คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5961/2533หลักกฎหมาย: แม้เมื่อบิดาโจทก์ตาย โจทก์ได้ครอบครองที่ดินพิพาทของจำเลยโดยสืบสิทธิจากบิดาติดต่อกันมาประมาณ 40 ปี แต่เมื่อโจทก์เพียงแต่ล้อมรั้วบ้านเพื่อป้องกันขโมย มิได้ล้อมเพื่อแบ่งเขตที่ดิน และโจทก์ไม่เคยแจ้งเสียภาษีบำรุงท้องที่เลย การกระทำของโจทก์จึงเท่ากับว่าโจทก์มิได้แสดงตนเป็นปรปักษ์ต่อการครอบครองของจำเลยแต่การที่โจทก์มอบให้บุตรสาวไปแจ้งความต่อเจ้าพนักงานตำรวจเรื่องจำเลยปลูกต้นกล้วย ในที่ดินที่โจทก์ครอบครอง ถือได้ว่าโจทก์มีเจตนาที่จะเปลี่ยนลักษณะการครอบครองที่ดินพิพาทอย่างเป็นเจ้าของแล้ว.โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสามมีชื่อในโฉนดที่ดินเลขที่ 2437ตำบลดอนทราย อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี เนื้อที่ 3 ไร่ 2 งาน72 ตารางวา ที่ดินโฉนดเลขที่ 2437 บางส่วนเนื้อที่ประมาณ 3 งานเศษภายในเส้นสีแดงทางด้านทิศตะวันตกตอนใต้ของแผนที่สังเขปเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 3 เป็นที่ดินที่โจทก์ครอบครองทำประโยชน์เป็นสัดส่วนต่างหากจากนายบู่บิดาจำเลยและจำเลยทั้งสาม โดยโจทก์ปลูกบ้านอยู่อาศัยและใช้ทำลานนวดข้าวนานติดต่อกันเป็นเวลา 40 ปีเศษโดยความสงบโดยเปิดเผยและด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ ไม่มีผู้ใดโต้แย้งคัดค้านจนทุกวันนี้เป็นเวลาเกินกว่า 10 ปีแล้ว ที่ดินโฉนดดังกล่าวเฉพาะส่วนภายในเส้นสีแดงของแผนที่สังเขปเอกสารท้ายฟ้องดังกล่าวตกเป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์โดยการครอบครองตามกฎหมาย ขอให้พิพากษาว่าที่ดินโฉนดเลขที่ 2437 ตำบลดอนทราย อำเภอโพธารามจังหวัดราชบุรี เฉพาะส่วนด้านทิศตะวันตกตอนใต้เนื้อที่ประมาณ 3 งานภายในเส้นสีแดงตามแผนที่สังเขปท้ายฟ้อง ตกเป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์โดยการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382ห้ามจำเลยทั้งสามเข้าเกี่ยวข้องในที่ดินส่วนของโจทก์ให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินดังกล่าวเพื่อทำการแบ่งแยกให้แก่โจทก์และให้จำเลยทั้งสามร่วมกันไปให้ความยินยอมแบ่งแยกที่ดินให้แก่โจทก์ ณ สำนักงานที่ดินจังหวัดราชบุรี หากจำเลยทั้งสามไม่ยอมก็ให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาแทนจำเลยทั้งสามให้การและฟ้องแย้งว่า โจทก์ไม่เคยแสดงเจตนาว่าเป็นเจ้าของที่ดินที่ปลูกบ้านหรือที่ดินที่ทำลานนวดข้าว ที่ดินภายในเส้นสีแดงตามแผนที่ท้ายฟ้อง มิได้ตกเป็นของโจทก์โดยการครอบครอง โจทก์เข้าอยู่ในฐานะผู้อาศัยและปลูกบ้านล้อมรั้วในที่ดินเนื้อที่ประมาณ 50 ตารางวา ส่วนที่ดินที่ทำลานนวดข้าวอยู่คนละฝั่งกับบ้านโจทก์ และอาศัยนวดข้าวบางปีมีเนื้อที่ประมาณ 25 ตารางวาเท่านั้น โจทก์เข้านวดข้าวในที่ดินดังกล่าวในฐานะผู้อาศัย ที่ดินที่โจทก์อาศัยนวดข้าวเป็นที่ว่างระหว่างต้นไม้ โจทก์ไม่เคยแสดงเจตนาเป็นเจ้าของที่ดินที่ปลูกบ้านและที่ดินที่ทำลานนวดข้าวมาก่อน นายบู่ร้องขอแสดงกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทแล้วโอนกรรมสิทธิ์ให้จำเลยทั้งสาม โจทก์และผู้อาศัยอื่นทราบดีทุกคน โจทก์นำความเท็จมาฟ้องจำเลย จำเลยจึงบอกกล่าวให้โจทก์รื้อถอนบ้านเรือนออกไปจากที่ดินจำเลย โจทก์ไม่ยินยอมจึงต้องชดใช้ค่าเสียหายแก่จำเลย ขอให้พิพากษาว่าที่ดินภายในเส้นสีแดงตามแผนที่สังเขปท้ายฟ้องของโจทก์เป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลย ให้โจทก์และบริวารรื้อถอนบ้านเรือน สิ่งปลูกสร้างออกจากที่ดินของจำเลยห้ามโจทก์เกี่ยวข้อง และบังคับให้โจทก์ใช้ค่าเสียหายแก่จำเลยเดือนละ200 บาท นับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าโจทก์จะออกจากที่ดินของจำเลยโจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่า โจทก์ไม่ได้เข้าอยู่ในที่ดินโฉนดเลขที่ 2437 ในฐานะผู้อาศัยจำเลยทั้งสาม โจทก์ครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินดังกล่าวในฐานะเจ้าของผู้ครอบครองเพื่อตนตลอดมาโดยครอบครองสืบต่อมาจากปู่ ย่า และบิดามารดาของโจทก์จนบัดนี้ใช้เป็นที่ปลูกบ้านและทำลานนวดข้าวพร้อมปลูกพืชผักผลไม้เป็นเนื้อที่ประมาณ 3 งาน ไม่ใช่เพียง 75 ตารางวา หากให้เช่าที่ดินพิพาทจะได้ค่าเช่าไม่เกินเดือนละ 50 บาท เพราะเป็นที่ดินใช้สำหรับปลูกบ้านอยู่อาศัยมิใช่สำหรับทำการค้าศาลชั้นต้นพิพากษาว่า ที่ดินพิพาทภายในเส้นสีแดงตามแผนที่พิพาทได้ตกเป็นของโจทก์โดยการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 ห้ามจำเลยทั้งสามเข้าไปเกี่ยวข้อง ให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดเลขที่ 2437 ตำบลดอนทรายอำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี แล้วร่วมกันไปให้ความยินยอมในการแบ่งแยกที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ หากไม่ไปให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลเป็นการแสดงเจตนาแทนจำเลยทั้งสามจำเลยทั้งสามอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับว่า ที่ดินพิพาทภายในเส้นสีแดงตามแผนที่พิพาทเป็นของจำเลยทั้งสาม ให้โจทก์และบริวารรื้อถอนบ้านเรือนสิ่งปลูกสร้างออกจากที่ดินพิพาท ห้ามโจทก์เกี่ยวข้องกับที่ดินพิพาท ให้โจทก์ใช้ค่าเสียหายแก่จำเลยทั้งสามปีละ 100 บาทนับตั้งแต่วันฟ้อง (วันที่ 26 ตุลาคม 2527) เป็นต้นไปจนกว่าจะออกจากที่พิพาท ให้ยกฟ้องของโจทก์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงในเบื้องต้นรับฟังได้ว่าที่ดินพิพาทมีเนื้อที่ประมาณ 3 งาน ใช้เป็นสิ่งปลูกบ้านของโจทก์และลานนวดข้าวซึ่งอยู่ภายในเส้นสีแดงตามแผนที่พิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินโฉนดเลขที่ 2437 ตำบลดอนทราย อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรีปรากฏตามโฉนดที่ดินดังกล่าวเอกสารหมาย ล.1 เดิมที่ดินทั้งแปลงเป็นของนายเค ต่อมาที่ดินดังกล่าวตกเป็นกรรมสิทธิ์ของนายบู่ล้ำเลิศ โดยการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382ปรากฏตามสำนวนคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 191/2517 ของศาลชั้นต้นนายบู่ยกให้จำเลยทั้งสามตามสารบัญจดทะเบียนโฉนดที่ดินเอกสารหมาย ล.1 มีบ้านปลูกอยู่ในที่ดินดังกล่าวหลายหลังแต่ได้รื้อถอนออกไปแล้ว คงเหลือบ้านของนายบู่ซึ่งตกเป็นของจำเลยที่ 3 อยู่ทางทิศตะวันออก ด้านทิศตะวันตกของบ้านจำเลยที่ 3 เป็นบ้านของนายสมพร ด้านทิศใต้ของบ้านจำเลยที่ 3 เป็นบ้านของนายโคก ส่วนบ้านของโจทก์อยู่ภายในเส้นสีแดงทึบ หมายเลข 1 มีเนื้อที่ประมาณ 1 งาน 10 ตารางวา ลานนวดข้าวและพื้นที่ปลูกพืชผักต่าง ๆอยู่ภายในเส้นสีแดงทึบหมายเลข 2 ปรากฏตามแผนที่พิพาท โจทก์ได้ครอบครองที่ดินพิพาทติดต่อกันประมาณ 40 ปีแล้ว มีปัญาต้องวินิจฉัยตามฎีกา โจทก์ว่าโจทก์ได้เปลี่ยนลักษณะแห่งการครอบครองที่ดินพิพาทมาแล้วเป็นการครอบครองด้วยเจตนาเป็นเจ้าของแล้วหรือไม่... พยานโจทก์มีน้ำหนักน้อยนอกจากนี้มีพฤติการณ์อื่นที่โจทก์นำสืบว่า บิดาโจทก์อยู่ในที่ดินพิพาทโดยอาศัยสิทธิของนายเนค ผู้เป็นเจ้าของ เมื่อบิดาโจทก์ตายโจทก์ได้เข้าครอบครองที่ดินพิพาทโดยสืบสิทธิจากบิดาติดต่อกันมาประมาณ 40 ปี โดยโจทก์กั้นรั้วล้อมรอบบ้านตามรายงานกระบวนพิจารณาที่ศาลเดินเผชิญสืบลงวันที่ 25 มีนาคม 2528 ซึ่งโจทก์ก็เบิกความว่าโจทก์ล้อมรั้วบ้านเพื่อป้องกันขโมย แสดงว่าโจทก์ไม่ได้ล้อมเพื่อแบ่งเขตที่ดิน และโจทก์ไม่ได้แจ้งเสียภาษีบำรุงท้องที่ แสดงว่าโจทก์ไม่ได้แสดงตนเป็นปรปักษ์ต่อการครอบครองของจำเลย คดีนี้โจทก์มีหน้าที่นำสืบว่าโจทก์ครอบครองที่ดินพิพาทอย่างเป็นเจ้าของแต่ตามทางนำสืบของโจทก์เพิ่งปรากฏว่าโจทก์กระทำการโต้แย้งสิทธิของจำเลยทั้งสามโดยชัดแจ้งเมื่อวันที่ 15 ตุลาคม 2527 ด้วยการที่โจทก์มอบให้บุตรสาวไปแจ้งความต่อเจ้าพนักงานตำรวจเรื่องจำเลยปลูกต้นกล้วยในที่ดินที่โจทก์ครอบครองตามเอกสารหมาย จ.10 หรือ ล.19 และโจทก์ได้ฟ้องจำเลยเป็นคดีนี้เมื่อวันที่ 26 ตุลาคม 2527 แม้จะเป็นการแสดงว่าโจทก์มีเจตนาที่จะเปลี่ยนลักษณะการครอบครองที่ดินพิพาทอย่างเป็นเจ้าของ แต่ก็หามีผลทำให้โจทก์ได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทไม่เพราะยังไม่ครบ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 ที่ดินพิพาทจึงยังคงเป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลยทั้งสาม ศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5961/2533นาย ลิบ บุญ มีโจทก์นาย ปี่ ล้ำ เลิศ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 1381แม้เมื่อบิดาโจทก์ตาย โจทก์ได้ครอบครองที่ดินพิพาทของจำเลยโดยสืบสิทธิจากบิดาติดต่อกันมาประมาณ 40 ปี แต่เมื่อโจทก์เพียงแต่ล้อมรั้วบ้านเพื่อป้องกันขโมย มิได้ล้อมเพื่อแบ่งเขตที่ดิน และโจทก์ไม่เคยแจ้งเสียภาษีบำรุงท้องที่เลย การกระทำของโจทก์จึงเท่ากับว่าโจทก์มิได้แสดงตนเป็นปรปักษ์ต่อการครอบครองของจำเลยแต่การที่โจทก์มอบให้บุตรสาวไปแจ้งความต่อเจ้าพนักงานตำรวจเรื่องจำเลยปลูกต้นกล้วย ในที่ดินที่โจทก์ครอบครอง ถือได้ว่าโจทก์มีเจตนาที่จะเปลี่ยนลักษณะการครอบครองที่ดินพิพาทอย่างเป็นเจ้าของแล้ว.โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสามมีชื่อในโฉนดที่ดินเลขที่ 2437ตำบลดอนทราย อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี เนื้อที่ 3 ไร่ 2 งาน72 ตารางวา ที่ดินโฉนดเลขที่ 2437 บางส่วนเนื้อที่ประมาณ 3 งานเศษภายในเส้นสีแดงทางด้านทิศตะวันตกตอนใต้ของแผนที่สังเขปเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 3 เป็นที่ดินที่โจทก์ครอบครองทำประโยชน์เป็นสัดส่วนต่างหากจากนายบู่บิดาจำเลยและจำเลยทั้งสาม โดยโจทก์ปลูกบ้านอยู่อาศัยและใช้ทำลานนวดข้าวนานติดต่อกันเป็นเวลา 40 ปีเศษโดยความสงบโดยเปิดเผยและด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ ไม่มีผู้ใดโต้แย้งคัดค้านจนทุกวันนี้เป็นเวลาเกินกว่า 10 ปีแล้ว ที่ดินโฉนดดังกล่าวเฉพาะส่วนภายในเส้นสีแดงของแผนที่สังเขปเอกสารท้ายฟ้องดังกล่าวตกเป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์โดยการครอบครองตามกฎหมาย ขอให้พิพากษาว่าที่ดินโฉนดเลขที่ 2437 ตำบลดอนทราย อำเภอโพธารามจังหวัดราชบุรี เฉพาะส่วนด้านทิศตะวันตกตอนใต้เนื้อที่ประมาณ 3 งานภายในเส้นสีแดงตามแผนที่สังเขปท้ายฟ้อง ตกเป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์โดยการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382ห้ามจำเลยทั้งสามเข้าเกี่ยวข้องในที่ดินส่วนของโจทก์ให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินดังกล่าวเพื่อทำการแบ่งแยกให้แก่โจทก์และให้จำเลยทั้งสามร่วมกันไปให้ความยินยอมแบ่งแยกที่ดินให้แก่โจทก์ ณ สำนักงานที่ดินจังหวัดราชบุรี หากจำเลยทั้งสามไม่ยอมก็ให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาแทนจำเลยทั้งสามให้การและฟ้องแย้งว่า โจทก์ไม่เคยแสดงเจตนาว่าเป็นเจ้าของที่ดินที่ปลูกบ้านหรือที่ดินที่ทำลานนวดข้าว ที่ดินภายในเส้นสีแดงตามแผนที่ท้ายฟ้อง มิได้ตกเป็นของโจทก์โดยการครอบครอง โจทก์เข้าอยู่ในฐานะผู้อาศัยและปลูกบ้านล้อมรั้วในที่ดินเนื้อที่ประมาณ 50 ตารางวา ส่วนที่ดินที่ทำลานนวดข้าวอยู่คนละฝั่งกับบ้านโจทก์ และอาศัยนวดข้าวบางปีมีเนื้อที่ประมาณ 25 ตารางวาเท่านั้น โจทก์เข้านวดข้าวในที่ดินดังกล่าวในฐานะผู้อาศัย ที่ดินที่โจทก์อาศัยนวดข้าวเป็นที่ว่างระหว่างต้นไม้ โจทก์ไม่เคยแสดงเจตนาเป็นเจ้าของที่ดินที่ปลูกบ้านและที่ดินที่ทำลานนวดข้าวมาก่อน นายบู่ร้องขอแสดงกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทแล้วโอนกรรมสิทธิ์ให้จำเลยทั้งสาม โจทก์และผู้อาศัยอื่นทราบดีทุกคน โจทก์นำความเท็จมาฟ้องจำเลย จำเลยจึงบอกกล่าวให้โจทก์รื้อถอนบ้านเรือนออกไปจากที่ดินจำเลย โจทก์ไม่ยินยอมจึงต้องชดใช้ค่าเสียหายแก่จำเลย ขอให้พิพากษาว่าที่ดินภายในเส้นสีแดงตามแผนที่สังเขปท้ายฟ้องของโจทก์เป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลย ให้โจทก์และบริวารรื้อถอนบ้านเรือน สิ่งปลูกสร้างออกจากที่ดินของจำเลยห้ามโจทก์เกี่ยวข้อง และบังคับให้โจทก์ใช้ค่าเสียหายแก่จำเลยเดือนละ200 บาท นับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าโจทก์จะออกจากที่ดินของจำเลยโจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่า โจทก์ไม่ได้เข้าอยู่ในที่ดินโฉนดเลขที่ 2437 ในฐานะผู้อาศัยจำเลยทั้งสาม โจทก์ครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินดังกล่าวในฐานะเจ้าของผู้ครอบครองเพื่อตนตลอดมาโดยครอบครองสืบต่อมาจากปู่ ย่า และบิดามารดาของโจทก์จนบัดนี้ใช้เป็นที่ปลูกบ้านและทำลานนวดข้าวพร้อมปลูกพืชผักผลไม้เป็นเนื้อที่ประมาณ 3 งาน ไม่ใช่เพียง 75 ตารางวา หากให้เช่าที่ดินพิพาทจะได้ค่าเช่าไม่เกินเดือนละ 50 บาท เพราะเป็นที่ดินใช้สำหรับปลูกบ้านอยู่อาศัยมิใช่สำหรับทำการค้าศาลชั้นต้นพิพากษาว่า ที่ดินพิพาทภายในเส้นสีแดงตามแผนที่พิพาทได้ตกเป็นของโจทก์โดยการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 ห้ามจำเลยทั้งสามเข้าไปเกี่ยวข้อง ให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดเลขที่ 2437 ตำบลดอนทรายอำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี แล้วร่วมกันไปให้ความยินยอมในการแบ่งแยกที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ หากไม่ไปให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลเป็นการแสดงเจตนาแทนจำเลยทั้งสามจำเลยทั้งสามอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับว่า ที่ดินพิพาทภายในเส้นสีแดงตามแผนที่พิพาทเป็นของจำเลยทั้งสาม ให้โจทก์และบริวารรื้อถอนบ้านเรือนสิ่งปลูกสร้างออกจากที่ดินพิพาท ห้ามโจทก์เกี่ยวข้องกับที่ดินพิพาท ให้โจทก์ใช้ค่าเสียหายแก่จำเลยทั้งสามปีละ 100 บาทนับตั้งแต่วันฟ้อง (วันที่ 26 ตุลาคม 2527) เป็นต้นไปจนกว่าจะออกจากที่พิพาท ให้ยกฟ้องของโจทก์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงในเบื้องต้นรับฟังได้ว่าที่ดินพิพาทมีเนื้อที่ประมาณ 3 งาน ใช้เป็นสิ่งปลูกบ้านของโจทก์และลานนวดข้าวซึ่งอยู่ภายในเส้นสีแดงตามแผนที่พิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินโฉนดเลขที่ 2437 ตำบลดอนทราย อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรีปรากฏตามโฉนดที่ดินดังกล่าวเอกสารหมาย ล.1 เดิมที่ดินทั้งแปลงเป็นของนายเค ต่อมาที่ดินดังกล่าวตกเป็นกรรมสิทธิ์ของนายบู่ล้ำเลิศ โดยการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382ปรากฏตามสำนวนคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 191/2517 ของศาลชั้นต้นนายบู่ยกให้จำเลยทั้งสามตามสารบัญจดทะเบียนโฉนดที่ดินเอกสารหมาย ล.1 มีบ้านปลูกอยู่ในที่ดินดังกล่าวหลายหลังแต่ได้รื้อถอนออกไปแล้ว คงเหลือบ้านของนายบู่ซึ่งตกเป็นของจำเลยที่ 3 อยู่ทางทิศตะวันออก ด้านทิศตะวันตกของบ้านจำเลยที่ 3 เป็นบ้านของนายสมพร ด้านทิศใต้ของบ้านจำเลยที่ 3 เป็นบ้านของนายโคก ส่วนบ้านของโจทก์อยู่ภายในเส้นสีแดงทึบ หมายเลข 1 มีเนื้อที่ประมาณ 1 งาน 10 ตารางวา ลานนวดข้าวและพื้นที่ปลูกพืชผักต่าง ๆอยู่ภายในเส้นสีแดงทึบหมายเลข 2 ปรากฏตามแผนที่พิพาท โจทก์ได้ครอบครองที่ดินพิพาทติดต่อกันประมาณ 40 ปีแล้ว มีปัญาต้องวินิจฉัยตามฎีกา โจทก์ว่าโจทก์ได้เปลี่ยนลักษณะแห่งการครอบครองที่ดินพิพาทมาแล้วเป็นการครอบครองด้วยเจตนาเป็นเจ้าของแล้วหรือไม่... พยานโจทก์มีน้ำหนักน้อยนอกจากนี้มีพฤติการณ์อื่นที่โจทก์นำสืบว่า บิดาโจทก์อยู่ในที่ดินพิพาทโดยอาศัยสิทธิของนายเนค ผู้เป็นเจ้าของ เมื่อบิดาโจทก์ตายโจทก์ได้เข้าครอบครองที่ดินพิพาทโดยสืบสิทธิจากบิดาติดต่อกันมาประมาณ 40 ปี โดยโจทก์กั้นรั้วล้อมรอบบ้านตามรายงานกระบวนพิจารณาที่ศาลเดินเผชิญสืบลงวันที่ 25 มีนาคม 2528 ซึ่งโจทก์ก็เบิกความว่าโจทก์ล้อมรั้วบ้านเพื่อป้องกันขโมย แสดงว่าโจทก์ไม่ได้ล้อมเพื่อแบ่งเขตที่ดิน และโจทก์ไม่ได้แจ้งเสียภาษีบำรุงท้องที่ แสดงว่าโจทก์ไม่ได้แสดงตนเป็นปรปักษ์ต่อการครอบครองของจำเลย คดีนี้โจทก์มีหน้าที่นำสืบว่าโจทก์ครอบครองที่ดินพิพาทอย่างเป็นเจ้าของแต่ตามทางนำสืบของโจทก์เพิ่งปรากฏว่าโจทก์กระทำการโต้แย้งสิทธิของจำเลยทั้งสามโดยชัดแจ้งเมื่อวันที่ 15 ตุลาคม 2527 ด้วยการที่โจทก์มอบให้บุตรสาวไปแจ้งความต่อเจ้าพนักงานตำรวจเรื่องจำเลยปลูกต้นกล้วยในที่ดินที่โจทก์ครอบครองตามเอกสารหมาย จ.10 หรือ ล.19 และโจทก์ได้ฟ้องจำเลยเป็นคดีนี้เมื่อวันที่ 26 ตุลาคม 2527 แม้จะเป็นการแสดงว่าโจทก์มีเจตนาที่จะเปลี่ยนลักษณะการครอบครองที่ดินพิพาทอย่างเป็นเจ้าของ แต่ก็หามีผลทำให้โจทก์ได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทไม่เพราะยังไม่ครบ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 ที่ดินพิพาทจึงยังคงเป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลยทั้งสาม ศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน.(เจริญ นิลเอสงฆ์-ชลิต ประไพศาล-อัมพร ทองประยูร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการเปลี่ยนเจตนาแสดงการยึดถือครอบครองที่ดินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1381 ไม่ได้กำหนดหลักเกณฑ์เป็นการแน่นอนว่าการปฏิบัติหรือการกระทำเช่นไรจะเป็นการแสดงว่าได้มีการเปลี่ยนเจตนาแสดงการยึดถือแล้วดังนั้นการจะวินิจฉัยว่ามีการเปลี่ยนเจตนาการยึดถือหรือไม่นั้น จึงต้องพิจารณาตามพฤติการณ์ของผู้ครอบครองเป็นหลัก เช่นตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่5961/2533 นี้ก็ได้วินิจฉัยโดยพิจารณาจากพฤติการณ์ของโจทก์ว่าการที่โจทก์เข้าครอบครองที่ดินพิพาทต่อจากบิดาโจทก์ที่ถึงแก่ความตายโดยอาศัยสิทธิ์ของบิดาโจทก์ แล้วทำรั้วกั้นรอบบ้านเพื่อป้องกันขโมยนั้น ยังไม่ถือว่าโจทก์ได้แสดงตนเป็นปรปักษ์ต่อการครอบครองของจำเลยซึ่งมีความหมายว่าโจทก์ยังไม่ได้แสดงเจตนาว่าจะยึดถือที่ดินพิพาทเพื่อตนเอง ซึ่งคำพิพากษาฎีกาเรื่องนี้หยิบยกเอาเหตุผลจากคำเบิกความของโจทก์ว่ามิได้ล้อมรั้วเพื่อแบ่งเขตที่ดิน และโจทก์ไม่เคยแจ้งเสียภาษีบำรุงท้องที่มาเป็นข้อวินิจฉัยว่าโจทก์ยังมิได้เปลี่ยนเจตนาการยึดถือ ดังนั้น แม้โจทก์จะครอบครองมาเป็นเวลาถึง 40 ปีก็ตาม ก็ไม่ทำให้โจทก์ได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาท ข้อสังเกตของคำพิพากษาเรื่องนี้ก็คือข้อที่วินิจฉัยว่าการที่โจทก์ไม่เคยเสียภาษีบำรุงท้องที่เลย อันถือว่าเป็นพฤติการณ์อย่างหนึ่งที่แสดงว่าโจทก์มิได้เปลี่ยนเจตนาแห่งการยึดถือนั้นได้เคยมีคำพิพากษาฎีกาวินิจฉัยเกี่ยวกับเรื่องนี้ไว้แล้วคือ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5050/2533 โจทก์ทั้งสองกับจำเลยต่างครอบครองที่ดินพิพาทร่วมกัน แม้ต่อมาโจทก์อาจไม่ได้เข้าทำไร่แต่ให้จำเลยเป็นผู้ทำ ก็ต้องถือว่าจำเลยครอบครองที่ดินพิพาทแทนโจทก์ทั้งสอง เพียงแต่การที่จำเลยเป็นผู้นำสำรวจเขตเพื่อเสียภาษีบำรุงท้องที่ และเป็นผู้ออกเงินเสียภาษีบำรุงท้องที่ ยังถือไม่ได้ว่าเป็นการแสดงเจตนาเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1381 เห็นได้ว่าตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4050/2533 จำเลยได้มีการนำสำรวจเขตเพื่อเสียภาษีบำรุงท้องที่ และยังได้ออกเงินค่าภาษีด้วยแต่ก็ยังถือไม่ได้ว่าเป็นการเปลี่ยนเจตนาการยึดถือแล้ว ส่วนในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5961/2533 นี้ได้นำเอาเรื่องการที่โจทก์มิได้เสียภาษีบำรุงท้องที่มาเป็นเหตุผลหนึ่งของการวินิจฉัยว่าโจทก์ยังมิได้มีการเปลี่ยนเจตนาการยึดถือครอบครอง แม้ว่าข้อเท็จจริงส่วนนี้ของคำพิพากษาศาลฎีกาทั้งสองเรื่องจะคล้ายคลึงกัน แต่คำวินิจฉัยของศาลต่างกันออกไป ทั้งนี้ก็เนื่องมาจากศาลฎีกามิได้นำเอาเฉพาะข้อเท็จจริงดังกล่าวมาวินิจฉัยว่าเป็นการเปลี่ยนเจตนาหรือไม่เพียงอย่างเดียว แต่เป็นเพียงเหตุผลหนึ่งเท่านั้นที่หยิบยกขึ้นมาประกอบเหตุผลอื่น ๆ แต่ละเรื่องไป ดังนั้นแม้ข้อเท็จจริงจะเหมือนกันหรือคล้ายกันแต่พฤติการณ์และเหตุผลอื่น ๆที่นำมาประกอบอาจแตกต่างกัน จึงทำให้คำวินิจฉัยของศาลในแต่ละเรื่องไม่เหมือนกัน แต่ก็มิใช่ว่าคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5961/2533ขัดหรือกลับหลักของคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4050/2533 เป็นเพียงพฤติการณ์และเหตุผลในคำพิพากษาฎีกาทั้งสองเรื่องไม่เหมือนกันเท่านั้น ข้อที่ควรจะกล่าวถึงสำหรับเรื่องการเปลี่ยนเจตนาแห่งการยึดถือครอบครอง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1381อีกอย่างหนึ่งก็คือ การบอกกล่าวการเปลี่ยนเจตนาการยึดถือครอบครองว่าจำเป็นถึงขนาดที่ต้องทำหนังสือแจ้งไปยังเจ้าของกรรมสิทธิ์หรือบอกกล่าวถึงตัวเจ้าของกรรมสิทธิ์โดยตรง ว่าตนเองจะเปลี่ยนเจตนาการยึดถือครอบครองแล้ว เห็นว่าเมื่อศึกษาจากแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ได้วินิจฉัยมาก่อนหน้านี้ พอสรุปได้ว่าไม่จำเป็นต้องทำถึงขนาดที่ได้กล่าวมาข้างต้น เพียงแต่ผู้ครอบครองแสดงหรือมีพฤติการณ์ใด ๆ ให้เห็นว่าขณะนี้ตนจะครอบครองโดยมีเจตนาเป็นเจ้าของแล้ว โดยไม่จำต้องแจ้งไปยังเจ้าของกรรมสิทธิ์ก็ได้ ซึ่งในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5961/2533 นี้ ก็วินิจฉัยไว้ตอนหนึ่งว่าการที่โจทก์ให้บุตรสาวไปแจ้งความต่อเจ้าพนักงานตำรวจเรื่องที่จำเลยปลูกต้นกล้วยในที่ดินที่โจทก์ครอบครอง ถือได้ว่ามีเจตนาจะเปลี่ยนลักษณะการครอบครองที่พิพาทอย่างเป็นเจ้าของแล้วเห็นได้ว่าคำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องนี้หยิบยกเอาพฤติการณ์ที่โจทก์มอบให้บุตรสาวไปแจ้งความมาเป็นเหตุที่แสดงว่าโจทก์เปลี่ยนเจตนาจะยึดถือเพื่อตนแล้วโดยการโต้แย้งสิทธิของจำเลยซึ่งเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์โดยตรง นอกจากนี้ยังมีแนวคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยเกี่ยวกับพฤติการณ์ต่าง ๆ ที่ถือว่าเป็นการเปลี่ยนเจตนาการยึดถือครอบครองแล้วเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3661/2525 แม้ข้อเท็จจริงจะฟัองได้ว่าโจทก์ครอบครองนาพิพาทแทน ข. มาโดยตลอด แต่การที่โจทก์โต้แย้งว่านาพิพาทเป็นของโจทก์ ก่อนที่ ซ. จะขายนาพิพาทให้แก่จำเลยและเมื่อข. ขายนาพิพาทให้จำเลยแล้วโจทก์ได้มาคัดค้านการขายต่อพนักงานเจ้าหน้าที่อีก ย่อมถือได้ว่าโจทก์เปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือแทนซ. มาเป็นยึดถือเพื่อตน โจทก์จึงได้สิทธิครอบครองนาพิพาทนั้น. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2500/2524 โจทก์อยู่ในที่พิพาทโดยอาศัยสิทธิของผู้เช่าที่ดินของจำเลย แต่เมื่อจำเลยขอรังวัดที่ดินโจทก์ขัดขวางการรังวัดของเจ้าหน้าที่ และคัดค้านถึงสองครั้งว่าที่พิพาทเป็นของตน พฤติการณ์ดังกล่าวถือได้ว่าโจทก์เปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือที่พิพาทจากการเป็นผู้อาศัยสิทธิตามสัญญาเช่ามายึดถือเพื่อตนแล้ว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1613/2522 ผู้เช่านาไม่ยอมเสียค่าเช่าไม่ยอมออกจากที่เช่าและไม่ให้ผู้ไปเก็บค่าเช่าทำนาเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ อันเป็นการบอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือเพือตนเป็นปรปักษ์ต่อเจ้าของนาแล้ว ส่วนคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยว่ายังไม่ถือว่าได้เปลี่ยนเจตนายึดถือเพื่อตนแล้ว เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1775/2532 การที่จำเลยที่ 1 เพียงแต่ไม่ออก น.ส.3 ก. ในที่ดินพิพาทเป็นชื่อของจำเลยที่ 1 และสามีจำเลยที่ 1 เสียภาษีบำรุงท้องที่สำหรับที่ดินพิพาทเท่านั้น ยังไม่อาจถือได้ว่าจำเลยที่ 1 ได้แสดงเจตนาเปลี่ยนลักษณะการครอบครองที่ดินพิพาทเป็นครอบครองเพื่อตนเอง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3050/2530 การที่โจทก์บอกกล่าวให้จำเลยซื้อที่พิพาท จำเลยไม่ซื้อ บอกให้จำเลยออกไป จำเลยเพิกเฉย แต่ได้รื้อบ้านไม้ที่ปลูกอยู่ในที่ดินพิพาทแล้วปลูกเป็นบ้านตึกใหม่ยังถือไม่ได้ว่าจำเลยได้บอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือ อันเป็นการแบ่งการครอบครองที่พิพาท คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4114/2529 เมื่อโจทก์บอกกล่าวกับจำเลยว่าได้ซื้อบ้านและที่ดินพิพาทไว้แล้ว ให้จำเลยและบริวารออกไปจากบ้านและที่ดินพิพาทจำเลยไม่ยอมออกโดยบอกว่าไม่มีที่จะไป แล้วจำเลยคงอยู่ในบ้านและที่ดินต่อมาคำพูดของจำเลยดังกล่าวไม่ใช่การบอกกล่าวว่าไม่เจตนาจะยึดถือบ้านและที่ดินพิพาทแทนโจทก์ต่อไปอันเป็นการเปลี่ยนเจตนาแห่งการยึดถือตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1381 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3417/2527 พระภิกษุ ว. ยึดถือนาพิพาทแทนโจทก์ เพียงแต่การที่พระภิกษุ ว.ไปขอออกน.ส.3ก ก็ยังถือไม่ได้ว่าเป็นการบอกกล่าวแสดงเจตนาเปลี่ยนลักษณะแห่งการครอบครองต่อโจทก์ นอกจากคำพิพากษาศาลฎีกาที่กล่าวมานี้ยังมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยเกี่ยวกับเรื่องนี้ไว้อีกมาก เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4050/2533,4548/2532,4041/2532,2284/2529490/2533,1054/2519,675/2529,1307/2509,1365/2509,1975/2506,528/2496,696-700/2493. ศิริศักดิ์เหมาะทอง.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสามมีชื่อในโฉนดที่ดินเลขที่ 2437ตำบลดอนทราย อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี เนื้อที่ 3 ไร่ 2 งาน72 ตารางวา ที่ดินโฉนดเลขที่ 2437 บางส่วนเนื้อที่ประมาณ 3 งานเศษภายในเส้นสีแดงทางด้านทิศตะวันตกตอนใต้ของแผนที่สังเขปเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 3 เป็นที่ดินที่โจทก์ครอบครองทำประโยชน์เป็นสัดส่วนต่างหากจากนายบู่บิดาจำเลยและจำเลยทั้งสาม โดยโจทก์ปลูกบ้านอยู่อาศัยและใช้ทำลานนวดข้าวนานติดต่อกันเป็นเวลา 40 ปีเศษโดยความสงบโดยเปิดเผยและด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ ไม่มีผู้ใดโต้แย้งคัดค้านจนทุกวันนี้เป็นเวลาเกินกว่า 10 ปีแล้ว ที่ดินโฉนดดังกล่าวเฉพาะส่วนภายในเส้นสีแดงของแผนที่สังเขปเอกสารท้ายฟ้องดังกล่าวตกเป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์โดยการครอบครองตามกฎหมาย ขอให้พิพากษาว่าที่ดินโฉนดเลขที่ 2437 ตำบลดอนทราย อำเภอโพธารามจังหวัดราชบุรี เฉพาะส่วนด้านทิศตะวันตกตอนใต้เนื้อที่ประมาณ 3 งานภายในเส้นสีแดงตามแผนที่สังเขปท้ายฟ้อง ตกเป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์โดยการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382ห้ามจำเลยทั้งสามเข้าเกี่ยวข้องในที่ดินส่วนของโจทก์ให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินดังกล่าวเพื่อทำการแบ่งแยกให้แก่โจทก์และให้จำเลยทั้งสามร่วมกันไปให้ความยินยอมแบ่งแยกที่ดินให้แก่โจทก์ ณ สำนักงานที่ดินจังหวัดราชบุรี หากจำเลยทั้งสามไม่ยอมก็ให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาแทนจำเลยทั้งสามให้การและฟ้องแย้งว่า โจทก์ไม่เคยแสดงเจตนาว่าเป็นเจ้าของที่ดินที่ปลูกบ้านหรือที่ดินที่ทำลานนวดข้าว ที่ดินภายในเส้นสีแดงตามแผนที่ท้ายฟ้อง มิได้ตกเป็นของโจทก์โดยการครอบครอง โจทก์เข้าอยู่ในฐานะผู้อาศัยและปลูกบ้านล้อมรั้วในที่ดินเนื้อที่ประมาณ 50 ตารางวา ส่วนที่ดินที่ทำลานนวดข้าวอยู่คนละฝั่งกับบ้านโจทก์ และอาศัยนวดข้าวบางปีมีเนื้อที่ประมาณ 25 ตารางวาเท่านั้น โจทก์เข้านวดข้าวในที่ดินดังกล่าวในฐานะผู้อาศัย ที่ดินที่โจทก์อาศัยนวดข้าวเป็นที่ว่างระหว่างต้นไม้ โจทก์ไม่เคยแสดงเจตนาเป็นเจ้าของที่ดินที่ปลูกบ้านและที่ดินที่ทำลานนวดข้าวมาก่อน นายบู่ร้องขอแสดงกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทแล้วโอนกรรมสิทธิ์ให้จำเลยทั้งสาม โจทก์และผู้อาศัยอื่นทราบดีทุกคน โจทก์นำความเท็จมาฟ้องจำเลย จำเลยจึงบอกกล่าวให้โจทก์รื้อถอนบ้านเรือนออกไปจากที่ดินจำเลย โจทก์ไม่ยินยอมจึงต้องชดใช้ค่าเสียหายแก่จำเลย ขอให้พิพากษาว่าที่ดินภายในเส้นสีแดงตามแผนที่สังเขปท้ายฟ้องของโจทก์เป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลย ให้โจทก์และบริวารรื้อถอนบ้านเรือน สิ่งปลูกสร้างออกจากที่ดินของจำเลยห้ามโจทก์เกี่ยวข้อง และบังคับให้โจทก์ใช้ค่าเสียหายแก่จำเลยเดือนละ200 บาท นับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าโจทก์จะออกจากที่ดินของจำเลยโจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่า โจทก์ไม่ได้เข้าอยู่ในที่ดินโฉนดเลขที่ 2437 ในฐานะผู้อาศัยจำเลยทั้งสาม โจทก์ครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินดังกล่าวในฐานะเจ้าของผู้ครอบครองเพื่อตนตลอดมาโดยครอบครองสืบต่อมาจากปู่ ย่า และบิดามารดาของโจทก์จนบัดนี้ใช้เป็นที่ปลูกบ้านและทำลานนวดข้าวพร้อมปลูกพืชผักผลไม้เป็นเนื้อที่ประมาณ 3 งาน ไม่ใช่เพียง 75 ตารางวา หากให้เช่าที่ดินพิพาทจะได้ค่าเช่าไม่เกินเดือนละ 50 บาท เพราะเป็นที่ดินใช้สำหรับปลูกบ้านอยู่อาศัยมิใช่สำหรับทำการค้าศาลชั้นต้นพิพากษาว่า ที่ดินพิพาทภายในเส้นสีแดงตามแผนที่พิพาทได้ตกเป็นของโจทก์โดยการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 ห้ามจำเลยทั้งสามเข้าไปเกี่ยวข้อง ให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดเลขที่ 2437 ตำบลดอนทรายอำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี แล้วร่วมกันไปให้ความยินยอมในการแบ่งแยกที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ หากไม่ไปให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลเป็นการแสดงเจตนาแทนจำเลยทั้งสามจำเลยทั้งสามอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับว่า ที่ดินพิพาทภายในเส้นสีแดงตามแผนที่พิพาทเป็นของจำเลยทั้งสาม ให้โจทก์และบริวารรื้อถอนบ้านเรือนสิ่งปลูกสร้างออกจากที่ดินพิพาท ห้ามโจทก์เกี่ยวข้องกับที่ดินพิพาท ให้โจทก์ใช้ค่าเสียหายแก่จำเลยทั้งสามปีละ 100 บาทนับตั้งแต่วันฟ้อง (วันที่ 26 ตุลาคม 2527) เป็นต้นไปจนกว่าจะออกจากที่พิพาท ให้ยกฟ้องของโจทก์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงในเบื้องต้นรับฟังได้ว่าที่ดินพิพาทมีเนื้อที่ประมาณ 3 งาน ใช้เป็นสิ่งปลูกบ้านของโจทก์และลานนวดข้าวซึ่งอยู่ภายในเส้นสีแดงตามแผนที่พิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินโฉนดเลขที่ 2437 ตำบลดอนทราย อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรีปรากฏตามโฉนดที่ดินดังกล่าวเอกสารหมาย ล.1 เดิมที่ดินทั้งแปลงเป็นของนายเค ต่อมาที่ดินดังกล่าวตกเป็นกรรมสิทธิ์ของนายบู่ล้ำเลิศ โดยการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382ปรากฏตามสำนวนคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 191/2517 ของศาลชั้นต้นนายบู่ยกให้จำเลยทั้งสามตามสารบัญจดทะเบียนโฉนดที่ดินเอกสารหมาย ล.1 มีบ้านปลูกอยู่ในที่ดินดังกล่าวหลายหลังแต่ได้รื้อถอนออกไปแล้ว คงเหลือบ้านของนายบู่ซึ่งตกเป็นของจำเลยที่ 3 อยู่ทางทิศตะวันออก ด้านทิศตะวันตกของบ้านจำเลยที่ 3 เป็นบ้านของนายสมพร ด้านทิศใต้ของบ้านจำเลยที่ 3 เป็นบ้านของนายโคก ส่วนบ้านของโจทก์อยู่ภายในเส้นสีแดงทึบ หมายเลข 1 มีเนื้อที่ประมาณ 1 งาน 10 ตารางวา ลานนวดข้าวและพื้นที่ปลูกพืชผักต่าง ๆอยู่ภายในเส้นสีแดงทึบหมายเลข 2 ปรากฏตามแผนที่พิพาท โจทก์ได้ครอบครองที่ดินพิพาทติดต่อกันประมาณ 40 ปีแล้ว มีปัญาต้องวินิจฉัยตามฎีกา โจทก์ว่าโจทก์ได้เปลี่ยนลักษณะแห่งการครอบครองที่ดินพิพาทมาแล้วเป็นการครอบครองด้วยเจตนาเป็นเจ้าของแล้วหรือไม่... พยานโจทก์มีน้ำหนักน้อยนอกจากนี้มีพฤติการณ์อื่นที่โจทก์นำสืบว่า บิดาโจทก์อยู่ในที่ดินพิพาทโดยอาศัยสิทธิของนายเนค ผู้เป็นเจ้าของ เมื่อบิดาโจทก์ตายโจทก์ได้เข้าครอบครองที่ดินพิพาทโดยสืบสิทธิจากบิดาติดต่อกันมาประมาณ 40 ปี โดยโจทก์กั้นรั้วล้อมรอบบ้านตามรายงานกระบวนพิจารณาที่ศาลเดินเผชิญสืบลงวันที่ 25 มีนาคม 2528 ซึ่งโจทก์ก็เบิกความว่าโจทก์ล้อมรั้วบ้านเพื่อป้องกันขโมย แสดงว่าโจทก์ไม่ได้ล้อมเพื่อแบ่งเขตที่ดิน และโจทก์ไม่ได้แจ้งเสียภาษีบำรุงท้องที่ แสดงว่าโจทก์ไม่ได้แสดงตนเป็นปรปักษ์ต่อการครอบครองของจำเลย คดีนี้โจทก์มีหน้าที่นำสืบว่าโจทก์ครอบครองที่ดินพิพาทอย่างเป็นเจ้าของแต่ตามทางนำสืบของโจทก์เพิ่งปรากฏว่าโจทก์กระทำการโต้แย้งสิทธิของจำเลยทั้งสามโดยชัดแจ้งเมื่อวันที่ 15 ตุลาคม 2527 ด้วยการที่โจทก์มอบให้บุตรสาวไปแจ้งความต่อเจ้าพนักงานตำรวจเรื่องจำเลยปลูกต้นกล้วยในที่ดินที่โจทก์ครอบครองตามเอกสารหมาย จ.10 หรือ ล.19 และโจทก์ได้ฟ้องจำเลยเป็นคดีนี้เมื่อวันที่ 26 ตุลาคม 2527 แม้จะเป็นการแสดงว่าโจทก์มีเจตนาที่จะเปลี่ยนลักษณะการครอบครองที่ดินพิพาทอย่างเป็นเจ้าของ แต่ก็หามีผลทำให้โจทก์ได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทไม่เพราะยังไม่ครบ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 ที่ดินพิพาทจึงยังคงเป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลยทั้งสาม ศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5961/2533นาย ลิบ บุญ มีโจทก์นาย ปี่ ล้ำ เลิศ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 1381แม้เมื่อบิดาโจทก์ตาย โจทก์ได้ครอบครองที่ดินพิพาทของจำเลยโดยสืบสิทธิจากบิดาติดต่อกันมาประมาณ 40 ปี แต่เมื่อโจทก์เพียงแต่ล้อมรั้วบ้านเพื่อป้องกันขโมย มิได้ล้อมเพื่อแบ่งเขตที่ดิน และโจทก์ไม่เคยแจ้งเสียภาษีบำรุงท้องที่เลย การกระทำของโจทก์จึงเท่ากับว่าโจทก์มิได้แสดงตนเป็นปรปักษ์ต่อการครอบครองของจำเลยแต่การที่โจทก์มอบให้บุตรสาวไปแจ้งความต่อเจ้าพนักงานตำรวจเรื่องจำเลยปลูกต้นกล้วย ในที่ดินที่โจทก์ครอบครอง ถือได้ว่าโจทก์มีเจตนาที่จะเปลี่ยนลักษณะการครอบครองที่ดินพิพาทอย่างเป็นเจ้าของแล้ว.โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสามมีชื่อในโฉนดที่ดินเลขที่ 2437ตำบลดอนทราย อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี เนื้อที่ 3 ไร่ 2 งาน72 ตารางวา ที่ดินโฉนดเลขที่ 2437 บางส่วนเนื้อที่ประมาณ 3 งานเศษภายในเส้นสีแดงทางด้านทิศตะวันตกตอนใต้ของแผนที่สังเขปเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 3 เป็นที่ดินที่โจทก์ครอบครองทำประโยชน์เป็นสัดส่วนต่างหากจากนายบู่บิดาจำเลยและจำเลยทั้งสาม โดยโจทก์ปลูกบ้านอยู่อาศัยและใช้ทำลานนวดข้าวนานติดต่อกันเป็นเวลา 40 ปีเศษโดยความสงบโดยเปิดเผยและด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ ไม่มีผู้ใดโต้แย้งคัดค้านจนทุกวันนี้เป็นเวลาเกินกว่า 10 ปีแล้ว ที่ดินโฉนดดังกล่าวเฉพาะส่วนภายในเส้นสีแดงของแผนที่สังเขปเอกสารท้ายฟ้องดังกล่าวตกเป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์โดยการครอบครองตามกฎหมาย ขอให้พิพากษาว่าที่ดินโฉนดเลขที่ 2437 ตำบลดอนทราย อำเภอโพธารามจังหวัดราชบุรี เฉพาะส่วนด้านทิศตะวันตกตอนใต้เนื้อที่ประมาณ 3 งานภายในเส้นสีแดงตามแผนที่สังเขปท้ายฟ้อง ตกเป็นกรรมสิทธิ์ของโจทก์โดยการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382ห้ามจำเลยทั้งสามเข้าเกี่ยวข้องในที่ดินส่วนของโจทก์ให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดที่ดินดังกล่าวเพื่อทำการแบ่งแยกให้แก่โจทก์และให้จำเลยทั้งสามร่วมกันไปให้ความยินยอมแบ่งแยกที่ดินให้แก่โจทก์ ณ สำนักงานที่ดินจังหวัดราชบุรี หากจำเลยทั้งสามไม่ยอมก็ให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาแทนจำเลยทั้งสามให้การและฟ้องแย้งว่า โจทก์ไม่เคยแสดงเจตนาว่าเป็นเจ้าของที่ดินที่ปลูกบ้านหรือที่ดินที่ทำลานนวดข้าว ที่ดินภายในเส้นสีแดงตามแผนที่ท้ายฟ้อง มิได้ตกเป็นของโจทก์โดยการครอบครอง โจทก์เข้าอยู่ในฐานะผู้อาศัยและปลูกบ้านล้อมรั้วในที่ดินเนื้อที่ประมาณ 50 ตารางวา ส่วนที่ดินที่ทำลานนวดข้าวอยู่คนละฝั่งกับบ้านโจทก์ และอาศัยนวดข้าวบางปีมีเนื้อที่ประมาณ 25 ตารางวาเท่านั้น โจทก์เข้านวดข้าวในที่ดินดังกล่าวในฐานะผู้อาศัย ที่ดินที่โจทก์อาศัยนวดข้าวเป็นที่ว่างระหว่างต้นไม้ โจทก์ไม่เคยแสดงเจตนาเป็นเจ้าของที่ดินที่ปลูกบ้านและที่ดินที่ทำลานนวดข้าวมาก่อน นายบู่ร้องขอแสดงกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทแล้วโอนกรรมสิทธิ์ให้จำเลยทั้งสาม โจทก์และผู้อาศัยอื่นทราบดีทุกคน โจทก์นำความเท็จมาฟ้องจำเลย จำเลยจึงบอกกล่าวให้โจทก์รื้อถอนบ้านเรือนออกไปจากที่ดินจำเลย โจทก์ไม่ยินยอมจึงต้องชดใช้ค่าเสียหายแก่จำเลย ขอให้พิพากษาว่าที่ดินภายในเส้นสีแดงตามแผนที่สังเขปท้ายฟ้องของโจทก์เป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลย ให้โจทก์และบริวารรื้อถอนบ้านเรือน สิ่งปลูกสร้างออกจากที่ดินของจำเลยห้ามโจทก์เกี่ยวข้อง และบังคับให้โจทก์ใช้ค่าเสียหายแก่จำเลยเดือนละ200 บาท นับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าโจทก์จะออกจากที่ดินของจำเลยโจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่า โจทก์ไม่ได้เข้าอยู่ในที่ดินโฉนดเลขที่ 2437 ในฐานะผู้อาศัยจำเลยทั้งสาม โจทก์ครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินดังกล่าวในฐานะเจ้าของผู้ครอบครองเพื่อตนตลอดมาโดยครอบครองสืบต่อมาจากปู่ ย่า และบิดามารดาของโจทก์จนบัดนี้ใช้เป็นที่ปลูกบ้านและทำลานนวดข้าวพร้อมปลูกพืชผักผลไม้เป็นเนื้อที่ประมาณ 3 งาน ไม่ใช่เพียง 75 ตารางวา หากให้เช่าที่ดินพิพาทจะได้ค่าเช่าไม่เกินเดือนละ 50 บาท เพราะเป็นที่ดินใช้สำหรับปลูกบ้านอยู่อาศัยมิใช่สำหรับทำการค้าศาลชั้นต้นพิพากษาว่า ที่ดินพิพาทภายในเส้นสีแดงตามแผนที่พิพาทได้ตกเป็นของโจทก์โดยการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 ห้ามจำเลยทั้งสามเข้าไปเกี่ยวข้อง ให้จำเลยทั้งสามส่งมอบโฉนดเลขที่ 2437 ตำบลดอนทรายอำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี แล้วร่วมกันไปให้ความยินยอมในการแบ่งแยกที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ หากไม่ไปให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลเป็นการแสดงเจตนาแทนจำเลยทั้งสามจำเลยทั้งสามอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับว่า ที่ดินพิพาทภายในเส้นสีแดงตามแผนที่พิพาทเป็นของจำเลยทั้งสาม ให้โจทก์และบริวารรื้อถอนบ้านเรือนสิ่งปลูกสร้างออกจากที่ดินพิพาท ห้ามโจทก์เกี่ยวข้องกับที่ดินพิพาท ให้โจทก์ใช้ค่าเสียหายแก่จำเลยทั้งสามปีละ 100 บาทนับตั้งแต่วันฟ้อง (วันที่ 26 ตุลาคม 2527) เป็นต้นไปจนกว่าจะออกจากที่พิพาท ให้ยกฟ้องของโจทก์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงในเบื้องต้นรับฟังได้ว่าที่ดินพิพาทมีเนื้อที่ประมาณ 3 งาน ใช้เป็นสิ่งปลูกบ้านของโจทก์และลานนวดข้าวซึ่งอยู่ภายในเส้นสีแดงตามแผนที่พิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินโฉนดเลขที่ 2437 ตำบลดอนทราย อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรีปรากฏตามโฉนดที่ดินดังกล่าวเอกสารหมาย ล.1 เดิมที่ดินทั้งแปลงเป็นของนายเค ต่อมาที่ดินดังกล่าวตกเป็นกรรมสิทธิ์ของนายบู่ล้ำเลิศ โดยการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382ปรากฏตามสำนวนคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 191/2517 ของศาลชั้นต้นนายบู่ยกให้จำเลยทั้งสามตามสารบัญจดทะเบียนโฉนดที่ดินเอกสารหมาย ล.1 มีบ้านปลูกอยู่ในที่ดินดังกล่าวหลายหลังแต่ได้รื้อถอนออกไปแล้ว คงเหลือบ้านของนายบู่ซึ่งตกเป็นของจำเลยที่ 3 อยู่ทางทิศตะวันออก ด้านทิศตะวันตกของบ้านจำเลยที่ 3 เป็นบ้านของนายสมพร ด้านทิศใต้ของบ้านจำเลยที่ 3 เป็นบ้านของนายโคก ส่วนบ้านของโจทก์อยู่ภายในเส้นสีแดงทึบ หมายเลข 1 มีเนื้อที่ประมาณ 1 งาน 10 ตารางวา ลานนวดข้าวและพื้นที่ปลูกพืชผักต่าง ๆอยู่ภายในเส้นสีแดงทึบหมายเลข 2 ปรากฏตามแผนที่พิพาท โจทก์ได้ครอบครองที่ดินพิพาทติดต่อกันประมาณ 40 ปีแล้ว มีปัญาต้องวินิจฉัยตามฎีกา โจทก์ว่าโจทก์ได้เปลี่ยนลักษณะแห่งการครอบครองที่ดินพิพาทมาแล้วเป็นการครอบครองด้วยเจตนาเป็นเจ้าของแล้วหรือไม่... พยานโจทก์มีน้ำหนักน้อยนอกจากนี้มีพฤติการณ์อื่นที่โจทก์นำสืบว่า บิดาโจทก์อยู่ในที่ดินพิพาทโดยอาศัยสิทธิของนายเนค ผู้เป็นเจ้าของ เมื่อบิดาโจทก์ตายโจทก์ได้เข้าครอบครองที่ดินพิพาทโดยสืบสิทธิจากบิดาติดต่อกันมาประมาณ 40 ปี โดยโจทก์กั้นรั้วล้อมรอบบ้านตามรายงานกระบวนพิจารณาที่ศาลเดินเผชิญสืบลงวันที่ 25 มีนาคม 2528 ซึ่งโจทก์ก็เบิกความว่าโจทก์ล้อมรั้วบ้านเพื่อป้องกันขโมย แสดงว่าโจทก์ไม่ได้ล้อมเพื่อแบ่งเขตที่ดิน และโจทก์ไม่ได้แจ้งเสียภาษีบำรุงท้องที่ แสดงว่าโจทก์ไม่ได้แสดงตนเป็นปรปักษ์ต่อการครอบครองของจำเลย คดีนี้โจทก์มีหน้าที่นำสืบว่าโจทก์ครอบครองที่ดินพิพาทอย่างเป็นเจ้าของแต่ตามทางนำสืบของโจทก์เพิ่งปรากฏว่าโจทก์กระทำการโต้แย้งสิทธิของจำเลยทั้งสามโดยชัดแจ้งเมื่อวันที่ 15 ตุลาคม 2527 ด้วยการที่โจทก์มอบให้บุตรสาวไปแจ้งความต่อเจ้าพนักงานตำรวจเรื่องจำเลยปลูกต้นกล้วยในที่ดินที่โจทก์ครอบครองตามเอกสารหมาย จ.10 หรือ ล.19 และโจทก์ได้ฟ้องจำเลยเป็นคดีนี้เมื่อวันที่ 26 ตุลาคม 2527 แม้จะเป็นการแสดงว่าโจทก์มีเจตนาที่จะเปลี่ยนลักษณะการครอบครองที่ดินพิพาทอย่างเป็นเจ้าของ แต่ก็หามีผลทำให้โจทก์ได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทไม่เพราะยังไม่ครบ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 ที่ดินพิพาทจึงยังคงเป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลยทั้งสาม ศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน.(เจริญ นิลเอสงฆ์-ชลิต ประไพศาล-อัมพร ทองประยูร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการเปลี่ยนเจตนาแสดงการยึดถือครอบครองที่ดินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1381 ไม่ได้กำหนดหลักเกณฑ์เป็นการแน่นอนว่าการปฏิบัติหรือการกระทำเช่นไรจะเป็นการแสดงว่าได้มีการเปลี่ยนเจตนาแสดงการยึดถือแล้วดังนั้นการจะวินิจฉัยว่ามีการเปลี่ยนเจตนาการยึดถือหรือไม่นั้น จึงต้องพิจารณาตามพฤติการณ์ของผู้ครอบครองเป็นหลัก เช่นตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่5961/2533 นี้ก็ได้วินิจฉัยโดยพิจารณาจากพฤติการณ์ของโจทก์ว่าการที่โจทก์เข้าครอบครองที่ดินพิพาทต่อจากบิดาโจทก์ที่ถึงแก่ความตายโดยอาศัยสิทธิ์ของบิดาโจทก์ แล้วทำรั้วกั้นรอบบ้านเพื่อป้องกันขโมยนั้น ยังไม่ถือว่าโจทก์ได้แสดงตนเป็นปรปักษ์ต่อการครอบครองของจำเลยซึ่งมีความหมายว่าโจทก์ยังไม่ได้แสดงเจตนาว่าจะยึดถือที่ดินพิพาทเพื่อตนเอง ซึ่งคำพิพากษาฎีกาเรื่องนี้หยิบยกเอาเหตุผลจากคำเบิกความของโจทก์ว่ามิได้ล้อมรั้วเพื่อแบ่งเขตที่ดิน และโจทก์ไม่เคยแจ้งเสียภาษีบำรุงท้องที่มาเป็นข้อวินิจฉัยว่าโจทก์ยังมิได้เปลี่ยนเจตนาการยึดถือ ดังนั้น แม้โจทก์จะครอบครองมาเป็นเวลาถึง 40 ปีก็ตาม ก็ไม่ทำให้โจทก์ได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาท ข้อสังเกตของคำพิพากษาเรื่องนี้ก็คือข้อที่วินิจฉัยว่าการที่โจทก์ไม่เคยเสียภาษีบำรุงท้องที่เลย อันถือว่าเป็นพฤติการณ์อย่างหนึ่งที่แสดงว่าโจทก์มิได้เปลี่ยนเจตนาแห่งการยึดถือนั้นได้เคยมีคำพิพากษาฎีกาวินิจฉัยเกี่ยวกับเรื่องนี้ไว้แล้วคือ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5050/2533 โจทก์ทั้งสองกับจำเลยต่างครอบครองที่ดินพิพาทร่วมกัน แม้ต่อมาโจทก์อาจไม่ได้เข้าทำไร่แต่ให้จำเลยเป็นผู้ทำ ก็ต้องถือว่าจำเลยครอบครองที่ดินพิพาทแทนโจทก์ทั้งสอง เพียงแต่การที่จำเลยเป็นผู้นำสำรวจเขตเพื่อเสียภาษีบำรุงท้องที่ และเป็นผู้ออกเงินเสียภาษีบำรุงท้องที่ ยังถือไม่ได้ว่าเป็นการแสดงเจตนาเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1381 เห็นได้ว่าตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4050/2533 จำเลยได้มีการนำสำรวจเขตเพื่อเสียภาษีบำรุงท้องที่ และยังได้ออกเงินค่าภาษีด้วยแต่ก็ยังถือไม่ได้ว่าเป็นการเปลี่ยนเจตนาการยึดถือแล้ว ส่วนในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5961/2533 นี้ได้นำเอาเรื่องการที่โจทก์มิได้เสียภาษีบำรุงท้องที่มาเป็นเหตุผลหนึ่งของการวินิจฉัยว่าโจทก์ยังมิได้มีการเปลี่ยนเจตนาการยึดถือครอบครอง แม้ว่าข้อเท็จจริงส่วนนี้ของคำพิพากษาศาลฎีกาทั้งสองเรื่องจะคล้ายคลึงกัน แต่คำวินิจฉัยของศาลต่างกันออกไป ทั้งนี้ก็เนื่องมาจากศาลฎีกามิได้นำเอาเฉพาะข้อเท็จจริงดังกล่าวมาวินิจฉัยว่าเป็นการเปลี่ยนเจตนาหรือไม่เพียงอย่างเดียว แต่เป็นเพียงเหตุผลหนึ่งเท่านั้นที่หยิบยกขึ้นมาประกอบเหตุผลอื่น ๆ แต่ละเรื่องไป ดังนั้นแม้ข้อเท็จจริงจะเหมือนกันหรือคล้ายกันแต่พฤติการณ์และเหตุผลอื่น ๆที่นำมาประกอบอาจแตกต่างกัน จึงทำให้คำวินิจฉัยของศาลในแต่ละเรื่องไม่เหมือนกัน แต่ก็มิใช่ว่าคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5961/2533ขัดหรือกลับหลักของคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4050/2533 เป็นเพียงพฤติการณ์และเหตุผลในคำพิพากษาฎีกาทั้งสองเรื่องไม่เหมือนกันเท่านั้น ข้อที่ควรจะกล่าวถึงสำหรับเรื่องการเปลี่ยนเจตนาแห่งการยึดถือครอบครอง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1381อีกอย่างหนึ่งก็คือ การบอกกล่าวการเปลี่ยนเจตนาการยึดถือครอบครองว่าจำเป็นถึงขนาดที่ต้องทำหนังสือแจ้งไปยังเจ้าของกรรมสิทธิ์หรือบอกกล่าวถึงตัวเจ้าของกรรมสิทธิ์โดยตรง ว่าตนเองจะเปลี่ยนเจตนาการยึดถือครอบครองแล้ว เห็นว่าเมื่อศึกษาจากแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ได้วินิจฉัยมาก่อนหน้านี้ พอสรุปได้ว่าไม่จำเป็นต้องทำถึงขนาดที่ได้กล่าวมาข้างต้น เพียงแต่ผู้ครอบครองแสดงหรือมีพฤติการณ์ใด ๆ ให้เห็นว่าขณะนี้ตนจะครอบครองโดยมีเจตนาเป็นเจ้าของแล้ว โดยไม่จำต้องแจ้งไปยังเจ้าของกรรมสิทธิ์ก็ได้ ซึ่งในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5961/2533 นี้ ก็วินิจฉัยไว้ตอนหนึ่งว่าการที่โจทก์ให้บุตรสาวไปแจ้งความต่อเจ้าพนักงานตำรวจเรื่องที่จำเลยปลูกต้นกล้วยในที่ดินที่โจทก์ครอบครอง ถือได้ว่ามีเจตนาจะเปลี่ยนลักษณะการครอบครองที่พิพาทอย่างเป็นเจ้าของแล้วเห็นได้ว่าคำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องนี้หยิบยกเอาพฤติการณ์ที่โจทก์มอบให้บุตรสาวไปแจ้งความมาเป็นเหตุที่แสดงว่าโจทก์เปลี่ยนเจตนาจะยึดถือเพื่อตนแล้วโดยการโต้แย้งสิทธิของจำเลยซึ่งเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์โดยตรง นอกจากนี้ยังมีแนวคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยเกี่ยวกับพฤติการณ์ต่าง ๆ ที่ถือว่าเป็นการเปลี่ยนเจตนาการยึดถือครอบครองแล้วเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3661/2525 แม้ข้อเท็จจริงจะฟัองได้ว่าโจทก์ครอบครองนาพิพาทแทน ข. มาโดยตลอด แต่การที่โจทก์โต้แย้งว่านาพิพาทเป็นของโจทก์ ก่อนที่ ซ. จะขายนาพิพาทให้แก่จำเลยและเมื่อข. ขายนาพิพาทให้จำเลยแล้วโจทก์ได้มาคัดค้านการขายต่อพนักงานเจ้าหน้าที่อีก ย่อมถือได้ว่าโจทก์เปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือแทนซ. มาเป็นยึดถือเพื่อตน โจทก์จึงได้สิทธิครอบครองนาพิพาทนั้น. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2500/2524 โจทก์อยู่ในที่พิพาทโดยอาศัยสิทธิของผู้เช่าที่ดินของจำเลย แต่เมื่อจำเลยขอรังวัดที่ดินโจทก์ขัดขวางการรังวัดของเจ้าหน้าที่ และคัดค้านถึงสองครั้งว่าที่พิพาทเป็นของตน พฤติการณ์ดังกล่าวถือได้ว่าโจทก์เปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือที่พิพาทจากการเป็นผู้อาศัยสิทธิตามสัญญาเช่ามายึดถือเพื่อตนแล้ว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1613/2522 ผู้เช่านาไม่ยอมเสียค่าเช่าไม่ยอมออกจากที่เช่าและไม่ให้ผู้ไปเก็บค่าเช่าทำนาเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ อันเป็นการบอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือเพือตนเป็นปรปักษ์ต่อเจ้าของนาแล้ว ส่วนคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยว่ายังไม่ถือว่าได้เปลี่ยนเจตนายึดถือเพื่อตนแล้ว เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1775/2532 การที่จำเลยที่ 1 เพียงแต่ไม่ออก น.ส.3 ก. ในที่ดินพิพาทเป็นชื่อของจำเลยที่ 1 และสามีจำเลยที่ 1 เสียภาษีบำรุงท้องที่สำหรับที่ดินพิพาทเท่านั้น ยังไม่อาจถือได้ว่าจำเลยที่ 1 ได้แสดงเจตนาเปลี่ยนลักษณะการครอบครองที่ดินพิพาทเป็นครอบครองเพื่อตนเอง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3050/2530 การที่โจทก์บอกกล่าวให้จำเลยซื้อที่พิพาท จำเลยไม่ซื้อ บอกให้จำเลยออกไป จำเลยเพิกเฉย แต่ได้รื้อบ้านไม้ที่ปลูกอยู่ในที่ดินพิพาทแล้วปลูกเป็นบ้านตึกใหม่ยังถือไม่ได้ว่าจำเลยได้บอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือ อันเป็นการแบ่งการครอบครองที่พิพาท คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4114/2529 เมื่อโจทก์บอกกล่าวกับจำเลยว่าได้ซื้อบ้านและที่ดินพิพาทไว้แล้ว ให้จำเลยและบริวารออกไปจากบ้านและที่ดินพิพาทจำเลยไม่ยอมออกโดยบอกว่าไม่มีที่จะไป แล้วจำเลยคงอยู่ในบ้านและที่ดินต่อมาคำพูดของจำเลยดังกล่าวไม่ใช่การบอกกล่าวว่าไม่เจตนาจะยึดถือบ้านและที่ดินพิพาทแทนโจทก์ต่อไปอันเป็นการเปลี่ยนเจตนาแห่งการยึดถือตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1381 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3417/2527 พระภิกษุ ว. ยึดถือนาพิพาทแทนโจทก์ เพียงแต่การที่พระภิกษุ ว.ไปขอออกน.ส.3ก ก็ยังถือไม่ได้ว่าเป็นการบอกกล่าวแสดงเจตนาเปลี่ยนลักษณะแห่งการครอบครองต่อโจทก์ นอกจากคำพิพากษาศาลฎีกาที่กล่าวมานี้ยังมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยเกี่ยวกับเรื่องนี้ไว้อีกมาก เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4050/2533,4548/2532,4041/2532,2284/2529490/2533,1054/2519,675/2529,1307/2509,1365/2509,1975/2506,528/2496,696-700/2493. ศิริศักดิ์เหมาะทอง.