คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 132/2507หลักกฎหมาย: เงินช่วยเพื่อนครู (ช.พ.ค.) ซึ่งสมาชิกช่วยกันบริจาคเพื่ออนุเคราะห์ช่วยเหลืองานศพและครอบครัวของสมาชิกคนใดคนหนึ่งซึ่งถึงแก่กรรมลงนั้นไม่ใช่กองมรดกของผู้ตายผู้ตายจึงทำพินัยกรรมยกให้ใครไม่ได้โจทก์ฟ้องว่า นายสิงห์คำบุตรโจทก์เป็นสมาชิกองค์การช่วยเพื่อนครู (ช.พ.ค.) จังหวัดลำพูน ก่อนถึงแก่กรรมนายสิงห์คำได้ทำพินัยกรรมยกเงิน ช.พ.ค.ทั้งสิ้นให้โจทก์ เมื่อนายสิงห์คำถึงแก่กรรม โจทก์ได้ขอรับเงิน ช.พ.ค. แต่จำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นศึกษาธิการจังหวัดลำพูนมีหน้าที่รับผิดชอบในองค์การนี้ไม่ยอมจ่ายเงิน ช.พ.ค. ให้แก่โจทก์ แต่กลับไปจ่ายให้แก่จำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นบุตรนายสิงห์คำจึงขอให้จำเลยทั้งสองใช้เงิน ช.พ.ค.แก่โจทก์ตามพินัยกรรมจำเลยทั้งสองให้การว่า จำเลยที่ 1 ได้เอาเงินจำนวนนี้เข้าบัญชีธนาคารออมสินในนามของจำเลยที่ 2 ตามข้อบังคับของ ช.พ.ค. จำเลยที่ 2 ยังไม่ได้รับเงินจำนวนนี้ไป วันชี้สองสถาน คู่ความแถลงรับข้อเท็จจริงบางประการแล้วต่างไม่ติดใจสืบพยาน ศาลพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า เงิน ช.พ.ค.นี้เป็นเงินที่สมาชิกช่วยกันบริจาคในเมื่อสมาชิกคนใดคนหนึ่งถึงแก่ความตายลง เพื่ออนุเคราะห์ช่วยเหลืองานศพและครอบครัว เฉพาะอย่างยิ่งบุตรของผู้ตาย เพื่อสวัสดิการประคับประคองฐานะตามสมควร ตัวผู้ตายเองหาได้สิทธิแต่ประการใดในเงินสงเคราะห์นี้ไม่ ต่อมาได้มีข้อบังคับเพิ่มเติมใน พ.ศ. 2502 กำหนดว่า สมาชิกที่ออกจากราชการเช่นโดยเหตุสูงอายุ หรือรับราชการมานาน นั้น ให้คณะกรรมการอำนวยการจ่ายเงินทุนสงเคราะห์ให้แก่สมาชิกผู้นั้น ซึ่งในกรณีนี้ศาลฎีกาเห็นว่า สมาชิกนั้นย่อมมีสิทธิจัดการแก่เงินนั้นของตนได้ตามความพอใจ แต่เงินทุนสงเคราะห์ที่จ่ายให้เพราะเหตุมรณกรรมของสมาชิกนั้นเป็นอีกอย่างหนึ่งหาเหมือนกันไม่ คือ เป็นเงินเพื่อช่วยเหลืองานศพและอุปการะบุตรของผู้ตายในการศึกษาเล่าเรียนและการอาชีพโดยเฉพาะ มิใช่เป็นเงินหรือสิทธิที่จะพึงตกได้แก่ตัวสมาชิกเองดังเช่นผู้ที่ออกจากราชการ ฉะนั้น การที่นายสิงห์คำผู้ตายทำพินัยกรรมยกเงินทุนสงเคราะห์ที่องค์การ ช.พ.ค. จะจ่ายในเมื่อตนถึงแก่ความตายเช่นนี้พินัยกรรมนั้นย่อมไม่มีผลบังคับ เพราะเงินนั้นไม่ใช่กองมรดกของผู้ตายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1600 ผู้ตายจึงไม่มีอำนาจแสดงเจตนาโดยพินัยกรรมสั่งเสียได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ 1646พิพากษายืน ยกฎีกาโจทก์ ค่าธรรมเนียมและค่าทนายความชั้นนี้ให้เป็นพับกันไป ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 132/2507นางหล้า ปัญญากาหรือปัญญาก๋าโจทก์นายสมชัย วุฑฒิปรีชา ที่ 1 เด็กชาย สุกิจ ปัญญากา ผู้เยาว์ โดยนางกุยคำ ปัญญากา หรือ อุนจะนำมารดาผู้แทนโดยชอบธรรมจำเลย ป.พ.พ. ม. 1600, ม. 1646 เงินช่วยเพื่อนครู (ช.พ.ค.) ซึ่งสมาชิกช่วยกันบริจาคเพื่ออนุเคราะห์ช่วยเหลืองานศพและครอบครัวของสมาชิกคนใดคนหนึ่งซึ่งถึงแก่กรรมลงนั้นไม่ใช่กองมรดกของผู้ตายผู้ตายจึงทำพินัยกรรมยกให้ใครไม่ได้โจทก์ฟ้องว่า นายสิงห์คำบุตรโจทก์เป็นสมาชิกองค์การช่วยเพื่อนครู (ช.พ.ค.) จังหวัดลำพูน ก่อนถึงแก่กรรมนายสิงห์คำได้ทำพินัยกรรมยกเงิน ช.พ.ค.ทั้งสิ้นให้โจทก์ เมื่อนายสิงห์คำถึงแก่กรรม โจทก์ได้ขอรับเงิน ช.พ.ค. แต่จำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นศึกษาธิการจังหวัดลำพูนมีหน้าที่รับผิดชอบในองค์การนี้ไม่ยอมจ่ายเงิน ช.พ.ค. ให้แก่โจทก์ แต่กลับไปจ่ายให้แก่จำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นบุตรนายสิงห์คำจึงขอให้จำเลยทั้งสองใช้เงิน ช.พ.ค.แก่โจทก์ตามพินัยกรรมจำเลยทั้งสองให้การว่า จำเลยที่ 1 ได้เอาเงินจำนวนนี้เข้าบัญชีธนาคารออมสินในนามของจำเลยที่ 2 ตามข้อบังคับของ ช.พ.ค. จำเลยที่ 2 ยังไม่ได้รับเงินจำนวนนี้ไป วันชี้สองสถาน คู่ความแถลงรับข้อเท็จจริงบางประการแล้วต่างไม่ติดใจสืบพยาน ศาลพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า เงิน ช.พ.ค.นี้เป็นเงินที่สมาชิกช่วยกันบริจาคในเมื่อสมาชิกคนใดคนหนึ่งถึงแก่ความตายลง เพื่ออนุเคราะห์ช่วยเหลืองานศพและครอบครัว เฉพาะอย่างยิ่งบุตรของผู้ตาย เพื่อสวัสดิการประคับประคองฐานะตามสมควร ตัวผู้ตายเองหาได้สิทธิแต่ประการใดในเงินสงเคราะห์นี้ไม่ ต่อมาได้มีข้อบังคับเพิ่มเติมใน พ.ศ. 2502 กำหนดว่า สมาชิกที่ออกจากราชการเช่นโดยเหตุสูงอายุ หรือรับราชการมานาน นั้น ให้คณะกรรมการอำนวยการจ่ายเงินทุนสงเคราะห์ให้แก่สมาชิกผู้นั้น ซึ่งในกรณีนี้ศาลฎีกาเห็นว่า สมาชิกนั้นย่อมมีสิทธิจัดการแก่เงินนั้นของตนได้ตามความพอใจ แต่เงินทุนสงเคราะห์ที่จ่ายให้เพราะเหตุมรณกรรมของสมาชิกนั้นเป็นอีกอย่างหนึ่งหาเหมือนกันไม่ คือ เป็นเงินเพื่อช่วยเหลืองานศพและอุปการะบุตรของผู้ตายในการศึกษาเล่าเรียนและการอาชีพโดยเฉพาะ มิใช่เป็นเงินหรือสิทธิที่จะพึงตกได้แก่ตัวสมาชิกเองดังเช่นผู้ที่ออกจากราชการ ฉะนั้น การที่นายสิงห์คำผู้ตายทำพินัยกรรมยกเงินทุนสงเคราะห์ที่องค์การ ช.พ.ค. จะจ่ายในเมื่อตนถึงแก่ความตายเช่นนี้พินัยกรรมนั้นย่อมไม่มีผลบังคับ เพราะเงินนั้นไม่ใช่กองมรดกของผู้ตายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1600 ผู้ตายจึงไม่มีอำนาจแสดงเจตนาโดยพินัยกรรมสั่งเสียได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ 1646พิพากษายืน ยกฎีกาโจทก์ ค่าธรรมเนียมและค่าทนายความชั้นนี้ให้เป็นพับกันไป(เสนอ บุณยเกียรติ-เชื้อ คงคากุล-ห้วน ประชาบาล)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า นายสิงห์คำบุตรโจทก์เป็นสมาชิกองค์การช่วยเพื่อนครู (ช.พ.ค.) จังหวัดลำพูน ก่อนถึงแก่กรรมนายสิงห์คำได้ทำพินัยกรรมยกเงิน ช.พ.ค.ทั้งสิ้นให้โจทก์ เมื่อนายสิงห์คำถึงแก่กรรม โจทก์ได้ขอรับเงิน ช.พ.ค. แต่จำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นศึกษาธิการจังหวัดลำพูนมีหน้าที่รับผิดชอบในองค์การนี้ไม่ยอมจ่ายเงิน ช.พ.ค. ให้แก่โจทก์ แต่กลับไปจ่ายให้แก่จำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นบุตรนายสิงห์คำจึงขอให้จำเลยทั้งสองใช้เงิน ช.พ.ค.แก่โจทก์ตามพินัยกรรมจำเลยทั้งสองให้การว่า จำเลยที่ 1 ได้เอาเงินจำนวนนี้เข้าบัญชีธนาคารออมสินในนามของจำเลยที่ 2 ตามข้อบังคับของ ช.พ.ค. จำเลยที่ 2 ยังไม่ได้รับเงินจำนวนนี้ไป วันชี้สองสถาน คู่ความแถลงรับข้อเท็จจริงบางประการแล้วต่างไม่ติดใจสืบพยาน ศาลพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า เงิน ช.พ.ค.นี้เป็นเงินที่สมาชิกช่วยกันบริจาคในเมื่อสมาชิกคนใดคนหนึ่งถึงแก่ความตายลง เพื่ออนุเคราะห์ช่วยเหลืองานศพและครอบครัว เฉพาะอย่างยิ่งบุตรของผู้ตาย เพื่อสวัสดิการประคับประคองฐานะตามสมควร ตัวผู้ตายเองหาได้สิทธิแต่ประการใดในเงินสงเคราะห์นี้ไม่ ต่อมาได้มีข้อบังคับเพิ่มเติมใน พ.ศ. 2502 กำหนดว่า สมาชิกที่ออกจากราชการเช่นโดยเหตุสูงอายุ หรือรับราชการมานาน นั้น ให้คณะกรรมการอำนวยการจ่ายเงินทุนสงเคราะห์ให้แก่สมาชิกผู้นั้น ซึ่งในกรณีนี้ศาลฎีกาเห็นว่า สมาชิกนั้นย่อมมีสิทธิจัดการแก่เงินนั้นของตนได้ตามความพอใจ แต่เงินทุนสงเคราะห์ที่จ่ายให้เพราะเหตุมรณกรรมของสมาชิกนั้นเป็นอีกอย่างหนึ่งหาเหมือนกันไม่ คือ เป็นเงินเพื่อช่วยเหลืองานศพและอุปการะบุตรของผู้ตายในการศึกษาเล่าเรียนและการอาชีพโดยเฉพาะ มิใช่เป็นเงินหรือสิทธิที่จะพึงตกได้แก่ตัวสมาชิกเองดังเช่นผู้ที่ออกจากราชการ ฉะนั้น การที่นายสิงห์คำผู้ตายทำพินัยกรรมยกเงินทุนสงเคราะห์ที่องค์การ ช.พ.ค. จะจ่ายในเมื่อตนถึงแก่ความตายเช่นนี้พินัยกรรมนั้นย่อมไม่มีผลบังคับ เพราะเงินนั้นไม่ใช่กองมรดกของผู้ตายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1600 ผู้ตายจึงไม่มีอำนาจแสดงเจตนาโดยพินัยกรรมสั่งเสียได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ 1646พิพากษายืน ยกฎีกาโจทก์ ค่าธรรมเนียมและค่าทนายความชั้นนี้ให้เป็นพับกันไป ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 132/2507นางหล้า ปัญญากาหรือปัญญาก๋าโจทก์นายสมชัย วุฑฒิปรีชา ที่ 1 เด็กชาย สุกิจ ปัญญากา ผู้เยาว์ โดยนางกุยคำ ปัญญากา หรือ อุนจะนำมารดาผู้แทนโดยชอบธรรมจำเลย ป.พ.พ. ม. 1600, ม. 1646 เงินช่วยเพื่อนครู (ช.พ.ค.) ซึ่งสมาชิกช่วยกันบริจาคเพื่ออนุเคราะห์ช่วยเหลืองานศพและครอบครัวของสมาชิกคนใดคนหนึ่งซึ่งถึงแก่กรรมลงนั้นไม่ใช่กองมรดกของผู้ตายผู้ตายจึงทำพินัยกรรมยกให้ใครไม่ได้โจทก์ฟ้องว่า นายสิงห์คำบุตรโจทก์เป็นสมาชิกองค์การช่วยเพื่อนครู (ช.พ.ค.) จังหวัดลำพูน ก่อนถึงแก่กรรมนายสิงห์คำได้ทำพินัยกรรมยกเงิน ช.พ.ค.ทั้งสิ้นให้โจทก์ เมื่อนายสิงห์คำถึงแก่กรรม โจทก์ได้ขอรับเงิน ช.พ.ค. แต่จำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นศึกษาธิการจังหวัดลำพูนมีหน้าที่รับผิดชอบในองค์การนี้ไม่ยอมจ่ายเงิน ช.พ.ค. ให้แก่โจทก์ แต่กลับไปจ่ายให้แก่จำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นบุตรนายสิงห์คำจึงขอให้จำเลยทั้งสองใช้เงิน ช.พ.ค.แก่โจทก์ตามพินัยกรรมจำเลยทั้งสองให้การว่า จำเลยที่ 1 ได้เอาเงินจำนวนนี้เข้าบัญชีธนาคารออมสินในนามของจำเลยที่ 2 ตามข้อบังคับของ ช.พ.ค. จำเลยที่ 2 ยังไม่ได้รับเงินจำนวนนี้ไป วันชี้สองสถาน คู่ความแถลงรับข้อเท็จจริงบางประการแล้วต่างไม่ติดใจสืบพยาน ศาลพิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า เงิน ช.พ.ค.นี้เป็นเงินที่สมาชิกช่วยกันบริจาคในเมื่อสมาชิกคนใดคนหนึ่งถึงแก่ความตายลง เพื่ออนุเคราะห์ช่วยเหลืองานศพและครอบครัว เฉพาะอย่างยิ่งบุตรของผู้ตาย เพื่อสวัสดิการประคับประคองฐานะตามสมควร ตัวผู้ตายเองหาได้สิทธิแต่ประการใดในเงินสงเคราะห์นี้ไม่ ต่อมาได้มีข้อบังคับเพิ่มเติมใน พ.ศ. 2502 กำหนดว่า สมาชิกที่ออกจากราชการเช่นโดยเหตุสูงอายุ หรือรับราชการมานาน นั้น ให้คณะกรรมการอำนวยการจ่ายเงินทุนสงเคราะห์ให้แก่สมาชิกผู้นั้น ซึ่งในกรณีนี้ศาลฎีกาเห็นว่า สมาชิกนั้นย่อมมีสิทธิจัดการแก่เงินนั้นของตนได้ตามความพอใจ แต่เงินทุนสงเคราะห์ที่จ่ายให้เพราะเหตุมรณกรรมของสมาชิกนั้นเป็นอีกอย่างหนึ่งหาเหมือนกันไม่ คือ เป็นเงินเพื่อช่วยเหลืองานศพและอุปการะบุตรของผู้ตายในการศึกษาเล่าเรียนและการอาชีพโดยเฉพาะ มิใช่เป็นเงินหรือสิทธิที่จะพึงตกได้แก่ตัวสมาชิกเองดังเช่นผู้ที่ออกจากราชการ ฉะนั้น การที่นายสิงห์คำผู้ตายทำพินัยกรรมยกเงินทุนสงเคราะห์ที่องค์การ ช.พ.ค. จะจ่ายในเมื่อตนถึงแก่ความตายเช่นนี้พินัยกรรมนั้นย่อมไม่มีผลบังคับ เพราะเงินนั้นไม่ใช่กองมรดกของผู้ตายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1600 ผู้ตายจึงไม่มีอำนาจแสดงเจตนาโดยพินัยกรรมสั่งเสียได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ 1646พิพากษายืน ยกฎีกาโจทก์ ค่าธรรมเนียมและค่าทนายความชั้นนี้ให้เป็นพับกันไป(เสนอ บุณยเกียรติ-เชื้อ คงคากุล-ห้วน ประชาบาล)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ