คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 37941หลักกฎหมาย: เรือน้ำหนักไม่เกิน 250 ตัน ซึ่งใช้ในการกระทำผิดพระราชบัญญัติศุลกากร 2469 มาตรา27 ต้องริบตาม มาตรา32 ผู้ร้องอ้างว่าเรือเป็นของตนไม่ควรริบตาม พระราชบัญญัติศุลกากรพ.ศ. 2469 มาตรา 32 เป็นหน้าที่ผู้ร้องจะต้องพิสูจน์ให้ได้ความเป็นหลักฐานมั่นคงดังอ้างศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษปรับจำเลยฐานนำไม้บรรทุกเรือออกไปนอกราชอาณาจักร โดยไม่เสียภาษีศุลกากรตามพระราชบัญญัติศุลกากร2469 มาตรา 27 ฉบับที่ 11 2490 มาตรา 3 ริบเรือและสินค้าของกลางและให้ยกคำร้องของนายยาบากับพวกที่ร้องขอให้คืนเรือของกลางซึ่งผู้ร้องได้ยื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้นในระหว่างพิจารณา อ้างว่าเป็นเรือของผู้ร้องจำเลยเช่าไปใช้ประกอบอาชีพโดยผู้ร้องไม่ได้รู้เห็นเป็นใจให้นำไปใช้ในทางที่ผิดกฎหมาย ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้ยกฟ้องโดยข้อเท็จจริงโจทก์ฎีกา ศาลฎีกาพิพากษากลับให้ลงโทษจำเลยตลอดจนริบเรือด้วยโดยศาลฎีกาวินิจฉัย ดังนี้"สำหรับเรือของกลางซึ่งโจทก์ขอให้ริบ แต่มีนายยาบา นายอุหมากและนายแลหมัน ยื่นคำร้องขอคืน อ้างว่าผู้ร้องเป็นเจ้าของและมิได้รู้เห็นเป็นใจในการกระทำผิดด้วย นั้น ปรากฏว่า เรือของกลางมีน้ำหนักไม่เกิน250 ตัน ตามพระราชบัญญัติศุลกากร พ.ศ. 2469 มาตรา 32 บัญญัติว่า หากใช้ในการกระทำผิดเช่นนี้ ให้ริบเสียจึงเป็นหน้าที่ของผู้ร้องจะต้องพิสูจน์ให้ได้ความเป็นหลักฐานมั่นคงดังอ้างคดีนี้ผู้ร้องไม่มีหลักฐานอย่างใดมาแสดงเลย ทะเบียนเรือก็ไม่มีที่อ้างว่าให้จำเลยเช่าก็ไม่มีหนังสือ คงมีแต่พยานบุคคล เป็นการเลื่อนลอยสำหรับนายยาบาผู้ร้องปรากฏว่าเป็นบิดาของนายอาดและนายกาเส็มจำเลยเอง และนายยาบาว่าได้รู้เห็นเกี่ยวกับเรื่องเอาเรือรายนี้ไปบรรทุกไม้ของกลางโดยตลอดแต่บ่ายเบี่ยงไปว่าจะบรรทุกไม้นั้นไปส่งนายดอเลาะที่เกาะยาว ซึ่งศาลไม่รับฟัง สำหรับนายอุหมากและนายแลหมันผู้ร้องปรากฏว่านายอุหมากผู้ร้องเป็นบิดานายบาโรมจำเลย และนายบาโรมจำเลยอ้างในชั้นสอบสวนว่า เรือของกลางเป็นของนายอุหมากบิดา แต่ชั้นศาลกลับอ้างว่า เรือของกลางเป็นของนายแลหมันผู้ร้อง ส่วนนายหมานจำเลยซึ่งอ้างในชั้นสอบสวนว่า เรือของกลางเป็นของนายแลหมันผู้ร้อง แต่ชั้นศาลกลับอ้างว่า เรือของกลางเป็นของนายอุหมากผู้ร้องเป็นการอ้างไขว้เขวเป็นพิรุธ และผู้ร้องทั้งสองนี้ต่างก็เบิกความอ้างสนับสนุนจำเลยว่า ไม้ที่บรรทุกเรือของกลางจะนำไปส่งนายดอเลาะที่เกาะยาวเช่นเดียวกัน ฉะนั้น ถึงหากจะฟังว่าเรือของกลางเป็นของผู้ร้องทั้งสามจริง ก็น่าเชื่อว่าผู้ร้องได้รู้เห็นในการกระทำผิดนี้ด้วย" ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 472 - 475/2500พนักงานอัยการจังหวัดสตูลโจทก์นายอาด เส็นหลี กับพวกจำเลย ป.อ. ป.วิ.อ. พ.ร.บ.ศุลกากร พ.ศ.2469 เรือน้ำหนักไม่เกิน 250 ตัน ซึ่งใช้ในการกระทำผิดพระราชบัญญัติศุลกากร 2469 มาตรา27 ต้องริบตาม มาตรา32 ผู้ร้องอ้างว่าเรือเป็นของตนไม่ควรริบตาม พระราชบัญญัติศุลกากรพ.ศ. 2469 มาตรา 32 เป็นหน้าที่ผู้ร้องจะต้องพิสูจน์ให้ได้ความเป็นหลักฐานมั่นคงดังอ้างศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษปรับจำเลยฐานนำไม้บรรทุกเรือออกไปนอกราชอาณาจักร โดยไม่เสียภาษีศุลกากรตามพระราชบัญญัติศุลกากร2469 มาตรา 27 ฉบับที่ 11 2490 มาตรา 3 ริบเรือและสินค้าของกลางและให้ยกคำร้องของนายยาบากับพวกที่ร้องขอให้คืนเรือของกลางซึ่งผู้ร้องได้ยื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้นในระหว่างพิจารณา อ้างว่าเป็นเรือของผู้ร้องจำเลยเช่าไปใช้ประกอบอาชีพโดยผู้ร้องไม่ได้รู้เห็นเป็นใจให้นำไปใช้ในทางที่ผิดกฎหมาย ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้ยกฟ้องโดยข้อเท็จจริงโจทก์ฎีกา ศาลฎีกาพิพากษากลับให้ลงโทษจำเลยตลอดจนริบเรือด้วยโดยศาลฎีกาวินิจฉัย ดังนี้"สำหรับเรือของกลางซึ่งโจทก์ขอให้ริบ แต่มีนายยาบา นายอุหมากและนายแลหมัน ยื่นคำร้องขอคืน อ้างว่าผู้ร้องเป็นเจ้าของและมิได้รู้เห็นเป็นใจในการกระทำผิดด้วย นั้น ปรากฏว่า เรือของกลางมีน้ำหนักไม่เกิน250 ตัน ตามพระราชบัญญัติศุลกากร พ.ศ. 2469 มาตรา 32 บัญญัติว่า หากใช้ในการกระทำผิดเช่นนี้ ให้ริบเสียจึงเป็นหน้าที่ของผู้ร้องจะต้องพิสูจน์ให้ได้ความเป็นหลักฐานมั่นคงดังอ้างคดีนี้ผู้ร้องไม่มีหลักฐานอย่างใดมาแสดงเลย ทะเบียนเรือก็ไม่มีที่อ้างว่าให้จำเลยเช่าก็ไม่มีหนังสือ คงมีแต่พยานบุคคล เป็นการเลื่อนลอยสำหรับนายยาบาผู้ร้องปรากฏว่าเป็นบิดาของนายอาดและนายกาเส็มจำเลยเอง และนายยาบาว่าได้รู้เห็นเกี่ยวกับเรื่องเอาเรือรายนี้ไปบรรทุกไม้ของกลางโดยตลอดแต่บ่ายเบี่ยงไปว่าจะบรรทุกไม้นั้นไปส่งนายดอเลาะที่เกาะยาว ซึ่งศาลไม่รับฟัง สำหรับนายอุหมากและนายแลหมันผู้ร้องปรากฏว่านายอุหมากผู้ร้องเป็นบิดานายบาโรมจำเลย และนายบาโรมจำเลยอ้างในชั้นสอบสวนว่า เรือของกลางเป็นของนายอุหมากบิดา แต่ชั้นศาลกลับอ้างว่า เรือของกลางเป็นของนายแลหมันผู้ร้อง ส่วนนายหมานจำเลยซึ่งอ้างในชั้นสอบสวนว่า เรือของกลางเป็นของนายแลหมันผู้ร้อง แต่ชั้นศาลกลับอ้างว่า เรือของกลางเป็นของนายอุหมากผู้ร้องเป็นการอ้างไขว้เขวเป็นพิรุธ และผู้ร้องทั้งสองนี้ต่างก็เบิกความอ้างสนับสนุนจำเลยว่า ไม้ที่บรรทุกเรือของกลางจะนำไปส่งนายดอเลาะที่เกาะยาวเช่นเดียวกัน ฉะนั้น ถึงหากจะฟังว่าเรือของกลางเป็นของผู้ร้องทั้งสามจริง ก็น่าเชื่อว่าผู้ร้องได้รู้เห็นในการกระทำผิดนี้ด้วย"(ดุลยทัณฑ์ชนาณัติ-ดุลยพากษ์สุวมัณฑ์-มนูกิจวิมลอรรถ)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุเกี่ยวกับหน้าที่นำสืบนั้นอาจหมายความได้ 2 นัย คือ หน้าที่นำสืบให้ได้ความสมข้ออ้างตามนัยแห่ง ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 84 อย่างหนึ่ง รวมทั้งหน้าที่ที่จะนำพยานเข้าสืบให้ฟังได้ (quantumofproof) และหน้าที่นำพยานเข้าสืบก่อนตามนัยแห่ง มาตรา 183 อีกอย่างหนึ่ง ซึ่งตามความหมายโดยนัยหลังนี้ในคดีอาญาโจทก์ย่อมต้องนำพยานเข้าสืบก่อนเสมอตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 174 ซึ่งบัญญัติวางลำดับแห่งหน้าที่นำพยานเข้าสืบไว้ ฉะนั้น ในคดีอาญาแม้จำเลยจะให้การว่าทำร้ายโดยป้องกันตัว จำเลยมีหน้าที่นำสืบว่ากระทำโดยป้องกัน (โดยนัยแรก)ก็จริง แต่โจทก์ก็ต้องนำพยานเข้าสืบก่อน (โดยนัยหลัง) ตามมาตรา 174 อยู่นั่นเอง (ดูฎีกาที่ 330/2491) คดีนี้เป็นคดีอาญา แต่เป็นเรื่องผู้ร้องร้องขอคืนทรัพย์ ไม่ให้ศาลริบ โดยอ้างว่าเป็นทรัพย์ของผู้ร้องให้จำเลยเช่าไปใช้ โดยผู้ร้องมิได้รู้เห็นในการกระทำผิดด้วยคดีไม่อยู่ในบังคับของ มาตรา 174 โดยตรงแต่หน้าที่นำสืบก็คงเป็นไปตามกฎหมายเช่นเดียวกับคดีแพ่งและอาญาอื่น ๆ ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 226 ซึ่งให้สืบพยานตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาหรือกฎหมายอื่นอันว่าด้วยการสืบพยานนั่นเอง จริงอยู่ โดยปกติศาลอาจพิพากษาให้ริบทรัพย์ได้เมื่อได้ความว่าจำเลยใช้กระทำผิด ไม่ต้องพิจารณาว่าทรัพย์นั้นเป็นของจำเลยหรือไม่และก็มีข้อสันนิษฐานอยู่แล้วว่าผู้ยึดถือผู้ครอบครองและผู้ครอบครองย่อมมีสิทธิดีกว่าผู้อื่น นัยหนึ่งก็คือเป็นเจ้าของนั่นเอง ฉะนั้น เมื่อไม่มีใครอ้างความอื่นขึ้นมา ก็เป็นอันสันนิษฐานได้ในเบื้องต้นว่าทรัพย์ที่จำเลยใช้กระทำผิดย่อมเป็นของจำเลยแต่เมื่อมีผู้ร้องขึ้นมาว่าทรัพย์ที่จำเลยใช้ความจริงไม่ใช่ของจำเลยก็ย่อมเป็นประเด็นที่ศาลจะต้องพิจารณาว่าทรัพย์นั้นเป็นของจำเลยหรือของผู้ร้อง และถ้าเป็นของผู้ร้องจำเลยใช้ทรัพย์นั้นกระทำผิดโดยผู้ร้องรู้เห็นเป็นใจหรือไม่ ประเด็นข้อแรกย่อมเป็นหน้าที่ผู้ร้องนำสืบและต้องนำสืบก่อนเพื่อหักล้างข้อสันนิษฐานของกฎหมายแต่เมื่อได้ความว่าเป็นทรัพย์ของผู้ร้องแล้ว เช่นโจทก์รับว่าเรือเป็นของผู้ร้องจริง ดังนี้หน้าที่นำสืบว่าผู้ร้องรู้เห็นเป็นใจในการกระทำผิดน่าจะเป็นของโจทก์ ไม่ใช่หน้าที่ผู้ร้องนำสืบปฏิเสธว่าตนไม่รู้เห็นในการกระทำผิด กฎหมายเขียนไว้เป็นข้อยกเว้นของการริบทรัพย์ในประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33,34 ก็จริง แต่หลักเรื่องข้อยกเว้นหน้าที่นำสืบตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 84 มิได้ยกเว้นรวมถึงเรื่องการนำสืบถึงข้อยกเว้นเลย เมื่อโจทก์ประสงค์จะให้ริบ ก็หมายความว่าโจทก์ยืนยันว่าผู้ร้องรู้เห็นในการกระทำผิดด้วย โจทก์จึงเป็นฝ่ายอ้างว่าผู้ร้องรู้เห็น ผู้ร้องอ้างในทางปฏิเสธว่าไม่รู้เห็นแม้ต่างจะมีหน้าที่นำสืบตามที่อ้างก็มิใช่เป็นหน้าที่ผู้ร้องต้องนำสืบฝ่ายเดียว ที่ปรากฏในคำพิพากษาฎีกาว่าเป็นหน้าที่ผู้ร้องนำสืบให้ได้ความมั่นคงดังอ้างนั้น คงจะหมายความถึงว่าเป็นหน้าที่นำสืบถึงข้ออ้างตามนัยแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 84 ที่ต้องนำสืบให้สมข้ออ้างที่ว่าให้จำเลยเช่าไปใช้โดยมิได้รู้เห็นเป็นใจในการกระทำผิดด้วย ซึ่งเป็นข้ออ้างอันมีผลในทางปฏิเสธ มิใช่หมายความถึงหน้าที่นำสืบก่อนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 183 จะเห็นได้จากแนววินิจฉัยของศาลฎีกานั่นเองว่าทะเบียนเรือผู้ร้องก็ไม่มี อันเป็นปัญหาเกี่ยวกับความเป็นเจ้าของที่ผู้ร้องต้องนำสืบหักล้างข้อสันนิษฐานของกฎหมายก่อน ต่อจากนั้นก็วินิจฉัยว่าน่าเชื่อว่าผู้ร้องรู้เห็นเป็นใจด้วย มิได้วินิจฉัยแต่เพียงว่าผู้ร้องนำสืบไม่ได้ว่าไม่รู้เห็นเป็นใจเท่านั้น ส่วนที่ว่าผู้ร้องต้องนำสืบให้ได้ความเป็นหลักฐานมั่นคงดังอ้างนั้น น่าจะเกี่ยวกับปริมาณหรือน้ำหนักแห่งพยานหลักฐานที่ต้องนำเข้าสืบให้น่าเชื่อ (quantumofproof) นัยหนึ่งก็คือจะสืบพยานแต่เพียงบางเบาหรือต้องสืบให้ได้อย่างชัดแจ้งเพียงใดศาลจึงจะรับฟัง ซึ่งย่อมแล้วแต่ว่าพฤติการณ์อย่างใดควรมีพยานอย่างใดมาแสดงเพียงไหน ถ้ากรณีเป็นพิรุธแก่ฝ่ายผู้อ้างความเป็นอย่างอื่นอยู่ ก็ย่อมเป็นหน้าที่ผู้อ้างต้องนำสืบให้ชัดแจ้งดังอ้าง เช่นในกรณีที่จำเลยเอาเรือไปใช้ทำผิดซึ่งเป็นพิรุธหนักอยู่แล้ว ใครอ้างว่าเรือเป็นของตนจำเลยเอาไปใช้โดยไม่ได้รับความรู้เห็นเป็นใจด้วย คนนั้นก็ต้องสืบให้เห็นจริง มิฉะนั้นก็ไม่เน่าเชื่อว่าจำเลยจะเอาเรือของตนไปใช้โดยตนไม่รู้เห็นด้วยได้คงจะไม่ใช่หน้าที่นำสืบก่อนหรือนำสืบฝ่ายเดียวแต่อย่างใด บรรณาธิการคำพิพากษา: ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษปรับจำเลยฐานนำไม้บรรทุกเรือออกไปนอกราชอาณาจักร โดยไม่เสียภาษีศุลกากรตามพระราชบัญญัติศุลกากร2469 มาตรา 27 ฉบับที่ 11 2490 มาตรา 3 ริบเรือและสินค้าของกลางและให้ยกคำร้องของนายยาบากับพวกที่ร้องขอให้คืนเรือของกลางซึ่งผู้ร้องได้ยื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้นในระหว่างพิจารณา อ้างว่าเป็นเรือของผู้ร้องจำเลยเช่าไปใช้ประกอบอาชีพโดยผู้ร้องไม่ได้รู้เห็นเป็นใจให้นำไปใช้ในทางที่ผิดกฎหมาย ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้ยกฟ้องโดยข้อเท็จจริงโจทก์ฎีกา ศาลฎีกาพิพากษากลับให้ลงโทษจำเลยตลอดจนริบเรือด้วยโดยศาลฎีกาวินิจฉัย ดังนี้"สำหรับเรือของกลางซึ่งโจทก์ขอให้ริบ แต่มีนายยาบา นายอุหมากและนายแลหมัน ยื่นคำร้องขอคืน อ้างว่าผู้ร้องเป็นเจ้าของและมิได้รู้เห็นเป็นใจในการกระทำผิดด้วย นั้น ปรากฏว่า เรือของกลางมีน้ำหนักไม่เกิน250 ตัน ตามพระราชบัญญัติศุลกากร พ.ศ. 2469 มาตรา 32 บัญญัติว่า หากใช้ในการกระทำผิดเช่นนี้ ให้ริบเสียจึงเป็นหน้าที่ของผู้ร้องจะต้องพิสูจน์ให้ได้ความเป็นหลักฐานมั่นคงดังอ้างคดีนี้ผู้ร้องไม่มีหลักฐานอย่างใดมาแสดงเลย ทะเบียนเรือก็ไม่มีที่อ้างว่าให้จำเลยเช่าก็ไม่มีหนังสือ คงมีแต่พยานบุคคล เป็นการเลื่อนลอยสำหรับนายยาบาผู้ร้องปรากฏว่าเป็นบิดาของนายอาดและนายกาเส็มจำเลยเอง และนายยาบาว่าได้รู้เห็นเกี่ยวกับเรื่องเอาเรือรายนี้ไปบรรทุกไม้ของกลางโดยตลอดแต่บ่ายเบี่ยงไปว่าจะบรรทุกไม้นั้นไปส่งนายดอเลาะที่เกาะยาว ซึ่งศาลไม่รับฟัง สำหรับนายอุหมากและนายแลหมันผู้ร้องปรากฏว่านายอุหมากผู้ร้องเป็นบิดานายบาโรมจำเลย และนายบาโรมจำเลยอ้างในชั้นสอบสวนว่า เรือของกลางเป็นของนายอุหมากบิดา แต่ชั้นศาลกลับอ้างว่า เรือของกลางเป็นของนายแลหมันผู้ร้อง ส่วนนายหมานจำเลยซึ่งอ้างในชั้นสอบสวนว่า เรือของกลางเป็นของนายแลหมันผู้ร้อง แต่ชั้นศาลกลับอ้างว่า เรือของกลางเป็นของนายอุหมากผู้ร้องเป็นการอ้างไขว้เขวเป็นพิรุธ และผู้ร้องทั้งสองนี้ต่างก็เบิกความอ้างสนับสนุนจำเลยว่า ไม้ที่บรรทุกเรือของกลางจะนำไปส่งนายดอเลาะที่เกาะยาวเช่นเดียวกัน ฉะนั้น ถึงหากจะฟังว่าเรือของกลางเป็นของผู้ร้องทั้งสามจริง ก็น่าเชื่อว่าผู้ร้องได้รู้เห็นในการกระทำผิดนี้ด้วย" ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 472 - 475/2500พนักงานอัยการจังหวัดสตูลโจทก์นายอาด เส็นหลี กับพวกจำเลย ป.อ. ป.วิ.อ. พ.ร.บ.ศุลกากร พ.ศ.2469 เรือน้ำหนักไม่เกิน 250 ตัน ซึ่งใช้ในการกระทำผิดพระราชบัญญัติศุลกากร 2469 มาตรา27 ต้องริบตาม มาตรา32 ผู้ร้องอ้างว่าเรือเป็นของตนไม่ควรริบตาม พระราชบัญญัติศุลกากรพ.ศ. 2469 มาตรา 32 เป็นหน้าที่ผู้ร้องจะต้องพิสูจน์ให้ได้ความเป็นหลักฐานมั่นคงดังอ้างศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษปรับจำเลยฐานนำไม้บรรทุกเรือออกไปนอกราชอาณาจักร โดยไม่เสียภาษีศุลกากรตามพระราชบัญญัติศุลกากร2469 มาตรา 27 ฉบับที่ 11 2490 มาตรา 3 ริบเรือและสินค้าของกลางและให้ยกคำร้องของนายยาบากับพวกที่ร้องขอให้คืนเรือของกลางซึ่งผู้ร้องได้ยื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้นในระหว่างพิจารณา อ้างว่าเป็นเรือของผู้ร้องจำเลยเช่าไปใช้ประกอบอาชีพโดยผู้ร้องไม่ได้รู้เห็นเป็นใจให้นำไปใช้ในทางที่ผิดกฎหมาย ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้ยกฟ้องโดยข้อเท็จจริงโจทก์ฎีกา ศาลฎีกาพิพากษากลับให้ลงโทษจำเลยตลอดจนริบเรือด้วยโดยศาลฎีกาวินิจฉัย ดังนี้"สำหรับเรือของกลางซึ่งโจทก์ขอให้ริบ แต่มีนายยาบา นายอุหมากและนายแลหมัน ยื่นคำร้องขอคืน อ้างว่าผู้ร้องเป็นเจ้าของและมิได้รู้เห็นเป็นใจในการกระทำผิดด้วย นั้น ปรากฏว่า เรือของกลางมีน้ำหนักไม่เกิน250 ตัน ตามพระราชบัญญัติศุลกากร พ.ศ. 2469 มาตรา 32 บัญญัติว่า หากใช้ในการกระทำผิดเช่นนี้ ให้ริบเสียจึงเป็นหน้าที่ของผู้ร้องจะต้องพิสูจน์ให้ได้ความเป็นหลักฐานมั่นคงดังอ้างคดีนี้ผู้ร้องไม่มีหลักฐานอย่างใดมาแสดงเลย ทะเบียนเรือก็ไม่มีที่อ้างว่าให้จำเลยเช่าก็ไม่มีหนังสือ คงมีแต่พยานบุคคล เป็นการเลื่อนลอยสำหรับนายยาบาผู้ร้องปรากฏว่าเป็นบิดาของนายอาดและนายกาเส็มจำเลยเอง และนายยาบาว่าได้รู้เห็นเกี่ยวกับเรื่องเอาเรือรายนี้ไปบรรทุกไม้ของกลางโดยตลอดแต่บ่ายเบี่ยงไปว่าจะบรรทุกไม้นั้นไปส่งนายดอเลาะที่เกาะยาว ซึ่งศาลไม่รับฟัง สำหรับนายอุหมากและนายแลหมันผู้ร้องปรากฏว่านายอุหมากผู้ร้องเป็นบิดานายบาโรมจำเลย และนายบาโรมจำเลยอ้างในชั้นสอบสวนว่า เรือของกลางเป็นของนายอุหมากบิดา แต่ชั้นศาลกลับอ้างว่า เรือของกลางเป็นของนายแลหมันผู้ร้อง ส่วนนายหมานจำเลยซึ่งอ้างในชั้นสอบสวนว่า เรือของกลางเป็นของนายแลหมันผู้ร้อง แต่ชั้นศาลกลับอ้างว่า เรือของกลางเป็นของนายอุหมากผู้ร้องเป็นการอ้างไขว้เขวเป็นพิรุธ และผู้ร้องทั้งสองนี้ต่างก็เบิกความอ้างสนับสนุนจำเลยว่า ไม้ที่บรรทุกเรือของกลางจะนำไปส่งนายดอเลาะที่เกาะยาวเช่นเดียวกัน ฉะนั้น ถึงหากจะฟังว่าเรือของกลางเป็นของผู้ร้องทั้งสามจริง ก็น่าเชื่อว่าผู้ร้องได้รู้เห็นในการกระทำผิดนี้ด้วย"(ดุลยทัณฑ์ชนาณัติ-ดุลยพากษ์สุวมัณฑ์-มนูกิจวิมลอรรถ)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุเกี่ยวกับหน้าที่นำสืบนั้นอาจหมายความได้ 2 นัย คือ หน้าที่นำสืบให้ได้ความสมข้ออ้างตามนัยแห่ง ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 84 อย่างหนึ่ง รวมทั้งหน้าที่ที่จะนำพยานเข้าสืบให้ฟังได้ (quantumofproof) และหน้าที่นำพยานเข้าสืบก่อนตามนัยแห่ง มาตรา 183 อีกอย่างหนึ่ง ซึ่งตามความหมายโดยนัยหลังนี้ในคดีอาญาโจทก์ย่อมต้องนำพยานเข้าสืบก่อนเสมอตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 174 ซึ่งบัญญัติวางลำดับแห่งหน้าที่นำพยานเข้าสืบไว้ ฉะนั้น ในคดีอาญาแม้จำเลยจะให้การว่าทำร้ายโดยป้องกันตัว จำเลยมีหน้าที่นำสืบว่ากระทำโดยป้องกัน (โดยนัยแรก)ก็จริง แต่โจทก์ก็ต้องนำพยานเข้าสืบก่อน (โดยนัยหลัง) ตามมาตรา 174 อยู่นั่นเอง (ดูฎีกาที่ 330/2491) คดีนี้เป็นคดีอาญา แต่เป็นเรื่องผู้ร้องร้องขอคืนทรัพย์ ไม่ให้ศาลริบ โดยอ้างว่าเป็นทรัพย์ของผู้ร้องให้จำเลยเช่าไปใช้ โดยผู้ร้องมิได้รู้เห็นในการกระทำผิดด้วยคดีไม่อยู่ในบังคับของ มาตรา 174 โดยตรงแต่หน้าที่นำสืบก็คงเป็นไปตามกฎหมายเช่นเดียวกับคดีแพ่งและอาญาอื่น ๆ ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 226 ซึ่งให้สืบพยานตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาหรือกฎหมายอื่นอันว่าด้วยการสืบพยานนั่นเอง จริงอยู่ โดยปกติศาลอาจพิพากษาให้ริบทรัพย์ได้เมื่อได้ความว่าจำเลยใช้กระทำผิด ไม่ต้องพิจารณาว่าทรัพย์นั้นเป็นของจำเลยหรือไม่และก็มีข้อสันนิษฐานอยู่แล้วว่าผู้ยึดถือผู้ครอบครองและผู้ครอบครองย่อมมีสิทธิดีกว่าผู้อื่น นัยหนึ่งก็คือเป็นเจ้าของนั่นเอง ฉะนั้น เมื่อไม่มีใครอ้างความอื่นขึ้นมา ก็เป็นอันสันนิษฐานได้ในเบื้องต้นว่าทรัพย์ที่จำเลยใช้กระทำผิดย่อมเป็นของจำเลยแต่เมื่อมีผู้ร้องขึ้นมาว่าทรัพย์ที่จำเลยใช้ความจริงไม่ใช่ของจำเลยก็ย่อมเป็นประเด็นที่ศาลจะต้องพิจารณาว่าทรัพย์นั้นเป็นของจำเลยหรือของผู้ร้อง และถ้าเป็นของผู้ร้องจำเลยใช้ทรัพย์นั้นกระทำผิดโดยผู้ร้องรู้เห็นเป็นใจหรือไม่ ประเด็นข้อแรกย่อมเป็นหน้าที่ผู้ร้องนำสืบและต้องนำสืบก่อนเพื่อหักล้างข้อสันนิษฐานของกฎหมายแต่เมื่อได้ความว่าเป็นทรัพย์ของผู้ร้องแล้ว เช่นโจทก์รับว่าเรือเป็นของผู้ร้องจริง ดังนี้หน้าที่นำสืบว่าผู้ร้องรู้เห็นเป็นใจในการกระทำผิดน่าจะเป็นของโจทก์ ไม่ใช่หน้าที่ผู้ร้องนำสืบปฏิเสธว่าตนไม่รู้เห็นในการกระทำผิด กฎหมายเขียนไว้เป็นข้อยกเว้นของการริบทรัพย์ในประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33,34 ก็จริง แต่หลักเรื่องข้อยกเว้นหน้าที่นำสืบตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 84 มิได้ยกเว้นรวมถึงเรื่องการนำสืบถึงข้อยกเว้นเลย เมื่อโจทก์ประสงค์จะให้ริบ ก็หมายความว่าโจทก์ยืนยันว่าผู้ร้องรู้เห็นในการกระทำผิดด้วย โจทก์จึงเป็นฝ่ายอ้างว่าผู้ร้องรู้เห็น ผู้ร้องอ้างในทางปฏิเสธว่าไม่รู้เห็นแม้ต่างจะมีหน้าที่นำสืบตามที่อ้างก็มิใช่เป็นหน้าที่ผู้ร้องต้องนำสืบฝ่ายเดียว ที่ปรากฏในคำพิพากษาฎีกาว่าเป็นหน้าที่ผู้ร้องนำสืบให้ได้ความมั่นคงดังอ้างนั้น คงจะหมายความถึงว่าเป็นหน้าที่นำสืบถึงข้ออ้างตามนัยแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 84 ที่ต้องนำสืบให้สมข้ออ้างที่ว่าให้จำเลยเช่าไปใช้โดยมิได้รู้เห็นเป็นใจในการกระทำผิดด้วย ซึ่งเป็นข้ออ้างอันมีผลในทางปฏิเสธ มิใช่หมายความถึงหน้าที่นำสืบก่อนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 183 จะเห็นได้จากแนววินิจฉัยของศาลฎีกานั่นเองว่าทะเบียนเรือผู้ร้องก็ไม่มี อันเป็นปัญหาเกี่ยวกับความเป็นเจ้าของที่ผู้ร้องต้องนำสืบหักล้างข้อสันนิษฐานของกฎหมายก่อน ต่อจากนั้นก็วินิจฉัยว่าน่าเชื่อว่าผู้ร้องรู้เห็นเป็นใจด้วย มิได้วินิจฉัยแต่เพียงว่าผู้ร้องนำสืบไม่ได้ว่าไม่รู้เห็นเป็นใจเท่านั้น ส่วนที่ว่าผู้ร้องต้องนำสืบให้ได้ความเป็นหลักฐานมั่นคงดังอ้างนั้น น่าจะเกี่ยวกับปริมาณหรือน้ำหนักแห่งพยานหลักฐานที่ต้องนำเข้าสืบให้น่าเชื่อ (quantumofproof) นัยหนึ่งก็คือจะสืบพยานแต่เพียงบางเบาหรือต้องสืบให้ได้อย่างชัดแจ้งเพียงใดศาลจึงจะรับฟัง ซึ่งย่อมแล้วแต่ว่าพฤติการณ์อย่างใดควรมีพยานอย่างใดมาแสดงเพียงไหน ถ้ากรณีเป็นพิรุธแก่ฝ่ายผู้อ้างความเป็นอย่างอื่นอยู่ ก็ย่อมเป็นหน้าที่ผู้อ้างต้องนำสืบให้ชัดแจ้งดังอ้าง เช่นในกรณีที่จำเลยเอาเรือไปใช้ทำผิดซึ่งเป็นพิรุธหนักอยู่แล้ว ใครอ้างว่าเรือเป็นของตนจำเลยเอาไปใช้โดยไม่ได้รับความรู้เห็นเป็นใจด้วย คนนั้นก็ต้องสืบให้เห็นจริง มิฉะนั้นก็ไม่เน่าเชื่อว่าจำเลยจะเอาเรือของตนไปใช้โดยตนไม่รู้เห็นด้วยได้คงจะไม่ใช่หน้าที่นำสืบก่อนหรือนำสืบฝ่ายเดียวแต่อย่างใด บรรณาธิการ