คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7713/2540หลักกฎหมาย: หนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องพ.กับเรื่อง ก. ระบุไว้โดยชัดแจ้งว่า ผู้ขายซึ่งหมายถึงจำเลยที่ 1 ตกลงขายนวนิยาย ทั้งสองเรื่องดังกล่าวให้แก่ผู้ซื้อ ซึ่งหมายถึงโจทก์ที่ 1 แต่ผู้เดียว ผู้ซื้อตกลง ซื้อเพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์และออกเป็นรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ ผู้ขายตกลงสัญญาแก่ผู้ซื้อว่าผู้ขายขอมอบสิทธิและลิขสิทธิ์ของเนื้อเรื่องทั้งหมดในนวนิยาย ทั้งสองเรื่องทุก ๆ ตอนตั้งแต่ตอนเริ่มต้นจนจบเรื่องโดยสมบูรณ์ให้แก่ผู้ซื้อแต่ผู้เดียว และผู้ขายจะต้องเขียนนวนิยายทั้งสองเรื่องนั้นให้จบสมบูรณ์เพื่อประโยชน์แก่ผู้ซื้อในการสร้างเป็นภาพยนตร์ หรือนำไปออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ และทั้งสองฝ่ายมุ่งประสงค์ต่อการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องพ. ที่จำเลยที่ 1 เป็นผู้ประพันธ์เพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือนำไปออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ตามที่กำหนดไว้ในสัญญาเท่านั้น ดังนั้นโจทก์ที่ 1 ย่อมเป็นผู้มีสิทธิที่จะนำนวนิยายเรื่องพ.ไปสร้างเป็นภาพยนตร์ หรือออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ได้ แม้หนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องพ.จะมิได้ระบุว่าการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยาย ดังกล่าวเป็นเรื่องที่จำเลยที่ 1 อนุญาตให้โจทก์ที่ 1 ใช้ลิขสิทธิ์ นวนิยาย เรื่อง พ. เป็นการเฉพาะคราวไว้โดยชัดแจ้งก็ตามแต่โดยที่หนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์ดังกล่าวมีหมายเหตุต่อท้ายสัญญาไว้ว่า "ในกรณีที่ผู้ซื้อไม่สามารถที่จะสร้างภาพยนตร์ทั้งสองเรื่องนี้ได้ ผู้ซื้อมีสิทธิที่จะขายบทประพันธ์ทั้งสองเรื่องนี้ให้แก่ผู้อื่นได้ แต่จะต้องแบ่งส่วนแบ่งผลกำไรในการซื้อขายบทประพันธ์ให้แก่ผู้ซื้อครึ่งหนึ่ง ผลกำไรในที่นี้หมายถึงเงินซึ่งหักออกจากต้นทุนของผู้ซื้อเสียก่อน" เมื่อนำข้อความดังกล่าวไปพิจารณาร่วมกับสัญญาที่ว่า ผู้ซื้อตกลงสัญญาแก่ผู้ขายว่าจะต้องไม่ขายนวนิยายทั้งสองเรื่องดังกล่าวนี้ให้แก่บริษัทช.เป็นอันขาดเว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากผู้ขายเป็นลายลักษณ์อักษรเสียก่อนแล้ว ดังนี้ย่อมทำให้ตีความการแสดงเจตนาของโจทก์ที่ 1 และของจำเลยที่ 1 ได้ว่า ทั้งสองฝ่ายหาได้มีเจตนาซื้อและขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องพ. ต่อกันในลักษณะโอนลิขสิทธิ์โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไปไม่ ทั้งสองฝ่ายคงเพียงแต่ต้องการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยาย ทั้งสองเรื่องนั้นเป็นการเฉพาะคราวให้โจทก์ที่ 1 นำไปสร้างเป็นภาพยนตร์และนำไปออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์เพียงครั้งเดียวโดยไม่มีการสร้างภาพยนตร์ซ้ำเกินกว่า 1 ครั้ง เท่านั้นซึ่งสอดคล้องกับในทางปฏิบัติของวงการพิมพ์และวงการภาพยนตร์การซื้อขายลิขสิทธิ์หรือการขอใช้สิทธิเพื่อการจัดพิมพ์บทประพันธ์จำหน่ายหรือนำไปสร้างภาพยนตร์เป็นการขอใช้สิทธิหรืออนุญาตให้ใช้สิทธิเพียงครั้งเดียวเท่านั้น กรณีจึงฟังได้ว่าการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องพ. ระหว่างโจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 เป็นเรื่องที่จำเลยที่ 1 ผู้เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์อนุญาตให้โจทก์ที่ 1 นำไปสร้างเป็นภาพยนตร์เพียงครั้งเดียว หาได้โอนลิขสิทธิ์โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไป ดังนั้น การที่โจทก์ที่ 1 นำนวนิยายเรื่อง พ. ไปสร้างเป็นภาพยนตร์ออกฉายเผยแพร่แล้ว สิทธิของโจทก์ ที่ 1 ในการที่จะนำนวนิยายเรื่องพ. ไปสร้างเป็นภาพยนตร์ซ้ำอีกจึงเป็นอันระงับ โจทก์ที่ 1 ไม่มีสิทธิจะโอนสิทธิหรืออนุญาตให้ผู้หนึ่งผู้ใดนำนวนิยาย เรื่องดังกล่าวไปสร้างเป็นภาพยนตร์ต่อหรือซ้ำได้อีกต่อไปส่วนจำเลยที่ 1 ย่อมมีสิทธิที่จะอนุญาตให้ผู้อื่นนำบทประพันธ์นวนิยายเรื่องพ.ไปสร้างเป็นละคร โทรทัศน์หรือภาพยนตร์โทรทัศน์ หรือแถบบันทึกเสียงได้ โจทก์ที่ 1 เป็นฝ่ายผิดสัญญาและละเมิดลิขสิทธิ์บทประพันธ์แต่การที่หนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์ฉบับพิพาทมีข้อความชวนให้โจทก์ทั้งสองเข้าใจว่า โจทก์ที่ 1 ได้รับโอนลิขสิทธิ์ในนวนิยายเรื่องพ. แล้ว ดังนี้ การที่โจทก์ที่ 1 ทำสัญญาให้โจทก์ที่ 2 เช่าลิขสิทธิ์ในนวนิยายดังกล่าวไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือละคร เพื่อออกอากาศทางโทรทัศน์ ถือได้ว่าเป็นการกระทำโดยสุจริต ประกอบกับโจทก์ที่ 2 ยังไม่ได้สร้างเป็นภาพยนตร์หรือละคร ออกเผยแพร่ดังนี้ จำเลยที่ 1 ผู้เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์จึงไม่มีสิทธิที่จะเรียกร้องค่าเสียหายในส่วนที่จะต้องแบ่งส่วนแบ่งผลกำไรจากโจทก์ทั้งสองได้ ข้อความในบทความตามที่ปรากฏในนิตยสารและหนังสือพิมพ์รายวันซึ่งเป็นเพียงบทความที่วิจารณ์ว่าระหว่างโจทก์ กับจำเลยใครควรจะมีสิทธิในบทประพันธ์นวนิยายเรื่องพ. ดีกว่ากัน เป็นการที่โจทก์ให้ข่าวแก่ผู้สื่อข่าวโดยโจทก์ประสงค์จะชี้แจงข้อเท็จจริงต่อสื่อมวลชนเพื่อปกป้องสิทธิของโจทก์ โดยโจทก์เชื่อว่าโจทก์ได้สิทธิในบทประพันธ์นวนิยาย เรื่องที่พิพาทโดยชอบแล้ว ดังนี้การกระทำของโจทก์ไม่เป็นการละเมิดต่อจำเลยโจทก์ทั้งสองฟ้องว่า เมื่อวันที่ 17 เมษายน 2513จำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นนักประพันธ์นามปากกาว่า พนมเทียน ตกลงทำสัญญาขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่อง "เพชรพระอุมา" ให้แก่โจทก์ที่ 1 เพียงผู้เดียวในราคา 150,000 บาท เพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือออกรายการวิทยุหรือโทรทัศน์ ห้ามไม่ให้จำเลยที่ 1 ขายลิขสิทธิ์แก่ผู้อื่น มิฉะนั้นถือว่าผิดสัญญาต้องชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ที่ 1 จำนวน 500,000 บาท ต่อมาโจทก์ที่ 1 ทำสัญญาให้โจทก์ที่ 2 เช่าลิขสิทธิ์นี้นำไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือละครเผยแพร่ทางโทรทัศน์ เมื่อวันที่15 พฤษภาคม 2533 จำเลยที่ 1 มีหนังสือโต้แย้งสิทธิของโจทก์ทั้งสองว่า สิทธิของโจทก์ที่ 1 ตามสัญญาซื้อขายระงับไปแล้วไม่มีสิทธิที่จะให้บุคคลอื่นนำไปสร้างภาพยนตร์ได้ และเมื่อวันที่ 15 ตุลาคม 2533 จำเลยที่ 2 แจ้งแก่โจทก์ทั้งสองว่าจำเลยที่ 2 ได้ซื้อลิขสิทธิ์นวนิยายดังกล่าวจากจำเลยที่ 1จึงเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ทั้งสอง ถือว่าจำเลยที่ 1ผิดสัญญา ขอให้บังคับจำเลยที่ 1 ชดใช้ค่าเสียหาย 500,000 บาทพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี คิดถึงวันฟ้องเป็นเงิน197,750 บาท รวมเป็นเงิน 697,750 บาท และนับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ที่ 1 ห้ามจำเลยทั้งสองยุ่งเกี่ยวกับลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาจำเลยที่ 1 ให้การและฟ้องแย้งว่า จำเลยที่ 1 ได้ขายนวนิยายตามฟ้องในขณะที่จำเลยที่ 1 ยังประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาภาค 1 ยังไม่จบสิ้น เป็นการขายสิทธิเฉพาะคราวโดยมีข้อตกลงให้โจทก์ที่ 1 นำไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือออกรายการวิทยุโทรทัศน์ หากโจทก์ที 1 ไม่อาจสร้างภาพยนตร์และจะขายนวนิยายดังกล่าวให้แก่ผู้ใด โจทก์ที่ 1 ต้องแบ่งเงินกำไรที่ได้ให้แก่จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่ง เมื่อปี 2514โจทก์ที่ 1 แจ้งแก่จำเลยที่ 1 ว่า โจทก์ที่ 1 ได้สร้างภาพยนตร์เรื่องเพชรพระอุมาออกฉายเผยแพร่ตามโรงภาพยนตร์แล้ว ส่วนเรื่องกุหลาบไฟ โจทก์ที่ 1 ได้ขายสิทธิให้แก่ผู้อื่นนำไปสร้างภาพยนตร์ แต่ไม่ได้แบ่งเงินกำไรให้แก่จำเลยที่ 1 ตามสัญญาระหว่างโจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 จึงระงับ เมื่อโจทก์ที่ 1นำนวนิยายของจำเลยที่ 1 ให้โจทก์ที่ 2 เช่า ถือว่าโจทก์ทั้งสองละเมิดสิทธิของจำเลยที่ 2 ต้องชดใช้ค่าเสียหายให้แก่จำเลยที่ 1เป็นเงิน 1,000,000 บาท และโจทก์ที่ 1 ให้สัมภาษณ์สื่อมวลชนยั่วยุจำเลยที่ 1 และบิดเบือนความจริง จำเลยที่ 1 ในฐานะนักประพันธ์ย่อมได้รับความเสียหายเสื่อมศรัทธาจากสาธารณชนและได้รับความเสียหายเป็นเงิน 500,000 บาท และการที่โจทก์ที่ 1ไม่นำเงินกำไรที่ได้รับจากการขายนวนิยายเรื่องกุหลาบไฟแบ่งให้จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่งเป็นเงิน 75,000 บาท ถือว่าโจทก์ที่ 1ผิดสัญญาขอให้ยกฟ้องและมีคำสั่งแสดงว่าสัญญาซื้อขายนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟ ระหว่างที่โจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 ระงับไปแล้ว ห้ามโจทก์ทั้งสองเกี่ยวข้องกับนวนิยายทั้งสองเรื่องนี้ ห้ามโจทก์ที่ 2 นำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างภาพยนตร์หรือบันทึกภาพวีดีโอเทป กับให้บังคับโจทก์ทั้งสองร่วมกันหรือแทนกันชำระเงิน 1,500,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี แก่จำเลยที่ 1 จนกว่าชำระเสร็จ และให้โจทก์ที่ 1 ชำระเงิน 75,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี แก่จำเลยที่ 1 นับถัดจากวันฟ้องแย้งจนกว่าชำระเสร็จจำเลยที่ 2 ให้การว่า สัญญาซื้อขายระหว่างโจทก์ที่ 1กับจำเลยที่ 1 ตามฟ้องมิใช่สัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์เด็ดขาดเป็นเพียงข้อตกลงที่จำเลยที่ 1 อนุญาตให้โจทก์ที่ 1 นำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปดัดแปลงสร้างเป็นภาพยนตร์เพียงครั้งเดียวเท่านั้น เมื่อโจทก์ที่ 1 สร้างภาพยนตร์เรื่องเพชรพระอุมาตอนไพรมหากาฬและตอนมรกตนครเสร็จสมบูรณ์ และนำออกฉายเผยแพร่ตามโรงภาพยนตร์และทางโทรทัศน์แล้ว สัญญาเป็นอันระงับ การที่จำเลยที่ 1 อนุญาตให้จำเลยที่ 2 ใช้สิทธิในลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมา ทั้งภาค 1 และภาค 2 โดยนำไปดัดแปลงจัดสร้างเป็นละครโทรทัศน์หรือภาพยนตร์หรือแถบบันทึกเสียงนำออกเผยแพร่ จึงเป็นสิทธิของจำเลยที่ 2 แต่เพียงผู้เดียวเท่านั้นที่จะกระทำได้ ขอให้ยกฟ้องโจทก์ทั้งสองให้การแก้ฟ้องแย้งจำเลยที่ 1 ว่า โจทก์ที่ 1ทำสัญญาซื้อลิขสิทธิ์นวนิยายทั้งสองเรื่องพิพาทจากจำเลยที่ 1โดยเด็ดขาด โจทก์ที่ 2 ไม่เคยกระทำการอันใดให้จำเลยที่ 1เสียหาย ขอให้ยกฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสอง ห้ามโจทก์ทั้งสองเกี่ยวข้องกับวรรณกรรมเรื่องเพชรพระอุมา และห้ามโจทก์ที่ 2นำวรรณกรรมเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือบันทึกภาพเป็นวีดีโอเทป กับให้ยกฟ้องแย้งโจทก์ทั้งสองและจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับว่า ให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ที่ 1 เป็นเงิน 50,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี ตั้งแต่วันที่ 6 กรกฎาคม 2533 จนกว่าจะชำระเสร็จและให้ยกฟ้องแย้งจำเลยที่ 1จำเลยทั้งสองฎีกา โดยผู้พิพากษาที่ได้นั่งพิจารณาในศาลชั้นต้นรับรองว่ามีเหตุสมควรที่จำเลยที่ 2 จะฎีกาในข้อเท็จจริงศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงฟังยุติได้ว่า เมื่อวันที่7 เมษายน 2513 โจทก์ที่ 1 ทำหนังสือสัญญาซื้อลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟจากจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นผู้ประพันธ์ เพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์และออกเป็นรายการวิทยุหรือโทรทัศน์ในราคา 150,000 บาท ปรากฏตามรายละเอียดหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 ขณะทำสัญญาจำเลยที่ 1ได้ประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาตอนไพรมหากาฬและตอนมรกตนครออกเผยแพร่ต่อสาธารณชนแล้ว โจทก์ที่ 1 ได้นำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาตอนไพรมหากาฬไปสร้างเป็นภาพยนตร์ออกฉายเผยแพร่ ต่อมาวันที่ 7 กรกฎาคม 2530 โจทก์ที่ 1 ทำสัญญาให้โจทก์ที่ 2 เช่านวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาตอนไพรมหากาฬและตอนมรกตนคร เพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือละครเพื่อออกอากาศทางโทรทัศน์และเมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม 2533 จำเลยที่ 1 ได้มอบบทประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาภาค 1 และภาค 2 ให้สถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีช่อง 3 หรือตัวแทนเพื่อนำไปจัดสร้างเป็นละครโทรทัศน์หรือภาพยนตร์โทรทัศน์ หรือแถบบันทึกเสียงนำออกเผยแพร่ภายในเวลา 4 ปี นับแต่วันรับมอบ โดยทางสถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีช่อง 3 มีสิทธิจะนำแพร่ภาพออกอากาศได้ไม่เกิน 3 ครั้ง การรับมอบบทประพันธ์ดังกล่าว จำเลยที่ 2ให้การยอมรับว่า ผู้รับมอบทำการรับมอบในนามของจำเลยที่ 2และจำเลยที่ 1 เองก็นำสืบเช่นนั้น เมื่อจำเลยที่ 1 ทราบเรื่องที่โจทก์ที่ 1 ทำสัญญาให้โจทก์ที่ 2 เช่านวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาตอนไพรมหากาฬ และตอนมรกตนคร จำเลยที่ 1 ได้โต้แย้งว่าโจทก์ที่ 1 ไม่มีสิทธินำนวนิยายดังกล่าวไปให้โจทก์ที่ 2 เช่าและสิทธิของโจทก์ที่ 1 ที่มีอยู่ตามหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาเป็นอันระงับ สิทธิในนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาย่อมตกไปเป็นของจำเลยที่ 1ผู้เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ตามเดิมคดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยทั้งสองประการแรกว่า สัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาระหว่างโจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 เป็นสัญญาที่จำเลยที่ 1 โอนความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาทั้งเรื่องตั้งแต่ตอนเริ่มต้นจนกระทั่งตอนจบสมบูรณ์ให้แก่โจทก์ที่ 1 โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไป หรือว่าเป็นเพียงการอนุญาตให้สร้างภาพยนตร์หรือออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์เฉพาะคราว เห็นว่าตามหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 ระบุไว้โดยชัดแจ้งในข้อ (1) ข้อ (3) และข้อ (3) และข้อ (5) ว่า ผู้ขายซึ่งหมายถึงจำเลยที่ 1 ตกลงขายนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟให้แก่ผู้ซื้อซึ่งหมายถึงโจทก์ที่ 1 แต่ผู้เดียวผู้ซื้อตกลงซื้อเพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์และออกเป็นรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ในราคาทั้งหมด 150,000 บาท ผู้ขายตกลงสัญญาแก่ผู้ซื้อว่านวนิยายทั้งสองเรื่องดังกล่าวนี้ผู้ขายขอมอบสิทธิและลิขสิทธิ์ของเนื้อเรื่องทั้งหมดทุก ๆ ตอนตั้งแต่ตอนเริ่มต้นจนจบเรื่องโดยสมบูรณ์ให้แก่ผู้ซื้อแต่ผู้เดียวเท่านั้น ผู้ขายจะต้องเขียนนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟให้จบสมบูรณ์เพื่อประโยชน์แก่ผู้ซื้อในการสร้างเป็นภาพยนตร์ หรือนำไปออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ในตอนสุดท้ายหรือตอนจบ จากข้อสัญญาทั้งสามข้อดังกล่าวบ่งบอกเจตนาในขณะทำสัญญาของโจทก์ที่ 1 และของจำเลยที่ 1 ได้ว่าทั้งสองฝ่ายมุ่งประสงค์ต่อการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาที่จำเลยที่ 1 เป็นผู้ประพันธ์เพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือนำไปออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ตามที่กำหนดไว้ในสัญญาข้อ (1) ข้อ (5) และ ข้อ (6) เท่านั้นโจทก์ที่ 1 ย่อมเป็นผู้มีสิทธิที่จะนำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ได้ส่วนปัญหาที่ว่าจำเลยที่ 1 โอนความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาให้แก่โจทก์ที่ 1 โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไปหรือไม่นั้น เห็นว่า แม้หนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1จะมิได้ระบุว่าการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายดังกล่าวเป็นเรื่องที่จำเลยที่ 1 อนุญาตให้โจทก์ที่ 1 ใช้ลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาเป็นการเฉพาะคราวไว้โดยชัดแจ้งก็ตามแต่โดยที่หนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 มีหมายเหตุต่อท้ายสัญญาไว้ว่า "ในกรณีที่ผู้ซื้อไม่สามารถที่จะสร้างภาพยนตร์ทั้งสองเรื่องนี้ได้ ผู้ซื้อมีสิทธิที่จะขายบทประพันธ์ทั้งสองเรื่องนี้ คือ เรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟให้แก่ผู้อื่นได้ แต่จะต้องแบ่งส่วนแบ่งผลกำไรในการซื้อขายบทประพันธ์ให้แก่ผู้ซื้อครึ่งหนึ่ง หรือ 50 % (ห้าสิบเปอร์เซ็นต์)ผลกำไรในที่นี้หมายถึงเงินซึ่งหักออกจากต้นทุนของผู้ซื้อ 150,000 บาท เสียก่อน" ข้อความในหมายเหตุต่อท้ายสัญญาที่ว่านี้เมื่อนำไปพิจารณาร่วมกับสัญญาข้อ (4) ที่ว่า ผู้ซื้อตกลงสัญญาแก่ผู้ขายว่าจะต้องไม่ขายนวนิยายทั้งสองเรื่องดังกล่าวนี้ให้แก่บริษัทหนังจีนชอว์บราเทอร์ฮ่องกงเป็นอันขาด เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากผู้ขายเป็นลายลักษณ์อักษรเสียก่อนแล้ว ทำให้ตีความการแสดงเจตนาของโจทก์ที่ 1 และของจำเลยที่ 1 ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 171 ได้ว่าความจริงทั้งสองฝ่ายหาได้เจตนาซื้อและขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาต่อกันในลักษณะโอนลิขสิทธิ์โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไปไม่ทั้งสองฝ่ายเพียงแต่ต้องการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายทั้งสองเรื่องนั้นเป็นการเฉพาะคราว คือให้โจทก์ที่ 1 นำไปสร้างเป็นภาพยนตร์และนำไปออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์เพียงครั้งเดียวโดยไม่มีการสร้างภาพยนตร์ซ้ำเกินกว่า 1 ครั้งเท่านั้น ซึ่งจำเลยที่ 1 ก็นำสืบว่าในขณะทำหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 จำเลยที่ 1 ขอให้เติมคำว่า โจทก์ที่ 1 ตกลงซื้อลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องดังกล่าวไปสร้างเป็นภาพยนตร์เพียงครั้งเดียวไว้ในสัญญาข้อ (1)ด้วยแล้ว แต่โจทก์ที่ 1 อ้างแต่จำเลยที่ 1 ว่า เป็นที่เข้าใจกันทั้งสองฝ่ายแล้วว่า การซื้อไปสร้างเป็นภาพยนตร์นั้นจะสร้างเพียงครั้งเดียวเท่านั้น ไม่มีใครสร้างซ้ำหลายครั้งขอให้ผ่านข้อท้วงติงของจำเลยที่ 1 ไป จึงเป็นเหตุให้ในสัญญาข้อ (1) มิได้ระบุจำนวนครั้งที่โจทก์ที่ 1 สามารถจะนำนวนิยายเรื่องดังกล่าวไปสร้างเป็นภายยนตร์ไว้ และเมื่อได้พิจารณาสัญญาที่จำเลยที่ 1 โอนสิทธิในบทประพันธ์ที่จำเลยที่ 1เป็นผู้ประพันธ์ให้แก่บุคคลอื่นในเวลาต่อมาอีกหลายเรื่องหลายฉบับซึ่งสัญญาดังกล่าวทุกฉบับล้วนแต่ได้กำหนดระยะเวลาสิ้นสุดของการใช้สิทธิของผู้ซื้อสิทธิไว้ทั้งสิ้นคือบางฉบับกำหนดไว้เพียง3 ปี และบางฉบับกำหนดไว้ 5 ปี กับพิจารณาคำเบิกความของนายวิชิต ตริชอบ รองประธานกรรมการลิขสิทธิ์เพลงของสมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ คำเบิกความของหม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล ผู้มีอาชีพเกี่ยวกับธุรกิจภายยนตร์ทั้งด้านผู้กำกับการแสดงภาพยนตร์ เขียนบทภาพยนตร์และตัดต่อฟิล์มภาพยนตร์ รวมทั้งคำเบิกความของนายชัย วิศิษฐ์สรอรรถเจ้าของและผู้จัดการสำนักพิมพ์หรรษา ที่ต่างเบิกความเป็นพยานจำเลยที่ 1 ในทำนองเดียวกันว่า ในทางปฏิบัติของวงการพิมพ์และวงการภาพยนตร์ การซื้อขายลิขสิทธิ์หรือการขอใช้สิทธิเพื่อการจัดพิมพ์บทประพันธ์จำหน่ายหรือนำไปสร้างภาพยนตร์เป็นการขอใช้สิทธิหรืออนุญาตให้ใช้สิทธิเพียงครั้งเดียวเท่านั้นแล้วมีเหตุให้เชื่อได้ว่าในขณะทำสัญญา จำเลยที่ 1 ได้ขอให้เติมข้อความคำว่าโจทก์ที่ 1 ตกลงซื้อลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาเพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์เพียงครั้งเดียวไว้ในสัญญาข้อ (1) แต่ถูกโจทก์ที่ 1 โต้แย้งว่าไม่ควรเติมข้อความดังกล่าวไว้ในสัญญา เพราะเป็นที่เข้าใจกันทั้งสองฝ่ายแล้วว่าโจทก์ที่ 1 จะนำไปสร้างภาพยนตร์เพียงครั้งเดียว ดังที่จำเลยที่ 1 นำสืบจริง อีกประการหนึ่ง ถ้าโจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 มีเจตนาซื้อขายให้โอนลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาต่อกันโดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไปแล้วหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟ เอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 ก็ไม่น่าจะต้องมีเงื่อนไขตามข้อ (4) ที่ว่า ผู้ซื้อตกลงสัญญาแก่ผู้ขายว่าจะต้องไม่ขายนวนิยายทั้งสองดังกล่าวนี้ให้แก่บริษัทหนังจีนชอว์บราเทอร์ฮ่องกง เป็นอันขาด เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากผู้ขายเป็นลายลักษณ์อักษรเสียก่อนและไม่น่าจะต้องมีหมายเหตุต่อท้ายสัญญาว่า ในกรณีที่ผู้ซื้อไม่สามารถที่จะสร้างภาพยนตร์ทั้งสองเรื่องนี้ได้ ผู้ซื้อมีสิทธิที่จะขายบทประพันธ์ทั้งสองเรื่องให้แก่ผู้อื่นได้แต่ผู้ซื้อจะต้องแบ่งผลกำไรในการขายบทประพันธ์ดังกล่าวให้แก่ผู้ขายครึ่งหนึ่งเพราะถ้าโจทก์ที่ 1 ซื้อ และความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์นวนิยายที่ซื้อโอนไปเป็นของโจทก์ที่ 1โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไปตามที่โจทก์ที่ 1 นำสืบแล้วโจทก์ที่ 1 ในฐานะเจ้าของลิขสิทธิ์ก็ย่อมมีสิทธิที่จะขายหรืออนุญาตให้ผู้หนึ่งผู้ใดใช้สิทธิที่โจทก์ที่ 1 มีอยู่ได้โดยชอบไม่ชอบที่จำเลยที่ 1 ผู้หมดสิทธิในลิขสิทธิ์นวนิยายทั้งสองเรื่องนั้นจะกำหนดเงื่อนไขใด ๆ ไว้ในสัญญาอีกต่อไป ด้วยเหตุผลดังกล่าว จึงเชื่อได้ว่าการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาระหว่าง โจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 ตามหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟเป็นเรื่องที่จำเลยที่ 1 ผู้เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์อนุญาตให้โจทก์ที่ 1 นำไปสร้างเป็นภาพยนตร์เพียงครั้งเดียวเท่านั้น หาได้โอนลิขสิทธิ์โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไปดังที่โจทก์ที่ 1 ฟ้องและนำสืบไม่ การที่โจทก์ที่ 1 นำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นภาพยนตร์ออกฉายเผยแพร่แล้วสิทธิของโจทก์ที่ 1 ในการที่จะนำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นภาพยนตร์ซ้ำอีกเป็นอันระงับ โจทก์ที่ 1 ไม่มีสิทธิจะโอนสิทธิหรืออนุญาตให้ผู้หนึ่งผู้ใดนำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นภาพยนตร์ต่อหรือซ้ำได้อีก และเมื่อเป็นเช่นนี้จำเลยที่ 1 ย่อมมีสิทธิที่จะอนุญาตให้จำเลยที่ 2 นำบทประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นละครโทรทัศน์ หรือแถบบันทึกเสียงได้ปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 1 เป็นการสุดท้ายคือปัญหาเรื่องความเสียหายตามฟ้องแย้งของจำเลยที่ 1 ซึ่งจำเลยที่ 1 ฎีกาว่าโจทก์ทั้งสองร่วมกันละเมิดลิขสิทธิ์บทประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมา ทำให้จำเลยที่ 1 เสียหายเป็นเงิน 1,000,000 บาท และโจทก์ทั้งสองร่วมกันทำละเมิดต่อชื่อเสียงรวมทั้งนามปากกาของจำเลยที่ 1 ด้วยการให้สัมภาษณ์สื่อมวลชนตามที่ปรากฏในนิตยสารและหนังสือพิมพ์รายวันหลายฉบับสรุปความได้ว่า โจทก์ที่ 2 อ้างว่าโจทก์ที่ 2 ได้ไปติดต่อขอซื้อบทประพันธ์พิพาทจากจำเลยที่ 1 แต่จำเลยที่ 1 อ้างว่าเจ้าของลิขสิทธิ์คือโจทก์ที่ 1 โจทก์ที่ 2 จึงไปติดต่อซื้อจากโจทก์ที่ 1 ปรากฏว่าหลังจากนั้น โจทก์ที่ 2 ได้รับหนังสือแจ้งจากจำเลยที่ 1 ทำให้โจทก์ที่ 2 รู้สึกงงและต้องชะลอการสร้างภาพยนตร์ไว้ก่อน ครั้นต่อมาโจทก์ที่ 2 ให้ข่าวว่าได้ส่งหนังสือแจ้งให้แก่จำเลยที่ 1 แต่มาแก้ข่าวในภายหลังว่าไม่ได้ส่งหนังสือแจ้งให้จำเลยที่ 1 หนังสือแจ้งที่ส่งเป็นการให้แก่จำเลยที่ 2 และโจทก์ที่ 2 ให้ข่าวอีกว่าโจทก์ที่ 2 จะไม่ระงับการสร้างภาพยนตร์เรื่องเพชรพระอุมา เพราะโจทก์ที่ 2 ได้เตรียมการทุกอย่างไว้เรียบร้อยแล้วโจทก์ที่ 2 จะเปิดกล้องในเร็ว ๆนี้ ข่าวที่ปรากฏในนิตยสารและหนังสือพิมพ์รายวันเช่นนั้น ทำให้จำเลยที่ 1 เสียชื่อเสียงและเสื่อมความนิยม เฉพาะอย่างยิ่งถ้าบุคคลที่อยู่นอกวงการไม่ทราบข้อเท็จจริงก็จะทำให้จำเลยที่ 1เสื่อมเสียชื่อเสียงมากยิ่งขึ้น ยอดการติดตามหรือซื้อผลงานของจำเลยที่ 1 จะเสื่อมถอยลง ทำให้จำเลยที่ 1 ขาดรายได้จำเลยที่ 1 จึงเรียกร้องค่าเสียหายในส่วนนี้เอาแก่โจทก์ทั้งสองเป็นเงิน 500,000 บาทนั้น เห็นว่า เมื่อพิจารณาหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์ตามเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 แล้วมีข้อความชวนให้โจทก์ทั้งสองเข้าใจว่าโจทก์ที่ 1 ได้รับโอนลิขสิทธิ์ในนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาแล้ว โจทก์ที่ 1 จึงทำสัญญาให้โจทก์ที่ 2 เช่าลิขสิทธิ์ในนวนิยายดังกล่าวไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือละครเพื่อออกอากาศทางโทรทัศน์ ถือได้ว่าเป็นการกระทำโดยสุจริต ประกอบกับโจทก์ที่ 2 ยังไม่ได้สร้างเป็นภาพยนตร์หรือละครออกเผยแพร่ จำเลยที่ 1 จึงไม่มีสิทธิที่จะเรียกร้องค่าเสียหายในส่วนนี้จากโจทก์ทั้งสองได้ส่วนที่จำเลยที่ 1 อ้างว่าโจทก์ทั้งสองร่วมกันทำละเมิดต่อชื่อเสียงและนามปากกาของจำเลยที่ 1 ด้วยการให้ข่าวต่อสื่อมวลชนไปลงข่าวทางนิตยสารและหนังสือพิมพ์รายวันหลายฉบับโจมตีจำเลยที่ 1 ดังที่ปรากฏในนิตยสารและหนังสือพิมพ์รายวันล.12 นั้น เห็นว่า ข้อความในบทความตามที่ปรากฏในนิตยสารและหนังสือพิมพ์รายวันที่จำเลยที่ 1 อ้างเป็นเพียงบทความที่วิจารณ์ว่า ระหว่างโจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 ใครควรจะมีสิทธิในบทประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาดีกว่ากันเท่านั้นการให้ข่าวแก่ผู้สื่อข่าวของโจทก์ทั้งสองฟังได้ว่า โจทก์ทั้งสองประสงค์จะชี้แจงข้อเท็จจริงต่อสื่อมวลชนเพื่อปกป้องสิทธิของโจทก์ทั้งสอง โดยโจทก์ทั้งสองเชื่อว่าโจทก์ทั้งสองได้สิทธิในบทประพันธ์นวนิยายพิพาทโดยชอบแล้ว ไม่น่าที่จำเลยที่ 1 จะทำการโต้แย้งคัดค้าน การกระทำของโจทก์ทั้งสองจึงไม่เป็นการละเมิดต่อจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 1 จึงไม่มีสิทธิเรียกร้องค่าเสียหายในส่วนนี้พิพากษากลับว่า ให้ยกฟ้องโจทก์ ห้ามโจทก์ทั้งสองเกี่ยวข้องกับนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาของจำเลยที่ 1 คำขอท้ายฟ้องแย้งของจำเลยที่ 1 นอกจากนี้ให้ยก ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7713/2540นาย วิทยา เวสสวัฒน์ กับพวกโจทก์นาย ฉัตรชัย วิเศษ สุวรรณ ภูมิ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 11, ม. 171, ม. 213, ม. 222, ม. 420, ม. 423, ม. 438, ม. 456 พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ.2521 ม. 4, ม. 15, ม. 32หนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องพ.กับเรื่อง ก. ระบุไว้โดยชัดแจ้งว่า ผู้ขายซึ่งหมายถึงจำเลยที่ 1 ตกลงขายนวนิยาย ทั้งสองเรื่องดังกล่าวให้แก่ผู้ซื้อ ซึ่งหมายถึงโจทก์ที่ 1 แต่ผู้เดียว ผู้ซื้อตกลง ซื้อเพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์และออกเป็นรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ ผู้ขายตกลงสัญญาแก่ผู้ซื้อว่าผู้ขายขอมอบสิทธิและลิขสิทธิ์ของเนื้อเรื่องทั้งหมดในนวนิยาย ทั้งสองเรื่องทุก ๆ ตอนตั้งแต่ตอนเริ่มต้นจนจบเรื่องโดยสมบูรณ์ให้แก่ผู้ซื้อแต่ผู้เดียว และผู้ขายจะต้องเขียนนวนิยายทั้งสองเรื่องนั้นให้จบสมบูรณ์เพื่อประโยชน์แก่ผู้ซื้อในการสร้างเป็นภาพยนตร์ หรือนำไปออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ และทั้งสองฝ่ายมุ่งประสงค์ต่อการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องพ. ที่จำเลยที่ 1 เป็นผู้ประพันธ์เพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือนำไปออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ตามที่กำหนดไว้ในสัญญาเท่านั้น ดังนั้นโจทก์ที่ 1 ย่อมเป็นผู้มีสิทธิที่จะนำนวนิยายเรื่องพ.ไปสร้างเป็นภาพยนตร์ หรือออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ได้ แม้หนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องพ.จะมิได้ระบุว่าการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยาย ดังกล่าวเป็นเรื่องที่จำเลยที่ 1 อนุญาตให้โจทก์ที่ 1 ใช้ลิขสิทธิ์ นวนิยาย เรื่อง พ. เป็นการเฉพาะคราวไว้โดยชัดแจ้งก็ตามแต่โดยที่หนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์ดังกล่าวมีหมายเหตุต่อท้ายสัญญาไว้ว่า "ในกรณีที่ผู้ซื้อไม่สามารถที่จะสร้างภาพยนตร์ทั้งสองเรื่องนี้ได้ ผู้ซื้อมีสิทธิที่จะขายบทประพันธ์ทั้งสองเรื่องนี้ให้แก่ผู้อื่นได้ แต่จะต้องแบ่งส่วนแบ่งผลกำไรในการซื้อขายบทประพันธ์ให้แก่ผู้ซื้อครึ่งหนึ่ง ผลกำไรในที่นี้หมายถึงเงินซึ่งหักออกจากต้นทุนของผู้ซื้อเสียก่อน" เมื่อนำข้อความดังกล่าวไปพิจารณาร่วมกับสัญญาที่ว่า ผู้ซื้อตกลงสัญญาแก่ผู้ขายว่าจะต้องไม่ขายนวนิยายทั้งสองเรื่องดังกล่าวนี้ให้แก่บริษัทช.เป็นอันขาดเว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากผู้ขายเป็นลายลักษณ์อักษรเสียก่อนแล้ว ดังนี้ย่อมทำให้ตีความการแสดงเจตนาของโจทก์ที่ 1 และของจำเลยที่ 1 ได้ว่า ทั้งสองฝ่ายหาได้มีเจตนาซื้อและขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องพ. ต่อกันในลักษณะโอนลิขสิทธิ์โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไปไม่ ทั้งสองฝ่ายคงเพียงแต่ต้องการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยาย ทั้งสองเรื่องนั้นเป็นการเฉพาะคราวให้โจทก์ที่ 1 นำไปสร้างเป็นภาพยนตร์และนำไปออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์เพียงครั้งเดียวโดยไม่มีการสร้างภาพยนตร์ซ้ำเกินกว่า 1 ครั้ง เท่านั้นซึ่งสอดคล้องกับในทางปฏิบัติของวงการพิมพ์และวงการภาพยนตร์การซื้อขายลิขสิทธิ์หรือการขอใช้สิทธิเพื่อการจัดพิมพ์บทประพันธ์จำหน่ายหรือนำไปสร้างภาพยนตร์เป็นการขอใช้สิทธิหรืออนุญาตให้ใช้สิทธิเพียงครั้งเดียวเท่านั้น กรณีจึงฟังได้ว่าการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องพ. ระหว่างโจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 เป็นเรื่องที่จำเลยที่ 1 ผู้เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์อนุญาตให้โจทก์ที่ 1 นำไปสร้างเป็นภาพยนตร์เพียงครั้งเดียว หาได้โอนลิขสิทธิ์โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไป ดังนั้น การที่โจทก์ที่ 1 นำนวนิยายเรื่อง พ. ไปสร้างเป็นภาพยนตร์ออกฉายเผยแพร่แล้ว สิทธิของโจทก์ ที่ 1 ในการที่จะนำนวนิยายเรื่องพ. ไปสร้างเป็นภาพยนตร์ซ้ำอีกจึงเป็นอันระงับ โจทก์ที่ 1 ไม่มีสิทธิจะโอนสิทธิหรืออนุญาตให้ผู้หนึ่งผู้ใดนำนวนิยาย เรื่องดังกล่าวไปสร้างเป็นภาพยนตร์ต่อหรือซ้ำได้อีกต่อไปส่วนจำเลยที่ 1 ย่อมมีสิทธิที่จะอนุญาตให้ผู้อื่นนำบทประพันธ์นวนิยายเรื่องพ.ไปสร้างเป็นละคร โทรทัศน์หรือภาพยนตร์โทรทัศน์ หรือแถบบันทึกเสียงได้ โจทก์ที่ 1 เป็นฝ่ายผิดสัญญาและละเมิดลิขสิทธิ์บทประพันธ์แต่การที่หนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์ฉบับพิพาทมีข้อความชวนให้โจทก์ทั้งสองเข้าใจว่า โจทก์ที่ 1 ได้รับโอนลิขสิทธิ์ในนวนิยายเรื่องพ. แล้ว ดังนี้ การที่โจทก์ที่ 1 ทำสัญญาให้โจทก์ที่ 2 เช่าลิขสิทธิ์ในนวนิยายดังกล่าวไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือละคร เพื่อออกอากาศทางโทรทัศน์ ถือได้ว่าเป็นการกระทำโดยสุจริต ประกอบกับโจทก์ที่ 2 ยังไม่ได้สร้างเป็นภาพยนตร์หรือละคร ออกเผยแพร่ดังนี้ จำเลยที่ 1 ผู้เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์จึงไม่มีสิทธิที่จะเรียกร้องค่าเสียหายในส่วนที่จะต้องแบ่งส่วนแบ่งผลกำไรจากโจทก์ทั้งสองได้ ข้อความในบทความตามที่ปรากฏในนิตยสารและหนังสือพิมพ์รายวันซึ่งเป็นเพียงบทความที่วิจารณ์ว่าระหว่างโจทก์ กับจำเลยใครควรจะมีสิทธิในบทประพันธ์นวนิยายเรื่องพ. ดีกว่ากัน เป็นการที่โจทก์ให้ข่าวแก่ผู้สื่อข่าวโดยโจทก์ประสงค์จะชี้แจงข้อเท็จจริงต่อสื่อมวลชนเพื่อปกป้องสิทธิของโจทก์ โดยโจทก์เชื่อว่าโจทก์ได้สิทธิในบทประพันธ์นวนิยาย เรื่องที่พิพาทโดยชอบแล้ว ดังนี้การกระทำของโจทก์ไม่เป็นการละเมิดต่อจำเลยโจทก์ทั้งสองฟ้องว่า เมื่อวันที่ 17 เมษายน 2513จำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นนักประพันธ์นามปากกาว่า พนมเทียน ตกลงทำสัญญาขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่อง "เพชรพระอุมา" ให้แก่โจทก์ที่ 1 เพียงผู้เดียวในราคา 150,000 บาท เพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือออกรายการวิทยุหรือโทรทัศน์ ห้ามไม่ให้จำเลยที่ 1 ขายลิขสิทธิ์แก่ผู้อื่น มิฉะนั้นถือว่าผิดสัญญาต้องชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ที่ 1 จำนวน 500,000 บาท ต่อมาโจทก์ที่ 1 ทำสัญญาให้โจทก์ที่ 2 เช่าลิขสิทธิ์นี้นำไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือละครเผยแพร่ทางโทรทัศน์ เมื่อวันที่15 พฤษภาคม 2533 จำเลยที่ 1 มีหนังสือโต้แย้งสิทธิของโจทก์ทั้งสองว่า สิทธิของโจทก์ที่ 1 ตามสัญญาซื้อขายระงับไปแล้วไม่มีสิทธิที่จะให้บุคคลอื่นนำไปสร้างภาพยนตร์ได้ และเมื่อวันที่ 15 ตุลาคม 2533 จำเลยที่ 2 แจ้งแก่โจทก์ทั้งสองว่าจำเลยที่ 2 ได้ซื้อลิขสิทธิ์นวนิยายดังกล่าวจากจำเลยที่ 1จึงเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ทั้งสอง ถือว่าจำเลยที่ 1ผิดสัญญา ขอให้บังคับจำเลยที่ 1 ชดใช้ค่าเสียหาย 500,000 บาทพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี คิดถึงวันฟ้องเป็นเงิน197,750 บาท รวมเป็นเงิน 697,750 บาท และนับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ที่ 1 ห้ามจำเลยทั้งสองยุ่งเกี่ยวกับลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาจำเลยที่ 1 ให้การและฟ้องแย้งว่า จำเลยที่ 1 ได้ขายนวนิยายตามฟ้องในขณะที่จำเลยที่ 1 ยังประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาภาค 1 ยังไม่จบสิ้น เป็นการขายสิทธิเฉพาะคราวโดยมีข้อตกลงให้โจทก์ที่ 1 นำไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือออกรายการวิทยุโทรทัศน์ หากโจทก์ที 1 ไม่อาจสร้างภาพยนตร์และจะขายนวนิยายดังกล่าวให้แก่ผู้ใด โจทก์ที่ 1 ต้องแบ่งเงินกำไรที่ได้ให้แก่จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่ง เมื่อปี 2514โจทก์ที่ 1 แจ้งแก่จำเลยที่ 1 ว่า โจทก์ที่ 1 ได้สร้างภาพยนตร์เรื่องเพชรพระอุมาออกฉายเผยแพร่ตามโรงภาพยนตร์แล้ว ส่วนเรื่องกุหลาบไฟ โจทก์ที่ 1 ได้ขายสิทธิให้แก่ผู้อื่นนำไปสร้างภาพยนตร์ แต่ไม่ได้แบ่งเงินกำไรให้แก่จำเลยที่ 1 ตามสัญญาระหว่างโจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 จึงระงับ เมื่อโจทก์ที่ 1นำนวนิยายของจำเลยที่ 1 ให้โจทก์ที่ 2 เช่า ถือว่าโจทก์ทั้งสองละเมิดสิทธิของจำเลยที่ 2 ต้องชดใช้ค่าเสียหายให้แก่จำเลยที่ 1เป็นเงิน 1,000,000 บาท และโจทก์ที่ 1 ให้สัมภาษณ์สื่อมวลชนยั่วยุจำเลยที่ 1 และบิดเบือนความจริง จำเลยที่ 1 ในฐานะนักประพันธ์ย่อมได้รับความเสียหายเสื่อมศรัทธาจากสาธารณชนและได้รับความเสียหายเป็นเงิน 500,000 บาท และการที่โจทก์ที่ 1ไม่นำเงินกำไรที่ได้รับจากการขายนวนิยายเรื่องกุหลาบไฟแบ่งให้จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่งเป็นเงิน 75,000 บาท ถือว่าโจทก์ที่ 1ผิดสัญญาขอให้ยกฟ้องและมีคำสั่งแสดงว่าสัญญาซื้อขายนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟ ระหว่างที่โจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 ระงับไปแล้ว ห้ามโจทก์ทั้งสองเกี่ยวข้องกับนวนิยายทั้งสองเรื่องนี้ ห้ามโจทก์ที่ 2 นำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างภาพยนตร์หรือบันทึกภาพวีดีโอเทป กับให้บังคับโจทก์ทั้งสองร่วมกันหรือแทนกันชำระเงิน 1,500,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี แก่จำเลยที่ 1 จนกว่าชำระเสร็จ และให้โจทก์ที่ 1 ชำระเงิน 75,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี แก่จำเลยที่ 1 นับถัดจากวันฟ้องแย้งจนกว่าชำระเสร็จจำเลยที่ 2 ให้การว่า สัญญาซื้อขายระหว่างโจทก์ที่ 1กับจำเลยที่ 1 ตามฟ้องมิใช่สัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์เด็ดขาดเป็นเพียงข้อตกลงที่จำเลยที่ 1 อนุญาตให้โจทก์ที่ 1 นำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปดัดแปลงสร้างเป็นภาพยนตร์เพียงครั้งเดียวเท่านั้น เมื่อโจทก์ที่ 1 สร้างภาพยนตร์เรื่องเพชรพระอุมาตอนไพรมหากาฬและตอนมรกตนครเสร็จสมบูรณ์ และนำออกฉายเผยแพร่ตามโรงภาพยนตร์และทางโทรทัศน์แล้ว สัญญาเป็นอันระงับ การที่จำเลยที่ 1 อนุญาตให้จำเลยที่ 2 ใช้สิทธิในลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมา ทั้งภาค 1 และภาค 2 โดยนำไปดัดแปลงจัดสร้างเป็นละครโทรทัศน์หรือภาพยนตร์หรือแถบบันทึกเสียงนำออกเผยแพร่ จึงเป็นสิทธิของจำเลยที่ 2 แต่เพียงผู้เดียวเท่านั้นที่จะกระทำได้ ขอให้ยกฟ้องโจทก์ทั้งสองให้การแก้ฟ้องแย้งจำเลยที่ 1 ว่า โจทก์ที่ 1ทำสัญญาซื้อลิขสิทธิ์นวนิยายทั้งสองเรื่องพิพาทจากจำเลยที่ 1โดยเด็ดขาด โจทก์ที่ 2 ไม่เคยกระทำการอันใดให้จำเลยที่ 1เสียหาย ขอให้ยกฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสอง ห้ามโจทก์ทั้งสองเกี่ยวข้องกับวรรณกรรมเรื่องเพชรพระอุมา และห้ามโจทก์ที่ 2นำวรรณกรรมเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือบันทึกภาพเป็นวีดีโอเทป กับให้ยกฟ้องแย้งโจทก์ทั้งสองและจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับว่า ให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ที่ 1 เป็นเงิน 50,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี ตั้งแต่วันที่ 6 กรกฎาคม 2533 จนกว่าจะชำระเสร็จและให้ยกฟ้องแย้งจำเลยที่ 1จำเลยทั้งสองฎีกา โดยผู้พิพากษาที่ได้นั่งพิจารณาในศาลชั้นต้นรับรองว่ามีเหตุสมควรที่จำเลยที่ 2 จะฎีกาในข้อเท็จจริงศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงฟังยุติได้ว่า เมื่อวันที่7 เมษายน 2513 โจทก์ที่ 1 ทำหนังสือสัญญาซื้อลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟจากจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นผู้ประพันธ์ เพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์และออกเป็นรายการวิทยุหรือโทรทัศน์ในราคา 150,000 บาท ปรากฏตามรายละเอียดหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 ขณะทำสัญญาจำเลยที่ 1ได้ประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาตอนไพรมหากาฬและตอนมรกตนครออกเผยแพร่ต่อสาธารณชนแล้ว โจทก์ที่ 1 ได้นำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาตอนไพรมหากาฬไปสร้างเป็นภาพยนตร์ออกฉายเผยแพร่ ต่อมาวันที่ 7 กรกฎาคม 2530 โจทก์ที่ 1 ทำสัญญาให้โจทก์ที่ 2 เช่านวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาตอนไพรมหากาฬและตอนมรกตนคร เพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือละครเพื่อออกอากาศทางโทรทัศน์และเมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม 2533 จำเลยที่ 1 ได้มอบบทประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาภาค 1 และภาค 2 ให้สถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีช่อง 3 หรือตัวแทนเพื่อนำไปจัดสร้างเป็นละครโทรทัศน์หรือภาพยนตร์โทรทัศน์ หรือแถบบันทึกเสียงนำออกเผยแพร่ภายในเวลา 4 ปี นับแต่วันรับมอบ โดยทางสถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีช่อง 3 มีสิทธิจะนำแพร่ภาพออกอากาศได้ไม่เกิน 3 ครั้ง การรับมอบบทประพันธ์ดังกล่าว จำเลยที่ 2ให้การยอมรับว่า ผู้รับมอบทำการรับมอบในนามของจำเลยที่ 2และจำเลยที่ 1 เองก็นำสืบเช่นนั้น เมื่อจำเลยที่ 1 ทราบเรื่องที่โจทก์ที่ 1 ทำสัญญาให้โจทก์ที่ 2 เช่านวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาตอนไพรมหากาฬ และตอนมรกตนคร จำเลยที่ 1 ได้โต้แย้งว่าโจทก์ที่ 1 ไม่มีสิทธินำนวนิยายดังกล่าวไปให้โจทก์ที่ 2 เช่าและสิทธิของโจทก์ที่ 1 ที่มีอยู่ตามหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาเป็นอันระงับ สิทธิในนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาย่อมตกไปเป็นของจำเลยที่ 1ผู้เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ตามเดิมคดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยทั้งสองประการแรกว่า สัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาระหว่างโจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 เป็นสัญญาที่จำเลยที่ 1 โอนความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาทั้งเรื่องตั้งแต่ตอนเริ่มต้นจนกระทั่งตอนจบสมบูรณ์ให้แก่โจทก์ที่ 1 โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไป หรือว่าเป็นเพียงการอนุญาตให้สร้างภาพยนตร์หรือออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์เฉพาะคราว เห็นว่าตามหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 ระบุไว้โดยชัดแจ้งในข้อ (1) ข้อ (3) และข้อ (3) และข้อ (5) ว่า ผู้ขายซึ่งหมายถึงจำเลยที่ 1 ตกลงขายนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟให้แก่ผู้ซื้อซึ่งหมายถึงโจทก์ที่ 1 แต่ผู้เดียวผู้ซื้อตกลงซื้อเพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์และออกเป็นรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ในราคาทั้งหมด 150,000 บาท ผู้ขายตกลงสัญญาแก่ผู้ซื้อว่านวนิยายทั้งสองเรื่องดังกล่าวนี้ผู้ขายขอมอบสิทธิและลิขสิทธิ์ของเนื้อเรื่องทั้งหมดทุก ๆ ตอนตั้งแต่ตอนเริ่มต้นจนจบเรื่องโดยสมบูรณ์ให้แก่ผู้ซื้อแต่ผู้เดียวเท่านั้น ผู้ขายจะต้องเขียนนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟให้จบสมบูรณ์เพื่อประโยชน์แก่ผู้ซื้อในการสร้างเป็นภาพยนตร์ หรือนำไปออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ในตอนสุดท้ายหรือตอนจบ จากข้อสัญญาทั้งสามข้อดังกล่าวบ่งบอกเจตนาในขณะทำสัญญาของโจทก์ที่ 1 และของจำเลยที่ 1 ได้ว่าทั้งสองฝ่ายมุ่งประสงค์ต่อการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาที่จำเลยที่ 1 เป็นผู้ประพันธ์เพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือนำไปออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ตามที่กำหนดไว้ในสัญญาข้อ (1) ข้อ (5) และ ข้อ (6) เท่านั้นโจทก์ที่ 1 ย่อมเป็นผู้มีสิทธิที่จะนำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ได้ส่วนปัญหาที่ว่าจำเลยที่ 1 โอนความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาให้แก่โจทก์ที่ 1 โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไปหรือไม่นั้น เห็นว่า แม้หนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1จะมิได้ระบุว่าการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายดังกล่าวเป็นเรื่องที่จำเลยที่ 1 อนุญาตให้โจทก์ที่ 1 ใช้ลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาเป็นการเฉพาะคราวไว้โดยชัดแจ้งก็ตามแต่โดยที่หนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 มีหมายเหตุต่อท้ายสัญญาไว้ว่า "ในกรณีที่ผู้ซื้อไม่สามารถที่จะสร้างภาพยนตร์ทั้งสองเรื่องนี้ได้ ผู้ซื้อมีสิทธิที่จะขายบทประพันธ์ทั้งสองเรื่องนี้ คือ เรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟให้แก่ผู้อื่นได้ แต่จะต้องแบ่งส่วนแบ่งผลกำไรในการซื้อขายบทประพันธ์ให้แก่ผู้ซื้อครึ่งหนึ่ง หรือ 50 % (ห้าสิบเปอร์เซ็นต์)ผลกำไรในที่นี้หมายถึงเงินซึ่งหักออกจากต้นทุนของผู้ซื้อ 150,000 บาท เสียก่อน" ข้อความในหมายเหตุต่อท้ายสัญญาที่ว่านี้เมื่อนำไปพิจารณาร่วมกับสัญญาข้อ (4) ที่ว่า ผู้ซื้อตกลงสัญญาแก่ผู้ขายว่าจะต้องไม่ขายนวนิยายทั้งสองเรื่องดังกล่าวนี้ให้แก่บริษัทหนังจีนชอว์บราเทอร์ฮ่องกงเป็นอันขาด เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากผู้ขายเป็นลายลักษณ์อักษรเสียก่อนแล้ว ทำให้ตีความการแสดงเจตนาของโจทก์ที่ 1 และของจำเลยที่ 1 ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 171 ได้ว่าความจริงทั้งสองฝ่ายหาได้เจตนาซื้อและขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาต่อกันในลักษณะโอนลิขสิทธิ์โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไปไม่ทั้งสองฝ่ายเพียงแต่ต้องการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายทั้งสองเรื่องนั้นเป็นการเฉพาะคราว คือให้โจทก์ที่ 1 นำไปสร้างเป็นภาพยนตร์และนำไปออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์เพียงครั้งเดียวโดยไม่มีการสร้างภาพยนตร์ซ้ำเกินกว่า 1 ครั้งเท่านั้น ซึ่งจำเลยที่ 1 ก็นำสืบว่าในขณะทำหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 จำเลยที่ 1 ขอให้เติมคำว่า โจทก์ที่ 1 ตกลงซื้อลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องดังกล่าวไปสร้างเป็นภาพยนตร์เพียงครั้งเดียวไว้ในสัญญาข้อ (1)ด้วยแล้ว แต่โจทก์ที่ 1 อ้างแต่จำเลยที่ 1 ว่า เป็นที่เข้าใจกันทั้งสองฝ่ายแล้วว่า การซื้อไปสร้างเป็นภาพยนตร์นั้นจะสร้างเพียงครั้งเดียวเท่านั้น ไม่มีใครสร้างซ้ำหลายครั้งขอให้ผ่านข้อท้วงติงของจำเลยที่ 1 ไป จึงเป็นเหตุให้ในสัญญาข้อ (1) มิได้ระบุจำนวนครั้งที่โจทก์ที่ 1 สามารถจะนำนวนิยายเรื่องดังกล่าวไปสร้างเป็นภายยนตร์ไว้ และเมื่อได้พิจารณาสัญญาที่จำเลยที่ 1 โอนสิทธิในบทประพันธ์ที่จำเลยที่ 1เป็นผู้ประพันธ์ให้แก่บุคคลอื่นในเวลาต่อมาอีกหลายเรื่องหลายฉบับซึ่งสัญญาดังกล่าวทุกฉบับล้วนแต่ได้กำหนดระยะเวลาสิ้นสุดของการใช้สิทธิของผู้ซื้อสิทธิไว้ทั้งสิ้นคือบางฉบับกำหนดไว้เพียง3 ปี และบางฉบับกำหนดไว้ 5 ปี กับพิจารณาคำเบิกความของนายวิชิต ตริชอบ รองประธานกรรมการลิขสิทธิ์เพลงของสมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ คำเบิกความของหม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล ผู้มีอาชีพเกี่ยวกับธุรกิจภายยนตร์ทั้งด้านผู้กำกับการแสดงภาพยนตร์ เขียนบทภาพยนตร์และตัดต่อฟิล์มภาพยนตร์ รวมทั้งคำเบิกความของนายชัย วิศิษฐ์สรอรรถเจ้าของและผู้จัดการสำนักพิมพ์หรรษา ที่ต่างเบิกความเป็นพยานจำเลยที่ 1 ในทำนองเดียวกันว่า ในทางปฏิบัติของวงการพิมพ์และวงการภาพยนตร์ การซื้อขายลิขสิทธิ์หรือการขอใช้สิทธิเพื่อการจัดพิมพ์บทประพันธ์จำหน่ายหรือนำไปสร้างภาพยนตร์เป็นการขอใช้สิทธิหรืออนุญาตให้ใช้สิทธิเพียงครั้งเดียวเท่านั้นแล้วมีเหตุให้เชื่อได้ว่าในขณะทำสัญญา จำเลยที่ 1 ได้ขอให้เติมข้อความคำว่าโจทก์ที่ 1 ตกลงซื้อลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาเพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์เพียงครั้งเดียวไว้ในสัญญาข้อ (1) แต่ถูกโจทก์ที่ 1 โต้แย้งว่าไม่ควรเติมข้อความดังกล่าวไว้ในสัญญา เพราะเป็นที่เข้าใจกันทั้งสองฝ่ายแล้วว่าโจทก์ที่ 1 จะนำไปสร้างภาพยนตร์เพียงครั้งเดียว ดังที่จำเลยที่ 1 นำสืบจริง อีกประการหนึ่ง ถ้าโจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 มีเจตนาซื้อขายให้โอนลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาต่อกันโดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไปแล้วหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟ เอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 ก็ไม่น่าจะต้องมีเงื่อนไขตามข้อ (4) ที่ว่า ผู้ซื้อตกลงสัญญาแก่ผู้ขายว่าจะต้องไม่ขายนวนิยายทั้งสองดังกล่าวนี้ให้แก่บริษัทหนังจีนชอว์บราเทอร์ฮ่องกง เป็นอันขาด เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากผู้ขายเป็นลายลักษณ์อักษรเสียก่อนและไม่น่าจะต้องมีหมายเหตุต่อท้ายสัญญาว่า ในกรณีที่ผู้ซื้อไม่สามารถที่จะสร้างภาพยนตร์ทั้งสองเรื่องนี้ได้ ผู้ซื้อมีสิทธิที่จะขายบทประพันธ์ทั้งสองเรื่องให้แก่ผู้อื่นได้แต่ผู้ซื้อจะต้องแบ่งผลกำไรในการขายบทประพันธ์ดังกล่าวให้แก่ผู้ขายครึ่งหนึ่งเพราะถ้าโจทก์ที่ 1 ซื้อ และความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์นวนิยายที่ซื้อโอนไปเป็นของโจทก์ที่ 1โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไปตามที่โจทก์ที่ 1 นำสืบแล้วโจทก์ที่ 1 ในฐานะเจ้าของลิขสิทธิ์ก็ย่อมมีสิทธิที่จะขายหรืออนุญาตให้ผู้หนึ่งผู้ใดใช้สิทธิที่โจทก์ที่ 1 มีอยู่ได้โดยชอบไม่ชอบที่จำเลยที่ 1 ผู้หมดสิทธิในลิขสิทธิ์นวนิยายทั้งสองเรื่องนั้นจะกำหนดเงื่อนไขใด ๆ ไว้ในสัญญาอีกต่อไป ด้วยเหตุผลดังกล่าว จึงเชื่อได้ว่าการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาระหว่าง โจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 ตามหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟเป็นเรื่องที่จำเลยที่ 1 ผู้เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์อนุญาตให้โจทก์ที่ 1 นำไปสร้างเป็นภาพยนตร์เพียงครั้งเดียวเท่านั้น หาได้โอนลิขสิทธิ์โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไปดังที่โจทก์ที่ 1 ฟ้องและนำสืบไม่ การที่โจทก์ที่ 1 นำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นภาพยนตร์ออกฉายเผยแพร่แล้วสิทธิของโจทก์ที่ 1 ในการที่จะนำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นภาพยนตร์ซ้ำอีกเป็นอันระงับ โจทก์ที่ 1 ไม่มีสิทธิจะโอนสิทธิหรืออนุญาตให้ผู้หนึ่งผู้ใดนำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นภาพยนตร์ต่อหรือซ้ำได้อีก และเมื่อเป็นเช่นนี้จำเลยที่ 1 ย่อมมีสิทธิที่จะอนุญาตให้จำเลยที่ 2 นำบทประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นละครโทรทัศน์ หรือแถบบันทึกเสียงได้ปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 1 เป็นการสุดท้ายคือปัญหาเรื่องความเสียหายตามฟ้องแย้งของจำเลยที่ 1 ซึ่งจำเลยที่ 1 ฎีกาว่าโจทก์ทั้งสองร่วมกันละเมิดลิขสิทธิ์บทประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมา ทำให้จำเลยที่ 1 เสียหายเป็นเงิน 1,000,000 บาท และโจทก์ทั้งสองร่วมกันทำละเมิดต่อชื่อเสียงรวมทั้งนามปากกาของจำเลยที่ 1 ด้วยการให้สัมภาษณ์สื่อมวลชนตามที่ปรากฏในนิตยสารและหนังสือพิมพ์รายวันหลายฉบับสรุปความได้ว่า โจทก์ที่ 2 อ้างว่าโจทก์ที่ 2 ได้ไปติดต่อขอซื้อบทประพันธ์พิพาทจากจำเลยที่ 1 แต่จำเลยที่ 1 อ้างว่าเจ้าของลิขสิทธิ์คือโจทก์ที่ 1 โจทก์ที่ 2 จึงไปติดต่อซื้อจากโจทก์ที่ 1 ปรากฏว่าหลังจากนั้น โจทก์ที่ 2 ได้รับหนังสือแจ้งจากจำเลยที่ 1 ทำให้โจทก์ที่ 2 รู้สึกงงและต้องชะลอการสร้างภาพยนตร์ไว้ก่อน ครั้นต่อมาโจทก์ที่ 2 ให้ข่าวว่าได้ส่งหนังสือแจ้งให้แก่จำเลยที่ 1 แต่มาแก้ข่าวในภายหลังว่าไม่ได้ส่งหนังสือแจ้งให้จำเลยที่ 1 หนังสือแจ้งที่ส่งเป็นการให้แก่จำเลยที่ 2 และโจทก์ที่ 2 ให้ข่าวอีกว่าโจทก์ที่ 2 จะไม่ระงับการสร้างภาพยนตร์เรื่องเพชรพระอุมา เพราะโจทก์ที่ 2 ได้เตรียมการทุกอย่างไว้เรียบร้อยแล้วโจทก์ที่ 2 จะเปิดกล้องในเร็ว ๆนี้ ข่าวที่ปรากฏในนิตยสารและหนังสือพิมพ์รายวันเช่นนั้น ทำให้จำเลยที่ 1 เสียชื่อเสียงและเสื่อมความนิยม เฉพาะอย่างยิ่งถ้าบุคคลที่อยู่นอกวงการไม่ทราบข้อเท็จจริงก็จะทำให้จำเลยที่ 1เสื่อมเสียชื่อเสียงมากยิ่งขึ้น ยอดการติดตามหรือซื้อผลงานของจำเลยที่ 1 จะเสื่อมถอยลง ทำให้จำเลยที่ 1 ขาดรายได้จำเลยที่ 1 จึงเรียกร้องค่าเสียหายในส่วนนี้เอาแก่โจทก์ทั้งสองเป็นเงิน 500,000 บาทนั้น เห็นว่า เมื่อพิจารณาหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์ตามเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 แล้วมีข้อความชวนให้โจทก์ทั้งสองเข้าใจว่าโจทก์ที่ 1 ได้รับโอนลิขสิทธิ์ในนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาแล้ว โจทก์ที่ 1 จึงทำสัญญาให้โจทก์ที่ 2 เช่าลิขสิทธิ์ในนวนิยายดังกล่าวไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือละครเพื่อออกอากาศทางโทรทัศน์ ถือได้ว่าเป็นการกระทำโดยสุจริต ประกอบกับโจทก์ที่ 2 ยังไม่ได้สร้างเป็นภาพยนตร์หรือละครออกเผยแพร่ จำเลยที่ 1 จึงไม่มีสิทธิที่จะเรียกร้องค่าเสียหายในส่วนนี้จากโจทก์ทั้งสองได้ส่วนที่จำเลยที่ 1 อ้างว่าโจทก์ทั้งสองร่วมกันทำละเมิดต่อชื่อเสียงและนามปากกาของจำเลยที่ 1 ด้วยการให้ข่าวต่อสื่อมวลชนไปลงข่าวทางนิตยสารและหนังสือพิมพ์รายวันหลายฉบับโจมตีจำเลยที่ 1 ดังที่ปรากฏในนิตยสารและหนังสือพิมพ์รายวันล.12 นั้น เห็นว่า ข้อความในบทความตามที่ปรากฏในนิตยสารและหนังสือพิมพ์รายวันที่จำเลยที่ 1 อ้างเป็นเพียงบทความที่วิจารณ์ว่า ระหว่างโจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 ใครควรจะมีสิทธิในบทประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาดีกว่ากันเท่านั้นการให้ข่าวแก่ผู้สื่อข่าวของโจทก์ทั้งสองฟังได้ว่า โจทก์ทั้งสองประสงค์จะชี้แจงข้อเท็จจริงต่อสื่อมวลชนเพื่อปกป้องสิทธิของโจทก์ทั้งสอง โดยโจทก์ทั้งสองเชื่อว่าโจทก์ทั้งสองได้สิทธิในบทประพันธ์นวนิยายพิพาทโดยชอบแล้ว ไม่น่าที่จำเลยที่ 1 จะทำการโต้แย้งคัดค้าน การกระทำของโจทก์ทั้งสองจึงไม่เป็นการละเมิดต่อจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 1 จึงไม่มีสิทธิเรียกร้องค่าเสียหายในส่วนนี้พิพากษากลับว่า ให้ยกฟ้องโจทก์ ห้ามโจทก์ทั้งสองเกี่ยวข้องกับนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาของจำเลยที่ 1 คำขอท้ายฟ้องแย้งของจำเลยที่ 1 นอกจากนี้ให้ยก(สุรินทร์ นาควิเชียร-จเร อำนวยวัฒนา-ม.ล.เฉลิมชัย เกษมสันต์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ทั้งสองฟ้องว่า เมื่อวันที่ 17 เมษายน 2513จำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นนักประพันธ์นามปากกาว่า พนมเทียน ตกลงทำสัญญาขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่อง "เพชรพระอุมา" ให้แก่โจทก์ที่ 1 เพียงผู้เดียวในราคา 150,000 บาท เพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือออกรายการวิทยุหรือโทรทัศน์ ห้ามไม่ให้จำเลยที่ 1 ขายลิขสิทธิ์แก่ผู้อื่น มิฉะนั้นถือว่าผิดสัญญาต้องชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ที่ 1 จำนวน 500,000 บาท ต่อมาโจทก์ที่ 1 ทำสัญญาให้โจทก์ที่ 2 เช่าลิขสิทธิ์นี้นำไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือละครเผยแพร่ทางโทรทัศน์ เมื่อวันที่15 พฤษภาคม 2533 จำเลยที่ 1 มีหนังสือโต้แย้งสิทธิของโจทก์ทั้งสองว่า สิทธิของโจทก์ที่ 1 ตามสัญญาซื้อขายระงับไปแล้วไม่มีสิทธิที่จะให้บุคคลอื่นนำไปสร้างภาพยนตร์ได้ และเมื่อวันที่ 15 ตุลาคม 2533 จำเลยที่ 2 แจ้งแก่โจทก์ทั้งสองว่าจำเลยที่ 2 ได้ซื้อลิขสิทธิ์นวนิยายดังกล่าวจากจำเลยที่ 1จึงเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ทั้งสอง ถือว่าจำเลยที่ 1ผิดสัญญา ขอให้บังคับจำเลยที่ 1 ชดใช้ค่าเสียหาย 500,000 บาทพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี คิดถึงวันฟ้องเป็นเงิน197,750 บาท รวมเป็นเงิน 697,750 บาท และนับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ที่ 1 ห้ามจำเลยทั้งสองยุ่งเกี่ยวกับลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาจำเลยที่ 1 ให้การและฟ้องแย้งว่า จำเลยที่ 1 ได้ขายนวนิยายตามฟ้องในขณะที่จำเลยที่ 1 ยังประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาภาค 1 ยังไม่จบสิ้น เป็นการขายสิทธิเฉพาะคราวโดยมีข้อตกลงให้โจทก์ที่ 1 นำไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือออกรายการวิทยุโทรทัศน์ หากโจทก์ที 1 ไม่อาจสร้างภาพยนตร์และจะขายนวนิยายดังกล่าวให้แก่ผู้ใด โจทก์ที่ 1 ต้องแบ่งเงินกำไรที่ได้ให้แก่จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่ง เมื่อปี 2514โจทก์ที่ 1 แจ้งแก่จำเลยที่ 1 ว่า โจทก์ที่ 1 ได้สร้างภาพยนตร์เรื่องเพชรพระอุมาออกฉายเผยแพร่ตามโรงภาพยนตร์แล้ว ส่วนเรื่องกุหลาบไฟ โจทก์ที่ 1 ได้ขายสิทธิให้แก่ผู้อื่นนำไปสร้างภาพยนตร์ แต่ไม่ได้แบ่งเงินกำไรให้แก่จำเลยที่ 1 ตามสัญญาระหว่างโจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 จึงระงับ เมื่อโจทก์ที่ 1นำนวนิยายของจำเลยที่ 1 ให้โจทก์ที่ 2 เช่า ถือว่าโจทก์ทั้งสองละเมิดสิทธิของจำเลยที่ 2 ต้องชดใช้ค่าเสียหายให้แก่จำเลยที่ 1เป็นเงิน 1,000,000 บาท และโจทก์ที่ 1 ให้สัมภาษณ์สื่อมวลชนยั่วยุจำเลยที่ 1 และบิดเบือนความจริง จำเลยที่ 1 ในฐานะนักประพันธ์ย่อมได้รับความเสียหายเสื่อมศรัทธาจากสาธารณชนและได้รับความเสียหายเป็นเงิน 500,000 บาท และการที่โจทก์ที่ 1ไม่นำเงินกำไรที่ได้รับจากการขายนวนิยายเรื่องกุหลาบไฟแบ่งให้จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่งเป็นเงิน 75,000 บาท ถือว่าโจทก์ที่ 1ผิดสัญญาขอให้ยกฟ้องและมีคำสั่งแสดงว่าสัญญาซื้อขายนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟ ระหว่างที่โจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 ระงับไปแล้ว ห้ามโจทก์ทั้งสองเกี่ยวข้องกับนวนิยายทั้งสองเรื่องนี้ ห้ามโจทก์ที่ 2 นำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างภาพยนตร์หรือบันทึกภาพวีดีโอเทป กับให้บังคับโจทก์ทั้งสองร่วมกันหรือแทนกันชำระเงิน 1,500,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี แก่จำเลยที่ 1 จนกว่าชำระเสร็จ และให้โจทก์ที่ 1 ชำระเงิน 75,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี แก่จำเลยที่ 1 นับถัดจากวันฟ้องแย้งจนกว่าชำระเสร็จจำเลยที่ 2 ให้การว่า สัญญาซื้อขายระหว่างโจทก์ที่ 1กับจำเลยที่ 1 ตามฟ้องมิใช่สัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์เด็ดขาดเป็นเพียงข้อตกลงที่จำเลยที่ 1 อนุญาตให้โจทก์ที่ 1 นำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปดัดแปลงสร้างเป็นภาพยนตร์เพียงครั้งเดียวเท่านั้น เมื่อโจทก์ที่ 1 สร้างภาพยนตร์เรื่องเพชรพระอุมาตอนไพรมหากาฬและตอนมรกตนครเสร็จสมบูรณ์ และนำออกฉายเผยแพร่ตามโรงภาพยนตร์และทางโทรทัศน์แล้ว สัญญาเป็นอันระงับ การที่จำเลยที่ 1 อนุญาตให้จำเลยที่ 2 ใช้สิทธิในลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมา ทั้งภาค 1 และภาค 2 โดยนำไปดัดแปลงจัดสร้างเป็นละครโทรทัศน์หรือภาพยนตร์หรือแถบบันทึกเสียงนำออกเผยแพร่ จึงเป็นสิทธิของจำเลยที่ 2 แต่เพียงผู้เดียวเท่านั้นที่จะกระทำได้ ขอให้ยกฟ้องโจทก์ทั้งสองให้การแก้ฟ้องแย้งจำเลยที่ 1 ว่า โจทก์ที่ 1ทำสัญญาซื้อลิขสิทธิ์นวนิยายทั้งสองเรื่องพิพาทจากจำเลยที่ 1โดยเด็ดขาด โจทก์ที่ 2 ไม่เคยกระทำการอันใดให้จำเลยที่ 1เสียหาย ขอให้ยกฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสอง ห้ามโจทก์ทั้งสองเกี่ยวข้องกับวรรณกรรมเรื่องเพชรพระอุมา และห้ามโจทก์ที่ 2นำวรรณกรรมเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือบันทึกภาพเป็นวีดีโอเทป กับให้ยกฟ้องแย้งโจทก์ทั้งสองและจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับว่า ให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ที่ 1 เป็นเงิน 50,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี ตั้งแต่วันที่ 6 กรกฎาคม 2533 จนกว่าจะชำระเสร็จและให้ยกฟ้องแย้งจำเลยที่ 1จำเลยทั้งสองฎีกา โดยผู้พิพากษาที่ได้นั่งพิจารณาในศาลชั้นต้นรับรองว่ามีเหตุสมควรที่จำเลยที่ 2 จะฎีกาในข้อเท็จจริงศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงฟังยุติได้ว่า เมื่อวันที่7 เมษายน 2513 โจทก์ที่ 1 ทำหนังสือสัญญาซื้อลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟจากจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นผู้ประพันธ์ เพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์และออกเป็นรายการวิทยุหรือโทรทัศน์ในราคา 150,000 บาท ปรากฏตามรายละเอียดหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 ขณะทำสัญญาจำเลยที่ 1ได้ประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาตอนไพรมหากาฬและตอนมรกตนครออกเผยแพร่ต่อสาธารณชนแล้ว โจทก์ที่ 1 ได้นำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาตอนไพรมหากาฬไปสร้างเป็นภาพยนตร์ออกฉายเผยแพร่ ต่อมาวันที่ 7 กรกฎาคม 2530 โจทก์ที่ 1 ทำสัญญาให้โจทก์ที่ 2 เช่านวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาตอนไพรมหากาฬและตอนมรกตนคร เพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือละครเพื่อออกอากาศทางโทรทัศน์และเมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม 2533 จำเลยที่ 1 ได้มอบบทประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาภาค 1 และภาค 2 ให้สถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีช่อง 3 หรือตัวแทนเพื่อนำไปจัดสร้างเป็นละครโทรทัศน์หรือภาพยนตร์โทรทัศน์ หรือแถบบันทึกเสียงนำออกเผยแพร่ภายในเวลา 4 ปี นับแต่วันรับมอบ โดยทางสถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีช่อง 3 มีสิทธิจะนำแพร่ภาพออกอากาศได้ไม่เกิน 3 ครั้ง การรับมอบบทประพันธ์ดังกล่าว จำเลยที่ 2ให้การยอมรับว่า ผู้รับมอบทำการรับมอบในนามของจำเลยที่ 2และจำเลยที่ 1 เองก็นำสืบเช่นนั้น เมื่อจำเลยที่ 1 ทราบเรื่องที่โจทก์ที่ 1 ทำสัญญาให้โจทก์ที่ 2 เช่านวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาตอนไพรมหากาฬ และตอนมรกตนคร จำเลยที่ 1 ได้โต้แย้งว่าโจทก์ที่ 1 ไม่มีสิทธินำนวนิยายดังกล่าวไปให้โจทก์ที่ 2 เช่าและสิทธิของโจทก์ที่ 1 ที่มีอยู่ตามหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาเป็นอันระงับ สิทธิในนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาย่อมตกไปเป็นของจำเลยที่ 1ผู้เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ตามเดิมคดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยทั้งสองประการแรกว่า สัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาระหว่างโจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 เป็นสัญญาที่จำเลยที่ 1 โอนความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาทั้งเรื่องตั้งแต่ตอนเริ่มต้นจนกระทั่งตอนจบสมบูรณ์ให้แก่โจทก์ที่ 1 โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไป หรือว่าเป็นเพียงการอนุญาตให้สร้างภาพยนตร์หรือออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์เฉพาะคราว เห็นว่าตามหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 ระบุไว้โดยชัดแจ้งในข้อ (1) ข้อ (3) และข้อ (3) และข้อ (5) ว่า ผู้ขายซึ่งหมายถึงจำเลยที่ 1 ตกลงขายนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟให้แก่ผู้ซื้อซึ่งหมายถึงโจทก์ที่ 1 แต่ผู้เดียวผู้ซื้อตกลงซื้อเพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์และออกเป็นรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ในราคาทั้งหมด 150,000 บาท ผู้ขายตกลงสัญญาแก่ผู้ซื้อว่านวนิยายทั้งสองเรื่องดังกล่าวนี้ผู้ขายขอมอบสิทธิและลิขสิทธิ์ของเนื้อเรื่องทั้งหมดทุก ๆ ตอนตั้งแต่ตอนเริ่มต้นจนจบเรื่องโดยสมบูรณ์ให้แก่ผู้ซื้อแต่ผู้เดียวเท่านั้น ผู้ขายจะต้องเขียนนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟให้จบสมบูรณ์เพื่อประโยชน์แก่ผู้ซื้อในการสร้างเป็นภาพยนตร์ หรือนำไปออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ในตอนสุดท้ายหรือตอนจบ จากข้อสัญญาทั้งสามข้อดังกล่าวบ่งบอกเจตนาในขณะทำสัญญาของโจทก์ที่ 1 และของจำเลยที่ 1 ได้ว่าทั้งสองฝ่ายมุ่งประสงค์ต่อการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาที่จำเลยที่ 1 เป็นผู้ประพันธ์เพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือนำไปออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ตามที่กำหนดไว้ในสัญญาข้อ (1) ข้อ (5) และ ข้อ (6) เท่านั้นโจทก์ที่ 1 ย่อมเป็นผู้มีสิทธิที่จะนำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ได้ส่วนปัญหาที่ว่าจำเลยที่ 1 โอนความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาให้แก่โจทก์ที่ 1 โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไปหรือไม่นั้น เห็นว่า แม้หนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1จะมิได้ระบุว่าการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายดังกล่าวเป็นเรื่องที่จำเลยที่ 1 อนุญาตให้โจทก์ที่ 1 ใช้ลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาเป็นการเฉพาะคราวไว้โดยชัดแจ้งก็ตามแต่โดยที่หนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 มีหมายเหตุต่อท้ายสัญญาไว้ว่า "ในกรณีที่ผู้ซื้อไม่สามารถที่จะสร้างภาพยนตร์ทั้งสองเรื่องนี้ได้ ผู้ซื้อมีสิทธิที่จะขายบทประพันธ์ทั้งสองเรื่องนี้ คือ เรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟให้แก่ผู้อื่นได้ แต่จะต้องแบ่งส่วนแบ่งผลกำไรในการซื้อขายบทประพันธ์ให้แก่ผู้ซื้อครึ่งหนึ่ง หรือ 50 % (ห้าสิบเปอร์เซ็นต์)ผลกำไรในที่นี้หมายถึงเงินซึ่งหักออกจากต้นทุนของผู้ซื้อ 150,000 บาท เสียก่อน" ข้อความในหมายเหตุต่อท้ายสัญญาที่ว่านี้เมื่อนำไปพิจารณาร่วมกับสัญญาข้อ (4) ที่ว่า ผู้ซื้อตกลงสัญญาแก่ผู้ขายว่าจะต้องไม่ขายนวนิยายทั้งสองเรื่องดังกล่าวนี้ให้แก่บริษัทหนังจีนชอว์บราเทอร์ฮ่องกงเป็นอันขาด เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากผู้ขายเป็นลายลักษณ์อักษรเสียก่อนแล้ว ทำให้ตีความการแสดงเจตนาของโจทก์ที่ 1 และของจำเลยที่ 1 ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 171 ได้ว่าความจริงทั้งสองฝ่ายหาได้เจตนาซื้อและขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาต่อกันในลักษณะโอนลิขสิทธิ์โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไปไม่ทั้งสองฝ่ายเพียงแต่ต้องการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายทั้งสองเรื่องนั้นเป็นการเฉพาะคราว คือให้โจทก์ที่ 1 นำไปสร้างเป็นภาพยนตร์และนำไปออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์เพียงครั้งเดียวโดยไม่มีการสร้างภาพยนตร์ซ้ำเกินกว่า 1 ครั้งเท่านั้น ซึ่งจำเลยที่ 1 ก็นำสืบว่าในขณะทำหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 จำเลยที่ 1 ขอให้เติมคำว่า โจทก์ที่ 1 ตกลงซื้อลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องดังกล่าวไปสร้างเป็นภาพยนตร์เพียงครั้งเดียวไว้ในสัญญาข้อ (1)ด้วยแล้ว แต่โจทก์ที่ 1 อ้างแต่จำเลยที่ 1 ว่า เป็นที่เข้าใจกันทั้งสองฝ่ายแล้วว่า การซื้อไปสร้างเป็นภาพยนตร์นั้นจะสร้างเพียงครั้งเดียวเท่านั้น ไม่มีใครสร้างซ้ำหลายครั้งขอให้ผ่านข้อท้วงติงของจำเลยที่ 1 ไป จึงเป็นเหตุให้ในสัญญาข้อ (1) มิได้ระบุจำนวนครั้งที่โจทก์ที่ 1 สามารถจะนำนวนิยายเรื่องดังกล่าวไปสร้างเป็นภายยนตร์ไว้ และเมื่อได้พิจารณาสัญญาที่จำเลยที่ 1 โอนสิทธิในบทประพันธ์ที่จำเลยที่ 1เป็นผู้ประพันธ์ให้แก่บุคคลอื่นในเวลาต่อมาอีกหลายเรื่องหลายฉบับซึ่งสัญญาดังกล่าวทุกฉบับล้วนแต่ได้กำหนดระยะเวลาสิ้นสุดของการใช้สิทธิของผู้ซื้อสิทธิไว้ทั้งสิ้นคือบางฉบับกำหนดไว้เพียง3 ปี และบางฉบับกำหนดไว้ 5 ปี กับพิจารณาคำเบิกความของนายวิชิต ตริชอบ รองประธานกรรมการลิขสิทธิ์เพลงของสมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ คำเบิกความของหม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล ผู้มีอาชีพเกี่ยวกับธุรกิจภายยนตร์ทั้งด้านผู้กำกับการแสดงภาพยนตร์ เขียนบทภาพยนตร์และตัดต่อฟิล์มภาพยนตร์ รวมทั้งคำเบิกความของนายชัย วิศิษฐ์สรอรรถเจ้าของและผู้จัดการสำนักพิมพ์หรรษา ที่ต่างเบิกความเป็นพยานจำเลยที่ 1 ในทำนองเดียวกันว่า ในทางปฏิบัติของวงการพิมพ์และวงการภาพยนตร์ การซื้อขายลิขสิทธิ์หรือการขอใช้สิทธิเพื่อการจัดพิมพ์บทประพันธ์จำหน่ายหรือนำไปสร้างภาพยนตร์เป็นการขอใช้สิทธิหรืออนุญาตให้ใช้สิทธิเพียงครั้งเดียวเท่านั้นแล้วมีเหตุให้เชื่อได้ว่าในขณะทำสัญญา จำเลยที่ 1 ได้ขอให้เติมข้อความคำว่าโจทก์ที่ 1 ตกลงซื้อลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาเพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์เพียงครั้งเดียวไว้ในสัญญาข้อ (1) แต่ถูกโจทก์ที่ 1 โต้แย้งว่าไม่ควรเติมข้อความดังกล่าวไว้ในสัญญา เพราะเป็นที่เข้าใจกันทั้งสองฝ่ายแล้วว่าโจทก์ที่ 1 จะนำไปสร้างภาพยนตร์เพียงครั้งเดียว ดังที่จำเลยที่ 1 นำสืบจริง อีกประการหนึ่ง ถ้าโจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 มีเจตนาซื้อขายให้โอนลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาต่อกันโดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไปแล้วหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟ เอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 ก็ไม่น่าจะต้องมีเงื่อนไขตามข้อ (4) ที่ว่า ผู้ซื้อตกลงสัญญาแก่ผู้ขายว่าจะต้องไม่ขายนวนิยายทั้งสองดังกล่าวนี้ให้แก่บริษัทหนังจีนชอว์บราเทอร์ฮ่องกง เป็นอันขาด เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากผู้ขายเป็นลายลักษณ์อักษรเสียก่อนและไม่น่าจะต้องมีหมายเหตุต่อท้ายสัญญาว่า ในกรณีที่ผู้ซื้อไม่สามารถที่จะสร้างภาพยนตร์ทั้งสองเรื่องนี้ได้ ผู้ซื้อมีสิทธิที่จะขายบทประพันธ์ทั้งสองเรื่องให้แก่ผู้อื่นได้แต่ผู้ซื้อจะต้องแบ่งผลกำไรในการขายบทประพันธ์ดังกล่าวให้แก่ผู้ขายครึ่งหนึ่งเพราะถ้าโจทก์ที่ 1 ซื้อ และความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์นวนิยายที่ซื้อโอนไปเป็นของโจทก์ที่ 1โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไปตามที่โจทก์ที่ 1 นำสืบแล้วโจทก์ที่ 1 ในฐานะเจ้าของลิขสิทธิ์ก็ย่อมมีสิทธิที่จะขายหรืออนุญาตให้ผู้หนึ่งผู้ใดใช้สิทธิที่โจทก์ที่ 1 มีอยู่ได้โดยชอบไม่ชอบที่จำเลยที่ 1 ผู้หมดสิทธิในลิขสิทธิ์นวนิยายทั้งสองเรื่องนั้นจะกำหนดเงื่อนไขใด ๆ ไว้ในสัญญาอีกต่อไป ด้วยเหตุผลดังกล่าว จึงเชื่อได้ว่าการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาระหว่าง โจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 ตามหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟเป็นเรื่องที่จำเลยที่ 1 ผู้เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์อนุญาตให้โจทก์ที่ 1 นำไปสร้างเป็นภาพยนตร์เพียงครั้งเดียวเท่านั้น หาได้โอนลิขสิทธิ์โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไปดังที่โจทก์ที่ 1 ฟ้องและนำสืบไม่ การที่โจทก์ที่ 1 นำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นภาพยนตร์ออกฉายเผยแพร่แล้วสิทธิของโจทก์ที่ 1 ในการที่จะนำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นภาพยนตร์ซ้ำอีกเป็นอันระงับ โจทก์ที่ 1 ไม่มีสิทธิจะโอนสิทธิหรืออนุญาตให้ผู้หนึ่งผู้ใดนำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นภาพยนตร์ต่อหรือซ้ำได้อีก และเมื่อเป็นเช่นนี้จำเลยที่ 1 ย่อมมีสิทธิที่จะอนุญาตให้จำเลยที่ 2 นำบทประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นละครโทรทัศน์ หรือแถบบันทึกเสียงได้ปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 1 เป็นการสุดท้ายคือปัญหาเรื่องความเสียหายตามฟ้องแย้งของจำเลยที่ 1 ซึ่งจำเลยที่ 1 ฎีกาว่าโจทก์ทั้งสองร่วมกันละเมิดลิขสิทธิ์บทประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมา ทำให้จำเลยที่ 1 เสียหายเป็นเงิน 1,000,000 บาท และโจทก์ทั้งสองร่วมกันทำละเมิดต่อชื่อเสียงรวมทั้งนามปากกาของจำเลยที่ 1 ด้วยการให้สัมภาษณ์สื่อมวลชนตามที่ปรากฏในนิตยสารและหนังสือพิมพ์รายวันหลายฉบับสรุปความได้ว่า โจทก์ที่ 2 อ้างว่าโจทก์ที่ 2 ได้ไปติดต่อขอซื้อบทประพันธ์พิพาทจากจำเลยที่ 1 แต่จำเลยที่ 1 อ้างว่าเจ้าของลิขสิทธิ์คือโจทก์ที่ 1 โจทก์ที่ 2 จึงไปติดต่อซื้อจากโจทก์ที่ 1 ปรากฏว่าหลังจากนั้น โจทก์ที่ 2 ได้รับหนังสือแจ้งจากจำเลยที่ 1 ทำให้โจทก์ที่ 2 รู้สึกงงและต้องชะลอการสร้างภาพยนตร์ไว้ก่อน ครั้นต่อมาโจทก์ที่ 2 ให้ข่าวว่าได้ส่งหนังสือแจ้งให้แก่จำเลยที่ 1 แต่มาแก้ข่าวในภายหลังว่าไม่ได้ส่งหนังสือแจ้งให้จำเลยที่ 1 หนังสือแจ้งที่ส่งเป็นการให้แก่จำเลยที่ 2 และโจทก์ที่ 2 ให้ข่าวอีกว่าโจทก์ที่ 2 จะไม่ระงับการสร้างภาพยนตร์เรื่องเพชรพระอุมา เพราะโจทก์ที่ 2 ได้เตรียมการทุกอย่างไว้เรียบร้อยแล้วโจทก์ที่ 2 จะเปิดกล้องในเร็ว ๆนี้ ข่าวที่ปรากฏในนิตยสารและหนังสือพิมพ์รายวันเช่นนั้น ทำให้จำเลยที่ 1 เสียชื่อเสียงและเสื่อมความนิยม เฉพาะอย่างยิ่งถ้าบุคคลที่อยู่นอกวงการไม่ทราบข้อเท็จจริงก็จะทำให้จำเลยที่ 1เสื่อมเสียชื่อเสียงมากยิ่งขึ้น ยอดการติดตามหรือซื้อผลงานของจำเลยที่ 1 จะเสื่อมถอยลง ทำให้จำเลยที่ 1 ขาดรายได้จำเลยที่ 1 จึงเรียกร้องค่าเสียหายในส่วนนี้เอาแก่โจทก์ทั้งสองเป็นเงิน 500,000 บาทนั้น เห็นว่า เมื่อพิจารณาหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์ตามเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 แล้วมีข้อความชวนให้โจทก์ทั้งสองเข้าใจว่าโจทก์ที่ 1 ได้รับโอนลิขสิทธิ์ในนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาแล้ว โจทก์ที่ 1 จึงทำสัญญาให้โจทก์ที่ 2 เช่าลิขสิทธิ์ในนวนิยายดังกล่าวไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือละครเพื่อออกอากาศทางโทรทัศน์ ถือได้ว่าเป็นการกระทำโดยสุจริต ประกอบกับโจทก์ที่ 2 ยังไม่ได้สร้างเป็นภาพยนตร์หรือละครออกเผยแพร่ จำเลยที่ 1 จึงไม่มีสิทธิที่จะเรียกร้องค่าเสียหายในส่วนนี้จากโจทก์ทั้งสองได้ส่วนที่จำเลยที่ 1 อ้างว่าโจทก์ทั้งสองร่วมกันทำละเมิดต่อชื่อเสียงและนามปากกาของจำเลยที่ 1 ด้วยการให้ข่าวต่อสื่อมวลชนไปลงข่าวทางนิตยสารและหนังสือพิมพ์รายวันหลายฉบับโจมตีจำเลยที่ 1 ดังที่ปรากฏในนิตยสารและหนังสือพิมพ์รายวันล.12 นั้น เห็นว่า ข้อความในบทความตามที่ปรากฏในนิตยสารและหนังสือพิมพ์รายวันที่จำเลยที่ 1 อ้างเป็นเพียงบทความที่วิจารณ์ว่า ระหว่างโจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 ใครควรจะมีสิทธิในบทประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาดีกว่ากันเท่านั้นการให้ข่าวแก่ผู้สื่อข่าวของโจทก์ทั้งสองฟังได้ว่า โจทก์ทั้งสองประสงค์จะชี้แจงข้อเท็จจริงต่อสื่อมวลชนเพื่อปกป้องสิทธิของโจทก์ทั้งสอง โดยโจทก์ทั้งสองเชื่อว่าโจทก์ทั้งสองได้สิทธิในบทประพันธ์นวนิยายพิพาทโดยชอบแล้ว ไม่น่าที่จำเลยที่ 1 จะทำการโต้แย้งคัดค้าน การกระทำของโจทก์ทั้งสองจึงไม่เป็นการละเมิดต่อจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 1 จึงไม่มีสิทธิเรียกร้องค่าเสียหายในส่วนนี้พิพากษากลับว่า ให้ยกฟ้องโจทก์ ห้ามโจทก์ทั้งสองเกี่ยวข้องกับนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาของจำเลยที่ 1 คำขอท้ายฟ้องแย้งของจำเลยที่ 1 นอกจากนี้ให้ยก ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7713/2540นาย วิทยา เวสสวัฒน์ กับพวกโจทก์นาย ฉัตรชัย วิเศษ สุวรรณ ภูมิ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 11, ม. 171, ม. 213, ม. 222, ม. 420, ม. 423, ม. 438, ม. 456 พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ.2521 ม. 4, ม. 15, ม. 32หนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องพ.กับเรื่อง ก. ระบุไว้โดยชัดแจ้งว่า ผู้ขายซึ่งหมายถึงจำเลยที่ 1 ตกลงขายนวนิยาย ทั้งสองเรื่องดังกล่าวให้แก่ผู้ซื้อ ซึ่งหมายถึงโจทก์ที่ 1 แต่ผู้เดียว ผู้ซื้อตกลง ซื้อเพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์และออกเป็นรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ ผู้ขายตกลงสัญญาแก่ผู้ซื้อว่าผู้ขายขอมอบสิทธิและลิขสิทธิ์ของเนื้อเรื่องทั้งหมดในนวนิยาย ทั้งสองเรื่องทุก ๆ ตอนตั้งแต่ตอนเริ่มต้นจนจบเรื่องโดยสมบูรณ์ให้แก่ผู้ซื้อแต่ผู้เดียว และผู้ขายจะต้องเขียนนวนิยายทั้งสองเรื่องนั้นให้จบสมบูรณ์เพื่อประโยชน์แก่ผู้ซื้อในการสร้างเป็นภาพยนตร์ หรือนำไปออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ และทั้งสองฝ่ายมุ่งประสงค์ต่อการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องพ. ที่จำเลยที่ 1 เป็นผู้ประพันธ์เพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือนำไปออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ตามที่กำหนดไว้ในสัญญาเท่านั้น ดังนั้นโจทก์ที่ 1 ย่อมเป็นผู้มีสิทธิที่จะนำนวนิยายเรื่องพ.ไปสร้างเป็นภาพยนตร์ หรือออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ได้ แม้หนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องพ.จะมิได้ระบุว่าการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยาย ดังกล่าวเป็นเรื่องที่จำเลยที่ 1 อนุญาตให้โจทก์ที่ 1 ใช้ลิขสิทธิ์ นวนิยาย เรื่อง พ. เป็นการเฉพาะคราวไว้โดยชัดแจ้งก็ตามแต่โดยที่หนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์ดังกล่าวมีหมายเหตุต่อท้ายสัญญาไว้ว่า "ในกรณีที่ผู้ซื้อไม่สามารถที่จะสร้างภาพยนตร์ทั้งสองเรื่องนี้ได้ ผู้ซื้อมีสิทธิที่จะขายบทประพันธ์ทั้งสองเรื่องนี้ให้แก่ผู้อื่นได้ แต่จะต้องแบ่งส่วนแบ่งผลกำไรในการซื้อขายบทประพันธ์ให้แก่ผู้ซื้อครึ่งหนึ่ง ผลกำไรในที่นี้หมายถึงเงินซึ่งหักออกจากต้นทุนของผู้ซื้อเสียก่อน" เมื่อนำข้อความดังกล่าวไปพิจารณาร่วมกับสัญญาที่ว่า ผู้ซื้อตกลงสัญญาแก่ผู้ขายว่าจะต้องไม่ขายนวนิยายทั้งสองเรื่องดังกล่าวนี้ให้แก่บริษัทช.เป็นอันขาดเว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากผู้ขายเป็นลายลักษณ์อักษรเสียก่อนแล้ว ดังนี้ย่อมทำให้ตีความการแสดงเจตนาของโจทก์ที่ 1 และของจำเลยที่ 1 ได้ว่า ทั้งสองฝ่ายหาได้มีเจตนาซื้อและขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องพ. ต่อกันในลักษณะโอนลิขสิทธิ์โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไปไม่ ทั้งสองฝ่ายคงเพียงแต่ต้องการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยาย ทั้งสองเรื่องนั้นเป็นการเฉพาะคราวให้โจทก์ที่ 1 นำไปสร้างเป็นภาพยนตร์และนำไปออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์เพียงครั้งเดียวโดยไม่มีการสร้างภาพยนตร์ซ้ำเกินกว่า 1 ครั้ง เท่านั้นซึ่งสอดคล้องกับในทางปฏิบัติของวงการพิมพ์และวงการภาพยนตร์การซื้อขายลิขสิทธิ์หรือการขอใช้สิทธิเพื่อการจัดพิมพ์บทประพันธ์จำหน่ายหรือนำไปสร้างภาพยนตร์เป็นการขอใช้สิทธิหรืออนุญาตให้ใช้สิทธิเพียงครั้งเดียวเท่านั้น กรณีจึงฟังได้ว่าการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องพ. ระหว่างโจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 เป็นเรื่องที่จำเลยที่ 1 ผู้เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์อนุญาตให้โจทก์ที่ 1 นำไปสร้างเป็นภาพยนตร์เพียงครั้งเดียว หาได้โอนลิขสิทธิ์โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไป ดังนั้น การที่โจทก์ที่ 1 นำนวนิยายเรื่อง พ. ไปสร้างเป็นภาพยนตร์ออกฉายเผยแพร่แล้ว สิทธิของโจทก์ ที่ 1 ในการที่จะนำนวนิยายเรื่องพ. ไปสร้างเป็นภาพยนตร์ซ้ำอีกจึงเป็นอันระงับ โจทก์ที่ 1 ไม่มีสิทธิจะโอนสิทธิหรืออนุญาตให้ผู้หนึ่งผู้ใดนำนวนิยาย เรื่องดังกล่าวไปสร้างเป็นภาพยนตร์ต่อหรือซ้ำได้อีกต่อไปส่วนจำเลยที่ 1 ย่อมมีสิทธิที่จะอนุญาตให้ผู้อื่นนำบทประพันธ์นวนิยายเรื่องพ.ไปสร้างเป็นละคร โทรทัศน์หรือภาพยนตร์โทรทัศน์ หรือแถบบันทึกเสียงได้ โจทก์ที่ 1 เป็นฝ่ายผิดสัญญาและละเมิดลิขสิทธิ์บทประพันธ์แต่การที่หนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์ฉบับพิพาทมีข้อความชวนให้โจทก์ทั้งสองเข้าใจว่า โจทก์ที่ 1 ได้รับโอนลิขสิทธิ์ในนวนิยายเรื่องพ. แล้ว ดังนี้ การที่โจทก์ที่ 1 ทำสัญญาให้โจทก์ที่ 2 เช่าลิขสิทธิ์ในนวนิยายดังกล่าวไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือละคร เพื่อออกอากาศทางโทรทัศน์ ถือได้ว่าเป็นการกระทำโดยสุจริต ประกอบกับโจทก์ที่ 2 ยังไม่ได้สร้างเป็นภาพยนตร์หรือละคร ออกเผยแพร่ดังนี้ จำเลยที่ 1 ผู้เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์จึงไม่มีสิทธิที่จะเรียกร้องค่าเสียหายในส่วนที่จะต้องแบ่งส่วนแบ่งผลกำไรจากโจทก์ทั้งสองได้ ข้อความในบทความตามที่ปรากฏในนิตยสารและหนังสือพิมพ์รายวันซึ่งเป็นเพียงบทความที่วิจารณ์ว่าระหว่างโจทก์ กับจำเลยใครควรจะมีสิทธิในบทประพันธ์นวนิยายเรื่องพ. ดีกว่ากัน เป็นการที่โจทก์ให้ข่าวแก่ผู้สื่อข่าวโดยโจทก์ประสงค์จะชี้แจงข้อเท็จจริงต่อสื่อมวลชนเพื่อปกป้องสิทธิของโจทก์ โดยโจทก์เชื่อว่าโจทก์ได้สิทธิในบทประพันธ์นวนิยาย เรื่องที่พิพาทโดยชอบแล้ว ดังนี้การกระทำของโจทก์ไม่เป็นการละเมิดต่อจำเลยโจทก์ทั้งสองฟ้องว่า เมื่อวันที่ 17 เมษายน 2513จำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นนักประพันธ์นามปากกาว่า พนมเทียน ตกลงทำสัญญาขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่อง "เพชรพระอุมา" ให้แก่โจทก์ที่ 1 เพียงผู้เดียวในราคา 150,000 บาท เพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือออกรายการวิทยุหรือโทรทัศน์ ห้ามไม่ให้จำเลยที่ 1 ขายลิขสิทธิ์แก่ผู้อื่น มิฉะนั้นถือว่าผิดสัญญาต้องชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ที่ 1 จำนวน 500,000 บาท ต่อมาโจทก์ที่ 1 ทำสัญญาให้โจทก์ที่ 2 เช่าลิขสิทธิ์นี้นำไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือละครเผยแพร่ทางโทรทัศน์ เมื่อวันที่15 พฤษภาคม 2533 จำเลยที่ 1 มีหนังสือโต้แย้งสิทธิของโจทก์ทั้งสองว่า สิทธิของโจทก์ที่ 1 ตามสัญญาซื้อขายระงับไปแล้วไม่มีสิทธิที่จะให้บุคคลอื่นนำไปสร้างภาพยนตร์ได้ และเมื่อวันที่ 15 ตุลาคม 2533 จำเลยที่ 2 แจ้งแก่โจทก์ทั้งสองว่าจำเลยที่ 2 ได้ซื้อลิขสิทธิ์นวนิยายดังกล่าวจากจำเลยที่ 1จึงเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ทั้งสอง ถือว่าจำเลยที่ 1ผิดสัญญา ขอให้บังคับจำเลยที่ 1 ชดใช้ค่าเสียหาย 500,000 บาทพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี คิดถึงวันฟ้องเป็นเงิน197,750 บาท รวมเป็นเงิน 697,750 บาท และนับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ที่ 1 ห้ามจำเลยทั้งสองยุ่งเกี่ยวกับลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาจำเลยที่ 1 ให้การและฟ้องแย้งว่า จำเลยที่ 1 ได้ขายนวนิยายตามฟ้องในขณะที่จำเลยที่ 1 ยังประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาภาค 1 ยังไม่จบสิ้น เป็นการขายสิทธิเฉพาะคราวโดยมีข้อตกลงให้โจทก์ที่ 1 นำไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือออกรายการวิทยุโทรทัศน์ หากโจทก์ที 1 ไม่อาจสร้างภาพยนตร์และจะขายนวนิยายดังกล่าวให้แก่ผู้ใด โจทก์ที่ 1 ต้องแบ่งเงินกำไรที่ได้ให้แก่จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่ง เมื่อปี 2514โจทก์ที่ 1 แจ้งแก่จำเลยที่ 1 ว่า โจทก์ที่ 1 ได้สร้างภาพยนตร์เรื่องเพชรพระอุมาออกฉายเผยแพร่ตามโรงภาพยนตร์แล้ว ส่วนเรื่องกุหลาบไฟ โจทก์ที่ 1 ได้ขายสิทธิให้แก่ผู้อื่นนำไปสร้างภาพยนตร์ แต่ไม่ได้แบ่งเงินกำไรให้แก่จำเลยที่ 1 ตามสัญญาระหว่างโจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 จึงระงับ เมื่อโจทก์ที่ 1นำนวนิยายของจำเลยที่ 1 ให้โจทก์ที่ 2 เช่า ถือว่าโจทก์ทั้งสองละเมิดสิทธิของจำเลยที่ 2 ต้องชดใช้ค่าเสียหายให้แก่จำเลยที่ 1เป็นเงิน 1,000,000 บาท และโจทก์ที่ 1 ให้สัมภาษณ์สื่อมวลชนยั่วยุจำเลยที่ 1 และบิดเบือนความจริง จำเลยที่ 1 ในฐานะนักประพันธ์ย่อมได้รับความเสียหายเสื่อมศรัทธาจากสาธารณชนและได้รับความเสียหายเป็นเงิน 500,000 บาท และการที่โจทก์ที่ 1ไม่นำเงินกำไรที่ได้รับจากการขายนวนิยายเรื่องกุหลาบไฟแบ่งให้จำเลยที่ 1 ครึ่งหนึ่งเป็นเงิน 75,000 บาท ถือว่าโจทก์ที่ 1ผิดสัญญาขอให้ยกฟ้องและมีคำสั่งแสดงว่าสัญญาซื้อขายนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟ ระหว่างที่โจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 ระงับไปแล้ว ห้ามโจทก์ทั้งสองเกี่ยวข้องกับนวนิยายทั้งสองเรื่องนี้ ห้ามโจทก์ที่ 2 นำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างภาพยนตร์หรือบันทึกภาพวีดีโอเทป กับให้บังคับโจทก์ทั้งสองร่วมกันหรือแทนกันชำระเงิน 1,500,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี แก่จำเลยที่ 1 จนกว่าชำระเสร็จ และให้โจทก์ที่ 1 ชำระเงิน 75,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี แก่จำเลยที่ 1 นับถัดจากวันฟ้องแย้งจนกว่าชำระเสร็จจำเลยที่ 2 ให้การว่า สัญญาซื้อขายระหว่างโจทก์ที่ 1กับจำเลยที่ 1 ตามฟ้องมิใช่สัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์เด็ดขาดเป็นเพียงข้อตกลงที่จำเลยที่ 1 อนุญาตให้โจทก์ที่ 1 นำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปดัดแปลงสร้างเป็นภาพยนตร์เพียงครั้งเดียวเท่านั้น เมื่อโจทก์ที่ 1 สร้างภาพยนตร์เรื่องเพชรพระอุมาตอนไพรมหากาฬและตอนมรกตนครเสร็จสมบูรณ์ และนำออกฉายเผยแพร่ตามโรงภาพยนตร์และทางโทรทัศน์แล้ว สัญญาเป็นอันระงับ การที่จำเลยที่ 1 อนุญาตให้จำเลยที่ 2 ใช้สิทธิในลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมา ทั้งภาค 1 และภาค 2 โดยนำไปดัดแปลงจัดสร้างเป็นละครโทรทัศน์หรือภาพยนตร์หรือแถบบันทึกเสียงนำออกเผยแพร่ จึงเป็นสิทธิของจำเลยที่ 2 แต่เพียงผู้เดียวเท่านั้นที่จะกระทำได้ ขอให้ยกฟ้องโจทก์ทั้งสองให้การแก้ฟ้องแย้งจำเลยที่ 1 ว่า โจทก์ที่ 1ทำสัญญาซื้อลิขสิทธิ์นวนิยายทั้งสองเรื่องพิพาทจากจำเลยที่ 1โดยเด็ดขาด โจทก์ที่ 2 ไม่เคยกระทำการอันใดให้จำเลยที่ 1เสียหาย ขอให้ยกฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสอง ห้ามโจทก์ทั้งสองเกี่ยวข้องกับวรรณกรรมเรื่องเพชรพระอุมา และห้ามโจทก์ที่ 2นำวรรณกรรมเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือบันทึกภาพเป็นวีดีโอเทป กับให้ยกฟ้องแย้งโจทก์ทั้งสองและจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับว่า ให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ที่ 1 เป็นเงิน 50,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี ตั้งแต่วันที่ 6 กรกฎาคม 2533 จนกว่าจะชำระเสร็จและให้ยกฟ้องแย้งจำเลยที่ 1จำเลยทั้งสองฎีกา โดยผู้พิพากษาที่ได้นั่งพิจารณาในศาลชั้นต้นรับรองว่ามีเหตุสมควรที่จำเลยที่ 2 จะฎีกาในข้อเท็จจริงศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงฟังยุติได้ว่า เมื่อวันที่7 เมษายน 2513 โจทก์ที่ 1 ทำหนังสือสัญญาซื้อลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟจากจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นผู้ประพันธ์ เพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์และออกเป็นรายการวิทยุหรือโทรทัศน์ในราคา 150,000 บาท ปรากฏตามรายละเอียดหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 ขณะทำสัญญาจำเลยที่ 1ได้ประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาตอนไพรมหากาฬและตอนมรกตนครออกเผยแพร่ต่อสาธารณชนแล้ว โจทก์ที่ 1 ได้นำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาตอนไพรมหากาฬไปสร้างเป็นภาพยนตร์ออกฉายเผยแพร่ ต่อมาวันที่ 7 กรกฎาคม 2530 โจทก์ที่ 1 ทำสัญญาให้โจทก์ที่ 2 เช่านวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาตอนไพรมหากาฬและตอนมรกตนคร เพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือละครเพื่อออกอากาศทางโทรทัศน์และเมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม 2533 จำเลยที่ 1 ได้มอบบทประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาภาค 1 และภาค 2 ให้สถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีช่อง 3 หรือตัวแทนเพื่อนำไปจัดสร้างเป็นละครโทรทัศน์หรือภาพยนตร์โทรทัศน์ หรือแถบบันทึกเสียงนำออกเผยแพร่ภายในเวลา 4 ปี นับแต่วันรับมอบ โดยทางสถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีช่อง 3 มีสิทธิจะนำแพร่ภาพออกอากาศได้ไม่เกิน 3 ครั้ง การรับมอบบทประพันธ์ดังกล่าว จำเลยที่ 2ให้การยอมรับว่า ผู้รับมอบทำการรับมอบในนามของจำเลยที่ 2และจำเลยที่ 1 เองก็นำสืบเช่นนั้น เมื่อจำเลยที่ 1 ทราบเรื่องที่โจทก์ที่ 1 ทำสัญญาให้โจทก์ที่ 2 เช่านวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาตอนไพรมหากาฬ และตอนมรกตนคร จำเลยที่ 1 ได้โต้แย้งว่าโจทก์ที่ 1 ไม่มีสิทธินำนวนิยายดังกล่าวไปให้โจทก์ที่ 2 เช่าและสิทธิของโจทก์ที่ 1 ที่มีอยู่ตามหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาเป็นอันระงับ สิทธิในนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาย่อมตกไปเป็นของจำเลยที่ 1ผู้เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ตามเดิมคดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยทั้งสองประการแรกว่า สัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาระหว่างโจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 เป็นสัญญาที่จำเลยที่ 1 โอนความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาทั้งเรื่องตั้งแต่ตอนเริ่มต้นจนกระทั่งตอนจบสมบูรณ์ให้แก่โจทก์ที่ 1 โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไป หรือว่าเป็นเพียงการอนุญาตให้สร้างภาพยนตร์หรือออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์เฉพาะคราว เห็นว่าตามหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 ระบุไว้โดยชัดแจ้งในข้อ (1) ข้อ (3) และข้อ (3) และข้อ (5) ว่า ผู้ขายซึ่งหมายถึงจำเลยที่ 1 ตกลงขายนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟให้แก่ผู้ซื้อซึ่งหมายถึงโจทก์ที่ 1 แต่ผู้เดียวผู้ซื้อตกลงซื้อเพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์และออกเป็นรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ในราคาทั้งหมด 150,000 บาท ผู้ขายตกลงสัญญาแก่ผู้ซื้อว่านวนิยายทั้งสองเรื่องดังกล่าวนี้ผู้ขายขอมอบสิทธิและลิขสิทธิ์ของเนื้อเรื่องทั้งหมดทุก ๆ ตอนตั้งแต่ตอนเริ่มต้นจนจบเรื่องโดยสมบูรณ์ให้แก่ผู้ซื้อแต่ผู้เดียวเท่านั้น ผู้ขายจะต้องเขียนนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟให้จบสมบูรณ์เพื่อประโยชน์แก่ผู้ซื้อในการสร้างเป็นภาพยนตร์ หรือนำไปออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ในตอนสุดท้ายหรือตอนจบ จากข้อสัญญาทั้งสามข้อดังกล่าวบ่งบอกเจตนาในขณะทำสัญญาของโจทก์ที่ 1 และของจำเลยที่ 1 ได้ว่าทั้งสองฝ่ายมุ่งประสงค์ต่อการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาที่จำเลยที่ 1 เป็นผู้ประพันธ์เพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือนำไปออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ตามที่กำหนดไว้ในสัญญาข้อ (1) ข้อ (5) และ ข้อ (6) เท่านั้นโจทก์ที่ 1 ย่อมเป็นผู้มีสิทธิที่จะนำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์ได้ส่วนปัญหาที่ว่าจำเลยที่ 1 โอนความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาให้แก่โจทก์ที่ 1 โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไปหรือไม่นั้น เห็นว่า แม้หนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1จะมิได้ระบุว่าการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายดังกล่าวเป็นเรื่องที่จำเลยที่ 1 อนุญาตให้โจทก์ที่ 1 ใช้ลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาเป็นการเฉพาะคราวไว้โดยชัดแจ้งก็ตามแต่โดยที่หนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 มีหมายเหตุต่อท้ายสัญญาไว้ว่า "ในกรณีที่ผู้ซื้อไม่สามารถที่จะสร้างภาพยนตร์ทั้งสองเรื่องนี้ได้ ผู้ซื้อมีสิทธิที่จะขายบทประพันธ์ทั้งสองเรื่องนี้ คือ เรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟให้แก่ผู้อื่นได้ แต่จะต้องแบ่งส่วนแบ่งผลกำไรในการซื้อขายบทประพันธ์ให้แก่ผู้ซื้อครึ่งหนึ่ง หรือ 50 % (ห้าสิบเปอร์เซ็นต์)ผลกำไรในที่นี้หมายถึงเงินซึ่งหักออกจากต้นทุนของผู้ซื้อ 150,000 บาท เสียก่อน" ข้อความในหมายเหตุต่อท้ายสัญญาที่ว่านี้เมื่อนำไปพิจารณาร่วมกับสัญญาข้อ (4) ที่ว่า ผู้ซื้อตกลงสัญญาแก่ผู้ขายว่าจะต้องไม่ขายนวนิยายทั้งสองเรื่องดังกล่าวนี้ให้แก่บริษัทหนังจีนชอว์บราเทอร์ฮ่องกงเป็นอันขาด เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากผู้ขายเป็นลายลักษณ์อักษรเสียก่อนแล้ว ทำให้ตีความการแสดงเจตนาของโจทก์ที่ 1 และของจำเลยที่ 1 ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 171 ได้ว่าความจริงทั้งสองฝ่ายหาได้เจตนาซื้อและขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาต่อกันในลักษณะโอนลิขสิทธิ์โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไปไม่ทั้งสองฝ่ายเพียงแต่ต้องการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายทั้งสองเรื่องนั้นเป็นการเฉพาะคราว คือให้โจทก์ที่ 1 นำไปสร้างเป็นภาพยนตร์และนำไปออกรายการวิทยุหรือรายการโทรทัศน์เพียงครั้งเดียวโดยไม่มีการสร้างภาพยนตร์ซ้ำเกินกว่า 1 ครั้งเท่านั้น ซึ่งจำเลยที่ 1 ก็นำสืบว่าในขณะทำหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 จำเลยที่ 1 ขอให้เติมคำว่า โจทก์ที่ 1 ตกลงซื้อลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องดังกล่าวไปสร้างเป็นภาพยนตร์เพียงครั้งเดียวไว้ในสัญญาข้อ (1)ด้วยแล้ว แต่โจทก์ที่ 1 อ้างแต่จำเลยที่ 1 ว่า เป็นที่เข้าใจกันทั้งสองฝ่ายแล้วว่า การซื้อไปสร้างเป็นภาพยนตร์นั้นจะสร้างเพียงครั้งเดียวเท่านั้น ไม่มีใครสร้างซ้ำหลายครั้งขอให้ผ่านข้อท้วงติงของจำเลยที่ 1 ไป จึงเป็นเหตุให้ในสัญญาข้อ (1) มิได้ระบุจำนวนครั้งที่โจทก์ที่ 1 สามารถจะนำนวนิยายเรื่องดังกล่าวไปสร้างเป็นภายยนตร์ไว้ และเมื่อได้พิจารณาสัญญาที่จำเลยที่ 1 โอนสิทธิในบทประพันธ์ที่จำเลยที่ 1เป็นผู้ประพันธ์ให้แก่บุคคลอื่นในเวลาต่อมาอีกหลายเรื่องหลายฉบับซึ่งสัญญาดังกล่าวทุกฉบับล้วนแต่ได้กำหนดระยะเวลาสิ้นสุดของการใช้สิทธิของผู้ซื้อสิทธิไว้ทั้งสิ้นคือบางฉบับกำหนดไว้เพียง3 ปี และบางฉบับกำหนดไว้ 5 ปี กับพิจารณาคำเบิกความของนายวิชิต ตริชอบ รองประธานกรรมการลิขสิทธิ์เพลงของสมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ คำเบิกความของหม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล ผู้มีอาชีพเกี่ยวกับธุรกิจภายยนตร์ทั้งด้านผู้กำกับการแสดงภาพยนตร์ เขียนบทภาพยนตร์และตัดต่อฟิล์มภาพยนตร์ รวมทั้งคำเบิกความของนายชัย วิศิษฐ์สรอรรถเจ้าของและผู้จัดการสำนักพิมพ์หรรษา ที่ต่างเบิกความเป็นพยานจำเลยที่ 1 ในทำนองเดียวกันว่า ในทางปฏิบัติของวงการพิมพ์และวงการภาพยนตร์ การซื้อขายลิขสิทธิ์หรือการขอใช้สิทธิเพื่อการจัดพิมพ์บทประพันธ์จำหน่ายหรือนำไปสร้างภาพยนตร์เป็นการขอใช้สิทธิหรืออนุญาตให้ใช้สิทธิเพียงครั้งเดียวเท่านั้นแล้วมีเหตุให้เชื่อได้ว่าในขณะทำสัญญา จำเลยที่ 1 ได้ขอให้เติมข้อความคำว่าโจทก์ที่ 1 ตกลงซื้อลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาเพื่อนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์เพียงครั้งเดียวไว้ในสัญญาข้อ (1) แต่ถูกโจทก์ที่ 1 โต้แย้งว่าไม่ควรเติมข้อความดังกล่าวไว้ในสัญญา เพราะเป็นที่เข้าใจกันทั้งสองฝ่ายแล้วว่าโจทก์ที่ 1 จะนำไปสร้างภาพยนตร์เพียงครั้งเดียว ดังที่จำเลยที่ 1 นำสืบจริง อีกประการหนึ่ง ถ้าโจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 มีเจตนาซื้อขายให้โอนลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาต่อกันโดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไปแล้วหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟ เอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 ก็ไม่น่าจะต้องมีเงื่อนไขตามข้อ (4) ที่ว่า ผู้ซื้อตกลงสัญญาแก่ผู้ขายว่าจะต้องไม่ขายนวนิยายทั้งสองดังกล่าวนี้ให้แก่บริษัทหนังจีนชอว์บราเทอร์ฮ่องกง เป็นอันขาด เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากผู้ขายเป็นลายลักษณ์อักษรเสียก่อนและไม่น่าจะต้องมีหมายเหตุต่อท้ายสัญญาว่า ในกรณีที่ผู้ซื้อไม่สามารถที่จะสร้างภาพยนตร์ทั้งสองเรื่องนี้ได้ ผู้ซื้อมีสิทธิที่จะขายบทประพันธ์ทั้งสองเรื่องให้แก่ผู้อื่นได้แต่ผู้ซื้อจะต้องแบ่งผลกำไรในการขายบทประพันธ์ดังกล่าวให้แก่ผู้ขายครึ่งหนึ่งเพราะถ้าโจทก์ที่ 1 ซื้อ และความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์นวนิยายที่ซื้อโอนไปเป็นของโจทก์ที่ 1โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไปตามที่โจทก์ที่ 1 นำสืบแล้วโจทก์ที่ 1 ในฐานะเจ้าของลิขสิทธิ์ก็ย่อมมีสิทธิที่จะขายหรืออนุญาตให้ผู้หนึ่งผู้ใดใช้สิทธิที่โจทก์ที่ 1 มีอยู่ได้โดยชอบไม่ชอบที่จำเลยที่ 1 ผู้หมดสิทธิในลิขสิทธิ์นวนิยายทั้งสองเรื่องนั้นจะกำหนดเงื่อนไขใด ๆ ไว้ในสัญญาอีกต่อไป ด้วยเหตุผลดังกล่าว จึงเชื่อได้ว่าการซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาระหว่าง โจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 ตามหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมากับเรื่องกุหลาบไฟเป็นเรื่องที่จำเลยที่ 1 ผู้เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์อนุญาตให้โจทก์ที่ 1 นำไปสร้างเป็นภาพยนตร์เพียงครั้งเดียวเท่านั้น หาได้โอนลิขสิทธิ์โดยเด็ดขาดเป็นการถาวรตลอดไปดังที่โจทก์ที่ 1 ฟ้องและนำสืบไม่ การที่โจทก์ที่ 1 นำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นภาพยนตร์ออกฉายเผยแพร่แล้วสิทธิของโจทก์ที่ 1 ในการที่จะนำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นภาพยนตร์ซ้ำอีกเป็นอันระงับ โจทก์ที่ 1 ไม่มีสิทธิจะโอนสิทธิหรืออนุญาตให้ผู้หนึ่งผู้ใดนำนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นภาพยนตร์ต่อหรือซ้ำได้อีก และเมื่อเป็นเช่นนี้จำเลยที่ 1 ย่อมมีสิทธิที่จะอนุญาตให้จำเลยที่ 2 นำบทประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาไปสร้างเป็นละครโทรทัศน์ หรือแถบบันทึกเสียงได้ปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 1 เป็นการสุดท้ายคือปัญหาเรื่องความเสียหายตามฟ้องแย้งของจำเลยที่ 1 ซึ่งจำเลยที่ 1 ฎีกาว่าโจทก์ทั้งสองร่วมกันละเมิดลิขสิทธิ์บทประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมา ทำให้จำเลยที่ 1 เสียหายเป็นเงิน 1,000,000 บาท และโจทก์ทั้งสองร่วมกันทำละเมิดต่อชื่อเสียงรวมทั้งนามปากกาของจำเลยที่ 1 ด้วยการให้สัมภาษณ์สื่อมวลชนตามที่ปรากฏในนิตยสารและหนังสือพิมพ์รายวันหลายฉบับสรุปความได้ว่า โจทก์ที่ 2 อ้างว่าโจทก์ที่ 2 ได้ไปติดต่อขอซื้อบทประพันธ์พิพาทจากจำเลยที่ 1 แต่จำเลยที่ 1 อ้างว่าเจ้าของลิขสิทธิ์คือโจทก์ที่ 1 โจทก์ที่ 2 จึงไปติดต่อซื้อจากโจทก์ที่ 1 ปรากฏว่าหลังจากนั้น โจทก์ที่ 2 ได้รับหนังสือแจ้งจากจำเลยที่ 1 ทำให้โจทก์ที่ 2 รู้สึกงงและต้องชะลอการสร้างภาพยนตร์ไว้ก่อน ครั้นต่อมาโจทก์ที่ 2 ให้ข่าวว่าได้ส่งหนังสือแจ้งให้แก่จำเลยที่ 1 แต่มาแก้ข่าวในภายหลังว่าไม่ได้ส่งหนังสือแจ้งให้จำเลยที่ 1 หนังสือแจ้งที่ส่งเป็นการให้แก่จำเลยที่ 2 และโจทก์ที่ 2 ให้ข่าวอีกว่าโจทก์ที่ 2 จะไม่ระงับการสร้างภาพยนตร์เรื่องเพชรพระอุมา เพราะโจทก์ที่ 2 ได้เตรียมการทุกอย่างไว้เรียบร้อยแล้วโจทก์ที่ 2 จะเปิดกล้องในเร็ว ๆนี้ ข่าวที่ปรากฏในนิตยสารและหนังสือพิมพ์รายวันเช่นนั้น ทำให้จำเลยที่ 1 เสียชื่อเสียงและเสื่อมความนิยม เฉพาะอย่างยิ่งถ้าบุคคลที่อยู่นอกวงการไม่ทราบข้อเท็จจริงก็จะทำให้จำเลยที่ 1เสื่อมเสียชื่อเสียงมากยิ่งขึ้น ยอดการติดตามหรือซื้อผลงานของจำเลยที่ 1 จะเสื่อมถอยลง ทำให้จำเลยที่ 1 ขาดรายได้จำเลยที่ 1 จึงเรียกร้องค่าเสียหายในส่วนนี้เอาแก่โจทก์ทั้งสองเป็นเงิน 500,000 บาทนั้น เห็นว่า เมื่อพิจารณาหนังสือสัญญาซื้อขายลิขสิทธิ์ตามเอกสารหมาย จ.3 หรือ ล.1 แล้วมีข้อความชวนให้โจทก์ทั้งสองเข้าใจว่าโจทก์ที่ 1 ได้รับโอนลิขสิทธิ์ในนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาแล้ว โจทก์ที่ 1 จึงทำสัญญาให้โจทก์ที่ 2 เช่าลิขสิทธิ์ในนวนิยายดังกล่าวไปสร้างเป็นภาพยนตร์หรือละครเพื่อออกอากาศทางโทรทัศน์ ถือได้ว่าเป็นการกระทำโดยสุจริต ประกอบกับโจทก์ที่ 2 ยังไม่ได้สร้างเป็นภาพยนตร์หรือละครออกเผยแพร่ จำเลยที่ 1 จึงไม่มีสิทธิที่จะเรียกร้องค่าเสียหายในส่วนนี้จากโจทก์ทั้งสองได้ส่วนที่จำเลยที่ 1 อ้างว่าโจทก์ทั้งสองร่วมกันทำละเมิดต่อชื่อเสียงและนามปากกาของจำเลยที่ 1 ด้วยการให้ข่าวต่อสื่อมวลชนไปลงข่าวทางนิตยสารและหนังสือพิมพ์รายวันหลายฉบับโจมตีจำเลยที่ 1 ดังที่ปรากฏในนิตยสารและหนังสือพิมพ์รายวันล.12 นั้น เห็นว่า ข้อความในบทความตามที่ปรากฏในนิตยสารและหนังสือพิมพ์รายวันที่จำเลยที่ 1 อ้างเป็นเพียงบทความที่วิจารณ์ว่า ระหว่างโจทก์ที่ 1 กับจำเลยที่ 1 ใครควรจะมีสิทธิในบทประพันธ์นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาดีกว่ากันเท่านั้นการให้ข่าวแก่ผู้สื่อข่าวของโจทก์ทั้งสองฟังได้ว่า โจทก์ทั้งสองประสงค์จะชี้แจงข้อเท็จจริงต่อสื่อมวลชนเพื่อปกป้องสิทธิของโจทก์ทั้งสอง โดยโจทก์ทั้งสองเชื่อว่าโจทก์ทั้งสองได้สิทธิในบทประพันธ์นวนิยายพิพาทโดยชอบแล้ว ไม่น่าที่จำเลยที่ 1 จะทำการโต้แย้งคัดค้าน การกระทำของโจทก์ทั้งสองจึงไม่เป็นการละเมิดต่อจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 1 จึงไม่มีสิทธิเรียกร้องค่าเสียหายในส่วนนี้พิพากษากลับว่า ให้ยกฟ้องโจทก์ ห้ามโจทก์ทั้งสองเกี่ยวข้องกับนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาของจำเลยที่ 1 คำขอท้ายฟ้องแย้งของจำเลยที่ 1 นอกจากนี้ให้ยก(สุรินทร์ นาควิเชียร-จเร อำนวยวัฒนา-ม.ล.เฉลิมชัย เกษมสันต์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ