คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 527/2539หลักกฎหมาย: โจทก์ฟ้องว่าโจทก์ทำสัญญามัดจำซื้อที่ดินพิพาท โดยจำเลยที่ 1 และป.ผู้จะขายให้โจทก์เข้าครอบครองที่ดินไว้ก่อน และกำหนดนัดโอนเมื่อจำเลยที่ 1 และ ป. ได้รับหนังสือรับรองการทำประโยชน์จากเจ้าพนักงานแล้ว ต่อมา ป. ถึงแก่ความตาย จำเลยที่ 1 และ น.ซึ่งเป็นบุตรของ ป. มาแจ้งว่าไม่ได้รับหนังสือรับรองการทำประโยชน์จากเจ้าพนักงานและตกลงให้ที่ดินเป็นของโจทก์ไม่ขอเกี่ยวข้องอีกต่อไปต่อมาจำเลยที่ 1 มีเจตนาทุจริตมาขอจัดการมรดกของ ป. แล้วขายที่ดินดังกล่าวให้จำเลยที่ 2 ไป จึงขอให้ศาลพิพากษาว่าที่ดินตามฟ้องเป็นของโจทก์ เป็นการฟ้องในฐานะเป็นเจ้าของที่ดินพิพาทซึ่งได้สิทธิโดยการครอบครองหาใช่โดยอาศัยสิทธิเรียกร้องตามสัญญามัดจำไม่เมื่อจำเลยที่ 1 ให้การว่าโจทก์ไม่เคยเข้าครอบครองที่ดินพิพาทก็ชอบที่ศาลจะต้องฟังพยานหลักฐานของทั้งสองฝ่ายว่าโจทก์ได้สิทธิครอบครองที่ดินพิพาทหรือไม่ การที่ศาลล่างสั่งให้งดสืบพยานและพิพากษายกฟ้องโดยยกสัญญามัดจำขึ้นวินิจฉัยว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความจึงไม่ชอบ จำเลยที่ 1 ฎีกาขอให้พิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3ที่พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนการพิจารณาใหม่แล้วพิจารณาพิพากษาใหม่ตามรูปคดี จึงเป็นคดีไม่มีทุนทรัพย์โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2523 โจทก์ทำสัญญามัดจำซื้อที่ดิน 1 แปลง จากจำเลยที่ 1 และนายแปลก จำปา ที่ดินตั้งอยู่หมู่ที่ 8 ตำบลโคกสะบ้า อำเภอนาโยง จังหวัดตรัง เนื้อที่ประมาณ 8 ไร่ ในราคา 40,000 บาท ในวันทำสัญญาจำเลยที่ 1 และนายแปลกได้รับเงินไปแล้ว 30,000 บาท จำเลยที่ 1 และนายแปลกตกลงให้โจทก์เข้าครอบครองที่ดินไว้ก่อนให้ทำนาและเก็บเกี่ยวผลประโยชน์ได้ส่วนเงินอีก 10,000 บาท ตกลงจะจ่ายกันเมื่อจำเลยที่ 1และนายแปลกได้โอนที่ดินให้โจทก์ต่อเจ้าพนักงานที่ดิน กำหนดนัดโอนจะได้ตกลงกันอีกครั้งหนึ่งเพราะต้องรอให้จำเลยที่ 1 และนายแปลกได้รับหนังสือรับรองการทำประโยชน์เสียก่อนหลังจากทำสัญญาแล้วจำเลยที่ 1 และนายแปลกมารับเงินที่โจทก์ค้างอยู่หลายครั้งวันที่ 11 กันยายน 2535 หลังจากนายแปลกตายแล้ว นายนพดล จำปาบุตรนายแปลกได้มาขอรับเงินค่าที่ดินอีก 2,100 บาท สามีโจทก์ได้ให้เงินไปแล้ว และตกลงนัดโอนที่ดินภายใน 1 เดือนนับแต่วันดังกล่าวเมื่อครบกำหนดจำเลยที่ 1 และนายนพดลมาแจ้งว่าหนังสือรับรองการทำประโยชน์ไม่ได้รับจากเจ้าพนักงานและตกลงให้ที่ดินเป็นของโจทก์ไม่ขอเกี่ยวข้องอีกต่อไป ต่อมาจำเลยที่ 1 มีเจตนาทุจริตมาขอจัดการมรดกของนายแปลกแล้วจัดการขายที่ดินดังกล่าวให้จำเลยที่ 2 ไปเมื่อวันที่ 24 กันยายน 2536 ในราคา 175,000 บาท ขอให้ศาลพิพากษาว่าที่ดินตามฟ้องเป็นของโจทก์ให้เพิกถอนสัญญาซื้อขายระหว่างจำเลยที่ 1 ในฐานะผู้จัดการมรดกของนายแปลก จำปากับจำเลยที่ 2 ให้จำเลยที่ 1 ในฐานะผู้จัดการมรดกของนายแปลกจำปา โอนที่ดินตามฟ้องให้โจทก์ หากไม่โอนให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนา หากไม่สามารถโอนได้ให้จำเลยทั้งสองชดใช้เงิน175,000 บาท แก่โจทก์จำเลยที่ 1 ให้การว่า จำเลยที่ 1 ทำสัญญากับโจทก์จริง แต่กำหนดนัดโอนใน 6 เดือน เมื่อครบกำหนดสัญญา จำเลยที่ 1 ให้โจทก์ไปจัดการโอนและรับเงินอีก 10,000 บาท แต่โจทก์เพิกเฉย จำเลยที่ 1จึงถือว่าโจทก์ผิดสัญญาและริบเงินมัดจำแล้วยกที่ดินให้นายแปลกจำปา บุตรจำเลยที่ 1 ครอบครองตลอดมาจนกระทั่งนายแปลกตายเมื่อปี 2525 จำเลยที่ 1 จึงเข้าครอบครองต่อเรื่อยมา โดยโจทก์ไม่เคยเข้าไปครอบครองทำประโยชน์ ฟ้องโจทก์ขาดอายุความ เอกสารการรับเงินของนายนพดล จำปา โจทก์ทำปลอมขึ้น จำเลยที่ 1 โอนที่ดินให้จำเลยที่ 2 โดยสุจริต ฟ้องโจทก์เป็นฟ้องซ้ำกับคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 1251/2536 ของศาลชั้นต้น ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2 ให้การว่า ได้รับโอนที่ดินพิพาทจากจำเลยที่ 1โดยสุจริต โจทก์ไม่มีสิทธิขอเพิกถอน ฟ้องโจทก์ขาดอายุความ และฟ้องโจทก์เกี่ยวกับจำเลยที่ 2 เคลือบคลุม ขอให้ยกฟ้องวันชี้สองสถาน โจทก์ขอถอนฟ้องจำเลยที่ 2 ศาลชั้นต้นอนุญาตศาลชั้นต้นชี้สองสถานแล้ว เห็นว่า คดีพอวินิจฉัยได้จึงให้งดสืบพยานแล้ววินิจฉัยว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความ พิพากษายกฟ้องค่าฤชาธรรมเนียมเป็นพับโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 วินิจฉัยว่า โจทก์อ้างมาในฟ้องว่า โจทก์ได้สิทธิครอบครองที่ดินพิพาทแล้ว แต่จำเลยที่ 1 ให้การต่อสู้ว่าโจทก์ไม่เคยเข้าครอบครองในที่ดินพิพาทเลยจึงชอบที่ศาลจะต้องรับฟังพยานหลักฐานของทั้งสองฝ่ายให้สิ้นกระแสความและวินิจฉัยในประเด็นนี้เสียก่อนว่า โจทก์ได้สิทธิครอบครองในที่ดินพิพาทหรือไม่การที่ศาลชั้นต้นชี้สองสถานกำหนดประเด็นข้อพิพาทแล้วสั่งให้งดสืบพยานและพิพากษายกฟ้องโดยยกเอาสัญญามัดจำขึ้นวินิจฉัยเพียงอย่างเดียวโดยมิได้ฟังข้อเท็จจริงให้สิ้นกระแสความก่อน จึงเป็นการไม่ชอบพิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่ตั้งแต่การชี้สองสถานให้ถูกต้องแล้วพิจารณาพิพากษาใหม่ตามรูปคดีค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสองศาลให้ศาลชั้นต้นรวมสั่งเมื่อพิพากษาใหม่จำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ระหว่างยื่นฎีกาโจทก์ถึงแก่กรรมนายสมโภช แก้วพิทยา ทายาทของโจทก์ยื่นคำร้องขอเข้าเป็นคู่ความแทนจำเลยที่ 1 ไม่คัดค้าน ศาลฎีกาอนุญาตมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาจำเลยที่ 1 ว่าคำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์ภาค 3 ไม่ชอบด้วยกฎหมายเพราะเป็นการวินิจฉัยข้อเท็จจริงนอกเหนือไปจากที่ปรากฏในสำนวนตามคำบรรยายฟ้องของโจทก์นั้น เห็นว่าตามคำบรรยายฟ้องของโจทก์อ้างว่า เมื่อทำสัญญามัดจำตามเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 1 แล้วจำเลยที่ 1 และนายแปลก จำปา ตกลงให้โจทก์เข้าครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินไว้ก่อน และต่อมานายนพดล จำปา บุตรของนายแปลกได้รับเงินค่าที่ดินจากสามีโจทก์อีก 2,100 บาท เมื่อวันที่ 11 กันยายน2535 ตามเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 2 และแจ้งว่าไม่ได้รับหนังสือรับรองการทำประโยชน์สำหรับที่ดินพิพาทเพื่อโอนให้โจทก์ตามข้อตกลงจำเลยที่ 1 และนายนพดลจึงตกลงให้ที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์โดยจะไม่ขอเกี่ยวข้องกับที่ดินพิพาทอีกต่อไป และมีคำขอท้ายฟ้องให้ศาลพิพากษาว่าที่ดินตามฟ้องเป็นของโจทก์ แสดงให้เห็นว่าโจทก์ฟ้องโดยอาศัยสิทธิในฐานะเป็นเจ้าของที่ดินพิพาทซึ่งได้สิทธิโดยการครอบครองหาใช่ฟ้องโดยอาศัยสิทธิเรียกร้องตามสัญญามัดจำไม่แม้โจทก์จะอ้างถึงสัญญามัดจำและหนังสือรับเงินค่าที่ดินตามเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 1 และ 2 ก็เป็นการบรรยายให้เห็นความเป็นมาของที่ดินพิพาทว่าโจทก์ได้มาอย่างไร เมื่อที่ดินพิพาทเป็นที่ดินมือเปล่า การได้สิทธิในที่ดินพิพาทจึงอาจได้มาจากนิติกรรมหรือได้มาโดยการส่งมอบการครอบครองแก่กันอันเป็นการโอนโดยข้อเท็จจริงก็ได้เมื่อโจทก์อ้างว่าเจ้าของสิทธิเดิมได้มอบการครอบครองให้แล้วโจทก์จึงเป็นผู้ครอบครองที่พิพาท แต่จำเลยที่ 1 ให้การต่อสู้ว่าโจทก์ไม่เคยเข้าครอบครองที่ดินพิพาทเลยก็ชอบที่ศาลจะต้องฟังพยานหลักฐานของทั้งสองฝ่ายให้สิ้นกระแสความและวินิจฉัยในประเด็นว่าโจทก์ได้สิทธิครอบครองในที่ดินพิพาทหรือไม่ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของจำเลยที่ 1 ฟังไม่ขึ้นอนึ่ง คดีนี้จำเลยที่ 1 ฎีกาขอให้พิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3 ที่พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่แล้วพิจารณาพิพากษาใหม่ตามรูปคดี จึงเป็นคดีไม่มีทุนทรัพย์ต้องเสียค่าขึ้นศาล 200 บาท ตามตาราง 1 ข้อ 2 ก.ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง แต่จำเลยที่ 1 เสียค่าขึ้นศาลอย่างคดีมีทุนทรัพย์จึงเสียเกินมา"พิพากษายืน คืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาส่วนที่เกิน 200 บาท ให้แก่จำเลยที่ 1 ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นฎีกาให้เป็นพับ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 527/2539นาง เหลื่อม หรือ เลื้อม แก้วพิทยา โดยนายสมโภช แก้วพิท ยาโจทก์ผู้ เข้า เป็น คู่ความ แทนโจทก์นาง แจว จำปา กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 185, ม. 243 (2), ม. ตาราง 1 ข้อ 2โจทก์ฟ้องว่าโจทก์ทำสัญญามัดจำซื้อที่ดินพิพาท โดยจำเลยที่ 1 และป.ผู้จะขายให้โจทก์เข้าครอบครองที่ดินไว้ก่อน และกำหนดนัดโอนเมื่อจำเลยที่ 1 และ ป. ได้รับหนังสือรับรองการทำประโยชน์จากเจ้าพนักงานแล้ว ต่อมา ป. ถึงแก่ความตาย จำเลยที่ 1 และ น.ซึ่งเป็นบุตรของ ป. มาแจ้งว่าไม่ได้รับหนังสือรับรองการทำประโยชน์จากเจ้าพนักงานและตกลงให้ที่ดินเป็นของโจทก์ไม่ขอเกี่ยวข้องอีกต่อไปต่อมาจำเลยที่ 1 มีเจตนาทุจริตมาขอจัดการมรดกของ ป. แล้วขายที่ดินดังกล่าวให้จำเลยที่ 2 ไป จึงขอให้ศาลพิพากษาว่าที่ดินตามฟ้องเป็นของโจทก์ เป็นการฟ้องในฐานะเป็นเจ้าของที่ดินพิพาทซึ่งได้สิทธิโดยการครอบครองหาใช่โดยอาศัยสิทธิเรียกร้องตามสัญญามัดจำไม่เมื่อจำเลยที่ 1 ให้การว่าโจทก์ไม่เคยเข้าครอบครองที่ดินพิพาทก็ชอบที่ศาลจะต้องฟังพยานหลักฐานของทั้งสองฝ่ายว่าโจทก์ได้สิทธิครอบครองที่ดินพิพาทหรือไม่ การที่ศาลล่างสั่งให้งดสืบพยานและพิพากษายกฟ้องโดยยกสัญญามัดจำขึ้นวินิจฉัยว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความจึงไม่ชอบ จำเลยที่ 1 ฎีกาขอให้พิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3ที่พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนการพิจารณาใหม่แล้วพิจารณาพิพากษาใหม่ตามรูปคดี จึงเป็นคดีไม่มีทุนทรัพย์โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2523 โจทก์ทำสัญญามัดจำซื้อที่ดิน 1 แปลง จากจำเลยที่ 1 และนายแปลก จำปา ที่ดินตั้งอยู่หมู่ที่ 8 ตำบลโคกสะบ้า อำเภอนาโยง จังหวัดตรัง เนื้อที่ประมาณ 8 ไร่ ในราคา 40,000 บาท ในวันทำสัญญาจำเลยที่ 1 และนายแปลกได้รับเงินไปแล้ว 30,000 บาท จำเลยที่ 1 และนายแปลกตกลงให้โจทก์เข้าครอบครองที่ดินไว้ก่อนให้ทำนาและเก็บเกี่ยวผลประโยชน์ได้ส่วนเงินอีก 10,000 บาท ตกลงจะจ่ายกันเมื่อจำเลยที่ 1และนายแปลกได้โอนที่ดินให้โจทก์ต่อเจ้าพนักงานที่ดิน กำหนดนัดโอนจะได้ตกลงกันอีกครั้งหนึ่งเพราะต้องรอให้จำเลยที่ 1 และนายแปลกได้รับหนังสือรับรองการทำประโยชน์เสียก่อนหลังจากทำสัญญาแล้วจำเลยที่ 1 และนายแปลกมารับเงินที่โจทก์ค้างอยู่หลายครั้งวันที่ 11 กันยายน 2535 หลังจากนายแปลกตายแล้ว นายนพดล จำปาบุตรนายแปลกได้มาขอรับเงินค่าที่ดินอีก 2,100 บาท สามีโจทก์ได้ให้เงินไปแล้ว และตกลงนัดโอนที่ดินภายใน 1 เดือนนับแต่วันดังกล่าวเมื่อครบกำหนดจำเลยที่ 1 และนายนพดลมาแจ้งว่าหนังสือรับรองการทำประโยชน์ไม่ได้รับจากเจ้าพนักงานและตกลงให้ที่ดินเป็นของโจทก์ไม่ขอเกี่ยวข้องอีกต่อไป ต่อมาจำเลยที่ 1 มีเจตนาทุจริตมาขอจัดการมรดกของนายแปลกแล้วจัดการขายที่ดินดังกล่าวให้จำเลยที่ 2 ไปเมื่อวันที่ 24 กันยายน 2536 ในราคา 175,000 บาท ขอให้ศาลพิพากษาว่าที่ดินตามฟ้องเป็นของโจทก์ให้เพิกถอนสัญญาซื้อขายระหว่างจำเลยที่ 1 ในฐานะผู้จัดการมรดกของนายแปลก จำปากับจำเลยที่ 2 ให้จำเลยที่ 1 ในฐานะผู้จัดการมรดกของนายแปลกจำปา โอนที่ดินตามฟ้องให้โจทก์ หากไม่โอนให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนา หากไม่สามารถโอนได้ให้จำเลยทั้งสองชดใช้เงิน175,000 บาท แก่โจทก์จำเลยที่ 1 ให้การว่า จำเลยที่ 1 ทำสัญญากับโจทก์จริง แต่กำหนดนัดโอนใน 6 เดือน เมื่อครบกำหนดสัญญา จำเลยที่ 1 ให้โจทก์ไปจัดการโอนและรับเงินอีก 10,000 บาท แต่โจทก์เพิกเฉย จำเลยที่ 1จึงถือว่าโจทก์ผิดสัญญาและริบเงินมัดจำแล้วยกที่ดินให้นายแปลกจำปา บุตรจำเลยที่ 1 ครอบครองตลอดมาจนกระทั่งนายแปลกตายเมื่อปี 2525 จำเลยที่ 1 จึงเข้าครอบครองต่อเรื่อยมา โดยโจทก์ไม่เคยเข้าไปครอบครองทำประโยชน์ ฟ้องโจทก์ขาดอายุความ เอกสารการรับเงินของนายนพดล จำปา โจทก์ทำปลอมขึ้น จำเลยที่ 1 โอนที่ดินให้จำเลยที่ 2 โดยสุจริต ฟ้องโจทก์เป็นฟ้องซ้ำกับคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 1251/2536 ของศาลชั้นต้น ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2 ให้การว่า ได้รับโอนที่ดินพิพาทจากจำเลยที่ 1โดยสุจริต โจทก์ไม่มีสิทธิขอเพิกถอน ฟ้องโจทก์ขาดอายุความ และฟ้องโจทก์เกี่ยวกับจำเลยที่ 2 เคลือบคลุม ขอให้ยกฟ้องวันชี้สองสถาน โจทก์ขอถอนฟ้องจำเลยที่ 2 ศาลชั้นต้นอนุญาตศาลชั้นต้นชี้สองสถานแล้ว เห็นว่า คดีพอวินิจฉัยได้จึงให้งดสืบพยานแล้ววินิจฉัยว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความ พิพากษายกฟ้องค่าฤชาธรรมเนียมเป็นพับโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 วินิจฉัยว่า โจทก์อ้างมาในฟ้องว่า โจทก์ได้สิทธิครอบครองที่ดินพิพาทแล้ว แต่จำเลยที่ 1 ให้การต่อสู้ว่าโจทก์ไม่เคยเข้าครอบครองในที่ดินพิพาทเลยจึงชอบที่ศาลจะต้องรับฟังพยานหลักฐานของทั้งสองฝ่ายให้สิ้นกระแสความและวินิจฉัยในประเด็นนี้เสียก่อนว่า โจทก์ได้สิทธิครอบครองในที่ดินพิพาทหรือไม่การที่ศาลชั้นต้นชี้สองสถานกำหนดประเด็นข้อพิพาทแล้วสั่งให้งดสืบพยานและพิพากษายกฟ้องโดยยกเอาสัญญามัดจำขึ้นวินิจฉัยเพียงอย่างเดียวโดยมิได้ฟังข้อเท็จจริงให้สิ้นกระแสความก่อน จึงเป็นการไม่ชอบพิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่ตั้งแต่การชี้สองสถานให้ถูกต้องแล้วพิจารณาพิพากษาใหม่ตามรูปคดีค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสองศาลให้ศาลชั้นต้นรวมสั่งเมื่อพิพากษาใหม่จำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ระหว่างยื่นฎีกาโจทก์ถึงแก่กรรมนายสมโภช แก้วพิทยา ทายาทของโจทก์ยื่นคำร้องขอเข้าเป็นคู่ความแทนจำเลยที่ 1 ไม่คัดค้าน ศาลฎีกาอนุญาตมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาจำเลยที่ 1 ว่าคำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์ภาค 3 ไม่ชอบด้วยกฎหมายเพราะเป็นการวินิจฉัยข้อเท็จจริงนอกเหนือไปจากที่ปรากฏในสำนวนตามคำบรรยายฟ้องของโจทก์นั้น เห็นว่าตามคำบรรยายฟ้องของโจทก์อ้างว่า เมื่อทำสัญญามัดจำตามเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 1 แล้วจำเลยที่ 1 และนายแปลก จำปา ตกลงให้โจทก์เข้าครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินไว้ก่อน และต่อมานายนพดล จำปา บุตรของนายแปลกได้รับเงินค่าที่ดินจากสามีโจทก์อีก 2,100 บาท เมื่อวันที่ 11 กันยายน2535 ตามเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 2 และแจ้งว่าไม่ได้รับหนังสือรับรองการทำประโยชน์สำหรับที่ดินพิพาทเพื่อโอนให้โจทก์ตามข้อตกลงจำเลยที่ 1 และนายนพดลจึงตกลงให้ที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์โดยจะไม่ขอเกี่ยวข้องกับที่ดินพิพาทอีกต่อไป และมีคำขอท้ายฟ้องให้ศาลพิพากษาว่าที่ดินตามฟ้องเป็นของโจทก์ แสดงให้เห็นว่าโจทก์ฟ้องโดยอาศัยสิทธิในฐานะเป็นเจ้าของที่ดินพิพาทซึ่งได้สิทธิโดยการครอบครองหาใช่ฟ้องโดยอาศัยสิทธิเรียกร้องตามสัญญามัดจำไม่แม้โจทก์จะอ้างถึงสัญญามัดจำและหนังสือรับเงินค่าที่ดินตามเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 1 และ 2 ก็เป็นการบรรยายให้เห็นความเป็นมาของที่ดินพิพาทว่าโจทก์ได้มาอย่างไร เมื่อที่ดินพิพาทเป็นที่ดินมือเปล่า การได้สิทธิในที่ดินพิพาทจึงอาจได้มาจากนิติกรรมหรือได้มาโดยการส่งมอบการครอบครองแก่กันอันเป็นการโอนโดยข้อเท็จจริงก็ได้เมื่อโจทก์อ้างว่าเจ้าของสิทธิเดิมได้มอบการครอบครองให้แล้วโจทก์จึงเป็นผู้ครอบครองที่พิพาท แต่จำเลยที่ 1 ให้การต่อสู้ว่าโจทก์ไม่เคยเข้าครอบครองที่ดินพิพาทเลยก็ชอบที่ศาลจะต้องฟังพยานหลักฐานของทั้งสองฝ่ายให้สิ้นกระแสความและวินิจฉัยในประเด็นว่าโจทก์ได้สิทธิครอบครองในที่ดินพิพาทหรือไม่ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของจำเลยที่ 1 ฟังไม่ขึ้นอนึ่ง คดีนี้จำเลยที่ 1 ฎีกาขอให้พิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3 ที่พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่แล้วพิจารณาพิพากษาใหม่ตามรูปคดี จึงเป็นคดีไม่มีทุนทรัพย์ต้องเสียค่าขึ้นศาล 200 บาท ตามตาราง 1 ข้อ 2 ก.ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง แต่จำเลยที่ 1 เสียค่าขึ้นศาลอย่างคดีมีทุนทรัพย์จึงเสียเกินมา"พิพากษายืน คืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาส่วนที่เกิน 200 บาท ให้แก่จำเลยที่ 1 ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นฎีกาให้เป็นพับ(สถิตย์ สิทธิลักษณ์-ปรีชา เฉลิมวณิชย์-ธีระจิต ไชยาคำ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุมีอยู่บ่อย ๆ ที่ศาลชั้นต้นรีบด่วนงดสืบพยานของคู่ความแล้วพิพากษายกฟ้องทันที โดยที่ยังไม่ได้ข้อเท็จจริงที่แน่ชัดเสียก่อนเช่นโจทก์นำสัญญากู้มาฟ้องเมื่อปีที่ 11 เมื่อจำเลยให้การว่าคดีขาดอายุความแล้ว ศาลชั้นต้นก็ด่วนยกฟ้องไปเลยหรือเมื่อโจทก์นำคดีละเมิดมาฟ้องนายจ้างเกิน 1 ปี แล้ว ศาลชั้นต้นก็งดสืบพยานแล้วพิพากษายกฟ้องทันที ซึ่งไม่น่าจะถูกต้อง เพราะในเบื้องต้นคดีขาดอายุความหรือไม่เป็นได้ทั้งปัญหาข้อเท็จจริงและข้อกฎหมาย และนอกจากนี้ยังอาจมีเหตุที่ทำให้อายุความสะดุดหยุดลงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/14 ซึ่งเมื่ออายุความสะดุดหยุดลงแล้ว ระยะเวลาที่ล่วงไปก่อนนั้นไม่นับเข้าในอายุความ เมื่อเหตุที่ทำให้อายุความสะดุดหยุดลงสิ้นสุดเวลาใด ให้เริ่มนับอายุความใหม่ตั้งแต่เวลานั้นมาตรา 193/15 นอกจากนี้ยังอาจมีกรณีที่ลูกหนี้สละประโยชน์แห่งอายุความตามมาตรา 193/24 หรือกรณีอื่น ๆ อีกมากอย่างเช่นคดีนี้ เมื่อมีการอุทธรณ์หรือฎีกาขึ้นไป จนศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาต้องพิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาแล้วพิพากษาใหม่ตามรูปคดี ในกรณีที่ศาลชั้นต้นชี้ขาดเบื้องต้นดังกล่าว ถ้าเป็นการชี้ขาดปัญหาข้อเท็จจริงถือว่าคำสั่งศาลชั้นต้นเป็นคำสั่งระหว่างพิจารณาคู่ความต้องโต้แย้งไว้ก่อน มิฉะนั้นต้องห้ามมิให้อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ก็ต้องยกอุทธรณ์นั้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา226(1)(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1187/2509,3502/2524) แต่ถ้าเป็นการชี้ขาดเบื้องต้นในปัญหาข้อกฎหมาย คู่ความย่อมอุทธรณ์ฎีกาได้ทันที โดยไม่ต้องโต้แย้งคำสั่งศาลชั้นต้นแต่อย่างใด(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2542/2517,2293/2519,1689/2497) การที่ศาลชั้นต้นสั่งงดสืบพยานโจทก์จำเลย แล้ววินิจฉัยว่าคดีขาดอายุความเช่นนี้เป็นกรณีที่ศาลชี้ขาดเบื้องต้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 24 ถ้าข้อเท็จจริงในคดีเพียงพอวินิจฉัยได้แล้วเป็นการชี้ขาดเบื้องต้นในปัญหาข้อกฎหมาย ซึ่งอาจทำให้คดีเสร็จไปทั้งเรื่องหรือเสร็จไปแต่เพียงประเด็นบางข้อคู่ความย่อมอุทธรณ์หรือฎีกาได้ภายในกำหนด 1 เดือน นับแต่วันมีคำสั่งเป็นต้นไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 227หรือ มาตรา 228 และในการอุทธรณ์หรือฎีกาคำสั่งศาลเช่นนี้ เสียค่าขึ้นศาลในเวลายื่นอุทธรณ์หรือยื่นฎีกาตามตาราง 1 ข้อ 2(ข) คือเรื่องละ 200 บาทเท่านั้น แม้ว่าในศาลชั้นต้นจะเป็นคดีมีทุนทรัพย์มากน้อยเพียงใดก็ตาม หรือคู่ความผู้อุทธรณ์หรือฎีกาจะมีคำขอให้ยกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาสืบพยานโจทก์จำเลยต่อไป หรือจะขอให้ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาพิพากษากลับคำพิพากษาศาลชั้นต้นก็ตามไม่ใช่ข้อสำคัญ ผลก็คือขอให้ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นนั่นเอง ไม่ใช่ขอให้ชนะคดีในเนื้อหา อนึ่งแม้จะมีการสืบพยานไปแล้ว และศาลชั้นต้นเห็นว่าคดีพอวินิจฉัยได้แล้วจึงงดสืบพยานโจทก์และจำเลยแล้ววินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 24 ก็เสียค่าขึ้นศาลเรื่องละ 200 บาท เช่นเดียวกัน แต่ถ้าเป็นกรณีอื่น ๆ ที่มิใช่การชี้ขาดเบื้องต้นดังกล่าวมาแล้ว เช่น ศาลชั้นต้นสืบพยานโจทก์เสร็จสิ้นแล้ว ชั้นสืบพยานจำเลยจำเลยประวิงคดีขอเลื่อนคดีหลายนัดจนศาลชั้นต้นงดสืบพยานจำเลยแล้วพิพากษาให้โจทก์ชนะคดี ถ้าจำเลยอุทธรณ์ขอให้ศาลอุทธรณ์ยกคำพิพากษาศาลชั้นต้น เพื่อให้จำเลยนำพยานเข้าสืบต่อไปนั้น จำเลยก็เสียค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์เพียง 200 บาทเท่านั้น แต่ถ้ามีอุทธรณ์ในเนื้อหาและมีคำขอให้ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาพิพากษากลับคำพิพากษาศาลชั้นต้นด้วย เป็นอุทธรณ์ที่มิได้มีแต่ขอให้ศาลอุทธรณ์ย้อนสำนวนไปให้ศาลชั้นต้นพิจารณาพิพากษาใหม่เท่านั้น จึงต้องเสียค่าขึ้นศาลตามทุนทรัพย์ที่พิพาทในชั้นอุทธรณ์ ดังนั้น เมื่อมีกรณีเสียค่าขึ้นศาลเกินมา ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาต้องสั่งให้คืนค่าขึ้นศาลที่เสียเกิน200 บาท อยู่เสมอ ๆ ประพันธ์ทรัพย์แสงคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2523 โจทก์ทำสัญญามัดจำซื้อที่ดิน 1 แปลง จากจำเลยที่ 1 และนายแปลก จำปา ที่ดินตั้งอยู่หมู่ที่ 8 ตำบลโคกสะบ้า อำเภอนาโยง จังหวัดตรัง เนื้อที่ประมาณ 8 ไร่ ในราคา 40,000 บาท ในวันทำสัญญาจำเลยที่ 1 และนายแปลกได้รับเงินไปแล้ว 30,000 บาท จำเลยที่ 1 และนายแปลกตกลงให้โจทก์เข้าครอบครองที่ดินไว้ก่อนให้ทำนาและเก็บเกี่ยวผลประโยชน์ได้ส่วนเงินอีก 10,000 บาท ตกลงจะจ่ายกันเมื่อจำเลยที่ 1และนายแปลกได้โอนที่ดินให้โจทก์ต่อเจ้าพนักงานที่ดิน กำหนดนัดโอนจะได้ตกลงกันอีกครั้งหนึ่งเพราะต้องรอให้จำเลยที่ 1 และนายแปลกได้รับหนังสือรับรองการทำประโยชน์เสียก่อนหลังจากทำสัญญาแล้วจำเลยที่ 1 และนายแปลกมารับเงินที่โจทก์ค้างอยู่หลายครั้งวันที่ 11 กันยายน 2535 หลังจากนายแปลกตายแล้ว นายนพดล จำปาบุตรนายแปลกได้มาขอรับเงินค่าที่ดินอีก 2,100 บาท สามีโจทก์ได้ให้เงินไปแล้ว และตกลงนัดโอนที่ดินภายใน 1 เดือนนับแต่วันดังกล่าวเมื่อครบกำหนดจำเลยที่ 1 และนายนพดลมาแจ้งว่าหนังสือรับรองการทำประโยชน์ไม่ได้รับจากเจ้าพนักงานและตกลงให้ที่ดินเป็นของโจทก์ไม่ขอเกี่ยวข้องอีกต่อไป ต่อมาจำเลยที่ 1 มีเจตนาทุจริตมาขอจัดการมรดกของนายแปลกแล้วจัดการขายที่ดินดังกล่าวให้จำเลยที่ 2 ไปเมื่อวันที่ 24 กันยายน 2536 ในราคา 175,000 บาท ขอให้ศาลพิพากษาว่าที่ดินตามฟ้องเป็นของโจทก์ให้เพิกถอนสัญญาซื้อขายระหว่างจำเลยที่ 1 ในฐานะผู้จัดการมรดกของนายแปลก จำปากับจำเลยที่ 2 ให้จำเลยที่ 1 ในฐานะผู้จัดการมรดกของนายแปลกจำปา โอนที่ดินตามฟ้องให้โจทก์ หากไม่โอนให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนา หากไม่สามารถโอนได้ให้จำเลยทั้งสองชดใช้เงิน175,000 บาท แก่โจทก์จำเลยที่ 1 ให้การว่า จำเลยที่ 1 ทำสัญญากับโจทก์จริง แต่กำหนดนัดโอนใน 6 เดือน เมื่อครบกำหนดสัญญา จำเลยที่ 1 ให้โจทก์ไปจัดการโอนและรับเงินอีก 10,000 บาท แต่โจทก์เพิกเฉย จำเลยที่ 1จึงถือว่าโจทก์ผิดสัญญาและริบเงินมัดจำแล้วยกที่ดินให้นายแปลกจำปา บุตรจำเลยที่ 1 ครอบครองตลอดมาจนกระทั่งนายแปลกตายเมื่อปี 2525 จำเลยที่ 1 จึงเข้าครอบครองต่อเรื่อยมา โดยโจทก์ไม่เคยเข้าไปครอบครองทำประโยชน์ ฟ้องโจทก์ขาดอายุความ เอกสารการรับเงินของนายนพดล จำปา โจทก์ทำปลอมขึ้น จำเลยที่ 1 โอนที่ดินให้จำเลยที่ 2 โดยสุจริต ฟ้องโจทก์เป็นฟ้องซ้ำกับคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 1251/2536 ของศาลชั้นต้น ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2 ให้การว่า ได้รับโอนที่ดินพิพาทจากจำเลยที่ 1โดยสุจริต โจทก์ไม่มีสิทธิขอเพิกถอน ฟ้องโจทก์ขาดอายุความ และฟ้องโจทก์เกี่ยวกับจำเลยที่ 2 เคลือบคลุม ขอให้ยกฟ้องวันชี้สองสถาน โจทก์ขอถอนฟ้องจำเลยที่ 2 ศาลชั้นต้นอนุญาตศาลชั้นต้นชี้สองสถานแล้ว เห็นว่า คดีพอวินิจฉัยได้จึงให้งดสืบพยานแล้ววินิจฉัยว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความ พิพากษายกฟ้องค่าฤชาธรรมเนียมเป็นพับโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 วินิจฉัยว่า โจทก์อ้างมาในฟ้องว่า โจทก์ได้สิทธิครอบครองที่ดินพิพาทแล้ว แต่จำเลยที่ 1 ให้การต่อสู้ว่าโจทก์ไม่เคยเข้าครอบครองในที่ดินพิพาทเลยจึงชอบที่ศาลจะต้องรับฟังพยานหลักฐานของทั้งสองฝ่ายให้สิ้นกระแสความและวินิจฉัยในประเด็นนี้เสียก่อนว่า โจทก์ได้สิทธิครอบครองในที่ดินพิพาทหรือไม่การที่ศาลชั้นต้นชี้สองสถานกำหนดประเด็นข้อพิพาทแล้วสั่งให้งดสืบพยานและพิพากษายกฟ้องโดยยกเอาสัญญามัดจำขึ้นวินิจฉัยเพียงอย่างเดียวโดยมิได้ฟังข้อเท็จจริงให้สิ้นกระแสความก่อน จึงเป็นการไม่ชอบพิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่ตั้งแต่การชี้สองสถานให้ถูกต้องแล้วพิจารณาพิพากษาใหม่ตามรูปคดีค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสองศาลให้ศาลชั้นต้นรวมสั่งเมื่อพิพากษาใหม่จำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ระหว่างยื่นฎีกาโจทก์ถึงแก่กรรมนายสมโภช แก้วพิทยา ทายาทของโจทก์ยื่นคำร้องขอเข้าเป็นคู่ความแทนจำเลยที่ 1 ไม่คัดค้าน ศาลฎีกาอนุญาตมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาจำเลยที่ 1 ว่าคำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์ภาค 3 ไม่ชอบด้วยกฎหมายเพราะเป็นการวินิจฉัยข้อเท็จจริงนอกเหนือไปจากที่ปรากฏในสำนวนตามคำบรรยายฟ้องของโจทก์นั้น เห็นว่าตามคำบรรยายฟ้องของโจทก์อ้างว่า เมื่อทำสัญญามัดจำตามเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 1 แล้วจำเลยที่ 1 และนายแปลก จำปา ตกลงให้โจทก์เข้าครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินไว้ก่อน และต่อมานายนพดล จำปา บุตรของนายแปลกได้รับเงินค่าที่ดินจากสามีโจทก์อีก 2,100 บาท เมื่อวันที่ 11 กันยายน2535 ตามเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 2 และแจ้งว่าไม่ได้รับหนังสือรับรองการทำประโยชน์สำหรับที่ดินพิพาทเพื่อโอนให้โจทก์ตามข้อตกลงจำเลยที่ 1 และนายนพดลจึงตกลงให้ที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์โดยจะไม่ขอเกี่ยวข้องกับที่ดินพิพาทอีกต่อไป และมีคำขอท้ายฟ้องให้ศาลพิพากษาว่าที่ดินตามฟ้องเป็นของโจทก์ แสดงให้เห็นว่าโจทก์ฟ้องโดยอาศัยสิทธิในฐานะเป็นเจ้าของที่ดินพิพาทซึ่งได้สิทธิโดยการครอบครองหาใช่ฟ้องโดยอาศัยสิทธิเรียกร้องตามสัญญามัดจำไม่แม้โจทก์จะอ้างถึงสัญญามัดจำและหนังสือรับเงินค่าที่ดินตามเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 1 และ 2 ก็เป็นการบรรยายให้เห็นความเป็นมาของที่ดินพิพาทว่าโจทก์ได้มาอย่างไร เมื่อที่ดินพิพาทเป็นที่ดินมือเปล่า การได้สิทธิในที่ดินพิพาทจึงอาจได้มาจากนิติกรรมหรือได้มาโดยการส่งมอบการครอบครองแก่กันอันเป็นการโอนโดยข้อเท็จจริงก็ได้เมื่อโจทก์อ้างว่าเจ้าของสิทธิเดิมได้มอบการครอบครองให้แล้วโจทก์จึงเป็นผู้ครอบครองที่พิพาท แต่จำเลยที่ 1 ให้การต่อสู้ว่าโจทก์ไม่เคยเข้าครอบครองที่ดินพิพาทเลยก็ชอบที่ศาลจะต้องฟังพยานหลักฐานของทั้งสองฝ่ายให้สิ้นกระแสความและวินิจฉัยในประเด็นว่าโจทก์ได้สิทธิครอบครองในที่ดินพิพาทหรือไม่ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของจำเลยที่ 1 ฟังไม่ขึ้นอนึ่ง คดีนี้จำเลยที่ 1 ฎีกาขอให้พิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3 ที่พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่แล้วพิจารณาพิพากษาใหม่ตามรูปคดี จึงเป็นคดีไม่มีทุนทรัพย์ต้องเสียค่าขึ้นศาล 200 บาท ตามตาราง 1 ข้อ 2 ก.ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง แต่จำเลยที่ 1 เสียค่าขึ้นศาลอย่างคดีมีทุนทรัพย์จึงเสียเกินมา"พิพากษายืน คืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาส่วนที่เกิน 200 บาท ให้แก่จำเลยที่ 1 ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นฎีกาให้เป็นพับ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 527/2539นาง เหลื่อม หรือ เลื้อม แก้วพิทยา โดยนายสมโภช แก้วพิท ยาโจทก์ผู้ เข้า เป็น คู่ความ แทนโจทก์นาง แจว จำปา กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 185, ม. 243 (2), ม. ตาราง 1 ข้อ 2โจทก์ฟ้องว่าโจทก์ทำสัญญามัดจำซื้อที่ดินพิพาท โดยจำเลยที่ 1 และป.ผู้จะขายให้โจทก์เข้าครอบครองที่ดินไว้ก่อน และกำหนดนัดโอนเมื่อจำเลยที่ 1 และ ป. ได้รับหนังสือรับรองการทำประโยชน์จากเจ้าพนักงานแล้ว ต่อมา ป. ถึงแก่ความตาย จำเลยที่ 1 และ น.ซึ่งเป็นบุตรของ ป. มาแจ้งว่าไม่ได้รับหนังสือรับรองการทำประโยชน์จากเจ้าพนักงานและตกลงให้ที่ดินเป็นของโจทก์ไม่ขอเกี่ยวข้องอีกต่อไปต่อมาจำเลยที่ 1 มีเจตนาทุจริตมาขอจัดการมรดกของ ป. แล้วขายที่ดินดังกล่าวให้จำเลยที่ 2 ไป จึงขอให้ศาลพิพากษาว่าที่ดินตามฟ้องเป็นของโจทก์ เป็นการฟ้องในฐานะเป็นเจ้าของที่ดินพิพาทซึ่งได้สิทธิโดยการครอบครองหาใช่โดยอาศัยสิทธิเรียกร้องตามสัญญามัดจำไม่เมื่อจำเลยที่ 1 ให้การว่าโจทก์ไม่เคยเข้าครอบครองที่ดินพิพาทก็ชอบที่ศาลจะต้องฟังพยานหลักฐานของทั้งสองฝ่ายว่าโจทก์ได้สิทธิครอบครองที่ดินพิพาทหรือไม่ การที่ศาลล่างสั่งให้งดสืบพยานและพิพากษายกฟ้องโดยยกสัญญามัดจำขึ้นวินิจฉัยว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความจึงไม่ชอบ จำเลยที่ 1 ฎีกาขอให้พิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3ที่พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนการพิจารณาใหม่แล้วพิจารณาพิพากษาใหม่ตามรูปคดี จึงเป็นคดีไม่มีทุนทรัพย์โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2523 โจทก์ทำสัญญามัดจำซื้อที่ดิน 1 แปลง จากจำเลยที่ 1 และนายแปลก จำปา ที่ดินตั้งอยู่หมู่ที่ 8 ตำบลโคกสะบ้า อำเภอนาโยง จังหวัดตรัง เนื้อที่ประมาณ 8 ไร่ ในราคา 40,000 บาท ในวันทำสัญญาจำเลยที่ 1 และนายแปลกได้รับเงินไปแล้ว 30,000 บาท จำเลยที่ 1 และนายแปลกตกลงให้โจทก์เข้าครอบครองที่ดินไว้ก่อนให้ทำนาและเก็บเกี่ยวผลประโยชน์ได้ส่วนเงินอีก 10,000 บาท ตกลงจะจ่ายกันเมื่อจำเลยที่ 1และนายแปลกได้โอนที่ดินให้โจทก์ต่อเจ้าพนักงานที่ดิน กำหนดนัดโอนจะได้ตกลงกันอีกครั้งหนึ่งเพราะต้องรอให้จำเลยที่ 1 และนายแปลกได้รับหนังสือรับรองการทำประโยชน์เสียก่อนหลังจากทำสัญญาแล้วจำเลยที่ 1 และนายแปลกมารับเงินที่โจทก์ค้างอยู่หลายครั้งวันที่ 11 กันยายน 2535 หลังจากนายแปลกตายแล้ว นายนพดล จำปาบุตรนายแปลกได้มาขอรับเงินค่าที่ดินอีก 2,100 บาท สามีโจทก์ได้ให้เงินไปแล้ว และตกลงนัดโอนที่ดินภายใน 1 เดือนนับแต่วันดังกล่าวเมื่อครบกำหนดจำเลยที่ 1 และนายนพดลมาแจ้งว่าหนังสือรับรองการทำประโยชน์ไม่ได้รับจากเจ้าพนักงานและตกลงให้ที่ดินเป็นของโจทก์ไม่ขอเกี่ยวข้องอีกต่อไป ต่อมาจำเลยที่ 1 มีเจตนาทุจริตมาขอจัดการมรดกของนายแปลกแล้วจัดการขายที่ดินดังกล่าวให้จำเลยที่ 2 ไปเมื่อวันที่ 24 กันยายน 2536 ในราคา 175,000 บาท ขอให้ศาลพิพากษาว่าที่ดินตามฟ้องเป็นของโจทก์ให้เพิกถอนสัญญาซื้อขายระหว่างจำเลยที่ 1 ในฐานะผู้จัดการมรดกของนายแปลก จำปากับจำเลยที่ 2 ให้จำเลยที่ 1 ในฐานะผู้จัดการมรดกของนายแปลกจำปา โอนที่ดินตามฟ้องให้โจทก์ หากไม่โอนให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนา หากไม่สามารถโอนได้ให้จำเลยทั้งสองชดใช้เงิน175,000 บาท แก่โจทก์จำเลยที่ 1 ให้การว่า จำเลยที่ 1 ทำสัญญากับโจทก์จริง แต่กำหนดนัดโอนใน 6 เดือน เมื่อครบกำหนดสัญญา จำเลยที่ 1 ให้โจทก์ไปจัดการโอนและรับเงินอีก 10,000 บาท แต่โจทก์เพิกเฉย จำเลยที่ 1จึงถือว่าโจทก์ผิดสัญญาและริบเงินมัดจำแล้วยกที่ดินให้นายแปลกจำปา บุตรจำเลยที่ 1 ครอบครองตลอดมาจนกระทั่งนายแปลกตายเมื่อปี 2525 จำเลยที่ 1 จึงเข้าครอบครองต่อเรื่อยมา โดยโจทก์ไม่เคยเข้าไปครอบครองทำประโยชน์ ฟ้องโจทก์ขาดอายุความ เอกสารการรับเงินของนายนพดล จำปา โจทก์ทำปลอมขึ้น จำเลยที่ 1 โอนที่ดินให้จำเลยที่ 2 โดยสุจริต ฟ้องโจทก์เป็นฟ้องซ้ำกับคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 1251/2536 ของศาลชั้นต้น ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2 ให้การว่า ได้รับโอนที่ดินพิพาทจากจำเลยที่ 1โดยสุจริต โจทก์ไม่มีสิทธิขอเพิกถอน ฟ้องโจทก์ขาดอายุความ และฟ้องโจทก์เกี่ยวกับจำเลยที่ 2 เคลือบคลุม ขอให้ยกฟ้องวันชี้สองสถาน โจทก์ขอถอนฟ้องจำเลยที่ 2 ศาลชั้นต้นอนุญาตศาลชั้นต้นชี้สองสถานแล้ว เห็นว่า คดีพอวินิจฉัยได้จึงให้งดสืบพยานแล้ววินิจฉัยว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความ พิพากษายกฟ้องค่าฤชาธรรมเนียมเป็นพับโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 3 วินิจฉัยว่า โจทก์อ้างมาในฟ้องว่า โจทก์ได้สิทธิครอบครองที่ดินพิพาทแล้ว แต่จำเลยที่ 1 ให้การต่อสู้ว่าโจทก์ไม่เคยเข้าครอบครองในที่ดินพิพาทเลยจึงชอบที่ศาลจะต้องรับฟังพยานหลักฐานของทั้งสองฝ่ายให้สิ้นกระแสความและวินิจฉัยในประเด็นนี้เสียก่อนว่า โจทก์ได้สิทธิครอบครองในที่ดินพิพาทหรือไม่การที่ศาลชั้นต้นชี้สองสถานกำหนดประเด็นข้อพิพาทแล้วสั่งให้งดสืบพยานและพิพากษายกฟ้องโดยยกเอาสัญญามัดจำขึ้นวินิจฉัยเพียงอย่างเดียวโดยมิได้ฟังข้อเท็จจริงให้สิ้นกระแสความก่อน จึงเป็นการไม่ชอบพิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่ตั้งแต่การชี้สองสถานให้ถูกต้องแล้วพิจารณาพิพากษาใหม่ตามรูปคดีค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสองศาลให้ศาลชั้นต้นรวมสั่งเมื่อพิพากษาใหม่จำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ระหว่างยื่นฎีกาโจทก์ถึงแก่กรรมนายสมโภช แก้วพิทยา ทายาทของโจทก์ยื่นคำร้องขอเข้าเป็นคู่ความแทนจำเลยที่ 1 ไม่คัดค้าน ศาลฎีกาอนุญาตมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาจำเลยที่ 1 ว่าคำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์ภาค 3 ไม่ชอบด้วยกฎหมายเพราะเป็นการวินิจฉัยข้อเท็จจริงนอกเหนือไปจากที่ปรากฏในสำนวนตามคำบรรยายฟ้องของโจทก์นั้น เห็นว่าตามคำบรรยายฟ้องของโจทก์อ้างว่า เมื่อทำสัญญามัดจำตามเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 1 แล้วจำเลยที่ 1 และนายแปลก จำปา ตกลงให้โจทก์เข้าครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินไว้ก่อน และต่อมานายนพดล จำปา บุตรของนายแปลกได้รับเงินค่าที่ดินจากสามีโจทก์อีก 2,100 บาท เมื่อวันที่ 11 กันยายน2535 ตามเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 2 และแจ้งว่าไม่ได้รับหนังสือรับรองการทำประโยชน์สำหรับที่ดินพิพาทเพื่อโอนให้โจทก์ตามข้อตกลงจำเลยที่ 1 และนายนพดลจึงตกลงให้ที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์โดยจะไม่ขอเกี่ยวข้องกับที่ดินพิพาทอีกต่อไป และมีคำขอท้ายฟ้องให้ศาลพิพากษาว่าที่ดินตามฟ้องเป็นของโจทก์ แสดงให้เห็นว่าโจทก์ฟ้องโดยอาศัยสิทธิในฐานะเป็นเจ้าของที่ดินพิพาทซึ่งได้สิทธิโดยการครอบครองหาใช่ฟ้องโดยอาศัยสิทธิเรียกร้องตามสัญญามัดจำไม่แม้โจทก์จะอ้างถึงสัญญามัดจำและหนังสือรับเงินค่าที่ดินตามเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 1 และ 2 ก็เป็นการบรรยายให้เห็นความเป็นมาของที่ดินพิพาทว่าโจทก์ได้มาอย่างไร เมื่อที่ดินพิพาทเป็นที่ดินมือเปล่า การได้สิทธิในที่ดินพิพาทจึงอาจได้มาจากนิติกรรมหรือได้มาโดยการส่งมอบการครอบครองแก่กันอันเป็นการโอนโดยข้อเท็จจริงก็ได้เมื่อโจทก์อ้างว่าเจ้าของสิทธิเดิมได้มอบการครอบครองให้แล้วโจทก์จึงเป็นผู้ครอบครองที่พิพาท แต่จำเลยที่ 1 ให้การต่อสู้ว่าโจทก์ไม่เคยเข้าครอบครองที่ดินพิพาทเลยก็ชอบที่ศาลจะต้องฟังพยานหลักฐานของทั้งสองฝ่ายให้สิ้นกระแสความและวินิจฉัยในประเด็นว่าโจทก์ได้สิทธิครอบครองในที่ดินพิพาทหรือไม่ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 3พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของจำเลยที่ 1 ฟังไม่ขึ้นอนึ่ง คดีนี้จำเลยที่ 1 ฎีกาขอให้พิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 3 ที่พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่แล้วพิจารณาพิพากษาใหม่ตามรูปคดี จึงเป็นคดีไม่มีทุนทรัพย์ต้องเสียค่าขึ้นศาล 200 บาท ตามตาราง 1 ข้อ 2 ก.ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง แต่จำเลยที่ 1 เสียค่าขึ้นศาลอย่างคดีมีทุนทรัพย์จึงเสียเกินมา"พิพากษายืน คืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาส่วนที่เกิน 200 บาท ให้แก่จำเลยที่ 1 ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นฎีกาให้เป็นพับ(สถิตย์ สิทธิลักษณ์-ปรีชา เฉลิมวณิชย์-ธีระจิต ไชยาคำ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุมีอยู่บ่อย ๆ ที่ศาลชั้นต้นรีบด่วนงดสืบพยานของคู่ความแล้วพิพากษายกฟ้องทันที โดยที่ยังไม่ได้ข้อเท็จจริงที่แน่ชัดเสียก่อนเช่นโจทก์นำสัญญากู้มาฟ้องเมื่อปีที่ 11 เมื่อจำเลยให้การว่าคดีขาดอายุความแล้ว ศาลชั้นต้นก็ด่วนยกฟ้องไปเลยหรือเมื่อโจทก์นำคดีละเมิดมาฟ้องนายจ้างเกิน 1 ปี แล้ว ศาลชั้นต้นก็งดสืบพยานแล้วพิพากษายกฟ้องทันที ซึ่งไม่น่าจะถูกต้อง เพราะในเบื้องต้นคดีขาดอายุความหรือไม่เป็นได้ทั้งปัญหาข้อเท็จจริงและข้อกฎหมาย และนอกจากนี้ยังอาจมีเหตุที่ทำให้อายุความสะดุดหยุดลงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/14 ซึ่งเมื่ออายุความสะดุดหยุดลงแล้ว ระยะเวลาที่ล่วงไปก่อนนั้นไม่นับเข้าในอายุความ เมื่อเหตุที่ทำให้อายุความสะดุดหยุดลงสิ้นสุดเวลาใด ให้เริ่มนับอายุความใหม่ตั้งแต่เวลานั้นมาตรา 193/15 นอกจากนี้ยังอาจมีกรณีที่ลูกหนี้สละประโยชน์แห่งอายุความตามมาตรา 193/24 หรือกรณีอื่น ๆ อีกมากอย่างเช่นคดีนี้ เมื่อมีการอุทธรณ์หรือฎีกาขึ้นไป จนศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาต้องพิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาแล้วพิพากษาใหม่ตามรูปคดี ในกรณีที่ศาลชั้นต้นชี้ขาดเบื้องต้นดังกล่าว ถ้าเป็นการชี้ขาดปัญหาข้อเท็จจริงถือว่าคำสั่งศาลชั้นต้นเป็นคำสั่งระหว่างพิจารณาคู่ความต้องโต้แย้งไว้ก่อน มิฉะนั้นต้องห้ามมิให้อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ก็ต้องยกอุทธรณ์นั้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา226(1)(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1187/2509,3502/2524) แต่ถ้าเป็นการชี้ขาดเบื้องต้นในปัญหาข้อกฎหมาย คู่ความย่อมอุทธรณ์ฎีกาได้ทันที โดยไม่ต้องโต้แย้งคำสั่งศาลชั้นต้นแต่อย่างใด(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2542/2517,2293/2519,1689/2497) การที่ศาลชั้นต้นสั่งงดสืบพยานโจทก์จำเลย แล้ววินิจฉัยว่าคดีขาดอายุความเช่นนี้เป็นกรณีที่ศาลชี้ขาดเบื้องต้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 24 ถ้าข้อเท็จจริงในคดีเพียงพอวินิจฉัยได้แล้วเป็นการชี้ขาดเบื้องต้นในปัญหาข้อกฎหมาย ซึ่งอาจทำให้คดีเสร็จไปทั้งเรื่องหรือเสร็จไปแต่เพียงประเด็นบางข้อคู่ความย่อมอุทธรณ์หรือฎีกาได้ภายในกำหนด 1 เดือน นับแต่วันมีคำสั่งเป็นต้นไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 227หรือ มาตรา 228 และในการอุทธรณ์หรือฎีกาคำสั่งศาลเช่นนี้ เสียค่าขึ้นศาลในเวลายื่นอุทธรณ์หรือยื่นฎีกาตามตาราง 1 ข้อ 2(ข) คือเรื่องละ 200 บาทเท่านั้น แม้ว่าในศาลชั้นต้นจะเป็นคดีมีทุนทรัพย์มากน้อยเพียงใดก็ตาม หรือคู่ความผู้อุทธรณ์หรือฎีกาจะมีคำขอให้ยกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาสืบพยานโจทก์จำเลยต่อไป หรือจะขอให้ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาพิพากษากลับคำพิพากษาศาลชั้นต้นก็ตามไม่ใช่ข้อสำคัญ ผลก็คือขอให้ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นนั่นเอง ไม่ใช่ขอให้ชนะคดีในเนื้อหา อนึ่งแม้จะมีการสืบพยานไปแล้ว และศาลชั้นต้นเห็นว่าคดีพอวินิจฉัยได้แล้วจึงงดสืบพยานโจทก์และจำเลยแล้ววินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 24 ก็เสียค่าขึ้นศาลเรื่องละ 200 บาท เช่นเดียวกัน แต่ถ้าเป็นกรณีอื่น ๆ ที่มิใช่การชี้ขาดเบื้องต้นดังกล่าวมาแล้ว เช่น ศาลชั้นต้นสืบพยานโจทก์เสร็จสิ้นแล้ว ชั้นสืบพยานจำเลยจำเลยประวิงคดีขอเลื่อนคดีหลายนัดจนศาลชั้นต้นงดสืบพยานจำเลยแล้วพิพากษาให้โจทก์ชนะคดี ถ้าจำเลยอุทธรณ์ขอให้ศาลอุทธรณ์ยกคำพิพากษาศาลชั้นต้น เพื่อให้จำเลยนำพยานเข้าสืบต่อไปนั้น จำเลยก็เสียค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์เพียง 200 บาทเท่านั้น แต่ถ้ามีอุทธรณ์ในเนื้อหาและมีคำขอให้ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาพิพากษากลับคำพิพากษาศาลชั้นต้นด้วย เป็นอุทธรณ์ที่มิได้มีแต่ขอให้ศาลอุทธรณ์ย้อนสำนวนไปให้ศาลชั้นต้นพิจารณาพิพากษาใหม่เท่านั้น จึงต้องเสียค่าขึ้นศาลตามทุนทรัพย์ที่พิพาทในชั้นอุทธรณ์ ดังนั้น เมื่อมีกรณีเสียค่าขึ้นศาลเกินมา ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาต้องสั่งให้คืนค่าขึ้นศาลที่เสียเกิน200 บาท อยู่เสมอ ๆ ประพันธ์ทรัพย์แสง