กฎสำนักนายกรัฐมนตรีกฎสำนักนายกรัฐมนตรีฉบับที่๕๑ (พ.ศ. ๒๕๐๓)ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือนพุทธศักราช ๒๔๗๘------------ อาศัยอำนาจตามความในมาตรา๗ แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือนพุทธศักราช ๒๔๗๘ นายกรัฐมนตรีออกกฎไว้ ดังต่อไปนี้ ข้อ๑ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันโรคและศัตรูพืช แต่งเครื่องแบบพิเศษตามกฎนี้ ภาค ๑ เครื่องแบบพนักงานเจ้าหน้าที่ชาย ---------- หมวด๑ ชนิดของเครื่องแบบ ---------- ข้อ๒ เครื่องแบบมี ๒ ชนิด คือ (๑)เครื่องแบบปกติ (๒)เครื่องแบบทำงาน ข้อ๓ เครื่องแบบปกติ ประกอบด้วย (๑)หมวกทรงหม้อตาลสีขาว (๒)เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว (๓)กางเกงขายาวสีขาว (๔)รองเท้าหุ้มส้นสีขาวหรือสีดำ ข้อ๔ เครื่องแบบทำงาน มี ๒ แบบ คือ ก.เครื่องแบบสีกากี ข.เครื่องแบบสีขาว ก.เครื่องแบบสีกากี ประกอบด้วย (๑)หมวกทรงหม้อตาล หรือหมวกกันแดดสีกากี (๒)เสื้อคอพับสีกากี (๓)กางเกงขายาว หรือขาสั้นสีกากี (๔)เข็มขัดด้ายถักสีกากี (๕)รองเท้าหุ้มส้นสีน้ำตาล ถ้าใช้กางเกงขาสั้นให้ใช้ถุงเท้ายาวสีกากี ข.เครื่องแบบสีขาว ประกอบด้วย (๑)หมวกทรงหม้อตาล หรือหมวกกันแดดสีขาว (๒)เสื้อคอพับสีขาว (๓)กางเกงขายาว หรือขาสั้นสีขาว (๔)เข็มขัดด้ายถักสีขาว (๕)รองเท้าหุ้มส้นสีขาวหรือสีดำ ถ้าใช้กางเกงขาสั้นให้ใช้ถุงเท้ายาวสีขาว หมวด ๒ ส่วนของเครื่องแบบ ---------- ข้อ๕ หมวกมี ๔ แบบ คือ (๑)หมวกทรงหม้อตาลสีขาว มีเครื่องประกอบ คือ (ก)กะบังทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ (ข)สายรัดคางกว้าง ๑.๒ เซนติเมตร ทำด้วยดิ้นทอง ปลายสายมีดุมโลหะตราครุฑสีทองขนาดเล็กติดอยู่ที่ริมขอบหมวกข้างละ ๑ ดุม (ค)ผ้าพันหมวกสีน้ำเงินดำ กว้าง ๔ เซนติเมตร (ง) ตราหน้าหมวกรูปครุฑปักด้วยดิ้นทอง (๒)หมวกทรงหม้อตาลสีกากี ลักษณะเช่นเดียวกับหมวกทรงหม้อตาลสีขาว (๓)หมวกกันแดดสีขาว มีสายรัดคางทำด้วยหนัง หรือวัตถุเทียมหนังสีขาว กว้าง ๑ เซนติเมตร ด้านหน้ามีตราหน้าหมวกรูปครุฑโลหะสีทองขนาดใหญ่ (๔)หมวกกันแดดสีกากีลักษณะเช่นเดียวกับหมวกกันแดดสีขาวเว้นแต่ใช้สายรัดคางสีน้ำตาล ข้อ๖ เสื้อมี ๓ แบบ คือ (๑)เสื้อคอพับสีขาว แขนยาวรัดข้อมือ ขัดดุมข้างละ ๑ ดุม หรือแขนสั้นเพียงศอกที่อกมีกระเป๋าปะข้างละ ๑ กระเป๋าตรงกลางกระเป๋ามีรอยจีบตามทางดิ่ง มีปกรูปมนชายกลางแหลมขัดดุมข้างละ ๑ ดุม ดุมทั้งสิ้นใช้ดุมขนาดเล็กลักษณะกลมแบนทำด้วยวัตถุสีกลืนกับเสื้อ และมีอินทรธนูแข็งสีน้ำเงินดำ เมื่อสวมเสื้อนี้ให้สอดชายเสื้อไว้ภายในกางเกง (๒)เสื้อคอพับสีกากี ลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อคอพับสีขาว (๓)เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว มีตะเข็บหลัง ๔ ตะเข็บ ด้านหน้ามีกระเป๋าบนและล่างข้างละ ๒ กระเป๋า เป็นกระเป๋าเจาะกระเป๋าบนมีปกมุมและชายกลางแหลม กระเป๋าล่างไม่มีปกสาบที่หน้าอกมีดุมโลหะตราครุฑสีทองขนาดใหญ่ ๕ ดุมและมีอินทรธนูแข็งสีน้ำเงินดำ ข้อ๗ กางเกงมี ๔ แบบ คือ (๑) กางเกงขายาวสีขาวไม่พับปลายขาปลายขายาวปิดตาตุ่ม กว้างไม่น้อยกว่า ๒๓เซนติเมตร และไม่เกิน ๒๖ เซนติเมตรที่ขอบเอวมีห่วงสำหรับสอดเข็มขัดทำด้วยผ้าสีเดียวกับกางเกงกว้างไม่เกิน ๑ เซนติเมตร ๕ ห่วงด้านข้างมีกระเป๋าเจาะข้างละ ๑ กระเป๋า และจะมีกระเป๋าหลังเป็นกระเป๋าเจาะไม่มีปกก็ได้ (๒)กางเกงขายาวสีกากี ลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีขาว (๓)กางเกงขาสั้นสีขาว ลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีขาว แต่ขาสั้นเพียงเข่า (๔)กางเกงขาสั้นสีกากี ลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขาสั้นสีขาว ข้อ๘ เข็มขัดมี ๒ แบบ คือ (๑) เข็มขัดด้ายถักสีขาว กว้าง ๓.๕ เซนติเมตรหัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีเงินยาว ๕.๕ เซนติเมตร กว้าง ๓.๕ เซนติเมตรพื้นเกลี้ยงกึ่งกลางมีรูปครุฑสีทอง ไม่มีเข็มสำหรับสอดรูปลายสายหุ้มด้วยโลหะสีเงินกว้าง ๑ เซนติเมตร (๒)เข็มขัดด้ายถักสีกากี ลักษณะเช่นเดียวกับเข็มขัดด้ายถักสีขาว ข้อ๙ รองเท้ามี ๓ แบบ คือ (๑)รองเท้าหุ้มส้นสีขาว (๒)รองเท้าหุ้มส้นสีน้ำตาล (๓)รองเท้าหุ้มส้นสีดำ รองเท้าทุกแบบใช้รองเท้าชนิดผูกเชือก ข้อ๑๐ ถุงเท้ามี ๒ แบบ คือ (๑)ถุงเท้ายาวสีขาว สีกากี หรือสีดำ สวมเสมอใต้เข่าและพับลง (๒)ถุงเท้าสั้น ใช้สีดังนี้ (ก)เมื่อใช้รองเท้าหุ้มส้นสีขาว ใช้ถุงเท้าสีขาว (ข)เมื่อใช้รองเท้าหุ้มส้นสีน้ำตาล ใช้ถุงเท้าสีขาว หรือสีกากี (ค)เมื่อใช้รองเท้าหุ้มส้นสีดำ ใช้ถุงเท้าสีขาว หรือสีดำ ภาค ๒ เครื่องแบบพนักงานเจ้าหน้าที่หญิง ---------- หมวด ๑ ชนิดของเครื่องแบบ ---------- ข้อ๑๑ เครื่องแบบมี ๒ ชนิด คือ (๑)เครื่องแบบปกติ (๒)เครื่องแบบทำงาน ข้อ๑๒ เครื่องแบบปกติ ประกอบด้วย (๑)หมวกพับปีก ตัวหมวกสีขาว ปีกหมวกสีน้ำเงินดำ (๒)เสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว (๓)กระโปรงสีน้ำเงินดำ ถ้าไว้ทุกข์ให้ใช้กระโปรงสีดำ (๔)เข็มขัดหนังสีน้ำเงินดำ ถ้าไว้ทุกข์ให้ใช้เข็มขัดหนังสีดำ (๕)รองเท้าหุ้มส้นสีดำ (๖)ถุงเท้ายาวสีเนื้อ ถ้าไว้ทุกข์ให้ใช้ถุงเท้ายาวสีดำ (๗)กระเป๋าถือ สีขาว สีน้ำเงินดำ หรือสีดำ มีสายถือ ถ้าไว้ทุกข์ให้ใช้กระเป๋าถือสีดำ ข้อ๑๓ เครื่องแบบทำงานมี ๒ แบบ คือ ก.เครื่องแบบสีกากี ข.เครื่องแบบลำลอง ก.เครื่องแบบสีกากี ประกอบด้วย (๑)หมวกพับปีก ตัวหมวกสีกากี ปีกหมวกสีน้ำเงินดำ (๒)เสื้อคอพับสีกากี (๓)กระโปรงสีกากี (๔)เข็มขัดหนังสีน้ำตาล (๕)รองเท้าหุ้มส้นสีน้ำตาล (๖)ถุงเท้า ถ้าใช้ให้ใช้สีเนื้อ (๗)กระเป๋าถือสีน้ำตาล มีสายคล้องไหล่ ข.เครื่องแบบลำลอง ประกอบด้วย (๑)หมวกพับปีก ตัวหมวกสีขาว ปีกหมวกสีน้ำเงินดำ (๒)เสื้อคอพับสีขาว (๓)กระโปรงสีน้ำเงินดำ (๔)เข็มขัดหนังสีน้ำเงินดำ (๕)รองเท้าหุ้มส้นสีดำ (๖)ถุงเท้า ถ้าใช้ให้ใช้สีเนื้อ (๗)กระเป๋าถือสีน้ำเงินดำหรือสีดำมีสายคล้องไหล่ หมวด๒ ส่วนของเครื่องแบบ ---------- ข้อ๑๔ หมวกมี ๒ แบบ คือ (๑)หมวกพับปีก ตัวหมวกสีขาว ปีกหมวกสีน้ำเงินดำ มีผ้าพันหมวกสีน้ำเงินดำห้อยชายหลัง ด้านหน้ามีตราหน้าหมวกรูปครุฑปักด้วยดิ้นทอง (๒)หมวกพับปีก ตัวหมวกสีกากี ปีกหมวกสีน้ำเงินดำ ลักษณะเช่นเดียวกับหมวกพับปีก ตัวหมวกสีขาว ปีกหมวกสีน้ำเงินดำ ข้อ๑๕ เสื้อมี ๓ แบบ คือ (๑) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว แบบคอป้านมีตะเข็บหลัง ๔ ตะเข็บ ด้านหน้ามีกระเป๋าล่างข้างละ ๑ กระเป๋าเป็นกระเป๋าเจาะเฉียงเล็กน้อยไม่มีปก สาบที่หน้าอกมีดุมโลหะตราครุฑสีทองขนาดเล็ก ๓ ดุม และมีอินทรธนูแข็งสีน้ำเงินดำ เสื้อแบบนี้ให้ใช้กับเสื้อเชิ้ตสีขาวแขนยาว และผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสีประกอบด้วย (๒) เสื้อคอพับสีกากี แขนยาวรัดข้อมือขัดดุมข้างละ ๑ ดุม หรือแขนสั้นเพียงศอก ที่อกมีกระเป๋าปะข้างละ ๑ กระเป๋า มีรอยจีบตามทางดิ่งมีปกรูปมนชายกลางแหลม ขัดดุมข้างละ ๑ดุมดุมทั้งสิ้นใช้ดุมโลหะตราครุฑสีทองขนาดเล็กและมีอินทรธนูแข็งสีน้ำเงินดำ เมื่อสวมเสื้อนี้ให้สอดชายเสื้อไว้ภายในกระโปรง (๓)เสื้อคอพับสีขาว ลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อคอพับสีกากี เว้นแต่ใช้ดุมโลหะตราครุฑสีเงินขนาดเล็ก ข้อ๑๖ กระโปรงมี ๓ แบบ คือ (๑)กระโปรงสีน้ำเงินดำขนาดยาวต่ำกว่าเข่าพองามมีจีบข้างแบบธรรมดา (๒)กระโปรงสีกากีลักษณะเช่นเดียวกับกระโปรงสีน้ำเงินดำ (๓)กระโปรงสีดำลักษณะเช่นเดียวกับกระโปรงสีน้ำเงินดำ ข้อ๑๗ เข็มขัดมี ๓ แบบ คือ (๑)เข็มขัดหนังสีน้ำเงินดำ กว้าง ๓ เซนติเมตร หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีเงิน ยาว ๕.๕ เซนติเมตร กว้าง ๓.๕ เซนติเมตรพื้นเกลี้ยงกึ่งกลางมีรูปครุฑสีทอง ไม่มีเข็มสำหรับสอดรู (๒)เข็มขัดหนังสีน้ำตาล ลักษณะเช่นเดียวกับเข็มขัดหนังสีน้ำเงินดำ (๓)เข็มขัดหนังสีดำ ลักษณะเช่นเดียวกับเข็มขัดหนังสีน้ำเงินดำ ข้อ๑๘ รองเท้ามี ๒ แบบ คือ (๑)รองเท้าหุ้มส้นสีดำ (๒)รองเท้าหุ้มส้นสีน้ำตาล รองเท้าทุกแบบใช้รองเท้าชนิดไม่ผูกเชือกส้นใหญ่พอควร สูงไม่เกิน ๕ เซนติเมตร ไม่มีริ้วและลวดลาย ข้อ๑๙ กระเป๋าถือมี ๔ แบบ คือ (๑)กระเป๋าถือสีน้ำเงินดำ ทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนัง สูงไม่เกิน ๒๕ เซนติเมตร ยาวไม่เกิน ๓๕ เซนติเมตรมีฝาปิดรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามุมมน มีดุมโลหะตราครุฑสีทองขนาดใหญ่ขัดฝากระเป๋า ๑ ดุม และมีสายถือ หรือสายคล้องไหล่ (๒)กระเป๋าถือสีน้ำตาล ลักษณะเช่นเดียวกับกระเป๋าถือสีน้ำเงินดำ (๓)กระเป๋าถือสีขาว ลักษณะเช่นเดียวกับกระเป๋าถือสีน้ำเงินดำ (๔)กระเป๋าถือสีดำ ลักษณะเช่นเดียวกับกระเป๋าถือสีน้ำเงินดำ ภาค ๓ อินทรธนูและเครื่องหมาย ---------- ข้อ๒๐ อินทรธนูแข็งสีน้ำเงินดำทำด้วยสักหลาดเป็นแผ่นสี่เหลี่ยมยาวตามขนาดของบ่าปลายตัดมุมเป็นสามเหลี่ยมติดดุมโลหะตราครุฑสีทองขนาดเล็ก มีส่วนกว้างดังนี้ พนักงานเจ้าหน้าที่ชายกว้าง ๕ เซนติเมตร พนักงานเจ้าหน้าที่หญิงกว้าง ๔ เซนติเมตร บนอินทรธนูแข็งสีน้ำเงินดำทั้งสองข้างมีแถบดิ้นทองตรึงตามขวางของอินทรธนู ห่างจากปลายอินทรธนูด้านไหล่ ๐.๕ เซนติเมตร มีขนาด ดังนี้ (๑)แถบขนาดพิเศษ กว้าง ๕.๕ เซนติเมตร มีเกลียวไหมสีเหลืองคาดทางขอบด้านสามหลี่ยม (๒)แถบขนาดใหญ่พิเศษ กว้าง ๑.๒ เซนติเมตร มีเกลียวไหม สีเหลืองคาดทางขอบด้านสามเหลี่ยม (๓)แถบขนาดใหญ่ กว้าง ๑.๒ เซนติเมตร (๔)แถบขนาดเล็ก กว้าง ๐.๖ เซนติเมตร บนอินทรธนูแข็งสีน้ำเงินดำทั้งสองข้างมีจำนวนแถบตามชั้น คือ ชั้น๑ แถบขนาดพิเศษกับแถบขนาดใหญ่พิเศษ ชั้น๒ แถบขนาดใหญ่ ๔ แถบ ชั้น๓ แถบขนาดใหญ่ ๓ แถบ ชั้น๔ แถบขนาดใหญ่ ๒ แถบ และแถบขนาดเล็ก ๑ แถบแทรกอยู่ระหว่างกลาง ชั้น๕ แถบขนาดใหญ่ ๒ แถบ ชั้น๖ แถบขนาดใหญ่ ๑ แถบ และแถบขนาดเล็ก ๑ แถบ ให้แถบขนาดเล็กอยู่ทางด้านไหล่ ชั้น๗ แถบขนาดใหญ่ ๑ แถบ ในกรณีมีแถบมากกว่า๑ แถบ เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๕ เซนติเมตร พนักงานเจ้าหน้าที่ผู้ใดจะใช้แถบบนอินทรธนูชั้นใดให้เป็นไปตามบัญชีท้ายกฎนี้ ข้อ๒๑ ตรานายตรวจพืช เป็นรูปอาร์มทำด้วยโลหะสีเงินลงยา กว้าง ๔ เซนติเมตร ยาว ๕.๕ เซนติเมตรตรงกลางมีรูปพระพิรุณทรงนาคและลายกระหนก ด้านบนมีคำว่านายตรวจพืช ด้านล่างมีคำว่า Piant Inspector และใต้คำว่าPlant Inspector มีเลขประจำตัวเป็นเลขอาราบิค ระหว่างคำว่านายตรวจพืช และ Plant Inspector มีลายกระหนกทั้งสองข้าง ในขณะทำหน้าที่ตรวจพืชให้พนักงานเจ้าหน้าที่ติดตรานี้กึ่งกลางกระเป๋าที่อกด้านซ้าย ข้อ๒๒ ตราหน้าหมวกมี ๒ แบบ คือ (๑)ตราหน้าหมวกรูปครุฑปักด้วยดิ้นทองบนหมอนสักหลาดสีน้ำเงินดำอยู่ในวงฐานแป้นปลายแหลมคล้ายรูปใบโพธิ์ด้านข้างตัวครุฑมีช่อชัยพฤกษ์ดิ้นทองตวัดขึ้นไปทางด้านบน มี ๒ ขนาดคือ (ก)สำหรับพนักงานเจ้าหน้าที่ชาย กว้าง ๗ เซนติเมตร สูง ๗ เซนติเมตร (ข)สำหรับพนักงานเจ้าหน้าที่หญิง กว้าง ๖ เซนติเมตร สูง ๖ เซนติเมตร (๒) ตราหน้าหมวกรูปครุฑโลหะสีทองลักษณะและขนาดเช่นเดียวกับตราหน้าหมวกรูปครุฑปักด้วยดิ้นทอง ข้อ๒๓ ดุมโลหะมี ๒ แบบ คือ ก.ดุมโลหะสีทอง ลักษณะกลมนูนเล็กน้อย มีเส้นเกลียวเชือกเป็นขอบโดยรอบ ภายในเส้นขอบมีลายดุนรูปครุฑ มี ๒ ขนาด คือ (๑)ขนาดใหญ่ เส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร (๒)ขนาดเล็ก เส้นผ่าศูนย์กลาง ๑.๕ เซนติเมตร ข.ดุมโลหะสีเงิน ลักษณะและขนาดเช่นเดียวกับดุมโลหะสีทอง ภาค ๔ เบ็ดเตล็ด ---------- ข้อ๒๔ พนักงานเจ้าหน้าที่ซึ่งแต่งเครื่องแบบพิเศษตามกฎนี้ ผู้ใดได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์หรือได้รับพระบรมราชานุญาตให้ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศได้ ให้ใช้แพรแถบอย่างเดียวกับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์นั้นทำเป็นแถบกว้าง ๑.๕ เซนติเมตรยาว ๓ เซนติเมตร ติดที่อกเสื้อข้างซ้ายเหนือกระเป๋าบนเว้นแต่เครื่องราชอิสริยาภรณ์ใด ซึ่งมีกฎหมายกำหนดให้ประดับที่อกเสื้อข้างขวาก็ให้ติดแพรแถบที่อกเสื้อข้างขวา และสำหรับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ใดมีกฎหมายกำหนดให้มีเครื่องหมายสำหรับแพรแถบให้ประดับเครื่องหมายสำหรับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์นั้นด้วย ในกรณีมีแพรแถบหลายแถบ ให้ติดเรียงกันเป็นแถวตามยาว แถวละไม่เกิน ๕ แถบ ข้อ๒๕เครื่องแบบพิเศษตามกฎนี้จะต้องแต่งในโอกาสใด ให้เป็นไปตามที่อธิบดีกรมกสิกรรมกำหนด ข้อ๒๖ให้กรมกสิกรรมสร้างหรือเขียนรูปเครื่องแบบพิเศษตัวอย่างขึ้นไว้เป็นมาตรฐานและสอดส่องควบคุมการแต่งเครื่องแบบพิเศษให้เป็นไปตามกฎนี้ ให้ไว้ณ วันที่ ๑๒ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๐๓ จอมพล ส. ธนะรัชต์ นายกรัฐมนตรี[ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย]+---------------------------------------------------------------------------------------------------+หมายเหต ุ:-เหตุผลในการประกาศใช้กฎสำนักนายกรัฐมนตรีฉบับนี้ คือ เนื่องจากพนักงานเจ้าหน้าที่ตรวจพืชไม่มีเครื่องแบบพิเศษเช่นเจ้าหน้าที่อื่นจึงไม่สะดวกที่จะปฏิบัติหน้าที่ตามด่านตรวจพืชซึ่งถือเขตตามด่านศุลกากรและห้ามบุคคลภายนอกเข้าเว้นแต่ผู้นั้นจะเป็นพนักงานเจ้าหน้าที่จึงสมควรกำหนดเครื่องแบบพิเศษของพนักงานเจ้าหน้าที่ตรวจพืชไว้[รก.๒๕๐๓/๘๔/๘๔๖/๑๘ ตุลาคม ๒๕๐๓]