คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1758/2542หลักกฎหมาย: ตามพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 มาตรา 6(3)ประกอบกฎกระทรวง (พ.ศ. 2534) ห้ามมิให้บุคคลธรรมดาเป็นนายวงแชร์หรือจัดให้มีการเล่นแชร์ที่มีทุนกองกลางต่อหนึ่งงวดรวมกันทุกวงเป็นมูลค่ามากกว่าสามแสนบาทผู้ใดฝ่าฝืนมีโทษตามมาตรา 17 แต่ไม่กระทบกระเทือนถึงการที่สมาชิกวงแชร์จะฟ้องคดีหรือใช้สิทธิเรียกร้องเอากับนายวงแชร์หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์ตามมาตรา 7แสดงว่ากฎหมายมิได้กำหนดว่าการเล่นแชร์ตกเป็นโมฆะเสียทั้งหมด ส่วนการฟ้องคดีหรือใช้สิทธิเรียกร้องระหว่างสมาชิกวงแชร์ด้วยกันมิได้มีบทบัญญัติรับรองไว้ แต่เป็นที่เห็นได้ว่ากฎหมายมุ่งประสงค์ที่จะเอาโทษแก่ นายวงแชร์หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์เท่านั้น โดยมีเหตุผล อยู่ในหมายเหตุท้ายประกาศใช้พระราชบัญญัตินี้ จึงเห็นได้ว่า กฎหมายมิได้บัญญัติห้ามโดยเด็ดขาดว่าการเล่นแชร์ ของประชาชนทั่วไปเป็นสิ่งที่ผิดกฎหมายทั้งหมด การผูกนิติสัมพันธ์ขึ้นระหว่างโจทก์จำเลยในฐานะสมาชิกวงแชร์ ที่มี น. ซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาเป็นนายวงแชร์ย่อมไม่เป็นการฝ่าฝืนมาตรา 6 นิติกรรมการเล่นแชร์ของโจทก์จำเลย จึงไม่ตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 173 เมื่อจำเลยออกเช็คเพื่อชำระเงินรวมเข้าเป็นทุนกองกลาง เป็นงวด ๆ เพื่อให้สมาชิกวงแชร์หมุนเวียนกันรับทุนกองกลางแต่ละงวดนั้นไปโดยการประมูล จำเลยจึงต้องรับผิดตามเนื้อความ ในเช็คนั้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 900 วรรคหนึ่งโจทก์ฟ้องว่า โจทก์ จำเลย และผู้มีชื่ออีก 18 คน ร่วมกันเล่นแชร์ มีนางกรรณิการ์เป็นนายวงแชร์ เมื่อจำเลยประมูลได้นายวงแชร์จึงเก็บเช็คจากโจทก์ 5 ฉบับ ไปมอบให้แก่จำเลยแล้วนำเช็คพิพาทรวม 5 ฉบับ ฉบับละ 30,000 บาท ที่จำเลยเป็นผู้สั่งจ่ายมามอบให้โจทก์เมื่อโจทก์ประมูลได้จึงนำเช็คพิพาทเข้าบัญชีของโจทก์ที่ธนาคาร เพื่อเรียกเก็บเงินตามวิธีการของธนาคารแต่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินจำนวน153,481.30 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน150,000 บาท นับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยนำเงินสดไปมอบให้แก่นายวงแชร์เพื่อแลกเช็คตามฟ้องกลับคืนมาแล้ว แต่นายวงแชร์นำเงินไปใช้จ่ายเองหมดสมาชิกจึงไม่คืนเช็คแก่จำเลย เช็คตามฟ้อง 5 ฉบับ เกิดจากการเล่นแชร์ซึ่งเป็นการฝ่าฝืนต่อพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 หนี้ตามเช็คดังกล่าวจึงตกเป็นโมฆะ ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวน150,000 บาท แก่โจทก์ พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีของต้นเงิน 90,000 บาท นับแต่วันที่ 30 ตุลาคม 2538 ต้นเงิน30,000 บาท นับแต่วันที่ 30 พฤศจิกายน 2538 ต้นเงิน 30,000 บาทนับแต่วันที่ 3 มกราคม 2539 จนกว่าจะชำระเสร็จ แต่ดอกเบี้ยคิดถึงวันฟ้องไม่ให้เกิน 3,481.30 บาทจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหามาสู่ศาลฎีกาเฉพาะข้อกฎหมายว่าด้วยการเล่นแชร์ตามฟ้องระหว่างโจทก์ จำเลย และพวกเป็นการฝ่าฝืนต่อพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 มาตรา 6 ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย เป็นการขัดต่อความสงบเรียบร้อยของประชาชนจึงเป็นโมฆะและเช็คพิพาทที่ออกเพื่อชำระหนี้ตามฟ้องตกเป็นโมฆะหรือไม่ ในการวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายดังกล่าวศาลฎีกาจำต้องถือข้อเท็จจริงที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยมาแล้วจากพยานหลักฐานในสำนวนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 238 ประกอบมาตรา 247 ว่าโจทก์ จำเลยกับพวกร่วมกันเล่นแชร์โดยเป็นสมาชิกวงแชร์ซึ่งมีนางกรรณิการ์ งามพจนวงศ์ เป็นนายวงแชร์สมาชิกวงแชร์แต่ละคนมีภาระที่จะต้องส่งเงินเป็นทุนกองกลางต่อหนึ่งงวดรวมกันมูลค่ามากกว่าสามแสนบาท โจทก์เป็นผู้ทรงเช็คพิพาทซึ่งจำเลยเป็นผู้สั่งจ่ายเพื่อชำระเข้าเป็นทุนกองกลางดังกล่าว เห็นว่า ตามพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 มาตรา 6(3) ห้ามมิให้บุคคลธรรมดาเป็นนายวงแชร์หรือจัดให้มีการเล่นแชร์ที่มีทุนกองกลางต่อหนึ่งงวดรวมกันทุกวงเป็นมูลค่ามากกว่าที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวง ต่อมารัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังได้ออกกฎกระทรวง (พ.ศ. 2534) โดยอาศัยอำนาจตามความในพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 กำหนดทุนกองกลางที่ห้ามมิให้บุคคลธรรมดาเป็นนายวงแชร์หรือจัดให้มีการเล่นแชร์ต่อหนึ่งงวดรวมกันทุกวงเป็นมูลค่ามากกว่าสามแสนบาท ผู้ใดฝ่าฝืนมีโทษ ตามมาตรา 17 แต่ไม่กระทบกระเทือนถึงการที่สมาชิกวงแชร์จะฟ้องคดีหรือใช้สิทธิเรียกร้องเอากับนายวงแชร์หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์ตามมาตรา 7 ย่อมแสดงว่ากฎหมายมิได้กำหนดว่าการเล่นแชร์ตกเป็นโมฆะเสียทั้งหมด ส่วนการฟ้องคดีหรือใช้สิทธิเรียกร้องระหว่างสมาชิกวงแชร์ด้วยกันมิได้มีบทบัญญัติรับรองไว้ แต่เป็นที่เห็นได้ว่ากฎหมายมุ่งประสงค์ที่จะเอาโทษแก่นายวงแชร์หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์เท่านั้น โดยมีเหตุผลอยู่ในหมายเหตุท้ายประกาศใช้พระราชบัญญัตินี้ว่า "เนื่องจากในปัจจุบันได้มีผู้ประกอบธุรกิจเป็นนายวงแชร์หรือจัดให้มีการเล่นแชร์กันอย่างกว้างขวาง การประกอบธุรกิจดังกล่าว นอกจากจะเป็นอันตรายต่อประชาชนแล้วยังกระทบต่อการระดม เงินออมของสถาบันการเงินที่ทางราชการสนับสนุนและรับผิดชอบและส่งผลกระทบไปถึงระบบเศรษฐกิจโดยส่วนรวม ส่วนการเล่นแชร์ของประชาชนทั่วไปที่มิได้ดำเนินการเป็นธุรกิจนั้นยังให้กระทำต่อไปได้" กฎหมายมิได้บัญญัติห้ามโดยเด็ดขาดว่าการเล่นแชร์ของประชาชนทั่วไปเป็นสิ่งผิดกฎหมายทั้งหมด การผูกนิติสัมพันธ์ขึ้นระหว่างโจทก์จำเลยในฐานะสมาชิกวงแชร์ที่มีนางกรรณิการ์ซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาเป็นนายวงแชร์ย่อมไม่เป็นการฝ่าฝืนมาตรา 6 นิติกรรมการเล่นแชร์ของโจทก์จำเลยจึงไม่ตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 173 เมื่อจำเลยออกเช็คเพื่อชำระเงินรวมเข้าเป็นทุนกองกลางเป็นงวด ๆ เพื่อให้สมาชิกวงแชร์หมุนเวียนกันรับทุนกองกลางแต่ละงวดนั้นไปโดยการประมูล จำเลยจึงต้องรับผิดตามเนื้อความในเช็คนั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 900 วรรคหนึ่ง ศาลล่างทั้งสอง พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1758/2542นาย สม เกียรติ กิจวัฒ นา วงศ์โจทก์นาย นิพนธ์ เลี้ยงภักษา หารจำเลย ป.พ.พ. ม. 173, ม. 900 พ.ร.บ.การเล่นแชร์ พ.ศ.2534 ม. 6, ม. 7, ม. 17ตามพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 มาตรา 6(3)ประกอบกฎกระทรวง (พ.ศ. 2534) ห้ามมิให้บุคคลธรรมดาเป็นนายวงแชร์หรือจัดให้มีการเล่นแชร์ที่มีทุนกองกลางต่อหนึ่งงวดรวมกันทุกวงเป็นมูลค่ามากกว่าสามแสนบาทผู้ใดฝ่าฝืนมีโทษตามมาตรา 17 แต่ไม่กระทบกระเทือนถึงการที่สมาชิกวงแชร์จะฟ้องคดีหรือใช้สิทธิเรียกร้องเอากับนายวงแชร์หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์ตามมาตรา 7แสดงว่ากฎหมายมิได้กำหนดว่าการเล่นแชร์ตกเป็นโมฆะเสียทั้งหมด ส่วนการฟ้องคดีหรือใช้สิทธิเรียกร้องระหว่างสมาชิกวงแชร์ด้วยกันมิได้มีบทบัญญัติรับรองไว้ แต่เป็นที่เห็นได้ว่ากฎหมายมุ่งประสงค์ที่จะเอาโทษแก่ นายวงแชร์หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์เท่านั้น โดยมีเหตุผล อยู่ในหมายเหตุท้ายประกาศใช้พระราชบัญญัตินี้ จึงเห็นได้ว่า กฎหมายมิได้บัญญัติห้ามโดยเด็ดขาดว่าการเล่นแชร์ ของประชาชนทั่วไปเป็นสิ่งที่ผิดกฎหมายทั้งหมด การผูกนิติสัมพันธ์ขึ้นระหว่างโจทก์จำเลยในฐานะสมาชิกวงแชร์ ที่มี น. ซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาเป็นนายวงแชร์ย่อมไม่เป็นการฝ่าฝืนมาตรา 6 นิติกรรมการเล่นแชร์ของโจทก์จำเลย จึงไม่ตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 173 เมื่อจำเลยออกเช็คเพื่อชำระเงินรวมเข้าเป็นทุนกองกลาง เป็นงวด ๆ เพื่อให้สมาชิกวงแชร์หมุนเวียนกันรับทุนกองกลางแต่ละงวดนั้นไปโดยการประมูล จำเลยจึงต้องรับผิดตามเนื้อความ ในเช็คนั้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 900 วรรคหนึ่งโจทก์ฟ้องว่า โจทก์ จำเลย และผู้มีชื่ออีก 18 คน ร่วมกันเล่นแชร์ มีนางกรรณิการ์เป็นนายวงแชร์ เมื่อจำเลยประมูลได้นายวงแชร์จึงเก็บเช็คจากโจทก์ 5 ฉบับ ไปมอบให้แก่จำเลยแล้วนำเช็คพิพาทรวม 5 ฉบับ ฉบับละ 30,000 บาท ที่จำเลยเป็นผู้สั่งจ่ายมามอบให้โจทก์เมื่อโจทก์ประมูลได้จึงนำเช็คพิพาทเข้าบัญชีของโจทก์ที่ธนาคาร เพื่อเรียกเก็บเงินตามวิธีการของธนาคารแต่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินจำนวน153,481.30 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน150,000 บาท นับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยนำเงินสดไปมอบให้แก่นายวงแชร์เพื่อแลกเช็คตามฟ้องกลับคืนมาแล้ว แต่นายวงแชร์นำเงินไปใช้จ่ายเองหมดสมาชิกจึงไม่คืนเช็คแก่จำเลย เช็คตามฟ้อง 5 ฉบับ เกิดจากการเล่นแชร์ซึ่งเป็นการฝ่าฝืนต่อพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 หนี้ตามเช็คดังกล่าวจึงตกเป็นโมฆะ ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวน150,000 บาท แก่โจทก์ พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีของต้นเงิน 90,000 บาท นับแต่วันที่ 30 ตุลาคม 2538 ต้นเงิน30,000 บาท นับแต่วันที่ 30 พฤศจิกายน 2538 ต้นเงิน 30,000 บาทนับแต่วันที่ 3 มกราคม 2539 จนกว่าจะชำระเสร็จ แต่ดอกเบี้ยคิดถึงวันฟ้องไม่ให้เกิน 3,481.30 บาทจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหามาสู่ศาลฎีกาเฉพาะข้อกฎหมายว่าด้วยการเล่นแชร์ตามฟ้องระหว่างโจทก์ จำเลย และพวกเป็นการฝ่าฝืนต่อพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 มาตรา 6 ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย เป็นการขัดต่อความสงบเรียบร้อยของประชาชนจึงเป็นโมฆะและเช็คพิพาทที่ออกเพื่อชำระหนี้ตามฟ้องตกเป็นโมฆะหรือไม่ ในการวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายดังกล่าวศาลฎีกาจำต้องถือข้อเท็จจริงที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยมาแล้วจากพยานหลักฐานในสำนวนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 238 ประกอบมาตรา 247 ว่าโจทก์ จำเลยกับพวกร่วมกันเล่นแชร์โดยเป็นสมาชิกวงแชร์ซึ่งมีนางกรรณิการ์ งามพจนวงศ์ เป็นนายวงแชร์สมาชิกวงแชร์แต่ละคนมีภาระที่จะต้องส่งเงินเป็นทุนกองกลางต่อหนึ่งงวดรวมกันมูลค่ามากกว่าสามแสนบาท โจทก์เป็นผู้ทรงเช็คพิพาทซึ่งจำเลยเป็นผู้สั่งจ่ายเพื่อชำระเข้าเป็นทุนกองกลางดังกล่าว เห็นว่า ตามพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 มาตรา 6(3) ห้ามมิให้บุคคลธรรมดาเป็นนายวงแชร์หรือจัดให้มีการเล่นแชร์ที่มีทุนกองกลางต่อหนึ่งงวดรวมกันทุกวงเป็นมูลค่ามากกว่าที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวง ต่อมารัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังได้ออกกฎกระทรวง (พ.ศ. 2534) โดยอาศัยอำนาจตามความในพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 กำหนดทุนกองกลางที่ห้ามมิให้บุคคลธรรมดาเป็นนายวงแชร์หรือจัดให้มีการเล่นแชร์ต่อหนึ่งงวดรวมกันทุกวงเป็นมูลค่ามากกว่าสามแสนบาท ผู้ใดฝ่าฝืนมีโทษ ตามมาตรา 17 แต่ไม่กระทบกระเทือนถึงการที่สมาชิกวงแชร์จะฟ้องคดีหรือใช้สิทธิเรียกร้องเอากับนายวงแชร์หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์ตามมาตรา 7 ย่อมแสดงว่ากฎหมายมิได้กำหนดว่าการเล่นแชร์ตกเป็นโมฆะเสียทั้งหมด ส่วนการฟ้องคดีหรือใช้สิทธิเรียกร้องระหว่างสมาชิกวงแชร์ด้วยกันมิได้มีบทบัญญัติรับรองไว้ แต่เป็นที่เห็นได้ว่ากฎหมายมุ่งประสงค์ที่จะเอาโทษแก่นายวงแชร์หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์เท่านั้น โดยมีเหตุผลอยู่ในหมายเหตุท้ายประกาศใช้พระราชบัญญัตินี้ว่า "เนื่องจากในปัจจุบันได้มีผู้ประกอบธุรกิจเป็นนายวงแชร์หรือจัดให้มีการเล่นแชร์กันอย่างกว้างขวาง การประกอบธุรกิจดังกล่าว นอกจากจะเป็นอันตรายต่อประชาชนแล้วยังกระทบต่อการระดม เงินออมของสถาบันการเงินที่ทางราชการสนับสนุนและรับผิดชอบและส่งผลกระทบไปถึงระบบเศรษฐกิจโดยส่วนรวม ส่วนการเล่นแชร์ของประชาชนทั่วไปที่มิได้ดำเนินการเป็นธุรกิจนั้นยังให้กระทำต่อไปได้" กฎหมายมิได้บัญญัติห้ามโดยเด็ดขาดว่าการเล่นแชร์ของประชาชนทั่วไปเป็นสิ่งผิดกฎหมายทั้งหมด การผูกนิติสัมพันธ์ขึ้นระหว่างโจทก์จำเลยในฐานะสมาชิกวงแชร์ที่มีนางกรรณิการ์ซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาเป็นนายวงแชร์ย่อมไม่เป็นการฝ่าฝืนมาตรา 6 นิติกรรมการเล่นแชร์ของโจทก์จำเลยจึงไม่ตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 173 เมื่อจำเลยออกเช็คเพื่อชำระเงินรวมเข้าเป็นทุนกองกลางเป็นงวด ๆ เพื่อให้สมาชิกวงแชร์หมุนเวียนกันรับทุนกองกลางแต่ละงวดนั้นไปโดยการประมูล จำเลยจึงต้องรับผิดตามเนื้อความในเช็คนั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 900 วรรคหนึ่ง ศาลล่างทั้งสอง พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ผล อนุวัตรนิติการ-สมลักษณ์ จัดกระบวนพล-สายันต์ สุรสมภพ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. การเล่นแชร์ หมายความว่า การที่บุคคลตั้งแต่สามคนขึ้นไปตกลงกันเป็นสมาชิกวงแชร์ โดยแต่ละคนมีภาระที่จะส่งเงิน หรือทรัพย์สินอื่นใด รวมเข้าเป็นทุนกองกลางเป็นงวด ๆ เพื่อให้สมาชิกวงแชร์หมุนเวียนกันรับทุนกองกลางแต่ละงวดนั้นไปโดยการประมูลหรือโดยวิธีอื่นใด และให้หมายรวมถึงการรวมทุนในลักษณะอื่นตามที่กำหนดในกฎกระทรวงด้วย (พระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 มาตรา 4) 2. การเล่นแชร์ เป็นสัญญาชนิดหนึ่งที่ไม่มีแบบกำหนดไว้เฉพาะดังนั้นจะทำเป็นหรือมีหลักฐานเป็นหนังสือ หรือแม้ด้วยวาจาก็สามารถฟ้องร้องบังคับกันได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1631-1634/2508)แต่การเล่นแชร์มิใช่เป็นการกู้ยืมเงินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 653 แต่ทว่าสัญญากู้ที่มีมูลหนี้เกิดจากการเล่นแชร์สามารถฟ้องบังคับกันตามสัญญากู้ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 250/2503) อนึ่ง เมื่อพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 บังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 25 กรกฎาคม 2534 หนี้ตามสัญญาการเล่นแชร์จะต้องเป็นหนี้ที่ไม่ขัดต่อพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 โดยเฉพาะคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1758/2542 ได้วินิจฉัยไว้ชัดว่า กฎหมายฉบับนี้มุ่งจะควบคุมนายวงแชร์หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์ที่มีทุนกองกลางต่อหนึ่งงวด รวมกันทุกวงเป็นมูลค่ามากกว่า 300,000 บาท หากเกินกว่าวงเงินดังกล่าวนายวงแชร์หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์จะฟ้องร้องบังคับหนี้ค่าแชร์ไม่ได้ เพราะสัญญาหรือหนี้ตกเป็นโมฆะเพราะขัดต่อกฎหมาย แต่กรณีในฐานะสมาชิกวงแชร์ฟ้องบังคับนายวงแชร์หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์ หรือเป็นกรณีระหว่างสมาชิกวงแชร์ด้วยกันฟ้องบังคับกันเองนั้น ไม่ขัดกับมาตรา 6 ของพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 3. มีข้อสังเกตเพิ่มเติมประการแรกว่า พระราชบัญญัติการเล่นแชร์พ.ศ. 2534 มาตรา 5 ห้ามมิให้นิติบุคคลเป็นนายวงแชร์ หรือจัดให้มีการเล่นแชร์ หากฝ่าฝืนนิติบุคคลและผู้แทนนิติบุคคลมีโทษทางอาญาคือ ปรับสำหรับตัวนิติบุคคล ส่วนผู้แทนนิติบุคคลมีโทษปรับหรือจำคุกและปรับ (พระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 มาตรา 16,26)จึงมีข้อพิจารณาต่อไปว่า ในกรณีนิติบุคคลเป็นนายวงแชร์ หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์ ไม่ว่าทุนกองกลางต่อหนึ่งงวดจะเกินกว่า 300,000บาท หรือไม่ก็ตามย่อมขัดกับมาตรา 5 ดังกล่าว สำหรับกรณีนิติบุคคลนี้ภายหลังพระราชบัญญัติการเล่นแชร์บังคับใช้ กรมทะเบียนการค้ากระทรวงพาณิชย์ ได้ออกระเบียบเรื่องไม่รับจดทะเบียนวัตถุประสงค์ของนิติบุคคลในเรื่องประกอบธุรกิจการเล่นแชร์ ดังนั้น แนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1758/2542 ก็น่าจะนำมาปรับใช้กับกรณีนิติบุคคลที่จัดให้มีการเล่นแชร์ได้ด้วย 4. ข้อสังเกตเพิ่มเติมประการที่สอง การกู้ยืมเงินที่เป็นการฉ้อโกงประชาชนตามพระราชกำหนดการกู้ยืมเงินที่เป็นการฉ้อโกงประชาชน พ.ศ. 2527 มีลักษณะใกล้เคียงกับการเล่นแชร์ในภาษาที่ชาวบ้านเรียกขานใช้คำเดียวกันว่า "แชร์" เช่น แชร์แม่ชม้อยแชร์แม่นกแก้ว แต่จะแตกต่างกันที่สำคัญ คือ การกู้ยืมเงินที่เป็นการฉ้อโกงประชาชนนั้นไม่มีการเปียหรือประมูลแชร์กัน โดยกรณีนี้จะกำหนดดอกเบี้ยหรือผลประโยชน์ตอบแทนไว้ตายตัวในระดับที่แน่นอนซึ่งมีอัตราที่สูงกว่าอัตราดอกเบี้ยสูงสุดของสถาบันการเงินตามกฎหมายว่าด้วยดอกเบี้ย เช่นในการกู้ยืมเงินของสถาบันการเงินจะพึงจ่ายได้(พระราชกำหนดการกู้ยืมเงินที่เป็นการฉ้อโกงประชาชน พ.ศ. 2527มาตรา 5) ลักษณะเห็นได้ชัดว่าเป็นการนำเงินที่รับจากสมาชิกแล้วใช้เงินบางส่วนจ่ายคืนเป็นดอกเบี้ยแก่สมาชิก นายวงแชร์หรือผู้จัดก็จะรับประโยชน์จากเงินส่วนที่เหลือ โดยเฉพาะสมาชิกคนหลัง ๆที่หลงเชื่อจึงมีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างทวีคูณ ได้นำส่งเงินเข้าเล่นแชร์หรือลงหุ้นลักษณะอย่างนี้จึงเรียกว่าเป็นแชร์ลูกโซ่หรือแชร์ปิระมิด โดยสมาชิกที่จะเสียหายมาก คือสมาชิกคนหลัง ๆ ที่เพิ่งจะรับดอกเบี้ยหรือผลประโยชน์ตอบแทนเพียงเล็กน้อยแล้วแชร์เหล่านี้ล้มลง พิสิษฐเดชไชยยาศักดิ์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ จำเลย และผู้มีชื่ออีก 18 คน ร่วมกันเล่นแชร์ มีนางกรรณิการ์เป็นนายวงแชร์ เมื่อจำเลยประมูลได้นายวงแชร์จึงเก็บเช็คจากโจทก์ 5 ฉบับ ไปมอบให้แก่จำเลยแล้วนำเช็คพิพาทรวม 5 ฉบับ ฉบับละ 30,000 บาท ที่จำเลยเป็นผู้สั่งจ่ายมามอบให้โจทก์เมื่อโจทก์ประมูลได้จึงนำเช็คพิพาทเข้าบัญชีของโจทก์ที่ธนาคาร เพื่อเรียกเก็บเงินตามวิธีการของธนาคารแต่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินจำนวน153,481.30 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน150,000 บาท นับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยนำเงินสดไปมอบให้แก่นายวงแชร์เพื่อแลกเช็คตามฟ้องกลับคืนมาแล้ว แต่นายวงแชร์นำเงินไปใช้จ่ายเองหมดสมาชิกจึงไม่คืนเช็คแก่จำเลย เช็คตามฟ้อง 5 ฉบับ เกิดจากการเล่นแชร์ซึ่งเป็นการฝ่าฝืนต่อพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 หนี้ตามเช็คดังกล่าวจึงตกเป็นโมฆะ ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวน150,000 บาท แก่โจทก์ พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีของต้นเงิน 90,000 บาท นับแต่วันที่ 30 ตุลาคม 2538 ต้นเงิน30,000 บาท นับแต่วันที่ 30 พฤศจิกายน 2538 ต้นเงิน 30,000 บาทนับแต่วันที่ 3 มกราคม 2539 จนกว่าจะชำระเสร็จ แต่ดอกเบี้ยคิดถึงวันฟ้องไม่ให้เกิน 3,481.30 บาทจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหามาสู่ศาลฎีกาเฉพาะข้อกฎหมายว่าด้วยการเล่นแชร์ตามฟ้องระหว่างโจทก์ จำเลย และพวกเป็นการฝ่าฝืนต่อพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 มาตรา 6 ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย เป็นการขัดต่อความสงบเรียบร้อยของประชาชนจึงเป็นโมฆะและเช็คพิพาทที่ออกเพื่อชำระหนี้ตามฟ้องตกเป็นโมฆะหรือไม่ ในการวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายดังกล่าวศาลฎีกาจำต้องถือข้อเท็จจริงที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยมาแล้วจากพยานหลักฐานในสำนวนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 238 ประกอบมาตรา 247 ว่าโจทก์ จำเลยกับพวกร่วมกันเล่นแชร์โดยเป็นสมาชิกวงแชร์ซึ่งมีนางกรรณิการ์ งามพจนวงศ์ เป็นนายวงแชร์สมาชิกวงแชร์แต่ละคนมีภาระที่จะต้องส่งเงินเป็นทุนกองกลางต่อหนึ่งงวดรวมกันมูลค่ามากกว่าสามแสนบาท โจทก์เป็นผู้ทรงเช็คพิพาทซึ่งจำเลยเป็นผู้สั่งจ่ายเพื่อชำระเข้าเป็นทุนกองกลางดังกล่าว เห็นว่า ตามพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 มาตรา 6(3) ห้ามมิให้บุคคลธรรมดาเป็นนายวงแชร์หรือจัดให้มีการเล่นแชร์ที่มีทุนกองกลางต่อหนึ่งงวดรวมกันทุกวงเป็นมูลค่ามากกว่าที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวง ต่อมารัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังได้ออกกฎกระทรวง (พ.ศ. 2534) โดยอาศัยอำนาจตามความในพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 กำหนดทุนกองกลางที่ห้ามมิให้บุคคลธรรมดาเป็นนายวงแชร์หรือจัดให้มีการเล่นแชร์ต่อหนึ่งงวดรวมกันทุกวงเป็นมูลค่ามากกว่าสามแสนบาท ผู้ใดฝ่าฝืนมีโทษ ตามมาตรา 17 แต่ไม่กระทบกระเทือนถึงการที่สมาชิกวงแชร์จะฟ้องคดีหรือใช้สิทธิเรียกร้องเอากับนายวงแชร์หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์ตามมาตรา 7 ย่อมแสดงว่ากฎหมายมิได้กำหนดว่าการเล่นแชร์ตกเป็นโมฆะเสียทั้งหมด ส่วนการฟ้องคดีหรือใช้สิทธิเรียกร้องระหว่างสมาชิกวงแชร์ด้วยกันมิได้มีบทบัญญัติรับรองไว้ แต่เป็นที่เห็นได้ว่ากฎหมายมุ่งประสงค์ที่จะเอาโทษแก่นายวงแชร์หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์เท่านั้น โดยมีเหตุผลอยู่ในหมายเหตุท้ายประกาศใช้พระราชบัญญัตินี้ว่า "เนื่องจากในปัจจุบันได้มีผู้ประกอบธุรกิจเป็นนายวงแชร์หรือจัดให้มีการเล่นแชร์กันอย่างกว้างขวาง การประกอบธุรกิจดังกล่าว นอกจากจะเป็นอันตรายต่อประชาชนแล้วยังกระทบต่อการระดม เงินออมของสถาบันการเงินที่ทางราชการสนับสนุนและรับผิดชอบและส่งผลกระทบไปถึงระบบเศรษฐกิจโดยส่วนรวม ส่วนการเล่นแชร์ของประชาชนทั่วไปที่มิได้ดำเนินการเป็นธุรกิจนั้นยังให้กระทำต่อไปได้" กฎหมายมิได้บัญญัติห้ามโดยเด็ดขาดว่าการเล่นแชร์ของประชาชนทั่วไปเป็นสิ่งผิดกฎหมายทั้งหมด การผูกนิติสัมพันธ์ขึ้นระหว่างโจทก์จำเลยในฐานะสมาชิกวงแชร์ที่มีนางกรรณิการ์ซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาเป็นนายวงแชร์ย่อมไม่เป็นการฝ่าฝืนมาตรา 6 นิติกรรมการเล่นแชร์ของโจทก์จำเลยจึงไม่ตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 173 เมื่อจำเลยออกเช็คเพื่อชำระเงินรวมเข้าเป็นทุนกองกลางเป็นงวด ๆ เพื่อให้สมาชิกวงแชร์หมุนเวียนกันรับทุนกองกลางแต่ละงวดนั้นไปโดยการประมูล จำเลยจึงต้องรับผิดตามเนื้อความในเช็คนั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 900 วรรคหนึ่ง ศาลล่างทั้งสอง พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1758/2542นาย สม เกียรติ กิจวัฒ นา วงศ์โจทก์นาย นิพนธ์ เลี้ยงภักษา หารจำเลย ป.พ.พ. ม. 173, ม. 900 พ.ร.บ.การเล่นแชร์ พ.ศ.2534 ม. 6, ม. 7, ม. 17ตามพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 มาตรา 6(3)ประกอบกฎกระทรวง (พ.ศ. 2534) ห้ามมิให้บุคคลธรรมดาเป็นนายวงแชร์หรือจัดให้มีการเล่นแชร์ที่มีทุนกองกลางต่อหนึ่งงวดรวมกันทุกวงเป็นมูลค่ามากกว่าสามแสนบาทผู้ใดฝ่าฝืนมีโทษตามมาตรา 17 แต่ไม่กระทบกระเทือนถึงการที่สมาชิกวงแชร์จะฟ้องคดีหรือใช้สิทธิเรียกร้องเอากับนายวงแชร์หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์ตามมาตรา 7แสดงว่ากฎหมายมิได้กำหนดว่าการเล่นแชร์ตกเป็นโมฆะเสียทั้งหมด ส่วนการฟ้องคดีหรือใช้สิทธิเรียกร้องระหว่างสมาชิกวงแชร์ด้วยกันมิได้มีบทบัญญัติรับรองไว้ แต่เป็นที่เห็นได้ว่ากฎหมายมุ่งประสงค์ที่จะเอาโทษแก่ นายวงแชร์หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์เท่านั้น โดยมีเหตุผล อยู่ในหมายเหตุท้ายประกาศใช้พระราชบัญญัตินี้ จึงเห็นได้ว่า กฎหมายมิได้บัญญัติห้ามโดยเด็ดขาดว่าการเล่นแชร์ ของประชาชนทั่วไปเป็นสิ่งที่ผิดกฎหมายทั้งหมด การผูกนิติสัมพันธ์ขึ้นระหว่างโจทก์จำเลยในฐานะสมาชิกวงแชร์ ที่มี น. ซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาเป็นนายวงแชร์ย่อมไม่เป็นการฝ่าฝืนมาตรา 6 นิติกรรมการเล่นแชร์ของโจทก์จำเลย จึงไม่ตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 173 เมื่อจำเลยออกเช็คเพื่อชำระเงินรวมเข้าเป็นทุนกองกลาง เป็นงวด ๆ เพื่อให้สมาชิกวงแชร์หมุนเวียนกันรับทุนกองกลางแต่ละงวดนั้นไปโดยการประมูล จำเลยจึงต้องรับผิดตามเนื้อความ ในเช็คนั้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 900 วรรคหนึ่งโจทก์ฟ้องว่า โจทก์ จำเลย และผู้มีชื่ออีก 18 คน ร่วมกันเล่นแชร์ มีนางกรรณิการ์เป็นนายวงแชร์ เมื่อจำเลยประมูลได้นายวงแชร์จึงเก็บเช็คจากโจทก์ 5 ฉบับ ไปมอบให้แก่จำเลยแล้วนำเช็คพิพาทรวม 5 ฉบับ ฉบับละ 30,000 บาท ที่จำเลยเป็นผู้สั่งจ่ายมามอบให้โจทก์เมื่อโจทก์ประมูลได้จึงนำเช็คพิพาทเข้าบัญชีของโจทก์ที่ธนาคาร เพื่อเรียกเก็บเงินตามวิธีการของธนาคารแต่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินจำนวน153,481.30 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน150,000 บาท นับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยนำเงินสดไปมอบให้แก่นายวงแชร์เพื่อแลกเช็คตามฟ้องกลับคืนมาแล้ว แต่นายวงแชร์นำเงินไปใช้จ่ายเองหมดสมาชิกจึงไม่คืนเช็คแก่จำเลย เช็คตามฟ้อง 5 ฉบับ เกิดจากการเล่นแชร์ซึ่งเป็นการฝ่าฝืนต่อพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 หนี้ตามเช็คดังกล่าวจึงตกเป็นโมฆะ ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวน150,000 บาท แก่โจทก์ พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีของต้นเงิน 90,000 บาท นับแต่วันที่ 30 ตุลาคม 2538 ต้นเงิน30,000 บาท นับแต่วันที่ 30 พฤศจิกายน 2538 ต้นเงิน 30,000 บาทนับแต่วันที่ 3 มกราคม 2539 จนกว่าจะชำระเสร็จ แต่ดอกเบี้ยคิดถึงวันฟ้องไม่ให้เกิน 3,481.30 บาทจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหามาสู่ศาลฎีกาเฉพาะข้อกฎหมายว่าด้วยการเล่นแชร์ตามฟ้องระหว่างโจทก์ จำเลย และพวกเป็นการฝ่าฝืนต่อพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 มาตรา 6 ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย เป็นการขัดต่อความสงบเรียบร้อยของประชาชนจึงเป็นโมฆะและเช็คพิพาทที่ออกเพื่อชำระหนี้ตามฟ้องตกเป็นโมฆะหรือไม่ ในการวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายดังกล่าวศาลฎีกาจำต้องถือข้อเท็จจริงที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยมาแล้วจากพยานหลักฐานในสำนวนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 238 ประกอบมาตรา 247 ว่าโจทก์ จำเลยกับพวกร่วมกันเล่นแชร์โดยเป็นสมาชิกวงแชร์ซึ่งมีนางกรรณิการ์ งามพจนวงศ์ เป็นนายวงแชร์สมาชิกวงแชร์แต่ละคนมีภาระที่จะต้องส่งเงินเป็นทุนกองกลางต่อหนึ่งงวดรวมกันมูลค่ามากกว่าสามแสนบาท โจทก์เป็นผู้ทรงเช็คพิพาทซึ่งจำเลยเป็นผู้สั่งจ่ายเพื่อชำระเข้าเป็นทุนกองกลางดังกล่าว เห็นว่า ตามพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 มาตรา 6(3) ห้ามมิให้บุคคลธรรมดาเป็นนายวงแชร์หรือจัดให้มีการเล่นแชร์ที่มีทุนกองกลางต่อหนึ่งงวดรวมกันทุกวงเป็นมูลค่ามากกว่าที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวง ต่อมารัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังได้ออกกฎกระทรวง (พ.ศ. 2534) โดยอาศัยอำนาจตามความในพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 กำหนดทุนกองกลางที่ห้ามมิให้บุคคลธรรมดาเป็นนายวงแชร์หรือจัดให้มีการเล่นแชร์ต่อหนึ่งงวดรวมกันทุกวงเป็นมูลค่ามากกว่าสามแสนบาท ผู้ใดฝ่าฝืนมีโทษ ตามมาตรา 17 แต่ไม่กระทบกระเทือนถึงการที่สมาชิกวงแชร์จะฟ้องคดีหรือใช้สิทธิเรียกร้องเอากับนายวงแชร์หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์ตามมาตรา 7 ย่อมแสดงว่ากฎหมายมิได้กำหนดว่าการเล่นแชร์ตกเป็นโมฆะเสียทั้งหมด ส่วนการฟ้องคดีหรือใช้สิทธิเรียกร้องระหว่างสมาชิกวงแชร์ด้วยกันมิได้มีบทบัญญัติรับรองไว้ แต่เป็นที่เห็นได้ว่ากฎหมายมุ่งประสงค์ที่จะเอาโทษแก่นายวงแชร์หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์เท่านั้น โดยมีเหตุผลอยู่ในหมายเหตุท้ายประกาศใช้พระราชบัญญัตินี้ว่า "เนื่องจากในปัจจุบันได้มีผู้ประกอบธุรกิจเป็นนายวงแชร์หรือจัดให้มีการเล่นแชร์กันอย่างกว้างขวาง การประกอบธุรกิจดังกล่าว นอกจากจะเป็นอันตรายต่อประชาชนแล้วยังกระทบต่อการระดม เงินออมของสถาบันการเงินที่ทางราชการสนับสนุนและรับผิดชอบและส่งผลกระทบไปถึงระบบเศรษฐกิจโดยส่วนรวม ส่วนการเล่นแชร์ของประชาชนทั่วไปที่มิได้ดำเนินการเป็นธุรกิจนั้นยังให้กระทำต่อไปได้" กฎหมายมิได้บัญญัติห้ามโดยเด็ดขาดว่าการเล่นแชร์ของประชาชนทั่วไปเป็นสิ่งผิดกฎหมายทั้งหมด การผูกนิติสัมพันธ์ขึ้นระหว่างโจทก์จำเลยในฐานะสมาชิกวงแชร์ที่มีนางกรรณิการ์ซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาเป็นนายวงแชร์ย่อมไม่เป็นการฝ่าฝืนมาตรา 6 นิติกรรมการเล่นแชร์ของโจทก์จำเลยจึงไม่ตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 173 เมื่อจำเลยออกเช็คเพื่อชำระเงินรวมเข้าเป็นทุนกองกลางเป็นงวด ๆ เพื่อให้สมาชิกวงแชร์หมุนเวียนกันรับทุนกองกลางแต่ละงวดนั้นไปโดยการประมูล จำเลยจึงต้องรับผิดตามเนื้อความในเช็คนั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 900 วรรคหนึ่ง ศาลล่างทั้งสอง พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ผล อนุวัตรนิติการ-สมลักษณ์ จัดกระบวนพล-สายันต์ สุรสมภพ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. การเล่นแชร์ หมายความว่า การที่บุคคลตั้งแต่สามคนขึ้นไปตกลงกันเป็นสมาชิกวงแชร์ โดยแต่ละคนมีภาระที่จะส่งเงิน หรือทรัพย์สินอื่นใด รวมเข้าเป็นทุนกองกลางเป็นงวด ๆ เพื่อให้สมาชิกวงแชร์หมุนเวียนกันรับทุนกองกลางแต่ละงวดนั้นไปโดยการประมูลหรือโดยวิธีอื่นใด และให้หมายรวมถึงการรวมทุนในลักษณะอื่นตามที่กำหนดในกฎกระทรวงด้วย (พระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 มาตรา 4) 2. การเล่นแชร์ เป็นสัญญาชนิดหนึ่งที่ไม่มีแบบกำหนดไว้เฉพาะดังนั้นจะทำเป็นหรือมีหลักฐานเป็นหนังสือ หรือแม้ด้วยวาจาก็สามารถฟ้องร้องบังคับกันได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1631-1634/2508)แต่การเล่นแชร์มิใช่เป็นการกู้ยืมเงินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 653 แต่ทว่าสัญญากู้ที่มีมูลหนี้เกิดจากการเล่นแชร์สามารถฟ้องบังคับกันตามสัญญากู้ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 250/2503) อนึ่ง เมื่อพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 บังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 25 กรกฎาคม 2534 หนี้ตามสัญญาการเล่นแชร์จะต้องเป็นหนี้ที่ไม่ขัดต่อพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 โดยเฉพาะคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1758/2542 ได้วินิจฉัยไว้ชัดว่า กฎหมายฉบับนี้มุ่งจะควบคุมนายวงแชร์หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์ที่มีทุนกองกลางต่อหนึ่งงวด รวมกันทุกวงเป็นมูลค่ามากกว่า 300,000 บาท หากเกินกว่าวงเงินดังกล่าวนายวงแชร์หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์จะฟ้องร้องบังคับหนี้ค่าแชร์ไม่ได้ เพราะสัญญาหรือหนี้ตกเป็นโมฆะเพราะขัดต่อกฎหมาย แต่กรณีในฐานะสมาชิกวงแชร์ฟ้องบังคับนายวงแชร์หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์ หรือเป็นกรณีระหว่างสมาชิกวงแชร์ด้วยกันฟ้องบังคับกันเองนั้น ไม่ขัดกับมาตรา 6 ของพระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 3. มีข้อสังเกตเพิ่มเติมประการแรกว่า พระราชบัญญัติการเล่นแชร์พ.ศ. 2534 มาตรา 5 ห้ามมิให้นิติบุคคลเป็นนายวงแชร์ หรือจัดให้มีการเล่นแชร์ หากฝ่าฝืนนิติบุคคลและผู้แทนนิติบุคคลมีโทษทางอาญาคือ ปรับสำหรับตัวนิติบุคคล ส่วนผู้แทนนิติบุคคลมีโทษปรับหรือจำคุกและปรับ (พระราชบัญญัติการเล่นแชร์ พ.ศ. 2534 มาตรา 16,26)จึงมีข้อพิจารณาต่อไปว่า ในกรณีนิติบุคคลเป็นนายวงแชร์ หรือผู้จัดให้มีการเล่นแชร์ ไม่ว่าทุนกองกลางต่อหนึ่งงวดจะเกินกว่า 300,000บาท หรือไม่ก็ตามย่อมขัดกับมาตรา 5 ดังกล่าว สำหรับกรณีนิติบุคคลนี้ภายหลังพระราชบัญญัติการเล่นแชร์บังคับใช้ กรมทะเบียนการค้ากระทรวงพาณิชย์ ได้ออกระเบียบเรื่องไม่รับจดทะเบียนวัตถุประสงค์ของนิติบุคคลในเรื่องประกอบธุรกิจการเล่นแชร์ ดังนั้น แนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1758/2542 ก็น่าจะนำมาปรับใช้กับกรณีนิติบุคคลที่จัดให้มีการเล่นแชร์ได้ด้วย 4. ข้อสังเกตเพิ่มเติมประการที่สอง การกู้ยืมเงินที่เป็นการฉ้อโกงประชาชนตามพระราชกำหนดการกู้ยืมเงินที่เป็นการฉ้อโกงประชาชน พ.ศ. 2527 มีลักษณะใกล้เคียงกับการเล่นแชร์ในภาษาที่ชาวบ้านเรียกขานใช้คำเดียวกันว่า "แชร์" เช่น แชร์แม่ชม้อยแชร์แม่นกแก้ว แต่จะแตกต่างกันที่สำคัญ คือ การกู้ยืมเงินที่เป็นการฉ้อโกงประชาชนนั้นไม่มีการเปียหรือประมูลแชร์กัน โดยกรณีนี้จะกำหนดดอกเบี้ยหรือผลประโยชน์ตอบแทนไว้ตายตัวในระดับที่แน่นอนซึ่งมีอัตราที่สูงกว่าอัตราดอกเบี้ยสูงสุดของสถาบันการเงินตามกฎหมายว่าด้วยดอกเบี้ย เช่นในการกู้ยืมเงินของสถาบันการเงินจะพึงจ่ายได้(พระราชกำหนดการกู้ยืมเงินที่เป็นการฉ้อโกงประชาชน พ.ศ. 2527มาตรา 5) ลักษณะเห็นได้ชัดว่าเป็นการนำเงินที่รับจากสมาชิกแล้วใช้เงินบางส่วนจ่ายคืนเป็นดอกเบี้ยแก่สมาชิก นายวงแชร์หรือผู้จัดก็จะรับประโยชน์จากเงินส่วนที่เหลือ โดยเฉพาะสมาชิกคนหลัง ๆที่หลงเชื่อจึงมีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างทวีคูณ ได้นำส่งเงินเข้าเล่นแชร์หรือลงหุ้นลักษณะอย่างนี้จึงเรียกว่าเป็นแชร์ลูกโซ่หรือแชร์ปิระมิด โดยสมาชิกที่จะเสียหายมาก คือสมาชิกคนหลัง ๆ ที่เพิ่งจะรับดอกเบี้ยหรือผลประโยชน์ตอบแทนเพียงเล็กน้อยแล้วแชร์เหล่านี้ล้มลง พิสิษฐเดชไชยยาศักดิ์