กฎสำนักนายกรัฐมนตรีฉบับที่ ๔๔(พ.ศ. ๒๔๙๔)ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือนพุทธศักราช๒๔๗๘(ว่าด้วยเครื่องแบบพนักงานกรมรถไฟ)[๑] อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๗แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช ๒๔๗๘ นายกรัฐมนตรีออกกฎไว้ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ ให้ยกเลิกกฎสำนักนายกรัฐมนตรีฉบับที่ ๔๒ (พ.ศ. ๒๔๙๓) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือนพุทธศักราช ๒๔๗๘หมวด ๑พนักงานซึ่งต้องแต่งเครื่องแบบ ข้อ ๒ พนักงานกรมรถไฟผู้ดำรงตำแหน่งดังต่อไปนี้ต้องแต่งเครื่องแบบตามกฎนี้ ในเวลากระทำการตามหน้าที่คือ(๑) นายสถานี ผู้ช่วยนายสถานี เสมียนพนักงานประจำสถานีนายย่านสถานี ผู้ช่วยนายย่านสถานี เสมียนพนักงานประจำย่านสถานี พนักงานสัญญาณพนักงานรักษารถ พนักงานขบวนรถ พนักงานพ่วงรถ พนักงานสับเปลี่ยน พนักงานประจำรถนอน(๒) พนักงานตรวจรถ พนักงานขับรถ ช่างไฟ นายตรวจไฟฟ้า(๓) นายตรวจทาง นายตรวจสาย พนักงานสื่อสารหมวด ๒ลักษณะของเครื่องแบบ ข้อ ๓ เครื่องแบบพนักงานกรมรถไฟ มี ๓ ชนิด คือ(๑) เครื่องแบบขาว(๒) เครื่องแบบกากี(๓) เครื่องแบบน้ำเงินข้อ ๔ เครื่องแบบขาว ประกอบด้วย(๑) หมวกทรงหม้อตาลขาว กะบังหน้าหนังดำมีผ้าพันหมวกดำทำด้วยสักหลาด ขนาดกว้าง ๕เซนติเมตร พันรอบหมวก สายรัดคางไหมสีทอง มีดุมดุนเป็นรูปรถจักร ทำด้วยโลหะสีทองขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ๑๖ มิลลิเมตรติดข้างหมวกสำหรับติดสายรัดคางข้างละ ๑ ดุม มีหน้าหมวกทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปหน้าหม้อรถจักรขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ๓.๕ เซนติเมตร มีลายกระหนกโดยรอบตามทางกว้าง ๕ เซนติเมตรตามทางสูง ๖ เซนติเมตร ภายในวงกลมหน้าหม้อรถจักร มีอุณาโลมอยู่ภายใต้บัวกระหนกรอบวงกลมมีอักษรว่า รัฐพาณิชย์ กรมรถไฟ ภายใต้มีสาบแดง หรือหมวกกันแดดแบบราชการขาว มีสายรัดคางและโลหะติดหน้าหมวกเช่นเดียวกับหมวกทรงหม้อตาลแต่ให้มีขลิบดำขนาดกว้าง ๑ เซนติเมตร ไว้ตอนบนของผ้าพันหมวก(๒) เสื้อนอกแบบราชการขาว มีดุมดุนเป็นรูปรถจักรทำด้วยโลหะสีทองขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ๑๙ มิลลิเมตรที่อกเสื้อ๕ ดุม มีกระเป๋าเย็บติดภายนอกเป็นกระเป๋าบนและล่างอย่างละ ๒ กระเป๋ากระเป๋าบนมีใบปก และมีอินทรธนูสีเดียวกับเสื้อเย็บเป็นแผ่นสี่เหลี่ยมเรียวจากทางด้านไหล่ไปทางคอติดอยู่เหนือบ่าทั้ง ๒ ข้าง ด้านไหล่กว้าง ๓๕ มิลลิเมตร ทางด้านคอกว้าง ๒๕มิลลิเมตร ปลายมน ขัดดุมรูปและขนาดเดียวกันกับดุมติดสายรัดคาง(๓) กางเกงขายาวขาวไม่พับปลายขา(๔) รองเท้าดำ หรือน้ำตาล หรือขาวพร้อมด้วยถุงเท้าสีเดียวกันข้อ ๕ เครื่องแบบกากี ประกอบด้วย(๑) หมวกทรงหม้อตาลหรือหมวกกันแดดกากีมีเครื่องประกอบหมวกเช่นเดียวกับเครื่องแบบขาว เว้นแต่สายรัดคางให้ใช้หนังสีน้ำตาล(๒) เสื้อเชิ้ตกากีแขนยาวไม่พับปลายแขนหรือแขนสั้นมีอินทรธนูสีเดียวกับเสื้อเช่นเดียวกับเครื่องแบบขาวมีกระเป๋าที่อกเสื้อข้างละ ๑ กระเป๋า มีใบปกเป็นรูปมนชายกลางแหลม มีดุมโลหะตามข้อ๔ ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ๑๖ มิลลิเมตร ที่ปากกระเป๋าข้างละ ๑ ดุมที่อกเสื้อ ๕ดุมและที่ปลายแขนสำหรับเสื้อแขนยาวข้างละ ๑ ดุม หรือเสื้อกากีคอปิดแบบคอเชิ้ต แขนยาวข้อมือรวบ ปล่อยเอวผ่าอกตลอด สวมทับกางเกง มีดุมชนิดและขนาดเช่นเดียวกับเครื่องแบบขาวที่อกเสื้อ ๕ดุม มีกระเป๋าเย็บติดภายนอกเป็นกระเป๋าบนและล่างอย่างละ ๒ กระเป๋ากระเป๋าบนมีใบปกรูปมนชายกลางแหลม มีแถบกว้าง ๓.๕ เซนติเมตร ตรงกึ่งกลางกระเป๋าทางดิ่งกระเป๋าล่างเป็นกระเป๋าย่าม มีใบปกรูปตัด ที่ปากกระเป๋าทั้ง ๔ กระเป๋า และที่ปลายแขนเสื้อติดดุมขนาด๑๖ มิลลิเมตร ข้างละ ๑ ดุม ที่เอวคาดเข็มขัดทำด้วยผ้าสีเดียวกับเสื้อขนาดกว้าง ๕เซนติเมตร หัวสี่เหลี่ยมหุ้มผ้าสีเดียวกัน กับมีอินทรธนูสีเดียวกับเสื้อทั้ง ๒ข้าง สำหรับติดดุมและเครื่องหมายชั้นเช่นเดียวกับเครื่องแบบขาว(๓) กางเกงกากีขายาวไม่พับปลายขาเมื่อใช้เสื้อเชิ้ตให้สวมทับเสื้อและคาดเข็มขัดหนังสีน้ำตาล กว้าง ๓.๕ เซนติเมตรหัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทอง เป็นรูปวงกลมขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ๕ เซนติเมตร ภายในวงกลมดุนเป็นรูปรถจักรและรอบวงกลมมีอักษรว่า รัฐพาณิชย์ กรมรถไฟ(๔) รองเท้าดำหรือสีน้ำตาล พร้อมด้วยถุงเท้าสีเดียวกันข้อ ๖ เครื่องแบบน้ำเงิน ประกอบด้วยหมวกเสื้อและกางเกงเช่นเดียวกับเครื่องแบบกากีชนิดเสื้อเชิ้ต เว้นแต่เปลี่ยนสีจากกากีเป็นน้ำเงินและ(๑) หมวกให้ใช้แต่หมวกทรงหม้อตาล สายรัดคางดำ(๒) เข็มขัดทำด้วยหนังดำ(๓) รองเท้าให้ใช้ได้เฉพาะรองเท้าดำหมวด ๓เครื่องหมายชั้น ข้อ ๗ ให้มีเครื่องหมายชั้นแสดงไว้บนอินทรธนูทั้ง๒ ข้าง ดังต่อไปนี้ชั้นจัตวา มีรูปล้อปีกทำด้วยโลหะสีทอง ๑ อัน ติดทางด้านไหล่ชั้นตรี มีรูปล้อปีกเช่นเดียวกับชั้นจัตวาแต่มีโลหะสีทองทำเป็นรูปดอกจันสี่กลีบ ติดเรียงจากล้อปีก ๑ อันชั้นโท เช่นเดียวกับชั้นตรี แต่เพิ่มดอกจันเป็น ๒ ดอกติดเรียงกันไปตามด้านยาวของอินทรธนูชั้นเอก เช่นเดียวกับชั้นโท แต่เพิ่มดอกจันเป็น ๓ ดอกติดเรียงกันไปชั้นพิเศษ ที่มิได้ดำรงตำแหน่งอธิบดี ที่ปรึกษา รองอธิบดีวิศวกรใหญ่ หรือผู้อำนวยการฝ่าย เช่นเดียวกับชั้นตรี แต่มีพระมหามงกุฎยอดมีรัศมีทำด้วยโลหะสีทองอยู่เหนือดอกจันชั้นพิเศษ ที่ดำรงตำแหน่งที่ปรึกษา รองอธิบดี วิศวกรใหญ่และผู้อำนวยการฝ่าย เช่นเดียวกับชั้นโท แต่มีพระมหามงกุฎยอดมีรัศมีทำด้วยโลหะสีทองอยู่เหนือดอกจันส่วนอธิบดี ให้เพิ่มดอกจันติดเรียงจากดอกจันใต้พระมหามงกุฎ๑ ดอกหมวด ๔เครื่องหมายสังกัด ข้อ ๘ เครื่องหมายสังกัด สำหรับเครื่องแบบขาวให้ติดที่คอเสื้อ สำหรับเครื่องแบบกากี และเครื่องแบบน้ำเงินให้ติดที่ปกคอเชิ้ตทั้ง๒ ข้าง โดยใช้โลหะทำเป็นรูปวงกลมขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ๒.๓ เซนติเมตรมีฟันเฟืองรอบวงกลม ภายในวงกลมมีอักษรย่อแสดงฝ่ายที่สังกัด ดังนี้ฝ่ายธุรการ ใช้ธ.ก.ฝ่ายการเดินรถ ใช้ด.ร.ฝ่ายการบัญชี ใช้บ.ช.ฝ่ายการช่างกล ใช้ช.ก.ฝ่ายการช่างโยธา ใช้ย.ธ.หมวด ๕การใช้เครื่องแบบและเครื่องหมายพิเศษ ข้อ ๙ พนักงานฝ่ายการช่างกลขณะปฏิบัติหน้าที่เกี่ยวกับเครื่องจักรเครื่องกลให้ใช้เครื่องแบบน้ำเงิน พนักงานฝ่ายอื่นตามที่ระบุไว้ในข้อ ๒ ขณะทำการตามหน้าที่ให้ใช้เครื่องแบบกากีข้อ ๑๐ พนักงานขับรถให้มีอักษรย่อ พ.ข.ร. ทำด้วยโลหะสีทองขนาดสูง ๑.๕ เซนติเมตร ติดที่อกเสื้อเหนือกระเป๋าด้านซ้ายข้อ ๑๑ พนักงานรักษารถและพนักงานขบวนรถขณะปฏิบัติการตามหน้าที่ ให้ใช้เครื่องแบบกากีชนิดเสื้อเชิ้ต ผ้าพันหมวกขาวและเฉพาะพนักงานรักษารถให้มีอักษรย่อ พ.ร.ร. ทำด้วยโลหะสีทองขนาดสูง ๑.๕เซนติเมตร ติดที่อกเสื้อ เหนือกระเป๋าด้านซ้ายข้อ ๑๒ นายสถานีหรือผู้ช่วยนายสถานีให้ใช้ผ้าพันหมวกแดงข้อ ๑๓ พนักงานสับเปลี่ยนและพนักงานพ่วงรถเวลากระทำการตามหน้าที่ให้ใช้เครื่องแบบกากีชนิดเสื้อเชิ้ต ส่วนกางเกงจะใช้กางเกงขายาวหรือขาสั้นเพียงเข่าก็ได้ข้อ ๑๔ พนักงานประจำรถนอนขณะทำการตามหน้าที่ ให้แต่งกายด้วยหมวกทรงหม้อตาลสีน้ำเงินมีเครื่องประกอบหมวกเช่นเดียวกับเครื่องแบบน้ำเงิน เว้นแต่ผ้าพันหมวกให้ใช้ขาวเสื้อแบบราชการขาว มีดุมที่อกเสื้อเช่นเดียวกับเครื่องแบบขาว ๕ ดุม ไม่มีอินทรธนูและไม่มีเครื่องหมายสังกัดที่คอ กางเกงขายาวน้ำเงินไม่พับปลายขา รองเท้าดำและถุงสีเดียวกันหมวด ๖เบ็ดเตล็ด ข้อ ๑๕ ข้าราชการรัฐพาณิชย์กรมรถไฟ นอกจากที่ระบุไว้ในข้อ ๒ และข้อ ๙ ถ้าจะแต่งเครื่องแบบ ให้แต่งได้เฉพาะเครื่องแบบขาวหรือเครื่องแบบกากีสำหรับข้าราชการสตรีถ้าจะแต่งให้ใช้เครื่องแบบกากีชนิดเสื้อเชิ้ต ส่วนหมวกจะใช้หมวกทรงหม้อตาลหรือหมวกหนีบมีหน้าหมวกชนิดเล็กติดทางด้านซ้าย และจะใช้กางเกงขายาวหรือกระโปรงก็ได้ข้อ ๑๖ ผู้ที่ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์เมื่อแต่งเครื่องแบบตามกฎนี้ จะประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ด้วยก็ได้ข้อ ๑๗ ให้กรมรถไฟจัดทำรูปเครื่องแบบตามกฎนี้ไว้ให้ดูเป็นตัวอย่างให้ไว้ ณ วันที่ ๓ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๙๔จอมพล ป. พิบูลสงครามนายกรัฐมนตรีโชติกานต์/ปรับปรุง๑๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๓อรญา/ตรวจ๔ พฤษภาคม ๒๕๖๓[๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๖๘/ตอนที่ ๑๗/หน้า ๓๓๑/๑๓ มีนาคม ๒๔๙๔