คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1945/2538หลักกฎหมาย: แม้โจทก์เป็นเพียงผู้เช่าที่ดินปลูกบ้านอาศัย เมื่อโจทก์ซึ่งเป็นเจ้าของบ้านอันเป็นอสังหาริมทรัพย์ได้รับความเดือดร้อนรำคาญเป็นพิเศษจากการกระทำของจำเลย ย่อมมีอำนาจฟ้องให้ขจัดความเดือดร้อนนั้นได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1337โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยและบริวารระงับการรบกวนใช้สิทธิครอบครองที่ดินให้รื้อถอนเพิงออกไปให้พ้นที่ดินชายตลิ่งหน้าที่ดินที่โจทก์เช่าจำเลยให้การว่า จำเลยได้ปลูกเพิงสำหรับจอดเรือและเฝ้าเรือที่บริเวณริมตลิ่งคลองแม่กลองซึ่งเป็นที่สาธารณประโยชน์ ห่างจากบริเวณบ้านโจทก์ประมาณ 3 วา โจทก์ไม่มีสิทธิใด ๆ ในที่ดิน และไม่เคยครอบครองที่ดินดังกล่าว การปลูกเพิงของจำเลยจึงไม่เป็นการแย่งการครอบครองที่ดินสาธารณประโยชน์แต่อย่างใด ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้จำเลยและบริวารรื้อถอนเพิงออกไปให้พ้นที่ดินริมคลองแม่กลองหน้าที่ดินที่โจทก์เช่ากับวัดใหญ่ตำบลแม่กลอง อำเภอเมืองสมุทรสงคราม จังหวัดสมุทรสงครามให้จำเลยและบริวารระงับการก่อกวนการใช้สิทธิครอบครองที่ดินที่โจทก์เช่าห้ามเกี่ยวข้องจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ตามที่คู่ความนำสืบรับกันว่าโจทก์เป็นผู้เช่าที่ดินวัดใหญ่ ตำบลแม่กลองอำเภอเมืองสมุทรสงคราม จังหวัดสมุทรสงคราม ปลูกบ้านอยู่อาศัยมาหลายปี แต่ต้องทำสัญญาเช่าเป็นรายปี ที่ดินที่โจทก์เช่าอยู่ติดคลองแม่กลองซึ่งเป็นคลองสาธารณะ บ้านที่โจทก์ปลูกหันหน้าไปทางคลอง โจทก์ใช้ที่ริมตลิ่งหน้าบ้านเป็นท่าน้ำขึ้นลงและจอดเรือจำเลยก็ปลูกบ้านอยู่ในบริเวณใกล้เคียงกับบ้านโจทก์แต่ได้นำเรือมาจอดที่หน้าบ้านโจทก์มานานประมาณ 10 ปีแล้ว ต่อมาจำเลยปลูกเพิงในบริเวณที่จอดเรือซึ่งอยู่ห่างจากบ้านโจทก์ประมาณ 4 วาเป็นที่ชายตลิ่งอยู่ในความดูแลของกรมเจ้าท่า โจทก์เคยฟ้องขับไล่จำเลยอ้างว่าจำเลยอาศัย ศาลพิพากษายกฟ้องคดีถึงที่สุดแล้ว โจทก์จึงมาฟ้องคดีนี้ มีข้อที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยว่า โจทก์ซึ่งเป็นผู้เช่าที่ดินวัดใหญ่ปลูกบ้านเรือนอยู่อาศัย จะมีสิทธิเช่นเดียวกับผู้เป็นเจ้าของตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 537หรือไม่ เห็นว่า ฟ้องของโจทก์บรรยายว่าเพิงที่จำเลยปลูกอยู่ที่ชายตลิ่งหน้าบ้านโจทก์ กีดขวางบังหน้าบ้านโจทก์ปิดบังทางลม แสงสว่างปิดบังทิวทัศน์ และทำให้โจทก์ไม่อาจใช้ท่าน้ำขึ้นลงได้โดยสะดวกเป็นเหตุให้โจทก์ขาดความสะดวกสบาย ขาดความสำราญเสียสุขภาพอนามัย ขอให้จำเลยรื้อเพิงดังกล่าว เป็นการขอให้ขจัดความเดือดร้อนรำคาญ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1337 แต่ในขณะเดียวกันก็มีลักษณะให้จำเลยยุติการกระทำที่เป็นละเมิดต่อโจทก์ด้วย แม้โจทก์จะเป็นเพียงผู้เช่าที่ดินของวัดใหญ่ปลูกบ้านอยู่อาศัยหากได้รับความเดือดร้อนรำคาญจากการกระทำของจำเลย และได้รับความเดือดร้อนเป็นพิเศษ โจทก์ก็อยู่ในฐานะที่จะฟ้องให้ขจัดความเดือดร้อนเป็นพิเศษนั้นได้ เพราะเป็นเจ้าของบ้านซึ่งปลูกอยู่ในที่ดินดังกล่าว และบ้านเป็นอสังหาริมทรัพย์จึงเข้ากรณีที่ระบุไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1337 โจทก์จึงมีสิทธิฟ้อง"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1945/2538นาย บวบ บุญ เฉลิม รัตน์โจทก์นางสาว สัญญา สาย สกุลจำเลย ป.พ.พ. ม. 1337 ป.วิ.พ. ม. 55แม้โจทก์เป็นเพียงผู้เช่าที่ดินปลูกบ้านอาศัย เมื่อโจทก์ซึ่งเป็นเจ้าของบ้านอันเป็นอสังหาริมทรัพย์ได้รับความเดือดร้อนรำคาญเป็นพิเศษจากการกระทำของจำเลย ย่อมมีอำนาจฟ้องให้ขจัดความเดือดร้อนนั้นได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1337โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยและบริวารระงับการรบกวนใช้สิทธิครอบครองที่ดินให้รื้อถอนเพิงออกไปให้พ้นที่ดินชายตลิ่งหน้าที่ดินที่โจทก์เช่าจำเลยให้การว่า จำเลยได้ปลูกเพิงสำหรับจอดเรือและเฝ้าเรือที่บริเวณริมตลิ่งคลองแม่กลองซึ่งเป็นที่สาธารณประโยชน์ ห่างจากบริเวณบ้านโจทก์ประมาณ 3 วา โจทก์ไม่มีสิทธิใด ๆ ในที่ดิน และไม่เคยครอบครองที่ดินดังกล่าว การปลูกเพิงของจำเลยจึงไม่เป็นการแย่งการครอบครองที่ดินสาธารณประโยชน์แต่อย่างใด ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้จำเลยและบริวารรื้อถอนเพิงออกไปให้พ้นที่ดินริมคลองแม่กลองหน้าที่ดินที่โจทก์เช่ากับวัดใหญ่ตำบลแม่กลอง อำเภอเมืองสมุทรสงคราม จังหวัดสมุทรสงครามให้จำเลยและบริวารระงับการก่อกวนการใช้สิทธิครอบครองที่ดินที่โจทก์เช่าห้ามเกี่ยวข้องจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ตามที่คู่ความนำสืบรับกันว่าโจทก์เป็นผู้เช่าที่ดินวัดใหญ่ ตำบลแม่กลองอำเภอเมืองสมุทรสงคราม จังหวัดสมุทรสงคราม ปลูกบ้านอยู่อาศัยมาหลายปี แต่ต้องทำสัญญาเช่าเป็นรายปี ที่ดินที่โจทก์เช่าอยู่ติดคลองแม่กลองซึ่งเป็นคลองสาธารณะ บ้านที่โจทก์ปลูกหันหน้าไปทางคลอง โจทก์ใช้ที่ริมตลิ่งหน้าบ้านเป็นท่าน้ำขึ้นลงและจอดเรือจำเลยก็ปลูกบ้านอยู่ในบริเวณใกล้เคียงกับบ้านโจทก์แต่ได้นำเรือมาจอดที่หน้าบ้านโจทก์มานานประมาณ 10 ปีแล้ว ต่อมาจำเลยปลูกเพิงในบริเวณที่จอดเรือซึ่งอยู่ห่างจากบ้านโจทก์ประมาณ 4 วาเป็นที่ชายตลิ่งอยู่ในความดูแลของกรมเจ้าท่า โจทก์เคยฟ้องขับไล่จำเลยอ้างว่าจำเลยอาศัย ศาลพิพากษายกฟ้องคดีถึงที่สุดแล้ว โจทก์จึงมาฟ้องคดีนี้ มีข้อที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยว่า โจทก์ซึ่งเป็นผู้เช่าที่ดินวัดใหญ่ปลูกบ้านเรือนอยู่อาศัย จะมีสิทธิเช่นเดียวกับผู้เป็นเจ้าของตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 537หรือไม่ เห็นว่า ฟ้องของโจทก์บรรยายว่าเพิงที่จำเลยปลูกอยู่ที่ชายตลิ่งหน้าบ้านโจทก์ กีดขวางบังหน้าบ้านโจทก์ปิดบังทางลม แสงสว่างปิดบังทิวทัศน์ และทำให้โจทก์ไม่อาจใช้ท่าน้ำขึ้นลงได้โดยสะดวกเป็นเหตุให้โจทก์ขาดความสะดวกสบาย ขาดความสำราญเสียสุขภาพอนามัย ขอให้จำเลยรื้อเพิงดังกล่าว เป็นการขอให้ขจัดความเดือดร้อนรำคาญ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1337 แต่ในขณะเดียวกันก็มีลักษณะให้จำเลยยุติการกระทำที่เป็นละเมิดต่อโจทก์ด้วย แม้โจทก์จะเป็นเพียงผู้เช่าที่ดินของวัดใหญ่ปลูกบ้านอยู่อาศัยหากได้รับความเดือดร้อนรำคาญจากการกระทำของจำเลย และได้รับความเดือดร้อนเป็นพิเศษ โจทก์ก็อยู่ในฐานะที่จะฟ้องให้ขจัดความเดือดร้อนเป็นพิเศษนั้นได้ เพราะเป็นเจ้าของบ้านซึ่งปลูกอยู่ในที่ดินดังกล่าว และบ้านเป็นอสังหาริมทรัพย์จึงเข้ากรณีที่ระบุไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1337 โจทก์จึงมีสิทธิฟ้อง"พิพากษายืน(ธวัชชัย พิทักษ์พล-มีพาศน์ โปตระนันทน์-สมปอง เสนเนียม)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุปัจจุบันสังคมโลกเปลี่ยนแปลง ประชากรโลกมีอัตราเพิ่มสูงขึ้นการติดต่อสื่อสารแม้อยู่คนละซีกโลกก็สามารถสื่อสารถึงกันได้ทันทีทั้งเสียงและภาพเป็นเรื่องที่น่าอัศจรรย์ จึงกล่าวกันว่าเป็นยุคสื่อสารไร้พรมแดนเมื่อเป็นเช่นนี้โลกที่กว้างใหญ่ไพศาลกลับแคบเข้าถนัดตาสิ่งหนึ่งที่เห็นชัดเจนคือที่อยู่อาศัย เดิมทีประชาชนมีที่ดินอยู่อาศัยใช้ทำมาหากินคนละหลายสิบไร่หรือเป็นร้อยไร่แต่ปัจจุบันต้องรวมกันอยู่ในเนื้อที่เพียงนิดเดียว เช่น15-20 ตารางวา หรือตารางเมตรเท่านั้น แม่น้ำที่ดูกว้างใหญ่ไพศาลกลับแคบเข้าและตื้นเขิน ชาวบ้านเรือนแพที่อาศัยอยู่ในแม่น้ำดูแน่นหนาขึ้น สิ่งเหล่านี้กลายเป็นปัญหาของบ้านเมือง กฎหมายจึงมีความจำเป็นที่จะต้องมีมาตรการให้สังคมนั้นอยู่กันด้วยความสงบไม่เบียดเบียนหรือกระทบกระทั่งกัน หากกระทำการใดอันเลยเถิดไปหรือกระทบกระเทือนต่อความเป็นอยู่โดยปกติสุขของเขาแล้วก็จำเป็นที่จะต้องได้รับการคุ้มครองตามกฎหมายและกฎหมายหลักดั้งเดิมของไทยซึ่งแม้ว่าจะมีการตราใช้บังคับมาแล้วนานนับเกินกว่าครึ่งศตวรรษ ไม่สามารถครอบคลุมปัญหาหรือกรณีพิพาทต่าง ๆ ได้ทั้งหมดซึ่งจำเป็นต้องปรับปรุงพัฒนาให้ก้าวทันเทคโนโลยีใหม่หรือมีกฎหมายเฉพาะขึ้นมา แต่ก็ยังมีบางเรื่องบางบทมาตรายังสามารถบังคับใช้หรือตีความให้เข้ากับสถานการณ์ปัจจุบันได้ ทั้งนี้ คงต้องคำนึงถึงการอุดช่องแห่งกฎหมายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 4 เป็นสำคัญหลักการคุ้มครองเจ้าของอสังหาริมทรัพย์เกี่ยวกับแดนกรรมสิทธิ์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ถือว่าเป็นบทที่คุ้มครองสิทธิของบุคคลที่จะไม่ถูกรบกวนในการที่จะอยู่อาศัยในที่ดินหรืออสังหาริมทรัพย์อื่นของตนโดยปกติสุข มีสิทธิที่จะได้รับการแบ่งปันในธรรมชาติตามสมควร แม้ว่าจะมีบทบัญญัติทั่วไปว่าด้วยละเมิดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420 และ 421 อยู่แล้วก็ตาม จึงจำเป็นต้องมีบทเฉพาะไว้ การคุ้มครองสิทธิของเจ้าของอสังหาริมทรัพย์กรณีหนึ่งที่น่าสนใจและคงมีกรณีพิพาทกันมากขึ้นคือเรื่องการใช้สิทธิของตนเป็นเหตุให้เจ้าของอสังหาริมทรัพย์อื่นได้รับความเสียหาย หรือเดือดร้อนเกินกว่าควรคิดหรือคาดหมาย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1337 อันเป็นหลักกฎหมายที่นำมาปรับวินิจฉัยข้อเท็จจริงกรณีพิพาทคดีนี้ ซึ่งบัญญัติว่า "บุคคลใดใช้สิทธิของตนเป็นเหตุให้เจ้าของอสังหาริมทรัพย์ได้รับความเสียหาย หรือเดือดร้อนเกินที่ควรคิดหรือคาดหมายได้ว่าจะเป็นไปตามปกติและเหตุอันควรในเมื่อเอาสภาพและตำแหน่งที่อยู่แห่งทรัพย์สินนั้นมาคำนึงประกอบไซร้ท่านว่าเจ้าของอสังหาริมทรัพย์มีสิทธิจะปฏิบัติการเพื่อยังความเสียหายหรือเดือดร้อนนั้นให้สิ้นไปทั้งนี้ไม่ลบล้างสิทธิที่จะเรียกเอาค่าทดแทน" ผู้ที่จะได้รับความคุ้มครองดังกล่าวนี้จำกัดเฉพาะแต่เจ้าของอสังหาริมทรัพย์ที่ได้รับความเสียหายหรือเดือดร้อนเกินที่ควรคิดหรือคาดหมายไว้ บุคคลอื่นนอกเหนือจากนี้ไม่อาจได้รับความคุ้มครองตามบทบัญญัติดังกล่าว กรณีตามข้อเท็จจริงคดีนี้ โจทก์เป็นเจ้าของบ้านโดยปลูกอยู่ในที่ดินของบุคคลอื่นซึ่งโจทก์เช่าเพื่อปลูกบ้านอยู่อาศัย ที่ดินดังกล่าวอยู่ติดคลองแม่กลองซึ่งเป็นคลองสาธารณะ บ้านที่โจทก์ปลูกหันหน้าไปทางคลอง โจทก์ใช้ที่ดินริมตลิ่งหน้าบ้านเป็นท่าน้ำขึ้นลงและจอดเรือ จำเลยก็ปลูกบ้านอยู่ในบริเวณใกล้เคียงกับบ้านโจทก์ แต่ได้นำเรือมาจอดที่หน้าบ้านโจทก์มานานประมาณ 10 ปีแล้วต่อมาจำเลยปลูกเพิงในบริเวณที่จอดเรือซึ่งอยู่ห่างจากบ้านโจทก์ประมาณ 8 วา เป็นที่ชายตลิ่งอยู่ในความดูแลของกรมเจ้าท่า ปัญหาว่าโจทก์เป็นเพียงผู้เช่าที่ดินปลูกบ้านอาศัย จะมีสิทธิฟ้องจำเลยโดยอาศัยเหตุที่ว่าโจทก์ได้รับความเดือดร้อนรำคาญจากการกระทำของจำเลยได้หรือไม่ หรือเฉพาะแต่เจ้าของที่ดินซึ่งโจทก์เช่าเท่านั้นจึงจะมีอำนาจฟ้อง ในปัญหานี้ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อตามคำบรรยายฟ้องของโจทก์แสดงว่าโจทก์ได้รับความเดือดร้อนรำคาญจากการกระทำของจำเลย และได้รับความเดือดร้อนเป็นพิเศษ เมื่อโจทก์เป็นเจ้าของบ้านซึ่งปลูกอยู่ในที่ดินและบ้านเป็นอสังหาริมทรัพย์จึงเข้ากรณีที่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1337 ระบุไว้ว่า โจทก์จึงมีอำนาจฟ้อง แนวคิดของศาลฎีกาที่ตีความคำว่า เจ้าของอสังหาริมทรัพย์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1337 ว่าหมายถึง เจ้าของบ้านซึ่งเช่าที่ดินปลูกบ้านอาศัยอยู่ในที่ดินนั้นด้วย เป็นการแปลกกฎหมายที่เป็นไปตามตัวบทอยู่แล้วและชอบด้วยเจตนารมย์แห่งกฎหมาย ปัญหาว่า การกระทำของจำเลยขนาดไหนหรือเพียงใด เป็นเหตุให้โจทก์ได้รับความเดือดร้อนรำคาญและได้รับความเดือดร้อนเป็นพิเศษ เป็นเรื่องที่โจทก์จะนำสืบพิสูจน์ให้เห็นเช่นนั้นซึ่งโจทก์อ้างหลายเหตุ เช่น ปิดบังทิศทางลม แสงสว่าง ปิดบังทิวทัศน์แต่ข้อเท็จจริงปรากฏว่ามีลมพัดเข้าบ้านโจทก์ได้หลายทาง ตรงชานบ้านโจทก์สามารถตากผ้าได้ มีแดดส่องถึง ดังนั้น เพิงหรือกระต๊อบของจำเลย จึงไม่ได้บังอย่างที่โจทก์อ้าง ส่วนอีกเหตุหนึ่ง โจทก์อ้างว่ากระต๊อบของจำเลยทำให้โจทก์ไม่อาจใช้ท่าน้ำขึ้นลงได้สะดวกในส่วนนี้ปรากฏว่า ท่าน้ำหน้าบ้านโจทก์มีเรือจอดอยู่ 3 ลำ เป็นของโจทก์ 1 ลำ เรือของจำเลย 3 ลำ และเรือของบุคคลอื่นอีก 1 ลำทั้งชาวบ้านแถวนั้นยังใช้ท่าน้ำหน้าบ้านโจทก์เป็นท่าขึ้นลงและทางเดินตั้งแต่ปากตรอกบ้านจำเลยลงท่าน้ำหน้าบ้านโจทก์กว้างประมาณ 1 เมตร มีกระต๊อบของจำเลยปลูกอยู่ติดท่าน้ำ ศาลฎีกาเห็นว่าลักษณะเช่นนี้ น่าจะทำให้ผู้ที่ต้องใช้ท่าน้ำได้รับความไม่สะดวกและเดือดร้อนเป็นพิเศษ โปรดสังเกตด้วยว่าศาลฎีกาวินิจฉัยในลักษณะให้เห็นว่าท่าน้ำนั้นเพื่อประโยชน์สาธารณชนอื่นด้วยซึ่งคงรวมถึงตัวโจทก์คนหนึ่งที่ได้รับความเดือดร้อนเป็นพิเศษจึงพิพากษายืนตามศาลอุทธรณ์ คือไม่เห็นด้วยกับศาลชั้นต้น โดยให้จำเลยและบริวารรื้อถอนเพิงออกไปให้พ้นที่ดินริมคลองแม่กลองหน้าที่ดินที่โจทก์เช่า ให้จำเลยและบริวารระงับการก่อกวนการใช้สิทธิครอบครองที่ดินที่โจทก์เช่าและห้ามเกี่ยวข้อง ตัวอย่างคดีนี้ ได้ทั้งหลักกฎหมาย การวินิจฉัยข้อเท็จจริง และการอยู่ร่วมกันในสังคมเดียวกันอย่างเป็นสุข พึงกระทำอย่างไรอย่างน้อยที่สุดการให้ความเมตตาแก่กัน จะเป็นหนทางที่จะไม่ต้องเสนอคดีสู่ศาลและพิพากษากันจนถึง 3 ศาลเช่นนี้ และเมื่อคดีถึงที่สุดแล้วก็ยังอาจต้องบาดหมางกันต่อไปอีก แต่ก็ยังอยู่ในท้องที่เดียวกันจะมองหน้ากันได้อย่างไร พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษาคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยและบริวารระงับการรบกวนใช้สิทธิครอบครองที่ดินให้รื้อถอนเพิงออกไปให้พ้นที่ดินชายตลิ่งหน้าที่ดินที่โจทก์เช่าจำเลยให้การว่า จำเลยได้ปลูกเพิงสำหรับจอดเรือและเฝ้าเรือที่บริเวณริมตลิ่งคลองแม่กลองซึ่งเป็นที่สาธารณประโยชน์ ห่างจากบริเวณบ้านโจทก์ประมาณ 3 วา โจทก์ไม่มีสิทธิใด ๆ ในที่ดิน และไม่เคยครอบครองที่ดินดังกล่าว การปลูกเพิงของจำเลยจึงไม่เป็นการแย่งการครอบครองที่ดินสาธารณประโยชน์แต่อย่างใด ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้จำเลยและบริวารรื้อถอนเพิงออกไปให้พ้นที่ดินริมคลองแม่กลองหน้าที่ดินที่โจทก์เช่ากับวัดใหญ่ตำบลแม่กลอง อำเภอเมืองสมุทรสงคราม จังหวัดสมุทรสงครามให้จำเลยและบริวารระงับการก่อกวนการใช้สิทธิครอบครองที่ดินที่โจทก์เช่าห้ามเกี่ยวข้องจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ตามที่คู่ความนำสืบรับกันว่าโจทก์เป็นผู้เช่าที่ดินวัดใหญ่ ตำบลแม่กลองอำเภอเมืองสมุทรสงคราม จังหวัดสมุทรสงคราม ปลูกบ้านอยู่อาศัยมาหลายปี แต่ต้องทำสัญญาเช่าเป็นรายปี ที่ดินที่โจทก์เช่าอยู่ติดคลองแม่กลองซึ่งเป็นคลองสาธารณะ บ้านที่โจทก์ปลูกหันหน้าไปทางคลอง โจทก์ใช้ที่ริมตลิ่งหน้าบ้านเป็นท่าน้ำขึ้นลงและจอดเรือจำเลยก็ปลูกบ้านอยู่ในบริเวณใกล้เคียงกับบ้านโจทก์แต่ได้นำเรือมาจอดที่หน้าบ้านโจทก์มานานประมาณ 10 ปีแล้ว ต่อมาจำเลยปลูกเพิงในบริเวณที่จอดเรือซึ่งอยู่ห่างจากบ้านโจทก์ประมาณ 4 วาเป็นที่ชายตลิ่งอยู่ในความดูแลของกรมเจ้าท่า โจทก์เคยฟ้องขับไล่จำเลยอ้างว่าจำเลยอาศัย ศาลพิพากษายกฟ้องคดีถึงที่สุดแล้ว โจทก์จึงมาฟ้องคดีนี้ มีข้อที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยว่า โจทก์ซึ่งเป็นผู้เช่าที่ดินวัดใหญ่ปลูกบ้านเรือนอยู่อาศัย จะมีสิทธิเช่นเดียวกับผู้เป็นเจ้าของตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 537หรือไม่ เห็นว่า ฟ้องของโจทก์บรรยายว่าเพิงที่จำเลยปลูกอยู่ที่ชายตลิ่งหน้าบ้านโจทก์ กีดขวางบังหน้าบ้านโจทก์ปิดบังทางลม แสงสว่างปิดบังทิวทัศน์ และทำให้โจทก์ไม่อาจใช้ท่าน้ำขึ้นลงได้โดยสะดวกเป็นเหตุให้โจทก์ขาดความสะดวกสบาย ขาดความสำราญเสียสุขภาพอนามัย ขอให้จำเลยรื้อเพิงดังกล่าว เป็นการขอให้ขจัดความเดือดร้อนรำคาญ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1337 แต่ในขณะเดียวกันก็มีลักษณะให้จำเลยยุติการกระทำที่เป็นละเมิดต่อโจทก์ด้วย แม้โจทก์จะเป็นเพียงผู้เช่าที่ดินของวัดใหญ่ปลูกบ้านอยู่อาศัยหากได้รับความเดือดร้อนรำคาญจากการกระทำของจำเลย และได้รับความเดือดร้อนเป็นพิเศษ โจทก์ก็อยู่ในฐานะที่จะฟ้องให้ขจัดความเดือดร้อนเป็นพิเศษนั้นได้ เพราะเป็นเจ้าของบ้านซึ่งปลูกอยู่ในที่ดินดังกล่าว และบ้านเป็นอสังหาริมทรัพย์จึงเข้ากรณีที่ระบุไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1337 โจทก์จึงมีสิทธิฟ้อง"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1945/2538นาย บวบ บุญ เฉลิม รัตน์โจทก์นางสาว สัญญา สาย สกุลจำเลย ป.พ.พ. ม. 1337 ป.วิ.พ. ม. 55แม้โจทก์เป็นเพียงผู้เช่าที่ดินปลูกบ้านอาศัย เมื่อโจทก์ซึ่งเป็นเจ้าของบ้านอันเป็นอสังหาริมทรัพย์ได้รับความเดือดร้อนรำคาญเป็นพิเศษจากการกระทำของจำเลย ย่อมมีอำนาจฟ้องให้ขจัดความเดือดร้อนนั้นได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1337โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยและบริวารระงับการรบกวนใช้สิทธิครอบครองที่ดินให้รื้อถอนเพิงออกไปให้พ้นที่ดินชายตลิ่งหน้าที่ดินที่โจทก์เช่าจำเลยให้การว่า จำเลยได้ปลูกเพิงสำหรับจอดเรือและเฝ้าเรือที่บริเวณริมตลิ่งคลองแม่กลองซึ่งเป็นที่สาธารณประโยชน์ ห่างจากบริเวณบ้านโจทก์ประมาณ 3 วา โจทก์ไม่มีสิทธิใด ๆ ในที่ดิน และไม่เคยครอบครองที่ดินดังกล่าว การปลูกเพิงของจำเลยจึงไม่เป็นการแย่งการครอบครองที่ดินสาธารณประโยชน์แต่อย่างใด ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้จำเลยและบริวารรื้อถอนเพิงออกไปให้พ้นที่ดินริมคลองแม่กลองหน้าที่ดินที่โจทก์เช่ากับวัดใหญ่ตำบลแม่กลอง อำเภอเมืองสมุทรสงคราม จังหวัดสมุทรสงครามให้จำเลยและบริวารระงับการก่อกวนการใช้สิทธิครอบครองที่ดินที่โจทก์เช่าห้ามเกี่ยวข้องจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ตามที่คู่ความนำสืบรับกันว่าโจทก์เป็นผู้เช่าที่ดินวัดใหญ่ ตำบลแม่กลองอำเภอเมืองสมุทรสงคราม จังหวัดสมุทรสงคราม ปลูกบ้านอยู่อาศัยมาหลายปี แต่ต้องทำสัญญาเช่าเป็นรายปี ที่ดินที่โจทก์เช่าอยู่ติดคลองแม่กลองซึ่งเป็นคลองสาธารณะ บ้านที่โจทก์ปลูกหันหน้าไปทางคลอง โจทก์ใช้ที่ริมตลิ่งหน้าบ้านเป็นท่าน้ำขึ้นลงและจอดเรือจำเลยก็ปลูกบ้านอยู่ในบริเวณใกล้เคียงกับบ้านโจทก์แต่ได้นำเรือมาจอดที่หน้าบ้านโจทก์มานานประมาณ 10 ปีแล้ว ต่อมาจำเลยปลูกเพิงในบริเวณที่จอดเรือซึ่งอยู่ห่างจากบ้านโจทก์ประมาณ 4 วาเป็นที่ชายตลิ่งอยู่ในความดูแลของกรมเจ้าท่า โจทก์เคยฟ้องขับไล่จำเลยอ้างว่าจำเลยอาศัย ศาลพิพากษายกฟ้องคดีถึงที่สุดแล้ว โจทก์จึงมาฟ้องคดีนี้ มีข้อที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยว่า โจทก์ซึ่งเป็นผู้เช่าที่ดินวัดใหญ่ปลูกบ้านเรือนอยู่อาศัย จะมีสิทธิเช่นเดียวกับผู้เป็นเจ้าของตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 537หรือไม่ เห็นว่า ฟ้องของโจทก์บรรยายว่าเพิงที่จำเลยปลูกอยู่ที่ชายตลิ่งหน้าบ้านโจทก์ กีดขวางบังหน้าบ้านโจทก์ปิดบังทางลม แสงสว่างปิดบังทิวทัศน์ และทำให้โจทก์ไม่อาจใช้ท่าน้ำขึ้นลงได้โดยสะดวกเป็นเหตุให้โจทก์ขาดความสะดวกสบาย ขาดความสำราญเสียสุขภาพอนามัย ขอให้จำเลยรื้อเพิงดังกล่าว เป็นการขอให้ขจัดความเดือดร้อนรำคาญ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1337 แต่ในขณะเดียวกันก็มีลักษณะให้จำเลยยุติการกระทำที่เป็นละเมิดต่อโจทก์ด้วย แม้โจทก์จะเป็นเพียงผู้เช่าที่ดินของวัดใหญ่ปลูกบ้านอยู่อาศัยหากได้รับความเดือดร้อนรำคาญจากการกระทำของจำเลย และได้รับความเดือดร้อนเป็นพิเศษ โจทก์ก็อยู่ในฐานะที่จะฟ้องให้ขจัดความเดือดร้อนเป็นพิเศษนั้นได้ เพราะเป็นเจ้าของบ้านซึ่งปลูกอยู่ในที่ดินดังกล่าว และบ้านเป็นอสังหาริมทรัพย์จึงเข้ากรณีที่ระบุไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1337 โจทก์จึงมีสิทธิฟ้อง"พิพากษายืน(ธวัชชัย พิทักษ์พล-มีพาศน์ โปตระนันทน์-สมปอง เสนเนียม)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุปัจจุบันสังคมโลกเปลี่ยนแปลง ประชากรโลกมีอัตราเพิ่มสูงขึ้นการติดต่อสื่อสารแม้อยู่คนละซีกโลกก็สามารถสื่อสารถึงกันได้ทันทีทั้งเสียงและภาพเป็นเรื่องที่น่าอัศจรรย์ จึงกล่าวกันว่าเป็นยุคสื่อสารไร้พรมแดนเมื่อเป็นเช่นนี้โลกที่กว้างใหญ่ไพศาลกลับแคบเข้าถนัดตาสิ่งหนึ่งที่เห็นชัดเจนคือที่อยู่อาศัย เดิมทีประชาชนมีที่ดินอยู่อาศัยใช้ทำมาหากินคนละหลายสิบไร่หรือเป็นร้อยไร่แต่ปัจจุบันต้องรวมกันอยู่ในเนื้อที่เพียงนิดเดียว เช่น15-20 ตารางวา หรือตารางเมตรเท่านั้น แม่น้ำที่ดูกว้างใหญ่ไพศาลกลับแคบเข้าและตื้นเขิน ชาวบ้านเรือนแพที่อาศัยอยู่ในแม่น้ำดูแน่นหนาขึ้น สิ่งเหล่านี้กลายเป็นปัญหาของบ้านเมือง กฎหมายจึงมีความจำเป็นที่จะต้องมีมาตรการให้สังคมนั้นอยู่กันด้วยความสงบไม่เบียดเบียนหรือกระทบกระทั่งกัน หากกระทำการใดอันเลยเถิดไปหรือกระทบกระเทือนต่อความเป็นอยู่โดยปกติสุขของเขาแล้วก็จำเป็นที่จะต้องได้รับการคุ้มครองตามกฎหมายและกฎหมายหลักดั้งเดิมของไทยซึ่งแม้ว่าจะมีการตราใช้บังคับมาแล้วนานนับเกินกว่าครึ่งศตวรรษ ไม่สามารถครอบคลุมปัญหาหรือกรณีพิพาทต่าง ๆ ได้ทั้งหมดซึ่งจำเป็นต้องปรับปรุงพัฒนาให้ก้าวทันเทคโนโลยีใหม่หรือมีกฎหมายเฉพาะขึ้นมา แต่ก็ยังมีบางเรื่องบางบทมาตรายังสามารถบังคับใช้หรือตีความให้เข้ากับสถานการณ์ปัจจุบันได้ ทั้งนี้ คงต้องคำนึงถึงการอุดช่องแห่งกฎหมายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 4 เป็นสำคัญหลักการคุ้มครองเจ้าของอสังหาริมทรัพย์เกี่ยวกับแดนกรรมสิทธิ์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ถือว่าเป็นบทที่คุ้มครองสิทธิของบุคคลที่จะไม่ถูกรบกวนในการที่จะอยู่อาศัยในที่ดินหรืออสังหาริมทรัพย์อื่นของตนโดยปกติสุข มีสิทธิที่จะได้รับการแบ่งปันในธรรมชาติตามสมควร แม้ว่าจะมีบทบัญญัติทั่วไปว่าด้วยละเมิดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420 และ 421 อยู่แล้วก็ตาม จึงจำเป็นต้องมีบทเฉพาะไว้ การคุ้มครองสิทธิของเจ้าของอสังหาริมทรัพย์กรณีหนึ่งที่น่าสนใจและคงมีกรณีพิพาทกันมากขึ้นคือเรื่องการใช้สิทธิของตนเป็นเหตุให้เจ้าของอสังหาริมทรัพย์อื่นได้รับความเสียหาย หรือเดือดร้อนเกินกว่าควรคิดหรือคาดหมาย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1337 อันเป็นหลักกฎหมายที่นำมาปรับวินิจฉัยข้อเท็จจริงกรณีพิพาทคดีนี้ ซึ่งบัญญัติว่า "บุคคลใดใช้สิทธิของตนเป็นเหตุให้เจ้าของอสังหาริมทรัพย์ได้รับความเสียหาย หรือเดือดร้อนเกินที่ควรคิดหรือคาดหมายได้ว่าจะเป็นไปตามปกติและเหตุอันควรในเมื่อเอาสภาพและตำแหน่งที่อยู่แห่งทรัพย์สินนั้นมาคำนึงประกอบไซร้ท่านว่าเจ้าของอสังหาริมทรัพย์มีสิทธิจะปฏิบัติการเพื่อยังความเสียหายหรือเดือดร้อนนั้นให้สิ้นไปทั้งนี้ไม่ลบล้างสิทธิที่จะเรียกเอาค่าทดแทน" ผู้ที่จะได้รับความคุ้มครองดังกล่าวนี้จำกัดเฉพาะแต่เจ้าของอสังหาริมทรัพย์ที่ได้รับความเสียหายหรือเดือดร้อนเกินที่ควรคิดหรือคาดหมายไว้ บุคคลอื่นนอกเหนือจากนี้ไม่อาจได้รับความคุ้มครองตามบทบัญญัติดังกล่าว กรณีตามข้อเท็จจริงคดีนี้ โจทก์เป็นเจ้าของบ้านโดยปลูกอยู่ในที่ดินของบุคคลอื่นซึ่งโจทก์เช่าเพื่อปลูกบ้านอยู่อาศัย ที่ดินดังกล่าวอยู่ติดคลองแม่กลองซึ่งเป็นคลองสาธารณะ บ้านที่โจทก์ปลูกหันหน้าไปทางคลอง โจทก์ใช้ที่ดินริมตลิ่งหน้าบ้านเป็นท่าน้ำขึ้นลงและจอดเรือ จำเลยก็ปลูกบ้านอยู่ในบริเวณใกล้เคียงกับบ้านโจทก์ แต่ได้นำเรือมาจอดที่หน้าบ้านโจทก์มานานประมาณ 10 ปีแล้วต่อมาจำเลยปลูกเพิงในบริเวณที่จอดเรือซึ่งอยู่ห่างจากบ้านโจทก์ประมาณ 8 วา เป็นที่ชายตลิ่งอยู่ในความดูแลของกรมเจ้าท่า ปัญหาว่าโจทก์เป็นเพียงผู้เช่าที่ดินปลูกบ้านอาศัย จะมีสิทธิฟ้องจำเลยโดยอาศัยเหตุที่ว่าโจทก์ได้รับความเดือดร้อนรำคาญจากการกระทำของจำเลยได้หรือไม่ หรือเฉพาะแต่เจ้าของที่ดินซึ่งโจทก์เช่าเท่านั้นจึงจะมีอำนาจฟ้อง ในปัญหานี้ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อตามคำบรรยายฟ้องของโจทก์แสดงว่าโจทก์ได้รับความเดือดร้อนรำคาญจากการกระทำของจำเลย และได้รับความเดือดร้อนเป็นพิเศษ เมื่อโจทก์เป็นเจ้าของบ้านซึ่งปลูกอยู่ในที่ดินและบ้านเป็นอสังหาริมทรัพย์จึงเข้ากรณีที่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1337 ระบุไว้ว่า โจทก์จึงมีอำนาจฟ้อง แนวคิดของศาลฎีกาที่ตีความคำว่า เจ้าของอสังหาริมทรัพย์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1337 ว่าหมายถึง เจ้าของบ้านซึ่งเช่าที่ดินปลูกบ้านอาศัยอยู่ในที่ดินนั้นด้วย เป็นการแปลกกฎหมายที่เป็นไปตามตัวบทอยู่แล้วและชอบด้วยเจตนารมย์แห่งกฎหมาย ปัญหาว่า การกระทำของจำเลยขนาดไหนหรือเพียงใด เป็นเหตุให้โจทก์ได้รับความเดือดร้อนรำคาญและได้รับความเดือดร้อนเป็นพิเศษ เป็นเรื่องที่โจทก์จะนำสืบพิสูจน์ให้เห็นเช่นนั้นซึ่งโจทก์อ้างหลายเหตุ เช่น ปิดบังทิศทางลม แสงสว่าง ปิดบังทิวทัศน์แต่ข้อเท็จจริงปรากฏว่ามีลมพัดเข้าบ้านโจทก์ได้หลายทาง ตรงชานบ้านโจทก์สามารถตากผ้าได้ มีแดดส่องถึง ดังนั้น เพิงหรือกระต๊อบของจำเลย จึงไม่ได้บังอย่างที่โจทก์อ้าง ส่วนอีกเหตุหนึ่ง โจทก์อ้างว่ากระต๊อบของจำเลยทำให้โจทก์ไม่อาจใช้ท่าน้ำขึ้นลงได้สะดวกในส่วนนี้ปรากฏว่า ท่าน้ำหน้าบ้านโจทก์มีเรือจอดอยู่ 3 ลำ เป็นของโจทก์ 1 ลำ เรือของจำเลย 3 ลำ และเรือของบุคคลอื่นอีก 1 ลำทั้งชาวบ้านแถวนั้นยังใช้ท่าน้ำหน้าบ้านโจทก์เป็นท่าขึ้นลงและทางเดินตั้งแต่ปากตรอกบ้านจำเลยลงท่าน้ำหน้าบ้านโจทก์กว้างประมาณ 1 เมตร มีกระต๊อบของจำเลยปลูกอยู่ติดท่าน้ำ ศาลฎีกาเห็นว่าลักษณะเช่นนี้ น่าจะทำให้ผู้ที่ต้องใช้ท่าน้ำได้รับความไม่สะดวกและเดือดร้อนเป็นพิเศษ โปรดสังเกตด้วยว่าศาลฎีกาวินิจฉัยในลักษณะให้เห็นว่าท่าน้ำนั้นเพื่อประโยชน์สาธารณชนอื่นด้วยซึ่งคงรวมถึงตัวโจทก์คนหนึ่งที่ได้รับความเดือดร้อนเป็นพิเศษจึงพิพากษายืนตามศาลอุทธรณ์ คือไม่เห็นด้วยกับศาลชั้นต้น โดยให้จำเลยและบริวารรื้อถอนเพิงออกไปให้พ้นที่ดินริมคลองแม่กลองหน้าที่ดินที่โจทก์เช่า ให้จำเลยและบริวารระงับการก่อกวนการใช้สิทธิครอบครองที่ดินที่โจทก์เช่าและห้ามเกี่ยวข้อง ตัวอย่างคดีนี้ ได้ทั้งหลักกฎหมาย การวินิจฉัยข้อเท็จจริง และการอยู่ร่วมกันในสังคมเดียวกันอย่างเป็นสุข พึงกระทำอย่างไรอย่างน้อยที่สุดการให้ความเมตตาแก่กัน จะเป็นหนทางที่จะไม่ต้องเสนอคดีสู่ศาลและพิพากษากันจนถึง 3 ศาลเช่นนี้ และเมื่อคดีถึงที่สุดแล้วก็ยังอาจต้องบาดหมางกันต่อไปอีก แต่ก็ยังอยู่ในท้องที่เดียวกันจะมองหน้ากันได้อย่างไร พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษา