คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 816/2540หลักกฎหมาย: ผู้เสียหายมอบหมายให้จำเลยที่ 1 ดูแลการปรับที่ดินแทนแม้ผู้เสียหายสัญญาว่าเมื่อปรับพื้นที่เรียกร้อยแล้วจะยอมให้จำเลยที่ 1 ทำประโยชน์ในที่ดินเป็นเวลา 3 ปีก็ตาม แต่ระหว่างปรับที่ดินของผู้เสียหาย จำเลยที่ 1 ย่อมอยู่ในฐานะผู้ดูแลการปรับพื้นที่แทนผู้เสียหายเท่านั้น หาใช่ผู้เสียหายมอบการครอบครองที่ดินที่จะปรับให้จำเลยที่ 1 ครอบครองไม่เมื่อฟังไม่ได้ว่าผู้เสียหายยินยอมให้จำเลยที่ 1 ขุดบ่อหรือสระโดยยกดินที่ขุดได้ให้ผู้ขุดเป็นการตอบแทน การที่จำเลยที่ 1 จัดการให้จำเลยที่ 2ขุดเอาดินในที่ดินของผู้เสียหายไปจึงเป็นการเอาทรัพย์ซึ่งอยู่ในความครอบครองของผู้เสียหายไปโดยทุจริต เป็นความผิดฐานลักทรัพย์หาใช่เป็นความผิดฐานยักยอกทรัพย์ไม่โจทก์ฟ้องว่าจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันใช้รถแมคโครขุดลักดินจากที่ดินของนายสุโพธิ์ พลกระจาย ผู้เสียหาย เป็นบริเวณเนื้อที่ 3 ไร่ คิดเป็นราคาเนื้อดินที่จำเลยทั้งสองกับพวกลักไป120,000 บาท ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83, 335และให้จำเลยทั้งสองร่วมกันคืนทรัพย์หรือใช้ราคาเป็นเงิน120,000 บาท แก่ผู้เสียหายด้วยจำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 335(1) จำคุก 1 ปี และให้จำเลยที่ 1คืนหรือใช้ราคาดินเป็นเงิน 120,000 บาท แก่ผู้เสียหาย ส่วนจำเลยที่ 2 ให้ยกฟ้องจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกา โดยผู้พิพากษาซึ่งพิจารณาและลงชื่อในคำพิพากษาศาลชั้นต้นอนุญาตให้ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงรับฟังได้ในเบื้องต้นว่า นายสุโพธิ์ พลกระจาย ผู้เสียหายเป็นผู้ใหญ่บ้านโนนหอม ตำบลเพ็กใหญ่ อำเภอพล จังหวัดขอนแก่น และมีที่ดินอยู่ที่หมู่บ้านหนองไม้แก่น หมู่ที่ 2 ตำบลเจาทองกิ่งอำเภอภักดีชุมพลจังหวัดชัยภูมิ เนื้อที่ประมาณ 9 ไร่ ตามวันเวลาเกิดเหตุ จำเลยที่ 1 ได้ให้จำเลยที่ 2 นำรถไถแมคโครมาขุดดินในที่ดินดังกล่าวจนมีลักษณะเป็นบ่อ จำนวน 2 บ่อ เนื้อที่ประมาณ3 ไร่ ตามแผนที่สังเขปแสดงสถานที่เกิดเหตุ เอกสารหมาย ป.จ.6คดีมีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 1 ว่า จำเลยที่ 1 กระทำผิดตามฟ้องหรือไม่ จึงรับฟังไม่ได้ว่าผู้เสียหายหรือคนของผู้เสียหายยินยอมให้จำเลยที่ 1 นำจำเลยที่ 2 มาขุดดินไปเพื่อแลกเปลี่ยนกับการปรับพื้นที่ตามที่จำเลยที่ 1 อ้าง เชื่อว่าจำเลยที่ 1 กระทำไปเองโดยพลการและได้ความจากร้อยตำรวจโทชุมพล คร้ามบุญลือพนักงานสอบสวน ประกอบกับแผนที่สังเขปแสดงสถานที่เกิดเหตุเอกสารหมาย ป.จ.6 ว่า สระแรกกว้างประมาณ 18 เมตรยางประมาณ 80 เมตร ลึกประมาณ 5 เมตร สระที่สองกว้างประมาณ19 เมตร ยาวประมาณ 55 เมตร ลึกประมาณ 5 เมตร ลักษณะเป็นการใช้รถแมคโครขุดและดินที่ขุดจากสระทั้งสองดังกล่าวไม่ปรากฏว่ากองอยู่ที่ขอบสระหรือบริเวณใกล้เคียง ส่วนรอบบริเวณที่ดินดังกล่าวเป็นที่โล่งเตียนและเป็นทุ่งนาของผู้เสียหาย สภาพที่ดินตามคำเบิกความของพนักงานสอบสวนจึงมิใช่การปรับที่ดินตามที่ผู้เสียหายมอบหมายให้จำเลยที่ 1 ดูแลแทนตามเอกสารหมาย ป.จ.2และจำเลยที่ 1 อ้างว่า ผู้เสียหายสัญญาว่าเมื่อปรับพื้นที่เรียบร้อยแล้วจะยอมให้จำเลยที่ 1 ทำประโยชน์ในที่ดินเป็นเวลา 3 ปีดังนั้นระหว่างปรับที่ดินของผู้เสียหาย จำเลยที่ 1 ย่อมอยู่ในฐานะผู้ดูแลการปรับพื้นที่แทนผู้เสียหายเท่านั้น หาใช่ผู้เสียหายมอบการครอบครองที่ดินที่จะปรับให้จำเลยที่ 1 ครอบครองไม่ เมื่อฟังไม่ได้ว่าผู้เสียหายยินยอมให้จำเลยที่ 1 ขุดบ่อหรือสระโดยยกที่ดินที่ขุดให้ผู้ขุดเป็นการตอบแทนดังที่วินิจฉัยมาแล้ว การที่จำเลยที่ 1จัดการให้จำเลยที่ 2 ขุดเอาดินในที่ดินของผู้เสียหายไป และได้ความจากผู้เสียหายว่าหลังจากตอบจดหมายของจำเลยที่ 1 ตามเอกสารหมาย ป.จ.2 แล้วประมาณ 10 วัน นางมอดซึ่งเป็นผู้ใหญ่บ้านกุดไม้แก่น (ที่ถูกหนองไม้แก่น) ได้มาบอกผู้เสียหายว่าจำเลยที่ 1 ไม่ได้เกรดที่ตามที่ตกลงแต่กลับขุดดินไปขายเมื่อผู้เสียหายมาสอบถามจำเลยที่ 1 ก็ยอมรับว่าได้ขุดดินไปขายจริง ผู้เสียหายจึงเรียกค่าเสียหายเป็นเงิน 120,000 บาท การกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นการเอาทรัพย์ซึ่งอยู่ในความครอบครองของผู้เสียหายไปโดยทุจริตเป็นความผิดฐานลักทรัพย์หาใช่เป็นความผิดฐานยักยอกทรัพย์ ซึ่งผู้เสียหายจะต้องดำเนินคดีภายใน3 เดือน ตามที่จำเลยที่ 1 กล่าวอ้างในฎีกาไม่ ฎีกาของจำเลยที่ 1ในข้อนี้ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 816/2540พนักงานอัยการ ประจำศาล จังหวัด ภูเขียวโจทก์นาย ดาบตำรวจ ทอง พูน วรรณารักษ์ กับพวกจำเลย ป.อ. ม. 334ผู้เสียหายมอบหมายให้จำเลยที่ 1 ดูแลการปรับที่ดินแทนแม้ผู้เสียหายสัญญาว่าเมื่อปรับพื้นที่เรียกร้อยแล้วจะยอมให้จำเลยที่ 1 ทำประโยชน์ในที่ดินเป็นเวลา 3 ปีก็ตาม แต่ระหว่างปรับที่ดินของผู้เสียหาย จำเลยที่ 1 ย่อมอยู่ในฐานะผู้ดูแลการปรับพื้นที่แทนผู้เสียหายเท่านั้น หาใช่ผู้เสียหายมอบการครอบครองที่ดินที่จะปรับให้จำเลยที่ 1 ครอบครองไม่เมื่อฟังไม่ได้ว่าผู้เสียหายยินยอมให้จำเลยที่ 1 ขุดบ่อหรือสระโดยยกดินที่ขุดได้ให้ผู้ขุดเป็นการตอบแทน การที่จำเลยที่ 1 จัดการให้จำเลยที่ 2ขุดเอาดินในที่ดินของผู้เสียหายไปจึงเป็นการเอาทรัพย์ซึ่งอยู่ในความครอบครองของผู้เสียหายไปโดยทุจริต เป็นความผิดฐานลักทรัพย์หาใช่เป็นความผิดฐานยักยอกทรัพย์ไม่โจทก์ฟ้องว่าจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันใช้รถแมคโครขุดลักดินจากที่ดินของนายสุโพธิ์ พลกระจาย ผู้เสียหาย เป็นบริเวณเนื้อที่ 3 ไร่ คิดเป็นราคาเนื้อดินที่จำเลยทั้งสองกับพวกลักไป120,000 บาท ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83, 335และให้จำเลยทั้งสองร่วมกันคืนทรัพย์หรือใช้ราคาเป็นเงิน120,000 บาท แก่ผู้เสียหายด้วยจำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 335(1) จำคุก 1 ปี และให้จำเลยที่ 1คืนหรือใช้ราคาดินเป็นเงิน 120,000 บาท แก่ผู้เสียหาย ส่วนจำเลยที่ 2 ให้ยกฟ้องจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกา โดยผู้พิพากษาซึ่งพิจารณาและลงชื่อในคำพิพากษาศาลชั้นต้นอนุญาตให้ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงรับฟังได้ในเบื้องต้นว่า นายสุโพธิ์ พลกระจาย ผู้เสียหายเป็นผู้ใหญ่บ้านโนนหอม ตำบลเพ็กใหญ่ อำเภอพล จังหวัดขอนแก่น และมีที่ดินอยู่ที่หมู่บ้านหนองไม้แก่น หมู่ที่ 2 ตำบลเจาทองกิ่งอำเภอภักดีชุมพลจังหวัดชัยภูมิ เนื้อที่ประมาณ 9 ไร่ ตามวันเวลาเกิดเหตุ จำเลยที่ 1 ได้ให้จำเลยที่ 2 นำรถไถแมคโครมาขุดดินในที่ดินดังกล่าวจนมีลักษณะเป็นบ่อ จำนวน 2 บ่อ เนื้อที่ประมาณ3 ไร่ ตามแผนที่สังเขปแสดงสถานที่เกิดเหตุ เอกสารหมาย ป.จ.6คดีมีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 1 ว่า จำเลยที่ 1 กระทำผิดตามฟ้องหรือไม่ จึงรับฟังไม่ได้ว่าผู้เสียหายหรือคนของผู้เสียหายยินยอมให้จำเลยที่ 1 นำจำเลยที่ 2 มาขุดดินไปเพื่อแลกเปลี่ยนกับการปรับพื้นที่ตามที่จำเลยที่ 1 อ้าง เชื่อว่าจำเลยที่ 1 กระทำไปเองโดยพลการและได้ความจากร้อยตำรวจโทชุมพล คร้ามบุญลือพนักงานสอบสวน ประกอบกับแผนที่สังเขปแสดงสถานที่เกิดเหตุเอกสารหมาย ป.จ.6 ว่า สระแรกกว้างประมาณ 18 เมตรยางประมาณ 80 เมตร ลึกประมาณ 5 เมตร สระที่สองกว้างประมาณ19 เมตร ยาวประมาณ 55 เมตร ลึกประมาณ 5 เมตร ลักษณะเป็นการใช้รถแมคโครขุดและดินที่ขุดจากสระทั้งสองดังกล่าวไม่ปรากฏว่ากองอยู่ที่ขอบสระหรือบริเวณใกล้เคียง ส่วนรอบบริเวณที่ดินดังกล่าวเป็นที่โล่งเตียนและเป็นทุ่งนาของผู้เสียหาย สภาพที่ดินตามคำเบิกความของพนักงานสอบสวนจึงมิใช่การปรับที่ดินตามที่ผู้เสียหายมอบหมายให้จำเลยที่ 1 ดูแลแทนตามเอกสารหมาย ป.จ.2และจำเลยที่ 1 อ้างว่า ผู้เสียหายสัญญาว่าเมื่อปรับพื้นที่เรียบร้อยแล้วจะยอมให้จำเลยที่ 1 ทำประโยชน์ในที่ดินเป็นเวลา 3 ปีดังนั้นระหว่างปรับที่ดินของผู้เสียหาย จำเลยที่ 1 ย่อมอยู่ในฐานะผู้ดูแลการปรับพื้นที่แทนผู้เสียหายเท่านั้น หาใช่ผู้เสียหายมอบการครอบครองที่ดินที่จะปรับให้จำเลยที่ 1 ครอบครองไม่ เมื่อฟังไม่ได้ว่าผู้เสียหายยินยอมให้จำเลยที่ 1 ขุดบ่อหรือสระโดยยกที่ดินที่ขุดให้ผู้ขุดเป็นการตอบแทนดังที่วินิจฉัยมาแล้ว การที่จำเลยที่ 1จัดการให้จำเลยที่ 2 ขุดเอาดินในที่ดินของผู้เสียหายไป และได้ความจากผู้เสียหายว่าหลังจากตอบจดหมายของจำเลยที่ 1 ตามเอกสารหมาย ป.จ.2 แล้วประมาณ 10 วัน นางมอดซึ่งเป็นผู้ใหญ่บ้านกุดไม้แก่น (ที่ถูกหนองไม้แก่น) ได้มาบอกผู้เสียหายว่าจำเลยที่ 1 ไม่ได้เกรดที่ตามที่ตกลงแต่กลับขุดดินไปขายเมื่อผู้เสียหายมาสอบถามจำเลยที่ 1 ก็ยอมรับว่าได้ขุดดินไปขายจริง ผู้เสียหายจึงเรียกค่าเสียหายเป็นเงิน 120,000 บาท การกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นการเอาทรัพย์ซึ่งอยู่ในความครอบครองของผู้เสียหายไปโดยทุจริตเป็นความผิดฐานลักทรัพย์หาใช่เป็นความผิดฐานยักยอกทรัพย์ ซึ่งผู้เสียหายจะต้องดำเนินคดีภายใน3 เดือน ตามที่จำเลยที่ 1 กล่าวอ้างในฎีกาไม่ ฎีกาของจำเลยที่ 1ในข้อนี้ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(จุมพล ณ สงขลา-สถิตย์ ไพเราะ-ม.ล.เฉลิมชัย เกษมสันต์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการวินิจฉัยชี้ขาดข้อเท็จจริงบางกรณีที่เป็นปัญหาคาบเกี่ยวระหว่างการกระทำความผิดฐานลักทรัพย์ ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 334 กับความผิดฐานยักยอกตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 352 วรรคแรก ต้องพิจารณาถึงอำนาจการครอบครองทรัพย์สินนั้นในขณะเกิดการกระทำผิดว่าอยู่ที่จำเลยหรือไม่ กล่าวคือถ้าทรัพย์สินอยู่ในความครอบครองของจำเลยในขณะเกิดการกระทำผิดหากจำเลยเอาทรัพย์นั้นไป การกระทำของจำเลยก็เป็นความผิดฐานยักยอก แต่ถ้าทรัพย์สินอยู่ในความครอบครองของเจ้าทรัพย์ การทีจำเลยโดยทุจริตเอาทรัพย์นั้นไปจำเลยย่อมมีความผิดฐานลักทรัพย์ ในหลักการดังกล่าว ข้อพิจารณาที่สำคัญประการหนึ่ง คือ การที่จำเลยยึดถือทรัพย์สินอย่างหนึ่งอย่างใดอยู่มิได้หมายความว่าทรัพย์สินนั้นอยู่ในความครอบครองของจำเลยเสมอไป ซึ่งการที่จำเลยจะมีสิทธิครอบครองในทรัพย์สินอย่างหนึ่งอย่างใดนั้น ปรากฏทางวินิจฉัยตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาว่า จำเลยจะต้องได้รับอำนาจควบคุมดูแลทรัพย์สินนั้นโดยแท้จริงจากเจ้าของทรัพย์ประกอบด้วย ตัวอย่างเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 661/2501 จำเลยจับข้อมือผู้เสียหายผู้เสียหายดึงมือหลุดจากมือจำเลย นาฬิกาข้อมือของผู้เสียหายสายหนังเก่าเปื่อยมากขาดหลุดติดมือจำเลย ผู้เสียหายบอกจำเลยว่าเก็บไว้ก่อนกินข้าวแล้วจะมาเอา ครั้นผู้เสียหายกลับมาขอนาฬิกาจำเลยปฏิเสธว่าไม่ได้เอาไป เป็นเรื่องผู้เสียหายเจตนามอบการครอบครองให้จำเลยในระหว่างที่มอบฝาก ไม่เป็นผิดฐานลักทรัพย์ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 460/2512 จำเลยได้รับมอบหมายให้พากระเป๋าทรัพย์ของนายจ้างออกไปให้พ้นจากที่วิวาทเพื่อความปลอดภัยแห่งทรัพย์ แล้วจำเลยพาทรัพย์นั้นหนีไป การกระทำของจำเลยเป็นการเบียดบังยักยอกทรัพย์ตามมาตรา 352 ไม่ใช่ลักทรัพย์ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1636/2521 โจทก์จ้างจำเลยซ่อมรถไถโดยโจทก์เป็นผู้ซื้อเครื่องอะไหล่นำไปมอบให้จำเลยที่อู่ซ่อมรถของจำเลยจำเลยซ่อมอยู่ราว 1 ปี จึงเสร็จพฤติการณ์ดังกล่าวถือว่าโจทก์มอบหมายให้จำเลยยึดถือครอบครองทรัพย์นั้นไว้ การยึดถือครอบครองทรัพย์จึงอยู่ที่จำเลย มิใช่อยู่ที่โจทก์ จำเลยเปลี่ยนเสื้อสูบเก่าใส่แทนเสื้อสูบใหม่ของโจทก์ เป็นยักยอกไม่ใช่ลักทรัพย์ แนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยถึงพฤติการณ์อันถือว่าเจ้าของทรัพย์ยังมิได้มอบการครอบครองให้แก่จำเลย ตัวอย่างเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 179/2507 จำเลยกับผู้เสียหายโดยสารเรือเมล์ไปด้วยกันผู้เสียหายจะไปห้องส้วม ฝากกระเป๋าให้จำเลยช่วยถือแทน จำเลยลอบเปิดกระเป๋าถือซึ่งผู้เสียหายฝากไว้แล้วเอาสร้อยกับธนบัตรไป ดังนี้ การที่ผู้เสียหายฝากกระเป๋าให้จำเลยช่วยดูแลแทนเป็นการชั่วคราว ชั่วระยะเวลาที่ผู้เสียหายไปเข้าห้องส้วม มิได้เจตนาสละการครอบครองให้ ถือว่าสร้อยกับธนบัตรยังอยู่ในความครอบครองของผู้เสียหาย จำเลยมีความผิดฐานลักทรัพย์ตามมาตรา 334 หาใช่เป็นความผิดฐานยักยอกไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 229/2510(ประชุมใหญ่) จำเลยเป็นลูกจ้างรายวันเทศบาลโดยจำเลยที่ 1 มีหน้าที่ขับรถยนต์บรรทุกคนงานไปทำการล้างและซ่อมท่อระบายน้ำ จำเลยที่ 2 เป็นคนล้างและซ่อมท่อจำเลยทั้งสองร่วมกันดูดเอาน้ำมันเบนซินไปจากถังของรถยนต์คันที่จำเลยที่ 1 ขับ แล้วเอาไปขาย ดังนี้แม้จำเลยมีหน้าที่ขับรถยนต์ก็มีหน้าที่เพียงดูแลรักษารถยนต์ตลอดถึงน้ำมันเบนซินในรถยนต์นั้นด้วยก็จริง แต่จำเลยคงมีหน้าที่เพียงดูแลรักษาเท่านั้นเทศบาลมิได้มอบการครอบครองรถยนต์และน้ำมันเบนซินในรถยนต์ให้จำเลยครอบครองแต่อย่างใด การกระทำของจำเลยผิดฐานลักทรัพย์ ตามมาตรา 335(7)(11) ไม่ใช่ยักยอก จากข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 816/2540 นี้ เมื่อผู้เสียหายเพียงตกลงให้จำเลยที่ 1 เป็นผู้ดูแลติดต่อนำรถไถมาปรับพื้นที่ดินของผู้เสียหาย โดยมิได้มอบการครอบครองในที่ดินที่จะทำการปรับให้แก่จำเลยที่ 1 รวมทั้งมิได้ยินยอมให้จำเลยที่ 1 ขุดบ่อหรือสระโดยยกที่ดินที่ขุดให้ผู้ขุดเป็นการตอบแทน การที่จำเลยที่ 1จัดการให้จำเลยที่ 2 ขุดเอาดินในที่ดินของผู้เสียหายไปจึงเป็นการเอาทรัพย์ซึ่งอยู่ในความครอบครองของผู้อื่นไปโดยทุจริตมีความผิดฐานลักทรัพย์ อนึ่งเกี่ยวกับข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาในเรื่องนี้เคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 755/2527(ประชุมใหญ่) วินิจฉัยเป็นข้อสังเกตประการหนึ่งว่า แม้จำเลยจะได้รับมอบการครอบครองในที่ดินซึ่งมีสภาพเป็นอสังหาริมทรัพย์ไว้จากเจ้าของทรัพย์แต่การที่จำเลยขุดเอาหน้าดินจากที่ดินดังกล่าวไปแสวงหาประโยชน์อันมิควรได้โดยชอบด้วยกฎหมายเมื่อหน้าดินที่ถูกขุดขึ้นมามีสภาพเป็นสังหาริมทรัพย์ ซึ่งเข้าของทรัพย์มิได้มอบการครอบครองให้แก่จำเลยแต่อย่างใด จำเลยย่อมมีความผิดฐานลักทรัพย์ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 755/2527(ประชุมใหญ่) จำเลยเช่าที่ดินโจทก์ทำไร่แล้วขุดเอาดินนั้นไปขายโดยทุจริต จำเลยมีความผิดฐานลักทรัพย์ ไม่ผิดฐานยักยอก เพราะการเช่าที่ดินนั้น ผู้ให้เช่าให้เช่าทรัพย์สินนั้นในสภาพที่เป็นอสังหาริมทรัพย์ เมื่อที่ดินถูกขุดมา (สังหาริมทรัพย์) จึงคงอยู่ในความครอบครองของผู้ให้เช่า สุรางค์เจียรณ์มงคลคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่าจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันใช้รถแมคโครขุดลักดินจากที่ดินของนายสุโพธิ์ พลกระจาย ผู้เสียหาย เป็นบริเวณเนื้อที่ 3 ไร่ คิดเป็นราคาเนื้อดินที่จำเลยทั้งสองกับพวกลักไป120,000 บาท ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83, 335และให้จำเลยทั้งสองร่วมกันคืนทรัพย์หรือใช้ราคาเป็นเงิน120,000 บาท แก่ผู้เสียหายด้วยจำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 335(1) จำคุก 1 ปี และให้จำเลยที่ 1คืนหรือใช้ราคาดินเป็นเงิน 120,000 บาท แก่ผู้เสียหาย ส่วนจำเลยที่ 2 ให้ยกฟ้องจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกา โดยผู้พิพากษาซึ่งพิจารณาและลงชื่อในคำพิพากษาศาลชั้นต้นอนุญาตให้ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงรับฟังได้ในเบื้องต้นว่า นายสุโพธิ์ พลกระจาย ผู้เสียหายเป็นผู้ใหญ่บ้านโนนหอม ตำบลเพ็กใหญ่ อำเภอพล จังหวัดขอนแก่น และมีที่ดินอยู่ที่หมู่บ้านหนองไม้แก่น หมู่ที่ 2 ตำบลเจาทองกิ่งอำเภอภักดีชุมพลจังหวัดชัยภูมิ เนื้อที่ประมาณ 9 ไร่ ตามวันเวลาเกิดเหตุ จำเลยที่ 1 ได้ให้จำเลยที่ 2 นำรถไถแมคโครมาขุดดินในที่ดินดังกล่าวจนมีลักษณะเป็นบ่อ จำนวน 2 บ่อ เนื้อที่ประมาณ3 ไร่ ตามแผนที่สังเขปแสดงสถานที่เกิดเหตุ เอกสารหมาย ป.จ.6คดีมีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 1 ว่า จำเลยที่ 1 กระทำผิดตามฟ้องหรือไม่ จึงรับฟังไม่ได้ว่าผู้เสียหายหรือคนของผู้เสียหายยินยอมให้จำเลยที่ 1 นำจำเลยที่ 2 มาขุดดินไปเพื่อแลกเปลี่ยนกับการปรับพื้นที่ตามที่จำเลยที่ 1 อ้าง เชื่อว่าจำเลยที่ 1 กระทำไปเองโดยพลการและได้ความจากร้อยตำรวจโทชุมพล คร้ามบุญลือพนักงานสอบสวน ประกอบกับแผนที่สังเขปแสดงสถานที่เกิดเหตุเอกสารหมาย ป.จ.6 ว่า สระแรกกว้างประมาณ 18 เมตรยางประมาณ 80 เมตร ลึกประมาณ 5 เมตร สระที่สองกว้างประมาณ19 เมตร ยาวประมาณ 55 เมตร ลึกประมาณ 5 เมตร ลักษณะเป็นการใช้รถแมคโครขุดและดินที่ขุดจากสระทั้งสองดังกล่าวไม่ปรากฏว่ากองอยู่ที่ขอบสระหรือบริเวณใกล้เคียง ส่วนรอบบริเวณที่ดินดังกล่าวเป็นที่โล่งเตียนและเป็นทุ่งนาของผู้เสียหาย สภาพที่ดินตามคำเบิกความของพนักงานสอบสวนจึงมิใช่การปรับที่ดินตามที่ผู้เสียหายมอบหมายให้จำเลยที่ 1 ดูแลแทนตามเอกสารหมาย ป.จ.2และจำเลยที่ 1 อ้างว่า ผู้เสียหายสัญญาว่าเมื่อปรับพื้นที่เรียบร้อยแล้วจะยอมให้จำเลยที่ 1 ทำประโยชน์ในที่ดินเป็นเวลา 3 ปีดังนั้นระหว่างปรับที่ดินของผู้เสียหาย จำเลยที่ 1 ย่อมอยู่ในฐานะผู้ดูแลการปรับพื้นที่แทนผู้เสียหายเท่านั้น หาใช่ผู้เสียหายมอบการครอบครองที่ดินที่จะปรับให้จำเลยที่ 1 ครอบครองไม่ เมื่อฟังไม่ได้ว่าผู้เสียหายยินยอมให้จำเลยที่ 1 ขุดบ่อหรือสระโดยยกที่ดินที่ขุดให้ผู้ขุดเป็นการตอบแทนดังที่วินิจฉัยมาแล้ว การที่จำเลยที่ 1จัดการให้จำเลยที่ 2 ขุดเอาดินในที่ดินของผู้เสียหายไป และได้ความจากผู้เสียหายว่าหลังจากตอบจดหมายของจำเลยที่ 1 ตามเอกสารหมาย ป.จ.2 แล้วประมาณ 10 วัน นางมอดซึ่งเป็นผู้ใหญ่บ้านกุดไม้แก่น (ที่ถูกหนองไม้แก่น) ได้มาบอกผู้เสียหายว่าจำเลยที่ 1 ไม่ได้เกรดที่ตามที่ตกลงแต่กลับขุดดินไปขายเมื่อผู้เสียหายมาสอบถามจำเลยที่ 1 ก็ยอมรับว่าได้ขุดดินไปขายจริง ผู้เสียหายจึงเรียกค่าเสียหายเป็นเงิน 120,000 บาท การกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นการเอาทรัพย์ซึ่งอยู่ในความครอบครองของผู้เสียหายไปโดยทุจริตเป็นความผิดฐานลักทรัพย์หาใช่เป็นความผิดฐานยักยอกทรัพย์ ซึ่งผู้เสียหายจะต้องดำเนินคดีภายใน3 เดือน ตามที่จำเลยที่ 1 กล่าวอ้างในฎีกาไม่ ฎีกาของจำเลยที่ 1ในข้อนี้ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 816/2540พนักงานอัยการ ประจำศาล จังหวัด ภูเขียวโจทก์นาย ดาบตำรวจ ทอง พูน วรรณารักษ์ กับพวกจำเลย ป.อ. ม. 334ผู้เสียหายมอบหมายให้จำเลยที่ 1 ดูแลการปรับที่ดินแทนแม้ผู้เสียหายสัญญาว่าเมื่อปรับพื้นที่เรียกร้อยแล้วจะยอมให้จำเลยที่ 1 ทำประโยชน์ในที่ดินเป็นเวลา 3 ปีก็ตาม แต่ระหว่างปรับที่ดินของผู้เสียหาย จำเลยที่ 1 ย่อมอยู่ในฐานะผู้ดูแลการปรับพื้นที่แทนผู้เสียหายเท่านั้น หาใช่ผู้เสียหายมอบการครอบครองที่ดินที่จะปรับให้จำเลยที่ 1 ครอบครองไม่เมื่อฟังไม่ได้ว่าผู้เสียหายยินยอมให้จำเลยที่ 1 ขุดบ่อหรือสระโดยยกดินที่ขุดได้ให้ผู้ขุดเป็นการตอบแทน การที่จำเลยที่ 1 จัดการให้จำเลยที่ 2ขุดเอาดินในที่ดินของผู้เสียหายไปจึงเป็นการเอาทรัพย์ซึ่งอยู่ในความครอบครองของผู้เสียหายไปโดยทุจริต เป็นความผิดฐานลักทรัพย์หาใช่เป็นความผิดฐานยักยอกทรัพย์ไม่โจทก์ฟ้องว่าจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันใช้รถแมคโครขุดลักดินจากที่ดินของนายสุโพธิ์ พลกระจาย ผู้เสียหาย เป็นบริเวณเนื้อที่ 3 ไร่ คิดเป็นราคาเนื้อดินที่จำเลยทั้งสองกับพวกลักไป120,000 บาท ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83, 335และให้จำเลยทั้งสองร่วมกันคืนทรัพย์หรือใช้ราคาเป็นเงิน120,000 บาท แก่ผู้เสียหายด้วยจำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 335(1) จำคุก 1 ปี และให้จำเลยที่ 1คืนหรือใช้ราคาดินเป็นเงิน 120,000 บาท แก่ผู้เสียหาย ส่วนจำเลยที่ 2 ให้ยกฟ้องจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกา โดยผู้พิพากษาซึ่งพิจารณาและลงชื่อในคำพิพากษาศาลชั้นต้นอนุญาตให้ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงรับฟังได้ในเบื้องต้นว่า นายสุโพธิ์ พลกระจาย ผู้เสียหายเป็นผู้ใหญ่บ้านโนนหอม ตำบลเพ็กใหญ่ อำเภอพล จังหวัดขอนแก่น และมีที่ดินอยู่ที่หมู่บ้านหนองไม้แก่น หมู่ที่ 2 ตำบลเจาทองกิ่งอำเภอภักดีชุมพลจังหวัดชัยภูมิ เนื้อที่ประมาณ 9 ไร่ ตามวันเวลาเกิดเหตุ จำเลยที่ 1 ได้ให้จำเลยที่ 2 นำรถไถแมคโครมาขุดดินในที่ดินดังกล่าวจนมีลักษณะเป็นบ่อ จำนวน 2 บ่อ เนื้อที่ประมาณ3 ไร่ ตามแผนที่สังเขปแสดงสถานที่เกิดเหตุ เอกสารหมาย ป.จ.6คดีมีปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 1 ว่า จำเลยที่ 1 กระทำผิดตามฟ้องหรือไม่ จึงรับฟังไม่ได้ว่าผู้เสียหายหรือคนของผู้เสียหายยินยอมให้จำเลยที่ 1 นำจำเลยที่ 2 มาขุดดินไปเพื่อแลกเปลี่ยนกับการปรับพื้นที่ตามที่จำเลยที่ 1 อ้าง เชื่อว่าจำเลยที่ 1 กระทำไปเองโดยพลการและได้ความจากร้อยตำรวจโทชุมพล คร้ามบุญลือพนักงานสอบสวน ประกอบกับแผนที่สังเขปแสดงสถานที่เกิดเหตุเอกสารหมาย ป.จ.6 ว่า สระแรกกว้างประมาณ 18 เมตรยางประมาณ 80 เมตร ลึกประมาณ 5 เมตร สระที่สองกว้างประมาณ19 เมตร ยาวประมาณ 55 เมตร ลึกประมาณ 5 เมตร ลักษณะเป็นการใช้รถแมคโครขุดและดินที่ขุดจากสระทั้งสองดังกล่าวไม่ปรากฏว่ากองอยู่ที่ขอบสระหรือบริเวณใกล้เคียง ส่วนรอบบริเวณที่ดินดังกล่าวเป็นที่โล่งเตียนและเป็นทุ่งนาของผู้เสียหาย สภาพที่ดินตามคำเบิกความของพนักงานสอบสวนจึงมิใช่การปรับที่ดินตามที่ผู้เสียหายมอบหมายให้จำเลยที่ 1 ดูแลแทนตามเอกสารหมาย ป.จ.2และจำเลยที่ 1 อ้างว่า ผู้เสียหายสัญญาว่าเมื่อปรับพื้นที่เรียบร้อยแล้วจะยอมให้จำเลยที่ 1 ทำประโยชน์ในที่ดินเป็นเวลา 3 ปีดังนั้นระหว่างปรับที่ดินของผู้เสียหาย จำเลยที่ 1 ย่อมอยู่ในฐานะผู้ดูแลการปรับพื้นที่แทนผู้เสียหายเท่านั้น หาใช่ผู้เสียหายมอบการครอบครองที่ดินที่จะปรับให้จำเลยที่ 1 ครอบครองไม่ เมื่อฟังไม่ได้ว่าผู้เสียหายยินยอมให้จำเลยที่ 1 ขุดบ่อหรือสระโดยยกที่ดินที่ขุดให้ผู้ขุดเป็นการตอบแทนดังที่วินิจฉัยมาแล้ว การที่จำเลยที่ 1จัดการให้จำเลยที่ 2 ขุดเอาดินในที่ดินของผู้เสียหายไป และได้ความจากผู้เสียหายว่าหลังจากตอบจดหมายของจำเลยที่ 1 ตามเอกสารหมาย ป.จ.2 แล้วประมาณ 10 วัน นางมอดซึ่งเป็นผู้ใหญ่บ้านกุดไม้แก่น (ที่ถูกหนองไม้แก่น) ได้มาบอกผู้เสียหายว่าจำเลยที่ 1 ไม่ได้เกรดที่ตามที่ตกลงแต่กลับขุดดินไปขายเมื่อผู้เสียหายมาสอบถามจำเลยที่ 1 ก็ยอมรับว่าได้ขุดดินไปขายจริง ผู้เสียหายจึงเรียกค่าเสียหายเป็นเงิน 120,000 บาท การกระทำของจำเลยที่ 1 จึงเป็นการเอาทรัพย์ซึ่งอยู่ในความครอบครองของผู้เสียหายไปโดยทุจริตเป็นความผิดฐานลักทรัพย์หาใช่เป็นความผิดฐานยักยอกทรัพย์ ซึ่งผู้เสียหายจะต้องดำเนินคดีภายใน3 เดือน ตามที่จำเลยที่ 1 กล่าวอ้างในฎีกาไม่ ฎีกาของจำเลยที่ 1ในข้อนี้ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(จุมพล ณ สงขลา-สถิตย์ ไพเราะ-ม.ล.เฉลิมชัย เกษมสันต์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการวินิจฉัยชี้ขาดข้อเท็จจริงบางกรณีที่เป็นปัญหาคาบเกี่ยวระหว่างการกระทำความผิดฐานลักทรัพย์ ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 334 กับความผิดฐานยักยอกตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 352 วรรคแรก ต้องพิจารณาถึงอำนาจการครอบครองทรัพย์สินนั้นในขณะเกิดการกระทำผิดว่าอยู่ที่จำเลยหรือไม่ กล่าวคือถ้าทรัพย์สินอยู่ในความครอบครองของจำเลยในขณะเกิดการกระทำผิดหากจำเลยเอาทรัพย์นั้นไป การกระทำของจำเลยก็เป็นความผิดฐานยักยอก แต่ถ้าทรัพย์สินอยู่ในความครอบครองของเจ้าทรัพย์ การทีจำเลยโดยทุจริตเอาทรัพย์นั้นไปจำเลยย่อมมีความผิดฐานลักทรัพย์ ในหลักการดังกล่าว ข้อพิจารณาที่สำคัญประการหนึ่ง คือ การที่จำเลยยึดถือทรัพย์สินอย่างหนึ่งอย่างใดอยู่มิได้หมายความว่าทรัพย์สินนั้นอยู่ในความครอบครองของจำเลยเสมอไป ซึ่งการที่จำเลยจะมีสิทธิครอบครองในทรัพย์สินอย่างหนึ่งอย่างใดนั้น ปรากฏทางวินิจฉัยตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาว่า จำเลยจะต้องได้รับอำนาจควบคุมดูแลทรัพย์สินนั้นโดยแท้จริงจากเจ้าของทรัพย์ประกอบด้วย ตัวอย่างเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 661/2501 จำเลยจับข้อมือผู้เสียหายผู้เสียหายดึงมือหลุดจากมือจำเลย นาฬิกาข้อมือของผู้เสียหายสายหนังเก่าเปื่อยมากขาดหลุดติดมือจำเลย ผู้เสียหายบอกจำเลยว่าเก็บไว้ก่อนกินข้าวแล้วจะมาเอา ครั้นผู้เสียหายกลับมาขอนาฬิกาจำเลยปฏิเสธว่าไม่ได้เอาไป เป็นเรื่องผู้เสียหายเจตนามอบการครอบครองให้จำเลยในระหว่างที่มอบฝาก ไม่เป็นผิดฐานลักทรัพย์ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 460/2512 จำเลยได้รับมอบหมายให้พากระเป๋าทรัพย์ของนายจ้างออกไปให้พ้นจากที่วิวาทเพื่อความปลอดภัยแห่งทรัพย์ แล้วจำเลยพาทรัพย์นั้นหนีไป การกระทำของจำเลยเป็นการเบียดบังยักยอกทรัพย์ตามมาตรา 352 ไม่ใช่ลักทรัพย์ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1636/2521 โจทก์จ้างจำเลยซ่อมรถไถโดยโจทก์เป็นผู้ซื้อเครื่องอะไหล่นำไปมอบให้จำเลยที่อู่ซ่อมรถของจำเลยจำเลยซ่อมอยู่ราว 1 ปี จึงเสร็จพฤติการณ์ดังกล่าวถือว่าโจทก์มอบหมายให้จำเลยยึดถือครอบครองทรัพย์นั้นไว้ การยึดถือครอบครองทรัพย์จึงอยู่ที่จำเลย มิใช่อยู่ที่โจทก์ จำเลยเปลี่ยนเสื้อสูบเก่าใส่แทนเสื้อสูบใหม่ของโจทก์ เป็นยักยอกไม่ใช่ลักทรัพย์ แนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยถึงพฤติการณ์อันถือว่าเจ้าของทรัพย์ยังมิได้มอบการครอบครองให้แก่จำเลย ตัวอย่างเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 179/2507 จำเลยกับผู้เสียหายโดยสารเรือเมล์ไปด้วยกันผู้เสียหายจะไปห้องส้วม ฝากกระเป๋าให้จำเลยช่วยถือแทน จำเลยลอบเปิดกระเป๋าถือซึ่งผู้เสียหายฝากไว้แล้วเอาสร้อยกับธนบัตรไป ดังนี้ การที่ผู้เสียหายฝากกระเป๋าให้จำเลยช่วยดูแลแทนเป็นการชั่วคราว ชั่วระยะเวลาที่ผู้เสียหายไปเข้าห้องส้วม มิได้เจตนาสละการครอบครองให้ ถือว่าสร้อยกับธนบัตรยังอยู่ในความครอบครองของผู้เสียหาย จำเลยมีความผิดฐานลักทรัพย์ตามมาตรา 334 หาใช่เป็นความผิดฐานยักยอกไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 229/2510(ประชุมใหญ่) จำเลยเป็นลูกจ้างรายวันเทศบาลโดยจำเลยที่ 1 มีหน้าที่ขับรถยนต์บรรทุกคนงานไปทำการล้างและซ่อมท่อระบายน้ำ จำเลยที่ 2 เป็นคนล้างและซ่อมท่อจำเลยทั้งสองร่วมกันดูดเอาน้ำมันเบนซินไปจากถังของรถยนต์คันที่จำเลยที่ 1 ขับ แล้วเอาไปขาย ดังนี้แม้จำเลยมีหน้าที่ขับรถยนต์ก็มีหน้าที่เพียงดูแลรักษารถยนต์ตลอดถึงน้ำมันเบนซินในรถยนต์นั้นด้วยก็จริง แต่จำเลยคงมีหน้าที่เพียงดูแลรักษาเท่านั้นเทศบาลมิได้มอบการครอบครองรถยนต์และน้ำมันเบนซินในรถยนต์ให้จำเลยครอบครองแต่อย่างใด การกระทำของจำเลยผิดฐานลักทรัพย์ ตามมาตรา 335(7)(11) ไม่ใช่ยักยอก จากข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 816/2540 นี้ เมื่อผู้เสียหายเพียงตกลงให้จำเลยที่ 1 เป็นผู้ดูแลติดต่อนำรถไถมาปรับพื้นที่ดินของผู้เสียหาย โดยมิได้มอบการครอบครองในที่ดินที่จะทำการปรับให้แก่จำเลยที่ 1 รวมทั้งมิได้ยินยอมให้จำเลยที่ 1 ขุดบ่อหรือสระโดยยกที่ดินที่ขุดให้ผู้ขุดเป็นการตอบแทน การที่จำเลยที่ 1จัดการให้จำเลยที่ 2 ขุดเอาดินในที่ดินของผู้เสียหายไปจึงเป็นการเอาทรัพย์ซึ่งอยู่ในความครอบครองของผู้อื่นไปโดยทุจริตมีความผิดฐานลักทรัพย์ อนึ่งเกี่ยวกับข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาในเรื่องนี้เคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 755/2527(ประชุมใหญ่) วินิจฉัยเป็นข้อสังเกตประการหนึ่งว่า แม้จำเลยจะได้รับมอบการครอบครองในที่ดินซึ่งมีสภาพเป็นอสังหาริมทรัพย์ไว้จากเจ้าของทรัพย์แต่การที่จำเลยขุดเอาหน้าดินจากที่ดินดังกล่าวไปแสวงหาประโยชน์อันมิควรได้โดยชอบด้วยกฎหมายเมื่อหน้าดินที่ถูกขุดขึ้นมามีสภาพเป็นสังหาริมทรัพย์ ซึ่งเข้าของทรัพย์มิได้มอบการครอบครองให้แก่จำเลยแต่อย่างใด จำเลยย่อมมีความผิดฐานลักทรัพย์ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 755/2527(ประชุมใหญ่) จำเลยเช่าที่ดินโจทก์ทำไร่แล้วขุดเอาดินนั้นไปขายโดยทุจริต จำเลยมีความผิดฐานลักทรัพย์ ไม่ผิดฐานยักยอก เพราะการเช่าที่ดินนั้น ผู้ให้เช่าให้เช่าทรัพย์สินนั้นในสภาพที่เป็นอสังหาริมทรัพย์ เมื่อที่ดินถูกขุดมา (สังหาริมทรัพย์) จึงคงอยู่ในความครอบครองของผู้ให้เช่า สุรางค์เจียรณ์มงคลหมายเหตุ: การวินิจฉัยชี้ขาดข้อเท็จจริงบางกรณีที่เป็นปัญหาคาบเกี่ยวระหว่างการกระทำความผิดฐานลักทรัพย์ ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 334 กับความผิดฐานยักยอกตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 352 วรรคแรก ต้องพิจารณาถึงอำนาจการครอบครองทรัพย์สินนั้นในขณะเกิดการกระทำผิดว่าอยู่ที่จำเลยหรือไม่ กล่าวคือถ้าทรัพย์สินอยู่ในความครอบครองของจำเลยในขณะเกิดการกระทำผิดหากจำเลยเอาทรัพย์นั้นไป การกระทำของจำเลยก็เป็นความผิดฐานยักยอก แต่ถ้าทรัพย์สินอยู่ในความครอบครองของเจ้าทรัพย์ การทีจำเลยโดยทุจริตเอาทรัพย์นั้นไปจำเลยย่อมมีความผิดฐานลักทรัพย์ ในหลักการดังกล่าว ข้อพิจารณาที่สำคัญประการหนึ่ง คือ การที่จำเลยยึดถือทรัพย์สินอย่างหนึ่งอย่างใดอยู่มิได้หมายความว่าทรัพย์สินนั้นอยู่ในความครอบครองของจำเลยเสมอไป ซึ่งการที่จำเลยจะมีสิทธิครอบครองในทรัพย์สินอย่างหนึ่งอย่างใดนั้น ปรากฏทางวินิจฉัยตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาว่า จำเลยจะต้องได้รับอำนาจควบคุมดูแลทรัพย์สินนั้นโดยแท้จริงจากเจ้าของทรัพย์ประกอบด้วย ตัวอย่างเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 661/2501 จำเลยจับข้อมือผู้เสียหายผู้เสียหายดึงมือหลุดจากมือจำเลย นาฬิกาข้อมือของผู้เสียหายสายหนังเก่าเปื่อยมากขาดหลุดติดมือจำเลย ผู้เสียหายบอกจำเลยว่าเก็บไว้ก่อนกินข้าวแล้วจะมาเอา ครั้นผู้เสียหายกลับมาขอนาฬิกาจำเลยปฏิเสธว่าไม่ได้เอาไป เป็นเรื่องผู้เสียหายเจตนามอบการครอบครองให้จำเลยในระหว่างที่มอบฝาก ไม่เป็นผิดฐานลักทรัพย์ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 460/2512 จำเลยได้รับมอบหมายให้พากระเป๋าทรัพย์ของนายจ้างออกไปให้พ้นจากที่วิวาทเพื่อความปลอดภัยแห่งทรัพย์ แล้วจำเลยพาทรัพย์นั้นหนีไป การกระทำของจำเลยเป็นการเบียดบังยักยอกทรัพย์ตามมาตรา 352 ไม่ใช่ลักทรัพย์ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1636/2521 โจทก์จ้างจำเลยซ่อมรถไถโดยโจทก์เป็นผู้ซื้อเครื่องอะไหล่นำไปมอบให้จำเลยที่อู่ซ่อมรถของจำเลยจำเลยซ่อมอยู่ราว 1 ปี จึงเสร็จพฤติการณ์ดังกล่าวถือว่าโจทก์มอบหมายให้จำเลยยึดถือครอบครองทรัพย์นั้นไว้ การยึดถือครอบครองทรัพย์จึงอยู่ที่จำเลย มิใช่อยู่ที่โจทก์ จำเลยเปลี่ยนเสื้อสูบเก่าใส่แทนเสื้อสูบใหม่ของโจทก์ เป็นยักยอกไม่ใช่ลักทรัพย์ แนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยถึงพฤติการณ์อันถือว่าเจ้าของทรัพย์ยังมิได้มอบการครอบครองให้แก่จำเลย ตัวอย่างเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 179/2507 จำเลยกับผู้เสียหายโดยสารเรือเมล์ไปด้วยกันผู้เสียหายจะไปห้องส้วม ฝากกระเป๋าให้จำเลยช่วยถือแทน จำเลยลอบเปิดกระเป๋าถือซึ่งผู้เสียหายฝากไว้แล้วเอาสร้อยกับธนบัตรไป ดังนี้ การที่ผู้เสียหายฝากกระเป๋าให้จำเลยช่วยดูแลแทนเป็นการชั่วคราว ชั่วระยะเวลาที่ผู้เสียหายไปเข้าห้องส้วม มิได้เจตนาสละการครอบครองให้ ถือว่าสร้อยกับธนบัตรยังอยู่ในความครอบครองของผู้เสียหาย จำเลยมีความผิดฐานลักทรัพย์ตามมาตรา 334 หาใช่เป็นความผิดฐานยักยอกไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 229/2510(ประชุมใหญ่) จำเลยเป็นลูกจ้างรายวันเทศบาลโดยจำเลยที่ 1 มีหน้าที่ขับรถยนต์บรรทุกคนงานไปทำการล้างและซ่อมท่อระบายน้ำ จำเลยที่ 2 เป็นคนล้างและซ่อมท่อจำเลยทั้งสองร่วมกันดูดเอาน้ำมันเบนซินไปจากถังของรถยนต์คันที่จำเลยที่ 1 ขับ แล้วเอาไปขาย ดังนี้แม้จำเลยมีหน้าที่ขับรถยนต์ก็มีหน้าที่เพียงดูแลรักษารถยนต์ตลอดถึงน้ำมันเบนซินในรถยนต์นั้นด้วยก็จริง แต่จำเลยคงมีหน้าที่เพียงดูแลรักษาเท่านั้นเทศบาลมิได้มอบการครอบครองรถยนต์และน้ำมันเบนซินในรถยนต์ให้จำเลยครอบครองแต่อย่างใด การกระทำของจำเลยผิดฐานลักทรัพย์ ตามมาตรา 335(7)(11) ไม่ใช่ยักยอก จากข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 816/2540 นี้ เมื่อผู้เสียหายเพียงตกลงให้จำเลยที่ 1 เป็นผู้ดูแลติดต่อนำรถไถมาปรับพื้นที่ดินของผู้เสียหาย โดยมิได้มอบการครอบครองในที่ดินที่จะทำการปรับให้แก่จำเลยที่ 1 รวมทั้งมิได้ยินยอมให้จำเลยที่ 1 ขุดบ่อหรือสระโดยยกที่ดินที่ขุดให้ผู้ขุดเป็นการตอบแทน การที่จำเลยที่ 1จัดการให้จำเลยที่ 2 ขุดเอาดินในที่ดินของผู้เสียหายไปจึงเป็นการเอาทรัพย์ซึ่งอยู่ในความครอบครองของผู้อื่นไปโดยทุจริตมีความผิดฐานลักทรัพย์ อนึ่งเกี่ยวกับข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาศาลฎีกาในเรื่องนี้เคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 755/2527(ประชุมใหญ่) วินิจฉัยเป็นข้อสังเกตประการหนึ่งว่า แม้จำเลยจะได้รับมอบการครอบครองในที่ดินซึ่งมีสภาพเป็นอสังหาริมทรัพย์ไว้จากเจ้าของทรัพย์แต่การที่จำเลยขุดเอาหน้าดินจากที่ดินดังกล่าวไปแสวงหาประโยชน์อันมิควรได้โดยชอบด้วยกฎหมายเมื่อหน้าดินที่ถูกขุดขึ้นมามีสภาพเป็นสังหาริมทรัพย์ ซึ่งเข้าของทรัพย์มิได้มอบการครอบครองให้แก่จำเลยแต่อย่างใด จำเลยย่อมมีความผิดฐานลักทรัพย์ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 755/2527(ประชุมใหญ่) จำเลยเช่าที่ดินโจทก์ทำไร่แล้วขุดเอาดินนั้นไปขายโดยทุจริต จำเลยมีความผิดฐานลักทรัพย์ ไม่ผิดฐานยักยอก เพราะการเช่าที่ดินนั้น ผู้ให้เช่าให้เช่าทรัพย์สินนั้นในสภาพที่เป็นอสังหาริมทรัพย์ เมื่อที่ดินถูกขุดมา (สังหาริมทรัพย์) จึงคงอยู่ในความครอบครองของผู้ให้เช่า สุรางค์เจียรณ์มงคล