คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6402/2541หลักกฎหมาย: การใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงเป็นการฝ่าฝืนพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 20ซึ่งมีบทลงโทษตามมาตรา 62 ทวิ ให้จำคุกตั้งแต่หกเดือนถึงห้าปี และปรับตั้งแต่หนึ่งหมื่นบาทถึงหนึ่งแสนบาท ดังนั้นความผิดฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงจึงมิใช่มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 เดือน ดังที่จำเลยฎีกา การที่ศาลชั้นต้นวางโทษให้จำคุก 6 เดือน จึงมิได้เกินกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้และเมื่อนำโทษจำคุก 6 เดือน ฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงในฤดูปลาวางไข่มารวมเข้าด้วยกันแล้วจึงเป็นจำคุก 1 ปี ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 แล้วศาลชั้นต้นคง จำคุกจำเลย 6 เดือน จึงเป็นการวางโทษและคำนวณการลงโทษจำเลยถูกต้อง แต่ศาลล่างทั้งสองมิได้วินิจฉัยในเรื่องริบของกลางตามที่โจทก์ขอนั้นเป็นการไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 186(9)แม้โจทก์ไม่อุทธรณ์ฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจแก้ไขให้ถูกต้องได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงโดยใช้กระแสไฟฟ้าจุ่ม ลงไปทำอันตรายแล้วจับสัตว์และสัตว์น้ำอื่น ๆได้ปลาจำนวน 1 กิโลกรัม ในบริเวณคลองสาธารณะหมู่ที่ 5ตำบลท่านางงาม อำเภอบางระกำ จังหวัดพิษณุโลก อันเป็นที่จับสัตว์น้ำประเภทสาธารณประโยชน์ทั้งนี้โดยจำเลยมิได้รับอนุญาตจากอธิบดีกรมประมงและมิได้กระทำเพื่อประโยชน์ของทางราชการ และจำเลยใช้กระแสไฟฟ้าเหล็กสองง่ามทำการประมง จับสัตว์น้ำในลำคลองสาธารณะดังกล่าวในฤดูปลามีไข่และใช้เครื่องมือทำการประมงมิใช่ชนิด ขนาด และวิธีที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรประกาศและกำหนดไว้อันเป็นการฝ่าฝืนต่อกฎหมาย ขอให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 20, 32, 60, 62 ทวิ, 65, 69 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33, 91 ริบของกลางจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 20, 32, 60, 62 ทวิ, 65, 69 การกระทำของจำเลยเป็นความผิดหลายกรรมเรียงกระทงลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91ฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงจำคุก 6 เดือน และฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงในฤดูปลาวางไข่จำคุก 6 เดือนรวมจำคุก 1 ปี จำเลยให้การรับสารภาพเป็นประโยชน์แก่การพิจารณามีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 คงจำคุก 6 เดือนจำเลยอุทธรณ์ขอให้ลงโทษสถานเบาและรอการลงโทษศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "จำเลยฎีกาว่า ศาลชั้นต้นคำนวณการลงโทษจำเลยไม่ถูกต้อง ความจริงฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงมีโทษจำคุกไม่เกิน 3 เดือน และใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงในฤดูปลาวางไข่ จำคุก 6 เดือน รวมจำคุก 9 เดือนจำเลยรับสารภาพเป็นประโยชน์แก่การพิจารณามีเหตุบรรเทาโทษลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก4 เดือน 15 วัน ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนเท่ากับเป็นการคำนวณการลงโทษจำเลยไม่ถูกต้องตามศาลชั้นต้นนั้นเห็นว่า การใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงเป็นการฝ่าฝืนพระราชบัญญัติการประมงพ.ศ. 2490 มาตรา 20 มีบทลงโทษตามมาตรา 62 ทวิซึ่งบัญญัติไว้ว่า "บุคคลใดฝ่าฝืนมาตรา 19 หรือมาตรา 20ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หกเดือนถึงห้าปี และปรับตั้งแต่หนึ่งหมื่นบาทถึงหนึ่งแสนบาท" ดังนั้น ความผิดฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงจึงมิใช่มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 เดือน ดังที่จำเลยฎีกาการที่ศาลชั้นต้นวางโทษให้จำคุก 6 เดือน จึงมิได้เกินกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้และเมื่อนำโทษจำคุก 6 เดือน ฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงในฤดูปลาวางไข่มารวมเข้าด้วยกันแล้วจึงเป็นจำคุก 1 ปี ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 แล้วศาลชั้นต้นคงจำคุกจำเลย 6 เดือนจึงเป็นการวางโทษและคำนวณการลงโทษจำเลยถูกต้องตามที่กฎหมายบัญญัติไว้แล้ว การที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษายืนจึงชอบแล้ว ฎีกาจำเลยฟังไม่ขึ้น แต่ที่ศาลล่างทั้งสองมิได้วินิจฉัยในเรื่องริบของกลางตามที่โจทก์ขอนั้นเป็นการไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 186(9)แม้โจทก์ไม่อุทธรณ์ฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจแก้ไขเสียให้ถูกต้องได้"พิพากษายืน แต่ให้ริบของกลางด้วย ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6402/2541พนักงานอัยการ จังหวัด พิษณุโลกโจทก์นาย สำรี มิ่ง เหล็กจำเลย พ.ร.บ.การประมง พ.ศ.2490 ม. 20, ม. 62 ทวิ ป.วิ.อ. ม. 186 (9)การใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงเป็นการฝ่าฝืนพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 20ซึ่งมีบทลงโทษตามมาตรา 62 ทวิ ให้จำคุกตั้งแต่หกเดือนถึงห้าปี และปรับตั้งแต่หนึ่งหมื่นบาทถึงหนึ่งแสนบาท ดังนั้นความผิดฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงจึงมิใช่มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 เดือน ดังที่จำเลยฎีกา การที่ศาลชั้นต้นวางโทษให้จำคุก 6 เดือน จึงมิได้เกินกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้และเมื่อนำโทษจำคุก 6 เดือน ฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงในฤดูปลาวางไข่มารวมเข้าด้วยกันแล้วจึงเป็นจำคุก 1 ปี ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 แล้วศาลชั้นต้นคง จำคุกจำเลย 6 เดือน จึงเป็นการวางโทษและคำนวณการลงโทษจำเลยถูกต้อง แต่ศาลล่างทั้งสองมิได้วินิจฉัยในเรื่องริบของกลางตามที่โจทก์ขอนั้นเป็นการไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 186(9)แม้โจทก์ไม่อุทธรณ์ฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจแก้ไขให้ถูกต้องได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงโดยใช้กระแสไฟฟ้าจุ่ม ลงไปทำอันตรายแล้วจับสัตว์และสัตว์น้ำอื่น ๆได้ปลาจำนวน 1 กิโลกรัม ในบริเวณคลองสาธารณะหมู่ที่ 5ตำบลท่านางงาม อำเภอบางระกำ จังหวัดพิษณุโลก อันเป็นที่จับสัตว์น้ำประเภทสาธารณประโยชน์ทั้งนี้โดยจำเลยมิได้รับอนุญาตจากอธิบดีกรมประมงและมิได้กระทำเพื่อประโยชน์ของทางราชการ และจำเลยใช้กระแสไฟฟ้าเหล็กสองง่ามทำการประมง จับสัตว์น้ำในลำคลองสาธารณะดังกล่าวในฤดูปลามีไข่และใช้เครื่องมือทำการประมงมิใช่ชนิด ขนาด และวิธีที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรประกาศและกำหนดไว้อันเป็นการฝ่าฝืนต่อกฎหมาย ขอให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 20, 32, 60, 62 ทวิ, 65, 69 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33, 91 ริบของกลางจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 20, 32, 60, 62 ทวิ, 65, 69 การกระทำของจำเลยเป็นความผิดหลายกรรมเรียงกระทงลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91ฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงจำคุก 6 เดือน และฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงในฤดูปลาวางไข่จำคุก 6 เดือนรวมจำคุก 1 ปี จำเลยให้การรับสารภาพเป็นประโยชน์แก่การพิจารณามีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 คงจำคุก 6 เดือนจำเลยอุทธรณ์ขอให้ลงโทษสถานเบาและรอการลงโทษศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "จำเลยฎีกาว่า ศาลชั้นต้นคำนวณการลงโทษจำเลยไม่ถูกต้อง ความจริงฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงมีโทษจำคุกไม่เกิน 3 เดือน และใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงในฤดูปลาวางไข่ จำคุก 6 เดือน รวมจำคุก 9 เดือนจำเลยรับสารภาพเป็นประโยชน์แก่การพิจารณามีเหตุบรรเทาโทษลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก4 เดือน 15 วัน ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนเท่ากับเป็นการคำนวณการลงโทษจำเลยไม่ถูกต้องตามศาลชั้นต้นนั้นเห็นว่า การใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงเป็นการฝ่าฝืนพระราชบัญญัติการประมงพ.ศ. 2490 มาตรา 20 มีบทลงโทษตามมาตรา 62 ทวิซึ่งบัญญัติไว้ว่า "บุคคลใดฝ่าฝืนมาตรา 19 หรือมาตรา 20ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หกเดือนถึงห้าปี และปรับตั้งแต่หนึ่งหมื่นบาทถึงหนึ่งแสนบาท" ดังนั้น ความผิดฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงจึงมิใช่มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 เดือน ดังที่จำเลยฎีกาการที่ศาลชั้นต้นวางโทษให้จำคุก 6 เดือน จึงมิได้เกินกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้และเมื่อนำโทษจำคุก 6 เดือน ฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงในฤดูปลาวางไข่มารวมเข้าด้วยกันแล้วจึงเป็นจำคุก 1 ปี ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 แล้วศาลชั้นต้นคงจำคุกจำเลย 6 เดือนจึงเป็นการวางโทษและคำนวณการลงโทษจำเลยถูกต้องตามที่กฎหมายบัญญัติไว้แล้ว การที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษายืนจึงชอบแล้ว ฎีกาจำเลยฟังไม่ขึ้น แต่ที่ศาลล่างทั้งสองมิได้วินิจฉัยในเรื่องริบของกลางตามที่โจทก์ขอนั้นเป็นการไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 186(9)แม้โจทก์ไม่อุทธรณ์ฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจแก้ไขเสียให้ถูกต้องได้"พิพากษายืน แต่ให้ริบของกลางด้วย(สุทิน ปัทมราชวิเชียร-อรรถนิติ ดิษฐอำนาจ-ศิริชัย สวัสดิ์มงคล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการริบทรัพย์สินเป็นโทษประเภทหนึ่งในห้าประเภทตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 18 ตามลำดับดังนี้ ประหารชีวิตจำคุก กักขัง ปรับ และริบทรัพย์สินซึ่งตามปกติจะลงโทษควบกับโทษประเภทอื่น เช่น จำคุก หรือปรับ แล้วลงโทษริบทรัพย์ด้วย ตามหลักทั่วไปที่กำหนดกฎเกณฑ์ไว้ในประมวลกฎหมายอาญามาตรา 32 ถึงมาตรา 34 โดยให้อำนาจศาลเป็นผู้สั่งริบซึ่งวางขอบเขตแห่งอำนาจศาลไว้ดังนี้ (1) ทรัพย์สินที่ต้องริบโดยเด็ดขาด (มาตรา 32) กรณีนี้ต้องริบ ไม่ว่าจะเป็นของผู้กระทำความผิดหรือไม่ หรือมีผู้ถูกลงโทษหรือไม่ก็ตาม เช่น แม้ศาลพิพากษาให้ยกฟ้อง ศาลก็ต้องริบทรัพย์สินประเภทนี้ เช่น ปืนเถื่อนเฮโรอีนหรือยาบ้า (2) ทรัพย์สินซึ่งต้องริบโดยมีข้อยกเว้น (มาตรา 34)กรณีนี้ ได้กำหนดทรัพย์สินซึ่งได้ให้กันหรือได้ตามที่กฎหมายกำหนดเช่น ทรัพย์สินซึ่งให้สินบนเจ้าพนักงาน (มาตรา 144)หรือทรัพย์สินที่ได้ให้เพื่อจูงใจบุคคลให้กระทำความผิดแต่ถ้าเป็นทรัพย์สินของบุคคลอื่นที่มิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิดแล้วย่อมไม่สามารถริบได้ (มาตรา 34 วรรคท้าย) (3) ทรัพย์สินซึ่งอยู่ในดุลพินิจของศาลว่าจะริบหรือไม่ก็ได้(มาตรา 33) กรณีนี้เป็นการให้อำนาจแก่ศาลใช้ดุลพินิจว่าจะริบหรือไม่ก็ได้ โดยระบุว่าเป็นทรัพย์สินซึ่งได้ใช้หรือมีไว้เพื่อใช้ในการกระทำความผิดหรือได้มาโดยการกระทำความผิดเช่น ใช้มีดปอกผลไม้ทำร้ายร่างกายผู้อื่น ดังนี้ ศาลจะริบมีดปอกผลไม้นั้นหรือไม่ก็ได้อย่างไรก็ตาม ถ้าเป็นทรัพย์สินของบุคคลอื่นซึ่งมิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิดศาลย่อมไม่สามารถริบได้ (มาตรา 33 วรรคท้าย) หลักทั่วไปว่าด้วยโทษริบทรัพย์สินนี้ ยังนำไปใช้ในกฎหมายอื่นด้วย เว้นแต่กฎหมายนั้นจะมีบทบัญญัติว่าด้วยโทษริบทรัพย์สินโดยเฉพาะ (ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 17) กรณีตามคำพิพากษาศาลฎีกาหมายเหตุนี้ เป็นการฟ้องให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490โดยจำเลยใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงซึ่งเป็นความผิดตามมาตรา 20 มีบทลงโทษตามมาตรา 62 ทวิ และโจทก์ขอให้ริบของกลาง โดยอ้างมาตรา 69 แห่งบทบัญญัติดังกล่าว และอ้างประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32 ด้วย โดยหลักการในมาตรา 69กำหนดกฎเกณฑ์ไว้ 2 ประการคือ มีทั้งกรณีที่ให้ศาลสามารถใช้ดุลพินิจจะริบหรือไม่ก็ได้ และกรณีที่ให้ศาลต้องริบสถานเดียว ถ้าเป็นกรณีกระทำความผิดตามมาตรา 19 หรือมาตรา 20 แห่งบทบัญญัติดังกล่าว ข้อเท็จจริงในคดีนี้ปรากฏว่าจำเลยกระทำความผิดตามมาตรา 20 คือใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงในที่จับสัตว์น้ำและศาลพิพากษาลงโทษตามบทบัญญัติดังกล่าวนี้ จึงเป็นกรณีที่ศาลต้องริบตามมาตรา 69 ตอนท้าย ซึ่งเป็นบทเฉพาะ(ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 17) ได้อยู่แล้ว แต่ปัญหานี้ศาลฎีกามิได้วินิจฉัยไว้โดยตรง ปัญหาที่ต้องพิจารณาถึงคือ ทั้งศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ภาค 2มิได้มีคำวินิจฉัยในเรื่องของกลางตามที่โจทก์ขอให้ริบ และโจทก์มิได้อุทธรณ์ในปัญหานี้ด้วย มีแต่จำเลยฝ่ายเดียวที่อุทธรณ์และฎีกาขอให้ลงโทษสถานเบาและรอการลงโทษ ดังนี้ศาลฎีกามีอำนาจวินิจฉัยในเรื่องริบของกลางหรือไม่ ต้องพิจารณามาตรา 186 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาว่าด้วยข้อสำคัญที่ต้องมีในคำพิพากษาหรือคำสั่งซึ่งมีอยู่ 9 ประการ เช่น ชื่อศาลและวันเดือนปี ข้อเท็จจริงที่พิจารณาได้ความ เหตุผลในการตัดสินทั้งในปัญหาข้อเท็จจริงและปัญหาข้อกฎหมาย และคำวินิจฉัยของศาลในเรื่องของกลาง (มาตรา 186(9)) ดังนั้น ตามข้อเท็จจริงในคดีนี้ศาลต้องวินิจฉัยในเรื่องริบของกลางด้วย เมื่อศาลล่างมิได้วินิจฉัยไว้ศาลสูงก็ย่อมวินิจฉัยแก้ไขให้ถูกต้องตามบทบังคับแห่งกฎหมายได้ และขอให้สังเกตด้วยว่า ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าพิพากษายืนแต่ให้ริบของกลางด้วย ทั้งนี้เนื่องจากในปัญหาที่จำเลยอุทธรณ์ฎีกานั้นศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยกับศาลล่าง เพียงแต่วินิจฉัยในส่วนของการริบของกลางให้เป็นไปตามหลักการในมาตรา 186(9) เท่านั้น และไม่ถือว่าเป็นการพิพากษาเพิ่มเติมโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 212 ประกอบมาตรา 225 พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษาคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงโดยใช้กระแสไฟฟ้าจุ่ม ลงไปทำอันตรายแล้วจับสัตว์และสัตว์น้ำอื่น ๆได้ปลาจำนวน 1 กิโลกรัม ในบริเวณคลองสาธารณะหมู่ที่ 5ตำบลท่านางงาม อำเภอบางระกำ จังหวัดพิษณุโลก อันเป็นที่จับสัตว์น้ำประเภทสาธารณประโยชน์ทั้งนี้โดยจำเลยมิได้รับอนุญาตจากอธิบดีกรมประมงและมิได้กระทำเพื่อประโยชน์ของทางราชการ และจำเลยใช้กระแสไฟฟ้าเหล็กสองง่ามทำการประมง จับสัตว์น้ำในลำคลองสาธารณะดังกล่าวในฤดูปลามีไข่และใช้เครื่องมือทำการประมงมิใช่ชนิด ขนาด และวิธีที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรประกาศและกำหนดไว้อันเป็นการฝ่าฝืนต่อกฎหมาย ขอให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 20, 32, 60, 62 ทวิ, 65, 69 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33, 91 ริบของกลางจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 20, 32, 60, 62 ทวิ, 65, 69 การกระทำของจำเลยเป็นความผิดหลายกรรมเรียงกระทงลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91ฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงจำคุก 6 เดือน และฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงในฤดูปลาวางไข่จำคุก 6 เดือนรวมจำคุก 1 ปี จำเลยให้การรับสารภาพเป็นประโยชน์แก่การพิจารณามีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 คงจำคุก 6 เดือนจำเลยอุทธรณ์ขอให้ลงโทษสถานเบาและรอการลงโทษศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "จำเลยฎีกาว่า ศาลชั้นต้นคำนวณการลงโทษจำเลยไม่ถูกต้อง ความจริงฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงมีโทษจำคุกไม่เกิน 3 เดือน และใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงในฤดูปลาวางไข่ จำคุก 6 เดือน รวมจำคุก 9 เดือนจำเลยรับสารภาพเป็นประโยชน์แก่การพิจารณามีเหตุบรรเทาโทษลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก4 เดือน 15 วัน ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนเท่ากับเป็นการคำนวณการลงโทษจำเลยไม่ถูกต้องตามศาลชั้นต้นนั้นเห็นว่า การใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงเป็นการฝ่าฝืนพระราชบัญญัติการประมงพ.ศ. 2490 มาตรา 20 มีบทลงโทษตามมาตรา 62 ทวิซึ่งบัญญัติไว้ว่า "บุคคลใดฝ่าฝืนมาตรา 19 หรือมาตรา 20ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หกเดือนถึงห้าปี และปรับตั้งแต่หนึ่งหมื่นบาทถึงหนึ่งแสนบาท" ดังนั้น ความผิดฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงจึงมิใช่มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 เดือน ดังที่จำเลยฎีกาการที่ศาลชั้นต้นวางโทษให้จำคุก 6 เดือน จึงมิได้เกินกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้และเมื่อนำโทษจำคุก 6 เดือน ฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงในฤดูปลาวางไข่มารวมเข้าด้วยกันแล้วจึงเป็นจำคุก 1 ปี ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 แล้วศาลชั้นต้นคงจำคุกจำเลย 6 เดือนจึงเป็นการวางโทษและคำนวณการลงโทษจำเลยถูกต้องตามที่กฎหมายบัญญัติไว้แล้ว การที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษายืนจึงชอบแล้ว ฎีกาจำเลยฟังไม่ขึ้น แต่ที่ศาลล่างทั้งสองมิได้วินิจฉัยในเรื่องริบของกลางตามที่โจทก์ขอนั้นเป็นการไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 186(9)แม้โจทก์ไม่อุทธรณ์ฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจแก้ไขเสียให้ถูกต้องได้"พิพากษายืน แต่ให้ริบของกลางด้วย ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6402/2541พนักงานอัยการ จังหวัด พิษณุโลกโจทก์นาย สำรี มิ่ง เหล็กจำเลย พ.ร.บ.การประมง พ.ศ.2490 ม. 20, ม. 62 ทวิ ป.วิ.อ. ม. 186 (9)การใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงเป็นการฝ่าฝืนพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 20ซึ่งมีบทลงโทษตามมาตรา 62 ทวิ ให้จำคุกตั้งแต่หกเดือนถึงห้าปี และปรับตั้งแต่หนึ่งหมื่นบาทถึงหนึ่งแสนบาท ดังนั้นความผิดฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงจึงมิใช่มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 เดือน ดังที่จำเลยฎีกา การที่ศาลชั้นต้นวางโทษให้จำคุก 6 เดือน จึงมิได้เกินกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้และเมื่อนำโทษจำคุก 6 เดือน ฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงในฤดูปลาวางไข่มารวมเข้าด้วยกันแล้วจึงเป็นจำคุก 1 ปี ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 แล้วศาลชั้นต้นคง จำคุกจำเลย 6 เดือน จึงเป็นการวางโทษและคำนวณการลงโทษจำเลยถูกต้อง แต่ศาลล่างทั้งสองมิได้วินิจฉัยในเรื่องริบของกลางตามที่โจทก์ขอนั้นเป็นการไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 186(9)แม้โจทก์ไม่อุทธรณ์ฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจแก้ไขให้ถูกต้องได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงโดยใช้กระแสไฟฟ้าจุ่ม ลงไปทำอันตรายแล้วจับสัตว์และสัตว์น้ำอื่น ๆได้ปลาจำนวน 1 กิโลกรัม ในบริเวณคลองสาธารณะหมู่ที่ 5ตำบลท่านางงาม อำเภอบางระกำ จังหวัดพิษณุโลก อันเป็นที่จับสัตว์น้ำประเภทสาธารณประโยชน์ทั้งนี้โดยจำเลยมิได้รับอนุญาตจากอธิบดีกรมประมงและมิได้กระทำเพื่อประโยชน์ของทางราชการ และจำเลยใช้กระแสไฟฟ้าเหล็กสองง่ามทำการประมง จับสัตว์น้ำในลำคลองสาธารณะดังกล่าวในฤดูปลามีไข่และใช้เครื่องมือทำการประมงมิใช่ชนิด ขนาด และวิธีที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรประกาศและกำหนดไว้อันเป็นการฝ่าฝืนต่อกฎหมาย ขอให้ลงโทษตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 20, 32, 60, 62 ทวิ, 65, 69 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 33, 91 ริบของกลางจำเลยให้การรับสารภาพศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490 มาตรา 20, 32, 60, 62 ทวิ, 65, 69 การกระทำของจำเลยเป็นความผิดหลายกรรมเรียงกระทงลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 91ฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงจำคุก 6 เดือน และฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงในฤดูปลาวางไข่จำคุก 6 เดือนรวมจำคุก 1 ปี จำเลยให้การรับสารภาพเป็นประโยชน์แก่การพิจารณามีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 คงจำคุก 6 เดือนจำเลยอุทธรณ์ขอให้ลงโทษสถานเบาและรอการลงโทษศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "จำเลยฎีกาว่า ศาลชั้นต้นคำนวณการลงโทษจำเลยไม่ถูกต้อง ความจริงฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงมีโทษจำคุกไม่เกิน 3 เดือน และใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงในฤดูปลาวางไข่ จำคุก 6 เดือน รวมจำคุก 9 เดือนจำเลยรับสารภาพเป็นประโยชน์แก่การพิจารณามีเหตุบรรเทาโทษลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก4 เดือน 15 วัน ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนเท่ากับเป็นการคำนวณการลงโทษจำเลยไม่ถูกต้องตามศาลชั้นต้นนั้นเห็นว่า การใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงเป็นการฝ่าฝืนพระราชบัญญัติการประมงพ.ศ. 2490 มาตรา 20 มีบทลงโทษตามมาตรา 62 ทวิซึ่งบัญญัติไว้ว่า "บุคคลใดฝ่าฝืนมาตรา 19 หรือมาตรา 20ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หกเดือนถึงห้าปี และปรับตั้งแต่หนึ่งหมื่นบาทถึงหนึ่งแสนบาท" ดังนั้น ความผิดฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงจึงมิใช่มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 เดือน ดังที่จำเลยฎีกาการที่ศาลชั้นต้นวางโทษให้จำคุก 6 เดือน จึงมิได้เกินกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้และเมื่อนำโทษจำคุก 6 เดือน ฐานใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงในฤดูปลาวางไข่มารวมเข้าด้วยกันแล้วจึงเป็นจำคุก 1 ปี ลดโทษให้กึ่งหนึ่งตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 แล้วศาลชั้นต้นคงจำคุกจำเลย 6 เดือนจึงเป็นการวางโทษและคำนวณการลงโทษจำเลยถูกต้องตามที่กฎหมายบัญญัติไว้แล้ว การที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษายืนจึงชอบแล้ว ฎีกาจำเลยฟังไม่ขึ้น แต่ที่ศาลล่างทั้งสองมิได้วินิจฉัยในเรื่องริบของกลางตามที่โจทก์ขอนั้นเป็นการไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 186(9)แม้โจทก์ไม่อุทธรณ์ฎีกา ศาลฎีกาก็มีอำนาจแก้ไขเสียให้ถูกต้องได้"พิพากษายืน แต่ให้ริบของกลางด้วย(สุทิน ปัทมราชวิเชียร-อรรถนิติ ดิษฐอำนาจ-ศิริชัย สวัสดิ์มงคล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการริบทรัพย์สินเป็นโทษประเภทหนึ่งในห้าประเภทตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 18 ตามลำดับดังนี้ ประหารชีวิตจำคุก กักขัง ปรับ และริบทรัพย์สินซึ่งตามปกติจะลงโทษควบกับโทษประเภทอื่น เช่น จำคุก หรือปรับ แล้วลงโทษริบทรัพย์ด้วย ตามหลักทั่วไปที่กำหนดกฎเกณฑ์ไว้ในประมวลกฎหมายอาญามาตรา 32 ถึงมาตรา 34 โดยให้อำนาจศาลเป็นผู้สั่งริบซึ่งวางขอบเขตแห่งอำนาจศาลไว้ดังนี้ (1) ทรัพย์สินที่ต้องริบโดยเด็ดขาด (มาตรา 32) กรณีนี้ต้องริบ ไม่ว่าจะเป็นของผู้กระทำความผิดหรือไม่ หรือมีผู้ถูกลงโทษหรือไม่ก็ตาม เช่น แม้ศาลพิพากษาให้ยกฟ้อง ศาลก็ต้องริบทรัพย์สินประเภทนี้ เช่น ปืนเถื่อนเฮโรอีนหรือยาบ้า (2) ทรัพย์สินซึ่งต้องริบโดยมีข้อยกเว้น (มาตรา 34)กรณีนี้ ได้กำหนดทรัพย์สินซึ่งได้ให้กันหรือได้ตามที่กฎหมายกำหนดเช่น ทรัพย์สินซึ่งให้สินบนเจ้าพนักงาน (มาตรา 144)หรือทรัพย์สินที่ได้ให้เพื่อจูงใจบุคคลให้กระทำความผิดแต่ถ้าเป็นทรัพย์สินของบุคคลอื่นที่มิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิดแล้วย่อมไม่สามารถริบได้ (มาตรา 34 วรรคท้าย) (3) ทรัพย์สินซึ่งอยู่ในดุลพินิจของศาลว่าจะริบหรือไม่ก็ได้(มาตรา 33) กรณีนี้เป็นการให้อำนาจแก่ศาลใช้ดุลพินิจว่าจะริบหรือไม่ก็ได้ โดยระบุว่าเป็นทรัพย์สินซึ่งได้ใช้หรือมีไว้เพื่อใช้ในการกระทำความผิดหรือได้มาโดยการกระทำความผิดเช่น ใช้มีดปอกผลไม้ทำร้ายร่างกายผู้อื่น ดังนี้ ศาลจะริบมีดปอกผลไม้นั้นหรือไม่ก็ได้อย่างไรก็ตาม ถ้าเป็นทรัพย์สินของบุคคลอื่นซึ่งมิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิดศาลย่อมไม่สามารถริบได้ (มาตรา 33 วรรคท้าย) หลักทั่วไปว่าด้วยโทษริบทรัพย์สินนี้ ยังนำไปใช้ในกฎหมายอื่นด้วย เว้นแต่กฎหมายนั้นจะมีบทบัญญัติว่าด้วยโทษริบทรัพย์สินโดยเฉพาะ (ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 17) กรณีตามคำพิพากษาศาลฎีกาหมายเหตุนี้ เป็นการฟ้องให้ลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติการประมง พ.ศ. 2490โดยจำเลยใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงซึ่งเป็นความผิดตามมาตรา 20 มีบทลงโทษตามมาตรา 62 ทวิ และโจทก์ขอให้ริบของกลาง โดยอ้างมาตรา 69 แห่งบทบัญญัติดังกล่าว และอ้างประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 32 ด้วย โดยหลักการในมาตรา 69กำหนดกฎเกณฑ์ไว้ 2 ประการคือ มีทั้งกรณีที่ให้ศาลสามารถใช้ดุลพินิจจะริบหรือไม่ก็ได้ และกรณีที่ให้ศาลต้องริบสถานเดียว ถ้าเป็นกรณีกระทำความผิดตามมาตรา 19 หรือมาตรา 20 แห่งบทบัญญัติดังกล่าว ข้อเท็จจริงในคดีนี้ปรากฏว่าจำเลยกระทำความผิดตามมาตรา 20 คือใช้กระแสไฟฟ้าทำการประมงในที่จับสัตว์น้ำและศาลพิพากษาลงโทษตามบทบัญญัติดังกล่าวนี้ จึงเป็นกรณีที่ศาลต้องริบตามมาตรา 69 ตอนท้าย ซึ่งเป็นบทเฉพาะ(ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 17) ได้อยู่แล้ว แต่ปัญหานี้ศาลฎีกามิได้วินิจฉัยไว้โดยตรง ปัญหาที่ต้องพิจารณาถึงคือ ทั้งศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ภาค 2มิได้มีคำวินิจฉัยในเรื่องของกลางตามที่โจทก์ขอให้ริบ และโจทก์มิได้อุทธรณ์ในปัญหานี้ด้วย มีแต่จำเลยฝ่ายเดียวที่อุทธรณ์และฎีกาขอให้ลงโทษสถานเบาและรอการลงโทษ ดังนี้ศาลฎีกามีอำนาจวินิจฉัยในเรื่องริบของกลางหรือไม่ ต้องพิจารณามาตรา 186 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาว่าด้วยข้อสำคัญที่ต้องมีในคำพิพากษาหรือคำสั่งซึ่งมีอยู่ 9 ประการ เช่น ชื่อศาลและวันเดือนปี ข้อเท็จจริงที่พิจารณาได้ความ เหตุผลในการตัดสินทั้งในปัญหาข้อเท็จจริงและปัญหาข้อกฎหมาย และคำวินิจฉัยของศาลในเรื่องของกลาง (มาตรา 186(9)) ดังนั้น ตามข้อเท็จจริงในคดีนี้ศาลต้องวินิจฉัยในเรื่องริบของกลางด้วย เมื่อศาลล่างมิได้วินิจฉัยไว้ศาลสูงก็ย่อมวินิจฉัยแก้ไขให้ถูกต้องตามบทบังคับแห่งกฎหมายได้ และขอให้สังเกตด้วยว่า ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าพิพากษายืนแต่ให้ริบของกลางด้วย ทั้งนี้เนื่องจากในปัญหาที่จำเลยอุทธรณ์ฎีกานั้นศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยกับศาลล่าง เพียงแต่วินิจฉัยในส่วนของการริบของกลางให้เป็นไปตามหลักการในมาตรา 186(9) เท่านั้น และไม่ถือว่าเป็นการพิพากษาเพิ่มเติมโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 212 ประกอบมาตรา 225 พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษา