ระเบียบกระทรวงยุติธรรมระเบียบกระทรวงยุติธรรมว่าด้วยบทบาทและวิธีการปฏิบัติงานของอาสาสมัครคุมประพฤติและบทบาทของภาคประชาชนพ.ศ. ๒๕๖๐ โดยที่เป็นการสมควรให้มีระเบียบว่าด้วยบทบาทและวิธีปฏิบัติงานของอาสาสมัครคุมประพฤติและบทบาทของภาคประชาชนอาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕ วรรคหนึ่ง มาตรา ๑๔ (๑๑) มาตรา๑๗ วรรคสามและมาตรา ๔๕ วรรคหนึ่ง แห่งพระราชบัญญัติคุมประพฤติ พ.ศ. ๒๕๕๙รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมจึงออกระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ๑ ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบกระทรวงยุติธรรมว่าด้วยบทบาทและวิธีการปฏิบัติงานของอาสาสมัครคุมประพฤติและบทบาทของภาคประชาชนพ.ศ. ๒๕๖๐ข้อ ๒[๑]ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปข้อ๓ บรรดาระเบียบ ข้อบังคับและคำสั่งอื่นใดในส่วนที่กำหนดไว้แล้วในระเบียบนี้หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับระเบียบนี้ให้ใช้ระเบียบนี้แทนข้อ๔ ในระเบียบนี้การแก้ไขฟื้นฟู หมายความว่าการนำมาตรการหรือวิธีการต่าง ๆ มาใช้ในการปรับเปลี่ยน แก้ไข และเสริมสร้างทัศนคติความคิด และพฤติกรรมรวมถึงการสงเคราะห์ผู้กระทำผิดเพื่อให้ผู้กระทำผิดมีการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมไปในทางที่ดีขึ้นสอดส่อง หมายความว่า ไปเยี่ยมเยียน ติดตาม สอบถามแนะนำ ช่วยเหลือ ตักเตือน หรือดำเนินการใด ๆเพื่อให้ผู้ถูกคุมความประพฤติปฏิบัติตามเงื่อนไขและสามารถแก้ไขปรับปรุงตนเองได้การสงเคราะห์หมายความว่า การดำเนินการตามมาตรา ๔๐ แห่งพระราชบัญญัติคุมประพฤติ พ.ศ. ๒๕๕๙อาสาสมัครคุมประพฤติ หมายความว่าผู้ซึ่งอธิบดีกรมคุมประพฤติแต่งตั้งให้ทำหน้าที่ช่วยเหลือพนักงานคุมประพฤติตามพระราชบัญญัติคุมประพฤติพ.ศ. ๒๕๕๙ภาคประชาชนหมายความว่า บุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่เข้ามาทำงานร่วมกับกรมคุมประพฤติผู้ถูกสืบเสาะและพินิจ หมายความว่า ผู้ต้องหา จำเลยนักโทษเด็ดขาดหรือบุคคลอื่นซึ่งมีกฎหมายกำหนดให้เข้าสู่กระบวนการสืบเสาะและพินิจของพนักงานคุมประพฤติผู้ถูกคุมความประพฤติ หมายความว่า ผู้ต้องหา จำเลยนักโทษเด็ดขาด หรือบุคคลอื่นที่ศาลหรือเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจกำหนดให้ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กฎหมายบัญญัติภายใต้การคุมความประพฤติของพนักงานคุมประพฤติผู้กระทำผิดภายหลังปล่อย หมายความว่าผู้พ้นจากการคุมความประพฤติ ผู้ได้รับการปล่อยตัวเมื่อพ้นโทษผู้ผ่านการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดเด็กหรือเยาวชนที่ได้รับการปล่อยตัวพ้นจากการฝึกอบรมครบตามคำพิพากษาแล้วข้อ๕ ให้ปลัดกระทรวงยุติธรรมเป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้และให้มีอำนาจตีความวินิจฉัยปัญหาเพื่อดำเนินการให้เป็นไปตามระเบียบนี้ลักษณะ ๑บทบาทและวิธีการปฏิบัติงานของอาสาสมัครคุมประพฤติ หมวด ๑บทบาทของอาสาสมัครคุมประพฤติ ข้อ๖อาสาสมัครคุมประพฤติมีบทบาทในการช่วยเหลือพนักงานคุมประพฤติดังนี้(๑) แก้ไขฟื้นฟูผู้กระทำผิด(๒) ติดตาม ดูแลช่วยเหลือ สงเคราะห์ ผู้กระทำผิดหรือผู้ได้รับการสงเคราะห์(๓) แสวงหาข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผู้กระทำผิด(๔) ส่งเสริมสนับสนุนภารกิจของกรมคุมประพฤติ(๕) มีส่วนร่วมในการป้องกันอาชญากรรม(๖) บทบาทหน้าที่อื่นตามที่อธิบดีกรมคุมประพฤติมอบหมายทั้งนี้ในการปฏิบัติหน้าที่ ตาม (๑) (๖)ให้อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของพนักงานคุมประพฤติหมวด ๒วิธีการปฏิบัติงานของอาสาสมัครคุมประพฤติ ส่วนที่ ๑สอดส่อง แก้ไขฟื้นฟูสงเคราะห์ผู้กระทำผิด ข้อ๗ การมอบหมายงานให้อาสาสมัครคุมประพฤติดำเนินการช่วยเหลือพนักงานคุมประพฤติให้พิจารณาตามความจำเป็นเหมาะสมกับความรู้ ความสามารถ และความพร้อมของอาสาสมัครคุมประพฤติกรณีมอบหมายงานคดีให้พิจารณาตามความเหมาะสมกับความรู้ความสามารถศักยภาพ และปริมาณคดีที่มีอยู่ในความรับผิดชอบของอาสาสมัครคุมประพฤติข้อ๘เมื่ออาสาสมัครคุมประพฤติได้รับมอบหมายงานคดีสอดส่องผู้ถูกคุมความประพฤติ ให้อาสาสมัครคุมประพฤติดำเนินการตามขั้นตอนดังนี้(๑) ตรวจสอบความครบถ้วนของเอกสาร ศึกษาข้อมูลเบื้องต้น และวางแผนการทำงาน(๒) แนะนำตนเอง พร้อมแสดงบัตรประจำตัวอาสาสมัครคุมประพฤติ(๓) สอบถามและบันทึกรายละเอียดการออกสอดส่องตามแบบรายงานที่กรมคุมประพฤติกำหนด(๔)รายงานผลการสอดส่องให้สำนักงานคุมประพฤติทราบตามที่พนักงานคุมประพฤติกำหนดการเข้าไปในเคหสถานหรือสถานที่ใดๆ ที่ผู้ถูกคุมความประพฤติพักอาศัยหรือทำการงานหรือมีความเกี่ยวข้องด้วยต้องได้รับความยินยอมจากเจ้าของเคหสถานหรือสถานที่นั้นก่อนข้อ ๙กรณีผู้ถูกคุมความประพฤติประสบปัญหาจำเป็นที่ต้องได้รับการแก้ไขในด้านการประกอบอาชีพด้านความประพฤติ ด้านจิตใจ หรือปัญหาอื่นใดที่ส่งผลต่อการแก้ไขฟื้นฟู ให้อาสาสมัครคุมประพฤติให้คำปรึกษาแนะนำ ตักเตือนผู้ถูกคุมความประพฤติเพื่อแก้ไขฟื้นฟูให้กลับตนเป็นพลเมืองดีและปฏิบัติตามเงื่อนไขการคุมความประพฤติข้อ๑๐ กรณีผู้ถูกคุมความประพฤติจำเป็นต้องได้รับการสงเคราะห์ให้อาสาสมัครคุมประพฤติรายงานไปยังสำนักงานคุมประพฤติเพื่อให้การสงเคราะห์ต่อไปการดำเนินการตามวรรคหนึ่งอาสาสมัครคุมประพฤติอาจให้การสงเคราะห์ตามกำลังความสามารถข้อ๑๑กรณีอาสาสมัครคุมประพฤติประสบปัญหาในการปฏิบัติงานที่ทำให้ไม่สามารถปฏิบัติงานต่อไปได้หรือมีพฤติการณ์เปลี่ยนแปลงไป ให้อาสาสมัครคุมประพฤติรายงานและส่งเอกสารทั้งหมดให้สำนักงานคุมประพฤติโดยเร็วข้อ๑๒อาสาสมัครคุมประพฤติที่รับคดีแล้วไม่รายงานผลหรือไม่ได้แจ้งผลให้พนักงานคุมประพฤติทราบตามระยะเวลาที่กำหนดให้พนักงานคุมประพฤติสอบถามความคืบหน้าในการดำเนินการหรืออาจออกไปพบเพื่อสอบถามปัญหาอุปสรรค หรือข้อขัดข้องในการดำเนินการหากอาสาสมัครคุมประพฤติรับคดีแล้วไม่สามารถปฏิบัติงานที่อยู่ในความรับผิดชอบได้ให้พนักงานคุมประพฤติมีหนังสือขอยกเลิกการมอบหมายงานและให้อาสาสมัครคุมประพฤติส่งข้อมูลกลับสำนักงานคุมประพฤติทันทีข้อ๑๓เมื่ออาสาสมัครคุมประพฤติปฏิบัติงานคดีตามที่รับมอบหมายเสร็จสิ้นให้รายงานผลและจัดส่งเอกสารทั้งหมดให้สำนักงานคุมประพฤติเพื่อรวบรวมและบันทึกผลการปฏิบัติงานส่วนที่ ๒การติดตาม เยี่ยมเยียนและการสงเคราะห์ผู้กระทำผิดภายหลังปล่อย ข้อ๑๔เมื่ออาสาสมัครคุมประพฤติได้รับมอบหมายให้ออกไปติดตามเยี่ยมเยียนผู้กระทำผิดภายหลังปล่อย ให้อาสาสมัครคุมประพฤติดำเนินการตามขั้นตอนดังนี้(๑) ตรวจสอบความครบถ้วนของเอกสาร ศึกษาข้อมูลเบื้องต้น และวางแผนการทำงาน(๒) แนะนำตนเอง พร้อมแสดงบัตรประจำตัวอาสาสมัครคุมประพฤติ(๓) สอบถามและบันทึกรายละเอียดการติดตาม ตามแบบรายงานที่กรมคุมประพฤติกำหนด(๔)รายงานผลการดำเนินการให้สำนักงานคุมประพฤติทราบตามที่พนักงานคุมประพฤติกำหนดไว้การเข้าไปในเคหสถานหรือสถานที่ใดๆ ที่ผู้กระทำผิดภายหลังปล่อย พักอาศัยหรือทำการงานหรือมีความเกี่ยวข้องด้วยต้องได้รับความยินยอมจากเจ้าของเคหสถานหรือสถานที่นั้นก่อนข้อ๑๕อาสาสมัครคุมประพฤติต้องให้คำปรึกษาแนะนำผู้กระทำผิดภายหลังปล่อยเพื่อให้กลับตนเป็นพลเมืองดีและไม่หวนกลับไปกระทำผิดซ้ำข้อ๑๖ ในกรณีที่ผู้กระทำผิดภายหลังปล่อยจำเป็นต้องได้รับการสงเคราะห์ให้อาสาสมัครคุมประพฤติรายงานไปยังสำนักงานคุมประพฤติเพื่อให้การสงเคราะห์ต่อไปการดำเนินการตามวรรคหนึ่งอาสาสมัครคุมประพฤติอาจให้การสงเคราะห์ตามกำลังความสามารถข้อ๑๗เมื่ออาสาสมัครคุมประพฤติออกติดตาม เยี่ยมเยียนและให้การสงเคราะห์ผู้กระทำผิดภายหลังปล่อยเสร็จสิ้นให้รายงานผลและจัดส่งเอกสารที่เกี่ยวข้องให้สำนักงานคุมประพฤติเพื่อรวบรวมและบันทึกผลการปฏิบัติงานหากอาสาสมัครคุมประพฤติไม่รายงานผลหรือไม่ได้แจ้งผลให้ทราบตามระยะเวลาที่กำหนดให้พนักงานคุมประพฤติสอบถามความคืบหน้าในการดำเนินการหรือออกไปพบเพื่อสอบถามปัญหาอุปสรรคข้อขัดข้องในการดำเนินการเมื่อได้ดำเนินการตามวรรคสองแล้วอาสาสมัครคุมประพฤติยังไม่รายงานผลให้ทราบ ให้พนักงานคุมประพฤติมีหนังสือขอยกเลิกการมอบหมายงานและให้อาสาสมัครคุมประพฤติส่งข้อมูลกลับสำนักงานคุมประพฤติทันทีส่วนที่ ๓แสวงหาข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผู้กระทำผิด ข้อ๑๘การมอบหมายให้อาสาสมัครคุมประพฤติช่วยเหลือพนักงานคุมประพฤติในการแสวงหาข้อเท็จจริงพนักงานคุมประพฤติควรพิจารณาตามความจำเป็น ความรู้ ความสามารถ ศักยภาพและปริมาณคดีที่มีอยู่ในความรับผิดชอบ โดยอาจพิจารณามอบหมาย ดังต่อไปนี้(๑) ตรวจสอบที่พักอาศัยและสภาพแวดล้อมของผู้ถูกสืบเสาะและพินิจ(๒) สอบถามข้อมูลเกี่ยวกับนักโทษเด็ดขาด ที่จะได้รับการพิจารณาพักการลงโทษหรือลดวันต้องโทษจำคุกข้อ๑๙เมื่ออาสาสมัครคุมประพฤติได้รับมอบหมายให้ออกไปแสวงหาข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผู้ถูกสืบเสาะและพินิจอาสาสมัครคุมประพฤติต้องดำเนินการดังนี้(๑) ตรวจสอบความครบถ้วนของเอกสาร ศึกษาข้อมูลเบื้องต้น และวางแผนการทำงาน(๒) แนะนำตนเอง พร้อมแสดงบัตรประจำตัวอาสาสมัครคุมประพฤติ(๓) สอบถามและบันทึกรายละเอียดข้อมูล ตามแบบรายงานที่กรมคุมประพฤติกำหนด(๔) รายงานผลการแสวงหาข้อเท็จจริงให้สำนักงานคุมประพฤติทราบการเข้าไปในเคหสถานหรือสถานที่ใดๆที่มีความเกี่ยวข้องกับผู้ถูกสืบเสาะและพินิจต้องได้รับความยินยอมจากเจ้าของเคหสถานหรือสถานที่นั้นก่อนข้อ๒๐หากอาสาสมัครคุมประพฤติไม่รายงานผลให้ทราบภายในระยะเวลาที่กำหนดหรืออาสาสมัครคุมประพฤติมีเหตุขัดข้องไม่สามารถปฏิบัติงานได้ให้พนักงานคุมประพฤติมีหนังสือขอยกเลิกการมอบหมายงานและให้อาสาสมัครคุมประพฤติส่งข้อมูลกลับสำนักงานคุมประพฤติทันทีส่วนที่ ๔ส่งเสริมสนับสนุนภารกิจของกรมคุมประพฤติ ข้อ๒๑อาสาสมัครคุมประพฤติเข้ามามีส่วนร่วมในการส่งเสริมสนับสนุนการดำเนินงานตามภารกิจของกรมคุมประพฤติดังนี้(๑) สนับสนุนการจัดกิจกรรมเพื่อการแก้ไขฟื้นฟู(๒) สร้างเครือข่ายในการแก้ไข ฟื้นฟูสงเคราะห์ผู้กระทำผิดและผู้กระทำผิดภายหลังปล่อย(๓)เผยแพร่ความรู้และประชาสัมพันธ์ภารกิจกรมคุมประพฤติ และกระทรวงยุติธรรมและช่วยเหลืองานอื่นๆ ตามที่กรมคุมประพฤติหรือกระทรวงยุติธรรมมอบหมายส่วนที่ ๕การมีส่วนร่วมในการป้องกันอาชญากรรม ข้อ๒๒ อาสาสมัครคุมประพฤติมีส่วนร่วมในการป้องกันอาชญากรรมดังนี้(๑) สอดส่อง ดูแล เฝ้าระวัง แจ้งเบาะแสการกระทำความผิดกฎหมายภายในชุมชน(๒) ให้ความรู้หรือจัดกิจกรรมเพื่อเสริมสร้างความร่วมมือของประชาชนในการป้องกันตนเองและรักษาความสงบเรียบร้อยภายในชุมชน(๓) ร่วมคิดและวางแผนกับบุคคล ชุมชนหรือหน่วยงานอื่นในการจัดกิจกรรม เพื่อป้องกันอาชญากรรมในชุมชน(๔) บำเพ็ญประโยชน์และประพฤติตนเป็นตัวอย่างให้แก่สังคมลักษณะ ๒บทบาทและการมีส่วนร่วมของภาคประชาชน หมวด ๑บทบาทของภาคประชาชน ข้อ๒๓ ภาคประชาชนมีบทบาทดังนี้(๑) แก้ไขฟื้นฟูผู้กระทำผิด(๒) สงเคราะห์ผู้กระทำผิดและผู้กระทำผิดภายหลังปล่อย(๓) สนับสนุนการดำเนินงานตามภารกิจกรมคุมประพฤติทั้งนี้การปฏิบัติหน้าที่ตาม (๑) (๓) ให้อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของพนักงานคุมประพฤติหมวด ๒การมีส่วนร่วมของภาคประชาชน ข้อ๒๔กรมคุมประพฤติมีหน้าที่ส่งเสริมสนับสนุนภาคประชาชนให้เข้ามามีส่วนร่วมภายใต้การกำกับดูแลของพนักงานคุมประพฤติดังต่อไปนี้(๑) ในการแก้ไขฟื้นฟูและการสงเคราะห์เพื่อป้องกันไม่ให้ผู้กระทำผิดหวนกลับไปกระทำผิดซ้ำ(๒) ในการสร้างเครือข่ายร่วมกับหน่วยงานภาครัฐและภาคประชาชนเพื่อช่วยเหลือภารกิจของกรมคุมประพฤติ(๓) มีส่วนร่วมอื่น ๆ ตามที่ได้รับการประสานจากสำนักงานคุมประพฤติลักษณะ ๓การกำกับดูแลอาสาสมัครคุมประพฤติและภาคประชาชน ข้อ๒๕ สำนักงานคุมประพฤติมีบทบาทในการกำกับดูแล ติดตามการปฏิบัติงานของอาสาสมัครคุมประพฤติ และส่งเสริมหน่วยงานองค์กรและภาคประชาชน ให้เข้ามามีส่วนร่วมในภารกิจของกรมคุมประพฤติข้อ๒๖กรมคุมประพฤติมีบทบาทในการส่งเสริม สนับสนุนกิจกรรมหรือการดำเนินงานของอาสาสมัครคุมประพฤติ และส่งเสริมหน่วยงานองค์กรและภาคประชาชน ให้เข้ามามีส่วนร่วมในภารกิจของกรมคุมประพฤติประกาศ ณ วันที่ ๑๐เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๐สุวพันธุ์ ตันยุวรรธนะรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมพิมพ์มาดา/ภวรรณตรี/จัดทำ๒๓ พฤษภาคม๒๕๖๐[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๓๔/ตอนพิเศษ ๑๓๔ ง/หน้า ๑/๑๗ พฤษภาคม ๒๕๖๐