ระเบียบกรมการขนส่งทางบกระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกเลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์สำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบกพ.ศ. ๒๕๔๘ ตามที่ได้มีระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกหมายเลขเครื่องยนต์และหมายเลขตัวถังหรือโครงคัสซีพ.ศ. ๒๕๒๔ ลงวันที่ ๒๓ ธันวาคม ๒๕๒๔ ไว้แล้ว นั้นโดยที่เป็นการสมควรปรับปรุงแก้ไขระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกเลขตัวถังหรือโครงคัสซีและเลขเครื่องยนต์สำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบกเสียใหม่ให้เหมาะสมยิ่งขึ้น จึงวางระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกเลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์สำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบกพ.ศ. ๒๕๔๘ข้อ ๒ให้ยกเลิกระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกหมายเลขเครื่องยนต์และหมายเลขตัวถังหรือโครงคัสซีพ.ศ. ๒๕๒๔ ลงวันที่ ๒๓ ธันวาคม ๒๕๒๔ บรรดาระเบียบ ข้อบังคับหรือคำสั่งอื่นใดในส่วนที่กำหนดไว้แล้วในระเบียบนี้หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับที่กำหนดไว้ในระเบียบนี้ ให้ใช้ระเบียบนี้แทนข้อ ๓[๑]ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่๑ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๔๘ เป็นต้นไปข้อ ๔ให้รองอธิบดี (ฝ่ายปฏิบัติการ)กรมการขนส่งทางบก รักษาการตามระเบียบนี้ข้อ ๕ในระเบียบนี้เลขตัวรถ หมายถึงเลขคัสซีสำหรับรถที่มีโครงคัสซีหรือเลขตัวถังสำหรับรถที่ไม่มีโครงคัสซีเจ้าของรถ หมายถึงผู้ที่มีชื่อเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์รถ และให้หมายความรวมถึงผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งซึ่งเป็นผู้ครอบครองรถนั้นด้วยหมวด๑การกำหนดและตอกเลขตัวรถ ข้อ ๖รถดังต่อไปนี้อยู่ในข่ายต้องกำหนดและตอกเลขตัวรถ(๑)รถที่ไม่มีเลขตัวรถจากผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าจากต่างประเทศซึ่งเจ้าของรถมีหลักฐานการได้มาถูกต้องและให้บันทึกถ้อยคำเจ้าของรถรับรองว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏในหลักฐาน(๒) รถที่เดิมมีเลขตัวรถตอกไว้บนแผ่นโลหะ (plate)แต่ได้ชำรุดลบเลือนหรือสูญหาย และเจ้าของรถได้บันทึกถ้อยคำรับรองว่าเป็นรถคันเดิมตามหลักฐาน(๓) รถที่เดิมมีเลขตัวรถแต่ชำรุด ลบเลือนหรือถูกทำลายเนื่องจากสนิม กัดกร่อน หรืออุบัติเหตุ หรือด้วยเหตุอื่นโดยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์และเจ้าของรถได้บันทึกถ้อยคำรับรองว่าเป็นรถคันเดิมตามหลักฐานในกรณีที่ไม่สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นโครงคัสซีหรือตัวถังของรถคันเดิม ให้ส่งตรวจสอบกับกองพิสูจน์หลักฐานหรือกองกำกับการวิทยาการ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ เพื่อยืนยันความถูกต้อง(๔)รถที่เดิมมีเลขตัวรถแต่ถูกโจรกรรมไปแล้วได้คืนและมีร่องรอยการแก้ไขเปลี่ยนแปลงหรือทำลายเลขเดิมบางส่วนโดยเจ้าของรถมีหลักฐานการรับรถคืนจากพนักงานสอบสวนหรือศาลพร้อมทั้งบันทึกถ้อยคำเจ้าของรถรับรองว่าเป็นรถคันเดิมที่ถูกโจรกรรมไปในกรณีที่เลขตัวรถเดิมถูกทำลายทั้งหมดและไม่สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นรถคันเดิมให้ส่งตรวจสอบกับกองพิสูจน์หลักฐาน หรือกองกำกับการวิทยาการ สำนักงานตำรวจแห่งชาติเพื่อยืนยันความถูกต้อง และถ้าผลการตรวจพิสูจน์ยังไม่สามารถวินิจฉัยความถูกต้องได้ให้ส่งตรวจสอบตำหนิรูปพรรณยานพาหนะที่แจ้งหายกับกองทะเบียนประวัติอาชญากรหรือกองกำกับการวิทยาการสำนักงานตำรวจแห่งชาติ(๕)รถที่เดิมมีเลขตัวรถแต่ถูกทำลายหรือแก้ไขเปลี่ยนแปลงซึ่งเป็นรถที่ได้มาจากการขายตามปกติของส่วนราชการหรือการขายทอดตลาดของเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตามกฎหมาย เช่นกรมศุลกากรหรือสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เป็นต้นโดยมีหลักฐานการได้มาจากส่วนราชการนั้นถูกต้องและเจ้าของรถได้บันทึกถ้อยคำรับรองว่าเป็นรถคันเดิมกับที่ปรากฏในหลักฐานหรือถ้าจำเป็นอาจขอให้ส่วนราชการที่ขายรถจัดส่งเอกสารรายละเอียดที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมเพื่อประกอบการพิจารณาด้วยก็ได้(๖) รถที่เดิมมีเลขตัวรถแต่เกิดปัญหาการซ้ำซ้อนเลขตัวรถไปเหมือนกับรถคันอื่นแต่ทั้งนี้การซ้ำซ้อนนั้นต้องปรากฏหลักฐานการจดทะเบียนรถหรือมีหลักฐานการได้มาถูกต้อง ให้พิจารณากำหนดและตอกเลขตัวรถให้กับรถคันที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนลำดับหลังหรือในกรณีที่มีความจำเป็น เช่นไม่สามารถติดต่อผู้ครอบครองรถคันที่จดทะเบียนลำดับหลังได้ให้พิจารณากำหนดและตอกเลขให้กับรถคันที่จดทะเบียนลำดับแรกข้อ ๗เลขตัวรถที่กำหนดให้ตอกประกอบด้วยตัวเลข๓ กลุ่ม ดังนี้(๑) กลุ่มที่หนึ่ง มี ๒ หลักเป็นรหัสจังหวัดที่รถจดทะเบียนหรือจะจดทะเบียน (ยกเว้นจังหวัดหนองบัวลำภู มี ๓หลัก) กรณีเป็นสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาให้กำหนดเป็น ๓หลัก โดยเลข ๒ หลักแรกเป็นรหัสจังหวัด และเลขหลักที่ ๓เป็นเลขลำดับที่จัดตั้งสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาก่อนหลัง แล้วแต่กรณี(๒) กลุ่มที่สอง มี ๔ หลักเป็นเลขลำดับก่อนหลังที่ทำการตอกในแต่ละปี(๓) กลุ่มที่สาม มี ๒ หลักเป็นเลขสองตัวสุดท้ายของปี พ.ศ. ที่ทำการตอกเลขข้อ ๘ตำแหน่งและลักษณะการตอกเลขตัวรถ(๑) การตอกเลขตัวรถให้ใช้ตัวเลขอารบิคที่มีขนาด ๘มิลลิเมตร หรือขนาดใกล้เคียง และให้ตอกที่โครงคัสซีบริเวณหน้าล้อหน้าด้านซ้ายหรือบริเวณอื่นที่เหมาะสมในกรณีเป็นรถที่ไม่มีโครงคัสซีให้ตอกที่ตัวถังรถแถบด้านซ้ายหรือตำแหน่งอื่นที่เหมาะสม(๒) ให้ตอกหมายเลขเรียงลำดับตามกลุ่มในแนวนอนในกรณีมีเหตุจำเป็น ให้ตอกตามแนวตั้งก็ได้การกำหนดเลขรหัสประจำจังหวัดต่างๆในการตอกเลขตัวรถ ให้กำหนดตามเลขรหัสประจำจังหวัด ตามที่แนบท้ายระเบียบนี้ข้อ ๙เมื่อทำการตอกเลขแล้วให้ดำเนินการดังนี้(๑) จัดทำทะเบียนคุมเลขตัวรถที่ตอกโดยให้มีรายละเอียดเกี่ยวกับหมายเลขทะเบียนรถชื่อผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งหรือเจ้าของรถ ชนิดของเครื่องยนต์ ตำแหน่ง วันเดือน ปีที่ตอกสาเหตุความจำเป็นในการตอกเลข และลายมือชื่อผู้ตอกเลขรวมทั้งให้ลอกลายเลขที่ตอกติดไว้ในทะเบียนคุม และให้ผู้ตอกเลขลงลายมือชื่อกำกับไว้ที่ลายด้วย(๒) ลอกลายเลขที่ตอกติดไว้ในประวัติรถและให้ผู้ตอกเลขลงลายมือชื่อกำกับไว้ที่ลายพร้อมทั้งให้บันทึกรายละเอียดเกี่ยวกับวัน เดือน ปี ตำแหน่งที่ตอก และสาเหตุความจำเป็นในการตอกเลขไว้ในประวัติรถด้วยหมวด๒การกำหนดและตอกเลขเครื่องยนต์ ข้อ ๑๐รถดังต่อไปนี้อยู่ในข่ายต้องกำหนดและตอกเลขเครื่องยนต์(๑) รถที่เครื่องยนต์ไม่มีหมายเลขจากผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าจากต่างประเทศ ซึ่งเจ้าของรถมีหลักฐานการได้มาถูกต้องและเจ้าของรถได้บันทึกถ้อยคำรับรองว่าเป็นเครื่องยนต์ของรถคันเดียวกับที่ปรากฏในหลักฐาน(๒)รถที่เดิมมีเลขเครื่องยนต์ซึ่งตอกไว้บนแผ่นโลหะ (plate) แต่ชำรุดลบเลือนหรือสูญหายและเจ้าของรถได้บันทึกถ้อยคำรับรองว่าเป็นเครื่องยนต์เดิมตามหลักฐาน(๓) รถที่เดิมมีเลขเครื่องยนต์แต่ชำรุด ลบเลือนหรือถูกทำลายเนื่องจากสนิม กัดกร่อน หรืออุบัติเหตุ หรือด้วยเหตุอื่นโดยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์และเจ้าของรถได้บันทึกถ้อยคำรับรองว่าเป็นเครื่องยนต์เดิมตามหลักฐานในกรณีที่ไม่สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นเครื่องยนต์ของรถคันเดิมให้ส่งตรวจสอบกับกองพิสูจน์หลักฐาน หรือกองกำกับการวิทยาการ สำนักงานตำรวจแห่งชาติเพื่อยืนยันความถูกต้อง(๔) รถที่เดิมมีเลขเครื่องยนต์แต่เจ้าของรถได้เปลี่ยนเครื่องยนต์ใหม่ซึ่งไม่มีหมายเลขหรือเปลี่ยนชิ้นส่วนของเครื่องยนต์ที่ตอกเลขเดิมอยู่โดยชิ้นส่วนใหม่ไม่มีหมายเลขซึ่งเจ้าของรถมีหลักฐานแสดงการได้มาของเครื่องยนต์หรือชิ้นส่วนของเครื่องยนต์แล้วแต่กรณีโดยถูกต้องและเจ้าของรถได้บันทึกถ้อยคำรับรองความถูกต้อง ทั้งนี้ ถ้าพบร่องรอยการเจียรไสเชื่อมทับ หรือโดยวิธีอื่น ที่ผิวโลหะบริเวณตำแหน่งที่ใช้ตอกเลขเครื่องยนต์โดยน่าเชื่อว่ามีการทำลายเลขเดิม ให้ส่งตรวจสอบกับกองพิสูจน์หลักฐานหรือกองกำกับการวิทยาการ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ เพื่อยืนยันความถูกต้อง(๕)รถที่เดิมมีเลขเครื่องยนต์แต่ถูกโจรกรรมไปแล้วได้คืนและมีร่องรอยการแก้ไขเปลี่ยนแปลงหรือทำลายเลขเครื่องยนต์เดิมบางส่วนโดยเจ้าของรถมีหลักฐานการรับรถคืนจากพนักงานสอบสวนหรือศาล พร้อมทั้งบันทึกถ้อยคำเจ้าของรถรับรองว่าเป็นเครื่องยนต์ของรถคันที่ปรากฏในหลักฐานในกรณีที่เลขเครื่องยนต์เดิมถูกทำลายทั้งหมดและไม่สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นเครื่องยนต์ของรถคันเดิมให้ดำเนินการทำนองเดียวกับข้อ ๖ (๔) วรรคสอง โดยอนุโลม(๖) รถที่เดิมมีเลขเครื่องยนต์แต่ถูกทำลายหรือแก้ไขเปลี่ยนแปลงซึ่งเป็นรถที่ได้มาจากการขายตามปกติของส่วนราชการหรือการขายทอดตลาดของเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตามกฎหมาย เช่น กรมศุลกากรหรือสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เป็นต้น โดยมีหลักฐานการได้มาจากส่วนราชการนั้นถูกต้องและเจ้าของรถได้บันทึกถ้อยคำรับรองว่าเป็นเครื่องยนต์ของรถคันเดียวกับที่ปรากฏในหลักฐานหรือถ้าจำเป็นอาจขอให้ส่วนราชการที่ขายรถจัดส่งเอกสารรายละเอียดที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมเพื่อประกอบการพิจารณาด้วยก็ได้(๗)รถที่เดิมมีเลขเครื่องยนต์แต่เกิดปัญหาการซ้ำซ้อนกับเลขเครื่องยนต์ของรถคันอื่นซึ่งการซ้ำซ้อนนั้นต้องปรากฏหลักฐานการจดทะเบียนรถ หรือมีหลักฐานการได้มาถูกต้องให้พิจารณากำหนดและตอกเลขตัวรถให้กับรถคันที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนลำดับหลังหรือในกรณีที่มีความจำเป็น เช่นไม่สามารถติดต่อผู้ครอบครองรถคันที่จดทะเบียนลำดับหลังได้ ให้พิจารณากำหนดและตอกเลขให้กับรถคันที่จดทะเบียนลำดับแรกข้อ ๑๑เลขเครื่องยนต์ที่กำหนดให้ตอกให้ดำเนินการตามข้อ ๗ โดยอนุโลมสำหรับตัวเลขกลุ่มที่สองซึ่งเป็นเลขลำดับก่อนหลังที่ทำการตอกเลขเครื่องยนต์ในแต่ละปีให้กำหนดเป็นเลข ๓ หลักข้อ ๑๒ตำแหน่งและลักษณะการตอกเลขเครื่องยนต์(๑)การตอกเลขเครื่องยนต์ให้ใช้ตัวเลขอารบิคที่มีขนาด ๖ มิลลิเมตรหรือขนาดใกล้เคียงและให้ตอกในบริเวณที่มั่นคงแข็งแรงของตัวเครื่องยนต์(๒) ลักษณะการตอกและการกำหนดเลขรหัสประจำจังหวัดต่างๆในการตอก รวมทั้งเมื่อทำการตอกเลขเครื่องยนต์แล้ว ให้ดำเนินการตามข้อ ๘ (๒) ข้อ ๘วรรคสาม และข้อ ๙ โดยอนุโลมหมวด๓การอนุญาตให้กำหนดและตอกเลข ข้อ ๑๓การกำหนดและตอกเลขตัวรถและหรือเลขเครื่องยนต์ให้ผู้อำนวยการสำนักมาตรฐานงานทะเบียนและภาษีรถหรือผู้ที่ได้รับมอบหมายผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่ หรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย ขนส่งจังหวัดหรือผู้ที่ได้รับมอบหมายแล้วแต่กรณี เป็นผู้พิจารณาอนุญาตให้กำหนดและตอกเลขตัวรถและหรือเลขเครื่องยนต์ในเขตพื้นที่ความรับผิดชอบและหน้าที่การตอกเลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์ให้อยู่ในความรับผิดชอบของส่วนทะเบียนรถขนส่งสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่สำนักงานขนส่งจังหวัดหรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาที่ได้รับมอบหมาย แล้วแต่กรณีกรณีที่สำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาใดมิได้รับมอบหมายให้เป็นผู้กำหนดและตอกเลขตัวรถและหรือเลขเครื่องยนต์ให้สำนักงานขนส่งจังหวัด เป็นผู้กำหนดและตอกเลข สำหรับรถที่อยู่ในความรับผิดชอบของสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขานั้นและเมื่อสำนักงานขนส่งจังหวัดดำเนินการตอกเลขแล้วให้จัดทำบันทึกแจ้งรายละเอียดเกี่ยวกับวันเดือน ปี และตำแหน่งที่ตอกเลขพร้อมทั้งลอกลายเลขที่ตอกแนบส่งไปให้สำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาด้วยและเมื่อสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขา ได้รับแจ้งผลการตอกเลขแล้ว ให้จัดทำทะเบียนคุมการตอกเลขและบันทึกรายละเอียดต่างๆ ในทะเบียนคุมและในประวัติรถ ทำนองเดียวกับข้อ ๙ และข้อ๑๒ (๒) แล้วแต่กรณีประกาศณ วันที่ ๑๗ มกราคม พ.ศ. ๒๕๔๘ปิยะพันธ์จัมปาสุตอธิบดีกรมการขนส่งทางบก[เอกสารแนบท้าย]๑. เลขรหัสประจำจังหวัด(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)ปริยานุช/ผู้จัดทำ๙ตุลาคม ๒๕๕๐[๑]ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๔/ตอนพิเศษ ๑๒๙ ง/หน้า ๕/๒๓ กันยายน ๒๕๕๐