ประกาศสถาปนาประกาศสถาปนาพระเจ้าวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าจักรพันธ์เพ็ญศิริ[๑] ภูมิพลอดุลยเดช ป.ร.พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชมหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราชบรมนาถบพิตรมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ประกาศว่าโดยที่ทรงพระอนุสรณ์ถึง หม่อมเจ้าจักรพันธ์เพ็ญศิริ จักรพันธุ์ซึ่งถึงชีพิตักษัยล่วงไปด้วยโรคหทัยวาย เมื่อวันที่ ๑๓ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๓๖นั้น ว่าเป็นผู้มีใจตั้งมั่นในความจงรักภักดี ประกอบด้วยสติปัญญาความสามารถและความวิริยะอุตสาหะเป็นอันมากเดิมเมื่อทรงศึกษาวิชาการชั้นต้นแล้วพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปก พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมพระราชทานทุนเล่าเรียนให้ไปศึกษาต่อ ณ ประเทศสหรัฐอเมริกาเมื่อปีพุทธศักราช ๒๔๗๐ ได้ทรงเข้าเรียนชั้นมัธยมที่วิทยาลัยเพดดีจบแล้วเสด็จเข้าเรียนต่อที่มหาวิทยาลัยคอร์เนลล์ จนสำเร็จชั้นจูเนียร์จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ย้ายมาเรียนวิชาการเกษตรเกี่ยวกับพืชเมืองร้อนที่ประเทศฟิลิปปินส์ในมหาวิทยาลัยแห่งฟิลิปปินส์ทรงรับปริญญาวิทยาศาสตร์บัณฑิตด้านการเกษตร เมื่อปีพุทธศักราช ๒๔๗๙ แล้ว จึงเสด็จกลับเข้ามารับราชการสนองพระเดชพระคุณในกระทรวงเกษตราธิการในตำแหน่งนักเกษตรโทผู้ช่วยประจำกองอุตสาหกรรมพืชพรรณ กรมเกษตรและการประมงพร้อมกับทรงเป็นอาจารย์พิเศษที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์และโรงเรียนการเรือนด้วยต่อมาทรงได้รับทุนเล่าเรียนรัฐบาลไปศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยคอร์เนลล์อีกวาระหนึ่งสำเร็จปริญญาโทเมื่อปีพุทธศักราช ๒๔๘๔ พอดีเกิดสงครามโลกครั้งที่สองขึ้นต้องทรงรั้งรออยู่ระยะหนึ่งจึงเสด็จกลับประเทศไทยได้ เมื่อกลับถึงแล้ว ทรงเข้ารับราชการในกระทรวงเกษตราธิการตามเดิมในตำแหน่งนักเกษตรโทกองการทดลองและส่งเสริม และทรงได้เลื่อนตำแหน่งสูงขึ้นโดยลำดับเป็นหัวหน้าแผนกพืชไร่ เป็นนักเกษตรเอก เป็นรองอธิการบดีมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์เป็นอธิบดีกรมการข้าว อธิบดีกรมกสิกรรม คณะบดีคณะเกษตร อธิการบดีและนายกสภามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ภายหลังเมื่อพ้นจากหน้าที่ราชการ ได้ทรงดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์อยู่คราวหนึ่งระหว่างปีพุทธศักราช ๒๕๑๖ ถึง ๒๕๑๗ เมื่อทรงพ้นจากตำแหน่งทางการเมืองแล้วจึงได้รับพระบรมราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมแต่งตั้งให้เป็นองคมนตรีเมื่อปีพุทธศักราช ๒๕๑๘ และทรงปฏิบัติราชการสนองพระเดชพระคุณในหน้าที่นี้ตลอดมาจนถึงวาระสุดท้ายแห่งชนมชีพหม่อมเจ้าจักรพันธ์เพ็ญศิริ จักรพันธุ์ ทรงเป็นทั้งนักวิชาการนักปฏิบัติ และนักบริหารการเกษตรที่ก้าวหน้าทันสมัย และมีปรีชาสามารถสูงทรงเป็นกำลังสำคัญในการส่งเสริมและพัฒนาการเกษตรของประเทศหลายสาขาจากระบบดั้งเดิมมาเป็นระบบการเกษตรแบบยั่งยืน ที่อาศัยวิชาการแผนใหม่เป็นหลัก ตลอดเวลาที่ทรงรับราชการอยู่นั้นทรงมีบทบาทสำคัญยิ่งในการวางรากฐานและหาแหล่งทุนมาสนับสนุนโครงการวิจัยพืชไร่ต่างๆ มากมายหลายโครงการ ก่อให้เกิดผลดีในการเพิ่มผลผลิตแก่งานเกษตรกรรมของชาติเป็นอันมากนอกจากนั้นยังทรงริเริ่มงานเกษตรอุตสาหกรรม งานด้านพืชเมืองหนาว และการผลิตอาหารสำเร็จรูปซึ่งอำนวยผลให้เกษตรกรสามารถเพิ่มพูนรายได้จากมูลค่าของผลิตผลได้มากขั้นในด้านการเผยแพร่วิชาการเกษตรแผนใหม่นั้นได้ทรงสนับสนุนให้จัดตั้งภาควิชาคหกรรมศาสตร์ขึ้นในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ รวมทั้งตั้งสถานีวิทยุการเกษตรให้เป็นที่กระจายข่าวสารวิชาการด้วยและเพราะเหตุที่ได้ทรงทุ่มเทปฏิบัติส่งเสริมงานเกษตรกรรมของชาติให้พัฒนารุดหน้าไปกว้างไกลด้วยสติปัญญาความสามารถและความวิริยะอุตสาหะแรงกล้านี้ทำให้ทรงได้รับเกียรติและความยกย่องอย่างสูงทั้งในประเทศและต่างประเทศ เป็นต้นว่าได้เป็นผู้แทนถาวรของประเทศไทยประจำองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติเป็นอภิมนตรีชุดแรกของศูนย์วิจัยข้าวโพดและข้าวสาลีระหว่างประเทศเป็นที่ปรึกษาพิเศษของมูลนิธิรอกกิเฟลเลอร์ และได้รับพระราชทานปริญญาวิทยาศาสตร์ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เมื่อปีพุทธศักราช ๒๕๑๒นอกเหนือจากพระปรีชาสามารถด้านเกษตรกรรมและการพัฒนาแล้วหม่อมเจ้าจักรพันธ์เพ็ญศิริ จักรพันธุ์ยังทรงมีความสามารถเป็นเลิศในด้านศิลปะการดนตรีด้วย โดยเฉพาะในการประพันธ์เพลงนั้นได้ทรงนิพนธ์เพลงไทย เพลงสากล ทั้งคำร้องและทำนองที่คมคายไพเราะสมบูรณ์ด้วยสัทรสและอรรถรสไว้เป็นจำนวนมาก ซึ่งได้รับความนิยมชมชอบอย่างสูงกว้างขวางไปถึงนานาประเทศ พระเกียรติคุณด้านนี้ย่อมเห็นชัด ที่สถาบัน เวิลด์อะแคเดอมี ออฟ อาร์ตส แอนด์ คัลเจอร์ แห่งรัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกาได้ถวายปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ทางวรรณกรรม เมื่อปีพุทธศักราช ๒๕๓๑และจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ประกาศสดุดีความสามารถในการใช้ถ้อยคำภาษาพร้อมกับถวายพระเกี้ยวทองคำ เมื่อปีพุทธศักราช ๒๕๓๖ส่วนการในพระองค์นั้นเล่า หม่อมเจ้าจักรพันธ์เพ็ญศิริ จักรพันธุ์ ก็ได้ทรงปฏิบัติงานสนองพระเดชพระคุณต่อเนื่องมาช้านานตั้งแต่ในรัชกาลที่๘ โดยเต็มความรู้ความสามารถ ด้วยความวิริยะอุตสาหะ เสียสละ และจงรักภักดีให้งานทุกด้านทุกระดับสัมฤทธิ์ศุภผลสมพระราชประสงค์ เป็นที่ไว้วางพระราชหฤทัยได้สนิททรงพระราชดำริเห็นว่า สรรพกรณียกิจที่หม่อมเจ้าจักรพันธุ์เพ็ญศิริ จักรพันธุ์ ได้ทรงปฏิบัติบำเพ็ญมาตลอดชนมชีพก่อเกิดประโยชน์เป็นคุณูปการแก่ประเทศชาติและประชาชนอย่างใหญ่หลวง สมควรได้รับการยกย่องสถาปนาอิสริยยศฐานันดรศักดิ์ให้สูงขึ้นให้สมกับความชอบและความดี ตามแบบอย่างอันมีมาแล้วแต่กาลก่อนจึงมีพระบรมราชโองการดำรัสสั่งให้สถาปนาหม่อมเจ้าจักรพันธ์เพ็ญศิริ จักรพันธุ์ เป็น พระเจ้าวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าจักรพันธุ์เพ็ญศิริ ขอให้พระเกียรติคุณวิบุลยศปรากฏแผ่ไพศาลไปในสากลประเทศตลอดจิรัฐิติกาลเทอญประกาศ ณ วันที่ ๒๙ มีนาคม พุทธศักราช ๒๕๓๗ เป็นปีที่ ๔๙ในรัชกาลปัจจุบันผู้รับสนองพระบรมราชโองการชวน หลีกภัยนายกรัฐมนตรีสุกัญญา/ผู้จัดทำ๒๐ ตุลาคม ๒๕๕๒นฤดล/ตรวจ๒๒ ธันวาคม ๒๕๕๓[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๑๑/ตอนที่ ๕ ข/หน้า ๑/๒๙ มีนาคม ๒๕๓๗