คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 244/2529หลักกฎหมาย: โจทก์ที่1ทำสัญญาจะซื้อที่ดินจากจำเลยซึ่งเป็นผู้จัดสรรที่ดินชำระราคาแล้วบางส่วนจำเลยจะจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ให้เมื่อแบ่งแยกโฉนดเสร็จต่อมาโจทก์ที่1ได้ทำสัญญาจะขายที่ดินรายเดียวกันนี้ให้แก่โจทก์ที่2โดยโจทก์ที่1ตกลงโอนเฉพาะสิทธิเรียกร้องของโจทก์ที่1ตามสัญญาจะซื้อขายระหว่างโจทก์ที่1กับจำเลยให้แก่โจทก์ที่2ส่วนหนี้ของโจทก์ที่1ที่จะต้องชำระราคาส่วนที่เหลือยังคงอยู่กับโจทก์ที่1ตามเดิมดังนี้สิทธิที่จะขอให้ศาลบังคับให้จำเลยโอนที่ดินให้โดยสภาพย่อมเปิดช่องให้โอนกันได้ไม่เป็นการเฉพาะตัวหรือมีกฎหมายห้ามโอนแต่ประการใดกรณีนี้โจทก์ที่1ยังคงเป็นลูกหนี้ที่จะต้องชำระค่าที่ดินให้จำเลยและจำเลยก็ยังคงเป็นลูกหนี้ที่จะต้องโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินอยู่ไม่มีการเปลี่ยนตัวลูกหนี้อันจะต้องมีการทำสัญญากันระหว่างเจ้าหนี้กับลูกหนี้คนใหม่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา350โจทก์ที่1มีสิทธิโอนสิทธิเรียกร้องตามสัญญาจะซื้อขายให้แก่โจทก์ที่2ได้เมื่อการโอนได้ทำเป็นหนังสือและโจทก์ที่1ได้มีหนังสือบอกกล่าวการโอนไปยังจำเลยผู้เป็นลูกหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา306แล้วโจทก์ทั้งสองจึงร่วมกันฟ้องบังคับให้จำเลยโอนที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ที่2ได้.โจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ ที่ 1 ได้ ทำ สัญญา จะ ซื้อ ที่ดิน ส่วนหนึ่งของ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 7025 จาก จำเลย ใน ราคา 500,000 บาท สัญญาว่า จะ จด ทะเบียน โอน กรรมสิทธิ์ ให้ เมื่อ แบ่งแยก โฉนด แล้ว จำเลยได้ แบ่งแยก ที่ดิน จะ ขาย ออก เป็น โฉนด เลขที่ 17834 แล้ว โจทก์ ที่1 ได้ เข้า ถม ดิน ชำระ ราคา ให้ จำเลย แล้ว รวม 250,000 บาท แต่สามี ของ โจทก์ ที่ 1 ยัง ไม่ ได้ รับ อนุมัติ ให้ แปลง สัญชาติโจทก์ ที่ 1 จึง ไม่ อาจ ถือ กรรมสิทธิ์ ใน ที่ดิน ได้ จึง ขาย ให้ แก่โจทก์ ที่ 2 พร้อม กับ โอน สิทธิ เรียกร้อง ใน ส่วน ที่ จำเลย จะ ต้องโอน กรรมสิทธิ์ ใน ที่ดิน ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 โดย โจทก์ ที่ 1ต้อง ชำระ ค่า ที่ดิน ที่เหลือ อีก 250,000 บาท โจทก์ ที่ 1 แจ้ง ให้จำเลย โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน แก่ โจทก์ ที่ 2 แต่ จำเลย ปฏิเสธ ไม่ยอม โอน ปรากฏ ว่า จำเลย ได้ นำ ที่ดิน ทั้งแปลง ไป จำนอง ผู้อื่นไว้ ก่อน จะ แบ่งแยก ส่วน ที่ จะ ขาย ให้ แก่ โจทก์ ที่ 1 เป็น การผิด สัญญา ขอ ให้ บังคับ จำเลย ไป จด ทะเบียน โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดินโฉนด เลขที่ 17834 ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 โดย ปลอด จำนอง และ ให้ จำเลยเป็น ผู้ออก ค่าธรรมเนียม การ จด ทะเบียน การโอน ให้ จำเลย ใช้ค่าเสียหาย แก่ โจทก์ ที่ 1 เป็น เงิน 250,000 บาท โดย หัก จาก เงินที่ โจทก์ ที่ 1 จะ ต้อง ชำระ แก่ จำเลย หาก จำเลย ไม่ ปฏิบัติ ตาม ให้ถือ เอา คำพิพากษา ของ ศาล เป็น การ แสดง เจตนา แทน การ จด ทะเบียนโอน กรรมสิทธิ์ โดย ให้ จำเลย นำ โฉนด เลขที่ 17834 มา มอบ ต่อ ศาลภายใน 15 วัน และ ให้ จำเลย ใช้ ค่าธรรมเนียม การ จด ทะเบียน โอนกรรมสิทธิ์ ตาม ระเบียบ ของ กรมที่ดิน จำเลย ให้การ ว่า การ ที่ โจทก์ ที่ 1 ทำ สัญญา ขาย ที่ดิน ให้ แก่โจทก์ ที่ 2 จำเลย ไม่ ทราบ และ ไม่ มี ส่วน ผูกพัน ด้วย จำเลย ไม่ เคยได้ รับ หนังสือ บอกกล่าว เรื่อง โจทก์ ที่ 1 ขาย ที่ดิน ต่อ ให้โจทก์ ที่ 2 จึง ไม่ มี หน้าที่ ต้อง ไป จด ทะเบียน โอน ขาย ที่ดินให้ โจทก์ ที่ 2 ศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว วินิจฉัย ว่า โจทก์ ที่ 1 มี สิทธิ โอน สิทธิเรียกร้อง ตาม สัญญา จะ ซื้อ จะ ขาย ให้ โจทก์ ที่ 2 ได้ และ โจทก์ที่ 1 ได้ โอน สิทธิ เรียกร้อง ดังกล่าว ให้ โจทก์ ที่ 2 และ ได้ มีหนังสือ แจ้ง ให้ จำเลย ทราบ แล้ว พิพากษา ให้ จำเลย จด ทะเบียน โอนที่ดิน พิพาท ให้ โจทก์ ที่ 2 โดย ปลอด จำนอง และ ให้ จำเลย รับ เงินจาก โจทก์ ที่ 1 จำนวน 250,000 บาท หาก จำเลย ไม่ อาจ โอน โดย ปลอดจำนอง ได้ ให้ จำเลย โอน โดย ติด จำนอง เฉพาะส่วน แล้ว ให้ โจทก์เอา ค่า ที่ดิน ที่ เหลือ อยู่ 250,000 บาท เป็น ค่าไถ่ ถอนจำนองถ้า ยัง ไม่ พอให้ โจทก์ ที่ 2 ใช้ ไปก่อน แล้ว บังคับ เอา จาก จำเลยพร้อมด้วย ดอกเบี้ย ร้อยละ เจ็ดครึ่ง ต่อปี นับแต่ วันไถ่ ถอนจำนองจนกว่า จะ ชำระ เสร็จ ถ้า จำเลย ไม่ ไป โอน ให้ ถือ เอา คำพิพากษาแสดง เจตนา แทน โดย ให้ จำเลย เอา โฉนด ที่ แบ่งแยก แล้ว มา วาง ศาลเพื่อ ให้ โจทก์ ไป ดำเนินการ เอง โดย ให้ จำเลย เป็น ผู้เสียค่าธรรมเนียม ใน การ จด ทะเบียน โอน จำเลย อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ว่า กรณี ระหว่าง โจทก์ ทั้งสอง และ จำเลย เป็นเรื่อง แปลงหนี้ โดย เปลี่ยนตัว เจ้าหนี้ ลูกหนี้ ต้อง ทำ สัญญา ต่อกันระหว่าง โจทก์ ที่ 2 กับ จำเลย ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 350 เมื่อ ไม่ มี สัญญา ต่อกัน โจทก์ ที่ 2 ย่อม ไม่ มีนิติสัมพันธ์ กับ จำเลย ไม่ มี อำนาจ ฟ้อง บังคับ จำเลย ให้ โอน ขายที่ดิน ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 ได้ และ จะ บังคับ จำเลย ให้ โอน ขายที่ดิน ให้ แก่ โจทก์ ที่ 1 ก็ ไม่ ได้ เพราะ ไม่ ใช่ ความ ประสงค์ของ โจทก์ พิพากษากลับ ให้ ยกฟ้อง โจทก์ โจทก์ ฎีกา ศาลฎีกา ฟัง ข้อเท็จจริง ว่า โจทก์ ที่ 1 ซึ่ง มี สามี เป็น คนต่างด้าวได้ ทำ สัญญา จะ ซื้อ ที่ดิน บางส่วน จาก จำเลย ซึ่ง เป็น ผู้จัดสรรที่ดิน ขาย เนื้อที่ ประมาณ 330 ตารางวา ราคา 500,000 บาท จำเลย จะจด ทะเบียน โอนกรรมสิทธิ์ ให้ เมื่อ แบ่งแยก โฉนด เสร็จ โจทก์ ที่1 ได้ เข้า ถม ที่ดิน และ จ่าย ค่า ที่ดิน รวมทั้ง มัดจำ ให้ จำเลยไป แล้ว 250,000 บาท คง ค้าง ชำระ อยู่ 250,000 บาท เมื่อ จัดการแบ่งแยก โฉนด เสร็จ จำเลย นัด โจทก์ ไป จด ทะเบียน การ โอน ณสำนักงานที่ดิน แต่ เจ้าพนักงาน ที่ดิน ไม่ ยอม โอน ให้ เพราะ จำเลยที่ 1 มี สามี เป็น คนต่างด้าว ต่อมา โจทก์ ที่ 1 ได้ ทำ หนังสือสัญญา จะ ขาย ที่ดิน รายเดียว กันนี้ ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 และ โจทก์ที่ 1 ได้ แจ้ง ให้จำเลย ทราบ ว่า ได้ โอน สิทธิ เรียกร้อง ตาม สัญญาจะ ซื้อ ขาย ระหว่าง โจทก์ ที่ 1 กับ จำเลย ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 แล้วพร้อมกับ นัด ให้ จำเลย ไป โอน ที่ดิน ให้ โจทก์ ที่ 2 แต่ จำเลยไม่ ไป โอน ให้ อ้าง ว่า ไม่ ได้ ตกลง ยินยอม ให้ โอน สิทธิ เรียกร้องให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 แล้ว ศาลฎีกา วินิจฉัย ข้อกฎหมาย ว่า ที่ โจทก์ฎีกา ว่า การ โอน สิทธิ เรียกร้อง ของ โจทก์ ที่ 1 ตาม สัญญา จะ ซื้อขาย ระหว่าง โจทก์ ที่ 1 และ จำเลย ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 มี ผล บังคับได้ และ ไม่ เป็น การ แปลงหนี้ ใหม่ นั้น เห็นว่า ตาม สัญญา จะซื้อ ขาย ที่ดิน ระหว่าง โจทก์ ที่ 1 กับ โจทก์ ที่ 2 นั้น ข้อ 5และ ข้อ 3 มี ความ ว่า ถ้า โจทก์ ที่ 1 ไม่ สามารถ รับ โอน ที่ดินจาก จำเลย ได้ เพราะ สามี โจทก์ ที่ 1 เป็น คนต่างด้าว ให้ ถือ ว่าการ ซื้อ ขาย ตาม สัญญา นั้น เป็น เรื่อง ที่ โจทก์ ที่ 1 โอน สิทธิเรียกร้อง ที่ มี ต่อ จำเลย ใน อัน ที่ จะ บังคับ ให้ โอน กรรมสิทธิ์ที่ดิน ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 และ โจทก์ ที่ 1 คง มี หน้าที่ ชำระ ราคาที่ดิน ส่วน ที่ ยัง ติดค้าง อยู่ แก่ จำเลย ต่อไป ข้อ สัญญา ดังกล่าวแสดง ให้ เห็น ว่า โจทก์ ที่ 1 ได้ โอน เฉพาะ สิทธิ เรียกร้อง ของโจทก์ ที่ 1 ตาม สัญญา จะ ซื้อ ขาย ระหว่าง โจทก์ ที่ 1 กับ จำเลยให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 ส่วน หนี้ ของ โจทก์ ที่ 1 ซึ่ง จะ ต้อง ชำระราคา ที่ดิน ส่วน ที่ เหลือ ยังคง ตก อยู่ กับ โจทก์ ที่ 1 ตาม เดิมหา ได้ มี การ ตกลง ให้ โอน ไป ยัง โจทก์ ที่ 2 ด้วยไม่ โจทก์ ที่1 ยัง คง เป็น ลูกหนี้ ที่ จะ ต้อง ชำระ ค่า ที่ดิน ให้ จำเลย และจำเลย ก็ ยัง คง เป็น ลูกหนี้ ที่ จะ ต้อง โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน อยู่หา ได้ มี การ เปลี่ยนตัว ลูกหนี้ อัน จะ ต้อง มี การ ทำ สัญญา กันระหว่าง เจ้าหนี้ กับ ลูกหนี้ คนใหม่ ตาม บทบัญญัติ ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 350 ดัง ที่ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ไม่การ โอน สิทธิ เรียกร้อง นี้ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 303บัญญัติ ว่า พึง โอน กัน ได้ เว้นแต่ สภาพ แห่ง สิทธิ นั้น เอง ไม่เปิด ช่อง ให้ โอน กัน ได้ หรือ คู่กรณี ได้ แสดง เจตนา เป็น อย่างอื่น สิทธิ เรียกร้อง ของ โจทก์ ที่ 1 ตาม สัญญา จะ ซื้อ ขาย ที่ดินระหว่าง โจทก์ ที่ 1 กับ จำเลย โดย สภาพ ย่อม เปิด ช่อง ให้ โอน กันได้ ไม่ เป็น การ เฉพาะตัว หรือ มี กฎหมาย ห้าม โอน แต่ ประการ ใดและ เมื่อ คำนึง ถึง ข้อเท็จจริง ที่ ว่า จำเลย เป็น ผู้จัดสรร ที่ดินขาย จำเลย ขาย ที่ดิน ให้ แก่ คน ทั่วไป การ ทำ สัญญา จะ ซื้อ ขายที่ดิน พิพาท ระหว่าง โจทก์ ที่ 1 กับ จำเลย คู่กรณี คง ไม่ มี เจตนาจะ ให้ ผูกพัน กัน เป็น การ เฉพาะตัว โดย โจทก์ ที่ 1 จะ โอน สิทธิตาม สัญญา ให้ ผู้อื่น ไม่ ได้ฯลฯ ฉะนั้น โจทก์ ที่ 1 จึง มี สิทธิที่ จะ โอน สิทธิ เรียกร้อง ตาม สัญญา จะ ซื้อ ขาย ให้ แก่ โจทก์ที่ 2 ได้ แม้ ตาม สัญญา จะ ซื้อ ขาย ที่ดิน ระหว่าง โจทก์ ที่ 1และ จำเลย ก่อ ให้ เกิด หนี้ ที่ จำเลย จะ ต้อง โอน ที่ดิน ให้ โจทก์ที่ 1 ถือ ว่า เป็น หนี้ อัน พึง ชำระ แก่ เจ้าหนี้ คนหนึ่ง โดยเฉพาะเจาะจง ตาม มาตรา 306 แห่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ แต่ การ โอนสิทธิ เรียกร้อง ของ โจทก์ ที่ 1 ตาม สัญญา ดังกล่าว ให้ แก่ โจทก์ที่ 2 ได้ ทำ เป็น หนังสือ และ โจทก์ ที่ 1 ได้ มี หนังสือ บอกกล่าวการ โอน ไป ยัง จำเลย ผู้ เป็น ลูกหนี้ ตาม ที่ กำหนด ไว้ ใน บทบัญญัติดังกล่าว แล้ว การ โอน สิทธิ เรียกร้อง ดังกล่าว จึง เป็น อัน สมบูรณ์ โจทก์ ที่ 1 และ โจทก์ ที่ 2 จึง ร่วมกัน ฟ้อง บังคับ ให้ จำเลย โอนที่ดิน พิพาท ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 ได้ พิพากษากลับ ให้ บังคับ คดี ตาม คำพิพากษา ศาลชั้นต้น ให้ จำเลยใช่ ค่าฤชาธรรมเนียม ทั้ง สาม ศาล แทน โจทก์ โดย กำหนด ค่า ทนายความให้ 20,000 บาท ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 244/2529นาง ลัดดาวัลย์ รี้พรรุจี ที่ 1 กับพวกโจทก์นาย เจริญ พรหมนครจำเลย ป.วิ.พ. ม. 303, ม. 306, ม. 350, ม. 453โจทก์ที่1ทำสัญญาจะซื้อที่ดินจากจำเลยซึ่งเป็นผู้จัดสรรที่ดินชำระราคาแล้วบางส่วนจำเลยจะจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ให้เมื่อแบ่งแยกโฉนดเสร็จต่อมาโจทก์ที่1ได้ทำสัญญาจะขายที่ดินรายเดียวกันนี้ให้แก่โจทก์ที่2โดยโจทก์ที่1ตกลงโอนเฉพาะสิทธิเรียกร้องของโจทก์ที่1ตามสัญญาจะซื้อขายระหว่างโจทก์ที่1กับจำเลยให้แก่โจทก์ที่2ส่วนหนี้ของโจทก์ที่1ที่จะต้องชำระราคาส่วนที่เหลือยังคงอยู่กับโจทก์ที่1ตามเดิมดังนี้สิทธิที่จะขอให้ศาลบังคับให้จำเลยโอนที่ดินให้โดยสภาพย่อมเปิดช่องให้โอนกันได้ไม่เป็นการเฉพาะตัวหรือมีกฎหมายห้ามโอนแต่ประการใดกรณีนี้โจทก์ที่1ยังคงเป็นลูกหนี้ที่จะต้องชำระค่าที่ดินให้จำเลยและจำเลยก็ยังคงเป็นลูกหนี้ที่จะต้องโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินอยู่ไม่มีการเปลี่ยนตัวลูกหนี้อันจะต้องมีการทำสัญญากันระหว่างเจ้าหนี้กับลูกหนี้คนใหม่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา350โจทก์ที่1มีสิทธิโอนสิทธิเรียกร้องตามสัญญาจะซื้อขายให้แก่โจทก์ที่2ได้เมื่อการโอนได้ทำเป็นหนังสือและโจทก์ที่1ได้มีหนังสือบอกกล่าวการโอนไปยังจำเลยผู้เป็นลูกหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา306แล้วโจทก์ทั้งสองจึงร่วมกันฟ้องบังคับให้จำเลยโอนที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ที่2ได้.โจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ ที่ 1 ได้ ทำ สัญญา จะ ซื้อ ที่ดิน ส่วนหนึ่งของ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 7025 จาก จำเลย ใน ราคา 500,000 บาท สัญญาว่า จะ จด ทะเบียน โอน กรรมสิทธิ์ ให้ เมื่อ แบ่งแยก โฉนด แล้ว จำเลยได้ แบ่งแยก ที่ดิน จะ ขาย ออก เป็น โฉนด เลขที่ 17834 แล้ว โจทก์ ที่1 ได้ เข้า ถม ดิน ชำระ ราคา ให้ จำเลย แล้ว รวม 250,000 บาท แต่สามี ของ โจทก์ ที่ 1 ยัง ไม่ ได้ รับ อนุมัติ ให้ แปลง สัญชาติโจทก์ ที่ 1 จึง ไม่ อาจ ถือ กรรมสิทธิ์ ใน ที่ดิน ได้ จึง ขาย ให้ แก่โจทก์ ที่ 2 พร้อม กับ โอน สิทธิ เรียกร้อง ใน ส่วน ที่ จำเลย จะ ต้องโอน กรรมสิทธิ์ ใน ที่ดิน ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 โดย โจทก์ ที่ 1ต้อง ชำระ ค่า ที่ดิน ที่เหลือ อีก 250,000 บาท โจทก์ ที่ 1 แจ้ง ให้จำเลย โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน แก่ โจทก์ ที่ 2 แต่ จำเลย ปฏิเสธ ไม่ยอม โอน ปรากฏ ว่า จำเลย ได้ นำ ที่ดิน ทั้งแปลง ไป จำนอง ผู้อื่นไว้ ก่อน จะ แบ่งแยก ส่วน ที่ จะ ขาย ให้ แก่ โจทก์ ที่ 1 เป็น การผิด สัญญา ขอ ให้ บังคับ จำเลย ไป จด ทะเบียน โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดินโฉนด เลขที่ 17834 ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 โดย ปลอด จำนอง และ ให้ จำเลยเป็น ผู้ออก ค่าธรรมเนียม การ จด ทะเบียน การโอน ให้ จำเลย ใช้ค่าเสียหาย แก่ โจทก์ ที่ 1 เป็น เงิน 250,000 บาท โดย หัก จาก เงินที่ โจทก์ ที่ 1 จะ ต้อง ชำระ แก่ จำเลย หาก จำเลย ไม่ ปฏิบัติ ตาม ให้ถือ เอา คำพิพากษา ของ ศาล เป็น การ แสดง เจตนา แทน การ จด ทะเบียนโอน กรรมสิทธิ์ โดย ให้ จำเลย นำ โฉนด เลขที่ 17834 มา มอบ ต่อ ศาลภายใน 15 วัน และ ให้ จำเลย ใช้ ค่าธรรมเนียม การ จด ทะเบียน โอนกรรมสิทธิ์ ตาม ระเบียบ ของ กรมที่ดิน จำเลย ให้การ ว่า การ ที่ โจทก์ ที่ 1 ทำ สัญญา ขาย ที่ดิน ให้ แก่โจทก์ ที่ 2 จำเลย ไม่ ทราบ และ ไม่ มี ส่วน ผูกพัน ด้วย จำเลย ไม่ เคยได้ รับ หนังสือ บอกกล่าว เรื่อง โจทก์ ที่ 1 ขาย ที่ดิน ต่อ ให้โจทก์ ที่ 2 จึง ไม่ มี หน้าที่ ต้อง ไป จด ทะเบียน โอน ขาย ที่ดินให้ โจทก์ ที่ 2 ศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว วินิจฉัย ว่า โจทก์ ที่ 1 มี สิทธิ โอน สิทธิเรียกร้อง ตาม สัญญา จะ ซื้อ จะ ขาย ให้ โจทก์ ที่ 2 ได้ และ โจทก์ที่ 1 ได้ โอน สิทธิ เรียกร้อง ดังกล่าว ให้ โจทก์ ที่ 2 และ ได้ มีหนังสือ แจ้ง ให้ จำเลย ทราบ แล้ว พิพากษา ให้ จำเลย จด ทะเบียน โอนที่ดิน พิพาท ให้ โจทก์ ที่ 2 โดย ปลอด จำนอง และ ให้ จำเลย รับ เงินจาก โจทก์ ที่ 1 จำนวน 250,000 บาท หาก จำเลย ไม่ อาจ โอน โดย ปลอดจำนอง ได้ ให้ จำเลย โอน โดย ติด จำนอง เฉพาะส่วน แล้ว ให้ โจทก์เอา ค่า ที่ดิน ที่ เหลือ อยู่ 250,000 บาท เป็น ค่าไถ่ ถอนจำนองถ้า ยัง ไม่ พอให้ โจทก์ ที่ 2 ใช้ ไปก่อน แล้ว บังคับ เอา จาก จำเลยพร้อมด้วย ดอกเบี้ย ร้อยละ เจ็ดครึ่ง ต่อปี นับแต่ วันไถ่ ถอนจำนองจนกว่า จะ ชำระ เสร็จ ถ้า จำเลย ไม่ ไป โอน ให้ ถือ เอา คำพิพากษาแสดง เจตนา แทน โดย ให้ จำเลย เอา โฉนด ที่ แบ่งแยก แล้ว มา วาง ศาลเพื่อ ให้ โจทก์ ไป ดำเนินการ เอง โดย ให้ จำเลย เป็น ผู้เสียค่าธรรมเนียม ใน การ จด ทะเบียน โอน จำเลย อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ว่า กรณี ระหว่าง โจทก์ ทั้งสอง และ จำเลย เป็นเรื่อง แปลงหนี้ โดย เปลี่ยนตัว เจ้าหนี้ ลูกหนี้ ต้อง ทำ สัญญา ต่อกันระหว่าง โจทก์ ที่ 2 กับ จำเลย ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 350 เมื่อ ไม่ มี สัญญา ต่อกัน โจทก์ ที่ 2 ย่อม ไม่ มีนิติสัมพันธ์ กับ จำเลย ไม่ มี อำนาจ ฟ้อง บังคับ จำเลย ให้ โอน ขายที่ดิน ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 ได้ และ จะ บังคับ จำเลย ให้ โอน ขายที่ดิน ให้ แก่ โจทก์ ที่ 1 ก็ ไม่ ได้ เพราะ ไม่ ใช่ ความ ประสงค์ของ โจทก์ พิพากษากลับ ให้ ยกฟ้อง โจทก์ โจทก์ ฎีกา ศาลฎีกา ฟัง ข้อเท็จจริง ว่า โจทก์ ที่ 1 ซึ่ง มี สามี เป็น คนต่างด้าวได้ ทำ สัญญา จะ ซื้อ ที่ดิน บางส่วน จาก จำเลย ซึ่ง เป็น ผู้จัดสรรที่ดิน ขาย เนื้อที่ ประมาณ 330 ตารางวา ราคา 500,000 บาท จำเลย จะจด ทะเบียน โอนกรรมสิทธิ์ ให้ เมื่อ แบ่งแยก โฉนด เสร็จ โจทก์ ที่1 ได้ เข้า ถม ที่ดิน และ จ่าย ค่า ที่ดิน รวมทั้ง มัดจำ ให้ จำเลยไป แล้ว 250,000 บาท คง ค้าง ชำระ อยู่ 250,000 บาท เมื่อ จัดการแบ่งแยก โฉนด เสร็จ จำเลย นัด โจทก์ ไป จด ทะเบียน การ โอน ณสำนักงานที่ดิน แต่ เจ้าพนักงาน ที่ดิน ไม่ ยอม โอน ให้ เพราะ จำเลยที่ 1 มี สามี เป็น คนต่างด้าว ต่อมา โจทก์ ที่ 1 ได้ ทำ หนังสือสัญญา จะ ขาย ที่ดิน รายเดียว กันนี้ ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 และ โจทก์ที่ 1 ได้ แจ้ง ให้จำเลย ทราบ ว่า ได้ โอน สิทธิ เรียกร้อง ตาม สัญญาจะ ซื้อ ขาย ระหว่าง โจทก์ ที่ 1 กับ จำเลย ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 แล้วพร้อมกับ นัด ให้ จำเลย ไป โอน ที่ดิน ให้ โจทก์ ที่ 2 แต่ จำเลยไม่ ไป โอน ให้ อ้าง ว่า ไม่ ได้ ตกลง ยินยอม ให้ โอน สิทธิ เรียกร้องให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 แล้ว ศาลฎีกา วินิจฉัย ข้อกฎหมาย ว่า ที่ โจทก์ฎีกา ว่า การ โอน สิทธิ เรียกร้อง ของ โจทก์ ที่ 1 ตาม สัญญา จะ ซื้อขาย ระหว่าง โจทก์ ที่ 1 และ จำเลย ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 มี ผล บังคับได้ และ ไม่ เป็น การ แปลงหนี้ ใหม่ นั้น เห็นว่า ตาม สัญญา จะซื้อ ขาย ที่ดิน ระหว่าง โจทก์ ที่ 1 กับ โจทก์ ที่ 2 นั้น ข้อ 5และ ข้อ 3 มี ความ ว่า ถ้า โจทก์ ที่ 1 ไม่ สามารถ รับ โอน ที่ดินจาก จำเลย ได้ เพราะ สามี โจทก์ ที่ 1 เป็น คนต่างด้าว ให้ ถือ ว่าการ ซื้อ ขาย ตาม สัญญา นั้น เป็น เรื่อง ที่ โจทก์ ที่ 1 โอน สิทธิเรียกร้อง ที่ มี ต่อ จำเลย ใน อัน ที่ จะ บังคับ ให้ โอน กรรมสิทธิ์ที่ดิน ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 และ โจทก์ ที่ 1 คง มี หน้าที่ ชำระ ราคาที่ดิน ส่วน ที่ ยัง ติดค้าง อยู่ แก่ จำเลย ต่อไป ข้อ สัญญา ดังกล่าวแสดง ให้ เห็น ว่า โจทก์ ที่ 1 ได้ โอน เฉพาะ สิทธิ เรียกร้อง ของโจทก์ ที่ 1 ตาม สัญญา จะ ซื้อ ขาย ระหว่าง โจทก์ ที่ 1 กับ จำเลยให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 ส่วน หนี้ ของ โจทก์ ที่ 1 ซึ่ง จะ ต้อง ชำระราคา ที่ดิน ส่วน ที่ เหลือ ยังคง ตก อยู่ กับ โจทก์ ที่ 1 ตาม เดิมหา ได้ มี การ ตกลง ให้ โอน ไป ยัง โจทก์ ที่ 2 ด้วยไม่ โจทก์ ที่1 ยัง คง เป็น ลูกหนี้ ที่ จะ ต้อง ชำระ ค่า ที่ดิน ให้ จำเลย และจำเลย ก็ ยัง คง เป็น ลูกหนี้ ที่ จะ ต้อง โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน อยู่หา ได้ มี การ เปลี่ยนตัว ลูกหนี้ อัน จะ ต้อง มี การ ทำ สัญญา กันระหว่าง เจ้าหนี้ กับ ลูกหนี้ คนใหม่ ตาม บทบัญญัติ ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 350 ดัง ที่ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ไม่การ โอน สิทธิ เรียกร้อง นี้ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 303บัญญัติ ว่า พึง โอน กัน ได้ เว้นแต่ สภาพ แห่ง สิทธิ นั้น เอง ไม่เปิด ช่อง ให้ โอน กัน ได้ หรือ คู่กรณี ได้ แสดง เจตนา เป็น อย่างอื่น สิทธิ เรียกร้อง ของ โจทก์ ที่ 1 ตาม สัญญา จะ ซื้อ ขาย ที่ดินระหว่าง โจทก์ ที่ 1 กับ จำเลย โดย สภาพ ย่อม เปิด ช่อง ให้ โอน กันได้ ไม่ เป็น การ เฉพาะตัว หรือ มี กฎหมาย ห้าม โอน แต่ ประการ ใดและ เมื่อ คำนึง ถึง ข้อเท็จจริง ที่ ว่า จำเลย เป็น ผู้จัดสรร ที่ดินขาย จำเลย ขาย ที่ดิน ให้ แก่ คน ทั่วไป การ ทำ สัญญา จะ ซื้อ ขายที่ดิน พิพาท ระหว่าง โจทก์ ที่ 1 กับ จำเลย คู่กรณี คง ไม่ มี เจตนาจะ ให้ ผูกพัน กัน เป็น การ เฉพาะตัว โดย โจทก์ ที่ 1 จะ โอน สิทธิตาม สัญญา ให้ ผู้อื่น ไม่ ได้ฯลฯ ฉะนั้น โจทก์ ที่ 1 จึง มี สิทธิที่ จะ โอน สิทธิ เรียกร้อง ตาม สัญญา จะ ซื้อ ขาย ให้ แก่ โจทก์ที่ 2 ได้ แม้ ตาม สัญญา จะ ซื้อ ขาย ที่ดิน ระหว่าง โจทก์ ที่ 1และ จำเลย ก่อ ให้ เกิด หนี้ ที่ จำเลย จะ ต้อง โอน ที่ดิน ให้ โจทก์ที่ 1 ถือ ว่า เป็น หนี้ อัน พึง ชำระ แก่ เจ้าหนี้ คนหนึ่ง โดยเฉพาะเจาะจง ตาม มาตรา 306 แห่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ แต่ การ โอนสิทธิ เรียกร้อง ของ โจทก์ ที่ 1 ตาม สัญญา ดังกล่าว ให้ แก่ โจทก์ที่ 2 ได้ ทำ เป็น หนังสือ และ โจทก์ ที่ 1 ได้ มี หนังสือ บอกกล่าวการ โอน ไป ยัง จำเลย ผู้ เป็น ลูกหนี้ ตาม ที่ กำหนด ไว้ ใน บทบัญญัติดังกล่าว แล้ว การ โอน สิทธิ เรียกร้อง ดังกล่าว จึง เป็น อัน สมบูรณ์ โจทก์ ที่ 1 และ โจทก์ ที่ 2 จึง ร่วมกัน ฟ้อง บังคับ ให้ จำเลย โอนที่ดิน พิพาท ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 ได้ พิพากษากลับ ให้ บังคับ คดี ตาม คำพิพากษา ศาลชั้นต้น ให้ จำเลยใช่ ค่าฤชาธรรมเนียม ทั้ง สาม ศาล แทน โจทก์ โดย กำหนด ค่า ทนายความให้ 20,000 บาท(โสภณ รัตนากร-วิฑูรย์ ตั้งตรงจิตต์-วุฒิ ยุววิทยาพาณิชย์)แหล่งที่มาADMINแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุเรื่องโอนสิทธิเรียกร้อง เรื่องแปลงหนี้โดยเปลี่ยนตัวเจ้าหนี้เรื่องโอนโดยเปลี่ยนตัวลูกหนี้ กับเรื่องชำระหนี้โดยผู้อื่นที่มิใช่ลูกหนี้ มีความหมายและแตกต่างกันอย่างไร ได้เคยกล่าวมาแล้วในหมายเหตุท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3533/2525 2525 ฎ. 2626,ที่ 872/2526 2526 ฎ.400 และที่ 2391/2526 2526 ฎ. 1821 จึงไม่ขอกล่าวซ้ำอีก ปัญหาในเรื่องนี้คือโจทก์รับโอนกิจการจากบริษัทประกันภัยแห่งหนึ่งมาดำเนินการโจทก์ในฐานะผู้รับโอน ฟ้องเรียกเบี้ยประกันภัยที่จำเลยผู้เอาประกันภัยค้างชำระแก่บริษัทผู้โอนอยู่ได้หรือไม่ วัตถุที่เอาประกันคืออาคาร เครื่องตกแต่ง ฯลฯ และของอื่น ๆ ของผู้โอนในส่วนนี้มีมาตรา 875 บัญญัติไว้โดยเฉพาะซึ่งจะได้กล่าวถึงส่วนหนึ่งแต่ปัญหาโดยทั่วไปที่โต้เถียงกันในคดีนี้ก็จะได้ศึกษาอีกส่วนหนึ่ง ในปัญหาทั่วไปเกี่ยวกับสัญญาและหนี้ที่โอนกันนั้น เห็นจะต้องทำความเข้าใจกันเริ่มตั้งแต่ความแตกต่างระหว่างสภาพของสัญญากับสภาพของหนี้ ซึ่งเข้าใจว่าตรงนี้ที่ความเข้าใจไม่ตรงกัน เป็นมูลให้ความเห็นในกฎหมายแตกต่างไม่สามารถเข้าใจตรงกันได้ ความคิดในทาง common low ไม่มีคำว่าหนี้ (obligation) ไม่ชำระหนี้มีแต่สัญญา ผิดสัญญา เมื่อปรับบทบัญญัติในประมวลกฎหมาย ก็เลยเอาคำว่าสัญญากับคำว่าหนี้ปนกันไป สัญญานั้นเคยมีบทนิยามไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์พ.ศ. 2466 ที่ประกาศแล้วแต่ไม่เคยได้ใช้ ใจความว่าเป็นการตกปากลงคำระหว่างผู้ทำคำเสนอและผู้ทำคำสนองนัยหนึ่งก็คือตกลงกัน เป็นความตกลงก่อให้เกิดหนี้อันเป็นนิติสัมพันธ์ระหว่างบุคคลทั้ง 2ฝ่ายนั้นขึ้น ซึ่งตามบรรพ 2 ปัจจุบัน พ.ศ. 2468 ลักษณะ 2 เรียกว่ามูลแห่งหนี้ส่วนตัวหนี้นั้นก็เคยมีบทนิยามไว้ในบรรพ 1 พ.ศ. 2466ใจความว่าเป็นความสัมพันธ์โดยนิตินัยระหว่างเจ้าหนี้ลูกหนี้เรียกให้ชำระหนี้ได้ ซึ่งในครั้งนั้นเรียกว่าสินใช้ บทบัญญัติบรรพ1-2 เดิมพยายามนิยามสิ่งที่ไม่สามารถนิยามให้ถูกต้องจริง ๆ ได้โดยคำพูดไม่กี่บรรทัด จึงต้องเลิกไปและใช้บทบัญญัติบรรพ 1-2 ใหม่โดยไม่มีคำนิยามสิ่งที่ไม่สามารถนิยามได้ดังกล่าวแล้ว ที่ต้องทำความเข้าใจในที่นี้คือสัญญากับหนี้นั้นไม่ใช่อันหนึ่งอันเดียวกันแต่เกี่ยวข้องกัน โดยสัญญาเป็นแต่เพียงมูลแห่งหนี้ไม่ใช่ตัวหนี้เอง หนี้เป็นผลที่เกิดจากสัญญาแต่ไม่ใช่ตัวสัญญาเองเพียงแต่คู่กรณีมีหนี้ต้องชำระกันอย่างไรบ้าง ก็ดูจากสัญญาว่าก่อให้เกิดความผูกพันที่จะต้องชำระหนี้กันเป็นวัตถุแห่งหนี้อย่างไรบ้าง ซึ่งเจ้าหนี้เรียกเอาได้โดยอาศัยมูลแห่งหนี้ตามมาตรา194 สัญญาในเรื่องนี้มีอันเดียว แต่เป็นมูลให้เกิดหนี้หลายอย่างเช่นโอนหนี้มีทั้งโอนสิทธิเรียกร้อง โอนความรับผิดที่ต้องชำระหนี้โอนทรัพย์สินที่ไม่ใช่หนี้ แต่ต้องโอนกรรมสิทธิ์ในอาคารเครื่องตกแต่ง ของใช้อื่น ๆ ให้แก่กัน ซึ่งเป็นทรัพย์สินที่ไม่ใช่บุคคลสิทธิ แต่เป็นทรัพยสิทธิโดยแท้ ด้วยเหตุนี้จึงจะมองแต่เพียงว่าการโอนกิจการมีการโอนความรับผิด เลยถือเอาว่าอย่างนี้เป็นการแปลงหนี้โดยเปลี่ยนตัวลูกหนี้ ต้องทำเป็นสัญญากับลูกหนี้คนใหม่ตามมาตรา 349, 350 เห็นจะถูกแต่เพียงในส่วนที่เป็นการโอนความรับผิดเท่านั้นแต่ในส่วนที่เป็นการโอนสิทธิเรียกร้องและโอนทรัพย์สินอื่น ๆ คงจะว่าถูกไปไม่ได้ การแปลงหนี้ใหม่ที่ต้องทำเป็นสัญญาระหว่างคู่กรณีที่เกี่ยวข้องตามมาตรา 349 วรรค 1 นั้น ไม่มีแบบเฉพาะส่วนที่เปลี่ยนตัวเจ้าหนี้และลูกหนี้เท่านั้นที่ต้องทำตามวรรค 3 และมาตรา 350 ซึ่งก็ไม่ใช่แบบ ไม่ใช่สัญญาโอนกิจการจะเป็นโมฆะตามมาตรา 115 ไม่ใช่กรณีโมฆะบางส่วนตาม มาตรา 135 เป็นเรื่องที่ต้องดูว่าคู่กรณีทำอะไรบ้าง อย่างไหนใช้ได้หรือไม่ได้อย่างไร การโอนความรับผิดที่มาตรา 350 ให้ทำเป็นสัญญาระหว่างเจ้าหนี้กับลูกหนี้คนใหม่ ไม่ได้บอกว่าให้ทำตามแบบอย่างไร จึงตกลงกันด้วยวาจาก็ได้ การโอนทรัพย์บางอย่างตกลงกันด้วยวาจาก็ได้ บางอย่างต้องจดทะเบียน การโอนสิทธิเรียกร้องเปลี่ยนตัวเจ้าหนี้ต้องทำเป็นหนังสือตามมาตรา 306, 349 ฉะนั้นจะพิจารณาแค่การเปลี่ยนตัวลูกหนี้ไม่ได้ทำเป็นสัญญาระหว่างเจ้าหนี้กับลูกหนี้คนใหม่ การโอนกิจการโดยสัญญาเลยใช้ไม่ได้ไปทั้งหมด จึงเห็นได้ว่าเป็นคนละเรื่องเอามาวินิจฉัยเป็นเรื่องเดียวกันไม่ได้ แปลงหนี้ใหม่เป็นเรื่องระงับหนี้คือชำระเบี้ยประกันภัย เป็นคนละเรื่องกับมูลแห่งหนี้คือสัญญาประกันภัย การเปลียนตัวผู้ชำระเบี้ยประกันภัยไม่มีผลให้สัญญาประกันภัยเปลี่ยนแปลงไป ที่เอามาวินิจฉัยเป็นเรื่องเดียวกันก็เห็นจะเป็นเพราะเข้าใจคำว่าสัญญากับหนี้เป็นอันเดียวกันนั่นเอง ทั้งที่สัญญาก็คือมูลแห่งหนี้สัญญาอันหนึ่งเป็นมูลให้เกิดหนี้หลายอันก็ได้เช่นในเรื่องนี้ สัญญาโอนกิจการทำให้เกิดหนี้หลายอัน เป็นต้นว่าหนี้ที่ต้องเสี่ยงรับประกันภัย คือชำระค่าสินไหมทดแทนถ้าหากเกิดวินาศภัยขึ้น โจทก์เข้าเป็นลูกหนี้แทนบริษัทเดิม หนี้ชำระเบี้ยประกันภัยจำเลยเป็นลูกหนี้ โจทก์รับโอนสิทธิเรียกร้องเข้าแทนที่บริษัทเดิมซึ่งเป็นเจ้าหนี้ และคงมีหนี้อื่น ๆ ของบริษัทเดิมอีกเป็นอันมากซึ่งไม่เกี่ยวกับจำเลย รวมทั้งต้องโอนทรัพย์สินซึ่งอาจต้องจดทะเบียนเพื่อความบริบูรณ์ตาม มาตรา 1299 ด้วย เหตุนี้จะเอาเหตุที่มีการเปลี่ยนตัวลูกหนี้จากบริษัทผู้โอนมาเป็นโจทก์ในหนี้รายที่จำเลยเป็นเจ้าหนี้มาเป็นเหตุอ้างว่ากรณีทั้งหมดเป็นการแปลงหนี้ใหม่จึงถูกแต่เพียงส่วนหนึ่งของสัญญาโอนกิจการ คือ เฉพาะหนี้ที่จำเลยเป็นเจ้าหนี้ถ้าหากมีกรณีเช่นนี้อยู่ด้วยเท่านั้น คือหนี้ที่จะต้องชำระค่าสินไหมทดแทนเมื่อเกิดวินาศภัยขึ้น ซึ่งในข้อนี้ก็เป็นปัญหาตามมาตรา 875 ซึ่งจะได้กล่าวต่อไป และในที่สุดก็คงเป็นที่แน่ชัดว่ากรณีนี้ไม่มีวินาศภัยเกิดขึ้นแล้ว โดยเฉพาะที่โจทก์ฟ้องนี้เป็นหนี้ค่าเบี้ยประกันภัยค้างส่ง เป็นสิทธิเรียกร้องที่โจทก์รับโอนมาในฐานเป็นเจ้าหนี้เปลี่ยนจากบริษัทผู้รับประกันภัยเดิมมาเป็นโจทก์เป็นเจ้าหนี้คนใหม่ จำเลยเป็นลูกหนี้อยู่ตามเดิม เมื่อสัญญาโอนกิจการต้องพิจารณาเฉพาะหนี้เป็นราย ๆ แล้วในส่วนที่โจทก์ฟ้องให้ชำระเบี้ยประกันภัยนี้ก็ไม่ใช่เรื่องโอนความรับผิด แต่เป็นเรื่องโอนสิทธิเรียกร้อง ซึ่งแม้ในสัญญาแปลงหนี้ใหม่ก็ต้องทำตามลักษณะโอนสิทธิเรียกร้อง คือทำเป็นหนังสือและแจ้งการโอนไปยังลูกหนี้ตามมาตรา 306 ซึ่งโจทก์ได้แจ้งการโอนเป็นหนังสือแล้ว โจทก์ฟ้องให้จำเลยชำระหนี้ส่วนนี้ก็ไม่น่าจะมีข้อขัดข้องไม่เกี่ยวกับโอนความรับผิดคือหนี้ที่ต้องชำระค่าสินไหมทดแทนเมื่อเกิดวินาศภัยอย่างไร ส่วนที่เกี่ยวกับสัญญาต่างตอบแทนนั้น ถ้าโจทก์ไม่ชำระหนี้ที่โจทก์ต้องชำระในฐานที่เป็นลูกหนี้หากจะมีหนี้ที่จะต้องชำระ จำเลยก็ยกขึ้นต่อสู้ไม่ชำระหนี้ของจำเลยได้ไม่เป็นเหตุที่จะอ้างเลยไปว่าไม่มีการโอนสิทธิเรียกร้องตัวอย่างง่าย ๆ เช่นซื้อขายที่ดินเป็นสัญญาต่างตอบแทนผู้ซื้อโอนสิทธิเรียกร้องให้แก่ผู้รับโอน โดยทำการโอนสิทธิถูกต้องตามมาตรา 306 ผู้รับโอนก็ควรต้องได้สิทธิของผู้ซื้อและใช้สิทธิเรียกร้องให้ผู้ขายโอนที่ดินได้โดยที่หนี้เดิมไม่ระงับ เพราะไม่ใช่แปลงหนี้ใหม่ แม้จะต้องชำระราคาค่าซื้อ นั่นก็เป็นหนี้อีกอันหนึ่งซึ่งผู้ซื้อกลับเป็นลูกหนี้ ถ้าจะต้องชำระราคาตอบแทนตามมาตรา369 หากผู้รับโอนไม่ชำระราคาซึ่งผู้ซื้อต้องชำระ ผู้ขายก็ยกขึ้นต่อสู้ไม่โอนที่ดินให้ผู้ซื้อและผู้รับโอนได้แต่ถ้าการชำระจะทำได้ภายหลัง เช่นขายเชื่อ ยังไม่ถึงเวลาที่ผู้ซื้อต้องชำระราคา ผู้ขายก็คงยกขึ้นต่อสู้ไม่ได้ตามมาตรา 369 นั้นเอง กรณีเช่นนี้ผู้ขายจะอ้างความเสียหายอย่างใดไม่ได้เพราะการที่ผู้ขายตกลงให้ผู้ซื้อชำระราคาได้ภายหลังการโอนผู้ขายต้องคิดถึงฐานะของผู้ซื้อดีอยู่แล้วว่าพอที่จะขายเชื่อให้ได้ แม้ผู้ซื้อจะโอนสิทธิเรียกร้องแก่ผู้รับโอนไปความรับผิดหรือหนี้ที่ต้องชำระราคาก็มิได้โอนตามไปด้วย ผู้ซื้อเดิมถ้าไม่ทำให้ถูกตามเรื่องเปลี่ยนตัวลูกหนี้ที่จะต้องชำระราคาผู้ซื้อก็ยังเป็นลูกหนี้อยู่เพราะไม่เข้าลักษณะที่หนี้เดิมระงับไปเพราะแปลงหนี้ใหม่ถ้าผู้ซื้อยังไม่ชำระราคาผู้ขายจะยึดหน่วงทรัพย์สินที่ขายไว้ได้ตามมาตรา 468 ก็ต่อเมื่อไม่ได้กำหนดเวลาชำระราคาไว้ก่อนเท่านั้น กรณีตามตัวอย่างเรื่องซื้อขายอันเป็นสัญญาต่างตอบแทนนี้ศาลวินิจฉัยในตอนหลังเปลี่ยนไปจากที่เคยวินิจฉัยว่าโอนสิทธิเรียกร้องไม่ได้ ได้แต่แปลงหนี้ใหม่ปัญหาที่กล่าวมาคงไม่เกิดขึ้นแต่ผลก็คือตัดเสรีภาพในการทำสัญญาของบุคคลไป ผู้ซื้ออาจประสงค์โอนสิทธิเรียกร้องโดยที่ไม่ต้องอาศัยความตกลงยินยอมของผู้ขายเพราะผู้รับโอนรับภาระในการชำระราคาได้อยู่แล้ว ปัญหาเรื่องแปลงหนี้ใหม่ตามที่กล่าวมาแล้วคงเข้าใจได้ว่าสัญญาอันหนึ่งเป็นมูลแห่งหนี้ก่อให้เกิดหนี้ได้หลายประการ ซึ่งในสัญญาต่างตอบแทนก็เป็นที่ชัดแจ้งอยู่ว่ามีหนี้หลายรายที่คู่สัญญาต่างกลับกันเป็นเจ้าหนี้ลูกหนี้คนละฐานะ การแปลงหนี้ใหม่ เช่นเปลี่ยนตัวลูกหนี้จำเป็นต้องทำก็ต่อเมื่อต้องการให้ลูกหนี้เดิม เช่นจะต้องใช้ราคาหลุดพ้นความรับผิดไป ถ้าไม่ต้องการถึงกบให้ลูกหนี้เดิมคือผู้ซื้อหลุดพ้นความรับผิดไปเพียงแต่ผู้รับโอนเข้าใช้หนี้แทนผู้ซื้อเดิมตามมาตรา 314 ก็ทำได้ และในกรณีที่ต้องการให้ผู้ซื้อเดิมพ้นความรับผิดไป โดยผู้รับโอนเข้าเป็นลูกหนี้แทนก็เป็นการแปลงหนี้ใหม่เฉพาะหนี้ที่ต้องชำระราคาซื้อเท่านั้น หนี้ที่ต้องชำระราคาระงับไปด้วยการแปลงหนี้ใหม่โดยเกิดหนี้ใหม่คือผู้รับโอนเปลี่ยนตัวเข้ามาเป็นลูกหนี้แทนผู้ซื้อเดิม หนี้ส่วนอื่น ๆ เช่นที่ผู้ซื้อเป็นเจ้าหนี้ในการเรียกให้ผู้ขายโอนกรรมสิทธิ์ในฐานะลูกหนี้ก็คงมีอยู่ตามเดิม ไม่จำเป็นอย่างไรที่จะต้องแปลงหนี้ใหม่หมดทั้งสัญญาซื้อขาย รวมไปถึงหนี้ที่ไม่ต้องการจะเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมด้วยผู้ซื้อโอนสิทธิตามสัญญาซื้อขายไป หนี้เดิมในการที่จะเรียกให้โอนทรัพย์สินตามสัญญาซื้อขายจะยังอยู่ตามเดิมก็ได้ หากต้องการเปลี่ยนเฉพาะตัวผู้ชำระราคาเท่านั้น ไม่จำต้องให้สัญญาซื้อขายระงับไปทั้งหมดเพราะการแปลงหนี้ใหม่ด้วย ซึ่งอาจมีผลเช่นอายุความคงอยู่ตามหนี้เดิม ไม่ต้องนับกันใหม่ถ้าหากมีการแปลงหนี้ใหม่ ถ้ามีการค้ำประกันผู้ขายในความรับผิดที่จะต้องโอนทรัพย์ที่ขายรวมทั้งในความรับผิดของผู้ขาย การค้ำประกันก็คงอยู่ตามหนี้เดิม ไม่ระงับไปเพราะแปลงหนี้ใหม่โดยเปลี่ยนตัวลูกหนี้ผู้ชำระราคาเช่นเดียวกัน โดยเฉพาะในเรื่องประกันภัยเช่นคดีนี้อาจมีปัญหาเลยไปอีกปัญหาหนึ่ง คือสัญญาต่างตอบแทนซึ่งหนี้ของฝ่ายหนึ่งไม่เปิดสภาพให้บุคคลภายนอกเข้ามาชำระแทนได้ คือเป็นหนี้เฉพาะตัวผู้รับประกันภัยต้องเสี่ยงภัยโดยผู้เอาประกันภัยเชื่อถือได้ เป็นความไว้วางใจเฉพาะตัว ยกตัวอย่างให้เห็นได้ง่าย เช่น ก. รับจ้างเขียนภาพ ข. ข. จ่ายค่าจ้างแก่ ก. หนี้จ่ายค่าจ้างใคร ๆ ก็เข้าชำระได้ แต่การเขียนภาพต้องเฉพาะตัว ก. ผู้มีฝีมือ คนอื่นทำแทน ก.ไม่ได้ ก. โอนสิทธิเรียกค่าจ้างแก่ ค. ได้หรือไม่ เพราะ ข. คงต่อสู้ว่า ก. จะได้รับค่าจ้างต่อเมื่อ ก. เขียนภาพเสร็จ ก. ให้คนอื่นเขียนภาพแทน ก.ไม่ได้ข. จะไม่ได้รับชำระหนี้ตอบแทนถ้า ก. โอนสิทธิในค่าจ้างไปเสียแล้วไม่เขียนภาพ ข. ไม่รู้จะไปบังคับเอาแก่ใคร ค. เข้ามาชำระหนี้เขียนภาพแทน ก. ก็ไม่ได้ ที่จริงข้อเถียงของ ข. ดังนี้ก็ไม่ถูกนักเพราะการที่ ก. โอนสิทธิเรียกร้องค่าจ้างแก่ ค. ไปนั้นไม่แสดงเลยว่า ก. จะไม่เขียนภาพหรือไม่ชำระหนี้เป็นเพียง ข. ไม่ไว้ใจเกรงไปว่า กง จะไม่เขียนภาพ ไม่สามารถบังคับเอาแก่ ค. ได้เท่านั้นซึ่งอาจคิดมากไปก็ได้ ก. ในฐานะลูกหนี้ที่ต้องเขียนภาพถึงอย่างไรก็โอนความรับผิดนี้ไม่ได้แน่นอนจาก ข. เจ้าหนี้ตกลงด้วยเป็นแปลงหนี้ใหม่แต่ถ้า ก. โอนสิทธิที่จะรับค่าจ้างไปโดยไม่มีการแปลงหนี้เขียนภาพใหม่ ผลก็มีได้ดังเดิม คือ ข. ก็ยังเป็นเจ้าหนี้ที่จะเรียกให้ ก. เขียนภาพได้อยู่ ค. เข้ามาชำระหนี้เขียนภาพแทน ก.ไม่ได้ ก. ก็ยังเป็นลูกหนี้ต้องถูก ข. บังคับให้เขียนภาพได้ดังเดิมถ้า ก. ไม่เขียนภาพ แม้ ก. โอนสิทธิในค่าจ้างแก่ ค. ไป ค. ก็ไม่มีสิทธิได้รับค่าจ้าง เพราะ ข. ไม่ได้รับชำระหนี้ตอบแทน ถ้า ข. ยังไม่มีสทิธิได้รับชำระหนี้ให้ ก. เขียนภาพไใ้ก่อนหรือพร้อมกัน ข. ก็ยังไม่มีสิทธิเรียกให้ ก. เขียนภาพ ยังไม่มีข้อต่อสู้ไม่จ่ายเงินแก่ก. ข. ก็ต้องใช้หนี้แก่ ก. ก่อนที่จะได้รับชำระหนี้ตอบแทนจาก ก.ฉะนั้น ข. ก็คงยกขึ้นต่อสู้ ก. ไม่ได้เช่นเดียวกันฐานะในกฎหมายดูไม่น่าจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างใดในเมื่อ ข. ตกลงกับ ก. จ่ายเงินก่อนเขียนภาพทีหลัง ในคดีนี้ดูเหมือนการเสี่ยงภัยผ่านพ้นระยะเวลาไปแล้ว คงเหลือแต่ค้างชำระเบี้ยประกันภัย ถ้าเป็นดังนี้ก็ไม่น่าจะมีข้อโต้แย้งการโอนสิทธิรับชำระเบี้ยประกันภัยอย่างไร โดยเฉพาะกรณีประกันภัยอาคารและเครื่องตกแต่งกับของใช้อื่น ๆ ควรสังเกตุว่ามีมาตรา 875 บัญญัติไว้มิใช่จะพิจารณาแค่แปลงหนี้ใหม่ สิทธิตามสัญญาประกันภัยจะโอนไปก็ต่อเมื่อโอนวัตถุที่เอาประกันภัยไปเท่านั้น และควรสังเกตว่ามาตรา 875 ใช้คำว่า"สิทธิ" ตามสัญญาประกันภัย มิได้รวมไปถึงความรับผิดตามสัญญาประกันภัยแสดงว่าสิทธิกับความรับผิดเป็นกรณีที่เกิดหนี้ต่างรายในสัญญาอันเดียวกันแยกกันได้ เมื่อโอนวัตถุที่เอาประกันภัยไป สิทธิที่โอนไปคือสิทธิที่จะเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนเมื่อเกิดวินาศภัยขึ้นเป็นหนี้อันหนึ่ง หนี้ที่จะต้องชำระเบี้ยประกันภัยมิใช่สิทธิที่ผู้รับโอนวัตถุที่เอาประกันภัยจะเรียกร้อง จึงไม่ใช่สิทธิที่โอนตามไปยังผู้รับโอนวัตถุที่เอาประกันภัยด้วยเป็นหนี้อีกอันหนึ่ง กรณีเช่นนี้ก็คงไม่ตัดสิทธิที่ผู้รับประกันภัยจะยกข้อต่อสู้ไม่ชำระหนี้จนกว่าจะได้รับชำระเบี้ยประกันภัยตอบแทนตามมาตรา 369 และผู้รับโอนวัตถุที่เอาประกันภัยก็คงเข้าใช้หนี้ได้ตามมาตรา 314 เพราะมีส่วนได้เสียไม่ต้องห้ามตามวรรค 2 ด้วย ธุรกิจในปัจจุบันนี้พัฒนากว้างขวางออกไปจนกฎหมายเมื่อกึ่งศตวรรษมาแล้วดูเหมือนว่าจะตามไม่ทัน แต่จะพัฒนาเกินกฎหมายไปก็ไม่ได้ ถึงกระนั้นกฎหมายก็มีความหมายกว้างขวางพอที่จะปรับเข้ากับเหตุการณ์ใหม่ ๆ ได้ ถ้าหากนำมาใช้ได้ตามความมุ่งหมายตามมาตรา 4 ตลอดถึงบทใกล้เคียงและหลักทั่วไปของกฎหมาย ซึ่งศาลจะปฏิเสธว่าไม่มีกฎหมายปรับแก่คดีหาได้ไม่ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 134 และมีหลักการตีความแสดงเจตนาตามมาตรา 132 อยู่ว่า ให้เพ่งเล็งถึงเจตนาอันแท้จริงยิ่งกว่าถ้อยคำสำนวนตามตัวอักษรให้ตีความไปตามความประสงค์ในทางสุจริตโดยพิเคราะห์ถึงปรกติประเพณีด้วยตามมาตรา 368 และในกรณีที่ตีความได้เป้น 2 นับ ให้ตีความไปในทางที่เป็นผลบังคับได้ดีกว่าในทางที่ไร้ผลตามมาตรา 10 เป็นทางที่จะแก้ปัญหากฎหมายล้าสมัยได้พอควร. จิตติ.คำพิพากษา: โจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ ที่ 1 ได้ ทำ สัญญา จะ ซื้อ ที่ดิน ส่วนหนึ่งของ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 7025 จาก จำเลย ใน ราคา 500,000 บาท สัญญาว่า จะ จด ทะเบียน โอน กรรมสิทธิ์ ให้ เมื่อ แบ่งแยก โฉนด แล้ว จำเลยได้ แบ่งแยก ที่ดิน จะ ขาย ออก เป็น โฉนด เลขที่ 17834 แล้ว โจทก์ ที่1 ได้ เข้า ถม ดิน ชำระ ราคา ให้ จำเลย แล้ว รวม 250,000 บาท แต่สามี ของ โจทก์ ที่ 1 ยัง ไม่ ได้ รับ อนุมัติ ให้ แปลง สัญชาติโจทก์ ที่ 1 จึง ไม่ อาจ ถือ กรรมสิทธิ์ ใน ที่ดิน ได้ จึง ขาย ให้ แก่โจทก์ ที่ 2 พร้อม กับ โอน สิทธิ เรียกร้อง ใน ส่วน ที่ จำเลย จะ ต้องโอน กรรมสิทธิ์ ใน ที่ดิน ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 โดย โจทก์ ที่ 1ต้อง ชำระ ค่า ที่ดิน ที่เหลือ อีก 250,000 บาท โจทก์ ที่ 1 แจ้ง ให้จำเลย โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน แก่ โจทก์ ที่ 2 แต่ จำเลย ปฏิเสธ ไม่ยอม โอน ปรากฏ ว่า จำเลย ได้ นำ ที่ดิน ทั้งแปลง ไป จำนอง ผู้อื่นไว้ ก่อน จะ แบ่งแยก ส่วน ที่ จะ ขาย ให้ แก่ โจทก์ ที่ 1 เป็น การผิด สัญญา ขอ ให้ บังคับ จำเลย ไป จด ทะเบียน โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดินโฉนด เลขที่ 17834 ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 โดย ปลอด จำนอง และ ให้ จำเลยเป็น ผู้ออก ค่าธรรมเนียม การ จด ทะเบียน การโอน ให้ จำเลย ใช้ค่าเสียหาย แก่ โจทก์ ที่ 1 เป็น เงิน 250,000 บาท โดย หัก จาก เงินที่ โจทก์ ที่ 1 จะ ต้อง ชำระ แก่ จำเลย หาก จำเลย ไม่ ปฏิบัติ ตาม ให้ถือ เอา คำพิพากษา ของ ศาล เป็น การ แสดง เจตนา แทน การ จด ทะเบียนโอน กรรมสิทธิ์ โดย ให้ จำเลย นำ โฉนด เลขที่ 17834 มา มอบ ต่อ ศาลภายใน 15 วัน และ ให้ จำเลย ใช้ ค่าธรรมเนียม การ จด ทะเบียน โอนกรรมสิทธิ์ ตาม ระเบียบ ของ กรมที่ดิน จำเลย ให้การ ว่า การ ที่ โจทก์ ที่ 1 ทำ สัญญา ขาย ที่ดิน ให้ แก่โจทก์ ที่ 2 จำเลย ไม่ ทราบ และ ไม่ มี ส่วน ผูกพัน ด้วย จำเลย ไม่ เคยได้ รับ หนังสือ บอกกล่าว เรื่อง โจทก์ ที่ 1 ขาย ที่ดิน ต่อ ให้โจทก์ ที่ 2 จึง ไม่ มี หน้าที่ ต้อง ไป จด ทะเบียน โอน ขาย ที่ดินให้ โจทก์ ที่ 2 ศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว วินิจฉัย ว่า โจทก์ ที่ 1 มี สิทธิ โอน สิทธิเรียกร้อง ตาม สัญญา จะ ซื้อ จะ ขาย ให้ โจทก์ ที่ 2 ได้ และ โจทก์ที่ 1 ได้ โอน สิทธิ เรียกร้อง ดังกล่าว ให้ โจทก์ ที่ 2 และ ได้ มีหนังสือ แจ้ง ให้ จำเลย ทราบ แล้ว พิพากษา ให้ จำเลย จด ทะเบียน โอนที่ดิน พิพาท ให้ โจทก์ ที่ 2 โดย ปลอด จำนอง และ ให้ จำเลย รับ เงินจาก โจทก์ ที่ 1 จำนวน 250,000 บาท หาก จำเลย ไม่ อาจ โอน โดย ปลอดจำนอง ได้ ให้ จำเลย โอน โดย ติด จำนอง เฉพาะส่วน แล้ว ให้ โจทก์เอา ค่า ที่ดิน ที่ เหลือ อยู่ 250,000 บาท เป็น ค่าไถ่ ถอนจำนองถ้า ยัง ไม่ พอให้ โจทก์ ที่ 2 ใช้ ไปก่อน แล้ว บังคับ เอา จาก จำเลยพร้อมด้วย ดอกเบี้ย ร้อยละ เจ็ดครึ่ง ต่อปี นับแต่ วันไถ่ ถอนจำนองจนกว่า จะ ชำระ เสร็จ ถ้า จำเลย ไม่ ไป โอน ให้ ถือ เอา คำพิพากษาแสดง เจตนา แทน โดย ให้ จำเลย เอา โฉนด ที่ แบ่งแยก แล้ว มา วาง ศาลเพื่อ ให้ โจทก์ ไป ดำเนินการ เอง โดย ให้ จำเลย เป็น ผู้เสียค่าธรรมเนียม ใน การ จด ทะเบียน โอน จำเลย อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ว่า กรณี ระหว่าง โจทก์ ทั้งสอง และ จำเลย เป็นเรื่อง แปลงหนี้ โดย เปลี่ยนตัว เจ้าหนี้ ลูกหนี้ ต้อง ทำ สัญญา ต่อกันระหว่าง โจทก์ ที่ 2 กับ จำเลย ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 350 เมื่อ ไม่ มี สัญญา ต่อกัน โจทก์ ที่ 2 ย่อม ไม่ มีนิติสัมพันธ์ กับ จำเลย ไม่ มี อำนาจ ฟ้อง บังคับ จำเลย ให้ โอน ขายที่ดิน ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 ได้ และ จะ บังคับ จำเลย ให้ โอน ขายที่ดิน ให้ แก่ โจทก์ ที่ 1 ก็ ไม่ ได้ เพราะ ไม่ ใช่ ความ ประสงค์ของ โจทก์ พิพากษากลับ ให้ ยกฟ้อง โจทก์ โจทก์ ฎีกา ศาลฎีกา ฟัง ข้อเท็จจริง ว่า โจทก์ ที่ 1 ซึ่ง มี สามี เป็น คนต่างด้าวได้ ทำ สัญญา จะ ซื้อ ที่ดิน บางส่วน จาก จำเลย ซึ่ง เป็น ผู้จัดสรรที่ดิน ขาย เนื้อที่ ประมาณ 330 ตารางวา ราคา 500,000 บาท จำเลย จะจด ทะเบียน โอนกรรมสิทธิ์ ให้ เมื่อ แบ่งแยก โฉนด เสร็จ โจทก์ ที่1 ได้ เข้า ถม ที่ดิน และ จ่าย ค่า ที่ดิน รวมทั้ง มัดจำ ให้ จำเลยไป แล้ว 250,000 บาท คง ค้าง ชำระ อยู่ 250,000 บาท เมื่อ จัดการแบ่งแยก โฉนด เสร็จ จำเลย นัด โจทก์ ไป จด ทะเบียน การ โอน ณสำนักงานที่ดิน แต่ เจ้าพนักงาน ที่ดิน ไม่ ยอม โอน ให้ เพราะ จำเลยที่ 1 มี สามี เป็น คนต่างด้าว ต่อมา โจทก์ ที่ 1 ได้ ทำ หนังสือสัญญา จะ ขาย ที่ดิน รายเดียว กันนี้ ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 และ โจทก์ที่ 1 ได้ แจ้ง ให้จำเลย ทราบ ว่า ได้ โอน สิทธิ เรียกร้อง ตาม สัญญาจะ ซื้อ ขาย ระหว่าง โจทก์ ที่ 1 กับ จำเลย ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 แล้วพร้อมกับ นัด ให้ จำเลย ไป โอน ที่ดิน ให้ โจทก์ ที่ 2 แต่ จำเลยไม่ ไป โอน ให้ อ้าง ว่า ไม่ ได้ ตกลง ยินยอม ให้ โอน สิทธิ เรียกร้องให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 แล้ว ศาลฎีกา วินิจฉัย ข้อกฎหมาย ว่า ที่ โจทก์ฎีกา ว่า การ โอน สิทธิ เรียกร้อง ของ โจทก์ ที่ 1 ตาม สัญญา จะ ซื้อขาย ระหว่าง โจทก์ ที่ 1 และ จำเลย ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 มี ผล บังคับได้ และ ไม่ เป็น การ แปลงหนี้ ใหม่ นั้น เห็นว่า ตาม สัญญา จะซื้อ ขาย ที่ดิน ระหว่าง โจทก์ ที่ 1 กับ โจทก์ ที่ 2 นั้น ข้อ 5และ ข้อ 3 มี ความ ว่า ถ้า โจทก์ ที่ 1 ไม่ สามารถ รับ โอน ที่ดินจาก จำเลย ได้ เพราะ สามี โจทก์ ที่ 1 เป็น คนต่างด้าว ให้ ถือ ว่าการ ซื้อ ขาย ตาม สัญญา นั้น เป็น เรื่อง ที่ โจทก์ ที่ 1 โอน สิทธิเรียกร้อง ที่ มี ต่อ จำเลย ใน อัน ที่ จะ บังคับ ให้ โอน กรรมสิทธิ์ที่ดิน ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 และ โจทก์ ที่ 1 คง มี หน้าที่ ชำระ ราคาที่ดิน ส่วน ที่ ยัง ติดค้าง อยู่ แก่ จำเลย ต่อไป ข้อ สัญญา ดังกล่าวแสดง ให้ เห็น ว่า โจทก์ ที่ 1 ได้ โอน เฉพาะ สิทธิ เรียกร้อง ของโจทก์ ที่ 1 ตาม สัญญา จะ ซื้อ ขาย ระหว่าง โจทก์ ที่ 1 กับ จำเลยให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 ส่วน หนี้ ของ โจทก์ ที่ 1 ซึ่ง จะ ต้อง ชำระราคา ที่ดิน ส่วน ที่ เหลือ ยังคง ตก อยู่ กับ โจทก์ ที่ 1 ตาม เดิมหา ได้ มี การ ตกลง ให้ โอน ไป ยัง โจทก์ ที่ 2 ด้วยไม่ โจทก์ ที่1 ยัง คง เป็น ลูกหนี้ ที่ จะ ต้อง ชำระ ค่า ที่ดิน ให้ จำเลย และจำเลย ก็ ยัง คง เป็น ลูกหนี้ ที่ จะ ต้อง โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน อยู่หา ได้ มี การ เปลี่ยนตัว ลูกหนี้ อัน จะ ต้อง มี การ ทำ สัญญา กันระหว่าง เจ้าหนี้ กับ ลูกหนี้ คนใหม่ ตาม บทบัญญัติ ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 350 ดัง ที่ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ไม่การ โอน สิทธิ เรียกร้อง นี้ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 303บัญญัติ ว่า พึง โอน กัน ได้ เว้นแต่ สภาพ แห่ง สิทธิ นั้น เอง ไม่เปิด ช่อง ให้ โอน กัน ได้ หรือ คู่กรณี ได้ แสดง เจตนา เป็น อย่างอื่น สิทธิ เรียกร้อง ของ โจทก์ ที่ 1 ตาม สัญญา จะ ซื้อ ขาย ที่ดินระหว่าง โจทก์ ที่ 1 กับ จำเลย โดย สภาพ ย่อม เปิด ช่อง ให้ โอน กันได้ ไม่ เป็น การ เฉพาะตัว หรือ มี กฎหมาย ห้าม โอน แต่ ประการ ใดและ เมื่อ คำนึง ถึง ข้อเท็จจริง ที่ ว่า จำเลย เป็น ผู้จัดสรร ที่ดินขาย จำเลย ขาย ที่ดิน ให้ แก่ คน ทั่วไป การ ทำ สัญญา จะ ซื้อ ขายที่ดิน พิพาท ระหว่าง โจทก์ ที่ 1 กับ จำเลย คู่กรณี คง ไม่ มี เจตนาจะ ให้ ผูกพัน กัน เป็น การ เฉพาะตัว โดย โจทก์ ที่ 1 จะ โอน สิทธิตาม สัญญา ให้ ผู้อื่น ไม่ ได้ฯลฯ ฉะนั้น โจทก์ ที่ 1 จึง มี สิทธิที่ จะ โอน สิทธิ เรียกร้อง ตาม สัญญา จะ ซื้อ ขาย ให้ แก่ โจทก์ที่ 2 ได้ แม้ ตาม สัญญา จะ ซื้อ ขาย ที่ดิน ระหว่าง โจทก์ ที่ 1และ จำเลย ก่อ ให้ เกิด หนี้ ที่ จำเลย จะ ต้อง โอน ที่ดิน ให้ โจทก์ที่ 1 ถือ ว่า เป็น หนี้ อัน พึง ชำระ แก่ เจ้าหนี้ คนหนึ่ง โดยเฉพาะเจาะจง ตาม มาตรา 306 แห่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ แต่ การ โอนสิทธิ เรียกร้อง ของ โจทก์ ที่ 1 ตาม สัญญา ดังกล่าว ให้ แก่ โจทก์ที่ 2 ได้ ทำ เป็น หนังสือ และ โจทก์ ที่ 1 ได้ มี หนังสือ บอกกล่าวการ โอน ไป ยัง จำเลย ผู้ เป็น ลูกหนี้ ตาม ที่ กำหนด ไว้ ใน บทบัญญัติดังกล่าว แล้ว การ โอน สิทธิ เรียกร้อง ดังกล่าว จึง เป็น อัน สมบูรณ์ โจทก์ ที่ 1 และ โจทก์ ที่ 2 จึง ร่วมกัน ฟ้อง บังคับ ให้ จำเลย โอนที่ดิน พิพาท ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 ได้ พิพากษากลับ ให้ บังคับ คดี ตาม คำพิพากษา ศาลชั้นต้น ให้ จำเลยใช่ ค่าฤชาธรรมเนียม ทั้ง สาม ศาล แทน โจทก์ โดย กำหนด ค่า ทนายความให้ 20,000 บาท ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 244/2529นาง ลัดดาวัลย์ รี้พรรุจี ที่ 1 กับพวกโจทก์นาย เจริญ พรหมนครจำเลย ป.วิ.พ. ม. 303, ม. 306, ม. 350, ม. 453โจทก์ที่1ทำสัญญาจะซื้อที่ดินจากจำเลยซึ่งเป็นผู้จัดสรรที่ดินชำระราคาแล้วบางส่วนจำเลยจะจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ให้เมื่อแบ่งแยกโฉนดเสร็จต่อมาโจทก์ที่1ได้ทำสัญญาจะขายที่ดินรายเดียวกันนี้ให้แก่โจทก์ที่2โดยโจทก์ที่1ตกลงโอนเฉพาะสิทธิเรียกร้องของโจทก์ที่1ตามสัญญาจะซื้อขายระหว่างโจทก์ที่1กับจำเลยให้แก่โจทก์ที่2ส่วนหนี้ของโจทก์ที่1ที่จะต้องชำระราคาส่วนที่เหลือยังคงอยู่กับโจทก์ที่1ตามเดิมดังนี้สิทธิที่จะขอให้ศาลบังคับให้จำเลยโอนที่ดินให้โดยสภาพย่อมเปิดช่องให้โอนกันได้ไม่เป็นการเฉพาะตัวหรือมีกฎหมายห้ามโอนแต่ประการใดกรณีนี้โจทก์ที่1ยังคงเป็นลูกหนี้ที่จะต้องชำระค่าที่ดินให้จำเลยและจำเลยก็ยังคงเป็นลูกหนี้ที่จะต้องโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินอยู่ไม่มีการเปลี่ยนตัวลูกหนี้อันจะต้องมีการทำสัญญากันระหว่างเจ้าหนี้กับลูกหนี้คนใหม่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา350โจทก์ที่1มีสิทธิโอนสิทธิเรียกร้องตามสัญญาจะซื้อขายให้แก่โจทก์ที่2ได้เมื่อการโอนได้ทำเป็นหนังสือและโจทก์ที่1ได้มีหนังสือบอกกล่าวการโอนไปยังจำเลยผู้เป็นลูกหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา306แล้วโจทก์ทั้งสองจึงร่วมกันฟ้องบังคับให้จำเลยโอนที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ที่2ได้.โจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ ที่ 1 ได้ ทำ สัญญา จะ ซื้อ ที่ดิน ส่วนหนึ่งของ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 7025 จาก จำเลย ใน ราคา 500,000 บาท สัญญาว่า จะ จด ทะเบียน โอน กรรมสิทธิ์ ให้ เมื่อ แบ่งแยก โฉนด แล้ว จำเลยได้ แบ่งแยก ที่ดิน จะ ขาย ออก เป็น โฉนด เลขที่ 17834 แล้ว โจทก์ ที่1 ได้ เข้า ถม ดิน ชำระ ราคา ให้ จำเลย แล้ว รวม 250,000 บาท แต่สามี ของ โจทก์ ที่ 1 ยัง ไม่ ได้ รับ อนุมัติ ให้ แปลง สัญชาติโจทก์ ที่ 1 จึง ไม่ อาจ ถือ กรรมสิทธิ์ ใน ที่ดิน ได้ จึง ขาย ให้ แก่โจทก์ ที่ 2 พร้อม กับ โอน สิทธิ เรียกร้อง ใน ส่วน ที่ จำเลย จะ ต้องโอน กรรมสิทธิ์ ใน ที่ดิน ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 โดย โจทก์ ที่ 1ต้อง ชำระ ค่า ที่ดิน ที่เหลือ อีก 250,000 บาท โจทก์ ที่ 1 แจ้ง ให้จำเลย โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน แก่ โจทก์ ที่ 2 แต่ จำเลย ปฏิเสธ ไม่ยอม โอน ปรากฏ ว่า จำเลย ได้ นำ ที่ดิน ทั้งแปลง ไป จำนอง ผู้อื่นไว้ ก่อน จะ แบ่งแยก ส่วน ที่ จะ ขาย ให้ แก่ โจทก์ ที่ 1 เป็น การผิด สัญญา ขอ ให้ บังคับ จำเลย ไป จด ทะเบียน โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดินโฉนด เลขที่ 17834 ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 โดย ปลอด จำนอง และ ให้ จำเลยเป็น ผู้ออก ค่าธรรมเนียม การ จด ทะเบียน การโอน ให้ จำเลย ใช้ค่าเสียหาย แก่ โจทก์ ที่ 1 เป็น เงิน 250,000 บาท โดย หัก จาก เงินที่ โจทก์ ที่ 1 จะ ต้อง ชำระ แก่ จำเลย หาก จำเลย ไม่ ปฏิบัติ ตาม ให้ถือ เอา คำพิพากษา ของ ศาล เป็น การ แสดง เจตนา แทน การ จด ทะเบียนโอน กรรมสิทธิ์ โดย ให้ จำเลย นำ โฉนด เลขที่ 17834 มา มอบ ต่อ ศาลภายใน 15 วัน และ ให้ จำเลย ใช้ ค่าธรรมเนียม การ จด ทะเบียน โอนกรรมสิทธิ์ ตาม ระเบียบ ของ กรมที่ดิน จำเลย ให้การ ว่า การ ที่ โจทก์ ที่ 1 ทำ สัญญา ขาย ที่ดิน ให้ แก่โจทก์ ที่ 2 จำเลย ไม่ ทราบ และ ไม่ มี ส่วน ผูกพัน ด้วย จำเลย ไม่ เคยได้ รับ หนังสือ บอกกล่าว เรื่อง โจทก์ ที่ 1 ขาย ที่ดิน ต่อ ให้โจทก์ ที่ 2 จึง ไม่ มี หน้าที่ ต้อง ไป จด ทะเบียน โอน ขาย ที่ดินให้ โจทก์ ที่ 2 ศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว วินิจฉัย ว่า โจทก์ ที่ 1 มี สิทธิ โอน สิทธิเรียกร้อง ตาม สัญญา จะ ซื้อ จะ ขาย ให้ โจทก์ ที่ 2 ได้ และ โจทก์ที่ 1 ได้ โอน สิทธิ เรียกร้อง ดังกล่าว ให้ โจทก์ ที่ 2 และ ได้ มีหนังสือ แจ้ง ให้ จำเลย ทราบ แล้ว พิพากษา ให้ จำเลย จด ทะเบียน โอนที่ดิน พิพาท ให้ โจทก์ ที่ 2 โดย ปลอด จำนอง และ ให้ จำเลย รับ เงินจาก โจทก์ ที่ 1 จำนวน 250,000 บาท หาก จำเลย ไม่ อาจ โอน โดย ปลอดจำนอง ได้ ให้ จำเลย โอน โดย ติด จำนอง เฉพาะส่วน แล้ว ให้ โจทก์เอา ค่า ที่ดิน ที่ เหลือ อยู่ 250,000 บาท เป็น ค่าไถ่ ถอนจำนองถ้า ยัง ไม่ พอให้ โจทก์ ที่ 2 ใช้ ไปก่อน แล้ว บังคับ เอา จาก จำเลยพร้อมด้วย ดอกเบี้ย ร้อยละ เจ็ดครึ่ง ต่อปี นับแต่ วันไถ่ ถอนจำนองจนกว่า จะ ชำระ เสร็จ ถ้า จำเลย ไม่ ไป โอน ให้ ถือ เอา คำพิพากษาแสดง เจตนา แทน โดย ให้ จำเลย เอา โฉนด ที่ แบ่งแยก แล้ว มา วาง ศาลเพื่อ ให้ โจทก์ ไป ดำเนินการ เอง โดย ให้ จำเลย เป็น ผู้เสียค่าธรรมเนียม ใน การ จด ทะเบียน โอน จำเลย อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ว่า กรณี ระหว่าง โจทก์ ทั้งสอง และ จำเลย เป็นเรื่อง แปลงหนี้ โดย เปลี่ยนตัว เจ้าหนี้ ลูกหนี้ ต้อง ทำ สัญญา ต่อกันระหว่าง โจทก์ ที่ 2 กับ จำเลย ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 350 เมื่อ ไม่ มี สัญญา ต่อกัน โจทก์ ที่ 2 ย่อม ไม่ มีนิติสัมพันธ์ กับ จำเลย ไม่ มี อำนาจ ฟ้อง บังคับ จำเลย ให้ โอน ขายที่ดิน ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 ได้ และ จะ บังคับ จำเลย ให้ โอน ขายที่ดิน ให้ แก่ โจทก์ ที่ 1 ก็ ไม่ ได้ เพราะ ไม่ ใช่ ความ ประสงค์ของ โจทก์ พิพากษากลับ ให้ ยกฟ้อง โจทก์ โจทก์ ฎีกา ศาลฎีกา ฟัง ข้อเท็จจริง ว่า โจทก์ ที่ 1 ซึ่ง มี สามี เป็น คนต่างด้าวได้ ทำ สัญญา จะ ซื้อ ที่ดิน บางส่วน จาก จำเลย ซึ่ง เป็น ผู้จัดสรรที่ดิน ขาย เนื้อที่ ประมาณ 330 ตารางวา ราคา 500,000 บาท จำเลย จะจด ทะเบียน โอนกรรมสิทธิ์ ให้ เมื่อ แบ่งแยก โฉนด เสร็จ โจทก์ ที่1 ได้ เข้า ถม ที่ดิน และ จ่าย ค่า ที่ดิน รวมทั้ง มัดจำ ให้ จำเลยไป แล้ว 250,000 บาท คง ค้าง ชำระ อยู่ 250,000 บาท เมื่อ จัดการแบ่งแยก โฉนด เสร็จ จำเลย นัด โจทก์ ไป จด ทะเบียน การ โอน ณสำนักงานที่ดิน แต่ เจ้าพนักงาน ที่ดิน ไม่ ยอม โอน ให้ เพราะ จำเลยที่ 1 มี สามี เป็น คนต่างด้าว ต่อมา โจทก์ ที่ 1 ได้ ทำ หนังสือสัญญา จะ ขาย ที่ดิน รายเดียว กันนี้ ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 และ โจทก์ที่ 1 ได้ แจ้ง ให้จำเลย ทราบ ว่า ได้ โอน สิทธิ เรียกร้อง ตาม สัญญาจะ ซื้อ ขาย ระหว่าง โจทก์ ที่ 1 กับ จำเลย ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 แล้วพร้อมกับ นัด ให้ จำเลย ไป โอน ที่ดิน ให้ โจทก์ ที่ 2 แต่ จำเลยไม่ ไป โอน ให้ อ้าง ว่า ไม่ ได้ ตกลง ยินยอม ให้ โอน สิทธิ เรียกร้องให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 แล้ว ศาลฎีกา วินิจฉัย ข้อกฎหมาย ว่า ที่ โจทก์ฎีกา ว่า การ โอน สิทธิ เรียกร้อง ของ โจทก์ ที่ 1 ตาม สัญญา จะ ซื้อขาย ระหว่าง โจทก์ ที่ 1 และ จำเลย ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 มี ผล บังคับได้ และ ไม่ เป็น การ แปลงหนี้ ใหม่ นั้น เห็นว่า ตาม สัญญา จะซื้อ ขาย ที่ดิน ระหว่าง โจทก์ ที่ 1 กับ โจทก์ ที่ 2 นั้น ข้อ 5และ ข้อ 3 มี ความ ว่า ถ้า โจทก์ ที่ 1 ไม่ สามารถ รับ โอน ที่ดินจาก จำเลย ได้ เพราะ สามี โจทก์ ที่ 1 เป็น คนต่างด้าว ให้ ถือ ว่าการ ซื้อ ขาย ตาม สัญญา นั้น เป็น เรื่อง ที่ โจทก์ ที่ 1 โอน สิทธิเรียกร้อง ที่ มี ต่อ จำเลย ใน อัน ที่ จะ บังคับ ให้ โอน กรรมสิทธิ์ที่ดิน ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 และ โจทก์ ที่ 1 คง มี หน้าที่ ชำระ ราคาที่ดิน ส่วน ที่ ยัง ติดค้าง อยู่ แก่ จำเลย ต่อไป ข้อ สัญญา ดังกล่าวแสดง ให้ เห็น ว่า โจทก์ ที่ 1 ได้ โอน เฉพาะ สิทธิ เรียกร้อง ของโจทก์ ที่ 1 ตาม สัญญา จะ ซื้อ ขาย ระหว่าง โจทก์ ที่ 1 กับ จำเลยให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 ส่วน หนี้ ของ โจทก์ ที่ 1 ซึ่ง จะ ต้อง ชำระราคา ที่ดิน ส่วน ที่ เหลือ ยังคง ตก อยู่ กับ โจทก์ ที่ 1 ตาม เดิมหา ได้ มี การ ตกลง ให้ โอน ไป ยัง โจทก์ ที่ 2 ด้วยไม่ โจทก์ ที่1 ยัง คง เป็น ลูกหนี้ ที่ จะ ต้อง ชำระ ค่า ที่ดิน ให้ จำเลย และจำเลย ก็ ยัง คง เป็น ลูกหนี้ ที่ จะ ต้อง โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน อยู่หา ได้ มี การ เปลี่ยนตัว ลูกหนี้ อัน จะ ต้อง มี การ ทำ สัญญา กันระหว่าง เจ้าหนี้ กับ ลูกหนี้ คนใหม่ ตาม บทบัญญัติ ของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 350 ดัง ที่ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย ไม่การ โอน สิทธิ เรียกร้อง นี้ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 303บัญญัติ ว่า พึง โอน กัน ได้ เว้นแต่ สภาพ แห่ง สิทธิ นั้น เอง ไม่เปิด ช่อง ให้ โอน กัน ได้ หรือ คู่กรณี ได้ แสดง เจตนา เป็น อย่างอื่น สิทธิ เรียกร้อง ของ โจทก์ ที่ 1 ตาม สัญญา จะ ซื้อ ขาย ที่ดินระหว่าง โจทก์ ที่ 1 กับ จำเลย โดย สภาพ ย่อม เปิด ช่อง ให้ โอน กันได้ ไม่ เป็น การ เฉพาะตัว หรือ มี กฎหมาย ห้าม โอน แต่ ประการ ใดและ เมื่อ คำนึง ถึง ข้อเท็จจริง ที่ ว่า จำเลย เป็น ผู้จัดสรร ที่ดินขาย จำเลย ขาย ที่ดิน ให้ แก่ คน ทั่วไป การ ทำ สัญญา จะ ซื้อ ขายที่ดิน พิพาท ระหว่าง โจทก์ ที่ 1 กับ จำเลย คู่กรณี คง ไม่ มี เจตนาจะ ให้ ผูกพัน กัน เป็น การ เฉพาะตัว โดย โจทก์ ที่ 1 จะ โอน สิทธิตาม สัญญา ให้ ผู้อื่น ไม่ ได้ฯลฯ ฉะนั้น โจทก์ ที่ 1 จึง มี สิทธิที่ จะ โอน สิทธิ เรียกร้อง ตาม สัญญา จะ ซื้อ ขาย ให้ แก่ โจทก์ที่ 2 ได้ แม้ ตาม สัญญา จะ ซื้อ ขาย ที่ดิน ระหว่าง โจทก์ ที่ 1และ จำเลย ก่อ ให้ เกิด หนี้ ที่ จำเลย จะ ต้อง โอน ที่ดิน ให้ โจทก์ที่ 1 ถือ ว่า เป็น หนี้ อัน พึง ชำระ แก่ เจ้าหนี้ คนหนึ่ง โดยเฉพาะเจาะจง ตาม มาตรา 306 แห่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ แต่ การ โอนสิทธิ เรียกร้อง ของ โจทก์ ที่ 1 ตาม สัญญา ดังกล่าว ให้ แก่ โจทก์ที่ 2 ได้ ทำ เป็น หนังสือ และ โจทก์ ที่ 1 ได้ มี หนังสือ บอกกล่าวการ โอน ไป ยัง จำเลย ผู้ เป็น ลูกหนี้ ตาม ที่ กำหนด ไว้ ใน บทบัญญัติดังกล่าว แล้ว การ โอน สิทธิ เรียกร้อง ดังกล่าว จึง เป็น อัน สมบูรณ์ โจทก์ ที่ 1 และ โจทก์ ที่ 2 จึง ร่วมกัน ฟ้อง บังคับ ให้ จำเลย โอนที่ดิน พิพาท ให้ แก่ โจทก์ ที่ 2 ได้ พิพากษากลับ ให้ บังคับ คดี ตาม คำพิพากษา ศาลชั้นต้น ให้ จำเลยใช่ ค่าฤชาธรรมเนียม ทั้ง สาม ศาล แทน โจทก์ โดย กำหนด ค่า ทนายความให้ 20,000 บาท(โสภณ รัตนากร-วิฑูรย์ ตั้งตรงจิตต์-วุฒิ ยุววิทยาพาณิชย์)แหล่งที่มาADMINแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุเรื่องโอนสิทธิเรียกร้อง เรื่องแปลงหนี้โดยเปลี่ยนตัวเจ้าหนี้เรื่องโอนโดยเปลี่ยนตัวลูกหนี้ กับเรื่องชำระหนี้โดยผู้อื่นที่มิใช่ลูกหนี้ มีความหมายและแตกต่างกันอย่างไร ได้เคยกล่าวมาแล้วในหมายเหตุท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3533/2525 2525 ฎ. 2626,ที่ 872/2526 2526 ฎ.400 และที่ 2391/2526 2526 ฎ. 1821 จึงไม่ขอกล่าวซ้ำอีก ปัญหาในเรื่องนี้คือโจทก์รับโอนกิจการจากบริษัทประกันภัยแห่งหนึ่งมาดำเนินการโจทก์ในฐานะผู้รับโอน ฟ้องเรียกเบี้ยประกันภัยที่จำเลยผู้เอาประกันภัยค้างชำระแก่บริษัทผู้โอนอยู่ได้หรือไม่ วัตถุที่เอาประกันคืออาคาร เครื่องตกแต่ง ฯลฯ และของอื่น ๆ ของผู้โอนในส่วนนี้มีมาตรา 875 บัญญัติไว้โดยเฉพาะซึ่งจะได้กล่าวถึงส่วนหนึ่งแต่ปัญหาโดยทั่วไปที่โต้เถียงกันในคดีนี้ก็จะได้ศึกษาอีกส่วนหนึ่ง ในปัญหาทั่วไปเกี่ยวกับสัญญาและหนี้ที่โอนกันนั้น เห็นจะต้องทำความเข้าใจกันเริ่มตั้งแต่ความแตกต่างระหว่างสภาพของสัญญากับสภาพของหนี้ ซึ่งเข้าใจว่าตรงนี้ที่ความเข้าใจไม่ตรงกัน เป็นมูลให้ความเห็นในกฎหมายแตกต่างไม่สามารถเข้าใจตรงกันได้ ความคิดในทาง common low ไม่มีคำว่าหนี้ (obligation) ไม่ชำระหนี้มีแต่สัญญา ผิดสัญญา เมื่อปรับบทบัญญัติในประมวลกฎหมาย ก็เลยเอาคำว่าสัญญากับคำว่าหนี้ปนกันไป สัญญานั้นเคยมีบทนิยามไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์พ.ศ. 2466 ที่ประกาศแล้วแต่ไม่เคยได้ใช้ ใจความว่าเป็นการตกปากลงคำระหว่างผู้ทำคำเสนอและผู้ทำคำสนองนัยหนึ่งก็คือตกลงกัน เป็นความตกลงก่อให้เกิดหนี้อันเป็นนิติสัมพันธ์ระหว่างบุคคลทั้ง 2ฝ่ายนั้นขึ้น ซึ่งตามบรรพ 2 ปัจจุบัน พ.ศ. 2468 ลักษณะ 2 เรียกว่ามูลแห่งหนี้ส่วนตัวหนี้นั้นก็เคยมีบทนิยามไว้ในบรรพ 1 พ.ศ. 2466ใจความว่าเป็นความสัมพันธ์โดยนิตินัยระหว่างเจ้าหนี้ลูกหนี้เรียกให้ชำระหนี้ได้ ซึ่งในครั้งนั้นเรียกว่าสินใช้ บทบัญญัติบรรพ1-2 เดิมพยายามนิยามสิ่งที่ไม่สามารถนิยามให้ถูกต้องจริง ๆ ได้โดยคำพูดไม่กี่บรรทัด จึงต้องเลิกไปและใช้บทบัญญัติบรรพ 1-2 ใหม่โดยไม่มีคำนิยามสิ่งที่ไม่สามารถนิยามได้ดังกล่าวแล้ว ที่ต้องทำความเข้าใจในที่นี้คือสัญญากับหนี้นั้นไม่ใช่อันหนึ่งอันเดียวกันแต่เกี่ยวข้องกัน โดยสัญญาเป็นแต่เพียงมูลแห่งหนี้ไม่ใช่ตัวหนี้เอง หนี้เป็นผลที่เกิดจากสัญญาแต่ไม่ใช่ตัวสัญญาเองเพียงแต่คู่กรณีมีหนี้ต้องชำระกันอย่างไรบ้าง ก็ดูจากสัญญาว่าก่อให้เกิดความผูกพันที่จะต้องชำระหนี้กันเป็นวัตถุแห่งหนี้อย่างไรบ้าง ซึ่งเจ้าหนี้เรียกเอาได้โดยอาศัยมูลแห่งหนี้ตามมาตรา194 สัญญาในเรื่องนี้มีอันเดียว แต่เป็นมูลให้เกิดหนี้หลายอย่างเช่นโอนหนี้มีทั้งโอนสิทธิเรียกร้อง โอนความรับผิดที่ต้องชำระหนี้โอนทรัพย์สินที่ไม่ใช่หนี้ แต่ต้องโอนกรรมสิทธิ์ในอาคารเครื่องตกแต่ง ของใช้อื่น ๆ ให้แก่กัน ซึ่งเป็นทรัพย์สินที่ไม่ใช่บุคคลสิทธิ แต่เป็นทรัพยสิทธิโดยแท้ ด้วยเหตุนี้จึงจะมองแต่เพียงว่าการโอนกิจการมีการโอนความรับผิด เลยถือเอาว่าอย่างนี้เป็นการแปลงหนี้โดยเปลี่ยนตัวลูกหนี้ ต้องทำเป็นสัญญากับลูกหนี้คนใหม่ตามมาตรา 349, 350 เห็นจะถูกแต่เพียงในส่วนที่เป็นการโอนความรับผิดเท่านั้นแต่ในส่วนที่เป็นการโอนสิทธิเรียกร้องและโอนทรัพย์สินอื่น ๆ คงจะว่าถูกไปไม่ได้ การแปลงหนี้ใหม่ที่ต้องทำเป็นสัญญาระหว่างคู่กรณีที่เกี่ยวข้องตามมาตรา 349 วรรค 1 นั้น ไม่มีแบบเฉพาะส่วนที่เปลี่ยนตัวเจ้าหนี้และลูกหนี้เท่านั้นที่ต้องทำตามวรรค 3 และมาตรา 350 ซึ่งก็ไม่ใช่แบบ ไม่ใช่สัญญาโอนกิจการจะเป็นโมฆะตามมาตรา 115 ไม่ใช่กรณีโมฆะบางส่วนตาม มาตรา 135 เป็นเรื่องที่ต้องดูว่าคู่กรณีทำอะไรบ้าง อย่างไหนใช้ได้หรือไม่ได้อย่างไร การโอนความรับผิดที่มาตรา 350 ให้ทำเป็นสัญญาระหว่างเจ้าหนี้กับลูกหนี้คนใหม่ ไม่ได้บอกว่าให้ทำตามแบบอย่างไร จึงตกลงกันด้วยวาจาก็ได้ การโอนทรัพย์บางอย่างตกลงกันด้วยวาจาก็ได้ บางอย่างต้องจดทะเบียน การโอนสิทธิเรียกร้องเปลี่ยนตัวเจ้าหนี้ต้องทำเป็นหนังสือตามมาตรา 306, 349 ฉะนั้นจะพิจารณาแค่การเปลี่ยนตัวลูกหนี้ไม่ได้ทำเป็นสัญญาระหว่างเจ้าหนี้กับลูกหนี้คนใหม่ การโอนกิจการโดยสัญญาเลยใช้ไม่ได้ไปทั้งหมด จึงเห็นได้ว่าเป็นคนละเรื่องเอามาวินิจฉัยเป็นเรื่องเดียวกันไม่ได้ แปลงหนี้ใหม่เป็นเรื่องระงับหนี้คือชำระเบี้ยประกันภัย เป็นคนละเรื่องกับมูลแห่งหนี้คือสัญญาประกันภัย การเปลียนตัวผู้ชำระเบี้ยประกันภัยไม่มีผลให้สัญญาประกันภัยเปลี่ยนแปลงไป ที่เอามาวินิจฉัยเป็นเรื่องเดียวกันก็เห็นจะเป็นเพราะเข้าใจคำว่าสัญญากับหนี้เป็นอันเดียวกันนั่นเอง ทั้งที่สัญญาก็คือมูลแห่งหนี้สัญญาอันหนึ่งเป็นมูลให้เกิดหนี้หลายอันก็ได้เช่นในเรื่องนี้ สัญญาโอนกิจการทำให้เกิดหนี้หลายอัน เป็นต้นว่าหนี้ที่ต้องเสี่ยงรับประกันภัย คือชำระค่าสินไหมทดแทนถ้าหากเกิดวินาศภัยขึ้น โจทก์เข้าเป็นลูกหนี้แทนบริษัทเดิม หนี้ชำระเบี้ยประกันภัยจำเลยเป็นลูกหนี้ โจทก์รับโอนสิทธิเรียกร้องเข้าแทนที่บริษัทเดิมซึ่งเป็นเจ้าหนี้ และคงมีหนี้อื่น ๆ ของบริษัทเดิมอีกเป็นอันมากซึ่งไม่เกี่ยวกับจำเลย รวมทั้งต้องโอนทรัพย์สินซึ่งอาจต้องจดทะเบียนเพื่อความบริบูรณ์ตาม มาตรา 1299 ด้วย เหตุนี้จะเอาเหตุที่มีการเปลี่ยนตัวลูกหนี้จากบริษัทผู้โอนมาเป็นโจทก์ในหนี้รายที่จำเลยเป็นเจ้าหนี้มาเป็นเหตุอ้างว่ากรณีทั้งหมดเป็นการแปลงหนี้ใหม่จึงถูกแต่เพียงส่วนหนึ่งของสัญญาโอนกิจการ คือ เฉพาะหนี้ที่จำเลยเป็นเจ้าหนี้ถ้าหากมีกรณีเช่นนี้อยู่ด้วยเท่านั้น คือหนี้ที่จะต้องชำระค่าสินไหมทดแทนเมื่อเกิดวินาศภัยขึ้น ซึ่งในข้อนี้ก็เป็นปัญหาตามมาตรา 875 ซึ่งจะได้กล่าวต่อไป และในที่สุดก็คงเป็นที่แน่ชัดว่ากรณีนี้ไม่มีวินาศภัยเกิดขึ้นแล้ว โดยเฉพาะที่โจทก์ฟ้องนี้เป็นหนี้ค่าเบี้ยประกันภัยค้างส่ง เป็นสิทธิเรียกร้องที่โจทก์รับโอนมาในฐานเป็นเจ้าหนี้เปลี่ยนจากบริษัทผู้รับประกันภัยเดิมมาเป็นโจทก์เป็นเจ้าหนี้คนใหม่ จำเลยเป็นลูกหนี้อยู่ตามเดิม เมื่อสัญญาโอนกิจการต้องพิจารณาเฉพาะหนี้เป็นราย ๆ แล้วในส่วนที่โจทก์ฟ้องให้ชำระเบี้ยประกันภัยนี้ก็ไม่ใช่เรื่องโอนความรับผิด แต่เป็นเรื่องโอนสิทธิเรียกร้อง ซึ่งแม้ในสัญญาแปลงหนี้ใหม่ก็ต้องทำตามลักษณะโอนสิทธิเรียกร้อง คือทำเป็นหนังสือและแจ้งการโอนไปยังลูกหนี้ตามมาตรา 306 ซึ่งโจทก์ได้แจ้งการโอนเป็นหนังสือแล้ว โจทก์ฟ้องให้จำเลยชำระหนี้ส่วนนี้ก็ไม่น่าจะมีข้อขัดข้องไม่เกี่ยวกับโอนความรับผิดคือหนี้ที่ต้องชำระค่าสินไหมทดแทนเมื่อเกิดวินาศภัยอย่างไร ส่วนที่เกี่ยวกับสัญญาต่างตอบแทนนั้น ถ้าโจทก์ไม่ชำระหนี้ที่โจทก์ต้องชำระในฐานที่เป็นลูกหนี้หากจะมีหนี้ที่จะต้องชำระ จำเลยก็ยกขึ้นต่อสู้ไม่ชำระหนี้ของจำเลยได้ไม่เป็นเหตุที่จะอ้างเลยไปว่าไม่มีการโอนสิทธิเรียกร้องตัวอย่างง่าย ๆ เช่นซื้อขายที่ดินเป็นสัญญาต่างตอบแทนผู้ซื้อโอนสิทธิเรียกร้องให้แก่ผู้รับโอน โดยทำการโอนสิทธิถูกต้องตามมาตรา 306 ผู้รับโอนก็ควรต้องได้สิทธิของผู้ซื้อและใช้สิทธิเรียกร้องให้ผู้ขายโอนที่ดินได้โดยที่หนี้เดิมไม่ระงับ เพราะไม่ใช่แปลงหนี้ใหม่ แม้จะต้องชำระราคาค่าซื้อ นั่นก็เป็นหนี้อีกอันหนึ่งซึ่งผู้ซื้อกลับเป็นลูกหนี้ ถ้าจะต้องชำระราคาตอบแทนตามมาตรา369 หากผู้รับโอนไม่ชำระราคาซึ่งผู้ซื้อต้องชำระ ผู้ขายก็ยกขึ้นต่อสู้ไม่โอนที่ดินให้ผู้ซื้อและผู้รับโอนได้แต่ถ้าการชำระจะทำได้ภายหลัง เช่นขายเชื่อ ยังไม่ถึงเวลาที่ผู้ซื้อต้องชำระราคา ผู้ขายก็คงยกขึ้นต่อสู้ไม่ได้ตามมาตรา 369 นั้นเอง กรณีเช่นนี้ผู้ขายจะอ้างความเสียหายอย่างใดไม่ได้เพราะการที่ผู้ขายตกลงให้ผู้ซื้อชำระราคาได้ภายหลังการโอนผู้ขายต้องคิดถึงฐานะของผู้ซื้อดีอยู่แล้วว่าพอที่จะขายเชื่อให้ได้ แม้ผู้ซื้อจะโอนสิทธิเรียกร้องแก่ผู้รับโอนไปความรับผิดหรือหนี้ที่ต้องชำระราคาก็มิได้โอนตามไปด้วย ผู้ซื้อเดิมถ้าไม่ทำให้ถูกตามเรื่องเปลี่ยนตัวลูกหนี้ที่จะต้องชำระราคาผู้ซื้อก็ยังเป็นลูกหนี้อยู่เพราะไม่เข้าลักษณะที่หนี้เดิมระงับไปเพราะแปลงหนี้ใหม่ถ้าผู้ซื้อยังไม่ชำระราคาผู้ขายจะยึดหน่วงทรัพย์สินที่ขายไว้ได้ตามมาตรา 468 ก็ต่อเมื่อไม่ได้กำหนดเวลาชำระราคาไว้ก่อนเท่านั้น กรณีตามตัวอย่างเรื่องซื้อขายอันเป็นสัญญาต่างตอบแทนนี้ศาลวินิจฉัยในตอนหลังเปลี่ยนไปจากที่เคยวินิจฉัยว่าโอนสิทธิเรียกร้องไม่ได้ ได้แต่แปลงหนี้ใหม่ปัญหาที่กล่าวมาคงไม่เกิดขึ้นแต่ผลก็คือตัดเสรีภาพในการทำสัญญาของบุคคลไป ผู้ซื้ออาจประสงค์โอนสิทธิเรียกร้องโดยที่ไม่ต้องอาศัยความตกลงยินยอมของผู้ขายเพราะผู้รับโอนรับภาระในการชำระราคาได้อยู่แล้ว ปัญหาเรื่องแปลงหนี้ใหม่ตามที่กล่าวมาแล้วคงเข้าใจได้ว่าสัญญาอันหนึ่งเป็นมูลแห่งหนี้ก่อให้เกิดหนี้ได้หลายประการ ซึ่งในสัญญาต่างตอบแทนก็เป็นที่ชัดแจ้งอยู่ว่ามีหนี้หลายรายที่คู่สัญญาต่างกลับกันเป็นเจ้าหนี้ลูกหนี้คนละฐานะ การแปลงหนี้ใหม่ เช่นเปลี่ยนตัวลูกหนี้จำเป็นต้องทำก็ต่อเมื่อต้องการให้ลูกหนี้เดิม เช่นจะต้องใช้ราคาหลุดพ้นความรับผิดไป ถ้าไม่ต้องการถึงกบให้ลูกหนี้เดิมคือผู้ซื้อหลุดพ้นความรับผิดไปเพียงแต่ผู้รับโอนเข้าใช้หนี้แทนผู้ซื้อเดิมตามมาตรา 314 ก็ทำได้ และในกรณีที่ต้องการให้ผู้ซื้อเดิมพ้นความรับผิดไป โดยผู้รับโอนเข้าเป็นลูกหนี้แทนก็เป็นการแปลงหนี้ใหม่เฉพาะหนี้ที่ต้องชำระราคาซื้อเท่านั้น หนี้ที่ต้องชำระราคาระงับไปด้วยการแปลงหนี้ใหม่โดยเกิดหนี้ใหม่คือผู้รับโอนเปลี่ยนตัวเข้ามาเป็นลูกหนี้แทนผู้ซื้อเดิม หนี้ส่วนอื่น ๆ เช่นที่ผู้ซื้อเป็นเจ้าหนี้ในการเรียกให้ผู้ขายโอนกรรมสิทธิ์ในฐานะลูกหนี้ก็คงมีอยู่ตามเดิม ไม่จำเป็นอย่างไรที่จะต้องแปลงหนี้ใหม่หมดทั้งสัญญาซื้อขาย รวมไปถึงหนี้ที่ไม่ต้องการจะเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมด้วยผู้ซื้อโอนสิทธิตามสัญญาซื้อขายไป หนี้เดิมในการที่จะเรียกให้โอนทรัพย์สินตามสัญญาซื้อขายจะยังอยู่ตามเดิมก็ได้ หากต้องการเปลี่ยนเฉพาะตัวผู้ชำระราคาเท่านั้น ไม่จำต้องให้สัญญาซื้อขายระงับไปทั้งหมดเพราะการแปลงหนี้ใหม่ด้วย ซึ่งอาจมีผลเช่นอายุความคงอยู่ตามหนี้เดิม ไม่ต้องนับกันใหม่ถ้าหากมีการแปลงหนี้ใหม่ ถ้ามีการค้ำประกันผู้ขายในความรับผิดที่จะต้องโอนทรัพย์ที่ขายรวมทั้งในความรับผิดของผู้ขาย การค้ำประกันก็คงอยู่ตามหนี้เดิม ไม่ระงับไปเพราะแปลงหนี้ใหม่โดยเปลี่ยนตัวลูกหนี้ผู้ชำระราคาเช่นเดียวกัน โดยเฉพาะในเรื่องประกันภัยเช่นคดีนี้อาจมีปัญหาเลยไปอีกปัญหาหนึ่ง คือสัญญาต่างตอบแทนซึ่งหนี้ของฝ่ายหนึ่งไม่เปิดสภาพให้บุคคลภายนอกเข้ามาชำระแทนได้ คือเป็นหนี้เฉพาะตัวผู้รับประกันภัยต้องเสี่ยงภัยโดยผู้เอาประกันภัยเชื่อถือได้ เป็นความไว้วางใจเฉพาะตัว ยกตัวอย่างให้เห็นได้ง่าย เช่น ก. รับจ้างเขียนภาพ ข. ข. จ่ายค่าจ้างแก่ ก. หนี้จ่ายค่าจ้างใคร ๆ ก็เข้าชำระได้ แต่การเขียนภาพต้องเฉพาะตัว ก. ผู้มีฝีมือ คนอื่นทำแทน ก.ไม่ได้ ก. โอนสิทธิเรียกค่าจ้างแก่ ค. ได้หรือไม่ เพราะ ข. คงต่อสู้ว่า ก. จะได้รับค่าจ้างต่อเมื่อ ก. เขียนภาพเสร็จ ก. ให้คนอื่นเขียนภาพแทน ก.ไม่ได้ข. จะไม่ได้รับชำระหนี้ตอบแทนถ้า ก. โอนสิทธิในค่าจ้างไปเสียแล้วไม่เขียนภาพ ข. ไม่รู้จะไปบังคับเอาแก่ใคร ค. เข้ามาชำระหนี้เขียนภาพแทน ก. ก็ไม่ได้ ที่จริงข้อเถียงของ ข. ดังนี้ก็ไม่ถูกนักเพราะการที่ ก. โอนสิทธิเรียกร้องค่าจ้างแก่ ค. ไปนั้นไม่แสดงเลยว่า ก. จะไม่เขียนภาพหรือไม่ชำระหนี้เป็นเพียง ข. ไม่ไว้ใจเกรงไปว่า กง จะไม่เขียนภาพ ไม่สามารถบังคับเอาแก่ ค. ได้เท่านั้นซึ่งอาจคิดมากไปก็ได้ ก. ในฐานะลูกหนี้ที่ต้องเขียนภาพถึงอย่างไรก็โอนความรับผิดนี้ไม่ได้แน่นอนจาก ข. เจ้าหนี้ตกลงด้วยเป็นแปลงหนี้ใหม่แต่ถ้า ก. โอนสิทธิที่จะรับค่าจ้างไปโดยไม่มีการแปลงหนี้เขียนภาพใหม่ ผลก็มีได้ดังเดิม คือ ข. ก็ยังเป็นเจ้าหนี้ที่จะเรียกให้ ก. เขียนภาพได้อยู่ ค. เข้ามาชำระหนี้เขียนภาพแทน ก.ไม่ได้ ก. ก็ยังเป็นลูกหนี้ต้องถูก ข. บังคับให้เขียนภาพได้ดังเดิมถ้า ก. ไม่เขียนภาพ แม้ ก. โอนสิทธิในค่าจ้างแก่ ค. ไป ค. ก็ไม่มีสิทธิได้รับค่าจ้าง เพราะ ข. ไม่ได้รับชำระหนี้ตอบแทน ถ้า ข. ยังไม่มีสทิธิได้รับชำระหนี้ให้ ก. เขียนภาพไใ้ก่อนหรือพร้อมกัน ข. ก็ยังไม่มีสิทธิเรียกให้ ก. เขียนภาพ ยังไม่มีข้อต่อสู้ไม่จ่ายเงินแก่ก. ข. ก็ต้องใช้หนี้แก่ ก. ก่อนที่จะได้รับชำระหนี้ตอบแทนจาก ก.ฉะนั้น ข. ก็คงยกขึ้นต่อสู้ ก. ไม่ได้เช่นเดียวกันฐานะในกฎหมายดูไม่น่าจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างใดในเมื่อ ข. ตกลงกับ ก. จ่ายเงินก่อนเขียนภาพทีหลัง ในคดีนี้ดูเหมือนการเสี่ยงภัยผ่านพ้นระยะเวลาไปแล้ว คงเหลือแต่ค้างชำระเบี้ยประกันภัย ถ้าเป็นดังนี้ก็ไม่น่าจะมีข้อโต้แย้งการโอนสิทธิรับชำระเบี้ยประกันภัยอย่างไร โดยเฉพาะกรณีประกันภัยอาคารและเครื่องตกแต่งกับของใช้อื่น ๆ ควรสังเกตุว่ามีมาตรา 875 บัญญัติไว้มิใช่จะพิจารณาแค่แปลงหนี้ใหม่ สิทธิตามสัญญาประกันภัยจะโอนไปก็ต่อเมื่อโอนวัตถุที่เอาประกันภัยไปเท่านั้น และควรสังเกตว่ามาตรา 875 ใช้คำว่า"สิทธิ" ตามสัญญาประกันภัย มิได้รวมไปถึงความรับผิดตามสัญญาประกันภัยแสดงว่าสิทธิกับความรับผิดเป็นกรณีที่เกิดหนี้ต่างรายในสัญญาอันเดียวกันแยกกันได้ เมื่อโอนวัตถุที่เอาประกันภัยไป สิทธิที่โอนไปคือสิทธิที่จะเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนเมื่อเกิดวินาศภัยขึ้นเป็นหนี้อันหนึ่ง หนี้ที่จะต้องชำระเบี้ยประกันภัยมิใช่สิทธิที่ผู้รับโอนวัตถุที่เอาประกันภัยจะเรียกร้อง จึงไม่ใช่สิทธิที่โอนตามไปยังผู้รับโอนวัตถุที่เอาประกันภัยด้วยเป็นหนี้อีกอันหนึ่ง กรณีเช่นนี้ก็คงไม่ตัดสิทธิที่ผู้รับประกันภัยจะยกข้อต่อสู้ไม่ชำระหนี้จนกว่าจะได้รับชำระเบี้ยประกันภัยตอบแทนตามมาตรา 369 และผู้รับโอนวัตถุที่เอาประกันภัยก็คงเข้าใช้หนี้ได้ตามมาตรา 314 เพราะมีส่วนได้เสียไม่ต้องห้ามตามวรรค 2 ด้วย ธุรกิจในปัจจุบันนี้พัฒนากว้างขวางออกไปจนกฎหมายเมื่อกึ่งศตวรรษมาแล้วดูเหมือนว่าจะตามไม่ทัน แต่จะพัฒนาเกินกฎหมายไปก็ไม่ได้ ถึงกระนั้นกฎหมายก็มีความหมายกว้างขวางพอที่จะปรับเข้ากับเหตุการณ์ใหม่ ๆ ได้ ถ้าหากนำมาใช้ได้ตามความมุ่งหมายตามมาตรา 4 ตลอดถึงบทใกล้เคียงและหลักทั่วไปของกฎหมาย ซึ่งศาลจะปฏิเสธว่าไม่มีกฎหมายปรับแก่คดีหาได้ไม่ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 134 และมีหลักการตีความแสดงเจตนาตามมาตรา 132 อยู่ว่า ให้เพ่งเล็งถึงเจตนาอันแท้จริงยิ่งกว่าถ้อยคำสำนวนตามตัวอักษรให้ตีความไปตามความประสงค์ในทางสุจริตโดยพิเคราะห์ถึงปรกติประเพณีด้วยตามมาตรา 368 และในกรณีที่ตีความได้เป้น 2 นับ ให้ตีความไปในทางที่เป็นผลบังคับได้ดีกว่าในทางที่ไร้ผลตามมาตรา 10 เป็นทางที่จะแก้ปัญหากฎหมายล้าสมัยได้พอควร. จิตติ.