กฎกระทรวงกำหนดการออกแบบโครงสร้างอาคาร และลักษณะและคุณสมบัติของวัสดุที่ใช้ในงานโครงสร้างอาคาร พ.ศ. 2566กฎกระทรวง กำหนดการออกแบบโครงสร้างอาคาร และลักษณะและคุณสมบัติของวัสดุที่ใช้ในงานโครงสร้างอาคาร พ.ศ. ๒๕๖๖อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕ (๓) แห่งพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. ๒๕๒๒ มาตรา ๘ (๒) และ (๓) แห่งพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. ๒๕๒๒ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๔๓ และมาตรา ๘ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. ๒๕๒๒ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร (ฉบับที่ ๕) พ.ศ. ๒๕๕๘ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยโดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุมอาคารออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้มาตรา 1 ข้อ ๑ กฎกระทรวงนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดหนึ่งร้อยแปดสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปมาตรา 2 ข้อ ๒ ให้ยกเลิก (๑) กฎกระทรวง ฉบับที่ ๖ (พ.ศ. ๒๕๒๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. ๒๕๒๒ (๒) กฎกระทรวง ฉบับที่ ๔๘ (พ.ศ. ๒๕๔๐) ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. ๒๕๒๒ (๓) กฎกระทรวง ฉบับที่ ๖๐ (พ.ศ. ๒๕๔๙) ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. ๒๕๒๒มาตรา 3 ข้อ ๓ ในกฎกระทรวงนี้ "แรงลม" หมายความว่า แรงที่เกิดขึ้นเนื่องจากลมที่ใช้ในการออกแบบโครงสร้างอาคาร "แรงกระแทก" หมายความว่า แรงที่เป็นผลจากการเคลื่อนที่ของเครื่องจักร ยานพาหนะ หรือแรงที่คล้ายคลึงกัน รวมถึงน้ำหนักบรรทุกพลศาสตร์หรือความดันที่มีการเปลี่ยนแปลงตามเวลาอย่างฉับพลัน "หน่วยแรง" หมายความว่ามาตรา 3 แรงต่อหนึ่งหน่วยพื้นที่ที่รับแรงนั้น "น้ำหนักบรรทุกคงที่" หมายความว่า น้ำหนักของวัสดุก่อสร้างที่ประกอบเข้าเป็นอาคาร รวมถึงวัสดุและน้ำหนักของอุปกรณ์ใช้งานที่ยึดติดกับตัวอาคารเป็นการถาวร "น้ำหนักบรรทุกจร" หมายความว่า น้ำหนักที่เกิดจากการใช้งานของอาคารตามปกติ โดยไม่รวมน้ำหนักบรรทุกคงที่มาตรา 3 น้ำหนักบรรทุกระหว่างการก่อสร้าง และแรงจากสภาพแวดล้อม "น้ำหนักบรรทุกปรับค่า" หมายความว่า น้ำหนักบรรทุกสูงสุดที่กำหนดให้ใช้ในการคำนวณตามวิธีตัวคูณความต้านทานและน้ำหนักบรรทุกหรือวิธีกำลัง "คอนกรีต" หมายความว่า วัสดุที่ประกอบขึ้นด้วยส่วนผสมของวัสดุประสาน เช่น ปูนซีเมนต์หรือปูนซีเมนต์ผสมวัสดุปอซโซลานมาตรา 3 มวลรวมละเอียด เช่น ทราย มวลรวมหยาบ เช่น หินหรือกรวด และน้ำ โดยมีหรือไม่มีสารเคมีหรือแร่ผสมเพิ่ม "คอนกรีตเสริมเหล็ก" หมายความว่า คอนกรีตที่มีเหล็กเสริมฝังภายในโดยที่คอนกรีตและเหล็กเสริมทำงานร่วมกันในการต้านทานแรงต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น "คอนกรีตอัดแรง" หมายความว่ามาตรา 3 คอนกรีตที่มีเหล็กเสริมรับแรงดึงสูงหรือวัสดุเสริมแรงอื่น ๆ ที่ทำให้เกิดหน่วยแรง โดยมีขนาดและการกระจายของหน่วยแรงตามต้องการ เพื่อที่จะหักล้างหรือลดหน่วยแรงดึงในคอนกรีตอันเกิดจากน้ำหนักบรรทุก "เหล็กโครงสร้างรูปพรรณ" หมายความว่า เหล็กที่ผลิตให้มีหน้าตัดเป็นรูปลักษณะต่าง ๆ เพื่อใช้ในงานโครงสร้างมาตรา 3 โดยการรีดร้อน ขึ้นรูปเย็น หรือวิธีการอื่น "วิธีตัวคูณความต้านทานและน้ำหนักบรรทุก" หมายความว่า วิธีการออกแบบเพื่อหาขนาดสัดส่วนขององค์อาคาร โดยแรงที่เกิดขึ้นในองค์อาคารภายใต้น้ำหนักบรรทุกใช้งานที่คูณด้วยตัวคูณน้ำหนักบรรทุกที่เหมาะสมไม่สูงเกินกำลังระบุที่คูณด้วยตัวคูณความต้านทาน ทั้งนี้มาตรา 3 เรียกว่าการออกแบบโดยวิธีกำลังสำหรับโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็ก "วิธีหน่วยแรงที่ยอมให้" หมายความว่า วิธีการออกแบบเพื่อหาขนาดสัดส่วนขององค์อาคารโดยหน่วยแรงที่เกิดขึ้นในองค์อาคารภายใต้น้ำหนักบรรทุกใช้งานไม่สูงเกินหน่วยแรงที่ยอมให้ ทั้งนี้มาตรา 3 เรียกว่าการออกแบบโดยวิธีหน่วยแรงใช้งานสำหรับโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็ก "วัสดุไม่ติดไฟ" หมายความว่า วัสดุที่ใช้งานและเมื่ออยู่ภายใต้สภาวะแวดล้อมที่ใช้งานแล้วจะไม่ติดไฟ ไม่เกิดการเผาไหม้ ไม่สนับสนุนการเผาไหม้ หรือปล่อยไอที่พร้อมจะลุกไหม้เมื่อสัมผัสกับเปลวไฟหรือความร้อนมาตรา 3 ตามหลักเกณฑ์ที่รัฐมนตรีโดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุมอาคารประกาศกำหนดในราชกิจจานุเบกษา "ระยะหุ้ม" หมายความว่า ความหนาที่น้อยที่สุดระหว่างผิวเหล็กเสริมหรือเหล็กโครงสร้างกับผิวของคอนกรีต "ฐานราก" หมายความว่า ส่วนของอาคารที่ทำหน้าที่ถ่ายน้ำหนักของอาคารส่วนบนลงสู่ดินฐานราก "พื้น" หมายความว่ามาตรา 3 พื้นที่ของอาคารซึ่งบุคคลเข้าอยู่หรือใช้สอยได้ภายในขอบเขตของคานหรือตงที่รับพื้น หรือภายในพื้นนั้น หรือภายในขอบเขตของผนังอาคาร รวมทั้งเฉลียงหรือระเบียงด้วย "โครงสร้างหลัก" หมายความว่า ส่วนประกอบของอาคารที่มีความสำคัญต่อความมั่นคงแข็งแรงและเสถียรภาพของอาคาร เช่น เสา กำแพงรับน้ำหนัก กำแพงรับแรงเฉือนมาตรา 3 คาน ตง พื้น ฐานราก "ส่วนต่าง ๆ ของอาคาร" หมายความว่า ส่วนของอาคารที่เป็นองค์อาคารซึ่งจะต้องแสดงรายการคำนวณการรับน้ำหนักและกำลังต้านทาน เช่น เสา กำแพงรับน้ำหนัก กำแพงรับแรงเฉือน คาน ตง พื้น ฐานราก "อาคารสาธารณะ" หมายความว่า อาคารที่ใช้เพื่อประโยชน์ในการชุมนุมคนได้โดยทั่วไป เพื่อกิจกรรมทางราชการมาตรา 3 การเมือง การศึกษา การศาสนา การสังคม การนันทนาการ หรือการพาณิชยกรรม เช่น โรงมหรสพ หอประชุม โรงแรม โรงพยาบาล สถานศึกษา หอสมุด สนามกีฬากลางแจ้ง สนามกีฬาในร่ม ตลาด ห้างสรรพสินค้า ศูนย์การค้า สถานบริการ ท่าอากาศยาน อุโมงค์ สะพาน อาคารจอดรถ สถานีรถ ท่าจอดเรือ โป๊ะจอดเรือ สุสาน ฌาปนสถาน ศาสนสถานมาตรา 3 "ผู้ออกแบบและคำนวณ" หมายความว่า วิศวกรสาขาวิศวกรรมโยธาตามกฎหมายว่าด้วยวิศวกร ซึ่งทำหน้าที่จัดทำรายการคำนวณ แบบแปลน และรายละเอียดในการก่อสร้างอาคารด้านวิศวกรรม "สถาบันที่เชื่อถือได้" หมายความว่า (๑) ส่วนราชการหรือหน่วยงานของรัฐที่มีภารกิจหลักเกี่ยวกับงานด้านวิศวกรรม ด้านการออกแบบและคำนวณมาตรา 3 การพิจารณาตรวจสอบ หรือการให้คำปรึกษา (๒) นิติบุคคลซึ่งเป็นผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมตามกฎหมายว่าด้วยวิศวกรที่มีวัตถุประสงค์ในการให้คำปรึกษาแนะนำด้านวิศวกรรม ซึ่งมีวิศวกรระดับวุฒิวิศวกร สาขาวิศวกรรมโยธาตามกฎหมายว่าด้วยวิศวกร เป็นผู้ให้คำปรึกษาแนะนำ (๓)มาตรา 3 สถาบันอุดมศึกษาที่มีการเรียนการสอนหรืองานวิจัยในเรื่องที่เกี่ยวข้อง และเป็นไปตามที่อธิบดีกรมโยธาธิการและผังเมืองประกาศกำหนดมาตรา 1 หมวด ๑ บททั่วไปมาตรา 4 ข้อ ๔ อาคารและส่วนต่าง ๆ ของอาคารต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้ (๑) มั่นคงแข็งแรงและปลอดภัยภายใต้น้ำหนักบรรทุกหรือแรงที่มากระทำในกรณีปกติที่สามารถเกิดหรืออาจเกิดขึ้นได้ (๒) มีสภาพการใช้งานที่เหมาะสมมาตรา 4 มีความแข็งแกร่งเพียงพอที่จะไม่ก่อให้เกิดการเปลี่ยนรูปหรือการแตกร้าวที่มากจนมีผลต่อการใช้งานหรือสมรรถนะของอาคาร (๓) คงทนและสามารถรับน้ำหนักบรรทุกได้ตลอดอายุการใช้งานที่เหมาะสม (๔) ทนทานต่ออัคคีภัยมาตรา 2 หมวด ๒ วิธีการออกแบบและคำนวณโครงสร้างอาคารมาตรา 5 ข้อ ๕ ภายใต้บังคับข้อ ๖ และข้อ ๗ การออกแบบและคำนวณโครงสร้างอาคารและส่วนต่าง ๆ ของอาคารให้ใช้วิธีการออกแบบและคำนวณตามที่รัฐมนตรีโดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุมอาคารประกาศกำหนดในราชกิจจานุเบกษา ผู้ออกแบบและคำนวณอาจใช้วิธีการออกแบบและคำนวณนอกจากที่กำหนดในวรรคหนึ่งก็ได้มาตรา 5 แต่ต้องมีเอกสารรับรองวิธีการออกแบบและคำนวณจากสถาบันที่เชื่อถือได้ประกอบการขออนุญาต ทั้งนี้ ความมั่นคงแข็งแรงของอาคารและส่วนต่าง ๆ ของอาคารจะต้องไม่น้อยกว่าการออกแบบและคำนวณตามที่กำหนดในกฎกระทรวงนี้มาตรา 6 ข้อ ๖ การออกแบบและคำนวณส่วนต่าง ๆ ของอาคารตามวิธีหน่วยแรงที่ยอมให้ ให้ใช้ค่าหน่วยแรงสูงสุดที่คำนวณจากชุดตัวคูณน้ำหนักบรรทุก แล้วแต่กรณี ดังต่อไปนี้ (๑) ส่วนของอาคารที่คิดเฉพาะน้ำหนักบรรทุกคงที่และน้ำหนักบรรทุกจร นง. = นค. + นจ. (๒) ส่วนของอาคารที่คิดแรงลม นง. = นค. + ๐.๗๕ (นจ. + รล.) นง. = ๐.๖ นค.มาตรา 6 + รล. (๓) ส่วนของอาคารที่คิดแรงสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหว นง. = นค. + ๐.๗ รผ. นง. = นค. + ๐.๕๒๕ รผ. + ๐.๗๕ นจ. นง. = ๐.๖ นค. + ๐.๗ รผ. (๔) ส่วนของอาคารที่คิดแรงดันดิน แรงดันน้ำ แรงดันจากของเหลว และผลของอุณหภูมิการหดตัว การคืบ และการทรุดตัว นง. = นค. + นจ. + รด. + รข. + รท. เมื่อนง. =มาตรา 6 น้ำหนักบรรทุกใช้งาน นค. = น้ำหนักบรรทุกคงที่ นจ. = น้ำหนักบรรทุกจร รวมด้วยแรงกระแทก รล. = แรงลม รผ. = แรงสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหว รด. = แรงดันดินหรือแรงดันน้ำด้านข้าง รข. = แรงดันจากของเหลว รท. = แรงจากการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิ การหดตัว การคืบ และการทรุดตัวมาตรา 7 ข้อ ๗ การออกแบบและคำนวณส่วนต่าง ๆ ของอาคารตามวิธีตัวคูณความต้านทานและน้ำหนักบรรทุก ให้ใช้ค่าของแรงสูงสุดที่คำนวณจากชุดตัวคูณน้ำหนักบรรทุก แล้วแต่กรณี ดังต่อไปนี้ (๑) ส่วนของอาคารที่คิดเฉพาะน้ำหนักบรรทุกคงที่และน้ำหนักบรรทุกจร นป. = ๑.๔ นค. + ๑.๗ นจ. (๒) ส่วนของอาคารที่คิดแรงลม นป. = ๐.๗๕ (๑.๔ นค. +มาตรา 7 ๑.๗ นจ.) + ๑.๖ รล. นป. = ๐.๙ นค. + ๑.๖ รล. (๓) ส่วนของอาคารที่คิดแรงสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหว นป. = ๐.๗๕ (๑.๔ นค. + ๑.๗ นจ.) + ๑.๐ รผ. นป. = ๐.๙ นค. + ๑.๐ รผ. (๔) ส่วนของอาคารที่คิดแรงดันดิน แรงดันน้ำ และแรงดันจากของเหลว นป. = ๑.๔ นค. + ๑.๗ นจ. + ๑.๗ รด. นป. = ๐.๙ นค. + ๑.๗ รด. นป. = ๑.๔ นค. + ๑.๗มาตรา 7 นจ. + ๑.๔ รข. นป. = ๐.๙ นค. + ๑.๔ รข. (๕) ส่วนของอาคารที่คิดผลของอุณหภูมิ การหดตัว การคืบ และการทรุดตัว นป. = ๐.๗๕ (๑.๔ นค. + ๑.๔ รท. + ๑.๗ นจ.) นป. = ๑.๔ นค. + ๑.๔ รท. เมื่อนป. = น้ำหนักบรรทุกปรับค่า นค. = น้ำหนักบรรทุกคงที่ นจ. = น้ำหนักบรรทุกจร รวมด้วยแรงกระแทก รล. = แรงลม รผ. =มาตรา 7 แรงสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหว รด. = แรงดันดินหรือแรงดันน้ำด้านข้าง รข. = แรงดันจากของเหลว รท. = แรงจากการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิ การหดตัว การคืบ และการทรุดตัวมาตรา 8 ข้อ ๘ การออกแบบและคำนวณส่วนต่าง ๆ ของอาคารตามวิธีตัวคูณความต้านทานและน้ำหนักบรรทุก ให้ใช้ตัวคูณความต้านทานหรือตัวคูณลดกำลังตามที่รัฐมนตรีโดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุมอาคารประกาศกำหนดในราชกิจจานุเบกษา อาคารคอนกรีตเสริมเหล็กที่ไม่ได้เกิดการวิบัติในลักษณะเฉพาะแห่งมาตรา 8 ให้ใช้ตัวคูณลดกำลังสำหรับการก่อสร้างที่มีการระบุมาตรฐานงานก่อสร้างและการควบคุมคุณภาพวัสดุเป็นอย่างดีตามที่รัฐมนตรีโดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุมอาคารประกาศกำหนดในราชกิจจานุเบกษา หรือหลักเกณฑ์ในเรื่องดังกล่าวที่จัดทำโดยส่วนราชการอื่นที่มีหน้าที่และอำนาจในเรื่องนั้นมาตรา 8 และการก่อสร้างที่ไม่มีการระบุมาตรฐานงานก่อสร้างและการควบคุมคุณภาพวัสดุ แล้วแต่กรณี ดังต่อไปนี้ ประเภทของแรงที่กระทำต่อองค์อาคาร ตัวคูณลดกำลัง กรณีที่มีการระบุ มาตรฐานงาน ก่อสร้างและการ ควบคุมคุณภาพ วัสดุเป็นอย่างดี กรณีที่ไม่มี การระบุมาตรฐาน งานก่อสร้าง และการควบคุม คุณภาพวัสดุ (๑)มาตรา 8 แรงดัดที่ไม่มีแรงตามแนวแกน ๐.๙๐ ๐.๗๕ (๒) แรงดึงตามแนวแกน ๐.๙๐ ๐.๗๕ (๓) แรงอัดตามแนวแกน (๓.๑) แรงอัดตามแนวแกนของเสาคอนกรีตเสริมเหล็กที่รัดเหล็กแกนด้วยเหล็กปลอกเกลียว (๓.๒) แรงอัดตามแนวแกนของเสาคอนกรีตเสริมเหล็กที่รัดเหล็กแกนด้วยเหล็กปลอกเดี่ยว ๐.๗๕ ๐.๗๐ ๐.๖๒๕ ๐.๖๐ (๔) แรงเฉือนและแรงบิด ๐.๘๕ ๐.๗๐ (๕)มาตรา 8 แรงแบกทานบนคอนกรีต ๐.๗๐ ๐.๖๐ สำหรับอาคารโครงสร้างเหล็กที่ไม่ได้เกิดการวิบัติในลักษณะเฉพาะแห่ง ให้ใช้ตัวคูณความต้านทาน ดังต่อไปนี้ ประเภทขององค์อาคาร ตัวคูณความต้านทาน (๑) องค์อาคารรับแรงดึง (๑.๑) ที่สภาวะจำกัดในลักษณะการคราก (๑.๒) ที่สภาวะจำกัดในลักษณะการขาด ๐.๙๐ ๐.๗๕ (๒) องค์อาคารรับแรงอัด ๐.๙๐มาตรา 8 (๓) องค์อาคารรับแรงดัด ๐.๙๐ (๔) องค์อาคารรับแรงเฉือน ๐.๙๐ (๕) จุดต่อหรือสลักเกลียว (๕.๑) สำหรับแรงดึง (๕.๒) สำหรับแรงเฉือน ๐.๗๕ ๐.๗๕มาตรา 3 หมวด ๓ น้ำหนักบรรทุกมาตรา 9 ข้อ ๙ การคำนวณน้ำหนักบรรทุกคงที่ของวัสดุก่อสร้าง ให้คำนวณจากน้ำหนักจริงของวัสดุนั้นหรือจากหน่วยน้ำหนักของวัสดุโดยเฉลี่ย ตามที่รัฐมนตรีโดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุมอาคารประกาศกำหนดในราชกิจจานุเบกษา หรือหลักเกณฑ์ในเรื่องดังกล่าวที่จัดทำโดยส่วนราชการอื่นที่มีหน้าที่และอำนาจในเรื่องนั้นมาตรา 10 ข้อ ๑๐ การคำนวณน้ำหนักบรรทุกคงที่ ให้พิจารณาถึงน้ำหนักของอุปกรณ์ที่ยึดแน่นกับอาคารเป็นการถาวร รวมถึงน้ำหนักวัสดุที่บรรจุภายใน เช่น ปล่อง ท่อ เครื่องจักร อุปกรณ์ระบบปรับอากาศ อุปกรณ์ระบบไฟฟ้า ลิฟต์ และน้ำหนักของผนังกั้นห้อง โดยน้ำหนักผนังดังกล่าวให้คำนวณตามความเป็นจริงมาตรา 10 สำหรับบริเวณที่จะก่อสร้างผนังกั้นห้องแต่ไม่ได้ระบุตำแหน่งที่ชัดเจน ให้ผู้ออกแบบและคำนวณโครงสร้างคำนึงถึงน้ำหนักบรรทุกสำหรับผนังดังกล่าวด้วยมาตรา 11 ข้อ ๑๑ น้ำหนักบรรทุกจรสำหรับประเภทการใช้อาคารและส่วนต่าง ๆ ของอาคาร นอกจากน้ำหนักของตัวอาคารหรือเครื่องจักรหรืออุปกรณ์อย่างอื่นตามข้อ ๙ และข้อ ๑๐ แล้ว ให้คำนวณค่าตามสภาพการใช้งานจริงหรือคำนวณจากวิธีการทางวิศวกรรมอันเป็นที่ยอมรับ แต่ต้องไม่ต่ำกว่าค่าที่แสดงในตารางน้ำหนักบรรทุกจรขั้นต่ำ ดังต่อไปนี้มาตรา 11 ประเภทการใช้อาคารและส่วนต่าง ๆของอาคาร น้ำหนักบรรทุกจร (กิโลกรัมต่อตารางเมตร) ประเภทการใช้อาคาร ส่วนต่าง ๆ ของอาคาร ๑. กลุ่มชุมนุม ห้องสมุด หอสมุดหอประชุม โรงมโหรสพ ห้องบรรยาย ภัตตาคาร สถานบริการ ศาสนสถาน (๑)พื้นที่ชุมนุมชน ห้องประชุม -ที่นั่งยึดติดกับพื้น - ที่นั่งไม่ยึดติดกับพื้น ๓๐๐ ๔๐๐ (๒)มาตรา 11 ห้องโถงบันได ช่องทางเดิน ๕๐๐ (๓) เวทีและลานแสดง ๕๐๐ (๔)ห้องสมุดและหอสมุด -ห้องอ่านหนังสือ -ห้องอ่านหนังสือที่มี ชั้นวางหนังสือ -ห้องเก็บหนังสือ ๓๐๐ ๔๐๐ ๖๐๐ โรงกีฬาสนามกีฬา สนามนันทนาการ อัฒจันทร์ พิพิธภัณฑ์ หอศิลป์ (๑)ลานที่มีที่นั่งยึดติดพื้น ๓๐๐ (๒)แถวที่นั่งอัฒจันทร์ ที่นั่งกลางแจ้ง ๕๐๐ (๓)มาตรา 11 โรงกีฬาสนามกีฬา พิพิธภัณฑ์ ๕๐๐ (๔)เวทีและลานแสดง ๕๐๐ (๕) ห้องโถงบันได ช่องทางเดิน ๕๐๐ ๒. กลุ่มสำนักงานธุรกิจและกลุ่มพาณิชยกรรม สำนักงานธนาคาร (๑) พื้นที่สำนักงาน ๒๕๐ (๒) ห้องโถง บันไดช่องทางเดิน ๓๐๐ (๓) ห้องเมนเฟรมคอมพิวเตอร์ ๕๐๐ (๔) ห้องเก็บเอกสารและพัสดุ ๕๐๐ อาคารพาณิชย์ ตลาดห้างสรรพสินค้า (๑)มาตรา 11 พื้นที่ขายปลีก ๔๐๐ (๒) พื้นที่ขายส่ง ๕๐๐ (๓) ห้องโถง ๕๐๐ (๔) บันไดช่องทางเดิน ๔๐๐ (๕)พื้นที่เก็บของ ๕๐๐ ตึกแถวห้องแถว (๑)ส่วนที่ใช้เพื่อการพาณิชย์ ๓๐๐ (๒) บันไดช่องทางเดิน ๓๐๐ (๓)ส่วนที่พักอาศัย ๒๐๐ ๓. กลุ่มการศึกษา สถานศึกษา โรงเรียนกวดวิชา (๑) ห้องเรียน ๒๕๐ (๒)ห้องเรียนรวม ห้องบรรยาย ๓๐๐ (๓)มาตรา 11 ห้องทำงานห้องเจ้าหน้าที่ ๒๕๐ (๔) ห้องทดลองห้องครัว ห้องซักรีด ๓๐๐ (๕) ห้องโถงบันได ช่องทางเดิน ๔๐๐ (๖)ห้องคอมพิวเตอร์ ๒๕๐ (๗) ห้องเมนเฟรมคอมพิวเตอร์ ๕๐๐ (๘)ห้องเก็บเอกสารและพัสดุ ๕๐๐ ๔.กลุ่มพยาบาล สถานพยาบาล (๑)ห้องพักคนไข้พิเศษของโรงพยาบาล ๒๐๐ (๒) ห้องทำงานห้องเจ้าหน้าที่ ๒๕๐ (๓)ห้องพักผู้ป่วยรวมมาตรา 11 ๓๐๐ (๔) ห้องฉายรังสีห้องผ่าตัด ห้องเครื่องมือ ๓๐๐ (๕) ห้องทดลองห้องครัว ห้องซักรีด ๓๐๐ (๖) ห้องโถงบันได ช่องทางเดิน ๔๐๐ ๕.กลุ่มโรงงานอุตสาหกรรม โรงงานอุตสาหกรรมโรงพิมพ์ คลังสินค้า โรงฝึกงาน โกดังเก็บของ (๑)พื้นที่เก็บของ คลังสินค้า ๕๐๐ (๒)พื้นที่โรงงานอุตสาหกรรม ๕๐๐ ๖. กลุ่มอยู่อาศัย บ้านพักอาศัยมาตรา 11 (๑) ห้องต่างๆ ๒๐๐ (๒) ระเบียงบันได ๒๐๐ โรงแรม อาคารชุดหอพัก อาคารอยู่อาศัยรวม (๑) ห้องนอนห้องนั่งเล่น ห้องน้ำ ห้องแต่งตัว ๒๐๐ (๒) ห้องทำงานพื้นที่สำนักงาน ๒๕๐ (๓)พื้นที่ให้บริการ เช่น ห้องอาหาร ภัตตาคาร ห้องครัว ห้องซักรีด ห้องสโมสรห้องสันทนาการ ห้องรับประทานอาหาร ห้องจำหน่ายสินค้า ๔๐๐ (๔)มาตรา 11 ห้องโถงบันได ช่องทางเดิน ๔๐๐ (๕)พื้นที่เก็บของ ๔๐๐ ๗. กลุ่มอื่นๆ (๑)ลานจอดรถและเก็บรถยนต์ -รถยนต์นั่งไม่เกินเจ็ดคนและรถจักรยานยนต์ - รถยนต์โดยสารอื่น -รถยนต์บรรทุกเปล่า ๓๐๐ ๘๐๐ ๘๐๐ (๒)บันไดหนีไฟ ๔๐๐ ทั้งนี้ต้องมีค่าไม่น้อยกว่าน้ำหนักบรรทุกจรของบันไดในกลุ่มอาคารที่พิจารณามาตรา 11 (๓)ทางเดินเชื่อมระหว่างอาคาร ๕๐๐ (๔)พื้นที่เต้นรำ ๕๐๐ (๕) หลังคา ๕๐ (๖) กันสาดคอนกรีต ๑๐๐ (๗) ดาดฟ้า ๒๐๐มาตรา 12 ข้อ ๑๒ การออกแบบและคำนวณ หากปรากฏว่าพื้นที่ส่วนใดต้องรับน้ำหนักเครื่องจักรหรืออุปกรณ์ หรือน้ำหนักบรรทุกจรอื่น ๆ ที่มีค่ามากกว่าน้ำหนักบรรทุกจรตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๑๑ ให้ใช้น้ำหนักบรรทุกจรค่าที่มากกว่าเฉพาะส่วนที่ต้องรับน้ำหนักเพิ่มขึ้นมาตรา 13 ข้อ ๑๓ ภายใต้บังคับข้อ ๑๔ การคำนวณน้ำหนักบรรทุกที่ถ่ายลงฐานราก เสา กำแพง ให้ใช้น้ำหนักบรรทุกคงที่ของอาคารเต็มอัตรา ส่วนน้ำหนักบรรทุกจร ให้ใช้ตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๑๑ โดยอาจลดน้ำหนักบรรทุกจรบนพื้นลงได้ตามสัดส่วนชั้นของอาคาร ดังต่อไปนี้ การรับน้ำหนักของพื้น อัตราการลดน้ำหนักบรรทุกจรมาตรา 13 บนพื้นแต่ละชั้นเป็นร้อยละ (๑)หลังคาหรือดาดฟ้า (๒)ชั้นที่หนึ่งถัดจากหลังคาหรือดาดฟ้า (๓)ชั้นที่สองถัดจากหลังคาหรือดาดฟ้า (๔)ชั้นที่สามถัดจากหลังคาหรือดาดฟ้า (๕)ชั้นที่สี่ถัดจากหลังคาหรือดาดฟ้า (๖)ชั้นที่ห้าถัดจากหลังคาหรือดาดฟ้า (๗)ชั้นที่หกถัดจากหลังคาหรือดาดฟ้ามาตรา 13 (๘)ชั้นที่เจ็ดถัดจากหลังคาหรือดาดฟ้าและชั้นต่อลงไป ๐ ๐ ๐ ๑๐ ๒๐ ๓๐ ๔๐ ๕๐ ในกรณีที่มีการลดน้ำหนักบรรทุกจรในส่วนต่างๆ ของอาคารนอกจากที่กำหนดในวรรคหนึ่งมาตรา 13 ให้เป็นไปตามที่รัฐมนตรีโดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุมอาคารประกาศกำหนดในราชกิจจานุเบกษาหรือหลักเกณฑ์ในเรื่องดังกล่าวที่จัดทำโดยส่วนราชการอื่นที่มีหน้าที่และอำนาจในเรื่องนั้น เมื่อมีการลดน้ำหนักบรรทุกจรตามวรรคสองแล้วมิให้นำผลการลดน้ำหนักดังกล่าวมาใช้กับการลดน้ำหนักบรรทุกจรตามจำนวนชั้นในวรรคหนึ่งอีกมาตรา 14 ข้อ ๑๔ อาคารและส่วนต่าง ๆ ของอาคารดังต่อไปนี้ มิให้ลดน้ำหนักบรรทุกจรตามข้อ ๑๓ (๑) โรงมหรสพ ห้องประชุม หอประชุม ห้องสมุด หอสมุด พิพิธภัณฑ์ อัฒจันทร์ คลังสินค้า โรงงานอุตสาหกรรม สถานศึกษา โรงเรียนกวดวิชา สถานพยาบาล ลานจอดหรือเก็บรถยนต์หรือรถจักรยานยนต์ (๒) ส่วนของอาคารที่มีน้ำหนักบรรทุกจรเกิน ๕๐๐มาตรา 14 กิโลกรัมต่อตารางเมตรมาตรา 15 ข้อ ๑๕ การคำนวณแรงกระแทกที่อาจเกิดจากเครื่องจักร อุปกรณ์ หรือน้ำหนักบรรทุกที่ทำให้เกิดการสั่นสะเทือนหรือแรงกระแทก ให้เพิ่มน้ำหนักบรรทุกขึ้นตามความเป็นจริง ตามที่รัฐมนตรีโดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุมอาคารประกาศกำหนดในราชกิจจานุเบกษามาตรา 15 หรือหลักเกณฑ์ในเรื่องดังกล่าวที่จัดทำโดยส่วนราชการอื่นที่มีหน้าที่และอำนาจในเรื่องนั้นมาตรา 16 ข้อ ๑๖ การคำนวณแรงกระแทกตามข้อ ๑๕ ให้เพิ่มน้ำหนักบรรทุกจากการสั่นสะเทือนหรือแรงกระแทกไม่ต่ำกว่าอัตรา ดังต่อไปนี้ (๑) โครงสร้างที่รองรับลิฟต์ ระบบลิฟต์ และกว้าน ให้เพิ่มน้ำหนักอีกร้อยละ ๑๐๐ (๒) โครงสร้างที่รองรับเครื่องจักรกลขนาดเบา เครื่องจักรที่ขับเคลื่อนด้วยเพลาหรือมอเตอร์มาตรา 16 ให้เพิ่มน้ำหนักอีกร้อยละ ๒๐ (๓) โครงสร้างที่รองรับเครื่องจักรระบบลูกสูบหรือเครื่องกำเนิดกำลัง ให้เพิ่มน้ำหนักอีกร้อยละ ๕๐ (๔) โครงสร้างรับพื้นหรือระเบียงในลักษณะแขวน ให้เพิ่มน้ำหนักอีกร้อยละ ๓๓มาตรา 4 หมวด ๔ แรงลมมาตรา 17 ข้อ ๑๗ การออกแบบและคำนวณโครงสร้างอาคารที่เข้าข่ายประเภทและขนาดของงานวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม สาขาวิศวกรรมโยธา ตามกฎหมายว่าด้วยวิศวกร ให้คำนวณแรงลมด้วย โดยให้ผู้ออกแบบและคำนวณโครงสร้างอาคารใช้วิธีการคำนวณหน่วยแรงลม ตามที่รัฐมนตรีโดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุมอาคารประกาศกำหนดในราชกิจจานุเบกษามาตรา 17 หรือหลักเกณฑ์ในเรื่องดังกล่าวที่จัดทำโดยส่วนราชการอื่นที่มีหน้าที่และอำนาจในเรื่องนั้น การออกแบบและคำนวณโครงสร้างหลักของอาคารตามวรรคหนึ่ง ซึ่งมีรูปทรงสี่เหลี่ยมหรือคล้ายสี่เหลี่ยมที่มีความสูงไม่เกิน ๔๐ เมตร และมีความสูงไม่เกินสามเท่าของความกว้างที่น้อยที่สุดของอาคารมาตรา 17 อาจใช้หน่วยแรงลมตามสภาพภูมิประเทศไม่น้อยกว่าอัตราในตารางที่ ๑ หรือตารางที่ ๒ แล้วแต่กรณี ส่วนอาคารสาธารณะที่มีพื้นที่ตั้งแต่ ๑,๐๐๐ ตารางเมตรขึ้นไป และมีลักษณะของอาคารดังกล่าวข้างต้น ให้เพิ่มค่าหน่วยแรงลมตามที่กำหนดไว้ในตารางที่ ๑ หรือตารางที่ ๒ อีกร้อยละ ๑๕ แล้วแต่กรณี ตารางที่ ๑มาตรา 17 หน่วยแรงลมสำหรับสภาพภูมิประเทศแบบเมืองหรือชานเมือง ส่วนของอาคาร หน่วยแรงลม กิโลนิวตันต่อตารางเมตร (กิโลกรัมแรงต่อตารางเมตร) (๑) ส่วนของอาคารที่สูงไม่เกิน ๑๐ เมตร (๒) ส่วนของอาคารที่สูงเกิน ๑๐ เมตร แต่ไม่เกิน ๒๐ เมตร (๓) ส่วนของอาคารที่สูงเกิน ๒๐ เมตร แต่ไม่เกิน ๔๐ เมตร ๐.๖ (๖๐) ๐.๘ (๘๐) ๑.๒ (๑๒๐)มาตรา 17 ตารางที่ ๒ หน่วยแรงลมสำหรับสภาพภูมิประเทศแบบโล่งหรือชายฝั่งทะเล ส่วนของอาคาร หน่วยแรงลม กิโลนิวตันต่อตารางเมตร (กิโลกรัมแรงต่อตารางเมตร) (๑) ส่วนของอาคารที่สูงไม่เกิน ๑๐ เมตร (๒) ส่วนของอาคารที่สูงเกิน ๑๐ เมตร แต่ไม่เกิน ๒๐ เมตร (๓) ส่วนของอาคารที่สูงเกิน ๒๐ เมตร แต่ไม่เกิน ๔๐ เมตร ๑.๐ (๑๐๐) ๑.๒มาตรา 17 (๑๒๐) ๑.๖ (๑๖๐) การออกแบบและคำนวณผนังภายนอกอาคาร ให้ใช้ค่าหน่วยแรงลมตามที่รัฐมนตรีโดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุมอาคารประกาศกำหนดในราชกิจจานุเบกษา หรือหลักเกณฑ์ในเรื่องดังกล่าวที่จัดทำโดยส่วนราชการอื่นที่มีหน้าที่และอำนาจในเรื่องนั้นมาตรา 5 หมวด ๕ แรงสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหวมาตรา 18 ข้อ ๑๘ การออกแบบและคำนวณโครงสร้างอาคารต้านทานแรงสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหวให้เป็นไปตามกฎกระทรวงว่าด้วยการกำหนดการรับน้ำหนัก ความต้านทาน ความคงทนของอาคารและพื้นดินที่รองรับอาคารในการต้านทานแรงสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหวมาตรา 6 หมวด ๖ วัสดุที่ใช้ในงานโครงสร้างอาคารมาตรา 19 ข้อ ๑๙ การคำนวณส่วนต่าง ๆ ของอาคารที่ประกอบด้วยวัสดุไม้ เหล็กโครงสร้างรูปพรรณ อิฐหรือคอนกรีตบล็อกประสานด้วยวัสดุก่อ คอนกรีต คอนกรีตเสริมเหล็ก หรือคอนกรีตอัดแรง ให้ใช้ค่าหน่วยแรง คุณภาพวัสดุ วิธีการ และเกณฑ์การออกแบบ ตามที่รัฐมนตรีโดยคำแนะนำขอคณะกรรมการควบคุมอาคารประกาศกำหนดในราชกิจจานุเบกษามาตรา 19 หรือหลักเกณฑ์ในเรื่องดังกล่าวที่จัดทำโดยส่วนราชการอื่นที่มีหน้าที่และอำนาจในเรื่องนั้นมาตรา 20 ข้อ ๒๐ การใช้วัสดุโครงสร้างอื่นนอกจากที่กำหนดในข้อ ๑๙ จะต้องมีเอกสารแสดงผลการทดสอบความมั่นคงแข็งแรงและคุณลักษณะของวัสดุที่รับรองโดยสถาบันที่เชื่อถือได้ประกอบการขออนุญาต โดยคุณลักษณะที่ต้องพิจารณา ได้แก่ คุณภาพวัสดุ กำลังหรือหน่วยแรงที่ยอมให้ความสามารถในการทนไฟ และความคงทนของวัสดุ แล้วแต่กรณีมาตรา 7 หมวด ๗ การทนไฟของวัสดุก่อสร้างมาตรา 21 ข้อ ๒๑ ส่วนประกอบของช่องทางหนีไฟหรือโครงสร้างหลักสำหรับอาคารที่มีความสูงเกินสามชั้นต้องเป็นวัสดุไม่ติดไฟมาตรา 22 ข้อ ๒๒ โครงสร้างหลักของอาคารดังต่อไปนี้ ให้ก่อสร้างด้วยวัสดุไม่ติดไฟที่มีอัตราการทนไฟตามที่กำหนดในข้อ ๒๓ (๑) อาคารสำหรับใช้เป็นคลังสินค้า โรงมหรสพ โรงแรม อาคารชุด หรือสถานพยาบาล (๒) อาคารสำหรับใช้เพื่อกิจการพาณิชยกรรม การอุตสาหกรรม การศึกษา การสาธารณสุขมาตรา 22 ซึ่งมีพื้นที่รวมกันทุกชั้นหรือชั้นหนึ่งชั้นใดในหลังเดียวกันเกิน ๑,๐๐๐ ตารางเมตร (๓) สำนักงานหรือที่ทำการที่มีความสูงตั้งแต่สามชั้นขึ้นไป ซึ่งมีพื้นที่รวมกันทุกชั้นหรือชั้นหนึ่งชั้นใดในหลังเดียวกันเกิน ๑,๐๐๐ ตารางเมตร (๔) อาคารสูง อาคารขนาดใหญ่พิเศษ อาคารขนาดใหญ่มาตรา 22 หรืออาคารหรือส่วนหนึ่งส่วนใดของอาคารที่ใช้เป็นหอประชุมมาตรา 23 ข้อ ๒๓ วัสดุไม่ติดไฟที่ใช้ก่อสร้างโครงสร้างหลักของอาคารตามข้อ ๒๒ ต้องมีอัตราการทนไฟ ดังต่อไปนี้ (๑) ชั้นที่ ๑ ถึงชั้นที่ ๔ จากชั้นบนสุดของอาคาร โครงสร้างหลักที่เป็นเสา กำแพงรับน้ำหนัก กำแพงรับแรงเฉือน คาน ตง และพื้น ต้องมีอัตราการทนไฟไม่น้อยกว่าหนึ่งชั่วโมงมาตรา 23 เว้นแต่อาคารที่ใช้เป็นสถานที่กักเก็บเชื้อเพลิงหรือวัสดุลามไฟ อาคารสูง โรงมหรสพ สถานพยาบาล อาคารสำหรับใช้เพื่อกิจการสาธารณสุข และอาคารสำหรับใช้เพื่อกิจการการศึกษา โครงสร้างดังกล่าวต้องมีอัตราการทนไฟไม่น้อยกว่าสองชั่วโมง (๒) ชั้นที่ ๕ ถึงชั้นที่ ๑๔ จากชั้นบนสุดของอาคาร โครงสร้างหลักที่เป็นเสามาตรา 23 กำแพงรับน้ำหนัก กำแพงรับแรงเฉือน คาน ตง และพื้น ต้องมีอัตราการทนไฟไม่น้อยกว่าสองชั่วโมง (๓) ชั้นที่ ๑๕ จากชั้นบนสุดของอาคารลงมา และชั้นใต้ดิน โครงสร้างหลักที่เป็นเสา กำแพงรับน้ำหนัก กำแพงรับแรงเฉือน และคาน ต้องมีอัตราการทนไฟไม่น้อยกว่าสามชั่วโมงมาตรา 23 สำหรับตงและพื้นต้องมีอัตราการทนไฟไม่น้อยกว่าสองชั่วโมง (๔) โครงสร้างหลังคาของอาคาร ต้องมีอัตราการทนไฟไม่น้อยกว่าหนึ่งชั่วโมง เว้นแต่โครงสร้างหลังคาดังต่อไปนี้ ที่ไม่ต้องมีอัตราการทนไฟ (ก) โครงสร้างหลังคาของอาคารที่มีพื้นที่อาคารรวมกันทุกชั้นในหลังเดียวกันไม่เกิน ๑,๐๐๐ ตารางเมตร เว้นแต่โรงมหรสพมาตรา 23 สถานพยาบาล หรือหอประชุม (ข) โครงสร้างหลังคาของอาคารที่อยู่สูงจากพื้นอาคารเกิน ๘.๐๐ เมตร และอาคารนั้นมีระบบดับเพลิงอัตโนมัติ หรือมีการป้องกันความร้อนหรือระบบระบายความร้อน มิให้เกิดอันตรายต่อโครงหลังคามาตรา 24 ข้อ ๒๔ การก่อสร้างโครงสร้างหลักเพื่อให้ได้อัตราการทนไฟตามข้อ ๒๓ ให้ใช้คอนกรีตหุ้มโครงสร้างหลัก โดยระยะหุ้ม ให้เป็นไปตามที่รัฐมนตรีโดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุมอาคารประกาศกำหนดในราชกิจจานุเบกษา หรือหลักเกณฑ์ในเรื่องดังกล่าวที่จัดทำโดยส่วนราชการอื่นที่มีหน้าที่และอำนาจในเรื่องนั้นมาตรา 24 ในกรณีที่ไม่ใช้การป้องกันไฟโดยใช้คอนกรีตหุ้มหรือระยะหุ้มน้อยกว่าที่กำหนดในวรรคหนึ่ง ต้องมีเอกสารรับรองอัตราการทนไฟจากสถาบันที่เชื่อถือได้ประกอบการขออนุญาต โดยวิธีการทดสอบอัตราการทนไฟ ให้เป็นไปตามที่รัฐมนตรีโดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุมอาคารประกาศกำหนดในราชกิจจานุเบกษาบทเฉพาะกาลมาตรา 25 ข้อ ๒๕ อาคารที่ได้รับใบอนุญาตหรือใบรับแจ้งการก่อสร้าง ดัดแปลง หรือเปลี่ยนการใช้ตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมอาคาร และยังก่อสร้าง ดัดแปลง หรือเปลี่ยนการใช้ไม่แล้วเสร็จ หรือที่ได้ยื่นขออนุญาตหรือได้แจ้งการก่อสร้าง ดัดแปลง หรือเปลี่ยนการใช้อาคารต่อเจ้าพนักงานท้องถิ่นตามมาตรา ๓๙ ทวิมาตรา 25 ไว้ก่อนวันที่กฎกระทรวงนี้ใช้บังคับ และยังอยู่ระหว่างการพิจารณาของเจ้าพนักงานท้องถิ่น ให้ได้รับยกเว้นไม่ต้องปฏิบัติตามกฎกระทรวงนี้ การพิจารณาของเจ้าพนักงานท้องถิ่นเกี่ยวกับอาคารหรือการดำเนินการตามวรรคหนึ่ง ให้เป็นไปตามที่กำหนดในกฎกระทรวง ฉบับที่ ๖ (พ.ศ. ๒๕๒๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคารมาตรา 25 พ.ศ. ๒๕๒๒ และที่แก้ไขเพิ่มเติม ซึ่งใช้บังคับอยู่ในวันก่อนวันที่กฎกระทรวงนี้ใช้บังคับให้ไว้ ณ วันที่ ๒๕ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๖๖ พลเอก อนุพงษ์ เผ่าจินดา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยหมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ โดยที่กฎกระทรวง ฉบับที่ ๖ (พ.ศ. ๒๕๒๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. ๒๕๒๒ ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการรับน้ำหนัก ความต้านทาน และความคงทนของอาคาร ตลอดจนลักษณะและคุณสมบัติของวัสดุที่ใช้ในงานโครงสร้างอาคารได้ใช้บังคับมาเป็นเวลานานสมควรปรับปรุงหลักเกณฑ์ดังกล่าวให้สอดคล้องกับสภาพการณ์ปัจจุบัน และสอดคล้องกับมาตรฐานสากล เพื่อให้งานโครงสร้างอาคารเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและเกิดความปลอดภัยต่อชีวิต ร่างกาย และทรัพย์สินของประชาชน จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้