คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 473/2513หลักกฎหมาย: ข้อบังคับของบริษัทโจทก์ ข้อ 4 มีความว่า 'เมื่อมีการประชุมสามัญประจำปี'ภายหลังแต่การจดทะเบียนบริษัท ในทุก ๆ ปีต่อไปของบริษัทก็ดี ผู้ที่เป็นกรรมการต้องออกจากตำแหน่งทั้งสิ้น ...' ดังนี้ กรรมการชุดเดิมต้องออกจากตำแหน่งต่อเมื่อมีการประชุมสามัญประจำปีในทุก ๆ ปี ถ้าไม่มีการประชุมสามัญประจำปี กรรมการก็ยังคงเป็นกรรมการของบริษัทอยู่ต่อไป หลังจากตั้งกรรมการชุดเดิมแล้ว บริษัทโจทก์ไม่มีการประชุมสามัญประจำปีกรรมการบริษัทโจทก์ชุดเดิมจึงมีอำนาจลงลายมือชื่อในใบแต่งทนายฟ้องจำเลยได้ข้อที่ว่า บริษัทจำเลยเชิด ช. และ ส. ออกแสดงเป็นตัวแทนของบริษัทจำเลย ทำการกู้เงินจากบริษัทโจทก์และบริษัทจำเลยได้รับและถือเอาประโยชน์จากการกู้ยืมรายนี้ย่อมอยู่ในประเด็นว่าบริษัทจำเลยได้กู้เงินโจทก์โดย ช. และส. เป็นผู้มีอำนาจลงชื่อแทนบริษัทจำเลยในสัญญากู้ยืมหรือไม่การตั้งตัวแทนที่ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือหรือต้องทำเป็นหนังสือนั้นใช้แก่กรณีที่มีสัญญาตั้งตัวแทนไม่ใช้แก่กรณีเชิดบุคคลเป็นตัวแทนพยานโจทก์เบิกความว่า การกู้ยืมเงินรายนี้จำเลยให้ดอกเบี้ยร้อยละ2 บาทต่อเดือน ดังนี้ เป็นเพียงเสนอด้วยวาจาเบื้องต้นเท่านั้น แต่เมื่อโจทก์จำเลยตกลงทำสัญญากันแน่นอน ก็คิดดอกเบี้ยเพียงร้อยละ 1.25 บาทต่อเดือน จึงไม่ฝ่าฝืนอัตราดอกเบี้ยตามกฎหมายโจทก์ฟ้องว่า จำเลยซึ่งเป็นนิติบุคคล ได้กู้เงินโจทก์ไป 80,000 บาท จำเลยผิดนัดขอให้ชำระเงินต้นและดอกเบี้ยจำเลยให้การว่ามิได้กู้ยืม นายชั้นและนางสำเนียงซึ่งโจทก์อ้างว่าเป็นผู้ลงลายมือชื่อกู้ยืมมิได้เป็นกรรมการผู้มีอำนาจลงลายมือชื่อแทนบริษัทจำเลย ฯลฯศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยใช้เงินต้นตามฟ้องและดอกเบี้ยจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาที่จำเลยฎีกาว่า บริษัทโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องบริษัทจำเลย เพราะนางลมุล ประสงค์สุขการีและหลวงประเสริฐมนูกิจ กรรมการบริษัทโจทก์ทั้งสองที่ลงชื่อในใบแต่งทนายความได้พ้นตำแหน่งไปตามข้อบังคับของบริษัทโจทก์แล้วนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าตามหนังสือของหอทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทกลางกรมทะเบียนการค้า เอกสารหมาย จ.4 ระบุว่าบริษัทโจทก์จดทะเบียนเป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม 2495 ปัจจุบันบริษัทนี้จดทะเบียนกรรมการไว้ 3 คน และจดทะเบียนกรรมการมีอำนาจลงชื่อแทนบริษัทไว้ว่า กรรมการสองคนลงลายมือชื่อร่วมกันจึงจะถือว่าผูกพันบริษัทได้ และตามหนังสือบริคณห์สนธิและข้อบังคับของบริษัทโจทก์ เอกสารหมาย ล.4 ข้อบังคับข้อ 4 ความว่า "เมื่อมีการประชุมสามัญประจำปีภายหลังแต่การจดทะเบียนบริษัท ในปีทุก ๆ ปีต่อไปของบริษัทก็ดี ผู้ที่เป็นกรรมการต้องออกจากตำแหน่งทั้งสิ้น กรรมการผู้ออกไปนั้นจะเลือกเข้ารับตำแหน่งอีกก็ได้" ศาลฎีกาเห็นว่า ความตามข้อบังคับข้อ 4 นี้ กรรมการชุดเดิมต้องออกจากตำแหน่งต่อเมื่อมีการประชุมสามัญประจำปีในทุก ๆ ปี ถ้าไม่มีการประชุมสามัญประจำปี กรรมการก็ยังคงเป็นกรรมการของบริษัทอยู่ต่อไป สำหรับคดีเรื่องนี้ หลังจากตั้งกรรมการชุดเดิมแล้ว บริษัทโจทก์ไม่มีการประชุมสามัญประจำปี ฉะนั้น กรรมการชุดเดิมจึงยังคงเป็นกรรมการบริษัทโจทก์อยู่ นางลมุล ประสงค์สุขการี และหลวงประเสริฐมนูกิจ กรรมการบริษัทโจทก์ทั้งสองจึงมีอำนาจลงลายมือชื่อในใบแต่งทนายความบริษัทโจทก์ฟ้องบริษัทจำเลยได้ส่วนที่จำเลยฎีกาว่า ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า บริษัทจำเลยเชิดนายชั้น สิริสุข และนางสำเนียง ศรีพยัคฆ์ เป็นตัวแทนให้ทำการกู้เงินรายนี้ และบริษัทจำเลยได้รับผลประโยชน์จากการกู้ยืมนั้น เป็นการวินิจฉัยข้อเท็จจริงนอกประเด็นจากที่ได้กะประเด็นไว้ ศาลฎีกาเห็นว่า กรณีเป็นเรื่องบริษัทจำเลยเชิดนายชั้นและนางสำเนียงออกแสดงเป็นตัวแทนของบริษัทจำเลย ทำการกู้เงินจากบริษัทโจทก์ และบริษัทจำเลยได้รับหรือถือเอาประโยชน์จากการกู้ยืมรายนี้ จึงอยู่ในประเด็นที่ว่าบริษัทจำเลยได้กู้เงินโจทก์โดยนายชั้นและนางสำเนียงเป็นผู้มีอำนาจลงชื่อแทนบริษัทจำเลยในสัญญากู้ยืมหรือไม่ ตามที่ศาลชั้นต้นได้กะประเด็นไว้ หาได้วินิจฉัยนอกประเด็นอย่างใดไม่ส่วนข้อที่ว่า การตั้งตัวแทนไปทำสัญญากู้ยืมอย่างเช่นในคดีนี้ต้องทำเป็นหนังสือ เมื่อมิได้มีหลักฐานการตั้งตัวแทนเป็นหนังสือ การที่นายชั้นนางสำเนียงไปทำการกู้เงินจากโจทก์จึงไม่มีผลผูกพันบริษัทจำเลย ศาลฎีกาเห็นว่าการตั้งตัวแทนที่ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือหรือต้องทำเป็นหนังสือนั้นใช้แก่กรณีที่มีสัญญาตั้งตัวแทน ไม่ใช้แก่กรณีเชิดบุคคลเป็นตัวแทนจำเลยฎีกาว่า ได้มีการตกลงกันด้วยวาจาให้ดอกเบี้ยร้อยละ 2 ต่อเดือน แต่เมื่อทำหนังสือสัญญากู้ยืมกันได้ลงอัตราดอกเบี้ยไว้ร้อยละ 1.25 บาทต่อเดือน ต้องถือว่าเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา ฝ่าฝืนต่อกฎหมาย เรื่องดอกเบี้ยตกเป็นโมฆะ ศาลฎีกาเห็นว่า ตามสัญญากู้เอกสารหมาย จ.1 ระบุว่า จำเลยตกลงให้ดอกเบี้ยร้อยละ 1.25 บาทต่อเดือนหรือร้อยละ 15 ต่อปี ที่พยานโจทก์เบิกความว่าการกู้ยืมรายนี้ จำเลยให้ดอกเบี้ยร้อยละ 2 บาทต่อเดือน ก็เป็นเพียงเสนอด้วยวาจาเบื้องต้นเท่านั้นแต่เมื่อโจทก์จำเลยตกลงทำสัญญากันแน่นอนก็คิดดอกเบี้ยเพียงร้อยละ 1.25 บาทต่อเดือน จึงไม่ฝ่าฝืนอัตราดอกเบี้ยตามกฎหมาย พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 473/2513บริษัทประสงค์วัฒนา จำกัดโจทก์บริษัทจำรัสและเพื่อน จำกัดจำเลย ป.พ.พ. ม. 112, ม. 654, ม. 798, ม. 821, ม. 1108, ม. 1144 ป.วิ.พ. ม. 55, ม. 183 พ.ร.บ.ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ.2475 ม. 3ข้อบังคับของบริษัทโจทก์ ข้อ 4 มีความว่า 'เมื่อมีการประชุมสามัญประจำปี'ภายหลังแต่การจดทะเบียนบริษัท ในทุก ๆ ปีต่อไปของบริษัทก็ดี ผู้ที่เป็นกรรมการต้องออกจากตำแหน่งทั้งสิ้น ...' ดังนี้ กรรมการชุดเดิมต้องออกจากตำแหน่งต่อเมื่อมีการประชุมสามัญประจำปีในทุก ๆ ปี ถ้าไม่มีการประชุมสามัญประจำปี กรรมการก็ยังคงเป็นกรรมการของบริษัทอยู่ต่อไป หลังจากตั้งกรรมการชุดเดิมแล้ว บริษัทโจทก์ไม่มีการประชุมสามัญประจำปีกรรมการบริษัทโจทก์ชุดเดิมจึงมีอำนาจลงลายมือชื่อในใบแต่งทนายฟ้องจำเลยได้ข้อที่ว่า บริษัทจำเลยเชิด ช. และ ส. ออกแสดงเป็นตัวแทนของบริษัทจำเลย ทำการกู้เงินจากบริษัทโจทก์และบริษัทจำเลยได้รับและถือเอาประโยชน์จากการกู้ยืมรายนี้ย่อมอยู่ในประเด็นว่าบริษัทจำเลยได้กู้เงินโจทก์โดย ช. และส. เป็นผู้มีอำนาจลงชื่อแทนบริษัทจำเลยในสัญญากู้ยืมหรือไม่การตั้งตัวแทนที่ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือหรือต้องทำเป็นหนังสือนั้นใช้แก่กรณีที่มีสัญญาตั้งตัวแทนไม่ใช้แก่กรณีเชิดบุคคลเป็นตัวแทนพยานโจทก์เบิกความว่า การกู้ยืมเงินรายนี้จำเลยให้ดอกเบี้ยร้อยละ2 บาทต่อเดือน ดังนี้ เป็นเพียงเสนอด้วยวาจาเบื้องต้นเท่านั้น แต่เมื่อโจทก์จำเลยตกลงทำสัญญากันแน่นอน ก็คิดดอกเบี้ยเพียงร้อยละ 1.25 บาทต่อเดือน จึงไม่ฝ่าฝืนอัตราดอกเบี้ยตามกฎหมายโจทก์ฟ้องว่า จำเลยซึ่งเป็นนิติบุคคล ได้กู้เงินโจทก์ไป 80,000 บาท จำเลยผิดนัดขอให้ชำระเงินต้นและดอกเบี้ยจำเลยให้การว่ามิได้กู้ยืม นายชั้นและนางสำเนียงซึ่งโจทก์อ้างว่าเป็นผู้ลงลายมือชื่อกู้ยืมมิได้เป็นกรรมการผู้มีอำนาจลงลายมือชื่อแทนบริษัทจำเลย ฯลฯศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยใช้เงินต้นตามฟ้องและดอกเบี้ยจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาที่จำเลยฎีกาว่า บริษัทโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องบริษัทจำเลย เพราะนางลมุล ประสงค์สุขการีและหลวงประเสริฐมนูกิจ กรรมการบริษัทโจทก์ทั้งสองที่ลงชื่อในใบแต่งทนายความได้พ้นตำแหน่งไปตามข้อบังคับของบริษัทโจทก์แล้วนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าตามหนังสือของหอทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทกลางกรมทะเบียนการค้า เอกสารหมาย จ.4 ระบุว่าบริษัทโจทก์จดทะเบียนเป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม 2495 ปัจจุบันบริษัทนี้จดทะเบียนกรรมการไว้ 3 คน และจดทะเบียนกรรมการมีอำนาจลงชื่อแทนบริษัทไว้ว่า กรรมการสองคนลงลายมือชื่อร่วมกันจึงจะถือว่าผูกพันบริษัทได้ และตามหนังสือบริคณห์สนธิและข้อบังคับของบริษัทโจทก์ เอกสารหมาย ล.4 ข้อบังคับข้อ 4 ความว่า "เมื่อมีการประชุมสามัญประจำปีภายหลังแต่การจดทะเบียนบริษัท ในปีทุก ๆ ปีต่อไปของบริษัทก็ดี ผู้ที่เป็นกรรมการต้องออกจากตำแหน่งทั้งสิ้น กรรมการผู้ออกไปนั้นจะเลือกเข้ารับตำแหน่งอีกก็ได้" ศาลฎีกาเห็นว่า ความตามข้อบังคับข้อ 4 นี้ กรรมการชุดเดิมต้องออกจากตำแหน่งต่อเมื่อมีการประชุมสามัญประจำปีในทุก ๆ ปี ถ้าไม่มีการประชุมสามัญประจำปี กรรมการก็ยังคงเป็นกรรมการของบริษัทอยู่ต่อไป สำหรับคดีเรื่องนี้ หลังจากตั้งกรรมการชุดเดิมแล้ว บริษัทโจทก์ไม่มีการประชุมสามัญประจำปี ฉะนั้น กรรมการชุดเดิมจึงยังคงเป็นกรรมการบริษัทโจทก์อยู่ นางลมุล ประสงค์สุขการี และหลวงประเสริฐมนูกิจ กรรมการบริษัทโจทก์ทั้งสองจึงมีอำนาจลงลายมือชื่อในใบแต่งทนายความบริษัทโจทก์ฟ้องบริษัทจำเลยได้ส่วนที่จำเลยฎีกาว่า ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า บริษัทจำเลยเชิดนายชั้น สิริสุข และนางสำเนียง ศรีพยัคฆ์ เป็นตัวแทนให้ทำการกู้เงินรายนี้ และบริษัทจำเลยได้รับผลประโยชน์จากการกู้ยืมนั้น เป็นการวินิจฉัยข้อเท็จจริงนอกประเด็นจากที่ได้กะประเด็นไว้ ศาลฎีกาเห็นว่า กรณีเป็นเรื่องบริษัทจำเลยเชิดนายชั้นและนางสำเนียงออกแสดงเป็นตัวแทนของบริษัทจำเลย ทำการกู้เงินจากบริษัทโจทก์ และบริษัทจำเลยได้รับหรือถือเอาประโยชน์จากการกู้ยืมรายนี้ จึงอยู่ในประเด็นที่ว่าบริษัทจำเลยได้กู้เงินโจทก์โดยนายชั้นและนางสำเนียงเป็นผู้มีอำนาจลงชื่อแทนบริษัทจำเลยในสัญญากู้ยืมหรือไม่ ตามที่ศาลชั้นต้นได้กะประเด็นไว้ หาได้วินิจฉัยนอกประเด็นอย่างใดไม่ส่วนข้อที่ว่า การตั้งตัวแทนไปทำสัญญากู้ยืมอย่างเช่นในคดีนี้ต้องทำเป็นหนังสือ เมื่อมิได้มีหลักฐานการตั้งตัวแทนเป็นหนังสือ การที่นายชั้นนางสำเนียงไปทำการกู้เงินจากโจทก์จึงไม่มีผลผูกพันบริษัทจำเลย ศาลฎีกาเห็นว่าการตั้งตัวแทนที่ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือหรือต้องทำเป็นหนังสือนั้นใช้แก่กรณีที่มีสัญญาตั้งตัวแทน ไม่ใช้แก่กรณีเชิดบุคคลเป็นตัวแทนจำเลยฎีกาว่า ได้มีการตกลงกันด้วยวาจาให้ดอกเบี้ยร้อยละ 2 ต่อเดือน แต่เมื่อทำหนังสือสัญญากู้ยืมกันได้ลงอัตราดอกเบี้ยไว้ร้อยละ 1.25 บาทต่อเดือน ต้องถือว่าเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา ฝ่าฝืนต่อกฎหมาย เรื่องดอกเบี้ยตกเป็นโมฆะ ศาลฎีกาเห็นว่า ตามสัญญากู้เอกสารหมาย จ.1 ระบุว่า จำเลยตกลงให้ดอกเบี้ยร้อยละ 1.25 บาทต่อเดือนหรือร้อยละ 15 ต่อปี ที่พยานโจทก์เบิกความว่าการกู้ยืมรายนี้ จำเลยให้ดอกเบี้ยร้อยละ 2 บาทต่อเดือน ก็เป็นเพียงเสนอด้วยวาจาเบื้องต้นเท่านั้นแต่เมื่อโจทก์จำเลยตกลงทำสัญญากันแน่นอนก็คิดดอกเบี้ยเพียงร้อยละ 1.25 บาทต่อเดือน จึงไม่ฝ่าฝืนอัตราดอกเบี้ยตามกฎหมาย พิพากษายืน(ฉัตร รัตนทัศนีย์-ศริ มลิลา-สว่าง ภูวะปัจฉิม)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยซึ่งเป็นนิติบุคคล ได้กู้เงินโจทก์ไป 80,000 บาท จำเลยผิดนัดขอให้ชำระเงินต้นและดอกเบี้ยจำเลยให้การว่ามิได้กู้ยืม นายชั้นและนางสำเนียงซึ่งโจทก์อ้างว่าเป็นผู้ลงลายมือชื่อกู้ยืมมิได้เป็นกรรมการผู้มีอำนาจลงลายมือชื่อแทนบริษัทจำเลย ฯลฯศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยใช้เงินต้นตามฟ้องและดอกเบี้ยจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาที่จำเลยฎีกาว่า บริษัทโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องบริษัทจำเลย เพราะนางลมุล ประสงค์สุขการีและหลวงประเสริฐมนูกิจ กรรมการบริษัทโจทก์ทั้งสองที่ลงชื่อในใบแต่งทนายความได้พ้นตำแหน่งไปตามข้อบังคับของบริษัทโจทก์แล้วนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าตามหนังสือของหอทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทกลางกรมทะเบียนการค้า เอกสารหมาย จ.4 ระบุว่าบริษัทโจทก์จดทะเบียนเป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม 2495 ปัจจุบันบริษัทนี้จดทะเบียนกรรมการไว้ 3 คน และจดทะเบียนกรรมการมีอำนาจลงชื่อแทนบริษัทไว้ว่า กรรมการสองคนลงลายมือชื่อร่วมกันจึงจะถือว่าผูกพันบริษัทได้ และตามหนังสือบริคณห์สนธิและข้อบังคับของบริษัทโจทก์ เอกสารหมาย ล.4 ข้อบังคับข้อ 4 ความว่า "เมื่อมีการประชุมสามัญประจำปีภายหลังแต่การจดทะเบียนบริษัท ในปีทุก ๆ ปีต่อไปของบริษัทก็ดี ผู้ที่เป็นกรรมการต้องออกจากตำแหน่งทั้งสิ้น กรรมการผู้ออกไปนั้นจะเลือกเข้ารับตำแหน่งอีกก็ได้" ศาลฎีกาเห็นว่า ความตามข้อบังคับข้อ 4 นี้ กรรมการชุดเดิมต้องออกจากตำแหน่งต่อเมื่อมีการประชุมสามัญประจำปีในทุก ๆ ปี ถ้าไม่มีการประชุมสามัญประจำปี กรรมการก็ยังคงเป็นกรรมการของบริษัทอยู่ต่อไป สำหรับคดีเรื่องนี้ หลังจากตั้งกรรมการชุดเดิมแล้ว บริษัทโจทก์ไม่มีการประชุมสามัญประจำปี ฉะนั้น กรรมการชุดเดิมจึงยังคงเป็นกรรมการบริษัทโจทก์อยู่ นางลมุล ประสงค์สุขการี และหลวงประเสริฐมนูกิจ กรรมการบริษัทโจทก์ทั้งสองจึงมีอำนาจลงลายมือชื่อในใบแต่งทนายความบริษัทโจทก์ฟ้องบริษัทจำเลยได้ส่วนที่จำเลยฎีกาว่า ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า บริษัทจำเลยเชิดนายชั้น สิริสุข และนางสำเนียง ศรีพยัคฆ์ เป็นตัวแทนให้ทำการกู้เงินรายนี้ และบริษัทจำเลยได้รับผลประโยชน์จากการกู้ยืมนั้น เป็นการวินิจฉัยข้อเท็จจริงนอกประเด็นจากที่ได้กะประเด็นไว้ ศาลฎีกาเห็นว่า กรณีเป็นเรื่องบริษัทจำเลยเชิดนายชั้นและนางสำเนียงออกแสดงเป็นตัวแทนของบริษัทจำเลย ทำการกู้เงินจากบริษัทโจทก์ และบริษัทจำเลยได้รับหรือถือเอาประโยชน์จากการกู้ยืมรายนี้ จึงอยู่ในประเด็นที่ว่าบริษัทจำเลยได้กู้เงินโจทก์โดยนายชั้นและนางสำเนียงเป็นผู้มีอำนาจลงชื่อแทนบริษัทจำเลยในสัญญากู้ยืมหรือไม่ ตามที่ศาลชั้นต้นได้กะประเด็นไว้ หาได้วินิจฉัยนอกประเด็นอย่างใดไม่ส่วนข้อที่ว่า การตั้งตัวแทนไปทำสัญญากู้ยืมอย่างเช่นในคดีนี้ต้องทำเป็นหนังสือ เมื่อมิได้มีหลักฐานการตั้งตัวแทนเป็นหนังสือ การที่นายชั้นนางสำเนียงไปทำการกู้เงินจากโจทก์จึงไม่มีผลผูกพันบริษัทจำเลย ศาลฎีกาเห็นว่าการตั้งตัวแทนที่ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือหรือต้องทำเป็นหนังสือนั้นใช้แก่กรณีที่มีสัญญาตั้งตัวแทน ไม่ใช้แก่กรณีเชิดบุคคลเป็นตัวแทนจำเลยฎีกาว่า ได้มีการตกลงกันด้วยวาจาให้ดอกเบี้ยร้อยละ 2 ต่อเดือน แต่เมื่อทำหนังสือสัญญากู้ยืมกันได้ลงอัตราดอกเบี้ยไว้ร้อยละ 1.25 บาทต่อเดือน ต้องถือว่าเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา ฝ่าฝืนต่อกฎหมาย เรื่องดอกเบี้ยตกเป็นโมฆะ ศาลฎีกาเห็นว่า ตามสัญญากู้เอกสารหมาย จ.1 ระบุว่า จำเลยตกลงให้ดอกเบี้ยร้อยละ 1.25 บาทต่อเดือนหรือร้อยละ 15 ต่อปี ที่พยานโจทก์เบิกความว่าการกู้ยืมรายนี้ จำเลยให้ดอกเบี้ยร้อยละ 2 บาทต่อเดือน ก็เป็นเพียงเสนอด้วยวาจาเบื้องต้นเท่านั้นแต่เมื่อโจทก์จำเลยตกลงทำสัญญากันแน่นอนก็คิดดอกเบี้ยเพียงร้อยละ 1.25 บาทต่อเดือน จึงไม่ฝ่าฝืนอัตราดอกเบี้ยตามกฎหมาย พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 473/2513บริษัทประสงค์วัฒนา จำกัดโจทก์บริษัทจำรัสและเพื่อน จำกัดจำเลย ป.พ.พ. ม. 112, ม. 654, ม. 798, ม. 821, ม. 1108, ม. 1144 ป.วิ.พ. ม. 55, ม. 183 พ.ร.บ.ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ.2475 ม. 3ข้อบังคับของบริษัทโจทก์ ข้อ 4 มีความว่า 'เมื่อมีการประชุมสามัญประจำปี'ภายหลังแต่การจดทะเบียนบริษัท ในทุก ๆ ปีต่อไปของบริษัทก็ดี ผู้ที่เป็นกรรมการต้องออกจากตำแหน่งทั้งสิ้น ...' ดังนี้ กรรมการชุดเดิมต้องออกจากตำแหน่งต่อเมื่อมีการประชุมสามัญประจำปีในทุก ๆ ปี ถ้าไม่มีการประชุมสามัญประจำปี กรรมการก็ยังคงเป็นกรรมการของบริษัทอยู่ต่อไป หลังจากตั้งกรรมการชุดเดิมแล้ว บริษัทโจทก์ไม่มีการประชุมสามัญประจำปีกรรมการบริษัทโจทก์ชุดเดิมจึงมีอำนาจลงลายมือชื่อในใบแต่งทนายฟ้องจำเลยได้ข้อที่ว่า บริษัทจำเลยเชิด ช. และ ส. ออกแสดงเป็นตัวแทนของบริษัทจำเลย ทำการกู้เงินจากบริษัทโจทก์และบริษัทจำเลยได้รับและถือเอาประโยชน์จากการกู้ยืมรายนี้ย่อมอยู่ในประเด็นว่าบริษัทจำเลยได้กู้เงินโจทก์โดย ช. และส. เป็นผู้มีอำนาจลงชื่อแทนบริษัทจำเลยในสัญญากู้ยืมหรือไม่การตั้งตัวแทนที่ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือหรือต้องทำเป็นหนังสือนั้นใช้แก่กรณีที่มีสัญญาตั้งตัวแทนไม่ใช้แก่กรณีเชิดบุคคลเป็นตัวแทนพยานโจทก์เบิกความว่า การกู้ยืมเงินรายนี้จำเลยให้ดอกเบี้ยร้อยละ2 บาทต่อเดือน ดังนี้ เป็นเพียงเสนอด้วยวาจาเบื้องต้นเท่านั้น แต่เมื่อโจทก์จำเลยตกลงทำสัญญากันแน่นอน ก็คิดดอกเบี้ยเพียงร้อยละ 1.25 บาทต่อเดือน จึงไม่ฝ่าฝืนอัตราดอกเบี้ยตามกฎหมายโจทก์ฟ้องว่า จำเลยซึ่งเป็นนิติบุคคล ได้กู้เงินโจทก์ไป 80,000 บาท จำเลยผิดนัดขอให้ชำระเงินต้นและดอกเบี้ยจำเลยให้การว่ามิได้กู้ยืม นายชั้นและนางสำเนียงซึ่งโจทก์อ้างว่าเป็นผู้ลงลายมือชื่อกู้ยืมมิได้เป็นกรรมการผู้มีอำนาจลงลายมือชื่อแทนบริษัทจำเลย ฯลฯศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยใช้เงินต้นตามฟ้องและดอกเบี้ยจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาที่จำเลยฎีกาว่า บริษัทโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องบริษัทจำเลย เพราะนางลมุล ประสงค์สุขการีและหลวงประเสริฐมนูกิจ กรรมการบริษัทโจทก์ทั้งสองที่ลงชื่อในใบแต่งทนายความได้พ้นตำแหน่งไปตามข้อบังคับของบริษัทโจทก์แล้วนั้น ศาลฎีกาเห็นว่าตามหนังสือของหอทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทกลางกรมทะเบียนการค้า เอกสารหมาย จ.4 ระบุว่าบริษัทโจทก์จดทะเบียนเป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม 2495 ปัจจุบันบริษัทนี้จดทะเบียนกรรมการไว้ 3 คน และจดทะเบียนกรรมการมีอำนาจลงชื่อแทนบริษัทไว้ว่า กรรมการสองคนลงลายมือชื่อร่วมกันจึงจะถือว่าผูกพันบริษัทได้ และตามหนังสือบริคณห์สนธิและข้อบังคับของบริษัทโจทก์ เอกสารหมาย ล.4 ข้อบังคับข้อ 4 ความว่า "เมื่อมีการประชุมสามัญประจำปีภายหลังแต่การจดทะเบียนบริษัท ในปีทุก ๆ ปีต่อไปของบริษัทก็ดี ผู้ที่เป็นกรรมการต้องออกจากตำแหน่งทั้งสิ้น กรรมการผู้ออกไปนั้นจะเลือกเข้ารับตำแหน่งอีกก็ได้" ศาลฎีกาเห็นว่า ความตามข้อบังคับข้อ 4 นี้ กรรมการชุดเดิมต้องออกจากตำแหน่งต่อเมื่อมีการประชุมสามัญประจำปีในทุก ๆ ปี ถ้าไม่มีการประชุมสามัญประจำปี กรรมการก็ยังคงเป็นกรรมการของบริษัทอยู่ต่อไป สำหรับคดีเรื่องนี้ หลังจากตั้งกรรมการชุดเดิมแล้ว บริษัทโจทก์ไม่มีการประชุมสามัญประจำปี ฉะนั้น กรรมการชุดเดิมจึงยังคงเป็นกรรมการบริษัทโจทก์อยู่ นางลมุล ประสงค์สุขการี และหลวงประเสริฐมนูกิจ กรรมการบริษัทโจทก์ทั้งสองจึงมีอำนาจลงลายมือชื่อในใบแต่งทนายความบริษัทโจทก์ฟ้องบริษัทจำเลยได้ส่วนที่จำเลยฎีกาว่า ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า บริษัทจำเลยเชิดนายชั้น สิริสุข และนางสำเนียง ศรีพยัคฆ์ เป็นตัวแทนให้ทำการกู้เงินรายนี้ และบริษัทจำเลยได้รับผลประโยชน์จากการกู้ยืมนั้น เป็นการวินิจฉัยข้อเท็จจริงนอกประเด็นจากที่ได้กะประเด็นไว้ ศาลฎีกาเห็นว่า กรณีเป็นเรื่องบริษัทจำเลยเชิดนายชั้นและนางสำเนียงออกแสดงเป็นตัวแทนของบริษัทจำเลย ทำการกู้เงินจากบริษัทโจทก์ และบริษัทจำเลยได้รับหรือถือเอาประโยชน์จากการกู้ยืมรายนี้ จึงอยู่ในประเด็นที่ว่าบริษัทจำเลยได้กู้เงินโจทก์โดยนายชั้นและนางสำเนียงเป็นผู้มีอำนาจลงชื่อแทนบริษัทจำเลยในสัญญากู้ยืมหรือไม่ ตามที่ศาลชั้นต้นได้กะประเด็นไว้ หาได้วินิจฉัยนอกประเด็นอย่างใดไม่ส่วนข้อที่ว่า การตั้งตัวแทนไปทำสัญญากู้ยืมอย่างเช่นในคดีนี้ต้องทำเป็นหนังสือ เมื่อมิได้มีหลักฐานการตั้งตัวแทนเป็นหนังสือ การที่นายชั้นนางสำเนียงไปทำการกู้เงินจากโจทก์จึงไม่มีผลผูกพันบริษัทจำเลย ศาลฎีกาเห็นว่าการตั้งตัวแทนที่ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือหรือต้องทำเป็นหนังสือนั้นใช้แก่กรณีที่มีสัญญาตั้งตัวแทน ไม่ใช้แก่กรณีเชิดบุคคลเป็นตัวแทนจำเลยฎีกาว่า ได้มีการตกลงกันด้วยวาจาให้ดอกเบี้ยร้อยละ 2 ต่อเดือน แต่เมื่อทำหนังสือสัญญากู้ยืมกันได้ลงอัตราดอกเบี้ยไว้ร้อยละ 1.25 บาทต่อเดือน ต้องถือว่าเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา ฝ่าฝืนต่อกฎหมาย เรื่องดอกเบี้ยตกเป็นโมฆะ ศาลฎีกาเห็นว่า ตามสัญญากู้เอกสารหมาย จ.1 ระบุว่า จำเลยตกลงให้ดอกเบี้ยร้อยละ 1.25 บาทต่อเดือนหรือร้อยละ 15 ต่อปี ที่พยานโจทก์เบิกความว่าการกู้ยืมรายนี้ จำเลยให้ดอกเบี้ยร้อยละ 2 บาทต่อเดือน ก็เป็นเพียงเสนอด้วยวาจาเบื้องต้นเท่านั้นแต่เมื่อโจทก์จำเลยตกลงทำสัญญากันแน่นอนก็คิดดอกเบี้ยเพียงร้อยละ 1.25 บาทต่อเดือน จึงไม่ฝ่าฝืนอัตราดอกเบี้ยตามกฎหมาย พิพากษายืน(ฉัตร รัตนทัศนีย์-ศริ มลิลา-สว่าง ภูวะปัจฉิม)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ