ประกาศกรมการขนส่งทางบกประกาศกรมการขนส่งทางบกเรื่องกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการตรวจหรือทดสอบสารอันเกิดจากการเสพยาเสพติดให้โทษ(ยาบ้า) และกำหนดเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตรวจหรือทดสอบหรือสั่งให้ผู้ได้รับใบอนุญาตปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้ประจำรถในขณะปฏิบัติหน้าที่รับการตรวจหรือทดสอบว่ามีสารนั้นอยู่ในร่างกายหรือไม่ ตามที่กรมการขนส่งทางบกได้ออกประกาศกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการตรวจหรือทดสอบสารอันเกิดจากการเสพวัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท(ยาม้า) และกำหนดเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตรวจหรือทดสอบหรือสั่งให้ผู้ได้รับใบอนุญาตปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้ประจำรถในขณะปฏิบัติหน้าที่รับการตรวจหรือทดสอบสารนั้นอยู่ในร่างกายหรือไม่และต่อมากระทรวงสาธารณสุขได้มีประกาศกำหนดให้วัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาทประเภทแอมฟาตามีนและเมทแอมฟาตามีน(ยาม้า) เป็นยาเสพติดให้โทษ (ยาบ้า)มีผลทำให้ประกาศกรมการขนส่งทางบกดังกล่าวสิ้นสุดลงไปโดยผลของประกาศดังกล่าวประกอบกับในปัจจุบันกรมการขนส่งทางบกได้มีการดำเนินการปรับปรุงอัตราโทษสำหรับผู้เสพยาเสพติดให้โทษตามที่บัญญัติไว้ในกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบกให้มีอัตราโทษเท่ากับที่บัญญัติไว้ในกฎหมายว่าด้วยยาเสพติดให้โทษ ทั้งนี้ เพื่อมิให้มีปัญหาข้อกฎหมายและนอกจากนี้ยังเพื่อเป็นการป้องกันมิให้เกิดปัญหาในทางปฏิบัติอันเนื่องมาจากหลักเกณฑ์และวิธีการตรวจนอกห้องปฏิบัติด้วยกรมการขนส่งทางบกจึงได้ออกประกาศยกเลิกกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการดังกล่าวไปแล้วนั้นโดยที่กรมการขนส่งทางบกได้รับแจ้งจากสำนักงาน ป.ป.ส.ว่า พระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษพ.ศ. ๒๕๒๒ ที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบันไม่มีบทบัญญัติให้อำนาจในการออกประกาศกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการตรวจหรือทดสอบสารอันเกิดจากการเสพยาเสพติดให้โทษ(ยาบ้า)จึงใคร่ขอความร่วมมือกรมการขนส่งทางบกออกประกาศกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการดังกล่าวโดยอาศัยบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๓๕ ทั้งนี้ เพื่อสำนักงานป.ป.ส.จะได้ดำเนินการกับผู้ประจำรถที่เสพยาเสพติดให้โทษ (ยาบ้า) ได้ ฉะนั้น เพื่อเป็นการให้ความร่วมมือกับหน่วยงานของรัฐในการที่จะปราบปรามและป้องกันผู้ประจำรถที่เสพยาเสพติดให้โทษ(ยาบ้า) อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๐๒ ทวิ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบกพ.ศ. ๒๕๒๒ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๓๕อธิบดีกรมการขนส่งทางบกออกประกาศกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการตรวจหรือทดสอบสารอันเกิดจากการเสพยาเสพติดให้โทษ(ยาบ้า)และกำหนดเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตรวจหรือทดสอบหรือสั่งให้ผู้ได้รับใบอนุญาตปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้ประจำรถในขณะปฏิบัติหน้าที่รับการตรวจหรือทดสอบว่ามีสารนั้นอยู่ในร่างกายหรือไม่ไว้ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ในประกาศนี้การตรวจหรือทดสอบสารอันเกิดจากการเสพยาเสพติดให้โทษ หมายความว่าการตรวจหรือทดสอบหาระดับหรือปริมาณของแอมเฟตามีนและเมทแอมเฟตามีน (ยาบ้า)ตามกฎหมายว่าด้วยยาเสพติดให้โทษในปัสสาวะข้อ ๒ให้ผู้ตรวจการ พนักงานฝ่ายปกครองและตำรวจต่อไปนี้ เป็นเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตรวจหรือทดสอบหรือสั่งให้ผู้ได้รับใบอนุญาตปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้ประจำรถในขณะปฏิบัติหน้าที่รับการตรวจหรือทดสอบว่ามีสารอันเกิดจากการเสพยาเสพติดให้โทษอยู่ในร่างกายหรือไม่(๑) ผู้ตรวจการในส่วนตรวจการขนส่ง สำนักควบคุมการขนส่ง กรมการขนส่งทางบกมีอำนาจทั้งในเขตกรุงเทพมหานคร และในเขตอื่นนอกจากกรุงเทพมหานคร(๒) ผู้ตรวจการในสำนักงานขนส่งจังหวัดและสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขา มีอำนาจเฉพาะในเขตท้องที่ความรับผิดชอบ(๓) ผู้กำกับการสถานีตำรวจนครบาลหรือรองผู้กำกับการหัวหน้าสถานีตำรวจนครบาลหรือผู้ที่มียศตั้งแต่ร้อยตำรวจตรีหรือเทียบเท่าร้อยตำรวจตรีขึ้นไปซึ่งเป็นผู้ปฏิบัติราชการแทนในตำแหน่งนั้น ๆมีอำนาจเฉพาะในเขตท้องที่ความรับผิดชอบ(๔) พนักงานสอบสวนกองบังคับการตำรวจจราจรซึ่งมีตำแหน่งตั้งแต่รองสารวัตรขึ้นไปหรือผู้ที่มียศตั้งแต่ร้อยตำรวจตรีหรือเทียบเท่าร้อยตำรวจตรีขึ้นไปซึ่งเป็นผู้ปฏิบัติราชการแทนในตำแหน่งนั้น ๆมีอำนาจเฉพาะในเขตท้องที่ความรับผิดชอบ(๕) ผู้บังคับการตำรวจภูธรจังหวัดหรือผู้ปฏิบัติราชการแทนซึ่งเป็นหัวหน้าพนักงานสอบสวนตำรวจภูธรจังหวัดนั้นมีอำนาจเฉพาะในเขตท้องที่ความรับผิดชอบ(๖) ผู้กำกับการสถานีตำรวจภูธรอำเภอหรือรองผู้กำกับการหัวหน้าสถานีตำรวจภูธรอำเภอหรือผู้ที่มียศตั้งแต่ร้อยตำรวจตรีหรือเทียบเท่าร้อยตำรวจตรีขึ้นไปซึ่งเป็นผู้ปฏิบัติราชการแทนในตำแหน่งนั้น ๆมีอำนาจเฉพาะในเขตท้องที่ความรับผิดชอบ(๗) รองผู้กำกับการหัวหน้าสถานีตำรวจภูธรกิ่งอำเภอหรือสารวัตรสถานีตำรวจภูธรกิ่งอำเภอหรือผู้ที่มียศตั้งแต่ร้อยตำรวจตรีหรือเทียบเท่าร้อยตำรวจตรีขึ้นไปซึ่งเป็นผู้ปฏิบัติราชการแทนในตำแหน่งนั้น ๆมีอำนาจเฉพาะในเขตท้องที่ความรับผิดชอบ(๘) รองผู้กำกับการหัวหน้าสถานีตำรวจภูธรตำบลหรือสารวัตรหัวหน้าสถานีตำรวจภูธรตำบลหรือผู้ที่มียศตั้งแต่ร้อยตำรวจตรีหรือเทียบเท่าร้อยตำรวจตรีขึ้นไปซึ่งเป็นผู้ปฏิบัติราชการแทนในตำแหน่งนั้น ๆมีอำนาจเฉพาะในเขตท้องที่ความรับผิดชอบ(๙) พนักงานสอบสวนกองตำรวจทางหลวงซึ่งมีตำแหน่งตั้งแต่รองสารวัตรขึ้นไป หรือผู้ที่มียศตั้งแต่ร้อยตำรวจตรีหรือเทียบเท่าร้อยตำรวจตรีขึ้นไปซึ่งเป็นผู้ปฏิบัติราชการแทนในตำแหน่งนั้น ๆมีอำนาจเฉพาะในเขตท้องที่ความรับผิดชอบ(๑๐)เจ้าพนักงานตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามยาเสพติด พ.ศ. ๒๕๑๙มีอำนาจเฉพาะในเขตท้องที่ความรับผิดชอบข้อ ๓วิธีการตรวจหรือทดสอบหาระดับหรือปริมาณยาเสพติดให้โทษ ให้ถือปฏิบัติดังต่อไปนี้(๑) เครื่องมือที่ใช้ในการตรวจหรือทดสอบให้ใช้ ชุดน้ำยาตรวจยาบ้าในปัสสาวะของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์กระทรวงสาธารณสุข หรือเครื่องมือตรวจสอบโดยวิธี Immunoassay ซึ่งเป็นวิธีที่ยอมรับโดยสากล(๒) อุปกรณ์ที่ใช้สำหรับเก็บปัสสาวะให้ใช้ขวดแก้วหรือขวดพลาสติกปากกว้าง พร้อมฝาบิดขนาดบรรจุประมาณ ๖๐ มิลลิลิตรโดยขวดที่นำมาใช้ต้องสะอาดและแห้งและให้มีฉลากและกระดาษกาวเพื่อใช้สำหรับปิดผนึกขวดตัวอย่างปัสสาวะด้วย(๓) วิธีเก็บปัสสาวะให้ถือปฏิบัติดังนี้(ก) จัดให้มีผู้ควบคุมการถ่ายปัสสาวะของผู้รับการตรวจทุกครั้ง ทั้งนี้ เพื่อป้องกันมิให้มีการกระทำใด ๆที่ทำให้ปัสสาวะนั้นเกิดการเจือจาง หรือสับเปลี่ยนตัวอย่าง(ข) ให้บันทึกหมายเลขประจำขวด และชื่อ-นามสกุลของผู้รับการตรวจสอบบนฉลากปิดขวดเก็บปัสสาวะ(ค) ให้ขวดแก่ผู้รับการตรวจ นำไปถ่ายปัสสาวะจำนวนประมาณ ๓๐มิลลิลิตร หรือครึ่งขวด(๔)ในกรณีที่ใช้ชุดน้ำยาตรวจยาบ้าในปัสสาวะของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์กระทรวงสาธารณสุข เป็นเครื่องมือที่ใช้ในการตรวจหรือทดสอบและจัดให้มีเครื่องมือที่ใช้ในการตรวจหรือทดสอบ ดังนี้(ก) น้ำยาตรวจสอบเป็นน้ำยาเคมีบรรจุขวดแก้ว ประมาณ ๓๐มิลลิลิตร จำนวน ๒ ขวด(ข) แถบเทียบสี จำนวน ๑ แผ่น (ผลบวก)(ค) แผ่นผลบวก จำนวน ๑ แผ่น(ง) หลอดเทียบผลบวก จำนวน ๑ หลอด(จ) หลอดเทียบผลลบ จำนวน ๑ หลอด(ฉ) หลอดตรวจปัสสาวะเป็นหลอดแก้วมีขีดระดับข้างหลอด บรรจุผงเคมีสีขาวผนึกด้วยพาราฟิล์มจำนวน ๕๐ หลอด(ช) หลอดพลาสติกสีขาว (หมายเลข ๑) สำหรับดูดตัวอย่างปัสสาวะจำนวน ๕๐ หลอด(ซ) หลอดพลาสติกสีขาว (หมายเลข ๒) สำหรับดูดน้ำยาทดสอบจำนวน ๕ หลอด(ฌ) ถุงมือ จำนวน ๕ คู่(ญ) ขวดพลาสติกขนาด ๖๐ มิลลิลิตร สำหรับเก็บตัวอย่างปัสสาวะจำนวน ๕๐ ใบ แถบกาวพลาสติก ขนาด ๑x๔ นิ้ว สำหรับผนึกฝาขวด จำนวน ๑ ม้วนฉลากสำหรับปิดขวดบรรจุตัวอย่างปัสสาวะ จำนวน ๕๐ แผ่น และกระดาษเช็ดมือ จำนวน ๑ ห่อ(๕) วิธีใช้ชุดน้ำยาตรวจสอบ(ก) เตรียมหลอดเทียบผลบวกและหลอดเทียบผลลบ(ข) หยิบแผ่นผลบวกใส่ในหลอดเทียบผลบวก(ค) ใช้หลอดดูดตัวอย่างปัสสาวะที่ต้องการตรวจใส่ในหลอดเทียบผลบวกและหลอดเทียบผลลบจนถึงขีดระดับที่๑(ง) เขย่าหลอดไปมาประมาณ ๒๐ ครั้ง(จ) ใช้หลอดดูด (หมายเลข ๒)ดูดน้ำยาตรวจสอบใส่ลงในหลอดทั้งสอง จนถึงขีดระดับที่ ๒ เขย่าประมาณ ๒๐ ครั้ง(ฉ) ตั้งทิ้งไว้ประมาณ ๑-๒ นาที เพื่อให้แยกชั้น(ช) อ่านผล (เทียบกับแถบเทียบสี)(๖) การเทียบผลบวกและผลลบ(ก) หลอดเทียบผลบวกน้ำยาชั้นล่างต้องเปลี่ยนจากสีเหลืองเป็นสีม่วงแดง(ข) หลอดเทียบผลลบน้ำยาชั้นล่างต้องไม่เปลี่ยนเป็นสีม่วงแดง (อาจเป็นสีเขียว เหลือง ฟ้า หรือเทา)(๗) วิธีการตรวจ(ก) ใช้หลอดดูด (หมายเลข ๑)ดูดตัวอย่างปัสสาวะใส่ในหลอดตรวจจนถึงขีดระดับที่ ๑ เขย่าประมาณ ๒๐ ครั้ง(ข) ใช้หลอดดูด (หมายเลข ๒)ดูดน้ำยาทดสอบเติมลงในหลอดตรวจที่ใส่ปัสสาวะไว้จนถึงขีดระดับที่ ๒ เขย่าประมาณ ๒๐ครั้ง(ค) ตั้งทิ้งไว้ประมาณ ๑-๒ นาที(๘) การอ่านผล(ก) ผลบวก น้ำยาชั้นล่างจะเปลี่ยนจากสีเหลืองเป็นสีม่วงหรือสีม่วงแดง(เทียบกับหลอดเทียบผลบวก)(ข) ผลลบ น้ำยาชั้นล่างไม่เปลี่ยนเป็นสีม่วงหรือสีม่วงแดง (เทียบกับหลอดเทียบผลลบ)การอ่านผลตามวรรคหนึ่งอาจมีสารบางชนิดที่รบกวนการตรวจสอบได้ดังนี้(ก) สารในกลุ่มยาแก้หวัด เช่น ซูโดอีเฟดรีน คลอร์เฟนิรามีน เฟนิลโปรปาโนลามีนเฟนิลเอฟรีน(ข) ยาแก้ไอ โคเดอีน ในปริมาณสูง ๆ(ค) ยารักษาโรคไตจะทำให้ปัสสาวะที่ถูกขับออกจากร่างกายมีสีน้ำเงินซึ่งรบกวนการอ่านผลการเปลี่ยนแปลงของน้ำยาในกรณีที่ปัสสาวะให้ผลบวกต้องส่งปัสสาวะส่วนที่เหลือให้สถานตรวจพิสูจน์ยืนยันผลอีกครั้งโดยให้ส่งในสภาพแช่เย็น เพื่อมิให้ตัวอย่างเสื่อมสลาย(๙) เกณฑ์การตัดสินเมื่ออ่านผลแล้วปรากฏว่าให้ผลบวกโดยมีปริมาณแอมเฟตามีนหรือเมทแอมเฟตามีนในปัสสาวะตั้งแต่ ๓ ไมโครกรัม/มิลลิกรัมขึ้นไป ให้ถือว่าผู้รับการตรวจอาจเสพสารแอมเฟตามีนหรือเมทแอมเฟตามีน (ยาบ้า)(๑๐) กรณีที่ตรวจหรือทดสอบโดยใช้เครื่องมือตรวจสอบโดยวิธี Immunoassayให้ถือปฏิบัติตามคำแนะนำในคู่มือวิธีการตรวจสอบของเครื่องมือแต่ละชนิดและถ้าปรากฏว่าผลการตรวจพบว่ามีสารแอมเฟตามีนหรือเมทแอมเฟตามีน (ยาบ้า)ในปัสสาวะตั้งแต่ ๑ ไมโครกรัม/มิลลิลิตร ขึ้นไปให้ถือว่าผู้รับการตรวจอาจเสพสารแอมเฟตามีนหรือเมทแอมเฟตามีน (ยาบ้า)ข้อ ๔เมื่อได้ผลการตรวจตามข้อ ๓ (๗) (๘) (๙) หรือ (๑๐) ให้เจ้าพนักงานผู้ทำการตรวจหรือทดสอบบรรจุปัสสาวะของผู้รับการตรวจนั้นลงในอุปกรณ์ที่ใช้สำหรับเก็บปัสสาวะตามที่กำหนดไว้ในข้อ๓ (๒) และปิดให้สนิท พร้อมทั้งผนึกทับปากขวดด้วยแถบกาวโดยมีลายมือชื่อของผู้ทำการตรวจกำกับไว้และเมื่อดำเนินการดังกล่าวเสร็จเรียบร้อยแล้วให้ผู้ทำการตรวจรีบจัดส่งตัวอย่างปัสสาวะ (ในสภาพแช่เย็น)ไปยังสถานตรวจพิสูจน์ของส่วนราชการตามข้อ ๕ข้อ ๕สถานตรวจพิสูจน์ของส่วนราชการที่สามารถตรวจยืนยันผลและความถูกต้องของการตรวจมีดังนี้(๑) หน่วยงานในสังกัดกรมตำรวจ(ก) สถาบันนิติเวชวิทยา(ข) กองพิสูจน์หลักฐาน(ค) สำนักงานวิทยาการเขต(ง) วิทยาการจังหวัด(๒) หน่วยงานในสังกัดกระทรวงสาธารณสุข(ก) โรงพยาบาลศูนย์ของรัฐ(ข) โรงพยาบาลจังหวัด(ค) โรงพยาบาลสังกัดกรมการแพทย์ เช่น โรงพยาบาลราชวิถีโรงพยาบาลธัญญารักษ์(ง) หน่วยงานในสังกัดกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ เช่น กองวัตถุเสพติดและศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์(๓) สำนักงาน ป.ป.ส.ข้อ ๖เพื่อให้การตรวจหรือทดสอบตามประกาศนี้เป็นไปด้วยความเรียบร้อย ถูกต้องเหมาะสมตามหลักวิชาการแพทย์และรัดกุมมากยิ่งขึ้น ตลอดจนเพื่อเป็นการป้องกันมิให้เกิดปัญหาในข้อกฎหมายและปัญหาในทางปฏิบัติ ฉะนั้นในการออกปฏิบัติการเพื่อทำการตรวจหรือทดสอบหาระดับหรือปริมาณสารอันเกิดจากการเสพยาเสพติดให้โทษ(ยาบ้า) จากผู้ได้รับใบอนุญาตปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้ประจำรถในขณะปฏิบัติหน้าที่ในแต่ละครั้งให้ออกปฏิบัติการโดยมีผู้ที่มีความรู้ความชำนาญจากสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดหรือสถานตรวจพิสูจน์ของทางราชการตามที่ระบุไว้ในข้อ ๕เจ้าพนักงานตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามยาเสพติด พ.ศ. ๒๕๑๙และเจ้าหน้าที่ตำรวจร่วมด้วยทุกครั้งข้อ ๗[๑]ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปประกาศ ณ วันที่ ๒ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๔๑พงศกร เลาหวิเชียรอธิบดีกรมการขนส่งทางบกโชติกานต์/ปรับปรุง๒๓ มีนาคม ๒๕๕๘[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๑๕/ตอนพิเศษ ๔๕ ง/หน้า ๔/๘ มิถุนายน ๒๕๔๑