คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 141/2533หลักกฎหมาย: เมื่อข้อเท็จจริงฟังไม่ได้ว่าจำเลยกระทำความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนการปล้นทรัพย์ คงรับฟังได้เพียงว่าจำเลยกระทำความผิดฐานรับของโจร เฉพาะทองรูปพรรณ ล็อกเกต และสร้อยคอ ซึ่งทรัพย์ดังกล่าวผู้เสียหายได้รับคืนไปแล้ว ดังนี้จำเลยจึงไม่ต้องคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ส่วนที่ยังไม่ได้คืนให้แก่ผู้เสียหายอีก ปัญหานี้แม้จำเลยไม่ได้ฎีกาแต่เป็นปัญหาเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย ศาลฎีกาแก้ไขให้ถูกต้องได้โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33, 84,86, 340, 340 ตรี ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 11 ลงวันที่21 พฤศจิกายน 2514 ข้อ 14, 15 ริบของกลางอันดับ 7, 8, 22 ส่วนอันดับ 3, 4, 9, 15, 18, 20 คืนเจ้าของ ให้จำเลยร่วมกันคืนทรัพย์ที่ยังไม่ได้คืนแก่ผู้เสียหาย หรือมิฉะนั้นให้ชดใช้เงินจำนวน130,900 บาทแก่ผู้เสียหาย นับโทษจำเลยที่ 1 ต่อจากโทษในคดีอื่นของศาลชั้นต้นและศาลจังหวัดนราธิวาสจำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธ แต่จำเลยที่ 1 รับว่าเป็นบุคคลคนเดียวกับจำเลยในคดีที่โจทก์ขอให้นับโทษต่อศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า จำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 340, 340 ตรี ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่11 ลงวันที่ 21 พฤศจิกายน 2514 ข้อ 14, 15 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 86 วางโทษจำคุก 16 ปี คำให้การรับสารภาพชั้นสอบสวนของจำเลยที่ 1 เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา ลดโทษให้หนึ่งในสี่ คงจำคุก 12 ปี นับโทษของจำเลยที่ 1 ต่อจากโทษในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 665/2529 ของศาลชั้นต้น และคดีอาญาหมายเลขแดงที่1131/2530 และ 1132/2530 ของศาลจังหวัดนราธิวาส จำเลยที่ 2 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 357 วรรคสอง วางโทษจำคุก 4 ปีคำให้การชั้นสอบสวนของจำเลยที่ 2 เป็นประโยชน์แก่การพิจารณาลดโทษให้หนึ่งในสี่ คงจำคุก 3 ปี ของกลางศาลสั่งริบไว้ในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 834/2529 ของศาลชั้นต้นแล้ว ให้จำเลยที่ 1 คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ 130,900 บาท ที่ยังไม่ได้คืนแก่ผู้เสียหาย ข้อหาอื่นนอกจากนี้ให้ยกจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ขอให้ยกฟ้องศาลอุทธรณ์พิจารณาแล้วฟังว่า จำเลยที่ 1 ได้นำทองคำรูปพรรณเป็นล็อกเกตและสร้อยคอทองคำหนัก 2 สลึงไปให้นายชุมพี่เขยของจำเลยที่ 1 ช่วยขาย โดยจำเลยที่ 1 ได้รับทองคำรูปพรรณดังกล่าวไว้จากคนร้ายโดยรู้อยู่แล้วว่าเป็นทรัพย์ที่ได้มาโดยการกระทำความผิดฐานปล้นทรัพย์ อันเป็นความผิดฐานรับของโจร พิพากษาแก้เป็นว่าจำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 357 วรรคสองวางโทษจำคุก 4 ปี คำให้การชั้นสอบสวนของจำเลยที่ 1 เป็นประโยชน์แก่การพิจารณามีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษหนึ่งในสี่ ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 คงจำคุก 3 ปี นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาขอให้พิพากษาลงโทษจำเลยที่ 1 ตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นศาลฎีกาวินิจฉัยว่า " พิเคราะห์แล้ว คดีมีปัญหาตามฎีกาของโจทก์เพียงว่า จำเลยที่ 1 มีความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนให้คนร้ายทั้งสามคนปล้นทรัพย์ผู้เสียหายหรือไม่ เห็นว่า ผู้ที่จะมีความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนการกระทำความผิดนั้น จะต้องได้ความว่าผู้นั้นกระทำด้วยประการใด ๆ อันเป็นการช่วยเหลือ หรือให้ความสะดวกในการที่ผู้อื่นกระทำความผิดก่อนหรือขณะกระทำความผิด แม้ผู้กระทำผิดจะมิได้รู้ถึงการช่วยเหลือหรือได้ความสะดวกนั้นก็ตาม คดีสำหรับจำเลยที่ 1 โจทก์ไม่มีประจักษ์พยานมาเบิกความยืนยันว่าจำเลยที่ 1ได้กระทำการใดบ้างที่จะล่อแสดงให้ได้ความชัดว่าเป็นการช่วยเหลือหรือให้ความสะดวกในการปล้นทรัพย์ของคนร้ายทั้งสาม คงมีแต่ผู้เสียหายเบิกความว่า เจ้าพนักงานตำรวจแจ้งว่าจำเลยที่ 2 เป็นคนมอบรถจักรยานยนต์ให้คนร้าย ส่วนจำเลยที่ 1 เป็นเจ้าของอาวุธปืนที่ใช้ปล้น พยานผู้เสียหายจึงเป็นเพียงพยานบอกเล่า ส่วนเรื่องอาวุธปืนของกลางผู้เสียหายเบิกความว่า อาวุธปืนที่เจ้าพนักงานตำรวจนำมาให้พยานดูรวม 2 กระบอก พยานดูแล้วจำได้ว่าเป็นอาวุธปืนที่คนร้ายใช้จี้พยานในวันเกิดเหตุ โดยผู้เสียหายอ้างถึงเหตุที่จำได้เพียงว่าดูจากลักษณะเหมือนกันไม่ได้ให้เหตุผลอื่นใดเป็นพิเศษที่จะให้มีน้ำหนักมั่นคงพอที่จะรับฟังได้โดยปราศจากความสงสัยว่าผู้เสียหายจำอาวุธปืนได้ทั้งสองกระบอกจริง เรื่องรถจักรยานยนต์ที่คนร้ายใช้ในการพาทรัพย์หลบหนีไปก็เช่นเดียวกัน ผู้เสียหายเบิกความลอย ๆแต่เพียงว่า ดูรถจักรยานยนต์ซึ่งจอดอยู่ที่สถานีตำรวจภูธรอำเภอยะรังจำได้ว่าเป็นคันที่คนร้ายใช้ในวันเกิดเหตุ โดยไม่บอกถึงเหตุผลที่จำได้ ทั้งยังเบิกความตอบทนายจำเลยที่ 2 ถามค้านว่าเห็นแต่เพียงข้างหลังไม่ทราบว่ายี่ห้ออะไร จึงไม่น่าเชื่อว่าผู้เสียหายจำรถจักรยานยนต์ได้จริง พันตำรวจโทฉลอง ทองจันทร์พนักงานสอบสวนเบิกความว่า ที่จับจำเลยที่ 1 มีแต่คำซัดทอดของผู้ต้องหาด้วยกัน และยึดได้จดหมายที่จำเลยที่ 1 เขียนถึงคนร้ายที่ปล้นทรัพย์ ศาลฎีกาตรวจดูจดหมายของจำเลยที่ 1 ตามเอกสารหมายจ 5 ก็ไม่มีข้อความใดที่ระบุหรือพาดพิงถึงว่าจำเลยที่ 1 ช่วยเหลือหรือให้ความสะดวก คนร้ายที่ปล้นทรัพย์ผู้เสียหาย พยานโจทก์คงมีแต่คำให้การชั้นสอบสวนของจำเลยที่ 1 เอกสารหมาย จ 6 ที่ให้การว่าได้มีการนั่งปรึกษาเพื่อวางแผนปล้นที่บ้านของจำเลยที่ 1 แต่ไม่ทราบว่าจะปล้นที่ร้านไหน เพราะนายวีระ นายมนูญ นายอับดุลเลาะจะไปทำการปล้นกันเอง จำเลยที่ 1 ได้มอบอาวุธปืนลูกซองสั้น 2 กระบอกให้นายอับดุลเลาะ และให้รถจักรยานยนต์ซึ่งเป็นของจำเลยที่ 2หลังจากนั้นคนทั้งสามก็ซ้อนท้ายกันออกไป ซึ่งคำให้การชั้นสอบสวนดังกล่าวเป็นเพียงพยานบอกเล่า จำเลยที่ 1 ไม่มีโอกาสซักค้านและจำเลยที่ 1 ก็ให้การปฏิเสธอยู่ เมื่อโจทก์ไม่มีพยานอื่นมาสืบประกอบ พยานหลักฐานโจทก์จึงไม่มีน้ำหนักพอที่จะฟังว่าจำเลยที่ 1มีความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนการปล้นทรัพย์ดังที่โจทก์ฎีกาศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น อนึ่ง ข้อเท็จจริงสำหรับจำเลยที่ 1 ฟังได้แต่เพียงว่าจำเลยที่ 1 รับของโจรเฉพาะทองคำรูปพรรณเป็นล็อกเกตและสร้อยคอทองคำหนัก 2 สลึง เท่านั้นซึ่งทรัพย์ดังกล่าวปรากฏว่าผู้เสียหายได้รับคืนไปแล้ว เมื่อจำเลยที่ 1 มิได้กระทำความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนการปล้นทรัพย์รายนี้จำเลยที่ 1 จึงไม่ต้องคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่ยังไม่ได้คืนแก่ผู้เสียหายอีก แม้จำเลยที่ 1 ไม่ได้ฎีกาปัญหานี้ขึ้นมา ศาลฎีกาก็เห็นสมควรแก้ไขเสียให้ถูกต้อง เพราะเป็นปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกคำขอของโจทก์ที่ขอให้จำเลยที่ 1คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่ยังไม่ได้คืนแก่ผู้เสียหาย นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 141/2533พนักงานอัยการ จังหวัด ปัตตานีโจทก์นาย สุมิตร ธนจินดา กับพวกจำเลย ป.วิ.อ. ม. 47, ม. 195, ม. 225เมื่อข้อเท็จจริงฟังไม่ได้ว่าจำเลยกระทำความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนการปล้นทรัพย์ คงรับฟังได้เพียงว่าจำเลยกระทำความผิดฐานรับของโจร เฉพาะทองรูปพรรณ ล็อกเกต และสร้อยคอ ซึ่งทรัพย์ดังกล่าวผู้เสียหายได้รับคืนไปแล้ว ดังนี้จำเลยจึงไม่ต้องคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ส่วนที่ยังไม่ได้คืนให้แก่ผู้เสียหายอีก ปัญหานี้แม้จำเลยไม่ได้ฎีกาแต่เป็นปัญหาเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย ศาลฎีกาแก้ไขให้ถูกต้องได้โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33, 84,86, 340, 340 ตรี ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 11 ลงวันที่21 พฤศจิกายน 2514 ข้อ 14, 15 ริบของกลางอันดับ 7, 8, 22 ส่วนอันดับ 3, 4, 9, 15, 18, 20 คืนเจ้าของ ให้จำเลยร่วมกันคืนทรัพย์ที่ยังไม่ได้คืนแก่ผู้เสียหาย หรือมิฉะนั้นให้ชดใช้เงินจำนวน130,900 บาทแก่ผู้เสียหาย นับโทษจำเลยที่ 1 ต่อจากโทษในคดีอื่นของศาลชั้นต้นและศาลจังหวัดนราธิวาสจำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธ แต่จำเลยที่ 1 รับว่าเป็นบุคคลคนเดียวกับจำเลยในคดีที่โจทก์ขอให้นับโทษต่อศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า จำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 340, 340 ตรี ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่11 ลงวันที่ 21 พฤศจิกายน 2514 ข้อ 14, 15 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 86 วางโทษจำคุก 16 ปี คำให้การรับสารภาพชั้นสอบสวนของจำเลยที่ 1 เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา ลดโทษให้หนึ่งในสี่ คงจำคุก 12 ปี นับโทษของจำเลยที่ 1 ต่อจากโทษในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 665/2529 ของศาลชั้นต้น และคดีอาญาหมายเลขแดงที่1131/2530 และ 1132/2530 ของศาลจังหวัดนราธิวาส จำเลยที่ 2 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 357 วรรคสอง วางโทษจำคุก 4 ปีคำให้การชั้นสอบสวนของจำเลยที่ 2 เป็นประโยชน์แก่การพิจารณาลดโทษให้หนึ่งในสี่ คงจำคุก 3 ปี ของกลางศาลสั่งริบไว้ในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 834/2529 ของศาลชั้นต้นแล้ว ให้จำเลยที่ 1 คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ 130,900 บาท ที่ยังไม่ได้คืนแก่ผู้เสียหาย ข้อหาอื่นนอกจากนี้ให้ยกจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ขอให้ยกฟ้องศาลอุทธรณ์พิจารณาแล้วฟังว่า จำเลยที่ 1 ได้นำทองคำรูปพรรณเป็นล็อกเกตและสร้อยคอทองคำหนัก 2 สลึงไปให้นายชุมพี่เขยของจำเลยที่ 1 ช่วยขาย โดยจำเลยที่ 1 ได้รับทองคำรูปพรรณดังกล่าวไว้จากคนร้ายโดยรู้อยู่แล้วว่าเป็นทรัพย์ที่ได้มาโดยการกระทำความผิดฐานปล้นทรัพย์ อันเป็นความผิดฐานรับของโจร พิพากษาแก้เป็นว่าจำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 357 วรรคสองวางโทษจำคุก 4 ปี คำให้การชั้นสอบสวนของจำเลยที่ 1 เป็นประโยชน์แก่การพิจารณามีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษหนึ่งในสี่ ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 คงจำคุก 3 ปี นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาขอให้พิพากษาลงโทษจำเลยที่ 1 ตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นศาลฎีกาวินิจฉัยว่า " พิเคราะห์แล้ว คดีมีปัญหาตามฎีกาของโจทก์เพียงว่า จำเลยที่ 1 มีความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนให้คนร้ายทั้งสามคนปล้นทรัพย์ผู้เสียหายหรือไม่ เห็นว่า ผู้ที่จะมีความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนการกระทำความผิดนั้น จะต้องได้ความว่าผู้นั้นกระทำด้วยประการใด ๆ อันเป็นการช่วยเหลือ หรือให้ความสะดวกในการที่ผู้อื่นกระทำความผิดก่อนหรือขณะกระทำความผิด แม้ผู้กระทำผิดจะมิได้รู้ถึงการช่วยเหลือหรือได้ความสะดวกนั้นก็ตาม คดีสำหรับจำเลยที่ 1 โจทก์ไม่มีประจักษ์พยานมาเบิกความยืนยันว่าจำเลยที่ 1ได้กระทำการใดบ้างที่จะล่อแสดงให้ได้ความชัดว่าเป็นการช่วยเหลือหรือให้ความสะดวกในการปล้นทรัพย์ของคนร้ายทั้งสาม คงมีแต่ผู้เสียหายเบิกความว่า เจ้าพนักงานตำรวจแจ้งว่าจำเลยที่ 2 เป็นคนมอบรถจักรยานยนต์ให้คนร้าย ส่วนจำเลยที่ 1 เป็นเจ้าของอาวุธปืนที่ใช้ปล้น พยานผู้เสียหายจึงเป็นเพียงพยานบอกเล่า ส่วนเรื่องอาวุธปืนของกลางผู้เสียหายเบิกความว่า อาวุธปืนที่เจ้าพนักงานตำรวจนำมาให้พยานดูรวม 2 กระบอก พยานดูแล้วจำได้ว่าเป็นอาวุธปืนที่คนร้ายใช้จี้พยานในวันเกิดเหตุ โดยผู้เสียหายอ้างถึงเหตุที่จำได้เพียงว่าดูจากลักษณะเหมือนกันไม่ได้ให้เหตุผลอื่นใดเป็นพิเศษที่จะให้มีน้ำหนักมั่นคงพอที่จะรับฟังได้โดยปราศจากความสงสัยว่าผู้เสียหายจำอาวุธปืนได้ทั้งสองกระบอกจริง เรื่องรถจักรยานยนต์ที่คนร้ายใช้ในการพาทรัพย์หลบหนีไปก็เช่นเดียวกัน ผู้เสียหายเบิกความลอย ๆแต่เพียงว่า ดูรถจักรยานยนต์ซึ่งจอดอยู่ที่สถานีตำรวจภูธรอำเภอยะรังจำได้ว่าเป็นคันที่คนร้ายใช้ในวันเกิดเหตุ โดยไม่บอกถึงเหตุผลที่จำได้ ทั้งยังเบิกความตอบทนายจำเลยที่ 2 ถามค้านว่าเห็นแต่เพียงข้างหลังไม่ทราบว่ายี่ห้ออะไร จึงไม่น่าเชื่อว่าผู้เสียหายจำรถจักรยานยนต์ได้จริง พันตำรวจโทฉลอง ทองจันทร์พนักงานสอบสวนเบิกความว่า ที่จับจำเลยที่ 1 มีแต่คำซัดทอดของผู้ต้องหาด้วยกัน และยึดได้จดหมายที่จำเลยที่ 1 เขียนถึงคนร้ายที่ปล้นทรัพย์ ศาลฎีกาตรวจดูจดหมายของจำเลยที่ 1 ตามเอกสารหมายจ 5 ก็ไม่มีข้อความใดที่ระบุหรือพาดพิงถึงว่าจำเลยที่ 1 ช่วยเหลือหรือให้ความสะดวก คนร้ายที่ปล้นทรัพย์ผู้เสียหาย พยานโจทก์คงมีแต่คำให้การชั้นสอบสวนของจำเลยที่ 1 เอกสารหมาย จ 6 ที่ให้การว่าได้มีการนั่งปรึกษาเพื่อวางแผนปล้นที่บ้านของจำเลยที่ 1 แต่ไม่ทราบว่าจะปล้นที่ร้านไหน เพราะนายวีระ นายมนูญ นายอับดุลเลาะจะไปทำการปล้นกันเอง จำเลยที่ 1 ได้มอบอาวุธปืนลูกซองสั้น 2 กระบอกให้นายอับดุลเลาะ และให้รถจักรยานยนต์ซึ่งเป็นของจำเลยที่ 2หลังจากนั้นคนทั้งสามก็ซ้อนท้ายกันออกไป ซึ่งคำให้การชั้นสอบสวนดังกล่าวเป็นเพียงพยานบอกเล่า จำเลยที่ 1 ไม่มีโอกาสซักค้านและจำเลยที่ 1 ก็ให้การปฏิเสธอยู่ เมื่อโจทก์ไม่มีพยานอื่นมาสืบประกอบ พยานหลักฐานโจทก์จึงไม่มีน้ำหนักพอที่จะฟังว่าจำเลยที่ 1มีความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนการปล้นทรัพย์ดังที่โจทก์ฎีกาศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น อนึ่ง ข้อเท็จจริงสำหรับจำเลยที่ 1 ฟังได้แต่เพียงว่าจำเลยที่ 1 รับของโจรเฉพาะทองคำรูปพรรณเป็นล็อกเกตและสร้อยคอทองคำหนัก 2 สลึง เท่านั้นซึ่งทรัพย์ดังกล่าวปรากฏว่าผู้เสียหายได้รับคืนไปแล้ว เมื่อจำเลยที่ 1 มิได้กระทำความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนการปล้นทรัพย์รายนี้จำเลยที่ 1 จึงไม่ต้องคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่ยังไม่ได้คืนแก่ผู้เสียหายอีก แม้จำเลยที่ 1 ไม่ได้ฎีกาปัญหานี้ขึ้นมา ศาลฎีกาก็เห็นสมควรแก้ไขเสียให้ถูกต้อง เพราะเป็นปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกคำขอของโจทก์ที่ขอให้จำเลยที่ 1คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่ยังไม่ได้คืนแก่ผู้เสียหาย นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์(มานิตย์ จิตต์จันทร์กลับ-มงคล เปาอินทร์-ครีภูมิ สุวรรณโรจน์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1 คดีเรื่องนี้เป็นตัวอย่างการวินิจฉัยปัญหาข้อเท็จจริงอีกเรื่องหนึ่ง คดีมีปัญหาว่าจำเลยที่ 1 ได้กระทำผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนการปล้นทรัพย์หรือไม่ ซึ่งศาลฎีกาฟังว่าไม่ใช่ผู้สนับสนุนการปล้นทรัพย์ โดยได้ตำหนิการนำสืบพยานหลักฐานของโจทก์หลายประการว่ารับฟังไม่ได้หรือมีน้ำหนักน้อยเพราะเหตุใดเป็นตัวอย่างได้ดีว่า หากเราเป็นโจทก์และได้นำสืบพยานเพียงเท่าที่ปรากฏในคำพิพากษาของศาลฎีกาก็เชื่อได้เลยว่า โอกาสที่จะรับฟังได้คงมีน้อย เราควรจะขยายแนวนำสืบพยานในข้อที่มีน้ำหนักน้อยให้มีน้ำหนักมากขึ้นตามแนวที่ศาลฎีกาวินิจฉัย เช่น นำสืบว่าผู้เสียหายจำอาวุธปืนของกลางได้ เพราะนอกจากมีลักษณะเหมือนกันแล้วอาจจะนำสืบให้ชัดเจนยิ่งขึ้นว่าปืนดังกล่าวมีตำหนิพิเศษอย่างไรจึงทำให้เห็นแตกต่างกับปืนอื่น ๆ เป็นต้น หรือเวลานำสืบก็ควรจะถามพยานให้แจ้งชัดลงไปเลยว่า เหตุที่พยานจำได้ว่ารถจักรยานยนต์ของกลางเป็นรถที่คนร้ายใช้ในการพาทรัพย์หลบหนีไป เป็นด้วยเหตุใดอาจจะเป็นด้วยมีสีหรือขนาดหรือมีตำหนิพิเศษอย่างไร หากนำสืบได้อย่างนี้ก็แสดงว่าเราได้ทำหน้าที่ของโจทก์ได้สมบูรณ์เต็มที่แล้ว ในส่วนของผู้พิพากษาเองจากคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ก็จะได้เห็นตัวอย่างแนวการวินิจฉัยของศาลสูงว่าข้อเท็จจริงที่จะรับฟังได้ควรจะประกอบด้วยข้อเท็จจริงอย่างไรบ้าง เพราะท่านที่เป็นผู้พิพากษามักจะมีคำถามอยู่ในใจอยู่เสมอว่าข้อเท็จจริงเพียงเท่านี้ฟังได้แล้วหรือยัง หรือเคยมีแนวคำพิพากษาศาลฎีกาในกรณีเช่นนี้มาบ้างแล้วหรือไม่ การที่จะตอบปัญหาอย่างนั้นได้จำต้องอาศัยการศึกษาแนวคำพิพากษาศาลฎีกาต่าง ๆ เป็นบทเรียน 2 ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาได้บัญญัติเรื่องการฟ้องร้องคดีแพ่งในคำฟ้องเดียวกับคดีอาญาได้ด้วย โดยเรียกว่าการฟ้องคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญา ในการที่ผู้เสียหายเป็นโจทก์ฟ้องคดีเอง กฎหมายไม่ได้จำกัดสิทธิของผู้เสียหายในส่วนที่เกี่ยวกับคำฟ้องคดีแพ่งเลย ดังนั้นในคดีอาญาที่ผู้เสียหายเป็นโจทก์ไม่ว่าข้อหาใด ๆ ก็แล้วแต่ หากผู้เสียหายมีสิทธิฟ้องคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกันในลักษณะอย่างไรแล้ว ก็สามารถดำเนินการได้เต็มที่ แต่สำหรับคดีที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาได้จำกัดสิทธิของพนักงานอัยการไว้ตามมาตรา 43 โดยมีหลักการสำคัญ 3 ประการ คือ (1) คดีที่พนักงานอัยการฟ้องคดีแพ่งมาในคดีอาญาได้ จำกัดเฉพาะคดี 9 ลักษณะเท่านั้น คือ คดีลักทรัพย์ วิ่งราว ชิงทรัพย์ปล้นทรัพย์ โจรสลัด กรรโชก ฉ้อโกง ยักยอก และรับของโจร เฉพาะคดียักยอกนั้นหมายความรวมถึงเจ้าพนักงานยักยอกตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 147 ด้วย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 631/2511และ 702/2532) (2) คดีดังกล่าวพนักงานอัยการสามารถเรียกได้เฉพาะทรัพย์สินหรือราคาคืนจากจำเลยแทนผู้เสียหายได้เท่านั้น คดีแพ่งลักษณะอื่นนอกจากนี้ พนักงานอัยการไม่มีสิทธิร้องขอได้ (3) ทรัพย์สินหรือราคานั้น ต้องเป็นสิ่งที่ผู้เสียหายสูญเสียเนื่องจากการกระทำผิดของจำเลย ดังนั้น การที่จะดูว่าจะเข้าบทบัญญัติมาตรา 43 ดังกล่าวจึงต้องพิจารณาว่าข้อเท็จจริงเข้าหลักเกณฑ์ทั้ง 3 ข้อหรือไม่ หากข้อเท็จจริงคดีนั้นเข้าหลักเกณฑ์ไม่ครบถ้วนทั้ง 3 ข้อ ศาลก็ไม่มีอำนาจสั่งให้จำเลยคืนทรัพย์สินหรือใช้ราคา แก่ผู้เสียหายได้หรือไม่อาจสั่งตามคำขอส่วนแพ่งนั้นได้ แนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยว่าคดีไม่เข้าหลักเกณฑ์มาตรา 21 คดีที่พนักงานอัยการฟ้องไม่เข้า 9 ลักษณะ เช่น คดีโกงเจ้าหนี้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 392/2506) คดีเจ้าพนักงานปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 119-120/2518) คดีปลอมเอกสารสิทธิ และคดีตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดของพนักงานในองค์การ หรือหน่วยงานของรัฐ มาตรา 2502(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2830/2524) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3282/2524 พนักงานอัยการฟ้องจำเลยข้อหาบุกรุกและขอให้จำเลยและบริวารออกจากที่ดินที่บุกรุก เช่นนี้ศาลจะสั่งตามคำขอดังกล่าวไม่ได้ เพราะไม่มีกฎหมายให้อำนาจศาลเช่นนั้น หมายเหตุ คดีบุกรุกและคำขอส่วนแพ่งนี้ ไม่เข้าหลักเกณฑ์ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 เลย แม้คดีที่พนักงานอัยการฟ้องจะไม่เข้า 9 ลักษณะดังกล่าว แต่ถ้าสามารถแปลคำฟ้องได้ว่ามุ่งประสงค์ให้ลงโทษในความผิดฐานใดฐานหนึ่งใน9 ลักษณะนั้น ศาลย่อมสั่งให้จำเลยคืนทรัพย์หรือใช้ราคาแก่ผู้เสียหายได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1068/2514 พนักงานอัยการฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา288,289 ซึ่งเป็นความผิดต่อชีวิต แต่ในคำฟ้องได้บรรยายรายละเอียดเกี่ยวกับการกระทำของจำเลยมาด้วยว่า จำเลยยิงผู้ตายด้วยเจตนาฆ่าเพื่อความสะดวกในการที่จำเลยจะลักทรัพย์ และเมื่อยิงแล้วจำเลยยังได้ลักเอาเงินของผู้ตายและผู้เสียหายไปโดยเจตนาทุจริต และยังมีคำขอท้ายฟ้องขอให้บังคับจำเลยคืนเงินที่ลักไปด้วยดังนี้ ย่อมแปลคำฟ้องโจทก์ได้ว่า มุ่งประสงค์จะให้ลงโทษจำเลยฐานชิงทรัพย์อยู่ด้วยจึงเป็นคดีความผิดต่อชีวิตและคดีชิงทรัพย์ ซึ่งพนักงานอัยการขอให้เรียกทรัพย์สินหรือราคาแทนผู้เสียหายได้ ศาลจึงพิพากษาให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์แก่ผู้เสียหายได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 476/2515 พนักงานอัยการฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา288,289 ซึ่งเป็นความผิดต่อชีวิต แต่ในคำฟ้องได้บรรยายรายละเอียดเกี่ยวกับการกระทำของจำเลยมาด้วยว่า จำเลยยิงผู้เสียหายโดยเจตนาฆ่าเพื่อสะดวกในการลักทรัพย์ และยังมีคำขอท้ายฟ้องขอให้บังคับจำเลยคืนเงินแก่ผู้เสียหายด้วย ดังนี้ ย่อมแปลคำฟ้องของโจทก์ได้ว่ามุ่งประสงค์ที่จะให้ลงโทษจำเลยฐานชิงทรัพย์อยู่ด้วย และเมื่อศาลฟังว่าจำเลยพยายามฆ่าผู้เสียหายเพื่อความสะดวกในการลักทรัพย์หรือพาเอาทรัพย์ไป การกระทำผิดฐานชิงทรัพย์เป็นเหตุฉกรรจ์ของความผิดฐานพยายามฆ่าผู้อื่นตามมาตรา 289(7),80 อยู่แล้ว ศาลไม่จำต้องปรับบทว่าจำเลยกระทำผิดฐานชิงทรัพย์ด้วย แต่ศาลย่อมมีอำนาจสั่งให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ให้แก่ผู้เสียหายได้ คดีที่พนักงานอัยการฟ้องไม่เข้าลักษณะใดลักษณะหนึ่งใน 9 ลักษณะแต่ฟังได้ว่าจำเลยได้กระทำผิดฐานใดฐานหนึ่งใน 9 ลักษณะ ศาลก็สั่งคืนทรัพย์สินหรือใช้ราคาไม่ได้ เพราะเป็นเรื่องนอกฟ้อง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1031/2481 คดีความผิดฐานปลอมหนังสือ อัยการไม่มีอำนาจฟ้องขอให้จำเลยคืนทรัพย์แทนผู้เสียหายโดยไม่เสียค่าธรรมเนียมขึ้นมา ถึงแม้ทางพิจารณาปรากฏว่าจำเลยทำการฉ้อโกง เมื่ออัยการไม่ได้ฟ้องฐานนี้แล้วก็ไม่มีสิทธิขอคืนทรัพย์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 43 22 คดีที่พนักงานอัยการฟ้องเข้าลักษณะใดลักษณะหนึ่งใน9 ลักษณะ และฟังได้ว่าจำเลยกระทำผิดตามฟ้อง แต่ทรัพย์สินหรือราคาที่พนักงานอัยการขอมาในคำฟ้องไม่ใช่สิ่งที่ผู้เสียหายสูญเสียไปเนื่องจากการกระทำผิด ศาลก็จะยกคำขอส่วนนี้เสียเช่นกัน คำพิพากษาศาลฎีกาที่เกี่ยวกับเงินค่าไถ่ทรัพย์ในคดีรับของโจร คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1286/2519 โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาเครื่องพิมพ์ดีดเป็นเงิน1,500 บาทแก่ผู้เสียหาย แต่ผู้เสียหายได้ไถ่เครื่องพิมพ์ดีดคืนมาแล้ว จากโรงรับจำนำเป็นเงิน 350 บาท เงินค่าไถ่ที่ผู้เสียหายเสียไปนี้ มิใช่ทรัพย์สินหรือราคาทรัพย์ที่ผู้เสียหายเสียไปเนื่องจากการกระทำผิดรับของโจรของจำเลยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 จึงไม่พิพากษาให้จำเลยใช้เงินค่าไถ่แก่ผู้เสียหาย หมายเหตุ ศาลฎีกาได้วินิจฉัยทำนองเดียวกันนี้ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 660/2480 และ 442/2507 คำพิพากษาศาลฎีกาที่เกี่ยวกับค่าสินบนนำจับและค่านำจับ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 362/2481 ค่าสินบนนำจับมิใช่โทษ สิทธิเรียกร้องค่านำจับเป็นสิทธิเฉพาะตัวของผู้นำจับเอง พนักงานอัยการไม่มีอำนาจฟ้องเรียกร้องแทนผู้นำจับ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 739/2487 ในคดีที่พนักงานอัยการฟ้องจำเลยฐานขายทรัพย์ราคา 188 บาทไม่ออกใบรับเงินให้แก่ผู้ซื้อ อันเป็นความผิดตามประมวลรัษฎากรซึ่งได้มีบุคคลกล่าวหาแจ้งความให้คดีปรากฏขึ้นเพื่อจะได้รับค่าสินบนนำจับนั้น พนักงานอัยการไม่มีอำนาจฟ้องเรียกค่าสินบนแทนผู้กล่าวหาแจ้งความได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 98/2518 ค่านำจับกรณีความผิดต่อพระราชบัญญัติป้องกันการค้ากำไรเกินควรบัญญัติการจ่ายค่านำจับไว้ต่างกับพระราชบัญญัติให้บำเหน็จในการปราบปรามผู้กระทำความผิด พศ 2499 จึงอนุโลมมาให้อัยการร้องขอต่อศาลให้จ่ายเงินค่านำจับด้วยไม่ได้ ข้อนี้ศาลยกขึ้นวินิจฉัยได้โดยจำเลยมิได้อุทธรณ์ขึ้นมา หมายเหตุ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2212/2518 วินิจฉัยในทำนองเดียวกัน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 428/2518 ตามพระราชบัญญัติมาตรา ชั่ง ตวง วัด พศ 2466 แก้ไขเพิ่มเติมพศ 2477 มาตรา 3 ไม่ได้ให้อำนาจพนักงานอัยการร้องขอให้ศาลสั่งจำเลยจ่ายเงินค่าสินบนแก่ผู้จับ สิทธิเรียกร้องเอาค่าสินบนเป็นสิทธิเฉพาะตัวของผู้จับ ผู้นำจับหรือแจ้งความจับเท่านั้นที่จะร้องขอต่อศาลได้ หมายเหตุ ค่าสินบนนำจับหรือค่านำจับนั้น ไม่ใช่เงินที่พนักงานอัยการสามารถขอได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 43 แต่กฎหมายบางฉบับก็ได้บัญญัติเฉพาะให้พนักงานอัยการมีอำนาจขอเงินดังกล่าวมาฟ้องคดีอาญาได้ด้วย ซึ่งจะต้องพิจารณากฎหมายเป็นราย ๆ ไป คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 861/2497 ลักแบบพิมพ์ตั๋วรถไฟชนิดบาง สำหรับกรอกข้อความจำหน่ายแก่ผู้โดยสาร อัยการไม่มีอำนาจขอให้จำเลยในคดีลักทรัพย์นั้นใช้เงินที่ผู้รักษาแบบพิมพ์ตั๋วนั้นต้องใช้แก่องค์การรถไฟ เพราะเงินนั้นไม่ใช่ราคาทรัพย์ที่จำเลยลักโดยแท้จริง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 40/2508(ประชุมใหญ่) ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 นั้น เมื่อกรณีเป็นการฉ้อโกงเอาหนังสือสัญญากู้ไป ทรัพย์สินที่ผู้เสียหายสูญเสียไปก็คือหนังสือกู้ พนักงานอัยการคงเรียกคืนได้แต่ตัวหนังสือสัญญาเท่านั้น จะขอมาด้วยว่าถ้าหากจำเลยส่งสัญญาไม่ได้ให้ใช้เงินอันเป็นหนี้ตามสัญญาแทนนั้นหาได้ไม่ เพราะไม่อาจกล่าวได้ว่าผู้เสียหายได้สูญเสียทรัพย์สินที่มีราคาตามหนี้ในสัญญากู้ แม้หนังสือสัญญากู้สูญหายไปก็ยังฟ้องร้องเรียกหนี้กันได้ มิใช่ว่าหนี้นั้นจะพลอยสูญไปด้วย หนี้ตามสัญญากู้มีอย่างไรผู้เสียหายชอบที่จะฟ้องร้องเป็นคดีแพ่งอีกต่างหาก คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1051/2510 พนักงานอัยการไม่มีอำนาจที่จะขอให้จำเลยใช้ค่าแรงงานที่จำเลยยังไม่ได้จ่ายให้แก่ผู้เสียหาย กรณีไม่ต้องด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 เพราะค่าแรงงานหรือค่าจ้างไม่ใช่ทรัพย์สินที่จะเรียกร้องคืน แต่เป็นเรื่องที่ผู้เสียหายชอบที่จะบังคับให้จำเลยใช้ในทางแพ่ง หมายเหตุ ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 341,343,344,83 ให้ลงโทษตามมาตรา 343ซึ่งเป็นบทหนักกับคืนเงินค่าแรงแก่ผู้เสียหาย ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนแต่ศาลฎีกาพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามมาตรา 341 เท่านั้นและให้ยกคำขอเรียกให้จำเลยคืนเงินค่าแรงแก่ผู้เสียหาย โดยศาลฎีกาให้เหตุดังกล่าว ต่อมาคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3303/2531 และ 163/2532 ได้วินิจฉัยในทำนองเดียวกันว่าในคดีฉ้อโกงให้ประกอบการงานตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 344 พนักงานอัยการไม่มีอำนาจเรียกค่าแรงงานหรือค่าจ้างแทนผู้เสียหายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 เพราะมิใช่ทรัพย์สินที่ผู้เสียหายสูญเสียไปเนื่องจากการกระทำผิดของจำเลย ผู้เสียหายชอบที่จะฟ้องบังคับจำเลยในทางแพ่ง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1929/2514 ศาลฟังข้อเท็จจริงมาแล้วว่า เงินที่จำเลยที่ 3,4 และ 5ฝากไว้ในธนาคาร พยานหลักฐานโจทก์ไม่พอฟังว่าเป็นเงินที่จำเลยได้ฉ้อโกงมาจากผู้เสียหาย ศาลจึงสั่งยืมเงินดังกล่าวให้ผู้เสียหายไม่ได้ พนักงานอัยการมีคำขอให้คืนทรัพย์อันเป็นของจำเลยที่ 1 แก่ผู้เสียหายแต่ปรากฏว่าทรัพย์ที่โจทก์ขอให้คืนนั้น เป็นวัตถุพยานพยานเอกสาร และเป็นของกลางอันเป็นพยานหลักฐานแห่งคดี คำขอของโจทก์ที่ขอให้คืนทรัพย์อันเป็นของจำเลยที่ 1 แก่ผู้เสียหาย จึงมิใช่คำขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่ผู้เสียหายได้สูญเสียไปเนื่องจากการกระทำผิดตามมาตรา 43 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาที่ให้อำนาจพนักงานอัยการยื่นฟ้องคดีอาญา ขอหรือเรียกร้องแทนผู้เสียหายได้ หมายเหตุ ข้อเท็จจริงในกรณีนี้ฟังได้ว่า ทรัพย์ของกลางเป็นของจำเลยที่ 1 เมื่อทรัพย์เป็นของจำเลย ศาลจึงสั่งคืนทรัพย์นั้นแก่ผู้เสียหายไม่ได้ดังกล่าว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2197/2516 เงินค่าเข้าอยู่ในโรงแรมเป็นเพียงเงินค่าบริการที่เจ้าของโรงแรมควรจะได้มาเท่านั้น ไม่ใช่ทรัพย์สินหรือราคาที่เจ้าของโรงแรมได้สูญเสียไปเนื่องจากการกระทำความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 345 พนักงานอัยการจึงไม่มีสิทธิเรียกเงินดังกล่าวแทนเจ้าของโรงแรม 23 คดีที่พนักงานอัยการฟ้องเข้าลักษณะใดลักษณะหนึ่งใน9 ลักษณะ แต่ทางพิจารณาฟังไม่ได้ว่าจำเลยกระทำผิดตามฟ้อง ศาลมีอำนาจสั่งเกี่ยวกับทรัพย์สิน หรือราคาที่พนักงานอัยการขอดังนี้ (ก) สั่งยกคำขอ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 414/2491 โจทก์ฟ้องจำเลยกับพวกร่วมกันมีอาวุธกระทำผิดฐานจับบุคคลผู้มีชื่อไปหน่วงเหนี่ยวกักขังไว้เพื่อสินไถ่และปล้นทรัพย์ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า การกระทำของจำเลยเป็นเรื่องจับตัวนายอุทาไปบังคับเรียกเอาสินไถ่ จำเลยไม่มีความผิดฐานปล้นทรัพย์ แล้ววินิจฉัยต่อไปว่า เมื่อจำเลยไม่มีความผิดดังที่โจทก์ฟ้อง อัยการก็ไม่มีอำนาจจะเรียกทรัพย์สินหรือราคาแทนผู้เสียหายให้ได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 ให้ยกคำขอในข้อนี้เสีย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1546/2511 จำเลยเป็นเจ้าพนักงานตำรวจจับกุมผู้ที่กระทำผิดแล้วเรียกเงินจากผู้นั้น ผู้กระทำผิดมอบเงินให้ จำเลยก็ปล่อยตัวไป ดังนี้เป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 149 แต่ไม่ผิดฐานกรรโชกตามมาตรา 337 ฉะนั้น โจทก์จึงไม่มีอำนาจขอให้จำเลยคืนหรือใช้เงินตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 378/2520 ความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 149 ฐานรับสินบน ซึ่งไม่เป็นความผิดตามมาตรา 337 ฐานกรรโชก อัยการไม่มีอำนาจขอให้จำเลยใช้ราคาทรัพย์ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2375/2521 ศาลลงโทษฐานออกเช็คโดยไม่มีเงินตามเช็คแต่ไม่มีเจตนาฉ้อโกงจึงเป็นกรณีไม่ชำระหนี้ ต้องเรียกร้องราคาทรัพย์เป็นคดีแพ่งไม่ใช่คืนของที่ขายและชำระราคาด้วยเช็คเหล่านั้น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1540/2494 โจทก์ฟ้องหาว่าลักทรัพย์ วินิจฉัยว่าในฟ้องไม่ปรากฏว่าสังกะสีรายนี้ได้ถูกจับหรือยึดมาเป็นของกลางแต่อย่างใด และศาลฟังว่าจำเลยไม่มีผิดฐานลักทรัพย์ คือสังกะสีนั้นแล้ว ศาลย่อมไม่สั่งให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาสังกะสี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2248/2515 ผู้ว่าคดีเป็นโจทก์และผู้เสียหายเข้าเป็นโจทก์ร่วม ฟ้องหาว่าจำเลยฉ้อโกงรถยนต์ที่เจ้าของมอบให้โจทก์ร่วมยึดถือไว้ ขอให้ลงโทษและให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์แก่โจทก์ร่วม ศาลฟังว่าการกระทำของจำเลยไม่เป็นความผิดตามฟ้อง และเมื่อคดีได้ความว่ารถยนต์นี้ตกไปอยู่ในความครอบครองของภริยาเจ้าของรถยนต์แล้ว ทั้งรถยนต์นี้ก็ยังไม่ได้นำมาเป็นของกลางในคดี ตามรูปคดีย่อมไม่เปิดช่องให้ศาลบังคับให้จำเลยคืนรถให้โจทก์ร่วม ทั้งจะบังคับให้จำเลยใช้ราคารถยนต์ก็ไม่ได้เพราะรถยนต์ยังมีตัวอยู่ ถ้าโจทก์ร่วมประสงค์จะเรียกรถนี้คืน ก็ชอบที่จะไปดำเนินคดีกับภริยาของเจ้าของรถเป็นอีกส่วนหนึ่งต่างหาก จะมาบังคับเอาจากจำเลยในคดีนี้หาได้ไม่ หมายเหตุ ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1540/2494,2248/2515แสดงว่า หากสังกะสีหรือรถยนต์ ถูกยึดเข้ามาเป็นของกลางในคดีศาลก็จะสั่งคืนทรัพย์นั้นแก่ผู้เสียหายได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3112/2523 อัยการฟ้องจำเลยฐานฉ้อโกงศาลพิจารณาฟังว่าเป็นเรื่องผู้เสียหายและจำเลยสมัครใจเล่นแชร์กัน ซึ่งเป็นเรื่องความรับผิดทางแพ่งล้วน ๆมิใช่จำเลยได้ทรัพย์ไปโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายแต่ไม่มีเจตนาทุจริตพนักงานอัยการจึงไม่มีสิทธิที่จะเรียกเงินตามสัญญาเล่นแชร์แทนผู้เสียหายได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 702/2532 โจทก์ฟ้องว่าจำเลยยักยอกเงินที่ได้จากการจำหน่ายตราไปรษณียากรซึ่งอยู่ในความดูแลรักษาของจำเลยไป แต่โจทก์นำสืบไม่ได้ว่าจำเลยได้จำหน่ายตราไปรษณียากรดังกล่าวไปแล้วยักยอกเอาเงินที่จำหน่ายไปเป็นของจำเลย จำเลยอาจยักยอกเอาตราไปรษณียากรไปเพื่อจำหน่ายในภายหลังก็ได้ จึงลงโทษจำเลยในข้อเท็จจริงส่วนนี้ไม่ได้และจำเลยไม่ต้องใช้เงินจำนวนดังกล่าวคืนแก่ผู้เสียหาย หมายเหตุ โจทก์ฟ้องว่ายักยอกเงินไม่ได้ฟ้องว่ายักยอกตราไปรษณียากรและโจทก์สืบไม่ชัดตามฟ้อง ผลคดีจึงออกมาดังกล่าวแต่ถ้าหากฟ้องว่ายักยอกตราไปรษณียากร ผลคดีก็ไม่น่าจะแตกต่างกัน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 751-752/2532 จำเลยเป็นตัวแทนในการจัดหาคนงานส่งให้แก่บริษัท ท ซึ่งเป็นบริษัทที่ได้รับอนุญาตให้จัดหางานจากกรมแรงงาน และมีงานให้ทำในต่างประเทศ การที่จำเลยชักชวนโจทก์ร่วมให้บุตรโจทก์ร่วมสมัครไปทำงานที่ประเทศสิงคโปร์และรับเงินค่าบริการจากโจทก์ร่วม แม้บุตรของโจทก์ร่วมไม่ได้ทำงาน และจำเลยไม่อาจคืนเงินให้โจทก์ร่วมได้ เพราะได้ส่งเงินให้บริษัท ท ไปแล้วยังถือไม่ได้ว่า จำเลยมีเจตนาทุจริตจำเลยจึงไม่มีความผิดฐานฉ้อโกงและฐานจัดหางาน โดยไม่ได้รับอนุญาต ส่วนคำขอของโจทก์ให้จำเลยคืนเงินแก่โจทก์ร่วมนั้น เมื่อจำเลยเป็นเพียงตัวแทนของบริษัท ทในการจัดหางานและจำเลยได้นำเงินที่ได้รับจากโจทก์ร่วมส่งให้แก่บริษัท ท ไปแล้ว จำเลยจึงไม่ต้องคืนเงินให้แก่โจทก์ร่วม หมายเหตุ 1 พนักงานอัยการฟ้องจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 341,91 พระราชบัญญัติจัดหางาน และคุ้มครองคนหางาน พศ 2511มาตรา 7,27 กับขอให้จำเลยคืนเงินจำนวน 30,000 บาท และ 28,000 บาทให้แก่ผู้เสียหาย (คือโจทก์ร่วม 2 คน) ศาลฎีกาพิพากษายกฟ้องดังกล่าว ในคดีนี้หากข้อเท็จจริงฟังได้ว่า เงินที่จำเลยรับไว้ จำเลยยังไม่ได้ส่งไปให้บริษัท ท ศาลก็สามารถสั่งให้จำเลยคืนเงินดังกล่าวแก่โจทก์ร่วมได้ 2 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 141/2533 ฉบับนี้ก็เป็นเรื่องพนักงานอัยการฟ้องจำเลยที่ 1 ในข้อหาใช้ให้ปล้นทรัพย์ซึ่งเป็นคดีตามที่ระบุในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 แต่ทางพิจารณากลับฟังได้ว่า จำเลยที่ 1 ไม่ได้กระทำผิดฐานใช้หรือสนับสนุนในการปล้นทรัพย์ ศาลฎีกาจึงไม่สั่งให้จำเลยที่ 1 คืนทรัพย์สินหรือราคาทรัพย์แก่ผู้เสียหาย ดังข้อความตอนหนึ่งในคำพิพากษาของศาลฎีกาที่ว่า " เมื่อจำเลยที่ 1 มิได้กระทำความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนการปล้นทรัพย์รายนี้ จำเลยที่ 1 จึงไม่ต้องคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่ยังไม่ได้คืนแก่ผู้เสียหายอีก " (ข) สั่งคืนทรัพย์แก่ผู้เสียหายหากทรัพย์สินนั้นได้นำเข้าเป็นของกลางในคดี หรือได้ความว่าจำเลยยังคงยึดถือไว้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1136/2482 อัยการเป็นโจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยฐานลักทรัพย์หรือรับของโจรจำเลยต่อสู้ว่าของกลางเป็นของจำเลย เมื่อศาลไม่ฟังว่าจำเลยมีความผิด แต่ฟังว่าของกลางเป็นของเจ้าทรัพย์ ก็สั่งคืนของกลางให้เจ้าทรัพย์ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 484/2494 ในคดีที่ฟ้องหาว่าจำเลยลักทรัพย์ ขอให้ลงโทษทางอาญา และให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ด้วยนั้น แม้ศาลจะฟังว่าจำเลยเอาทรัพย์ไปจริง แต่มิได้เจตนาลักทรัพย์ก็ดี ศาลพิพากษาให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่จำเลยเอาไปให้แก่โจทก์ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 20/2496 คดีลักทรัพย์ซึ่งอัยการเป็นโจทก์และจำเลยต่อสู้กรรมสิทธิ์ศาลไม่เชื่อว่า จำเลยลักทรัพย์แต่เชื่อว่าของกลางเป็นของผู้เสียหายศาลพิพากษายกฟ้องและให้คืนของกลางแก่ผู้เสียหายได้โดยอัยการโจทก์ไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียม คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1657/2520 จำเลยที่ 2 เอาปืนของ ค ไปเพื่อต่อสู้ขัดขวางมิให้ค จับจำเลย มิได้เจตนาลักทรัพย์ จำเลยที่ 2 ส่งปืนให้จำเลยที่ 1 คเข้าแย่งปืน จำเลยที่ 1 ไม่ยอมให้เพื่อมิให้เกิดเหตุร้าย ต่อมาจำเลยที่ 1 ปฏิเสธว่าไม่ได้เอาปืนไว้และไม่คืนให้ไม่พอฟังว่าจำเลยที่ 1 เจตนาทุจริตลักปืน ไม่เป็นลักทรัพย์ ศาลให้คืนหรือใช้ราคาปืน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1039/2516 ในคดีที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ฟ้องว่าจำเลยลักทรัพย์ กับขอให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์แก่ผู้เสียหายด้วยนั้น แม้ศาลจะพิพากษายกฟ้องคดีส่วนอาญา แต่เมื่อคำขอส่วนแพ่งเป็นคำขอที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาที่โจทก์ฟ้อง ดังนี้ อำนาจของพนักงานอัยการที่จะว่ากล่าวเกี่ยวกับคำขอส่วนแพ่งยังคงมีต่อไป ศาลจึงมีอำนาจสั่งให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์แก่ผู้เสียหายได้ 3 หากคำฟ้องของพนักงานอัยการ และทางพิจารณาของศาลได้ความตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 นอกจากศาลจะได้พิจารณาพิพากษาลงโทษจำเลยตามที่ได้ความแล้ว ศาลจะต้องพิพากษาเกี่ยวกับคำขอที่ให้จำเลยคืนทรัพย์สินหรือใช้ราคาแก่ผู้เสียหายด้วยแต่การพิจารณาพิพากษาว่าจะสั่งคืนแก่ผู้เสียหายหรือไม่ ก็ต้องเป็นไปตามกฎหมายส่วนแพ่งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 40(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 676/2483) ทั้งนี้ศาลอาจจะพิพากษาอย่างใดอย่างหนึ่งดังนี้ (ก) สั่งคืนทรัพย์หรือราคาแก่ผู้เสียหาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 740/2480 อัยการโจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยฐานจำหน่ายธนบัตรปลอมกับฐานฉ้อโกง และมีคำขอให้จำเลยคืนหรือใช้ทรัพย์แก่เจ้าทรัพย์ด้วย ศาลพิพากษาลงโทษจำเลยผิดตามฟ้องและศาลมีอำนาจพิพากษาให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ให้แก่เจ้าทรัพย์ตามคำขอของอัยการโจทก์ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 884/2509(ประชุมใหญ่) โจรปล้นทรัพย์เงิน 11,962 บาท อาวุธปืนและทรัพย์อย่างอื่นรวมราคา 32,582 บาท จับจำเลยที่ 1 ได้เงิน 5,233 บาท จับจำเลยที่ 2 ได้อาวุธปืน 1 กระบอก โจทก์ฟ้องขอให้ศาลสั่งคืนเงินและอาวุธปืนที่จับได้จากจำเลยทั้งสองและให้จำเลยร่วมกันคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่ยังไม่ได้คืน 24,849 บาท แก่เจ้าทรัพย์ ดังนี้เมื่อศาลยกฟ้องจำเลยที่ 1 และคืนเงินที่จับได้จากจำเลยที่ 1 ให้จำเลยที่ 1 ไปที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาเห็นว่า ที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 2 คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่ยังไม่ได้คืนรวม 30,082 บาทไม่เกินคำขอหรือนอกไปจากที่ได้กล่าวในฟ้องของโจทก์ ตามฟ้องและคำขอท้ายฟ้องของโจทก์พอแปลได้ว่าโจทก์ได้มีคำขอให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์สินทั้งหมดที่คนร้ายปล้นเอาไป และยังไม่ได้คืนแก่เจ้าทรัพย์เพราะข้อความที่ขอให้ศาลสั่งคืนอาวุธปืน กับเงิน 5,233บาท แก่เจ้าทรัพย์ก็เป็นส่วนหนึ่งแห่งคำขอให้คืนหรือชดใช้ราคาทรัพย์ที่คนร้ายปล้นเอาไป เมื่อจำนวนเงิน 5,233 บาท ที่จับได้จากจำเลยที่ 1 จะเอาคืนหรือใช้ให้แก่เจ้าทรัพย์ไม่ได้เพราะศาลยกฟ้องจำเลยที่ 1 และคืนเงินจำนวนนี้ให้จำเลยที่ 1 ไป ก็ต้องถือว่าจำเลยที่ 2 ยังต้องคืนหรือใช้เงินจำนวนเงิน 5,233 บาท ให้ครบจำนวนราคาทรัพย์ที่ยังไม่ได้คืน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2414/2516 โจทก์ฟ้องว่าจำเลยปล้นเอาธนบัตรของเจ้าทรัพย์ไป 4,000 บาทต่อมาจับจำเลยได้และได้ธนบัตรจากจำเลย 1,780 บาท เป็นของกลางขอให้ลงโทษและคืนธนบัตรของกลางแก่เจ้าทรัพย์ และให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาธนบัตรแก่เจ้าทรัพย์อีก 2,220 บาท ดังนี้ เมื่อเงินของกลางนี้ผู้เสียหายมิได้เป็นเจ้าของ การที่ศาลพิพากษาให้คืนเงินของกลางแก่ผู้เสียหายย่อมไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 49,50 และเมื่อเงินของกลางนี้ไม่อาจถือว่าเป็นค่าสินไหมทดแทนที่ศาลสั่งคืนให้ผู้เสียหายแล้ว ก็ไม่ต้องนำไปหักออกจากจำนวนค่าเสียหายทั้งหมด 4,000 บาท ที่โจทก์คิดคำนวณมาในฟ้องศาลก็ย่อมพิพากษาให้จำเลยร่วมกันคืนหรือใช้เงิน 4,000 บาทแก่ผู้เสียหาย และคืนธนบัตรของกลางให้จำเลยไป หมายเหตุ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 884/2509 และ 2414/2516 นี้ดูเหมือนว่าจะเป็นการสั่งเกินคำขอของโจทก์ในคดีอาญา แต่ศาลฎีกาก็วินิจฉัยว่า ไม่เกินคำขอซึ่งเป็นตัวอย่างการสั่งคืนทรัพย์หรือใช้ราคาแก่ผู้เสียหายได้เป็นอย่างดี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 772/2520(ประชุมใหญ่) สลากกินแบ่งของผู้เสียหายที่จำเลยลักไป เป็นสลากกินแบ่งที่ถูกรางวัลแล้ว จึงเป็นทรัพย์สินที่มีราคาเท่ากับเงินรางวัลที่จะได้รับ ซึ่งเป็นราคาทรัพย์ที่จำเลยลักไปโดยแท้จริง เมื่อจำเลยนำไปรับเงิน ผู้เสียหายย่อมหมดโอกาสที่จะได้รับเงินรางวัล เท่ากับว่าต้องสูญเสียเงินจำนวนนั้นไปเนื่องจากการกระทำผิดของจำเลยโดยตรงพนักงานอัยการจึงมีสิทธิขอให้จำเลยคืนเงินรางวัลแก่ผู้เสียหายได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 964/2520 ตำรวจจับคนร้ายชิงทรัพย์โจทก์ได้ธนบัตรของกลางที่ชิงไปด้วยศาลพิพากษาลงโทษและให้คืนของกลางแก่โจทก์ ระหว่างคดีโจทก์ถูกส่งตัวข้ามแดนไปยังรัฐบาลสวิส ตำรวจต้องคืนธนบัตรแก่โจทก์ ไม่มีอำนาจยึดเงินไว้ เพื่อส่งไปยังรัฐบาลสวิส หมายเหตุ เรื่องนี้ศาลได้มีคำสั่งในคดีอาญา ให้คืนธนบัตรของกลางแก่โจทก์ซึ่งเป็นผู้เสียหายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 แล้ว แต่ตำรวจไม่ยอมคืนให้ โจทก์จึงมาฟ้องกรมตำรวจเป็นคดีแพ่งให้คืนเงินดังกล่าวให้ศาลฎีกาจึงพิพากษาให้กรมตำรวจคืนเงินแก่โจทก์ เพราะกรมตำรวจไม่มีอำนาจที่จะไม่คืนให้ได้ (ข) สั่งคืนทรัพย์หรือราคาแก่บุคคลอื่นนอกจากผู้เสียหาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1929/2527 พนักงานอัยการฟ้องว่าจำเลยชิงทรัพย์สร้อยคอทองคำและเงินสดของผู้เสียหายขอให้ลงโทษและคืนหรือใช้ราคาทรัพย์แก่ผู้เสียหายเมื่อคดีได้ความว่าเงินสดเป็นของบิดาผู้เสียหาย ศาลก็ต้องพิพากษาให้คืนหรือใช้ราคาเงินสดแก่บิดาผู้เสียหาย (ค) หากผู้เสียหายได้ทรัพย์หรือราคาคืนแล้คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33, 84,86, 340, 340 ตรี ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 11 ลงวันที่21 พฤศจิกายน 2514 ข้อ 14, 15 ริบของกลางอันดับ 7, 8, 22 ส่วนอันดับ 3, 4, 9, 15, 18, 20 คืนเจ้าของ ให้จำเลยร่วมกันคืนทรัพย์ที่ยังไม่ได้คืนแก่ผู้เสียหาย หรือมิฉะนั้นให้ชดใช้เงินจำนวน130,900 บาทแก่ผู้เสียหาย นับโทษจำเลยที่ 1 ต่อจากโทษในคดีอื่นของศาลชั้นต้นและศาลจังหวัดนราธิวาสจำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธ แต่จำเลยที่ 1 รับว่าเป็นบุคคลคนเดียวกับจำเลยในคดีที่โจทก์ขอให้นับโทษต่อศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า จำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 340, 340 ตรี ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่11 ลงวันที่ 21 พฤศจิกายน 2514 ข้อ 14, 15 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 86 วางโทษจำคุก 16 ปี คำให้การรับสารภาพชั้นสอบสวนของจำเลยที่ 1 เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา ลดโทษให้หนึ่งในสี่ คงจำคุก 12 ปี นับโทษของจำเลยที่ 1 ต่อจากโทษในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 665/2529 ของศาลชั้นต้น และคดีอาญาหมายเลขแดงที่1131/2530 และ 1132/2530 ของศาลจังหวัดนราธิวาส จำเลยที่ 2 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 357 วรรคสอง วางโทษจำคุก 4 ปีคำให้การชั้นสอบสวนของจำเลยที่ 2 เป็นประโยชน์แก่การพิจารณาลดโทษให้หนึ่งในสี่ คงจำคุก 3 ปี ของกลางศาลสั่งริบไว้ในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 834/2529 ของศาลชั้นต้นแล้ว ให้จำเลยที่ 1 คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ 130,900 บาท ที่ยังไม่ได้คืนแก่ผู้เสียหาย ข้อหาอื่นนอกจากนี้ให้ยกจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ขอให้ยกฟ้องศาลอุทธรณ์พิจารณาแล้วฟังว่า จำเลยที่ 1 ได้นำทองคำรูปพรรณเป็นล็อกเกตและสร้อยคอทองคำหนัก 2 สลึงไปให้นายชุมพี่เขยของจำเลยที่ 1 ช่วยขาย โดยจำเลยที่ 1 ได้รับทองคำรูปพรรณดังกล่าวไว้จากคนร้ายโดยรู้อยู่แล้วว่าเป็นทรัพย์ที่ได้มาโดยการกระทำความผิดฐานปล้นทรัพย์ อันเป็นความผิดฐานรับของโจร พิพากษาแก้เป็นว่าจำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 357 วรรคสองวางโทษจำคุก 4 ปี คำให้การชั้นสอบสวนของจำเลยที่ 1 เป็นประโยชน์แก่การพิจารณามีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษหนึ่งในสี่ ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 คงจำคุก 3 ปี นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาขอให้พิพากษาลงโทษจำเลยที่ 1 ตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นศาลฎีกาวินิจฉัยว่า " พิเคราะห์แล้ว คดีมีปัญหาตามฎีกาของโจทก์เพียงว่า จำเลยที่ 1 มีความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนให้คนร้ายทั้งสามคนปล้นทรัพย์ผู้เสียหายหรือไม่ เห็นว่า ผู้ที่จะมีความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนการกระทำความผิดนั้น จะต้องได้ความว่าผู้นั้นกระทำด้วยประการใด ๆ อันเป็นการช่วยเหลือ หรือให้ความสะดวกในการที่ผู้อื่นกระทำความผิดก่อนหรือขณะกระทำความผิด แม้ผู้กระทำผิดจะมิได้รู้ถึงการช่วยเหลือหรือได้ความสะดวกนั้นก็ตาม คดีสำหรับจำเลยที่ 1 โจทก์ไม่มีประจักษ์พยานมาเบิกความยืนยันว่าจำเลยที่ 1ได้กระทำการใดบ้างที่จะล่อแสดงให้ได้ความชัดว่าเป็นการช่วยเหลือหรือให้ความสะดวกในการปล้นทรัพย์ของคนร้ายทั้งสาม คงมีแต่ผู้เสียหายเบิกความว่า เจ้าพนักงานตำรวจแจ้งว่าจำเลยที่ 2 เป็นคนมอบรถจักรยานยนต์ให้คนร้าย ส่วนจำเลยที่ 1 เป็นเจ้าของอาวุธปืนที่ใช้ปล้น พยานผู้เสียหายจึงเป็นเพียงพยานบอกเล่า ส่วนเรื่องอาวุธปืนของกลางผู้เสียหายเบิกความว่า อาวุธปืนที่เจ้าพนักงานตำรวจนำมาให้พยานดูรวม 2 กระบอก พยานดูแล้วจำได้ว่าเป็นอาวุธปืนที่คนร้ายใช้จี้พยานในวันเกิดเหตุ โดยผู้เสียหายอ้างถึงเหตุที่จำได้เพียงว่าดูจากลักษณะเหมือนกันไม่ได้ให้เหตุผลอื่นใดเป็นพิเศษที่จะให้มีน้ำหนักมั่นคงพอที่จะรับฟังได้โดยปราศจากความสงสัยว่าผู้เสียหายจำอาวุธปืนได้ทั้งสองกระบอกจริง เรื่องรถจักรยานยนต์ที่คนร้ายใช้ในการพาทรัพย์หลบหนีไปก็เช่นเดียวกัน ผู้เสียหายเบิกความลอย ๆแต่เพียงว่า ดูรถจักรยานยนต์ซึ่งจอดอยู่ที่สถานีตำรวจภูธรอำเภอยะรังจำได้ว่าเป็นคันที่คนร้ายใช้ในวันเกิดเหตุ โดยไม่บอกถึงเหตุผลที่จำได้ ทั้งยังเบิกความตอบทนายจำเลยที่ 2 ถามค้านว่าเห็นแต่เพียงข้างหลังไม่ทราบว่ายี่ห้ออะไร จึงไม่น่าเชื่อว่าผู้เสียหายจำรถจักรยานยนต์ได้จริง พันตำรวจโทฉลอง ทองจันทร์พนักงานสอบสวนเบิกความว่า ที่จับจำเลยที่ 1 มีแต่คำซัดทอดของผู้ต้องหาด้วยกัน และยึดได้จดหมายที่จำเลยที่ 1 เขียนถึงคนร้ายที่ปล้นทรัพย์ ศาลฎีกาตรวจดูจดหมายของจำเลยที่ 1 ตามเอกสารหมายจ 5 ก็ไม่มีข้อความใดที่ระบุหรือพาดพิงถึงว่าจำเลยที่ 1 ช่วยเหลือหรือให้ความสะดวก คนร้ายที่ปล้นทรัพย์ผู้เสียหาย พยานโจทก์คงมีแต่คำให้การชั้นสอบสวนของจำเลยที่ 1 เอกสารหมาย จ 6 ที่ให้การว่าได้มีการนั่งปรึกษาเพื่อวางแผนปล้นที่บ้านของจำเลยที่ 1 แต่ไม่ทราบว่าจะปล้นที่ร้านไหน เพราะนายวีระ นายมนูญ นายอับดุลเลาะจะไปทำการปล้นกันเอง จำเลยที่ 1 ได้มอบอาวุธปืนลูกซองสั้น 2 กระบอกให้นายอับดุลเลาะ และให้รถจักรยานยนต์ซึ่งเป็นของจำเลยที่ 2หลังจากนั้นคนทั้งสามก็ซ้อนท้ายกันออกไป ซึ่งคำให้การชั้นสอบสวนดังกล่าวเป็นเพียงพยานบอกเล่า จำเลยที่ 1 ไม่มีโอกาสซักค้านและจำเลยที่ 1 ก็ให้การปฏิเสธอยู่ เมื่อโจทก์ไม่มีพยานอื่นมาสืบประกอบ พยานหลักฐานโจทก์จึงไม่มีน้ำหนักพอที่จะฟังว่าจำเลยที่ 1มีความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนการปล้นทรัพย์ดังที่โจทก์ฎีกาศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น อนึ่ง ข้อเท็จจริงสำหรับจำเลยที่ 1 ฟังได้แต่เพียงว่าจำเลยที่ 1 รับของโจรเฉพาะทองคำรูปพรรณเป็นล็อกเกตและสร้อยคอทองคำหนัก 2 สลึง เท่านั้นซึ่งทรัพย์ดังกล่าวปรากฏว่าผู้เสียหายได้รับคืนไปแล้ว เมื่อจำเลยที่ 1 มิได้กระทำความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนการปล้นทรัพย์รายนี้จำเลยที่ 1 จึงไม่ต้องคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่ยังไม่ได้คืนแก่ผู้เสียหายอีก แม้จำเลยที่ 1 ไม่ได้ฎีกาปัญหานี้ขึ้นมา ศาลฎีกาก็เห็นสมควรแก้ไขเสียให้ถูกต้อง เพราะเป็นปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกคำขอของโจทก์ที่ขอให้จำเลยที่ 1คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่ยังไม่ได้คืนแก่ผู้เสียหาย นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 141/2533พนักงานอัยการ จังหวัด ปัตตานีโจทก์นาย สุมิตร ธนจินดา กับพวกจำเลย ป.วิ.อ. ม. 47, ม. 195, ม. 225เมื่อข้อเท็จจริงฟังไม่ได้ว่าจำเลยกระทำความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนการปล้นทรัพย์ คงรับฟังได้เพียงว่าจำเลยกระทำความผิดฐานรับของโจร เฉพาะทองรูปพรรณ ล็อกเกต และสร้อยคอ ซึ่งทรัพย์ดังกล่าวผู้เสียหายได้รับคืนไปแล้ว ดังนี้จำเลยจึงไม่ต้องคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ส่วนที่ยังไม่ได้คืนให้แก่ผู้เสียหายอีก ปัญหานี้แม้จำเลยไม่ได้ฎีกาแต่เป็นปัญหาเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย ศาลฎีกาแก้ไขให้ถูกต้องได้โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33, 84,86, 340, 340 ตรี ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 11 ลงวันที่21 พฤศจิกายน 2514 ข้อ 14, 15 ริบของกลางอันดับ 7, 8, 22 ส่วนอันดับ 3, 4, 9, 15, 18, 20 คืนเจ้าของ ให้จำเลยร่วมกันคืนทรัพย์ที่ยังไม่ได้คืนแก่ผู้เสียหาย หรือมิฉะนั้นให้ชดใช้เงินจำนวน130,900 บาทแก่ผู้เสียหาย นับโทษจำเลยที่ 1 ต่อจากโทษในคดีอื่นของศาลชั้นต้นและศาลจังหวัดนราธิวาสจำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธ แต่จำเลยที่ 1 รับว่าเป็นบุคคลคนเดียวกับจำเลยในคดีที่โจทก์ขอให้นับโทษต่อศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า จำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 340, 340 ตรี ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่11 ลงวันที่ 21 พฤศจิกายน 2514 ข้อ 14, 15 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 86 วางโทษจำคุก 16 ปี คำให้การรับสารภาพชั้นสอบสวนของจำเลยที่ 1 เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา ลดโทษให้หนึ่งในสี่ คงจำคุก 12 ปี นับโทษของจำเลยที่ 1 ต่อจากโทษในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 665/2529 ของศาลชั้นต้น และคดีอาญาหมายเลขแดงที่1131/2530 และ 1132/2530 ของศาลจังหวัดนราธิวาส จำเลยที่ 2 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 357 วรรคสอง วางโทษจำคุก 4 ปีคำให้การชั้นสอบสวนของจำเลยที่ 2 เป็นประโยชน์แก่การพิจารณาลดโทษให้หนึ่งในสี่ คงจำคุก 3 ปี ของกลางศาลสั่งริบไว้ในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ 834/2529 ของศาลชั้นต้นแล้ว ให้จำเลยที่ 1 คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ 130,900 บาท ที่ยังไม่ได้คืนแก่ผู้เสียหาย ข้อหาอื่นนอกจากนี้ให้ยกจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ขอให้ยกฟ้องศาลอุทธรณ์พิจารณาแล้วฟังว่า จำเลยที่ 1 ได้นำทองคำรูปพรรณเป็นล็อกเกตและสร้อยคอทองคำหนัก 2 สลึงไปให้นายชุมพี่เขยของจำเลยที่ 1 ช่วยขาย โดยจำเลยที่ 1 ได้รับทองคำรูปพรรณดังกล่าวไว้จากคนร้ายโดยรู้อยู่แล้วว่าเป็นทรัพย์ที่ได้มาโดยการกระทำความผิดฐานปล้นทรัพย์ อันเป็นความผิดฐานรับของโจร พิพากษาแก้เป็นว่าจำเลยที่ 1 มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 357 วรรคสองวางโทษจำคุก 4 ปี คำให้การชั้นสอบสวนของจำเลยที่ 1 เป็นประโยชน์แก่การพิจารณามีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษหนึ่งในสี่ ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 คงจำคุก 3 ปี นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาขอให้พิพากษาลงโทษจำเลยที่ 1 ตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นศาลฎีกาวินิจฉัยว่า " พิเคราะห์แล้ว คดีมีปัญหาตามฎีกาของโจทก์เพียงว่า จำเลยที่ 1 มีความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนให้คนร้ายทั้งสามคนปล้นทรัพย์ผู้เสียหายหรือไม่ เห็นว่า ผู้ที่จะมีความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนการกระทำความผิดนั้น จะต้องได้ความว่าผู้นั้นกระทำด้วยประการใด ๆ อันเป็นการช่วยเหลือ หรือให้ความสะดวกในการที่ผู้อื่นกระทำความผิดก่อนหรือขณะกระทำความผิด แม้ผู้กระทำผิดจะมิได้รู้ถึงการช่วยเหลือหรือได้ความสะดวกนั้นก็ตาม คดีสำหรับจำเลยที่ 1 โจทก์ไม่มีประจักษ์พยานมาเบิกความยืนยันว่าจำเลยที่ 1ได้กระทำการใดบ้างที่จะล่อแสดงให้ได้ความชัดว่าเป็นการช่วยเหลือหรือให้ความสะดวกในการปล้นทรัพย์ของคนร้ายทั้งสาม คงมีแต่ผู้เสียหายเบิกความว่า เจ้าพนักงานตำรวจแจ้งว่าจำเลยที่ 2 เป็นคนมอบรถจักรยานยนต์ให้คนร้าย ส่วนจำเลยที่ 1 เป็นเจ้าของอาวุธปืนที่ใช้ปล้น พยานผู้เสียหายจึงเป็นเพียงพยานบอกเล่า ส่วนเรื่องอาวุธปืนของกลางผู้เสียหายเบิกความว่า อาวุธปืนที่เจ้าพนักงานตำรวจนำมาให้พยานดูรวม 2 กระบอก พยานดูแล้วจำได้ว่าเป็นอาวุธปืนที่คนร้ายใช้จี้พยานในวันเกิดเหตุ โดยผู้เสียหายอ้างถึงเหตุที่จำได้เพียงว่าดูจากลักษณะเหมือนกันไม่ได้ให้เหตุผลอื่นใดเป็นพิเศษที่จะให้มีน้ำหนักมั่นคงพอที่จะรับฟังได้โดยปราศจากความสงสัยว่าผู้เสียหายจำอาวุธปืนได้ทั้งสองกระบอกจริง เรื่องรถจักรยานยนต์ที่คนร้ายใช้ในการพาทรัพย์หลบหนีไปก็เช่นเดียวกัน ผู้เสียหายเบิกความลอย ๆแต่เพียงว่า ดูรถจักรยานยนต์ซึ่งจอดอยู่ที่สถานีตำรวจภูธรอำเภอยะรังจำได้ว่าเป็นคันที่คนร้ายใช้ในวันเกิดเหตุ โดยไม่บอกถึงเหตุผลที่จำได้ ทั้งยังเบิกความตอบทนายจำเลยที่ 2 ถามค้านว่าเห็นแต่เพียงข้างหลังไม่ทราบว่ายี่ห้ออะไร จึงไม่น่าเชื่อว่าผู้เสียหายจำรถจักรยานยนต์ได้จริง พันตำรวจโทฉลอง ทองจันทร์พนักงานสอบสวนเบิกความว่า ที่จับจำเลยที่ 1 มีแต่คำซัดทอดของผู้ต้องหาด้วยกัน และยึดได้จดหมายที่จำเลยที่ 1 เขียนถึงคนร้ายที่ปล้นทรัพย์ ศาลฎีกาตรวจดูจดหมายของจำเลยที่ 1 ตามเอกสารหมายจ 5 ก็ไม่มีข้อความใดที่ระบุหรือพาดพิงถึงว่าจำเลยที่ 1 ช่วยเหลือหรือให้ความสะดวก คนร้ายที่ปล้นทรัพย์ผู้เสียหาย พยานโจทก์คงมีแต่คำให้การชั้นสอบสวนของจำเลยที่ 1 เอกสารหมาย จ 6 ที่ให้การว่าได้มีการนั่งปรึกษาเพื่อวางแผนปล้นที่บ้านของจำเลยที่ 1 แต่ไม่ทราบว่าจะปล้นที่ร้านไหน เพราะนายวีระ นายมนูญ นายอับดุลเลาะจะไปทำการปล้นกันเอง จำเลยที่ 1 ได้มอบอาวุธปืนลูกซองสั้น 2 กระบอกให้นายอับดุลเลาะ และให้รถจักรยานยนต์ซึ่งเป็นของจำเลยที่ 2หลังจากนั้นคนทั้งสามก็ซ้อนท้ายกันออกไป ซึ่งคำให้การชั้นสอบสวนดังกล่าวเป็นเพียงพยานบอกเล่า จำเลยที่ 1 ไม่มีโอกาสซักค้านและจำเลยที่ 1 ก็ให้การปฏิเสธอยู่ เมื่อโจทก์ไม่มีพยานอื่นมาสืบประกอบ พยานหลักฐานโจทก์จึงไม่มีน้ำหนักพอที่จะฟังว่าจำเลยที่ 1มีความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนการปล้นทรัพย์ดังที่โจทก์ฎีกาศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น อนึ่ง ข้อเท็จจริงสำหรับจำเลยที่ 1 ฟังได้แต่เพียงว่าจำเลยที่ 1 รับของโจรเฉพาะทองคำรูปพรรณเป็นล็อกเกตและสร้อยคอทองคำหนัก 2 สลึง เท่านั้นซึ่งทรัพย์ดังกล่าวปรากฏว่าผู้เสียหายได้รับคืนไปแล้ว เมื่อจำเลยที่ 1 มิได้กระทำความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนการปล้นทรัพย์รายนี้จำเลยที่ 1 จึงไม่ต้องคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่ยังไม่ได้คืนแก่ผู้เสียหายอีก แม้จำเลยที่ 1 ไม่ได้ฎีกาปัญหานี้ขึ้นมา ศาลฎีกาก็เห็นสมควรแก้ไขเสียให้ถูกต้อง เพราะเป็นปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกคำขอของโจทก์ที่ขอให้จำเลยที่ 1คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่ยังไม่ได้คืนแก่ผู้เสียหาย นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์(มานิตย์ จิตต์จันทร์กลับ-มงคล เปาอินทร์-ครีภูมิ สุวรรณโรจน์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1 คดีเรื่องนี้เป็นตัวอย่างการวินิจฉัยปัญหาข้อเท็จจริงอีกเรื่องหนึ่ง คดีมีปัญหาว่าจำเลยที่ 1 ได้กระทำผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนการปล้นทรัพย์หรือไม่ ซึ่งศาลฎีกาฟังว่าไม่ใช่ผู้สนับสนุนการปล้นทรัพย์ โดยได้ตำหนิการนำสืบพยานหลักฐานของโจทก์หลายประการว่ารับฟังไม่ได้หรือมีน้ำหนักน้อยเพราะเหตุใดเป็นตัวอย่างได้ดีว่า หากเราเป็นโจทก์และได้นำสืบพยานเพียงเท่าที่ปรากฏในคำพิพากษาของศาลฎีกาก็เชื่อได้เลยว่า โอกาสที่จะรับฟังได้คงมีน้อย เราควรจะขยายแนวนำสืบพยานในข้อที่มีน้ำหนักน้อยให้มีน้ำหนักมากขึ้นตามแนวที่ศาลฎีกาวินิจฉัย เช่น นำสืบว่าผู้เสียหายจำอาวุธปืนของกลางได้ เพราะนอกจากมีลักษณะเหมือนกันแล้วอาจจะนำสืบให้ชัดเจนยิ่งขึ้นว่าปืนดังกล่าวมีตำหนิพิเศษอย่างไรจึงทำให้เห็นแตกต่างกับปืนอื่น ๆ เป็นต้น หรือเวลานำสืบก็ควรจะถามพยานให้แจ้งชัดลงไปเลยว่า เหตุที่พยานจำได้ว่ารถจักรยานยนต์ของกลางเป็นรถที่คนร้ายใช้ในการพาทรัพย์หลบหนีไป เป็นด้วยเหตุใดอาจจะเป็นด้วยมีสีหรือขนาดหรือมีตำหนิพิเศษอย่างไร หากนำสืบได้อย่างนี้ก็แสดงว่าเราได้ทำหน้าที่ของโจทก์ได้สมบูรณ์เต็มที่แล้ว ในส่วนของผู้พิพากษาเองจากคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ก็จะได้เห็นตัวอย่างแนวการวินิจฉัยของศาลสูงว่าข้อเท็จจริงที่จะรับฟังได้ควรจะประกอบด้วยข้อเท็จจริงอย่างไรบ้าง เพราะท่านที่เป็นผู้พิพากษามักจะมีคำถามอยู่ในใจอยู่เสมอว่าข้อเท็จจริงเพียงเท่านี้ฟังได้แล้วหรือยัง หรือเคยมีแนวคำพิพากษาศาลฎีกาในกรณีเช่นนี้มาบ้างแล้วหรือไม่ การที่จะตอบปัญหาอย่างนั้นได้จำต้องอาศัยการศึกษาแนวคำพิพากษาศาลฎีกาต่าง ๆ เป็นบทเรียน 2 ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาได้บัญญัติเรื่องการฟ้องร้องคดีแพ่งในคำฟ้องเดียวกับคดีอาญาได้ด้วย โดยเรียกว่าการฟ้องคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญา ในการที่ผู้เสียหายเป็นโจทก์ฟ้องคดีเอง กฎหมายไม่ได้จำกัดสิทธิของผู้เสียหายในส่วนที่เกี่ยวกับคำฟ้องคดีแพ่งเลย ดังนั้นในคดีอาญาที่ผู้เสียหายเป็นโจทก์ไม่ว่าข้อหาใด ๆ ก็แล้วแต่ หากผู้เสียหายมีสิทธิฟ้องคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกันในลักษณะอย่างไรแล้ว ก็สามารถดำเนินการได้เต็มที่ แต่สำหรับคดีที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาได้จำกัดสิทธิของพนักงานอัยการไว้ตามมาตรา 43 โดยมีหลักการสำคัญ 3 ประการ คือ (1) คดีที่พนักงานอัยการฟ้องคดีแพ่งมาในคดีอาญาได้ จำกัดเฉพาะคดี 9 ลักษณะเท่านั้น คือ คดีลักทรัพย์ วิ่งราว ชิงทรัพย์ปล้นทรัพย์ โจรสลัด กรรโชก ฉ้อโกง ยักยอก และรับของโจร เฉพาะคดียักยอกนั้นหมายความรวมถึงเจ้าพนักงานยักยอกตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 147 ด้วย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 631/2511และ 702/2532) (2) คดีดังกล่าวพนักงานอัยการสามารถเรียกได้เฉพาะทรัพย์สินหรือราคาคืนจากจำเลยแทนผู้เสียหายได้เท่านั้น คดีแพ่งลักษณะอื่นนอกจากนี้ พนักงานอัยการไม่มีสิทธิร้องขอได้ (3) ทรัพย์สินหรือราคานั้น ต้องเป็นสิ่งที่ผู้เสียหายสูญเสียเนื่องจากการกระทำผิดของจำเลย ดังนั้น การที่จะดูว่าจะเข้าบทบัญญัติมาตรา 43 ดังกล่าวจึงต้องพิจารณาว่าข้อเท็จจริงเข้าหลักเกณฑ์ทั้ง 3 ข้อหรือไม่ หากข้อเท็จจริงคดีนั้นเข้าหลักเกณฑ์ไม่ครบถ้วนทั้ง 3 ข้อ ศาลก็ไม่มีอำนาจสั่งให้จำเลยคืนทรัพย์สินหรือใช้ราคา แก่ผู้เสียหายได้หรือไม่อาจสั่งตามคำขอส่วนแพ่งนั้นได้ แนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยว่าคดีไม่เข้าหลักเกณฑ์มาตรา 21 คดีที่พนักงานอัยการฟ้องไม่เข้า 9 ลักษณะ เช่น คดีโกงเจ้าหนี้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 392/2506) คดีเจ้าพนักงานปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 119-120/2518) คดีปลอมเอกสารสิทธิ และคดีตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดของพนักงานในองค์การ หรือหน่วยงานของรัฐ มาตรา 2502(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2830/2524) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3282/2524 พนักงานอัยการฟ้องจำเลยข้อหาบุกรุกและขอให้จำเลยและบริวารออกจากที่ดินที่บุกรุก เช่นนี้ศาลจะสั่งตามคำขอดังกล่าวไม่ได้ เพราะไม่มีกฎหมายให้อำนาจศาลเช่นนั้น หมายเหตุ คดีบุกรุกและคำขอส่วนแพ่งนี้ ไม่เข้าหลักเกณฑ์ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 เลย แม้คดีที่พนักงานอัยการฟ้องจะไม่เข้า 9 ลักษณะดังกล่าว แต่ถ้าสามารถแปลคำฟ้องได้ว่ามุ่งประสงค์ให้ลงโทษในความผิดฐานใดฐานหนึ่งใน9 ลักษณะนั้น ศาลย่อมสั่งให้จำเลยคืนทรัพย์หรือใช้ราคาแก่ผู้เสียหายได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1068/2514 พนักงานอัยการฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา288,289 ซึ่งเป็นความผิดต่อชีวิต แต่ในคำฟ้องได้บรรยายรายละเอียดเกี่ยวกับการกระทำของจำเลยมาด้วยว่า จำเลยยิงผู้ตายด้วยเจตนาฆ่าเพื่อความสะดวกในการที่จำเลยจะลักทรัพย์ และเมื่อยิงแล้วจำเลยยังได้ลักเอาเงินของผู้ตายและผู้เสียหายไปโดยเจตนาทุจริต และยังมีคำขอท้ายฟ้องขอให้บังคับจำเลยคืนเงินที่ลักไปด้วยดังนี้ ย่อมแปลคำฟ้องโจทก์ได้ว่า มุ่งประสงค์จะให้ลงโทษจำเลยฐานชิงทรัพย์อยู่ด้วยจึงเป็นคดีความผิดต่อชีวิตและคดีชิงทรัพย์ ซึ่งพนักงานอัยการขอให้เรียกทรัพย์สินหรือราคาแทนผู้เสียหายได้ ศาลจึงพิพากษาให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์แก่ผู้เสียหายได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 476/2515 พนักงานอัยการฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา288,289 ซึ่งเป็นความผิดต่อชีวิต แต่ในคำฟ้องได้บรรยายรายละเอียดเกี่ยวกับการกระทำของจำเลยมาด้วยว่า จำเลยยิงผู้เสียหายโดยเจตนาฆ่าเพื่อสะดวกในการลักทรัพย์ และยังมีคำขอท้ายฟ้องขอให้บังคับจำเลยคืนเงินแก่ผู้เสียหายด้วย ดังนี้ ย่อมแปลคำฟ้องของโจทก์ได้ว่ามุ่งประสงค์ที่จะให้ลงโทษจำเลยฐานชิงทรัพย์อยู่ด้วย และเมื่อศาลฟังว่าจำเลยพยายามฆ่าผู้เสียหายเพื่อความสะดวกในการลักทรัพย์หรือพาเอาทรัพย์ไป การกระทำผิดฐานชิงทรัพย์เป็นเหตุฉกรรจ์ของความผิดฐานพยายามฆ่าผู้อื่นตามมาตรา 289(7),80 อยู่แล้ว ศาลไม่จำต้องปรับบทว่าจำเลยกระทำผิดฐานชิงทรัพย์ด้วย แต่ศาลย่อมมีอำนาจสั่งให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ให้แก่ผู้เสียหายได้ คดีที่พนักงานอัยการฟ้องไม่เข้าลักษณะใดลักษณะหนึ่งใน 9 ลักษณะแต่ฟังได้ว่าจำเลยได้กระทำผิดฐานใดฐานหนึ่งใน 9 ลักษณะ ศาลก็สั่งคืนทรัพย์สินหรือใช้ราคาไม่ได้ เพราะเป็นเรื่องนอกฟ้อง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1031/2481 คดีความผิดฐานปลอมหนังสือ อัยการไม่มีอำนาจฟ้องขอให้จำเลยคืนทรัพย์แทนผู้เสียหายโดยไม่เสียค่าธรรมเนียมขึ้นมา ถึงแม้ทางพิจารณาปรากฏว่าจำเลยทำการฉ้อโกง เมื่ออัยการไม่ได้ฟ้องฐานนี้แล้วก็ไม่มีสิทธิขอคืนทรัพย์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 43 22 คดีที่พนักงานอัยการฟ้องเข้าลักษณะใดลักษณะหนึ่งใน9 ลักษณะ และฟังได้ว่าจำเลยกระทำผิดตามฟ้อง แต่ทรัพย์สินหรือราคาที่พนักงานอัยการขอมาในคำฟ้องไม่ใช่สิ่งที่ผู้เสียหายสูญเสียไปเนื่องจากการกระทำผิด ศาลก็จะยกคำขอส่วนนี้เสียเช่นกัน คำพิพากษาศาลฎีกาที่เกี่ยวกับเงินค่าไถ่ทรัพย์ในคดีรับของโจร คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1286/2519 โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาเครื่องพิมพ์ดีดเป็นเงิน1,500 บาทแก่ผู้เสียหาย แต่ผู้เสียหายได้ไถ่เครื่องพิมพ์ดีดคืนมาแล้ว จากโรงรับจำนำเป็นเงิน 350 บาท เงินค่าไถ่ที่ผู้เสียหายเสียไปนี้ มิใช่ทรัพย์สินหรือราคาทรัพย์ที่ผู้เสียหายเสียไปเนื่องจากการกระทำผิดรับของโจรของจำเลยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 จึงไม่พิพากษาให้จำเลยใช้เงินค่าไถ่แก่ผู้เสียหาย หมายเหตุ ศาลฎีกาได้วินิจฉัยทำนองเดียวกันนี้ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 660/2480 และ 442/2507 คำพิพากษาศาลฎีกาที่เกี่ยวกับค่าสินบนนำจับและค่านำจับ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 362/2481 ค่าสินบนนำจับมิใช่โทษ สิทธิเรียกร้องค่านำจับเป็นสิทธิเฉพาะตัวของผู้นำจับเอง พนักงานอัยการไม่มีอำนาจฟ้องเรียกร้องแทนผู้นำจับ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 739/2487 ในคดีที่พนักงานอัยการฟ้องจำเลยฐานขายทรัพย์ราคา 188 บาทไม่ออกใบรับเงินให้แก่ผู้ซื้อ อันเป็นความผิดตามประมวลรัษฎากรซึ่งได้มีบุคคลกล่าวหาแจ้งความให้คดีปรากฏขึ้นเพื่อจะได้รับค่าสินบนนำจับนั้น พนักงานอัยการไม่มีอำนาจฟ้องเรียกค่าสินบนแทนผู้กล่าวหาแจ้งความได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 98/2518 ค่านำจับกรณีความผิดต่อพระราชบัญญัติป้องกันการค้ากำไรเกินควรบัญญัติการจ่ายค่านำจับไว้ต่างกับพระราชบัญญัติให้บำเหน็จในการปราบปรามผู้กระทำความผิด พศ 2499 จึงอนุโลมมาให้อัยการร้องขอต่อศาลให้จ่ายเงินค่านำจับด้วยไม่ได้ ข้อนี้ศาลยกขึ้นวินิจฉัยได้โดยจำเลยมิได้อุทธรณ์ขึ้นมา หมายเหตุ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2212/2518 วินิจฉัยในทำนองเดียวกัน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 428/2518 ตามพระราชบัญญัติมาตรา ชั่ง ตวง วัด พศ 2466 แก้ไขเพิ่มเติมพศ 2477 มาตรา 3 ไม่ได้ให้อำนาจพนักงานอัยการร้องขอให้ศาลสั่งจำเลยจ่ายเงินค่าสินบนแก่ผู้จับ สิทธิเรียกร้องเอาค่าสินบนเป็นสิทธิเฉพาะตัวของผู้จับ ผู้นำจับหรือแจ้งความจับเท่านั้นที่จะร้องขอต่อศาลได้ หมายเหตุ ค่าสินบนนำจับหรือค่านำจับนั้น ไม่ใช่เงินที่พนักงานอัยการสามารถขอได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 43 แต่กฎหมายบางฉบับก็ได้บัญญัติเฉพาะให้พนักงานอัยการมีอำนาจขอเงินดังกล่าวมาฟ้องคดีอาญาได้ด้วย ซึ่งจะต้องพิจารณากฎหมายเป็นราย ๆ ไป คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 861/2497 ลักแบบพิมพ์ตั๋วรถไฟชนิดบาง สำหรับกรอกข้อความจำหน่ายแก่ผู้โดยสาร อัยการไม่มีอำนาจขอให้จำเลยในคดีลักทรัพย์นั้นใช้เงินที่ผู้รักษาแบบพิมพ์ตั๋วนั้นต้องใช้แก่องค์การรถไฟ เพราะเงินนั้นไม่ใช่ราคาทรัพย์ที่จำเลยลักโดยแท้จริง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 40/2508(ประชุมใหญ่) ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 นั้น เมื่อกรณีเป็นการฉ้อโกงเอาหนังสือสัญญากู้ไป ทรัพย์สินที่ผู้เสียหายสูญเสียไปก็คือหนังสือกู้ พนักงานอัยการคงเรียกคืนได้แต่ตัวหนังสือสัญญาเท่านั้น จะขอมาด้วยว่าถ้าหากจำเลยส่งสัญญาไม่ได้ให้ใช้เงินอันเป็นหนี้ตามสัญญาแทนนั้นหาได้ไม่ เพราะไม่อาจกล่าวได้ว่าผู้เสียหายได้สูญเสียทรัพย์สินที่มีราคาตามหนี้ในสัญญากู้ แม้หนังสือสัญญากู้สูญหายไปก็ยังฟ้องร้องเรียกหนี้กันได้ มิใช่ว่าหนี้นั้นจะพลอยสูญไปด้วย หนี้ตามสัญญากู้มีอย่างไรผู้เสียหายชอบที่จะฟ้องร้องเป็นคดีแพ่งอีกต่างหาก คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1051/2510 พนักงานอัยการไม่มีอำนาจที่จะขอให้จำเลยใช้ค่าแรงงานที่จำเลยยังไม่ได้จ่ายให้แก่ผู้เสียหาย กรณีไม่ต้องด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 เพราะค่าแรงงานหรือค่าจ้างไม่ใช่ทรัพย์สินที่จะเรียกร้องคืน แต่เป็นเรื่องที่ผู้เสียหายชอบที่จะบังคับให้จำเลยใช้ในทางแพ่ง หมายเหตุ ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 341,343,344,83 ให้ลงโทษตามมาตรา 343ซึ่งเป็นบทหนักกับคืนเงินค่าแรงแก่ผู้เสียหาย ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนแต่ศาลฎีกาพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามมาตรา 341 เท่านั้นและให้ยกคำขอเรียกให้จำเลยคืนเงินค่าแรงแก่ผู้เสียหาย โดยศาลฎีกาให้เหตุดังกล่าว ต่อมาคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3303/2531 และ 163/2532 ได้วินิจฉัยในทำนองเดียวกันว่าในคดีฉ้อโกงให้ประกอบการงานตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 344 พนักงานอัยการไม่มีอำนาจเรียกค่าแรงงานหรือค่าจ้างแทนผู้เสียหายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 เพราะมิใช่ทรัพย์สินที่ผู้เสียหายสูญเสียไปเนื่องจากการกระทำผิดของจำเลย ผู้เสียหายชอบที่จะฟ้องบังคับจำเลยในทางแพ่ง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1929/2514 ศาลฟังข้อเท็จจริงมาแล้วว่า เงินที่จำเลยที่ 3,4 และ 5ฝากไว้ในธนาคาร พยานหลักฐานโจทก์ไม่พอฟังว่าเป็นเงินที่จำเลยได้ฉ้อโกงมาจากผู้เสียหาย ศาลจึงสั่งยืมเงินดังกล่าวให้ผู้เสียหายไม่ได้ พนักงานอัยการมีคำขอให้คืนทรัพย์อันเป็นของจำเลยที่ 1 แก่ผู้เสียหายแต่ปรากฏว่าทรัพย์ที่โจทก์ขอให้คืนนั้น เป็นวัตถุพยานพยานเอกสาร และเป็นของกลางอันเป็นพยานหลักฐานแห่งคดี คำขอของโจทก์ที่ขอให้คืนทรัพย์อันเป็นของจำเลยที่ 1 แก่ผู้เสียหาย จึงมิใช่คำขอให้คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่ผู้เสียหายได้สูญเสียไปเนื่องจากการกระทำผิดตามมาตรา 43 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาที่ให้อำนาจพนักงานอัยการยื่นฟ้องคดีอาญา ขอหรือเรียกร้องแทนผู้เสียหายได้ หมายเหตุ ข้อเท็จจริงในกรณีนี้ฟังได้ว่า ทรัพย์ของกลางเป็นของจำเลยที่ 1 เมื่อทรัพย์เป็นของจำเลย ศาลจึงสั่งคืนทรัพย์นั้นแก่ผู้เสียหายไม่ได้ดังกล่าว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2197/2516 เงินค่าเข้าอยู่ในโรงแรมเป็นเพียงเงินค่าบริการที่เจ้าของโรงแรมควรจะได้มาเท่านั้น ไม่ใช่ทรัพย์สินหรือราคาที่เจ้าของโรงแรมได้สูญเสียไปเนื่องจากการกระทำความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 345 พนักงานอัยการจึงไม่มีสิทธิเรียกเงินดังกล่าวแทนเจ้าของโรงแรม 23 คดีที่พนักงานอัยการฟ้องเข้าลักษณะใดลักษณะหนึ่งใน9 ลักษณะ แต่ทางพิจารณาฟังไม่ได้ว่าจำเลยกระทำผิดตามฟ้อง ศาลมีอำนาจสั่งเกี่ยวกับทรัพย์สิน หรือราคาที่พนักงานอัยการขอดังนี้ (ก) สั่งยกคำขอ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 414/2491 โจทก์ฟ้องจำเลยกับพวกร่วมกันมีอาวุธกระทำผิดฐานจับบุคคลผู้มีชื่อไปหน่วงเหนี่ยวกักขังไว้เพื่อสินไถ่และปล้นทรัพย์ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า การกระทำของจำเลยเป็นเรื่องจับตัวนายอุทาไปบังคับเรียกเอาสินไถ่ จำเลยไม่มีความผิดฐานปล้นทรัพย์ แล้ววินิจฉัยต่อไปว่า เมื่อจำเลยไม่มีความผิดดังที่โจทก์ฟ้อง อัยการก็ไม่มีอำนาจจะเรียกทรัพย์สินหรือราคาแทนผู้เสียหายให้ได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 ให้ยกคำขอในข้อนี้เสีย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1546/2511 จำเลยเป็นเจ้าพนักงานตำรวจจับกุมผู้ที่กระทำผิดแล้วเรียกเงินจากผู้นั้น ผู้กระทำผิดมอบเงินให้ จำเลยก็ปล่อยตัวไป ดังนี้เป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 149 แต่ไม่ผิดฐานกรรโชกตามมาตรา 337 ฉะนั้น โจทก์จึงไม่มีอำนาจขอให้จำเลยคืนหรือใช้เงินตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 378/2520 ความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 149 ฐานรับสินบน ซึ่งไม่เป็นความผิดตามมาตรา 337 ฐานกรรโชก อัยการไม่มีอำนาจขอให้จำเลยใช้ราคาทรัพย์ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2375/2521 ศาลลงโทษฐานออกเช็คโดยไม่มีเงินตามเช็คแต่ไม่มีเจตนาฉ้อโกงจึงเป็นกรณีไม่ชำระหนี้ ต้องเรียกร้องราคาทรัพย์เป็นคดีแพ่งไม่ใช่คืนของที่ขายและชำระราคาด้วยเช็คเหล่านั้น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1540/2494 โจทก์ฟ้องหาว่าลักทรัพย์ วินิจฉัยว่าในฟ้องไม่ปรากฏว่าสังกะสีรายนี้ได้ถูกจับหรือยึดมาเป็นของกลางแต่อย่างใด และศาลฟังว่าจำเลยไม่มีผิดฐานลักทรัพย์ คือสังกะสีนั้นแล้ว ศาลย่อมไม่สั่งให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาสังกะสี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2248/2515 ผู้ว่าคดีเป็นโจทก์และผู้เสียหายเข้าเป็นโจทก์ร่วม ฟ้องหาว่าจำเลยฉ้อโกงรถยนต์ที่เจ้าของมอบให้โจทก์ร่วมยึดถือไว้ ขอให้ลงโทษและให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์แก่โจทก์ร่วม ศาลฟังว่าการกระทำของจำเลยไม่เป็นความผิดตามฟ้อง และเมื่อคดีได้ความว่ารถยนต์นี้ตกไปอยู่ในความครอบครองของภริยาเจ้าของรถยนต์แล้ว ทั้งรถยนต์นี้ก็ยังไม่ได้นำมาเป็นของกลางในคดี ตามรูปคดีย่อมไม่เปิดช่องให้ศาลบังคับให้จำเลยคืนรถให้โจทก์ร่วม ทั้งจะบังคับให้จำเลยใช้ราคารถยนต์ก็ไม่ได้เพราะรถยนต์ยังมีตัวอยู่ ถ้าโจทก์ร่วมประสงค์จะเรียกรถนี้คืน ก็ชอบที่จะไปดำเนินคดีกับภริยาของเจ้าของรถเป็นอีกส่วนหนึ่งต่างหาก จะมาบังคับเอาจากจำเลยในคดีนี้หาได้ไม่ หมายเหตุ ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1540/2494,2248/2515แสดงว่า หากสังกะสีหรือรถยนต์ ถูกยึดเข้ามาเป็นของกลางในคดีศาลก็จะสั่งคืนทรัพย์นั้นแก่ผู้เสียหายได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3112/2523 อัยการฟ้องจำเลยฐานฉ้อโกงศาลพิจารณาฟังว่าเป็นเรื่องผู้เสียหายและจำเลยสมัครใจเล่นแชร์กัน ซึ่งเป็นเรื่องความรับผิดทางแพ่งล้วน ๆมิใช่จำเลยได้ทรัพย์ไปโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายแต่ไม่มีเจตนาทุจริตพนักงานอัยการจึงไม่มีสิทธิที่จะเรียกเงินตามสัญญาเล่นแชร์แทนผู้เสียหายได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 702/2532 โจทก์ฟ้องว่าจำเลยยักยอกเงินที่ได้จากการจำหน่ายตราไปรษณียากรซึ่งอยู่ในความดูแลรักษาของจำเลยไป แต่โจทก์นำสืบไม่ได้ว่าจำเลยได้จำหน่ายตราไปรษณียากรดังกล่าวไปแล้วยักยอกเอาเงินที่จำหน่ายไปเป็นของจำเลย จำเลยอาจยักยอกเอาตราไปรษณียากรไปเพื่อจำหน่ายในภายหลังก็ได้ จึงลงโทษจำเลยในข้อเท็จจริงส่วนนี้ไม่ได้และจำเลยไม่ต้องใช้เงินจำนวนดังกล่าวคืนแก่ผู้เสียหาย หมายเหตุ โจทก์ฟ้องว่ายักยอกเงินไม่ได้ฟ้องว่ายักยอกตราไปรษณียากรและโจทก์สืบไม่ชัดตามฟ้อง ผลคดีจึงออกมาดังกล่าวแต่ถ้าหากฟ้องว่ายักยอกตราไปรษณียากร ผลคดีก็ไม่น่าจะแตกต่างกัน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 751-752/2532 จำเลยเป็นตัวแทนในการจัดหาคนงานส่งให้แก่บริษัท ท ซึ่งเป็นบริษัทที่ได้รับอนุญาตให้จัดหางานจากกรมแรงงาน และมีงานให้ทำในต่างประเทศ การที่จำเลยชักชวนโจทก์ร่วมให้บุตรโจทก์ร่วมสมัครไปทำงานที่ประเทศสิงคโปร์และรับเงินค่าบริการจากโจทก์ร่วม แม้บุตรของโจทก์ร่วมไม่ได้ทำงาน และจำเลยไม่อาจคืนเงินให้โจทก์ร่วมได้ เพราะได้ส่งเงินให้บริษัท ท ไปแล้วยังถือไม่ได้ว่า จำเลยมีเจตนาทุจริตจำเลยจึงไม่มีความผิดฐานฉ้อโกงและฐานจัดหางาน โดยไม่ได้รับอนุญาต ส่วนคำขอของโจทก์ให้จำเลยคืนเงินแก่โจทก์ร่วมนั้น เมื่อจำเลยเป็นเพียงตัวแทนของบริษัท ทในการจัดหางานและจำเลยได้นำเงินที่ได้รับจากโจทก์ร่วมส่งให้แก่บริษัท ท ไปแล้ว จำเลยจึงไม่ต้องคืนเงินให้แก่โจทก์ร่วม หมายเหตุ 1 พนักงานอัยการฟ้องจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 341,91 พระราชบัญญัติจัดหางาน และคุ้มครองคนหางาน พศ 2511มาตรา 7,27 กับขอให้จำเลยคืนเงินจำนวน 30,000 บาท และ 28,000 บาทให้แก่ผู้เสียหาย (คือโจทก์ร่วม 2 คน) ศาลฎีกาพิพากษายกฟ้องดังกล่าว ในคดีนี้หากข้อเท็จจริงฟังได้ว่า เงินที่จำเลยรับไว้ จำเลยยังไม่ได้ส่งไปให้บริษัท ท ศาลก็สามารถสั่งให้จำเลยคืนเงินดังกล่าวแก่โจทก์ร่วมได้ 2 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 141/2533 ฉบับนี้ก็เป็นเรื่องพนักงานอัยการฟ้องจำเลยที่ 1 ในข้อหาใช้ให้ปล้นทรัพย์ซึ่งเป็นคดีตามที่ระบุในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 แต่ทางพิจารณากลับฟังได้ว่า จำเลยที่ 1 ไม่ได้กระทำผิดฐานใช้หรือสนับสนุนในการปล้นทรัพย์ ศาลฎีกาจึงไม่สั่งให้จำเลยที่ 1 คืนทรัพย์สินหรือราคาทรัพย์แก่ผู้เสียหาย ดังข้อความตอนหนึ่งในคำพิพากษาของศาลฎีกาที่ว่า " เมื่อจำเลยที่ 1 มิได้กระทำความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุนการปล้นทรัพย์รายนี้ จำเลยที่ 1 จึงไม่ต้องคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่ยังไม่ได้คืนแก่ผู้เสียหายอีก " (ข) สั่งคืนทรัพย์แก่ผู้เสียหายหากทรัพย์สินนั้นได้นำเข้าเป็นของกลางในคดี หรือได้ความว่าจำเลยยังคงยึดถือไว้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1136/2482 อัยการเป็นโจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยฐานลักทรัพย์หรือรับของโจรจำเลยต่อสู้ว่าของกลางเป็นของจำเลย เมื่อศาลไม่ฟังว่าจำเลยมีความผิด แต่ฟังว่าของกลางเป็นของเจ้าทรัพย์ ก็สั่งคืนของกลางให้เจ้าทรัพย์ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 484/2494 ในคดีที่ฟ้องหาว่าจำเลยลักทรัพย์ ขอให้ลงโทษทางอาญา และให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ด้วยนั้น แม้ศาลจะฟังว่าจำเลยเอาทรัพย์ไปจริง แต่มิได้เจตนาลักทรัพย์ก็ดี ศาลพิพากษาให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่จำเลยเอาไปให้แก่โจทก์ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 20/2496 คดีลักทรัพย์ซึ่งอัยการเป็นโจทก์และจำเลยต่อสู้กรรมสิทธิ์ศาลไม่เชื่อว่า จำเลยลักทรัพย์แต่เชื่อว่าของกลางเป็นของผู้เสียหายศาลพิพากษายกฟ้องและให้คืนของกลางแก่ผู้เสียหายได้โดยอัยการโจทก์ไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียม คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1657/2520 จำเลยที่ 2 เอาปืนของ ค ไปเพื่อต่อสู้ขัดขวางมิให้ค จับจำเลย มิได้เจตนาลักทรัพย์ จำเลยที่ 2 ส่งปืนให้จำเลยที่ 1 คเข้าแย่งปืน จำเลยที่ 1 ไม่ยอมให้เพื่อมิให้เกิดเหตุร้าย ต่อมาจำเลยที่ 1 ปฏิเสธว่าไม่ได้เอาปืนไว้และไม่คืนให้ไม่พอฟังว่าจำเลยที่ 1 เจตนาทุจริตลักปืน ไม่เป็นลักทรัพย์ ศาลให้คืนหรือใช้ราคาปืน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1039/2516 ในคดีที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ฟ้องว่าจำเลยลักทรัพย์ กับขอให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์แก่ผู้เสียหายด้วยนั้น แม้ศาลจะพิพากษายกฟ้องคดีส่วนอาญา แต่เมื่อคำขอส่วนแพ่งเป็นคำขอที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาที่โจทก์ฟ้อง ดังนี้ อำนาจของพนักงานอัยการที่จะว่ากล่าวเกี่ยวกับคำขอส่วนแพ่งยังคงมีต่อไป ศาลจึงมีอำนาจสั่งให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์แก่ผู้เสียหายได้ 3 หากคำฟ้องของพนักงานอัยการ และทางพิจารณาของศาลได้ความตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 นอกจากศาลจะได้พิจารณาพิพากษาลงโทษจำเลยตามที่ได้ความแล้ว ศาลจะต้องพิพากษาเกี่ยวกับคำขอที่ให้จำเลยคืนทรัพย์สินหรือใช้ราคาแก่ผู้เสียหายด้วยแต่การพิจารณาพิพากษาว่าจะสั่งคืนแก่ผู้เสียหายหรือไม่ ก็ต้องเป็นไปตามกฎหมายส่วนแพ่งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 40(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 676/2483) ทั้งนี้ศาลอาจจะพิพากษาอย่างใดอย่างหนึ่งดังนี้ (ก) สั่งคืนทรัพย์หรือราคาแก่ผู้เสียหาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 740/2480 อัยการโจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยฐานจำหน่ายธนบัตรปลอมกับฐานฉ้อโกง และมีคำขอให้จำเลยคืนหรือใช้ทรัพย์แก่เจ้าทรัพย์ด้วย ศาลพิพากษาลงโทษจำเลยผิดตามฟ้องและศาลมีอำนาจพิพากษาให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ให้แก่เจ้าทรัพย์ตามคำขอของอัยการโจทก์ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 884/2509(ประชุมใหญ่) โจรปล้นทรัพย์เงิน 11,962 บาท อาวุธปืนและทรัพย์อย่างอื่นรวมราคา 32,582 บาท จับจำเลยที่ 1 ได้เงิน 5,233 บาท จับจำเลยที่ 2 ได้อาวุธปืน 1 กระบอก โจทก์ฟ้องขอให้ศาลสั่งคืนเงินและอาวุธปืนที่จับได้จากจำเลยทั้งสองและให้จำเลยร่วมกันคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่ยังไม่ได้คืน 24,849 บาท แก่เจ้าทรัพย์ ดังนี้เมื่อศาลยกฟ้องจำเลยที่ 1 และคืนเงินที่จับได้จากจำเลยที่ 1 ให้จำเลยที่ 1 ไปที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาเห็นว่า ที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 2 คืนหรือใช้ราคาทรัพย์ที่ยังไม่ได้คืนรวม 30,082 บาทไม่เกินคำขอหรือนอกไปจากที่ได้กล่าวในฟ้องของโจทก์ ตามฟ้องและคำขอท้ายฟ้องของโจทก์พอแปลได้ว่าโจทก์ได้มีคำขอให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์สินทั้งหมดที่คนร้ายปล้นเอาไป และยังไม่ได้คืนแก่เจ้าทรัพย์เพราะข้อความที่ขอให้ศาลสั่งคืนอาวุธปืน กับเงิน 5,233บาท แก่เจ้าทรัพย์ก็เป็นส่วนหนึ่งแห่งคำขอให้คืนหรือชดใช้ราคาทรัพย์ที่คนร้ายปล้นเอาไป เมื่อจำนวนเงิน 5,233 บาท ที่จับได้จากจำเลยที่ 1 จะเอาคืนหรือใช้ให้แก่เจ้าทรัพย์ไม่ได้เพราะศาลยกฟ้องจำเลยที่ 1 และคืนเงินจำนวนนี้ให้จำเลยที่ 1 ไป ก็ต้องถือว่าจำเลยที่ 2 ยังต้องคืนหรือใช้เงินจำนวนเงิน 5,233 บาท ให้ครบจำนวนราคาทรัพย์ที่ยังไม่ได้คืน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2414/2516 โจทก์ฟ้องว่าจำเลยปล้นเอาธนบัตรของเจ้าทรัพย์ไป 4,000 บาทต่อมาจับจำเลยได้และได้ธนบัตรจากจำเลย 1,780 บาท เป็นของกลางขอให้ลงโทษและคืนธนบัตรของกลางแก่เจ้าทรัพย์ และให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาธนบัตรแก่เจ้าทรัพย์อีก 2,220 บาท ดังนี้ เมื่อเงินของกลางนี้ผู้เสียหายมิได้เป็นเจ้าของ การที่ศาลพิพากษาให้คืนเงินของกลางแก่ผู้เสียหายย่อมไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 49,50 และเมื่อเงินของกลางนี้ไม่อาจถือว่าเป็นค่าสินไหมทดแทนที่ศาลสั่งคืนให้ผู้เสียหายแล้ว ก็ไม่ต้องนำไปหักออกจากจำนวนค่าเสียหายทั้งหมด 4,000 บาท ที่โจทก์คิดคำนวณมาในฟ้องศาลก็ย่อมพิพากษาให้จำเลยร่วมกันคืนหรือใช้เงิน 4,000 บาทแก่ผู้เสียหาย และคืนธนบัตรของกลางให้จำเลยไป หมายเหตุ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 884/2509 และ 2414/2516 นี้ดูเหมือนว่าจะเป็นการสั่งเกินคำขอของโจทก์ในคดีอาญา แต่ศาลฎีกาก็วินิจฉัยว่า ไม่เกินคำขอซึ่งเป็นตัวอย่างการสั่งคืนทรัพย์หรือใช้ราคาแก่ผู้เสียหายได้เป็นอย่างดี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 772/2520(ประชุมใหญ่) สลากกินแบ่งของผู้เสียหายที่จำเลยลักไป เป็นสลากกินแบ่งที่ถูกรางวัลแล้ว จึงเป็นทรัพย์สินที่มีราคาเท่ากับเงินรางวัลที่จะได้รับ ซึ่งเป็นราคาทรัพย์ที่จำเลยลักไปโดยแท้จริง เมื่อจำเลยนำไปรับเงิน ผู้เสียหายย่อมหมดโอกาสที่จะได้รับเงินรางวัล เท่ากับว่าต้องสูญเสียเงินจำนวนนั้นไปเนื่องจากการกระทำผิดของจำเลยโดยตรงพนักงานอัยการจึงมีสิทธิขอให้จำเลยคืนเงินรางวัลแก่ผู้เสียหายได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 964/2520 ตำรวจจับคนร้ายชิงทรัพย์โจทก์ได้ธนบัตรของกลางที่ชิงไปด้วยศาลพิพากษาลงโทษและให้คืนของกลางแก่โจทก์ ระหว่างคดีโจทก์ถูกส่งตัวข้ามแดนไปยังรัฐบาลสวิส ตำรวจต้องคืนธนบัตรแก่โจทก์ ไม่มีอำนาจยึดเงินไว้ เพื่อส่งไปยังรัฐบาลสวิส หมายเหตุ เรื่องนี้ศาลได้มีคำสั่งในคดีอาญา ให้คืนธนบัตรของกลางแก่โจทก์ซึ่งเป็นผู้เสียหายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 43 แล้ว แต่ตำรวจไม่ยอมคืนให้ โจทก์จึงมาฟ้องกรมตำรวจเป็นคดีแพ่งให้คืนเงินดังกล่าวให้ศาลฎีกาจึงพิพากษาให้กรมตำรวจคืนเงินแก่โจทก์ เพราะกรมตำรวจไม่มีอำนาจที่จะไม่คืนให้ได้ (ข) สั่งคืนทรัพย์หรือราคาแก่บุคคลอื่นนอกจากผู้เสียหาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1929/2527 พนักงานอัยการฟ้องว่าจำเลยชิงทรัพย์สร้อยคอทองคำและเงินสดของผู้เสียหายขอให้ลงโทษและคืนหรือใช้ราคาทรัพย์แก่ผู้เสียหายเมื่อคดีได้ความว่าเงินสดเป็นของบิดาผู้เสียหาย ศาลก็ต้องพิพากษาให้คืนหรือใช้ราคาเงินสดแก่บิดาผู้เสียหาย (ค) หากผู้เสียหายได้ทรัพย์หรือราคาคืนแล้