คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 18938หลักกฎหมาย: ข้อตกลงระหว่างจำเลยกับลูกจ้างตามเอกสารหมาย ล.1 ตกลงให้เลิกงานเวลา 17.50 นาฬิกา ฉะนั้นเวลา 17.30-17.50 นาฬิกาจึงเป็นเวลาทำงานอยู่ จำเลยให้ลูกจ้างไม่ต้องมาทำงานในเวลาดังกล่าวและยินยอมให้กลับบ้านไปก่อนตั้งแต่เวลา 17.30 นาฬิกา ถือได้ว่าช่วงเวลา 17.30-17.50 นาฬิกา จำนวน 20 นาที เป็นเวลาที่จำเลยจัดให้พักแล้ว เมื่อรวมกับเวลาพักตั้งแต่เวลา 12.00-12.40 นาฬิกาอีก 40 นาที เป็นหนึ่งชั่วโมง จึงชอบด้วยประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2 และข้อ 6 ซึ่งกำหนดให้นายจ้างต้องจัดให้ลูกจ้างมีเวลาพักในระหว่างการทำงานไม่น้อยกว่าวันละ1 ชั่วโมงแล้วคดีทั้งห้าสำนวนนี้ ศาลแรงงานกลางมีคำสั่งให้รวมพิจารณาพิพากษาเข้าด้วยกัน โดยให้เรียกโจทก์ตามลำดับสำนวนว่า โจทก์ที่ 1ถึงที่ 5โจทก์ทั้งห้าสำนวนฟ้องว่า โจทก์ทั้งห้าเป็นลูกจ้างรายเดือนของจำเลย จำเลยจัดให้โจทก์พักไม่ครบวันละ 1 ชั่วโมง ขอให้บังคับจำเลยจ่ายเงินแก่โจทก์ที่ 1 ถึงที่ 4 คนละจำนวน 7,390 บาท และโจทก์ที่ 5 จำนวน 3,328 บาท พร้อมดอกเบี้ยจำเลยให้การว่า จำเลยจัดเวลาพักให้ลูกจ้างรวมทั้งโจทก์ทั้งห้าครบ 1 ชั่วโมงแล้ว ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งห้าอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ศาลแรงงานกลางฟังข้อเท็จจริงเป็นยุติว่า ลูกจ้างจำเลยซึ่งรวมทั้งโจทก์ทั้งห้ามิได้พักระหว่างเวลา 10-10.20 นาฬิกา ซึ่งเป็นเวลาที่จำเลยและผู้แทนลูกจ้างตกลงให้เป็นเวลาพักช่วงแรก แต่ลูกจ้างได้หยุดพักเป็นเวลา 12-12.40นาฬิกา และปล่อยให้ลูกจ้างกลับบ้านได้ตั้งแต่เวลา 17.30 นาฬิกาเห็นว่า ข้อตกลงระหว่างจำเลยกับลูกจ้างตามเอกสารหมาย ล.1 ระบุว่าให้ลูกจ้างเลิกงานเวลา 17.50 นาฬิกา เพราะฉะนั้นเวลาระหว่าง17.30-17.50 นาฬิกา จึงยังเป็นเวลาทำงานอยู่ จำเลยให้ลูกจ้างรวมทั้งโจทก์ทั้งห้าไม่ต้องทำงานในช่วงเวลาดังกล่าว โดยยินยอมให้กลับบ้านได้ก่อนเวลาเลิกงาน ช่วงเวลา 17.30-17.50 นาฬิการวม 20 นาที ถือได้ว่าเป็นเวลาที่จำเลยจัดให้พักแล้วเมื่อรวมกับเวลาพักระหว่าง 12-12.40 นาฬิกา อีก 40 นาที จึงครบ 1 ชั่วโมงกรณีจึงชอบด้วยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานข้อ 2 และข้อ 6 ซึ่งกำหนดว่า นายจ้างต้องจัดให้ลูกจ้างมีเวลาพักในระหว่างการทำงานไม่น้อยกว่าวันละ 1 ชั่วโมง โดยจะให้มีเวลาพักเป็นหลายครั้งก็ได้ แต่เมื่อรวมเวลาพักแล้วต้องเป็นเวลาไม่น้อยกว่า1 ชั่วโมง และเวลาพักจะต้องเป็นระยะเวลาที่อยู่ในระหว่างการทำงานด้วย คำพิพากษาศาลแรงงานกลางชอบแล้ว อุทธรณ์โจทก์ทั้งห้าฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2214 - 2218/2538นางสาว ดารณี ยิน ทรัพย์ กับพวกโจทก์บริษัท ไทย เบล เยี่ยม อุตสาหกรรม จำกัดจำเลย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2, ข้อ 6ข้อตกลงระหว่างจำเลยกับลูกจ้างตามเอกสารหมาย ล.1 ตกลงให้เลิกงานเวลา 17.50 นาฬิกา ฉะนั้นเวลา 17.30-17.50 นาฬิกาจึงเป็นเวลาทำงานอยู่ จำเลยให้ลูกจ้างไม่ต้องมาทำงานในเวลาดังกล่าวและยินยอมให้กลับบ้านไปก่อนตั้งแต่เวลา 17.30 นาฬิกา ถือได้ว่าช่วงเวลา 17.30-17.50 นาฬิกา จำนวน 20 นาที เป็นเวลาที่จำเลยจัดให้พักแล้ว เมื่อรวมกับเวลาพักตั้งแต่เวลา 12.00-12.40 นาฬิกาอีก 40 นาที เป็นหนึ่งชั่วโมง จึงชอบด้วยประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2 และข้อ 6 ซึ่งกำหนดให้นายจ้างต้องจัดให้ลูกจ้างมีเวลาพักในระหว่างการทำงานไม่น้อยกว่าวันละ1 ชั่วโมงแล้วคดีทั้งห้าสำนวนนี้ ศาลแรงงานกลางมีคำสั่งให้รวมพิจารณาพิพากษาเข้าด้วยกัน โดยให้เรียกโจทก์ตามลำดับสำนวนว่า โจทก์ที่ 1ถึงที่ 5โจทก์ทั้งห้าสำนวนฟ้องว่า โจทก์ทั้งห้าเป็นลูกจ้างรายเดือนของจำเลย จำเลยจัดให้โจทก์พักไม่ครบวันละ 1 ชั่วโมง ขอให้บังคับจำเลยจ่ายเงินแก่โจทก์ที่ 1 ถึงที่ 4 คนละจำนวน 7,390 บาท และโจทก์ที่ 5 จำนวน 3,328 บาท พร้อมดอกเบี้ยจำเลยให้การว่า จำเลยจัดเวลาพักให้ลูกจ้างรวมทั้งโจทก์ทั้งห้าครบ 1 ชั่วโมงแล้ว ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งห้าอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ศาลแรงงานกลางฟังข้อเท็จจริงเป็นยุติว่า ลูกจ้างจำเลยซึ่งรวมทั้งโจทก์ทั้งห้ามิได้พักระหว่างเวลา 10-10.20 นาฬิกา ซึ่งเป็นเวลาที่จำเลยและผู้แทนลูกจ้างตกลงให้เป็นเวลาพักช่วงแรก แต่ลูกจ้างได้หยุดพักเป็นเวลา 12-12.40นาฬิกา และปล่อยให้ลูกจ้างกลับบ้านได้ตั้งแต่เวลา 17.30 นาฬิกาเห็นว่า ข้อตกลงระหว่างจำเลยกับลูกจ้างตามเอกสารหมาย ล.1 ระบุว่าให้ลูกจ้างเลิกงานเวลา 17.50 นาฬิกา เพราะฉะนั้นเวลาระหว่าง17.30-17.50 นาฬิกา จึงยังเป็นเวลาทำงานอยู่ จำเลยให้ลูกจ้างรวมทั้งโจทก์ทั้งห้าไม่ต้องทำงานในช่วงเวลาดังกล่าว โดยยินยอมให้กลับบ้านได้ก่อนเวลาเลิกงาน ช่วงเวลา 17.30-17.50 นาฬิการวม 20 นาที ถือได้ว่าเป็นเวลาที่จำเลยจัดให้พักแล้วเมื่อรวมกับเวลาพักระหว่าง 12-12.40 นาฬิกา อีก 40 นาที จึงครบ 1 ชั่วโมงกรณีจึงชอบด้วยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานข้อ 2 และข้อ 6 ซึ่งกำหนดว่า นายจ้างต้องจัดให้ลูกจ้างมีเวลาพักในระหว่างการทำงานไม่น้อยกว่าวันละ 1 ชั่วโมง โดยจะให้มีเวลาพักเป็นหลายครั้งก็ได้ แต่เมื่อรวมเวลาพักแล้วต้องเป็นเวลาไม่น้อยกว่า1 ชั่วโมง และเวลาพักจะต้องเป็นระยะเวลาที่อยู่ในระหว่างการทำงานด้วย คำพิพากษาศาลแรงงานกลางชอบแล้ว อุทธรณ์โจทก์ทั้งห้าฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(สมมาตร พรหมานุกูล-พรชัย สมรรถเวช-ธวัชชัย พิทักษ์พล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2214-2218/2538 วินิจฉัยเกี่ยวกับเวลาพักซึ่งมีข้อพิจารณาดังนี้ 1. หลักกฎหมาย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2,และข้อ 6 บัญญัติว่า "ข้อ 2 เวลาพัก หมายความว่า ระยะเวลาที่กำหนดให้ลูกจ้างหยุดพักระหว่างการทำงาน ข้อ 6 ในวันที่มีการทำงาน ให้นายจ้าง จัดให้ลูกจ้างมีเวลาพักติดต่อกันไม่น้อยกว่าวันละหนึ่งชั่วโมง หลังจากลูกจ้างได้ทำงานในวันนั้นมาแล้วไม่เกินห้าชั่วโมง นายจ้างและลูกจ้างจะตกลงกันล่วงหน้าให้มีเวลาพักน้อยกว่าครั้งละหนึ่งชั่วโมงก็ได้ แต่ต้องไม่น้อยกว่าครั้งละยี่สิบนาทีและเมื่อรวมกันแล้วต้องไม่น้อยกว่าวันละหนึ่งชั่วโมง ความในข้อนี้มิให้ใช้บังคับแก่กรณีที่ลูกจ้างทำงานในหน้าที่ที่มีลักษณะต้องทำติดต่อกันไป โดยได้รับความยินยอมจากลูกจ้างแล้วหรือเป็นงานฉุกเฉินโดยจะหยุดเสียมิได้" สาระสำคัญของเวลาพัก 1. นายจ้างต้องจัดให้ลูกจ้างมีเวลาพัก 2. ต้องพักในระหว่างเวลาทำงาน 3. ต้องพักหลังจากทำงานไม่เกิน 5 ชั่วโมง 4. ต้องจัดให้พักไม่น้อยกว่าวันละ 1 ชั่วโมง 5. แบ่งเวลาเป็นหลายช่วงได้ โดยพักแต่ละครั้งต้องไม่น้อยกว่า20 นาที และรวมแล้วต้องไม่น้อยกว่าวันละ 1 ชั่วโมง ข้อยกเว้นไม่ต้องพัก 1. งานที่ทำเป็นงานฉุกเฉินจะหยุดเสียมิได้ 2. งานที่มีลักษณะต้องทำติดต่อกันไปโดยได้รับความยินยอมจากลูกจ้างแล้ว 2. ข้อพิจารณา 2.1 ความหมายคำว่าพัก หมายถึง ลูกจ้างได้หยุดทำงานและมีอิสระในช่วงที่หยุดงานนั้น ซึ่งมีองค์ประกอบ 2 ประการ (1) ลูกจ้างหยุดทำงาน (2) ลูกจ้างมีอิสระในช่วงที่หยุดงานนั้น ข้อสังเกต 1) ลูกจ้างต้องหยุดทำงานและมีอิสระจึงจะถือว่าพัก หากหยุดไม่ต้องทำงาน แต่ยังไม่มีอิสระไม่ถือเป็นเวลาพัก เช่น ลูกจ้างซึ่งเป็นนายแพทย์มานั่งปฏิบัติงานที่โรงพยาบาลขณะนั่งรอคนไขถือว่าช่วงนั่งรอดังกล่าว แม้จะหยุดทำงาน แต่นายแพทย์ผู้นั้นไม่มีอิสระจึงถือช่วงดังกล่าวเป็นเวลาพักไม่ได้ 2) ลูกจ้างต้องทำงานมาแล้วจึงพักจะพักก่อนทำงานไม่ได้ เช่นบริษัทรุ่งโรจน์ จำกัด กำหนดเวลาทำงานวันละ 8 ชั่วโมง เริ่มทำงานเวลา 8.00 นาฬิกา เลิกงานเวลา 17.00 นาฬิกา บริษัทฯ จะกำหนดให้ช่วงเวลา 7.30-8.00 นาฬิกาเป็นเวลาพักไม่ได้ เพราะ เป็นการพักก่อนเวลาทำงาน 3) นายจ้างต้องจัดให้พักเมื่อลูกจ้างทำงานมาไม่เกิน 5 ชั่วโมงเช่น ตามตัวอย่างในข้อ 2) นายจ้างจัดให้พัก 1 ชั่วโมงในช่วง 12-13นาฬิกา ถือว่าเป็นการจัดให้พักโดยถูกต้อง เพราะพักไม่น้อยกว่า1 ชั่วโมง และทำงานมาแล้ว 4 ชั่วโมง (ช่วง 8-12 นาฬิกา ซึ่งไม่เกิน5 ชั่วโมง) หากตามตัวอย่างข้างต้น นายจ้าง จะจัดให้พักในช่วง 14-15 นาฬิกาเช่นนี้ทำไม่ได้ เพราะทำเกิน 5 ชั่วโมงแล้วจึงพัก 4) การพัก 1 ชั่วโมงนั้น สามารถให้พักครั้งเดียว 1 ชั่วโมงหรือแบ่งให้พักหลายครั้งก็ได้ แต่ละครั้งต้องไม่น้อยกว่า 20 นาที ตัวอย่างการพักที่ถูกต้อง 4.1 เริ่มทำงานเวลา 8 นาฬิกา เลิกงานเวลา 17 นาฬิกา จัดให้พักช่วงเวลา 12-13 นาฬิกา 4.2 เริ่มทำงาน 8 นาฬิกา เลิกงานเวลา 17 นาฬิกา จัดให้พักช่วงแรก เวลา 10-10.20 นาฬิกา ช่วงเที่ยงพักเวลา 12-12.40 นาฬิการวมแล้วเท่ากับ 1 ชั่วโมง 4.3 ตามตัวอย่างในข้อ 4.2 จัดให้พักเป็น 3 ช่วง คือ ช่วง10-10.20 นาฬิกา ช่วงเที่ยง 12-12.20 นาฬิกา และช่วงบ่าย15-15.20 นาฬิกา รวมแล้วเท่ากับ 1 ชั่วโมง ตัวอย่างการพักที่ไม่ถูกต้อง 4.1 เริ่มทำงานเวลา 8 นาฬิกา เลิกงานเวลา 17 นาฬิกา จัดให้พักช่วง 10-10.15 นาฬิกา เป็นเวลา 15 นาที และพักช่วง 12-12.45นาฬิกา เพราะช่วงแรกพักไม่ถึง 20 นาที 4.2 ตามตัวอย่างในข้อ 4.1 จัดให้พัก 3 ช่วง ช่วงแรก 10-10.15นาฬิกา ช่วงสองช่วง 12-12.30 นาฬิกา และช่วงบ่ายช่วงเวลา 15-15.15นาฬิกา เพราะการพักช่วงเช้าและช่วงบ่ายพักไม่ถึง 20 นาที 5) นายจ้างต้องจัดให้พักในระหว่างเวลาทำงาน จะจัดให้พักก่อนทำงาน หรือหลังเลิกงานแล้วไม่ได้ คำว่า ระหว่างเวลาทำงาน นั้น ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงานมิได้ให้คำนิยามศัพท์ไว้ จึงมีนักกฎหมายในวงการแรงงาน แปลความหมายเป็น 2 แนวทาง ความเห็นแรก เห็นว่า คำว่า ระหว่างเวลาทำงาน หมายถึงช่วงที่มีการทำงานจริง และต้องพักในช่วงทำงานมาแล้ว และก่อนเลิกงานกล่าวอีกนัยหนึ่ง ก็คือ ก่อนพักต้องทำงานมาแล้ว และหลังพักก็ต้องมีการทำงานอีก เช่น 1) เริ่มทำงานเวลา 8 นาฬิกา เลิกงานเวลา 17 นาฬิกา ให้พักเวลา12-13 นาฬิกา ถือว่าเป็นการพักในระหว่างเวลาทำงานเพราะก่อนพักมีการทำงานมาแล้ว และหลังพักมีการทำงานอีก หากหลังจากพักแล้วไม่ถือเป็นการพัก เพราะถือว่าเป็นการพักหลังเลิกงานแล้ว เช่นเริ่มทำงานเวลา 8 นาฬิกา เลิกงานเวลา 17 นาฬิกา นายจ้างจัดให้พักในช่วงกลางวัน 30 นาทีตั้งแต่เวลา 12-12.30 นาฬิกา แล้วให้ลูกจ้างกลับบ้านได้ตั้งแต่เวลา 16.30 นาฬิกา ความเห็นของฝ่ายแรกนี้เห็นว่า ช่วงเวลา 16.30-17.00 นาฬิกา มิใช่เวลาพัก เพราะหลังพักแล้วไม่มีการทำงานอีก ความเห็นที่สอง เห็นว่า คำว่า ระหว่างเวลาทำงาน หมายถึงช่วงเวลาที่นายจ้างกำหนดให้ลูกจ้างทำงานตามปกติ เช่น บริษัทกำหนดเวลาทำงานปกติตั้งแต่เวลา 8-17 นาฬิกา ถือว่าช่วงตั้งแต่ 8-17นาฬิกา เป็นช่วงระหว่างเวลาทำงาน หากจัดให้พักในช่วงใดช่วงหนึ่งระหว่างเวลาดังกล่าว ถือว่าเป็นการจัดให้พักในระหว่างเวลาทำงานไม่จำต้องมีการทำงานหลังจากพักแล้วอีก คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2214-2218/2538 วินิจฉัยตามความเห็นที่สองโดยวางหลักเกณฑ์อย่างชัดแจ้งดังนี้ 1. กำหนดเวลาทำงานที่นายจ้างกำหนดให้ทำงานตามปกติถือว่าเป็นเวลาทำงาน 2. การจัดให้พักในช่วงเวลาทำงานปกติถือว่าเป็นการจัดให้พักในระหว่างเวลาทำงาน 3. หลังจากพักแล้ว ไม่จำต้องมีการทำงานอีก 4. การจัดให้พักหลายครั้ง เมื่อรวมแล้วไม่น้อยกว่าวันละ1 ชั่วโมง ถือว่าเป็นการพักที่ชอบด้วยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงานแล้ว เมื่อมีคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวออกมาทำให้ชัดแจ้งลดข้อโต้แย้งของคู่กรณีได้อย่างมาก นอกจากนี้ยังเป็นประโยชน์แก่ทั้งนายจ้างและลูกจ้าง อีกทั้งเป็นการแก้ปัญหาการจราจรได้อีกโสตหนึ่งด้วย รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์คำพิพากษา: คดีทั้งห้าสำนวนนี้ ศาลแรงงานกลางมีคำสั่งให้รวมพิจารณาพิพากษาเข้าด้วยกัน โดยให้เรียกโจทก์ตามลำดับสำนวนว่า โจทก์ที่ 1ถึงที่ 5โจทก์ทั้งห้าสำนวนฟ้องว่า โจทก์ทั้งห้าเป็นลูกจ้างรายเดือนของจำเลย จำเลยจัดให้โจทก์พักไม่ครบวันละ 1 ชั่วโมง ขอให้บังคับจำเลยจ่ายเงินแก่โจทก์ที่ 1 ถึงที่ 4 คนละจำนวน 7,390 บาท และโจทก์ที่ 5 จำนวน 3,328 บาท พร้อมดอกเบี้ยจำเลยให้การว่า จำเลยจัดเวลาพักให้ลูกจ้างรวมทั้งโจทก์ทั้งห้าครบ 1 ชั่วโมงแล้ว ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งห้าอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ศาลแรงงานกลางฟังข้อเท็จจริงเป็นยุติว่า ลูกจ้างจำเลยซึ่งรวมทั้งโจทก์ทั้งห้ามิได้พักระหว่างเวลา 10-10.20 นาฬิกา ซึ่งเป็นเวลาที่จำเลยและผู้แทนลูกจ้างตกลงให้เป็นเวลาพักช่วงแรก แต่ลูกจ้างได้หยุดพักเป็นเวลา 12-12.40นาฬิกา และปล่อยให้ลูกจ้างกลับบ้านได้ตั้งแต่เวลา 17.30 นาฬิกาเห็นว่า ข้อตกลงระหว่างจำเลยกับลูกจ้างตามเอกสารหมาย ล.1 ระบุว่าให้ลูกจ้างเลิกงานเวลา 17.50 นาฬิกา เพราะฉะนั้นเวลาระหว่าง17.30-17.50 นาฬิกา จึงยังเป็นเวลาทำงานอยู่ จำเลยให้ลูกจ้างรวมทั้งโจทก์ทั้งห้าไม่ต้องทำงานในช่วงเวลาดังกล่าว โดยยินยอมให้กลับบ้านได้ก่อนเวลาเลิกงาน ช่วงเวลา 17.30-17.50 นาฬิการวม 20 นาที ถือได้ว่าเป็นเวลาที่จำเลยจัดให้พักแล้วเมื่อรวมกับเวลาพักระหว่าง 12-12.40 นาฬิกา อีก 40 นาที จึงครบ 1 ชั่วโมงกรณีจึงชอบด้วยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานข้อ 2 และข้อ 6 ซึ่งกำหนดว่า นายจ้างต้องจัดให้ลูกจ้างมีเวลาพักในระหว่างการทำงานไม่น้อยกว่าวันละ 1 ชั่วโมง โดยจะให้มีเวลาพักเป็นหลายครั้งก็ได้ แต่เมื่อรวมเวลาพักแล้วต้องเป็นเวลาไม่น้อยกว่า1 ชั่วโมง และเวลาพักจะต้องเป็นระยะเวลาที่อยู่ในระหว่างการทำงานด้วย คำพิพากษาศาลแรงงานกลางชอบแล้ว อุทธรณ์โจทก์ทั้งห้าฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2214 - 2218/2538นางสาว ดารณี ยิน ทรัพย์ กับพวกโจทก์บริษัท ไทย เบล เยี่ยม อุตสาหกรรม จำกัดจำเลย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2, ข้อ 6ข้อตกลงระหว่างจำเลยกับลูกจ้างตามเอกสารหมาย ล.1 ตกลงให้เลิกงานเวลา 17.50 นาฬิกา ฉะนั้นเวลา 17.30-17.50 นาฬิกาจึงเป็นเวลาทำงานอยู่ จำเลยให้ลูกจ้างไม่ต้องมาทำงานในเวลาดังกล่าวและยินยอมให้กลับบ้านไปก่อนตั้งแต่เวลา 17.30 นาฬิกา ถือได้ว่าช่วงเวลา 17.30-17.50 นาฬิกา จำนวน 20 นาที เป็นเวลาที่จำเลยจัดให้พักแล้ว เมื่อรวมกับเวลาพักตั้งแต่เวลา 12.00-12.40 นาฬิกาอีก 40 นาที เป็นหนึ่งชั่วโมง จึงชอบด้วยประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2 และข้อ 6 ซึ่งกำหนดให้นายจ้างต้องจัดให้ลูกจ้างมีเวลาพักในระหว่างการทำงานไม่น้อยกว่าวันละ1 ชั่วโมงแล้วคดีทั้งห้าสำนวนนี้ ศาลแรงงานกลางมีคำสั่งให้รวมพิจารณาพิพากษาเข้าด้วยกัน โดยให้เรียกโจทก์ตามลำดับสำนวนว่า โจทก์ที่ 1ถึงที่ 5โจทก์ทั้งห้าสำนวนฟ้องว่า โจทก์ทั้งห้าเป็นลูกจ้างรายเดือนของจำเลย จำเลยจัดให้โจทก์พักไม่ครบวันละ 1 ชั่วโมง ขอให้บังคับจำเลยจ่ายเงินแก่โจทก์ที่ 1 ถึงที่ 4 คนละจำนวน 7,390 บาท และโจทก์ที่ 5 จำนวน 3,328 บาท พร้อมดอกเบี้ยจำเลยให้การว่า จำเลยจัดเวลาพักให้ลูกจ้างรวมทั้งโจทก์ทั้งห้าครบ 1 ชั่วโมงแล้ว ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งห้าอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ศาลแรงงานกลางฟังข้อเท็จจริงเป็นยุติว่า ลูกจ้างจำเลยซึ่งรวมทั้งโจทก์ทั้งห้ามิได้พักระหว่างเวลา 10-10.20 นาฬิกา ซึ่งเป็นเวลาที่จำเลยและผู้แทนลูกจ้างตกลงให้เป็นเวลาพักช่วงแรก แต่ลูกจ้างได้หยุดพักเป็นเวลา 12-12.40นาฬิกา และปล่อยให้ลูกจ้างกลับบ้านได้ตั้งแต่เวลา 17.30 นาฬิกาเห็นว่า ข้อตกลงระหว่างจำเลยกับลูกจ้างตามเอกสารหมาย ล.1 ระบุว่าให้ลูกจ้างเลิกงานเวลา 17.50 นาฬิกา เพราะฉะนั้นเวลาระหว่าง17.30-17.50 นาฬิกา จึงยังเป็นเวลาทำงานอยู่ จำเลยให้ลูกจ้างรวมทั้งโจทก์ทั้งห้าไม่ต้องทำงานในช่วงเวลาดังกล่าว โดยยินยอมให้กลับบ้านได้ก่อนเวลาเลิกงาน ช่วงเวลา 17.30-17.50 นาฬิการวม 20 นาที ถือได้ว่าเป็นเวลาที่จำเลยจัดให้พักแล้วเมื่อรวมกับเวลาพักระหว่าง 12-12.40 นาฬิกา อีก 40 นาที จึงครบ 1 ชั่วโมงกรณีจึงชอบด้วยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานข้อ 2 และข้อ 6 ซึ่งกำหนดว่า นายจ้างต้องจัดให้ลูกจ้างมีเวลาพักในระหว่างการทำงานไม่น้อยกว่าวันละ 1 ชั่วโมง โดยจะให้มีเวลาพักเป็นหลายครั้งก็ได้ แต่เมื่อรวมเวลาพักแล้วต้องเป็นเวลาไม่น้อยกว่า1 ชั่วโมง และเวลาพักจะต้องเป็นระยะเวลาที่อยู่ในระหว่างการทำงานด้วย คำพิพากษาศาลแรงงานกลางชอบแล้ว อุทธรณ์โจทก์ทั้งห้าฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(สมมาตร พรหมานุกูล-พรชัย สมรรถเวช-ธวัชชัย พิทักษ์พล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2214-2218/2538 วินิจฉัยเกี่ยวกับเวลาพักซึ่งมีข้อพิจารณาดังนี้ 1. หลักกฎหมาย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2,และข้อ 6 บัญญัติว่า "ข้อ 2 เวลาพัก หมายความว่า ระยะเวลาที่กำหนดให้ลูกจ้างหยุดพักระหว่างการทำงาน ข้อ 6 ในวันที่มีการทำงาน ให้นายจ้าง จัดให้ลูกจ้างมีเวลาพักติดต่อกันไม่น้อยกว่าวันละหนึ่งชั่วโมง หลังจากลูกจ้างได้ทำงานในวันนั้นมาแล้วไม่เกินห้าชั่วโมง นายจ้างและลูกจ้างจะตกลงกันล่วงหน้าให้มีเวลาพักน้อยกว่าครั้งละหนึ่งชั่วโมงก็ได้ แต่ต้องไม่น้อยกว่าครั้งละยี่สิบนาทีและเมื่อรวมกันแล้วต้องไม่น้อยกว่าวันละหนึ่งชั่วโมง ความในข้อนี้มิให้ใช้บังคับแก่กรณีที่ลูกจ้างทำงานในหน้าที่ที่มีลักษณะต้องทำติดต่อกันไป โดยได้รับความยินยอมจากลูกจ้างแล้วหรือเป็นงานฉุกเฉินโดยจะหยุดเสียมิได้" สาระสำคัญของเวลาพัก 1. นายจ้างต้องจัดให้ลูกจ้างมีเวลาพัก 2. ต้องพักในระหว่างเวลาทำงาน 3. ต้องพักหลังจากทำงานไม่เกิน 5 ชั่วโมง 4. ต้องจัดให้พักไม่น้อยกว่าวันละ 1 ชั่วโมง 5. แบ่งเวลาเป็นหลายช่วงได้ โดยพักแต่ละครั้งต้องไม่น้อยกว่า20 นาที และรวมแล้วต้องไม่น้อยกว่าวันละ 1 ชั่วโมง ข้อยกเว้นไม่ต้องพัก 1. งานที่ทำเป็นงานฉุกเฉินจะหยุดเสียมิได้ 2. งานที่มีลักษณะต้องทำติดต่อกันไปโดยได้รับความยินยอมจากลูกจ้างแล้ว 2. ข้อพิจารณา 2.1 ความหมายคำว่าพัก หมายถึง ลูกจ้างได้หยุดทำงานและมีอิสระในช่วงที่หยุดงานนั้น ซึ่งมีองค์ประกอบ 2 ประการ (1) ลูกจ้างหยุดทำงาน (2) ลูกจ้างมีอิสระในช่วงที่หยุดงานนั้น ข้อสังเกต 1) ลูกจ้างต้องหยุดทำงานและมีอิสระจึงจะถือว่าพัก หากหยุดไม่ต้องทำงาน แต่ยังไม่มีอิสระไม่ถือเป็นเวลาพัก เช่น ลูกจ้างซึ่งเป็นนายแพทย์มานั่งปฏิบัติงานที่โรงพยาบาลขณะนั่งรอคนไขถือว่าช่วงนั่งรอดังกล่าว แม้จะหยุดทำงาน แต่นายแพทย์ผู้นั้นไม่มีอิสระจึงถือช่วงดังกล่าวเป็นเวลาพักไม่ได้ 2) ลูกจ้างต้องทำงานมาแล้วจึงพักจะพักก่อนทำงานไม่ได้ เช่นบริษัทรุ่งโรจน์ จำกัด กำหนดเวลาทำงานวันละ 8 ชั่วโมง เริ่มทำงานเวลา 8.00 นาฬิกา เลิกงานเวลา 17.00 นาฬิกา บริษัทฯ จะกำหนดให้ช่วงเวลา 7.30-8.00 นาฬิกาเป็นเวลาพักไม่ได้ เพราะ เป็นการพักก่อนเวลาทำงาน 3) นายจ้างต้องจัดให้พักเมื่อลูกจ้างทำงานมาไม่เกิน 5 ชั่วโมงเช่น ตามตัวอย่างในข้อ 2) นายจ้างจัดให้พัก 1 ชั่วโมงในช่วง 12-13นาฬิกา ถือว่าเป็นการจัดให้พักโดยถูกต้อง เพราะพักไม่น้อยกว่า1 ชั่วโมง และทำงานมาแล้ว 4 ชั่วโมง (ช่วง 8-12 นาฬิกา ซึ่งไม่เกิน5 ชั่วโมง) หากตามตัวอย่างข้างต้น นายจ้าง จะจัดให้พักในช่วง 14-15 นาฬิกาเช่นนี้ทำไม่ได้ เพราะทำเกิน 5 ชั่วโมงแล้วจึงพัก 4) การพัก 1 ชั่วโมงนั้น สามารถให้พักครั้งเดียว 1 ชั่วโมงหรือแบ่งให้พักหลายครั้งก็ได้ แต่ละครั้งต้องไม่น้อยกว่า 20 นาที ตัวอย่างการพักที่ถูกต้อง 4.1 เริ่มทำงานเวลา 8 นาฬิกา เลิกงานเวลา 17 นาฬิกา จัดให้พักช่วงเวลา 12-13 นาฬิกา 4.2 เริ่มทำงาน 8 นาฬิกา เลิกงานเวลา 17 นาฬิกา จัดให้พักช่วงแรก เวลา 10-10.20 นาฬิกา ช่วงเที่ยงพักเวลา 12-12.40 นาฬิการวมแล้วเท่ากับ 1 ชั่วโมง 4.3 ตามตัวอย่างในข้อ 4.2 จัดให้พักเป็น 3 ช่วง คือ ช่วง10-10.20 นาฬิกา ช่วงเที่ยง 12-12.20 นาฬิกา และช่วงบ่าย15-15.20 นาฬิกา รวมแล้วเท่ากับ 1 ชั่วโมง ตัวอย่างการพักที่ไม่ถูกต้อง 4.1 เริ่มทำงานเวลา 8 นาฬิกา เลิกงานเวลา 17 นาฬิกา จัดให้พักช่วง 10-10.15 นาฬิกา เป็นเวลา 15 นาที และพักช่วง 12-12.45นาฬิกา เพราะช่วงแรกพักไม่ถึง 20 นาที 4.2 ตามตัวอย่างในข้อ 4.1 จัดให้พัก 3 ช่วง ช่วงแรก 10-10.15นาฬิกา ช่วงสองช่วง 12-12.30 นาฬิกา และช่วงบ่ายช่วงเวลา 15-15.15นาฬิกา เพราะการพักช่วงเช้าและช่วงบ่ายพักไม่ถึง 20 นาที 5) นายจ้างต้องจัดให้พักในระหว่างเวลาทำงาน จะจัดให้พักก่อนทำงาน หรือหลังเลิกงานแล้วไม่ได้ คำว่า ระหว่างเวลาทำงาน นั้น ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงานมิได้ให้คำนิยามศัพท์ไว้ จึงมีนักกฎหมายในวงการแรงงาน แปลความหมายเป็น 2 แนวทาง ความเห็นแรก เห็นว่า คำว่า ระหว่างเวลาทำงาน หมายถึงช่วงที่มีการทำงานจริง และต้องพักในช่วงทำงานมาแล้ว และก่อนเลิกงานกล่าวอีกนัยหนึ่ง ก็คือ ก่อนพักต้องทำงานมาแล้ว และหลังพักก็ต้องมีการทำงานอีก เช่น 1) เริ่มทำงานเวลา 8 นาฬิกา เลิกงานเวลา 17 นาฬิกา ให้พักเวลา12-13 นาฬิกา ถือว่าเป็นการพักในระหว่างเวลาทำงานเพราะก่อนพักมีการทำงานมาแล้ว และหลังพักมีการทำงานอีก หากหลังจากพักแล้วไม่ถือเป็นการพัก เพราะถือว่าเป็นการพักหลังเลิกงานแล้ว เช่นเริ่มทำงานเวลา 8 นาฬิกา เลิกงานเวลา 17 นาฬิกา นายจ้างจัดให้พักในช่วงกลางวัน 30 นาทีตั้งแต่เวลา 12-12.30 นาฬิกา แล้วให้ลูกจ้างกลับบ้านได้ตั้งแต่เวลา 16.30 นาฬิกา ความเห็นของฝ่ายแรกนี้เห็นว่า ช่วงเวลา 16.30-17.00 นาฬิกา มิใช่เวลาพัก เพราะหลังพักแล้วไม่มีการทำงานอีก ความเห็นที่สอง เห็นว่า คำว่า ระหว่างเวลาทำงาน หมายถึงช่วงเวลาที่นายจ้างกำหนดให้ลูกจ้างทำงานตามปกติ เช่น บริษัทกำหนดเวลาทำงานปกติตั้งแต่เวลา 8-17 นาฬิกา ถือว่าช่วงตั้งแต่ 8-17นาฬิกา เป็นช่วงระหว่างเวลาทำงาน หากจัดให้พักในช่วงใดช่วงหนึ่งระหว่างเวลาดังกล่าว ถือว่าเป็นการจัดให้พักในระหว่างเวลาทำงานไม่จำต้องมีการทำงานหลังจากพักแล้วอีก คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2214-2218/2538 วินิจฉัยตามความเห็นที่สองโดยวางหลักเกณฑ์อย่างชัดแจ้งดังนี้ 1. กำหนดเวลาทำงานที่นายจ้างกำหนดให้ทำงานตามปกติถือว่าเป็นเวลาทำงาน 2. การจัดให้พักในช่วงเวลาทำงานปกติถือว่าเป็นการจัดให้พักในระหว่างเวลาทำงาน 3. หลังจากพักแล้ว ไม่จำต้องมีการทำงานอีก 4. การจัดให้พักหลายครั้ง เมื่อรวมแล้วไม่น้อยกว่าวันละ1 ชั่วโมง ถือว่าเป็นการพักที่ชอบด้วยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงานแล้ว เมื่อมีคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวออกมาทำให้ชัดแจ้งลดข้อโต้แย้งของคู่กรณีได้อย่างมาก นอกจากนี้ยังเป็นประโยชน์แก่ทั้งนายจ้างและลูกจ้าง อีกทั้งเป็นการแก้ปัญหาการจราจรได้อีกโสตหนึ่งด้วย รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์