คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4143/2536หลักกฎหมาย: หนังสือทวงถามให้ลูกหนี้ชำระหนี้และคำให้การพยานในชั้นสอบสวนของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ที่อยู่ในสำนวนการสอบสวนของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ถือได้ว่าเป็นเอกสารในสำนวนคดีเรื่องอื่นซึ่งคู่ความสามารถตรวจตราให้ทราบได้โดยง่ายถึงความมีอยู่และความแท้จริงแห่งเอกสารนั้น คู่ความฝ่ายที่อ้างเอกสารดังกล่าวเป็นพยานจึงไม่จำต้องส่งสำเนาเอกสารให้คู่ความอีกฝ่ายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 90(1)คดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ลูกหนี้เด็ดขาด ผู้คัดค้านได้มีหนังสือแจ้งให้ผู้ร้องทั้งสี่ชำระหนี้และไถ่จำนองจำนวน 2,000,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยที่ค้างชำระอยู่แก่ลูกหนี้ ผู้ร้องทั้งสี่ปฏิเสธหนี้ ผู้คัดค้านสอบสวนแล้วเห็นว่าผู้ร้องทั้งสี่เป็นหนี้ลูกหนี้ตามจำนวนที่ทวงถาม จึงได้แจ้งยืนยันหนี้ให้ผู้ร้องทั้งสี่ชำระเงินจำนวน 2,000,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยผู้ร้องทั้งสี่ยื่นคำร้องคัดค้านต่อศาล ขอให้เพิกถอนคำสั่งของผู้คัดค้านผู้คัดค้านยื่นคำคัดค้านว่าผู้ร้องทั้งสี่ในฐานะผู้ค้ำประกันอย่างลูกหนี้ร่วมจึงต้องร่วมรับผิดชำระเงินจำนวนดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ย ขอให้ยกคำร้องของผู้ร้องทั้งสี่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องของผู้ร้องทั้งสี่ ให้ผู้ร้องทั้งสี่ร่วมกันชำระเงินจำนวน 2,000,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยผู้ร้องทั้งสี่อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนผู้ร้องทั้งสี่ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...ส่วนที่ผู้ร้องทั้งสี่ฎีกาว่าผู้คัดค้านมิได้ส่งสำเนาหนังสือบอกกล่าวของลูกหนี้ให้นายดุสิตชำระหนี้ เอกสารหมาย ค.6 และคำให้การของนายดุสิตต่อผู้คัดค้าน เอกสารหมาย ป.ค.1 (ของศาลจังหวัดเชียงใหม่) แก่ผู้ร้องก่อนวันสืบพยาน 3 วัน จึงไม่ชอบที่จะรับฟังเป็นพยานหลักฐานนั้นเห็นว่า เอกสารทั้งสองฉบับเป็นเอกสารที่อยู่ในสำนวนการสอบสวนของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ถือได้ว่าเป็นเอกสารในสำนวนคดีเรื่องอื่นตามที่ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 90(1) ยกตัวอย่างไว้โดยเฉพาะผู้ร้องทั้งสี่เป็นลูกหนี้ร่วมกับนายดุสิตสามารถตรวจตราให้ทราบได้โดยง่ายถึงความมีอยู่และความแท้จริงของเอกสารผู้คัดค้านจึงอ้างเอกสารทั้งสองฉบับเป็นพยานได้โดยไม่ต้องส่งสำเนาให้ผู้ร้องทั้งสี่ทราบล่วงหน้าก่อนวันสืบพยาน 3 วัน ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 90(1) คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบแล้ว ฎีกาผู้ร้องทั้งสี่ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4143/2536นาย สม ชาย เตียพิ ระยะ กิจ กับพวกผู้ร้องเจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ผู้คัดค้าน ป.วิ.พ. ม. 90 (1) พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 119หนังสือทวงถามให้ลูกหนี้ชำระหนี้และคำให้การพยานในชั้นสอบสวนของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ที่อยู่ในสำนวนการสอบสวนของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ถือได้ว่าเป็นเอกสารในสำนวนคดีเรื่องอื่นซึ่งคู่ความสามารถตรวจตราให้ทราบได้โดยง่ายถึงความมีอยู่และความแท้จริงแห่งเอกสารนั้น คู่ความฝ่ายที่อ้างเอกสารดังกล่าวเป็นพยานจึงไม่จำต้องส่งสำเนาเอกสารให้คู่ความอีกฝ่ายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 90(1)คดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ลูกหนี้เด็ดขาด ผู้คัดค้านได้มีหนังสือแจ้งให้ผู้ร้องทั้งสี่ชำระหนี้และไถ่จำนองจำนวน 2,000,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยที่ค้างชำระอยู่แก่ลูกหนี้ ผู้ร้องทั้งสี่ปฏิเสธหนี้ ผู้คัดค้านสอบสวนแล้วเห็นว่าผู้ร้องทั้งสี่เป็นหนี้ลูกหนี้ตามจำนวนที่ทวงถาม จึงได้แจ้งยืนยันหนี้ให้ผู้ร้องทั้งสี่ชำระเงินจำนวน 2,000,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยผู้ร้องทั้งสี่ยื่นคำร้องคัดค้านต่อศาล ขอให้เพิกถอนคำสั่งของผู้คัดค้านผู้คัดค้านยื่นคำคัดค้านว่าผู้ร้องทั้งสี่ในฐานะผู้ค้ำประกันอย่างลูกหนี้ร่วมจึงต้องร่วมรับผิดชำระเงินจำนวนดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ย ขอให้ยกคำร้องของผู้ร้องทั้งสี่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องของผู้ร้องทั้งสี่ ให้ผู้ร้องทั้งสี่ร่วมกันชำระเงินจำนวน 2,000,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยผู้ร้องทั้งสี่อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนผู้ร้องทั้งสี่ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...ส่วนที่ผู้ร้องทั้งสี่ฎีกาว่าผู้คัดค้านมิได้ส่งสำเนาหนังสือบอกกล่าวของลูกหนี้ให้นายดุสิตชำระหนี้ เอกสารหมาย ค.6 และคำให้การของนายดุสิตต่อผู้คัดค้าน เอกสารหมาย ป.ค.1 (ของศาลจังหวัดเชียงใหม่) แก่ผู้ร้องก่อนวันสืบพยาน 3 วัน จึงไม่ชอบที่จะรับฟังเป็นพยานหลักฐานนั้นเห็นว่า เอกสารทั้งสองฉบับเป็นเอกสารที่อยู่ในสำนวนการสอบสวนของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ถือได้ว่าเป็นเอกสารในสำนวนคดีเรื่องอื่นตามที่ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 90(1) ยกตัวอย่างไว้โดยเฉพาะผู้ร้องทั้งสี่เป็นลูกหนี้ร่วมกับนายดุสิตสามารถตรวจตราให้ทราบได้โดยง่ายถึงความมีอยู่และความแท้จริงของเอกสารผู้คัดค้านจึงอ้างเอกสารทั้งสองฉบับเป็นพยานได้โดยไม่ต้องส่งสำเนาให้ผู้ร้องทั้งสี่ทราบล่วงหน้าก่อนวันสืบพยาน 3 วัน ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 90(1) คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบแล้ว ฎีกาผู้ร้องทั้งสี่ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ปรีชา เฉลิมวณิชย์-บุญส่ง วรรณกลาง-ประสิทธิ์ แสนศิริ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้วินิจฉัยตามบทบัญญัติประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 90(1) เดิม ซึ่งวางหลักทั่วไปไว้ว่าให้คู่ความฝ่ายที่อ้างอิงเอกสารเป็นพยานหลักฐานต้องส่งสำเนาเอกสารที่อ้างอิงให้แก่คู่ความอีกฝ่ายล่วงหน้าก่อนวันสืบพยานไม่น้อยกว่า 3 วัน เว้นแต่จะเข้าข้อยกเว้นตามมาตรา 90(1)(2) และ (3) สำหรับประเด็นปัญหาที่ผู้ร้องฎีกาเกี่ยวกับการส่งสำเนาหนังสือบอกกล่าวทวงถามให้ลูกหนี้ชำระหนี้ก็ดี และคำให้การพยานในชั้นสอบสวนของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ก็ดี ศาลฎีกาเห็นว่าเป็นกรณีที่เข้าข้อยกเว้นตาม มาตรา 90(1) ตามบทบัญญัติเดิม จึงไม่ต้องส่งสำเนาให้อีกฝ่าย และคดีนี้หากเป็นกรณีขึ้นมาตามบทบัญญัติใหม่ที่ใช้บังคับในปัจจุบัน คู่ความฝ่ายที่อ้างอิงพยานเอกสารเป็นพยานหลักฐานเช่นว่านั้น ไม่จำต้องส่งสำเนาให้อีกฝ่ายโดยยื่นต่อศาลเช่นกันอย่างไรก็ดี ตามบทบัญญัติมาตรา 90 ใหม่ การที่คู่ความฝ่ายที่อ้างอิงเอกสารตามมาตรา 90(1) จะไม่ยื่นพยานเอกสารดังกล่าวนั้น จะไม่ยื่นเลยโดยพลการไม่ได้ ต้องขออนุญาตต่อศาลกล่าวคือต้องยื่นคำขอฝ่ายเดียว โดยทำเป็นคำร้องต่อศาลขออนุญาตงดยื่นสำเนาเอกสารนั้นและขอยื่นต้นฉบับเอกสารแทน ทั้งนี้ตามความในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 90 วรรคท้าย การส่งสำเนาเอกสารที่คู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอ้างอิงเป็นพยานหลักฐานตามบทบัญญัติประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ปัจจุบันมีหลักเกณฑ์และวิธีการแตกต่างจากบทบัญญัติเดิม ดังนั้น ผู้ประกอบวิชาชีพกฎหมายก็ดี นักศึกษากฎหมายก็ดี พึงต้องศึกษาและทำความเข้าใจกับบทบัญญัติใหม่ดังกล่าวนี้ด้วย มิฉะนั้นจะเกิดความเสียหายแก่คดีในกรณีดำเนินคดีในชั้นศาล ในที่นี้ขอกล่าวโดยสังเขปดังนี้ (1) กรณีที่มีการชี้สองสถาน คู่ความฝ่ายที่อ้างอิงเอกสารเป็นพยานหลักฐานต้องยื่นสำเนาเอกสารต่อศาลก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่า15 วัน ในจำนวนที่เพียงพอสำหรับศาล 1 ชุด และเพื่อให้คู่ความฝ่ายอื่นมารับไปจากเจ้าพนักงานศาลก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่า 7 วัน (2) ในกรณีที่ไม่มีการชี้สองสถาน คู่ความฝ่ายที่อ้างอิงเอกสารเป็นพยานหลักฐานต้องยื่นสำเนาเอกสารต่อศาลก่อนวันสืบพยานไม่น้อยกว่า7 วัน สำหรับศาล 1 ชุด และสำหรับคู่ความฝ่ายอื่นอีกฝ่ายละชุดเพื่อให้มารับไปจากเจ้าพนักงานศาลก่อนวันสืบพยานไม่น้อยกว่า 3 วัน พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษาคำพิพากษา: คดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ลูกหนี้เด็ดขาด ผู้คัดค้านได้มีหนังสือแจ้งให้ผู้ร้องทั้งสี่ชำระหนี้และไถ่จำนองจำนวน 2,000,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยที่ค้างชำระอยู่แก่ลูกหนี้ ผู้ร้องทั้งสี่ปฏิเสธหนี้ ผู้คัดค้านสอบสวนแล้วเห็นว่าผู้ร้องทั้งสี่เป็นหนี้ลูกหนี้ตามจำนวนที่ทวงถาม จึงได้แจ้งยืนยันหนี้ให้ผู้ร้องทั้งสี่ชำระเงินจำนวน 2,000,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยผู้ร้องทั้งสี่ยื่นคำร้องคัดค้านต่อศาล ขอให้เพิกถอนคำสั่งของผู้คัดค้านผู้คัดค้านยื่นคำคัดค้านว่าผู้ร้องทั้งสี่ในฐานะผู้ค้ำประกันอย่างลูกหนี้ร่วมจึงต้องร่วมรับผิดชำระเงินจำนวนดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ย ขอให้ยกคำร้องของผู้ร้องทั้งสี่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องของผู้ร้องทั้งสี่ ให้ผู้ร้องทั้งสี่ร่วมกันชำระเงินจำนวน 2,000,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยผู้ร้องทั้งสี่อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนผู้ร้องทั้งสี่ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...ส่วนที่ผู้ร้องทั้งสี่ฎีกาว่าผู้คัดค้านมิได้ส่งสำเนาหนังสือบอกกล่าวของลูกหนี้ให้นายดุสิตชำระหนี้ เอกสารหมาย ค.6 และคำให้การของนายดุสิตต่อผู้คัดค้าน เอกสารหมาย ป.ค.1 (ของศาลจังหวัดเชียงใหม่) แก่ผู้ร้องก่อนวันสืบพยาน 3 วัน จึงไม่ชอบที่จะรับฟังเป็นพยานหลักฐานนั้นเห็นว่า เอกสารทั้งสองฉบับเป็นเอกสารที่อยู่ในสำนวนการสอบสวนของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ถือได้ว่าเป็นเอกสารในสำนวนคดีเรื่องอื่นตามที่ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 90(1) ยกตัวอย่างไว้โดยเฉพาะผู้ร้องทั้งสี่เป็นลูกหนี้ร่วมกับนายดุสิตสามารถตรวจตราให้ทราบได้โดยง่ายถึงความมีอยู่และความแท้จริงของเอกสารผู้คัดค้านจึงอ้างเอกสารทั้งสองฉบับเป็นพยานได้โดยไม่ต้องส่งสำเนาให้ผู้ร้องทั้งสี่ทราบล่วงหน้าก่อนวันสืบพยาน 3 วัน ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 90(1) คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบแล้ว ฎีกาผู้ร้องทั้งสี่ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4143/2536นาย สม ชาย เตียพิ ระยะ กิจ กับพวกผู้ร้องเจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ผู้คัดค้าน ป.วิ.พ. ม. 90 (1) พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 119หนังสือทวงถามให้ลูกหนี้ชำระหนี้และคำให้การพยานในชั้นสอบสวนของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ที่อยู่ในสำนวนการสอบสวนของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ถือได้ว่าเป็นเอกสารในสำนวนคดีเรื่องอื่นซึ่งคู่ความสามารถตรวจตราให้ทราบได้โดยง่ายถึงความมีอยู่และความแท้จริงแห่งเอกสารนั้น คู่ความฝ่ายที่อ้างเอกสารดังกล่าวเป็นพยานจึงไม่จำต้องส่งสำเนาเอกสารให้คู่ความอีกฝ่ายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 90(1)คดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ลูกหนี้เด็ดขาด ผู้คัดค้านได้มีหนังสือแจ้งให้ผู้ร้องทั้งสี่ชำระหนี้และไถ่จำนองจำนวน 2,000,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยที่ค้างชำระอยู่แก่ลูกหนี้ ผู้ร้องทั้งสี่ปฏิเสธหนี้ ผู้คัดค้านสอบสวนแล้วเห็นว่าผู้ร้องทั้งสี่เป็นหนี้ลูกหนี้ตามจำนวนที่ทวงถาม จึงได้แจ้งยืนยันหนี้ให้ผู้ร้องทั้งสี่ชำระเงินจำนวน 2,000,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยผู้ร้องทั้งสี่ยื่นคำร้องคัดค้านต่อศาล ขอให้เพิกถอนคำสั่งของผู้คัดค้านผู้คัดค้านยื่นคำคัดค้านว่าผู้ร้องทั้งสี่ในฐานะผู้ค้ำประกันอย่างลูกหนี้ร่วมจึงต้องร่วมรับผิดชำระเงินจำนวนดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ย ขอให้ยกคำร้องของผู้ร้องทั้งสี่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องของผู้ร้องทั้งสี่ ให้ผู้ร้องทั้งสี่ร่วมกันชำระเงินจำนวน 2,000,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยผู้ร้องทั้งสี่อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนผู้ร้องทั้งสี่ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...ส่วนที่ผู้ร้องทั้งสี่ฎีกาว่าผู้คัดค้านมิได้ส่งสำเนาหนังสือบอกกล่าวของลูกหนี้ให้นายดุสิตชำระหนี้ เอกสารหมาย ค.6 และคำให้การของนายดุสิตต่อผู้คัดค้าน เอกสารหมาย ป.ค.1 (ของศาลจังหวัดเชียงใหม่) แก่ผู้ร้องก่อนวันสืบพยาน 3 วัน จึงไม่ชอบที่จะรับฟังเป็นพยานหลักฐานนั้นเห็นว่า เอกสารทั้งสองฉบับเป็นเอกสารที่อยู่ในสำนวนการสอบสวนของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ถือได้ว่าเป็นเอกสารในสำนวนคดีเรื่องอื่นตามที่ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 90(1) ยกตัวอย่างไว้โดยเฉพาะผู้ร้องทั้งสี่เป็นลูกหนี้ร่วมกับนายดุสิตสามารถตรวจตราให้ทราบได้โดยง่ายถึงความมีอยู่และความแท้จริงของเอกสารผู้คัดค้านจึงอ้างเอกสารทั้งสองฉบับเป็นพยานได้โดยไม่ต้องส่งสำเนาให้ผู้ร้องทั้งสี่ทราบล่วงหน้าก่อนวันสืบพยาน 3 วัน ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 90(1) คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบแล้ว ฎีกาผู้ร้องทั้งสี่ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ปรีชา เฉลิมวณิชย์-บุญส่ง วรรณกลาง-ประสิทธิ์ แสนศิริ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้วินิจฉัยตามบทบัญญัติประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 90(1) เดิม ซึ่งวางหลักทั่วไปไว้ว่าให้คู่ความฝ่ายที่อ้างอิงเอกสารเป็นพยานหลักฐานต้องส่งสำเนาเอกสารที่อ้างอิงให้แก่คู่ความอีกฝ่ายล่วงหน้าก่อนวันสืบพยานไม่น้อยกว่า 3 วัน เว้นแต่จะเข้าข้อยกเว้นตามมาตรา 90(1)(2) และ (3) สำหรับประเด็นปัญหาที่ผู้ร้องฎีกาเกี่ยวกับการส่งสำเนาหนังสือบอกกล่าวทวงถามให้ลูกหนี้ชำระหนี้ก็ดี และคำให้การพยานในชั้นสอบสวนของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ก็ดี ศาลฎีกาเห็นว่าเป็นกรณีที่เข้าข้อยกเว้นตาม มาตรา 90(1) ตามบทบัญญัติเดิม จึงไม่ต้องส่งสำเนาให้อีกฝ่าย และคดีนี้หากเป็นกรณีขึ้นมาตามบทบัญญัติใหม่ที่ใช้บังคับในปัจจุบัน คู่ความฝ่ายที่อ้างอิงพยานเอกสารเป็นพยานหลักฐานเช่นว่านั้น ไม่จำต้องส่งสำเนาให้อีกฝ่ายโดยยื่นต่อศาลเช่นกันอย่างไรก็ดี ตามบทบัญญัติมาตรา 90 ใหม่ การที่คู่ความฝ่ายที่อ้างอิงเอกสารตามมาตรา 90(1) จะไม่ยื่นพยานเอกสารดังกล่าวนั้น จะไม่ยื่นเลยโดยพลการไม่ได้ ต้องขออนุญาตต่อศาลกล่าวคือต้องยื่นคำขอฝ่ายเดียว โดยทำเป็นคำร้องต่อศาลขออนุญาตงดยื่นสำเนาเอกสารนั้นและขอยื่นต้นฉบับเอกสารแทน ทั้งนี้ตามความในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 90 วรรคท้าย การส่งสำเนาเอกสารที่คู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอ้างอิงเป็นพยานหลักฐานตามบทบัญญัติประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ปัจจุบันมีหลักเกณฑ์และวิธีการแตกต่างจากบทบัญญัติเดิม ดังนั้น ผู้ประกอบวิชาชีพกฎหมายก็ดี นักศึกษากฎหมายก็ดี พึงต้องศึกษาและทำความเข้าใจกับบทบัญญัติใหม่ดังกล่าวนี้ด้วย มิฉะนั้นจะเกิดความเสียหายแก่คดีในกรณีดำเนินคดีในชั้นศาล ในที่นี้ขอกล่าวโดยสังเขปดังนี้ (1) กรณีที่มีการชี้สองสถาน คู่ความฝ่ายที่อ้างอิงเอกสารเป็นพยานหลักฐานต้องยื่นสำเนาเอกสารต่อศาลก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่า15 วัน ในจำนวนที่เพียงพอสำหรับศาล 1 ชุด และเพื่อให้คู่ความฝ่ายอื่นมารับไปจากเจ้าพนักงานศาลก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่า 7 วัน (2) ในกรณีที่ไม่มีการชี้สองสถาน คู่ความฝ่ายที่อ้างอิงเอกสารเป็นพยานหลักฐานต้องยื่นสำเนาเอกสารต่อศาลก่อนวันสืบพยานไม่น้อยกว่า7 วัน สำหรับศาล 1 ชุด และสำหรับคู่ความฝ่ายอื่นอีกฝ่ายละชุดเพื่อให้มารับไปจากเจ้าพนักงานศาลก่อนวันสืบพยานไม่น้อยกว่า 3 วัน พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษา