คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 778/2527หลักกฎหมาย: การที่โจทก์ขายที่ดินให้บริษัท ท. แล้วเอาเงินทั้งหมดไปซื้อหุ้นของบริษัท ท. ก็เพื่อหาประโยชน์อันมีมูลค่าเช่น เงินปันผล หรือราคาหุ้นที่จะสูงขึ้น ถือได้ว่าโจทก์ได้ขายที่ดินให้แก่บริษัท ท. เป็นทางค้าหรือหากำไรจึงต้องเสียภาษีการค้าตามรายรับ โดยไม่ต้องคำนึงว่าโจทก์ขายที่ดินไปมีกำไรหรือขาดทุน โจทก์โอนที่ดินให้บริษัท อ. แทนการชำระค่าหุ้น เป็นการจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีผลประโยชน์ตอบแทน จึงเป็นการขายตามความหมายในมาตรา 77 แห่งประมวลรัษฎากร และการตั้งบริษัท อ. ขึ้นมาก็มีวัตถุประสงค์จะแบ่งปันกำไรที่จะพึงได้ จากกิจการนั้น อันเป็นการค้าตามความหมายของมาตราดังกล่าว เช่นกัน ดังนั้น การที่โจทก์โอนที่ดินเพื่อแลกกับหุ้น ที่ได้รับโอนมา จึงเป็นการขายที่ดินในทางค้าหรือหากำไรต้องเสียภาษีการค้าตามประมวลรัษฎากรโจทก์ฟ้องว่า จำเลยแจ้งให้โจทก์เสียภาษีการค้า เบี้ยปรับและเงินเพิ่มโดยอ้างเหตุว่าบริษัทโจทก์ประกอบกิจการค้าขายอสังหาริมทรัพย์ในทางค้าหรือหากำไร แต่ยื่นรายการเพื่อเสียภาษีอากรไม่ครบถ้วน จึงต้องเสียเพิ่มเติมโจทก์ไม่ได้ประกอบกิจการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไรและตามหนังสือบริคณห์สนธิ บริษัทโจทก์จะทำการขายที่ดินหากำไรไม่ได้ที่ดินที่โจทก์โอนขายแก่บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด นั้น เจตนาที่แท้จริงในการโอนขายเป็นเพียงเอาที่ดินดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งในการลงทุนเข้าหุ้นในบริษัทดังกล่าว เพราะบริษัทมีระเบียบว่าต้องลงทุนเป็นเงินสด ที่ดินที่โจทก์ขายบางส่วนต่ำกว่าราคาที่ซื้อมา จึงไม่ใช่การขายเป็นทางค้าหรือหากำไรส่วนที่ดินที่โอนให้บริษัท เอ็น.ไอ.เอ็ม. จำกัด นั้น โจทก์โอนให้เป็นการชำระค่าหุ้นซึ่งโจทก์เป็นผู้ถืออยู่ จึงไม่ใช่การขายเป็นทางค้าหรือหากำไรเช่นกัน การประเมินของจำเลยเป็นการไม่ชอบ โจทก์ได้อุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์แล้วคณะกรรมการให้ยกอุทธรณ์ จึงขอให้ศาลพิพากษาเพิกถอนคำสั่งแบบแจ้งการประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์เสียทั้งสิ้นจำเลยให้การว่า การที่โจทก์เอาที่ดินมาขายให้บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัดโจทก์ประสงค์จะได้กำไรจากการขายที่ดินและประโยชน์ในกิจการค้าของโจทก์และการที่โจทก์โอนที่ดินชำระค่าหุ้นให้แก่บริษัท เอ็น.ไอ.เอ็ม. จำกัด โจทก์ได้รับประโยชน์และกำไรจากการนี้ จึงเป็นการขายอสังหาริมทรัพย์ในทางค้าหรือหากำไร การประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของจำเลยชอบแล้ว ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า โจกท์โอนที่ดินไปโดยมิได้มุ่งเป็นทางค้าหรือหากำไรจึงไม่ต้องเสียภาษีการค้าตามประมวลรัษฎากร พิพากษาให้เพิกถอนแบบแจ้งการประเมินภาษีและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของจำเลยจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ประมวลรัษฎากร มาตรา 77 ให้คำจำกัดความไว้ว่า"การค้า" หมายความว่า การประกอบธุรกิจ การพาณิชย์ การอุตสาหกรรม การเกษตรการผลิต การนำเข้า การส่งออก หรือการให้บริการใด ๆ เพื่อหาประโยชน์อันมีมูลค่า"ขาย" หมายความรวมถึงสัญญาจะขาย ขายฝาก แลกเปลี่ยน ให้เช่าซื้อ หรือจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีประโยชน์ตอบแทนด้วย บริษัทโจทก์เข้าถือหุ้นในบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมีจำกัด จำนวน 13,196 หุ้น คิดเป็นเงิน 13,196,000 บาท แต่บริษัทโจทก์ขายที่ดินให้กับบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด ไป 32,000,000 บาท เมื่อชำระค่าหุ้นแล้วยังเหลือเงินอยู่อีกถึง 18,804,000 บาท ต่อมาเมื่อบริษัทโจทก์ได้รับโอนหุ้นของบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด จากกระทรวงการคลัง 34,800,000 บาท ตามเอกสาร จ.6 และ ล.9 โดยเป็นหุ้นที่กระทรวงการคลังถืออยู่ในบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด 14,800 หุ้น คิดเป็นเงิน 14,800,000 บาทและเป็นหุ้นของบริษัทปุ๋ยเคมี จำกัด จำนวน 10,000 หุ้น คิดเป็นเงิน10,000,000 บาท กับหุ้นของบริษัทอุตสาหกรรมเครื่องจักรกลไทย จำกัดจำนวน10,0000 หุ้น คิดเป็นเงิน 10,000,000 บาท ซึ่งกระทรวงการคลังได้นำมาลงทุนในบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด และรับโอนหุ้นของบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด จากธนาคารกรุงไทยอีก 24,000 หุ้น คิดเป็นเงิน24,000,000 บาท ตามเอกสารหมาย จ.6 และ ล.10 รวม 58,000,000 บาทบริษัทโจทก์ได้เอาเงินที่เหลือนี้ทั้งหมดไปชำระเป็นส่วนหนึ่ง เห็นได้ว่าบริษัทโจทก์ขายที่ดินให้บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด เป็นเงิน 32,000,000 บาทนั้นโจทก์ก็ได้เอาเงินที่ขายได้มาทั้งหมดไปลงทุนซื้อหุ้นในบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด ซึ่งขณะนี้มีทุนถึง 400,000,000 บาท แล้วนั่งเอง บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัดตั้งขึ้นมาเพื่อก่อสร้างโรงงานผลิตปุ๋ยเคมีขาย อันเป็นการค้าตามประมวลรัษฎากรมาตรา 77 ดังกล่าวมาข้างต้น ตามสัญญาร่วมลงทุนเอกสารหมาย ล.1 และ ล.2ระหว่างบริษัทเซ็นทรัลเคมี จำกัด กับบริษัทโจทก์ มีข้อตกลงให้โจทก์มีหน้าที่จัดหาที่ดินที่จะสร้างโรงงานนำมาขายให้แก่บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด จะต้องก่อสร้างอาคาร สร้างท่าเรือ โดยโจทก์จะต้องออกเงินไปก่อน เมื่อโอนที่ดินให้แก่บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด แล้ว บริษัทดังกล่าวจึงจะชำระเงินค่าที่ดินค่าก่อสร้าง ที่โจทก์ออกล่วงหน้าให้โดยการผ่อนส่งเป็นรายปี ดังนี้เห็นได้ว่าที่บริษัทโจทก์ขายที่ดินให้บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด เป็นเงิน 32,000,000 บาทแล้วเอาเงินทั้งหมดไปซื้อหุ้นที่จะสูงขึ้น ถือได้ว่าบริษัทโจทก์ได้ขายที่ดินให้กับบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด เป็นทางค้าหรือหากำไร จึงต้องเสียภาษีการค้าตามรายรับ โดยไม่ต้องคำนึงว่าบริษัทโจทก์ขายที่ดินไปมีกำไรหรือขาดทุน ดังนี้โจทก์จึงต้องเสียภาษีการค้าตามบัญชีอัตราภาษีการค้าประเภทการค้า 11 คือการค้าอสังหาริมทรัพย์ในรายการที่ประกอบการค้า คือการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไรตามประมวลรัษฎากรส่วนที่โจทก์โอนที่ดินจำนวน 39 ไร่ 2 งาน 86 ตารางวา ให้บริษัท เอ็น.ไอ.เอ็ม.จำกัด แทนการชำระค่าหุ้น 23,991 หุ้น คิดเป็นเงิน 23,991,000 บาท ก็เป็นการจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีประโยชน์ตอบแทน จึงเป็นการขายตามความหมายในมาตรา 77 แห่งประมวลรัษฎากร และการที่ตั้งบริษัท เอ็น.ไอ.เอ็ม. จำกัด ก็เห็นได้ว่ามีวัตถุประสงค์จะแบ่งปันกำไรอันจะพึงได้แต่กิจการนั้น อันเป็นการค้าตามประมวลรัษฎากร มาตรา 77 การที่บริษัทโจทก์โอนที่ดินจำนวนดังกล่าวเพื่อแลกกับหุ้นที่ได้รับโอนมาจำนวน 23,991 หุ้น คิดเป็นเงิน 23,991,000 บาทจึงเป็นการขายที่ดินในทางค้าหรือหากำไร ดังนี้โจทก์จึงต้องเสียภาษีการค้าเช่นเดียวกันกับที่ได้ขายที่ดินให้กับบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัดพิพากษากลับเป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 778/2527บริษัทศรีกรุงวัฒนา จำกัดโจทก์กรมสรรพากร กับพวกจำเลย ป.รัษฎากร ม. 77 บัญชีอัตราภาษีการค้าท้ายประมวลรัษฎากร ประเภทการค้า 11 การที่โจทก์ขายที่ดินให้บริษัท ท. แล้วเอาเงินทั้งหมดไปซื้อหุ้นของบริษัท ท. ก็เพื่อหาประโยชน์อันมีมูลค่าเช่น เงินปันผล หรือราคาหุ้นที่จะสูงขึ้น ถือได้ว่าโจทก์ได้ขายที่ดินให้แก่บริษัท ท. เป็นทางค้าหรือหากำไรจึงต้องเสียภาษีการค้าตามรายรับ โดยไม่ต้องคำนึงว่าโจทก์ขายที่ดินไปมีกำไรหรือขาดทุน โจทก์โอนที่ดินให้บริษัท อ. แทนการชำระค่าหุ้น เป็นการจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีผลประโยชน์ตอบแทน จึงเป็นการขายตามความหมายในมาตรา 77 แห่งประมวลรัษฎากร และการตั้งบริษัท อ. ขึ้นมาก็มีวัตถุประสงค์จะแบ่งปันกำไรที่จะพึงได้ จากกิจการนั้น อันเป็นการค้าตามความหมายของมาตราดังกล่าว เช่นกัน ดังนั้น การที่โจทก์โอนที่ดินเพื่อแลกกับหุ้น ที่ได้รับโอนมา จึงเป็นการขายที่ดินในทางค้าหรือหากำไรต้องเสียภาษีการค้าตามประมวลรัษฎากรโจทก์ฟ้องว่า จำเลยแจ้งให้โจทก์เสียภาษีการค้า เบี้ยปรับและเงินเพิ่มโดยอ้างเหตุว่าบริษัทโจทก์ประกอบกิจการค้าขายอสังหาริมทรัพย์ในทางค้าหรือหากำไร แต่ยื่นรายการเพื่อเสียภาษีอากรไม่ครบถ้วน จึงต้องเสียเพิ่มเติมโจทก์ไม่ได้ประกอบกิจการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไรและตามหนังสือบริคณห์สนธิ บริษัทโจทก์จะทำการขายที่ดินหากำไรไม่ได้ที่ดินที่โจทก์โอนขายแก่บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด นั้น เจตนาที่แท้จริงในการโอนขายเป็นเพียงเอาที่ดินดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งในการลงทุนเข้าหุ้นในบริษัทดังกล่าว เพราะบริษัทมีระเบียบว่าต้องลงทุนเป็นเงินสด ที่ดินที่โจทก์ขายบางส่วนต่ำกว่าราคาที่ซื้อมา จึงไม่ใช่การขายเป็นทางค้าหรือหากำไรส่วนที่ดินที่โอนให้บริษัท เอ็น.ไอ.เอ็ม. จำกัด นั้น โจทก์โอนให้เป็นการชำระค่าหุ้นซึ่งโจทก์เป็นผู้ถืออยู่ จึงไม่ใช่การขายเป็นทางค้าหรือหากำไรเช่นกัน การประเมินของจำเลยเป็นการไม่ชอบ โจทก์ได้อุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์แล้วคณะกรรมการให้ยกอุทธรณ์ จึงขอให้ศาลพิพากษาเพิกถอนคำสั่งแบบแจ้งการประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์เสียทั้งสิ้นจำเลยให้การว่า การที่โจทก์เอาที่ดินมาขายให้บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัดโจทก์ประสงค์จะได้กำไรจากการขายที่ดินและประโยชน์ในกิจการค้าของโจทก์และการที่โจทก์โอนที่ดินชำระค่าหุ้นให้แก่บริษัท เอ็น.ไอ.เอ็ม. จำกัด โจทก์ได้รับประโยชน์และกำไรจากการนี้ จึงเป็นการขายอสังหาริมทรัพย์ในทางค้าหรือหากำไร การประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของจำเลยชอบแล้ว ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า โจกท์โอนที่ดินไปโดยมิได้มุ่งเป็นทางค้าหรือหากำไรจึงไม่ต้องเสียภาษีการค้าตามประมวลรัษฎากร พิพากษาให้เพิกถอนแบบแจ้งการประเมินภาษีและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของจำเลยจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ประมวลรัษฎากร มาตรา 77 ให้คำจำกัดความไว้ว่า"การค้า" หมายความว่า การประกอบธุรกิจ การพาณิชย์ การอุตสาหกรรม การเกษตรการผลิต การนำเข้า การส่งออก หรือการให้บริการใด ๆ เพื่อหาประโยชน์อันมีมูลค่า"ขาย" หมายความรวมถึงสัญญาจะขาย ขายฝาก แลกเปลี่ยน ให้เช่าซื้อ หรือจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีประโยชน์ตอบแทนด้วย บริษัทโจทก์เข้าถือหุ้นในบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมีจำกัด จำนวน 13,196 หุ้น คิดเป็นเงิน 13,196,000 บาท แต่บริษัทโจทก์ขายที่ดินให้กับบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด ไป 32,000,000 บาท เมื่อชำระค่าหุ้นแล้วยังเหลือเงินอยู่อีกถึง 18,804,000 บาท ต่อมาเมื่อบริษัทโจทก์ได้รับโอนหุ้นของบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด จากกระทรวงการคลัง 34,800,000 บาท ตามเอกสาร จ.6 และ ล.9 โดยเป็นหุ้นที่กระทรวงการคลังถืออยู่ในบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด 14,800 หุ้น คิดเป็นเงิน 14,800,000 บาทและเป็นหุ้นของบริษัทปุ๋ยเคมี จำกัด จำนวน 10,000 หุ้น คิดเป็นเงิน10,000,000 บาท กับหุ้นของบริษัทอุตสาหกรรมเครื่องจักรกลไทย จำกัดจำนวน10,0000 หุ้น คิดเป็นเงิน 10,000,000 บาท ซึ่งกระทรวงการคลังได้นำมาลงทุนในบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด และรับโอนหุ้นของบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด จากธนาคารกรุงไทยอีก 24,000 หุ้น คิดเป็นเงิน24,000,000 บาท ตามเอกสารหมาย จ.6 และ ล.10 รวม 58,000,000 บาทบริษัทโจทก์ได้เอาเงินที่เหลือนี้ทั้งหมดไปชำระเป็นส่วนหนึ่ง เห็นได้ว่าบริษัทโจทก์ขายที่ดินให้บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด เป็นเงิน 32,000,000 บาทนั้นโจทก์ก็ได้เอาเงินที่ขายได้มาทั้งหมดไปลงทุนซื้อหุ้นในบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด ซึ่งขณะนี้มีทุนถึง 400,000,000 บาท แล้วนั่งเอง บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัดตั้งขึ้นมาเพื่อก่อสร้างโรงงานผลิตปุ๋ยเคมีขาย อันเป็นการค้าตามประมวลรัษฎากรมาตรา 77 ดังกล่าวมาข้างต้น ตามสัญญาร่วมลงทุนเอกสารหมาย ล.1 และ ล.2ระหว่างบริษัทเซ็นทรัลเคมี จำกัด กับบริษัทโจทก์ มีข้อตกลงให้โจทก์มีหน้าที่จัดหาที่ดินที่จะสร้างโรงงานนำมาขายให้แก่บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด จะต้องก่อสร้างอาคาร สร้างท่าเรือ โดยโจทก์จะต้องออกเงินไปก่อน เมื่อโอนที่ดินให้แก่บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด แล้ว บริษัทดังกล่าวจึงจะชำระเงินค่าที่ดินค่าก่อสร้าง ที่โจทก์ออกล่วงหน้าให้โดยการผ่อนส่งเป็นรายปี ดังนี้เห็นได้ว่าที่บริษัทโจทก์ขายที่ดินให้บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด เป็นเงิน 32,000,000 บาทแล้วเอาเงินทั้งหมดไปซื้อหุ้นที่จะสูงขึ้น ถือได้ว่าบริษัทโจทก์ได้ขายที่ดินให้กับบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด เป็นทางค้าหรือหากำไร จึงต้องเสียภาษีการค้าตามรายรับ โดยไม่ต้องคำนึงว่าบริษัทโจทก์ขายที่ดินไปมีกำไรหรือขาดทุน ดังนี้โจทก์จึงต้องเสียภาษีการค้าตามบัญชีอัตราภาษีการค้าประเภทการค้า 11 คือการค้าอสังหาริมทรัพย์ในรายการที่ประกอบการค้า คือการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไรตามประมวลรัษฎากรส่วนที่โจทก์โอนที่ดินจำนวน 39 ไร่ 2 งาน 86 ตารางวา ให้บริษัท เอ็น.ไอ.เอ็ม.จำกัด แทนการชำระค่าหุ้น 23,991 หุ้น คิดเป็นเงิน 23,991,000 บาท ก็เป็นการจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีประโยชน์ตอบแทน จึงเป็นการขายตามความหมายในมาตรา 77 แห่งประมวลรัษฎากร และการที่ตั้งบริษัท เอ็น.ไอ.เอ็ม. จำกัด ก็เห็นได้ว่ามีวัตถุประสงค์จะแบ่งปันกำไรอันจะพึงได้แต่กิจการนั้น อันเป็นการค้าตามประมวลรัษฎากร มาตรา 77 การที่บริษัทโจทก์โอนที่ดินจำนวนดังกล่าวเพื่อแลกกับหุ้นที่ได้รับโอนมาจำนวน 23,991 หุ้น คิดเป็นเงิน 23,991,000 บาทจึงเป็นการขายที่ดินในทางค้าหรือหากำไร ดังนี้โจทก์จึงต้องเสียภาษีการค้าเช่นเดียวกันกับที่ได้ขายที่ดินให้กับบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัดพิพากษากลับเป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์(ชลูตม์ สวัสดิทัต-สุรัช รัตนอุดม-จุนท์ จันทรวงศ์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยแจ้งให้โจทก์เสียภาษีการค้า เบี้ยปรับและเงินเพิ่มโดยอ้างเหตุว่าบริษัทโจทก์ประกอบกิจการค้าขายอสังหาริมทรัพย์ในทางค้าหรือหากำไร แต่ยื่นรายการเพื่อเสียภาษีอากรไม่ครบถ้วน จึงต้องเสียเพิ่มเติมโจทก์ไม่ได้ประกอบกิจการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไรและตามหนังสือบริคณห์สนธิ บริษัทโจทก์จะทำการขายที่ดินหากำไรไม่ได้ที่ดินที่โจทก์โอนขายแก่บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด นั้น เจตนาที่แท้จริงในการโอนขายเป็นเพียงเอาที่ดินดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งในการลงทุนเข้าหุ้นในบริษัทดังกล่าว เพราะบริษัทมีระเบียบว่าต้องลงทุนเป็นเงินสด ที่ดินที่โจทก์ขายบางส่วนต่ำกว่าราคาที่ซื้อมา จึงไม่ใช่การขายเป็นทางค้าหรือหากำไรส่วนที่ดินที่โอนให้บริษัท เอ็น.ไอ.เอ็ม. จำกัด นั้น โจทก์โอนให้เป็นการชำระค่าหุ้นซึ่งโจทก์เป็นผู้ถืออยู่ จึงไม่ใช่การขายเป็นทางค้าหรือหากำไรเช่นกัน การประเมินของจำเลยเป็นการไม่ชอบ โจทก์ได้อุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์แล้วคณะกรรมการให้ยกอุทธรณ์ จึงขอให้ศาลพิพากษาเพิกถอนคำสั่งแบบแจ้งการประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์เสียทั้งสิ้นจำเลยให้การว่า การที่โจทก์เอาที่ดินมาขายให้บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัดโจทก์ประสงค์จะได้กำไรจากการขายที่ดินและประโยชน์ในกิจการค้าของโจทก์และการที่โจทก์โอนที่ดินชำระค่าหุ้นให้แก่บริษัท เอ็น.ไอ.เอ็ม. จำกัด โจทก์ได้รับประโยชน์และกำไรจากการนี้ จึงเป็นการขายอสังหาริมทรัพย์ในทางค้าหรือหากำไร การประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของจำเลยชอบแล้ว ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า โจกท์โอนที่ดินไปโดยมิได้มุ่งเป็นทางค้าหรือหากำไรจึงไม่ต้องเสียภาษีการค้าตามประมวลรัษฎากร พิพากษาให้เพิกถอนแบบแจ้งการประเมินภาษีและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของจำเลยจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ประมวลรัษฎากร มาตรา 77 ให้คำจำกัดความไว้ว่า"การค้า" หมายความว่า การประกอบธุรกิจ การพาณิชย์ การอุตสาหกรรม การเกษตรการผลิต การนำเข้า การส่งออก หรือการให้บริการใด ๆ เพื่อหาประโยชน์อันมีมูลค่า"ขาย" หมายความรวมถึงสัญญาจะขาย ขายฝาก แลกเปลี่ยน ให้เช่าซื้อ หรือจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีประโยชน์ตอบแทนด้วย บริษัทโจทก์เข้าถือหุ้นในบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมีจำกัด จำนวน 13,196 หุ้น คิดเป็นเงิน 13,196,000 บาท แต่บริษัทโจทก์ขายที่ดินให้กับบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด ไป 32,000,000 บาท เมื่อชำระค่าหุ้นแล้วยังเหลือเงินอยู่อีกถึง 18,804,000 บาท ต่อมาเมื่อบริษัทโจทก์ได้รับโอนหุ้นของบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด จากกระทรวงการคลัง 34,800,000 บาท ตามเอกสาร จ.6 และ ล.9 โดยเป็นหุ้นที่กระทรวงการคลังถืออยู่ในบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด 14,800 หุ้น คิดเป็นเงิน 14,800,000 บาทและเป็นหุ้นของบริษัทปุ๋ยเคมี จำกัด จำนวน 10,000 หุ้น คิดเป็นเงิน10,000,000 บาท กับหุ้นของบริษัทอุตสาหกรรมเครื่องจักรกลไทย จำกัดจำนวน10,0000 หุ้น คิดเป็นเงิน 10,000,000 บาท ซึ่งกระทรวงการคลังได้นำมาลงทุนในบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด และรับโอนหุ้นของบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด จากธนาคารกรุงไทยอีก 24,000 หุ้น คิดเป็นเงิน24,000,000 บาท ตามเอกสารหมาย จ.6 และ ล.10 รวม 58,000,000 บาทบริษัทโจทก์ได้เอาเงินที่เหลือนี้ทั้งหมดไปชำระเป็นส่วนหนึ่ง เห็นได้ว่าบริษัทโจทก์ขายที่ดินให้บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด เป็นเงิน 32,000,000 บาทนั้นโจทก์ก็ได้เอาเงินที่ขายได้มาทั้งหมดไปลงทุนซื้อหุ้นในบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด ซึ่งขณะนี้มีทุนถึง 400,000,000 บาท แล้วนั่งเอง บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัดตั้งขึ้นมาเพื่อก่อสร้างโรงงานผลิตปุ๋ยเคมีขาย อันเป็นการค้าตามประมวลรัษฎากรมาตรา 77 ดังกล่าวมาข้างต้น ตามสัญญาร่วมลงทุนเอกสารหมาย ล.1 และ ล.2ระหว่างบริษัทเซ็นทรัลเคมี จำกัด กับบริษัทโจทก์ มีข้อตกลงให้โจทก์มีหน้าที่จัดหาที่ดินที่จะสร้างโรงงานนำมาขายให้แก่บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด จะต้องก่อสร้างอาคาร สร้างท่าเรือ โดยโจทก์จะต้องออกเงินไปก่อน เมื่อโอนที่ดินให้แก่บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด แล้ว บริษัทดังกล่าวจึงจะชำระเงินค่าที่ดินค่าก่อสร้าง ที่โจทก์ออกล่วงหน้าให้โดยการผ่อนส่งเป็นรายปี ดังนี้เห็นได้ว่าที่บริษัทโจทก์ขายที่ดินให้บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด เป็นเงิน 32,000,000 บาทแล้วเอาเงินทั้งหมดไปซื้อหุ้นที่จะสูงขึ้น ถือได้ว่าบริษัทโจทก์ได้ขายที่ดินให้กับบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด เป็นทางค้าหรือหากำไร จึงต้องเสียภาษีการค้าตามรายรับ โดยไม่ต้องคำนึงว่าบริษัทโจทก์ขายที่ดินไปมีกำไรหรือขาดทุน ดังนี้โจทก์จึงต้องเสียภาษีการค้าตามบัญชีอัตราภาษีการค้าประเภทการค้า 11 คือการค้าอสังหาริมทรัพย์ในรายการที่ประกอบการค้า คือการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไรตามประมวลรัษฎากรส่วนที่โจทก์โอนที่ดินจำนวน 39 ไร่ 2 งาน 86 ตารางวา ให้บริษัท เอ็น.ไอ.เอ็ม.จำกัด แทนการชำระค่าหุ้น 23,991 หุ้น คิดเป็นเงิน 23,991,000 บาท ก็เป็นการจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีประโยชน์ตอบแทน จึงเป็นการขายตามความหมายในมาตรา 77 แห่งประมวลรัษฎากร และการที่ตั้งบริษัท เอ็น.ไอ.เอ็ม. จำกัด ก็เห็นได้ว่ามีวัตถุประสงค์จะแบ่งปันกำไรอันจะพึงได้แต่กิจการนั้น อันเป็นการค้าตามประมวลรัษฎากร มาตรา 77 การที่บริษัทโจทก์โอนที่ดินจำนวนดังกล่าวเพื่อแลกกับหุ้นที่ได้รับโอนมาจำนวน 23,991 หุ้น คิดเป็นเงิน 23,991,000 บาทจึงเป็นการขายที่ดินในทางค้าหรือหากำไร ดังนี้โจทก์จึงต้องเสียภาษีการค้าเช่นเดียวกันกับที่ได้ขายที่ดินให้กับบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัดพิพากษากลับเป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 778/2527บริษัทศรีกรุงวัฒนา จำกัดโจทก์กรมสรรพากร กับพวกจำเลย ป.รัษฎากร ม. 77 บัญชีอัตราภาษีการค้าท้ายประมวลรัษฎากร ประเภทการค้า 11 การที่โจทก์ขายที่ดินให้บริษัท ท. แล้วเอาเงินทั้งหมดไปซื้อหุ้นของบริษัท ท. ก็เพื่อหาประโยชน์อันมีมูลค่าเช่น เงินปันผล หรือราคาหุ้นที่จะสูงขึ้น ถือได้ว่าโจทก์ได้ขายที่ดินให้แก่บริษัท ท. เป็นทางค้าหรือหากำไรจึงต้องเสียภาษีการค้าตามรายรับ โดยไม่ต้องคำนึงว่าโจทก์ขายที่ดินไปมีกำไรหรือขาดทุน โจทก์โอนที่ดินให้บริษัท อ. แทนการชำระค่าหุ้น เป็นการจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีผลประโยชน์ตอบแทน จึงเป็นการขายตามความหมายในมาตรา 77 แห่งประมวลรัษฎากร และการตั้งบริษัท อ. ขึ้นมาก็มีวัตถุประสงค์จะแบ่งปันกำไรที่จะพึงได้ จากกิจการนั้น อันเป็นการค้าตามความหมายของมาตราดังกล่าว เช่นกัน ดังนั้น การที่โจทก์โอนที่ดินเพื่อแลกกับหุ้น ที่ได้รับโอนมา จึงเป็นการขายที่ดินในทางค้าหรือหากำไรต้องเสียภาษีการค้าตามประมวลรัษฎากรโจทก์ฟ้องว่า จำเลยแจ้งให้โจทก์เสียภาษีการค้า เบี้ยปรับและเงินเพิ่มโดยอ้างเหตุว่าบริษัทโจทก์ประกอบกิจการค้าขายอสังหาริมทรัพย์ในทางค้าหรือหากำไร แต่ยื่นรายการเพื่อเสียภาษีอากรไม่ครบถ้วน จึงต้องเสียเพิ่มเติมโจทก์ไม่ได้ประกอบกิจการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไรและตามหนังสือบริคณห์สนธิ บริษัทโจทก์จะทำการขายที่ดินหากำไรไม่ได้ที่ดินที่โจทก์โอนขายแก่บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด นั้น เจตนาที่แท้จริงในการโอนขายเป็นเพียงเอาที่ดินดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งในการลงทุนเข้าหุ้นในบริษัทดังกล่าว เพราะบริษัทมีระเบียบว่าต้องลงทุนเป็นเงินสด ที่ดินที่โจทก์ขายบางส่วนต่ำกว่าราคาที่ซื้อมา จึงไม่ใช่การขายเป็นทางค้าหรือหากำไรส่วนที่ดินที่โอนให้บริษัท เอ็น.ไอ.เอ็ม. จำกัด นั้น โจทก์โอนให้เป็นการชำระค่าหุ้นซึ่งโจทก์เป็นผู้ถืออยู่ จึงไม่ใช่การขายเป็นทางค้าหรือหากำไรเช่นกัน การประเมินของจำเลยเป็นการไม่ชอบ โจทก์ได้อุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์แล้วคณะกรรมการให้ยกอุทธรณ์ จึงขอให้ศาลพิพากษาเพิกถอนคำสั่งแบบแจ้งการประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์เสียทั้งสิ้นจำเลยให้การว่า การที่โจทก์เอาที่ดินมาขายให้บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัดโจทก์ประสงค์จะได้กำไรจากการขายที่ดินและประโยชน์ในกิจการค้าของโจทก์และการที่โจทก์โอนที่ดินชำระค่าหุ้นให้แก่บริษัท เอ็น.ไอ.เอ็ม. จำกัด โจทก์ได้รับประโยชน์และกำไรจากการนี้ จึงเป็นการขายอสังหาริมทรัพย์ในทางค้าหรือหากำไร การประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของจำเลยชอบแล้ว ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า โจกท์โอนที่ดินไปโดยมิได้มุ่งเป็นทางค้าหรือหากำไรจึงไม่ต้องเสียภาษีการค้าตามประมวลรัษฎากร พิพากษาให้เพิกถอนแบบแจ้งการประเมินภาษีและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของจำเลยจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ประมวลรัษฎากร มาตรา 77 ให้คำจำกัดความไว้ว่า"การค้า" หมายความว่า การประกอบธุรกิจ การพาณิชย์ การอุตสาหกรรม การเกษตรการผลิต การนำเข้า การส่งออก หรือการให้บริการใด ๆ เพื่อหาประโยชน์อันมีมูลค่า"ขาย" หมายความรวมถึงสัญญาจะขาย ขายฝาก แลกเปลี่ยน ให้เช่าซื้อ หรือจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีประโยชน์ตอบแทนด้วย บริษัทโจทก์เข้าถือหุ้นในบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมีจำกัด จำนวน 13,196 หุ้น คิดเป็นเงิน 13,196,000 บาท แต่บริษัทโจทก์ขายที่ดินให้กับบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด ไป 32,000,000 บาท เมื่อชำระค่าหุ้นแล้วยังเหลือเงินอยู่อีกถึง 18,804,000 บาท ต่อมาเมื่อบริษัทโจทก์ได้รับโอนหุ้นของบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด จากกระทรวงการคลัง 34,800,000 บาท ตามเอกสาร จ.6 และ ล.9 โดยเป็นหุ้นที่กระทรวงการคลังถืออยู่ในบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด 14,800 หุ้น คิดเป็นเงิน 14,800,000 บาทและเป็นหุ้นของบริษัทปุ๋ยเคมี จำกัด จำนวน 10,000 หุ้น คิดเป็นเงิน10,000,000 บาท กับหุ้นของบริษัทอุตสาหกรรมเครื่องจักรกลไทย จำกัดจำนวน10,0000 หุ้น คิดเป็นเงิน 10,000,000 บาท ซึ่งกระทรวงการคลังได้นำมาลงทุนในบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด และรับโอนหุ้นของบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด จากธนาคารกรุงไทยอีก 24,000 หุ้น คิดเป็นเงิน24,000,000 บาท ตามเอกสารหมาย จ.6 และ ล.10 รวม 58,000,000 บาทบริษัทโจทก์ได้เอาเงินที่เหลือนี้ทั้งหมดไปชำระเป็นส่วนหนึ่ง เห็นได้ว่าบริษัทโจทก์ขายที่ดินให้บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด เป็นเงิน 32,000,000 บาทนั้นโจทก์ก็ได้เอาเงินที่ขายได้มาทั้งหมดไปลงทุนซื้อหุ้นในบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด ซึ่งขณะนี้มีทุนถึง 400,000,000 บาท แล้วนั่งเอง บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัดตั้งขึ้นมาเพื่อก่อสร้างโรงงานผลิตปุ๋ยเคมีขาย อันเป็นการค้าตามประมวลรัษฎากรมาตรา 77 ดังกล่าวมาข้างต้น ตามสัญญาร่วมลงทุนเอกสารหมาย ล.1 และ ล.2ระหว่างบริษัทเซ็นทรัลเคมี จำกัด กับบริษัทโจทก์ มีข้อตกลงให้โจทก์มีหน้าที่จัดหาที่ดินที่จะสร้างโรงงานนำมาขายให้แก่บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด จะต้องก่อสร้างอาคาร สร้างท่าเรือ โดยโจทก์จะต้องออกเงินไปก่อน เมื่อโอนที่ดินให้แก่บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด แล้ว บริษัทดังกล่าวจึงจะชำระเงินค่าที่ดินค่าก่อสร้าง ที่โจทก์ออกล่วงหน้าให้โดยการผ่อนส่งเป็นรายปี ดังนี้เห็นได้ว่าที่บริษัทโจทก์ขายที่ดินให้บริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด เป็นเงิน 32,000,000 บาทแล้วเอาเงินทั้งหมดไปซื้อหุ้นที่จะสูงขึ้น ถือได้ว่าบริษัทโจทก์ได้ขายที่ดินให้กับบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด เป็นทางค้าหรือหากำไร จึงต้องเสียภาษีการค้าตามรายรับ โดยไม่ต้องคำนึงว่าบริษัทโจทก์ขายที่ดินไปมีกำไรหรือขาดทุน ดังนี้โจทก์จึงต้องเสียภาษีการค้าตามบัญชีอัตราภาษีการค้าประเภทการค้า 11 คือการค้าอสังหาริมทรัพย์ในรายการที่ประกอบการค้า คือการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไรตามประมวลรัษฎากรส่วนที่โจทก์โอนที่ดินจำนวน 39 ไร่ 2 งาน 86 ตารางวา ให้บริษัท เอ็น.ไอ.เอ็ม.จำกัด แทนการชำระค่าหุ้น 23,991 หุ้น คิดเป็นเงิน 23,991,000 บาท ก็เป็นการจำหน่ายจ่ายโอนโดยมีประโยชน์ตอบแทน จึงเป็นการขายตามความหมายในมาตรา 77 แห่งประมวลรัษฎากร และการที่ตั้งบริษัท เอ็น.ไอ.เอ็ม. จำกัด ก็เห็นได้ว่ามีวัตถุประสงค์จะแบ่งปันกำไรอันจะพึงได้แต่กิจการนั้น อันเป็นการค้าตามประมวลรัษฎากร มาตรา 77 การที่บริษัทโจทก์โอนที่ดินจำนวนดังกล่าวเพื่อแลกกับหุ้นที่ได้รับโอนมาจำนวน 23,991 หุ้น คิดเป็นเงิน 23,991,000 บาทจึงเป็นการขายที่ดินในทางค้าหรือหากำไร ดังนี้โจทก์จึงต้องเสียภาษีการค้าเช่นเดียวกันกับที่ได้ขายที่ดินให้กับบริษัทไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัดพิพากษากลับเป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์(ชลูตม์ สวัสดิทัต-สุรัช รัตนอุดม-จุนท์ จันทรวงศ์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ