ประกาศเลื่อนกรมตั้งพระองค์เจ้าและตั้งเจ้าพระยา ประกาศเลื่อนกรมตั้งพระองค์เจ้าและตั้งเจ้าพระยา[๑] ศุภมัสดุ พระพุทธสาสนกาลเปนอดีตภาค ๒๔๖๔ พรรษา ปัตยุบันกาลกุกกุฎะสังวัจฉร พฤศจิกายนมาศ เอกาทศมสุรทิน ศุกรวาร โดยกาลกำหนดพระบาทสมเด็จพระรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราวุธเอกอัครมหาบุรุษบรมนราธิราช พินิตประชานารถมหาสมมตวงษ์ อติศัยพงษ์วิมลรัตน์วรขัตติยราชนิกโรดม จาตุรันตบรมมหาจักรพรรดิราชสังกาศ อุภโตสุชาตสังสุทธเคราะหณีจักรีบรมนารถ จุฬาลงกรณราชวรางกูร บรมมกุฎนเรนทรสูร สันตติวงษวิสิษฐสุสาธิตบุรพาธิการอดุลยกฤษฎาภินิหารอติเรกบุญฤทธิ์ ธัญลักษณวิจิตรโสภาคยสรรพางค์ มหาชโนตตะมางคประณตบาทบงกชยุคลประสิทธิสรรพศุภผล อุดมบรมสุขุมาลย์ ทิพยเทพาวตารไพศาลเกียรติคุณอดุลยพิเศษสรรพเทเวศรานุรักษ์ บุริมศักดิสมญาเทพทวาราวดีศรีมหาบุรุษสุตสมบัติ เสนางคนิกรรัตนอัศวโกศลประพนธปรีชา มัทวสมาจารบริบูรณ์คุณสารสยามาทินคร วรุตเมกราชดิลก มหาปริวารนายกอนันต มหันตวรฤทธิเดชสรรพวิเศษศิรินธรบรมชนกาดิศรสมมต ประสิทธิวรยศมโหดม บรมราชสมบัติ นพปฎลเสวตรฉัตราดิฉัตร์ ศิริรัตโนปลักษณมหาบรมราชาภิเศกาภิสิตสรรพทศทิศวิชิตไชย สกลมไหศวริยมหาสวามินทร์ มเหศวรมหินทรมหารามาธิราชวโรดมบรมนารถชาติอาชาวไศรย์ พุทธาทิไตรรัตนสรณารักษ์ อดุลยศักดิอรรคนเรศราธิบดี เมตตากรุณาสีตลหฤไทยอโนปไมยบุญการ สกลไพศาลมหารัษฎาธิเบนทร์ ปรเมนทรธรรมิกมหาราชาธิราช บรมนารถบพิตร์ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชดำริห์ว่า พระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมหมื่นนราธิปประพันธ์พงศ์ เปนผู้ได้รับราชการสนองพระเดชพระคุณในสมเด็จพระบรมชนกาธิราชพระบาทสมเด็จพระรามาธิบดี ศรีสินทรมหาจุฬาลงกรณ์ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวในตำแหน่งสำคัญมาแล้วหลายตำแหน่ง กล่าวคือ จัดราชการพระคลังเปนต้นก็ได้ทรงรับราชการสนองพระเดชพระคุณให้ราชการดำเนิน เจริญยิ่งขึ้นและเปนคุณประโยชน์สมพระราชประสงค์ ดังมีข้อความปรากฎอยู่ในประกาศ เมื่อครั้งทรงรับพระสุพรรณบัฏเปนพระเจ้าน้องยาเธอกรมหมื่นนั้นแล้วอีกทั้งได้ทรงรับราชการพิเศษอย่างอื่น ๆ ในรัชกาลของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกนาถหลายคราวต่อนั้นมาโดยสำเร็จสมพระราชประสงค์ในส่วนพระองค์พระบาทสมเด็จพระรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราวุธพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ก็ได้ทรงคุ้นเคยมาแต่ยังทรงพระเยาว์ทรงตระหนักพระราชหฤทัยในความจงรักภักดีต่อใต้ฝ่าลอองธุลีพระบาทโดยมั่นคง บัดนี้พระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมหมื่นนราธิปประพันธ์พงศ์ ก็มีพระชนมายุกาลมากอยู่แล้ว สมควรที่จะทรงยกย่องพระเกียรติยศให้ใหญ่ยิ่งขึ้นจึงมีพระบรมราชโองการดำรัสสั่งให้เลื่อน พระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมหมื่นนราธิปประพันธ์พงศ์ ขึ้นเปนกรมพระ มีพระนามตามจารึกในพระสุพรรณบัฏว่าพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ มกุฏวงศ์นฤบดี มหากวีนิพันธนวิจิตรราชโกษาธิกิจจิรุปการ บรมนฤบาลมหาสวามิภักดิ์ ขัตติยศักดิ์อดุลพหุลกัลยาณวัตรศรีรัตนไตรย์คุณาลงกรณ์ นรินทรบพิตรนาคนาม ให้ทรงศักดินา ๑๕๐๐๐ตามพระราชกำหนดอย่างพระองค์เจ้าต่างกรม ในพระบรมมหาราชวัง จงทรงเจริญพระชนมายุพรรณ สุข พลปฏิภาณ คุณสารสมบัติ สรรพศิริสวัสดิ์พิพัฒนมงคล วิบุลยศุภผลสกลเกียรติยศเดชานุภาพมโหฬารทุกประการเจ้ากรมเปนพระนราธิปประพันธ์พงศ์ ถือศักดินา ๘๐๐ให้ทรงเลื่อน ปลัดกรมเปนหลวงจำนงนรินทรรักษ์ถือศักดินา ๖๐๐สมุหบาญชีเปนขุนพลพรรคปริมาณ ถือศักดินา ๔๐๐ ให้ผู้ซึ่งได้เลื่อนบรรดาศักดิ์ทั้ง ๓ นี้ ทำราชการในหลวงแลในกรมตามอย่างธรรมเนียมเจ้ากรม ปลัดกรม สมุหบาญชี ในพระองค์เจ้าต่างกรมทั้งปวงสืบไปให้มีสุขสวัสดิ์เจริญเทอญฯ อนึ่งทรงพระราชดำริห์ว่า หม่อมเจ้าคำรบผู้เปนพระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนวรจักรธรานุภาพได้ศึกษาวิชาการทหารในโรงเรียนนายร้อยทหารบก จนสอบไล่ได้ตามหลักสูตรของโรงเรียนแล้วจึงเข้ารับราชการทหารเริ่มแต่มียศเปนว่าที่นายร้อยตรี ทหารบกประจำกรมทหารน่าราบที่๔ เมื่อปีพระพุทธศักราช ๒๔๓๓ แลรับราชการน่าที่ต่าง ๆ ใน กรมทหารบก คือ เปนผู้บังคับกองร้อยพิเศษกรมทหารปืนใหญ่ที่๑ รักษาพระองค์ แลเปนผู้บังคับกองร้อยที่ ๑ กรมทหารฝีพายราบที่ ๓แล้วได้เปนนายเวรพิเศษประจำพระองค์ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดชเมื่อทรงดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการกรมยุทธนาธิการ แลคงรับราชการอยู่ในกรมยุทธนาธิการในน่าที่ต่างๆ ต่อมา ด้วยความอุตสาหะแลปรีชาสามารถในราชการทหาร ได้รับพระราชทานเลื่อนยศขึ้นโดยลำดับจนถึงตำแหน่งนายพันโทแลเปนผู้บังคับการกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๑ รักษาพระองค์ครั้นเมื่อปีพระพุทธศักราช ๒๔๔๗ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้หม่อมเจ้าคำรบเปนนายพันเอก ออกไปจัดการเริ่มตั้งกองทหารบกในมณฑลนครสวรรค์ เปนผู้บัญชาการทหารบกกองพลที่๖ ได้รับพระราชทานเลื่อนยศขึ้นเปนนายพลตรี ในปีพระพุทธศักราช ๒๔๔๙ ครั้นปีพระพุทธศักราช๒๔๕๒ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปนผู้บัญชาการทหารบกกองพลที่ ๙ มณฑลปราจิณบุรีหม่อมเจ้าคำรบได้รับราชการสนองพระเดชพระคุณในรัชกาลที่ ๕ ตามตำแหน่งที่ได้เลื่อนขึ้นโดยลำดับเรียบร้อยได้ราชการดีเปนที่พอพระราชหฤทัยในพระบาทสมเด็จพระรามาธิบดีศรีสินทรมหาจุฬาลงกรณ์พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวตลอดมาส่วนในรัชกาลปัตยุบันนี้เมื่อปีพระพุทธศักราช ๒๔๕๔ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้หม่อมเจ้าคำรบรับราชการในตำแหน่งผู้บัญชาการทหารบกกองพลที่๗ มณฑลพิศณุโลก เปนแม่ทัพกองทัพที่ ๒ ประจำรับราชการอยู่ ณ มณฑลพิศณุโลกครั้นปีพระพุทธศักราช ๒๔๕๗ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปนราชองครักษ์พิเศษแลรับราชการเปนผู้ช่วยเสนาบดีกระทรวงมหาดไทย ในพแนกกรมตำรวจภูธร ปีพระพุทธศักราช๒๔๕๘ ได้รับพระราชทานเลื่อนยศเปน นายพลโท ในปีนี้โปรดเกล้าฯ ให้ย้ายกรมตำรวจภูธรจากกระทรวงมหาดไทย มาสมทบกับกรมตำรวจพระนครบาลรวมเปนกรมเดียวกัน ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้หม่อมเจ้าคำรบเปนอธิบดีกรมตำรวจพระนครบาล แลตำรวจภูธรต่อมา เมื่อปีพระพุทธศักราช ๒๔๖๐ประเทศสยามได้ประกาศสงครามกับประเทศเยอรมนีแลออสเตรีย ฮังการี หม่อมเจ้าคำรบได้บัญชาการตำรวจพระนครบาลจับชนชาติศัตรูด้วยความเรียบร้อยแลในระหว่างที่หม่อมเจ้าคำรบ รับราชการอยู่ในตำแหน่งอธิบดีกรมตำรวจภูธรได้มีความอุตสาหะออกตรวจราชการแลช่วยจัดการเสือป่าแลลูกเสือในหัวเมืองฝ่ายเหนือเปนที่เรียบร้อยเปนอันมากนับว่าเปนความชอบพิเศษอีกส่วนหนึ่ง ส่วนราชการในพระองค์ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้หม่อมเจ้าคำรบเปนองคมนตรี เมื่อปีพระพุทธศักราช ๒๔๕๘แลพระราชทานยศเปนพระตำรวจตรีพิเศษในกรมพระตำรวจหลวงรักษา พระองค์เมื่อปีพระพุทธศักราช ๒๔๖๑ นั้นด้วยตามที่หม่อมเจ้าคำรบ ได้รับราชการสนองพระเดชพระคุณมาในรัชกาลที่๕ ก็ดี ในรัชกาลปัตยุบันนี้ก็ดี ด้วยความปรีชาสามารถประกอบด้วยความอุตสาหะวิริยภาพแลความจงรักภักดีต่อใต้ฝ่าลอองธุลีพระบาทเปนที่ทรงไว้วางพระราชหฤทัยสมควรทรงยกย่องสถาปนาไว้ในตำแหน่งพระวรวงศ์เธอพระองค์เจ้า เพื่อเปนพยานแห่งความไว้วางพระราชหฤทัย แลเปนที่ เชิดชูพระเกียรติยศแห่งพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมขุนวรจักรธรานุภาพ อีกพระองค์หนึ่งจึงมีพระบรมราชโองการดำรัสสั่งให้สถาปนาหม่อมเจ้าคำรบขึ้นเปนพระองค์เจ้า มีคำนำพระนามตามจารึกในพระสุพรรณบัฏว่าพระวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าคำรบ พยัคนาม ทรงศักดินา ๓๐๐๐ ตามพระราชกำหนดอย่างพระวรวงศ์เธอพระองค์เจ้านั้นจงเจริญพระชนมายุ พรรณ สุข พล ปฏิภาณ คุณสารสมบัติ สรรพศิริสวัสดิ์พิพัฒนมงคลทุกประการ เทอญฯ อนึ่งทรงพระราชดำริห์ว่า หม่อมเจ้าเณรผู้เปนพระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นทิวากรวงศ์ประวัติ ได้ศึกษาวิชาการในโรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบครั้นเมื่อสำเร็จ การศึกษาแล้วในปีพระพุทธศักราช ๒๔๑๙ สมเด็จพระบรมเชษฐาธิราชเจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิต ทรงพระผนวชเปนสามเณร หม่อมเจ้าเณรได้ตามเสด็จไปสนองพระเดชพระคุณอยู่ณ วัดบวรนิเวศวิหาร ครั้นเมื่อสมเด็จพระบรมเชษฐาธิราชลาพระผนวชแล้ว หม่อมเจ้าเณรก็ได้ตามเสด็จเข้ามาประจำการสนองพระเดชพระคุณอยู่ในพระบรมมหาราชวังด้วยในขณะนั้นเปนสมัยเมื่อ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระอักษรร่วมอยู่ด้วยกันกับสมเด็จพระบรมเชษฐาธิราชหม่อมเจ้าเณรจึงเปนผู้ที่ได้เคยทรงใช้สรอยคุ้นเคยมาตั้งแต่ครั้งยังทรงพระเยาว์ต่อมาถึงปีพระ พุทธศักราช ๒๔๓๗ หม่อมเจ้าเณรจึงเข้ารับราชการในกระทรวงพระคลังมหาสมบัติเริ่มต้นแต่ ตำแหน่งเสมียน เปนผู้มีความอุตสาหะในน่าที่ราชการได้เลื่อนตำแหน่งสูงขึ้นโดยลำดับจนถึงได้ เปนผู้ช่วยอธิบดีกรมตรวจแลกรมสารบาญชี ครั้นถึงปีพระพุทธศักราช ๒๔๕๑ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปนอธิบดีกรมเก็บในกระทรวงพระคลังมหาสมบัติแลมีน่าที่ราชการพิเศษเปนกรรมการพิจารณาการเปลี่ยนแปลงตำแหน่งอัตราเงินเดือนข้าราชการในกระทรวงต่าง ๆ หนึ่งเปนกรรมการพิจารณาการออกใบอนุญาตจำหน่ายน้ำสุราหนึ่งแลเปนกรรมการจัดการเรื่องลูกหนี้พระราชทรัพย์ในเงินภาษีอากรหนึ่ง ครั้นเมื่อปีพระพุทธศักราช๒๔๕๓ ตำแหน่งปลัดทูลฉลอง กระทรวงพระคลังมหาสมบัติว่างลง จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้หม่อมเจ้าเณรเปนผู้รั้งตำแหน่งปลัดทูลฉลองอีกด้วย หม่อมเจ้าเณรได้รับราชการสนองพระเดชพระคุณในตำแหน่งแลน่าที่พิเศษต่างๆ เรียบร้อยตลอดมา จนสิ้นรัชกาลที่ ๕ ถึงในรัชกาลปัตยุบันนี้ เมื่อปีพระพุทธศักราช๒๔๕๔ ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้หม่อมเจ้าเณรเปนปลัดทูลฉลองกระทรวงพระคลังมหาสมบัติแล้วทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้เลื่อนตำแหน่งขึ้นเปนรองเสนาบดีเมื่อปีพระพุทธศักราช ๒๔๖๓รับราชการตลอดมาจนบัดนี้ตั้งแต่หม่อมเจ้าเณรได้รับราชการสนองพระเดชพระคุณมาในกระทรวงพระคลังมหาสมบัติแต่ครั้งรัชกาลที่ ๕ ตลอดถึงรัชกาลปัตยุบันนี้ มีน่าที่อันต้องรับผิดชอบมากหม่อมเจ้าเณรก็ได้ปฏิบัติราชการในน่าที่ต่าง ๆนั้นเปนที่เรียบร้อยมาด้วยความอุตสาหะวิริยภาพมิได้ย่อหย่อน หม่อมเจ้าเณรเปนผู้มีปรีชาสามารถรอบรู้ราชกิจน้อยใหญ่เปนอย่างดีมีความจงรักภักดีต่อใต้ฝ่าลอองธุลีพระบาทโดยมั่นคง เปนที่ทรงไว้วางพระราชหฤทัยสมควรจะได้รับอิศริยยศถานันดรศักดิ์ เปนพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าให้เปนพยานแห่งความไว้วางพระราชหฤทัย และเปนที่ เชิดชูพระเกียรติยศแห่งพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมหมื่นทิวากรวงศ์ประวัติ พระองค์หนึ่งได้จึงมีพระบรมราชโองการดำรัสสั่งให้สถาปนาหม่อมเจ้าเณรขึ้นเปนพระองค์เจ้า ให้มีคำนำพระนามตามจารึกในพระสุพรรณบัฏว่าพระวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าศุภโยคเกษม อัชนาม ทรงศักดินา ๓๐๐๐ ตามพระราชกำหนดอย่างพระวรวงศ์เธอพระองค์เจ้านั้น จงทรงเจริญ พระชนมายุ พรรณ สุข พล ปฏิภาณ คุณสารสมบัติสรรพสิริสวัสดิ์พิพัฒนมงคลทุกประการเทอญ อนึ่งทรงพระราชดำริห์ว่า พระยาประสิทธิ์ศุภการได้ถวายตัวเปนมหาดเล็กข้าหลวงเดิมมาแต่ยังเยาว์วัยครั้งทรงดำรงพระอิศริยยศสมเด็จพระยุพราช เมื่อพระพุทธศักราช ๒๔๔๖ ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้เข้าเปนนักเรียนในโรงเรียนมหาดเล็กหลวงศึกษาขนบราชการ แลได้ทรงใช้สรอยใกล้ชิดสนิทพระยุคลบาทอยู่เปนนิตย์นิรันดร์มาครั้นเมื่อพระพุทธศักราช ๒๔๕๓ เสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติแล้วจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานบรรดาศักดิ์เปนที่นายขันมหาดเล็กหุ้มแพรแล้วเปนนายจ่ายง เปนเจ้าหมื่นสรรเพธภักดี แลพระราชทานยศเปน จางวางตรี ถึงปีพระพุทธศักราช๒๔๕๕ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เลื่อนบรรดาศักดิ์ เปนพระยาประสิทธิ์ศุภการ จางวางห้องที่พระบรรธมพระราชทานเครื่องยศพานทองแลเปนองคมนตรีในคราวนั้นด้วย ครั้นปีพระพุทธศักราช ๒๔๕๖ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เลื่อนยศขึ้นเปนจางวางโทแลตำแหน่งรองอธิบดีกรมมหาดเล็กทั้งโปรดเกล้าฯ ให้เปนผู้ช่วยราชการกระทรวงวังพระราชทานยศเปนมหาเสวกโทในกระทรวงวังนั้นด้วยในปีพระพุทธศักราช ๒๔๕๗ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปนอธิบดีกรมมหาดเล็กต่อมาพระราชทานยศเลื่อนขึ้นเปนจางวางเอกแลมหาเสวกเอกในกระทรวงวัง ถึงปีพระพุทธศักราช๒๔๖๒ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปนผู้สำเร็จราชการกรมมหาดเล็ก รับราชการสนองพระเดชพระคุณอยู่ณ กาลบัดนี้นอกจากตำแหน่งน่าที่ราชการในกรมมหาดเล็กอันเปนตำแหน่งประจำพระยาประสิทธิ์ศุภการยังได้รับราชการในน่าที่อื่นอีก คือ เมื่อปีพระพุทธศักราช๒๔๕๔ ทรงพระราชดำริห์จัดตั้งกองเสือป่าอาสาสมัคขึ้นพระยาประสิทธิ์ศุภการได้เปนนายกองโทเสือป่าแล้ว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้เลื่อนขึ้นเปนนายกองเอกสมุหราชองครักษ์เสือป่า แล้วต่อมาได้เปนนายพลเสือป่าเปนรองผู้บัญชาการกองเสือป่าเสนาหลวงรักษาพระองค์ แลเปนอุปนายกเสือป่าอยู่ในบัดนี้ด้วยความปรีชาสามารถอาจหาญของพระยาประสิทธิ์ศุภการได้ปฏิบัติราชการเสือป่าเปนคุณประโยชน์เปนอันมากส่วนในราชการทหาร พระยาประสิทธิ์ศุภการได้รับราชการเปนนายร้อยเอกกรมทหารรักษาวังของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวมาแต่ปีพระพุทธศักราช ๒๔๕๔ซึ่งอยู่ในบรรดาศักดิ์นายจ่ายง ครั้นถึงพระพุทธศักราช ๒๔๕๖ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้พระยา ประสิทธิ์ศุภการเปนตำแหน่งผู้ช่วยจเรกรมทหารรักษาวังฯพระราชทานยศเปนนายพันเอก แลเปนราชองครักษ์พิเศษทหารบกด้วยปีพระพุทธศักราช ๒๔๕๘ โปรดเกล้าฯ ให้เปนผู้ช่วยสมุหราชองครักษ์พระราชทานยศเปนนายพลตรีทหารบก ถึงปีพระพุทธศักราช ๒๔๖๐ โปรดเกล้าฯให้เปนสมุหราชองครักษ์ และเปนจเรกรมทหารรักษาวังฯภายหลังพระราชทานยศเลื่อนขึ้นเปนนายพลโททหารบก เปนนายทหารพิเศษประจำกรมทหารบกม้ากรุงเทพฯรักษาพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทั้งได้รับพระราชทานยศเปนนายนาวาเอกพิเศษทหารเรือด้วยครั้นปีพระพุทธศักราช ๒๔๖๓ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปนผู้บังคับการกรมทหารบกราบที่๑ มหาดเล็กรักษาพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มาจนกาลบัดนี้นอกจากนี้พระยาประสิทธิ์ศุภการยังได้สนองพระเดชพระคุณในน่าที่พิเศษในราชการแลในการสมาคมอีกเปนหลายน่าที่เช่น ๑ เปนกรรมการที่ปฤกษาสำหรับเครื่องราชอิศริยาภรณ์อันมีศักดิ์รามาธิบดี ๒เปนกรรมการที่ปฤกษาสภากาชาดแห่งสยาม ๓ เปนกรรมการที่ปฤกษาในจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย๔ เปนผู้ช่วยสภานายกราชนาวีสมาคมแห่งกรุงสยาม ๕ เปนสภานายกแลกรรมการคณะฟุตบอลแห่งสยาม๖ เปนสภานายกราชตฤณมัยแห่งสยาม ๗ แลได้รับราชการสนองพระเดชพระคุณในน่าที่ราชเลขานุการเปนส่วนพระองค์บางกาลบางสมัยนั้นด้วยพระยาประสิทธิ์ศุภการเปนผู้มีความจงรักภักดีต่อใต้ฝ่าลอองธุลีพระบาทมั่นคงยิ่งนักทั้งเปนผู้มีความอุตสาหพิริยภาพเปนอันมาก ได้รับราชการในน่าที่อันสนิทใกล้ชิดพระยุคลบาทอยู่เปนนิรันดรเปนที่ต้องพระราชอัธยาศัยทรงไว้วางพระราชหฤทัยมาช้านาน มีปรีชาญาณหยั่งทราบในกระแสร์พระบรมราโชบายเปนอย่างดีมีความสามารถฉลาดรอบรู้ในราชกิจน้อยใหญ่อย่างสุขุม เมื่อทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้รับราชการในตำแหน่งน่าที่ใด ๆ ก็ตั้งใจสนองพระเดชพระคุณด้วยความอุตสาหพิริยภาพอันแรงกล้าปฏิบัติจัดราชการในน่าที่นั้น ๆ ให้ดำเนิรเจริญลุล่วงไปโดยมิได้ผิดจากพระราชนิยมเปนผู้มีความซื่อตรงดำรงอยู่ในธรรมสุจริต คิดแต่ในการซึ่งจะให้เชิดชูพระเกียรติยศแลพระบรมเดชานุภาพทั้งมีอัธยาศัยโอบอ้อมอารีแก่ผู้เปนเพื่อนข้าราชการด้วยกันทั่วไปแลเปนผู้มีความประพฤติดำรงตนอยู่ในฐานะอันควรแก่ถานันดรศักดิ์ที่ทรงพระกรุณาชุบเกล้าฯแต่งตั้งไว้ ทั้งเปนผู้ที่กอบด้วยมัทวะธรรมรู้จักประพฤติตนให้เปนที่พึงใจผู้ใหญ่วัยวุฒิบุคคลมีความเคารพต่อผู้ควรเคารพมิได้มีความถือตนแม้ในเมื่อเปนผู้ที่อยู่ในตำแหน่งอันสูง กอบด้วยความสัตย์สุจริตเปนนิตย์นิรันดร์นับว่าเปนผู้เชิดชูเกียรติยศแห่งข้าหลวงเดิมทั้งปวง สมควรที่จะได้รับอิศริยยศบรรดาศักดิ์สูงสมแก่ตำแหน่งราชการซึ่งได้บังคับบัญชาต่างพระเนตร์พระกรรณให้ปรากฏสืบไปจึงมีพระบรมราชโองการดำรัสสั่งให้สถาปนาพระยาประสิทธิ์ศุภการขึ้นเปนเจ้าพระยามีสมญาจารึกในสุพรรณบัฏว่า เจ้าพระยารามราฆพ พัชรพัลลภมหาสวามิภักดิ์สมัคพลวโรปนายก สุรเสวกวิศิษฏคุณ พึ่งบุญพงศ์บริพัตร์ นฤปรัตนราชสุปรีย์ศรีรัตนไตรสรณธาดา เมตตา ภิรัตมัทวสมาจาร สัตยวิธานอาชวาธยาศัยอภัยพิริยบรากรมพาหุ คชนาม ดำรงศักดินา ๑๐๐๐๐ จงเจริญ ทฤฆชนมายุ พรรณ สุข พล สิริสวัสดิ์พิพัฒนมงคลธนสารสมบัติ บริวารสมบูรณ์ ทุกประการ อนึ่งทรงพระราชดำริห์ว่าพระไชยยศสมบัติเปนผู้ได้ศึกษาวิชาที่ประเทศอังกฤษ คราวตามเสด็จสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอเจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช ออกไปยังประเทศยุโรป เมื่อพระพุทธศักราช ๒๔๓๙ทรงพระเมตตาปราณีโปรดให้อยู่ศึกษาวิชาการเปนนักเรียนส่วนพระองค์ครั้นเมื่อปีพระพุทธศักราช ๒๔๔๐ พระบาทสมเด็จพระรามาธิบดีศรีสินทรมหาจุฬาลงกรณ์ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินประพาศประเทศยุโรป เสด็จถึงประเทศอังกฤษ พระยาไชยยศสมบัติถวายตัวเปนมหาดเล็ก จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปนนักเรียนหลวงต่อมา พระยาไชยยศสมบัติได้กลับเข้ามารับราชการสนองพระเดชพระคุณในกระทรวงพระคลังมหาสมบัติเมื่อปีพระพุทธศักราช ๒๔๔๓ ได้เปนตำแหน่งผู้ช่วยนายเวรในกรมตรวจกรมสารบาญชีแลเมื่อได้เลื่อนตำแหน่งเปนนายเวร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯพระราชทานสัญญาบัตร์บรรดาศักดิ์ให้เปนที่หลวงอุปนิกษิตสารบรรณ ครั้นปีพระพุทธศักราช ๒๔๕๕ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ไปเปนข้าหลวงสำรวจการคลังในมณฑลพายัพอยู่ประจำรับราชการในมณฑลนั้นถึง ๕ ปี เมื่อได้ปฏิบัติจัดราชการคลังในมณฑลพายัพเปนที่เรียบร้อยแล้วจึงโปรดเกล้าฯ ให้กลับมารับราชการในตำแหน่งผู้ช่วยอธิบดีกรมตรวจกรมสารบาญชีต่อ มาได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เปนพระไชยยศสมบัติครั้นในรัชกาลปัตยุบันนี้ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เลื่อนบรรดาศักดิ์ขึ้นเปนพระยาไชยยศสมบัติแลเมื่อปีพระพุทธศักราช ๒๔๕๔ ได้รับราชการในตำแหน่งอธิบดีกรมเก็บในกระทรวงพระคลังมหาสมบัติพระราชทานยศเปนมหาอำมาตย์ตรี ครั้นปีพระพุทธศักราช ๒๔๕๖ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งคลังออมสินขึ้นพระยาไชยยศสมบัติได้รับน่าที่เปนกรรมการผู้หนึ่งจัดการคลังออมสินให้เปนหลักถานมั่นคงแลได้เปนกรรมการจัดการยึดทรัพย์แบงก์จีน ทั้งได้เปนกรรมการแบงก์สยามกัมมาจลทุนจำกัดด้วยในปีพระพุทธศักราช ๒๔๕๘ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปนอธิบดีกรมบาญชีกลางได้รับพระราชทานเลื่อนยศขึ้นเปนมหาอำมาตย์โท ปีพระพุทธศักราช ๒๔๖๐ ได้รับน่าที่เปนผู้กำกับการกรมตรวจเงินแผ่นดินแลเจ้าจำนวนเปนผู้กำกับการกรมธนบัตร์ เปนผู้อำนวยการบัญชีใหญ่กรมรถไฟหลวงชั่วคราวแลเปนกรรมการยึดทรัพย์เชลยในคราวที่ประเทศสยามประกาศสงครามกับเยอรมนีแลออสเตรียฮังการีทั้งได้มีความอุตสาหะสมัคเข้ารับตำแหน่งผู้ช่วยเหรัญญิกราชนาวีสมาคมแห่งกรุงสยามด้วยเปนพิเศษ ครั้นถึงปีพระพุทธศักราช ๒๔๖๓ ตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงเกษตราธิการว่างลงจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระยาไชยยศสมบัติมาเปนรองเสนาบดีกระทรวงเกษตราธิการแลเปนกรรมการประจำสภาเผยแผ่พาณิชย์ พระราชทานเลื่อนยศขึ้นเปนมหาอำมาตย์เอกแลทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปนเสนาบดีกระทรวงเกษตราธิการในสมัยนี้เมื่อระฦกถึงอาการที่พระยาไชยยศสมบัติได้รับราชการสนองพระเดชพระคุณในกระทรวงพระคลังมหาสมบัติตั้งแต่ตำแหน่งผู้น้อยเปนลำดับขึ้นมาเปนเวลาช้านานได้ปฏิบัติราชการพแนกการเงิน อันต้องใช้ความคิดสติปัญญาโดยสุขุมรอบคอบให้ราชการในน่าที่ดำเนินเจริญยิ่งขึ้นด้วยความอุตสาหวิริยภาพมิได้ย่อหย่อนย่อมเปนพยานให้เห็นปรากฏชัดว่า พระยาไชยยศสมบัติเปนผู้มีปรีชาสามารถในราชกิจน้อยใหญ่มีความชำนาญในราชการพแนกการคลัง ทั้งเปนผู้ที่มีกิริยาอัธยาศัยสุภาพเยือกเย็นมั่นคง ในส่วนพระองค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระยาไชยยศสมบัติก็เปนผู้ที่ได้ทรงคุ้นเคยมาด้วยในระหว่างที่พระยาไชยยศสมบัติศึกษาวิชาการอยู่ ณ กรุงอังกฤษเปนสมัยที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่ประทับทรงศึกษาวิทยาการอยู่ ณ ประเทศนั้นพระยาไชยยศสมบัติได้เฝ้าแหนอยู่เนือง ๆ จนเปนผู้ที่ทรงคุ้นเคย จึงทรงตระหนักพระราชหฤทัยในความจงรักภักดีต่อใต้ฝ่าลอองธุลีพระบาทโดยมั่นคงทั้งมีความประพฤติดำรงตนอยู่ในฐานะอันควรแก่ ฐานันดรศักดิ์ที่ทรงพระกรุณาชุบเกล้าฯแต่งตั้งไว้ บัดนี้ก็ได้รับราชการในตำแหน่งเสนาบดีอันเปนตำแหน่งสูงอยู่แล้วสมควรจะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ยกย่องสถาปนาให้มีเกียรติยศใหญ่ยิ่งขึ้นจึงมีพระบรมราชโองการดำรัสสั่งให้สถาปนาพระยาไชยยศสมบัติ ขึ้นเปนเจ้าพระยา มีสมญาจารึกในหิรัญบัฏว่าเจ้าพระยาพลเทพ สรรพพลเสพเสนาบดี ศรีเกษตราภิบาล ผลาผลธัญญาหารอุดม สมบูรณคณิตศาสตร์มหาอำมาตย์โกมารกุล วรุณเทพมุรธาธร เกียรติกำจรกัลยาณวัตร พุทธาทิรัตนตรัยคุณธาดาอุดมเมตตาชวาศัยอภัยพิริยบรากรมพาหุ มุสิกนาม ดำรงศักดินา ๑๐๐๐๐ จงเจริญทฤฆชนมายุ พรรณ สุข พล สิริสวัสดิ์พิพัฒนมงคลธนสารสมบัตบริวารสมบูรณ์ทุกประการ เทอญฯสุกัญญา/ผู้จัดทำ๑๙ ตุลาคม ๒๕๕๒นฤดล/ตรวจ๒๒ ธันวาคม ๒๕๕๓[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๓๘/-/หน้า ๔๒๒/๑๑ พฤศจิกายน ๒๔๖๔