ประกาศกระทรวงสาธารณสุขประกาศกระทรวงสาธารณสุขเรื่อง สมุนไพรควบคุม(กวาวเครือ)พ.ศ. ๒๕๔๙ โดยที่พิจารณาเห็นว่ากวาวเครือเป็นสมุนไพรที่มีค่าต่อการศึกษาหรือวิจัยมีความสำคัญทางเศรษฐกิจ และอาจจะสูญพันธุ์เพื่อประโยชน์ในการคุ้มครองและส่งเสริมการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืนมีระบบการจัดเก็บข้อมูลและมีการแบ่งปันผลประโยชน์อย่างเหมาะสมอาศัยอำนาจตามความในมาตรา๔ มาตรา ๔๔ มาตรา ๔๕ และมาตรา ๕๑แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ. ๒๕๔๒อันเป็นพระราชบัญญัติที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคลซึ่งมาตรา ๒๙ ประกอบกับมาตรา ๓๕ มาตรา ๔๘ และมาตรา ๕๐ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยบัญญัติให้กระทำได้โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขโดยคำแนะนำของคณะกรรมการคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยจึงออกประกาศไว้ดังต่อไปนี้ข้อ๑ ให้กวาวเครือเป็นสมุนไพรควบคุมข้อ๒ กวาวเครือตามข้อ ๑ ได้แก่(๑)กวาวเครือขาว ตามชื่อพฤกษศาสตร์ว่า Pueraria candollei Graham & Benth. var. mirifica (Airy Shaw etSuvatabhandhu) Niyomdham และ Pueraria candolleiGraham & Benth. var. candollei วงศ์ Leguminosae อนุวงศ์ Papilionoideae(๒)กวาวเครือแดง ตามชื่อพฤกษศาสตร์ว่า Butea superba Roxb. วงศ์ Leguminosaeอนุวงศ์ Papilionoideae(๓)กวาวเครือดำ ตามชื่อพฤกษศาสตร์ว่า Mucuna macrocarpa Wall. วงศ์ Leguminosae อนุวงศ์ Papilionoideaeกวาวเครือตามวรรคหนึ่งให้หมายถึงกวาวเครือที่เรียกชื่อตามชื่อท้องถิ่นต่าง ๆ เช่น เครือเขาปู้ตาลานเครือจานเครือ ตานจอมทอง ทองเครือ โพ้ตะกู โพมือ เถาฮ่อม เบ้งเก่ มะบ้าแมง ยางดำสะบ้าลิง สะบ้าลิงดำ หมักบ้าลืมดำ แฮนเฮาห้อม เป็นต้น และให้หมายความรวมถึง หัวรากใต้ดิน หรือส่วนใดส่วนหนึ่งของกวาวเครือด้วยแต่ไม่รวมถึงกวาวเครือที่ประกอบเป็นตำรับยาแล้วข้อ๓ ผู้ครอบครอง ใช้ประโยชน์ ดูแลเก็บรักษาหรือขนย้ายกวาวเครือที่มีแหล่งที่มาตามธรรมชาติเกินกว่าจำนวนหรือปริมาณดังต่อไปนี้ให้แจ้งแก่นายทะเบียน(๑)ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม ผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมผู้ประกอบโรคศิลปะสาขาการแพทย์แผนไทย ผู้ประกอบโรคศิลปะสาขาการแพทย์แผนไทยประยุกต์และหมอพื้นบ้านจำนวนหรือปริมาณเกิน ๑๒ กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง หรือเกิน ๑๒๐กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือขาว จำนวนหรือปริมาณเกิน ๘ กิโลกรัมน้ำหนักแห้งหรือเกิน ๘๐ กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือแดง และจำนวนหรือปริมาณเกิน ๔กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง หรือเกิน ๔๐ กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือดำ(๒)หน่วยงาน สถาบันการศึกษาและสถาบันวิจัยทั้งของรัฐและเอกชน จำนวนหรือปริมาณเกิน ๒๔กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง หรือเกิน ๒๔๐ กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือขาวจำนวนหรือปริมาณเกิน ๑๖ กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง หรือเกิน ๑๖๐กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือแดงและจำนวนหรือปริมาณเกิน ๘ กิโลกรัมน้ำหนักแห้งหรือเกิน ๘๐ กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือดำ(๓)โรงงานอุตสาหกรรม สถานที่ส่งออกหรือนำเข้ากวาวเครือ จำนวนหรือปริมาณเกิน ๑๒๐กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง หรือเกิน ๑,๒๐๐ กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือขาวจำนวนหรือปริมาณเกิน ๘๐ กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง หรือเกิน ๘๐๐กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือแดงและจำนวนหรือปริมาณเกิน ๔๐กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง หรือเกิน ๔๐๐ กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือดำ(๔)เกษตรกรและประชาชนทั่วไป จำนวนหรือปริมาณเกิน ๖ กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง หรือเกิน ๖๐กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือขาว จำนวนหรือปริมาณเกิน ๔ กิโลกรัมน้ำหนักแห้งหรือเกิน ๔๐ กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือแดง และจำนวนหรือปริมาณเกิน ๒กิโลกรัมน้ำหนักแห้งหรือเกิน ๒๐ กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือดำข้อ๔ ผู้ครอบครอง ใช้ประโยชน์ ดูแลเก็บรักษาหรือขนย้ายกวาวเครือที่มีแหล่งที่มาจากการเพาะปลูก จำนวนหรือปริมาณเกิน ๑,๒๐๐กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง หรือเกิน ๑๒,๐๐๐กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือขาว จำนวนหรือปริมาณเกิน ๘๐๐ กิโลกรัมน้ำหนักแห้งหรือเกิน ๘,๐๐๐ กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือแดงและจำนวนหรือปริมาณเกิน ๔๐๐ กิโลกรัมน้ำหนักแห้งหรือเกิน ๔,๐๐๐กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือดำ ให้แจ้งแก่นายทะเบียนข้อ๕ ผู้ปลูกกวาวเครือเพื่อการศึกษาวิจัยหรือส่งออกการจำหน่ายหรือแปรรูปเพื่อการค้าให้แจ้งเนื้อที่ บริเวณ และปริมาณการปลูกพร้อมด้วยหลักฐานแก่นายทะเบียนข้อ๖ การแจ้งตามข้อ ๓ ข้อ ๔ และข้อ ๕ให้แจ้งแก่นายทะเบียนภายใน ๖๐ วันนับแต่วันที่ประกาศนี้มีผลใช้บังคับพร้อมด้วยหลักฐานตามแบบที่คณะกรรมการคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยกำหนดในกรุงเทพมหานคร ให้แจ้งแก่นายทะเบียนกลาง ณกรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก ในจังหวัดอื่นให้แจ้งแก่นายทะเบียนจังหวัด ณ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดในเขตท้องที่ให้นายทะเบียนออกใบรับแจ้งแก่ผู้แจ้งข้อ๗ ให้นำความในข้อ ๓ ข้อ ๔ ข้อ ๕และข้อ ๖มาบังคับใช้แก่ผู้มีกวาวเครือไว้ในครอบครองเกินกว่าจำนวนหรือปริมาณที่กำหนดก่อนวันที่ประกาศกระทรวงสาธารณสุขฉบับนี้ใช้บังคับข้อ๘ ภายหลังการแจ้งให้ผู้ได้ใบรับแจ้งปฏิบัติดังต่อไปนี้(๑)แสดงใบรับแจ้งไว้ในที่เปิดเผย(๒)จัดทำบัญชีแสดงรายละเอียดของจำนวนหรือปริมาณการครอบครอง การใช้ประโยชน์การดูแลการเก็บรักษา หรือการขนย้ายรวมตลอดถึงกรณีมีการเปลี่ยนแปลงและรายงานจำนวนหรือปริมาณข้างต้นตามแบบที่คณะกรรมการคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยกำหนดต่อนายทะเบียนภายใน๖๐ วัน นับแต่วันสิ้นปีปฏิทิน(๓)ให้ปิดป้ายแสดงสถานที่เพาะปลูกอย่างชัดเจน(๔)รายงานอื่น ๆตามที่นายทะเบียนเห็นสมควรโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยข้อ๙การศึกษาวิจัยกวาวเครือที่มีแหล่งที่มาตามธรรมชาติ ต้องปฏิบัติดังต่อไปนี้(๑)แสดงหนังสือรับแจ้ง (ถ้ามี)(๒)แสดงใบอนุญาตให้ศึกษาวิจัยกวาวเครือ(๓)จัดทำแผนดำเนินการปลูกทดแทน ณแหล่งที่เป็นถิ่นกำเนิดของกวาวเครืออย่างน้อยเท่าปริมาณที่นำไปใช้พร้อมรายงานผลการดำเนินการต่อนายทะเบียน ภายใน ๖๐ วันนับแต่วันสิ้นปีปฏิทิน(๔)ส่งโครงการวิจัยที่มีเนื้อหาสาระสำคัญครบถ้วนตามแบบที่นายทะเบียนกลางกำหนด(๕)ส่งสำเนาข้อตกลงการแบ่งปันผลประโยชน์ให้แก่ชุมชนที่เป็นถิ่นกำเนิดของกวาวเครือ(๖)ส่งรายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์ ณสำนักงานนายทะเบียนกลางหรือสำนักงานนายทะเบียนจังหวัดในเขตท้องที่ข้อ๑๐การศึกษาวิจัยกวาวเครือที่มีแหล่งที่มาจากการเพาะปลูก ต้องปฏิบัติตามข้อ ๙(๑) (๒) (๔) และ (๖)ในกรณีที่เพาะปลูกในที่สาธารณประโยชน์ให้มีสำเนาข้อตกลงการแบ่งปันผลประโยชน์ให้แก่ชุมชนที่เป็นผู้รับผิดชอบดูแลที่สาธารณประโยชน์นั้นข้อ๑๑ การส่งออกกวาวเครือเพื่อการค้าและที่มิใช่เพื่อการค้าการจำหน่ายหรือแปรรูปกวาวเครือเพื่อการค้า ที่มีแหล่งที่มาตามธรรมชาติต้องปฏิบัติดังต่อไปนี้(๑)แสดงหนังสือรับแจ้ง (ถ้ามี)(๒)แสดงใบอนุญาตให้ส่งออกกวาวเครือเพื่อการค้าและที่มิใช่เพื่อการค้าการจำหน่ายหรือแปรรูปกวาวเครือเพื่อการค้า(๓)จัดทำแผนดำเนินการปลูกทดแทน ณแหล่งที่เป็นถิ่นกำเนิดของกวาวเครืออย่างน้อยเท่าปริมาณที่ส่งออกเพื่อการค้าและที่มิใช่เพื่อการค้าการจำหน่ายหรือแปรรูปเพื่อการค้า พร้อมรายงานผลการดำเนินการต่อนายทะเบียน ภายใน ๖๐วันนับแต่วันสิ้นปีปฏิทิน(๔)ระบุปริมาณการส่งออกเพื่อการค้าและที่มิใช่เพื่อการค้าการจำหน่ายหรือแปรรูปเพื่อการค้า(๕)ระบุชนิดและส่วนของกวาวเครือ เช่น สารสกัด เนื้อเยื่อ หัวสดหรือตากแห้ง เป็นต้น(๖)ระบุสถานที่ประกอบกิจการหรือสถานที่ที่ส่งออกเพื่อการค้าและที่มิใช่เพื่อการค้าการจำหน่ายหรือแปรรูปเพื่อการค้าข้อ๑๒การส่งออกกวาวเครือเพื่อการค้าและที่มิใช่เพื่อการค้าการจำหน่ายหรือแปรรูปกวาวเครือเพื่อการค้า ที่มีแหล่งที่มาจากการเพาะปลูกต้องปฏิบัติตามข้อ ๑๑ (๑) (๒) (๔) (๕) และ (๖)ข้อ๑๓[๑]ประกาศฉบับนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดหนึ่งร้อยแปดสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปประกาศ ณ วันที่ ๑๑มกราคม พ.ศ. ๒๕๔๙พินิจ จารุสมบัติรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขวิชชุตา/ผู้จัดทำ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๕๔[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๒๓/ตอนพิเศษ ๑๘ ง/หน้า ๓/๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๔๙