ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยเรื่องการอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปร อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๙ ทวิและมาตรา ๑๓ จัตวาแห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ และที่แก้ไขเพิ่มเติม ธนาคารแห่งประเทศไทยอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรทั้งในฐานะที่เป็นผู้รับฝากเงินหรือผู้กู้ยืมและผู้ฝากเงินหรือผู้ให้กู้ยืมโดยมีขอบเขตการทำธุรกรรม และข้อกำหนดดังต่อไปนี้ข้อ ๑ การทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรในฐานะที่เป็นผู้รับฝากเงินหรือผู้กู้ยืมให้ธนาคารพาณิชย์สามารถกระทำได้ภายในขอบเขตดังต่อไปนี้(๑) กรณีธุรกรรมที่ทำกับลูกค้าประเภทสถาบันตามที่ระบุไว้ในเอกสารแนบยกเว้นธนาคารพาณิชย์หรือบริษัทที่ได้รับอนุญาตประกอบธุรกิจเกี่ยวกับปัจจัยชำระเงินต่างประเทศให้ทำเป็นสกุลเงินบาทเท่านั้น(๒) กรณีธุรกรรมที่ทำกับธนาคารพาณิชย์หรือบริษัทที่ได้รับอนุญาตประกอบธุรกิจเกี่ยวกับปัจจัยชำระเงินต่างประเทศให้ทำเป็นสกุลเงินบาทหรือเงินตราต่างประเทศก็ได้(๓) กรณีธุรกรรมที่ทำกับบุคคลที่มีถิ่นที่อยู่นอกประเทศ (Non-resident) ให้ทำเป็นสกุลเงินตราต่างประเทศเท่านั้นข้อ ๒การทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรตามข้อ ๑ (๑) และ (๒) ต้องมีจำนวนเงินขั้นต่ำ๑๐ ล้านบาทหรือเทียบเท่าอายุไม่ต่ำกว่า ๓ เดือน และจะต้องมีการชำระคืนเงินต้นเต็มจำนวนให้แก่ผู้ฝากเงินหรือเจ้าหนี้อย่างไรก็ดีในกรณีที่ลูกค้าต้องการถอนเงินฝากหรือเรียกคืนเงินให้กู้ยืมก่อนครบกำหนดสัญญาธนาคารพาณิชย์อาจคิดค่าปรับจากผู้ฝากเงินหรือเจ้าหนี้ได้ตามที่ได้ตกลงกันไว้ตามสัญญาโดยธนาคารพาณิชย์ต้องมีการชี้แจงให้ผู้ฝากเงินหรือเจ้าหนี้รับทราบเงื่อนไขดังกล่าวอย่างชัดเจนก่อนตกลงทำสัญญาข้อ ๓ในการทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรนั้นตัวแปรที่สามารถนำมาใช้อ้างอิงสำหรับการคำนวณและจ่ายผลตอบแทนได้แก่ดัชนีราคาหลักทรัพย์ในประเทศ กลุ่มของหุ้นที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยและอัตราดอกเบี้ยอ้างอิงภายในประเทศ เท่านั้นเว้นแต่กรณีการทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรระหว่างธนาคารพาณิชย์หรือบริษัทที่ได้รับอนุญาตประกอบธุรกิจเกี่ยวกับปัจจัยชำระเงินต่างประเทศด้วยกันและการทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่ผู้รับฝากเงินเป็นบุคคลที่มีถิ่นที่อยู่นอกประเทศตัวแปรที่นำมาใช้อ้างอิงอาจเป็นดัชนีราคาหลักทรัพย์ต่างประเทศกลุ่มหุ้นในต่างประเทศอัตราดอกเบี้ยอ้างอิงในต่างประเทศและอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศก็ได้ข้อ ๔ ให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรในฐานะที่เป็นผู้รับฝากเงินหรือผู้กู้ยืมกับลูกค้าประเภทสถาบันตามที่ระบุไว้ในเอกสารแนบเท่านั้นและจะต้องมีการชี้แจงให้ผู้ฝากเงินหรือเจ้าหนี้เข้าใจเกี่ยวกับลักษณะธุรกรรมและความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องอย่างชัดเจนพร้อมทั้งมีหลักฐานแสดงว่าผู้ฝากเงินหรือเจ้าหนี้มีความเข้าใจความเสี่ยงที่เกิดขึ้นข้อ ๕ธนาคารพาณิชย์ต้องชี้แจงวิธีการคำนวณและวิธีการจ่ายชำระผลตอบแทนให้ลูกค้าเข้าใจอย่างชัดเจนข้อ ๖การทำธุรกรรมดังกล่าวหากมีการออกบัตรเงินฝากหรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้จะต้องระบุเงื่อนไขห้ามเปลี่ยนมือยกเว้นในกรณีที่ธนาคารพาณิชย์ผู้ออกสามารถควบคุมดูแลการโอนเปลี่ยนมือให้อยู่ภายในกลุ่มลูกค้าประเภทสถาบันตามที่ระบุไว้ในเอกสารแนบธนาคารพาณิชย์อาจไม่กำหนดเงื่อนไขการห้ามเปลี่ยนมือดังกล่าวก็ได้ข้อ ๗ ธนาคารพาณิชย์สามารถทำการป้องกันความเสี่ยงสำหรับธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรได้ทั้งกับคู่ค้าภายในประเทศและภายนอกประเทศแต่จะทำการป้องกันความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับเงินตราต่างประเทศซึ่งมีผลทำให้เกิดการปล่อยสภาพคล่องที่เป็นเงินบาทให้แก่บุคคลที่มีถิ่นที่อยู่นอกประเทศไม่ได้ข้อ ๘ธนาคารพาณิชย์ที่จะทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรต้องมีระบบการบริหารความเสี่ยงที่มีประสิทธิภาพและเหมาะสมสอดคล้องกับการทำธุรกรรมดังนี้(๑) คณะกรรมการธนาคาร หรือคณะผู้บริหารที่มีอำนาจหน้าที่ความรับผิดชอบที่เกี่ยวข้อง(ในกรณีของสาขาธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ) จะต้องเข้าใจลักษณะธุรกรรมและความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องโดยคณะกรรมการย่อยและผู้บริหารระดับสูงที่ได้รับมอบหมายให้ดูแลในการประกอบธุรกรรมดังกล่าวจะต้องมีความรู้ความเข้าใจในธุรกรรมที่กล่าวและความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องเป็นอย่างดีและจะต้องเป็นผู้ควบคุมดูแลทำธุรกรรมดังกล่าวตามนโยบายที่ได้รับความเห็นชอบอย่างใกล้ชิดและให้ความสำคัญในการบริหารความเสี่ยงที่เกิดจากการทำธุรกรรมดังกล่าว(๒) ธนาคารพาณิชย์จะต้องกำหนดนโยบาย กลยุทธ์ขั้นตอนการปฏิบัติในการประกอบธุรกรรม การบริหารความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องและการควบคุมภายในไว้อย่างชัดเจนเป็นลายลักษณ์อักษรโดยนโยบายดังกล่าวจะต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการธนาคารหรือคณะผู้บริหารที่มีอำนาจหน้าที่ความรับผิดชอบที่เกี่ยวข้อง (ในกรณีสาขาธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ) หรือคณะกรรมการย่อยที่ได้รับมอบหมายให้ดูแลในการประกอบธุรกรรมดังกล่าว(๓) ธนาคารพาณิชย์จะต้องมีหน่วยงานบริหารความเสี่ยงที่เป็นอิสระ(Risk management unit) เพื่อทำหน้าที่ประเมินติดตาม ควบคุม ตรวจสอบดูแล การบริหารความเสี่ยงโดยรวมของธนาคารพาณิชย์นั้นและมีการรายงานโดยตรงต่อคณะกรรมการธนาคารผ่านทางคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงอย่างสม่ำเสมอสำหรับกรณีของสาขาธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศหน่วยงานบริหารความเสี่ยงดังกล่าวอาจตั้งอยู่ในสำนักงานภูมิภาคก็ได้โดยจะต้องมีการรายงานต่อหน่วยงานที่ได้รับมอบหมายจากสำนักงานใหญ่อย่างสม่ำเสมอ(๔) ธนาคารพาณิชย์จะต้องมีบุคลากรเพียงพอที่จะรองรับการประกอบธุรกรรมอย่างมีประสิทธิภาพและครบวงจรโดยบุคลากรดังกล่าวจะต้องมีความรู้ ความเข้าใจ ความสามารถและประสบการณ์เพียงพอ(๕) ธนาคารพาณิชย์จะต้องมั่นใจว่ามีมาตรการในการควบคุมและบริหารความเสี่ยงโดยรวมที่มีประสิทธิภาพสามารถสะท้อนและรองรับความเสี่ยงทั้งหมดที่เกิดขึ้นจากการประกอบธุรกรรม ทั้งนี้ให้เน้นประสิทธิภาพของระบบบริหารความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย (Interest rate risk) ความเสี่ยงด้านราคาตราสารทุน (Equity price risk) ความเสี่ยงทั้งหมดที่เกิดจากการประกอบธุรกรรมOptions ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง (Liquidity risk) และความเสี่ยงด้านเครดิต (Credit risk) โดยธนาคารพาณิชย์จะต้องมีระบบที่ใช้ในการวัดความเสี่ยงที่สามารถสะท้อนความเสี่ยงโดยรวมและความเสี่ยงแต่ละประเภทที่เกิดขึ้นได้อย่างชัดเจนถูกต้อง และแม่นยำและมีการนำระบบบริหารความเสี่ยงดังกล่าวไปใช้ในการควบคุมความเสี่ยงในทางปฏิบัติมีการกำหนดหลักเกณฑ์วิธีการที่ใช้ในการประเมินมูลค่ายุติธรรม (Markto Market) ที่เหมาะสมชัดเจน และสะท้อนมูลค่าตลาดที่แท้จริง และมีการประเมินมูลค่ายุติธรรมของยอดคงค้างณ ทุกสิ้นวันทำการ มีการกำหนดระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้ (Limits) ให้มีความเหมาะสมกับระบบการบริหารความเสี่ยงโดยรวมลักษณะการดำเนินงานและฐานะเงินกองทุนของธนาคารพาณิชย์นั้นมีการทดสอบประสิทธิภาพความถูกต้องและแม่นยำของระบบบริหารความเสี่ยงภายในระยะเวลาที่เหมาะสมเช่น มีการทดสอบ Back Test และมีการทดสอบ Stress Test ของแบบจำลอง Valueat Risk อย่างสม่ำเสมอ(๖) ธนาคารพาณิชย์จะต้องมั่นใจว่ามีระบบควบคุมภายในที่สามารถรองรับการทำธุรกรรมดังกล่าวได้อย่างมีประสิทธิภาพเพียงพอ เหมาะสม มีระเบียบและวิธีปฏิบัติในการควบคุมภายในที่ชัดเจนและเป็นลายลักษณ์อักษรมีการกำหนดโครงสร้างการควบคุมและมีการแบ่งแยกหน้าที่อย่างเหมาะสม มีการตรวจสอบระบบควบคุมภายในและการปฏิบัติตามมาตรการควบคุมภายในอย่างสม่ำเสมอรวมทั้งมีการจัดทำระบบข้อมูลเพื่อรายงานความเสี่ยงและการจัดทำรายงานเสนอต่อคณะกรรมการตรวจสอบหรือหน่วยงานที่ได้รับมอบหมายจากสำนักงานใหญ่(ในกรณีของสาขาธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ) โดยหน่วยงานดังกล่าวอาจตั้งอยู่ในสำนักงานภูมิภาคก็ได้ข้อ ๙ธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรโดยทั่วไปจะประกอบด้วย๒ ส่วนหลัก คือ ส่วนที่เป็นเงินรับฝากหรือเงินกู้ยืมและส่วนที่เป็นอนุพันธ์ทางการเงิน ให้ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมดังกล่าวต้องประเมินมูลค่ายุติธรรมส่วนที่เป็นอนุพันธ์ทางการเงินและธุรกรรมที่ใช้ในการป้องกันความเสี่ยง[๑] (Hedging Instruments) (ถ้ามี) ทุกสิ้นเดือนและนำผลขาดทุนสุทธิจากการประเมินมูลค่าดังกล่าวมาทดลองหักออกจากตัวเลขเงินกองทุนของเดือนที่รายงานล่าสุดหากปรากฏว่ามีผลทำให้เงินกองทุนของธนาคารพาณิชย์ต่ำกว่าเงินกองทุนขั้นต่ำที่ธนาคารพาณิชย์ต้องดำรงตามกฎหมายให้ธนาคารพาณิชย์ระงับการทำธุรกรรมดังกล่าวเพิ่มเติมและเร่งดำเนินการแก้ไขต่อไปข้อ ๑๐ธนาคารพาณิชย์ต้องจัดเก็บหลักฐานในการทำธุรกรรมดังกล่าวไว้ที่ธนาคารพาณิชย์เองเพื่อให้ผู้ตรวจการธนาคารแห่งประเทศไทยตรวจสอบหรือจัดส่งสำเนาให้แก่ธนาคารแห่งประเทศไทยเมื่อมีการร้องขอข้อ ๑๑ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรจะต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การกำกับดูแลธุรกรรมนี้ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยประกาศกำหนดและให้ถือเสมือนว่าธุรกรรมเงินกู้ยืมดังกล่าวเป็นธุรกรรมเงินฝากประเภทหนึ่งซึ่งต้องปฎิบัติตามหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องข้อ ๑๒ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรต้องบันทึกบัญชีให้ถูกต้องตามมาตรฐานการบัญชีและวิธีปฏิบัติของสากลข้อ ๑๓ให้ธนาคารพาณิชย์รายงานธุรกรรมดังกล่าวเป็นเงินฝากในแบบรายงานทุกรายงานที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดไม่ว่าการทำธุรกรรมดังกล่าวจะเป็นในรูปแบบของการรับฝากเงินหรือการกู้ยืมเงินข้อ ๑๔ การทำธุรกรรมดังกล่าวของสาขาธนาคารพาณิชย์ไทยในต่างประเทศให้อยู่ภายใต้หลักเกณฑ์การกำกับดูแลของประเทศที่สาขานั้นตั้งอยู่อย่างไรก็ดี ธนาคารพาณิชย์ดังกล่าวจะต้องมีระบบบริหารความเสี่ยงที่มีประสิทธิภาพตามที่ระบุไว้ในข้อ๘ และปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในข้อ ๙ ๑๓ของประกาศฉบับนี้ด้วยข้อ[๒] ๑๕ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปประกาศณ วันที่ ๑๖ เมษายน พ.ศ. ๒๕๔๖หม่อมราชวงศ์ปรีดิยาธร เทวกุลผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทยพชร สุขสุเมฆอรดา เชาวน์วโรดมหทัยชนก ทรัพยัยผู้จัดทำ๗ กรกฎาคม ๒๕๔๖[๑]ธนาคารพาณิชย์จะต้องจัดเก็บเอกสารหลักฐานที่แสดงให้เห็นได้ว่าเป็นธุรกรรมที่ใช้ในการป้องกันความเสี่ยง(Hedging)[๒]รก. ๒๕๔๖/พ๔๖ง/๕/๑๗ เมษายน ๒๕๔๖