คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1188/2537หลักกฎหมาย: การใช้สิทธิที่มีแต่จะก่อให้เกิดความเสียหายแก่บุคคลอื่นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 421 นั้น จะต้องเป็นความเสียหายในสิทธิที่บทบัญญัติกฎหมายรับรองไว้ เมื่อทางน้ำพิพาทที่จำเลยที่ 6ในฐานะผู้เช่าที่ดินมาจากจำเลยที่ 4 และที่ 5 ผู้ทรงสิทธิเก็บกินในที่ดินดังกล่าวได้ขุดทำขึ้นเพื่อประโยชน์ในการใช้สอยน้ำนั้นมิใช่ทางน้ำสาธารณะ การที่โจทก์ทั้งสี่ขุดทางน้ำต่อจากทางน้ำพิพาทเพื่อชักน้ำให้ไหลเข้าที่ดินของโจทก์ทั้งสี่เพื่อนำไปใช้โดยจำเลยที่ 6 มิได้ทักท้วง เป็นการยินยอมให้โจทก์ทั้งสี่กระทำได้โดยชอบ ไม่เป็นมูลละเมิดต่อจำเลยที่ 6 แต่การชักน้ำดังกล่าวก็มิใช่เป็นสิทธิที่กฎหมายบัญญัติรับรองไว้ และไม่ก่อให้โจทก์ทั้งสี่ได้สิทธิจะใช้ทางน้ำได้ตลอดไป เมื่อจำเลยที่ 6 ปิดทางน้ำของตน จึงมิใช่เป็นการล่วงสิทธิโจทก์ทั้งสี่ตามกฎหมาย แม้โจทก์ทั้งสี่จะเดือดร้อนเพราะการกระทำของจำเลยที่ 6 โจทก์ทั้งสี่ก็ไม่มีสิทธิที่จะฟ้องร้องขอให้จำเลยที่ 6 เปิดทางน้ำพิพาทได้โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทั้งสี่เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 52 โดยมีโจทก์ที่ 1 เป็นผู้ทรงสิทธิเก็บกิน จำเลยที่ 1ที่ 2 และที่ 3 เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 53 โดยมีจำเลยที่ 4 และที่ 5 เป็นผู้ทรงสิทธิเก็บกิน จำเลยที่ 6 เป็นผู้เช่าทำประโยชน์ โจทก์ทั้งสี่ประกอบอาชีพทำสวนโดยได้อาศัยน้ำจากคลองสาธารณะสามปทวนใน ซึ่งไหลผ่านที่ดินของจำเลยที่ 1 ที่ 2และที่ 3 ต่อมาจำเลยที่ 6 ได้ปิดกั้นทางน้ำดังกล่าวทำให้น้ำไม่ไหลเข้าสวนของโจทก์ทั้งสี่เป็นเหตุให้โจทก์ทั้งสี่ได้รับความเสียหายขอให้บังคับจำเลยทั้งหกเปิดคันกั้นน้ำบริเวณที่พิพาทจำเลยทั้งหกให้การว่า จำเลยที่ 6 เป็นผู้ขุดร่องน้ำไว้ใช้ในสวนโดยรอบ ไม่มีทางน้ำสาธารณะไหลผ่านที่ดิน โจทก์ได้ขออาศัยใช้น้ำจากสวนที่จำเลยที่ 6 เช่าเป็นครั้งคราว จำเลยที่ 6 เป็นผู้ปิดกั้นเพราะโจทก์ทำความเดือดร้อนเสียหายให้แก่สวนที่จำเลยที่ 6เช่า การกระทำของจำเลยที่ 6 เป็นการใช้สิทธิโดยชอบไม่เป็นละเมิดต่อโจทก์ ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยที่ 6 เปิดคันกั้นน้ำบริเวณที่พิพาทให้แก่โจทก์ทั้งสี่ทันที สำหรับจำเลยที่ 1 ถึงที่ 5ให้ยกฟ้องจำเลยที่ 6 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 6 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงรับฟังได้ว่าทางน้ำพิพาทที่จำเลยที่ 6 ในฐานะผู้เช่าที่ดินมาจากจำเลยที่ 4และที่ 5 ผู้ทรงสิทธิเก็บกินในที่ดินดังกล่าวได้ขุดทำขึ้นเพื่อประโยชน์ในการใช้สอยน้ำ มิใช่ทางน้ำสาธารณะ เมื่อโจทก์ทั้งสี่ขุดทางน้ำต่อจากทางน้ำพิพาทที่จำเลยที่ 6 ขุดไว้เพื่อชักน้ำให้ไหลเข้าที่ดินของโจทก์ทั้งสี่และอาศัยน้ำจากคลองสามปทวนใน ที่ไหลผ่านทางน้ำที่จำเลยที่ 6 ขุดนำไปใช้โดยจำเลยที่ 6 มิได้ทักท้วงต่อมาเมื่อจำเลยที่ 6 ปิดกั้นทางน้ำส่วนที่ตนขุด ปัญหาจึงมีว่าจำเลยที่ 6 กระทำละเมิดต่อโจทก์ทั้งสี่หรือไม่ เห็นว่าการที่จำเลยที่ 6 มิได้ทักท้วงการที่โจทก์ทั้งสี่ขุดทางน้ำชักน้ำจากทางน้ำที่จำเลยที่ 6 ขุดไว้ เป็นการยินยอมให้โจทก์ทั้งสี่กระทำได้โดยชอบ ไม่เป็นมูลละเมิดต่อจำเลยที่ 6 แต่ความยินยอมดังกล่าวก็ไม่ก่อให้โจทก์ทั้งสี่ได้สิทธิจะใช้ทางน้ำได้ตลอดไปการที่จำเลยที่ 6 ปิดทางน้ำของตนเสีย แม้โจทก์ทั้งสี่จะเดือดร้อนเพราะการกระทำของจำเลยที่ 6 แต่โจทก์ทั้งสี่ก็ไม่มีสิทธิจะฟ้องร้องดังกล่าวกับจำเลยที่ 6 ได้ ที่ศาลล่างทั้งสองเห็นว่าการปิดกั้นทางน้ำของจำเลยที่ 6 เป็นการใช้สิทธิที่มีแต่จะก่อให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์ทั้งสี่ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 421นั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย เพราะความเสียหายตามความหมายมาตรานี้ต้องเป็นความเสียหายในสิทธิที่บทบัญญัติกฎหมายรับรองไว้ การที่โจทก์ทั้งสี่ชักน้ำจากทางน้ำของจำเลยที่ 6 ได้นั้นเกิดจากความยินยอมมิใช่เป็นสิทธิที่กฎหมายบัญญัติรับรองไว้ การปิดกั้นทางน้ำของจำเลยที่ 6 จึงมิใช่เป็นการล่วงสิทธิโจทก์ทั้งสี่ตามกฎหมายฎีกาจำเลยที่ 6 ฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์ในส่วนของจำเลยที่ 6นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1188/2537นาง จำ เรียง มา ระโภชน์ กับพวกโจทก์นาย อนันต์ วงศ์วานิช กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 421 การใช้สิทธิที่มีแต่จะก่อให้เกิดความเสียหายแก่บุคคลอื่นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 421 นั้น จะต้องเป็นความเสียหายในสิทธิที่บทบัญญัติกฎหมายรับรองไว้ เมื่อทางน้ำพิพาทที่จำเลยที่ 6ในฐานะผู้เช่าที่ดินมาจากจำเลยที่ 4 และที่ 5 ผู้ทรงสิทธิเก็บกินในที่ดินดังกล่าวได้ขุดทำขึ้นเพื่อประโยชน์ในการใช้สอยน้ำนั้นมิใช่ทางน้ำสาธารณะ การที่โจทก์ทั้งสี่ขุดทางน้ำต่อจากทางน้ำพิพาทเพื่อชักน้ำให้ไหลเข้าที่ดินของโจทก์ทั้งสี่เพื่อนำไปใช้โดยจำเลยที่ 6 มิได้ทักท้วง เป็นการยินยอมให้โจทก์ทั้งสี่กระทำได้โดยชอบ ไม่เป็นมูลละเมิดต่อจำเลยที่ 6 แต่การชักน้ำดังกล่าวก็มิใช่เป็นสิทธิที่กฎหมายบัญญัติรับรองไว้ และไม่ก่อให้โจทก์ทั้งสี่ได้สิทธิจะใช้ทางน้ำได้ตลอดไป เมื่อจำเลยที่ 6 ปิดทางน้ำของตน จึงมิใช่เป็นการล่วงสิทธิโจทก์ทั้งสี่ตามกฎหมาย แม้โจทก์ทั้งสี่จะเดือดร้อนเพราะการกระทำของจำเลยที่ 6 โจทก์ทั้งสี่ก็ไม่มีสิทธิที่จะฟ้องร้องขอให้จำเลยที่ 6 เปิดทางน้ำพิพาทได้โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทั้งสี่เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 52 โดยมีโจทก์ที่ 1 เป็นผู้ทรงสิทธิเก็บกิน จำเลยที่ 1ที่ 2 และที่ 3 เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 53 โดยมีจำเลยที่ 4 และที่ 5 เป็นผู้ทรงสิทธิเก็บกิน จำเลยที่ 6 เป็นผู้เช่าทำประโยชน์ โจทก์ทั้งสี่ประกอบอาชีพทำสวนโดยได้อาศัยน้ำจากคลองสาธารณะสามปทวนใน ซึ่งไหลผ่านที่ดินของจำเลยที่ 1 ที่ 2และที่ 3 ต่อมาจำเลยที่ 6 ได้ปิดกั้นทางน้ำดังกล่าวทำให้น้ำไม่ไหลเข้าสวนของโจทก์ทั้งสี่เป็นเหตุให้โจทก์ทั้งสี่ได้รับความเสียหายขอให้บังคับจำเลยทั้งหกเปิดคันกั้นน้ำบริเวณที่พิพาทจำเลยทั้งหกให้การว่า จำเลยที่ 6 เป็นผู้ขุดร่องน้ำไว้ใช้ในสวนโดยรอบ ไม่มีทางน้ำสาธารณะไหลผ่านที่ดิน โจทก์ได้ขออาศัยใช้น้ำจากสวนที่จำเลยที่ 6 เช่าเป็นครั้งคราว จำเลยที่ 6 เป็นผู้ปิดกั้นเพราะโจทก์ทำความเดือดร้อนเสียหายให้แก่สวนที่จำเลยที่ 6เช่า การกระทำของจำเลยที่ 6 เป็นการใช้สิทธิโดยชอบไม่เป็นละเมิดต่อโจทก์ ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยที่ 6 เปิดคันกั้นน้ำบริเวณที่พิพาทให้แก่โจทก์ทั้งสี่ทันที สำหรับจำเลยที่ 1 ถึงที่ 5ให้ยกฟ้องจำเลยที่ 6 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 6 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงรับฟังได้ว่าทางน้ำพิพาทที่จำเลยที่ 6 ในฐานะผู้เช่าที่ดินมาจากจำเลยที่ 4และที่ 5 ผู้ทรงสิทธิเก็บกินในที่ดินดังกล่าวได้ขุดทำขึ้นเพื่อประโยชน์ในการใช้สอยน้ำ มิใช่ทางน้ำสาธารณะ เมื่อโจทก์ทั้งสี่ขุดทางน้ำต่อจากทางน้ำพิพาทที่จำเลยที่ 6 ขุดไว้เพื่อชักน้ำให้ไหลเข้าที่ดินของโจทก์ทั้งสี่และอาศัยน้ำจากคลองสามปทวนใน ที่ไหลผ่านทางน้ำที่จำเลยที่ 6 ขุดนำไปใช้โดยจำเลยที่ 6 มิได้ทักท้วงต่อมาเมื่อจำเลยที่ 6 ปิดกั้นทางน้ำส่วนที่ตนขุด ปัญหาจึงมีว่าจำเลยที่ 6 กระทำละเมิดต่อโจทก์ทั้งสี่หรือไม่ เห็นว่าการที่จำเลยที่ 6 มิได้ทักท้วงการที่โจทก์ทั้งสี่ขุดทางน้ำชักน้ำจากทางน้ำที่จำเลยที่ 6 ขุดไว้ เป็นการยินยอมให้โจทก์ทั้งสี่กระทำได้โดยชอบ ไม่เป็นมูลละเมิดต่อจำเลยที่ 6 แต่ความยินยอมดังกล่าวก็ไม่ก่อให้โจทก์ทั้งสี่ได้สิทธิจะใช้ทางน้ำได้ตลอดไปการที่จำเลยที่ 6 ปิดทางน้ำของตนเสีย แม้โจทก์ทั้งสี่จะเดือดร้อนเพราะการกระทำของจำเลยที่ 6 แต่โจทก์ทั้งสี่ก็ไม่มีสิทธิจะฟ้องร้องดังกล่าวกับจำเลยที่ 6 ได้ ที่ศาลล่างทั้งสองเห็นว่าการปิดกั้นทางน้ำของจำเลยที่ 6 เป็นการใช้สิทธิที่มีแต่จะก่อให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์ทั้งสี่ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 421นั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย เพราะความเสียหายตามความหมายมาตรานี้ต้องเป็นความเสียหายในสิทธิที่บทบัญญัติกฎหมายรับรองไว้ การที่โจทก์ทั้งสี่ชักน้ำจากทางน้ำของจำเลยที่ 6 ได้นั้นเกิดจากความยินยอมมิใช่เป็นสิทธิที่กฎหมายบัญญัติรับรองไว้ การปิดกั้นทางน้ำของจำเลยที่ 6 จึงมิใช่เป็นการล่วงสิทธิโจทก์ทั้งสี่ตามกฎหมายฎีกาจำเลยที่ 6 ฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์ในส่วนของจำเลยที่ 6นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์(ปราโมทย์ ชพานนท์-อุระ หวังอ้อมกลาง-ปรีชา เฉลิมวณิชย์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 713/2512 โจทก์ยินยอมหรือสมัครใจให้จำเลยปิดกั้นลำรางพิพาทเท่ากับโจทก์เต็มใจยอมรับผลเสียหายที่จะเกิดขึ้นแก่ตนในอนาคตจะถือว่าจำเลยละเมิดต่อโจทก์ไม่ได้โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องเรียกค่าเสียหายจากจำเลย และไม่มีอำนาจฟ้องให้ศาลบังคับจำเลยเปิดลำราง ลำรางพิพาทจะเป็นลำรางสาธารณะหรือไม่ก็ตาม จำเลยไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 714/2512 โจทก์ยินยอมให้จำเลยกับพวกเปิดคันดินกั้นน้ำในคลอง ซึ่งเป็นทางน้ำสาธารณะ หรือทำให้คันดินไม่อยู่ในสภาพกักเก็บน้ำและระบายน้ำเข้านาโจทก์ได้ แม้ทำให้ข้าวในนาโจทก์เสียหาย ก็ไม่เป็นละเมิดต่อโจทก์ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 713/2512 เป็นเรื่องโจทก์ยินยอมให้จำเลยปิดกั้นลำรางพิพาท คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 714/2512 เป็นเรื่องโจทก์ยินยอมให้จำเลยเปิดคันดินกั้นน้ำในคลองซึ่งเป็นทางสาธารณะ ฯลฯ ส่วนตามฎีกาที่บันทึกนี้ ข้อเท็จจริงได้ความว่า ทางน้ำพิพาทที่จำเลยที่ 6 ในฐานะผู้เช่าที่ดินจากจำเลยที่ 4 ที่ 5 ผู้ทรงสิทธิเก็บกินในที่ดินดังกล่าวได้ขุดทำขึ้นเพื่อประโยชน์ในการใช้สอยน้ำ มิใช่ทางสาธารณะเมื่อโจทก์ทั้ง 4 ขุดทางน้ำต่อจากทางน้ำพิพาทที่จำเลยที่ 6 ขุดไว้เพื่อชักน้ำให้ไหลเข้าที่ดินของโจทก์ทั้ง 4 และอาศัยน้ำจากคลองที่ไหลผ่านทางน้ำที่จำเลยที่ 6 ขุดไปใช้โดยจำเลยที่ 6 มิได้ทักท้วงจึงไม่เป็นละเมิดต่อจำเลยที่ 6 เพราะถือว่าจำเลยที่ 6 ได้ยินยอมให้โจทก์ทั้ง 4 กระทำได้โดยชอบดังที่ศาลฎีกาวินิจฉัยไว้ถูกต้องแล้ว(ความยินยอมเกิดจากข้อเท็จจริง มิใช่เกิดจากนิติกรรม ถ้าเกิดจากนิติกรรมสัญญาย่อมเป็นโมฆะ (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา150,373)) และที่กล่าวว่าความยินยอมดังกล่าวไม่ก่อให้โจทก์ทั้ง 4ได้สิทธิจะใช้น้ำได้ตลอดไปก็เป็นการชอบอีก เพราะความยินยอมนั้นอาจจะยกเลิกเพิกถอนเสียเมื่อใดก็ได้ ไม่ผูกมัดว่าจะต้องให้ความยินยอมอยู่เช่นนั้นตลอดไป บุคคลที่แสดงเจตนาย่อมไม่ผูกพันตามที่แสดงเจตนาตลอดไป อาจเปลี่ยนใจบังคับตามสิทธิของตนได้ (Snell,PrinciplesofEquity,ed.25,1960,p.30) ฉะนั้นการที่จำเลยที่ 6ปิดทางน้ำของตนเสีย แม้โจทก์ทั้ง 4 จะเดือดร้อน ก็ไม่เป็นการกระทำละเมิดต่อโจทก์ทั้ง 4 เพราะมิได้กระทำโดยผิดกฎหมายตามมาตรา 420ขอให้ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 235/2505 และ 1084/2507 ซึ่งตัดสินในแนวนี้ ซึ่งตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1084/2507 กล่าวไว้ชัดว่าไม่ใช่การใช้สิทธิไม่สุจริตตามฎีกาฉบับที่บันทึกนี้ โจทก์ทั้ง 4จึงไม่มีสิทธิฟ้องร้องให้จำเลยเปิดทางน้ำ และขอให้ดูคำอธิบายกฎหมายลักษณะละเมิดของผู้บันทึก, พิมพ์ครั้งที่ 62529, หน้า 26-27ข้อ 31 (2) ตามฎีกาที่บันทึกนี้ ศาลล่างทั้งสองศาลเห็นว่า การปิดกั้นทางน้ำของจำเลยที่ 6 เป็นการใช้สิทธิที่มีแต่จะก่อให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์ทั้ง 4 ตามมาตรา 421 ซึ่งศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วยก็เมื่อถือว่าจำเลยที่ 6 มีสิทธิที่จะยกเลิกเพิกถอนความยินยอมของตนเมื่อใดก็ได้ จะถือว่าจำเลยที่ 6 ใช้สิทธิซึ่งมีแต่จะก่อให้เกิดความเสียหายกระไรได้ จะถือว่าเมื่อจำเลยที่ 6 ให้ความยินยอมก็ต้องยินยอมตลอดไปย่อมไม่ได้ เมื่อจำเลยที่ 6 ยกเลิกเพิกถอนความยินยอมแล้ว โจทก์ยังคงชักน้ำให้ไหลเข้าที่ดินของโจทก์และอาศัยน้ำจากคลองที่ไหลผ่านทางน้ำที่จำเลยที่ 6 ขุดไปใช้ต่อไปก็ยังเป็นการละเมิดต่อสิทธิของจำเลยที่ 6 ตามมาตรา 420 ด้วยซ้ำไป(ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1084/2507) (3) แต่ที่ศาลฎีกาไม่เห็นด้วย กลับไปวินิจฉัยโดยอ้างว่าความเสียหายตามมาตรานี้ (มาตรา 421) ต้องเป็นความเสียหายในสิทธิที่บทบัญญัติกฎหมายรับรองไว้ การที่โจทก์ทั้ง 4 ชักน้ำจากทางน้ำของจำเลยที่ 6 ได้นั้นเกิดจากความยินยอม มิใช่สิทธิที่กฎหมายรับรองไว้ เห็นว่าข้อวินิจฉัยยังคลาดเคลื่อน สิทธิได้แก่ประโยชน์อันบุคคลมีอยู่ แต่ประโยชน์จะเป็นสิทธิหรือไม่ ก็ต้องแล้วแต่ว่าบุคคลอื่นมีหน้าที่ต้องเคารพหรือไม่ (Salmond,Jurisprudence,ed.12,1966p.218) ถ้าบุคคลอื่นมีหน้าที่ต้องเคารพ ประโยชน์นั้นก็เป็นสิทธิ ได้รับการรับรองและคุ้มครองตามกฎหมาย เมื่อพูดว่าสิทธิก็ต้องหมายความว่าสิทธิหรือประโยชน์ที่กฎหมายรับรอง และให้ความคุ้มครอง มิฉะนั้นก็เรียกไม่ได้ว่าเป็นสิทธิ สิทธิที่กฎหมายไม่ให้ความรับรองคุ้มครองนั้นไม่มี การที่จำเลยที่ 6 เพิกถอนความยินยอมแล้ว จำเลยที่ 6 ไม่ให้ประโยชน์แก่โจทก์ทั้ง 4 ต่อไปอีกแล้ว โจทก์ทั้ง 4 ก็ไม่มีประโยชน์ จึงไม่มีสิทธิแล้ว กฎหมายมิได้ให้ความรับรองคุ้มครองแล้ว ข้อวินิจฉัยตอนนี้จึงไม่ใช่เรื่องที่จะอ้างว่าเป็นสิทธิต่อไป ไพจิตรปุญญพันธุ์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทั้งสี่เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 52 โดยมีโจทก์ที่ 1 เป็นผู้ทรงสิทธิเก็บกิน จำเลยที่ 1ที่ 2 และที่ 3 เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 53 โดยมีจำเลยที่ 4 และที่ 5 เป็นผู้ทรงสิทธิเก็บกิน จำเลยที่ 6 เป็นผู้เช่าทำประโยชน์ โจทก์ทั้งสี่ประกอบอาชีพทำสวนโดยได้อาศัยน้ำจากคลองสาธารณะสามปทวนใน ซึ่งไหลผ่านที่ดินของจำเลยที่ 1 ที่ 2และที่ 3 ต่อมาจำเลยที่ 6 ได้ปิดกั้นทางน้ำดังกล่าวทำให้น้ำไม่ไหลเข้าสวนของโจทก์ทั้งสี่เป็นเหตุให้โจทก์ทั้งสี่ได้รับความเสียหายขอให้บังคับจำเลยทั้งหกเปิดคันกั้นน้ำบริเวณที่พิพาทจำเลยทั้งหกให้การว่า จำเลยที่ 6 เป็นผู้ขุดร่องน้ำไว้ใช้ในสวนโดยรอบ ไม่มีทางน้ำสาธารณะไหลผ่านที่ดิน โจทก์ได้ขออาศัยใช้น้ำจากสวนที่จำเลยที่ 6 เช่าเป็นครั้งคราว จำเลยที่ 6 เป็นผู้ปิดกั้นเพราะโจทก์ทำความเดือดร้อนเสียหายให้แก่สวนที่จำเลยที่ 6เช่า การกระทำของจำเลยที่ 6 เป็นการใช้สิทธิโดยชอบไม่เป็นละเมิดต่อโจทก์ ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยที่ 6 เปิดคันกั้นน้ำบริเวณที่พิพาทให้แก่โจทก์ทั้งสี่ทันที สำหรับจำเลยที่ 1 ถึงที่ 5ให้ยกฟ้องจำเลยที่ 6 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 6 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงรับฟังได้ว่าทางน้ำพิพาทที่จำเลยที่ 6 ในฐานะผู้เช่าที่ดินมาจากจำเลยที่ 4และที่ 5 ผู้ทรงสิทธิเก็บกินในที่ดินดังกล่าวได้ขุดทำขึ้นเพื่อประโยชน์ในการใช้สอยน้ำ มิใช่ทางน้ำสาธารณะ เมื่อโจทก์ทั้งสี่ขุดทางน้ำต่อจากทางน้ำพิพาทที่จำเลยที่ 6 ขุดไว้เพื่อชักน้ำให้ไหลเข้าที่ดินของโจทก์ทั้งสี่และอาศัยน้ำจากคลองสามปทวนใน ที่ไหลผ่านทางน้ำที่จำเลยที่ 6 ขุดนำไปใช้โดยจำเลยที่ 6 มิได้ทักท้วงต่อมาเมื่อจำเลยที่ 6 ปิดกั้นทางน้ำส่วนที่ตนขุด ปัญหาจึงมีว่าจำเลยที่ 6 กระทำละเมิดต่อโจทก์ทั้งสี่หรือไม่ เห็นว่าการที่จำเลยที่ 6 มิได้ทักท้วงการที่โจทก์ทั้งสี่ขุดทางน้ำชักน้ำจากทางน้ำที่จำเลยที่ 6 ขุดไว้ เป็นการยินยอมให้โจทก์ทั้งสี่กระทำได้โดยชอบ ไม่เป็นมูลละเมิดต่อจำเลยที่ 6 แต่ความยินยอมดังกล่าวก็ไม่ก่อให้โจทก์ทั้งสี่ได้สิทธิจะใช้ทางน้ำได้ตลอดไปการที่จำเลยที่ 6 ปิดทางน้ำของตนเสีย แม้โจทก์ทั้งสี่จะเดือดร้อนเพราะการกระทำของจำเลยที่ 6 แต่โจทก์ทั้งสี่ก็ไม่มีสิทธิจะฟ้องร้องดังกล่าวกับจำเลยที่ 6 ได้ ที่ศาลล่างทั้งสองเห็นว่าการปิดกั้นทางน้ำของจำเลยที่ 6 เป็นการใช้สิทธิที่มีแต่จะก่อให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์ทั้งสี่ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 421นั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย เพราะความเสียหายตามความหมายมาตรานี้ต้องเป็นความเสียหายในสิทธิที่บทบัญญัติกฎหมายรับรองไว้ การที่โจทก์ทั้งสี่ชักน้ำจากทางน้ำของจำเลยที่ 6 ได้นั้นเกิดจากความยินยอมมิใช่เป็นสิทธิที่กฎหมายบัญญัติรับรองไว้ การปิดกั้นทางน้ำของจำเลยที่ 6 จึงมิใช่เป็นการล่วงสิทธิโจทก์ทั้งสี่ตามกฎหมายฎีกาจำเลยที่ 6 ฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์ในส่วนของจำเลยที่ 6นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1188/2537นาง จำ เรียง มา ระโภชน์ กับพวกโจทก์นาย อนันต์ วงศ์วานิช กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 421 การใช้สิทธิที่มีแต่จะก่อให้เกิดความเสียหายแก่บุคคลอื่นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 421 นั้น จะต้องเป็นความเสียหายในสิทธิที่บทบัญญัติกฎหมายรับรองไว้ เมื่อทางน้ำพิพาทที่จำเลยที่ 6ในฐานะผู้เช่าที่ดินมาจากจำเลยที่ 4 และที่ 5 ผู้ทรงสิทธิเก็บกินในที่ดินดังกล่าวได้ขุดทำขึ้นเพื่อประโยชน์ในการใช้สอยน้ำนั้นมิใช่ทางน้ำสาธารณะ การที่โจทก์ทั้งสี่ขุดทางน้ำต่อจากทางน้ำพิพาทเพื่อชักน้ำให้ไหลเข้าที่ดินของโจทก์ทั้งสี่เพื่อนำไปใช้โดยจำเลยที่ 6 มิได้ทักท้วง เป็นการยินยอมให้โจทก์ทั้งสี่กระทำได้โดยชอบ ไม่เป็นมูลละเมิดต่อจำเลยที่ 6 แต่การชักน้ำดังกล่าวก็มิใช่เป็นสิทธิที่กฎหมายบัญญัติรับรองไว้ และไม่ก่อให้โจทก์ทั้งสี่ได้สิทธิจะใช้ทางน้ำได้ตลอดไป เมื่อจำเลยที่ 6 ปิดทางน้ำของตน จึงมิใช่เป็นการล่วงสิทธิโจทก์ทั้งสี่ตามกฎหมาย แม้โจทก์ทั้งสี่จะเดือดร้อนเพราะการกระทำของจำเลยที่ 6 โจทก์ทั้งสี่ก็ไม่มีสิทธิที่จะฟ้องร้องขอให้จำเลยที่ 6 เปิดทางน้ำพิพาทได้โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทั้งสี่เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 52 โดยมีโจทก์ที่ 1 เป็นผู้ทรงสิทธิเก็บกิน จำเลยที่ 1ที่ 2 และที่ 3 เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 53 โดยมีจำเลยที่ 4 และที่ 5 เป็นผู้ทรงสิทธิเก็บกิน จำเลยที่ 6 เป็นผู้เช่าทำประโยชน์ โจทก์ทั้งสี่ประกอบอาชีพทำสวนโดยได้อาศัยน้ำจากคลองสาธารณะสามปทวนใน ซึ่งไหลผ่านที่ดินของจำเลยที่ 1 ที่ 2และที่ 3 ต่อมาจำเลยที่ 6 ได้ปิดกั้นทางน้ำดังกล่าวทำให้น้ำไม่ไหลเข้าสวนของโจทก์ทั้งสี่เป็นเหตุให้โจทก์ทั้งสี่ได้รับความเสียหายขอให้บังคับจำเลยทั้งหกเปิดคันกั้นน้ำบริเวณที่พิพาทจำเลยทั้งหกให้การว่า จำเลยที่ 6 เป็นผู้ขุดร่องน้ำไว้ใช้ในสวนโดยรอบ ไม่มีทางน้ำสาธารณะไหลผ่านที่ดิน โจทก์ได้ขออาศัยใช้น้ำจากสวนที่จำเลยที่ 6 เช่าเป็นครั้งคราว จำเลยที่ 6 เป็นผู้ปิดกั้นเพราะโจทก์ทำความเดือดร้อนเสียหายให้แก่สวนที่จำเลยที่ 6เช่า การกระทำของจำเลยที่ 6 เป็นการใช้สิทธิโดยชอบไม่เป็นละเมิดต่อโจทก์ ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยที่ 6 เปิดคันกั้นน้ำบริเวณที่พิพาทให้แก่โจทก์ทั้งสี่ทันที สำหรับจำเลยที่ 1 ถึงที่ 5ให้ยกฟ้องจำเลยที่ 6 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 6 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงรับฟังได้ว่าทางน้ำพิพาทที่จำเลยที่ 6 ในฐานะผู้เช่าที่ดินมาจากจำเลยที่ 4และที่ 5 ผู้ทรงสิทธิเก็บกินในที่ดินดังกล่าวได้ขุดทำขึ้นเพื่อประโยชน์ในการใช้สอยน้ำ มิใช่ทางน้ำสาธารณะ เมื่อโจทก์ทั้งสี่ขุดทางน้ำต่อจากทางน้ำพิพาทที่จำเลยที่ 6 ขุดไว้เพื่อชักน้ำให้ไหลเข้าที่ดินของโจทก์ทั้งสี่และอาศัยน้ำจากคลองสามปทวนใน ที่ไหลผ่านทางน้ำที่จำเลยที่ 6 ขุดนำไปใช้โดยจำเลยที่ 6 มิได้ทักท้วงต่อมาเมื่อจำเลยที่ 6 ปิดกั้นทางน้ำส่วนที่ตนขุด ปัญหาจึงมีว่าจำเลยที่ 6 กระทำละเมิดต่อโจทก์ทั้งสี่หรือไม่ เห็นว่าการที่จำเลยที่ 6 มิได้ทักท้วงการที่โจทก์ทั้งสี่ขุดทางน้ำชักน้ำจากทางน้ำที่จำเลยที่ 6 ขุดไว้ เป็นการยินยอมให้โจทก์ทั้งสี่กระทำได้โดยชอบ ไม่เป็นมูลละเมิดต่อจำเลยที่ 6 แต่ความยินยอมดังกล่าวก็ไม่ก่อให้โจทก์ทั้งสี่ได้สิทธิจะใช้ทางน้ำได้ตลอดไปการที่จำเลยที่ 6 ปิดทางน้ำของตนเสีย แม้โจทก์ทั้งสี่จะเดือดร้อนเพราะการกระทำของจำเลยที่ 6 แต่โจทก์ทั้งสี่ก็ไม่มีสิทธิจะฟ้องร้องดังกล่าวกับจำเลยที่ 6 ได้ ที่ศาลล่างทั้งสองเห็นว่าการปิดกั้นทางน้ำของจำเลยที่ 6 เป็นการใช้สิทธิที่มีแต่จะก่อให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์ทั้งสี่ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 421นั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย เพราะความเสียหายตามความหมายมาตรานี้ต้องเป็นความเสียหายในสิทธิที่บทบัญญัติกฎหมายรับรองไว้ การที่โจทก์ทั้งสี่ชักน้ำจากทางน้ำของจำเลยที่ 6 ได้นั้นเกิดจากความยินยอมมิใช่เป็นสิทธิที่กฎหมายบัญญัติรับรองไว้ การปิดกั้นทางน้ำของจำเลยที่ 6 จึงมิใช่เป็นการล่วงสิทธิโจทก์ทั้งสี่ตามกฎหมายฎีกาจำเลยที่ 6 ฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์ในส่วนของจำเลยที่ 6นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์(ปราโมทย์ ชพานนท์-อุระ หวังอ้อมกลาง-ปรีชา เฉลิมวณิชย์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 713/2512 โจทก์ยินยอมหรือสมัครใจให้จำเลยปิดกั้นลำรางพิพาทเท่ากับโจทก์เต็มใจยอมรับผลเสียหายที่จะเกิดขึ้นแก่ตนในอนาคตจะถือว่าจำเลยละเมิดต่อโจทก์ไม่ได้โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องเรียกค่าเสียหายจากจำเลย และไม่มีอำนาจฟ้องให้ศาลบังคับจำเลยเปิดลำราง ลำรางพิพาทจะเป็นลำรางสาธารณะหรือไม่ก็ตาม จำเลยไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 714/2512 โจทก์ยินยอมให้จำเลยกับพวกเปิดคันดินกั้นน้ำในคลอง ซึ่งเป็นทางน้ำสาธารณะ หรือทำให้คันดินไม่อยู่ในสภาพกักเก็บน้ำและระบายน้ำเข้านาโจทก์ได้ แม้ทำให้ข้าวในนาโจทก์เสียหาย ก็ไม่เป็นละเมิดต่อโจทก์ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 713/2512 เป็นเรื่องโจทก์ยินยอมให้จำเลยปิดกั้นลำรางพิพาท คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 714/2512 เป็นเรื่องโจทก์ยินยอมให้จำเลยเปิดคันดินกั้นน้ำในคลองซึ่งเป็นทางสาธารณะ ฯลฯ ส่วนตามฎีกาที่บันทึกนี้ ข้อเท็จจริงได้ความว่า ทางน้ำพิพาทที่จำเลยที่ 6 ในฐานะผู้เช่าที่ดินจากจำเลยที่ 4 ที่ 5 ผู้ทรงสิทธิเก็บกินในที่ดินดังกล่าวได้ขุดทำขึ้นเพื่อประโยชน์ในการใช้สอยน้ำ มิใช่ทางสาธารณะเมื่อโจทก์ทั้ง 4 ขุดทางน้ำต่อจากทางน้ำพิพาทที่จำเลยที่ 6 ขุดไว้เพื่อชักน้ำให้ไหลเข้าที่ดินของโจทก์ทั้ง 4 และอาศัยน้ำจากคลองที่ไหลผ่านทางน้ำที่จำเลยที่ 6 ขุดไปใช้โดยจำเลยที่ 6 มิได้ทักท้วงจึงไม่เป็นละเมิดต่อจำเลยที่ 6 เพราะถือว่าจำเลยที่ 6 ได้ยินยอมให้โจทก์ทั้ง 4 กระทำได้โดยชอบดังที่ศาลฎีกาวินิจฉัยไว้ถูกต้องแล้ว(ความยินยอมเกิดจากข้อเท็จจริง มิใช่เกิดจากนิติกรรม ถ้าเกิดจากนิติกรรมสัญญาย่อมเป็นโมฆะ (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา150,373)) และที่กล่าวว่าความยินยอมดังกล่าวไม่ก่อให้โจทก์ทั้ง 4ได้สิทธิจะใช้น้ำได้ตลอดไปก็เป็นการชอบอีก เพราะความยินยอมนั้นอาจจะยกเลิกเพิกถอนเสียเมื่อใดก็ได้ ไม่ผูกมัดว่าจะต้องให้ความยินยอมอยู่เช่นนั้นตลอดไป บุคคลที่แสดงเจตนาย่อมไม่ผูกพันตามที่แสดงเจตนาตลอดไป อาจเปลี่ยนใจบังคับตามสิทธิของตนได้ (Snell,PrinciplesofEquity,ed.25,1960,p.30) ฉะนั้นการที่จำเลยที่ 6ปิดทางน้ำของตนเสีย แม้โจทก์ทั้ง 4 จะเดือดร้อน ก็ไม่เป็นการกระทำละเมิดต่อโจทก์ทั้ง 4 เพราะมิได้กระทำโดยผิดกฎหมายตามมาตรา 420ขอให้ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 235/2505 และ 1084/2507 ซึ่งตัดสินในแนวนี้ ซึ่งตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1084/2507 กล่าวไว้ชัดว่าไม่ใช่การใช้สิทธิไม่สุจริตตามฎีกาฉบับที่บันทึกนี้ โจทก์ทั้ง 4จึงไม่มีสิทธิฟ้องร้องให้จำเลยเปิดทางน้ำ และขอให้ดูคำอธิบายกฎหมายลักษณะละเมิดของผู้บันทึก, พิมพ์ครั้งที่ 62529, หน้า 26-27ข้อ 31 (2) ตามฎีกาที่บันทึกนี้ ศาลล่างทั้งสองศาลเห็นว่า การปิดกั้นทางน้ำของจำเลยที่ 6 เป็นการใช้สิทธิที่มีแต่จะก่อให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์ทั้ง 4 ตามมาตรา 421 ซึ่งศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วยก็เมื่อถือว่าจำเลยที่ 6 มีสิทธิที่จะยกเลิกเพิกถอนความยินยอมของตนเมื่อใดก็ได้ จะถือว่าจำเลยที่ 6 ใช้สิทธิซึ่งมีแต่จะก่อให้เกิดความเสียหายกระไรได้ จะถือว่าเมื่อจำเลยที่ 6 ให้ความยินยอมก็ต้องยินยอมตลอดไปย่อมไม่ได้ เมื่อจำเลยที่ 6 ยกเลิกเพิกถอนความยินยอมแล้ว โจทก์ยังคงชักน้ำให้ไหลเข้าที่ดินของโจทก์และอาศัยน้ำจากคลองที่ไหลผ่านทางน้ำที่จำเลยที่ 6 ขุดไปใช้ต่อไปก็ยังเป็นการละเมิดต่อสิทธิของจำเลยที่ 6 ตามมาตรา 420 ด้วยซ้ำไป(ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1084/2507) (3) แต่ที่ศาลฎีกาไม่เห็นด้วย กลับไปวินิจฉัยโดยอ้างว่าความเสียหายตามมาตรานี้ (มาตรา 421) ต้องเป็นความเสียหายในสิทธิที่บทบัญญัติกฎหมายรับรองไว้ การที่โจทก์ทั้ง 4 ชักน้ำจากทางน้ำของจำเลยที่ 6 ได้นั้นเกิดจากความยินยอม มิใช่สิทธิที่กฎหมายรับรองไว้ เห็นว่าข้อวินิจฉัยยังคลาดเคลื่อน สิทธิได้แก่ประโยชน์อันบุคคลมีอยู่ แต่ประโยชน์จะเป็นสิทธิหรือไม่ ก็ต้องแล้วแต่ว่าบุคคลอื่นมีหน้าที่ต้องเคารพหรือไม่ (Salmond,Jurisprudence,ed.12,1966p.218) ถ้าบุคคลอื่นมีหน้าที่ต้องเคารพ ประโยชน์นั้นก็เป็นสิทธิ ได้รับการรับรองและคุ้มครองตามกฎหมาย เมื่อพูดว่าสิทธิก็ต้องหมายความว่าสิทธิหรือประโยชน์ที่กฎหมายรับรอง และให้ความคุ้มครอง มิฉะนั้นก็เรียกไม่ได้ว่าเป็นสิทธิ สิทธิที่กฎหมายไม่ให้ความรับรองคุ้มครองนั้นไม่มี การที่จำเลยที่ 6 เพิกถอนความยินยอมแล้ว จำเลยที่ 6 ไม่ให้ประโยชน์แก่โจทก์ทั้ง 4 ต่อไปอีกแล้ว โจทก์ทั้ง 4 ก็ไม่มีประโยชน์ จึงไม่มีสิทธิแล้ว กฎหมายมิได้ให้ความรับรองคุ้มครองแล้ว ข้อวินิจฉัยตอนนี้จึงไม่ใช่เรื่องที่จะอ้างว่าเป็นสิทธิต่อไป ไพจิตรปุญญพันธุ์