คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4128/2540หลักกฎหมาย: ตามบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดิน พ.ศ. 2475 มาตรา 40 วรรคสอง กำหนดว่าหากที่ดินและโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างเป็นของคนละเจ้าของกันแล้วเป็นหน้าที่ของเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างต้องเสียภาษีโรงเรือนและที่ดินจากค่ารายปีของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างรวมกันกับส่วนของที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่องกับโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอื่นนั้นด้วย เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์เป็นเจ้าของสถานีบริการน้ำมัน ส่วน ป. กับ จ. เป็นเจ้าของที่ดิน ดังนั้น ค่าเช่าที่โจทก์ได้รับจาก ห้างหุ้นส่วนจำกัด ช. จึงเป็นการให้เช่าสถานีบริการรวมทั้งที่ดินใช้ต่อเนื่องกับสถานีบริการแสดงว่าเงินค่าเช่าดังกล่าวเป็นค่าเช่าสถานีบริการและเช่าที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่องด้วย จึงเป็นค่ารายปีที่โจทก์ต้องเสียภาษีโรงเรือนและที่ดินโจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องขอให้เพิกถอนการประเมินของเจ้าพนักงานประเมินและคำชี้ขาดของผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครจำเลยให้การว่า การประเมินและคำชี้ขาดชอบแล้ว ขอให้ยกฟ้องศาลภาษีอากรกลางพิพากษาให้แก้ไขการประเมินตามใบแจ้งการประเมินภาษีโรงเรือนและที่ดิน เล่มที่ 54 เลขที่ 10 ลงวันที่ 15 มิถุนายน 2538 และใบแจ้งคำชี้ขาดเล่มที่ 19 เลขที่ 52 ลงวันที่ 8 พฤษภาคม 2539 และให้จำเลยคืนเงินภาษีจำนวน18,484.17 บาท ภายในสามเดือนนับแต่วันที่คำพิพากษาถึงที่สุด หากไม่คืนภายในกำหนดดังกล่าวให้จำเลยชำระดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีของจำนวนเงิน18,484.17 บาท นับถัดจากวันครบกำหนดเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระให้โจทก์เสร็จคำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีภาษีอากรวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังยุติได้ว่า เมื่อวันที่ 21กุมภาพันธ์ 2538 โจทก์ได้ยื่นแบบแจ้งรายการเพื่อเสียภาษีโรงเรือนและที่ดินตามเอกสารหมาย ล.1 แผ่นที่ 1 ถึง 3 โดยระบุรายละเอียดว่า ได้รับค่าเช่าจากห้างหุ้นส่วนจำกัดชนะบริการ จำนวน 343,440 บาท และระบุชื่อเจ้าของที่ดินและค่าเช่าที่ดินปีละ 201,333.33 บาท พนักงานเจ้าหน้าที่ของจำเลยทำการประเมินโดยนำค่าเช่าที่ดินจำนวน 201,333.33 บาท รวมกับค่าเช่าที่โจทก์ได้รับจำนวน 343,440 บาท มากำหนดเป็นค่ารายปีจำนวน 544,773.33 บาท ค่าภาษีจำนวน 68,096.67 บาท ตามใบแจ้งรายการประเมินเอกสารหมาย จ.1 แผ่นที่ 1 โจทก์ชำระค่าภาษีดังกล่าวแล้วได้ยื่นคำร้องขอให้พิจารณาการประเมินใหม่ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครโดยปลัดกรุงเทพมหานครปฏิบัติราชการแทนได้ชี้ขาดเห็นชอบด้วยกับการประเมินของเจ้าหน้าที่ตามใบแจ้งคำชี้ขาด เอกสารหมาย ล.6 แผ่นที่ 5 ศาลภาษีอากรกลางฟังข้อเท็จจริงว่าเงินจำนวน 343,440 บาท ที่โจทก์แสดงไว้ในแบบแจ้งรายการเพื่อเสียภาษีโรงเรือนและที่ดินประจำปี 2538 เป็นค่าเช่าที่โจทก์ได้รับจากห้างหุ้นส่วนจำกัดชัยชนะบริการในการให้เช่าสถานีบริการรวมทั้งที่ดินที่ใช้ต่อเนื่องกับสถานีบริการ มีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของจำเลยว่า การประเมินภาษีโรงเรือนและที่ดินประจำปีภาษี 2538 และคำชี้ขาดชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ โดยจำเลยอุทธรณ์ว่าผู้เป็นเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างกับผู้ที่เป็นเจ้าของที่ดินในคดีนี้เป็นคนละเจ้าของกัน โดยโจทก์เป็นเจ้าของสถานีบริการ ส่วนนางปริยาวดี วัดแก้ว กับนางจันทนา ธีระธาดา เป็นเจ้าของที่ดิน ดังนั้นคดีจึงต้องด้วยบทบัญญัติของมาตรา 40 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดิน พ.ศ. 2475 ซึ่งบัญญัติว่า แต่ถ้าที่ดินและโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่น ๆเป็นของคนละเจ้าของเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่น ๆ ต้องเสียภาษีทั้งสิ้น ฯลฯ นั้น เห็นว่า ตามบทบัญญัติดังกล่าวเป็นการกำหนดว่าหากที่ดินและโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างเป็นของคนละเจ้าของกันแล้ว เป็นหน้าที่ของเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างต้องเสียภาษีโรงเรือนและที่ดินรวมกันแต่เมื่อข้อเท็จจริงฟังยุติได้ว่าค่าเช่าที่โจทก์ได้รับจากห้างหุ้นส่วนจำกัดชัยชนะบริการเป็นการให้เช่าสถานีบริการ รวมทั้งที่ดินที่ใช้ต่อเนื่องกับสถานีบริการ แสดงว่าเงินค่าเช่าจำนวน 343,440 บาท เป็นค่าเช่าสถานีบริการและค่าเช่าที่ดินรวมกันแล้ว การที่โจทก์ในฐานะเจ้าของโรงเรือนซึ่งมีหน้าที่เสียภาษีโรงเรือนได้เสียภาษีโรงเรือนและที่ดินรวมกันมาแล้ว จึงเป็นการชอบด้วยกฎหมายดังนั้น การประเมินของพนักงานเก็บภาษีโรงเรือนและที่ดินและคำชี้ขาดจึงไม่ชอบด้วยกฎหมายที่ศาลภาษีอากรกลางพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย อุทธรณ์จำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4128/2540บริษัท เอสโซ่ (ประเทศไทย) จำกัด (มหาชนโจทก์กรุงเทพมหานครจำเลย พ.ร.บ.ภาษีโรงเรือนและที่ดิน พ.ศ.2475 ม. 40 วรรคสองตามบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดิน พ.ศ. 2475 มาตรา 40 วรรคสอง กำหนดว่าหากที่ดินและโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างเป็นของคนละเจ้าของกันแล้วเป็นหน้าที่ของเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างต้องเสียภาษีโรงเรือนและที่ดินจากค่ารายปีของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างรวมกันกับส่วนของที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่องกับโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอื่นนั้นด้วย เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์เป็นเจ้าของสถานีบริการน้ำมัน ส่วน ป. กับ จ. เป็นเจ้าของที่ดิน ดังนั้น ค่าเช่าที่โจทก์ได้รับจาก ห้างหุ้นส่วนจำกัด ช. จึงเป็นการให้เช่าสถานีบริการรวมทั้งที่ดินใช้ต่อเนื่องกับสถานีบริการแสดงว่าเงินค่าเช่าดังกล่าวเป็นค่าเช่าสถานีบริการและเช่าที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่องด้วย จึงเป็นค่ารายปีที่โจทก์ต้องเสียภาษีโรงเรือนและที่ดินโจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องขอให้เพิกถอนการประเมินของเจ้าพนักงานประเมินและคำชี้ขาดของผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครจำเลยให้การว่า การประเมินและคำชี้ขาดชอบแล้ว ขอให้ยกฟ้องศาลภาษีอากรกลางพิพากษาให้แก้ไขการประเมินตามใบแจ้งการประเมินภาษีโรงเรือนและที่ดิน เล่มที่ 54 เลขที่ 10 ลงวันที่ 15 มิถุนายน 2538 และใบแจ้งคำชี้ขาดเล่มที่ 19 เลขที่ 52 ลงวันที่ 8 พฤษภาคม 2539 และให้จำเลยคืนเงินภาษีจำนวน18,484.17 บาท ภายในสามเดือนนับแต่วันที่คำพิพากษาถึงที่สุด หากไม่คืนภายในกำหนดดังกล่าวให้จำเลยชำระดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีของจำนวนเงิน18,484.17 บาท นับถัดจากวันครบกำหนดเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระให้โจทก์เสร็จคำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีภาษีอากรวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังยุติได้ว่า เมื่อวันที่ 21กุมภาพันธ์ 2538 โจทก์ได้ยื่นแบบแจ้งรายการเพื่อเสียภาษีโรงเรือนและที่ดินตามเอกสารหมาย ล.1 แผ่นที่ 1 ถึง 3 โดยระบุรายละเอียดว่า ได้รับค่าเช่าจากห้างหุ้นส่วนจำกัดชนะบริการ จำนวน 343,440 บาท และระบุชื่อเจ้าของที่ดินและค่าเช่าที่ดินปีละ 201,333.33 บาท พนักงานเจ้าหน้าที่ของจำเลยทำการประเมินโดยนำค่าเช่าที่ดินจำนวน 201,333.33 บาท รวมกับค่าเช่าที่โจทก์ได้รับจำนวน 343,440 บาท มากำหนดเป็นค่ารายปีจำนวน 544,773.33 บาท ค่าภาษีจำนวน 68,096.67 บาท ตามใบแจ้งรายการประเมินเอกสารหมาย จ.1 แผ่นที่ 1 โจทก์ชำระค่าภาษีดังกล่าวแล้วได้ยื่นคำร้องขอให้พิจารณาการประเมินใหม่ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครโดยปลัดกรุงเทพมหานครปฏิบัติราชการแทนได้ชี้ขาดเห็นชอบด้วยกับการประเมินของเจ้าหน้าที่ตามใบแจ้งคำชี้ขาด เอกสารหมาย ล.6 แผ่นที่ 5 ศาลภาษีอากรกลางฟังข้อเท็จจริงว่าเงินจำนวน 343,440 บาท ที่โจทก์แสดงไว้ในแบบแจ้งรายการเพื่อเสียภาษีโรงเรือนและที่ดินประจำปี 2538 เป็นค่าเช่าที่โจทก์ได้รับจากห้างหุ้นส่วนจำกัดชัยชนะบริการในการให้เช่าสถานีบริการรวมทั้งที่ดินที่ใช้ต่อเนื่องกับสถานีบริการ มีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของจำเลยว่า การประเมินภาษีโรงเรือนและที่ดินประจำปีภาษี 2538 และคำชี้ขาดชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ โดยจำเลยอุทธรณ์ว่าผู้เป็นเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างกับผู้ที่เป็นเจ้าของที่ดินในคดีนี้เป็นคนละเจ้าของกัน โดยโจทก์เป็นเจ้าของสถานีบริการ ส่วนนางปริยาวดี วัดแก้ว กับนางจันทนา ธีระธาดา เป็นเจ้าของที่ดิน ดังนั้นคดีจึงต้องด้วยบทบัญญัติของมาตรา 40 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดิน พ.ศ. 2475 ซึ่งบัญญัติว่า แต่ถ้าที่ดินและโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่น ๆเป็นของคนละเจ้าของเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่น ๆ ต้องเสียภาษีทั้งสิ้น ฯลฯ นั้น เห็นว่า ตามบทบัญญัติดังกล่าวเป็นการกำหนดว่าหากที่ดินและโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างเป็นของคนละเจ้าของกันแล้ว เป็นหน้าที่ของเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างต้องเสียภาษีโรงเรือนและที่ดินรวมกันแต่เมื่อข้อเท็จจริงฟังยุติได้ว่าค่าเช่าที่โจทก์ได้รับจากห้างหุ้นส่วนจำกัดชัยชนะบริการเป็นการให้เช่าสถานีบริการ รวมทั้งที่ดินที่ใช้ต่อเนื่องกับสถานีบริการ แสดงว่าเงินค่าเช่าจำนวน 343,440 บาท เป็นค่าเช่าสถานีบริการและค่าเช่าที่ดินรวมกันแล้ว การที่โจทก์ในฐานะเจ้าของโรงเรือนซึ่งมีหน้าที่เสียภาษีโรงเรือนได้เสียภาษีโรงเรือนและที่ดินรวมกันมาแล้ว จึงเป็นการชอบด้วยกฎหมายดังนั้น การประเมินของพนักงานเก็บภาษีโรงเรือนและที่ดินและคำชี้ขาดจึงไม่ชอบด้วยกฎหมายที่ศาลภาษีอากรกลางพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย อุทธรณ์จำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(เหล็ก ไทรวิจิตร-ยงยุทธ ธารีสาร-วิรักษ์ เอื้ออังกูร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุในการทำความเข้าใจคำพิพากษาศาลฎีกาตามหัวข้อหมายเหตุนี้ ใคร่ขอแสดงตารางประเภทภาษีอากรในแง่ของการจัดเก็บของรัฐดังนี้ ภาษีส่วนกลาง - ภาษีสรรพากร ตามประมวลรัษฎากร ภาษีส่วนท้องถิ่น - ภาษีโรงเรือนและที่ดินตามพระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดินฯ ภาษีส่วนกลาง - ภาษีสรรพสามิต ตามพระราชบัญญัติสรรพสามิตฯ และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ภาษีส่วนท้องถิ่น - ภาษีบำรุงท้องที่ ตามพระราชบัญญัติภาษีบำรุงท้องที่ฯ ภาษีส่วนกลาง - ภาษีศุลกากร ตามพระราชบัญญัติภาษีศุลกากรฯ ภาษีส่วนท้องถิ่น - ภาษีป้าย ตามพระราชบัญญัติภาษีป้ายฯ ฯลฯ การจัดเก็บภาษีอากรเหล่านี้ มีหลักเกณฑ์ขั้นตอนอย่างไร ย่อมเป็นไปตามที่กฎหมายกำหนดไว้ สำหรับภาษีท้องถิ่นนั้น ผู้มีหน้าที่จัดเก็บคือท้องถิ่นหรือองค์การบริหารราชการส่วนท้องถิ่น เช่น เทศบาล สุขาภิบาล กรุงเทพมหานคร เมืองพัทยา องค์การบริหารส่วนจังหวัด สภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล เมื่อท้องถิ่นจัดเก็บมาแล้วถือว่าเป็นรายได้ของท้องถิ่น นำไปใช้เป็นค่าใช้จ่ายในการบริหารท้องถิ่นนั้น ๆ ต่อไป ภาษีโรงเรือนและที่ดินเป็นภาษีท้องถิ่น มีการจัดเก็บจากค่ารายปีของทรัพย์สินนั้นโดยผู้รับประเมินซึ่งตามปกติก็คือเจ้าของทรัพย์สินนั้นเป็นผู้เสียภาษี (พระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดินฯ มาตรา 40 วรรคหนึ่ง) โดยการชำระภาษีปีละครั้งตามค่ารายปีของทรัพย์สินนั้น (มาตรา 8 วรรคหนึ่ง) ปัญหาว่าทรัพย์สินประเภทใดที่ต้องเสียภาษีโรงเรือนและที่ดิน ซึ่งเป็นคำเดียวไม่แยกเป็นภาษีโรงเรือนและภาษีที่ดินดังที่เข้าใจผิดกัน ทรัพย์สินที่ต้องเสียภาษีโรงเรือนและที่ดิน แยกได้ 4 กรณี กล่าวคือ (1) โรงเรือน (2) สิ่งปลูกสร้างอย่างอื่น (3) โรงเรือนกับที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่องกับโรงเรือนนั้น (4) สิ่งปลูกสร้างอย่างอื่นกับที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่องกับสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่นนั้น การเสียภาษีเสียอย่างไร ต้องเสียจากค่ารายปี ปีละครั้ง โดยยื่นแบบพิมพ์เพื่อแจ้งรายการทรัพย์สินต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ภายในเดือนกุมภาพันธ์ของทุกปี (มาตรา 19) และอัตราภาษีคือร้อยละ 12.5 ของค่ารายปี ในส่วนของการคิดค่ารายปี คิดกันอย่างไร พระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดินวางกฎเกณฑ์ไว้ดังนี้ (1) คิดจากจำนวนเงินซึ่งทรัพย์สินนั้นสมควรจะให้เช่าได้ในปีหนึ่ง ๆ กรณีนี้ถือเอาว่าถ้าโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างนั้นและที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่อง หากนำออกให้เช่าจะได้ค่าเช่าในปีหนึ่ง ๆ เท่าใด เช่น ปีละ 10,000,000 บาท ก็ถือเอาจำนวนเงินดังกล่าวเป็นค่ารายปี แล้วเสียภาษีในอัตราร้อยละ 12.5 ของภาษีนั้น คือ 1,250,000 บาท (2) คิดจากค่าเช่า กรณีที่มีการให้เช่าโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างและรวมกับที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่องด้วย กรณีนี้ ดูแล้วไม่น่าจะมีปัญหาเพราะได้ค่าเช่าทั้งปีเท่าใดก็ถือว่าเป็นค่ารายปีแต่ทางปฏิบัติก็มีปัญหาพิพาทกัน เพราะอาจมีการเก็บค่าเช่าต่ำหรือแจ้งการเก็บต่ำ อันเป็นการเลี่ยงภาษี ดังนี้ เจ้าพนักงานประเมินย่อมสามารถประเมินค่ารายปีให้สูงขึ้นได้ (มาตรา 8วรรคท้าย) กรณีคดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาหัวข้อหมายเหตุนี้ ก็มีการพิพาทกันระหว่างเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างกับท้องถิ่นในเรื่องค่ารายปีว่าประเมินชอบหรือไม่ ดังที่กล่าวมาแล้วว่า ค่าภาษีโรงเรือนและที่ดินนั้น เจ้าของทรัพย์สินเป็นผู้เสียแต่ถ้าที่ดินและโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่น ๆ เป็นคนละเจ้าของ ดังนี้ เจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่น ๆ ต้องเสียค่าภาษีทั้งสิ้น (มาตรา 40) ตัวอย่างเช่นนางสวยเจ้าของร้านเสริมสวยเป็นอาคารสองชั้นหนึ่งคูหามีพื้นที่ใช้สอย 20 ตารางเมตรและมีที่ดินซึ่งใช้เป็นที่ต่อเนื่อง 50 ตารางเมตร ซึ่งถ้าหากให้เช่าทั้งอาคารและที่ดินดังกล่าวจะได้ค่าเช่าปีละ 100,000 บาท ดังนี้ ต้องเสียภาษีโรงเรือนและที่ดิน 12,500 บาท แต่ถ้าที่ดินที่ใช้ต่อเนื่องนั้นเป็นของบุคคลอื่น ดังนี้ นางสวยต้องเป็นผู้เสียภาษีโรงเรือนและที่ดินในส่วนของที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่องกับอาคารนั้นด้วย ซึ่งคงต้องพิจารณาเป็นส่วน ๆ ว่า อาคารนั้นสมควรให้เช่าได้เท่าใดและที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่องนั้นสมควรให้เช่าได้เท่าใดแล้วนำมารวมกันหาค่ารายปีต่อไป อย่างไรก็ดีถ้าเป็นที่ดินอย่างเดียวและมิได้ใช้ต่อเนื่องกับโรงเรือนและที่ดินแล้วไม่ต้องเสียภาษีโรงเรือนและที่ดิน แต่ต้องเสียภาษีบำรุงท้องที่ ตามพระราชบัญญัติภาษีบำรุงท้องที่ฯ คดีตามหัวข้อหมายเหตุ โจทก์เป็นเจ้าของสถานีบริการน้ำมันซึ่งสร้างอยู่บนที่ดินของนาง ป. กับนาง จ. โดยโจทก์เช่าที่ดินดังกล่าวปีละ 201,333.33 บาท และโจทก์ให้บุคคลอื่นเช่าสถานีบริการน้ำมันปีละ 343,440 บาท ปรากฏว่าพนักงานเจ้าหน้าที่นำค่าเช่าที่ดินและค่าเช่าที่โจทก์ได้รับนั้นมารวมกำหนดเป็นค่ารายปีจำนวน 544,773.33 บาท แล้วคิดค่าภาษีจำนวน 68,096.67 บาท ปัญหาว่าตามกฎหมายดังที่กล่าวมาข้างต้นนั้นยอดเงินจำนวนใดเป็นค่ารายปี เรื่องนี้ศาลฎีกาวินิจฉัยเกี่ยวกับค่าเช่าว่า โจทก์ได้รับค่าเช่าสถานีบริการน้ำมันรวมทั้งที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่องกับสถานีบริการ แสดงว่าเงินค่าเช่าจำนวน 343,440 บาทเป็นค่าเช่าสถานีบริการและค่าเช่าที่ดินรวมกัน ดังนั้น ยอดเงินดังกล่าวจึงเป็นค่ารายปีหาใช่ยอดเงิน 544,773.33 บาท ดังที่จำเลยอุทธรณ์ไม่ เพราะจำนวนเงิน 201,333.33บาท นั้นเป็นค่าเช่าที่ดินซึ่งโจทก์เช่าจากบุคคลอื่นเพื่อใช้สร้างสถานีบริการน้ำมันต่างหากซึ่งเป็นคนละส่วนกับที่โจทก์ให้เช่าสถานีบริการน้ำมัน ดังนั้น เมื่อได้ค่ารายปีคือ 343,440 บาท ปัญหาว่า ใครจะเป็นผู้รับผิดเสียภาษีโรงเรือนและที่ดิน เจ้าของสถานีบริการน้ำมันหรือเจ้าของที่ดินซึ่งตั้งสถานีบริการน้ำมันก็คงมาพิจารณาจากบทบัญญัติแห่งกฎหมายตามพระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดินฯ มาตรา 40 วรรคสอง ว่ากรณีเช่นนี้เจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่นเป็นผู้เสียภาษีโรงเรือนและที่ดิน คดีนี้คงได้ข้อคิดหลายประการ เช่น การหาค่ารายปีให้ได้ชัดเจนเสียก่อน เช่น ในแบบพิมพ์เพื่อแจ้งรายการทรัพย์สินตามมาตรา 19 คงต้องระบุข้อมูลให้ชัดเจน โดยเฉพาะเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างที่เช่าที่ดินของบุคคลอื่นต้องจำแนกให้ชัดว่าตนให้เช่าโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างนั้นรวมทั้งที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่องนั้นเป็นจำนวนเท่าใด และเช่าที่ดินมาจากบุคคลอื่นในอัตราเท่าใด มิฉะนั้นคงมีข้อโต้แย้งในส่วนนี้กันต่อไป ในส่วนของพนักงานเจ้าหน้าที่หากเห็นว่ารายละเอียดไม่ชัดเจนก็น่าจะต้องตรวจสอบหรือสอบถามผู้รับประเมินเสียเพื่อให้ได้ค่ารายปีที่ถูกต้อง และข้อน่าคิดก็คือตัวเลขค่าเช่าสถานีบริการน้ำมันก็ดีค่าเช่าที่ดินก็ดี น่าจะเป็นจำนวนที่ลงตัว โดยเฉพาะค่าเช่าที่ดินยังมีเศษเป็นสตางค์อีกด้วยและเหตุที่เรียกเก็บค่าเช่ากันเช่นนี้ ไม่มีประเด็นต้องวินิจฉัย จึงเป็นข้อน่าศึกษาของผู้ประกอบการ และผู้ที่รู้เรื่องดีก็คงได้แก่ผู้เช่าและผู้ให้เช่าเท่านั้น พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษาคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องขอให้เพิกถอนการประเมินของเจ้าพนักงานประเมินและคำชี้ขาดของผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครจำเลยให้การว่า การประเมินและคำชี้ขาดชอบแล้ว ขอให้ยกฟ้องศาลภาษีอากรกลางพิพากษาให้แก้ไขการประเมินตามใบแจ้งการประเมินภาษีโรงเรือนและที่ดิน เล่มที่ 54 เลขที่ 10 ลงวันที่ 15 มิถุนายน 2538 และใบแจ้งคำชี้ขาดเล่มที่ 19 เลขที่ 52 ลงวันที่ 8 พฤษภาคม 2539 และให้จำเลยคืนเงินภาษีจำนวน18,484.17 บาท ภายในสามเดือนนับแต่วันที่คำพิพากษาถึงที่สุด หากไม่คืนภายในกำหนดดังกล่าวให้จำเลยชำระดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีของจำนวนเงิน18,484.17 บาท นับถัดจากวันครบกำหนดเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระให้โจทก์เสร็จคำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีภาษีอากรวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังยุติได้ว่า เมื่อวันที่ 21กุมภาพันธ์ 2538 โจทก์ได้ยื่นแบบแจ้งรายการเพื่อเสียภาษีโรงเรือนและที่ดินตามเอกสารหมาย ล.1 แผ่นที่ 1 ถึง 3 โดยระบุรายละเอียดว่า ได้รับค่าเช่าจากห้างหุ้นส่วนจำกัดชนะบริการ จำนวน 343,440 บาท และระบุชื่อเจ้าของที่ดินและค่าเช่าที่ดินปีละ 201,333.33 บาท พนักงานเจ้าหน้าที่ของจำเลยทำการประเมินโดยนำค่าเช่าที่ดินจำนวน 201,333.33 บาท รวมกับค่าเช่าที่โจทก์ได้รับจำนวน 343,440 บาท มากำหนดเป็นค่ารายปีจำนวน 544,773.33 บาท ค่าภาษีจำนวน 68,096.67 บาท ตามใบแจ้งรายการประเมินเอกสารหมาย จ.1 แผ่นที่ 1 โจทก์ชำระค่าภาษีดังกล่าวแล้วได้ยื่นคำร้องขอให้พิจารณาการประเมินใหม่ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครโดยปลัดกรุงเทพมหานครปฏิบัติราชการแทนได้ชี้ขาดเห็นชอบด้วยกับการประเมินของเจ้าหน้าที่ตามใบแจ้งคำชี้ขาด เอกสารหมาย ล.6 แผ่นที่ 5 ศาลภาษีอากรกลางฟังข้อเท็จจริงว่าเงินจำนวน 343,440 บาท ที่โจทก์แสดงไว้ในแบบแจ้งรายการเพื่อเสียภาษีโรงเรือนและที่ดินประจำปี 2538 เป็นค่าเช่าที่โจทก์ได้รับจากห้างหุ้นส่วนจำกัดชัยชนะบริการในการให้เช่าสถานีบริการรวมทั้งที่ดินที่ใช้ต่อเนื่องกับสถานีบริการ มีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของจำเลยว่า การประเมินภาษีโรงเรือนและที่ดินประจำปีภาษี 2538 และคำชี้ขาดชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ โดยจำเลยอุทธรณ์ว่าผู้เป็นเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างกับผู้ที่เป็นเจ้าของที่ดินในคดีนี้เป็นคนละเจ้าของกัน โดยโจทก์เป็นเจ้าของสถานีบริการ ส่วนนางปริยาวดี วัดแก้ว กับนางจันทนา ธีระธาดา เป็นเจ้าของที่ดิน ดังนั้นคดีจึงต้องด้วยบทบัญญัติของมาตรา 40 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดิน พ.ศ. 2475 ซึ่งบัญญัติว่า แต่ถ้าที่ดินและโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่น ๆเป็นของคนละเจ้าของเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่น ๆ ต้องเสียภาษีทั้งสิ้น ฯลฯ นั้น เห็นว่า ตามบทบัญญัติดังกล่าวเป็นการกำหนดว่าหากที่ดินและโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างเป็นของคนละเจ้าของกันแล้ว เป็นหน้าที่ของเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างต้องเสียภาษีโรงเรือนและที่ดินรวมกันแต่เมื่อข้อเท็จจริงฟังยุติได้ว่าค่าเช่าที่โจทก์ได้รับจากห้างหุ้นส่วนจำกัดชัยชนะบริการเป็นการให้เช่าสถานีบริการ รวมทั้งที่ดินที่ใช้ต่อเนื่องกับสถานีบริการ แสดงว่าเงินค่าเช่าจำนวน 343,440 บาท เป็นค่าเช่าสถานีบริการและค่าเช่าที่ดินรวมกันแล้ว การที่โจทก์ในฐานะเจ้าของโรงเรือนซึ่งมีหน้าที่เสียภาษีโรงเรือนได้เสียภาษีโรงเรือนและที่ดินรวมกันมาแล้ว จึงเป็นการชอบด้วยกฎหมายดังนั้น การประเมินของพนักงานเก็บภาษีโรงเรือนและที่ดินและคำชี้ขาดจึงไม่ชอบด้วยกฎหมายที่ศาลภาษีอากรกลางพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย อุทธรณ์จำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4128/2540บริษัท เอสโซ่ (ประเทศไทย) จำกัด (มหาชนโจทก์กรุงเทพมหานครจำเลย พ.ร.บ.ภาษีโรงเรือนและที่ดิน พ.ศ.2475 ม. 40 วรรคสองตามบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดิน พ.ศ. 2475 มาตรา 40 วรรคสอง กำหนดว่าหากที่ดินและโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างเป็นของคนละเจ้าของกันแล้วเป็นหน้าที่ของเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างต้องเสียภาษีโรงเรือนและที่ดินจากค่ารายปีของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างรวมกันกับส่วนของที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่องกับโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอื่นนั้นด้วย เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์เป็นเจ้าของสถานีบริการน้ำมัน ส่วน ป. กับ จ. เป็นเจ้าของที่ดิน ดังนั้น ค่าเช่าที่โจทก์ได้รับจาก ห้างหุ้นส่วนจำกัด ช. จึงเป็นการให้เช่าสถานีบริการรวมทั้งที่ดินใช้ต่อเนื่องกับสถานีบริการแสดงว่าเงินค่าเช่าดังกล่าวเป็นค่าเช่าสถานีบริการและเช่าที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่องด้วย จึงเป็นค่ารายปีที่โจทก์ต้องเสียภาษีโรงเรือนและที่ดินโจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องขอให้เพิกถอนการประเมินของเจ้าพนักงานประเมินและคำชี้ขาดของผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครจำเลยให้การว่า การประเมินและคำชี้ขาดชอบแล้ว ขอให้ยกฟ้องศาลภาษีอากรกลางพิพากษาให้แก้ไขการประเมินตามใบแจ้งการประเมินภาษีโรงเรือนและที่ดิน เล่มที่ 54 เลขที่ 10 ลงวันที่ 15 มิถุนายน 2538 และใบแจ้งคำชี้ขาดเล่มที่ 19 เลขที่ 52 ลงวันที่ 8 พฤษภาคม 2539 และให้จำเลยคืนเงินภาษีจำนวน18,484.17 บาท ภายในสามเดือนนับแต่วันที่คำพิพากษาถึงที่สุด หากไม่คืนภายในกำหนดดังกล่าวให้จำเลยชำระดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีของจำนวนเงิน18,484.17 บาท นับถัดจากวันครบกำหนดเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระให้โจทก์เสร็จคำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีภาษีอากรวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังยุติได้ว่า เมื่อวันที่ 21กุมภาพันธ์ 2538 โจทก์ได้ยื่นแบบแจ้งรายการเพื่อเสียภาษีโรงเรือนและที่ดินตามเอกสารหมาย ล.1 แผ่นที่ 1 ถึง 3 โดยระบุรายละเอียดว่า ได้รับค่าเช่าจากห้างหุ้นส่วนจำกัดชนะบริการ จำนวน 343,440 บาท และระบุชื่อเจ้าของที่ดินและค่าเช่าที่ดินปีละ 201,333.33 บาท พนักงานเจ้าหน้าที่ของจำเลยทำการประเมินโดยนำค่าเช่าที่ดินจำนวน 201,333.33 บาท รวมกับค่าเช่าที่โจทก์ได้รับจำนวน 343,440 บาท มากำหนดเป็นค่ารายปีจำนวน 544,773.33 บาท ค่าภาษีจำนวน 68,096.67 บาท ตามใบแจ้งรายการประเมินเอกสารหมาย จ.1 แผ่นที่ 1 โจทก์ชำระค่าภาษีดังกล่าวแล้วได้ยื่นคำร้องขอให้พิจารณาการประเมินใหม่ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครโดยปลัดกรุงเทพมหานครปฏิบัติราชการแทนได้ชี้ขาดเห็นชอบด้วยกับการประเมินของเจ้าหน้าที่ตามใบแจ้งคำชี้ขาด เอกสารหมาย ล.6 แผ่นที่ 5 ศาลภาษีอากรกลางฟังข้อเท็จจริงว่าเงินจำนวน 343,440 บาท ที่โจทก์แสดงไว้ในแบบแจ้งรายการเพื่อเสียภาษีโรงเรือนและที่ดินประจำปี 2538 เป็นค่าเช่าที่โจทก์ได้รับจากห้างหุ้นส่วนจำกัดชัยชนะบริการในการให้เช่าสถานีบริการรวมทั้งที่ดินที่ใช้ต่อเนื่องกับสถานีบริการ มีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของจำเลยว่า การประเมินภาษีโรงเรือนและที่ดินประจำปีภาษี 2538 และคำชี้ขาดชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ โดยจำเลยอุทธรณ์ว่าผู้เป็นเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างกับผู้ที่เป็นเจ้าของที่ดินในคดีนี้เป็นคนละเจ้าของกัน โดยโจทก์เป็นเจ้าของสถานีบริการ ส่วนนางปริยาวดี วัดแก้ว กับนางจันทนา ธีระธาดา เป็นเจ้าของที่ดิน ดังนั้นคดีจึงต้องด้วยบทบัญญัติของมาตรา 40 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดิน พ.ศ. 2475 ซึ่งบัญญัติว่า แต่ถ้าที่ดินและโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่น ๆเป็นของคนละเจ้าของเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่น ๆ ต้องเสียภาษีทั้งสิ้น ฯลฯ นั้น เห็นว่า ตามบทบัญญัติดังกล่าวเป็นการกำหนดว่าหากที่ดินและโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างเป็นของคนละเจ้าของกันแล้ว เป็นหน้าที่ของเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างต้องเสียภาษีโรงเรือนและที่ดินรวมกันแต่เมื่อข้อเท็จจริงฟังยุติได้ว่าค่าเช่าที่โจทก์ได้รับจากห้างหุ้นส่วนจำกัดชัยชนะบริการเป็นการให้เช่าสถานีบริการ รวมทั้งที่ดินที่ใช้ต่อเนื่องกับสถานีบริการ แสดงว่าเงินค่าเช่าจำนวน 343,440 บาท เป็นค่าเช่าสถานีบริการและค่าเช่าที่ดินรวมกันแล้ว การที่โจทก์ในฐานะเจ้าของโรงเรือนซึ่งมีหน้าที่เสียภาษีโรงเรือนได้เสียภาษีโรงเรือนและที่ดินรวมกันมาแล้ว จึงเป็นการชอบด้วยกฎหมายดังนั้น การประเมินของพนักงานเก็บภาษีโรงเรือนและที่ดินและคำชี้ขาดจึงไม่ชอบด้วยกฎหมายที่ศาลภาษีอากรกลางพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย อุทธรณ์จำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(เหล็ก ไทรวิจิตร-ยงยุทธ ธารีสาร-วิรักษ์ เอื้ออังกูร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุในการทำความเข้าใจคำพิพากษาศาลฎีกาตามหัวข้อหมายเหตุนี้ ใคร่ขอแสดงตารางประเภทภาษีอากรในแง่ของการจัดเก็บของรัฐดังนี้ ภาษีส่วนกลาง - ภาษีสรรพากร ตามประมวลรัษฎากร ภาษีส่วนท้องถิ่น - ภาษีโรงเรือนและที่ดินตามพระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดินฯ ภาษีส่วนกลาง - ภาษีสรรพสามิต ตามพระราชบัญญัติสรรพสามิตฯ และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ภาษีส่วนท้องถิ่น - ภาษีบำรุงท้องที่ ตามพระราชบัญญัติภาษีบำรุงท้องที่ฯ ภาษีส่วนกลาง - ภาษีศุลกากร ตามพระราชบัญญัติภาษีศุลกากรฯ ภาษีส่วนท้องถิ่น - ภาษีป้าย ตามพระราชบัญญัติภาษีป้ายฯ ฯลฯ การจัดเก็บภาษีอากรเหล่านี้ มีหลักเกณฑ์ขั้นตอนอย่างไร ย่อมเป็นไปตามที่กฎหมายกำหนดไว้ สำหรับภาษีท้องถิ่นนั้น ผู้มีหน้าที่จัดเก็บคือท้องถิ่นหรือองค์การบริหารราชการส่วนท้องถิ่น เช่น เทศบาล สุขาภิบาล กรุงเทพมหานคร เมืองพัทยา องค์การบริหารส่วนจังหวัด สภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล เมื่อท้องถิ่นจัดเก็บมาแล้วถือว่าเป็นรายได้ของท้องถิ่น นำไปใช้เป็นค่าใช้จ่ายในการบริหารท้องถิ่นนั้น ๆ ต่อไป ภาษีโรงเรือนและที่ดินเป็นภาษีท้องถิ่น มีการจัดเก็บจากค่ารายปีของทรัพย์สินนั้นโดยผู้รับประเมินซึ่งตามปกติก็คือเจ้าของทรัพย์สินนั้นเป็นผู้เสียภาษี (พระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดินฯ มาตรา 40 วรรคหนึ่ง) โดยการชำระภาษีปีละครั้งตามค่ารายปีของทรัพย์สินนั้น (มาตรา 8 วรรคหนึ่ง) ปัญหาว่าทรัพย์สินประเภทใดที่ต้องเสียภาษีโรงเรือนและที่ดิน ซึ่งเป็นคำเดียวไม่แยกเป็นภาษีโรงเรือนและภาษีที่ดินดังที่เข้าใจผิดกัน ทรัพย์สินที่ต้องเสียภาษีโรงเรือนและที่ดิน แยกได้ 4 กรณี กล่าวคือ (1) โรงเรือน (2) สิ่งปลูกสร้างอย่างอื่น (3) โรงเรือนกับที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่องกับโรงเรือนนั้น (4) สิ่งปลูกสร้างอย่างอื่นกับที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่องกับสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่นนั้น การเสียภาษีเสียอย่างไร ต้องเสียจากค่ารายปี ปีละครั้ง โดยยื่นแบบพิมพ์เพื่อแจ้งรายการทรัพย์สินต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ภายในเดือนกุมภาพันธ์ของทุกปี (มาตรา 19) และอัตราภาษีคือร้อยละ 12.5 ของค่ารายปี ในส่วนของการคิดค่ารายปี คิดกันอย่างไร พระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดินวางกฎเกณฑ์ไว้ดังนี้ (1) คิดจากจำนวนเงินซึ่งทรัพย์สินนั้นสมควรจะให้เช่าได้ในปีหนึ่ง ๆ กรณีนี้ถือเอาว่าถ้าโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างนั้นและที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่อง หากนำออกให้เช่าจะได้ค่าเช่าในปีหนึ่ง ๆ เท่าใด เช่น ปีละ 10,000,000 บาท ก็ถือเอาจำนวนเงินดังกล่าวเป็นค่ารายปี แล้วเสียภาษีในอัตราร้อยละ 12.5 ของภาษีนั้น คือ 1,250,000 บาท (2) คิดจากค่าเช่า กรณีที่มีการให้เช่าโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างและรวมกับที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่องด้วย กรณีนี้ ดูแล้วไม่น่าจะมีปัญหาเพราะได้ค่าเช่าทั้งปีเท่าใดก็ถือว่าเป็นค่ารายปีแต่ทางปฏิบัติก็มีปัญหาพิพาทกัน เพราะอาจมีการเก็บค่าเช่าต่ำหรือแจ้งการเก็บต่ำ อันเป็นการเลี่ยงภาษี ดังนี้ เจ้าพนักงานประเมินย่อมสามารถประเมินค่ารายปีให้สูงขึ้นได้ (มาตรา 8วรรคท้าย) กรณีคดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาหัวข้อหมายเหตุนี้ ก็มีการพิพาทกันระหว่างเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างกับท้องถิ่นในเรื่องค่ารายปีว่าประเมินชอบหรือไม่ ดังที่กล่าวมาแล้วว่า ค่าภาษีโรงเรือนและที่ดินนั้น เจ้าของทรัพย์สินเป็นผู้เสียแต่ถ้าที่ดินและโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่น ๆ เป็นคนละเจ้าของ ดังนี้ เจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่น ๆ ต้องเสียค่าภาษีทั้งสิ้น (มาตรา 40) ตัวอย่างเช่นนางสวยเจ้าของร้านเสริมสวยเป็นอาคารสองชั้นหนึ่งคูหามีพื้นที่ใช้สอย 20 ตารางเมตรและมีที่ดินซึ่งใช้เป็นที่ต่อเนื่อง 50 ตารางเมตร ซึ่งถ้าหากให้เช่าทั้งอาคารและที่ดินดังกล่าวจะได้ค่าเช่าปีละ 100,000 บาท ดังนี้ ต้องเสียภาษีโรงเรือนและที่ดิน 12,500 บาท แต่ถ้าที่ดินที่ใช้ต่อเนื่องนั้นเป็นของบุคคลอื่น ดังนี้ นางสวยต้องเป็นผู้เสียภาษีโรงเรือนและที่ดินในส่วนของที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่องกับอาคารนั้นด้วย ซึ่งคงต้องพิจารณาเป็นส่วน ๆ ว่า อาคารนั้นสมควรให้เช่าได้เท่าใดและที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่องนั้นสมควรให้เช่าได้เท่าใดแล้วนำมารวมกันหาค่ารายปีต่อไป อย่างไรก็ดีถ้าเป็นที่ดินอย่างเดียวและมิได้ใช้ต่อเนื่องกับโรงเรือนและที่ดินแล้วไม่ต้องเสียภาษีโรงเรือนและที่ดิน แต่ต้องเสียภาษีบำรุงท้องที่ ตามพระราชบัญญัติภาษีบำรุงท้องที่ฯ คดีตามหัวข้อหมายเหตุ โจทก์เป็นเจ้าของสถานีบริการน้ำมันซึ่งสร้างอยู่บนที่ดินของนาง ป. กับนาง จ. โดยโจทก์เช่าที่ดินดังกล่าวปีละ 201,333.33 บาท และโจทก์ให้บุคคลอื่นเช่าสถานีบริการน้ำมันปีละ 343,440 บาท ปรากฏว่าพนักงานเจ้าหน้าที่นำค่าเช่าที่ดินและค่าเช่าที่โจทก์ได้รับนั้นมารวมกำหนดเป็นค่ารายปีจำนวน 544,773.33 บาท แล้วคิดค่าภาษีจำนวน 68,096.67 บาท ปัญหาว่าตามกฎหมายดังที่กล่าวมาข้างต้นนั้นยอดเงินจำนวนใดเป็นค่ารายปี เรื่องนี้ศาลฎีกาวินิจฉัยเกี่ยวกับค่าเช่าว่า โจทก์ได้รับค่าเช่าสถานีบริการน้ำมันรวมทั้งที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่องกับสถานีบริการ แสดงว่าเงินค่าเช่าจำนวน 343,440 บาทเป็นค่าเช่าสถานีบริการและค่าเช่าที่ดินรวมกัน ดังนั้น ยอดเงินดังกล่าวจึงเป็นค่ารายปีหาใช่ยอดเงิน 544,773.33 บาท ดังที่จำเลยอุทธรณ์ไม่ เพราะจำนวนเงิน 201,333.33บาท นั้นเป็นค่าเช่าที่ดินซึ่งโจทก์เช่าจากบุคคลอื่นเพื่อใช้สร้างสถานีบริการน้ำมันต่างหากซึ่งเป็นคนละส่วนกับที่โจทก์ให้เช่าสถานีบริการน้ำมัน ดังนั้น เมื่อได้ค่ารายปีคือ 343,440 บาท ปัญหาว่า ใครจะเป็นผู้รับผิดเสียภาษีโรงเรือนและที่ดิน เจ้าของสถานีบริการน้ำมันหรือเจ้าของที่ดินซึ่งตั้งสถานีบริการน้ำมันก็คงมาพิจารณาจากบทบัญญัติแห่งกฎหมายตามพระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดินฯ มาตรา 40 วรรคสอง ว่ากรณีเช่นนี้เจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่นเป็นผู้เสียภาษีโรงเรือนและที่ดิน คดีนี้คงได้ข้อคิดหลายประการ เช่น การหาค่ารายปีให้ได้ชัดเจนเสียก่อน เช่น ในแบบพิมพ์เพื่อแจ้งรายการทรัพย์สินตามมาตรา 19 คงต้องระบุข้อมูลให้ชัดเจน โดยเฉพาะเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างที่เช่าที่ดินของบุคคลอื่นต้องจำแนกให้ชัดว่าตนให้เช่าโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างนั้นรวมทั้งที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่องนั้นเป็นจำนวนเท่าใด และเช่าที่ดินมาจากบุคคลอื่นในอัตราเท่าใด มิฉะนั้นคงมีข้อโต้แย้งในส่วนนี้กันต่อไป ในส่วนของพนักงานเจ้าหน้าที่หากเห็นว่ารายละเอียดไม่ชัดเจนก็น่าจะต้องตรวจสอบหรือสอบถามผู้รับประเมินเสียเพื่อให้ได้ค่ารายปีที่ถูกต้อง และข้อน่าคิดก็คือตัวเลขค่าเช่าสถานีบริการน้ำมันก็ดีค่าเช่าที่ดินก็ดี น่าจะเป็นจำนวนที่ลงตัว โดยเฉพาะค่าเช่าที่ดินยังมีเศษเป็นสตางค์อีกด้วยและเหตุที่เรียกเก็บค่าเช่ากันเช่นนี้ ไม่มีประเด็นต้องวินิจฉัย จึงเป็นข้อน่าศึกษาของผู้ประกอบการ และผู้ที่รู้เรื่องดีก็คงได้แก่ผู้เช่าและผู้ให้เช่าเท่านั้น พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษา