ประกาศกรมโยธาธิการประกาศกรมโยธาธิการเรื่อง มาตรฐานและลักษณะของทางหลวงและงานทางรวมทั้งกำหนดเขตทางหลวงที่จอดรถ ระยะแนวต้นไม้และเสาพาดสายเกี่ยวกับทางหลวงชนบทและทางหลวงเทศบาลพ.ศ.๒๕๔๓-------------- อาศัยอำนาจตามความในมาตรา๒๖ แห่งพระราชบัญญัติทางหลวง พ.ศ.๒๕๓๕อันเป็นพระราชบัญญัติที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคลซึ่งมาตรา ๒๙ ประกอบกับมาตรา ๓๑ มาตรา ๓๕ มาตรา ๔๘และมาตรา ๔๙ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยบัญญัติให้กระทำได้โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายอธิบดีกรมโยธาธิการ จึงออกประกาศไว้ ดังต่อไปนี้ ข้อ ๑ประกาศนี้เรียกว่า "ประกาศกรมโยธาธิการ เรื่อง มาตรฐานและลักษณะของทางหลวงและงานทาง รวมทั้งกำหนดเขตทางหลวง ที่จอดรถระยะแนวต้นไม้ และเสาพาดสายเกี่ยวกับทางหลวงชนบทและทางหลวงเทศบาล พ.ศ. ๒๕๔๓" ข้อ ๒ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป ข้อ ๓ให้ผู้อำนวยการกองสาธารณสถานและทางหลวงท้องถิ่น เป็นผู้รักษาการตามประกาศนี้ ข้อ ๔ให้ยกเลิกประกาศกรมโยธาธิการ เรื่องมาตรฐานและลักษณะของทางหลวงและงานทางรวมทั้งกำหนดเขตทางหลวง ที่จอดรถระยะแนวต้นไม้ และเสาพาดสายเกี่ยวกับทางหลวงชนบท ทางหลวงเทศบาล และทางหลวงสุขาภิบาล ลงวันที่ ๔กุมภาพันธ์ ๒๕๔๑ หมวด๑ การแบ่งชั้นทางหลวง ---------- ข้อ ๕ทางหลวงชนบทแบ่งออกเป็น ๔ ชั้น คือ (๑) ทางหลวงชนบทชั้นพิเศษ (๒) ทางหลวงชนบทชั้นที่ ๑ (๓) ทางหลวงชนบทชั้นที่ ๒ (๔) ทางหลวงชนบทชั้นที่ ๓ (๔) ทางหลวงชนบทชั้นที่ ๓ ข้อ ๖ทางหลวงเทศบาลแบ่งออกเป็น ๔ ชั้น คือ (๑) ทางหลวงเทศบาลชั้นที่ ๑ (๒) ทางหลวงเทศบาลชั้นที่ ๒ (๓) ทางหลวงเทศบาลชั้นที่ ๓ (๔) ทางหลวงเทศบาลชั้นที่ ๔ หมวด๒ มาตรฐานและลักษณะของทางหลวง งานทาง และเขตทางหลวง ----------- ข้อ ๗ทางหลวงชนบทชั้นพิเศษ ต้องประกอบด้วย (๑) ลักษณะผิวจราจรเป็นคอนกรีตเสริมเหล็กหรือลาดยางแบบแอสฟัสต์ติคคอนกรีตหรือเทียบเท่า (๒) สามารถรับน้ำหนักรถและน้ำหนักบรรทุกรวมกันได้ไม่น้อยกว่า ๒๑ ตัน (๓) ช่องทางจราจรไม่น้อยกว่า ๔ ช่องทางและแต่ละช่องทางกว้างไม่น้อยกว่า ๓.๒๕ เมตร (๔) ทางเท้าหรือไหล่ทางทั้งสองข้างกว้างข้างละไม่น้อยกว่า ๑.๕๐ เมตร (๕) เขตทางหลวง (RIGHT OF WAY) ไม่น้อยกว่า๒๐.๐๐ เมตร (๖) ความเร็วที่ใช้ในการออกแบบ (DESIGN SPEED) (ก) ทางราบไม่น้อยกว่า ๙๐ กิโลเมตรต่อชั่วโมง (ข) ทางเนินไม่น้อยกว่า ๘๐กิโลเมตรต่อชั่วโมง (ค) ทางเขาไม่น้อยกว่า ๗๐ กิโลเมตรต่อชั่วโมง ในเขตชุมชนความเร็วที่ใช้ในการออกแบบไม่น้อยกว่า๖๐ กิโลเมตรต่อชั่วโมง (๗) การยกระดับของถนนบนทางโค้ง (SUPERELEVATION) ไม่เกิน ๐.๑๐เมตร/เมตร (๘) ความลาดชันของถนน (GRADIENT) (ก) ทางราบไม่เกินร้อยละ ๔ (ข) ทางเนินไม่เกินร้อยละ ๖ (ค) ทางเขาไม่เกินร้อยละ ๘ (๙) ทางแยกหัวมุมถนนซึ่งเกิดจากการเชื่อมหรือตัดกันของถนนให้ขอบผิวจราจรด้านในมีรัศมีความโค้งไม่น้อยกว่า ๕.๐๐ เมตร (๑๐) ช่องลอดของถนนต้องมีระยะลอดในแนวดิ่งไม่น้อยกว่า ๕.๐๐ เมตร (๑๑) สะพานมีช่องทางจราจรไม่น้อยกว่า ๔ ช่องทางและแต่ละช่องทางกว้างไม่น้อยกว่า ๓.๒๕ เมตร ข้อ ๘ทางหลวงชนบทชั้นที่ ๑ ต้องประกอบด้วย (๑) ลักษณะผิวจราจรเป็นคอนกรีตเสริมเหล็กหรือลาดยางแบบแอสฟัลต์ติคคอนกรีตหรือเทียบเท่า (๒) สามารถรับน้ำหนักรถและน้ำหนักบรรทุกรวมกันได้ไม่น้อยกว่า ๒๑ ตัน (๓) ความกว้างผิวจราจรไม่น้อยกว่า ๗.๐๐ เมตร (๔) ทางเท้าหรือไหล่ทางทั้งสองข้างกว้างข้างละไม่น้อยกว่า ๑.๕๐ เมตร (๕) เขตทางหลวง (RIGHT OF WAY) ไม่น้อยกว่า๒๐.๐๐ เมตร (๖) ความเร็วที่ใช้ในการออกแบบ (DESIGH SPEED) (ก) ทางราบไม่น้อยกว่า ๙๐ กิโลเมตรต่อชั่วโมง (ข) ทางเนินไม่น้อยกว่า ๘๐กิโลเมตรต่อชั่วโมง (ค) ทางเขาไม่น้อยกว่า ๗๐ กิโลเมตรต่อชั่วโมง ในเขตชุมชนความเร็วที่ใช้ในการออกแบบไม่น้อยกว่า๖๐ กิโลเมตรต่อชั่วโมง (๗) การยกระดับของถนนบนทางโค้ง (SUPERELEVATION) ไม่เกิน ๑.๑๐ เมตร/เมตร (๘) ความลาดชันของถนน (GRADIENT) (ก) ทางราบไม่เกินร้อยละ ๔ (ข) ทางเนินไม่เกินร้อยละ ๖ (ค) ทางเขาไม่เกินร้อยละ ๘ (๙)ทางแยกหัวมุมถนนซึ่งเกิดจากการเชื่อมหรือตัดกันของถนน ให้ขอบผิวจราจรด้านในมีรัศมีความโค้งไม่น้อยกว่า ๕.๐๐ เมตร (๑๐) ช่องลอดของถนนต้องมีระยะลอดในแนวดิ่งไม่น้อยกว่า ๕.๐๐ เมตร (๑๑) ความกว้างผิวจราจรของสะพานไม่น้อยกว่า๗.๐๐ เมตร ข้อ ๙ทางหลวงชนบทชั้นที่ ๒ ต้องประกอบด้วย (๑) ลักษณะผิวจราจรเป็นคอนกรีตเสริมเหล็กหรือลาดยาง (๒) สามารถรับน้ำหนักรถและน้ำหนักบรรทุกรวมกันได้ไม่น้อยกว่า ๒๑ ตัน (๓) ความกว้างผิวจราจรไม่น้อยกว่า ๗.๐๐ เมตร (๔) ทางเท้าหรือไหล่ทางทั้งสองข้างกว้างข้างละไม่น้อยกว่า ๑.๐๐ เมตร (๕) เขตทางหลวง (RIGHT OF WAY) ไม่น้อยกว่า๑๕.๐๐ เมตร (๖) ความเร็วที่ใช้ในการออกแบบ (DESIGN SPEED) (ก) ทางราบไม่น้อยกว่า ๗๐ กิโลเมตรต่อชั่วโมง (ข) ทางเนินไม่น้อยกว่า ๕๕กิโลเมตรต่อชั่วโมง (ค) ทางเขาไม่น้อยกว่า ๔๐ กิโลเมตรต่อชั่วโมง ในเขตชุมชนความเร็วที่ใช้ในการออกแบบไม่น้อยกว่า๔๐ กิโลเมตรต่อชั่วโมง (๗) การยกระดับของถนนบนทางโค้ง (SUPERELEVATION) ไม่เกิน ๐.๑๐ เมตร/เมตร (๘) ความลาดชันของถนน (GRADIENT) (ก) ทางราบไม่เกินร้อยละ ๔ (ข) ทางเนินไม่เกินร้อยละ ๘ (ค) ทางเขาไม่เกินร้อยละ ๑๒ (๙) ทางแยกหัวมุมถนนซึ่งเกิดจากการเชื่อมหรือตัดกันของถนนให้ขอบผิวจราจรด้านในมีรัศมีความโค้งไม่น้อยกว่า ๕.๐๐ เมตร (๑๐) ช่องลอดของถนนต้องมีระยะลอดในแนวดิ่งไม่น้อยกว่า ๕.๐๐ เมตร (๑๑) ความกว้างผิวจราจรของสะพานไม่น้อยกว่า๗.๐๐ เมตร ในกรณีที่มาตรฐานไม่ได้ตามที่กำหนดตาม (๓) และ (๔) แต่ความกว้างผิวจราจรรวมความกว้างไหล่ทาง ต้องไม่น้อยกว่า ๙.๐๐ เมตรและผิวไหล่ทางต้องเป็นคอนกรีตเสริมเหล็ก หรือลาดยาง ข้อ ๑๐ ทางหลวงชนบทชั้นที่ ๓ ต้องประกอบด้วย (๑) ลักษณะผิวจราจรเป็นลูกรังหรือวัสดุอย่างอื่นที่ดีกว่า (๒) สามารถรับน้ำหนักรถ และน้ำหนักบรรทุกรวมกันได้ไม่น้อยกว่า๒๑ ตัน (๓)ความกว้างผิวจราจรถ้าเป็นผิวจราจรลูกรังไม่น้อยกว่า ๘.๐๐ เมตร และถ้าเป็นวัสดุอย่างอื่นที่ดีกว่าลูกรัง เช่น ลาดยาง หรือคอนกรีตไม่น้อยกว่า ๖.๐๐ เมตร (๔) เขตทางหลวง (RIGHT OF WAY) ไม่น้อยกว่า๑๕.๐๐ เมตร (๕) ความเร็วที่ใช้ในการออกแบบ (DESIGN SPEED) (ก) ทางราบไม่น้อยกว่า ๖๐ กิโลเมตรต่อชั่วโมง (ข) ทางเนินไม่น้อยกว่า ๕๐กิโลเมตรต่อชั่วโมง (ค) ทางเขาไม่น้อยกว่า ๓๐ กิโลเมตรต่อชั่วโมง ในเขตชุมชนความเร็วที่ใช้ในการออกแบบไม่น้อยกว่า๓๐ กิโลเมตรต่อชั่วโมง (๖) การยกระดับของถนนบนทางโค้ง (SUPER ELEVATION) ไม่เกิน ๐.๑๐ เมตร/เมตร (๗) ความลาดชันของถนน (GRADIENT) (ก) ทางราบไม่เกินร้อยละ ๔ (ข) ทางเนินไม่เกินร้อยละ ๘ (ค) ทางเขาไม่เกินร้อยละ ๑๒ (๘) ทางแยกหัวมุมถนนซึ่งเกิดจากการเชื่อมหรือตัดกันของถนนให้ขอบผิวจราจรด้านในมีรัศมีความโค้งไม่น้อยกว่า ๕.๐๐ เมตร (๙) ช่องลอดของถนน ต้องมีระยะลอดในแนวดิ่งไม่น้อยกว่า ๕.๐๐ เมตร (๑๐) ความกว้างผิวจราจรของสะพานไม่น้อยกว่า๗.๐๐ เมตร ถ้ามีความจำเป็นที่มาตรฐานต้องต่ำกว่าที่กำหนดไว้ตาม (๓) (๔) (๕) และ (๗)ให้อยู่ในดุลยพินิจของอธิบดีกรมโยธาธิการ ข้อ ๑๑ ทางหลวงเทศบาลชั้นที่ ๑ ต้องประกอบด้วย (๑) ลักษณะผิวจราจรเป็นคอนกรีตเสริมเหล็กหรือลาดยาง (๒) สามารถรับน้ำหนักรถและน้ำหนักบรรทุกรวมกันได้ไม่น้อยกว่า ๒๑ ตัน (๓) มีช่องทางจราจรไม่น้อยกว่า ๖ ช่องทางและแต่ละช่องทางกว้างไม่น้อยกว่า ๓.๐๐ เมตร (๔) ทางเท้าหรือไหล่ทางทั้งสองข้างกว้างข้างละไม่น้อยกว่า ๓.๐๐ เมตร (๕) ระบบควบคุมการจราจร (๖) ระบบระบายน้ำตลอดสาย (๗) เขตทางหลวง (RIGHT OF WAY) ไม่น้อยกว่า๓๐.๐๐ เมตร (๘)ทางแยกหัวมุมถนนซึ่งเกิดจากการเชื่อมหรือตัดกันของถนน ให้ขอบผิวจราจรด้านในมีรัศมีความโค้งไม่น้อยกว่า ๕.๐๐ เมตรหรือปาดมุมยาวด้านละไม่น้อยกว่า ๕.๐๐ เมตร จากจุดตัดของแนวขอบผิวจราจร (๙) ความลาดชันของถนน (GRADIENT) (ก) ทางราบไม่เกินร้อยละ ๔ (ข) ทางเนินไม่เกินร้อยละ ๖ (ค) ทางเขาไม่เกินร้อยละ ๘ (๑๐) ช่องลอดของถนนต้องมีระยะลอดในแนวดิ่งไม่น้อยกว่า ๕.๐๐ เมตร ข้อ ๑๒ ทางหลวงเทศบาลชั้นที่ ๒ ต้องประกอบด้วย (๑) ลักษณะผิวจราจรเป็นคอนกรีตเสริมเหล็กหรือลาดยาง (๒) สามารถรับน้ำหนักรถและน้ำหนักบรรทุกรวมกันได้ไม่น้อยกว่า ๒๑ ตัน (๓) มีช่องทางจราจรไม่น้อยกว่า ๔ ช่องทางและแต่ละช่องทางกว้างไม่น้อยกว่า ๓.๐๐ เมตร (๔) ทางเท้าหรือไหล่ทางทั้งสองข้างกว้างข้างละไม่น้อยกว่า ๒.๐๐ เมตร (๕) ระบบควบคุมการจราจร (๖) ระบบระบายน้ำตลอดสาย (๗) เขตทางหลวง (RIGHT OF WAY) ไม่น้อยกว่า๒๐.๐๐ เมตร (๘)ทางแยกหัวมุมถนนซึ่งเกิดจากการเชื่อมหรือตัดกันของถนน ให้ขอบผิวจราจรด้านในมีรัศมีความโค้งไม่น้อยกว่า ๕.๐๐ เมตรหรือปาดมุมยาวด้านละไม่น้อยกว่า ๕.๐๐เมตร จากจุดตัดของแนวขอบผิวจราจร (๙) ความลาดชันของถนน (GRADIENT) (ก) ทางราบไม่เกินร้อยละ ๔ (ข) ทางเนินไม่เกินร้อยละ ๖ (ค) ทางเขาไม่เกินร้อยละ ๘ (๑๐) ช่องลอดถนนต้องมีระยะลอดในแนวดิ่งไม่น้อยกว่า ๕.๐๐ เมตร ข้อ ๑๓ ทางหลวงเทศบาลชั้นที่ ๓ ต้องประกอบด้วย (๑) ลักษณะผิวจราจรเป็นลูกรังหรือวัสดุอื่นที่ดีกว่า (๒) สามารถรับน้ำหนักรถและน้ำหนักบรรทุกรวมกันได้ไม่น้อยกว่า ๒๑ ตัน (๓) ความกว้างผิวจราจรไม่น้อยกว่า ๖.๐๐ เมตร (๔) ทางเท้าหรือไหล่ทางทั้งสองข้างกว้างข้างละไม่น้อยกว่า ๑.๕๐ เมตร (๕) ระบบระบายน้ำตลอดสาย (๖) เขตทางหลวง (RIGHT OF WAY) ไม่น้อยกว่า๑๕.๐๐ เมตร (๗)ทางแยกหัวมุมถนนซึ่งเกิดจากการเชื่อมหรือตัดกันของถนน ให้ขอบผิวจราจรด้านในมีรัศมีความโค้งไม่น้อยกว่า ๕.๐๐ เมตรหรือปาดมุมยาวด้านละไม่น้อยกว่า ๕.๐๐ เมตร จากจุดตัดของแนวขอบผิวจราจร (๘) ความลาดชันของถนน (GRADIENT) (ก) ทางราบไม่เกินร้อยละ ๔ (ข) ทางเนินไม่เกินร้อยละ ๖ (ค) ทางเขาไม่เกินร้อยละ ๘ (๙) ช่องลอดของถนนต้องมีระยะลอดในแนวดิ่งไม่น้อยกว่า ๕.๐๐ เมตร ข้อ ๑๔ ทางหลวงเทศบาลชั้นที่ ๔ ต้องประกอบด้วย (๑) ลักษณะผิวจราจรเป็นลูกรังหรือวัสดุอื่นที่ดีกว่า (๒) สามารถรับน้ำหนักรถและน้ำหนักบรรทุกรวมกันได้ไม่น้อยกว่า ๒๑ ตัน (๓) ความกว้างของผิวจราจรไม่น้อยกว่า ๕.๐๐เมตร (๔) ระบบระบายน้ำตลอดสาย (๕) เขตทางหลวง (RIGHT OF WAY) ไม่น้อยกว่า๘.๐๐ เมตร (๖)ทางแยกหัวมุมถนนซึ่งเกิดจากการเชื่อมหรือตัดกันของถนน ให้ขอบผิวจราจรด้านในมีรัศมีความโค้งไม่น้อยกว่า ๕.๐๐ เมตรหรือปาดมุมยาวด้านละไม่น้อยกว่า ๕.๐๐เมตร จากจุดตัดของแนวขอบผิวจราจร (๗) ความลาดชันของถนน (GRADIENT) (ก) ทางราบไม่เกินร้อยละ ๔ (ข) ทางเนินไม่เกินร้อยละ ๖ (ค) ทางเขาไม่เกินร้อยละ ๘ (๘) ช่องลอดของถนนต้องมีระยะลอดในแนวดิ่งไม่น้อยกว่า ๕.๐๐ เมตร ข้อ ๑๕ ให้ทางหลวงสุขาภิบาลที่ได้ลงทะเบียนไว้ตามกฎหมายว่าด้วยทางหลวงก่อนประกาศกรมโยธาธิการนี้ใช้บังคับจัดเป็นทางหลวงเทศบาลชั้นที่๔ โดยอนุโลม หมวด๓ มาตรฐานที่จอดรถ ระยะแนวต้นไม้ และเสาพาดสาย ---------- ข้อ ๑๖ ทางหลวงชนบท (๑) ที่จอดรถต้องเป็นที่ซึ่งทางราชการกำหนดให้ หรือที่ซึ่งไม่กีดขวางทางจราจรแต่ไม่ใช่ทางโค้ง บนสะพาน เชิงสะพาน ทางแยกหรือในที่คับขัน (๒) ระยะแนวต้นไม้ต้องห่างจากขอบผิวจราจรไม่น้อยกว่า ๕.๐๐ เมตร (๓) เสาพาดสายต้องปักห่างจากแนวเขตทางหลวงเข้ามาทางด้านในไม่น้อยกว่า ๐.๕๐ เมตรแต่ไม่เกิน ๑.๕๐ เมตร หรือที่ซึ่งทางราชการกำหนดให้และสายต้องพาดสูงจากผิวดินไม่น้อยกว่า ๓.๐๐ เมตรส่วนที่พาดสายข้ามถนนต้องสูงจากผิวทางไม่น้อยกว่า ๕.๕๐ เมตร ข้อ ๑๗ ทางหลวงเทศบาล (๑) ที่จอดรถต้องเป็นที่ซึ่งทางราชการกำหนดให้ หรือที่ซึ่งไม่กีดขวางทางจราจรแต่ไม่ใช่ทางโค้ง บนสะพาน เชิงสะพาน ทางแยกหรือในที่คับขัน (๒) ระยะแนวต้นไม้ต้องห่างจากขอบผิวจราจรไม่น้อยกว่า ๐.๕๐ เมตร (๓) เสาพาดสายต้องปักให้ริมเสาด้านชิดตัวถนนห่างจากขอบผิวจราจรไม่น้อยกว่า ๐.๓๐ เมตร หรือที่ซึ่งทางราชการกำหนดให้และสายต้องพาดสูงจากผิวดินไม่น้อยกว่า ๓.๐๐เมตร ส่วนที่ต้องพาดสายข้ามถนนต้องสูงจากผิวทางไม่น้อยกว่า๕.๕๐ เมตร ประกาศณ วันที่ ๒๘ เมษายน พ.ศ. ๒๕๔๓ วรวิทย์ เลิศลักษณา อธิบดีกรมโยธาธิการ[รก.๒๕๔๓/๔๔ง/๒๑/๑ มิถุนายน ๒๕๔๓] อัมพิกา/แก้ไข ๓/๕/๒๕๔๕ B