กฎกระทรวงการขอขึ้นทะเบียน การออกใบสำคัญการขึ้นทะเบียน และการเพิกถอนการขึ้นทะเบียนที่ดินที่เป็นถิ่นกำเนิดของสมุนไพรหรือที่จะใช้ปลูกสมุนไพรพ.ศ. ๒๕๖๑[๑] อาศัยอำนาจตามความในมาตรา๔ วรรคหนึ่ง และมาตรา ๖๔ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยพ.ศ. ๒๕๔๒ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขออกกฎกระทรวงไว้ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ ในกฎกระทรวงนี้คำขอ หมายความว่า คำขอขึ้นทะเบียนที่ดินที่เป็นถิ่นกำเนิดของสมุนไพร หรือที่ดินที่จะใช้ปลูกสมุนไพรผู้ขอขึ้นทะเบียน หมายความว่า เจ้าของหรือผู้ครอบครองที่ดินซึ่งขอขึ้นทะเบียนที่ดินที่เป็นถิ่นกำเนิดของสมุนไพรหรือที่ดินจะใช้ปลูกสมุนไพรที่ดิน หมายความว่า ที่ดินที่เอกชนเป็นเจ้าของหรือเป็นผู้ครอบครอง โดยอาจเป็นที่ดินของเอกชนหรือที่ดินของรัฐที่เอกชนมีสิทธิครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมายอธิบดี หมายความว่า อธิบดีกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกข้อ ๒ ใบสำคัญการขึ้นทะเบียนมีสองประเภท ดังต่อไปนี้(๑) หนังสือสำคัญการขึ้นทะเบียนที่ดินที่เป็นถิ่นกำเนิดของสมุนไพร(๒) หนังสือสำคัญการขึ้นทะเบียนที่ดินที่จะใช้ปลูกสมุนไพรหมวด ๑การขอขึ้นทะเบียน ข้อ ๓ ผู้ขอขึ้นทะเบียนมีสิทธินำที่ดินที่เป็นถิ่นกำเนิดของสมุนไพรหรือที่ดินที่จะใช้ปลูกสมุนไพรไปยื่นคำขอต่อนายทะเบียนเพื่อขอรับความช่วยเหลือหรือขอรับการสนับสนุนตามแบบที่อธิบดีกำหนดโดยประกาศในราชกิจจานุเบกษาพร้อมเอกสารและหลักฐาน ดังต่อไปนี้(๑) กรณีผู้ขอขึ้นทะเบียนเป็นบุคคลธรรมดา(ก) สำเนาบัตรประจำตัวประชาชน หรือบัตรประจำตัวอื่นที่ทางราชการออกให้(ข) สำเนาทะเบียนบ้าน(ค) แผนที่แสดงที่ตั้งของที่ดิน(ง) สำเนาหลักฐานแสดงกรรมสิทธิ์ในที่ดินหรือสิทธิครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมายสำเนาสัญญาเช่าการใช้ประโยชน์ที่ดินหรือหนังสือรับรองจากเจ้าของที่ดินหรือสำเนาหนังสืออนุญาตการใช้ประโยชน์จากรัฐ แล้วแต่กรณี พร้อมกับสำเนาหลักฐานแสดงกรรมสิทธิ์ในที่ดินในกรณีที่ผู้ขอขึ้นทะเบียนไม่ได้เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ในที่ดินนั้น(๒) กรณีผู้ขอขึ้นทะเบียนเป็นนิติบุคคล(ก) สำเนาใบสำคัญแสดงการจดทะเบียนนิติบุคคล(ข) สำเนาหนังสือรับรองแสดงวัตถุประสงค์ของนิติบุคคลและผู้มีอำนาจลงลายมือชื่อแทนนิติบุคคลซึ่งเป็นฉบับปัจจุบันโดยมีคำรับรองของผู้มีอำนาจให้คำรับรองตามกฎหมายไม่เกินหกเดือนนับแต่วันที่ออกหนังสือรับรองนั้น(ค) แผนที่แสดงที่ตั้งของที่ดิน(ง) สำเนาหลักฐานแสดงกรรมสิทธิ์ในที่ดินหรือสิทธิครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมาย สำเนาสัญญาเช่าการใช้ประโยชน์ที่ดินหรือหนังสือรับรองจากเจ้าของที่ดินหรือสำเนาหนังสืออนุญาตการใช้ประโยชน์จากรัฐ แล้วแต่กรณีพร้อมสำเนาหลักฐานแสดงกรรมสิทธิ์ในที่ดินในกรณีที่ผู้ขอขึ้นทะเบียนไม่ได้เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ในที่ดินนั้น(จ) เอกสารตาม (๑) (ก) และ (ข) ของผู้มีอำนาจลงนามแทนนิติบุคคลซึ่งรับผิดชอบในการดำเนินงานของนิติบุคคลข้อ ๔ ในการยื่นคำขอ นอกจากต้องยื่นเอกสารและหลักฐานตามข้อ๓ แล้ว ให้แนบเอกสารและหลักฐานซึ่งอย่างน้อยต้องมีรายละเอียด ดังต่อไปนี้(๑) วัตถุประสงค์ในการขอขึ้นทะเบียน(๒) จำนวนเนื้อที่ที่ดินที่ขอขึ้นทะเบียน(๓) ผังการใช้ประโยชน์ในที่ดินและการจัดการสมุนไพรในพื้นที่(๔) ชื่อและชนิดของสมุนไพรที่ต้องการปลูกในพื้นที่กรณีการขึ้นทะเบียนที่ดินที่เป็นถิ่นกำเนิดของสมุนไพรต้องมีเอกสารหรือหลักฐานการสำรวจพื้นที่เพื่อระบุข้อมูลพื้นฐานของสมุนไพรเช่น ชื่อและชนิดของสมุนไพรที่เกิดตามธรรมชาติ ความหลากหลายและร่องรอยพันธุ์เมื่อได้รับคำขอขึ้นทะเบียนตามวรรคหนึ่งให้นายทะเบียนออกใบรับคำขอให้แก่ผู้ยื่นคำขอไว้เป็นหลักฐานข้อ ๕ ในการยื่นคำขอตามข้อ ๓ ให้นายทะเบียนพิจารณาตามหลักเกณฑ์ดังต่อไปนี้(๑) กรณีผู้ขอขึ้นทะเบียนเป็นบุคคลธรรมดา(ก) เป็นผู้บรรลุนิติภาวะ(ข) มีภูมิลำเนาหรือถิ่นที่อยู่ในราชอาณาจักร(ค) ไม่เป็นคนไร้ความสามารถ หรือคนเสมือนไร้ความสามารถ(ง) ไม่เป็นบุคคลล้มละลาย(๒) กรณีผู้ขอขึ้นทะเบียนเป็นนิติบุคคล(ก) มีลักษณะตาม (๑) (ข) และ (ง)(ข) มีการดำเนินการเกี่ยวกับการแพทย์แผนไทยและสมุนไพร(ค) กรรมการ ผู้จัดการ หรือบุคคลซึ่งรับผิดชอบในการดำเนินงานของนิติบุคคลต้องมีลักษณะตาม(๑)ข้อ ๖ การยื่นคำขอตามกฎกระทรวงนี้ ให้ยื่นต่อนายทะเบียนณ สถานที่ที่ดินที่จะขอขึ้นทะเบียนนั้นตั้งอยู่ ดังต่อไปนี้(๑) ในกรุงเทพมหานคร ให้ยื่น ณ กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกกระทรวงสาธารณสุข(๒) ในจังหวัดอื่น ให้ยื่น ณ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด หรือหน่วยงานของรัฐที่อธิบดีประกาศกำหนดการยื่นคำขอตามวรรคหนึ่งให้ยื่นด้วยตนเองหรือมอบอำนาจให้บุคคลอื่นกระทำการแทนโดยทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับหรือโดยวิธีการอื่นตามที่อธิบดีประกาศกำหนดหมวด ๒การออกใบสำคัญการขึ้นทะเบียน ข้อ ๗ เมื่อได้รับคำขอพร้อมด้วยเอกสารและหลักฐานแล้วหากนายทะเบียนเห็นว่าคำขอ เอกสาร หรือหลักฐานนั้นไม่ถูกต้องหรือไม่ครบถ้วน ให้มีหนังสือโดยทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับแจ้งผู้ขอขึ้นทะเบียนให้แก้ไขหรือจัดส่งเอกสารหรือหลักฐานเพิ่มเติมภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับหนังสือแจ้ง หากผู้ขอขึ้นทะเบียนไม่ดำเนินการให้แล้วเสร็จภายในกำหนดเวลาดังกล่าวให้ถือว่าผู้ขอขึ้นทะเบียนละทิ้งคำขอและไม่ประสงค์ที่จะยื่นคำขอนั้น และให้นายทะเบียนจำหน่ายเรื่องออกจากสารบบในกรณีที่เห็นว่าคำขอเอกสารและหลักฐานถูกต้องและครบถ้วน ให้นายทะเบียนออกใบสำคัญการขึ้นทะเบียน และมีหนังสือโดยทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับแจ้งให้ผู้ขอขึ้นทะเบียนทราบพร้อมชำระค่าธรรมเนียมการขอขึ้นทะเบียนที่ดินที่เป็นถิ่นกำเนิดของสมุนไพรภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับหนังสือแจ้งหากผู้ขอขึ้นทะเบียนไม่ชำระค่าธรรมเนียมภายในระยะเวลาที่กำหนดให้นายทะเบียนยกคำขอนั้นและให้มีหนังสือโดยทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับแจ้งผู้ขอขึ้นทะเบียนโดยไม่ชักช้าให้นายทะเบียนหรือผู้ที่นายทะเบียนมอบหมายตรวจสอบสถานที่ตั้งของที่ดินที่ขอขึ้นทะเบียนก่อนออกใบสำคัญการขึ้นทะเบียนหากนายทะเบียนเห็นว่าไม่สมควรออกใบสำคัญการขึ้นทะเบียนให้มีหนังสือโดยทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับแจ้งคำสั่งไม่ออกใบสำคัญการขึ้นทะเบียน พร้อมเหตุผลไปยังผู้ขอขึ้นทะเบียนภายในสามสิบวันนับแต่วันที่มีคำสั่งดังกล่าวใบสำคัญการขึ้นทะเบียนตามกฎกระทรวงนี้ให้เป็นไปตามแบบที่อธิบดีกำหนดโดยประกาศในราชกิจจานุเบกษาข้อ ๘ เมื่อนายทะเบียนจังหวัดออกใบสำคัญการขึ้นทะเบียนแล้วให้นายทะเบียนจังหวัดแจ้งการออกใบสำคัญการขึ้นทะเบียนพร้อมสำเนาใบสำคัญการขึ้นทะเบียนจัดส่งไปยังนายทะเบียนกลางเพื่อรวบรวมจัดเก็บในสารบบและให้นายทะเบียนกลางรายงานการออกใบสำคัญการขึ้นทะเบียนที่ดินทั้งกรณีที่นายทะเบียนจังหวัดและนายทะเบียนกลางเป็นผู้ออกต่อคณะกรรมการทุกหกเดือนข้อ ๙ ในกรณีที่ใบสำคัญการขึ้นทะเบียนสูญหาย ถูกทำลายหรือลบเลือนในสาระสำคัญ ให้ผู้รับใบสำคัญการขึ้นทะเบียนยื่นคำขอรับใบแทนใบสำคัญการขึ้นทะเบียนตามแบบที่อธิบดีกำหนดโดยประกาศในราชกิจจานุเบกษาพร้อมด้วยเอกสารและหลักฐานตามที่ระบุไว้ในแบบคำขอรับใบแทนใบสำคัญการขึ้นทะเบียน พร้อมชำระค่าธรรมเนียมใบแทนหนังสือสำคัญการขึ้นทะเบียนที่ดินที่เป็นถิ่นกำเนิดของสมุนไพรในวันที่รับใบแทนดังกล่าวใบแทนใบสำคัญการขึ้นทะเบียนให้ใช้ตามแบบใบสำคัญการขึ้นทะเบียนฉบับเดิมและให้มีคำว่า ใบแทน กำกับไว้ที่ด้านหน้า และให้ระบุวัน เดือน ปีที่ออกใบแทนใบสำคัญการขึ้นทะเบียนพร้อมทั้งลงลายมือชื่อนายทะเบียนกำกับด้วยข้อ ๑๐ ผู้รับใบสำคัญการขึ้นทะเบียน มีหน้าที่ต้องปฏิบัติดังต่อไปนี้(๑) ดำเนินการให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ที่ได้ขึ้นทะเบียน(๒) ใช้ประโยชน์ในที่ดินที่ได้รับใบสำคัญการขึ้นทะเบียนด้วยตนเอง(๓) ไม่เปลี่ยนแปลงเจ้าของหรือผู้ครอบครองที่ดินที่ได้ขึ้นทะเบียน เว้นแต่กรณีตามข้อ๑๑(๔) ใช้ประโยชน์ในที่ดินให้เป็นไปตามแผนงานหรือโครงการที่ได้รับความช่วยเหลือหรือสนับสนุนตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยข้อ ๑๑ กรณีผู้รับใบสำคัญการขึ้นทะเบียนถึงแก่ความตายหากทายาทประสงค์จะขอรับความช่วยเหลือหรือขอรับการสนับสนุนต่อไป ให้ทายาทแจ้งเป็นหนังสือพร้อมกับเอกสารและหลักฐานตามแบบที่อธิบดีกำหนดโดยประกาศในราชกิจจานุเบกษาต่อนายทะเบียนทราบภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ผู้รับใบสำคัญการขึ้นทะเบียนถึงแก่ความตายหากไม่แจ้งภายในระยะเวลาดังกล่าว ให้ถือว่าใบสำคัญการขึ้นทะเบียนสิ้นผลหมวด ๓การเพิกถอนการขึ้นทะเบียน ข้อ ๑๒ กรณีผู้รับใบสำคัญการขึ้นทะเบียนไม่ประสงค์จะดำเนินการตามที่ได้รับใบสำคัญการขึ้นทะเบียนให้ผู้รับใบสำคัญการขึ้นทะเบียนแจ้งต่อนายทะเบียนทราบ และให้นายทะเบียนดำเนินการเพิกถอนใบสำคัญการขึ้นทะเบียนข้อ ๑๓ นายทะเบียนมีอำนาจสั่งเพิกถอนใบสำคัญการขึ้นทะเบียนในกรณีที่พบเหตุหนึ่งเหตุใดดังต่อไปนี้(๑) ปรากฏในภายหลังว่าผู้รับใบสำคัญการขึ้นทะเบียนไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์อย่างหนึ่งอย่างใดตามข้อ๕(๒) ผู้รับใบสำคัญการขึ้นทะเบียนฝ่าฝืนหรือไม่ดำเนินการให้เป็นไปตามข้อ ๑๐(๓) ผู้รับใบสำคัญการขึ้นทะเบียนถึงแก่กรรม และทายาทไม่ประสงค์จะขอขึ้นทะเบียนที่ดินดังกล่าวต่อไปตามข้อ๑๑ข้อ ๑๔ ก่อนที่จะสั่งเพิกถอนใบสำคัญการขึ้นทะเบียนตามข้อ๑๓ ให้นายทะเบียนตรวจสอบข้อเท็จจริงและแจ้งเป็นหนังสือให้ผู้รับใบสำคัญการขึ้นทะเบียนหรือทายาทแล้วแต่กรณี ทราบเพื่อยื่นคำชี้แจงภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับหนังสือแจ้งดังกล่าวในการตรวจสอบข้อเท็จจริงตามวรรคหนึ่งนายทะเบียนอาจจะให้บุคคลที่เกี่ยวข้องชี้แจงหรือนำพยานหลักฐานมาแสดงเพื่อประกอบการพิจารณาก็ได้ข้อ ๑๕ เมื่อนายทะเบียนได้ทำการตรวจสอบข้อเท็จจริงแล้วเห็นว่ามีเหตุสมควรเพิกถอนใบสำคัญการขึ้นทะเบียน ให้นายทะเบียนสั่งเพิกถอนใบสำคัญการขึ้นทะเบียนนั้นได้และให้มีหนังสือแจ้งคำสั่งดังกล่าวโดยทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ พร้อมด้วยเหตุผลให้ผู้รับใบสำคัญการขึ้นทะเบียนทราบภายในสามสิบวันนับแต่วันที่มีคำสั่งเพิกถอนใบสำคัญการขึ้นทะเบียนดังกล่าวข้อ ๑๖ เมื่อนายทะเบียนจังหวัดเพิกถอนใบสำคัญการขึ้นทะเบียนแล้วให้นายทะเบียนจังหวัดแจ้งการเพิกถอนดังกล่าวพร้อมสำเนาที่แสดงการเพิกถอนใบสำคัญการขึ้นทะเบียนจัดส่งไปยังนายทะเบียนกลางเพื่อรวบรวมจัดเก็บในสารบบและให้นายทะเบียนกลางรายงานการเพิกถอนใบสำคัญการขึ้นทะเบียนทั้งกรณีที่นายทะเบียนจังหวัดและนายทะเบียนกลางเป็นผู้เพิกถอนต่อคณะกรรมการทุกหกเดือนให้ไว้ ณ วันที่ ๒๙ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๑ปิยะสกล สกลสัตยาทรรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขหมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ โดยที่มาตรา ๖๔ แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยพ.ศ. ๒๕๔๒ บัญญัติให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองที่ดินที่เป็นถิ่นกำเนิดของสมุนไพรหรือที่ดินที่จะใช้ปลูกสมุนไพรมีสิทธินำที่ดินนั้นไปขอขึ้นทะเบียนต่อนายทะเบียนเพื่อขอรับความช่วยเหลือหรือขอรับการสนับสนุนได้ต้องเป็นไปตามที่กำหนดในกฎกระทรวงเพื่อสนับสนุนให้เอกชนมีส่วนร่วมในการคุ้มครอง ส่งเสริม และพัฒนาสมุนไพร สมควรกำหนดหลักเกณฑ์วิธีการ และเงื่อนไขในการขอขึ้นทะเบียน การออกใบสำคัญการขึ้นทะเบียน และการเพิกถอนการขึ้นทะเบียนที่ดินที่เป็นถิ่นกำเนิดของสมุนไพรหรือที่จะใช้ปลูกสมุนไพร จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้ปุณิกา/จัดทำ๒๘ สิงหาคม ๒๕๖๑[๑]ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๓๕/ตอนที่๓๕ ก/หน้า ๙/๑๘ พฤษภาคม๒๕๖๑