คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2629/2543หลักกฎหมาย: ในวันนัดสืบพยานโจทก์ ทนายจำเลยแถลงรับว่าเป็นหนี้โจทก์จริงตามฟ้อง คู่ความประสงค์จะทำสัญญาประนีประนอมยอมความแต่ขอเลื่อนไปเจรจาในรายละเอียดอีกครั้ง การที่ศาลชั้นต้นอนุญาตให้เลื่อนไปทำสัญญาประนีประนอมยอมความหรือฟังคำพิพากษาก็เพราะเห็นว่าถ้าคู่ความไม่ทำสัญญาประนีประนอมยอมความก็พิพากษาคดีไปได้โดยไม่ต้องมีการสืบพยาน วันที่เลื่อนมาจึงไม่ใช่วันนัดสืบพยานโจทก์ เมื่อทนายจำเลยไม่มาศาล แต่ศาลชั้นต้นกำหนดเอาเป็นวันนัดสืบพยานโจทก์ในวันนั้นเอง แล้วมีคำสั่งให้จำเลยขาดนัดพิจารณาโดยจำเลยไม่ทราบล่วงหน้า เป็นการพิจารณาโดยขาดนัดที่ไม่ชอบและเป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลฎีกามีอำนาจยกขึ้นโดยให้เพิกถอนกระบวนพิจารณาของศาลชั้นต้นที่ไม่ชอบนั้นได้โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า จำเลยทำสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีในบัญชีเดินสะพัดประเภทเงินฝากกระแสรายวันกับโจทก์ สาขาตลาดน้อยในวงเงิน 9,400,000 บาท ดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 16 ต่อปี หากผิดเงื่อนไขตามสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชียอมให้โจทก์ปรับอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปีและอาจเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยได้ตามที่โจทก์จะประกาศกำหนดเป็นคราว ๆ โดยจำเลยจดทะเบียนจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 43287, 43290และ 43292 พร้อมสิ่งปลูกสร้างไว้เป็นประกัน มีข้อตกลงว่ายอมชำระหนี้ให้โจทก์จนครบถ้วน และให้โจทก์จัดการประกันภัยสิ่งปลูกสร้างที่ตั้งบนทรัพย์จำนองโดยโจทก์เป็นผู้รับประโยชน์ จำเลยเป็นผู้จ่ายเบี้ยประกันภัยจำเลยได้สั่งจ่ายเช็คเบิกเงินเกินบัญชีไปจากโจทก์หลายครั้ง แต่นำเงินเข้าหักทอนบัญชีเดินสะพัดของจำเลยเป็นจำนวนน้อย จนบัญชีเดินสะพัดของจำเลยเป็นหนี้เกินวงเงินที่โจทก์อนุมัติ โจทก์จึงมีหนังสือบอกกล่าวให้จำเลยชำระหนี้กู้เบิกเงินเกินบัญชีและจัดการไถ่ถอนจำนองให้เสร็จสิ้นภายในกำหนด 30 วัน นับแต่วันที่ได้รับหนังสือบอกกล่าว จำเลยได้รับหนังสือบอกกล่าวแล้วเมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม 2540 แต่จำเลยเพิกเฉยนับถึงวันที่ 28 สิงหาคม 2540 ซึ่งเป็นวันสิ้นสุดบัญชีเดินสะพัด จำเลยเป็นหนี้โจทก์ 11,868,277.64 บาท จำเลยต้องเสียดอกเบี้ยไม่ทบต้นอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปีของต้นเงินดังกล่าวนับแต่วันที่ 29 สิงหาคม 2540 ถึงวันที่ 8 กันยายน 2540 และดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 19.5 ต่อปีนับแต่วันที่ 9 กันยายน 2540 จนกว่าจะชำระเสร็จ ดอกเบี้ยนับถึงวันฟ้องเป็นเงิน 440,264.30 บาท กับโจทก์ได้ชำระเบี้ยประกันแทนจำเลย 2 ครั้งเป็นเงิน 6,741 บาท และ 6,482 บาท รวมต้นเงินดอกเบี้ยและค่าเบี้ยประกันภัยเป็นเงิน 12,321,764.94 บาท ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินจำนวน 12,321,764.94 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 19.5 ต่อปีของต้นเงิน 11,868,277.64 บาท นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จหากไม่ชำระให้บังคับจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 43287, 43290 และ43292 พร้อมสิ่งปลูกสร้างบนที่ดินดังกล่าว และยึดทรัพย์สินอื่นของจำเลยออกขายทอดตลาดชำระหนี้ให้โจทก์จนครบจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงิน 9,394,852.98 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 15.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2539เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ และชำระเงิน 6,741 บาท แก่โจทก์โดยให้หักเงินที่จำเลยชำระแล้วออกก่อน ณ วันที่มีการชำระส่วนที่เหลือหากไม่ชำระให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่ 43283 (ที่ถูกเลขที่ 43287), 43290และ 43292 พร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดชำระหนี้โจทก์หากไม่พอให้บังคับคดีจากทรัพย์สินอื่นของจำเลยชำระหนี้โจทก์จนครบคำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยชำระดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2539 เป็นต้นไปจนกว่าจำเลยจะชำระเสร็จ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "การดำเนินกระบวนพิจารณาในศาลชั้นต้นปรากฏว่าจำเลยยื่นใบแต่งทนายความพร้อมคำให้การจำเลย แต่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งไม่รับใบแต่งทนายความจึงมีคำสั่งไม่รับคำให้การจำเลยด้วยเมื่อระยะเวลาที่กำหนดให้จำเลยยื่นคำให้การสิ้นสุดแล้ว โจทก์ยื่นคำขอให้ศาลมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การ ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การ และให้นัดสืบพยานโจทก์ในวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2540ตามที่นัดไว้แล้ว ถึงวันนัดดังกล่าวทนายโจทก์และทนายจำเลยซึ่งยื่นใบแต่งทนายความฉบับใหม่ก่อนวันนัดมาศาล ศาลชั้นต้นจดรายงานกระบวนพิจารณาว่าคู่ความแถลงร่วมกันว่าคดีมีทางตกลงกันได้และประสงค์จะทำสัญญาประนีประนอมยอมความแต่ขอเลื่อนไปสักนัดเพื่อเจรจาในรายละเอียดอีกครั้งหนึ่ง และทนายจำเลยแถลงรับว่าเป็นหนี้โจทก์จริงตามฟ้อง ศาลชั้นต้นให้เลื่อนคดีไปทำสัญญาประนีประนอมยอมความหรือฟังคำพิพากษาในวันที่ 25 มีนาคม 2540 ครั้นถึงวันนัดทนายจำเลยไม่มาศาล ศาลชั้นต้นจดรายงานกระบวนพิจารณาและมีคำสั่งว่า นัดสืบพยานโจทก์วันนี้ ทนายจำเลยทราบนัดโดยชอบแล้วไม่มาศาลโดยไม่แจ้งเหตุขัดข้อง จึงมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาให้พิจารณาคดีและชี้ขาดตัดสินคดีโจทก์ไปฝ่ายเดียวแล้วศาลชั้นต้นดำเนินการสืบพยานโจทก์จนเสร็จการพิจารณาและพิพากษาคดีในวันนั้นเอง เห็นว่า ในวันนัดสืบพยานโจทก์วันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2540 ทนายจำเลยได้แถลงรับว่าเป็นหนี้โจทก์จริงตามฟ้อง คู่ความประสงค์จะทำสัญญาประนีประนอมยอมความ แต่ขอเลื่อนไปเจรจาในรายละเอียดอีกครั้งการที่ศาลชั้นต้นอนุญาตให้เลื่อนไปทำสัญญาประนีประนอมยอมความหรือฟังคำพิพากษาในวันที่ 25 มีนาคม 2540 ก็เพราะศาลชั้นต้นเห็นว่าถ้าคู่ความไม่ทำสัญญาประนีประนอมยอมความก็พิพากษาคดีไปได้โดยไม่ต้องมีการสืบพยาน วันที่ 25 มีนาคม 2540 จึงไม่ใช่วันนัดสืบพยานโจทก์ การที่ทนายจำเลยไม่มาศาล แต่ศาลชั้นต้นกำหนดเอาเป็นวันนัดสืบพยานโจทก์ในวันนั้นเอง แล้วมีคำสั่งให้จำเลยขาดนัดพิจารณาโดยจำเลยไม่มีโอกาสทราบล่วงหน้านั้น เป็นการพิจารณาโดยขาดนัดที่ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 197 วรรคสอง การไม่ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งว่าด้วยการพิจารณาเป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดฎีกาขึ้นมา ศาลฎีกาก็มีอำนาจยกขึ้นโดยให้เพิกถอนกระบวนพิจารณาของศาลชั้นต้นที่ไม่ชอบนั้นได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 243(2) ประกอบมาตรา 247 และเนื่องจากโจทก์ฎีกาขอให้จำเลยชำระเงินเพิ่มขึ้นจนเต็มจำนวนที่ฟ้องแล้ว ศาลฎีกาจึงเห็นสมควรวินิจฉัยคดีไปโดยไม่จำต้องย้อนสำนวนไปให้ศาลล่างทั้งสองพิพากษาใหม่ เห็นว่า เมื่อจำเลยแถลงรับว่าเป็นหนี้โจทก์ตามฟ้องแล้ว โจทก์ก็ไม่ต้องนำสืบแต่อย่างใดอีก เพราะข้อเท็จจริงย่อมฟังได้ว่าจำเลยเป็นหนี้ตามสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีพร้อมดอกเบี้ย และค่าเบี้ยประกันภัย ที่โจทก์จัดการประกันภัยสิ่งปลูกสร้างที่ตั้งบนทรัพย์จำนองของจำเลยตามฟ้องตามที่จำเลยแถลงรับ โจทก์มีหนังสือบอกกล่าวให้จำเลยชำระหนี้และจัดการไถ่ถอนจำนองแล้ว แต่จำเลยเพิกเฉย จำเลยจึงต้องรับผิดชำระหนี้ตามฟ้องให้แก่โจทก์ แต่เนื่องจากสัญญาเบิกเงินเกินบัญชีเป็นสัญญาที่มีลักษณะพิเศษ ช่วงระยะเวลาที่คู่สัญญายังเดินสะพัดทางบัญชีกันอยู่ โจทก์ซึ่งเป็นธนาคารพาณิชย์ย่อมมีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้นจากจำเลยในอัตราที่ตกลงกันไว้ตามสัญญาเบิกเงินเกินบัญชี แม้จะเป็นอัตราที่สูงกว่าที่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 654 กำหนดไว้ แต่เมื่อมีการเลิกสัญญากันแล้ว โจทก์ก็ไม่มีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้น คงมีสิทธิคิดดอกเบี้ยแบบไม่ทบต้นตามอัตราที่กำหนดไว้ในสัญญาไปจนกว่าจำเลยจะชำระหนี้เสร็จสิ้น"พิพากษายกคำสั่งศาลชั้นต้นที่มีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาให้พิจารณาคดีและชี้ขาดตัดสินคดีโจทก์ฝ่ายเดียว และเพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ศาลชั้นต้นสืบพยานโจทก์เสีย กับพิพากษาแก้เป็นว่าให้จำเลยชำระเงินจำนวน 11,868,277.64 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 29 สิงหาคม 2540 จนกว่าจะชำระเสร็จทั้งนี้ดอกเบี้ยนับถึงวันฟ้อง (วันที่ 7 พฤศจิกายน 2540) ต้องไม่เกิน440,264.30 บาท และชำระเงินจำนวน 13,223 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปี นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์หากไม่ชำระให้ให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่ 43287, 43290 และ 43292 พร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดชำระหนี้โจทก์ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2629/2543ธนาคาร ไทยพาณิชย์ จำกัด (มหาชนโจทก์บริษัท ลีโอเรียลเอสเตท จำกัดจำเลย ป.วิ.พ. ม. 142 (5), ม. 243 (2), ม. 247ในวันนัดสืบพยานโจทก์ ทนายจำเลยแถลงรับว่าเป็นหนี้โจทก์จริงตามฟ้อง คู่ความประสงค์จะทำสัญญาประนีประนอมยอมความแต่ขอเลื่อนไปเจรจาในรายละเอียดอีกครั้ง การที่ศาลชั้นต้นอนุญาตให้เลื่อนไปทำสัญญาประนีประนอมยอมความหรือฟังคำพิพากษาก็เพราะเห็นว่าถ้าคู่ความไม่ทำสัญญาประนีประนอมยอมความก็พิพากษาคดีไปได้โดยไม่ต้องมีการสืบพยาน วันที่เลื่อนมาจึงไม่ใช่วันนัดสืบพยานโจทก์ เมื่อทนายจำเลยไม่มาศาล แต่ศาลชั้นต้นกำหนดเอาเป็นวันนัดสืบพยานโจทก์ในวันนั้นเอง แล้วมีคำสั่งให้จำเลยขาดนัดพิจารณาโดยจำเลยไม่ทราบล่วงหน้า เป็นการพิจารณาโดยขาดนัดที่ไม่ชอบและเป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลฎีกามีอำนาจยกขึ้นโดยให้เพิกถอนกระบวนพิจารณาของศาลชั้นต้นที่ไม่ชอบนั้นได้โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า จำเลยทำสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีในบัญชีเดินสะพัดประเภทเงินฝากกระแสรายวันกับโจทก์ สาขาตลาดน้อยในวงเงิน 9,400,000 บาท ดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 16 ต่อปี หากผิดเงื่อนไขตามสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชียอมให้โจทก์ปรับอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปีและอาจเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยได้ตามที่โจทก์จะประกาศกำหนดเป็นคราว ๆ โดยจำเลยจดทะเบียนจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 43287, 43290และ 43292 พร้อมสิ่งปลูกสร้างไว้เป็นประกัน มีข้อตกลงว่ายอมชำระหนี้ให้โจทก์จนครบถ้วน และให้โจทก์จัดการประกันภัยสิ่งปลูกสร้างที่ตั้งบนทรัพย์จำนองโดยโจทก์เป็นผู้รับประโยชน์ จำเลยเป็นผู้จ่ายเบี้ยประกันภัยจำเลยได้สั่งจ่ายเช็คเบิกเงินเกินบัญชีไปจากโจทก์หลายครั้ง แต่นำเงินเข้าหักทอนบัญชีเดินสะพัดของจำเลยเป็นจำนวนน้อย จนบัญชีเดินสะพัดของจำเลยเป็นหนี้เกินวงเงินที่โจทก์อนุมัติ โจทก์จึงมีหนังสือบอกกล่าวให้จำเลยชำระหนี้กู้เบิกเงินเกินบัญชีและจัดการไถ่ถอนจำนองให้เสร็จสิ้นภายในกำหนด 30 วัน นับแต่วันที่ได้รับหนังสือบอกกล่าว จำเลยได้รับหนังสือบอกกล่าวแล้วเมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม 2540 แต่จำเลยเพิกเฉยนับถึงวันที่ 28 สิงหาคม 2540 ซึ่งเป็นวันสิ้นสุดบัญชีเดินสะพัด จำเลยเป็นหนี้โจทก์ 11,868,277.64 บาท จำเลยต้องเสียดอกเบี้ยไม่ทบต้นอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปีของต้นเงินดังกล่าวนับแต่วันที่ 29 สิงหาคม 2540 ถึงวันที่ 8 กันยายน 2540 และดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 19.5 ต่อปีนับแต่วันที่ 9 กันยายน 2540 จนกว่าจะชำระเสร็จ ดอกเบี้ยนับถึงวันฟ้องเป็นเงิน 440,264.30 บาท กับโจทก์ได้ชำระเบี้ยประกันแทนจำเลย 2 ครั้งเป็นเงิน 6,741 บาท และ 6,482 บาท รวมต้นเงินดอกเบี้ยและค่าเบี้ยประกันภัยเป็นเงิน 12,321,764.94 บาท ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินจำนวน 12,321,764.94 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 19.5 ต่อปีของต้นเงิน 11,868,277.64 บาท นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จหากไม่ชำระให้บังคับจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 43287, 43290 และ43292 พร้อมสิ่งปลูกสร้างบนที่ดินดังกล่าว และยึดทรัพย์สินอื่นของจำเลยออกขายทอดตลาดชำระหนี้ให้โจทก์จนครบจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงิน 9,394,852.98 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 15.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2539เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ และชำระเงิน 6,741 บาท แก่โจทก์โดยให้หักเงินที่จำเลยชำระแล้วออกก่อน ณ วันที่มีการชำระส่วนที่เหลือหากไม่ชำระให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่ 43283 (ที่ถูกเลขที่ 43287), 43290และ 43292 พร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดชำระหนี้โจทก์หากไม่พอให้บังคับคดีจากทรัพย์สินอื่นของจำเลยชำระหนี้โจทก์จนครบคำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยชำระดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2539 เป็นต้นไปจนกว่าจำเลยจะชำระเสร็จ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "การดำเนินกระบวนพิจารณาในศาลชั้นต้นปรากฏว่าจำเลยยื่นใบแต่งทนายความพร้อมคำให้การจำเลย แต่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งไม่รับใบแต่งทนายความจึงมีคำสั่งไม่รับคำให้การจำเลยด้วยเมื่อระยะเวลาที่กำหนดให้จำเลยยื่นคำให้การสิ้นสุดแล้ว โจทก์ยื่นคำขอให้ศาลมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การ ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การ และให้นัดสืบพยานโจทก์ในวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2540ตามที่นัดไว้แล้ว ถึงวันนัดดังกล่าวทนายโจทก์และทนายจำเลยซึ่งยื่นใบแต่งทนายความฉบับใหม่ก่อนวันนัดมาศาล ศาลชั้นต้นจดรายงานกระบวนพิจารณาว่าคู่ความแถลงร่วมกันว่าคดีมีทางตกลงกันได้และประสงค์จะทำสัญญาประนีประนอมยอมความแต่ขอเลื่อนไปสักนัดเพื่อเจรจาในรายละเอียดอีกครั้งหนึ่ง และทนายจำเลยแถลงรับว่าเป็นหนี้โจทก์จริงตามฟ้อง ศาลชั้นต้นให้เลื่อนคดีไปทำสัญญาประนีประนอมยอมความหรือฟังคำพิพากษาในวันที่ 25 มีนาคม 2540 ครั้นถึงวันนัดทนายจำเลยไม่มาศาล ศาลชั้นต้นจดรายงานกระบวนพิจารณาและมีคำสั่งว่า นัดสืบพยานโจทก์วันนี้ ทนายจำเลยทราบนัดโดยชอบแล้วไม่มาศาลโดยไม่แจ้งเหตุขัดข้อง จึงมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาให้พิจารณาคดีและชี้ขาดตัดสินคดีโจทก์ไปฝ่ายเดียวแล้วศาลชั้นต้นดำเนินการสืบพยานโจทก์จนเสร็จการพิจารณาและพิพากษาคดีในวันนั้นเอง เห็นว่า ในวันนัดสืบพยานโจทก์วันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2540 ทนายจำเลยได้แถลงรับว่าเป็นหนี้โจทก์จริงตามฟ้อง คู่ความประสงค์จะทำสัญญาประนีประนอมยอมความ แต่ขอเลื่อนไปเจรจาในรายละเอียดอีกครั้งการที่ศาลชั้นต้นอนุญาตให้เลื่อนไปทำสัญญาประนีประนอมยอมความหรือฟังคำพิพากษาในวันที่ 25 มีนาคม 2540 ก็เพราะศาลชั้นต้นเห็นว่าถ้าคู่ความไม่ทำสัญญาประนีประนอมยอมความก็พิพากษาคดีไปได้โดยไม่ต้องมีการสืบพยาน วันที่ 25 มีนาคม 2540 จึงไม่ใช่วันนัดสืบพยานโจทก์ การที่ทนายจำเลยไม่มาศาล แต่ศาลชั้นต้นกำหนดเอาเป็นวันนัดสืบพยานโจทก์ในวันนั้นเอง แล้วมีคำสั่งให้จำเลยขาดนัดพิจารณาโดยจำเลยไม่มีโอกาสทราบล่วงหน้านั้น เป็นการพิจารณาโดยขาดนัดที่ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 197 วรรคสอง การไม่ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งว่าด้วยการพิจารณาเป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดฎีกาขึ้นมา ศาลฎีกาก็มีอำนาจยกขึ้นโดยให้เพิกถอนกระบวนพิจารณาของศาลชั้นต้นที่ไม่ชอบนั้นได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 243(2) ประกอบมาตรา 247 และเนื่องจากโจทก์ฎีกาขอให้จำเลยชำระเงินเพิ่มขึ้นจนเต็มจำนวนที่ฟ้องแล้ว ศาลฎีกาจึงเห็นสมควรวินิจฉัยคดีไปโดยไม่จำต้องย้อนสำนวนไปให้ศาลล่างทั้งสองพิพากษาใหม่ เห็นว่า เมื่อจำเลยแถลงรับว่าเป็นหนี้โจทก์ตามฟ้องแล้ว โจทก์ก็ไม่ต้องนำสืบแต่อย่างใดอีก เพราะข้อเท็จจริงย่อมฟังได้ว่าจำเลยเป็นหนี้ตามสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีพร้อมดอกเบี้ย และค่าเบี้ยประกันภัย ที่โจทก์จัดการประกันภัยสิ่งปลูกสร้างที่ตั้งบนทรัพย์จำนองของจำเลยตามฟ้องตามที่จำเลยแถลงรับ โจทก์มีหนังสือบอกกล่าวให้จำเลยชำระหนี้และจัดการไถ่ถอนจำนองแล้ว แต่จำเลยเพิกเฉย จำเลยจึงต้องรับผิดชำระหนี้ตามฟ้องให้แก่โจทก์ แต่เนื่องจากสัญญาเบิกเงินเกินบัญชีเป็นสัญญาที่มีลักษณะพิเศษ ช่วงระยะเวลาที่คู่สัญญายังเดินสะพัดทางบัญชีกันอยู่ โจทก์ซึ่งเป็นธนาคารพาณิชย์ย่อมมีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้นจากจำเลยในอัตราที่ตกลงกันไว้ตามสัญญาเบิกเงินเกินบัญชี แม้จะเป็นอัตราที่สูงกว่าที่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 654 กำหนดไว้ แต่เมื่อมีการเลิกสัญญากันแล้ว โจทก์ก็ไม่มีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้น คงมีสิทธิคิดดอกเบี้ยแบบไม่ทบต้นตามอัตราที่กำหนดไว้ในสัญญาไปจนกว่าจำเลยจะชำระหนี้เสร็จสิ้น"พิพากษายกคำสั่งศาลชั้นต้นที่มีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาให้พิจารณาคดีและชี้ขาดตัดสินคดีโจทก์ฝ่ายเดียว และเพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ศาลชั้นต้นสืบพยานโจทก์เสีย กับพิพากษาแก้เป็นว่าให้จำเลยชำระเงินจำนวน 11,868,277.64 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 29 สิงหาคม 2540 จนกว่าจะชำระเสร็จทั้งนี้ดอกเบี้ยนับถึงวันฟ้อง (วันที่ 7 พฤศจิกายน 2540) ต้องไม่เกิน440,264.30 บาท และชำระเงินจำนวน 13,223 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปี นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์หากไม่ชำระให้ให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่ 43287, 43290 และ 43292 พร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดชำระหนี้โจทก์ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์(สมศักดิ์ เนตรมัย-ระพินทร บรรจงศิลป-ผล อนุวัตรนิติการ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้ศาลฎีกาวินิจฉัยตามหลักเกณฑ์การขาดนัดพิจารณาที่บัญญัติไว้ในมาตรา 197 วรรคสองเดิม ซึ่งบัญญัติว่า "ถ้าคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลในวันสืบพยานและมิได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยานให้ถือว่าคู่ความฝ่ายนั้นขาดนัดพิจารณา" แต่หลักเกณฑ์การขาดนัดพิจารณาที่แก้ไขใหม่ตามพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ฉบับที่ 19) พ.ศ. 2543 ได้บัญญัติไว้ในมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่แก้ไขใหม่ว่า "ภายใต้บังคับมาตรา 198 ทวิและมาตรา 198 ตรี ถ้าคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลในวันสืบพยานและไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดี ให้ถือว่าคู่ความฝ่ายนั้นขาดนัดพิจารณา" หากเปรียบเทียบหลักเกณฑ์การขาดนัดพิจารณาตามกฎหมายเก่าและกฎหมายที่แก้ไขใหม่แล้วจะเห็นได้ว่าตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่แก้ไขใหม่ ได้เปลี่ยนแปลงหลักที่ว่า "และมิได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยาน" เป็น "และไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดี" ดังนั้น ตามกฎหมายใหม่ คู่ความที่ไม่มาศาลในวันสืบพยานจะเพียงแต่ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยานเท่านั้นมิได้อีกต่อไปหากแต่จะต้องได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดีด้วย มิฉะนั้นจะเข้าเกณฑ์ตามกฎหมายใหม่ที่ให้ถือว่าขาดนัดพิจารณาทันทีโดยเหตุนี้แนวคำพิพากษาฎีกาที่ 1644/2519(ประชุมใหญ่),1452/2530,4297/2534 และ 6355/2539 ที่วินิจฉัยว่าหากคู่ความที่ไม่มาศาลนั้นได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยาน ย่อมไม่ถือว่าขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 197 วรรคสองเดิม จึงใช้เป็นบรรทัดฐานสำหรับหลักเกณฑ์การขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่แก้ไขใหม่ไม่ได้อีกต่อไป นอกจากนี้มาตรา 200 วรรคหนึ่งยังเพิ่มเติมหลักการใหม่ในความตอนต้นด้วยว่า "ภายใต้บังคับมาตรา 198 ทวิและมาตรา 198 ตรี" ซึ่งมีความหมายว่ากรณีที่จำเลยซึ่งขาดนัดยื่นคำให้การไม่มาศาลในวันสืบพยานตามมาตรา 198 ทวิ หรือไม่มาศาลในวันสืบพยานของคู่ความอื่นตามมาตรา 198 ตรีซึ่งมาตรา 198 ทวิ วรรคสี่หรือมาตรา 198 ตรี วรรคสองแล้วแต่กรณี ได้บัญญัติมิให้ถือว่าจำเลยนั้นขาดนัดพิจารณานั้น ไม่อยู่ในบังคับของมาตรา 200 วรรคหนึ่ง กล่าวคือ กรณีที่ศาลสั่งให้มีการสืบพยานตามมาตรา 198 ทวิ วรรคสอง หรือวรรคสาม (2) ก็ดี หรือในคดีที่จำเลยบางคนขาดนัดยื่นคำให้การและมูลความแห่งคดีนั้นเป็นการชำระหนี้ซึ่งแบ่งแยกจากกันมิได้และศาลรอการพิพากษาหรือคำสั่งชี้ขาดคดีโดยขาดนัดยื่นคำให้การไว้ก่อนก็ดี ทั้งสองกรณีดังกล่าวข้างต้น แม้จำเลยที่ขาดนัดยื่นคำให้การไม่มาศาลในวันสืบพยานและไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดีต้องด้วยหลักเกณฑ์ครบถ้วนตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งแล้วก็ตามก็ไม่ถือว่าจำเลยนั้นขาดนัดพิจารณา เพราะเป็นกรณีที่มาตรา 198ทวิ วรรคสี่หรือมาตรา 198 ตรี วรรคสองแล้วแต่กรณี ได้บัญญัติไว้เป็นพิเศษโดยเฉพาะแล้วว่า กรณีเช่นนี้มิให้ถือว่าจำเลยนั้นขาดนัดพิจารณา ทั้งนี้เพราะกฎหมายเกี่ยวกับการพิจารณาคดีโดยขาดนัดที่ได้แก้ไขปรับปรุงใหม่นี้ได้แยกการขาดนัดยื่นคำให้การและการขาดนัดพิจารณาไว้คนละส่วนกัน โดยมีการเพิ่มเติมผลบังคับของกรณีที่จำเลยขาดนัดยื่นคำให้การไว้อย่างสมบูรณ์ในตัวเองอยู่แล้ว เช่น เพิ่มหลักการตามมาตรา 199 ที่แก้ไขใหม่ ให้สิทธิแก่จำเลยที่ขาดนัดยื่นคำให้การที่มาศาลก่อนศาลวินิจฉัยชี้ขาดคดีที่จะร้องขออนุญาตยื่นคำให้การหรือร้องขอให้พิจารณาคดีใหม่ได้และเพิ่มมาตรา 199 ตรี ให้สิทธิแก่จำเลยที่ขาดนัดยื่นคำให้การซึ่งแพ้คดีโดยขาดนัดยื่นคำให้การที่จะร้องขอให้พิจารณาคดีใหม่ได้เป็นต้น ดังนั้น หากไม่บัญญัติยกเว้นมิให้ถือว่าจำเลยที่ขาดนัดยื่นคำให้การนั้นขาดนัดพิจารณา ในกรณีที่จำเลยนั้นไม่มาศาลในวันสืบพยานตามมาตรา 198 ทวิและมาตรา 198 ตรี ก็จะทำให้เกิดปัญหาความสับสนเกี่ยวกับการปรับใช้กฎหมายได้ อย่างไรก็ตาม ตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่แก้ไขใหม่ ยังคงหลักเกณฑ์สำคัญที่ว่า "คู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลในวันสืบพยาน" ตามมาตรา 197วรรคสอง เดิมไว้อย่างเหนียวแน่น ไม่เปลี่ยนแปลง คำว่า "คู่ความ" มีบทนิยามความหมายเอาไว้ในมาตรา 1(11)"หมายความว่าบุคคลผู้ยื่นคำฟ้องหรือถูกฟ้องต่อศาล และเพื่อประโยชน์แห่งการดำเนินกระบวนพิจารณาให้รวมถึงบุคคลผู้มีสิทธิกระทำการแทนบุคคลนั้น ๆ ตามกฎหมายหรือในฐานะทนายความ" ส่วนคำว่า "วันสืบพยาน"มาตรา 1(10) ได้นิยามความหมายเอาไว้ว่า "หมายความว่า วันที่ศาลเริ่มต้นทำการสืบพยาน" และบทนิยามความหมายของถ้อยคำทั้งสองคำดังกล่าวข้างต้น เป็นบทนิยามความหมายที่เคยใช้ในการปรับบทวินิจฉัยเรื่องหลักเกณฑ์การขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 197 วรรคสองเดิมนั่นเองกฎหมายใหม่หาได้มีการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงบทนิยามความหมายของถ้อยคำทั้งสองคำดังกล่าวข้างต้นไม่ เมื่อมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่แก้ไขใหม่ยังคงหลักเกณฑ์และใช้ถ้อยคำว่า "ถ้าคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลในวันสืบพยาน" ไว้เหมือนเดิมทุกประการ แนวคำพิพากษาฎีกาที่เคยวินิจฉัยเกี่ยวกับหลักเกณฑ์ข้อนี้ในมาตรา 197 วรรคสองเดิมจึงน่าจะยังคงใช้เป็นแนวบรรทัดฐานแก่การปรับวินิจฉัยหลักเกณฑ์ข้อนี้ของมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่แก้ไขใหม่ได้ ซึ่งมีข้อควรสังเกต ดังนี้ 1. คำว่า "คู่ความ" มาตรา 1(11) ได้นิยามความหมายว่า"หมายความว่าบุคคลผู้ยื่นคำฟ้องหรือถูกฟ้องต่อศาล และเพื่อประโยชน์แห่งการดำเนินกระบวนพิจารณาให้รวมถึงบุคคลผู้มีสิทธิกระทำการแทนบุคคลนั้น ๆ ตามกฎหมายหรือในฐานะทนายความ" ดังนั้น คู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งที่จักต้องมาศาลในวันสืบพยานจึงหมายถึงบุคคลดังต่อไปนี้ (1) บุคคลผู้ยื่นคำฟ้อง คือ "โจทก์" (2) บุคคลผู้ถูกฟ้อง คือ "จำเลย" (3) บุคคลผู้มีสิทธิกระทำการแทนบุคคลนั้น ๆ ตามกฎหมายได้แก่ - ผู้แทนนิติบุคคล - ผู้อนุบาล - ผู้แทนโดยชอบธรรม - ผู้รับมอบอำนาจ - เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ซึ่งกระทำการแทนผู้ล้มละลาย - ผู้แทนเฉพาะคดีตามมาตรา 56 วรรคท้าย - เจ้าหน้าที่คุ้มครองผู้บริโภค ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภคพ.ศ. 2522 มาตรา 39 (4) ทนายความของบุคคลตาม (1)(2) หรือ (3) เมื่อทนายความของบุคคลตาม (1)(2) หรือ (3) ถือว่าเป็น "คู่ความ"ตามบทนิยามความหมายของมาตรา 1(11) ด้วย ดังนั้น แม้ตัวความตามข้อ (1)(2) หรือ (3) ไม่มาศาล แต่ทนายความของบุคคลดังกล่าวมาศาล ก็ย่อมถือไม่ได้ว่าตัวความเหล่านั้นขาดนัดพิจารณา คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 467/2486 ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อทนายจำเลยมาศาล แม้ตัวจำเลยจะไม่มาศาล ก็จะถือว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาไม่ได้ สำหรับ "เสมียนทนาย" นั้น คือ บุคคลซึ่งคู่ความหรือทนายความแต่งตั้งให้กระทำกิจการอย่างใดอย่างหนึ่งแทน โดยการยื่นใบมอบฉันทะต่อศาลทุกครั้งตามมาตรา 64 จึงไม่มีฐานะเป็น "คู่ความ" ตามมาตรา 1(11) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3473/2538 จำเลยไม่ยื่นคำให้การภายในกำหนด ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การ และให้นัดสืบพยานโจทก์ในวันที่ 4 กันยายน 2535 ก่อนถึงวันนัด จำเลยยื่นคำร้องขออนุญาตยื่นคำให้การ ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้นัดไต่สวนคำร้องในวันเวลาเดียวกับที่นัดสืบพยานโจทก์ วันที่ 4 กันยายน 2535 จึงเป็นวันนัดไต่สวนคำร้องขออนุญาตยื่นคำให้การจำเลยและวันนัดสืบพยานโจทก์ด้วยเพราะศาลชั้นต้นยังมิได้มีคำสั่งยกเลิกวันนัดสืบพยานโจทก์ แต่เมื่อถึงวันดังกล่าว ทนายจำเลยมอบฉันทะให้เสมียนทนายมายื่นคำร้องขอเลื่อนการไต่สวนคำร้องขออนุญาตยื่นคำให้การเท่านั้น จึงถือไม่ได้ว่าทนายจำเลยได้มาศาลและร้องขอเลื่อนคดีเสียก่อนลงมือสืบพยานโจทก์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 197 วรรคสอง ดังนั้นในเรื่องของการพิจารณาคดีจึงถือได้ว่าจำเลยขาดนัดพิจารณา ศาลชั้นต้นชอบที่จะมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดพิจารณา ให้สืบพยานโจทก์แล้วชี้ขาดตัดสินคดีไปฝ่ายเดียวตามมาตรา 202 แม้คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3473/2538 นี้จะวินิจฉัยตามมาตรา 197วรรคสองเดิม กล่าวคือ คู่ความที่ไม่มาศาลไม่ตกเป็นผู้ขาดนัดพิจารณาหากคู่ความนั้นได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยานก็ตามแต่ศาลฎีกาก็วินิจฉัยว่าจำเลยขาดนัดพิจารณา เพราะเสมียนทนายได้รับมอบฉันทะให้มายื่นคำร้องขอเลื่อนการไต่สวนคำร้องขออนุญาตยื่นคำให้การอย่างเดียวเท่านั้น เสมียนทนายจึงหามีอำนาจยื่นคำร้องขอเลื่อนการสืบพยานไม่ และวันที่ 4 กันยายน 2535 นั้น ก็หาใช่เป็นวันนัดไต่สวนคำร้องขออนุญาตยื่นคำให้การเท่านั้นไม่ แต่เป็นวันสืบพยานโจทก์ที่นัดไว้เดิมด้วย เพราะศาลชั้นต้นยังมิได้มีคำสั่งยกเลิกวันนัดสืบพยานโจทก์เมื่อเสมียนทนายมิได้เป็น "คู่ความ" ตามมาตรา 1(11) และเสมียนทนายได้รับมอบฉันทะมาเพียงให้มีอำนาจยื่นคำร้องขอเลื่อนการไต่สวนคำร้องขออนุญาตยื่นคำให้การเท่านั้น จึงถือไม่ได้ว่าจำเลยได้ร้องขอเลื่อนการสืบพยานหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยาน จำเลยจึงตกเป็นผู้ขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 197 วรรคสอง เดิม แต่ถ้าข้อเท็จจริงเปลี่ยนเป็นว่าทนายจำเลยได้มอบฉันทะให้เสมียนทนายมายื่นคำร้องขอเลื่อนวันสืบพยานด้วย ในกรณีเช่นนี้แม้การที่เสมียนทนายมาศาลจะถือไม่ได้ว่าคู่ความมาศาลเพราะเสมียนทนายมิได้มีฐานะเป็น "คู่ความ" ตามมาตรา 1(11)ก็ตาม แต่เมื่อเสมียนทนายได้รับมอบฉันทะให้มายื่นคำร้องขอเลื่อนวันสืบพยานด้วย กรณีนี้ต้องถือว่าคู่ความที่ไม่มาศาลนั้นได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยานแล้ว จำเลยย่อมไม่ขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 197 วรรคสอง เดิม แต่ถ้าปรับตามหลักเกณฑ์ในมาตรา 200 ที่แก้ไขใหม่ แม้เสมียนทนายจะได้รับมอบฉันทะให้มายื่นคำร้องขอเลื่อนวันสืบพยานด้วยก็ตาม จำเลยก็อาจตกเป็นผู้ขาดนัดพิจารณาได้ ถ้าหากศาลไม่อนุญาตให้เลื่อนคดี เพราะตามมาตรา 200 ที่แก้ไขใหม่ จำเลยจะเพียงขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเท่านั้นไม่ได้ หากแต่จะต้องได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดีด้วย 2. คำว่า "ไม่มาศาล" ในมาตรา 200 วรรคหนึ่ง นั้น หมายความว่า"คู่ความ" คือ บุคคลตามบทนิยามความหมายในมาตรา 1(11) ทั้งสี่ประเภทดังกล่าวไม่มาปรากฏตัว (Appear) ต่อศาลในห้องพิจารณา ดังนั้น แม้คู่ความฝ่ายใดมาศาล แต่ไม่ยอมเข้าห้องพิจารณา กล่าวคือ ไม่มาปรากฏตัวต่อศาลในห้องพิจารณาในวันสืบพยานกรณีนี้ต้องถือว่าคู่ความฝ่ายนั้นไม่มาศาลในวันสืบพยานตามหลักเกณฑ์มาตรา 200 วรรคหนึ่ง แล้ว หากคู่ความนั้นไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดีด้วย ย่อมต้องด้วยหลักเกณฑ์ตามมาตรา 200 วรรคหนึ่ง ครบถ้วนที่กฎหมายให้ถือว่าคู่ความนั้นขาดนัดพิจารณาแล้ว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 522/2524 ในวันนัดสืบพยานโจทก์ ปรากฏว่าจำเลยได้ไปศาลแต่เมื่อศาลเรียกเข้าห้องพิจารณาจำเลยไม่ยอมเข้าห้องพิจารณาแสดงว่าจำเลยจงใจขาดนัดพิจารณาแล้ว จึงไม่อนุญาตตามคำขอให้พิจารณาใหม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2867/2530 โจทก์มาศาลก่อนเวลานัดแต่โจทก์ไม่ยอมเข้าห้องพิจารณา ถือว่าโจทก์ขาดนัดพิจารณาและเป็นการขาดนัดโดยจงใจโจทก์จะขอให้พิจารณาคดีใหม่ไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5724/2533 การที่จำเลยมาศาล แต่ไม่ยอมเข้าไปในห้องพิจารณาเอง โดยไม่มีใครห้าม ต้องถือว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาโดยจงใจ จำเลยจึงไม่มีสิทธิขอให้พิจารณาคดีใหม่ ตามคำพิพากษาศาลฎีกาทั้งสามเรื่องดังกล่าวเป็นเรื่องที่คู่ความมาศาลในวันสืบพยาน แต่เมื่อศาลเรียกเข้าห้องพิจารณาแล้ว คู่ความไม่ยอมเข้าห้องพิจารณาเพื่อไปปรากฏตัวต่อศาล ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่าคู่ความที่มาศาลแต่ไม่ยอมเข้าห้องพิจารณานั้น ขาดนัดพิจารณา อีกทั้งวินิจฉัยว่าเป็นการขาดนัดพิจารณาโดยจงใจ เมื่อคู่ความนั้นแพ้คดีโดยเหตุขาดนัดก็ไม่มีเหตุที่จะขอให้พิจารณาคดีใหม่ตามมาตรา 207ประกอบด้วยมาตรา 199 ตรี มาตรา 199 จัตวา และมาตรา 199 เบญจ ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6355/2539 การขาดนัดพิจารณาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 197 วรรคสอง นั้นจะต้องเป็นกรณีที่คู่ความไม่มาศาลในวันสืบพยาน ประการหนึ่งประกอบกับมิได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยานอีกประการหนึ่ง หากคู่ความไม่มาศาลในวันนัดสืบพยานแต่ได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลก่อนลงมือสืบพยานแต่ศาลไม่อนุญาตให้เลื่อนคดีไปก็ถือไม่ได้ว่าคู่ความนั้นขาดนัดพิจารณาทนายจำเลยทั้งสองได้นำคำร้องขอถอนตนมายื่นต่อศาลแล้วกลับไปก่อนศาลออกนั่งพิจารณา ถือได้ว่าฝ่ายจำเลยไม่มาศาลในวันสืบพยาน แต่การที่ทนายจำเลยทั้งสองยื่นคำร้องขอถอนตนจากการเป็นทนายแล้วกลับไปถือได้ว่าฝ่ายจำเลยได้แจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่ไปศาลแล้ว การที่ศาลไม่อนุญาตให้ทนายจำเลยทั้งสองถอนตนแล้วลงมือสืบพยานโจทก์ไป จึงถือไม่ได้ว่าจำเลยทั้งสองขาดนัดพิจารณา เมื่อศาลชั้นต้นมิได้มีคำสั่งว่าจำเลยทั้งสองขาดนัดพิจารณา แม้ต่อมาจะพิพากษาให้จำเลยทั้งสองแพ้คดี จำเลยทั้งสองก็จะขอพิจารณาคดีใหม่ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 207 มิได้ ตามคำพิพากษาศาลฎีกานี้เป็นเรื่องที่ทนายจำเลยซึ่งเป็น "คู่ความ"ตามมาตรา 1(11) มาศาลในวันสืบพยาน แต่ทนายจำเลยเพียงแต่นำคำร้องขอถอนตนจากการเป็นทนายมายื่นต่อศาลแล้วกลับไปก่อนศาลออกนั่งพิจารณาทนายจำเลยหาได้ปรากฏตัวต่อศาลในห้องพิจารณาขณะที่ศาลนั่งพิจารณาไม่ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่าถือว่าจำเลยไม่มาศาลในวันสืบพยาน แต่เนื่องจากหลักเกณฑ์การขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 197 วรรคสอง เดิม มีหลักเกณฑ์ด้วยว่า คู่ความที่ไม่มาศาลนั้นต้องมิได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยาน ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่าการที่ทนายจำเลยยื่นคำร้องขอถอนตนจากการเป็นทนายแล้วกลับไป ถือได้ว่าฝ่ายจำเลยได้แจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลแล้ว ดังนั้น การที่ศาลไม่อนุญาตให้ทนายจำเลยถอนตนแล้วลงมือสืบพยานโจทก์ไป จึงถือไม่ได้ว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาแม้ต่อมาศาลจะพิพากษาให้จำเลยแพ้คดี จำเลยก็จะขอพิจารณาคดีใหม่ตามมาตรา 207 มิได้ แต่ถ้าเป็นหลักการใหม่ตามมาตรา 200 ซึ่งเปลี่ยนหลักเกณฑ์ที่ว่า "มิได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยาน" เป็น "ไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดี" กรณีนี้ต้องถือว่าเข้าหลักเกณฑ์ครบถ้วนตามมาตรา 200 ที่ให้ถือว่าฝ่ายจำเลยขาดนัดพิจารณาแล้ว เมื่อต่อมาศาลพิพากษาให้จำเลยแพ้คดี จำเลยก็ชอบที่จะขอให้พิจารณาคดีใหม่ตามมาตรา 207 ได้ แต่ถ้าคู่ความมาศาลและเข้าห้องพิจารณาไปปรากฏตัวต่อศาลในวันสืบพยานแล้ว แม้คู่ความนั้นจะมิได้อยู่ในห้องพิจารณาตลอดจนศาลเสร็จการพิจารณาในวันนั้น กรณีก็ต้องถือว่าคู่ความเช่นว่านั้นมาศาลในวันสืบพยานแล้ว จึงไม่ต้องด้วยหลักเกณฑ์ตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่จะถือว่าคู่ความนั้นขาดนัดพิจารณาและคู่ความนั้นไม่อาจขอให้พิจารณาคดีใหม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1158/2521 จำเลยมาศาลในวันสืบพยานและนั่งฟังการพิจารณาสืบพยานโจทก์อยู่ แต่กลับไปก่อนสืบพยานโจทก์เสร็จไม่ถือว่าจำเลยขาดนัดพิจารณา จำเลยจึงขอพิจารณาใหม่ไม่ได้ 3. คำว่า "วันสืบพยาน" มาตรา 1(10) ได้นิยามความหมายว่า"วันที่ศาลเริ่มต้นทำการสืบพยาน" การที่คู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลในวันสืบพยานตามหลักเกณฑ์ข้อนี้ จึงหมายถึงไม่มาศาลในวันที่ศาลเริ่มต้นทำการสืบพยานของฝ่ายที่มีหน้าที่นำสืบก่อนนั่นเอง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 967/2535 และ 553/2532) หากคดีใดที่มีการสืบพยาน การที่คู่ความไม่มาศาลในวันสืบพยานอันจะถือว่าขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 200 วรรคหนึ่ง นั้น วันสืบพยานดังกล่าวจะต้องมีการสืบพยานจริง ๆ หากวันสืบพยานนั้นได้มีการเลื่อนออกไป ย่อมถือไม่ได้ว่าเป็นวันที่ศาลเริ่มต้นทำการสืบพยานอันจะเป็น"วันสืบพยาน" ตามมาตรา 1(10) คู่ความที่ไม่มาศาลในวันนั้นก็ไม่ถือว่าขาดนัดพิจารณา (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 553/2532) แต่ถ้าคดีนั้นศาลอาจตัดสินชี้ขาดให้คู่ความที่ไม่มาศาลแพ้คดีได้โดยไม่จำเป็นต้องสืบพยาน เพราะคู่ความฝ่ายที่ไม่มาศาลนั้นมีภาระการพิสูจน์ก็ดี เพราะศาลต้องจำหน่ายคดีตามมาตรา 202 หรือ 204 ก็ดี แม้วันดังกล่าวจะไม่มีการสืบพยานกันจริง ๆ แต่ก็ต้องถือว่าเป็นวันที่ศาลจะเริ่มต้นทำการสืบพยาน จึงเป็น "วันสืบพยาน" ตามมาตรา 1(10) และคู่ความที่ไม่มาศาลในวันนั้นย่อมถือว่าขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 200ได้เช่นกัน 3.1"วันสืบพยาน" ที่คู่ความไม่มาศาลซึ่งจะถือว่าเป็นการขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 200 วรรคหนึ่ง ต้องเป็นวันสืบพยานในประเด็นพิพาทแห่งคดี คือ สืบพยานในประเด็นซึ่งเป็นเนื้อหาข้อแพ้ชนะในคดีด้วย มิฉะนั้นย่อมไม่ใช่วันสืบพยานที่จะถือว่าคู่ความฝ่ายที่ไม่มาศาลนั้นขาดพิจารณา เช่นการที่คู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลในวันนัดไต่สวนคำร้องขอต่าง ๆ ได้แก่วันนัดไต่สวนคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถา คำร้องขออนุญาตยื่นคำให้การคำร้องขอให้พิจารณาคดีใหม่หรือคำร้องขอคุ้มครองชั่วคราว เป็นต้น แม้วันนัดไต่สวนคำร้องขอต่าง ๆ ดังกล่าว จะต้องมีการสืบพยานตามข้ออ้างในคำร้องก็ตาม แต่ก็มิใช่เป็นการสืบพยานในประเด็นพิพาทแห่งคดีที่ฟ้อง ย่อมถือไม่ได้ว่าคู่ความที่ไม่มาศาลในวันสืบพยานเช่นว่านี้ขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 200 วรรคหนึ่ง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5440/2535 ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าในวันนัดไต่สวนคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถา ผู้ร้องไม่มาศาลโดยไม่แจ้งเหตุขัดข้อง ศาลสั่งยกคำร้องของผู้ร้อง ดังนั้น ผู้ร้องจะร้องขอให้พิจารณาคดีใหม่ตามมาตรา 205 วรรคสอง มิได้ เพราะมิได้มีการพิจารณาคดีโดยขาดนัด 3.2 เมื่อมาตรา 1(10) ได้นิยามความหมายของคำว่า "วันสืบพยาน"ไว้ชัดแจ้งแล้ว วันนัดอื่น ๆ ที่ศาลนัดคู่ความมาศาล หากมิใช่เป็นวันที่ศาลเริ่มต้นทำการสืบพยานตามที่มาตรา 1(10) ได้นิยามความหมายไว้ ย่อมมิใช่วันสืบพยานที่คู่ความจะขาดนัดพิจารณา หากไม่มาศาลในวันนัดดังกล่าวนั้น เช่น วันนัดพร้อมหรือวันนัดชี้สองสถาน เป็นต้น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1318/2495 การที่โจทก์ไม่มาศาลในวันนัดพร้อมกันนั้นจะเรียกว่าโจทก์ขาดนัดพิจารณาไม่ได้ 3.3 การที่คู่ความฝ่ายใดไม่มาศาลในวันสืบพยานโดยไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดี คู่ความฝ่ายนั้นย่อมได้รับผลตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งซึ่งให้ถือว่าคู่ความนั้นขาดนัดพิจารณา อันเป็นมาตรการที่ลงโทษคู่ความฝ่ายที่ไม่มาศาลค่อนข้างรุนแรง กล่าวคือ หากโจทก์ขาดนัดพิจารณาก็จะถูกศาลสั่งจำหน่ายคดีตามมาตรา 202 หากจำเลยขาดนัดพิจารณาศาลก็จะพิจารณาและชี้ขาดตัดสินคดีนั้นไปฝ่ายเดียวตามมาตรา 204ดังนั้น หากวันที่ศาลนัดนั้น มิใช่วันสืบพยานตามมาตรา 1(10) แต่เพียงอย่างเดียว หากแต่ศาลได้นัดชี้สองสถานไว้ด้วย คู่ความย่อมไม่มีโอกาสทราบล่วงหน้าว่าเป็นวันสืบพยาน ในกรณีเช่นนี้ หากมีคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลโดยไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดี ก็ย่อมไม่เข้าเกณฑ์ตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่ให้ถือว่าคู่ความฝ่ายนั้นขาดนัดพิจารณา คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7544/2538 ศาลชั้นต้นมีคำสั่งรับฟ้องของโจทก์ว่า "รับฟ้องและนัดชี้สองสถานหรือนัดสืบพยานโจทก์วันที่ 7กันยายน 2536" ดังนี้ ในวันดังกล่าวนั้น เป็นวันนัดชี้สองสถานหรือนัดสืบพยานโจทก์ มิใช่เป็นวันนัดสืบพยานโจทก์แต่เพียงอย่างเดียว ทั้งการที่ศาลชั้นต้นงดชี้สองสถานและสั่งให้เป็นวันนัดสืบพยานโจทก์ทันทีในวันนั้น จำเลยย่อมไม่มีโอกาสทราบล่วงหน้า ดังนั้น การที่ศาลชั้นต้นสั่งงดชี้สองสถานและกำหนดให้วันนัดดังกล่าวเป็นวันนัดสืบพยานโจทก์เมื่อจำเลยไม่มาศาล จึงมีคำสั่งให้จำเลยขาดนัดพิจารณา นั้น ย่อมไม่ชอบด้วยมาตรา 197 วรรคสอง 3.4 กรณีที่มีการส่งประเด็นไปสืบที่ศาลอื่นนั้น มาตรา 102 ให้สิทธิแก่คู่ความจะตามประเด็นไปหรือไม่ก็ได้ ดังนั้น แม้วันนัดสืบพยานประเด็นที่ศาลอื่นจะเป็นการสืบพยานนัดแรกของฝ่ายที่มีหน้าที่นำสืบก่อนคู่ความที่มิได้ตามประเด็นไปก็ไม่ถือว่าขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 200วรรคหนึ่ง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 863/2504(ประชุมใหญ่) การส่งประเด็นไปสืบพยานนั้นเป็นสิทธิของคู่ความที่จะตามประเด็นไปหรือไม่ก็ได้ ฉะนั้นแม้จะได้แถลงต่อศาลว่าจะตามประเด็นไปแต่แล้วต่อมามิได้ไปตามกำหนดนัดก็หาทำให้เป็นผู้ขาดนัดพิจารณาไม่ 3.5 แต่ถ้าการสืบพยานนัดแรกของฝ่ายที่มีหน้าที่นำสืบก่อนเป็นการขอให้ศาลไปเผชิญสืบนอกศาล และศาลสั่งอนุญาตนั้น ในกรณีเช่นนี้ เป็นกรณีที่ศาลเห็นสมควรสั่งให้สืบพยานหลักฐานนอกศาล ณ ที่ใด ๆ ก็ได้ ตามที่เห็นสมควรตามความจำเป็นแห่งสภาพของพยานหลักฐานนั้นตามมาตรา 102 วรรคแรก เมื่อวันที่ศาลนัดเผชิญสืบนอกศาล เป็นวันที่ศาลเริ่มต้นทำการสืบพยานตามความหมายของมาตรา 1(10) ประกอบมาตรา 102 วรรคแรกหากมีคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลโดยไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดี กรณีย่อมต้องด้วยหลักเกณฑ์ตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่ให้ถือว่าคู่ความฝ่ายนั้นขาดนัดพิจารณาได้เช่นกัน และในกรณีเช่นนี้หากวันที่ศาลไปเผชิญสืบ คู่ความทุกฝ่ายมาศาล เมื่อศาลเผชิญสืบเสร็จและเลื่อนคดีไปสืบพยานในศาลต่อในนัดต่อมา หากนัดต่อมามีคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาล แม้วันนัดต่อมาจะเป็นวันสืบพยานครั้งแรกในศาล แต่ก็มิใช่ "วันสืบพยาน" ตามมาตรา 1(10) เพราะศาลได้เริ่มต้นสืบพยานไปแล้วตั้งแต่นัดก่อนซึ่งเป็นวันเผชิญสืบ คู่ความที่ไม่มาศาลในนัดต่อมาย่อมไม่ขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 200 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3872/2535 จำเลยซึ่งมีหน้าที่นำสืบก่อนขอเผชิญสืบที่พิพาท และศาลได้ไปเผชิญสืบในวันที่จำเลยขอ ถือได้ว่าเป็นการสืบพยานและวันดังกล่าวเป็นวันสืบพยานตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 1(10) ประกอบมาตรา 102 วรรคแรก การที่โจทก์ได้ร่วมไปเผชิญสืบในวันนั้นย่อมถือได้ว่าโจทก์ได้มาศาลในวันสืบพยานตามมาตรา 197 วรรคสอง แม้โจทก์จะไม่มาศาลในวันสืบพยานจำเลยนัดต่อมาก็ไม่เป็นการขาดนัดพิจารณา ที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าโจทก์ขาดนัดพิจารณาแล้วสืบพยานจำเลยต่อไปโดยมิได้สืบพยานฝ่ายโจทก์ เป็นกรณีที่ศาลชั้นต้นมิได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งว่าด้วยการพิจารณา ศาลฎีกาย่อมเพิกถอนกระบวนพิจารณาที่มิชอบดังกล่าวเสียตามมาตรา 243(2)ประกอบด้วยมาตรา 247 โดยพิพากษายกคำสั่งของศาลชั้นต้นที่ให้โจทก์ขาดนัดพิจารณาและกระบวนพิจารณาภายหลังจากนั้นทั้งหมดกับให้ยกคำพิพากษาของศาลล่างทั้งสอง ให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่ตามรูปคดี 3.6 พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 153 บัญญัติให้นำบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับแก่การดำเนินกระบวนพิจารณาของศาลในคดีล้มละลายโดยอนุโลม ดังนั้นหากมีกระบวนพิจารณาในคดีล้มละลายขั้นตอนใดที่ศาลนัดไต่สวนคำร้องเพื่อสืบพยานในประเด็นพิพาทอันเป็นข้อแพ้ชนะแห่งคดีในขั้นตอนนั้นก็ต้องถือว่าวันนัดไต่สวนที่ศาลจะเริ่มต้นทำการสืบพยานนั้นเป็น"วันสืบพยาน" ตามมาตรา 1(10) โดยอนุโลม และหากว่าวันดังกล่าวมีคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลโดยไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดีย่อมเข้าเกณฑ์ที่กฎหมายให้ถือว่าคู่ความฝ่ายนั้นขาดนัดพิจารณาโดยอนุโลมตามมาตรา 200 วรรคหนึ่ง ประกอบด้วยพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483มาตรา 153 ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2045/2514 กรณีที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีหนังสือแจ้งให้ผู้ร้องส่งมอบทรัพย์สินหรือชำระเงินต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์และผู้ร้องยื่นคำร้องคัดค้านต่อศาล แต่ผู้ร้องไม่มาศาลตามวันเวลาที่ศาลนัดไต่สวนนั้น พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 153 ให้นำบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับโดยอนุโลม จึงต้องถือว่าผู้ร้องขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 197 วรรคสอง (ปัจจุบันคือมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่แก้ไขใหม่) 3.7 แต่การที่คู่ความฝ่ายใดไม่มาตามนัดของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะถือว่าคู่ความฝ่ายนั้นขาดนัดพิจารณาโดยอนุโลมไม่ได้ เพราะวันนัดของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มิใช่ "วันสืบพยาน" ตามมาตรา 1(10) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 118/2505 พระราชบัญญัติล้มละลายได้บัญญัติกระบวนพิจารณาเรื่องการขอรับชำระหนี้ไว้โดยเฉพาะเพื่อให้เจ้าหนี้ได้รับความสะดวกรวดเร็วและเสียค่าใช้จ่ายน้อย มีลักษณะไม่เหมือนกับการฟ้องคดี ฉะนั้นจะนำบทบัญญัติเกี่ยวกับการทิ้งฟ้องเช่น คดีแพ่งสามัญมาใช้ไม่ได้และการที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์หมายนัดให้เจ้าหนี้ที่ยื่นคำขอรับชำระหนี้นำพยานหลักฐานไปให้สอบสวนนั้นเมื่อเจ้าหนี้ไม่ไปตามนัดจะถือว่าขาดนัดพิจารณาโดยอนุโลมตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งย่อมไม่ได้ คดีที่หมายเหตุนี้ มูลเหตุที่ศาลชั้นต้นอนุญาตให้เลื่อนไปทำสัญญาประนีประนอมยอมความหรือฟังคำพิพากษา เพราะในวันนัดสืบพยานโจทก์ ทนายจำเลยแถลงรับว่าเป็นหนี้โจทก์จริงตามฟ้องแล้วแต่คู่ความประสงค์จะขอเลื่อนคดีไปเจรจาเพื่อทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันก่อน ศาลชั้นต้นจึงเห็นว่าวันที่เลื่อนมานั้นหากคู่ความไม่อาจตกลงทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันได้ ศาลก็ชอบที่จะพิพากษาคดีไปได้โดยไม่จำต้องสืบพยาน ดังนั้น วันที่เลื่อนมาจึงไม่ใช่วันนัดสืบพยานโจทก์และย่อมมิใช่ "วันสืบพยาน" ตามบทนิยามความหมายในมาตรา 1(10) ด้วย การที่ทนายจำเลยและตัวจำเลยไม่มาศาลในวันดังกล่าว แม้มิได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องก็ไม่เข้าหลักเกณฑ์ตามมาตรา 197 วรรคสองเดิม ที่จะถือว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาแต่หากพิเคราะห์ถึงเหตุผลแห่งคำวินิจฉัยในคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้แล้วจะเห็นได้ว่าศาลฎีกาได้ให้น้ำหนักข้อผิดพลาดของศาลชั้นต้นตรงที่ว่าวันนัดดังกล่าวมิใช่ "วันสืบพยาน"ตามมาตรา 1(10) ไม่ แต่ให้น้ำหนักข้อผิดพลาดของศาลชั้นต้นอยู่ตรงที่ว่าความจริงวันนั้นเป็นวันนัดทำสัญญาประนีประนอมยอมความหรือฟังคำพิพากษาแต่ศาลชั้นต้นกลับทึกทักกำหนดเป็นวันนัดสืบพยานโจทก์เองในวันนั้น แล้วมีคำสั่งให้จำเลยซึ่งไม่มาศาลขาดนัดพิจารณาโดยจำเลยไม่ทราบล่วงหน้า หาใช่เป็นเรื่องผิดพลาดที่วินิจฉัยว่าวันนัดทำสัญญาประนีประนอมยอมความหรือฟังคำพิพากษานั้นเป็น "วันสืบพยาน"ตามบทนิยามความหมายในมาตรา 1(10) แต่อย่างใดไม่ ธานิศเกศวพิทักษ์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า จำเลยทำสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีในบัญชีเดินสะพัดประเภทเงินฝากกระแสรายวันกับโจทก์ สาขาตลาดน้อยในวงเงิน 9,400,000 บาท ดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 16 ต่อปี หากผิดเงื่อนไขตามสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชียอมให้โจทก์ปรับอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปีและอาจเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยได้ตามที่โจทก์จะประกาศกำหนดเป็นคราว ๆ โดยจำเลยจดทะเบียนจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 43287, 43290และ 43292 พร้อมสิ่งปลูกสร้างไว้เป็นประกัน มีข้อตกลงว่ายอมชำระหนี้ให้โจทก์จนครบถ้วน และให้โจทก์จัดการประกันภัยสิ่งปลูกสร้างที่ตั้งบนทรัพย์จำนองโดยโจทก์เป็นผู้รับประโยชน์ จำเลยเป็นผู้จ่ายเบี้ยประกันภัยจำเลยได้สั่งจ่ายเช็คเบิกเงินเกินบัญชีไปจากโจทก์หลายครั้ง แต่นำเงินเข้าหักทอนบัญชีเดินสะพัดของจำเลยเป็นจำนวนน้อย จนบัญชีเดินสะพัดของจำเลยเป็นหนี้เกินวงเงินที่โจทก์อนุมัติ โจทก์จึงมีหนังสือบอกกล่าวให้จำเลยชำระหนี้กู้เบิกเงินเกินบัญชีและจัดการไถ่ถอนจำนองให้เสร็จสิ้นภายในกำหนด 30 วัน นับแต่วันที่ได้รับหนังสือบอกกล่าว จำเลยได้รับหนังสือบอกกล่าวแล้วเมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม 2540 แต่จำเลยเพิกเฉยนับถึงวันที่ 28 สิงหาคม 2540 ซึ่งเป็นวันสิ้นสุดบัญชีเดินสะพัด จำเลยเป็นหนี้โจทก์ 11,868,277.64 บาท จำเลยต้องเสียดอกเบี้ยไม่ทบต้นอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปีของต้นเงินดังกล่าวนับแต่วันที่ 29 สิงหาคม 2540 ถึงวันที่ 8 กันยายน 2540 และดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 19.5 ต่อปีนับแต่วันที่ 9 กันยายน 2540 จนกว่าจะชำระเสร็จ ดอกเบี้ยนับถึงวันฟ้องเป็นเงิน 440,264.30 บาท กับโจทก์ได้ชำระเบี้ยประกันแทนจำเลย 2 ครั้งเป็นเงิน 6,741 บาท และ 6,482 บาท รวมต้นเงินดอกเบี้ยและค่าเบี้ยประกันภัยเป็นเงิน 12,321,764.94 บาท ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินจำนวน 12,321,764.94 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 19.5 ต่อปีของต้นเงิน 11,868,277.64 บาท นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จหากไม่ชำระให้บังคับจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 43287, 43290 และ43292 พร้อมสิ่งปลูกสร้างบนที่ดินดังกล่าว และยึดทรัพย์สินอื่นของจำเลยออกขายทอดตลาดชำระหนี้ให้โจทก์จนครบจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงิน 9,394,852.98 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 15.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2539เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ และชำระเงิน 6,741 บาท แก่โจทก์โดยให้หักเงินที่จำเลยชำระแล้วออกก่อน ณ วันที่มีการชำระส่วนที่เหลือหากไม่ชำระให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่ 43283 (ที่ถูกเลขที่ 43287), 43290และ 43292 พร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดชำระหนี้โจทก์หากไม่พอให้บังคับคดีจากทรัพย์สินอื่นของจำเลยชำระหนี้โจทก์จนครบคำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยชำระดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2539 เป็นต้นไปจนกว่าจำเลยจะชำระเสร็จ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "การดำเนินกระบวนพิจารณาในศาลชั้นต้นปรากฏว่าจำเลยยื่นใบแต่งทนายความพร้อมคำให้การจำเลย แต่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งไม่รับใบแต่งทนายความจึงมีคำสั่งไม่รับคำให้การจำเลยด้วยเมื่อระยะเวลาที่กำหนดให้จำเลยยื่นคำให้การสิ้นสุดแล้ว โจทก์ยื่นคำขอให้ศาลมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การ ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การ และให้นัดสืบพยานโจทก์ในวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2540ตามที่นัดไว้แล้ว ถึงวันนัดดังกล่าวทนายโจทก์และทนายจำเลยซึ่งยื่นใบแต่งทนายความฉบับใหม่ก่อนวันนัดมาศาล ศาลชั้นต้นจดรายงานกระบวนพิจารณาว่าคู่ความแถลงร่วมกันว่าคดีมีทางตกลงกันได้และประสงค์จะทำสัญญาประนีประนอมยอมความแต่ขอเลื่อนไปสักนัดเพื่อเจรจาในรายละเอียดอีกครั้งหนึ่ง และทนายจำเลยแถลงรับว่าเป็นหนี้โจทก์จริงตามฟ้อง ศาลชั้นต้นให้เลื่อนคดีไปทำสัญญาประนีประนอมยอมความหรือฟังคำพิพากษาในวันที่ 25 มีนาคม 2540 ครั้นถึงวันนัดทนายจำเลยไม่มาศาล ศาลชั้นต้นจดรายงานกระบวนพิจารณาและมีคำสั่งว่า นัดสืบพยานโจทก์วันนี้ ทนายจำเลยทราบนัดโดยชอบแล้วไม่มาศาลโดยไม่แจ้งเหตุขัดข้อง จึงมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาให้พิจารณาคดีและชี้ขาดตัดสินคดีโจทก์ไปฝ่ายเดียวแล้วศาลชั้นต้นดำเนินการสืบพยานโจทก์จนเสร็จการพิจารณาและพิพากษาคดีในวันนั้นเอง เห็นว่า ในวันนัดสืบพยานโจทก์วันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2540 ทนายจำเลยได้แถลงรับว่าเป็นหนี้โจทก์จริงตามฟ้อง คู่ความประสงค์จะทำสัญญาประนีประนอมยอมความ แต่ขอเลื่อนไปเจรจาในรายละเอียดอีกครั้งการที่ศาลชั้นต้นอนุญาตให้เลื่อนไปทำสัญญาประนีประนอมยอมความหรือฟังคำพิพากษาในวันที่ 25 มีนาคม 2540 ก็เพราะศาลชั้นต้นเห็นว่าถ้าคู่ความไม่ทำสัญญาประนีประนอมยอมความก็พิพากษาคดีไปได้โดยไม่ต้องมีการสืบพยาน วันที่ 25 มีนาคม 2540 จึงไม่ใช่วันนัดสืบพยานโจทก์ การที่ทนายจำเลยไม่มาศาล แต่ศาลชั้นต้นกำหนดเอาเป็นวันนัดสืบพยานโจทก์ในวันนั้นเอง แล้วมีคำสั่งให้จำเลยขาดนัดพิจารณาโดยจำเลยไม่มีโอกาสทราบล่วงหน้านั้น เป็นการพิจารณาโดยขาดนัดที่ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 197 วรรคสอง การไม่ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งว่าด้วยการพิจารณาเป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดฎีกาขึ้นมา ศาลฎีกาก็มีอำนาจยกขึ้นโดยให้เพิกถอนกระบวนพิจารณาของศาลชั้นต้นที่ไม่ชอบนั้นได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 243(2) ประกอบมาตรา 247 และเนื่องจากโจทก์ฎีกาขอให้จำเลยชำระเงินเพิ่มขึ้นจนเต็มจำนวนที่ฟ้องแล้ว ศาลฎีกาจึงเห็นสมควรวินิจฉัยคดีไปโดยไม่จำต้องย้อนสำนวนไปให้ศาลล่างทั้งสองพิพากษาใหม่ เห็นว่า เมื่อจำเลยแถลงรับว่าเป็นหนี้โจทก์ตามฟ้องแล้ว โจทก์ก็ไม่ต้องนำสืบแต่อย่างใดอีก เพราะข้อเท็จจริงย่อมฟังได้ว่าจำเลยเป็นหนี้ตามสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีพร้อมดอกเบี้ย และค่าเบี้ยประกันภัย ที่โจทก์จัดการประกันภัยสิ่งปลูกสร้างที่ตั้งบนทรัพย์จำนองของจำเลยตามฟ้องตามที่จำเลยแถลงรับ โจทก์มีหนังสือบอกกล่าวให้จำเลยชำระหนี้และจัดการไถ่ถอนจำนองแล้ว แต่จำเลยเพิกเฉย จำเลยจึงต้องรับผิดชำระหนี้ตามฟ้องให้แก่โจทก์ แต่เนื่องจากสัญญาเบิกเงินเกินบัญชีเป็นสัญญาที่มีลักษณะพิเศษ ช่วงระยะเวลาที่คู่สัญญายังเดินสะพัดทางบัญชีกันอยู่ โจทก์ซึ่งเป็นธนาคารพาณิชย์ย่อมมีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้นจากจำเลยในอัตราที่ตกลงกันไว้ตามสัญญาเบิกเงินเกินบัญชี แม้จะเป็นอัตราที่สูงกว่าที่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 654 กำหนดไว้ แต่เมื่อมีการเลิกสัญญากันแล้ว โจทก์ก็ไม่มีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้น คงมีสิทธิคิดดอกเบี้ยแบบไม่ทบต้นตามอัตราที่กำหนดไว้ในสัญญาไปจนกว่าจำเลยจะชำระหนี้เสร็จสิ้น"พิพากษายกคำสั่งศาลชั้นต้นที่มีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาให้พิจารณาคดีและชี้ขาดตัดสินคดีโจทก์ฝ่ายเดียว และเพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ศาลชั้นต้นสืบพยานโจทก์เสีย กับพิพากษาแก้เป็นว่าให้จำเลยชำระเงินจำนวน 11,868,277.64 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 29 สิงหาคม 2540 จนกว่าจะชำระเสร็จทั้งนี้ดอกเบี้ยนับถึงวันฟ้อง (วันที่ 7 พฤศจิกายน 2540) ต้องไม่เกิน440,264.30 บาท และชำระเงินจำนวน 13,223 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปี นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์หากไม่ชำระให้ให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่ 43287, 43290 และ 43292 พร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดชำระหนี้โจทก์ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2629/2543ธนาคาร ไทยพาณิชย์ จำกัด (มหาชนโจทก์บริษัท ลีโอเรียลเอสเตท จำกัดจำเลย ป.วิ.พ. ม. 142 (5), ม. 243 (2), ม. 247ในวันนัดสืบพยานโจทก์ ทนายจำเลยแถลงรับว่าเป็นหนี้โจทก์จริงตามฟ้อง คู่ความประสงค์จะทำสัญญาประนีประนอมยอมความแต่ขอเลื่อนไปเจรจาในรายละเอียดอีกครั้ง การที่ศาลชั้นต้นอนุญาตให้เลื่อนไปทำสัญญาประนีประนอมยอมความหรือฟังคำพิพากษาก็เพราะเห็นว่าถ้าคู่ความไม่ทำสัญญาประนีประนอมยอมความก็พิพากษาคดีไปได้โดยไม่ต้องมีการสืบพยาน วันที่เลื่อนมาจึงไม่ใช่วันนัดสืบพยานโจทก์ เมื่อทนายจำเลยไม่มาศาล แต่ศาลชั้นต้นกำหนดเอาเป็นวันนัดสืบพยานโจทก์ในวันนั้นเอง แล้วมีคำสั่งให้จำเลยขาดนัดพิจารณาโดยจำเลยไม่ทราบล่วงหน้า เป็นการพิจารณาโดยขาดนัดที่ไม่ชอบและเป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลฎีกามีอำนาจยกขึ้นโดยให้เพิกถอนกระบวนพิจารณาของศาลชั้นต้นที่ไม่ชอบนั้นได้โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า จำเลยทำสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีในบัญชีเดินสะพัดประเภทเงินฝากกระแสรายวันกับโจทก์ สาขาตลาดน้อยในวงเงิน 9,400,000 บาท ดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 16 ต่อปี หากผิดเงื่อนไขตามสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชียอมให้โจทก์ปรับอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปีและอาจเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยได้ตามที่โจทก์จะประกาศกำหนดเป็นคราว ๆ โดยจำเลยจดทะเบียนจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 43287, 43290และ 43292 พร้อมสิ่งปลูกสร้างไว้เป็นประกัน มีข้อตกลงว่ายอมชำระหนี้ให้โจทก์จนครบถ้วน และให้โจทก์จัดการประกันภัยสิ่งปลูกสร้างที่ตั้งบนทรัพย์จำนองโดยโจทก์เป็นผู้รับประโยชน์ จำเลยเป็นผู้จ่ายเบี้ยประกันภัยจำเลยได้สั่งจ่ายเช็คเบิกเงินเกินบัญชีไปจากโจทก์หลายครั้ง แต่นำเงินเข้าหักทอนบัญชีเดินสะพัดของจำเลยเป็นจำนวนน้อย จนบัญชีเดินสะพัดของจำเลยเป็นหนี้เกินวงเงินที่โจทก์อนุมัติ โจทก์จึงมีหนังสือบอกกล่าวให้จำเลยชำระหนี้กู้เบิกเงินเกินบัญชีและจัดการไถ่ถอนจำนองให้เสร็จสิ้นภายในกำหนด 30 วัน นับแต่วันที่ได้รับหนังสือบอกกล่าว จำเลยได้รับหนังสือบอกกล่าวแล้วเมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม 2540 แต่จำเลยเพิกเฉยนับถึงวันที่ 28 สิงหาคม 2540 ซึ่งเป็นวันสิ้นสุดบัญชีเดินสะพัด จำเลยเป็นหนี้โจทก์ 11,868,277.64 บาท จำเลยต้องเสียดอกเบี้ยไม่ทบต้นอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปีของต้นเงินดังกล่าวนับแต่วันที่ 29 สิงหาคม 2540 ถึงวันที่ 8 กันยายน 2540 และดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 19.5 ต่อปีนับแต่วันที่ 9 กันยายน 2540 จนกว่าจะชำระเสร็จ ดอกเบี้ยนับถึงวันฟ้องเป็นเงิน 440,264.30 บาท กับโจทก์ได้ชำระเบี้ยประกันแทนจำเลย 2 ครั้งเป็นเงิน 6,741 บาท และ 6,482 บาท รวมต้นเงินดอกเบี้ยและค่าเบี้ยประกันภัยเป็นเงิน 12,321,764.94 บาท ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินจำนวน 12,321,764.94 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 19.5 ต่อปีของต้นเงิน 11,868,277.64 บาท นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จหากไม่ชำระให้บังคับจำนองที่ดินโฉนดเลขที่ 43287, 43290 และ43292 พร้อมสิ่งปลูกสร้างบนที่ดินดังกล่าว และยึดทรัพย์สินอื่นของจำเลยออกขายทอดตลาดชำระหนี้ให้โจทก์จนครบจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การและขาดนัดพิจารณาศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงิน 9,394,852.98 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 15.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2539เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จ และชำระเงิน 6,741 บาท แก่โจทก์โดยให้หักเงินที่จำเลยชำระแล้วออกก่อน ณ วันที่มีการชำระส่วนที่เหลือหากไม่ชำระให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่ 43283 (ที่ถูกเลขที่ 43287), 43290และ 43292 พร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดชำระหนี้โจทก์หากไม่พอให้บังคับคดีจากทรัพย์สินอื่นของจำเลยชำระหนี้โจทก์จนครบคำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยชำระดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2539 เป็นต้นไปจนกว่าจำเลยจะชำระเสร็จ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "การดำเนินกระบวนพิจารณาในศาลชั้นต้นปรากฏว่าจำเลยยื่นใบแต่งทนายความพร้อมคำให้การจำเลย แต่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งไม่รับใบแต่งทนายความจึงมีคำสั่งไม่รับคำให้การจำเลยด้วยเมื่อระยะเวลาที่กำหนดให้จำเลยยื่นคำให้การสิ้นสุดแล้ว โจทก์ยื่นคำขอให้ศาลมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การ ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การ และให้นัดสืบพยานโจทก์ในวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2540ตามที่นัดไว้แล้ว ถึงวันนัดดังกล่าวทนายโจทก์และทนายจำเลยซึ่งยื่นใบแต่งทนายความฉบับใหม่ก่อนวันนัดมาศาล ศาลชั้นต้นจดรายงานกระบวนพิจารณาว่าคู่ความแถลงร่วมกันว่าคดีมีทางตกลงกันได้และประสงค์จะทำสัญญาประนีประนอมยอมความแต่ขอเลื่อนไปสักนัดเพื่อเจรจาในรายละเอียดอีกครั้งหนึ่ง และทนายจำเลยแถลงรับว่าเป็นหนี้โจทก์จริงตามฟ้อง ศาลชั้นต้นให้เลื่อนคดีไปทำสัญญาประนีประนอมยอมความหรือฟังคำพิพากษาในวันที่ 25 มีนาคม 2540 ครั้นถึงวันนัดทนายจำเลยไม่มาศาล ศาลชั้นต้นจดรายงานกระบวนพิจารณาและมีคำสั่งว่า นัดสืบพยานโจทก์วันนี้ ทนายจำเลยทราบนัดโดยชอบแล้วไม่มาศาลโดยไม่แจ้งเหตุขัดข้อง จึงมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาให้พิจารณาคดีและชี้ขาดตัดสินคดีโจทก์ไปฝ่ายเดียวแล้วศาลชั้นต้นดำเนินการสืบพยานโจทก์จนเสร็จการพิจารณาและพิพากษาคดีในวันนั้นเอง เห็นว่า ในวันนัดสืบพยานโจทก์วันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2540 ทนายจำเลยได้แถลงรับว่าเป็นหนี้โจทก์จริงตามฟ้อง คู่ความประสงค์จะทำสัญญาประนีประนอมยอมความ แต่ขอเลื่อนไปเจรจาในรายละเอียดอีกครั้งการที่ศาลชั้นต้นอนุญาตให้เลื่อนไปทำสัญญาประนีประนอมยอมความหรือฟังคำพิพากษาในวันที่ 25 มีนาคม 2540 ก็เพราะศาลชั้นต้นเห็นว่าถ้าคู่ความไม่ทำสัญญาประนีประนอมยอมความก็พิพากษาคดีไปได้โดยไม่ต้องมีการสืบพยาน วันที่ 25 มีนาคม 2540 จึงไม่ใช่วันนัดสืบพยานโจทก์ การที่ทนายจำเลยไม่มาศาล แต่ศาลชั้นต้นกำหนดเอาเป็นวันนัดสืบพยานโจทก์ในวันนั้นเอง แล้วมีคำสั่งให้จำเลยขาดนัดพิจารณาโดยจำเลยไม่มีโอกาสทราบล่วงหน้านั้น เป็นการพิจารณาโดยขาดนัดที่ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 197 วรรคสอง การไม่ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งว่าด้วยการพิจารณาเป็นปัญหาข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดฎีกาขึ้นมา ศาลฎีกาก็มีอำนาจยกขึ้นโดยให้เพิกถอนกระบวนพิจารณาของศาลชั้นต้นที่ไม่ชอบนั้นได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 243(2) ประกอบมาตรา 247 และเนื่องจากโจทก์ฎีกาขอให้จำเลยชำระเงินเพิ่มขึ้นจนเต็มจำนวนที่ฟ้องแล้ว ศาลฎีกาจึงเห็นสมควรวินิจฉัยคดีไปโดยไม่จำต้องย้อนสำนวนไปให้ศาลล่างทั้งสองพิพากษาใหม่ เห็นว่า เมื่อจำเลยแถลงรับว่าเป็นหนี้โจทก์ตามฟ้องแล้ว โจทก์ก็ไม่ต้องนำสืบแต่อย่างใดอีก เพราะข้อเท็จจริงย่อมฟังได้ว่าจำเลยเป็นหนี้ตามสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีพร้อมดอกเบี้ย และค่าเบี้ยประกันภัย ที่โจทก์จัดการประกันภัยสิ่งปลูกสร้างที่ตั้งบนทรัพย์จำนองของจำเลยตามฟ้องตามที่จำเลยแถลงรับ โจทก์มีหนังสือบอกกล่าวให้จำเลยชำระหนี้และจัดการไถ่ถอนจำนองแล้ว แต่จำเลยเพิกเฉย จำเลยจึงต้องรับผิดชำระหนี้ตามฟ้องให้แก่โจทก์ แต่เนื่องจากสัญญาเบิกเงินเกินบัญชีเป็นสัญญาที่มีลักษณะพิเศษ ช่วงระยะเวลาที่คู่สัญญายังเดินสะพัดทางบัญชีกันอยู่ โจทก์ซึ่งเป็นธนาคารพาณิชย์ย่อมมีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้นจากจำเลยในอัตราที่ตกลงกันไว้ตามสัญญาเบิกเงินเกินบัญชี แม้จะเป็นอัตราที่สูงกว่าที่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 654 กำหนดไว้ แต่เมื่อมีการเลิกสัญญากันแล้ว โจทก์ก็ไม่มีสิทธิคิดดอกเบี้ยทบต้น คงมีสิทธิคิดดอกเบี้ยแบบไม่ทบต้นตามอัตราที่กำหนดไว้ในสัญญาไปจนกว่าจำเลยจะชำระหนี้เสร็จสิ้น"พิพากษายกคำสั่งศาลชั้นต้นที่มีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาให้พิจารณาคดีและชี้ขาดตัดสินคดีโจทก์ฝ่ายเดียว และเพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ศาลชั้นต้นสืบพยานโจทก์เสีย กับพิพากษาแก้เป็นว่าให้จำเลยชำระเงินจำนวน 11,868,277.64 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 29 สิงหาคม 2540 จนกว่าจะชำระเสร็จทั้งนี้ดอกเบี้ยนับถึงวันฟ้อง (วันที่ 7 พฤศจิกายน 2540) ต้องไม่เกิน440,264.30 บาท และชำระเงินจำนวน 13,223 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 18.5 ต่อปี นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์หากไม่ชำระให้ให้ยึดที่ดินโฉนดเลขที่ 43287, 43290 และ 43292 พร้อมสิ่งปลูกสร้างออกขายทอดตลาดชำระหนี้โจทก์ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์(สมศักดิ์ เนตรมัย-ระพินทร บรรจงศิลป-ผล อนุวัตรนิติการ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้ศาลฎีกาวินิจฉัยตามหลักเกณฑ์การขาดนัดพิจารณาที่บัญญัติไว้ในมาตรา 197 วรรคสองเดิม ซึ่งบัญญัติว่า "ถ้าคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลในวันสืบพยานและมิได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยานให้ถือว่าคู่ความฝ่ายนั้นขาดนัดพิจารณา" แต่หลักเกณฑ์การขาดนัดพิจารณาที่แก้ไขใหม่ตามพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ฉบับที่ 19) พ.ศ. 2543 ได้บัญญัติไว้ในมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่แก้ไขใหม่ว่า "ภายใต้บังคับมาตรา 198 ทวิและมาตรา 198 ตรี ถ้าคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลในวันสืบพยานและไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดี ให้ถือว่าคู่ความฝ่ายนั้นขาดนัดพิจารณา" หากเปรียบเทียบหลักเกณฑ์การขาดนัดพิจารณาตามกฎหมายเก่าและกฎหมายที่แก้ไขใหม่แล้วจะเห็นได้ว่าตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่แก้ไขใหม่ ได้เปลี่ยนแปลงหลักที่ว่า "และมิได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยาน" เป็น "และไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดี" ดังนั้น ตามกฎหมายใหม่ คู่ความที่ไม่มาศาลในวันสืบพยานจะเพียงแต่ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยานเท่านั้นมิได้อีกต่อไปหากแต่จะต้องได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดีด้วย มิฉะนั้นจะเข้าเกณฑ์ตามกฎหมายใหม่ที่ให้ถือว่าขาดนัดพิจารณาทันทีโดยเหตุนี้แนวคำพิพากษาฎีกาที่ 1644/2519(ประชุมใหญ่),1452/2530,4297/2534 และ 6355/2539 ที่วินิจฉัยว่าหากคู่ความที่ไม่มาศาลนั้นได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยาน ย่อมไม่ถือว่าขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 197 วรรคสองเดิม จึงใช้เป็นบรรทัดฐานสำหรับหลักเกณฑ์การขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่แก้ไขใหม่ไม่ได้อีกต่อไป นอกจากนี้มาตรา 200 วรรคหนึ่งยังเพิ่มเติมหลักการใหม่ในความตอนต้นด้วยว่า "ภายใต้บังคับมาตรา 198 ทวิและมาตรา 198 ตรี" ซึ่งมีความหมายว่ากรณีที่จำเลยซึ่งขาดนัดยื่นคำให้การไม่มาศาลในวันสืบพยานตามมาตรา 198 ทวิ หรือไม่มาศาลในวันสืบพยานของคู่ความอื่นตามมาตรา 198 ตรีซึ่งมาตรา 198 ทวิ วรรคสี่หรือมาตรา 198 ตรี วรรคสองแล้วแต่กรณี ได้บัญญัติมิให้ถือว่าจำเลยนั้นขาดนัดพิจารณานั้น ไม่อยู่ในบังคับของมาตรา 200 วรรคหนึ่ง กล่าวคือ กรณีที่ศาลสั่งให้มีการสืบพยานตามมาตรา 198 ทวิ วรรคสอง หรือวรรคสาม (2) ก็ดี หรือในคดีที่จำเลยบางคนขาดนัดยื่นคำให้การและมูลความแห่งคดีนั้นเป็นการชำระหนี้ซึ่งแบ่งแยกจากกันมิได้และศาลรอการพิพากษาหรือคำสั่งชี้ขาดคดีโดยขาดนัดยื่นคำให้การไว้ก่อนก็ดี ทั้งสองกรณีดังกล่าวข้างต้น แม้จำเลยที่ขาดนัดยื่นคำให้การไม่มาศาลในวันสืบพยานและไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดีต้องด้วยหลักเกณฑ์ครบถ้วนตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งแล้วก็ตามก็ไม่ถือว่าจำเลยนั้นขาดนัดพิจารณา เพราะเป็นกรณีที่มาตรา 198ทวิ วรรคสี่หรือมาตรา 198 ตรี วรรคสองแล้วแต่กรณี ได้บัญญัติไว้เป็นพิเศษโดยเฉพาะแล้วว่า กรณีเช่นนี้มิให้ถือว่าจำเลยนั้นขาดนัดพิจารณา ทั้งนี้เพราะกฎหมายเกี่ยวกับการพิจารณาคดีโดยขาดนัดที่ได้แก้ไขปรับปรุงใหม่นี้ได้แยกการขาดนัดยื่นคำให้การและการขาดนัดพิจารณาไว้คนละส่วนกัน โดยมีการเพิ่มเติมผลบังคับของกรณีที่จำเลยขาดนัดยื่นคำให้การไว้อย่างสมบูรณ์ในตัวเองอยู่แล้ว เช่น เพิ่มหลักการตามมาตรา 199 ที่แก้ไขใหม่ ให้สิทธิแก่จำเลยที่ขาดนัดยื่นคำให้การที่มาศาลก่อนศาลวินิจฉัยชี้ขาดคดีที่จะร้องขออนุญาตยื่นคำให้การหรือร้องขอให้พิจารณาคดีใหม่ได้และเพิ่มมาตรา 199 ตรี ให้สิทธิแก่จำเลยที่ขาดนัดยื่นคำให้การซึ่งแพ้คดีโดยขาดนัดยื่นคำให้การที่จะร้องขอให้พิจารณาคดีใหม่ได้เป็นต้น ดังนั้น หากไม่บัญญัติยกเว้นมิให้ถือว่าจำเลยที่ขาดนัดยื่นคำให้การนั้นขาดนัดพิจารณา ในกรณีที่จำเลยนั้นไม่มาศาลในวันสืบพยานตามมาตรา 198 ทวิและมาตรา 198 ตรี ก็จะทำให้เกิดปัญหาความสับสนเกี่ยวกับการปรับใช้กฎหมายได้ อย่างไรก็ตาม ตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่แก้ไขใหม่ ยังคงหลักเกณฑ์สำคัญที่ว่า "คู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลในวันสืบพยาน" ตามมาตรา 197วรรคสอง เดิมไว้อย่างเหนียวแน่น ไม่เปลี่ยนแปลง คำว่า "คู่ความ" มีบทนิยามความหมายเอาไว้ในมาตรา 1(11)"หมายความว่าบุคคลผู้ยื่นคำฟ้องหรือถูกฟ้องต่อศาล และเพื่อประโยชน์แห่งการดำเนินกระบวนพิจารณาให้รวมถึงบุคคลผู้มีสิทธิกระทำการแทนบุคคลนั้น ๆ ตามกฎหมายหรือในฐานะทนายความ" ส่วนคำว่า "วันสืบพยาน"มาตรา 1(10) ได้นิยามความหมายเอาไว้ว่า "หมายความว่า วันที่ศาลเริ่มต้นทำการสืบพยาน" และบทนิยามความหมายของถ้อยคำทั้งสองคำดังกล่าวข้างต้น เป็นบทนิยามความหมายที่เคยใช้ในการปรับบทวินิจฉัยเรื่องหลักเกณฑ์การขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 197 วรรคสองเดิมนั่นเองกฎหมายใหม่หาได้มีการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงบทนิยามความหมายของถ้อยคำทั้งสองคำดังกล่าวข้างต้นไม่ เมื่อมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่แก้ไขใหม่ยังคงหลักเกณฑ์และใช้ถ้อยคำว่า "ถ้าคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลในวันสืบพยาน" ไว้เหมือนเดิมทุกประการ แนวคำพิพากษาฎีกาที่เคยวินิจฉัยเกี่ยวกับหลักเกณฑ์ข้อนี้ในมาตรา 197 วรรคสองเดิมจึงน่าจะยังคงใช้เป็นแนวบรรทัดฐานแก่การปรับวินิจฉัยหลักเกณฑ์ข้อนี้ของมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่แก้ไขใหม่ได้ ซึ่งมีข้อควรสังเกต ดังนี้ 1. คำว่า "คู่ความ" มาตรา 1(11) ได้นิยามความหมายว่า"หมายความว่าบุคคลผู้ยื่นคำฟ้องหรือถูกฟ้องต่อศาล และเพื่อประโยชน์แห่งการดำเนินกระบวนพิจารณาให้รวมถึงบุคคลผู้มีสิทธิกระทำการแทนบุคคลนั้น ๆ ตามกฎหมายหรือในฐานะทนายความ" ดังนั้น คู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งที่จักต้องมาศาลในวันสืบพยานจึงหมายถึงบุคคลดังต่อไปนี้ (1) บุคคลผู้ยื่นคำฟ้อง คือ "โจทก์" (2) บุคคลผู้ถูกฟ้อง คือ "จำเลย" (3) บุคคลผู้มีสิทธิกระทำการแทนบุคคลนั้น ๆ ตามกฎหมายได้แก่ - ผู้แทนนิติบุคคล - ผู้อนุบาล - ผู้แทนโดยชอบธรรม - ผู้รับมอบอำนาจ - เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ซึ่งกระทำการแทนผู้ล้มละลาย - ผู้แทนเฉพาะคดีตามมาตรา 56 วรรคท้าย - เจ้าหน้าที่คุ้มครองผู้บริโภค ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภคพ.ศ. 2522 มาตรา 39 (4) ทนายความของบุคคลตาม (1)(2) หรือ (3) เมื่อทนายความของบุคคลตาม (1)(2) หรือ (3) ถือว่าเป็น "คู่ความ"ตามบทนิยามความหมายของมาตรา 1(11) ด้วย ดังนั้น แม้ตัวความตามข้อ (1)(2) หรือ (3) ไม่มาศาล แต่ทนายความของบุคคลดังกล่าวมาศาล ก็ย่อมถือไม่ได้ว่าตัวความเหล่านั้นขาดนัดพิจารณา คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 467/2486 ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อทนายจำเลยมาศาล แม้ตัวจำเลยจะไม่มาศาล ก็จะถือว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาไม่ได้ สำหรับ "เสมียนทนาย" นั้น คือ บุคคลซึ่งคู่ความหรือทนายความแต่งตั้งให้กระทำกิจการอย่างใดอย่างหนึ่งแทน โดยการยื่นใบมอบฉันทะต่อศาลทุกครั้งตามมาตรา 64 จึงไม่มีฐานะเป็น "คู่ความ" ตามมาตรา 1(11) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3473/2538 จำเลยไม่ยื่นคำให้การภายในกำหนด ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การ และให้นัดสืบพยานโจทก์ในวันที่ 4 กันยายน 2535 ก่อนถึงวันนัด จำเลยยื่นคำร้องขออนุญาตยื่นคำให้การ ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้นัดไต่สวนคำร้องในวันเวลาเดียวกับที่นัดสืบพยานโจทก์ วันที่ 4 กันยายน 2535 จึงเป็นวันนัดไต่สวนคำร้องขออนุญาตยื่นคำให้การจำเลยและวันนัดสืบพยานโจทก์ด้วยเพราะศาลชั้นต้นยังมิได้มีคำสั่งยกเลิกวันนัดสืบพยานโจทก์ แต่เมื่อถึงวันดังกล่าว ทนายจำเลยมอบฉันทะให้เสมียนทนายมายื่นคำร้องขอเลื่อนการไต่สวนคำร้องขออนุญาตยื่นคำให้การเท่านั้น จึงถือไม่ได้ว่าทนายจำเลยได้มาศาลและร้องขอเลื่อนคดีเสียก่อนลงมือสืบพยานโจทก์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 197 วรรคสอง ดังนั้นในเรื่องของการพิจารณาคดีจึงถือได้ว่าจำเลยขาดนัดพิจารณา ศาลชั้นต้นชอบที่จะมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดพิจารณา ให้สืบพยานโจทก์แล้วชี้ขาดตัดสินคดีไปฝ่ายเดียวตามมาตรา 202 แม้คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3473/2538 นี้จะวินิจฉัยตามมาตรา 197วรรคสองเดิม กล่าวคือ คู่ความที่ไม่มาศาลไม่ตกเป็นผู้ขาดนัดพิจารณาหากคู่ความนั้นได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยานก็ตามแต่ศาลฎีกาก็วินิจฉัยว่าจำเลยขาดนัดพิจารณา เพราะเสมียนทนายได้รับมอบฉันทะให้มายื่นคำร้องขอเลื่อนการไต่สวนคำร้องขออนุญาตยื่นคำให้การอย่างเดียวเท่านั้น เสมียนทนายจึงหามีอำนาจยื่นคำร้องขอเลื่อนการสืบพยานไม่ และวันที่ 4 กันยายน 2535 นั้น ก็หาใช่เป็นวันนัดไต่สวนคำร้องขออนุญาตยื่นคำให้การเท่านั้นไม่ แต่เป็นวันสืบพยานโจทก์ที่นัดไว้เดิมด้วย เพราะศาลชั้นต้นยังมิได้มีคำสั่งยกเลิกวันนัดสืบพยานโจทก์เมื่อเสมียนทนายมิได้เป็น "คู่ความ" ตามมาตรา 1(11) และเสมียนทนายได้รับมอบฉันทะมาเพียงให้มีอำนาจยื่นคำร้องขอเลื่อนการไต่สวนคำร้องขออนุญาตยื่นคำให้การเท่านั้น จึงถือไม่ได้ว่าจำเลยได้ร้องขอเลื่อนการสืบพยานหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยาน จำเลยจึงตกเป็นผู้ขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 197 วรรคสอง เดิม แต่ถ้าข้อเท็จจริงเปลี่ยนเป็นว่าทนายจำเลยได้มอบฉันทะให้เสมียนทนายมายื่นคำร้องขอเลื่อนวันสืบพยานด้วย ในกรณีเช่นนี้แม้การที่เสมียนทนายมาศาลจะถือไม่ได้ว่าคู่ความมาศาลเพราะเสมียนทนายมิได้มีฐานะเป็น "คู่ความ" ตามมาตรา 1(11)ก็ตาม แต่เมื่อเสมียนทนายได้รับมอบฉันทะให้มายื่นคำร้องขอเลื่อนวันสืบพยานด้วย กรณีนี้ต้องถือว่าคู่ความที่ไม่มาศาลนั้นได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยานแล้ว จำเลยย่อมไม่ขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 197 วรรคสอง เดิม แต่ถ้าปรับตามหลักเกณฑ์ในมาตรา 200 ที่แก้ไขใหม่ แม้เสมียนทนายจะได้รับมอบฉันทะให้มายื่นคำร้องขอเลื่อนวันสืบพยานด้วยก็ตาม จำเลยก็อาจตกเป็นผู้ขาดนัดพิจารณาได้ ถ้าหากศาลไม่อนุญาตให้เลื่อนคดี เพราะตามมาตรา 200 ที่แก้ไขใหม่ จำเลยจะเพียงขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเท่านั้นไม่ได้ หากแต่จะต้องได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดีด้วย 2. คำว่า "ไม่มาศาล" ในมาตรา 200 วรรคหนึ่ง นั้น หมายความว่า"คู่ความ" คือ บุคคลตามบทนิยามความหมายในมาตรา 1(11) ทั้งสี่ประเภทดังกล่าวไม่มาปรากฏตัว (Appear) ต่อศาลในห้องพิจารณา ดังนั้น แม้คู่ความฝ่ายใดมาศาล แต่ไม่ยอมเข้าห้องพิจารณา กล่าวคือ ไม่มาปรากฏตัวต่อศาลในห้องพิจารณาในวันสืบพยานกรณีนี้ต้องถือว่าคู่ความฝ่ายนั้นไม่มาศาลในวันสืบพยานตามหลักเกณฑ์มาตรา 200 วรรคหนึ่ง แล้ว หากคู่ความนั้นไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดีด้วย ย่อมต้องด้วยหลักเกณฑ์ตามมาตรา 200 วรรคหนึ่ง ครบถ้วนที่กฎหมายให้ถือว่าคู่ความนั้นขาดนัดพิจารณาแล้ว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 522/2524 ในวันนัดสืบพยานโจทก์ ปรากฏว่าจำเลยได้ไปศาลแต่เมื่อศาลเรียกเข้าห้องพิจารณาจำเลยไม่ยอมเข้าห้องพิจารณาแสดงว่าจำเลยจงใจขาดนัดพิจารณาแล้ว จึงไม่อนุญาตตามคำขอให้พิจารณาใหม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2867/2530 โจทก์มาศาลก่อนเวลานัดแต่โจทก์ไม่ยอมเข้าห้องพิจารณา ถือว่าโจทก์ขาดนัดพิจารณาและเป็นการขาดนัดโดยจงใจโจทก์จะขอให้พิจารณาคดีใหม่ไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5724/2533 การที่จำเลยมาศาล แต่ไม่ยอมเข้าไปในห้องพิจารณาเอง โดยไม่มีใครห้าม ต้องถือว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาโดยจงใจ จำเลยจึงไม่มีสิทธิขอให้พิจารณาคดีใหม่ ตามคำพิพากษาศาลฎีกาทั้งสามเรื่องดังกล่าวเป็นเรื่องที่คู่ความมาศาลในวันสืบพยาน แต่เมื่อศาลเรียกเข้าห้องพิจารณาแล้ว คู่ความไม่ยอมเข้าห้องพิจารณาเพื่อไปปรากฏตัวต่อศาล ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่าคู่ความที่มาศาลแต่ไม่ยอมเข้าห้องพิจารณานั้น ขาดนัดพิจารณา อีกทั้งวินิจฉัยว่าเป็นการขาดนัดพิจารณาโดยจงใจ เมื่อคู่ความนั้นแพ้คดีโดยเหตุขาดนัดก็ไม่มีเหตุที่จะขอให้พิจารณาคดีใหม่ตามมาตรา 207ประกอบด้วยมาตรา 199 ตรี มาตรา 199 จัตวา และมาตรา 199 เบญจ ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6355/2539 การขาดนัดพิจารณาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 197 วรรคสอง นั้นจะต้องเป็นกรณีที่คู่ความไม่มาศาลในวันสืบพยาน ประการหนึ่งประกอบกับมิได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยานอีกประการหนึ่ง หากคู่ความไม่มาศาลในวันนัดสืบพยานแต่ได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลก่อนลงมือสืบพยานแต่ศาลไม่อนุญาตให้เลื่อนคดีไปก็ถือไม่ได้ว่าคู่ความนั้นขาดนัดพิจารณาทนายจำเลยทั้งสองได้นำคำร้องขอถอนตนมายื่นต่อศาลแล้วกลับไปก่อนศาลออกนั่งพิจารณา ถือได้ว่าฝ่ายจำเลยไม่มาศาลในวันสืบพยาน แต่การที่ทนายจำเลยทั้งสองยื่นคำร้องขอถอนตนจากการเป็นทนายแล้วกลับไปถือได้ว่าฝ่ายจำเลยได้แจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่ไปศาลแล้ว การที่ศาลไม่อนุญาตให้ทนายจำเลยทั้งสองถอนตนแล้วลงมือสืบพยานโจทก์ไป จึงถือไม่ได้ว่าจำเลยทั้งสองขาดนัดพิจารณา เมื่อศาลชั้นต้นมิได้มีคำสั่งว่าจำเลยทั้งสองขาดนัดพิจารณา แม้ต่อมาจะพิพากษาให้จำเลยทั้งสองแพ้คดี จำเลยทั้งสองก็จะขอพิจารณาคดีใหม่ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 207 มิได้ ตามคำพิพากษาศาลฎีกานี้เป็นเรื่องที่ทนายจำเลยซึ่งเป็น "คู่ความ"ตามมาตรา 1(11) มาศาลในวันสืบพยาน แต่ทนายจำเลยเพียงแต่นำคำร้องขอถอนตนจากการเป็นทนายมายื่นต่อศาลแล้วกลับไปก่อนศาลออกนั่งพิจารณาทนายจำเลยหาได้ปรากฏตัวต่อศาลในห้องพิจารณาขณะที่ศาลนั่งพิจารณาไม่ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่าถือว่าจำเลยไม่มาศาลในวันสืบพยาน แต่เนื่องจากหลักเกณฑ์การขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 197 วรรคสอง เดิม มีหลักเกณฑ์ด้วยว่า คู่ความที่ไม่มาศาลนั้นต้องมิได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยาน ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่าการที่ทนายจำเลยยื่นคำร้องขอถอนตนจากการเป็นทนายแล้วกลับไป ถือได้ว่าฝ่ายจำเลยได้แจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลแล้ว ดังนั้น การที่ศาลไม่อนุญาตให้ทนายจำเลยถอนตนแล้วลงมือสืบพยานโจทก์ไป จึงถือไม่ได้ว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาแม้ต่อมาศาลจะพิพากษาให้จำเลยแพ้คดี จำเลยก็จะขอพิจารณาคดีใหม่ตามมาตรา 207 มิได้ แต่ถ้าเป็นหลักการใหม่ตามมาตรา 200 ซึ่งเปลี่ยนหลักเกณฑ์ที่ว่า "มิได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยาน" เป็น "ไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดี" กรณีนี้ต้องถือว่าเข้าหลักเกณฑ์ครบถ้วนตามมาตรา 200 ที่ให้ถือว่าฝ่ายจำเลยขาดนัดพิจารณาแล้ว เมื่อต่อมาศาลพิพากษาให้จำเลยแพ้คดี จำเลยก็ชอบที่จะขอให้พิจารณาคดีใหม่ตามมาตรา 207 ได้ แต่ถ้าคู่ความมาศาลและเข้าห้องพิจารณาไปปรากฏตัวต่อศาลในวันสืบพยานแล้ว แม้คู่ความนั้นจะมิได้อยู่ในห้องพิจารณาตลอดจนศาลเสร็จการพิจารณาในวันนั้น กรณีก็ต้องถือว่าคู่ความเช่นว่านั้นมาศาลในวันสืบพยานแล้ว จึงไม่ต้องด้วยหลักเกณฑ์ตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่จะถือว่าคู่ความนั้นขาดนัดพิจารณาและคู่ความนั้นไม่อาจขอให้พิจารณาคดีใหม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1158/2521 จำเลยมาศาลในวันสืบพยานและนั่งฟังการพิจารณาสืบพยานโจทก์อยู่ แต่กลับไปก่อนสืบพยานโจทก์เสร็จไม่ถือว่าจำเลยขาดนัดพิจารณา จำเลยจึงขอพิจารณาใหม่ไม่ได้ 3. คำว่า "วันสืบพยาน" มาตรา 1(10) ได้นิยามความหมายว่า"วันที่ศาลเริ่มต้นทำการสืบพยาน" การที่คู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลในวันสืบพยานตามหลักเกณฑ์ข้อนี้ จึงหมายถึงไม่มาศาลในวันที่ศาลเริ่มต้นทำการสืบพยานของฝ่ายที่มีหน้าที่นำสืบก่อนนั่นเอง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 967/2535 และ 553/2532) หากคดีใดที่มีการสืบพยาน การที่คู่ความไม่มาศาลในวันสืบพยานอันจะถือว่าขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 200 วรรคหนึ่ง นั้น วันสืบพยานดังกล่าวจะต้องมีการสืบพยานจริง ๆ หากวันสืบพยานนั้นได้มีการเลื่อนออกไป ย่อมถือไม่ได้ว่าเป็นวันที่ศาลเริ่มต้นทำการสืบพยานอันจะเป็น"วันสืบพยาน" ตามมาตรา 1(10) คู่ความที่ไม่มาศาลในวันนั้นก็ไม่ถือว่าขาดนัดพิจารณา (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 553/2532) แต่ถ้าคดีนั้นศาลอาจตัดสินชี้ขาดให้คู่ความที่ไม่มาศาลแพ้คดีได้โดยไม่จำเป็นต้องสืบพยาน เพราะคู่ความฝ่ายที่ไม่มาศาลนั้นมีภาระการพิสูจน์ก็ดี เพราะศาลต้องจำหน่ายคดีตามมาตรา 202 หรือ 204 ก็ดี แม้วันดังกล่าวจะไม่มีการสืบพยานกันจริง ๆ แต่ก็ต้องถือว่าเป็นวันที่ศาลจะเริ่มต้นทำการสืบพยาน จึงเป็น "วันสืบพยาน" ตามมาตรา 1(10) และคู่ความที่ไม่มาศาลในวันนั้นย่อมถือว่าขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 200ได้เช่นกัน 3.1"วันสืบพยาน" ที่คู่ความไม่มาศาลซึ่งจะถือว่าเป็นการขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 200 วรรคหนึ่ง ต้องเป็นวันสืบพยานในประเด็นพิพาทแห่งคดี คือ สืบพยานในประเด็นซึ่งเป็นเนื้อหาข้อแพ้ชนะในคดีด้วย มิฉะนั้นย่อมไม่ใช่วันสืบพยานที่จะถือว่าคู่ความฝ่ายที่ไม่มาศาลนั้นขาดพิจารณา เช่นการที่คู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลในวันนัดไต่สวนคำร้องขอต่าง ๆ ได้แก่วันนัดไต่สวนคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถา คำร้องขออนุญาตยื่นคำให้การคำร้องขอให้พิจารณาคดีใหม่หรือคำร้องขอคุ้มครองชั่วคราว เป็นต้น แม้วันนัดไต่สวนคำร้องขอต่าง ๆ ดังกล่าว จะต้องมีการสืบพยานตามข้ออ้างในคำร้องก็ตาม แต่ก็มิใช่เป็นการสืบพยานในประเด็นพิพาทแห่งคดีที่ฟ้อง ย่อมถือไม่ได้ว่าคู่ความที่ไม่มาศาลในวันสืบพยานเช่นว่านี้ขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 200 วรรคหนึ่ง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5440/2535 ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าในวันนัดไต่สวนคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถา ผู้ร้องไม่มาศาลโดยไม่แจ้งเหตุขัดข้อง ศาลสั่งยกคำร้องของผู้ร้อง ดังนั้น ผู้ร้องจะร้องขอให้พิจารณาคดีใหม่ตามมาตรา 205 วรรคสอง มิได้ เพราะมิได้มีการพิจารณาคดีโดยขาดนัด 3.2 เมื่อมาตรา 1(10) ได้นิยามความหมายของคำว่า "วันสืบพยาน"ไว้ชัดแจ้งแล้ว วันนัดอื่น ๆ ที่ศาลนัดคู่ความมาศาล หากมิใช่เป็นวันที่ศาลเริ่มต้นทำการสืบพยานตามที่มาตรา 1(10) ได้นิยามความหมายไว้ ย่อมมิใช่วันสืบพยานที่คู่ความจะขาดนัดพิจารณา หากไม่มาศาลในวันนัดดังกล่าวนั้น เช่น วันนัดพร้อมหรือวันนัดชี้สองสถาน เป็นต้น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1318/2495 การที่โจทก์ไม่มาศาลในวันนัดพร้อมกันนั้นจะเรียกว่าโจทก์ขาดนัดพิจารณาไม่ได้ 3.3 การที่คู่ความฝ่ายใดไม่มาศาลในวันสืบพยานโดยไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดี คู่ความฝ่ายนั้นย่อมได้รับผลตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งซึ่งให้ถือว่าคู่ความนั้นขาดนัดพิจารณา อันเป็นมาตรการที่ลงโทษคู่ความฝ่ายที่ไม่มาศาลค่อนข้างรุนแรง กล่าวคือ หากโจทก์ขาดนัดพิจารณาก็จะถูกศาลสั่งจำหน่ายคดีตามมาตรา 202 หากจำเลยขาดนัดพิจารณาศาลก็จะพิจารณาและชี้ขาดตัดสินคดีนั้นไปฝ่ายเดียวตามมาตรา 204ดังนั้น หากวันที่ศาลนัดนั้น มิใช่วันสืบพยานตามมาตรา 1(10) แต่เพียงอย่างเดียว หากแต่ศาลได้นัดชี้สองสถานไว้ด้วย คู่ความย่อมไม่มีโอกาสทราบล่วงหน้าว่าเป็นวันสืบพยาน ในกรณีเช่นนี้ หากมีคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลโดยไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดี ก็ย่อมไม่เข้าเกณฑ์ตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่ให้ถือว่าคู่ความฝ่ายนั้นขาดนัดพิจารณา คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7544/2538 ศาลชั้นต้นมีคำสั่งรับฟ้องของโจทก์ว่า "รับฟ้องและนัดชี้สองสถานหรือนัดสืบพยานโจทก์วันที่ 7กันยายน 2536" ดังนี้ ในวันดังกล่าวนั้น เป็นวันนัดชี้สองสถานหรือนัดสืบพยานโจทก์ มิใช่เป็นวันนัดสืบพยานโจทก์แต่เพียงอย่างเดียว ทั้งการที่ศาลชั้นต้นงดชี้สองสถานและสั่งให้เป็นวันนัดสืบพยานโจทก์ทันทีในวันนั้น จำเลยย่อมไม่มีโอกาสทราบล่วงหน้า ดังนั้น การที่ศาลชั้นต้นสั่งงดชี้สองสถานและกำหนดให้วันนัดดังกล่าวเป็นวันนัดสืบพยานโจทก์เมื่อจำเลยไม่มาศาล จึงมีคำสั่งให้จำเลยขาดนัดพิจารณา นั้น ย่อมไม่ชอบด้วยมาตรา 197 วรรคสอง 3.4 กรณีที่มีการส่งประเด็นไปสืบที่ศาลอื่นนั้น มาตรา 102 ให้สิทธิแก่คู่ความจะตามประเด็นไปหรือไม่ก็ได้ ดังนั้น แม้วันนัดสืบพยานประเด็นที่ศาลอื่นจะเป็นการสืบพยานนัดแรกของฝ่ายที่มีหน้าที่นำสืบก่อนคู่ความที่มิได้ตามประเด็นไปก็ไม่ถือว่าขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 200วรรคหนึ่ง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 863/2504(ประชุมใหญ่) การส่งประเด็นไปสืบพยานนั้นเป็นสิทธิของคู่ความที่จะตามประเด็นไปหรือไม่ก็ได้ ฉะนั้นแม้จะได้แถลงต่อศาลว่าจะตามประเด็นไปแต่แล้วต่อมามิได้ไปตามกำหนดนัดก็หาทำให้เป็นผู้ขาดนัดพิจารณาไม่ 3.5 แต่ถ้าการสืบพยานนัดแรกของฝ่ายที่มีหน้าที่นำสืบก่อนเป็นการขอให้ศาลไปเผชิญสืบนอกศาล และศาลสั่งอนุญาตนั้น ในกรณีเช่นนี้ เป็นกรณีที่ศาลเห็นสมควรสั่งให้สืบพยานหลักฐานนอกศาล ณ ที่ใด ๆ ก็ได้ ตามที่เห็นสมควรตามความจำเป็นแห่งสภาพของพยานหลักฐานนั้นตามมาตรา 102 วรรคแรก เมื่อวันที่ศาลนัดเผชิญสืบนอกศาล เป็นวันที่ศาลเริ่มต้นทำการสืบพยานตามความหมายของมาตรา 1(10) ประกอบมาตรา 102 วรรคแรกหากมีคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลโดยไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดี กรณีย่อมต้องด้วยหลักเกณฑ์ตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่ให้ถือว่าคู่ความฝ่ายนั้นขาดนัดพิจารณาได้เช่นกัน และในกรณีเช่นนี้หากวันที่ศาลไปเผชิญสืบ คู่ความทุกฝ่ายมาศาล เมื่อศาลเผชิญสืบเสร็จและเลื่อนคดีไปสืบพยานในศาลต่อในนัดต่อมา หากนัดต่อมามีคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาล แม้วันนัดต่อมาจะเป็นวันสืบพยานครั้งแรกในศาล แต่ก็มิใช่ "วันสืบพยาน" ตามมาตรา 1(10) เพราะศาลได้เริ่มต้นสืบพยานไปแล้วตั้งแต่นัดก่อนซึ่งเป็นวันเผชิญสืบ คู่ความที่ไม่มาศาลในนัดต่อมาย่อมไม่ขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 200 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3872/2535 จำเลยซึ่งมีหน้าที่นำสืบก่อนขอเผชิญสืบที่พิพาท และศาลได้ไปเผชิญสืบในวันที่จำเลยขอ ถือได้ว่าเป็นการสืบพยานและวันดังกล่าวเป็นวันสืบพยานตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 1(10) ประกอบมาตรา 102 วรรคแรก การที่โจทก์ได้ร่วมไปเผชิญสืบในวันนั้นย่อมถือได้ว่าโจทก์ได้มาศาลในวันสืบพยานตามมาตรา 197 วรรคสอง แม้โจทก์จะไม่มาศาลในวันสืบพยานจำเลยนัดต่อมาก็ไม่เป็นการขาดนัดพิจารณา ที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าโจทก์ขาดนัดพิจารณาแล้วสืบพยานจำเลยต่อไปโดยมิได้สืบพยานฝ่ายโจทก์ เป็นกรณีที่ศาลชั้นต้นมิได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งว่าด้วยการพิจารณา ศาลฎีกาย่อมเพิกถอนกระบวนพิจารณาที่มิชอบดังกล่าวเสียตามมาตรา 243(2)ประกอบด้วยมาตรา 247 โดยพิพากษายกคำสั่งของศาลชั้นต้นที่ให้โจทก์ขาดนัดพิจารณาและกระบวนพิจารณาภายหลังจากนั้นทั้งหมดกับให้ยกคำพิพากษาของศาลล่างทั้งสอง ให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่ตามรูปคดี 3.6 พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 153 บัญญัติให้นำบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับแก่การดำเนินกระบวนพิจารณาของศาลในคดีล้มละลายโดยอนุโลม ดังนั้นหากมีกระบวนพิจารณาในคดีล้มละลายขั้นตอนใดที่ศาลนัดไต่สวนคำร้องเพื่อสืบพยานในประเด็นพิพาทอันเป็นข้อแพ้ชนะแห่งคดีในขั้นตอนนั้นก็ต้องถือว่าวันนัดไต่สวนที่ศาลจะเริ่มต้นทำการสืบพยานนั้นเป็น"วันสืบพยาน" ตามมาตรา 1(10) โดยอนุโลม และหากว่าวันดังกล่าวมีคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลโดยไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดีย่อมเข้าเกณฑ์ที่กฎหมายให้ถือว่าคู่ความฝ่ายนั้นขาดนัดพิจารณาโดยอนุโลมตามมาตรา 200 วรรคหนึ่ง ประกอบด้วยพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483มาตรา 153 ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2045/2514 กรณีที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีหนังสือแจ้งให้ผู้ร้องส่งมอบทรัพย์สินหรือชำระเงินต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์และผู้ร้องยื่นคำร้องคัดค้านต่อศาล แต่ผู้ร้องไม่มาศาลตามวันเวลาที่ศาลนัดไต่สวนนั้น พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 153 ให้นำบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับโดยอนุโลม จึงต้องถือว่าผู้ร้องขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 197 วรรคสอง (ปัจจุบันคือมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่แก้ไขใหม่) 3.7 แต่การที่คู่ความฝ่ายใดไม่มาตามนัดของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะถือว่าคู่ความฝ่ายนั้นขาดนัดพิจารณาโดยอนุโลมไม่ได้ เพราะวันนัดของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มิใช่ "วันสืบพยาน" ตามมาตรา 1(10) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 118/2505 พระราชบัญญัติล้มละลายได้บัญญัติกระบวนพิจารณาเรื่องการขอรับชำระหนี้ไว้โดยเฉพาะเพื่อให้เจ้าหนี้ได้รับความสะดวกรวดเร็วและเสียค่าใช้จ่ายน้อย มีลักษณะไม่เหมือนกับการฟ้องคดี ฉะนั้นจะนำบทบัญญัติเกี่ยวกับการทิ้งฟ้องเช่น คดีแพ่งสามัญมาใช้ไม่ได้และการที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์หมายนัดให้เจ้าหนี้ที่ยื่นคำขอรับชำระหนี้นำพยานหลักฐานไปให้สอบสวนนั้นเมื่อเจ้าหนี้ไม่ไปตามนัดจะถือว่าขาดนัดพิจารณาโดยอนุโลมตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งย่อมไม่ได้ คดีที่หมายเหตุนี้ มูลเหตุที่ศาลชั้นต้นอนุญาตให้เลื่อนไปทำสัญญาประนีประนอมยอมความหรือฟังคำพิพากษา เพราะในวันนัดสืบพยานโจทก์ ทนายจำเลยแถลงรับว่าเป็นหนี้โจทก์จริงตามฟ้องแล้วแต่คู่ความประสงค์จะขอเลื่อนคดีไปเจรจาเพื่อทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันก่อน ศาลชั้นต้นจึงเห็นว่าวันที่เลื่อนมานั้นหากคู่ความไม่อาจตกลงทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันได้ ศาลก็ชอบที่จะพิพากษาคดีไปได้โดยไม่จำต้องสืบพยาน ดังนั้น วันที่เลื่อนมาจึงไม่ใช่วันนัดสืบพยานโจทก์และย่อมมิใช่ "วันสืบพยาน" ตามบทนิยามความหมายในมาตรา 1(10) ด้วย การที่ทนายจำเลยและตัวจำเลยไม่มาศาลในวันดังกล่าว แม้มิได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องก็ไม่เข้าหลักเกณฑ์ตามมาตรา 197 วรรคสองเดิม ที่จะถือว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาแต่หากพิเคราะห์ถึงเหตุผลแห่งคำวินิจฉัยในคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้แล้วจะเห็นได้ว่าศาลฎีกาได้ให้น้ำหนักข้อผิดพลาดของศาลชั้นต้นตรงที่ว่าวันนัดดังกล่าวมิใช่ "วันสืบพยาน"ตามมาตรา 1(10) ไม่ แต่ให้น้ำหนักข้อผิดพลาดของศาลชั้นต้นอยู่ตรงที่ว่าความจริงวันนั้นเป็นวันนัดทำสัญญาประนีประนอมยอมความหรือฟังคำพิพากษาแต่ศาลชั้นต้นกลับทึกทักกำหนดเป็นวันนัดสืบพยานโจทก์เองในวันนั้น แล้วมีคำสั่งให้จำเลยซึ่งไม่มาศาลขาดนัดพิจารณาโดยจำเลยไม่ทราบล่วงหน้า หาใช่เป็นเรื่องผิดพลาดที่วินิจฉัยว่าวันนัดทำสัญญาประนีประนอมยอมความหรือฟังคำพิพากษานั้นเป็น "วันสืบพยาน"ตามบทนิยามความหมายในมาตรา 1(10) แต่อย่างใดไม่ ธานิศเกศวพิทักษ์หมายเหตุ: คดีนี้ศาลฎีกาวินิจฉัยตามหลักเกณฑ์การขาดนัดพิจารณาที่บัญญัติไว้ในมาตรา 197 วรรคสองเดิม ซึ่งบัญญัติว่า "ถ้าคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลในวันสืบพยานและมิได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยานให้ถือว่าคู่ความฝ่ายนั้นขาดนัดพิจารณา" แต่หลักเกณฑ์การขาดนัดพิจารณาที่แก้ไขใหม่ตามพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ฉบับที่ 19) พ.ศ. 2543 ได้บัญญัติไว้ในมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่แก้ไขใหม่ว่า "ภายใต้บังคับมาตรา 198 ทวิและมาตรา 198 ตรี ถ้าคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลในวันสืบพยานและไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดี ให้ถือว่าคู่ความฝ่ายนั้นขาดนัดพิจารณา" หากเปรียบเทียบหลักเกณฑ์การขาดนัดพิจารณาตามกฎหมายเก่าและกฎหมายที่แก้ไขใหม่แล้วจะเห็นได้ว่าตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่แก้ไขใหม่ ได้เปลี่ยนแปลงหลักที่ว่า "และมิได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยาน" เป็น "และไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดี" ดังนั้น ตามกฎหมายใหม่ คู่ความที่ไม่มาศาลในวันสืบพยานจะเพียงแต่ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยานเท่านั้นมิได้อีกต่อไปหากแต่จะต้องได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดีด้วย มิฉะนั้นจะเข้าเกณฑ์ตามกฎหมายใหม่ที่ให้ถือว่าขาดนัดพิจารณาทันทีโดยเหตุนี้แนวคำพิพากษาฎีกาที่ 1644/2519(ประชุมใหญ่),1452/2530,4297/2534 และ 6355/2539 ที่วินิจฉัยว่าหากคู่ความที่ไม่มาศาลนั้นได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยาน ย่อมไม่ถือว่าขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 197 วรรคสองเดิม จึงใช้เป็นบรรทัดฐานสำหรับหลักเกณฑ์การขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่แก้ไขใหม่ไม่ได้อีกต่อไป นอกจากนี้มาตรา 200 วรรคหนึ่งยังเพิ่มเติมหลักการใหม่ในความตอนต้นด้วยว่า "ภายใต้บังคับมาตรา 198 ทวิและมาตรา 198 ตรี" ซึ่งมีความหมายว่ากรณีที่จำเลยซึ่งขาดนัดยื่นคำให้การไม่มาศาลในวันสืบพยานตามมาตรา 198 ทวิ หรือไม่มาศาลในวันสืบพยานของคู่ความอื่นตามมาตรา 198 ตรีซึ่งมาตรา 198 ทวิ วรรคสี่หรือมาตรา 198 ตรี วรรคสองแล้วแต่กรณี ได้บัญญัติมิให้ถือว่าจำเลยนั้นขาดนัดพิจารณานั้น ไม่อยู่ในบังคับของมาตรา 200 วรรคหนึ่ง กล่าวคือ กรณีที่ศาลสั่งให้มีการสืบพยานตามมาตรา 198 ทวิ วรรคสอง หรือวรรคสาม (2) ก็ดี หรือในคดีที่จำเลยบางคนขาดนัดยื่นคำให้การและมูลความแห่งคดีนั้นเป็นการชำระหนี้ซึ่งแบ่งแยกจากกันมิได้และศาลรอการพิพากษาหรือคำสั่งชี้ขาดคดีโดยขาดนัดยื่นคำให้การไว้ก่อนก็ดี ทั้งสองกรณีดังกล่าวข้างต้น แม้จำเลยที่ขาดนัดยื่นคำให้การไม่มาศาลในวันสืบพยานและไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดีต้องด้วยหลักเกณฑ์ครบถ้วนตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งแล้วก็ตามก็ไม่ถือว่าจำเลยนั้นขาดนัดพิจารณา เพราะเป็นกรณีที่มาตรา 198ทวิ วรรคสี่หรือมาตรา 198 ตรี วรรคสองแล้วแต่กรณี ได้บัญญัติไว้เป็นพิเศษโดยเฉพาะแล้วว่า กรณีเช่นนี้มิให้ถือว่าจำเลยนั้นขาดนัดพิจารณา ทั้งนี้เพราะกฎหมายเกี่ยวกับการพิจารณาคดีโดยขาดนัดที่ได้แก้ไขปรับปรุงใหม่นี้ได้แยกการขาดนัดยื่นคำให้การและการขาดนัดพิจารณาไว้คนละส่วนกัน โดยมีการเพิ่มเติมผลบังคับของกรณีที่จำเลยขาดนัดยื่นคำให้การไว้อย่างสมบูรณ์ในตัวเองอยู่แล้ว เช่น เพิ่มหลักการตามมาตรา 199 ที่แก้ไขใหม่ ให้สิทธิแก่จำเลยที่ขาดนัดยื่นคำให้การที่มาศาลก่อนศาลวินิจฉัยชี้ขาดคดีที่จะร้องขออนุญาตยื่นคำให้การหรือร้องขอให้พิจารณาคดีใหม่ได้และเพิ่มมาตรา 199 ตรี ให้สิทธิแก่จำเลยที่ขาดนัดยื่นคำให้การซึ่งแพ้คดีโดยขาดนัดยื่นคำให้การที่จะร้องขอให้พิจารณาคดีใหม่ได้เป็นต้น ดังนั้น หากไม่บัญญัติยกเว้นมิให้ถือว่าจำเลยที่ขาดนัดยื่นคำให้การนั้นขาดนัดพิจารณา ในกรณีที่จำเลยนั้นไม่มาศาลในวันสืบพยานตามมาตรา 198 ทวิและมาตรา 198 ตรี ก็จะทำให้เกิดปัญหาความสับสนเกี่ยวกับการปรับใช้กฎหมายได้ อย่างไรก็ตาม ตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่แก้ไขใหม่ ยังคงหลักเกณฑ์สำคัญที่ว่า "คู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลในวันสืบพยาน" ตามมาตรา 197วรรคสอง เดิมไว้อย่างเหนียวแน่น ไม่เปลี่ยนแปลง คำว่า "คู่ความ" มีบทนิยามความหมายเอาไว้ในมาตรา 1(11)"หมายความว่าบุคคลผู้ยื่นคำฟ้องหรือถูกฟ้องต่อศาล และเพื่อประโยชน์แห่งการดำเนินกระบวนพิจารณาให้รวมถึงบุคคลผู้มีสิทธิกระทำการแทนบุคคลนั้น ๆ ตามกฎหมายหรือในฐานะทนายความ" ส่วนคำว่า "วันสืบพยาน"มาตรา 1(10) ได้นิยามความหมายเอาไว้ว่า "หมายความว่า วันที่ศาลเริ่มต้นทำการสืบพยาน" และบทนิยามความหมายของถ้อยคำทั้งสองคำดังกล่าวข้างต้น เป็นบทนิยามความหมายที่เคยใช้ในการปรับบทวินิจฉัยเรื่องหลักเกณฑ์การขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 197 วรรคสองเดิมนั่นเองกฎหมายใหม่หาได้มีการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงบทนิยามความหมายของถ้อยคำทั้งสองคำดังกล่าวข้างต้นไม่ เมื่อมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่แก้ไขใหม่ยังคงหลักเกณฑ์และใช้ถ้อยคำว่า "ถ้าคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลในวันสืบพยาน" ไว้เหมือนเดิมทุกประการ แนวคำพิพากษาฎีกาที่เคยวินิจฉัยเกี่ยวกับหลักเกณฑ์ข้อนี้ในมาตรา 197 วรรคสองเดิมจึงน่าจะยังคงใช้เป็นแนวบรรทัดฐานแก่การปรับวินิจฉัยหลักเกณฑ์ข้อนี้ของมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่แก้ไขใหม่ได้ ซึ่งมีข้อควรสังเกต ดังนี้ 1. คำว่า "คู่ความ" มาตรา 1(11) ได้นิยามความหมายว่า"หมายความว่าบุคคลผู้ยื่นคำฟ้องหรือถูกฟ้องต่อศาล และเพื่อประโยชน์แห่งการดำเนินกระบวนพิจารณาให้รวมถึงบุคคลผู้มีสิทธิกระทำการแทนบุคคลนั้น ๆ ตามกฎหมายหรือในฐานะทนายความ" ดังนั้น คู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งที่จักต้องมาศาลในวันสืบพยานจึงหมายถึงบุคคลดังต่อไปนี้ (1) บุคคลผู้ยื่นคำฟ้อง คือ "โจทก์" (2) บุคคลผู้ถูกฟ้อง คือ "จำเลย" (3) บุคคลผู้มีสิทธิกระทำการแทนบุคคลนั้น ๆ ตามกฎหมายได้แก่ - ผู้แทนนิติบุคคล - ผู้อนุบาล - ผู้แทนโดยชอบธรรม - ผู้รับมอบอำนาจ - เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ซึ่งกระทำการแทนผู้ล้มละลาย - ผู้แทนเฉพาะคดีตามมาตรา 56 วรรคท้าย - เจ้าหน้าที่คุ้มครองผู้บริโภค ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภคพ.ศ. 2522 มาตรา 39 (4) ทนายความของบุคคลตาม (1)(2) หรือ (3) เมื่อทนายความของบุคคลตาม (1)(2) หรือ (3) ถือว่าเป็น "คู่ความ"ตามบทนิยามความหมายของมาตรา 1(11) ด้วย ดังนั้น แม้ตัวความตามข้อ (1)(2) หรือ (3) ไม่มาศาล แต่ทนายความของบุคคลดังกล่าวมาศาล ก็ย่อมถือไม่ได้ว่าตัวความเหล่านั้นขาดนัดพิจารณา คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 467/2486 ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อทนายจำเลยมาศาล แม้ตัวจำเลยจะไม่มาศาล ก็จะถือว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาไม่ได้ สำหรับ "เสมียนทนาย" นั้น คือ บุคคลซึ่งคู่ความหรือทนายความแต่งตั้งให้กระทำกิจการอย่างใดอย่างหนึ่งแทน โดยการยื่นใบมอบฉันทะต่อศาลทุกครั้งตามมาตรา 64 จึงไม่มีฐานะเป็น "คู่ความ" ตามมาตรา 1(11) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3473/2538 จำเลยไม่ยื่นคำให้การภายในกำหนด ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การ และให้นัดสืบพยานโจทก์ในวันที่ 4 กันยายน 2535 ก่อนถึงวันนัด จำเลยยื่นคำร้องขออนุญาตยื่นคำให้การ ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้นัดไต่สวนคำร้องในวันเวลาเดียวกับที่นัดสืบพยานโจทก์ วันที่ 4 กันยายน 2535 จึงเป็นวันนัดไต่สวนคำร้องขออนุญาตยื่นคำให้การจำเลยและวันนัดสืบพยานโจทก์ด้วยเพราะศาลชั้นต้นยังมิได้มีคำสั่งยกเลิกวันนัดสืบพยานโจทก์ แต่เมื่อถึงวันดังกล่าว ทนายจำเลยมอบฉันทะให้เสมียนทนายมายื่นคำร้องขอเลื่อนการไต่สวนคำร้องขออนุญาตยื่นคำให้การเท่านั้น จึงถือไม่ได้ว่าทนายจำเลยได้มาศาลและร้องขอเลื่อนคดีเสียก่อนลงมือสืบพยานโจทก์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 197 วรรคสอง ดังนั้นในเรื่องของการพิจารณาคดีจึงถือได้ว่าจำเลยขาดนัดพิจารณา ศาลชั้นต้นชอบที่จะมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดพิจารณา ให้สืบพยานโจทก์แล้วชี้ขาดตัดสินคดีไปฝ่ายเดียวตามมาตรา 202 แม้คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3473/2538 นี้จะวินิจฉัยตามมาตรา 197วรรคสองเดิม กล่าวคือ คู่ความที่ไม่มาศาลไม่ตกเป็นผู้ขาดนัดพิจารณาหากคู่ความนั้นได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยานก็ตามแต่ศาลฎีกาก็วินิจฉัยว่าจำเลยขาดนัดพิจารณา เพราะเสมียนทนายได้รับมอบฉันทะให้มายื่นคำร้องขอเลื่อนการไต่สวนคำร้องขออนุญาตยื่นคำให้การอย่างเดียวเท่านั้น เสมียนทนายจึงหามีอำนาจยื่นคำร้องขอเลื่อนการสืบพยานไม่ และวันที่ 4 กันยายน 2535 นั้น ก็หาใช่เป็นวันนัดไต่สวนคำร้องขออนุญาตยื่นคำให้การเท่านั้นไม่ แต่เป็นวันสืบพยานโจทก์ที่นัดไว้เดิมด้วย เพราะศาลชั้นต้นยังมิได้มีคำสั่งยกเลิกวันนัดสืบพยานโจทก์เมื่อเสมียนทนายมิได้เป็น "คู่ความ" ตามมาตรา 1(11) และเสมียนทนายได้รับมอบฉันทะมาเพียงให้มีอำนาจยื่นคำร้องขอเลื่อนการไต่สวนคำร้องขออนุญาตยื่นคำให้การเท่านั้น จึงถือไม่ได้ว่าจำเลยได้ร้องขอเลื่อนการสืบพยานหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยาน จำเลยจึงตกเป็นผู้ขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 197 วรรคสอง เดิม แต่ถ้าข้อเท็จจริงเปลี่ยนเป็นว่าทนายจำเลยได้มอบฉันทะให้เสมียนทนายมายื่นคำร้องขอเลื่อนวันสืบพยานด้วย ในกรณีเช่นนี้แม้การที่เสมียนทนายมาศาลจะถือไม่ได้ว่าคู่ความมาศาลเพราะเสมียนทนายมิได้มีฐานะเป็น "คู่ความ" ตามมาตรา 1(11)ก็ตาม แต่เมื่อเสมียนทนายได้รับมอบฉันทะให้มายื่นคำร้องขอเลื่อนวันสืบพยานด้วย กรณีนี้ต้องถือว่าคู่ความที่ไม่มาศาลนั้นได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยานแล้ว จำเลยย่อมไม่ขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 197 วรรคสอง เดิม แต่ถ้าปรับตามหลักเกณฑ์ในมาตรา 200 ที่แก้ไขใหม่ แม้เสมียนทนายจะได้รับมอบฉันทะให้มายื่นคำร้องขอเลื่อนวันสืบพยานด้วยก็ตาม จำเลยก็อาจตกเป็นผู้ขาดนัดพิจารณาได้ ถ้าหากศาลไม่อนุญาตให้เลื่อนคดี เพราะตามมาตรา 200 ที่แก้ไขใหม่ จำเลยจะเพียงขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเท่านั้นไม่ได้ หากแต่จะต้องได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดีด้วย 2. คำว่า "ไม่มาศาล" ในมาตรา 200 วรรคหนึ่ง นั้น หมายความว่า"คู่ความ" คือ บุคคลตามบทนิยามความหมายในมาตรา 1(11) ทั้งสี่ประเภทดังกล่าวไม่มาปรากฏตัว (Appear) ต่อศาลในห้องพิจารณา ดังนั้น แม้คู่ความฝ่ายใดมาศาล แต่ไม่ยอมเข้าห้องพิจารณา กล่าวคือ ไม่มาปรากฏตัวต่อศาลในห้องพิจารณาในวันสืบพยานกรณีนี้ต้องถือว่าคู่ความฝ่ายนั้นไม่มาศาลในวันสืบพยานตามหลักเกณฑ์มาตรา 200 วรรคหนึ่ง แล้ว หากคู่ความนั้นไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดีด้วย ย่อมต้องด้วยหลักเกณฑ์ตามมาตรา 200 วรรคหนึ่ง ครบถ้วนที่กฎหมายให้ถือว่าคู่ความนั้นขาดนัดพิจารณาแล้ว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 522/2524 ในวันนัดสืบพยานโจทก์ ปรากฏว่าจำเลยได้ไปศาลแต่เมื่อศาลเรียกเข้าห้องพิจารณาจำเลยไม่ยอมเข้าห้องพิจารณาแสดงว่าจำเลยจงใจขาดนัดพิจารณาแล้ว จึงไม่อนุญาตตามคำขอให้พิจารณาใหม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2867/2530 โจทก์มาศาลก่อนเวลานัดแต่โจทก์ไม่ยอมเข้าห้องพิจารณา ถือว่าโจทก์ขาดนัดพิจารณาและเป็นการขาดนัดโดยจงใจโจทก์จะขอให้พิจารณาคดีใหม่ไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5724/2533 การที่จำเลยมาศาล แต่ไม่ยอมเข้าไปในห้องพิจารณาเอง โดยไม่มีใครห้าม ต้องถือว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาโดยจงใจ จำเลยจึงไม่มีสิทธิขอให้พิจารณาคดีใหม่ ตามคำพิพากษาศาลฎีกาทั้งสามเรื่องดังกล่าวเป็นเรื่องที่คู่ความมาศาลในวันสืบพยาน แต่เมื่อศาลเรียกเข้าห้องพิจารณาแล้ว คู่ความไม่ยอมเข้าห้องพิจารณาเพื่อไปปรากฏตัวต่อศาล ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่าคู่ความที่มาศาลแต่ไม่ยอมเข้าห้องพิจารณานั้น ขาดนัดพิจารณา อีกทั้งวินิจฉัยว่าเป็นการขาดนัดพิจารณาโดยจงใจ เมื่อคู่ความนั้นแพ้คดีโดยเหตุขาดนัดก็ไม่มีเหตุที่จะขอให้พิจารณาคดีใหม่ตามมาตรา 207ประกอบด้วยมาตรา 199 ตรี มาตรา 199 จัตวา และมาตรา 199 เบญจ ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6355/2539 การขาดนัดพิจารณาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 197 วรรคสอง นั้นจะต้องเป็นกรณีที่คู่ความไม่มาศาลในวันสืบพยาน ประการหนึ่งประกอบกับมิได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยานอีกประการหนึ่ง หากคู่ความไม่มาศาลในวันนัดสืบพยานแต่ได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลก่อนลงมือสืบพยานแต่ศาลไม่อนุญาตให้เลื่อนคดีไปก็ถือไม่ได้ว่าคู่ความนั้นขาดนัดพิจารณาทนายจำเลยทั้งสองได้นำคำร้องขอถอนตนมายื่นต่อศาลแล้วกลับไปก่อนศาลออกนั่งพิจารณา ถือได้ว่าฝ่ายจำเลยไม่มาศาลในวันสืบพยาน แต่การที่ทนายจำเลยทั้งสองยื่นคำร้องขอถอนตนจากการเป็นทนายแล้วกลับไปถือได้ว่าฝ่ายจำเลยได้แจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่ไปศาลแล้ว การที่ศาลไม่อนุญาตให้ทนายจำเลยทั้งสองถอนตนแล้วลงมือสืบพยานโจทก์ไป จึงถือไม่ได้ว่าจำเลยทั้งสองขาดนัดพิจารณา เมื่อศาลชั้นต้นมิได้มีคำสั่งว่าจำเลยทั้งสองขาดนัดพิจารณา แม้ต่อมาจะพิพากษาให้จำเลยทั้งสองแพ้คดี จำเลยทั้งสองก็จะขอพิจารณาคดีใหม่ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 207 มิได้ ตามคำพิพากษาศาลฎีกานี้เป็นเรื่องที่ทนายจำเลยซึ่งเป็น "คู่ความ"ตามมาตรา 1(11) มาศาลในวันสืบพยาน แต่ทนายจำเลยเพียงแต่นำคำร้องขอถอนตนจากการเป็นทนายมายื่นต่อศาลแล้วกลับไปก่อนศาลออกนั่งพิจารณาทนายจำเลยหาได้ปรากฏตัวต่อศาลในห้องพิจารณาขณะที่ศาลนั่งพิจารณาไม่ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่าถือว่าจำเลยไม่มาศาลในวันสืบพยาน แต่เนื่องจากหลักเกณฑ์การขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 197 วรรคสอง เดิม มีหลักเกณฑ์ด้วยว่า คู่ความที่ไม่มาศาลนั้นต้องมิได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยาน ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่าการที่ทนายจำเลยยื่นคำร้องขอถอนตนจากการเป็นทนายแล้วกลับไป ถือได้ว่าฝ่ายจำเลยได้แจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลแล้ว ดังนั้น การที่ศาลไม่อนุญาตให้ทนายจำเลยถอนตนแล้วลงมือสืบพยานโจทก์ไป จึงถือไม่ได้ว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาแม้ต่อมาศาลจะพิพากษาให้จำเลยแพ้คดี จำเลยก็จะขอพิจารณาคดีใหม่ตามมาตรา 207 มิได้ แต่ถ้าเป็นหลักการใหม่ตามมาตรา 200 ซึ่งเปลี่ยนหลักเกณฑ์ที่ว่า "มิได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องที่ไม่มาศาลเสียก่อนลงมือสืบพยาน" เป็น "ไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดี" กรณีนี้ต้องถือว่าเข้าหลักเกณฑ์ครบถ้วนตามมาตรา 200 ที่ให้ถือว่าฝ่ายจำเลยขาดนัดพิจารณาแล้ว เมื่อต่อมาศาลพิพากษาให้จำเลยแพ้คดี จำเลยก็ชอบที่จะขอให้พิจารณาคดีใหม่ตามมาตรา 207 ได้ แต่ถ้าคู่ความมาศาลและเข้าห้องพิจารณาไปปรากฏตัวต่อศาลในวันสืบพยานแล้ว แม้คู่ความนั้นจะมิได้อยู่ในห้องพิจารณาตลอดจนศาลเสร็จการพิจารณาในวันนั้น กรณีก็ต้องถือว่าคู่ความเช่นว่านั้นมาศาลในวันสืบพยานแล้ว จึงไม่ต้องด้วยหลักเกณฑ์ตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่จะถือว่าคู่ความนั้นขาดนัดพิจารณาและคู่ความนั้นไม่อาจขอให้พิจารณาคดีใหม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1158/2521 จำเลยมาศาลในวันสืบพยานและนั่งฟังการพิจารณาสืบพยานโจทก์อยู่ แต่กลับไปก่อนสืบพยานโจทก์เสร็จไม่ถือว่าจำเลยขาดนัดพิจารณา จำเลยจึงขอพิจารณาใหม่ไม่ได้ 3. คำว่า "วันสืบพยาน" มาตรา 1(10) ได้นิยามความหมายว่า"วันที่ศาลเริ่มต้นทำการสืบพยาน" การที่คู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลในวันสืบพยานตามหลักเกณฑ์ข้อนี้ จึงหมายถึงไม่มาศาลในวันที่ศาลเริ่มต้นทำการสืบพยานของฝ่ายที่มีหน้าที่นำสืบก่อนนั่นเอง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 967/2535 และ 553/2532) หากคดีใดที่มีการสืบพยาน การที่คู่ความไม่มาศาลในวันสืบพยานอันจะถือว่าขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 200 วรรคหนึ่ง นั้น วันสืบพยานดังกล่าวจะต้องมีการสืบพยานจริง ๆ หากวันสืบพยานนั้นได้มีการเลื่อนออกไป ย่อมถือไม่ได้ว่าเป็นวันที่ศาลเริ่มต้นทำการสืบพยานอันจะเป็น"วันสืบพยาน" ตามมาตรา 1(10) คู่ความที่ไม่มาศาลในวันนั้นก็ไม่ถือว่าขาดนัดพิจารณา (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 553/2532) แต่ถ้าคดีนั้นศาลอาจตัดสินชี้ขาดให้คู่ความที่ไม่มาศาลแพ้คดีได้โดยไม่จำเป็นต้องสืบพยาน เพราะคู่ความฝ่ายที่ไม่มาศาลนั้นมีภาระการพิสูจน์ก็ดี เพราะศาลต้องจำหน่ายคดีตามมาตรา 202 หรือ 204 ก็ดี แม้วันดังกล่าวจะไม่มีการสืบพยานกันจริง ๆ แต่ก็ต้องถือว่าเป็นวันที่ศาลจะเริ่มต้นทำการสืบพยาน จึงเป็น "วันสืบพยาน" ตามมาตรา 1(10) และคู่ความที่ไม่มาศาลในวันนั้นย่อมถือว่าขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 200ได้เช่นกัน 3.1"วันสืบพยาน" ที่คู่ความไม่มาศาลซึ่งจะถือว่าเป็นการขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 200 วรรคหนึ่ง ต้องเป็นวันสืบพยานในประเด็นพิพาทแห่งคดี คือ สืบพยานในประเด็นซึ่งเป็นเนื้อหาข้อแพ้ชนะในคดีด้วย มิฉะนั้นย่อมไม่ใช่วันสืบพยานที่จะถือว่าคู่ความฝ่ายที่ไม่มาศาลนั้นขาดพิจารณา เช่นการที่คู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลในวันนัดไต่สวนคำร้องขอต่าง ๆ ได้แก่วันนัดไต่สวนคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถา คำร้องขออนุญาตยื่นคำให้การคำร้องขอให้พิจารณาคดีใหม่หรือคำร้องขอคุ้มครองชั่วคราว เป็นต้น แม้วันนัดไต่สวนคำร้องขอต่าง ๆ ดังกล่าว จะต้องมีการสืบพยานตามข้ออ้างในคำร้องก็ตาม แต่ก็มิใช่เป็นการสืบพยานในประเด็นพิพาทแห่งคดีที่ฟ้อง ย่อมถือไม่ได้ว่าคู่ความที่ไม่มาศาลในวันสืบพยานเช่นว่านี้ขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 200 วรรคหนึ่ง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5440/2535 ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าในวันนัดไต่สวนคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถา ผู้ร้องไม่มาศาลโดยไม่แจ้งเหตุขัดข้อง ศาลสั่งยกคำร้องของผู้ร้อง ดังนั้น ผู้ร้องจะร้องขอให้พิจารณาคดีใหม่ตามมาตรา 205 วรรคสอง มิได้ เพราะมิได้มีการพิจารณาคดีโดยขาดนัด 3.2 เมื่อมาตรา 1(10) ได้นิยามความหมายของคำว่า "วันสืบพยาน"ไว้ชัดแจ้งแล้ว วันนัดอื่น ๆ ที่ศาลนัดคู่ความมาศาล หากมิใช่เป็นวันที่ศาลเริ่มต้นทำการสืบพยานตามที่มาตรา 1(10) ได้นิยามความหมายไว้ ย่อมมิใช่วันสืบพยานที่คู่ความจะขาดนัดพิจารณา หากไม่มาศาลในวันนัดดังกล่าวนั้น เช่น วันนัดพร้อมหรือวันนัดชี้สองสถาน เป็นต้น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1318/2495 การที่โจทก์ไม่มาศาลในวันนัดพร้อมกันนั้นจะเรียกว่าโจทก์ขาดนัดพิจารณาไม่ได้ 3.3 การที่คู่ความฝ่ายใดไม่มาศาลในวันสืบพยานโดยไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดี คู่ความฝ่ายนั้นย่อมได้รับผลตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งซึ่งให้ถือว่าคู่ความนั้นขาดนัดพิจารณา อันเป็นมาตรการที่ลงโทษคู่ความฝ่ายที่ไม่มาศาลค่อนข้างรุนแรง กล่าวคือ หากโจทก์ขาดนัดพิจารณาก็จะถูกศาลสั่งจำหน่ายคดีตามมาตรา 202 หากจำเลยขาดนัดพิจารณาศาลก็จะพิจารณาและชี้ขาดตัดสินคดีนั้นไปฝ่ายเดียวตามมาตรา 204ดังนั้น หากวันที่ศาลนัดนั้น มิใช่วันสืบพยานตามมาตรา 1(10) แต่เพียงอย่างเดียว หากแต่ศาลได้นัดชี้สองสถานไว้ด้วย คู่ความย่อมไม่มีโอกาสทราบล่วงหน้าว่าเป็นวันสืบพยาน ในกรณีเช่นนี้ หากมีคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลโดยไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดี ก็ย่อมไม่เข้าเกณฑ์ตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่ให้ถือว่าคู่ความฝ่ายนั้นขาดนัดพิจารณา คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7544/2538 ศาลชั้นต้นมีคำสั่งรับฟ้องของโจทก์ว่า "รับฟ้องและนัดชี้สองสถานหรือนัดสืบพยานโจทก์วันที่ 7กันยายน 2536" ดังนี้ ในวันดังกล่าวนั้น เป็นวันนัดชี้สองสถานหรือนัดสืบพยานโจทก์ มิใช่เป็นวันนัดสืบพยานโจทก์แต่เพียงอย่างเดียว ทั้งการที่ศาลชั้นต้นงดชี้สองสถานและสั่งให้เป็นวันนัดสืบพยานโจทก์ทันทีในวันนั้น จำเลยย่อมไม่มีโอกาสทราบล่วงหน้า ดังนั้น การที่ศาลชั้นต้นสั่งงดชี้สองสถานและกำหนดให้วันนัดดังกล่าวเป็นวันนัดสืบพยานโจทก์เมื่อจำเลยไม่มาศาล จึงมีคำสั่งให้จำเลยขาดนัดพิจารณา นั้น ย่อมไม่ชอบด้วยมาตรา 197 วรรคสอง 3.4 กรณีที่มีการส่งประเด็นไปสืบที่ศาลอื่นนั้น มาตรา 102 ให้สิทธิแก่คู่ความจะตามประเด็นไปหรือไม่ก็ได้ ดังนั้น แม้วันนัดสืบพยานประเด็นที่ศาลอื่นจะเป็นการสืบพยานนัดแรกของฝ่ายที่มีหน้าที่นำสืบก่อนคู่ความที่มิได้ตามประเด็นไปก็ไม่ถือว่าขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 200วรรคหนึ่ง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 863/2504(ประชุมใหญ่) การส่งประเด็นไปสืบพยานนั้นเป็นสิทธิของคู่ความที่จะตามประเด็นไปหรือไม่ก็ได้ ฉะนั้นแม้จะได้แถลงต่อศาลว่าจะตามประเด็นไปแต่แล้วต่อมามิได้ไปตามกำหนดนัดก็หาทำให้เป็นผู้ขาดนัดพิจารณาไม่ 3.5 แต่ถ้าการสืบพยานนัดแรกของฝ่ายที่มีหน้าที่นำสืบก่อนเป็นการขอให้ศาลไปเผชิญสืบนอกศาล และศาลสั่งอนุญาตนั้น ในกรณีเช่นนี้ เป็นกรณีที่ศาลเห็นสมควรสั่งให้สืบพยานหลักฐานนอกศาล ณ ที่ใด ๆ ก็ได้ ตามที่เห็นสมควรตามความจำเป็นแห่งสภาพของพยานหลักฐานนั้นตามมาตรา 102 วรรคแรก เมื่อวันที่ศาลนัดเผชิญสืบนอกศาล เป็นวันที่ศาลเริ่มต้นทำการสืบพยานตามความหมายของมาตรา 1(10) ประกอบมาตรา 102 วรรคแรกหากมีคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลโดยไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดี กรณีย่อมต้องด้วยหลักเกณฑ์ตามมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่ให้ถือว่าคู่ความฝ่ายนั้นขาดนัดพิจารณาได้เช่นกัน และในกรณีเช่นนี้หากวันที่ศาลไปเผชิญสืบ คู่ความทุกฝ่ายมาศาล เมื่อศาลเผชิญสืบเสร็จและเลื่อนคดีไปสืบพยานในศาลต่อในนัดต่อมา หากนัดต่อมามีคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาล แม้วันนัดต่อมาจะเป็นวันสืบพยานครั้งแรกในศาล แต่ก็มิใช่ "วันสืบพยาน" ตามมาตรา 1(10) เพราะศาลได้เริ่มต้นสืบพยานไปแล้วตั้งแต่นัดก่อนซึ่งเป็นวันเผชิญสืบ คู่ความที่ไม่มาศาลในนัดต่อมาย่อมไม่ขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 200 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3872/2535 จำเลยซึ่งมีหน้าที่นำสืบก่อนขอเผชิญสืบที่พิพาท และศาลได้ไปเผชิญสืบในวันที่จำเลยขอ ถือได้ว่าเป็นการสืบพยานและวันดังกล่าวเป็นวันสืบพยานตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 1(10) ประกอบมาตรา 102 วรรคแรก การที่โจทก์ได้ร่วมไปเผชิญสืบในวันนั้นย่อมถือได้ว่าโจทก์ได้มาศาลในวันสืบพยานตามมาตรา 197 วรรคสอง แม้โจทก์จะไม่มาศาลในวันสืบพยานจำเลยนัดต่อมาก็ไม่เป็นการขาดนัดพิจารณา ที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่าโจทก์ขาดนัดพิจารณาแล้วสืบพยานจำเลยต่อไปโดยมิได้สืบพยานฝ่ายโจทก์ เป็นกรณีที่ศาลชั้นต้นมิได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งว่าด้วยการพิจารณา ศาลฎีกาย่อมเพิกถอนกระบวนพิจารณาที่มิชอบดังกล่าวเสียตามมาตรา 243(2)ประกอบด้วยมาตรา 247 โดยพิพากษายกคำสั่งของศาลชั้นต้นที่ให้โจทก์ขาดนัดพิจารณาและกระบวนพิจารณาภายหลังจากนั้นทั้งหมดกับให้ยกคำพิพากษาของศาลล่างทั้งสอง ให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่ตามรูปคดี 3.6 พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 153 บัญญัติให้นำบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับแก่การดำเนินกระบวนพิจารณาของศาลในคดีล้มละลายโดยอนุโลม ดังนั้นหากมีกระบวนพิจารณาในคดีล้มละลายขั้นตอนใดที่ศาลนัดไต่สวนคำร้องเพื่อสืบพยานในประเด็นพิพาทอันเป็นข้อแพ้ชนะแห่งคดีในขั้นตอนนั้นก็ต้องถือว่าวันนัดไต่สวนที่ศาลจะเริ่มต้นทำการสืบพยานนั้นเป็น"วันสืบพยาน" ตามมาตรา 1(10) โดยอนุโลม และหากว่าวันดังกล่าวมีคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลโดยไม่ได้รับอนุญาตจากศาลให้เลื่อนคดีย่อมเข้าเกณฑ์ที่กฎหมายให้ถือว่าคู่ความฝ่ายนั้นขาดนัดพิจารณาโดยอนุโลมตามมาตรา 200 วรรคหนึ่ง ประกอบด้วยพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483มาตรา 153 ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2045/2514 กรณีที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีหนังสือแจ้งให้ผู้ร้องส่งมอบทรัพย์สินหรือชำระเงินต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์และผู้ร้องยื่นคำร้องคัดค้านต่อศาล แต่ผู้ร้องไม่มาศาลตามวันเวลาที่ศาลนัดไต่สวนนั้น พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 153 ให้นำบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับโดยอนุโลม จึงต้องถือว่าผู้ร้องขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 197 วรรคสอง (ปัจจุบันคือมาตรา 200 วรรคหนึ่งที่แก้ไขใหม่) 3.7 แต่การที่คู่ความฝ่ายใดไม่มาตามนัดของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะถือว่าคู่ความฝ่ายนั้นขาดนัดพิจารณาโดยอนุโลมไม่ได้ เพราะวันนัดของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มิใช่ "วันสืบพยาน" ตามมาตรา 1(10) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 118/2505 พระราชบัญญัติล้มละลายได้บัญญัติกระบวนพิจารณาเรื่องการขอรับชำระหนี้ไว้โดยเฉพาะเพื่อให้เจ้าหนี้ได้รับความสะดวกรวดเร็วและเสียค่าใช้จ่ายน้อย มีลักษณะไม่เหมือนกับการฟ้องคดี ฉะนั้นจะนำบทบัญญัติเกี่ยวกับการทิ้งฟ้องเช่น คดีแพ่งสามัญมาใช้ไม่ได้และการที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์หมายนัดให้เจ้าหนี้ที่ยื่นคำขอรับชำระหนี้นำพยานหลักฐานไปให้สอบสวนนั้นเมื่อเจ้าหนี้ไม่ไปตามนัดจะถือว่าขาดนัดพิจารณาโดยอนุโลมตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งย่อมไม่ได้ คดีที่หมายเหตุนี้ มูลเหตุที่ศาลชั้นต้นอนุญาตให้เลื่อนไปทำสัญญาประนีประนอมยอมความหรือฟังคำพิพากษา เพราะในวันนัดสืบพยานโจทก์ ทนายจำเลยแถลงรับว่าเป็นหนี้โจทก์จริงตามฟ้องแล้วแต่คู่ความประสงค์จะขอเลื่อนคดีไปเจรจาเพื่อทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันก่อน ศาลชั้นต้นจึงเห็นว่าวันที่เลื่อนมานั้นหากคู่ความไม่อาจตกลงทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันได้ ศาลก็ชอบที่จะพิพากษาคดีไปได้โดยไม่จำต้องสืบพยาน ดังนั้น วันที่เลื่อนมาจึงไม่ใช่วันนัดสืบพยานโจทก์และย่อมมิใช่ "วันสืบพยาน" ตามบทนิยามความหมายในมาตรา 1(10) ด้วย การที่ทนายจำเลยและตัวจำเลยไม่มาศาลในวันดังกล่าว แม้มิได้ร้องขอเลื่อนคดีหรือแจ้งเหตุขัดข้องก็ไม่เข้าหลักเกณฑ์ตามมาตรา 197 วรรคสองเดิม ที่จะถือว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาแต่หากพิเคราะห์ถึงเหตุผลแห่งคำวินิจฉัยในคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้แล้วจะเห็นได้ว่าศาลฎีกาได้ให้น้ำหนักข้อผิดพลาดของศาลชั้นต้นตรงที่ว่าวันนัดดังกล่าวมิใช่ "วันสืบพยาน"ตามมาตรา 1(10) ไม่ แต่ให้น้ำหนักข้อผิดพลาดของศาลชั้นต้นอยู่ตรงที่ว่าความจริงวันนั้นเป็นวันนัดทำสัญญาประนีประนอมยอมความหรือฟังคำพิพากษาแต่ศาลชั้นต้นกลับทึกทักกำหนดเป็นวันนัดสืบพยานโจทก์เองในวันนั้น แล้วมีคำสั่งให้จำเลยซึ่งไม่มาศาลขาดนัดพิจารณาโดยจำเลยไม่ทราบล่วงหน้า หาใช่เป็นเรื่องผิดพลาดที่วินิจฉัยว่าวันนัดทำสัญญาประนีประนอมยอมความหรือฟังคำพิพากษานั้นเป็น "วันสืบพยาน"ตามบทนิยามความหมายในมาตรา 1(10) แต่อย่างใดไม่ ธานิศเกศวพิทักษ์