คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 566/2536หลักกฎหมาย: โจทก์บรรยายฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วและยืมลังไม้ใส่ขวดแก้วจากโจทก์หลายคราวติดต่อกันตั้งแต่ พ.ศ. 2515 ถึงพ.ศ. 2522 เมื่อได้มีการคิดบัญชีกันปรากฏว่า จำเลยที่ 1 ยังไม่ได้ส่งลังไม้คืนโจทก์จำนวน 54,788 ลัง เป็นเงิน 687,551 บาท จำเลยที่ 1 เคยชำระค่าลังไม้ให้โจทก์เกินไป 4 บาท จึงเหลือเงินที่จำเลยที่ 1 จะต้องจ่ายเป็นค่าลังไม้แก่โจทก์ 687,547 บาท ดังนี้เป็นคำฟ้องที่เข้าใจชัดแจ้งแล้วไม่เคลือบคลุม ส่วนเรื่องจำนวนลังไม้ที่ว่าต่างราคากันและชนิดของลังไม้ที่จำเลยที่ 1 รับไปเมื่อใดต้องคืนเมื่อใด เหลือเท่าใดนั้นเป็นรายละเอียดที่จะต้องนำสืบในชั้นพิจารณา ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 649 เป็นเรื่องความรับผิดเพื่อเสียค่าทดแทนเกี่ยวกับการยืมใช้คงรูป แต่ตามคำฟ้องโจทก์เป็นการฟ้องเรียกคืนลังไม้หรือราคาลังไม้ซึ่งจำเลยที่ 1 ยืมไปพร้อมผลิตภัณฑ์ขวดแก้ว ซึ่งโจทก์ขายให้จำเลยที่ 1 ตามสัญญาซื้อขาย และจำเลยที่ 1 ปฏิบัติกับโจทก์ตลอดมาตั้งแต่มีการซื้อขายกันจึงนำมาตรา 649 มาบังคับหาได้ไม่ ต้องใช้อายุความ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164 สัญญาจำนองระบุเพียงว่า จำเลยที่ 2 ผู้จำนองตกลงจำนองที่ดินทั้งแปลงแก่ผู้รับจำนองเพื่อเป็นประกันในการซื้อขายผลิตภัณฑ์ขวดแก้วของบริษัท อ. จำเลยที่ 1 แม้ขณะทำสัญญาจำนองจำเลยที่ 1เป็นหนี้โจทก์ทั้งค่าผลิตภัณฑ์ขวดแก้วและค่าลังไม้ แต่เมื่อไม่ได้ระบุในสัญญาจำนองว่าเป็นการประกัน การชำระหนี้ค่าลังไม้ด้วยและเป็นที่เห็นได้ชัดว่าลังไม้ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ขวดแก้ว จำเลยที่ 2เป็นแต่เพียงผู้ทำสัญญาจำนองประกันการชำระหนี้ของจำเลยที่ 1เท่านั้นทั้งไม่ได้ความว่าจำเลยที่ 2 มีตำแหน่งหรือเกี่ยวข้องอะไรกับจำเลยที่ 1 กรณีเช่นนี้จึงต้องถือว่าเจตนาของคู่สัญญาจำนองยังเป็นที่สงสัยอยู่ จำต้องตีความไปในทางที่เป็นคุณแก่จำเลยที่ 2ซึ่งเป็นคู่กรณีฝ่ายจะต้องเสียเปรียบในมูลหนี้นั้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 11 ตามสัญญาจำนองที่จำเลยที่ 3 จำนองที่ดินเป็นการประกันการชำระหนี้ของจำเลยที่ 1 ในการซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วจากโจทก์ในวันเดียวกับวันที่จำเลยที่ 2 ทำสัญญาจำนองระบุเพียงว่าผู้จำนองตกลงจำนองที่ดินเพื่อเป็นประกันในการสั่งซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วของจำเลยที่ 1 เช่นเดียวกับที่ระบุในสัญญาจำนองที่จำเลยที่ 2 ทำไว้การจำนองที่ดินของจำเลยที่ 3 จึงเป็นการจำนองเพื่อประกันหนี้รายเดียวกันนี้ ซึ่งเป็นหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ เมื่อจำเลยที่ 2 ผู้จำนองหนี้รายนี้ไม่ต้องรับผิด จำเลยที่ 3 ผู้จำนองหนี้ดังกล่าวก็ไม่ต้องรับผิดด้วย แม้จำเลยที่ 3 จะมิได้อุทธรณ์และฎีกา แต่ศาลฎีกาเห็นสมควรวินิจฉัยให้มีผลถึงจำเลยที่ 3 ด้วย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1) ประกอบด้วย มาตรา 247โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วและยืมลังไม้ใส่ขวดแก้วจากโจทก์หลายคราวติดต่อกันตั้งแต่ พ.ศ. 2515 ถึงพ.ศ. 2522 จนกระทั่งเดือนมกราคม 2522 จำเลยที่ 1 ได้เลิกซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วจากโจทก์ จึงได้มีการคิดบัญชีกัน ปรากฏว่าจำเลยที่ 1 ยังไม่ได้ส่งคืนลังไม้แก่โจทก์ 54,788 ลังคิดเป็นเงิน687,551 บาท จำเลยที่ 1 เคยชำระเงินค่าลังไม้ใส่ขวดแก้วให้โจทก์เกินจำนวนเป็นเงิน 4 บาท จึงเหลือเงินที่จำเลยที่ 1 จะต้องชำระเป็นค่าลังไม้แก่โจทก์ 687,547 บาท จำเลยที่ 2 และที่ 3 นำที่ดินโฉนดเลขที่ 65294 และ 39958 ตำบลสามเสนใน กรุงเทพมหานครมาจำนองเป็นการชำระหนี้ของจำเลยที่ 1 ตามลำดับ โจทก์ทวงถามให้จำเลยทั้งสามชำระหนี้แล้ว แต่จำเลยทั้งสามไม่ชำระ โจทก์ได้บอกกล่าวบังคับจำนองแก่จำเลยที่ 2 และที่ 3 แล้ว ขอให้บังคับจำเลยที่ 1 ชำระเงิน 1,185,519.40 บาท แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 12 ต่อปี ในต้นเงิน 687,547 บาท นับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจำเลยที่ 1 จะชำระเงินเสร็จ ให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่65294 ของจำเลยที่ 2 ออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้โจทก์จำนวน 907,800 บาท และให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่ 39958 ของจำเลยที่ 3ออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้โจทก์จำนวน 345,520 บาทจำเลยที่ 1 ให้การว่า จำเลยที่ 1 ไม่เคยขอยืมลังไม้ใส่ขวดแก้วจากโจทก์ทั้งไม่เคยตกลงว่าหากจำเลยที่ 1 ไม่ส่งคืนลังไม้แก่โจทก์จะต้องชดใช้ราคาพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 12 ต่อปี ลังไม้บรรจุผลิตภัณฑ์ที่โจทก์ฟ้อง เป็นเรื่องที่โจทก์ต้องจัดหาสำหรับบรรจุผลิตภัณฑ์ขวดแก้วเพื่อส่งให้แก่ลูกค้า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุมเพราะมิได้บรรยายมาโดยละเอียดว่า จำนวนลังไม้ที่ต่างราคากันนั้นแต่ละชนิดจำเลยที่ 1 รับไปเมื่อใด และจะต้องคืนเมื่อใด ฟ้องโจทก์ขาดอายุความ ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2 ให้การและฟ้องแย้งว่า โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 2 เพราะจำเลยที่ 2 จำนองที่ดินเพื่อเป็นประกันหนี้ในการสั่งซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วของจำเลยที่ 1 ต่อโจทก์ มิได้จำนองเพื่อประกันหนี้ค่าลังไม้บรรจุผลิตภัณฑ์ขวดแก้วที่จำเลยที่ 1 ยืมไปและจำเลยที่ 1 ไม่เคยยืมลังไม้ใส่ขวดแก้วจากโจทก์ คดีโจทก์ขาดอายุความ ขอให้ยกฟ้อง ให้โจทก์ส่งมอบโฉนดที่ดินเลขที่ 65294 คืนจำเลยที่ 2 ให้โจทก์จดทะเบียนไถ่ถอนจำนองที่ดินดังกล่าวต่อเจ้าพนักงานที่ดิน หากไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาของโจทก์จำเลยที่ 3 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาโจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งจำเลยที่ 2 ว่า จำเลยที่ 2 นำที่ดินจำนองต่อโจทก์เพื่อเป็นประกันหนี้ที่จำเลยที่ 1 ต้องชำระให้โจทก์อันเนื่องมาจากจำเลยที่ 1 สั่งซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วจากโจทก์ โดยจำเลยที่ 2 จะต้องรับผิดชดใช้หนี้ค่าลังไม้ใส่ขวดแก้วที่จำเลยที่ 1ยืมไปจากโจทก์ด้วย สัญญาจำนองหาได้ระบุว่าจำนองเพื่อเป็นประกันหนี้เฉพาะส่วนที่เป็นราคาของผลิตภัณฑ์ขวดแก้วเท่านั้นไม่โจทก์ไม่มีหน้าที่จดทะเบียนไถ่ถอนจำนองให้แก่จำเลยที่ 2 ในเมื่อยังไม่ได้รับชำระหนี้ ขอให้ยกฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิพากษาว่า ให้จำเลยที่ 1 ชำระเงินแก่โจทก์จำนวน687,547 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 12 ต่อปี ในต้นเงินดังกล่าวนับแต่วันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2522 เป็นต้นไป แต่ดอกเบี้ยถึงวันฟ้องต้องไม่เกินจำนวน 497,972.40 บาท ตามที่โจทก์ขอในฟ้องถ้าจำเลยที่ 1 ไม่ชำระให้ยึดที่ดินที่จำนองของจำเลยที่ 2 และที่ 3ออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้โจทก์เป็นเงินจำนวน 907,800 บาทและ 345,520 บาท ตามลำดับ แต่ทั้งนี้สำหรับดอกเบี้ยที่ค้างก่อนฟ้องเกินกว่า 5 ปี ต้องไม่บังคับชำระหนี้เอาจากทรัพย์สินที่จำนองของจำเลยที่ 2 คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยก ให้ยกฟ้องแย้งของจำเลยที่ 2จำเลยที่ 1 และที่ 2 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 และที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยที่ 1 และที่ 2 ฎีกาว่า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุมนั้น เห็นว่า เรื่องจำนวนลังไม้ที่ว่าต่างราคากันและชนิดของลังไม้ที่จำเลยที่ 1 รับไปเมื่อใด ต้องคืนเมื่อใด เหลือเท่าใด นั้น เป็นรายละเอียดที่จะต้องนำสืบในชั้นพิจารณา เพราะโจทก์ได้บรรยายฟ้องมาแล้วว่าจำเลยที่ 1 ซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วและยืมลังไม้ใส่ขวดแก้วจากโจทก์หลายคราวติดต่อกัน ตั้งแต่พ.ศ. 2515 ถึง พ.ศ. 2522 เมื่อได้มีการคิดบัญชีกันปรากฏว่าจำเลยที่ 1 ยังไม่ได้ส่งลังไม้คืนโจทก์จำนวน 54,788 ลัง คิดเป็นเงิน687,551 บาท จำเลยที่ 1 ชำระค่าลังไม้ให้โจทก์เกินไป 4 บาทจึงเหลือจำนวนเงินที่จำเลยที่ 1 จะต้องจ่ายเป็นค่าลังไม้โจทก์687,547 บาท ดังนี้ จึงเป็นคำฟ้องที่เข้าใจชัดแจ้งแล้วไม่เคลือบคลุมที่จำเลยที่ 1 และที่ 2 ฎีกาอีกว่า คดีโจทก์ขาดอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 649 เห็นว่า มาตรา 649 ตามที่จำเลยที่ 1 และที่ 2 อ้างนั้น เป็นเรื่องความรับผิดเพื่อเสียค่าทดแทนเกี่ยวกับการยืมใช้คงรูปเช่น เรียกค่าเสียหายเกี่ยวกับความชำรุดหรือเสื่อมราคาจากการใช้ทรัพย์ที่ยืมแต่ตามคำฟ้องโจทก์เป็นการฟ้องเรียกคืนลังไม้หรือราคาลังไม้ซึ่งจำเลยที่ 1 ยืมไปพร้อมผลิตภัณฑ์ขวดแก้วซึ่งโจทก์ขายให้จำเลยที่ 1 ตามสัญญาซื้อขายและจำเลยที่ 1 ปฏิบัติกับโจทก์ตลอดมาตั้งแต่มีการตกลงซื้อขายกันจึงนำมาตรา 649 มาบังคับหาได้ไม่ ต้องใช้อายุความ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164 คดีของโจทก์จึงไม่ขาดอายุความ...คงมีปัญหาต่อไปตามฎีกาของจำเลยที่ 2 ว่า ตามสัญญาจำนองเอกสารหมาย จ.1 ไม่มีข้อความใดระบุว่าการจำนองนั้นเป็นประกันรวมถึงหนี้ค่าลังไม้ที่บรรจุผลิตภัณฑ์ขวดแก้วแต่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าลังไม้ที่จำเลยที่ 1 ยืมเป็นอุปกรณ์สำหรับใส่ขวดแก้วจึงเป็นส่วนหนึ่งของผลิตภัณฑ์ขวดแก้วที่มีการซื้อขายกัน จำเลยที่ 2ต้องรับผิดเป็นการรับฟังพยานฝ่าฝืนข้อเท็จจริงในสำนวนและฝ่าฝืนประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 จำเลยที่ 2 จึงไม่ต้องรับผิดนั้น เห็นว่า... ตามสัญญาจำนองเอกสารหมาย จ.1ก็ระบุเพียงว่า ผู้จำนองตกลงจำนองที่ดินทั้งแปลงแก่ผู้รับจำนองเพื่อเป็นประกันในการซื้อขายผลิตภัณฑ์ขวดแก้วของบริษัทอึ้งตั้งฮวดพานิช จำกัด แม้ขณะทำสัญญาจำนองเอกสารหมาย จ.1จำเลยที่ 1 เป็นหนี้โจทก์ทั้งค่าผลิตภัณฑ์ขวดแก้วและค่าลังไม้แต่เมื่อไม่ได้ระบุในสัญญาจำนองว่าเป็นการประกันการชำระหนี้ค่าลังไม้ด้วย และเป็นที่เห็นได้ชัดว่าลังไม้ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ขวดแก้วทั้งไม่ได้ความว่าจำเลยที่ 2 มีตำแหน่งหรือเกี่ยวข้องอะไรกับจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 2 เป็นแต่เพียงผู้ทำสัญญาจำนองประกันการชำระหนี้ของจำเลยที่ 1 เท่านั้น ดังนั้น กรณีเช่นนี้จึงต้องถือว่าเจตนาของคู่สัญญาจำนองตามเอกสารหมาย จ.1 ยังเป็นที่สงสัยอยู่จำต้องตีความไปในทางที่เป็นคุณแก่จำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นคู่กรณีฝ่ายซึ่งจะต้องเสียเปรียบในมูลหนี้นั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 11...ในปัญหาเรื่องฟ้องแย้งของจำเลยที่ 2 นั้น เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยที่ 2 มิได้ทำสัญญาจำนองเพื่อประกันหนี้ที่จำเลยที่ 1ยืมลังไม้จากโจทก์ จำเลยที่ 2 จึงไม่มีหนี้ที่จะต้องรับผิดต่อโจทก์และโจทก์ไม่มีสิทธิยึดถือโฉนดที่ดินเลขที่ 65294 ของจำเลยที่ 2 อีกต่อไป ฎีกาของจำเลยที่ 2 ข้อนี้ฟังไม่ขึ้นอนึ่ง ตามสัญญาจำนองเอกสารหมาย จ.2 ที่จำเลยที่ 3จำนองที่ดินของตนเป็นประกันการชำระหนี้ของจำเลยที่ 1 ในการซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วจากโจทก์ในวันเดียวกับวันทำสัญญาจำนองเอกสารหมายจ.1 ก็ระบุเพียงว่า ผู้จำนองตกลงจำนองที่ดินเพื่อเป็นประกันในการสั่งซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วของจำเลยที่ 1 เช่นเดียวกับที่ระบุในสัญญาจำนองเอกสารหมาย จ.2 การจำนองที่ดินของจำเลยที่ 3 จึงเป็นการจำนองเพื่อประกันหนี้รายเดียวกันนี้ ซึ่งเป็นหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ เมื่อจำเลยที่ 2 ผู้จำนองหนี้รายนี้ไม่ต้องรับผิด จำเลยที่ 3ผู้จำนองหนี้ดังกล่าวก็ไม่ต้องรับผิดด้วย แม้จำเลยที่ 3 จะมิได้อุทธรณ์และฎีกา แต่ศาลฎีกาเห็นสมควรวินิจฉัยให้มีผลถึงจำเลยที่ 3ด้วย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1)ประกอบด้วยมาตรา 247"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 2 และที่ 3ให้โจทก์ไปจดทะเบียนไถ่ถอนจำนองที่ดิน โฉนดเลขที่ 65294ตำบลสามเสนใน (สามเสนในฝั่งเหนือ) อำเภอพญาไท (บางซื่อ)กรุงเทพมหานคร ต่อเจ้าพนักงานที่ดิน อำเภอพญาไท กรมที่ดินให้จำเลยที่ 2 หากโจทก์ไม่ปฏิบัติให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลเป็นการแสดงเจตนาของโจทก์แทน ให้โจทก์คืนโฉนดดังกล่าวแก่จำเลยที่ 2 นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 566/2536องค์การแก้วโจทก์บริษัท อึ้งตั้งฮวด จำกัด กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 11, ม. 164, ม. 725 ป.วิ.พ. ม. 172 วรรคสอง, ม. 245 (1)โจทก์บรรยายฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วและยืมลังไม้ใส่ขวดแก้วจากโจทก์หลายคราวติดต่อกันตั้งแต่ พ.ศ. 2515 ถึงพ.ศ. 2522 เมื่อได้มีการคิดบัญชีกันปรากฏว่า จำเลยที่ 1 ยังไม่ได้ส่งลังไม้คืนโจทก์จำนวน 54,788 ลัง เป็นเงิน 687,551 บาท จำเลยที่ 1 เคยชำระค่าลังไม้ให้โจทก์เกินไป 4 บาท จึงเหลือเงินที่จำเลยที่ 1 จะต้องจ่ายเป็นค่าลังไม้แก่โจทก์ 687,547 บาท ดังนี้เป็นคำฟ้องที่เข้าใจชัดแจ้งแล้วไม่เคลือบคลุม ส่วนเรื่องจำนวนลังไม้ที่ว่าต่างราคากันและชนิดของลังไม้ที่จำเลยที่ 1 รับไปเมื่อใดต้องคืนเมื่อใด เหลือเท่าใดนั้นเป็นรายละเอียดที่จะต้องนำสืบในชั้นพิจารณา ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 649 เป็นเรื่องความรับผิดเพื่อเสียค่าทดแทนเกี่ยวกับการยืมใช้คงรูป แต่ตามคำฟ้องโจทก์เป็นการฟ้องเรียกคืนลังไม้หรือราคาลังไม้ซึ่งจำเลยที่ 1 ยืมไปพร้อมผลิตภัณฑ์ขวดแก้ว ซึ่งโจทก์ขายให้จำเลยที่ 1 ตามสัญญาซื้อขาย และจำเลยที่ 1 ปฏิบัติกับโจทก์ตลอดมาตั้งแต่มีการซื้อขายกันจึงนำมาตรา 649 มาบังคับหาได้ไม่ ต้องใช้อายุความ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164 สัญญาจำนองระบุเพียงว่า จำเลยที่ 2 ผู้จำนองตกลงจำนองที่ดินทั้งแปลงแก่ผู้รับจำนองเพื่อเป็นประกันในการซื้อขายผลิตภัณฑ์ขวดแก้วของบริษัท อ. จำเลยที่ 1 แม้ขณะทำสัญญาจำนองจำเลยที่ 1เป็นหนี้โจทก์ทั้งค่าผลิตภัณฑ์ขวดแก้วและค่าลังไม้ แต่เมื่อไม่ได้ระบุในสัญญาจำนองว่าเป็นการประกัน การชำระหนี้ค่าลังไม้ด้วยและเป็นที่เห็นได้ชัดว่าลังไม้ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ขวดแก้ว จำเลยที่ 2เป็นแต่เพียงผู้ทำสัญญาจำนองประกันการชำระหนี้ของจำเลยที่ 1เท่านั้นทั้งไม่ได้ความว่าจำเลยที่ 2 มีตำแหน่งหรือเกี่ยวข้องอะไรกับจำเลยที่ 1 กรณีเช่นนี้จึงต้องถือว่าเจตนาของคู่สัญญาจำนองยังเป็นที่สงสัยอยู่ จำต้องตีความไปในทางที่เป็นคุณแก่จำเลยที่ 2ซึ่งเป็นคู่กรณีฝ่ายจะต้องเสียเปรียบในมูลหนี้นั้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 11 ตามสัญญาจำนองที่จำเลยที่ 3 จำนองที่ดินเป็นการประกันการชำระหนี้ของจำเลยที่ 1 ในการซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วจากโจทก์ในวันเดียวกับวันที่จำเลยที่ 2 ทำสัญญาจำนองระบุเพียงว่าผู้จำนองตกลงจำนองที่ดินเพื่อเป็นประกันในการสั่งซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วของจำเลยที่ 1 เช่นเดียวกับที่ระบุในสัญญาจำนองที่จำเลยที่ 2 ทำไว้การจำนองที่ดินของจำเลยที่ 3 จึงเป็นการจำนองเพื่อประกันหนี้รายเดียวกันนี้ ซึ่งเป็นหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ เมื่อจำเลยที่ 2 ผู้จำนองหนี้รายนี้ไม่ต้องรับผิด จำเลยที่ 3 ผู้จำนองหนี้ดังกล่าวก็ไม่ต้องรับผิดด้วย แม้จำเลยที่ 3 จะมิได้อุทธรณ์และฎีกา แต่ศาลฎีกาเห็นสมควรวินิจฉัยให้มีผลถึงจำเลยที่ 3 ด้วย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1) ประกอบด้วย มาตรา 247โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วและยืมลังไม้ใส่ขวดแก้วจากโจทก์หลายคราวติดต่อกันตั้งแต่ พ.ศ. 2515 ถึงพ.ศ. 2522 จนกระทั่งเดือนมกราคม 2522 จำเลยที่ 1 ได้เลิกซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วจากโจทก์ จึงได้มีการคิดบัญชีกัน ปรากฏว่าจำเลยที่ 1 ยังไม่ได้ส่งคืนลังไม้แก่โจทก์ 54,788 ลังคิดเป็นเงิน687,551 บาท จำเลยที่ 1 เคยชำระเงินค่าลังไม้ใส่ขวดแก้วให้โจทก์เกินจำนวนเป็นเงิน 4 บาท จึงเหลือเงินที่จำเลยที่ 1 จะต้องชำระเป็นค่าลังไม้แก่โจทก์ 687,547 บาท จำเลยที่ 2 และที่ 3 นำที่ดินโฉนดเลขที่ 65294 และ 39958 ตำบลสามเสนใน กรุงเทพมหานครมาจำนองเป็นการชำระหนี้ของจำเลยที่ 1 ตามลำดับ โจทก์ทวงถามให้จำเลยทั้งสามชำระหนี้แล้ว แต่จำเลยทั้งสามไม่ชำระ โจทก์ได้บอกกล่าวบังคับจำนองแก่จำเลยที่ 2 และที่ 3 แล้ว ขอให้บังคับจำเลยที่ 1 ชำระเงิน 1,185,519.40 บาท แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 12 ต่อปี ในต้นเงิน 687,547 บาท นับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจำเลยที่ 1 จะชำระเงินเสร็จ ให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่65294 ของจำเลยที่ 2 ออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้โจทก์จำนวน 907,800 บาท และให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่ 39958 ของจำเลยที่ 3ออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้โจทก์จำนวน 345,520 บาทจำเลยที่ 1 ให้การว่า จำเลยที่ 1 ไม่เคยขอยืมลังไม้ใส่ขวดแก้วจากโจทก์ทั้งไม่เคยตกลงว่าหากจำเลยที่ 1 ไม่ส่งคืนลังไม้แก่โจทก์จะต้องชดใช้ราคาพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 12 ต่อปี ลังไม้บรรจุผลิตภัณฑ์ที่โจทก์ฟ้อง เป็นเรื่องที่โจทก์ต้องจัดหาสำหรับบรรจุผลิตภัณฑ์ขวดแก้วเพื่อส่งให้แก่ลูกค้า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุมเพราะมิได้บรรยายมาโดยละเอียดว่า จำนวนลังไม้ที่ต่างราคากันนั้นแต่ละชนิดจำเลยที่ 1 รับไปเมื่อใด และจะต้องคืนเมื่อใด ฟ้องโจทก์ขาดอายุความ ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2 ให้การและฟ้องแย้งว่า โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 2 เพราะจำเลยที่ 2 จำนองที่ดินเพื่อเป็นประกันหนี้ในการสั่งซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วของจำเลยที่ 1 ต่อโจทก์ มิได้จำนองเพื่อประกันหนี้ค่าลังไม้บรรจุผลิตภัณฑ์ขวดแก้วที่จำเลยที่ 1 ยืมไปและจำเลยที่ 1 ไม่เคยยืมลังไม้ใส่ขวดแก้วจากโจทก์ คดีโจทก์ขาดอายุความ ขอให้ยกฟ้อง ให้โจทก์ส่งมอบโฉนดที่ดินเลขที่ 65294 คืนจำเลยที่ 2 ให้โจทก์จดทะเบียนไถ่ถอนจำนองที่ดินดังกล่าวต่อเจ้าพนักงานที่ดิน หากไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาของโจทก์จำเลยที่ 3 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาโจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งจำเลยที่ 2 ว่า จำเลยที่ 2 นำที่ดินจำนองต่อโจทก์เพื่อเป็นประกันหนี้ที่จำเลยที่ 1 ต้องชำระให้โจทก์อันเนื่องมาจากจำเลยที่ 1 สั่งซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วจากโจทก์ โดยจำเลยที่ 2 จะต้องรับผิดชดใช้หนี้ค่าลังไม้ใส่ขวดแก้วที่จำเลยที่ 1ยืมไปจากโจทก์ด้วย สัญญาจำนองหาได้ระบุว่าจำนองเพื่อเป็นประกันหนี้เฉพาะส่วนที่เป็นราคาของผลิตภัณฑ์ขวดแก้วเท่านั้นไม่โจทก์ไม่มีหน้าที่จดทะเบียนไถ่ถอนจำนองให้แก่จำเลยที่ 2 ในเมื่อยังไม่ได้รับชำระหนี้ ขอให้ยกฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิพากษาว่า ให้จำเลยที่ 1 ชำระเงินแก่โจทก์จำนวน687,547 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 12 ต่อปี ในต้นเงินดังกล่าวนับแต่วันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2522 เป็นต้นไป แต่ดอกเบี้ยถึงวันฟ้องต้องไม่เกินจำนวน 497,972.40 บาท ตามที่โจทก์ขอในฟ้องถ้าจำเลยที่ 1 ไม่ชำระให้ยึดที่ดินที่จำนองของจำเลยที่ 2 และที่ 3ออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้โจทก์เป็นเงินจำนวน 907,800 บาทและ 345,520 บาท ตามลำดับ แต่ทั้งนี้สำหรับดอกเบี้ยที่ค้างก่อนฟ้องเกินกว่า 5 ปี ต้องไม่บังคับชำระหนี้เอาจากทรัพย์สินที่จำนองของจำเลยที่ 2 คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยก ให้ยกฟ้องแย้งของจำเลยที่ 2จำเลยที่ 1 และที่ 2 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 และที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยที่ 1 และที่ 2 ฎีกาว่า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุมนั้น เห็นว่า เรื่องจำนวนลังไม้ที่ว่าต่างราคากันและชนิดของลังไม้ที่จำเลยที่ 1 รับไปเมื่อใด ต้องคืนเมื่อใด เหลือเท่าใด นั้น เป็นรายละเอียดที่จะต้องนำสืบในชั้นพิจารณา เพราะโจทก์ได้บรรยายฟ้องมาแล้วว่าจำเลยที่ 1 ซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วและยืมลังไม้ใส่ขวดแก้วจากโจทก์หลายคราวติดต่อกัน ตั้งแต่พ.ศ. 2515 ถึง พ.ศ. 2522 เมื่อได้มีการคิดบัญชีกันปรากฏว่าจำเลยที่ 1 ยังไม่ได้ส่งลังไม้คืนโจทก์จำนวน 54,788 ลัง คิดเป็นเงิน687,551 บาท จำเลยที่ 1 ชำระค่าลังไม้ให้โจทก์เกินไป 4 บาทจึงเหลือจำนวนเงินที่จำเลยที่ 1 จะต้องจ่ายเป็นค่าลังไม้โจทก์687,547 บาท ดังนี้ จึงเป็นคำฟ้องที่เข้าใจชัดแจ้งแล้วไม่เคลือบคลุมที่จำเลยที่ 1 และที่ 2 ฎีกาอีกว่า คดีโจทก์ขาดอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 649 เห็นว่า มาตรา 649 ตามที่จำเลยที่ 1 และที่ 2 อ้างนั้น เป็นเรื่องความรับผิดเพื่อเสียค่าทดแทนเกี่ยวกับการยืมใช้คงรูปเช่น เรียกค่าเสียหายเกี่ยวกับความชำรุดหรือเสื่อมราคาจากการใช้ทรัพย์ที่ยืมแต่ตามคำฟ้องโจทก์เป็นการฟ้องเรียกคืนลังไม้หรือราคาลังไม้ซึ่งจำเลยที่ 1 ยืมไปพร้อมผลิตภัณฑ์ขวดแก้วซึ่งโจทก์ขายให้จำเลยที่ 1 ตามสัญญาซื้อขายและจำเลยที่ 1 ปฏิบัติกับโจทก์ตลอดมาตั้งแต่มีการตกลงซื้อขายกันจึงนำมาตรา 649 มาบังคับหาได้ไม่ ต้องใช้อายุความ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164 คดีของโจทก์จึงไม่ขาดอายุความ...คงมีปัญหาต่อไปตามฎีกาของจำเลยที่ 2 ว่า ตามสัญญาจำนองเอกสารหมาย จ.1 ไม่มีข้อความใดระบุว่าการจำนองนั้นเป็นประกันรวมถึงหนี้ค่าลังไม้ที่บรรจุผลิตภัณฑ์ขวดแก้วแต่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าลังไม้ที่จำเลยที่ 1 ยืมเป็นอุปกรณ์สำหรับใส่ขวดแก้วจึงเป็นส่วนหนึ่งของผลิตภัณฑ์ขวดแก้วที่มีการซื้อขายกัน จำเลยที่ 2ต้องรับผิดเป็นการรับฟังพยานฝ่าฝืนข้อเท็จจริงในสำนวนและฝ่าฝืนประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 จำเลยที่ 2 จึงไม่ต้องรับผิดนั้น เห็นว่า... ตามสัญญาจำนองเอกสารหมาย จ.1ก็ระบุเพียงว่า ผู้จำนองตกลงจำนองที่ดินทั้งแปลงแก่ผู้รับจำนองเพื่อเป็นประกันในการซื้อขายผลิตภัณฑ์ขวดแก้วของบริษัทอึ้งตั้งฮวดพานิช จำกัด แม้ขณะทำสัญญาจำนองเอกสารหมาย จ.1จำเลยที่ 1 เป็นหนี้โจทก์ทั้งค่าผลิตภัณฑ์ขวดแก้วและค่าลังไม้แต่เมื่อไม่ได้ระบุในสัญญาจำนองว่าเป็นการประกันการชำระหนี้ค่าลังไม้ด้วย และเป็นที่เห็นได้ชัดว่าลังไม้ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ขวดแก้วทั้งไม่ได้ความว่าจำเลยที่ 2 มีตำแหน่งหรือเกี่ยวข้องอะไรกับจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 2 เป็นแต่เพียงผู้ทำสัญญาจำนองประกันการชำระหนี้ของจำเลยที่ 1 เท่านั้น ดังนั้น กรณีเช่นนี้จึงต้องถือว่าเจตนาของคู่สัญญาจำนองตามเอกสารหมาย จ.1 ยังเป็นที่สงสัยอยู่จำต้องตีความไปในทางที่เป็นคุณแก่จำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นคู่กรณีฝ่ายซึ่งจะต้องเสียเปรียบในมูลหนี้นั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 11...ในปัญหาเรื่องฟ้องแย้งของจำเลยที่ 2 นั้น เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยที่ 2 มิได้ทำสัญญาจำนองเพื่อประกันหนี้ที่จำเลยที่ 1ยืมลังไม้จากโจทก์ จำเลยที่ 2 จึงไม่มีหนี้ที่จะต้องรับผิดต่อโจทก์และโจทก์ไม่มีสิทธิยึดถือโฉนดที่ดินเลขที่ 65294 ของจำเลยที่ 2 อีกต่อไป ฎีกาของจำเลยที่ 2 ข้อนี้ฟังไม่ขึ้นอนึ่ง ตามสัญญาจำนองเอกสารหมาย จ.2 ที่จำเลยที่ 3จำนองที่ดินของตนเป็นประกันการชำระหนี้ของจำเลยที่ 1 ในการซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วจากโจทก์ในวันเดียวกับวันทำสัญญาจำนองเอกสารหมายจ.1 ก็ระบุเพียงว่า ผู้จำนองตกลงจำนองที่ดินเพื่อเป็นประกันในการสั่งซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วของจำเลยที่ 1 เช่นเดียวกับที่ระบุในสัญญาจำนองเอกสารหมาย จ.2 การจำนองที่ดินของจำเลยที่ 3 จึงเป็นการจำนองเพื่อประกันหนี้รายเดียวกันนี้ ซึ่งเป็นหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ เมื่อจำเลยที่ 2 ผู้จำนองหนี้รายนี้ไม่ต้องรับผิด จำเลยที่ 3ผู้จำนองหนี้ดังกล่าวก็ไม่ต้องรับผิดด้วย แม้จำเลยที่ 3 จะมิได้อุทธรณ์และฎีกา แต่ศาลฎีกาเห็นสมควรวินิจฉัยให้มีผลถึงจำเลยที่ 3ด้วย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1)ประกอบด้วยมาตรา 247"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 2 และที่ 3ให้โจทก์ไปจดทะเบียนไถ่ถอนจำนองที่ดิน โฉนดเลขที่ 65294ตำบลสามเสนใน (สามเสนในฝั่งเหนือ) อำเภอพญาไท (บางซื่อ)กรุงเทพมหานคร ต่อเจ้าพนักงานที่ดิน อำเภอพญาไท กรมที่ดินให้จำเลยที่ 2 หากโจทก์ไม่ปฏิบัติให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลเป็นการแสดงเจตนาของโจทก์แทน ให้โจทก์คืนโฉนดดังกล่าวแก่จำเลยที่ 2 นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์(เพี้ยน พุทธสุอัตตา-บุญศรี กอบบุญ-เสมอ อินทรศักดิ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุปัญหาเกี่ยวกับการบรรยายฟ้องในคดีนี้ คงไม่มีข้อโต้แย้งเป็นอย่างอื่นเพราะคำบรรยายฟ้องของโจทก์ได้บรรยายไว้โดยแจ้งชัดซึ่งสภาพแห่งข้อหา ข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหา และคำขอบังคับแล้ว กล่าวคือ โจทก์บรรยายถึงสภาพแห่งข้อหาว่า จำเลยยังไม่ส่งคืนลังไม้ที่ยืมไปจากโจทก์ โดยอาศัยสัญญายืมใช้คงรูปเป็นหลักแห่งข้อหาพร้อมกับขอบังคับให้จำเลยชำระค่าลังไม้ที่ยังไม่คืนแก่โจทก์ จึงเป็นฟ้องที่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 172วรรคสอง ไม่จำต้องบรรยายฟ้องในรายละเอียดเกี่ยวกับจำนวนลังไม้ที่ต่างราคากัน ชนิดของลังไม้ จำเลยรับลังไม้ไปเมื่อใดต้องคืนเมื่อใด และเหลือลังไม้เท่าใด ซึ่งเป็นข้อเท็จจริงที่อาจนำสืบให้ปรากฏในชั้นพิจารณาได้ สำหรับปัญหาเรื่องอายุความที่ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า การฟ้องเรียกคืนลังไม้หรือราคาลังไม้ที่ยืมไป มีอายุความ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164 นั้นชอบแล้ว การฟ้องร้องในกรณีดังกล่าว บทบัญญัติว่าด้วยยืมใช้คงรูปมิได้กำหนดอายุความไว้โดยเฉพาะ จึงต้องใช้อายุความทั่วไป ไม่อาจใช้อายุความตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 649 ได้ เพราะเป็นกรณีฟ้องให้รับผิดเพื่อเสียค่าทดแทนอันเกี่ยวกับการยืมใช้คงรูปซึ่งได้แก่ ค่าเสียหายเกี่ยวกับความชำรุดหรือเสื่อมราคาเนื่องจากการใช้สอยทรัพย์ที่ยืม (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2589/2526) การที่จะตีความไปในทางที่เป็นคุณแก่คู่กรณีฝ่ายซึ่งจะต้องเสียในมูลหนี้ได้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 11 เปิดช่องให้กระทำได้เฉพาะกรณีที่เจตนาของคู่สัญญายังมีข้อสงสัยอยู่เท่านั้นหากเอกสารสัญญาใดมีข้อความชัดแจ้งไม่อาจตีความเป็นอย่างอื่นหรือเป็นสองนัย หรือหลายนัยได้ก็หมดโอกาสที่จะตีความไปในทางที่เป็นคุณแก่คู่กรณีฝ่ายซึ่งจะต้องเสียในมูลหนี้ได้ แม้ฝ่ายที่ต้องเสียในมูลหนี้จะเสียเปรียบหรือต้องรับผลจากข้อสัญญาอันไม่เป็นธรรมก็ตาม เพราะตราบเท่าที่สัญญาใดไม่มีวัตถุที่ประสงค์เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย หรือเป็นการพ้นวิสัย หรือเป็นการขัดขวางต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชนแล้ว สัญญานั้นก็ย่อมใช้บังคับได้ตามหลักแห่งความศักดิ์สิทธิ์ของเจตนาเนื่องจากปัจจุบันยังไม่มีบทบัญญัติของกฎหมายว่าด้วยข้อสัญญาอันไม่เป็นธรรมใช้บังคับเพื่อยกเว้นหลักแห่งความศักดิ์สิทธิ์ของเจตนาในบางเรื่อง ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกอยู่นี้เป็นกรณีที่อาจตีความสัญญาจำนองที่ผู้จำนองตกลงจำนองที่ดินทั้งแปลงเพื่อเป็นประกันการซื้อขายขวดแก้วของลูกหนี้ได้เป็นสองนัย ซึ่งข้อเท็จจริงปรากฏว่าขณะทำสัญญาจำนองลูกหนี้เป็นหนี้เจ้าหนี้ทั้งค่าผลิตภัณฑ์ขวดแก้วและค่าลังไม้ที่บรรจุขวดแก้วดังกล่าว จึงอาจตีความได้ว่าเมื่อผู้จำนองทราบข้อเท็จจริงนั้นแล้วยังนำที่ดินของตนเข้าจำนองเป็นประกัน แม้จะระบุในสัญญาจำนองเพียงว่า จำนองเพื่อเป็นประกันในการซื้อขายผลิตภัณฑ์ขวดแก้ว แต่ย่อมรวมถึงลังไม้ที่ใช้บรรจุขวดแก้วด้วย หากผู้จำนองไม่มีเจตนาจะจำนองเพื่อประกันหนี้ค่าลังไม้ก็ควรระบุให้ชัดแจ้งในสัญญาว่าไม่รวมถึงหนี้ค่าลังไม้เมื่อไม่ได้ระบุไว้เช่นนั้น การจำนองรายนี้จึงต้องเป็นประกันหนี้รวมทั้งค่าผลิตภัณฑ์ขวดแก้วและค่าลังไม้ด้วยนัยหนึ่ง และอาจตีความอีกนัยหนึ่งได้ว่า เมื่อสัญญาจำนองระบุไว้เพียงว่า การจำนองทำเพื่อเป็นประกันการซื้อขายผลิตภัณฑ์ขวดแก้วของลูกหนี้เท่านั้นไม่ได้ระบุให้รวมถึงการชำระหนี้ค่าลังไม้ไปด้วย จึงไม่อาจตีความในทางที่เป็นโทษแก่ผู้ที่ต้องเสียในมูลหนี้ได้ เมื่อไม่ได้ระบุในสัญญาจำนองให้รวมถึงหนี้ค่าลังไม้ ย่อมแสดงว่าผู้จำนองมีเจตนาจำนองที่ดินของตนเพียงเพื่อเป็นประกันการชำระหนี้ค่าผลิตภัณฑ์ขวดแก้วไม่อาจให้ผู้จำนองต้องรับผิดในหนี้ค่าลังไม้ได้ เมื่อเจตนาของผู้จำนองไม่แจ้งชัด ข้อความในสัญญาประกอบข้อเท็จจริงที่ปรากฏดังกล่าวอาจตีความเป็นสองนัยและสามารถมีผลบังคับได้ทั้งสองนัยเช่นนี้ จึงเป็นกรณีที่ถือได้ว่ามีข้อสงสัยในเจตนาของคู่สัญญาเกิดขึ้นแล้วการตีความจึงต้องกระทำไปในทางที่เป็นคุณแก่คู่กรณีฝ่ายซึ่งจะเป็นผู้ต้องเสียในมูลหนี้นั้นอันได้แก่ผู้จำนองในคดีนี้นั่นเอง คำพิพากษาศาลฎีกาในประเด็นนี้พอจะเทียบเคียงได้กับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3397/2527 ซึ่งวินิจฉัยว่า ขณะจำเลยที่ 4ที่ 5 ทำสัญญาจำนองที่ดินและสัญญาต่อท้ายสัญญาจำนองที่ดินกับโจทก์เพื่อประกันหนี้ของจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 1 เป็นลูกหนี้โจทก์เฉพาะหนี้ตามสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีเท่านั้น ส่วนหนี้ตามสัญญาขายลดเช็คยังไม่เกิดขึ้น เพราะจำเลยที่ 1 เพิ่งทำสัญญาขายลดเช็คกับโจทก์ในภายหลัง อีกทั้งข้อความตามสัญญาต่อท้ายสัญญาจำนองที่ดินเป็นประกันมีข้อความว่า ประกันเงินที่เบิกไปจากผู้รับจำนองเกินกว่ายอดเงินในบัญชีหรือเงินที่เป็นหนี้อยู่ในเวลานี้หรือเป็นต่อไปในภายหน้า ย่อมมีความหมายถึงหนี้ตามสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีโดยตรง หาใช่หนี้ตามสัญญาขายลดเช็คหรือหนี้อื่นที่ยังมิได้เกิดขึ้นแต่อย่างใดไม่ และตามหนังสือสัญญาจำนองก็ระบุถึงหนี้ที่รับจำนองอยู่ในช่วงเวลานี้ หรือเวลาใดต่อไปภายหน้าก็หมายถึงกำหนดเวลา มิได้หมายถึงลักษณะของหนี้ ไม่มีข้อความที่ระบุให้ค้ำประกันหนี้ตามสัญญาขายลดเช็คหรือหนี้อย่างอื่นคนละประเภทกันที่จะเกิดมีขึ้นภายหน้า การตีความถึงเจตนาของคู่สัญญาในกรณีที่มีข้อสงสัยเช่นนี้ ท่านให้ตีความไปในทางที่เป็นคุณแก่คู่กรณีฝ่ายซึ่งจะต้องเสียในมูลหนี้นั้น ดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 11 การที่ตีความถึงเจตนาให้เป็นโทษแก่จำเลยที่ 4 ที่ 5 ซึ่งจะเป็นผู้ต้องเสียในมูลหนี้จึงขัดต่อบทกฎหมายดังกล่าว ดังนั้นต้องฟังว่าสัญญาจำนองที่ดินและสัญญาต่อท้ายสัญญาจำนองที่ดินไม่ได้ประกันถึงหนี้ที่เกิดจากสัญญาขายลดเช็คซึ่งจำเลยที่ 1 ทำกับโจทก์ ที่ศาลฎีกาวินิจฉัยเป็นประเด็นสุดท้ายว่า แม้จำเลยที่ 3 มิได้อุทธรณ์และฎีกาแต่เห็นสมควรวินิจฉัยให้มีผลถึงจำเลยที่ 3 ด้วยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1) ประกอบด้วยมาตรา 247 นั้น ในแง่ผลของคดีคงไม่มีข้อโต้แย้งว่าไม่เกิดความเป็นธรรมแก่จำเลยที่ 3 เพราะหากจำเลยที่ 3 ไม่ขาดนัดยื่นคำให้การและต่อสู้คดีมาจนถึงชั้นศาลฎีกา จำเลยที่ 3 ซึ่งเป็นผู้จำนองประกันหนี้รายเดียวกันกับที่จำเลยที่ 1 และสัญญาจำนองก็ระบุข้อความเช่นเดียวกับข้อความในสัญญาจำนองที่จำเลยที่ 1 ทำไว้ ย่อมไม่ต้องรับผิดในหนี้ค่าลังไม้ มีปัญหาที่น่าพิจารณาคือ การที่จำเลยที่ 2 และที่ 3ต่างจำนองทรัพย์สินของตนเพื่อประกันหนี้รายเดียวกัน จะมีผลทำให้การจำนองตามสัญญาจำนองทั้งสองฉบับเป็นหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้หรือไม่ หากพิจารณาประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 725แล้วจะพบว่า เมื่อบุคคลสองคนหรือกว่านั้นต่างได้จำนองทรัพย์สินแห่งตนเพื่อประกันหนี้แต่รายหนึ่งรายเดียวอันบุคคลอื่นจะต้องชำระและมิได้ระบุลำดับไว้ ผู้จำนองซึ่งได้เป็นผู้ชำระหนี้หามีสิทธิจะไล่เบี้ยเอาแก่ผู้จำนองอื่น ๆ ต่อไปได้ไม่ ด้วยผลของบทบัญญัติมาตรานี้หากโจทก์ฟ้องบังคับจำนองเอาเฉพาะแก่จำเลยที่ 2 และจำเลยที่ 2 ต้องชำระหนี้ไป จำเลยที่ 2 ไม่อาจไล่เบี้ยเอาแก่จำเลยที่ 3 ได้คงมีสิทธิได้รับเงินใช้คืนจากลูกหนี้ตามจำนวนซึ่งโจทก์ผู้รับจำนองได้รับใช้หนี้จากการบังคับจำนองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 724 เท่านั้น จึงเห็นได้ว่าความรับผิดของจำเลยที่ 2 และที่ 3 ที่มีต่อโจทก์ผู้รับจำนองไม่ใช่ความรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมกัน ดังที่บัญญัติไว้ในมาตรา 291 ซึ่งความรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมกันนี้เห็นได้ชัดว่าเป็นหนี้ที่ไม่อาจแบ่งแยกได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1) ดังปรากฏตามคำวินิจฉัยของศาลฎีกาหลายเรื่องเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5266/2534 ศาลอุทธรณ์ให้จำเลยทั้งสามร่วมกันรับผิดชดใช้ค่าเสื่อมราคารถแก่โจทก์ จำเลยที่ 2 และที่ 3ฎีกา เมื่อข้อเท็จจริงฟังไม่ได้ว่ารถยนต์โจทก์เสื่อมราคาจากการเกิดเหตุ กรณีเกี่ยวด้วยการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ ศาลฎีกาจึงชี้ขาดให้มีผลถึงจำเลยที่ 1 ซึ่งไม่ได้ฎีกาด้วย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 419/2532 โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งหกร่วมกันชำระหนี้ที่จำเลยที่ 1 เป็นผู้เบิกเงินเกินบัญชีจำเลยที่ 2 ถึงที่ 6 เป็นผู้ค้ำประกัน เป็นการฟ้องให้ชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ แม้จำเลยที่ 1 และที่ 3 เท่านั้นที่ฎีกา เมื่อศาลฎีกาเห็นว่าจำเลยทุกคนต้องรับผิดน้อยกว่าที่ศาลอุทธรณ์กำหนดศาลฎีกามีอำนาจพิพากษาให้มีผลไปถึงจำเลยอื่นที่มิได้ฎีกาด้วย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 226-227/2505 โจทก์ฟ้องจำเลยที่ 2ว่าร่วมละเมิดกับจำเลยที่ 1 แม้จำเลยที่ 2 จะมิได้ฎีกา เมื่อปรากฏว่าคดีขาดอายุความ ศาลฎีกาอาศัยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1) และ 247 มีอำนาจวินิจฉัยถึงจำเลยที่ 2 ด้วย (นอกจากนี้ขอให้ดู คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 554/2513,477/2514,887/2520,3945/2525,4178/2528 และ2131/2531) มีปัญหาต่อไปว่า คำว่า "หนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้" นี้ จะหมายความจำกัดอยู่เฉพาะกรณีเป็นหนี้ร่วม หรือรวมถึงหนี้อย่างอื่นด้วย เท่าที่ปรากฏจากคำพิพากษาศาลฎีกา ศาลฎีกาได้วินิจฉัยให้หนี้อย่างอื่นเป็นหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ด้วย เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 443/2511 โจทก์ขอให้ศาลพิพากษาถอนชื่อจำเลยทั้งสี่ออกจากโฉนด จำเลยที่ 4 ขาดนัดยื่นคำให้การ โจทก์มิได้ขอให้ศาลสั่งให้จำเลยที่ 4 ขาดนัด และศาลชั้นต้นก็มิได้มีคำสั่งจำหน่ายคดีสำหรับจำเลยผู้นี้ แต่ศาลชั้นต้นได้พิพากษาให้ถอนชื่อจำเลยทั้งสี่ออกจากโฉนด จำเลยที่ 1 ที่ 2 และที่ 3 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องสำหรับจำเลยทุกคนได้เพราะคำพิพากษาคดีนี้เกี่ยวด้วยการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 968-969/2512 เมื่อศาลฎีกาเห็นว่า ที่ดินพิพาทฟังไม่ได้ว่าเป็นของโจทก์ โจทก์ก็ไม่อาจขับไล่จำเลยได้ แม้จำเลยร่วมคนหนึ่งจะมิได้ฎีกา แต่เมื่อจำเลยฎีกา และจำเลยร่วมเป็นผู้รับโอนสิทธิการเช่าที่ดินพิพาทจากจำเลยจำเลยร่วมก็ไม่จำต้องถูกขับไล่ด้วยเพราะมูลคดีเกี่ยวด้วยการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1169/2514 หนี้ตามเช็คเป็นหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ผู้สั่งจ่ายรับผิดใช้เงินตามเช็คพร้อมดอกเบี้ย ยกฟ้องเฉพาะจำเลยที่ 2 ผู้สลักหลังศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ให้จำเลยที่ 2 ร่วมรับผิดด้วยเมื่อจำเลยที่ 2แต่ผู้เดียวฎีกาขึ้นมา และศาลฎีกาเห็นว่า ศาลล่างคำนวณดอกเบี้ยผิดโดยให้จำเลยใช้ดอกเบี้ยเกินไป ศาลฎีกาย่อมมีอำนาจพิพากษาแก้เรื่องดอกเบี้ยให้มีผลถึงจำเลยที่ 1 ซึ่งมิได้อุทธรณ์ฎีกาด้วยได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1449/2520 โจทก์ในฐานะทายาทฟ้องขอแบ่งที่ดินพิพาทซึ่งเคยเป็นของ ต. บิดาจากจำเลยทั้ง 7 ซึ่งเป็นทายาทและผู้รับโอนสิทธิทางทายาท ศาลชั้นต้นพิพากษาให้แบ่งที่ดินให้โจทก์ 1 ใน 4 จำเลยอุทธรณ์ ในระหว่างอุทธรณ์จำเลยที่ 1 ถึงที่ 6ขอถอนอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์อนุญาต คดีระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1ถึงที่ 6 ยุติ แต่เมื่อศาลอุทธรณ์พิจารณาแล้วฟังว่าโจทก์ไม่ได้ครอบครองที่พิพาทตั้งแต่ ต. ถึงแก่กรรม คดีของโจทก์ขาดอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 และคดีเป็นการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ ศาลอุทธรณ์ก็มีอำนาจพิพากษายกฟ้องให้มีผลถึงจำเลยที่ 1 ถึงที่ 6 ได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 245 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1457/2520 จำเลยที่ 2 เป็นผู้รับประกันภัยค้ำจุนอันจะต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนแทนในนามจำเลยที่ 1 ผู้เอาประกันภัย กรณีเป็นเรื่องเกี่ยวกับการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้เมื่อศาลฎีกากำหนดค่าสินไหมทดแทนให้จำเลยที่ 2 รับผิดน้อยลงแม้จำเลยที่ 1 จะมิได้ฎีกาก็ตาม อาศัยอำนาจตามความในมาตรา 245(1),247 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ศาลฎีกาเห็นสมควรก็ให้จำเลยที่ 1 รับผิดต่อโจทก์เพียงเท่าที่จำเลยที่ 2 ต้องรับผิดได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3975/2528 จำเลยที่ 2 ปลูกสร้างอาคารผิดไปจากแบบแปลนที่ได้รับอนุญาตแล้วไม่รื้อถอนตามคำสั่งของเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นจนถูกดำเนินคดีและเปรียบเทียบปรับไปแล้วโจทก์ก็มิใช้อำนาจรื้อถอนอาคารส่วนที่ก่อสร้างผิดแบบนั้นตามที่พระราชบัญญัติควบคุมการก่อสร้างอาคาร พุทธศักราช 2479 มาตรา 11 ทวิให้อำนาจไว้ ต่อมาจำเลยที่ 2 ได้โอนขายอาคารนั้นให้แก่จำเลยที่ 1โจทก์ก็ยังมิได้รื้อถอนส่วนที่ก่อสร้างผิดแบบนั้นแต่ประการใด คงปล่อยปละละเลยเรื่อยมาจนพระราชบัญญัติควบคุมการก่อสร้างอาคารพุทธศักราช 2479 ถูกยกเลิกและใช้พระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522บังคับ ซึ่งพระราชบัญญัติฉบับใหม่นี้แม้มาตรา 40 และ มาตรา 42 ให้อำนาจโจทก์ ขอให้ศาลสั่งให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองอาคารรื้อถอนอาคารส่วนที่สร้างผิดแบบนั้นได้ก็จะมาใช้บังคับแก่จำเลยที่ 1ไม่ได้ เพราะเป็นกฎหมายย้อนหลังที่มีผลเสียหายแก่จำเลยที่ 1 ซึ่งมิได้เป็นผู้ปลูกสร้างอาคารส่วนที่ผิดแบบนั้นโจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 อนึ่งแม้จำเลยที่ 2 จะมิได้ฎีกาขึ้นมา แต่เป็นเรื่องเกี่ยวด้วยการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ จึงให้มีผลถึงจำเลยที่ 2ด้วย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2787/2529 โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสองซึ่งเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างออกไปจากที่ดินพิพาทอันเป็นทรัพย์มรดกของผู้ตายที่โจทก์เป็นผู้จัดการมรดก เมื่อศาลฎีกาฟังว่าที่พิพาทมิได้เป็นส่วนหนึ่งของที่ดินมรดกแล้ว แม้ในชั้นฎีกาจะมีเพียงโจทก์และจำเลยที่ 2 เป็นผู้ฎีกา โดยจำเลยที่ 1 มิได้ฎีกาด้วย แต่กรณีดังกล่าวเป็นเรื่องการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ ศาลฎีกาย่อมพิพากษายกฟ้องโจทก์โดยให้มีผลถึงจำเลยที่ 1 ซึ่งมิได้ฎีกาด้วยได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3797-3798/2529 คดีสำนวนแรกโจทก์ฟ้องขับไล่ผู้อาศัยออกจากที่พิพาท แม้ไม่ปรากฏตามคำฟ้องว่าที่พิพาทอาจให้เช่าได้เดือนละเท่าใด แต่ก็ได้ความจากคดีในสำนวนหลังซึ่งมีผู้ฟ้องโจทก์คดีนี้กับพวกให้ร่วมกันใช้ค่าขาดประโยชน์จากที่พิพาทเป็นเงินปีละ 2,400 บาท ถือได้ว่าที่พิพาทอาจให้เช่าได้ไม่เกินเดือนละสองพันบาท เมื่อจำเลยมิได้กล่าวแก้เป็นข้อพิพาทด้วยกรรมสิทธิ์ หรือยกข้อโต้เถียงในเรื่องแปลความหมายแห่งข้อความในสัญญาอาศัย คดีจึงต้องห้ามมิให้อุทธรณ์ในข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 224 แม้ศาลอุทธรณ์จะรับวินิจฉัยให้ ก็ไม่ชอบด้วยกระบวนพิจารณา โจทก์ไม่มีสิทธิฎีกาต่อมาได้ ข้อเท็จจริงคงยุติไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัยและพิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ให้บังคับคดีสำนวนแรกตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น คงรับวินิจฉัยเฉพาะฎีกาของจำเลยที่ 1 ในสำนวนหลัง (โจทก์ในสำนวนแรก) ซึ่งคดีไม่ต้องห้ามอุทธรณ์ฎีกาในข้อเท็จจริง แต่เมื่อศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่าที่พิพาทเป็นของจำเลยที่ 1 ศาลฎีกาย่อมพิพากษายกฟ้องโจทก์ให้มีผลถึงจำเลยที่ 2 ซึ่งไม่ได้ฎีกาด้วย เพราะเป็นกรณีเกี่ยวด้วยการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 245 และ 247 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3602/2530 ฟ้องขอให้เพิกถอนสัญญาซื้อขายระหว่างจำเลยที่ 2 ที่ 3 เป็นฟ้องขอให้บังคับจำเลยที่ 2 ที่ 3ชำระหนี้อันจะแบ่งแยกมิได้ แม้จำเลยที่ 3 มิได้ฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจพิพากษาให้มีผลถึงจำเลยที่ 3 ด้วย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3870/2531 จำเลยที่ 3 และที่ 4 ซึ่งเป็นผู้สลักหลังเช็คต้องร่วมกับจำเลยที่ 1 ผู้ออกเช็ครับผิดต่อโจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 967 เมื่อหนี้ตามเช็คระงับไปแล้ว แม้จำเลยที่ 3 แต่ผู้เดียวฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจพิพากษาให้มีผลถึงจำเลยที่ 1 และที่ 4 ด้วย เพราะเป็นคำพิพากษาเกี่ยวด้วยการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1145/2533 ในคดีพิพาทกันเรื่องที่ดินเมื่อศาลฎีกาฟังว่าโจทก์และโจทก์ร่วมเป็นเจ้าของที่พิพาทร่วมกันแม้ในชั้นฎีกาจะมีเพียงโจทก์ร่วมผู้เดียวฎีกาโดยโจทก์มิได้ฎีกาแต่กรณีดังกล่าวเป็นเรื่องการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ ศาลฎีกาย่อมพิพากษาให้มีผลถึงโจทก์ด้วย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 245(1) และ 247 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4070/2533 ศาลล่างพิพากษาให้จำเลยทั้งสามใช้ค่าขึ้นศาลแทนโจทก์เกินจำนวนค่าเสียหายที่จะต้องรับผิดเป็นการไม่ถูกต้อง ศาลสูงกำหนดใหม่ให้ถูกต้องได้โดยให้มีผลถึงจำเลยที่ไม่ได้อุทธรณ์ฎีกาขึ้นมาด้วย เนื่องจากค่าขึ้นศาลที่ต้องชดใช้แทนคู่ความอีกฝ่ายเป็นหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 958/2535 จำเลยที่ 1 และ ส. คนขับรถของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ต่างขับรถยนต์ชนกันโดยประมาทไม่ยิ่งหย่อนกว่ากัน ทั้งสองฝ่ายจึงไม่ต้องรับผิดต่อกัน จำเลยที่ 3 ในฐานะผู้รับประกันภัยรถยนต์คันเกิดเหตุของจำเลยที่ 2 ที่จำเลยที่ 1 เป็นผู้ขับจึงไม่ต้องรับผิด ชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2ผู้ครอบครองและเจ้าของรถยนต์ที่ชนกับรถยนต์คันที่จำเลยที่ 3รับประกันภัย และเนื่องจากเป็นคดีเกี่ยวด้วยการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ แม้จำเลยที่ 2 จะไม่ได้ฎีกาก็ให้มีผลถึงจำเลยที่ 2 ด้วย จากคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยถึงหนี้อย่างอื่นที่ถือว่าเป็นหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ดังกล่าว ไม่ว่ามูลหนี้จะเกิดจากมูลละเมิดหรือสัญญาจะมีแนวตรงกันว่าหนี้นั้นต้องเป็นหนี้รายเดียวกันและหากเป็นมูลหนี้ตามสัญญาก็จะต้องเป็นสัญญาเดียวกันด้วยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 566/2536 ที่วินิจฉัยเกี่ยวกับประเด็นนี้ยังไม่ปรากฏคำพิพากษาของศาลฎีกาที่วินิจฉัยโดยอาศัยข้อเท็จจริงอย่างเดียวกันมาก่อน ข้อที่น่าสังเกตุคือ แม้จำเลยที่ 2 และที่ 3 จะต่างจำนองที่ดินของแต่ละคนเพื่อประกันหนี้ประธานรายเดียวกันในวันเดียวกันก็ตาม แต่จำเลยที่ 2 และที่ 3 ต่างก็ทำสัญญาจำนองคนละฉบับกัน มิได้ทำสัญญาจำนองร่วมกันเพื่อจะรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมต่อผู้รับจำนอง และการจำนองดังกล่าวก็มิได้ระบุลำดับไว้ทั้งเป็นการจำนองคนละคราวกัน เพียงแต่มีข้อความในสัญญาจำนองเหมือนกันเท่านั้น มูลหนี้ของจำเลยที่ 2 และที่ 3 ตามสัญญาจำนองคนละฉบับกันดังกล่าว จึงน่าจะเป็นหนี้อันอาจแบ่งแยกได้เพราะผู้รับจำนองจะเลือกฟ้องบังคับจำนองเอาแก่จำเลยที่ 2หรือจำเลยที่ 3 ก็ได้ และแม้จะฟ้องบังคับจำนองเอาแก่ผู้จำนองทั้งสองคน ก็อาศัยสัญญาจำนองอันเป็นข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาต่างฉบับกัน หนี้ที่จำเลยที่ 2 และที่ 3 ต้องรับผิดจึงไม่มีความสัมพันธ์ระหว่างกันเอง น่าจะเป็นหนี้อันแบ่งแยกได้ เรื่องนี้จำเลยที่ 1 คงต้องรับผิดในหนี้ประธานตามฟ้อง คือหนี้ค่าผลิตภัณฑ์ขวดแก้วรวมถึงค่าลังไม้ด้วยมิใช่กรณีที่จำเลยที่ 1 ไม่ต้องรับผิดในหนี้ดังกล่าวแต่อย่างใด หากเป็นกรณีที่จำเลยที่ 1 ไม่ต้องรับผิดในหนี้ตามฟ้อง ไม่ว่าด้วยเหตุใดที่หนี้นั้นระงับไปแล้วเว้นแต่หนี้ขาดอายุความ คงไม่มีข้อโต้แย้งว่า จำเลยที่ 2 และที่ 3ยังคงต้องรับผิดอยู่อีกเพราะตรงนี้เห็นชัดว่าเป็นหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 566/2536 จึงเป็นคำพิพากษาอีกฉบับหนึ่งที่ก้าวไปอีกขั้นหนึ่งโดยเน้นถึงความเป็นธรรมเป็นหลักได้ตีความคำว่า "หนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้" ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1) ให้รวมถึงกรณีการจำนองต่างรายในหนี้รายเดียวกัน หากมีข้อสัญญาจำนองเหมือนกันและผู้จำนองรายหนึ่งรายใดไม่ต้องรับผิดเพราะข้อสัญญานั้น ย่อมมีผลถึงผู้จำนองอื่นซึ่งมิได้อุทธรณ์ฎีกาด้วย ปริญญาดีผดุงคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วและยืมลังไม้ใส่ขวดแก้วจากโจทก์หลายคราวติดต่อกันตั้งแต่ พ.ศ. 2515 ถึงพ.ศ. 2522 จนกระทั่งเดือนมกราคม 2522 จำเลยที่ 1 ได้เลิกซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วจากโจทก์ จึงได้มีการคิดบัญชีกัน ปรากฏว่าจำเลยที่ 1 ยังไม่ได้ส่งคืนลังไม้แก่โจทก์ 54,788 ลังคิดเป็นเงิน687,551 บาท จำเลยที่ 1 เคยชำระเงินค่าลังไม้ใส่ขวดแก้วให้โจทก์เกินจำนวนเป็นเงิน 4 บาท จึงเหลือเงินที่จำเลยที่ 1 จะต้องชำระเป็นค่าลังไม้แก่โจทก์ 687,547 บาท จำเลยที่ 2 และที่ 3 นำที่ดินโฉนดเลขที่ 65294 และ 39958 ตำบลสามเสนใน กรุงเทพมหานครมาจำนองเป็นการชำระหนี้ของจำเลยที่ 1 ตามลำดับ โจทก์ทวงถามให้จำเลยทั้งสามชำระหนี้แล้ว แต่จำเลยทั้งสามไม่ชำระ โจทก์ได้บอกกล่าวบังคับจำนองแก่จำเลยที่ 2 และที่ 3 แล้ว ขอให้บังคับจำเลยที่ 1 ชำระเงิน 1,185,519.40 บาท แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 12 ต่อปี ในต้นเงิน 687,547 บาท นับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจำเลยที่ 1 จะชำระเงินเสร็จ ให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่65294 ของจำเลยที่ 2 ออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้โจทก์จำนวน 907,800 บาท และให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่ 39958 ของจำเลยที่ 3ออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้โจทก์จำนวน 345,520 บาทจำเลยที่ 1 ให้การว่า จำเลยที่ 1 ไม่เคยขอยืมลังไม้ใส่ขวดแก้วจากโจทก์ทั้งไม่เคยตกลงว่าหากจำเลยที่ 1 ไม่ส่งคืนลังไม้แก่โจทก์จะต้องชดใช้ราคาพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 12 ต่อปี ลังไม้บรรจุผลิตภัณฑ์ที่โจทก์ฟ้อง เป็นเรื่องที่โจทก์ต้องจัดหาสำหรับบรรจุผลิตภัณฑ์ขวดแก้วเพื่อส่งให้แก่ลูกค้า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุมเพราะมิได้บรรยายมาโดยละเอียดว่า จำนวนลังไม้ที่ต่างราคากันนั้นแต่ละชนิดจำเลยที่ 1 รับไปเมื่อใด และจะต้องคืนเมื่อใด ฟ้องโจทก์ขาดอายุความ ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2 ให้การและฟ้องแย้งว่า โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 2 เพราะจำเลยที่ 2 จำนองที่ดินเพื่อเป็นประกันหนี้ในการสั่งซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วของจำเลยที่ 1 ต่อโจทก์ มิได้จำนองเพื่อประกันหนี้ค่าลังไม้บรรจุผลิตภัณฑ์ขวดแก้วที่จำเลยที่ 1 ยืมไปและจำเลยที่ 1 ไม่เคยยืมลังไม้ใส่ขวดแก้วจากโจทก์ คดีโจทก์ขาดอายุความ ขอให้ยกฟ้อง ให้โจทก์ส่งมอบโฉนดที่ดินเลขที่ 65294 คืนจำเลยที่ 2 ให้โจทก์จดทะเบียนไถ่ถอนจำนองที่ดินดังกล่าวต่อเจ้าพนักงานที่ดิน หากไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาของโจทก์จำเลยที่ 3 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาโจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งจำเลยที่ 2 ว่า จำเลยที่ 2 นำที่ดินจำนองต่อโจทก์เพื่อเป็นประกันหนี้ที่จำเลยที่ 1 ต้องชำระให้โจทก์อันเนื่องมาจากจำเลยที่ 1 สั่งซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วจากโจทก์ โดยจำเลยที่ 2 จะต้องรับผิดชดใช้หนี้ค่าลังไม้ใส่ขวดแก้วที่จำเลยที่ 1ยืมไปจากโจทก์ด้วย สัญญาจำนองหาได้ระบุว่าจำนองเพื่อเป็นประกันหนี้เฉพาะส่วนที่เป็นราคาของผลิตภัณฑ์ขวดแก้วเท่านั้นไม่โจทก์ไม่มีหน้าที่จดทะเบียนไถ่ถอนจำนองให้แก่จำเลยที่ 2 ในเมื่อยังไม่ได้รับชำระหนี้ ขอให้ยกฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิพากษาว่า ให้จำเลยที่ 1 ชำระเงินแก่โจทก์จำนวน687,547 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 12 ต่อปี ในต้นเงินดังกล่าวนับแต่วันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2522 เป็นต้นไป แต่ดอกเบี้ยถึงวันฟ้องต้องไม่เกินจำนวน 497,972.40 บาท ตามที่โจทก์ขอในฟ้องถ้าจำเลยที่ 1 ไม่ชำระให้ยึดที่ดินที่จำนองของจำเลยที่ 2 และที่ 3ออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้โจทก์เป็นเงินจำนวน 907,800 บาทและ 345,520 บาท ตามลำดับ แต่ทั้งนี้สำหรับดอกเบี้ยที่ค้างก่อนฟ้องเกินกว่า 5 ปี ต้องไม่บังคับชำระหนี้เอาจากทรัพย์สินที่จำนองของจำเลยที่ 2 คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยก ให้ยกฟ้องแย้งของจำเลยที่ 2จำเลยที่ 1 และที่ 2 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 และที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยที่ 1 และที่ 2 ฎีกาว่า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุมนั้น เห็นว่า เรื่องจำนวนลังไม้ที่ว่าต่างราคากันและชนิดของลังไม้ที่จำเลยที่ 1 รับไปเมื่อใด ต้องคืนเมื่อใด เหลือเท่าใด นั้น เป็นรายละเอียดที่จะต้องนำสืบในชั้นพิจารณา เพราะโจทก์ได้บรรยายฟ้องมาแล้วว่าจำเลยที่ 1 ซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วและยืมลังไม้ใส่ขวดแก้วจากโจทก์หลายคราวติดต่อกัน ตั้งแต่พ.ศ. 2515 ถึง พ.ศ. 2522 เมื่อได้มีการคิดบัญชีกันปรากฏว่าจำเลยที่ 1 ยังไม่ได้ส่งลังไม้คืนโจทก์จำนวน 54,788 ลัง คิดเป็นเงิน687,551 บาท จำเลยที่ 1 ชำระค่าลังไม้ให้โจทก์เกินไป 4 บาทจึงเหลือจำนวนเงินที่จำเลยที่ 1 จะต้องจ่ายเป็นค่าลังไม้โจทก์687,547 บาท ดังนี้ จึงเป็นคำฟ้องที่เข้าใจชัดแจ้งแล้วไม่เคลือบคลุมที่จำเลยที่ 1 และที่ 2 ฎีกาอีกว่า คดีโจทก์ขาดอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 649 เห็นว่า มาตรา 649 ตามที่จำเลยที่ 1 และที่ 2 อ้างนั้น เป็นเรื่องความรับผิดเพื่อเสียค่าทดแทนเกี่ยวกับการยืมใช้คงรูปเช่น เรียกค่าเสียหายเกี่ยวกับความชำรุดหรือเสื่อมราคาจากการใช้ทรัพย์ที่ยืมแต่ตามคำฟ้องโจทก์เป็นการฟ้องเรียกคืนลังไม้หรือราคาลังไม้ซึ่งจำเลยที่ 1 ยืมไปพร้อมผลิตภัณฑ์ขวดแก้วซึ่งโจทก์ขายให้จำเลยที่ 1 ตามสัญญาซื้อขายและจำเลยที่ 1 ปฏิบัติกับโจทก์ตลอดมาตั้งแต่มีการตกลงซื้อขายกันจึงนำมาตรา 649 มาบังคับหาได้ไม่ ต้องใช้อายุความ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164 คดีของโจทก์จึงไม่ขาดอายุความ...คงมีปัญหาต่อไปตามฎีกาของจำเลยที่ 2 ว่า ตามสัญญาจำนองเอกสารหมาย จ.1 ไม่มีข้อความใดระบุว่าการจำนองนั้นเป็นประกันรวมถึงหนี้ค่าลังไม้ที่บรรจุผลิตภัณฑ์ขวดแก้วแต่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าลังไม้ที่จำเลยที่ 1 ยืมเป็นอุปกรณ์สำหรับใส่ขวดแก้วจึงเป็นส่วนหนึ่งของผลิตภัณฑ์ขวดแก้วที่มีการซื้อขายกัน จำเลยที่ 2ต้องรับผิดเป็นการรับฟังพยานฝ่าฝืนข้อเท็จจริงในสำนวนและฝ่าฝืนประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 จำเลยที่ 2 จึงไม่ต้องรับผิดนั้น เห็นว่า... ตามสัญญาจำนองเอกสารหมาย จ.1ก็ระบุเพียงว่า ผู้จำนองตกลงจำนองที่ดินทั้งแปลงแก่ผู้รับจำนองเพื่อเป็นประกันในการซื้อขายผลิตภัณฑ์ขวดแก้วของบริษัทอึ้งตั้งฮวดพานิช จำกัด แม้ขณะทำสัญญาจำนองเอกสารหมาย จ.1จำเลยที่ 1 เป็นหนี้โจทก์ทั้งค่าผลิตภัณฑ์ขวดแก้วและค่าลังไม้แต่เมื่อไม่ได้ระบุในสัญญาจำนองว่าเป็นการประกันการชำระหนี้ค่าลังไม้ด้วย และเป็นที่เห็นได้ชัดว่าลังไม้ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ขวดแก้วทั้งไม่ได้ความว่าจำเลยที่ 2 มีตำแหน่งหรือเกี่ยวข้องอะไรกับจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 2 เป็นแต่เพียงผู้ทำสัญญาจำนองประกันการชำระหนี้ของจำเลยที่ 1 เท่านั้น ดังนั้น กรณีเช่นนี้จึงต้องถือว่าเจตนาของคู่สัญญาจำนองตามเอกสารหมาย จ.1 ยังเป็นที่สงสัยอยู่จำต้องตีความไปในทางที่เป็นคุณแก่จำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นคู่กรณีฝ่ายซึ่งจะต้องเสียเปรียบในมูลหนี้นั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 11...ในปัญหาเรื่องฟ้องแย้งของจำเลยที่ 2 นั้น เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยที่ 2 มิได้ทำสัญญาจำนองเพื่อประกันหนี้ที่จำเลยที่ 1ยืมลังไม้จากโจทก์ จำเลยที่ 2 จึงไม่มีหนี้ที่จะต้องรับผิดต่อโจทก์และโจทก์ไม่มีสิทธิยึดถือโฉนดที่ดินเลขที่ 65294 ของจำเลยที่ 2 อีกต่อไป ฎีกาของจำเลยที่ 2 ข้อนี้ฟังไม่ขึ้นอนึ่ง ตามสัญญาจำนองเอกสารหมาย จ.2 ที่จำเลยที่ 3จำนองที่ดินของตนเป็นประกันการชำระหนี้ของจำเลยที่ 1 ในการซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วจากโจทก์ในวันเดียวกับวันทำสัญญาจำนองเอกสารหมายจ.1 ก็ระบุเพียงว่า ผู้จำนองตกลงจำนองที่ดินเพื่อเป็นประกันในการสั่งซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วของจำเลยที่ 1 เช่นเดียวกับที่ระบุในสัญญาจำนองเอกสารหมาย จ.2 การจำนองที่ดินของจำเลยที่ 3 จึงเป็นการจำนองเพื่อประกันหนี้รายเดียวกันนี้ ซึ่งเป็นหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ เมื่อจำเลยที่ 2 ผู้จำนองหนี้รายนี้ไม่ต้องรับผิด จำเลยที่ 3ผู้จำนองหนี้ดังกล่าวก็ไม่ต้องรับผิดด้วย แม้จำเลยที่ 3 จะมิได้อุทธรณ์และฎีกา แต่ศาลฎีกาเห็นสมควรวินิจฉัยให้มีผลถึงจำเลยที่ 3ด้วย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1)ประกอบด้วยมาตรา 247"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 2 และที่ 3ให้โจทก์ไปจดทะเบียนไถ่ถอนจำนองที่ดิน โฉนดเลขที่ 65294ตำบลสามเสนใน (สามเสนในฝั่งเหนือ) อำเภอพญาไท (บางซื่อ)กรุงเทพมหานคร ต่อเจ้าพนักงานที่ดิน อำเภอพญาไท กรมที่ดินให้จำเลยที่ 2 หากโจทก์ไม่ปฏิบัติให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลเป็นการแสดงเจตนาของโจทก์แทน ให้โจทก์คืนโฉนดดังกล่าวแก่จำเลยที่ 2 นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 566/2536องค์การแก้วโจทก์บริษัท อึ้งตั้งฮวด จำกัด กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 11, ม. 164, ม. 725 ป.วิ.พ. ม. 172 วรรคสอง, ม. 245 (1)โจทก์บรรยายฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วและยืมลังไม้ใส่ขวดแก้วจากโจทก์หลายคราวติดต่อกันตั้งแต่ พ.ศ. 2515 ถึงพ.ศ. 2522 เมื่อได้มีการคิดบัญชีกันปรากฏว่า จำเลยที่ 1 ยังไม่ได้ส่งลังไม้คืนโจทก์จำนวน 54,788 ลัง เป็นเงิน 687,551 บาท จำเลยที่ 1 เคยชำระค่าลังไม้ให้โจทก์เกินไป 4 บาท จึงเหลือเงินที่จำเลยที่ 1 จะต้องจ่ายเป็นค่าลังไม้แก่โจทก์ 687,547 บาท ดังนี้เป็นคำฟ้องที่เข้าใจชัดแจ้งแล้วไม่เคลือบคลุม ส่วนเรื่องจำนวนลังไม้ที่ว่าต่างราคากันและชนิดของลังไม้ที่จำเลยที่ 1 รับไปเมื่อใดต้องคืนเมื่อใด เหลือเท่าใดนั้นเป็นรายละเอียดที่จะต้องนำสืบในชั้นพิจารณา ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 649 เป็นเรื่องความรับผิดเพื่อเสียค่าทดแทนเกี่ยวกับการยืมใช้คงรูป แต่ตามคำฟ้องโจทก์เป็นการฟ้องเรียกคืนลังไม้หรือราคาลังไม้ซึ่งจำเลยที่ 1 ยืมไปพร้อมผลิตภัณฑ์ขวดแก้ว ซึ่งโจทก์ขายให้จำเลยที่ 1 ตามสัญญาซื้อขาย และจำเลยที่ 1 ปฏิบัติกับโจทก์ตลอดมาตั้งแต่มีการซื้อขายกันจึงนำมาตรา 649 มาบังคับหาได้ไม่ ต้องใช้อายุความ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164 สัญญาจำนองระบุเพียงว่า จำเลยที่ 2 ผู้จำนองตกลงจำนองที่ดินทั้งแปลงแก่ผู้รับจำนองเพื่อเป็นประกันในการซื้อขายผลิตภัณฑ์ขวดแก้วของบริษัท อ. จำเลยที่ 1 แม้ขณะทำสัญญาจำนองจำเลยที่ 1เป็นหนี้โจทก์ทั้งค่าผลิตภัณฑ์ขวดแก้วและค่าลังไม้ แต่เมื่อไม่ได้ระบุในสัญญาจำนองว่าเป็นการประกัน การชำระหนี้ค่าลังไม้ด้วยและเป็นที่เห็นได้ชัดว่าลังไม้ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ขวดแก้ว จำเลยที่ 2เป็นแต่เพียงผู้ทำสัญญาจำนองประกันการชำระหนี้ของจำเลยที่ 1เท่านั้นทั้งไม่ได้ความว่าจำเลยที่ 2 มีตำแหน่งหรือเกี่ยวข้องอะไรกับจำเลยที่ 1 กรณีเช่นนี้จึงต้องถือว่าเจตนาของคู่สัญญาจำนองยังเป็นที่สงสัยอยู่ จำต้องตีความไปในทางที่เป็นคุณแก่จำเลยที่ 2ซึ่งเป็นคู่กรณีฝ่ายจะต้องเสียเปรียบในมูลหนี้นั้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 11 ตามสัญญาจำนองที่จำเลยที่ 3 จำนองที่ดินเป็นการประกันการชำระหนี้ของจำเลยที่ 1 ในการซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วจากโจทก์ในวันเดียวกับวันที่จำเลยที่ 2 ทำสัญญาจำนองระบุเพียงว่าผู้จำนองตกลงจำนองที่ดินเพื่อเป็นประกันในการสั่งซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วของจำเลยที่ 1 เช่นเดียวกับที่ระบุในสัญญาจำนองที่จำเลยที่ 2 ทำไว้การจำนองที่ดินของจำเลยที่ 3 จึงเป็นการจำนองเพื่อประกันหนี้รายเดียวกันนี้ ซึ่งเป็นหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ เมื่อจำเลยที่ 2 ผู้จำนองหนี้รายนี้ไม่ต้องรับผิด จำเลยที่ 3 ผู้จำนองหนี้ดังกล่าวก็ไม่ต้องรับผิดด้วย แม้จำเลยที่ 3 จะมิได้อุทธรณ์และฎีกา แต่ศาลฎีกาเห็นสมควรวินิจฉัยให้มีผลถึงจำเลยที่ 3 ด้วย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1) ประกอบด้วย มาตรา 247โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ 1 ซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วและยืมลังไม้ใส่ขวดแก้วจากโจทก์หลายคราวติดต่อกันตั้งแต่ พ.ศ. 2515 ถึงพ.ศ. 2522 จนกระทั่งเดือนมกราคม 2522 จำเลยที่ 1 ได้เลิกซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วจากโจทก์ จึงได้มีการคิดบัญชีกัน ปรากฏว่าจำเลยที่ 1 ยังไม่ได้ส่งคืนลังไม้แก่โจทก์ 54,788 ลังคิดเป็นเงิน687,551 บาท จำเลยที่ 1 เคยชำระเงินค่าลังไม้ใส่ขวดแก้วให้โจทก์เกินจำนวนเป็นเงิน 4 บาท จึงเหลือเงินที่จำเลยที่ 1 จะต้องชำระเป็นค่าลังไม้แก่โจทก์ 687,547 บาท จำเลยที่ 2 และที่ 3 นำที่ดินโฉนดเลขที่ 65294 และ 39958 ตำบลสามเสนใน กรุงเทพมหานครมาจำนองเป็นการชำระหนี้ของจำเลยที่ 1 ตามลำดับ โจทก์ทวงถามให้จำเลยทั้งสามชำระหนี้แล้ว แต่จำเลยทั้งสามไม่ชำระ โจทก์ได้บอกกล่าวบังคับจำนองแก่จำเลยที่ 2 และที่ 3 แล้ว ขอให้บังคับจำเลยที่ 1 ชำระเงิน 1,185,519.40 บาท แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 12 ต่อปี ในต้นเงิน 687,547 บาท นับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจำเลยที่ 1 จะชำระเงินเสร็จ ให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่65294 ของจำเลยที่ 2 ออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้โจทก์จำนวน 907,800 บาท และให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่ 39958 ของจำเลยที่ 3ออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้โจทก์จำนวน 345,520 บาทจำเลยที่ 1 ให้การว่า จำเลยที่ 1 ไม่เคยขอยืมลังไม้ใส่ขวดแก้วจากโจทก์ทั้งไม่เคยตกลงว่าหากจำเลยที่ 1 ไม่ส่งคืนลังไม้แก่โจทก์จะต้องชดใช้ราคาพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 12 ต่อปี ลังไม้บรรจุผลิตภัณฑ์ที่โจทก์ฟ้อง เป็นเรื่องที่โจทก์ต้องจัดหาสำหรับบรรจุผลิตภัณฑ์ขวดแก้วเพื่อส่งให้แก่ลูกค้า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุมเพราะมิได้บรรยายมาโดยละเอียดว่า จำนวนลังไม้ที่ต่างราคากันนั้นแต่ละชนิดจำเลยที่ 1 รับไปเมื่อใด และจะต้องคืนเมื่อใด ฟ้องโจทก์ขาดอายุความ ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2 ให้การและฟ้องแย้งว่า โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 2 เพราะจำเลยที่ 2 จำนองที่ดินเพื่อเป็นประกันหนี้ในการสั่งซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วของจำเลยที่ 1 ต่อโจทก์ มิได้จำนองเพื่อประกันหนี้ค่าลังไม้บรรจุผลิตภัณฑ์ขวดแก้วที่จำเลยที่ 1 ยืมไปและจำเลยที่ 1 ไม่เคยยืมลังไม้ใส่ขวดแก้วจากโจทก์ คดีโจทก์ขาดอายุความ ขอให้ยกฟ้อง ให้โจทก์ส่งมอบโฉนดที่ดินเลขที่ 65294 คืนจำเลยที่ 2 ให้โจทก์จดทะเบียนไถ่ถอนจำนองที่ดินดังกล่าวต่อเจ้าพนักงานที่ดิน หากไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาของโจทก์จำเลยที่ 3 ขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาโจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งจำเลยที่ 2 ว่า จำเลยที่ 2 นำที่ดินจำนองต่อโจทก์เพื่อเป็นประกันหนี้ที่จำเลยที่ 1 ต้องชำระให้โจทก์อันเนื่องมาจากจำเลยที่ 1 สั่งซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วจากโจทก์ โดยจำเลยที่ 2 จะต้องรับผิดชดใช้หนี้ค่าลังไม้ใส่ขวดแก้วที่จำเลยที่ 1ยืมไปจากโจทก์ด้วย สัญญาจำนองหาได้ระบุว่าจำนองเพื่อเป็นประกันหนี้เฉพาะส่วนที่เป็นราคาของผลิตภัณฑ์ขวดแก้วเท่านั้นไม่โจทก์ไม่มีหน้าที่จดทะเบียนไถ่ถอนจำนองให้แก่จำเลยที่ 2 ในเมื่อยังไม่ได้รับชำระหนี้ ขอให้ยกฟ้องแย้งศาลชั้นต้นพิพากษาว่า ให้จำเลยที่ 1 ชำระเงินแก่โจทก์จำนวน687,547 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 12 ต่อปี ในต้นเงินดังกล่าวนับแต่วันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2522 เป็นต้นไป แต่ดอกเบี้ยถึงวันฟ้องต้องไม่เกินจำนวน 497,972.40 บาท ตามที่โจทก์ขอในฟ้องถ้าจำเลยที่ 1 ไม่ชำระให้ยึดที่ดินที่จำนองของจำเลยที่ 2 และที่ 3ออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้โจทก์เป็นเงินจำนวน 907,800 บาทและ 345,520 บาท ตามลำดับ แต่ทั้งนี้สำหรับดอกเบี้ยที่ค้างก่อนฟ้องเกินกว่า 5 ปี ต้องไม่บังคับชำระหนี้เอาจากทรัพย์สินที่จำนองของจำเลยที่ 2 คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยก ให้ยกฟ้องแย้งของจำเลยที่ 2จำเลยที่ 1 และที่ 2 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 และที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยที่ 1 และที่ 2 ฎีกาว่า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุมนั้น เห็นว่า เรื่องจำนวนลังไม้ที่ว่าต่างราคากันและชนิดของลังไม้ที่จำเลยที่ 1 รับไปเมื่อใด ต้องคืนเมื่อใด เหลือเท่าใด นั้น เป็นรายละเอียดที่จะต้องนำสืบในชั้นพิจารณา เพราะโจทก์ได้บรรยายฟ้องมาแล้วว่าจำเลยที่ 1 ซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วและยืมลังไม้ใส่ขวดแก้วจากโจทก์หลายคราวติดต่อกัน ตั้งแต่พ.ศ. 2515 ถึง พ.ศ. 2522 เมื่อได้มีการคิดบัญชีกันปรากฏว่าจำเลยที่ 1 ยังไม่ได้ส่งลังไม้คืนโจทก์จำนวน 54,788 ลัง คิดเป็นเงิน687,551 บาท จำเลยที่ 1 ชำระค่าลังไม้ให้โจทก์เกินไป 4 บาทจึงเหลือจำนวนเงินที่จำเลยที่ 1 จะต้องจ่ายเป็นค่าลังไม้โจทก์687,547 บาท ดังนี้ จึงเป็นคำฟ้องที่เข้าใจชัดแจ้งแล้วไม่เคลือบคลุมที่จำเลยที่ 1 และที่ 2 ฎีกาอีกว่า คดีโจทก์ขาดอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 649 เห็นว่า มาตรา 649 ตามที่จำเลยที่ 1 และที่ 2 อ้างนั้น เป็นเรื่องความรับผิดเพื่อเสียค่าทดแทนเกี่ยวกับการยืมใช้คงรูปเช่น เรียกค่าเสียหายเกี่ยวกับความชำรุดหรือเสื่อมราคาจากการใช้ทรัพย์ที่ยืมแต่ตามคำฟ้องโจทก์เป็นการฟ้องเรียกคืนลังไม้หรือราคาลังไม้ซึ่งจำเลยที่ 1 ยืมไปพร้อมผลิตภัณฑ์ขวดแก้วซึ่งโจทก์ขายให้จำเลยที่ 1 ตามสัญญาซื้อขายและจำเลยที่ 1 ปฏิบัติกับโจทก์ตลอดมาตั้งแต่มีการตกลงซื้อขายกันจึงนำมาตรา 649 มาบังคับหาได้ไม่ ต้องใช้อายุความ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164 คดีของโจทก์จึงไม่ขาดอายุความ...คงมีปัญหาต่อไปตามฎีกาของจำเลยที่ 2 ว่า ตามสัญญาจำนองเอกสารหมาย จ.1 ไม่มีข้อความใดระบุว่าการจำนองนั้นเป็นประกันรวมถึงหนี้ค่าลังไม้ที่บรรจุผลิตภัณฑ์ขวดแก้วแต่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าลังไม้ที่จำเลยที่ 1 ยืมเป็นอุปกรณ์สำหรับใส่ขวดแก้วจึงเป็นส่วนหนึ่งของผลิตภัณฑ์ขวดแก้วที่มีการซื้อขายกัน จำเลยที่ 2ต้องรับผิดเป็นการรับฟังพยานฝ่าฝืนข้อเท็จจริงในสำนวนและฝ่าฝืนประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 จำเลยที่ 2 จึงไม่ต้องรับผิดนั้น เห็นว่า... ตามสัญญาจำนองเอกสารหมาย จ.1ก็ระบุเพียงว่า ผู้จำนองตกลงจำนองที่ดินทั้งแปลงแก่ผู้รับจำนองเพื่อเป็นประกันในการซื้อขายผลิตภัณฑ์ขวดแก้วของบริษัทอึ้งตั้งฮวดพานิช จำกัด แม้ขณะทำสัญญาจำนองเอกสารหมาย จ.1จำเลยที่ 1 เป็นหนี้โจทก์ทั้งค่าผลิตภัณฑ์ขวดแก้วและค่าลังไม้แต่เมื่อไม่ได้ระบุในสัญญาจำนองว่าเป็นการประกันการชำระหนี้ค่าลังไม้ด้วย และเป็นที่เห็นได้ชัดว่าลังไม้ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ขวดแก้วทั้งไม่ได้ความว่าจำเลยที่ 2 มีตำแหน่งหรือเกี่ยวข้องอะไรกับจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 2 เป็นแต่เพียงผู้ทำสัญญาจำนองประกันการชำระหนี้ของจำเลยที่ 1 เท่านั้น ดังนั้น กรณีเช่นนี้จึงต้องถือว่าเจตนาของคู่สัญญาจำนองตามเอกสารหมาย จ.1 ยังเป็นที่สงสัยอยู่จำต้องตีความไปในทางที่เป็นคุณแก่จำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นคู่กรณีฝ่ายซึ่งจะต้องเสียเปรียบในมูลหนี้นั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 11...ในปัญหาเรื่องฟ้องแย้งของจำเลยที่ 2 นั้น เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยที่ 2 มิได้ทำสัญญาจำนองเพื่อประกันหนี้ที่จำเลยที่ 1ยืมลังไม้จากโจทก์ จำเลยที่ 2 จึงไม่มีหนี้ที่จะต้องรับผิดต่อโจทก์และโจทก์ไม่มีสิทธิยึดถือโฉนดที่ดินเลขที่ 65294 ของจำเลยที่ 2 อีกต่อไป ฎีกาของจำเลยที่ 2 ข้อนี้ฟังไม่ขึ้นอนึ่ง ตามสัญญาจำนองเอกสารหมาย จ.2 ที่จำเลยที่ 3จำนองที่ดินของตนเป็นประกันการชำระหนี้ของจำเลยที่ 1 ในการซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วจากโจทก์ในวันเดียวกับวันทำสัญญาจำนองเอกสารหมายจ.1 ก็ระบุเพียงว่า ผู้จำนองตกลงจำนองที่ดินเพื่อเป็นประกันในการสั่งซื้อผลิตภัณฑ์ขวดแก้วของจำเลยที่ 1 เช่นเดียวกับที่ระบุในสัญญาจำนองเอกสารหมาย จ.2 การจำนองที่ดินของจำเลยที่ 3 จึงเป็นการจำนองเพื่อประกันหนี้รายเดียวกันนี้ ซึ่งเป็นหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ เมื่อจำเลยที่ 2 ผู้จำนองหนี้รายนี้ไม่ต้องรับผิด จำเลยที่ 3ผู้จำนองหนี้ดังกล่าวก็ไม่ต้องรับผิดด้วย แม้จำเลยที่ 3 จะมิได้อุทธรณ์และฎีกา แต่ศาลฎีกาเห็นสมควรวินิจฉัยให้มีผลถึงจำเลยที่ 3ด้วย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1)ประกอบด้วยมาตรา 247"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 2 และที่ 3ให้โจทก์ไปจดทะเบียนไถ่ถอนจำนองที่ดิน โฉนดเลขที่ 65294ตำบลสามเสนใน (สามเสนในฝั่งเหนือ) อำเภอพญาไท (บางซื่อ)กรุงเทพมหานคร ต่อเจ้าพนักงานที่ดิน อำเภอพญาไท กรมที่ดินให้จำเลยที่ 2 หากโจทก์ไม่ปฏิบัติให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลเป็นการแสดงเจตนาของโจทก์แทน ให้โจทก์คืนโฉนดดังกล่าวแก่จำเลยที่ 2 นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์(เพี้ยน พุทธสุอัตตา-บุญศรี กอบบุญ-เสมอ อินทรศักดิ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุปัญหาเกี่ยวกับการบรรยายฟ้องในคดีนี้ คงไม่มีข้อโต้แย้งเป็นอย่างอื่นเพราะคำบรรยายฟ้องของโจทก์ได้บรรยายไว้โดยแจ้งชัดซึ่งสภาพแห่งข้อหา ข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหา และคำขอบังคับแล้ว กล่าวคือ โจทก์บรรยายถึงสภาพแห่งข้อหาว่า จำเลยยังไม่ส่งคืนลังไม้ที่ยืมไปจากโจทก์ โดยอาศัยสัญญายืมใช้คงรูปเป็นหลักแห่งข้อหาพร้อมกับขอบังคับให้จำเลยชำระค่าลังไม้ที่ยังไม่คืนแก่โจทก์ จึงเป็นฟ้องที่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 172วรรคสอง ไม่จำต้องบรรยายฟ้องในรายละเอียดเกี่ยวกับจำนวนลังไม้ที่ต่างราคากัน ชนิดของลังไม้ จำเลยรับลังไม้ไปเมื่อใดต้องคืนเมื่อใด และเหลือลังไม้เท่าใด ซึ่งเป็นข้อเท็จจริงที่อาจนำสืบให้ปรากฏในชั้นพิจารณาได้ สำหรับปัญหาเรื่องอายุความที่ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า การฟ้องเรียกคืนลังไม้หรือราคาลังไม้ที่ยืมไป มีอายุความ 10 ปี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 164 นั้นชอบแล้ว การฟ้องร้องในกรณีดังกล่าว บทบัญญัติว่าด้วยยืมใช้คงรูปมิได้กำหนดอายุความไว้โดยเฉพาะ จึงต้องใช้อายุความทั่วไป ไม่อาจใช้อายุความตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 649 ได้ เพราะเป็นกรณีฟ้องให้รับผิดเพื่อเสียค่าทดแทนอันเกี่ยวกับการยืมใช้คงรูปซึ่งได้แก่ ค่าเสียหายเกี่ยวกับความชำรุดหรือเสื่อมราคาเนื่องจากการใช้สอยทรัพย์ที่ยืม (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2589/2526) การที่จะตีความไปในทางที่เป็นคุณแก่คู่กรณีฝ่ายซึ่งจะต้องเสียในมูลหนี้ได้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 11 เปิดช่องให้กระทำได้เฉพาะกรณีที่เจตนาของคู่สัญญายังมีข้อสงสัยอยู่เท่านั้นหากเอกสารสัญญาใดมีข้อความชัดแจ้งไม่อาจตีความเป็นอย่างอื่นหรือเป็นสองนัย หรือหลายนัยได้ก็หมดโอกาสที่จะตีความไปในทางที่เป็นคุณแก่คู่กรณีฝ่ายซึ่งจะต้องเสียในมูลหนี้ได้ แม้ฝ่ายที่ต้องเสียในมูลหนี้จะเสียเปรียบหรือต้องรับผลจากข้อสัญญาอันไม่เป็นธรรมก็ตาม เพราะตราบเท่าที่สัญญาใดไม่มีวัตถุที่ประสงค์เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย หรือเป็นการพ้นวิสัย หรือเป็นการขัดขวางต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชนแล้ว สัญญานั้นก็ย่อมใช้บังคับได้ตามหลักแห่งความศักดิ์สิทธิ์ของเจตนาเนื่องจากปัจจุบันยังไม่มีบทบัญญัติของกฎหมายว่าด้วยข้อสัญญาอันไม่เป็นธรรมใช้บังคับเพื่อยกเว้นหลักแห่งความศักดิ์สิทธิ์ของเจตนาในบางเรื่อง ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกอยู่นี้เป็นกรณีที่อาจตีความสัญญาจำนองที่ผู้จำนองตกลงจำนองที่ดินทั้งแปลงเพื่อเป็นประกันการซื้อขายขวดแก้วของลูกหนี้ได้เป็นสองนัย ซึ่งข้อเท็จจริงปรากฏว่าขณะทำสัญญาจำนองลูกหนี้เป็นหนี้เจ้าหนี้ทั้งค่าผลิตภัณฑ์ขวดแก้วและค่าลังไม้ที่บรรจุขวดแก้วดังกล่าว จึงอาจตีความได้ว่าเมื่อผู้จำนองทราบข้อเท็จจริงนั้นแล้วยังนำที่ดินของตนเข้าจำนองเป็นประกัน แม้จะระบุในสัญญาจำนองเพียงว่า จำนองเพื่อเป็นประกันในการซื้อขายผลิตภัณฑ์ขวดแก้ว แต่ย่อมรวมถึงลังไม้ที่ใช้บรรจุขวดแก้วด้วย หากผู้จำนองไม่มีเจตนาจะจำนองเพื่อประกันหนี้ค่าลังไม้ก็ควรระบุให้ชัดแจ้งในสัญญาว่าไม่รวมถึงหนี้ค่าลังไม้เมื่อไม่ได้ระบุไว้เช่นนั้น การจำนองรายนี้จึงต้องเป็นประกันหนี้รวมทั้งค่าผลิตภัณฑ์ขวดแก้วและค่าลังไม้ด้วยนัยหนึ่ง และอาจตีความอีกนัยหนึ่งได้ว่า เมื่อสัญญาจำนองระบุไว้เพียงว่า การจำนองทำเพื่อเป็นประกันการซื้อขายผลิตภัณฑ์ขวดแก้วของลูกหนี้เท่านั้นไม่ได้ระบุให้รวมถึงการชำระหนี้ค่าลังไม้ไปด้วย จึงไม่อาจตีความในทางที่เป็นโทษแก่ผู้ที่ต้องเสียในมูลหนี้ได้ เมื่อไม่ได้ระบุในสัญญาจำนองให้รวมถึงหนี้ค่าลังไม้ ย่อมแสดงว่าผู้จำนองมีเจตนาจำนองที่ดินของตนเพียงเพื่อเป็นประกันการชำระหนี้ค่าผลิตภัณฑ์ขวดแก้วไม่อาจให้ผู้จำนองต้องรับผิดในหนี้ค่าลังไม้ได้ เมื่อเจตนาของผู้จำนองไม่แจ้งชัด ข้อความในสัญญาประกอบข้อเท็จจริงที่ปรากฏดังกล่าวอาจตีความเป็นสองนัยและสามารถมีผลบังคับได้ทั้งสองนัยเช่นนี้ จึงเป็นกรณีที่ถือได้ว่ามีข้อสงสัยในเจตนาของคู่สัญญาเกิดขึ้นแล้วการตีความจึงต้องกระทำไปในทางที่เป็นคุณแก่คู่กรณีฝ่ายซึ่งจะเป็นผู้ต้องเสียในมูลหนี้นั้นอันได้แก่ผู้จำนองในคดีนี้นั่นเอง คำพิพากษาศาลฎีกาในประเด็นนี้พอจะเทียบเคียงได้กับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3397/2527 ซึ่งวินิจฉัยว่า ขณะจำเลยที่ 4ที่ 5 ทำสัญญาจำนองที่ดินและสัญญาต่อท้ายสัญญาจำนองที่ดินกับโจทก์เพื่อประกันหนี้ของจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 1 เป็นลูกหนี้โจทก์เฉพาะหนี้ตามสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีเท่านั้น ส่วนหนี้ตามสัญญาขายลดเช็คยังไม่เกิดขึ้น เพราะจำเลยที่ 1 เพิ่งทำสัญญาขายลดเช็คกับโจทก์ในภายหลัง อีกทั้งข้อความตามสัญญาต่อท้ายสัญญาจำนองที่ดินเป็นประกันมีข้อความว่า ประกันเงินที่เบิกไปจากผู้รับจำนองเกินกว่ายอดเงินในบัญชีหรือเงินที่เป็นหนี้อยู่ในเวลานี้หรือเป็นต่อไปในภายหน้า ย่อมมีความหมายถึงหนี้ตามสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีโดยตรง หาใช่หนี้ตามสัญญาขายลดเช็คหรือหนี้อื่นที่ยังมิได้เกิดขึ้นแต่อย่างใดไม่ และตามหนังสือสัญญาจำนองก็ระบุถึงหนี้ที่รับจำนองอยู่ในช่วงเวลานี้ หรือเวลาใดต่อไปภายหน้าก็หมายถึงกำหนดเวลา มิได้หมายถึงลักษณะของหนี้ ไม่มีข้อความที่ระบุให้ค้ำประกันหนี้ตามสัญญาขายลดเช็คหรือหนี้อย่างอื่นคนละประเภทกันที่จะเกิดมีขึ้นภายหน้า การตีความถึงเจตนาของคู่สัญญาในกรณีที่มีข้อสงสัยเช่นนี้ ท่านให้ตีความไปในทางที่เป็นคุณแก่คู่กรณีฝ่ายซึ่งจะต้องเสียในมูลหนี้นั้น ดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 11 การที่ตีความถึงเจตนาให้เป็นโทษแก่จำเลยที่ 4 ที่ 5 ซึ่งจะเป็นผู้ต้องเสียในมูลหนี้จึงขัดต่อบทกฎหมายดังกล่าว ดังนั้นต้องฟังว่าสัญญาจำนองที่ดินและสัญญาต่อท้ายสัญญาจำนองที่ดินไม่ได้ประกันถึงหนี้ที่เกิดจากสัญญาขายลดเช็คซึ่งจำเลยที่ 1 ทำกับโจทก์ ที่ศาลฎีกาวินิจฉัยเป็นประเด็นสุดท้ายว่า แม้จำเลยที่ 3 มิได้อุทธรณ์และฎีกาแต่เห็นสมควรวินิจฉัยให้มีผลถึงจำเลยที่ 3 ด้วยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1) ประกอบด้วยมาตรา 247 นั้น ในแง่ผลของคดีคงไม่มีข้อโต้แย้งว่าไม่เกิดความเป็นธรรมแก่จำเลยที่ 3 เพราะหากจำเลยที่ 3 ไม่ขาดนัดยื่นคำให้การและต่อสู้คดีมาจนถึงชั้นศาลฎีกา จำเลยที่ 3 ซึ่งเป็นผู้จำนองประกันหนี้รายเดียวกันกับที่จำเลยที่ 1 และสัญญาจำนองก็ระบุข้อความเช่นเดียวกับข้อความในสัญญาจำนองที่จำเลยที่ 1 ทำไว้ ย่อมไม่ต้องรับผิดในหนี้ค่าลังไม้ มีปัญหาที่น่าพิจารณาคือ การที่จำเลยที่ 2 และที่ 3ต่างจำนองทรัพย์สินของตนเพื่อประกันหนี้รายเดียวกัน จะมีผลทำให้การจำนองตามสัญญาจำนองทั้งสองฉบับเป็นหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้หรือไม่ หากพิจารณาประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 725แล้วจะพบว่า เมื่อบุคคลสองคนหรือกว่านั้นต่างได้จำนองทรัพย์สินแห่งตนเพื่อประกันหนี้แต่รายหนึ่งรายเดียวอันบุคคลอื่นจะต้องชำระและมิได้ระบุลำดับไว้ ผู้จำนองซึ่งได้เป็นผู้ชำระหนี้หามีสิทธิจะไล่เบี้ยเอาแก่ผู้จำนองอื่น ๆ ต่อไปได้ไม่ ด้วยผลของบทบัญญัติมาตรานี้หากโจทก์ฟ้องบังคับจำนองเอาเฉพาะแก่จำเลยที่ 2 และจำเลยที่ 2 ต้องชำระหนี้ไป จำเลยที่ 2 ไม่อาจไล่เบี้ยเอาแก่จำเลยที่ 3 ได้คงมีสิทธิได้รับเงินใช้คืนจากลูกหนี้ตามจำนวนซึ่งโจทก์ผู้รับจำนองได้รับใช้หนี้จากการบังคับจำนองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 724 เท่านั้น จึงเห็นได้ว่าความรับผิดของจำเลยที่ 2 และที่ 3 ที่มีต่อโจทก์ผู้รับจำนองไม่ใช่ความรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมกัน ดังที่บัญญัติไว้ในมาตรา 291 ซึ่งความรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมกันนี้เห็นได้ชัดว่าเป็นหนี้ที่ไม่อาจแบ่งแยกได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1) ดังปรากฏตามคำวินิจฉัยของศาลฎีกาหลายเรื่องเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5266/2534 ศาลอุทธรณ์ให้จำเลยทั้งสามร่วมกันรับผิดชดใช้ค่าเสื่อมราคารถแก่โจทก์ จำเลยที่ 2 และที่ 3ฎีกา เมื่อข้อเท็จจริงฟังไม่ได้ว่ารถยนต์โจทก์เสื่อมราคาจากการเกิดเหตุ กรณีเกี่ยวด้วยการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ ศาลฎีกาจึงชี้ขาดให้มีผลถึงจำเลยที่ 1 ซึ่งไม่ได้ฎีกาด้วย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 419/2532 โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งหกร่วมกันชำระหนี้ที่จำเลยที่ 1 เป็นผู้เบิกเงินเกินบัญชีจำเลยที่ 2 ถึงที่ 6 เป็นผู้ค้ำประกัน เป็นการฟ้องให้ชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ แม้จำเลยที่ 1 และที่ 3 เท่านั้นที่ฎีกา เมื่อศาลฎีกาเห็นว่าจำเลยทุกคนต้องรับผิดน้อยกว่าที่ศาลอุทธรณ์กำหนดศาลฎีกามีอำนาจพิพากษาให้มีผลไปถึงจำเลยอื่นที่มิได้ฎีกาด้วย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 226-227/2505 โจทก์ฟ้องจำเลยที่ 2ว่าร่วมละเมิดกับจำเลยที่ 1 แม้จำเลยที่ 2 จะมิได้ฎีกา เมื่อปรากฏว่าคดีขาดอายุความ ศาลฎีกาอาศัยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1) และ 247 มีอำนาจวินิจฉัยถึงจำเลยที่ 2 ด้วย (นอกจากนี้ขอให้ดู คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 554/2513,477/2514,887/2520,3945/2525,4178/2528 และ2131/2531) มีปัญหาต่อไปว่า คำว่า "หนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้" นี้ จะหมายความจำกัดอยู่เฉพาะกรณีเป็นหนี้ร่วม หรือรวมถึงหนี้อย่างอื่นด้วย เท่าที่ปรากฏจากคำพิพากษาศาลฎีกา ศาลฎีกาได้วินิจฉัยให้หนี้อย่างอื่นเป็นหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ด้วย เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 443/2511 โจทก์ขอให้ศาลพิพากษาถอนชื่อจำเลยทั้งสี่ออกจากโฉนด จำเลยที่ 4 ขาดนัดยื่นคำให้การ โจทก์มิได้ขอให้ศาลสั่งให้จำเลยที่ 4 ขาดนัด และศาลชั้นต้นก็มิได้มีคำสั่งจำหน่ายคดีสำหรับจำเลยผู้นี้ แต่ศาลชั้นต้นได้พิพากษาให้ถอนชื่อจำเลยทั้งสี่ออกจากโฉนด จำเลยที่ 1 ที่ 2 และที่ 3 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องสำหรับจำเลยทุกคนได้เพราะคำพิพากษาคดีนี้เกี่ยวด้วยการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 968-969/2512 เมื่อศาลฎีกาเห็นว่า ที่ดินพิพาทฟังไม่ได้ว่าเป็นของโจทก์ โจทก์ก็ไม่อาจขับไล่จำเลยได้ แม้จำเลยร่วมคนหนึ่งจะมิได้ฎีกา แต่เมื่อจำเลยฎีกา และจำเลยร่วมเป็นผู้รับโอนสิทธิการเช่าที่ดินพิพาทจากจำเลยจำเลยร่วมก็ไม่จำต้องถูกขับไล่ด้วยเพราะมูลคดีเกี่ยวด้วยการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1169/2514 หนี้ตามเช็คเป็นหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ผู้สั่งจ่ายรับผิดใช้เงินตามเช็คพร้อมดอกเบี้ย ยกฟ้องเฉพาะจำเลยที่ 2 ผู้สลักหลังศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ให้จำเลยที่ 2 ร่วมรับผิดด้วยเมื่อจำเลยที่ 2แต่ผู้เดียวฎีกาขึ้นมา และศาลฎีกาเห็นว่า ศาลล่างคำนวณดอกเบี้ยผิดโดยให้จำเลยใช้ดอกเบี้ยเกินไป ศาลฎีกาย่อมมีอำนาจพิพากษาแก้เรื่องดอกเบี้ยให้มีผลถึงจำเลยที่ 1 ซึ่งมิได้อุทธรณ์ฎีกาด้วยได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1449/2520 โจทก์ในฐานะทายาทฟ้องขอแบ่งที่ดินพิพาทซึ่งเคยเป็นของ ต. บิดาจากจำเลยทั้ง 7 ซึ่งเป็นทายาทและผู้รับโอนสิทธิทางทายาท ศาลชั้นต้นพิพากษาให้แบ่งที่ดินให้โจทก์ 1 ใน 4 จำเลยอุทธรณ์ ในระหว่างอุทธรณ์จำเลยที่ 1 ถึงที่ 6ขอถอนอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์อนุญาต คดีระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1ถึงที่ 6 ยุติ แต่เมื่อศาลอุทธรณ์พิจารณาแล้วฟังว่าโจทก์ไม่ได้ครอบครองที่พิพาทตั้งแต่ ต. ถึงแก่กรรม คดีของโจทก์ขาดอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 และคดีเป็นการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ ศาลอุทธรณ์ก็มีอำนาจพิพากษายกฟ้องให้มีผลถึงจำเลยที่ 1 ถึงที่ 6 ได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 245 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1457/2520 จำเลยที่ 2 เป็นผู้รับประกันภัยค้ำจุนอันจะต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนแทนในนามจำเลยที่ 1 ผู้เอาประกันภัย กรณีเป็นเรื่องเกี่ยวกับการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้เมื่อศาลฎีกากำหนดค่าสินไหมทดแทนให้จำเลยที่ 2 รับผิดน้อยลงแม้จำเลยที่ 1 จะมิได้ฎีกาก็ตาม อาศัยอำนาจตามความในมาตรา 245(1),247 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ศาลฎีกาเห็นสมควรก็ให้จำเลยที่ 1 รับผิดต่อโจทก์เพียงเท่าที่จำเลยที่ 2 ต้องรับผิดได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3975/2528 จำเลยที่ 2 ปลูกสร้างอาคารผิดไปจากแบบแปลนที่ได้รับอนุญาตแล้วไม่รื้อถอนตามคำสั่งของเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นจนถูกดำเนินคดีและเปรียบเทียบปรับไปแล้วโจทก์ก็มิใช้อำนาจรื้อถอนอาคารส่วนที่ก่อสร้างผิดแบบนั้นตามที่พระราชบัญญัติควบคุมการก่อสร้างอาคาร พุทธศักราช 2479 มาตรา 11 ทวิให้อำนาจไว้ ต่อมาจำเลยที่ 2 ได้โอนขายอาคารนั้นให้แก่จำเลยที่ 1โจทก์ก็ยังมิได้รื้อถอนส่วนที่ก่อสร้างผิดแบบนั้นแต่ประการใด คงปล่อยปละละเลยเรื่อยมาจนพระราชบัญญัติควบคุมการก่อสร้างอาคารพุทธศักราช 2479 ถูกยกเลิกและใช้พระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522บังคับ ซึ่งพระราชบัญญัติฉบับใหม่นี้แม้มาตรา 40 และ มาตรา 42 ให้อำนาจโจทก์ ขอให้ศาลสั่งให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองอาคารรื้อถอนอาคารส่วนที่สร้างผิดแบบนั้นได้ก็จะมาใช้บังคับแก่จำเลยที่ 1ไม่ได้ เพราะเป็นกฎหมายย้อนหลังที่มีผลเสียหายแก่จำเลยที่ 1 ซึ่งมิได้เป็นผู้ปลูกสร้างอาคารส่วนที่ผิดแบบนั้นโจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 อนึ่งแม้จำเลยที่ 2 จะมิได้ฎีกาขึ้นมา แต่เป็นเรื่องเกี่ยวด้วยการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ จึงให้มีผลถึงจำเลยที่ 2ด้วย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2787/2529 โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสองซึ่งเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างออกไปจากที่ดินพิพาทอันเป็นทรัพย์มรดกของผู้ตายที่โจทก์เป็นผู้จัดการมรดก เมื่อศาลฎีกาฟังว่าที่พิพาทมิได้เป็นส่วนหนึ่งของที่ดินมรดกแล้ว แม้ในชั้นฎีกาจะมีเพียงโจทก์และจำเลยที่ 2 เป็นผู้ฎีกา โดยจำเลยที่ 1 มิได้ฎีกาด้วย แต่กรณีดังกล่าวเป็นเรื่องการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ ศาลฎีกาย่อมพิพากษายกฟ้องโจทก์โดยให้มีผลถึงจำเลยที่ 1 ซึ่งมิได้ฎีกาด้วยได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3797-3798/2529 คดีสำนวนแรกโจทก์ฟ้องขับไล่ผู้อาศัยออกจากที่พิพาท แม้ไม่ปรากฏตามคำฟ้องว่าที่พิพาทอาจให้เช่าได้เดือนละเท่าใด แต่ก็ได้ความจากคดีในสำนวนหลังซึ่งมีผู้ฟ้องโจทก์คดีนี้กับพวกให้ร่วมกันใช้ค่าขาดประโยชน์จากที่พิพาทเป็นเงินปีละ 2,400 บาท ถือได้ว่าที่พิพาทอาจให้เช่าได้ไม่เกินเดือนละสองพันบาท เมื่อจำเลยมิได้กล่าวแก้เป็นข้อพิพาทด้วยกรรมสิทธิ์ หรือยกข้อโต้เถียงในเรื่องแปลความหมายแห่งข้อความในสัญญาอาศัย คดีจึงต้องห้ามมิให้อุทธรณ์ในข้อเท็จจริงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 224 แม้ศาลอุทธรณ์จะรับวินิจฉัยให้ ก็ไม่ชอบด้วยกระบวนพิจารณา โจทก์ไม่มีสิทธิฎีกาต่อมาได้ ข้อเท็จจริงคงยุติไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัยและพิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ให้บังคับคดีสำนวนแรกตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น คงรับวินิจฉัยเฉพาะฎีกาของจำเลยที่ 1 ในสำนวนหลัง (โจทก์ในสำนวนแรก) ซึ่งคดีไม่ต้องห้ามอุทธรณ์ฎีกาในข้อเท็จจริง แต่เมื่อศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่าที่พิพาทเป็นของจำเลยที่ 1 ศาลฎีกาย่อมพิพากษายกฟ้องโจทก์ให้มีผลถึงจำเลยที่ 2 ซึ่งไม่ได้ฎีกาด้วย เพราะเป็นกรณีเกี่ยวด้วยการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 245 และ 247 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3602/2530 ฟ้องขอให้เพิกถอนสัญญาซื้อขายระหว่างจำเลยที่ 2 ที่ 3 เป็นฟ้องขอให้บังคับจำเลยที่ 2 ที่ 3ชำระหนี้อันจะแบ่งแยกมิได้ แม้จำเลยที่ 3 มิได้ฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจพิพากษาให้มีผลถึงจำเลยที่ 3 ด้วย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3870/2531 จำเลยที่ 3 และที่ 4 ซึ่งเป็นผู้สลักหลังเช็คต้องร่วมกับจำเลยที่ 1 ผู้ออกเช็ครับผิดต่อโจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 967 เมื่อหนี้ตามเช็คระงับไปแล้ว แม้จำเลยที่ 3 แต่ผู้เดียวฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจพิพากษาให้มีผลถึงจำเลยที่ 1 และที่ 4 ด้วย เพราะเป็นคำพิพากษาเกี่ยวด้วยการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1145/2533 ในคดีพิพาทกันเรื่องที่ดินเมื่อศาลฎีกาฟังว่าโจทก์และโจทก์ร่วมเป็นเจ้าของที่พิพาทร่วมกันแม้ในชั้นฎีกาจะมีเพียงโจทก์ร่วมผู้เดียวฎีกาโดยโจทก์มิได้ฎีกาแต่กรณีดังกล่าวเป็นเรื่องการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ ศาลฎีกาย่อมพิพากษาให้มีผลถึงโจทก์ด้วย ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 245(1) และ 247 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4070/2533 ศาลล่างพิพากษาให้จำเลยทั้งสามใช้ค่าขึ้นศาลแทนโจทก์เกินจำนวนค่าเสียหายที่จะต้องรับผิดเป็นการไม่ถูกต้อง ศาลสูงกำหนดใหม่ให้ถูกต้องได้โดยให้มีผลถึงจำเลยที่ไม่ได้อุทธรณ์ฎีกาขึ้นมาด้วย เนื่องจากค่าขึ้นศาลที่ต้องชดใช้แทนคู่ความอีกฝ่ายเป็นหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 958/2535 จำเลยที่ 1 และ ส. คนขับรถของโจทก์ที่ 1 และที่ 2 ต่างขับรถยนต์ชนกันโดยประมาทไม่ยิ่งหย่อนกว่ากัน ทั้งสองฝ่ายจึงไม่ต้องรับผิดต่อกัน จำเลยที่ 3 ในฐานะผู้รับประกันภัยรถยนต์คันเกิดเหตุของจำเลยที่ 2 ที่จำเลยที่ 1 เป็นผู้ขับจึงไม่ต้องรับผิด ชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ที่ 1 และที่ 2ผู้ครอบครองและเจ้าของรถยนต์ที่ชนกับรถยนต์คันที่จำเลยที่ 3รับประกันภัย และเนื่องจากเป็นคดีเกี่ยวด้วยการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ แม้จำเลยที่ 2 จะไม่ได้ฎีกาก็ให้มีผลถึงจำเลยที่ 2 ด้วย จากคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยถึงหนี้อย่างอื่นที่ถือว่าเป็นหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ดังกล่าว ไม่ว่ามูลหนี้จะเกิดจากมูลละเมิดหรือสัญญาจะมีแนวตรงกันว่าหนี้นั้นต้องเป็นหนี้รายเดียวกันและหากเป็นมูลหนี้ตามสัญญาก็จะต้องเป็นสัญญาเดียวกันด้วยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 566/2536 ที่วินิจฉัยเกี่ยวกับประเด็นนี้ยังไม่ปรากฏคำพิพากษาของศาลฎีกาที่วินิจฉัยโดยอาศัยข้อเท็จจริงอย่างเดียวกันมาก่อน ข้อที่น่าสังเกตุคือ แม้จำเลยที่ 2 และที่ 3 จะต่างจำนองที่ดินของแต่ละคนเพื่อประกันหนี้ประธานรายเดียวกันในวันเดียวกันก็ตาม แต่จำเลยที่ 2 และที่ 3 ต่างก็ทำสัญญาจำนองคนละฉบับกัน มิได้ทำสัญญาจำนองร่วมกันเพื่อจะรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมต่อผู้รับจำนอง และการจำนองดังกล่าวก็มิได้ระบุลำดับไว้ทั้งเป็นการจำนองคนละคราวกัน เพียงแต่มีข้อความในสัญญาจำนองเหมือนกันเท่านั้น มูลหนี้ของจำเลยที่ 2 และที่ 3 ตามสัญญาจำนองคนละฉบับกันดังกล่าว จึงน่าจะเป็นหนี้อันอาจแบ่งแยกได้เพราะผู้รับจำนองจะเลือกฟ้องบังคับจำนองเอาแก่จำเลยที่ 2หรือจำเลยที่ 3 ก็ได้ และแม้จะฟ้องบังคับจำนองเอาแก่ผู้จำนองทั้งสองคน ก็อาศัยสัญญาจำนองอันเป็นข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาต่างฉบับกัน หนี้ที่จำเลยที่ 2 และที่ 3 ต้องรับผิดจึงไม่มีความสัมพันธ์ระหว่างกันเอง น่าจะเป็นหนี้อันแบ่งแยกได้ เรื่องนี้จำเลยที่ 1 คงต้องรับผิดในหนี้ประธานตามฟ้อง คือหนี้ค่าผลิตภัณฑ์ขวดแก้วรวมถึงค่าลังไม้ด้วยมิใช่กรณีที่จำเลยที่ 1 ไม่ต้องรับผิดในหนี้ดังกล่าวแต่อย่างใด หากเป็นกรณีที่จำเลยที่ 1 ไม่ต้องรับผิดในหนี้ตามฟ้อง ไม่ว่าด้วยเหตุใดที่หนี้นั้นระงับไปแล้วเว้นแต่หนี้ขาดอายุความ คงไม่มีข้อโต้แย้งว่า จำเลยที่ 2 และที่ 3ยังคงต้องรับผิดอยู่อีกเพราะตรงนี้เห็นชัดว่าเป็นหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 566/2536 จึงเป็นคำพิพากษาอีกฉบับหนึ่งที่ก้าวไปอีกขั้นหนึ่งโดยเน้นถึงความเป็นธรรมเป็นหลักได้ตีความคำว่า "หนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้" ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 245(1) ให้รวมถึงกรณีการจำนองต่างรายในหนี้รายเดียวกัน หากมีข้อสัญญาจำนองเหมือนกันและผู้จำนองรายหนึ่งรายใดไม่ต้องรับผิดเพราะข้อสัญญานั้น ย่อมมีผลถึงผู้จำนองอื่นซึ่งมิได้อุทธรณ์ฎีกาด้วย ปริญญาดีผดุง