คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 568/2525หลักกฎหมาย: การยื่นคำร้องขอให้พิจารณาคำขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถา ใหม่ตามป.ว.พ. ม.156 วรรค 4 ไม่จำต้องกล่าวระบุพยานหลักฐานใหม่เพิ่มเติมไว้ในคำร้อง เพราะเป็นเรื่องที่ผู้ขอจะต้องแสดงให้ ปรากฏข้อเท็จจริงในชั้นไต่สวนคำร้องใหม่ และมีสิทธินำพยานหลักฐาน มาแสดงเพิ่มเติมได้เสมอ ไม่ว่าพยานหลักฐานเพิ่มเติมนั้นจะมีอยู่ก่อน หรือหลังจากศาลมีคำสั่งยกคำร้องขออนาถาเดิมคดีสืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องไล่เบี้ยเรียกค่าเสียหายจากจำเลย ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์ โจทก์อุทธรณ์และยื่นคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นอุทธรณ์ ศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วให้ยกคำร้องขออนาถา โจทก์ยื่นคำร้องขอให้พิจารณาคำร้องขออนาถาใหม่เพื่ออนุญาตให้โจทก์นำพยานหลักฐานมาแสดงเพิ่มเติมว่าโจทก์เป็นคนยากจน ศาลชั้นต้นสั่งยกคำร้องโจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ปัญหามีว่า การยื่นคำร้องขอให้พิจารณาคำขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาใหม่ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 156 วรรค 4 นั้น จะต้องแสดงให้เห็นในคำร้องว่ามีพยานหลักฐานใหม่เพิ่มเติมอีกหรือไม่ ศาลฎีกาพิเคราะห์แล้ว เห็นว่า การนำพยานหลักฐานใหม่เพิ่มเติมเพื่อแสดงให้ศาลเห็นว่า ผู้ร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถายังเป็นคนยากจนอยู่ เป็นเรื่องที่ผู้ขอจะต้องแสดงให้ปรากฏข้อเท็จจริงในชั้นไต่สวนคำร้องใหม่ ไม่จำต้องกล่าวระบุพยานหลักฐานใหม่เพิ่มเติมไว้ในคำร้องดังความเห็นของศาลอุทธรณ์สำหรับปัญหาที่ว่าการนำพยานหลักฐานใหม่มาแสดงเพิ่มเติมว่าผู้ยื่นคำขอเป็นคนยากจนเพื่อให้ศาลพิจารณาคำขอใหม่ จะต้องเป็นเหตุที่เกิดขึ้นหลังจากศาลได้มีคำสั่งยกคำร้องขออนาถาหรือไม่นั้น ศาลอุทธรณ์มิได้วินิจฉัยมา ศาลฎีกาเห็นสมควรวินิจฉัยปัญหาตามฎีกาโจทก์ข้อนี้ไปทีเดียว โดยไม่ต้องย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาพิพากษาใหม่ศาลฎีกาพิเคราะห์แล้ว เห็นว่าไม่มีกฎหมายบัญญัติไว้ที่ใดเลยว่าการนำพยานหลักฐานใหม่มาแสดงเพิ่มเติมว่าผู้ยื่นคำขอเป็นคนยากจนเพื่อให้ศาลพิจารณาคำขอใหม่ จะต้องเป็นเหตุที่เกิดขึ้นหลังจากศาลมีคำสั่งยกคำร้องขออนาถา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 156 วรรค 4 บัญญัติว่า "ผู้ยื่นคำขออาจยื่นคำร้องขอต่อศาลให้พิจารณาคำขอนั้นใหม่ เพื่ออนุญาตให้ตนนำพยานหลักฐานมาแสดงเพิ่มเติมว่าตนเป็นคนยากจนก็ได้" ตามบทบัญญัติของกฎหมายดังกล่าวมา มีความชัดแจ้งให้โอกาสผู้ยื่นคำขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาได้นำพยานหลักฐานมาแสดงเพิ่มเติมอีก เพราะเดิมอาจแสดงพยานหลักฐานไว้ไม่เพียงพอ จึงเป็นเหตุให้ศาลยกเว้นค่าธรรมเนียมให้แต่เฉพาะส่วน หรือยกคำขอเสียทั้งหมดดังนั้นผู้ยื่นคำขอให้ศาลพิจารณาคำขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาจึงมีสิทธินำพยานหลักฐานมาแสดงเพิ่มเติมได้เสมอ ไม่ว่าพยานหลักฐานเพิ่มเติมนั้นจะมีอยู่ก่อนหรือหลังจากศาลมีคำสั่งยกคำร้องขออนาถาเดิม พิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์และคำสั่งศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นดำเนินการไต่สวนคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาใหม่ของโจทก์ แล้วมีคำสั่งใหม่ตามรูปคดี ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 568/2525นายสด สาตมาลีโจทก์นายขจัด รักษ์ขิตวัน กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 156การยื่นคำร้องขอให้พิจารณาคำขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถา ใหม่ตามป.ว.พ. ม.156 วรรค 4 ไม่จำต้องกล่าวระบุพยานหลักฐานใหม่เพิ่มเติมไว้ในคำร้อง เพราะเป็นเรื่องที่ผู้ขอจะต้องแสดงให้ ปรากฏข้อเท็จจริงในชั้นไต่สวนคำร้องใหม่ และมีสิทธินำพยานหลักฐาน มาแสดงเพิ่มเติมได้เสมอ ไม่ว่าพยานหลักฐานเพิ่มเติมนั้นจะมีอยู่ก่อน หรือหลังจากศาลมีคำสั่งยกคำร้องขออนาถาเดิมคดีสืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องไล่เบี้ยเรียกค่าเสียหายจากจำเลย ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์ โจทก์อุทธรณ์และยื่นคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นอุทธรณ์ ศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วให้ยกคำร้องขออนาถา โจทก์ยื่นคำร้องขอให้พิจารณาคำร้องขออนาถาใหม่เพื่ออนุญาตให้โจทก์นำพยานหลักฐานมาแสดงเพิ่มเติมว่าโจทก์เป็นคนยากจน ศาลชั้นต้นสั่งยกคำร้องโจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ปัญหามีว่า การยื่นคำร้องขอให้พิจารณาคำขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาใหม่ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 156 วรรค 4 นั้น จะต้องแสดงให้เห็นในคำร้องว่ามีพยานหลักฐานใหม่เพิ่มเติมอีกหรือไม่ ศาลฎีกาพิเคราะห์แล้ว เห็นว่า การนำพยานหลักฐานใหม่เพิ่มเติมเพื่อแสดงให้ศาลเห็นว่า ผู้ร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถายังเป็นคนยากจนอยู่ เป็นเรื่องที่ผู้ขอจะต้องแสดงให้ปรากฏข้อเท็จจริงในชั้นไต่สวนคำร้องใหม่ ไม่จำต้องกล่าวระบุพยานหลักฐานใหม่เพิ่มเติมไว้ในคำร้องดังความเห็นของศาลอุทธรณ์สำหรับปัญหาที่ว่าการนำพยานหลักฐานใหม่มาแสดงเพิ่มเติมว่าผู้ยื่นคำขอเป็นคนยากจนเพื่อให้ศาลพิจารณาคำขอใหม่ จะต้องเป็นเหตุที่เกิดขึ้นหลังจากศาลได้มีคำสั่งยกคำร้องขออนาถาหรือไม่นั้น ศาลอุทธรณ์มิได้วินิจฉัยมา ศาลฎีกาเห็นสมควรวินิจฉัยปัญหาตามฎีกาโจทก์ข้อนี้ไปทีเดียว โดยไม่ต้องย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาพิพากษาใหม่ศาลฎีกาพิเคราะห์แล้ว เห็นว่าไม่มีกฎหมายบัญญัติไว้ที่ใดเลยว่าการนำพยานหลักฐานใหม่มาแสดงเพิ่มเติมว่าผู้ยื่นคำขอเป็นคนยากจนเพื่อให้ศาลพิจารณาคำขอใหม่ จะต้องเป็นเหตุที่เกิดขึ้นหลังจากศาลมีคำสั่งยกคำร้องขออนาถา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 156 วรรค 4 บัญญัติว่า "ผู้ยื่นคำขออาจยื่นคำร้องขอต่อศาลให้พิจารณาคำขอนั้นใหม่ เพื่ออนุญาตให้ตนนำพยานหลักฐานมาแสดงเพิ่มเติมว่าตนเป็นคนยากจนก็ได้" ตามบทบัญญัติของกฎหมายดังกล่าวมา มีความชัดแจ้งให้โอกาสผู้ยื่นคำขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาได้นำพยานหลักฐานมาแสดงเพิ่มเติมอีก เพราะเดิมอาจแสดงพยานหลักฐานไว้ไม่เพียงพอ จึงเป็นเหตุให้ศาลยกเว้นค่าธรรมเนียมให้แต่เฉพาะส่วน หรือยกคำขอเสียทั้งหมดดังนั้นผู้ยื่นคำขอให้ศาลพิจารณาคำขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาจึงมีสิทธินำพยานหลักฐานมาแสดงเพิ่มเติมได้เสมอ ไม่ว่าพยานหลักฐานเพิ่มเติมนั้นจะมีอยู่ก่อนหรือหลังจากศาลมีคำสั่งยกคำร้องขออนาถาเดิม พิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์และคำสั่งศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นดำเนินการไต่สวนคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาใหม่ของโจทก์ แล้วมีคำสั่งใหม่ตามรูปคดี(สหัส สิงหวิริยะ-อัมพล สุวรรณภักดี-สมบูรณ์ บุญภินนท์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: คดีสืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องไล่เบี้ยเรียกค่าเสียหายจากจำเลย ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์ โจทก์อุทธรณ์และยื่นคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นอุทธรณ์ ศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วให้ยกคำร้องขออนาถา โจทก์ยื่นคำร้องขอให้พิจารณาคำร้องขออนาถาใหม่เพื่ออนุญาตให้โจทก์นำพยานหลักฐานมาแสดงเพิ่มเติมว่าโจทก์เป็นคนยากจน ศาลชั้นต้นสั่งยกคำร้องโจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ปัญหามีว่า การยื่นคำร้องขอให้พิจารณาคำขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาใหม่ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 156 วรรค 4 นั้น จะต้องแสดงให้เห็นในคำร้องว่ามีพยานหลักฐานใหม่เพิ่มเติมอีกหรือไม่ ศาลฎีกาพิเคราะห์แล้ว เห็นว่า การนำพยานหลักฐานใหม่เพิ่มเติมเพื่อแสดงให้ศาลเห็นว่า ผู้ร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถายังเป็นคนยากจนอยู่ เป็นเรื่องที่ผู้ขอจะต้องแสดงให้ปรากฏข้อเท็จจริงในชั้นไต่สวนคำร้องใหม่ ไม่จำต้องกล่าวระบุพยานหลักฐานใหม่เพิ่มเติมไว้ในคำร้องดังความเห็นของศาลอุทธรณ์สำหรับปัญหาที่ว่าการนำพยานหลักฐานใหม่มาแสดงเพิ่มเติมว่าผู้ยื่นคำขอเป็นคนยากจนเพื่อให้ศาลพิจารณาคำขอใหม่ จะต้องเป็นเหตุที่เกิดขึ้นหลังจากศาลได้มีคำสั่งยกคำร้องขออนาถาหรือไม่นั้น ศาลอุทธรณ์มิได้วินิจฉัยมา ศาลฎีกาเห็นสมควรวินิจฉัยปัญหาตามฎีกาโจทก์ข้อนี้ไปทีเดียว โดยไม่ต้องย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาพิพากษาใหม่ศาลฎีกาพิเคราะห์แล้ว เห็นว่าไม่มีกฎหมายบัญญัติไว้ที่ใดเลยว่าการนำพยานหลักฐานใหม่มาแสดงเพิ่มเติมว่าผู้ยื่นคำขอเป็นคนยากจนเพื่อให้ศาลพิจารณาคำขอใหม่ จะต้องเป็นเหตุที่เกิดขึ้นหลังจากศาลมีคำสั่งยกคำร้องขออนาถา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 156 วรรค 4 บัญญัติว่า "ผู้ยื่นคำขออาจยื่นคำร้องขอต่อศาลให้พิจารณาคำขอนั้นใหม่ เพื่ออนุญาตให้ตนนำพยานหลักฐานมาแสดงเพิ่มเติมว่าตนเป็นคนยากจนก็ได้" ตามบทบัญญัติของกฎหมายดังกล่าวมา มีความชัดแจ้งให้โอกาสผู้ยื่นคำขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาได้นำพยานหลักฐานมาแสดงเพิ่มเติมอีก เพราะเดิมอาจแสดงพยานหลักฐานไว้ไม่เพียงพอ จึงเป็นเหตุให้ศาลยกเว้นค่าธรรมเนียมให้แต่เฉพาะส่วน หรือยกคำขอเสียทั้งหมดดังนั้นผู้ยื่นคำขอให้ศาลพิจารณาคำขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาจึงมีสิทธินำพยานหลักฐานมาแสดงเพิ่มเติมได้เสมอ ไม่ว่าพยานหลักฐานเพิ่มเติมนั้นจะมีอยู่ก่อนหรือหลังจากศาลมีคำสั่งยกคำร้องขออนาถาเดิม พิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์และคำสั่งศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นดำเนินการไต่สวนคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาใหม่ของโจทก์ แล้วมีคำสั่งใหม่ตามรูปคดี ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 568/2525นายสด สาตมาลีโจทก์นายขจัด รักษ์ขิตวัน กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 156การยื่นคำร้องขอให้พิจารณาคำขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถา ใหม่ตามป.ว.พ. ม.156 วรรค 4 ไม่จำต้องกล่าวระบุพยานหลักฐานใหม่เพิ่มเติมไว้ในคำร้อง เพราะเป็นเรื่องที่ผู้ขอจะต้องแสดงให้ ปรากฏข้อเท็จจริงในชั้นไต่สวนคำร้องใหม่ และมีสิทธินำพยานหลักฐาน มาแสดงเพิ่มเติมได้เสมอ ไม่ว่าพยานหลักฐานเพิ่มเติมนั้นจะมีอยู่ก่อน หรือหลังจากศาลมีคำสั่งยกคำร้องขออนาถาเดิมคดีสืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องไล่เบี้ยเรียกค่าเสียหายจากจำเลย ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์ โจทก์อุทธรณ์และยื่นคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาในชั้นอุทธรณ์ ศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วให้ยกคำร้องขออนาถา โจทก์ยื่นคำร้องขอให้พิจารณาคำร้องขออนาถาใหม่เพื่ออนุญาตให้โจทก์นำพยานหลักฐานมาแสดงเพิ่มเติมว่าโจทก์เป็นคนยากจน ศาลชั้นต้นสั่งยกคำร้องโจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ปัญหามีว่า การยื่นคำร้องขอให้พิจารณาคำขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาใหม่ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 156 วรรค 4 นั้น จะต้องแสดงให้เห็นในคำร้องว่ามีพยานหลักฐานใหม่เพิ่มเติมอีกหรือไม่ ศาลฎีกาพิเคราะห์แล้ว เห็นว่า การนำพยานหลักฐานใหม่เพิ่มเติมเพื่อแสดงให้ศาลเห็นว่า ผู้ร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถายังเป็นคนยากจนอยู่ เป็นเรื่องที่ผู้ขอจะต้องแสดงให้ปรากฏข้อเท็จจริงในชั้นไต่สวนคำร้องใหม่ ไม่จำต้องกล่าวระบุพยานหลักฐานใหม่เพิ่มเติมไว้ในคำร้องดังความเห็นของศาลอุทธรณ์สำหรับปัญหาที่ว่าการนำพยานหลักฐานใหม่มาแสดงเพิ่มเติมว่าผู้ยื่นคำขอเป็นคนยากจนเพื่อให้ศาลพิจารณาคำขอใหม่ จะต้องเป็นเหตุที่เกิดขึ้นหลังจากศาลได้มีคำสั่งยกคำร้องขออนาถาหรือไม่นั้น ศาลอุทธรณ์มิได้วินิจฉัยมา ศาลฎีกาเห็นสมควรวินิจฉัยปัญหาตามฎีกาโจทก์ข้อนี้ไปทีเดียว โดยไม่ต้องย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาพิพากษาใหม่ศาลฎีกาพิเคราะห์แล้ว เห็นว่าไม่มีกฎหมายบัญญัติไว้ที่ใดเลยว่าการนำพยานหลักฐานใหม่มาแสดงเพิ่มเติมว่าผู้ยื่นคำขอเป็นคนยากจนเพื่อให้ศาลพิจารณาคำขอใหม่ จะต้องเป็นเหตุที่เกิดขึ้นหลังจากศาลมีคำสั่งยกคำร้องขออนาถา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 156 วรรค 4 บัญญัติว่า "ผู้ยื่นคำขออาจยื่นคำร้องขอต่อศาลให้พิจารณาคำขอนั้นใหม่ เพื่ออนุญาตให้ตนนำพยานหลักฐานมาแสดงเพิ่มเติมว่าตนเป็นคนยากจนก็ได้" ตามบทบัญญัติของกฎหมายดังกล่าวมา มีความชัดแจ้งให้โอกาสผู้ยื่นคำขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาได้นำพยานหลักฐานมาแสดงเพิ่มเติมอีก เพราะเดิมอาจแสดงพยานหลักฐานไว้ไม่เพียงพอ จึงเป็นเหตุให้ศาลยกเว้นค่าธรรมเนียมให้แต่เฉพาะส่วน หรือยกคำขอเสียทั้งหมดดังนั้นผู้ยื่นคำขอให้ศาลพิจารณาคำขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาจึงมีสิทธินำพยานหลักฐานมาแสดงเพิ่มเติมได้เสมอ ไม่ว่าพยานหลักฐานเพิ่มเติมนั้นจะมีอยู่ก่อนหรือหลังจากศาลมีคำสั่งยกคำร้องขออนาถาเดิม พิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์และคำสั่งศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นดำเนินการไต่สวนคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาใหม่ของโจทก์ แล้วมีคำสั่งใหม่ตามรูปคดี(สหัส สิงหวิริยะ-อัมพล สุวรรณภักดี-สมบูรณ์ บุญภินนท์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ