ข้อบังคับของรัฐสภาข้อบังคับของรัฐสภาว่าด้วยเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา(ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๕๓ เพื่อปรับปรุงเครื่องแบบของสมาชิกรัฐสภาให้มีความเหมาะสมกับการประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์มีความสง่างาม สมเกียรติ และสามารถใช้กับส่วนราชการ พิธีการและการปฏิบัติงานต่าง ๆในอำนาจหน้าที่ของสมาชิกรัฐสภา ตลอดจนการเยี่ยมเยียนประชาชนในโอกาสต่าง ๆได้อย่างเหมาะสมกับภารกิจและสภาพภูมิอากาศประธานรัฐสภาจึงอาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕ และมาตรา ๗แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา พ.ศ. ๒๕๑๖ และมาตรา ๖แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา พ.ศ. ๒๕๑๖ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๒๖ออกข้อบังคับไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ข้อบังคับนี้เรียกว่า ข้อบังคับของรัฐสภาว่าด้วยเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา(ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๕๓ข้อ ๒[๑] ข้อบังคับนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปข้อ ๓ให้ยกเลิกความในข้อ ๕ แห่งข้อบังคับของรัฐสภาว่าด้วยเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภาพ.ศ. ๒๕๒๖ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทนข้อ ๕ เครื่องแบบปกติ มี ๔แบบ คือก.เครื่องแบบปกติขาวข.เครื่องแบบปกติกากีคอพับค.เครื่องแบบปกติกากีแกมเขียวง.เครื่องแบบปกติกากีตรวจการก.เครื่องแบบปกติขาว ให้ประกอบด้วย(๑)หมวกสมาชิกชายให้ใช้หมวกทรงหม้อตาลสีขาวกะบังหน้าหมวกทำด้วยสักหลาดสีดำที่ขอบโค้งของกะบังหน้าหมวกปักด้วยดิ้นทองหรือวัตถุเทียมดิ้นทองเป็นลวดลายช่อชัยพฤกษ์ด้านละ ๒ ช่อ โดยปักหรือทำให้มาบรรจบกันที่ตรงกลางของกะบังหน้าหมวกเว้นระยะห่างจากกันพองาม สายรัดคางสีทองกว้าง ๑ เซนติเมตรมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็กติดที่ข้างหมวก ข้างละ ๑ ดุมผ้าพันหมวกสีขาวคาดแถบสีทองขนาดกว้างประมาณ ๑.๒ เซนติเมตร ที่ขอบบนและล่างและขนาดกว้างประมาณ ๐.๖ เซนติเมตร ที่ตรงกลางของผ้าพันหมวก ที่หน้าหมวกติดตราครุฑพ่าห์ปักดิ้นทองหรือวัตถุเทียมดิ้นทอง สูง ๕.๕ เซนติเมตรบนหมอนสักหลาดสีขาว ตามภาพท้ายข้อบังคับสมาชิกหญิงให้อนุโลมตามแบบหมวกของสมาชิกชายแต่เป็นทรงอ่อนที่หน้าหมวกติดตราครุฑพ่าห์ปักดิ้นทองหรือวัตถุเทียมดิ้นทอง สูง ๕ เซนติเมตร(๒)เสื้อสมาชิกชายให้ใช้เสื้อแบบราชการสีขาว ใช้ดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ ขนาดใหญ่ ๕ ดุมผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่อกเสื้อเหนือกระเป๋าบนซ้ายด้วยสมาชิกหญิงให้ใช้เสื้อนอกคอแบะสีขาวแบบคอป้าน แขนยาวถึงข้อมือ มีตะเข็บหลัง ๔ ตะเข็บที่แนวสาบอกมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๑.๕ เซนติเมตร ๕ ดุมมีกระเป๋าล่างข้างละ ๑ กระเป๋า เป็นกระเป๋าเจาะเฉียงเล็กน้อย ไม่มีใบปกกระเป๋าและให้ใช้เสื้อคอพับแขนยาวสีขาวผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกลาสีการประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย(๓)อินทรธนูสมาชิกชายให้ใช้อินทรธนูแข็งทำด้วยสักหลาดสีดำเป็นแผ่นสี่เหลี่ยมผืนผ้าเรียวจากด้านไหล่ไปทางคอปลายมน ด้านไหล่กว้างประมาณ ๕.๕ เซนติเมตร ด้านคอกว้างประมาณ ๔.๕ เซนติเมตรมีขนาดยาวประมาณ ๑๒.๕ เซนติเมตรปักดิ้นสีทองเป็นลายประจำยามเต็มแผ่นตอนปลายติดดุมโลหะสีทองขนาดเล็กตราครุฑพ่าห์ ๑ดุมสมาชิกหญิงให้อนุโลมตามแบบอินทรธนูของสมาชิกชาย แต่ให้มีขนาดด้านไหล่กว้างประมาณ ๕ เซนติเมตรด้านคอกว้างประมาณ ๔ เซนติเมตร มีขนาดยาวประมาณ ๑๑.๕ เซนติเมตร(๔)กางเกง กระโปรงสมาชิกชายให้ใช้กางเกงแบบราชการสีขาวขายาว ไม่พับปลายขาสมาชิกหญิงให้ใช้กระโปรงสีขาวยาวปิดเข่าปลายบานเล็กน้อย(๕)รองเท้า ถุงเท้าสมาชิกชายให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำชนิดผูก ถุงเท้าสีดำสมาชิกหญิงให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำปิดปลายเท้าไม่มีลวดลาย ส้นสูงไม่เกิน ๗ เซนติเมตรถุงเท้ายาวสีเนื้อ(๖)เครื่องหมายสังกัดให้มีเครื่องหมายรูปรัฐธรรมนูญอยู่ภายในวงกลมมีรัศมีโดยรอบขนาดสูง ๒.๕ เซนติเมตร ทำด้วยโลหะโปร่งสีทองสำหรับสมาชิกชายให้ติดที่คอเสื้อตอนหน้าทั้งสองข้างส่วนสมาชิกหญิงให้ติดที่คอแบะของเสื้อตอนบนทั้งสองข้างเหนือแนวเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ใช้เครื่องแบบนี้ในโอกาสไปงานพิธีหรือตามหมายกำหนดการข.เครื่องแบบปกติกากีคอพับ ให้ประกอบด้วย(๑)หมวกสมาชิกชายให้ใช้หมวกทรงหม้อตาลสีกากีมีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาวแต่ผ้าพันหมวกเป็นสีดำคาดแถบสีทอง หมอนสักหลาดสำหรับปักตราครุฑพ่าห์เป็นสีดำตามภาพท้ายข้อบังคับสมาชิกหญิงให้อนุโลมตามแบบหมวกของสมาชิกชายแต่เป็นทรงอ่อน(๒)เสื้อให้ใช้เสื้อเชิ้ตสีกากีแขนยาวรัดข้อมือมีดุมที่ข้อมือข้างละ ๑ ดุม หรือแขนสั้นมีกระเป๋าเย็บติดที่หน้าอกเสื้อข้างละ ๑กระเป๋า ที่กระเป๋าเสื้อมีแถบอยู่ตรงกลางตามทางดิ่งกว้าง ๓.๕ เซนติเมตรมีใบปกกระเป๋ารูปมนชายกลางแหลม ที่ปากกระเป๋าทั้งสองข้างติดดุมข้างละ ๑ ดุมสำหรับขัดกับใบปกกระเป๋า ตัวเสื้อผ่าอกตลอด มีสาบกว้าง ๓.๕ เซนติเมตรติดดุมตามแนวอกเสื้อ ๕ ดุม ระยะห่างกันพอสมควรและติดเครื่องหมายสังกัดที่ปกคอเสื้อด้านหน้าทั้งสองข้างในช่วงอากาศร้อนให้ใช้เสื้อดังกล่าวเป็นแบบคอพับแขนสั้นได้ในโอกาสไปงานพิธีหรือเข้าที่ชุมนุมชนให้ใช้เสื้อเชิ้ตแขนยาวผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกลาสีสอดชายผ้าผูกคอไว้ภายในเสื้อใต้ดุมเม็ดที่สองการประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย(๓)อินทรธนูสมาชิกชายให้ใช้อินทรธนูแข็งทำด้วยสักหลาดสีดำเป็นแผ่นสี่เหลี่ยมผืนผ้าเรียวจากด้านไหล่ไปทางคอปลายมน ด้านไหล่กว้างประมาณ ๕.๕ เซนติเมตร ด้านคอกว้างประมาณ ๔.๕ เซนติเมตรมีขนาดยาวประมาณ ๑๒.๕ เซนติเมตร ตอนปลายติดดุมโลหะสีทองขนาดเล็กตราครุฑพ่าห์ ๑ ดุมปักดิ้นทองเป็นลายถักเต็มแผ่นอินทรธนูมีเครื่องหมายทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปรัฐธรรมนูญอยู่กลางพระมหามงกุฎประกอบด้วยรวงข้าวและดอกบัวตูมวงล้อมอยู่เบื้องล่างขนาดสูง ๕ เซนติเมตร ติดทับบนลายถักดิ้นทองตอนกลางของแผ่นอินทรธนูโดยให้ห่างจากขอบด้านไหล่ขึ้นมาประมาณ๑.๒ เซนติเมตร ตามภาพท้ายข้อบังคับสมาชิกหญิงให้อนุโลมตามแบบอินทรธนูของสมาชิกชาย แต่ให้มีขนาดด้านไหล่กว้างประมาณ ๕ เซนติเมตรด้านคอกว้างประมาณ ๔ เซนติเมตร มีขนาดยาวประมาณ ๑๑.๕ เซนติเมตร(๔)กางเกง กระโปรงสมาชิกชายให้ใช้กางเกงแบบราชการสีกากีขายาว ไม่พับปลายขาสมาชิกหญิงให้ใช้กางเกงแบบสมาชิกชาย หรือกระโปรงสีกากียาวปิดเข่าปลายบานเล็กน้อย(๕)เข็มขัดให้ใช้เข็มขัดทำด้วยด้ายถักสีกากีกว้าง๓ เซนติเมตร หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าทางนอนปลายมนกว้าง๓.๕ เซนติเมตร ยาว ๕ เซนติเมตร มีรูปครุฑดุนนูนอยู่กึ่งกลางหัวเข็มขัด ไม่มีเข็มสำหรับสอดรู ปลายเข็มขัดหุ้มด้วยโลหะสีทองกว้าง ๑ เซนติเมตร(๖)รองเท้า ถุงเท้าสมาชิกชายให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำชนิดผูกหรือหุ้มข้อหนังสีดำ ถุงเท้าสีดำสมาชิกหญิงถ้าใช้กางเกง ให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำปิดปลายเท้า ไม่มีลวดลายถุงเท้าสั้นสีดำถ้าใช้กระโปรงให้ใช้รองเท้าส้นสูงสีดำปิดปลายเท้า ไม่มีลวดลาย ส้นสูงไม่เกิน ๗เซนติเมตร ถุงเท้ายาวสีเนื้อให้ใช้เครื่องแบบนี้ได้ตามปกติและในเวลาไปราชการหรือตรวจราชการค.เครื่องแบบปกติกากีแกมเขียว ให้ประกอบด้วย(๑)หมวกให้ใช้หมวกแก๊ปทรงอ่อนสีกากีแกมเขียวที่ขอบโค้งของกะบังหน้าแก๊ปปักด้วยดิ้นทองหรือวัตถุเทียมดิ้นทองเป็นลวดลายช่อชัยพฤกษ์ด้านละ ๒ ช่อ โดยปักหรือทำให้มาบรรจบกันที่ตรงกลางของกะบังหน้าหมวกเว้นระยะห่างจากกันพองาม ที่หน้าหมวกเหนือกะบังติดตรา ครุฑพ่าห์ทำด้วยโลหะสีทองสูง๓ เซนติเมตร หรือปักตราครุฑพ่าห์ทำด้วยด้ายหรือไหมสีเหลืองหรือ สีทองสูง ๓เซนติเมตร ตามภาพท้ายข้อบังคับ(๒)เสื้อให้ใช้เสื้อคอเปิดสีกากีแกมเขียวไม่มีสาบอก ที่คอและแนวอกมีดุม ๖ ดุม ขัดดุมปิดคอได้มีลิ้นปิดอกแขนยาวแบบทรงกระบอก ที่อกมีกระเป๋าไม่มีสาบปะข้างละ ๑ กระเป๋ามุมกระเป๋าและปากกระเป๋าเป็นรูปตัดพองามกระเป๋าล่างเป็นกระเป๋าย่ามมีใบปกรูปตัดที่ปากกระเป๋าทั้ง ๒ กระเป๋ามีดุมที่ปากกระเป๋าข้างละ ๑ ดุม สำหรับขัดกับใบปกกระเป๋า ทำด้วยวัตถุ สีเดียวกับเสื้อรูปกลมแบนขนาดเล็กชายเสื้อตัดตรงไม่มีเว้าที่ปกคอเสื้อทั้งสองข้างปักด้วยด้ายหรือไหมสีเหลืองหรือสีทองเป็นรูปรัฐธรรมนูญอยู่ภายในวงกลม มีรัศมีโดยรอบ ขนาดสูง ๒.๕ เซนติเมตร(๓)กางเกงให้ใช้กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวไม่พับปลายขา ที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้างเป็นกระเป๋าปะ ปากกระเป๋าเฉียงไม่มีปกและจะมีกระเป๋าหลังเป็นกระเป๋าปะ มีปกขัดดุมกระเป๋าละ ๑ ดุมด้วยก็ได้ตะเข็บกางเกงทุกตะเข็บต้องเป็นตะเข็บคู่(๔)เข็มขัดให้ใช้เข็มขัดทำด้วยด้ายถักสีกากีแกมเขียวกว้าง ๓ เซนติเมตรหัวเข็มขัดและปลายเข็มขัดให้มีลักษณะเช่นเดียวกันกับเข็มขัดของเครื่องแบบปกติกากีคอพับ(๕)รองเท้าให้ใช้รองเท้าสูงครึ่งน่องสีกากีแกมเขียวหรือสีดำมีรูร้อยเชือกให้ใช้เครื่องแบบนี้เป็นเครื่องแบบสนามในโอกาสตรวจการเฉพาะกิจง.เครื่องแบบปกติกากีตรวจการ ให้ประกอบด้วย(๑)หมวกสมาชิกชายให้ใช้หมวกทรงหม้อตาลสีกากี เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติกากีคอพับสมาชิกหญิงให้อนุโลมตามแบบหมวกของสมาชิกชายแต่เป็นทรงอ่อน(๒)เสื้อให้ใช้เสื้อสีกากีคอแบะแบบคอตื้นแขนสั้นปล่อยเอว ตัวเสื้อผ่าอกตลอดมีดุมที่อกเสื้อ ๔ ดุมมีกระเป๋าเย็บติดภายนอกเป็นกระเป๋าบนและล่างอย่างละสองกระเป๋า กระเป๋าบนมีใบปกมนชายกลางแหลม มีแถบกว้าง ๓.๕ เซนติเมตร ตรงกึ่งกลางกระเป๋าทางดิ่งกระเป๋าล่างเป็นกระเป๋าย่ามมีใบปกรูปตัดที่ปากกระเป๋าทั้งสองกระเป๋ามีดุมที่ปากกระเป๋าข้างละ ๑ ดุมสำหรับขัดกับใบปกกระเป๋าดุมที่กล่าวนี้มีลักษณะเป็นรูปกลมแบนทำด้วยวัตถุสีเดียวกับเสื้อที่เอวด้านหลังคาดด้วยผ้าสีเดียวกับเสื้อขนาดกว้าง๕ เซนติเมตร และติดเครื่องหมายสังกัดที่ปกคอเสื้อด้านหน้าทั้งสองข้างการประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย(๓)อินทรธนู กางเกง กระโปรง เข็มขัด รองเท้า ถุงเท้าให้ใช้เช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติกากีคอพับให้ใช้เครื่องแบบนี้แทนเครื่องแบบปกติกากีคอพับได้ในโอกาสอันสมควรข้อ ๔ให้ยกเลิกความในข้อ ๑๐ แห่งข้อบังคับของรัฐสภาว่าด้วยเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภาพ.ศ. ๒๕๒๖ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทนข้อ ๑๐ อดีตสมาชิกรัฐสภา ให้แต่งเครื่องแบบเช่นเดียวกับสมาชิกรัฐสภาเว้นแต่ให้ติดเครื่องหมายอักษร นก ขนาดสูง ๒.๕ เซนติเมตร ทำด้วยโลหะโปร่งสีทองที่อกเสื้อเหนือกระเป๋าบนด้านขวา ในกรณีสตรีให้ประดับที่หน้าอกเสื้อเบื้องขวาข้อ ๕ให้ยกเลิกความในข้อ ๑๒แห่งข้อบังคับของรัฐสภาว่าด้วยเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา พ.ศ. ๒๕๒๖ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยข้อบังคับของรัฐสภาว่าด้วยเครื่องแบบสมาชิกรัฐสภา (ฉบับที่๓) พ.ศ. ๒๕๔๒ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทนข้อ ๑๒ นอกจากเครื่องแบบดังได้กล่าวแล้วในข้อ ๔ให้มีเครื่องหมายโลหะสีทองลักษณะรี ตรงกลางมีรูปรัฐธรรมนูญประดิษฐานบนพานสองชั้นอยู่ภายในวงกลมลงยาสีธงชาติไทยตอนบนเหนือวงกลมเป็นรูปยอดโดมของพระที่นั่งอนันตสมาคมและตอนล่างของวงกลม มีข้อความว่า สมาชิกรัฐสภา รายละเอียดตามภาพท้ายข้อบังคับให้เครื่องหมายตามวรรคหนึ่งมี๒ ขนาด คือ ขนาดความสูง ๓.๕ เซนติเมตร และขนาดความสูง ๖.๕ เซนติเมตรให้ใช้เครื่องหมายขนาดความสูง๓.๕ เซนติเมตร ประดับที่รังดุมคอพับของเสื้อนอกเบื้องซ้ายในเวลาแต่งกายสากลและให้ใช้เครื่องหมายขนาดความสูง ๖.๕ เซนติเมตร ประดับที่อกเสื้อตรงกลางกระเป๋าบนขวาในเวลาแต่งเครื่องแบบในกรณีสตรีให้ประดับที่หน้าอกเสื้อเบื้องขวาประกาศ ณ วันที่ ๒๖มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๓ชัย ชิดชอบประธานรัฐสภา[เอกสารแนบท้าย]๑.หมวกเครื่องแบบปกติขาว๒.หมวกเครื่องแบบปกติขาวสมาชิกหญิง๓.หมวกเครื่องแบบปกติกากีคอพับและเครื่องแบบกากีตรวจการ๔.หมวกเครื่องแบบปกติกากีคอพับและเครื่องแบบกากีตรวจการสมาชิกหญิง๕.หมวกเครื่องแบบปกติกากีแกมเขียว (ติดตราครุฑพ่าห์ทำด้วยโลหะสีทองปักช่อชัยพฤกษ์ด้วยดิ้นทอง)๖.อินทรธนูของเครื่องแบบปกติกากีคอพับและเครื่องแบบปกติกากีตรวจการ๗.หมวกเครื่องแบบปกติกากีแกมเขียว(ปักตราครุฑพ่าห์และช่อชัยพฤกษ์ด้วยด้ายหรือไหมสีเหลืองหรือสีทอง)๘.เครื่องหมายสมาชิกรัฐสภา ขนาดความสูง ๓.๕ เซนติเมตรประดับที่รังดุมคอพับของเสื้อนอก๙.เครื่องหมายสมาชิกรัฐสภา ขนาดความสูง ๖.๕ เซนติเมตร ประดับที่อกเสื้อ(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)ปริยานุช/ผู้จัดทำ๑๗ มีนาคม ๒๕๕๓นันท์นภัสร์/ตรวจ๑๗ มีนาคม ๒๕๕๓วิภา/ปรับปรุง๑๐ มีนาคม ๒๕๕๗[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๒๗/ตอนพิเศษ ๓๑ ง/หน้า ๓๘/๑๐ มีนาคม ๒๕๕๓