คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2754/2538หลักกฎหมาย: โจทก์ที่2ฟ้องว่าจำเลยทั้งสามกับพวกร่วมกันลักหรือใช้จ้างวานผู้อื่นลักเอาต้นฉบับเอกสารใบตราส่งของโจทก์ที่1ซึ่งโจทก์ที่2เป็นกรรมการผู้มีอำนาจทำการแทนแล้วจำเลยที่1ปลอมลายมือชื่อและประทับตราปลอมของโจทก์ที่1บนใบตราส่งดังกล่าวเพื่อขอรับหนังสือใบสั่งให้ส่งมอบสินค้าปลอมหนังสือคำร้องขอแก้ไขบัญชีสินค้าหนังสือโอนกรรมสิทธิ์สินค้าบัญชีราคาสินค้าบัญชีแจ้งรายการบรรจุหีบห่อแล้วใช้เอกสารปลอมดังกล่าวยื่นต่อเจ้าหน้าที่กรมศุลกากรเพื่อให้หลงเชื่อว่าโจทก์ที่1ขอให้แก้ใบตราส่งจากโจทก์ที่1มาเป็นจำเลยที่1เป็นเหตุให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์ทั้งสองฟังได้ว่าโจทก์ที่1ผู้รับสินค้าตามใบตราส่งเป็นผู้ได้รับความเสียหายจึงเป็นผู้เสียหายส่วนโจทก์ที่2ซึ่งเป็นเพียงผู้ถือหุ้นและกรรมการผู้มีอำนาจทำการแทนโจทก์ที่1มิได้รับความเสียหายเป็นพิเศษอย่างใดไม่ใช่ผู้เสียหายที่จะมีอำนาจฟ้องและเมื่อมีการจดทะเบียนเปลี่ยนแปลงกรรมการโดยโจทก์ที่2ไม่ใช่กรรมการผู้มีอำนาจทำการแทนโจทก์ที่1ต่อไปโจทก์ที่2จึงไม่มีอำนาจฎีกาแทนโจทก์ที่1ส่วน ศ. และ ค. นั้นเมื่อศาลอนุญาตให้โจทก์ที่1ถอนจากการเป็นทนายความได้ย่อมไม่ใช่ผู้ได้รับความเสียหายจากคำสั่งดังกล่าวจึงไม่มีอำนาจฎีกาในคดีได้โจทก์ ทั้ง สอง ขอให้ ลงโทษ จำเลย ทั้ง สาม ตาม ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 334, 335(7), (11) วรรคสอง , 188, 264, 265, 268, 137, 83,84, 90, 91 พระราชบัญญัติ ศุลกากร พ.ศ. 2469 มาตรา 99 พระราชบัญญัติการท่าเรือแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2494 มาตรา 16ระหว่าง ศาลชั้นต้น ไต่สวน มูลฟ้อง โจทก์ ที่ 1 ได้ เปลี่ยน ตัวกรรมการ ผู้มีอำนาจ กระทำการ แทน โจทก์ ที่ 1 ซึ่ง ได้ จดทะเบียนเปลี่ยนแปลง ใหม่ และ ยื่น คำร้องขอ ถอนฟ้อง และ ถอน ทนายความ เดิม ทุกคนของ โจทก์ ที่ 1 ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง อนุญาต ให้ โจทก์ ที่ 1 ถอนฟ้อง และถอน ทนายความ เดิม ของ โจทก์ ที่ 1 ให้ จำหน่ายคดี ใน ส่วน ของ โจทก์ ที่ 1ออกจาก สารบบความใน ส่วน คดี ของ โจทก์ ที่ 2 ศาลชั้นต้น เห็นว่า คดี พอ วินิจฉัย ได้ ให้งด การ ไต่สวน มูลฟ้อง แล้ว พิพากษายก ฟ้องโจทก์ ที่ 2 อุทธรณ์โจทก์ ที่ 1 โดย กรรมการ เดิม โจทก์ ที่ 2นาย ศักดิ์ เวชประสิทธิ์ และ นาย คเณศ เขมฤกษ์อำพล อุทธรณ์ คำสั่ง ที่ อนุญาต ให้ ถอนฟ้อง และ ถอน ทนายความศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนโจทก์ ที่ 2 ฎีกา โดย ผู้พิพากษา ซึ่ง ลงชื่อ ใน คำพิพากษา ศาลอุทธรณ์อนุญาต ให้ ฎีกาโจทก์ ที่ 1 โดย กรรมการ เดิม โจทก์ ที่ 2นาย ศักดิ์ เวชประสิทธิ์ และ นาย คเณศ เขมฤกษ์อำพล ฎีกา ศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "สำหรับ ฎีกา ของ โจทก์ ที่ 2 ฉบับ ลงวันที่ 6มิถุนายน 2537 ซึ่ง โจทก์ ที่ 2 ได้รับ อนุญาต ให้ ฎีกา นั้น เห็นว่าโจทก์ ที่ 2 บรรยาย คำฟ้อง กล่าวหา ว่า โจทก์ ที่ 2 เป็น กรรมการ ผู้จัดการผู้มีอำนาจ กระทำการ แทน โจทก์ ที่ 1 จำเลย ทั้ง สาม กับพวก ร่วมกัน ลัก หรือใช้ จ้าง วาน ผู้อื่น ลัก เอา ต้นฉบับ เอกสาร ใบตราส่ง ของ โจทก์ ที่ 1แล้ว จำเลย ที่ 1 ทำการ ปลอม ลายมือชื่อ และ ประทับตรา ยาง ปลอมของ โจทก์ ที่ 1 บน ใบตราส่ง ดังกล่าว เพื่อ ขอรับ หนังสือ ใบ สั่งให้ ส่งมอบ สินค้า ทำการ ปลอม หนังสือ คำร้องขอ แก้ไข บัญชี สินค้าทำการ ปลอม หนังสือ โอน กรรมสิทธิ์ สินค้า ทำการ ปลอม บัญชี ราคา สินค้าทำการ ปลอม บัญชี แจ้ง รายการ บรรจุ หีบ ห่อ ซึ่ง เป็น เอกสารสิทธิ แล้วใช้ หนังสือ เอกสารสิทธิ ปลอม ดังกล่าว ยื่น ต่อ พนักงาน เจ้าหน้าที่กรมศุลกากร เพื่อ ให้ หลงเชื่อ ว่า โจทก์ ที่ 1 ขอให้ แก้ ใบตราส่งจาก โจทก์ ที่ 1 มา เป็น จำเลย ที่ 1 เพื่อ โอน กรรมสิทธิ์ สินค้า และส่งมอบ สินค้า ให้ จำเลย ที่ 1 การกระทำ ของ จำเลย ทั้ง สาม กับพวกเป็นเหตุ ให้ เกิด ความเสียหาย แก่ โจทก์ ทั้ง สอง เป็น คำฟ้อง ที่ ฟังได้ ว่าผู้รับ สินค้า ตาม ใบตราส่ง คือ โจทก์ ที่ 1 มิใช่ โจทก์ ที่ 2 โจทก์ ที่ 1เป็น ผู้ได้รับ ความเสียหาย จาก การกระทำ ของ จำเลย ทั้ง สาม โดยตรงโจทก์ ที่ 1 จึง เป็น ผู้เสียหาย คดี นี้ โจทก์ ที่ 2 ฟ้องคดี ใน ฐานะผู้ถือหุ้น ของ โจทก์ ที่ 1 และ ใน ฐานะ กรรมการ ผู้มีอำนาจ กระทำการ แทนโจทก์ ที่ 1 โดย ไม่ปรากฏ ว่า ได้รับ ความเสียหาย เป็น พิเศษ แต่อย่างใดแม้ จะ ได้รับ ผล กระทบ ใน ฐานะ ผู้ถือหุ้น ก็ ตาม โจทก์ ที่ 2 จึง ไม่ใช่ผู้ที่ได้รับ ความเสียหาย จาก การกระทำ ความผิด อาญา ฐาน ใด ฐาน หนึ่งตาม คำฟ้อง ที่ จะ ถือได้ว่า โจทก์ ที่ 2 เป็น ผู้เสียหาย ใน คดี นี้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา โจทก์ ที่ 2 ไม่มี อำนาจฟ้อง จำเลยทั้ง สาม ฎีกา โจทก์ ที่ 2 ฟังไม่ขึ้นส่วน ฎีกา ของ โจทก์ ที่ 1 โดย กรรมการ เดิม โจทก์ ที่ 2นาย ศักดิ์ เวชประสิทธิ์ และ นาย คเณศ เขมฤกษ์อำพล ฉบับ ลงวันที่ 27 พฤษภาคม 2537 นั้น เห็นว่า เมื่อ โจทก์ ที่ 2 กรรมการ เดิม ไม่ใช่กรรมการ ผู้มีอำนาจ กระทำการ แทน โจทก์ ที่ 1 ตาม กฎหมาย อีก ต่อไป แล้วเพราะ กรรมการ ผู้มีอำนาจ กระทำการ แทน โจทก์ ที่ 1 ได้ มี การ จดทะเบียนเปลี่ยนแปลง ใหม่ โจทก์ ที่ 2 จึง ไม่มี อำนาจ ฎีกา แทน โจทก์ ที่ 1 และโจทก์ ที่ 2 ก็ ไม่ใช่ ผู้เสียหาย ตาม ที่ ได้ วินิจฉัย แล้ว จึง ไม่มี อำนาจฎีกา ส่วน นาย ศักดิ์และนายคเณศ นั้น เมื่อ ตัวความ คือ โจทก์ ที่ 1 ขอ ถอน ออกจาก การ เป็น ทนายความ ซึ่ง เป็น สิทธิ โดยชอบ ธรรม ของ ตัวความ และศาล อนุญาต แล้ว ย่อม มีผล ใน ทันที นาย ศักดิ์และนายคเณศ จึง ไม่ใช่ ทนายความ ของ โจทก์ ที่ 1 ใน คดี นี้ อีก ต่อไป จึง ถือว่า นาย ศักดิ์ และ นาย คเณศ ย่อม ไม่ใช่ ผู้ได้รับ ความเสียหาย จาก คำสั่ง อนุญาต ให้ ถอน ทนายความ จึง ไม่มี อำนาจ ฎีกา ใน คดี นี้ ได้ ที่ ศาลชั้นต้น มี คำสั่งรับ ฎีกา ของ โจทก์ ที่ 1 โดย กรรมการ เดิม โจทก์ ที่ 2 นาย ศักดิ์ และ นาย คเณศ มา นั้น ไม่ชอบ ศาลฎีกา ไม่รับ วินิจฉัย ให้ "พิพากษายืน สำหรับ ฎีกา ของ โจทก์ ที่ 2 และ ยก ฎีกา ของ โจทก์ ที่ 1โดย กรรมการ เดิม โจทก์ ที่ 2 นาย ศักดิ์ เวชประสิทธิ์ และ นาย คเณศ เขมฤกษ์อำพล ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2754/2538บริษัท เจริญแสงพาณิชย์ (1959) จำกัด กับพวกโจทก์บริษัท ฤทธิชัย คอร์ปอเรชั่น จำกัด กับพวกจำเลย ป.วิ.อ. ม. 2 (4), ม. 28, ม. 216โจทก์ที่2ฟ้องว่าจำเลยทั้งสามกับพวกร่วมกันลักหรือใช้จ้างวานผู้อื่นลักเอาต้นฉบับเอกสารใบตราส่งของโจทก์ที่1ซึ่งโจทก์ที่2เป็นกรรมการผู้มีอำนาจทำการแทนแล้วจำเลยที่1ปลอมลายมือชื่อและประทับตราปลอมของโจทก์ที่1บนใบตราส่งดังกล่าวเพื่อขอรับหนังสือใบสั่งให้ส่งมอบสินค้าปลอมหนังสือคำร้องขอแก้ไขบัญชีสินค้าหนังสือโอนกรรมสิทธิ์สินค้าบัญชีราคาสินค้าบัญชีแจ้งรายการบรรจุหีบห่อแล้วใช้เอกสารปลอมดังกล่าวยื่นต่อเจ้าหน้าที่กรมศุลกากรเพื่อให้หลงเชื่อว่าโจทก์ที่1ขอให้แก้ใบตราส่งจากโจทก์ที่1มาเป็นจำเลยที่1เป็นเหตุให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์ทั้งสองฟังได้ว่าโจทก์ที่1ผู้รับสินค้าตามใบตราส่งเป็นผู้ได้รับความเสียหายจึงเป็นผู้เสียหายส่วนโจทก์ที่2ซึ่งเป็นเพียงผู้ถือหุ้นและกรรมการผู้มีอำนาจทำการแทนโจทก์ที่1มิได้รับความเสียหายเป็นพิเศษอย่างใดไม่ใช่ผู้เสียหายที่จะมีอำนาจฟ้องและเมื่อมีการจดทะเบียนเปลี่ยนแปลงกรรมการโดยโจทก์ที่2ไม่ใช่กรรมการผู้มีอำนาจทำการแทนโจทก์ที่1ต่อไปโจทก์ที่2จึงไม่มีอำนาจฎีกาแทนโจทก์ที่1ส่วน ศ. และ ค. นั้นเมื่อศาลอนุญาตให้โจทก์ที่1ถอนจากการเป็นทนายความได้ย่อมไม่ใช่ผู้ได้รับความเสียหายจากคำสั่งดังกล่าวจึงไม่มีอำนาจฎีกาในคดีได้โจทก์ ทั้ง สอง ขอให้ ลงโทษ จำเลย ทั้ง สาม ตาม ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 334, 335(7), (11) วรรคสอง , 188, 264, 265, 268, 137, 83,84, 90, 91 พระราชบัญญัติ ศุลกากร พ.ศ. 2469 มาตรา 99 พระราชบัญญัติการท่าเรือแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2494 มาตรา 16ระหว่าง ศาลชั้นต้น ไต่สวน มูลฟ้อง โจทก์ ที่ 1 ได้ เปลี่ยน ตัวกรรมการ ผู้มีอำนาจ กระทำการ แทน โจทก์ ที่ 1 ซึ่ง ได้ จดทะเบียนเปลี่ยนแปลง ใหม่ และ ยื่น คำร้องขอ ถอนฟ้อง และ ถอน ทนายความ เดิม ทุกคนของ โจทก์ ที่ 1 ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง อนุญาต ให้ โจทก์ ที่ 1 ถอนฟ้อง และถอน ทนายความ เดิม ของ โจทก์ ที่ 1 ให้ จำหน่ายคดี ใน ส่วน ของ โจทก์ ที่ 1ออกจาก สารบบความใน ส่วน คดี ของ โจทก์ ที่ 2 ศาลชั้นต้น เห็นว่า คดี พอ วินิจฉัย ได้ ให้งด การ ไต่สวน มูลฟ้อง แล้ว พิพากษายก ฟ้องโจทก์ ที่ 2 อุทธรณ์โจทก์ ที่ 1 โดย กรรมการ เดิม โจทก์ ที่ 2นาย ศักดิ์ เวชประสิทธิ์ และ นาย คเณศ เขมฤกษ์อำพล อุทธรณ์ คำสั่ง ที่ อนุญาต ให้ ถอนฟ้อง และ ถอน ทนายความศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนโจทก์ ที่ 2 ฎีกา โดย ผู้พิพากษา ซึ่ง ลงชื่อ ใน คำพิพากษา ศาลอุทธรณ์อนุญาต ให้ ฎีกาโจทก์ ที่ 1 โดย กรรมการ เดิม โจทก์ ที่ 2นาย ศักดิ์ เวชประสิทธิ์ และ นาย คเณศ เขมฤกษ์อำพล ฎีกา ศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "สำหรับ ฎีกา ของ โจทก์ ที่ 2 ฉบับ ลงวันที่ 6มิถุนายน 2537 ซึ่ง โจทก์ ที่ 2 ได้รับ อนุญาต ให้ ฎีกา นั้น เห็นว่าโจทก์ ที่ 2 บรรยาย คำฟ้อง กล่าวหา ว่า โจทก์ ที่ 2 เป็น กรรมการ ผู้จัดการผู้มีอำนาจ กระทำการ แทน โจทก์ ที่ 1 จำเลย ทั้ง สาม กับพวก ร่วมกัน ลัก หรือใช้ จ้าง วาน ผู้อื่น ลัก เอา ต้นฉบับ เอกสาร ใบตราส่ง ของ โจทก์ ที่ 1แล้ว จำเลย ที่ 1 ทำการ ปลอม ลายมือชื่อ และ ประทับตรา ยาง ปลอมของ โจทก์ ที่ 1 บน ใบตราส่ง ดังกล่าว เพื่อ ขอรับ หนังสือ ใบ สั่งให้ ส่งมอบ สินค้า ทำการ ปลอม หนังสือ คำร้องขอ แก้ไข บัญชี สินค้าทำการ ปลอม หนังสือ โอน กรรมสิทธิ์ สินค้า ทำการ ปลอม บัญชี ราคา สินค้าทำการ ปลอม บัญชี แจ้ง รายการ บรรจุ หีบ ห่อ ซึ่ง เป็น เอกสารสิทธิ แล้วใช้ หนังสือ เอกสารสิทธิ ปลอม ดังกล่าว ยื่น ต่อ พนักงาน เจ้าหน้าที่กรมศุลกากร เพื่อ ให้ หลงเชื่อ ว่า โจทก์ ที่ 1 ขอให้ แก้ ใบตราส่งจาก โจทก์ ที่ 1 มา เป็น จำเลย ที่ 1 เพื่อ โอน กรรมสิทธิ์ สินค้า และส่งมอบ สินค้า ให้ จำเลย ที่ 1 การกระทำ ของ จำเลย ทั้ง สาม กับพวกเป็นเหตุ ให้ เกิด ความเสียหาย แก่ โจทก์ ทั้ง สอง เป็น คำฟ้อง ที่ ฟังได้ ว่าผู้รับ สินค้า ตาม ใบตราส่ง คือ โจทก์ ที่ 1 มิใช่ โจทก์ ที่ 2 โจทก์ ที่ 1เป็น ผู้ได้รับ ความเสียหาย จาก การกระทำ ของ จำเลย ทั้ง สาม โดยตรงโจทก์ ที่ 1 จึง เป็น ผู้เสียหาย คดี นี้ โจทก์ ที่ 2 ฟ้องคดี ใน ฐานะผู้ถือหุ้น ของ โจทก์ ที่ 1 และ ใน ฐานะ กรรมการ ผู้มีอำนาจ กระทำการ แทนโจทก์ ที่ 1 โดย ไม่ปรากฏ ว่า ได้รับ ความเสียหาย เป็น พิเศษ แต่อย่างใดแม้ จะ ได้รับ ผล กระทบ ใน ฐานะ ผู้ถือหุ้น ก็ ตาม โจทก์ ที่ 2 จึง ไม่ใช่ผู้ที่ได้รับ ความเสียหาย จาก การกระทำ ความผิด อาญา ฐาน ใด ฐาน หนึ่งตาม คำฟ้อง ที่ จะ ถือได้ว่า โจทก์ ที่ 2 เป็น ผู้เสียหาย ใน คดี นี้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา โจทก์ ที่ 2 ไม่มี อำนาจฟ้อง จำเลยทั้ง สาม ฎีกา โจทก์ ที่ 2 ฟังไม่ขึ้นส่วน ฎีกา ของ โจทก์ ที่ 1 โดย กรรมการ เดิม โจทก์ ที่ 2นาย ศักดิ์ เวชประสิทธิ์ และ นาย คเณศ เขมฤกษ์อำพล ฉบับ ลงวันที่ 27 พฤษภาคม 2537 นั้น เห็นว่า เมื่อ โจทก์ ที่ 2 กรรมการ เดิม ไม่ใช่กรรมการ ผู้มีอำนาจ กระทำการ แทน โจทก์ ที่ 1 ตาม กฎหมาย อีก ต่อไป แล้วเพราะ กรรมการ ผู้มีอำนาจ กระทำการ แทน โจทก์ ที่ 1 ได้ มี การ จดทะเบียนเปลี่ยนแปลง ใหม่ โจทก์ ที่ 2 จึง ไม่มี อำนาจ ฎีกา แทน โจทก์ ที่ 1 และโจทก์ ที่ 2 ก็ ไม่ใช่ ผู้เสียหาย ตาม ที่ ได้ วินิจฉัย แล้ว จึง ไม่มี อำนาจฎีกา ส่วน นาย ศักดิ์และนายคเณศ นั้น เมื่อ ตัวความ คือ โจทก์ ที่ 1 ขอ ถอน ออกจาก การ เป็น ทนายความ ซึ่ง เป็น สิทธิ โดยชอบ ธรรม ของ ตัวความ และศาล อนุญาต แล้ว ย่อม มีผล ใน ทันที นาย ศักดิ์และนายคเณศ จึง ไม่ใช่ ทนายความ ของ โจทก์ ที่ 1 ใน คดี นี้ อีก ต่อไป จึง ถือว่า นาย ศักดิ์ และ นาย คเณศ ย่อม ไม่ใช่ ผู้ได้รับ ความเสียหาย จาก คำสั่ง อนุญาต ให้ ถอน ทนายความ จึง ไม่มี อำนาจ ฎีกา ใน คดี นี้ ได้ ที่ ศาลชั้นต้น มี คำสั่งรับ ฎีกา ของ โจทก์ ที่ 1 โดย กรรมการ เดิม โจทก์ ที่ 2 นาย ศักดิ์ และ นาย คเณศ มา นั้น ไม่ชอบ ศาลฎีกา ไม่รับ วินิจฉัย ให้ "พิพากษายืน สำหรับ ฎีกา ของ โจทก์ ที่ 2 และ ยก ฎีกา ของ โจทก์ ที่ 1โดย กรรมการ เดิม โจทก์ ที่ 2 นาย ศักดิ์ เวชประสิทธิ์ และ นาย คเณศ เขมฤกษ์อำพล(ปราโมทย์ ชพานนท์-อุระ หวังอ้อมกลาง-เสริม บุญทรงสันติกุล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้โจทก์ที่1เป็นนิติบุคคลส่วนโจทก์ที่2เป็นผู้ถือหุ้นของโจทก์ที่1และเดิมโจทก์ที่2เป็นกรรมการของโจทก์ที่1ด้วยโดยขณะที่ฟ้องจำเลยทั้งสามซึ่งเป็นบุคคลภายนอกนั้นโจทก์ที่2ยังเป็นกรรมการของโจทก์ที่1อยู่แต่ขณะที่ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องโจทก์ที่1ได้เปลี่ยนตัวกรรมการผู้มีอำนาจกระทำการแทนโจทก์ที่1ซึ่งได้จดทะเบียนเปลี่ยนแปลงใหม่และยื่นคำร้องขอถอนฟ้องและถอนทนายความเดิมคือนาย ศักดิ์เวชประสิทธิ์ และนาย คเณศเขมฤกษ์อำพล ซึ่งกรรมการชุดเดิมซึ่งมีโจทก์ที่2รวมอยู่ด้วยเป็นผู้แต่งตั้งศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์ที่1ถอนฟ้องและถอนทนายความเดิมของโจทก์ที่1ดังกล่าวจำหน่ายคดีสำหรับโจทก์ที่1แล้วพิพากษายกฟ้องสำหรับโจทก์ที่2 โจทก์ที่1โดยกรรมการชุดเดิมทนายความของโจทก์ที่1ชุดเดิมและโจทก์ที่2อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนคดีขึ้นมาสู่ศาลฎีกา มีประเด็นศึกษาตามลำดับดังนี้ กรณีโจทก์ที่2ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าโจทก์ที่ไม่ใช่ผู้เสียหายแม้เป็นผู้ถือหุ้นในกิจการของโจทก์ที่1ก็ตาม จึงมีประเด็นวินิจฉัยขึ้นมาสู่ศาลฎีกาว่าโจทก์ที่2เป็นผู้เสียหายหรือไม่คดีนี้ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ยกฟ้องโจทก์ที่2ในปัญหาข้อกฎหมายจึงต้องห้ามโจทก์ที่2มิให้ฎีกาต่อไป(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา220)เว้นแต่จะมีการอนุญาตหรือรับรองตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา221และปรากฏว่าคดีนี้ผู้พิพากษาซึ่งลงชื่อในคำพิพากษาศาลอุทธรณ์อนุญาตให้ฎีกาจึงฎีกาได้นับว่าเป็นตัวอย่างในทางวิชาการเพราะเดิมทีเข้าใจผิดกันว่าปัญหาข้อกฎหมายไม่ต้องห้ามฎีกาทั้งที่มีการแก้ไขกฎหมายและใช้บังคับมานานพอสมควรที่จะทราบแล้วแต่ก็ยังดีที่กฎหมายมีทางออกถ้าหากมีการดำเนินการขออนุญาตหรือขอให้รับรองให้ฎีกาตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา220 ปัญหาว่าโจทก์ที่2ซึ่งเป็นผู้ถือหุ้นของโจทก์ที่1เป็นผู้เสียหายในคดีที่ฟ้องหรือไม่เพราะโจทก์ที่1มีฐานะเป็นนิติบุคคลต่างหากออกไปส่วนผู้ถือหุ้นก็เป็นเพียงผู้ที่จะได้รับสิทธิประโยชน์ตามที่บทบัญญัติว่าด้วยหุ้นส่วนบริษัทระบุไว้เท่านั้นจึงเป็นข้อน่าพิจารณาซึ่งหากมองอีกด้านหนึ่งว่าถ้ากรณีมีความเสียหายเกิดขึ้นแก่กิจการโดยบุคคลภายนอกแล้วกรรมการของนิติบุคคลนั้นไม่ดำเนินการใดๆและผู้ถือหุ้นก็ไม่อาจทำอะไรได้ความเสียหายจะไม่เกิดขึ้นแก่กิจการนั้นหรือ หลักทั่วไปในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์วิเคราะห์นิติบุคคลนั้นการแสดงออกซึ่งเจตนาของนิติบุคคลกระทำโดยผู้แทนของนิติบุคคลนั้นดังนั้นการดำเนินการของนิติบุคคลต้องผ่านผู้แทนของนิติบุคคลเท่านั้นอย่างไรก็ดีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1164บัญญัติว่าถ้ากรรมการทำให้เกิดความเสียหายแก่บริษัทและบริษัทไม่ฟ้องคดีผู้ถือหุ้นคนใดคนหนึ่งฟ้องคดีได้ดังเช่นมีคดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่115/2535กรรมการบริษัทยักยอกทรัพย์บริษัทดังนี้ผู้ถือหุ้นในบริษัทนั้นเป็นผู้เสียหายร้องทุกข์ให้ดำเนินคดีแก่กรรมการบริษัทนั้นได้ตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์และคำพิพากษาศาลฎีกาข้างต้นเป็นกรณีกรรมการของบริษัทกระทำความผิดต่อบริษัทเท่านั้นผู้ถือหุ้นจึงจะมีอำนาจดำเนินการแก่กรรมการบริษัทนั้นได้ดังที่คำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าววินิจฉัยไว้ว่ากรณีความผิดที่ได้กระทำต่อนิติบุคคลซึ่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา5(3)บัญญัติให้ผู้จัดการหรือผู้แทนอื่นๆของนิติบุคคลเป็นผู้ฟ้องคดีแทนนั้นถ้าผู้จัดการหรือผู้แทนอื่นๆเหล่านั้นเป็นผู้กระทำผิดต่อนิติบุคคลนั้นเสียเองก็เป็นที่เห็นได้ชัดว่าผู้กระทำผิดจะไม่ฟ้องคดีแทนนิติบุคคลเพื่อกล่าวหาตนเองเมื่อเป็นดังนี้บรรดาผู้เป็นหุ้นส่วนหรือผู้ถือหุ้นซึ่งมีประโยชน์ได้เสียร่วมกับนิติบุคคลนั้นย่อมได้รับความเสียหาย ปัญหาว่าหากผู้กระทำผิดต่อนิติบุคคลเป็นบุคคลภายนอกเช่นคดีนี้ซึ่งโจทก์ที่2ฟ้องจำเลยที่1ซึ่งเป็นนิติบุคคลส่วนจำเลยที่2และที่3เป็นบุคคลธรรมดาในหลายความผิดเช่นความผิดฐานลักทรัพย์และความผิดเกี่ยวกับเอกสารว่ากระทำความผิดต่อโจทก์ที่1และโจทก์ที่2ดังนี้โจทก์ที่2เป็นผู้เสียหายมีอำนาจฟ้องหรือไม่ปรากฏว่าตามคำฟ้องเป็นเรื่องที่จำเลยกระทำต่อโจทก์ที่1โดยตรงศาลฎีกามีคำวินิจฉัยว่าตามคำฟ้องฟังได้ว่าผู้เสียหายคือโจทก์ที่1เท่านั้นเพราะเป็นผู้ได้รับความเสียหายจากการกระทำของจำเลยทั้งสามโดยตรงส่วนโจทก์ที่2ฟ้องคดีในฐานะผู้ถือหุ้นของโจทก์ที่1และในฐานะกรรมการผู้มีอำนาจกระทำการแทนโจทก์ที่1โดยไม่ปรากฏว่าได้รับความเสียหายเป็นพิเศษแต่อย่างใดแม้จะได้รับผลกระทบในฐานะผู้ถือหุ้นก็ตามโจทก์ที่2จึงมิใช่ผู้ที่ได้รับความเสียหายจากการกระทำความผิดอาญาฐานใดฐานหนึ่งตามคำฟ้องที่จะเป็นผู้เสียหายคดีนี้ โปรดเปรียบกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่115/2535ข้างต้นและศาลฎีกาใช้คำว่าไม่ปรากฏว่าโจทก์ที่2ได้รับความเสียหายเป็นพิเศษไว้ด้วยดังนั้นหากโจทก์ที่2แสดงให้เห็นว่าตนได้รับความเสียหายเป็นพิเศษก็อาจมีอำนาจฟ้องได้ มีข้อสังเกตว่าคดีนี้ไม่มีการไต่สวนมูลฟ้องศาลวินิจฉัยคดีในส่วนของโจทก์ที่2จากคำฟ้องเท่านั้นส่วนโจทก์ที่1นั้นปรากฏว่ากรรมการผู้มีอำนาจชุดใหม่ได้ถอนฟ้องไปก่อนแล้วและศาลชั้นต้นอนุญาตให้ถอนฟ้องจึงไม่มีประเด็นวินิจฉัยเรื่องอำนาจฟ้องมิฉะนั้นอาจมีปัญหาวินิจฉัยในความผิดบางประเภทเช่นความผิดต่อพระราชบัญญัติศุลกากรและพระราชบัญญัติการท่าเรือแห่งประเทศไทยว่าโจทก์ที่1จะมีอำนาจฟ้องหรือไม่ด้วยเพราะเป็นความผิดที่กระทำต่อรัฐ กรณีโจทก์ที่1โดยกรรมการชุดเดิมและทนายความของโจทก์ที่1ซึ่งแต่งตั้งโดยกรรมการชุดเดิมแต่ถูกกรรมการโจทก์ที่1ชุดใหม่ถอนเรื่องนี้เป็นกรณีศึกษากล่าวคือบุคคลดังกล่าวมีอำนาจฎีกาหรือไม่แยกพิจารณาดังนี้ (1)โจทก์ที่1โดยกรรมการชุดเดิมโจทก์ที่1โดยกรรมการชุดเดิมฎีกาในประเด็นที่ศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์ที่1โดยกรรมการชุดใหม่ขออนุญาตถอนฟ้อง กรณียุติแล้วว่าขณะดำเนินคดีมีการเปลี่ยนแปลงกรรมการชุดใหม่ของโจทก์ที่1และได้จดทะเบียนเปลี่ยนแปลงแล้วและโจทก์ที่2ก็มิได้เป็นกรรมการของโจทก์ที่1ต่อไปไม่ถือว่าโจทก์ที่2เป็นผู้แทนของโจทก์ที่1แล้วมีฐานะเป็นเพียงผู้ถือหุ้นเท่านั้นทั้งไม่ใช่ผู้เสียหายจึงไม่มีอำนาจฎีกาแทนโจทก์ที่1 (2)กรณีทนายความของโจทก์ที่1ซึ่งแต่งตั้งโดยกรรมการชุดเดิมทนายความดังกล่าวได้ฎีกาประเด็นที่คนถูกถอนจากการเป็นทนายความของโจทก์ที่1โดยกรรมการชุดใหม่ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเมื่อโจทก์ที่1ซึ่งเป็นตัวความขอถอนทนายความจากการเป็นทนายความซึ่งเป็นสิทธิโดยชอบธรรมของตัวความและศาลอนุญาตแล้วย่อมมีผลทันทีบุคคลดังกล่าวจึงไม่เป็นทนายความของโจทก์ที่1ต่อไปจึงถือว่าไม่ใช่ผู้ได้รับความเสียหายจากคำสั่งอนุญาตให้ถอนทนายความไม่มีอำนาจฎีกา คดีนี้นับว่าเป็นตัวอย่างที่น่าศึกษาในเรื่องวิธีพิจารณาความไม่ว่าจะเป็นการบรรยายฟ้องการอุทธรณ์ฎีกาและการขออนุญาตฎีการวมทั้งการดำเนินกิจการของบริษัทจำกัดที่ผู้ถือหุ้นมีปัญหาพิพาทกันอีกทั้งทนายความที่เกี่ยวข้องด้วย พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษาคำพิพากษา: โจทก์ ทั้ง สอง ขอให้ ลงโทษ จำเลย ทั้ง สาม ตาม ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 334, 335(7), (11) วรรคสอง , 188, 264, 265, 268, 137, 83,84, 90, 91 พระราชบัญญัติ ศุลกากร พ.ศ. 2469 มาตรา 99 พระราชบัญญัติการท่าเรือแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2494 มาตรา 16ระหว่าง ศาลชั้นต้น ไต่สวน มูลฟ้อง โจทก์ ที่ 1 ได้ เปลี่ยน ตัวกรรมการ ผู้มีอำนาจ กระทำการ แทน โจทก์ ที่ 1 ซึ่ง ได้ จดทะเบียนเปลี่ยนแปลง ใหม่ และ ยื่น คำร้องขอ ถอนฟ้อง และ ถอน ทนายความ เดิม ทุกคนของ โจทก์ ที่ 1 ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง อนุญาต ให้ โจทก์ ที่ 1 ถอนฟ้อง และถอน ทนายความ เดิม ของ โจทก์ ที่ 1 ให้ จำหน่ายคดี ใน ส่วน ของ โจทก์ ที่ 1ออกจาก สารบบความใน ส่วน คดี ของ โจทก์ ที่ 2 ศาลชั้นต้น เห็นว่า คดี พอ วินิจฉัย ได้ ให้งด การ ไต่สวน มูลฟ้อง แล้ว พิพากษายก ฟ้องโจทก์ ที่ 2 อุทธรณ์โจทก์ ที่ 1 โดย กรรมการ เดิม โจทก์ ที่ 2นาย ศักดิ์ เวชประสิทธิ์ และ นาย คเณศ เขมฤกษ์อำพล อุทธรณ์ คำสั่ง ที่ อนุญาต ให้ ถอนฟ้อง และ ถอน ทนายความศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนโจทก์ ที่ 2 ฎีกา โดย ผู้พิพากษา ซึ่ง ลงชื่อ ใน คำพิพากษา ศาลอุทธรณ์อนุญาต ให้ ฎีกาโจทก์ ที่ 1 โดย กรรมการ เดิม โจทก์ ที่ 2นาย ศักดิ์ เวชประสิทธิ์ และ นาย คเณศ เขมฤกษ์อำพล ฎีกา ศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "สำหรับ ฎีกา ของ โจทก์ ที่ 2 ฉบับ ลงวันที่ 6มิถุนายน 2537 ซึ่ง โจทก์ ที่ 2 ได้รับ อนุญาต ให้ ฎีกา นั้น เห็นว่าโจทก์ ที่ 2 บรรยาย คำฟ้อง กล่าวหา ว่า โจทก์ ที่ 2 เป็น กรรมการ ผู้จัดการผู้มีอำนาจ กระทำการ แทน โจทก์ ที่ 1 จำเลย ทั้ง สาม กับพวก ร่วมกัน ลัก หรือใช้ จ้าง วาน ผู้อื่น ลัก เอา ต้นฉบับ เอกสาร ใบตราส่ง ของ โจทก์ ที่ 1แล้ว จำเลย ที่ 1 ทำการ ปลอม ลายมือชื่อ และ ประทับตรา ยาง ปลอมของ โจทก์ ที่ 1 บน ใบตราส่ง ดังกล่าว เพื่อ ขอรับ หนังสือ ใบ สั่งให้ ส่งมอบ สินค้า ทำการ ปลอม หนังสือ คำร้องขอ แก้ไข บัญชี สินค้าทำการ ปลอม หนังสือ โอน กรรมสิทธิ์ สินค้า ทำการ ปลอม บัญชี ราคา สินค้าทำการ ปลอม บัญชี แจ้ง รายการ บรรจุ หีบ ห่อ ซึ่ง เป็น เอกสารสิทธิ แล้วใช้ หนังสือ เอกสารสิทธิ ปลอม ดังกล่าว ยื่น ต่อ พนักงาน เจ้าหน้าที่กรมศุลกากร เพื่อ ให้ หลงเชื่อ ว่า โจทก์ ที่ 1 ขอให้ แก้ ใบตราส่งจาก โจทก์ ที่ 1 มา เป็น จำเลย ที่ 1 เพื่อ โอน กรรมสิทธิ์ สินค้า และส่งมอบ สินค้า ให้ จำเลย ที่ 1 การกระทำ ของ จำเลย ทั้ง สาม กับพวกเป็นเหตุ ให้ เกิด ความเสียหาย แก่ โจทก์ ทั้ง สอง เป็น คำฟ้อง ที่ ฟังได้ ว่าผู้รับ สินค้า ตาม ใบตราส่ง คือ โจทก์ ที่ 1 มิใช่ โจทก์ ที่ 2 โจทก์ ที่ 1เป็น ผู้ได้รับ ความเสียหาย จาก การกระทำ ของ จำเลย ทั้ง สาม โดยตรงโจทก์ ที่ 1 จึง เป็น ผู้เสียหาย คดี นี้ โจทก์ ที่ 2 ฟ้องคดี ใน ฐานะผู้ถือหุ้น ของ โจทก์ ที่ 1 และ ใน ฐานะ กรรมการ ผู้มีอำนาจ กระทำการ แทนโจทก์ ที่ 1 โดย ไม่ปรากฏ ว่า ได้รับ ความเสียหาย เป็น พิเศษ แต่อย่างใดแม้ จะ ได้รับ ผล กระทบ ใน ฐานะ ผู้ถือหุ้น ก็ ตาม โจทก์ ที่ 2 จึง ไม่ใช่ผู้ที่ได้รับ ความเสียหาย จาก การกระทำ ความผิด อาญา ฐาน ใด ฐาน หนึ่งตาม คำฟ้อง ที่ จะ ถือได้ว่า โจทก์ ที่ 2 เป็น ผู้เสียหาย ใน คดี นี้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา โจทก์ ที่ 2 ไม่มี อำนาจฟ้อง จำเลยทั้ง สาม ฎีกา โจทก์ ที่ 2 ฟังไม่ขึ้นส่วน ฎีกา ของ โจทก์ ที่ 1 โดย กรรมการ เดิม โจทก์ ที่ 2นาย ศักดิ์ เวชประสิทธิ์ และ นาย คเณศ เขมฤกษ์อำพล ฉบับ ลงวันที่ 27 พฤษภาคม 2537 นั้น เห็นว่า เมื่อ โจทก์ ที่ 2 กรรมการ เดิม ไม่ใช่กรรมการ ผู้มีอำนาจ กระทำการ แทน โจทก์ ที่ 1 ตาม กฎหมาย อีก ต่อไป แล้วเพราะ กรรมการ ผู้มีอำนาจ กระทำการ แทน โจทก์ ที่ 1 ได้ มี การ จดทะเบียนเปลี่ยนแปลง ใหม่ โจทก์ ที่ 2 จึง ไม่มี อำนาจ ฎีกา แทน โจทก์ ที่ 1 และโจทก์ ที่ 2 ก็ ไม่ใช่ ผู้เสียหาย ตาม ที่ ได้ วินิจฉัย แล้ว จึง ไม่มี อำนาจฎีกา ส่วน นาย ศักดิ์และนายคเณศ นั้น เมื่อ ตัวความ คือ โจทก์ ที่ 1 ขอ ถอน ออกจาก การ เป็น ทนายความ ซึ่ง เป็น สิทธิ โดยชอบ ธรรม ของ ตัวความ และศาล อนุญาต แล้ว ย่อม มีผล ใน ทันที นาย ศักดิ์และนายคเณศ จึง ไม่ใช่ ทนายความ ของ โจทก์ ที่ 1 ใน คดี นี้ อีก ต่อไป จึง ถือว่า นาย ศักดิ์ และ นาย คเณศ ย่อม ไม่ใช่ ผู้ได้รับ ความเสียหาย จาก คำสั่ง อนุญาต ให้ ถอน ทนายความ จึง ไม่มี อำนาจ ฎีกา ใน คดี นี้ ได้ ที่ ศาลชั้นต้น มี คำสั่งรับ ฎีกา ของ โจทก์ ที่ 1 โดย กรรมการ เดิม โจทก์ ที่ 2 นาย ศักดิ์ และ นาย คเณศ มา นั้น ไม่ชอบ ศาลฎีกา ไม่รับ วินิจฉัย ให้ "พิพากษายืน สำหรับ ฎีกา ของ โจทก์ ที่ 2 และ ยก ฎีกา ของ โจทก์ ที่ 1โดย กรรมการ เดิม โจทก์ ที่ 2 นาย ศักดิ์ เวชประสิทธิ์ และ นาย คเณศ เขมฤกษ์อำพล ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2754/2538บริษัท เจริญแสงพาณิชย์ (1959) จำกัด กับพวกโจทก์บริษัท ฤทธิชัย คอร์ปอเรชั่น จำกัด กับพวกจำเลย ป.วิ.อ. ม. 2 (4), ม. 28, ม. 216โจทก์ที่2ฟ้องว่าจำเลยทั้งสามกับพวกร่วมกันลักหรือใช้จ้างวานผู้อื่นลักเอาต้นฉบับเอกสารใบตราส่งของโจทก์ที่1ซึ่งโจทก์ที่2เป็นกรรมการผู้มีอำนาจทำการแทนแล้วจำเลยที่1ปลอมลายมือชื่อและประทับตราปลอมของโจทก์ที่1บนใบตราส่งดังกล่าวเพื่อขอรับหนังสือใบสั่งให้ส่งมอบสินค้าปลอมหนังสือคำร้องขอแก้ไขบัญชีสินค้าหนังสือโอนกรรมสิทธิ์สินค้าบัญชีราคาสินค้าบัญชีแจ้งรายการบรรจุหีบห่อแล้วใช้เอกสารปลอมดังกล่าวยื่นต่อเจ้าหน้าที่กรมศุลกากรเพื่อให้หลงเชื่อว่าโจทก์ที่1ขอให้แก้ใบตราส่งจากโจทก์ที่1มาเป็นจำเลยที่1เป็นเหตุให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์ทั้งสองฟังได้ว่าโจทก์ที่1ผู้รับสินค้าตามใบตราส่งเป็นผู้ได้รับความเสียหายจึงเป็นผู้เสียหายส่วนโจทก์ที่2ซึ่งเป็นเพียงผู้ถือหุ้นและกรรมการผู้มีอำนาจทำการแทนโจทก์ที่1มิได้รับความเสียหายเป็นพิเศษอย่างใดไม่ใช่ผู้เสียหายที่จะมีอำนาจฟ้องและเมื่อมีการจดทะเบียนเปลี่ยนแปลงกรรมการโดยโจทก์ที่2ไม่ใช่กรรมการผู้มีอำนาจทำการแทนโจทก์ที่1ต่อไปโจทก์ที่2จึงไม่มีอำนาจฎีกาแทนโจทก์ที่1ส่วน ศ. และ ค. นั้นเมื่อศาลอนุญาตให้โจทก์ที่1ถอนจากการเป็นทนายความได้ย่อมไม่ใช่ผู้ได้รับความเสียหายจากคำสั่งดังกล่าวจึงไม่มีอำนาจฎีกาในคดีได้โจทก์ ทั้ง สอง ขอให้ ลงโทษ จำเลย ทั้ง สาม ตาม ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 334, 335(7), (11) วรรคสอง , 188, 264, 265, 268, 137, 83,84, 90, 91 พระราชบัญญัติ ศุลกากร พ.ศ. 2469 มาตรา 99 พระราชบัญญัติการท่าเรือแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2494 มาตรา 16ระหว่าง ศาลชั้นต้น ไต่สวน มูลฟ้อง โจทก์ ที่ 1 ได้ เปลี่ยน ตัวกรรมการ ผู้มีอำนาจ กระทำการ แทน โจทก์ ที่ 1 ซึ่ง ได้ จดทะเบียนเปลี่ยนแปลง ใหม่ และ ยื่น คำร้องขอ ถอนฟ้อง และ ถอน ทนายความ เดิม ทุกคนของ โจทก์ ที่ 1 ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง อนุญาต ให้ โจทก์ ที่ 1 ถอนฟ้อง และถอน ทนายความ เดิม ของ โจทก์ ที่ 1 ให้ จำหน่ายคดี ใน ส่วน ของ โจทก์ ที่ 1ออกจาก สารบบความใน ส่วน คดี ของ โจทก์ ที่ 2 ศาลชั้นต้น เห็นว่า คดี พอ วินิจฉัย ได้ ให้งด การ ไต่สวน มูลฟ้อง แล้ว พิพากษายก ฟ้องโจทก์ ที่ 2 อุทธรณ์โจทก์ ที่ 1 โดย กรรมการ เดิม โจทก์ ที่ 2นาย ศักดิ์ เวชประสิทธิ์ และ นาย คเณศ เขมฤกษ์อำพล อุทธรณ์ คำสั่ง ที่ อนุญาต ให้ ถอนฟ้อง และ ถอน ทนายความศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนโจทก์ ที่ 2 ฎีกา โดย ผู้พิพากษา ซึ่ง ลงชื่อ ใน คำพิพากษา ศาลอุทธรณ์อนุญาต ให้ ฎีกาโจทก์ ที่ 1 โดย กรรมการ เดิม โจทก์ ที่ 2นาย ศักดิ์ เวชประสิทธิ์ และ นาย คเณศ เขมฤกษ์อำพล ฎีกา ศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "สำหรับ ฎีกา ของ โจทก์ ที่ 2 ฉบับ ลงวันที่ 6มิถุนายน 2537 ซึ่ง โจทก์ ที่ 2 ได้รับ อนุญาต ให้ ฎีกา นั้น เห็นว่าโจทก์ ที่ 2 บรรยาย คำฟ้อง กล่าวหา ว่า โจทก์ ที่ 2 เป็น กรรมการ ผู้จัดการผู้มีอำนาจ กระทำการ แทน โจทก์ ที่ 1 จำเลย ทั้ง สาม กับพวก ร่วมกัน ลัก หรือใช้ จ้าง วาน ผู้อื่น ลัก เอา ต้นฉบับ เอกสาร ใบตราส่ง ของ โจทก์ ที่ 1แล้ว จำเลย ที่ 1 ทำการ ปลอม ลายมือชื่อ และ ประทับตรา ยาง ปลอมของ โจทก์ ที่ 1 บน ใบตราส่ง ดังกล่าว เพื่อ ขอรับ หนังสือ ใบ สั่งให้ ส่งมอบ สินค้า ทำการ ปลอม หนังสือ คำร้องขอ แก้ไข บัญชี สินค้าทำการ ปลอม หนังสือ โอน กรรมสิทธิ์ สินค้า ทำการ ปลอม บัญชี ราคา สินค้าทำการ ปลอม บัญชี แจ้ง รายการ บรรจุ หีบ ห่อ ซึ่ง เป็น เอกสารสิทธิ แล้วใช้ หนังสือ เอกสารสิทธิ ปลอม ดังกล่าว ยื่น ต่อ พนักงาน เจ้าหน้าที่กรมศุลกากร เพื่อ ให้ หลงเชื่อ ว่า โจทก์ ที่ 1 ขอให้ แก้ ใบตราส่งจาก โจทก์ ที่ 1 มา เป็น จำเลย ที่ 1 เพื่อ โอน กรรมสิทธิ์ สินค้า และส่งมอบ สินค้า ให้ จำเลย ที่ 1 การกระทำ ของ จำเลย ทั้ง สาม กับพวกเป็นเหตุ ให้ เกิด ความเสียหาย แก่ โจทก์ ทั้ง สอง เป็น คำฟ้อง ที่ ฟังได้ ว่าผู้รับ สินค้า ตาม ใบตราส่ง คือ โจทก์ ที่ 1 มิใช่ โจทก์ ที่ 2 โจทก์ ที่ 1เป็น ผู้ได้รับ ความเสียหาย จาก การกระทำ ของ จำเลย ทั้ง สาม โดยตรงโจทก์ ที่ 1 จึง เป็น ผู้เสียหาย คดี นี้ โจทก์ ที่ 2 ฟ้องคดี ใน ฐานะผู้ถือหุ้น ของ โจทก์ ที่ 1 และ ใน ฐานะ กรรมการ ผู้มีอำนาจ กระทำการ แทนโจทก์ ที่ 1 โดย ไม่ปรากฏ ว่า ได้รับ ความเสียหาย เป็น พิเศษ แต่อย่างใดแม้ จะ ได้รับ ผล กระทบ ใน ฐานะ ผู้ถือหุ้น ก็ ตาม โจทก์ ที่ 2 จึง ไม่ใช่ผู้ที่ได้รับ ความเสียหาย จาก การกระทำ ความผิด อาญา ฐาน ใด ฐาน หนึ่งตาม คำฟ้อง ที่ จะ ถือได้ว่า โจทก์ ที่ 2 เป็น ผู้เสียหาย ใน คดี นี้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา โจทก์ ที่ 2 ไม่มี อำนาจฟ้อง จำเลยทั้ง สาม ฎีกา โจทก์ ที่ 2 ฟังไม่ขึ้นส่วน ฎีกา ของ โจทก์ ที่ 1 โดย กรรมการ เดิม โจทก์ ที่ 2นาย ศักดิ์ เวชประสิทธิ์ และ นาย คเณศ เขมฤกษ์อำพล ฉบับ ลงวันที่ 27 พฤษภาคม 2537 นั้น เห็นว่า เมื่อ โจทก์ ที่ 2 กรรมการ เดิม ไม่ใช่กรรมการ ผู้มีอำนาจ กระทำการ แทน โจทก์ ที่ 1 ตาม กฎหมาย อีก ต่อไป แล้วเพราะ กรรมการ ผู้มีอำนาจ กระทำการ แทน โจทก์ ที่ 1 ได้ มี การ จดทะเบียนเปลี่ยนแปลง ใหม่ โจทก์ ที่ 2 จึง ไม่มี อำนาจ ฎีกา แทน โจทก์ ที่ 1 และโจทก์ ที่ 2 ก็ ไม่ใช่ ผู้เสียหาย ตาม ที่ ได้ วินิจฉัย แล้ว จึง ไม่มี อำนาจฎีกา ส่วน นาย ศักดิ์และนายคเณศ นั้น เมื่อ ตัวความ คือ โจทก์ ที่ 1 ขอ ถอน ออกจาก การ เป็น ทนายความ ซึ่ง เป็น สิทธิ โดยชอบ ธรรม ของ ตัวความ และศาล อนุญาต แล้ว ย่อม มีผล ใน ทันที นาย ศักดิ์และนายคเณศ จึง ไม่ใช่ ทนายความ ของ โจทก์ ที่ 1 ใน คดี นี้ อีก ต่อไป จึง ถือว่า นาย ศักดิ์ และ นาย คเณศ ย่อม ไม่ใช่ ผู้ได้รับ ความเสียหาย จาก คำสั่ง อนุญาต ให้ ถอน ทนายความ จึง ไม่มี อำนาจ ฎีกา ใน คดี นี้ ได้ ที่ ศาลชั้นต้น มี คำสั่งรับ ฎีกา ของ โจทก์ ที่ 1 โดย กรรมการ เดิม โจทก์ ที่ 2 นาย ศักดิ์ และ นาย คเณศ มา นั้น ไม่ชอบ ศาลฎีกา ไม่รับ วินิจฉัย ให้ "พิพากษายืน สำหรับ ฎีกา ของ โจทก์ ที่ 2 และ ยก ฎีกา ของ โจทก์ ที่ 1โดย กรรมการ เดิม โจทก์ ที่ 2 นาย ศักดิ์ เวชประสิทธิ์ และ นาย คเณศ เขมฤกษ์อำพล(ปราโมทย์ ชพานนท์-อุระ หวังอ้อมกลาง-เสริม บุญทรงสันติกุล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้โจทก์ที่1เป็นนิติบุคคลส่วนโจทก์ที่2เป็นผู้ถือหุ้นของโจทก์ที่1และเดิมโจทก์ที่2เป็นกรรมการของโจทก์ที่1ด้วยโดยขณะที่ฟ้องจำเลยทั้งสามซึ่งเป็นบุคคลภายนอกนั้นโจทก์ที่2ยังเป็นกรรมการของโจทก์ที่1อยู่แต่ขณะที่ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องโจทก์ที่1ได้เปลี่ยนตัวกรรมการผู้มีอำนาจกระทำการแทนโจทก์ที่1ซึ่งได้จดทะเบียนเปลี่ยนแปลงใหม่และยื่นคำร้องขอถอนฟ้องและถอนทนายความเดิมคือนาย ศักดิ์เวชประสิทธิ์ และนาย คเณศเขมฤกษ์อำพล ซึ่งกรรมการชุดเดิมซึ่งมีโจทก์ที่2รวมอยู่ด้วยเป็นผู้แต่งตั้งศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์ที่1ถอนฟ้องและถอนทนายความเดิมของโจทก์ที่1ดังกล่าวจำหน่ายคดีสำหรับโจทก์ที่1แล้วพิพากษายกฟ้องสำหรับโจทก์ที่2 โจทก์ที่1โดยกรรมการชุดเดิมทนายความของโจทก์ที่1ชุดเดิมและโจทก์ที่2อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนคดีขึ้นมาสู่ศาลฎีกา มีประเด็นศึกษาตามลำดับดังนี้ กรณีโจทก์ที่2ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าโจทก์ที่ไม่ใช่ผู้เสียหายแม้เป็นผู้ถือหุ้นในกิจการของโจทก์ที่1ก็ตาม จึงมีประเด็นวินิจฉัยขึ้นมาสู่ศาลฎีกาว่าโจทก์ที่2เป็นผู้เสียหายหรือไม่คดีนี้ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ยกฟ้องโจทก์ที่2ในปัญหาข้อกฎหมายจึงต้องห้ามโจทก์ที่2มิให้ฎีกาต่อไป(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา220)เว้นแต่จะมีการอนุญาตหรือรับรองตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา221และปรากฏว่าคดีนี้ผู้พิพากษาซึ่งลงชื่อในคำพิพากษาศาลอุทธรณ์อนุญาตให้ฎีกาจึงฎีกาได้นับว่าเป็นตัวอย่างในทางวิชาการเพราะเดิมทีเข้าใจผิดกันว่าปัญหาข้อกฎหมายไม่ต้องห้ามฎีกาทั้งที่มีการแก้ไขกฎหมายและใช้บังคับมานานพอสมควรที่จะทราบแล้วแต่ก็ยังดีที่กฎหมายมีทางออกถ้าหากมีการดำเนินการขออนุญาตหรือขอให้รับรองให้ฎีกาตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา220 ปัญหาว่าโจทก์ที่2ซึ่งเป็นผู้ถือหุ้นของโจทก์ที่1เป็นผู้เสียหายในคดีที่ฟ้องหรือไม่เพราะโจทก์ที่1มีฐานะเป็นนิติบุคคลต่างหากออกไปส่วนผู้ถือหุ้นก็เป็นเพียงผู้ที่จะได้รับสิทธิประโยชน์ตามที่บทบัญญัติว่าด้วยหุ้นส่วนบริษัทระบุไว้เท่านั้นจึงเป็นข้อน่าพิจารณาซึ่งหากมองอีกด้านหนึ่งว่าถ้ากรณีมีความเสียหายเกิดขึ้นแก่กิจการโดยบุคคลภายนอกแล้วกรรมการของนิติบุคคลนั้นไม่ดำเนินการใดๆและผู้ถือหุ้นก็ไม่อาจทำอะไรได้ความเสียหายจะไม่เกิดขึ้นแก่กิจการนั้นหรือ หลักทั่วไปในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์วิเคราะห์นิติบุคคลนั้นการแสดงออกซึ่งเจตนาของนิติบุคคลกระทำโดยผู้แทนของนิติบุคคลนั้นดังนั้นการดำเนินการของนิติบุคคลต้องผ่านผู้แทนของนิติบุคคลเท่านั้นอย่างไรก็ดีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1164บัญญัติว่าถ้ากรรมการทำให้เกิดความเสียหายแก่บริษัทและบริษัทไม่ฟ้องคดีผู้ถือหุ้นคนใดคนหนึ่งฟ้องคดีได้ดังเช่นมีคดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่115/2535กรรมการบริษัทยักยอกทรัพย์บริษัทดังนี้ผู้ถือหุ้นในบริษัทนั้นเป็นผู้เสียหายร้องทุกข์ให้ดำเนินคดีแก่กรรมการบริษัทนั้นได้ตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์และคำพิพากษาศาลฎีกาข้างต้นเป็นกรณีกรรมการของบริษัทกระทำความผิดต่อบริษัทเท่านั้นผู้ถือหุ้นจึงจะมีอำนาจดำเนินการแก่กรรมการบริษัทนั้นได้ดังที่คำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าววินิจฉัยไว้ว่ากรณีความผิดที่ได้กระทำต่อนิติบุคคลซึ่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา5(3)บัญญัติให้ผู้จัดการหรือผู้แทนอื่นๆของนิติบุคคลเป็นผู้ฟ้องคดีแทนนั้นถ้าผู้จัดการหรือผู้แทนอื่นๆเหล่านั้นเป็นผู้กระทำผิดต่อนิติบุคคลนั้นเสียเองก็เป็นที่เห็นได้ชัดว่าผู้กระทำผิดจะไม่ฟ้องคดีแทนนิติบุคคลเพื่อกล่าวหาตนเองเมื่อเป็นดังนี้บรรดาผู้เป็นหุ้นส่วนหรือผู้ถือหุ้นซึ่งมีประโยชน์ได้เสียร่วมกับนิติบุคคลนั้นย่อมได้รับความเสียหาย ปัญหาว่าหากผู้กระทำผิดต่อนิติบุคคลเป็นบุคคลภายนอกเช่นคดีนี้ซึ่งโจทก์ที่2ฟ้องจำเลยที่1ซึ่งเป็นนิติบุคคลส่วนจำเลยที่2และที่3เป็นบุคคลธรรมดาในหลายความผิดเช่นความผิดฐานลักทรัพย์และความผิดเกี่ยวกับเอกสารว่ากระทำความผิดต่อโจทก์ที่1และโจทก์ที่2ดังนี้โจทก์ที่2เป็นผู้เสียหายมีอำนาจฟ้องหรือไม่ปรากฏว่าตามคำฟ้องเป็นเรื่องที่จำเลยกระทำต่อโจทก์ที่1โดยตรงศาลฎีกามีคำวินิจฉัยว่าตามคำฟ้องฟังได้ว่าผู้เสียหายคือโจทก์ที่1เท่านั้นเพราะเป็นผู้ได้รับความเสียหายจากการกระทำของจำเลยทั้งสามโดยตรงส่วนโจทก์ที่2ฟ้องคดีในฐานะผู้ถือหุ้นของโจทก์ที่1และในฐานะกรรมการผู้มีอำนาจกระทำการแทนโจทก์ที่1โดยไม่ปรากฏว่าได้รับความเสียหายเป็นพิเศษแต่อย่างใดแม้จะได้รับผลกระทบในฐานะผู้ถือหุ้นก็ตามโจทก์ที่2จึงมิใช่ผู้ที่ได้รับความเสียหายจากการกระทำความผิดอาญาฐานใดฐานหนึ่งตามคำฟ้องที่จะเป็นผู้เสียหายคดีนี้ โปรดเปรียบกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่115/2535ข้างต้นและศาลฎีกาใช้คำว่าไม่ปรากฏว่าโจทก์ที่2ได้รับความเสียหายเป็นพิเศษไว้ด้วยดังนั้นหากโจทก์ที่2แสดงให้เห็นว่าตนได้รับความเสียหายเป็นพิเศษก็อาจมีอำนาจฟ้องได้ มีข้อสังเกตว่าคดีนี้ไม่มีการไต่สวนมูลฟ้องศาลวินิจฉัยคดีในส่วนของโจทก์ที่2จากคำฟ้องเท่านั้นส่วนโจทก์ที่1นั้นปรากฏว่ากรรมการผู้มีอำนาจชุดใหม่ได้ถอนฟ้องไปก่อนแล้วและศาลชั้นต้นอนุญาตให้ถอนฟ้องจึงไม่มีประเด็นวินิจฉัยเรื่องอำนาจฟ้องมิฉะนั้นอาจมีปัญหาวินิจฉัยในความผิดบางประเภทเช่นความผิดต่อพระราชบัญญัติศุลกากรและพระราชบัญญัติการท่าเรือแห่งประเทศไทยว่าโจทก์ที่1จะมีอำนาจฟ้องหรือไม่ด้วยเพราะเป็นความผิดที่กระทำต่อรัฐ กรณีโจทก์ที่1โดยกรรมการชุดเดิมและทนายความของโจทก์ที่1ซึ่งแต่งตั้งโดยกรรมการชุดเดิมแต่ถูกกรรมการโจทก์ที่1ชุดใหม่ถอนเรื่องนี้เป็นกรณีศึกษากล่าวคือบุคคลดังกล่าวมีอำนาจฎีกาหรือไม่แยกพิจารณาดังนี้ (1)โจทก์ที่1โดยกรรมการชุดเดิมโจทก์ที่1โดยกรรมการชุดเดิมฎีกาในประเด็นที่ศาลชั้นต้นอนุญาตให้โจทก์ที่1โดยกรรมการชุดใหม่ขออนุญาตถอนฟ้อง กรณียุติแล้วว่าขณะดำเนินคดีมีการเปลี่ยนแปลงกรรมการชุดใหม่ของโจทก์ที่1และได้จดทะเบียนเปลี่ยนแปลงแล้วและโจทก์ที่2ก็มิได้เป็นกรรมการของโจทก์ที่1ต่อไปไม่ถือว่าโจทก์ที่2เป็นผู้แทนของโจทก์ที่1แล้วมีฐานะเป็นเพียงผู้ถือหุ้นเท่านั้นทั้งไม่ใช่ผู้เสียหายจึงไม่มีอำนาจฎีกาแทนโจทก์ที่1 (2)กรณีทนายความของโจทก์ที่1ซึ่งแต่งตั้งโดยกรรมการชุดเดิมทนายความดังกล่าวได้ฎีกาประเด็นที่คนถูกถอนจากการเป็นทนายความของโจทก์ที่1โดยกรรมการชุดใหม่ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเมื่อโจทก์ที่1ซึ่งเป็นตัวความขอถอนทนายความจากการเป็นทนายความซึ่งเป็นสิทธิโดยชอบธรรมของตัวความและศาลอนุญาตแล้วย่อมมีผลทันทีบุคคลดังกล่าวจึงไม่เป็นทนายความของโจทก์ที่1ต่อไปจึงถือว่าไม่ใช่ผู้ได้รับความเสียหายจากคำสั่งอนุญาตให้ถอนทนายความไม่มีอำนาจฎีกา คดีนี้นับว่าเป็นตัวอย่างที่น่าศึกษาในเรื่องวิธีพิจารณาความไม่ว่าจะเป็นการบรรยายฟ้องการอุทธรณ์ฎีกาและการขออนุญาตฎีการวมทั้งการดำเนินกิจการของบริษัทจำกัดที่ผู้ถือหุ้นมีปัญหาพิพาทกันอีกทั้งทนายความที่เกี่ยวข้องด้วย พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษา