คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3742/2533หลักกฎหมาย: ในคดีก่อนจำเลยที่ 1 ฟ้องเรียกเงินค่าสุราสำรอง โจทก์ให้การต่อสู้ว่า จำเลยที่ 1 เป็นหนี้โจทก์ค่าส่วนแบ่งกำไรสุทธิและได้ใช้สิทธิหักกลบลบหนี้ไปแล้วประเด็นข้อพิพาทในคดีก่อนจึงมีว่าจำเลย (โจทก์ในคดีนี้) มีสิทธิหักกลบลบหนี้หรือไม่คดีนี้โจทก์ฟ้องเรียกเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิที่จำเลยที่ 1 ชำระไม่ครบถ้วนตามสัญญา จำเลยให้การว่าชำระแก่โจทก์ครบถ้วนตามสัญญาแล้วประเด็นข้อพิพาทจึงมีว่า จำเลยที่ 1 ชำระเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิให้โจทก์ครบถ้วนหรือไม่ ประเด็นข้อพิพาทในคดีก่อนและคดีนี้จึงเป็นคนละประเด็นกัน ไม่เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำ โจทก์ให้จำเลยที่ 1 เข้ามาดำเนินการในโรงงานโดยมีข้อตกลงในการผลิตและจำหน่ายสุรา ค่าตอบแทนพิเศษ ส่วนแบ่งกำไรสุทธิและข้อตกลงอื่น ๆ สัญญาระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 จึงเป็นสัญญาต่างตอบแทนกันนอกเหนือไปจากสัญญาเช่าธรรมดา เงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิมิใช่ค่าเช่า ทั้งมิได้กำหนดจำนวนเงินกันไว้แน่นอน แม้จะกำหนดจ่ายเป็นระยะเวลา กรณีไม่ต้องด้วยอายุความ 5 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 166 จึงต้องใช้อายุความในบททั่วไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164 มีกำหนด 10 ปี การที่จำเลยที่ 1 ได้ตอบหนังสือทวงถามของโจทก์ว่า จำเลยที่ 1พร้อมจะจ่ายเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิที่ยังส่งไม่ครบถ้วน พร้อมดอกเบี้ยตามสัญญาเช่า แต่มีเงื่อนไขว่าขอให้รอฟังผลคำพิพากษาของศาลฎีกาในคดีที่ตนเป็นโจทก์ฟ้องกรมสรรพากรในปัญหาเรื่องการคำนวณกำไรสุทธิก่อน แสดงว่าจำเลยที่ 1 เห็นว่าการคำนวณส่วนแบ่งกำไรสุทธิของตนนั้นถูกต้องแล้ว มิได้ยอมรับว่าเป็นหนี้โจทก์ตามที่ทวงถามแต่อย่างใด ส่วนข้อความที่ว่าจะนำหนังสือค้ำประกันมามอบให้โจทก์นั้น ก็เป็นเพียงคำเสนอให้โจทก์เห็นว่าจำเลยที่ 1 มิได้มีเจตนากระทำผิดสัญญาเท่านั้น จึงถือไม่ได้ว่าเป็นการรับสภาพหนี้ซึ่งจะทำให้อายุความสะดุดหยุดลงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 อย่างไรก็ตาม หนังสือดังกล่าวถือได้ว่าเป็นการละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความในเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิและดอกเบี้ยส่วนเกิน 10 ปี และ 5 ปี ซึ่งขาดอายุความในวันทำหนังสือดังกล่าว ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 192 จำเลยที่ 1 จึงหามีสิทธิที่จะยกอายุความขึ้นอ้างเพื่อปฏิเสธความรับผิดในหนี้จำนวนดังกล่าวไม่ ทั้งหนี้เงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิและดอกเบี้ยส่วนที่ขาดอายุความนั้น แม้จำเลยจะสามารถยกขึ้นต่อสู้กับโจทก์ได้ก็ตาม แต่อายุความย่อมไม่ตัดรอน การหักกลบลบหนี้โจทก์จึงมีสิทธินำหนี้ดังกล่าวมาหักกลบลบหนี้ได้ถ้าเวลาที่อาจจะหักกลบลบหนี้กับจำเลยที่ 1 ได้นั้น สิทธิเรียกร้องของโจทก์ยังไม่ขาดอายุความ โจทก์ได้แสดงเจตนาหักกลบลบหนี้ไปยังจำเลยที่ 1 การแสดงเจตนาของโจทก์จึงมีผลย้อนหลังขึ้นไปถึงวันที่ 23 มกราคม 2523ซึ่งเป็นเวลาที่อาจหักกลบลบหนี้ได้เป็นครั้งแรก ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 342 วรรคสอง ในวันดังกล่าวเมื่อหักกลบลบหนี้กันแล้ว จำเลยที่ 1 ยังคงเป็นหนี้เงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิของปี 2522 นับถึงวันฟ้องยังไม่ถึง 10 ปี คดีของโจทก์จึงไม่ขาดอายุความ แม้หนี้ที่จำเลยที่ 1 ค้างชำระให้โจทก์บางส่วนจะขาดอายุความซึ่งจำเลยที่ 2 ที่ 3 ที่เป็นผู้ค้ำประกันมีสิทธิที่จะยกขึ้นต่อสู้ได้ก็ตาม แต่เมื่อหนี้ส่วนที่เหลือซึ่งยังไม่ขาดอายุความมีเกินกว่าวงเงินที่จำเลยที่ 2 ที่ 3 ยอมรับผิดตามสัญญาค้ำประกันจำเลยที่ 2 ที่ 3 จึงต้องรับผิดเต็มตามสัญญาค้ำประกัน จำเลยที่ 1 ได้ฟ้องโจทก์เรียกเงินค่าสุราสำรองที่ศาลแพ่งคดีอยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลอุทธรณ์ แต่จำเลยที่ 1มาฟ้องแย้งเรียกเงินค่าสุราสำรองจำนวนเดียวกันกับที่ได้ฟ้องในคดีดังกล่าวในคดีนี้อีก ฟ้องแย้งของจำเลยที่ 1 ในส่วนนี้จึงเป็นการต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 173(1) ส่วนที่จำเลยที่ 1 ฟ้องแย้งเรียกให้โจทก์ชำระภาษีเงินได้นิติบุคคลในส่วนของกำไรสุทธิที่เป็นส่วนแบ่งของโจทก์ ซึ่งจำเลยที่ 1มีหน้าที่เสียภาษีเงินได้นิติบุคคลตามประมวลรัษฎากร ภาษีเงินได้นิติบุคคลที่จำเลยที่ 1 ชำระไปแล้ว จึงเป็นภาษีเงินได้นิติบุคคลของจำเลยที่ 1 เอง มิใช่ชำระแทนโจทก์ โจทก์จะมีหน้าที่เสียภาษีหรือไม่ก็ตาม จำเลยที่ 1 ไม่มีสิทธิมาเรียกร้องให้โจทก์ชำระเงินในส่วนนี้ และไม่อาจรับช่วงสิทธิจากกรมสรรพากรและกระทรวงการคลังมาเรียกร้องได้อีกเช่นเดียวกันจำเลยที่ 1 จึงไม่มีอำนาจฟ้องแย้งได้ สัญญาค้ำประกันข้อ 2 มีใจความว่า จำเลยที่ 3 ยอมรับรู้และยินยอมด้วยในกรณีที่โจทก์ได้ยินยอมให้ผัดหรือผ่อนเวลา หรือผ่อนผันการปฏิบัติตามสัญญาให้แก่จำเลยที่ 1 โดยเพียงแต่โจทก์แจ้งให้จำเลยที่ 1 โดยเพียงแต่โจทก์แจ้งให้จำเลยที่ 3 ทราบโดยไม่ชักช้าเท่านั้นทั้งการที่โจทก์ไม่ได้ฟ้องจำเลยในทันทีที่หนี้ถึงกำหนดชำระไม่ใช่การผ่อนเวลาให้แก่ลูกหนี้ จำเลยที่ 1 มิได้ตกลงให้โจทก์นำเงินค่าสุราสำรองมาหักกลบลบหนี้ตามข้อเสนอของโจทก์ แต่โจทก์ใช้สิทธิหักกลบลบหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 341 จำเลยที่ 3 จึงต้องรับผิดตามสัญญาค้ำประกันโจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ ๑ ได้ทำสัญญาเช่าโรงงานสุราบางยี่ขันเพื่อใช้สิทธิในการผลิตและจำหน่ายสุราจากโจทก์ โดยกำหนดให้จำเลยที่ ๑ แบ่งเงินกำไรสุทธิที่ได้จากกิจการผลิตและจำหน่ายสุราตามสัญญาที่กระทำในรอบระยะเวลาบัญชีตามประมวลรัษฎากรให้แก่โจทก์ โดยจำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ซึ่งเป็นธนาคารได้ทำสัญญาค้ำประกันการปฏิบัติตามสัญญาของจำเลยที่ ๑ ปรากฏว่าจำเลยที่ ๑ ผิดนัดไม่ชำระเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิ สำหรับรอบระยะเวลาบัญชีปี พ.ศ. ๒๕๑๓ถึงปี พ.ศ. ๒๕๒๒ ให้ครบถ้วนถูกต้องตามสัญญา ขอให้บังคับให้จำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงิน๑๐๒,๖๖๒,๙๓๙.๕๙ บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ ๙ ต่อปีในต้นเงิน ๖๘,๑๒๑,๐๗๘.๙๖ บาท ตั้งแต่วันที่ ๑ มีนาคม ๒๕๒๖จนกว่าจะชำระเสร็จให้โจทก์โดยให้จำเลยที่ ๒ ที่ ๓ รับผิดในวงเงินไม่เกินธนาคารละ ๘,๑๒๕,๐๐๐ บาท จำเลยที่ ๑ ให้การและฟ้องแย้งว่า จำเลยที่ ๑ ได้ชำระเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิให้โจทก์ตามสัญญาโดยไม่ผิดนัด โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง ฟ้องโจทก์ขาดอายุความและโจทก์มีหน้าที่ต้องชำระภาษีเงินได้นิติบุคคลตามประมวลรัษฎากรในจำนวนเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธินั้น แต่โจทก์ไม่ชำระ จำเลยที่ ๑ ได้ชำระภาษีต่อกรมสรรพากรแทนโจทก์ไปเป็นเงิน ๙๓,๙๑๔,๙๙๐.๘๖ บาท โจทก์มีหน้าที่ต้องคืนให้จำเลยที่ ๑ พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ ๑๓ ต่อปี นับถึงวันฟ้องแย้งเป็นเงินต้นและดอกเบี้ยรวม ๑๗๖,๗๙๙,๒๙๖.๗๗ บาท โจทก์ไม่มีสิทธิหักกลบลบหนี้จากจำนวนเงินค่าสุราสำรองซึ่งโจทก์ได้รับมาจากผู้เช่ารายใหม่เต็มจำนวนตั้งแต่วันที่ ๒๓ มกราคม ๒๕๒๓ โจทก์มีหน้าที่จะต้องชำระเงินค่าสุราสำรองให้จำเลยที่ ๑ พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ ๑๓ ต่อปี นับถึงวันฟ้องแย้งเป็นเงิน ๑๐๒,๙๑๖,๑๖๙.๐๙บาท จำเลยที่ ๑ เคยฟ้องเรียกให้โจทก์ชำระค่าสุราสำรองพร้อมค่าเสียหายต่อศาลแพ่ง โจทก์ให้การต่อสู้ในคดีดังกล่าวว่าได้นำเงินค่าสุราสำรองไปหักกลบลบหนี้กับส่วนแบ่งกำไรสุทธิที่จำเลยที่ ๑ส่งไม่ครบ และเมื่อหักแล้วจำเลยที่ ๑ ยังเป็นหนี้ค่าส่วนแบ่งกำไรสุทธิ ๙,๗๒๙,๖๕๓.๒๔ บาท แต่ไม่ได้ฟ้องแย้งเรียกเงินดังกล่าวในคดีนั้น กลับมาฟ้องคดีนี้ซึ่งเป็นมูลความแห่งคดีเดียวกัน และไม่กล่าวถึงการหักกลบลบหนี้แต่อย่างใด ขอให้ยกฟ้องโจทก์กับให้โจทก์ชำระเงินค่าภาษีที่จำเลยที่ ๑ ชำระแทน ๑๗๖,๗๙๙,๒๙๖.๗๗บาท และค่าสุราสำรอง ๑๐๒,๙๑๖,๑๖๙.๐๙ บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ ๑๓ ต่อปีของต้นเงิน ๙๓,๙๑๔,๙๙๐.๘๖ บาท และ๗๔,๐๙๔,๙๗๗.๖๗ บาท ตามลำดับ นับแต่วันฟ้องแย้งไปจนกว่าจะชำระเสร็จให้จำเลยที่ ๑ ด้วย จำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ให้การว่า โจทก์ผ่อนเวลาให้จำเลยที่ ๑โดยไม่แจ้งให้จำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ทราบ จึงหลุดพ้นความรับผิดฟ้องโจทก์ขาดอายุความจำเลยที่ ๑ มีทรัพย์สินพอชำระหนี้โจทก์ได้โจทก์ชอบที่จะบังคับการชำระหนี้จากจำเลยที่ ๑ ก่อน ขอให้ยกฟ้อง โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งของจำเลยที่ ๑ ว่า จำเลยที่ ๑มีหน้าที่ชำระภาษีเงินได้นิติบุคคลแก่กรมสรรพากร มิใช่เป็นการชำระภาษีแทนโจทก์ ฟ้องแย้งขาดอายุความ ฟ้องแย้งเงินค่าสุราสำรองเป็นฟ้องซ้ำกับคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ ๑๔๒๖๗/๒๕๒๖ ของศาลแพ่งขอให้ยกฟ้องแย้ง ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยที่ ๑ ชำระเงินให้โจทก์จำนวน ๘,๐๖๑,๗๓๗.๘๙ บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ ๙ ต่อปี โดยให้จำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ร่วมรับผิดชำระให้โจทก์ธนาคารละ ๘,๑๒๕,๐๐๐ บาท คำขอของโจทก์นอกจากนี้และฟ้องแย้งของจำเลยที่ ๑ ให้ยก จำเลยทั้งสามอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยทั้งสามฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ปัญหาว่าโจทก์มีอำนาจฟ้องหรือไม่จำเลยที่ ๑ ฎีกาว่า การที่โจทก์มิได้ฟ้องแย้งเรียกเงินค่าส่วนแบ่งกำไรสุทธิมาในคดีแพ่งหมายเลขดำ หมายเลขแดงที่ ๑๔๒๖๗/๒๕๒๗ที่จำเลยที่ ๑ ฟ้องโจทก์เรียกเงินค่าสุราสำรอง แต่กลับมาฟ้องจำเลยที่ ๑ เรียกเงินค่าส่วนแบ่งกำไรสุทธิในคดีนี้ เป็นการต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๑๔๔ นั้น เห็นว่าในคดีดังกล่าว จำเลยที่ ๑ ฟ้องโจทก์เรียกเงินค่าสุราสำรองโจทก์ให้การต่อสู้ว่า จำเลยที่ ๑ เป็นหนี้โจทก์ค่าส่วนแบ่งกำไรสุทธิและได้ใช้สิทธิหักกลบลบหนี้ไปแล้ว ประเด็นข้อพิพาทในคดีดังกล่าวจึงมีว่า จำเลย (โจทก์ในคดีนี้) มีสิทธิหักกลบลบหนี้หรือไม่แต่คดีนี้โจทก์ฟ้องเรียกเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิที่จำเลยที่ ๑ชำระไม่ครบถ้วนตามสัญญา จำเลยที่ ๑ ให้การว่าชำระแก่โจทก์ครบถ้วนตามสัญญาแล้ว ประเด็นข้อพิพาทจึงมีว่าจำเลยที่ ๑ ชำระเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิให้โจทก์ครบถ้วนแล้วหรือไม่ ประเด็นข้อพิพาทในคดีดังกล่าวและคดีนี้จึงเป็นคนละประเด็นกัน ไม่เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำ ส่วนปัญหาว่า ฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่นั้น เห็นว่าตามสัญญาเช่า โจทก์ให้จำเลยที่ ๑ เข้ามาดำเนินการในโรงงานสุราบางยี่ขันโดยมีข้อตกลงในการผลิตและจำหน่ายสุรา ค่าตอบแทนพิเศษ ค่าส่วนแบ่งกำไรสุทธิ และข้อตกลงอื่น ๆ อีกหลายประการสัญญาระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ ๑ จึงเป็นสัญญาต่างตอบแทนกันนอกเหนือไปจากสัญญาเช่าธรรมดา เงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิมิใช่ค่าเช่า ทั้งมิได้กำหนดจำนวนเงินกันไว้แน่นอน แม้จะกำหนดจ่ายเป็นระยะเวลา กรณีก็ไม่ต้องด้วยอายุความ ๕ ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๖๖ จึงต้องใช้อายุความในบททั่วไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๖๔ มีกำหนด๑๐ ปี โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ ๘ ธันวาคม ๒๕๒๖ จึงมีเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิบางปี และดอกเบี้ยบางส่วนเกิน ๑๐ ปี และ ๕ ปีนับแต่วันถึงกำหนดชำระและขาดอายุความแล้ว การที่จำเลยที่ ๑ได้ตอบหนังสือทวงถามของโจทก์มาตามหนังสือลงวันที่ ๓๐ พฤษภาคม ๒๕๒๓มีความว่า "ปัญหาว่า จำเลยที่ ๑ มีสิทธินำเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิของปีก่อนมาคำนวณหักเป็นรายจ่ายของปีถัดไปได้หรือไม่ เป็นปัญหาข้อกฎหมายซึ่งจำเลยที่ ๑ เป็นโจทก์ฟ้องกรมสรรพากรอยู่ ขณะนี้คดีกำลังอยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลฎีกา หากศาลฎีกาพิพากษาว่ารายจ่ายส่วนแบ่งกำไรต้องห้ามมิให้หักเป็นรายจ่ายในการคำนวณกำไรสุทธิตามประมวลรัษฎากร มาตรา ๖๕ ตรี (๑๙) แล้ว จำเลยที่ ๑ ก็พร้อมจะจ่ายเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิที่ยังส่งไม่ครบถ้วน พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ ๙ ต่อปี ตามสัญญาเช่าและตามกฎหมายซึ่งจำเลยที่ ๑ มีหน้าที่จะต้องชำระทันที ขอให้รอฟังผลคำพิพากษาของศาลฎีกาในประเด็นนี้ก่อน และเพื่อเป็นหลักประกันจะได้นำหนังสือค้ำประกันของธนาคารที่เชื่อถือได้มามอบไว้แก่โจทก์ต่อไป" นั้นศาลฎีกาเห็นว่า แม้ในหนังสือของจำเลยที่ ๑ ดังกล่าวจะมีข้อความว่าจำเลยที่ ๑ พร้อมจะจ่ายเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิที่ยังส่งไม่ครบถ้วนพร้อมด้วยดอกเบี้ยตามสัญญาเช่า แต่ก็มีเงื่อนไขว่าขอให้รอฟังผลคำพิพากษาของศาลฎีกาในคดีที่ตนเป็นโจทก์ฟ้องกรมสรรพากรในปัญหาเรื่องการคำนวณกำไรสุทธิก่อน แสดงว่า จำเลยที่ ๑ เห็นว่าการคำนวณส่วนแบ่งกำไรสุทธิของตนนั้นถูกต้องแล้ว มิได้ยอมรับว่าเป็นหนี้โจทก์ตามที่ทวงถามแต่อย่างใด ส่วนข้อความที่ว่าจะนำหนังสือค้ำประกันมามอบให้โจทก์นั้น ก็เป็นเพียงคำเสนอให้โจทก์เห็นว่าจำเลยที่ ๑ มิได้มีเจตนากระทำผิดสัญญาเท่านั้น จึงถือไม่ได้ว่าเป็นการรับสภาพหนี้ซึ่งจะทำให้อายุความสะดุดหยุดลงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๗๒ อย่างไรก็ตาม หนังสือดังกล่าวก็ถือได้ว่าเป็นการละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความในเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิและดอกเบี้ยส่วนที่เกิน ๑๐ ปี และ ๕ ปีซึ่งขาดอายุความไปแล้วในวันทำหนังสือดังกล่าวตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๙๒ จำเลยที่ ๑ จึงหามีสิทธิที่จะยกอายุความขึ้นอ้างเพื่อปฏิเสธความรับผิดในหนี้จำนวนดังกล่าวไม่ ทั้งหนี้เงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิและดอกเบี้ยส่วนที่ขาดอายุความนั้น แม้จำเลยจะสามารถยกขึ้นต่อสู้กับโจทก์ได้ก็ตามแต่อายุความย่อมไม่ตัดรอนการหักกลบลบหนี้ โจทก์จึงมีสิทธินำหนี้ดังกล่าวมาหักกลบลบหนี้ได้ถ้าเวลาที่อาจจะหักกลบลบหนี้กับจำเลยที่ ๑ ได้นั้น สิทธิเรียกร้องของโจทก์ยังไม่ขาดอายุความข้อเท็จจริงได้ความจากคำรับของโจทก์จำเลยว่า ในวันที่ ๒๓ มกราคม๒๕๒๓ โจทก์ได้รับเงินค่าสุราสำรองซึ่งจะต้องคืนแก่จำเลยที่ ๑เป็นเงิน ๗๔,๐๙๔,๙๗๗.๖๗ บาท และในวันดังกล่าวจำเลยที่ ๑ค้างชำระเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิของปี พ.ศ. ๒๕๑๔ ถึงปี พ.ศ. ๒๕๒๒พร้อมดอกเบี้ยตามสัญญาซึ่งโจทก์คิดไม่เกิน ๕ ปี รวมเป็นเงิน๘๒,๑๕๖,๗๑๕.๕๖ บาท เมื่อปรากฏว่าในวันดังกล่าว สิทธิเรียกร้องของโจทก์ในเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิและดอกเบี้ยส่วนที่ไม่เกิน๕ ปี ยังไม่ขาดอายุความ โจทก์จึงมีสิทธินำหนี้ทั้งสองจำนวนดังกล่าวมาหักกลบลบกันได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา ๓๔๔ โจทก์ได้แสดงเจตนาหักกลบลบหนี้ไปยังจำเลยที่ ๑ แล้วตามหนังสือลงวันที่ ๒๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๒๔ การแสดงเจตนาของโจทก์จึงมีผลย้อนหลังขึ้นไปถึง วันที่ ๒๓ มกราคม ๒๕๒๓ ซึ่งเป็นเวลาที่อาจหักกลบหนี้กันได้เป็นครั้งแรกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา ๓๔๒ วรรคสอง ในวันดังกล่าวเมื่อหักกลบลบหนี้กันแล้วจำเลยที่ ๑ ยังคงเป็นหนี้เงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิของปี พ.ศ. ๒๕๒๒อยู่อีก ๘,๐๖๑,๗๓๗.๘๙ บาท นับจนถึงวันฟ้องยังไม่ถึง ๑๐ ปีคดีของโจทก์จึงไม่ขาดอายุความ สำหรับจำเลยที่ ๒ ที่ ๓ เห็นว่า ตามสัญญาค้ำประกันเป็นการค้ำประกันการปฏิบัติตามสัญญาระหว่างโจทก์และจำเลยที่ ๑ ตลอดอายุสัญญา แม้หนี้ที่จำเลยที่ ๑ ค้างชำระให้โจทก์บางส่วนจะขาดอายุความซึ่งจำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ที่เป็นผู้ค้ำประกันมีสิทธิที่จะยกขึ้นต่อสู้ได้ก็ตาม แต่เมื่อหนี้ส่วนที่เหลือซึ่งยังไม่ขาดอายุความมีเกินกว่าวงเงินที่จำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ยอมรับผิดตามสัญญาค้ำประกันจำเลยที่ ๒ ที่ ๓ จึงต้องรับผิดเต็มตามสัญญาค้ำประกัน ปัญหาว่า จำเลยที่ ๑ มีอำนาจฟ้องแย้งหรือไม่ เห็นว่าจำเลยที่ ๑ ได้ฟ้องโจทก์เรียกเงินค่าสุราสำรองที่ศาลแพ่งตามคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ ๑๔๒๖๗/๒๕๒๗ คดีอยู่ในระหว่างพิจารณาของศาลอุทธรณ์ แต่จำเลยที่ ๑ มาฟ้องแย้งเรียกเงินค่าสุราสำรองจำนวนเดียวกันกับที่ได้ฟ้องในคดีดังกล่าวในคดีนี้อีก ฟ้องแย้งของจำเลยที่ ๑ ในส่วนนี้ จึงเป็นการต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๑๗๓(๑) ส่วนที่จำเลยที่ ๑ฟ้องแย้งเรียกให้โจทก์ชำระภาษีเงินได้นิติบุคคลในส่วนของกำไรสุทธิที่เป็นส่วนแบ่งของโจทก์ โดยอ้างว่าจำเลยที่ ๑ได้ชำระภาษีเงินได้นิติบุคคลดังกล่าวแก่กรมสรรพากรแทนโจทก์ไปแล้วนั้น เห็นว่า กำไรสุทธิดังกล่าวเป็นเงินรายได้ของจำเลยที่ ๑ซึ่งจำเลยที่ ๑ มีหน้าที่เสียภาษีเงินได้นิติบุคคลตามประมวลรัษฎากรภาษีเงินได้นิติบุคคลที่จำเลยที่ ๑ ชำระไปแล้วดังกล่าว จึงเป็นภาษีเงินได้นิติบุคคลของจำเลยที่ ๑ เอง มิใช่ชำระแทนโจทก์ โจทก์จะมีหน้าที่เสียภาษีหรือไม่ก็ตาม จำเลยที่ ๑ ไม่มีสิทธิมาเรียกร้องให้โจทก์ชำระเงินในส่วนนี้ และไม่อาจรับช่วงสิทธิจากกรมสรรพากรและกระทรวงการคลังมาเรียกร้องได้อีกเช่นเดียวกัน จำเลยที่ ๑จึงไม่มีอำนาจฟ้องแย้งได้ ส่วนปัญหาที่จำเลยที่ ๓ ฎีกาว่า โจทก์ยินยอมให้ผ่อนเวลาแก่จำเลยที่ ๑ โดยมิได้แจ้งให้จำเลยที่ ๓ ทราบ และโจทก์ตกลงกับจำเลยที่ ๑ นำเงินค่าโอนขายสุราสำรองมาหักกลบลบหนี้ เป็นการตกลงเสนอเงื่อนไขวิธีการชำระหนี้เป็นอย่างอื่นหรือเป็นการผ่อนผันการปฏิบัติตามสัญญาให้จำเลยที่ ๑ โดยมิได้แจ้งให้จำเลยที่ ๓ทราบเป็นการผิดเงื่อนไขตามข้อ ๒ ของหนังสือสัญญาค้ำประกันจำเลยที่ ๓ ไม่ต้องรับผิดนั้นเห็นว่าสัญญาค้ำประกัน ข้อ ๒มีใจความว่า จำเลยที่ ๓ ยอมรับรู้และยินยอมด้วยในกรณีที่โจทก์ได้ยินยอมให้ผัดหรือผ่อนเวลา หรือผ่อนผันการปฏิบัติตามสัญญาให้แก่จำเลยที่ ๑ โดยเพียงแต่โจทก์แจ้งให้จำเลยที่ ๓ทราบโดยไม่ชักช้าเท่านั้น ทั้งการที่โจทก์ไม่ได้ฟ้องจำเลยในทันทีที่หนี้ถึงกำหนดชำระไม่ใช่การผ่อนเวลาให้แก่ลูกหนี้ สำหรับกรณีที่ว่าโจทก์ตกลงกับจำเลยที่ ๑ นำเงินค่าโอนขายสุราสำรองมาหักกลบลบหนี้เป็นการตกลงเสนอเงื่อนไขวิธีการชำระหนี้เป็นอย่างอื่นนั้น เห็นว่า จากหนังสือโต้ตอบระหว่างโจทก์และจำเลยที่ ๑แสดงว่าจำเลยที่ ๑ มิได้ตกลงให้โจทก์นำเงินค่าสุราสำรองมาหักกลบลบหนี้ตามข้อเสนอของโจทก์แต่ประการใด แต่โจทก์ใช้สิทธิหักกลบลบหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๓๔๑จำเลยที่ ๓ จึงต้องรับผิดตามสัญญาค้ำประกันที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยในผล ฎีกาของจำเลยทั้งสามฟังไม่ขึ้น พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3742/2533กรมโรงงานอุตสาหกรรมโจทก์บริษัทสุรามหาคุณ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 164, ม. 166, ม. 172, ม. 192, ม. 341, ม. 342 วรรคสอง, ม. 344 ป.วิ.พ. ม. 144, ม. 173 (1) ป.รัษฎากร ม. 65 ตรี (19ในคดีก่อนจำเลยที่ 1 ฟ้องเรียกเงินค่าสุราสำรอง โจทก์ให้การต่อสู้ว่า จำเลยที่ 1 เป็นหนี้โจทก์ค่าส่วนแบ่งกำไรสุทธิและได้ใช้สิทธิหักกลบลบหนี้ไปแล้วประเด็นข้อพิพาทในคดีก่อนจึงมีว่าจำเลย (โจทก์ในคดีนี้) มีสิทธิหักกลบลบหนี้หรือไม่คดีนี้โจทก์ฟ้องเรียกเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิที่จำเลยที่ 1 ชำระไม่ครบถ้วนตามสัญญา จำเลยให้การว่าชำระแก่โจทก์ครบถ้วนตามสัญญาแล้วประเด็นข้อพิพาทจึงมีว่า จำเลยที่ 1 ชำระเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิให้โจทก์ครบถ้วนหรือไม่ ประเด็นข้อพิพาทในคดีก่อนและคดีนี้จึงเป็นคนละประเด็นกัน ไม่เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำ โจทก์ให้จำเลยที่ 1 เข้ามาดำเนินการในโรงงานโดยมีข้อตกลงในการผลิตและจำหน่ายสุรา ค่าตอบแทนพิเศษ ส่วนแบ่งกำไรสุทธิและข้อตกลงอื่น ๆ สัญญาระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 จึงเป็นสัญญาต่างตอบแทนกันนอกเหนือไปจากสัญญาเช่าธรรมดา เงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิมิใช่ค่าเช่า ทั้งมิได้กำหนดจำนวนเงินกันไว้แน่นอน แม้จะกำหนดจ่ายเป็นระยะเวลา กรณีไม่ต้องด้วยอายุความ 5 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 166 จึงต้องใช้อายุความในบททั่วไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164 มีกำหนด 10 ปี การที่จำเลยที่ 1 ได้ตอบหนังสือทวงถามของโจทก์ว่า จำเลยที่ 1พร้อมจะจ่ายเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิที่ยังส่งไม่ครบถ้วน พร้อมดอกเบี้ยตามสัญญาเช่า แต่มีเงื่อนไขว่าขอให้รอฟังผลคำพิพากษาของศาลฎีกาในคดีที่ตนเป็นโจทก์ฟ้องกรมสรรพากรในปัญหาเรื่องการคำนวณกำไรสุทธิก่อน แสดงว่าจำเลยที่ 1 เห็นว่าการคำนวณส่วนแบ่งกำไรสุทธิของตนนั้นถูกต้องแล้ว มิได้ยอมรับว่าเป็นหนี้โจทก์ตามที่ทวงถามแต่อย่างใด ส่วนข้อความที่ว่าจะนำหนังสือค้ำประกันมามอบให้โจทก์นั้น ก็เป็นเพียงคำเสนอให้โจทก์เห็นว่าจำเลยที่ 1 มิได้มีเจตนากระทำผิดสัญญาเท่านั้น จึงถือไม่ได้ว่าเป็นการรับสภาพหนี้ซึ่งจะทำให้อายุความสะดุดหยุดลงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 อย่างไรก็ตาม หนังสือดังกล่าวถือได้ว่าเป็นการละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความในเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิและดอกเบี้ยส่วนเกิน 10 ปี และ 5 ปี ซึ่งขาดอายุความในวันทำหนังสือดังกล่าว ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 192 จำเลยที่ 1 จึงหามีสิทธิที่จะยกอายุความขึ้นอ้างเพื่อปฏิเสธความรับผิดในหนี้จำนวนดังกล่าวไม่ ทั้งหนี้เงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิและดอกเบี้ยส่วนที่ขาดอายุความนั้น แม้จำเลยจะสามารถยกขึ้นต่อสู้กับโจทก์ได้ก็ตาม แต่อายุความย่อมไม่ตัดรอน การหักกลบลบหนี้โจทก์จึงมีสิทธินำหนี้ดังกล่าวมาหักกลบลบหนี้ได้ถ้าเวลาที่อาจจะหักกลบลบหนี้กับจำเลยที่ 1 ได้นั้น สิทธิเรียกร้องของโจทก์ยังไม่ขาดอายุความ โจทก์ได้แสดงเจตนาหักกลบลบหนี้ไปยังจำเลยที่ 1 การแสดงเจตนาของโจทก์จึงมีผลย้อนหลังขึ้นไปถึงวันที่ 23 มกราคม 2523ซึ่งเป็นเวลาที่อาจหักกลบลบหนี้ได้เป็นครั้งแรก ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 342 วรรคสอง ในวันดังกล่าวเมื่อหักกลบลบหนี้กันแล้ว จำเลยที่ 1 ยังคงเป็นหนี้เงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิของปี 2522 นับถึงวันฟ้องยังไม่ถึง 10 ปี คดีของโจทก์จึงไม่ขาดอายุความ แม้หนี้ที่จำเลยที่ 1 ค้างชำระให้โจทก์บางส่วนจะขาดอายุความซึ่งจำเลยที่ 2 ที่ 3 ที่เป็นผู้ค้ำประกันมีสิทธิที่จะยกขึ้นต่อสู้ได้ก็ตาม แต่เมื่อหนี้ส่วนที่เหลือซึ่งยังไม่ขาดอายุความมีเกินกว่าวงเงินที่จำเลยที่ 2 ที่ 3 ยอมรับผิดตามสัญญาค้ำประกันจำเลยที่ 2 ที่ 3 จึงต้องรับผิดเต็มตามสัญญาค้ำประกัน จำเลยที่ 1 ได้ฟ้องโจทก์เรียกเงินค่าสุราสำรองที่ศาลแพ่งคดีอยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลอุทธรณ์ แต่จำเลยที่ 1มาฟ้องแย้งเรียกเงินค่าสุราสำรองจำนวนเดียวกันกับที่ได้ฟ้องในคดีดังกล่าวในคดีนี้อีก ฟ้องแย้งของจำเลยที่ 1 ในส่วนนี้จึงเป็นการต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 173(1) ส่วนที่จำเลยที่ 1 ฟ้องแย้งเรียกให้โจทก์ชำระภาษีเงินได้นิติบุคคลในส่วนของกำไรสุทธิที่เป็นส่วนแบ่งของโจทก์ ซึ่งจำเลยที่ 1มีหน้าที่เสียภาษีเงินได้นิติบุคคลตามประมวลรัษฎากร ภาษีเงินได้นิติบุคคลที่จำเลยที่ 1 ชำระไปแล้ว จึงเป็นภาษีเงินได้นิติบุคคลของจำเลยที่ 1 เอง มิใช่ชำระแทนโจทก์ โจทก์จะมีหน้าที่เสียภาษีหรือไม่ก็ตาม จำเลยที่ 1 ไม่มีสิทธิมาเรียกร้องให้โจทก์ชำระเงินในส่วนนี้ และไม่อาจรับช่วงสิทธิจากกรมสรรพากรและกระทรวงการคลังมาเรียกร้องได้อีกเช่นเดียวกันจำเลยที่ 1 จึงไม่มีอำนาจฟ้องแย้งได้ สัญญาค้ำประกันข้อ 2 มีใจความว่า จำเลยที่ 3 ยอมรับรู้และยินยอมด้วยในกรณีที่โจทก์ได้ยินยอมให้ผัดหรือผ่อนเวลา หรือผ่อนผันการปฏิบัติตามสัญญาให้แก่จำเลยที่ 1 โดยเพียงแต่โจทก์แจ้งให้จำเลยที่ 1 โดยเพียงแต่โจทก์แจ้งให้จำเลยที่ 3 ทราบโดยไม่ชักช้าเท่านั้นทั้งการที่โจทก์ไม่ได้ฟ้องจำเลยในทันทีที่หนี้ถึงกำหนดชำระไม่ใช่การผ่อนเวลาให้แก่ลูกหนี้ จำเลยที่ 1 มิได้ตกลงให้โจทก์นำเงินค่าสุราสำรองมาหักกลบลบหนี้ตามข้อเสนอของโจทก์ แต่โจทก์ใช้สิทธิหักกลบลบหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 341 จำเลยที่ 3 จึงต้องรับผิดตามสัญญาค้ำประกันโจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ ๑ ได้ทำสัญญาเช่าโรงงานสุราบางยี่ขันเพื่อใช้สิทธิในการผลิตและจำหน่ายสุราจากโจทก์ โดยกำหนดให้จำเลยที่ ๑ แบ่งเงินกำไรสุทธิที่ได้จากกิจการผลิตและจำหน่ายสุราตามสัญญาที่กระทำในรอบระยะเวลาบัญชีตามประมวลรัษฎากรให้แก่โจทก์ โดยจำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ซึ่งเป็นธนาคารได้ทำสัญญาค้ำประกันการปฏิบัติตามสัญญาของจำเลยที่ ๑ ปรากฏว่าจำเลยที่ ๑ ผิดนัดไม่ชำระเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิ สำหรับรอบระยะเวลาบัญชีปี พ.ศ. ๒๕๑๓ถึงปี พ.ศ. ๒๕๒๒ ให้ครบถ้วนถูกต้องตามสัญญา ขอให้บังคับให้จำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงิน๑๐๒,๖๖๒,๙๓๙.๕๙ บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ ๙ ต่อปีในต้นเงิน ๖๘,๑๒๑,๐๗๘.๙๖ บาท ตั้งแต่วันที่ ๑ มีนาคม ๒๕๒๖จนกว่าจะชำระเสร็จให้โจทก์โดยให้จำเลยที่ ๒ ที่ ๓ รับผิดในวงเงินไม่เกินธนาคารละ ๘,๑๒๕,๐๐๐ บาท จำเลยที่ ๑ ให้การและฟ้องแย้งว่า จำเลยที่ ๑ ได้ชำระเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิให้โจทก์ตามสัญญาโดยไม่ผิดนัด โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง ฟ้องโจทก์ขาดอายุความและโจทก์มีหน้าที่ต้องชำระภาษีเงินได้นิติบุคคลตามประมวลรัษฎากรในจำนวนเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธินั้น แต่โจทก์ไม่ชำระ จำเลยที่ ๑ ได้ชำระภาษีต่อกรมสรรพากรแทนโจทก์ไปเป็นเงิน ๙๓,๙๑๔,๙๙๐.๘๖ บาท โจทก์มีหน้าที่ต้องคืนให้จำเลยที่ ๑ พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ ๑๓ ต่อปี นับถึงวันฟ้องแย้งเป็นเงินต้นและดอกเบี้ยรวม ๑๗๖,๗๙๙,๒๙๖.๗๗ บาท โจทก์ไม่มีสิทธิหักกลบลบหนี้จากจำนวนเงินค่าสุราสำรองซึ่งโจทก์ได้รับมาจากผู้เช่ารายใหม่เต็มจำนวนตั้งแต่วันที่ ๒๓ มกราคม ๒๕๒๓ โจทก์มีหน้าที่จะต้องชำระเงินค่าสุราสำรองให้จำเลยที่ ๑ พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ ๑๓ ต่อปี นับถึงวันฟ้องแย้งเป็นเงิน ๑๐๒,๙๑๖,๑๖๙.๐๙บาท จำเลยที่ ๑ เคยฟ้องเรียกให้โจทก์ชำระค่าสุราสำรองพร้อมค่าเสียหายต่อศาลแพ่ง โจทก์ให้การต่อสู้ในคดีดังกล่าวว่าได้นำเงินค่าสุราสำรองไปหักกลบลบหนี้กับส่วนแบ่งกำไรสุทธิที่จำเลยที่ ๑ส่งไม่ครบ และเมื่อหักแล้วจำเลยที่ ๑ ยังเป็นหนี้ค่าส่วนแบ่งกำไรสุทธิ ๙,๗๒๙,๖๕๓.๒๔ บาท แต่ไม่ได้ฟ้องแย้งเรียกเงินดังกล่าวในคดีนั้น กลับมาฟ้องคดีนี้ซึ่งเป็นมูลความแห่งคดีเดียวกัน และไม่กล่าวถึงการหักกลบลบหนี้แต่อย่างใด ขอให้ยกฟ้องโจทก์กับให้โจทก์ชำระเงินค่าภาษีที่จำเลยที่ ๑ ชำระแทน ๑๗๖,๗๙๙,๒๙๖.๗๗บาท และค่าสุราสำรอง ๑๐๒,๙๑๖,๑๖๙.๐๙ บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ ๑๓ ต่อปีของต้นเงิน ๙๓,๙๑๔,๙๙๐.๘๖ บาท และ๗๔,๐๙๔,๙๗๗.๖๗ บาท ตามลำดับ นับแต่วันฟ้องแย้งไปจนกว่าจะชำระเสร็จให้จำเลยที่ ๑ ด้วย จำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ให้การว่า โจทก์ผ่อนเวลาให้จำเลยที่ ๑โดยไม่แจ้งให้จำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ทราบ จึงหลุดพ้นความรับผิดฟ้องโจทก์ขาดอายุความจำเลยที่ ๑ มีทรัพย์สินพอชำระหนี้โจทก์ได้โจทก์ชอบที่จะบังคับการชำระหนี้จากจำเลยที่ ๑ ก่อน ขอให้ยกฟ้อง โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งของจำเลยที่ ๑ ว่า จำเลยที่ ๑มีหน้าที่ชำระภาษีเงินได้นิติบุคคลแก่กรมสรรพากร มิใช่เป็นการชำระภาษีแทนโจทก์ ฟ้องแย้งขาดอายุความ ฟ้องแย้งเงินค่าสุราสำรองเป็นฟ้องซ้ำกับคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ ๑๔๒๖๗/๒๕๒๖ ของศาลแพ่งขอให้ยกฟ้องแย้ง ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยที่ ๑ ชำระเงินให้โจทก์จำนวน ๘,๐๖๑,๗๓๗.๘๙ บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ ๙ ต่อปี โดยให้จำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ร่วมรับผิดชำระให้โจทก์ธนาคารละ ๘,๑๒๕,๐๐๐ บาท คำขอของโจทก์นอกจากนี้และฟ้องแย้งของจำเลยที่ ๑ ให้ยก จำเลยทั้งสามอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยทั้งสามฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ปัญหาว่าโจทก์มีอำนาจฟ้องหรือไม่จำเลยที่ ๑ ฎีกาว่า การที่โจทก์มิได้ฟ้องแย้งเรียกเงินค่าส่วนแบ่งกำไรสุทธิมาในคดีแพ่งหมายเลขดำ หมายเลขแดงที่ ๑๔๒๖๗/๒๕๒๗ที่จำเลยที่ ๑ ฟ้องโจทก์เรียกเงินค่าสุราสำรอง แต่กลับมาฟ้องจำเลยที่ ๑ เรียกเงินค่าส่วนแบ่งกำไรสุทธิในคดีนี้ เป็นการต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๑๔๔ นั้น เห็นว่าในคดีดังกล่าว จำเลยที่ ๑ ฟ้องโจทก์เรียกเงินค่าสุราสำรองโจทก์ให้การต่อสู้ว่า จำเลยที่ ๑ เป็นหนี้โจทก์ค่าส่วนแบ่งกำไรสุทธิและได้ใช้สิทธิหักกลบลบหนี้ไปแล้ว ประเด็นข้อพิพาทในคดีดังกล่าวจึงมีว่า จำเลย (โจทก์ในคดีนี้) มีสิทธิหักกลบลบหนี้หรือไม่แต่คดีนี้โจทก์ฟ้องเรียกเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิที่จำเลยที่ ๑ชำระไม่ครบถ้วนตามสัญญา จำเลยที่ ๑ ให้การว่าชำระแก่โจทก์ครบถ้วนตามสัญญาแล้ว ประเด็นข้อพิพาทจึงมีว่าจำเลยที่ ๑ ชำระเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิให้โจทก์ครบถ้วนแล้วหรือไม่ ประเด็นข้อพิพาทในคดีดังกล่าวและคดีนี้จึงเป็นคนละประเด็นกัน ไม่เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำ ส่วนปัญหาว่า ฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่นั้น เห็นว่าตามสัญญาเช่า โจทก์ให้จำเลยที่ ๑ เข้ามาดำเนินการในโรงงานสุราบางยี่ขันโดยมีข้อตกลงในการผลิตและจำหน่ายสุรา ค่าตอบแทนพิเศษ ค่าส่วนแบ่งกำไรสุทธิ และข้อตกลงอื่น ๆ อีกหลายประการสัญญาระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ ๑ จึงเป็นสัญญาต่างตอบแทนกันนอกเหนือไปจากสัญญาเช่าธรรมดา เงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิมิใช่ค่าเช่า ทั้งมิได้กำหนดจำนวนเงินกันไว้แน่นอน แม้จะกำหนดจ่ายเป็นระยะเวลา กรณีก็ไม่ต้องด้วยอายุความ ๕ ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๖๖ จึงต้องใช้อายุความในบททั่วไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๖๔ มีกำหนด๑๐ ปี โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ ๘ ธันวาคม ๒๕๒๖ จึงมีเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิบางปี และดอกเบี้ยบางส่วนเกิน ๑๐ ปี และ ๕ ปีนับแต่วันถึงกำหนดชำระและขาดอายุความแล้ว การที่จำเลยที่ ๑ได้ตอบหนังสือทวงถามของโจทก์มาตามหนังสือลงวันที่ ๓๐ พฤษภาคม ๒๕๒๓มีความว่า "ปัญหาว่า จำเลยที่ ๑ มีสิทธินำเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิของปีก่อนมาคำนวณหักเป็นรายจ่ายของปีถัดไปได้หรือไม่ เป็นปัญหาข้อกฎหมายซึ่งจำเลยที่ ๑ เป็นโจทก์ฟ้องกรมสรรพากรอยู่ ขณะนี้คดีกำลังอยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลฎีกา หากศาลฎีกาพิพากษาว่ารายจ่ายส่วนแบ่งกำไรต้องห้ามมิให้หักเป็นรายจ่ายในการคำนวณกำไรสุทธิตามประมวลรัษฎากร มาตรา ๖๕ ตรี (๑๙) แล้ว จำเลยที่ ๑ ก็พร้อมจะจ่ายเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิที่ยังส่งไม่ครบถ้วน พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ ๙ ต่อปี ตามสัญญาเช่าและตามกฎหมายซึ่งจำเลยที่ ๑ มีหน้าที่จะต้องชำระทันที ขอให้รอฟังผลคำพิพากษาของศาลฎีกาในประเด็นนี้ก่อน และเพื่อเป็นหลักประกันจะได้นำหนังสือค้ำประกันของธนาคารที่เชื่อถือได้มามอบไว้แก่โจทก์ต่อไป" นั้นศาลฎีกาเห็นว่า แม้ในหนังสือของจำเลยที่ ๑ ดังกล่าวจะมีข้อความว่าจำเลยที่ ๑ พร้อมจะจ่ายเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิที่ยังส่งไม่ครบถ้วนพร้อมด้วยดอกเบี้ยตามสัญญาเช่า แต่ก็มีเงื่อนไขว่าขอให้รอฟังผลคำพิพากษาของศาลฎีกาในคดีที่ตนเป็นโจทก์ฟ้องกรมสรรพากรในปัญหาเรื่องการคำนวณกำไรสุทธิก่อน แสดงว่า จำเลยที่ ๑ เห็นว่าการคำนวณส่วนแบ่งกำไรสุทธิของตนนั้นถูกต้องแล้ว มิได้ยอมรับว่าเป็นหนี้โจทก์ตามที่ทวงถามแต่อย่างใด ส่วนข้อความที่ว่าจะนำหนังสือค้ำประกันมามอบให้โจทก์นั้น ก็เป็นเพียงคำเสนอให้โจทก์เห็นว่าจำเลยที่ ๑ มิได้มีเจตนากระทำผิดสัญญาเท่านั้น จึงถือไม่ได้ว่าเป็นการรับสภาพหนี้ซึ่งจะทำให้อายุความสะดุดหยุดลงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๗๒ อย่างไรก็ตาม หนังสือดังกล่าวก็ถือได้ว่าเป็นการละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความในเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิและดอกเบี้ยส่วนที่เกิน ๑๐ ปี และ ๕ ปีซึ่งขาดอายุความไปแล้วในวันทำหนังสือดังกล่าวตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๙๒ จำเลยที่ ๑ จึงหามีสิทธิที่จะยกอายุความขึ้นอ้างเพื่อปฏิเสธความรับผิดในหนี้จำนวนดังกล่าวไม่ ทั้งหนี้เงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิและดอกเบี้ยส่วนที่ขาดอายุความนั้น แม้จำเลยจะสามารถยกขึ้นต่อสู้กับโจทก์ได้ก็ตามแต่อายุความย่อมไม่ตัดรอนการหักกลบลบหนี้ โจทก์จึงมีสิทธินำหนี้ดังกล่าวมาหักกลบลบหนี้ได้ถ้าเวลาที่อาจจะหักกลบลบหนี้กับจำเลยที่ ๑ ได้นั้น สิทธิเรียกร้องของโจทก์ยังไม่ขาดอายุความข้อเท็จจริงได้ความจากคำรับของโจทก์จำเลยว่า ในวันที่ ๒๓ มกราคม๒๕๒๓ โจทก์ได้รับเงินค่าสุราสำรองซึ่งจะต้องคืนแก่จำเลยที่ ๑เป็นเงิน ๗๔,๐๙๔,๙๗๗.๖๗ บาท และในวันดังกล่าวจำเลยที่ ๑ค้างชำระเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิของปี พ.ศ. ๒๕๑๔ ถึงปี พ.ศ. ๒๕๒๒พร้อมดอกเบี้ยตามสัญญาซึ่งโจทก์คิดไม่เกิน ๕ ปี รวมเป็นเงิน๘๒,๑๕๖,๗๑๕.๕๖ บาท เมื่อปรากฏว่าในวันดังกล่าว สิทธิเรียกร้องของโจทก์ในเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิและดอกเบี้ยส่วนที่ไม่เกิน๕ ปี ยังไม่ขาดอายุความ โจทก์จึงมีสิทธินำหนี้ทั้งสองจำนวนดังกล่าวมาหักกลบลบกันได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา ๓๔๔ โจทก์ได้แสดงเจตนาหักกลบลบหนี้ไปยังจำเลยที่ ๑ แล้วตามหนังสือลงวันที่ ๒๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๒๔ การแสดงเจตนาของโจทก์จึงมีผลย้อนหลังขึ้นไปถึง วันที่ ๒๓ มกราคม ๒๕๒๓ ซึ่งเป็นเวลาที่อาจหักกลบหนี้กันได้เป็นครั้งแรกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา ๓๔๒ วรรคสอง ในวันดังกล่าวเมื่อหักกลบลบหนี้กันแล้วจำเลยที่ ๑ ยังคงเป็นหนี้เงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิของปี พ.ศ. ๒๕๒๒อยู่อีก ๘,๐๖๑,๗๓๗.๘๙ บาท นับจนถึงวันฟ้องยังไม่ถึง ๑๐ ปีคดีของโจทก์จึงไม่ขาดอายุความ สำหรับจำเลยที่ ๒ ที่ ๓ เห็นว่า ตามสัญญาค้ำประกันเป็นการค้ำประกันการปฏิบัติตามสัญญาระหว่างโจทก์และจำเลยที่ ๑ ตลอดอายุสัญญา แม้หนี้ที่จำเลยที่ ๑ ค้างชำระให้โจทก์บางส่วนจะขาดอายุความซึ่งจำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ที่เป็นผู้ค้ำประกันมีสิทธิที่จะยกขึ้นต่อสู้ได้ก็ตาม แต่เมื่อหนี้ส่วนที่เหลือซึ่งยังไม่ขาดอายุความมีเกินกว่าวงเงินที่จำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ยอมรับผิดตามสัญญาค้ำประกันจำเลยที่ ๒ ที่ ๓ จึงต้องรับผิดเต็มตามสัญญาค้ำประกัน ปัญหาว่า จำเลยที่ ๑ มีอำนาจฟ้องแย้งหรือไม่ เห็นว่าจำเลยที่ ๑ ได้ฟ้องโจทก์เรียกเงินค่าสุราสำรองที่ศาลแพ่งตามคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ ๑๔๒๖๗/๒๕๒๗ คดีอยู่ในระหว่างพิจารณาของศาลอุทธรณ์ แต่จำเลยที่ ๑ มาฟ้องแย้งเรียกเงินค่าสุราสำรองจำนวนเดียวกันกับที่ได้ฟ้องในคดีดังกล่าวในคดีนี้อีก ฟ้องแย้งของจำเลยที่ ๑ ในส่วนนี้ จึงเป็นการต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๑๗๓(๑) ส่วนที่จำเลยที่ ๑ฟ้องแย้งเรียกให้โจทก์ชำระภาษีเงินได้นิติบุคคลในส่วนของกำไรสุทธิที่เป็นส่วนแบ่งของโจทก์ โดยอ้างว่าจำเลยที่ ๑ได้ชำระภาษีเงินได้นิติบุคคลดังกล่าวแก่กรมสรรพากรแทนโจทก์ไปแล้วนั้น เห็นว่า กำไรสุทธิดังกล่าวเป็นเงินรายได้ของจำเลยที่ ๑ซึ่งจำเลยที่ ๑ มีหน้าที่เสียภาษีเงินได้นิติบุคคลตามประมวลรัษฎากรภาษีเงินได้นิติบุคคลที่จำเลยที่ ๑ ชำระไปแล้วดังกล่าว จึงเป็นภาษีเงินได้นิติบุคคลของจำเลยที่ ๑ เอง มิใช่ชำระแทนโจทก์ โจทก์จะมีหน้าที่เสียภาษีหรือไม่ก็ตาม จำเลยที่ ๑ ไม่มีสิทธิมาเรียกร้องให้โจทก์ชำระเงินในส่วนนี้ และไม่อาจรับช่วงสิทธิจากกรมสรรพากรและกระทรวงการคลังมาเรียกร้องได้อีกเช่นเดียวกัน จำเลยที่ ๑จึงไม่มีอำนาจฟ้องแย้งได้ ส่วนปัญหาที่จำเลยที่ ๓ ฎีกาว่า โจทก์ยินยอมให้ผ่อนเวลาแก่จำเลยที่ ๑ โดยมิได้แจ้งให้จำเลยที่ ๓ ทราบ และโจทก์ตกลงกับจำเลยที่ ๑ นำเงินค่าโอนขายสุราสำรองมาหักกลบลบหนี้ เป็นการตกลงเสนอเงื่อนไขวิธีการชำระหนี้เป็นอย่างอื่นหรือเป็นการผ่อนผันการปฏิบัติตามสัญญาให้จำเลยที่ ๑ โดยมิได้แจ้งให้จำเลยที่ ๓ทราบเป็นการผิดเงื่อนไขตามข้อ ๒ ของหนังสือสัญญาค้ำประกันจำเลยที่ ๓ ไม่ต้องรับผิดนั้นเห็นว่าสัญญาค้ำประกัน ข้อ ๒มีใจความว่า จำเลยที่ ๓ ยอมรับรู้และยินยอมด้วยในกรณีที่โจทก์ได้ยินยอมให้ผัดหรือผ่อนเวลา หรือผ่อนผันการปฏิบัติตามสัญญาให้แก่จำเลยที่ ๑ โดยเพียงแต่โจทก์แจ้งให้จำเลยที่ ๓ทราบโดยไม่ชักช้าเท่านั้น ทั้งการที่โจทก์ไม่ได้ฟ้องจำเลยในทันทีที่หนี้ถึงกำหนดชำระไม่ใช่การผ่อนเวลาให้แก่ลูกหนี้ สำหรับกรณีที่ว่าโจทก์ตกลงกับจำเลยที่ ๑ นำเงินค่าโอนขายสุราสำรองมาหักกลบลบหนี้เป็นการตกลงเสนอเงื่อนไขวิธีการชำระหนี้เป็นอย่างอื่นนั้น เห็นว่า จากหนังสือโต้ตอบระหว่างโจทก์และจำเลยที่ ๑แสดงว่าจำเลยที่ ๑ มิได้ตกลงให้โจทก์นำเงินค่าสุราสำรองมาหักกลบลบหนี้ตามข้อเสนอของโจทก์แต่ประการใด แต่โจทก์ใช้สิทธิหักกลบลบหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๓๔๑จำเลยที่ ๓ จึงต้องรับผิดตามสัญญาค้ำประกันที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยในผล ฎีกาของจำเลยทั้งสามฟังไม่ขึ้น พิพากษายืน(ชุม สุกแสงเปล่ง-เสริมพงศ์ วรยิ่งยง-มนู วงศ์แสงจันทร์)ศาลแพ่ง - นายอุพม เฟื่องฟุ้งศาลอุทธรณ์ - นายสง่า ผลฉายแหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ ๑ ได้ทำสัญญาเช่าโรงงานสุราบางยี่ขันเพื่อใช้สิทธิในการผลิตและจำหน่ายสุราจากโจทก์ โดยกำหนดให้จำเลยที่ ๑ แบ่งเงินกำไรสุทธิที่ได้จากกิจการผลิตและจำหน่ายสุราตามสัญญาที่กระทำในรอบระยะเวลาบัญชีตามประมวลรัษฎากรให้แก่โจทก์ โดยจำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ซึ่งเป็นธนาคารได้ทำสัญญาค้ำประกันการปฏิบัติตามสัญญาของจำเลยที่ ๑ ปรากฏว่าจำเลยที่ ๑ ผิดนัดไม่ชำระเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิ สำหรับรอบระยะเวลาบัญชีปี พ.ศ. ๒๕๑๓ถึงปี พ.ศ. ๒๕๒๒ ให้ครบถ้วนถูกต้องตามสัญญา ขอให้บังคับให้จำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงิน๑๐๒,๖๖๒,๙๓๙.๕๙ บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ ๙ ต่อปีในต้นเงิน ๖๘,๑๒๑,๐๗๘.๙๖ บาท ตั้งแต่วันที่ ๑ มีนาคม ๒๕๒๖จนกว่าจะชำระเสร็จให้โจทก์โดยให้จำเลยที่ ๒ ที่ ๓ รับผิดในวงเงินไม่เกินธนาคารละ ๘,๑๒๕,๐๐๐ บาท จำเลยที่ ๑ ให้การและฟ้องแย้งว่า จำเลยที่ ๑ ได้ชำระเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิให้โจทก์ตามสัญญาโดยไม่ผิดนัด โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง ฟ้องโจทก์ขาดอายุความและโจทก์มีหน้าที่ต้องชำระภาษีเงินได้นิติบุคคลตามประมวลรัษฎากรในจำนวนเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธินั้น แต่โจทก์ไม่ชำระ จำเลยที่ ๑ ได้ชำระภาษีต่อกรมสรรพากรแทนโจทก์ไปเป็นเงิน ๙๓,๙๑๔,๙๙๐.๘๖ บาท โจทก์มีหน้าที่ต้องคืนให้จำเลยที่ ๑ พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ ๑๓ ต่อปี นับถึงวันฟ้องแย้งเป็นเงินต้นและดอกเบี้ยรวม ๑๗๖,๗๙๙,๒๙๖.๗๗ บาท โจทก์ไม่มีสิทธิหักกลบลบหนี้จากจำนวนเงินค่าสุราสำรองซึ่งโจทก์ได้รับมาจากผู้เช่ารายใหม่เต็มจำนวนตั้งแต่วันที่ ๒๓ มกราคม ๒๕๒๓ โจทก์มีหน้าที่จะต้องชำระเงินค่าสุราสำรองให้จำเลยที่ ๑ พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ ๑๓ ต่อปี นับถึงวันฟ้องแย้งเป็นเงิน ๑๐๒,๙๑๖,๑๖๙.๐๙บาท จำเลยที่ ๑ เคยฟ้องเรียกให้โจทก์ชำระค่าสุราสำรองพร้อมค่าเสียหายต่อศาลแพ่ง โจทก์ให้การต่อสู้ในคดีดังกล่าวว่าได้นำเงินค่าสุราสำรองไปหักกลบลบหนี้กับส่วนแบ่งกำไรสุทธิที่จำเลยที่ ๑ส่งไม่ครบ และเมื่อหักแล้วจำเลยที่ ๑ ยังเป็นหนี้ค่าส่วนแบ่งกำไรสุทธิ ๙,๗๒๙,๖๕๓.๒๔ บาท แต่ไม่ได้ฟ้องแย้งเรียกเงินดังกล่าวในคดีนั้น กลับมาฟ้องคดีนี้ซึ่งเป็นมูลความแห่งคดีเดียวกัน และไม่กล่าวถึงการหักกลบลบหนี้แต่อย่างใด ขอให้ยกฟ้องโจทก์กับให้โจทก์ชำระเงินค่าภาษีที่จำเลยที่ ๑ ชำระแทน ๑๗๖,๗๙๙,๒๙๖.๗๗บาท และค่าสุราสำรอง ๑๐๒,๙๑๖,๑๖๙.๐๙ บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ ๑๓ ต่อปีของต้นเงิน ๙๓,๙๑๔,๙๙๐.๘๖ บาท และ๗๔,๐๙๔,๙๗๗.๖๗ บาท ตามลำดับ นับแต่วันฟ้องแย้งไปจนกว่าจะชำระเสร็จให้จำเลยที่ ๑ ด้วย จำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ให้การว่า โจทก์ผ่อนเวลาให้จำเลยที่ ๑โดยไม่แจ้งให้จำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ทราบ จึงหลุดพ้นความรับผิดฟ้องโจทก์ขาดอายุความจำเลยที่ ๑ มีทรัพย์สินพอชำระหนี้โจทก์ได้โจทก์ชอบที่จะบังคับการชำระหนี้จากจำเลยที่ ๑ ก่อน ขอให้ยกฟ้อง โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งของจำเลยที่ ๑ ว่า จำเลยที่ ๑มีหน้าที่ชำระภาษีเงินได้นิติบุคคลแก่กรมสรรพากร มิใช่เป็นการชำระภาษีแทนโจทก์ ฟ้องแย้งขาดอายุความ ฟ้องแย้งเงินค่าสุราสำรองเป็นฟ้องซ้ำกับคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ ๑๔๒๖๗/๒๕๒๖ ของศาลแพ่งขอให้ยกฟ้องแย้ง ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยที่ ๑ ชำระเงินให้โจทก์จำนวน ๘,๐๖๑,๗๓๗.๘๙ บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ ๙ ต่อปี โดยให้จำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ร่วมรับผิดชำระให้โจทก์ธนาคารละ ๘,๑๒๕,๐๐๐ บาท คำขอของโจทก์นอกจากนี้และฟ้องแย้งของจำเลยที่ ๑ ให้ยก จำเลยทั้งสามอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยทั้งสามฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ปัญหาว่าโจทก์มีอำนาจฟ้องหรือไม่จำเลยที่ ๑ ฎีกาว่า การที่โจทก์มิได้ฟ้องแย้งเรียกเงินค่าส่วนแบ่งกำไรสุทธิมาในคดีแพ่งหมายเลขดำ หมายเลขแดงที่ ๑๔๒๖๗/๒๕๒๗ที่จำเลยที่ ๑ ฟ้องโจทก์เรียกเงินค่าสุราสำรอง แต่กลับมาฟ้องจำเลยที่ ๑ เรียกเงินค่าส่วนแบ่งกำไรสุทธิในคดีนี้ เป็นการต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๑๔๔ นั้น เห็นว่าในคดีดังกล่าว จำเลยที่ ๑ ฟ้องโจทก์เรียกเงินค่าสุราสำรองโจทก์ให้การต่อสู้ว่า จำเลยที่ ๑ เป็นหนี้โจทก์ค่าส่วนแบ่งกำไรสุทธิและได้ใช้สิทธิหักกลบลบหนี้ไปแล้ว ประเด็นข้อพิพาทในคดีดังกล่าวจึงมีว่า จำเลย (โจทก์ในคดีนี้) มีสิทธิหักกลบลบหนี้หรือไม่แต่คดีนี้โจทก์ฟ้องเรียกเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิที่จำเลยที่ ๑ชำระไม่ครบถ้วนตามสัญญา จำเลยที่ ๑ ให้การว่าชำระแก่โจทก์ครบถ้วนตามสัญญาแล้ว ประเด็นข้อพิพาทจึงมีว่าจำเลยที่ ๑ ชำระเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิให้โจทก์ครบถ้วนแล้วหรือไม่ ประเด็นข้อพิพาทในคดีดังกล่าวและคดีนี้จึงเป็นคนละประเด็นกัน ไม่เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำ ส่วนปัญหาว่า ฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่นั้น เห็นว่าตามสัญญาเช่า โจทก์ให้จำเลยที่ ๑ เข้ามาดำเนินการในโรงงานสุราบางยี่ขันโดยมีข้อตกลงในการผลิตและจำหน่ายสุรา ค่าตอบแทนพิเศษ ค่าส่วนแบ่งกำไรสุทธิ และข้อตกลงอื่น ๆ อีกหลายประการสัญญาระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ ๑ จึงเป็นสัญญาต่างตอบแทนกันนอกเหนือไปจากสัญญาเช่าธรรมดา เงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิมิใช่ค่าเช่า ทั้งมิได้กำหนดจำนวนเงินกันไว้แน่นอน แม้จะกำหนดจ่ายเป็นระยะเวลา กรณีก็ไม่ต้องด้วยอายุความ ๕ ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๖๖ จึงต้องใช้อายุความในบททั่วไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๖๔ มีกำหนด๑๐ ปี โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ ๘ ธันวาคม ๒๕๒๖ จึงมีเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิบางปี และดอกเบี้ยบางส่วนเกิน ๑๐ ปี และ ๕ ปีนับแต่วันถึงกำหนดชำระและขาดอายุความแล้ว การที่จำเลยที่ ๑ได้ตอบหนังสือทวงถามของโจทก์มาตามหนังสือลงวันที่ ๓๐ พฤษภาคม ๒๕๒๓มีความว่า "ปัญหาว่า จำเลยที่ ๑ มีสิทธินำเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิของปีก่อนมาคำนวณหักเป็นรายจ่ายของปีถัดไปได้หรือไม่ เป็นปัญหาข้อกฎหมายซึ่งจำเลยที่ ๑ เป็นโจทก์ฟ้องกรมสรรพากรอยู่ ขณะนี้คดีกำลังอยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลฎีกา หากศาลฎีกาพิพากษาว่ารายจ่ายส่วนแบ่งกำไรต้องห้ามมิให้หักเป็นรายจ่ายในการคำนวณกำไรสุทธิตามประมวลรัษฎากร มาตรา ๖๕ ตรี (๑๙) แล้ว จำเลยที่ ๑ ก็พร้อมจะจ่ายเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิที่ยังส่งไม่ครบถ้วน พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ ๙ ต่อปี ตามสัญญาเช่าและตามกฎหมายซึ่งจำเลยที่ ๑ มีหน้าที่จะต้องชำระทันที ขอให้รอฟังผลคำพิพากษาของศาลฎีกาในประเด็นนี้ก่อน และเพื่อเป็นหลักประกันจะได้นำหนังสือค้ำประกันของธนาคารที่เชื่อถือได้มามอบไว้แก่โจทก์ต่อไป" นั้นศาลฎีกาเห็นว่า แม้ในหนังสือของจำเลยที่ ๑ ดังกล่าวจะมีข้อความว่าจำเลยที่ ๑ พร้อมจะจ่ายเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิที่ยังส่งไม่ครบถ้วนพร้อมด้วยดอกเบี้ยตามสัญญาเช่า แต่ก็มีเงื่อนไขว่าขอให้รอฟังผลคำพิพากษาของศาลฎีกาในคดีที่ตนเป็นโจทก์ฟ้องกรมสรรพากรในปัญหาเรื่องการคำนวณกำไรสุทธิก่อน แสดงว่า จำเลยที่ ๑ เห็นว่าการคำนวณส่วนแบ่งกำไรสุทธิของตนนั้นถูกต้องแล้ว มิได้ยอมรับว่าเป็นหนี้โจทก์ตามที่ทวงถามแต่อย่างใด ส่วนข้อความที่ว่าจะนำหนังสือค้ำประกันมามอบให้โจทก์นั้น ก็เป็นเพียงคำเสนอให้โจทก์เห็นว่าจำเลยที่ ๑ มิได้มีเจตนากระทำผิดสัญญาเท่านั้น จึงถือไม่ได้ว่าเป็นการรับสภาพหนี้ซึ่งจะทำให้อายุความสะดุดหยุดลงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๗๒ อย่างไรก็ตาม หนังสือดังกล่าวก็ถือได้ว่าเป็นการละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความในเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิและดอกเบี้ยส่วนที่เกิน ๑๐ ปี และ ๕ ปีซึ่งขาดอายุความไปแล้วในวันทำหนังสือดังกล่าวตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๙๒ จำเลยที่ ๑ จึงหามีสิทธิที่จะยกอายุความขึ้นอ้างเพื่อปฏิเสธความรับผิดในหนี้จำนวนดังกล่าวไม่ ทั้งหนี้เงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิและดอกเบี้ยส่วนที่ขาดอายุความนั้น แม้จำเลยจะสามารถยกขึ้นต่อสู้กับโจทก์ได้ก็ตามแต่อายุความย่อมไม่ตัดรอนการหักกลบลบหนี้ โจทก์จึงมีสิทธินำหนี้ดังกล่าวมาหักกลบลบหนี้ได้ถ้าเวลาที่อาจจะหักกลบลบหนี้กับจำเลยที่ ๑ ได้นั้น สิทธิเรียกร้องของโจทก์ยังไม่ขาดอายุความข้อเท็จจริงได้ความจากคำรับของโจทก์จำเลยว่า ในวันที่ ๒๓ มกราคม๒๕๒๓ โจทก์ได้รับเงินค่าสุราสำรองซึ่งจะต้องคืนแก่จำเลยที่ ๑เป็นเงิน ๗๔,๐๙๔,๙๗๗.๖๗ บาท และในวันดังกล่าวจำเลยที่ ๑ค้างชำระเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิของปี พ.ศ. ๒๕๑๔ ถึงปี พ.ศ. ๒๕๒๒พร้อมดอกเบี้ยตามสัญญาซึ่งโจทก์คิดไม่เกิน ๕ ปี รวมเป็นเงิน๘๒,๑๕๖,๗๑๕.๕๖ บาท เมื่อปรากฏว่าในวันดังกล่าว สิทธิเรียกร้องของโจทก์ในเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิและดอกเบี้ยส่วนที่ไม่เกิน๕ ปี ยังไม่ขาดอายุความ โจทก์จึงมีสิทธินำหนี้ทั้งสองจำนวนดังกล่าวมาหักกลบลบกันได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา ๓๔๔ โจทก์ได้แสดงเจตนาหักกลบลบหนี้ไปยังจำเลยที่ ๑ แล้วตามหนังสือลงวันที่ ๒๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๒๔ การแสดงเจตนาของโจทก์จึงมีผลย้อนหลังขึ้นไปถึง วันที่ ๒๓ มกราคม ๒๕๒๓ ซึ่งเป็นเวลาที่อาจหักกลบหนี้กันได้เป็นครั้งแรกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา ๓๔๒ วรรคสอง ในวันดังกล่าวเมื่อหักกลบลบหนี้กันแล้วจำเลยที่ ๑ ยังคงเป็นหนี้เงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิของปี พ.ศ. ๒๕๒๒อยู่อีก ๘,๐๖๑,๗๓๗.๘๙ บาท นับจนถึงวันฟ้องยังไม่ถึง ๑๐ ปีคดีของโจทก์จึงไม่ขาดอายุความ สำหรับจำเลยที่ ๒ ที่ ๓ เห็นว่า ตามสัญญาค้ำประกันเป็นการค้ำประกันการปฏิบัติตามสัญญาระหว่างโจทก์และจำเลยที่ ๑ ตลอดอายุสัญญา แม้หนี้ที่จำเลยที่ ๑ ค้างชำระให้โจทก์บางส่วนจะขาดอายุความซึ่งจำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ที่เป็นผู้ค้ำประกันมีสิทธิที่จะยกขึ้นต่อสู้ได้ก็ตาม แต่เมื่อหนี้ส่วนที่เหลือซึ่งยังไม่ขาดอายุความมีเกินกว่าวงเงินที่จำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ยอมรับผิดตามสัญญาค้ำประกันจำเลยที่ ๒ ที่ ๓ จึงต้องรับผิดเต็มตามสัญญาค้ำประกัน ปัญหาว่า จำเลยที่ ๑ มีอำนาจฟ้องแย้งหรือไม่ เห็นว่าจำเลยที่ ๑ ได้ฟ้องโจทก์เรียกเงินค่าสุราสำรองที่ศาลแพ่งตามคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ ๑๔๒๖๗/๒๕๒๗ คดีอยู่ในระหว่างพิจารณาของศาลอุทธรณ์ แต่จำเลยที่ ๑ มาฟ้องแย้งเรียกเงินค่าสุราสำรองจำนวนเดียวกันกับที่ได้ฟ้องในคดีดังกล่าวในคดีนี้อีก ฟ้องแย้งของจำเลยที่ ๑ ในส่วนนี้ จึงเป็นการต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๑๗๓(๑) ส่วนที่จำเลยที่ ๑ฟ้องแย้งเรียกให้โจทก์ชำระภาษีเงินได้นิติบุคคลในส่วนของกำไรสุทธิที่เป็นส่วนแบ่งของโจทก์ โดยอ้างว่าจำเลยที่ ๑ได้ชำระภาษีเงินได้นิติบุคคลดังกล่าวแก่กรมสรรพากรแทนโจทก์ไปแล้วนั้น เห็นว่า กำไรสุทธิดังกล่าวเป็นเงินรายได้ของจำเลยที่ ๑ซึ่งจำเลยที่ ๑ มีหน้าที่เสียภาษีเงินได้นิติบุคคลตามประมวลรัษฎากรภาษีเงินได้นิติบุคคลที่จำเลยที่ ๑ ชำระไปแล้วดังกล่าว จึงเป็นภาษีเงินได้นิติบุคคลของจำเลยที่ ๑ เอง มิใช่ชำระแทนโจทก์ โจทก์จะมีหน้าที่เสียภาษีหรือไม่ก็ตาม จำเลยที่ ๑ ไม่มีสิทธิมาเรียกร้องให้โจทก์ชำระเงินในส่วนนี้ และไม่อาจรับช่วงสิทธิจากกรมสรรพากรและกระทรวงการคลังมาเรียกร้องได้อีกเช่นเดียวกัน จำเลยที่ ๑จึงไม่มีอำนาจฟ้องแย้งได้ ส่วนปัญหาที่จำเลยที่ ๓ ฎีกาว่า โจทก์ยินยอมให้ผ่อนเวลาแก่จำเลยที่ ๑ โดยมิได้แจ้งให้จำเลยที่ ๓ ทราบ และโจทก์ตกลงกับจำเลยที่ ๑ นำเงินค่าโอนขายสุราสำรองมาหักกลบลบหนี้ เป็นการตกลงเสนอเงื่อนไขวิธีการชำระหนี้เป็นอย่างอื่นหรือเป็นการผ่อนผันการปฏิบัติตามสัญญาให้จำเลยที่ ๑ โดยมิได้แจ้งให้จำเลยที่ ๓ทราบเป็นการผิดเงื่อนไขตามข้อ ๒ ของหนังสือสัญญาค้ำประกันจำเลยที่ ๓ ไม่ต้องรับผิดนั้นเห็นว่าสัญญาค้ำประกัน ข้อ ๒มีใจความว่า จำเลยที่ ๓ ยอมรับรู้และยินยอมด้วยในกรณีที่โจทก์ได้ยินยอมให้ผัดหรือผ่อนเวลา หรือผ่อนผันการปฏิบัติตามสัญญาให้แก่จำเลยที่ ๑ โดยเพียงแต่โจทก์แจ้งให้จำเลยที่ ๓ทราบโดยไม่ชักช้าเท่านั้น ทั้งการที่โจทก์ไม่ได้ฟ้องจำเลยในทันทีที่หนี้ถึงกำหนดชำระไม่ใช่การผ่อนเวลาให้แก่ลูกหนี้ สำหรับกรณีที่ว่าโจทก์ตกลงกับจำเลยที่ ๑ นำเงินค่าโอนขายสุราสำรองมาหักกลบลบหนี้เป็นการตกลงเสนอเงื่อนไขวิธีการชำระหนี้เป็นอย่างอื่นนั้น เห็นว่า จากหนังสือโต้ตอบระหว่างโจทก์และจำเลยที่ ๑แสดงว่าจำเลยที่ ๑ มิได้ตกลงให้โจทก์นำเงินค่าสุราสำรองมาหักกลบลบหนี้ตามข้อเสนอของโจทก์แต่ประการใด แต่โจทก์ใช้สิทธิหักกลบลบหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๓๔๑จำเลยที่ ๓ จึงต้องรับผิดตามสัญญาค้ำประกันที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยในผล ฎีกาของจำเลยทั้งสามฟังไม่ขึ้น พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3742/2533กรมโรงงานอุตสาหกรรมโจทก์บริษัทสุรามหาคุณ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 164, ม. 166, ม. 172, ม. 192, ม. 341, ม. 342 วรรคสอง, ม. 344 ป.วิ.พ. ม. 144, ม. 173 (1) ป.รัษฎากร ม. 65 ตรี (19ในคดีก่อนจำเลยที่ 1 ฟ้องเรียกเงินค่าสุราสำรอง โจทก์ให้การต่อสู้ว่า จำเลยที่ 1 เป็นหนี้โจทก์ค่าส่วนแบ่งกำไรสุทธิและได้ใช้สิทธิหักกลบลบหนี้ไปแล้วประเด็นข้อพิพาทในคดีก่อนจึงมีว่าจำเลย (โจทก์ในคดีนี้) มีสิทธิหักกลบลบหนี้หรือไม่คดีนี้โจทก์ฟ้องเรียกเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิที่จำเลยที่ 1 ชำระไม่ครบถ้วนตามสัญญา จำเลยให้การว่าชำระแก่โจทก์ครบถ้วนตามสัญญาแล้วประเด็นข้อพิพาทจึงมีว่า จำเลยที่ 1 ชำระเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิให้โจทก์ครบถ้วนหรือไม่ ประเด็นข้อพิพาทในคดีก่อนและคดีนี้จึงเป็นคนละประเด็นกัน ไม่เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำ โจทก์ให้จำเลยที่ 1 เข้ามาดำเนินการในโรงงานโดยมีข้อตกลงในการผลิตและจำหน่ายสุรา ค่าตอบแทนพิเศษ ส่วนแบ่งกำไรสุทธิและข้อตกลงอื่น ๆ สัญญาระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 จึงเป็นสัญญาต่างตอบแทนกันนอกเหนือไปจากสัญญาเช่าธรรมดา เงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิมิใช่ค่าเช่า ทั้งมิได้กำหนดจำนวนเงินกันไว้แน่นอน แม้จะกำหนดจ่ายเป็นระยะเวลา กรณีไม่ต้องด้วยอายุความ 5 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 166 จึงต้องใช้อายุความในบททั่วไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164 มีกำหนด 10 ปี การที่จำเลยที่ 1 ได้ตอบหนังสือทวงถามของโจทก์ว่า จำเลยที่ 1พร้อมจะจ่ายเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิที่ยังส่งไม่ครบถ้วน พร้อมดอกเบี้ยตามสัญญาเช่า แต่มีเงื่อนไขว่าขอให้รอฟังผลคำพิพากษาของศาลฎีกาในคดีที่ตนเป็นโจทก์ฟ้องกรมสรรพากรในปัญหาเรื่องการคำนวณกำไรสุทธิก่อน แสดงว่าจำเลยที่ 1 เห็นว่าการคำนวณส่วนแบ่งกำไรสุทธิของตนนั้นถูกต้องแล้ว มิได้ยอมรับว่าเป็นหนี้โจทก์ตามที่ทวงถามแต่อย่างใด ส่วนข้อความที่ว่าจะนำหนังสือค้ำประกันมามอบให้โจทก์นั้น ก็เป็นเพียงคำเสนอให้โจทก์เห็นว่าจำเลยที่ 1 มิได้มีเจตนากระทำผิดสัญญาเท่านั้น จึงถือไม่ได้ว่าเป็นการรับสภาพหนี้ซึ่งจะทำให้อายุความสะดุดหยุดลงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 172 อย่างไรก็ตาม หนังสือดังกล่าวถือได้ว่าเป็นการละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความในเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิและดอกเบี้ยส่วนเกิน 10 ปี และ 5 ปี ซึ่งขาดอายุความในวันทำหนังสือดังกล่าว ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 192 จำเลยที่ 1 จึงหามีสิทธิที่จะยกอายุความขึ้นอ้างเพื่อปฏิเสธความรับผิดในหนี้จำนวนดังกล่าวไม่ ทั้งหนี้เงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิและดอกเบี้ยส่วนที่ขาดอายุความนั้น แม้จำเลยจะสามารถยกขึ้นต่อสู้กับโจทก์ได้ก็ตาม แต่อายุความย่อมไม่ตัดรอน การหักกลบลบหนี้โจทก์จึงมีสิทธินำหนี้ดังกล่าวมาหักกลบลบหนี้ได้ถ้าเวลาที่อาจจะหักกลบลบหนี้กับจำเลยที่ 1 ได้นั้น สิทธิเรียกร้องของโจทก์ยังไม่ขาดอายุความ โจทก์ได้แสดงเจตนาหักกลบลบหนี้ไปยังจำเลยที่ 1 การแสดงเจตนาของโจทก์จึงมีผลย้อนหลังขึ้นไปถึงวันที่ 23 มกราคม 2523ซึ่งเป็นเวลาที่อาจหักกลบลบหนี้ได้เป็นครั้งแรก ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 342 วรรคสอง ในวันดังกล่าวเมื่อหักกลบลบหนี้กันแล้ว จำเลยที่ 1 ยังคงเป็นหนี้เงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิของปี 2522 นับถึงวันฟ้องยังไม่ถึง 10 ปี คดีของโจทก์จึงไม่ขาดอายุความ แม้หนี้ที่จำเลยที่ 1 ค้างชำระให้โจทก์บางส่วนจะขาดอายุความซึ่งจำเลยที่ 2 ที่ 3 ที่เป็นผู้ค้ำประกันมีสิทธิที่จะยกขึ้นต่อสู้ได้ก็ตาม แต่เมื่อหนี้ส่วนที่เหลือซึ่งยังไม่ขาดอายุความมีเกินกว่าวงเงินที่จำเลยที่ 2 ที่ 3 ยอมรับผิดตามสัญญาค้ำประกันจำเลยที่ 2 ที่ 3 จึงต้องรับผิดเต็มตามสัญญาค้ำประกัน จำเลยที่ 1 ได้ฟ้องโจทก์เรียกเงินค่าสุราสำรองที่ศาลแพ่งคดีอยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลอุทธรณ์ แต่จำเลยที่ 1มาฟ้องแย้งเรียกเงินค่าสุราสำรองจำนวนเดียวกันกับที่ได้ฟ้องในคดีดังกล่าวในคดีนี้อีก ฟ้องแย้งของจำเลยที่ 1 ในส่วนนี้จึงเป็นการต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 173(1) ส่วนที่จำเลยที่ 1 ฟ้องแย้งเรียกให้โจทก์ชำระภาษีเงินได้นิติบุคคลในส่วนของกำไรสุทธิที่เป็นส่วนแบ่งของโจทก์ ซึ่งจำเลยที่ 1มีหน้าที่เสียภาษีเงินได้นิติบุคคลตามประมวลรัษฎากร ภาษีเงินได้นิติบุคคลที่จำเลยที่ 1 ชำระไปแล้ว จึงเป็นภาษีเงินได้นิติบุคคลของจำเลยที่ 1 เอง มิใช่ชำระแทนโจทก์ โจทก์จะมีหน้าที่เสียภาษีหรือไม่ก็ตาม จำเลยที่ 1 ไม่มีสิทธิมาเรียกร้องให้โจทก์ชำระเงินในส่วนนี้ และไม่อาจรับช่วงสิทธิจากกรมสรรพากรและกระทรวงการคลังมาเรียกร้องได้อีกเช่นเดียวกันจำเลยที่ 1 จึงไม่มีอำนาจฟ้องแย้งได้ สัญญาค้ำประกันข้อ 2 มีใจความว่า จำเลยที่ 3 ยอมรับรู้และยินยอมด้วยในกรณีที่โจทก์ได้ยินยอมให้ผัดหรือผ่อนเวลา หรือผ่อนผันการปฏิบัติตามสัญญาให้แก่จำเลยที่ 1 โดยเพียงแต่โจทก์แจ้งให้จำเลยที่ 1 โดยเพียงแต่โจทก์แจ้งให้จำเลยที่ 3 ทราบโดยไม่ชักช้าเท่านั้นทั้งการที่โจทก์ไม่ได้ฟ้องจำเลยในทันทีที่หนี้ถึงกำหนดชำระไม่ใช่การผ่อนเวลาให้แก่ลูกหนี้ จำเลยที่ 1 มิได้ตกลงให้โจทก์นำเงินค่าสุราสำรองมาหักกลบลบหนี้ตามข้อเสนอของโจทก์ แต่โจทก์ใช้สิทธิหักกลบลบหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 341 จำเลยที่ 3 จึงต้องรับผิดตามสัญญาค้ำประกันโจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ ๑ ได้ทำสัญญาเช่าโรงงานสุราบางยี่ขันเพื่อใช้สิทธิในการผลิตและจำหน่ายสุราจากโจทก์ โดยกำหนดให้จำเลยที่ ๑ แบ่งเงินกำไรสุทธิที่ได้จากกิจการผลิตและจำหน่ายสุราตามสัญญาที่กระทำในรอบระยะเวลาบัญชีตามประมวลรัษฎากรให้แก่โจทก์ โดยจำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ซึ่งเป็นธนาคารได้ทำสัญญาค้ำประกันการปฏิบัติตามสัญญาของจำเลยที่ ๑ ปรากฏว่าจำเลยที่ ๑ ผิดนัดไม่ชำระเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิ สำหรับรอบระยะเวลาบัญชีปี พ.ศ. ๒๕๑๓ถึงปี พ.ศ. ๒๕๒๒ ให้ครบถ้วนถูกต้องตามสัญญา ขอให้บังคับให้จำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงิน๑๐๒,๖๖๒,๙๓๙.๕๙ บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ ๙ ต่อปีในต้นเงิน ๖๘,๑๒๑,๐๗๘.๙๖ บาท ตั้งแต่วันที่ ๑ มีนาคม ๒๕๒๖จนกว่าจะชำระเสร็จให้โจทก์โดยให้จำเลยที่ ๒ ที่ ๓ รับผิดในวงเงินไม่เกินธนาคารละ ๘,๑๒๕,๐๐๐ บาท จำเลยที่ ๑ ให้การและฟ้องแย้งว่า จำเลยที่ ๑ ได้ชำระเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิให้โจทก์ตามสัญญาโดยไม่ผิดนัด โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง ฟ้องโจทก์ขาดอายุความและโจทก์มีหน้าที่ต้องชำระภาษีเงินได้นิติบุคคลตามประมวลรัษฎากรในจำนวนเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธินั้น แต่โจทก์ไม่ชำระ จำเลยที่ ๑ ได้ชำระภาษีต่อกรมสรรพากรแทนโจทก์ไปเป็นเงิน ๙๓,๙๑๔,๙๙๐.๘๖ บาท โจทก์มีหน้าที่ต้องคืนให้จำเลยที่ ๑ พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ ๑๓ ต่อปี นับถึงวันฟ้องแย้งเป็นเงินต้นและดอกเบี้ยรวม ๑๗๖,๗๙๙,๒๙๖.๗๗ บาท โจทก์ไม่มีสิทธิหักกลบลบหนี้จากจำนวนเงินค่าสุราสำรองซึ่งโจทก์ได้รับมาจากผู้เช่ารายใหม่เต็มจำนวนตั้งแต่วันที่ ๒๓ มกราคม ๒๕๒๓ โจทก์มีหน้าที่จะต้องชำระเงินค่าสุราสำรองให้จำเลยที่ ๑ พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ ๑๓ ต่อปี นับถึงวันฟ้องแย้งเป็นเงิน ๑๐๒,๙๑๖,๑๖๙.๐๙บาท จำเลยที่ ๑ เคยฟ้องเรียกให้โจทก์ชำระค่าสุราสำรองพร้อมค่าเสียหายต่อศาลแพ่ง โจทก์ให้การต่อสู้ในคดีดังกล่าวว่าได้นำเงินค่าสุราสำรองไปหักกลบลบหนี้กับส่วนแบ่งกำไรสุทธิที่จำเลยที่ ๑ส่งไม่ครบ และเมื่อหักแล้วจำเลยที่ ๑ ยังเป็นหนี้ค่าส่วนแบ่งกำไรสุทธิ ๙,๗๒๙,๖๕๓.๒๔ บาท แต่ไม่ได้ฟ้องแย้งเรียกเงินดังกล่าวในคดีนั้น กลับมาฟ้องคดีนี้ซึ่งเป็นมูลความแห่งคดีเดียวกัน และไม่กล่าวถึงการหักกลบลบหนี้แต่อย่างใด ขอให้ยกฟ้องโจทก์กับให้โจทก์ชำระเงินค่าภาษีที่จำเลยที่ ๑ ชำระแทน ๑๗๖,๗๙๙,๒๙๖.๗๗บาท และค่าสุราสำรอง ๑๐๒,๙๑๖,๑๖๙.๐๙ บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ ๑๓ ต่อปีของต้นเงิน ๙๓,๙๑๔,๙๙๐.๘๖ บาท และ๗๔,๐๙๔,๙๗๗.๖๗ บาท ตามลำดับ นับแต่วันฟ้องแย้งไปจนกว่าจะชำระเสร็จให้จำเลยที่ ๑ ด้วย จำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ให้การว่า โจทก์ผ่อนเวลาให้จำเลยที่ ๑โดยไม่แจ้งให้จำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ทราบ จึงหลุดพ้นความรับผิดฟ้องโจทก์ขาดอายุความจำเลยที่ ๑ มีทรัพย์สินพอชำระหนี้โจทก์ได้โจทก์ชอบที่จะบังคับการชำระหนี้จากจำเลยที่ ๑ ก่อน ขอให้ยกฟ้อง โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งของจำเลยที่ ๑ ว่า จำเลยที่ ๑มีหน้าที่ชำระภาษีเงินได้นิติบุคคลแก่กรมสรรพากร มิใช่เป็นการชำระภาษีแทนโจทก์ ฟ้องแย้งขาดอายุความ ฟ้องแย้งเงินค่าสุราสำรองเป็นฟ้องซ้ำกับคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ ๑๔๒๖๗/๒๕๒๖ ของศาลแพ่งขอให้ยกฟ้องแย้ง ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยที่ ๑ ชำระเงินให้โจทก์จำนวน ๘,๐๖๑,๗๓๗.๘๙ บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ ๙ ต่อปี โดยให้จำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ร่วมรับผิดชำระให้โจทก์ธนาคารละ ๘,๑๒๕,๐๐๐ บาท คำขอของโจทก์นอกจากนี้และฟ้องแย้งของจำเลยที่ ๑ ให้ยก จำเลยทั้งสามอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยทั้งสามฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ปัญหาว่าโจทก์มีอำนาจฟ้องหรือไม่จำเลยที่ ๑ ฎีกาว่า การที่โจทก์มิได้ฟ้องแย้งเรียกเงินค่าส่วนแบ่งกำไรสุทธิมาในคดีแพ่งหมายเลขดำ หมายเลขแดงที่ ๑๔๒๖๗/๒๕๒๗ที่จำเลยที่ ๑ ฟ้องโจทก์เรียกเงินค่าสุราสำรอง แต่กลับมาฟ้องจำเลยที่ ๑ เรียกเงินค่าส่วนแบ่งกำไรสุทธิในคดีนี้ เป็นการต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๑๔๔ นั้น เห็นว่าในคดีดังกล่าว จำเลยที่ ๑ ฟ้องโจทก์เรียกเงินค่าสุราสำรองโจทก์ให้การต่อสู้ว่า จำเลยที่ ๑ เป็นหนี้โจทก์ค่าส่วนแบ่งกำไรสุทธิและได้ใช้สิทธิหักกลบลบหนี้ไปแล้ว ประเด็นข้อพิพาทในคดีดังกล่าวจึงมีว่า จำเลย (โจทก์ในคดีนี้) มีสิทธิหักกลบลบหนี้หรือไม่แต่คดีนี้โจทก์ฟ้องเรียกเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิที่จำเลยที่ ๑ชำระไม่ครบถ้วนตามสัญญา จำเลยที่ ๑ ให้การว่าชำระแก่โจทก์ครบถ้วนตามสัญญาแล้ว ประเด็นข้อพิพาทจึงมีว่าจำเลยที่ ๑ ชำระเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิให้โจทก์ครบถ้วนแล้วหรือไม่ ประเด็นข้อพิพาทในคดีดังกล่าวและคดีนี้จึงเป็นคนละประเด็นกัน ไม่เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำ ส่วนปัญหาว่า ฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่นั้น เห็นว่าตามสัญญาเช่า โจทก์ให้จำเลยที่ ๑ เข้ามาดำเนินการในโรงงานสุราบางยี่ขันโดยมีข้อตกลงในการผลิตและจำหน่ายสุรา ค่าตอบแทนพิเศษ ค่าส่วนแบ่งกำไรสุทธิ และข้อตกลงอื่น ๆ อีกหลายประการสัญญาระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ ๑ จึงเป็นสัญญาต่างตอบแทนกันนอกเหนือไปจากสัญญาเช่าธรรมดา เงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิมิใช่ค่าเช่า ทั้งมิได้กำหนดจำนวนเงินกันไว้แน่นอน แม้จะกำหนดจ่ายเป็นระยะเวลา กรณีก็ไม่ต้องด้วยอายุความ ๕ ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๖๖ จึงต้องใช้อายุความในบททั่วไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๖๔ มีกำหนด๑๐ ปี โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ ๘ ธันวาคม ๒๕๒๖ จึงมีเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิบางปี และดอกเบี้ยบางส่วนเกิน ๑๐ ปี และ ๕ ปีนับแต่วันถึงกำหนดชำระและขาดอายุความแล้ว การที่จำเลยที่ ๑ได้ตอบหนังสือทวงถามของโจทก์มาตามหนังสือลงวันที่ ๓๐ พฤษภาคม ๒๕๒๓มีความว่า "ปัญหาว่า จำเลยที่ ๑ มีสิทธินำเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิของปีก่อนมาคำนวณหักเป็นรายจ่ายของปีถัดไปได้หรือไม่ เป็นปัญหาข้อกฎหมายซึ่งจำเลยที่ ๑ เป็นโจทก์ฟ้องกรมสรรพากรอยู่ ขณะนี้คดีกำลังอยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลฎีกา หากศาลฎีกาพิพากษาว่ารายจ่ายส่วนแบ่งกำไรต้องห้ามมิให้หักเป็นรายจ่ายในการคำนวณกำไรสุทธิตามประมวลรัษฎากร มาตรา ๖๕ ตรี (๑๙) แล้ว จำเลยที่ ๑ ก็พร้อมจะจ่ายเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิที่ยังส่งไม่ครบถ้วน พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ ๙ ต่อปี ตามสัญญาเช่าและตามกฎหมายซึ่งจำเลยที่ ๑ มีหน้าที่จะต้องชำระทันที ขอให้รอฟังผลคำพิพากษาของศาลฎีกาในประเด็นนี้ก่อน และเพื่อเป็นหลักประกันจะได้นำหนังสือค้ำประกันของธนาคารที่เชื่อถือได้มามอบไว้แก่โจทก์ต่อไป" นั้นศาลฎีกาเห็นว่า แม้ในหนังสือของจำเลยที่ ๑ ดังกล่าวจะมีข้อความว่าจำเลยที่ ๑ พร้อมจะจ่ายเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิที่ยังส่งไม่ครบถ้วนพร้อมด้วยดอกเบี้ยตามสัญญาเช่า แต่ก็มีเงื่อนไขว่าขอให้รอฟังผลคำพิพากษาของศาลฎีกาในคดีที่ตนเป็นโจทก์ฟ้องกรมสรรพากรในปัญหาเรื่องการคำนวณกำไรสุทธิก่อน แสดงว่า จำเลยที่ ๑ เห็นว่าการคำนวณส่วนแบ่งกำไรสุทธิของตนนั้นถูกต้องแล้ว มิได้ยอมรับว่าเป็นหนี้โจทก์ตามที่ทวงถามแต่อย่างใด ส่วนข้อความที่ว่าจะนำหนังสือค้ำประกันมามอบให้โจทก์นั้น ก็เป็นเพียงคำเสนอให้โจทก์เห็นว่าจำเลยที่ ๑ มิได้มีเจตนากระทำผิดสัญญาเท่านั้น จึงถือไม่ได้ว่าเป็นการรับสภาพหนี้ซึ่งจะทำให้อายุความสะดุดหยุดลงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๗๒ อย่างไรก็ตาม หนังสือดังกล่าวก็ถือได้ว่าเป็นการละเสียซึ่งประโยชน์แห่งอายุความในเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิและดอกเบี้ยส่วนที่เกิน ๑๐ ปี และ ๕ ปีซึ่งขาดอายุความไปแล้วในวันทำหนังสือดังกล่าวตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๙๒ จำเลยที่ ๑ จึงหามีสิทธิที่จะยกอายุความขึ้นอ้างเพื่อปฏิเสธความรับผิดในหนี้จำนวนดังกล่าวไม่ ทั้งหนี้เงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิและดอกเบี้ยส่วนที่ขาดอายุความนั้น แม้จำเลยจะสามารถยกขึ้นต่อสู้กับโจทก์ได้ก็ตามแต่อายุความย่อมไม่ตัดรอนการหักกลบลบหนี้ โจทก์จึงมีสิทธินำหนี้ดังกล่าวมาหักกลบลบหนี้ได้ถ้าเวลาที่อาจจะหักกลบลบหนี้กับจำเลยที่ ๑ ได้นั้น สิทธิเรียกร้องของโจทก์ยังไม่ขาดอายุความข้อเท็จจริงได้ความจากคำรับของโจทก์จำเลยว่า ในวันที่ ๒๓ มกราคม๒๕๒๓ โจทก์ได้รับเงินค่าสุราสำรองซึ่งจะต้องคืนแก่จำเลยที่ ๑เป็นเงิน ๗๔,๐๙๔,๙๗๗.๖๗ บาท และในวันดังกล่าวจำเลยที่ ๑ค้างชำระเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิของปี พ.ศ. ๒๕๑๔ ถึงปี พ.ศ. ๒๕๒๒พร้อมดอกเบี้ยตามสัญญาซึ่งโจทก์คิดไม่เกิน ๕ ปี รวมเป็นเงิน๘๒,๑๕๖,๗๑๕.๕๖ บาท เมื่อปรากฏว่าในวันดังกล่าว สิทธิเรียกร้องของโจทก์ในเงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิและดอกเบี้ยส่วนที่ไม่เกิน๕ ปี ยังไม่ขาดอายุความ โจทก์จึงมีสิทธินำหนี้ทั้งสองจำนวนดังกล่าวมาหักกลบลบกันได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา ๓๔๔ โจทก์ได้แสดงเจตนาหักกลบลบหนี้ไปยังจำเลยที่ ๑ แล้วตามหนังสือลงวันที่ ๒๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๒๔ การแสดงเจตนาของโจทก์จึงมีผลย้อนหลังขึ้นไปถึง วันที่ ๒๓ มกราคม ๒๕๒๓ ซึ่งเป็นเวลาที่อาจหักกลบหนี้กันได้เป็นครั้งแรกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา ๓๔๒ วรรคสอง ในวันดังกล่าวเมื่อหักกลบลบหนี้กันแล้วจำเลยที่ ๑ ยังคงเป็นหนี้เงินส่วนแบ่งกำไรสุทธิของปี พ.ศ. ๒๕๒๒อยู่อีก ๘,๐๖๑,๗๓๗.๘๙ บาท นับจนถึงวันฟ้องยังไม่ถึง ๑๐ ปีคดีของโจทก์จึงไม่ขาดอายุความ สำหรับจำเลยที่ ๒ ที่ ๓ เห็นว่า ตามสัญญาค้ำประกันเป็นการค้ำประกันการปฏิบัติตามสัญญาระหว่างโจทก์และจำเลยที่ ๑ ตลอดอายุสัญญา แม้หนี้ที่จำเลยที่ ๑ ค้างชำระให้โจทก์บางส่วนจะขาดอายุความซึ่งจำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ที่เป็นผู้ค้ำประกันมีสิทธิที่จะยกขึ้นต่อสู้ได้ก็ตาม แต่เมื่อหนี้ส่วนที่เหลือซึ่งยังไม่ขาดอายุความมีเกินกว่าวงเงินที่จำเลยที่ ๒ ที่ ๓ ยอมรับผิดตามสัญญาค้ำประกันจำเลยที่ ๒ ที่ ๓ จึงต้องรับผิดเต็มตามสัญญาค้ำประกัน ปัญหาว่า จำเลยที่ ๑ มีอำนาจฟ้องแย้งหรือไม่ เห็นว่าจำเลยที่ ๑ ได้ฟ้องโจทก์เรียกเงินค่าสุราสำรองที่ศาลแพ่งตามคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ ๑๔๒๖๗/๒๕๒๗ คดีอยู่ในระหว่างพิจารณาของศาลอุทธรณ์ แต่จำเลยที่ ๑ มาฟ้องแย้งเรียกเงินค่าสุราสำรองจำนวนเดียวกันกับที่ได้ฟ้องในคดีดังกล่าวในคดีนี้อีก ฟ้องแย้งของจำเลยที่ ๑ ในส่วนนี้ จึงเป็นการต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๑๗๓(๑) ส่วนที่จำเลยที่ ๑ฟ้องแย้งเรียกให้โจทก์ชำระภาษีเงินได้นิติบุคคลในส่วนของกำไรสุทธิที่เป็นส่วนแบ่งของโจทก์ โดยอ้างว่าจำเลยที่ ๑ได้ชำระภาษีเงินได้นิติบุคคลดังกล่าวแก่กรมสรรพากรแทนโจทก์ไปแล้วนั้น เห็นว่า กำไรสุทธิดังกล่าวเป็นเงินรายได้ของจำเลยที่ ๑ซึ่งจำเลยที่ ๑ มีหน้าที่เสียภาษีเงินได้นิติบุคคลตามประมวลรัษฎากรภาษีเงินได้นิติบุคคลที่จำเลยที่ ๑ ชำระไปแล้วดังกล่าว จึงเป็นภาษีเงินได้นิติบุคคลของจำเลยที่ ๑ เอง มิใช่ชำระแทนโจทก์ โจทก์จะมีหน้าที่เสียภาษีหรือไม่ก็ตาม จำเลยที่ ๑ ไม่มีสิทธิมาเรียกร้องให้โจทก์ชำระเงินในส่วนนี้ และไม่อาจรับช่วงสิทธิจากกรมสรรพากรและกระทรวงการคลังมาเรียกร้องได้อีกเช่นเดียวกัน จำเลยที่ ๑จึงไม่มีอำนาจฟ้องแย้งได้ ส่วนปัญหาที่จำเลยที่ ๓ ฎีกาว่า โจทก์ยินยอมให้ผ่อนเวลาแก่จำเลยที่ ๑ โดยมิได้แจ้งให้จำเลยที่ ๓ ทราบ และโจทก์ตกลงกับจำเลยที่ ๑ นำเงินค่าโอนขายสุราสำรองมาหักกลบลบหนี้ เป็นการตกลงเสนอเงื่อนไขวิธีการชำระหนี้เป็นอย่างอื่นหรือเป็นการผ่อนผันการปฏิบัติตามสัญญาให้จำเลยที่ ๑ โดยมิได้แจ้งให้จำเลยที่ ๓ทราบเป็นการผิดเงื่อนไขตามข้อ ๒ ของหนังสือสัญญาค้ำประกันจำเลยที่ ๓ ไม่ต้องรับผิดนั้นเห็นว่าสัญญาค้ำประกัน ข้อ ๒มีใจความว่า จำเลยที่ ๓ ยอมรับรู้และยินยอมด้วยในกรณีที่โจทก์ได้ยินยอมให้ผัดหรือผ่อนเวลา หรือผ่อนผันการปฏิบัติตามสัญญาให้แก่จำเลยที่ ๑ โดยเพียงแต่โจทก์แจ้งให้จำเลยที่ ๓ทราบโดยไม่ชักช้าเท่านั้น ทั้งการที่โจทก์ไม่ได้ฟ้องจำเลยในทันทีที่หนี้ถึงกำหนดชำระไม่ใช่การผ่อนเวลาให้แก่ลูกหนี้ สำหรับกรณีที่ว่าโจทก์ตกลงกับจำเลยที่ ๑ นำเงินค่าโอนขายสุราสำรองมาหักกลบลบหนี้เป็นการตกลงเสนอเงื่อนไขวิธีการชำระหนี้เป็นอย่างอื่นนั้น เห็นว่า จากหนังสือโต้ตอบระหว่างโจทก์และจำเลยที่ ๑แสดงว่าจำเลยที่ ๑ มิได้ตกลงให้โจทก์นำเงินค่าสุราสำรองมาหักกลบลบหนี้ตามข้อเสนอของโจทก์แต่ประการใด แต่โจทก์ใช้สิทธิหักกลบลบหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๓๔๑จำเลยที่ ๓ จึงต้องรับผิดตามสัญญาค้ำประกันที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยในผล ฎีกาของจำเลยทั้งสามฟังไม่ขึ้น พิพากษายืน(ชุม สุกแสงเปล่ง-เสริมพงศ์ วรยิ่งยง-มนู วงศ์แสงจันทร์)ศาลแพ่ง - นายอุพม เฟื่องฟุ้งศาลอุทธรณ์ - นายสง่า ผลฉายแหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ