ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยเรื่องการอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝง ๑.เหตุผลในการออกประกาศเพื่อขยายขอบเขตการทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงหรือมีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรให้มีความยืดหยุ่นและเหมาะสมกับสภาวการณ์ตลอดจนเพิ่มทางเลือกในการลงทุนให้มีความหลากหลายมากขึ้น๒. อำนาจตามกฎหมายธนาคารแห่งประเทศไทยอาศัยอำนาจตามความในมาตรา๙ ทวิและมาตรา ๑๓ จัตวา แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕และที่แก้ไขเพิ่มเติม อนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงทั้งในฐานะที่เป็นผู้รับฝากหรือผู้กู้ยืมและผู้ฝากหรือผู้ให้กู้ยืมตามข้อกำหนดในประกาศนี้๓. ขอบเขตการบังคับใช้ประกาศนี้ให้ใช้บังคับกับธนาคารพาณิชย์ตามกฎหมายว่าด้วยการธนาคารพาณิชย์ทุกธนาคารยกเว้นกิจการวิเทศธนกิจ และธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อย๔. เนื้อหาข้อ ๔.๑ให้ยกเลิกประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่องการอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรหรือมีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงลงวันที่ ๒๑ ตุลาคม ๒๕๔๖ข้อ ๔.๒ธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝง หมายถึงธุรกรรมดังต่อไปนี้(๑)ธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรโดยอัตราผลตอบแทนดังกล่าวขึ้นอยู่กับตัวแปรอ้างอิงที่ได้กำหนดไว้ล่วงหน้าซึ่งไม่ใช่อัตราดอกเบี้ยปกติ(๒)ธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่ให้สิทธิคู่สัญญาในการชำระคืนหรือรับชำระคืนเงินต้นหรือผลตอบแทนเป็นหลักทรัพย์ตามประเภทและอัตราที่กำหนดไว้ล่วงหน้าหรือให้สิทธิผู้รับฝาก (หรือผู้กู้ยืม)ในการขายหรือแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศหรือผู้ฝาก (หรือผู้ให้กู้ยืม)ในการซื้อหรือแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศตามสกุลเงินและอัตราที่ได้กำหนดไว้ล่วงหน้า(๓)ธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่ให้สิทธิผู้รับฝากหรือผู้กู้ยืมที่จะขยายระยะเวลาหรือไถ่ถอนก่อนครบกำหนดตามที่ได้ตกลงไว้ในสัญญา ทั้งนี้ไม่รวมถึงเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่ให้สิทธิผู้รับฝากหรือผู้กู้ยืมในการไถ่ถอนก่อนครบกำหนดตามประเพณีปฏิบัติตามปกติของตลาดตราสารทางการเงินข้อ ๔.๓การทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงในฐานะที่มีเป็นผู้รับฝากหรือผู้กู้ยืมให้ธนาคารพาณิชย์สามารถกระทำได้ภายในขอบเขตดังต่อไปนี้(๑)ให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงซึ่งมีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรในประเทศหรือให้สิทธิผู้รับฝากหรือผู้กู้ยืมที่จะขยายระยะเวลาหรือไถ่ถอนก่อนครบกำหนดตามที่ได้ตกลงไว้ในสัญญากับผู้ลงทุนประเภทสถาบันตามที่ระบุไว้ในเอกสารที่แนบประกาศนี้และบุคคลทั่วไปได้โดยจะต้องมีการชำระคืนเงินต้นเต็มจำนวนให้แก่บุคคลดังกล่าวในฐานะผู้ฝากหรือเจ้าหนี้(๒)ให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงซึ่งมีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรต่างประเทศหรืออัตราแลกเปลี่ยนกับผู้ลงทุนประเภทสถาบันตามที่ระบุไว้ในเอกสารที่แนบประกาศนี้หรือบุคคลที่มีภาระที่จะต้องส่งมอบหรือรับมอบเงินตราต่างประเทศในอนาคตได้โดยจะต้องมีการชำระคืนเงินต้นเต็มจำนวนให้แก่บุคคลดังกล่าวในฐานะผู้ฝากหรือเจ้าหนี้ทั้งนี้การรับฝากเงินหรือกู้ยืมเงินจากบุคคลที่มีภาระที่จะต้องส่งมอบหรือรับมอบเงินตราต่างประเทศในอนาคตให้ใช้อัตราแลกเปลี่ยนหรืออัตราดอกเบี้ยในต่างประเทศเป็นตัวแปรอ้างอิงเท่านั้นและต้องเรียกเอกสารหลักฐานที่แสดงภาระการส่งมอบหรือรับมอบเงินตราต่างประเทศในอนาคตประกอบด้วย(๓)ให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงซึ่งให้สิทธิคู่สัญญาในการชำระคืนหรือรับชำระคืนเงินต้นหรือผลตอบแทนเป็นหลักทรัพย์ตามประเภทและอัตราที่ได้กำหนดไว้ล่วงหน้ากับผู้ลงทุนประเภทสถาบันตามที่ระบุไว้ในเอกสารที่แนบประกาศนี้ได้(๔) ให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงซึ่งให้สิทธิผู้รับฝาก (หรือผู้กู้ยืม) ในการขายหรือแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศหรือผู้ฝาก (หรือผู้ให้กู้ยืม)ในการซื้อหรือแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศตามสกุลเงินและอัตราที่ได้กำหนดไว้ล่วงหน้าได้เฉพาะกับสถาบันการเงินที่ได้รับอนุญาตประกอบธุรกิจเกี่ยวกับปัจจัยชำระเงินต่างประเทศหรือบุคคลที่มีภาระที่จะต้องส่งมอบเงินตราต่างประเทศสกุลที่กำหนดในสัญญาอนุพันธ์ทางการเงินแฝงในอนาคตเท่านั้น(๕)ให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงตามหลักเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดในประกาศฉบับนี้กับผู้มีถิ่นที่อยู่นอกประเทศได้ทั้งนี้การทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงตาม (๑)-(๔)ต้องมีจำนวนเงินขั้นต่ำ ๑๐ ล้านบาทหรือเทียบเท่าข้อ ๔.๔ การทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงในฐานะที่เป็นผู้รับฝากหรือผู้กู้ยืมให้ธนาคารพาณิชย์ถือปฏิบัติเกี่ยวกับสกุลเงินในการทำธุรกรรมดังต่อไปนี้(๑)กรณีธุรกรรมที่ทำกับบุคคลที่มีถิ่นที่อยู่ในประเทศ ให้ทำเป็นสกุลเงินบาทเท่านั้นยกเว้นการทำธุรกรรมกับสถาบันการเงินที่ได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจเกี่ยวกับปัจจัยชำระเงินต่างประเทศหรือบุคคลที่มีถิ่นที่อยู่ในประเทศที่สามารถฝากเงินตราต่างประเทศไว้กับนิติบุคคลรับอนุญาตได้ตามกฎหมายและระเบียบควบคุมการแลกเปลี่ยนเงินให้ทำเป็นสกุลเงินบาทหรือเงินตราต่างประเทศก็ได้(๒) กรณีธุรกรรมที่ทำกับบุคคลที่มีถิ่นที่อยู่นอกประเทศ (Non-resident)ให้ทำเป็นสกุลเงินตราต่างประเทศเท่านั้นเว้นแต่เป็นการนำเงินตราต่างประเทศเข้ามาแลกเป็นเงินบาทเพื่อฝากเงินหรือลงทุนในตราสารทางการเงินที่ออกในประเทศให้สามารถทำได้ ทั้งนี้ ต้องไม่ขัดกับมาตรการป้องปรามการเก็งกำไรค่าเงินบาทของธนาคารแห่งประเทศไทยข้อ ๔.๕กรณีที่ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงกับบุคคลที่มีถิ่นที่อยู่ในประเทศเป็นสกุลเงินตราต่างประเทศต้องทำในรูปเงินฝากในบัญชีเท่านั้นและต้องเป็นไปตามกฎหมายและระเบียบควบคุมการแลกเปลี่ยนเงินข้อ ๔.๖ในการทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงซึ่งมีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรนั้น ธนาคารพาณิชย์สามารถคำนวณและจ่ายผลตอบแทนโดยอ้างอิงกับตัวแปรใดตัวแปรหนึ่งหรือกลุ่มของตัวแปร ดังต่อไปนี้(๑)อัตราดอกเบี้ยอ้างอิงภายในประเทศ(๒)อัตราดอกเบี้ยอ้างอิงในต่างประเทศ(๓)ราคาเฉลี่ยของกลุ่มหุ้นที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย(๔)ราคาเฉลี่ยของกลุ่มหุ้นที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ต่างประเทศ(๕)อัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ(๖) ดัชนีทางการเงิน(๗)ตัวแปรอื่นที่ธนาคารแห่งประเทศไทยจะกำหนดเพิ่มเติมข้อ ๔.๗ ดัชนีทางการเงินตามข้อ ๔.๖ (๖)ที่ธนาคารพาณิชย์จะนำมาใช้เป็นตัวแปรอ้างอิงในการทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงซึ่งมีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรได้จะต้องมีคุณสมบัติดังต่อไปนี้(๑) เป็นดัชนีทางการเงินที่เกิดจากการคำนวณโดยใช้ตัวแปรอ้างอิงที่กำหนดไว้ในข้อ๔.๖ หรือราคาหลักทรัพย์(๒)เป็นดัชนีทางการเงินที่พัฒนาโดยสถาบันที่มีความน่าเชื่อถือ(๓)เป็นดัชนีทางการเงินที่นิยมแพร่หลายในตลาดการเงินไทยหรือสากล(๔)เป็นดัชนีทางการเงินที่มีการเสนอราคาอย่างต่อเนื่องเป็นประจำทุกวันผ่านสื่อที่เสนอข่าวที่ทันสมัยทันต่อเหตุการณ์ และ(๕)เป็นดัชนีทางการเงินที่มีการกำหนดวิธีการคำนวณไว้อย่างชัดเจนโดยมีการระบุแหล่งข้อมูลของตัวแปรและปัจจัยที่นำมาใช้ในการคำนวณ ทั้งนี้ตัวแปรและปัจจัยที่นำมาใช้ในการคำนวณดังกล่าวต้องมีการเคลื่อนไหวตามสภาวะตลาดอย่างเป็นอิสระโดยไม่มีบุคคลใดสามารถมีอิทธิพลต่อการเคลื่อนไหวของตัวแปรปัจจัยหรือดัชนีทางการเงินนั้นได้ข้อ ๔.๘ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงซึ่งมีการชำระคืนหรือรับชำระคืนเงินต้นหรือผลตอบแทนเป็นหลักทรัพย์จะต้องกระทำภายในขอบเขตดังนี้(๑)กรณีหลักทรัพย์เป็นสกุลเงินตราต่างประเทศหากทำธุรกรรมกับผู้ลงทุนประเภทสถาบันที่ไม่ได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจเกี่ยวกับปัจจัยชำระเงินต่างประเทศต้องทำกับคู่สัญญาที่เป็นผู้ลงทุนประเภทสถาบันตามที่ระบุไว้ในหนังสือของธนาคารแห่งประเทศไทยที่ สกง. (๐๕) ว.๓/๒๕๔๖ เรื่องการขายหลักทรัพย์เงินตราต่างประเทศต่อให้ผู้ลงทุนประเภทสถาบันในประเทศ ลงวันที่ ๒๒กรกฎาคม ๒๕๔๖ หรือที่แก้ไขเพิ่มเติมโดยมีข้อจำกัดในเรื่องประเภทหลักทรัพย์วงเงินและการขายหลักทรัพย์ต่อตามหนังสือฉบับที่กล่าวหรือหนังสืออนุญาตของเจ้าพนักงานควบคุมการแลกเปลี่ยนเงินเป็นรายกรณีโดยถือเสมือนหนึ่งเป็นการขายหลักทรัพย์เงินตราต่างประเทศต่อให้แก่ผู้ลงทุนประเภทสถาบันในประเทศ(๒)กรณีหลักทรัพย์เป็นสกุลเงินบาท หลักทรัพย์ดังกล่าวจะต้องเป็นตั๋วเงินคลังพันธบัตรรัฐบาล พันธบัตรธนาคารแห่งประเทศไทยพันธบัตรรัฐวิสาหกิจและหุ้นกู้ที่รัฐบาลค้ำประกันหรือตราสารหนี้ที่ได้รับการจัดอันดับเป็นระดับที่สามารถลงทุนได้ (InvestmentGrade) โดยเป็นตราสารหนี้ที่ได้รับการจัดอันดับ BBBหรือเทียบเท่าขึ้นไปจากสถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถือที่ได้รับความเห็นชอบจากสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์หรือตราสารหนี้ที่ออกโดยสถาบันการเงินระหว่างประเทศหรือหลักทรัพย์ประเภทอื่นๆ ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยจะกำหนดเพิ่มเติมข้อ ๔.๙ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงซึ่งให้สิทธิผู้รับฝาก (หรือผู้กู้ยืม) ในการขายหรือแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศหรือผู้ฝาก (หรือผู้ให้กู้ยืม)ในการซื้อหรือแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศตามสกุลเงินและอัตราที่ได้กำหนดไว้ล่วงหน้ากับบุคคลที่มีภาระที่จะต้องส่งมอบเงินตราต่างประเทศสกุลที่กำหนดในสัญญาอนุพันธ์ทางการเงินแฝงในอนาคตต้องเรียกเอกสารหลักฐานที่แสดงภาระการส่งมอบเงินตราต่างประเทศในอนาคต ทั้งนี้ จำนวนเงินตราต่างประเทศและวันครบกำหนดของธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมดังกล่าวต้องไม่เกินจำนวนเงินและกำหนดการชำระเงินตามเอกสารหลักฐานและไม่ให้นำเอกสารแสดงภาระดังกล่าวไปใช้ในการทำธุรกรรมป้องกันความเสี่ยงซ้ำซ้อนข้อ ๔.๑๐ห้ามธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงเกินวงเงินที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดข้อ ๔.๑๑ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงในฐานะที่เป็นผู้รับฝากหรือผู้กู้ยืมจะต้องมีการชี้แจงให้ผู้ฝากหรือเจ้าหนี้เข้าใจเกี่ยวกับลักษณะธุรกรรมและความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องอย่างชัดเจนพร้อมทั้งมีหลักฐานแสดงว่าผู้ฝากหรือเจ้าหนี้มีความเข้าใจความเสี่ยงที่เกิดขึ้นข้อ ๔.๑๒ ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงต้องชี้แจงเงื่อนไขและวิธีการคำนวณและการจ่ายชำระคืนเงินต้นหรือผลตอบแทนและการคิดค่าปรับในกรณีที่ลูกค้าต้องการถอนเงินฝากหรือเรียกคืนเงินให้กู้ยืมก่อนครบกำหนดสัญญาให้ลูกค้าเข้าใจอย่างชัดเจนก่อนตกลงทำสัญญาข้อ ๔.๑๓การทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงหากมีการออกบัตรเงินฝากหรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้จะต้องระบุเงื่อนไขห้ามเปลี่ยนมือยกเว้นในกรณีที่ธนาคารพาณิชย์ผู้ออกสามารถควบคุมดูแลการโอนเปลี่ยนมือให้อยู่ภายในกลุ่มผู้ลงทุนตามข้อกำหนดที่ระบุในข้อ๔.๓ ธนาคารพาณิชย์อาจไม่กำหนดเงื่อนไขการห้ามเปลี่ยนมือดังกล่าวก็ได้ข้อ ๔.๑๔ธนาคารพาณิชย์สามารถทำการป้องกันความเสี่ยงสำหรับธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงได้ทั้งกับสถาบันการเงินภายในประเทศและภายนอกประเทศแต่การป้องกันความเสี่ยงกับสถาบันการเงินภายนอกประเทศจะต้องเป็นการทำธุรกรรมที่ไม่ขัดกับมาตรการป้องปรามการเก็งกำไรค่าเงินบาทของธนาคารแห่งประเทศไทยข้อ ๔.๑๕ธนาคารพาณิชย์ที่จะทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงต้องมีระบบการบริหารความเสี่ยงที่มีประสิทธิภาพและเหมาะสมสอดคล้องกับการทำธุรกรรมดังนี้(๑) คณะกรรมการธนาคารหรือคณะผู้บริหารที่มีอำนาจหน้าที่ความรับผิดชอบที่เกี่ยวข้อง(ในกรณีของสาขาธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ)จะต้องเข้าใจลักษณะธุรกรรมและความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องโดยคณะกรรมการย่อยและผู้บริหารระดับสูงที่ได้รับมอบหมายให้ดูแลในการประกอบธุรกรรมดังกล่าวจะต้องมีความรู้ความเข้าใจในธุรกรรมดังกล่าวและความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องเป็นอย่างดีและจะต้องเป็นผู้ควบคุมดูแลการทำธุรกรรมดังกล่าวตามนโยบายที่ได้รับความเห็นชอบอย่างใกล้ชิดและให้ความสำคัญในการบริหารความเสี่ยงที่เกิดจากการทำธุรกรรมดังกล่าว(๒)ธนาคารพาณิชย์จะต้องกำหนดนโยบาย กลยุทธ์ ขั้นตอนการปฏิบัติในการประกอบธุรกรรมการบริหารความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องและการควบคุมภายในไว้อย่างชัดเจนเป็นลายลักษณ์อักษรโดยนโยบายดังกล่าวจะต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการธนาคาร หรือคณะผู้บริหารที่มีอำนาจหน้าที่ความรับผิดชอบที่เกี่ยวข้อง(ในกรณีสาขาธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ)หรือคณะกรรมการย่อยที่ได้รับมอบหมายให้ดูแลในการประกอบธุรกรรมดังกล่าว(๓)ธนาคารพาณิชย์จะต้องมีหน่วยงานบริหารความเสี่ยงที่เป็นอิสระ (RiskManagement Unit) เพื่อทำหน้าที่ประเมิน ติดตาม ควบคุมตรวจสอบดูแลการบริหารความเสี่ยงโดยรวมของธนาคารพาณิชย์นั้นและมีการรายงานโดยตรงต่อคณะกรรมการธนาคารผ่านทางคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงอย่างสม่ำเสมอสำหรับกรณีของสาขาธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศหน่วยงานบริหารความเสี่ยงดังกล่าวอาจตั้งอยู่ในสำนักงานภูมิภาคก็ได้โดยจะต้องมีการรายงานต่อหน่วยงานที่ได้รับมอบหมายจากสำนักงานใหญ่อย่างสม่ำเสมอ(๔)ธนาคารพาณิชย์จะต้องมีบุคลากรเพียงพอที่จะรองรับการประกอบธุรกรรมอย่างมีประสิทธิภาพและครบวงจรโดยบุคลากรดังกล่าวจะต้องมีความรู้ ความเข้าใจ ความสามารถและประสบการณ์เพียงพอ(๕) ธนาคารพาณิชย์จะต้องมั่นใจว่ามีมาตรการในการควบคุมและบริหารความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องที่มีประสิทธิภาพสามารถสะท้อนและรองรับความเสี่ยงทั้งหมดที่เกิดขึ้นจากการประกอบธุรกรรม ทั้งนี้ให้เน้นประสิทธิภาพของระบบบริหารความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย (Interestrate Risk) ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน(Foreign Exchange Risk) ความเสี่ยงด้านราคาตราสารทุน (EquityPrice Risk) ความเสี่ยงทั้งหมดที่เกิดจากการประกอบธุรกรรม Optionsเช่น Delta Vega Gamma Theta และ Rhoความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง (Liquidity Risk) และความเสี่ยงด้านเครดิต (Credit Risk) ซึ่งรวมถึงPre-settlement Risk และ Settlement Riskโดยธนาคารพาณิชย์จะต้องมีระบบที่ใช้ในการวัดความเสี่ยงที่สามารถสะท้อนความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องและความเสี่ยงแต่ละประเภทที่เกิดขึ้นได้อย่างชัดเจนถูกต้องและแม่นยำ และมีการนำระบบบริหารความเสี่ยงดังกล่าวไปใช้ในการควบคุมความเสี่ยงในทางปฏิบัติมีการกำหนดหลักเกณฑ์วิธีการที่ใช้ในการประเมินมูลค่ายุติธรรม (Mark toMarket) ที่เหมาะสม ชัดเจน และสะท้อนมูลค่าตลาดที่แท้จริงและมีการประเมินมูลค่ายุติธรรมของยอดคงค้าง ณ ทุกสิ้นวันทำการมีการกำหนดระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้ (Limits)ให้มีความเหมาะสมกับระบบการบริหารความเสี่ยงที่เกี่ยวข้อง ลักษณะการดำเนินงานและฐานะเงินกองทุนของธนาคารพาณิชย์นั้นมีการทดสอบประสิทธิภาพความถูกต้องและแม่นยำของระบบบริหารความเสี่ยงภายในระยะเวลาที่เหมาะสม เช่นมีการทดสอบ Back Test และมีการทดสอบ Stress Test ของแบบจำลองValue at Risk อย่างสม่ำเสมอ(๖)ธนาคารพาณิชย์จะต้องมั่นใจว่ามีระบบควบคุมภายในที่สามารถรองรับการทำธุรกรรมดังกล่าวได้อย่างมีประสิทธิภาพเพียงพอ เหมาะสมมีระเบียบและวิธีปฏิบัติในการควบคุมภายในที่ชัดเจนและเป็นลายลักษณ์อักษรมีการกำหนดโครงสร้างการควบคุมและมีการแบ่งแยกหน้าที่อย่างหมาะสมมีการตรวจสอบระบบควบคุมภายใน และการปฏิบัติตามมาตรการควบคุมภายในอย่างสม่ำเสมอรวมทั้งมีการจัดทำระบบข้อมูลเพื่อรายงานความเสี่ยงและการจัดทำรายงานเสนอต่อคณะกรรมการตรวจสอบหรือหน่วยงานที่ได้รับมอบหมายจากสำนักงานใหญ่(ในกรณีของสาขาธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ)โดยหน่วยงานดังกล่าวอาจตั้งอยู่ในสำนักงานภูมิภาคก็ได้(๗)ธนาคารพาณิชย์ที่จะทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงซึ่งการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับกลุ่มของตัวแปรหรือมีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับดัชนีทางการเงินหรือมีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรตัวใดตัวหนึ่งในกลุ่มของตัวแปรที่กำหนดไว้ในสัญญาโดยไม่มีการกำหนดแน่ชัดว่าเป็นตัวแปรใดในกลุ่มตั้งแต่วันเริ่มต้นของสัญญาแต่กำหนดเป็นเงื่อนไขแทนซึ่งไม่ได้มีการบริหารความเสี่ยงจากการทำธุรกรรมดังกล่าวโดยการทำธุรกรรมในส่วนของอนุพันธ์ทางการเงินที่มีลักษณะเหมือนกันทุกประการแต่เป็นฐานะตรงกันข้าม(Back to back) ต้องมีมาตรการและระบบ ดังต่อไปนี้ก.ระบบข้อมูลเพื่อใช้ในการวิเคราะห์และคาดการณ์ทิศทางและแนวโน้มอัตราผลตอบแทนของตัวแปรแต่ละประเภทที่ใช้อ้างอิงเช่น อัตราดอกเบี้ย อัตราแลกเปลี่ยน ราคาหลักทรัพย์ เป็นต้นข.ระบบบริหารการลงทุนในลักษณะ Portfolio Model ที่สามารถวิเคราะห์จัดสรรอัตราส่วนการลงทุนในตัวแปรแต่ละประเภท(Asset Allocation)เพื่อป้องกันความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากการทำธุรกรรมดังกล่าวโดยแบบจำลองที่กล่าวจะต้องสามารถวัดและคาดการณ์ผลตอบแทนจากการลงทุนในตัวแปรแต่ละประเภทและผลตอบแทนที่ได้จากการลงทุนในลักษณะPortfolio ได้อย่างน้อยทุกวันรวมทั้งจะต้องครอบคลุมถึงการวิเคราะห์ค่าสหสัมพันธ์ (Correlation)ระหว่างตัวแปรที่ใช้อ้างอิงด้วยค.มีหน่วยงานที่รับผิดชอบในการวิเคราะห์ ทบทวน และปรับอัตราส่วน (Re-Balance)ของการลงทุนในตัวแปรแต่ละประเภท (Asset Allocation) ให้มีความเหมาะสมและสอดคล้องกับภาวะเศรษฐกิจทิศทางของภาวะตลาดเงิน ตลาดอัตราแลกเปลี่ยน ตลาดทุน ตลาดตราสารหนี้รวมทั้งทำให้การลงทุนดังกล่าวมีผลตอบแทนใกล้เคียงกับผลตอบแทนที่จะจ่ายให้กับผู้ลงทุนณ งวดการจ่ายดอกเบี้ย หรือ ณ วันครบกำหนด อย่างต่อเนื่องง. ระบบงานสำหรับวัดติดตามและควบคุมความเสี่ยงทั้งหมดที่เกิดขึ้นจากการทำธุรกรรมดังกล่าวให้อยู่ในระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้(Limit) อย่างน้อยทุกวันโดยระบบบริหารความเสี่ยงดังกล่าวต้องครอบคลุมถึงความเสี่ยงทั้งหมดที่เกิดจากการทำธุรกรรมOptions ที่มีสินทรัพย์อ้างอิงเป็นกลุ่มของสินทรัพย์ เช่น VegaDelta Gamma และ Cross-Delta ระหว่างตัวแปรที่ใช้อ้างอิงด้วยข้อ ๔.๑๖ธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงโดยทั่วไปจะประกอบด้วย๒ ส่วนหลัก คือ ส่วนที่เป็นเงินฝากหรือเงินกู้ยืมและส่วนที่เป็นอนุพันธ์ทางการเงินให้ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมดังกล่าวต้องประเมินมูลค่ายุติธรรมส่วนที่เป็นอนุพันธ์ทางการเงินและธุรกรรมที่ใช้ในการป้องกันความเสี่ยง[๑] (HedgingInstruments) (ถ้ามี) ทุกสิ้นเดือน และนำผลขาดทุนสุทธิจากการประเมินมูลค่าดังกล่าวมาทดลองหักออกจากตัวเลขเงินกองทุนของเดือนที่รายงานล่าสุดหากปรากฏว่ามีผลทำให้เงินกองทุนของธนาคารพาณิชย์ต่ำกว่าเงินกองทุนขั้นต่ำที่ธนาคารพาณิชย์ต้องดำรงตามกฎหมายห้ามธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมดังกล่าวเพิ่มเติม และเร่งดำเนินการแก้ไขต่อไปข้อ ๔.๑๗ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงจะต้องดำเนินการแจ้งธนาคารแห่งประเทศไทยเป็นลายลักษณ์อักษรเมื่อมีการนำเสนอตัวแปรอ้างอิงที่เป็นดัชนีทางการเงินใดเป็นครั้งแรกหรือมีการเปลี่ยนแปลงลักษณะธุรกรรมในรายละเอียดหรือทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับกลุ่มของตัวแปรเป็นครั้งแรกหรือมีการเปลี่ยนแปลงรายละเอียดในการทำธุรกรรมดังกล่าว ทั้งนี้จะต้องดำเนินการภายใน ๗ วันทำการนับจากวันที่ทำธุรกรรมดังกล่าวข้อ ๔.๑๘ ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงต้องจัดเก็บข้อมูลที่เกี่ยวข้องในการทำธุรกรรมได้แก่ เลขที่อ้างอิง วันที่ทำธุรกรรม ประเภทธุรกรรม คู่สัญญา ฐานะการทำธุรกรรม(รับฝาก/กู้ยืม หรือฝาก/ให้กู้ยืม) ตัวแปรอ้างอิง อนุพันธ์ทางการเงินแฝงสกุลเงินของธุรกรรมจำนวนเงิน จำนวนเงินเป็นสกุลบาทเทียบเท่า DeltaEquivalent วันครบกำหนดในรูปของสื่อคอมพิวเตอร์และจัดส่งให้ธนาคารแห่งประเทศไทยเป็นประจำทุกเดือนภายใน ๒๑ วันนับจากวันสิ้นเดือนไม่ว่าจะเป็นการจัดส่งผ่านทางระบบบริหารข้อมูลหรือไม่ก็ตามตลอดจนจัดเก็บหลักฐานในการทำธุรกรรมดังกล่าวไว้ที่ธนาคารพาณิชย์เองเพื่อให้ธนาคารแห่งประเทศไทยตรวจสอบหรือจัดส่งสำเนาให้แก่ธนาคารแห่งประเทศไทยเมื่อมีการร้องขอข้อ ๔.๑๙ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงจะต้องดูแลให้สัญญามีผลบังคับตามกฎหมายและจะต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การกำกับดูแลธุรกรรมนี้ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยประกาศกำหนดรวมทั้งกฎหมายและระเบียบควบคุมการแลกเปลี่ยนเงินและมาตรการป้องปรามการเก็งกำไรค่าเงินบาทข้อ ๔.๒๐ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงต้องเปิดเผยข้อมูลและบันทึกบัญชีให้ถูกต้องตามมาตรฐานการบัญชีและวิธีปฏิบัติของสากลข้อ ๔.๒๑ให้ธนาคารพาณิชย์รายงานธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงเป็นเงินฝากในแบบรายงานทุกรายงานที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดไม่ว่าการทำธุรกรรมดังกล่าวจะเป็นในรูปแบบของการรับฝากเงินหรือการกู้ยืมเงินข้อ ๔.๒๒ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องเสมือนว่าธุรกรรมเงินกู้ยืมดังกล่าวเป็นธุรกรรมเงินฝากประเภทหนึ่งข้อ ๔.๒๓ ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงซึ่งให้สิทธิคู่สัญญาในการชำระคืนหรือรับชำระคืนเงินต้นหรือผลตอบแทนเป็นหลักทรัพย์จะต้องรายงานการประกอบธุรกรรมการซื้อสิทธิที่จะขายหรือขายสิทธิที่จะซื้อหลักทรัพย์ที่แฝงอยู่กับการรับเงินฝากหรือการกู้ยืมเงินให้ศูนย์ซื้อขายตราสารหนี้ไทย (ThaiBond Dealing Center(TBDC)) โดยมีรายละเอียดตามที่ศูนย์ซื้อขายตราสารหนี้กำหนดข้อ ๔.๒๔ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงซึ่งให้สิทธิคู่สัญญาในการชำระคืนหรือรับชำระคืนเงินต้นหรือผลตอบแทนเป็นหลักทรัพย์สกุลเงินตราต่างประเทศกับผู้ลงทุนประเภทสถาบันที่ไม่ได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจเกี่ยวกับปัจจัยชำระเงินต่างประเทศจะต้องจัดทำรายงานข้อมูลการทำธุรกรรมการซื้อสิทธิที่จะขายหรือขายสิทธิที่จะซื้อหลักทรัพย์สกุลเงินตราต่างประเทศตามแบบรายงานการขายหลักทรัพย์เงินตราต่างประเทศต่อให้ผู้ลงทุนประเภทสถาบันในประเทศที่กำหนดในหนังสือของธนาคารแห่งประเทศไทยที่สกง. (๐๕) ว.๓/๒๕๔๖ เรื่องการขายหลักทรัพย์เงินตราต่างประเทศต่อให้ผู้ลงทุนประเภทสถาบันในประเทศ ลงวันที่ ๒๒กรกฎาคม ๒๕๔๖ หรือที่แก้ไขเพิ่มเติมโดยถือเสมือนหนึ่งเป็นการขายหลักทรัพย์เงินตราต่างประเทศต่อให้แก่ผู้ลงทุนประเภทสถาบันในประเทศข้อ ๔.๒๕การทำธุรกรรมดังกล่าวของสาขาธนาคารพาณิชย์ไทยในต่างประเทศให้อยู่ภายในหลักเกณฑ์การกำกับดูแลของประเทศที่สาขานั้นตั้งอยู่และธนาคารพาณิชย์ดังกล่าวจะต้องมีระบบบริหารความเสี่ยงที่มีประสิทธิภาพตามที่ระบุไว้ในข้อ๔.๑๕ และปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในข้อ ๔.๑๖ ถึง ๔.๒๑ ของประกาศฉบับนี้ด้วย๕.วันเริ่มต้นการถือปฏิบัติประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป[๒]ประกาศณ วันที่ ๔ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๔๗หม่อมราชวงศ์ปรีดิยาธร เทวกุลผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทยเอกสารแนบประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยเรื่อง การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงลงวันที่๔ สิงหาคม ๒๕๔๗ [ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย]ศุภชัย/พิมพ์๑๙ ตุลาคม๒๕๔๗ศุภสรณ์/ธัญกมล/ตรวจ๓พฤศจิกายน ๒๕๔๗A+B[๑] ธนาคารพาณิชย์จะต้องจัดเก็บเอกสารหลักฐานที่แสดงให้เห็นได้ว่าเป็นธุรกรรมที่ใช้ในการป้องกันความเสี่ยง(Hedging)[๒] รก.๒๕๔๗/พ๘๘ง/๓๕/๖ สิงหาคม๒๕๔๗