คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3437/2537หลักกฎหมาย: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยเป็นเจ้าของและผู้ครอบครองรถยนต์คันหมายเลขทะเบียน 4 ง-5838 กรุงเทพมหานคร ทั้งเป็นผู้ขับรถยนต์คันดังกล่าวด้วย ตามวันเวลาเกิดเหตุจำเลยได้ขับรถยนต์คันดังกล่าวโดยประมาทจนชนท้ายรถที่โจทก์รับประกันภัยไว้ และโจทก์จัดการซ่อมรถคันที่โจทก์รับประกันภัยแล้วจึงเข้ารับช่วงสิทธิในค่าเสียหายดังกล่าวดังนี้ แม้คำฟ้องของโจทก์จะระบุให้จำเลยรับผิดในฐานะจำเลยเป็นเจ้าของผู้ครอบครองรถยนต์คันเกิดเหตุไว้ด้วย แต่เมื่อทางพิจารณาได้ความว่าในขณะที่เกิดเหตุจำเลยเพียงเป็นเจ้าของรถยนต์คันเกิดเหตุเท่านั้น โดยจำเลยมิได้เป็นผู้ขับหรือโดยสารไปด้วย จำเลยจึงมิใช่เป็นผู้ครอบครองหรือควบคุมรถยนต์คันเกิดเหตุตามความหมายแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 437 จำเลยไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์โจทก์ฟ้องว่า จำเลยขับรถยนต์โดยประมาท เป็นเหตุให้ชนท้ายรถที่โจทก์รับประกันภัยไว้ได้รับความเสียหาย โจทก์จัดการซ่อมรถคันที่รับประกันภัยแล้ว จึงเข้ารับช่วงสิทธิในค่าเสียหายดังกล่าว ขอให้บังคับจำเลยใช้ค่าเสียหาย 9,623 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ7.5 ต่อปีของต้นเงิน 9,165 บาท นับจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระแก่โจทก์เสร็จสิ้นจำเลยให้การ แก้ไขคำให้การและฟ้องแย้งว่า ผู้เอาประกันภัยไม่ใช่ผู้ขับรถคันเกิดเหตุที่โจทก์รับประกันภัย แต่มอบให้บุคคลอื่นที่ไม่มีใบอนุญาตขับขี่เป็นผู้ขับอันเป็นการผิดเงื่อนไขประกันภัยและโจทก์ไม่ต้องรับผิดตามสัญญาประกันภัย จำเลยไม่ใช่ผู้ขับหรือครอบครองรถคันเกิดเหตุของจำเลยและไม่เคยจ้าง วานหรือใช้ผู้ใดขับรถคันเกิดเหตุดังกล่าว ฟ้องโจทก์ไม่เป็นความจริง เหตุที่เกิดโดยไม่ใช่ความผิดของรถยนต์คันหมายเลขทะเบียน 4 ง-5838 กรุงเทพมหานครค่าเสียหายที่โจทก์เรียกร้องสูงเกินไป รถจำเลยเสียหายที่กันชนด้านหน้าข้างซ้ายยุบและตัวถังรถใต้กันชนบุบ จะเสียค่าซ่อมและเปลี่ยนอุปกรณ์ประมาณ 10,000 บาท ขอให้ยกฟ้องโจทก์ และให้โจทก์ใช้ค่าเสียหาย 10,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี นับจากวันฟ้องแย้งเป็นต้นไปโจทก์ขาดนัดยื่นคำให้การแก้ฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยใช้เงินจำนวน 9,623 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงินดังกล่าวนับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระแก่โจทก์เสร็จสิ้นตามคำพิพากษาจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องของโจทก์ด้วย นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "เห็นว่า แม้คำฟ้องของโจทก์จะระบุให้จำเลยรับผิดในฐานะจำเลยเป็นเจ้าของผู้ครอบครองรถยนต์คันเกิดเหตุไว้ด้วย แต่ข้อเท็จจริงก็ได้ความว่าในขณะเกิดเหตุจำเลยเพียงเป็นเจ้าของรถยนต์คันเกิดเหตุเท่านั้นโดยจำเลยมิได้เป็นผู้ขับหรือโดยสารไปด้วย จำเลยจึงมิใช่เป็นผู้ครอบครองหรือควบคุมรถยนต์คันเกิดเหตุตามความหมายแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 437จำเลยไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์มานั้นศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยในผล ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้นและเนื่องจากศาลชั้นต้นมิได้พิพากษาให้ยกฟ้องแย้งของจำเลย ศาลฎีกาจึงเห็นสมควรแก้ไขเสียให้ถูกต้อง"พิพากษายืน ให้ยกฟ้องแย้งของจำเลย ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3437/2537บริษัท วิริยะ ประกันภัย จำกัดโจทก์นาย วิโรจน์ ศรีเต ลานจำเลย ป.พ.พ. ม. 437 โจทก์ฟ้องว่า จำเลยเป็นเจ้าของและผู้ครอบครองรถยนต์คันหมายเลขทะเบียน 4 ง-5838 กรุงเทพมหานคร ทั้งเป็นผู้ขับรถยนต์คันดังกล่าวด้วย ตามวันเวลาเกิดเหตุจำเลยได้ขับรถยนต์คันดังกล่าวโดยประมาทจนชนท้ายรถที่โจทก์รับประกันภัยไว้ และโจทก์จัดการซ่อมรถคันที่โจทก์รับประกันภัยแล้วจึงเข้ารับช่วงสิทธิในค่าเสียหายดังกล่าวดังนี้ แม้คำฟ้องของโจทก์จะระบุให้จำเลยรับผิดในฐานะจำเลยเป็นเจ้าของผู้ครอบครองรถยนต์คันเกิดเหตุไว้ด้วย แต่เมื่อทางพิจารณาได้ความว่าในขณะที่เกิดเหตุจำเลยเพียงเป็นเจ้าของรถยนต์คันเกิดเหตุเท่านั้น โดยจำเลยมิได้เป็นผู้ขับหรือโดยสารไปด้วย จำเลยจึงมิใช่เป็นผู้ครอบครองหรือควบคุมรถยนต์คันเกิดเหตุตามความหมายแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 437 จำเลยไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์โจทก์ฟ้องว่า จำเลยขับรถยนต์โดยประมาท เป็นเหตุให้ชนท้ายรถที่โจทก์รับประกันภัยไว้ได้รับความเสียหาย โจทก์จัดการซ่อมรถคันที่รับประกันภัยแล้ว จึงเข้ารับช่วงสิทธิในค่าเสียหายดังกล่าว ขอให้บังคับจำเลยใช้ค่าเสียหาย 9,623 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ7.5 ต่อปีของต้นเงิน 9,165 บาท นับจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระแก่โจทก์เสร็จสิ้นจำเลยให้การ แก้ไขคำให้การและฟ้องแย้งว่า ผู้เอาประกันภัยไม่ใช่ผู้ขับรถคันเกิดเหตุที่โจทก์รับประกันภัย แต่มอบให้บุคคลอื่นที่ไม่มีใบอนุญาตขับขี่เป็นผู้ขับอันเป็นการผิดเงื่อนไขประกันภัยและโจทก์ไม่ต้องรับผิดตามสัญญาประกันภัย จำเลยไม่ใช่ผู้ขับหรือครอบครองรถคันเกิดเหตุของจำเลยและไม่เคยจ้าง วานหรือใช้ผู้ใดขับรถคันเกิดเหตุดังกล่าว ฟ้องโจทก์ไม่เป็นความจริง เหตุที่เกิดโดยไม่ใช่ความผิดของรถยนต์คันหมายเลขทะเบียน 4 ง-5838 กรุงเทพมหานครค่าเสียหายที่โจทก์เรียกร้องสูงเกินไป รถจำเลยเสียหายที่กันชนด้านหน้าข้างซ้ายยุบและตัวถังรถใต้กันชนบุบ จะเสียค่าซ่อมและเปลี่ยนอุปกรณ์ประมาณ 10,000 บาท ขอให้ยกฟ้องโจทก์ และให้โจทก์ใช้ค่าเสียหาย 10,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี นับจากวันฟ้องแย้งเป็นต้นไปโจทก์ขาดนัดยื่นคำให้การแก้ฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยใช้เงินจำนวน 9,623 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงินดังกล่าวนับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระแก่โจทก์เสร็จสิ้นตามคำพิพากษาจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องของโจทก์ด้วย นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "เห็นว่า แม้คำฟ้องของโจทก์จะระบุให้จำเลยรับผิดในฐานะจำเลยเป็นเจ้าของผู้ครอบครองรถยนต์คันเกิดเหตุไว้ด้วย แต่ข้อเท็จจริงก็ได้ความว่าในขณะเกิดเหตุจำเลยเพียงเป็นเจ้าของรถยนต์คันเกิดเหตุเท่านั้นโดยจำเลยมิได้เป็นผู้ขับหรือโดยสารไปด้วย จำเลยจึงมิใช่เป็นผู้ครอบครองหรือควบคุมรถยนต์คันเกิดเหตุตามความหมายแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 437จำเลยไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์มานั้นศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยในผล ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้นและเนื่องจากศาลชั้นต้นมิได้พิพากษาให้ยกฟ้องแย้งของจำเลย ศาลฎีกาจึงเห็นสมควรแก้ไขเสียให้ถูกต้อง"พิพากษายืน ให้ยกฟ้องแย้งของจำเลย(สมาน เวทวินิจ-จิระ บุญพจนสุนทร-สมิทธิ์ วราอุบล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1) ในแง่ความรับผิดต่าง ๆ ของเจ้าของทรัพย์สิน ถ้าหากอยู่เฉย ๆ ไม่ได้กระทำการใด ๆ หรือแม้กระทำการแต่ไม่จงใจหรือประมาทเลินเล่อ ก็ไม่ต้องรับผิดเว้นแต่มีตัวบทกฎหมายบัญญัติไว้ว่าต้องรับผิดเช่นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 433,434เรียกว่าความรับผิดเด็ดขาด (strictliability) อันเกิดจากข้อสันนิษฐานความผิดทางกฎหมาย (presomptionlegaledefaute)ซึ่งหมายความว่าผู้ต้องรับผิดไม่ได้กระทำความผิดอันเป็นละเมิดมิใช่ความรับผิดของบุคคลในการกระทำของตนเองตามมาตรา 420 แต่กฎหมายสันนิษฐานหรือถือว่า มีความผิดซึ่งมีทั้งกรณีที่เป็นหนี้มูลสัญญาและละเมิด สำหรับในหนี้มูลละเมิดนั้นเป็นข้อสันนิษฐานอันเนื่องมาจากความบกพร่องในการควบคุมดูแล (presomptionprovenantd'undefautdesurveillance)(ColinetCapitant,TraitedeDroitCivil,1959,pp.306-307,309) ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มีบัญญัติไว้เกี่ยวกับความรับผิดในการกระทำของบุคคลอื่นและความเสียหายอันเกิดจากทรัพย์ตามมาตรา 425-427,429-431,433,434,436,437 (2) ในทางปฏิบัติ ไม่ว่าในทางคดีความหรือธุรกิจ มักจะอ้างกันเสมอว่า เจ้าของทรัพย์สินเป็นผู้ครอบครอง คดีตามที่บันทึกนี้ก็เช่นเดียวกัน แม้กรณีที่ทรัพย์สินนั้นได้ให้บุคคลอื่นเช่าไปยืมไปหรือไปฝากไว้ให้บุคคลอื่นดูแลแทน ฯลฯ ก็ยังอ้างกันว่าเจ้าของทรัพย์เป็นผู้ครอบครอง เมื่อให้บุคคลอื่นเช่าไป ยืมไปหรือฝากเขาไว้ ตามกฎหมายไทยจะเรียกว่าเจ้าของทรัพย์ครอบครองกระไรได้สิทธิครอบครองเป็นทรัพยสิทธิคนละอย่างกับกรรมสิทธิ์ มีกรรมสิทธิ์แต่อาจไม่มีสิทธิครอบครองหรือมีสิทธิครอบครอง แต่ไม่มีกรรมสิทธิ์ก็ได้ การครอบครองก็หมายความว่ามีสิทธิครอบครองซึ่งเกิดขึ้นโดยข้อเท็จจริง (defacto) ผู้ใดยึดถือทรัพย์สินโดยเจตนายึดถือเพื่อตน(หมายความว่าเพื่อประโยชน์ของตน) ตามมาตรา 1367 ซึ่งเป็นปัญหาข้อเท็จจริง ก็ย่อมได้สิทธิครอบครอง ผู้ที่ครอบครอง แต่ไม่มีสิทธิครอบครองนั้นหามีไม่ เมื่อยึดถือโดยเจตนายึดถือเพื่อตนแล้วก็ย่อมได้สิทธิครอบครองทั้งสิ้น จะเรียกกันว่าเป็นสิทธิอะไร ตามกฎหมายก็ยังเป็นสิทธิครอบครองนั่นเอง ถือตามลักษณะที่แท้จริง ข้อสำคัญจะเข้าใจกันหรือเปล่าว่าที่เรียกว่ายึดถือคือการกระทำอย่างไรเจตนายึดถือเพื่อตนคืออย่างไร ซึ่งต้องคิดกันในแง่นิติศาสตร์ไม่ใช่ตามความรู้สึกอย่างนักกฎหมายชาวบ้าน (3) ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกนี้ ศาลฎีกาเห็นว่าจำเลยมิได้เป็นผู้ขับหรือโดยสารไปด้วย จึงไม่ใช่ผู้ครอบครองหรือควบคุมรถยนต์คันเกิดเหตุตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 437ซึ่งก็เป็นเหตุผลอย่างหนึ่ง แม้จะไม่ถึงขนาดผิดพลาด แต่การเป็นเพียงผู้ขับหรือโดยสาร อาจเป็นผู้ครอบครองก็ได้ ไม่ใช่ผู้ครอบครองก็ได้แล้วแต่ข้อเท็จจริง ผู้ที่ไม่ได้ขับหรือเป็นผู้โดยสารย่อมเป็นผู้ครอบครองรถขณะวิ่งได้เช่นกัน ถ้าหากมีข้อเท็จจริงว่าได้ยึดถือรถโดยเจตนายึดถือเพื่อตนด้วย เจ้าของรถนั่งรถไปด้วยมีคนขับคนขับเป็นผู้ควบคุม เจ้าของรถยึดถือรถโดยเจตนายึดถือเพื่อตนก็ย่อมถือว่าครอบครองได้สิทธิครอบครองด้วย ผู้ขับรถซึ่งเป็นผู้ควบคุมจะเป็นผู้ครอบครองหรือไม่ ก็ต้องดูว่าผู้ขับได้ยึดถือรถโดยเจตนายึดถือเพื่อตนหรือไม่ แล้วแต่ข้อเท็จจริง เป็นอีกฐานะหนึ่ง เมื่อจำเลยมิใช่ผู้ครอบครองหรือควบคุม กรณีจึงไม่ต้องด้วยมาตรา 437 (4) พึงสังเกตว่า ตามมาตรา 437 เป็นความรับผิดเด็ดขาดอันเนื่องมาจากข้อสันนิษฐานความผิดทางกฎหมายดังกล่าวในข้อ (1)เป็นความรับผิดในความเสียหายที่เกิดจากทรัพย์ซึ่งตามมาตรา 437เป็นยานพาหนะอันเดินด้วยกำลังเครื่องจักรกล ผู้ต้องรับผิดคือผู้ครอบครองหรือควบคุมต้องมิได้กระทำโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่อถ้ากระทำโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่อแล้ว ก็ต้องบังคับตามมาตรา 420เป็นกรณีที่บุคคลต้องรับผิดในการกระทำของตนเอง แต่คดีที่บันทึกนี้ศาลอุทธรณ์รับฟังข้อเท็จจริงจากศาลชั้นต้นว่า ขณะเกิดเหตุชายไม่ทราบชื่อได้ขับรถยนต์คันเกิดเหตุของจำเลยโดยประมาทชนรถยนต์ที่โจทก์รับประกันภัยไว้เสียหาย ศาลฎีกายังไม่ฟังข้อเท็จจริงว่าชายไม่ทราบชื่อดังกล่าวได้ขับรถยนต์คันเกิดเหตุของจำเลยโดยประมาทหรือไม่ซึ่งเป็นข้อเท็จจริง แต่ไปวินิจฉัยว่าจำเลยเป็นเพียงเจ้าของรถคันเกิดเหตุ จึงมิใช่ผู้ครอบครองหรือควบคุมรถตามมาตรา 437ศาลฎีกาจึงเห็นด้วยในผลของคำพิพากษาศาลอุทธรณ์โดยยกฟ้องโจทก์ถ้าหากศาลฎีกาฟังว่าเป็นเรื่องชายไม่ทราบชื่อได้ขับรถยนต์โดยประมาทก็ควรต้องถือว่าเป็นกรณีที่บุคคลกระทำละเมิดโดยใช้รถเป็นเครื่องมือเป็นเรื่องที่บุคคลต้องรับผิดในการกระทำของตนเองตามมาตรา 420ไม่ใช่รับผิดในความเสียหายที่เกิดจากทรัพย์ตามมาตรา 437 นี้ ไพจิตรปุญญพันธุ์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยขับรถยนต์โดยประมาท เป็นเหตุให้ชนท้ายรถที่โจทก์รับประกันภัยไว้ได้รับความเสียหาย โจทก์จัดการซ่อมรถคันที่รับประกันภัยแล้ว จึงเข้ารับช่วงสิทธิในค่าเสียหายดังกล่าว ขอให้บังคับจำเลยใช้ค่าเสียหาย 9,623 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ7.5 ต่อปีของต้นเงิน 9,165 บาท นับจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระแก่โจทก์เสร็จสิ้นจำเลยให้การ แก้ไขคำให้การและฟ้องแย้งว่า ผู้เอาประกันภัยไม่ใช่ผู้ขับรถคันเกิดเหตุที่โจทก์รับประกันภัย แต่มอบให้บุคคลอื่นที่ไม่มีใบอนุญาตขับขี่เป็นผู้ขับอันเป็นการผิดเงื่อนไขประกันภัยและโจทก์ไม่ต้องรับผิดตามสัญญาประกันภัย จำเลยไม่ใช่ผู้ขับหรือครอบครองรถคันเกิดเหตุของจำเลยและไม่เคยจ้าง วานหรือใช้ผู้ใดขับรถคันเกิดเหตุดังกล่าว ฟ้องโจทก์ไม่เป็นความจริง เหตุที่เกิดโดยไม่ใช่ความผิดของรถยนต์คันหมายเลขทะเบียน 4 ง-5838 กรุงเทพมหานครค่าเสียหายที่โจทก์เรียกร้องสูงเกินไป รถจำเลยเสียหายที่กันชนด้านหน้าข้างซ้ายยุบและตัวถังรถใต้กันชนบุบ จะเสียค่าซ่อมและเปลี่ยนอุปกรณ์ประมาณ 10,000 บาท ขอให้ยกฟ้องโจทก์ และให้โจทก์ใช้ค่าเสียหาย 10,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี นับจากวันฟ้องแย้งเป็นต้นไปโจทก์ขาดนัดยื่นคำให้การแก้ฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยใช้เงินจำนวน 9,623 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงินดังกล่าวนับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระแก่โจทก์เสร็จสิ้นตามคำพิพากษาจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องของโจทก์ด้วย นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "เห็นว่า แม้คำฟ้องของโจทก์จะระบุให้จำเลยรับผิดในฐานะจำเลยเป็นเจ้าของผู้ครอบครองรถยนต์คันเกิดเหตุไว้ด้วย แต่ข้อเท็จจริงก็ได้ความว่าในขณะเกิดเหตุจำเลยเพียงเป็นเจ้าของรถยนต์คันเกิดเหตุเท่านั้นโดยจำเลยมิได้เป็นผู้ขับหรือโดยสารไปด้วย จำเลยจึงมิใช่เป็นผู้ครอบครองหรือควบคุมรถยนต์คันเกิดเหตุตามความหมายแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 437จำเลยไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์มานั้นศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยในผล ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้นและเนื่องจากศาลชั้นต้นมิได้พิพากษาให้ยกฟ้องแย้งของจำเลย ศาลฎีกาจึงเห็นสมควรแก้ไขเสียให้ถูกต้อง"พิพากษายืน ให้ยกฟ้องแย้งของจำเลย ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3437/2537บริษัท วิริยะ ประกันภัย จำกัดโจทก์นาย วิโรจน์ ศรีเต ลานจำเลย ป.พ.พ. ม. 437 โจทก์ฟ้องว่า จำเลยเป็นเจ้าของและผู้ครอบครองรถยนต์คันหมายเลขทะเบียน 4 ง-5838 กรุงเทพมหานคร ทั้งเป็นผู้ขับรถยนต์คันดังกล่าวด้วย ตามวันเวลาเกิดเหตุจำเลยได้ขับรถยนต์คันดังกล่าวโดยประมาทจนชนท้ายรถที่โจทก์รับประกันภัยไว้ และโจทก์จัดการซ่อมรถคันที่โจทก์รับประกันภัยแล้วจึงเข้ารับช่วงสิทธิในค่าเสียหายดังกล่าวดังนี้ แม้คำฟ้องของโจทก์จะระบุให้จำเลยรับผิดในฐานะจำเลยเป็นเจ้าของผู้ครอบครองรถยนต์คันเกิดเหตุไว้ด้วย แต่เมื่อทางพิจารณาได้ความว่าในขณะที่เกิดเหตุจำเลยเพียงเป็นเจ้าของรถยนต์คันเกิดเหตุเท่านั้น โดยจำเลยมิได้เป็นผู้ขับหรือโดยสารไปด้วย จำเลยจึงมิใช่เป็นผู้ครอบครองหรือควบคุมรถยนต์คันเกิดเหตุตามความหมายแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 437 จำเลยไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์โจทก์ฟ้องว่า จำเลยขับรถยนต์โดยประมาท เป็นเหตุให้ชนท้ายรถที่โจทก์รับประกันภัยไว้ได้รับความเสียหาย โจทก์จัดการซ่อมรถคันที่รับประกันภัยแล้ว จึงเข้ารับช่วงสิทธิในค่าเสียหายดังกล่าว ขอให้บังคับจำเลยใช้ค่าเสียหาย 9,623 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ7.5 ต่อปีของต้นเงิน 9,165 บาท นับจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระแก่โจทก์เสร็จสิ้นจำเลยให้การ แก้ไขคำให้การและฟ้องแย้งว่า ผู้เอาประกันภัยไม่ใช่ผู้ขับรถคันเกิดเหตุที่โจทก์รับประกันภัย แต่มอบให้บุคคลอื่นที่ไม่มีใบอนุญาตขับขี่เป็นผู้ขับอันเป็นการผิดเงื่อนไขประกันภัยและโจทก์ไม่ต้องรับผิดตามสัญญาประกันภัย จำเลยไม่ใช่ผู้ขับหรือครอบครองรถคันเกิดเหตุของจำเลยและไม่เคยจ้าง วานหรือใช้ผู้ใดขับรถคันเกิดเหตุดังกล่าว ฟ้องโจทก์ไม่เป็นความจริง เหตุที่เกิดโดยไม่ใช่ความผิดของรถยนต์คันหมายเลขทะเบียน 4 ง-5838 กรุงเทพมหานครค่าเสียหายที่โจทก์เรียกร้องสูงเกินไป รถจำเลยเสียหายที่กันชนด้านหน้าข้างซ้ายยุบและตัวถังรถใต้กันชนบุบ จะเสียค่าซ่อมและเปลี่ยนอุปกรณ์ประมาณ 10,000 บาท ขอให้ยกฟ้องโจทก์ และให้โจทก์ใช้ค่าเสียหาย 10,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี นับจากวันฟ้องแย้งเป็นต้นไปโจทก์ขาดนัดยื่นคำให้การแก้ฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยใช้เงินจำนวน 9,623 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงินดังกล่าวนับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระแก่โจทก์เสร็จสิ้นตามคำพิพากษาจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องของโจทก์ด้วย นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "เห็นว่า แม้คำฟ้องของโจทก์จะระบุให้จำเลยรับผิดในฐานะจำเลยเป็นเจ้าของผู้ครอบครองรถยนต์คันเกิดเหตุไว้ด้วย แต่ข้อเท็จจริงก็ได้ความว่าในขณะเกิดเหตุจำเลยเพียงเป็นเจ้าของรถยนต์คันเกิดเหตุเท่านั้นโดยจำเลยมิได้เป็นผู้ขับหรือโดยสารไปด้วย จำเลยจึงมิใช่เป็นผู้ครอบครองหรือควบคุมรถยนต์คันเกิดเหตุตามความหมายแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 437จำเลยไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์มานั้นศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยในผล ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้นและเนื่องจากศาลชั้นต้นมิได้พิพากษาให้ยกฟ้องแย้งของจำเลย ศาลฎีกาจึงเห็นสมควรแก้ไขเสียให้ถูกต้อง"พิพากษายืน ให้ยกฟ้องแย้งของจำเลย(สมาน เวทวินิจ-จิระ บุญพจนสุนทร-สมิทธิ์ วราอุบล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1) ในแง่ความรับผิดต่าง ๆ ของเจ้าของทรัพย์สิน ถ้าหากอยู่เฉย ๆ ไม่ได้กระทำการใด ๆ หรือแม้กระทำการแต่ไม่จงใจหรือประมาทเลินเล่อ ก็ไม่ต้องรับผิดเว้นแต่มีตัวบทกฎหมายบัญญัติไว้ว่าต้องรับผิดเช่นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 433,434เรียกว่าความรับผิดเด็ดขาด (strictliability) อันเกิดจากข้อสันนิษฐานความผิดทางกฎหมาย (presomptionlegaledefaute)ซึ่งหมายความว่าผู้ต้องรับผิดไม่ได้กระทำความผิดอันเป็นละเมิดมิใช่ความรับผิดของบุคคลในการกระทำของตนเองตามมาตรา 420 แต่กฎหมายสันนิษฐานหรือถือว่า มีความผิดซึ่งมีทั้งกรณีที่เป็นหนี้มูลสัญญาและละเมิด สำหรับในหนี้มูลละเมิดนั้นเป็นข้อสันนิษฐานอันเนื่องมาจากความบกพร่องในการควบคุมดูแล (presomptionprovenantd'undefautdesurveillance)(ColinetCapitant,TraitedeDroitCivil,1959,pp.306-307,309) ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มีบัญญัติไว้เกี่ยวกับความรับผิดในการกระทำของบุคคลอื่นและความเสียหายอันเกิดจากทรัพย์ตามมาตรา 425-427,429-431,433,434,436,437 (2) ในทางปฏิบัติ ไม่ว่าในทางคดีความหรือธุรกิจ มักจะอ้างกันเสมอว่า เจ้าของทรัพย์สินเป็นผู้ครอบครอง คดีตามที่บันทึกนี้ก็เช่นเดียวกัน แม้กรณีที่ทรัพย์สินนั้นได้ให้บุคคลอื่นเช่าไปยืมไปหรือไปฝากไว้ให้บุคคลอื่นดูแลแทน ฯลฯ ก็ยังอ้างกันว่าเจ้าของทรัพย์เป็นผู้ครอบครอง เมื่อให้บุคคลอื่นเช่าไป ยืมไปหรือฝากเขาไว้ ตามกฎหมายไทยจะเรียกว่าเจ้าของทรัพย์ครอบครองกระไรได้สิทธิครอบครองเป็นทรัพยสิทธิคนละอย่างกับกรรมสิทธิ์ มีกรรมสิทธิ์แต่อาจไม่มีสิทธิครอบครองหรือมีสิทธิครอบครอง แต่ไม่มีกรรมสิทธิ์ก็ได้ การครอบครองก็หมายความว่ามีสิทธิครอบครองซึ่งเกิดขึ้นโดยข้อเท็จจริง (defacto) ผู้ใดยึดถือทรัพย์สินโดยเจตนายึดถือเพื่อตน(หมายความว่าเพื่อประโยชน์ของตน) ตามมาตรา 1367 ซึ่งเป็นปัญหาข้อเท็จจริง ก็ย่อมได้สิทธิครอบครอง ผู้ที่ครอบครอง แต่ไม่มีสิทธิครอบครองนั้นหามีไม่ เมื่อยึดถือโดยเจตนายึดถือเพื่อตนแล้วก็ย่อมได้สิทธิครอบครองทั้งสิ้น จะเรียกกันว่าเป็นสิทธิอะไร ตามกฎหมายก็ยังเป็นสิทธิครอบครองนั่นเอง ถือตามลักษณะที่แท้จริง ข้อสำคัญจะเข้าใจกันหรือเปล่าว่าที่เรียกว่ายึดถือคือการกระทำอย่างไรเจตนายึดถือเพื่อตนคืออย่างไร ซึ่งต้องคิดกันในแง่นิติศาสตร์ไม่ใช่ตามความรู้สึกอย่างนักกฎหมายชาวบ้าน (3) ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกนี้ ศาลฎีกาเห็นว่าจำเลยมิได้เป็นผู้ขับหรือโดยสารไปด้วย จึงไม่ใช่ผู้ครอบครองหรือควบคุมรถยนต์คันเกิดเหตุตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 437ซึ่งก็เป็นเหตุผลอย่างหนึ่ง แม้จะไม่ถึงขนาดผิดพลาด แต่การเป็นเพียงผู้ขับหรือโดยสาร อาจเป็นผู้ครอบครองก็ได้ ไม่ใช่ผู้ครอบครองก็ได้แล้วแต่ข้อเท็จจริง ผู้ที่ไม่ได้ขับหรือเป็นผู้โดยสารย่อมเป็นผู้ครอบครองรถขณะวิ่งได้เช่นกัน ถ้าหากมีข้อเท็จจริงว่าได้ยึดถือรถโดยเจตนายึดถือเพื่อตนด้วย เจ้าของรถนั่งรถไปด้วยมีคนขับคนขับเป็นผู้ควบคุม เจ้าของรถยึดถือรถโดยเจตนายึดถือเพื่อตนก็ย่อมถือว่าครอบครองได้สิทธิครอบครองด้วย ผู้ขับรถซึ่งเป็นผู้ควบคุมจะเป็นผู้ครอบครองหรือไม่ ก็ต้องดูว่าผู้ขับได้ยึดถือรถโดยเจตนายึดถือเพื่อตนหรือไม่ แล้วแต่ข้อเท็จจริง เป็นอีกฐานะหนึ่ง เมื่อจำเลยมิใช่ผู้ครอบครองหรือควบคุม กรณีจึงไม่ต้องด้วยมาตรา 437 (4) พึงสังเกตว่า ตามมาตรา 437 เป็นความรับผิดเด็ดขาดอันเนื่องมาจากข้อสันนิษฐานความผิดทางกฎหมายดังกล่าวในข้อ (1)เป็นความรับผิดในความเสียหายที่เกิดจากทรัพย์ซึ่งตามมาตรา 437เป็นยานพาหนะอันเดินด้วยกำลังเครื่องจักรกล ผู้ต้องรับผิดคือผู้ครอบครองหรือควบคุมต้องมิได้กระทำโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่อถ้ากระทำโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่อแล้ว ก็ต้องบังคับตามมาตรา 420เป็นกรณีที่บุคคลต้องรับผิดในการกระทำของตนเอง แต่คดีที่บันทึกนี้ศาลอุทธรณ์รับฟังข้อเท็จจริงจากศาลชั้นต้นว่า ขณะเกิดเหตุชายไม่ทราบชื่อได้ขับรถยนต์คันเกิดเหตุของจำเลยโดยประมาทชนรถยนต์ที่โจทก์รับประกันภัยไว้เสียหาย ศาลฎีกายังไม่ฟังข้อเท็จจริงว่าชายไม่ทราบชื่อดังกล่าวได้ขับรถยนต์คันเกิดเหตุของจำเลยโดยประมาทหรือไม่ซึ่งเป็นข้อเท็จจริง แต่ไปวินิจฉัยว่าจำเลยเป็นเพียงเจ้าของรถคันเกิดเหตุ จึงมิใช่ผู้ครอบครองหรือควบคุมรถตามมาตรา 437ศาลฎีกาจึงเห็นด้วยในผลของคำพิพากษาศาลอุทธรณ์โดยยกฟ้องโจทก์ถ้าหากศาลฎีกาฟังว่าเป็นเรื่องชายไม่ทราบชื่อได้ขับรถยนต์โดยประมาทก็ควรต้องถือว่าเป็นกรณีที่บุคคลกระทำละเมิดโดยใช้รถเป็นเครื่องมือเป็นเรื่องที่บุคคลต้องรับผิดในการกระทำของตนเองตามมาตรา 420ไม่ใช่รับผิดในความเสียหายที่เกิดจากทรัพย์ตามมาตรา 437 นี้ ไพจิตรปุญญพันธุ์