เทศบัญญัติของเทศบาลนครกรุงเทพเทศบัญญัติของเทศบาลนครกรุงเทพเรื่องควบคุมการก่อสร้างอาคาร(ฉบับที่๓) พุทธศักราช ๒๔๙๑โดยอนุมัติของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยซึ่งอาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๕ แห่งพระราชบัญญัติควบคุมการก่อสร้างอาคารพุทธศักราช ๒๔๗๙ เทศบาลนครกรุงเทพตราเทศบัญญัติไว้โดยคำแนะนำและยินยอมของสภานครกรุงเทพและโดยอนุมัติของข้าหลวงประจำจังหวัด ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ เทศบัญญัตินี้ให้เรียกว่า เทศบัญญัติเรื่องควบคุมการก่อสร้างอาคาร(ฉบับที่ ๓) พุทธศักราช ๒๔๙๑ข้อ ๒[๑]ให้ใช้เทศบัญญัตินี้ ตั้งแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปข้อ ๓ ให้ยกเลิกข้อ ๓ อนุ (๔) (๕) และ (๖)แห่งเทศบัญญัติควบคุมการก่อสร้างอาคาร พุทธศักราช ๒๔๘๓ โดยใช้ข้อความต่อไปนี้แทน(๔) อาคารพาณิชย์หมายความว่าอาคารที่ใช้เพื่อประโยชน์แห่งการค้าหรือโรงงานที่ใช้เครื่องจักรซึ่งเทียบได้ไม่เกิน๕ แรงม้า หรืออาคารที่ก่อสร้างห่างแนวทางสาธารณะหรือทางซึ่งมีสภาพเป็นสาธารณะไม่เกิน๑๔ เมตร ซึ่งอาจใช้เป็นอาคารเพื่อประโยชน์แห่งการค้าได้(๕) โรงงานอุตสาหกรรมหมายความว่าโรงงานสำหรับประกอบการอุตสาหกรรมโดยอาศัยเครื่องจักรซึ่งเทียบได้ไม่เกิน ๕ แรงม้าเป็นปัจจัย(๖) อาคารสาธารณะหมายความว่า โรงมหรศพหอประชุม หรือสถานที่ซึ่งกำหนดให้เป็นที่ชุมนุมชนได้ทั่วไปเช่น โรงแรม โรงเรียน ภัตตาคาร หรือโรงพยาบาลเป็นต้นข้อ ๔ ในเทศบัญญัตินี้(๑) หลังคาหมายความว่า สิ่งปกคลุมส่วนบนของอาคารสำหรับบังแดดและฝนรวมทั้งสิ่งใดซึ่งประกอบขึ้นเพื่อยึดเหนี่ยวสิ่งปกคลุมนี้ให้มั่นคงแข็งแรง(๒) ทางซึ่งมีสภาพเป็นสาธารณะหมายความว่า ที่ดินที่ไม่อยู่ในความดูแลของเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นซึ่งประชาชนใช้เป็นทางคมนาคมผ่านที่ดินต่างเจ้าของเกินกว่า ๑๐ ปีหรือที่ดินที่มอบให้เจ้าหน้าที่ท้องถิ่นรักษาแนวเขตต์ เพื่อให้ประชาชนใช้เป็นทางคมนาคม(๓) ทางน้ำสาธารณะหมายความว่า ทางน้ำที่ประชาชนมีสิทธิใช้เป็นทางคมนาคมได้(๔) แนวทางสาธารณะหมายความว่า แนวเขตที่กำหนดให้เป็นทางสาธารณะทั้งทางบกและทางน้ำ(๕) แนวทางซึ่งมีสภาพเป็นสาธารณะหมายความว่า แนวเขตต์ที่ประชาชนได้ใช้เป็นทางคมนาคมผ่านที่ดินต่างเจ้าของเกินกว่า๑๐ ปีหรือแนวเขตต์ที่กำหนดไว้ให้ประชาชนคมนาคมโดยเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นเป็นผู้รักษาแนวเขตต์นั้นทั้งทางบกและทางน้ำ(๖) อาคารแผงลอยหมายความว่า โต๊ะ แท่น แคร่ มีหลังคา ตั้งอยู่บนพื้นดินสามารถเคลื่อนทีได้ขนาดไม่เกิน ๔ ตารางเมตร ไม่มีฝาหรือผนังซึ่งใช้ประโยชน์แห่งการค้าย่อยโดยมีกำหนดเวลาเข้าใช้สอยและเลิกเป็นประจำวันและไม่ได้ใช้เป็นที่พักอาศัยข้อ ๕อาคารที่ก่อสร้างในที่ดินแปลงเดียวกันเป็นหลัง ๆต้องมีระยะห่างจากกันแต่ละหลังไม่น้อยกว่า ๔ เมตร ยกเว้นห้องครัว ห้องส้วมที่ใช้กับอาคารนั้น ๆ ซึ่งสูงจากพื้นดินถึงยอดหลังคาไม่เกิน ๔ เมตรสำหรับอาคารแผงลอยต้องมีระยะห่างจากกันไม่น้อยกว่า๒ เมตรข้อ ๖อาคารที่ก่อสร้างเพื่อกระทำการ หรือใช้ประโยชน์เพื่อกิจการดังกล่าวในข้อนี้ต้องอยู่ห่างเขตต์ที่ดินต่างเจ้าของและมีที่ว่างอันปราศจากหลังคา หรือสิ่งใดปกคลุมโดยรอบอาคารนั้นไม่น้อยกว่า๒๐ เมตรทุกด้านและในกรณีที่ก่อสร้างอยู่ริมทางสาธารณะหรือทางซึ่งมีสภาพเป็นสาธารณะหรือทางน้ำสาธารณะอนุญาตให้อยู่ห่างแนวทางสาธารณะหรือแนวทางซึ่งมีสภาพเป็นสาธารณะหรือทางน้ำสาธารณะอนุญาตให้อยู่ห่างแนวทางสาธารณะ หรือแนวทางซึ่งมีสภาพเป็นสาธารณะฟากตรงกันข้ามได้ไม่น้อยกว่า ๒๐ เมตร คือ(๑) การทำสบู่(๒) การเคี่ยวหนังสัตว์ เอ็นสัตว์ ไขสัตว์(๓) การเคี่ยวและการอัดเอาน้ำมันทุกชนิด(๔) การเลื่อยไม้ที่ใช้เครื่องจักร์(๕) การสีข้าวที่ใช้เครื่องจักร์(๖) การทำน้ำแข็ง(๗) การปั่นฝ้ายหรือนุ่นโดยใช้เครื่องจักร์(๘) การทำดินเผา(๙) การเก็บเขาสัตว์ กระดูกสัตว์ ขนสัตว์หนังสัตว์(๑๐) การเผาเปลือกหอยข้อ ๗อาคารที่ก่อสร้างเพื่อกระทำการหรือใช้ประโยชน์เพื่อกิจการดังกล่าวในข้อนี้ต้องอยู่ห่างเขตต์ที่ดินต่างเจ้าของและมีที่ว่างอันปราศจากหลังคาหรือสิ่งใดปกคลุมโดยรอบอาคารนั้นไม่น้อยกว่า๑๐ เมตรทุกด้านและในกรณีที่ก่อสร้างอยู่ริมทางสาธารณะหรือทางซึ่งมีสภาพเป็นสาธารณะหรือทางน้ำสาธารณะอนุญาตให้อยู่ห่างแนวทางสาธารณะหรือแนวทางซึ่งมีสภาพเป็นสาธารณะฟากตรงกันข้ามได้ไม่น้อยกว่า๑๐ เมตร คือ(๑) การทำเนย เนยเทียม(๒) การทำกะปิ น้ำปลา น้ำเคย ไตปลา เต้าเจี้ยวซีอิ๊ว หอยดอง(๓) การทำและตากปลาเค็ม เนื้อเค็ม เป็ดเค็มหนังหมู กุ้งแห้ง เลือดแห้ง(๔) การนึ่งปลา การต้มปลา ซึ่งใช้แทนการนึ่งเว้นการนึ่งหรือต้มในภัตตาคาร โรงแรม หรือร้านข้าวแกง เพื่อปรุงอาหารในนั้นและการนึ่งหรือต้มเพื่อปรุงอาหารเร่ขายด้วยตนเอง(๕) การทำกุนเชียง หมูตั้ง(๖) การทำเส้นหมี่ ขนมจีน ก๋วยเตี๋ยว เกี้ยมอี๋(๗) การทำแป๊ะแซ(๘) การล้าง การรม การเก็บยาง(๙) การตีกลึงโลหะทุกชนิด นอกจากเงิน ทอง นาคหรือทองคำขาว(๑๐) การทำธูป โดยใช้เครื่องจักร์(๑๑) การโม่แป้ง(๑๒) การซอยไม้โดยใช้เครื่องจักร์(๑๓) การซ่อมเครื่องจักรทุกชนิด(๑๔) การอุตสาหกรรมและการพาณิชย์ซึ่งต้องใช้เตาไฟเพื่อกิจการนั้น เว้นแต่มีไว้เพื่อประกอบอาหารภายในภัตตาคารโรงแรม และร้านข้าวแกง(๑๕) การทอผ้าโดยใช้กี่ตั้งแต่ ๕ กี่ขึ้นไป(๑๖) การค้าอื่นใดซึ่งเป็นที่รังเกียจหรืออาจเป็นอันตรายแก่สุขภาพซึ่งคณะเทศมนตรีจะได้ประกาศระบุเพิ่มเติมต่อไปข้อ ๘ ห้องแถว ตึกแถว อาคารพาณิชย์โรงงานอุตสาหกรรม และอาคารสาธารณะต้องมีที่ว่างเป็นทางเดินด้านหลังอาคารเพื่อใช้เป็นทางคมนาคมได้ถึงกัน กว้างไม่น้อยกว่า ๒ เมตร ทั้งนี้ให้กันเขตต์บริเวณทางเดินดังกล่าวนี้ให้ปรากฏถ้าที่ดินที่ก่อสร้างนั้นตั้งอยู่ติดทางสาธารณะหรือทางซึ่งมีสภาพเป็นสาธารณะให้ทำทางเดินหลังอาคารนั้นออกติดต่อกับทางนั้นด้วยแต่ในกรณีที่มีการตกลงกันระหว่างเจ้าของที่ดินจะใช้ทางเดินติดต่อทางนี้ร่วมกันก็ได้ข้อ ๙ ให้ยกเลิกข้อ ๖๓แห่งเทศบัญญัติควบคุมการก่อสร้างอาคาร พุทธศักราช ๒๔๘๓ และให้ใช้ข้อความต่อไปนี้อาคารประเภทต่าง ๆจะต้องมีที่วางอันปราศจากหลังคาหรือสิ่งใดปกคลุมไม่น้อยกว่าส่วนที่กำหนดไว้ต่อไปนี้ก. อาคารที่พักอาศัยแต่ละหลัง ให้มีที่วางอยู่ ๔๐ใน ๑๐๐ ส่วนของพื้นที่ข. ห้องแถว หรือตึกแถวแต่ละห้องให้มีที่ว่างในอาคารอยู่ไม่น้อยกว่า ๓๐ ใน ๑๐๐ส่วนของพื้นที่ภายในขอบเขตต์ที่ก่อสร้างฉะเพาะห้องแถว ตึกแถวที่ได้กันที่ดินไว้เป็นทางเดินด้านหลังอาคารตามข้อ ๘ แห่งเทศบัญญัตินี้อนุญาตให้คิดรวมเนื้อที่หลังอาคารนี้เป็นที่ว่างได้อีกครึ่งหนึ่งของทางเดินหลังอาคารแต่ละห้องนั้นค. ห้องแถว ตึกแถว อาคารพาณิชย์และอาคารสาธารณะซึ่งก่อสร้างอยู่มุมทางสาธารณะหรือทางซึ่งมีสภาพเป็นสาธารณะกว้างไม่น้อยกว่าสายละ ๑๐ เมตรและลึกไปตามทางทั้งสองด้านไม่เกินด้านละ ๑๕ เมตร หรือก่อสร้างอยู่ริมทางสาธารณะหรือทางซึ่งมีสภาพเป็นสาธารณะสองสายขนานอยู่กว้างไม่น้อยกว่าสายละ ๑๐ เมตรและทางขนานทั้งสองนั้นห่างจากกันไม่เกินกว่า ๑๕ เมตร จะไม่มีที่ว่างเลยก็ได้ง. อาคารพาณิชย์ โรงงานอุตสาหกรรมและอาคารสาธารณะนอกจากที่กล่าวไว้แล้วในข้อ ค. ซึ่งไม่ได้ใช้เป็นที่พักอาศัยด้วยให้มีที่ว่างอยู่ ๑๐ ใน ๑๐๐ส่วนของพื้นที่เว้นแต่ในกรณีพิเศษที่การระบายลมและให้แสงสว่างเหมาะสมเพียงพอแล้วคณะเทศมนตรีจะอนุมัติให้ก่อสร้างโดยมีที่ว่างน้อยกว่าที่กำหนดก็ได้แต่ถ้าใช้เป็นที่พักอาศัยด้วยให้มีที่ว่างอยู่ ๓๐ ใน ๑๐๐ ส่วนของพื้นที่ฉะเพาะอาคารพาณิชย์ โรงงานอุตสาหกรรมและอาคารสาธารณะที่ได้กันที่ดินไว้เป็นทางเดินด้านหลังอาคารตามข้อ ๘แห่งเทศบัญญัตินี้อนุญาตให้คิดรวมเนื้อที่หลังอาคารนี้เป็นที่ว่างได้อีกครึ่งของทางเดินหลังอาคารนั้นข้อ ๑๐ห้ามทำการก่อสร้างสิ่งใดปกคลุมหรือก่อสร้างอาคารลงบนที่ดินซึ่งได้เว้นระยะห่างเขตต์และเป็นที่ว่างดังกล่าวแล้วในข้อ๕, ๖, ๗, ๘ และ ๙แห่งเทศบัญญัตินี้ให้เป็นการกีดขวางหรือกระทำการอย่างหนึ่งอย่างใดให้ที่ว่างนี้ต้องหมดไปหรือน้อยลงกว่าเดิมในเมื่ออาคารนั้นยังคงสภาพอยู่ข้อ ๑๑ อาคารซึ่งก่อสร้างมาก่อนและขัดกับข้อ ๕,๖, ๗, ๘, และ ๙ แห่งเทศบัญญัตินี้ห้ามทำการต่อเติมขยายหรือดัดแปลงเว้นแต่การดัดแปลงหน้าร้านซึ่งทำเพื่อความเป็นระเบียบเรียบร้อยและสวยงามข้อ ๑๒ ให้นายกเทศมนตรีนครกรุงเทพมีหน้าที่รักษาการให้เป็นไปตามเทศบัญญัตินี้ประกาศไว้ณ วันที่ ๑๕ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๔๙๑ป.วรรธนะสารนายกเทศมนตรีนครกรุงเทพอนุมัติปกรณ์อังศุสิงห์ข้าหลวงประจำจังหวัดพระนครอัมภิญา/พิมพ์[๑]ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๖๕/ตอนที่ ๖๔/หน้า ๖๕๖/๒ พฤศจิกายน ๒๔๙๑