คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 115/2534หลักกฎหมาย: โจทก์เป็นบุตรและเป็นผู้จัดการมรดกของมารดาอ้างมูลเหตุในฟ้องว่าจำเลยหลอกลวงมารดาโจทก์ว่า เมื่อจำเลยสร้างเขื่อนชลประทานและเขื่อนเก็บน้ำแล้วน้ำจะท่วมที่ดินของมารดาโจทก์ ให้มารดาโจทก์ขายที่ดินให้จำเลย มารดาโจทก์หลงเชื่อจึงขายที่ดินให้ ซึ่งความจริงเมื่อสร้างเขื่อนเสร็จแล้วน้ำไม่ท่วมที่ดิน จึงขอให้เพิกถอนนิติกรรมการซื้อขายที่ดินดังกล่าว ข้ออ้างของโจทก์เท่ากับเป็นการอ้างว่านิติกรรมการซื้อขายที่ดินเกิดจากกลฉ้อฉลของจำเลย ซึ่งจะมีผลทำให้นิติกรรมการซื้อขายที่ดินเป็นโมฆียะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 121 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อเกิน 10 ปีนับแต่ได้ทำนิติกรรมแล้วจึงไม่อาจฟ้องให้เพิกถอนการโอนได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 143โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นบุตรและผู้จัดการมรดกของนางสมบูรณ์เจริญพิบูลย์ ผู้ตาย ผู้ตายเป็นเจ้าของที่ดิน น.ส.3 เนื้อที่20 ไร่เศษ เมื่อประมาณ 10 กว่าปีมาแล้ว เจ้าหน้าที่กรมชลประทานจำเลยที่ 1 ได้ประกาศให้ราษฎรในตำบลของโจทก์ทราบว่าการสร้างเขื่อนชลประทานและเขื่อนเก็บน้ำหลายแห่งในจังหวัดกาญจนบุรี จะทำให้น้ำท่วมพื้นที่ริมฝั่งแม่น้ำแม่กลอง และได้แนะนำให้ราษฎรขายที่ดินให้จำเลยที่ 1 ในราคาไร่ละ 2,000 บาท ถ้าไม่ขายน้ำจะท่วมและไม่ได้รับค่าตอบแทน โดยให้กำนันมาตามมารดาโจทก์กับโจทก์ไปตกลงขายที่ดินให้แก่จำเลยที่ 1 ต่อมามารดาโจทก์ได้ทำนิติกรรมขายที่ดินดังกล่าวให้แก่จำเลยที่ 1 ด้วยความจำใจเพราะเชื่อคำประกาศของจำเลยที่ 1 ขณะนี้เขื่อนทั้งหลายสร้างเสร็จแล้ว ไม่ปรากฏว่าน้ำท่วมถึงที่ดินมารดาโจทก์ ระดับน้ำยังต่ำกว่าตลิ่งเกือบ 2 เมตร โจทก์และทายาททุกคนเพิ่งทราบแน่นอนว่าน้ำไม่ท่วมดังประกาศของจำเลยที่ 1เมื่อเดือนตุลาคม 2529 ก่อนฟ้องมีกฎหมายกำหนดให้ที่ดินของรัฐทั้งหมดอยู่ในความดูแลรักษาของกระทรวงการคลังจำเลยที่ 2 จึงมีผลให้ที่ดินพิพาทตกอยู่ในความดูแลของจำเลยที่ 2 ขอให้ศาลพิพากษาเพิกถอนนิติกรรมการซื้อขายที่ดินระหว่างมารดาโจทก์กับจำเลยที่ 1ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันจดทะเบียนโอนที่ดินพิพาทให้โจทก์และทายาทของมารดาโจทก์ ให้ส่ง น.ส.3 คืนให้โจทก์และรับเงินจากโจทก์คืนไปพร้อมดอกเบี้ย ถ้าไม่ยอมจดทะเบียนให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาการโอนที่ดินให้แก่โจทก์ จำเลยที่ 1 และที่ 2 ให้การทำนองเดียวกันว่า นิติกรรมซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 สมบูรณ์โจทก์ไม่มีสิทธิฟ้องขอให้เพิกถอนนิติกรรม การฟ้องขอให้เพิกถอนต้องฟ้องภายใน 1 ปี นับแต่เวลาที่โจทก์รู้ต้นเหตุอันเป็นมูลให้เพิกถอนหรือภายในกำหนด 10 ปี นับแต่ได้ทำนิติกรรม แต่นิติกรรมตามฟ้องทำเมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม 2513 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่9 กุมภาพันธ์ 2530 พ้นกำหนด 10 ปีแล้ว ฟ้องโจทก์ขาดอายุความศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า โจทก์ทำนิติกรรมขายที่ดินพิพาทเมื่อวันที่22 กรกฎาคม 2513 แต่โจทก์ฟ้องคดีเมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2530เกิน 10 ปีแล้ว โจทก์ไม่มีสิทธิบอกล้างนิติกรรมการซื้อขายที่ดินพิพาทได้ พิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่โจทก์อ้างมูลเหตุในฟ้องมาว่าจำเลยที่ 1 ได้หลอกลวงมารดาโจทก์ว่า เมื่อจำเลยที่ 1 สร้างเขื่อนชลประทานและเขื่อนเก็บน้ำหลายแห่งในจังหวัดกาญจนบุรีแล้วน้ำจะท่วมที่ดินของมารดาโจทก์ ให้มารดาโจทก์ขายที่ดินให้แก่จำเลยที่ 1 ทำให้มารดาโจทก์หลงเชื่อ จึงตกลงทำนิติกรรมขายที่ดินให้จำเลยที่ 1 ซึ่งความจริงเมื่อจำเลยที่ 1 สร้างเขื่อนเสร็จแล้วน้ำไม่ท่วมที่ดินของมารดาโจทก์ ขอให้เพิกถอนนิติกรรมการซื้อขายที่ดินที่มารดาโจทก์ขายให้แก่จำเลยที่ 1 และให้จำเลยทั้งสองจดทะเบียนโอนที่ดินดังกล่าวคืนให้แก่โจทก์ เท่ากับเป็นการอ้างว่านิติกรรมการซื้อขายที่ดินนั้นเกิดจากกลฉ้อฉลของจำเลยที่ 1 ซึ่งจะมีผลทำให้นิติกรรมการซื้อขายที่ดินเป็นโมฆียะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 121 ที่โจทก์ฎีกาว่า นิติกรรมการซื้อขายที่ดินเป็นโมฆะเพราะมารดาโจทก์ไม่สมัครใจทำนิติกรรมดังกล่าวจึงฟังไม่ขึ้นโจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อเกิน 10 ปี นับแต่ได้ทำนิติกรรมนั้นแล้วโจทก์จึงไม่อาจฟ้องให้เพิกถอนการโอนได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 143"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 115/2534นาย ศักดา เจริญพิบูลย์โจทก์กรมชลประทาน กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 121, ม. 143โจทก์เป็นบุตรและเป็นผู้จัดการมรดกของมารดาอ้างมูลเหตุในฟ้องว่าจำเลยหลอกลวงมารดาโจทก์ว่า เมื่อจำเลยสร้างเขื่อนชลประทานและเขื่อนเก็บน้ำแล้วน้ำจะท่วมที่ดินของมารดาโจทก์ ให้มารดาโจทก์ขายที่ดินให้จำเลย มารดาโจทก์หลงเชื่อจึงขายที่ดินให้ ซึ่งความจริงเมื่อสร้างเขื่อนเสร็จแล้วน้ำไม่ท่วมที่ดิน จึงขอให้เพิกถอนนิติกรรมการซื้อขายที่ดินดังกล่าว ข้ออ้างของโจทก์เท่ากับเป็นการอ้างว่านิติกรรมการซื้อขายที่ดินเกิดจากกลฉ้อฉลของจำเลย ซึ่งจะมีผลทำให้นิติกรรมการซื้อขายที่ดินเป็นโมฆียะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 121 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อเกิน 10 ปีนับแต่ได้ทำนิติกรรมแล้วจึงไม่อาจฟ้องให้เพิกถอนการโอนได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 143โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นบุตรและผู้จัดการมรดกของนางสมบูรณ์เจริญพิบูลย์ ผู้ตาย ผู้ตายเป็นเจ้าของที่ดิน น.ส.3 เนื้อที่20 ไร่เศษ เมื่อประมาณ 10 กว่าปีมาแล้ว เจ้าหน้าที่กรมชลประทานจำเลยที่ 1 ได้ประกาศให้ราษฎรในตำบลของโจทก์ทราบว่าการสร้างเขื่อนชลประทานและเขื่อนเก็บน้ำหลายแห่งในจังหวัดกาญจนบุรี จะทำให้น้ำท่วมพื้นที่ริมฝั่งแม่น้ำแม่กลอง และได้แนะนำให้ราษฎรขายที่ดินให้จำเลยที่ 1 ในราคาไร่ละ 2,000 บาท ถ้าไม่ขายน้ำจะท่วมและไม่ได้รับค่าตอบแทน โดยให้กำนันมาตามมารดาโจทก์กับโจทก์ไปตกลงขายที่ดินให้แก่จำเลยที่ 1 ต่อมามารดาโจทก์ได้ทำนิติกรรมขายที่ดินดังกล่าวให้แก่จำเลยที่ 1 ด้วยความจำใจเพราะเชื่อคำประกาศของจำเลยที่ 1 ขณะนี้เขื่อนทั้งหลายสร้างเสร็จแล้ว ไม่ปรากฏว่าน้ำท่วมถึงที่ดินมารดาโจทก์ ระดับน้ำยังต่ำกว่าตลิ่งเกือบ 2 เมตร โจทก์และทายาททุกคนเพิ่งทราบแน่นอนว่าน้ำไม่ท่วมดังประกาศของจำเลยที่ 1เมื่อเดือนตุลาคม 2529 ก่อนฟ้องมีกฎหมายกำหนดให้ที่ดินของรัฐทั้งหมดอยู่ในความดูแลรักษาของกระทรวงการคลังจำเลยที่ 2 จึงมีผลให้ที่ดินพิพาทตกอยู่ในความดูแลของจำเลยที่ 2 ขอให้ศาลพิพากษาเพิกถอนนิติกรรมการซื้อขายที่ดินระหว่างมารดาโจทก์กับจำเลยที่ 1ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันจดทะเบียนโอนที่ดินพิพาทให้โจทก์และทายาทของมารดาโจทก์ ให้ส่ง น.ส.3 คืนให้โจทก์และรับเงินจากโจทก์คืนไปพร้อมดอกเบี้ย ถ้าไม่ยอมจดทะเบียนให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาการโอนที่ดินให้แก่โจทก์ จำเลยที่ 1 และที่ 2 ให้การทำนองเดียวกันว่า นิติกรรมซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 สมบูรณ์โจทก์ไม่มีสิทธิฟ้องขอให้เพิกถอนนิติกรรม การฟ้องขอให้เพิกถอนต้องฟ้องภายใน 1 ปี นับแต่เวลาที่โจทก์รู้ต้นเหตุอันเป็นมูลให้เพิกถอนหรือภายในกำหนด 10 ปี นับแต่ได้ทำนิติกรรม แต่นิติกรรมตามฟ้องทำเมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม 2513 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่9 กุมภาพันธ์ 2530 พ้นกำหนด 10 ปีแล้ว ฟ้องโจทก์ขาดอายุความศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า โจทก์ทำนิติกรรมขายที่ดินพิพาทเมื่อวันที่22 กรกฎาคม 2513 แต่โจทก์ฟ้องคดีเมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2530เกิน 10 ปีแล้ว โจทก์ไม่มีสิทธิบอกล้างนิติกรรมการซื้อขายที่ดินพิพาทได้ พิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่โจทก์อ้างมูลเหตุในฟ้องมาว่าจำเลยที่ 1 ได้หลอกลวงมารดาโจทก์ว่า เมื่อจำเลยที่ 1 สร้างเขื่อนชลประทานและเขื่อนเก็บน้ำหลายแห่งในจังหวัดกาญจนบุรีแล้วน้ำจะท่วมที่ดินของมารดาโจทก์ ให้มารดาโจทก์ขายที่ดินให้แก่จำเลยที่ 1 ทำให้มารดาโจทก์หลงเชื่อ จึงตกลงทำนิติกรรมขายที่ดินให้จำเลยที่ 1 ซึ่งความจริงเมื่อจำเลยที่ 1 สร้างเขื่อนเสร็จแล้วน้ำไม่ท่วมที่ดินของมารดาโจทก์ ขอให้เพิกถอนนิติกรรมการซื้อขายที่ดินที่มารดาโจทก์ขายให้แก่จำเลยที่ 1 และให้จำเลยทั้งสองจดทะเบียนโอนที่ดินดังกล่าวคืนให้แก่โจทก์ เท่ากับเป็นการอ้างว่านิติกรรมการซื้อขายที่ดินนั้นเกิดจากกลฉ้อฉลของจำเลยที่ 1 ซึ่งจะมีผลทำให้นิติกรรมการซื้อขายที่ดินเป็นโมฆียะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 121 ที่โจทก์ฎีกาว่า นิติกรรมการซื้อขายที่ดินเป็นโมฆะเพราะมารดาโจทก์ไม่สมัครใจทำนิติกรรมดังกล่าวจึงฟังไม่ขึ้นโจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อเกิน 10 ปี นับแต่ได้ทำนิติกรรมนั้นแล้วโจทก์จึงไม่อาจฟ้องให้เพิกถอนการโอนได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 143"พิพากษายืน(โสภณ จันเทรมะ-นาม ยิ้มแย้ม-ไพฑูรย์ เนติโพธิ์)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุนิติกรรมที่เป็นโมฆียะนั้นสมบูรณ์ใช้บังคับได้จนกว่าจะถูกบอกล้างและเมื่อมีการบอกล้างตามกฎหมายแล้ว โมฆียะกรรมนั้นย่อมตกเป็นโมฆะมาแต่เริ่มแรก คู่กรณีต้องกลับคืนสู่ฐานะเดิมตามมาตรา 138 วรรคสาม การบอกล้างโมฆียะกรรมเป็นการแสดงเจตนาทำนิติกรรมฝ่ายเดียวและจะต้องกระทำโดยบุคคลที่มีสิทธิตามที่มาตรา 137 บัญญัติไว้เท่านั้น บุคคลทั่ว ๆ ไปแม้จะมีส่วนได้เสียในโมฆียะกรรมก็ไม่มีสิทธิกล่าวอ้างว่านิติกรรมใดเป็นโมฆียะ การกล่าวอ้างนั้นก็คือการปฏิเสธไม่รับรู้ถึงหนี้ที่เกิดจากโมฆียะกรรมซึ่งถือว่าเป็นการบอกล้างโมฆียะกรรมให้เสียเปล่านั้นเอง ต่างจากการกล่าวอ้างว่านิติกรรมใดเป็นโมฆะ เพราะโมฆะกรรมเป็นนิติกรรมที่เสียเปล่ามาแต่เริ่มแรกโดยไม่ต้องแสดงเจตนาบอกล้าง ซึ่งมาตรา 133 บัญญัติให้บุคคลผู้มีส่วนได้เสียทุกคนมีสิทธิกล่าวอ้างความเสียเปล่าของโมฆะกรรมขึ้นเมื่อใดก็ได้ ผู้ที่มีสิทธิบอกล้างโมฆียะกรรมตามมาตรา 137 ได้แก่ บุคคลผู้ไร้ความสามารถ ผู้ได้ทำการแสดงเจตนาโดยวิปริต ผู้แทนโดยชอบธรรมผู้พิทักษ์ หรือทายาทของบุคคลเช่นว่านั้น คำว่า ทายาทของบุคคลเช่นว่านั้น หมายความถึง เฉพาะทายาทของผู้ไร้ความสามารถ หรือผู้ที่ได้แสดงเจตนาโดยวิปริตเท่านั้นหาได้หมายความรวมถึงทายาทของผู้แทนโดยชอบธรรมหรือของผู้พิทักษ์ด้วยไม่ และทายาทจะบอกล้างโมฆียะกรรมได้ต่อเมื่อผู้ไร้ความสามารถหรือผู้แสดงเจตนาโดยวิปริตถึงแก่กรรมแล้วโดยไม่ได้ให้สัตยาบันแก่นิติกรรมอันเป็นโมฆียะนั้นมาก่อน ส่วนวิธีการบอกล้างโมฆียะกรรมนั้น มาตรา 140 บัญญัติว่า"ถ้าคู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่งแห่งโมฆียะกรรมนั้นเป็นบุคคลมีตัวกำหนดแน่นอนการนั้นท่านว่าย่อมบอกล้างหรือให้สัตยาบันได้ด้วยการแสดงเจตนาต่อบุคคลผู้นั้น" มีปัญหาน่าพิจารณาว่า หากมิได้มีการบอกล้างโมฆียะกรรมด้วยการแสดงเจตนาต่อคู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่งตามมาตรา 140แต่ได้นำคดีมาฟ้องศาลเลยทีเดียว กรณีจะถือได้หรือไม่ว่าการฟ้องคดีเป็นการบอกล้างโมฆียะกรรม ปัญหานี้ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยไว้เป็นบรรทัดฐานหลายเรื่องแล้วการฟ้องคดี ขอให้เพิกถอนนิติกรรมที่เป็นโมฆียะเป็นการบอกล้างโมฆียะกรรมนั้น เช่น คำพิพากษาฎีกาที่ 370/2498 โจทก์ที่ 2 ซึ่งเป็นภรรยาของโจทก์ที่ 1 ทำสัญญาแลกเปลี่ยนที่ดินกับจำเลยทั้งสอง โดยโจทก์ที่ 1มิได้รู้เห็นยินยอมด้วย โจทก์ที่ 1 ฟ้องขอให้ทำลายนิติกรรมดังกล่าวดังนี้เมื่อโจทก์บอกล้าง นิติกรรมนั้นก็ตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 138 คู่กรณีจึงกลับคืนสู่สถานะเดิม คำพิพากษาฎีกาที่ 2036/2518 สามีฟ้องภรรยากับผู้รับโอนที่ดินจากภรรยา เป็นการบอกล้างโมฆียะกรรมแล้ว การโอนที่ดินหลังจากนั้นไม่อยู่ในบังคับประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1329,1299และ 1300 คำพิพากษาฎีกาที่ 2912/2523 จำเลยที่ 1 ที่ 2 ร่วมกันฉ้อโกงเอาที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างของโจทก์ไป โดยหลอกว่ามีเงินฝากในธนาคารมากซึ่งไม่เป็นความจริง การแสดงเจตนาขายทรัพย์พิพาทของโจทก์จึงเกิดขึ้นเพราะกลฉ้อฉล นิติกรรมระหว่างโจทก์และจำเลยที่ 1เป็นโมฆียะ โจทก์ฟ้องขอให้เพิกถอนเสีย เป็นการบอกล้างโมฆียะกรรมนิติกรรมจึงตกเป็นโมฆะมาแต่เริ่มแรก จำเลยที่ 2 ได้ทรัพย์พิพาทจากจำเลยที่ 1 โดยรู้อยู่แล้วว่าจำเลยที่ 1 ได้ทรัพย์พิพาทมาด้วยการฉ้อโกงโจทก์ เป็นการได้มาโดยไม่สุจริต จะอ้างสิทธิยันโจทก์ไม่ได้นิติกรรมระหว่างจำเลยที่ 1 และที่ 2 ไม่มีผลตามกฎหมาย นอกจากการบอกล้างสามารถทำได้โดยการฟ้องคดีขอให้เพิกถอนนิติกรรมอันเป็นโมฆียะแล้ว ยังสามารถทำได้โดยการให้การต่อสู้คดีในกรณีอีกฝ่ายหนึ่งนำนิติกรรมอันเป็นโมฆียะนั้นมาฟ้องผู้มีสิทธิบอกล้างดังคำวินิจฉัยในคำพิพากษาฎีกาที่ 3237/2527 กฎหมายมิได้กำหนดแบบการบอกล้างโมฆียะกรรมไว้ การที่จำเลยให้การต่อสู้ว่าจำเลยทำเอกสารดังกล่าวเพราะถูกกลฉ้อฉลสำคัญผิดในวัตถุแห่งนิติกรรม จึงไม่ผูกพันจำเลย โจทก์ไม่มีอำนาจนำเอกสารดังกล่าวมาฟ้องจำเลย ขอให้ยกฟ้องคำให้การดังกล่าวถือได้ว่าเป็นการบอกล้างโมฆียะกรรมแล้ว แต่การฟ้องคดีอาญาไม่เป็นการแสดงเจตนาบอกล้างโมฆียะกรรมดังคำวินิจฉัยในคำพิพากษาฎีกาที่ 658/2525 การบอกล้างโมฆียะกรรมนั้น คู่กรณีที่มีสิทธิบอกล้างจะต้องแสดงเจตนาต่อคู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่งโดยชัดแจ้งตามมาตรา 137,140 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ จำเลยที่ 3 นำที่ดินราคาต่ำมาหลอกขายฝากไว้กับผู้ร้องในราคาสูง การที่ผู้ร้องฟ้องจำเลยที่ 3 เป็นคดีอาญาในความผิดฐานฉ้อโกงก็โดยประสงค์จะให้ศาลพิพากษาลงโทษจำเลยที่ 3 ในทางอาญาหาใช่ฟ้องขอให้เพิกถอนสัญญาขายฝากที่เป็นโมฆียะนั้นไม่ จึงไม่เป็นการแสดงเจตนาบอกล้างโมฆียะกรรม ที่พิพาทยังคงเป็นของผู้ร้องผู้ร้องย่อมมีสิทธิร้องขัดทรัพย์ เมื่อที่ดินดังกล่าวถูกยึด อนึ่ง การบอกล้างโมฆียะกรรมนั้นกฎหมายมิได้กำหนดแบบไว้แม้นิติกรรมที่เป็นโมฆียะจะเป็นนิติกรรมประเภทที่กฎหมายบังคับให้มีหลักฐานเป็นหนังสือหรือเป็นนิติกรรมที่มีแบบอย่างอื่นการบอกล้างโมฆียะกรรมก็อาจทำได้ด้วยวาจา แต่การแสดงเจตนาบอกล้างนิติกรรมเช่นนี้จะต้องกระทำโดยชัดแจ้ง (ตามนัยคำพิพากษาฎีกาที่658/2525) สำหรับอายุความการบอกล้างโมฆียะกรรมนั้น มาตรา 143 ห้ามมิให้บอกล้างเมื่อพ้นเวลาปีหนึ่งนับแต่เวลาที่จะอาจให้สัตยาบันได้แต่ทั้งนี้จะต้องไม่เกินสิบปีนับแต่เมื่อได้ทำโมฆียะกรรมนั้น คำพิพากษาฎีกาที่บันทึกนี้ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า โจทก์ฟ้องขอให้เพิกถอนนิติกรรมการซื้อขายที่ดินอ้างว่าเกิดจากกลฉ้อฉลของจำเลยเท่ากับอ้างว่านิติกรรมดังกล่าวเป็นโมฆียะกรรมตามมาตรา 121แต่โจทก์ฟ้องเกิน 10 ปี นับแต่ได้ทำนิติกรรมแล้ว จึงไม่อาจฟ้องเพิกถอนการโอนได้ตามมาตรา 143 แม้ศาลฎีกาจะไม่ได้วินิจฉัยว่าการฟ้องขอให้เพิกถอน การโอนตามนิติกรรมซื้อขายที่ดินที่เป็นโมฆียะเป็นการบอกล้างโมฆียะกรรมก็ตาม แต่การที่ศาลฎีกาหยิบยกมาตรา 143ขึ้นวินิจฉัย ก็เท่ากับยืนยันแนวคำพิพากษาฎีกาเดิมที่วินิจฉัยว่าการฟ้องคดีแพ่งขอให้เพิกถอนนิติกรรมที่เป็นโมฆียะถือเป็นการบอกล้างโมฆียะกรรมโดยไม่จำต้องแสดงเจตนาบอกล้างตามมาตรา 140 ก่อน กฤษณาอาธารมาศ,ประดิษฐ์ เอกมณีคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นบุตรและผู้จัดการมรดกของนางสมบูรณ์เจริญพิบูลย์ ผู้ตาย ผู้ตายเป็นเจ้าของที่ดิน น.ส.3 เนื้อที่20 ไร่เศษ เมื่อประมาณ 10 กว่าปีมาแล้ว เจ้าหน้าที่กรมชลประทานจำเลยที่ 1 ได้ประกาศให้ราษฎรในตำบลของโจทก์ทราบว่าการสร้างเขื่อนชลประทานและเขื่อนเก็บน้ำหลายแห่งในจังหวัดกาญจนบุรี จะทำให้น้ำท่วมพื้นที่ริมฝั่งแม่น้ำแม่กลอง และได้แนะนำให้ราษฎรขายที่ดินให้จำเลยที่ 1 ในราคาไร่ละ 2,000 บาท ถ้าไม่ขายน้ำจะท่วมและไม่ได้รับค่าตอบแทน โดยให้กำนันมาตามมารดาโจทก์กับโจทก์ไปตกลงขายที่ดินให้แก่จำเลยที่ 1 ต่อมามารดาโจทก์ได้ทำนิติกรรมขายที่ดินดังกล่าวให้แก่จำเลยที่ 1 ด้วยความจำใจเพราะเชื่อคำประกาศของจำเลยที่ 1 ขณะนี้เขื่อนทั้งหลายสร้างเสร็จแล้ว ไม่ปรากฏว่าน้ำท่วมถึงที่ดินมารดาโจทก์ ระดับน้ำยังต่ำกว่าตลิ่งเกือบ 2 เมตร โจทก์และทายาททุกคนเพิ่งทราบแน่นอนว่าน้ำไม่ท่วมดังประกาศของจำเลยที่ 1เมื่อเดือนตุลาคม 2529 ก่อนฟ้องมีกฎหมายกำหนดให้ที่ดินของรัฐทั้งหมดอยู่ในความดูแลรักษาของกระทรวงการคลังจำเลยที่ 2 จึงมีผลให้ที่ดินพิพาทตกอยู่ในความดูแลของจำเลยที่ 2 ขอให้ศาลพิพากษาเพิกถอนนิติกรรมการซื้อขายที่ดินระหว่างมารดาโจทก์กับจำเลยที่ 1ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันจดทะเบียนโอนที่ดินพิพาทให้โจทก์และทายาทของมารดาโจทก์ ให้ส่ง น.ส.3 คืนให้โจทก์และรับเงินจากโจทก์คืนไปพร้อมดอกเบี้ย ถ้าไม่ยอมจดทะเบียนให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาการโอนที่ดินให้แก่โจทก์ จำเลยที่ 1 และที่ 2 ให้การทำนองเดียวกันว่า นิติกรรมซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 สมบูรณ์โจทก์ไม่มีสิทธิฟ้องขอให้เพิกถอนนิติกรรม การฟ้องขอให้เพิกถอนต้องฟ้องภายใน 1 ปี นับแต่เวลาที่โจทก์รู้ต้นเหตุอันเป็นมูลให้เพิกถอนหรือภายในกำหนด 10 ปี นับแต่ได้ทำนิติกรรม แต่นิติกรรมตามฟ้องทำเมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม 2513 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่9 กุมภาพันธ์ 2530 พ้นกำหนด 10 ปีแล้ว ฟ้องโจทก์ขาดอายุความศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า โจทก์ทำนิติกรรมขายที่ดินพิพาทเมื่อวันที่22 กรกฎาคม 2513 แต่โจทก์ฟ้องคดีเมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2530เกิน 10 ปีแล้ว โจทก์ไม่มีสิทธิบอกล้างนิติกรรมการซื้อขายที่ดินพิพาทได้ พิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่โจทก์อ้างมูลเหตุในฟ้องมาว่าจำเลยที่ 1 ได้หลอกลวงมารดาโจทก์ว่า เมื่อจำเลยที่ 1 สร้างเขื่อนชลประทานและเขื่อนเก็บน้ำหลายแห่งในจังหวัดกาญจนบุรีแล้วน้ำจะท่วมที่ดินของมารดาโจทก์ ให้มารดาโจทก์ขายที่ดินให้แก่จำเลยที่ 1 ทำให้มารดาโจทก์หลงเชื่อ จึงตกลงทำนิติกรรมขายที่ดินให้จำเลยที่ 1 ซึ่งความจริงเมื่อจำเลยที่ 1 สร้างเขื่อนเสร็จแล้วน้ำไม่ท่วมที่ดินของมารดาโจทก์ ขอให้เพิกถอนนิติกรรมการซื้อขายที่ดินที่มารดาโจทก์ขายให้แก่จำเลยที่ 1 และให้จำเลยทั้งสองจดทะเบียนโอนที่ดินดังกล่าวคืนให้แก่โจทก์ เท่ากับเป็นการอ้างว่านิติกรรมการซื้อขายที่ดินนั้นเกิดจากกลฉ้อฉลของจำเลยที่ 1 ซึ่งจะมีผลทำให้นิติกรรมการซื้อขายที่ดินเป็นโมฆียะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 121 ที่โจทก์ฎีกาว่า นิติกรรมการซื้อขายที่ดินเป็นโมฆะเพราะมารดาโจทก์ไม่สมัครใจทำนิติกรรมดังกล่าวจึงฟังไม่ขึ้นโจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อเกิน 10 ปี นับแต่ได้ทำนิติกรรมนั้นแล้วโจทก์จึงไม่อาจฟ้องให้เพิกถอนการโอนได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 143"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 115/2534นาย ศักดา เจริญพิบูลย์โจทก์กรมชลประทาน กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 121, ม. 143โจทก์เป็นบุตรและเป็นผู้จัดการมรดกของมารดาอ้างมูลเหตุในฟ้องว่าจำเลยหลอกลวงมารดาโจทก์ว่า เมื่อจำเลยสร้างเขื่อนชลประทานและเขื่อนเก็บน้ำแล้วน้ำจะท่วมที่ดินของมารดาโจทก์ ให้มารดาโจทก์ขายที่ดินให้จำเลย มารดาโจทก์หลงเชื่อจึงขายที่ดินให้ ซึ่งความจริงเมื่อสร้างเขื่อนเสร็จแล้วน้ำไม่ท่วมที่ดิน จึงขอให้เพิกถอนนิติกรรมการซื้อขายที่ดินดังกล่าว ข้ออ้างของโจทก์เท่ากับเป็นการอ้างว่านิติกรรมการซื้อขายที่ดินเกิดจากกลฉ้อฉลของจำเลย ซึ่งจะมีผลทำให้นิติกรรมการซื้อขายที่ดินเป็นโมฆียะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 121 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อเกิน 10 ปีนับแต่ได้ทำนิติกรรมแล้วจึงไม่อาจฟ้องให้เพิกถอนการโอนได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 143โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นบุตรและผู้จัดการมรดกของนางสมบูรณ์เจริญพิบูลย์ ผู้ตาย ผู้ตายเป็นเจ้าของที่ดิน น.ส.3 เนื้อที่20 ไร่เศษ เมื่อประมาณ 10 กว่าปีมาแล้ว เจ้าหน้าที่กรมชลประทานจำเลยที่ 1 ได้ประกาศให้ราษฎรในตำบลของโจทก์ทราบว่าการสร้างเขื่อนชลประทานและเขื่อนเก็บน้ำหลายแห่งในจังหวัดกาญจนบุรี จะทำให้น้ำท่วมพื้นที่ริมฝั่งแม่น้ำแม่กลอง และได้แนะนำให้ราษฎรขายที่ดินให้จำเลยที่ 1 ในราคาไร่ละ 2,000 บาท ถ้าไม่ขายน้ำจะท่วมและไม่ได้รับค่าตอบแทน โดยให้กำนันมาตามมารดาโจทก์กับโจทก์ไปตกลงขายที่ดินให้แก่จำเลยที่ 1 ต่อมามารดาโจทก์ได้ทำนิติกรรมขายที่ดินดังกล่าวให้แก่จำเลยที่ 1 ด้วยความจำใจเพราะเชื่อคำประกาศของจำเลยที่ 1 ขณะนี้เขื่อนทั้งหลายสร้างเสร็จแล้ว ไม่ปรากฏว่าน้ำท่วมถึงที่ดินมารดาโจทก์ ระดับน้ำยังต่ำกว่าตลิ่งเกือบ 2 เมตร โจทก์และทายาททุกคนเพิ่งทราบแน่นอนว่าน้ำไม่ท่วมดังประกาศของจำเลยที่ 1เมื่อเดือนตุลาคม 2529 ก่อนฟ้องมีกฎหมายกำหนดให้ที่ดินของรัฐทั้งหมดอยู่ในความดูแลรักษาของกระทรวงการคลังจำเลยที่ 2 จึงมีผลให้ที่ดินพิพาทตกอยู่ในความดูแลของจำเลยที่ 2 ขอให้ศาลพิพากษาเพิกถอนนิติกรรมการซื้อขายที่ดินระหว่างมารดาโจทก์กับจำเลยที่ 1ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันจดทะเบียนโอนที่ดินพิพาทให้โจทก์และทายาทของมารดาโจทก์ ให้ส่ง น.ส.3 คืนให้โจทก์และรับเงินจากโจทก์คืนไปพร้อมดอกเบี้ย ถ้าไม่ยอมจดทะเบียนให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาการโอนที่ดินให้แก่โจทก์ จำเลยที่ 1 และที่ 2 ให้การทำนองเดียวกันว่า นิติกรรมซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 สมบูรณ์โจทก์ไม่มีสิทธิฟ้องขอให้เพิกถอนนิติกรรม การฟ้องขอให้เพิกถอนต้องฟ้องภายใน 1 ปี นับแต่เวลาที่โจทก์รู้ต้นเหตุอันเป็นมูลให้เพิกถอนหรือภายในกำหนด 10 ปี นับแต่ได้ทำนิติกรรม แต่นิติกรรมตามฟ้องทำเมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม 2513 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่9 กุมภาพันธ์ 2530 พ้นกำหนด 10 ปีแล้ว ฟ้องโจทก์ขาดอายุความศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า โจทก์ทำนิติกรรมขายที่ดินพิพาทเมื่อวันที่22 กรกฎาคม 2513 แต่โจทก์ฟ้องคดีเมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2530เกิน 10 ปีแล้ว โจทก์ไม่มีสิทธิบอกล้างนิติกรรมการซื้อขายที่ดินพิพาทได้ พิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่โจทก์อ้างมูลเหตุในฟ้องมาว่าจำเลยที่ 1 ได้หลอกลวงมารดาโจทก์ว่า เมื่อจำเลยที่ 1 สร้างเขื่อนชลประทานและเขื่อนเก็บน้ำหลายแห่งในจังหวัดกาญจนบุรีแล้วน้ำจะท่วมที่ดินของมารดาโจทก์ ให้มารดาโจทก์ขายที่ดินให้แก่จำเลยที่ 1 ทำให้มารดาโจทก์หลงเชื่อ จึงตกลงทำนิติกรรมขายที่ดินให้จำเลยที่ 1 ซึ่งความจริงเมื่อจำเลยที่ 1 สร้างเขื่อนเสร็จแล้วน้ำไม่ท่วมที่ดินของมารดาโจทก์ ขอให้เพิกถอนนิติกรรมการซื้อขายที่ดินที่มารดาโจทก์ขายให้แก่จำเลยที่ 1 และให้จำเลยทั้งสองจดทะเบียนโอนที่ดินดังกล่าวคืนให้แก่โจทก์ เท่ากับเป็นการอ้างว่านิติกรรมการซื้อขายที่ดินนั้นเกิดจากกลฉ้อฉลของจำเลยที่ 1 ซึ่งจะมีผลทำให้นิติกรรมการซื้อขายที่ดินเป็นโมฆียะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 121 ที่โจทก์ฎีกาว่า นิติกรรมการซื้อขายที่ดินเป็นโมฆะเพราะมารดาโจทก์ไม่สมัครใจทำนิติกรรมดังกล่าวจึงฟังไม่ขึ้นโจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อเกิน 10 ปี นับแต่ได้ทำนิติกรรมนั้นแล้วโจทก์จึงไม่อาจฟ้องให้เพิกถอนการโอนได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 143"พิพากษายืน(โสภณ จันเทรมะ-นาม ยิ้มแย้ม-ไพฑูรย์ เนติโพธิ์)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุนิติกรรมที่เป็นโมฆียะนั้นสมบูรณ์ใช้บังคับได้จนกว่าจะถูกบอกล้างและเมื่อมีการบอกล้างตามกฎหมายแล้ว โมฆียะกรรมนั้นย่อมตกเป็นโมฆะมาแต่เริ่มแรก คู่กรณีต้องกลับคืนสู่ฐานะเดิมตามมาตรา 138 วรรคสาม การบอกล้างโมฆียะกรรมเป็นการแสดงเจตนาทำนิติกรรมฝ่ายเดียวและจะต้องกระทำโดยบุคคลที่มีสิทธิตามที่มาตรา 137 บัญญัติไว้เท่านั้น บุคคลทั่ว ๆ ไปแม้จะมีส่วนได้เสียในโมฆียะกรรมก็ไม่มีสิทธิกล่าวอ้างว่านิติกรรมใดเป็นโมฆียะ การกล่าวอ้างนั้นก็คือการปฏิเสธไม่รับรู้ถึงหนี้ที่เกิดจากโมฆียะกรรมซึ่งถือว่าเป็นการบอกล้างโมฆียะกรรมให้เสียเปล่านั้นเอง ต่างจากการกล่าวอ้างว่านิติกรรมใดเป็นโมฆะ เพราะโมฆะกรรมเป็นนิติกรรมที่เสียเปล่ามาแต่เริ่มแรกโดยไม่ต้องแสดงเจตนาบอกล้าง ซึ่งมาตรา 133 บัญญัติให้บุคคลผู้มีส่วนได้เสียทุกคนมีสิทธิกล่าวอ้างความเสียเปล่าของโมฆะกรรมขึ้นเมื่อใดก็ได้ ผู้ที่มีสิทธิบอกล้างโมฆียะกรรมตามมาตรา 137 ได้แก่ บุคคลผู้ไร้ความสามารถ ผู้ได้ทำการแสดงเจตนาโดยวิปริต ผู้แทนโดยชอบธรรมผู้พิทักษ์ หรือทายาทของบุคคลเช่นว่านั้น คำว่า ทายาทของบุคคลเช่นว่านั้น หมายความถึง เฉพาะทายาทของผู้ไร้ความสามารถ หรือผู้ที่ได้แสดงเจตนาโดยวิปริตเท่านั้นหาได้หมายความรวมถึงทายาทของผู้แทนโดยชอบธรรมหรือของผู้พิทักษ์ด้วยไม่ และทายาทจะบอกล้างโมฆียะกรรมได้ต่อเมื่อผู้ไร้ความสามารถหรือผู้แสดงเจตนาโดยวิปริตถึงแก่กรรมแล้วโดยไม่ได้ให้สัตยาบันแก่นิติกรรมอันเป็นโมฆียะนั้นมาก่อน ส่วนวิธีการบอกล้างโมฆียะกรรมนั้น มาตรา 140 บัญญัติว่า"ถ้าคู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่งแห่งโมฆียะกรรมนั้นเป็นบุคคลมีตัวกำหนดแน่นอนการนั้นท่านว่าย่อมบอกล้างหรือให้สัตยาบันได้ด้วยการแสดงเจตนาต่อบุคคลผู้นั้น" มีปัญหาน่าพิจารณาว่า หากมิได้มีการบอกล้างโมฆียะกรรมด้วยการแสดงเจตนาต่อคู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่งตามมาตรา 140แต่ได้นำคดีมาฟ้องศาลเลยทีเดียว กรณีจะถือได้หรือไม่ว่าการฟ้องคดีเป็นการบอกล้างโมฆียะกรรม ปัญหานี้ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยไว้เป็นบรรทัดฐานหลายเรื่องแล้วการฟ้องคดี ขอให้เพิกถอนนิติกรรมที่เป็นโมฆียะเป็นการบอกล้างโมฆียะกรรมนั้น เช่น คำพิพากษาฎีกาที่ 370/2498 โจทก์ที่ 2 ซึ่งเป็นภรรยาของโจทก์ที่ 1 ทำสัญญาแลกเปลี่ยนที่ดินกับจำเลยทั้งสอง โดยโจทก์ที่ 1มิได้รู้เห็นยินยอมด้วย โจทก์ที่ 1 ฟ้องขอให้ทำลายนิติกรรมดังกล่าวดังนี้เมื่อโจทก์บอกล้าง นิติกรรมนั้นก็ตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 138 คู่กรณีจึงกลับคืนสู่สถานะเดิม คำพิพากษาฎีกาที่ 2036/2518 สามีฟ้องภรรยากับผู้รับโอนที่ดินจากภรรยา เป็นการบอกล้างโมฆียะกรรมแล้ว การโอนที่ดินหลังจากนั้นไม่อยู่ในบังคับประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1329,1299และ 1300 คำพิพากษาฎีกาที่ 2912/2523 จำเลยที่ 1 ที่ 2 ร่วมกันฉ้อโกงเอาที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างของโจทก์ไป โดยหลอกว่ามีเงินฝากในธนาคารมากซึ่งไม่เป็นความจริง การแสดงเจตนาขายทรัพย์พิพาทของโจทก์จึงเกิดขึ้นเพราะกลฉ้อฉล นิติกรรมระหว่างโจทก์และจำเลยที่ 1เป็นโมฆียะ โจทก์ฟ้องขอให้เพิกถอนเสีย เป็นการบอกล้างโมฆียะกรรมนิติกรรมจึงตกเป็นโมฆะมาแต่เริ่มแรก จำเลยที่ 2 ได้ทรัพย์พิพาทจากจำเลยที่ 1 โดยรู้อยู่แล้วว่าจำเลยที่ 1 ได้ทรัพย์พิพาทมาด้วยการฉ้อโกงโจทก์ เป็นการได้มาโดยไม่สุจริต จะอ้างสิทธิยันโจทก์ไม่ได้นิติกรรมระหว่างจำเลยที่ 1 และที่ 2 ไม่มีผลตามกฎหมาย นอกจากการบอกล้างสามารถทำได้โดยการฟ้องคดีขอให้เพิกถอนนิติกรรมอันเป็นโมฆียะแล้ว ยังสามารถทำได้โดยการให้การต่อสู้คดีในกรณีอีกฝ่ายหนึ่งนำนิติกรรมอันเป็นโมฆียะนั้นมาฟ้องผู้มีสิทธิบอกล้างดังคำวินิจฉัยในคำพิพากษาฎีกาที่ 3237/2527 กฎหมายมิได้กำหนดแบบการบอกล้างโมฆียะกรรมไว้ การที่จำเลยให้การต่อสู้ว่าจำเลยทำเอกสารดังกล่าวเพราะถูกกลฉ้อฉลสำคัญผิดในวัตถุแห่งนิติกรรม จึงไม่ผูกพันจำเลย โจทก์ไม่มีอำนาจนำเอกสารดังกล่าวมาฟ้องจำเลย ขอให้ยกฟ้องคำให้การดังกล่าวถือได้ว่าเป็นการบอกล้างโมฆียะกรรมแล้ว แต่การฟ้องคดีอาญาไม่เป็นการแสดงเจตนาบอกล้างโมฆียะกรรมดังคำวินิจฉัยในคำพิพากษาฎีกาที่ 658/2525 การบอกล้างโมฆียะกรรมนั้น คู่กรณีที่มีสิทธิบอกล้างจะต้องแสดงเจตนาต่อคู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่งโดยชัดแจ้งตามมาตรา 137,140 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ จำเลยที่ 3 นำที่ดินราคาต่ำมาหลอกขายฝากไว้กับผู้ร้องในราคาสูง การที่ผู้ร้องฟ้องจำเลยที่ 3 เป็นคดีอาญาในความผิดฐานฉ้อโกงก็โดยประสงค์จะให้ศาลพิพากษาลงโทษจำเลยที่ 3 ในทางอาญาหาใช่ฟ้องขอให้เพิกถอนสัญญาขายฝากที่เป็นโมฆียะนั้นไม่ จึงไม่เป็นการแสดงเจตนาบอกล้างโมฆียะกรรม ที่พิพาทยังคงเป็นของผู้ร้องผู้ร้องย่อมมีสิทธิร้องขัดทรัพย์ เมื่อที่ดินดังกล่าวถูกยึด อนึ่ง การบอกล้างโมฆียะกรรมนั้นกฎหมายมิได้กำหนดแบบไว้แม้นิติกรรมที่เป็นโมฆียะจะเป็นนิติกรรมประเภทที่กฎหมายบังคับให้มีหลักฐานเป็นหนังสือหรือเป็นนิติกรรมที่มีแบบอย่างอื่นการบอกล้างโมฆียะกรรมก็อาจทำได้ด้วยวาจา แต่การแสดงเจตนาบอกล้างนิติกรรมเช่นนี้จะต้องกระทำโดยชัดแจ้ง (ตามนัยคำพิพากษาฎีกาที่658/2525) สำหรับอายุความการบอกล้างโมฆียะกรรมนั้น มาตรา 143 ห้ามมิให้บอกล้างเมื่อพ้นเวลาปีหนึ่งนับแต่เวลาที่จะอาจให้สัตยาบันได้แต่ทั้งนี้จะต้องไม่เกินสิบปีนับแต่เมื่อได้ทำโมฆียะกรรมนั้น คำพิพากษาฎีกาที่บันทึกนี้ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า โจทก์ฟ้องขอให้เพิกถอนนิติกรรมการซื้อขายที่ดินอ้างว่าเกิดจากกลฉ้อฉลของจำเลยเท่ากับอ้างว่านิติกรรมดังกล่าวเป็นโมฆียะกรรมตามมาตรา 121แต่โจทก์ฟ้องเกิน 10 ปี นับแต่ได้ทำนิติกรรมแล้ว จึงไม่อาจฟ้องเพิกถอนการโอนได้ตามมาตรา 143 แม้ศาลฎีกาจะไม่ได้วินิจฉัยว่าการฟ้องขอให้เพิกถอน การโอนตามนิติกรรมซื้อขายที่ดินที่เป็นโมฆียะเป็นการบอกล้างโมฆียะกรรมก็ตาม แต่การที่ศาลฎีกาหยิบยกมาตรา 143ขึ้นวินิจฉัย ก็เท่ากับยืนยันแนวคำพิพากษาฎีกาเดิมที่วินิจฉัยว่าการฟ้องคดีแพ่งขอให้เพิกถอนนิติกรรมที่เป็นโมฆียะถือเป็นการบอกล้างโมฆียะกรรมโดยไม่จำต้องแสดงเจตนาบอกล้างตามมาตรา 140 ก่อน กฤษณาอาธารมาศ,ประดิษฐ์ เอกมณี