ข้อบังคับสภาทนายความข้อบังคับสภาทนายความว่าด้วยการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายพ.ศ. ๒๕๒๙ อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๒๗ (๓) มาตรา ๘๑และด้วยความเห็นชอบของสภานายกพิเศษแห่งสภาทนายความ ตามมาตรา ๒๘แห่งพระราชบัญญัติทนายความ พ.ศ. ๒๕๒๘ คณะกรรมการออกข้อบังคับว่าด้วยการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายไว้ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ข้อบังคับนี้เรียกว่า ข้อบังคับสภาทนายความว่าด้วยการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายพ.ศ. ๒๕๒๙ข้อ ๒[๑]ข้อบังคับนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปส่วนที่ ๑กองทุนช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมาย ข้อ ๓ให้คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายจัดทำงบประมาณรายจ่ายเสนอต่อคณะกรรมการสภาทนายความก่อนสิ้นปีงบประมาณของทุกปีเพื่อการจัดสรรเงินรายได้ของสภาทนายความตามมาตรา ๙ (๑) แห่งพระราชบัญญัติทนายความพ.ศ. ๒๕๒๘ เป็นกองทุนช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายข้อ ๔ ให้คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายเก็บรักษาเงินที่สภาทนายความจัดสรรให้เงินอุดหนุนจากรัฐบาล ทรัพย์สิน ที่มีผู้บริจาคให้ และดอกผลต่าง ๆ ไว้โดยจัดทำบัญชีให้ถูกต้องข้อ ๕ให้ประธานกรรมการ รองประธานกรรมการ เลขานุการและผู้ช่วยเลขานุการของคณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายจำนวน ๒ ใน ๔ คน มีอำนาจร่วมกันสั่งจ่ายเงินกองทุนการจ่ายเงินกองทุนทุกครั้งให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และระเบียบที่คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายกำหนดจะต้องมีหลักฐานการอนุมัติใบสำคัญจ่าย และจัดทำบัญชีรายจ่ายไว้ให้ถูกต้องเพื่อให้ผู้สอบบัญชีสภาทนายความตรวจสอบได้ตามกฎหมายทั้งนี้ ให้นำข้อบังคับสภาทนายความ ว่าด้วยการเก็บรักษาเงินและการเบิกจ่ายเงินพ.ศ. ๒๕๒๙ มาใช้บังคับด้วยโดยอนุโลมข้อ ๖ให้คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายจัดทำงบดุลและรายรับรายจ่ายของการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายในรอบปีที่ผ่านมาซึ่งมีคำรับรองของผู้สอบบัญชีสภาทนายความ และจัดทำรายงานผลงานและอุปสรรคข้อขัดข้องของการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายในรอบปีที่ผ่านมาให้เสร็จสิ้นภายในเดือนกุมภาพันธ์ของปีถัดไปเพื่อแจ้งให้คณะกรรมการสภาทนายความและที่ประชุมใหญ่สามัญประจำปีของสภาทนายความทราบเป็นประจำทุกปีข้อ ๗ให้คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายมีอำนาจออกระเบียบเกี่ยวกับหลักเกณฑ์และวิธีการให้ความช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายให้เป็นไปโดยถูกต้องตามข้อบังคับนี้ส่วนที่ ๒การดำเนินการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมาย ตอนที่ ๑สำนักงานคณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมาย ข้อ ๘ให้คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายตั้งสำนักงานคณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายขึ้นเพื่อทำหน้าที่เป็นหน่วยงานกลางเกี่ยวกับการให้ความช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายทั่วราชอาณาจักรโดยจัดให้มีทนายความและเจ้าหน้าที่เพื่อปฏิบัติหน้าที่ประจำสำนักงาน โดยให้ได้รับค่าตอบแทนตามที่เห็นสมควรให้คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายมีอำนาจแต่งตั้งอนุกรรมการเพื่อทำกิจการหรือพิจารณาเรื่องต่าง ๆอันอยู่ในขอบเขตแห่งวัตถุประสงค์ของคณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายข้อ ๙ให้สำนักงานคณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายมีหน้าที่จัดทำและบริหารโครงการที่เกี่ยวกับการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมาย ติดต่อประสานงานกับคณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายส่วนภูมิภาคจัดทำงบดุลและรายรับรายจ่ายของการช่วยเหลือประชาชานทางกฎหมายดำเนินการให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และระเบียบต่าง ๆ ที่คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายในเขตกรุงเทพมหานครด้วยทั้งนี้ให้อยู่ในความควบคุมของคณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายตอนที่ ๒คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายส่วนภูมิภาค ข้อ ๑๐ให้คณะอนุกรรมการสภาทนายความประจำจังหวัดและประจำศาลจังหวัดทุกแห่งจัดตั้งคณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายขึ้นในเขตของตนประกอบด้วยทนายความไม่น้อยกว่า๓คน เป็นคณะกรรมการ เพื่อดำเนินการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายในเขตจังหวัดหรือเขตศาลจังหวัดนั้นๆคณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายประจำจังหวัดและประจำศาลจังหวัดมีวาระการดำรงตำแหน่งเท่ากับวาระของคณะอนุกรรมการสภาทนายความประจำจังหวัดและประจำศาลตามแต่กรณีข้อ ๑๑ให้กรรมการสภาทนายความที่มีสำนักงานประจำอยู่ตามภาคต่าง ๆ ตามพระราชกฤษฎีกาตั้งอธิบดีผู้พิพากษาภาคทั้ง๙ ภาค มีอำนาจให้คำปรึกษา แนะนำ และดูแลให้คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายประจำจังหวัดและประจำศาลจังหวัดดำเนินการเกี่ยวกับการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายให้เป็นไปตามระเบียบและหลักเกณฑ์ต่างๆ ที่กำหนดไว้ในข้อบังคับนี้ข้อ ๑๒ให้คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายประจำจังหวัดและประจำศาลจังหวัด จัดทำโครงการและงบประมาณค่าใช้จ่ายประจำปีเสนอผ่านกรรมการสภาทนายความที่มีสำนักงานประจำอยู่ตามภาคนั้นๆ ก่อนสิ้นปีงบประมาณทุกปี เพื่อส่งให้คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายส่วนกลางพิจารณาจัดสรรงบประมาณให้ต่อไปให้คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายส่วนกลางจัดสรรเงินกองทุนช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายให้แก่คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายประจำจังหวัดและประจำศาลจังหวัดเพื่อใช้จ่ายในการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายให้เหมาะสมและสอดคล้องกับปริมาณงานและสภาพปัญหาข้อ ๑๓ให้คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายประจำจังหวัดและประจำศาลจังหวัดทุกแห่งจัดทำงบดุลและบัญชีรายรับรายจ่ายตลอดจนสถิติคดีที่ได้ดำเนินการไปแล้วในรอบปีที่ผ่านมาเสนอต่อกรรมการสภาทนายความที่มีสำนักงานอยู่ในภาคนั้นๆ เพื่อรายงานต่อคณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายส่วนกลางภายในเดือนมกราคมของปีถัดไปเป็นประจำทุกปีตอนที่ ๓วิธีดำเนินการ ข้อ ๑๔ให้คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายทั้งส่วนกลางและส่วนภูมิภาคจัดให้มีทนายความอาสาสมัครเพื่อทำหน้าที่ให้ความช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายตามที่ได้รับการร้องขอหรือตามที่คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายมอบหมายค่าตอบแทนสำหรับทนายความที่ทำหน้าที่ให้ความช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายกำหนดไว้ในระเบียบว่าด้วยการเบิกจ่ายเงินค่าตอบแทนข้อ ๑๕ประชาชนผู้ประสงค์จะขอความช่วยเหลือทางกฎหมายจากสภาทนายความ จะต้องมาติดต่อด้วยตนเองหรือยื่นคำร้องเป็นหนังสือแสดงความจำนงที่จะให้สภาทนายความช่วยเหลือตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายกำหนดกรณีที่ผู้ประสงค์จะขอความช่วยเหลือไม่สามารถจะมาติดต่อด้วยตนเองได้เช่น เจ็บป่วย หรือถูกคุมขัง ให้บิดา มารดา ภรรยา บุตร หรือญาติพี่น้องมาติดต่อแทนเพื่อสามารถสอบข้อเท็จจริงเบื้องต้นได้ข้อ ๑๖ประชาชนผู้ได้รับความช่วยเหลือไม่ต้องเสียค่าทนายความหรือค่าใช้จ่ายใด ๆให้แก่ทนายความผู้ดำเนินการทั้งสิ้นข้อ ๑๗คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายจะจัดให้มีทนายความอาสาสมัครไปประจำอยู่ตามสถานีตำรวจต่างๆ เพื่อให้คำปรึกษาหรือแนะนำเกี่ยวกับกฎหมายแก่ประชาชนที่มาติดต่อกับเจ้าหน้าที่ตำรวจด้วยก็ได้โดยให้ทนายความอาสาสมัครได้รับค่าตอบแทนตามระเบียบที่คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายกำหนดข้อ ๑๘คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายทั้งส่วนกลางและส่วนภูมิภาคจะดำเนินการให้การศึกษาแก่ประชาชนในเรื่องที่เกี่ยวกับกฎหมายเพื่อส่งเสริมให้ประชาชนมีความรู้ความเข้าใจกฎหมายเบื้องต้นและกฎหมายอื่น ๆเท่าที่เห็นเป็นการสมควรได้ส่วนที่ ๓การประชุมของคณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมาย ข้อ ๑๙ให้คณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายประชุมกันอย่างน้อยเดือนละหนึ่งครั้งในการประชุมจะต้องมีกรรมการมาประชุมไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งจึงจะเป็นองค์ประชุมให้ประธานกรรมการเป็นประธานในที่ประชุมถ้าประธานกรรมการไม่อยู่หรือไม่อาจปฏิบัติหน้าที่ได้ให้รองประธานกรรมการเป็นประธานในที่ประชุมถ้าประธานกรรมการและรองประธานกรรมการไม่อยู่หรือไม่อาจปฏิบัติหน้าที่ได้ให้กรรมการที่มาประชุมเลือกกรรมการคนหนึ่ง เป็นประธานที่ประชุมเฉพาะการประชุมคราวนั้นข้อ ๒๐ ให้เลขานุการหรือผู้ช่วยเลขานุการคณะกรรมการจัดทำบันทึกรายงานการประชุมและเก็บรักษาไว้เป็นหลักฐานประกาศ ณ วันที่ ๓๐ มิถุนายน ๒๕๒๙คำนวณ ชโลปถัมภ์นายกสภาทนายความมณฑิตา/ผู้จัดทำ๒๘ ตุลาคม ๒๕๕๓นฤดล/ผู้ตรวจ๑๑ มกราคม ๒๕๕๔[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๐๓/ตอนที่ ๑๑๔/ฉบับพิเศษ หน้า ๑๖/๒ กรกฎาคม ๒๕๒๙