คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 359/2542หลักกฎหมาย: แม้ม.ผู้ขายรถยนต์ให้แก่โจทก์จะไม่มีกรรมสิทธิ์ในรถยนต์ไม่อาจโอนขายให้โจทก์ได้ก็ตาม แต่เมื่อโจทก์ได้รับโอนรถยนต์ มาโดยสุจริตเสียค่าตอบแทน มีการโอนทะเบียนรถยนต์ โดยเปิดเผย โจทก์ได้ยึดถือรถยนต์ไว้โดยเจตนาจะยึดถือเพื่อตน แจ้งย้ายทะเบียนรถยนต์ไปยังภูมิลำเนาของโจทก์ และครอบครอง ใช้ประโยชน์รถยนต์ตลอดมาโจทก์ย่อมมีสิทธิครอบครองรถยนต์ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1367 โจทก์จึงมีสิทธิ ใช้สอยและได้รับประโยชน์จากรถยนต์ มีสิทธิให้ปลดเปลื้อง การรบกวนการครอบครองโดยมิชอบด้วยกฎหมายตามมาตรา 1374 มีสิทธิโอนสิทธิครอบครองตามมาตรา 1378 และอาจได้กรรมสิทธิ์ ในรถยนต์โดยการครอบครองปรปักษ์ตามมาตรา 1382 จึงเป็น ที่เห็นได้ว่าหากมีวินาศภัยเกิดขึ้นแก่รถยนต์ในระหว่างที่อยู่ ในความครอบครองของโจทก์ โจทก์ย่อมได้รับความเสียหายโจทก์จึงเป็นผู้มีส่วนได้เสียในการยึดถือครอบครองใช้ประโยชน์ จากรถยนต์มีสิทธิเอาประกันภัยรถยนต์ดังกล่าวไว้แก่จำเลย เมื่อรถยนต์ที่เอาประกันภัยได้สูญหายไปโจทก์จึงมีอำนาจฟ้อง จำเลยผู้รับประกันภัยใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่โจทก์ ตามสัญญาประกันภัยได้โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ประกันวินาศภัยรถยนต์ไว้แก่จำเลยรวมทั้งความสูญหายอันเกิดจากการลักทรัพย์ไม่เกินจำนวน 200,000 บาทค่าอุปกรณ์ติดประจำรถยนต์อีก 10,000 บาท ต่อมารถยนต์คันดังกล่าวของโจทก์ได้ถูกคนร้ายลักไป ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินจำนวน239,040.41 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงิน 210,000 บาท นับแต่วันถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระหนี้เสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การและแก้ไขคำให้การว่า โจทก์ร่วมกับผู้อื่นลักรถยนต์มาจากเจ้าของที่แท้จริง หรือได้มาด้วยการรับของโจรโดยทุจริต แล้วนำมาประกันวินาศภัยไว้แก่จำเลยโดยปกปิดข้อความจริงและแอบอ้างว่าโจทก์เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ โจทก์ไม่มีส่วนได้เสียตามกฎหมาย สัญญาประกันภัยจึงไม่สมบูรณ์ กรมธรรม์ประกันภัยเป็นโมฆะขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยใช้ค่าเสียหายให้แก่โจทก์จำนวน 210,000 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงินดังกล่าวนับแต่วันที่ 5 พฤศจิกายน 2527เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระหนี้เสร็จแก่โจทก์ แต่ดอกเบี้ยคำนวณถึงวันฟ้องต้องไม่เกิน 29,040.41 บาท ตามที่โจทก์ขอจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติโดยคู่ความมิได้ฎีกาโต้แย้งว่ารถยนต์คันพิพาทมีหมายเลขทะเบียนที่แท้จริงคือ 1 ข-9466 กรุงเทพมหานคร เป็นของนายยูกิโอะ ยามาโมโตประธานกรรมการบริษัทไทยเซโรแกรฟฟิคซิสเท็ม จำกัดซื้อมาจากบริษัทวรจักรยนต์ จำกัด เมื่อวันที่ 12 มกราคม 2527นายยูกิโอะได้เอาประกันรถยนต์คันพิพาทไว้แก่บริษัทไตโชมารีนแอนด์ไฟร์ อินชัวรันส์ จำกัด ในนามของบริษัทไทยเซโรแกรฟฟิคซิสเท็ม จำกัด ในวงเงิน 500,000 บาทตามเอกสารหมาย ล.1 ต่อมาวันที่ 13 กรกฎาคม 2527 รถยนต์คันพิพาทถูกคนร้ายลักไป หลังจากนั้นมีผู้ปลอมทะเบียนรถยนต์คันพิพาทเป็นหมายเลขทะเบียน ก-1423 จันทบุรี และปลอมลายมือชื่อนายทะเบียนยานพาหนะจังหวัดจันทบุรี แจ้งย้ายทะเบียนรถยนต์คันพิพาทไปที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ระบุชื่อนายมงคล สุประดิษฐ์เป็นเจ้าของรถได้หมายเลขทะเบียน ก-2069 พระนครศรีอยุธยาต่อมาเมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2527 โจทก์ได้ซื้อรถยนต์คันพิพาทจากนายมงคลในราคา 220,000 บาท และโอนทะเบียนที่แผนกทะเบียนยานพาหนะจังหวัดพระนครศรีอยุธยาในวันเดียวกันโดยระบุราคาซื้อขายเป็นจำนวนเงิน 140,000 บาท โจทก์ได้แจ้งย้ายทะเบียนรถยนต์คันพิพาทจากจังหวัดพระนครศรีอยุธยาไปยังจังหวัดนครปฐมซึ่งเป็นภูมิลำเนาโจทก์ได้หมายเลขทะเบียนใหม่เป็น ก-4833 นครปฐม วันที่ 10 กันยายน 2527 โจทก์ได้เอาประกันภัยรถยนต์คันพิพาทไว้แก่จำเลยเพื่อประกันวินาศภัยอันเกิดจากการลักทรัพย์ในวงเงิน 200,000 บาท และสำหรับอุปกรณ์ประจำรถยนต์อันได้แก่เครื่องปรับอากาศวิทยุ ล้อแม็กซ์ ในวงเงิน 10,000 บาท มีอายุการประกันภัย 1 ปี นับแต่วันที่ 10 กันยายน 2527 ถึง วันที่ 10 กันยายน 2528 โจทก์ชำระเบี้ยประกันภัยแก่จำเลยแล้ว ต่อมาวันที่ 4 พฤศจิกายน 2527 รถยนต์คันพิพาทหายไปโจทก์ติดต่อให้จำเลยชำระเงินจำนวน 210,000 บาท ตามสัญญาประกันภัยแล้ว จำเลยไม่ชำระอ้างว่าโจทก์ไม่ใช่เจ้าของกรรมสิทธิ์รถยนต์คันพิพาทปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์มีว่าโจทก์เป็นผู้มีส่วนได้เสียในเหตุที่เอาประกันภัยรถยนต์คันพิพาทหรือไม่ เห็นว่าแม้นายมงคลผู้ขายรถยนต์คันพิพาทให้แก่โจทก์จะไม่มีกรรมสิทธิ์ในรถยนต์คันพิพาท ไม่อาจโอนขายให้โจทก์ได้ก็ตามแต่ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์ได้รับโอนรถยนต์คันพิพาทมาโดยสุจริตเสียค่าตอบแทนมีการโอนทะเบียนรถยนต์โดยเปิดเผย โจทก์ได้ยึดถือรถยนต์คันพิพาทไว้โดยเจตนาจะยึดถือเพื่อตนมีการแจ้งย้ายทะเบียนรถยนต์จากจังหวัดพระนครศรีอยุธยาไปยังจังหวัดนครปฐมซึ่งเป็นภูมิลำเนาของโจทก์และครอบครองใช้ประโยชน์รถยนต์คันพิพาทตลอดมาโจทก์ย่อมมีสิทธิครอบครองรถยนต์คันพิพาทตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1367 โจทก์จึงมีสิทธิใช้สอยและได้รับประโยชน์จากรถยนต์คันพิพาท มีสิทธิให้ปลดเปลื้องการรบกวนการครอบครองโดยมิชอบด้วยกฎหมายตามมาตรา 1374มีสิทธิโอนสิทธิครอบครองตามมาตรา 1378 และอาจได้กรรมสิทธิ์ในรถยนต์คันพิพาทโดยการครอบครองปรปักษ์ตามมาตรา 1382 จึงเป็นที่เห็นได้ว่าหากมีวินาศภัยเกิดขึ้นแก่รถยนต์คันพิพาทในระหว่างที่อยู่ในความครอบครองของโจทก์ โจทก์ย่อมได้รับความเสียหายคือ ต้องขาดประโยชน์ในการใช้สอยรถยนต์คันพิพาทไปจากที่เคยได้รับเป็นปกติ ทั้งผู้มีสิทธิเอาประกันภัยนั้นมิได้จำกัดเพียงเฉพาะผู้มีกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ที่เอาประกันภัยเท่านั้นผู้ที่มีความสัมพันธ์อยู่กับทรัพย์หรือสิทธิหรือผลประโยชน์หรือรายได้ใด ๆซึ่งถ้ามีวินาศภัยเกิดขึ้นจะทำให้ผู้นั้นต้องเสียหายและความเสียหายที่ผู้นั้นจะได้รับสามารถประมาณเป็นเงินได้แล้ว ผู้นั้นย่อมเป็นผู้มีส่วนได้เสียที่อาจเอาประกันภัยได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 863 โจทก์เป็นผู้มีส่วนได้เสียในการยึดถือครอบครองใช้ประโยชน์จากรถยนต์คันพิพาท โจทก์จึงมีสิทธิเอาประกันภัยรถยนต์ดังกล่าวไว้แก่จำเลยโดยมิต้องคำนึงถึงว่ากรรมสิทธิ์ในรถยนต์คันพิพาทเป็นของโจทก์หรือไม่ เมื่อรถยนต์คันพิพาทที่เอาประกันภัยได้สูญหายไป โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องเรียกร้องให้จำเลยผู้รับประกันภัยใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่โจทก์ตามสัญญาประกันภัยได้ ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์นั้น ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 359/2542นาย สงวน เหลือง ศศิพงษ์โจทก์บริษัท รัตนโกสินทร์ ประกันภัย จำกัดจำเลย ป.พ.พ. ม. 863, ม. 1367แม้ม.ผู้ขายรถยนต์ให้แก่โจทก์จะไม่มีกรรมสิทธิ์ในรถยนต์ไม่อาจโอนขายให้โจทก์ได้ก็ตาม แต่เมื่อโจทก์ได้รับโอนรถยนต์ มาโดยสุจริตเสียค่าตอบแทน มีการโอนทะเบียนรถยนต์ โดยเปิดเผย โจทก์ได้ยึดถือรถยนต์ไว้โดยเจตนาจะยึดถือเพื่อตน แจ้งย้ายทะเบียนรถยนต์ไปยังภูมิลำเนาของโจทก์ และครอบครอง ใช้ประโยชน์รถยนต์ตลอดมาโจทก์ย่อมมีสิทธิครอบครองรถยนต์ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1367 โจทก์จึงมีสิทธิ ใช้สอยและได้รับประโยชน์จากรถยนต์ มีสิทธิให้ปลดเปลื้อง การรบกวนการครอบครองโดยมิชอบด้วยกฎหมายตามมาตรา 1374 มีสิทธิโอนสิทธิครอบครองตามมาตรา 1378 และอาจได้กรรมสิทธิ์ ในรถยนต์โดยการครอบครองปรปักษ์ตามมาตรา 1382 จึงเป็น ที่เห็นได้ว่าหากมีวินาศภัยเกิดขึ้นแก่รถยนต์ในระหว่างที่อยู่ ในความครอบครองของโจทก์ โจทก์ย่อมได้รับความเสียหายโจทก์จึงเป็นผู้มีส่วนได้เสียในการยึดถือครอบครองใช้ประโยชน์ จากรถยนต์มีสิทธิเอาประกันภัยรถยนต์ดังกล่าวไว้แก่จำเลย เมื่อรถยนต์ที่เอาประกันภัยได้สูญหายไปโจทก์จึงมีอำนาจฟ้อง จำเลยผู้รับประกันภัยใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่โจทก์ ตามสัญญาประกันภัยได้โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ประกันวินาศภัยรถยนต์ไว้แก่จำเลยรวมทั้งความสูญหายอันเกิดจากการลักทรัพย์ไม่เกินจำนวน 200,000 บาทค่าอุปกรณ์ติดประจำรถยนต์อีก 10,000 บาท ต่อมารถยนต์คันดังกล่าวของโจทก์ได้ถูกคนร้ายลักไป ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินจำนวน239,040.41 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงิน 210,000 บาท นับแต่วันถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระหนี้เสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การและแก้ไขคำให้การว่า โจทก์ร่วมกับผู้อื่นลักรถยนต์มาจากเจ้าของที่แท้จริง หรือได้มาด้วยการรับของโจรโดยทุจริต แล้วนำมาประกันวินาศภัยไว้แก่จำเลยโดยปกปิดข้อความจริงและแอบอ้างว่าโจทก์เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ โจทก์ไม่มีส่วนได้เสียตามกฎหมาย สัญญาประกันภัยจึงไม่สมบูรณ์ กรมธรรม์ประกันภัยเป็นโมฆะขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยใช้ค่าเสียหายให้แก่โจทก์จำนวน 210,000 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงินดังกล่าวนับแต่วันที่ 5 พฤศจิกายน 2527เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระหนี้เสร็จแก่โจทก์ แต่ดอกเบี้ยคำนวณถึงวันฟ้องต้องไม่เกิน 29,040.41 บาท ตามที่โจทก์ขอจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติโดยคู่ความมิได้ฎีกาโต้แย้งว่ารถยนต์คันพิพาทมีหมายเลขทะเบียนที่แท้จริงคือ 1 ข-9466 กรุงเทพมหานคร เป็นของนายยูกิโอะ ยามาโมโตประธานกรรมการบริษัทไทยเซโรแกรฟฟิคซิสเท็ม จำกัดซื้อมาจากบริษัทวรจักรยนต์ จำกัด เมื่อวันที่ 12 มกราคม 2527นายยูกิโอะได้เอาประกันรถยนต์คันพิพาทไว้แก่บริษัทไตโชมารีนแอนด์ไฟร์ อินชัวรันส์ จำกัด ในนามของบริษัทไทยเซโรแกรฟฟิคซิสเท็ม จำกัด ในวงเงิน 500,000 บาทตามเอกสารหมาย ล.1 ต่อมาวันที่ 13 กรกฎาคม 2527 รถยนต์คันพิพาทถูกคนร้ายลักไป หลังจากนั้นมีผู้ปลอมทะเบียนรถยนต์คันพิพาทเป็นหมายเลขทะเบียน ก-1423 จันทบุรี และปลอมลายมือชื่อนายทะเบียนยานพาหนะจังหวัดจันทบุรี แจ้งย้ายทะเบียนรถยนต์คันพิพาทไปที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ระบุชื่อนายมงคล สุประดิษฐ์เป็นเจ้าของรถได้หมายเลขทะเบียน ก-2069 พระนครศรีอยุธยาต่อมาเมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2527 โจทก์ได้ซื้อรถยนต์คันพิพาทจากนายมงคลในราคา 220,000 บาท และโอนทะเบียนที่แผนกทะเบียนยานพาหนะจังหวัดพระนครศรีอยุธยาในวันเดียวกันโดยระบุราคาซื้อขายเป็นจำนวนเงิน 140,000 บาท โจทก์ได้แจ้งย้ายทะเบียนรถยนต์คันพิพาทจากจังหวัดพระนครศรีอยุธยาไปยังจังหวัดนครปฐมซึ่งเป็นภูมิลำเนาโจทก์ได้หมายเลขทะเบียนใหม่เป็น ก-4833 นครปฐม วันที่ 10 กันยายน 2527 โจทก์ได้เอาประกันภัยรถยนต์คันพิพาทไว้แก่จำเลยเพื่อประกันวินาศภัยอันเกิดจากการลักทรัพย์ในวงเงิน 200,000 บาท และสำหรับอุปกรณ์ประจำรถยนต์อันได้แก่เครื่องปรับอากาศวิทยุ ล้อแม็กซ์ ในวงเงิน 10,000 บาท มีอายุการประกันภัย 1 ปี นับแต่วันที่ 10 กันยายน 2527 ถึง วันที่ 10 กันยายน 2528 โจทก์ชำระเบี้ยประกันภัยแก่จำเลยแล้ว ต่อมาวันที่ 4 พฤศจิกายน 2527 รถยนต์คันพิพาทหายไปโจทก์ติดต่อให้จำเลยชำระเงินจำนวน 210,000 บาท ตามสัญญาประกันภัยแล้ว จำเลยไม่ชำระอ้างว่าโจทก์ไม่ใช่เจ้าของกรรมสิทธิ์รถยนต์คันพิพาทปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์มีว่าโจทก์เป็นผู้มีส่วนได้เสียในเหตุที่เอาประกันภัยรถยนต์คันพิพาทหรือไม่ เห็นว่าแม้นายมงคลผู้ขายรถยนต์คันพิพาทให้แก่โจทก์จะไม่มีกรรมสิทธิ์ในรถยนต์คันพิพาท ไม่อาจโอนขายให้โจทก์ได้ก็ตามแต่ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์ได้รับโอนรถยนต์คันพิพาทมาโดยสุจริตเสียค่าตอบแทนมีการโอนทะเบียนรถยนต์โดยเปิดเผย โจทก์ได้ยึดถือรถยนต์คันพิพาทไว้โดยเจตนาจะยึดถือเพื่อตนมีการแจ้งย้ายทะเบียนรถยนต์จากจังหวัดพระนครศรีอยุธยาไปยังจังหวัดนครปฐมซึ่งเป็นภูมิลำเนาของโจทก์และครอบครองใช้ประโยชน์รถยนต์คันพิพาทตลอดมาโจทก์ย่อมมีสิทธิครอบครองรถยนต์คันพิพาทตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1367 โจทก์จึงมีสิทธิใช้สอยและได้รับประโยชน์จากรถยนต์คันพิพาท มีสิทธิให้ปลดเปลื้องการรบกวนการครอบครองโดยมิชอบด้วยกฎหมายตามมาตรา 1374มีสิทธิโอนสิทธิครอบครองตามมาตรา 1378 และอาจได้กรรมสิทธิ์ในรถยนต์คันพิพาทโดยการครอบครองปรปักษ์ตามมาตรา 1382 จึงเป็นที่เห็นได้ว่าหากมีวินาศภัยเกิดขึ้นแก่รถยนต์คันพิพาทในระหว่างที่อยู่ในความครอบครองของโจทก์ โจทก์ย่อมได้รับความเสียหายคือ ต้องขาดประโยชน์ในการใช้สอยรถยนต์คันพิพาทไปจากที่เคยได้รับเป็นปกติ ทั้งผู้มีสิทธิเอาประกันภัยนั้นมิได้จำกัดเพียงเฉพาะผู้มีกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ที่เอาประกันภัยเท่านั้นผู้ที่มีความสัมพันธ์อยู่กับทรัพย์หรือสิทธิหรือผลประโยชน์หรือรายได้ใด ๆซึ่งถ้ามีวินาศภัยเกิดขึ้นจะทำให้ผู้นั้นต้องเสียหายและความเสียหายที่ผู้นั้นจะได้รับสามารถประมาณเป็นเงินได้แล้ว ผู้นั้นย่อมเป็นผู้มีส่วนได้เสียที่อาจเอาประกันภัยได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 863 โจทก์เป็นผู้มีส่วนได้เสียในการยึดถือครอบครองใช้ประโยชน์จากรถยนต์คันพิพาท โจทก์จึงมีสิทธิเอาประกันภัยรถยนต์ดังกล่าวไว้แก่จำเลยโดยมิต้องคำนึงถึงว่ากรรมสิทธิ์ในรถยนต์คันพิพาทเป็นของโจทก์หรือไม่ เมื่อรถยนต์คันพิพาทที่เอาประกันภัยได้สูญหายไป โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องเรียกร้องให้จำเลยผู้รับประกันภัยใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่โจทก์ตามสัญญาประกันภัยได้ ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์นั้น ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น(ระพินทร บรรจงศิลป-สถิตย์ ไพเราะ-ประกาศ บูรพางกูร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุในเรื่องการประกันภัยมีหลักที่สำคัญประการหนึ่งที่บัญญัติไว้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 863 คือผู้เอาประกันภัยต้องมีส่วนได้เสียในเหตุที่ประกันภัย มิฉะนั้นสัญญาประกันภัยย่อมไม่ผูกพันคู่สัญญา แต่ตามมาตรา 863 ดังกล่าวบัญญัติเพียงผลของการที่ผู้เอาประกันภัยไม่มีส่วนได้เสียในเหตุที่ประกันภัย โดยมิได้ให้ความหมายหรือหลักเกณฑ์ที่จะพิจารณาว่า อย่างไร แค่ไหนจึงจะถือว่ามีส่วนได้เสียในเหตุที่ประกันภัย ดังนั้น จึงเป็นเหตุให้ผู้รับประกันภัยยกเป็นข้อต่อสู้เพื่อปฏิเสธความรับผิดตามสัญญาและมีปัญหาขึ้นสู่ศาลอยู่เสมอ เหตุผลที่กฎหมายบัญญัติให้ผู้เอาประกันภัยต้องมีส่วนได้เสียในเหตุที่ประกันภัยเนื่องจากว่า สัญญาประกันภัยมีลักษณะเป็นสัญญาเสี่ยงโชคอย่างหนึ่ง หากผู้เอาประกันภัยมิได้มีส่วนได้เสียในเหตุที่ประกันภัยก็จะเป็นเหตุให้สัญญาประกันภัยไม่แตกต่างอะไรกับการพนันขันต่อหรือเสี่ยงโชคกับเหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้นในอนาคตและหากผู้เอาประกันภัยไม่มีส่วนได้เสียในเหตุที่ประกันภัยอาจมีการก่อให้เกิดวินาศภัยต่อทรัพย์ที่เอาประกันภัยหรือก่อให้เกิดภัยต่อชีวิตผู้ถูกเอาประกันเพื่อหวังเงินประกันไว้ เพราะแม้จะเกิดวินาศภัยขึ้นหรือผู้ถูกเอาประกันชีวิตถึงแก่ความตาย ผู้เอาประกันภัยก็ไม่ได้รับความเสียหาย หรือได้รับความเดือดร้อน แต่กลับได้ผลประโยชน์คือได้เงินที่เอาประกันภัยไว้ หากเป็นเช่นนั้นจะส่งผลให้วัตถุประสงค์ของการประกันภัยที่ต้องการให้มีการชดเชยความเสียหายที่จะเกิดขึ้นโดยการเฉลี่ยความเสียหายระหว่างผู้เอาประกันภัยด้วยกันไม่บรรลุผล ปัญหาที่เกิดขึ้นคือคำว่า "ผู้มีส่วนได้เสียในเหตุที่ประกันภัย" มีความหมายแค่ไหน เพียงใด สำหรับกรณีวินาศภัยมีผู้ทรงคุณวุฒิทางกฎหมายได้ให้ความหมายไว้ว่า หมายความถึงความสัมพันธ์ที่ผู้เอาประกันวินาศภัยมีอยู่ต่อทรัพย์สินที่เอาประกันภัยไว้ ซึ่งถ้ามีวินาศภัยเกิดขึ้นแก่ทรัพย์สินนั้นย่อมจะมีผลกระทบกระเทือนเสียหายถึงผู้เอาประกันภัย และเคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4830/2537 วินิจฉัยไว้ว่า ผู้มีสิทธิเอาประกันภัยมิได้จำกัดเพียงเฉพาะผู้มีกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ที่เอาประกันภัยเท่านั้น ผู้ที่มีความสัมพันธ์อยู่กับทรัพย์หรือสิทธิหรือผลประโยชน์หรือรายได้ใด ๆ ซึ่งถ้าหากมีวินาศภัยขึ้นจะทำให้ผู้นั้นต้องเสียหายและความเสียหายที่ผู้นั้นจะได้รับสามารถประมาณเป็นเงินได้แล้ว ผู้นั้นย่อมเป็นผู้มีส่วนได้เสียที่อาจเอาประกันภัยได้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 863 ฯ จากความหมายที่ทั้งผู้ทรงคุณวุฒิทางกฎหมายได้ให้ไว้ และตามคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของกฎหมายที่บัญญัติให้ผู้เอาประกันภัยต้องมีส่วนได้เสียในเหตุที่ประกันภัยตามที่ผู้เขียนได้กล่าวไว้ตอนต้น ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ก็ได้วางหลักเกณฑ์การที่จะวินิจฉัยว่าใครเป็นผู้มีส่วนได้เสียที่อาจเอาประกันภัยได้ไว้ สำหรับกรณีวินาศภัยตามแนวที่ศาลฎีกาเคยวางไว้ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4830/2537 ซึ่งผู้เขียนเห็นว่าสามารถถือเป็นหลักในการที่จะพิจารณาว่าใครเป็นผู้มีส่วนได้เสียที่จะเอาประกันภัยในกรณีวินาศภัยได้และพอสรุปได้ดังนี้ 1. ต้องเป็นผู้มีความสัมพันธ์อยู่กับทรัพย์ หรือสิทธิ หรือผลประโยชน์ หรือรายได้ใด ๆ ที่จะมีการเอาประกันภัย และ 2. หากมีวินาศภัยขึ้นจะทำให้ผู้เอาประกันภัยนั้นเสียหาย และ 3. ความเสียหายที่ผู้นั้นจะได้รับสามารถประมาณเป็นเงินได้ ผู้หมายเหตุเห็นด้วยกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ที่วินิจฉัยว่า โจทก์ซึ่งแม้จะรับโอนรถยนต์พิพาทมาโดยการซื้อจากบุคคลที่ไม่มีกรรมสิทธิ์ และโจทก์ไม่อาจได้กรรมสิทธิ์ในรถยนต์พิพาททันทีตามหลักเรื่องซื้อขาย แต่โจทก์ได้ซื้อโดยสุจริต และได้เข้าครอบครองรถยนต์พิพาทตลอดมา โจทก์จึงเป็นผู้ที่มีความสัมพันธ์กับรถยนต์พิพาทในฐานะเป็นผู้ซื้อ และได้สิทธิครอบครองในรถยนต์พิพาทซึ่งหากมีวินาศภัยเกิดขึ้นกับรถยนต์พิพาทย่อมกระทบกระเทือนถึงโจทก์และโจทก์ย่อมได้รับความเสียหายที่ประมาณเป็นเงินได้อย่างแน่นอน และที่สำคัญเป็นการวินิจฉัยที่คุ้มครองผู้สุจริตไม่ให้ได้รับความเสียหาย จึงเป็นคำวินิจฉัยที่ชอบด้วยเหตุผลและความเป็นธรรม มิฉะนั้นหากวินิจฉัยในทางตรงกันข้ามว่าโจทก์ไม่มีส่วนได้เสียทั้งที่เป็นผู้สุจริต จะกลับกลายเป็นว่าโจทก์ต้องเสียเงินซื้อรถยนต์พิพาทโดยไม่ได้กรรมสิทธิ์ และเสียเงินเบี้ยประกันโดยไม่ได้รับการชดใช้ซึ่งเป็นการสูญเสียถึง 2 ครั้ง อย่างไรก็ตาม เคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1742/2520 วินิจฉัยว่าโจทก์ผู้ครอบครองตึกของผู้อื่นในฐานะผู้อาศัย ไม่มีส่วนได้เสียที่จะเอาประกันภัยตึกได้ความจริงแล้วสิทธิอาศัยเป็นสิทธิอย่างหนึ่งซึ่งกฎหมายรับรองให้ผู้ทรงสิทธิมีสิทธิที่จะอยู่ในโรงเรือนโดยไม่ต้องเสียค่าเช่า และยังต้องมีหน้าที่และความรับผิดโดยกฎหมายให้นำบทบัญญัติว่าด้วยการเช่าทรัพย์ตั้งแต่มาตรา 552 ถึง 555,558,562 และมาตรา 563 มาใช้โดยอนุโลมตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1409 หากมีวินาศภัยเกิดขึ้นกับตัวตึกย่อมกระทบกระเทือนต่อสิทธิอาศัยของผู้ทรงสิทธิแน่นอน แต่อย่างไรก็ตาม สิทธิอาศัยนี้ผู้ทรงสิทธิไม่ต้องเสียค่าตอบแทนในการอยู่อาศัยในโรงเรือนแต่อย่างใดศาลฎีกาอาจมองว่าแม้มีวินาศภัยขึ้นต่อโรงเรือน ผู้ทรงสิทธิอาศัยก็ไม่ได้รับความเสียหายที่จะประมาณเป็นเงินได้ จึงไม่มีส่วนได้เสียที่จะเอาประกันโรงเรือนได้ ข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ กับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1742/2520 ไม่เหมือนกันคงยังถือไม่ได้ว่าคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้กลับหลักคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1742/2520 เสียทีเดียว ต้องรอดูแนวคำพิพากษาศาลฎีกาในเรื่องนี้ต่อไป สมกุมชาดคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ประกันวินาศภัยรถยนต์ไว้แก่จำเลยรวมทั้งความสูญหายอันเกิดจากการลักทรัพย์ไม่เกินจำนวน 200,000 บาทค่าอุปกรณ์ติดประจำรถยนต์อีก 10,000 บาท ต่อมารถยนต์คันดังกล่าวของโจทก์ได้ถูกคนร้ายลักไป ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินจำนวน239,040.41 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงิน 210,000 บาท นับแต่วันถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระหนี้เสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การและแก้ไขคำให้การว่า โจทก์ร่วมกับผู้อื่นลักรถยนต์มาจากเจ้าของที่แท้จริง หรือได้มาด้วยการรับของโจรโดยทุจริต แล้วนำมาประกันวินาศภัยไว้แก่จำเลยโดยปกปิดข้อความจริงและแอบอ้างว่าโจทก์เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ โจทก์ไม่มีส่วนได้เสียตามกฎหมาย สัญญาประกันภัยจึงไม่สมบูรณ์ กรมธรรม์ประกันภัยเป็นโมฆะขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยใช้ค่าเสียหายให้แก่โจทก์จำนวน 210,000 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงินดังกล่าวนับแต่วันที่ 5 พฤศจิกายน 2527เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระหนี้เสร็จแก่โจทก์ แต่ดอกเบี้ยคำนวณถึงวันฟ้องต้องไม่เกิน 29,040.41 บาท ตามที่โจทก์ขอจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติโดยคู่ความมิได้ฎีกาโต้แย้งว่ารถยนต์คันพิพาทมีหมายเลขทะเบียนที่แท้จริงคือ 1 ข-9466 กรุงเทพมหานคร เป็นของนายยูกิโอะ ยามาโมโตประธานกรรมการบริษัทไทยเซโรแกรฟฟิคซิสเท็ม จำกัดซื้อมาจากบริษัทวรจักรยนต์ จำกัด เมื่อวันที่ 12 มกราคม 2527นายยูกิโอะได้เอาประกันรถยนต์คันพิพาทไว้แก่บริษัทไตโชมารีนแอนด์ไฟร์ อินชัวรันส์ จำกัด ในนามของบริษัทไทยเซโรแกรฟฟิคซิสเท็ม จำกัด ในวงเงิน 500,000 บาทตามเอกสารหมาย ล.1 ต่อมาวันที่ 13 กรกฎาคม 2527 รถยนต์คันพิพาทถูกคนร้ายลักไป หลังจากนั้นมีผู้ปลอมทะเบียนรถยนต์คันพิพาทเป็นหมายเลขทะเบียน ก-1423 จันทบุรี และปลอมลายมือชื่อนายทะเบียนยานพาหนะจังหวัดจันทบุรี แจ้งย้ายทะเบียนรถยนต์คันพิพาทไปที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ระบุชื่อนายมงคล สุประดิษฐ์เป็นเจ้าของรถได้หมายเลขทะเบียน ก-2069 พระนครศรีอยุธยาต่อมาเมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2527 โจทก์ได้ซื้อรถยนต์คันพิพาทจากนายมงคลในราคา 220,000 บาท และโอนทะเบียนที่แผนกทะเบียนยานพาหนะจังหวัดพระนครศรีอยุธยาในวันเดียวกันโดยระบุราคาซื้อขายเป็นจำนวนเงิน 140,000 บาท โจทก์ได้แจ้งย้ายทะเบียนรถยนต์คันพิพาทจากจังหวัดพระนครศรีอยุธยาไปยังจังหวัดนครปฐมซึ่งเป็นภูมิลำเนาโจทก์ได้หมายเลขทะเบียนใหม่เป็น ก-4833 นครปฐม วันที่ 10 กันยายน 2527 โจทก์ได้เอาประกันภัยรถยนต์คันพิพาทไว้แก่จำเลยเพื่อประกันวินาศภัยอันเกิดจากการลักทรัพย์ในวงเงิน 200,000 บาท และสำหรับอุปกรณ์ประจำรถยนต์อันได้แก่เครื่องปรับอากาศวิทยุ ล้อแม็กซ์ ในวงเงิน 10,000 บาท มีอายุการประกันภัย 1 ปี นับแต่วันที่ 10 กันยายน 2527 ถึง วันที่ 10 กันยายน 2528 โจทก์ชำระเบี้ยประกันภัยแก่จำเลยแล้ว ต่อมาวันที่ 4 พฤศจิกายน 2527 รถยนต์คันพิพาทหายไปโจทก์ติดต่อให้จำเลยชำระเงินจำนวน 210,000 บาท ตามสัญญาประกันภัยแล้ว จำเลยไม่ชำระอ้างว่าโจทก์ไม่ใช่เจ้าของกรรมสิทธิ์รถยนต์คันพิพาทปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์มีว่าโจทก์เป็นผู้มีส่วนได้เสียในเหตุที่เอาประกันภัยรถยนต์คันพิพาทหรือไม่ เห็นว่าแม้นายมงคลผู้ขายรถยนต์คันพิพาทให้แก่โจทก์จะไม่มีกรรมสิทธิ์ในรถยนต์คันพิพาท ไม่อาจโอนขายให้โจทก์ได้ก็ตามแต่ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์ได้รับโอนรถยนต์คันพิพาทมาโดยสุจริตเสียค่าตอบแทนมีการโอนทะเบียนรถยนต์โดยเปิดเผย โจทก์ได้ยึดถือรถยนต์คันพิพาทไว้โดยเจตนาจะยึดถือเพื่อตนมีการแจ้งย้ายทะเบียนรถยนต์จากจังหวัดพระนครศรีอยุธยาไปยังจังหวัดนครปฐมซึ่งเป็นภูมิลำเนาของโจทก์และครอบครองใช้ประโยชน์รถยนต์คันพิพาทตลอดมาโจทก์ย่อมมีสิทธิครอบครองรถยนต์คันพิพาทตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1367 โจทก์จึงมีสิทธิใช้สอยและได้รับประโยชน์จากรถยนต์คันพิพาท มีสิทธิให้ปลดเปลื้องการรบกวนการครอบครองโดยมิชอบด้วยกฎหมายตามมาตรา 1374มีสิทธิโอนสิทธิครอบครองตามมาตรา 1378 และอาจได้กรรมสิทธิ์ในรถยนต์คันพิพาทโดยการครอบครองปรปักษ์ตามมาตรา 1382 จึงเป็นที่เห็นได้ว่าหากมีวินาศภัยเกิดขึ้นแก่รถยนต์คันพิพาทในระหว่างที่อยู่ในความครอบครองของโจทก์ โจทก์ย่อมได้รับความเสียหายคือ ต้องขาดประโยชน์ในการใช้สอยรถยนต์คันพิพาทไปจากที่เคยได้รับเป็นปกติ ทั้งผู้มีสิทธิเอาประกันภัยนั้นมิได้จำกัดเพียงเฉพาะผู้มีกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ที่เอาประกันภัยเท่านั้นผู้ที่มีความสัมพันธ์อยู่กับทรัพย์หรือสิทธิหรือผลประโยชน์หรือรายได้ใด ๆซึ่งถ้ามีวินาศภัยเกิดขึ้นจะทำให้ผู้นั้นต้องเสียหายและความเสียหายที่ผู้นั้นจะได้รับสามารถประมาณเป็นเงินได้แล้ว ผู้นั้นย่อมเป็นผู้มีส่วนได้เสียที่อาจเอาประกันภัยได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 863 โจทก์เป็นผู้มีส่วนได้เสียในการยึดถือครอบครองใช้ประโยชน์จากรถยนต์คันพิพาท โจทก์จึงมีสิทธิเอาประกันภัยรถยนต์ดังกล่าวไว้แก่จำเลยโดยมิต้องคำนึงถึงว่ากรรมสิทธิ์ในรถยนต์คันพิพาทเป็นของโจทก์หรือไม่ เมื่อรถยนต์คันพิพาทที่เอาประกันภัยได้สูญหายไป โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องเรียกร้องให้จำเลยผู้รับประกันภัยใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่โจทก์ตามสัญญาประกันภัยได้ ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์นั้น ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 359/2542นาย สงวน เหลือง ศศิพงษ์โจทก์บริษัท รัตนโกสินทร์ ประกันภัย จำกัดจำเลย ป.พ.พ. ม. 863, ม. 1367แม้ม.ผู้ขายรถยนต์ให้แก่โจทก์จะไม่มีกรรมสิทธิ์ในรถยนต์ไม่อาจโอนขายให้โจทก์ได้ก็ตาม แต่เมื่อโจทก์ได้รับโอนรถยนต์ มาโดยสุจริตเสียค่าตอบแทน มีการโอนทะเบียนรถยนต์ โดยเปิดเผย โจทก์ได้ยึดถือรถยนต์ไว้โดยเจตนาจะยึดถือเพื่อตน แจ้งย้ายทะเบียนรถยนต์ไปยังภูมิลำเนาของโจทก์ และครอบครอง ใช้ประโยชน์รถยนต์ตลอดมาโจทก์ย่อมมีสิทธิครอบครองรถยนต์ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1367 โจทก์จึงมีสิทธิ ใช้สอยและได้รับประโยชน์จากรถยนต์ มีสิทธิให้ปลดเปลื้อง การรบกวนการครอบครองโดยมิชอบด้วยกฎหมายตามมาตรา 1374 มีสิทธิโอนสิทธิครอบครองตามมาตรา 1378 และอาจได้กรรมสิทธิ์ ในรถยนต์โดยการครอบครองปรปักษ์ตามมาตรา 1382 จึงเป็น ที่เห็นได้ว่าหากมีวินาศภัยเกิดขึ้นแก่รถยนต์ในระหว่างที่อยู่ ในความครอบครองของโจทก์ โจทก์ย่อมได้รับความเสียหายโจทก์จึงเป็นผู้มีส่วนได้เสียในการยึดถือครอบครองใช้ประโยชน์ จากรถยนต์มีสิทธิเอาประกันภัยรถยนต์ดังกล่าวไว้แก่จำเลย เมื่อรถยนต์ที่เอาประกันภัยได้สูญหายไปโจทก์จึงมีอำนาจฟ้อง จำเลยผู้รับประกันภัยใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่โจทก์ ตามสัญญาประกันภัยได้โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ประกันวินาศภัยรถยนต์ไว้แก่จำเลยรวมทั้งความสูญหายอันเกิดจากการลักทรัพย์ไม่เกินจำนวน 200,000 บาทค่าอุปกรณ์ติดประจำรถยนต์อีก 10,000 บาท ต่อมารถยนต์คันดังกล่าวของโจทก์ได้ถูกคนร้ายลักไป ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินจำนวน239,040.41 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงิน 210,000 บาท นับแต่วันถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระหนี้เสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การและแก้ไขคำให้การว่า โจทก์ร่วมกับผู้อื่นลักรถยนต์มาจากเจ้าของที่แท้จริง หรือได้มาด้วยการรับของโจรโดยทุจริต แล้วนำมาประกันวินาศภัยไว้แก่จำเลยโดยปกปิดข้อความจริงและแอบอ้างว่าโจทก์เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ โจทก์ไม่มีส่วนได้เสียตามกฎหมาย สัญญาประกันภัยจึงไม่สมบูรณ์ กรมธรรม์ประกันภัยเป็นโมฆะขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยใช้ค่าเสียหายให้แก่โจทก์จำนวน 210,000 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงินดังกล่าวนับแต่วันที่ 5 พฤศจิกายน 2527เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระหนี้เสร็จแก่โจทก์ แต่ดอกเบี้ยคำนวณถึงวันฟ้องต้องไม่เกิน 29,040.41 บาท ตามที่โจทก์ขอจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติโดยคู่ความมิได้ฎีกาโต้แย้งว่ารถยนต์คันพิพาทมีหมายเลขทะเบียนที่แท้จริงคือ 1 ข-9466 กรุงเทพมหานคร เป็นของนายยูกิโอะ ยามาโมโตประธานกรรมการบริษัทไทยเซโรแกรฟฟิคซิสเท็ม จำกัดซื้อมาจากบริษัทวรจักรยนต์ จำกัด เมื่อวันที่ 12 มกราคม 2527นายยูกิโอะได้เอาประกันรถยนต์คันพิพาทไว้แก่บริษัทไตโชมารีนแอนด์ไฟร์ อินชัวรันส์ จำกัด ในนามของบริษัทไทยเซโรแกรฟฟิคซิสเท็ม จำกัด ในวงเงิน 500,000 บาทตามเอกสารหมาย ล.1 ต่อมาวันที่ 13 กรกฎาคม 2527 รถยนต์คันพิพาทถูกคนร้ายลักไป หลังจากนั้นมีผู้ปลอมทะเบียนรถยนต์คันพิพาทเป็นหมายเลขทะเบียน ก-1423 จันทบุรี และปลอมลายมือชื่อนายทะเบียนยานพาหนะจังหวัดจันทบุรี แจ้งย้ายทะเบียนรถยนต์คันพิพาทไปที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ระบุชื่อนายมงคล สุประดิษฐ์เป็นเจ้าของรถได้หมายเลขทะเบียน ก-2069 พระนครศรีอยุธยาต่อมาเมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2527 โจทก์ได้ซื้อรถยนต์คันพิพาทจากนายมงคลในราคา 220,000 บาท และโอนทะเบียนที่แผนกทะเบียนยานพาหนะจังหวัดพระนครศรีอยุธยาในวันเดียวกันโดยระบุราคาซื้อขายเป็นจำนวนเงิน 140,000 บาท โจทก์ได้แจ้งย้ายทะเบียนรถยนต์คันพิพาทจากจังหวัดพระนครศรีอยุธยาไปยังจังหวัดนครปฐมซึ่งเป็นภูมิลำเนาโจทก์ได้หมายเลขทะเบียนใหม่เป็น ก-4833 นครปฐม วันที่ 10 กันยายน 2527 โจทก์ได้เอาประกันภัยรถยนต์คันพิพาทไว้แก่จำเลยเพื่อประกันวินาศภัยอันเกิดจากการลักทรัพย์ในวงเงิน 200,000 บาท และสำหรับอุปกรณ์ประจำรถยนต์อันได้แก่เครื่องปรับอากาศวิทยุ ล้อแม็กซ์ ในวงเงิน 10,000 บาท มีอายุการประกันภัย 1 ปี นับแต่วันที่ 10 กันยายน 2527 ถึง วันที่ 10 กันยายน 2528 โจทก์ชำระเบี้ยประกันภัยแก่จำเลยแล้ว ต่อมาวันที่ 4 พฤศจิกายน 2527 รถยนต์คันพิพาทหายไปโจทก์ติดต่อให้จำเลยชำระเงินจำนวน 210,000 บาท ตามสัญญาประกันภัยแล้ว จำเลยไม่ชำระอ้างว่าโจทก์ไม่ใช่เจ้าของกรรมสิทธิ์รถยนต์คันพิพาทปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์มีว่าโจทก์เป็นผู้มีส่วนได้เสียในเหตุที่เอาประกันภัยรถยนต์คันพิพาทหรือไม่ เห็นว่าแม้นายมงคลผู้ขายรถยนต์คันพิพาทให้แก่โจทก์จะไม่มีกรรมสิทธิ์ในรถยนต์คันพิพาท ไม่อาจโอนขายให้โจทก์ได้ก็ตามแต่ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์ได้รับโอนรถยนต์คันพิพาทมาโดยสุจริตเสียค่าตอบแทนมีการโอนทะเบียนรถยนต์โดยเปิดเผย โจทก์ได้ยึดถือรถยนต์คันพิพาทไว้โดยเจตนาจะยึดถือเพื่อตนมีการแจ้งย้ายทะเบียนรถยนต์จากจังหวัดพระนครศรีอยุธยาไปยังจังหวัดนครปฐมซึ่งเป็นภูมิลำเนาของโจทก์และครอบครองใช้ประโยชน์รถยนต์คันพิพาทตลอดมาโจทก์ย่อมมีสิทธิครอบครองรถยนต์คันพิพาทตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1367 โจทก์จึงมีสิทธิใช้สอยและได้รับประโยชน์จากรถยนต์คันพิพาท มีสิทธิให้ปลดเปลื้องการรบกวนการครอบครองโดยมิชอบด้วยกฎหมายตามมาตรา 1374มีสิทธิโอนสิทธิครอบครองตามมาตรา 1378 และอาจได้กรรมสิทธิ์ในรถยนต์คันพิพาทโดยการครอบครองปรปักษ์ตามมาตรา 1382 จึงเป็นที่เห็นได้ว่าหากมีวินาศภัยเกิดขึ้นแก่รถยนต์คันพิพาทในระหว่างที่อยู่ในความครอบครองของโจทก์ โจทก์ย่อมได้รับความเสียหายคือ ต้องขาดประโยชน์ในการใช้สอยรถยนต์คันพิพาทไปจากที่เคยได้รับเป็นปกติ ทั้งผู้มีสิทธิเอาประกันภัยนั้นมิได้จำกัดเพียงเฉพาะผู้มีกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ที่เอาประกันภัยเท่านั้นผู้ที่มีความสัมพันธ์อยู่กับทรัพย์หรือสิทธิหรือผลประโยชน์หรือรายได้ใด ๆซึ่งถ้ามีวินาศภัยเกิดขึ้นจะทำให้ผู้นั้นต้องเสียหายและความเสียหายที่ผู้นั้นจะได้รับสามารถประมาณเป็นเงินได้แล้ว ผู้นั้นย่อมเป็นผู้มีส่วนได้เสียที่อาจเอาประกันภัยได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 863 โจทก์เป็นผู้มีส่วนได้เสียในการยึดถือครอบครองใช้ประโยชน์จากรถยนต์คันพิพาท โจทก์จึงมีสิทธิเอาประกันภัยรถยนต์ดังกล่าวไว้แก่จำเลยโดยมิต้องคำนึงถึงว่ากรรมสิทธิ์ในรถยนต์คันพิพาทเป็นของโจทก์หรือไม่ เมื่อรถยนต์คันพิพาทที่เอาประกันภัยได้สูญหายไป โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องเรียกร้องให้จำเลยผู้รับประกันภัยใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่โจทก์ตามสัญญาประกันภัยได้ ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์นั้น ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น(ระพินทร บรรจงศิลป-สถิตย์ ไพเราะ-ประกาศ บูรพางกูร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุในเรื่องการประกันภัยมีหลักที่สำคัญประการหนึ่งที่บัญญัติไว้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 863 คือผู้เอาประกันภัยต้องมีส่วนได้เสียในเหตุที่ประกันภัย มิฉะนั้นสัญญาประกันภัยย่อมไม่ผูกพันคู่สัญญา แต่ตามมาตรา 863 ดังกล่าวบัญญัติเพียงผลของการที่ผู้เอาประกันภัยไม่มีส่วนได้เสียในเหตุที่ประกันภัย โดยมิได้ให้ความหมายหรือหลักเกณฑ์ที่จะพิจารณาว่า อย่างไร แค่ไหนจึงจะถือว่ามีส่วนได้เสียในเหตุที่ประกันภัย ดังนั้น จึงเป็นเหตุให้ผู้รับประกันภัยยกเป็นข้อต่อสู้เพื่อปฏิเสธความรับผิดตามสัญญาและมีปัญหาขึ้นสู่ศาลอยู่เสมอ เหตุผลที่กฎหมายบัญญัติให้ผู้เอาประกันภัยต้องมีส่วนได้เสียในเหตุที่ประกันภัยเนื่องจากว่า สัญญาประกันภัยมีลักษณะเป็นสัญญาเสี่ยงโชคอย่างหนึ่ง หากผู้เอาประกันภัยมิได้มีส่วนได้เสียในเหตุที่ประกันภัยก็จะเป็นเหตุให้สัญญาประกันภัยไม่แตกต่างอะไรกับการพนันขันต่อหรือเสี่ยงโชคกับเหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้นในอนาคตและหากผู้เอาประกันภัยไม่มีส่วนได้เสียในเหตุที่ประกันภัยอาจมีการก่อให้เกิดวินาศภัยต่อทรัพย์ที่เอาประกันภัยหรือก่อให้เกิดภัยต่อชีวิตผู้ถูกเอาประกันเพื่อหวังเงินประกันไว้ เพราะแม้จะเกิดวินาศภัยขึ้นหรือผู้ถูกเอาประกันชีวิตถึงแก่ความตาย ผู้เอาประกันภัยก็ไม่ได้รับความเสียหาย หรือได้รับความเดือดร้อน แต่กลับได้ผลประโยชน์คือได้เงินที่เอาประกันภัยไว้ หากเป็นเช่นนั้นจะส่งผลให้วัตถุประสงค์ของการประกันภัยที่ต้องการให้มีการชดเชยความเสียหายที่จะเกิดขึ้นโดยการเฉลี่ยความเสียหายระหว่างผู้เอาประกันภัยด้วยกันไม่บรรลุผล ปัญหาที่เกิดขึ้นคือคำว่า "ผู้มีส่วนได้เสียในเหตุที่ประกันภัย" มีความหมายแค่ไหน เพียงใด สำหรับกรณีวินาศภัยมีผู้ทรงคุณวุฒิทางกฎหมายได้ให้ความหมายไว้ว่า หมายความถึงความสัมพันธ์ที่ผู้เอาประกันวินาศภัยมีอยู่ต่อทรัพย์สินที่เอาประกันภัยไว้ ซึ่งถ้ามีวินาศภัยเกิดขึ้นแก่ทรัพย์สินนั้นย่อมจะมีผลกระทบกระเทือนเสียหายถึงผู้เอาประกันภัย และเคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4830/2537 วินิจฉัยไว้ว่า ผู้มีสิทธิเอาประกันภัยมิได้จำกัดเพียงเฉพาะผู้มีกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ที่เอาประกันภัยเท่านั้น ผู้ที่มีความสัมพันธ์อยู่กับทรัพย์หรือสิทธิหรือผลประโยชน์หรือรายได้ใด ๆ ซึ่งถ้าหากมีวินาศภัยขึ้นจะทำให้ผู้นั้นต้องเสียหายและความเสียหายที่ผู้นั้นจะได้รับสามารถประมาณเป็นเงินได้แล้ว ผู้นั้นย่อมเป็นผู้มีส่วนได้เสียที่อาจเอาประกันภัยได้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 863 ฯ จากความหมายที่ทั้งผู้ทรงคุณวุฒิทางกฎหมายได้ให้ไว้ และตามคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของกฎหมายที่บัญญัติให้ผู้เอาประกันภัยต้องมีส่วนได้เสียในเหตุที่ประกันภัยตามที่ผู้เขียนได้กล่าวไว้ตอนต้น ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ก็ได้วางหลักเกณฑ์การที่จะวินิจฉัยว่าใครเป็นผู้มีส่วนได้เสียที่อาจเอาประกันภัยได้ไว้ สำหรับกรณีวินาศภัยตามแนวที่ศาลฎีกาเคยวางไว้ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4830/2537 ซึ่งผู้เขียนเห็นว่าสามารถถือเป็นหลักในการที่จะพิจารณาว่าใครเป็นผู้มีส่วนได้เสียที่จะเอาประกันภัยในกรณีวินาศภัยได้และพอสรุปได้ดังนี้ 1. ต้องเป็นผู้มีความสัมพันธ์อยู่กับทรัพย์ หรือสิทธิ หรือผลประโยชน์ หรือรายได้ใด ๆ ที่จะมีการเอาประกันภัย และ 2. หากมีวินาศภัยขึ้นจะทำให้ผู้เอาประกันภัยนั้นเสียหาย และ 3. ความเสียหายที่ผู้นั้นจะได้รับสามารถประมาณเป็นเงินได้ ผู้หมายเหตุเห็นด้วยกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ที่วินิจฉัยว่า โจทก์ซึ่งแม้จะรับโอนรถยนต์พิพาทมาโดยการซื้อจากบุคคลที่ไม่มีกรรมสิทธิ์ และโจทก์ไม่อาจได้กรรมสิทธิ์ในรถยนต์พิพาททันทีตามหลักเรื่องซื้อขาย แต่โจทก์ได้ซื้อโดยสุจริต และได้เข้าครอบครองรถยนต์พิพาทตลอดมา โจทก์จึงเป็นผู้ที่มีความสัมพันธ์กับรถยนต์พิพาทในฐานะเป็นผู้ซื้อ และได้สิทธิครอบครองในรถยนต์พิพาทซึ่งหากมีวินาศภัยเกิดขึ้นกับรถยนต์พิพาทย่อมกระทบกระเทือนถึงโจทก์และโจทก์ย่อมได้รับความเสียหายที่ประมาณเป็นเงินได้อย่างแน่นอน และที่สำคัญเป็นการวินิจฉัยที่คุ้มครองผู้สุจริตไม่ให้ได้รับความเสียหาย จึงเป็นคำวินิจฉัยที่ชอบด้วยเหตุผลและความเป็นธรรม มิฉะนั้นหากวินิจฉัยในทางตรงกันข้ามว่าโจทก์ไม่มีส่วนได้เสียทั้งที่เป็นผู้สุจริต จะกลับกลายเป็นว่าโจทก์ต้องเสียเงินซื้อรถยนต์พิพาทโดยไม่ได้กรรมสิทธิ์ และเสียเงินเบี้ยประกันโดยไม่ได้รับการชดใช้ซึ่งเป็นการสูญเสียถึง 2 ครั้ง อย่างไรก็ตาม เคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1742/2520 วินิจฉัยว่าโจทก์ผู้ครอบครองตึกของผู้อื่นในฐานะผู้อาศัย ไม่มีส่วนได้เสียที่จะเอาประกันภัยตึกได้ความจริงแล้วสิทธิอาศัยเป็นสิทธิอย่างหนึ่งซึ่งกฎหมายรับรองให้ผู้ทรงสิทธิมีสิทธิที่จะอยู่ในโรงเรือนโดยไม่ต้องเสียค่าเช่า และยังต้องมีหน้าที่และความรับผิดโดยกฎหมายให้นำบทบัญญัติว่าด้วยการเช่าทรัพย์ตั้งแต่มาตรา 552 ถึง 555,558,562 และมาตรา 563 มาใช้โดยอนุโลมตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1409 หากมีวินาศภัยเกิดขึ้นกับตัวตึกย่อมกระทบกระเทือนต่อสิทธิอาศัยของผู้ทรงสิทธิแน่นอน แต่อย่างไรก็ตาม สิทธิอาศัยนี้ผู้ทรงสิทธิไม่ต้องเสียค่าตอบแทนในการอยู่อาศัยในโรงเรือนแต่อย่างใดศาลฎีกาอาจมองว่าแม้มีวินาศภัยขึ้นต่อโรงเรือน ผู้ทรงสิทธิอาศัยก็ไม่ได้รับความเสียหายที่จะประมาณเป็นเงินได้ จึงไม่มีส่วนได้เสียที่จะเอาประกันโรงเรือนได้ ข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ กับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1742/2520 ไม่เหมือนกันคงยังถือไม่ได้ว่าคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้กลับหลักคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1742/2520 เสียทีเดียว ต้องรอดูแนวคำพิพากษาศาลฎีกาในเรื่องนี้ต่อไป สมกุมชาด