คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6058/2541หลักกฎหมาย: ตามบทบัญญัติของมาตรา 60 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลายพ.ศ. 2483 มีความหมายชัดแจ้งอยู่แล้วว่า เมื่อศาลมีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้แล้ว ต้องพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายสถานเดียว จะกลับไปนำมาตรา 14 มาใช้บังคับแก่กรณีนี้มิได้เพราะบทบัญญัติดังกล่าวต้องใช้บังคับแก่กรณีที่ยังไม่ได้ มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดคดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยเด็ดขาด เมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2539 คดีถึงที่สุด วันที่ 27 มกราคม 2540 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานต่อศาลชั้นต้นว่า คดีนี้มีเจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้รวม 8 ราย เป็นจำนวนเงิน 3,797,764.77 บาท และจำเลยได้ยื่นคำขอประนอมหนี้ก่อนล้มละลาย เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้นัดประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรกเมื่อวันที่ 31 ตุลาคม 2539เพื่อพิจารณาคำขอประนอมหนี้ของจำเลย ที่ประชุมเจ้าหนี้พิจารณาแล้วลงมติพิเศษยอมรับคำขอประนอมหนี้ก่อนล้มละลายของจำเลย ขอให้พิจารณาคำขอประนอมหนี้ของจำเลยดังกล่าวศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วมีคำสั่งเห็นชอบด้วยกับการประนอมหนี้ตามรายงานของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ ต่อมาวันที่ 26พฤษภาคม 2540 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานต่อศาลชั้นต้นว่าจำเลยไม่ปฏิบัติตามคำขอประนอมหนี้ ขอให้มีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้ก่อนล้มละลายและพิพากษาให้จำเลยล้มละลายตามมาตรา 60 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 ต่อไปศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วเห็นว่าควรให้โอกาสจำเลยปฏิบัติตามเงื่อนไขคำขอประนอมหนี้ต่อไปภายในกำหนดเวลาที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์กำหนด วันที่ 22 สิงหาคม 2540 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานว่า จำเลยไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์กำหนด ขอให้มีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้ก่อนล้มละลายและพิพากษาให้จำเลยล้มละลายต่อไป ตามมาตรา 60 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วมีคำสั่งให้ยกเลิกการประนอมหนี้ก่อนล้มละลายและนัดฟังคำพิพากษา ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วเห็นว่า ข้อเท็จจริงจากการไต่สวนลูกหนี้โดยเปิดเผยและรายงานการประนอมหนี้ได้ความว่าจำเลยเป็นข้าราชการมีเงินเดือนเดือนละ 20,540 บาทคดียังไม่มีเหตุที่จะพิพากษาให้จำเลยล้มละลายพิพากษายกฟ้องโจทก์และเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์แผนกคดีล้มละลายพิพากษากลับ ให้จำเลยเป็นบุคคลล้มละลายตามมาตรา 60 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483จำเลยฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีล้มละลายวินิจฉัยว่า "มีปัญหาต้องวินิจฉัยในชั้นฎีกาว่า การที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้แล้วจะมีอำนาจพิพากษายกฟ้องได้หรือไม่ พระราชบัญญัติล้มละลายพ.ศ. 2483 มาตรา 60 บัญญัติว่า "ถ้าลูกหนี้ผิดนัดไม่ชำระหนี้ตามที่ได้ตกลงไว้ในการประนอมหนี้ก็ดี หรือปรากฏแก่ศาลโดยมีพยานหลักฐานว่าการประนอมหนี้ไม่อาจดำเนินไปได้โดยปราศจากอยุติธรรมหรือจะเป็นการเนิ่นช้าเกินสมควรก็ดีเมื่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงาน หรือเจ้าหนี้คนใดมีคำขอโดยทำเป็นคำร้อง ศาลมีอำนาจยกเลิกการประนอมหนี้และพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลาย" เห็นว่า บทบัญญัติดังกล่าวมีความหมายชัดแจ้งอยู่แล้วว่า เมื่อศาลมีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้แล้ว ต้องพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายสถานเดียวจะกลับไปใช้มาตรา 14 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483มาใช้บังคับแก่กรณีนี้มิได้ เพราะบทบัญญัติดังกล่าวต้องใช้บังคับแก่กรณีที่ยังไม่ได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดดังนั้น เมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่าศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้แล้ว ศาลจึงต้องพิพากษาให้จำเลยล้มละลายตามบทกฎหมายดังกล่าวข้างต้น ศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้วฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6058/2541นาง เสลียว พันธุ์รักส์วงส์โจทก์นาง มณีวรร ณ ที เจริญ วา รีจำเลย พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 14, ม. 60ตามบทบัญญัติของมาตรา 60 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลายพ.ศ. 2483 มีความหมายชัดแจ้งอยู่แล้วว่า เมื่อศาลมีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้แล้ว ต้องพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายสถานเดียว จะกลับไปนำมาตรา 14 มาใช้บังคับแก่กรณีนี้มิได้เพราะบทบัญญัติดังกล่าวต้องใช้บังคับแก่กรณีที่ยังไม่ได้ มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดคดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยเด็ดขาด เมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2539 คดีถึงที่สุด วันที่ 27 มกราคม 2540 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานต่อศาลชั้นต้นว่า คดีนี้มีเจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้รวม 8 ราย เป็นจำนวนเงิน 3,797,764.77 บาท และจำเลยได้ยื่นคำขอประนอมหนี้ก่อนล้มละลาย เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้นัดประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรกเมื่อวันที่ 31 ตุลาคม 2539เพื่อพิจารณาคำขอประนอมหนี้ของจำเลย ที่ประชุมเจ้าหนี้พิจารณาแล้วลงมติพิเศษยอมรับคำขอประนอมหนี้ก่อนล้มละลายของจำเลย ขอให้พิจารณาคำขอประนอมหนี้ของจำเลยดังกล่าวศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วมีคำสั่งเห็นชอบด้วยกับการประนอมหนี้ตามรายงานของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ ต่อมาวันที่ 26พฤษภาคม 2540 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานต่อศาลชั้นต้นว่าจำเลยไม่ปฏิบัติตามคำขอประนอมหนี้ ขอให้มีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้ก่อนล้มละลายและพิพากษาให้จำเลยล้มละลายตามมาตรา 60 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 ต่อไปศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วเห็นว่าควรให้โอกาสจำเลยปฏิบัติตามเงื่อนไขคำขอประนอมหนี้ต่อไปภายในกำหนดเวลาที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์กำหนด วันที่ 22 สิงหาคม 2540 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานว่า จำเลยไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์กำหนด ขอให้มีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้ก่อนล้มละลายและพิพากษาให้จำเลยล้มละลายต่อไป ตามมาตรา 60 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วมีคำสั่งให้ยกเลิกการประนอมหนี้ก่อนล้มละลายและนัดฟังคำพิพากษา ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วเห็นว่า ข้อเท็จจริงจากการไต่สวนลูกหนี้โดยเปิดเผยและรายงานการประนอมหนี้ได้ความว่าจำเลยเป็นข้าราชการมีเงินเดือนเดือนละ 20,540 บาทคดียังไม่มีเหตุที่จะพิพากษาให้จำเลยล้มละลายพิพากษายกฟ้องโจทก์และเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์แผนกคดีล้มละลายพิพากษากลับ ให้จำเลยเป็นบุคคลล้มละลายตามมาตรา 60 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483จำเลยฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีล้มละลายวินิจฉัยว่า "มีปัญหาต้องวินิจฉัยในชั้นฎีกาว่า การที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้แล้วจะมีอำนาจพิพากษายกฟ้องได้หรือไม่ พระราชบัญญัติล้มละลายพ.ศ. 2483 มาตรา 60 บัญญัติว่า "ถ้าลูกหนี้ผิดนัดไม่ชำระหนี้ตามที่ได้ตกลงไว้ในการประนอมหนี้ก็ดี หรือปรากฏแก่ศาลโดยมีพยานหลักฐานว่าการประนอมหนี้ไม่อาจดำเนินไปได้โดยปราศจากอยุติธรรมหรือจะเป็นการเนิ่นช้าเกินสมควรก็ดีเมื่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงาน หรือเจ้าหนี้คนใดมีคำขอโดยทำเป็นคำร้อง ศาลมีอำนาจยกเลิกการประนอมหนี้และพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลาย" เห็นว่า บทบัญญัติดังกล่าวมีความหมายชัดแจ้งอยู่แล้วว่า เมื่อศาลมีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้แล้ว ต้องพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายสถานเดียวจะกลับไปใช้มาตรา 14 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483มาใช้บังคับแก่กรณีนี้มิได้ เพราะบทบัญญัติดังกล่าวต้องใช้บังคับแก่กรณีที่ยังไม่ได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดดังนั้น เมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่าศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้แล้ว ศาลจึงต้องพิพากษาให้จำเลยล้มละลายตามบทกฎหมายดังกล่าวข้างต้น ศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้วฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(สมชัย สายเชื้อ-พิชัย เตโชพิทยากูล-ศิริชัย สวัสดิ์มงคล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุหลังจากศาลมีคำสั่งเห็นชอบด้วยการประนอมหนี้ก่อนล้มละลายต่อมาหากปรากฏตามรายงานของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์หรือคำร้องของเจ้าหนี้ อย่างหนึ่งอย่างใดว่า 1. ลูกหนี้ผิดนัดไม่ชำระหนี้ตามคำขอประนอมหนี้ 2. การประนอมหนี้ไม่อาจดำเนินการไปได้โดยปราศจากความอยุติธรรม 3. การดำเนินการตามการประนอมหนี้ จะเป็นการเนิ่นช้าเกินสมควร 4. ศาลมีคำสั่งเห็นชอบในการประนอมหนี้เพราะถูกหลอกลวงทุจริต เมื่อได้รับรายงานหรือคำร้องดังกล่าวแล้ว ศาลต้องนัดพร้อมเพื่อสอบถาม หรือนัดไต่สวนและต้องให้มีการส่งสำเนาให้กับโจทก์ จำเลยหรือเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์แล้วแต่กรณีเพื่อให้บุคคลที่เกี่ยวข้องมีโอกาสคัดค้านรายงานหรือคำร้องนั้นเสียก่อน หากคู่ความหรือเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ มิได้รับข้อเท็จจริงตามรายงานหรือคำร้องหรือข้อเท็จจริงไม่อาจยุติได้โดยการสอบถาม ศาลต้องนัดไต่สวนพยานหลักฐานต่อไป หากกรณีข้อเท็จจริงเป็นยุติว่า มีเหตุข้อเท็จจริงประการใดประการหนึ่ง ตามที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา 60 ศาลต้องมีคำสั่งให้ยกเลิกการประนอมหนี้และพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลาย แต่อย่างไรก็ตาม กรณีที่ลูกหนี้ผิดนัดไม่ชำระหนี้หากว่ามีเหตุอันสมควร ศาลจะมีคำสั่งอนุญาตให้ลูกหนี้ชำระหนี้ ตามคำขอประนอมหนี้นั้นต่อไปอีกก็ได้ ในการพิจารณาเพื่อมีคำสั่งในการยกเลิกคำขอประนอมหนี้นั้นศาลมีขอบเขตในการพิจารณาเฉพาะเหตุต่าง ๆ ตามที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา 60 เท่านั้น ศาลจะก้าวล่วงไปพิจารณาถึงเหตุที่ไม่ควรให้ลูกหนี้ล้มละลายตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา 14 อีกหาได้ไม่ เพราะเป็นการล่วงเลยระยะเวลามาแล้ว เกี่ยวกับรูปแบบของคำสั่ง เมื่อศาลมีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้ มิได้ทำให้ลูกหนี้ตกเป็นบุคคลล้มละลายโดยทันทีศาลจะต้องพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายด้วย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 212/2527) การที่ศาลจะมีคำสั่งให้ยกเลิกการประนอมหนี้และพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายนั้น ผู้บันทึกเห็นว่าเมื่อกฎหมายล้มละลายกำหนดให้ดำเนินกระบวนพิจารณาเป็นการด่วนตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา 153 ประกอบกับการที่ศาลมีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้แล้ว ย่อมเป็นการบังคับให้ศาลพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลาย ไม่ต้องมีการดำเนินกระบวนพิจารณาใดอีก การที่ศาลจะนัดฟังคำพิพากษาในนัดพิจารณาอื่นต่อไปนั้นอาจจะก่อให้เกิดความเสียหายแก่บุคคลซึ่งจะมาทำนิติกรรมกับลูกหนี้ได้ ศาลจึงสมควรมีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้ก่อนล้มละลายและพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายไปในคำสั่งหรือคำพิพากษาฉบับเดียวกัน เอื้อนขุนแก้วคำพิพากษา: คดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยเด็ดขาด เมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2539 คดีถึงที่สุด วันที่ 27 มกราคม 2540 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานต่อศาลชั้นต้นว่า คดีนี้มีเจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้รวม 8 ราย เป็นจำนวนเงิน 3,797,764.77 บาท และจำเลยได้ยื่นคำขอประนอมหนี้ก่อนล้มละลาย เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้นัดประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรกเมื่อวันที่ 31 ตุลาคม 2539เพื่อพิจารณาคำขอประนอมหนี้ของจำเลย ที่ประชุมเจ้าหนี้พิจารณาแล้วลงมติพิเศษยอมรับคำขอประนอมหนี้ก่อนล้มละลายของจำเลย ขอให้พิจารณาคำขอประนอมหนี้ของจำเลยดังกล่าวศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วมีคำสั่งเห็นชอบด้วยกับการประนอมหนี้ตามรายงานของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ ต่อมาวันที่ 26พฤษภาคม 2540 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานต่อศาลชั้นต้นว่าจำเลยไม่ปฏิบัติตามคำขอประนอมหนี้ ขอให้มีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้ก่อนล้มละลายและพิพากษาให้จำเลยล้มละลายตามมาตรา 60 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 ต่อไปศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วเห็นว่าควรให้โอกาสจำเลยปฏิบัติตามเงื่อนไขคำขอประนอมหนี้ต่อไปภายในกำหนดเวลาที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์กำหนด วันที่ 22 สิงหาคม 2540 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานว่า จำเลยไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์กำหนด ขอให้มีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้ก่อนล้มละลายและพิพากษาให้จำเลยล้มละลายต่อไป ตามมาตรา 60 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วมีคำสั่งให้ยกเลิกการประนอมหนี้ก่อนล้มละลายและนัดฟังคำพิพากษา ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วเห็นว่า ข้อเท็จจริงจากการไต่สวนลูกหนี้โดยเปิดเผยและรายงานการประนอมหนี้ได้ความว่าจำเลยเป็นข้าราชการมีเงินเดือนเดือนละ 20,540 บาทคดียังไม่มีเหตุที่จะพิพากษาให้จำเลยล้มละลายพิพากษายกฟ้องโจทก์และเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์แผนกคดีล้มละลายพิพากษากลับ ให้จำเลยเป็นบุคคลล้มละลายตามมาตรา 60 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483จำเลยฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีล้มละลายวินิจฉัยว่า "มีปัญหาต้องวินิจฉัยในชั้นฎีกาว่า การที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้แล้วจะมีอำนาจพิพากษายกฟ้องได้หรือไม่ พระราชบัญญัติล้มละลายพ.ศ. 2483 มาตรา 60 บัญญัติว่า "ถ้าลูกหนี้ผิดนัดไม่ชำระหนี้ตามที่ได้ตกลงไว้ในการประนอมหนี้ก็ดี หรือปรากฏแก่ศาลโดยมีพยานหลักฐานว่าการประนอมหนี้ไม่อาจดำเนินไปได้โดยปราศจากอยุติธรรมหรือจะเป็นการเนิ่นช้าเกินสมควรก็ดีเมื่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงาน หรือเจ้าหนี้คนใดมีคำขอโดยทำเป็นคำร้อง ศาลมีอำนาจยกเลิกการประนอมหนี้และพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลาย" เห็นว่า บทบัญญัติดังกล่าวมีความหมายชัดแจ้งอยู่แล้วว่า เมื่อศาลมีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้แล้ว ต้องพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายสถานเดียวจะกลับไปใช้มาตรา 14 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483มาใช้บังคับแก่กรณีนี้มิได้ เพราะบทบัญญัติดังกล่าวต้องใช้บังคับแก่กรณีที่ยังไม่ได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดดังนั้น เมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่าศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้แล้ว ศาลจึงต้องพิพากษาให้จำเลยล้มละลายตามบทกฎหมายดังกล่าวข้างต้น ศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้วฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6058/2541นาง เสลียว พันธุ์รักส์วงส์โจทก์นาง มณีวรร ณ ที เจริญ วา รีจำเลย พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 14, ม. 60ตามบทบัญญัติของมาตรา 60 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลายพ.ศ. 2483 มีความหมายชัดแจ้งอยู่แล้วว่า เมื่อศาลมีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้แล้ว ต้องพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายสถานเดียว จะกลับไปนำมาตรา 14 มาใช้บังคับแก่กรณีนี้มิได้เพราะบทบัญญัติดังกล่าวต้องใช้บังคับแก่กรณีที่ยังไม่ได้ มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดคดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยเด็ดขาด เมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2539 คดีถึงที่สุด วันที่ 27 มกราคม 2540 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานต่อศาลชั้นต้นว่า คดีนี้มีเจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้รวม 8 ราย เป็นจำนวนเงิน 3,797,764.77 บาท และจำเลยได้ยื่นคำขอประนอมหนี้ก่อนล้มละลาย เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้นัดประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรกเมื่อวันที่ 31 ตุลาคม 2539เพื่อพิจารณาคำขอประนอมหนี้ของจำเลย ที่ประชุมเจ้าหนี้พิจารณาแล้วลงมติพิเศษยอมรับคำขอประนอมหนี้ก่อนล้มละลายของจำเลย ขอให้พิจารณาคำขอประนอมหนี้ของจำเลยดังกล่าวศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วมีคำสั่งเห็นชอบด้วยกับการประนอมหนี้ตามรายงานของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ ต่อมาวันที่ 26พฤษภาคม 2540 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานต่อศาลชั้นต้นว่าจำเลยไม่ปฏิบัติตามคำขอประนอมหนี้ ขอให้มีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้ก่อนล้มละลายและพิพากษาให้จำเลยล้มละลายตามมาตรา 60 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 ต่อไปศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วเห็นว่าควรให้โอกาสจำเลยปฏิบัติตามเงื่อนไขคำขอประนอมหนี้ต่อไปภายในกำหนดเวลาที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์กำหนด วันที่ 22 สิงหาคม 2540 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานว่า จำเลยไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์กำหนด ขอให้มีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้ก่อนล้มละลายและพิพากษาให้จำเลยล้มละลายต่อไป ตามมาตรา 60 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วมีคำสั่งให้ยกเลิกการประนอมหนี้ก่อนล้มละลายและนัดฟังคำพิพากษา ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วเห็นว่า ข้อเท็จจริงจากการไต่สวนลูกหนี้โดยเปิดเผยและรายงานการประนอมหนี้ได้ความว่าจำเลยเป็นข้าราชการมีเงินเดือนเดือนละ 20,540 บาทคดียังไม่มีเหตุที่จะพิพากษาให้จำเลยล้มละลายพิพากษายกฟ้องโจทก์และเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์แผนกคดีล้มละลายพิพากษากลับ ให้จำเลยเป็นบุคคลล้มละลายตามมาตรา 60 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483จำเลยฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีล้มละลายวินิจฉัยว่า "มีปัญหาต้องวินิจฉัยในชั้นฎีกาว่า การที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้แล้วจะมีอำนาจพิพากษายกฟ้องได้หรือไม่ พระราชบัญญัติล้มละลายพ.ศ. 2483 มาตรา 60 บัญญัติว่า "ถ้าลูกหนี้ผิดนัดไม่ชำระหนี้ตามที่ได้ตกลงไว้ในการประนอมหนี้ก็ดี หรือปรากฏแก่ศาลโดยมีพยานหลักฐานว่าการประนอมหนี้ไม่อาจดำเนินไปได้โดยปราศจากอยุติธรรมหรือจะเป็นการเนิ่นช้าเกินสมควรก็ดีเมื่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงาน หรือเจ้าหนี้คนใดมีคำขอโดยทำเป็นคำร้อง ศาลมีอำนาจยกเลิกการประนอมหนี้และพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลาย" เห็นว่า บทบัญญัติดังกล่าวมีความหมายชัดแจ้งอยู่แล้วว่า เมื่อศาลมีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้แล้ว ต้องพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายสถานเดียวจะกลับไปใช้มาตรา 14 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483มาใช้บังคับแก่กรณีนี้มิได้ เพราะบทบัญญัติดังกล่าวต้องใช้บังคับแก่กรณีที่ยังไม่ได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดดังนั้น เมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่าศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้แล้ว ศาลจึงต้องพิพากษาให้จำเลยล้มละลายตามบทกฎหมายดังกล่าวข้างต้น ศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้วฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(สมชัย สายเชื้อ-พิชัย เตโชพิทยากูล-ศิริชัย สวัสดิ์มงคล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุหลังจากศาลมีคำสั่งเห็นชอบด้วยการประนอมหนี้ก่อนล้มละลายต่อมาหากปรากฏตามรายงานของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์หรือคำร้องของเจ้าหนี้ อย่างหนึ่งอย่างใดว่า 1. ลูกหนี้ผิดนัดไม่ชำระหนี้ตามคำขอประนอมหนี้ 2. การประนอมหนี้ไม่อาจดำเนินการไปได้โดยปราศจากความอยุติธรรม 3. การดำเนินการตามการประนอมหนี้ จะเป็นการเนิ่นช้าเกินสมควร 4. ศาลมีคำสั่งเห็นชอบในการประนอมหนี้เพราะถูกหลอกลวงทุจริต เมื่อได้รับรายงานหรือคำร้องดังกล่าวแล้ว ศาลต้องนัดพร้อมเพื่อสอบถาม หรือนัดไต่สวนและต้องให้มีการส่งสำเนาให้กับโจทก์ จำเลยหรือเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์แล้วแต่กรณีเพื่อให้บุคคลที่เกี่ยวข้องมีโอกาสคัดค้านรายงานหรือคำร้องนั้นเสียก่อน หากคู่ความหรือเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ มิได้รับข้อเท็จจริงตามรายงานหรือคำร้องหรือข้อเท็จจริงไม่อาจยุติได้โดยการสอบถาม ศาลต้องนัดไต่สวนพยานหลักฐานต่อไป หากกรณีข้อเท็จจริงเป็นยุติว่า มีเหตุข้อเท็จจริงประการใดประการหนึ่ง ตามที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา 60 ศาลต้องมีคำสั่งให้ยกเลิกการประนอมหนี้และพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลาย แต่อย่างไรก็ตาม กรณีที่ลูกหนี้ผิดนัดไม่ชำระหนี้หากว่ามีเหตุอันสมควร ศาลจะมีคำสั่งอนุญาตให้ลูกหนี้ชำระหนี้ ตามคำขอประนอมหนี้นั้นต่อไปอีกก็ได้ ในการพิจารณาเพื่อมีคำสั่งในการยกเลิกคำขอประนอมหนี้นั้นศาลมีขอบเขตในการพิจารณาเฉพาะเหตุต่าง ๆ ตามที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา 60 เท่านั้น ศาลจะก้าวล่วงไปพิจารณาถึงเหตุที่ไม่ควรให้ลูกหนี้ล้มละลายตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา 14 อีกหาได้ไม่ เพราะเป็นการล่วงเลยระยะเวลามาแล้ว เกี่ยวกับรูปแบบของคำสั่ง เมื่อศาลมีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้ มิได้ทำให้ลูกหนี้ตกเป็นบุคคลล้มละลายโดยทันทีศาลจะต้องพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายด้วย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 212/2527) การที่ศาลจะมีคำสั่งให้ยกเลิกการประนอมหนี้และพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายนั้น ผู้บันทึกเห็นว่าเมื่อกฎหมายล้มละลายกำหนดให้ดำเนินกระบวนพิจารณาเป็นการด่วนตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา 153 ประกอบกับการที่ศาลมีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้แล้ว ย่อมเป็นการบังคับให้ศาลพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลาย ไม่ต้องมีการดำเนินกระบวนพิจารณาใดอีก การที่ศาลจะนัดฟังคำพิพากษาในนัดพิจารณาอื่นต่อไปนั้นอาจจะก่อให้เกิดความเสียหายแก่บุคคลซึ่งจะมาทำนิติกรรมกับลูกหนี้ได้ ศาลจึงสมควรมีคำสั่งยกเลิกการประนอมหนี้ก่อนล้มละลายและพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายไปในคำสั่งหรือคำพิพากษาฉบับเดียวกัน เอื้อนขุนแก้ว