คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4151/2532หลักกฎหมาย: โจทก์ส่งมอบสิ่งของที่ขายให้แก่จำเลยล่าช้าเกินกำหนดตามสัญญา โดยอ้างเหตุสุดวิสัยเนื่องจากบริษัทผู้ขายล้มละลาย เมื่อปรากฏว่าโจทก์สั่งซื้อสิ่งของไปยังบริษัทผู้ขายก่อนวันที่บริษัทผู้ขายล้มละลาย การที่บริษัทผู้ขายไม่ส่งสิ่งของมาให้โจทก์เป็นเพราะเหตุใด โจทก์ไม่ได้นำสืบแสดงให้ปรากฏ โจทก์จะมา กล่าวอ้างว่าบริษัทผู้ขายได้ล้มละลายในภายหลังต้องรอให้บริษัทอื่นเข้ามาจัดกิจการแทนก่อน จึงไม่สามารถส่งมอบสิ่งของที่ขายให้แก่จำเลยภายในกำหนดตามสัญญาอันเป็นเหตุสุดวิสัยหาได้ไม่ เพราะบริษัทผู้ขายอาจมีสิ่งของตามสัญญาอยู่แล้ว สามารถส่งมอบให้แก่โจทก์ได้ก่อนที่จะล้มละลายแต่ไม่ส่งให้เองทั้งโจทก์มิได้นำสืบว่าสิ่งของเหล่านั้น โจทก์ไม่สามารถที่จะจัดหาจากผู้ขายรายอื่นได้ข้ออ้างของโจทก์จึงฟังไม่ขึ้น.โจทก์ฟ้องว่า โจทก์จำเลยทำสัญญาซื้อขายโดยโจทก์ตกลงขายเครื่องเฮลิคอปเตอร์ 1 เครื่องพร้อมอุปกรณ์ในราคา 6,276,750 บาทกำหนดส่งมอบแก่จำเลยภายในวันที่ 3 พฤษภาคม 2527 เมื่อวันที่20 มกราคม 2527 โจทก์นำเครื่องเฮลิคอปเตอร์ไปส่งมอบให้แก่จำเลยโดยขาดอุปกรณ์เครื่องบางอย่างไป 12 รายการต่อมาวันที่ 4 พฤษภาคม2527 โจทก์ได้ส่งอุปกรณ์ที่ขาดให้แก่จำเลยครบถ้วน เหตุที่ส่งล่าช้าเนื่องจากบริษัทที่ขายเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้โจทก์ถูกศาลสั่งให้ล้มละลายจึงเป็นเหตุสุดวิสัยและล่าช้าไปเพียง 1 วัน เท่านั้น แต่จำเลยถือว่าการส่งมอบของถูกต้องถึงวันตรวจทดลองแล้วเสร็จ คือวันที่6 สิงหาคม 2527 จึงล่าช้าเป็นเวลา 95 วัน และคิดหักเงินไว้เป็นค่าปรับ 1,192,582.50 บาท โดยคิดหักค่าปรับจากราคาสิ่งของทั้งหมดคือ 6,276,750 บาท ซึ่งไม่ถูกต้อง การกระทำของจำเลยทำให้โจทก์เสียหาย จึงขอคิดเป็นดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับแต่วันที่ 14 กันยายน 2527 ถึงวันฟ้องเป็นเงิน 14,907.25 บาท ขอให้จำเลยชำระต้นเงินและดอกเบี้ยถึงวันฟ้องจำนวน 1,207,489.75 บาทให้แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีของต้นเงิน1,192,582.50 บาท นับจากวันฟ้องจนถึงวันชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยได้ทำสัญญาซื้อเครื่องเฮลิคอปเตอร์จากโจทก์ตามฟ้อง ที่โจทก์ส่งมอบเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้จำเลยเมื่อวันที่ 20 มกราคม 2527 นั้น ปรากฏว่าอุปกรณ์ประกอบบางรายการขาดไปและบางรายการไม่ถูกต้องตามสัญญารวม 12 รายการ ซึ่งเป็นอุปกรณ์ที่เป็นสาระสำคัญในการใช้เครื่องเฮลิคอปเตอร์อย่างปลอดภัยคณะกรรมการตรวจรับของจำเลยจึงยังไม่ยอมรับมอบเครื่องเฮลิคอปเตอร์ขอโจทก์ ครั้นเมื่อสัญญาครบกำหนดแล้ว โจทก์จึงได้ส่งมอบอุปกรณ์ที่ยังขาดและทำการแก้ไขติดตั้งอุปกรณ์ที่บกพร่องให้จำเลยแล้วเสร็จและร่วมกับจำเลยทำการตรวจสอบและทดลองบินเป็นที่เรียบร้อยถูกต้องเมื่อวันที่ 6 สิงหาคม 2527 จำเลยจึงถือว่า โจทก์ส่งมอบเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้จำเลยล่าช้าไป 95 วัน ไม่ใช่ 1 วัน ดังข้ออ้างของโจทก์ ซึ่งตามสัญญาซื้อขายข้อ 8 จำเลยมีสิทธิคิดค่าปรับจากโจทก์ตามสัญญาข้อ 9 โดยปรับเป็นรายวันในอัตราร้อยละ 0.2 ของราคาเครื่องเฮลิคอปเตอร์ทั้งหมดเป็นเวลา 95 วันเป็นเงิน 1,192,582.50บาท ซึ่งโจทก์ได้ยอมให้จำเลยปรับ และรับเงินส่วนที่เหลือจากจำเลยไปแล้ว ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า เมื่อวันที่ 6กันยายน 2526 โจทก์ได้ทำสัญญาขายเครื่องเฮลิคอปเตอร์ชนิดเครื่องยนตไอพ่นยี่ห้อฮิลเลอร์ ยูเอช-12 อีที ผลิตโดยบริษัทฮิลเลอร์เอวิเอชั่น ประเทศสหรัฐอเมริกา พร้อมด้วยอุปกรณ์ต่าง ๆ ให้แก่จำเลยจำนวน 1 เครื่อง ราคา 6,276,750 บาท กำหนดส่งมอบให้แก่จำเลย ณ ศูนย์ฝึกการบินพลเรือน อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ภายในวันที่ 3 พฤษภาคม 2527 ต่อมาเมื่อวันที่ 20 มกราคม 2527โจทก์ได้ส่งมอบเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้แก่จำเลย แต่ยังขาดอุปกรณ์บางอย่าง และอุปกรณ์บางรายการไม่ตรงตามสัญญา รวม 12 รายการโจทก์ส่งมอบอุปกรณ์ให้แก่จำเลยครบถ้วนและได้ติดตั้งแก้ไขดัดแปลงอุปกรณ์ต่าง ๆ เสร็จสิ้นในวันที่ 6 กรกฎาคม 2527 หลังจากนั้นได้ร่วมกับคณะกรรมการตรวจรับของจำเลยตรวจสอบและทดลองบินตั้งแต่วันที่16 กรกฎาคม 2527 ถึงวันที่ 6 สิงหาคม 2527 คณะกรรมการตรวจรับของจำเลยมีความเห็นให้รับเครื่องเฮลิคอปเตอร์ไว้ตามสัญญา และจำเลยได้รับเครื่องเฮลิคอปเตอร์ของโจทก์ไว้แล้วโดยไม่ได้ใช้สิทธิบอกเลิกสัญญา แต่ได้อาศัยสิทธิตามสัญญาซื้อขายข้อ 9 ปรับโจทก์ฐานส่งมอบสิ่งของล่าช้าในอัตราร้อยละ 0.2 ของราคาเครื่องเฮลิคอปเตอร์ทั้งหมดเป็นรายวันรวม 95 วัน เป็นเงิน 1,192,482.50 บาท และได้หักเงินจำนวนดังกล่าวของโจทก์ไว้แล้วพิเคราะห์แล้ว ในปัญหาที่ว่าโจทก์มอบสิ่งของที่ขายให้แก่จำเลยล่าช้าเกินกำหนดตามสัญญาเป็นเพราะเหตุสุดวิสัยหรือไม่ นายสมาน โสไกพยานโจทก์เบิกความว่า โจทก์ส่งมอบเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้จำเลยครั้งแรกเมื่อวันที่ 20 มกราคม 2527 คงขาดแต่อุปกรณ์จำนวน 12 รายกาโจทก์ได้มีหนังสือทวงถามไปยังบริษัทฮิลเลอร์ เอวิเอชั่น ซึ่งเป็นบริษัทผู้ขายให้แก่โจทก์ จึงทราบว่าบริษัทผู้ขายได้ล้มละลายแล้วตั้งแต่วันที่ 20 มกราคม 2527 จากคำเบิกความดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าโจทก์ได้สั่งซื้อเครื่องเฮลิคอปเตอร์พร้อมอุปกรณ์ต่าง ๆ ครบถ้วนตามข้อ 1 ของสัญญาซื้อขาย ไปยังบริษัทผู้ขายก่อนวันที่ 20 มกราคม 2527และในขณะนั้นบริษัทผู้ขายยังไม่ได้ล้มละลาย การที่บริษัทผู้ขายไม่ส่งอุปกรณ์มาให้ครบถ้วนพร้อมกับเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้แก่โจทก์เป็นเพราะเหตุใด โจทก์ไม่ได้นำสืบแสดงให้ปรากฏ โจทก์จะมากล่าวอ้างลอย ๆ ว่าบริษัทผู้ขายได้ล้มละลายในภายหลัง เมื่อวันที่20 มกราคม 2527 จึงต้องรอให้บริษัทอื่นเข้ามาจัดกิจการแทน เมื่อมีผู้เข้ามากิจการแทนแล้ว โจทก์จึงได้รับอุปกรณ์ที่ขาด อันเป็นเหตุสุดวิสัยทำให้โจทก์ไม่สามารถส่งมอบของที่ขายให้แก่จำเลยภายในกำหนดตามสัญญาหาได้ไม่ เพราะบริษัทผู้ขายอาจมีอุปกรณ์ที่ขาดและที่ถูกต้องตามสัญญาอยู่แล้ว สามารถที่จะส่งมอบให้แก่โจทก์ได้ก่อนที่จะล้มละลาย แต่ไม่ส่งให้เอง ทั้งโจทก์มิได้นำสืบว่าอุปกรณ์เหล่านั้น โจทก์ไม่สามารถที่จะจัดหาจากผู้ขายรายอื่นได้ฎีกาโจทก์ในข้อนี้ฟังไม่ขึ้นศาลฎีกาวินิจฉัยต่อไปด้วยว่า โจทก์ได้ส่งมอบสิ่งของที่ขายแก่จำเลยล่าช้าเกินกำหนดเป็นเวลา 95 วัน ที่จำเลยใช้สิทธิปรับโจทก์เป็นรายวันเป็นเวลา 95 วัน จึงถูกต้องและชอบด้วยข้อสัญญาแล้วพิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4151/2532บริษัท ยู.เอ . ที . จำกัดโจทก์กรมการบินพาณิชย์จำเลย ป.พ.พ. ม. 8โจทก์ส่งมอบสิ่งของที่ขายให้แก่จำเลยล่าช้าเกินกำหนดตามสัญญา โดยอ้างเหตุสุดวิสัยเนื่องจากบริษัทผู้ขายล้มละลาย เมื่อปรากฏว่าโจทก์สั่งซื้อสิ่งของไปยังบริษัทผู้ขายก่อนวันที่บริษัทผู้ขายล้มละลาย การที่บริษัทผู้ขายไม่ส่งสิ่งของมาให้โจทก์เป็นเพราะเหตุใด โจทก์ไม่ได้นำสืบแสดงให้ปรากฏ โจทก์จะมา กล่าวอ้างว่าบริษัทผู้ขายได้ล้มละลายในภายหลังต้องรอให้บริษัทอื่นเข้ามาจัดกิจการแทนก่อน จึงไม่สามารถส่งมอบสิ่งของที่ขายให้แก่จำเลยภายในกำหนดตามสัญญาอันเป็นเหตุสุดวิสัยหาได้ไม่ เพราะบริษัทผู้ขายอาจมีสิ่งของตามสัญญาอยู่แล้ว สามารถส่งมอบให้แก่โจทก์ได้ก่อนที่จะล้มละลายแต่ไม่ส่งให้เองทั้งโจทก์มิได้นำสืบว่าสิ่งของเหล่านั้น โจทก์ไม่สามารถที่จะจัดหาจากผู้ขายรายอื่นได้ข้ออ้างของโจทก์จึงฟังไม่ขึ้น.โจทก์ฟ้องว่า โจทก์จำเลยทำสัญญาซื้อขายโดยโจทก์ตกลงขายเครื่องเฮลิคอปเตอร์ 1 เครื่องพร้อมอุปกรณ์ในราคา 6,276,750 บาทกำหนดส่งมอบแก่จำเลยภายในวันที่ 3 พฤษภาคม 2527 เมื่อวันที่20 มกราคม 2527 โจทก์นำเครื่องเฮลิคอปเตอร์ไปส่งมอบให้แก่จำเลยโดยขาดอุปกรณ์เครื่องบางอย่างไป 12 รายการต่อมาวันที่ 4 พฤษภาคม2527 โจทก์ได้ส่งอุปกรณ์ที่ขาดให้แก่จำเลยครบถ้วน เหตุที่ส่งล่าช้าเนื่องจากบริษัทที่ขายเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้โจทก์ถูกศาลสั่งให้ล้มละลายจึงเป็นเหตุสุดวิสัยและล่าช้าไปเพียง 1 วัน เท่านั้น แต่จำเลยถือว่าการส่งมอบของถูกต้องถึงวันตรวจทดลองแล้วเสร็จ คือวันที่6 สิงหาคม 2527 จึงล่าช้าเป็นเวลา 95 วัน และคิดหักเงินไว้เป็นค่าปรับ 1,192,582.50 บาท โดยคิดหักค่าปรับจากราคาสิ่งของทั้งหมดคือ 6,276,750 บาท ซึ่งไม่ถูกต้อง การกระทำของจำเลยทำให้โจทก์เสียหาย จึงขอคิดเป็นดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับแต่วันที่ 14 กันยายน 2527 ถึงวันฟ้องเป็นเงิน 14,907.25 บาท ขอให้จำเลยชำระต้นเงินและดอกเบี้ยถึงวันฟ้องจำนวน 1,207,489.75 บาทให้แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีของต้นเงิน1,192,582.50 บาท นับจากวันฟ้องจนถึงวันชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยได้ทำสัญญาซื้อเครื่องเฮลิคอปเตอร์จากโจทก์ตามฟ้อง ที่โจทก์ส่งมอบเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้จำเลยเมื่อวันที่ 20 มกราคม 2527 นั้น ปรากฏว่าอุปกรณ์ประกอบบางรายการขาดไปและบางรายการไม่ถูกต้องตามสัญญารวม 12 รายการ ซึ่งเป็นอุปกรณ์ที่เป็นสาระสำคัญในการใช้เครื่องเฮลิคอปเตอร์อย่างปลอดภัยคณะกรรมการตรวจรับของจำเลยจึงยังไม่ยอมรับมอบเครื่องเฮลิคอปเตอร์ขอโจทก์ ครั้นเมื่อสัญญาครบกำหนดแล้ว โจทก์จึงได้ส่งมอบอุปกรณ์ที่ยังขาดและทำการแก้ไขติดตั้งอุปกรณ์ที่บกพร่องให้จำเลยแล้วเสร็จและร่วมกับจำเลยทำการตรวจสอบและทดลองบินเป็นที่เรียบร้อยถูกต้องเมื่อวันที่ 6 สิงหาคม 2527 จำเลยจึงถือว่า โจทก์ส่งมอบเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้จำเลยล่าช้าไป 95 วัน ไม่ใช่ 1 วัน ดังข้ออ้างของโจทก์ ซึ่งตามสัญญาซื้อขายข้อ 8 จำเลยมีสิทธิคิดค่าปรับจากโจทก์ตามสัญญาข้อ 9 โดยปรับเป็นรายวันในอัตราร้อยละ 0.2 ของราคาเครื่องเฮลิคอปเตอร์ทั้งหมดเป็นเวลา 95 วันเป็นเงิน 1,192,582.50บาท ซึ่งโจทก์ได้ยอมให้จำเลยปรับ และรับเงินส่วนที่เหลือจากจำเลยไปแล้ว ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า เมื่อวันที่ 6กันยายน 2526 โจทก์ได้ทำสัญญาขายเครื่องเฮลิคอปเตอร์ชนิดเครื่องยนตไอพ่นยี่ห้อฮิลเลอร์ ยูเอช-12 อีที ผลิตโดยบริษัทฮิลเลอร์เอวิเอชั่น ประเทศสหรัฐอเมริกา พร้อมด้วยอุปกรณ์ต่าง ๆ ให้แก่จำเลยจำนวน 1 เครื่อง ราคา 6,276,750 บาท กำหนดส่งมอบให้แก่จำเลย ณ ศูนย์ฝึกการบินพลเรือน อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ภายในวันที่ 3 พฤษภาคม 2527 ต่อมาเมื่อวันที่ 20 มกราคม 2527โจทก์ได้ส่งมอบเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้แก่จำเลย แต่ยังขาดอุปกรณ์บางอย่าง และอุปกรณ์บางรายการไม่ตรงตามสัญญา รวม 12 รายการโจทก์ส่งมอบอุปกรณ์ให้แก่จำเลยครบถ้วนและได้ติดตั้งแก้ไขดัดแปลงอุปกรณ์ต่าง ๆ เสร็จสิ้นในวันที่ 6 กรกฎาคม 2527 หลังจากนั้นได้ร่วมกับคณะกรรมการตรวจรับของจำเลยตรวจสอบและทดลองบินตั้งแต่วันที่16 กรกฎาคม 2527 ถึงวันที่ 6 สิงหาคม 2527 คณะกรรมการตรวจรับของจำเลยมีความเห็นให้รับเครื่องเฮลิคอปเตอร์ไว้ตามสัญญา และจำเลยได้รับเครื่องเฮลิคอปเตอร์ของโจทก์ไว้แล้วโดยไม่ได้ใช้สิทธิบอกเลิกสัญญา แต่ได้อาศัยสิทธิตามสัญญาซื้อขายข้อ 9 ปรับโจทก์ฐานส่งมอบสิ่งของล่าช้าในอัตราร้อยละ 0.2 ของราคาเครื่องเฮลิคอปเตอร์ทั้งหมดเป็นรายวันรวม 95 วัน เป็นเงิน 1,192,482.50 บาท และได้หักเงินจำนวนดังกล่าวของโจทก์ไว้แล้วพิเคราะห์แล้ว ในปัญหาที่ว่าโจทก์มอบสิ่งของที่ขายให้แก่จำเลยล่าช้าเกินกำหนดตามสัญญาเป็นเพราะเหตุสุดวิสัยหรือไม่ นายสมาน โสไกพยานโจทก์เบิกความว่า โจทก์ส่งมอบเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้จำเลยครั้งแรกเมื่อวันที่ 20 มกราคม 2527 คงขาดแต่อุปกรณ์จำนวน 12 รายกาโจทก์ได้มีหนังสือทวงถามไปยังบริษัทฮิลเลอร์ เอวิเอชั่น ซึ่งเป็นบริษัทผู้ขายให้แก่โจทก์ จึงทราบว่าบริษัทผู้ขายได้ล้มละลายแล้วตั้งแต่วันที่ 20 มกราคม 2527 จากคำเบิกความดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าโจทก์ได้สั่งซื้อเครื่องเฮลิคอปเตอร์พร้อมอุปกรณ์ต่าง ๆ ครบถ้วนตามข้อ 1 ของสัญญาซื้อขาย ไปยังบริษัทผู้ขายก่อนวันที่ 20 มกราคม 2527และในขณะนั้นบริษัทผู้ขายยังไม่ได้ล้มละลาย การที่บริษัทผู้ขายไม่ส่งอุปกรณ์มาให้ครบถ้วนพร้อมกับเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้แก่โจทก์เป็นเพราะเหตุใด โจทก์ไม่ได้นำสืบแสดงให้ปรากฏ โจทก์จะมากล่าวอ้างลอย ๆ ว่าบริษัทผู้ขายได้ล้มละลายในภายหลัง เมื่อวันที่20 มกราคม 2527 จึงต้องรอให้บริษัทอื่นเข้ามาจัดกิจการแทน เมื่อมีผู้เข้ามากิจการแทนแล้ว โจทก์จึงได้รับอุปกรณ์ที่ขาด อันเป็นเหตุสุดวิสัยทำให้โจทก์ไม่สามารถส่งมอบของที่ขายให้แก่จำเลยภายในกำหนดตามสัญญาหาได้ไม่ เพราะบริษัทผู้ขายอาจมีอุปกรณ์ที่ขาดและที่ถูกต้องตามสัญญาอยู่แล้ว สามารถที่จะส่งมอบให้แก่โจทก์ได้ก่อนที่จะล้มละลาย แต่ไม่ส่งให้เอง ทั้งโจทก์มิได้นำสืบว่าอุปกรณ์เหล่านั้น โจทก์ไม่สามารถที่จะจัดหาจากผู้ขายรายอื่นได้ฎีกาโจทก์ในข้อนี้ฟังไม่ขึ้นศาลฎีกาวินิจฉัยต่อไปด้วยว่า โจทก์ได้ส่งมอบสิ่งของที่ขายแก่จำเลยล่าช้าเกินกำหนดเป็นเวลา 95 วัน ที่จำเลยใช้สิทธิปรับโจทก์เป็นรายวันเป็นเวลา 95 วัน จึงถูกต้องและชอบด้วยข้อสัญญาแล้วพิพากษายืน.(เกียรติ จาตนิลพันธุ์-ดุสิต วราโห-เสริมพงศ์ วรยิ่งยง)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์จำเลยทำสัญญาซื้อขายโดยโจทก์ตกลงขายเครื่องเฮลิคอปเตอร์ 1 เครื่องพร้อมอุปกรณ์ในราคา 6,276,750 บาทกำหนดส่งมอบแก่จำเลยภายในวันที่ 3 พฤษภาคม 2527 เมื่อวันที่20 มกราคม 2527 โจทก์นำเครื่องเฮลิคอปเตอร์ไปส่งมอบให้แก่จำเลยโดยขาดอุปกรณ์เครื่องบางอย่างไป 12 รายการต่อมาวันที่ 4 พฤษภาคม2527 โจทก์ได้ส่งอุปกรณ์ที่ขาดให้แก่จำเลยครบถ้วน เหตุที่ส่งล่าช้าเนื่องจากบริษัทที่ขายเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้โจทก์ถูกศาลสั่งให้ล้มละลายจึงเป็นเหตุสุดวิสัยและล่าช้าไปเพียง 1 วัน เท่านั้น แต่จำเลยถือว่าการส่งมอบของถูกต้องถึงวันตรวจทดลองแล้วเสร็จ คือวันที่6 สิงหาคม 2527 จึงล่าช้าเป็นเวลา 95 วัน และคิดหักเงินไว้เป็นค่าปรับ 1,192,582.50 บาท โดยคิดหักค่าปรับจากราคาสิ่งของทั้งหมดคือ 6,276,750 บาท ซึ่งไม่ถูกต้อง การกระทำของจำเลยทำให้โจทก์เสียหาย จึงขอคิดเป็นดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับแต่วันที่ 14 กันยายน 2527 ถึงวันฟ้องเป็นเงิน 14,907.25 บาท ขอให้จำเลยชำระต้นเงินและดอกเบี้ยถึงวันฟ้องจำนวน 1,207,489.75 บาทให้แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีของต้นเงิน1,192,582.50 บาท นับจากวันฟ้องจนถึงวันชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยได้ทำสัญญาซื้อเครื่องเฮลิคอปเตอร์จากโจทก์ตามฟ้อง ที่โจทก์ส่งมอบเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้จำเลยเมื่อวันที่ 20 มกราคม 2527 นั้น ปรากฏว่าอุปกรณ์ประกอบบางรายการขาดไปและบางรายการไม่ถูกต้องตามสัญญารวม 12 รายการ ซึ่งเป็นอุปกรณ์ที่เป็นสาระสำคัญในการใช้เครื่องเฮลิคอปเตอร์อย่างปลอดภัยคณะกรรมการตรวจรับของจำเลยจึงยังไม่ยอมรับมอบเครื่องเฮลิคอปเตอร์ขอโจทก์ ครั้นเมื่อสัญญาครบกำหนดแล้ว โจทก์จึงได้ส่งมอบอุปกรณ์ที่ยังขาดและทำการแก้ไขติดตั้งอุปกรณ์ที่บกพร่องให้จำเลยแล้วเสร็จและร่วมกับจำเลยทำการตรวจสอบและทดลองบินเป็นที่เรียบร้อยถูกต้องเมื่อวันที่ 6 สิงหาคม 2527 จำเลยจึงถือว่า โจทก์ส่งมอบเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้จำเลยล่าช้าไป 95 วัน ไม่ใช่ 1 วัน ดังข้ออ้างของโจทก์ ซึ่งตามสัญญาซื้อขายข้อ 8 จำเลยมีสิทธิคิดค่าปรับจากโจทก์ตามสัญญาข้อ 9 โดยปรับเป็นรายวันในอัตราร้อยละ 0.2 ของราคาเครื่องเฮลิคอปเตอร์ทั้งหมดเป็นเวลา 95 วันเป็นเงิน 1,192,582.50บาท ซึ่งโจทก์ได้ยอมให้จำเลยปรับ และรับเงินส่วนที่เหลือจากจำเลยไปแล้ว ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า เมื่อวันที่ 6กันยายน 2526 โจทก์ได้ทำสัญญาขายเครื่องเฮลิคอปเตอร์ชนิดเครื่องยนตไอพ่นยี่ห้อฮิลเลอร์ ยูเอช-12 อีที ผลิตโดยบริษัทฮิลเลอร์เอวิเอชั่น ประเทศสหรัฐอเมริกา พร้อมด้วยอุปกรณ์ต่าง ๆ ให้แก่จำเลยจำนวน 1 เครื่อง ราคา 6,276,750 บาท กำหนดส่งมอบให้แก่จำเลย ณ ศูนย์ฝึกการบินพลเรือน อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ภายในวันที่ 3 พฤษภาคม 2527 ต่อมาเมื่อวันที่ 20 มกราคม 2527โจทก์ได้ส่งมอบเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้แก่จำเลย แต่ยังขาดอุปกรณ์บางอย่าง และอุปกรณ์บางรายการไม่ตรงตามสัญญา รวม 12 รายการโจทก์ส่งมอบอุปกรณ์ให้แก่จำเลยครบถ้วนและได้ติดตั้งแก้ไขดัดแปลงอุปกรณ์ต่าง ๆ เสร็จสิ้นในวันที่ 6 กรกฎาคม 2527 หลังจากนั้นได้ร่วมกับคณะกรรมการตรวจรับของจำเลยตรวจสอบและทดลองบินตั้งแต่วันที่16 กรกฎาคม 2527 ถึงวันที่ 6 สิงหาคม 2527 คณะกรรมการตรวจรับของจำเลยมีความเห็นให้รับเครื่องเฮลิคอปเตอร์ไว้ตามสัญญา และจำเลยได้รับเครื่องเฮลิคอปเตอร์ของโจทก์ไว้แล้วโดยไม่ได้ใช้สิทธิบอกเลิกสัญญา แต่ได้อาศัยสิทธิตามสัญญาซื้อขายข้อ 9 ปรับโจทก์ฐานส่งมอบสิ่งของล่าช้าในอัตราร้อยละ 0.2 ของราคาเครื่องเฮลิคอปเตอร์ทั้งหมดเป็นรายวันรวม 95 วัน เป็นเงิน 1,192,482.50 บาท และได้หักเงินจำนวนดังกล่าวของโจทก์ไว้แล้วพิเคราะห์แล้ว ในปัญหาที่ว่าโจทก์มอบสิ่งของที่ขายให้แก่จำเลยล่าช้าเกินกำหนดตามสัญญาเป็นเพราะเหตุสุดวิสัยหรือไม่ นายสมาน โสไกพยานโจทก์เบิกความว่า โจทก์ส่งมอบเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้จำเลยครั้งแรกเมื่อวันที่ 20 มกราคม 2527 คงขาดแต่อุปกรณ์จำนวน 12 รายกาโจทก์ได้มีหนังสือทวงถามไปยังบริษัทฮิลเลอร์ เอวิเอชั่น ซึ่งเป็นบริษัทผู้ขายให้แก่โจทก์ จึงทราบว่าบริษัทผู้ขายได้ล้มละลายแล้วตั้งแต่วันที่ 20 มกราคม 2527 จากคำเบิกความดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าโจทก์ได้สั่งซื้อเครื่องเฮลิคอปเตอร์พร้อมอุปกรณ์ต่าง ๆ ครบถ้วนตามข้อ 1 ของสัญญาซื้อขาย ไปยังบริษัทผู้ขายก่อนวันที่ 20 มกราคม 2527และในขณะนั้นบริษัทผู้ขายยังไม่ได้ล้มละลาย การที่บริษัทผู้ขายไม่ส่งอุปกรณ์มาให้ครบถ้วนพร้อมกับเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้แก่โจทก์เป็นเพราะเหตุใด โจทก์ไม่ได้นำสืบแสดงให้ปรากฏ โจทก์จะมากล่าวอ้างลอย ๆ ว่าบริษัทผู้ขายได้ล้มละลายในภายหลัง เมื่อวันที่20 มกราคม 2527 จึงต้องรอให้บริษัทอื่นเข้ามาจัดกิจการแทน เมื่อมีผู้เข้ามากิจการแทนแล้ว โจทก์จึงได้รับอุปกรณ์ที่ขาด อันเป็นเหตุสุดวิสัยทำให้โจทก์ไม่สามารถส่งมอบของที่ขายให้แก่จำเลยภายในกำหนดตามสัญญาหาได้ไม่ เพราะบริษัทผู้ขายอาจมีอุปกรณ์ที่ขาดและที่ถูกต้องตามสัญญาอยู่แล้ว สามารถที่จะส่งมอบให้แก่โจทก์ได้ก่อนที่จะล้มละลาย แต่ไม่ส่งให้เอง ทั้งโจทก์มิได้นำสืบว่าอุปกรณ์เหล่านั้น โจทก์ไม่สามารถที่จะจัดหาจากผู้ขายรายอื่นได้ฎีกาโจทก์ในข้อนี้ฟังไม่ขึ้นศาลฎีกาวินิจฉัยต่อไปด้วยว่า โจทก์ได้ส่งมอบสิ่งของที่ขายแก่จำเลยล่าช้าเกินกำหนดเป็นเวลา 95 วัน ที่จำเลยใช้สิทธิปรับโจทก์เป็นรายวันเป็นเวลา 95 วัน จึงถูกต้องและชอบด้วยข้อสัญญาแล้วพิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4151/2532บริษัท ยู.เอ . ที . จำกัดโจทก์กรมการบินพาณิชย์จำเลย ป.พ.พ. ม. 8โจทก์ส่งมอบสิ่งของที่ขายให้แก่จำเลยล่าช้าเกินกำหนดตามสัญญา โดยอ้างเหตุสุดวิสัยเนื่องจากบริษัทผู้ขายล้มละลาย เมื่อปรากฏว่าโจทก์สั่งซื้อสิ่งของไปยังบริษัทผู้ขายก่อนวันที่บริษัทผู้ขายล้มละลาย การที่บริษัทผู้ขายไม่ส่งสิ่งของมาให้โจทก์เป็นเพราะเหตุใด โจทก์ไม่ได้นำสืบแสดงให้ปรากฏ โจทก์จะมา กล่าวอ้างว่าบริษัทผู้ขายได้ล้มละลายในภายหลังต้องรอให้บริษัทอื่นเข้ามาจัดกิจการแทนก่อน จึงไม่สามารถส่งมอบสิ่งของที่ขายให้แก่จำเลยภายในกำหนดตามสัญญาอันเป็นเหตุสุดวิสัยหาได้ไม่ เพราะบริษัทผู้ขายอาจมีสิ่งของตามสัญญาอยู่แล้ว สามารถส่งมอบให้แก่โจทก์ได้ก่อนที่จะล้มละลายแต่ไม่ส่งให้เองทั้งโจทก์มิได้นำสืบว่าสิ่งของเหล่านั้น โจทก์ไม่สามารถที่จะจัดหาจากผู้ขายรายอื่นได้ข้ออ้างของโจทก์จึงฟังไม่ขึ้น.โจทก์ฟ้องว่า โจทก์จำเลยทำสัญญาซื้อขายโดยโจทก์ตกลงขายเครื่องเฮลิคอปเตอร์ 1 เครื่องพร้อมอุปกรณ์ในราคา 6,276,750 บาทกำหนดส่งมอบแก่จำเลยภายในวันที่ 3 พฤษภาคม 2527 เมื่อวันที่20 มกราคม 2527 โจทก์นำเครื่องเฮลิคอปเตอร์ไปส่งมอบให้แก่จำเลยโดยขาดอุปกรณ์เครื่องบางอย่างไป 12 รายการต่อมาวันที่ 4 พฤษภาคม2527 โจทก์ได้ส่งอุปกรณ์ที่ขาดให้แก่จำเลยครบถ้วน เหตุที่ส่งล่าช้าเนื่องจากบริษัทที่ขายเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้โจทก์ถูกศาลสั่งให้ล้มละลายจึงเป็นเหตุสุดวิสัยและล่าช้าไปเพียง 1 วัน เท่านั้น แต่จำเลยถือว่าการส่งมอบของถูกต้องถึงวันตรวจทดลองแล้วเสร็จ คือวันที่6 สิงหาคม 2527 จึงล่าช้าเป็นเวลา 95 วัน และคิดหักเงินไว้เป็นค่าปรับ 1,192,582.50 บาท โดยคิดหักค่าปรับจากราคาสิ่งของทั้งหมดคือ 6,276,750 บาท ซึ่งไม่ถูกต้อง การกระทำของจำเลยทำให้โจทก์เสียหาย จึงขอคิดเป็นดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับแต่วันที่ 14 กันยายน 2527 ถึงวันฟ้องเป็นเงิน 14,907.25 บาท ขอให้จำเลยชำระต้นเงินและดอกเบี้ยถึงวันฟ้องจำนวน 1,207,489.75 บาทให้แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีของต้นเงิน1,192,582.50 บาท นับจากวันฟ้องจนถึงวันชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยได้ทำสัญญาซื้อเครื่องเฮลิคอปเตอร์จากโจทก์ตามฟ้อง ที่โจทก์ส่งมอบเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้จำเลยเมื่อวันที่ 20 มกราคม 2527 นั้น ปรากฏว่าอุปกรณ์ประกอบบางรายการขาดไปและบางรายการไม่ถูกต้องตามสัญญารวม 12 รายการ ซึ่งเป็นอุปกรณ์ที่เป็นสาระสำคัญในการใช้เครื่องเฮลิคอปเตอร์อย่างปลอดภัยคณะกรรมการตรวจรับของจำเลยจึงยังไม่ยอมรับมอบเครื่องเฮลิคอปเตอร์ขอโจทก์ ครั้นเมื่อสัญญาครบกำหนดแล้ว โจทก์จึงได้ส่งมอบอุปกรณ์ที่ยังขาดและทำการแก้ไขติดตั้งอุปกรณ์ที่บกพร่องให้จำเลยแล้วเสร็จและร่วมกับจำเลยทำการตรวจสอบและทดลองบินเป็นที่เรียบร้อยถูกต้องเมื่อวันที่ 6 สิงหาคม 2527 จำเลยจึงถือว่า โจทก์ส่งมอบเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้จำเลยล่าช้าไป 95 วัน ไม่ใช่ 1 วัน ดังข้ออ้างของโจทก์ ซึ่งตามสัญญาซื้อขายข้อ 8 จำเลยมีสิทธิคิดค่าปรับจากโจทก์ตามสัญญาข้อ 9 โดยปรับเป็นรายวันในอัตราร้อยละ 0.2 ของราคาเครื่องเฮลิคอปเตอร์ทั้งหมดเป็นเวลา 95 วันเป็นเงิน 1,192,582.50บาท ซึ่งโจทก์ได้ยอมให้จำเลยปรับ และรับเงินส่วนที่เหลือจากจำเลยไปแล้ว ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า เมื่อวันที่ 6กันยายน 2526 โจทก์ได้ทำสัญญาขายเครื่องเฮลิคอปเตอร์ชนิดเครื่องยนตไอพ่นยี่ห้อฮิลเลอร์ ยูเอช-12 อีที ผลิตโดยบริษัทฮิลเลอร์เอวิเอชั่น ประเทศสหรัฐอเมริกา พร้อมด้วยอุปกรณ์ต่าง ๆ ให้แก่จำเลยจำนวน 1 เครื่อง ราคา 6,276,750 บาท กำหนดส่งมอบให้แก่จำเลย ณ ศูนย์ฝึกการบินพลเรือน อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ภายในวันที่ 3 พฤษภาคม 2527 ต่อมาเมื่อวันที่ 20 มกราคม 2527โจทก์ได้ส่งมอบเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้แก่จำเลย แต่ยังขาดอุปกรณ์บางอย่าง และอุปกรณ์บางรายการไม่ตรงตามสัญญา รวม 12 รายการโจทก์ส่งมอบอุปกรณ์ให้แก่จำเลยครบถ้วนและได้ติดตั้งแก้ไขดัดแปลงอุปกรณ์ต่าง ๆ เสร็จสิ้นในวันที่ 6 กรกฎาคม 2527 หลังจากนั้นได้ร่วมกับคณะกรรมการตรวจรับของจำเลยตรวจสอบและทดลองบินตั้งแต่วันที่16 กรกฎาคม 2527 ถึงวันที่ 6 สิงหาคม 2527 คณะกรรมการตรวจรับของจำเลยมีความเห็นให้รับเครื่องเฮลิคอปเตอร์ไว้ตามสัญญา และจำเลยได้รับเครื่องเฮลิคอปเตอร์ของโจทก์ไว้แล้วโดยไม่ได้ใช้สิทธิบอกเลิกสัญญา แต่ได้อาศัยสิทธิตามสัญญาซื้อขายข้อ 9 ปรับโจทก์ฐานส่งมอบสิ่งของล่าช้าในอัตราร้อยละ 0.2 ของราคาเครื่องเฮลิคอปเตอร์ทั้งหมดเป็นรายวันรวม 95 วัน เป็นเงิน 1,192,482.50 บาท และได้หักเงินจำนวนดังกล่าวของโจทก์ไว้แล้วพิเคราะห์แล้ว ในปัญหาที่ว่าโจทก์มอบสิ่งของที่ขายให้แก่จำเลยล่าช้าเกินกำหนดตามสัญญาเป็นเพราะเหตุสุดวิสัยหรือไม่ นายสมาน โสไกพยานโจทก์เบิกความว่า โจทก์ส่งมอบเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้จำเลยครั้งแรกเมื่อวันที่ 20 มกราคม 2527 คงขาดแต่อุปกรณ์จำนวน 12 รายกาโจทก์ได้มีหนังสือทวงถามไปยังบริษัทฮิลเลอร์ เอวิเอชั่น ซึ่งเป็นบริษัทผู้ขายให้แก่โจทก์ จึงทราบว่าบริษัทผู้ขายได้ล้มละลายแล้วตั้งแต่วันที่ 20 มกราคม 2527 จากคำเบิกความดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าโจทก์ได้สั่งซื้อเครื่องเฮลิคอปเตอร์พร้อมอุปกรณ์ต่าง ๆ ครบถ้วนตามข้อ 1 ของสัญญาซื้อขาย ไปยังบริษัทผู้ขายก่อนวันที่ 20 มกราคม 2527และในขณะนั้นบริษัทผู้ขายยังไม่ได้ล้มละลาย การที่บริษัทผู้ขายไม่ส่งอุปกรณ์มาให้ครบถ้วนพร้อมกับเครื่องเฮลิคอปเตอร์ให้แก่โจทก์เป็นเพราะเหตุใด โจทก์ไม่ได้นำสืบแสดงให้ปรากฏ โจทก์จะมากล่าวอ้างลอย ๆ ว่าบริษัทผู้ขายได้ล้มละลายในภายหลัง เมื่อวันที่20 มกราคม 2527 จึงต้องรอให้บริษัทอื่นเข้ามาจัดกิจการแทน เมื่อมีผู้เข้ามากิจการแทนแล้ว โจทก์จึงได้รับอุปกรณ์ที่ขาด อันเป็นเหตุสุดวิสัยทำให้โจทก์ไม่สามารถส่งมอบของที่ขายให้แก่จำเลยภายในกำหนดตามสัญญาหาได้ไม่ เพราะบริษัทผู้ขายอาจมีอุปกรณ์ที่ขาดและที่ถูกต้องตามสัญญาอยู่แล้ว สามารถที่จะส่งมอบให้แก่โจทก์ได้ก่อนที่จะล้มละลาย แต่ไม่ส่งให้เอง ทั้งโจทก์มิได้นำสืบว่าอุปกรณ์เหล่านั้น โจทก์ไม่สามารถที่จะจัดหาจากผู้ขายรายอื่นได้ฎีกาโจทก์ในข้อนี้ฟังไม่ขึ้นศาลฎีกาวินิจฉัยต่อไปด้วยว่า โจทก์ได้ส่งมอบสิ่งของที่ขายแก่จำเลยล่าช้าเกินกำหนดเป็นเวลา 95 วัน ที่จำเลยใช้สิทธิปรับโจทก์เป็นรายวันเป็นเวลา 95 วัน จึงถูกต้องและชอบด้วยข้อสัญญาแล้วพิพากษายืน.(เกียรติ จาตนิลพันธุ์-ดุสิต วราโห-เสริมพงศ์ วรยิ่งยง)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ