คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3697/2534หลักกฎหมาย: ระหว่างที่โจทก์ดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาเทศบาล โจทก์ถูกจับกุมฐานลักลอบเล่นการพนันโดยไม่ได้รับอนุญาต ศาลได้มีคำพิพากษาว่า โจทก์มีความผิดตาม พ.ร.บ. การพนันฯ ลงโทษปรับ 400 บาท จำเลยที่ 1 เห็นว่าโจทก์มีความประพฤติในทางจะนำมาซึ่งความเสื่อมเสียเกียรติศักดิ์ ของ ตำแหน่ง หรือเสื่อมเสียแก่เทศบาลหรือราชการ จึงมีคำสั่งให้โจทก์ออกจากสมาชิกภาพแห่งสภาเทศบาลตาม พ.ร.บ. การพนันฯลงโทษปรับ 400 บาท จำเลยที่ 1 เห็นว่าโจทก์มีความ ผิดตามที่กฎหมายกำหนด คำสั่งของจำเลยที่ 1 จึงเป็นคำสั่งที่ชอบ ด้วยกฎหมาย.โจทก์ฟ้องขอให้เพิกถอนคำสั่งที่ 350/2531 ของจำเลยที่ 1ที่ให้โจทก์พ้นจากสมาชิกภาพแห่งสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ ให้โจทก์ดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ต่อไปจนครบวาระ ให้จำเลยที่ 2 ระงับการเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ ในวันที่4 กันยายน 2531ศาลชั้นต้นตรวจคำฟ้องแล้ววินิจฉัยว่า คำสั่งของจำเลยที่ 1เป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมาย โจทก์ไม่มีสิทธิขอให้เพิกถอนคำสั่งของจำเลยที่ 1 และไม่มีสิทธิขอให้ระงับการเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ในวันที่ 4 กันยายน 2531 ให้ยกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาวินิจฉัยว่า โจทก์มีอำนาจฟ้องขอให้ศาลมีคำสั่งเพิกถอนคำสั่งของจำเลยที่ 1 ที่สั่งให้โจทก์ออกจากสมาชิกภาพแห่งสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ และให้จำเลยที่ 2 ระงับการเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ในวันที่ 4 กันยายน 2531ได้หรือไม่ ข้อเท็จจริงตามคำฟ้องของโจทก์ได้ความว่าระหว่างที่โจทก์ดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์นั้น โจทก์ได้ถูกจับกุมฐานลักลอบเล่นการพนันโดยไม่ได้รับอนุญาต ศาลแขวงสุรินทร์ได้มีคำพิพากษาว่าโจทก์มีความผิดตามพระราชบัญญัติการพนัน พุทธศักราช2478 ลงโทษปรับ 400 บาท จำเลยที่ 1 จึงมีคำสั่งที่ 350/2531ให้โจทก์ออกจากสมาชิกภาพแห่งสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ แล้วจำเลยที่ 2ได้มีประกาศให้มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์แทนโจทก์โดยกำหนดให้มีการเลือกตั้งในวันที่ 4 กันยายน 2531 เห็นว่า ตามพระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 มาตรา 19 บัญญัติว่า สมาชิกภาพแห่งสภาเทศบาลย่อมสิ้นสุดลง เมื่อ...(7) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยสั่งให้ออกโดยเห็นว่ามีความประพฤติในทางจะนำมาซึ่งความเสื่อมเสียเกียรติศักดิ์ของตำแหน่ง หรือเสื่อมเสียแก่เทศบาลหรือราชการ..." ตามบทบัญญัติดังกล่าวนี้เป็นกรณีที่กฎหมายให้อำนาจรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยใช้ดุลพินิจพิจารณาว่าความประพฤติของสมาชิกสภาเทศบาลตามที่ปรากฏนั้นเป็นการนำมาซึ่งความเสื่อมเสียเกียรติศักดิ์ของตำแหน่งหรือเสื่อมเสียแก่เทศบาลหรือราชการหรือไม่ตามแต่กรณีเป็นเรื่อง ๆ ไปโดยไม่จำต้องไปพิจารณาถึงขนาดว่าจะต้องขาดคุณสมบัติในการเป็นสมาชิกสภาเทศบาลตามที่กฎหมายกำหนดหรือไม่อันเป็นคนละกรณีกัน เมื่อความประพฤติของโจทก์ตามที่ปรากฏในคำฟ้องว่าโจทก์ได้ลักลอบเล่นการพนันจนถูกศาลพิพากษาลงโทษ การที่จำเลยที่ 1 พิจารณาความประพฤติของโจทก์ที่ได้กระทำดังกล่าวแล้วเห็นว่าเป็นการนำมาซึ่งความเสื่อมเสียเกียรติศักดิ์ของตำแหน่งนั้นจึงเป็นการใช้ดุลพินิจในกรอบอำนาจตามที่กฎหมายกำหนด ดังนั้นคำสั่งของจำเลยที่ 1 จึงเป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมาย และเมื่อตำแหน่งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ว่างลง จำเลยที่ 2 ก็มีหน้าที่ตามที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 มาตรา 16 จัดให้มีการเลือกตั้งแทนตำแหน่งที่ว่างการกระทำของจำเลยที่ 2 จึงเป็นการกระทำที่ชอบด้วยกฎหมาย โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยทั้งสอง..."พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3697/2534นาย สม ศักดิ์ กาญจนรุจวิวัฒน์โจทก์กระทรวงมหาดไทย กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 55 พ.ร.บ.เทศบาล พ.ศ.2481 ม. 19 (7)ระหว่างที่โจทก์ดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาเทศบาล โจทก์ถูกจับกุมฐานลักลอบเล่นการพนันโดยไม่ได้รับอนุญาต ศาลได้มีคำพิพากษาว่า โจทก์มีความผิดตาม พ.ร.บ. การพนันฯ ลงโทษปรับ 400 บาท จำเลยที่ 1 เห็นว่าโจทก์มีความประพฤติในทางจะนำมาซึ่งความเสื่อมเสียเกียรติศักดิ์ ของ ตำแหน่ง หรือเสื่อมเสียแก่เทศบาลหรือราชการ จึงมีคำสั่งให้โจทก์ออกจากสมาชิกภาพแห่งสภาเทศบาลตาม พ.ร.บ. การพนันฯลงโทษปรับ 400 บาท จำเลยที่ 1 เห็นว่าโจทก์มีความ ผิดตามที่กฎหมายกำหนด คำสั่งของจำเลยที่ 1 จึงเป็นคำสั่งที่ชอบ ด้วยกฎหมาย.โจทก์ฟ้องขอให้เพิกถอนคำสั่งที่ 350/2531 ของจำเลยที่ 1ที่ให้โจทก์พ้นจากสมาชิกภาพแห่งสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ ให้โจทก์ดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ต่อไปจนครบวาระ ให้จำเลยที่ 2 ระงับการเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ ในวันที่4 กันยายน 2531ศาลชั้นต้นตรวจคำฟ้องแล้ววินิจฉัยว่า คำสั่งของจำเลยที่ 1เป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมาย โจทก์ไม่มีสิทธิขอให้เพิกถอนคำสั่งของจำเลยที่ 1 และไม่มีสิทธิขอให้ระงับการเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ในวันที่ 4 กันยายน 2531 ให้ยกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาวินิจฉัยว่า โจทก์มีอำนาจฟ้องขอให้ศาลมีคำสั่งเพิกถอนคำสั่งของจำเลยที่ 1 ที่สั่งให้โจทก์ออกจากสมาชิกภาพแห่งสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ และให้จำเลยที่ 2 ระงับการเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ในวันที่ 4 กันยายน 2531ได้หรือไม่ ข้อเท็จจริงตามคำฟ้องของโจทก์ได้ความว่าระหว่างที่โจทก์ดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์นั้น โจทก์ได้ถูกจับกุมฐานลักลอบเล่นการพนันโดยไม่ได้รับอนุญาต ศาลแขวงสุรินทร์ได้มีคำพิพากษาว่าโจทก์มีความผิดตามพระราชบัญญัติการพนัน พุทธศักราช2478 ลงโทษปรับ 400 บาท จำเลยที่ 1 จึงมีคำสั่งที่ 350/2531ให้โจทก์ออกจากสมาชิกภาพแห่งสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ แล้วจำเลยที่ 2ได้มีประกาศให้มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์แทนโจทก์โดยกำหนดให้มีการเลือกตั้งในวันที่ 4 กันยายน 2531 เห็นว่า ตามพระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 มาตรา 19 บัญญัติว่า สมาชิกภาพแห่งสภาเทศบาลย่อมสิ้นสุดลง เมื่อ...(7) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยสั่งให้ออกโดยเห็นว่ามีความประพฤติในทางจะนำมาซึ่งความเสื่อมเสียเกียรติศักดิ์ของตำแหน่ง หรือเสื่อมเสียแก่เทศบาลหรือราชการ..." ตามบทบัญญัติดังกล่าวนี้เป็นกรณีที่กฎหมายให้อำนาจรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยใช้ดุลพินิจพิจารณาว่าความประพฤติของสมาชิกสภาเทศบาลตามที่ปรากฏนั้นเป็นการนำมาซึ่งความเสื่อมเสียเกียรติศักดิ์ของตำแหน่งหรือเสื่อมเสียแก่เทศบาลหรือราชการหรือไม่ตามแต่กรณีเป็นเรื่อง ๆ ไปโดยไม่จำต้องไปพิจารณาถึงขนาดว่าจะต้องขาดคุณสมบัติในการเป็นสมาชิกสภาเทศบาลตามที่กฎหมายกำหนดหรือไม่อันเป็นคนละกรณีกัน เมื่อความประพฤติของโจทก์ตามที่ปรากฏในคำฟ้องว่าโจทก์ได้ลักลอบเล่นการพนันจนถูกศาลพิพากษาลงโทษ การที่จำเลยที่ 1 พิจารณาความประพฤติของโจทก์ที่ได้กระทำดังกล่าวแล้วเห็นว่าเป็นการนำมาซึ่งความเสื่อมเสียเกียรติศักดิ์ของตำแหน่งนั้นจึงเป็นการใช้ดุลพินิจในกรอบอำนาจตามที่กฎหมายกำหนด ดังนั้นคำสั่งของจำเลยที่ 1 จึงเป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมาย และเมื่อตำแหน่งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ว่างลง จำเลยที่ 2 ก็มีหน้าที่ตามที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 มาตรา 16 จัดให้มีการเลือกตั้งแทนตำแหน่งที่ว่างการกระทำของจำเลยที่ 2 จึงเป็นการกระทำที่ชอบด้วยกฎหมาย โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยทั้งสอง..."พิพากษายืน.(อุดม เฟื่องฟุ้ง-ก้าน อันนานนท์-อัมพร ทองประยูร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. ต้องฟ้องตำแหน่งหรือต้องฟ้องทบวงการเมือง พระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 มาตรา 19(7) ให้อำนาจรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยเป็นผู้สั่งการ หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งตามศัพท์วิชาการกฎหมายปกครองว่าเป็นผู้ออกนิติกรรมทางปกครองเป็นอำนาจโดยตำแหน่งมิใช่อำนาจส่วนตัว ขณะเดียวกันก็มิใช่เป็นการให้อำนาจกระทรวงมหาดไทย ซึ่งเป็นนิติบุคคลตาม มาตรา 72,73แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ โจทก์จึงควรจะต้องฟ้องรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยมิใช่ฟ้องกระทรวงมหาดไทยเป็นจำเลย แนวหลักกฎหมายดังกล่าวศาลฎีกาได้เคยวินิจฉัยไว้แล้ว ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 831/2534 ว่า นายกเทศมนตรีเป็นเจ้าพนักงานท้องถิ่นตาม พ.ร.บ.ควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 มาตรา 4 เป็นคนละคนกับเทศบาลซึ่งเป็นนิติบุคคล เทศบาลตำบลหัวหินจึงมิใช่ผู้ที่โต้แย้งสิทธิของโจทก์(คำพิพากษาศาลฎีกา พ.ศ. 2534 เล่มที่ 5 สำนักงานส่งเสริมงานตุลาการกระทรวงยุติธรรม หน้า 40-42) 2. อะไรคือดุลพินิจของฝ่ายปกครอง การที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยเห็นว่าโจทก์ ซึ่งเป็นสมาชิกสภาเทศบาลต้องคำพิพากษา (ถึงที่สุด) ของศาลแขวงสุรินทร์ว่ามีความผิดตามพระราชบัญญัติการพนัน พุทธศักราช 2478 ลงโทษปรับ400 บาท นั้นว่าโจทก์มีความประพฤติในทางจะนำมาซึ่งความเสื่อมเสียเกียรติศักดิ์ของตำแหน่งฯ มิใช่เป็นการใช้อำนาจดุลพินิจในทางกฎหมายปกครอง แต่เป็นการปรับบท (Subsumtion) ซึ่งอยู่ในอำนาจศาลที่จะตรวจสอบว่าการปรับบทดังกล่าวถูกต้องหรือไม่ หากเห็นว่าการปรับบทดังกล่าวไม่ถูกต้อง ศาลย่อมมีอำนาจแก้ไขให้ถูกต้องได้ แต่อำนาจดุลพินิจของฝ่ายปกครอง (Ermessen) นั้นหากปรับบทถูกต้องแล้วศาลไม่มีอำนาจจะแก้ไขเปลี่ยนแปลงได้อีก เช่น กรณีตามพระราชบัญญัติว่าด้วยวินัยของข้าราชการต่าง ๆ ถ้าผู้ใช้อำนาจในทางปกครองเห็นว่าข้าราชการผู้ใดมีความประพฤติชั่วอย่างร้ายแรง ศาลมีอำนาจตรวจสอบว่าข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นฝ่ายปกครองปรับบทถูกต้องหรือไม่ ถ้าศาลเห็นว่าฝ่ายปกครองปรับบทไม่ถูกต้อง ศาลย่อมมีอำนาจแก้ไขเปลี่ยนแปลงได้ แต่ถ้าศาลเห็นว่าฝ่ายปกครองปรับบทถูกต้องแล้ว ศาลจะไม่เปลี่ยนแปลงจากโทษไล่ออก เป็น ปลดออก หรือ ปลดออก เป็นให้ออกไม่ได้เพราะการจะลงโทษในระดับใดนั้นเป็นดุลพินิจของฝ่ายปกครอง แต่ทั้งนี้การใช้ดุลพินิจดังกล่าวต้องวางอยู่บนพื้นฐานของหลักสุจริต หลักความไม่มีส่วนได้เสีย หลักการรับฟัง และหลักการให้เหตุผลในการสั่งการนั้น ๆ ด้วย มิฉะนั้นแล้วการสั่งการดังกล่าวย่อมมิชอบด้วยกฎหมาย. กมลชัยรัตนสกาววงศ์.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้เพิกถอนคำสั่งที่ 350/2531 ของจำเลยที่ 1ที่ให้โจทก์พ้นจากสมาชิกภาพแห่งสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ ให้โจทก์ดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ต่อไปจนครบวาระ ให้จำเลยที่ 2 ระงับการเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ ในวันที่4 กันยายน 2531ศาลชั้นต้นตรวจคำฟ้องแล้ววินิจฉัยว่า คำสั่งของจำเลยที่ 1เป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมาย โจทก์ไม่มีสิทธิขอให้เพิกถอนคำสั่งของจำเลยที่ 1 และไม่มีสิทธิขอให้ระงับการเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ในวันที่ 4 กันยายน 2531 ให้ยกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาวินิจฉัยว่า โจทก์มีอำนาจฟ้องขอให้ศาลมีคำสั่งเพิกถอนคำสั่งของจำเลยที่ 1 ที่สั่งให้โจทก์ออกจากสมาชิกภาพแห่งสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ และให้จำเลยที่ 2 ระงับการเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ในวันที่ 4 กันยายน 2531ได้หรือไม่ ข้อเท็จจริงตามคำฟ้องของโจทก์ได้ความว่าระหว่างที่โจทก์ดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์นั้น โจทก์ได้ถูกจับกุมฐานลักลอบเล่นการพนันโดยไม่ได้รับอนุญาต ศาลแขวงสุรินทร์ได้มีคำพิพากษาว่าโจทก์มีความผิดตามพระราชบัญญัติการพนัน พุทธศักราช2478 ลงโทษปรับ 400 บาท จำเลยที่ 1 จึงมีคำสั่งที่ 350/2531ให้โจทก์ออกจากสมาชิกภาพแห่งสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ แล้วจำเลยที่ 2ได้มีประกาศให้มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์แทนโจทก์โดยกำหนดให้มีการเลือกตั้งในวันที่ 4 กันยายน 2531 เห็นว่า ตามพระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 มาตรา 19 บัญญัติว่า สมาชิกภาพแห่งสภาเทศบาลย่อมสิ้นสุดลง เมื่อ...(7) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยสั่งให้ออกโดยเห็นว่ามีความประพฤติในทางจะนำมาซึ่งความเสื่อมเสียเกียรติศักดิ์ของตำแหน่ง หรือเสื่อมเสียแก่เทศบาลหรือราชการ..." ตามบทบัญญัติดังกล่าวนี้เป็นกรณีที่กฎหมายให้อำนาจรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยใช้ดุลพินิจพิจารณาว่าความประพฤติของสมาชิกสภาเทศบาลตามที่ปรากฏนั้นเป็นการนำมาซึ่งความเสื่อมเสียเกียรติศักดิ์ของตำแหน่งหรือเสื่อมเสียแก่เทศบาลหรือราชการหรือไม่ตามแต่กรณีเป็นเรื่อง ๆ ไปโดยไม่จำต้องไปพิจารณาถึงขนาดว่าจะต้องขาดคุณสมบัติในการเป็นสมาชิกสภาเทศบาลตามที่กฎหมายกำหนดหรือไม่อันเป็นคนละกรณีกัน เมื่อความประพฤติของโจทก์ตามที่ปรากฏในคำฟ้องว่าโจทก์ได้ลักลอบเล่นการพนันจนถูกศาลพิพากษาลงโทษ การที่จำเลยที่ 1 พิจารณาความประพฤติของโจทก์ที่ได้กระทำดังกล่าวแล้วเห็นว่าเป็นการนำมาซึ่งความเสื่อมเสียเกียรติศักดิ์ของตำแหน่งนั้นจึงเป็นการใช้ดุลพินิจในกรอบอำนาจตามที่กฎหมายกำหนด ดังนั้นคำสั่งของจำเลยที่ 1 จึงเป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมาย และเมื่อตำแหน่งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ว่างลง จำเลยที่ 2 ก็มีหน้าที่ตามที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 มาตรา 16 จัดให้มีการเลือกตั้งแทนตำแหน่งที่ว่างการกระทำของจำเลยที่ 2 จึงเป็นการกระทำที่ชอบด้วยกฎหมาย โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยทั้งสอง..."พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3697/2534นาย สม ศักดิ์ กาญจนรุจวิวัฒน์โจทก์กระทรวงมหาดไทย กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 55 พ.ร.บ.เทศบาล พ.ศ.2481 ม. 19 (7)ระหว่างที่โจทก์ดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาเทศบาล โจทก์ถูกจับกุมฐานลักลอบเล่นการพนันโดยไม่ได้รับอนุญาต ศาลได้มีคำพิพากษาว่า โจทก์มีความผิดตาม พ.ร.บ. การพนันฯ ลงโทษปรับ 400 บาท จำเลยที่ 1 เห็นว่าโจทก์มีความประพฤติในทางจะนำมาซึ่งความเสื่อมเสียเกียรติศักดิ์ ของ ตำแหน่ง หรือเสื่อมเสียแก่เทศบาลหรือราชการ จึงมีคำสั่งให้โจทก์ออกจากสมาชิกภาพแห่งสภาเทศบาลตาม พ.ร.บ. การพนันฯลงโทษปรับ 400 บาท จำเลยที่ 1 เห็นว่าโจทก์มีความ ผิดตามที่กฎหมายกำหนด คำสั่งของจำเลยที่ 1 จึงเป็นคำสั่งที่ชอบ ด้วยกฎหมาย.โจทก์ฟ้องขอให้เพิกถอนคำสั่งที่ 350/2531 ของจำเลยที่ 1ที่ให้โจทก์พ้นจากสมาชิกภาพแห่งสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ ให้โจทก์ดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ต่อไปจนครบวาระ ให้จำเลยที่ 2 ระงับการเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ ในวันที่4 กันยายน 2531ศาลชั้นต้นตรวจคำฟ้องแล้ววินิจฉัยว่า คำสั่งของจำเลยที่ 1เป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมาย โจทก์ไม่มีสิทธิขอให้เพิกถอนคำสั่งของจำเลยที่ 1 และไม่มีสิทธิขอให้ระงับการเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ในวันที่ 4 กันยายน 2531 ให้ยกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาวินิจฉัยว่า โจทก์มีอำนาจฟ้องขอให้ศาลมีคำสั่งเพิกถอนคำสั่งของจำเลยที่ 1 ที่สั่งให้โจทก์ออกจากสมาชิกภาพแห่งสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ และให้จำเลยที่ 2 ระงับการเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ในวันที่ 4 กันยายน 2531ได้หรือไม่ ข้อเท็จจริงตามคำฟ้องของโจทก์ได้ความว่าระหว่างที่โจทก์ดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์นั้น โจทก์ได้ถูกจับกุมฐานลักลอบเล่นการพนันโดยไม่ได้รับอนุญาต ศาลแขวงสุรินทร์ได้มีคำพิพากษาว่าโจทก์มีความผิดตามพระราชบัญญัติการพนัน พุทธศักราช2478 ลงโทษปรับ 400 บาท จำเลยที่ 1 จึงมีคำสั่งที่ 350/2531ให้โจทก์ออกจากสมาชิกภาพแห่งสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ แล้วจำเลยที่ 2ได้มีประกาศให้มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์แทนโจทก์โดยกำหนดให้มีการเลือกตั้งในวันที่ 4 กันยายน 2531 เห็นว่า ตามพระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 มาตรา 19 บัญญัติว่า สมาชิกภาพแห่งสภาเทศบาลย่อมสิ้นสุดลง เมื่อ...(7) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยสั่งให้ออกโดยเห็นว่ามีความประพฤติในทางจะนำมาซึ่งความเสื่อมเสียเกียรติศักดิ์ของตำแหน่ง หรือเสื่อมเสียแก่เทศบาลหรือราชการ..." ตามบทบัญญัติดังกล่าวนี้เป็นกรณีที่กฎหมายให้อำนาจรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยใช้ดุลพินิจพิจารณาว่าความประพฤติของสมาชิกสภาเทศบาลตามที่ปรากฏนั้นเป็นการนำมาซึ่งความเสื่อมเสียเกียรติศักดิ์ของตำแหน่งหรือเสื่อมเสียแก่เทศบาลหรือราชการหรือไม่ตามแต่กรณีเป็นเรื่อง ๆ ไปโดยไม่จำต้องไปพิจารณาถึงขนาดว่าจะต้องขาดคุณสมบัติในการเป็นสมาชิกสภาเทศบาลตามที่กฎหมายกำหนดหรือไม่อันเป็นคนละกรณีกัน เมื่อความประพฤติของโจทก์ตามที่ปรากฏในคำฟ้องว่าโจทก์ได้ลักลอบเล่นการพนันจนถูกศาลพิพากษาลงโทษ การที่จำเลยที่ 1 พิจารณาความประพฤติของโจทก์ที่ได้กระทำดังกล่าวแล้วเห็นว่าเป็นการนำมาซึ่งความเสื่อมเสียเกียรติศักดิ์ของตำแหน่งนั้นจึงเป็นการใช้ดุลพินิจในกรอบอำนาจตามที่กฎหมายกำหนด ดังนั้นคำสั่งของจำเลยที่ 1 จึงเป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมาย และเมื่อตำแหน่งสมาชิกสภาเทศบาลเมืองสุรินทร์ว่างลง จำเลยที่ 2 ก็มีหน้าที่ตามที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 มาตรา 16 จัดให้มีการเลือกตั้งแทนตำแหน่งที่ว่างการกระทำของจำเลยที่ 2 จึงเป็นการกระทำที่ชอบด้วยกฎหมาย โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยทั้งสอง..."พิพากษายืน.(อุดม เฟื่องฟุ้ง-ก้าน อันนานนท์-อัมพร ทองประยูร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. ต้องฟ้องตำแหน่งหรือต้องฟ้องทบวงการเมือง พระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 มาตรา 19(7) ให้อำนาจรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยเป็นผู้สั่งการ หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งตามศัพท์วิชาการกฎหมายปกครองว่าเป็นผู้ออกนิติกรรมทางปกครองเป็นอำนาจโดยตำแหน่งมิใช่อำนาจส่วนตัว ขณะเดียวกันก็มิใช่เป็นการให้อำนาจกระทรวงมหาดไทย ซึ่งเป็นนิติบุคคลตาม มาตรา 72,73แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ โจทก์จึงควรจะต้องฟ้องรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยมิใช่ฟ้องกระทรวงมหาดไทยเป็นจำเลย แนวหลักกฎหมายดังกล่าวศาลฎีกาได้เคยวินิจฉัยไว้แล้ว ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 831/2534 ว่า นายกเทศมนตรีเป็นเจ้าพนักงานท้องถิ่นตาม พ.ร.บ.ควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 มาตรา 4 เป็นคนละคนกับเทศบาลซึ่งเป็นนิติบุคคล เทศบาลตำบลหัวหินจึงมิใช่ผู้ที่โต้แย้งสิทธิของโจทก์(คำพิพากษาศาลฎีกา พ.ศ. 2534 เล่มที่ 5 สำนักงานส่งเสริมงานตุลาการกระทรวงยุติธรรม หน้า 40-42) 2. อะไรคือดุลพินิจของฝ่ายปกครอง การที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยเห็นว่าโจทก์ ซึ่งเป็นสมาชิกสภาเทศบาลต้องคำพิพากษา (ถึงที่สุด) ของศาลแขวงสุรินทร์ว่ามีความผิดตามพระราชบัญญัติการพนัน พุทธศักราช 2478 ลงโทษปรับ400 บาท นั้นว่าโจทก์มีความประพฤติในทางจะนำมาซึ่งความเสื่อมเสียเกียรติศักดิ์ของตำแหน่งฯ มิใช่เป็นการใช้อำนาจดุลพินิจในทางกฎหมายปกครอง แต่เป็นการปรับบท (Subsumtion) ซึ่งอยู่ในอำนาจศาลที่จะตรวจสอบว่าการปรับบทดังกล่าวถูกต้องหรือไม่ หากเห็นว่าการปรับบทดังกล่าวไม่ถูกต้อง ศาลย่อมมีอำนาจแก้ไขให้ถูกต้องได้ แต่อำนาจดุลพินิจของฝ่ายปกครอง (Ermessen) นั้นหากปรับบทถูกต้องแล้วศาลไม่มีอำนาจจะแก้ไขเปลี่ยนแปลงได้อีก เช่น กรณีตามพระราชบัญญัติว่าด้วยวินัยของข้าราชการต่าง ๆ ถ้าผู้ใช้อำนาจในทางปกครองเห็นว่าข้าราชการผู้ใดมีความประพฤติชั่วอย่างร้ายแรง ศาลมีอำนาจตรวจสอบว่าข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นฝ่ายปกครองปรับบทถูกต้องหรือไม่ ถ้าศาลเห็นว่าฝ่ายปกครองปรับบทไม่ถูกต้อง ศาลย่อมมีอำนาจแก้ไขเปลี่ยนแปลงได้ แต่ถ้าศาลเห็นว่าฝ่ายปกครองปรับบทถูกต้องแล้ว ศาลจะไม่เปลี่ยนแปลงจากโทษไล่ออก เป็น ปลดออก หรือ ปลดออก เป็นให้ออกไม่ได้เพราะการจะลงโทษในระดับใดนั้นเป็นดุลพินิจของฝ่ายปกครอง แต่ทั้งนี้การใช้ดุลพินิจดังกล่าวต้องวางอยู่บนพื้นฐานของหลักสุจริต หลักความไม่มีส่วนได้เสีย หลักการรับฟัง และหลักการให้เหตุผลในการสั่งการนั้น ๆ ด้วย มิฉะนั้นแล้วการสั่งการดังกล่าวย่อมมิชอบด้วยกฎหมาย. กมลชัยรัตนสกาววงศ์.