คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4071/2533หลักกฎหมาย: การที่จำเลยที่ 1 ได้รับทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาเป็นส่วนตัวโดยมิได้ผ่านทางหน่วยงานราชการ แม้จำเลยที่ 1 จะทำสัญญากับโจทก์ว่า หากจำเลยที่ 1 เสร็จการศึกษาแล้วไม่กลับมารับราชการหรือกลับมารับราชการเป็นเวลาน้อยกว่า 3 เท่าของเวลาที่ได้รับทุนหรือที่ได้รับเงินเดือน รวมทั้งเงินเพิ่มสุดแต่เวลาใดจะมากกว่ากัน จำเลยที่ 1 ตกลงจะชดใช้คืนซึ่งทุน และหรือเงินเดือนรวมทั้งเงินเพิ่มและหรือเงินอื่นใดที่จำเลยที่ 1 ได้รับจากทางราชการในระหว่างเวลาที่ได้รับอนุมัติให้ไปศึกษาหรืออบรม รวมทั้งเบี้ยปรับอีก 1 เท่า ให้แก่โจทก์ก็ตาม ก็มีผลเพียงต้องชดใช้เงินเดือนที่ได้รับระหว่างศึกษาต่อพร้อมเบี้ยปรับอีก 1 เท่า ไม่ต้องชดใช้ทุนคืนให้โจทก์แต่อย่างใด เพราะเงินทุนดังกล่าวมิได้เป็นเงินที่ได้รับจากทางราชการในระหว่างได้รับอนุมัติให้ไปศึกษาหรือฝึกอบรม และมิได้เป็นทุนที่เจ้าของทุนมอบให้ทางรัฐบาลไทยหรือสถาบันในประเทศไทยจำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นผู้ค้ำประกันจึงไม่ต้องรับผิดด้วยเช่นกันโจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ ๑ ซึ่งรับราชการในสังกัดโจทก์ได้รับอนุมัติให้ไปศึกษาต่อในระดับปริญญาเอก ณ ประเทศสหรัฐอเมริกา โดยทุนของสภาประชากรอันเป็นมูลนิธิในประเทศสหรัฐอเมริกาและมอบทุนดังกล่าวให้แก่รัฐบาลไทย ทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาจัดเป็นทุนประเภท ๑ (ข) ตามระเบียบว่าด้วยการให้ข้าราชการไปศึกษาฝึกอบรม และดูงาน ณ ต่างประเทศ จำเลยที่ ๑ ทำสัญญาให้แก่โจทก์ว่า จำเลยที่ ๑ จะปฏิบัติตามระเบียบดังกล่าว และตามระเบียบข้อบังคับอื่น ๆ ที่เกี่ยวกับข้าราชการไปศึกษาและฝึกอบรม เมื่อจำเลยที่ ๑ สำเร็จการศึกษาหรือถูกเรียกตัวกลับ จำเลยที่ ๑ จะต้องรับราชการกับโจทก์หรือกระทรวง ทบวง กรม อื่น ๆ ตามที่ทางราชการเห็นสมควรเป็นเวลาไม่น้อยกว่า ๓ เท่า ของเวลาที่ได้รับทุน หรือที่ได้รับเงินเดือนรวมทั้งเงินเพิ่มสุดแต่เวลาใดจะมากกว่ากันหากจำเลยที่ ๑ ไม่ยอมกลับมารับราชการ จำเลยที่ ๑ ต้องชดใช้คืนทุนและหรือเงินเดือนรวมทั้งเงินเพิ่มและหรือเงินอื่นใดทั้งสิ้นให้แก่โจทก์พร้อมเบี้ยปรับอีก ๑ เท่า หากจำเลยที่ ๑ รับราชการไม่ครบกำหนด เงินที่จะชดใช้คืนและเบี้ยปรับจะลดลงตามส่วน ในกรณีที่จำเลยที่ ๑ ผิดสัญญาดังกล่าว จำเลยที่ ๑ จะต้องชดใช้เงินคืนพร้อมเบี้ยปรับตามสัญญาภายใน ๓๐ วัน นับถัดจากวันที่ได้รับแจ้งจากโจทก์ หากไม่ชำระภายในกำหนดหรือชำระไม่ครบ จำเลยที่ ๑ ยอมให้คิดดอกเบี้ยอัตราร้อยละ ๑๕ ต่อปี ในการทำสัญญาดังกล่าว จำเลยที่ ๒เข้าเป็นผู้ค้ำประกันจำเลยที่ ๑ ต่อโจทก์ จำเลยที่ ๑ ได้รับเงินทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาที่มอบให้รัฐบาลไทยเป็นเงินเดือนเบี้ยเลี้ยง ค่าเล่าเรียน และค่าโดยสารเครื่องบินรวมทั้งสิ้น๒๕,๘๘๗.๗๒ เหรียญสหรัฐอเมริกา จำเลยที่ ๑ กลับมารับราชการกับโจทก์และขอลาออก โจทก์อนุมัติให้จำเลยที่ ๑ ลาออกได้ จำเลยที่ ๑ยอมชดใช้เงินเดือนที่รับไปจากโจทก์พร้อมเบี้ยปรับอีก ๑ เท่าตามสัญญาจำเลยที่ ๑ ต้องกลับมารับราชการกับโจทก์ต่อไปเป็นเวลาไม่น้อยกว่า ๓ เท่า ของเวลาที่ได้รับทุนคิดเป็นเวลา ๑๐ ปี ๑๑ เดือน๒๑ วัน แต่จำเลยที่ ๑ รับราชการกับโจทก์เพียง ๘๒ วัน จำเลยที่ ๑จึงผิดสัญญาและต้องชดใช้เงินทุนพร้อมเบี้ยปรับอีก ๑ เท่าให้โจทก์รวมเป็นเงิน ๕๑,๖๓๕.๓๒ เหรียญสหรัฐอเมริกา โจทก์มีหนังสือทวงถามแล้วจำเลยทั้งสองได้รับหนังสือทวงถามแต่เพิกเฉย ไม่ยอมชำระขอให้บังคับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวนดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ ๑๕ ต่อปีในต้นเงิน ๕๑,๖๓๕.๓๒ เหรียญสหรัฐอเมริกา หรือจำนวน ๑,๑๙๐,๑๙๔.๑๓ บาท นับแต่วันที่ ๑๖ เมษายน ๒๕๒๖ เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ จำเลยทั้งสองให้การว่า สภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาเจ้าของทุนมิได้เจตนามอบทุนให้แก่รัฐบาลไทย แต่ตั้งใจมอบทุนให้จำเลยที่ ๑ โดยตรงและไม่เคยแจ้งหรือเสนอให้ทุนที่ให้จำเลยที่ ๑แก่รัฐบาลไทย และหรือกรมวิเทศสหการการจ่ายเงินทุนก็จ่ายให้จำเลยที่ ๑ โดยตรงมิได้ผ่านรัฐบาลไทยหรือโจทก์ จำเลยที่ ๑ ทำสัญญาโดยสำคัญผิดในสาระสำคัญว่าทุนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับเป็นทุนประเภท ๑ (ข) ซึ่งความจริงไม่ใช่ทุนประเภท ๑ (ข) สัญญาดังกล่าวจึงเป็นโมฆะ ที่จำเลยที่ ๑ ชดใช้เงินเดือนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับในระหว่างที่ไปศึกษาต่อพร้อมเบี้ยปรับให้โจทก์ และโจทก์อนุมัติให้จำเลยที่ ๑ ลาออกถือได้ว่าเป็นการบอกเลิกสัญญาระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ ๑ และเป็นการปลดหนี้ให้จำเลยที่ ๑ แล้ว จำเลยที่ ๑มิใช่เป็นฝ่ายผิดสัญญา จำเลยที่ ๒ ในฐานะผู้ค้ำประกันย่อมไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ ที่โจทก์เรียกเบี้ยปรับจากจำเลยที่ ๑ อีก ๑ เท่าถือว่าเป็นการเรียกค่าเสียหาย เมื่อจำเลยที่ ๑ ไปเป็นพนักงานรัฐวิสาหกิจซึ่งเป็นกิจการส่วนหนึ่งของโจทก์ โจทก์จึงไม่มีสิทธิได้รับค่าเสียหายเต็มตามฟ้อง ขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ปัญหามีว่าจำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดชดใช้ทุนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับจากสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาในระหว่างที่ไปศึกษาอยู่ในสหรัฐอเมริกาให้แก่โจทก์หรือไม่เพียงใด เห็นว่า ในกรณีที่จำเลยที่ ๑ เสร็จการศึกษาแล้วไม่กลับมารับราชการหรือกลับมารับราชการเป็นเวลาน้อยกว่า ๓ เท่า ของเวลาที่ได้รับทุนหรือที่ได้รับเงินเดือนรวมทั้งเงินเพิ่มสุดแต่เวลาใดจะมากกว่ากัน จำเลยที่ ๑ ตกลงจะชดใช้คืนซึ่งทุน และหรือเงินเดือนรวมทั้งเงินเพิ่มและหรือเงินอื่นใดที่จำเลยที่ ๑ ได้รับจากทางราชการในระหว่างเวลาที่ได้รับอนุมัติให้ไปศึกษาหรือฝึกอบรม รวมทั้งเบี้ยปรับอีก ๑ เท่า ให้แก่โจทก์ ตามสัญญาเอกสารหมาย จ.๓ ข้อ ๓และข้อ ๔ ดังนั้นเงินทุนที่จะต้องชดใช้คืนนั้นหมายถึงเงินที่ได้รับจากทางราชการในระหว่างได้รับอนุมัติให้ไปศึกษาหรือฝึกอบรมเท่านั้นทุนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับเป็นทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาซึ่งนายบาเน็ท เอฟ. บารอน ตัวแทนอาวุโสของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาประจำเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ได้เบิกความรับรองว่าทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกามี ๒ ประเภท คือ ประเภทที่ ๑ให้แก่บุคคลทั่วไปหรือให้แก่เอกชน ประเภทที่ ๒ ให้แก่สถาบันโดยสถาบันจะเป็นผู้เลือกบุคคลที่จะได้รับทุนเอง จำเลยที่ ๑ได้รับทุนประเภทที่ ๑ ซึ่งเป็นทุนที่ให้แก่บุคคลทั่วไปไม่จำกัดว่าผู้รับทุนจะเป็นข้าราชการหรือไม่ และในการให้ทุนแก่จำเลยที่ ๑ นั้นทางสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาไม่เคยแจ้งให้รัฐบาลไทยหรือสถาบันใดทราบเลย การจ่ายเงินทุนก็จ่ายให้จำเลยที่ ๑ โดยตรงเป็นรายเดือน เป็นการให้ทุนส่วนบุคคล แม้จำเลยที่ ๑ จะไม่รับราชการจำเลยที่ ๑ ก็ได้รับทุน นายกฤช สมบัติศิริ ผู้ซึ่งเคยดำรงตำแหน่งเลขาธิการในสำนักงานโจทก์และเป็นผู้บังคับบัญชาของโจทก์ก็เบิกความเป็นพยานจำเลยว่า ก่อนจะอนุมัติให้จำเลยที่ ๑ ลาออกได้นำเรื่องปรึกษาคณะกรรมการข้าราชการพลเรือนแล้วจำเลยที่ ๑ชดใช้หนี้สินตามสัญญาครบถ้วนแล้ว เงินทุนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับผู้ให้ทุนไม่เคยมอบเงินให้โจทก์ จึงไม่มีเงินที่จะต้องชดใช้ให้โจทก์ ซึ่งเห็นได้ว่าทุนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับนี้เป็นทุนที่ทางสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาให้แก่จำเลยที่ ๑ เป็นการส่วนตัวมิใช่ทุนที่มอบให้รัฐบาลไทยและจำเลยที่ ๑ ได้รับทุนดังกล่าวจากทางราชการอีกทอดหนึ่งอันจะต้องชดใช้ตามสัญญา ที่โจทก์ฎีกาว่าข้อความในหนังสือที่สภาประชากรมีถึงจำเลยที่ ๑ เอกสารหมาย ล.๔หมายถึงสภาประชากรจะไม่เรียกเงินทุนคืนหรือมีความผูกพันใด ๆกับผู้รับทุน ถ้าจำเลยที่ ๑ จะมีข้อตกลงผูกพันใด ๆ กับโจทก์ก็เป็นเรื่องที่จำเลยที่ ๑ ต้องรับผิดชอบเอาเองตามข้อตกลงนั้น ๆไม่เกี่ยวข้องกับสภาประชากร เมื่อจำเลยที่ ๑ ทำสัญญาเอกสารหมาย จ.๓ไว้แก่โจทก์ และทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาเป็นทุนประเภท ๑ (ข) ซึ่งเป็นทุนที่องค์การระหว่างประเทศมอบให้แก่รัฐบาลไทยและรัฐบาลไทยตกลงรับทุนนั้น โดยกรมวิเทศสหการได้ประกาศให้เป็นทุนประเภท ๑ (ข) แล้วตามระเบียบว่าด้วยการให้ข้าราชการไปศึกษาฝึกอบรม และดูงาน ณ ต่างประเทศ เอกสารหมาย จ.๙ และประกาศกรมวิเทศสหการเอกสารหมาย จ.๑๐ จำเลยที่ ๑ จึงต้องรับผิดตามสัญญานั้นเห็นว่าทุนประเภท ๑ (ข) ตามประกาศกรมวิเทศสหการ เอกสารหมาย จ.๑๐และระเบียบเอกสารหมาย จ.๙ นั้น หมายถึงทุนที่เจ้าของทุนมอบให้ทางรัฐบาลไทยหรือสถาบันในประเทศไทยเท่านั้นไม่ครอบคลุมถึงทุนที่ผู้ได้รับทุนได้รับเป็นส่วนตัว ทั้งในเอกสารหมาย ล.๔ หน้า ๒บรรทัดที่ ๑ ได้ระบุไว้ชัดแจ้งแล้วว่าทุนนี้ได้จ่ายให้กับจำเลยที่ ๑โดยตรง มิใช่ให้กับสภาพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ดังนั้นเมื่อจำเลยที่ ๑ มิได้รับทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาโดยผ่านทางหน่วยงานราชการแต่ได้รับเป็นส่วนตัว แม้จำเลยที่ ๑จะได้ทำสัญญาเอกสารหมาย จ.๓ ไว้กับโจทก์ก็ตาม ก็มีผลเพียงต้องชดใช้เงินเดือนและเบี้ยปรับซึ่งจำเลยที่ ๑ ได้ชำระไปแล้วเท่านั้นจำเลยที่ ๑ ไม่ต้องชดใช้ทุนคืนให้โจทก์พร้อมเบี้ยปรับตามฟ้องแต่อย่างใด จำเลยที่ ๒ ซึ่งเป็นผู้ค้ำประกันจึงไม่ต้องรับผิดด้วยเช่นกัน พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4071/2533สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติโจทก์นายวิชิต แย้มบุญเรือง กับพวกจำเลย ป.พ.พ. , ม. 368, ม. 391, ม. 698การที่จำเลยที่ 1 ได้รับทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาเป็นส่วนตัวโดยมิได้ผ่านทางหน่วยงานราชการ แม้จำเลยที่ 1 จะทำสัญญากับโจทก์ว่า หากจำเลยที่ 1 เสร็จการศึกษาแล้วไม่กลับมารับราชการหรือกลับมารับราชการเป็นเวลาน้อยกว่า 3 เท่าของเวลาที่ได้รับทุนหรือที่ได้รับเงินเดือน รวมทั้งเงินเพิ่มสุดแต่เวลาใดจะมากกว่ากัน จำเลยที่ 1 ตกลงจะชดใช้คืนซึ่งทุน และหรือเงินเดือนรวมทั้งเงินเพิ่มและหรือเงินอื่นใดที่จำเลยที่ 1 ได้รับจากทางราชการในระหว่างเวลาที่ได้รับอนุมัติให้ไปศึกษาหรืออบรม รวมทั้งเบี้ยปรับอีก 1 เท่า ให้แก่โจทก์ก็ตาม ก็มีผลเพียงต้องชดใช้เงินเดือนที่ได้รับระหว่างศึกษาต่อพร้อมเบี้ยปรับอีก 1 เท่า ไม่ต้องชดใช้ทุนคืนให้โจทก์แต่อย่างใด เพราะเงินทุนดังกล่าวมิได้เป็นเงินที่ได้รับจากทางราชการในระหว่างได้รับอนุมัติให้ไปศึกษาหรือฝึกอบรม และมิได้เป็นทุนที่เจ้าของทุนมอบให้ทางรัฐบาลไทยหรือสถาบันในประเทศไทยจำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นผู้ค้ำประกันจึงไม่ต้องรับผิดด้วยเช่นกันโจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ ๑ ซึ่งรับราชการในสังกัดโจทก์ได้รับอนุมัติให้ไปศึกษาต่อในระดับปริญญาเอก ณ ประเทศสหรัฐอเมริกา โดยทุนของสภาประชากรอันเป็นมูลนิธิในประเทศสหรัฐอเมริกาและมอบทุนดังกล่าวให้แก่รัฐบาลไทย ทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาจัดเป็นทุนประเภท ๑ (ข) ตามระเบียบว่าด้วยการให้ข้าราชการไปศึกษาฝึกอบรม และดูงาน ณ ต่างประเทศ จำเลยที่ ๑ ทำสัญญาให้แก่โจทก์ว่า จำเลยที่ ๑ จะปฏิบัติตามระเบียบดังกล่าว และตามระเบียบข้อบังคับอื่น ๆ ที่เกี่ยวกับข้าราชการไปศึกษาและฝึกอบรม เมื่อจำเลยที่ ๑ สำเร็จการศึกษาหรือถูกเรียกตัวกลับ จำเลยที่ ๑ จะต้องรับราชการกับโจทก์หรือกระทรวง ทบวง กรม อื่น ๆ ตามที่ทางราชการเห็นสมควรเป็นเวลาไม่น้อยกว่า ๓ เท่า ของเวลาที่ได้รับทุน หรือที่ได้รับเงินเดือนรวมทั้งเงินเพิ่มสุดแต่เวลาใดจะมากกว่ากันหากจำเลยที่ ๑ ไม่ยอมกลับมารับราชการ จำเลยที่ ๑ ต้องชดใช้คืนทุนและหรือเงินเดือนรวมทั้งเงินเพิ่มและหรือเงินอื่นใดทั้งสิ้นให้แก่โจทก์พร้อมเบี้ยปรับอีก ๑ เท่า หากจำเลยที่ ๑ รับราชการไม่ครบกำหนด เงินที่จะชดใช้คืนและเบี้ยปรับจะลดลงตามส่วน ในกรณีที่จำเลยที่ ๑ ผิดสัญญาดังกล่าว จำเลยที่ ๑ จะต้องชดใช้เงินคืนพร้อมเบี้ยปรับตามสัญญาภายใน ๓๐ วัน นับถัดจากวันที่ได้รับแจ้งจากโจทก์ หากไม่ชำระภายในกำหนดหรือชำระไม่ครบ จำเลยที่ ๑ ยอมให้คิดดอกเบี้ยอัตราร้อยละ ๑๕ ต่อปี ในการทำสัญญาดังกล่าว จำเลยที่ ๒เข้าเป็นผู้ค้ำประกันจำเลยที่ ๑ ต่อโจทก์ จำเลยที่ ๑ ได้รับเงินทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาที่มอบให้รัฐบาลไทยเป็นเงินเดือนเบี้ยเลี้ยง ค่าเล่าเรียน และค่าโดยสารเครื่องบินรวมทั้งสิ้น๒๕,๘๘๗.๗๒ เหรียญสหรัฐอเมริกา จำเลยที่ ๑ กลับมารับราชการกับโจทก์และขอลาออก โจทก์อนุมัติให้จำเลยที่ ๑ ลาออกได้ จำเลยที่ ๑ยอมชดใช้เงินเดือนที่รับไปจากโจทก์พร้อมเบี้ยปรับอีก ๑ เท่าตามสัญญาจำเลยที่ ๑ ต้องกลับมารับราชการกับโจทก์ต่อไปเป็นเวลาไม่น้อยกว่า ๓ เท่า ของเวลาที่ได้รับทุนคิดเป็นเวลา ๑๐ ปี ๑๑ เดือน๒๑ วัน แต่จำเลยที่ ๑ รับราชการกับโจทก์เพียง ๘๒ วัน จำเลยที่ ๑จึงผิดสัญญาและต้องชดใช้เงินทุนพร้อมเบี้ยปรับอีก ๑ เท่าให้โจทก์รวมเป็นเงิน ๕๑,๖๓๕.๓๒ เหรียญสหรัฐอเมริกา โจทก์มีหนังสือทวงถามแล้วจำเลยทั้งสองได้รับหนังสือทวงถามแต่เพิกเฉย ไม่ยอมชำระขอให้บังคับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวนดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ ๑๕ ต่อปีในต้นเงิน ๕๑,๖๓๕.๓๒ เหรียญสหรัฐอเมริกา หรือจำนวน ๑,๑๙๐,๑๙๔.๑๓ บาท นับแต่วันที่ ๑๖ เมษายน ๒๕๒๖ เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ จำเลยทั้งสองให้การว่า สภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาเจ้าของทุนมิได้เจตนามอบทุนให้แก่รัฐบาลไทย แต่ตั้งใจมอบทุนให้จำเลยที่ ๑ โดยตรงและไม่เคยแจ้งหรือเสนอให้ทุนที่ให้จำเลยที่ ๑แก่รัฐบาลไทย และหรือกรมวิเทศสหการการจ่ายเงินทุนก็จ่ายให้จำเลยที่ ๑ โดยตรงมิได้ผ่านรัฐบาลไทยหรือโจทก์ จำเลยที่ ๑ ทำสัญญาโดยสำคัญผิดในสาระสำคัญว่าทุนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับเป็นทุนประเภท ๑ (ข) ซึ่งความจริงไม่ใช่ทุนประเภท ๑ (ข) สัญญาดังกล่าวจึงเป็นโมฆะ ที่จำเลยที่ ๑ ชดใช้เงินเดือนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับในระหว่างที่ไปศึกษาต่อพร้อมเบี้ยปรับให้โจทก์ และโจทก์อนุมัติให้จำเลยที่ ๑ ลาออกถือได้ว่าเป็นการบอกเลิกสัญญาระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ ๑ และเป็นการปลดหนี้ให้จำเลยที่ ๑ แล้ว จำเลยที่ ๑มิใช่เป็นฝ่ายผิดสัญญา จำเลยที่ ๒ ในฐานะผู้ค้ำประกันย่อมไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ ที่โจทก์เรียกเบี้ยปรับจากจำเลยที่ ๑ อีก ๑ เท่าถือว่าเป็นการเรียกค่าเสียหาย เมื่อจำเลยที่ ๑ ไปเป็นพนักงานรัฐวิสาหกิจซึ่งเป็นกิจการส่วนหนึ่งของโจทก์ โจทก์จึงไม่มีสิทธิได้รับค่าเสียหายเต็มตามฟ้อง ขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ปัญหามีว่าจำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดชดใช้ทุนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับจากสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาในระหว่างที่ไปศึกษาอยู่ในสหรัฐอเมริกาให้แก่โจทก์หรือไม่เพียงใด เห็นว่า ในกรณีที่จำเลยที่ ๑ เสร็จการศึกษาแล้วไม่กลับมารับราชการหรือกลับมารับราชการเป็นเวลาน้อยกว่า ๓ เท่า ของเวลาที่ได้รับทุนหรือที่ได้รับเงินเดือนรวมทั้งเงินเพิ่มสุดแต่เวลาใดจะมากกว่ากัน จำเลยที่ ๑ ตกลงจะชดใช้คืนซึ่งทุน และหรือเงินเดือนรวมทั้งเงินเพิ่มและหรือเงินอื่นใดที่จำเลยที่ ๑ ได้รับจากทางราชการในระหว่างเวลาที่ได้รับอนุมัติให้ไปศึกษาหรือฝึกอบรม รวมทั้งเบี้ยปรับอีก ๑ เท่า ให้แก่โจทก์ ตามสัญญาเอกสารหมาย จ.๓ ข้อ ๓และข้อ ๔ ดังนั้นเงินทุนที่จะต้องชดใช้คืนนั้นหมายถึงเงินที่ได้รับจากทางราชการในระหว่างได้รับอนุมัติให้ไปศึกษาหรือฝึกอบรมเท่านั้นทุนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับเป็นทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาซึ่งนายบาเน็ท เอฟ. บารอน ตัวแทนอาวุโสของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาประจำเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ได้เบิกความรับรองว่าทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกามี ๒ ประเภท คือ ประเภทที่ ๑ให้แก่บุคคลทั่วไปหรือให้แก่เอกชน ประเภทที่ ๒ ให้แก่สถาบันโดยสถาบันจะเป็นผู้เลือกบุคคลที่จะได้รับทุนเอง จำเลยที่ ๑ได้รับทุนประเภทที่ ๑ ซึ่งเป็นทุนที่ให้แก่บุคคลทั่วไปไม่จำกัดว่าผู้รับทุนจะเป็นข้าราชการหรือไม่ และในการให้ทุนแก่จำเลยที่ ๑ นั้นทางสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาไม่เคยแจ้งให้รัฐบาลไทยหรือสถาบันใดทราบเลย การจ่ายเงินทุนก็จ่ายให้จำเลยที่ ๑ โดยตรงเป็นรายเดือน เป็นการให้ทุนส่วนบุคคล แม้จำเลยที่ ๑ จะไม่รับราชการจำเลยที่ ๑ ก็ได้รับทุน นายกฤช สมบัติศิริ ผู้ซึ่งเคยดำรงตำแหน่งเลขาธิการในสำนักงานโจทก์และเป็นผู้บังคับบัญชาของโจทก์ก็เบิกความเป็นพยานจำเลยว่า ก่อนจะอนุมัติให้จำเลยที่ ๑ ลาออกได้นำเรื่องปรึกษาคณะกรรมการข้าราชการพลเรือนแล้วจำเลยที่ ๑ชดใช้หนี้สินตามสัญญาครบถ้วนแล้ว เงินทุนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับผู้ให้ทุนไม่เคยมอบเงินให้โจทก์ จึงไม่มีเงินที่จะต้องชดใช้ให้โจทก์ ซึ่งเห็นได้ว่าทุนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับนี้เป็นทุนที่ทางสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาให้แก่จำเลยที่ ๑ เป็นการส่วนตัวมิใช่ทุนที่มอบให้รัฐบาลไทยและจำเลยที่ ๑ ได้รับทุนดังกล่าวจากทางราชการอีกทอดหนึ่งอันจะต้องชดใช้ตามสัญญา ที่โจทก์ฎีกาว่าข้อความในหนังสือที่สภาประชากรมีถึงจำเลยที่ ๑ เอกสารหมาย ล.๔หมายถึงสภาประชากรจะไม่เรียกเงินทุนคืนหรือมีความผูกพันใด ๆกับผู้รับทุน ถ้าจำเลยที่ ๑ จะมีข้อตกลงผูกพันใด ๆ กับโจทก์ก็เป็นเรื่องที่จำเลยที่ ๑ ต้องรับผิดชอบเอาเองตามข้อตกลงนั้น ๆไม่เกี่ยวข้องกับสภาประชากร เมื่อจำเลยที่ ๑ ทำสัญญาเอกสารหมาย จ.๓ไว้แก่โจทก์ และทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาเป็นทุนประเภท ๑ (ข) ซึ่งเป็นทุนที่องค์การระหว่างประเทศมอบให้แก่รัฐบาลไทยและรัฐบาลไทยตกลงรับทุนนั้น โดยกรมวิเทศสหการได้ประกาศให้เป็นทุนประเภท ๑ (ข) แล้วตามระเบียบว่าด้วยการให้ข้าราชการไปศึกษาฝึกอบรม และดูงาน ณ ต่างประเทศ เอกสารหมาย จ.๙ และประกาศกรมวิเทศสหการเอกสารหมาย จ.๑๐ จำเลยที่ ๑ จึงต้องรับผิดตามสัญญานั้นเห็นว่าทุนประเภท ๑ (ข) ตามประกาศกรมวิเทศสหการ เอกสารหมาย จ.๑๐และระเบียบเอกสารหมาย จ.๙ นั้น หมายถึงทุนที่เจ้าของทุนมอบให้ทางรัฐบาลไทยหรือสถาบันในประเทศไทยเท่านั้นไม่ครอบคลุมถึงทุนที่ผู้ได้รับทุนได้รับเป็นส่วนตัว ทั้งในเอกสารหมาย ล.๔ หน้า ๒บรรทัดที่ ๑ ได้ระบุไว้ชัดแจ้งแล้วว่าทุนนี้ได้จ่ายให้กับจำเลยที่ ๑โดยตรง มิใช่ให้กับสภาพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ดังนั้นเมื่อจำเลยที่ ๑ มิได้รับทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาโดยผ่านทางหน่วยงานราชการแต่ได้รับเป็นส่วนตัว แม้จำเลยที่ ๑จะได้ทำสัญญาเอกสารหมาย จ.๓ ไว้กับโจทก์ก็ตาม ก็มีผลเพียงต้องชดใช้เงินเดือนและเบี้ยปรับซึ่งจำเลยที่ ๑ ได้ชำระไปแล้วเท่านั้นจำเลยที่ ๑ ไม่ต้องชดใช้ทุนคืนให้โจทก์พร้อมเบี้ยปรับตามฟ้องแต่อย่างใด จำเลยที่ ๒ ซึ่งเป็นผู้ค้ำประกันจึงไม่ต้องรับผิดด้วยเช่นกัน พิพากษายืน(ชุม สุกแสงเปล่ง-เสริมพงศ์ วรยิ่งยง-ปิ่นทิพย์ สุจริตกุล)ศาลแพ่ง - นายสุทธิ อินทุเศรษฐศาลอุทธรณ์ - นายมนู วงศ์แสงจันทร์แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ ๑ ซึ่งรับราชการในสังกัดโจทก์ได้รับอนุมัติให้ไปศึกษาต่อในระดับปริญญาเอก ณ ประเทศสหรัฐอเมริกา โดยทุนของสภาประชากรอันเป็นมูลนิธิในประเทศสหรัฐอเมริกาและมอบทุนดังกล่าวให้แก่รัฐบาลไทย ทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาจัดเป็นทุนประเภท ๑ (ข) ตามระเบียบว่าด้วยการให้ข้าราชการไปศึกษาฝึกอบรม และดูงาน ณ ต่างประเทศ จำเลยที่ ๑ ทำสัญญาให้แก่โจทก์ว่า จำเลยที่ ๑ จะปฏิบัติตามระเบียบดังกล่าว และตามระเบียบข้อบังคับอื่น ๆ ที่เกี่ยวกับข้าราชการไปศึกษาและฝึกอบรม เมื่อจำเลยที่ ๑ สำเร็จการศึกษาหรือถูกเรียกตัวกลับ จำเลยที่ ๑ จะต้องรับราชการกับโจทก์หรือกระทรวง ทบวง กรม อื่น ๆ ตามที่ทางราชการเห็นสมควรเป็นเวลาไม่น้อยกว่า ๓ เท่า ของเวลาที่ได้รับทุน หรือที่ได้รับเงินเดือนรวมทั้งเงินเพิ่มสุดแต่เวลาใดจะมากกว่ากันหากจำเลยที่ ๑ ไม่ยอมกลับมารับราชการ จำเลยที่ ๑ ต้องชดใช้คืนทุนและหรือเงินเดือนรวมทั้งเงินเพิ่มและหรือเงินอื่นใดทั้งสิ้นให้แก่โจทก์พร้อมเบี้ยปรับอีก ๑ เท่า หากจำเลยที่ ๑ รับราชการไม่ครบกำหนด เงินที่จะชดใช้คืนและเบี้ยปรับจะลดลงตามส่วน ในกรณีที่จำเลยที่ ๑ ผิดสัญญาดังกล่าว จำเลยที่ ๑ จะต้องชดใช้เงินคืนพร้อมเบี้ยปรับตามสัญญาภายใน ๓๐ วัน นับถัดจากวันที่ได้รับแจ้งจากโจทก์ หากไม่ชำระภายในกำหนดหรือชำระไม่ครบ จำเลยที่ ๑ ยอมให้คิดดอกเบี้ยอัตราร้อยละ ๑๕ ต่อปี ในการทำสัญญาดังกล่าว จำเลยที่ ๒เข้าเป็นผู้ค้ำประกันจำเลยที่ ๑ ต่อโจทก์ จำเลยที่ ๑ ได้รับเงินทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาที่มอบให้รัฐบาลไทยเป็นเงินเดือนเบี้ยเลี้ยง ค่าเล่าเรียน และค่าโดยสารเครื่องบินรวมทั้งสิ้น๒๕,๘๘๗.๗๒ เหรียญสหรัฐอเมริกา จำเลยที่ ๑ กลับมารับราชการกับโจทก์และขอลาออก โจทก์อนุมัติให้จำเลยที่ ๑ ลาออกได้ จำเลยที่ ๑ยอมชดใช้เงินเดือนที่รับไปจากโจทก์พร้อมเบี้ยปรับอีก ๑ เท่าตามสัญญาจำเลยที่ ๑ ต้องกลับมารับราชการกับโจทก์ต่อไปเป็นเวลาไม่น้อยกว่า ๓ เท่า ของเวลาที่ได้รับทุนคิดเป็นเวลา ๑๐ ปี ๑๑ เดือน๒๑ วัน แต่จำเลยที่ ๑ รับราชการกับโจทก์เพียง ๘๒ วัน จำเลยที่ ๑จึงผิดสัญญาและต้องชดใช้เงินทุนพร้อมเบี้ยปรับอีก ๑ เท่าให้โจทก์รวมเป็นเงิน ๕๑,๖๓๕.๓๒ เหรียญสหรัฐอเมริกา โจทก์มีหนังสือทวงถามแล้วจำเลยทั้งสองได้รับหนังสือทวงถามแต่เพิกเฉย ไม่ยอมชำระขอให้บังคับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวนดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ ๑๕ ต่อปีในต้นเงิน ๕๑,๖๓๕.๓๒ เหรียญสหรัฐอเมริกา หรือจำนวน ๑,๑๙๐,๑๙๔.๑๓ บาท นับแต่วันที่ ๑๖ เมษายน ๒๕๒๖ เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ จำเลยทั้งสองให้การว่า สภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาเจ้าของทุนมิได้เจตนามอบทุนให้แก่รัฐบาลไทย แต่ตั้งใจมอบทุนให้จำเลยที่ ๑ โดยตรงและไม่เคยแจ้งหรือเสนอให้ทุนที่ให้จำเลยที่ ๑แก่รัฐบาลไทย และหรือกรมวิเทศสหการการจ่ายเงินทุนก็จ่ายให้จำเลยที่ ๑ โดยตรงมิได้ผ่านรัฐบาลไทยหรือโจทก์ จำเลยที่ ๑ ทำสัญญาโดยสำคัญผิดในสาระสำคัญว่าทุนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับเป็นทุนประเภท ๑ (ข) ซึ่งความจริงไม่ใช่ทุนประเภท ๑ (ข) สัญญาดังกล่าวจึงเป็นโมฆะ ที่จำเลยที่ ๑ ชดใช้เงินเดือนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับในระหว่างที่ไปศึกษาต่อพร้อมเบี้ยปรับให้โจทก์ และโจทก์อนุมัติให้จำเลยที่ ๑ ลาออกถือได้ว่าเป็นการบอกเลิกสัญญาระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ ๑ และเป็นการปลดหนี้ให้จำเลยที่ ๑ แล้ว จำเลยที่ ๑มิใช่เป็นฝ่ายผิดสัญญา จำเลยที่ ๒ ในฐานะผู้ค้ำประกันย่อมไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ ที่โจทก์เรียกเบี้ยปรับจากจำเลยที่ ๑ อีก ๑ เท่าถือว่าเป็นการเรียกค่าเสียหาย เมื่อจำเลยที่ ๑ ไปเป็นพนักงานรัฐวิสาหกิจซึ่งเป็นกิจการส่วนหนึ่งของโจทก์ โจทก์จึงไม่มีสิทธิได้รับค่าเสียหายเต็มตามฟ้อง ขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ปัญหามีว่าจำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดชดใช้ทุนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับจากสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาในระหว่างที่ไปศึกษาอยู่ในสหรัฐอเมริกาให้แก่โจทก์หรือไม่เพียงใด เห็นว่า ในกรณีที่จำเลยที่ ๑ เสร็จการศึกษาแล้วไม่กลับมารับราชการหรือกลับมารับราชการเป็นเวลาน้อยกว่า ๓ เท่า ของเวลาที่ได้รับทุนหรือที่ได้รับเงินเดือนรวมทั้งเงินเพิ่มสุดแต่เวลาใดจะมากกว่ากัน จำเลยที่ ๑ ตกลงจะชดใช้คืนซึ่งทุน และหรือเงินเดือนรวมทั้งเงินเพิ่มและหรือเงินอื่นใดที่จำเลยที่ ๑ ได้รับจากทางราชการในระหว่างเวลาที่ได้รับอนุมัติให้ไปศึกษาหรือฝึกอบรม รวมทั้งเบี้ยปรับอีก ๑ เท่า ให้แก่โจทก์ ตามสัญญาเอกสารหมาย จ.๓ ข้อ ๓และข้อ ๔ ดังนั้นเงินทุนที่จะต้องชดใช้คืนนั้นหมายถึงเงินที่ได้รับจากทางราชการในระหว่างได้รับอนุมัติให้ไปศึกษาหรือฝึกอบรมเท่านั้นทุนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับเป็นทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาซึ่งนายบาเน็ท เอฟ. บารอน ตัวแทนอาวุโสของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาประจำเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ได้เบิกความรับรองว่าทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกามี ๒ ประเภท คือ ประเภทที่ ๑ให้แก่บุคคลทั่วไปหรือให้แก่เอกชน ประเภทที่ ๒ ให้แก่สถาบันโดยสถาบันจะเป็นผู้เลือกบุคคลที่จะได้รับทุนเอง จำเลยที่ ๑ได้รับทุนประเภทที่ ๑ ซึ่งเป็นทุนที่ให้แก่บุคคลทั่วไปไม่จำกัดว่าผู้รับทุนจะเป็นข้าราชการหรือไม่ และในการให้ทุนแก่จำเลยที่ ๑ นั้นทางสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาไม่เคยแจ้งให้รัฐบาลไทยหรือสถาบันใดทราบเลย การจ่ายเงินทุนก็จ่ายให้จำเลยที่ ๑ โดยตรงเป็นรายเดือน เป็นการให้ทุนส่วนบุคคล แม้จำเลยที่ ๑ จะไม่รับราชการจำเลยที่ ๑ ก็ได้รับทุน นายกฤช สมบัติศิริ ผู้ซึ่งเคยดำรงตำแหน่งเลขาธิการในสำนักงานโจทก์และเป็นผู้บังคับบัญชาของโจทก์ก็เบิกความเป็นพยานจำเลยว่า ก่อนจะอนุมัติให้จำเลยที่ ๑ ลาออกได้นำเรื่องปรึกษาคณะกรรมการข้าราชการพลเรือนแล้วจำเลยที่ ๑ชดใช้หนี้สินตามสัญญาครบถ้วนแล้ว เงินทุนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับผู้ให้ทุนไม่เคยมอบเงินให้โจทก์ จึงไม่มีเงินที่จะต้องชดใช้ให้โจทก์ ซึ่งเห็นได้ว่าทุนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับนี้เป็นทุนที่ทางสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาให้แก่จำเลยที่ ๑ เป็นการส่วนตัวมิใช่ทุนที่มอบให้รัฐบาลไทยและจำเลยที่ ๑ ได้รับทุนดังกล่าวจากทางราชการอีกทอดหนึ่งอันจะต้องชดใช้ตามสัญญา ที่โจทก์ฎีกาว่าข้อความในหนังสือที่สภาประชากรมีถึงจำเลยที่ ๑ เอกสารหมาย ล.๔หมายถึงสภาประชากรจะไม่เรียกเงินทุนคืนหรือมีความผูกพันใด ๆกับผู้รับทุน ถ้าจำเลยที่ ๑ จะมีข้อตกลงผูกพันใด ๆ กับโจทก์ก็เป็นเรื่องที่จำเลยที่ ๑ ต้องรับผิดชอบเอาเองตามข้อตกลงนั้น ๆไม่เกี่ยวข้องกับสภาประชากร เมื่อจำเลยที่ ๑ ทำสัญญาเอกสารหมาย จ.๓ไว้แก่โจทก์ และทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาเป็นทุนประเภท ๑ (ข) ซึ่งเป็นทุนที่องค์การระหว่างประเทศมอบให้แก่รัฐบาลไทยและรัฐบาลไทยตกลงรับทุนนั้น โดยกรมวิเทศสหการได้ประกาศให้เป็นทุนประเภท ๑ (ข) แล้วตามระเบียบว่าด้วยการให้ข้าราชการไปศึกษาฝึกอบรม และดูงาน ณ ต่างประเทศ เอกสารหมาย จ.๙ และประกาศกรมวิเทศสหการเอกสารหมาย จ.๑๐ จำเลยที่ ๑ จึงต้องรับผิดตามสัญญานั้นเห็นว่าทุนประเภท ๑ (ข) ตามประกาศกรมวิเทศสหการ เอกสารหมาย จ.๑๐และระเบียบเอกสารหมาย จ.๙ นั้น หมายถึงทุนที่เจ้าของทุนมอบให้ทางรัฐบาลไทยหรือสถาบันในประเทศไทยเท่านั้นไม่ครอบคลุมถึงทุนที่ผู้ได้รับทุนได้รับเป็นส่วนตัว ทั้งในเอกสารหมาย ล.๔ หน้า ๒บรรทัดที่ ๑ ได้ระบุไว้ชัดแจ้งแล้วว่าทุนนี้ได้จ่ายให้กับจำเลยที่ ๑โดยตรง มิใช่ให้กับสภาพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ดังนั้นเมื่อจำเลยที่ ๑ มิได้รับทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาโดยผ่านทางหน่วยงานราชการแต่ได้รับเป็นส่วนตัว แม้จำเลยที่ ๑จะได้ทำสัญญาเอกสารหมาย จ.๓ ไว้กับโจทก์ก็ตาม ก็มีผลเพียงต้องชดใช้เงินเดือนและเบี้ยปรับซึ่งจำเลยที่ ๑ ได้ชำระไปแล้วเท่านั้นจำเลยที่ ๑ ไม่ต้องชดใช้ทุนคืนให้โจทก์พร้อมเบี้ยปรับตามฟ้องแต่อย่างใด จำเลยที่ ๒ ซึ่งเป็นผู้ค้ำประกันจึงไม่ต้องรับผิดด้วยเช่นกัน พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4071/2533สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติโจทก์นายวิชิต แย้มบุญเรือง กับพวกจำเลย ป.พ.พ. , ม. 368, ม. 391, ม. 698การที่จำเลยที่ 1 ได้รับทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาเป็นส่วนตัวโดยมิได้ผ่านทางหน่วยงานราชการ แม้จำเลยที่ 1 จะทำสัญญากับโจทก์ว่า หากจำเลยที่ 1 เสร็จการศึกษาแล้วไม่กลับมารับราชการหรือกลับมารับราชการเป็นเวลาน้อยกว่า 3 เท่าของเวลาที่ได้รับทุนหรือที่ได้รับเงินเดือน รวมทั้งเงินเพิ่มสุดแต่เวลาใดจะมากกว่ากัน จำเลยที่ 1 ตกลงจะชดใช้คืนซึ่งทุน และหรือเงินเดือนรวมทั้งเงินเพิ่มและหรือเงินอื่นใดที่จำเลยที่ 1 ได้รับจากทางราชการในระหว่างเวลาที่ได้รับอนุมัติให้ไปศึกษาหรืออบรม รวมทั้งเบี้ยปรับอีก 1 เท่า ให้แก่โจทก์ก็ตาม ก็มีผลเพียงต้องชดใช้เงินเดือนที่ได้รับระหว่างศึกษาต่อพร้อมเบี้ยปรับอีก 1 เท่า ไม่ต้องชดใช้ทุนคืนให้โจทก์แต่อย่างใด เพราะเงินทุนดังกล่าวมิได้เป็นเงินที่ได้รับจากทางราชการในระหว่างได้รับอนุมัติให้ไปศึกษาหรือฝึกอบรม และมิได้เป็นทุนที่เจ้าของทุนมอบให้ทางรัฐบาลไทยหรือสถาบันในประเทศไทยจำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นผู้ค้ำประกันจึงไม่ต้องรับผิดด้วยเช่นกันโจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ ๑ ซึ่งรับราชการในสังกัดโจทก์ได้รับอนุมัติให้ไปศึกษาต่อในระดับปริญญาเอก ณ ประเทศสหรัฐอเมริกา โดยทุนของสภาประชากรอันเป็นมูลนิธิในประเทศสหรัฐอเมริกาและมอบทุนดังกล่าวให้แก่รัฐบาลไทย ทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาจัดเป็นทุนประเภท ๑ (ข) ตามระเบียบว่าด้วยการให้ข้าราชการไปศึกษาฝึกอบรม และดูงาน ณ ต่างประเทศ จำเลยที่ ๑ ทำสัญญาให้แก่โจทก์ว่า จำเลยที่ ๑ จะปฏิบัติตามระเบียบดังกล่าว และตามระเบียบข้อบังคับอื่น ๆ ที่เกี่ยวกับข้าราชการไปศึกษาและฝึกอบรม เมื่อจำเลยที่ ๑ สำเร็จการศึกษาหรือถูกเรียกตัวกลับ จำเลยที่ ๑ จะต้องรับราชการกับโจทก์หรือกระทรวง ทบวง กรม อื่น ๆ ตามที่ทางราชการเห็นสมควรเป็นเวลาไม่น้อยกว่า ๓ เท่า ของเวลาที่ได้รับทุน หรือที่ได้รับเงินเดือนรวมทั้งเงินเพิ่มสุดแต่เวลาใดจะมากกว่ากันหากจำเลยที่ ๑ ไม่ยอมกลับมารับราชการ จำเลยที่ ๑ ต้องชดใช้คืนทุนและหรือเงินเดือนรวมทั้งเงินเพิ่มและหรือเงินอื่นใดทั้งสิ้นให้แก่โจทก์พร้อมเบี้ยปรับอีก ๑ เท่า หากจำเลยที่ ๑ รับราชการไม่ครบกำหนด เงินที่จะชดใช้คืนและเบี้ยปรับจะลดลงตามส่วน ในกรณีที่จำเลยที่ ๑ ผิดสัญญาดังกล่าว จำเลยที่ ๑ จะต้องชดใช้เงินคืนพร้อมเบี้ยปรับตามสัญญาภายใน ๓๐ วัน นับถัดจากวันที่ได้รับแจ้งจากโจทก์ หากไม่ชำระภายในกำหนดหรือชำระไม่ครบ จำเลยที่ ๑ ยอมให้คิดดอกเบี้ยอัตราร้อยละ ๑๕ ต่อปี ในการทำสัญญาดังกล่าว จำเลยที่ ๒เข้าเป็นผู้ค้ำประกันจำเลยที่ ๑ ต่อโจทก์ จำเลยที่ ๑ ได้รับเงินทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาที่มอบให้รัฐบาลไทยเป็นเงินเดือนเบี้ยเลี้ยง ค่าเล่าเรียน และค่าโดยสารเครื่องบินรวมทั้งสิ้น๒๕,๘๘๗.๗๒ เหรียญสหรัฐอเมริกา จำเลยที่ ๑ กลับมารับราชการกับโจทก์และขอลาออก โจทก์อนุมัติให้จำเลยที่ ๑ ลาออกได้ จำเลยที่ ๑ยอมชดใช้เงินเดือนที่รับไปจากโจทก์พร้อมเบี้ยปรับอีก ๑ เท่าตามสัญญาจำเลยที่ ๑ ต้องกลับมารับราชการกับโจทก์ต่อไปเป็นเวลาไม่น้อยกว่า ๓ เท่า ของเวลาที่ได้รับทุนคิดเป็นเวลา ๑๐ ปี ๑๑ เดือน๒๑ วัน แต่จำเลยที่ ๑ รับราชการกับโจทก์เพียง ๘๒ วัน จำเลยที่ ๑จึงผิดสัญญาและต้องชดใช้เงินทุนพร้อมเบี้ยปรับอีก ๑ เท่าให้โจทก์รวมเป็นเงิน ๕๑,๖๓๕.๓๒ เหรียญสหรัฐอเมริกา โจทก์มีหนังสือทวงถามแล้วจำเลยทั้งสองได้รับหนังสือทวงถามแต่เพิกเฉย ไม่ยอมชำระขอให้บังคับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวนดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ ๑๕ ต่อปีในต้นเงิน ๕๑,๖๓๕.๓๒ เหรียญสหรัฐอเมริกา หรือจำนวน ๑,๑๙๐,๑๙๔.๑๓ บาท นับแต่วันที่ ๑๖ เมษายน ๒๕๒๖ เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ จำเลยทั้งสองให้การว่า สภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาเจ้าของทุนมิได้เจตนามอบทุนให้แก่รัฐบาลไทย แต่ตั้งใจมอบทุนให้จำเลยที่ ๑ โดยตรงและไม่เคยแจ้งหรือเสนอให้ทุนที่ให้จำเลยที่ ๑แก่รัฐบาลไทย และหรือกรมวิเทศสหการการจ่ายเงินทุนก็จ่ายให้จำเลยที่ ๑ โดยตรงมิได้ผ่านรัฐบาลไทยหรือโจทก์ จำเลยที่ ๑ ทำสัญญาโดยสำคัญผิดในสาระสำคัญว่าทุนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับเป็นทุนประเภท ๑ (ข) ซึ่งความจริงไม่ใช่ทุนประเภท ๑ (ข) สัญญาดังกล่าวจึงเป็นโมฆะ ที่จำเลยที่ ๑ ชดใช้เงินเดือนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับในระหว่างที่ไปศึกษาต่อพร้อมเบี้ยปรับให้โจทก์ และโจทก์อนุมัติให้จำเลยที่ ๑ ลาออกถือได้ว่าเป็นการบอกเลิกสัญญาระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ ๑ และเป็นการปลดหนี้ให้จำเลยที่ ๑ แล้ว จำเลยที่ ๑มิใช่เป็นฝ่ายผิดสัญญา จำเลยที่ ๒ ในฐานะผู้ค้ำประกันย่อมไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ ที่โจทก์เรียกเบี้ยปรับจากจำเลยที่ ๑ อีก ๑ เท่าถือว่าเป็นการเรียกค่าเสียหาย เมื่อจำเลยที่ ๑ ไปเป็นพนักงานรัฐวิสาหกิจซึ่งเป็นกิจการส่วนหนึ่งของโจทก์ โจทก์จึงไม่มีสิทธิได้รับค่าเสียหายเต็มตามฟ้อง ขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ปัญหามีว่าจำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดชดใช้ทุนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับจากสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาในระหว่างที่ไปศึกษาอยู่ในสหรัฐอเมริกาให้แก่โจทก์หรือไม่เพียงใด เห็นว่า ในกรณีที่จำเลยที่ ๑ เสร็จการศึกษาแล้วไม่กลับมารับราชการหรือกลับมารับราชการเป็นเวลาน้อยกว่า ๓ เท่า ของเวลาที่ได้รับทุนหรือที่ได้รับเงินเดือนรวมทั้งเงินเพิ่มสุดแต่เวลาใดจะมากกว่ากัน จำเลยที่ ๑ ตกลงจะชดใช้คืนซึ่งทุน และหรือเงินเดือนรวมทั้งเงินเพิ่มและหรือเงินอื่นใดที่จำเลยที่ ๑ ได้รับจากทางราชการในระหว่างเวลาที่ได้รับอนุมัติให้ไปศึกษาหรือฝึกอบรม รวมทั้งเบี้ยปรับอีก ๑ เท่า ให้แก่โจทก์ ตามสัญญาเอกสารหมาย จ.๓ ข้อ ๓และข้อ ๔ ดังนั้นเงินทุนที่จะต้องชดใช้คืนนั้นหมายถึงเงินที่ได้รับจากทางราชการในระหว่างได้รับอนุมัติให้ไปศึกษาหรือฝึกอบรมเท่านั้นทุนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับเป็นทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาซึ่งนายบาเน็ท เอฟ. บารอน ตัวแทนอาวุโสของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาประจำเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ได้เบิกความรับรองว่าทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกามี ๒ ประเภท คือ ประเภทที่ ๑ให้แก่บุคคลทั่วไปหรือให้แก่เอกชน ประเภทที่ ๒ ให้แก่สถาบันโดยสถาบันจะเป็นผู้เลือกบุคคลที่จะได้รับทุนเอง จำเลยที่ ๑ได้รับทุนประเภทที่ ๑ ซึ่งเป็นทุนที่ให้แก่บุคคลทั่วไปไม่จำกัดว่าผู้รับทุนจะเป็นข้าราชการหรือไม่ และในการให้ทุนแก่จำเลยที่ ๑ นั้นทางสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาไม่เคยแจ้งให้รัฐบาลไทยหรือสถาบันใดทราบเลย การจ่ายเงินทุนก็จ่ายให้จำเลยที่ ๑ โดยตรงเป็นรายเดือน เป็นการให้ทุนส่วนบุคคล แม้จำเลยที่ ๑ จะไม่รับราชการจำเลยที่ ๑ ก็ได้รับทุน นายกฤช สมบัติศิริ ผู้ซึ่งเคยดำรงตำแหน่งเลขาธิการในสำนักงานโจทก์และเป็นผู้บังคับบัญชาของโจทก์ก็เบิกความเป็นพยานจำเลยว่า ก่อนจะอนุมัติให้จำเลยที่ ๑ ลาออกได้นำเรื่องปรึกษาคณะกรรมการข้าราชการพลเรือนแล้วจำเลยที่ ๑ชดใช้หนี้สินตามสัญญาครบถ้วนแล้ว เงินทุนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับผู้ให้ทุนไม่เคยมอบเงินให้โจทก์ จึงไม่มีเงินที่จะต้องชดใช้ให้โจทก์ ซึ่งเห็นได้ว่าทุนที่จำเลยที่ ๑ ได้รับนี้เป็นทุนที่ทางสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาให้แก่จำเลยที่ ๑ เป็นการส่วนตัวมิใช่ทุนที่มอบให้รัฐบาลไทยและจำเลยที่ ๑ ได้รับทุนดังกล่าวจากทางราชการอีกทอดหนึ่งอันจะต้องชดใช้ตามสัญญา ที่โจทก์ฎีกาว่าข้อความในหนังสือที่สภาประชากรมีถึงจำเลยที่ ๑ เอกสารหมาย ล.๔หมายถึงสภาประชากรจะไม่เรียกเงินทุนคืนหรือมีความผูกพันใด ๆกับผู้รับทุน ถ้าจำเลยที่ ๑ จะมีข้อตกลงผูกพันใด ๆ กับโจทก์ก็เป็นเรื่องที่จำเลยที่ ๑ ต้องรับผิดชอบเอาเองตามข้อตกลงนั้น ๆไม่เกี่ยวข้องกับสภาประชากร เมื่อจำเลยที่ ๑ ทำสัญญาเอกสารหมาย จ.๓ไว้แก่โจทก์ และทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาเป็นทุนประเภท ๑ (ข) ซึ่งเป็นทุนที่องค์การระหว่างประเทศมอบให้แก่รัฐบาลไทยและรัฐบาลไทยตกลงรับทุนนั้น โดยกรมวิเทศสหการได้ประกาศให้เป็นทุนประเภท ๑ (ข) แล้วตามระเบียบว่าด้วยการให้ข้าราชการไปศึกษาฝึกอบรม และดูงาน ณ ต่างประเทศ เอกสารหมาย จ.๙ และประกาศกรมวิเทศสหการเอกสารหมาย จ.๑๐ จำเลยที่ ๑ จึงต้องรับผิดตามสัญญานั้นเห็นว่าทุนประเภท ๑ (ข) ตามประกาศกรมวิเทศสหการ เอกสารหมาย จ.๑๐และระเบียบเอกสารหมาย จ.๙ นั้น หมายถึงทุนที่เจ้าของทุนมอบให้ทางรัฐบาลไทยหรือสถาบันในประเทศไทยเท่านั้นไม่ครอบคลุมถึงทุนที่ผู้ได้รับทุนได้รับเป็นส่วนตัว ทั้งในเอกสารหมาย ล.๔ หน้า ๒บรรทัดที่ ๑ ได้ระบุไว้ชัดแจ้งแล้วว่าทุนนี้ได้จ่ายให้กับจำเลยที่ ๑โดยตรง มิใช่ให้กับสภาพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ดังนั้นเมื่อจำเลยที่ ๑ มิได้รับทุนของสภาประชากรแห่งสหรัฐอเมริกาโดยผ่านทางหน่วยงานราชการแต่ได้รับเป็นส่วนตัว แม้จำเลยที่ ๑จะได้ทำสัญญาเอกสารหมาย จ.๓ ไว้กับโจทก์ก็ตาม ก็มีผลเพียงต้องชดใช้เงินเดือนและเบี้ยปรับซึ่งจำเลยที่ ๑ ได้ชำระไปแล้วเท่านั้นจำเลยที่ ๑ ไม่ต้องชดใช้ทุนคืนให้โจทก์พร้อมเบี้ยปรับตามฟ้องแต่อย่างใด จำเลยที่ ๒ ซึ่งเป็นผู้ค้ำประกันจึงไม่ต้องรับผิดด้วยเช่นกัน พิพากษายืน(ชุม สุกแสงเปล่ง-เสริมพงศ์ วรยิ่งยง-ปิ่นทิพย์ สุจริตกุล)ศาลแพ่ง - นายสุทธิ อินทุเศรษฐศาลอุทธรณ์ - นายมนู วงศ์แสงจันทร์แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุหมายเหตุ: 52183. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4070/2533 พิมพ์คำพิพากษาฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4070/2533()แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ