ระเบียบกรมการขนส่งทางบกระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยการตรวจสภาพรถของพนักงานตรวจสภาพพ.ศ. ๒๕๔๗[๑] โดยที่เป็นการสมควรแก้ไขปรับปรุงระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยการตรวจสภาพรถของพนักงานตรวจสภาพเสียใหม่ให้เหมาะสมยิ่งขึ้นและเพื่อให้การปฏิบัติราชการเป็นไปด้วยความเรียบร้อย และเป็นไปในแนวทางเดียวกัน กรมการขนส่งทางบกจึงวางระเบียบเกี่ยวกับการตรวจสภาพรถไว้ดังต่อไปนี้ข้อ๑ ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยการตรวจสภาพรถของพนักงานตรวจสภาพ พ.ศ. ๒๕๔๗ข้อ๒ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๑ กรกฎาคม ๒๕๔๗ เป็นต้นไปข้อ๓ให้ยกเลิกระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยการตรวจสภาพรถของพนักงานตรวจสภาพพ.ศ. ๒๕๓๗บรรดาระเบียบข้อบังคับ หรือคำสั่งอื่นใดในส่วนที่กำหนดไว้แล้วในระเบียบนี้ หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับที่กำหนดไว้ในระเบียบนี้ให้ใช้ระเบียบนี้แทนข้อ๔ ให้รองอธิบดี (ฝ่ายปฏิบัติการ)กรมการขนส่งทางบก รักษาการตามระเบียบนี้หมวด ๑การตรวจสภาพรถ ข้อ๕ให้พนักงานตรวจสภาพประจำส่วนทะเบียนรถขนส่ง สำนักงานขนส่งเขตพื้นที่สำนักงานขนส่งจังหวัด สำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาเป็นผู้รับผิดชอบดำเนินการตรวจสภาพรถในเขตท้องที่ความรับผิดชอบในกรณีที่พนักงานตรวจสภาพจะดำเนินการตรวจสภาพรถนอกเขตท้องที่ความรับผิดชอบของรถนั้นต้องได้รับอนุญาตจากผู้อำนวยการส่วนทะเบียนรถขนส่งผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่ ขนส่งจังหวัด หัวหน้าสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาหรือผู้ได้รับมอบหมายที่รถนั้นจะจดทะเบียนหรือได้จดทะเบียนไว้แล้ว แล้วแต่กรณีก่อนข้อ๖การตรวจสภาพรถแต่ละคันจะดำเนินการโดยพนักงานตรวจสภาพคนเดียวหรือหลายคนก็ได้ในการตรวจสภาพรถให้พนักงานตรวจสภาพผู้รับผิดชอบบันทึกผลการตรวจพร้อมทั้งลงลายมือชื่อกำกับไว้ด้วยในกรณีที่ตรวจสภาพรถคันเดียวโดยพนักงานตรวจสภาพหลายคนให้แบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบออกเป็นสัดส่วนโดยให้แต่ละคนตรวจสภาพรถตามกลุ่มของรายการที่กำหนดไว้ในแบบบันทึกการตรวจรับรองสภาพรถพนักงานตรวจสภาพผู้ที่ได้รับมอบหมายให้ตรวจสภาพรถตามรายการในกลุ่มใดให้บันทึกผลการตรวจและลงลายมือชื่อกำกับไว้การมอบหมายและจัดแบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบในการตรวจสภาพรถตามวรรคสามให้เป็นอำนาจหน้าที่ของผู้อำนวยการส่วนทะเบียนรถขนส่งผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่ ขนส่งจังหวัด หัวหน้าสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาหรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย แล้วแต่กรณีข้อ๗เมื่อพนักงานตรวจสภาพได้รับเรื่องขอให้ตรวจสภาพรถแล้วให้ดำเนินการโดยไม่ชักช้าในกรณีที่มีเหตุขัดข้องใดๆ ที่ไม่อาจจะดำเนินการได้ ให้แจ้งให้ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่ง เจ้าของรถหรือผู้ควบคุมรถทราบเป็นลายลักษณ์อักษรข้อ๘หากรถที่นำมารับการตรวจสภาพจะต้องกำหนดรหัสตรวจสภาพรถ ให้เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบกำหนดตามหลักเกณฑ์และวิธีการว่าด้วยการกำหนดรหัสตรวจสภาพรถข้อ๙การตรวจสภาพรถต้องตรวจตามรายการในแบบบันทึกการตรวจรับรองสภาพรถทุกรายการในกรณีรถที่ตรวจสภาพเพื่อจดทะเบียนใหม่ให้ชั่งน้ำหนักรถทุกคันในกรณีรถที่ตรวจสภาพเพื่อต่ออายุทะเบียนไม่ต้องชั่งน้ำหนักรถ เว้นแต่เป็นรถที่มีการแก้ไข เปลี่ยนแปลงหรือเพิ่มเติมสภาพเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบของรถนั้นให้ผิดแผกแตกต่างในสาระสำคัญที่เคยจดทะเบียนไว้ หรือในกรณีที่สงสัยว่าจะมีการแก้ไขเปลี่ยนแปลง หรือเพิ่มเติมสภาพเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบอันเป็นเหตุให้รถมีน้ำหนักรถเพิ่มขึ้นจากเดิมหมวด ๒การวินิจฉัยผลการตรวจสภาพรถ ข้อ๑๐ในกรณีที่ตรวจสภาพรถคันเดียวโดยพนักงานตรวจสภาพคนเดียว ให้พนักงานตรวจสภาพนั้นเป็นผู้วินิจฉัยผลการตรวจสภาพรถในกรณีที่ตรวจสภาพรถคันเดียวโดยพนักงานตรวจสภาพหลายคนให้บุคคลต่อไปนี้เป็นผู้วินิจฉัยผลการตรวจสภาพรถ(๑)พนักงานตรวจสภาพซึ่งผู้อำนวยการส่วนทะเบียนรถขนส่งหรือผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่มอบหมายสำหรับรถที่ตรวจสภาพในท้องที่ความรับผิดชอบ(๒)พนักงานตรวจสภาพซึ่งขนส่งจังหวัด หรือหัวหน้าสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขามอบหมายสำหรับรถที่ตรวจสภาพในเขตท้องที่ความรับผิดชอบการวินิจฉัยผลการตรวจสภาพรถให้เป็นไปตามระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์วิธีการและมาตรฐานการวินิจฉัยผลการตรวจสภาพรถหมวด ๓การทำเครื่องหมาย ข้อ๑๑ รถที่ผ่านการตรวจสภาพให้จัดทำเครื่องหมายไว้ที่ตัวถังด้านนอกข้างซ้ายตอนท้ายของรถโดยพ่นสีขาวหรือสีน้ำเงิน ให้ตัดกับสีตัวรถ ดังนี้(๑)รหัสตรวจสภาพรถ(๒)น้ำหนักรถ (นร.) น้ำหนักบรรทุก (นบ.) น้ำหนักลงเพลา (นพ.) น้ำหนักรวม (รวม)จำนวนที่นั่ง (นั่ง) และจำนวนที่ยืน (ยืน) แล้วแต่กรณีในกรณีที่ไม่อาจจัดทำเครื่องหมายตาม(๑) และ (๒) ในตำแหน่งดังกล่าวข้างต้นให้จัดทำเครื่องหมายนั้นไว้ที่ตัวถังด้านนอกข้างซ้ายของรถในตำแหน่งอื่นที่เหมาะสมได้ข้อ๑๒สำหรับเครื่องหมายที่ต้องจัดทำตามข้อ ๑๑ (๒) ให้มีข้อความ ดังนี้(๑)รถบรรทุกทุกลักษณะยกเว้นรถกึ่งพ่วงและรถกึ่งพ่วงบรรทุกวัสดุยาวนร. ............................... กก.นบ. .............................. กก.รวม .............................. กก.(๒)รถกึ่งพ่วงหรือรถกึ่งพ่วงบรรทุกวัสดุยาวนร. ............................... กก.นพ. .............................. กก.(๓)รถโดยสารทุกมาตรฐานนร. ............................... กก.นั่ง ................................ คนยืน ............................... คน(๔)รถขนาดเล็กนร. ............................... กก.นบ. .............................. กก.รวม .............................. กก.ข้อ๑๓ในกรณีที่มีความจำเป็นต้องตอกหมายเลขเครื่องยนต์ หรือหมายเลขตัวถังหรือโครงคัสซีให้ดำเนินการตามระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกหมายเลขเครื่องยนต์และหมายเลขตัวถังหรือโครงคัสซีหมวด ๔การออกใบรับรองการตรวจสภาพรถและเครื่องหมายรับรองการตรวจสภาพรถ ข้อ๑๔รถที่ผ่านการตรวจสภาพและได้จัดทำเครื่องหมายตามข้อ ๑๑ แล้ว ให้พนักงานตรวจสภาพผู้วินิจฉัยผลการตรวจสภาพออกใบรับรองการตรวจสภาพรถให้ในกรณีการตรวจสภาพรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารประเภทการขนส่งประจำทางการขนส่งไม่ประจำทางและการขนส่งโดยรถขนาดเล็กรถที่ผ่านการตรวจสภาพและจัดทำเครื่องหมายตามข้อ ๑๑ แล้ว ให้พนักงานตรวจสภาพผู้วินิจฉัยผลการตรวจสภาพออกใบรับรองการตรวจสภาพรถและเครื่องหมายรับรองการตรวจสภาพรถให้ในกรณีการตรวจสภาพรถตามเงื่อนไขที่กำหนดในใบอนุญาตประกอบการขนส่งให้พนักงานตรวจสภาพผู้วินิจฉัยผลการตรวจสภาพออกเฉพาะเครื่องหมายรับรองการตรวจสภาพรถให้ในกรณีการตรวจสภาพรถใหม่รถที่แจ้งเลิกใช้ตามมาตรา ๗๙ และนำมาแจ้งใช้หรือรถที่เปลี่ยนประเภทให้ออกเครื่องหมายรับรองการตรวจสภาพรถภายหลังจากที่ได้มีการจดทะเบียนรถหรือเปลี่ยนประเภทรถและได้หมายเลขทะเบียนรถแล้วใบรับรองการตรวจสภาพและเครื่องหมายรับรองการตรวจสภาพรถต้องไม่มีการขูดลบหากมีการลงรายการในใบรับรองและเครื่องหมายรับรองดังกล่าวผิดพลาด ให้ขีดฆ่าแล้วให้พนักงานตรวจสภาพผู้ออกใบรับรองและเครื่องหมายรับรองนั้นลงลายมือชื่อกำกับไว้เครื่องหมายรับรองการตรวจสภาพรถให้เป็นไปตามประกาศกรมการขนส่งทางบก และให้พนักงานตรวจสภาพจัดทำสมุดคุมเครื่องหมายรับรองการตรวจสภาพรถไว้ด้วยข้อ๑๕ รถคันใดที่ไม่ผ่านการตรวจสภาพให้พนักงานตรวจสภาพผู้วินิจฉัยผลบันทึกข้อบกพร่องที่ไม่ผ่านการตรวจสภาพและแจ้งข้อบกพร่องนั้นให้ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งหรือเจ้าของรถหรือผู้ควบคุมรถนั้นทราบเป็นลายลักษณ์อักษรข้อ๑๖ รถคันใดที่ไม่ผ่านการตรวจสภาพหากผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งหรือเจ้าของรถได้ทำการแก้ไขข้อบกพร่องและนำมาขอรับการตรวจสภาพใหม่ ให้ดำเนินการ ดังนี้(๑)ในกรณีที่นำรถมาขอรับการตรวจสภาพใหม่ภายใน ๑๕ วันนับแต่วันที่ไม่ผ่านการตรวจสภาพให้ตรวจสภาพเฉพาะรายการที่ต้องทำการแก้ไขเท่านั้น เว้นแต่กรณีมีเหตุอันควรสงสัยหรือเป็นที่ปรากฏว่าได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมหรือเปลี่ยนแปลงสภาพเครื่องอุปกรณ์หรือส่วนควบของรถในรายการหนึ่งรายการใดที่ได้ผ่านการตรวจสภาพไปแล้วในการตรวจครั้งแรกก็ให้ตรวจสภาพใหม่ทุกรายการ(๒)ในกรณีที่นำรถมาขอรับการตรวจสภาพใหม่เกินกว่า ๑๕ วันนับแต่วันที่ไม่ผ่านการตรวจสภาพให้ทำการตรวจสภาพใหม่ทุกรายการการตรวจสภาพรถตาม(๑) และ (๒)ให้ใช้แบบบันทึกการตรวจรับรองสภาพรถฉบับใหม่โดยให้แนบบันทึกการตรวจรับรองสภาพรถฉบับเดิมไว้กับเรื่องเดิมด้วยหมวด ๕การจัดทำประวัติรถและการรายงานผลการปฏิบัติงาน ข้อ๑๗ รถที่ได้ผ่านการตรวจสภาพแล้วให้จัดทำประวัติรถทุกคันประวัติรถตามวรรคหนึ่งให้ผู้เขียนและพนักงานตรวจสภาพผู้วินิจฉัยผลการตรวจสภาพรถลงลายมือชื่อกำกับไว้ด้วยในกรณีที่มีการลงรายการในประวัติรถผิดพลาดให้ขีดฆ่าแล้วให้พนักงานตรวจสภาพรถผู้วินิจฉัยผลนั้นลงลายมือชื่อกำกับไว้หรือจัดทำขึ้นใหม่ทั้งฉบับข้อ๑๘ ในการจัดทำประวัติรถตามข้อ ๑๗ให้ถ่ายภาพตัวรถด้านนอกที่เห็นทั้งด้านหน้าและด้านข้างซ้ายของรถติดไว้ด้วยในกรณีที่ประวัติรถมีภาพถ่ายแล้วแต่รถนั้นมีการแก้ไขเพิ่มเติมหรือเปลี่ยนแปลงสภาพเครื่องอุปกรณ์หรือส่วนควบเกี่ยวกับรูปร่างหรือตัวถังภายนอกให้ถ่ายภาพรถนั้นติดไว้เป็นการเพิ่มเติมด้วยข้อ๑๙ให้เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบจัดทำรายงานผลการปฏิบัติงานตรวจสภาพรถตามแบบรายงานสถิติการตรวจสภาพรถเป็นประจำทุกวันตามแบบที่แนบท้ายระเบียบนี้การรายงานตามวรรคหนึ่งสำหรับในเขตกรุงเทพมหานคร ให้เสนอผู้อำนวยการส่วนทะเบียนรถขนส่งหรือผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่ แล้วแต่กรณี และสำหรับในเขตจังหวัดอื่นให้เสนอขนส่งจังหวัด หรือหัวหน้าสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขา แล้วแต่กรณีหมวด ๖การขอตรวจสภาพรถในเขตท้องที่อื่น ข้อ๒๐ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งหรือเจ้าของรถซึ่งมีความจำเป็นและไม่สามารถนำรถมาตรวจสภาพในท้องที่ที่รถนั้นจะจดทะเบียนหรือได้จดทะเบียนไว้ อาจยื่นคำขออนุญาตนำรถไปตรวจสภาพในเขตท้องที่อื่นก็ได้ข้อ๒๑ ในการยื่นคำขออนุญาตตามข้อ ๒๐ผู้ยื่นคำขอต้องชี้แจงแสดงเหตุผลและความจำเป็นประกอบด้วย และให้ยื่นคำขอต่อบุคคลดังต่อไปนี้(๑)รถที่จะจดทะเบียนใหม่ ให้ยื่นคำขอต่อผู้อำนวยการส่วนทะเบียนรถขนส่งผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่ ขนส่งจังหวัด หัวหน้าสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาหรือผู้ที่ได้รับมอบหมายที่รถนั้นจะจดทะเบียน แล้วแต่กรณี(๒)รถที่จะต่ออายุทะเบียนและเสียภาษีประจำปีหรือรถที่ตรวจสภาพตามเงื่อนไขที่กำหนดในใบอนุญาตประกอบการขนส่งให้ยื่นคำขอต่อผู้อำนวยการส่วนทะเบียนรถขนส่ง ผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่ขนส่งจังหวัด หัวหน้าสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขา หรือผู้ที่ได้รับมอบหมายที่รถนั้นจดทะเบียนไว้ หรือ ณ ท้องที่ที่รถนั้นใช้งานอยู่ก็ได้ข้อ๒๒ การดำเนินการตามข้อ ๒๑ (๒)ถ้าเป็นกรณีที่ยื่นคำขอ ณ ท้องที่ที่รถนั้นใช้งานอยู่เมื่อผู้อำนวยการส่วนทะเบียนรถขนส่ง ผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่ขนส่งจังหวัด หัวหน้าสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขา หรือผู้ที่ได้รับมอบหมายแล้วแต่กรณี ได้อนุญาตแล้ว ให้มีบันทึกแจ้งขอสำเนาประวัติรถไปยังท้องที่ที่รถนั้นจดทะเบียนอยู่มาเพื่อประกอบการดำเนินการตรวจสภาพรถต่อไปเมื่อท้องที่ที่รถนั้นจดทะเบียนอยู่ได้รับบันทึกขอสำเนาประวัติรถตามวรรคหนึ่งแล้วให้ดำเนินการจัดส่งสำเนาประวัติรถไปให้โดยไม่ชักช้าประกาศ ณ วันที่ ๒๒มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๔๗ปิยะพันธ์ จัมปาสุตอธิบดีกรมการขนส่งทางบก[เอกสารแนบท้าย]๑.รายงานผลการตรวจสภาพรถ(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)พรพิมล/พิมพ์๑๔ ตุลาคม ๒๕๔๗พัชรินทร์/อมราลักษณ์/ตรวจ๓ พฤศจิกายน ๒๕๔๗โชติกานต์/ปรับปรุง๙ ตุลาคม ๒๕๕๘[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๒๑/ตอนพิเศษ ๘๔ ง/หน้า ๑๔/๒๘ กรกฎาคม ๒๕๔๗