ประกาศกองบัญชาการทหารสูงสุดประกาศกองบัญชาการทหารสูงสุดคำสั่งกองทัพสนามที่๓๘/๘๕๒๘กุมภาพันธ์ ๒๔๘๕เรื่องการยึดทรัพย์ตามกฎอัยการศึก พุทธศักราช ๒๔๕๗[๑] เนื่องจากกฎอัยการศึก พุทธศักราช ๒๔๕๗ มาตรา ๑๒ให้อำนาจฝ่ายทหารที่จะทำการยึดบรรดาสิ่งของ เพื่อมิให้เป็นประโยชน์แก่ราชศัตรูหรือเพื่อเป็นประโยชน์แก่ราชการทหาร ผู้บัญชาการทหารสูงสุดจึงออกคำสั่งวางระเบียบปฏิบัติในเรื่องยึดทรัพย์ไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ การยึดเพื่อประโยชน์แก่ราชการทหารนั้นให้กระทำต่อเมื่อไม่สามารถจะใช้วิธีเกณฑ์ได้เท่านั้นข้อ ๒ ในการยึดไม่ว่าจะเป็นในกรณีที่จะมิให้เป็นประโยชน์แก่ราชศัตรูหรือเพื่อเป็นประโยชน์แก่ราชการทหารก็ตาม ให้ผู้มีตำแหน่งดังต่อไปนี้มีอำนาจสั่งยึดได้(ก) ผู้บังคับการมณฑลและจังหวัดทหารมีอำนาจสั่งยึดได้ในเขตมณฑลและจังหวัดของตนแต่ต้องได้รับอนุญาตจากผู้บัญชาการทหารสูงสุดเสียก่อน เว้นแต่ในกรณีที่เห็นว่าถ้าจะรอรับอนุญาตจะทำให้เสียผลหรือบังเกิดผลร้ายได้แล้วจึงให้สั่งยึดได้ทันที แล้วรายงานให้ผู้บัญชาการทหารสูงสุดทราบโดยเร็ว(ข)ผู้บังคับบัญชาทหารที่มีอำนาจสูงสุดในเขตซึ่งหน่วยทหารได้รับมอบให้ปฏิบัติการในสนามหรือทะเลมีอำนาจสั่งยึดได้ตามความจำเป็นแห่งเหตุการณ์นั้น แต่เมื่อยึดแล้วให้รายงานผู้บัญชาการทหารสูงสุดทราบโดยเร็วข้อ ๓ เมื่อจะทำการยึดทรัพย์ของผู้ใดให้ผู้มีอำนาจสั่งยึดมีคำสั่งเป็นหนังสือถึงเจ้าของหรือผู้ครอบครองทรัพย์นั้นในคำสั่งนั้นให้ระบุข้อความดังต่อไปนี้(ก) เจ้าหน้าที่ฝ่ายทหารยึดโดยอาศัยอำนาจตามกฎอัยการศึกพุทธศักราช ๒๔๕๗ มาตรา ๑๒(ข) ทรัพย์ที่จะยึด(ค)ยศและนามของผู้เป็นหัวหน้าไปทำการยึดในเมื่อผู้มีอำนาจสั่งยึดไม่สามารถจะไปทำการยึดด้วยตนเองได้(ง) วันและเวลาที่ยึด(จ) ลายมือชื่อและตำแหน่งของผู้สั่งยึดและเมื่อจะทำการยึดให้เจ้าหน้าที่ผู้ยึดอ่านคำสั่งให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองทรัพย์ฟังแล้วมอบคำสั่งนั้นให้แก่เจ้าของหรือผู้ปกครองทรัพย์นั้นโดยให้ลงนามรับไว้เป็นสำคัญถ้ามีความจำเป็นซึ่งจะแจ้งคำสั่งเป็นหนังสือไม่ทัน จะแจ้งคำสั่งด้วยวาจาก็ได้แต่ต้องส่งคำสั่งเป็นหนังสือดังกล่าวไปให้โดยด่วนในกรณีที่ไม่สามารถจะมอบคำสั่งให้แก่เจ้าของหรือผู้ปกครองทรัพย์ให้เจ้าหน้าที่ปิดคำสั่งไว้ในที่เปิดเผยแล้วให้ทำการยึดได้ข้อ ๔ถ้าผู้มีอำนาจสั่งยึดไม่สามารถจะไปทำการยึดด้วยตนเองได้จะมอบให้ผู้อื่นไปทำการยึดแทนก็ได้ แต่ต้องเป็นนายทหารสัญญาบัตรข้อ ๕ ในการทำการยึด ให้ผู้ทำการยึดเชิญเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองในท้องที่นั้น๑ นาย ไปรับรู้ด้วย ถ้ามีความจำเป็นซึ่งไม่สามารถจะเชิญเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองได้ให้ผู้ทำการยึดทำการยึดไปได้แต่ต้องแจ้งให้เจ้าพนักงานฝ่ายปกครองดังกล่าวทราบโดยเร็วข้อ ๖ ในการยึดทรัพย์ ให้เจ้าหน้าที่ฝ่ายทหารทำบันทึกการยึดไว้โดยระบุข้อความดังต่อไปนี้(ก) สถานที่และวันเวลาที่ยึด(ข) ทรัพย์ที่ยึดได้(ค) กิจการที่ผู้ยึดได้ปฏิบัติในการทำการยึด(ง) เหตุการณ์ในการทำการยึด(จ)ลายมือชื่อและตำแหน่งของเจ้าหน้าที่ผู้ทำการยึด ๒ นายเสร็จแล้วให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองทรัพย์และเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองถ้ามีลงลายมือชื่อไว้เป็นหลักฐานและให้ผู้ทำการยึดมอบสำเนาบันทึกนั้นแก่เจ้าของหรือผู้ปกครองทรัพย์โดยให้ลงลายมือชื่อรับไว้เป็นสำคัญข้อ ๗ แม้ในเรื่องทรัพย์ที่ยึดนั้น ตามมาตรา ๑๖แห่งกฎอัยการศึก พุทธศักราช ๒๔๕๗ผู้ใดจะเรียกร้องค่าเสียหายจากเจ้าหน้าที่ฝ่ายทหารไม่ได้ก็ดีแต่ให้เจ้าหน้าที่ฝ่ายทหารถือว่าตามปกติจะต้องชดใช้ราคาหรือค่าเสียหายเสมือนหนึ่งว่าได้จัดการเกณฑ์ใช้ราชการตามพระราชบัญญัติเกณฑ์พลเมืองอุดหนุนราชการทหารพุทธศักราช ๒๔๖๔ รายใดซึ่งจะไม่ใช้ราคาหรือค่าเสียหาย จะต้องได้รับความเห็นชอบจากผู้บัญชาการทหารสูงสุดข้อ ๘เมื่อหมดความจำเป็นที่จะยึดทรัพย์รายใดไว้ต่อไปแล้วให้เจ้าหน้าที่ฝ่ายทหารผู้มีอำนาจสั่งยึด มีคำสั่งถอนการยึดและแจ้งให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองทรัพย์นั้นทราบคำสั่งถอนการยึดให้เป็นไปตามความในข้อ ๓โดยอนุโลมข้อ ๙ การปฏิบัติการส่งมอบทรัพย์ที่ยึดให้ดำเนินการเช่นเดียวกับเวลาทำการยึด ตามความในข้อ ๖ โดยอนุโลมแต่ให้เรียกบันทึกซึ่งได้มอบไว้แก่เจ้าของหรือผู้ปกครองทรัพย์ในเวลาทำการยึดคืนด้วยจอมพลป. พิบูลสงครามผู้บัญชาการทหารสูงสุดสรัลพร/พิมพ์๑๑เมษายน ๒๕๕๑ฐิติพงษ์/ตรวจ๑๗เมษายน ๒๕๕๑[๑]ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๕๙/ตอนที่ ๑๕/หน้า ๖๕๒/๑๐ มีนาคม ๒๔๘๕