คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4735/2534หลักกฎหมาย: ผู้บัญชาการทหารอากาศมีคำสั่งตั้งคณะกรรมการสอบสวนเพื่อหาสาเหตุและผู้รับผิดชอบพัสดุสูญหายโดยมิได้ระบุให้แจ้งชัดว่าหาผู้รับผิดชอบในทางแพ่งทางอาญาหรือทางวินัย และจากรายงานผลการสอบสวนของคณะกรรมการมีความเห็นว่าจำเลยทั้งสองมีความผิดทางวินัยฐานบกพร่องต่อหน้าที่ ส่วนความรับผิดทางแพ่งจะต้องตั้งคณะกรรมการสอบสวนเพื่อหาตัวผู้รับผิดทางแพ่งต่อไป คณะกรรมการสอบสวนชุดดังกล่าวจึงไม่ใช่คณะกรรมการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางแพ่งดังนั้น ยังถือไม่ได้ว่าผู้บัญชาการทหารอากาศผู้แทนโจทก์ได้รู้ถึงตัวผู้พึงจะต้องรับผิดใช้ค่าสินไหมทดแทนในวันที่สั่งลงทัณฑ์จำเลยทั้งสอง ต่อมาเมื่อผู้บัญชาการทหารอากาศมีคำสั่งตั้งคณะกรรมการขึ้นทำการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางแพ่ง คณะกรรมการสอบสวนแล้วมีความเห็นว่าจำเลยทั้งสอง จะต้องรับผิดในทางแพ่ง แล้วรายงานผลการสอบสวนต่อผู้บัญชาการทหารอากาศและผู้บัญชาการทหารอากาศสั่งการให้จำเลยทั้งสองรับผิดในทางแพ่ง เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน2523 ดังนี้ ต้องถือว่าผู้บัญชาการทหารอากาศ ผู้แทนโจทก์รู้ตัวผู้พึงต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนเพื่อละเมิดในวันดังกล่าว โจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสองเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2524 ยังไม่พ้น 1 ปี นับแต่วันที่โจทก์รู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้ที่พึงจะใช้ค่าสินไหมทดแทนฟ้องโจทก์จึงไม่ขาดอายุความ.โจทก์ฟ้อง ขอให้จำเลยทั้งสองร่วมกันคืนแผ่นเหล็กปูสนามบินชนิดยาว 476 แผ่น แก่โจทก์ หากไม่สามารถคืนได้ให้ร่วมกันใช้เงิน1,074,800 บาท แก่โจทก์กับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันเสียดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงินที่จำเลยจะต้องรับผิดต่อโจทก์นับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยทั้งสองให้การ ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความ พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า ฟ้องโจทก์ไม่ขาดอายุความ พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นวินิจฉัยประเด็นข้ออื่นต่อไปแล้วพิพากษาใหม่จำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาตามที่จำเลยทั้งสองฎีกาว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ ข้อเท็จจริงได้ความตามที่โจทก์ฟ้องและนำสืบโดยจำเลยทั้งสองมิได้ฎีกาโต้แย้งคัดค้านว่า แผ่นโลหะปูสนามบินชนิดยาวของโจทก์จำนวน 476 แผ่น ราคา 1,074,800 บาทซึ่งอยู่ในความดูแลรับผิดชอบของจำเลยทั้งสองได้สูญหายไป โจทก์จึงได้ตั้งคณะกรรมการสอบสวนเพื่อหาสาเหตุและผู้รับผิดชอบพัสดุสูญหาย คณะกรรมการสอบสวนทำการสอบสวนแล้วได้รายงานผลการสอบสวนต่อผู้บัญชาการทหารอากาศผ่านรองผู้บัญชาการทหารอากาศ เมื่อวันที่7 กันยายน 2521 ตามเอกสารหมาย ล.16 ว่า จำเลยทั้งสองบกพร่องต่อหน้าที่จะต้องรับผิดทางวินัย ส่วนความรับผิดทางแพ่งจะต้องตั้งกรรมการสอบสวนเพื่อหาตัวผู้รับผิด ตาม ขกง.10 หมวด 17ข้อ 106 ซึ่งเป็นหน้าที่ของ กง.ทอ. เป็นผู้ดำเนินการตั้งรองผู้บัญชาการทหารอากาศได้ทำรายงานเสนอผู้บัญชาการทหารอากาศเมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม 2522 ตามเอกสารหมาย ล.3 ผู้บัญชาการทหารอากาศได้บันทึกสั่งการเมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2522 ให้ลงทัณฑ์จำเลยที่ 1 โดยกักบริเวณ 20 วัน และงดบำเหน็จ และกักบริเวณจำเลยที่ 2 มีกำหนด 15 วัน และงดบำเหน็จ ต่อมาผู้บัญชาการทหารอากาศได้มีคำสั่งเมื่อวันที่ 9 มกราคม 2523 ตั้งคณะกรรมการขึ้นทำการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดทางแพ่ง คณะกรรมการสอบสวนทำการสอบสวนแล้วทำรายงานลงวันที่ 19 พฤษภาคม 2523 สรุปผลว่าจำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดในทางแพ่งต่อโจทก์ เจ้ากรมการเงินทหารอากาศเสนอรายงานของคณะกรรมการดังกล่าวต่อผู้บัญชาการทหารอากาศผ่านรองผู้บัญชาการทหารอากาศ เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2523 ผู้บัญชาการทหารอากาศสั่งการผ่านรองผู้บัญชาการทหารอากาศให้จำเลยทั้งสองรับผิดในทางแพ่งเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2523 ตามที่คณะกรรมการสอบสวนให้ความเห็นปรากฏรายละเอียดตามเอกสารหมาย จ.361 ปัญหาว่าฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยทั้งสอง ขาดอายุความหรือไม่นั้นที่จำเลยทั้งสองฎีกาว่าผู้บัญชาการทหารอากาศผู้แทนโจทก์ได้รู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้พึงจะต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่โจทก์ ตั้งแต่วันที่ 24 กรกฎาคม2522 ซึ่งเป็นวันที่ผู้บัญชาการทหารอากาศมีคำสั่งให้ลงทัณฑ์จำเลยทั้งสองตามความเห็นของคณะกรรมการสอบสวนแล้วนั้น เห็นว่า แม้ตามเอกสารหมาย ล.16 จะปรากฏว่าผู้บัญชาการทหารอากาศมีคำสั่งตั้งคณะกรรมการสอบสวนเพื่อหาสาเหตุและผู้รับผิดชอบพัสดุสูญหายโดยมิได้ระบุให้แจ้งชัดว่า หาผู้รับผิดชอบในทางแพ่ง ทางอาญาหรือทางวินัยทางใดทางหนึ่งหรือทั้งสามทางก็ตาม แต่ก็ปรากฏจากรายงานผลการสอบสวนของคณะกรรมการสอบสวนเอกสารหมาย ล.16ข้อ 3.4.1.3 ว่า คณะกรรมการสอบสวนมีความเห็นว่าจำเลยที่ 1 ที่ 2มีความผิดฐานบกพร่องต่อหน้าที่ ซึ่งเป็นความผิดทางวินัยและตามเอกสารดังกล่าวข้อ 4 ระบุว่า ความรับผิดทางแพ่งจะต้องตั้งกรรมการสอบสวนเพื่อหาตัวผู้รับผิดทางแพ่งตาม ขกง.10 หมวด 17ข้อ 106 การดำเนินการตั้งกรรมการสอบสวนเพื่อหาตัวผู้รับผิดทางแพ่งนั้นเป็นหน้าที่ของ กง.ทอ. เห็นได้ว่า คณะกรรมการสอบสวนชุดนี้ไม่ใช่คณะกรรมการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางแพ่ง เพราะอำนาจในการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางแพ่งต้องเป็นคณะกรรมการสอบสวนซึ่งตั้งโดย กง.ทอ. คณะกรรมการสอบสวนชุดนี้จึงไม่ได้ทำการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดทางแพ่งคงทำการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางอาญาและทางวินัยเท่านั้น คณะกรรมการสอบสวนจึงลงความเห็นเพียงว่าจำเลยทั้งสอง มีความผิดฐานบกพร่องต่อหน้าที่ซึ่งเป็นความผิดทางวินัยดังนั้นการที่ผู้บัญชาการทหารอากาศสั่งลงทัณฑ์จำเลยทั้งสองท้ายเอกสารหมาย ล.3 ซึ่งเป็นรายงานผลการสอบสวนของคณะกรรมการสอบสวนผ่านรองผู้บัญชาการทหารอากาศ เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2522นั้น ยังถือไม่ได้ว่าผู้บัญชาการทหารอากาศผู้แทนโจทก์ได้รู้ถึงตัวผู้พึงจะต้องรับผิดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่โจทก์ ต่อมาเมื่อผู้บัญชาการทหารอากาศได้มีคำสั่งตั้งคณะกรรมการขึ้นทำการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางแพ่ง คณะกรรมการสอบสวนทำการสอบสวนแล้วมีความเห็นว่าจำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดในทางแพ่ง แล้วรายงานผลการสอบสวนต่อเจ้ากรมการเงินทหารอากาศ เจ้ากรมการเงินทหารอากาศเสนอรายงานของคณะกรรมการสอบสวนต่อผู้บัญชาการทหารอากาศเมื่อวันที่14 พฤศจิกายน 2523 ผู้บัญชาการทหารอากาศสั่งการให้จำเลยทั้งสองรับผิดในทางแพ่งผ่านรองผู้บัญชาการทหารอากาศเมื่อวันที่ 18พฤศจิกายน 2523 ดังนั้น จึงต้องถือว่าผู้บัญชาการทหารอากาศผู้แทนโจทก์รู้ตัวผู้พึงต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนเพื่อละเมิด เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2523 คดีนี้โจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสอง เมื่อวันที่3 พฤศจิกายน 2524 ยังไม่พ้น 1 ปี นับแต่วันที่โจทก์รู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้ที่พึงจะใช้ค่าสินไหมทดแทน ฟ้องโจทก์จึงไม่ขาดอายุความที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าคดีโจทก์ไม่ขาดอายุความนั้นศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของจำเลยทั้งสองฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4735/2534กองทัพอากาศโจทก์นาวาอากาศตรี วิชัย สุนทรวิโรจน์ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 448ผู้บัญชาการทหารอากาศมีคำสั่งตั้งคณะกรรมการสอบสวนเพื่อหาสาเหตุและผู้รับผิดชอบพัสดุสูญหายโดยมิได้ระบุให้แจ้งชัดว่าหาผู้รับผิดชอบในทางแพ่งทางอาญาหรือทางวินัย และจากรายงานผลการสอบสวนของคณะกรรมการมีความเห็นว่าจำเลยทั้งสองมีความผิดทางวินัยฐานบกพร่องต่อหน้าที่ ส่วนความรับผิดทางแพ่งจะต้องตั้งคณะกรรมการสอบสวนเพื่อหาตัวผู้รับผิดทางแพ่งต่อไป คณะกรรมการสอบสวนชุดดังกล่าวจึงไม่ใช่คณะกรรมการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางแพ่งดังนั้น ยังถือไม่ได้ว่าผู้บัญชาการทหารอากาศผู้แทนโจทก์ได้รู้ถึงตัวผู้พึงจะต้องรับผิดใช้ค่าสินไหมทดแทนในวันที่สั่งลงทัณฑ์จำเลยทั้งสอง ต่อมาเมื่อผู้บัญชาการทหารอากาศมีคำสั่งตั้งคณะกรรมการขึ้นทำการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางแพ่ง คณะกรรมการสอบสวนแล้วมีความเห็นว่าจำเลยทั้งสอง จะต้องรับผิดในทางแพ่ง แล้วรายงานผลการสอบสวนต่อผู้บัญชาการทหารอากาศและผู้บัญชาการทหารอากาศสั่งการให้จำเลยทั้งสองรับผิดในทางแพ่ง เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน2523 ดังนี้ ต้องถือว่าผู้บัญชาการทหารอากาศ ผู้แทนโจทก์รู้ตัวผู้พึงต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนเพื่อละเมิดในวันดังกล่าว โจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสองเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2524 ยังไม่พ้น 1 ปี นับแต่วันที่โจทก์รู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้ที่พึงจะใช้ค่าสินไหมทดแทนฟ้องโจทก์จึงไม่ขาดอายุความ.โจทก์ฟ้อง ขอให้จำเลยทั้งสองร่วมกันคืนแผ่นเหล็กปูสนามบินชนิดยาว 476 แผ่น แก่โจทก์ หากไม่สามารถคืนได้ให้ร่วมกันใช้เงิน1,074,800 บาท แก่โจทก์กับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันเสียดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงินที่จำเลยจะต้องรับผิดต่อโจทก์นับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยทั้งสองให้การ ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความ พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า ฟ้องโจทก์ไม่ขาดอายุความ พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นวินิจฉัยประเด็นข้ออื่นต่อไปแล้วพิพากษาใหม่จำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาตามที่จำเลยทั้งสองฎีกาว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ ข้อเท็จจริงได้ความตามที่โจทก์ฟ้องและนำสืบโดยจำเลยทั้งสองมิได้ฎีกาโต้แย้งคัดค้านว่า แผ่นโลหะปูสนามบินชนิดยาวของโจทก์จำนวน 476 แผ่น ราคา 1,074,800 บาทซึ่งอยู่ในความดูแลรับผิดชอบของจำเลยทั้งสองได้สูญหายไป โจทก์จึงได้ตั้งคณะกรรมการสอบสวนเพื่อหาสาเหตุและผู้รับผิดชอบพัสดุสูญหาย คณะกรรมการสอบสวนทำการสอบสวนแล้วได้รายงานผลการสอบสวนต่อผู้บัญชาการทหารอากาศผ่านรองผู้บัญชาการทหารอากาศ เมื่อวันที่7 กันยายน 2521 ตามเอกสารหมาย ล.16 ว่า จำเลยทั้งสองบกพร่องต่อหน้าที่จะต้องรับผิดทางวินัย ส่วนความรับผิดทางแพ่งจะต้องตั้งกรรมการสอบสวนเพื่อหาตัวผู้รับผิด ตาม ขกง.10 หมวด 17ข้อ 106 ซึ่งเป็นหน้าที่ของ กง.ทอ. เป็นผู้ดำเนินการตั้งรองผู้บัญชาการทหารอากาศได้ทำรายงานเสนอผู้บัญชาการทหารอากาศเมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม 2522 ตามเอกสารหมาย ล.3 ผู้บัญชาการทหารอากาศได้บันทึกสั่งการเมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2522 ให้ลงทัณฑ์จำเลยที่ 1 โดยกักบริเวณ 20 วัน และงดบำเหน็จ และกักบริเวณจำเลยที่ 2 มีกำหนด 15 วัน และงดบำเหน็จ ต่อมาผู้บัญชาการทหารอากาศได้มีคำสั่งเมื่อวันที่ 9 มกราคม 2523 ตั้งคณะกรรมการขึ้นทำการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดทางแพ่ง คณะกรรมการสอบสวนทำการสอบสวนแล้วทำรายงานลงวันที่ 19 พฤษภาคม 2523 สรุปผลว่าจำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดในทางแพ่งต่อโจทก์ เจ้ากรมการเงินทหารอากาศเสนอรายงานของคณะกรรมการดังกล่าวต่อผู้บัญชาการทหารอากาศผ่านรองผู้บัญชาการทหารอากาศ เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2523 ผู้บัญชาการทหารอากาศสั่งการผ่านรองผู้บัญชาการทหารอากาศให้จำเลยทั้งสองรับผิดในทางแพ่งเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2523 ตามที่คณะกรรมการสอบสวนให้ความเห็นปรากฏรายละเอียดตามเอกสารหมาย จ.361 ปัญหาว่าฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยทั้งสอง ขาดอายุความหรือไม่นั้นที่จำเลยทั้งสองฎีกาว่าผู้บัญชาการทหารอากาศผู้แทนโจทก์ได้รู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้พึงจะต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่โจทก์ ตั้งแต่วันที่ 24 กรกฎาคม2522 ซึ่งเป็นวันที่ผู้บัญชาการทหารอากาศมีคำสั่งให้ลงทัณฑ์จำเลยทั้งสองตามความเห็นของคณะกรรมการสอบสวนแล้วนั้น เห็นว่า แม้ตามเอกสารหมาย ล.16 จะปรากฏว่าผู้บัญชาการทหารอากาศมีคำสั่งตั้งคณะกรรมการสอบสวนเพื่อหาสาเหตุและผู้รับผิดชอบพัสดุสูญหายโดยมิได้ระบุให้แจ้งชัดว่า หาผู้รับผิดชอบในทางแพ่ง ทางอาญาหรือทางวินัยทางใดทางหนึ่งหรือทั้งสามทางก็ตาม แต่ก็ปรากฏจากรายงานผลการสอบสวนของคณะกรรมการสอบสวนเอกสารหมาย ล.16ข้อ 3.4.1.3 ว่า คณะกรรมการสอบสวนมีความเห็นว่าจำเลยที่ 1 ที่ 2มีความผิดฐานบกพร่องต่อหน้าที่ ซึ่งเป็นความผิดทางวินัยและตามเอกสารดังกล่าวข้อ 4 ระบุว่า ความรับผิดทางแพ่งจะต้องตั้งกรรมการสอบสวนเพื่อหาตัวผู้รับผิดทางแพ่งตาม ขกง.10 หมวด 17ข้อ 106 การดำเนินการตั้งกรรมการสอบสวนเพื่อหาตัวผู้รับผิดทางแพ่งนั้นเป็นหน้าที่ของ กง.ทอ. เห็นได้ว่า คณะกรรมการสอบสวนชุดนี้ไม่ใช่คณะกรรมการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางแพ่ง เพราะอำนาจในการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางแพ่งต้องเป็นคณะกรรมการสอบสวนซึ่งตั้งโดย กง.ทอ. คณะกรรมการสอบสวนชุดนี้จึงไม่ได้ทำการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดทางแพ่งคงทำการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางอาญาและทางวินัยเท่านั้น คณะกรรมการสอบสวนจึงลงความเห็นเพียงว่าจำเลยทั้งสอง มีความผิดฐานบกพร่องต่อหน้าที่ซึ่งเป็นความผิดทางวินัยดังนั้นการที่ผู้บัญชาการทหารอากาศสั่งลงทัณฑ์จำเลยทั้งสองท้ายเอกสารหมาย ล.3 ซึ่งเป็นรายงานผลการสอบสวนของคณะกรรมการสอบสวนผ่านรองผู้บัญชาการทหารอากาศ เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2522นั้น ยังถือไม่ได้ว่าผู้บัญชาการทหารอากาศผู้แทนโจทก์ได้รู้ถึงตัวผู้พึงจะต้องรับผิดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่โจทก์ ต่อมาเมื่อผู้บัญชาการทหารอากาศได้มีคำสั่งตั้งคณะกรรมการขึ้นทำการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางแพ่ง คณะกรรมการสอบสวนทำการสอบสวนแล้วมีความเห็นว่าจำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดในทางแพ่ง แล้วรายงานผลการสอบสวนต่อเจ้ากรมการเงินทหารอากาศ เจ้ากรมการเงินทหารอากาศเสนอรายงานของคณะกรรมการสอบสวนต่อผู้บัญชาการทหารอากาศเมื่อวันที่14 พฤศจิกายน 2523 ผู้บัญชาการทหารอากาศสั่งการให้จำเลยทั้งสองรับผิดในทางแพ่งผ่านรองผู้บัญชาการทหารอากาศเมื่อวันที่ 18พฤศจิกายน 2523 ดังนั้น จึงต้องถือว่าผู้บัญชาการทหารอากาศผู้แทนโจทก์รู้ตัวผู้พึงต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนเพื่อละเมิด เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2523 คดีนี้โจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสอง เมื่อวันที่3 พฤศจิกายน 2524 ยังไม่พ้น 1 ปี นับแต่วันที่โจทก์รู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้ที่พึงจะใช้ค่าสินไหมทดแทน ฟ้องโจทก์จึงไม่ขาดอายุความที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าคดีโจทก์ไม่ขาดอายุความนั้นศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของจำเลยทั้งสองฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน.(บุญศรี กอบบุญ-เสียง ตรีวิมล-สมศักดิ์ วิธุรัติ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 448 วรรคแรก บัญญัติว่า"สิทธิเรียกร้องค่าเสียหายอันเกิดแต่มูลละเมิดนั้น ท่านว่าขาดอายุความเมื่อพ้นปีหนึ่งนับแต่วันที่ผู้ต้องเสียหายรู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้จะพึงต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนหรือเมื่อพ้นสิบปีนับแต่วันทำละเมิด" ในกรณีที่กระทรวง ทบวง กรม ซึ่งเป็นนิติบุคคลและเป็นหน่วยราชการของรัฐเป็นผู้เสียหายในมูลละเมิดศาลฎีกาถือหลักมาตลอดว่า การที่จะถือว่ากระทรวง ทบวง กรมรู้เรื่องถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้พึงต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนนั้นก็ต่อเมื่อรัฐมนตรีว่าการหรืออธิบดีเป็นผู้รับรู้ เพราะรัฐมนตรีว่าการหรืออธิบดีเป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการในสังกัดในการปฏิบัติหน้าที่ราชการ และมีฐานะเป็นผู้แทนของกระทรวง ทบวง กรม นั้น ๆแม้เจ้าหน้าที่เบื้องต้นหรือส่วนราชการอื่นจะรู้ถึงเรื่องละเมิดและรู้ตัวผู้พึงต้องใช้ค่าสินไหมทดแทน แต่ตราบใดรัฐมนตรีว่าการหรืออธิบดียังไม่รู้ก็ต้องถือว่ากระทรวง ทบวง กรม นั้นยังไม่รู้และอายุความยังไม่เริ่มนับ (คำพิพากษาฎีกาที่ 243/2497,226-227/2505,137/2507,438-439/2512,965/2518,23/2519,1008/2522,2003/2523 เป็นต้น) เนื่องด้วยการปฏิบัติงานราชการต้องเป็นไปตามขั้นตอนระเบียบแบบแผนของทางราชการ เมื่อข้าราชการในสังกัดกระทำละเมิด จำเป็นต้องตั้งคณะกรรมการขึ้นพิจารณาสอบสวน ไม่ว่าจะเป็นการสอบสวนหาตัวผู้จะต้องรับผิดในทางแพ่ง ทางอาญา หรือทางวินัย เมื่อสอบสวนเสร็จแล้วก็ต้องเสนอรายงานและความเห็นผ่านผู้บังคับบัญชาเป็นลำดับชั้นจนถึงรัฐมนตรีว่าการหรืออธิบดีซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่ชั้นสูงปัญหาจึงมีว่าจะถือเอาวันใดเป็นวันที่รัฐมนตรีหรืออธิบดีรู้เรื่องละเมิดและรู้ตัวผู้พึงจะต้องใช้ค่าสินไหมทดแทน กล่าวอีกนัยหนึ่งคือจะถือเอาวันที่รัฐมนตรีหรืออธิบดีรับรายงาน หรือวันที่แทงคำสั่งในรายงาน แนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ผ่านมาถือเป็นหลักมาตลอดว่าอายุความละเมิด 1 ปี ตามมาตรา 448 จะเริ่มนับตั้งแต่วันที่รัฐมนตรีหรืออธิบดีได้รับรายงานจากคณะกรรมการสอบสวน (คำพิพากษาฎีกาที่243/2497,203/2500,123/2504(ประชุมใหญ่),137/2507,1485/2519,1558/2520,2581/2520 และที่ 1131/2522 เป็นต้น) ไม่ได้ถือเอาวันที่แทงคำสั่งในรายงานหรือวันที่คณะกรรมการหรือเจ้าหน้าที่เบื้องต้นเสนอความเห็นเป็นวันรู้ (คำพิพากษาฎีกาที่ 226-227/2505,ที่ 965/2525 และที่ 258/2520) เว้นเสียแต่ว่าวันที่รัฐมนตรีหรืออธิบดีได้รับรายงานจากรายงานการสอบสวนกับวันที่แทงคำสั่งในรายงานหรือวันที่คณะกรรมการหรือเจ้าหน้าที่เบื้องต้นเสนอความเห็นเป็นวันเดียวกัน เช่นนี้ก็ต้องถือว่าวันดังกล่าวเป็นวันที่กระทรวง ทบวง กรมรู้เรื่องละเมิดและรู้ตัวผู้จะพึงต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนเช่นกัน เหตุผลที่ถือหลักเช่นนี้เข้าใจว่าศาลฎีกาคงคำนึงถึงปัญหาความล่าช้าในการปฏิบัติงานของหน่วยงานราชการเพราะหากจะให้ถือเอาวันที่แทงคำสั่งในรายงานเป็นวันรู้แล้วรัฐมนตรีหรืออธิบดีอาจจะถ่วงเรื่องราวที่เสนอมายังตนเสียโดยไม่สั่งในทันทีทันใดในโอกาสแรกที่ตนสมควรพิจารณาสั่ง แต่จะปล่อยให้เวลาล่วงเลยไปซึ่งรังแต่จะก่อให้เกิดความเสียหายแก่คดีในแง่ของพยานหลักฐาน หลักดังกล่าวข้างต้นจะต้องเป็นเรื่องที่กระทรวง ทบวง กรมรู้เรื่องละเมิดและรู้ตัวผู้พึงจะต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนในวันที่รัฐมนตรีหรืออธิบดีได้รับรายงานการสอบสวนจากคณะกรรมการจริง ๆแม้ว่าในวันดังกล่าวรัฐมนตรีหรืออธิบดีได้รับรายงานแล้วจะสั่งอย่างอื่นต่อไป เช่น สั่งให้สอบสวนหาจำนวนค่าเสียหายที่ผู้ละเมิดจะพึงต้องใช้ด้วย (คำพิพากษาฎีกาที่ 137/2507) หรืออธิบดียังไม่พิจารณารายงาน แต่สั่งให้กองนิติการพิจารณาให้ความเห็นอีก(คำพิพากษาฎีกาที่ 1131/2522) หรือสั่งให้สอบสวนเพิ่มเติมเพื่อที่จะรู้ว่ายังมีใครอีกบ้างที่จะต้องรับผิดเป็นจำนวนเท่าใด(คำพิพากษาฎีกาที่ 3308/2525) ก็ต้องถือว่าส่วนราชการนั้นรู้เรื่องละเมิดและรู้ตัวผู้ต้องรับผิดแล้วในวันนั้น สำหรับรายงานการสอบสวนที่เสนอต่อรัฐมนตรีหรืออธิบดีเพื่อพิจารณาอันจะถือว่ากระทรวง ทบวง กรมได้รู้เรื่องละเมิดและรู้ตัวผู้ที่พึงจะใช้ค่าสินไหมทดแทนนั้น คำพิพากษาฎีกาที่บันทึกหมายเหตุอยู่นี้ได้ชั้ให้เห็นว่าจะต้องเป็นรายงานการสอบสวนทางแพ่งเท่านั้นหากเป็นรายงานการสอบสวนเรื่องอื่น เช่น รายงานการสอบสวนทางอาญาหรือทางวินัย แม้ผู้บัญชาการทหารอากาศจะได้รับรายงานดังกล่าวและมีคำสั่งให้ลงทัณฑ์โดยกักบริเวณและงดบำเหน็จจำเลยทั้งสอง ก็จะถือว่าผู้บัญชาการทหารอากาศผู้แทนโจทก์รู้เรื่องละเมิดและรู้ตัวผู้จะต้องรับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนในวันดังกล่าวไม่ได้ เพราะการสอบสวนเพื่อลงโทษทางวินัยเป็นคนละเรื่องกับการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางแพ่ง คำพิพากษาฎีกาที่ผ่านมาซึ่งวินิจฉัยทำนองเดียวกับคดีนี้เช่นคำพิพากษาฎีกาที่ 170/2525 วรวิทย์ฤทธิทิศ.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้อง ขอให้จำเลยทั้งสองร่วมกันคืนแผ่นเหล็กปูสนามบินชนิดยาว 476 แผ่น แก่โจทก์ หากไม่สามารถคืนได้ให้ร่วมกันใช้เงิน1,074,800 บาท แก่โจทก์กับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันเสียดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงินที่จำเลยจะต้องรับผิดต่อโจทก์นับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยทั้งสองให้การ ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความ พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า ฟ้องโจทก์ไม่ขาดอายุความ พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นวินิจฉัยประเด็นข้ออื่นต่อไปแล้วพิพากษาใหม่จำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาตามที่จำเลยทั้งสองฎีกาว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ ข้อเท็จจริงได้ความตามที่โจทก์ฟ้องและนำสืบโดยจำเลยทั้งสองมิได้ฎีกาโต้แย้งคัดค้านว่า แผ่นโลหะปูสนามบินชนิดยาวของโจทก์จำนวน 476 แผ่น ราคา 1,074,800 บาทซึ่งอยู่ในความดูแลรับผิดชอบของจำเลยทั้งสองได้สูญหายไป โจทก์จึงได้ตั้งคณะกรรมการสอบสวนเพื่อหาสาเหตุและผู้รับผิดชอบพัสดุสูญหาย คณะกรรมการสอบสวนทำการสอบสวนแล้วได้รายงานผลการสอบสวนต่อผู้บัญชาการทหารอากาศผ่านรองผู้บัญชาการทหารอากาศ เมื่อวันที่7 กันยายน 2521 ตามเอกสารหมาย ล.16 ว่า จำเลยทั้งสองบกพร่องต่อหน้าที่จะต้องรับผิดทางวินัย ส่วนความรับผิดทางแพ่งจะต้องตั้งกรรมการสอบสวนเพื่อหาตัวผู้รับผิด ตาม ขกง.10 หมวด 17ข้อ 106 ซึ่งเป็นหน้าที่ของ กง.ทอ. เป็นผู้ดำเนินการตั้งรองผู้บัญชาการทหารอากาศได้ทำรายงานเสนอผู้บัญชาการทหารอากาศเมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม 2522 ตามเอกสารหมาย ล.3 ผู้บัญชาการทหารอากาศได้บันทึกสั่งการเมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2522 ให้ลงทัณฑ์จำเลยที่ 1 โดยกักบริเวณ 20 วัน และงดบำเหน็จ และกักบริเวณจำเลยที่ 2 มีกำหนด 15 วัน และงดบำเหน็จ ต่อมาผู้บัญชาการทหารอากาศได้มีคำสั่งเมื่อวันที่ 9 มกราคม 2523 ตั้งคณะกรรมการขึ้นทำการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดทางแพ่ง คณะกรรมการสอบสวนทำการสอบสวนแล้วทำรายงานลงวันที่ 19 พฤษภาคม 2523 สรุปผลว่าจำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดในทางแพ่งต่อโจทก์ เจ้ากรมการเงินทหารอากาศเสนอรายงานของคณะกรรมการดังกล่าวต่อผู้บัญชาการทหารอากาศผ่านรองผู้บัญชาการทหารอากาศ เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2523 ผู้บัญชาการทหารอากาศสั่งการผ่านรองผู้บัญชาการทหารอากาศให้จำเลยทั้งสองรับผิดในทางแพ่งเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2523 ตามที่คณะกรรมการสอบสวนให้ความเห็นปรากฏรายละเอียดตามเอกสารหมาย จ.361 ปัญหาว่าฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยทั้งสอง ขาดอายุความหรือไม่นั้นที่จำเลยทั้งสองฎีกาว่าผู้บัญชาการทหารอากาศผู้แทนโจทก์ได้รู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้พึงจะต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่โจทก์ ตั้งแต่วันที่ 24 กรกฎาคม2522 ซึ่งเป็นวันที่ผู้บัญชาการทหารอากาศมีคำสั่งให้ลงทัณฑ์จำเลยทั้งสองตามความเห็นของคณะกรรมการสอบสวนแล้วนั้น เห็นว่า แม้ตามเอกสารหมาย ล.16 จะปรากฏว่าผู้บัญชาการทหารอากาศมีคำสั่งตั้งคณะกรรมการสอบสวนเพื่อหาสาเหตุและผู้รับผิดชอบพัสดุสูญหายโดยมิได้ระบุให้แจ้งชัดว่า หาผู้รับผิดชอบในทางแพ่ง ทางอาญาหรือทางวินัยทางใดทางหนึ่งหรือทั้งสามทางก็ตาม แต่ก็ปรากฏจากรายงานผลการสอบสวนของคณะกรรมการสอบสวนเอกสารหมาย ล.16ข้อ 3.4.1.3 ว่า คณะกรรมการสอบสวนมีความเห็นว่าจำเลยที่ 1 ที่ 2มีความผิดฐานบกพร่องต่อหน้าที่ ซึ่งเป็นความผิดทางวินัยและตามเอกสารดังกล่าวข้อ 4 ระบุว่า ความรับผิดทางแพ่งจะต้องตั้งกรรมการสอบสวนเพื่อหาตัวผู้รับผิดทางแพ่งตาม ขกง.10 หมวด 17ข้อ 106 การดำเนินการตั้งกรรมการสอบสวนเพื่อหาตัวผู้รับผิดทางแพ่งนั้นเป็นหน้าที่ของ กง.ทอ. เห็นได้ว่า คณะกรรมการสอบสวนชุดนี้ไม่ใช่คณะกรรมการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางแพ่ง เพราะอำนาจในการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางแพ่งต้องเป็นคณะกรรมการสอบสวนซึ่งตั้งโดย กง.ทอ. คณะกรรมการสอบสวนชุดนี้จึงไม่ได้ทำการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดทางแพ่งคงทำการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางอาญาและทางวินัยเท่านั้น คณะกรรมการสอบสวนจึงลงความเห็นเพียงว่าจำเลยทั้งสอง มีความผิดฐานบกพร่องต่อหน้าที่ซึ่งเป็นความผิดทางวินัยดังนั้นการที่ผู้บัญชาการทหารอากาศสั่งลงทัณฑ์จำเลยทั้งสองท้ายเอกสารหมาย ล.3 ซึ่งเป็นรายงานผลการสอบสวนของคณะกรรมการสอบสวนผ่านรองผู้บัญชาการทหารอากาศ เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2522นั้น ยังถือไม่ได้ว่าผู้บัญชาการทหารอากาศผู้แทนโจทก์ได้รู้ถึงตัวผู้พึงจะต้องรับผิดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่โจทก์ ต่อมาเมื่อผู้บัญชาการทหารอากาศได้มีคำสั่งตั้งคณะกรรมการขึ้นทำการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางแพ่ง คณะกรรมการสอบสวนทำการสอบสวนแล้วมีความเห็นว่าจำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดในทางแพ่ง แล้วรายงานผลการสอบสวนต่อเจ้ากรมการเงินทหารอากาศ เจ้ากรมการเงินทหารอากาศเสนอรายงานของคณะกรรมการสอบสวนต่อผู้บัญชาการทหารอากาศเมื่อวันที่14 พฤศจิกายน 2523 ผู้บัญชาการทหารอากาศสั่งการให้จำเลยทั้งสองรับผิดในทางแพ่งผ่านรองผู้บัญชาการทหารอากาศเมื่อวันที่ 18พฤศจิกายน 2523 ดังนั้น จึงต้องถือว่าผู้บัญชาการทหารอากาศผู้แทนโจทก์รู้ตัวผู้พึงต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนเพื่อละเมิด เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2523 คดีนี้โจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสอง เมื่อวันที่3 พฤศจิกายน 2524 ยังไม่พ้น 1 ปี นับแต่วันที่โจทก์รู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้ที่พึงจะใช้ค่าสินไหมทดแทน ฟ้องโจทก์จึงไม่ขาดอายุความที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าคดีโจทก์ไม่ขาดอายุความนั้นศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของจำเลยทั้งสองฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4735/2534กองทัพอากาศโจทก์นาวาอากาศตรี วิชัย สุนทรวิโรจน์ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 448ผู้บัญชาการทหารอากาศมีคำสั่งตั้งคณะกรรมการสอบสวนเพื่อหาสาเหตุและผู้รับผิดชอบพัสดุสูญหายโดยมิได้ระบุให้แจ้งชัดว่าหาผู้รับผิดชอบในทางแพ่งทางอาญาหรือทางวินัย และจากรายงานผลการสอบสวนของคณะกรรมการมีความเห็นว่าจำเลยทั้งสองมีความผิดทางวินัยฐานบกพร่องต่อหน้าที่ ส่วนความรับผิดทางแพ่งจะต้องตั้งคณะกรรมการสอบสวนเพื่อหาตัวผู้รับผิดทางแพ่งต่อไป คณะกรรมการสอบสวนชุดดังกล่าวจึงไม่ใช่คณะกรรมการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางแพ่งดังนั้น ยังถือไม่ได้ว่าผู้บัญชาการทหารอากาศผู้แทนโจทก์ได้รู้ถึงตัวผู้พึงจะต้องรับผิดใช้ค่าสินไหมทดแทนในวันที่สั่งลงทัณฑ์จำเลยทั้งสอง ต่อมาเมื่อผู้บัญชาการทหารอากาศมีคำสั่งตั้งคณะกรรมการขึ้นทำการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางแพ่ง คณะกรรมการสอบสวนแล้วมีความเห็นว่าจำเลยทั้งสอง จะต้องรับผิดในทางแพ่ง แล้วรายงานผลการสอบสวนต่อผู้บัญชาการทหารอากาศและผู้บัญชาการทหารอากาศสั่งการให้จำเลยทั้งสองรับผิดในทางแพ่ง เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน2523 ดังนี้ ต้องถือว่าผู้บัญชาการทหารอากาศ ผู้แทนโจทก์รู้ตัวผู้พึงต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนเพื่อละเมิดในวันดังกล่าว โจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสองเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2524 ยังไม่พ้น 1 ปี นับแต่วันที่โจทก์รู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้ที่พึงจะใช้ค่าสินไหมทดแทนฟ้องโจทก์จึงไม่ขาดอายุความ.โจทก์ฟ้อง ขอให้จำเลยทั้งสองร่วมกันคืนแผ่นเหล็กปูสนามบินชนิดยาว 476 แผ่น แก่โจทก์ หากไม่สามารถคืนได้ให้ร่วมกันใช้เงิน1,074,800 บาท แก่โจทก์กับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันเสียดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงินที่จำเลยจะต้องรับผิดต่อโจทก์นับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยทั้งสองให้การ ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความ พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า ฟ้องโจทก์ไม่ขาดอายุความ พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นวินิจฉัยประเด็นข้ออื่นต่อไปแล้วพิพากษาใหม่จำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาตามที่จำเลยทั้งสองฎีกาว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ ข้อเท็จจริงได้ความตามที่โจทก์ฟ้องและนำสืบโดยจำเลยทั้งสองมิได้ฎีกาโต้แย้งคัดค้านว่า แผ่นโลหะปูสนามบินชนิดยาวของโจทก์จำนวน 476 แผ่น ราคา 1,074,800 บาทซึ่งอยู่ในความดูแลรับผิดชอบของจำเลยทั้งสองได้สูญหายไป โจทก์จึงได้ตั้งคณะกรรมการสอบสวนเพื่อหาสาเหตุและผู้รับผิดชอบพัสดุสูญหาย คณะกรรมการสอบสวนทำการสอบสวนแล้วได้รายงานผลการสอบสวนต่อผู้บัญชาการทหารอากาศผ่านรองผู้บัญชาการทหารอากาศ เมื่อวันที่7 กันยายน 2521 ตามเอกสารหมาย ล.16 ว่า จำเลยทั้งสองบกพร่องต่อหน้าที่จะต้องรับผิดทางวินัย ส่วนความรับผิดทางแพ่งจะต้องตั้งกรรมการสอบสวนเพื่อหาตัวผู้รับผิด ตาม ขกง.10 หมวด 17ข้อ 106 ซึ่งเป็นหน้าที่ของ กง.ทอ. เป็นผู้ดำเนินการตั้งรองผู้บัญชาการทหารอากาศได้ทำรายงานเสนอผู้บัญชาการทหารอากาศเมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม 2522 ตามเอกสารหมาย ล.3 ผู้บัญชาการทหารอากาศได้บันทึกสั่งการเมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2522 ให้ลงทัณฑ์จำเลยที่ 1 โดยกักบริเวณ 20 วัน และงดบำเหน็จ และกักบริเวณจำเลยที่ 2 มีกำหนด 15 วัน และงดบำเหน็จ ต่อมาผู้บัญชาการทหารอากาศได้มีคำสั่งเมื่อวันที่ 9 มกราคม 2523 ตั้งคณะกรรมการขึ้นทำการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดทางแพ่ง คณะกรรมการสอบสวนทำการสอบสวนแล้วทำรายงานลงวันที่ 19 พฤษภาคม 2523 สรุปผลว่าจำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดในทางแพ่งต่อโจทก์ เจ้ากรมการเงินทหารอากาศเสนอรายงานของคณะกรรมการดังกล่าวต่อผู้บัญชาการทหารอากาศผ่านรองผู้บัญชาการทหารอากาศ เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2523 ผู้บัญชาการทหารอากาศสั่งการผ่านรองผู้บัญชาการทหารอากาศให้จำเลยทั้งสองรับผิดในทางแพ่งเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2523 ตามที่คณะกรรมการสอบสวนให้ความเห็นปรากฏรายละเอียดตามเอกสารหมาย จ.361 ปัญหาว่าฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยทั้งสอง ขาดอายุความหรือไม่นั้นที่จำเลยทั้งสองฎีกาว่าผู้บัญชาการทหารอากาศผู้แทนโจทก์ได้รู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้พึงจะต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่โจทก์ ตั้งแต่วันที่ 24 กรกฎาคม2522 ซึ่งเป็นวันที่ผู้บัญชาการทหารอากาศมีคำสั่งให้ลงทัณฑ์จำเลยทั้งสองตามความเห็นของคณะกรรมการสอบสวนแล้วนั้น เห็นว่า แม้ตามเอกสารหมาย ล.16 จะปรากฏว่าผู้บัญชาการทหารอากาศมีคำสั่งตั้งคณะกรรมการสอบสวนเพื่อหาสาเหตุและผู้รับผิดชอบพัสดุสูญหายโดยมิได้ระบุให้แจ้งชัดว่า หาผู้รับผิดชอบในทางแพ่ง ทางอาญาหรือทางวินัยทางใดทางหนึ่งหรือทั้งสามทางก็ตาม แต่ก็ปรากฏจากรายงานผลการสอบสวนของคณะกรรมการสอบสวนเอกสารหมาย ล.16ข้อ 3.4.1.3 ว่า คณะกรรมการสอบสวนมีความเห็นว่าจำเลยที่ 1 ที่ 2มีความผิดฐานบกพร่องต่อหน้าที่ ซึ่งเป็นความผิดทางวินัยและตามเอกสารดังกล่าวข้อ 4 ระบุว่า ความรับผิดทางแพ่งจะต้องตั้งกรรมการสอบสวนเพื่อหาตัวผู้รับผิดทางแพ่งตาม ขกง.10 หมวด 17ข้อ 106 การดำเนินการตั้งกรรมการสอบสวนเพื่อหาตัวผู้รับผิดทางแพ่งนั้นเป็นหน้าที่ของ กง.ทอ. เห็นได้ว่า คณะกรรมการสอบสวนชุดนี้ไม่ใช่คณะกรรมการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางแพ่ง เพราะอำนาจในการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางแพ่งต้องเป็นคณะกรรมการสอบสวนซึ่งตั้งโดย กง.ทอ. คณะกรรมการสอบสวนชุดนี้จึงไม่ได้ทำการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดทางแพ่งคงทำการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางอาญาและทางวินัยเท่านั้น คณะกรรมการสอบสวนจึงลงความเห็นเพียงว่าจำเลยทั้งสอง มีความผิดฐานบกพร่องต่อหน้าที่ซึ่งเป็นความผิดทางวินัยดังนั้นการที่ผู้บัญชาการทหารอากาศสั่งลงทัณฑ์จำเลยทั้งสองท้ายเอกสารหมาย ล.3 ซึ่งเป็นรายงานผลการสอบสวนของคณะกรรมการสอบสวนผ่านรองผู้บัญชาการทหารอากาศ เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2522นั้น ยังถือไม่ได้ว่าผู้บัญชาการทหารอากาศผู้แทนโจทก์ได้รู้ถึงตัวผู้พึงจะต้องรับผิดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่โจทก์ ต่อมาเมื่อผู้บัญชาการทหารอากาศได้มีคำสั่งตั้งคณะกรรมการขึ้นทำการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางแพ่ง คณะกรรมการสอบสวนทำการสอบสวนแล้วมีความเห็นว่าจำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดในทางแพ่ง แล้วรายงานผลการสอบสวนต่อเจ้ากรมการเงินทหารอากาศ เจ้ากรมการเงินทหารอากาศเสนอรายงานของคณะกรรมการสอบสวนต่อผู้บัญชาการทหารอากาศเมื่อวันที่14 พฤศจิกายน 2523 ผู้บัญชาการทหารอากาศสั่งการให้จำเลยทั้งสองรับผิดในทางแพ่งผ่านรองผู้บัญชาการทหารอากาศเมื่อวันที่ 18พฤศจิกายน 2523 ดังนั้น จึงต้องถือว่าผู้บัญชาการทหารอากาศผู้แทนโจทก์รู้ตัวผู้พึงต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนเพื่อละเมิด เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2523 คดีนี้โจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสอง เมื่อวันที่3 พฤศจิกายน 2524 ยังไม่พ้น 1 ปี นับแต่วันที่โจทก์รู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้ที่พึงจะใช้ค่าสินไหมทดแทน ฟ้องโจทก์จึงไม่ขาดอายุความที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าคดีโจทก์ไม่ขาดอายุความนั้นศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของจำเลยทั้งสองฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน.(บุญศรี กอบบุญ-เสียง ตรีวิมล-สมศักดิ์ วิธุรัติ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 448 วรรคแรก บัญญัติว่า"สิทธิเรียกร้องค่าเสียหายอันเกิดแต่มูลละเมิดนั้น ท่านว่าขาดอายุความเมื่อพ้นปีหนึ่งนับแต่วันที่ผู้ต้องเสียหายรู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้จะพึงต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนหรือเมื่อพ้นสิบปีนับแต่วันทำละเมิด" ในกรณีที่กระทรวง ทบวง กรม ซึ่งเป็นนิติบุคคลและเป็นหน่วยราชการของรัฐเป็นผู้เสียหายในมูลละเมิดศาลฎีกาถือหลักมาตลอดว่า การที่จะถือว่ากระทรวง ทบวง กรมรู้เรื่องถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้พึงต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนนั้นก็ต่อเมื่อรัฐมนตรีว่าการหรืออธิบดีเป็นผู้รับรู้ เพราะรัฐมนตรีว่าการหรืออธิบดีเป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการในสังกัดในการปฏิบัติหน้าที่ราชการ และมีฐานะเป็นผู้แทนของกระทรวง ทบวง กรม นั้น ๆแม้เจ้าหน้าที่เบื้องต้นหรือส่วนราชการอื่นจะรู้ถึงเรื่องละเมิดและรู้ตัวผู้พึงต้องใช้ค่าสินไหมทดแทน แต่ตราบใดรัฐมนตรีว่าการหรืออธิบดียังไม่รู้ก็ต้องถือว่ากระทรวง ทบวง กรม นั้นยังไม่รู้และอายุความยังไม่เริ่มนับ (คำพิพากษาฎีกาที่ 243/2497,226-227/2505,137/2507,438-439/2512,965/2518,23/2519,1008/2522,2003/2523 เป็นต้น) เนื่องด้วยการปฏิบัติงานราชการต้องเป็นไปตามขั้นตอนระเบียบแบบแผนของทางราชการ เมื่อข้าราชการในสังกัดกระทำละเมิด จำเป็นต้องตั้งคณะกรรมการขึ้นพิจารณาสอบสวน ไม่ว่าจะเป็นการสอบสวนหาตัวผู้จะต้องรับผิดในทางแพ่ง ทางอาญา หรือทางวินัย เมื่อสอบสวนเสร็จแล้วก็ต้องเสนอรายงานและความเห็นผ่านผู้บังคับบัญชาเป็นลำดับชั้นจนถึงรัฐมนตรีว่าการหรืออธิบดีซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่ชั้นสูงปัญหาจึงมีว่าจะถือเอาวันใดเป็นวันที่รัฐมนตรีหรืออธิบดีรู้เรื่องละเมิดและรู้ตัวผู้พึงจะต้องใช้ค่าสินไหมทดแทน กล่าวอีกนัยหนึ่งคือจะถือเอาวันที่รัฐมนตรีหรืออธิบดีรับรายงาน หรือวันที่แทงคำสั่งในรายงาน แนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ผ่านมาถือเป็นหลักมาตลอดว่าอายุความละเมิด 1 ปี ตามมาตรา 448 จะเริ่มนับตั้งแต่วันที่รัฐมนตรีหรืออธิบดีได้รับรายงานจากคณะกรรมการสอบสวน (คำพิพากษาฎีกาที่243/2497,203/2500,123/2504(ประชุมใหญ่),137/2507,1485/2519,1558/2520,2581/2520 และที่ 1131/2522 เป็นต้น) ไม่ได้ถือเอาวันที่แทงคำสั่งในรายงานหรือวันที่คณะกรรมการหรือเจ้าหน้าที่เบื้องต้นเสนอความเห็นเป็นวันรู้ (คำพิพากษาฎีกาที่ 226-227/2505,ที่ 965/2525 และที่ 258/2520) เว้นเสียแต่ว่าวันที่รัฐมนตรีหรืออธิบดีได้รับรายงานจากรายงานการสอบสวนกับวันที่แทงคำสั่งในรายงานหรือวันที่คณะกรรมการหรือเจ้าหน้าที่เบื้องต้นเสนอความเห็นเป็นวันเดียวกัน เช่นนี้ก็ต้องถือว่าวันดังกล่าวเป็นวันที่กระทรวง ทบวง กรมรู้เรื่องละเมิดและรู้ตัวผู้จะพึงต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนเช่นกัน เหตุผลที่ถือหลักเช่นนี้เข้าใจว่าศาลฎีกาคงคำนึงถึงปัญหาความล่าช้าในการปฏิบัติงานของหน่วยงานราชการเพราะหากจะให้ถือเอาวันที่แทงคำสั่งในรายงานเป็นวันรู้แล้วรัฐมนตรีหรืออธิบดีอาจจะถ่วงเรื่องราวที่เสนอมายังตนเสียโดยไม่สั่งในทันทีทันใดในโอกาสแรกที่ตนสมควรพิจารณาสั่ง แต่จะปล่อยให้เวลาล่วงเลยไปซึ่งรังแต่จะก่อให้เกิดความเสียหายแก่คดีในแง่ของพยานหลักฐาน หลักดังกล่าวข้างต้นจะต้องเป็นเรื่องที่กระทรวง ทบวง กรมรู้เรื่องละเมิดและรู้ตัวผู้พึงจะต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนในวันที่รัฐมนตรีหรืออธิบดีได้รับรายงานการสอบสวนจากคณะกรรมการจริง ๆแม้ว่าในวันดังกล่าวรัฐมนตรีหรืออธิบดีได้รับรายงานแล้วจะสั่งอย่างอื่นต่อไป เช่น สั่งให้สอบสวนหาจำนวนค่าเสียหายที่ผู้ละเมิดจะพึงต้องใช้ด้วย (คำพิพากษาฎีกาที่ 137/2507) หรืออธิบดียังไม่พิจารณารายงาน แต่สั่งให้กองนิติการพิจารณาให้ความเห็นอีก(คำพิพากษาฎีกาที่ 1131/2522) หรือสั่งให้สอบสวนเพิ่มเติมเพื่อที่จะรู้ว่ายังมีใครอีกบ้างที่จะต้องรับผิดเป็นจำนวนเท่าใด(คำพิพากษาฎีกาที่ 3308/2525) ก็ต้องถือว่าส่วนราชการนั้นรู้เรื่องละเมิดและรู้ตัวผู้ต้องรับผิดแล้วในวันนั้น สำหรับรายงานการสอบสวนที่เสนอต่อรัฐมนตรีหรืออธิบดีเพื่อพิจารณาอันจะถือว่ากระทรวง ทบวง กรมได้รู้เรื่องละเมิดและรู้ตัวผู้ที่พึงจะใช้ค่าสินไหมทดแทนนั้น คำพิพากษาฎีกาที่บันทึกหมายเหตุอยู่นี้ได้ชั้ให้เห็นว่าจะต้องเป็นรายงานการสอบสวนทางแพ่งเท่านั้นหากเป็นรายงานการสอบสวนเรื่องอื่น เช่น รายงานการสอบสวนทางอาญาหรือทางวินัย แม้ผู้บัญชาการทหารอากาศจะได้รับรายงานดังกล่าวและมีคำสั่งให้ลงทัณฑ์โดยกักบริเวณและงดบำเหน็จจำเลยทั้งสอง ก็จะถือว่าผู้บัญชาการทหารอากาศผู้แทนโจทก์รู้เรื่องละเมิดและรู้ตัวผู้จะต้องรับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนในวันดังกล่าวไม่ได้ เพราะการสอบสวนเพื่อลงโทษทางวินัยเป็นคนละเรื่องกับการสอบสวนหาตัวผู้รับผิดในทางแพ่ง คำพิพากษาฎีกาที่ผ่านมาซึ่งวินิจฉัยทำนองเดียวกับคดีนี้เช่นคำพิพากษาฎีกาที่ 170/2525 วรวิทย์ฤทธิทิศ.