คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2051/2533หลักกฎหมาย: ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยฐาน มีกัญชาไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่ายตาม พ.ร.บ. ยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 76ลดโทษแล้วจำคุก 2 ปี 8 เดือน ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นให้ลงโทษฐาน มีกัญชาไว้ในครอบครองโดย ไม่ได้รับอนุญาตตาม มาตรา 76 วรรคแรกซึ่ง เป็นมาตราเดียว กัน ลดโทษแล้วคงจำคุก 1 ปี เป็นการแก้ไขเล็กน้อยต้องห้าม ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตาม ป.วิ.อ. มาตรา 218 วรรคแรก.โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษพ.ศ. 2522 มาตรา 4, 6, 7, 8, 26, 75, 76, 102ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91 และริบกัญชาของกลางจำเลยให้การปฏิเสธฐานมีกัญชาไว้ในความครอบครองเพื่อจำหน่ายและจำหน่ายกัญชา แต่ให้การรับสารภาพฐานมีกัญชาไว้ในความครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาตศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 4, 6, 7, 8, 26, 75, 76, 102ฐานมีกัญชาไว้ในความครอบครองเพื่อจำหน่าย จำคุก 4 ปี จำเลยให้การรับสารภาพชั้นจับกุม เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา ลดโทษให้หนึ่งในสามคงจำคุก 2 ปี 8 เดือน ข้อหาอื่นให้ยกของกลางริบจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยมีความผิดฐานมีกัญชาไว้ในความครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาตตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษพ.ศ. 2522 มาตรา 26 วรรคแรก, 76 วรรคแรก จำคุก 2 ปีจำเลยให้การรับสารภาพ เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก 1 ปี นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยฐานมีกัญชาไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่ายตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษพ.ศ. 2522 มาตรา 76 จำคุก 2 ปี 8 เดือน ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นให้ลงโทษฐานมีกัญชาไว้ในครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาตตามมาตรา76 วรรคแรก ซึ่งเป็นมาตราเดียวกันลดโทษแล้วคงจำคุก 1 ปี เป็นการแก้ไขเล็กน้อย ต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218 วรรคแรก ฎีกาของโจทก์ที่ว่าจำเลยมีกัญชาไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่าย เป็นฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง จึงต้องห้ามตามบทกฎหมายดังกล่าวศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย"พิพากษายกฎีกาโจทก์. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2051/2533พนักงานอัยการ จังหวัด อุบลราชธานีโจทก์นาย กง หรือ ฮวด แสง ทองจำเลย ป.วิ.อ. ม. 218 พ.ร.บ.ระงับการนับเวลาราชการทวีคูณในระหว่างเวลา ประกาศใช้กฎอัยการศึกของคณะปฏิวัติ ลงวันที่ 20 ตุลาคม พ.ศ.2501 ประกาศใช้กฎอัยการศึกของคณะปฏิวัติ พ.ศ.2522 ม. 76ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยฐาน มีกัญชาไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่ายตาม พ.ร.บ. ยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 76ลดโทษแล้วจำคุก 2 ปี 8 เดือน ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นให้ลงโทษฐาน มีกัญชาไว้ในครอบครองโดย ไม่ได้รับอนุญาตตาม มาตรา 76 วรรคแรกซึ่ง เป็นมาตราเดียว กัน ลดโทษแล้วคงจำคุก 1 ปี เป็นการแก้ไขเล็กน้อยต้องห้าม ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตาม ป.วิ.อ. มาตรา 218 วรรคแรก.โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษพ.ศ. 2522 มาตรา 4, 6, 7, 8, 26, 75, 76, 102ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91 และริบกัญชาของกลางจำเลยให้การปฏิเสธฐานมีกัญชาไว้ในความครอบครองเพื่อจำหน่ายและจำหน่ายกัญชา แต่ให้การรับสารภาพฐานมีกัญชาไว้ในความครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาตศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 4, 6, 7, 8, 26, 75, 76, 102ฐานมีกัญชาไว้ในความครอบครองเพื่อจำหน่าย จำคุก 4 ปี จำเลยให้การรับสารภาพชั้นจับกุม เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา ลดโทษให้หนึ่งในสามคงจำคุก 2 ปี 8 เดือน ข้อหาอื่นให้ยกของกลางริบจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยมีความผิดฐานมีกัญชาไว้ในความครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาตตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษพ.ศ. 2522 มาตรา 26 วรรคแรก, 76 วรรคแรก จำคุก 2 ปีจำเลยให้การรับสารภาพ เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก 1 ปี นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยฐานมีกัญชาไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่ายตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษพ.ศ. 2522 มาตรา 76 จำคุก 2 ปี 8 เดือน ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นให้ลงโทษฐานมีกัญชาไว้ในครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาตตามมาตรา76 วรรคแรก ซึ่งเป็นมาตราเดียวกันลดโทษแล้วคงจำคุก 1 ปี เป็นการแก้ไขเล็กน้อย ต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218 วรรคแรก ฎีกาของโจทก์ที่ว่าจำเลยมีกัญชาไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่าย เป็นฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง จึงต้องห้ามตามบทกฎหมายดังกล่าวศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย"พิพากษายกฎีกาโจทก์.(อากาศ บำรุงชีพ-พัลลภ พิสิษฐ์สังฆการ-อุดม เฟื่องฟุ้ง)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุในคดีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้น ปัญหาว่าอย่างไรถือเป็นการแก้ไขมากและอย่างไรถือเป็นการแก้ไขเล็กน้อยนั้นศาลฎีกาได้วางหลักทั่วไปไว้ว่า การที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้บทและฐานความผิด ทั้งบทกำหนดโทษด้วย ถือเป็นการแก้ไขมาก คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1047/2482,1118-1119/2531) หากศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เฉพาะบท หรือเฉพาะฐานความผิด หรือเฉพาะกำหนดโทษอย่างใดอย่างหนึ่ง ตามปกติแล้วย่อมถือว่าเป็นการแก้ไขเล็กน้อย อย่างไรก็ดีในเรื่องนี้มีข้อที่น่าสังเกตหลายประการคือ 1. การแก้ไขบทในกรณีที่เป็นการแก้ไขมาก อาจเป็นการแก้ไข 1.1 บทมาตราที่ลงโทษ เช่ย ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 301 จำคุก 10 ปี ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่าจำเลยมีความผิดตามมาตรา 294 ตอนท้าย จำคุก 3 ปี ดังนี้คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 190/2478)หรือศาลชั้นต้นให้จำคุก 5 ปี ตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 230ศาลอุทธรณ์แก้ให้จำคุก 1 ปี ตามมาตรา 223 เป็นแก้ไขมาก ฎีกาในข้อเท็จจริงได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 31/2491 ประชุมใหญ่) หรือศาลชั้นต้นจำคุกจำเลย 3 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 268ศาลอุทธรณ์แก้เป็นจำคุกจำเลย 2 ปี ตามมาตรา 265 ยกข้อหาตามมาตรา 268 เป็นการแก้ทั้งบทและกำหนดโทษ เป็นการแก้มาก โจทก์ฎีกาข้อเท็จจริงได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1070/2520) หรือศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษตาม ป.อ. มาตรา 288,80,78 จำคุก 6 ปี 6 เดือนศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นลงโทษตามมาตรา 297,78 จำคุก 2 ปีเป็นการพิพากษาแก้ทั้งบทและแก้ทั้งโทษจึงเป็นการแก้ไขมากโจทก์ย่อมมีสิทธิฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงขอให้ลงโทษจำเลยในความผิดฐานพยายามฆ่าได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1738/2528) 1.2 บทมาตราที่เป็นลักษณะของการกระทำความผิดซึ่งอาจเป็นการแก้ไขจากพยายามกระทำความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 80 เป็นพยายามกระทำความผิดโดยไม่สามารถบรรลุผลได้อย่างแน่แท้ตามมาตรา 81 เช่นศาลชั้นต้นจำคุกจำเลย 10 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 288,80 ศาลอุทธรณ์แก้เป็นจำคุก 4 ปีตามมาตรา 288,81 เป็นการแก้ไขมาก ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 908/2520) หรือแก้ไขจากป้องกันเกินสมควรแก่เหตุเป็นบันดาลโทสะ เช่น ศาลชั้นต้นฟังว่าจำเลยยิงผู้เสียหายเพื่อป้องกันแต่กระทำเกินกว่าเหตุ มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 288,80,60,68,69 จำคุก 3 ปี ศาลอุทธรณ์ฟังว่าจำเลยกระทำโดยบันดาลโทสะ พิพากษาแก้เป็นว่าจำเลยมีความผิดตามมาตรา 288,80,60,72 จำคุก 2 ปี ดังนี้ เป็นการแก้มาก ไม่ต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1714/2515 ประชุมใหญ่)หรือแก้ไขจากกระทำผิดสำเร็จเป็นพยายามกระทำความผิด เช่นศาลชั้นต้นลงโทษฐานกระทำความผิดสำเร็จให้จำคุก 2 ปี ศาลอุทธรณ์แก้ให้ลงโทษฐานพยายาม ให้จำคุก 1 ปี 4 เดือน ดังนี้ เป็นการแก้ไขมาก(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 874/2491) หรือแก้จากตัวการเป็นผู้สนับสนุนฎีกาข้อเท็จจริงได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1090/2496) 1.3 บทมาตราลดโทษ เช่น ศาลชั้นต้นลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 288 ให้จำคุก 12 ปี ศาลอุทธรณ์ลงโทษจำเลยตามมาตรา 288 ประกอบด้วยมาตรา 72 ให้จำคุก 4 ปี ไม่ต้องห้ามฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 174/2509,3874/2529) หรือ ศาลชั้นต้นจำคุก12 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 288,78 ศาลอุทธรณ์แก้เป็นจำคุก 2 ปี 8 เดือน ตามมาตรา 288,72,78 ฎีกาข้อเท็จจริงได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2264/2520) แต่อย่างไรก็ดี กรณีดังกล่าวหากศาลอุทธรณ์แก้โทษเดิมที่วางโทษไว้ไม่สูงมากนัก เป็นการแก้ไขเล็กน้อย เช่น ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 297 จำคุก 2 ปีศาลอุทธรณ์แก้ให้ลดมาตราส่วนโทษตามมาตรา 72 จำคุก 6 เดือน ดังนี้ เป็นการแก้ไขเล็กน้อย ต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2100/2511) 1.4 บทมาตราเพิ่มโทษ เช่น ศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดฐานชิงทรัพย์ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 339 ให้จำคุก 5 ปีและเพิ่มโทษจำเลยตามมาตรา 93 กึ่งหนึ่ง รวมเป็น 7 ปี 6 เดือนศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่าไม่เพิ่มโทษตามมาตรา 93 จำคุกเพียง 5 ปี เช่นนี้ถือได้ว่าศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ทั้งบทและโทษเป็นการแก้ไขมาก ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 872/2509) อย่างไรก็ตาม หากเป็นการแก้ไขไม่เพิ่มโทษเพียง1 ใน 3 ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 92 ศาลฎีกาไม่ถือว่าเป็นการแก้ไขมาก เช่น ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดให้จำคุกจำเลย3 ปี เพิ่มโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 92 หนึ่งในสาม จำคุก4 ปี ลดโทษหนึ่งในสาม จำคุก 2 ปี 8 เดือน กับให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้น เป็นจำคุก 3 ปีไม่เพิ่มโทษ ลดหนึ่งในสาม คงจำคุก 2 ปี และแก้ว่าจำเลยไม่ต้องคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ให้แก่ผู้เสียหาย คำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์เพียงแต่แก้ไขข้อที่โจทก์ขอให้เพิ่มโทษจำเลย และไม่ต้องคืนหรือใช้ราคาทรัพย์แก่ผู้เสียหายเท่านั้น ไม่ใช่เป็นการแก้บท เพียงแต่แก้ไขเล็กน้อย คู่ความจึงฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงไม่ได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 396/2512 และดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3427/2527) เกี่ยวกับการแก้ไขบทนี้มีข้อน่าสังเกตคือ หากบทมาตราที่แก้ไขนั้นมิใช่บทมาตราที่ลงโทษ บทมาตราที่เป็นลักษณะของการกระทำความผิดหรือบทมาตราลดโทษ หรือเพิ่มโทษ ไม่เป็นการแก้ไขบทอันจะถือว่าเป็นการแก้ไขมาก ฎีกาข้อเท็จจริงไม่ได้แม้ศาลอุทธรณ์จะแก้โทษเพราะถือเท่ากับว่าศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เฉพาะโทษเท่านั้น เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 926/2503(ประชุมใหญ่) ศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 276,281,310 รวมกระทงลงโทษตามมาตรา 276,281 จำคุก 10 ปี (ซึ่งความจริงรวมกระทงลงโทษไม่ได้ต้องลงกระทงหนัก หรือเรียงกระทงตามมาตรา 91 ซึ่งใช้อยู่ในขณะนั้น) ลดรับสารภาพกึ่งหนึ่ง คงจำคุก 5 ปี ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่าจำเลยผิดตามมาตรา 276,310 ให้ลงโทษจำคุกตามมาตรา 276 บทหนัก จำคุก 5 ปี ลดกึ่งคงจำคุก 2 ปี 6 เดือนเช่นนี้ เป็นการแก้น้อย ฎีกาข้อเท็จจริงไม่ได้ ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 281 มิได้บัญญัติการกระทำอันเป็นความผิดและกำหนดโทษไว้ เป็นแต่บัญญัติว่าการกระทำความผิดตามมาตรา 276 และ 278 นั้น ถ้ามิได้ทำต่อหน้าธารกำนัลไม่เป็นเหตุให้ผู้ถูกกระทำรับอันตรายสาหัสและเป็นการโทรมหญิง เป็นความผิดอันยอมความกันได้ จึงมิใช่บทกำหนดการกระทำอันเป็นผิด และกำหนดโทษไว้อันจะนำมาเป็นบทลงโทษจำเลยได้ 2. กรณีบทมาตราที่ศาลลงโทษมีหลายวรรค และแต่ละวรรค กฎหมายกำหนดโทษไว้สูงต่ำต่างกัน หากศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นคนละวรรคกับศาลชั้นต้นและแก้โทษด้วย ก็ยังคงเป็นการแก้ไขน้อย โดยถือว่าไม่มีการแก้บทเพราะเป็นบทมาตราเดียวกัน เช่น ศาลชั้นต้นลงโทษจำคุก 4 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 357 วรรค 2 ศาลอุทธรณ์แก้เป็นจำคุก 2 ปี ตามมาตรา 357 วรรคแรกเป็นการแก้ไขเล็กน้อยฎีกาข้อเท็จจริงไม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2177/2520) อย่างไรก็ดี ความผิดตามประมวลกฎหมายอาญาบางมาตราหากศาลอุทธรณ์แก้เป็นคนละวรรค ถือเป็นการแก้ไขมาก เช่น ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 276 วรรคสอง(ข่มขืนกระทำชำเราโดยมีหรือใช้อาวุธปืนหรือวัตถุระเบิด หรือมีลักษณะเป็นการโทรมหญิง) ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตาม มาตรา 78 แล้วจำคุก 5 ปี ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยมีความผิดตามมาตรา 276 วรรคแรก (ข่มขืนกระทำชำเราโดยไม่มีเหตุฉกรรจ์)ลดโทษให้จำเลยกึ่งหนึ่งตามมาตรา 78 แล้วคงจำคุก 2 ปี ดังนี้ถือว่าศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ไขมาก ไม่ต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 218(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2220/2527) 3. ในกรณีที่ศาลชั้นต้นเห็นว่าเป็นกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบทแต่ศาลอุทธรณ์เห็นว่าเป็นความผิดหลายกรรมต่างกัน และเรียงกระทงลงโทษเป็นเหตุให้ความผิดบางฐานที่เป็นความผิดบทเบาศาลชั้นต้นมิได้กำหนดโทษไว้ เป็นการแก้ไขมาก เช่นนี้ จำเลยฎีกาในความผิดฐานนั้นได้ เช่น ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตาม พระราชบัญญัติป่าไม้ และประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157,160 เป็นกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบท ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157ซึ่งเป็นบทหนัก จำคุก 4 ปี ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่าจำเลยกระทำผิด 2 กรรมลงโทษจำคุกตามพระราชบัญญัติป่าไม้อีกกระทงหนึ่งดังนี้ สำหรับความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 นั้นจำคุกไม่เกิน 5 ปี ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจึงต้องห้ามฎีกาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218 ส่วนความผิดตามพระราชบัญญัติป่าไม้นั้นศาลชั้นต้นเห็นว่าเป็นกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบทจึงไม่กำหนดโทษฐานนี้ ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าเป็นความผิดอีกกรรมหนึ่งกำหนดโทษจำคุกจำเลยอีกกระทงหนึ่ง จึงเป็นการแก้ไขมากจำเลยฎีกาข้อเท็จจริงกระทงนี้ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1530/2523) ในทางกลับกัน หากศาลชั้นต้นเห็นว่าเป็นความผิดต่างกรรมกัน แต่ศาลอุทธรณ์เห็นว่าเป็นความผิดกรรมเดียวกัน ถือเป็นการแก้ไขเล็กน้อยเช่น ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลย 2 กระทงความผิด ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยกระทำเพียงกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบทและให้ลงโทษบทที่มีโทษหนักที่สุดเพียงบทเดียว เป็นการแก้ไขเล็กน้อยและยังคงจำคุกจำเลยไม่เกิน 5 ปี คดีต้องห้ามมิให้คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1972/2531 และดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4770/2530,3878/2527 และ 2105/2527) อนึ่ง ในคดีที่โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยในความผิดต่างกรรมกัน แม้ความผิดบางกระทงจะต้องห้ามมิให้ฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218 แต่หากศาลฎีกาเห็นว่าพยานหลักฐานของโจทก์ไม่พอรับฟังได้ว่าจำเลยกระทำความผิดในกระทงนั้น ศาลฎีกาก็มีอำนาจยกฟ้องโจทก์ในความผิดฐานนั้นได้ด้วย เช่นศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลชั้นต้นที่ให้ลงโทษจำเลยฐานฆ่าผู้ตายกระทงหนึ่ง ฐานมีอาวุธปืนไว้ในครอบครองโดยมิได้รับอนุญาตอีกกระทงหนึ่ง และฐานพาอาวุธปืนโดยมิได้รับอนุญาตอีกกระทงหนึ่ง แม้ข้อหาฐานมีและพาอาวุธปืนโดยมิได้รับอนุญาตนั้น ต้องห้ามมิให้ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 218 ก็ตามเมื่อศาลฎีกาเห็นว่า พยานหลักฐานของโจทก์ไม่พอรับฟังว่าจำเลยเป็นคนร้ายที่ใช้อาวุธปืนยิงผู้ตายแล้วก็มีอำนาจที่จะยกฟ้องโจทก์ในความผิดทั้งสองฐานนี้ได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 185(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 159/2528) 4. ในกรณีที่เป็นความผิดหลายกรรมต่างกัน และศาลเรียงกระทงลงโทษสิทธิฎีกาของคู่ความต้องพิจารณาจากกำหนดโทษที่ศาลลงเป็นกระทงความผิดไป มิใช่พิจารณาจากโทษที่รวมทุกกระทงแล้ว ฉะนั้น หากความผิดแต่ละกระทงที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนหรือแก้ไขมีโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี คู่ความก็ต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง เช่นศาลอุทธรณ์พิพากษายืนให้ลงโทษจำคุกจำเลยฐานฉ้อโกงกระทงละ 2 ปี รวม3 กระทงเป็น 6 ปี และจำคุกฐานใช้เอกสารปลอมอีกกระทงหนึ่งมีกำหนด 3 ปี รวม 9 ปี ดังนี้ จำเลยต้องห้ามมิให้ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2146/2525) หรือ ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยฐานยักยอกตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 353 จำคุก 2 ปี6 เดือน รวม 2 กระทง จำคุก 5 ปี ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่าจำเลยผิดฐานยักยอกตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 314 จำคุกกระทงละ 1 ปี 6 เดือน รวม 2 กระทงจำคุก 3 ปี ถือว่าเป็นการแก้ไขเล็กน้อย ฎีกาในข้อเท็จจริงไม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1283/2503ประชุมใหญ่ ซึ่งมีข้อน่าสังเกตว่า แม้จะมีการแก้โทษแต่ก็มิได้มีการแก้ไขฐานความผิด คงปรับตามบทกฎหมายเก่าซึ่งเป็นกฎหมายที่ใช้ในขณะกระทำความผิด อันเป็นคุณแก่จำเลยมากกว่าให้ถูกต้องเท่านั้น จึงถือเป็นการแก้ไขเล็กน้อย ไม่ใช่แก้ทั้งบทและโทษ นอกจากนี้ให้ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 295/2530,1924/2527,2355/2526,3942/2529) ในกรณีที่ศาลให้รวมพิจารณาคดีหลายสำนวนเข้าด้วยกัน การวินิจฉัยสิทธิฎีกาของคู่ความก็ต้องอาศัยหลักเดียวกัน คือ พิจารณาแยกเป็นสำนวน หากแต่ละสำนวนโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี ก็ต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง เช่น จำเลยถูกฟ้องคดีอาญารวม 3 สำนวน ศาลชั้นต้นพิพากษารวมกันให้ลงโทษจำคุกจำเลยสำนวนละ 4 ปี และให้นับโทษติดต่อกันศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เฉพาะที่เกี่ยวกับเรื่องการคืนและใช้ราคาทรัพย์ ดังนี้ สิทธิฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงต้องแยกพิเคราะห์เป็นสำนวนไป เมื่อโทษของจำเลยแต่ละสำนวนไม่เกิน 5 ปี ฎีกาของจำเลยจึงต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218(คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 813-815/2515) 5. ดังได้กล่าวแล้วว่า หากศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เฉพาะกำหนดโทษตามปกติถือว่าเป็นการแก้ไขเล็กน้อย อย่างไรก็ดีมีบางกรณีที่เป็นการแก้โทษซึ่งกำหนดผิดกันมาก ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่าเป็นการแก้ไขมาก ฎีกาข้อเท็จจริงได้ เช่น ศาลชั้นต้นจำคุก 20 ปี ตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 249,53 ศาลอุทธรณ์ให้จำคุก 6 ปี ลดตามมาตรา 59อีก เป็นจำคุก 4 ปี ศาลฎีกาวินิจฉัยโดยที่ประชุมใหญ่ว่า เป็นการแก้มาก โจทก์ฎีกาข้อเท็จจริงได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 339/2498) หรือศาลชั้นต้นจำคุกจำเลยคนละ 1 ปี ตามกฎหมายลักษณะอาญามาตรา 243ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้กำหนดโทษเป็นจำคุกจำเลยคนละ 4 ปี ถือเป็นการแก้มาก ฎีกาข้อเท็จจริงได้ (คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 94/2498)(อย่างไรก็ดีต่อมามีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 997/2512 วินิจฉัยว่าศาลชั้นต้นจำคุก 1 ปี ศาลอุทธรณ์แก้ให้ลงโทษจำคุก 4 ปี เป็นการแก้เพียงเล็กน้อย) แต่ถ้าศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำคุกจำเลย 1 ปี ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ในข้อกำหนดโทษเป็นจำคุก 3 ปีเป็นการแก้น้อย ฎีกาข้อเท็จจริงไม่ได้ (คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 140/2499, คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 323/2502) หรือศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้นเฉพาะกำหนดโทษจาก 1 ปี เป็น 2 ปี หรือจาก 3 ปี เป็น 1 ปี หรือ1 ปี 6 เดือนเป็นการแก้ไขเล็กน้อย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 34/2491ประชุมใหญ่,371/2525) จากแนววินิจฉัยของศาลฎีกาดังกล่าว การแก้กำหนดโทษเพียงไรจะถือว่าเป็นการแก้มาก ศาลฎีกามิได้วางหลักตายตัว แก้โทษลดลงจากเดิมเหลือเพียง 1 ใน 5 ของโทษเดิม หรือเพิ่มโทษจากเดิมอีก 3 เท่าเป็นการแก้มาก แต่ถ้าลดจากโทษเดิมลงครึ่งหนึ่ง หรือ 2 เท่า หรือเพิ่มอีกเพียง 1-2 เท่า ถือเป็นการแก้น้อย หรือบางครั้งเพิ่มโทษจากเดิมถึงอีก 5 เท่าก็เป็นแก้ไขเล็กน้อยซึ่งอาจเป็นเพราะดูผลสุดท้ายแล้วเห็นว่าเป็นโทษไม่สูง เช่น ศาลชั้นต้นจำคุก 3 เดือน ศาลอุทธรณ์แก้เฉพาะโทษเป็นจำคุก 1 ปี 6 เดือน เป็นการแก้น้อย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1223/2502 ประชุมใหญ่) เมื่อไม่มีหลักเกณฑ์ที่แน่นอนในเรื่องนี้ จึงต้องพิจารณาเป็นเรื่อง ๆ ไปคำพิพากษาศาลฎีกาและคำสั่งคำร้องดังกล่าวพอเป็นแนวทางให้เท่านั้น (นอกจากนี้ให้ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2716/2516 ประชุมใหญ่ ซึ่งวินิจฉัยว่า ศาลชั้นต้นจำคุก 15 ปี ศาลอุทธรณ์แก้เป็นจำคุก 5 ปี เป็นการแก้ไขเล็กน้อย) 6. กรณีศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้นที่พิพากษาจำคุกจำเลยแต่ให้รอการลงโทษไว้ เป็นไม่รอการลงโทษ เป็นการแก้ไขมาก คู่ความฎีกาข้อเท็จจริงได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1675/2498,1230/2515) หรือในทางกลับกัน ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้จากการลงโทษจำคุก เป็นรอการลงโทษ ก็ถือว่าเป็นการแก้ไขมาก คู่ความฎีกาข้อเท็จจริงได้เช่นเดียวกัน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1103/2510,1995/2519 และคำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 810/2519) มีข้อควรระวังคือ กรณีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นรอการลงโทษนั้นในการวินิจฉัยสิทธิฎีกาของคู่ความยังคงต้องพิจารณากำหนดโทษเป็นกระทงความผิดไปสำหรับกรณีที่เป็นความผิดหลายกรรมต่างกันด้วยเสมอเพราะแม้บางกระทงความผิดจะไม่ต้องห้ามฎีกาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218 แต่อาจไปต้องห้ามฎีกาข้อเท็จจริงตามมาตราอื่นได้ เช่น ศาลชั้นต้นพิพากษาจำคุกจำเลยตามพระราชบัญญัติอาวุธปืนฯ ฐานมีอาวุธปืน 4 ปี ฐานพกพาอาวุธปืน 1 ปีลดโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุกรวม 2 กระทง2 ปี 6 เดือน ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้โดยลดโทษกึ่งหนึ่งแล้วฐานมีอาวุธปืนให้จำคุก 2 ปี ส่วนฐานพกพาอาวุธปืนคงให้จำคุกมีกำหนด 6 เดือนเท่าเดิม รวม 2 กระทง จำคุก 1 ปี 6 เดือนโทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้ เช่นนี้ สำหรับความผิดฐานมีอาวุธปืนศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้โทษให้เบาลง และให้รอการลงโทษถือเป็นการแก้ไขมาก โจทก์ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงได้ ส่วนความผิดฐานพกพาอาวุธปืนซึ่งศาลอุทธรณ์ยังคงลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกินกำหนดหนึ่งปีโจทก์จะฎีกาขอไม่ให้รอการลงโทษจำคุกจำเลย ซึ่งเป็นการฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงไม่ได้ ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 219(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 590/2522) 7. การกักกันตามประมวลกฎหมายอาญาไม่ใช่โทษ เป็นเพียงวิธีการเพื่อความปลอดภัยซึ่งมีลักษณะเบากว่าโทษจำคุก ฉะนั้น จะอนุโลมกำหนดเวลากักกันเป็นกำหนดโทษจำคุก หรือรวมนับโทษจำคุกเพื่อใช้สิทธิฎีกาไม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1455/2511 ประชุมใหญ่) เช่น ศาลชั้นต้นจำคุกจำเลย 3 ปี เมื่อจำเลยพ้นโทษแล้วให้ส่งตัวไปกักกันไว้มีกำหนดห้าปี ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน เช่นนี้ จำเลยจะฎีกาขอให้ศาลงดหรือลดกำหนดเวลากักกันให้น้อยลง ซึ่งเป็นฎีกาเกี่ยวกับดุลพินิจของศาลอันเป็นข้อเท็จจริงไม่ได้ ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 218 หรือ ศาลชั้นต้นพิพากษาให้กักกัน 6 ปี ศาลอุทธรณ์ยืนหรือ ศาลชั้นต้นกักกัน 3 ปี ศาลอุทธรณ์แก้เป็น 8 ปี จำเลยฎีกาข้อเท็จจริงไม่ได้ หลักในเรื่องนี้สามารถนำไปใช้กับวิธีการเพื่อความปลอดภัยอย่างอื่นได้ด้วย เช่น ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน หรือพิพากษาแก้เป็นให้ห้ามจำเลยเข้าเขตกำหนดไม่เกินห้าปี หรือ คุมตัวจำเลยไว้ในสถานพยาบาลไม่เกินสองปี หรือห้ามการประกอบอาชีพบางอย่างมีกำหนดเวลาไม่เกินห้าปี นับแต่วันพ้นโทษจำคุก จำเลยก็ไม่อาจฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงได้ ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา218 เช่นเดียวกัน นอกจากนี้หลักตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1455/2511 นี้ ยังนำไปใช้กับวิธีการอย่างอื่นซึ่งมีลักษณะเบากว่าโทษจำคุกในการวินิจฉัยถึงสิทธิฎีกาได้ด้วย เช่น ศาลพิพากษาส่งตัวจำเลยไปฝึกอบรม ไม่ใช่การลงโทษจำคุก แต่เป็นการสั่งใช้วิธีการที่เบากว่าโทษจำคุก จำเลยฎีกาว่าถูกขังระหว่างอุทธรณ์เกิน 1 ปี ขอให้ศาลฎีกาสั่งว่า จำเลยถูกขังพอควรแก่โทษแล้ว ขอให้ปล่อย เท่ากับฎีกาคัดค้านดุลพินิจศาลเป็นปัญหาข้อเท็จจริง ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 218(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 801/2513 และดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3352/2514) หรือ ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำคุกจำเลย1 ปี 3 เดือนแต่ให้รอการลงโทษไว้ 2 ปี ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นให้ส่งตัวจำเลยไปฝึกอบรมที่สถานพินิจและคุ้มครองเด็ก เป็นการแก้ไขเล็กน้อย จำเลยฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงไม่ได้ (คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 352/2518) หรือศาลชั้นต้นให้ส่งตัวจำเลยไปฝึกอบรมยังสถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ให้มอบตัวจำเลยให้บิดาจำเลย โดยให้บิดาจำเลยระวังจำเลยไม่ให้ก่อเหตุร้ายวิธีการที่ศาลล่างทั้งสองกำหนดเช่นนี้เบากว่าโทษจำคุก จึงตกอยู่ในบังคับประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218 คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงไม่ได้ (คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 682/2519) หรือศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น แต่ให้เปลี่ยนโทษจำคุกเป็นส่งตัวจำเลยซึ่งมีอายุ 15 ปี ไปสถานฝึกอบรมของสถานพินิจและคุ้มครองเด็กกลางจนกว่าอายุ 18 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 75 ต้องห้ามฎีกาในข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 149/2521 และดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1236/2510,723/2512,264/2515,961/2530) อย่างไรก็ดีเคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1642/2515 วินิจฉัยว่าศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำคุกจำเลย4 ปีศาลอุทธรณ์เห็นว่ายังไม่สมควรลงโทษจำคุก พิพากษาแก้ไขเป็นว่าให้ส่งตัวจำเลยไปฝึกอบรมสถานเยาวชนจนกว่าจำเลยจะมีอายุ 18 ปีบริบูรณ์ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 75 ประกอบด้วย มาตรา 74(5)ดังนี้ ถือว่าศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ไขมาก โจทก์ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงขอให้ลงโทษตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นได้ กรณีเป็นโทษอย่างอื่นซึ่งมิใช่โทษจำคุกยกเว้นโทษประหารชีวิตก็ใช้หลักข้างต้นเช่นเดียวกัน เช่น ตามพระราชบัญญัติการประมงพ.ศ. 2496 มาตรา 10 ที่กำหนดว่าสิ่งของที่ใช้หรือได้มาในการกระทำผิดศาลจะริบเสียก็ได้ เป็นการให้อำนาจศาลใช้ดุลพินิจ เมื่อศาลชั้นต้นลงโทษปรับ และศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เฉพาะของกลางที่ให้ริบเป็นไม่ริบ ก็เป็นการใช้ดุลพินิจและเป็นการแก้ไขเล็กน้อย โจทก์ฎีกาให้ริบของกลางไม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 215/2506 และดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2732/2527) หรือ ศาลชั้นต้นพิพากษาปรับจำเลยสี่เท่าของราคาของซึ่งได้รวมค่าอากรเข้าด้วยแล้วเป็นเงินคนละ 36,068 บาทบังคับค่าปรับตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 29,30 หากต้องกักขังแทนค่าปรับ ให้กักขังคนละ 2 ปีศาลอุทธรณ์ฟังข้อเท็จจริงอย่างเดียวกับศาลชั้นต้น แต่พิพากษาแก้ให้ปรับจำเลยทั้งสามเป็นเงิน36,068 บาท โดยแยกเรียงตัวคนละ 12,022 บาท 66 สตางค์ไม่ชำระค่าปรับให้จัดการตามมาตรา 29,30 หากต้องกักขังแทนให้กักขังคนละ 8 เดือน ดังนี้เป็นการแก้ไขเล็กน้อย ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงไม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1831/2506) หรือศาลชั้นต้นพิพากษาปรับจำเลยตามพระราชบัญญัติศุลกากรฯ จำนวน 14,872 บาทโดยคำนวณค่าปรับจากราคาของกลาง 29 รายการซึ่งศาลพิพากษาให้ริบด้วย ศาลอุทธรณ์แก้เป็นให้ริบของกลางเพิ่มขึ้นอีก 1 รายการและปรับเพิ่มขึ้นอีก 24,000 บาท เช่นนี้ ถือว่าศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ไขเล็กน้อยคู่ความต้องห้ามมิให้ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2453/2516 ประชุมใหญ่) 8. กรณีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ศาลชั้นต้นในส่วนอื่น มิใช่แก้บทและโทษในส่วนอาญา และยังคงลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกินห้าปีเช่นนี้ ฎีกาข้อเท็จจริงไม่ได้ เช่น เมื่อคำพิพากษาศาลอุทธรณ์มีผลเป็นการพิพากษายืนตามศาลชั้นต้นในส่วนอาญาที่ลงโทษจำเลยฐานฉ้อโกงหนังสือสัญญากู้ คงพิพากษาแก้แต่เพียงว่าโจทก์จะขอเข้ามาในคดีนี้ว่าถ้าจำเลยคืนสัญญากู้ไม่ได้ให้จำเลยใช้เงินแทนนั้นไม่ได้ เพราะเป็นเรื่องที่ผู้เสียหายจะต้องดำเนินเป็นคดีแพ่งขึ้นใหม่อีกสำนวนหนึ่งเช่นนี้ จำเลยจะฎีกาข้อเท็จจริงในปัญหาฉ้อโกงหนังสือสัญญากู้เงินหาได้ไม่ ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218เพราะศาลอุทธรณ์พิพากษายืนให้ลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกิน 5 ปี(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 40/2508 ประชุมใหญ่) 9. ในคดีที่มีผู้ร้องซึ่งเป็นบุคคลภายนอกร้องเข้ามาในคดีอาญาโดยอ้างสิทธิอื่นตามกฎหมาย สิทธิในการฎีกาของผู้ร้องไม่ตกอยู่ในบังคับของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218 เช่นผู้ร้องอาศัยสิทธิตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 36 ยื่นคำร้องเข้ามาในคดีอาญาที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ฟ้องจำเลยกับพวกขอให้ลงโทษและริบไม้สักของกลาง โดยอ้างว่าผู้ร้องซื้อไม้สักของกลางไว้โดยสุจริต มิได้รู้เห็นในการกระทำผิดร่วมกับจำเลยในคดีดังกล่าว ขอให้คืนไม้สักของกลางให้แก่ผู้ร้อง เช่นนี้เป็นคนละเรื่องไม่เกี่ยวกับคดีอาญาที่จำเลยกับพวกถูกกล่าวหา เป็นการร้องขอคืนทรัพย์โดยการอ้างสิทธิในทางแพ่ง เมื่อศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลชั้นต้นให้ผู้ร้องนำเงินราคาไม้ของกลางที่ยังขาดจำนวน 1,398,000 บาท มาวางศาลภายใน 15 วัน ผู้ร้องจึงฎีกาต่อมาได้ ไม่ต้องห้ามไม่อยู่ภายในบังคับของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 164/2510) 10. กรณีศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เฉพาะคำขอท้ายฟ้องของโจทก์โดยยังคงลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกิน 5 ปี เช่นนี้ คู่ความต้องห้ามฎีกาในข้อเท็จจริง เช่น คำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์เพียงแต่แก้ไขให้จำเลยไม่ต้องคืนหรือใช้ราคาทรัพย์แก่ผู้เสียหาย หรือยกคำขอของโจทก์ขอให้จำเลยคืนหรือใช้ทรัพย์ แต่ศาลอุทธรณ์ยังคงพิพากษาลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกิน 5 ปี ไม่ถือเป็นการแก้บท เป็นการแก้ไขเล็กน้อยคู่ความจึงฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงไม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่1546/2511,396/2512 และดูคำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 813-815/2515,คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3101/2531) หรือ คดีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้นเฉพาะข้อที่ให้นับโทษจำเลยต่อจากคดีอื่น แต่คงให้ลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกิน 5 ปี ห้ามมิให้คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 262/2515,3101/2531) หรือศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์พิพากษาต้องกันให้ปรับจำเลย เพียงแต่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้ยกคำขอให้สั่งให้จำเลยออกไปจากป่าที่จำเลยยึดถือครอบครองเสียเท่านั้น คำขอส่วนนี้เป็นวิธีอุปกรณ์ของโทษตามพระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 มาตรา 72 ตรี ซึ่งศาลมีอำนาจใช้ดุลพินิจสั่งได้เมื่อศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ข้อนี้ ย่อมถือว่าเป็นการแก้ไขน้อย(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1531-1540/2515) หรือศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลชั้นต้นโดยลงโทษปรับจำเลย 2,000 บาท และเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งของจำเลยมีกำหนด 5 ปีนั้น คู่ความจะฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงไม่ได้ตามประมวลกคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษพ.ศ. 2522 มาตรา 4, 6, 7, 8, 26, 75, 76, 102ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91 และริบกัญชาของกลางจำเลยให้การปฏิเสธฐานมีกัญชาไว้ในความครอบครองเพื่อจำหน่ายและจำหน่ายกัญชา แต่ให้การรับสารภาพฐานมีกัญชาไว้ในความครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาตศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 4, 6, 7, 8, 26, 75, 76, 102ฐานมีกัญชาไว้ในความครอบครองเพื่อจำหน่าย จำคุก 4 ปี จำเลยให้การรับสารภาพชั้นจับกุม เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา ลดโทษให้หนึ่งในสามคงจำคุก 2 ปี 8 เดือน ข้อหาอื่นให้ยกของกลางริบจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยมีความผิดฐานมีกัญชาไว้ในความครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาตตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษพ.ศ. 2522 มาตรา 26 วรรคแรก, 76 วรรคแรก จำคุก 2 ปีจำเลยให้การรับสารภาพ เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก 1 ปี นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยฐานมีกัญชาไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่ายตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษพ.ศ. 2522 มาตรา 76 จำคุก 2 ปี 8 เดือน ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นให้ลงโทษฐานมีกัญชาไว้ในครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาตตามมาตรา76 วรรคแรก ซึ่งเป็นมาตราเดียวกันลดโทษแล้วคงจำคุก 1 ปี เป็นการแก้ไขเล็กน้อย ต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218 วรรคแรก ฎีกาของโจทก์ที่ว่าจำเลยมีกัญชาไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่าย เป็นฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง จึงต้องห้ามตามบทกฎหมายดังกล่าวศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย"พิพากษายกฎีกาโจทก์. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2051/2533พนักงานอัยการ จังหวัด อุบลราชธานีโจทก์นาย กง หรือ ฮวด แสง ทองจำเลย ป.วิ.อ. ม. 218 พ.ร.บ.ระงับการนับเวลาราชการทวีคูณในระหว่างเวลา ประกาศใช้กฎอัยการศึกของคณะปฏิวัติ ลงวันที่ 20 ตุลาคม พ.ศ.2501 ประกาศใช้กฎอัยการศึกของคณะปฏิวัติ พ.ศ.2522 ม. 76ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยฐาน มีกัญชาไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่ายตาม พ.ร.บ. ยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 76ลดโทษแล้วจำคุก 2 ปี 8 เดือน ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นให้ลงโทษฐาน มีกัญชาไว้ในครอบครองโดย ไม่ได้รับอนุญาตตาม มาตรา 76 วรรคแรกซึ่ง เป็นมาตราเดียว กัน ลดโทษแล้วคงจำคุก 1 ปี เป็นการแก้ไขเล็กน้อยต้องห้าม ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตาม ป.วิ.อ. มาตรา 218 วรรคแรก.โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษพ.ศ. 2522 มาตรา 4, 6, 7, 8, 26, 75, 76, 102ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91 และริบกัญชาของกลางจำเลยให้การปฏิเสธฐานมีกัญชาไว้ในความครอบครองเพื่อจำหน่ายและจำหน่ายกัญชา แต่ให้การรับสารภาพฐานมีกัญชาไว้ในความครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาตศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 มาตรา 4, 6, 7, 8, 26, 75, 76, 102ฐานมีกัญชาไว้ในความครอบครองเพื่อจำหน่าย จำคุก 4 ปี จำเลยให้การรับสารภาพชั้นจับกุม เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา ลดโทษให้หนึ่งในสามคงจำคุก 2 ปี 8 เดือน ข้อหาอื่นให้ยกของกลางริบจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยมีความผิดฐานมีกัญชาไว้ในความครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาตตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษพ.ศ. 2522 มาตรา 26 วรรคแรก, 76 วรรคแรก จำคุก 2 ปีจำเลยให้การรับสารภาพ เป็นประโยชน์แก่การพิจารณา ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก 1 ปี นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีนี้ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยฐานมีกัญชาไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่ายตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษพ.ศ. 2522 มาตรา 76 จำคุก 2 ปี 8 เดือน ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นให้ลงโทษฐานมีกัญชาไว้ในครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาตตามมาตรา76 วรรคแรก ซึ่งเป็นมาตราเดียวกันลดโทษแล้วคงจำคุก 1 ปี เป็นการแก้ไขเล็กน้อย ต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218 วรรคแรก ฎีกาของโจทก์ที่ว่าจำเลยมีกัญชาไว้ในครอบครองเพื่อจำหน่าย เป็นฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง จึงต้องห้ามตามบทกฎหมายดังกล่าวศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย"พิพากษายกฎีกาโจทก์.(อากาศ บำรุงชีพ-พัลลภ พิสิษฐ์สังฆการ-อุดม เฟื่องฟุ้ง)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุในคดีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้น ปัญหาว่าอย่างไรถือเป็นการแก้ไขมากและอย่างไรถือเป็นการแก้ไขเล็กน้อยนั้นศาลฎีกาได้วางหลักทั่วไปไว้ว่า การที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้บทและฐานความผิด ทั้งบทกำหนดโทษด้วย ถือเป็นการแก้ไขมาก คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1047/2482,1118-1119/2531) หากศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เฉพาะบท หรือเฉพาะฐานความผิด หรือเฉพาะกำหนดโทษอย่างใดอย่างหนึ่ง ตามปกติแล้วย่อมถือว่าเป็นการแก้ไขเล็กน้อย อย่างไรก็ดีในเรื่องนี้มีข้อที่น่าสังเกตหลายประการคือ 1. การแก้ไขบทในกรณีที่เป็นการแก้ไขมาก อาจเป็นการแก้ไข 1.1 บทมาตราที่ลงโทษ เช่ย ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 301 จำคุก 10 ปี ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่าจำเลยมีความผิดตามมาตรา 294 ตอนท้าย จำคุก 3 ปี ดังนี้คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 190/2478)หรือศาลชั้นต้นให้จำคุก 5 ปี ตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 230ศาลอุทธรณ์แก้ให้จำคุก 1 ปี ตามมาตรา 223 เป็นแก้ไขมาก ฎีกาในข้อเท็จจริงได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 31/2491 ประชุมใหญ่) หรือศาลชั้นต้นจำคุกจำเลย 3 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 268ศาลอุทธรณ์แก้เป็นจำคุกจำเลย 2 ปี ตามมาตรา 265 ยกข้อหาตามมาตรา 268 เป็นการแก้ทั้งบทและกำหนดโทษ เป็นการแก้มาก โจทก์ฎีกาข้อเท็จจริงได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1070/2520) หรือศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษตาม ป.อ. มาตรา 288,80,78 จำคุก 6 ปี 6 เดือนศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นลงโทษตามมาตรา 297,78 จำคุก 2 ปีเป็นการพิพากษาแก้ทั้งบทและแก้ทั้งโทษจึงเป็นการแก้ไขมากโจทก์ย่อมมีสิทธิฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงขอให้ลงโทษจำเลยในความผิดฐานพยายามฆ่าได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1738/2528) 1.2 บทมาตราที่เป็นลักษณะของการกระทำความผิดซึ่งอาจเป็นการแก้ไขจากพยายามกระทำความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 80 เป็นพยายามกระทำความผิดโดยไม่สามารถบรรลุผลได้อย่างแน่แท้ตามมาตรา 81 เช่นศาลชั้นต้นจำคุกจำเลย 10 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 288,80 ศาลอุทธรณ์แก้เป็นจำคุก 4 ปีตามมาตรา 288,81 เป็นการแก้ไขมาก ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 908/2520) หรือแก้ไขจากป้องกันเกินสมควรแก่เหตุเป็นบันดาลโทสะ เช่น ศาลชั้นต้นฟังว่าจำเลยยิงผู้เสียหายเพื่อป้องกันแต่กระทำเกินกว่าเหตุ มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 288,80,60,68,69 จำคุก 3 ปี ศาลอุทธรณ์ฟังว่าจำเลยกระทำโดยบันดาลโทสะ พิพากษาแก้เป็นว่าจำเลยมีความผิดตามมาตรา 288,80,60,72 จำคุก 2 ปี ดังนี้ เป็นการแก้มาก ไม่ต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1714/2515 ประชุมใหญ่)หรือแก้ไขจากกระทำผิดสำเร็จเป็นพยายามกระทำความผิด เช่นศาลชั้นต้นลงโทษฐานกระทำความผิดสำเร็จให้จำคุก 2 ปี ศาลอุทธรณ์แก้ให้ลงโทษฐานพยายาม ให้จำคุก 1 ปี 4 เดือน ดังนี้ เป็นการแก้ไขมาก(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 874/2491) หรือแก้จากตัวการเป็นผู้สนับสนุนฎีกาข้อเท็จจริงได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1090/2496) 1.3 บทมาตราลดโทษ เช่น ศาลชั้นต้นลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 288 ให้จำคุก 12 ปี ศาลอุทธรณ์ลงโทษจำเลยตามมาตรา 288 ประกอบด้วยมาตรา 72 ให้จำคุก 4 ปี ไม่ต้องห้ามฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 174/2509,3874/2529) หรือ ศาลชั้นต้นจำคุก12 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 288,78 ศาลอุทธรณ์แก้เป็นจำคุก 2 ปี 8 เดือน ตามมาตรา 288,72,78 ฎีกาข้อเท็จจริงได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2264/2520) แต่อย่างไรก็ดี กรณีดังกล่าวหากศาลอุทธรณ์แก้โทษเดิมที่วางโทษไว้ไม่สูงมากนัก เป็นการแก้ไขเล็กน้อย เช่น ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 297 จำคุก 2 ปีศาลอุทธรณ์แก้ให้ลดมาตราส่วนโทษตามมาตรา 72 จำคุก 6 เดือน ดังนี้ เป็นการแก้ไขเล็กน้อย ต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2100/2511) 1.4 บทมาตราเพิ่มโทษ เช่น ศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดฐานชิงทรัพย์ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 339 ให้จำคุก 5 ปีและเพิ่มโทษจำเลยตามมาตรา 93 กึ่งหนึ่ง รวมเป็น 7 ปี 6 เดือนศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่าไม่เพิ่มโทษตามมาตรา 93 จำคุกเพียง 5 ปี เช่นนี้ถือได้ว่าศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ทั้งบทและโทษเป็นการแก้ไขมาก ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 872/2509) อย่างไรก็ตาม หากเป็นการแก้ไขไม่เพิ่มโทษเพียง1 ใน 3 ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 92 ศาลฎีกาไม่ถือว่าเป็นการแก้ไขมาก เช่น ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดให้จำคุกจำเลย3 ปี เพิ่มโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 92 หนึ่งในสาม จำคุก4 ปี ลดโทษหนึ่งในสาม จำคุก 2 ปี 8 เดือน กับให้จำเลยคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้น เป็นจำคุก 3 ปีไม่เพิ่มโทษ ลดหนึ่งในสาม คงจำคุก 2 ปี และแก้ว่าจำเลยไม่ต้องคืนหรือใช้ราคาทรัพย์ให้แก่ผู้เสียหาย คำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์เพียงแต่แก้ไขข้อที่โจทก์ขอให้เพิ่มโทษจำเลย และไม่ต้องคืนหรือใช้ราคาทรัพย์แก่ผู้เสียหายเท่านั้น ไม่ใช่เป็นการแก้บท เพียงแต่แก้ไขเล็กน้อย คู่ความจึงฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงไม่ได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 396/2512 และดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3427/2527) เกี่ยวกับการแก้ไขบทนี้มีข้อน่าสังเกตคือ หากบทมาตราที่แก้ไขนั้นมิใช่บทมาตราที่ลงโทษ บทมาตราที่เป็นลักษณะของการกระทำความผิดหรือบทมาตราลดโทษ หรือเพิ่มโทษ ไม่เป็นการแก้ไขบทอันจะถือว่าเป็นการแก้ไขมาก ฎีกาข้อเท็จจริงไม่ได้แม้ศาลอุทธรณ์จะแก้โทษเพราะถือเท่ากับว่าศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เฉพาะโทษเท่านั้น เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 926/2503(ประชุมใหญ่) ศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 276,281,310 รวมกระทงลงโทษตามมาตรา 276,281 จำคุก 10 ปี (ซึ่งความจริงรวมกระทงลงโทษไม่ได้ต้องลงกระทงหนัก หรือเรียงกระทงตามมาตรา 91 ซึ่งใช้อยู่ในขณะนั้น) ลดรับสารภาพกึ่งหนึ่ง คงจำคุก 5 ปี ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่าจำเลยผิดตามมาตรา 276,310 ให้ลงโทษจำคุกตามมาตรา 276 บทหนัก จำคุก 5 ปี ลดกึ่งคงจำคุก 2 ปี 6 เดือนเช่นนี้ เป็นการแก้น้อย ฎีกาข้อเท็จจริงไม่ได้ ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 281 มิได้บัญญัติการกระทำอันเป็นความผิดและกำหนดโทษไว้ เป็นแต่บัญญัติว่าการกระทำความผิดตามมาตรา 276 และ 278 นั้น ถ้ามิได้ทำต่อหน้าธารกำนัลไม่เป็นเหตุให้ผู้ถูกกระทำรับอันตรายสาหัสและเป็นการโทรมหญิง เป็นความผิดอันยอมความกันได้ จึงมิใช่บทกำหนดการกระทำอันเป็นผิด และกำหนดโทษไว้อันจะนำมาเป็นบทลงโทษจำเลยได้ 2. กรณีบทมาตราที่ศาลลงโทษมีหลายวรรค และแต่ละวรรค กฎหมายกำหนดโทษไว้สูงต่ำต่างกัน หากศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นคนละวรรคกับศาลชั้นต้นและแก้โทษด้วย ก็ยังคงเป็นการแก้ไขน้อย โดยถือว่าไม่มีการแก้บทเพราะเป็นบทมาตราเดียวกัน เช่น ศาลชั้นต้นลงโทษจำคุก 4 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 357 วรรค 2 ศาลอุทธรณ์แก้เป็นจำคุก 2 ปี ตามมาตรา 357 วรรคแรกเป็นการแก้ไขเล็กน้อยฎีกาข้อเท็จจริงไม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2177/2520) อย่างไรก็ดี ความผิดตามประมวลกฎหมายอาญาบางมาตราหากศาลอุทธรณ์แก้เป็นคนละวรรค ถือเป็นการแก้ไขมาก เช่น ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 276 วรรคสอง(ข่มขืนกระทำชำเราโดยมีหรือใช้อาวุธปืนหรือวัตถุระเบิด หรือมีลักษณะเป็นการโทรมหญิง) ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตาม มาตรา 78 แล้วจำคุก 5 ปี ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยมีความผิดตามมาตรา 276 วรรคแรก (ข่มขืนกระทำชำเราโดยไม่มีเหตุฉกรรจ์)ลดโทษให้จำเลยกึ่งหนึ่งตามมาตรา 78 แล้วคงจำคุก 2 ปี ดังนี้ถือว่าศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ไขมาก ไม่ต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 218(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2220/2527) 3. ในกรณีที่ศาลชั้นต้นเห็นว่าเป็นกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบทแต่ศาลอุทธรณ์เห็นว่าเป็นความผิดหลายกรรมต่างกัน และเรียงกระทงลงโทษเป็นเหตุให้ความผิดบางฐานที่เป็นความผิดบทเบาศาลชั้นต้นมิได้กำหนดโทษไว้ เป็นการแก้ไขมาก เช่นนี้ จำเลยฎีกาในความผิดฐานนั้นได้ เช่น ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตาม พระราชบัญญัติป่าไม้ และประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157,160 เป็นกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบท ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157ซึ่งเป็นบทหนัก จำคุก 4 ปี ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่าจำเลยกระทำผิด 2 กรรมลงโทษจำคุกตามพระราชบัญญัติป่าไม้อีกกระทงหนึ่งดังนี้ สำหรับความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 นั้นจำคุกไม่เกิน 5 ปี ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจึงต้องห้ามฎีกาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218 ส่วนความผิดตามพระราชบัญญัติป่าไม้นั้นศาลชั้นต้นเห็นว่าเป็นกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบทจึงไม่กำหนดโทษฐานนี้ ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าเป็นความผิดอีกกรรมหนึ่งกำหนดโทษจำคุกจำเลยอีกกระทงหนึ่ง จึงเป็นการแก้ไขมากจำเลยฎีกาข้อเท็จจริงกระทงนี้ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1530/2523) ในทางกลับกัน หากศาลชั้นต้นเห็นว่าเป็นความผิดต่างกรรมกัน แต่ศาลอุทธรณ์เห็นว่าเป็นความผิดกรรมเดียวกัน ถือเป็นการแก้ไขเล็กน้อยเช่น ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลย 2 กระทงความผิด ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า จำเลยกระทำเพียงกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบทและให้ลงโทษบทที่มีโทษหนักที่สุดเพียงบทเดียว เป็นการแก้ไขเล็กน้อยและยังคงจำคุกจำเลยไม่เกิน 5 ปี คดีต้องห้ามมิให้คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1972/2531 และดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4770/2530,3878/2527 และ 2105/2527) อนึ่ง ในคดีที่โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยในความผิดต่างกรรมกัน แม้ความผิดบางกระทงจะต้องห้ามมิให้ฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218 แต่หากศาลฎีกาเห็นว่าพยานหลักฐานของโจทก์ไม่พอรับฟังได้ว่าจำเลยกระทำความผิดในกระทงนั้น ศาลฎีกาก็มีอำนาจยกฟ้องโจทก์ในความผิดฐานนั้นได้ด้วย เช่นศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลชั้นต้นที่ให้ลงโทษจำเลยฐานฆ่าผู้ตายกระทงหนึ่ง ฐานมีอาวุธปืนไว้ในครอบครองโดยมิได้รับอนุญาตอีกกระทงหนึ่ง และฐานพาอาวุธปืนโดยมิได้รับอนุญาตอีกกระทงหนึ่ง แม้ข้อหาฐานมีและพาอาวุธปืนโดยมิได้รับอนุญาตนั้น ต้องห้ามมิให้ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 218 ก็ตามเมื่อศาลฎีกาเห็นว่า พยานหลักฐานของโจทก์ไม่พอรับฟังว่าจำเลยเป็นคนร้ายที่ใช้อาวุธปืนยิงผู้ตายแล้วก็มีอำนาจที่จะยกฟ้องโจทก์ในความผิดทั้งสองฐานนี้ได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 185(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 159/2528) 4. ในกรณีที่เป็นความผิดหลายกรรมต่างกัน และศาลเรียงกระทงลงโทษสิทธิฎีกาของคู่ความต้องพิจารณาจากกำหนดโทษที่ศาลลงเป็นกระทงความผิดไป มิใช่พิจารณาจากโทษที่รวมทุกกระทงแล้ว ฉะนั้น หากความผิดแต่ละกระทงที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนหรือแก้ไขมีโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี คู่ความก็ต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง เช่นศาลอุทธรณ์พิพากษายืนให้ลงโทษจำคุกจำเลยฐานฉ้อโกงกระทงละ 2 ปี รวม3 กระทงเป็น 6 ปี และจำคุกฐานใช้เอกสารปลอมอีกกระทงหนึ่งมีกำหนด 3 ปี รวม 9 ปี ดังนี้ จำเลยต้องห้ามมิให้ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2146/2525) หรือ ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยฐานยักยอกตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 353 จำคุก 2 ปี6 เดือน รวม 2 กระทง จำคุก 5 ปี ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่าจำเลยผิดฐานยักยอกตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 314 จำคุกกระทงละ 1 ปี 6 เดือน รวม 2 กระทงจำคุก 3 ปี ถือว่าเป็นการแก้ไขเล็กน้อย ฎีกาในข้อเท็จจริงไม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1283/2503ประชุมใหญ่ ซึ่งมีข้อน่าสังเกตว่า แม้จะมีการแก้โทษแต่ก็มิได้มีการแก้ไขฐานความผิด คงปรับตามบทกฎหมายเก่าซึ่งเป็นกฎหมายที่ใช้ในขณะกระทำความผิด อันเป็นคุณแก่จำเลยมากกว่าให้ถูกต้องเท่านั้น จึงถือเป็นการแก้ไขเล็กน้อย ไม่ใช่แก้ทั้งบทและโทษ นอกจากนี้ให้ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 295/2530,1924/2527,2355/2526,3942/2529) ในกรณีที่ศาลให้รวมพิจารณาคดีหลายสำนวนเข้าด้วยกัน การวินิจฉัยสิทธิฎีกาของคู่ความก็ต้องอาศัยหลักเดียวกัน คือ พิจารณาแยกเป็นสำนวน หากแต่ละสำนวนโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี ก็ต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง เช่น จำเลยถูกฟ้องคดีอาญารวม 3 สำนวน ศาลชั้นต้นพิพากษารวมกันให้ลงโทษจำคุกจำเลยสำนวนละ 4 ปี และให้นับโทษติดต่อกันศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เฉพาะที่เกี่ยวกับเรื่องการคืนและใช้ราคาทรัพย์ ดังนี้ สิทธิฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงต้องแยกพิเคราะห์เป็นสำนวนไป เมื่อโทษของจำเลยแต่ละสำนวนไม่เกิน 5 ปี ฎีกาของจำเลยจึงต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218(คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 813-815/2515) 5. ดังได้กล่าวแล้วว่า หากศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เฉพาะกำหนดโทษตามปกติถือว่าเป็นการแก้ไขเล็กน้อย อย่างไรก็ดีมีบางกรณีที่เป็นการแก้โทษซึ่งกำหนดผิดกันมาก ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่าเป็นการแก้ไขมาก ฎีกาข้อเท็จจริงได้ เช่น ศาลชั้นต้นจำคุก 20 ปี ตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 249,53 ศาลอุทธรณ์ให้จำคุก 6 ปี ลดตามมาตรา 59อีก เป็นจำคุก 4 ปี ศาลฎีกาวินิจฉัยโดยที่ประชุมใหญ่ว่า เป็นการแก้มาก โจทก์ฎีกาข้อเท็จจริงได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 339/2498) หรือศาลชั้นต้นจำคุกจำเลยคนละ 1 ปี ตามกฎหมายลักษณะอาญามาตรา 243ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้กำหนดโทษเป็นจำคุกจำเลยคนละ 4 ปี ถือเป็นการแก้มาก ฎีกาข้อเท็จจริงได้ (คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 94/2498)(อย่างไรก็ดีต่อมามีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 997/2512 วินิจฉัยว่าศาลชั้นต้นจำคุก 1 ปี ศาลอุทธรณ์แก้ให้ลงโทษจำคุก 4 ปี เป็นการแก้เพียงเล็กน้อย) แต่ถ้าศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำคุกจำเลย 1 ปี ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ในข้อกำหนดโทษเป็นจำคุก 3 ปีเป็นการแก้น้อย ฎีกาข้อเท็จจริงไม่ได้ (คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 140/2499, คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 323/2502) หรือศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้นเฉพาะกำหนดโทษจาก 1 ปี เป็น 2 ปี หรือจาก 3 ปี เป็น 1 ปี หรือ1 ปี 6 เดือนเป็นการแก้ไขเล็กน้อย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 34/2491ประชุมใหญ่,371/2525) จากแนววินิจฉัยของศาลฎีกาดังกล่าว การแก้กำหนดโทษเพียงไรจะถือว่าเป็นการแก้มาก ศาลฎีกามิได้วางหลักตายตัว แก้โทษลดลงจากเดิมเหลือเพียง 1 ใน 5 ของโทษเดิม หรือเพิ่มโทษจากเดิมอีก 3 เท่าเป็นการแก้มาก แต่ถ้าลดจากโทษเดิมลงครึ่งหนึ่ง หรือ 2 เท่า หรือเพิ่มอีกเพียง 1-2 เท่า ถือเป็นการแก้น้อย หรือบางครั้งเพิ่มโทษจากเดิมถึงอีก 5 เท่าก็เป็นแก้ไขเล็กน้อยซึ่งอาจเป็นเพราะดูผลสุดท้ายแล้วเห็นว่าเป็นโทษไม่สูง เช่น ศาลชั้นต้นจำคุก 3 เดือน ศาลอุทธรณ์แก้เฉพาะโทษเป็นจำคุก 1 ปี 6 เดือน เป็นการแก้น้อย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1223/2502 ประชุมใหญ่) เมื่อไม่มีหลักเกณฑ์ที่แน่นอนในเรื่องนี้ จึงต้องพิจารณาเป็นเรื่อง ๆ ไปคำพิพากษาศาลฎีกาและคำสั่งคำร้องดังกล่าวพอเป็นแนวทางให้เท่านั้น (นอกจากนี้ให้ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2716/2516 ประชุมใหญ่ ซึ่งวินิจฉัยว่า ศาลชั้นต้นจำคุก 15 ปี ศาลอุทธรณ์แก้เป็นจำคุก 5 ปี เป็นการแก้ไขเล็กน้อย) 6. กรณีศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้นที่พิพากษาจำคุกจำเลยแต่ให้รอการลงโทษไว้ เป็นไม่รอการลงโทษ เป็นการแก้ไขมาก คู่ความฎีกาข้อเท็จจริงได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1675/2498,1230/2515) หรือในทางกลับกัน ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้จากการลงโทษจำคุก เป็นรอการลงโทษ ก็ถือว่าเป็นการแก้ไขมาก คู่ความฎีกาข้อเท็จจริงได้เช่นเดียวกัน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1103/2510,1995/2519 และคำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 810/2519) มีข้อควรระวังคือ กรณีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นรอการลงโทษนั้นในการวินิจฉัยสิทธิฎีกาของคู่ความยังคงต้องพิจารณากำหนดโทษเป็นกระทงความผิดไปสำหรับกรณีที่เป็นความผิดหลายกรรมต่างกันด้วยเสมอเพราะแม้บางกระทงความผิดจะไม่ต้องห้ามฎีกาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218 แต่อาจไปต้องห้ามฎีกาข้อเท็จจริงตามมาตราอื่นได้ เช่น ศาลชั้นต้นพิพากษาจำคุกจำเลยตามพระราชบัญญัติอาวุธปืนฯ ฐานมีอาวุธปืน 4 ปี ฐานพกพาอาวุธปืน 1 ปีลดโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุกรวม 2 กระทง2 ปี 6 เดือน ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้โดยลดโทษกึ่งหนึ่งแล้วฐานมีอาวุธปืนให้จำคุก 2 ปี ส่วนฐานพกพาอาวุธปืนคงให้จำคุกมีกำหนด 6 เดือนเท่าเดิม รวม 2 กระทง จำคุก 1 ปี 6 เดือนโทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้ เช่นนี้ สำหรับความผิดฐานมีอาวุธปืนศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้โทษให้เบาลง และให้รอการลงโทษถือเป็นการแก้ไขมาก โจทก์ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงได้ ส่วนความผิดฐานพกพาอาวุธปืนซึ่งศาลอุทธรณ์ยังคงลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกินกำหนดหนึ่งปีโจทก์จะฎีกาขอไม่ให้รอการลงโทษจำคุกจำเลย ซึ่งเป็นการฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงไม่ได้ ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 219(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 590/2522) 7. การกักกันตามประมวลกฎหมายอาญาไม่ใช่โทษ เป็นเพียงวิธีการเพื่อความปลอดภัยซึ่งมีลักษณะเบากว่าโทษจำคุก ฉะนั้น จะอนุโลมกำหนดเวลากักกันเป็นกำหนดโทษจำคุก หรือรวมนับโทษจำคุกเพื่อใช้สิทธิฎีกาไม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1455/2511 ประชุมใหญ่) เช่น ศาลชั้นต้นจำคุกจำเลย 3 ปี เมื่อจำเลยพ้นโทษแล้วให้ส่งตัวไปกักกันไว้มีกำหนดห้าปี ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน เช่นนี้ จำเลยจะฎีกาขอให้ศาลงดหรือลดกำหนดเวลากักกันให้น้อยลง ซึ่งเป็นฎีกาเกี่ยวกับดุลพินิจของศาลอันเป็นข้อเท็จจริงไม่ได้ ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 218 หรือ ศาลชั้นต้นพิพากษาให้กักกัน 6 ปี ศาลอุทธรณ์ยืนหรือ ศาลชั้นต้นกักกัน 3 ปี ศาลอุทธรณ์แก้เป็น 8 ปี จำเลยฎีกาข้อเท็จจริงไม่ได้ หลักในเรื่องนี้สามารถนำไปใช้กับวิธีการเพื่อความปลอดภัยอย่างอื่นได้ด้วย เช่น ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน หรือพิพากษาแก้เป็นให้ห้ามจำเลยเข้าเขตกำหนดไม่เกินห้าปี หรือ คุมตัวจำเลยไว้ในสถานพยาบาลไม่เกินสองปี หรือห้ามการประกอบอาชีพบางอย่างมีกำหนดเวลาไม่เกินห้าปี นับแต่วันพ้นโทษจำคุก จำเลยก็ไม่อาจฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงได้ ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา218 เช่นเดียวกัน นอกจากนี้หลักตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1455/2511 นี้ ยังนำไปใช้กับวิธีการอย่างอื่นซึ่งมีลักษณะเบากว่าโทษจำคุกในการวินิจฉัยถึงสิทธิฎีกาได้ด้วย เช่น ศาลพิพากษาส่งตัวจำเลยไปฝึกอบรม ไม่ใช่การลงโทษจำคุก แต่เป็นการสั่งใช้วิธีการที่เบากว่าโทษจำคุก จำเลยฎีกาว่าถูกขังระหว่างอุทธรณ์เกิน 1 ปี ขอให้ศาลฎีกาสั่งว่า จำเลยถูกขังพอควรแก่โทษแล้ว ขอให้ปล่อย เท่ากับฎีกาคัดค้านดุลพินิจศาลเป็นปัญหาข้อเท็จจริง ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 218(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 801/2513 และดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3352/2514) หรือ ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำคุกจำเลย1 ปี 3 เดือนแต่ให้รอการลงโทษไว้ 2 ปี ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นให้ส่งตัวจำเลยไปฝึกอบรมที่สถานพินิจและคุ้มครองเด็ก เป็นการแก้ไขเล็กน้อย จำเลยฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงไม่ได้ (คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 352/2518) หรือศาลชั้นต้นให้ส่งตัวจำเลยไปฝึกอบรมยังสถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ให้มอบตัวจำเลยให้บิดาจำเลย โดยให้บิดาจำเลยระวังจำเลยไม่ให้ก่อเหตุร้ายวิธีการที่ศาลล่างทั้งสองกำหนดเช่นนี้เบากว่าโทษจำคุก จึงตกอยู่ในบังคับประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218 คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงไม่ได้ (คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 682/2519) หรือศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น แต่ให้เปลี่ยนโทษจำคุกเป็นส่งตัวจำเลยซึ่งมีอายุ 15 ปี ไปสถานฝึกอบรมของสถานพินิจและคุ้มครองเด็กกลางจนกว่าอายุ 18 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 75 ต้องห้ามฎีกาในข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 149/2521 และดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1236/2510,723/2512,264/2515,961/2530) อย่างไรก็ดีเคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1642/2515 วินิจฉัยว่าศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำคุกจำเลย4 ปีศาลอุทธรณ์เห็นว่ายังไม่สมควรลงโทษจำคุก พิพากษาแก้ไขเป็นว่าให้ส่งตัวจำเลยไปฝึกอบรมสถานเยาวชนจนกว่าจำเลยจะมีอายุ 18 ปีบริบูรณ์ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 75 ประกอบด้วย มาตรา 74(5)ดังนี้ ถือว่าศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ไขมาก โจทก์ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงขอให้ลงโทษตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นได้ กรณีเป็นโทษอย่างอื่นซึ่งมิใช่โทษจำคุกยกเว้นโทษประหารชีวิตก็ใช้หลักข้างต้นเช่นเดียวกัน เช่น ตามพระราชบัญญัติการประมงพ.ศ. 2496 มาตรา 10 ที่กำหนดว่าสิ่งของที่ใช้หรือได้มาในการกระทำผิดศาลจะริบเสียก็ได้ เป็นการให้อำนาจศาลใช้ดุลพินิจ เมื่อศาลชั้นต้นลงโทษปรับ และศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เฉพาะของกลางที่ให้ริบเป็นไม่ริบ ก็เป็นการใช้ดุลพินิจและเป็นการแก้ไขเล็กน้อย โจทก์ฎีกาให้ริบของกลางไม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 215/2506 และดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2732/2527) หรือ ศาลชั้นต้นพิพากษาปรับจำเลยสี่เท่าของราคาของซึ่งได้รวมค่าอากรเข้าด้วยแล้วเป็นเงินคนละ 36,068 บาทบังคับค่าปรับตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 29,30 หากต้องกักขังแทนค่าปรับ ให้กักขังคนละ 2 ปีศาลอุทธรณ์ฟังข้อเท็จจริงอย่างเดียวกับศาลชั้นต้น แต่พิพากษาแก้ให้ปรับจำเลยทั้งสามเป็นเงิน36,068 บาท โดยแยกเรียงตัวคนละ 12,022 บาท 66 สตางค์ไม่ชำระค่าปรับให้จัดการตามมาตรา 29,30 หากต้องกักขังแทนให้กักขังคนละ 8 เดือน ดังนี้เป็นการแก้ไขเล็กน้อย ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงไม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1831/2506) หรือศาลชั้นต้นพิพากษาปรับจำเลยตามพระราชบัญญัติศุลกากรฯ จำนวน 14,872 บาทโดยคำนวณค่าปรับจากราคาของกลาง 29 รายการซึ่งศาลพิพากษาให้ริบด้วย ศาลอุทธรณ์แก้เป็นให้ริบของกลางเพิ่มขึ้นอีก 1 รายการและปรับเพิ่มขึ้นอีก 24,000 บาท เช่นนี้ ถือว่าศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ไขเล็กน้อยคู่ความต้องห้ามมิให้ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2453/2516 ประชุมใหญ่) 8. กรณีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ศาลชั้นต้นในส่วนอื่น มิใช่แก้บทและโทษในส่วนอาญา และยังคงลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกินห้าปีเช่นนี้ ฎีกาข้อเท็จจริงไม่ได้ เช่น เมื่อคำพิพากษาศาลอุทธรณ์มีผลเป็นการพิพากษายืนตามศาลชั้นต้นในส่วนอาญาที่ลงโทษจำเลยฐานฉ้อโกงหนังสือสัญญากู้ คงพิพากษาแก้แต่เพียงว่าโจทก์จะขอเข้ามาในคดีนี้ว่าถ้าจำเลยคืนสัญญากู้ไม่ได้ให้จำเลยใช้เงินแทนนั้นไม่ได้ เพราะเป็นเรื่องที่ผู้เสียหายจะต้องดำเนินเป็นคดีแพ่งขึ้นใหม่อีกสำนวนหนึ่งเช่นนี้ จำเลยจะฎีกาข้อเท็จจริงในปัญหาฉ้อโกงหนังสือสัญญากู้เงินหาได้ไม่ ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218เพราะศาลอุทธรณ์พิพากษายืนให้ลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกิน 5 ปี(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 40/2508 ประชุมใหญ่) 9. ในคดีที่มีผู้ร้องซึ่งเป็นบุคคลภายนอกร้องเข้ามาในคดีอาญาโดยอ้างสิทธิอื่นตามกฎหมาย สิทธิในการฎีกาของผู้ร้องไม่ตกอยู่ในบังคับของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218 เช่นผู้ร้องอาศัยสิทธิตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 36 ยื่นคำร้องเข้ามาในคดีอาญาที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ฟ้องจำเลยกับพวกขอให้ลงโทษและริบไม้สักของกลาง โดยอ้างว่าผู้ร้องซื้อไม้สักของกลางไว้โดยสุจริต มิได้รู้เห็นในการกระทำผิดร่วมกับจำเลยในคดีดังกล่าว ขอให้คืนไม้สักของกลางให้แก่ผู้ร้อง เช่นนี้เป็นคนละเรื่องไม่เกี่ยวกับคดีอาญาที่จำเลยกับพวกถูกกล่าวหา เป็นการร้องขอคืนทรัพย์โดยการอ้างสิทธิในทางแพ่ง เมื่อศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลชั้นต้นให้ผู้ร้องนำเงินราคาไม้ของกลางที่ยังขาดจำนวน 1,398,000 บาท มาวางศาลภายใน 15 วัน ผู้ร้องจึงฎีกาต่อมาได้ ไม่ต้องห้ามไม่อยู่ภายในบังคับของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 164/2510) 10. กรณีศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เฉพาะคำขอท้ายฟ้องของโจทก์โดยยังคงลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกิน 5 ปี เช่นนี้ คู่ความต้องห้ามฎีกาในข้อเท็จจริง เช่น คำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์เพียงแต่แก้ไขให้จำเลยไม่ต้องคืนหรือใช้ราคาทรัพย์แก่ผู้เสียหาย หรือยกคำขอของโจทก์ขอให้จำเลยคืนหรือใช้ทรัพย์ แต่ศาลอุทธรณ์ยังคงพิพากษาลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกิน 5 ปี ไม่ถือเป็นการแก้บท เป็นการแก้ไขเล็กน้อยคู่ความจึงฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงไม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่1546/2511,396/2512 และดูคำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 813-815/2515,คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3101/2531) หรือ คดีที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้นเฉพาะข้อที่ให้นับโทษจำเลยต่อจากคดีอื่น แต่คงให้ลงโทษจำคุกจำเลยไม่เกิน 5 ปี ห้ามมิให้คู่ความฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 262/2515,3101/2531) หรือศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์พิพากษาต้องกันให้ปรับจำเลย เพียงแต่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้ยกคำขอให้สั่งให้จำเลยออกไปจากป่าที่จำเลยยึดถือครอบครองเสียเท่านั้น คำขอส่วนนี้เป็นวิธีอุปกรณ์ของโทษตามพระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 มาตรา 72 ตรี ซึ่งศาลมีอำนาจใช้ดุลพินิจสั่งได้เมื่อศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ข้อนี้ ย่อมถือว่าเป็นการแก้ไขน้อย(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1531-1540/2515) หรือศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลชั้นต้นโดยลงโทษปรับจำเลย 2,000 บาท และเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งของจำเลยมีกำหนด 5 ปีนั้น คู่ความจะฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงไม่ได้ตามประมวลก