คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1456/2506หลักกฎหมาย: ขณะที่ ก. ผู้พิพากษานั่งพิจารณาคดีอยู่ จำเลยกำลังนั่งฟังอยู่ข้างนอก ได้พูดกับผู้อื่นว่า " ไม่นึกเลยว่าสำนวนนี้จะมาตกอยู่แก่คนๆ นี้" รูปการณ์เช่นนี้บ่งชัดว่าหมายถึงสำนวนเรื่องนั้นตกแก่ ก. ซึ่งกำลังนั่งพิจารณาอยู่นั้น และศาลจะต้องพิจารณาพฤติการณ์ตามที่โจทก์นำสืบประกอบคำกล่าวของจำเลยต่อไป จึงจะชี้ชัดถึงเจตนาของจำเลยได้ (แม้คำฟ้องจะมิได้บรรยายถึงพฤติการณ์ต่างๆเหล่านั้นก็ตาม) เมื่อเห็นเจตนาว่า ที่จำเลยกล่าวข้อความนั้นเพราะไม่พอใจที่เห็นสำนวนความเรื่องนั้นตกแก่ ก. ผู้ซึ่งจำเลยเห็นว่าเป็นผู้พิพากษาที่พิจารณาความด้วยอคติไม่ให้ความยุติธรรม จึงได้กล่าวตำหนิ ก. เป็นนัยเช่นนั้น อันมีความหมายไปในทางไม่ดี เป็นที่ระคายเคืองแก่ศักดิ์ศรีของ ก. การกระทำของจำเลยก็เป็นการดูหมิ่นศาลหรือผู้พิพากษาในการพิจารณาคดีตามมาตรา 198 แห่งประมวลกฎหมายอาญาจำเลยทำโทรเลขและหนังสือกล่าวโทษ ก. ผู้พิพากษาไปยังอธิบดีฯภาค อันเป็นการใส่ความหมิ่นประมาท (ผิดตามมาตรา 326) นั้น ต้องถือว่าเป็นการดูหมิ่น ก. ผู้พิพากษาไปในขณะเดียวกันด้วยว่า พิจารณาคดีไม่เที่ยงธรรม แม้จะมิได้ทำในขณะที่ ก. ทำการพิจารณาคดีอยู่ก็ดีก็นับได้ว่าได้หมิ่นผู้พิพากษาในการพิจารณาคดี ต้องตามมาตรา 198ด้วย เมื่อเป็นความผิดตามมาตรา 198 แล้ว ก็ไม่เป็นผิดตามมาตรา 136 อีก เพราะกฎหมายบัญญัติแยกความผิดฐานดูหมิ่นผู้พิพากษากับดูหมิ่นเจ้าพนักงานอื่นทั่วๆ ไปไว้ต่างหากจากกัน จึงต้องปรับบทแยกกัน (ประชุมใหญ่ ครั้งที่ 16/2506เฉพาะข้อกฎหมายข้างต้นนี้)การที่จำเลยกล่าวโทษ ก. ไปนั้น ถือว่าเป็นกรรมเดียวเป็นผิดต่อกฎหมายหลายบทโทษตามมาตรา 198 หนักกว่ามาตรา 326 จึงลงโทษตามมาตรา 198 เพียงบทเดียวการยื่นคำแถลงโต้แย้งคำสั่งในระหว่างพิจารณาเพื่อใช้สิทธิอุทธรณ์เมื่อมีคำพิพากษาแล้วตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 226(2) ไม่มีกำหนดเวลาว่าต้องยื่นภายหลังทราบคำสั่งแล้วเพียงใดประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 196 ก็มิได้บัญญัติให้ต้องโต้แย้งคำสั่งระหว่างพิจารณาไว้อย่างใด ดังนั้นการที่โจทก์ยื่นคำร้องขอเพิ่มเติมฟ้อง ศาลสั่งไม่อนุญาตโจทก์ก็ยังไม่ยื่นคำแถลงโต้แย้งหรือคัดค้านคำสั่งแล้ว โจทก์ยังยื่นคำร้องขอเพิ่มเติมฟ้องเช่นเดียวกับฉบับแรกอีกแล้วจึงยื่นคำแถลงโต้แย้งหรือคัดค้านคำสั่งศาลตามคำร้องฉบับแรก ดังนี้ โจทก์ก็ชอบที่จะทำได้ ศาลอุทธรณ์จึงรับวินิจฉัยคำร้องขอเพิ่มเติมฟ้องได้แม้เมื่อได้สืบพยานโจทก์ไปมากแล้ว ก็ยังไม่พ้นเวลาที่โจทก์จะขอเพิ่มฟ้อง การที่โจทก์ขอเพิ่มเติมความในฟ้องว่า "ผู้เสียหายได้ร้องทุกข์ให้เจ้าพนักงานนำคดีขึ้นว่ากล่าวแล้ว"และเพิ่มมาตรา 326 แห่งประมวลกฎหมายอาญาลงในคำขอท้ายฟ้อง โดยอ้างว่าเป็นรายละเอียดที่ยังบกพร่องไม่ครบถ้วนเนื่องจากผู้พิมพ์ฟ้องพิมพ์ตกไป ดังนี้ เป็นการเพิ่มเติมรายละเอียดและอ้างบทขอให้ลงโทษตามฐานความผิดที่ได้บรรยายไว้ในฟ้องมาแต่ต้นแล้วไม่ทำให้จำเลยเสียเปรียบหรือหลงต่อสู้คดี ชอบที่จะอนุญาตให้เพิ่มเติมได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 กล่าววาจาดูหมิ่นนายกิจจา นาญกิจผู้พิพากษาในขณะนั่งพิจารณาคดีอาญาระหว่างอัยการศาลมณฑลทหารบกที่ 7 โจทก์ นางคำป้อ ปัณฑิตะ จำเลย ว่า "ไม่นึกเลยว่าสำนวนนี้จะตกแก่คน ๆนี้" โดยจำเลยเจตนาดูหมิ่นนายกิจจาว่าไม่ให้ความยุติธรรมในการพิจารณาคดีนั้น และจำเลยทั้งสามได้ดูหมิ่นและใส่ความนายกิจจาซึ่งทำหน้าที่ตุลาการศาลมณฑลทหารบกที่ 7 และเป็นเจ้าพนักงานกระทำการตามหน้าที่ด้วย โดยร่วมกันทำหนังสือและโทรเลขถึงอธิบดีผู้พิพากษาภาค 5 กล่าวโทษนายกิจจาว่าดำเนินกระบวนพิจารณาคดีที่กล่าวนั้นไม่ชอบด้วยกฎหมาย มีอคติลำเอียงเข้าข้างโจทก์ ด่าว่าจำเลยที่ 2, 3 ฯลฯขอให้ตั้งกรรมการสอบสวนความผิด แล้วพิจารณาโทษ ฯลฯ ดังข้อความตามสำเนาท้ายฟ้อง เป็นการเจตนาใส่ความให้เสียชื่อเสียงและถูกดูหมิ่นเกลียดชัง กับเจตนาให้ผู้บังคับบัญชาและคนทั่วไปรังเกียจเหยียดหยาม ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 136, 198, 83จำเลยที่ 1 ให้การปฏิเสธ จำเลยที่ 2, 3 รับสารภาพเมื่อโจทก์สืบพยานไปหลายปากแล้วหลังจากจำเลยที่ 2, 3 รับสารภาพแล้ว และยังจะสืบพยานโจทก์ต่อไปอีกโจทก์ยื่นคำร้องลงวันที่ 14 มกราคม 2504 ขอเพิ่มเติมความในฟ้องว่า "ผู้เสียหายได้ร้องทุกข์ให้เจ้าพนักงานนำคดีขึ้นว่ากล่าวแล้ว" และเพิ่มประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 326 ลงในคำขอท้ายฟ้องโดยอ้างว่าเป็นรายละเอียด เนื่องจากผู้พิมพ์ฟ้องพิมพ์ตกไปศาลชั้นต้นไม่อนุญาต ครั้นสืบพยานโจทก์หมดแล้ว โจทก์ยื่นคำร้องลงวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2504 ขอเพิ่มเติมฟ้องเช่นเดียวกับที่ขอแล้วศาลไม่อนุญาตนั้นอีก และวันที่ 7 กุมภาพันธ์ 2504 โจทก์ยื่นคำแถลงคัดค้านคำสั่งศาลที่ไม่อนุญาตให้โจทก์เพิ่มเติมฟ้องตามคำร้องฉบับแรกนั้น เพื่ออุทธรณ์ฎีกาต่อไป ส่วนคำร้องฉบับหลัง ต่อมาศาลก็สั่งไม่อนุญาตศาลชั้นต้นเห็นว่า จำเลยที่ 1 พูดว่า "ไม่นึกเลยว่าสำนวนนี้จะมาตกอยู่แก่คน ๆ นี้" เป็นการดูหมิ่นนายกิจจาซึ่งทำหน้าที่เป็นตุลาการ คือศาลและจำเลยที่ 1 ได้ร่วมมือกับจำเลยที่ 2, 3 ทำโทรเลขและหนังสือกล่าวโทษนายกิจจาไปยังอธิบดีฯ เป็นการใส่ความนายกิจจาให้เสียชื่อเสียงและถูกดูหมิ่นหรือเกลียดชัง และอาจทำให้ผู้บังคับบัญชาเข้าใจผิด จึงเป็นความผิดฐานหมิ่นประมาทตามมาตรา 326 แม้โจทก์จะมิได้อ้างมาตรานี้ แต่ก็ได้บรรยายฟ้องเป็นเรื่องใส่ความหมิ่นประมาทและนำสืบได้สมศาลลงโทษตามฐานที่ถูกต้องได้ พิพากษาว่า จำเลยที่ 1 ผิดมาตรา 198 กับ 326, 83 รวมกระทงลงโทษ จำคุก 6 เดือน ส่วนจำเลยที่ 2, 3 ร่วมกับจำเลยที่ 1 ตามมาตรา 326, 83 กระทงเดียว จำคุกคนละ 2 เดือน ลดกึ่งเหลือคนละ 1 เดือนโจทก์และจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์เห็นว่า การที่จำเลยที่ 1 พูดว่า "ไม่นึกเลยว่าสำนวนนี้จะตกแก่คน ๆ นี้" ไม่เป็นการดูหมิ่นตามมาตรา 198 เพราะเป็นถ้อยคำแสดงความนึกคิดและความคิดเห็นตามธรรมดา คำสั่งไม่อนุญาตให้เพิ่มเติมฟ้องนั้น โจทก์แถลงคัดค้านไว้แล้ว จึงอุทธรณ์ได้ และพิเคราะห์เห็นสมควร จึงอนุญาตให้โจทก์เพิ่มเติมฟ้องได้ และเมื่ออนุญาตแล้ว อุทธรณ์ที่ว่าจะอาศัยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 192 วรรคสี่ มาลงโทษจำเลยตามมาตรา 326 ไม่ได้และที่ว่าฟ้องไม่ได้บรรยายเรื่องร้องทุกข์และไม่มีคำขอมาตรา 326 ควรยกฟ้องเสียนั้นย่อมตกไป ส่วนการที่จำเลยร่วมกันทำโทรเลขและหนังสือกล่าวโทษนั้นเป็นการใส่ความให้เสียชื่อเสียงเป็นความผิดตามมาตรา 326 และไม่เป็นการดูหมิ่นตามมาตรา 136, 198 พิพากษาแก้เฉพาะให้ลงโทษจำเลยที่ 1 ตามมาตรา 326 กระทงเดียวให้จำคุก 2 เดือนโจทก์และจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า การที่จำเลยที่ 1 พูดกับนายถวิลเสมียนหน้าบัลลังก์กับนายประเสริฐอัยการว่า "ไม่นึกเลยว่าสำนวนนี้จะตกแก่คน ๆ นี้" จำเลยกล่าวในขณะนั่งฟังนายกิจจาพิจารณาคดีอยู่ข้างนอกห้องพิจารณานั่นเอง บ่งชัดว่าหมายถึงสำนวนเรื่องนั้นตกแก่นายกิจจาลำพังแต่ถ้อยคำที่กล่าวนั้นอาจเป็นได้ทั้งในทางดีและไม่ดีแก่นายกิจจา และจะว่าอยู่ในรูปของการแสดงความคิดเห็นตามธรรมดาก็อาจจะได้ จำต้องพิจารณาพฤติการณ์ประกอบคำกล่าวของจำเลยพฤติการณ์ดังว่านี้ ศาลฟังต้องกันว่า เมื่อจำเลยที่ 1 พูดกับนายถวิลแล้วนายถวิลได้ตอบว่า "คุณก็จดข้อซักถามให้นางคำป้อแล้วเมื่อศาลจะถามให้ก็ดีกว่านางคำป้อถามเอง เพราะเป็นผู้หญิง ไม่เข้าใจซักถาม" จำเลยที่ 1 ยังพูดกับนายถวิลว่า "ถึงอย่างไรก็ตาม ไม่มีทาง" แล้วในวันเดียวกันนั้นเอง จำเลยที่ 1 ได้ร่วมมือกับจำเลยที่ 2, 3 ทำโทรเลขและหนังสือกล่าวโทษนายกิจจาไปยังอธิบดีฯ ว่านั่งพิจารณาคดีเรื่องนั้นด้วยอคติลำเอียง ซึ่งหาเป็นความจริงไม่ พฤติการณ์ของจำเลยที่ 1 ดังกล่าวนี้ แสดงให้เห็นว่าเจตนาในการกล่าวเช่นนั้นว่าไม่พอใจที่เห็นสำนวนความเรื่องนั้นตกแก่นายกิจจา ซึ่งจำเลยที่ 1 เห็นว่าเป็นผู้พิพากษาหรือตุลาการที่พิจารณาความด้วยอคติ จึงได้กล่าวตำหนิเป็นนัยออกมาอันมีความหมายในทางไม่ดี เป็นที่ระคายเคืองแก่ศักดิ์ศรีของนายกิจจา ที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาลงมติว่าจำเลยที่ 1 ได้ดูหมิ่นศาลหรือผู้พิพากษาในการพิจารณาคดี ต้องตามมาตรา 198 แล้วการที่จำเลยทั้งสามร่วมกันทำโทรเลขและหนังสือกล่าวโทษนายกิจจาไปยังอธิบดีฯ อันเป็นการใส่ความหมิ่นประมาทนายกิจจานั้น ที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาลงมติว่า ต้องถือว่าเป็นการดูหมิ่นนายกิจจาผู้พิพากษาไปในขณะเดียวกันด้วยว่าพิจารณาคดีความไม่เที่ยงธรรมแม้พฤติการณ์ตอนนี้จะไม่ใช่ (กระทำ) ในขณะนายกิจจาทำการพิจารณาคดีอยู่ก็ดี ก็นับได้ว่าได้ดูหมิ่นผู้พิพากษาในการพิจารณาคดีต้องตามมาตรา 198 ดังแบบอย่างฎีกาที่ 580/2505 เมื่อต้องด้วยมาตรา 198แล้ว ก็ไม่เป็นความผิดตามมาตรา 136 อีก เพราะกฎหมายบัญญัติแยกความผิดฐานดูหมิ่นผู้ดำรงตำแหน่งหน้าที่ราชการไว้ สำหรับผู้พิพากษาบทหนึ่ง (198) สำหรับเจ้าพนักงานอื่นทั่ว ๆ ไปอีกบทหนึ่ง (136)ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้นอยู่บ้างแต่พฤติการณ์ตอนนี้เป็นกรรมเดียวเป็นผิดต่อกฎหมายหลายบท มาตรา 90 ให้ใช้บทที่มีโทษหนักที่สุดลงโทษเพียงบทเดียว จึงต้องลงโทษตามมาตรา 198 ซึ่งหนักกว่าการยื่นคำแถลงโต้แย้งคำสั่งในระหว่างพิจารณาเพื่อใช้สิทธิอุทธรณ์ตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 226(2) ไม่มีกำหนดเวลาว่าต้องยื่นภายหลังทราบคำสั่งแล้วเพียงใดประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 296 ก็หาได้บัญญัติให้ต้องโต้แย้งคำสั่งนั้นไว้อย่างใดไม่ จึงไม่มีทางบังคับให้โจทก์ต้องยื่นคำแถลงโต้แย้งหรือคัดค้านคำสั่งภายในกำหนดเวลาเท่าใดคำแถลงที่โจทก์ยื่นโต้แย้งหรือคัดค้านคำสั่งที่ศาลอุทธรณ์รับวินิจฉัยนั้น ก็เป็นการโต้แย้งหรือคัดค้านคำสั่งที่ไม่อนุญาตให้โจทก์เพิ่มเติมฟ้องตามคำร้องฉบับแรกซึ่งไม่มีอะไรห้ามมิให้ยื่นเช่นนั้นศาลอุทธรณ์จึงรับวินิจฉัยได้ และแม้จะสืบพยานโจทก์ไปมากแล้วก็ยังไม่พ้นเวลาที่จะขอเพิ่มเติมฟ้องได้ตามกฎหมาย ทั้งเป็นการเพิ่มเติมรายละเอียดและอ้างบทขอให้ลงโทษตามฐานความผิดที่ได้บรรยายไว้ในฟ้องมาแต่ต้นแล้ว ไม่ทำให้จำเลยเสียเปรียบหรือหลงต่อสู้คดีที่ศาลอุทธรณ์อนุญาตให้โจทก์เพิ่มเติมฟ้องได้ก็ชอบแล้วในที่สุด พิพากษาแก้ว่า จำเลยทั้งสามนอกจากมีความผิดฐานหมิ่นประมาทตามมาตรา 326 แล้ว ยังผิดตามมาตรา 198 ด้วยอีกบทหนึ่งแต่ให้ลงโทษจำคุกคนละ 2 เดือน ตามมาตรา 198 บทเดียว จำเลยที่ 2, 3 รับสารภาพ คงกำหนดโทษ จำเลย 2 คนนี้คนละ 1 เดือน เฉพาะจำเลยที่ 1ผิดตามมาตรา 198 สำหรับพฤติการณ์ตอนแรกด้วย ให้วางโทษจำคุกในกระทงนี้อีก 58 วัน นอกจากที่แก้นี้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1456/2506ผู้ว่าคดีศาลแขวงลำปางโจทก์นายทวี ธีระภาพ ที่ 1 นายปัญญา ปัณฑิตะ ที่ 2จำเลยนางคำป้อ ปัณฑิตะ ที่ 3จำเลย ป.อ. ม. 90, ม. 136, ม. 198, ม. 326 ป.วิ.พ. ม. 226 (2) ป.วิ.อ. ม. 158, ม. 164, ม. 196ขณะที่ ก. ผู้พิพากษานั่งพิจารณาคดีอยู่ จำเลยกำลังนั่งฟังอยู่ข้างนอก ได้พูดกับผู้อื่นว่า " ไม่นึกเลยว่าสำนวนนี้จะมาตกอยู่แก่คนๆ นี้" รูปการณ์เช่นนี้บ่งชัดว่าหมายถึงสำนวนเรื่องนั้นตกแก่ ก. ซึ่งกำลังนั่งพิจารณาอยู่นั้น และศาลจะต้องพิจารณาพฤติการณ์ตามที่โจทก์นำสืบประกอบคำกล่าวของจำเลยต่อไป จึงจะชี้ชัดถึงเจตนาของจำเลยได้ (แม้คำฟ้องจะมิได้บรรยายถึงพฤติการณ์ต่างๆเหล่านั้นก็ตาม) เมื่อเห็นเจตนาว่า ที่จำเลยกล่าวข้อความนั้นเพราะไม่พอใจที่เห็นสำนวนความเรื่องนั้นตกแก่ ก. ผู้ซึ่งจำเลยเห็นว่าเป็นผู้พิพากษาที่พิจารณาความด้วยอคติไม่ให้ความยุติธรรม จึงได้กล่าวตำหนิ ก. เป็นนัยเช่นนั้น อันมีความหมายไปในทางไม่ดี เป็นที่ระคายเคืองแก่ศักดิ์ศรีของ ก. การกระทำของจำเลยก็เป็นการดูหมิ่นศาลหรือผู้พิพากษาในการพิจารณาคดีตามมาตรา 198 แห่งประมวลกฎหมายอาญาจำเลยทำโทรเลขและหนังสือกล่าวโทษ ก. ผู้พิพากษาไปยังอธิบดีฯภาค อันเป็นการใส่ความหมิ่นประมาท (ผิดตามมาตรา 326) นั้น ต้องถือว่าเป็นการดูหมิ่น ก. ผู้พิพากษาไปในขณะเดียวกันด้วยว่า พิจารณาคดีไม่เที่ยงธรรม แม้จะมิได้ทำในขณะที่ ก. ทำการพิจารณาคดีอยู่ก็ดีก็นับได้ว่าได้หมิ่นผู้พิพากษาในการพิจารณาคดี ต้องตามมาตรา 198ด้วย เมื่อเป็นความผิดตามมาตรา 198 แล้ว ก็ไม่เป็นผิดตามมาตรา 136 อีก เพราะกฎหมายบัญญัติแยกความผิดฐานดูหมิ่นผู้พิพากษากับดูหมิ่นเจ้าพนักงานอื่นทั่วๆ ไปไว้ต่างหากจากกัน จึงต้องปรับบทแยกกัน (ประชุมใหญ่ ครั้งที่ 16/2506เฉพาะข้อกฎหมายข้างต้นนี้)การที่จำเลยกล่าวโทษ ก. ไปนั้น ถือว่าเป็นกรรมเดียวเป็นผิดต่อกฎหมายหลายบทโทษตามมาตรา 198 หนักกว่ามาตรา 326 จึงลงโทษตามมาตรา 198 เพียงบทเดียวการยื่นคำแถลงโต้แย้งคำสั่งในระหว่างพิจารณาเพื่อใช้สิทธิอุทธรณ์เมื่อมีคำพิพากษาแล้วตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 226(2) ไม่มีกำหนดเวลาว่าต้องยื่นภายหลังทราบคำสั่งแล้วเพียงใดประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 196 ก็มิได้บัญญัติให้ต้องโต้แย้งคำสั่งระหว่างพิจารณาไว้อย่างใด ดังนั้นการที่โจทก์ยื่นคำร้องขอเพิ่มเติมฟ้อง ศาลสั่งไม่อนุญาตโจทก์ก็ยังไม่ยื่นคำแถลงโต้แย้งหรือคัดค้านคำสั่งแล้ว โจทก์ยังยื่นคำร้องขอเพิ่มเติมฟ้องเช่นเดียวกับฉบับแรกอีกแล้วจึงยื่นคำแถลงโต้แย้งหรือคัดค้านคำสั่งศาลตามคำร้องฉบับแรก ดังนี้ โจทก์ก็ชอบที่จะทำได้ ศาลอุทธรณ์จึงรับวินิจฉัยคำร้องขอเพิ่มเติมฟ้องได้แม้เมื่อได้สืบพยานโจทก์ไปมากแล้ว ก็ยังไม่พ้นเวลาที่โจทก์จะขอเพิ่มฟ้อง การที่โจทก์ขอเพิ่มเติมความในฟ้องว่า "ผู้เสียหายได้ร้องทุกข์ให้เจ้าพนักงานนำคดีขึ้นว่ากล่าวแล้ว"และเพิ่มมาตรา 326 แห่งประมวลกฎหมายอาญาลงในคำขอท้ายฟ้อง โดยอ้างว่าเป็นรายละเอียดที่ยังบกพร่องไม่ครบถ้วนเนื่องจากผู้พิมพ์ฟ้องพิมพ์ตกไป ดังนี้ เป็นการเพิ่มเติมรายละเอียดและอ้างบทขอให้ลงโทษตามฐานความผิดที่ได้บรรยายไว้ในฟ้องมาแต่ต้นแล้วไม่ทำให้จำเลยเสียเปรียบหรือหลงต่อสู้คดี ชอบที่จะอนุญาตให้เพิ่มเติมได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 กล่าววาจาดูหมิ่นนายกิจจา นาญกิจผู้พิพากษาในขณะนั่งพิจารณาคดีอาญาระหว่างอัยการศาลมณฑลทหารบกที่ 7 โจทก์ นางคำป้อ ปัณฑิตะ จำเลย ว่า "ไม่นึกเลยว่าสำนวนนี้จะตกแก่คน ๆนี้" โดยจำเลยเจตนาดูหมิ่นนายกิจจาว่าไม่ให้ความยุติธรรมในการพิจารณาคดีนั้น และจำเลยทั้งสามได้ดูหมิ่นและใส่ความนายกิจจาซึ่งทำหน้าที่ตุลาการศาลมณฑลทหารบกที่ 7 และเป็นเจ้าพนักงานกระทำการตามหน้าที่ด้วย โดยร่วมกันทำหนังสือและโทรเลขถึงอธิบดีผู้พิพากษาภาค 5 กล่าวโทษนายกิจจาว่าดำเนินกระบวนพิจารณาคดีที่กล่าวนั้นไม่ชอบด้วยกฎหมาย มีอคติลำเอียงเข้าข้างโจทก์ ด่าว่าจำเลยที่ 2, 3 ฯลฯขอให้ตั้งกรรมการสอบสวนความผิด แล้วพิจารณาโทษ ฯลฯ ดังข้อความตามสำเนาท้ายฟ้อง เป็นการเจตนาใส่ความให้เสียชื่อเสียงและถูกดูหมิ่นเกลียดชัง กับเจตนาให้ผู้บังคับบัญชาและคนทั่วไปรังเกียจเหยียดหยาม ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 136, 198, 83จำเลยที่ 1 ให้การปฏิเสธ จำเลยที่ 2, 3 รับสารภาพเมื่อโจทก์สืบพยานไปหลายปากแล้วหลังจากจำเลยที่ 2, 3 รับสารภาพแล้ว และยังจะสืบพยานโจทก์ต่อไปอีกโจทก์ยื่นคำร้องลงวันที่ 14 มกราคม 2504 ขอเพิ่มเติมความในฟ้องว่า "ผู้เสียหายได้ร้องทุกข์ให้เจ้าพนักงานนำคดีขึ้นว่ากล่าวแล้ว" และเพิ่มประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 326 ลงในคำขอท้ายฟ้องโดยอ้างว่าเป็นรายละเอียด เนื่องจากผู้พิมพ์ฟ้องพิมพ์ตกไปศาลชั้นต้นไม่อนุญาต ครั้นสืบพยานโจทก์หมดแล้ว โจทก์ยื่นคำร้องลงวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2504 ขอเพิ่มเติมฟ้องเช่นเดียวกับที่ขอแล้วศาลไม่อนุญาตนั้นอีก และวันที่ 7 กุมภาพันธ์ 2504 โจทก์ยื่นคำแถลงคัดค้านคำสั่งศาลที่ไม่อนุญาตให้โจทก์เพิ่มเติมฟ้องตามคำร้องฉบับแรกนั้น เพื่ออุทธรณ์ฎีกาต่อไป ส่วนคำร้องฉบับหลัง ต่อมาศาลก็สั่งไม่อนุญาตศาลชั้นต้นเห็นว่า จำเลยที่ 1 พูดว่า "ไม่นึกเลยว่าสำนวนนี้จะมาตกอยู่แก่คน ๆ นี้" เป็นการดูหมิ่นนายกิจจาซึ่งทำหน้าที่เป็นตุลาการ คือศาลและจำเลยที่ 1 ได้ร่วมมือกับจำเลยที่ 2, 3 ทำโทรเลขและหนังสือกล่าวโทษนายกิจจาไปยังอธิบดีฯ เป็นการใส่ความนายกิจจาให้เสียชื่อเสียงและถูกดูหมิ่นหรือเกลียดชัง และอาจทำให้ผู้บังคับบัญชาเข้าใจผิด จึงเป็นความผิดฐานหมิ่นประมาทตามมาตรา 326 แม้โจทก์จะมิได้อ้างมาตรานี้ แต่ก็ได้บรรยายฟ้องเป็นเรื่องใส่ความหมิ่นประมาทและนำสืบได้สมศาลลงโทษตามฐานที่ถูกต้องได้ พิพากษาว่า จำเลยที่ 1 ผิดมาตรา 198 กับ 326, 83 รวมกระทงลงโทษ จำคุก 6 เดือน ส่วนจำเลยที่ 2, 3 ร่วมกับจำเลยที่ 1 ตามมาตรา 326, 83 กระทงเดียว จำคุกคนละ 2 เดือน ลดกึ่งเหลือคนละ 1 เดือนโจทก์และจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์เห็นว่า การที่จำเลยที่ 1 พูดว่า "ไม่นึกเลยว่าสำนวนนี้จะตกแก่คน ๆ นี้" ไม่เป็นการดูหมิ่นตามมาตรา 198 เพราะเป็นถ้อยคำแสดงความนึกคิดและความคิดเห็นตามธรรมดา คำสั่งไม่อนุญาตให้เพิ่มเติมฟ้องนั้น โจทก์แถลงคัดค้านไว้แล้ว จึงอุทธรณ์ได้ และพิเคราะห์เห็นสมควร จึงอนุญาตให้โจทก์เพิ่มเติมฟ้องได้ และเมื่ออนุญาตแล้ว อุทธรณ์ที่ว่าจะอาศัยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 192 วรรคสี่ มาลงโทษจำเลยตามมาตรา 326 ไม่ได้และที่ว่าฟ้องไม่ได้บรรยายเรื่องร้องทุกข์และไม่มีคำขอมาตรา 326 ควรยกฟ้องเสียนั้นย่อมตกไป ส่วนการที่จำเลยร่วมกันทำโทรเลขและหนังสือกล่าวโทษนั้นเป็นการใส่ความให้เสียชื่อเสียงเป็นความผิดตามมาตรา 326 และไม่เป็นการดูหมิ่นตามมาตรา 136, 198 พิพากษาแก้เฉพาะให้ลงโทษจำเลยที่ 1 ตามมาตรา 326 กระทงเดียวให้จำคุก 2 เดือนโจทก์และจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า การที่จำเลยที่ 1 พูดกับนายถวิลเสมียนหน้าบัลลังก์กับนายประเสริฐอัยการว่า "ไม่นึกเลยว่าสำนวนนี้จะตกแก่คน ๆ นี้" จำเลยกล่าวในขณะนั่งฟังนายกิจจาพิจารณาคดีอยู่ข้างนอกห้องพิจารณานั่นเอง บ่งชัดว่าหมายถึงสำนวนเรื่องนั้นตกแก่นายกิจจาลำพังแต่ถ้อยคำที่กล่าวนั้นอาจเป็นได้ทั้งในทางดีและไม่ดีแก่นายกิจจา และจะว่าอยู่ในรูปของการแสดงความคิดเห็นตามธรรมดาก็อาจจะได้ จำต้องพิจารณาพฤติการณ์ประกอบคำกล่าวของจำเลยพฤติการณ์ดังว่านี้ ศาลฟังต้องกันว่า เมื่อจำเลยที่ 1 พูดกับนายถวิลแล้วนายถวิลได้ตอบว่า "คุณก็จดข้อซักถามให้นางคำป้อแล้วเมื่อศาลจะถามให้ก็ดีกว่านางคำป้อถามเอง เพราะเป็นผู้หญิง ไม่เข้าใจซักถาม" จำเลยที่ 1 ยังพูดกับนายถวิลว่า "ถึงอย่างไรก็ตาม ไม่มีทาง" แล้วในวันเดียวกันนั้นเอง จำเลยที่ 1 ได้ร่วมมือกับจำเลยที่ 2, 3 ทำโทรเลขและหนังสือกล่าวโทษนายกิจจาไปยังอธิบดีฯ ว่านั่งพิจารณาคดีเรื่องนั้นด้วยอคติลำเอียง ซึ่งหาเป็นความจริงไม่ พฤติการณ์ของจำเลยที่ 1 ดังกล่าวนี้ แสดงให้เห็นว่าเจตนาในการกล่าวเช่นนั้นว่าไม่พอใจที่เห็นสำนวนความเรื่องนั้นตกแก่นายกิจจา ซึ่งจำเลยที่ 1 เห็นว่าเป็นผู้พิพากษาหรือตุลาการที่พิจารณาความด้วยอคติ จึงได้กล่าวตำหนิเป็นนัยออกมาอันมีความหมายในทางไม่ดี เป็นที่ระคายเคืองแก่ศักดิ์ศรีของนายกิจจา ที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาลงมติว่าจำเลยที่ 1 ได้ดูหมิ่นศาลหรือผู้พิพากษาในการพิจารณาคดี ต้องตามมาตรา 198 แล้วการที่จำเลยทั้งสามร่วมกันทำโทรเลขและหนังสือกล่าวโทษนายกิจจาไปยังอธิบดีฯ อันเป็นการใส่ความหมิ่นประมาทนายกิจจานั้น ที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาลงมติว่า ต้องถือว่าเป็นการดูหมิ่นนายกิจจาผู้พิพากษาไปในขณะเดียวกันด้วยว่าพิจารณาคดีความไม่เที่ยงธรรมแม้พฤติการณ์ตอนนี้จะไม่ใช่ (กระทำ) ในขณะนายกิจจาทำการพิจารณาคดีอยู่ก็ดี ก็นับได้ว่าได้ดูหมิ่นผู้พิพากษาในการพิจารณาคดีต้องตามมาตรา 198 ดังแบบอย่างฎีกาที่ 580/2505 เมื่อต้องด้วยมาตรา 198แล้ว ก็ไม่เป็นความผิดตามมาตรา 136 อีก เพราะกฎหมายบัญญัติแยกความผิดฐานดูหมิ่นผู้ดำรงตำแหน่งหน้าที่ราชการไว้ สำหรับผู้พิพากษาบทหนึ่ง (198) สำหรับเจ้าพนักงานอื่นทั่ว ๆ ไปอีกบทหนึ่ง (136)ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้นอยู่บ้างแต่พฤติการณ์ตอนนี้เป็นกรรมเดียวเป็นผิดต่อกฎหมายหลายบท มาตรา 90 ให้ใช้บทที่มีโทษหนักที่สุดลงโทษเพียงบทเดียว จึงต้องลงโทษตามมาตรา 198 ซึ่งหนักกว่าการยื่นคำแถลงโต้แย้งคำสั่งในระหว่างพิจารณาเพื่อใช้สิทธิอุทธรณ์ตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 226(2) ไม่มีกำหนดเวลาว่าต้องยื่นภายหลังทราบคำสั่งแล้วเพียงใดประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 296 ก็หาได้บัญญัติให้ต้องโต้แย้งคำสั่งนั้นไว้อย่างใดไม่ จึงไม่มีทางบังคับให้โจทก์ต้องยื่นคำแถลงโต้แย้งหรือคัดค้านคำสั่งภายในกำหนดเวลาเท่าใดคำแถลงที่โจทก์ยื่นโต้แย้งหรือคัดค้านคำสั่งที่ศาลอุทธรณ์รับวินิจฉัยนั้น ก็เป็นการโต้แย้งหรือคัดค้านคำสั่งที่ไม่อนุญาตให้โจทก์เพิ่มเติมฟ้องตามคำร้องฉบับแรกซึ่งไม่มีอะไรห้ามมิให้ยื่นเช่นนั้นศาลอุทธรณ์จึงรับวินิจฉัยได้ และแม้จะสืบพยานโจทก์ไปมากแล้วก็ยังไม่พ้นเวลาที่จะขอเพิ่มเติมฟ้องได้ตามกฎหมาย ทั้งเป็นการเพิ่มเติมรายละเอียดและอ้างบทขอให้ลงโทษตามฐานความผิดที่ได้บรรยายไว้ในฟ้องมาแต่ต้นแล้ว ไม่ทำให้จำเลยเสียเปรียบหรือหลงต่อสู้คดีที่ศาลอุทธรณ์อนุญาตให้โจทก์เพิ่มเติมฟ้องได้ก็ชอบแล้วในที่สุด พิพากษาแก้ว่า จำเลยทั้งสามนอกจากมีความผิดฐานหมิ่นประมาทตามมาตรา 326 แล้ว ยังผิดตามมาตรา 198 ด้วยอีกบทหนึ่งแต่ให้ลงโทษจำคุกคนละ 2 เดือน ตามมาตรา 198 บทเดียว จำเลยที่ 2, 3 รับสารภาพ คงกำหนดโทษ จำเลย 2 คนนี้คนละ 1 เดือน เฉพาะจำเลยที่ 1ผิดตามมาตรา 198 สำหรับพฤติการณ์ตอนแรกด้วย ให้วางโทษจำคุกในกระทงนี้อีก 58 วัน นอกจากที่แก้นี้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์(การุณย์นราทร-ห้วน ประชาบาล-ยุ้ย อาตมียะนันทน์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 กล่าววาจาดูหมิ่นนายกิจจา นาญกิจผู้พิพากษาในขณะนั่งพิจารณาคดีอาญาระหว่างอัยการศาลมณฑลทหารบกที่ 7 โจทก์ นางคำป้อ ปัณฑิตะ จำเลย ว่า "ไม่นึกเลยว่าสำนวนนี้จะตกแก่คน ๆนี้" โดยจำเลยเจตนาดูหมิ่นนายกิจจาว่าไม่ให้ความยุติธรรมในการพิจารณาคดีนั้น และจำเลยทั้งสามได้ดูหมิ่นและใส่ความนายกิจจาซึ่งทำหน้าที่ตุลาการศาลมณฑลทหารบกที่ 7 และเป็นเจ้าพนักงานกระทำการตามหน้าที่ด้วย โดยร่วมกันทำหนังสือและโทรเลขถึงอธิบดีผู้พิพากษาภาค 5 กล่าวโทษนายกิจจาว่าดำเนินกระบวนพิจารณาคดีที่กล่าวนั้นไม่ชอบด้วยกฎหมาย มีอคติลำเอียงเข้าข้างโจทก์ ด่าว่าจำเลยที่ 2, 3 ฯลฯขอให้ตั้งกรรมการสอบสวนความผิด แล้วพิจารณาโทษ ฯลฯ ดังข้อความตามสำเนาท้ายฟ้อง เป็นการเจตนาใส่ความให้เสียชื่อเสียงและถูกดูหมิ่นเกลียดชัง กับเจตนาให้ผู้บังคับบัญชาและคนทั่วไปรังเกียจเหยียดหยาม ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 136, 198, 83จำเลยที่ 1 ให้การปฏิเสธ จำเลยที่ 2, 3 รับสารภาพเมื่อโจทก์สืบพยานไปหลายปากแล้วหลังจากจำเลยที่ 2, 3 รับสารภาพแล้ว และยังจะสืบพยานโจทก์ต่อไปอีกโจทก์ยื่นคำร้องลงวันที่ 14 มกราคม 2504 ขอเพิ่มเติมความในฟ้องว่า "ผู้เสียหายได้ร้องทุกข์ให้เจ้าพนักงานนำคดีขึ้นว่ากล่าวแล้ว" และเพิ่มประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 326 ลงในคำขอท้ายฟ้องโดยอ้างว่าเป็นรายละเอียด เนื่องจากผู้พิมพ์ฟ้องพิมพ์ตกไปศาลชั้นต้นไม่อนุญาต ครั้นสืบพยานโจทก์หมดแล้ว โจทก์ยื่นคำร้องลงวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2504 ขอเพิ่มเติมฟ้องเช่นเดียวกับที่ขอแล้วศาลไม่อนุญาตนั้นอีก และวันที่ 7 กุมภาพันธ์ 2504 โจทก์ยื่นคำแถลงคัดค้านคำสั่งศาลที่ไม่อนุญาตให้โจทก์เพิ่มเติมฟ้องตามคำร้องฉบับแรกนั้น เพื่ออุทธรณ์ฎีกาต่อไป ส่วนคำร้องฉบับหลัง ต่อมาศาลก็สั่งไม่อนุญาตศาลชั้นต้นเห็นว่า จำเลยที่ 1 พูดว่า "ไม่นึกเลยว่าสำนวนนี้จะมาตกอยู่แก่คน ๆ นี้" เป็นการดูหมิ่นนายกิจจาซึ่งทำหน้าที่เป็นตุลาการ คือศาลและจำเลยที่ 1 ได้ร่วมมือกับจำเลยที่ 2, 3 ทำโทรเลขและหนังสือกล่าวโทษนายกิจจาไปยังอธิบดีฯ เป็นการใส่ความนายกิจจาให้เสียชื่อเสียงและถูกดูหมิ่นหรือเกลียดชัง และอาจทำให้ผู้บังคับบัญชาเข้าใจผิด จึงเป็นความผิดฐานหมิ่นประมาทตามมาตรา 326 แม้โจทก์จะมิได้อ้างมาตรานี้ แต่ก็ได้บรรยายฟ้องเป็นเรื่องใส่ความหมิ่นประมาทและนำสืบได้สมศาลลงโทษตามฐานที่ถูกต้องได้ พิพากษาว่า จำเลยที่ 1 ผิดมาตรา 198 กับ 326, 83 รวมกระทงลงโทษ จำคุก 6 เดือน ส่วนจำเลยที่ 2, 3 ร่วมกับจำเลยที่ 1 ตามมาตรา 326, 83 กระทงเดียว จำคุกคนละ 2 เดือน ลดกึ่งเหลือคนละ 1 เดือนโจทก์และจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์เห็นว่า การที่จำเลยที่ 1 พูดว่า "ไม่นึกเลยว่าสำนวนนี้จะตกแก่คน ๆ นี้" ไม่เป็นการดูหมิ่นตามมาตรา 198 เพราะเป็นถ้อยคำแสดงความนึกคิดและความคิดเห็นตามธรรมดา คำสั่งไม่อนุญาตให้เพิ่มเติมฟ้องนั้น โจทก์แถลงคัดค้านไว้แล้ว จึงอุทธรณ์ได้ และพิเคราะห์เห็นสมควร จึงอนุญาตให้โจทก์เพิ่มเติมฟ้องได้ และเมื่ออนุญาตแล้ว อุทธรณ์ที่ว่าจะอาศัยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 192 วรรคสี่ มาลงโทษจำเลยตามมาตรา 326 ไม่ได้และที่ว่าฟ้องไม่ได้บรรยายเรื่องร้องทุกข์และไม่มีคำขอมาตรา 326 ควรยกฟ้องเสียนั้นย่อมตกไป ส่วนการที่จำเลยร่วมกันทำโทรเลขและหนังสือกล่าวโทษนั้นเป็นการใส่ความให้เสียชื่อเสียงเป็นความผิดตามมาตรา 326 และไม่เป็นการดูหมิ่นตามมาตรา 136, 198 พิพากษาแก้เฉพาะให้ลงโทษจำเลยที่ 1 ตามมาตรา 326 กระทงเดียวให้จำคุก 2 เดือนโจทก์และจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า การที่จำเลยที่ 1 พูดกับนายถวิลเสมียนหน้าบัลลังก์กับนายประเสริฐอัยการว่า "ไม่นึกเลยว่าสำนวนนี้จะตกแก่คน ๆ นี้" จำเลยกล่าวในขณะนั่งฟังนายกิจจาพิจารณาคดีอยู่ข้างนอกห้องพิจารณานั่นเอง บ่งชัดว่าหมายถึงสำนวนเรื่องนั้นตกแก่นายกิจจาลำพังแต่ถ้อยคำที่กล่าวนั้นอาจเป็นได้ทั้งในทางดีและไม่ดีแก่นายกิจจา และจะว่าอยู่ในรูปของการแสดงความคิดเห็นตามธรรมดาก็อาจจะได้ จำต้องพิจารณาพฤติการณ์ประกอบคำกล่าวของจำเลยพฤติการณ์ดังว่านี้ ศาลฟังต้องกันว่า เมื่อจำเลยที่ 1 พูดกับนายถวิลแล้วนายถวิลได้ตอบว่า "คุณก็จดข้อซักถามให้นางคำป้อแล้วเมื่อศาลจะถามให้ก็ดีกว่านางคำป้อถามเอง เพราะเป็นผู้หญิง ไม่เข้าใจซักถาม" จำเลยที่ 1 ยังพูดกับนายถวิลว่า "ถึงอย่างไรก็ตาม ไม่มีทาง" แล้วในวันเดียวกันนั้นเอง จำเลยที่ 1 ได้ร่วมมือกับจำเลยที่ 2, 3 ทำโทรเลขและหนังสือกล่าวโทษนายกิจจาไปยังอธิบดีฯ ว่านั่งพิจารณาคดีเรื่องนั้นด้วยอคติลำเอียง ซึ่งหาเป็นความจริงไม่ พฤติการณ์ของจำเลยที่ 1 ดังกล่าวนี้ แสดงให้เห็นว่าเจตนาในการกล่าวเช่นนั้นว่าไม่พอใจที่เห็นสำนวนความเรื่องนั้นตกแก่นายกิจจา ซึ่งจำเลยที่ 1 เห็นว่าเป็นผู้พิพากษาหรือตุลาการที่พิจารณาความด้วยอคติ จึงได้กล่าวตำหนิเป็นนัยออกมาอันมีความหมายในทางไม่ดี เป็นที่ระคายเคืองแก่ศักดิ์ศรีของนายกิจจา ที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาลงมติว่าจำเลยที่ 1 ได้ดูหมิ่นศาลหรือผู้พิพากษาในการพิจารณาคดี ต้องตามมาตรา 198 แล้วการที่จำเลยทั้งสามร่วมกันทำโทรเลขและหนังสือกล่าวโทษนายกิจจาไปยังอธิบดีฯ อันเป็นการใส่ความหมิ่นประมาทนายกิจจานั้น ที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาลงมติว่า ต้องถือว่าเป็นการดูหมิ่นนายกิจจาผู้พิพากษาไปในขณะเดียวกันด้วยว่าพิจารณาคดีความไม่เที่ยงธรรมแม้พฤติการณ์ตอนนี้จะไม่ใช่ (กระทำ) ในขณะนายกิจจาทำการพิจารณาคดีอยู่ก็ดี ก็นับได้ว่าได้ดูหมิ่นผู้พิพากษาในการพิจารณาคดีต้องตามมาตรา 198 ดังแบบอย่างฎีกาที่ 580/2505 เมื่อต้องด้วยมาตรา 198แล้ว ก็ไม่เป็นความผิดตามมาตรา 136 อีก เพราะกฎหมายบัญญัติแยกความผิดฐานดูหมิ่นผู้ดำรงตำแหน่งหน้าที่ราชการไว้ สำหรับผู้พิพากษาบทหนึ่ง (198) สำหรับเจ้าพนักงานอื่นทั่ว ๆ ไปอีกบทหนึ่ง (136)ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้นอยู่บ้างแต่พฤติการณ์ตอนนี้เป็นกรรมเดียวเป็นผิดต่อกฎหมายหลายบท มาตรา 90 ให้ใช้บทที่มีโทษหนักที่สุดลงโทษเพียงบทเดียว จึงต้องลงโทษตามมาตรา 198 ซึ่งหนักกว่าการยื่นคำแถลงโต้แย้งคำสั่งในระหว่างพิจารณาเพื่อใช้สิทธิอุทธรณ์ตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 226(2) ไม่มีกำหนดเวลาว่าต้องยื่นภายหลังทราบคำสั่งแล้วเพียงใดประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 296 ก็หาได้บัญญัติให้ต้องโต้แย้งคำสั่งนั้นไว้อย่างใดไม่ จึงไม่มีทางบังคับให้โจทก์ต้องยื่นคำแถลงโต้แย้งหรือคัดค้านคำสั่งภายในกำหนดเวลาเท่าใดคำแถลงที่โจทก์ยื่นโต้แย้งหรือคัดค้านคำสั่งที่ศาลอุทธรณ์รับวินิจฉัยนั้น ก็เป็นการโต้แย้งหรือคัดค้านคำสั่งที่ไม่อนุญาตให้โจทก์เพิ่มเติมฟ้องตามคำร้องฉบับแรกซึ่งไม่มีอะไรห้ามมิให้ยื่นเช่นนั้นศาลอุทธรณ์จึงรับวินิจฉัยได้ และแม้จะสืบพยานโจทก์ไปมากแล้วก็ยังไม่พ้นเวลาที่จะขอเพิ่มเติมฟ้องได้ตามกฎหมาย ทั้งเป็นการเพิ่มเติมรายละเอียดและอ้างบทขอให้ลงโทษตามฐานความผิดที่ได้บรรยายไว้ในฟ้องมาแต่ต้นแล้ว ไม่ทำให้จำเลยเสียเปรียบหรือหลงต่อสู้คดีที่ศาลอุทธรณ์อนุญาตให้โจทก์เพิ่มเติมฟ้องได้ก็ชอบแล้วในที่สุด พิพากษาแก้ว่า จำเลยทั้งสามนอกจากมีความผิดฐานหมิ่นประมาทตามมาตรา 326 แล้ว ยังผิดตามมาตรา 198 ด้วยอีกบทหนึ่งแต่ให้ลงโทษจำคุกคนละ 2 เดือน ตามมาตรา 198 บทเดียว จำเลยที่ 2, 3 รับสารภาพ คงกำหนดโทษ จำเลย 2 คนนี้คนละ 1 เดือน เฉพาะจำเลยที่ 1ผิดตามมาตรา 198 สำหรับพฤติการณ์ตอนแรกด้วย ให้วางโทษจำคุกในกระทงนี้อีก 58 วัน นอกจากที่แก้นี้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1456/2506ผู้ว่าคดีศาลแขวงลำปางโจทก์นายทวี ธีระภาพ ที่ 1 นายปัญญา ปัณฑิตะ ที่ 2จำเลยนางคำป้อ ปัณฑิตะ ที่ 3จำเลย ป.อ. ม. 90, ม. 136, ม. 198, ม. 326 ป.วิ.พ. ม. 226 (2) ป.วิ.อ. ม. 158, ม. 164, ม. 196ขณะที่ ก. ผู้พิพากษานั่งพิจารณาคดีอยู่ จำเลยกำลังนั่งฟังอยู่ข้างนอก ได้พูดกับผู้อื่นว่า " ไม่นึกเลยว่าสำนวนนี้จะมาตกอยู่แก่คนๆ นี้" รูปการณ์เช่นนี้บ่งชัดว่าหมายถึงสำนวนเรื่องนั้นตกแก่ ก. ซึ่งกำลังนั่งพิจารณาอยู่นั้น และศาลจะต้องพิจารณาพฤติการณ์ตามที่โจทก์นำสืบประกอบคำกล่าวของจำเลยต่อไป จึงจะชี้ชัดถึงเจตนาของจำเลยได้ (แม้คำฟ้องจะมิได้บรรยายถึงพฤติการณ์ต่างๆเหล่านั้นก็ตาม) เมื่อเห็นเจตนาว่า ที่จำเลยกล่าวข้อความนั้นเพราะไม่พอใจที่เห็นสำนวนความเรื่องนั้นตกแก่ ก. ผู้ซึ่งจำเลยเห็นว่าเป็นผู้พิพากษาที่พิจารณาความด้วยอคติไม่ให้ความยุติธรรม จึงได้กล่าวตำหนิ ก. เป็นนัยเช่นนั้น อันมีความหมายไปในทางไม่ดี เป็นที่ระคายเคืองแก่ศักดิ์ศรีของ ก. การกระทำของจำเลยก็เป็นการดูหมิ่นศาลหรือผู้พิพากษาในการพิจารณาคดีตามมาตรา 198 แห่งประมวลกฎหมายอาญาจำเลยทำโทรเลขและหนังสือกล่าวโทษ ก. ผู้พิพากษาไปยังอธิบดีฯภาค อันเป็นการใส่ความหมิ่นประมาท (ผิดตามมาตรา 326) นั้น ต้องถือว่าเป็นการดูหมิ่น ก. ผู้พิพากษาไปในขณะเดียวกันด้วยว่า พิจารณาคดีไม่เที่ยงธรรม แม้จะมิได้ทำในขณะที่ ก. ทำการพิจารณาคดีอยู่ก็ดีก็นับได้ว่าได้หมิ่นผู้พิพากษาในการพิจารณาคดี ต้องตามมาตรา 198ด้วย เมื่อเป็นความผิดตามมาตรา 198 แล้ว ก็ไม่เป็นผิดตามมาตรา 136 อีก เพราะกฎหมายบัญญัติแยกความผิดฐานดูหมิ่นผู้พิพากษากับดูหมิ่นเจ้าพนักงานอื่นทั่วๆ ไปไว้ต่างหากจากกัน จึงต้องปรับบทแยกกัน (ประชุมใหญ่ ครั้งที่ 16/2506เฉพาะข้อกฎหมายข้างต้นนี้)การที่จำเลยกล่าวโทษ ก. ไปนั้น ถือว่าเป็นกรรมเดียวเป็นผิดต่อกฎหมายหลายบทโทษตามมาตรา 198 หนักกว่ามาตรา 326 จึงลงโทษตามมาตรา 198 เพียงบทเดียวการยื่นคำแถลงโต้แย้งคำสั่งในระหว่างพิจารณาเพื่อใช้สิทธิอุทธรณ์เมื่อมีคำพิพากษาแล้วตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 226(2) ไม่มีกำหนดเวลาว่าต้องยื่นภายหลังทราบคำสั่งแล้วเพียงใดประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 196 ก็มิได้บัญญัติให้ต้องโต้แย้งคำสั่งระหว่างพิจารณาไว้อย่างใด ดังนั้นการที่โจทก์ยื่นคำร้องขอเพิ่มเติมฟ้อง ศาลสั่งไม่อนุญาตโจทก์ก็ยังไม่ยื่นคำแถลงโต้แย้งหรือคัดค้านคำสั่งแล้ว โจทก์ยังยื่นคำร้องขอเพิ่มเติมฟ้องเช่นเดียวกับฉบับแรกอีกแล้วจึงยื่นคำแถลงโต้แย้งหรือคัดค้านคำสั่งศาลตามคำร้องฉบับแรก ดังนี้ โจทก์ก็ชอบที่จะทำได้ ศาลอุทธรณ์จึงรับวินิจฉัยคำร้องขอเพิ่มเติมฟ้องได้แม้เมื่อได้สืบพยานโจทก์ไปมากแล้ว ก็ยังไม่พ้นเวลาที่โจทก์จะขอเพิ่มฟ้อง การที่โจทก์ขอเพิ่มเติมความในฟ้องว่า "ผู้เสียหายได้ร้องทุกข์ให้เจ้าพนักงานนำคดีขึ้นว่ากล่าวแล้ว"และเพิ่มมาตรา 326 แห่งประมวลกฎหมายอาญาลงในคำขอท้ายฟ้อง โดยอ้างว่าเป็นรายละเอียดที่ยังบกพร่องไม่ครบถ้วนเนื่องจากผู้พิมพ์ฟ้องพิมพ์ตกไป ดังนี้ เป็นการเพิ่มเติมรายละเอียดและอ้างบทขอให้ลงโทษตามฐานความผิดที่ได้บรรยายไว้ในฟ้องมาแต่ต้นแล้วไม่ทำให้จำเลยเสียเปรียบหรือหลงต่อสู้คดี ชอบที่จะอนุญาตให้เพิ่มเติมได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 กล่าววาจาดูหมิ่นนายกิจจา นาญกิจผู้พิพากษาในขณะนั่งพิจารณาคดีอาญาระหว่างอัยการศาลมณฑลทหารบกที่ 7 โจทก์ นางคำป้อ ปัณฑิตะ จำเลย ว่า "ไม่นึกเลยว่าสำนวนนี้จะตกแก่คน ๆนี้" โดยจำเลยเจตนาดูหมิ่นนายกิจจาว่าไม่ให้ความยุติธรรมในการพิจารณาคดีนั้น และจำเลยทั้งสามได้ดูหมิ่นและใส่ความนายกิจจาซึ่งทำหน้าที่ตุลาการศาลมณฑลทหารบกที่ 7 และเป็นเจ้าพนักงานกระทำการตามหน้าที่ด้วย โดยร่วมกันทำหนังสือและโทรเลขถึงอธิบดีผู้พิพากษาภาค 5 กล่าวโทษนายกิจจาว่าดำเนินกระบวนพิจารณาคดีที่กล่าวนั้นไม่ชอบด้วยกฎหมาย มีอคติลำเอียงเข้าข้างโจทก์ ด่าว่าจำเลยที่ 2, 3 ฯลฯขอให้ตั้งกรรมการสอบสวนความผิด แล้วพิจารณาโทษ ฯลฯ ดังข้อความตามสำเนาท้ายฟ้อง เป็นการเจตนาใส่ความให้เสียชื่อเสียงและถูกดูหมิ่นเกลียดชัง กับเจตนาให้ผู้บังคับบัญชาและคนทั่วไปรังเกียจเหยียดหยาม ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 136, 198, 83จำเลยที่ 1 ให้การปฏิเสธ จำเลยที่ 2, 3 รับสารภาพเมื่อโจทก์สืบพยานไปหลายปากแล้วหลังจากจำเลยที่ 2, 3 รับสารภาพแล้ว และยังจะสืบพยานโจทก์ต่อไปอีกโจทก์ยื่นคำร้องลงวันที่ 14 มกราคม 2504 ขอเพิ่มเติมความในฟ้องว่า "ผู้เสียหายได้ร้องทุกข์ให้เจ้าพนักงานนำคดีขึ้นว่ากล่าวแล้ว" และเพิ่มประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 326 ลงในคำขอท้ายฟ้องโดยอ้างว่าเป็นรายละเอียด เนื่องจากผู้พิมพ์ฟ้องพิมพ์ตกไปศาลชั้นต้นไม่อนุญาต ครั้นสืบพยานโจทก์หมดแล้ว โจทก์ยื่นคำร้องลงวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2504 ขอเพิ่มเติมฟ้องเช่นเดียวกับที่ขอแล้วศาลไม่อนุญาตนั้นอีก และวันที่ 7 กุมภาพันธ์ 2504 โจทก์ยื่นคำแถลงคัดค้านคำสั่งศาลที่ไม่อนุญาตให้โจทก์เพิ่มเติมฟ้องตามคำร้องฉบับแรกนั้น เพื่ออุทธรณ์ฎีกาต่อไป ส่วนคำร้องฉบับหลัง ต่อมาศาลก็สั่งไม่อนุญาตศาลชั้นต้นเห็นว่า จำเลยที่ 1 พูดว่า "ไม่นึกเลยว่าสำนวนนี้จะมาตกอยู่แก่คน ๆ นี้" เป็นการดูหมิ่นนายกิจจาซึ่งทำหน้าที่เป็นตุลาการ คือศาลและจำเลยที่ 1 ได้ร่วมมือกับจำเลยที่ 2, 3 ทำโทรเลขและหนังสือกล่าวโทษนายกิจจาไปยังอธิบดีฯ เป็นการใส่ความนายกิจจาให้เสียชื่อเสียงและถูกดูหมิ่นหรือเกลียดชัง และอาจทำให้ผู้บังคับบัญชาเข้าใจผิด จึงเป็นความผิดฐานหมิ่นประมาทตามมาตรา 326 แม้โจทก์จะมิได้อ้างมาตรานี้ แต่ก็ได้บรรยายฟ้องเป็นเรื่องใส่ความหมิ่นประมาทและนำสืบได้สมศาลลงโทษตามฐานที่ถูกต้องได้ พิพากษาว่า จำเลยที่ 1 ผิดมาตรา 198 กับ 326, 83 รวมกระทงลงโทษ จำคุก 6 เดือน ส่วนจำเลยที่ 2, 3 ร่วมกับจำเลยที่ 1 ตามมาตรา 326, 83 กระทงเดียว จำคุกคนละ 2 เดือน ลดกึ่งเหลือคนละ 1 เดือนโจทก์และจำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์เห็นว่า การที่จำเลยที่ 1 พูดว่า "ไม่นึกเลยว่าสำนวนนี้จะตกแก่คน ๆ นี้" ไม่เป็นการดูหมิ่นตามมาตรา 198 เพราะเป็นถ้อยคำแสดงความนึกคิดและความคิดเห็นตามธรรมดา คำสั่งไม่อนุญาตให้เพิ่มเติมฟ้องนั้น โจทก์แถลงคัดค้านไว้แล้ว จึงอุทธรณ์ได้ และพิเคราะห์เห็นสมควร จึงอนุญาตให้โจทก์เพิ่มเติมฟ้องได้ และเมื่ออนุญาตแล้ว อุทธรณ์ที่ว่าจะอาศัยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 192 วรรคสี่ มาลงโทษจำเลยตามมาตรา 326 ไม่ได้และที่ว่าฟ้องไม่ได้บรรยายเรื่องร้องทุกข์และไม่มีคำขอมาตรา 326 ควรยกฟ้องเสียนั้นย่อมตกไป ส่วนการที่จำเลยร่วมกันทำโทรเลขและหนังสือกล่าวโทษนั้นเป็นการใส่ความให้เสียชื่อเสียงเป็นความผิดตามมาตรา 326 และไม่เป็นการดูหมิ่นตามมาตรา 136, 198 พิพากษาแก้เฉพาะให้ลงโทษจำเลยที่ 1 ตามมาตรา 326 กระทงเดียวให้จำคุก 2 เดือนโจทก์และจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า การที่จำเลยที่ 1 พูดกับนายถวิลเสมียนหน้าบัลลังก์กับนายประเสริฐอัยการว่า "ไม่นึกเลยว่าสำนวนนี้จะตกแก่คน ๆ นี้" จำเลยกล่าวในขณะนั่งฟังนายกิจจาพิจารณาคดีอยู่ข้างนอกห้องพิจารณานั่นเอง บ่งชัดว่าหมายถึงสำนวนเรื่องนั้นตกแก่นายกิจจาลำพังแต่ถ้อยคำที่กล่าวนั้นอาจเป็นได้ทั้งในทางดีและไม่ดีแก่นายกิจจา และจะว่าอยู่ในรูปของการแสดงความคิดเห็นตามธรรมดาก็อาจจะได้ จำต้องพิจารณาพฤติการณ์ประกอบคำกล่าวของจำเลยพฤติการณ์ดังว่านี้ ศาลฟังต้องกันว่า เมื่อจำเลยที่ 1 พูดกับนายถวิลแล้วนายถวิลได้ตอบว่า "คุณก็จดข้อซักถามให้นางคำป้อแล้วเมื่อศาลจะถามให้ก็ดีกว่านางคำป้อถามเอง เพราะเป็นผู้หญิง ไม่เข้าใจซักถาม" จำเลยที่ 1 ยังพูดกับนายถวิลว่า "ถึงอย่างไรก็ตาม ไม่มีทาง" แล้วในวันเดียวกันนั้นเอง จำเลยที่ 1 ได้ร่วมมือกับจำเลยที่ 2, 3 ทำโทรเลขและหนังสือกล่าวโทษนายกิจจาไปยังอธิบดีฯ ว่านั่งพิจารณาคดีเรื่องนั้นด้วยอคติลำเอียง ซึ่งหาเป็นความจริงไม่ พฤติการณ์ของจำเลยที่ 1 ดังกล่าวนี้ แสดงให้เห็นว่าเจตนาในการกล่าวเช่นนั้นว่าไม่พอใจที่เห็นสำนวนความเรื่องนั้นตกแก่นายกิจจา ซึ่งจำเลยที่ 1 เห็นว่าเป็นผู้พิพากษาหรือตุลาการที่พิจารณาความด้วยอคติ จึงได้กล่าวตำหนิเป็นนัยออกมาอันมีความหมายในทางไม่ดี เป็นที่ระคายเคืองแก่ศักดิ์ศรีของนายกิจจา ที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาลงมติว่าจำเลยที่ 1 ได้ดูหมิ่นศาลหรือผู้พิพากษาในการพิจารณาคดี ต้องตามมาตรา 198 แล้วการที่จำเลยทั้งสามร่วมกันทำโทรเลขและหนังสือกล่าวโทษนายกิจจาไปยังอธิบดีฯ อันเป็นการใส่ความหมิ่นประมาทนายกิจจานั้น ที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาลงมติว่า ต้องถือว่าเป็นการดูหมิ่นนายกิจจาผู้พิพากษาไปในขณะเดียวกันด้วยว่าพิจารณาคดีความไม่เที่ยงธรรมแม้พฤติการณ์ตอนนี้จะไม่ใช่ (กระทำ) ในขณะนายกิจจาทำการพิจารณาคดีอยู่ก็ดี ก็นับได้ว่าได้ดูหมิ่นผู้พิพากษาในการพิจารณาคดีต้องตามมาตรา 198 ดังแบบอย่างฎีกาที่ 580/2505 เมื่อต้องด้วยมาตรา 198แล้ว ก็ไม่เป็นความผิดตามมาตรา 136 อีก เพราะกฎหมายบัญญัติแยกความผิดฐานดูหมิ่นผู้ดำรงตำแหน่งหน้าที่ราชการไว้ สำหรับผู้พิพากษาบทหนึ่ง (198) สำหรับเจ้าพนักงานอื่นทั่ว ๆ ไปอีกบทหนึ่ง (136)ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้นอยู่บ้างแต่พฤติการณ์ตอนนี้เป็นกรรมเดียวเป็นผิดต่อกฎหมายหลายบท มาตรา 90 ให้ใช้บทที่มีโทษหนักที่สุดลงโทษเพียงบทเดียว จึงต้องลงโทษตามมาตรา 198 ซึ่งหนักกว่าการยื่นคำแถลงโต้แย้งคำสั่งในระหว่างพิจารณาเพื่อใช้สิทธิอุทธรณ์ตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 226(2) ไม่มีกำหนดเวลาว่าต้องยื่นภายหลังทราบคำสั่งแล้วเพียงใดประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 296 ก็หาได้บัญญัติให้ต้องโต้แย้งคำสั่งนั้นไว้อย่างใดไม่ จึงไม่มีทางบังคับให้โจทก์ต้องยื่นคำแถลงโต้แย้งหรือคัดค้านคำสั่งภายในกำหนดเวลาเท่าใดคำแถลงที่โจทก์ยื่นโต้แย้งหรือคัดค้านคำสั่งที่ศาลอุทธรณ์รับวินิจฉัยนั้น ก็เป็นการโต้แย้งหรือคัดค้านคำสั่งที่ไม่อนุญาตให้โจทก์เพิ่มเติมฟ้องตามคำร้องฉบับแรกซึ่งไม่มีอะไรห้ามมิให้ยื่นเช่นนั้นศาลอุทธรณ์จึงรับวินิจฉัยได้ และแม้จะสืบพยานโจทก์ไปมากแล้วก็ยังไม่พ้นเวลาที่จะขอเพิ่มเติมฟ้องได้ตามกฎหมาย ทั้งเป็นการเพิ่มเติมรายละเอียดและอ้างบทขอให้ลงโทษตามฐานความผิดที่ได้บรรยายไว้ในฟ้องมาแต่ต้นแล้ว ไม่ทำให้จำเลยเสียเปรียบหรือหลงต่อสู้คดีที่ศาลอุทธรณ์อนุญาตให้โจทก์เพิ่มเติมฟ้องได้ก็ชอบแล้วในที่สุด พิพากษาแก้ว่า จำเลยทั้งสามนอกจากมีความผิดฐานหมิ่นประมาทตามมาตรา 326 แล้ว ยังผิดตามมาตรา 198 ด้วยอีกบทหนึ่งแต่ให้ลงโทษจำคุกคนละ 2 เดือน ตามมาตรา 198 บทเดียว จำเลยที่ 2, 3 รับสารภาพ คงกำหนดโทษ จำเลย 2 คนนี้คนละ 1 เดือน เฉพาะจำเลยที่ 1ผิดตามมาตรา 198 สำหรับพฤติการณ์ตอนแรกด้วย ให้วางโทษจำคุกในกระทงนี้อีก 58 วัน นอกจากที่แก้นี้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์(การุณย์นราทร-ห้วน ประชาบาล-ยุ้ย อาตมียะนันทน์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ