คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1959/2538หลักกฎหมาย: โจทก์ขายฝากที่พิพาทแก่จำเลยแล้วไม่ไถ่คืนภายในกำหนดแต่จำเลยได้ตกลงขายที่พิพาทคืนโจทก์ในราคา 105,000 บาทโดยจำเลยขอค่าเช่าที่ค้างชำระจำนวน 22,500 บาท ด้วยแต่ยอมให้หักเงินจำนวน 30,000 บาท ที่โจทก์ชำระให้ในการตกลงซื้อครั้งก่อน คงเหลือราคาที่จะต้องชำระ 97,500 บาทโจทก์ตกลง และนัดจดทะเบียนซื้อขายกันต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ในเดือนมีนาคม 2533 ดังนี้ ข้อตกลงระหว่างโจทก์กับจำเลยเป็นสัญญาจะซื้อจะขายที่พิพาท เมื่อปรากฏว่าจำเลยยอมให้หักเงินจำนวน 30,000 บาท ที่โจทก์ชำระให้ในการตกลงซื้อครั้งก่อนออกจากราคาที่พิพาทที่ตกลงกันในครั้งหลังนี้ถือได้ว่าเป็นการชำระหนี้บางส่วนตามสัญญาจะซื้อจะขายที่พิพาทแล้ว เมื่อจำเลยไม่ปฏิบัติตามสัญญา แต่กลับบิดพลิ้วเรียกราคาใหม่ โจทก์จึงมีสิทธิฟ้องจำเลยได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 456 วรรคสองโจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทั้งสองเป็นสามีภริยากันโดยชอบด้วยกฎหมายเมื่อปี 2513 โจทก์ได้ขายฝากที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์(น.ส.3) เลขที่ 387 เนื้อที่ 21 ไร่ 66 ตารางวา อยู่หมู่ที่ 1ตำบลพนมรอก อำเภอท่าตะโก จังหวัดนครสวรรค์ แก่จำเลยเป็นเงิน13,000 บาท กำหนดไถ่ภายใน 3 ปี และโจทก์เป็นผู้เช่าที่พิพาทจากจำเลย ต่อมาปี 2531 โจทก์ประสงค์จะซื้อที่พิพาทคืนจากจำเลยจำเลยจะขายคืนให้ในราคา 80,000 บาท โจทก์ตกลงและนำเงินไปให้จำเลยก่อนจำนวน 30,000 บาท ส่วนที่เหลือขอผ่อนเป็นเวลา 3 เดือนครั้นพ้นกำหนดเวลา 3 เดือน มาได้ประมาณ 15 วัน โจทก์ติดต่อกับจำเลยขอชำระเงินที่ค้างอีก 50,000 บาท โดยขอให้จำเลยไปทำการประกาศต่อทางราชการเพื่อทำนิติกรรมขายที่พิพาทคืนให้โจทก์จำเลยอ้างว่าโจทก์ผิดนัดและตกลงขายคืนให้เป็นเงิน 105,000 บาทโดยขอคิดค่าเช่าที่ค้างชำระอีก 5 ปี เป็นเงิน 22,500 บาทต่อมามีการต่อรองราคากันเพราะโจทก์เคยชำระราคาให้จำเลย22,500 บาท ต่อมามีการต่อรองราคากันเพราะโจทก์เคยชำระราคาให้จำเลยไปแล้ว 30,000 บาท โจทก์จำเลยจึงตกลงจะซื้อขายกันในราคา 97,500 บาท โจทก์ได้รวบรวมเงินจะนำไปชำระแก่จำเลยและขอให้จำเลยทำการประกาศเพื่อทำนิติกรรมซื้อขาย ณ ที่ว่าการอำเภอท่าตะโก แต่จำเลยขอผัดเรื่อยมา ต่อมาจำเลยมีจดหมายถึงโจทก์ว่าจะขายที่พิพาทคืนให้ในราคา 420,000 บาท โจทก์ได้ติดต่อจำเลยขอให้ขายคืนในราคา 97,500 บาท จำเลยไม่ยินยอมขอให้บังคับจำเลยไปทำนิติกรรมจดทะเบียนโอนที่พิพาทให้แก่โจทก์โดยโจทก์ขอชำระราคาเป็นเงิน 97,500 บาท หากจำเลยไม่ไปดำเนินการก็ให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลเป็นการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยให้การว่า คำฟ้องของโจทก์เป็นการซื้อขายอสังหาริมทรัพย์ซึ่งกฎหมายบังคับให้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่แต่โจทก์ไม่มีหนังสือสัญญาซื้อขายหรือหนังสือสัญญาจะซื้อจะขายหรือหนังสือคำมั่นว่าจะขายที่พิพาทแต่อย่างใด โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยยอมรับว่าเมื่อปี 2513 โจทก์ได้ขายฝากที่พิพาทไว้แก่จำเลยแล้วโจทก์ขอเช่าทำนาตลอดมาจนถึงปัจจุบัน ต่อมาเมื่อครบกำหนดระยะเวลาไถ่การขายฝากแล้วโจทก์ไม่ไถ่ ในปี 2531 โจทก์ไม่เคยมาติดต่อซื้อที่พิพาทคืนจากจำเลย จำเลยไม่เคยรับเงินจำนวน30,000 บาท และไม่เคยเขียนบันทึกยอดเงินราคาค่าที่พิพาทให้โจทก์ยึดถือไว้ ขอให้ยกฟ้องระหว่างพิจารณา โจทก์ที่ 1 ถึงแก่ความตาย โจทก์ที่ 2ยื่นคำร้องขอเข้าเป็นคู่ความแทน ศาลชั้นต้นอนุญาตศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับ ให้จำเลยทำนิติกรรมจดทะเบียนโอนที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) เลขที่ 387หมู่ที่ 1 ตำบลพนมรอก อำเภอท่าตะโก จังหวัดนครสวรรค์ ให้แก่โจทก์โดยให้โจทก์ชำระราคาที่ดินที่ค้างจำนวน 97,500 บาท แก่จำเลยก่อนหากจำเลยไม่ไปให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาของจำเลยแทนได้จำเลยฎีการะหว่างพิจารณาของศาลฎีกา จำเลยถึงแก่ความตายร้อยตรีสาธร แจ้งสุวรรณ และนางสาวสมจิตร เยี่ยมวารีผู้จัดการมรดกของจำเลยยื่นคำร้องขอเข้าเป็นคู่ความแทน ศาลฎีกาอนุญาตศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงเบื้องต้นฟังได้ว่าโจทก์ทั้งสองเป็นสามีภริยากัน เมื่อปี 2513 โจทก์ที่ 1 ขายฝากที่พิพาทแก่จำเลยเป็นเงิน 13,000 บาท มีกำหนดไถ่คืนภายในเวลา3 ปี แล้วโจทก์ทั้งสองก็เช่าที่พิพาทจากจำเลย แต่โจทก์ทั้งสองไม่ได้ไถ่ที่พิพาทคืนภายในกำหนดเวลาดังกล่าว คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาจำเลยว่า จำเลยตกลงขายที่พิพาทคืนให้แก่โจทก์ทั้งสองตามบันทึกเอกสารหมาย จ.2 หรือไม่ เห็นว่า พยานหลักฐานโจทก์ทั้งสองสมเหตุสมผลมีน้ำหนักกว่าพยานหลักฐานจำเลยข้อเท็จจริงฟังได้ว่า จำเลยได้ตกลงขายที่พิพาทคืนโจทก์ทั้งสองในราคา 105,000 บาท โดยจำเลยขอค่าเช่าที่ค้างชำระจำนวน22,500 บาท ด้วย แต่ยอมให้หักเงินจำนวน 30,000 บาทที่โจทก์ทั้งสองชำระให้ในการตกลงซื้อครั้งก่อน คงเหลือราคาที่จะต้องชำระ 97,500 บาท โจทก์ทั้งสองตกลง และนัดจดทะเบียนซื้อขายกันต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ในเดือนมีนาคม 2533 ดังนี้ข้อตกลงระหว่างโจทก์ทั้งสองกับจำเลยเป็นสัญญาจะซื้อจะขายที่พิพาทเมื่อปรากฏว่าจำเลยยอมให้หักเงินจำนวน 30,000 บาท ที่โจทก์ทั้งสองชำระให้ในการตกลงซื้อครั้งก่อนออกจากราคาที่พิพาทที่ตกลงกันในครั้งหลังนี้ ถือได้ว่าเป็นการชำระหนี้บางส่วนตามสัญญาจะซื้อจะขายที่พิพาทแล้ว เมื่อจำเลยไม่ปฏิบัติตามสัญญา แต่กลับบิดพลิ้วเรียกราคาใหม่ โจทก์ทั้งสองจึงมีสิทธิฟ้องจำเลยได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 456 วรรคสองพิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1959/2538นาย สมบูรณ์ ปิ่นวัฒนะ โดยนางริ้ว ปิ่นวัฒนะโจทก์ผู้ เข้า เป็น คู่ความ แทน กับพวกโจทก์นาง สม ใจ แจ้ง สุวรรณ หรือ เยี่ยม วา รี โดยจำเลยร้อยตรี สาธร แจ้งสุวรรณ และนางสาวสมจิตร เยี่ยม วา รีจำเลยผู้ เข้า เป็น คู่ความ แทนจำเลย ป.พ.พ. ม. 456 วรรคสองโจทก์ขายฝากที่พิพาทแก่จำเลยแล้วไม่ไถ่คืนภายในกำหนดแต่จำเลยได้ตกลงขายที่พิพาทคืนโจทก์ในราคา 105,000 บาทโดยจำเลยขอค่าเช่าที่ค้างชำระจำนวน 22,500 บาท ด้วยแต่ยอมให้หักเงินจำนวน 30,000 บาท ที่โจทก์ชำระให้ในการตกลงซื้อครั้งก่อน คงเหลือราคาที่จะต้องชำระ 97,500 บาทโจทก์ตกลง และนัดจดทะเบียนซื้อขายกันต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ในเดือนมีนาคม 2533 ดังนี้ ข้อตกลงระหว่างโจทก์กับจำเลยเป็นสัญญาจะซื้อจะขายที่พิพาท เมื่อปรากฏว่าจำเลยยอมให้หักเงินจำนวน 30,000 บาท ที่โจทก์ชำระให้ในการตกลงซื้อครั้งก่อนออกจากราคาที่พิพาทที่ตกลงกันในครั้งหลังนี้ถือได้ว่าเป็นการชำระหนี้บางส่วนตามสัญญาจะซื้อจะขายที่พิพาทแล้ว เมื่อจำเลยไม่ปฏิบัติตามสัญญา แต่กลับบิดพลิ้วเรียกราคาใหม่ โจทก์จึงมีสิทธิฟ้องจำเลยได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 456 วรรคสองโจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทั้งสองเป็นสามีภริยากันโดยชอบด้วยกฎหมายเมื่อปี 2513 โจทก์ได้ขายฝากที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์(น.ส.3) เลขที่ 387 เนื้อที่ 21 ไร่ 66 ตารางวา อยู่หมู่ที่ 1ตำบลพนมรอก อำเภอท่าตะโก จังหวัดนครสวรรค์ แก่จำเลยเป็นเงิน13,000 บาท กำหนดไถ่ภายใน 3 ปี และโจทก์เป็นผู้เช่าที่พิพาทจากจำเลย ต่อมาปี 2531 โจทก์ประสงค์จะซื้อที่พิพาทคืนจากจำเลยจำเลยจะขายคืนให้ในราคา 80,000 บาท โจทก์ตกลงและนำเงินไปให้จำเลยก่อนจำนวน 30,000 บาท ส่วนที่เหลือขอผ่อนเป็นเวลา 3 เดือนครั้นพ้นกำหนดเวลา 3 เดือน มาได้ประมาณ 15 วัน โจทก์ติดต่อกับจำเลยขอชำระเงินที่ค้างอีก 50,000 บาท โดยขอให้จำเลยไปทำการประกาศต่อทางราชการเพื่อทำนิติกรรมขายที่พิพาทคืนให้โจทก์จำเลยอ้างว่าโจทก์ผิดนัดและตกลงขายคืนให้เป็นเงิน 105,000 บาทโดยขอคิดค่าเช่าที่ค้างชำระอีก 5 ปี เป็นเงิน 22,500 บาทต่อมามีการต่อรองราคากันเพราะโจทก์เคยชำระราคาให้จำเลย22,500 บาท ต่อมามีการต่อรองราคากันเพราะโจทก์เคยชำระราคาให้จำเลยไปแล้ว 30,000 บาท โจทก์จำเลยจึงตกลงจะซื้อขายกันในราคา 97,500 บาท โจทก์ได้รวบรวมเงินจะนำไปชำระแก่จำเลยและขอให้จำเลยทำการประกาศเพื่อทำนิติกรรมซื้อขาย ณ ที่ว่าการอำเภอท่าตะโก แต่จำเลยขอผัดเรื่อยมา ต่อมาจำเลยมีจดหมายถึงโจทก์ว่าจะขายที่พิพาทคืนให้ในราคา 420,000 บาท โจทก์ได้ติดต่อจำเลยขอให้ขายคืนในราคา 97,500 บาท จำเลยไม่ยินยอมขอให้บังคับจำเลยไปทำนิติกรรมจดทะเบียนโอนที่พิพาทให้แก่โจทก์โดยโจทก์ขอชำระราคาเป็นเงิน 97,500 บาท หากจำเลยไม่ไปดำเนินการก็ให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลเป็นการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยให้การว่า คำฟ้องของโจทก์เป็นการซื้อขายอสังหาริมทรัพย์ซึ่งกฎหมายบังคับให้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่แต่โจทก์ไม่มีหนังสือสัญญาซื้อขายหรือหนังสือสัญญาจะซื้อจะขายหรือหนังสือคำมั่นว่าจะขายที่พิพาทแต่อย่างใด โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยยอมรับว่าเมื่อปี 2513 โจทก์ได้ขายฝากที่พิพาทไว้แก่จำเลยแล้วโจทก์ขอเช่าทำนาตลอดมาจนถึงปัจจุบัน ต่อมาเมื่อครบกำหนดระยะเวลาไถ่การขายฝากแล้วโจทก์ไม่ไถ่ ในปี 2531 โจทก์ไม่เคยมาติดต่อซื้อที่พิพาทคืนจากจำเลย จำเลยไม่เคยรับเงินจำนวน30,000 บาท และไม่เคยเขียนบันทึกยอดเงินราคาค่าที่พิพาทให้โจทก์ยึดถือไว้ ขอให้ยกฟ้องระหว่างพิจารณา โจทก์ที่ 1 ถึงแก่ความตาย โจทก์ที่ 2ยื่นคำร้องขอเข้าเป็นคู่ความแทน ศาลชั้นต้นอนุญาตศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับ ให้จำเลยทำนิติกรรมจดทะเบียนโอนที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) เลขที่ 387หมู่ที่ 1 ตำบลพนมรอก อำเภอท่าตะโก จังหวัดนครสวรรค์ ให้แก่โจทก์โดยให้โจทก์ชำระราคาที่ดินที่ค้างจำนวน 97,500 บาท แก่จำเลยก่อนหากจำเลยไม่ไปให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาของจำเลยแทนได้จำเลยฎีการะหว่างพิจารณาของศาลฎีกา จำเลยถึงแก่ความตายร้อยตรีสาธร แจ้งสุวรรณ และนางสาวสมจิตร เยี่ยมวารีผู้จัดการมรดกของจำเลยยื่นคำร้องขอเข้าเป็นคู่ความแทน ศาลฎีกาอนุญาตศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงเบื้องต้นฟังได้ว่าโจทก์ทั้งสองเป็นสามีภริยากัน เมื่อปี 2513 โจทก์ที่ 1 ขายฝากที่พิพาทแก่จำเลยเป็นเงิน 13,000 บาท มีกำหนดไถ่คืนภายในเวลา3 ปี แล้วโจทก์ทั้งสองก็เช่าที่พิพาทจากจำเลย แต่โจทก์ทั้งสองไม่ได้ไถ่ที่พิพาทคืนภายในกำหนดเวลาดังกล่าว คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาจำเลยว่า จำเลยตกลงขายที่พิพาทคืนให้แก่โจทก์ทั้งสองตามบันทึกเอกสารหมาย จ.2 หรือไม่ เห็นว่า พยานหลักฐานโจทก์ทั้งสองสมเหตุสมผลมีน้ำหนักกว่าพยานหลักฐานจำเลยข้อเท็จจริงฟังได้ว่า จำเลยได้ตกลงขายที่พิพาทคืนโจทก์ทั้งสองในราคา 105,000 บาท โดยจำเลยขอค่าเช่าที่ค้างชำระจำนวน22,500 บาท ด้วย แต่ยอมให้หักเงินจำนวน 30,000 บาทที่โจทก์ทั้งสองชำระให้ในการตกลงซื้อครั้งก่อน คงเหลือราคาที่จะต้องชำระ 97,500 บาท โจทก์ทั้งสองตกลง และนัดจดทะเบียนซื้อขายกันต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ในเดือนมีนาคม 2533 ดังนี้ข้อตกลงระหว่างโจทก์ทั้งสองกับจำเลยเป็นสัญญาจะซื้อจะขายที่พิพาทเมื่อปรากฏว่าจำเลยยอมให้หักเงินจำนวน 30,000 บาท ที่โจทก์ทั้งสองชำระให้ในการตกลงซื้อครั้งก่อนออกจากราคาที่พิพาทที่ตกลงกันในครั้งหลังนี้ ถือได้ว่าเป็นการชำระหนี้บางส่วนตามสัญญาจะซื้อจะขายที่พิพาทแล้ว เมื่อจำเลยไม่ปฏิบัติตามสัญญา แต่กลับบิดพลิ้วเรียกราคาใหม่ โจทก์ทั้งสองจึงมีสิทธิฟ้องจำเลยได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 456 วรรคสองพิพากษายืน(เสริม บุญทรงสันติกุล-อุระ หวังอ้อมกลาง-ปราโมทย์ ชพานนท์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทั้งสองเป็นสามีภริยากันโดยชอบด้วยกฎหมายเมื่อปี 2513 โจทก์ได้ขายฝากที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์(น.ส.3) เลขที่ 387 เนื้อที่ 21 ไร่ 66 ตารางวา อยู่หมู่ที่ 1ตำบลพนมรอก อำเภอท่าตะโก จังหวัดนครสวรรค์ แก่จำเลยเป็นเงิน13,000 บาท กำหนดไถ่ภายใน 3 ปี และโจทก์เป็นผู้เช่าที่พิพาทจากจำเลย ต่อมาปี 2531 โจทก์ประสงค์จะซื้อที่พิพาทคืนจากจำเลยจำเลยจะขายคืนให้ในราคา 80,000 บาท โจทก์ตกลงและนำเงินไปให้จำเลยก่อนจำนวน 30,000 บาท ส่วนที่เหลือขอผ่อนเป็นเวลา 3 เดือนครั้นพ้นกำหนดเวลา 3 เดือน มาได้ประมาณ 15 วัน โจทก์ติดต่อกับจำเลยขอชำระเงินที่ค้างอีก 50,000 บาท โดยขอให้จำเลยไปทำการประกาศต่อทางราชการเพื่อทำนิติกรรมขายที่พิพาทคืนให้โจทก์จำเลยอ้างว่าโจทก์ผิดนัดและตกลงขายคืนให้เป็นเงิน 105,000 บาทโดยขอคิดค่าเช่าที่ค้างชำระอีก 5 ปี เป็นเงิน 22,500 บาทต่อมามีการต่อรองราคากันเพราะโจทก์เคยชำระราคาให้จำเลย22,500 บาท ต่อมามีการต่อรองราคากันเพราะโจทก์เคยชำระราคาให้จำเลยไปแล้ว 30,000 บาท โจทก์จำเลยจึงตกลงจะซื้อขายกันในราคา 97,500 บาท โจทก์ได้รวบรวมเงินจะนำไปชำระแก่จำเลยและขอให้จำเลยทำการประกาศเพื่อทำนิติกรรมซื้อขาย ณ ที่ว่าการอำเภอท่าตะโก แต่จำเลยขอผัดเรื่อยมา ต่อมาจำเลยมีจดหมายถึงโจทก์ว่าจะขายที่พิพาทคืนให้ในราคา 420,000 บาท โจทก์ได้ติดต่อจำเลยขอให้ขายคืนในราคา 97,500 บาท จำเลยไม่ยินยอมขอให้บังคับจำเลยไปทำนิติกรรมจดทะเบียนโอนที่พิพาทให้แก่โจทก์โดยโจทก์ขอชำระราคาเป็นเงิน 97,500 บาท หากจำเลยไม่ไปดำเนินการก็ให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลเป็นการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยให้การว่า คำฟ้องของโจทก์เป็นการซื้อขายอสังหาริมทรัพย์ซึ่งกฎหมายบังคับให้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่แต่โจทก์ไม่มีหนังสือสัญญาซื้อขายหรือหนังสือสัญญาจะซื้อจะขายหรือหนังสือคำมั่นว่าจะขายที่พิพาทแต่อย่างใด โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยยอมรับว่าเมื่อปี 2513 โจทก์ได้ขายฝากที่พิพาทไว้แก่จำเลยแล้วโจทก์ขอเช่าทำนาตลอดมาจนถึงปัจจุบัน ต่อมาเมื่อครบกำหนดระยะเวลาไถ่การขายฝากแล้วโจทก์ไม่ไถ่ ในปี 2531 โจทก์ไม่เคยมาติดต่อซื้อที่พิพาทคืนจากจำเลย จำเลยไม่เคยรับเงินจำนวน30,000 บาท และไม่เคยเขียนบันทึกยอดเงินราคาค่าที่พิพาทให้โจทก์ยึดถือไว้ ขอให้ยกฟ้องระหว่างพิจารณา โจทก์ที่ 1 ถึงแก่ความตาย โจทก์ที่ 2ยื่นคำร้องขอเข้าเป็นคู่ความแทน ศาลชั้นต้นอนุญาตศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับ ให้จำเลยทำนิติกรรมจดทะเบียนโอนที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) เลขที่ 387หมู่ที่ 1 ตำบลพนมรอก อำเภอท่าตะโก จังหวัดนครสวรรค์ ให้แก่โจทก์โดยให้โจทก์ชำระราคาที่ดินที่ค้างจำนวน 97,500 บาท แก่จำเลยก่อนหากจำเลยไม่ไปให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาของจำเลยแทนได้จำเลยฎีการะหว่างพิจารณาของศาลฎีกา จำเลยถึงแก่ความตายร้อยตรีสาธร แจ้งสุวรรณ และนางสาวสมจิตร เยี่ยมวารีผู้จัดการมรดกของจำเลยยื่นคำร้องขอเข้าเป็นคู่ความแทน ศาลฎีกาอนุญาตศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงเบื้องต้นฟังได้ว่าโจทก์ทั้งสองเป็นสามีภริยากัน เมื่อปี 2513 โจทก์ที่ 1 ขายฝากที่พิพาทแก่จำเลยเป็นเงิน 13,000 บาท มีกำหนดไถ่คืนภายในเวลา3 ปี แล้วโจทก์ทั้งสองก็เช่าที่พิพาทจากจำเลย แต่โจทก์ทั้งสองไม่ได้ไถ่ที่พิพาทคืนภายในกำหนดเวลาดังกล่าว คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาจำเลยว่า จำเลยตกลงขายที่พิพาทคืนให้แก่โจทก์ทั้งสองตามบันทึกเอกสารหมาย จ.2 หรือไม่ เห็นว่า พยานหลักฐานโจทก์ทั้งสองสมเหตุสมผลมีน้ำหนักกว่าพยานหลักฐานจำเลยข้อเท็จจริงฟังได้ว่า จำเลยได้ตกลงขายที่พิพาทคืนโจทก์ทั้งสองในราคา 105,000 บาท โดยจำเลยขอค่าเช่าที่ค้างชำระจำนวน22,500 บาท ด้วย แต่ยอมให้หักเงินจำนวน 30,000 บาทที่โจทก์ทั้งสองชำระให้ในการตกลงซื้อครั้งก่อน คงเหลือราคาที่จะต้องชำระ 97,500 บาท โจทก์ทั้งสองตกลง และนัดจดทะเบียนซื้อขายกันต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ในเดือนมีนาคม 2533 ดังนี้ข้อตกลงระหว่างโจทก์ทั้งสองกับจำเลยเป็นสัญญาจะซื้อจะขายที่พิพาทเมื่อปรากฏว่าจำเลยยอมให้หักเงินจำนวน 30,000 บาท ที่โจทก์ทั้งสองชำระให้ในการตกลงซื้อครั้งก่อนออกจากราคาที่พิพาทที่ตกลงกันในครั้งหลังนี้ ถือได้ว่าเป็นการชำระหนี้บางส่วนตามสัญญาจะซื้อจะขายที่พิพาทแล้ว เมื่อจำเลยไม่ปฏิบัติตามสัญญา แต่กลับบิดพลิ้วเรียกราคาใหม่ โจทก์ทั้งสองจึงมีสิทธิฟ้องจำเลยได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 456 วรรคสองพิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1959/2538นาย สมบูรณ์ ปิ่นวัฒนะ โดยนางริ้ว ปิ่นวัฒนะโจทก์ผู้ เข้า เป็น คู่ความ แทน กับพวกโจทก์นาง สม ใจ แจ้ง สุวรรณ หรือ เยี่ยม วา รี โดยจำเลยร้อยตรี สาธร แจ้งสุวรรณ และนางสาวสมจิตร เยี่ยม วา รีจำเลยผู้ เข้า เป็น คู่ความ แทนจำเลย ป.พ.พ. ม. 456 วรรคสองโจทก์ขายฝากที่พิพาทแก่จำเลยแล้วไม่ไถ่คืนภายในกำหนดแต่จำเลยได้ตกลงขายที่พิพาทคืนโจทก์ในราคา 105,000 บาทโดยจำเลยขอค่าเช่าที่ค้างชำระจำนวน 22,500 บาท ด้วยแต่ยอมให้หักเงินจำนวน 30,000 บาท ที่โจทก์ชำระให้ในการตกลงซื้อครั้งก่อน คงเหลือราคาที่จะต้องชำระ 97,500 บาทโจทก์ตกลง และนัดจดทะเบียนซื้อขายกันต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ในเดือนมีนาคม 2533 ดังนี้ ข้อตกลงระหว่างโจทก์กับจำเลยเป็นสัญญาจะซื้อจะขายที่พิพาท เมื่อปรากฏว่าจำเลยยอมให้หักเงินจำนวน 30,000 บาท ที่โจทก์ชำระให้ในการตกลงซื้อครั้งก่อนออกจากราคาที่พิพาทที่ตกลงกันในครั้งหลังนี้ถือได้ว่าเป็นการชำระหนี้บางส่วนตามสัญญาจะซื้อจะขายที่พิพาทแล้ว เมื่อจำเลยไม่ปฏิบัติตามสัญญา แต่กลับบิดพลิ้วเรียกราคาใหม่ โจทก์จึงมีสิทธิฟ้องจำเลยได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 456 วรรคสองโจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทั้งสองเป็นสามีภริยากันโดยชอบด้วยกฎหมายเมื่อปี 2513 โจทก์ได้ขายฝากที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์(น.ส.3) เลขที่ 387 เนื้อที่ 21 ไร่ 66 ตารางวา อยู่หมู่ที่ 1ตำบลพนมรอก อำเภอท่าตะโก จังหวัดนครสวรรค์ แก่จำเลยเป็นเงิน13,000 บาท กำหนดไถ่ภายใน 3 ปี และโจทก์เป็นผู้เช่าที่พิพาทจากจำเลย ต่อมาปี 2531 โจทก์ประสงค์จะซื้อที่พิพาทคืนจากจำเลยจำเลยจะขายคืนให้ในราคา 80,000 บาท โจทก์ตกลงและนำเงินไปให้จำเลยก่อนจำนวน 30,000 บาท ส่วนที่เหลือขอผ่อนเป็นเวลา 3 เดือนครั้นพ้นกำหนดเวลา 3 เดือน มาได้ประมาณ 15 วัน โจทก์ติดต่อกับจำเลยขอชำระเงินที่ค้างอีก 50,000 บาท โดยขอให้จำเลยไปทำการประกาศต่อทางราชการเพื่อทำนิติกรรมขายที่พิพาทคืนให้โจทก์จำเลยอ้างว่าโจทก์ผิดนัดและตกลงขายคืนให้เป็นเงิน 105,000 บาทโดยขอคิดค่าเช่าที่ค้างชำระอีก 5 ปี เป็นเงิน 22,500 บาทต่อมามีการต่อรองราคากันเพราะโจทก์เคยชำระราคาให้จำเลย22,500 บาท ต่อมามีการต่อรองราคากันเพราะโจทก์เคยชำระราคาให้จำเลยไปแล้ว 30,000 บาท โจทก์จำเลยจึงตกลงจะซื้อขายกันในราคา 97,500 บาท โจทก์ได้รวบรวมเงินจะนำไปชำระแก่จำเลยและขอให้จำเลยทำการประกาศเพื่อทำนิติกรรมซื้อขาย ณ ที่ว่าการอำเภอท่าตะโก แต่จำเลยขอผัดเรื่อยมา ต่อมาจำเลยมีจดหมายถึงโจทก์ว่าจะขายที่พิพาทคืนให้ในราคา 420,000 บาท โจทก์ได้ติดต่อจำเลยขอให้ขายคืนในราคา 97,500 บาท จำเลยไม่ยินยอมขอให้บังคับจำเลยไปทำนิติกรรมจดทะเบียนโอนที่พิพาทให้แก่โจทก์โดยโจทก์ขอชำระราคาเป็นเงิน 97,500 บาท หากจำเลยไม่ไปดำเนินการก็ให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลเป็นการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยให้การว่า คำฟ้องของโจทก์เป็นการซื้อขายอสังหาริมทรัพย์ซึ่งกฎหมายบังคับให้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่แต่โจทก์ไม่มีหนังสือสัญญาซื้อขายหรือหนังสือสัญญาจะซื้อจะขายหรือหนังสือคำมั่นว่าจะขายที่พิพาทแต่อย่างใด โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยยอมรับว่าเมื่อปี 2513 โจทก์ได้ขายฝากที่พิพาทไว้แก่จำเลยแล้วโจทก์ขอเช่าทำนาตลอดมาจนถึงปัจจุบัน ต่อมาเมื่อครบกำหนดระยะเวลาไถ่การขายฝากแล้วโจทก์ไม่ไถ่ ในปี 2531 โจทก์ไม่เคยมาติดต่อซื้อที่พิพาทคืนจากจำเลย จำเลยไม่เคยรับเงินจำนวน30,000 บาท และไม่เคยเขียนบันทึกยอดเงินราคาค่าที่พิพาทให้โจทก์ยึดถือไว้ ขอให้ยกฟ้องระหว่างพิจารณา โจทก์ที่ 1 ถึงแก่ความตาย โจทก์ที่ 2ยื่นคำร้องขอเข้าเป็นคู่ความแทน ศาลชั้นต้นอนุญาตศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับ ให้จำเลยทำนิติกรรมจดทะเบียนโอนที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3) เลขที่ 387หมู่ที่ 1 ตำบลพนมรอก อำเภอท่าตะโก จังหวัดนครสวรรค์ ให้แก่โจทก์โดยให้โจทก์ชำระราคาที่ดินที่ค้างจำนวน 97,500 บาท แก่จำเลยก่อนหากจำเลยไม่ไปให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาของจำเลยแทนได้จำเลยฎีการะหว่างพิจารณาของศาลฎีกา จำเลยถึงแก่ความตายร้อยตรีสาธร แจ้งสุวรรณ และนางสาวสมจิตร เยี่ยมวารีผู้จัดการมรดกของจำเลยยื่นคำร้องขอเข้าเป็นคู่ความแทน ศาลฎีกาอนุญาตศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงเบื้องต้นฟังได้ว่าโจทก์ทั้งสองเป็นสามีภริยากัน เมื่อปี 2513 โจทก์ที่ 1 ขายฝากที่พิพาทแก่จำเลยเป็นเงิน 13,000 บาท มีกำหนดไถ่คืนภายในเวลา3 ปี แล้วโจทก์ทั้งสองก็เช่าที่พิพาทจากจำเลย แต่โจทก์ทั้งสองไม่ได้ไถ่ที่พิพาทคืนภายในกำหนดเวลาดังกล่าว คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาจำเลยว่า จำเลยตกลงขายที่พิพาทคืนให้แก่โจทก์ทั้งสองตามบันทึกเอกสารหมาย จ.2 หรือไม่ เห็นว่า พยานหลักฐานโจทก์ทั้งสองสมเหตุสมผลมีน้ำหนักกว่าพยานหลักฐานจำเลยข้อเท็จจริงฟังได้ว่า จำเลยได้ตกลงขายที่พิพาทคืนโจทก์ทั้งสองในราคา 105,000 บาท โดยจำเลยขอค่าเช่าที่ค้างชำระจำนวน22,500 บาท ด้วย แต่ยอมให้หักเงินจำนวน 30,000 บาทที่โจทก์ทั้งสองชำระให้ในการตกลงซื้อครั้งก่อน คงเหลือราคาที่จะต้องชำระ 97,500 บาท โจทก์ทั้งสองตกลง และนัดจดทะเบียนซื้อขายกันต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ในเดือนมีนาคม 2533 ดังนี้ข้อตกลงระหว่างโจทก์ทั้งสองกับจำเลยเป็นสัญญาจะซื้อจะขายที่พิพาทเมื่อปรากฏว่าจำเลยยอมให้หักเงินจำนวน 30,000 บาท ที่โจทก์ทั้งสองชำระให้ในการตกลงซื้อครั้งก่อนออกจากราคาที่พิพาทที่ตกลงกันในครั้งหลังนี้ ถือได้ว่าเป็นการชำระหนี้บางส่วนตามสัญญาจะซื้อจะขายที่พิพาทแล้ว เมื่อจำเลยไม่ปฏิบัติตามสัญญา แต่กลับบิดพลิ้วเรียกราคาใหม่ โจทก์ทั้งสองจึงมีสิทธิฟ้องจำเลยได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 456 วรรคสองพิพากษายืน(เสริม บุญทรงสันติกุล-อุระ หวังอ้อมกลาง-ปราโมทย์ ชพานนท์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ