กฎกระทรวงฉบับที่ ๑(พ.ศ. ๒๕๑๘)ออกตามความในพระราชบัญญัติจัดรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมพ.ศ. ๒๕๑๗[๑] อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕ และมาตรา ๒๓แห่งพระราชบัญญัติจัดรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. ๒๕๑๗รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยออกกฎกระทรวงไว้ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ในการดำเนินการจัดรูปที่ดิน ถ้าในเขตโครงการจัดรูปที่ดินใดยังมีที่ดินเหลืออยู่ให้คณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดประกาศให้เอกชนยื่นคำขอแสดงความจำนงเข้าประกอบอาชีพเกษตรกรรมตามแบบที่คณะกรรมการจัดรูปที่ดินกลางกำหนดประกาศตามวรรคหนึ่ง ให้ปิดประกาศไว้ ณศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร ที่ทำการเขต ที่ทำการแขวง หรือศาลากลางจังหวัดที่ว่าการอำเภอ ที่ว่าการกิ่งอำเภอ ที่ทำการตำบล แล้วแต่กรณีและที่ชุมนุมชนที่พนักงานเจ้าหน้าที่เห็นสมควรในท้องที่ที่เขตโครงการจัดรูปที่ดินนั้นตั้งอยู่โดยกำหนดระยะเวลาให้ยื่นคำขอแสดงความจำนงได้ไม่น้อยกว่าสามสิบวันนับแต่วันปิดประกาศข้อ ๒ผู้ยื่นคำขอแสดงความจำนงเข้าประกอบอาชีพเกษตรกรรม ตามข้อ ๑ ต้องมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามดังต่อไปนี้(๑) เป็นบุคคลธรรมดา และมีสัญชาติไทยโดยการเกิด(๒) บรรลุนิติภาวะ และเป็นหัวหน้าครอบครัว(๓) ไม่เป็นบุคคลล้มละลาย(๔) ไม่เป็นคนวิกลจริตหรือจิตฟั่นเฟือนไม่สมประกอบ(๕) มีความประพฤติดี มีร่างกายสมบูรณ์และสามารถประกอบอาชีพเกษตรกรรมได้(๖) ไม่มีที่ดินเพื่อเกษตรกรรมเป็นของตนเองหรือมีแต่เพียงเล็กน้อยไม่พอแก่การครองชีพข้อ ๓ เมื่อพ้นกำหนดระยะเวลาประกาศตามข้อ๑ แล้ว ให้คณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดตรวจสอบและประกาศรายชื่อผู้ยื่นคำขอแสดงความจำนงที่สมควรรับโอนที่ดินไว้ ณสถานที่ดังกล่าวในข้อ ๑ วรรคสองเมื่อได้มีการประกาศรายชื่อตามวรรคหนึ่งแล้วถ้าผู้ใดเห็นว่าผู้มีชื่อในประกาศรายชื่อเป็นผู้ที่ขาดคุณสมบัติหรือมีลักษณะต้องห้ามตามข้อ๒ ผู้นั้นมีสิทธิยื่นคำคัดค้านพร้อมด้วยหลักฐานต่อคณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดได้ภายในสามสิบวันนับแต่วันประกาศรายชื่อให้คณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดพิจารณาคำคัดค้านโดยมิชักช้าและถ้าคณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดเห็นว่าผู้มีชื่อในประกาศรายชื่อเป็นผู้ที่ขาดคุณสมบัติหรือมีลักษณะต้องห้ามจริงตามคำคัดค้านก็ให้ประกาศ ณ สถานที่ตามวรรคหนึ่งว่าผู้มีชื่อนั้นเป็นผู้ไม่มีสิทธิข้อ ๔ให้คณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดพิจารณาคัดเลือกบุคคลผู้ยื่นคำขอแสดงความจำนงที่สมควรรับโอนที่ดินตามข้อ๓ โดยจัดลำดับก่อนหลัง ดังต่อไปนี้(๑)ถ้าผู้ยื่นคำขอแสดงความจำนงที่สมควรรับโอนที่ดินนั้นเป็นผู้เช่าซึ่งประกอบเกษตรกรรมในเขตโครงการจัดรูปที่ดินอยู่ก่อนที่มีการกำหนดโครงการจัดรูปที่ดินก็ให้ได้รับการคัดเลือกเป็นลำดับแรก ถ้าหากมีจำนวนผู้ยื่นคำขอแสดงความจำนงที่สมควรรับโอนที่ดินเกินจำนวนแปลงที่ดินก็ให้ใช้วิธีจับฉลาก(๒) ถ้ายังมีแปลงที่ดินเหลืออยู่จากการจัดที่ดินตาม (๑)ให้คัดเลือกจากผู้ยื่นคำขอแสดงความจำนงที่สมควรรับโอนที่ดินที่มีภูมิลำเนาอยู่ในท้องที่อำเภอหรือจังหวัดที่เขตโครงการจัดรูปที่ดินตั้งอยู่ตามลำดับถ้าหากมีจำนวนแปลงที่ดินไม่พอก็ให้ใช้วิธีจับฉลากในระหว่างผู้ยื่นคำขอแสดงความจำนงในลำดับเดียวกัน(๓) ถ้ายังมีแปลงที่ดินเหลืออยู่อีกให้คัดเลือกจากผู้ยื่นคำขอแสดงความจำนงที่สมควรรับโอนที่ดินที่มีภูมิลำเนาอยู่ในท้องที่อื่นและถ้ามีจำนวนผู้ยื่นคำขอแสดงความจำนงที่สมควรรับโอนที่ดินเกินจำนวนแปลงที่ดินก็ให้ใช้วิธีจับฉลากข้อ ๕เมื่อคณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดได้ดำเนินการคัดเลือกบุคคลผู้ยื่นคำขอแสดงความจำนงที่สมควรรับโอนที่ดินตามข้อ๔ ครบตามจำนวนแปลงที่ดินแล้ว ให้คณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดมีหนังสือแจ้งให้บุคคลดังกล่าวมาแสดงตนต่อหัวหน้าสำนักงานจัดรูปที่ดินจังหวัดและมาประชุมเพื่อทำความตกลงเลือกแปลงที่ดิน โดยแจ้งให้ทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่าสามสิบวันข้อ ๖ผู้มีสิทธิขอรับโอนที่ดินผู้ใดไม่ไปแสดงตนเพื่อทำความตกลงเลือกแปลงที่ดินไม่ทำสัญญา หรือไม่อพยพเข้าทำประโยชน์ในที่ดินภายในระยะเวลาที่คณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดกำหนดโดยไม่แจ้งเหตุขัดข้องอันสมควรเป็นหนังสือให้พนักงานเจ้าหน้าที่ทราบ ให้ถือว่าผู้นั้นสละสิทธิข้อ ๗ในกรณีที่ผู้สมควรรับโอนที่ดินตามข้อ ๓ ตกเป็นผู้ขาดคุณสมบัติหรือมีลักษณะต้องห้ามตามข้อ๒ หรือสละสิทธิให้คณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัด แจ้งให้บุคคลผู้ยื่นคำขอตามประกาศรายชื่อในข้อ๓ ซึ่งเหลืออยู่จากการคัดเลือกตามข้อ ๔ มาทำการจับฉลากโดยให้นำความในข้อ ๔มาใช้บังคับโดยอนุโลม แต่ถ้าไม่มีบุคคลดังกล่าวเหลืออยู่ ก็ให้คณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดดำเนินการคัดเลือกผู้มีสิทธิขอรับโอนที่ดินใหม่ตามกฎกระทรวงนี้ข้อ ๘เมื่อมีการตกลงในการกำหนดแปลงที่ดินให้แก่ผู้มีสิทธิขอรับโอนที่ดินตามข้อ ๕แล้ว ให้คณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดปิดประกาศแผนผังแสดงแปลงที่ดินพร้อมด้วยรายชื่อผู้มีสิทธิขอรับโอนที่ดินโดยปฏิบัติตามข้อ๑ วรรคสองโดยอนุโลมการตกลงแลกเปลี่ยนที่ดินอาจกระทำได้โดยให้ผู้มีสิทธิขอรับโอนที่ดินที่เกี่ยวข้องแจ้งเป็นหนังสือต่อคณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดภายในสามสิบวันนับแต่วันปิดประกาศตามวรรคหนึ่งเมื่อคณะกรรมการจัดรูปที่ดินจังหวัดอนุมัติแล้ว ให้ดำเนินการแลกเปลี่ยนที่ดินกันได้ข้อ ๙เมื่อได้กำหนดแปลงที่ดินและผู้มีสิทธิขอรับโอนที่ดินได้ตกลงเลือกแปลงที่ดินเรียบร้อยแล้วให้หัวหน้าสำนักงานจัดรูปที่ดินจังหวัดดำเนินการทำสัญญากับผู้มีสิทธิขอรับโอนที่ดินตามแบบที่คณะกรรมการจัดรูปที่ดินกลางกำหนดข้อ ๑๐เมื่อผู้มีสิทธิขอรับโอนที่ดินได้ปฏิบัติถูกต้องครบถ้วนตามสัญญาและได้ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์และวิธีการตามมาตรา๔๖ และมาตรา ๔๗ และได้ชำระหนี้สินครบถ้วนแล้ว ให้หัวหน้าสำนักงานจัดรูปที่ดินจังหวัดดำเนินการให้ผู้มีสิทธิขอรับโอนที่ดินได้รับสิทธิในที่ดินต่อไปให้ไว้ ณ วันที่ ๒๔ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๑๘ทวิชกลิ่นประทุมรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์บุญเท่งทองสวัสดิ์รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยหมายเหตุ :-เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ เนื่องจากมาตรา ๒๓ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติจัดรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมพ.ศ. ๒๕๑๗ บัญญัติว่า คุณสมบัติของเอกชนผู้มีสิทธิขอรับโอนที่ดินในเขตโครงการจัดรูปที่ดินตลอดจนหลักเกณฑ์และวิธีการขอรับโอนและการโอนให้เป็นตามที่กำหนดในกฎกระทรวง จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงฉบับนี้พุทธชาด/แก้ไข๕ พฤศจิกายน๒๕๔๕ศิรวัชร์/ปรับปรุง๑๗ กรกฎาคม๒๕๖๐[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๙๓/ตอนที่ ๑๗/ฉบับพิเศษ หน้า ๔/๒๙ มกราคม ๒๕๑๙