คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2399/2538หลักกฎหมาย: โจทก์ฟ้องว่าจำเลยที่1เป็นหนี้โจทก์ถึง308,394,169.33บาทจำเลยที่2ถึงที่4เป็น ผู้ค้ำประกันในวงเงินถึง177,000,000บาท480,960,008.90บาท63,600,000บาทและ61,128,163.50บาทส่วนหลักประกันที่จำเลยที่2และที่3นำมา จดทะเบียน จำนองรวมกันมีจำนวนเพียง22,000,000บาทและมี คำขอท้ายฟ้อง ขอให้นำทรัพย์สินของจำเลยทั้งห้ามาชำระหนี้ให้แก่บรรดาเจ้าหนี้ถือว่าโจทก์ ตีราคาหลักประกันมาในฟ้องแล้วซึ่งเมื่อหักกับจำนวนหนี้แล้วยังขาดอยู่ไม่น้อยกว่า500,000บาทจึงเป็นการ บรรยายฟ้องที่ชอบด้วยพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา10(2)แล้วโจทก์ ฟ้อง และ แก้ไข คำฟ้อง ว่า จำเลย ที่ 1 เป็น หนี้ โจทก์ หลาย ประเภทดังนี้ คือ หนี้ กู้ เบิกเงินเกินบัญชี หนี้ เงินกู้ ชั่วคราว หนี้ เปิดเล็ตเตอร์ออฟเครดิต และ ทรัสต์รีซีท หนี้ ไซท์บิล หนี้ ขายลดเช็คและ หนี้ ค้ำประกัน รวมเป็น ต้นเงิน และ ดอกเบี้ย ถึง วันฟ้อง จำนวน308,394,169.33 บาท โดย มี จำเลย ที่ 2 ถึง ที่ 5 และ นาย พัฒนชัย อารีเลิศรัตน์ เป็น ผู้ค้ำประกัน ใน วงเงิน 177,000,000 บาท 480,960,008.90 บาท 63,600,000 บาท 61,128,163.50 บาท และ286,100,583.80 บาท ตามลำดับ นอกจาก นี้ จำเลย ที่ 2 ที่ 3 และนาย พัฒนชัย ได้ นำ ที่ดิน มา จดทะเบียน จำนอง เป็น ประกันหนี้ ของ ตนเอง และ ของ จำเลย ที่ 1 ด้วย ใน วงเงิน 2,000,000 บาท 6,000,000 บาทและ 14,000,000 บาท ตามลำดับ โจทก์ บอกกล่าว ทวงถาม ให้ จำเลย ทั้ง ห้าชำระหนี้ ทั้งหมด และ ไถ่ถอน จำนอง แต่ จำเลย ทั้ง ห้า เพิกเฉย โจทก์ เป็นเจ้าหนี้ จำเลย ทั้ง ห้า ซึ่ง มี จำนวน รวมกัน ไม่ น้อยกว่า 500,000 บาทและ หนี้ ดังกล่าว มี หลักประกัน คือ ที่ดิน พร้อม สิ่งปลูกสร้าง ที่ มี ราคาเพียง เล็กน้อย เมื่อ เทียบ กับ หนี้ ที่ มี อยู่ จำนวน มาก ซึ่ง หลักประกันไม่ เพียงพอ ที่ จะ นำ มา ชำระหนี้ ให้ แก่ โจทก์ ได้ จำเลย ทั้ง ห้า เป็น ผู้ มีหนี้สินล้นพ้นตัว ขอให้ มี คำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ จำเลย ทั้ง ห้า เด็ดขาด และพิพากษา ให้ จำเลย ทั้ง ห้า เป็น บุคคล ล้มละลายจำเลย ที่ 1 ให้การ ว่า จำเลย ที่ 1 ไม่ได้ เป็น หนี้ เปิดเล็ตเตอร์ออฟเครดิต และ ทรัสต์รีซีท หนี้ ไซท์บิล หนี้ ขายลดเช็ค กับโจทก์ ส่วน หนี้ กู้ เบิกเงินเกินบัญชี และ หนี้ เงินกู้ ชั่วคราวจำเลย ที่ 1 ได้ ชำระ ให้ โจทก์ ครบถ้วน แล้ว และ จำเลย ที่ 1 ไม่ใช่ผู้ มี หนี้สินล้นพ้นตัว และ ฟ้องโจทก์ ขาดอายุความ ขอให้ ยกฟ้องจำเลย ที่ 2 ที่ 3 และ ที่ 4 ให้การ ทำนอง เดียว กัน ว่า ไม่เคย ทำสัญญาค้ำประกัน หนี้ ของ จำเลย ที่ 1 ตาม ฟ้อง ไม่เคย ลงลายมือชื่อ ใน ฐานะผู้ค้ำประกัน จำเลย ที่ 2 ที่ 3 และ ที่ 4 มี ฐานะ มั่นคง สามารถ ชำระ หนีได้ ไม่เป็น ผู้ มี หนี้สินล้นพ้นตัว โจทก์ ไม่เคย ทวงถาม ให้ ชำระหนี้ขอให้ ยกฟ้องจำเลย ที่ 5 ไม่ยื่น คำให้การ และ ขาดนัดพิจารณาศาลชั้นต้น มี คำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ จำเลย ทั้ง ห้า เด็ดขาด ตามพระราชบัญญัติ ล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 14จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 อุทธรณ์ ส่วน จำเลย ที่ 5 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ มี หนังสือ แถลงว่า ศาลชั้นต้น สั่ง พิทักษ์ทรัพย์ เด็ดขาดและ พิพากษา ให้ จำเลย ที่ 5 ล้มละลาย ใน คดี หมายเลขแดง ที่ ล. 144/2532ศาลชั้นต้น แล้ว ศาลชั้นต้น จึง มี คำสั่ง จำหน่ายคดี เฉพาะ จำเลย ที่ 5จาก สารบบความศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนจำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว ข้อเท็จจริง ฟัง เป็น ยุติได้ว่า จำเลย ที่ 1 เป็น หนี้ โจทก์ โดย มี จำเลย ที่ 2 ถึง ที่ 5 และนาย พัฒนชัย อารีเลิศรัตน์ เป็น ผู้ค้ำประกัน และ จำเลย ที่ 2 ที่ 3และ นาย พัฒนชัย นำ ที่ดิน มา จดทะเบียน จำนอง เป็น ประกันหนี้ ของ ตนเอง และ ของ จำเลย ที่ 1 ด้วย คดี มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกาจำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 ประการ แรก ว่า ฟ้องโจทก์ ชอบ ด้วย พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 10(2) หรือไม่ บท กฎหมาย ดังกล่าวบัญญัติ ว่า "ภายใต้ บังคับ มาตรา 9 เจ้าหนี้ มี ประกัน จะ ฟ้อง ลูกหนี้ให้ ล้มละลาย ได้ ก็ ต่อเมื่อ (1) ฯลฯ และ (3) กล่าว ใน ฟ้อง ว่า ถ้า ลูก หนีล้มละลาย แล้ว จะ ยอม สละ หลักประกัน เพื่อ ประโยชน์ แก่ เจ้าหนี้ ทั้งหลายหรือ ตีราคา หลักประกัน มา ใน ฟ้อง ซึ่ง เมื่อ หัก กับ จำนวน หนี้ ของ ตน แล้วเงิน ยัง ขาด อยู่ สำหรับ ลูกหนี้ ซึ่ง เป็น บุคคลธรรมดา เป็น จำนวนไม่ น้อยกว่า ห้า หมื่น บาท หรือ ลูกหนี้ ซึ่ง เป็น นิติบุคคล เป็น จำนวนไม่ น้อยกว่า ห้า แสน บาท " ที่ จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 ฎีกา ว่า คำฟ้อง โจทก์ต้อง บรรยาย ให้ ครบ หลักเกณฑ์ ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 172 วรรคสอง ซึ่ง บัญญัติ ว่า "คำฟ้อง ต้อง แสดง โดย แจ้งชัดซึ่ง สภาพแห่งข้อหา ของ โจทก์ และ คำขอบังคับ ทั้ง ข้ออ้าง ที่อาศัยเป็น หลักแห่งข้อหา เช่นว่า นั้น " โจทก์ จึง ต้อง กล่าว ใน ฟ้อง ว่า จะ ยอม สละหลักประกัน เพื่อ ประโยชน์ แก่ เจ้าหนี้ ทั้งหลาย หรือ ตีราคา หลักประกันมา ใน ฟ้อง ซึ่ง เมื่อ หัก กับ จำนวน หนี้ ของ ตน แล้ว เงิน ยัง ขาด อยู่เมื่อ โจทก์ ไม่ได้ ตีราคา หลักประกัน ที่ จำเลย ที่ 2 ที่ 3 นำ มา จำนอง ว่าใน ขณะ ฟ้อง มี ราคา เท่าใด หัก แล้ว เงิน ยัง ขาด อยู่ เท่าใด จึง ขาดองค์ประกอบ ตาม มาตรา 10(2) เห็นว่า โจทก์ บรรยายฟ้อง ว่า จำเลย ที่ 1เป็น หนี้ โจทก์ หลาย ประเภท ดังนี้ คือ หนี้ กู้ เบิกเงินเกินบัญชี ฯลฯรวมเป็น ต้นเงิน และ ดอกเบี้ย ถึง วันฟ้อง จำนวน 308,394,169.33 บาทโดย มี จำเลย ที่ 2 ถึง ที่ 5 และ นาย พัฒนชัย อารีเลิศรัตน์ เป็น ผู้ค้ำประกัน ใน วงเงิน 177,000,000 บาท 480,960,008.90 บาท63,600,000 บาท 61,128,163.50 บาท และ 286,100,583.80 บาทตามลำดับ นอกจาก นี้ จำเลย ที่ 2 ที่ 3 และ นาย พัฒนชัย ได้ นำ ที่ดิน มา จดทะเบียน จำนอง เป็น ประกัน ด้วย ใน วงเงิน 2,000,000 บาท6,000,000 บาท และ 14,000,000 บาท ตามลำดับ โจทก์ ไม่ฟ้องนาย พัฒนชัย เพราะ นาย พัฒนชัย ถูก ศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ เป็น บุคคล ล้มละลาย แล้ว ตาม คดี หมายเลขแดง ที่ ล. 557/2529 จำเลย ที่ 1ผิดสัญญา โจทก์ มี หนังสือ บอกกล่าว ให้ จำเลย ทั้ง ห้า ชำระหนี้ ทั้งหมด แล้วแต่ จำเลย ทั้ง ห้า เพิกเฉย การ ที่ โจทก์ เป็น เจ้าหนี้ จำเลย ทั้ง ห้า เป็นจำนวน ไม่ น้อยกว่า 500,000 บาท และ เป็น หนี้ ถึง กำหนด เวลา ชำระ เป็นจำนวน ที่ แน่นอน แล้ว หลักประกัน มี ราคา เพียง เล็กน้อย ไม่ เพียงพอที่ จะ นำ มา ชำระหนี้ ให้ แก่ โจทก์ ได้ อย่าง แน่นอน จำเลย ทั้ง ห้า ไม่มีทรัพย์สิน อื่น ใด ที่ จะ นำ มา ชำระหนี้ แก่ โจทก์ ได้ จำเลย ที่ 1ได้ หยุด ดำเนิน กิจการ และ ยักย้าย ทรัพย์สิน ไป ให้ พ้น อำนาจศาล โจทก์ ได้มี หนังสือ ทวงถาม จำเลย ทั้ง ห้า ให้ ชำระหนี้ ไม่ น้อยกว่า 2 ครั้ง ซึ่ง มีระยะเวลา ห่าง กัน ไม่ น้อยกว่า 30 วัน ขอให้ ศาล มี คำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของ จำเลย ทั้ง ห้า เด็ดขาด และ พิพากษา ให้ เป็น บุคคล ล้มละลายให้ เจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ ทำการ รวบรวม ทรัพย์สิน ของ จำเลย ทั้ง ห้าเพื่อ นำ มา ชำระหนี้ ให้ แก่ บรรดา เจ้าหนี้ เห็น ได้ว่า ตาม คำฟ้อง ของโจทก์ จำเลย ที่ 1 เป็น หนี้ โจทก์ ถึง 308,394,169.33 บาท จำเลย ที่ 2ถึง ที่ 4 เป็น ผู้ค้ำประกัน ใน วงเงิน ถึง 177,000,000 บาท ,480,960,008.90 บาท , 63,600,000 บาท และ 61,128,163.50 บาทส่วน หลักประกัน รวมกัน มี จำนวน เพียง 22,000,000 บาท และ คำขอ ท้ายฟ้องขอให้ นำ ทรัพย์สิน ของ จำเลย ทั้ง ห้า มา ชำระหนี้ ให้ แก่ บรรดา เจ้าหนี้จาก คำฟ้อง ทั้งหมด ถือได้ว่า โจทก์ ตีราคา หลักประกัน มา ใน ฟ้อง แล้วซึ่ง เมื่อ หัก กับ จำนวน หนี้ แล้ว ยัง ขาด อยู่ ไม่ น้อยกว่า 500,000 บาทจึง เป็น การ บรรยายฟ้อง ที่ ครบถ้วน ชอบ ด้วย มาตรา 10(2) แล้วคำพิพากษา ศาลฎีกา ที่ 175/2529 ที่ จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 อ้าง มา นั้นข้อเท็จจริง ไม่ ตรง กับ คดี นี้ ฎีกา จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 ฟังไม่ขึ้นพิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2399/2538ธนาคาร ทหารไทย จำกัดโจทก์บริษัท ไทยวิโรจน์ จำกัด กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 172 วรรคสอง พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 10, ม. 153โจทก์ฟ้องว่าจำเลยที่1เป็นหนี้โจทก์ถึง308,394,169.33บาทจำเลยที่2ถึงที่4เป็น ผู้ค้ำประกันในวงเงินถึง177,000,000บาท480,960,008.90บาท63,600,000บาทและ61,128,163.50บาทส่วนหลักประกันที่จำเลยที่2และที่3นำมา จดทะเบียน จำนองรวมกันมีจำนวนเพียง22,000,000บาทและมี คำขอท้ายฟ้อง ขอให้นำทรัพย์สินของจำเลยทั้งห้ามาชำระหนี้ให้แก่บรรดาเจ้าหนี้ถือว่าโจทก์ ตีราคาหลักประกันมาในฟ้องแล้วซึ่งเมื่อหักกับจำนวนหนี้แล้วยังขาดอยู่ไม่น้อยกว่า500,000บาทจึงเป็นการ บรรยายฟ้องที่ชอบด้วยพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา10(2)แล้วโจทก์ ฟ้อง และ แก้ไข คำฟ้อง ว่า จำเลย ที่ 1 เป็น หนี้ โจทก์ หลาย ประเภทดังนี้ คือ หนี้ กู้ เบิกเงินเกินบัญชี หนี้ เงินกู้ ชั่วคราว หนี้ เปิดเล็ตเตอร์ออฟเครดิต และ ทรัสต์รีซีท หนี้ ไซท์บิล หนี้ ขายลดเช็คและ หนี้ ค้ำประกัน รวมเป็น ต้นเงิน และ ดอกเบี้ย ถึง วันฟ้อง จำนวน308,394,169.33 บาท โดย มี จำเลย ที่ 2 ถึง ที่ 5 และ นาย พัฒนชัย อารีเลิศรัตน์ เป็น ผู้ค้ำประกัน ใน วงเงิน 177,000,000 บาท 480,960,008.90 บาท 63,600,000 บาท 61,128,163.50 บาท และ286,100,583.80 บาท ตามลำดับ นอกจาก นี้ จำเลย ที่ 2 ที่ 3 และนาย พัฒนชัย ได้ นำ ที่ดิน มา จดทะเบียน จำนอง เป็น ประกันหนี้ ของ ตนเอง และ ของ จำเลย ที่ 1 ด้วย ใน วงเงิน 2,000,000 บาท 6,000,000 บาทและ 14,000,000 บาท ตามลำดับ โจทก์ บอกกล่าว ทวงถาม ให้ จำเลย ทั้ง ห้าชำระหนี้ ทั้งหมด และ ไถ่ถอน จำนอง แต่ จำเลย ทั้ง ห้า เพิกเฉย โจทก์ เป็นเจ้าหนี้ จำเลย ทั้ง ห้า ซึ่ง มี จำนวน รวมกัน ไม่ น้อยกว่า 500,000 บาทและ หนี้ ดังกล่าว มี หลักประกัน คือ ที่ดิน พร้อม สิ่งปลูกสร้าง ที่ มี ราคาเพียง เล็กน้อย เมื่อ เทียบ กับ หนี้ ที่ มี อยู่ จำนวน มาก ซึ่ง หลักประกันไม่ เพียงพอ ที่ จะ นำ มา ชำระหนี้ ให้ แก่ โจทก์ ได้ จำเลย ทั้ง ห้า เป็น ผู้ มีหนี้สินล้นพ้นตัว ขอให้ มี คำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ จำเลย ทั้ง ห้า เด็ดขาด และพิพากษา ให้ จำเลย ทั้ง ห้า เป็น บุคคล ล้มละลายจำเลย ที่ 1 ให้การ ว่า จำเลย ที่ 1 ไม่ได้ เป็น หนี้ เปิดเล็ตเตอร์ออฟเครดิต และ ทรัสต์รีซีท หนี้ ไซท์บิล หนี้ ขายลดเช็ค กับโจทก์ ส่วน หนี้ กู้ เบิกเงินเกินบัญชี และ หนี้ เงินกู้ ชั่วคราวจำเลย ที่ 1 ได้ ชำระ ให้ โจทก์ ครบถ้วน แล้ว และ จำเลย ที่ 1 ไม่ใช่ผู้ มี หนี้สินล้นพ้นตัว และ ฟ้องโจทก์ ขาดอายุความ ขอให้ ยกฟ้องจำเลย ที่ 2 ที่ 3 และ ที่ 4 ให้การ ทำนอง เดียว กัน ว่า ไม่เคย ทำสัญญาค้ำประกัน หนี้ ของ จำเลย ที่ 1 ตาม ฟ้อง ไม่เคย ลงลายมือชื่อ ใน ฐานะผู้ค้ำประกัน จำเลย ที่ 2 ที่ 3 และ ที่ 4 มี ฐานะ มั่นคง สามารถ ชำระ หนีได้ ไม่เป็น ผู้ มี หนี้สินล้นพ้นตัว โจทก์ ไม่เคย ทวงถาม ให้ ชำระหนี้ขอให้ ยกฟ้องจำเลย ที่ 5 ไม่ยื่น คำให้การ และ ขาดนัดพิจารณาศาลชั้นต้น มี คำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ จำเลย ทั้ง ห้า เด็ดขาด ตามพระราชบัญญัติ ล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 14จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 อุทธรณ์ ส่วน จำเลย ที่ 5 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ มี หนังสือ แถลงว่า ศาลชั้นต้น สั่ง พิทักษ์ทรัพย์ เด็ดขาดและ พิพากษา ให้ จำเลย ที่ 5 ล้มละลาย ใน คดี หมายเลขแดง ที่ ล. 144/2532ศาลชั้นต้น แล้ว ศาลชั้นต้น จึง มี คำสั่ง จำหน่ายคดี เฉพาะ จำเลย ที่ 5จาก สารบบความศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนจำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว ข้อเท็จจริง ฟัง เป็น ยุติได้ว่า จำเลย ที่ 1 เป็น หนี้ โจทก์ โดย มี จำเลย ที่ 2 ถึง ที่ 5 และนาย พัฒนชัย อารีเลิศรัตน์ เป็น ผู้ค้ำประกัน และ จำเลย ที่ 2 ที่ 3และ นาย พัฒนชัย นำ ที่ดิน มา จดทะเบียน จำนอง เป็น ประกันหนี้ ของ ตนเอง และ ของ จำเลย ที่ 1 ด้วย คดี มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกาจำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 ประการ แรก ว่า ฟ้องโจทก์ ชอบ ด้วย พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 10(2) หรือไม่ บท กฎหมาย ดังกล่าวบัญญัติ ว่า "ภายใต้ บังคับ มาตรา 9 เจ้าหนี้ มี ประกัน จะ ฟ้อง ลูกหนี้ให้ ล้มละลาย ได้ ก็ ต่อเมื่อ (1) ฯลฯ และ (3) กล่าว ใน ฟ้อง ว่า ถ้า ลูก หนีล้มละลาย แล้ว จะ ยอม สละ หลักประกัน เพื่อ ประโยชน์ แก่ เจ้าหนี้ ทั้งหลายหรือ ตีราคา หลักประกัน มา ใน ฟ้อง ซึ่ง เมื่อ หัก กับ จำนวน หนี้ ของ ตน แล้วเงิน ยัง ขาด อยู่ สำหรับ ลูกหนี้ ซึ่ง เป็น บุคคลธรรมดา เป็น จำนวนไม่ น้อยกว่า ห้า หมื่น บาท หรือ ลูกหนี้ ซึ่ง เป็น นิติบุคคล เป็น จำนวนไม่ น้อยกว่า ห้า แสน บาท " ที่ จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 ฎีกา ว่า คำฟ้อง โจทก์ต้อง บรรยาย ให้ ครบ หลักเกณฑ์ ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 172 วรรคสอง ซึ่ง บัญญัติ ว่า "คำฟ้อง ต้อง แสดง โดย แจ้งชัดซึ่ง สภาพแห่งข้อหา ของ โจทก์ และ คำขอบังคับ ทั้ง ข้ออ้าง ที่อาศัยเป็น หลักแห่งข้อหา เช่นว่า นั้น " โจทก์ จึง ต้อง กล่าว ใน ฟ้อง ว่า จะ ยอม สละหลักประกัน เพื่อ ประโยชน์ แก่ เจ้าหนี้ ทั้งหลาย หรือ ตีราคา หลักประกันมา ใน ฟ้อง ซึ่ง เมื่อ หัก กับ จำนวน หนี้ ของ ตน แล้ว เงิน ยัง ขาด อยู่เมื่อ โจทก์ ไม่ได้ ตีราคา หลักประกัน ที่ จำเลย ที่ 2 ที่ 3 นำ มา จำนอง ว่าใน ขณะ ฟ้อง มี ราคา เท่าใด หัก แล้ว เงิน ยัง ขาด อยู่ เท่าใด จึง ขาดองค์ประกอบ ตาม มาตรา 10(2) เห็นว่า โจทก์ บรรยายฟ้อง ว่า จำเลย ที่ 1เป็น หนี้ โจทก์ หลาย ประเภท ดังนี้ คือ หนี้ กู้ เบิกเงินเกินบัญชี ฯลฯรวมเป็น ต้นเงิน และ ดอกเบี้ย ถึง วันฟ้อง จำนวน 308,394,169.33 บาทโดย มี จำเลย ที่ 2 ถึง ที่ 5 และ นาย พัฒนชัย อารีเลิศรัตน์ เป็น ผู้ค้ำประกัน ใน วงเงิน 177,000,000 บาท 480,960,008.90 บาท63,600,000 บาท 61,128,163.50 บาท และ 286,100,583.80 บาทตามลำดับ นอกจาก นี้ จำเลย ที่ 2 ที่ 3 และ นาย พัฒนชัย ได้ นำ ที่ดิน มา จดทะเบียน จำนอง เป็น ประกัน ด้วย ใน วงเงิน 2,000,000 บาท6,000,000 บาท และ 14,000,000 บาท ตามลำดับ โจทก์ ไม่ฟ้องนาย พัฒนชัย เพราะ นาย พัฒนชัย ถูก ศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ เป็น บุคคล ล้มละลาย แล้ว ตาม คดี หมายเลขแดง ที่ ล. 557/2529 จำเลย ที่ 1ผิดสัญญา โจทก์ มี หนังสือ บอกกล่าว ให้ จำเลย ทั้ง ห้า ชำระหนี้ ทั้งหมด แล้วแต่ จำเลย ทั้ง ห้า เพิกเฉย การ ที่ โจทก์ เป็น เจ้าหนี้ จำเลย ทั้ง ห้า เป็นจำนวน ไม่ น้อยกว่า 500,000 บาท และ เป็น หนี้ ถึง กำหนด เวลา ชำระ เป็นจำนวน ที่ แน่นอน แล้ว หลักประกัน มี ราคา เพียง เล็กน้อย ไม่ เพียงพอที่ จะ นำ มา ชำระหนี้ ให้ แก่ โจทก์ ได้ อย่าง แน่นอน จำเลย ทั้ง ห้า ไม่มีทรัพย์สิน อื่น ใด ที่ จะ นำ มา ชำระหนี้ แก่ โจทก์ ได้ จำเลย ที่ 1ได้ หยุด ดำเนิน กิจการ และ ยักย้าย ทรัพย์สิน ไป ให้ พ้น อำนาจศาล โจทก์ ได้มี หนังสือ ทวงถาม จำเลย ทั้ง ห้า ให้ ชำระหนี้ ไม่ น้อยกว่า 2 ครั้ง ซึ่ง มีระยะเวลา ห่าง กัน ไม่ น้อยกว่า 30 วัน ขอให้ ศาล มี คำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของ จำเลย ทั้ง ห้า เด็ดขาด และ พิพากษา ให้ เป็น บุคคล ล้มละลายให้ เจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ ทำการ รวบรวม ทรัพย์สิน ของ จำเลย ทั้ง ห้าเพื่อ นำ มา ชำระหนี้ ให้ แก่ บรรดา เจ้าหนี้ เห็น ได้ว่า ตาม คำฟ้อง ของโจทก์ จำเลย ที่ 1 เป็น หนี้ โจทก์ ถึง 308,394,169.33 บาท จำเลย ที่ 2ถึง ที่ 4 เป็น ผู้ค้ำประกัน ใน วงเงิน ถึง 177,000,000 บาท ,480,960,008.90 บาท , 63,600,000 บาท และ 61,128,163.50 บาทส่วน หลักประกัน รวมกัน มี จำนวน เพียง 22,000,000 บาท และ คำขอ ท้ายฟ้องขอให้ นำ ทรัพย์สิน ของ จำเลย ทั้ง ห้า มา ชำระหนี้ ให้ แก่ บรรดา เจ้าหนี้จาก คำฟ้อง ทั้งหมด ถือได้ว่า โจทก์ ตีราคา หลักประกัน มา ใน ฟ้อง แล้วซึ่ง เมื่อ หัก กับ จำนวน หนี้ แล้ว ยัง ขาด อยู่ ไม่ น้อยกว่า 500,000 บาทจึง เป็น การ บรรยายฟ้อง ที่ ครบถ้วน ชอบ ด้วย มาตรา 10(2) แล้วคำพิพากษา ศาลฎีกา ที่ 175/2529 ที่ จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 อ้าง มา นั้นข้อเท็จจริง ไม่ ตรง กับ คดี นี้ ฎีกา จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 ฟังไม่ขึ้นพิพากษายืน(เสริม บุญทรงสันติกุล-สมาน เวทวินิจ-วินัย วิมลเศรษฐ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุเจ้าหนี้มีประกันตามบทนิยามในพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา6หมายถึงเจ้าหนี้ผู้มีสิทธิเหนือทรัพย์สินของลูกหนี้ในทางจำนองจำนำหรือสิทธิยึดหน่วงหรือเจ้าหนี้ผู้มีบุริมสิทธิที่บังคับได้ทำนองเดียวกับผู้รับจำนำโจทก์คดีนี้จึงไม่ใช่เจ้าหนี้มีประกันของจำเลยที่1และที่4ตามความหมายของกฎหมายล้มละลายเพราะที่ดินที่จำนองเป็นประกันหนี้ของจำเลยที่1เป็นที่ดินของจำเลยที่2และที่3ไม่ใช่ของจำเลยที่1ส่วนจำเลยที่4ในฐานะผู้ค้ำประกันหนี้ของจำเลยที่1นั้นก็ไม่มีทรัพย์ของตนมาเป็นประกันหนี้ของตนแต่อย่างใดโจทก์เจ้าหนี้จึงไม่ใช่ผู้มีสิทธิเหนือทรัพย์สินของจำเลยที่1และที่4ลูกหนี้ในทางจำนองจำนำหรือสิทธิยึดหน่วงหรือเจ้าหนี้ผู้มีบุริมสิทธิที่จะบังคับได้ทำนองเดียวกับผู้รับจำนำ เมื่อโจทก์ไม่ใช่เจ้าหนี้มีประกันของจำเลยที่1และที่4โจทก์จึงสามารถฟ้องจำเลยที่1และที่4ให้ล้มละลายได้อย่างเจ้าหนี้ธรรมดาตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา9โดยมิต้องปฏิบัติตามมาตรา10ตามนัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่3437/2536ซึ่งศาลฎีกาวินิจฉัยว่า"โจทก์ฟ้องจำเลยให้ล้มละลายด้วยหนี้เงินกู้ยืมซึ่งมีบุคคลอื่นจำนองที่ดินเป็นประกันโจทก์ย่อมไม่ใช่เจ้าหนี้มีประกันตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา6เพราะที่ดินที่จำนองไม่ใช่ทรัพย์สินของจำเลยโจทก์ไม่ใช่ผู้มีสิทธิเหนือทรัพย์สินของจำเลยในทางจำนองจึงสามารถฟ้องจำเลยให้ล้มละลายได้ตามมาตรา9โดยมิต้องปฏิบัติตามมาตรา10" สำหรับจำเลยที่2และที่3ในฐานะผู้ค้ำประกันของจำเลยที่1นั้นนอกจากจำเลยที่2และที่3จะได้จำนองที่ดินของตนเป็นประกันหนี้ของจำเลยที่1แล้วยังได้จำนองที่ดินของตนเป็นประกันหนี้ของตนเองด้วยโจทก์เจ้าหนี้ย่อมเป็นผู้มีสิทธิเหนือทรัพย์สินของจำเลยที่2และที่3ลูกหนี้ในทางจำนองโจทก์จึงเป็นเจ้าหนี้มีประกันของจำเลยที่2และที่3การที่โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้มีประกันของจำเลยที่2และที่3จะฟ้องจำเลยที่2และที่3ให้ล้มละลายได้จะต้องเข้าหลักเกณฑ์ตามที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา10กล่าวคือ (1)โจทก์มิได้เป็นผู้ต้องห้ามมิให้บังคับการชำระหนี้เอาแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้เกินกว่าตัวทรัพย์ที่เป็นหลักประกันและ (2)กล่าวในฟ้องว่าถ้าลูกหนี้ล้มละลายแล้วจะยอมสละหลักประกันเพื่อประโยชน์แก่เจ้าหนี้ทั้งหลายหรือตีราคาหลักประกันมาในฟ้องซึ่งเมื่อหักกับจำนวนหนี้ของตนแล้วเงินยังขาดอยู่สำหรับลูกหนี้ซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาเป็นจำนวนไม่น้อยกว่าห้าหมื่นบาทหรือลูกหนี้ซึ่งเป็นนิติบุคคลเป็นจำนวนไม่น้อยกว่าห้าแสนบาท ฉะนั้นการที่ศาลฎีกาในคำพิพากษาที่หมายเหตุนี้วินิจฉัยคลุมเอาคำฟ้องของโจทก์ที่เกี่ยวกับจำเลยที่1และที่4ว่าเป็นเจ้าหนี้มีประกันด้วยนั้นผู้หมายเหตุเห็นด้วยความเคารพเป็นอย่างสูงว่าน่าจะคลาดเคลื่อนจากบทกฎหมายที่ยกขึ้นกล่าวแล้วข้างต้น ส่วนคำวินิจฉัยที่เกี่ยวกับจำเลยที่2และที่3ซึ่งโจทก์เป็นเจ้าหนี้มีประกันนั้นตามคำฟ้องของโจทก์ไม่ปรากฏข้อเท็จจริงว่าโจทก์มิได้เป็นผู้ต้องห้ามมิให้บังคับการชำระหนี้เอาแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้เกินกว่าตัวทรัพย์ที่เป็นหลักประกันตามมาตรา10(1)แต่อย่างใดเพราะโดยหลักของการจำนองนั้นเจ้าหนี้จำนองเป็นผู้ต้องห้ามมิให้บังคับชำระหนี้เอาแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้เกินกว่าตัวทรัพย์ที่เป็นหลักประกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา733เว้นแต่ในสัญญาจำนองจะได้มีข้อยกเว้นมาตรา733ไว้แต่ปัญหานี้มิได้มีประเด็นในชั้นศาลฎีกาศาลฎีกาจึงมิได้หยิบยกขึ้นวินิจฉัย สำหรับคำวินิจฉัยที่ถือว่าโจทก์ตีราคาหลักประกันมาในฟ้องแล้วทั้งๆที่โจทก์มิได้ตีราคาหลักประกันไว้ในคำฟ้องซึ่งผู้หมายเหตุเห็นว่าใช้ได้เฉพาะคำฟ้องที่เกี่ยวกับจำเลยที่2และที่3นั้นเมื่อคำนึงถึงหนี้ที่จำเลยที่2และที่3จะต้องรับผิดชอบในฐานะผู้ค้ำประกันซึ่งมีเป็นจำนวนมากเช่นคดีนี้แล้วนับว่ามีเหตุผลแต่จะนำไปเป็นหลักในการวินิจฉัยคดีอื่นได้หรือไม่คงจะต้องพิจารณาเจตนารมณ์ของกฎหมายล้มละลายประกอบด้วย ประดิษฐ์ เอกมณีคำพิพากษา: โจทก์ ฟ้อง และ แก้ไข คำฟ้อง ว่า จำเลย ที่ 1 เป็น หนี้ โจทก์ หลาย ประเภทดังนี้ คือ หนี้ กู้ เบิกเงินเกินบัญชี หนี้ เงินกู้ ชั่วคราว หนี้ เปิดเล็ตเตอร์ออฟเครดิต และ ทรัสต์รีซีท หนี้ ไซท์บิล หนี้ ขายลดเช็คและ หนี้ ค้ำประกัน รวมเป็น ต้นเงิน และ ดอกเบี้ย ถึง วันฟ้อง จำนวน308,394,169.33 บาท โดย มี จำเลย ที่ 2 ถึง ที่ 5 และ นาย พัฒนชัย อารีเลิศรัตน์ เป็น ผู้ค้ำประกัน ใน วงเงิน 177,000,000 บาท 480,960,008.90 บาท 63,600,000 บาท 61,128,163.50 บาท และ286,100,583.80 บาท ตามลำดับ นอกจาก นี้ จำเลย ที่ 2 ที่ 3 และนาย พัฒนชัย ได้ นำ ที่ดิน มา จดทะเบียน จำนอง เป็น ประกันหนี้ ของ ตนเอง และ ของ จำเลย ที่ 1 ด้วย ใน วงเงิน 2,000,000 บาท 6,000,000 บาทและ 14,000,000 บาท ตามลำดับ โจทก์ บอกกล่าว ทวงถาม ให้ จำเลย ทั้ง ห้าชำระหนี้ ทั้งหมด และ ไถ่ถอน จำนอง แต่ จำเลย ทั้ง ห้า เพิกเฉย โจทก์ เป็นเจ้าหนี้ จำเลย ทั้ง ห้า ซึ่ง มี จำนวน รวมกัน ไม่ น้อยกว่า 500,000 บาทและ หนี้ ดังกล่าว มี หลักประกัน คือ ที่ดิน พร้อม สิ่งปลูกสร้าง ที่ มี ราคาเพียง เล็กน้อย เมื่อ เทียบ กับ หนี้ ที่ มี อยู่ จำนวน มาก ซึ่ง หลักประกันไม่ เพียงพอ ที่ จะ นำ มา ชำระหนี้ ให้ แก่ โจทก์ ได้ จำเลย ทั้ง ห้า เป็น ผู้ มีหนี้สินล้นพ้นตัว ขอให้ มี คำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ จำเลย ทั้ง ห้า เด็ดขาด และพิพากษา ให้ จำเลย ทั้ง ห้า เป็น บุคคล ล้มละลายจำเลย ที่ 1 ให้การ ว่า จำเลย ที่ 1 ไม่ได้ เป็น หนี้ เปิดเล็ตเตอร์ออฟเครดิต และ ทรัสต์รีซีท หนี้ ไซท์บิล หนี้ ขายลดเช็ค กับโจทก์ ส่วน หนี้ กู้ เบิกเงินเกินบัญชี และ หนี้ เงินกู้ ชั่วคราวจำเลย ที่ 1 ได้ ชำระ ให้ โจทก์ ครบถ้วน แล้ว และ จำเลย ที่ 1 ไม่ใช่ผู้ มี หนี้สินล้นพ้นตัว และ ฟ้องโจทก์ ขาดอายุความ ขอให้ ยกฟ้องจำเลย ที่ 2 ที่ 3 และ ที่ 4 ให้การ ทำนอง เดียว กัน ว่า ไม่เคย ทำสัญญาค้ำประกัน หนี้ ของ จำเลย ที่ 1 ตาม ฟ้อง ไม่เคย ลงลายมือชื่อ ใน ฐานะผู้ค้ำประกัน จำเลย ที่ 2 ที่ 3 และ ที่ 4 มี ฐานะ มั่นคง สามารถ ชำระ หนีได้ ไม่เป็น ผู้ มี หนี้สินล้นพ้นตัว โจทก์ ไม่เคย ทวงถาม ให้ ชำระหนี้ขอให้ ยกฟ้องจำเลย ที่ 5 ไม่ยื่น คำให้การ และ ขาดนัดพิจารณาศาลชั้นต้น มี คำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ จำเลย ทั้ง ห้า เด็ดขาด ตามพระราชบัญญัติ ล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 14จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 อุทธรณ์ ส่วน จำเลย ที่ 5 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ มี หนังสือ แถลงว่า ศาลชั้นต้น สั่ง พิทักษ์ทรัพย์ เด็ดขาดและ พิพากษา ให้ จำเลย ที่ 5 ล้มละลาย ใน คดี หมายเลขแดง ที่ ล. 144/2532ศาลชั้นต้น แล้ว ศาลชั้นต้น จึง มี คำสั่ง จำหน่ายคดี เฉพาะ จำเลย ที่ 5จาก สารบบความศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนจำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว ข้อเท็จจริง ฟัง เป็น ยุติได้ว่า จำเลย ที่ 1 เป็น หนี้ โจทก์ โดย มี จำเลย ที่ 2 ถึง ที่ 5 และนาย พัฒนชัย อารีเลิศรัตน์ เป็น ผู้ค้ำประกัน และ จำเลย ที่ 2 ที่ 3และ นาย พัฒนชัย นำ ที่ดิน มา จดทะเบียน จำนอง เป็น ประกันหนี้ ของ ตนเอง และ ของ จำเลย ที่ 1 ด้วย คดี มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกาจำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 ประการ แรก ว่า ฟ้องโจทก์ ชอบ ด้วย พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 10(2) หรือไม่ บท กฎหมาย ดังกล่าวบัญญัติ ว่า "ภายใต้ บังคับ มาตรา 9 เจ้าหนี้ มี ประกัน จะ ฟ้อง ลูกหนี้ให้ ล้มละลาย ได้ ก็ ต่อเมื่อ (1) ฯลฯ และ (3) กล่าว ใน ฟ้อง ว่า ถ้า ลูก หนีล้มละลาย แล้ว จะ ยอม สละ หลักประกัน เพื่อ ประโยชน์ แก่ เจ้าหนี้ ทั้งหลายหรือ ตีราคา หลักประกัน มา ใน ฟ้อง ซึ่ง เมื่อ หัก กับ จำนวน หนี้ ของ ตน แล้วเงิน ยัง ขาด อยู่ สำหรับ ลูกหนี้ ซึ่ง เป็น บุคคลธรรมดา เป็น จำนวนไม่ น้อยกว่า ห้า หมื่น บาท หรือ ลูกหนี้ ซึ่ง เป็น นิติบุคคล เป็น จำนวนไม่ น้อยกว่า ห้า แสน บาท " ที่ จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 ฎีกา ว่า คำฟ้อง โจทก์ต้อง บรรยาย ให้ ครบ หลักเกณฑ์ ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 172 วรรคสอง ซึ่ง บัญญัติ ว่า "คำฟ้อง ต้อง แสดง โดย แจ้งชัดซึ่ง สภาพแห่งข้อหา ของ โจทก์ และ คำขอบังคับ ทั้ง ข้ออ้าง ที่อาศัยเป็น หลักแห่งข้อหา เช่นว่า นั้น " โจทก์ จึง ต้อง กล่าว ใน ฟ้อง ว่า จะ ยอม สละหลักประกัน เพื่อ ประโยชน์ แก่ เจ้าหนี้ ทั้งหลาย หรือ ตีราคา หลักประกันมา ใน ฟ้อง ซึ่ง เมื่อ หัก กับ จำนวน หนี้ ของ ตน แล้ว เงิน ยัง ขาด อยู่เมื่อ โจทก์ ไม่ได้ ตีราคา หลักประกัน ที่ จำเลย ที่ 2 ที่ 3 นำ มา จำนอง ว่าใน ขณะ ฟ้อง มี ราคา เท่าใด หัก แล้ว เงิน ยัง ขาด อยู่ เท่าใด จึง ขาดองค์ประกอบ ตาม มาตรา 10(2) เห็นว่า โจทก์ บรรยายฟ้อง ว่า จำเลย ที่ 1เป็น หนี้ โจทก์ หลาย ประเภท ดังนี้ คือ หนี้ กู้ เบิกเงินเกินบัญชี ฯลฯรวมเป็น ต้นเงิน และ ดอกเบี้ย ถึง วันฟ้อง จำนวน 308,394,169.33 บาทโดย มี จำเลย ที่ 2 ถึง ที่ 5 และ นาย พัฒนชัย อารีเลิศรัตน์ เป็น ผู้ค้ำประกัน ใน วงเงิน 177,000,000 บาท 480,960,008.90 บาท63,600,000 บาท 61,128,163.50 บาท และ 286,100,583.80 บาทตามลำดับ นอกจาก นี้ จำเลย ที่ 2 ที่ 3 และ นาย พัฒนชัย ได้ นำ ที่ดิน มา จดทะเบียน จำนอง เป็น ประกัน ด้วย ใน วงเงิน 2,000,000 บาท6,000,000 บาท และ 14,000,000 บาท ตามลำดับ โจทก์ ไม่ฟ้องนาย พัฒนชัย เพราะ นาย พัฒนชัย ถูก ศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ เป็น บุคคล ล้มละลาย แล้ว ตาม คดี หมายเลขแดง ที่ ล. 557/2529 จำเลย ที่ 1ผิดสัญญา โจทก์ มี หนังสือ บอกกล่าว ให้ จำเลย ทั้ง ห้า ชำระหนี้ ทั้งหมด แล้วแต่ จำเลย ทั้ง ห้า เพิกเฉย การ ที่ โจทก์ เป็น เจ้าหนี้ จำเลย ทั้ง ห้า เป็นจำนวน ไม่ น้อยกว่า 500,000 บาท และ เป็น หนี้ ถึง กำหนด เวลา ชำระ เป็นจำนวน ที่ แน่นอน แล้ว หลักประกัน มี ราคา เพียง เล็กน้อย ไม่ เพียงพอที่ จะ นำ มา ชำระหนี้ ให้ แก่ โจทก์ ได้ อย่าง แน่นอน จำเลย ทั้ง ห้า ไม่มีทรัพย์สิน อื่น ใด ที่ จะ นำ มา ชำระหนี้ แก่ โจทก์ ได้ จำเลย ที่ 1ได้ หยุด ดำเนิน กิจการ และ ยักย้าย ทรัพย์สิน ไป ให้ พ้น อำนาจศาล โจทก์ ได้มี หนังสือ ทวงถาม จำเลย ทั้ง ห้า ให้ ชำระหนี้ ไม่ น้อยกว่า 2 ครั้ง ซึ่ง มีระยะเวลา ห่าง กัน ไม่ น้อยกว่า 30 วัน ขอให้ ศาล มี คำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของ จำเลย ทั้ง ห้า เด็ดขาด และ พิพากษา ให้ เป็น บุคคล ล้มละลายให้ เจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ ทำการ รวบรวม ทรัพย์สิน ของ จำเลย ทั้ง ห้าเพื่อ นำ มา ชำระหนี้ ให้ แก่ บรรดา เจ้าหนี้ เห็น ได้ว่า ตาม คำฟ้อง ของโจทก์ จำเลย ที่ 1 เป็น หนี้ โจทก์ ถึง 308,394,169.33 บาท จำเลย ที่ 2ถึง ที่ 4 เป็น ผู้ค้ำประกัน ใน วงเงิน ถึง 177,000,000 บาท ,480,960,008.90 บาท , 63,600,000 บาท และ 61,128,163.50 บาทส่วน หลักประกัน รวมกัน มี จำนวน เพียง 22,000,000 บาท และ คำขอ ท้ายฟ้องขอให้ นำ ทรัพย์สิน ของ จำเลย ทั้ง ห้า มา ชำระหนี้ ให้ แก่ บรรดา เจ้าหนี้จาก คำฟ้อง ทั้งหมด ถือได้ว่า โจทก์ ตีราคา หลักประกัน มา ใน ฟ้อง แล้วซึ่ง เมื่อ หัก กับ จำนวน หนี้ แล้ว ยัง ขาด อยู่ ไม่ น้อยกว่า 500,000 บาทจึง เป็น การ บรรยายฟ้อง ที่ ครบถ้วน ชอบ ด้วย มาตรา 10(2) แล้วคำพิพากษา ศาลฎีกา ที่ 175/2529 ที่ จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 อ้าง มา นั้นข้อเท็จจริง ไม่ ตรง กับ คดี นี้ ฎีกา จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 ฟังไม่ขึ้นพิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2399/2538ธนาคาร ทหารไทย จำกัดโจทก์บริษัท ไทยวิโรจน์ จำกัด กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 172 วรรคสอง พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 10, ม. 153โจทก์ฟ้องว่าจำเลยที่1เป็นหนี้โจทก์ถึง308,394,169.33บาทจำเลยที่2ถึงที่4เป็น ผู้ค้ำประกันในวงเงินถึง177,000,000บาท480,960,008.90บาท63,600,000บาทและ61,128,163.50บาทส่วนหลักประกันที่จำเลยที่2และที่3นำมา จดทะเบียน จำนองรวมกันมีจำนวนเพียง22,000,000บาทและมี คำขอท้ายฟ้อง ขอให้นำทรัพย์สินของจำเลยทั้งห้ามาชำระหนี้ให้แก่บรรดาเจ้าหนี้ถือว่าโจทก์ ตีราคาหลักประกันมาในฟ้องแล้วซึ่งเมื่อหักกับจำนวนหนี้แล้วยังขาดอยู่ไม่น้อยกว่า500,000บาทจึงเป็นการ บรรยายฟ้องที่ชอบด้วยพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา10(2)แล้วโจทก์ ฟ้อง และ แก้ไข คำฟ้อง ว่า จำเลย ที่ 1 เป็น หนี้ โจทก์ หลาย ประเภทดังนี้ คือ หนี้ กู้ เบิกเงินเกินบัญชี หนี้ เงินกู้ ชั่วคราว หนี้ เปิดเล็ตเตอร์ออฟเครดิต และ ทรัสต์รีซีท หนี้ ไซท์บิล หนี้ ขายลดเช็คและ หนี้ ค้ำประกัน รวมเป็น ต้นเงิน และ ดอกเบี้ย ถึง วันฟ้อง จำนวน308,394,169.33 บาท โดย มี จำเลย ที่ 2 ถึง ที่ 5 และ นาย พัฒนชัย อารีเลิศรัตน์ เป็น ผู้ค้ำประกัน ใน วงเงิน 177,000,000 บาท 480,960,008.90 บาท 63,600,000 บาท 61,128,163.50 บาท และ286,100,583.80 บาท ตามลำดับ นอกจาก นี้ จำเลย ที่ 2 ที่ 3 และนาย พัฒนชัย ได้ นำ ที่ดิน มา จดทะเบียน จำนอง เป็น ประกันหนี้ ของ ตนเอง และ ของ จำเลย ที่ 1 ด้วย ใน วงเงิน 2,000,000 บาท 6,000,000 บาทและ 14,000,000 บาท ตามลำดับ โจทก์ บอกกล่าว ทวงถาม ให้ จำเลย ทั้ง ห้าชำระหนี้ ทั้งหมด และ ไถ่ถอน จำนอง แต่ จำเลย ทั้ง ห้า เพิกเฉย โจทก์ เป็นเจ้าหนี้ จำเลย ทั้ง ห้า ซึ่ง มี จำนวน รวมกัน ไม่ น้อยกว่า 500,000 บาทและ หนี้ ดังกล่าว มี หลักประกัน คือ ที่ดิน พร้อม สิ่งปลูกสร้าง ที่ มี ราคาเพียง เล็กน้อย เมื่อ เทียบ กับ หนี้ ที่ มี อยู่ จำนวน มาก ซึ่ง หลักประกันไม่ เพียงพอ ที่ จะ นำ มา ชำระหนี้ ให้ แก่ โจทก์ ได้ จำเลย ทั้ง ห้า เป็น ผู้ มีหนี้สินล้นพ้นตัว ขอให้ มี คำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ จำเลย ทั้ง ห้า เด็ดขาด และพิพากษา ให้ จำเลย ทั้ง ห้า เป็น บุคคล ล้มละลายจำเลย ที่ 1 ให้การ ว่า จำเลย ที่ 1 ไม่ได้ เป็น หนี้ เปิดเล็ตเตอร์ออฟเครดิต และ ทรัสต์รีซีท หนี้ ไซท์บิล หนี้ ขายลดเช็ค กับโจทก์ ส่วน หนี้ กู้ เบิกเงินเกินบัญชี และ หนี้ เงินกู้ ชั่วคราวจำเลย ที่ 1 ได้ ชำระ ให้ โจทก์ ครบถ้วน แล้ว และ จำเลย ที่ 1 ไม่ใช่ผู้ มี หนี้สินล้นพ้นตัว และ ฟ้องโจทก์ ขาดอายุความ ขอให้ ยกฟ้องจำเลย ที่ 2 ที่ 3 และ ที่ 4 ให้การ ทำนอง เดียว กัน ว่า ไม่เคย ทำสัญญาค้ำประกัน หนี้ ของ จำเลย ที่ 1 ตาม ฟ้อง ไม่เคย ลงลายมือชื่อ ใน ฐานะผู้ค้ำประกัน จำเลย ที่ 2 ที่ 3 และ ที่ 4 มี ฐานะ มั่นคง สามารถ ชำระ หนีได้ ไม่เป็น ผู้ มี หนี้สินล้นพ้นตัว โจทก์ ไม่เคย ทวงถาม ให้ ชำระหนี้ขอให้ ยกฟ้องจำเลย ที่ 5 ไม่ยื่น คำให้การ และ ขาดนัดพิจารณาศาลชั้นต้น มี คำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ จำเลย ทั้ง ห้า เด็ดขาด ตามพระราชบัญญัติ ล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 14จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 อุทธรณ์ ส่วน จำเลย ที่ 5 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ มี หนังสือ แถลงว่า ศาลชั้นต้น สั่ง พิทักษ์ทรัพย์ เด็ดขาดและ พิพากษา ให้ จำเลย ที่ 5 ล้มละลาย ใน คดี หมายเลขแดง ที่ ล. 144/2532ศาลชั้นต้น แล้ว ศาลชั้นต้น จึง มี คำสั่ง จำหน่ายคดี เฉพาะ จำเลย ที่ 5จาก สารบบความศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนจำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว ข้อเท็จจริง ฟัง เป็น ยุติได้ว่า จำเลย ที่ 1 เป็น หนี้ โจทก์ โดย มี จำเลย ที่ 2 ถึง ที่ 5 และนาย พัฒนชัย อารีเลิศรัตน์ เป็น ผู้ค้ำประกัน และ จำเลย ที่ 2 ที่ 3และ นาย พัฒนชัย นำ ที่ดิน มา จดทะเบียน จำนอง เป็น ประกันหนี้ ของ ตนเอง และ ของ จำเลย ที่ 1 ด้วย คดี มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกาจำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 ประการ แรก ว่า ฟ้องโจทก์ ชอบ ด้วย พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 10(2) หรือไม่ บท กฎหมาย ดังกล่าวบัญญัติ ว่า "ภายใต้ บังคับ มาตรา 9 เจ้าหนี้ มี ประกัน จะ ฟ้อง ลูกหนี้ให้ ล้มละลาย ได้ ก็ ต่อเมื่อ (1) ฯลฯ และ (3) กล่าว ใน ฟ้อง ว่า ถ้า ลูก หนีล้มละลาย แล้ว จะ ยอม สละ หลักประกัน เพื่อ ประโยชน์ แก่ เจ้าหนี้ ทั้งหลายหรือ ตีราคา หลักประกัน มา ใน ฟ้อง ซึ่ง เมื่อ หัก กับ จำนวน หนี้ ของ ตน แล้วเงิน ยัง ขาด อยู่ สำหรับ ลูกหนี้ ซึ่ง เป็น บุคคลธรรมดา เป็น จำนวนไม่ น้อยกว่า ห้า หมื่น บาท หรือ ลูกหนี้ ซึ่ง เป็น นิติบุคคล เป็น จำนวนไม่ น้อยกว่า ห้า แสน บาท " ที่ จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 ฎีกา ว่า คำฟ้อง โจทก์ต้อง บรรยาย ให้ ครบ หลักเกณฑ์ ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 172 วรรคสอง ซึ่ง บัญญัติ ว่า "คำฟ้อง ต้อง แสดง โดย แจ้งชัดซึ่ง สภาพแห่งข้อหา ของ โจทก์ และ คำขอบังคับ ทั้ง ข้ออ้าง ที่อาศัยเป็น หลักแห่งข้อหา เช่นว่า นั้น " โจทก์ จึง ต้อง กล่าว ใน ฟ้อง ว่า จะ ยอม สละหลักประกัน เพื่อ ประโยชน์ แก่ เจ้าหนี้ ทั้งหลาย หรือ ตีราคา หลักประกันมา ใน ฟ้อง ซึ่ง เมื่อ หัก กับ จำนวน หนี้ ของ ตน แล้ว เงิน ยัง ขาด อยู่เมื่อ โจทก์ ไม่ได้ ตีราคา หลักประกัน ที่ จำเลย ที่ 2 ที่ 3 นำ มา จำนอง ว่าใน ขณะ ฟ้อง มี ราคา เท่าใด หัก แล้ว เงิน ยัง ขาด อยู่ เท่าใด จึง ขาดองค์ประกอบ ตาม มาตรา 10(2) เห็นว่า โจทก์ บรรยายฟ้อง ว่า จำเลย ที่ 1เป็น หนี้ โจทก์ หลาย ประเภท ดังนี้ คือ หนี้ กู้ เบิกเงินเกินบัญชี ฯลฯรวมเป็น ต้นเงิน และ ดอกเบี้ย ถึง วันฟ้อง จำนวน 308,394,169.33 บาทโดย มี จำเลย ที่ 2 ถึง ที่ 5 และ นาย พัฒนชัย อารีเลิศรัตน์ เป็น ผู้ค้ำประกัน ใน วงเงิน 177,000,000 บาท 480,960,008.90 บาท63,600,000 บาท 61,128,163.50 บาท และ 286,100,583.80 บาทตามลำดับ นอกจาก นี้ จำเลย ที่ 2 ที่ 3 และ นาย พัฒนชัย ได้ นำ ที่ดิน มา จดทะเบียน จำนอง เป็น ประกัน ด้วย ใน วงเงิน 2,000,000 บาท6,000,000 บาท และ 14,000,000 บาท ตามลำดับ โจทก์ ไม่ฟ้องนาย พัฒนชัย เพราะ นาย พัฒนชัย ถูก ศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ เป็น บุคคล ล้มละลาย แล้ว ตาม คดี หมายเลขแดง ที่ ล. 557/2529 จำเลย ที่ 1ผิดสัญญา โจทก์ มี หนังสือ บอกกล่าว ให้ จำเลย ทั้ง ห้า ชำระหนี้ ทั้งหมด แล้วแต่ จำเลย ทั้ง ห้า เพิกเฉย การ ที่ โจทก์ เป็น เจ้าหนี้ จำเลย ทั้ง ห้า เป็นจำนวน ไม่ น้อยกว่า 500,000 บาท และ เป็น หนี้ ถึง กำหนด เวลา ชำระ เป็นจำนวน ที่ แน่นอน แล้ว หลักประกัน มี ราคา เพียง เล็กน้อย ไม่ เพียงพอที่ จะ นำ มา ชำระหนี้ ให้ แก่ โจทก์ ได้ อย่าง แน่นอน จำเลย ทั้ง ห้า ไม่มีทรัพย์สิน อื่น ใด ที่ จะ นำ มา ชำระหนี้ แก่ โจทก์ ได้ จำเลย ที่ 1ได้ หยุด ดำเนิน กิจการ และ ยักย้าย ทรัพย์สิน ไป ให้ พ้น อำนาจศาล โจทก์ ได้มี หนังสือ ทวงถาม จำเลย ทั้ง ห้า ให้ ชำระหนี้ ไม่ น้อยกว่า 2 ครั้ง ซึ่ง มีระยะเวลา ห่าง กัน ไม่ น้อยกว่า 30 วัน ขอให้ ศาล มี คำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของ จำเลย ทั้ง ห้า เด็ดขาด และ พิพากษา ให้ เป็น บุคคล ล้มละลายให้ เจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ ทำการ รวบรวม ทรัพย์สิน ของ จำเลย ทั้ง ห้าเพื่อ นำ มา ชำระหนี้ ให้ แก่ บรรดา เจ้าหนี้ เห็น ได้ว่า ตาม คำฟ้อง ของโจทก์ จำเลย ที่ 1 เป็น หนี้ โจทก์ ถึง 308,394,169.33 บาท จำเลย ที่ 2ถึง ที่ 4 เป็น ผู้ค้ำประกัน ใน วงเงิน ถึง 177,000,000 บาท ,480,960,008.90 บาท , 63,600,000 บาท และ 61,128,163.50 บาทส่วน หลักประกัน รวมกัน มี จำนวน เพียง 22,000,000 บาท และ คำขอ ท้ายฟ้องขอให้ นำ ทรัพย์สิน ของ จำเลย ทั้ง ห้า มา ชำระหนี้ ให้ แก่ บรรดา เจ้าหนี้จาก คำฟ้อง ทั้งหมด ถือได้ว่า โจทก์ ตีราคา หลักประกัน มา ใน ฟ้อง แล้วซึ่ง เมื่อ หัก กับ จำนวน หนี้ แล้ว ยัง ขาด อยู่ ไม่ น้อยกว่า 500,000 บาทจึง เป็น การ บรรยายฟ้อง ที่ ครบถ้วน ชอบ ด้วย มาตรา 10(2) แล้วคำพิพากษา ศาลฎีกา ที่ 175/2529 ที่ จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 อ้าง มา นั้นข้อเท็จจริง ไม่ ตรง กับ คดี นี้ ฎีกา จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 4 ฟังไม่ขึ้นพิพากษายืน(เสริม บุญทรงสันติกุล-สมาน เวทวินิจ-วินัย วิมลเศรษฐ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุเจ้าหนี้มีประกันตามบทนิยามในพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา6หมายถึงเจ้าหนี้ผู้มีสิทธิเหนือทรัพย์สินของลูกหนี้ในทางจำนองจำนำหรือสิทธิยึดหน่วงหรือเจ้าหนี้ผู้มีบุริมสิทธิที่บังคับได้ทำนองเดียวกับผู้รับจำนำโจทก์คดีนี้จึงไม่ใช่เจ้าหนี้มีประกันของจำเลยที่1และที่4ตามความหมายของกฎหมายล้มละลายเพราะที่ดินที่จำนองเป็นประกันหนี้ของจำเลยที่1เป็นที่ดินของจำเลยที่2และที่3ไม่ใช่ของจำเลยที่1ส่วนจำเลยที่4ในฐานะผู้ค้ำประกันหนี้ของจำเลยที่1นั้นก็ไม่มีทรัพย์ของตนมาเป็นประกันหนี้ของตนแต่อย่างใดโจทก์เจ้าหนี้จึงไม่ใช่ผู้มีสิทธิเหนือทรัพย์สินของจำเลยที่1และที่4ลูกหนี้ในทางจำนองจำนำหรือสิทธิยึดหน่วงหรือเจ้าหนี้ผู้มีบุริมสิทธิที่จะบังคับได้ทำนองเดียวกับผู้รับจำนำ เมื่อโจทก์ไม่ใช่เจ้าหนี้มีประกันของจำเลยที่1และที่4โจทก์จึงสามารถฟ้องจำเลยที่1และที่4ให้ล้มละลายได้อย่างเจ้าหนี้ธรรมดาตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา9โดยมิต้องปฏิบัติตามมาตรา10ตามนัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่3437/2536ซึ่งศาลฎีกาวินิจฉัยว่า"โจทก์ฟ้องจำเลยให้ล้มละลายด้วยหนี้เงินกู้ยืมซึ่งมีบุคคลอื่นจำนองที่ดินเป็นประกันโจทก์ย่อมไม่ใช่เจ้าหนี้มีประกันตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา6เพราะที่ดินที่จำนองไม่ใช่ทรัพย์สินของจำเลยโจทก์ไม่ใช่ผู้มีสิทธิเหนือทรัพย์สินของจำเลยในทางจำนองจึงสามารถฟ้องจำเลยให้ล้มละลายได้ตามมาตรา9โดยมิต้องปฏิบัติตามมาตรา10" สำหรับจำเลยที่2และที่3ในฐานะผู้ค้ำประกันของจำเลยที่1นั้นนอกจากจำเลยที่2และที่3จะได้จำนองที่ดินของตนเป็นประกันหนี้ของจำเลยที่1แล้วยังได้จำนองที่ดินของตนเป็นประกันหนี้ของตนเองด้วยโจทก์เจ้าหนี้ย่อมเป็นผู้มีสิทธิเหนือทรัพย์สินของจำเลยที่2และที่3ลูกหนี้ในทางจำนองโจทก์จึงเป็นเจ้าหนี้มีประกันของจำเลยที่2และที่3การที่โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้มีประกันของจำเลยที่2และที่3จะฟ้องจำเลยที่2และที่3ให้ล้มละลายได้จะต้องเข้าหลักเกณฑ์ตามที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา10กล่าวคือ (1)โจทก์มิได้เป็นผู้ต้องห้ามมิให้บังคับการชำระหนี้เอาแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้เกินกว่าตัวทรัพย์ที่เป็นหลักประกันและ (2)กล่าวในฟ้องว่าถ้าลูกหนี้ล้มละลายแล้วจะยอมสละหลักประกันเพื่อประโยชน์แก่เจ้าหนี้ทั้งหลายหรือตีราคาหลักประกันมาในฟ้องซึ่งเมื่อหักกับจำนวนหนี้ของตนแล้วเงินยังขาดอยู่สำหรับลูกหนี้ซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาเป็นจำนวนไม่น้อยกว่าห้าหมื่นบาทหรือลูกหนี้ซึ่งเป็นนิติบุคคลเป็นจำนวนไม่น้อยกว่าห้าแสนบาท ฉะนั้นการที่ศาลฎีกาในคำพิพากษาที่หมายเหตุนี้วินิจฉัยคลุมเอาคำฟ้องของโจทก์ที่เกี่ยวกับจำเลยที่1และที่4ว่าเป็นเจ้าหนี้มีประกันด้วยนั้นผู้หมายเหตุเห็นด้วยความเคารพเป็นอย่างสูงว่าน่าจะคลาดเคลื่อนจากบทกฎหมายที่ยกขึ้นกล่าวแล้วข้างต้น ส่วนคำวินิจฉัยที่เกี่ยวกับจำเลยที่2และที่3ซึ่งโจทก์เป็นเจ้าหนี้มีประกันนั้นตามคำฟ้องของโจทก์ไม่ปรากฏข้อเท็จจริงว่าโจทก์มิได้เป็นผู้ต้องห้ามมิให้บังคับการชำระหนี้เอาแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้เกินกว่าตัวทรัพย์ที่เป็นหลักประกันตามมาตรา10(1)แต่อย่างใดเพราะโดยหลักของการจำนองนั้นเจ้าหนี้จำนองเป็นผู้ต้องห้ามมิให้บังคับชำระหนี้เอาแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้เกินกว่าตัวทรัพย์ที่เป็นหลักประกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา733เว้นแต่ในสัญญาจำนองจะได้มีข้อยกเว้นมาตรา733ไว้แต่ปัญหานี้มิได้มีประเด็นในชั้นศาลฎีกาศาลฎีกาจึงมิได้หยิบยกขึ้นวินิจฉัย สำหรับคำวินิจฉัยที่ถือว่าโจทก์ตีราคาหลักประกันมาในฟ้องแล้วทั้งๆที่โจทก์มิได้ตีราคาหลักประกันไว้ในคำฟ้องซึ่งผู้หมายเหตุเห็นว่าใช้ได้เฉพาะคำฟ้องที่เกี่ยวกับจำเลยที่2และที่3นั้นเมื่อคำนึงถึงหนี้ที่จำเลยที่2และที่3จะต้องรับผิดชอบในฐานะผู้ค้ำประกันซึ่งมีเป็นจำนวนมากเช่นคดีนี้แล้วนับว่ามีเหตุผลแต่จะนำไปเป็นหลักในการวินิจฉัยคดีอื่นได้หรือไม่คงจะต้องพิจารณาเจตนารมณ์ของกฎหมายล้มละลายประกอบด้วย ประดิษฐ์ เอกมณี