คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1366/2530หลักกฎหมาย: จำเลยได้เข้าทำสัญญาก่อสร้างอาคารและอุปกรณ์ต่าง ๆ กับผู้ที่จ้างแล้ว ต่อมาในขณะที่จำเลยยังไม่ได้ลงมือก่อสร้างและยังไม่มีสิทธิรับเงินค่าก่อสร้าง จำเลยได้โอนสิทธิเรียกร้องค่าก่อสร้างที่จะพึงมีขึ้นในอนาคตให้แก่ผู้ร้อง ดังนี้เมื่อสิทธินี้อยู่ในสภาพเปิดช่องให้โอนกันได้ การโอนสิทธิเรียกร้องที่จะมีในอนาคตย่อมกระทำได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 303.(ที่มา-ส่งเสริม)คดีนี้สืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน 217,474 บาท 36 สตางค์ พร้อมดอกเบี้ย และยื่นคำร้องขอในกรณีฉุกเฉินให้อายัดเงินค่าก่อสร้างอาคารกรมอัยการซึ่งกรมอัยการจะจ่ายให้แก่จำเลยที่ 1 เป็นเงิน 240,000 บาทไว้ก่อนมีคำพิพากษา ศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วมีคำสั่งให้อายัดเงินค่าก่อสร้างอาคารที่กรมอัยการจะจ่ายให้จำเลยที่ 1 จำนวน 240,000บาทไว้ชั่วคราวก่อนมีคำพิพากษา ผู้ร้องยื่นคำร้องขอให้ศาลชั้นต้นเพิกถอนคำสั่งอายัดเงินจำนวนดังกล่าวอ้างว่าจำเลยที่ 1 ได้โอนสิทธิเรียกร้องในการรับเงินค่าจ้างจากกรมอัยการรวม 10 งวด เป็นเงิน 13,950,000 บาทให้แก่ผู้ร้องก่อนที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอายัด และได้บอกกล่าวการโอนสิทธิเรียกร้องดังกล่าวให้แก่กรมอัยการทราบแล้ว โจทก์คัดค้านว่า ขณะจำเลยที่ 1 โอนสิทธิเรียกร้องให้ผู้ร้องจำเลยที่ 1 ยังไม่มีสิทธิเรียกร้องให้กรมอัยการชำระเงินค่าก่อสร้างให้ตน จึงโอนสิทธิเรียกร้องให้แก่ผู้ร้องไม่ได้ขอให้ยกคำร้อง ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เพิกถอนการอายัดเงินจำนวน 240,000 บาทตามหมายอายัดชั่วคราวของศาลชั้นต้นลงวันที่ 9 สิงหาคม 2525 โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า 'คดีนี้ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่าจำเลยที่ 1 ได้เข้าทำสัญญารับจ้างก่อสร้างอาคารและอุปกรณ์ต่างๆ ของอาคารกรมอัยการ โดยกรมอัยการตกลงให้ค่าจ้างแก่จำเลยที่ 1 เป็นเงิน 15,450,000 บาท โดยมีการชำระเงินเป็นงวดๆ รวม12 งวด ต่อมาจำเลยที่ 1 ได้โอนสิทธิรับเงินค่าจ้างซึ่งเหลือเพียง 10 งวด จำนวนเงิน 13,950,000 บาทให้แก่ผู้ร้องเพื่อชำระหนี้ โดยบอกกล่าวแจ้งการโอนสิทธิไปยังกรมอัยการ และกรมอัยการยินยอมในการโอนสิทธิดังกล่าวนี้แล้วต่อมาผู้ร้องได้ติดต่อขอรับเงินงวดที่ 10 ซึ่งเป็นงวดสุดท้ายจำนวน 3,150,000 บาทและเงินค่าปรับที่กรมอัยการจะต้องคืนให้แก่ผู้ร้องอีกเป็นเงิน240,000 บาทจากกรมอัยการ แต่โจทก์ได้ร้องขออายัดเงินจำนวน240,000 บาทไว้ มีปัญหาที่จะพิจารณาตามที่โจทก์ฎีกาว่าขณะโอนสิทธิเรียกร้องที่จำเลยที่ 1 ยังไม่ได้ลงมือก่อสร้างและยังไม่มีสิทธิรับเงินค่าก่อสร้างจะโอนสิทธิเรียกร้องเงินค่าก่อสร้างได้หรือไม่ เห็นว่า ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา303 บัญญัติไว้ว่า สิทธิเรียกร้องนั้นท่านว่าจะพึงโอนกันได้เว้นแต่สภาพแห่งสิทธินั้นเองจะไม่เปิดช่องให้โอนกันได้การที่จำเลยที่ 1 ได้เข้าทำสัญญาก่อสร้างอาคารและอุปกรณ์ต่างๆ กับกรมอัยการแล้ว และต่อมาจำเลยที่ 1 ได้โอนสิทธิเรียกร้องค่าก่อสร้างที่จะพึงมีขึ้นในอนาคตให้แก่ผู้ร้องนั้น เมื่อสิทธินี้อยู่ในสภาพเปิดช่องให้โอนกันได้แล้ว การโอนสิทธิเรียกร้องที่จะมีในอนาคตย่อมกระทำได้ตามมาตรา 303ที่กล่าวมาแล้ว ฎีกาของโจทก์ที่ว่าจะโอนสิทธิเรียกร้องกันไม่ได้นั้นฟังไม่ขึ้น ส่วนเงินค่าปรับที่กรมอัยการคืนให้จำเลยเป็นเงินที่ตกอยู่ภายในสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องอันผู้ร้องจะมีสิทธิรับเงินจำนวนนี้หรือไม่นั้น เมื่อโจทก์มิได้คัดค้านว่าเงินค่าปรับมิใช่เงินที่ระบุไว้ในสัญญาโอนสิทธิเรียกร้อง ข้อเท็จจริงจึงต้องรับฟังว่าเงินนี้เป็นส่วนหนึ่งที่ตกอยู่ภายในสัญญาด้วย ดังนั้นโจทก์จึงไม่มีสิทธิอายัดเงินจำนวนนี้สำหรับปัญหาที่โจทก์ฎีกาว่า การที่ผู้ร้องมีหนังสือมอบอำนาจจากจำเลยที่ 1 ให้เป็นผู้รับเงินจากกรมอัยการ และได้ลงลายมือชื่อรับเงินไว้ ย่อมแสดงว่าผู้ร้องเป็นเพียงตัวแทนรับเงินของจำเลยที่ 1 เท่านั้น เห็นว่า แม้ผู้ร้องจะลงลายมือชื่อรับเงินดังกล่าวเมื่อปรากฏว่าผู้ร้องและจำเลยได้ทำหนังสือโอนสิทธิเรียกร้องกันแล้ว การลงลายมือชื่อรับเงินว่ารับแทนก็ไม่ทำให้ฐานะผู้รับโอนสิทธิเรียกร้องของผู้ร้องเปลี่ยนแปลงไป ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น สำหรับฎีกาของโจทก์ที่ว่าคดีนี้ศาลชั้นต้นสั่งงดสืบพยานโจทก์ไม่ชอบขอให้พิพากษายกคำสั่งศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นทำการสืบพยานโจทก์แล้วพิพากษาใหม่นั้น เห็นว่า โจทก์เคยขอเลื่อนการพิจารณาไปหลายครั้ง ครั้งสุดท้ายเมื่อวันที่ 12 กันยายน 2526 ก็ขอเลื่อนโดยให้สัญญาว่าหากนัดหน้าไม่มีพยานโจทก์มาศาลไม่ว่าด้วยเหตุใดให้ถือว่าไม่ติดใจสืบพยานโจทก์ ศาลอนุญาตให้เลื่อนไปสืบพยานโจทก์วันที่ 8 พฤศจิกายน 2522 เวลา 9.00 นาฬิกา ครั้งนี้โจทก์ขอเลื่อนสืบพยานอีกโดยอ้างว่าพยานโจทก์ป่วย พฤติการณ์ของโจทก์ดังกล่าวจึงฟังได้ว่ามีเจตนาประวิงคดี ที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งงดสืบพยานโจทก์จึงชอบแล้ว ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น' พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1366/2530ห้างหุ้นส่วนจำกัด วัฒ นา กรุงเทพโจทก์ธนาคาร กรุงเทพ จำกัดผู้ร้องห้างหุ้นส่วนจำกัด ช . เมือง ทอง ก่อสร้าง กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 303จำเลยได้เข้าทำสัญญาก่อสร้างอาคารและอุปกรณ์ต่าง ๆ กับผู้ที่จ้างแล้ว ต่อมาในขณะที่จำเลยยังไม่ได้ลงมือก่อสร้างและยังไม่มีสิทธิรับเงินค่าก่อสร้าง จำเลยได้โอนสิทธิเรียกร้องค่าก่อสร้างที่จะพึงมีขึ้นในอนาคตให้แก่ผู้ร้อง ดังนี้เมื่อสิทธินี้อยู่ในสภาพเปิดช่องให้โอนกันได้ การโอนสิทธิเรียกร้องที่จะมีในอนาคตย่อมกระทำได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 303.(ที่มา-ส่งเสริม)คดีนี้สืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน 217,474 บาท 36 สตางค์ พร้อมดอกเบี้ย และยื่นคำร้องขอในกรณีฉุกเฉินให้อายัดเงินค่าก่อสร้างอาคารกรมอัยการซึ่งกรมอัยการจะจ่ายให้แก่จำเลยที่ 1 เป็นเงิน 240,000 บาทไว้ก่อนมีคำพิพากษา ศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วมีคำสั่งให้อายัดเงินค่าก่อสร้างอาคารที่กรมอัยการจะจ่ายให้จำเลยที่ 1 จำนวน 240,000บาทไว้ชั่วคราวก่อนมีคำพิพากษา ผู้ร้องยื่นคำร้องขอให้ศาลชั้นต้นเพิกถอนคำสั่งอายัดเงินจำนวนดังกล่าวอ้างว่าจำเลยที่ 1 ได้โอนสิทธิเรียกร้องในการรับเงินค่าจ้างจากกรมอัยการรวม 10 งวด เป็นเงิน 13,950,000 บาทให้แก่ผู้ร้องก่อนที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอายัด และได้บอกกล่าวการโอนสิทธิเรียกร้องดังกล่าวให้แก่กรมอัยการทราบแล้ว โจทก์คัดค้านว่า ขณะจำเลยที่ 1 โอนสิทธิเรียกร้องให้ผู้ร้องจำเลยที่ 1 ยังไม่มีสิทธิเรียกร้องให้กรมอัยการชำระเงินค่าก่อสร้างให้ตน จึงโอนสิทธิเรียกร้องให้แก่ผู้ร้องไม่ได้ขอให้ยกคำร้อง ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เพิกถอนการอายัดเงินจำนวน 240,000 บาทตามหมายอายัดชั่วคราวของศาลชั้นต้นลงวันที่ 9 สิงหาคม 2525 โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า 'คดีนี้ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่าจำเลยที่ 1 ได้เข้าทำสัญญารับจ้างก่อสร้างอาคารและอุปกรณ์ต่างๆ ของอาคารกรมอัยการ โดยกรมอัยการตกลงให้ค่าจ้างแก่จำเลยที่ 1 เป็นเงิน 15,450,000 บาท โดยมีการชำระเงินเป็นงวดๆ รวม12 งวด ต่อมาจำเลยที่ 1 ได้โอนสิทธิรับเงินค่าจ้างซึ่งเหลือเพียง 10 งวด จำนวนเงิน 13,950,000 บาทให้แก่ผู้ร้องเพื่อชำระหนี้ โดยบอกกล่าวแจ้งการโอนสิทธิไปยังกรมอัยการ และกรมอัยการยินยอมในการโอนสิทธิดังกล่าวนี้แล้วต่อมาผู้ร้องได้ติดต่อขอรับเงินงวดที่ 10 ซึ่งเป็นงวดสุดท้ายจำนวน 3,150,000 บาทและเงินค่าปรับที่กรมอัยการจะต้องคืนให้แก่ผู้ร้องอีกเป็นเงิน240,000 บาทจากกรมอัยการ แต่โจทก์ได้ร้องขออายัดเงินจำนวน240,000 บาทไว้ มีปัญหาที่จะพิจารณาตามที่โจทก์ฎีกาว่าขณะโอนสิทธิเรียกร้องที่จำเลยที่ 1 ยังไม่ได้ลงมือก่อสร้างและยังไม่มีสิทธิรับเงินค่าก่อสร้างจะโอนสิทธิเรียกร้องเงินค่าก่อสร้างได้หรือไม่ เห็นว่า ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา303 บัญญัติไว้ว่า สิทธิเรียกร้องนั้นท่านว่าจะพึงโอนกันได้เว้นแต่สภาพแห่งสิทธินั้นเองจะไม่เปิดช่องให้โอนกันได้การที่จำเลยที่ 1 ได้เข้าทำสัญญาก่อสร้างอาคารและอุปกรณ์ต่างๆ กับกรมอัยการแล้ว และต่อมาจำเลยที่ 1 ได้โอนสิทธิเรียกร้องค่าก่อสร้างที่จะพึงมีขึ้นในอนาคตให้แก่ผู้ร้องนั้น เมื่อสิทธินี้อยู่ในสภาพเปิดช่องให้โอนกันได้แล้ว การโอนสิทธิเรียกร้องที่จะมีในอนาคตย่อมกระทำได้ตามมาตรา 303ที่กล่าวมาแล้ว ฎีกาของโจทก์ที่ว่าจะโอนสิทธิเรียกร้องกันไม่ได้นั้นฟังไม่ขึ้น ส่วนเงินค่าปรับที่กรมอัยการคืนให้จำเลยเป็นเงินที่ตกอยู่ภายในสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องอันผู้ร้องจะมีสิทธิรับเงินจำนวนนี้หรือไม่นั้น เมื่อโจทก์มิได้คัดค้านว่าเงินค่าปรับมิใช่เงินที่ระบุไว้ในสัญญาโอนสิทธิเรียกร้อง ข้อเท็จจริงจึงต้องรับฟังว่าเงินนี้เป็นส่วนหนึ่งที่ตกอยู่ภายในสัญญาด้วย ดังนั้นโจทก์จึงไม่มีสิทธิอายัดเงินจำนวนนี้สำหรับปัญหาที่โจทก์ฎีกาว่า การที่ผู้ร้องมีหนังสือมอบอำนาจจากจำเลยที่ 1 ให้เป็นผู้รับเงินจากกรมอัยการ และได้ลงลายมือชื่อรับเงินไว้ ย่อมแสดงว่าผู้ร้องเป็นเพียงตัวแทนรับเงินของจำเลยที่ 1 เท่านั้น เห็นว่า แม้ผู้ร้องจะลงลายมือชื่อรับเงินดังกล่าวเมื่อปรากฏว่าผู้ร้องและจำเลยได้ทำหนังสือโอนสิทธิเรียกร้องกันแล้ว การลงลายมือชื่อรับเงินว่ารับแทนก็ไม่ทำให้ฐานะผู้รับโอนสิทธิเรียกร้องของผู้ร้องเปลี่ยนแปลงไป ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น สำหรับฎีกาของโจทก์ที่ว่าคดีนี้ศาลชั้นต้นสั่งงดสืบพยานโจทก์ไม่ชอบขอให้พิพากษายกคำสั่งศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นทำการสืบพยานโจทก์แล้วพิพากษาใหม่นั้น เห็นว่า โจทก์เคยขอเลื่อนการพิจารณาไปหลายครั้ง ครั้งสุดท้ายเมื่อวันที่ 12 กันยายน 2526 ก็ขอเลื่อนโดยให้สัญญาว่าหากนัดหน้าไม่มีพยานโจทก์มาศาลไม่ว่าด้วยเหตุใดให้ถือว่าไม่ติดใจสืบพยานโจทก์ ศาลอนุญาตให้เลื่อนไปสืบพยานโจทก์วันที่ 8 พฤศจิกายน 2522 เวลา 9.00 นาฬิกา ครั้งนี้โจทก์ขอเลื่อนสืบพยานอีกโดยอ้างว่าพยานโจทก์ป่วย พฤติการณ์ของโจทก์ดังกล่าวจึงฟังได้ว่ามีเจตนาประวิงคดี ที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งงดสืบพยานโจทก์จึงชอบแล้ว ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น' พิพากษายืน.(สมศักดิ์ เกิดลาภผล-สาระ เสาวมล-สุนทร จันทรศักดิ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุตามบทบัญญัติในมาตรา 303 และ 304 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์จะเห็นได้ว่า สิทธิเรียกร้องย่อมโอนกันได้เสมอ ไม่ว่าจะเป็นสิทธิเรียกร้องให้ชำระเงินหรือส่งมอบทรัพย์สินการทำหรืองดเว้นกระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งก็ตาม คงมีสิทธิเรียกร้องที่ไม่อาจโอนกันได้อยู่เพียง 3 ประเภทเท่านั้น คือ สิทธิเรียกร้องซึ่งโดยสภาพแห่งสิทธินั้นเองไม่เปิดช่องให้โอนกันได้ (มาตรา 303วรรคแรกตอนท้าย) สิทธิเรียกร้องซึ่งคู่กรณีแสดงเจตนากันไว้ว่าห้ามโอน แต่การแสดงเจตนาดังกล่าวกฎหมายก็ห้ามมิให้ยกเป็นข้อต่อสู้บุคคลภายนอกผู้กระทำการโอนสุจริต (มาตรา 303 วรรคสอง) และสิทธิเรียกร้องซึ่งตามกฎหมายศาลจะสั่งยึดไม่ได้ (มาตรา 304) สิทธิเรียกร้องที่สภาพแห่งหนี้ไม่อาจโอนกันได้ คือสิทธิเรียกร้องที่มีลักษณะเป็นการเฉพาะตัว ลูกหนี้ไม่อาจชำระหนี้ให้บุคคลอื่นได้ เช่น สิทธิเรียกร้องของผู้เสียหายเพื่อความเสียหายอย่างอื่นอันมิใช่ตัวเงิน (มาตรา 446) สิทธิเรียกร้องค่าทดแทนความเสียหายต่อกายหรือชื่อเสียงหรือความเสียหายเนื่องจากการที่ได้จัดการทรัพย์สินหรือการอื่นเกี่ยวแก่อาชีพ หรือการทำมาหาได้ด้วยการคาดหมายว่าจะได้มีการสมรส ในกรณีผิดสัญญาหมั้น (มาตรา 1439,1440(1)(3),1447 วรรคสอง) สิทธิเรียกร้องค่าทดแทนจากคู่หมั้นที่ประพฤติชั่วอย่างร้ายแรง จนเป็นเหตุให้อีกฝ่ายบอกเลิกสัญญาหมั้นสิทธิเรียกร้องค่าทดแทนจากชายอื่นที่ร่วมประเวณีกับหญิงคู่หมั้นหรือข่มขืนกระทำชำเราหญิงคู่หมั้น (มาตรา 1444,1445,1446,1447 วรรคสอง) สิทธิเรียกร้องค่าทดแทนจากสามีหรือภริยา และจากหญิงอื่นหรือชายชู้ ในกรณีที่ศาลพิพากษาให้หย่ากันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516(1)(มาตรา 1523) และสิทธิเรียกร้องค่าอุปการะเลี้ยงดูระหว่างสามีภริยา หรือระหว่างบิดามารดากับบุตร (มาตรา 1598/41) เป็นต้น ส่วนสิทธิเรียกร้องที่ศาลสั่งยึดไม่ได้นั้น จะมีระบุไว้ในกฎหมายอย่างชัดแจ้ง เช่นสิทธิของลูกหนี้ที่จะถอนทรัพย์ที่ได้วางไว้ ณ สำนักงานวางทรัพย์สิทธิที่จะได้ค่าอุปการะเลี้ยงดู ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 335 และมาตรา 1598/41 สิทธิที่จะได้รับเบี้ยเลี้ยงชีพเงินเดือนบำเหน็จบำนาญ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 286 เป็นต้น สิทธิเรียกร้องเงินค่าจ้างก่อสร้างตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้แม้จะเป็นสิทธิเรียกร้องที่จะพึงมีขึ้นในอนาคตก็ตาม แต่ก็มิใช่สิทธิเรียกร้องประเภทที่ไม่อาจโอนกันได้ดังกล่าวข้างต้นจึงย่อมโอนกันได้ นอกจากคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้แล้ว ยังมีคำพิพากษาศาลฎีกาซึ่งเกี่ยวกับการโอนสิทธิเรียกร้องที่น่าสนใจหลายเรื่องดังต่อไปนี้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 652/2503 จำเลยทำหนังสือสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องของจำเลยในเงินค่าจ้างเหมาก่อสร้างอาคารให้แก่ผู้ร้องซึ่งเป็นเจ้าหนี้โดยบอกกล่าวการโอนไปยังลูกหนี้แห่งสิทธิเรียกร้องนั้น และได้รับความยินยอมแล้ว สิทธิที่จะได้รับเงินค่าจ้างเหมาจึงตกเป็นของผู้ร้องและขาดจากการเป็นสิทธิหรือทรัพย์สินของจำเลยแม้ว่าขณะโอนสิทธิเรียกร้องจะยังไม่ถึงกำหนดงวดที่จำเลยจะได้รับเงินตามสัญญาจ้างเหมาก็ตาม และเมื่อไม่ปรากฏว่าในขณะโอนผู้ร้องได้รู้ถึงข้อความจริงอันเป็ฯทางให้เจ้าหนี้อื่นรวมทั้งโจทก์ต้องเสียเปรียบโจทก์ ก็ไม่มีสิทธิจะขอให้ศาลอายัดเงินจำนวนนี้ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1893/2512 การโอนสิทธิเรียกร้องซึ่งมีเงื่อนไขหรือเงื่อนเวลานั้น ย่อมโอนกันได้ หาต้องห้ามตามกฎหมายไม่เพราะสิทธิที่โอนมีอยู่อย่างไร เท่าใด ผู้รับโอนก็รับโอนไปเพียงนั้นเท่านั้น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2185/2524 แม้ขณะจำเลยทำสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องจำเลยยังไม่ได้ทำการก่อสร้างก็ตามแต่จำเลยกับผู้ว่าจ้างก็ได้ทำสัญญาจ้างเหมากันแล้ว จำเลยจึงมีหน้าที่จะต้องสร้างอาคารให้แก่ผู้ว่าจ้าง และผู้ว่าจ้างก็มีหน้าที่ต้องจ่ายเงินค่าจ้างให้แก่จำเลยเป็นงวด ๆ ตามที่ระบุไว้ในสัญญา การที่จำเลยทำสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องเงินค่าจ้างเหมาก่อสร้างอาคารให้แก่ผู้ร้องโดยบอกกล่าวให้ผู้ว่าจ้างผู้เป็นลูกหนี้แห่งสิทธิเรียกร้องทราบและผู้ว่าจ้างยินยอมแล้ว สิทธิที่จะได้รับเงินค่าจ้างเหมาจึงตกเป็นของผู้ร้องและขาดจากเป็นสิทธิหรือทรัพย์สินของจำเลยทันที โจทก์จึงไม่มีสิทธิขออายัดเงินจำนวนนี้ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1975/2525 จำเลยทำสัญญารับจ้างเหมาก่อสร้างโรงพยาบาลกับกระทรวงสาธารณสุข แล้วทำสัญญากับธนาคารผู้ร้องโอนสิทธิเรียกร้องของจำเลยในเงินค่าจ้างเหมาทั้งหมดที่จะได้รับตามสัญญาเป็นเงิน 9,850,000 บาท ให้แก่ผู้ร้องเพื่อเป็นการชำระหนี้ที่กู้เงินเกินบัญชีจากผู้ร้อง 3,000,000 บาท ดังนี้ผู้ร้องมีสิทธิในเงินดังกล่าว เพราะสิทธิเรียกร้องนั้นย่อมโอนแก่กันได้ และกฎหมายมิได้บัญญัติไว้ว่า การโอนสิทธิเรียกร้องนั้นจะต้องมีค่าตอบแทนแต่อย่างใด ดังนั้น ไม่ว่าหนี้สินที่จำเลยมีต่อผู้ร้องจะมากหรือน้อยกว่าสิทธิเรียกร้องที่มีต่อกระทรวงสาธารณสุข เมื่อจำเลยโอนสิทธิเรียกร้องให้แก่ผู้ร้องโดยชอบ ผู้ร้องก็ย่อมมีสิทธิ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4306/2528 จำเลยกับธนาคาร ท. ทำหนังสือสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องค่าจ้างตามสัญญาจ้างทำงานที่สามารถปรับราคาค่าจ้างได้โดยระบุให้โอนสิทธิเรียกร้องที่จำเลยมีอยู่กับผู้คัดค้านทั้งหมดหรือประจำงวดที่ 1-10 ให้ธนาคาร ท. และได้มีหนังสือแจ้งให้ผู้คัดค้านทราบว่า ได้ตกลงโอนสิทธิเรียกร้องทั้งหมดผู้คัดค้านได้รับทราบการโอนสิทธิเรียกร้องระหว่างจำเลยกับธนาคาร ท. แล้วดังนี้ แม้สัญญาโอนสิทธิเรียกร้องและหนังสือแจ้งการโอนสิทธิเรียกร้องจะกล่าวถึงเฉพาะเงินค่าจ้างทั้ง 10 งวด ตามสัญญา เพราะเป็นยอดเงินค่าจ้างที่แน่นอน ส่วนค่าจ้างที่สามารถปรับราคาได้มิได้ระบุลงไว้เนื่องจากขณะโอนสิทธิเรียกร้องยังไม่ทราบว่าจะมีอยู่หรือไม่เพียงใด สัญญาโอนสิทธิเรียกร้องที่ระบุถึงสิทธิเรียกร้องทั้งหมดย่อมต้องหมายความรวมถึงค่าจ้างที่สามารถปรับราคาได้ด้วย จากคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวข้างต้น จะเห็นได้ว่าสิทธิเรียกร้องย่อมโอนกันได้เสมอ แม้หนี้ตามสิทธิเรียกร้องนั้นจะยังไม่ถึงกำหนดชำระ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 652/2508) หรือยังไม่อาจคำนวณได้แน่นอน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4306/2528) หรือเป็นสิทธิเรียกร้องที่มีเงื่อนไขเวลาก็ตาม (คำพิพากษาศาลฎีกาที่1893/2512) และการโอนสิทธิเรียกร้องนั้นจะมีค่าตอบแทนหรือไม่ก็ได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1974/2525) ส่วนสิทธิเรียกร้องที่จะพึงมีขึ้นในอนาคตนั้น คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ก็ได้วินิจฉัยไว้แล้วว่าโอนกันได้ โดยเดินตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2185/2524 นั่นเอง). อดิเทพถิระวัฒน์.คำพิพากษา: คดีนี้สืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน 217,474 บาท 36 สตางค์ พร้อมดอกเบี้ย และยื่นคำร้องขอในกรณีฉุกเฉินให้อายัดเงินค่าก่อสร้างอาคารกรมอัยการซึ่งกรมอัยการจะจ่ายให้แก่จำเลยที่ 1 เป็นเงิน 240,000 บาทไว้ก่อนมีคำพิพากษา ศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วมีคำสั่งให้อายัดเงินค่าก่อสร้างอาคารที่กรมอัยการจะจ่ายให้จำเลยที่ 1 จำนวน 240,000บาทไว้ชั่วคราวก่อนมีคำพิพากษา ผู้ร้องยื่นคำร้องขอให้ศาลชั้นต้นเพิกถอนคำสั่งอายัดเงินจำนวนดังกล่าวอ้างว่าจำเลยที่ 1 ได้โอนสิทธิเรียกร้องในการรับเงินค่าจ้างจากกรมอัยการรวม 10 งวด เป็นเงิน 13,950,000 บาทให้แก่ผู้ร้องก่อนที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอายัด และได้บอกกล่าวการโอนสิทธิเรียกร้องดังกล่าวให้แก่กรมอัยการทราบแล้ว โจทก์คัดค้านว่า ขณะจำเลยที่ 1 โอนสิทธิเรียกร้องให้ผู้ร้องจำเลยที่ 1 ยังไม่มีสิทธิเรียกร้องให้กรมอัยการชำระเงินค่าก่อสร้างให้ตน จึงโอนสิทธิเรียกร้องให้แก่ผู้ร้องไม่ได้ขอให้ยกคำร้อง ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เพิกถอนการอายัดเงินจำนวน 240,000 บาทตามหมายอายัดชั่วคราวของศาลชั้นต้นลงวันที่ 9 สิงหาคม 2525 โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า 'คดีนี้ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่าจำเลยที่ 1 ได้เข้าทำสัญญารับจ้างก่อสร้างอาคารและอุปกรณ์ต่างๆ ของอาคารกรมอัยการ โดยกรมอัยการตกลงให้ค่าจ้างแก่จำเลยที่ 1 เป็นเงิน 15,450,000 บาท โดยมีการชำระเงินเป็นงวดๆ รวม12 งวด ต่อมาจำเลยที่ 1 ได้โอนสิทธิรับเงินค่าจ้างซึ่งเหลือเพียง 10 งวด จำนวนเงิน 13,950,000 บาทให้แก่ผู้ร้องเพื่อชำระหนี้ โดยบอกกล่าวแจ้งการโอนสิทธิไปยังกรมอัยการ และกรมอัยการยินยอมในการโอนสิทธิดังกล่าวนี้แล้วต่อมาผู้ร้องได้ติดต่อขอรับเงินงวดที่ 10 ซึ่งเป็นงวดสุดท้ายจำนวน 3,150,000 บาทและเงินค่าปรับที่กรมอัยการจะต้องคืนให้แก่ผู้ร้องอีกเป็นเงิน240,000 บาทจากกรมอัยการ แต่โจทก์ได้ร้องขออายัดเงินจำนวน240,000 บาทไว้ มีปัญหาที่จะพิจารณาตามที่โจทก์ฎีกาว่าขณะโอนสิทธิเรียกร้องที่จำเลยที่ 1 ยังไม่ได้ลงมือก่อสร้างและยังไม่มีสิทธิรับเงินค่าก่อสร้างจะโอนสิทธิเรียกร้องเงินค่าก่อสร้างได้หรือไม่ เห็นว่า ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา303 บัญญัติไว้ว่า สิทธิเรียกร้องนั้นท่านว่าจะพึงโอนกันได้เว้นแต่สภาพแห่งสิทธินั้นเองจะไม่เปิดช่องให้โอนกันได้การที่จำเลยที่ 1 ได้เข้าทำสัญญาก่อสร้างอาคารและอุปกรณ์ต่างๆ กับกรมอัยการแล้ว และต่อมาจำเลยที่ 1 ได้โอนสิทธิเรียกร้องค่าก่อสร้างที่จะพึงมีขึ้นในอนาคตให้แก่ผู้ร้องนั้น เมื่อสิทธินี้อยู่ในสภาพเปิดช่องให้โอนกันได้แล้ว การโอนสิทธิเรียกร้องที่จะมีในอนาคตย่อมกระทำได้ตามมาตรา 303ที่กล่าวมาแล้ว ฎีกาของโจทก์ที่ว่าจะโอนสิทธิเรียกร้องกันไม่ได้นั้นฟังไม่ขึ้น ส่วนเงินค่าปรับที่กรมอัยการคืนให้จำเลยเป็นเงินที่ตกอยู่ภายในสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องอันผู้ร้องจะมีสิทธิรับเงินจำนวนนี้หรือไม่นั้น เมื่อโจทก์มิได้คัดค้านว่าเงินค่าปรับมิใช่เงินที่ระบุไว้ในสัญญาโอนสิทธิเรียกร้อง ข้อเท็จจริงจึงต้องรับฟังว่าเงินนี้เป็นส่วนหนึ่งที่ตกอยู่ภายในสัญญาด้วย ดังนั้นโจทก์จึงไม่มีสิทธิอายัดเงินจำนวนนี้สำหรับปัญหาที่โจทก์ฎีกาว่า การที่ผู้ร้องมีหนังสือมอบอำนาจจากจำเลยที่ 1 ให้เป็นผู้รับเงินจากกรมอัยการ และได้ลงลายมือชื่อรับเงินไว้ ย่อมแสดงว่าผู้ร้องเป็นเพียงตัวแทนรับเงินของจำเลยที่ 1 เท่านั้น เห็นว่า แม้ผู้ร้องจะลงลายมือชื่อรับเงินดังกล่าวเมื่อปรากฏว่าผู้ร้องและจำเลยได้ทำหนังสือโอนสิทธิเรียกร้องกันแล้ว การลงลายมือชื่อรับเงินว่ารับแทนก็ไม่ทำให้ฐานะผู้รับโอนสิทธิเรียกร้องของผู้ร้องเปลี่ยนแปลงไป ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น สำหรับฎีกาของโจทก์ที่ว่าคดีนี้ศาลชั้นต้นสั่งงดสืบพยานโจทก์ไม่ชอบขอให้พิพากษายกคำสั่งศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นทำการสืบพยานโจทก์แล้วพิพากษาใหม่นั้น เห็นว่า โจทก์เคยขอเลื่อนการพิจารณาไปหลายครั้ง ครั้งสุดท้ายเมื่อวันที่ 12 กันยายน 2526 ก็ขอเลื่อนโดยให้สัญญาว่าหากนัดหน้าไม่มีพยานโจทก์มาศาลไม่ว่าด้วยเหตุใดให้ถือว่าไม่ติดใจสืบพยานโจทก์ ศาลอนุญาตให้เลื่อนไปสืบพยานโจทก์วันที่ 8 พฤศจิกายน 2522 เวลา 9.00 นาฬิกา ครั้งนี้โจทก์ขอเลื่อนสืบพยานอีกโดยอ้างว่าพยานโจทก์ป่วย พฤติการณ์ของโจทก์ดังกล่าวจึงฟังได้ว่ามีเจตนาประวิงคดี ที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งงดสืบพยานโจทก์จึงชอบแล้ว ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น' พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1366/2530ห้างหุ้นส่วนจำกัด วัฒ นา กรุงเทพโจทก์ธนาคาร กรุงเทพ จำกัดผู้ร้องห้างหุ้นส่วนจำกัด ช . เมือง ทอง ก่อสร้าง กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 303จำเลยได้เข้าทำสัญญาก่อสร้างอาคารและอุปกรณ์ต่าง ๆ กับผู้ที่จ้างแล้ว ต่อมาในขณะที่จำเลยยังไม่ได้ลงมือก่อสร้างและยังไม่มีสิทธิรับเงินค่าก่อสร้าง จำเลยได้โอนสิทธิเรียกร้องค่าก่อสร้างที่จะพึงมีขึ้นในอนาคตให้แก่ผู้ร้อง ดังนี้เมื่อสิทธินี้อยู่ในสภาพเปิดช่องให้โอนกันได้ การโอนสิทธิเรียกร้องที่จะมีในอนาคตย่อมกระทำได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 303.(ที่มา-ส่งเสริม)คดีนี้สืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน 217,474 บาท 36 สตางค์ พร้อมดอกเบี้ย และยื่นคำร้องขอในกรณีฉุกเฉินให้อายัดเงินค่าก่อสร้างอาคารกรมอัยการซึ่งกรมอัยการจะจ่ายให้แก่จำเลยที่ 1 เป็นเงิน 240,000 บาทไว้ก่อนมีคำพิพากษา ศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วมีคำสั่งให้อายัดเงินค่าก่อสร้างอาคารที่กรมอัยการจะจ่ายให้จำเลยที่ 1 จำนวน 240,000บาทไว้ชั่วคราวก่อนมีคำพิพากษา ผู้ร้องยื่นคำร้องขอให้ศาลชั้นต้นเพิกถอนคำสั่งอายัดเงินจำนวนดังกล่าวอ้างว่าจำเลยที่ 1 ได้โอนสิทธิเรียกร้องในการรับเงินค่าจ้างจากกรมอัยการรวม 10 งวด เป็นเงิน 13,950,000 บาทให้แก่ผู้ร้องก่อนที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอายัด และได้บอกกล่าวการโอนสิทธิเรียกร้องดังกล่าวให้แก่กรมอัยการทราบแล้ว โจทก์คัดค้านว่า ขณะจำเลยที่ 1 โอนสิทธิเรียกร้องให้ผู้ร้องจำเลยที่ 1 ยังไม่มีสิทธิเรียกร้องให้กรมอัยการชำระเงินค่าก่อสร้างให้ตน จึงโอนสิทธิเรียกร้องให้แก่ผู้ร้องไม่ได้ขอให้ยกคำร้อง ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เพิกถอนการอายัดเงินจำนวน 240,000 บาทตามหมายอายัดชั่วคราวของศาลชั้นต้นลงวันที่ 9 สิงหาคม 2525 โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า 'คดีนี้ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่าจำเลยที่ 1 ได้เข้าทำสัญญารับจ้างก่อสร้างอาคารและอุปกรณ์ต่างๆ ของอาคารกรมอัยการ โดยกรมอัยการตกลงให้ค่าจ้างแก่จำเลยที่ 1 เป็นเงิน 15,450,000 บาท โดยมีการชำระเงินเป็นงวดๆ รวม12 งวด ต่อมาจำเลยที่ 1 ได้โอนสิทธิรับเงินค่าจ้างซึ่งเหลือเพียง 10 งวด จำนวนเงิน 13,950,000 บาทให้แก่ผู้ร้องเพื่อชำระหนี้ โดยบอกกล่าวแจ้งการโอนสิทธิไปยังกรมอัยการ และกรมอัยการยินยอมในการโอนสิทธิดังกล่าวนี้แล้วต่อมาผู้ร้องได้ติดต่อขอรับเงินงวดที่ 10 ซึ่งเป็นงวดสุดท้ายจำนวน 3,150,000 บาทและเงินค่าปรับที่กรมอัยการจะต้องคืนให้แก่ผู้ร้องอีกเป็นเงิน240,000 บาทจากกรมอัยการ แต่โจทก์ได้ร้องขออายัดเงินจำนวน240,000 บาทไว้ มีปัญหาที่จะพิจารณาตามที่โจทก์ฎีกาว่าขณะโอนสิทธิเรียกร้องที่จำเลยที่ 1 ยังไม่ได้ลงมือก่อสร้างและยังไม่มีสิทธิรับเงินค่าก่อสร้างจะโอนสิทธิเรียกร้องเงินค่าก่อสร้างได้หรือไม่ เห็นว่า ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา303 บัญญัติไว้ว่า สิทธิเรียกร้องนั้นท่านว่าจะพึงโอนกันได้เว้นแต่สภาพแห่งสิทธินั้นเองจะไม่เปิดช่องให้โอนกันได้การที่จำเลยที่ 1 ได้เข้าทำสัญญาก่อสร้างอาคารและอุปกรณ์ต่างๆ กับกรมอัยการแล้ว และต่อมาจำเลยที่ 1 ได้โอนสิทธิเรียกร้องค่าก่อสร้างที่จะพึงมีขึ้นในอนาคตให้แก่ผู้ร้องนั้น เมื่อสิทธินี้อยู่ในสภาพเปิดช่องให้โอนกันได้แล้ว การโอนสิทธิเรียกร้องที่จะมีในอนาคตย่อมกระทำได้ตามมาตรา 303ที่กล่าวมาแล้ว ฎีกาของโจทก์ที่ว่าจะโอนสิทธิเรียกร้องกันไม่ได้นั้นฟังไม่ขึ้น ส่วนเงินค่าปรับที่กรมอัยการคืนให้จำเลยเป็นเงินที่ตกอยู่ภายในสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องอันผู้ร้องจะมีสิทธิรับเงินจำนวนนี้หรือไม่นั้น เมื่อโจทก์มิได้คัดค้านว่าเงินค่าปรับมิใช่เงินที่ระบุไว้ในสัญญาโอนสิทธิเรียกร้อง ข้อเท็จจริงจึงต้องรับฟังว่าเงินนี้เป็นส่วนหนึ่งที่ตกอยู่ภายในสัญญาด้วย ดังนั้นโจทก์จึงไม่มีสิทธิอายัดเงินจำนวนนี้สำหรับปัญหาที่โจทก์ฎีกาว่า การที่ผู้ร้องมีหนังสือมอบอำนาจจากจำเลยที่ 1 ให้เป็นผู้รับเงินจากกรมอัยการ และได้ลงลายมือชื่อรับเงินไว้ ย่อมแสดงว่าผู้ร้องเป็นเพียงตัวแทนรับเงินของจำเลยที่ 1 เท่านั้น เห็นว่า แม้ผู้ร้องจะลงลายมือชื่อรับเงินดังกล่าวเมื่อปรากฏว่าผู้ร้องและจำเลยได้ทำหนังสือโอนสิทธิเรียกร้องกันแล้ว การลงลายมือชื่อรับเงินว่ารับแทนก็ไม่ทำให้ฐานะผู้รับโอนสิทธิเรียกร้องของผู้ร้องเปลี่ยนแปลงไป ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น สำหรับฎีกาของโจทก์ที่ว่าคดีนี้ศาลชั้นต้นสั่งงดสืบพยานโจทก์ไม่ชอบขอให้พิพากษายกคำสั่งศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นทำการสืบพยานโจทก์แล้วพิพากษาใหม่นั้น เห็นว่า โจทก์เคยขอเลื่อนการพิจารณาไปหลายครั้ง ครั้งสุดท้ายเมื่อวันที่ 12 กันยายน 2526 ก็ขอเลื่อนโดยให้สัญญาว่าหากนัดหน้าไม่มีพยานโจทก์มาศาลไม่ว่าด้วยเหตุใดให้ถือว่าไม่ติดใจสืบพยานโจทก์ ศาลอนุญาตให้เลื่อนไปสืบพยานโจทก์วันที่ 8 พฤศจิกายน 2522 เวลา 9.00 นาฬิกา ครั้งนี้โจทก์ขอเลื่อนสืบพยานอีกโดยอ้างว่าพยานโจทก์ป่วย พฤติการณ์ของโจทก์ดังกล่าวจึงฟังได้ว่ามีเจตนาประวิงคดี ที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งงดสืบพยานโจทก์จึงชอบแล้ว ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น' พิพากษายืน.(สมศักดิ์ เกิดลาภผล-สาระ เสาวมล-สุนทร จันทรศักดิ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุตามบทบัญญัติในมาตรา 303 และ 304 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์จะเห็นได้ว่า สิทธิเรียกร้องย่อมโอนกันได้เสมอ ไม่ว่าจะเป็นสิทธิเรียกร้องให้ชำระเงินหรือส่งมอบทรัพย์สินการทำหรืองดเว้นกระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งก็ตาม คงมีสิทธิเรียกร้องที่ไม่อาจโอนกันได้อยู่เพียง 3 ประเภทเท่านั้น คือ สิทธิเรียกร้องซึ่งโดยสภาพแห่งสิทธินั้นเองไม่เปิดช่องให้โอนกันได้ (มาตรา 303วรรคแรกตอนท้าย) สิทธิเรียกร้องซึ่งคู่กรณีแสดงเจตนากันไว้ว่าห้ามโอน แต่การแสดงเจตนาดังกล่าวกฎหมายก็ห้ามมิให้ยกเป็นข้อต่อสู้บุคคลภายนอกผู้กระทำการโอนสุจริต (มาตรา 303 วรรคสอง) และสิทธิเรียกร้องซึ่งตามกฎหมายศาลจะสั่งยึดไม่ได้ (มาตรา 304) สิทธิเรียกร้องที่สภาพแห่งหนี้ไม่อาจโอนกันได้ คือสิทธิเรียกร้องที่มีลักษณะเป็นการเฉพาะตัว ลูกหนี้ไม่อาจชำระหนี้ให้บุคคลอื่นได้ เช่น สิทธิเรียกร้องของผู้เสียหายเพื่อความเสียหายอย่างอื่นอันมิใช่ตัวเงิน (มาตรา 446) สิทธิเรียกร้องค่าทดแทนความเสียหายต่อกายหรือชื่อเสียงหรือความเสียหายเนื่องจากการที่ได้จัดการทรัพย์สินหรือการอื่นเกี่ยวแก่อาชีพ หรือการทำมาหาได้ด้วยการคาดหมายว่าจะได้มีการสมรส ในกรณีผิดสัญญาหมั้น (มาตรา 1439,1440(1)(3),1447 วรรคสอง) สิทธิเรียกร้องค่าทดแทนจากคู่หมั้นที่ประพฤติชั่วอย่างร้ายแรง จนเป็นเหตุให้อีกฝ่ายบอกเลิกสัญญาหมั้นสิทธิเรียกร้องค่าทดแทนจากชายอื่นที่ร่วมประเวณีกับหญิงคู่หมั้นหรือข่มขืนกระทำชำเราหญิงคู่หมั้น (มาตรา 1444,1445,1446,1447 วรรคสอง) สิทธิเรียกร้องค่าทดแทนจากสามีหรือภริยา และจากหญิงอื่นหรือชายชู้ ในกรณีที่ศาลพิพากษาให้หย่ากันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516(1)(มาตรา 1523) และสิทธิเรียกร้องค่าอุปการะเลี้ยงดูระหว่างสามีภริยา หรือระหว่างบิดามารดากับบุตร (มาตรา 1598/41) เป็นต้น ส่วนสิทธิเรียกร้องที่ศาลสั่งยึดไม่ได้นั้น จะมีระบุไว้ในกฎหมายอย่างชัดแจ้ง เช่นสิทธิของลูกหนี้ที่จะถอนทรัพย์ที่ได้วางไว้ ณ สำนักงานวางทรัพย์สิทธิที่จะได้ค่าอุปการะเลี้ยงดู ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 335 และมาตรา 1598/41 สิทธิที่จะได้รับเบี้ยเลี้ยงชีพเงินเดือนบำเหน็จบำนาญ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 286 เป็นต้น สิทธิเรียกร้องเงินค่าจ้างก่อสร้างตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้แม้จะเป็นสิทธิเรียกร้องที่จะพึงมีขึ้นในอนาคตก็ตาม แต่ก็มิใช่สิทธิเรียกร้องประเภทที่ไม่อาจโอนกันได้ดังกล่าวข้างต้นจึงย่อมโอนกันได้ นอกจากคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้แล้ว ยังมีคำพิพากษาศาลฎีกาซึ่งเกี่ยวกับการโอนสิทธิเรียกร้องที่น่าสนใจหลายเรื่องดังต่อไปนี้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 652/2503 จำเลยทำหนังสือสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องของจำเลยในเงินค่าจ้างเหมาก่อสร้างอาคารให้แก่ผู้ร้องซึ่งเป็นเจ้าหนี้โดยบอกกล่าวการโอนไปยังลูกหนี้แห่งสิทธิเรียกร้องนั้น และได้รับความยินยอมแล้ว สิทธิที่จะได้รับเงินค่าจ้างเหมาจึงตกเป็นของผู้ร้องและขาดจากการเป็นสิทธิหรือทรัพย์สินของจำเลยแม้ว่าขณะโอนสิทธิเรียกร้องจะยังไม่ถึงกำหนดงวดที่จำเลยจะได้รับเงินตามสัญญาจ้างเหมาก็ตาม และเมื่อไม่ปรากฏว่าในขณะโอนผู้ร้องได้รู้ถึงข้อความจริงอันเป็ฯทางให้เจ้าหนี้อื่นรวมทั้งโจทก์ต้องเสียเปรียบโจทก์ ก็ไม่มีสิทธิจะขอให้ศาลอายัดเงินจำนวนนี้ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1893/2512 การโอนสิทธิเรียกร้องซึ่งมีเงื่อนไขหรือเงื่อนเวลานั้น ย่อมโอนกันได้ หาต้องห้ามตามกฎหมายไม่เพราะสิทธิที่โอนมีอยู่อย่างไร เท่าใด ผู้รับโอนก็รับโอนไปเพียงนั้นเท่านั้น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2185/2524 แม้ขณะจำเลยทำสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องจำเลยยังไม่ได้ทำการก่อสร้างก็ตามแต่จำเลยกับผู้ว่าจ้างก็ได้ทำสัญญาจ้างเหมากันแล้ว จำเลยจึงมีหน้าที่จะต้องสร้างอาคารให้แก่ผู้ว่าจ้าง และผู้ว่าจ้างก็มีหน้าที่ต้องจ่ายเงินค่าจ้างให้แก่จำเลยเป็นงวด ๆ ตามที่ระบุไว้ในสัญญา การที่จำเลยทำสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องเงินค่าจ้างเหมาก่อสร้างอาคารให้แก่ผู้ร้องโดยบอกกล่าวให้ผู้ว่าจ้างผู้เป็นลูกหนี้แห่งสิทธิเรียกร้องทราบและผู้ว่าจ้างยินยอมแล้ว สิทธิที่จะได้รับเงินค่าจ้างเหมาจึงตกเป็นของผู้ร้องและขาดจากเป็นสิทธิหรือทรัพย์สินของจำเลยทันที โจทก์จึงไม่มีสิทธิขออายัดเงินจำนวนนี้ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1975/2525 จำเลยทำสัญญารับจ้างเหมาก่อสร้างโรงพยาบาลกับกระทรวงสาธารณสุข แล้วทำสัญญากับธนาคารผู้ร้องโอนสิทธิเรียกร้องของจำเลยในเงินค่าจ้างเหมาทั้งหมดที่จะได้รับตามสัญญาเป็นเงิน 9,850,000 บาท ให้แก่ผู้ร้องเพื่อเป็นการชำระหนี้ที่กู้เงินเกินบัญชีจากผู้ร้อง 3,000,000 บาท ดังนี้ผู้ร้องมีสิทธิในเงินดังกล่าว เพราะสิทธิเรียกร้องนั้นย่อมโอนแก่กันได้ และกฎหมายมิได้บัญญัติไว้ว่า การโอนสิทธิเรียกร้องนั้นจะต้องมีค่าตอบแทนแต่อย่างใด ดังนั้น ไม่ว่าหนี้สินที่จำเลยมีต่อผู้ร้องจะมากหรือน้อยกว่าสิทธิเรียกร้องที่มีต่อกระทรวงสาธารณสุข เมื่อจำเลยโอนสิทธิเรียกร้องให้แก่ผู้ร้องโดยชอบ ผู้ร้องก็ย่อมมีสิทธิ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4306/2528 จำเลยกับธนาคาร ท. ทำหนังสือสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องค่าจ้างตามสัญญาจ้างทำงานที่สามารถปรับราคาค่าจ้างได้โดยระบุให้โอนสิทธิเรียกร้องที่จำเลยมีอยู่กับผู้คัดค้านทั้งหมดหรือประจำงวดที่ 1-10 ให้ธนาคาร ท. และได้มีหนังสือแจ้งให้ผู้คัดค้านทราบว่า ได้ตกลงโอนสิทธิเรียกร้องทั้งหมดผู้คัดค้านได้รับทราบการโอนสิทธิเรียกร้องระหว่างจำเลยกับธนาคาร ท. แล้วดังนี้ แม้สัญญาโอนสิทธิเรียกร้องและหนังสือแจ้งการโอนสิทธิเรียกร้องจะกล่าวถึงเฉพาะเงินค่าจ้างทั้ง 10 งวด ตามสัญญา เพราะเป็นยอดเงินค่าจ้างที่แน่นอน ส่วนค่าจ้างที่สามารถปรับราคาได้มิได้ระบุลงไว้เนื่องจากขณะโอนสิทธิเรียกร้องยังไม่ทราบว่าจะมีอยู่หรือไม่เพียงใด สัญญาโอนสิทธิเรียกร้องที่ระบุถึงสิทธิเรียกร้องทั้งหมดย่อมต้องหมายความรวมถึงค่าจ้างที่สามารถปรับราคาได้ด้วย จากคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวข้างต้น จะเห็นได้ว่าสิทธิเรียกร้องย่อมโอนกันได้เสมอ แม้หนี้ตามสิทธิเรียกร้องนั้นจะยังไม่ถึงกำหนดชำระ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 652/2508) หรือยังไม่อาจคำนวณได้แน่นอน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4306/2528) หรือเป็นสิทธิเรียกร้องที่มีเงื่อนไขเวลาก็ตาม (คำพิพากษาศาลฎีกาที่1893/2512) และการโอนสิทธิเรียกร้องนั้นจะมีค่าตอบแทนหรือไม่ก็ได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1974/2525) ส่วนสิทธิเรียกร้องที่จะพึงมีขึ้นในอนาคตนั้น คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ก็ได้วินิจฉัยไว้แล้วว่าโอนกันได้ โดยเดินตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2185/2524 นั่นเอง). อดิเทพถิระวัฒน์.