ประกาศกระทรวงพาณิชย์เรื่อง กำหนดชนิด และลักษณะของมาตรวัดปริมาตรน้ำรายละเอียดของวัสดุที่ใช้ผลิต และอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด อาศัยอำนาจตามความในมาตรา๕ มาตรา ๘ วรรคสอง มาตรา ๑๖ และมาตรา ๒๖ แห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัดพ.ศ. ๒๕๔๒ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด (ฉบับที่๓) พ.ศ. ๒๕๕๗ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์โดยคำแนะนำของคณะกรรมการชั่งตวงวัดออกประกาศไว้ดังต่อไปนี้ข้อ ๑[๑] ประกาศนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดเก้าสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปข้อ ๒ ในประกาศนี้ระบบการวัดปริมาตรน้ำ (Water Measurement Systems) หมายความว่า ระบบที่ประกอบด้วยมาตรวัดปริมาตรน้ำ อุปกรณ์ควบ และอุปกรณ์เสริมอุปกรณ์ควบ (Ancillary Device) หมายความว่าอุปกรณ์ใช้งานพิเศษเฉพาะที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับผลของการวัด เช่น ส่วนตั้งศูนย์ ส่วนพิมพ์ค่าส่วนแสดงราคา ส่วนแสดงผลรวม ส่วนแปลงค่าหรือส่วนตั้งปริมาณจ่ายล่วงหน้าอุปกรณ์เสริม (Associated Device) หมายความว่าส่วนหรืออุปกรณ์ที่นอกเหนือจากอุปกรณ์ควบที่จำเป็นต้องใช้เพื่อเพิ่มความเชื่อมั่นในผลการวัดอย่างถูกต้องหรือมุ่งใช้เพื่อช่วยให้การดำเนินการในการวัดสะดวกยิ่งขึ้น หรือเป็นอุปกรณ์ที่มีผลกระทบต่อความแม่นยำในการวัดเช่น เครื่องกำจัดไอ ไส้กรอง ปั๊ม วาล์ว หรือท่อส่วนตั้งศูนย์ (Zero Setting Devices) หมายความว่า ส่วนที่ใช้ปรับให้มาตรวัดแสดงค่าเป็นศูนย์ส่วนแสดงค่า (Indicating Devices) หมายความว่าส่วนของมาตรวัดที่ใช้แสดงค่าปริมาณของสิ่งที่วัดขั้นหมายมาตรา (Scale Marks) หมายความว่า ขีดหรือเครื่องหมายอื่น ๆ บนที่แสดงค่าซึ่งใช้ระบุค่าปริมาณที่วัดค่าขั้นหมายมาตรา (Principal Scale Marks) หมายความว่า ค่าที่แสดงเป็นหน่วยของปริมาณของความแตกต่างระหว่างค่าของขั้นหมายมาตรา๒ ขั้นที่ต่อเนื่องกัน ในกรณีที่เป็นการแสดงค่าแบบแอนะล็อก หรือความแตกต่างระหว่างค่าที่แสดง๒ ค่าที่ต่อเนื่องกัน ในกรณีที่เป็นการแสดงค่าแบบดิจิทัลช่องขั้นหมายมาตรา (Scale Interval) หมายความว่าระยะระหว่างสองขั้นหมายมาตราที่ติดต่อกันโดยวัดตามแนวกึ่งกลางของขั้นหมายมาตราที่เล็กที่สุดปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ (Minimum Measured Quantity : MMQ) หมายความว่า ปริมาณน้อยที่สุดที่ระบบการวัดปริมาณนาสามารถวัดได้อย่างถูกต้องค่าเบี่ยงเบนปริมาตรจำเพาะน้อยที่สุด(Minimum Specified Quantity Deviation : Emin) หมายความว่า อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการวัดปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบอัตราการไหล (Flowrate : Q) หมายความว่า ปริมาณของของเหลวที่ไหลผ่านมาตรวัดต่อหนึ่งหน่วยเวลาอัตราการไหลต่ำสุด (Minimum Flowrate : Q๑) หมายความว่า อัตราการไหลต่ำสุดที่มาตรวัดสามารถทำงานได้โดยความคลาดเคลื่อนของมาตรวัดไม่เกินไปกว่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนดอัตราการไหลเปลี่ยนช่วง (Transitional Flowrate : Q๒) หมายความว่า ค่าอัตราการไหลที่แบ่งช่วงการไหลข้างต่ำและช่วงการไหลข้างสูงและเป็นจุดที่เปลี่ยนค่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนดตามช่วงการไหลนั้นๆอัตราการไหลสูงสุด (Permanent Flowrate : Q๓) หมายความว่า อัตราการไหลสูงสุดที่มาตรวัดสามารถทำงานได้โดยไม่เกิดความเสียหายกับตัวมาตรวัดและความคลาดเคลื่อนของการวัดปริมาตรของมาตรวัดไม่เกินไปกว่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนดอัตราการไหลทนทานสูงสุด (Overload Flowrate : Q๔) หมายความว่า อัตราการไหลสูงสุดที่มาตรวัดสามารถทำงานได้โดยไม่เกิดความเสียหายกับตัวมาตรวัดและความคลาดเคลื่อนของมาตรวัดไม่เกินไปกว่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนดภายในช่วงระยะเวลาหนึ่งซึ่งมีค่าสูงกว่าอัตราการไหลสูงสุดอัตราการไหลระบุ หมายความว่า อัตราการไหลที่มาตรวัดทำงานอย่างปกติทั้งต่อเนื่องและไม่ต่อเนื่องได้โดยความคลาดเคลื่อนของมาตรวัดไม่เกินไปกว่าอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนดและอัตราการไหลระบุมีค่าเป็น๐.๕ เท่าของอัตราการไหลสูงสุดช่วงการไหลข้างต่ำ (Lower Flowrate Zone) หมายความว่า ช่วงการไหลที่ต่ำกว่าอัตราการไหลเปลี่ยนช่วงไปจนถึงช่วงอัตราการไหลต่ำสุดช่วงการไหลข้างสูง (Upper Flowrate Zone) หมายความว่า ช่วงการไหลตั้งแต่อัตราการไหลเปลี่ยนช่วงไปจนถึงอัตราการไหลทนทานสูงสุดอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด (Maximum Permissible Errors : MPE) หมายความว่า ค่าความคลาดเคลื่อนที่ยอมให้ได้สูงสุดของมาตรวัดนั้นๆลักษณะ ๑เครื่องวัดที่อยู่ในบังคับแห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัดพ.ศ. ๒๕๔๒ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด (ฉบับที่๓) พ.ศ. ๒๕๕๗ ข้อ ๓ ให้มาตรวัดปริมาตรน้ำซึ่งเป็นการวัดปริมาณน้ำสำหรับอุปโภคและบริโภคอย่างต่อเนื่องผ่านระบบท่อและแสดงผลการวัดต่อเนื่องโดยมีอุณหภูมิทางเข้ามาตรวัดปริมาตรน้ำมีค่าตั้งแต่ ๐.๑ ไม่เกิน ๕๐ องศาเซลเซียส เป็นเครื่องวัดที่อยู่ในบังคับแห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด พ.ศ. ๒๕๔๒ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๕๗มาตรวัดปริมาตรน้ำคือ เครื่องมือที่ได้รับการออกแบบเพื่อใช้วัดและส่งจ่ายน้ำโดยปริมาตรและมีส่วนแสดงค่าเพื่อแสดงผลการวัดลักษณะ ๒ลักษณะ รายละเอียดวัสดุที่ใช้ผลิต และอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด หมวด ๑บททั่วไป ข้อ ๔ มาตรวัดปริมาตรน้ำ ที่ใช้ในการซื้อขาย หรือแลกเปลี่ยนสินค้ากับผู้อื่นหรือการให้บริการวัด หรือการใช้มาตรวัดเพื่อประโยชน์ในการคำนวณค่าตอบแทน ค่าภาษีอากรและค่าธรรมเนียมต้องมีลักษณะตามที่กำหนดไว้ในประกาศนี้ผู้ใดประสงค์จะผลิตหรือนำเข้ามาตรวัดที่มีลักษณะแตกต่างไปจากที่กำหนดไว้ในประกาศนี้ต้องผ่านการตรวจสอบจากสำนักงานกลางก่อนหากผลการตรวจสอบปรากฏว่าลักษณะของมาตรวัดดังกล่าวมีมาตรฐานไม่แตกต่างไปจากที่กำหนดไว้ในประกาศนี้และรัฐมนตรีเห็นชอบแล้ว ก็ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ให้คำรับรองมาตรวัดดังกล่าวได้ข้อ ๕ มาตรวัดปริมาตรน้ำ ต้องทำให้ถาวรและไม่เป็นเครื่องมือของการฉ้อโกงได้สะดวกมาตรวัดปริมาตรน้ำต้องทำด้วยวัสดุที่ดี มีการออกแบบและสร้างขึ้นในลักษณะที่เมื่อใช้งานอย่างปกติธรรมดาแล้วต้องมีความถูกต้องอยู่เสมอส่วนประกอบของมาตรวัดต้องทำงานได้อย่างต่อเนื่องไม่ชำรุด โค้งงอ หรือผิดเพี้ยนไปจากเดิม จนทำให้มีผลต่อความถูกต้องของมาตรวัด ในกรณีที่มีการปรับแต่งมาตรวัดซึ่งปรับแต่งแล้วต้องรักษาสภาพความถูกต้องได้อย่างเหมาะสมในกรณีที่จำเป็นสำนักงานกลางอาจทำการทดสอบต้นแบบของมาตรวัดตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่รัฐมนตรีโดยคำแนะนำของคณะกรรมการประกาศกำหนดก็ได้ข้อ ๖ มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องแสดงรายละเอียดดังต่อไปนี้ไว้บนเครื่อง โดยต้องทำให้อ่านง่าย ชัดเจน และลบเลือนยาก(๑) ชื่อ หรือเครื่องหมายการค้าของผู้ผลิต ผู้นำเข้า หรือผู้ขาย(๒) รุ่นซึ่งระบุแบบของเครื่อง(๓) เลขลำดับประจำเครื่องที่พนักงานเจ้าหน้าที่กำหนดความในวรรคหนึ่งมิให้ใช้บังคับกับส่วนประกอบที่แยกออกจากมาตรวัดซึ่งจำเป็นต่อการวัดและไม่มีผลกระทบต่อความถูกต้องของการวัดนั้น หรือมาตรวัดซึ่งโดยสภาพไม่สามารถแสดงรายละเอียดดังกล่าวได้หรือเมื่อแสดงแล้วจะทำให้เกิดความเสียหายแก่มาตรวัดนั้นข้อ ๗ ความเที่ยงของมาตรวัดปริมาตรน้ำต้องอยู่ภายในอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนดไว้ในประกาศนี้อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังให้เป็นไปตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๑๘อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการตรวจสอบมาตรวัดที่ใช้งานแล้วให้เป็นสองเท่าของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกข้อ ๘ มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องมีส่วนแสดงค่าปริมาณที่วัดที่เหมาะสมและมีจำนวนเพียงพอกับการใช้งานข้อ ๙ การแสดงค่าของมาตรวัดปริมาตรน้ำต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้(๑) การแสดงค่าแบบแอนะล็อก(ก) ขั้นหมายมาตราและส่วนชี้ค่า ต้องได้รับการออกแบบอย่างเหมาะสมและทำงานสัมพันธ์กัน(ข) ขั้นหมายมาตรา ตัวเลข ตัวอักษร หรือสัญลักษณ์ต่าง ๆ ต้องอ่านง่าย ชัดเจน และลบเลือนยาก(ค) ถ้ามีส่วนแสดงค่าหลายแห่ง ทุกแห่งต้องแสดงค่าสอดคล้องกัน(ง) ถ้ามีส่วนพิมพ์ค่า ค่าที่พิมพ์ต้องสอดคล้องกับค่าที่แสดง(๒) การแสดงค่าแบบดิจิทัล(ก) การแสดงค่าไม่ว่าจะใช้ตัวเลข ตัวอักษร หรือสัญลักษณ์อื่นใดมาประกอบกันหรือไม่ก็ตามต้องไม่ทำให้เกิดความสับสนในการอ่านค่า(ข) ถ้ามีส่วนแสดงค่าหลายแห่ง ทุกแห่งต้องแสดงค่าถูกต้องตรงกัน(ค) ถ้ามีส่วนแสดงค่าทั้งแบบดิจิทัลและแบบแอนะล็อก การแสดงค่าแบบดิจิทัลต้องสอดคล้องกับการแสดงค่าแบบแอนะล็อก(ง) ถ้ามีส่วนพิมพ์ค่า ค่าที่พิมพ์ต้องถูกต้องตรงกับค่าที่แสดง(๓) การแสดงค่าของเครื่องวัดที่คำนวณราคาได้ จำนวนเงินต้องมีความถูกต้องสอดคล้องกับปริมาณการวัดที่แสดงข้อ ๑๐ เครื่องหมายของบรรดาตัวควบคุมการทำงานส่วนแสดงค่าและอุปกรณ์ต่าง ๆ รวมทั้งสวิตช์ของมาตรวัดปริมาตรน้ำ ต้องทำให้อ่านง่ายชัดเจน และลบเลือนยากข้อ ๑๑ มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องมีที่สำหรับผนึก เพื่อป้องกันการปรับเปลี่ยนแก้ไขภายหลังการตรวจรับรองแล้วซึ่งจะทำการแก้ไข ดัดแปลง หรือซ่อมแซมมาตรวัดนั้นได้ก็ต่อเมื่อต้องทำลายผนึกก่อนข้อ ๑๒ หากมีโปรแกรมที่ใช้กับมาตรวัดปริมาตรน้ำ และโปรแกรมดังกล่าวมีผลต่อความเที่ยงของมาตรวัด(๑) โปรแกรมดังกล่าวต้องไม่ทำให้ความเที่ยงของมาตรวัดคลาดเคลื่อนเกินอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด หรือแสดงค่า พิมพ์ค่า คำนวณหรือบันทึกค่าผลการวัดคลาดเคลื่อนเกินอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดหลังจากตรวจสอบให้คำรับรองและต้องจัดให้มีวิธีการป้องกันการแก้ไขหรือปรับแต่งหรือดัดแปลงโปรแกรมด้วยวิธีผนึกทางกล (mechanical seal) หรือวิธีผนึกทางอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic seal เช่น Audit trail) หรือทั้งสองวิธีควบคู่กัน(๒) ผู้ประกอบธุรกิจเกี่ยวกับเครื่องวัดหรือผู้ครอบครอง ต้องแสดงชื่อ รุ่น และหมายเลขประจำโปรแกรม (Software Identification) บนส่วนแสดงค่า และหรือส่วนบันทึกค่าทุกครั้งที่มีการปิดเปิดมาตรวัดหรือสามารถเรียกดูได้เมื่อผู้ใช้งานหรือผู้ที่เกี่ยวข้องต้องการ(๓) ผู้ประกอบธุรกิจเกี่ยวกับเครื่องวัดหรือผู้ครอบครอง ต้องจัดทำคู่มือการใช้งานโปรแกรมให้ครบถ้วนตามการใช้งานมาตรวัด และต้องแสดงให้พนักงานเจ้าหน้าที่หรือนายตรวจชั่งตวงวัดตรวจสอบได้เสมอสำหรับโปรแกรมที่ใช้งานในส่วนต่อขยายเพิ่มเติมออกไปจากมาตรวัดผู้ประกอบธุรกิจเกี่ยวกับเครื่องวัดหรือผู้ครอบครอง ต้องดำเนินการ ดังต่อไปนี้(๑) แจ้งชื่อ รุ่น หมายเลขประจำโปรแกรม (Software Identification) พร้อมเจ้าของผลิตภัณฑ์โปรแกรม ตลอดจนรายละเอียดต่าง ๆ ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ณ สำนักงานกลางหรือสำนักงานสาขา ภายใน ๑๕ วันนับแต่วันที่ติดตั้งเสร็จ(๒) แสดงชื่อรุ่น และหมายเลขประจาโปรแกรม (Software Identification) และข้อมูลที่จำเป็นบนเครื่องมืออุปกรณ์ส่วนต่อขยายอย่างชัดเจน ลบเลือนได้ยากหมวด ๒มาตรวัดปริมาตรน้ำ ข้อ ๑๓ มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้(๑) มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องได้รับการออกแบบให้มีส่วนวัด ส่วนประมวลผล และส่วนแสดงค่าปริมาตรโดยต้องสามารถทำการวัดปริมาตรน้ำด้วยส่วนวัดอย่างต่อเนื่อง และแปลงปริมาตรของน้ำซึ่งถูกวัดไปประมวลผลแล้วแสดงค่าปริมาตรน้ำที่วัดได้(๒) ถ้ามาตรวัดปริมาตรน้ำได้รับการออกแบบเพื่อติดตั้งในลักษณะที่ยอมให้กระแสน้ำไหลย้อนกลับผ่านมาตรวัดปริมาตรน้ำได้เมื่อกระแสน้ำไหลย้อนกลับผ่านมาตรวัดปริมาตรน้ำ ส่วนวัดและส่วนแสดงค่าต้องเคลื่อนที่ย้อนกลับและต้องไม่ทำให้มาตรวัดปริมาตรน้ำเกิดความเสียหายหรือทำให้ความเที่ยงตรงในการวัดลดน้อยลง(๓) มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องทำจากวัสดุคงทนถาวรต่อการใช้งาน ไม่เกิดสนิมได้ง่ายไม่ทำปฏิกิริยาหรือเจือปนกับน้ำ และทนต่ออุณหภูมิที่เปลี่ยนแปลง(๔) มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องทนทานตลอดช่วงความดันใช้งานโดยไม่ทำให้ประสิทธิภาพการทำงานลดลงไม่ก่อให้เกิดน้ำรั่วซึมออกตามมาตรวัดปริมาตรน้ำ และไม่ทำให้รูปร่างมาตรวัดปริมาตรน้ำเปลี่ยนไปโดย(ก) มาตรวัดปริมาตรน้ำขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางน้อยกว่า ๕๐ เซนติเมตร ต้องทนความดันได้อย่างน้อย๑,๐๐๐ กิโลพาสคัล(ข) มาตรวัดปริมาตรน้ำขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางตั้งแต่ ๕๐ เซนติเมตรขึ้นไป ต้องทนความดันได้อย่างน้อย๖๐๐ กิโลพาสคัล(๕) ความดันสูญเสียตกคร่อม มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องไม่เกิน ๖๓ กิโลพาสคัล เมื่อใช้งานระหว่างอัตราการไหลต่ำสุดจนถึงอัตราการไหลสูงสุด(๖) ส่วนแสดงค่า(ก) ส่วนแสดงค่าต้องผนึกให้แน่นเพื่อป้องกันการเกิดฝ้า(ข) ส่วนแสดงค่าที่มีการแสดงค่าย่อย ต้องแสดงค่าปริมาตรน้ำให้เข้าใจได้ง่ายและชัดเจน(ค) การแสดงค่าปริมาตรน้ำอาจแสดงได้ในลักษณะอย่างหนึ่งอย่างใด ดังต่อไปนี้๑) แสดงค่าแบบแอนะล็อก โดยมีขั้นหมายมาตราและมีตัวเลขกำกับขั้นหมายมาตราและจะประกอบด้วย๑ ส่วน หรือหลายส่วนภายในหน้าปัดเดียวกันก็ได้๒)แสดงค่าแบบดิจิทัล๓)แสดงค่าทั้งแบบแอนะล็อก และแบบดิจิทัลร่วมกัน(ง) มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องแสดงค่าปริมาตรเป็นหน่วยลูกบาศก์เมตร โดย๑)ตัวเลขที่แสดงค่าปริมาตรเป็นจำนวนเต็มของลูกบาศก์เมตร ต้องไม่มีพหุคูณ๒)ตัวเลขที่แสดงค่าปริมาตรเป็นจานวนเต็มของลูกบาศก์เมตร และเศษของลูกบาศก์เมตรให้แสดงด้วยสีหรือวิธีการใดๆ ที่ทำให้เห็นแตกต่างกันอย่างชัดเจน(จ) ส่วนแสดงค่าแบบดิจิทัล ชุดตัวเลขแบบดิจิทัล ต้องมีขนาดส่วนสูงไม่ต่ำกว่า ๔มิลลิเมตร(ฉ) ส่วนแสดงค่าแบบแอนะล็อก๑)ค่าขั้นหมายมาตรา ต้องแสดงค่าปริมาตรเป็นหน่วยลูกบาศก์เมตร และมีค่าเป็น ๑๐k โดยที่ k เป็นเลขจำนวนเต็มบวก จำนวนเต็มลบ หรือศูนย์และให้แสดงสัญลักษณ์ไว้ด้านข้างของส่วนแสดงค่าโดยเรียงลำดับในลักษณะx ๑๐๐๐ , x ๑๐๐ , x ๑๐ , x ๑ , x ๐.๑ ,x ๐.๐๑ , x ๐.๐๐๑๒)การหมุนของตัวชี้ค่าหรือขั้นหมายมาตราแผ่นวงกลม ให้หมุนในทิศทางตามเข็มนาฬิกา๓)ถ้าเป็นวงล้อมีตัวเลขกำกับ ให้หมุนในทิศทางหมุนขึ้น(ช) ขั้นหมายมาตราตรวจรับรอง๑) ต้องแสดงหน่วยเป็นลูกบาศก์เมตรเป็นค่า ๑ x ๑๐k ๒ x ๑๐k หรือ ๕ x ๑๐k โดยที่k เป็นเลขจำนวนเต็มบวก จำนวนเต็มลบ หรือศูนย์๒)ส่วนแสดงค่าทั้งแบบแอนะล็อกและแบบดิจิทัลร่วมกันที่มีการแสดงค่าของขั้นหมายมาตราเล็กสุดอย่างต่อเนื่องขั้นหมายมาตราตรวจรับรองบนส่วนแสดงค่าแบบแอนะล็อกมีค่าเท่ากับช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตราหรือมีค่าเท่ากับการแบ่งค่าของช่องว่างระหว่าง ๒ ค่าที่ติดกันตามรูปแบบ ๒ , ๕ หรือ ๑๐ ส่วนเท่า ๆ กัน๓)ส่วนแสดงค่าแบบดิจิทัลที่มีการแสดงค่าของขั้นหมายมาตราเล็กสุดไม่ต่อเนื่องขั้นหมายมาตราตรวจรับรองมีค่าเท่ากับค่าผลต่างระหว่างค่าขั้นหมายมาตราที่ติดกัน๔)ส่วนแสดงค่าที่มีการแสดงค่าต่อเนื่องของขั้นหมายมาตราเล็กสุด ช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตราตรวจรับรองต้องไม่น้อยกว่า๑ มิลลิเมตร และไม่มากกว่า ๕ มิลลิเมตร๕)ขั้นหมายมาตราที่สอดคล้องกันต้องมีขนาดความกว้างเท่ากันเป็นเส้นตรงสม่ำเสมอกันและต้องมีความกว้างไม่เกินกว่า๑/๔ เท่าของช่องว่างระหว่างขั้นหมายมาตรา๖)ตัวชี้ค่าต้องมีขนาดความกว้างไม่เกิน ๑ ใน ๔ ของช่องว่างระหว่างค่าขั้นหมายมาตราและไม่เกิน๐.๕ มิลลิเมตร๗)ค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรองต้องอ่านได้เท่ากับหรือละเอียดกว่าค่าที่คำนวณได้จากสมการดังต่อไปนี้ชั้นความเที่ยงค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรอง(ลูกบาศก์เมตร (ลบ.ม.))แสดงค่าต่อเนื่องของขั้นหมายมาตราแสดงค่าไม่ต่อเนื่องของขั้นหมายมาตราชั้นหนึ่ง≤Q๑ (ลบ.ม./ชม.) x ๑.๕ (ชม.) x ๐.๐๐๒๕≤Q๑(ลบ.ม./ชม.)x ๑.๕ (ชม.)x ๐.๐๐๑๒๕ชั้นสอง≤Q๑(ลบ.ม./ชม.)x ๑.๕ (ชม.)x ๐.๐๐๕๐≤Q๑(ลบ.ม./ชม.)x ๑.๕ (ชม.)x ๐.๐๐๒๕๐(ซ) ส่วนแสดงค่าของมาตรวัดปริมาตรน้ำต้องสามารถแสดงค่าปริมาตรโดยปราศจากการหมุนกลับศูนย์ดังต่อไปนี้อัตราการไหลสูงสุด (Q๓)(ลบ.ม./ชม.)ส่วนแสดงค่าของมาตรวัดปริมาตรน้ำ(อย่างน้อยที่สุด) (ลบ.ม.)Q๓ ≤ ๖.๓๙๙๙๙๖.๓ < Q๓ ≤ ๖๓๙๙๙๙๙๖๓ < Q๓ ≤ ๖๓๐๙๙๙๙๙๙๖๓๐ < Q๓ ≤ ๖๓๐๐๙๙๙๙๙๙๙(๗) มาตรวัดปริมาตรน้ำที่สามารถปรับสัดส่วนของปริมาตรที่แสดงและปริมาตรของน้ำที่ไหลผ่านจริงได้ต้องมีที่สำหรับผนึกเพื่อป้องกันการปรับแก้ไข(๘) ส่วนคำนวณและส่วนแสดงค่าแบบอิเล็กทรอนิกส์ต้องมีวิธีป้องกันการเปลี่ยนแปลงแก้ไขค่าตัวแปรค่าคงที่ใด ๆ ที่มีผลต่อความเที่ยงตรงของมาตรวัดปริมาตรน้ำ หรือมีการบันทึกเหตุการณ์การแก้ไขค่าดังกล่าว(๙) อุปกรณ์ควบและอุปกรณ์เสริมอื่น ๆ ที่เชื่อมสัญญาณผ่านอุปกรณ์เชื่อมต่อสัญญาณภายนอกของมาตรวัดปริมาตรน้ำอุปกรณ์ควบและอุปกรณ์เสริมนั้น ต้องไม่ทำให้ผลการวัดและข้อมูลการวัดผิดไปและต้องไม่สามารถส่งคำสั่งหรือข้อมูลเข้ามาตรวัดปริมาตรน้ำซึ่งทำให้มาตรวัดแสดงค่า พิมพ์ค่า คำนวณหรือบันทึกค่าผลการวัดปริมาตรผิดไปจากขณะที่ไม่มีอุปกรณ์ดังกล่าวเชื่อมต่ออยู่กับมาตรวัดปริมาตรน้ำและต้องปิดผนึกอุปกรณ์เชื่อมต่อสัญญาณภายนอกดังกล่าวด้วย(๑๐) ในกรณีที่มาตรวัดปริมาตรน้ำขับเคลื่อนด้วยแม่เหล็ก มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องมีอุปกรณ์ที่สามารถป้องกันสนามแม่เหล็กที่มีผลกระทบต่อความถูกต้องข้อ ๑๔ มาตรวัดปริมาตรน้ำอาจมีส่วนตั้งศูนย์สำหรับส่วนแสดงค่าปริมาตรส่วนกลไกการหยุดการส่งจ่าย ส่วนพิมพ์ค่า ต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้(๑) ส่วนตั้งศูนย์สำหรับส่วนแสดงค่าปริมาตร(ก) ส่วนแสดงค่าปริมาตรอาจให้มีส่วนตั้งศูนย์ ซึ่งสามารถปรับด้วยมือหรือด้วยระบบอัตโนมัติก็ได้(ข) เมื่อเริ่มทำการตั้งศูนย์ ส่วนแสดงค่าปริมาตรต้องแสดงผลไม่แตกต่างไปจากผลการวัดที่ปรากฏอยู่เดิมและจะแสดงค่าศูนย์เมื่อการตั้งศูนย์เสร็จสมบูรณ์(ค) ส่วนตั้งศูนย์ต้องไม่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงใด ๆ ต่อผลการวัด เว้นแต่การเปลี่ยนไปแสดงค่าศูนย์(ง) ในขณะที่ทำการวัด ต้องไม่มีวิธีการใดที่สามารถปรับส่วนแสดงค่าปริมาตรให้แสดงค่าเป็นศูนย์ได้(จ) ในกรณีที่เป็นส่วนแสดงค่าแบบแอนะล็อก การแสดงค่าปริมาตรหลังจากการตั้งศูนย์ให้มีความคลาดเคลื่อนได้ไม่เกินกึ่งหนึ่งของค่าเบี่ยงเบนปริมาตรจาเพาะน้อยที่สุด(Emin)(ฉ) ในกรณีที่เป็นส่วนแสดงค่าแบบดิจิทัล การแสดงค่าปริมาตรหลังจากการตั้งศูนย์ต้องไม่มีความคลาดเคลื่อนและต้องแสดงค่าเป็นศูนย์เท่านั้น(๒) ส่วนกลไกการหยุดการส่งจ่าย(ก) ค่าขั้นหมายมาตราและหน่วยการวัดของส่วนกลไกการหยุดการส่งจ่ายต้องเป็นเช่นเดียวกับส่วนแสดงค่า(ข) ต้องสามารถหยุดการส่งจ่ายได้แม่นยำ และในกรณีที่มาตรวัดสามารถตั้งค่าล่วงหน้าได้ปริมาตรหรือจำนวนเงินที่ตั้งค่าล่วงหน้าต้องแสดงค่าก่อนเริ่มทำการวัดเมื่อหยุดการส่งจ่าย ส่วนแสดงค่าต้องแสดงปริมาตรส่งจ่ายหรือราคาซื้อขายรวมตรงกับค่าที่ได้ตั้งไว้ล่วงหน้า(ค) ส่วนกำหนดการหยุดต้องทำให้กลไกการหยุดสามารถปรับระยะการหยุดได้ เพื่อให้ปริมาตรส่งจ่ายอยู่ในขอบเขตที่กำหนด(๓) ส่วนพิมพ์ค่า ให้นำความในข้อ ๑๓ (๖) (ก) (ข) (ค) (ง) (จ) และ (ฉ) มาใช้บังคับโดยอนุโลมข้อ ๑๕ มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องแสดงรายละเอียดดังต่อไปนี้ให้เห็นได้ชัดเจนและลบเลือนยาก(๑) ชั้นความเที่ยงของการวัด(๒) อัตราการไหลสูงสุด(๓) อัตราการไหลต่ำสุดหรืออัตราส่วนระหว่างอัตราการไหลสูงสุดกับอัตราการไหลต่ำสุด(๔) ปีที่ผลิต(๕) เครื่องหมายแสดงทิศทางของกระแสน้ำ(๖) ค่าความดันใช้งานสูงสุด ถ้ามีค่ามากกว่า ๑๐๐๐ กิโลพาสคัลข้อ ๑๖ ความเที่ยงของระบบการวัดปริมาตรน้ำ แบ่งเป็น๒ ชั้น ดังนี้(๑) ชั้นหนึ่ง สัญลักษณ์ ๑ หรือ 1(๒) ชั้นสอง สัญลักษณ์ ๒ หรือ 2ข้อ ๑๗ มาตรวัดปริมาตรน้ำต้องได้รับออกแบบและผลิตอยู่บนพื้นฐานระหว่างค่าอัตราการไหลสูงสุด(Q๓) หน่วยเป็นลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมง และอัตราส่วนระหว่างอัตราการไหลสูงสุด(Q๓) กับอัตราการไหลต่ำสุด (Q๑) ต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้(๑) ต้องมีอัตราการไหลสูงสุดหน่วยเป็นลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมง เป็นค่าใดค่าหนึ่งตามรายการหรือค่าสูงกว่าหรือต่ำกว่าค่าอนุกรมดังต่อไปนี้๑ ๑.๖ ๒.๕ ๔ ๖.๓๑๐ ๑๖ ๒๕ ๔๐ ๖๓๑๐๐ ๑๖๐ ๒๕๐ ๔๐๐ ๖๓๐๑๐๐๐ ๑๖๐๐ ๒๕๐๐ ๔๐๐๐ ๖๓๐๐(๒) ต้องมีอัตราส่วนระหว่างอัตราการไหลสูงสุดกับอัตราการไหลต่ำสุด เป็นค่าใดค่าหนึ่งตามรายการหรือค่าที่สูงกว่าค่าอนุกรม ดังต่อไปนี้๐ ๒.๕ ๖ ๐ ๕ ๑.๕ ๐ ๐ ๓ ๐๐๐ ๒๕ ๖๐ ๐๐ ๕๐ ๑๕ ๐๐ ๐๐ ๓๐ ๐๐(๓) ต้องมีอัตราส่วนระหว่างอัตราการไหลเปลี่ยนช่วง (Q๒) กับอัตราการไหลต่าสุด (Q๑) เท่ากับ ๑.๖(๔) ต้องมีอัตราส่วนระหว่างอัตราการไหลทนทานสูงสุด (Q๔) กับอัตราการไหลสูงสุด (Q๓) เท่ากับ ๑.๒๕(๕) ความเที่ยงชั้นหนึ่ง คือ มาตรวัดปริมาตรน้ำที่มีอัตราการไหลสูงสุดตั้งแต่๑๐๐ ลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมงขึ้นไป และมีอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตามที่กำหนดในข้อ ๑๘ของประกาศนี้(๖) ความเที่ยงชั้นสอง คือ มาตรวัดปริมาตรน้ำที่มีอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตามที่กำหนดในข้อ๑๘ ของประกาศนี้ข้อ ๑๘ อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดสำหรับการให้คำรับรองชั้นแรกและการให้คำรับรองชั้นหลังของระบบการวัดปริมาตรน้ำให้มีทั้งฝ่ายมากและฝ่ายน้อย ดังต่อไปนี้ชั้นความเที่ยงอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดเทียบกับปริมาตรที่ทดสอบ (V)ช่วงการไหลข้างต่ำช่วงการไหลข้างสูงชั้นหนึ่งอุณหภูมิทางเข้ามาตรวัดปริมาตรน้ำ- ตั้งแต่ ๐.๑ ถึง ๓๐ องศาเซลเซียส- มากกว่า ๓๐ แต่ไม่เกิน ๕๐ องศาเซลเซียส๓ % V๓ % V๑ % V๒ % Vชั้นสองอุณหภูมิทางเข้ามาตรวัดปริมาตรน้ำ- ตั้งแต่ ๐.๑ ถึง ๓๐ องศาเซลเซียส- มากกว่า ๓๐ แต่ไม่เกิน ๕๐ องศาเซลเซียส๕ % V๕ % V๒ % V๓ % Vค่าความคลาดเคลื่อนของมาตรวัดทุกอัตราการไหลที่คลาดเคลื่อนในฝ่ายเดียวกันอย่างน้อยต้องมีค่าใดค่าหนึ่งไม่เกินกึ่งหนึ่งของอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดประกาศ ณ วันที่ ๒๖ กันยายน พ.ศ. ๒๕๖๑สนธิรัตน์ สนธิจิรวงศ์รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ปุณิกา/ธนบดี/จัดทำ๖ ธันวาคม ๒๕๖๑[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๓๕/ตอนพิเศษ ๒๗๑ ง/หน้า ๒๒/๒๙ ตุลาคม ๒๕๖๑