คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 373/2543หลักกฎหมาย: สัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีที่ไม่ได้กำหนดระยะเวลาการชำระหนี้ จะสิ้นสุดลงเมื่อคู่สัญญาบอกเลิกสัญญาบัญชีเดินสะพัดและเรียกร้องให้หักทอนบัญชีรวมทั้งชำระหนี้ที่มีต่อกันโจทก์มีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้นได้จนกว่าสัญญาเลิกกัน การที่จำเลยที่ 1 ไม่นำเงินฝากเข้าและไม่ถอนเงินจากบัญชีกระแสรายวันถือไม่ได้ว่าจำเลยที่ 1 บอกเลิกสัญญาแล้ว สัญญาบัญชีเดินสะพัดยังมีผลผูกพันจนถึงวันสุดท้ายที่โจทก์กำหนดในหนังสือทวงถามให้จำเลยชำระหนี้แก่โจทก์โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน 10,404,989.18บาท แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 19 ต่อปี จากต้นเงิน 9,375,826.43บาท และ 3,812 บาท นับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ หากจำเลยทั้งสองไม่ชำระหนี้ให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่ 11213, 11214, 14437, 23953 และ23955 ตำบลคลองสิบสอง (คลองสิบสาม) อำเภอหนองจอก กรุงเทพมหานครพร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดนำเงินไปชำระหนี้แก่โจทก์ หากขาดจำนวนอยู่เท่าใดให้ยึดทรัพย์สินอื่นของจำเลยทั้งสองออกขายทอดตลาดชำระหนี้แก่โจทก์จนครบจำนวนจำเลยทั้งสองให้การว่า จำเลยทั้งสองไม่เคยทำสัญญาใด ๆ กับโจทก์ สัญญาที่โจทก์นำมาฟ้องเป็นเอกสารปลอม ฟ้องโจทก์เคลือบคลุม ดอกเบี้ยที่โจทก์เรียกร้องเกินกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้ซึ่งเป็นโมฆะ จำเลยทั้งสองไม่เคยได้รับหนังสือทวงถามและบอกกล่าวบังคับจำนองจากโจทก์ ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงิน 7,476,465.90 บาทแก่โจทก์ พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 14.75 ต่อปี ของต้นเงิน 7,472,653.90 บาทนับแต่วันที่ 1 มกราคม 2539 ถึงวันที่ 29 เมษายน 2540 ดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 19ต่อปี นับแต่วันที่ 30 เมษายน 2540 เป็นต้นไป จนกว่าจะชำระเสร็จและดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 19 ต่อปี ของต้นเงิน 3,812 บาท นับแต่วันที่ 22 เมษายน 2540จนกว่าจะชำระเสร็จ ทั้งนี้ต้นเงินและดอกเบี้ยถึงวันฟ้อง (วันที่ 26 พฤศจิกายน 2540) รวมทั้งสิ้นต้องไม่เกิน 10,404,989.18 บาท หากไม่ชำระหรือชำระไม่ครบให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่ 11213, 11214, 14437, 23953 และ 23955 ตำบลคลองสิบสอง(คลองสิบสาม) อำเภอหนองจอก กรุงเทพมหานคร พร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดชำระหนี้โจทก์ หากไม่พอให้ยึดทรัพย์สินอื่นของจำเลยทั้งสองออกขายทอดตลาดชำระหนี้จนครบโจทก์อุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกาโดยได้รับอนุญาตจากศาลชั้นต้น ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 223 ทวิศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาข้อกฎหมายตามอุทธรณ์ของโจทก์ว่า โจทก์มีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้นจากจำเลยที่ 1 จนถึงวันที่ 30 เมษายน 2540 หรือไม่ข้อเท็จจริงที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยมาแล้วจากพยานหลักฐานในสำนวนรับฟังได้ว่าจำเลยที่ 1 ทำสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีกับโจทก์เมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม 2538ในวงเงิน 4,600,000 บาท โดยไม่ได้กำหนดเวลาชำระหนี้ไว้ และใช้บัญชีเงินฝากประเภทกระแสรายวันสำหรับเดินสะพัดทางบัญชี จำเลยที่ 1 ยอมเสียดอกเบี้ยให้โจทก์ในอัตราร้อยละ 18 ต่อปี และยอมให้โจทก์เปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยได้ตามที่โจทก์เห็นสมควร แต่ไม่เกินอัตราที่กฎหมายกำหนดให้เรียกได้โดยไม่ต้องแจ้งให้จำเลยที่ 1 ทราบก่อน กำหนดชำระดอกเบี้ยเป็นรายเดือนหากจำเลยที่ 1 ผิดนัดงวดใดยอมให้โจทก์นำดอกเบี้ยที่ค้างชำระมาทบเป็นต้นเงินได้ กำหนดหักทอนบัญชีทุกวันสิ้นเดือน จำเลยที่ 1 ได้จำนองที่ดินจำนวน 5 แปลง คือโฉนดเลขที่ 1131, 11214, 4437, 23953 และ 23955 ตำบลคลองสิบสอง (คลองสิบสาม) อำเภอหนองจอก กรุงเทพมหานคร พร้อมสิ่งปลูกสร้างเป็นประกันหนี้มีข้อสัญญาว่าจำเลยที่ 1 จะเอาประกันภัยสิ่งปลูกสร้างไว้เพื่อประโยชน์แก่โจทก์ หากบังคับจำนองได้เงินไม่พอชำระหนี้ยอมให้โจทก์บังคับเอาจากทรัพย์สินอื่นของจำเลยที่ 1 จนครบจำนวน จำเลยที่ 2 ทำสัญญาค้ำประกันจำเลยที่ 1 โดยยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม หลังจากนั้นจำเลยที่ 1 ได้นำเงินฝากเข้าบัญชีและถอนเงินหลายครั้ง ระหว่างนั้น โจทก์ปรับอัตราดอกเบี้ยหลายครั้ง คือ ระหว่างวันที่ 1 มกราคม 2539 ถึงวันที่ 29 เมษายน 2540 อัตราร้อยละ 14.75 ต่อปี และนับแต่วันที่ 30 เมษายน 2540 เป็นต้นมาร้อยละ19 ต่อปี จำเลยที่ 1 ฝากเงินเข้าบัญชีอีกเมื่อวันที่ 29 ธันวาคม 2538 และมีการฝากถอนในวันเดียวกันอีกครั้งหนึ่งเมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม2539 หลังจากนั้นไม่มีการฝากหรือถอนเงินกับโจทก์อีกเลย คงมีเพียงการคิดหักทอนบัญชีเกี่ยวกับดอกเบี้ยที่จำเลยที่ 1 ค้างชำระเท่านั้น นอกจากนี้โจทก์ยังได้ชำระเบี้ยประกันภัยแทนจำเลยที่ 1 เป็นเงิน 3,812 บาท หลังจากนั้นโจทก์มีหนังสือลงวันที่ 5 มีนาคม 2540 บอกเลิกสัญญาบัญชีเดินสะพัดและทวงถามให้จำเลยที่ 1 ชำระหนี้และไถ่ถอนจำนองภายในวันที่ 30 เมษายน 2540 หากคิดดอกเบี้ยทบต้นเรื่อยมาจนถึงวันที่ 30 เมษายน 2540 จำเลยที่ 1 จะเป็นหนี้โจทก์จำนวน 9,375,426.43 บาท กับค่าเบี้ยประกันภัยอีก 3,812 บาทจำเลยที่ 1 ได้รับหนังสือทวงถามแล้วไม่ชำระหนี้แก่โจทก์เห็นว่า เมื่อ ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ไม่ได้กำหนดระยะเวลาในการชำระหนี้ ดังนั้น สัญญาฉบับดังกล่าวจะสิ้นสุดลงเมื่อคู่สัญญาฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งบอกเลิกสัญญาบัญชีเดินสะพัดนั้นและเรียกร้องให้หักทอนบัญชีรวมทั้งชำระหนี้ที่มีต่อกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 856 และ 859 ตราบใดที่ยังไม่มีการบอกเลิกสัญญาโจทก์ย่อมมีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้นได้ตลอดไปจนกว่าสัญญาบัญชีเดินสะพัดจะเลิกกัน การที่จำเลยที่ 1 ไม่นำเงินฝากเข้าบัญชีเงินฝากกระแสรายวันและไม่ถอนเงินจากบัญชีดังกล่าวยังถือไม่ได้ว่าจำเลยที่ 1 ได้บอกเลิกสัญญาบัญชีเดินสะพัดต่อโจทก์แล้ว สัญญาบัญชีเดินสะพัดระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ยังคงมีผลผูกพันจนถึงวันที่ 30 เมษายน 2540 อันเป็นวันสุดท้ายที่โจทก์กำหนดในหนังสือบอกกล่าวทวงถามให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้แก่โจทก์ โจทก์ย่อมมีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้นได้จนถึงวันที่ 30 เมษายน 2540 ซึ่งเป็นวันที่สัญญาบัญชีเดินสะพัดระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 สิ้นสุดลง ที่ศาลชั้นต้นเห็นว่าสัญญาบัญชีเดินสะพัดระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 สิ้นสุดลงแล้วตั้งแต่วันที่ 31 ธันวาคม 2538 ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน 9,379,638.43บาท แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 19 ต่อปี จากต้นเงิน 9,375,826.43บาท นับแต่วันที่ 1 พฤษภาคม 2540 เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ แต่ดอกเบี้ยนั้นถึงวันฟ้องต้องไม่เกิน 1,024,919.11 บาท ตามที่โจทก์ขอ นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 373/2543ธนาคารแหลมทอง จำกัด (มหาชนโจทก์บริษัทต้นก่อหลวง จำกัด กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 859สัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีที่ไม่ได้กำหนดระยะเวลาการชำระหนี้ จะสิ้นสุดลงเมื่อคู่สัญญาบอกเลิกสัญญาบัญชีเดินสะพัดและเรียกร้องให้หักทอนบัญชีรวมทั้งชำระหนี้ที่มีต่อกันโจทก์มีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้นได้จนกว่าสัญญาเลิกกัน การที่จำเลยที่ 1 ไม่นำเงินฝากเข้าและไม่ถอนเงินจากบัญชีกระแสรายวันถือไม่ได้ว่าจำเลยที่ 1 บอกเลิกสัญญาแล้ว สัญญาบัญชีเดินสะพัดยังมีผลผูกพันจนถึงวันสุดท้ายที่โจทก์กำหนดในหนังสือทวงถามให้จำเลยชำระหนี้แก่โจทก์โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน 10,404,989.18บาท แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 19 ต่อปี จากต้นเงิน 9,375,826.43บาท และ 3,812 บาท นับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ หากจำเลยทั้งสองไม่ชำระหนี้ให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่ 11213, 11214, 14437, 23953 และ23955 ตำบลคลองสิบสอง (คลองสิบสาม) อำเภอหนองจอก กรุงเทพมหานครพร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดนำเงินไปชำระหนี้แก่โจทก์ หากขาดจำนวนอยู่เท่าใดให้ยึดทรัพย์สินอื่นของจำเลยทั้งสองออกขายทอดตลาดชำระหนี้แก่โจทก์จนครบจำนวนจำเลยทั้งสองให้การว่า จำเลยทั้งสองไม่เคยทำสัญญาใด ๆ กับโจทก์ สัญญาที่โจทก์นำมาฟ้องเป็นเอกสารปลอม ฟ้องโจทก์เคลือบคลุม ดอกเบี้ยที่โจทก์เรียกร้องเกินกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้ซึ่งเป็นโมฆะ จำเลยทั้งสองไม่เคยได้รับหนังสือทวงถามและบอกกล่าวบังคับจำนองจากโจทก์ ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงิน 7,476,465.90 บาทแก่โจทก์ พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 14.75 ต่อปี ของต้นเงิน 7,472,653.90 บาทนับแต่วันที่ 1 มกราคม 2539 ถึงวันที่ 29 เมษายน 2540 ดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 19ต่อปี นับแต่วันที่ 30 เมษายน 2540 เป็นต้นไป จนกว่าจะชำระเสร็จและดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 19 ต่อปี ของต้นเงิน 3,812 บาท นับแต่วันที่ 22 เมษายน 2540จนกว่าจะชำระเสร็จ ทั้งนี้ต้นเงินและดอกเบี้ยถึงวันฟ้อง (วันที่ 26 พฤศจิกายน 2540) รวมทั้งสิ้นต้องไม่เกิน 10,404,989.18 บาท หากไม่ชำระหรือชำระไม่ครบให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่ 11213, 11214, 14437, 23953 และ 23955 ตำบลคลองสิบสอง(คลองสิบสาม) อำเภอหนองจอก กรุงเทพมหานคร พร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดชำระหนี้โจทก์ หากไม่พอให้ยึดทรัพย์สินอื่นของจำเลยทั้งสองออกขายทอดตลาดชำระหนี้จนครบโจทก์อุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกาโดยได้รับอนุญาตจากศาลชั้นต้น ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 223 ทวิศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาข้อกฎหมายตามอุทธรณ์ของโจทก์ว่า โจทก์มีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้นจากจำเลยที่ 1 จนถึงวันที่ 30 เมษายน 2540 หรือไม่ข้อเท็จจริงที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยมาแล้วจากพยานหลักฐานในสำนวนรับฟังได้ว่าจำเลยที่ 1 ทำสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีกับโจทก์เมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม 2538ในวงเงิน 4,600,000 บาท โดยไม่ได้กำหนดเวลาชำระหนี้ไว้ และใช้บัญชีเงินฝากประเภทกระแสรายวันสำหรับเดินสะพัดทางบัญชี จำเลยที่ 1 ยอมเสียดอกเบี้ยให้โจทก์ในอัตราร้อยละ 18 ต่อปี และยอมให้โจทก์เปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยได้ตามที่โจทก์เห็นสมควร แต่ไม่เกินอัตราที่กฎหมายกำหนดให้เรียกได้โดยไม่ต้องแจ้งให้จำเลยที่ 1 ทราบก่อน กำหนดชำระดอกเบี้ยเป็นรายเดือนหากจำเลยที่ 1 ผิดนัดงวดใดยอมให้โจทก์นำดอกเบี้ยที่ค้างชำระมาทบเป็นต้นเงินได้ กำหนดหักทอนบัญชีทุกวันสิ้นเดือน จำเลยที่ 1 ได้จำนองที่ดินจำนวน 5 แปลง คือโฉนดเลขที่ 1131, 11214, 4437, 23953 และ 23955 ตำบลคลองสิบสอง (คลองสิบสาม) อำเภอหนองจอก กรุงเทพมหานคร พร้อมสิ่งปลูกสร้างเป็นประกันหนี้มีข้อสัญญาว่าจำเลยที่ 1 จะเอาประกันภัยสิ่งปลูกสร้างไว้เพื่อประโยชน์แก่โจทก์ หากบังคับจำนองได้เงินไม่พอชำระหนี้ยอมให้โจทก์บังคับเอาจากทรัพย์สินอื่นของจำเลยที่ 1 จนครบจำนวน จำเลยที่ 2 ทำสัญญาค้ำประกันจำเลยที่ 1 โดยยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม หลังจากนั้นจำเลยที่ 1 ได้นำเงินฝากเข้าบัญชีและถอนเงินหลายครั้ง ระหว่างนั้น โจทก์ปรับอัตราดอกเบี้ยหลายครั้ง คือ ระหว่างวันที่ 1 มกราคม 2539 ถึงวันที่ 29 เมษายน 2540 อัตราร้อยละ 14.75 ต่อปี และนับแต่วันที่ 30 เมษายน 2540 เป็นต้นมาร้อยละ19 ต่อปี จำเลยที่ 1 ฝากเงินเข้าบัญชีอีกเมื่อวันที่ 29 ธันวาคม 2538 และมีการฝากถอนในวันเดียวกันอีกครั้งหนึ่งเมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม2539 หลังจากนั้นไม่มีการฝากหรือถอนเงินกับโจทก์อีกเลย คงมีเพียงการคิดหักทอนบัญชีเกี่ยวกับดอกเบี้ยที่จำเลยที่ 1 ค้างชำระเท่านั้น นอกจากนี้โจทก์ยังได้ชำระเบี้ยประกันภัยแทนจำเลยที่ 1 เป็นเงิน 3,812 บาท หลังจากนั้นโจทก์มีหนังสือลงวันที่ 5 มีนาคม 2540 บอกเลิกสัญญาบัญชีเดินสะพัดและทวงถามให้จำเลยที่ 1 ชำระหนี้และไถ่ถอนจำนองภายในวันที่ 30 เมษายน 2540 หากคิดดอกเบี้ยทบต้นเรื่อยมาจนถึงวันที่ 30 เมษายน 2540 จำเลยที่ 1 จะเป็นหนี้โจทก์จำนวน 9,375,426.43 บาท กับค่าเบี้ยประกันภัยอีก 3,812 บาทจำเลยที่ 1 ได้รับหนังสือทวงถามแล้วไม่ชำระหนี้แก่โจทก์เห็นว่า เมื่อ ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ไม่ได้กำหนดระยะเวลาในการชำระหนี้ ดังนั้น สัญญาฉบับดังกล่าวจะสิ้นสุดลงเมื่อคู่สัญญาฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งบอกเลิกสัญญาบัญชีเดินสะพัดนั้นและเรียกร้องให้หักทอนบัญชีรวมทั้งชำระหนี้ที่มีต่อกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 856 และ 859 ตราบใดที่ยังไม่มีการบอกเลิกสัญญาโจทก์ย่อมมีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้นได้ตลอดไปจนกว่าสัญญาบัญชีเดินสะพัดจะเลิกกัน การที่จำเลยที่ 1 ไม่นำเงินฝากเข้าบัญชีเงินฝากกระแสรายวันและไม่ถอนเงินจากบัญชีดังกล่าวยังถือไม่ได้ว่าจำเลยที่ 1 ได้บอกเลิกสัญญาบัญชีเดินสะพัดต่อโจทก์แล้ว สัญญาบัญชีเดินสะพัดระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ยังคงมีผลผูกพันจนถึงวันที่ 30 เมษายน 2540 อันเป็นวันสุดท้ายที่โจทก์กำหนดในหนังสือบอกกล่าวทวงถามให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้แก่โจทก์ โจทก์ย่อมมีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้นได้จนถึงวันที่ 30 เมษายน 2540 ซึ่งเป็นวันที่สัญญาบัญชีเดินสะพัดระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 สิ้นสุดลง ที่ศาลชั้นต้นเห็นว่าสัญญาบัญชีเดินสะพัดระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 สิ้นสุดลงแล้วตั้งแต่วันที่ 31 ธันวาคม 2538 ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน 9,379,638.43บาท แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 19 ต่อปี จากต้นเงิน 9,375,826.43บาท นับแต่วันที่ 1 พฤษภาคม 2540 เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ แต่ดอกเบี้ยนั้นถึงวันฟ้องต้องไม่เกิน 1,024,919.11 บาท ตามที่โจทก์ขอ นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น(กำพล ภู่สุดแสวง-วสันต์ สร้อยพิสุทธิ์-สุรชาติ บุญศิริพันธ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุสัญญาบัญชีเดินสะพัดประเภทไม่มีกำหนดเวลา อาจเกิดจากสัญญาเดิมหรือสัญญาที่ต่ออายุระหว่างธนาคารกับลูกค้าไม่ได้กำหนดเวลาสิ้นสุดไว้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 579/2534) หรือมีกำหนดไว้แต่เมื่อกำหนดเวลาตามสัญญาสิ้นสุดลงแล้วคู่สัญญายังเดินสะพัดทางบัญชีกันต่อมา ก็ถือว่าคู่สัญญาตกลงทำสัญญาบัญชีเดินสะพัดกันต่อไปโดยไม่มีกำหนดเวลา (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 540/2535) อย่างไรก็ดี การเคลื่อนไหวทางบัญชีนั้นหากมีแต่ลูกค้านำเงินเข้าบัญชี ธนาคารมิได้ยอมให้ลูกค้าเบิกเงินเกินบัญชีด้วย การนำเงินเข้าบัญชีเช่นนั้นก็เป็นเพียงการชำระหนี้เท่านั้น หาใช่มีสัญญาต่อไปไม่ โดยสัญญาบัญชีเดินสะพัดย่อมสิ้นสุดลงแล้วตามกำหนดเวลาเดิม (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 801/2536 ที่ 382/2537) สัญญาบัญชีเดินสะพัดที่ไม่มีกำหนดเวลานั้นประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 859 บัญญัติว่าคู่สัญญาฝ่ายใดจะบอกเลิกสัญญากันเสียในเวลาใด ๆ ก็ได้กฎหมายมาตรานี้เป็นเรื่องการสิ้นสุดของสัญญาบัญชีเดินสะพัดประเภทไม่มีกำหนดเวลาตามกฎหมายลักษณะบัญชีเดินสะพัด ซึ่งสัญญาบัญชีเดินสะพัดอาจจะสิ้นสุดลงโดยเหตุอื่นอันเป็นเหตุทั่วไปตามลักษณะหนี้และสัญญาก็ได้ เช่น เมื่อคู่สัญญาฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งตาย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1862/2518) เมื่อมีการแปลงหนี้ใหม่(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1949/2516) เมื่อลูกค้าถูกศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1273/2527) เป็นต้น เหตุทั่วไปที่สำคัญเหตุหนึ่งซึ่งทำให้สัญญาระงับไป คือ คู่สัญญาสมัครใจเลิกสัญญากันซึ่งคู่สัญญาอาจตกลงกันเมื่อใดก็ได้ เพราะเป็นเสรีภาพของคู่สัญญาที่จะทำความตกลงกันได้ ถ้าไม่ใช่เรื่องที่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 150 และมาตรา 151(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2511/2516 ที่ 1352/2520)อนึ่ง การสมัครใจเลิกสัญญาดังกล่าวอาจตกลงกันโดยปริยายก็ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 237/2490 ที่ 55/2526) ในเรื่องสัญญาบัญชีเดินสะพัดคู่สัญญาก็อาจสมัครใจเลิกสัญญากันโดยปริยายได้ ดังเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1765/2542 ได้ความว่า จำเลยทำสัญญาบัญชีเดินสะพัดกับธนาคารโจทก์แล้วมีการนำเงินเข้าและถอนเงินออกหลายสิบครั้งเป็นเวลาหลายปี ต่อมาวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2527 จำเลยถอนเงินจากบัญชี 1 ครั้งและวันที่ 7 กุมภาพันธ์ 2527 จำเลยนำเงินเข้าบัญชี 1 ครั้ง ต่อจากนั้นจำเลยไม่ได้นำเงินเข้าหรือถอนเงินออกจากบัญชีอีกเป็นเวลาถึง 5 ปีเศษ โดยปรากฏว่าโจทก์หักทอนบัญชีครั้งสุดท้ายภายหลังที่ไม่มีการเดินสะพัดทางบัญชีเมื่อวันที่ 28กุมภาพันธ์ 2527 ดังนี้ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า สัญญาบัญชีเดินสะพัดระหว่างโจทก์กับจำเลยจึงเลิกกันโดยปริยายเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2527 คดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ ได้ความว่า จำเลยที่ 1 ทำสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีกับธนาคารโจทก์เมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม 2538 ในวงเงิน 4,600,000 บาท โดยไม่มีกำหนดเวลาชำระหนี้ หลังจากนั้นจำเลยที่ 1 ได้นำเงินฝากเข้าบัญชีและถอนเงินหลายครั้ง สำหรับ 2 ครั้งสุดท้าย คือ เมื่อวันที่ 29 ธันวาคม 2538 จำเลยที่ 1 ฝากเงินเข้าบัญชีครั้งหนึ่งและวันที่ 20 พฤษภาคม 2539 จำเลยที่ 1 ได้ฝากและถอนเงินในวันเดียวกันอีกครั้งหนึ่ง แล้วไม่มีการฝากหรือถอนเงินกับโจทก์อีกเลย จนวันที่ 5 มีนาคม 2540 โจทก์จึงมีหนังสือบอกเลิกสัญญาและทวงถามให้จำเลยที่ 1 ชำระหนี้และไถ่ถอนจำนองภายในวันที่ 30 เมษายน 2540เห็นได้ว่า การฝากและถอนเงินครั้งสุดท้ายห่างจากการนำเงินเข้าฝากบัญชีครั้งก่อนเพียง 4 เดือนเศษ และการบอกเลิกสัญญาก็ห่างจากการฝากและถอนเงินครั้งสุดท้ายเพียงไม่ถึง 1 ปี ย่อมไม่พอที่จะถือว่าโจทก์กับจำเลยสมัครใจเลิกสัญญากันโดยปริยายได้แต่ถ้าการบอกเลิกสัญญาห่างออกไปถึง 5 ปีเศษ โดยไม่มีการนำเงินเข้าหรือถอนเงินออกจากบัญชีดังคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1765/2542 ก็อาจถือว่าสัญญาบัญชีเดินสะพัดระหว่างโจทก์กับจำเลยในคดีนี้เลิกกันตั้งแต่วันที่ 31 พฤษภาคม 2539 อันเป็นวันหักทอนบัญชีครั้งสุดท้ายภายหลังที่ไม่มีการเดินสะพัดทางบัญชีก็ได้ คดีนี้ไม่มีกรณีที่คู่สัญญาสมัครใจเลิกสัญญากันโดยปริยาย ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยความสิ้นสุดของสัญญาบัญชีเดินสะพัดตามมาตรา 859 เท่านั้น สมบูรณ์ บุญภินนท์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน 10,404,989.18บาท แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 19 ต่อปี จากต้นเงิน 9,375,826.43บาท และ 3,812 บาท นับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ หากจำเลยทั้งสองไม่ชำระหนี้ให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่ 11213, 11214, 14437, 23953 และ23955 ตำบลคลองสิบสอง (คลองสิบสาม) อำเภอหนองจอก กรุงเทพมหานครพร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดนำเงินไปชำระหนี้แก่โจทก์ หากขาดจำนวนอยู่เท่าใดให้ยึดทรัพย์สินอื่นของจำเลยทั้งสองออกขายทอดตลาดชำระหนี้แก่โจทก์จนครบจำนวนจำเลยทั้งสองให้การว่า จำเลยทั้งสองไม่เคยทำสัญญาใด ๆ กับโจทก์ สัญญาที่โจทก์นำมาฟ้องเป็นเอกสารปลอม ฟ้องโจทก์เคลือบคลุม ดอกเบี้ยที่โจทก์เรียกร้องเกินกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้ซึ่งเป็นโมฆะ จำเลยทั้งสองไม่เคยได้รับหนังสือทวงถามและบอกกล่าวบังคับจำนองจากโจทก์ ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงิน 7,476,465.90 บาทแก่โจทก์ พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 14.75 ต่อปี ของต้นเงิน 7,472,653.90 บาทนับแต่วันที่ 1 มกราคม 2539 ถึงวันที่ 29 เมษายน 2540 ดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 19ต่อปี นับแต่วันที่ 30 เมษายน 2540 เป็นต้นไป จนกว่าจะชำระเสร็จและดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 19 ต่อปี ของต้นเงิน 3,812 บาท นับแต่วันที่ 22 เมษายน 2540จนกว่าจะชำระเสร็จ ทั้งนี้ต้นเงินและดอกเบี้ยถึงวันฟ้อง (วันที่ 26 พฤศจิกายน 2540) รวมทั้งสิ้นต้องไม่เกิน 10,404,989.18 บาท หากไม่ชำระหรือชำระไม่ครบให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่ 11213, 11214, 14437, 23953 และ 23955 ตำบลคลองสิบสอง(คลองสิบสาม) อำเภอหนองจอก กรุงเทพมหานคร พร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดชำระหนี้โจทก์ หากไม่พอให้ยึดทรัพย์สินอื่นของจำเลยทั้งสองออกขายทอดตลาดชำระหนี้จนครบโจทก์อุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกาโดยได้รับอนุญาตจากศาลชั้นต้น ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 223 ทวิศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาข้อกฎหมายตามอุทธรณ์ของโจทก์ว่า โจทก์มีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้นจากจำเลยที่ 1 จนถึงวันที่ 30 เมษายน 2540 หรือไม่ข้อเท็จจริงที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยมาแล้วจากพยานหลักฐานในสำนวนรับฟังได้ว่าจำเลยที่ 1 ทำสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีกับโจทก์เมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม 2538ในวงเงิน 4,600,000 บาท โดยไม่ได้กำหนดเวลาชำระหนี้ไว้ และใช้บัญชีเงินฝากประเภทกระแสรายวันสำหรับเดินสะพัดทางบัญชี จำเลยที่ 1 ยอมเสียดอกเบี้ยให้โจทก์ในอัตราร้อยละ 18 ต่อปี และยอมให้โจทก์เปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยได้ตามที่โจทก์เห็นสมควร แต่ไม่เกินอัตราที่กฎหมายกำหนดให้เรียกได้โดยไม่ต้องแจ้งให้จำเลยที่ 1 ทราบก่อน กำหนดชำระดอกเบี้ยเป็นรายเดือนหากจำเลยที่ 1 ผิดนัดงวดใดยอมให้โจทก์นำดอกเบี้ยที่ค้างชำระมาทบเป็นต้นเงินได้ กำหนดหักทอนบัญชีทุกวันสิ้นเดือน จำเลยที่ 1 ได้จำนองที่ดินจำนวน 5 แปลง คือโฉนดเลขที่ 1131, 11214, 4437, 23953 และ 23955 ตำบลคลองสิบสอง (คลองสิบสาม) อำเภอหนองจอก กรุงเทพมหานคร พร้อมสิ่งปลูกสร้างเป็นประกันหนี้มีข้อสัญญาว่าจำเลยที่ 1 จะเอาประกันภัยสิ่งปลูกสร้างไว้เพื่อประโยชน์แก่โจทก์ หากบังคับจำนองได้เงินไม่พอชำระหนี้ยอมให้โจทก์บังคับเอาจากทรัพย์สินอื่นของจำเลยที่ 1 จนครบจำนวน จำเลยที่ 2 ทำสัญญาค้ำประกันจำเลยที่ 1 โดยยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม หลังจากนั้นจำเลยที่ 1 ได้นำเงินฝากเข้าบัญชีและถอนเงินหลายครั้ง ระหว่างนั้น โจทก์ปรับอัตราดอกเบี้ยหลายครั้ง คือ ระหว่างวันที่ 1 มกราคม 2539 ถึงวันที่ 29 เมษายน 2540 อัตราร้อยละ 14.75 ต่อปี และนับแต่วันที่ 30 เมษายน 2540 เป็นต้นมาร้อยละ19 ต่อปี จำเลยที่ 1 ฝากเงินเข้าบัญชีอีกเมื่อวันที่ 29 ธันวาคม 2538 และมีการฝากถอนในวันเดียวกันอีกครั้งหนึ่งเมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม2539 หลังจากนั้นไม่มีการฝากหรือถอนเงินกับโจทก์อีกเลย คงมีเพียงการคิดหักทอนบัญชีเกี่ยวกับดอกเบี้ยที่จำเลยที่ 1 ค้างชำระเท่านั้น นอกจากนี้โจทก์ยังได้ชำระเบี้ยประกันภัยแทนจำเลยที่ 1 เป็นเงิน 3,812 บาท หลังจากนั้นโจทก์มีหนังสือลงวันที่ 5 มีนาคม 2540 บอกเลิกสัญญาบัญชีเดินสะพัดและทวงถามให้จำเลยที่ 1 ชำระหนี้และไถ่ถอนจำนองภายในวันที่ 30 เมษายน 2540 หากคิดดอกเบี้ยทบต้นเรื่อยมาจนถึงวันที่ 30 เมษายน 2540 จำเลยที่ 1 จะเป็นหนี้โจทก์จำนวน 9,375,426.43 บาท กับค่าเบี้ยประกันภัยอีก 3,812 บาทจำเลยที่ 1 ได้รับหนังสือทวงถามแล้วไม่ชำระหนี้แก่โจทก์เห็นว่า เมื่อ ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ไม่ได้กำหนดระยะเวลาในการชำระหนี้ ดังนั้น สัญญาฉบับดังกล่าวจะสิ้นสุดลงเมื่อคู่สัญญาฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งบอกเลิกสัญญาบัญชีเดินสะพัดนั้นและเรียกร้องให้หักทอนบัญชีรวมทั้งชำระหนี้ที่มีต่อกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 856 และ 859 ตราบใดที่ยังไม่มีการบอกเลิกสัญญาโจทก์ย่อมมีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้นได้ตลอดไปจนกว่าสัญญาบัญชีเดินสะพัดจะเลิกกัน การที่จำเลยที่ 1 ไม่นำเงินฝากเข้าบัญชีเงินฝากกระแสรายวันและไม่ถอนเงินจากบัญชีดังกล่าวยังถือไม่ได้ว่าจำเลยที่ 1 ได้บอกเลิกสัญญาบัญชีเดินสะพัดต่อโจทก์แล้ว สัญญาบัญชีเดินสะพัดระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ยังคงมีผลผูกพันจนถึงวันที่ 30 เมษายน 2540 อันเป็นวันสุดท้ายที่โจทก์กำหนดในหนังสือบอกกล่าวทวงถามให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้แก่โจทก์ โจทก์ย่อมมีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้นได้จนถึงวันที่ 30 เมษายน 2540 ซึ่งเป็นวันที่สัญญาบัญชีเดินสะพัดระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 สิ้นสุดลง ที่ศาลชั้นต้นเห็นว่าสัญญาบัญชีเดินสะพัดระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 สิ้นสุดลงแล้วตั้งแต่วันที่ 31 ธันวาคม 2538 ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน 9,379,638.43บาท แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 19 ต่อปี จากต้นเงิน 9,375,826.43บาท นับแต่วันที่ 1 พฤษภาคม 2540 เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ แต่ดอกเบี้ยนั้นถึงวันฟ้องต้องไม่เกิน 1,024,919.11 บาท ตามที่โจทก์ขอ นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 373/2543ธนาคารแหลมทอง จำกัด (มหาชนโจทก์บริษัทต้นก่อหลวง จำกัด กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 859สัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีที่ไม่ได้กำหนดระยะเวลาการชำระหนี้ จะสิ้นสุดลงเมื่อคู่สัญญาบอกเลิกสัญญาบัญชีเดินสะพัดและเรียกร้องให้หักทอนบัญชีรวมทั้งชำระหนี้ที่มีต่อกันโจทก์มีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้นได้จนกว่าสัญญาเลิกกัน การที่จำเลยที่ 1 ไม่นำเงินฝากเข้าและไม่ถอนเงินจากบัญชีกระแสรายวันถือไม่ได้ว่าจำเลยที่ 1 บอกเลิกสัญญาแล้ว สัญญาบัญชีเดินสะพัดยังมีผลผูกพันจนถึงวันสุดท้ายที่โจทก์กำหนดในหนังสือทวงถามให้จำเลยชำระหนี้แก่โจทก์โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน 10,404,989.18บาท แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 19 ต่อปี จากต้นเงิน 9,375,826.43บาท และ 3,812 บาท นับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ หากจำเลยทั้งสองไม่ชำระหนี้ให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่ 11213, 11214, 14437, 23953 และ23955 ตำบลคลองสิบสอง (คลองสิบสาม) อำเภอหนองจอก กรุงเทพมหานครพร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดนำเงินไปชำระหนี้แก่โจทก์ หากขาดจำนวนอยู่เท่าใดให้ยึดทรัพย์สินอื่นของจำเลยทั้งสองออกขายทอดตลาดชำระหนี้แก่โจทก์จนครบจำนวนจำเลยทั้งสองให้การว่า จำเลยทั้งสองไม่เคยทำสัญญาใด ๆ กับโจทก์ สัญญาที่โจทก์นำมาฟ้องเป็นเอกสารปลอม ฟ้องโจทก์เคลือบคลุม ดอกเบี้ยที่โจทก์เรียกร้องเกินกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้ซึ่งเป็นโมฆะ จำเลยทั้งสองไม่เคยได้รับหนังสือทวงถามและบอกกล่าวบังคับจำนองจากโจทก์ ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงิน 7,476,465.90 บาทแก่โจทก์ พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 14.75 ต่อปี ของต้นเงิน 7,472,653.90 บาทนับแต่วันที่ 1 มกราคม 2539 ถึงวันที่ 29 เมษายน 2540 ดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 19ต่อปี นับแต่วันที่ 30 เมษายน 2540 เป็นต้นไป จนกว่าจะชำระเสร็จและดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 19 ต่อปี ของต้นเงิน 3,812 บาท นับแต่วันที่ 22 เมษายน 2540จนกว่าจะชำระเสร็จ ทั้งนี้ต้นเงินและดอกเบี้ยถึงวันฟ้อง (วันที่ 26 พฤศจิกายน 2540) รวมทั้งสิ้นต้องไม่เกิน 10,404,989.18 บาท หากไม่ชำระหรือชำระไม่ครบให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่ 11213, 11214, 14437, 23953 และ 23955 ตำบลคลองสิบสอง(คลองสิบสาม) อำเภอหนองจอก กรุงเทพมหานคร พร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดชำระหนี้โจทก์ หากไม่พอให้ยึดทรัพย์สินอื่นของจำเลยทั้งสองออกขายทอดตลาดชำระหนี้จนครบโจทก์อุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกาโดยได้รับอนุญาตจากศาลชั้นต้น ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 223 ทวิศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาข้อกฎหมายตามอุทธรณ์ของโจทก์ว่า โจทก์มีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้นจากจำเลยที่ 1 จนถึงวันที่ 30 เมษายน 2540 หรือไม่ข้อเท็จจริงที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยมาแล้วจากพยานหลักฐานในสำนวนรับฟังได้ว่าจำเลยที่ 1 ทำสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีกับโจทก์เมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม 2538ในวงเงิน 4,600,000 บาท โดยไม่ได้กำหนดเวลาชำระหนี้ไว้ และใช้บัญชีเงินฝากประเภทกระแสรายวันสำหรับเดินสะพัดทางบัญชี จำเลยที่ 1 ยอมเสียดอกเบี้ยให้โจทก์ในอัตราร้อยละ 18 ต่อปี และยอมให้โจทก์เปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยได้ตามที่โจทก์เห็นสมควร แต่ไม่เกินอัตราที่กฎหมายกำหนดให้เรียกได้โดยไม่ต้องแจ้งให้จำเลยที่ 1 ทราบก่อน กำหนดชำระดอกเบี้ยเป็นรายเดือนหากจำเลยที่ 1 ผิดนัดงวดใดยอมให้โจทก์นำดอกเบี้ยที่ค้างชำระมาทบเป็นต้นเงินได้ กำหนดหักทอนบัญชีทุกวันสิ้นเดือน จำเลยที่ 1 ได้จำนองที่ดินจำนวน 5 แปลง คือโฉนดเลขที่ 1131, 11214, 4437, 23953 และ 23955 ตำบลคลองสิบสอง (คลองสิบสาม) อำเภอหนองจอก กรุงเทพมหานคร พร้อมสิ่งปลูกสร้างเป็นประกันหนี้มีข้อสัญญาว่าจำเลยที่ 1 จะเอาประกันภัยสิ่งปลูกสร้างไว้เพื่อประโยชน์แก่โจทก์ หากบังคับจำนองได้เงินไม่พอชำระหนี้ยอมให้โจทก์บังคับเอาจากทรัพย์สินอื่นของจำเลยที่ 1 จนครบจำนวน จำเลยที่ 2 ทำสัญญาค้ำประกันจำเลยที่ 1 โดยยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม หลังจากนั้นจำเลยที่ 1 ได้นำเงินฝากเข้าบัญชีและถอนเงินหลายครั้ง ระหว่างนั้น โจทก์ปรับอัตราดอกเบี้ยหลายครั้ง คือ ระหว่างวันที่ 1 มกราคม 2539 ถึงวันที่ 29 เมษายน 2540 อัตราร้อยละ 14.75 ต่อปี และนับแต่วันที่ 30 เมษายน 2540 เป็นต้นมาร้อยละ19 ต่อปี จำเลยที่ 1 ฝากเงินเข้าบัญชีอีกเมื่อวันที่ 29 ธันวาคม 2538 และมีการฝากถอนในวันเดียวกันอีกครั้งหนึ่งเมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม2539 หลังจากนั้นไม่มีการฝากหรือถอนเงินกับโจทก์อีกเลย คงมีเพียงการคิดหักทอนบัญชีเกี่ยวกับดอกเบี้ยที่จำเลยที่ 1 ค้างชำระเท่านั้น นอกจากนี้โจทก์ยังได้ชำระเบี้ยประกันภัยแทนจำเลยที่ 1 เป็นเงิน 3,812 บาท หลังจากนั้นโจทก์มีหนังสือลงวันที่ 5 มีนาคม 2540 บอกเลิกสัญญาบัญชีเดินสะพัดและทวงถามให้จำเลยที่ 1 ชำระหนี้และไถ่ถอนจำนองภายในวันที่ 30 เมษายน 2540 หากคิดดอกเบี้ยทบต้นเรื่อยมาจนถึงวันที่ 30 เมษายน 2540 จำเลยที่ 1 จะเป็นหนี้โจทก์จำนวน 9,375,426.43 บาท กับค่าเบี้ยประกันภัยอีก 3,812 บาทจำเลยที่ 1 ได้รับหนังสือทวงถามแล้วไม่ชำระหนี้แก่โจทก์เห็นว่า เมื่อ ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ไม่ได้กำหนดระยะเวลาในการชำระหนี้ ดังนั้น สัญญาฉบับดังกล่าวจะสิ้นสุดลงเมื่อคู่สัญญาฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งบอกเลิกสัญญาบัญชีเดินสะพัดนั้นและเรียกร้องให้หักทอนบัญชีรวมทั้งชำระหนี้ที่มีต่อกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 856 และ 859 ตราบใดที่ยังไม่มีการบอกเลิกสัญญาโจทก์ย่อมมีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้นได้ตลอดไปจนกว่าสัญญาบัญชีเดินสะพัดจะเลิกกัน การที่จำเลยที่ 1 ไม่นำเงินฝากเข้าบัญชีเงินฝากกระแสรายวันและไม่ถอนเงินจากบัญชีดังกล่าวยังถือไม่ได้ว่าจำเลยที่ 1 ได้บอกเลิกสัญญาบัญชีเดินสะพัดต่อโจทก์แล้ว สัญญาบัญชีเดินสะพัดระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ยังคงมีผลผูกพันจนถึงวันที่ 30 เมษายน 2540 อันเป็นวันสุดท้ายที่โจทก์กำหนดในหนังสือบอกกล่าวทวงถามให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้แก่โจทก์ โจทก์ย่อมมีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้นได้จนถึงวันที่ 30 เมษายน 2540 ซึ่งเป็นวันที่สัญญาบัญชีเดินสะพัดระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 สิ้นสุดลง ที่ศาลชั้นต้นเห็นว่าสัญญาบัญชีเดินสะพัดระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 สิ้นสุดลงแล้วตั้งแต่วันที่ 31 ธันวาคม 2538 ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินจำนวน 9,379,638.43บาท แก่โจทก์ พร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 19 ต่อปี จากต้นเงิน 9,375,826.43บาท นับแต่วันที่ 1 พฤษภาคม 2540 เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ แต่ดอกเบี้ยนั้นถึงวันฟ้องต้องไม่เกิน 1,024,919.11 บาท ตามที่โจทก์ขอ นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น(กำพล ภู่สุดแสวง-วสันต์ สร้อยพิสุทธิ์-สุรชาติ บุญศิริพันธ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุสัญญาบัญชีเดินสะพัดประเภทไม่มีกำหนดเวลา อาจเกิดจากสัญญาเดิมหรือสัญญาที่ต่ออายุระหว่างธนาคารกับลูกค้าไม่ได้กำหนดเวลาสิ้นสุดไว้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 579/2534) หรือมีกำหนดไว้แต่เมื่อกำหนดเวลาตามสัญญาสิ้นสุดลงแล้วคู่สัญญายังเดินสะพัดทางบัญชีกันต่อมา ก็ถือว่าคู่สัญญาตกลงทำสัญญาบัญชีเดินสะพัดกันต่อไปโดยไม่มีกำหนดเวลา (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 540/2535) อย่างไรก็ดี การเคลื่อนไหวทางบัญชีนั้นหากมีแต่ลูกค้านำเงินเข้าบัญชี ธนาคารมิได้ยอมให้ลูกค้าเบิกเงินเกินบัญชีด้วย การนำเงินเข้าบัญชีเช่นนั้นก็เป็นเพียงการชำระหนี้เท่านั้น หาใช่มีสัญญาต่อไปไม่ โดยสัญญาบัญชีเดินสะพัดย่อมสิ้นสุดลงแล้วตามกำหนดเวลาเดิม (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 801/2536 ที่ 382/2537) สัญญาบัญชีเดินสะพัดที่ไม่มีกำหนดเวลานั้นประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 859 บัญญัติว่าคู่สัญญาฝ่ายใดจะบอกเลิกสัญญากันเสียในเวลาใด ๆ ก็ได้กฎหมายมาตรานี้เป็นเรื่องการสิ้นสุดของสัญญาบัญชีเดินสะพัดประเภทไม่มีกำหนดเวลาตามกฎหมายลักษณะบัญชีเดินสะพัด ซึ่งสัญญาบัญชีเดินสะพัดอาจจะสิ้นสุดลงโดยเหตุอื่นอันเป็นเหตุทั่วไปตามลักษณะหนี้และสัญญาก็ได้ เช่น เมื่อคู่สัญญาฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งตาย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1862/2518) เมื่อมีการแปลงหนี้ใหม่(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1949/2516) เมื่อลูกค้าถูกศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1273/2527) เป็นต้น เหตุทั่วไปที่สำคัญเหตุหนึ่งซึ่งทำให้สัญญาระงับไป คือ คู่สัญญาสมัครใจเลิกสัญญากันซึ่งคู่สัญญาอาจตกลงกันเมื่อใดก็ได้ เพราะเป็นเสรีภาพของคู่สัญญาที่จะทำความตกลงกันได้ ถ้าไม่ใช่เรื่องที่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 150 และมาตรา 151(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2511/2516 ที่ 1352/2520)อนึ่ง การสมัครใจเลิกสัญญาดังกล่าวอาจตกลงกันโดยปริยายก็ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 237/2490 ที่ 55/2526) ในเรื่องสัญญาบัญชีเดินสะพัดคู่สัญญาก็อาจสมัครใจเลิกสัญญากันโดยปริยายได้ ดังเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1765/2542 ได้ความว่า จำเลยทำสัญญาบัญชีเดินสะพัดกับธนาคารโจทก์แล้วมีการนำเงินเข้าและถอนเงินออกหลายสิบครั้งเป็นเวลาหลายปี ต่อมาวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2527 จำเลยถอนเงินจากบัญชี 1 ครั้งและวันที่ 7 กุมภาพันธ์ 2527 จำเลยนำเงินเข้าบัญชี 1 ครั้ง ต่อจากนั้นจำเลยไม่ได้นำเงินเข้าหรือถอนเงินออกจากบัญชีอีกเป็นเวลาถึง 5 ปีเศษ โดยปรากฏว่าโจทก์หักทอนบัญชีครั้งสุดท้ายภายหลังที่ไม่มีการเดินสะพัดทางบัญชีเมื่อวันที่ 28กุมภาพันธ์ 2527 ดังนี้ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า สัญญาบัญชีเดินสะพัดระหว่างโจทก์กับจำเลยจึงเลิกกันโดยปริยายเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2527 คดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ ได้ความว่า จำเลยที่ 1 ทำสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีกับธนาคารโจทก์เมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม 2538 ในวงเงิน 4,600,000 บาท โดยไม่มีกำหนดเวลาชำระหนี้ หลังจากนั้นจำเลยที่ 1 ได้นำเงินฝากเข้าบัญชีและถอนเงินหลายครั้ง สำหรับ 2 ครั้งสุดท้าย คือ เมื่อวันที่ 29 ธันวาคม 2538 จำเลยที่ 1 ฝากเงินเข้าบัญชีครั้งหนึ่งและวันที่ 20 พฤษภาคม 2539 จำเลยที่ 1 ได้ฝากและถอนเงินในวันเดียวกันอีกครั้งหนึ่ง แล้วไม่มีการฝากหรือถอนเงินกับโจทก์อีกเลย จนวันที่ 5 มีนาคม 2540 โจทก์จึงมีหนังสือบอกเลิกสัญญาและทวงถามให้จำเลยที่ 1 ชำระหนี้และไถ่ถอนจำนองภายในวันที่ 30 เมษายน 2540เห็นได้ว่า การฝากและถอนเงินครั้งสุดท้ายห่างจากการนำเงินเข้าฝากบัญชีครั้งก่อนเพียง 4 เดือนเศษ และการบอกเลิกสัญญาก็ห่างจากการฝากและถอนเงินครั้งสุดท้ายเพียงไม่ถึง 1 ปี ย่อมไม่พอที่จะถือว่าโจทก์กับจำเลยสมัครใจเลิกสัญญากันโดยปริยายได้แต่ถ้าการบอกเลิกสัญญาห่างออกไปถึง 5 ปีเศษ โดยไม่มีการนำเงินเข้าหรือถอนเงินออกจากบัญชีดังคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1765/2542 ก็อาจถือว่าสัญญาบัญชีเดินสะพัดระหว่างโจทก์กับจำเลยในคดีนี้เลิกกันตั้งแต่วันที่ 31 พฤษภาคม 2539 อันเป็นวันหักทอนบัญชีครั้งสุดท้ายภายหลังที่ไม่มีการเดินสะพัดทางบัญชีก็ได้ คดีนี้ไม่มีกรณีที่คู่สัญญาสมัครใจเลิกสัญญากันโดยปริยาย ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยความสิ้นสุดของสัญญาบัญชีเดินสะพัดตามมาตรา 859 เท่านั้น สมบูรณ์ บุญภินนท์