คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1562/2530หลักกฎหมาย: ระเบียบขององค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยไม่มีข้อห้ามการโอนสิทธิการเช่าโทรศัพท์ เพียงแต่จะให้ไปทำการเปลี่ยนชื่อผู้เช่าต่อองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยเท่านั้น เมื่อผู้เช่าสิทธิการเช่าโทรศัพท์ขายสิทธิให้แก่ผู้ร้อง การโอนสิทธิการเช่าโทรศัพท์จึงสมบูรณ์ตั้งแต่ทั้งสองฝ่ายได้ตกลงซื้อขายสิทธิการเช่าและส่งมอบเครื่องโทรศัพท์ให้ฝ่ายผู้รับโอนครอบครอง โจทก์จึงไม่มีสิทธินำยึดสิทธิการเช่าดังกล่าว.(ที่มา-ส่งเสริม)สืบเนื่องมาจากศาลพิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินต้นพร้อมดอกเบี้ยแก่โจทก์ โจทก์จึงนำเจ้าพนักงานบังคับคดีไปยึดสิทธิการเช่าโทรศัพท์เพื่อขายทอดตลาดเอาเงินชำระหนี้โจทก์โดยอ้างว่าเป็นของจำเลยที่ 1ผู้ร้องทั้งสามยื่นคำร้องว่า สิทธิการเช่าใช้เครื่องโทรศัพท์เป็นของผู้ร้องที่ 1 ที่ 2 และที่ 3 ตามลำดับ โดยผู้ร้องที่ 1 ที่ 2ซื้อมาจากจำเลยที่ 1 ผู้ร้องที่ 3 ซื้อมาจากนายวิเชียรวิบูลย์สวัสดิ์ ซึ่งซื้อต่อมาจากจำเลยที่ 1 อีกทอดหนึ่ง ขอให้ปล่อยสิทธิการเช่าเครื่องโทรศัพท์หมายเลขดังกล่าวโจทก์ให้การว่า สิทธิการเช่าเครื่องโทรศัพท์ตามคำร้องของผู้ร้องทั้งสามยังเป็นของจำเลยที่ 1 อยู่ มิได้โอนขายให้แก่ผู้ร้องที่ 1 ที่ 2 และนายวิเชียร วิบูลย์สวัสดิ์ และองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย ผู้ให้เช่ายังมิได้ให้ใครเช่าต่อขอให้ยกคำร้องของผู้ร้องทั้งสามศาลชั้นต้นไต่สวนคำร้องแล้วมีคำสั่งให้ถอนการยึดทรัพย์ตามบัญชียึดทรัพย์ลงวันที่ 29 พฤษภาคม 2524 ของเจ้าพนักงานบังคับคดีโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติว่า ผู้ร้องที่ 1และที่ 2 ได้ซื้อสิทธิการเช่าเครื่องโทรศัพท์หมายเลข 5112956 และ5110961 จากจำเลยที่ 1 ได้ชำระราคาแล้ว และจำเลยที่ 1 ได้ส่งมอบเครื่องโทรศัพท์ดังกล่าวให้ผู้ร้องทั้งสองได้ครอบครองใช้มาก่อนโจทก์ฟ้องคดีนี้ แต่ยังมิได้ทำการโอนเปลี่ยนชื่อผู้เช่าเดิมคือจำเลยที่ 1มาเป็นชื่อของผู้ร้องทั้งสองต่อองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยผู้ให้เช่าเท่านั้นพิเคราะห์แล้ว เห็นว่า ตามระเบียบขององค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยผู้ให้เช่าโทรศัพท์นั้น มิได้ห้ามการโอนสิทธิการเช่าโทรศัพท์ เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าระหว่างจำเลยที่ 1 กับผู้ร้องทั้งสองได้ตกลงโอนขายสิทธิการเช่าโทรศัพท์ทั้งได้ชำระราคากันและส่งมอบเครื่องโทรศัพท์ให้ผู้ร้องทั้งสองใช้มาก่อนโจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1 ในคดีนี้แล้ว การโอนสิทธิการเช่าโทรศัพท์ระหว่างจำเลยที่ 1 และผู้ร้องทั้งสองจึงสมบูรณ์นับตั้งแต่ทั้งสองฝ่ายได้ตกลงซื้อขายสิทธิการเช่าและส่งมอบเครื่องโทรศัพท์ให้ฝ่ายผู้รับโอนครอบครอง ส่วนการจะไปทำการเปลี่ยนชื่อผู้ร้องทั้งสองเป็นผู้เช่าต่อองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยนั้น ก็เพื่อให้เป็นไปตามระเบียบขององค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยเท่านั้น เมื่อฟังว่าสิทธิการเช่าโทรศัพท์โอนไปยังผู้ร้องทั้งสองแล้ว โจทก์จึงไม่มีสิทธินำยึดสิทธิการเช่าดังกล่าว ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาให้ถอนการยึดสิทธิการเช่าโทรศัพท์ดังกล่าวนั้นชอบแล้ว ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1562/2530ธนาคารกรุงศรีอยุธยา จำกัด ฯโจทก์นายเรวัตร มาศฉมาดล กับพวกจำเลยนายสอาด เผือกจิตร กับพวกผู้ร้อง ป.พ.พ. ม. 458, ม. 461 ป.วิ.พ. ม. 288ระเบียบขององค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยไม่มีข้อห้ามการโอนสิทธิการเช่าโทรศัพท์ เพียงแต่จะให้ไปทำการเปลี่ยนชื่อผู้เช่าต่อองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยเท่านั้น เมื่อผู้เช่าสิทธิการเช่าโทรศัพท์ขายสิทธิให้แก่ผู้ร้อง การโอนสิทธิการเช่าโทรศัพท์จึงสมบูรณ์ตั้งแต่ทั้งสองฝ่ายได้ตกลงซื้อขายสิทธิการเช่าและส่งมอบเครื่องโทรศัพท์ให้ฝ่ายผู้รับโอนครอบครอง โจทก์จึงไม่มีสิทธินำยึดสิทธิการเช่าดังกล่าว.(ที่มา-ส่งเสริม)สืบเนื่องมาจากศาลพิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินต้นพร้อมดอกเบี้ยแก่โจทก์ โจทก์จึงนำเจ้าพนักงานบังคับคดีไปยึดสิทธิการเช่าโทรศัพท์เพื่อขายทอดตลาดเอาเงินชำระหนี้โจทก์โดยอ้างว่าเป็นของจำเลยที่ 1ผู้ร้องทั้งสามยื่นคำร้องว่า สิทธิการเช่าใช้เครื่องโทรศัพท์เป็นของผู้ร้องที่ 1 ที่ 2 และที่ 3 ตามลำดับ โดยผู้ร้องที่ 1 ที่ 2ซื้อมาจากจำเลยที่ 1 ผู้ร้องที่ 3 ซื้อมาจากนายวิเชียรวิบูลย์สวัสดิ์ ซึ่งซื้อต่อมาจากจำเลยที่ 1 อีกทอดหนึ่ง ขอให้ปล่อยสิทธิการเช่าเครื่องโทรศัพท์หมายเลขดังกล่าวโจทก์ให้การว่า สิทธิการเช่าเครื่องโทรศัพท์ตามคำร้องของผู้ร้องทั้งสามยังเป็นของจำเลยที่ 1 อยู่ มิได้โอนขายให้แก่ผู้ร้องที่ 1 ที่ 2 และนายวิเชียร วิบูลย์สวัสดิ์ และองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย ผู้ให้เช่ายังมิได้ให้ใครเช่าต่อขอให้ยกคำร้องของผู้ร้องทั้งสามศาลชั้นต้นไต่สวนคำร้องแล้วมีคำสั่งให้ถอนการยึดทรัพย์ตามบัญชียึดทรัพย์ลงวันที่ 29 พฤษภาคม 2524 ของเจ้าพนักงานบังคับคดีโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติว่า ผู้ร้องที่ 1และที่ 2 ได้ซื้อสิทธิการเช่าเครื่องโทรศัพท์หมายเลข 5112956 และ5110961 จากจำเลยที่ 1 ได้ชำระราคาแล้ว และจำเลยที่ 1 ได้ส่งมอบเครื่องโทรศัพท์ดังกล่าวให้ผู้ร้องทั้งสองได้ครอบครองใช้มาก่อนโจทก์ฟ้องคดีนี้ แต่ยังมิได้ทำการโอนเปลี่ยนชื่อผู้เช่าเดิมคือจำเลยที่ 1มาเป็นชื่อของผู้ร้องทั้งสองต่อองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยผู้ให้เช่าเท่านั้นพิเคราะห์แล้ว เห็นว่า ตามระเบียบขององค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยผู้ให้เช่าโทรศัพท์นั้น มิได้ห้ามการโอนสิทธิการเช่าโทรศัพท์ เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าระหว่างจำเลยที่ 1 กับผู้ร้องทั้งสองได้ตกลงโอนขายสิทธิการเช่าโทรศัพท์ทั้งได้ชำระราคากันและส่งมอบเครื่องโทรศัพท์ให้ผู้ร้องทั้งสองใช้มาก่อนโจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1 ในคดีนี้แล้ว การโอนสิทธิการเช่าโทรศัพท์ระหว่างจำเลยที่ 1 และผู้ร้องทั้งสองจึงสมบูรณ์นับตั้งแต่ทั้งสองฝ่ายได้ตกลงซื้อขายสิทธิการเช่าและส่งมอบเครื่องโทรศัพท์ให้ฝ่ายผู้รับโอนครอบครอง ส่วนการจะไปทำการเปลี่ยนชื่อผู้ร้องทั้งสองเป็นผู้เช่าต่อองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยนั้น ก็เพื่อให้เป็นไปตามระเบียบขององค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยเท่านั้น เมื่อฟังว่าสิทธิการเช่าโทรศัพท์โอนไปยังผู้ร้องทั้งสองแล้ว โจทก์จึงไม่มีสิทธินำยึดสิทธิการเช่าดังกล่าว ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาให้ถอนการยึดสิทธิการเช่าโทรศัพท์ดังกล่าวนั้นชอบแล้ว ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน.(สมบูรณ์ ฤกษ์สำราญ-ไพรัช วงศ์วัฒนะ-ไพจิตร วิเศษโกสิน)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาคดีนี้ วินิจฉัยเดินตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่349/2527 ซึ่งวินิจฉัยว่า "จำเลยทำสัญญาขายสิทธิการเช่าโทรศัพท์ให้แก่ผู้ร้อง ได้ชำระเงินและรับมอบเครื่องรับโทรศัพท์กันแล้วตั้งแต่วันทำสัญญา การโอนสิทธิการเช่าดังกล่าวย่อมมีผลสมบูรณ์ตั้งแต่ขณะทำสัญญาเสร็จ การที่จะไปทำการเปลี่ยนชื่อผู้เช่าโทรศัพท์มาเป็นชื่อผู้ร้อง เป็นแต่เพียงแบบพิธีการเท่านั้นสิทธิการเช่าโทรศัพท์จึงไม่ใช่เป็นของจำเลยโจทก์ไม่มีสิทธ๎นำยึดต้องปล่อยทรัพย์ที่ยึด" ในเรื่องการใช้บริการโทรศัพท์ขององค์การโทรศัพท์นั้น ถือกันว่าเป็นเรื่องเช่าทรัพย์ สิทธิการเช่าโทรศัพท์เป็นสิทธิเรียกร้องที่ผูกพันระหว่างผู้เช่ากับองค์การโทรศัพท์ คำพิพากษาศาลฎีกาคดีนี้เห็นว่า สิทธิการช่าโทรศัพท์เป็นสิทธิที่ถูกยึดมาบังคับคดีได้ จึงมีปัญหาวินิจฉัยแต่เพียงว่าเป็นสิทธิของจำเลยหรือของผู้ร้องเท่านั้นที่ว่ายึดสิทธิการเช่าโทรศัพท์ได้นั้นคงจะเห็นว่าสิทธิการเช่าโทรศัพท์เป็นทรัพย์สินนั่นเอง เพราะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 214 บัญญัติว่า "เจ้าหนี้มีสิทธิที่จะให้ชำระหนี้ของตนจากทรัพย์สินของลูกหนี้จนสิ้นเชิง" และประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 282 บัญญัติว่า "ถ้าคำพิพากษาหรือคำสั่งใดกำหนดให้ชำระเงินจำนวนหนึ่ง ภายใต้บังคับแห่งบทบัญญัติห้ามาตราต่อไปนี้ เจ้าพนักงานบังคับคดีย่อมมีอำนาจที่จะรวบรวมเงินให้พอชำระตามคำพิพากษาหรือคำสั่งโดยวิธียึดหรืออายัด และขายทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษา"นั่นคือสิ่งที่จะยึดได้ต้องเป็นทรัพย์สินเท่านั้น สิทธิการเช่าโทรศัพท์หรือสิทธิเรียกร้องเป็นทรัพย์สินหรือไม่นั้น ยังมีความเห็นแตกต่างกันอยู่ ท่านศาสตราจารย์บัญญัติสุชีวะ เห็นว่าสิทธิดังกล่าวเป็นทรัพย์สินโดยได้อธิบายไว้ในคำบรรยายกฏหมายลักษณะทรัพย์มีความตอนหนึ่งว่า"เกี่ยวกับสิทธ๎การเช่าตึกและสิทธิการเช่าเครื่องโทรศัพท์นั้น ได้มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่536/2498 วินิจฉัยว่า ย่อมโอนกันได้ และเมื่อได้ชำระเงินมอบหมายสิทธินั้นให้ต่อกันแล้ว สิทธินั้นย่อมตกได้แก่ผู้รับโอนทันทีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 767/2518 วินิจฉัยว่าสิทธิการเช่าซึ่งสามีภรรยาไม่จดทะเบียนร่วมกันมีอยู่ ภริยามีสิทธิขอแบ่งได้ และตีราคาเป็นเงินได้ สิทธิตามสัญญาจะซื้อทรัพย์ก็เป็นทรัพย์สิน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1476/2518) สิทธิทำเหมืองแร่ตามประทานบัตรเป็นทรัพย์สิน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2855/2514) และสิทธิตามสัญญาเช่าก็เป็นทรัพย์สินเช่นกัน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1502/2522)" แต่ท่านศาสตราจารย์ประมูล สุวรรณศร เห็นว่าสิทธิเรียกร้องไม่ใช่ทรัพย์สินโดยได้อธิบายไว้ในคำอธิบายกฏหมายลักษณะทรัพย์มีความตอนหนึ่งว่า "หนี้สินอันเขาชอบที่จะได้รับชำระหนี้ตามประมวลกฏหมายของเราเรียกชื่อว่า "สิทธิเรียกร้อง" อันเป็นสิทธิที่เจ้าหนี้จะเรียกบังคับให้ลูกหนี้ชำระหนี้ สิทธ๎เรียกร้องนี้ อาจถือได้ว่าเป็นทรัพย์สินเหมือนกัน โดยให้เหตุผลว่า ในทางเศรษฐศาสตร์ก็ย่อมถือว่าเป็นสินทรัพย์ ASSETS ในทางกฏหมายมรดกก็ยังคำนวณเข้าอยู่เป็นกองทรัพย์สินของผู้ตาย แต่เมื่อเราจะพิจารณากันโดยเฉพาะตามกฎหมายลักษณะทรัพย์ของเรานี้แล้วเราอาจโต้แย้งได้ว่า "สิทธิเรียกร้อง"นั้นไม่ใช่ทรัพย์สิน เพราะว่าเป็นแต่เพียงมีสิทธิที่จะบังคับให้ลูกหนี้กระทำการหรืองดเว้นกระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งเท่านั้น แม้ในที่สุดจะเป็นการส่งเงินหรือทรัพย์ให้ก็ตาม แต่การนี้นก็ยังมุ่งถึงการบังคับการกระทำของลูกหนี้อยู่นั่นเอง สิทธิเรียกร้องจึงมิใช่สิทธิที่เกี่ยวกับกรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์หรือเกี่ยวกับสังหาริมทรัพย์ตามบทบัญญัติ มาตรา 100 และ 101 ทั้งบุคคลไม่อาจถือเอาได้โดยลำพังตน หากเกิดขึ้นเพราะการกระทำระหว่างบุคคลต่อบุคคลเช่น ในเรื่องสัญญาและละเมิดเป็นสิทธิจะบังคับเอาการปฏิบัติชำระหนี้จากบุคคลโดยเฉพาะตัว การโอนสิทธิชนิดนี้มิใช่การโอนทรัพย์สินหากเป็นการโอนสิทธิเรียกร้อง" ดังนั้นถ้าไม่ถือว่าสิทธิการเช่าโทรศัพท์เป็นทรัพย์สินตามความเห็นของท่านศาสตราจารย์ประมูล สุวรรณศร แล้ว ก็ย่อมยึดสิทธิการเช่าโทรศัพท์มาบังคับคดีไม่ได้แม้ในท้องตลาดจะมีการให้โอนสิทธิการเช่าโทรศัพท์กันก็เป็นอีกเรื่องหนึ่งในทำนองการโอนป้ายทะเบียนรถแท็กซี่แก่กันและมีการให้เงินตอบแทนเป็นจำนวนมาก แต่ก็คงจะไปยึดป้ายทะเบียนนั้นมาบังคับคดีไม่ได้ เมื่อสิทธิการเช่าโทรศัพท์ไม่ใช่ทรัพย์สินยึดไม่ได้เสียแล้ว ก็ไม่มีปัญหาว่าเป็นสิทธิของลูกหนี้ตามคำพิพากษา หรือของผู้ร้อง ผลคดีก็น่าจะปล่อยการยึดเหมือนกัน. ไพโรจน์ วายุภาพคำพิพากษา: สืบเนื่องมาจากศาลพิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินต้นพร้อมดอกเบี้ยแก่โจทก์ โจทก์จึงนำเจ้าพนักงานบังคับคดีไปยึดสิทธิการเช่าโทรศัพท์เพื่อขายทอดตลาดเอาเงินชำระหนี้โจทก์โดยอ้างว่าเป็นของจำเลยที่ 1ผู้ร้องทั้งสามยื่นคำร้องว่า สิทธิการเช่าใช้เครื่องโทรศัพท์เป็นของผู้ร้องที่ 1 ที่ 2 และที่ 3 ตามลำดับ โดยผู้ร้องที่ 1 ที่ 2ซื้อมาจากจำเลยที่ 1 ผู้ร้องที่ 3 ซื้อมาจากนายวิเชียรวิบูลย์สวัสดิ์ ซึ่งซื้อต่อมาจากจำเลยที่ 1 อีกทอดหนึ่ง ขอให้ปล่อยสิทธิการเช่าเครื่องโทรศัพท์หมายเลขดังกล่าวโจทก์ให้การว่า สิทธิการเช่าเครื่องโทรศัพท์ตามคำร้องของผู้ร้องทั้งสามยังเป็นของจำเลยที่ 1 อยู่ มิได้โอนขายให้แก่ผู้ร้องที่ 1 ที่ 2 และนายวิเชียร วิบูลย์สวัสดิ์ และองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย ผู้ให้เช่ายังมิได้ให้ใครเช่าต่อขอให้ยกคำร้องของผู้ร้องทั้งสามศาลชั้นต้นไต่สวนคำร้องแล้วมีคำสั่งให้ถอนการยึดทรัพย์ตามบัญชียึดทรัพย์ลงวันที่ 29 พฤษภาคม 2524 ของเจ้าพนักงานบังคับคดีโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติว่า ผู้ร้องที่ 1และที่ 2 ได้ซื้อสิทธิการเช่าเครื่องโทรศัพท์หมายเลข 5112956 และ5110961 จากจำเลยที่ 1 ได้ชำระราคาแล้ว และจำเลยที่ 1 ได้ส่งมอบเครื่องโทรศัพท์ดังกล่าวให้ผู้ร้องทั้งสองได้ครอบครองใช้มาก่อนโจทก์ฟ้องคดีนี้ แต่ยังมิได้ทำการโอนเปลี่ยนชื่อผู้เช่าเดิมคือจำเลยที่ 1มาเป็นชื่อของผู้ร้องทั้งสองต่อองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยผู้ให้เช่าเท่านั้นพิเคราะห์แล้ว เห็นว่า ตามระเบียบขององค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยผู้ให้เช่าโทรศัพท์นั้น มิได้ห้ามการโอนสิทธิการเช่าโทรศัพท์ เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าระหว่างจำเลยที่ 1 กับผู้ร้องทั้งสองได้ตกลงโอนขายสิทธิการเช่าโทรศัพท์ทั้งได้ชำระราคากันและส่งมอบเครื่องโทรศัพท์ให้ผู้ร้องทั้งสองใช้มาก่อนโจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1 ในคดีนี้แล้ว การโอนสิทธิการเช่าโทรศัพท์ระหว่างจำเลยที่ 1 และผู้ร้องทั้งสองจึงสมบูรณ์นับตั้งแต่ทั้งสองฝ่ายได้ตกลงซื้อขายสิทธิการเช่าและส่งมอบเครื่องโทรศัพท์ให้ฝ่ายผู้รับโอนครอบครอง ส่วนการจะไปทำการเปลี่ยนชื่อผู้ร้องทั้งสองเป็นผู้เช่าต่อองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยนั้น ก็เพื่อให้เป็นไปตามระเบียบขององค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยเท่านั้น เมื่อฟังว่าสิทธิการเช่าโทรศัพท์โอนไปยังผู้ร้องทั้งสองแล้ว โจทก์จึงไม่มีสิทธินำยึดสิทธิการเช่าดังกล่าว ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาให้ถอนการยึดสิทธิการเช่าโทรศัพท์ดังกล่าวนั้นชอบแล้ว ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1562/2530ธนาคารกรุงศรีอยุธยา จำกัด ฯโจทก์นายเรวัตร มาศฉมาดล กับพวกจำเลยนายสอาด เผือกจิตร กับพวกผู้ร้อง ป.พ.พ. ม. 458, ม. 461 ป.วิ.พ. ม. 288ระเบียบขององค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยไม่มีข้อห้ามการโอนสิทธิการเช่าโทรศัพท์ เพียงแต่จะให้ไปทำการเปลี่ยนชื่อผู้เช่าต่อองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยเท่านั้น เมื่อผู้เช่าสิทธิการเช่าโทรศัพท์ขายสิทธิให้แก่ผู้ร้อง การโอนสิทธิการเช่าโทรศัพท์จึงสมบูรณ์ตั้งแต่ทั้งสองฝ่ายได้ตกลงซื้อขายสิทธิการเช่าและส่งมอบเครื่องโทรศัพท์ให้ฝ่ายผู้รับโอนครอบครอง โจทก์จึงไม่มีสิทธินำยึดสิทธิการเช่าดังกล่าว.(ที่มา-ส่งเสริม)สืบเนื่องมาจากศาลพิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินต้นพร้อมดอกเบี้ยแก่โจทก์ โจทก์จึงนำเจ้าพนักงานบังคับคดีไปยึดสิทธิการเช่าโทรศัพท์เพื่อขายทอดตลาดเอาเงินชำระหนี้โจทก์โดยอ้างว่าเป็นของจำเลยที่ 1ผู้ร้องทั้งสามยื่นคำร้องว่า สิทธิการเช่าใช้เครื่องโทรศัพท์เป็นของผู้ร้องที่ 1 ที่ 2 และที่ 3 ตามลำดับ โดยผู้ร้องที่ 1 ที่ 2ซื้อมาจากจำเลยที่ 1 ผู้ร้องที่ 3 ซื้อมาจากนายวิเชียรวิบูลย์สวัสดิ์ ซึ่งซื้อต่อมาจากจำเลยที่ 1 อีกทอดหนึ่ง ขอให้ปล่อยสิทธิการเช่าเครื่องโทรศัพท์หมายเลขดังกล่าวโจทก์ให้การว่า สิทธิการเช่าเครื่องโทรศัพท์ตามคำร้องของผู้ร้องทั้งสามยังเป็นของจำเลยที่ 1 อยู่ มิได้โอนขายให้แก่ผู้ร้องที่ 1 ที่ 2 และนายวิเชียร วิบูลย์สวัสดิ์ และองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย ผู้ให้เช่ายังมิได้ให้ใครเช่าต่อขอให้ยกคำร้องของผู้ร้องทั้งสามศาลชั้นต้นไต่สวนคำร้องแล้วมีคำสั่งให้ถอนการยึดทรัพย์ตามบัญชียึดทรัพย์ลงวันที่ 29 พฤษภาคม 2524 ของเจ้าพนักงานบังคับคดีโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติว่า ผู้ร้องที่ 1และที่ 2 ได้ซื้อสิทธิการเช่าเครื่องโทรศัพท์หมายเลข 5112956 และ5110961 จากจำเลยที่ 1 ได้ชำระราคาแล้ว และจำเลยที่ 1 ได้ส่งมอบเครื่องโทรศัพท์ดังกล่าวให้ผู้ร้องทั้งสองได้ครอบครองใช้มาก่อนโจทก์ฟ้องคดีนี้ แต่ยังมิได้ทำการโอนเปลี่ยนชื่อผู้เช่าเดิมคือจำเลยที่ 1มาเป็นชื่อของผู้ร้องทั้งสองต่อองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยผู้ให้เช่าเท่านั้นพิเคราะห์แล้ว เห็นว่า ตามระเบียบขององค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยผู้ให้เช่าโทรศัพท์นั้น มิได้ห้ามการโอนสิทธิการเช่าโทรศัพท์ เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าระหว่างจำเลยที่ 1 กับผู้ร้องทั้งสองได้ตกลงโอนขายสิทธิการเช่าโทรศัพท์ทั้งได้ชำระราคากันและส่งมอบเครื่องโทรศัพท์ให้ผู้ร้องทั้งสองใช้มาก่อนโจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1 ในคดีนี้แล้ว การโอนสิทธิการเช่าโทรศัพท์ระหว่างจำเลยที่ 1 และผู้ร้องทั้งสองจึงสมบูรณ์นับตั้งแต่ทั้งสองฝ่ายได้ตกลงซื้อขายสิทธิการเช่าและส่งมอบเครื่องโทรศัพท์ให้ฝ่ายผู้รับโอนครอบครอง ส่วนการจะไปทำการเปลี่ยนชื่อผู้ร้องทั้งสองเป็นผู้เช่าต่อองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยนั้น ก็เพื่อให้เป็นไปตามระเบียบขององค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยเท่านั้น เมื่อฟังว่าสิทธิการเช่าโทรศัพท์โอนไปยังผู้ร้องทั้งสองแล้ว โจทก์จึงไม่มีสิทธินำยึดสิทธิการเช่าดังกล่าว ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาให้ถอนการยึดสิทธิการเช่าโทรศัพท์ดังกล่าวนั้นชอบแล้ว ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน.(สมบูรณ์ ฤกษ์สำราญ-ไพรัช วงศ์วัฒนะ-ไพจิตร วิเศษโกสิน)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาคดีนี้ วินิจฉัยเดินตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่349/2527 ซึ่งวินิจฉัยว่า "จำเลยทำสัญญาขายสิทธิการเช่าโทรศัพท์ให้แก่ผู้ร้อง ได้ชำระเงินและรับมอบเครื่องรับโทรศัพท์กันแล้วตั้งแต่วันทำสัญญา การโอนสิทธิการเช่าดังกล่าวย่อมมีผลสมบูรณ์ตั้งแต่ขณะทำสัญญาเสร็จ การที่จะไปทำการเปลี่ยนชื่อผู้เช่าโทรศัพท์มาเป็นชื่อผู้ร้อง เป็นแต่เพียงแบบพิธีการเท่านั้นสิทธิการเช่าโทรศัพท์จึงไม่ใช่เป็นของจำเลยโจทก์ไม่มีสิทธ๎นำยึดต้องปล่อยทรัพย์ที่ยึด" ในเรื่องการใช้บริการโทรศัพท์ขององค์การโทรศัพท์นั้น ถือกันว่าเป็นเรื่องเช่าทรัพย์ สิทธิการเช่าโทรศัพท์เป็นสิทธิเรียกร้องที่ผูกพันระหว่างผู้เช่ากับองค์การโทรศัพท์ คำพิพากษาศาลฎีกาคดีนี้เห็นว่า สิทธิการช่าโทรศัพท์เป็นสิทธิที่ถูกยึดมาบังคับคดีได้ จึงมีปัญหาวินิจฉัยแต่เพียงว่าเป็นสิทธิของจำเลยหรือของผู้ร้องเท่านั้นที่ว่ายึดสิทธิการเช่าโทรศัพท์ได้นั้นคงจะเห็นว่าสิทธิการเช่าโทรศัพท์เป็นทรัพย์สินนั่นเอง เพราะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 214 บัญญัติว่า "เจ้าหนี้มีสิทธิที่จะให้ชำระหนี้ของตนจากทรัพย์สินของลูกหนี้จนสิ้นเชิง" และประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 282 บัญญัติว่า "ถ้าคำพิพากษาหรือคำสั่งใดกำหนดให้ชำระเงินจำนวนหนึ่ง ภายใต้บังคับแห่งบทบัญญัติห้ามาตราต่อไปนี้ เจ้าพนักงานบังคับคดีย่อมมีอำนาจที่จะรวบรวมเงินให้พอชำระตามคำพิพากษาหรือคำสั่งโดยวิธียึดหรืออายัด และขายทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษา"นั่นคือสิ่งที่จะยึดได้ต้องเป็นทรัพย์สินเท่านั้น สิทธิการเช่าโทรศัพท์หรือสิทธิเรียกร้องเป็นทรัพย์สินหรือไม่นั้น ยังมีความเห็นแตกต่างกันอยู่ ท่านศาสตราจารย์บัญญัติสุชีวะ เห็นว่าสิทธิดังกล่าวเป็นทรัพย์สินโดยได้อธิบายไว้ในคำบรรยายกฏหมายลักษณะทรัพย์มีความตอนหนึ่งว่า"เกี่ยวกับสิทธ๎การเช่าตึกและสิทธิการเช่าเครื่องโทรศัพท์นั้น ได้มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่536/2498 วินิจฉัยว่า ย่อมโอนกันได้ และเมื่อได้ชำระเงินมอบหมายสิทธินั้นให้ต่อกันแล้ว สิทธินั้นย่อมตกได้แก่ผู้รับโอนทันทีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 767/2518 วินิจฉัยว่าสิทธิการเช่าซึ่งสามีภรรยาไม่จดทะเบียนร่วมกันมีอยู่ ภริยามีสิทธิขอแบ่งได้ และตีราคาเป็นเงินได้ สิทธิตามสัญญาจะซื้อทรัพย์ก็เป็นทรัพย์สิน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1476/2518) สิทธิทำเหมืองแร่ตามประทานบัตรเป็นทรัพย์สิน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2855/2514) และสิทธิตามสัญญาเช่าก็เป็นทรัพย์สินเช่นกัน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1502/2522)" แต่ท่านศาสตราจารย์ประมูล สุวรรณศร เห็นว่าสิทธิเรียกร้องไม่ใช่ทรัพย์สินโดยได้อธิบายไว้ในคำอธิบายกฏหมายลักษณะทรัพย์มีความตอนหนึ่งว่า "หนี้สินอันเขาชอบที่จะได้รับชำระหนี้ตามประมวลกฏหมายของเราเรียกชื่อว่า "สิทธิเรียกร้อง" อันเป็นสิทธิที่เจ้าหนี้จะเรียกบังคับให้ลูกหนี้ชำระหนี้ สิทธ๎เรียกร้องนี้ อาจถือได้ว่าเป็นทรัพย์สินเหมือนกัน โดยให้เหตุผลว่า ในทางเศรษฐศาสตร์ก็ย่อมถือว่าเป็นสินทรัพย์ ASSETS ในทางกฏหมายมรดกก็ยังคำนวณเข้าอยู่เป็นกองทรัพย์สินของผู้ตาย แต่เมื่อเราจะพิจารณากันโดยเฉพาะตามกฎหมายลักษณะทรัพย์ของเรานี้แล้วเราอาจโต้แย้งได้ว่า "สิทธิเรียกร้อง"นั้นไม่ใช่ทรัพย์สิน เพราะว่าเป็นแต่เพียงมีสิทธิที่จะบังคับให้ลูกหนี้กระทำการหรืองดเว้นกระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งเท่านั้น แม้ในที่สุดจะเป็นการส่งเงินหรือทรัพย์ให้ก็ตาม แต่การนี้นก็ยังมุ่งถึงการบังคับการกระทำของลูกหนี้อยู่นั่นเอง สิทธิเรียกร้องจึงมิใช่สิทธิที่เกี่ยวกับกรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์หรือเกี่ยวกับสังหาริมทรัพย์ตามบทบัญญัติ มาตรา 100 และ 101 ทั้งบุคคลไม่อาจถือเอาได้โดยลำพังตน หากเกิดขึ้นเพราะการกระทำระหว่างบุคคลต่อบุคคลเช่น ในเรื่องสัญญาและละเมิดเป็นสิทธิจะบังคับเอาการปฏิบัติชำระหนี้จากบุคคลโดยเฉพาะตัว การโอนสิทธิชนิดนี้มิใช่การโอนทรัพย์สินหากเป็นการโอนสิทธิเรียกร้อง" ดังนั้นถ้าไม่ถือว่าสิทธิการเช่าโทรศัพท์เป็นทรัพย์สินตามความเห็นของท่านศาสตราจารย์ประมูล สุวรรณศร แล้ว ก็ย่อมยึดสิทธิการเช่าโทรศัพท์มาบังคับคดีไม่ได้แม้ในท้องตลาดจะมีการให้โอนสิทธิการเช่าโทรศัพท์กันก็เป็นอีกเรื่องหนึ่งในทำนองการโอนป้ายทะเบียนรถแท็กซี่แก่กันและมีการให้เงินตอบแทนเป็นจำนวนมาก แต่ก็คงจะไปยึดป้ายทะเบียนนั้นมาบังคับคดีไม่ได้ เมื่อสิทธิการเช่าโทรศัพท์ไม่ใช่ทรัพย์สินยึดไม่ได้เสียแล้ว ก็ไม่มีปัญหาว่าเป็นสิทธิของลูกหนี้ตามคำพิพากษา หรือของผู้ร้อง ผลคดีก็น่าจะปล่อยการยึดเหมือนกัน. ไพโรจน์ วายุภาพหมายเหตุ: คำพิพากษาศาลฎีกาคดีนี้ วินิจฉัยเดินตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่349/2527 ซึ่งวินิจฉัยว่า "จำเลยทำสัญญาขายสิทธิการเช่าโทรศัพท์ให้แก่ผู้ร้อง ได้ชำระเงินและรับมอบเครื่องรับโทรศัพท์กันแล้วตั้งแต่วันทำสัญญา การโอนสิทธิการเช่าดังกล่าวย่อมมีผลสมบูรณ์ตั้งแต่ขณะทำสัญญาเสร็จ การที่จะไปทำการเปลี่ยนชื่อผู้เช่าโทรศัพท์มาเป็นชื่อผู้ร้อง เป็นแต่เพียงแบบพิธีการเท่านั้นสิทธิการเช่าโทรศัพท์จึงไม่ใช่เป็นของจำเลยโจทก์ไม่มีสิทธ๎นำยึดต้องปล่อยทรัพย์ที่ยึด" ในเรื่องการใช้บริการโทรศัพท์ขององค์การโทรศัพท์นั้น ถือกันว่าเป็นเรื่องเช่าทรัพย์ สิทธิการเช่าโทรศัพท์เป็นสิทธิเรียกร้องที่ผูกพันระหว่างผู้เช่ากับองค์การโทรศัพท์ คำพิพากษาศาลฎีกาคดีนี้เห็นว่า สิทธิการช่าโทรศัพท์เป็นสิทธิที่ถูกยึดมาบังคับคดีได้ จึงมีปัญหาวินิจฉัยแต่เพียงว่าเป็นสิทธิของจำเลยหรือของผู้ร้องเท่านั้นที่ว่ายึดสิทธิการเช่าโทรศัพท์ได้นั้นคงจะเห็นว่าสิทธิการเช่าโทรศัพท์เป็นทรัพย์สินนั่นเอง เพราะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 214 บัญญัติว่า "เจ้าหนี้มีสิทธิที่จะให้ชำระหนี้ของตนจากทรัพย์สินของลูกหนี้จนสิ้นเชิง" และประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 282 บัญญัติว่า "ถ้าคำพิพากษาหรือคำสั่งใดกำหนดให้ชำระเงินจำนวนหนึ่ง ภายใต้บังคับแห่งบทบัญญัติห้ามาตราต่อไปนี้ เจ้าพนักงานบังคับคดีย่อมมีอำนาจที่จะรวบรวมเงินให้พอชำระตามคำพิพากษาหรือคำสั่งโดยวิธียึดหรืออายัด และขายทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษา"นั่นคือสิ่งที่จะยึดได้ต้องเป็นทรัพย์สินเท่านั้น สิทธิการเช่าโทรศัพท์หรือสิทธิเรียกร้องเป็นทรัพย์สินหรือไม่นั้น ยังมีความเห็นแตกต่างกันอยู่ ท่านศาสตราจารย์บัญญัติสุชีวะ เห็นว่าสิทธิดังกล่าวเป็นทรัพย์สินโดยได้อธิบายไว้ในคำบรรยายกฏหมายลักษณะทรัพย์มีความตอนหนึ่งว่า"เกี่ยวกับสิทธ๎การเช่าตึกและสิทธิการเช่าเครื่องโทรศัพท์นั้น ได้มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่536/2498 วินิจฉัยว่า ย่อมโอนกันได้ และเมื่อได้ชำระเงินมอบหมายสิทธินั้นให้ต่อกันแล้ว สิทธินั้นย่อมตกได้แก่ผู้รับโอนทันทีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 767/2518 วินิจฉัยว่าสิทธิการเช่าซึ่งสามีภรรยาไม่จดทะเบียนร่วมกันมีอยู่ ภริยามีสิทธิขอแบ่งได้ และตีราคาเป็นเงินได้ สิทธิตามสัญญาจะซื้อทรัพย์ก็เป็นทรัพย์สิน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1476/2518) สิทธิทำเหมืองแร่ตามประทานบัตรเป็นทรัพย์สิน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2855/2514) และสิทธิตามสัญญาเช่าก็เป็นทรัพย์สินเช่นกัน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1502/2522)" แต่ท่านศาสตราจารย์ประมูล สุวรรณศร เห็นว่าสิทธิเรียกร้องไม่ใช่ทรัพย์สินโดยได้อธิบายไว้ในคำอธิบายกฏหมายลักษณะทรัพย์มีความตอนหนึ่งว่า "หนี้สินอันเขาชอบที่จะได้รับชำระหนี้ตามประมวลกฏหมายของเราเรียกชื่อว่า "สิทธิเรียกร้อง" อันเป็นสิทธิที่เจ้าหนี้จะเรียกบังคับให้ลูกหนี้ชำระหนี้ สิทธ๎เรียกร้องนี้ อาจถือได้ว่าเป็นทรัพย์สินเหมือนกัน โดยให้เหตุผลว่า ในทางเศรษฐศาสตร์ก็ย่อมถือว่าเป็นสินทรัพย์ ASSETS ในทางกฏหมายมรดกก็ยังคำนวณเข้าอยู่เป็นกองทรัพย์สินของผู้ตาย แต่เมื่อเราจะพิจารณากันโดยเฉพาะตามกฎหมายลักษณะทรัพย์ของเรานี้แล้วเราอาจโต้แย้งได้ว่า "สิทธิเรียกร้อง"นั้นไม่ใช่ทรัพย์สิน เพราะว่าเป็นแต่เพียงมีสิทธิที่จะบังคับให้ลูกหนี้กระทำการหรืองดเว้นกระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งเท่านั้น แม้ในที่สุดจะเป็นการส่งเงินหรือทรัพย์ให้ก็ตาม แต่การนี้นก็ยังมุ่งถึงการบังคับการกระทำของลูกหนี้อยู่นั่นเอง สิทธิเรียกร้องจึงมิใช่สิทธิที่เกี่ยวกับกรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์หรือเกี่ยวกับสังหาริมทรัพย์ตามบทบัญญัติ มาตรา 100 และ 101 ทั้งบุคคลไม่อาจถือเอาได้โดยลำพังตน หากเกิดขึ้นเพราะการกระทำระหว่างบุคคลต่อบุคคลเช่น ในเรื่องสัญญาและละเมิดเป็นสิทธิจะบังคับเอาการปฏิบัติชำระหนี้จากบุคคลโดยเฉพาะตัว การโอนสิทธิชนิดนี้มิใช่การโอนทรัพย์สินหากเป็นการโอนสิทธิเรียกร้อง" ดังนั้นถ้าไม่ถือว่าสิทธิการเช่าโทรศัพท์เป็นทรัพย์สินตามความเห็นของท่านศาสตราจารย์ประมูล สุวรรณศร แล้ว ก็ย่อมยึดสิทธิการเช่าโทรศัพท์มาบังคับคดีไม่ได้แม้ในท้องตลาดจะมีการให้โอนสิทธิการเช่าโทรศัพท์กันก็เป็นอีกเรื่องหนึ่งในทำนองการโอนป้ายทะเบียนรถแท็กซี่แก่กันและมีการให้เงินตอบแทนเป็นจำนวนมาก แต่ก็คงจะไปยึดป้ายทะเบียนนั้นมาบังคับคดีไม่ได้ เมื่อสิทธิการเช่าโทรศัพท์ไม่ใช่ทรัพย์สินยึดไม่ได้เสียแล้ว ก็ไม่มีปัญหาว่าเป็นสิทธิของลูกหนี้ตามคำพิพากษา หรือของผู้ร้อง ผลคดีก็น่าจะปล่อยการยึดเหมือนกัน. ไพโรจน์ วายุภาพ