คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1684/2538หลักกฎหมาย: ความรับผิดชั้นที่สุดสำหรับ ค่าฤชาธรรมเนียมของคู่ความในคดีซึ่งรวมทั้ง ค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีเมื่อ ยึดทรัพย์สินซึ่งมิใช่ตัวเงินแล้ว ไม่มีการขายหรือจำหน่ายย่อมตกอยู่แก่คู่ความฝ่ายที่แพ้คดีคดี สืบเนื่อง มาจาก ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ให้ โจทก์ เป็น ผู้ เสียค่าธรรมเนียม การ ยึด ที่ดิน ของ จำเลย พร้อม สิ่งปลูกสร้าง โดย ไม่มีการ จำหน่าย หรือ ขายโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "มี ปัญหา ตาม ฎีกา โจทก์ ว่า โจทก์ หรือ จำเลยผู้ แพ้ คดี มี หน้าที่ ต้อง ชำระ ค่าธรรมเนียม เจ้าพนักงาน บังคับคดีเมื่อ ยึดทรัพย์สิน แล้ว ไม่มี การ ขาย หรือ จำหน่าย ตาม ตาราง 5 ข้อ 3ท้าย ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง เห็นว่า ค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงาน บังคับคดี เมื่อ ยึดทรัพย์สิน ซึ่ง มิใช่ ตัว เงิน แล้ว ไม่มีการ ขาย หรือ จำหน่าย เป็น ค่าธรรมเนียม ใน การ บังคับคดี ตาม ที่ บัญญัติไว้ ใน ตาราง 5 ข้อ 3 ท้าย ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง และตาม มาตรา 161 วรรคหนึ่ง ความรับผิด ชั้น ที่สุด สำหรับ ค่าฤชาธรรมเนียมของ คู่ความ ใน คดี ย่อม ตก อยู่ แก่ คู่ความ ฝ่าย ที่ แพ้ คดี คดี นี้ ศาลชั้นต้นพิพากษา ให้ จำเลย ชำระ เงิน พร้อม ดอกเบี้ย และ ค่าฤชาธรรมเนียม แก่โจทก์ คดีถึงที่สุด แล้ว จำเลย จึง เป็น ฝ่าย แพ้ คดี ต้อง รับผิด ชำระค่าธรรมเนียม ใน การ บังคับคดี ตาม บท กฎหมาย ดังกล่าว หลังจาก ที่ศาลชั้นต้น มี คำพิพากษา แล้ว เมื่อ วันที่ 7 มีนาคม 2533 จำเลย ไม่ยอมปฏิบัติ ตาม คำพิพากษา จน โจทก์ ต้อง ขอให้ บังคับคดี และ นำยึด ที่ดินพร้อม สิ่งปลูกสร้าง ของ จำเลย จน ต่อมา วันที่ 3 สิงหาคม 2533 จำเลยได้ นำ เงิน ตาม คำพิพากษา ศาลชั้นต้น พร้อม ดอกเบี้ย มา วางศาล ชำระหนี้ให้ โจทก์ แต่ มิได้ ชำระ ค่าธรรมเนียม เจ้าพนักงาน บังคับคดี แต่อย่างใดการ ที่ โจทก์ ต้อง บังคับคดี เป็น ความผิด ของ จำเลย ซึ่ง เป็น ฝ่าย แพ้ คดีจำเลย จึง มี หน้าที่ ชำระ ค่าธรรมเนียม เจ้าพนักงาน บังคับคดี เมื่อยึดทรัพย์ แล้ว ไม่มี การ ขาย หรือ จำหน่าย หาใช่ เป็น หน้าที่ ของ โจทก์ผู้ชนะ คดี ไม่ ที่ ศาลชั้นต้น และ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ว่า เป็น หน้าที่ของ โจทก์ ผู้นำยึด เป็น ผู้ต้อง เสีย ค่าธรรมเนียม ยึด แล้ว ไม่มี การ ขายนั้น ศาลฎีกา ไม่เห็น พ้อง ด้วย ฎีกา โจทก์ ฟังขึ้น "พิพากษากลับ เป็น ว่า โจทก์ ไม่ต้อง รับผิด เสีย ค่าธรรมเนียมยึดทรัพย์สิน แล้ว ไม่มี การ ขาย ตาม คำสั่ง ของ เจ้าพนักงาน บังคับคดี ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1684/2538นาย ปาน ขจรภัยโจทก์นาง บุญเทียม ทิพย์ประเวชจำเลย ป.วิ.พ. ม. 161, ม. ตาราง 5ความรับผิดชั้นที่สุดสำหรับ ค่าฤชาธรรมเนียมของคู่ความในคดีซึ่งรวมทั้ง ค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีเมื่อ ยึดทรัพย์สินซึ่งมิใช่ตัวเงินแล้ว ไม่มีการขายหรือจำหน่ายย่อมตกอยู่แก่คู่ความฝ่ายที่แพ้คดีคดี สืบเนื่อง มาจาก ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ให้ โจทก์ เป็น ผู้ เสียค่าธรรมเนียม การ ยึด ที่ดิน ของ จำเลย พร้อม สิ่งปลูกสร้าง โดย ไม่มีการ จำหน่าย หรือ ขายโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "มี ปัญหา ตาม ฎีกา โจทก์ ว่า โจทก์ หรือ จำเลยผู้ แพ้ คดี มี หน้าที่ ต้อง ชำระ ค่าธรรมเนียม เจ้าพนักงาน บังคับคดีเมื่อ ยึดทรัพย์สิน แล้ว ไม่มี การ ขาย หรือ จำหน่าย ตาม ตาราง 5 ข้อ 3ท้าย ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง เห็นว่า ค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงาน บังคับคดี เมื่อ ยึดทรัพย์สิน ซึ่ง มิใช่ ตัว เงิน แล้ว ไม่มีการ ขาย หรือ จำหน่าย เป็น ค่าธรรมเนียม ใน การ บังคับคดี ตาม ที่ บัญญัติไว้ ใน ตาราง 5 ข้อ 3 ท้าย ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง และตาม มาตรา 161 วรรคหนึ่ง ความรับผิด ชั้น ที่สุด สำหรับ ค่าฤชาธรรมเนียมของ คู่ความ ใน คดี ย่อม ตก อยู่ แก่ คู่ความ ฝ่าย ที่ แพ้ คดี คดี นี้ ศาลชั้นต้นพิพากษา ให้ จำเลย ชำระ เงิน พร้อม ดอกเบี้ย และ ค่าฤชาธรรมเนียม แก่โจทก์ คดีถึงที่สุด แล้ว จำเลย จึง เป็น ฝ่าย แพ้ คดี ต้อง รับผิด ชำระค่าธรรมเนียม ใน การ บังคับคดี ตาม บท กฎหมาย ดังกล่าว หลังจาก ที่ศาลชั้นต้น มี คำพิพากษา แล้ว เมื่อ วันที่ 7 มีนาคม 2533 จำเลย ไม่ยอมปฏิบัติ ตาม คำพิพากษา จน โจทก์ ต้อง ขอให้ บังคับคดี และ นำยึด ที่ดินพร้อม สิ่งปลูกสร้าง ของ จำเลย จน ต่อมา วันที่ 3 สิงหาคม 2533 จำเลยได้ นำ เงิน ตาม คำพิพากษา ศาลชั้นต้น พร้อม ดอกเบี้ย มา วางศาล ชำระหนี้ให้ โจทก์ แต่ มิได้ ชำระ ค่าธรรมเนียม เจ้าพนักงาน บังคับคดี แต่อย่างใดการ ที่ โจทก์ ต้อง บังคับคดี เป็น ความผิด ของ จำเลย ซึ่ง เป็น ฝ่าย แพ้ คดีจำเลย จึง มี หน้าที่ ชำระ ค่าธรรมเนียม เจ้าพนักงาน บังคับคดี เมื่อยึดทรัพย์ แล้ว ไม่มี การ ขาย หรือ จำหน่าย หาใช่ เป็น หน้าที่ ของ โจทก์ผู้ชนะ คดี ไม่ ที่ ศาลชั้นต้น และ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ว่า เป็น หน้าที่ของ โจทก์ ผู้นำยึด เป็น ผู้ต้อง เสีย ค่าธรรมเนียม ยึด แล้ว ไม่มี การ ขายนั้น ศาลฎีกา ไม่เห็น พ้อง ด้วย ฎีกา โจทก์ ฟังขึ้น "พิพากษากลับ เป็น ว่า โจทก์ ไม่ต้อง รับผิด เสีย ค่าธรรมเนียมยึดทรัพย์สิน แล้ว ไม่มี การ ขาย ตาม คำสั่ง ของ เจ้าพนักงาน บังคับคดี(สถิตย์ ไพเราะ-พรชัย สมรรถเวช-อธิราช มณีภาค)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการดำเนินคดีในศาลต้องมีค่าฤชาธรรมเนียมนับแต่เสนอคำฟ้องสู่ศาลจนถึงมีการบังคับคดีเพื่อให้เป็นไปตามคำพิพากษาหรือคำสั่งวินิจฉัยชี้ขาดคดีเช่นเมื่อฟ้องต้องเสียค่าขึ้นศาลถ้าเป็นคดีมีข้อพิพาทต้องเสียในอัตราร้อยละ2.5ของทุนทรัพย์ถ้าทุนทรัพย์ที่ฟ้องคดีเป็นเงิน100,000บาทต้องเสียค่าขึ้นศาลเป็นเงิน25,000บาทแต่เสียอย่างมากไม่เกิน200,000บาท(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา149,150และตาราง1ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง(1)(ก) โดยต้องเสียในเวลายื่นคำฟ้องและผู้เสียคือผู้ยื่นคำฟ้อง ตามบทบัญญัติมาตรา149มีข้อพิจารณาในเรื่องการชำระค่าฤชาธรรมเนียมอย่างกว้างๆอยู่2ประการ (1)ประการแรกการชำระหรือเสียค่าฤชาธรรมเนียมการเสนอคดีสู่ศาลหรือชั้นบังคับคดีในเบื้องต้น ปัญหาว่าเมื่อเริ่มคดีใครเป็นผู้เสียมาตรา149ได้กำหนดไว้แล้วเช่นการยื่นคำฟ้องผู้เสียค่าฤชาธรรมเนียมคือคู่ความผู้ยื่นฟ้อง นอกจากนี้ตามบทบัญญัติดังกล่าวยังระบุกว้างๆไว้ว่าในการดำเนินกระบวนพิจารณาอย่างอื่นให้ผู้นั้นเป็นผู้ชำระ กล่าวโดยสรุปแล้วผู้เสนอกระบวนพิจารณาใดๆของศาลเป็นผู้ชำระค่าฤชาธรรมเนียมศาลในเบื้องต้น(มาตรา149วรรคแรก)ซึ่งจะต้องเสียหรือชำระเมื่อใดต้องเป็นไปตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายเช่นค่าขึ้นศาลเสียในเวลายื่นคำฟ้อง(ตาราง1ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง)ค่าแต่งทนายความ(มาตรา61)ชำระเมื่อยื่นใบแต่งทนาย (2)ประการที่สองความรับผิดชั้นที่สุดของคู่ความในเรื่องค่าฤชาธรรมเนียม ปัญหาความรับผิดในชั้นที่สุดว่าใครต้องเป็นผู้รับผิดในเรื่องค่าฤชาธรรมเนียม ตามมาตรา161ระบุว่าความรับผิดชั้นที่สุดสำหรับค่าฤชาธรรมเนียมของคู่ความในคดีย่อมตกอยู่แก่คู่ความฝ่ายที่แพ้คดี หลักการตามบทบัญญัติดังกล่าวนับว่าชอบด้วยเหตุผลและความเป็นธรรมฝ่ายที่แพ้คดีควรต้องรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมทั้งหลายทั้งปวงในการสั่งค่าฤชาธรรมเนียมศาลคงต้องยึดถือหลักการดังกล่าวเป็นสำคัญและฝ่ายใดแพ้ชนะคดีคงต้องพิจารณาเป็นศาลๆไป(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1203/2508) อย่างไรก็ตามกฎหมายยังให้เป็นดุลพินิจของศาลที่จะกำหนดให้ฝ่ายใดเป็นผู้รับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมก็ได้โดยคำนึงถึงเหตุผลสมควรและความสุจริตในการสู้ความหรือการดำเนินคดีของคู่ความมาตรา161วรรคแรก,คำพิพากษาศาลฎีกาที่708/2509(ป),2956/2525,4749/2533และ483/2534 ค่าธรรมเนียมในการบังคับคดีเป็นค่าฤชาธรรมเนียมอย่างหนึ่งจึงตกอยู่ในบังคับตามมาตรา161เช่นกัน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่3341/2537) กรณีคดีตามหัวข้อหมายเหตุเป็นเรื่องโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยชำระเงินจำนวน50,000บาทแก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ15ต่อปีในระหว่างพิจารณาศาลชั้นต้นมีคำสั่งอายัดที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยไว้ชั่วคราวก่อนพิพากษาต่อมาศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาให้จำเลยชำระเงินตามฟ้องจำเลยไม่ชำระหนี้ตามคำพิพากษาโจทก์ขอให้บังคับคดีศาลชั้นต้นจึงออกหมายบังคับคดีและมีการยึดทรัพย์จำเลยดังกล่าวในชั้นบังคับคดีต่อมาจำเลยนำเงินจำนวนตามคำพิพากษาไปวางศาลและโจทก์ได้รับเงินจำนวนดังกล่าวไปจากศาลแล้วต่อมาเจ้าพนักงานบังคับคดีมีหนังสือแจ้งให้โจทก์ชำระเงินค่าธรรมเนียมยึดแล้วไม่มีการขายโจทก์ยื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้นว่าโจทก์ไม่ต้องรับผิดชำระเงินค่าธรรมเนียมดังกล่าวศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ให้โจทก์เป็นผู้เสียโจทก์จึงฎีกาลำดับขั้นตอนของคดีดังกล่าวท่านผู้อ่านคงพอมองเห็นภาพกระบวนการพิจารณาคดีและเมื่อปรับเข้ากับหลักเกณฑ์ว่าคดีค่าฤชาธรรมเนียมตามมาตรา149วรรคแรกและมาตรา161วรรคแรกแล้วคงได้คำตอบว่าคู่ความฝ่ายใดจะต้องรับผิดในค่าธรรมเนียมการยึดทรัพย์สินพิพาทแล้วไม่มีการขายนี้ ศาลฎีกาได้ให้เหตุผลแห่งคำวินิจฉัยเกี่ยวกับคดีนี้ไว้ในตอนหนึ่งโดยสรุปว่าคดีนี้ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงินพร้อมดอกเบี้ยและค่าฤชาธรรมเนียมแก่โจทก์คดีถึงที่สุดแล้วจำเลยจึงเป็นฝ่ายแพ้คดีต้องรับผิดชำระค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดีตามบทกฎหมายดังกล่าว(มาตรา161วรรคแรก)หลังจากที่ศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาแล้วจำเลยไม่ยอมปฏิบัติตามคำพิพากษาจนโจทก์ต้องขอให้บังคับคดีและนำยึดที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยจนต่อมาจำเลยนำเงินตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นพร้อมดอกเบี้ยมาวางศาลชำระหนี้ให้โจทก์แต่มิได้ชำระค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีแต่อย่างใดการที่โจทก์ต้องบังคับคดีเป็นความผิดของจำเลยซึ่งเป็นฝ่ายแพ้คดีจำเลยจึงมีหน้าที่ชำระค่าฤชาธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีเมื่อยึดแล้วไม่มีการขายหรือจำหน่ายหาใช่เป็นหน้าที่ของโจทก์ผู้ชนะคดีไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่1684/2538คงเป็นบรรทัดฐานเช่นฎีกาก่อนๆที่ย้ำให้เห็นว่าผู้แพ้คดีต้องเป็นผู้รับผิดชำระค่าฤชาธรรมเนียมซึ่งรวมถึงค่าธรรมเนียมในชั้นบังคับคดีด้วย มีข้อควรพิจารณาสำหรับกรณีที่มีการยึดทรัพย์สินซึ่งมิใช่ตัวเงินแล้วไม่มีการขายหรือจำหน่ายว่าฝ่ายที่แพ้คดีเช่นจำเลยซึ่งจะต้องรับผิดเสียค่าธรรมเนียมดังกล่าวถึงอัตราร้อยละ3.5ของราคาทรัพย์สินที่ยึดนั้นซึ่งบางครั้งอาจมากกว่าหนี้ที่ต้องชำระตามคำพิพากษาด้วยเช่นหนี้ตามคำพิพากษาเป็นเงินเพียง50,000บาทแต่มีการยึดที่ดินของจำเลยซึ่งมีแปลงเดียวโดยไม่มีทรัพย์สินอื่นเลยแต่ราคาที่ดินตามราคาประเมินเป็นเงินถึง10,000,000บาทดังนี้ต่อมาไม่มีการขายต้องเสียค่าธรรมเนียมการยึดถึงร้อยละ3.5เป็นเงิน350,000บาทซึ่งมากกว่าจำนวนเงินที่ต้องชำระหนี้ตามคำพิพากษาเสียอีกดังนี้เป็นที่เห็นได้ชัดว่าจำเลยจะต้องรับผิดชำระค่าธรรมเนียมดังกล่าวถึง350,000บาทรวมกับหนี้ตามคำพิพากษาอีก51,000บาทนับว่าเป็นความเสียหายของจำเลยโดยใช่เหตุดังนั้นในการสู้คดีหรือดำเนินคดีของฝ่ายจำเลยหรือแม้แต่โจทก์ควรคำนึงถึงกรณีนี้ไว้ด้วย พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษาคำพิพากษา: คดี สืบเนื่อง มาจาก ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ให้ โจทก์ เป็น ผู้ เสียค่าธรรมเนียม การ ยึด ที่ดิน ของ จำเลย พร้อม สิ่งปลูกสร้าง โดย ไม่มีการ จำหน่าย หรือ ขายโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "มี ปัญหา ตาม ฎีกา โจทก์ ว่า โจทก์ หรือ จำเลยผู้ แพ้ คดี มี หน้าที่ ต้อง ชำระ ค่าธรรมเนียม เจ้าพนักงาน บังคับคดีเมื่อ ยึดทรัพย์สิน แล้ว ไม่มี การ ขาย หรือ จำหน่าย ตาม ตาราง 5 ข้อ 3ท้าย ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง เห็นว่า ค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงาน บังคับคดี เมื่อ ยึดทรัพย์สิน ซึ่ง มิใช่ ตัว เงิน แล้ว ไม่มีการ ขาย หรือ จำหน่าย เป็น ค่าธรรมเนียม ใน การ บังคับคดี ตาม ที่ บัญญัติไว้ ใน ตาราง 5 ข้อ 3 ท้าย ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง และตาม มาตรา 161 วรรคหนึ่ง ความรับผิด ชั้น ที่สุด สำหรับ ค่าฤชาธรรมเนียมของ คู่ความ ใน คดี ย่อม ตก อยู่ แก่ คู่ความ ฝ่าย ที่ แพ้ คดี คดี นี้ ศาลชั้นต้นพิพากษา ให้ จำเลย ชำระ เงิน พร้อม ดอกเบี้ย และ ค่าฤชาธรรมเนียม แก่โจทก์ คดีถึงที่สุด แล้ว จำเลย จึง เป็น ฝ่าย แพ้ คดี ต้อง รับผิด ชำระค่าธรรมเนียม ใน การ บังคับคดี ตาม บท กฎหมาย ดังกล่าว หลังจาก ที่ศาลชั้นต้น มี คำพิพากษา แล้ว เมื่อ วันที่ 7 มีนาคม 2533 จำเลย ไม่ยอมปฏิบัติ ตาม คำพิพากษา จน โจทก์ ต้อง ขอให้ บังคับคดี และ นำยึด ที่ดินพร้อม สิ่งปลูกสร้าง ของ จำเลย จน ต่อมา วันที่ 3 สิงหาคม 2533 จำเลยได้ นำ เงิน ตาม คำพิพากษา ศาลชั้นต้น พร้อม ดอกเบี้ย มา วางศาล ชำระหนี้ให้ โจทก์ แต่ มิได้ ชำระ ค่าธรรมเนียม เจ้าพนักงาน บังคับคดี แต่อย่างใดการ ที่ โจทก์ ต้อง บังคับคดี เป็น ความผิด ของ จำเลย ซึ่ง เป็น ฝ่าย แพ้ คดีจำเลย จึง มี หน้าที่ ชำระ ค่าธรรมเนียม เจ้าพนักงาน บังคับคดี เมื่อยึดทรัพย์ แล้ว ไม่มี การ ขาย หรือ จำหน่าย หาใช่ เป็น หน้าที่ ของ โจทก์ผู้ชนะ คดี ไม่ ที่ ศาลชั้นต้น และ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ว่า เป็น หน้าที่ของ โจทก์ ผู้นำยึด เป็น ผู้ต้อง เสีย ค่าธรรมเนียม ยึด แล้ว ไม่มี การ ขายนั้น ศาลฎีกา ไม่เห็น พ้อง ด้วย ฎีกา โจทก์ ฟังขึ้น "พิพากษากลับ เป็น ว่า โจทก์ ไม่ต้อง รับผิด เสีย ค่าธรรมเนียมยึดทรัพย์สิน แล้ว ไม่มี การ ขาย ตาม คำสั่ง ของ เจ้าพนักงาน บังคับคดี ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1684/2538นาย ปาน ขจรภัยโจทก์นาง บุญเทียม ทิพย์ประเวชจำเลย ป.วิ.พ. ม. 161, ม. ตาราง 5ความรับผิดชั้นที่สุดสำหรับ ค่าฤชาธรรมเนียมของคู่ความในคดีซึ่งรวมทั้ง ค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีเมื่อ ยึดทรัพย์สินซึ่งมิใช่ตัวเงินแล้ว ไม่มีการขายหรือจำหน่ายย่อมตกอยู่แก่คู่ความฝ่ายที่แพ้คดีคดี สืบเนื่อง มาจาก ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ให้ โจทก์ เป็น ผู้ เสียค่าธรรมเนียม การ ยึด ที่ดิน ของ จำเลย พร้อม สิ่งปลูกสร้าง โดย ไม่มีการ จำหน่าย หรือ ขายโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "มี ปัญหา ตาม ฎีกา โจทก์ ว่า โจทก์ หรือ จำเลยผู้ แพ้ คดี มี หน้าที่ ต้อง ชำระ ค่าธรรมเนียม เจ้าพนักงาน บังคับคดีเมื่อ ยึดทรัพย์สิน แล้ว ไม่มี การ ขาย หรือ จำหน่าย ตาม ตาราง 5 ข้อ 3ท้าย ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง เห็นว่า ค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงาน บังคับคดี เมื่อ ยึดทรัพย์สิน ซึ่ง มิใช่ ตัว เงิน แล้ว ไม่มีการ ขาย หรือ จำหน่าย เป็น ค่าธรรมเนียม ใน การ บังคับคดี ตาม ที่ บัญญัติไว้ ใน ตาราง 5 ข้อ 3 ท้าย ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง และตาม มาตรา 161 วรรคหนึ่ง ความรับผิด ชั้น ที่สุด สำหรับ ค่าฤชาธรรมเนียมของ คู่ความ ใน คดี ย่อม ตก อยู่ แก่ คู่ความ ฝ่าย ที่ แพ้ คดี คดี นี้ ศาลชั้นต้นพิพากษา ให้ จำเลย ชำระ เงิน พร้อม ดอกเบี้ย และ ค่าฤชาธรรมเนียม แก่โจทก์ คดีถึงที่สุด แล้ว จำเลย จึง เป็น ฝ่าย แพ้ คดี ต้อง รับผิด ชำระค่าธรรมเนียม ใน การ บังคับคดี ตาม บท กฎหมาย ดังกล่าว หลังจาก ที่ศาลชั้นต้น มี คำพิพากษา แล้ว เมื่อ วันที่ 7 มีนาคม 2533 จำเลย ไม่ยอมปฏิบัติ ตาม คำพิพากษา จน โจทก์ ต้อง ขอให้ บังคับคดี และ นำยึด ที่ดินพร้อม สิ่งปลูกสร้าง ของ จำเลย จน ต่อมา วันที่ 3 สิงหาคม 2533 จำเลยได้ นำ เงิน ตาม คำพิพากษา ศาลชั้นต้น พร้อม ดอกเบี้ย มา วางศาล ชำระหนี้ให้ โจทก์ แต่ มิได้ ชำระ ค่าธรรมเนียม เจ้าพนักงาน บังคับคดี แต่อย่างใดการ ที่ โจทก์ ต้อง บังคับคดี เป็น ความผิด ของ จำเลย ซึ่ง เป็น ฝ่าย แพ้ คดีจำเลย จึง มี หน้าที่ ชำระ ค่าธรรมเนียม เจ้าพนักงาน บังคับคดี เมื่อยึดทรัพย์ แล้ว ไม่มี การ ขาย หรือ จำหน่าย หาใช่ เป็น หน้าที่ ของ โจทก์ผู้ชนะ คดี ไม่ ที่ ศาลชั้นต้น และ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ว่า เป็น หน้าที่ของ โจทก์ ผู้นำยึด เป็น ผู้ต้อง เสีย ค่าธรรมเนียม ยึด แล้ว ไม่มี การ ขายนั้น ศาลฎีกา ไม่เห็น พ้อง ด้วย ฎีกา โจทก์ ฟังขึ้น "พิพากษากลับ เป็น ว่า โจทก์ ไม่ต้อง รับผิด เสีย ค่าธรรมเนียมยึดทรัพย์สิน แล้ว ไม่มี การ ขาย ตาม คำสั่ง ของ เจ้าพนักงาน บังคับคดี(สถิตย์ ไพเราะ-พรชัย สมรรถเวช-อธิราช มณีภาค)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการดำเนินคดีในศาลต้องมีค่าฤชาธรรมเนียมนับแต่เสนอคำฟ้องสู่ศาลจนถึงมีการบังคับคดีเพื่อให้เป็นไปตามคำพิพากษาหรือคำสั่งวินิจฉัยชี้ขาดคดีเช่นเมื่อฟ้องต้องเสียค่าขึ้นศาลถ้าเป็นคดีมีข้อพิพาทต้องเสียในอัตราร้อยละ2.5ของทุนทรัพย์ถ้าทุนทรัพย์ที่ฟ้องคดีเป็นเงิน100,000บาทต้องเสียค่าขึ้นศาลเป็นเงิน25,000บาทแต่เสียอย่างมากไม่เกิน200,000บาท(ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา149,150และตาราง1ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง(1)(ก) โดยต้องเสียในเวลายื่นคำฟ้องและผู้เสียคือผู้ยื่นคำฟ้อง ตามบทบัญญัติมาตรา149มีข้อพิจารณาในเรื่องการชำระค่าฤชาธรรมเนียมอย่างกว้างๆอยู่2ประการ (1)ประการแรกการชำระหรือเสียค่าฤชาธรรมเนียมการเสนอคดีสู่ศาลหรือชั้นบังคับคดีในเบื้องต้น ปัญหาว่าเมื่อเริ่มคดีใครเป็นผู้เสียมาตรา149ได้กำหนดไว้แล้วเช่นการยื่นคำฟ้องผู้เสียค่าฤชาธรรมเนียมคือคู่ความผู้ยื่นฟ้อง นอกจากนี้ตามบทบัญญัติดังกล่าวยังระบุกว้างๆไว้ว่าในการดำเนินกระบวนพิจารณาอย่างอื่นให้ผู้นั้นเป็นผู้ชำระ กล่าวโดยสรุปแล้วผู้เสนอกระบวนพิจารณาใดๆของศาลเป็นผู้ชำระค่าฤชาธรรมเนียมศาลในเบื้องต้น(มาตรา149วรรคแรก)ซึ่งจะต้องเสียหรือชำระเมื่อใดต้องเป็นไปตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายเช่นค่าขึ้นศาลเสียในเวลายื่นคำฟ้อง(ตาราง1ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง)ค่าแต่งทนายความ(มาตรา61)ชำระเมื่อยื่นใบแต่งทนาย (2)ประการที่สองความรับผิดชั้นที่สุดของคู่ความในเรื่องค่าฤชาธรรมเนียม ปัญหาความรับผิดในชั้นที่สุดว่าใครต้องเป็นผู้รับผิดในเรื่องค่าฤชาธรรมเนียม ตามมาตรา161ระบุว่าความรับผิดชั้นที่สุดสำหรับค่าฤชาธรรมเนียมของคู่ความในคดีย่อมตกอยู่แก่คู่ความฝ่ายที่แพ้คดี หลักการตามบทบัญญัติดังกล่าวนับว่าชอบด้วยเหตุผลและความเป็นธรรมฝ่ายที่แพ้คดีควรต้องรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมทั้งหลายทั้งปวงในการสั่งค่าฤชาธรรมเนียมศาลคงต้องยึดถือหลักการดังกล่าวเป็นสำคัญและฝ่ายใดแพ้ชนะคดีคงต้องพิจารณาเป็นศาลๆไป(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1203/2508) อย่างไรก็ตามกฎหมายยังให้เป็นดุลพินิจของศาลที่จะกำหนดให้ฝ่ายใดเป็นผู้รับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมก็ได้โดยคำนึงถึงเหตุผลสมควรและความสุจริตในการสู้ความหรือการดำเนินคดีของคู่ความมาตรา161วรรคแรก,คำพิพากษาศาลฎีกาที่708/2509(ป),2956/2525,4749/2533และ483/2534 ค่าธรรมเนียมในการบังคับคดีเป็นค่าฤชาธรรมเนียมอย่างหนึ่งจึงตกอยู่ในบังคับตามมาตรา161เช่นกัน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่3341/2537) กรณีคดีตามหัวข้อหมายเหตุเป็นเรื่องโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยชำระเงินจำนวน50,000บาทแก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ15ต่อปีในระหว่างพิจารณาศาลชั้นต้นมีคำสั่งอายัดที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยไว้ชั่วคราวก่อนพิพากษาต่อมาศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาให้จำเลยชำระเงินตามฟ้องจำเลยไม่ชำระหนี้ตามคำพิพากษาโจทก์ขอให้บังคับคดีศาลชั้นต้นจึงออกหมายบังคับคดีและมีการยึดทรัพย์จำเลยดังกล่าวในชั้นบังคับคดีต่อมาจำเลยนำเงินจำนวนตามคำพิพากษาไปวางศาลและโจทก์ได้รับเงินจำนวนดังกล่าวไปจากศาลแล้วต่อมาเจ้าพนักงานบังคับคดีมีหนังสือแจ้งให้โจทก์ชำระเงินค่าธรรมเนียมยึดแล้วไม่มีการขายโจทก์ยื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้นว่าโจทก์ไม่ต้องรับผิดชำระเงินค่าธรรมเนียมดังกล่าวศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ให้โจทก์เป็นผู้เสียโจทก์จึงฎีกาลำดับขั้นตอนของคดีดังกล่าวท่านผู้อ่านคงพอมองเห็นภาพกระบวนการพิจารณาคดีและเมื่อปรับเข้ากับหลักเกณฑ์ว่าคดีค่าฤชาธรรมเนียมตามมาตรา149วรรคแรกและมาตรา161วรรคแรกแล้วคงได้คำตอบว่าคู่ความฝ่ายใดจะต้องรับผิดในค่าธรรมเนียมการยึดทรัพย์สินพิพาทแล้วไม่มีการขายนี้ ศาลฎีกาได้ให้เหตุผลแห่งคำวินิจฉัยเกี่ยวกับคดีนี้ไว้ในตอนหนึ่งโดยสรุปว่าคดีนี้ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงินพร้อมดอกเบี้ยและค่าฤชาธรรมเนียมแก่โจทก์คดีถึงที่สุดแล้วจำเลยจึงเป็นฝ่ายแพ้คดีต้องรับผิดชำระค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดีตามบทกฎหมายดังกล่าว(มาตรา161วรรคแรก)หลังจากที่ศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาแล้วจำเลยไม่ยอมปฏิบัติตามคำพิพากษาจนโจทก์ต้องขอให้บังคับคดีและนำยึดที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยจนต่อมาจำเลยนำเงินตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นพร้อมดอกเบี้ยมาวางศาลชำระหนี้ให้โจทก์แต่มิได้ชำระค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีแต่อย่างใดการที่โจทก์ต้องบังคับคดีเป็นความผิดของจำเลยซึ่งเป็นฝ่ายแพ้คดีจำเลยจึงมีหน้าที่ชำระค่าฤชาธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดีเมื่อยึดแล้วไม่มีการขายหรือจำหน่ายหาใช่เป็นหน้าที่ของโจทก์ผู้ชนะคดีไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่1684/2538คงเป็นบรรทัดฐานเช่นฎีกาก่อนๆที่ย้ำให้เห็นว่าผู้แพ้คดีต้องเป็นผู้รับผิดชำระค่าฤชาธรรมเนียมซึ่งรวมถึงค่าธรรมเนียมในชั้นบังคับคดีด้วย มีข้อควรพิจารณาสำหรับกรณีที่มีการยึดทรัพย์สินซึ่งมิใช่ตัวเงินแล้วไม่มีการขายหรือจำหน่ายว่าฝ่ายที่แพ้คดีเช่นจำเลยซึ่งจะต้องรับผิดเสียค่าธรรมเนียมดังกล่าวถึงอัตราร้อยละ3.5ของราคาทรัพย์สินที่ยึดนั้นซึ่งบางครั้งอาจมากกว่าหนี้ที่ต้องชำระตามคำพิพากษาด้วยเช่นหนี้ตามคำพิพากษาเป็นเงินเพียง50,000บาทแต่มีการยึดที่ดินของจำเลยซึ่งมีแปลงเดียวโดยไม่มีทรัพย์สินอื่นเลยแต่ราคาที่ดินตามราคาประเมินเป็นเงินถึง10,000,000บาทดังนี้ต่อมาไม่มีการขายต้องเสียค่าธรรมเนียมการยึดถึงร้อยละ3.5เป็นเงิน350,000บาทซึ่งมากกว่าจำนวนเงินที่ต้องชำระหนี้ตามคำพิพากษาเสียอีกดังนี้เป็นที่เห็นได้ชัดว่าจำเลยจะต้องรับผิดชำระค่าธรรมเนียมดังกล่าวถึง350,000บาทรวมกับหนี้ตามคำพิพากษาอีก51,000บาทนับว่าเป็นความเสียหายของจำเลยโดยใช่เหตุดังนั้นในการสู้คดีหรือดำเนินคดีของฝ่ายจำเลยหรือแม้แต่โจทก์ควรคำนึงถึงกรณีนี้ไว้ด้วย พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษา