คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 172/2540หลักกฎหมาย: การจดทะเบียนภารจำยอมในที่ดินของโจทก์ระบุไว้ชัดแจ้งว่าเป็นภารจำยอมเรื่องทางเดินทั้งแปลงการวางท่อระบายน้ำระบบประปาไฟฟ้าและระบบสาธารณูปโภคอื่นการที่จำเลยทั้งสี่จ้างรถบรรทุกดินเข้ามาถมที่ดินของจำเลยทั้งสี่ซึ่งมีจำนวนหลายไร่ถือได้ว่าเป็นการใช้ทางภารจำยอมเกินควรกว่าปกติย่อมทำให้เกิดภาระเพิ่มขึ้นแก่ภารยทรัพย์จำเลยทั้งสี่ซึ่งเป็นเจ้าของสามยทรัพย์ไม่มีสิทธิที่จะทำได้การที่โจทก์นำหลักปักกีดขวางมิให้รถบรรทุกดินแล่นผ่านที่ภารยทรัพย์เข้าไปถมที่ดินของจำเลยทั้งสี่จึงไม่เป็นการละเมิดต่อจำเลยทั้งสี่โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าของที่ดินโฉนดเลขที่ 1901, 67421 และ 131867 ได้จดทะเบียนตกเป็นภารจำยอมเรื่องทางเดิน ทางระบายน้ำ ประปา ไฟฟ้า โทรศัพท์และสาธารณูปโภคอื่น ๆ ของที่ดินโฉนดเลขที่ 160024 ของจำเลยทั้งสี่ซึ่งอยู่ติดกันเมื่อประมาณเดือนธันวาคม 2533 ถึงเดือนมกราคม 2534 จำเลยทั้งสี่ได้ว่าจ้างให้รถบรรทุกดินเข้าไปถมที่ดินโฉนดเลขที่ 160025 ของจำเลยทั้งสี่ซึ่งเป็นที่ดินติดต่อกับที่ดินโฉนดเลขที่ 160024เป็นเหตุให้ถนนของโจทก์ได้รับความเสียหาย ขอให้บังคับจำเลยทั้งสี่ร่วมกันชำระเงินค่าเสียหายจำนวน 100,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์และห้ามจำเลยทั้งสี่ใช้ภารจำยอมที่ดินโฉนดเลขที่ 1901, 67421และ 131867 ในโฉนดที่ดินเลขที่ 160025จำเลยทั้งสี่ให้การและฟ้องแย้งว่า จำเลยทั้งสี่ไม่ได้ทำละเมิดต่อโจทก์ เพราะผู้รับจ้างบรรทุกดินเข้าถมในที่ดินโฉนดเลขที่ 160024 ส่วนการถมดินในที่ดินโฉนดเลขที่ 160025 ผู้รับจ้างได้ใช้เส้นทางอื่นโดยมิได้ผ่านที่ดินของโจทก์ ถนนของโจทก์เสียหายตามสภาพเดิมอยู่แล้ว ค่าเสียหายในการซ่อมแซมถนนไม่เกิน 5,000 บาทโจทก์ได้รับค่าตอบแทนจากนางนันทา ธรรมโชโตเจ้าของเดิมผู้มีกรรมสิทธิ์ในที่ดินโฉนดเลขที่ 160025 แล้ว เมื่อเดือนธันวาคม2533 โจทก์นำหลักไปปักกีดขวางทางเข้าออกที่ดินโฉนดเลขที่ 160024ของจำเลยทั้งสี่ เป็นเหตุให้จำเลยทั้งสี่ได้รับความเสียหายไม่สามารถเข้าไปทำประโยชน์ในที่ดินได้ ขอให้ยกฟ้องและบังคับให้โจทก์ชำระเงินค่าเสียหายจำนวน 75,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันยื่นคำให้การและฟ้องแย้งจนกว่าจะชำระเสร็จแก่จำเลยทั้งสี่โจทก์ให้การและแก้ไขคำให้การแก้ฟ้องแย้งว่า ผู้รับจ้างของจำเลยทั้งสี่ได้นำรถบรรทุกดินเข้าไปถมในที่ดินโฉนดเลขที่ 160025โดยใช้เส้นทางของโจทก์ซึ่งเป็นที่ดินโฉนดเลขที่ 1901, 67421 และ131867 โจทก์ไม่เคยรับค่าตอบแทนจากจำเลยทั้งสี่หรือผู้ใดทั้งสิ้นที่โจทก์นำหลักไปปักกีดขวางทางเข้าออกนั้นเป็นการปิดกั้นขวางที่ดินโฉนดเลขที่ 160025 ความเสียหายของจำเลยทั้งสี่จำนวน75,000 บาท นั้นสูงเกินไป ขอให้ยกฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสี่ร่วมกันชำระเงินจำนวน10,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับวันฟ้อง(วันที่ 7 มิถุนายน 2534) จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ และห้ามจำเลยทั้งสี่ใช้ภารจำยอมที่ดินโฉนดเลขที่ 1901, 67421 และ 131867เพื่อที่ดินโฉนดเลขที่ 160025 ตำบลบางจาก อำเภอพระโขนงกรุงเทพมหานคร ให้ยกฟ้องแย้งจำเลย ทั้ง สี่ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนจำเลย ทั้ง สี่ ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้ทุนทรัพย์ที่พิพาทกันในชั้นฎีกาไม่เกินสองแสนบาทต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 248 วรรคหนึ่ง จำเลยทั้งสี่ฎีกาศาลฎีกาสั่งรับฎีกาของจำเลยทั้งสี่เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายว่าการที่โจทก์นำหลักปักกีดขวางทางเข้าออกที่ดินโฉนดเลขที่ 160024 ซึ่งเป็นสามยทรัพย์เป็นการละเมิดหรือไม่ และการเปลี่ยนแปลงในภารยทรัพย์หรือสามยทรัพย์ ทำให้เกิดภาระเพิ่มขึ้นแก่ภารยทรัพย์หรือไม่ในการวินิจฉัยข้อกฎหมายดังกล่าว ศาลฎีกาจำต้องถือข้อเท็จจริงตามที่ศาลอุทธรณ์ได้วินิจฉัยจากพยานหลักฐานในสำนวนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 238 ประกอบด้วยมาตรา 247 ซึ่งศาลอุทธรณ์ฟังข้อเท็จจริงมาว่า โจทก์เป็นเจ้าของที่ดินโฉนดเลขที่ 1901,67421 และ 13867 จำเลยทั้งสี่เป็นเจ้าของที่ดินโฉนดเลขที่ 160024และ 160025 ที่ดินของโจทก์และจำเลยทั้งสี่อยู่ติดกันได้มีการจดทะเบียนที่ดินของโจทก์ทั้ง 3 แปลง ดังกล่าวเป็นภารจำยอมเพื่อที่ดินโฉนดเลขที่ 160024 โดยระบุว่าเป็นภารจำยอมเรื่องทางเดินทั้งแปลง การวางท่อระบายน้ำ ระบบประปา ไฟฟ้าและระบบสาธารณูปโภคอื่น ๆ จำเลยทั้งสี่ได้จ้างรถบรรทุกดินแล่นผ่านเข้าไปในที่ดินภารยทรัพย์เพื่อเข้าไปถมดินในที่ดินสามยทรัพย์โจทก์นำหลักไปปักขวางทางเข้าออกที่ดินสามยทรัพย์เพื่อกั้นมิให้รถบรรทุกดินแล่นผ่านเข้าไปถมที่ดินได้ เห็นว่าการจดทะเบียนภารจำยอมในที่ดินของโจทก์ดังกล่าวได้ระบุไว้ชัดแจ้งว่าเป็นภารจำยอมเรื่องทางเดินทั้งแปลง การวางท่อระบายน้ำ ระบบประปา ไฟฟ้า และระบบสาธารณูปโภคอื่น การที่จำเลยทั้งสี่จ้างรถบรรทุกดินเข้าถมที่ดินของจำเลยทั้งสี่ซึ่งมีจำนวนหลายไร่ ถือได้ว่าเป็นการใช้ทางภารจำยอมเกินควรกว่าปกติ ย่อมทำให้เกิดภาระเพิ่มขึ้นแก่ภารยทรัพย์จำเลยทั้งสี่ซึ่งเป็นเจ้าของสามยทรัพย์ไม่มีสิทธิที่จะทำได้การที่โจทก์นำหลักปักกีดขวางมิให้รถบรรทุกดินแล่นผ่านที่ภารยทรัพย์เข้าไปถมที่ดินของจำเลยทั้งสี่จึงไม่เป็นการละเมิดต่อจำเลยทั้งสี่ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยมานั้นชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยทั้งสี่ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 172/2540นาง ทองอยู่ โชติวัธนกุลโจทก์นาย ชัยพร เอี่ยมยิ่งพานิช กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 1388การจดทะเบียนภารจำยอมในที่ดินของโจทก์ระบุไว้ชัดแจ้งว่าเป็นภารจำยอมเรื่องทางเดินทั้งแปลงการวางท่อระบายน้ำระบบประปาไฟฟ้าและระบบสาธารณูปโภคอื่นการที่จำเลยทั้งสี่จ้างรถบรรทุกดินเข้ามาถมที่ดินของจำเลยทั้งสี่ซึ่งมีจำนวนหลายไร่ถือได้ว่าเป็นการใช้ทางภารจำยอมเกินควรกว่าปกติย่อมทำให้เกิดภาระเพิ่มขึ้นแก่ภารยทรัพย์จำเลยทั้งสี่ซึ่งเป็นเจ้าของสามยทรัพย์ไม่มีสิทธิที่จะทำได้การที่โจทก์นำหลักปักกีดขวางมิให้รถบรรทุกดินแล่นผ่านที่ภารยทรัพย์เข้าไปถมที่ดินของจำเลยทั้งสี่จึงไม่เป็นการละเมิดต่อจำเลยทั้งสี่โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าของที่ดินโฉนดเลขที่ 1901, 67421 และ 131867 ได้จดทะเบียนตกเป็นภารจำยอมเรื่องทางเดิน ทางระบายน้ำ ประปา ไฟฟ้า โทรศัพท์และสาธารณูปโภคอื่น ๆ ของที่ดินโฉนดเลขที่ 160024 ของจำเลยทั้งสี่ซึ่งอยู่ติดกันเมื่อประมาณเดือนธันวาคม 2533 ถึงเดือนมกราคม 2534 จำเลยทั้งสี่ได้ว่าจ้างให้รถบรรทุกดินเข้าไปถมที่ดินโฉนดเลขที่ 160025 ของจำเลยทั้งสี่ซึ่งเป็นที่ดินติดต่อกับที่ดินโฉนดเลขที่ 160024เป็นเหตุให้ถนนของโจทก์ได้รับความเสียหาย ขอให้บังคับจำเลยทั้งสี่ร่วมกันชำระเงินค่าเสียหายจำนวน 100,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์และห้ามจำเลยทั้งสี่ใช้ภารจำยอมที่ดินโฉนดเลขที่ 1901, 67421และ 131867 ในโฉนดที่ดินเลขที่ 160025จำเลยทั้งสี่ให้การและฟ้องแย้งว่า จำเลยทั้งสี่ไม่ได้ทำละเมิดต่อโจทก์ เพราะผู้รับจ้างบรรทุกดินเข้าถมในที่ดินโฉนดเลขที่ 160024 ส่วนการถมดินในที่ดินโฉนดเลขที่ 160025 ผู้รับจ้างได้ใช้เส้นทางอื่นโดยมิได้ผ่านที่ดินของโจทก์ ถนนของโจทก์เสียหายตามสภาพเดิมอยู่แล้ว ค่าเสียหายในการซ่อมแซมถนนไม่เกิน 5,000 บาทโจทก์ได้รับค่าตอบแทนจากนางนันทา ธรรมโชโตเจ้าของเดิมผู้มีกรรมสิทธิ์ในที่ดินโฉนดเลขที่ 160025 แล้ว เมื่อเดือนธันวาคม2533 โจทก์นำหลักไปปักกีดขวางทางเข้าออกที่ดินโฉนดเลขที่ 160024ของจำเลยทั้งสี่ เป็นเหตุให้จำเลยทั้งสี่ได้รับความเสียหายไม่สามารถเข้าไปทำประโยชน์ในที่ดินได้ ขอให้ยกฟ้องและบังคับให้โจทก์ชำระเงินค่าเสียหายจำนวน 75,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันยื่นคำให้การและฟ้องแย้งจนกว่าจะชำระเสร็จแก่จำเลยทั้งสี่โจทก์ให้การและแก้ไขคำให้การแก้ฟ้องแย้งว่า ผู้รับจ้างของจำเลยทั้งสี่ได้นำรถบรรทุกดินเข้าไปถมในที่ดินโฉนดเลขที่ 160025โดยใช้เส้นทางของโจทก์ซึ่งเป็นที่ดินโฉนดเลขที่ 1901, 67421 และ131867 โจทก์ไม่เคยรับค่าตอบแทนจากจำเลยทั้งสี่หรือผู้ใดทั้งสิ้นที่โจทก์นำหลักไปปักกีดขวางทางเข้าออกนั้นเป็นการปิดกั้นขวางที่ดินโฉนดเลขที่ 160025 ความเสียหายของจำเลยทั้งสี่จำนวน75,000 บาท นั้นสูงเกินไป ขอให้ยกฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสี่ร่วมกันชำระเงินจำนวน10,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับวันฟ้อง(วันที่ 7 มิถุนายน 2534) จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ และห้ามจำเลยทั้งสี่ใช้ภารจำยอมที่ดินโฉนดเลขที่ 1901, 67421 และ 131867เพื่อที่ดินโฉนดเลขที่ 160025 ตำบลบางจาก อำเภอพระโขนงกรุงเทพมหานคร ให้ยกฟ้องแย้งจำเลย ทั้ง สี่ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนจำเลย ทั้ง สี่ ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้ทุนทรัพย์ที่พิพาทกันในชั้นฎีกาไม่เกินสองแสนบาทต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 248 วรรคหนึ่ง จำเลยทั้งสี่ฎีกาศาลฎีกาสั่งรับฎีกาของจำเลยทั้งสี่เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายว่าการที่โจทก์นำหลักปักกีดขวางทางเข้าออกที่ดินโฉนดเลขที่ 160024 ซึ่งเป็นสามยทรัพย์เป็นการละเมิดหรือไม่ และการเปลี่ยนแปลงในภารยทรัพย์หรือสามยทรัพย์ ทำให้เกิดภาระเพิ่มขึ้นแก่ภารยทรัพย์หรือไม่ในการวินิจฉัยข้อกฎหมายดังกล่าว ศาลฎีกาจำต้องถือข้อเท็จจริงตามที่ศาลอุทธรณ์ได้วินิจฉัยจากพยานหลักฐานในสำนวนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 238 ประกอบด้วยมาตรา 247 ซึ่งศาลอุทธรณ์ฟังข้อเท็จจริงมาว่า โจทก์เป็นเจ้าของที่ดินโฉนดเลขที่ 1901,67421 และ 13867 จำเลยทั้งสี่เป็นเจ้าของที่ดินโฉนดเลขที่ 160024และ 160025 ที่ดินของโจทก์และจำเลยทั้งสี่อยู่ติดกันได้มีการจดทะเบียนที่ดินของโจทก์ทั้ง 3 แปลง ดังกล่าวเป็นภารจำยอมเพื่อที่ดินโฉนดเลขที่ 160024 โดยระบุว่าเป็นภารจำยอมเรื่องทางเดินทั้งแปลง การวางท่อระบายน้ำ ระบบประปา ไฟฟ้าและระบบสาธารณูปโภคอื่น ๆ จำเลยทั้งสี่ได้จ้างรถบรรทุกดินแล่นผ่านเข้าไปในที่ดินภารยทรัพย์เพื่อเข้าไปถมดินในที่ดินสามยทรัพย์โจทก์นำหลักไปปักขวางทางเข้าออกที่ดินสามยทรัพย์เพื่อกั้นมิให้รถบรรทุกดินแล่นผ่านเข้าไปถมที่ดินได้ เห็นว่าการจดทะเบียนภารจำยอมในที่ดินของโจทก์ดังกล่าวได้ระบุไว้ชัดแจ้งว่าเป็นภารจำยอมเรื่องทางเดินทั้งแปลง การวางท่อระบายน้ำ ระบบประปา ไฟฟ้า และระบบสาธารณูปโภคอื่น การที่จำเลยทั้งสี่จ้างรถบรรทุกดินเข้าถมที่ดินของจำเลยทั้งสี่ซึ่งมีจำนวนหลายไร่ ถือได้ว่าเป็นการใช้ทางภารจำยอมเกินควรกว่าปกติ ย่อมทำให้เกิดภาระเพิ่มขึ้นแก่ภารยทรัพย์จำเลยทั้งสี่ซึ่งเป็นเจ้าของสามยทรัพย์ไม่มีสิทธิที่จะทำได้การที่โจทก์นำหลักปักกีดขวางมิให้รถบรรทุกดินแล่นผ่านที่ภารยทรัพย์เข้าไปถมที่ดินของจำเลยทั้งสี่จึงไม่เป็นการละเมิดต่อจำเลยทั้งสี่ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยมานั้นชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยทั้งสี่ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ไพโรจน์ คำอ่อน-สมภพ โชติกวณิชย์-สมพงษ์ สนธิเณร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. โดยหลักภารจำยอมเป็นทรัพย์สิทธิ ที่จำกัดตัดทอนกรรมสิทธิ์ทำให้เจ้าของภารยทรัพย์ จำต้องรับกรรมบางอย่าง หรือต้องงดเว้นการใช้สิทธิบางอย่างเท่านั้น แต่มิใช่จะเพิกถอนลบอำนาจกรรมสิทธิ์เสียทั้งหมดทีเดียว ไม่เหมือนสิทธิเก็บกินที่ให้ผู้ทรงสิทธิได้ใช้ถือเอาประโยชน์ได้ตามขอบเขตแห่งสิทธิโดยอำเภอใจไม่จำกัด 2. จากหลักดังกล่าว กฎหมายจึงได้วางหลักไว้ว่า ภารจำยอมมีอยู่ด้วยกรรมหรือยกเว้นอย่างใด ก็จะใช้หรือได้ประโยชน์จำกัดเฉพาะแต่ในกรรมหรือการยกเว้นอย่างนั้นเท่านั้น จะขยายออกให้มากขึ้นกว่านั้นไม่ได้ ด้วยหลักที่กล่าวนี้ จึงเป็นที่มาของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1388 และ 1389 โดยมาตรา 1388 เป็นเรื่องที่ภาระจะเพิ่มขึ้นด้วยการที่เจ้าของสามยทรัพย์ทำการเปลี่ยนแปลงในภารยทรัพย์ หรือสามยทรัพย์ ส่วนมาตรา 1389 เป็นเรื่องที่ภาระจะเพิ่มขึ้น ด้วยการที่ความต้องการแห่งเจ้าของสามยทรัพย์ได้เปลี่ยนแปลงไป โดยมิได้ทำการเปลี่ยนแปลงในภารยทรัพย์หรือสามยทรัพย์ประการใด 3. กรณีตามคำพิพากษาศาลฎีกานี้ เป็นเรื่องภารจำยอมที่เกิดขึ้นโดยนิติกรรมเจ้าของสามยทรัพย์จะเพิ่มภาระของภารยทรัพย์จากทางเดินเป็นทางรถบรรทุก ดังนั้นประเด็นสำคัญแห่งคดี คือ "กรณีอย่างไรเป็นการเพิ่มภาระแก่ภารยทรัพย์" จึงไม่พ้นหลักที่จะต้องวินิจฉัยตามหลักวินิจฉัยตามหลักนิติกรรมสัญญาโดยทั่วไปตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 171 และประกอบด้วยพฤติการณ์ ความสัมพันธ์ระหว่างสามยทรัพย์ และภารยทรัพย์เป็นกรณีไปซึ่งรูปคดีนี้จำเลยเสียเปรียบจากสัญญาที่จดทะเบียนภารจำยอม กำหนดว่าเป็นเพียงทางเดินและข้อเท็จจริงทั้งศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์เห็นตรงกันว่าสภาพของทางภารจำยอมการใช้รถขนดิน ผ่านทางภารจำยอม เป็นการเพิ่มภาระแก่ภารยทรัพย์ จำเลยจึงแพ้คดี อนึ่ง ถ้าข้อเท็จจริงเปลี่ยนแปลงไป เช่น ถึงแม้จะจดทะเบียนภารจำยอมว่าเป็นทางเดินแต่ถ้าได้ใช้เป็นทางที่รถบรรทุกใช้เป็นทางสัญจรตามปกติในทางซึ่งกว้างยาวเท่าเดิม ในกรณีดังกล่าวกลับไม่เป็นการเพิ่มภาระในภารยทรัพย์ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2569/2523) 4. กรณีตัวอย่างตามมาตรา 1389 เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1449/2518 ภารจำยอมเป็นทางเดินกว้าง1.25 เมตร ไม่มีสภาพเป็นทางรถยนต์เข้าออก โจทก์เจ้าของที่ดินตอนในไม่มีสิทธิให้จำเลยเจ้าของภารยทรัพย์เปิดเป็นทางรถยนต์กว้าง3 เมตร คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 865/2523 การที่โจทก์จะใช้รถยนต์ผ่านเข้าออกในทางภารจำยอมซึ่งเจ้าของภารยทรัพย์มีเจตนาโดยชัดแจ้งที่จะให้ใช้ทางนี้เป็นทางเดินเท้าและโจทก์ผู้เป็นเจ้าของสามยทรัพย์ก็รู้เจตนาดังกล่าวดีอยู่แล้วนั้นย่อมเป็นการทำให้เกิดภาระเพิ่มขึ้นแก่ภารยทรัพย์ โจทก์ไม่มีสิทธิที่จะทำได้ พิสิษฐ เดชไชยยาศักดิ์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าของที่ดินโฉนดเลขที่ 1901, 67421 และ 131867 ได้จดทะเบียนตกเป็นภารจำยอมเรื่องทางเดิน ทางระบายน้ำ ประปา ไฟฟ้า โทรศัพท์และสาธารณูปโภคอื่น ๆ ของที่ดินโฉนดเลขที่ 160024 ของจำเลยทั้งสี่ซึ่งอยู่ติดกันเมื่อประมาณเดือนธันวาคม 2533 ถึงเดือนมกราคม 2534 จำเลยทั้งสี่ได้ว่าจ้างให้รถบรรทุกดินเข้าไปถมที่ดินโฉนดเลขที่ 160025 ของจำเลยทั้งสี่ซึ่งเป็นที่ดินติดต่อกับที่ดินโฉนดเลขที่ 160024เป็นเหตุให้ถนนของโจทก์ได้รับความเสียหาย ขอให้บังคับจำเลยทั้งสี่ร่วมกันชำระเงินค่าเสียหายจำนวน 100,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์และห้ามจำเลยทั้งสี่ใช้ภารจำยอมที่ดินโฉนดเลขที่ 1901, 67421และ 131867 ในโฉนดที่ดินเลขที่ 160025จำเลยทั้งสี่ให้การและฟ้องแย้งว่า จำเลยทั้งสี่ไม่ได้ทำละเมิดต่อโจทก์ เพราะผู้รับจ้างบรรทุกดินเข้าถมในที่ดินโฉนดเลขที่ 160024 ส่วนการถมดินในที่ดินโฉนดเลขที่ 160025 ผู้รับจ้างได้ใช้เส้นทางอื่นโดยมิได้ผ่านที่ดินของโจทก์ ถนนของโจทก์เสียหายตามสภาพเดิมอยู่แล้ว ค่าเสียหายในการซ่อมแซมถนนไม่เกิน 5,000 บาทโจทก์ได้รับค่าตอบแทนจากนางนันทา ธรรมโชโตเจ้าของเดิมผู้มีกรรมสิทธิ์ในที่ดินโฉนดเลขที่ 160025 แล้ว เมื่อเดือนธันวาคม2533 โจทก์นำหลักไปปักกีดขวางทางเข้าออกที่ดินโฉนดเลขที่ 160024ของจำเลยทั้งสี่ เป็นเหตุให้จำเลยทั้งสี่ได้รับความเสียหายไม่สามารถเข้าไปทำประโยชน์ในที่ดินได้ ขอให้ยกฟ้องและบังคับให้โจทก์ชำระเงินค่าเสียหายจำนวน 75,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันยื่นคำให้การและฟ้องแย้งจนกว่าจะชำระเสร็จแก่จำเลยทั้งสี่โจทก์ให้การและแก้ไขคำให้การแก้ฟ้องแย้งว่า ผู้รับจ้างของจำเลยทั้งสี่ได้นำรถบรรทุกดินเข้าไปถมในที่ดินโฉนดเลขที่ 160025โดยใช้เส้นทางของโจทก์ซึ่งเป็นที่ดินโฉนดเลขที่ 1901, 67421 และ131867 โจทก์ไม่เคยรับค่าตอบแทนจากจำเลยทั้งสี่หรือผู้ใดทั้งสิ้นที่โจทก์นำหลักไปปักกีดขวางทางเข้าออกนั้นเป็นการปิดกั้นขวางที่ดินโฉนดเลขที่ 160025 ความเสียหายของจำเลยทั้งสี่จำนวน75,000 บาท นั้นสูงเกินไป ขอให้ยกฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสี่ร่วมกันชำระเงินจำนวน10,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับวันฟ้อง(วันที่ 7 มิถุนายน 2534) จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ และห้ามจำเลยทั้งสี่ใช้ภารจำยอมที่ดินโฉนดเลขที่ 1901, 67421 และ 131867เพื่อที่ดินโฉนดเลขที่ 160025 ตำบลบางจาก อำเภอพระโขนงกรุงเทพมหานคร ให้ยกฟ้องแย้งจำเลย ทั้ง สี่ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนจำเลย ทั้ง สี่ ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้ทุนทรัพย์ที่พิพาทกันในชั้นฎีกาไม่เกินสองแสนบาทต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 248 วรรคหนึ่ง จำเลยทั้งสี่ฎีกาศาลฎีกาสั่งรับฎีกาของจำเลยทั้งสี่เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายว่าการที่โจทก์นำหลักปักกีดขวางทางเข้าออกที่ดินโฉนดเลขที่ 160024 ซึ่งเป็นสามยทรัพย์เป็นการละเมิดหรือไม่ และการเปลี่ยนแปลงในภารยทรัพย์หรือสามยทรัพย์ ทำให้เกิดภาระเพิ่มขึ้นแก่ภารยทรัพย์หรือไม่ในการวินิจฉัยข้อกฎหมายดังกล่าว ศาลฎีกาจำต้องถือข้อเท็จจริงตามที่ศาลอุทธรณ์ได้วินิจฉัยจากพยานหลักฐานในสำนวนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 238 ประกอบด้วยมาตรา 247 ซึ่งศาลอุทธรณ์ฟังข้อเท็จจริงมาว่า โจทก์เป็นเจ้าของที่ดินโฉนดเลขที่ 1901,67421 และ 13867 จำเลยทั้งสี่เป็นเจ้าของที่ดินโฉนดเลขที่ 160024และ 160025 ที่ดินของโจทก์และจำเลยทั้งสี่อยู่ติดกันได้มีการจดทะเบียนที่ดินของโจทก์ทั้ง 3 แปลง ดังกล่าวเป็นภารจำยอมเพื่อที่ดินโฉนดเลขที่ 160024 โดยระบุว่าเป็นภารจำยอมเรื่องทางเดินทั้งแปลง การวางท่อระบายน้ำ ระบบประปา ไฟฟ้าและระบบสาธารณูปโภคอื่น ๆ จำเลยทั้งสี่ได้จ้างรถบรรทุกดินแล่นผ่านเข้าไปในที่ดินภารยทรัพย์เพื่อเข้าไปถมดินในที่ดินสามยทรัพย์โจทก์นำหลักไปปักขวางทางเข้าออกที่ดินสามยทรัพย์เพื่อกั้นมิให้รถบรรทุกดินแล่นผ่านเข้าไปถมที่ดินได้ เห็นว่าการจดทะเบียนภารจำยอมในที่ดินของโจทก์ดังกล่าวได้ระบุไว้ชัดแจ้งว่าเป็นภารจำยอมเรื่องทางเดินทั้งแปลง การวางท่อระบายน้ำ ระบบประปา ไฟฟ้า และระบบสาธารณูปโภคอื่น การที่จำเลยทั้งสี่จ้างรถบรรทุกดินเข้าถมที่ดินของจำเลยทั้งสี่ซึ่งมีจำนวนหลายไร่ ถือได้ว่าเป็นการใช้ทางภารจำยอมเกินควรกว่าปกติ ย่อมทำให้เกิดภาระเพิ่มขึ้นแก่ภารยทรัพย์จำเลยทั้งสี่ซึ่งเป็นเจ้าของสามยทรัพย์ไม่มีสิทธิที่จะทำได้การที่โจทก์นำหลักปักกีดขวางมิให้รถบรรทุกดินแล่นผ่านที่ภารยทรัพย์เข้าไปถมที่ดินของจำเลยทั้งสี่จึงไม่เป็นการละเมิดต่อจำเลยทั้งสี่ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยมานั้นชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยทั้งสี่ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 172/2540นาง ทองอยู่ โชติวัธนกุลโจทก์นาย ชัยพร เอี่ยมยิ่งพานิช กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 1388การจดทะเบียนภารจำยอมในที่ดินของโจทก์ระบุไว้ชัดแจ้งว่าเป็นภารจำยอมเรื่องทางเดินทั้งแปลงการวางท่อระบายน้ำระบบประปาไฟฟ้าและระบบสาธารณูปโภคอื่นการที่จำเลยทั้งสี่จ้างรถบรรทุกดินเข้ามาถมที่ดินของจำเลยทั้งสี่ซึ่งมีจำนวนหลายไร่ถือได้ว่าเป็นการใช้ทางภารจำยอมเกินควรกว่าปกติย่อมทำให้เกิดภาระเพิ่มขึ้นแก่ภารยทรัพย์จำเลยทั้งสี่ซึ่งเป็นเจ้าของสามยทรัพย์ไม่มีสิทธิที่จะทำได้การที่โจทก์นำหลักปักกีดขวางมิให้รถบรรทุกดินแล่นผ่านที่ภารยทรัพย์เข้าไปถมที่ดินของจำเลยทั้งสี่จึงไม่เป็นการละเมิดต่อจำเลยทั้งสี่โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าของที่ดินโฉนดเลขที่ 1901, 67421 และ 131867 ได้จดทะเบียนตกเป็นภารจำยอมเรื่องทางเดิน ทางระบายน้ำ ประปา ไฟฟ้า โทรศัพท์และสาธารณูปโภคอื่น ๆ ของที่ดินโฉนดเลขที่ 160024 ของจำเลยทั้งสี่ซึ่งอยู่ติดกันเมื่อประมาณเดือนธันวาคม 2533 ถึงเดือนมกราคม 2534 จำเลยทั้งสี่ได้ว่าจ้างให้รถบรรทุกดินเข้าไปถมที่ดินโฉนดเลขที่ 160025 ของจำเลยทั้งสี่ซึ่งเป็นที่ดินติดต่อกับที่ดินโฉนดเลขที่ 160024เป็นเหตุให้ถนนของโจทก์ได้รับความเสียหาย ขอให้บังคับจำเลยทั้งสี่ร่วมกันชำระเงินค่าเสียหายจำนวน 100,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์และห้ามจำเลยทั้งสี่ใช้ภารจำยอมที่ดินโฉนดเลขที่ 1901, 67421และ 131867 ในโฉนดที่ดินเลขที่ 160025จำเลยทั้งสี่ให้การและฟ้องแย้งว่า จำเลยทั้งสี่ไม่ได้ทำละเมิดต่อโจทก์ เพราะผู้รับจ้างบรรทุกดินเข้าถมในที่ดินโฉนดเลขที่ 160024 ส่วนการถมดินในที่ดินโฉนดเลขที่ 160025 ผู้รับจ้างได้ใช้เส้นทางอื่นโดยมิได้ผ่านที่ดินของโจทก์ ถนนของโจทก์เสียหายตามสภาพเดิมอยู่แล้ว ค่าเสียหายในการซ่อมแซมถนนไม่เกิน 5,000 บาทโจทก์ได้รับค่าตอบแทนจากนางนันทา ธรรมโชโตเจ้าของเดิมผู้มีกรรมสิทธิ์ในที่ดินโฉนดเลขที่ 160025 แล้ว เมื่อเดือนธันวาคม2533 โจทก์นำหลักไปปักกีดขวางทางเข้าออกที่ดินโฉนดเลขที่ 160024ของจำเลยทั้งสี่ เป็นเหตุให้จำเลยทั้งสี่ได้รับความเสียหายไม่สามารถเข้าไปทำประโยชน์ในที่ดินได้ ขอให้ยกฟ้องและบังคับให้โจทก์ชำระเงินค่าเสียหายจำนวน 75,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันยื่นคำให้การและฟ้องแย้งจนกว่าจะชำระเสร็จแก่จำเลยทั้งสี่โจทก์ให้การและแก้ไขคำให้การแก้ฟ้องแย้งว่า ผู้รับจ้างของจำเลยทั้งสี่ได้นำรถบรรทุกดินเข้าไปถมในที่ดินโฉนดเลขที่ 160025โดยใช้เส้นทางของโจทก์ซึ่งเป็นที่ดินโฉนดเลขที่ 1901, 67421 และ131867 โจทก์ไม่เคยรับค่าตอบแทนจากจำเลยทั้งสี่หรือผู้ใดทั้งสิ้นที่โจทก์นำหลักไปปักกีดขวางทางเข้าออกนั้นเป็นการปิดกั้นขวางที่ดินโฉนดเลขที่ 160025 ความเสียหายของจำเลยทั้งสี่จำนวน75,000 บาท นั้นสูงเกินไป ขอให้ยกฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสี่ร่วมกันชำระเงินจำนวน10,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับวันฟ้อง(วันที่ 7 มิถุนายน 2534) จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ และห้ามจำเลยทั้งสี่ใช้ภารจำยอมที่ดินโฉนดเลขที่ 1901, 67421 และ 131867เพื่อที่ดินโฉนดเลขที่ 160025 ตำบลบางจาก อำเภอพระโขนงกรุงเทพมหานคร ให้ยกฟ้องแย้งจำเลย ทั้ง สี่ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนจำเลย ทั้ง สี่ ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้ทุนทรัพย์ที่พิพาทกันในชั้นฎีกาไม่เกินสองแสนบาทต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 248 วรรคหนึ่ง จำเลยทั้งสี่ฎีกาศาลฎีกาสั่งรับฎีกาของจำเลยทั้งสี่เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายว่าการที่โจทก์นำหลักปักกีดขวางทางเข้าออกที่ดินโฉนดเลขที่ 160024 ซึ่งเป็นสามยทรัพย์เป็นการละเมิดหรือไม่ และการเปลี่ยนแปลงในภารยทรัพย์หรือสามยทรัพย์ ทำให้เกิดภาระเพิ่มขึ้นแก่ภารยทรัพย์หรือไม่ในการวินิจฉัยข้อกฎหมายดังกล่าว ศาลฎีกาจำต้องถือข้อเท็จจริงตามที่ศาลอุทธรณ์ได้วินิจฉัยจากพยานหลักฐานในสำนวนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 238 ประกอบด้วยมาตรา 247 ซึ่งศาลอุทธรณ์ฟังข้อเท็จจริงมาว่า โจทก์เป็นเจ้าของที่ดินโฉนดเลขที่ 1901,67421 และ 13867 จำเลยทั้งสี่เป็นเจ้าของที่ดินโฉนดเลขที่ 160024และ 160025 ที่ดินของโจทก์และจำเลยทั้งสี่อยู่ติดกันได้มีการจดทะเบียนที่ดินของโจทก์ทั้ง 3 แปลง ดังกล่าวเป็นภารจำยอมเพื่อที่ดินโฉนดเลขที่ 160024 โดยระบุว่าเป็นภารจำยอมเรื่องทางเดินทั้งแปลง การวางท่อระบายน้ำ ระบบประปา ไฟฟ้าและระบบสาธารณูปโภคอื่น ๆ จำเลยทั้งสี่ได้จ้างรถบรรทุกดินแล่นผ่านเข้าไปในที่ดินภารยทรัพย์เพื่อเข้าไปถมดินในที่ดินสามยทรัพย์โจทก์นำหลักไปปักขวางทางเข้าออกที่ดินสามยทรัพย์เพื่อกั้นมิให้รถบรรทุกดินแล่นผ่านเข้าไปถมที่ดินได้ เห็นว่าการจดทะเบียนภารจำยอมในที่ดินของโจทก์ดังกล่าวได้ระบุไว้ชัดแจ้งว่าเป็นภารจำยอมเรื่องทางเดินทั้งแปลง การวางท่อระบายน้ำ ระบบประปา ไฟฟ้า และระบบสาธารณูปโภคอื่น การที่จำเลยทั้งสี่จ้างรถบรรทุกดินเข้าถมที่ดินของจำเลยทั้งสี่ซึ่งมีจำนวนหลายไร่ ถือได้ว่าเป็นการใช้ทางภารจำยอมเกินควรกว่าปกติ ย่อมทำให้เกิดภาระเพิ่มขึ้นแก่ภารยทรัพย์จำเลยทั้งสี่ซึ่งเป็นเจ้าของสามยทรัพย์ไม่มีสิทธิที่จะทำได้การที่โจทก์นำหลักปักกีดขวางมิให้รถบรรทุกดินแล่นผ่านที่ภารยทรัพย์เข้าไปถมที่ดินของจำเลยทั้งสี่จึงไม่เป็นการละเมิดต่อจำเลยทั้งสี่ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยมานั้นชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยทั้งสี่ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ไพโรจน์ คำอ่อน-สมภพ โชติกวณิชย์-สมพงษ์ สนธิเณร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. โดยหลักภารจำยอมเป็นทรัพย์สิทธิ ที่จำกัดตัดทอนกรรมสิทธิ์ทำให้เจ้าของภารยทรัพย์ จำต้องรับกรรมบางอย่าง หรือต้องงดเว้นการใช้สิทธิบางอย่างเท่านั้น แต่มิใช่จะเพิกถอนลบอำนาจกรรมสิทธิ์เสียทั้งหมดทีเดียว ไม่เหมือนสิทธิเก็บกินที่ให้ผู้ทรงสิทธิได้ใช้ถือเอาประโยชน์ได้ตามขอบเขตแห่งสิทธิโดยอำเภอใจไม่จำกัด 2. จากหลักดังกล่าว กฎหมายจึงได้วางหลักไว้ว่า ภารจำยอมมีอยู่ด้วยกรรมหรือยกเว้นอย่างใด ก็จะใช้หรือได้ประโยชน์จำกัดเฉพาะแต่ในกรรมหรือการยกเว้นอย่างนั้นเท่านั้น จะขยายออกให้มากขึ้นกว่านั้นไม่ได้ ด้วยหลักที่กล่าวนี้ จึงเป็นที่มาของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1388 และ 1389 โดยมาตรา 1388 เป็นเรื่องที่ภาระจะเพิ่มขึ้นด้วยการที่เจ้าของสามยทรัพย์ทำการเปลี่ยนแปลงในภารยทรัพย์ หรือสามยทรัพย์ ส่วนมาตรา 1389 เป็นเรื่องที่ภาระจะเพิ่มขึ้น ด้วยการที่ความต้องการแห่งเจ้าของสามยทรัพย์ได้เปลี่ยนแปลงไป โดยมิได้ทำการเปลี่ยนแปลงในภารยทรัพย์หรือสามยทรัพย์ประการใด 3. กรณีตามคำพิพากษาศาลฎีกานี้ เป็นเรื่องภารจำยอมที่เกิดขึ้นโดยนิติกรรมเจ้าของสามยทรัพย์จะเพิ่มภาระของภารยทรัพย์จากทางเดินเป็นทางรถบรรทุก ดังนั้นประเด็นสำคัญแห่งคดี คือ "กรณีอย่างไรเป็นการเพิ่มภาระแก่ภารยทรัพย์" จึงไม่พ้นหลักที่จะต้องวินิจฉัยตามหลักวินิจฉัยตามหลักนิติกรรมสัญญาโดยทั่วไปตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 171 และประกอบด้วยพฤติการณ์ ความสัมพันธ์ระหว่างสามยทรัพย์ และภารยทรัพย์เป็นกรณีไปซึ่งรูปคดีนี้จำเลยเสียเปรียบจากสัญญาที่จดทะเบียนภารจำยอม กำหนดว่าเป็นเพียงทางเดินและข้อเท็จจริงทั้งศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์เห็นตรงกันว่าสภาพของทางภารจำยอมการใช้รถขนดิน ผ่านทางภารจำยอม เป็นการเพิ่มภาระแก่ภารยทรัพย์ จำเลยจึงแพ้คดี อนึ่ง ถ้าข้อเท็จจริงเปลี่ยนแปลงไป เช่น ถึงแม้จะจดทะเบียนภารจำยอมว่าเป็นทางเดินแต่ถ้าได้ใช้เป็นทางที่รถบรรทุกใช้เป็นทางสัญจรตามปกติในทางซึ่งกว้างยาวเท่าเดิม ในกรณีดังกล่าวกลับไม่เป็นการเพิ่มภาระในภารยทรัพย์ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2569/2523) 4. กรณีตัวอย่างตามมาตรา 1389 เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1449/2518 ภารจำยอมเป็นทางเดินกว้าง1.25 เมตร ไม่มีสภาพเป็นทางรถยนต์เข้าออก โจทก์เจ้าของที่ดินตอนในไม่มีสิทธิให้จำเลยเจ้าของภารยทรัพย์เปิดเป็นทางรถยนต์กว้าง3 เมตร คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 865/2523 การที่โจทก์จะใช้รถยนต์ผ่านเข้าออกในทางภารจำยอมซึ่งเจ้าของภารยทรัพย์มีเจตนาโดยชัดแจ้งที่จะให้ใช้ทางนี้เป็นทางเดินเท้าและโจทก์ผู้เป็นเจ้าของสามยทรัพย์ก็รู้เจตนาดังกล่าวดีอยู่แล้วนั้นย่อมเป็นการทำให้เกิดภาระเพิ่มขึ้นแก่ภารยทรัพย์ โจทก์ไม่มีสิทธิที่จะทำได้ พิสิษฐ เดชไชยยาศักดิ์