คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3111/2539หลักกฎหมาย: แม้ขณะทำสัญญาเช่าซื้อโจทก์ยังไม่มีกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อโดยอยู่ในระหว่างโจทก์เช่าซื้อทรัพย์ดังกล่าวกับบ. ก็ตามแต่ตามสัญญาเช่าซื้อดังกล่าวโจทก์จะได้กรรมสิทธิ์ในทรัพย์ก่อนที่โจทก์จะโอนกรรมสิทธิ์ให้แก่จำเลยที่1ตามสัญญาสัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่1จึงมีผลใช้บังคับได้ เมื่อทรัพย์ที่เช่าซื้อสูญหายสัญญาเช่าซื้อย่อมระงับไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา567ส่วนค่าเช่าซื้อล่วงหน้าทั้งหมดซึ่งจำเลยที่1จ่ายเป็นเงินดาวน์ส่วนหนึ่งและทำสัญญากู้ให้ไว้แก่โจทก์อีกส่วนหนึ่งจึงเป็นเงินที่โจทก์ได้มาโดยปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้หรือโดยเหตุที่มิได้มีได้เป็นขึ้นและเป็นทางให้จำเลยที่1เสียเปรียบหากทรัพย์ที่เช่าซื้อมิได้สูญหายเพราะความผิดของจำเลยที่1หรือโจทก์นำเงินดาวน์มาหักเป็นค่าเช่าซื้อก่อนสัญญาเช่าซื้อระงับโจทก์ก็ต้องคืนให้แก่จำเลยที่1 เมื่อจำเลยที่1ไม่ต้องรับผิดจำเลยที่2ผู้ค้ำประกันซึ่งต้องรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมก็ไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ด้วยศาลฎีกามีอำนาจพิพากษาถึงจำเลยที่2ซึ่งมิได้ฎีกาด้วยได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 กู้ยืมเงินจากโจทก์ 200,000 บาทดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 15 ต่อปี โดยมีจำเลยที่ 2 เป็นผู้ค้ำประกันและยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมเมื่อหนี้ถึงกำหนดชำระตามสัญญาแล้วจำเลยทั้งสองเพิกเฉย ขอให้บังคับจำเลยทั้งสองชำระเงินจำนวน240,000 บาท กับดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 15 ต่อปี ในต้นเงิน200,000 บาท นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยที่ 1 ให้การและฟ้องแย้งว่า จำเลยที่ 1 เช่าซื้อรถยนต์บรรทุกหมายเลขทะเบียน 71-4199 กรุงเทพมหานคร และรถพ่วงหมายเลขทะเบียน 71-4736 กรุงเทพมหานคร จากโจทก์ราคา1,870,000 บาท ในวันทำสัญญาจะต้องชำระเงินดาวน์ 500,000 บาทแต่จำเลยที่ 1 ชำระเพียง 300,000 บาทส่วนเงินดาวน์อีก 200,000 บาทจำเลยที่ 1 ทำสัญญากู้มอบให้โจทก์ไว้ โดยโจทก์คิดดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 2 ต่อเดือน เป็นการผิดกฎหมาย การเช่าซื้อรถยนต์บรรทุกดังกล่าวจำเลยที่ 1 ต้องชำระค่าเช่าซื้อให้โจทก์เดือนละ 37,675 บาทโดยโจทก์หักเงินค่าเช่าซื้อและดอกเบี้ยจากเงินรายได้ที่ได้จากการที่จำเลยที่ 1 นำรถยนต์บรรทุกแล่นร่วมรับจ้างในการงานร่วมกับโจทก์เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2533 โจทก์สมคบกับคนร้ายลักรถยนต์บรรทุกกับรถพ่วงไป จำเลยที่ 1 ติดต่อขอรถยนต์บรรทุกที่ถูกลักไปคืนโจทก์ไม่ยอมและมาฟ้องเรียกเงินกู้เป็นคดีนี้เป็นการใช้สิทธิไม่สุจริตนอกจากนั้นโจทก์ยังเรียกเงินค่าปรับเงินกู้จากจำเลยที่ 1อีก 2,933 บาท โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องขอให้ยกฟ้อง ในการเช่าซื้อจำเลยที่ 1 ได้ชำระเงินให้โจทก์เป็นค่าเงินดาวน์ 300,000 บาทและทำสัญญากู้ให้โจทก์ไว้ 200,000 บาท เงินค่างวด เงินค่าดอกเบี้ยค่าปรับดอกเบี้ย 2,933 บาท รวมเป็นเงินที่ชำระให้โจทก์ไปแล้ว470,633 (ที่ถูกเป็น 469,633 บาท) การที่โจทก์สมคบกับคนร้ายลักรถยนต์บรรทุกและรถพ่วงไป ทำให้จำเลยที่ 1 เสียหาย จำเลยที่ 1มีรายได้จากการใช้รถยนต์บรรทุกและรถพ่วงไม่น้อยกว่าเดือนละ9,813.75 บาท แต่ขอคิดค่าขาดประโยชน์เพียงเดือนละ 9,000 บาทขอให้บังคับโจทก์คืนเงินดาวน์ 300,000 บาทเงินค่างวด 4 งวด150,700 บาท เงินค่าดอกเบี้ย 16,000 บาท เงินค่าปรับดอกเบี้ย2,933 บาท แก่จำเลยที่ 1 และใช้ค่าเสียหายแก่จำเลยที่ 1เป็นรายเดือนเดือนละ 9,000 บาท นับแต่วันฟ้องแย้งไปจนกว่าจะชำระเงินเสร็จโจทก์ขาดนัดยื่นคำให้การแก้ฟ้องแย้งจำเลยที่ 2 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้อง ให้โจทก์คืนเงินจำนวน300,000 บาท ที่โจทก์รับไว้แก่จำเลยที่ 1 ตามฟ้องแย้ง ยกฟ้องแย้งของจำเลยที่ 1โจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับเป็นว่า ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน 200,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 15 ต่อปีนับแต่วันที่ 12 พฤศจิกายน 2533 จนกว่าจะชำระ เสร็จแก่โจทก์แต่ดอกเบี้ยก่อนฟ้อง (วันที่ 26 พฤศจิกายน 2534) ไม่เกิน31,150 บาท ให้ยกฟ้องแย้งจำเลย ที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า โจทก์เช่าซื้อรถยนต์บรรทุกหมายเลขทะเบียน 71-4199 กรุงเทพมหานคร และรถพ่วงหมายเลขทะเบียน 71-4736 กรุงเทพมหานคร จากบริษัทเงินทุนหลักทรัพย์บุคคลัภย์ จำกัด ต่อมาวันที่ 9 กรกฎาคม 2533 โจทก์ตกลงให้จำเลยที่ 1 เช่าซื้อรถยนต์บรรทุกและรถพ่วงดังกล่าวในราคา 1,870,000บาท โดยจำเลยที่ 1 จะต้องชำระเงินดาวน์ 500,000 บาท แต่จำเลยที่ 1 ชำระเพียง 300,000 บาท ส่วนอีก 200,000 บาท จำเลยที่ 1ทำหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.2 ให้แก่โจทก์ไว้ ราคาค่าเช่าซื้อที่เหลือกำหนดผ่อนชำระ 60 เดือน จำเลยที่ 2 ทำสัญญาค้ำประกันการกู้เงินตามเอกสารหมาย จ.3 โจทก์มอบรถยนต์บรรทุกและรถพ่วงแก่จำเลยที่ 1 ในวันเดียวกันต่อมาวันที่ 12พฤศจิกายน 2533 รถยนต์บรรทุกและรถพ่วงดังกล่าวสูญหายไปคดีมีปัญหาว่า จำเลยที่ 1 จะต้องรับผิดตามสัญญากู้หรือไม่ และโจทก์จะต้องคืนเงินดาวน์แก่จำเลยที่ 1 หรือไม่ เห็นว่า ตามทางนำสืบของโจทก์และจำเลยที่ 1 รับฟังได้ว่ามีการทำสัญญาเช่าซื้อเป็นหนังสือสัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 จึงมีผลใช้บังคับที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่า โจทก์ไม่ใช่เจ้าของกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อสัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 จึงเป็นโมฆะนั้นเห็นว่า โจทก์ทำสัญญาเช่าซื้อทรัพย์ดังกล่าวจากบริษัทเงินทุนหลักทรัพย์บุคคลัภย์ จำกัด ตามสำเนาหนังสือสัญญาเช่าซื้อเอกสารหมาย ล.8 ตามสัญญาเช่าซื้อดังกล่าวโจทก์จะได้กรรมสิทธิ์ในทรัพย์ก่อนที่โจทก์จะต้องโอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ให้แก่จำเลยที่ 1ตามสัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ดังนี้ แม้ในขณะโจทก์ทำสัญญาเช่าซื้อกับจำเลยที่ 1 โจทก์จะยังไม่มีกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อ สัญญาเช่าซื้อก็ไม่เป็นโมฆะดังจำเลยที่ 1 ฎีกาสัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 มีผลใช้บังคับ จำเลยที่ 1จึงผูกพันตามสัญญากู้ แต่เมื่อทรัพย์ที่เช่าซื้อสูญหายไป สัญญาเช่าซื้อย่อมระงับไปด้วยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 567เงินค่าเช่าซื้อล่วงหน้าทั้งหมดจำนวน 500,000 บาท ซึ่งจำเลยที่ 1จ่ายให้แก่โจทก์เป็นเงินดาวน์ 300,000 บาท ส่วนหนึ่ง และทำเป็นสัญญากู้ให้ไว้แก่โจทก์ 200,000 บาท อีกส่วนหนึ่ง จึงเป็นเงินที่โจทก์ได้มาโดยปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้ หรือโดยเหตุซึ่งมิได้มีได้เป็นขึ้นและเป็นทางให้จำเลยที่ 1 เสียเปรียบโจทก์จึงต้องคืนให้แก่จำเลยที่ 1 ฐานลาภมิควรได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 406 อีกทั้งข้อเท็จจริงก็ไม่ปรากฎด้วยว่า ทรัพย์ที่เช่าซื้อสูญหายไปเพราะความจงใจหรือประมาทเลินเล่อของจำเลยที่ 1 อันจะเป็นเหตุให้จำเลยที่ 1 ต้องรับผิดต่อโจทก์ด้วย ทั้งไม่ปรากฎว่าโจทก์นำเงินดาวน์จำนวน 300,000 บาทมาคิดหักเป็นค่าเช่าซื้อก่อนสัญญาเช่าซื้อระงับ ดังนี้ โจทก์จึงต้องคืนเงินดาวน์จำนวน 300,000 บาทแก่จำเลยที่ 1 ตามฟ้องแย้งและไม่อาจฟ้องบังคับจำเลยที่ 1 ตามหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมายจ.2 ได้ เมื่อจำเลยที่ 1 ผู้กู้ไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ จำเลยที่ 2ผู้ค้ำประกันซึ่งต้องรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมก็ไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ด้วย ศาลฎีกามีอำนาจพิพากษาถึงจำเลยที่ 2 แม้จำเลยที่ 2 จะมิได้ฎีกาทั้งนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1) และ 247ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาของจำเลยที่ 1 ฟังขึ้น ที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์คืนเงินดาวน์แก่จำเลยที่ 1 มานั้นศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยในผล"พิพากษากลับ ให้ บังคับคดี ตาม คำพิพากษา ศาลชั้นต้น ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3111/2539บริษัท ชัยศักดิ์ยศสุข จำกัดโจทก์นาง สมจิต คงสมลาภ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 406, ม. 567 ป.วิ.พ. ม. 245 (1), ม. 247แม้ขณะทำสัญญาเช่าซื้อโจทก์ยังไม่มีกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อโดยอยู่ในระหว่างโจทก์เช่าซื้อทรัพย์ดังกล่าวกับบ. ก็ตามแต่ตามสัญญาเช่าซื้อดังกล่าวโจทก์จะได้กรรมสิทธิ์ในทรัพย์ก่อนที่โจทก์จะโอนกรรมสิทธิ์ให้แก่จำเลยที่1ตามสัญญาสัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่1จึงมีผลใช้บังคับได้ เมื่อทรัพย์ที่เช่าซื้อสูญหายสัญญาเช่าซื้อย่อมระงับไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา567ส่วนค่าเช่าซื้อล่วงหน้าทั้งหมดซึ่งจำเลยที่1จ่ายเป็นเงินดาวน์ส่วนหนึ่งและทำสัญญากู้ให้ไว้แก่โจทก์อีกส่วนหนึ่งจึงเป็นเงินที่โจทก์ได้มาโดยปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้หรือโดยเหตุที่มิได้มีได้เป็นขึ้นและเป็นทางให้จำเลยที่1เสียเปรียบหากทรัพย์ที่เช่าซื้อมิได้สูญหายเพราะความผิดของจำเลยที่1หรือโจทก์นำเงินดาวน์มาหักเป็นค่าเช่าซื้อก่อนสัญญาเช่าซื้อระงับโจทก์ก็ต้องคืนให้แก่จำเลยที่1 เมื่อจำเลยที่1ไม่ต้องรับผิดจำเลยที่2ผู้ค้ำประกันซึ่งต้องรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมก็ไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ด้วยศาลฎีกามีอำนาจพิพากษาถึงจำเลยที่2ซึ่งมิได้ฎีกาด้วยได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 กู้ยืมเงินจากโจทก์ 200,000 บาทดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 15 ต่อปี โดยมีจำเลยที่ 2 เป็นผู้ค้ำประกันและยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมเมื่อหนี้ถึงกำหนดชำระตามสัญญาแล้วจำเลยทั้งสองเพิกเฉย ขอให้บังคับจำเลยทั้งสองชำระเงินจำนวน240,000 บาท กับดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 15 ต่อปี ในต้นเงิน200,000 บาท นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยที่ 1 ให้การและฟ้องแย้งว่า จำเลยที่ 1 เช่าซื้อรถยนต์บรรทุกหมายเลขทะเบียน 71-4199 กรุงเทพมหานคร และรถพ่วงหมายเลขทะเบียน 71-4736 กรุงเทพมหานคร จากโจทก์ราคา1,870,000 บาท ในวันทำสัญญาจะต้องชำระเงินดาวน์ 500,000 บาทแต่จำเลยที่ 1 ชำระเพียง 300,000 บาทส่วนเงินดาวน์อีก 200,000 บาทจำเลยที่ 1 ทำสัญญากู้มอบให้โจทก์ไว้ โดยโจทก์คิดดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 2 ต่อเดือน เป็นการผิดกฎหมาย การเช่าซื้อรถยนต์บรรทุกดังกล่าวจำเลยที่ 1 ต้องชำระค่าเช่าซื้อให้โจทก์เดือนละ 37,675 บาทโดยโจทก์หักเงินค่าเช่าซื้อและดอกเบี้ยจากเงินรายได้ที่ได้จากการที่จำเลยที่ 1 นำรถยนต์บรรทุกแล่นร่วมรับจ้างในการงานร่วมกับโจทก์เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2533 โจทก์สมคบกับคนร้ายลักรถยนต์บรรทุกกับรถพ่วงไป จำเลยที่ 1 ติดต่อขอรถยนต์บรรทุกที่ถูกลักไปคืนโจทก์ไม่ยอมและมาฟ้องเรียกเงินกู้เป็นคดีนี้เป็นการใช้สิทธิไม่สุจริตนอกจากนั้นโจทก์ยังเรียกเงินค่าปรับเงินกู้จากจำเลยที่ 1อีก 2,933 บาท โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องขอให้ยกฟ้อง ในการเช่าซื้อจำเลยที่ 1 ได้ชำระเงินให้โจทก์เป็นค่าเงินดาวน์ 300,000 บาทและทำสัญญากู้ให้โจทก์ไว้ 200,000 บาท เงินค่างวด เงินค่าดอกเบี้ยค่าปรับดอกเบี้ย 2,933 บาท รวมเป็นเงินที่ชำระให้โจทก์ไปแล้ว470,633 (ที่ถูกเป็น 469,633 บาท) การที่โจทก์สมคบกับคนร้ายลักรถยนต์บรรทุกและรถพ่วงไป ทำให้จำเลยที่ 1 เสียหาย จำเลยที่ 1มีรายได้จากการใช้รถยนต์บรรทุกและรถพ่วงไม่น้อยกว่าเดือนละ9,813.75 บาท แต่ขอคิดค่าขาดประโยชน์เพียงเดือนละ 9,000 บาทขอให้บังคับโจทก์คืนเงินดาวน์ 300,000 บาทเงินค่างวด 4 งวด150,700 บาท เงินค่าดอกเบี้ย 16,000 บาท เงินค่าปรับดอกเบี้ย2,933 บาท แก่จำเลยที่ 1 และใช้ค่าเสียหายแก่จำเลยที่ 1เป็นรายเดือนเดือนละ 9,000 บาท นับแต่วันฟ้องแย้งไปจนกว่าจะชำระเงินเสร็จโจทก์ขาดนัดยื่นคำให้การแก้ฟ้องแย้งจำเลยที่ 2 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้อง ให้โจทก์คืนเงินจำนวน300,000 บาท ที่โจทก์รับไว้แก่จำเลยที่ 1 ตามฟ้องแย้ง ยกฟ้องแย้งของจำเลยที่ 1โจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับเป็นว่า ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน 200,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 15 ต่อปีนับแต่วันที่ 12 พฤศจิกายน 2533 จนกว่าจะชำระ เสร็จแก่โจทก์แต่ดอกเบี้ยก่อนฟ้อง (วันที่ 26 พฤศจิกายน 2534) ไม่เกิน31,150 บาท ให้ยกฟ้องแย้งจำเลย ที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า โจทก์เช่าซื้อรถยนต์บรรทุกหมายเลขทะเบียน 71-4199 กรุงเทพมหานคร และรถพ่วงหมายเลขทะเบียน 71-4736 กรุงเทพมหานคร จากบริษัทเงินทุนหลักทรัพย์บุคคลัภย์ จำกัด ต่อมาวันที่ 9 กรกฎาคม 2533 โจทก์ตกลงให้จำเลยที่ 1 เช่าซื้อรถยนต์บรรทุกและรถพ่วงดังกล่าวในราคา 1,870,000บาท โดยจำเลยที่ 1 จะต้องชำระเงินดาวน์ 500,000 บาท แต่จำเลยที่ 1 ชำระเพียง 300,000 บาท ส่วนอีก 200,000 บาท จำเลยที่ 1ทำหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.2 ให้แก่โจทก์ไว้ ราคาค่าเช่าซื้อที่เหลือกำหนดผ่อนชำระ 60 เดือน จำเลยที่ 2 ทำสัญญาค้ำประกันการกู้เงินตามเอกสารหมาย จ.3 โจทก์มอบรถยนต์บรรทุกและรถพ่วงแก่จำเลยที่ 1 ในวันเดียวกันต่อมาวันที่ 12พฤศจิกายน 2533 รถยนต์บรรทุกและรถพ่วงดังกล่าวสูญหายไปคดีมีปัญหาว่า จำเลยที่ 1 จะต้องรับผิดตามสัญญากู้หรือไม่ และโจทก์จะต้องคืนเงินดาวน์แก่จำเลยที่ 1 หรือไม่ เห็นว่า ตามทางนำสืบของโจทก์และจำเลยที่ 1 รับฟังได้ว่ามีการทำสัญญาเช่าซื้อเป็นหนังสือสัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 จึงมีผลใช้บังคับที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่า โจทก์ไม่ใช่เจ้าของกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อสัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 จึงเป็นโมฆะนั้นเห็นว่า โจทก์ทำสัญญาเช่าซื้อทรัพย์ดังกล่าวจากบริษัทเงินทุนหลักทรัพย์บุคคลัภย์ จำกัด ตามสำเนาหนังสือสัญญาเช่าซื้อเอกสารหมาย ล.8 ตามสัญญาเช่าซื้อดังกล่าวโจทก์จะได้กรรมสิทธิ์ในทรัพย์ก่อนที่โจทก์จะต้องโอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ให้แก่จำเลยที่ 1ตามสัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ดังนี้ แม้ในขณะโจทก์ทำสัญญาเช่าซื้อกับจำเลยที่ 1 โจทก์จะยังไม่มีกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อ สัญญาเช่าซื้อก็ไม่เป็นโมฆะดังจำเลยที่ 1 ฎีกาสัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 มีผลใช้บังคับ จำเลยที่ 1จึงผูกพันตามสัญญากู้ แต่เมื่อทรัพย์ที่เช่าซื้อสูญหายไป สัญญาเช่าซื้อย่อมระงับไปด้วยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 567เงินค่าเช่าซื้อล่วงหน้าทั้งหมดจำนวน 500,000 บาท ซึ่งจำเลยที่ 1จ่ายให้แก่โจทก์เป็นเงินดาวน์ 300,000 บาท ส่วนหนึ่ง และทำเป็นสัญญากู้ให้ไว้แก่โจทก์ 200,000 บาท อีกส่วนหนึ่ง จึงเป็นเงินที่โจทก์ได้มาโดยปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้ หรือโดยเหตุซึ่งมิได้มีได้เป็นขึ้นและเป็นทางให้จำเลยที่ 1 เสียเปรียบโจทก์จึงต้องคืนให้แก่จำเลยที่ 1 ฐานลาภมิควรได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 406 อีกทั้งข้อเท็จจริงก็ไม่ปรากฎด้วยว่า ทรัพย์ที่เช่าซื้อสูญหายไปเพราะความจงใจหรือประมาทเลินเล่อของจำเลยที่ 1 อันจะเป็นเหตุให้จำเลยที่ 1 ต้องรับผิดต่อโจทก์ด้วย ทั้งไม่ปรากฎว่าโจทก์นำเงินดาวน์จำนวน 300,000 บาทมาคิดหักเป็นค่าเช่าซื้อก่อนสัญญาเช่าซื้อระงับ ดังนี้ โจทก์จึงต้องคืนเงินดาวน์จำนวน 300,000 บาทแก่จำเลยที่ 1 ตามฟ้องแย้งและไม่อาจฟ้องบังคับจำเลยที่ 1 ตามหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมายจ.2 ได้ เมื่อจำเลยที่ 1 ผู้กู้ไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ จำเลยที่ 2ผู้ค้ำประกันซึ่งต้องรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมก็ไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ด้วย ศาลฎีกามีอำนาจพิพากษาถึงจำเลยที่ 2 แม้จำเลยที่ 2 จะมิได้ฎีกาทั้งนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1) และ 247ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาของจำเลยที่ 1 ฟังขึ้น ที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์คืนเงินดาวน์แก่จำเลยที่ 1 มานั้นศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยในผล"พิพากษากลับ ให้ บังคับคดี ตาม คำพิพากษา ศาลชั้นต้น(สมพล สัตยาอภิธาน-ไพศาล รางชางกูร-อร่าม หุตางกูร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 572 บัญญัติว่า อันว่าเช่าซื้อนั้น คือ สัญญาซึ่งเจ้าของเอาทรัพย์สินออกให้เช่า และให้คำมั่นว่าจะขายทรัพย์สินนั้น หรือว่าจะให้ทรัพย์สินนั้นตกเป็นสิทธิแก่ผู้เช่า โดยเงื่อนไขที่ผู้เช่าได้ใช้เงินเป็นจำนวนเท่านั้นเท่านี้คราว จากบทบัญญัติดังกล่าวมีหลักเกณฑ์คือ 1. ผู้ที่จะให้เช่าซื้อได้จะต้องเป็นเจ้าของทรัพย์ 2. เจ้าของนำทรัพย์ออกให้เช่าโดย ก. ให้คำมั่นว่าจะขายทรัพย์สินนั้น หรือ ข. จะให้ทรัพย์สินนั้นตกเป็นสิทธิแก่ผู้เช่า 3. โดยเงื่อนไขที่ผู้เช่าได้เงินเป็นจำนวนคราว (งวด เดือน) ดังนั้นประการแรกที่จะทำสัญญาเช่าซื้อได้ ผู้ที่ให้เช่าซื้อจะต้องเป็นเจ้าของ ซึ่งคำว่า เจ้าของ ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานให้ความหมายว่า ผู้มีกรรมสิทธิ์ผู้มีสิทธิครอบครองใช้สอยเก็บผลประโยชน์ และจำหน่ายทรัพย์สิน เมื่อปรับตามกฎหมายแล้วผู้ที่จะให้เช่าซื้อได้จะต้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์หรือผู้มีสิทธิครอบครองในฐานะเจ้าของ โดยเป็นผู้เก็บผลประโยชน์ในทรัพย์สินนั้น และสามารถจำหน่ายทรัพย์สินนั้นได้ ประเด็นที่จะต้องพิจารณาว่า การเป็นเจ้าของทรัพย์สินนั้นจะต้องเป็นเจ้าของในขณะทำสัญญาเช่าซื้อ หรือว่าเป็นเจ้าของในภายหลังจากทำสัญญาเช่าซื้อก็ได้ เมื่อพิจารณาบทบัญญัติ มาตรา 572 ดังกล่าวข้างต้นที่ว่า อันว่าเช่าซื้อนั้น คือสัญญาซึ่งเจ้าของเอาทรัพย์สินออกให้เช่า เมื่อพิจารณาเช่นนี้ทำให้เห็นเจตนาหรือวัตถุประสงค์ของบทกฎหมายว่า ผู้ที่จะทำสัญญาเช่าซื้อได้จะต้องเป็นเจ้าของทรัพย์สินในขณะที่ทำสัญญาเช่าซื้อ ตราบใดที่ยังไม่เป็นเจ้าของก็ไม่มีสิทธิทำสัญญาเช่าซื้อได้ จะทำได้อย่างมากก็เพียงสัญญาจะเช่าซื้อเท่านั้น อย่างไรก็ตามได้มีคำพิพากษาศาลฎีกาตัดสินไว้ว่าแม้ขณะทำสัญญาเช่าซื้อ ผู้ให้เช่าซื้อยังไม่ได้เป็นเจ้าของทรัพย์สินก็สามารถให้เช่าซื้อได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2058/2520 แม้ขณะทำสัญญาเช่าซื้อโจทก์ยังไม่ได้เป็นเจ้าของทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อก็ตาม แต่จำเลยได้ตกลงให้โจทก์ซื้อทรัพย์นั้นมาให้จำเลยเช่าซื้อ เห็นได้ว่าการทำสัญญาเช่าซื้อนี้เป็นการทำไว้ล่วงหน้าโดยเจตนาให้มีผลบังคับกันในเมื่อเจ้าของทรัพย์ได้ขายทรัพย์ ทรัพย์ที่จะเช่าซื้อให้โจทก์แล้ว ทั้งเมื่อทำสัญญาแล้วโจทก์ก็ได้เป็นเจ้าของทรัพย์ดังกล่าว และจำเลยได้ชำระค่าเช่าซื้อให้แก่โจทก์อีกถึง 3 งวด ตามสัญญาเช่าซื้อดังนั้นจำเลยจึงต้องผูกพันตามสัญญาเช่าซื้อ จำเลยจะกลับมาอ้างว่าขณะทำสัญญาโจทก์ไม่ใช่เจ้าของทรัพย์ที่เช่าซื้อจึงไม่มีอำนาจฟ้องหาได้ไม่ ตามคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าว มีข้อเท็จจริงว่า เดิมจำเลยไปติดต่อขอซื้อเครื่องปรับอากาศจาก น. แต่มีเงินสดไม่พอ จึงมาแจ้งให้โจทก์ซึ่งเป็นบริษัทเงินทุนซื้อเครื่องปรับอากาศ แล้วนำไปให้จำเลยเช่าซื้อต่อ วันที่ 3 สิงหาคม 2517 จำเลยจึงได้ยื่นคำขอเช่าซื้อเครื่องปรับอากาศจากโจทก์ ต่อมาวันที่ 5 เดือนเดียวกันโจทก์อนุมัติคำขอดังกล่าว จึงได้ทำสัญญาเช่าซื้อขึ้น ต่อมาวันที่30 สิงหาคม 2517 โจทก์จึงซื้อเครื่องปรับอากาศจาก น. ศาลฎีกาจึงเห็นว่า แม้ขณะทำสัญญาเช่าซื้อ โจทก์จะไม่ได้เป็นเจ้าของทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อ แต่ก็เป็นที่เห็นได้ว่า การทำสัญญาเช่าซื้อนั้นเป็นการทำไว้ล่วงหน้าโดยเจตนาให้มีผลบังคับกันได้ในเมื่อ น.ได้ขายเครื่องปรับอากาศที่จำเลยจะเช่าซื้อให้แก่โจทก์แล้วโดยความเคารพต่อคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าว ผู้หมายเหตุเห็นว่าน่าจะขัดต่อบทบัญญัติของกฎหมาย หากขณะที่ทำสัญญาเช่าซื้อนั้น โจทก์ยังไม่ได้เป็นเจ้าของทรัพย์ที่เช่าซื้อ ก็น่าจะมีสิทธิเพียงทำสัญญาจะเช่าซื้อเท่านั้น เมื่อโจทก์ได้กรรมสิทธิ์แล้วจึงจะนำออกให้เช่าซื้อได้ เนื่องจากสัญญาเช่าซื้อให้ผลประโยชน์ตอบแทนมากกว่าการให้กู้ยืมเงิน บริษัทเงินทุนต่าง ๆ จึงหันมานิยมประกอบกิจการให้เช่าซื้อ ทั้งนี้เพราะไม่ต้องอยู่ภายใต้บังคับของประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย และประกาศกระทรวงการคลังในเรื่องการเรียกดอกเบี้ย วัตถุประสงค์ของกฎหมายในเรื่องเช่าซื้อจึงได้เปลี่ยนแปลงไปจากเดิมที่ผู้เป็นเจ้าของทรัพย์สินประสงค์จะนำทรัพย์สินออกให้เช่าและให้คำมั่นว่า จะขายทรัพย์สินนั้นหรือว่าจะให้ทรัพย์สินนั้นตกเป็นสิทธิแก่ผู้เช่า กลับกลายเป็นผู้มีเงินประสงค์ที่จะหาผลประโยชน์จากบุคคลผู้มีความจำเป็นต้องใช้สินค้าแต่ไม่มีเงินพอที่จะซื้อสินค้านั้นได้ ให้มาใช้บริการในรูปทำสัญญาเช่าซื้อแทนที่จะเป็นการกู้ยืมเงิน ซึ่งศาลก็ยินยอมพิพากษาบังคับให้เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3718/2525 การให้เช่าซื้อเป็นธุรกิจหนึ่งซึ่งรวมอยู่ในธุรกิจการค้าอื่น ๆ ตามวัตถุประสงค์ของโจทก์ซึ่งเป็นบริษัทจำกัด แม้โจทก์จะไม่มีสินค้าของตนเอง ก็อาจนำสินค้ามาให้ลูกค้าทำการเช่าซื้อได้ โดยทำสัญญาเช่าซื้อกันไว้ล่วงหน้าให้มีผลบังคับกันได้ในเมื่อโจทก์เป็นเจ้าของทรัพย์แล้ว มิใช่ว่า เมื่อไม่มีสินค้าของตนแล้วจะประกอบธุรกิจการค้าประเภทนี้ไม่ได้ ตามตัวอย่างคำพิพากษาศาลฎีกาที่กล่าวมาข้างต้น เป็นเรื่องที่โจทก์ผู้ให้เช่าซื้อไปซื้อทรัพย์สินมาให้จำเลยผู้เช่าซื้อได้เช่าซื้อ แต่บางกรณีแม้กระทั่งผู้ให้เช่าซื้อเองก็เป็นผู้เช่าซื้อมาแล้วนำมาให้ผู้อื่นเช่าซื้อต่อ ซึ่งในขณะที่ทำสัญญาเช่าซื้อนั้น ยังผ่อนชำระค่าเช่าซื้อไม่เสร็จ เพียงแต่ว่าครบกำหนดผ่อนชำระค่าเช่าซื้อก่อนสัญญาเช่าซื้อที่ตนนำไปให้เช่าซื้อต่อก็มีผลใช้บังคับได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 483/2534 โจทก์เช่าซื้อรถยนต์พิพาทมาจากท.แล้วจำเลยที่ 1 เช่าซื้อรถยนต์พิพาทจากโจทก์โดยมีจำเลยที่ 2เป็นผู้ค้ำประกัน แม้ขณะทำสัญญาเช่าซื้อ โจทก์ยังไม่ได้เป็นเจ้าของรถยนต์พิพาทที่ให้เช่าซื้อ แต่ ท. ยอมให้โจทก์นำรถยนต์พิพาทออกให้ผู้อื่นเช่าซื้อได้ และโจทก์สามารถโอนกรรมสิทธิ์ในรถยนต์พิพาทให้แก่จำเลยที่ 1 ได้ หากจำเลยที่ 1 ชำระเงินค่าเช่าซื้อครบตามสัญญา จำเลยที่ 1 ต้องผูกพันตามสัญญาเช่าซื้อ จะอ้างว่าขณะทำสัญญาเช่าซื้อโจทก์ไม่ใช่เจ้าของทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อจึงไม่มีอำนาจฟ้องหาได้ไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ได้ตัดสินไว้ทำนองเดียวกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 483/2534 ข้างต้น เพียงแต่ว่าข้อเท็จจริงต่างกันตรงที่คำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ไม่ปรากฎว่าเจ้าของเดิมที่ให้เช่าซื้อมิได้ให้ความยินยอมด้วยอย่างไรก็ตามทั้งสองกรณีนี้จะเห็นได้ว่า การชำระค่าเช่าซื้อครบหรือไม่ยังไม่เป็นที่แน่นอน ดังนั้นการที่ยินยอมให้ผู้ที่เช่าซื้อรายแรกนำออกให้ผู้อื่นเช่าซื้อรถยนต์ต่อไปนั้น มีผลใช้บังคับได้จะเกิดปัญหาตามมามากมาย เช่น ผู้เช่าซื้อคนเดิมไม่สามารถผ่อนชำระค่าเช่าซื้อได้หรือไม่ยอมชำระค่าเช่าซื้อเป็นเหตุให้สัญญาเช่าซื้อเลิกกันเจ้าของทรัพย์สินย่อมมีสิทธิที่จะเข้าครอบครองทรัพย์สินที่เช่าซื้อได้ หากเป็นเช่นนี้ผู้เช่าซื้อคนต่อไปก็ไม่สามารถที่จะได้กรรมสิทธิ์ได้คงมีสิทธิได้แต่เรียกค่าเสียหายจากผู้เช่าซื้อคนแรกเท่านั้นซึ่งมิใช่วัตถุประสงค์ของผู้เช่าซื้อรายหลัง ดังนั้น ด้วยความเคารพแล้วด้วยเหตุผลดังกล่าวประกอบกับตัวบทมาตรา 572 ก็ได้บัญญัติไว้ชัดแล้วว่า ผู้ให้เช่าซื้อนั้นจะต้องเป็นเจ้าของทรัพย์สิน ดังนั้นผู้ที่ไม่ใช่เจ้าของทรัพย์สินจึงไม่มีสิทธิที่จะให้เช่าซื้อได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4544/2533 ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 572 ผู้ให้เช่าซื้อจะต้องเป็นเจ้าของทรัพย์ และเอาทรัพย์สินซึ่งตนเป็นเจ้าของออกให้เช่า จำเลยเอารถยนต์ซึ่งมิใช่ของตนเองมาให้โจทก์เช่าซื้อ จึงไม่ชอบด้วยบทกฎหมายดังกล่าวโจทก์ไม่อาจอ้างสัญญาเช่าซื้อนำมาฟ้องร้องบังคับจำเลยได้ โจทก์และจำเลยซึ่งเป็นคู่สัญญาจึงต้องกลับคืนสู่ฐานะเดิม ศิริชัย วัฒนโยธินคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 กู้ยืมเงินจากโจทก์ 200,000 บาทดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 15 ต่อปี โดยมีจำเลยที่ 2 เป็นผู้ค้ำประกันและยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมเมื่อหนี้ถึงกำหนดชำระตามสัญญาแล้วจำเลยทั้งสองเพิกเฉย ขอให้บังคับจำเลยทั้งสองชำระเงินจำนวน240,000 บาท กับดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 15 ต่อปี ในต้นเงิน200,000 บาท นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยที่ 1 ให้การและฟ้องแย้งว่า จำเลยที่ 1 เช่าซื้อรถยนต์บรรทุกหมายเลขทะเบียน 71-4199 กรุงเทพมหานคร และรถพ่วงหมายเลขทะเบียน 71-4736 กรุงเทพมหานคร จากโจทก์ราคา1,870,000 บาท ในวันทำสัญญาจะต้องชำระเงินดาวน์ 500,000 บาทแต่จำเลยที่ 1 ชำระเพียง 300,000 บาทส่วนเงินดาวน์อีก 200,000 บาทจำเลยที่ 1 ทำสัญญากู้มอบให้โจทก์ไว้ โดยโจทก์คิดดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 2 ต่อเดือน เป็นการผิดกฎหมาย การเช่าซื้อรถยนต์บรรทุกดังกล่าวจำเลยที่ 1 ต้องชำระค่าเช่าซื้อให้โจทก์เดือนละ 37,675 บาทโดยโจทก์หักเงินค่าเช่าซื้อและดอกเบี้ยจากเงินรายได้ที่ได้จากการที่จำเลยที่ 1 นำรถยนต์บรรทุกแล่นร่วมรับจ้างในการงานร่วมกับโจทก์เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2533 โจทก์สมคบกับคนร้ายลักรถยนต์บรรทุกกับรถพ่วงไป จำเลยที่ 1 ติดต่อขอรถยนต์บรรทุกที่ถูกลักไปคืนโจทก์ไม่ยอมและมาฟ้องเรียกเงินกู้เป็นคดีนี้เป็นการใช้สิทธิไม่สุจริตนอกจากนั้นโจทก์ยังเรียกเงินค่าปรับเงินกู้จากจำเลยที่ 1อีก 2,933 บาท โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องขอให้ยกฟ้อง ในการเช่าซื้อจำเลยที่ 1 ได้ชำระเงินให้โจทก์เป็นค่าเงินดาวน์ 300,000 บาทและทำสัญญากู้ให้โจทก์ไว้ 200,000 บาท เงินค่างวด เงินค่าดอกเบี้ยค่าปรับดอกเบี้ย 2,933 บาท รวมเป็นเงินที่ชำระให้โจทก์ไปแล้ว470,633 (ที่ถูกเป็น 469,633 บาท) การที่โจทก์สมคบกับคนร้ายลักรถยนต์บรรทุกและรถพ่วงไป ทำให้จำเลยที่ 1 เสียหาย จำเลยที่ 1มีรายได้จากการใช้รถยนต์บรรทุกและรถพ่วงไม่น้อยกว่าเดือนละ9,813.75 บาท แต่ขอคิดค่าขาดประโยชน์เพียงเดือนละ 9,000 บาทขอให้บังคับโจทก์คืนเงินดาวน์ 300,000 บาทเงินค่างวด 4 งวด150,700 บาท เงินค่าดอกเบี้ย 16,000 บาท เงินค่าปรับดอกเบี้ย2,933 บาท แก่จำเลยที่ 1 และใช้ค่าเสียหายแก่จำเลยที่ 1เป็นรายเดือนเดือนละ 9,000 บาท นับแต่วันฟ้องแย้งไปจนกว่าจะชำระเงินเสร็จโจทก์ขาดนัดยื่นคำให้การแก้ฟ้องแย้งจำเลยที่ 2 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้อง ให้โจทก์คืนเงินจำนวน300,000 บาท ที่โจทก์รับไว้แก่จำเลยที่ 1 ตามฟ้องแย้ง ยกฟ้องแย้งของจำเลยที่ 1โจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับเป็นว่า ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน 200,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 15 ต่อปีนับแต่วันที่ 12 พฤศจิกายน 2533 จนกว่าจะชำระ เสร็จแก่โจทก์แต่ดอกเบี้ยก่อนฟ้อง (วันที่ 26 พฤศจิกายน 2534) ไม่เกิน31,150 บาท ให้ยกฟ้องแย้งจำเลย ที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า โจทก์เช่าซื้อรถยนต์บรรทุกหมายเลขทะเบียน 71-4199 กรุงเทพมหานคร และรถพ่วงหมายเลขทะเบียน 71-4736 กรุงเทพมหานคร จากบริษัทเงินทุนหลักทรัพย์บุคคลัภย์ จำกัด ต่อมาวันที่ 9 กรกฎาคม 2533 โจทก์ตกลงให้จำเลยที่ 1 เช่าซื้อรถยนต์บรรทุกและรถพ่วงดังกล่าวในราคา 1,870,000บาท โดยจำเลยที่ 1 จะต้องชำระเงินดาวน์ 500,000 บาท แต่จำเลยที่ 1 ชำระเพียง 300,000 บาท ส่วนอีก 200,000 บาท จำเลยที่ 1ทำหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.2 ให้แก่โจทก์ไว้ ราคาค่าเช่าซื้อที่เหลือกำหนดผ่อนชำระ 60 เดือน จำเลยที่ 2 ทำสัญญาค้ำประกันการกู้เงินตามเอกสารหมาย จ.3 โจทก์มอบรถยนต์บรรทุกและรถพ่วงแก่จำเลยที่ 1 ในวันเดียวกันต่อมาวันที่ 12พฤศจิกายน 2533 รถยนต์บรรทุกและรถพ่วงดังกล่าวสูญหายไปคดีมีปัญหาว่า จำเลยที่ 1 จะต้องรับผิดตามสัญญากู้หรือไม่ และโจทก์จะต้องคืนเงินดาวน์แก่จำเลยที่ 1 หรือไม่ เห็นว่า ตามทางนำสืบของโจทก์และจำเลยที่ 1 รับฟังได้ว่ามีการทำสัญญาเช่าซื้อเป็นหนังสือสัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 จึงมีผลใช้บังคับที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่า โจทก์ไม่ใช่เจ้าของกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อสัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 จึงเป็นโมฆะนั้นเห็นว่า โจทก์ทำสัญญาเช่าซื้อทรัพย์ดังกล่าวจากบริษัทเงินทุนหลักทรัพย์บุคคลัภย์ จำกัด ตามสำเนาหนังสือสัญญาเช่าซื้อเอกสารหมาย ล.8 ตามสัญญาเช่าซื้อดังกล่าวโจทก์จะได้กรรมสิทธิ์ในทรัพย์ก่อนที่โจทก์จะต้องโอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ให้แก่จำเลยที่ 1ตามสัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ดังนี้ แม้ในขณะโจทก์ทำสัญญาเช่าซื้อกับจำเลยที่ 1 โจทก์จะยังไม่มีกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อ สัญญาเช่าซื้อก็ไม่เป็นโมฆะดังจำเลยที่ 1 ฎีกาสัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 มีผลใช้บังคับ จำเลยที่ 1จึงผูกพันตามสัญญากู้ แต่เมื่อทรัพย์ที่เช่าซื้อสูญหายไป สัญญาเช่าซื้อย่อมระงับไปด้วยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 567เงินค่าเช่าซื้อล่วงหน้าทั้งหมดจำนวน 500,000 บาท ซึ่งจำเลยที่ 1จ่ายให้แก่โจทก์เป็นเงินดาวน์ 300,000 บาท ส่วนหนึ่ง และทำเป็นสัญญากู้ให้ไว้แก่โจทก์ 200,000 บาท อีกส่วนหนึ่ง จึงเป็นเงินที่โจทก์ได้มาโดยปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้ หรือโดยเหตุซึ่งมิได้มีได้เป็นขึ้นและเป็นทางให้จำเลยที่ 1 เสียเปรียบโจทก์จึงต้องคืนให้แก่จำเลยที่ 1 ฐานลาภมิควรได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 406 อีกทั้งข้อเท็จจริงก็ไม่ปรากฎด้วยว่า ทรัพย์ที่เช่าซื้อสูญหายไปเพราะความจงใจหรือประมาทเลินเล่อของจำเลยที่ 1 อันจะเป็นเหตุให้จำเลยที่ 1 ต้องรับผิดต่อโจทก์ด้วย ทั้งไม่ปรากฎว่าโจทก์นำเงินดาวน์จำนวน 300,000 บาทมาคิดหักเป็นค่าเช่าซื้อก่อนสัญญาเช่าซื้อระงับ ดังนี้ โจทก์จึงต้องคืนเงินดาวน์จำนวน 300,000 บาทแก่จำเลยที่ 1 ตามฟ้องแย้งและไม่อาจฟ้องบังคับจำเลยที่ 1 ตามหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมายจ.2 ได้ เมื่อจำเลยที่ 1 ผู้กู้ไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ จำเลยที่ 2ผู้ค้ำประกันซึ่งต้องรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมก็ไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ด้วย ศาลฎีกามีอำนาจพิพากษาถึงจำเลยที่ 2 แม้จำเลยที่ 2 จะมิได้ฎีกาทั้งนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1) และ 247ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาของจำเลยที่ 1 ฟังขึ้น ที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์คืนเงินดาวน์แก่จำเลยที่ 1 มานั้นศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยในผล"พิพากษากลับ ให้ บังคับคดี ตาม คำพิพากษา ศาลชั้นต้น ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3111/2539บริษัท ชัยศักดิ์ยศสุข จำกัดโจทก์นาง สมจิต คงสมลาภ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 406, ม. 567 ป.วิ.พ. ม. 245 (1), ม. 247แม้ขณะทำสัญญาเช่าซื้อโจทก์ยังไม่มีกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อโดยอยู่ในระหว่างโจทก์เช่าซื้อทรัพย์ดังกล่าวกับบ. ก็ตามแต่ตามสัญญาเช่าซื้อดังกล่าวโจทก์จะได้กรรมสิทธิ์ในทรัพย์ก่อนที่โจทก์จะโอนกรรมสิทธิ์ให้แก่จำเลยที่1ตามสัญญาสัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่1จึงมีผลใช้บังคับได้ เมื่อทรัพย์ที่เช่าซื้อสูญหายสัญญาเช่าซื้อย่อมระงับไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา567ส่วนค่าเช่าซื้อล่วงหน้าทั้งหมดซึ่งจำเลยที่1จ่ายเป็นเงินดาวน์ส่วนหนึ่งและทำสัญญากู้ให้ไว้แก่โจทก์อีกส่วนหนึ่งจึงเป็นเงินที่โจทก์ได้มาโดยปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้หรือโดยเหตุที่มิได้มีได้เป็นขึ้นและเป็นทางให้จำเลยที่1เสียเปรียบหากทรัพย์ที่เช่าซื้อมิได้สูญหายเพราะความผิดของจำเลยที่1หรือโจทก์นำเงินดาวน์มาหักเป็นค่าเช่าซื้อก่อนสัญญาเช่าซื้อระงับโจทก์ก็ต้องคืนให้แก่จำเลยที่1 เมื่อจำเลยที่1ไม่ต้องรับผิดจำเลยที่2ผู้ค้ำประกันซึ่งต้องรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมก็ไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ด้วยศาลฎีกามีอำนาจพิพากษาถึงจำเลยที่2ซึ่งมิได้ฎีกาด้วยได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 กู้ยืมเงินจากโจทก์ 200,000 บาทดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 15 ต่อปี โดยมีจำเลยที่ 2 เป็นผู้ค้ำประกันและยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมเมื่อหนี้ถึงกำหนดชำระตามสัญญาแล้วจำเลยทั้งสองเพิกเฉย ขอให้บังคับจำเลยทั้งสองชำระเงินจำนวน240,000 บาท กับดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 15 ต่อปี ในต้นเงิน200,000 บาท นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยที่ 1 ให้การและฟ้องแย้งว่า จำเลยที่ 1 เช่าซื้อรถยนต์บรรทุกหมายเลขทะเบียน 71-4199 กรุงเทพมหานคร และรถพ่วงหมายเลขทะเบียน 71-4736 กรุงเทพมหานคร จากโจทก์ราคา1,870,000 บาท ในวันทำสัญญาจะต้องชำระเงินดาวน์ 500,000 บาทแต่จำเลยที่ 1 ชำระเพียง 300,000 บาทส่วนเงินดาวน์อีก 200,000 บาทจำเลยที่ 1 ทำสัญญากู้มอบให้โจทก์ไว้ โดยโจทก์คิดดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 2 ต่อเดือน เป็นการผิดกฎหมาย การเช่าซื้อรถยนต์บรรทุกดังกล่าวจำเลยที่ 1 ต้องชำระค่าเช่าซื้อให้โจทก์เดือนละ 37,675 บาทโดยโจทก์หักเงินค่าเช่าซื้อและดอกเบี้ยจากเงินรายได้ที่ได้จากการที่จำเลยที่ 1 นำรถยนต์บรรทุกแล่นร่วมรับจ้างในการงานร่วมกับโจทก์เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2533 โจทก์สมคบกับคนร้ายลักรถยนต์บรรทุกกับรถพ่วงไป จำเลยที่ 1 ติดต่อขอรถยนต์บรรทุกที่ถูกลักไปคืนโจทก์ไม่ยอมและมาฟ้องเรียกเงินกู้เป็นคดีนี้เป็นการใช้สิทธิไม่สุจริตนอกจากนั้นโจทก์ยังเรียกเงินค่าปรับเงินกู้จากจำเลยที่ 1อีก 2,933 บาท โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องขอให้ยกฟ้อง ในการเช่าซื้อจำเลยที่ 1 ได้ชำระเงินให้โจทก์เป็นค่าเงินดาวน์ 300,000 บาทและทำสัญญากู้ให้โจทก์ไว้ 200,000 บาท เงินค่างวด เงินค่าดอกเบี้ยค่าปรับดอกเบี้ย 2,933 บาท รวมเป็นเงินที่ชำระให้โจทก์ไปแล้ว470,633 (ที่ถูกเป็น 469,633 บาท) การที่โจทก์สมคบกับคนร้ายลักรถยนต์บรรทุกและรถพ่วงไป ทำให้จำเลยที่ 1 เสียหาย จำเลยที่ 1มีรายได้จากการใช้รถยนต์บรรทุกและรถพ่วงไม่น้อยกว่าเดือนละ9,813.75 บาท แต่ขอคิดค่าขาดประโยชน์เพียงเดือนละ 9,000 บาทขอให้บังคับโจทก์คืนเงินดาวน์ 300,000 บาทเงินค่างวด 4 งวด150,700 บาท เงินค่าดอกเบี้ย 16,000 บาท เงินค่าปรับดอกเบี้ย2,933 บาท แก่จำเลยที่ 1 และใช้ค่าเสียหายแก่จำเลยที่ 1เป็นรายเดือนเดือนละ 9,000 บาท นับแต่วันฟ้องแย้งไปจนกว่าจะชำระเงินเสร็จโจทก์ขาดนัดยื่นคำให้การแก้ฟ้องแย้งจำเลยที่ 2 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้อง ให้โจทก์คืนเงินจำนวน300,000 บาท ที่โจทก์รับไว้แก่จำเลยที่ 1 ตามฟ้องแย้ง ยกฟ้องแย้งของจำเลยที่ 1โจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับเป็นว่า ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน 200,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 15 ต่อปีนับแต่วันที่ 12 พฤศจิกายน 2533 จนกว่าจะชำระ เสร็จแก่โจทก์แต่ดอกเบี้ยก่อนฟ้อง (วันที่ 26 พฤศจิกายน 2534) ไม่เกิน31,150 บาท ให้ยกฟ้องแย้งจำเลย ที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า โจทก์เช่าซื้อรถยนต์บรรทุกหมายเลขทะเบียน 71-4199 กรุงเทพมหานคร และรถพ่วงหมายเลขทะเบียน 71-4736 กรุงเทพมหานคร จากบริษัทเงินทุนหลักทรัพย์บุคคลัภย์ จำกัด ต่อมาวันที่ 9 กรกฎาคม 2533 โจทก์ตกลงให้จำเลยที่ 1 เช่าซื้อรถยนต์บรรทุกและรถพ่วงดังกล่าวในราคา 1,870,000บาท โดยจำเลยที่ 1 จะต้องชำระเงินดาวน์ 500,000 บาท แต่จำเลยที่ 1 ชำระเพียง 300,000 บาท ส่วนอีก 200,000 บาท จำเลยที่ 1ทำหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมาย จ.2 ให้แก่โจทก์ไว้ ราคาค่าเช่าซื้อที่เหลือกำหนดผ่อนชำระ 60 เดือน จำเลยที่ 2 ทำสัญญาค้ำประกันการกู้เงินตามเอกสารหมาย จ.3 โจทก์มอบรถยนต์บรรทุกและรถพ่วงแก่จำเลยที่ 1 ในวันเดียวกันต่อมาวันที่ 12พฤศจิกายน 2533 รถยนต์บรรทุกและรถพ่วงดังกล่าวสูญหายไปคดีมีปัญหาว่า จำเลยที่ 1 จะต้องรับผิดตามสัญญากู้หรือไม่ และโจทก์จะต้องคืนเงินดาวน์แก่จำเลยที่ 1 หรือไม่ เห็นว่า ตามทางนำสืบของโจทก์และจำเลยที่ 1 รับฟังได้ว่ามีการทำสัญญาเช่าซื้อเป็นหนังสือสัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 จึงมีผลใช้บังคับที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่า โจทก์ไม่ใช่เจ้าของกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อสัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 จึงเป็นโมฆะนั้นเห็นว่า โจทก์ทำสัญญาเช่าซื้อทรัพย์ดังกล่าวจากบริษัทเงินทุนหลักทรัพย์บุคคลัภย์ จำกัด ตามสำเนาหนังสือสัญญาเช่าซื้อเอกสารหมาย ล.8 ตามสัญญาเช่าซื้อดังกล่าวโจทก์จะได้กรรมสิทธิ์ในทรัพย์ก่อนที่โจทก์จะต้องโอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ให้แก่จำเลยที่ 1ตามสัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ดังนี้ แม้ในขณะโจทก์ทำสัญญาเช่าซื้อกับจำเลยที่ 1 โจทก์จะยังไม่มีกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อ สัญญาเช่าซื้อก็ไม่เป็นโมฆะดังจำเลยที่ 1 ฎีกาสัญญาเช่าซื้อระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 มีผลใช้บังคับ จำเลยที่ 1จึงผูกพันตามสัญญากู้ แต่เมื่อทรัพย์ที่เช่าซื้อสูญหายไป สัญญาเช่าซื้อย่อมระงับไปด้วยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 567เงินค่าเช่าซื้อล่วงหน้าทั้งหมดจำนวน 500,000 บาท ซึ่งจำเลยที่ 1จ่ายให้แก่โจทก์เป็นเงินดาวน์ 300,000 บาท ส่วนหนึ่ง และทำเป็นสัญญากู้ให้ไว้แก่โจทก์ 200,000 บาท อีกส่วนหนึ่ง จึงเป็นเงินที่โจทก์ได้มาโดยปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้ หรือโดยเหตุซึ่งมิได้มีได้เป็นขึ้นและเป็นทางให้จำเลยที่ 1 เสียเปรียบโจทก์จึงต้องคืนให้แก่จำเลยที่ 1 ฐานลาภมิควรได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 406 อีกทั้งข้อเท็จจริงก็ไม่ปรากฎด้วยว่า ทรัพย์ที่เช่าซื้อสูญหายไปเพราะความจงใจหรือประมาทเลินเล่อของจำเลยที่ 1 อันจะเป็นเหตุให้จำเลยที่ 1 ต้องรับผิดต่อโจทก์ด้วย ทั้งไม่ปรากฎว่าโจทก์นำเงินดาวน์จำนวน 300,000 บาทมาคิดหักเป็นค่าเช่าซื้อก่อนสัญญาเช่าซื้อระงับ ดังนี้ โจทก์จึงต้องคืนเงินดาวน์จำนวน 300,000 บาทแก่จำเลยที่ 1 ตามฟ้องแย้งและไม่อาจฟ้องบังคับจำเลยที่ 1 ตามหนังสือสัญญากู้เงินเอกสารหมายจ.2 ได้ เมื่อจำเลยที่ 1 ผู้กู้ไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ จำเลยที่ 2ผู้ค้ำประกันซึ่งต้องรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมก็ไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ด้วย ศาลฎีกามีอำนาจพิพากษาถึงจำเลยที่ 2 แม้จำเลยที่ 2 จะมิได้ฎีกาทั้งนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1) และ 247ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาของจำเลยที่ 1 ฟังขึ้น ที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์คืนเงินดาวน์แก่จำเลยที่ 1 มานั้นศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยในผล"พิพากษากลับ ให้ บังคับคดี ตาม คำพิพากษา ศาลชั้นต้น(สมพล สัตยาอภิธาน-ไพศาล รางชางกูร-อร่าม หุตางกูร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 572 บัญญัติว่า อันว่าเช่าซื้อนั้น คือ สัญญาซึ่งเจ้าของเอาทรัพย์สินออกให้เช่า และให้คำมั่นว่าจะขายทรัพย์สินนั้น หรือว่าจะให้ทรัพย์สินนั้นตกเป็นสิทธิแก่ผู้เช่า โดยเงื่อนไขที่ผู้เช่าได้ใช้เงินเป็นจำนวนเท่านั้นเท่านี้คราว จากบทบัญญัติดังกล่าวมีหลักเกณฑ์คือ 1. ผู้ที่จะให้เช่าซื้อได้จะต้องเป็นเจ้าของทรัพย์ 2. เจ้าของนำทรัพย์ออกให้เช่าโดย ก. ให้คำมั่นว่าจะขายทรัพย์สินนั้น หรือ ข. จะให้ทรัพย์สินนั้นตกเป็นสิทธิแก่ผู้เช่า 3. โดยเงื่อนไขที่ผู้เช่าได้เงินเป็นจำนวนคราว (งวด เดือน) ดังนั้นประการแรกที่จะทำสัญญาเช่าซื้อได้ ผู้ที่ให้เช่าซื้อจะต้องเป็นเจ้าของ ซึ่งคำว่า เจ้าของ ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานให้ความหมายว่า ผู้มีกรรมสิทธิ์ผู้มีสิทธิครอบครองใช้สอยเก็บผลประโยชน์ และจำหน่ายทรัพย์สิน เมื่อปรับตามกฎหมายแล้วผู้ที่จะให้เช่าซื้อได้จะต้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์หรือผู้มีสิทธิครอบครองในฐานะเจ้าของ โดยเป็นผู้เก็บผลประโยชน์ในทรัพย์สินนั้น และสามารถจำหน่ายทรัพย์สินนั้นได้ ประเด็นที่จะต้องพิจารณาว่า การเป็นเจ้าของทรัพย์สินนั้นจะต้องเป็นเจ้าของในขณะทำสัญญาเช่าซื้อ หรือว่าเป็นเจ้าของในภายหลังจากทำสัญญาเช่าซื้อก็ได้ เมื่อพิจารณาบทบัญญัติ มาตรา 572 ดังกล่าวข้างต้นที่ว่า อันว่าเช่าซื้อนั้น คือสัญญาซึ่งเจ้าของเอาทรัพย์สินออกให้เช่า เมื่อพิจารณาเช่นนี้ทำให้เห็นเจตนาหรือวัตถุประสงค์ของบทกฎหมายว่า ผู้ที่จะทำสัญญาเช่าซื้อได้จะต้องเป็นเจ้าของทรัพย์สินในขณะที่ทำสัญญาเช่าซื้อ ตราบใดที่ยังไม่เป็นเจ้าของก็ไม่มีสิทธิทำสัญญาเช่าซื้อได้ จะทำได้อย่างมากก็เพียงสัญญาจะเช่าซื้อเท่านั้น อย่างไรก็ตามได้มีคำพิพากษาศาลฎีกาตัดสินไว้ว่าแม้ขณะทำสัญญาเช่าซื้อ ผู้ให้เช่าซื้อยังไม่ได้เป็นเจ้าของทรัพย์สินก็สามารถให้เช่าซื้อได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2058/2520 แม้ขณะทำสัญญาเช่าซื้อโจทก์ยังไม่ได้เป็นเจ้าของทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อก็ตาม แต่จำเลยได้ตกลงให้โจทก์ซื้อทรัพย์นั้นมาให้จำเลยเช่าซื้อ เห็นได้ว่าการทำสัญญาเช่าซื้อนี้เป็นการทำไว้ล่วงหน้าโดยเจตนาให้มีผลบังคับกันในเมื่อเจ้าของทรัพย์ได้ขายทรัพย์ ทรัพย์ที่จะเช่าซื้อให้โจทก์แล้ว ทั้งเมื่อทำสัญญาแล้วโจทก์ก็ได้เป็นเจ้าของทรัพย์ดังกล่าว และจำเลยได้ชำระค่าเช่าซื้อให้แก่โจทก์อีกถึง 3 งวด ตามสัญญาเช่าซื้อดังนั้นจำเลยจึงต้องผูกพันตามสัญญาเช่าซื้อ จำเลยจะกลับมาอ้างว่าขณะทำสัญญาโจทก์ไม่ใช่เจ้าของทรัพย์ที่เช่าซื้อจึงไม่มีอำนาจฟ้องหาได้ไม่ ตามคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าว มีข้อเท็จจริงว่า เดิมจำเลยไปติดต่อขอซื้อเครื่องปรับอากาศจาก น. แต่มีเงินสดไม่พอ จึงมาแจ้งให้โจทก์ซึ่งเป็นบริษัทเงินทุนซื้อเครื่องปรับอากาศ แล้วนำไปให้จำเลยเช่าซื้อต่อ วันที่ 3 สิงหาคม 2517 จำเลยจึงได้ยื่นคำขอเช่าซื้อเครื่องปรับอากาศจากโจทก์ ต่อมาวันที่ 5 เดือนเดียวกันโจทก์อนุมัติคำขอดังกล่าว จึงได้ทำสัญญาเช่าซื้อขึ้น ต่อมาวันที่30 สิงหาคม 2517 โจทก์จึงซื้อเครื่องปรับอากาศจาก น. ศาลฎีกาจึงเห็นว่า แม้ขณะทำสัญญาเช่าซื้อ โจทก์จะไม่ได้เป็นเจ้าของทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อ แต่ก็เป็นที่เห็นได้ว่า การทำสัญญาเช่าซื้อนั้นเป็นการทำไว้ล่วงหน้าโดยเจตนาให้มีผลบังคับกันได้ในเมื่อ น.ได้ขายเครื่องปรับอากาศที่จำเลยจะเช่าซื้อให้แก่โจทก์แล้วโดยความเคารพต่อคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าว ผู้หมายเหตุเห็นว่าน่าจะขัดต่อบทบัญญัติของกฎหมาย หากขณะที่ทำสัญญาเช่าซื้อนั้น โจทก์ยังไม่ได้เป็นเจ้าของทรัพย์ที่เช่าซื้อ ก็น่าจะมีสิทธิเพียงทำสัญญาจะเช่าซื้อเท่านั้น เมื่อโจทก์ได้กรรมสิทธิ์แล้วจึงจะนำออกให้เช่าซื้อได้ เนื่องจากสัญญาเช่าซื้อให้ผลประโยชน์ตอบแทนมากกว่าการให้กู้ยืมเงิน บริษัทเงินทุนต่าง ๆ จึงหันมานิยมประกอบกิจการให้เช่าซื้อ ทั้งนี้เพราะไม่ต้องอยู่ภายใต้บังคับของประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย และประกาศกระทรวงการคลังในเรื่องการเรียกดอกเบี้ย วัตถุประสงค์ของกฎหมายในเรื่องเช่าซื้อจึงได้เปลี่ยนแปลงไปจากเดิมที่ผู้เป็นเจ้าของทรัพย์สินประสงค์จะนำทรัพย์สินออกให้เช่าและให้คำมั่นว่า จะขายทรัพย์สินนั้นหรือว่าจะให้ทรัพย์สินนั้นตกเป็นสิทธิแก่ผู้เช่า กลับกลายเป็นผู้มีเงินประสงค์ที่จะหาผลประโยชน์จากบุคคลผู้มีความจำเป็นต้องใช้สินค้าแต่ไม่มีเงินพอที่จะซื้อสินค้านั้นได้ ให้มาใช้บริการในรูปทำสัญญาเช่าซื้อแทนที่จะเป็นการกู้ยืมเงิน ซึ่งศาลก็ยินยอมพิพากษาบังคับให้เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3718/2525 การให้เช่าซื้อเป็นธุรกิจหนึ่งซึ่งรวมอยู่ในธุรกิจการค้าอื่น ๆ ตามวัตถุประสงค์ของโจทก์ซึ่งเป็นบริษัทจำกัด แม้โจทก์จะไม่มีสินค้าของตนเอง ก็อาจนำสินค้ามาให้ลูกค้าทำการเช่าซื้อได้ โดยทำสัญญาเช่าซื้อกันไว้ล่วงหน้าให้มีผลบังคับกันได้ในเมื่อโจทก์เป็นเจ้าของทรัพย์แล้ว มิใช่ว่า เมื่อไม่มีสินค้าของตนแล้วจะประกอบธุรกิจการค้าประเภทนี้ไม่ได้ ตามตัวอย่างคำพิพากษาศาลฎีกาที่กล่าวมาข้างต้น เป็นเรื่องที่โจทก์ผู้ให้เช่าซื้อไปซื้อทรัพย์สินมาให้จำเลยผู้เช่าซื้อได้เช่าซื้อ แต่บางกรณีแม้กระทั่งผู้ให้เช่าซื้อเองก็เป็นผู้เช่าซื้อมาแล้วนำมาให้ผู้อื่นเช่าซื้อต่อ ซึ่งในขณะที่ทำสัญญาเช่าซื้อนั้น ยังผ่อนชำระค่าเช่าซื้อไม่เสร็จ เพียงแต่ว่าครบกำหนดผ่อนชำระค่าเช่าซื้อก่อนสัญญาเช่าซื้อที่ตนนำไปให้เช่าซื้อต่อก็มีผลใช้บังคับได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 483/2534 โจทก์เช่าซื้อรถยนต์พิพาทมาจากท.แล้วจำเลยที่ 1 เช่าซื้อรถยนต์พิพาทจากโจทก์โดยมีจำเลยที่ 2เป็นผู้ค้ำประกัน แม้ขณะทำสัญญาเช่าซื้อ โจทก์ยังไม่ได้เป็นเจ้าของรถยนต์พิพาทที่ให้เช่าซื้อ แต่ ท. ยอมให้โจทก์นำรถยนต์พิพาทออกให้ผู้อื่นเช่าซื้อได้ และโจทก์สามารถโอนกรรมสิทธิ์ในรถยนต์พิพาทให้แก่จำเลยที่ 1 ได้ หากจำเลยที่ 1 ชำระเงินค่าเช่าซื้อครบตามสัญญา จำเลยที่ 1 ต้องผูกพันตามสัญญาเช่าซื้อ จะอ้างว่าขณะทำสัญญาเช่าซื้อโจทก์ไม่ใช่เจ้าของทรัพย์ที่ให้เช่าซื้อจึงไม่มีอำนาจฟ้องหาได้ไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ได้ตัดสินไว้ทำนองเดียวกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 483/2534 ข้างต้น เพียงแต่ว่าข้อเท็จจริงต่างกันตรงที่คำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ไม่ปรากฎว่าเจ้าของเดิมที่ให้เช่าซื้อมิได้ให้ความยินยอมด้วยอย่างไรก็ตามทั้งสองกรณีนี้จะเห็นได้ว่า การชำระค่าเช่าซื้อครบหรือไม่ยังไม่เป็นที่แน่นอน ดังนั้นการที่ยินยอมให้ผู้ที่เช่าซื้อรายแรกนำออกให้ผู้อื่นเช่าซื้อรถยนต์ต่อไปนั้น มีผลใช้บังคับได้จะเกิดปัญหาตามมามากมาย เช่น ผู้เช่าซื้อคนเดิมไม่สามารถผ่อนชำระค่าเช่าซื้อได้หรือไม่ยอมชำระค่าเช่าซื้อเป็นเหตุให้สัญญาเช่าซื้อเลิกกันเจ้าของทรัพย์สินย่อมมีสิทธิที่จะเข้าครอบครองทรัพย์สินที่เช่าซื้อได้ หากเป็นเช่นนี้ผู้เช่าซื้อคนต่อไปก็ไม่สามารถที่จะได้กรรมสิทธิ์ได้คงมีสิทธิได้แต่เรียกค่าเสียหายจากผู้เช่าซื้อคนแรกเท่านั้นซึ่งมิใช่วัตถุประสงค์ของผู้เช่าซื้อรายหลัง ดังนั้น ด้วยความเคารพแล้วด้วยเหตุผลดังกล่าวประกอบกับตัวบทมาตรา 572 ก็ได้บัญญัติไว้ชัดแล้วว่า ผู้ให้เช่าซื้อนั้นจะต้องเป็นเจ้าของทรัพย์สิน ดังนั้นผู้ที่ไม่ใช่เจ้าของทรัพย์สินจึงไม่มีสิทธิที่จะให้เช่าซื้อได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4544/2533 ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 572 ผู้ให้เช่าซื้อจะต้องเป็นเจ้าของทรัพย์ และเอาทรัพย์สินซึ่งตนเป็นเจ้าของออกให้เช่า จำเลยเอารถยนต์ซึ่งมิใช่ของตนเองมาให้โจทก์เช่าซื้อ จึงไม่ชอบด้วยบทกฎหมายดังกล่าวโจทก์ไม่อาจอ้างสัญญาเช่าซื้อนำมาฟ้องร้องบังคับจำเลยได้ โจทก์และจำเลยซึ่งเป็นคู่สัญญาจึงต้องกลับคืนสู่ฐานะเดิม ศิริชัย วัฒนโยธิน