คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1312/2537หลักกฎหมาย: สำเนาทะเบียนบ้านเป็นเอกสารมหาชนซึ่งพนักงานเจ้าหน้าที่ได้ทำขึ้นหรือรับรองตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 127ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นของแท้จริงและถูกต้อง เป็นหน้าที่ของคู่ความฝ่ายที่ถูกอ้างเอกสารนั้นมายันต้องนำสืบความไม่ถูกต้องของเอกสาร เมื่อไม่มีพยานหลักฐานที่มีน้ำหนักเพียงพอมาสืบหักล้างจึงต้องถือว่าสำเนาทะเบียนบ้านนั้นถูกต้องแล้ว ผู้ตายได้รับรองว่าต.เป็นบุตรของตนต.จึงมีสิทธิรับมรดกของผู้ตายเมื่อต.ตายก่อนผู้ตาย ผู้คัดค้านซึ่งเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของ ต.จึงมีสิทธิรับมรดกของผู้ตายแทนที่ ต.ผู้ร้องยื่นคำร้องขอว่า ผู้ร้องเป็นบุตรที่บิดารับรองแล้วของนายจุ้ม บุญมาวงศ์ ผู้ตาย ผู้ตายมีภรรยาชื่อนางปุ๊ด สายด้วงโดยมิได้จดทะเบียนสมรส มีบุตรด้วยกัน 2 คน คือ ผู้ร้องกับนางสุดาประภาเมือง ก่อนถึงแก่ความตาย ผู้ตายมิได้ทำพินัยกรรมยกทรัพย์มรดกให้แก่ผู้ใดหรือตั้งผู้ใดเป็นผู้จัดการมรดก ขอให้ศาลไต่สวนและมีคำสั่งตั้งผู้ร้องให้เป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตายต่อไปผู้คัดค้านยื่นคำร้องคัดค้านว่า ผู้คัดค้านเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายที่บิดารับรองแล้วของนายตั๋นกับนางแห้ง บุญมาวงศ์นายตั๋นเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของนายจุ้มผู้ตายและนางแก้วบุญมาวงศ์ ซึ่งถึงแก่ความตายแล้ว ผู้ตายอยู่กินฉันสามีภรรยากับนางแก้วมาก่อนที่จะได้อยู่กินกับนางปุ๊ด ผู้ตายมีบุตรกับนางแก้ว 1 คน คือนายตั๋น การที่ผู้ร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกแต่เพียงผู้เดียวเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต อาจเกิดความเสียหายแก่กองมรดกได้ ผู้คัดค้านประสงค์จะเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกับผู้ร้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วมีคำสั่งตั้งให้นางจันคำ กาวีอ้ายผู้ร้องและนายเท่ง บุญมาวงศ์ ผู้คัดค้านร่วมกันเป็นผู้จัดการมรดกของนายจุ้ม บุญมาวงศ์ ผู้ตายกับให้มีสิทธิและหน้าที่ตามกฎหมายผู้ร้องอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษายืนผู้ร้องฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า นายจุ้ม บุญมาวงศ์ ผู้ตายถึงแก่ความตายเมื่อวันที่15 กุมภาพันธ์ 2526 โดยไม่ได้ทำพินัยกรรมหรือแต่งตั้งผู้ใดเป็นผู้จัดการมรดก มีทรัพย์มรดกเป็นที่ดิน 5 แปลงตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์เอกสารหมาย ร.6 ถึง ร.10 ผู้ร้องเป็นบุตรของผู้ตายที่ได้รับรองแล้ว ส่วนผู้คัดค้านเป็นบุตรของนายตุ๋นที่ได้รับรองแล้ว คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของผู้ร้องว่า นายตั๋นเป็นบุตรของผู้ตายที่ได้รับรองแล้วหรือไม่ ในปัญหาข้อนี้ผู้ร้องมีตัวผู้ร้อง นางสุนดา ประภาเมือง นางปุ๊ด สายด้วงนายแก้ว กาวีอ้าย และนายเป็ง คำวงศ์ เป็นพยานเบิกความทำนองเดียวกันว่าตั้งแต่ผู้ตายยังมีชีวิตอยู่จนกระทั่งล้มป่วยและถึงแก่ความตายและตอนจัดงานศพไม่มีผู้ใดมากล่าวอ้างว่าเป็นบุตรของผู้ตายเลย นอกจากฝ่ายผู้ร้องเท่านั้น ส่วนผู้คัดค้านมีตัวผู้คัดค้าน นายทูล แสนใจกล้า นายผัด ริยะตา นางแห้ง บุญมาวงศ์และนายเอนก คุ้มพงษ์ เป็นพยานเบิกความยืนยันว่า นายตั๋นเป็นบุตรของผู้ตายกับนางแก้ว ศาลฎีกาเห็นว่า นอกจากผู้คัดค้านจะมีพยานคนกลางคือ นายทูลและนายผัดซึ่งเคยเป็นผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 1 และหมู่ที่ 2 ตำบลแม่พริก อำเภอแม่พริก จังหวัดลำปางตามลำดับ เป็นพยานแล้ว ผู้คัดค้านยังมีสำเนาทะเบียนบ้านเอกสารหมายร.ค.2 มาแสดงซึ่งเอกสารดังกล่าวระบุว่านายตั๋นเป็นบุตรของผู้ตายกับนางแก้ว โดยมีนายเอนกนายอำเภอแม่พริกมาเบิกความรับรองสำเนาทะเบียนบ้านตามเอกสารหมาย ร.ค.2 เป็นเอกสารมหาชนซึ่งพนักงานเจ้าหน้าที่ได้ทำขึ้นหรือรับรองตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 127 ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นของแท้จริงและถูกต้องเป็นหน้าที่ของคู่ความฝ่ายที่ถูกอ้างเอกสารนั้นมายัน ต้องนำสืบความไม่ถูกต้องแห่งเอกสารนั้น ผู้ร้องคงมีพยานบุคคลมาเบิกความลอย ๆไม่มีพยานหลักฐานใดมานำสืบหักล้างต้องถือว่าสำเนาทะเบียนบ้านตามเอกสารหมาย ร.ค.2 ถูกต้องแล้ว ทั้งยังได้ความจากนายทูลและนายผัดพยานผู้คัดค้านด้วยว่าผู้ตายได้แสดงออกกับชาวบ้านในละแวกนั้นว่านายตั๋นเป็นบุตรของผู้ตายและพักอาศัยอยู่ด้วยกันกับผู้ตาย และให้ใช้นามสกุลของผู้ตายด้วย เมื่อครั้งนายตั๋นแต่งงานกับมารดาของผู้คัดค้านก็ได้มาอยู่กินกันที่บ้านของผู้ตายตลอดมาจนผู้คัดค้านเกิด ผู้ตายก็แสดงออกว่าผู้คัดค้านเป็นหลานของผู้ตายจึงฟังได้ว่านายตั๋นเป็นบุตรของผู้ตายกับนางแก้วซึ่งผู้ตายได้รับรองแล้วจึงมีสิทธิรับมรดกของผู้ตาย เมื่อนายตั๋นถึงแก่ความตายก่อนผู้ตาย ผู้คัดค้านจึงมีสิทธิรับมรดกของผู้ตายแทนที่นายตั๋น และการเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกันก็ไม่ปรากฏว่าจะมีความเสียหายแก่กองมรดกแต่อย่างใด ผู้คัดค้านจึงสมควรเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกับผู้ร้อง"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1312/2537นาง จันคำ กาวีอ้ายผู้ร้องนาย เท่ง บุญ มา วงศ์ผู้คัดค้าน ป.พ.พ. ม. 1627, ม. 1713 ป.วิ.พ. ม. 127 สำเนาทะเบียนบ้านเป็นเอกสารมหาชนซึ่งพนักงานเจ้าหน้าที่ได้ทำขึ้นหรือรับรองตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 127ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นของแท้จริงและถูกต้อง เป็นหน้าที่ของคู่ความฝ่ายที่ถูกอ้างเอกสารนั้นมายันต้องนำสืบความไม่ถูกต้องของเอกสาร เมื่อไม่มีพยานหลักฐานที่มีน้ำหนักเพียงพอมาสืบหักล้างจึงต้องถือว่าสำเนาทะเบียนบ้านนั้นถูกต้องแล้ว ผู้ตายได้รับรองว่าต.เป็นบุตรของตนต.จึงมีสิทธิรับมรดกของผู้ตายเมื่อต.ตายก่อนผู้ตาย ผู้คัดค้านซึ่งเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของ ต.จึงมีสิทธิรับมรดกของผู้ตายแทนที่ ต.ผู้ร้องยื่นคำร้องขอว่า ผู้ร้องเป็นบุตรที่บิดารับรองแล้วของนายจุ้ม บุญมาวงศ์ ผู้ตาย ผู้ตายมีภรรยาชื่อนางปุ๊ด สายด้วงโดยมิได้จดทะเบียนสมรส มีบุตรด้วยกัน 2 คน คือ ผู้ร้องกับนางสุดาประภาเมือง ก่อนถึงแก่ความตาย ผู้ตายมิได้ทำพินัยกรรมยกทรัพย์มรดกให้แก่ผู้ใดหรือตั้งผู้ใดเป็นผู้จัดการมรดก ขอให้ศาลไต่สวนและมีคำสั่งตั้งผู้ร้องให้เป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตายต่อไปผู้คัดค้านยื่นคำร้องคัดค้านว่า ผู้คัดค้านเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายที่บิดารับรองแล้วของนายตั๋นกับนางแห้ง บุญมาวงศ์นายตั๋นเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของนายจุ้มผู้ตายและนางแก้วบุญมาวงศ์ ซึ่งถึงแก่ความตายแล้ว ผู้ตายอยู่กินฉันสามีภรรยากับนางแก้วมาก่อนที่จะได้อยู่กินกับนางปุ๊ด ผู้ตายมีบุตรกับนางแก้ว 1 คน คือนายตั๋น การที่ผู้ร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกแต่เพียงผู้เดียวเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต อาจเกิดความเสียหายแก่กองมรดกได้ ผู้คัดค้านประสงค์จะเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกับผู้ร้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วมีคำสั่งตั้งให้นางจันคำ กาวีอ้ายผู้ร้องและนายเท่ง บุญมาวงศ์ ผู้คัดค้านร่วมกันเป็นผู้จัดการมรดกของนายจุ้ม บุญมาวงศ์ ผู้ตายกับให้มีสิทธิและหน้าที่ตามกฎหมายผู้ร้องอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษายืนผู้ร้องฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า นายจุ้ม บุญมาวงศ์ ผู้ตายถึงแก่ความตายเมื่อวันที่15 กุมภาพันธ์ 2526 โดยไม่ได้ทำพินัยกรรมหรือแต่งตั้งผู้ใดเป็นผู้จัดการมรดก มีทรัพย์มรดกเป็นที่ดิน 5 แปลงตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์เอกสารหมาย ร.6 ถึง ร.10 ผู้ร้องเป็นบุตรของผู้ตายที่ได้รับรองแล้ว ส่วนผู้คัดค้านเป็นบุตรของนายตุ๋นที่ได้รับรองแล้ว คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของผู้ร้องว่า นายตั๋นเป็นบุตรของผู้ตายที่ได้รับรองแล้วหรือไม่ ในปัญหาข้อนี้ผู้ร้องมีตัวผู้ร้อง นางสุนดา ประภาเมือง นางปุ๊ด สายด้วงนายแก้ว กาวีอ้าย และนายเป็ง คำวงศ์ เป็นพยานเบิกความทำนองเดียวกันว่าตั้งแต่ผู้ตายยังมีชีวิตอยู่จนกระทั่งล้มป่วยและถึงแก่ความตายและตอนจัดงานศพไม่มีผู้ใดมากล่าวอ้างว่าเป็นบุตรของผู้ตายเลย นอกจากฝ่ายผู้ร้องเท่านั้น ส่วนผู้คัดค้านมีตัวผู้คัดค้าน นายทูล แสนใจกล้า นายผัด ริยะตา นางแห้ง บุญมาวงศ์และนายเอนก คุ้มพงษ์ เป็นพยานเบิกความยืนยันว่า นายตั๋นเป็นบุตรของผู้ตายกับนางแก้ว ศาลฎีกาเห็นว่า นอกจากผู้คัดค้านจะมีพยานคนกลางคือ นายทูลและนายผัดซึ่งเคยเป็นผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 1 และหมู่ที่ 2 ตำบลแม่พริก อำเภอแม่พริก จังหวัดลำปางตามลำดับ เป็นพยานแล้ว ผู้คัดค้านยังมีสำเนาทะเบียนบ้านเอกสารหมายร.ค.2 มาแสดงซึ่งเอกสารดังกล่าวระบุว่านายตั๋นเป็นบุตรของผู้ตายกับนางแก้ว โดยมีนายเอนกนายอำเภอแม่พริกมาเบิกความรับรองสำเนาทะเบียนบ้านตามเอกสารหมาย ร.ค.2 เป็นเอกสารมหาชนซึ่งพนักงานเจ้าหน้าที่ได้ทำขึ้นหรือรับรองตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 127 ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นของแท้จริงและถูกต้องเป็นหน้าที่ของคู่ความฝ่ายที่ถูกอ้างเอกสารนั้นมายัน ต้องนำสืบความไม่ถูกต้องแห่งเอกสารนั้น ผู้ร้องคงมีพยานบุคคลมาเบิกความลอย ๆไม่มีพยานหลักฐานใดมานำสืบหักล้างต้องถือว่าสำเนาทะเบียนบ้านตามเอกสารหมาย ร.ค.2 ถูกต้องแล้ว ทั้งยังได้ความจากนายทูลและนายผัดพยานผู้คัดค้านด้วยว่าผู้ตายได้แสดงออกกับชาวบ้านในละแวกนั้นว่านายตั๋นเป็นบุตรของผู้ตายและพักอาศัยอยู่ด้วยกันกับผู้ตาย และให้ใช้นามสกุลของผู้ตายด้วย เมื่อครั้งนายตั๋นแต่งงานกับมารดาของผู้คัดค้านก็ได้มาอยู่กินกันที่บ้านของผู้ตายตลอดมาจนผู้คัดค้านเกิด ผู้ตายก็แสดงออกว่าผู้คัดค้านเป็นหลานของผู้ตายจึงฟังได้ว่านายตั๋นเป็นบุตรของผู้ตายกับนางแก้วซึ่งผู้ตายได้รับรองแล้วจึงมีสิทธิรับมรดกของผู้ตาย เมื่อนายตั๋นถึงแก่ความตายก่อนผู้ตาย ผู้คัดค้านจึงมีสิทธิรับมรดกของผู้ตายแทนที่นายตั๋น และการเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกันก็ไม่ปรากฏว่าจะมีความเสียหายแก่กองมรดกแต่อย่างใด ผู้คัดค้านจึงสมควรเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกับผู้ร้อง"พิพากษายืน(ประสิทธิ์ แสนศิริ-นิเวศน์ คำผอง-ไพศาล รางชางกูร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ คดีนี้ผู้คัดค้านต้องการเข้าเป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตายร่วมกับผู้ร้อง ปัญหาจึงมีว่าผู้คัดค้านเป็นผู้มีคุณลักษณะเหมาะสมที่จะเป็นผู้จัดการมรดกเช่นนั้นหรือไม่ ซึ่งศาลได้พิเคราะห์พยานหลักฐานแล้วเห็นว่าบิดาของผู้คัดค้านเป็นบุตรของเจ้ามรดกซึ่งเจ้ามรดกได้รับรองแล้ว เช่นเดียวกับผู้ร้อง เมื่อบิดาของผู้คัดค้านตายก่อนเจ้ามรดก ผู้คัดค้านซึ่งเป็นบุตรได้เข้ารับมรดกแทนที่ จึงเป็นผู้มีส่วนได้เสียสามารถเข้าเป็นผู้จัดการมรดกได้และการเข้าเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกับผู้ร้องศาลเห็นว่าไม่ปรากฏว่าจะมีความเสียหายแก่กองมรดก ศาลจึงอนุญาตให้ผู้คัดค้านเข้าเป็นผู้จัดการมรดกร่วมได้ สำหรับพยานหลักฐานที่สนับสนุนว่าบิดาของผู้คัดค้านเป็นบุตรของเจ้ามรดกที่ได้รับรองแล้วหรือไม่นั้น มีอยู่หลายประการด้วยกันประการแรกก็คือสำเนาทะเบียนบ้านซึ่งระบุว่าบิดาของผู้คัดค้านเป็นบุตรของเจ้ามรดก ซึ่งศาลเห็นว่าสำเนาทะเบียนบ้านเป็นเอกสารมหาชนที่พนักงานเจ้าหน้าที่ได้ทำขึ้นหรือรับรองตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 127 ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นของแท้จริงและถูกต้อง เป็นหน้าที่ของคู่ความฝ่ายที่ถูกอ้างเอกสารนั้นมายัน ต้องนำสืบความไม่ถูกต้องแห่งเอกสารนั้น ฉะนั้นเมื่อผู้คัดค้านคัดสำเนาทะเบียนบ้านดังกล่าวมาแล้วผู้ร้องไม่สามารถสืบหักล้างให้เป็นอื่นไปได้จึงต้องเชื่อตามสำเนาทะเบียนบ้านนั้น(เทียบเคียงคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 225/2518) นอกจากนี้เจ้ามรดกยังแสดงให้ประชาชนในละแวกบ้านเห็นว่าได้รับรองบิดาของผู้คัดค้านว่าเป็นบุตรของตนแล้ว เช่น ให้พักอาศัยอยู่ด้วยกัน ให้ใช้นามสกุลของตน ฯลฯ ฉะนั้นบิดาของผู้คัดค้านจึงเป็นบุตรนอกกฎหมายที่บิดาได้รับรองแล้วตามมาตรา 1627 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เป็นผู้สืบสันดาน เหมือนบุตรที่ชอบด้วยกฎหมาย (เทียบเคียงคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1407/2516) และมีสิทธิได้รับมรดกตาม มาตรา 1629(1)(เทียบเคียงคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1469/2526) เมื่อบิดาของผู้คัดค้านตายก่อนเจ้ามรดก ผู้คัดค้านซึ่งเป็นบุตรจึงสามารถเข้ารับมรดกของเจ้ามรดกแทนที่บิดาซึ่งตายไปก่อนได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1639 อย่างไรก็ตาม มีปัญหาที่น่าพิจารณาว่าหลักเกณฑ์ในการที่จะตั้งผู้ใดเป็นผู้จัดการมรดกหรือไม่นั้นมีอยู่อย่างไร ซึ่งปัญหานี้เมื่อพิจารณาตัวบทกฎหมายที่เกี่ยวข้องแล้วจะพบว่ากฎหมายได้ให้ดุลพินิจแก่ศาลในการพิจารณาตั้งผู้จัดการมรดกได้โดยพิจารณาถึงประโยชน์ที่จะเกิดแก่กองมรดกตามพฤติการณ์ และโดยคำนึงถึงเจตนาของเจ้ามรดกแล้วแต่ศาลจะเห็นสมควร ทั้งนี้ตามมาตรา 1713 วรรคท้าย โดยมิได้วางหลักเกณฑ์ไว้ตายตัวอย่างในมาตรา 1718 ซึ่งเป็นคุณสมบัติทั่วไปของผู้ที่จะเป็นผู้จัดการมรดก อย่างไรก็ตามศาลฎีกาได้เคยวางแนวไว้ว่า ควรตั้งทายาทหรือผู้มีส่วนได้เสียที่ใกล้ชิดกับเจ้ามรดกมากที่สุด และมีความประพฤติดีเป็นผู้จัดการมรดก (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 181/2537) ซึ่งในคดีนี้ศาลตั้งผู้คัดค้านเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกับผู้ร้อง เพราะเห็นว่าผู้คัดค้านเป็นบุตรที่เจ้ามรดกรับรองแล้ว ถือว่าเป็นทายาทผู้มีสิทธิได้รับมรดกและไม่ปรากฏว่าผู้คัดค้านจะไปทำให้การจัดการมรดกเกิดความเสียหายอันเป็นไปตามแนวทางที่ศาลฎีกาเคยวางไว้ การตั้งผู้คัดค้านเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกับผู้ร้องตามคดีนี้จึงเหมาะสมแล้ว ศรัณย์พรหมสุรินทร์คำพิพากษา: ผู้ร้องยื่นคำร้องขอว่า ผู้ร้องเป็นบุตรที่บิดารับรองแล้วของนายจุ้ม บุญมาวงศ์ ผู้ตาย ผู้ตายมีภรรยาชื่อนางปุ๊ด สายด้วงโดยมิได้จดทะเบียนสมรส มีบุตรด้วยกัน 2 คน คือ ผู้ร้องกับนางสุดาประภาเมือง ก่อนถึงแก่ความตาย ผู้ตายมิได้ทำพินัยกรรมยกทรัพย์มรดกให้แก่ผู้ใดหรือตั้งผู้ใดเป็นผู้จัดการมรดก ขอให้ศาลไต่สวนและมีคำสั่งตั้งผู้ร้องให้เป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตายต่อไปผู้คัดค้านยื่นคำร้องคัดค้านว่า ผู้คัดค้านเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายที่บิดารับรองแล้วของนายตั๋นกับนางแห้ง บุญมาวงศ์นายตั๋นเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของนายจุ้มผู้ตายและนางแก้วบุญมาวงศ์ ซึ่งถึงแก่ความตายแล้ว ผู้ตายอยู่กินฉันสามีภรรยากับนางแก้วมาก่อนที่จะได้อยู่กินกับนางปุ๊ด ผู้ตายมีบุตรกับนางแก้ว 1 คน คือนายตั๋น การที่ผู้ร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกแต่เพียงผู้เดียวเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต อาจเกิดความเสียหายแก่กองมรดกได้ ผู้คัดค้านประสงค์จะเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกับผู้ร้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วมีคำสั่งตั้งให้นางจันคำ กาวีอ้ายผู้ร้องและนายเท่ง บุญมาวงศ์ ผู้คัดค้านร่วมกันเป็นผู้จัดการมรดกของนายจุ้ม บุญมาวงศ์ ผู้ตายกับให้มีสิทธิและหน้าที่ตามกฎหมายผู้ร้องอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษายืนผู้ร้องฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า นายจุ้ม บุญมาวงศ์ ผู้ตายถึงแก่ความตายเมื่อวันที่15 กุมภาพันธ์ 2526 โดยไม่ได้ทำพินัยกรรมหรือแต่งตั้งผู้ใดเป็นผู้จัดการมรดก มีทรัพย์มรดกเป็นที่ดิน 5 แปลงตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์เอกสารหมาย ร.6 ถึง ร.10 ผู้ร้องเป็นบุตรของผู้ตายที่ได้รับรองแล้ว ส่วนผู้คัดค้านเป็นบุตรของนายตุ๋นที่ได้รับรองแล้ว คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของผู้ร้องว่า นายตั๋นเป็นบุตรของผู้ตายที่ได้รับรองแล้วหรือไม่ ในปัญหาข้อนี้ผู้ร้องมีตัวผู้ร้อง นางสุนดา ประภาเมือง นางปุ๊ด สายด้วงนายแก้ว กาวีอ้าย และนายเป็ง คำวงศ์ เป็นพยานเบิกความทำนองเดียวกันว่าตั้งแต่ผู้ตายยังมีชีวิตอยู่จนกระทั่งล้มป่วยและถึงแก่ความตายและตอนจัดงานศพไม่มีผู้ใดมากล่าวอ้างว่าเป็นบุตรของผู้ตายเลย นอกจากฝ่ายผู้ร้องเท่านั้น ส่วนผู้คัดค้านมีตัวผู้คัดค้าน นายทูล แสนใจกล้า นายผัด ริยะตา นางแห้ง บุญมาวงศ์และนายเอนก คุ้มพงษ์ เป็นพยานเบิกความยืนยันว่า นายตั๋นเป็นบุตรของผู้ตายกับนางแก้ว ศาลฎีกาเห็นว่า นอกจากผู้คัดค้านจะมีพยานคนกลางคือ นายทูลและนายผัดซึ่งเคยเป็นผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 1 และหมู่ที่ 2 ตำบลแม่พริก อำเภอแม่พริก จังหวัดลำปางตามลำดับ เป็นพยานแล้ว ผู้คัดค้านยังมีสำเนาทะเบียนบ้านเอกสารหมายร.ค.2 มาแสดงซึ่งเอกสารดังกล่าวระบุว่านายตั๋นเป็นบุตรของผู้ตายกับนางแก้ว โดยมีนายเอนกนายอำเภอแม่พริกมาเบิกความรับรองสำเนาทะเบียนบ้านตามเอกสารหมาย ร.ค.2 เป็นเอกสารมหาชนซึ่งพนักงานเจ้าหน้าที่ได้ทำขึ้นหรือรับรองตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 127 ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นของแท้จริงและถูกต้องเป็นหน้าที่ของคู่ความฝ่ายที่ถูกอ้างเอกสารนั้นมายัน ต้องนำสืบความไม่ถูกต้องแห่งเอกสารนั้น ผู้ร้องคงมีพยานบุคคลมาเบิกความลอย ๆไม่มีพยานหลักฐานใดมานำสืบหักล้างต้องถือว่าสำเนาทะเบียนบ้านตามเอกสารหมาย ร.ค.2 ถูกต้องแล้ว ทั้งยังได้ความจากนายทูลและนายผัดพยานผู้คัดค้านด้วยว่าผู้ตายได้แสดงออกกับชาวบ้านในละแวกนั้นว่านายตั๋นเป็นบุตรของผู้ตายและพักอาศัยอยู่ด้วยกันกับผู้ตาย และให้ใช้นามสกุลของผู้ตายด้วย เมื่อครั้งนายตั๋นแต่งงานกับมารดาของผู้คัดค้านก็ได้มาอยู่กินกันที่บ้านของผู้ตายตลอดมาจนผู้คัดค้านเกิด ผู้ตายก็แสดงออกว่าผู้คัดค้านเป็นหลานของผู้ตายจึงฟังได้ว่านายตั๋นเป็นบุตรของผู้ตายกับนางแก้วซึ่งผู้ตายได้รับรองแล้วจึงมีสิทธิรับมรดกของผู้ตาย เมื่อนายตั๋นถึงแก่ความตายก่อนผู้ตาย ผู้คัดค้านจึงมีสิทธิรับมรดกของผู้ตายแทนที่นายตั๋น และการเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกันก็ไม่ปรากฏว่าจะมีความเสียหายแก่กองมรดกแต่อย่างใด ผู้คัดค้านจึงสมควรเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกับผู้ร้อง"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1312/2537นาง จันคำ กาวีอ้ายผู้ร้องนาย เท่ง บุญ มา วงศ์ผู้คัดค้าน ป.พ.พ. ม. 1627, ม. 1713 ป.วิ.พ. ม. 127 สำเนาทะเบียนบ้านเป็นเอกสารมหาชนซึ่งพนักงานเจ้าหน้าที่ได้ทำขึ้นหรือรับรองตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 127ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นของแท้จริงและถูกต้อง เป็นหน้าที่ของคู่ความฝ่ายที่ถูกอ้างเอกสารนั้นมายันต้องนำสืบความไม่ถูกต้องของเอกสาร เมื่อไม่มีพยานหลักฐานที่มีน้ำหนักเพียงพอมาสืบหักล้างจึงต้องถือว่าสำเนาทะเบียนบ้านนั้นถูกต้องแล้ว ผู้ตายได้รับรองว่าต.เป็นบุตรของตนต.จึงมีสิทธิรับมรดกของผู้ตายเมื่อต.ตายก่อนผู้ตาย ผู้คัดค้านซึ่งเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของ ต.จึงมีสิทธิรับมรดกของผู้ตายแทนที่ ต.ผู้ร้องยื่นคำร้องขอว่า ผู้ร้องเป็นบุตรที่บิดารับรองแล้วของนายจุ้ม บุญมาวงศ์ ผู้ตาย ผู้ตายมีภรรยาชื่อนางปุ๊ด สายด้วงโดยมิได้จดทะเบียนสมรส มีบุตรด้วยกัน 2 คน คือ ผู้ร้องกับนางสุดาประภาเมือง ก่อนถึงแก่ความตาย ผู้ตายมิได้ทำพินัยกรรมยกทรัพย์มรดกให้แก่ผู้ใดหรือตั้งผู้ใดเป็นผู้จัดการมรดก ขอให้ศาลไต่สวนและมีคำสั่งตั้งผู้ร้องให้เป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตายต่อไปผู้คัดค้านยื่นคำร้องคัดค้านว่า ผู้คัดค้านเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายที่บิดารับรองแล้วของนายตั๋นกับนางแห้ง บุญมาวงศ์นายตั๋นเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของนายจุ้มผู้ตายและนางแก้วบุญมาวงศ์ ซึ่งถึงแก่ความตายแล้ว ผู้ตายอยู่กินฉันสามีภรรยากับนางแก้วมาก่อนที่จะได้อยู่กินกับนางปุ๊ด ผู้ตายมีบุตรกับนางแก้ว 1 คน คือนายตั๋น การที่ผู้ร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกแต่เพียงผู้เดียวเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต อาจเกิดความเสียหายแก่กองมรดกได้ ผู้คัดค้านประสงค์จะเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกับผู้ร้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วมีคำสั่งตั้งให้นางจันคำ กาวีอ้ายผู้ร้องและนายเท่ง บุญมาวงศ์ ผู้คัดค้านร่วมกันเป็นผู้จัดการมรดกของนายจุ้ม บุญมาวงศ์ ผู้ตายกับให้มีสิทธิและหน้าที่ตามกฎหมายผู้ร้องอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษายืนผู้ร้องฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า นายจุ้ม บุญมาวงศ์ ผู้ตายถึงแก่ความตายเมื่อวันที่15 กุมภาพันธ์ 2526 โดยไม่ได้ทำพินัยกรรมหรือแต่งตั้งผู้ใดเป็นผู้จัดการมรดก มีทรัพย์มรดกเป็นที่ดิน 5 แปลงตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์เอกสารหมาย ร.6 ถึง ร.10 ผู้ร้องเป็นบุตรของผู้ตายที่ได้รับรองแล้ว ส่วนผู้คัดค้านเป็นบุตรของนายตุ๋นที่ได้รับรองแล้ว คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของผู้ร้องว่า นายตั๋นเป็นบุตรของผู้ตายที่ได้รับรองแล้วหรือไม่ ในปัญหาข้อนี้ผู้ร้องมีตัวผู้ร้อง นางสุนดา ประภาเมือง นางปุ๊ด สายด้วงนายแก้ว กาวีอ้าย และนายเป็ง คำวงศ์ เป็นพยานเบิกความทำนองเดียวกันว่าตั้งแต่ผู้ตายยังมีชีวิตอยู่จนกระทั่งล้มป่วยและถึงแก่ความตายและตอนจัดงานศพไม่มีผู้ใดมากล่าวอ้างว่าเป็นบุตรของผู้ตายเลย นอกจากฝ่ายผู้ร้องเท่านั้น ส่วนผู้คัดค้านมีตัวผู้คัดค้าน นายทูล แสนใจกล้า นายผัด ริยะตา นางแห้ง บุญมาวงศ์และนายเอนก คุ้มพงษ์ เป็นพยานเบิกความยืนยันว่า นายตั๋นเป็นบุตรของผู้ตายกับนางแก้ว ศาลฎีกาเห็นว่า นอกจากผู้คัดค้านจะมีพยานคนกลางคือ นายทูลและนายผัดซึ่งเคยเป็นผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 1 และหมู่ที่ 2 ตำบลแม่พริก อำเภอแม่พริก จังหวัดลำปางตามลำดับ เป็นพยานแล้ว ผู้คัดค้านยังมีสำเนาทะเบียนบ้านเอกสารหมายร.ค.2 มาแสดงซึ่งเอกสารดังกล่าวระบุว่านายตั๋นเป็นบุตรของผู้ตายกับนางแก้ว โดยมีนายเอนกนายอำเภอแม่พริกมาเบิกความรับรองสำเนาทะเบียนบ้านตามเอกสารหมาย ร.ค.2 เป็นเอกสารมหาชนซึ่งพนักงานเจ้าหน้าที่ได้ทำขึ้นหรือรับรองตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 127 ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นของแท้จริงและถูกต้องเป็นหน้าที่ของคู่ความฝ่ายที่ถูกอ้างเอกสารนั้นมายัน ต้องนำสืบความไม่ถูกต้องแห่งเอกสารนั้น ผู้ร้องคงมีพยานบุคคลมาเบิกความลอย ๆไม่มีพยานหลักฐานใดมานำสืบหักล้างต้องถือว่าสำเนาทะเบียนบ้านตามเอกสารหมาย ร.ค.2 ถูกต้องแล้ว ทั้งยังได้ความจากนายทูลและนายผัดพยานผู้คัดค้านด้วยว่าผู้ตายได้แสดงออกกับชาวบ้านในละแวกนั้นว่านายตั๋นเป็นบุตรของผู้ตายและพักอาศัยอยู่ด้วยกันกับผู้ตาย และให้ใช้นามสกุลของผู้ตายด้วย เมื่อครั้งนายตั๋นแต่งงานกับมารดาของผู้คัดค้านก็ได้มาอยู่กินกันที่บ้านของผู้ตายตลอดมาจนผู้คัดค้านเกิด ผู้ตายก็แสดงออกว่าผู้คัดค้านเป็นหลานของผู้ตายจึงฟังได้ว่านายตั๋นเป็นบุตรของผู้ตายกับนางแก้วซึ่งผู้ตายได้รับรองแล้วจึงมีสิทธิรับมรดกของผู้ตาย เมื่อนายตั๋นถึงแก่ความตายก่อนผู้ตาย ผู้คัดค้านจึงมีสิทธิรับมรดกของผู้ตายแทนที่นายตั๋น และการเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกันก็ไม่ปรากฏว่าจะมีความเสียหายแก่กองมรดกแต่อย่างใด ผู้คัดค้านจึงสมควรเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกับผู้ร้อง"พิพากษายืน(ประสิทธิ์ แสนศิริ-นิเวศน์ คำผอง-ไพศาล รางชางกูร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ คดีนี้ผู้คัดค้านต้องการเข้าเป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตายร่วมกับผู้ร้อง ปัญหาจึงมีว่าผู้คัดค้านเป็นผู้มีคุณลักษณะเหมาะสมที่จะเป็นผู้จัดการมรดกเช่นนั้นหรือไม่ ซึ่งศาลได้พิเคราะห์พยานหลักฐานแล้วเห็นว่าบิดาของผู้คัดค้านเป็นบุตรของเจ้ามรดกซึ่งเจ้ามรดกได้รับรองแล้ว เช่นเดียวกับผู้ร้อง เมื่อบิดาของผู้คัดค้านตายก่อนเจ้ามรดก ผู้คัดค้านซึ่งเป็นบุตรได้เข้ารับมรดกแทนที่ จึงเป็นผู้มีส่วนได้เสียสามารถเข้าเป็นผู้จัดการมรดกได้และการเข้าเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกับผู้ร้องศาลเห็นว่าไม่ปรากฏว่าจะมีความเสียหายแก่กองมรดก ศาลจึงอนุญาตให้ผู้คัดค้านเข้าเป็นผู้จัดการมรดกร่วมได้ สำหรับพยานหลักฐานที่สนับสนุนว่าบิดาของผู้คัดค้านเป็นบุตรของเจ้ามรดกที่ได้รับรองแล้วหรือไม่นั้น มีอยู่หลายประการด้วยกันประการแรกก็คือสำเนาทะเบียนบ้านซึ่งระบุว่าบิดาของผู้คัดค้านเป็นบุตรของเจ้ามรดก ซึ่งศาลเห็นว่าสำเนาทะเบียนบ้านเป็นเอกสารมหาชนที่พนักงานเจ้าหน้าที่ได้ทำขึ้นหรือรับรองตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 127 ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นของแท้จริงและถูกต้อง เป็นหน้าที่ของคู่ความฝ่ายที่ถูกอ้างเอกสารนั้นมายัน ต้องนำสืบความไม่ถูกต้องแห่งเอกสารนั้น ฉะนั้นเมื่อผู้คัดค้านคัดสำเนาทะเบียนบ้านดังกล่าวมาแล้วผู้ร้องไม่สามารถสืบหักล้างให้เป็นอื่นไปได้จึงต้องเชื่อตามสำเนาทะเบียนบ้านนั้น(เทียบเคียงคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 225/2518) นอกจากนี้เจ้ามรดกยังแสดงให้ประชาชนในละแวกบ้านเห็นว่าได้รับรองบิดาของผู้คัดค้านว่าเป็นบุตรของตนแล้ว เช่น ให้พักอาศัยอยู่ด้วยกัน ให้ใช้นามสกุลของตน ฯลฯ ฉะนั้นบิดาของผู้คัดค้านจึงเป็นบุตรนอกกฎหมายที่บิดาได้รับรองแล้วตามมาตรา 1627 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เป็นผู้สืบสันดาน เหมือนบุตรที่ชอบด้วยกฎหมาย (เทียบเคียงคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1407/2516) และมีสิทธิได้รับมรดกตาม มาตรา 1629(1)(เทียบเคียงคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1469/2526) เมื่อบิดาของผู้คัดค้านตายก่อนเจ้ามรดก ผู้คัดค้านซึ่งเป็นบุตรจึงสามารถเข้ารับมรดกของเจ้ามรดกแทนที่บิดาซึ่งตายไปก่อนได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1639 อย่างไรก็ตาม มีปัญหาที่น่าพิจารณาว่าหลักเกณฑ์ในการที่จะตั้งผู้ใดเป็นผู้จัดการมรดกหรือไม่นั้นมีอยู่อย่างไร ซึ่งปัญหานี้เมื่อพิจารณาตัวบทกฎหมายที่เกี่ยวข้องแล้วจะพบว่ากฎหมายได้ให้ดุลพินิจแก่ศาลในการพิจารณาตั้งผู้จัดการมรดกได้โดยพิจารณาถึงประโยชน์ที่จะเกิดแก่กองมรดกตามพฤติการณ์ และโดยคำนึงถึงเจตนาของเจ้ามรดกแล้วแต่ศาลจะเห็นสมควร ทั้งนี้ตามมาตรา 1713 วรรคท้าย โดยมิได้วางหลักเกณฑ์ไว้ตายตัวอย่างในมาตรา 1718 ซึ่งเป็นคุณสมบัติทั่วไปของผู้ที่จะเป็นผู้จัดการมรดก อย่างไรก็ตามศาลฎีกาได้เคยวางแนวไว้ว่า ควรตั้งทายาทหรือผู้มีส่วนได้เสียที่ใกล้ชิดกับเจ้ามรดกมากที่สุด และมีความประพฤติดีเป็นผู้จัดการมรดก (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 181/2537) ซึ่งในคดีนี้ศาลตั้งผู้คัดค้านเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกับผู้ร้อง เพราะเห็นว่าผู้คัดค้านเป็นบุตรที่เจ้ามรดกรับรองแล้ว ถือว่าเป็นทายาทผู้มีสิทธิได้รับมรดกและไม่ปรากฏว่าผู้คัดค้านจะไปทำให้การจัดการมรดกเกิดความเสียหายอันเป็นไปตามแนวทางที่ศาลฎีกาเคยวางไว้ การตั้งผู้คัดค้านเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกับผู้ร้องตามคดีนี้จึงเหมาะสมแล้ว ศรัณย์พรหมสุรินทร์