คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 822/2536หลักกฎหมาย: การทำและแจกจ่ายเอกสารที่มีข้อความกล่าวหานายจ้างว่ามีพฤติการณ์ในทางร้าย กลั่นแกล้งและแก้แค้นลูกจ้างซึ่งเป็นกรรมการสหภาพแรงงานไม่เลิกราไม่เป็นไปตามที่พูดไว้ ไม่มีความสุจริตใจต้องการให้พนักงานแตกความสามัคคีพยายามทำให้สหภาพแรงงานซึ่งเป็นองค์การของลูกจ้างเลิกไป เป็นคนไม่อยู่กับร่องกับรอยอันเป็นข้อความที่ล้วนแต่ทำให้ลูกจ้างและผู้อ่านข้อความนั้นรู้สึกว่านายจ้างประพฤติปฏิบัติตนไม่ดี ไม่ถูกต้อง และไม่มีคุณธรรมก่อให้เกิดความเสียหายแก่นายจ้างทั้งสิ้น เป็นการจงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหายผู้ร้องทั้งเก้าสำนวนยื่นคำร้องว่า ผู้ร้องที่ 1 เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัดและมอบอำนาจให้ผู้ร้องที่ 2 ซึ่งเป็นกรรมการผู้อำนวยการดำเนินคดีนี้แทน ผู้คัดค้านทั้งเก้าเป็นลูกจ้างของผู้ร้องทั้งสองและเป็นกรรมการลูกจ้างระหว่างวันที่ 1 ถึงวันที่ 8กุมภาพันธ์ 2535 เวลากลางวันและกลางคืนติดต่อกัน วันเวลาใดไม่ปรากฏชัด ผู้คัดค้านที่ 1 ที่ 3 ถึงที่ 8 ร่วมกับลูกจ้างอื่นกระทำผิดอาญาโดยเจตนาแก่ผู้ร้องทั้งสองผู้เป็นนายจ้าง และจงใจทำให้ผู้ร้องทั้งสองได้รับความเสียหาย โดยผู้คัดค้านดังกล่าวได้ใส่ความผู้ร้องทั้งสองโดยการโฆษณาด้วยเอกสาร แจกจ่ายแก่พนักงานลูกจ้างของผู้ร้องทั้งสองและบุคคลทั่วไป ผู้ร้องทั้งสองพูดกลับกลอกต้องการที่จะให้พนักงานแตกแยกกันและพยายามจะล้มองค์กรสหภาพการกระทำดังกล่าวทำให้ผู้ร้องทั้งสองเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่นเกลียดชัง ต่อมาผู้คัดค้านดังกล่าวร่วมกับลูกจ้างคนอื่นใส่ความผู้ร้องทั้งสองโดยการโฆษณาด้วยเอกสาร ภาพวาด มีความหมายว่าผู้ร้องที่ 1 บีบคณะกรรมการสหภาพและพนักงาน โดยประการที่น่าจะทำให้ผู้ร้องทั้งสองเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่นเกลียดชัง แล้วแจกจ่ายแก่พนักงานของผู้ร้องทั้งสองและบุคคลทั่วไป ทำให้ผู้ที่ได้พบเห็นภาพวาดดังกล่าวเข้าใจผู้ร้องทั้งสองไปในทางที่เสียหาย การกระทำดังกล่าวไม่ได้เป็นการแสดงความคิดเห็นหรือข้อความโดยสุจริต เพื่อความชอบธรรม ป้องกันตัวเอง หรือป้องกันส่วนได้เสียเกี่ยวกับตนตามคลองธรรมไม่ได้กระทำในฐานะเป็นเจ้าพนักงานปฏิบัติตามหน้าที่ หรือเป็นการติชมด้วยความเป็นธรรม หรือเป็นการแจ้งข่าวด้วยความเป็นธรรมแต่เป็นการจงใจทำให้ผู้ร้องทั้งสองผู้เป็นนายจ้างได้รับความเสียหายการกระทำดังกล่าวของผู้คัดค้านที่ 1 ที่ 3 ถึงที่ 8 เป็นการยุยงส่งเสริมให้ลูกจ้างอื่นของผู้ร้องที่ 1 เกิดความแตกแยกในหมู่คณะและเป็นการแพร่ข่าวที่ไม่เป็นความจริง อันอาจเป็นเหตุให้ผู้ร้องทั้งสองได้รับความเสียหายและเมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2535เวลากลางวัน ผู้คัดค้านที่ 1 ถึงที่ 3 ที่ 6 ถึงที่ 9 ร่วมกันหยุดงานและชักชวนลูกจ้างอื่นของผู้ร้องให้หยุดงานในระหว่างที่ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างยังมีผลใช้บังคับอยู่ ขอให้ศาลอนุญาตให้ผู้ร้องทั้งสองเลิกจ้างผู้คัดค้านทั้งเก้าโดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยและเงินสมทบส่วนบริษัทร้อยละ 5 ตามข้อบังคับด้วยผู้คัดค้านทั้งเก้ายื่นคำคัดค้านว่า การออกแถลงการณ์ทุกครั้งผู้คัดค้านทั้งเก้าคำนึงถึงระบบแรงงานสัมพันธ์อันดีระหว่างนายจ้างและลูกจ้าง บางครั้งมีการติชมหรือแสดงความคิดเห็นโดยสุจริตเพื่อความชอบธรรมของสหภาพแรงงานและสมาชิกของสหภาพแรงงานขอให้ยกคำร้องศาลแรงงานกลางอนุญาตให้ผู้ร้องทั้งสองเลิกจ้างผู้คัดค้านทั้งเก้าซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้างได้ คำขออื่น นอกจากนี้ให้ยกผู้คัดค้านทั้งเก้าอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "...แถลงการณ์ด่วนพิเศษเอกสารหมาย ร.3 มีข้อความกล่าวถึงผู้ร้องทั้งสองหลายแห่งเช่นกล่าวถึงผู้ร้องที่ 1 ว่า "พอเข้าทำงานแล้วบริษัทฯ ก็ยังพูดว่าบริษัทฯ อยากให้เกิดความสามัคคีเหมือนเดิมแต่พอพนักงานเข้ามาทำงานแล้วให้ความร่วมมือกับทางบริษัทในการทำงาน แต่ทางบริษัทฯยังทำให้พนักงานกับสหภาพฯ แตกสามัคคีมาโดยตลอดจนกระทั่งมาเมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2535 ทางบริษัทฯ ได้โยกย้ายคณะกรรมการสหภาพฯ โดยมีเจตนากลั่นแกล้งและแก้แค้นคณะกรรมการสหภาพฯ" และ"ทางสหภาพฯ ยังรู้ข้อมูลอีกว่า พวกเรานัดหยุดงานนั้น พวกที่เข้าทำงานก่อนได้เงินปลอบขวัญอีกมากพอสมควรให้กับพวกที่เข้ามาทำงานอีกโดยที่พวกเราไม่ได้อย่างนี้ พวกเราก็เห็นแล้วว่าบริษัทฯ ไม่มีความจริงใจต่อพนักงาน และบริษัทฯ ต้องการที่จะให้พนักงานแตกแยกกันด้วย ฉะนั้น ขอให้พนักงานเล็งเห็นว่า บริษัทฯ ยังเล่นพวกเราไม่เลิกโดยพยายามจะล้มองค์กรสหภาพฯ" และกล่าวถึงผู้ร้องที่ 2 ว่า"ในเมื่อบริษัทฯ เคยพูดว่าเราจะลืมเรื่องเก่า ๆ และไม่มีการกลั่นแกล้งต่อพนักงานทุกคน แล้วคุณโกมลพูดที่โรงอาหารเมื่อเราเข้าทำงานในวันแรก แล้วทำไมผู้ใหญ่ถึงพูดกลับกลอกอย่างนี้พวกเราจะเชื่อถือได้อย่างไร" ข้อความดังกล่าวแม้จะอ่านรวมกันแล้วก็ยังเป็นการกล่าวหาผู้ร้องที่ 1 ว่า มีพฤติการณ์ในทางร้ายกลั่นแกล้งและแก้แค้นผู้คัดค้านทั้งเก้าซึ่งเป็นกรรมการสหภาพแรงงานไม่เลิกรา ไม่เป็นไปตามที่พูดไว้ ผู้ร้องที่ 1 ไม่มีความสุจริตใจต้องการให้พนักงานแตกความสามัคคี พยายามทำให้สหภาพแรงงาน ซึ่งเป็นองคกรของลูกจ้างเลิกไป และกล่าวหาผู้ร้องที่ 2 ว่าเป็นคนไม่อยู่กับร่องกับรอย ซึ่งข้อความดังกล่าวล้วนแต่ทำให้ลูกจ้างและผู้อ่านข้อความนั้นรู้สึกว่า ผู้ร้องทั้งสองประพฤติปฏิบัติตนไม่ดีไม่ถูกต้อง และไม่มีคุณธรรมก่อให้เกิดความเสียหายแก่ผู้ร้องทั้งสองซึ่งเป็นนายจ้างทั้งสิ้น การทำและแจกจ่ายแถลงการณ์ด่วนพิเศษเอกสารหมาย ร.3 จึงเป็นการจงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหายอันเป็นความผิดร้ายแรงในหมวด 9 บทที่ 2 โทษทางวินัย ข้อ 2.2ตามข้อบังคับเอกสารหมาย ร.5 ซึ่งร่วมกันกำหนดขึ้นระหว่างผู้ร้องที่ 1 กับสหภาพแรงงานกันยงอีเลคทริกแห่งประเทศไทย ผู้ร้องทั้งสองย่อมมีสิทธิที่จะเลิกจ้างผู้คัดค้านที่กระทำความผิดดังกล่าวได้...พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 822/2536บริษัท กัน ยงอีเลคทริก จำกัด กับพวกผู้ร้องนาย บุญ เรือ ง สอน สุภาพผู้คัดค้าน พ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์ พ.ศ.2518 ม. 52 ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47(2)การทำและแจกจ่ายเอกสารที่มีข้อความกล่าวหานายจ้างว่ามีพฤติการณ์ในทางร้าย กลั่นแกล้งและแก้แค้นลูกจ้างซึ่งเป็นกรรมการสหภาพแรงงานไม่เลิกราไม่เป็นไปตามที่พูดไว้ ไม่มีความสุจริตใจต้องการให้พนักงานแตกความสามัคคีพยายามทำให้สหภาพแรงงานซึ่งเป็นองค์การของลูกจ้างเลิกไป เป็นคนไม่อยู่กับร่องกับรอยอันเป็นข้อความที่ล้วนแต่ทำให้ลูกจ้างและผู้อ่านข้อความนั้นรู้สึกว่านายจ้างประพฤติปฏิบัติตนไม่ดี ไม่ถูกต้อง และไม่มีคุณธรรมก่อให้เกิดความเสียหายแก่นายจ้างทั้งสิ้น เป็นการจงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหายผู้ร้องทั้งเก้าสำนวนยื่นคำร้องว่า ผู้ร้องที่ 1 เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัดและมอบอำนาจให้ผู้ร้องที่ 2 ซึ่งเป็นกรรมการผู้อำนวยการดำเนินคดีนี้แทน ผู้คัดค้านทั้งเก้าเป็นลูกจ้างของผู้ร้องทั้งสองและเป็นกรรมการลูกจ้างระหว่างวันที่ 1 ถึงวันที่ 8กุมภาพันธ์ 2535 เวลากลางวันและกลางคืนติดต่อกัน วันเวลาใดไม่ปรากฏชัด ผู้คัดค้านที่ 1 ที่ 3 ถึงที่ 8 ร่วมกับลูกจ้างอื่นกระทำผิดอาญาโดยเจตนาแก่ผู้ร้องทั้งสองผู้เป็นนายจ้าง และจงใจทำให้ผู้ร้องทั้งสองได้รับความเสียหาย โดยผู้คัดค้านดังกล่าวได้ใส่ความผู้ร้องทั้งสองโดยการโฆษณาด้วยเอกสาร แจกจ่ายแก่พนักงานลูกจ้างของผู้ร้องทั้งสองและบุคคลทั่วไป ผู้ร้องทั้งสองพูดกลับกลอกต้องการที่จะให้พนักงานแตกแยกกันและพยายามจะล้มองค์กรสหภาพการกระทำดังกล่าวทำให้ผู้ร้องทั้งสองเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่นเกลียดชัง ต่อมาผู้คัดค้านดังกล่าวร่วมกับลูกจ้างคนอื่นใส่ความผู้ร้องทั้งสองโดยการโฆษณาด้วยเอกสาร ภาพวาด มีความหมายว่าผู้ร้องที่ 1 บีบคณะกรรมการสหภาพและพนักงาน โดยประการที่น่าจะทำให้ผู้ร้องทั้งสองเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่นเกลียดชัง แล้วแจกจ่ายแก่พนักงานของผู้ร้องทั้งสองและบุคคลทั่วไป ทำให้ผู้ที่ได้พบเห็นภาพวาดดังกล่าวเข้าใจผู้ร้องทั้งสองไปในทางที่เสียหาย การกระทำดังกล่าวไม่ได้เป็นการแสดงความคิดเห็นหรือข้อความโดยสุจริต เพื่อความชอบธรรม ป้องกันตัวเอง หรือป้องกันส่วนได้เสียเกี่ยวกับตนตามคลองธรรมไม่ได้กระทำในฐานะเป็นเจ้าพนักงานปฏิบัติตามหน้าที่ หรือเป็นการติชมด้วยความเป็นธรรม หรือเป็นการแจ้งข่าวด้วยความเป็นธรรมแต่เป็นการจงใจทำให้ผู้ร้องทั้งสองผู้เป็นนายจ้างได้รับความเสียหายการกระทำดังกล่าวของผู้คัดค้านที่ 1 ที่ 3 ถึงที่ 8 เป็นการยุยงส่งเสริมให้ลูกจ้างอื่นของผู้ร้องที่ 1 เกิดความแตกแยกในหมู่คณะและเป็นการแพร่ข่าวที่ไม่เป็นความจริง อันอาจเป็นเหตุให้ผู้ร้องทั้งสองได้รับความเสียหายและเมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2535เวลากลางวัน ผู้คัดค้านที่ 1 ถึงที่ 3 ที่ 6 ถึงที่ 9 ร่วมกันหยุดงานและชักชวนลูกจ้างอื่นของผู้ร้องให้หยุดงานในระหว่างที่ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างยังมีผลใช้บังคับอยู่ ขอให้ศาลอนุญาตให้ผู้ร้องทั้งสองเลิกจ้างผู้คัดค้านทั้งเก้าโดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยและเงินสมทบส่วนบริษัทร้อยละ 5 ตามข้อบังคับด้วยผู้คัดค้านทั้งเก้ายื่นคำคัดค้านว่า การออกแถลงการณ์ทุกครั้งผู้คัดค้านทั้งเก้าคำนึงถึงระบบแรงงานสัมพันธ์อันดีระหว่างนายจ้างและลูกจ้าง บางครั้งมีการติชมหรือแสดงความคิดเห็นโดยสุจริตเพื่อความชอบธรรมของสหภาพแรงงานและสมาชิกของสหภาพแรงงานขอให้ยกคำร้องศาลแรงงานกลางอนุญาตให้ผู้ร้องทั้งสองเลิกจ้างผู้คัดค้านทั้งเก้าซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้างได้ คำขออื่น นอกจากนี้ให้ยกผู้คัดค้านทั้งเก้าอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "...แถลงการณ์ด่วนพิเศษเอกสารหมาย ร.3 มีข้อความกล่าวถึงผู้ร้องทั้งสองหลายแห่งเช่นกล่าวถึงผู้ร้องที่ 1 ว่า "พอเข้าทำงานแล้วบริษัทฯ ก็ยังพูดว่าบริษัทฯ อยากให้เกิดความสามัคคีเหมือนเดิมแต่พอพนักงานเข้ามาทำงานแล้วให้ความร่วมมือกับทางบริษัทในการทำงาน แต่ทางบริษัทฯยังทำให้พนักงานกับสหภาพฯ แตกสามัคคีมาโดยตลอดจนกระทั่งมาเมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2535 ทางบริษัทฯ ได้โยกย้ายคณะกรรมการสหภาพฯ โดยมีเจตนากลั่นแกล้งและแก้แค้นคณะกรรมการสหภาพฯ" และ"ทางสหภาพฯ ยังรู้ข้อมูลอีกว่า พวกเรานัดหยุดงานนั้น พวกที่เข้าทำงานก่อนได้เงินปลอบขวัญอีกมากพอสมควรให้กับพวกที่เข้ามาทำงานอีกโดยที่พวกเราไม่ได้อย่างนี้ พวกเราก็เห็นแล้วว่าบริษัทฯ ไม่มีความจริงใจต่อพนักงาน และบริษัทฯ ต้องการที่จะให้พนักงานแตกแยกกันด้วย ฉะนั้น ขอให้พนักงานเล็งเห็นว่า บริษัทฯ ยังเล่นพวกเราไม่เลิกโดยพยายามจะล้มองค์กรสหภาพฯ" และกล่าวถึงผู้ร้องที่ 2 ว่า"ในเมื่อบริษัทฯ เคยพูดว่าเราจะลืมเรื่องเก่า ๆ และไม่มีการกลั่นแกล้งต่อพนักงานทุกคน แล้วคุณโกมลพูดที่โรงอาหารเมื่อเราเข้าทำงานในวันแรก แล้วทำไมผู้ใหญ่ถึงพูดกลับกลอกอย่างนี้พวกเราจะเชื่อถือได้อย่างไร" ข้อความดังกล่าวแม้จะอ่านรวมกันแล้วก็ยังเป็นการกล่าวหาผู้ร้องที่ 1 ว่า มีพฤติการณ์ในทางร้ายกลั่นแกล้งและแก้แค้นผู้คัดค้านทั้งเก้าซึ่งเป็นกรรมการสหภาพแรงงานไม่เลิกรา ไม่เป็นไปตามที่พูดไว้ ผู้ร้องที่ 1 ไม่มีความสุจริตใจต้องการให้พนักงานแตกความสามัคคี พยายามทำให้สหภาพแรงงาน ซึ่งเป็นองคกรของลูกจ้างเลิกไป และกล่าวหาผู้ร้องที่ 2 ว่าเป็นคนไม่อยู่กับร่องกับรอย ซึ่งข้อความดังกล่าวล้วนแต่ทำให้ลูกจ้างและผู้อ่านข้อความนั้นรู้สึกว่า ผู้ร้องทั้งสองประพฤติปฏิบัติตนไม่ดีไม่ถูกต้อง และไม่มีคุณธรรมก่อให้เกิดความเสียหายแก่ผู้ร้องทั้งสองซึ่งเป็นนายจ้างทั้งสิ้น การทำและแจกจ่ายแถลงการณ์ด่วนพิเศษเอกสารหมาย ร.3 จึงเป็นการจงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหายอันเป็นความผิดร้ายแรงในหมวด 9 บทที่ 2 โทษทางวินัย ข้อ 2.2ตามข้อบังคับเอกสารหมาย ร.5 ซึ่งร่วมกันกำหนดขึ้นระหว่างผู้ร้องที่ 1 กับสหภาพแรงงานกันยงอีเลคทริกแห่งประเทศไทย ผู้ร้องทั้งสองย่อมมีสิทธิที่จะเลิกจ้างผู้คัดค้านที่กระทำความผิดดังกล่าวได้...พิพากษายืน(อากาศ บำรุงชีพ-ชลิต ประไพศาล-ประพัฒน์ อุชุภาพ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 822-830/2536 ที่หมายเหตุนี้ วินิจฉัยเรื่องการเลิกจ้างกรรมการลูกจ้าง ตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์พ.ศ. 2518 มาตรา 52 ซึ่งมีข้อพิจารณาดังนี้1. หลักกฎหมาย พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 บัญญัติว่า มาตรา 52 "ห้ามมิให้นายจ้างเลิกจ้าง ลดค่าจ้าง ลงโทษ ขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการลูกจ้าง หรือกระทำการใด ๆ อันอาจเป็นผลให้กรรมการลูกจ้างไม่สามารถทำงานอยู่ต่อไปได้ เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากศาลแรงงาน" มาตรา 143 "นายจ้างผู้ใดฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามมาตรา 50 มาตรา 52หรือมาตรา 53 ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือนหรือปรับไม่เกินหนึ่งพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ"2. สาระสำคัญของกฎหมาย 2.1 ห้ามนายจ้างกระทำประการใดประการหนึ่ง 2.1.1 เลิกจ้าง 2.1.2 ลดค่าจ้าง 2.1.3 ลดโทษ 2.1.4 ขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการลูกจ้าง 2.1.5 กระทำการใด ๆ อันอาจเป็นผลให้กรรมการลูกจ้างไม่สามารถทำงานอยู่ต่อไป 2.2 กระทำต่อกรรมการลูกจ้าง 2.3 เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากศาลแรงงาน 2.4 นายจ้างฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามมาตรา 52 มีความผิดต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 1 พันบาทหรือทั้งจำทั้งปรับ ตามมาตรา 143ข้อสังเกต (1) นายจ้างจะกระทำประการใดประการหนึ่งใน 5 ประการได้ต้องได้รับอนุญาตจากศาลแล้ว จึงกระทำได้ มิใช่กระทำไปก่อนแล้วจึงขออนุญาตศาลภายหลัง (2) นายจ้างกระทำได้ นับตั้งแต่ศาลมีคำสั่งอนุญาตเป็นต้นไป (2.1) ตราบใดที่ศาลยังไม่มีคำสั่ง นายจ้างยังกระทำมิได้ (2.2) ต้องกระทำหลังมีคำสั่ง เช่น ศาลมีคำสั่งอนุญาตให้เลิกจ้างกรรมการลูกจ้างเมื่อวันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2536 นายจ้างจะออกคำสั่งเลิกจ้างลูกจ้างได้อย่างเร็วที่สุดคือ วันที่ 1 มีนาคมพ.ศ. 2536 หรือหลังจากนั้น เช่น วันที่ 2,3 หรือ 4 มีนาคมพ.ศ. 2536 เป็นต้น (2.3) นายจ้างจะเลิกจ้างหรือลงโทษให้มีผลย้อนหลังไม่ได้เช่น ตามตัวอย่างในข้อ 2.2 นายจ้างจะเลิกจ้างกรรมการลูกจ้างให้มีผลย้อนหลังถึงวันฟ้องไม่ได้ (3) คดีที่ขึ้นสู่ศาลนั้น ส่วนใหญ่จะเป็นกรณี เลิกจ้าง หรือลงโทษ ส่วนลดค่าจ้าง นั้นมีน้อย สำหรับกรณีขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่ตามข้อ 2.1.4 นั้นกระทำใด ๆ เป็นผลให้กรรมการลูกจ้างไม่สามารถทำงานต่อไปตามข้อ 2.1.5 นั้นไม่มีผลในทางปฏิบัติ เพราะคงไม่มีนายจ้างคนใดขออนุญาตศาลเพื่อขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการลูกจ้าง หรือขออนุญาตกระทำการใด ๆ เพื่อให้กรรมการลูกจ้างไม่สามารถทำงานต่อไปได้ถึงหากมีนายจ้างอุตริขอเช่นนั้นศาลแรงงานก็คงไม่อนุญาต (4) การเลิกจ้าง คือ การกระทำใดที่นายจ้างไม่ให้ลูกจ้างทำงานต่อไป และไม่จ่ายค่าจ้างไม่ว่าจะเป็นเพราะเหตุสิ้นสุดสัญญาจ้างหรือเหตุอื่นใด และหมายความรวมถึงกรณีที่ลูกจ้างไม่ได้ทำงานและไม่ได้รับค่าจ้างเพราะเหตุที่นายจ้างไม่สามารถดำเนินกิจการต่อไป (5) การลดค่าจ้าง หมายถึง การลดเงินที่เป็นค่าจ้าง รวมถึงการลดขั้นเงินเดือนด้วย แต่ไม่หมายถึงการลดเงินประโยชน์อื่นที่มิใช่เงินเดือน เช่น โบนัส ค่าเปอร์เซ็นต์การขาย เป็นต้น (6) การลงโทษ คือ การที่ลูกจ้างทำผิดวินัย ด้วยการฝ่าฝืนระเบียบ ข้อบังคับหรือคำสั่งอันชอบด้วยกฎหมายของนายจ้าง แล้วถูกนายจ้างลงโทษ เช่น ตักเตือนเป็นหนังสือ ภาคทัณฑ์ ตักเตือนด้วยวาจา พักงานโดยไม่จ่ายค่าจ้าง เป็นต้น การเตือนด้วยวาจา ตามปกติมิใช่โทษ เว้นแต่ในระเบียบข้อบังคับระบุว่าเป็นโทษชนิดหนึ่ง จึงจะเป็นโทษทางวินัย การพักงานเพื่อสอบสวน โดยไม่จ่ายค่าจ้าง ถือเป็นการลงโทษชนิดหนึ่งแต่นายจ้างไม่ให้ลูกจ้างทำงาน แต่จ่ายค่าจ้างไม่ใช่การลงโทษ การโยกย้าย นายจ้างทำได้โดยไม่ต้องขออนุญาตศาลแรงงานกลาง(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1749/2530)3. มาตรา 52 เป็นบัญญัติที่ คุ้มครองตำแหน่งกรรมการลูกจ้างมิใช่คุ้มครองการกระทำ 3.1 ตราบใดที่ยังอยู่ในตำแหน่งก็ได้รับความคุ้มครอง โดยไม่คำนึงว่าลูกจ้างจะกระทำผิดเมื่อใด เช่น กรรมการลูกจ้างทำผิดในวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2536 ในขณะที่ยังไม่ได้รับเลือกให้เป็นกรรมการลูกจ้าง ต่อมาได้รับเลือกเป็นกรรมการลูกจ้างเมื่อ 1มีนาคม พ.ศ. 2516 นายจ้างตรวจพบการกระทำผิด เมื่อ 1 เมษายนพ.ศ. 2536 หากนายจ้างจะลงโทษกรรมการลูกจ้าง ต้องขออนุญาตศาลก่อน 3.2 สิ้นความคุ้มครองทันทีที่พ้นตำแหน่ง โดยไม่คำนึงว่าความผิดที่ทำนั้นจะกระทำเมื่อใด เช่น ลูกจ้างทำผิดวินัยในวันที่ 1 มีนาคมพ.ศ. 2536 ในขณะยังเป็นกรรมการลูกจ้าง แล้วพ้นจากตำแหน่งเมื่อ1 กรกฎาคม พ.ศ. 2536 หลังจากนั้นนายจ้างสามารถลงโทษกรรมการลูกจ้างได้โดยไม่ต้องขออนุญาตศาล 3.3 แม้อยู่ในตำแหน่งก็ถูกเลิกจ้างหรือลงโทษได้ แต่นายจ้างต้องขออนุญาตศาลแรงงาน และได้รับอนุญาตแล้ว มิใช่ว่าเป็นกรรมการลูกจ้างแล้ว นายจ้างเลิกจ้างหรือลงโทษไม่ได้ 3.4 ข้อห้ามตามมาตรา 52 นายจ้างต้องขออนุญาตศาลก่อนเสมอไม่มีข้อยกเว้นใด ๆ ทั้งสิ้น 3.4.1 แม้กรรมการลูกจ้างให้การรับสารภาพ ก็ต้องขออนุญาตศาลก่อนจึงจะลงโทษได้ 3.4.2 แม้ศาลพิพากษาลงโทษกรรมการลูกจ้างในคดีอาญาแล้วก็ต้องขออนุญาตศาลก่อน 3.5 กรรมการสหภาพแรงงานไม่ได้รับความคุ้มครองตามมาตรา 52เพราะมาตรา 52 ให้ความคุ้มครองเฉพาะกรรมการลูกจ้างเท่านั้นแต่ต้องระวัง เพราะส่วนใหญ่กรรมการสหภาพแรงงานมักได้รับแต่งตั้งให้เป็นกรรมการลูกจ้างด้วย4. การอนุญาตหรือไม่เป็นดุลพินิจของศาล 4.1 กรณีที่กรรมการลูกจ้างให้การยอมรับว่ากระทำผิดตามคำร้องของนายจ้าง ศาลจะอนุญาตตามคำร้อง 4.2 กรณีที่กรรมการลูกจ้างคัดค้าน ศาลจะอนุญาตหรือไม่ขึ้นอยู่กับพยานหลักฐานในสำนวน 4.3 มาตรา 5.2 ตอนท้ายบัญญัติว่า "เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากศาลแรงงาน" หมายความว่า ศาลมีคำสั่งได้ 2 ประการ คือ อนุญาตหรือ ไม่อนุญาต ปัญหามีว่าศาลจะใช้ดุลพินิจอนุญาตให้ต่างจากที่ผู้ร้องร้องขอได้หรือไม่ ตัวอย่าง บริษัทผู้ร้องมีระเบียบว่า ลูกจ้างขาดงานให้ลงโทษพักงานโดยไม่จ่ายค่าจ้างไม่เกิน 7 วัน กรรมการลูกจ้างขาดงาน 1 วันบริษัทผู้ร้องขอพักงานโดยไม่จ่ายค่าจ้าง 7 วัน ปัญหามีว่าศาลต้องอนุญาตให้พักงาน 7 วัน ตามคำร้องขอหรือศาลมีอำนาจให้ต่างจากที่ผู้ร้องร้องขอ ความเห็นฝ่ายแรก เห็นว่า มาตรา 52 บัญญัติ แต่เพียงว่าศาลจะอนุญาตหรือไม่อนุญาตเท่านั้น จะอนุญาตแตกต่างจากที่ผู้ร้องขอไม่ได้ ความเห็นฝ่ายที่สอง เห็นว่า มาตรา 52 บัญญัติแต่เพียงว่าต้องได้รับอนุญาตจากศาลแรงงาน มิได้บัญญัติว่าศาลต้องอนุญาตอย่างไร และไม่มีข้อจำกัดว่าศาลจะอนุญาตต่างจากคำร้องขอไม่ได้ดังนั้น ศาลจึงใช้ดุลพินิจอนุญาตอย่างไรก็ได้ตามที่เห็นสมควร ผู้เขียนหมายเหตุเห็นด้วยกับความเห็นที่สอง5. หลักเกณฑ์ในการวินิจฉัยของศาลว่าจะอนุญาตหรือไม่ ศาลจะพิเคราะห์ถึงข้อเท็จจริง 2 ประการประกอบกันคือ 5.1 กรณีมีเหตุหรือไม่ 5.1.1 เหตุกระทำผิด คือ พิเคราะห์ว่ากรรมการลูกจ้างได้กระทำผิดหรือไม่ หากมีการกระทำผิดอย่างใดอย่างหนึ่งในประกาศกระทรวงมหาดไทย ข้อ 47 แล้วถือมีเหตุที่จะเลิกจ้างหรือลงโทษได้คือ (1) ทุจริตต่อหน้าที่ (2) กระทำความผิดอาญาโดยเจตนาแก่นายจ้าง (3) จงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหาย (4) ฝ่าฝืนข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานหรือระเบียบหรือคำสั่งของนายจ้างอันชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรม และนายจ้างได้ตักเตือนเป็นหนังสือแล้ว ซึ่งหนังสือเตือนนั้นต้องมีผลบังคับไม่เกินหนึ่งปีนับแต่วันที่ลูกจ้างได้รับทราบหนังสือเตือน เว้นแต่กรณีที่ร้ายแรงนายจ้างไม่จำต้องตักเตือน (5) ละทิ้งหน้าที่เป็นเวลาสามวันทำงานติดต่อกันไม่ว่าจะมีวันหยุดคั่นหรือไม่ก็ตาม โดยไม่มีเหตุอันสมควร (6) ประมาทเลินเล่อเป็นเหตุให้นายจ้างได้รับความเสียหายอย่างร้ายแรง (7) ได้รับโทษจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก 5.1.2 เหตุตามสัญญาจ้างหรือข้อตกลง (1) เหตุตามสัญญาจ้าง เช่น นายจ้างทำสัญญาจ้างลูกจ้างมีกำหนดเวลา 2 ปี ลูกจ้างผู้นั้นได้รับเลือกเป็นกรรมการลูกจ้างเมื่อครบ 2 ปี นายจ้างมีสิทธิเลิกจ้างกรรมการลูกจ้างผู้นั้นได้ (2) เหตุตามข้อตกลง เช่น นายจ้างจ้างลูกจ้างเป็นพนักงานขายโดยมีข้อตกลงว่า หากลูกจ้างขายสินค้าไม่ได้ 3 เดือนติดต่อกันนายจ้างมีสิทธิเลิกจ้างได้ หากลูกจ้างนั้นขายไม่ได้ 3 เดือนติดต่อกัน นายจ้างมีสิทธิเลิกจ้างได้ 5.1.3 เหตุความจำเป็น นายจ้างมีเหตุจำเป็นจนไม่สามารถดำเนินกิจการต่อไปได้ เช่น ขาดทุนจนไม่อาจดำเนินกิจการต่อไปได้ถูกสั่งปิดโรงงาน ถูกเพิกถอนสัมปทาน โรงงานถูกไฟไหม้ บริษัทของนายจ้างซึ่งเป็นตัวแทนจำหน่ายสินค้าถูกเลิกสัญญาการเป็นตัวแทนจำหน่ายสินค้า 5.2 สมควรที่จะเลิกจ้างหรือลงโทษ แม้จะมีเหตุใดเหตุหนึ่งตามข้อ 6.1 แต่ศาลอาจใช้ดุลพินิจได้ว่า กรณีมีเหตุสมควรจะเลิกจ้างหรือลงโทษหรือไม่ หากพิจารณาแล้วเห็นว่า ยังไม่สมควรให้เลิกจ้างหรือลงโทษ ศาลก็อาจไม่อนุญาตก็ได้ 5.2.1 กรณีที่ศาลเห็นสมควรให้เลิกจ้างหรือลงโทษ เช่น (1) กรรมการลูกจ้างทุจริต (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 470/2524) (2) จงใจทำให้นายจ้างเสียหาย คือ คำพิพากษาศาลฎีกาที่822-830/2536 ที่หมายเหตุนี้ และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3127/2525 5.2.2 กรณีที่ศาลเห็นยังไม่สมควรให้เลิกจ้างหรือลงโทษ เช่น (1) กรรมการลูกจ้างปฏิบัติผิดระเบียบเกี่ยวกับการลา (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2085/2527) (2) กรรมการลูกจ้างละทิ้งหน้าที่โดยมีเหตุอันสมควร (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3651/2529)6. ค่าจ้างในระหว่างดำเนินคดี ในระหว่างดำเนินคดีเพื่อขอลงโทษหรือเลิกจ้างกรรมการลูกจ้างในศาลแรงงานกลาง สัญญาจ้างยังไม่สิ้นสุด ดังนั้น นายจ้างจึงต้องจ่ายค่าจ้างตลอดเวลาที่เป็นความกัน เมื่อศาลแรงงานกลางอนุญาตให้เลิกจ้าง นายจ้างจึงเลิกจ้างกรรมการลูกจ้างแล้วกรรมการลูกจ้างอุทธรณ์คำสั่งของศาลแรงงานกลางไปยังศาลฎีกา ช่วงระหว่างการพิจารณาคดีของศาลฎีกาช่วงดังกล่าวสัญญาจ้างได้สิ้นสุดลงแล้ว นายจ้างจึงไม่ต้องจ่ายค่าจ้าง หากศาลฎีกาพิพากษากลับคำสั่งของศาลแรงงานกลาง เป็นให้รับลูกจ้างกลับเข้าทำงาน นายจ้างก็ต้องจ่ายนับแต่วันที่ศาลฎีกาสั่งให้รับกลับเป็นต้นไป7. การอนุญาต ศาลแรงงานกลางสั่งเพียงอนุญาตหรือไม่อนุญาตเท่านั้น จะไม่ก้าวล่วงไปสั่งว่านายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยหรือค่าเสียหายหรือไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4498/2528)8. การฟ้องแย้ง กรรมการลูกจ้างที่ถูกนายจ้างยื่นคำร้องขอต่อศาลเพื่อขออนุญาตเลิกจ้างนั้น ชอบที่จะยื่นคำร้องคัดค้านว่าไม่มีเหตุให้เลิกจ้างหรือไม่สมควรเลิกจ้างแต่ไม่มีสิทธิฟ้องแย้งเรียกค่าชดเชยหรือค่าเสียหาย ฟ้องแย้งนี้เมื่อมีเงื่อนไขศาลจะไม่รับฟ้องแย้ง9. การฟ้องว่าเป็นการเลิกจ้างอันเป็นการกระทำอันไม่เป็นธรรมเมื่อศาลแรงงานกลางอนุญาตให้นายจ้างเลิกจ้างกรรมการลูกจ้างนายจ้างได้เลิกจ้างตามคำสั่งศาลต่อมากรรมการลูกจ้างจะมาฟ้องนายจ้างว่าเป็นการเลิกจ้างอันเป็นการกระทำอันไม่เป็นธรรมไม่ได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2675/2524)10. กรณีลาออก นายจ้างจับได้ว่ากรรมการลูกจ้างกระทำผิดจึงขอร้องให้ลาออกมิฉะนั้นจะดำเนินคดีอาญา กรรมการลูกจ้างจึงยอมลาออก กรณีเช่นนี้ มิใช่เป็นการเลิกจ้าง นายจ้างไม่จำเป็นต้องขออนุญาตศาลแรงงาน รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์คำพิพากษา: ผู้ร้องทั้งเก้าสำนวนยื่นคำร้องว่า ผู้ร้องที่ 1 เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัดและมอบอำนาจให้ผู้ร้องที่ 2 ซึ่งเป็นกรรมการผู้อำนวยการดำเนินคดีนี้แทน ผู้คัดค้านทั้งเก้าเป็นลูกจ้างของผู้ร้องทั้งสองและเป็นกรรมการลูกจ้างระหว่างวันที่ 1 ถึงวันที่ 8กุมภาพันธ์ 2535 เวลากลางวันและกลางคืนติดต่อกัน วันเวลาใดไม่ปรากฏชัด ผู้คัดค้านที่ 1 ที่ 3 ถึงที่ 8 ร่วมกับลูกจ้างอื่นกระทำผิดอาญาโดยเจตนาแก่ผู้ร้องทั้งสองผู้เป็นนายจ้าง และจงใจทำให้ผู้ร้องทั้งสองได้รับความเสียหาย โดยผู้คัดค้านดังกล่าวได้ใส่ความผู้ร้องทั้งสองโดยการโฆษณาด้วยเอกสาร แจกจ่ายแก่พนักงานลูกจ้างของผู้ร้องทั้งสองและบุคคลทั่วไป ผู้ร้องทั้งสองพูดกลับกลอกต้องการที่จะให้พนักงานแตกแยกกันและพยายามจะล้มองค์กรสหภาพการกระทำดังกล่าวทำให้ผู้ร้องทั้งสองเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่นเกลียดชัง ต่อมาผู้คัดค้านดังกล่าวร่วมกับลูกจ้างคนอื่นใส่ความผู้ร้องทั้งสองโดยการโฆษณาด้วยเอกสาร ภาพวาด มีความหมายว่าผู้ร้องที่ 1 บีบคณะกรรมการสหภาพและพนักงาน โดยประการที่น่าจะทำให้ผู้ร้องทั้งสองเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่นเกลียดชัง แล้วแจกจ่ายแก่พนักงานของผู้ร้องทั้งสองและบุคคลทั่วไป ทำให้ผู้ที่ได้พบเห็นภาพวาดดังกล่าวเข้าใจผู้ร้องทั้งสองไปในทางที่เสียหาย การกระทำดังกล่าวไม่ได้เป็นการแสดงความคิดเห็นหรือข้อความโดยสุจริต เพื่อความชอบธรรม ป้องกันตัวเอง หรือป้องกันส่วนได้เสียเกี่ยวกับตนตามคลองธรรมไม่ได้กระทำในฐานะเป็นเจ้าพนักงานปฏิบัติตามหน้าที่ หรือเป็นการติชมด้วยความเป็นธรรม หรือเป็นการแจ้งข่าวด้วยความเป็นธรรมแต่เป็นการจงใจทำให้ผู้ร้องทั้งสองผู้เป็นนายจ้างได้รับความเสียหายการกระทำดังกล่าวของผู้คัดค้านที่ 1 ที่ 3 ถึงที่ 8 เป็นการยุยงส่งเสริมให้ลูกจ้างอื่นของผู้ร้องที่ 1 เกิดความแตกแยกในหมู่คณะและเป็นการแพร่ข่าวที่ไม่เป็นความจริง อันอาจเป็นเหตุให้ผู้ร้องทั้งสองได้รับความเสียหายและเมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2535เวลากลางวัน ผู้คัดค้านที่ 1 ถึงที่ 3 ที่ 6 ถึงที่ 9 ร่วมกันหยุดงานและชักชวนลูกจ้างอื่นของผู้ร้องให้หยุดงานในระหว่างที่ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างยังมีผลใช้บังคับอยู่ ขอให้ศาลอนุญาตให้ผู้ร้องทั้งสองเลิกจ้างผู้คัดค้านทั้งเก้าโดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยและเงินสมทบส่วนบริษัทร้อยละ 5 ตามข้อบังคับด้วยผู้คัดค้านทั้งเก้ายื่นคำคัดค้านว่า การออกแถลงการณ์ทุกครั้งผู้คัดค้านทั้งเก้าคำนึงถึงระบบแรงงานสัมพันธ์อันดีระหว่างนายจ้างและลูกจ้าง บางครั้งมีการติชมหรือแสดงความคิดเห็นโดยสุจริตเพื่อความชอบธรรมของสหภาพแรงงานและสมาชิกของสหภาพแรงงานขอให้ยกคำร้องศาลแรงงานกลางอนุญาตให้ผู้ร้องทั้งสองเลิกจ้างผู้คัดค้านทั้งเก้าซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้างได้ คำขออื่น นอกจากนี้ให้ยกผู้คัดค้านทั้งเก้าอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "...แถลงการณ์ด่วนพิเศษเอกสารหมาย ร.3 มีข้อความกล่าวถึงผู้ร้องทั้งสองหลายแห่งเช่นกล่าวถึงผู้ร้องที่ 1 ว่า "พอเข้าทำงานแล้วบริษัทฯ ก็ยังพูดว่าบริษัทฯ อยากให้เกิดความสามัคคีเหมือนเดิมแต่พอพนักงานเข้ามาทำงานแล้วให้ความร่วมมือกับทางบริษัทในการทำงาน แต่ทางบริษัทฯยังทำให้พนักงานกับสหภาพฯ แตกสามัคคีมาโดยตลอดจนกระทั่งมาเมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2535 ทางบริษัทฯ ได้โยกย้ายคณะกรรมการสหภาพฯ โดยมีเจตนากลั่นแกล้งและแก้แค้นคณะกรรมการสหภาพฯ" และ"ทางสหภาพฯ ยังรู้ข้อมูลอีกว่า พวกเรานัดหยุดงานนั้น พวกที่เข้าทำงานก่อนได้เงินปลอบขวัญอีกมากพอสมควรให้กับพวกที่เข้ามาทำงานอีกโดยที่พวกเราไม่ได้อย่างนี้ พวกเราก็เห็นแล้วว่าบริษัทฯ ไม่มีความจริงใจต่อพนักงาน และบริษัทฯ ต้องการที่จะให้พนักงานแตกแยกกันด้วย ฉะนั้น ขอให้พนักงานเล็งเห็นว่า บริษัทฯ ยังเล่นพวกเราไม่เลิกโดยพยายามจะล้มองค์กรสหภาพฯ" และกล่าวถึงผู้ร้องที่ 2 ว่า"ในเมื่อบริษัทฯ เคยพูดว่าเราจะลืมเรื่องเก่า ๆ และไม่มีการกลั่นแกล้งต่อพนักงานทุกคน แล้วคุณโกมลพูดที่โรงอาหารเมื่อเราเข้าทำงานในวันแรก แล้วทำไมผู้ใหญ่ถึงพูดกลับกลอกอย่างนี้พวกเราจะเชื่อถือได้อย่างไร" ข้อความดังกล่าวแม้จะอ่านรวมกันแล้วก็ยังเป็นการกล่าวหาผู้ร้องที่ 1 ว่า มีพฤติการณ์ในทางร้ายกลั่นแกล้งและแก้แค้นผู้คัดค้านทั้งเก้าซึ่งเป็นกรรมการสหภาพแรงงานไม่เลิกรา ไม่เป็นไปตามที่พูดไว้ ผู้ร้องที่ 1 ไม่มีความสุจริตใจต้องการให้พนักงานแตกความสามัคคี พยายามทำให้สหภาพแรงงาน ซึ่งเป็นองคกรของลูกจ้างเลิกไป และกล่าวหาผู้ร้องที่ 2 ว่าเป็นคนไม่อยู่กับร่องกับรอย ซึ่งข้อความดังกล่าวล้วนแต่ทำให้ลูกจ้างและผู้อ่านข้อความนั้นรู้สึกว่า ผู้ร้องทั้งสองประพฤติปฏิบัติตนไม่ดีไม่ถูกต้อง และไม่มีคุณธรรมก่อให้เกิดความเสียหายแก่ผู้ร้องทั้งสองซึ่งเป็นนายจ้างทั้งสิ้น การทำและแจกจ่ายแถลงการณ์ด่วนพิเศษเอกสารหมาย ร.3 จึงเป็นการจงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหายอันเป็นความผิดร้ายแรงในหมวด 9 บทที่ 2 โทษทางวินัย ข้อ 2.2ตามข้อบังคับเอกสารหมาย ร.5 ซึ่งร่วมกันกำหนดขึ้นระหว่างผู้ร้องที่ 1 กับสหภาพแรงงานกันยงอีเลคทริกแห่งประเทศไทย ผู้ร้องทั้งสองย่อมมีสิทธิที่จะเลิกจ้างผู้คัดค้านที่กระทำความผิดดังกล่าวได้...พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 822/2536บริษัท กัน ยงอีเลคทริก จำกัด กับพวกผู้ร้องนาย บุญ เรือ ง สอน สุภาพผู้คัดค้าน พ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์ พ.ศ.2518 ม. 52 ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47(2)การทำและแจกจ่ายเอกสารที่มีข้อความกล่าวหานายจ้างว่ามีพฤติการณ์ในทางร้าย กลั่นแกล้งและแก้แค้นลูกจ้างซึ่งเป็นกรรมการสหภาพแรงงานไม่เลิกราไม่เป็นไปตามที่พูดไว้ ไม่มีความสุจริตใจต้องการให้พนักงานแตกความสามัคคีพยายามทำให้สหภาพแรงงานซึ่งเป็นองค์การของลูกจ้างเลิกไป เป็นคนไม่อยู่กับร่องกับรอยอันเป็นข้อความที่ล้วนแต่ทำให้ลูกจ้างและผู้อ่านข้อความนั้นรู้สึกว่านายจ้างประพฤติปฏิบัติตนไม่ดี ไม่ถูกต้อง และไม่มีคุณธรรมก่อให้เกิดความเสียหายแก่นายจ้างทั้งสิ้น เป็นการจงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหายผู้ร้องทั้งเก้าสำนวนยื่นคำร้องว่า ผู้ร้องที่ 1 เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัดและมอบอำนาจให้ผู้ร้องที่ 2 ซึ่งเป็นกรรมการผู้อำนวยการดำเนินคดีนี้แทน ผู้คัดค้านทั้งเก้าเป็นลูกจ้างของผู้ร้องทั้งสองและเป็นกรรมการลูกจ้างระหว่างวันที่ 1 ถึงวันที่ 8กุมภาพันธ์ 2535 เวลากลางวันและกลางคืนติดต่อกัน วันเวลาใดไม่ปรากฏชัด ผู้คัดค้านที่ 1 ที่ 3 ถึงที่ 8 ร่วมกับลูกจ้างอื่นกระทำผิดอาญาโดยเจตนาแก่ผู้ร้องทั้งสองผู้เป็นนายจ้าง และจงใจทำให้ผู้ร้องทั้งสองได้รับความเสียหาย โดยผู้คัดค้านดังกล่าวได้ใส่ความผู้ร้องทั้งสองโดยการโฆษณาด้วยเอกสาร แจกจ่ายแก่พนักงานลูกจ้างของผู้ร้องทั้งสองและบุคคลทั่วไป ผู้ร้องทั้งสองพูดกลับกลอกต้องการที่จะให้พนักงานแตกแยกกันและพยายามจะล้มองค์กรสหภาพการกระทำดังกล่าวทำให้ผู้ร้องทั้งสองเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่นเกลียดชัง ต่อมาผู้คัดค้านดังกล่าวร่วมกับลูกจ้างคนอื่นใส่ความผู้ร้องทั้งสองโดยการโฆษณาด้วยเอกสาร ภาพวาด มีความหมายว่าผู้ร้องที่ 1 บีบคณะกรรมการสหภาพและพนักงาน โดยประการที่น่าจะทำให้ผู้ร้องทั้งสองเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่นเกลียดชัง แล้วแจกจ่ายแก่พนักงานของผู้ร้องทั้งสองและบุคคลทั่วไป ทำให้ผู้ที่ได้พบเห็นภาพวาดดังกล่าวเข้าใจผู้ร้องทั้งสองไปในทางที่เสียหาย การกระทำดังกล่าวไม่ได้เป็นการแสดงความคิดเห็นหรือข้อความโดยสุจริต เพื่อความชอบธรรม ป้องกันตัวเอง หรือป้องกันส่วนได้เสียเกี่ยวกับตนตามคลองธรรมไม่ได้กระทำในฐานะเป็นเจ้าพนักงานปฏิบัติตามหน้าที่ หรือเป็นการติชมด้วยความเป็นธรรม หรือเป็นการแจ้งข่าวด้วยความเป็นธรรมแต่เป็นการจงใจทำให้ผู้ร้องทั้งสองผู้เป็นนายจ้างได้รับความเสียหายการกระทำดังกล่าวของผู้คัดค้านที่ 1 ที่ 3 ถึงที่ 8 เป็นการยุยงส่งเสริมให้ลูกจ้างอื่นของผู้ร้องที่ 1 เกิดความแตกแยกในหมู่คณะและเป็นการแพร่ข่าวที่ไม่เป็นความจริง อันอาจเป็นเหตุให้ผู้ร้องทั้งสองได้รับความเสียหายและเมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2535เวลากลางวัน ผู้คัดค้านที่ 1 ถึงที่ 3 ที่ 6 ถึงที่ 9 ร่วมกันหยุดงานและชักชวนลูกจ้างอื่นของผู้ร้องให้หยุดงานในระหว่างที่ข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างยังมีผลใช้บังคับอยู่ ขอให้ศาลอนุญาตให้ผู้ร้องทั้งสองเลิกจ้างผู้คัดค้านทั้งเก้าโดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยและเงินสมทบส่วนบริษัทร้อยละ 5 ตามข้อบังคับด้วยผู้คัดค้านทั้งเก้ายื่นคำคัดค้านว่า การออกแถลงการณ์ทุกครั้งผู้คัดค้านทั้งเก้าคำนึงถึงระบบแรงงานสัมพันธ์อันดีระหว่างนายจ้างและลูกจ้าง บางครั้งมีการติชมหรือแสดงความคิดเห็นโดยสุจริตเพื่อความชอบธรรมของสหภาพแรงงานและสมาชิกของสหภาพแรงงานขอให้ยกคำร้องศาลแรงงานกลางอนุญาตให้ผู้ร้องทั้งสองเลิกจ้างผู้คัดค้านทั้งเก้าซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้างได้ คำขออื่น นอกจากนี้ให้ยกผู้คัดค้านทั้งเก้าอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "...แถลงการณ์ด่วนพิเศษเอกสารหมาย ร.3 มีข้อความกล่าวถึงผู้ร้องทั้งสองหลายแห่งเช่นกล่าวถึงผู้ร้องที่ 1 ว่า "พอเข้าทำงานแล้วบริษัทฯ ก็ยังพูดว่าบริษัทฯ อยากให้เกิดความสามัคคีเหมือนเดิมแต่พอพนักงานเข้ามาทำงานแล้วให้ความร่วมมือกับทางบริษัทในการทำงาน แต่ทางบริษัทฯยังทำให้พนักงานกับสหภาพฯ แตกสามัคคีมาโดยตลอดจนกระทั่งมาเมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2535 ทางบริษัทฯ ได้โยกย้ายคณะกรรมการสหภาพฯ โดยมีเจตนากลั่นแกล้งและแก้แค้นคณะกรรมการสหภาพฯ" และ"ทางสหภาพฯ ยังรู้ข้อมูลอีกว่า พวกเรานัดหยุดงานนั้น พวกที่เข้าทำงานก่อนได้เงินปลอบขวัญอีกมากพอสมควรให้กับพวกที่เข้ามาทำงานอีกโดยที่พวกเราไม่ได้อย่างนี้ พวกเราก็เห็นแล้วว่าบริษัทฯ ไม่มีความจริงใจต่อพนักงาน และบริษัทฯ ต้องการที่จะให้พนักงานแตกแยกกันด้วย ฉะนั้น ขอให้พนักงานเล็งเห็นว่า บริษัทฯ ยังเล่นพวกเราไม่เลิกโดยพยายามจะล้มองค์กรสหภาพฯ" และกล่าวถึงผู้ร้องที่ 2 ว่า"ในเมื่อบริษัทฯ เคยพูดว่าเราจะลืมเรื่องเก่า ๆ และไม่มีการกลั่นแกล้งต่อพนักงานทุกคน แล้วคุณโกมลพูดที่โรงอาหารเมื่อเราเข้าทำงานในวันแรก แล้วทำไมผู้ใหญ่ถึงพูดกลับกลอกอย่างนี้พวกเราจะเชื่อถือได้อย่างไร" ข้อความดังกล่าวแม้จะอ่านรวมกันแล้วก็ยังเป็นการกล่าวหาผู้ร้องที่ 1 ว่า มีพฤติการณ์ในทางร้ายกลั่นแกล้งและแก้แค้นผู้คัดค้านทั้งเก้าซึ่งเป็นกรรมการสหภาพแรงงานไม่เลิกรา ไม่เป็นไปตามที่พูดไว้ ผู้ร้องที่ 1 ไม่มีความสุจริตใจต้องการให้พนักงานแตกความสามัคคี พยายามทำให้สหภาพแรงงาน ซึ่งเป็นองคกรของลูกจ้างเลิกไป และกล่าวหาผู้ร้องที่ 2 ว่าเป็นคนไม่อยู่กับร่องกับรอย ซึ่งข้อความดังกล่าวล้วนแต่ทำให้ลูกจ้างและผู้อ่านข้อความนั้นรู้สึกว่า ผู้ร้องทั้งสองประพฤติปฏิบัติตนไม่ดีไม่ถูกต้อง และไม่มีคุณธรรมก่อให้เกิดความเสียหายแก่ผู้ร้องทั้งสองซึ่งเป็นนายจ้างทั้งสิ้น การทำและแจกจ่ายแถลงการณ์ด่วนพิเศษเอกสารหมาย ร.3 จึงเป็นการจงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหายอันเป็นความผิดร้ายแรงในหมวด 9 บทที่ 2 โทษทางวินัย ข้อ 2.2ตามข้อบังคับเอกสารหมาย ร.5 ซึ่งร่วมกันกำหนดขึ้นระหว่างผู้ร้องที่ 1 กับสหภาพแรงงานกันยงอีเลคทริกแห่งประเทศไทย ผู้ร้องทั้งสองย่อมมีสิทธิที่จะเลิกจ้างผู้คัดค้านที่กระทำความผิดดังกล่าวได้...พิพากษายืน(อากาศ บำรุงชีพ-ชลิต ประไพศาล-ประพัฒน์ อุชุภาพ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 822-830/2536 ที่หมายเหตุนี้ วินิจฉัยเรื่องการเลิกจ้างกรรมการลูกจ้าง ตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์พ.ศ. 2518 มาตรา 52 ซึ่งมีข้อพิจารณาดังนี้1. หลักกฎหมาย พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 บัญญัติว่า มาตรา 52 "ห้ามมิให้นายจ้างเลิกจ้าง ลดค่าจ้าง ลงโทษ ขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการลูกจ้าง หรือกระทำการใด ๆ อันอาจเป็นผลให้กรรมการลูกจ้างไม่สามารถทำงานอยู่ต่อไปได้ เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากศาลแรงงาน" มาตรา 143 "นายจ้างผู้ใดฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามมาตรา 50 มาตรา 52หรือมาตรา 53 ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือนหรือปรับไม่เกินหนึ่งพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ"2. สาระสำคัญของกฎหมาย 2.1 ห้ามนายจ้างกระทำประการใดประการหนึ่ง 2.1.1 เลิกจ้าง 2.1.2 ลดค่าจ้าง 2.1.3 ลดโทษ 2.1.4 ขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการลูกจ้าง 2.1.5 กระทำการใด ๆ อันอาจเป็นผลให้กรรมการลูกจ้างไม่สามารถทำงานอยู่ต่อไป 2.2 กระทำต่อกรรมการลูกจ้าง 2.3 เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากศาลแรงงาน 2.4 นายจ้างฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามมาตรา 52 มีความผิดต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 1 พันบาทหรือทั้งจำทั้งปรับ ตามมาตรา 143ข้อสังเกต (1) นายจ้างจะกระทำประการใดประการหนึ่งใน 5 ประการได้ต้องได้รับอนุญาตจากศาลแล้ว จึงกระทำได้ มิใช่กระทำไปก่อนแล้วจึงขออนุญาตศาลภายหลัง (2) นายจ้างกระทำได้ นับตั้งแต่ศาลมีคำสั่งอนุญาตเป็นต้นไป (2.1) ตราบใดที่ศาลยังไม่มีคำสั่ง นายจ้างยังกระทำมิได้ (2.2) ต้องกระทำหลังมีคำสั่ง เช่น ศาลมีคำสั่งอนุญาตให้เลิกจ้างกรรมการลูกจ้างเมื่อวันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2536 นายจ้างจะออกคำสั่งเลิกจ้างลูกจ้างได้อย่างเร็วที่สุดคือ วันที่ 1 มีนาคมพ.ศ. 2536 หรือหลังจากนั้น เช่น วันที่ 2,3 หรือ 4 มีนาคมพ.ศ. 2536 เป็นต้น (2.3) นายจ้างจะเลิกจ้างหรือลงโทษให้มีผลย้อนหลังไม่ได้เช่น ตามตัวอย่างในข้อ 2.2 นายจ้างจะเลิกจ้างกรรมการลูกจ้างให้มีผลย้อนหลังถึงวันฟ้องไม่ได้ (3) คดีที่ขึ้นสู่ศาลนั้น ส่วนใหญ่จะเป็นกรณี เลิกจ้าง หรือลงโทษ ส่วนลดค่าจ้าง นั้นมีน้อย สำหรับกรณีขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่ตามข้อ 2.1.4 นั้นกระทำใด ๆ เป็นผลให้กรรมการลูกจ้างไม่สามารถทำงานต่อไปตามข้อ 2.1.5 นั้นไม่มีผลในทางปฏิบัติ เพราะคงไม่มีนายจ้างคนใดขออนุญาตศาลเพื่อขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการลูกจ้าง หรือขออนุญาตกระทำการใด ๆ เพื่อให้กรรมการลูกจ้างไม่สามารถทำงานต่อไปได้ถึงหากมีนายจ้างอุตริขอเช่นนั้นศาลแรงงานก็คงไม่อนุญาต (4) การเลิกจ้าง คือ การกระทำใดที่นายจ้างไม่ให้ลูกจ้างทำงานต่อไป และไม่จ่ายค่าจ้างไม่ว่าจะเป็นเพราะเหตุสิ้นสุดสัญญาจ้างหรือเหตุอื่นใด และหมายความรวมถึงกรณีที่ลูกจ้างไม่ได้ทำงานและไม่ได้รับค่าจ้างเพราะเหตุที่นายจ้างไม่สามารถดำเนินกิจการต่อไป (5) การลดค่าจ้าง หมายถึง การลดเงินที่เป็นค่าจ้าง รวมถึงการลดขั้นเงินเดือนด้วย แต่ไม่หมายถึงการลดเงินประโยชน์อื่นที่มิใช่เงินเดือน เช่น โบนัส ค่าเปอร์เซ็นต์การขาย เป็นต้น (6) การลงโทษ คือ การที่ลูกจ้างทำผิดวินัย ด้วยการฝ่าฝืนระเบียบ ข้อบังคับหรือคำสั่งอันชอบด้วยกฎหมายของนายจ้าง แล้วถูกนายจ้างลงโทษ เช่น ตักเตือนเป็นหนังสือ ภาคทัณฑ์ ตักเตือนด้วยวาจา พักงานโดยไม่จ่ายค่าจ้าง เป็นต้น การเตือนด้วยวาจา ตามปกติมิใช่โทษ เว้นแต่ในระเบียบข้อบังคับระบุว่าเป็นโทษชนิดหนึ่ง จึงจะเป็นโทษทางวินัย การพักงานเพื่อสอบสวน โดยไม่จ่ายค่าจ้าง ถือเป็นการลงโทษชนิดหนึ่งแต่นายจ้างไม่ให้ลูกจ้างทำงาน แต่จ่ายค่าจ้างไม่ใช่การลงโทษ การโยกย้าย นายจ้างทำได้โดยไม่ต้องขออนุญาตศาลแรงงานกลาง(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1749/2530)3. มาตรา 52 เป็นบัญญัติที่ คุ้มครองตำแหน่งกรรมการลูกจ้างมิใช่คุ้มครองการกระทำ 3.1 ตราบใดที่ยังอยู่ในตำแหน่งก็ได้รับความคุ้มครอง โดยไม่คำนึงว่าลูกจ้างจะกระทำผิดเมื่อใด เช่น กรรมการลูกจ้างทำผิดในวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2536 ในขณะที่ยังไม่ได้รับเลือกให้เป็นกรรมการลูกจ้าง ต่อมาได้รับเลือกเป็นกรรมการลูกจ้างเมื่อ 1มีนาคม พ.ศ. 2516 นายจ้างตรวจพบการกระทำผิด เมื่อ 1 เมษายนพ.ศ. 2536 หากนายจ้างจะลงโทษกรรมการลูกจ้าง ต้องขออนุญาตศาลก่อน 3.2 สิ้นความคุ้มครองทันทีที่พ้นตำแหน่ง โดยไม่คำนึงว่าความผิดที่ทำนั้นจะกระทำเมื่อใด เช่น ลูกจ้างทำผิดวินัยในวันที่ 1 มีนาคมพ.ศ. 2536 ในขณะยังเป็นกรรมการลูกจ้าง แล้วพ้นจากตำแหน่งเมื่อ1 กรกฎาคม พ.ศ. 2536 หลังจากนั้นนายจ้างสามารถลงโทษกรรมการลูกจ้างได้โดยไม่ต้องขออนุญาตศาล 3.3 แม้อยู่ในตำแหน่งก็ถูกเลิกจ้างหรือลงโทษได้ แต่นายจ้างต้องขออนุญาตศาลแรงงาน และได้รับอนุญาตแล้ว มิใช่ว่าเป็นกรรมการลูกจ้างแล้ว นายจ้างเลิกจ้างหรือลงโทษไม่ได้ 3.4 ข้อห้ามตามมาตรา 52 นายจ้างต้องขออนุญาตศาลก่อนเสมอไม่มีข้อยกเว้นใด ๆ ทั้งสิ้น 3.4.1 แม้กรรมการลูกจ้างให้การรับสารภาพ ก็ต้องขออนุญาตศาลก่อนจึงจะลงโทษได้ 3.4.2 แม้ศาลพิพากษาลงโทษกรรมการลูกจ้างในคดีอาญาแล้วก็ต้องขออนุญาตศาลก่อน 3.5 กรรมการสหภาพแรงงานไม่ได้รับความคุ้มครองตามมาตรา 52เพราะมาตรา 52 ให้ความคุ้มครองเฉพาะกรรมการลูกจ้างเท่านั้นแต่ต้องระวัง เพราะส่วนใหญ่กรรมการสหภาพแรงงานมักได้รับแต่งตั้งให้เป็นกรรมการลูกจ้างด้วย4. การอนุญาตหรือไม่เป็นดุลพินิจของศาล 4.1 กรณีที่กรรมการลูกจ้างให้การยอมรับว่ากระทำผิดตามคำร้องของนายจ้าง ศาลจะอนุญาตตามคำร้อง 4.2 กรณีที่กรรมการลูกจ้างคัดค้าน ศาลจะอนุญาตหรือไม่ขึ้นอยู่กับพยานหลักฐานในสำนวน 4.3 มาตรา 5.2 ตอนท้ายบัญญัติว่า "เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากศาลแรงงาน" หมายความว่า ศาลมีคำสั่งได้ 2 ประการ คือ อนุญาตหรือ ไม่อนุญาต ปัญหามีว่าศาลจะใช้ดุลพินิจอนุญาตให้ต่างจากที่ผู้ร้องร้องขอได้หรือไม่ ตัวอย่าง บริษัทผู้ร้องมีระเบียบว่า ลูกจ้างขาดงานให้ลงโทษพักงานโดยไม่จ่ายค่าจ้างไม่เกิน 7 วัน กรรมการลูกจ้างขาดงาน 1 วันบริษัทผู้ร้องขอพักงานโดยไม่จ่ายค่าจ้าง 7 วัน ปัญหามีว่าศาลต้องอนุญาตให้พักงาน 7 วัน ตามคำร้องขอหรือศาลมีอำนาจให้ต่างจากที่ผู้ร้องร้องขอ ความเห็นฝ่ายแรก เห็นว่า มาตรา 52 บัญญัติ แต่เพียงว่าศาลจะอนุญาตหรือไม่อนุญาตเท่านั้น จะอนุญาตแตกต่างจากที่ผู้ร้องขอไม่ได้ ความเห็นฝ่ายที่สอง เห็นว่า มาตรา 52 บัญญัติแต่เพียงว่าต้องได้รับอนุญาตจากศาลแรงงาน มิได้บัญญัติว่าศาลต้องอนุญาตอย่างไร และไม่มีข้อจำกัดว่าศาลจะอนุญาตต่างจากคำร้องขอไม่ได้ดังนั้น ศาลจึงใช้ดุลพินิจอนุญาตอย่างไรก็ได้ตามที่เห็นสมควร ผู้เขียนหมายเหตุเห็นด้วยกับความเห็นที่สอง5. หลักเกณฑ์ในการวินิจฉัยของศาลว่าจะอนุญาตหรือไม่ ศาลจะพิเคราะห์ถึงข้อเท็จจริง 2 ประการประกอบกันคือ 5.1 กรณีมีเหตุหรือไม่ 5.1.1 เหตุกระทำผิด คือ พิเคราะห์ว่ากรรมการลูกจ้างได้กระทำผิดหรือไม่ หากมีการกระทำผิดอย่างใดอย่างหนึ่งในประกาศกระทรวงมหาดไทย ข้อ 47 แล้วถือมีเหตุที่จะเลิกจ้างหรือลงโทษได้คือ (1) ทุจริตต่อหน้าที่ (2) กระทำความผิดอาญาโดยเจตนาแก่นายจ้าง (3) จงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหาย (4) ฝ่าฝืนข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานหรือระเบียบหรือคำสั่งของนายจ้างอันชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรม และนายจ้างได้ตักเตือนเป็นหนังสือแล้ว ซึ่งหนังสือเตือนนั้นต้องมีผลบังคับไม่เกินหนึ่งปีนับแต่วันที่ลูกจ้างได้รับทราบหนังสือเตือน เว้นแต่กรณีที่ร้ายแรงนายจ้างไม่จำต้องตักเตือน (5) ละทิ้งหน้าที่เป็นเวลาสามวันทำงานติดต่อกันไม่ว่าจะมีวันหยุดคั่นหรือไม่ก็ตาม โดยไม่มีเหตุอันสมควร (6) ประมาทเลินเล่อเป็นเหตุให้นายจ้างได้รับความเสียหายอย่างร้ายแรง (7) ได้รับโทษจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก 5.1.2 เหตุตามสัญญาจ้างหรือข้อตกลง (1) เหตุตามสัญญาจ้าง เช่น นายจ้างทำสัญญาจ้างลูกจ้างมีกำหนดเวลา 2 ปี ลูกจ้างผู้นั้นได้รับเลือกเป็นกรรมการลูกจ้างเมื่อครบ 2 ปี นายจ้างมีสิทธิเลิกจ้างกรรมการลูกจ้างผู้นั้นได้ (2) เหตุตามข้อตกลง เช่น นายจ้างจ้างลูกจ้างเป็นพนักงานขายโดยมีข้อตกลงว่า หากลูกจ้างขายสินค้าไม่ได้ 3 เดือนติดต่อกันนายจ้างมีสิทธิเลิกจ้างได้ หากลูกจ้างนั้นขายไม่ได้ 3 เดือนติดต่อกัน นายจ้างมีสิทธิเลิกจ้างได้ 5.1.3 เหตุความจำเป็น นายจ้างมีเหตุจำเป็นจนไม่สามารถดำเนินกิจการต่อไปได้ เช่น ขาดทุนจนไม่อาจดำเนินกิจการต่อไปได้ถูกสั่งปิดโรงงาน ถูกเพิกถอนสัมปทาน โรงงานถูกไฟไหม้ บริษัทของนายจ้างซึ่งเป็นตัวแทนจำหน่ายสินค้าถูกเลิกสัญญาการเป็นตัวแทนจำหน่ายสินค้า 5.2 สมควรที่จะเลิกจ้างหรือลงโทษ แม้จะมีเหตุใดเหตุหนึ่งตามข้อ 6.1 แต่ศาลอาจใช้ดุลพินิจได้ว่า กรณีมีเหตุสมควรจะเลิกจ้างหรือลงโทษหรือไม่ หากพิจารณาแล้วเห็นว่า ยังไม่สมควรให้เลิกจ้างหรือลงโทษ ศาลก็อาจไม่อนุญาตก็ได้ 5.2.1 กรณีที่ศาลเห็นสมควรให้เลิกจ้างหรือลงโทษ เช่น (1) กรรมการลูกจ้างทุจริต (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 470/2524) (2) จงใจทำให้นายจ้างเสียหาย คือ คำพิพากษาศาลฎีกาที่822-830/2536 ที่หมายเหตุนี้ และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3127/2525 5.2.2 กรณีที่ศาลเห็นยังไม่สมควรให้เลิกจ้างหรือลงโทษ เช่น (1) กรรมการลูกจ้างปฏิบัติผิดระเบียบเกี่ยวกับการลา (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2085/2527) (2) กรรมการลูกจ้างละทิ้งหน้าที่โดยมีเหตุอันสมควร (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3651/2529)6. ค่าจ้างในระหว่างดำเนินคดี ในระหว่างดำเนินคดีเพื่อขอลงโทษหรือเลิกจ้างกรรมการลูกจ้างในศาลแรงงานกลาง สัญญาจ้างยังไม่สิ้นสุด ดังนั้น นายจ้างจึงต้องจ่ายค่าจ้างตลอดเวลาที่เป็นความกัน เมื่อศาลแรงงานกลางอนุญาตให้เลิกจ้าง นายจ้างจึงเลิกจ้างกรรมการลูกจ้างแล้วกรรมการลูกจ้างอุทธรณ์คำสั่งของศาลแรงงานกลางไปยังศาลฎีกา ช่วงระหว่างการพิจารณาคดีของศาลฎีกาช่วงดังกล่าวสัญญาจ้างได้สิ้นสุดลงแล้ว นายจ้างจึงไม่ต้องจ่ายค่าจ้าง หากศาลฎีกาพิพากษากลับคำสั่งของศาลแรงงานกลาง เป็นให้รับลูกจ้างกลับเข้าทำงาน นายจ้างก็ต้องจ่ายนับแต่วันที่ศาลฎีกาสั่งให้รับกลับเป็นต้นไป7. การอนุญาต ศาลแรงงานกลางสั่งเพียงอนุญาตหรือไม่อนุญาตเท่านั้น จะไม่ก้าวล่วงไปสั่งว่านายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยหรือค่าเสียหายหรือไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4498/2528)8. การฟ้องแย้ง กรรมการลูกจ้างที่ถูกนายจ้างยื่นคำร้องขอต่อศาลเพื่อขออนุญาตเลิกจ้างนั้น ชอบที่จะยื่นคำร้องคัดค้านว่าไม่มีเหตุให้เลิกจ้างหรือไม่สมควรเลิกจ้างแต่ไม่มีสิทธิฟ้องแย้งเรียกค่าชดเชยหรือค่าเสียหาย ฟ้องแย้งนี้เมื่อมีเงื่อนไขศาลจะไม่รับฟ้องแย้ง9. การฟ้องว่าเป็นการเลิกจ้างอันเป็นการกระทำอันไม่เป็นธรรมเมื่อศาลแรงงานกลางอนุญาตให้นายจ้างเลิกจ้างกรรมการลูกจ้างนายจ้างได้เลิกจ้างตามคำสั่งศาลต่อมากรรมการลูกจ้างจะมาฟ้องนายจ้างว่าเป็นการเลิกจ้างอันเป็นการกระทำอันไม่เป็นธรรมไม่ได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2675/2524)10. กรณีลาออก นายจ้างจับได้ว่ากรรมการลูกจ้างกระทำผิดจึงขอร้องให้ลาออกมิฉะนั้นจะดำเนินคดีอาญา กรรมการลูกจ้างจึงยอมลาออก กรณีเช่นนี้ มิใช่เป็นการเลิกจ้าง นายจ้างไม่จำเป็นต้องขออนุญาตศาลแรงงาน รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์