นกัน คู่ความเหล่านี้ต้องเสียค่าขึ้นศาลตามที่กำหนดไว้ในตาราง 1 ท้าย ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งตามจำนวนทุนทรัพย์ที่พิพาท หรือถ้าเป็นคดีไม่มีทุนทรัพย์ที่กำหนดอัตราไว้ต่างหาก การฟ้องคดีต่อศาล แบ่งคดีออกเป็น 2 ประเภทใหญ่ ๆ คือ 1. คดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันอาจคำนวณเป็นราคาเงินได้หมายถึงคดีที่มีทุนทรัพย์ ทั้งนี้โดยพิจารณาจากคำฟ้องของโจทก์ว่าโจทก์ฟ้องเรียกร้องอะไรมาถ้าโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยชำระหนี้หรือค่าเสียหายเป็นเงิน หรือพิพาทกันด้วยกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินใด ๆเห็นได้ชัดว่าเป็นคดีมีทุนทรัพย์ ข้อสำคัญก็ยึดหลักไว้ว่าถ้าโจทก์ชนะคดีโจทก์จะได้เงินหรือทรัพย์สินอะไรไปหรือไม่ ถ้าได้ตามที่ขอก็เป็นคดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันอาจคำนวณเป็นราคาเงินได้เช่น กรณีโจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยออกจากห้องเช่าโดยอ้างว่าเป็นของบิดาบิดาตายจึงเป็นมรดกแก่โจทก์ จำเลยให้การว่าเรือนพิพาทเป็นเรือนที่จำเลยกับผู้มีชื่อออกทุนสร้างขึ้น ถือว่าเป็นคดีพิพาทกันด้วยเรื่องกรรมสิทธิ์ในเรือน จึงเป็นคดีมีทุนทรัพย์ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1127/2493) หรือผู้ขายฝากฟ้องว่าได้ชำระเงินค่าไถ่ถอนทรัพย์ที่ขายฝากแล้ว แต่ผู้รับซื้อไม่ไปแก้ทะเบียนการไถ่ถอน ฝ่ายผู้ซื้อให้การปฏิเสธว่าไม่เคยรับเงินค่าไถ่จากผู้ขายฝากเลยดังนี้ถือว่าเป็นคดีมีทุนทรัพย์เท่าราคาทรัพย์ที่ขายฝาก (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1367/2494) หรือกรณีที่โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยโอนขายหุ้นจำนวน 200 หุ้น ราคา 3,050,000 บาท ถือเป็นคดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันอาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3248/2525) เป็นต้น 2. คดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ หมายถึงคดีที่ไม่มีทุนทรัพย์ เช่น คดีเกี่ยวด้วยสิทธิในครอบครัว การฟ้องขอให้รับรองบุตรหรือคดีฟ้องหย่า คดีฟ้องขับไล่ผู้เช่าออกจากที่เช่าโดยผู้เช่ามิได้ต่อสู้กรรมสิทธิ์ ทั้งนี้โดยพิจารณาในคำฟ้องและคำขอท้ายฟ้องว่าถ้าโจทก์ชนะคดีตามฟ้องแล้วถ้าโจทก์ไม่ได้เงินหรือทรัพย์สินใด ๆ ไป ถือว่าเป็นคดีไม่มีทุนทรัพย์ เช่น กรณีที่ฟ้องขอให้ศาลแสดงว่าโจทก์มีสิทธิได้รับมรดกแปลงหนึ่งร่วมกับจำเลย และขอให้ลงชื่อโจทก์ไว้ในโฉนดว่าร่วมกับจำเลยนั้น เป็นคดีไม่มีทุนทรัพย์ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 418/2493)หรือโจทก์ฟ้องขอเลิกห้างหุ้นส่วนและตั้งผู้ชำระบัญชีมิใช่เรื่องเรียกร้องทรัพย์สินหรือส่วนแบ่งอย่างใด จึงเป็นคดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันมิอาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 105/2495) หรือร้องขอเป็นผู้จัดการมรดก (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 388-389/2511) หรือฟ้องขอให้พิพากษาว่าโจทก์เป็นทายาทมีสิทธิได้รับเงินบำเหน็จบำนาญของผู้ตาย ซึ่งกองทัพบกจำเลยสืบว่าโจทก์มิใช่ทายาทไม่มีสิทธิรับบำนาญพิเศษ จำเลยโต้แย้งสิทธิของโจทก์โจทก์จึงฟ้องจำเลยได้ ถือเป็นคดีไม่มีทุนทรัพย์ ไม่ต้องเสียค่าขึ้นศาลตามจำนวนทุนทรัพย์ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 216/2518) เป็นต้น สำหรับคำร้องขอให้ศาลพิจารณาคดีใหม่นั้น เป็นกรณีที่โจทก์หรือจำเลยขาดนัดพิจารณา และศาลได้พิจารณาและชี้ขาดตัดสินคดีไปฝ่ายเดียว ฝ่ายที่แพ้คดีจึงมาร้องขอให้พิจารณาคดีใหม่ จึงเห็นได้ว่ามิใช่กรณีที่ผู้ร้องขอมาขอให้ตนเป็นฝ่ายชนะคดีแต่อย่างใด จึงเป็นคดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันมิอาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ซึ่งตามตาราง 1(2)(ก) ท้าย ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งกำหนดให้คดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ให้เรียกค่าขึ้นศาลเรื่องละ 200 บาท และในชั้นอุทธรณ์ฎีกาประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 150 วรรคสอง ก็ระบุให้ผู้อุทธรณ์ฎีกาเสียตามจำนวนเดียวกันกับศาลชั้นต้น ฉะนั้นที่โจทก์ฎีกาขอให้ศาลชั้นต้นพิจารณาคดีใหม่จึงต้องเสียค่าขึ้นศาลชั้นฎีกา 200 บาท จิตฤดี วีระเวสส์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นภริยาของพลตำรวจตรีเทพย์ โดยจดทะเบียนสมรสมีทรัพย์สินที่ร่วมกันทำมาหาได้หลายรายการ รวมทั้งรถยนต์กระบะดัทสันหมายเลขทะเบียน 9ย-1999 กรุงเทพมหานครราคาประมาณ 150,000 บาท ซึ่งมีชื่อของพลตำรวจตรีเทพย์เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ จำเลยเป็นผู้จัดการมรดกของพลตำรวจตรีเทพย์ตามคำสั่งศาลชั้นต้น คดีหมายเลขแดงที่ 7668/2530 และได้ใช้สิทธิในฐานะส่วนตัวกับฐานะผู้จัดการมรดกฟ้องโจทก์ต่อศาลชั้นต้น ขอบังคับให้โจทก์ส่งมอบรถยนต์คันดังกล่าวแก่จำเลย หรือใช้ราคาแทนเป็นเงิน150,000 บาท ซึ่งศาลชั้นต้นพิพากษาบังคับโจทก์ตามคำขอของจำเลยเป็นคดีหมายเลขแดงที่ 14010/2531 โจทก์ในฐานะภริยาโดยชอบด้วยกฎหมายของพลตำรวจตรีเทพย์มีกรรมสิทธิ์รวมในรถยนต์คันดังกล่าวครึ่งหนึ่งเป็นเงิน 75,000 บาท ขอบังคับให้จำเลยใช้ราคารถยนต์ดังกล่าวแก่โจทก์ครึ่งหนึ่งเป็นเงิน 75,000 บาท หากจำเลยไม่สามารถชำระได้ก็ให้นำรถยนต์คันดังกล่าวออกขายทอดตลาดนำเงินมาแบ่งกันคนละครึ่งจำเลยให้การว่า ศาลชั้นต้นได้มีคำพิพากษาวินิจฉัยในคดีหมายเลขแดงที่ 14010/2531 ว่า โจทก์ในคดีนี้ไม่ใช่เจ้าของรถยนต์คันพิพาท การที่โจทก์มาฟ้องคดีนี้อีก ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144 และ 145 โจทก์ไม่ใช่ภริยาที่ชอบด้วยกฎหมายของพลตำรวจตรีเทพย์ และไม่ใช่เจ้าของกรรมสิทธิ์รวมในรถยนต์คันพิพาท ขอให้ยกฟ้องระหว่างพิจารณา โจทก์แถลงรับว่า คดีหมายเลขแดงที่ 14010/2531ของศาลชั้นต้นอยู่ระหว่างพิจารณาของศาลอุทธรณ์ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่าคดีนี้เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำกับคดีหมายเลขแดงที่ 14010/2531ของศาลชั้นต้นหรือไม่ เห็นว่า ในคดีเดิม คือ คดีหมายเลขแดงที่14010/2531 ของศาลชั้นต้น จำเลยได้ฟ้องโจทก์ในคดีนี้ว่า รถยนต์คันพิพาทเป็นทรัพย์มรดกของพลตำรวจตรีเทพย์ ธีรจันทรานนท์ ขอให้โจทก์คืนรถยนต์คันพิพาทให้จำเลยหรือใช้ราคา โจทก์ให้การว่ารถยนต์คันพิพาทเป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์ ซึ่งมีประเด็นว่ารถยนต์คันพิพาทเป็นทรัพย์มรดกของพลตำรวจตรีเทพย์หรือไม่ การที่โจทก์มาฟ้องคดีนี้ในขณะที่คดีเดิมยังอยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลอุทธรณ์ว่ารถยนต์คันพิพาทโจทก์เป็นเจ้าของร่วมกับพลตำรวจตรีเทพย์ ซึ่งจะต้องพิจารณาว่าโจทก์มีสิทธิในทรัพย์มรดกของพลตำรวจตรีเทพย์ด้วยหรือไม่ อันเป็นประเด็นเดียวกันกับที่ศาลชั้นต้นได้วินิจฉัยมาแล้วในคดีเดิม ฟ้องของโจทก์คดีนี้จึงเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 144 ส่วนฎีกาโจทก์ที่ว่า ศาลชั้นต้นวินิจฉัยนอกประเด็นนั้นปรากฏว่าคดีนี้จำเลยให้การว่าฟ้องโจทก์ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144, 145 ศาลชั้นต้น จึงได้กำหนดเป็นประเด็นข้อพิพาทว่า คดีนี้เป็นฟ้องซ้ำหรือเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้อนกับคดีเดิมหรือไม่ ดังนั้น ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าฟ้องโจทก์ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144จึงไม่เป็นการนอกประเด็นดังที่โจทก์ฎีกา ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษามาศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้นอนึ่ง คดีนี้โจทก์ฎีกาเพียงแต่ขอให้ศาลชั้นต้นพิจารณาคดีใหม่มิได้ฎีกาขอให้ตนเป็นฝ่ายชนะคดี จึงเป็นคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ ต้องเสียค่าขึ้นศาลชั้นฎีกา 200 บาทแต่โจทก์เสียค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาคิดตามจำนวนทุนทรัพย์เป็นเงิน1,875 บาท จึงให้คืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาส่วนที่เสียเกินจำนวน1,675 บาท แก่โจทก์"พิพากษายืน และให้คืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาส่วนที่เสียเกินแก่โจทก์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4819/2537นาง บุญ ดี ธีรจันทรานนท์โจทก์นางสาว ทิพยวรรณ ธีรจันทรานนท์ ใน ฐานะ ส่วนตัว และ ใน ฐานะจำเลยผู้จัดการมรดก ของ พลตำรวจตรี เทพ ย์ ธีรจันทรานนท์จำเลย ป.วิ.พ. ม. 144, ม. 150 จำเลยเคยเป็นโจทก์ฟ้องโจทก์ในคดีนี้ว่า รถยนต์คันพิพาทในคดีนี้เป็นทรัพย์มรดกของพลตำรวจตรีท. ขอให้โจทก์คืนรถยนต์คันพิพาทให้จำเลยหรือใช้ราคาโจทก์ให้การว่ารถยนต์คันพิพาทเป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์ ซึ่งมีประเด็นว่ารถยนต์คันพิพาทเป็นทรัพย์มรดกของพลตำรวจตรีท. หรือไม่ การที่โจทก์มาฟ้องคดีนี้ในขณะที่คดีเดิมยังอยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลอุทธรณ์ว่ารถยนต์คันพิพาทโจทก์เป็นเจ้าของร่วมกับพลตำรวจตรีท.ซึ่งจะต้องพิจารณาว่าโจทก์มีสิทธิในทรัพย์มรดกของพลตำรวจตรี ท. ด้วยหรือไม่ อันเป็นประเด็นเดียวกันกับที่ศาลชั้นต้นได้วินิจฉัยมาแล้วในคดีเดิมฟ้องของโจทก์คดีนี้จึงเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144 โจทก์ฎีกาเพียงแต่ขอให้ศาลชั้นต้นพิจารณาคดีใหม่ มิได้ฎีกาขอให้ตนเป็นฝ่ายชนะคดี จึงเป็นคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ต้องเสียค่าขึ้นศาลชั้นฎีกา 200 บาท แต่โจทก์เสียค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาคิดตามจำนวนทุนทรัพย์ จึงต้องคืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาส่วนที่เสียเกินแก่โจทก์โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นภริยาของพลตำรวจตรีเทพย์ โดยจดทะเบียนสมรสมีทรัพย์สินที่ร่วมกันทำมาหาได้หลายรายการ รวมทั้งรถยนต์กระบะดัทสันหมายเลขทะเบียน 9ย-1999 กรุงเทพมหานครราคาประมาณ 150,000 บาท ซึ่งมีชื่อของพลตำรวจตรีเทพย์เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ จำเลยเป็นผู้จัดการมรดกของพลตำรวจตรีเทพย์ตามคำสั่งศาลชั้นต้น คดีหมายเลขแดงที่ 7668/2530 และได้ใช้สิทธิในฐานะส่วนตัวกับฐานะผู้จัดการมรดกฟ้องโจทก์ต่อศาลชั้นต้น ขอบังคับให้โจทก์ส่งมอบรถยนต์คันดังกล่าวแก่จำเลย หรือใช้ราคาแทนเป็นเงิน150,000 บาท ซึ่งศาลชั้นต้นพิพากษาบังคับโจทก์ตามคำขอของจำเลยเป็นคดีหมายเลขแดงที่ 14010/2531 โจทก์ในฐานะภริยาโดยชอบด้วยกฎหมายของพลตำรวจตรีเทพย์มีกรรมสิทธิ์รวมในรถยนต์คันดังกล่าวครึ่งหนึ่งเป็นเงิน 75,000 บาท ขอบังคับให้จำเลยใช้ราคารถยนต์ดังกล่าวแก่โจทก์ครึ่งหนึ่งเป็นเงิน 75,000 บาท หากจำเลยไม่สามารถชำระได้ก็ให้นำรถยนต์คันดังกล่าวออกขายทอดตลาดนำเงินมาแบ่งกันคนละครึ่งจำเลยให้การว่า ศาลชั้นต้นได้มีคำพิพากษาวินิจฉัยในคดีหมายเลขแดงที่ 14010/2531 ว่า โจทก์ในคดีนี้ไม่ใช่เจ้าของรถยนต์คันพิพาท การที่โจทก์มาฟ้องคดีนี้อีก ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144 และ 145 โจทก์ไม่ใช่ภริยาที่ชอบด้วยกฎหมายของพลตำรวจตรีเทพย์ และไม่ใช่เจ้าของกรรมสิทธิ์รวมในรถยนต์คันพิพาท ขอให้ยกฟ้องระหว่างพิจารณา โจทก์แถลงรับว่า คดีหมายเลขแดงที่ 14010/2531ของศาลชั้นต้นอยู่ระหว่างพิจารณาของศาลอุทธรณ์ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่าคดีนี้เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำกับคดีหมายเลขแดงที่ 14010/2531ของศาลชั้นต้นหรือไม่ เห็นว่า ในคดีเดิม คือ คดีหมายเลขแดงที่14010/2531 ของศาลชั้นต้น จำเลยได้ฟ้องโจทก์ในคดีนี้ว่า รถยนต์คันพิพาทเป็นทรัพย์มรดกของพลตำรวจตรีเทพย์ ธีรจันทรานนท์ ขอให้โจทก์คืนรถยนต์คันพิพาทให้จำเลยหรือใช้ราคา โจทก์ให้การว่ารถยนต์คันพิพาทเป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์ ซึ่งมีประเด็นว่ารถยนต์คันพิพาทเป็นทรัพย์มรดกของพลตำรวจตรีเทพย์หรือไม่ การที่โจทก์มาฟ้องคดีนี้ในขณะที่คดีเดิมยังอยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลอุทธรณ์ว่ารถยนต์คันพิพาทโจทก์เป็นเจ้าของร่วมกับพลตำรวจตรีเทพย์ ซึ่งจะต้องพิจารณาว่าโจทก์มีสิทธิในทรัพย์มรดกของพลตำรวจตรีเทพย์ด้วยหรือไม่ อันเป็นประเด็นเดียวกันกับที่ศาลชั้นต้นได้วินิจฉัยมาแล้วในคดีเดิม ฟ้องของโจทก์คดีนี้จึงเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 144 ส่วนฎีกาโจทก์ที่ว่า ศาลชั้นต้นวินิจฉัยนอกประเด็นนั้นปรากฏว่าคดีนี้จำเลยให้การว่าฟ้องโจทก์ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144, 145 ศาลชั้นต้น จึงได้กำหนดเป็นประเด็นข้อพิพาทว่า คดีนี้เป็นฟ้องซ้ำหรือเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้อนกับคดีเดิมหรือไม่ ดังนั้น ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าฟ้องโจทก์ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144จึงไม่เป็นการนอกประเด็นดังที่โจทก์ฎีกา ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษามาศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้นอนึ่ง คดีนี้โจทก์ฎีกาเพียงแต่ขอให้ศาลชั้นต้นพิจารณาคดีใหม่มิได้ฎีกาขอให้ตนเป็นฝ่ายชนะคดี จึงเป็นคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ ต้องเสียค่าขึ้นศาลชั้นฎีกา 200 บาทแต่โจทก์เสียค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาคิดตามจำนวนทุนทรัพย์เป็นเงิน1,875 บาท จึงให้คืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาส่วนที่เสียเกินจำนวน1,675 บาท แก่โจทก์"พิพากษายืน และให้คืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาส่วนที่เสียเกินแก่โจทก์(สมคิด ไตรโสรัส-พรชัย สมรรถเวช-สถิตย์ ไพเราะ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ ค่าขึ้นศาลในศาลชั้นต้น ได้แก่ ค่าธรรมเนียมศาลที่จะต้องเสียเมื่อโจทก์นำคดีมาฟ้องศาลหรือโดยร้องสอดเข้ามาเป็นโจทก์ร่วมหรือเป็นคู่ความฝ่ายที่สามหรือในกรณีที่จำเลยฟ้องแย้งก็มีฐานะเป็นโจทก์ในคำฟ้องแย้งเช่นกัน คู่ความเหล่านี้ต้องเสียค่าขึ้นศาลตามที่กำหนดไว้ในตาราง 1 ท้าย ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งตามจำนวนทุนทรัพย์ที่พิพาท หรือถ้าเป็นคดีไม่มีทุนทรัพย์ที่กำหนดอัตราไว้ต่างหาก การฟ้องคดีต่อศาล แบ่งคดีออกเป็น 2 ประเภทใหญ่ ๆ คือ 1. คดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันอาจคำนวณเป็นราคาเงินได้หมายถึงคดีที่มีทุนทรัพย์ ทั้งนี้โดยพิจารณาจากคำฟ้องของโจทก์ว่าโจทก์ฟ้องเรียกร้องอะไรมาถ้าโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยชำระหนี้หรือค่าเสียหายเป็นเงิน หรือพิพาทกันด้วยกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินใด ๆเห็นได้ชัดว่าเป็นคดีมีทุนทรัพย์ ข้อสำคัญก็ยึดหลักไว้ว่าถ้าโจทก์ชนะคดีโจทก์จะได้เงินหรือทรัพย์สินอะไรไปหรือไม่ ถ้าได้ตามที่ขอก็เป็นคดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันอาจคำนวณเป็นราคาเงินได้เช่น กรณีโจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยออกจากห้องเช่าโดยอ้างว่าเป็นของบิดาบิดาตายจึงเป็นมรดกแก่โจทก์ จำเลยให้การว่าเรือนพิพาทเป็นเรือนที่จำเลยกับผู้มีชื่อออกทุนสร้างขึ้น ถือว่าเป็นคดีพิพาทกันด้วยเรื่องกรรมสิทธิ์ในเรือน จึงเป็นคดีมีทุนทรัพย์ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1127/2493) หรือผู้ขายฝากฟ้องว่าได้ชำระเงินค่าไถ่ถอนทรัพย์ที่ขายฝากแล้ว แต่ผู้รับซื้อไม่ไปแก้ทะเบียนการไถ่ถอน ฝ่ายผู้ซื้อให้การปฏิเสธว่าไม่เคยรับเงินค่าไถ่จากผู้ขายฝากเลยดังนี้ถือว่าเป็นคดีมีทุนทรัพย์เท่าราคาทรัพย์ที่ขายฝาก (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1367/2494) หรือกรณีที่โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยโอนขายหุ้นจำนวน 200 หุ้น ราคา 3,050,000 บาท ถือเป็นคดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันอาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3248/2525) เป็นต้น 2. คดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ หมายถึงคดีที่ไม่มีทุนทรัพย์ เช่น คดีเกี่ยวด้วยสิทธิในครอบครัว การฟ้องขอให้รับรองบุตรหรือคดีฟ้องหย่า คดีฟ้องขับไล่ผู้เช่าออกจากที่เช่าโดยผู้เช่ามิได้ต่อสู้กรรมสิทธิ์ ทั้งนี้โดยพิจารณาในคำฟ้องและคำขอท้ายฟ้องว่าถ้าโจทก์ชนะคดีตามฟ้องแล้วถ้าโจทก์ไม่ได้เงินหรือทรัพย์สินใด ๆ ไป ถือว่าเป็นคดีไม่มีทุนทรัพย์ เช่น กรณีที่ฟ้องขอให้ศาลแสดงว่าโจทก์มีสิทธิได้รับมรดกแปลงหนึ่งร่วมกับจำเลย และขอให้ลงชื่อโจทก์ไว้ในโฉนดว่าร่วมกับจำเลยนั้น เป็นคดีไม่มีทุนทรัพย์ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 418/2493)หรือโจทก์ฟ้องขอเลิกห้างหุ้นส่วนและตั้งผู้ชำระบัญชีมิใช่เรื่องเรียกร้องทรัพย์สินหรือส่วนแบ่งอย่างใด จึงเป็นคดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันมิอาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 105/2495) หรือร้องขอเป็นผู้จัดการมรดก (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 388-389/2511) หรือฟ้องขอให้พิพากษาว่าโจทก์เป็นทายาทมีสิทธิได้รับเงินบำเหน็จบำนาญของผู้ตาย ซึ่งกองทัพบกจำเลยสืบว่าโจทก์มิใช่ทายาทไม่มีสิทธิรับบำนาญพิเศษ จำเลยโต้แย้งสิทธิของโจทก์โจทก์จึงฟ้องจำเลยได้ ถือเป็นคดีไม่มีทุนทรัพย์ ไม่ต้องเสียค่าขึ้นศาลตามจำนวนทุนทรัพย์ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 216/2518) เป็นต้น สำหรับคำร้องขอให้ศาลพิจารณาคดีใหม่นั้น เป็นกรณีที่โจทก์หรือจำเลยขาดนัดพิจารณา และศาลได้พิจารณาและชี้ขาดตัดสินคดีไปฝ่ายเดียว ฝ่ายที่แพ้คดีจึงมาร้องขอให้พิจารณาคดีใหม่ จึงเห็นได้ว่ามิใช่กรณีที่ผู้ร้องขอมาขอให้ตนเป็นฝ่ายชนะคดีแต่อย่างใด จึงเป็นคดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันมิอาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ซึ่งตามตาราง 1(2)(ก) ท้าย ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งกำหนดให้คดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ให้เรียกค่าขึ้นศาลเรื่องละ 200 บาท และในชั้นอุทธรณ์ฎีกาประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 150 วรรคสอง ก็ระบุให้ผู้อุทธรณ์ฎีกาเสียตามจำนวนเดียวกันกับศาลชั้นต้น ฉะนั้นที่โจทก์ฎีกาขอให้ศาลชั้นต้นพิจารณาคดีใหม่จึงต้องเสียค่าขึ้นศาลชั้นฎีกา 200 บาท จิตฤดี วีระเวสส์