กฎกระทรวงมหาดไทยกฎกระทรวงมหาดไทยออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัวพุทธศักราช ๒๔๗๘[๑] อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๒๕แห่งพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พ.ศ. ๒๔๗๘รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ให้ที่ว่าการอำเภอและกิ่งอำเภอเป็นสำนักทะเบียนตามความในมาตรา ๕ แห่งพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัวพ.ศ. ๒๔๗๘ และให้กองทะเบียน กรมมหาดไทย เป็นสำนักทะเบียนกลางข้อ ๒[๒] ให้ผู้อำนวยการกองทะเบียนหรือหัวหน้ากองทะเบียน กรมมหาดไทยเป็นนายทะเบียนกลางให้นายอำเภอเป็นนายทะเบียนประจำสำนักทะเบียนอำเภอให้ปลัดอำเภอผู้เป็นหัวหน้าประจำกิ่งอำเภอเป็นนายทะเบียนประจำสำนักทะเบียนกิ่งอำเภอในกรณีที่นายทะเบียนไม่อาจไปจดทะเบียนนอกสำนักทะเบียนได้ให้ปลัดอำเภอเป็นนายทะเบียน และไปดำเนินการจดทะเบียนได้ข้อ ๓[๓]คำร้องขอจดทะเบียนและบันทึกทะเบียนครอบครัวให้เป็นไปตามแบบ คร. ๑ข้อ ๔คำร้องขอจดทะเบียนนั้น ถ้านายทะเบียนเห็นว่าทำไม่ถูกแบบก็ดี หรือเขียนข้อความบกพร่องก็ดีหรือมีเหตุอันควรสงสัยว่า การมิได้เป็นไปตามเงื่อนไขแห่งมาตรา ๑๔๔๕ มาตรา ๑๔๔๖และมาตรา ๑๔๔๗ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ก็ดี นายทะเบียนอาจเรียกผู้ร้องขอจดทะเบียนมาสอบสวนเสียก่อนที่จะรับจดทะเบียนก็ได้ข้อ ๕การร้องขอจดทะเบียน ในกรณีที่ผู้ร้องขอจดทะเบียนตายตามความในมาตรา ๑๔วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พ.ศ. ๒๔๗๘ เมื่อนายทะเบียนสอบสวนเห็นสมควรรับจดทะเบียนแล้วให้นายทะเบียนบันทึกถ้อยคำและพฤติการณ์แห่งการร้องขอนั้นไว้ในทะเบียนด้วยข้อ ๖การจดทะเบียนการหย่า ให้นายทะเบียนบันทึกลงไว้ในทะเบียนสมรสด้วย และถ้าการจดทะเบียนสมรสนั้นได้ทำไว้ ณ สำนักทะเบียนแห่งอื่น ก็ให้นายทะเบียนผู้รับจดทะเบียนการหย่าส่งสำเนาทะเบียนการหย่านั้นไปยังนายทะเบียนผู้รับจดทะเบียนสมรสเพื่อจะได้บันทึกไว้ในทะเบียนสมรสเป็นสำคัญข้อ ๗การจดทะเบียนเลิกการรับบุตรบุญธรรมให้นำข้อ ๖ แห่งกฎนี้มาใช้บังคับโดยอนุโลมข้อ ๘การบันทึกทุกอย่าง ให้นายทะเบียนบันทึกเหตุผล แล้วลงวันเดือนปีและลายมือชื่อไว้เป็นสำคัญทุกครั้งข้อ ๙การจดทะเบียนและการบันทึกทุกอย่าง ให้นายทะเบียนคัดสำเนาส่งสำนักทะเบียนกลางด้วยข้อ ๑๐[๔] ผู้มีส่วนได้เสียอาจขอดูทะเบียน ณสำนักทะเบียนที่รับจดทะเบียนไว้หรือทะเบียนกลางได้โดยไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียมและถ้าจะขอสำเนาให้นายทะเบียนคัดสำเนาลงลายมือชื่อรับรองให้โดยคิดค่าธรรมเนียมฉบับละสิบบาทข้อ ๑๑[๕] ผู้มีส่วนได้เสียอาจยื่นคำขอต่อนายทะเบียนใดๆ เพื่อขอให้สอบถามนายทะเบียนกลางได้แต่คำขอนั้นต้องทำตามแบบที่สำนักทะเบียนกลางได้จัดพิมพ์ขึ้น และต้องเสียค่าธรรมเนียมรายละสิบบาทเมื่อได้ชำระค่าธรรมเนียมต่อนายทะเบียนต้นทางแล้ว จึงให้นายทะเบียนรับคำขอนั้นส่งไปยังนายทะเบียนกลางโดยเร็วข้อ ๑๒[๖] ถ้านายทะเบียนไปจดทะเบียนสมรสหรือจดทะเบียนการรับรองบุตรนอกสำนักทะเบียนโดยมีผู้ขอให้นายทะเบียนเรียกค่าธรรมเนียมรายละสองร้อยบาท โดยให้ผู้ขอจัดพาหนะให้ถ้าผู้ขอไม่จัดพาหนะให้ ผู้ขอต้องชดใช้ค่าพาหนะให้แก่นายทะเบียนตามสมควร ทั้งนี้ เว้นแต่(๑) การจดทะเบียนสมรส ณสถานที่สมรสซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยอนุมัติให้มีขึ้นให้นายทะเบียนเรียกค่าธรรมเนียมรายละยี่สิบบาท(๒) การจดทะเบียนสมรสหรือจดทะเบียนการรับรองบุตรนอกสำนักทะเบียนในท้องที่ห่างไกล เพื่ออำนวยความสะดวกแก่ประชาชนเป็นส่วนรวมซึ่งผู้ว่าราชการจังหวัดอนุมัติให้ทำได้ ให้นายทะเบียนเรียกค่าธรรมรายละหนึ่งบาทกฎให้ไว้ ณ วันที่ ๓๐ กันยายน พุทธศักราช ๒๔๗๘ธำรงนาวาสวัสดิ์รักษาการแทนรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยคำร้องที่................./................. คร.1(สำหรับเจ้าหน้าที่)คำร้องขอจดทะเบียนและบันทึกทะเบียนครอบครัว[๗]เขียนที่.......................................................... วันที่.............เดือน..........................พ.ศ..................... ข้าพเจ้า........................................................................................................................................ เลขประจำตัวประชาชน£-££££-£££££-££-£และ............................................................................................................................................................................... เลขประจำตัวประชาชน£-££££-£££££-££-£ขอยื่นคำร้องเพื่อ£จดทะเบียนสมรส £จดทะเบียนการหย่า£จดทะเบียนรับรองบุตร £จดทะเบียนรับบุตรบุญธรรม£จดทะเบียนเลิกรับบุตรบุญธรรม £บันทึกฐานะของภริยา£บันทึกฐานะแห่งครอบครัว £อื่น ๆ ................................................... พร้อมเอกสารหรือหลักฐาน(ให้ระบุ) ................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................................... (ลงชื่อ)....................................................ผู้ร้อง (ลงชื่อ)..................................................ผู้ร้อง() ()(สำหรับเจ้าหน้าที่)ความเห็น...................................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................................... (ลงชื่อ)................................................ เจ้าหน้าที่( )คำสั่ง...................................................................................................................................................................................... (ลงชื่อ).......................................... นายทะเบียน( )แบบ คร ๕คำร้องขอจดทะเบียนการหย่า (ยกเลิก)[๘]แบบ คร ๙คำร้องขอจดทะเบียนการรับรองบุตร (ยกเลิก)[๙]แบบ คร ๑๓คำร้องขอจดทะเบียนการรับบุตรบุญธรรม (ยกเลิก)[๑๐]แบบ คร ๑๖คำร้องขอจดทะเบียนเลิกการรับบุตรบุญธรรม (ยกเลิก)[๑๑]กฎกระทรวงมหาดไทยออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๗๘ (ฉบับที่ ๒)[๑๒]ข้อ ๑.ในกรณีที่ยื่นคำร้องขอจดทะเบียนสมรสต่อกำนัน เมื่อนายทะเบียนได้รับจดทะเบียนสมรสไว้แล้วให้ออกใบสำคัญแสดงการจดทะเบียนนั้นแก่กำนันเพื่อส่งมอบให้คู่สมรสฝ่ายละฉบับกฎกระทรวงมหาดไทยออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๗๘(ฉบับที่ ๓)[๑๓]กฎกระทรวง ฉบับที่ ๔ (พ.ศ. ๒๔๙๙) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๗๘[๑๔]หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือโดยที่กฎกระทรวงมหาดไทยฉบับเดิมได้กำหนดให้กรมการอำเภอเป็นนายทะเบียนประจำสำนักทะเบียนณ ที่ว่าการอำเภอและกิ่งอำเภอ และกำหนดให้ตำแหน่งหัวหน้ากองทะเบียนกรมมหาดไทยเป็นนายทะเบียนกลาง บัดนี้พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. ๒๔๙๕แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติบริหารราชการแผ่นดิน (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๔๙๙ได้เปลี่ยนแปลงอำนาจและหน้าที่ของกรมการอำเภอให้เป็นอำนาจและหน้าที่ของนายอำเภอและตำแหน่งหัวหน้ากองทะเบียน กรมมหาดไทยได้เปลี่ยนแปลงเป็นตำแหน่งผู้อำนวยการกองทะเบียนจึงเป็นการสมควรที่จะต้องแก้กฎกระทรวงมหาดไทยออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๗๘ โดยกำหนดให้นายอำเภอหรือปลัดอำเภอผู้เป็นหัวหน้าประจำกิ่งอำเภอเป็นนายทะเบียนประจำสำนักทะเบียนณ ที่ว่าการอำเภอและกิ่งอำเภอ และกำหนดให้ผู้อำนวยการกองทะเบียน กรมมหาดไทยเป็นนายทะเบียนกลางเพื่อให้สอดคล้องกันกฎกระทรวง ฉบับที่ ๕ (พ.ศ. ๒๕๐๓) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช๒๔๗๘[๑๕]หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือเนื่องจากพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๗๘ได้กำหนดอัตราค่าธรรมเนียมการจดทะเบียนครอบครัวไว้ตามสภาพที่เป็นอยู่ในสมัยเมื่อประกาศใช้ต่อมาสถานการณ์ทางการเงินเปลี่ยนแปลงไปจึงสมควรกำหนดอัตราค่าธรรมเนียมการจดทะเบียนครอบครัวเสียใหม่ให้เหมาะสมกับสถานการณ์ปัจจุบันกฎกระทรวง ฉบับที่ ๖ (พ.ศ. ๒๕๒๒) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช๒๔๗๘[๑๖]หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ เนื่องจากอัตราค่าธรรมเนียมการจดทะเบียนสมรสและการจดทะเบียนการรับรองบุตรนอกสำนักทะเบียนที่กำหนดไว้ในปัจจุบันไม่เหมาะสมกับภาวะเศรษฐกิจ สมควรแก้ไขเสียใหม่ให้เหมาะสมและเพื่อเป็นการอำนวยความสะดวกและส่งเสริมให้ประชาชนในท้องที่ห่างไกลได้จดทะเบียนสมรสและมีการรับรองบุตรให้ถูกต้องตามกฎหมาย สมควรให้มีการจดทะเบียนสมรสหรือจดทะเบียนการรับรองบุตรในท้องที่ดังกล่าวนั้นได้โดยกำหนดค่าธรรมเนียมการจดทะเบียนไว้ในอัตราต่ำเป็นพิเศษ จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้กฎกระทรวง ฉบับที่ ๗ (พ.ศ. ๒๕๓๘) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช๒๔๗๘[๑๗]หมายเหตุ :-เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือโดยที่เป็นการสมควรแก้ไขเพิ่มเติมแบบคำร้องขอจดทะเบียนการหย่า (คร. ๕) ท้ายกฎกระทรวงมหาดไทยออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๗๘ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวงมหาดไทยออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๗๘ (ฉบับที่ ๒)เพื่อให้ใช้ได้ทั้งในการจดทะเบียนการหย่าโดยความยินยอมและการหย่าโดยคำพิพากษา จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้กฎกระทรวง ฉบับที่ ๘ (พ.ศ. ๒๕๔๑) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช๒๔๗๘[๑๘]หมายเหตุ :-เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือโดยที่คำร้องขอจดทะเบียนสมรส คำร้องขอจดทะเบียนการหย่า คำร้องขอจดทะเบียนรับรองบุตรคำร้องขอจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรม และคำร้องขอจดทะเบียนเลิกรับบุตรบุญธรรมซึ่งมีแบบตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๓ แห่งกฎกระทรวงมหาดไทยออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๗๘ได้ใช้บังคับมาเป็นเวลานานแล้ว ปัจจุบันคำร้องขอจดทะเบียนในประเภทต่าง ๆ ดังกล่าวหมดความจำเป็นต้องกำหนดไว้สมควรปรับปรุงคำร้องขอจดทะเบียนดังกล่าวรวมทั้งคำร้องขอบันทึกในทะเบียนให้มีเพียงแบบเดียวเพื่อความสะดวกและรวดเร็วในการให้บริการแก่ประชาชน จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้พัชรี/ผู้จัดทำ๒๖ ตุลาคม ๒๕๕๓กวินทราดา/ตรวจนนทพล/ปรับปรุง๑๓ มกราคม ๒๕๕๘[๑]ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๕๒/-/หน้า ๑๓๕๕/๑ ตุลาคม ๒๔๗๘[๒] ข้อ ๒ แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๔ (พ.ศ. ๒๔๙๙) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัวพุทธศักราช ๒๔๗๘[๓] ข้อ ๓แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๘ (พ.ศ. ๒๕๔๑)ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๗๘[๔] ข้อ ๑๐แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรว งฉบับที่ ๕ (พ.ศ. ๒๕๐๓) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัวพุทธศักราช ๒๔๗๘[๕] ข้อ ๑๑แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๕ (พ.ศ. ๒๕๐๓) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัวพุทธศักราช ๒๔๗๘[๖] ข้อ ๑๒ แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๖ (พ.ศ. ๒๕๒๒) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัวพุทธศักราช ๒๔๗๘[๗] แบบ คร ๑คำร้องขอจดทะเบียนและบันทึกทะเบียนครอบครัว แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๘ (พ.ศ. ๒๕๔๑) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช๒๔๗๘[๘] แบบ คร ๕คำร้องขอจดทะเบียนการหย่า ยกเลิกโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๘(พ.ศ. ๒๕๔๑) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๗๘[๙] แบบ คร ๙คำร้องขอจดทะเบียนการรับรองบุตร ยกเลิกโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๘ (พ.ศ. ๒๕๔๑) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช๒๔๗๘[๑๐] แบบ คร ๑๓คำร้องขอจดทะเบียนการรับบุตรบุญธรรม ยกเลิกโดยกฎกระทรวงฉบับที่ ๘ (พ.ศ. ๒๕๔๑) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช๒๔๗๘[๑๑] แบบ คร ๑๖คำร้องขอจดทะเบียนเลิกการรับบุตรบุญธรรม ยกเลิกโดยกฎกระทรวงฉบับที่ ๘ (พ.ศ. ๒๕๔๑) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช๒๔๗๘[๑๒] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๕๗/-/หน้า ๖๖/๓๐ เมษายน ๒๔๘๓[๑๓] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๖๐/ตอนที่ ๑๗/หน้า ๖๔๙/๒๙ มีนาคม ๒๔๘๖[๑๔] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๗๓/ตอนที่ ๘๔/หน้า ๑๑๕๐/๑๖ ตุลาคม ๒๔๙๙[๑๕] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๗๗/ตอนที่ ๗๘/หน้า ๘๒๔/๒๗ กันยายน ๒๕๐๓[๑๖] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๙๖/ตอนที่ ๕๑/หน้า ๑๑๖/๑๐ เมษายน ๒๕๒๒[๑๗] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๑๒/ตอนที่ ๔๘ ก/หน้า ๖/๒๘ พฤศจิกายน ๒๕๓๘[๑๘] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๑๕/ตอนที่ ๑๐ ก/หน้า ๓/๔ มีนาคม ๒๕๔๑