คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3744/2531หลักกฎหมาย: สิทธิตามสัญญาจ้างแรงงานเป็นสิทธิเฉพาะตัว ไม่เป็นสินสมรสการฟ้องเรียกเก็บเงินตามสัญญาจ้างแรงงานมิใช่เป็นการจัดการสินสมรส หญิงมีสามีจึงมีอำนาจฟ้องคดีได้ตามลำพังตน โดยไม่ต้องได้รับความยินยอมจากสามี เงินค่านายหน้าหรือค่าตอบแทนการขายที่นายจ้างจ่ายให้แก่ลูกจ้างเพื่อตอบแทนการขายอันเป็นการจ่ายตอบแทนการทำงานในเวลาทำงานปกติของวันทำงาน เป็นค่าจ้างตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2 ต้องนำมาเป็นฐานในการคิดคำนวณค่าชดเชยด้วย นายจ้างกำหนดว่าเงินโบนัสพิเศษจะจ่ายให้เมื่อสิ้นปี ย่อมแสดงว่าลูกจ้างต้องทำงานถึงสิ้นเดือนธันวาคมจึงจะมีสิทธิได้รับเงินดังกล่าว เมื่อลูกจ้างถูกเลิกจ้างก่อนถึงสิ้นเดือนธันวาคม ถูกจ้างก็ไม่มีสิทธิได้รับเงินโบนัสพิเศษโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลย จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยโจทก์ไม่มีความผิด เป็นการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม ค่าชดเชยส่วนที่ชำระไม่ครบ เงินสะสม เงินโบนัส เงินโบนัสพิเศษ (รางวัลการขาย) ค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปี และออกหนังสือรับรองการทำงานแก่โจทก์ จำเลยทั้งสองให้การว่า โจทก์ไม่ได้รับความยินยอมจากสามีจึงไม่มีอำนาจฟ้อง การเลิกจ้างมิใช่การเลิกจ้างไม่เป็นธรรม ค่าพาหนะและค่านายหน้ามิใช่ค่าจ้าง จำเลยไม่ต้องรับผิดตามฟ้อง ขอให้ยกฟ้อง ศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า โจทก์มีอำนาจฟ้อง โจทก์มีสิทธิได้ค่าชดเชยเพิ่ม มีสิทธิได้โบนัสพิเศษ ค่าทำงานในวันหยุดพักผ่อนประจำปี ค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม แล้วพิพากษาให้จำเลยร่วมกันจ่ายเงินแก่โจทก์ ๒๐๖,๐๗๗.๕๐ บาทพร้อมดอกเบี้ย และให้จำเลยออกหนังสือรับรองการทำงานแก่โจทก์ โจทก์และจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ต่อศาลฎีกา ศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า แม้โจทก์เป็นหญิงมีสามีฟ้องความโดยไม่ได้รับความยินยอมจากสามี แต่สิทธิตามสัญญาจ้างแรงงานเป็นสิทธิเฉพาะตัวของโจทก์ผู้เป็นลูกจ้าง ไม่เป็นสินสมรส การฟ้องเรียกเงินตามสัญญาจ้างแรงงานมิใช่เป็นการจัดการสินสมรส โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องได้ลำพังตน หาจำต้องได้รับความยินยอมของสามีโจทก์ก่อนไม่ ส่วนเงินค่านายหน้าหรือค่าตอบแทนการขายเป็นเงินที่จำเลยจ่ายแก่โจทก์เพื่อตอบแทนการขายอันเป็นการจ่ายตอบแทนการทำงานในเวลาทำงานปกติของวันทำงาน เงินค่านายหน้าจึงเป็นค่าจ้างตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ฯ ข้อ ๒ ต้องนำมาเป็นฐานคำนวณค่าชดเชยด้วย และจำเลยมีข้อกำหนดว่า เงินโบนัสพิเศษจะจ่ายให้เมื่อสิ้นปี แสดงว่าโจทก์ต้องทำงานถึงสิ้นเดือนธันวาคม จึงจะมีสิทธิได้รับโบนัสพิเศษดังกล่าว โจทก์ทำงานถึงวันที่ ๓๐ กันยายน ๒๕๓๐ แล้วถูกเลิกจ้าง โจทก์จึงไม่มีสิทธิได้รับเงินโบนัส พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยไม่ต้องจ่ายเงินโบนัสพิเศษจำนวน ๖,๐๐๐ บาท แก่โจทก์ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลแรงงานกลาง ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3744/2531นางรัชนี ก่อวนิชโจทก์บริษัทแซนดอซ (ประเทศไทย) จำกัด กับพวกล. ป.วิ.พ. ม. 56 ป.พ.พ. ม. 368, ม. 1476 ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ม. 2 พ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์ พ.ศ.2518 ม. 10สิทธิตามสัญญาจ้างแรงงานเป็นสิทธิเฉพาะตัว ไม่เป็นสินสมรสการฟ้องเรียกเก็บเงินตามสัญญาจ้างแรงงานมิใช่เป็นการจัดการสินสมรส หญิงมีสามีจึงมีอำนาจฟ้องคดีได้ตามลำพังตน โดยไม่ต้องได้รับความยินยอมจากสามี เงินค่านายหน้าหรือค่าตอบแทนการขายที่นายจ้างจ่ายให้แก่ลูกจ้างเพื่อตอบแทนการขายอันเป็นการจ่ายตอบแทนการทำงานในเวลาทำงานปกติของวันทำงาน เป็นค่าจ้างตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2 ต้องนำมาเป็นฐานในการคิดคำนวณค่าชดเชยด้วย นายจ้างกำหนดว่าเงินโบนัสพิเศษจะจ่ายให้เมื่อสิ้นปี ย่อมแสดงว่าลูกจ้างต้องทำงานถึงสิ้นเดือนธันวาคมจึงจะมีสิทธิได้รับเงินดังกล่าว เมื่อลูกจ้างถูกเลิกจ้างก่อนถึงสิ้นเดือนธันวาคม ถูกจ้างก็ไม่มีสิทธิได้รับเงินโบนัสพิเศษโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลย จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยโจทก์ไม่มีความผิด เป็นการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม ค่าชดเชยส่วนที่ชำระไม่ครบ เงินสะสม เงินโบนัส เงินโบนัสพิเศษ (รางวัลการขาย) ค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปี และออกหนังสือรับรองการทำงานแก่โจทก์ จำเลยทั้งสองให้การว่า โจทก์ไม่ได้รับความยินยอมจากสามีจึงไม่มีอำนาจฟ้อง การเลิกจ้างมิใช่การเลิกจ้างไม่เป็นธรรม ค่าพาหนะและค่านายหน้ามิใช่ค่าจ้าง จำเลยไม่ต้องรับผิดตามฟ้อง ขอให้ยกฟ้อง ศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า โจทก์มีอำนาจฟ้อง โจทก์มีสิทธิได้ค่าชดเชยเพิ่ม มีสิทธิได้โบนัสพิเศษ ค่าทำงานในวันหยุดพักผ่อนประจำปี ค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม แล้วพิพากษาให้จำเลยร่วมกันจ่ายเงินแก่โจทก์ ๒๐๖,๐๗๗.๕๐ บาทพร้อมดอกเบี้ย และให้จำเลยออกหนังสือรับรองการทำงานแก่โจทก์ โจทก์และจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ต่อศาลฎีกา ศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า แม้โจทก์เป็นหญิงมีสามีฟ้องความโดยไม่ได้รับความยินยอมจากสามี แต่สิทธิตามสัญญาจ้างแรงงานเป็นสิทธิเฉพาะตัวของโจทก์ผู้เป็นลูกจ้าง ไม่เป็นสินสมรส การฟ้องเรียกเงินตามสัญญาจ้างแรงงานมิใช่เป็นการจัดการสินสมรส โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องได้ลำพังตน หาจำต้องได้รับความยินยอมของสามีโจทก์ก่อนไม่ ส่วนเงินค่านายหน้าหรือค่าตอบแทนการขายเป็นเงินที่จำเลยจ่ายแก่โจทก์เพื่อตอบแทนการขายอันเป็นการจ่ายตอบแทนการทำงานในเวลาทำงานปกติของวันทำงาน เงินค่านายหน้าจึงเป็นค่าจ้างตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ฯ ข้อ ๒ ต้องนำมาเป็นฐานคำนวณค่าชดเชยด้วย และจำเลยมีข้อกำหนดว่า เงินโบนัสพิเศษจะจ่ายให้เมื่อสิ้นปี แสดงว่าโจทก์ต้องทำงานถึงสิ้นเดือนธันวาคม จึงจะมีสิทธิได้รับโบนัสพิเศษดังกล่าว โจทก์ทำงานถึงวันที่ ๓๐ กันยายน ๒๕๓๐ แล้วถูกเลิกจ้าง โจทก์จึงไม่มีสิทธิได้รับเงินโบนัส พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยไม่ต้องจ่ายเงินโบนัสพิเศษจำนวน ๖,๐๐๐ บาท แก่โจทก์ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลแรงงานกลาง(สีนวล คงลาภ-จุนท์ จันทรวงศ์-มาโนช เพียรสนอง)ศาลแรงงานกลาง - นายมงคล คุปต์กาญจนากุลศาลอุทธรณ์ - แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลย จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยโจทก์ไม่มีความผิด เป็นการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม ค่าชดเชยส่วนที่ชำระไม่ครบ เงินสะสม เงินโบนัส เงินโบนัสพิเศษ (รางวัลการขาย) ค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปี และออกหนังสือรับรองการทำงานแก่โจทก์ จำเลยทั้งสองให้การว่า โจทก์ไม่ได้รับความยินยอมจากสามีจึงไม่มีอำนาจฟ้อง การเลิกจ้างมิใช่การเลิกจ้างไม่เป็นธรรม ค่าพาหนะและค่านายหน้ามิใช่ค่าจ้าง จำเลยไม่ต้องรับผิดตามฟ้อง ขอให้ยกฟ้อง ศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า โจทก์มีอำนาจฟ้อง โจทก์มีสิทธิได้ค่าชดเชยเพิ่ม มีสิทธิได้โบนัสพิเศษ ค่าทำงานในวันหยุดพักผ่อนประจำปี ค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม แล้วพิพากษาให้จำเลยร่วมกันจ่ายเงินแก่โจทก์ ๒๐๖,๐๗๗.๕๐ บาทพร้อมดอกเบี้ย และให้จำเลยออกหนังสือรับรองการทำงานแก่โจทก์ โจทก์และจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ต่อศาลฎีกา ศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า แม้โจทก์เป็นหญิงมีสามีฟ้องความโดยไม่ได้รับความยินยอมจากสามี แต่สิทธิตามสัญญาจ้างแรงงานเป็นสิทธิเฉพาะตัวของโจทก์ผู้เป็นลูกจ้าง ไม่เป็นสินสมรส การฟ้องเรียกเงินตามสัญญาจ้างแรงงานมิใช่เป็นการจัดการสินสมรส โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องได้ลำพังตน หาจำต้องได้รับความยินยอมของสามีโจทก์ก่อนไม่ ส่วนเงินค่านายหน้าหรือค่าตอบแทนการขายเป็นเงินที่จำเลยจ่ายแก่โจทก์เพื่อตอบแทนการขายอันเป็นการจ่ายตอบแทนการทำงานในเวลาทำงานปกติของวันทำงาน เงินค่านายหน้าจึงเป็นค่าจ้างตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ฯ ข้อ ๒ ต้องนำมาเป็นฐานคำนวณค่าชดเชยด้วย และจำเลยมีข้อกำหนดว่า เงินโบนัสพิเศษจะจ่ายให้เมื่อสิ้นปี แสดงว่าโจทก์ต้องทำงานถึงสิ้นเดือนธันวาคม จึงจะมีสิทธิได้รับโบนัสพิเศษดังกล่าว โจทก์ทำงานถึงวันที่ ๓๐ กันยายน ๒๕๓๐ แล้วถูกเลิกจ้าง โจทก์จึงไม่มีสิทธิได้รับเงินโบนัส พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยไม่ต้องจ่ายเงินโบนัสพิเศษจำนวน ๖,๐๐๐ บาท แก่โจทก์ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลแรงงานกลาง ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3744/2531นางรัชนี ก่อวนิชโจทก์บริษัทแซนดอซ (ประเทศไทย) จำกัด กับพวกล. ป.วิ.พ. ม. 56 ป.พ.พ. ม. 368, ม. 1476 ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ม. 2 พ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์ พ.ศ.2518 ม. 10สิทธิตามสัญญาจ้างแรงงานเป็นสิทธิเฉพาะตัว ไม่เป็นสินสมรสการฟ้องเรียกเก็บเงินตามสัญญาจ้างแรงงานมิใช่เป็นการจัดการสินสมรส หญิงมีสามีจึงมีอำนาจฟ้องคดีได้ตามลำพังตน โดยไม่ต้องได้รับความยินยอมจากสามี เงินค่านายหน้าหรือค่าตอบแทนการขายที่นายจ้างจ่ายให้แก่ลูกจ้างเพื่อตอบแทนการขายอันเป็นการจ่ายตอบแทนการทำงานในเวลาทำงานปกติของวันทำงาน เป็นค่าจ้างตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2 ต้องนำมาเป็นฐานในการคิดคำนวณค่าชดเชยด้วย นายจ้างกำหนดว่าเงินโบนัสพิเศษจะจ่ายให้เมื่อสิ้นปี ย่อมแสดงว่าลูกจ้างต้องทำงานถึงสิ้นเดือนธันวาคมจึงจะมีสิทธิได้รับเงินดังกล่าว เมื่อลูกจ้างถูกเลิกจ้างก่อนถึงสิ้นเดือนธันวาคม ถูกจ้างก็ไม่มีสิทธิได้รับเงินโบนัสพิเศษโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลย จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยโจทก์ไม่มีความผิด เป็นการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม ค่าชดเชยส่วนที่ชำระไม่ครบ เงินสะสม เงินโบนัส เงินโบนัสพิเศษ (รางวัลการขาย) ค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปี และออกหนังสือรับรองการทำงานแก่โจทก์ จำเลยทั้งสองให้การว่า โจทก์ไม่ได้รับความยินยอมจากสามีจึงไม่มีอำนาจฟ้อง การเลิกจ้างมิใช่การเลิกจ้างไม่เป็นธรรม ค่าพาหนะและค่านายหน้ามิใช่ค่าจ้าง จำเลยไม่ต้องรับผิดตามฟ้อง ขอให้ยกฟ้อง ศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า โจทก์มีอำนาจฟ้อง โจทก์มีสิทธิได้ค่าชดเชยเพิ่ม มีสิทธิได้โบนัสพิเศษ ค่าทำงานในวันหยุดพักผ่อนประจำปี ค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม แล้วพิพากษาให้จำเลยร่วมกันจ่ายเงินแก่โจทก์ ๒๐๖,๐๗๗.๕๐ บาทพร้อมดอกเบี้ย และให้จำเลยออกหนังสือรับรองการทำงานแก่โจทก์ โจทก์และจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ต่อศาลฎีกา ศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า แม้โจทก์เป็นหญิงมีสามีฟ้องความโดยไม่ได้รับความยินยอมจากสามี แต่สิทธิตามสัญญาจ้างแรงงานเป็นสิทธิเฉพาะตัวของโจทก์ผู้เป็นลูกจ้าง ไม่เป็นสินสมรส การฟ้องเรียกเงินตามสัญญาจ้างแรงงานมิใช่เป็นการจัดการสินสมรส โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องได้ลำพังตน หาจำต้องได้รับความยินยอมของสามีโจทก์ก่อนไม่ ส่วนเงินค่านายหน้าหรือค่าตอบแทนการขายเป็นเงินที่จำเลยจ่ายแก่โจทก์เพื่อตอบแทนการขายอันเป็นการจ่ายตอบแทนการทำงานในเวลาทำงานปกติของวันทำงาน เงินค่านายหน้าจึงเป็นค่าจ้างตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ฯ ข้อ ๒ ต้องนำมาเป็นฐานคำนวณค่าชดเชยด้วย และจำเลยมีข้อกำหนดว่า เงินโบนัสพิเศษจะจ่ายให้เมื่อสิ้นปี แสดงว่าโจทก์ต้องทำงานถึงสิ้นเดือนธันวาคม จึงจะมีสิทธิได้รับโบนัสพิเศษดังกล่าว โจทก์ทำงานถึงวันที่ ๓๐ กันยายน ๒๕๓๐ แล้วถูกเลิกจ้าง โจทก์จึงไม่มีสิทธิได้รับเงินโบนัส พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยไม่ต้องจ่ายเงินโบนัสพิเศษจำนวน ๖,๐๐๐ บาท แก่โจทก์ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลแรงงานกลาง(สีนวล คงลาภ-จุนท์ จันทรวงศ์-มาโนช เพียรสนอง)ศาลแรงงานกลาง - นายมงคล คุปต์กาญจนากุลศาลอุทธรณ์ - แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ