ประกาศกระทรวงแรงงานประกาศกระทรวงแรงงานเรื่องมาตรฐานแรงงานไทย ความรับผิดชอบทางสังคมของธุรกิจไทย[๑] โดยที่คณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อวันที่๑๘ ธันวาคม ๒๕๔๔อนุมัติหลักการให้กระทรวงแรงงานดำเนินการตามโครงการพัฒนามาตรฐานแรงงานเพื่อส่งเสริมการค้าเสรีโดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนาสถานประกอบกิจการ ให้มีระบบบริหารจัดการแรงงานที่ดีเทียบได้กับมาตรฐานแรงงานสากลกระทรวงแรงงานโดยคณะกรรมการบริหารมาตรฐานแรงงานซึ่งเป็นคณะกรรมการพหุภาคีได้ดำเนินการสร้างมาตรฐานแรงงานไทยและผ่านกระบวนการประชาพิจารณ์เสร็จเรียบร้อยแล้ว โดยใช้ชื่อว่า มาตรฐานแรงงานไทยความรับผิดชอบทางสังคมของธุรกิจไทย มรท. ๘๐๐๑ - ๒๕๔๖ ทั้งนี้สถานประกอบกิจการทุกประเภท ทุกขนาดสามารถนำมาตรฐานแรงงานไทยไปพัฒนาให้เกิดประโยชน์ในสถานประกอบกิจการของตนได้โดยสมัครใจเพื่อเพิ่มศักยภาพให้สามารถเข้าร่วมในเวทีการค้าระดับสากลได้ ทัดเทียมนานาอารยประเทศและการบริหารจัดการแรงงานที่มีมาตรฐานจะก่อให้เกิดภาพลักษณ์ที่ดีซึ่งเป็นปัจจัยพื้นฐานในการส่งเสริมให้เป็นตลาดการลงทุนที่น่าสนใจในระดับการค้าโลกอันจะเป็นประโยชน์ต่อประเทศชาติโดยส่วนรวม ทั้งนี้ มาตรฐานแรงงานไทยความรับผิดชอบทางสังคมของธุรกิจไทย มรท. ๘๐๐๑-๒๕๔๖ มีสาระสำคัญแบ่งได้ เป็น ๒ส่วนหลัก คือ๑. สิทธิแรงงานและการคุ้มครองมีเนื้อหาอ้างอิงมาจากอนุสัญญาขององค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) โดยอยู่บนพื้นฐานของกฎหมายแรงงานที่บังคับใช้อยู่ในปัจจุบันและข้อกำหนดเพิ่มเติมอื่นที่รวมอยู่ในเงื่อนไขทางการค้าด้วย๒. ระบบการจัดการแรงงานเป็นระบบการจัดการคุณภาพเพื่อประกันว่าการปฏิบัติต่อแรงงานจะสอดคล้องกับข้อกำหนดอย่างมีคุณภาพยั่งยืนและมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่องกระทรวงแรงงานจึงขอประกาศมาตรฐานแรงงานไทย ความรับผิดชอบทางสังคมของธุรกิจไทย มรท. ๘๐๐๑ - ๒๕๔๖ให้สถานประกอบกิจการทั้งหลายได้ทราบและนำไปปฏิบัติโดยทั่วกันประกาศณ วันที่ ๒๗ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๔๖สุวัจน์ ลิปตพัลลภรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานมาตรฐานแรงงานไทยความรับผิดชอบทางสังคมของธุรกิจไทย: ข้อกำหนด ๑. บทนำมาตรฐานความรับผิดชอบทางสังคมของธุรกิจไทยจัดทำขึ้นตามกรอบของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยบทบัญญัติของกฎหมายแรงงานที่ว่าด้วยการคุ้มครองแรงงาน สวัสดิการแรงงานแรงงานสัมพันธ์ และความปลอดภัย อาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงานตลอดจนอนุสัญญาองค์การแรงงานระหว่างประเทศ และองค์การสหประชาชาติ ทั้งนี้ เนื้อหาจะครอบคลุมไปถึงข้อกำหนดด้านแรงงานที่ประกาศใช้โดยองค์การต่างๆทั้งภายในประเทศและต่างประเทศ๒. ขอบเขตและการนำไปใช้๒.๑ข้อกำหนดแห่งมาตรฐานนี้จะระบุถึงการจัดการและการปฏิบัติต่อแรงงานของสถานประกอบกิจการตามข้อบังคับของกฎหมายแรงงานเป็นหลักและให้ปฏิบัติเพิ่มเติมตามข้อกำหนดมาตรฐานแรงงานอื่นๆ๒.๒ข้อกำหนดแห่งมาตรฐานนี้สามารถนำไปใช้ได้ กับสถานประกอบกิจการทุกประเภทและขนาด๓. เอกสารอ้างอิง๓.๑พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. ๒๕๔๑๓.๒พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. ๒๕๑๘๓.๓อนุสัญญาขององค์การแรงงานระหว่างประเทศ ฉบับที่ ๒๙ ๘๗ ๙๘ ๑๐๐ ๑๐๕ ๑๑๑ ๑๓๕ ๑๓๘ ๑๕๕๑๖๔ ๑๗๗ และฉบับที่ ๑๘๒ รวมทั้งข้อแนะขององค์การแรงงานระหว่างประเทศ ฉบับที่ ๑๔๖และ ๑๖๔๓.๔ปฏิญญาไตรภาคีว่าด้วยหลักการที่เกี่ยวข้องกับกิจการบรรษัทข้ามชาติและนโยบายทางสังคมขององค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO TripatiteDeclaration of Principles Concerning Multinational Enterprises and SocialPolicy, 2000)๓.๕ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนขององค์การสหประชาชาติ (UN UniversalDeclaration of Human Rights, 1948)๓.๖อนุสัญญาว่าด้วยการขจัดการเลือกปฏิบัติต่อสตรีในทุกรูปแบบขององค์การสหประชาชาติ (UNConvention on the Elimination of All Form of Discrimination Against Women, 1979)๓.๗อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็กขององค์การสหประชาชาติ (UN Convention on theRights of the Child, 1989)๓.๘มาตรฐานความรับผิดชอบทางสังคม ๘๐๐๐ (Social Accountability 8000/SA 8000)๓.๙ระบบการจัดการคุณภาพ (ISO 9001-2000)(Quality Management System Requirements)๔. บทนิยาม๔.๑การใช้แรงงานบังคับ หมายถึง การว่าจ้าง การกำหนดเงื่อนไขการว่าจ้างหรือการมอบหมายให้บุคคลทำงาน โดยบุคคลนั้นไม่สมัครใจ ทั้งนี้จะด้วยอาศัยวิธีการหรืออ้างเหตุเพื่อการลงโทษ การหักหนี้ การข่มขู่การเก็บยึดบัตรประจำตัวหรือหลักฐานประจำตัว หรือวิธีอื่นใดก็ตาม๔.๒ กฎหมายแรงงานหมายถึง กฎหมายด้านคุ้มครองแรงงาน สวัสดิการแรงงาน แรงงานสัมพันธ์ และความปลอดภัยอาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงาน๔.๓ แรงงานเด็กหมายถึง บุคคลที่มีอายุตั้งแต่ ๑๕ ปีบริบูรณ์ แต่ไม่ถึง ๑๘ ปีบริบูรณ์๔.๔ คุณภาพชีวิตหมายถึง สภาพความเป็นอยู่ที่ดีของลูกจ้าง อันทำให้ลูกจ้างมีความสมบูรณ์ทางร่างกายอารมณ์และจิตใจ รวมทั้งอยู่ในสังคมได้อย่างปกติสุข๔.๕ คุ้มครองแรงงานหมายถึง ความคุ้มครองลูกจ้างในสถานประกอบกิจการในด้านสภาพการจ้าง สภาพการทำงานสวัสดิการ และความปลอดภัย อาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงาน๔.๖ ความปลอดภัยอาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงาน หมายถึงการกระทำหรือสภาพการทำงานซึ่งปลอดจากเหตุอันจะทำให้เกิดประสบอันตราย การเจ็บป่วยอันเนื่องจากการทำงานต่อลูกจ้างหรือความเดือดร้อนรำคาญเนื่องจากการทำงาน หรือเกี่ยวกับการทำงาน๔.๗ สถานประกอบกิจการหมายถึง องค์กรหรือหน่วยธุรกิจที่รับผิดชอบในการปฏิบัติตามข้อกำหนดของมาตรฐานนี้รวมถึงบุคลากรฝ่ายบริหารและอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง๔.๘ มาตรฐานแรงงาน หมายถึงกฎเกณฑ์หรือข้อกำหนดต่างๆ ในเรื่องการใช้แรงงานในขอบเขตของมาตรฐานสากลกฎหมายแรงงาน และข้อกำหนดของมาตรฐานนี้๔.๙ ระบบการจัดการหมายถึง นโยบาย แผนงาน ขั้นตอน วิธีปฏิบัติ การดำเนินงาน การควบคุมซึ่งมีองค์ประกอบ คือ บุคลากร ทรัพยากรต่างๆ ในองค์กรที่มีความเกี่ยวเนื่องเชื่อมโยงกันเพื่อให้ข้อกำหนดแห่งมาตรฐานนี้ได้รับการปฏิบัติอย่างครบถ้วน๔.๑๐ผู้ส่งมอบหรือผู้รับเหมาช่วง หมายถึงบุคลธรรมดาหรือนิติบุคคลซึ่งได้ตกลงรับที่จะจัดหาสินค้าหรือบริการหรือรับที่จะดำเนินการในงานบางส่วนหรือทั้งหมด แล้วแต่กรณี ให้แก่ผู้ประกอบกิจการเพื่อนำไปประกอบหรือใช้ในการผลิตสินค้า หรือบริการของสถานประกอบกิจการ ทั้งนี้ไม่ว่าจะรับเหมาช่วงกี่ช่วงก็ตาม๔.๑๑การปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง หมายถึง กระบวนการในการวิเคราะห์ วางแผน ปฏิบัติและทบทวน เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่ดีขึ้นและทันสมัย๕. ข้อกำหนด๕.๑ ข้อกำหนดทั่วไป๕.๑.๑สถานประกอบกิจการต้องจัดทำระบบการจัดการเป็นลายลักษณ์อักษร เพื่อนำไปปฏิบัติรักษาไว้ และปรับปรุงให้เกิดผลอย่างต่อเนื่อง๕.๑.๒สถานประกอบกิจการต้องจัดทำและรักษาไว้ซึ่งบันทึกเพื่อใช้เป็นหลักฐานว่าได้ดำเนินการสอดคล้องกับข้อกำหนดแห่งมาตรฐานนี้และแสดงให้เห็นถึงประสิทธิผลของระบบการจัดการ บันทึกต้องมีการชี้บ่งชัดเจนและสามารถเรียกใช้ได้ง่ายทั้งนี้บันทึกที่กฎหมายระบุไว้ ต้องมีรูปแบบและมีวิธีการจัดทำเป็นไปตามที่กฎหมายกำหนด๕.๑.๓สถานประกอบกิจการต้องจัดทำและคงไว้ ซึ่งขั้นตอนในการออกและการแก้ไขบันทึกรวมทั้งการชี้บ่ง การเก็บรักษา การป้องกันการเข้าถึงระยะเวลาในการจัดเก็บและการทำลายบันทึก๕.๑.๔สถานประกอบกิจการต้องมีข้อมูลที่จำเป็นเพื่อสนับสนุนและติดตามการปฏิบัติให้เป็นไปตามข้อกำหนดแห่งมาตรฐานนี้๕.๑.๕สถานประกอบกิจการต้องพร้อมให้ผู้ที่เกี่ยวข้องสามารถเข้าถึงข้อมูลและเอกสารเพื่อให้มั่นใจว่าได้มีการปฏิบัติเป็นไปตามข้อกำหนดแห่งมาตรฐานนี้๕.๒ ระบบการจัดการ๕.๒.๑ความมุ่งมั่นของฝ่ายบริหาร๑) นโยบาย ผู้บริหารสูงสุดต้องกำหนดนโยบายด้านความรับผิดชอบทางสังคมและแรงงานรวมทั้งมีการประกาศอย่างเป็นทางการ โดยนโยบายต้องแสดงถึงความมุ่งมั่น คือ ก)ปฏิบัติให้เป็นไปตามข้อกำหนดแห่งมาตรฐานนี้กฎหมายแรงงานและระเบียบอื่นที่เกี่ยวข้อง ข)ปรับปรุงการปฏิบัติอย่างต่อเนื่องรวมทั้งมีการทบทวนและปรับปรุงนโยบายให้เหมาะสมอยู่เสมอ๒)การทบทวนของฝ่ายบริหาร ผู้บริหารระดับสูงต้องทบทวนผลที่เกิดขึ้นจากการปฏิบัติตามข้อกำหนดแห่งมาตรฐานนี้ตามระยะเวลาที่กำหนดไว้เพื่อใช้ในการแก้ไขปรับปรุงนโยบายและแผนการปฏิบัติให้เกิดประสิทธิผลอย่างต่อเนื่องอันแสดงถึงความมุ่งมั่นที่จะปฏิบัติให้เป็นไปตามข้อกำหนดแห่งมาตรฐานนี้๕.๒.๒ผู้แทนฝ่ายบริหารสถานประกอบกิจการต้องแต่งตั้งผู้บริหารระดับสูงอย่างน้อย๑ คน เป็น ผู้แทน ของตนเพื่อรับผิดชอบกำกับดูแลการปฏิบัติตามมาตรฐาน ทั้งนี้ ผู้แทนดังกล่าว ต้องมีอำนาจตัดสินใจ สั่งการหรือประสานงานต่างๆเพื่อให้มั่นใจว่าข้อกำหนดแห่งมาตรฐานนี้ได้รับการปฏิบัติอย่างครบถ้วน๕.๒.๓ความร่วมมือในการปฏิบัติ๑)สถานประกอบกิจการต้องแต่งตั้งคณะกรรมการที่ประกอบด้วยผู้แทนนายจ้างและฝ่ายลูกจ้างให้ทำหน้าที่รับผิดชอบเกี่ยวกับการปฏิบัติตามข้อกำหนดแห่งมาตรฐานนี้๒)สถานประกอบกิจการต้องจัดให้มี ผู้แทนลูกจ้างที่มิใช่ฝ่ายบริหารอย่างน้อย ๑ คน ซึ่งมาจากการสรรหา คัดเลือกจากฝ่ายลูกจ้างเพื่อทำหน้าที่ประสานงาน ติดต่อสื่อสารกับผู้บริหารระดับสูง และดำเนินการต่างๆที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติตามข้อกำหนดแห่งมาตรฐานนี้๕.๒.๔การวางแผนและการปฏิบัติ๑)สถานประกอบกิจการต้องจัดทำแผนปฏิบัติการ และจัดสรรทรัพยากรที่จำเป็นอย่างเพียงพอเพื่อให้มั่นใจว่าข้อกำหนดแห่งมาตรฐานนี้สามารถนำไปปฏิบัติได้โดยไม่ติดขัดหรือมีอุปสรรคใดๆและเพื่อการปรับปรุงให้เกิดผลอย่างต่อเนื่องแผนปฏิบัติการต้องระบุขั้นตอนการปฏิบัติการมอบหมายงาน โดยแบ่งหน้าที่รับผิดชอบอย่างชัดเจน เข้าใจง่ายและครอบคลุมเนื้อหาที่ต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดแห่งมาตรฐานนี้๒)สถานประกอบกิจการต้องทำให้เกิดความมั่นใจว่า ข้อกำหนดแห่งมาตรฐานนี้เป็นที่เข้าใจและมีการนำไปปฏิบัติในทุกระดับขององค์กร๓)สถานประกอบกิจการต้องจัดให้มีการฝึกอบรมหรือการพัฒนาโดยวิธีการใดๆเพื่อให้ลูกจ้างทุกคนได้มีความรู้มีจิตสำนึกและสามารถปฏิบัติให้เป็นไปตามนโยบายและข้อกำหนดแห่งมาตรฐานนี้ตั้งแต่เริ่มเข้างานใหม่และต่อเนื่องไปเป็นระยะ๔)สถานประกอบกิจการต้องตรวจติดตามกระบวนการปฏิบัติตามมาตรฐานและผลการปฏิบัติเป็นระยะเพื่อให้ทราบถึงประสิทธิภาพและประสิทธิผลที่จะนำไปสู่การปรับปรุงและพัฒนาอย่างต่อเนื่องโดยต้องให้ความสำคัญต่อความเห็นของลูกจ้างและผู้ที่เกี่ยวข้องในเรื่องการปฏิบัติที่ไม่เป็นไปตามข้อกำหนด ต้องมีการสอบสวนวิเคราะห์สาเหตุและรายงานผล ทั้งนี้ ต้องไม่กระทำการเลือกปฏิบัติต่อลูกจ้างที่ให้ข้อมูลดังกล่าว๕)สถานประกอบกิจการต้องดำเนินการแก้ไขและป้องกันเมื่อพบว่ามีการปฏิบัติไม่เป็นไปตามข้อกำหนดแห่งมาตรฐานนี้โดยจัดสรรทรัพยากรสนับสนุนอย่างเพียงพอ๕.๒.๕ผู้ส่งมอบหรือผู้รับเหมาช่วง๑)สถานประกอบกิจการต้องจัดทำและคงไว้ซึ่งขั้นตอนการประเมินและคัดเลือกผู้ส่งมอบหรือผู้รับเหมาช่วงที่สามารถปฏิบัติตามข้อกำหนดแห่งมาตรฐานนี้๒)สถานประกอบกิจการต้องให้ผู้ส่งมอบหรือผู้รับเหมาช่วงแสดงความมุ่งมั่นเป็นลายลักษณ์อักษรที่จะปฏิบัติตามข้อกำหนดแห่งมาตรฐานนี้๓)สถานประกอบกิจการต้องให้ผู้ส่งมอบหรือผู้รับเหมาช่วยแจ้งให้ทราบกรณีที่มีความสัมพันธ์ทางธุรกิจกับผู้ส่งมอบหรือผู้รับเหมาช่วงรายอื่นๆในกิจกรรมที่ต้องรับผิดชอบต่อสถานประกอบกิจการ๔)สถานประกอบกิจการต้องบันทึกและเก็บหลักฐานต่างๆที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติตามข้อกำหนดแห่งมาตรฐานนี้ของผู้ส่งมอบหรือผู้รับเหมาช่วง๕.๒.๖การสื่อสารสถานประกอบกิจการต้องจัดทำและคงไว้ซึ่งขั้นตอนการสื่อสารกับผู้ที่เกี่ยวข้องทั้งหลายในเรื่องข้อมูลข่าวสารการปฏิบัติกิจกรรมต่างๆตามข้อกำหนดแห่งมาตรฐานนี้และผลการปฏิบัติ๕.๓การใช้แรงงานบังคับ๕.๓.๑สถานประกอบกิจการต้องไม่กระทำหรือสนับสนุนให้มีการใช้แรงงานบังคับในทุกรูปแบบ๕.๓.๒สถานประกอบกิจการต้องไม่เรียกหรือรับหรือเก็บเงินประกัน บัตรประจำตัวหรือเอกสารประจำตัวใดๆ จากลูกจ้างไม่ว่าเมื่อเข้าทำงานหรือรับเข้าทำงานแล้วหรือเป็นเงื่อนไขในการรับเข้าทำงาน เว้นแต่กฎหมายยกเว้นไว้๕.๔ค่าตอบแทนการทำงาน๕.๔.๑สถานประกอบกิจการต้องจ่ายค่าจ้างและค่าตอบแทนการทำงานนอกหรือเกินเวลาทำงานปกติให้แก่ลูกจ้างไม่น้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้๕.๔.๒สถานประกอบกิจการต้องจ่ายค่าจ้าง และค่าตอบแทนการทำงานเป็นเงินตราไทย ณสถานที่ทำงานของลูกจ้าง ถ้าจะจ่ายเป็นตั๋วเงินหรือเงินตราต่างประเทศ หรือจะจ่าย ณสถานที่อื่นหรือด้วยวิธีอื่น ต้องได้รับความยินยอมจากลูกจ้างก่อน ทั้งนี้ให้จ่ายทันทีเมื่อถึงกำหนดการจ่ายแต่ละงวด๕.๔.๓สถานประกอบกิจการต้องให้ลูกจ้างได้รับรู้ข้อมูลเกี่ยวกับค่าจ้างและค่าตอบแทนการทำงานที่ได้รับทั้งหมดในแต่ละงวดเป็นลายลักษณ์อักษรและสามารถเข้าใจรายละเอียดส่วนประกอบต่างๆ ได้๕.๔.๔สถานประกอบกิจการต้องไม่หักค่าจ้าง ไม่ว่ากรณีใด เว้นแต่กฎหมายยกเว้นไว้๕.๕ชั่วโมงการทำงาน๕.๕.๑สถานประกอบกิจการต้องกำหนดชั่วโมงการทำงานปกติของลูกจ้างไม่เกินวันละ ๘ ชั่วโมงหรือสัปดาห์ละไม่เกิน ๔๘ ชั่วโมง และต้องจัดให้มีวันหยุดอย่างน้อย ๑วันในทุกสัปดาห์๕.๕.๒สถานประกอบกิจการต้องถือเป็นสิทธิของลูกจ้างในการทำงานล่วงเวลาสำหรับงานทั่วไปเว้นแต่งานที่กฎหมายยกเว้นไว้ โดยสถานประกอบกิจการต้องกำหนดชั่วโมงการทำงานล่วงเวลาของลูกจ้าง(ส่วนที่เกินจากชั่วโมงการทำงานปกติสัปดาห์ละ ๔๘ ชั่วโมง) ไม่เกินสัปดาห์ละ ๒๔ชั่วโมงในปีแรกหลังจากไดรับการรับรองมาตรฐานแล้ว ในปีที่ ๒ ต้องไม่เกินสัปดาห์ละ๑๘ ชั่วโมง และในปีต่อๆ ไปต้องไม่เกินสัปดาห์ละ ๑๒ ชั่วโมง ทั้งนี้ ต้องเป็นการทำงานเพราะเหตุแห่งความจำเป็นของลักษณะงานหรือเป็นการทำงานในช่วงสั้นๆ ตามสถานการณ์พิเศษของการดำเนินธุรกิจเท่านั้น๕.๖การเลือกปฏิบัติ๕.๖.๑สถานประกอบกิจการต้องไม่กระทำหรือสนับสนุนให้มีการเลือกปฏิบัติในการจ้างงานการจ่ายค่าจ้างและค่าตอบแทนการทำงาน การให้สวัสดิการโอกาสได้รับการฝึกอบรมและพัฒนา การพิจารณาเลื่อนขั้นหรือตำแหน่งหน้าที่การเลิกจ้างหรือการเกษียณอายุการทำงานอันเนื่องมากจากเหตุเพราะความแตกต่างในเรื่องสัญชาติ เชื้อชาติ ศาสนา ภาษา อายุเพศ สถานภาพสมรส ทัศนคติส่วนตัวในเรื่องเพศ ความพิการ การเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานความนิยมในพรรคการเมือง หรือแนวความคิดส่วนบุคคลอื่นๆ๕.๖.๒สถานประกอบกิจการต้องไม่ขัดขวาง แทรกแซงหรือกระทำการใดๆ อันเป็นผลกระทบต่อกิจกรรมการใช้สิทธิ หรือวิธีปฏิบัติของลูกจ้างเกี่ยวกับเชื้อชาติ ประเพณีประจำชาติ ศาสนาเพศ การแสดงออกตามทัศนคติส่วนตัวในเรื่องเพศ การเข้าร่วมเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานหรือพรรคการเมือง ทั้งนี้โดยที่กิจกรรมของลูกจ้างดังกล่าวมิได้มีผลกระทบเสียหายใดๆ ต่อกิจการ๕.๗วินัยและการลงโทษ๕.๗.๑สถานประกอบกิจการต้องไม่หัก หรือลดค่าจ้าง เพื่อการลงโทษทางวินัย ไม่ว่ากรณีใด๕.๗.๒สถานประกอบกิจการต้องไม่กระทำการ หรือสนับสนุนให้ใช้วิธีการลงโทษทางร่างกายทางจิตใจ หรือกระทำการบังคับขู่เข็ญ ทำร้ายลูกจ้าง๕.๗.๓สถานประกอบกิจการต้องมีมาตรการป้องกันมิให้ลูกจ้างถูกล่วงละเมิดทางเพศโดยการแสดงออกด้วยคำพูด ท่าทาง หรือการสัมผัสทางกาย โดยเฉพาะลูกจ้างที่เป็นหญิงและเด็ก๕.๘การใช้แรงงานเด็ก๕.๘.๑สถานประกอบกิจการต้องไม่ว่าจ้างหรือสนับสนุนให้มีการว่าจ้างเด็กที่มีอายุต่ำกว่า๑๕ ปี๕.๘.๒สถานประกอบกิจการต้องไม่ให้หรือไม่สนับสนุนให้แรงงานเด็กทำงานที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพอนามัยหรืออยู่ในสภาวะแวดล้อมที่อาจก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพอนามัยและความปลอดภัย๕.๘.๓สถานประกอบกิจการต้องทำทะเบียนและบันทึกเวลาการปฏิบัติงานของแรงงานเด็กเป็นหลักฐาน และเก็บรักษาไว้พร้อมที่จะให้เจ้าหน้าที่และบุคคลซึ่งมีหน้าที่เกี่ยวข้องตรวจสอบทะเบียนและบันทึกดังกล่าวต้องปรับปรุงให้สอดคล้องกับสภาพความเป็นจริงและเป็นไปตามข้อกำหนด ๕.๑.๒๕.๙การใช้แรงงานหญิง๕.๙.๑สถานประกอบกิจการต้องจัดให้ลูกจ้างหญิงมีครรภ์ มีสภาพการทำงานและสิ่งแวดล้อมที่ปลอดภัยต่อการมีครรภ์๕.๙.๒สถานประกอบกิจการต้องไม่เลิกจ้าง ลดตำแหน่งหรือลดสิทธิประโยชน์ลูกจ้างหญิงเพราะเหตุจากการมีครรภ์๕.๑๐เสรีภาพในการสมาคมและการร่วมเจรจาต่อรอง๕.๑๐.๑สถานประกอบกิจการต้องเคารพสิทธิลูกจ้างในการรวมตัวจัดตั้งและการเข้าร่วมเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานหรือคณะกรรมการอื่นๆในสถานประกอบกิจการ อีกทั้งต้องเคารพสิทธิการร่วมเจรจาต่อรองการคัดเลือกหรือเลือกตั้งผู้แทน โดยไม่กระทำการใดๆ ที่ขัดขวางหรือแทรกแซงอันเป็นผลให้การใช้สิทธิของลูกจ้างในเรื่องดังกล่าวไม่อาจกระทำได้หรือกระทำได้โดยยากลำบาก๕.๑๐.๒สถานประกอบกิจการต้องรับรองว่าผู้แทนลูกจ้างในสถานประกอบกิจการจะได้รับการอำนวยความสะดวกและได้รับการปฏิบัติที่เท่าเทียมกับลูกจ้างอื่นๆ ไม่ถูกกลั่นแกล้ง โยกย้ายเลิกจ้าง หรือการปฏิบัติใดๆที่ไม่เป็นธรรมอันเนื่องมาจากการปฏิบัติตามข้อกำหนดแห่งมาตรฐานนี้๕.๑๑ความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน๕.๑๑.๑สถานประกอบกิจการต้องกำหนดมาตรการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงานให้ครอบคลุมประเภทงานหรือลักษณะงานที่มีแนวโน้มอาจก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพและความปลอดภัยของลูกจ้างและผู้เกี่ยวข้องและมีการควบคุมป้องกันให้อยู่ในระดับที่ปลอดภัยในทุกสภาวะการทำงาน๕.๑๑.๒สถานประกอบกิจการต้องจัดให้มีสภาพแวดล้อมในการทำงานที่ปลอดภัย เพื่อป้องกันอันตรายและลดความเสี่ยงภัยให้เป็นไปตามบทบัญญัติของกฎหมายที่เกี่ยวข้อง๕.๑๑.๓สถานประกอบกิจการต้องจัดให้ลูกจ้างทุกคน๑)ได้รับรู้ถึงอันตรายอันอาจเกิดขึ้นจากกระบวนการทำงานหรือจากสภาพแวดล้อมในการทำงาน๒) ได้รับรู้และเข้าใจถึงระเบียบกฎเกณฑ์และแนวปฏิบัติด้านความปลอดภัยอาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงานของสถานประกอบกิจการ๓)ได้รับการฝึกอบรมด้านความปลอดภัยอาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงานในงานที่กำลังปฏิบัติอยู่รวมถึงผู้ที่เข้างานใหม่และผู้ที่เปลี่ยนหน้าที่การปฏิบัติงาน และมีการจัดเก็บบันทึกการฝึกอบรมตามข้อกำหนดในข้อ๕.๑.๒๔)ได้สวมใส่อุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคลตามสภาพงานที่มีความเสี่ยงภัย๕.๑๒สวัสดิการสถานประกอบกิจการต้องจัดหาสิ่งต่างๆเพื่อให้ลูกจ้างทุกคนได้รับสวัสดิการ โดยสะดวกและพอเพียง คือ๕.๑๒.๑ห้องน้ำ และห้องส้วมที่สะอาดถูกสุขอนามัย๕.๑๒.๒น้ำดื่มสะอาดถูกสุขอนามัย๕.๑๒.๓ปัจจัยในการปฐมพยาบาลที่เหมาะสม๕.๑๒.๔สถานที่รับประทานอาหารและสถานที่สำหรับเก็บรักษาอาหารที่สะอาดและถูกหลักสุขาภิบาลอาหาร๕.๑๒.๕หากมีการจัดที่พักให้ลูกจ้าง ที่พักนั้นต้องมีปัจจัยพื้นฐานที่จำเป็น มีความสะอาดปลอดภัย และพร้อมที่จะใช้การได้อยู่เสมอพรพิมล/พิมพ์๒๙ เมษายน ๒๕๔๘พุทธพัท/สุนันทา/ตรวจ๓๑ พฤษภาคม ๒๕๔๘A+B[๑] รก.๒๕๔๗/พ๑๒๗ง/๙/๑๐พฤศจิกายน ๒๕๔๗