คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2481/2530หลักกฎหมาย: แม้ผู้ใดมีน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดมีปริมาณตั้งแต่ 200 ลิตรขึ้นไป กฎหมายให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้นั้นเป็นผู้กระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อจำหน่ายก็ตาม แต่บทบัญญัติของกฎหมายนั้นเองได้ให้โอกาสผู้นั้นพิสูจน์ว่าได้น้ำมันเชื้อเพลิงมาโดยไม่ทราบว่าเป็นน้ำมันที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดไว้ เมื่อโจทก์ไม่มีประจักษ์พยานรู้เห็นว่าจำเลยทั้งสองร่วมกันกระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิงหรือกระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งอันทำให้คุณภาพน้ำมันลดลงนอกจากนี้จำเลยยังนำสืบต่อสู้ว่า จำเลยซื้อน้ำมันจากบริษัทอื่นโดยวิธีที่รถบรรทุกน้ำมันได้บรรทุกน้ำมันมาถ่าย ลงในถังใต้ดิน โดยจำเลยมิได้ตรวจสอบคุณภาพ ทั้งค่าออกเทน ของน้ำมันก็ลดลงเพียง .6 เท่านี้จำเลยจึงไม่มีความผิด.โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสองร่วมกันปลอมปนหรือกระทำการอย่างหนึ่งอย่างใดจนทำให้คุณภาพน้ำมันเบนซินชนิดพิเศษต่ำกว่าที่กำหนด และมีไว้ในครอบครองซึ่งน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่กำหนด จำนวน 5,200 ลิตรเพื่อจำหน่าย ขอให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2521 มาตรา 13, 25 ตรี, 27 พระราชบัญญัติน้ำมันเชื้อเพลิง (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2522 มาตรา 9 ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 83 ริบของกลางจำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยทั้งสองมีความผิดตามฟ้องลงโทษปรับจำเลยที่หนึ่ง 30,000 บาท จำคุกจำเลยที่สอง มีกำหนด 1 ปี 6เดือน จำเลยที่หนึ่งไม่ชำระค่าปรับให้ยึดทรัพย์จำเลยที่หนึ่งบังคับคดี ของกลางริบจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...ข้อเท็จจริงที่โจทก์จำเลยไม่ได้โต้เถียงกันรับฟังได้ว่าจำเลยที่ 1 เป็นนิติบุคคลประเภทห้างหุ้นส่วนจำกัดซึ่งเป็นเจ้าของปั๊มน้ำมันที่เกิดเหตุและมีจำเลยที่ 2 เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการได้ร่วมกันมีน้ำมันเชื้อเพลิงเบนซินชนิดพิเศษที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดมีปริมาณ 5,200 ลิตรไว้ในครอบครองปัญหาตามที่โจทก์ฎีกาขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองตามฟ้องนั้น ศาลฎีกาเห็นว่า แม้ผู้ใดมีน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดมีปริมาณตั้งแต่ 200 ลิตรขึ้นไป กฎหมายให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่า ผู้นั้นเป็นผู้กระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อจำหน่ายตามพระราชบัญญัติน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2521มาตรา 25 ตรี วรรคสาม เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติน้ำมันเชื้อเพลิง(ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2522 มาตรา 9 ก็ตาม แต่บทบัญญัติของกฎหมายนั้นเองได้ให้โอกาสผู้นั้นพิสูจน์ว่าได้น้ำมันเชื้อเพลิงนั้นมาโดยไม่ทราบว่าเป็นน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดได้ ซึ่งความข้อนี้ ปรากฏว่า โจทก์ไม่มีประจักษ์พยานรู้เห็นว่าจำเลยทั้งสองร่วมกันกระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิงหรือกระทำการอย่างหนึ่งอย่างใดอันทำให้ลดคุณภาพของน้ำมันเชื้อเพลิงลงนอกจากนั้นจำเลยทั้งสองยังนำสืบต่อสู้ว่า จำเลยทั้งสองซื้อน้ำมันที่เจ้าหน้าที่เก็บตัวอย่างไปตรวจสอบจากบริษัทซัมมิทออยส์ จำกัดโดยวิธีที่รถบรรทุกน้ำมันของบริษัทซัมมิทออยส์ จำกัด บรรทุกน้ำมันมาถ่ายลงในถังเก็บน้ำมันใต้ดินซึ่งอยู่ในบริเวณปั๊มน้ำมันของจำเลยที่ 1 โดยจำเลยทั้งสองไม่ได้ตรวจสอบคุณภาพน้ำมัน เพราะไม่มีเครื่องมือ แล้วคดียังได้ความจากนายนิเวศน์ สุพตานนท์ พยานโจทก์ซึ่งเป็นผู้ตรวจสอบหาค่าออกเทนน้ำม้นเชื้อเพลิงรายนี้ว่า กฎหมายได้ประกาศกำหนดค่าออกเทนของน้ำมันเชื้อเพลิงเบนซินชนิดพิเศษไว้94.6 แต่ผลการตรวจสอบน้ำมันเชื้อเพลิงเบนซินชนิดพิเศษของกลางค่าออกเทนหาได้ 94.0 สาเหตุที่ทำให้ค่าออกเทนลดลงมีอยู่หลายประการเช่น ถังเก็บน้ำมันสกปรก การเก็บรักษาไม่ดี ระยะเวลาการเก็บเก็บในอุณหภูมิที่สูงเกินไป ซึ่งน้ำมันเชื้อเพลิงเบนซินนั้น มีโอกาสระเหยอันเป็นผลให้ค่าออกเทนลดลงได้ตลอดเวลา นอกจากนี้ผลการตรวจสอบค่าออกเทนโดยผู้ตรวจสอบมิใช่บุคคลคนเดียวกันหรือมิใช่ใช้เครื่องมือตรวจสอบเครื่องเดียวกันจะได้ค่าออกเทนคลาดเคลื่อนแตกต่างกันประมาณ 0.6 นายนิเวศน์ยังได้ให้ความเห็นเกี่ยวกับน้ำมันเชื้อเพลิงรายนี้ว่า น้ำมันเชื้อเพลิงของกลาวไม่น่าจะเกิดจากการปลอมปนถ้าเป็นการปลอมปนค่าออกเทนจะต่ำกว่านี้มาก ตามข้อเท็จจริงที่ได้จากพยานโจทก์จำเลยดังกล่าว คดีมีเหตุผลเชื่อได้ที่จำเลยทั้งสองอ้างว่า จำเลยทั้งสองไม่ทราบว่าน้ำมันเชื้อเพลิงที่จำเลยทั้งสองมีไว้ในครอบครอง เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงมีคุณภาพต่ำกว่าที่กฎหมายกำหนดดังนี้ ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2481/2530พนักงานอัยการ ศาลแขวง พระนครใต้โจทก์ห้างหุ้นส่วนจำกัด บางนา สุข ใจ กับพวกจำเลย ป.วิ.อ. ม. 227 พ.ร.บ.น้ำมันเชื้อเพลิง ม. 13, ม. 25 ตรี, ม. 27แม้ผู้ใดมีน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดมีปริมาณตั้งแต่ 200 ลิตรขึ้นไป กฎหมายให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้นั้นเป็นผู้กระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อจำหน่ายก็ตาม แต่บทบัญญัติของกฎหมายนั้นเองได้ให้โอกาสผู้นั้นพิสูจน์ว่าได้น้ำมันเชื้อเพลิงมาโดยไม่ทราบว่าเป็นน้ำมันที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดไว้ เมื่อโจทก์ไม่มีประจักษ์พยานรู้เห็นว่าจำเลยทั้งสองร่วมกันกระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิงหรือกระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งอันทำให้คุณภาพน้ำมันลดลงนอกจากนี้จำเลยยังนำสืบต่อสู้ว่า จำเลยซื้อน้ำมันจากบริษัทอื่นโดยวิธีที่รถบรรทุกน้ำมันได้บรรทุกน้ำมันมาถ่าย ลงในถังใต้ดิน โดยจำเลยมิได้ตรวจสอบคุณภาพ ทั้งค่าออกเทน ของน้ำมันก็ลดลงเพียง .6 เท่านี้จำเลยจึงไม่มีความผิด.โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสองร่วมกันปลอมปนหรือกระทำการอย่างหนึ่งอย่างใดจนทำให้คุณภาพน้ำมันเบนซินชนิดพิเศษต่ำกว่าที่กำหนด และมีไว้ในครอบครองซึ่งน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่กำหนด จำนวน 5,200 ลิตรเพื่อจำหน่าย ขอให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2521 มาตรา 13, 25 ตรี, 27 พระราชบัญญัติน้ำมันเชื้อเพลิง (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2522 มาตรา 9 ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 83 ริบของกลางจำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยทั้งสองมีความผิดตามฟ้องลงโทษปรับจำเลยที่หนึ่ง 30,000 บาท จำคุกจำเลยที่สอง มีกำหนด 1 ปี 6เดือน จำเลยที่หนึ่งไม่ชำระค่าปรับให้ยึดทรัพย์จำเลยที่หนึ่งบังคับคดี ของกลางริบจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...ข้อเท็จจริงที่โจทก์จำเลยไม่ได้โต้เถียงกันรับฟังได้ว่าจำเลยที่ 1 เป็นนิติบุคคลประเภทห้างหุ้นส่วนจำกัดซึ่งเป็นเจ้าของปั๊มน้ำมันที่เกิดเหตุและมีจำเลยที่ 2 เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการได้ร่วมกันมีน้ำมันเชื้อเพลิงเบนซินชนิดพิเศษที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดมีปริมาณ 5,200 ลิตรไว้ในครอบครองปัญหาตามที่โจทก์ฎีกาขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองตามฟ้องนั้น ศาลฎีกาเห็นว่า แม้ผู้ใดมีน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดมีปริมาณตั้งแต่ 200 ลิตรขึ้นไป กฎหมายให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่า ผู้นั้นเป็นผู้กระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อจำหน่ายตามพระราชบัญญัติน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2521มาตรา 25 ตรี วรรคสาม เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติน้ำมันเชื้อเพลิง(ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2522 มาตรา 9 ก็ตาม แต่บทบัญญัติของกฎหมายนั้นเองได้ให้โอกาสผู้นั้นพิสูจน์ว่าได้น้ำมันเชื้อเพลิงนั้นมาโดยไม่ทราบว่าเป็นน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดได้ ซึ่งความข้อนี้ ปรากฏว่า โจทก์ไม่มีประจักษ์พยานรู้เห็นว่าจำเลยทั้งสองร่วมกันกระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิงหรือกระทำการอย่างหนึ่งอย่างใดอันทำให้ลดคุณภาพของน้ำมันเชื้อเพลิงลงนอกจากนั้นจำเลยทั้งสองยังนำสืบต่อสู้ว่า จำเลยทั้งสองซื้อน้ำมันที่เจ้าหน้าที่เก็บตัวอย่างไปตรวจสอบจากบริษัทซัมมิทออยส์ จำกัดโดยวิธีที่รถบรรทุกน้ำมันของบริษัทซัมมิทออยส์ จำกัด บรรทุกน้ำมันมาถ่ายลงในถังเก็บน้ำมันใต้ดินซึ่งอยู่ในบริเวณปั๊มน้ำมันของจำเลยที่ 1 โดยจำเลยทั้งสองไม่ได้ตรวจสอบคุณภาพน้ำมัน เพราะไม่มีเครื่องมือ แล้วคดียังได้ความจากนายนิเวศน์ สุพตานนท์ พยานโจทก์ซึ่งเป็นผู้ตรวจสอบหาค่าออกเทนน้ำม้นเชื้อเพลิงรายนี้ว่า กฎหมายได้ประกาศกำหนดค่าออกเทนของน้ำมันเชื้อเพลิงเบนซินชนิดพิเศษไว้94.6 แต่ผลการตรวจสอบน้ำมันเชื้อเพลิงเบนซินชนิดพิเศษของกลางค่าออกเทนหาได้ 94.0 สาเหตุที่ทำให้ค่าออกเทนลดลงมีอยู่หลายประการเช่น ถังเก็บน้ำมันสกปรก การเก็บรักษาไม่ดี ระยะเวลาการเก็บเก็บในอุณหภูมิที่สูงเกินไป ซึ่งน้ำมันเชื้อเพลิงเบนซินนั้น มีโอกาสระเหยอันเป็นผลให้ค่าออกเทนลดลงได้ตลอดเวลา นอกจากนี้ผลการตรวจสอบค่าออกเทนโดยผู้ตรวจสอบมิใช่บุคคลคนเดียวกันหรือมิใช่ใช้เครื่องมือตรวจสอบเครื่องเดียวกันจะได้ค่าออกเทนคลาดเคลื่อนแตกต่างกันประมาณ 0.6 นายนิเวศน์ยังได้ให้ความเห็นเกี่ยวกับน้ำมันเชื้อเพลิงรายนี้ว่า น้ำมันเชื้อเพลิงของกลาวไม่น่าจะเกิดจากการปลอมปนถ้าเป็นการปลอมปนค่าออกเทนจะต่ำกว่านี้มาก ตามข้อเท็จจริงที่ได้จากพยานโจทก์จำเลยดังกล่าว คดีมีเหตุผลเชื่อได้ที่จำเลยทั้งสองอ้างว่า จำเลยทั้งสองไม่ทราบว่าน้ำมันเชื้อเพลิงที่จำเลยทั้งสองมีไว้ในครอบครอง เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงมีคุณภาพต่ำกว่าที่กฎหมายกำหนดดังนี้ ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน.(เฉลิม การปลื้มจิตต์-วิฑูรย์ ตั้งตรงจิตต์-ไมตรี กลั่นนุรักษ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้เป็นเรื่องการพิสูจน์ความผิดของจำเลย หากดูผิวเผินไม่น่าจะมีปัญหาข้อคิดอะไร แต่เมื่อพิเคราะห์ให้ลึกแล้วอาจมีข้อสงสัยได้ว่า ในเมื่อพระราชบัญญัติน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2521 มาตรา 25 ตรีวรรค 2 กำหนดข้อสันนิษฐานไว้ว่า "หากผู้ใดมีไว้ในครอบครองซึ่งนำ้มันเชื้อเพลิงที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดมีปริมาณตั้งแต่สองร้อยลิตรขึ้นไป ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้นั้นเป็นผู้กระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อจำหน่าย..." แต่คดีนี้จำเลยมีน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่กำหนดไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่ายถึง 5,200 ลิตร แต่ศาลยกฟ้องเพราะโจทก์ไม่มีประจักษ์พยานรู้เห็นว่าจำเลยกระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิงอย่างไร การที่กฎหมายบัญญัติข้อสันนิษฐานก็เพื่อลดภาระการพิสูจน์ของโจทก์ลงบ้างโจทก์เพียงแต่สืบให้เข้าข้อสันนิษฐานของกฎหมายก็ลงโทษจำเลยได้แต่โจทก์อาจสละไม่ถือเอาประโยชน์จากข้อสันนิษฐานของกฎหมายก็ได้ซึ่งโจทก์จะต้องพิสูจน์ความผิดให้ปรากฏชัดโดยปราศจากข้อสงสัยใด ๆตามพระราชบัญญัติน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2521 มาตรา 25 ตรีวรรคหนึ่ง"...ผู้ใดกระทำปลอมน้ำมันเชื้อเพลิงหรือกระทำการอย่างหนึ่งอย่างใดอันทำให้ลดคุณภาพของน้ำมันเชื้อเพลิง..." หากโจทก์ตั้งฟ้องจำเลยว่ากระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิง โจทก์จะต้องนำพยานมาสืบให้ปรากฏว่าจำเลยกระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิง จึงจะฟังลงโทษจำเลยได้ ส่วนวรรคสาม "...ผู้ใดมีไว้ในครอบครองซึ่งน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด มีปริมาณตั้งแต่สองร้อยลิตรขึ้นไปให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่า ผู้นั้นเป็นผู้กระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อจำหน่าย..." ซึ่งหากโจทก์ถือเอาประโยชน์จากข้อสันนิษฐานโจทก์เพียงแต่สืบให้ปรากฏว่าจำเลยมีเจตนาครอบครองน้ำมันที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดจำนวนเกินกว่า 200ลิตร มิได้หมายความว่าโจทก์ไม่ต้องสืบพิสูจน์เลย ตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้โจทก์ตั้งฟ้องมาว่าจำเลยร่วมกันกระทำการปลอมปนหรือกระทำการอย่างหนึ่งอย่างใดแก่น้ำมันเบนซินชนิดพิเศษที่มีคุณภาพต่ำกว่ากำหนดจำนวน 5,200 ลิตร ไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่าย จะเห็นได้ว่าโจทก์บรรยายฟ้องคลุมมาทั้งสองกรณี ในเบื้องแรกโจทก์จะต้องนำสืบให้ได้ว่าจำเลยกระทำการปลอมปนหรือกระทำการอย่างไรให้คุณภาพน้ำมันเบนซินของกลางมีคุณภาพต่ำกว่ากำหนด เมื่อโจทก์นำสืบไม่ได้ก็ต้องยกฟ้องไม่ต้องพิเคราะห์ว่าโจทก์สืบเข้าข้อสันนิษฐานของกฎหมายหรือไม่ เพราะเท่ากับโจทก์สละไม่ถือเอาประโยชน์จากข้อสันนิษฐานของกฎหมาย ทั้งจะนำประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 192 มาใช้ก็ไม่ได้ ดังนั้นข้อสันนิษฐานของกฎหมายจึงมิใช่เรื่องง่ายสำหรับโจทก์ แต่ถ้าเข้าใจก็จะเป็นเครื่องมือช่วยลดภาระในการสืบพยานของโจทก์ลงได้ทั้งจะทำให้กฎหมายมีประสิทธิภาพสามารถลงโทษจำเลยได้อย่างจริงจัง วัชรินทร์ปัจเจกวิญญูสกุล.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสองร่วมกันปลอมปนหรือกระทำการอย่างหนึ่งอย่างใดจนทำให้คุณภาพน้ำมันเบนซินชนิดพิเศษต่ำกว่าที่กำหนด และมีไว้ในครอบครองซึ่งน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่กำหนด จำนวน 5,200 ลิตรเพื่อจำหน่าย ขอให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2521 มาตรา 13, 25 ตรี, 27 พระราชบัญญัติน้ำมันเชื้อเพลิง (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2522 มาตรา 9 ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 83 ริบของกลางจำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยทั้งสองมีความผิดตามฟ้องลงโทษปรับจำเลยที่หนึ่ง 30,000 บาท จำคุกจำเลยที่สอง มีกำหนด 1 ปี 6เดือน จำเลยที่หนึ่งไม่ชำระค่าปรับให้ยึดทรัพย์จำเลยที่หนึ่งบังคับคดี ของกลางริบจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...ข้อเท็จจริงที่โจทก์จำเลยไม่ได้โต้เถียงกันรับฟังได้ว่าจำเลยที่ 1 เป็นนิติบุคคลประเภทห้างหุ้นส่วนจำกัดซึ่งเป็นเจ้าของปั๊มน้ำมันที่เกิดเหตุและมีจำเลยที่ 2 เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการได้ร่วมกันมีน้ำมันเชื้อเพลิงเบนซินชนิดพิเศษที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดมีปริมาณ 5,200 ลิตรไว้ในครอบครองปัญหาตามที่โจทก์ฎีกาขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองตามฟ้องนั้น ศาลฎีกาเห็นว่า แม้ผู้ใดมีน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดมีปริมาณตั้งแต่ 200 ลิตรขึ้นไป กฎหมายให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่า ผู้นั้นเป็นผู้กระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อจำหน่ายตามพระราชบัญญัติน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2521มาตรา 25 ตรี วรรคสาม เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติน้ำมันเชื้อเพลิง(ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2522 มาตรา 9 ก็ตาม แต่บทบัญญัติของกฎหมายนั้นเองได้ให้โอกาสผู้นั้นพิสูจน์ว่าได้น้ำมันเชื้อเพลิงนั้นมาโดยไม่ทราบว่าเป็นน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดได้ ซึ่งความข้อนี้ ปรากฏว่า โจทก์ไม่มีประจักษ์พยานรู้เห็นว่าจำเลยทั้งสองร่วมกันกระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิงหรือกระทำการอย่างหนึ่งอย่างใดอันทำให้ลดคุณภาพของน้ำมันเชื้อเพลิงลงนอกจากนั้นจำเลยทั้งสองยังนำสืบต่อสู้ว่า จำเลยทั้งสองซื้อน้ำมันที่เจ้าหน้าที่เก็บตัวอย่างไปตรวจสอบจากบริษัทซัมมิทออยส์ จำกัดโดยวิธีที่รถบรรทุกน้ำมันของบริษัทซัมมิทออยส์ จำกัด บรรทุกน้ำมันมาถ่ายลงในถังเก็บน้ำมันใต้ดินซึ่งอยู่ในบริเวณปั๊มน้ำมันของจำเลยที่ 1 โดยจำเลยทั้งสองไม่ได้ตรวจสอบคุณภาพน้ำมัน เพราะไม่มีเครื่องมือ แล้วคดียังได้ความจากนายนิเวศน์ สุพตานนท์ พยานโจทก์ซึ่งเป็นผู้ตรวจสอบหาค่าออกเทนน้ำม้นเชื้อเพลิงรายนี้ว่า กฎหมายได้ประกาศกำหนดค่าออกเทนของน้ำมันเชื้อเพลิงเบนซินชนิดพิเศษไว้94.6 แต่ผลการตรวจสอบน้ำมันเชื้อเพลิงเบนซินชนิดพิเศษของกลางค่าออกเทนหาได้ 94.0 สาเหตุที่ทำให้ค่าออกเทนลดลงมีอยู่หลายประการเช่น ถังเก็บน้ำมันสกปรก การเก็บรักษาไม่ดี ระยะเวลาการเก็บเก็บในอุณหภูมิที่สูงเกินไป ซึ่งน้ำมันเชื้อเพลิงเบนซินนั้น มีโอกาสระเหยอันเป็นผลให้ค่าออกเทนลดลงได้ตลอดเวลา นอกจากนี้ผลการตรวจสอบค่าออกเทนโดยผู้ตรวจสอบมิใช่บุคคลคนเดียวกันหรือมิใช่ใช้เครื่องมือตรวจสอบเครื่องเดียวกันจะได้ค่าออกเทนคลาดเคลื่อนแตกต่างกันประมาณ 0.6 นายนิเวศน์ยังได้ให้ความเห็นเกี่ยวกับน้ำมันเชื้อเพลิงรายนี้ว่า น้ำมันเชื้อเพลิงของกลาวไม่น่าจะเกิดจากการปลอมปนถ้าเป็นการปลอมปนค่าออกเทนจะต่ำกว่านี้มาก ตามข้อเท็จจริงที่ได้จากพยานโจทก์จำเลยดังกล่าว คดีมีเหตุผลเชื่อได้ที่จำเลยทั้งสองอ้างว่า จำเลยทั้งสองไม่ทราบว่าน้ำมันเชื้อเพลิงที่จำเลยทั้งสองมีไว้ในครอบครอง เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงมีคุณภาพต่ำกว่าที่กฎหมายกำหนดดังนี้ ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2481/2530พนักงานอัยการ ศาลแขวง พระนครใต้โจทก์ห้างหุ้นส่วนจำกัด บางนา สุข ใจ กับพวกจำเลย ป.วิ.อ. ม. 227 พ.ร.บ.น้ำมันเชื้อเพลิง ม. 13, ม. 25 ตรี, ม. 27แม้ผู้ใดมีน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดมีปริมาณตั้งแต่ 200 ลิตรขึ้นไป กฎหมายให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้นั้นเป็นผู้กระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อจำหน่ายก็ตาม แต่บทบัญญัติของกฎหมายนั้นเองได้ให้โอกาสผู้นั้นพิสูจน์ว่าได้น้ำมันเชื้อเพลิงมาโดยไม่ทราบว่าเป็นน้ำมันที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดไว้ เมื่อโจทก์ไม่มีประจักษ์พยานรู้เห็นว่าจำเลยทั้งสองร่วมกันกระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิงหรือกระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งอันทำให้คุณภาพน้ำมันลดลงนอกจากนี้จำเลยยังนำสืบต่อสู้ว่า จำเลยซื้อน้ำมันจากบริษัทอื่นโดยวิธีที่รถบรรทุกน้ำมันได้บรรทุกน้ำมันมาถ่าย ลงในถังใต้ดิน โดยจำเลยมิได้ตรวจสอบคุณภาพ ทั้งค่าออกเทน ของน้ำมันก็ลดลงเพียง .6 เท่านี้จำเลยจึงไม่มีความผิด.โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสองร่วมกันปลอมปนหรือกระทำการอย่างหนึ่งอย่างใดจนทำให้คุณภาพน้ำมันเบนซินชนิดพิเศษต่ำกว่าที่กำหนด และมีไว้ในครอบครองซึ่งน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่กำหนด จำนวน 5,200 ลิตรเพื่อจำหน่าย ขอให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2521 มาตรา 13, 25 ตรี, 27 พระราชบัญญัติน้ำมันเชื้อเพลิง (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2522 มาตรา 9 ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 83 ริบของกลางจำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยทั้งสองมีความผิดตามฟ้องลงโทษปรับจำเลยที่หนึ่ง 30,000 บาท จำคุกจำเลยที่สอง มีกำหนด 1 ปี 6เดือน จำเลยที่หนึ่งไม่ชำระค่าปรับให้ยึดทรัพย์จำเลยที่หนึ่งบังคับคดี ของกลางริบจำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...ข้อเท็จจริงที่โจทก์จำเลยไม่ได้โต้เถียงกันรับฟังได้ว่าจำเลยที่ 1 เป็นนิติบุคคลประเภทห้างหุ้นส่วนจำกัดซึ่งเป็นเจ้าของปั๊มน้ำมันที่เกิดเหตุและมีจำเลยที่ 2 เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการได้ร่วมกันมีน้ำมันเชื้อเพลิงเบนซินชนิดพิเศษที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดมีปริมาณ 5,200 ลิตรไว้ในครอบครองปัญหาตามที่โจทก์ฎีกาขอให้ลงโทษจำเลยทั้งสองตามฟ้องนั้น ศาลฎีกาเห็นว่า แม้ผู้ใดมีน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดมีปริมาณตั้งแต่ 200 ลิตรขึ้นไป กฎหมายให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่า ผู้นั้นเป็นผู้กระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อจำหน่ายตามพระราชบัญญัติน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2521มาตรา 25 ตรี วรรคสาม เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติน้ำมันเชื้อเพลิง(ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2522 มาตรา 9 ก็ตาม แต่บทบัญญัติของกฎหมายนั้นเองได้ให้โอกาสผู้นั้นพิสูจน์ว่าได้น้ำมันเชื้อเพลิงนั้นมาโดยไม่ทราบว่าเป็นน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดได้ ซึ่งความข้อนี้ ปรากฏว่า โจทก์ไม่มีประจักษ์พยานรู้เห็นว่าจำเลยทั้งสองร่วมกันกระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิงหรือกระทำการอย่างหนึ่งอย่างใดอันทำให้ลดคุณภาพของน้ำมันเชื้อเพลิงลงนอกจากนั้นจำเลยทั้งสองยังนำสืบต่อสู้ว่า จำเลยทั้งสองซื้อน้ำมันที่เจ้าหน้าที่เก็บตัวอย่างไปตรวจสอบจากบริษัทซัมมิทออยส์ จำกัดโดยวิธีที่รถบรรทุกน้ำมันของบริษัทซัมมิทออยส์ จำกัด บรรทุกน้ำมันมาถ่ายลงในถังเก็บน้ำมันใต้ดินซึ่งอยู่ในบริเวณปั๊มน้ำมันของจำเลยที่ 1 โดยจำเลยทั้งสองไม่ได้ตรวจสอบคุณภาพน้ำมัน เพราะไม่มีเครื่องมือ แล้วคดียังได้ความจากนายนิเวศน์ สุพตานนท์ พยานโจทก์ซึ่งเป็นผู้ตรวจสอบหาค่าออกเทนน้ำม้นเชื้อเพลิงรายนี้ว่า กฎหมายได้ประกาศกำหนดค่าออกเทนของน้ำมันเชื้อเพลิงเบนซินชนิดพิเศษไว้94.6 แต่ผลการตรวจสอบน้ำมันเชื้อเพลิงเบนซินชนิดพิเศษของกลางค่าออกเทนหาได้ 94.0 สาเหตุที่ทำให้ค่าออกเทนลดลงมีอยู่หลายประการเช่น ถังเก็บน้ำมันสกปรก การเก็บรักษาไม่ดี ระยะเวลาการเก็บเก็บในอุณหภูมิที่สูงเกินไป ซึ่งน้ำมันเชื้อเพลิงเบนซินนั้น มีโอกาสระเหยอันเป็นผลให้ค่าออกเทนลดลงได้ตลอดเวลา นอกจากนี้ผลการตรวจสอบค่าออกเทนโดยผู้ตรวจสอบมิใช่บุคคลคนเดียวกันหรือมิใช่ใช้เครื่องมือตรวจสอบเครื่องเดียวกันจะได้ค่าออกเทนคลาดเคลื่อนแตกต่างกันประมาณ 0.6 นายนิเวศน์ยังได้ให้ความเห็นเกี่ยวกับน้ำมันเชื้อเพลิงรายนี้ว่า น้ำมันเชื้อเพลิงของกลาวไม่น่าจะเกิดจากการปลอมปนถ้าเป็นการปลอมปนค่าออกเทนจะต่ำกว่านี้มาก ตามข้อเท็จจริงที่ได้จากพยานโจทก์จำเลยดังกล่าว คดีมีเหตุผลเชื่อได้ที่จำเลยทั้งสองอ้างว่า จำเลยทั้งสองไม่ทราบว่าน้ำมันเชื้อเพลิงที่จำเลยทั้งสองมีไว้ในครอบครอง เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงมีคุณภาพต่ำกว่าที่กฎหมายกำหนดดังนี้ ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน.(เฉลิม การปลื้มจิตต์-วิฑูรย์ ตั้งตรงจิตต์-ไมตรี กลั่นนุรักษ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้เป็นเรื่องการพิสูจน์ความผิดของจำเลย หากดูผิวเผินไม่น่าจะมีปัญหาข้อคิดอะไร แต่เมื่อพิเคราะห์ให้ลึกแล้วอาจมีข้อสงสัยได้ว่า ในเมื่อพระราชบัญญัติน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2521 มาตรา 25 ตรีวรรค 2 กำหนดข้อสันนิษฐานไว้ว่า "หากผู้ใดมีไว้ในครอบครองซึ่งนำ้มันเชื้อเพลิงที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดมีปริมาณตั้งแต่สองร้อยลิตรขึ้นไป ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้นั้นเป็นผู้กระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อจำหน่าย..." แต่คดีนี้จำเลยมีน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่กำหนดไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่ายถึง 5,200 ลิตร แต่ศาลยกฟ้องเพราะโจทก์ไม่มีประจักษ์พยานรู้เห็นว่าจำเลยกระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิงอย่างไร การที่กฎหมายบัญญัติข้อสันนิษฐานก็เพื่อลดภาระการพิสูจน์ของโจทก์ลงบ้างโจทก์เพียงแต่สืบให้เข้าข้อสันนิษฐานของกฎหมายก็ลงโทษจำเลยได้แต่โจทก์อาจสละไม่ถือเอาประโยชน์จากข้อสันนิษฐานของกฎหมายก็ได้ซึ่งโจทก์จะต้องพิสูจน์ความผิดให้ปรากฏชัดโดยปราศจากข้อสงสัยใด ๆตามพระราชบัญญัติน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2521 มาตรา 25 ตรีวรรคหนึ่ง"...ผู้ใดกระทำปลอมน้ำมันเชื้อเพลิงหรือกระทำการอย่างหนึ่งอย่างใดอันทำให้ลดคุณภาพของน้ำมันเชื้อเพลิง..." หากโจทก์ตั้งฟ้องจำเลยว่ากระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิง โจทก์จะต้องนำพยานมาสืบให้ปรากฏว่าจำเลยกระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิง จึงจะฟังลงโทษจำเลยได้ ส่วนวรรคสาม "...ผู้ใดมีไว้ในครอบครองซึ่งน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด มีปริมาณตั้งแต่สองร้อยลิตรขึ้นไปให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่า ผู้นั้นเป็นผู้กระทำการปลอมปนน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อจำหน่าย..." ซึ่งหากโจทก์ถือเอาประโยชน์จากข้อสันนิษฐานโจทก์เพียงแต่สืบให้ปรากฏว่าจำเลยมีเจตนาครอบครองน้ำมันที่มีคุณภาพต่ำกว่าที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดจำนวนเกินกว่า 200ลิตร มิได้หมายความว่าโจทก์ไม่ต้องสืบพิสูจน์เลย ตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้โจทก์ตั้งฟ้องมาว่าจำเลยร่วมกันกระทำการปลอมปนหรือกระทำการอย่างหนึ่งอย่างใดแก่น้ำมันเบนซินชนิดพิเศษที่มีคุณภาพต่ำกว่ากำหนดจำนวน 5,200 ลิตร ไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่าย จะเห็นได้ว่าโจทก์บรรยายฟ้องคลุมมาทั้งสองกรณี ในเบื้องแรกโจทก์จะต้องนำสืบให้ได้ว่าจำเลยกระทำการปลอมปนหรือกระทำการอย่างไรให้คุณภาพน้ำมันเบนซินของกลางมีคุณภาพต่ำกว่ากำหนด เมื่อโจทก์นำสืบไม่ได้ก็ต้องยกฟ้องไม่ต้องพิเคราะห์ว่าโจทก์สืบเข้าข้อสันนิษฐานของกฎหมายหรือไม่ เพราะเท่ากับโจทก์สละไม่ถือเอาประโยชน์จากข้อสันนิษฐานของกฎหมาย ทั้งจะนำประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 192 มาใช้ก็ไม่ได้ ดังนั้นข้อสันนิษฐานของกฎหมายจึงมิใช่เรื่องง่ายสำหรับโจทก์ แต่ถ้าเข้าใจก็จะเป็นเครื่องมือช่วยลดภาระในการสืบพยานของโจทก์ลงได้ทั้งจะทำให้กฎหมายมีประสิทธิภาพสามารถลงโทษจำเลยได้อย่างจริงจัง วัชรินทร์ปัจเจกวิญญูสกุล.