ระเบียบกรมสรรพสามิตว่าด้วยการออกคำสั่งทำการตรวจค้นตามมาตรา ๑๔๘ วรรคสองแห่งพระราชบัญญัติภาษีสรรพสามิตพ.ศ. ๒๕๖๐[๑] เพื่อให้การออกคำสั่งทำการตรวจค้นหรือยึดบัญชีเอกสารหรือหลักฐานของผู้ค้างชำระภาษีและบุคคลใด ๆที่มีเหตุอันควรเชื่อว่าจะเป็นประโยชน์แก่การจัดเก็บภาษีค้างเป็นไปด้วยความรวดเร็วและมีประสิทธิภาพในการเร่งรัดบังคับชำระภาษีค้างอาศัยอำนาจตามมาตรา ๑๔๘ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติภาษีสรรพสามิต พ.ศ. ๒๕๖๐ อธิบดีกรมสรรพสามิตจึงวางระเบียบไว้ดังนี้ข้อ ๑ ระเบียบนี้เรียกว่าระเบียบกรมสรรพสามิต ว่าด้วยการออกคำสั่งทำการตรวจค้นตามมาตรา๑๔๘ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติภาษีสรรพสามิต พ.ศ. ๒๕๖๐ข้อ ๒ ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่๑๖ กันยายน ๒๕๖๐ เป็นต้นไปข้อ ๓ ให้อธิบดีกรมสรรพสามิตเป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้ในกรณีที่มีปัญหาเกี่ยวกับการปฏิบัติ หรือไม่สามารถปฏิบัติตามข้อกำหนดในระเบียบนี้หรือมีปัญหาอื่นใดที่มิได้กำหนดไว้ในระเบียบนี้ให้อธิบดีเป็นผู้วินิจฉัยชี้ขาดกรณีปัญหาเกี่ยวกับทางปฏิบัติหรือกรณีที่ระเบียบนี้มิได้กำหนดทางปฏิบัติไว้ข้อ ๔ ในระเบียบนี้อธิบดี หมายความว่าอธิบดีกรมสรรพสามิตเจ้าพนักงาน หมายความว่าเจ้าพนักงานสรรพสามิตตามพระราชบัญญัติภาษีสรรพสามิต พ.ศ. ๒๕๖๐ผู้ค้างชำระภาษี หมายความว่าผู้ค้างชำระภาษีตามระเบียบกรมสรรพสามิตว่าด้วยการปฏิบัติเกี่ยวกับการบังคับชำระภาษีค้างโดยการยึดการอายัด และการขายทอดตลาดทรัพย์สินภาษีค้าง หมายความว่า ภาษีค้างตามระเบียบกรมสรรพสามิตว่าด้วยการปฏิบัติเกี่ยวกับการบังคับชำระภาษีค้างโดยการยึดการอายัด และการขายทอดตลาดทรัพย์สินตรวจค้น หมายความว่าการกระทำใด ๆ เพื่อยึดบัญชี เอกสาร หรือหลักฐานอื่น และให้รวมถึงการเปิดสถานที่ใดๆ ตู้นิรภัย ตู้หรือที่เก็บของอื่น ๆ ของผู้รับการตรวจค้นอันจำเป็นแก่การเร่งรัดการบังคับชำระภาษีค้าง ณ โรงอุตสาหกรรมคลังสินค้าทัณฑ์บน สถานประกอบการ สถานบริการหรือสถานที่ใด ๆของผู้ค้างชำระภาษีหรือบุคคลใด ๆผู้รับการตรวจค้น หมายความว่า เจ้าของ หรือผู้ครอบครองสถานที่ ให้หมายความรวมถึงบุคคลอื่นซึ่งอยู่ ณ สถานที่นั้นหรือผู้รักษาสถานที่ที่จะทำการตรวจค้นที่มีอายุ ๒๐ปีบริบูรณ์ในกรณีที่เจ้าของหรือผู้ครอบครองสถานที่ไม่อยู่ข้อ ๕ ผู้มีอำนาจออกคำสั่งตรวจค้น ตามมาตรา ๑๔๘วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติภาษีสรรพสามิต พ.ศ. ๒๕๖๐ คือ๕.๑ อธิบดี สำหรับท้องที่ทั่วราชอาณาจักร๕.๒ ที่ปรึกษา (ผู้ทรงคุณวุฒิ) หรือรองอธิบดีหรือผู้อำนวยการสำนักกฎหมายซึ่งปฏิบัติราชการแทนอธิบดีกรณีได้รับมอบอำนาจหน้าที่ให้ปฏิบัติราชการแทนอธิบดี๕.๓ ผู้อำนวยการสำนักงานสรรพสามิตภาคซึ่งปฏิบัติราชการแทนอธิบดีกรณีได้รับมอบอำนาจหน้าที่ให้ปฏิบัติราชการแทนอธิบดีข้อ ๖ การตรวจค้นต้องกระทำในเวลาระหว่างพระอาทิตย์ขึ้นหรือพระอาทิตย์ตก หรือในระหว่างเวลาทำการของผู้ประกอบอุตสาหกรรมเจ้าของคลังสินค้าทัณฑ์บน ผู้นำเข้า หรือผู้ประกอบกิจการสถานบริการนั้นข้อ ๗ การตรวจค้นจะต้องมีเหตุอันควรเชื่อได้ว่าจะเป็นประโยชน์แก่การบังคับชำระภาษีค้างโดยต้องมีการสืบสวนหรือประมวลหลักฐานต่างๆ ก่อนดำเนินการตรวจค้นข้อ ๘ คำสั่งให้ทำการตรวจค้น ให้จัดทำขึ้นจำนวน ๓ฉบับ ตามแบบที่กำหนดไว้ท้ายระเบียบนี้ ฉบับที่ ๑ นำไปแสดงแก่ผู้รับการตรวจค้นฉบับที่ ๒ ติดไว้กับสมุดคำสั่งให้ทำการตรวจค้นของหน่วยงานผู้ออกคำสั่งตรวจค้นนั้นฉบับที่ ๓ ให้ติดไว้กับสำนวนการบังคับชำระภาษีค้างข้อ ๙ กรณีที่ผู้รับการตรวจค้นเป็นบุคคลซึ่งมีคำสั่งให้ยึดทรัพย์สินและหรืออายัดสิทธิเรียกร้องซึ่งออกตามระเบียบกรมสรรพสามิตว่าด้วยการปฏิบัติเกี่ยวกับการบังคับชำระภาษีค้างโดยการยึดการอายัด และการขายทอดตลาดทรัพย์สิน ให้เจ้าพนักงานผู้ทำการตรวจค้นนำคำสั่งยึดและหรืออายัดดังกล่าวไปด้วย หากในการตรวจค้นพบทรัพย์สินตามคำสั่งดังกล่าวให้เจ้าพนักงานผู้ทำการตรวจค้นทำการยึดและหรืออายัดไปในคราวเดียวกันโดยให้ปฏิบัติตามระเบียบกรมสรรพสามิตว่าด้วยการนั้นข้อ ๑๐ ในการตรวจค้น๑๐.๑ เจ้าพนักงานที่ทำการตรวจค้นในแต่ละครั้ง ต้องมีจำนวนไม่น้อยกว่า๓ คน โดยมีข้าราชการซึ่งดำรงตำแหน่งไม่ต่ำกว่าชำนาญงานหรือชำนาญการขึ้นไปเป็นหัวหน้าชุดที่ทำการตรวจค้น๑๐.๒ ในการตรวจค้นจะต้องแต่งเครื่องแบบกรมสรรพสามิตเว้นแต่ผู้ออกคำสั่งจะมีคำสั่งไม่ให้เจ้าพนักงานแต่งเครื่องแบบเป็นการเฉพาะรายก็ให้ระบุไว้ในคำสั่งตรวจค้น๑๐.๓ ต้องแสดงบัตรประจำตัวข้าราชการต่อผู้รับการตรวจค้นทุกกรณีพร้อมทั้งแจ้งให้ผู้รับการตรวจค้นทราบถึงความประสงค์ในการตรวจค้นพร้อมทั้งแสดงความบริสุทธิ์ให้ผู้รับการตรวจค้นเห็นว่าเจ้าพนักงานผู้ทำการตรวจค้นไม่มีสิ่งของผิดกฎหมายติดตัวมาและให้บันทึกไว้เป็นหลักฐานด้านหลังของคำสั่งตรวจค้น ฉบับที่ ๑พร้อมให้ผู้รับการตรวจค้นลงลายมือชื่อรับทราบคำสั่งการตรวจค้นนั้นหากผู้รับการตรวจค้นไม่ยินยอมลงลายมือชื่อ ให้บันทึกถึงเหตุนั้นไว้ด้วย๑๐.๔ การตรวจค้นต้องกระทำต่อหน้าผู้รับการตรวจค้นหากไม่สามารถทำการตรวจค้นได้ด้วยเหตุอย่างใดอย่างหนึ่งให้แจ้งเจ้าพนักงานตำรวจแห่งท้องที่นั้นทราบ เพื่อเป็นพยานในการตรวจค้น๑๐.๕ การตรวจค้นต้องใช้ความละเอียดรอบคอบมิให้เอกสารหลักฐานที่เกี่ยวกับการบังคับชำระภาษีค้างถูกปิดบังซ่อนเร้นไว้และให้ใช้ดุลพินิจในการยึดเอกสารหลักฐานเฉพาะที่สำคัญและเป็นประโยชน์ต่อการบังคับชำระภาษีค้างเท่านั้น๑๐.๖ ต้องทำการตรวจค้นโดยสุภาพใช้ความระมัดระวังมิให้เกิดความเสียหาย กระจัดกระจาย บุบสลายแก่ทรัพย์สินใด ๆและต้องไม่เป็นการขัดขวางการประกอบธุรกิจของผู้รับการตรวจค้นจนเกินความจำเป็นข้อ ๑๑ การตรวจค้นที่ไม่อาจกระทำต่อหน้าผู้รับการตรวจค้นให้นำพยานหลักฐานไปยังสถานีตำรวจแห่งท้องที่เพื่อลงบันทึกประจำวันไว้เป็นหลักฐานก่อนนำกลับไปยังหน่วยงานของเจ้าพนักงานผู้ทำการตรวจค้นข้อ ๑๒ กรณีไม่อาจทำการตรวจค้นให้แล้วเสร็จภายในวันนั้นให้ดำเนินการอายัดเอกสารหลักฐานต่าง ๆ ที่ตรวจค้นไม่แล้วเสร็จให้ไปยังสถานีตำรวจแห่งท้องที่เพื่อลงบันทึกประจำวันไว้เป็นหลักฐานและทำการตรวจค้นในวันต่อไปข้อ ๑๓ การปฏิบัติเมื่อทำการตรวจค้นแล้วเสร็จ๑๓.๑ ให้เจ้าพนักงานผู้ทำการตรวจค้นจัดทำบันทึกรายละเอียดการตรวจค้น (หากมีเอกสารหลักฐานที่จะต้องทำการยึดจากผู้ทำการตรวจค้นให้จัดทำใบรับเอกสารหลักฐานแนบบันทึกรายละเอียดการตรวจค้นตามแบบที่กำหนดไว้ท้ายระเบียบนี้ด้วย)จำนวน ๓ ฉบับ พร้อมทั้งอ่านให้ผู้รับการตรวจค้นฟังและให้ผู้รับการตรวจค้นลงลายมือชื่อรับทราบถึงรายละเอียดในบันทึกดังกล่าวโดยบันทึกฉบับที่ ๑ ติดไว้กับสำนวนการบังคับชำระภาษีค้าง ฉบับที่ ๒มอบให้กับผู้รับการตรวจค้น ฉบับที่ ๓ ติดไว้กับต้นฉบับคำสั่งตรวจค้น๑๓.๒ ให้เจ้าพนักงานผู้ทำการตรวจค้นและผู้รับการตรวจค้นลงลายมือชื่อกำกับเอกสารหลักฐานที่ทำการตรวจยึดทุกฉบับหากจำนวนเอกสารหลักฐานมีจำนวนมากให้เป็นดุลพินิจของหัวหน้าชุดว่าจะลงนามเฉพาะในเอกสารที่เห็นว่าสำคัญก็ได้ข้อ ๑๔ ให้เจ้าพนักงานผู้ทำการตรวจค้นจัดทำบันทึกเพื่อรายงานผลการตรวจค้นตามแบบที่กำหนดไว้ท้ายระเบียบนี้ต่อผู้มีอำนาจออกคำสั่งตรวจค้นทราบทันทีหรือในวันทำการแรก โดยมีรายละเอียดอย่างน้อยดังนี้๑๔.๑ เจ้าพนักงานได้มีการแสดงคำสั่งตรวจค้นการแสดงบัตรประจำตัวข้าราชการและการแสดงความบริสุทธิ์ก่อนเข้าทำการตรวจค้น๑๔.๒ ชื่อผู้รับการตรวจค้น หากเป็นกรณีอื่นซึ่งไม่มีผู้รับการตรวจค้นหรือมีการแจ้งให้เจ้าพนักงานตำรวจแห่งท้องที่นั้นทราบเพื่อเป็นพยานในการตรวจค้นให้แสดงรายละเอียดไว้ด้วย๑๔.๓ วัน เวลาที่เริ่มทำการตรวจค้น และสิ้นสุดการตรวจค้น๑๔.๔ ลักษณะการตรวจค้น การตรวจพบเอกสารหลักฐานการได้มาซึ่งเอกสารหลักฐานและปัญหาอุปสรรคต่าง ๆ ของการตรวจค้นข้อ ๑๕ กรณีผู้ค้างภาษีหรือผู้รับคำสั่งให้ทำการตรวจค้นย้ายภูมิลำเนาให้ดำเนินการดังนี้๑๕.๑ในกรณีภูมิลำเนาใหม่อยู่ในเขตท้องที่รับผิดชอบของผู้มีอำนาจออกคำสั่งตรวจค้นเพื่อบังคับชำระภาษีค้างให้ดำเนินการต่อไปจนถึงที่สุด๑๕.๒ในกรณีภูมิลำเนาใหม่อยู่นอกเขตท้องที่รับผิดชอบของผู้มีอำนาจออกคำสั่งตรวจค้นเพื่อบังคับชำระภาษีค้างไม่ว่าจะมีการตรวจค้นและยึดอายัดเอกสารหลักฐานแล้วหรือไม่ก็ตาม ให้หน่วยงานซึ่งมีอำนาจเหนือผู้ค้างชำระภาษีหรือผู้รับการตรวจค้นอยู่แต่เดิมแจ้งขอให้หน่วยงานซึ่งมีอำนาจเหนือผู้ค้างชำระภาษีหรือผู้รับการตรวจค้นตามที่มีภูมิลำเนาใหม่ดำเนินการตรวจค้นโดยอนุโลม หากได้มาซึ่งเอกสารหลักฐานอย่างใด ๆให้จัดส่งไปยังหน่วยงานซึ่งมีอำนาจเหนือผู้ค้างชำระภาษีหรือผู้รับการตรวจค้นซึ่งมีอำนาจอยู่แต่เดิมข้อ ๑๖ การปฏิบัติเกี่ยวกับเอกสารหลักฐานที่ตรวจยึดได้ตามคำสั่งตรวจค้นให้ถือปฏิบัติดังนี้๑๖.๑ กรณีการคืนเอกสารหลักฐานที่เจ้าพนักงานได้ยึดจากตรวจค้นซึ่งอยู่ระหว่างการตรวจสอบ หากผู้เป็นเจ้าของเอกสารหลักฐานมีความจำเป็นอย่างใด ๆที่จะต้องใช้เอกสารนั้นเป็นการชั่วคราวให้ผู้เป็นเจ้าของยื่นคำร้องขอต่อหน่วยงานผู้ทำการยึดเอกสารหลักฐานนั้นและให้ผู้มีอำนาจออกคำสั่งตรวจค้นพิจารณาสั่งการ๑๖.๒ ให้จัดเก็บเอกสารหลักฐานที่ยึดมาได้ตามคำสั่งตรวจค้นบรรจุในกล่องหรือหีบห่อพร้อมติดป้ายชื่อผู้เป็นเจ้าของเรื่อง และเจ้าของเอกสารไว้จนกว่าการดำเนินการเกี่ยวกับการบังคับชำระภาษีค้างจะเสร็จสิ้นถึงที่สุด๑๖.๓ กรณีหน่วยงานที่มีอำนาจตามกฎหมายขอให้จัดส่งเอกสารหลักฐานให้ผู้มีอำนาจออกคำสั่งตรวจค้นสั่งจัดส่งเอกสารหลักฐานดังกล่าวไปยังหน่วยงานผู้มีอำนาจ๑๖.๔ กรณีผู้ค้างชำระได้นำเงินมาชำระครบถ้วนแล้วให้เจ้าพนักงานแจ้งให้ผู้เป็นเจ้าของมาขอรับคืนภายในกำหนด แต่ต้องไม่น้อยกว่า ๑๕วันนับแต่วันได้รับหนังสือแจ้ง๑๖.๕กรณีที่ผู้เป็นเจ้าของไม่มาขอรับเอกสารหลักฐานคืนภายในกำหนดเวลา ให้เสนอผู้มีอำนาจออกคำสั่งตรวจค้นเพื่อพิจารณาจัดส่งคืนโดยตรง หรือสั่งให้นำไปเก็บรักษาในสถานที่อื่นหรือดำเนินการอย่างอื่นแล้วแต่กรณีข้อ ๑๗ สำนวนคดีที่เสร็จสิ้นการบังคับชำระภาษีค้างแล้วให้เก็บรักษาไว้หรือทำลายได้ตามระเบียบว่าด้วยการนั้นข้อ ๑๘ การออกคำสั่งตรวจค้นจะต้องจัดทำทะเบียนควบคุมไว้เป็นหลักฐาน และการนับเลขของคำสั่งตรวจค้นให้นับตามปีปฏิทินข้อ ๑๙ ให้อธิบดีเป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้ประกาศ ณ วันที่ ๑๖ กันยายน พ.ศ. ๒๕๖๐สมชาย พูลสวัสดิ์อธิบดีกรมสรรพสามิตเอกสารแนบท้าย๑. คำสั่งให้ตรวจค้น ตามความในมาตรา ๑๔๘ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติภาษีสรรพสามิตพ.ศ. ๒๕๖๐๒. ใบรับเอกสารและหลักฐานต่าง ๆ(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)พัชรภรณ์/จัดทำ๒๙กันยายน ๒๕๖๑[๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๓๕/ตอนพิเศษ๑๑๙ ง/หน้า ๑๕๒ (เล่มที่ ๑)/๒๔ พฤษภาคม๒๕๖๑