คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2964/2530หลักกฎหมาย: สิทธิตามสัญญาจะซื้อขายของเจ้ามรดกในฐานะผู้ที่จะซื้อนั้นเป็นทรัพย์สินที่เป็นมรดกตก ทอดแก่ทายาท ทายาทจึงสามารถโอนสิทธิเรียกร้องตามสัญญาจะซื้อขายนี้ให้แก่บุคคลอื่นได้.โจทก์ฟ้องและแก้ฟ้องว่า นายเทศ สายัณห์ ได้ทำสัญญาขายที่ดินพิพาททั้งสามแปลงให้แก่นางสมบัติ ก้อนทรัพย์ เป็นเงิน 900,000 บาทโดยวางมัดจำไว้ 92,000 บาท ต่อมา นายเทศและนางสมบัติได้ถึงแก่กรรมโดยมีจำเลยทั้งสามเป็นทายาทของนายเทศ ทายาทของนางสมบัติได้โอนสิทธิเรียกร้องของนางสมบัติให้โจทก์และได้แจ้งการโอนสิทธิดังกล่าวให้จำเลยทั้งสามทราบแล้วและได้แจ้งให้จำเลยทั้งสามปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขาย จำเลยทั้งสามเพิกเฉย ขอให้จำเลยทั้งสามร่วมกันหรือคนใดคนหนึ่งในฐานะทายาทหรือผู้จัดการมรดกของนายเทศโอนขายที่ดินพิพาทให้โจทก์และรับเงินค่าที่ดินที่เหลือจำนวน 818,000 บาท ไปจากโจทก์ในวันทำนิติกรรม หากจำเลยไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยทั้งสามให้การประการหนึ่งว่า ทายาทของนางสมบัติไม่มีอำนาจโอนสิทธิเรียกร้องตามสัญญาจะซื้อจะขายให้แก่โจทก์ โจทก์เป็นบุคคลล้มละลาย ไม่มีอำนาจฟ้องขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าหนังสือสัญญาจะซื้อขายที่ดินที่โจทก์กล่าวอ้างมีน้ำหนักน่าเชื่อถือว่าหนังสือสัญญาจะซื้อขายของจำเลยแต่ฟังว่านางสมบัติผิดสัญญาและมีการบอกเลิกสัญญาจะซื้อขายรายนี้แล้วโจทก์นำสัญญาดังกล่าวมาฟ้องอีกไม่ได้ พิพากษายกฟ้อง ให้โจทก์ใช้ค่าฤชาธรรมเนียม โดยกำหนดค่าทนายความ 8,000 บาท แทนโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้จำเลยทั้งสามร่วมกันหรือคนหนึ่งคนใดในฐานะทายาทหรือผู้จัดการมรดกของนายเทศ สายัณห์ ทำนิติกรรมจดทะเบียนสิทธิต่อนายอำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี โอนขายที่ดินตาม น.ส.3 เลขที่ 188 หมู่ที่ 10 และ น.ส.3 เลขที่ 90, 624หมู่ที่ 12 ตำบลหนองปรือ อำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี รวม 2 แปลงให้แก่โจทก์ตามสัญญาและรับเงินค่าที่ดินที่ค้างชำระอยู่อีก 808,000บาท ไปจากโจทก์ในวันที่ทำนิติกรรม หากจำเลยไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลเป็นการแสดงเจตนาของจำเลย ให้จำเลยทั้งสามร่วมกันใช้ค่าฤชาธรรมเนียมสองศาล โดยกำหนดค่าทนายความรวม 12,000 บาทแก่โจทก์จำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า นายเทศ สายัณห์ ได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่นางสมบัติ ก้อนทรัพย์ ตามที่โจทก์ฟ้องจริงนางสมบัติมิได้ผิดสัญญา สัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทยังมีผลบังคับกันอยู่ จำเลยมีหน้าที่ต้องปฏิบัติตามสัญญานั้น แล้ววินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายว่า "...นางสมบัติถึงแก่กรรมโดยอุบัติเหตุรถชนกันเมื่อวันที่ 23 ธันวาคม 2522 โดยไม่ได้ทำพินัยกรรมไว้ บุตรทั้งสามจึงเป็นทายาทผู้รับมรดกของนางสมบัติรวมทั้งสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทด้วย จึงมีอำนาจที่จะโอนสิทธิเรียกร้องรายนี้ให้แก่โจทก์ได้ได้ความว่าเมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2523 บุตรทั้งสามของนางสมบัติได้ทำหนังสือสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องให้โจทก์ หลังจากนั้นก็ได้มอบอำนาจให้ทนายโจทก์มีหนังสือบอกกล่าวแจ้งการโอนสิทธิเรียกร้องไปให้จำเลยทั้งสามทราบแล้ว โจทก์จึงได้รับโอนสิทธิเรียกร้องมาโดยชอบข้อเท็จจริงก็ได้ความว่าโจทก์ได้มีหนังสือแจ้งให้จำเลยทั้งสามปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขายแล้ว โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องคดีนี้ประเด็นข้อสุดท้ายมีว่า ผู้ซื้อได้ชำระราคาแล้วเพียงใด เห็นว่าตามหนังสือสัญญาจะซื้อขายเอกสารหมาย จ.10 มีข้อความระบุไว้ชัดว่านายเทศกับนางสมบัติตกลงซื้อขายที่ดินพิพาททั้งสามแปลงในราคา900,000 บาท และนางสมบัติได้วางมัดจำให้แก่นายเทศผู้จะขายไว้แล้วเป็นเงิน 92,000 บาท เงินมัดจำนี้โจทก์ให้ถือเป็นการชำระหนี้บางส่วนผู้ซื้อจึงชำระราคาแล้วเป็นเงิน 92,000 บาท ที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่าชำระให้เพียง 50,000 บาท ก็โดยที่จำเลยที่ 1 คิดจากหนังสือสัญญาจะซื้อจะขายฉบับของจำเลย ซึ่งไม่ใช่ฉบับที่แท้จริง ไม่อาจรับฟังตามนั้นได้ โจทก์ยังต้องชำระเงินให้จำเลยอีก 808,000 บาท เท่านั้นศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาจำเลยที่ 1 ทุกข้อ ฟังไม่ขึ้นพิพากษายืน ให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าทนายความชั้นฎีกา 10,000 บาทแทนโจทก์". ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2964/2530นาย เมธา ธีระเกียรติโจทก์นาง วัน ทนา โรจนาภรณ์ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 303, ม. 306, ม. 456สิทธิตามสัญญาจะซื้อขายของเจ้ามรดกในฐานะผู้ที่จะซื้อนั้นเป็นทรัพย์สินที่เป็นมรดกตก ทอดแก่ทายาท ทายาทจึงสามารถโอนสิทธิเรียกร้องตามสัญญาจะซื้อขายนี้ให้แก่บุคคลอื่นได้.โจทก์ฟ้องและแก้ฟ้องว่า นายเทศ สายัณห์ ได้ทำสัญญาขายที่ดินพิพาททั้งสามแปลงให้แก่นางสมบัติ ก้อนทรัพย์ เป็นเงิน 900,000 บาทโดยวางมัดจำไว้ 92,000 บาท ต่อมา นายเทศและนางสมบัติได้ถึงแก่กรรมโดยมีจำเลยทั้งสามเป็นทายาทของนายเทศ ทายาทของนางสมบัติได้โอนสิทธิเรียกร้องของนางสมบัติให้โจทก์และได้แจ้งการโอนสิทธิดังกล่าวให้จำเลยทั้งสามทราบแล้วและได้แจ้งให้จำเลยทั้งสามปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขาย จำเลยทั้งสามเพิกเฉย ขอให้จำเลยทั้งสามร่วมกันหรือคนใดคนหนึ่งในฐานะทายาทหรือผู้จัดการมรดกของนายเทศโอนขายที่ดินพิพาทให้โจทก์และรับเงินค่าที่ดินที่เหลือจำนวน 818,000 บาท ไปจากโจทก์ในวันทำนิติกรรม หากจำเลยไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยทั้งสามให้การประการหนึ่งว่า ทายาทของนางสมบัติไม่มีอำนาจโอนสิทธิเรียกร้องตามสัญญาจะซื้อจะขายให้แก่โจทก์ โจทก์เป็นบุคคลล้มละลาย ไม่มีอำนาจฟ้องขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าหนังสือสัญญาจะซื้อขายที่ดินที่โจทก์กล่าวอ้างมีน้ำหนักน่าเชื่อถือว่าหนังสือสัญญาจะซื้อขายของจำเลยแต่ฟังว่านางสมบัติผิดสัญญาและมีการบอกเลิกสัญญาจะซื้อขายรายนี้แล้วโจทก์นำสัญญาดังกล่าวมาฟ้องอีกไม่ได้ พิพากษายกฟ้อง ให้โจทก์ใช้ค่าฤชาธรรมเนียม โดยกำหนดค่าทนายความ 8,000 บาท แทนโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้จำเลยทั้งสามร่วมกันหรือคนหนึ่งคนใดในฐานะทายาทหรือผู้จัดการมรดกของนายเทศ สายัณห์ ทำนิติกรรมจดทะเบียนสิทธิต่อนายอำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี โอนขายที่ดินตาม น.ส.3 เลขที่ 188 หมู่ที่ 10 และ น.ส.3 เลขที่ 90, 624หมู่ที่ 12 ตำบลหนองปรือ อำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี รวม 2 แปลงให้แก่โจทก์ตามสัญญาและรับเงินค่าที่ดินที่ค้างชำระอยู่อีก 808,000บาท ไปจากโจทก์ในวันที่ทำนิติกรรม หากจำเลยไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลเป็นการแสดงเจตนาของจำเลย ให้จำเลยทั้งสามร่วมกันใช้ค่าฤชาธรรมเนียมสองศาล โดยกำหนดค่าทนายความรวม 12,000 บาทแก่โจทก์จำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า นายเทศ สายัณห์ ได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่นางสมบัติ ก้อนทรัพย์ ตามที่โจทก์ฟ้องจริงนางสมบัติมิได้ผิดสัญญา สัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทยังมีผลบังคับกันอยู่ จำเลยมีหน้าที่ต้องปฏิบัติตามสัญญานั้น แล้ววินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายว่า "...นางสมบัติถึงแก่กรรมโดยอุบัติเหตุรถชนกันเมื่อวันที่ 23 ธันวาคม 2522 โดยไม่ได้ทำพินัยกรรมไว้ บุตรทั้งสามจึงเป็นทายาทผู้รับมรดกของนางสมบัติรวมทั้งสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทด้วย จึงมีอำนาจที่จะโอนสิทธิเรียกร้องรายนี้ให้แก่โจทก์ได้ได้ความว่าเมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2523 บุตรทั้งสามของนางสมบัติได้ทำหนังสือสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องให้โจทก์ หลังจากนั้นก็ได้มอบอำนาจให้ทนายโจทก์มีหนังสือบอกกล่าวแจ้งการโอนสิทธิเรียกร้องไปให้จำเลยทั้งสามทราบแล้ว โจทก์จึงได้รับโอนสิทธิเรียกร้องมาโดยชอบข้อเท็จจริงก็ได้ความว่าโจทก์ได้มีหนังสือแจ้งให้จำเลยทั้งสามปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขายแล้ว โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องคดีนี้ประเด็นข้อสุดท้ายมีว่า ผู้ซื้อได้ชำระราคาแล้วเพียงใด เห็นว่าตามหนังสือสัญญาจะซื้อขายเอกสารหมาย จ.10 มีข้อความระบุไว้ชัดว่านายเทศกับนางสมบัติตกลงซื้อขายที่ดินพิพาททั้งสามแปลงในราคา900,000 บาท และนางสมบัติได้วางมัดจำให้แก่นายเทศผู้จะขายไว้แล้วเป็นเงิน 92,000 บาท เงินมัดจำนี้โจทก์ให้ถือเป็นการชำระหนี้บางส่วนผู้ซื้อจึงชำระราคาแล้วเป็นเงิน 92,000 บาท ที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่าชำระให้เพียง 50,000 บาท ก็โดยที่จำเลยที่ 1 คิดจากหนังสือสัญญาจะซื้อจะขายฉบับของจำเลย ซึ่งไม่ใช่ฉบับที่แท้จริง ไม่อาจรับฟังตามนั้นได้ โจทก์ยังต้องชำระเงินให้จำเลยอีก 808,000 บาท เท่านั้นศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาจำเลยที่ 1 ทุกข้อ ฟังไม่ขึ้นพิพากษายืน ให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าทนายความชั้นฎีกา 10,000 บาทแทนโจทก์".(เสรี แสงศิลป์-สุชาติ จิวะชาติ-อำนวย เปล่งวิทยา)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุเกี่ยวกับการโอนสิทธิเรียกร้องตามสัญญาจะซื้อขายนั้นมีแนวคำวินิจฉัยของศาลฎีกา แบ่งได้เป็น 2 ความเห็น 1. ความเห็นแรกเห็นว่า สิทธิตามสัญญาจะซื้อขายที่ผู้จะซื้อยังไม่ได้ชำระราคานั้น ผู้ซื้อไม่มีสิทธิโอนสิทธิเรียกร้องตามสัญญาดังกล่าวให้แก่บุคคลภายนอกได้เพราะสัญญาจะซื้อขายเป็นสัญญาต่างตอบแทนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 369 ที่ผู้จะซื้อยังมีหนี้ที่จะต้องชำระราคาค่าซื้อต่อผู้ขายอยู่ ซึ่งไม่สามารถโอนไปยังผู้รับโอนได้ หากจะทำการโอนสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายดังกล่าวต้องทำให้รูปแปลงหนี้ใหม่โดยเปลี่ยนตัวคู่สัญญาจากผู้ซื้อคนเดิมมาเป็นผู้ซื้อคนใหม่กับผู้ขาย ผู้รับโอนจึงจะมีสิทธิฟ้องบังคับผู้ขายได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2472-2474/2519 ฎ.1304,1731/2521,3533/2525 ฏ.2658 และ 1603/2527) 2. ความเห็นที่สอง เห็นว่า สิทธิตามสัญญาจะซื้อขายนั้นผู้จะซื้อสามารถโอนสิทธิเรียกร้องในการที่จะให้ผู้จะขายโอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินที่จะซื้อให้แก่ตนได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 303 ประกอบกับมาตรา 306 โดยมองว่าแม้จะสัญญาจะซื้อขายจะเป็นสัญญาต่างตอบแทน แต่ฐานะในการเป็นเจ้าหนี้ในการที่จะเรียกร้องให้ผู้จะขายโอนกรรมสิทธิ์นั้น แยกออกต่างหากจากหน้าที่หรือหนี้ในการชำระราคาได้ ดังนั้นผู้จะซื้อจึงโอนสิทธิเรียกร้องในการที่จะเรียกให้ผู้จะขายโอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินที่จะขายให้แก่บุคคลภายนอกได้ โดยผู้จะซื้อคนแรกซึ่งเป็นผู้โอนยังมีหนี้ที่จะต้องชำระราคาค่าจะซื้อทรัพย์สินอยู่ และผู้รับโอนก็สามารถเข้าชำระหนี้แทนผู้ซื้อได้เพราะมีส่วนได้เสียตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 314 ซึ่งหากผู้โอนหรือผู้รับโอนสิทธิไม่ยอมชำระราคาค่าจะซื้อ ผู้จะขายก็มีสิทธิที่จะไม่โอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินที่จะขายให้แก่ผู้รับโอนได้ตามหลักเรื่องสัญญาต่างตอบแทน และยังมีสิทธิฟ้องบังคับให้ผู้จะซื้อคนเดิมหรือผู้โอนชำระหนี้ตามสัญญาจะซื้อขายเดิมได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2046/2516 ฎ.793 และ 244/2529) และตัวบทมาตรา 303 เองก็มิได้บัญญัติยกเว้นห้ามมิให้โอนสิทธิเรียกร้องในสัญญาต่างตอบแทนแต่ประการใด นอกจากนี้หากกฎหมายประสงค์จะให้ผู้จะซื้อโอนสิทธิเรียกร้องได้ก็ต่อเมื่อชำระราคาครบถ้วนแล้ว ก็คงบัญญัติระบุไว้ชัดแจ้งอย่างเช่นที่ระบุไว้ในเรื่องการโอนหุ้นในบริษัทจำกัดตามมาตรา 1130 ซึ่งบัญญัติว่า "หุ้นใดเงินที่เรียกค่าหุ้นยังค้างชำระอยู่ หุ้นนั้นบริษัทจะไม่ยอมรับจดทะเบียนให้โอนก็ได้" และหากขืนทำการโอนไปโดยฝ่าฝืนมาตรา 1130 ผู้โอนก็ยังคงต้องรับผิดในราคาหุ้นที่ยังค้างชำระอยู่ตามมาตรา 1133 ซึ่งชี้ให้เห็นว่าสิทธิของเจ้าหนี้และความรับผิดของเจ้าหนี้ในฐานะลูกหนี้ นั้น สามารถแยกออกต่างหากจากกันได้ (ดูหมายเหตุท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3533/2525 ฎ.2658โดยศาสตราจารย์ จิตติติงศภัทิย์ และ "การโอนสิทธิเรียกร้องในสัญญาต่างตอบแทน" โดยศาสาตราจารย์โสภณรัตนากรในบทบัณฑิตย์เล่มที่ 42 ตอน 2 มิถุนายน 2529 หน้า 1) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2964/2530 นี้ได้วินิจฉัยตามแนวความเห็นของฝ่ายที่สอง ว่าผู้จะซื้อตามสัญญาซื้อขายที่ยังไม่ได้ชำระราคาครบถ้วนมีสิทธิโอนสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายให้บุคคลภายนอกได้และบุคคลภายนอกมีสิทธิฟ้องให้ผู้จะขายปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขายที่รับโอนมาได้ หลักที่คำพิพากษาศาลฎีกาที่กล่าวข้างต้นทั้งสองความเห็นวินิจฉัยนั้นดูเหมือนจะไม่ได้หันเหไปจากแนวความคิดเดิมที่ว่าการโอนสิทธิเรียกร้องตามมาตรา 303 นั้นโอนได้เฉพาะสิทธิตามสัญญาแต่จะโอนหนี้หรือหน้าที่ตามสัญญาไม่ได้ ด้วยเหตุนี้เองผู้จะซื้อที่โอนสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายจึงยังคงมีความรับผิดในการที่ต้องชำระราคาให้แก่ผู้จะขายอยู่ แม้จะโอนสิทธิเรียกร้องตามสัญญาดังกล่าวให้แก่ผู้รับโอนไปแล้วตามที่คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2046/2516 ฎ.793ได้วินิจฉัยไว้. สุรศักดิ์วาจาสิทธิ์.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องและแก้ฟ้องว่า นายเทศ สายัณห์ ได้ทำสัญญาขายที่ดินพิพาททั้งสามแปลงให้แก่นางสมบัติ ก้อนทรัพย์ เป็นเงิน 900,000 บาทโดยวางมัดจำไว้ 92,000 บาท ต่อมา นายเทศและนางสมบัติได้ถึงแก่กรรมโดยมีจำเลยทั้งสามเป็นทายาทของนายเทศ ทายาทของนางสมบัติได้โอนสิทธิเรียกร้องของนางสมบัติให้โจทก์และได้แจ้งการโอนสิทธิดังกล่าวให้จำเลยทั้งสามทราบแล้วและได้แจ้งให้จำเลยทั้งสามปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขาย จำเลยทั้งสามเพิกเฉย ขอให้จำเลยทั้งสามร่วมกันหรือคนใดคนหนึ่งในฐานะทายาทหรือผู้จัดการมรดกของนายเทศโอนขายที่ดินพิพาทให้โจทก์และรับเงินค่าที่ดินที่เหลือจำนวน 818,000 บาท ไปจากโจทก์ในวันทำนิติกรรม หากจำเลยไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยทั้งสามให้การประการหนึ่งว่า ทายาทของนางสมบัติไม่มีอำนาจโอนสิทธิเรียกร้องตามสัญญาจะซื้อจะขายให้แก่โจทก์ โจทก์เป็นบุคคลล้มละลาย ไม่มีอำนาจฟ้องขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าหนังสือสัญญาจะซื้อขายที่ดินที่โจทก์กล่าวอ้างมีน้ำหนักน่าเชื่อถือว่าหนังสือสัญญาจะซื้อขายของจำเลยแต่ฟังว่านางสมบัติผิดสัญญาและมีการบอกเลิกสัญญาจะซื้อขายรายนี้แล้วโจทก์นำสัญญาดังกล่าวมาฟ้องอีกไม่ได้ พิพากษายกฟ้อง ให้โจทก์ใช้ค่าฤชาธรรมเนียม โดยกำหนดค่าทนายความ 8,000 บาท แทนโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้จำเลยทั้งสามร่วมกันหรือคนหนึ่งคนใดในฐานะทายาทหรือผู้จัดการมรดกของนายเทศ สายัณห์ ทำนิติกรรมจดทะเบียนสิทธิต่อนายอำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี โอนขายที่ดินตาม น.ส.3 เลขที่ 188 หมู่ที่ 10 และ น.ส.3 เลขที่ 90, 624หมู่ที่ 12 ตำบลหนองปรือ อำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี รวม 2 แปลงให้แก่โจทก์ตามสัญญาและรับเงินค่าที่ดินที่ค้างชำระอยู่อีก 808,000บาท ไปจากโจทก์ในวันที่ทำนิติกรรม หากจำเลยไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลเป็นการแสดงเจตนาของจำเลย ให้จำเลยทั้งสามร่วมกันใช้ค่าฤชาธรรมเนียมสองศาล โดยกำหนดค่าทนายความรวม 12,000 บาทแก่โจทก์จำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า นายเทศ สายัณห์ ได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่นางสมบัติ ก้อนทรัพย์ ตามที่โจทก์ฟ้องจริงนางสมบัติมิได้ผิดสัญญา สัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทยังมีผลบังคับกันอยู่ จำเลยมีหน้าที่ต้องปฏิบัติตามสัญญานั้น แล้ววินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายว่า "...นางสมบัติถึงแก่กรรมโดยอุบัติเหตุรถชนกันเมื่อวันที่ 23 ธันวาคม 2522 โดยไม่ได้ทำพินัยกรรมไว้ บุตรทั้งสามจึงเป็นทายาทผู้รับมรดกของนางสมบัติรวมทั้งสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทด้วย จึงมีอำนาจที่จะโอนสิทธิเรียกร้องรายนี้ให้แก่โจทก์ได้ได้ความว่าเมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2523 บุตรทั้งสามของนางสมบัติได้ทำหนังสือสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องให้โจทก์ หลังจากนั้นก็ได้มอบอำนาจให้ทนายโจทก์มีหนังสือบอกกล่าวแจ้งการโอนสิทธิเรียกร้องไปให้จำเลยทั้งสามทราบแล้ว โจทก์จึงได้รับโอนสิทธิเรียกร้องมาโดยชอบข้อเท็จจริงก็ได้ความว่าโจทก์ได้มีหนังสือแจ้งให้จำเลยทั้งสามปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขายแล้ว โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องคดีนี้ประเด็นข้อสุดท้ายมีว่า ผู้ซื้อได้ชำระราคาแล้วเพียงใด เห็นว่าตามหนังสือสัญญาจะซื้อขายเอกสารหมาย จ.10 มีข้อความระบุไว้ชัดว่านายเทศกับนางสมบัติตกลงซื้อขายที่ดินพิพาททั้งสามแปลงในราคา900,000 บาท และนางสมบัติได้วางมัดจำให้แก่นายเทศผู้จะขายไว้แล้วเป็นเงิน 92,000 บาท เงินมัดจำนี้โจทก์ให้ถือเป็นการชำระหนี้บางส่วนผู้ซื้อจึงชำระราคาแล้วเป็นเงิน 92,000 บาท ที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่าชำระให้เพียง 50,000 บาท ก็โดยที่จำเลยที่ 1 คิดจากหนังสือสัญญาจะซื้อจะขายฉบับของจำเลย ซึ่งไม่ใช่ฉบับที่แท้จริง ไม่อาจรับฟังตามนั้นได้ โจทก์ยังต้องชำระเงินให้จำเลยอีก 808,000 บาท เท่านั้นศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาจำเลยที่ 1 ทุกข้อ ฟังไม่ขึ้นพิพากษายืน ให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าทนายความชั้นฎีกา 10,000 บาทแทนโจทก์". ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2964/2530นาย เมธา ธีระเกียรติโจทก์นาง วัน ทนา โรจนาภรณ์ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 303, ม. 306, ม. 456สิทธิตามสัญญาจะซื้อขายของเจ้ามรดกในฐานะผู้ที่จะซื้อนั้นเป็นทรัพย์สินที่เป็นมรดกตก ทอดแก่ทายาท ทายาทจึงสามารถโอนสิทธิเรียกร้องตามสัญญาจะซื้อขายนี้ให้แก่บุคคลอื่นได้.โจทก์ฟ้องและแก้ฟ้องว่า นายเทศ สายัณห์ ได้ทำสัญญาขายที่ดินพิพาททั้งสามแปลงให้แก่นางสมบัติ ก้อนทรัพย์ เป็นเงิน 900,000 บาทโดยวางมัดจำไว้ 92,000 บาท ต่อมา นายเทศและนางสมบัติได้ถึงแก่กรรมโดยมีจำเลยทั้งสามเป็นทายาทของนายเทศ ทายาทของนางสมบัติได้โอนสิทธิเรียกร้องของนางสมบัติให้โจทก์และได้แจ้งการโอนสิทธิดังกล่าวให้จำเลยทั้งสามทราบแล้วและได้แจ้งให้จำเลยทั้งสามปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขาย จำเลยทั้งสามเพิกเฉย ขอให้จำเลยทั้งสามร่วมกันหรือคนใดคนหนึ่งในฐานะทายาทหรือผู้จัดการมรดกของนายเทศโอนขายที่ดินพิพาทให้โจทก์และรับเงินค่าที่ดินที่เหลือจำนวน 818,000 บาท ไปจากโจทก์ในวันทำนิติกรรม หากจำเลยไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยทั้งสามให้การประการหนึ่งว่า ทายาทของนางสมบัติไม่มีอำนาจโอนสิทธิเรียกร้องตามสัญญาจะซื้อจะขายให้แก่โจทก์ โจทก์เป็นบุคคลล้มละลาย ไม่มีอำนาจฟ้องขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าหนังสือสัญญาจะซื้อขายที่ดินที่โจทก์กล่าวอ้างมีน้ำหนักน่าเชื่อถือว่าหนังสือสัญญาจะซื้อขายของจำเลยแต่ฟังว่านางสมบัติผิดสัญญาและมีการบอกเลิกสัญญาจะซื้อขายรายนี้แล้วโจทก์นำสัญญาดังกล่าวมาฟ้องอีกไม่ได้ พิพากษายกฟ้อง ให้โจทก์ใช้ค่าฤชาธรรมเนียม โดยกำหนดค่าทนายความ 8,000 บาท แทนโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้จำเลยทั้งสามร่วมกันหรือคนหนึ่งคนใดในฐานะทายาทหรือผู้จัดการมรดกของนายเทศ สายัณห์ ทำนิติกรรมจดทะเบียนสิทธิต่อนายอำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี โอนขายที่ดินตาม น.ส.3 เลขที่ 188 หมู่ที่ 10 และ น.ส.3 เลขที่ 90, 624หมู่ที่ 12 ตำบลหนองปรือ อำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี รวม 2 แปลงให้แก่โจทก์ตามสัญญาและรับเงินค่าที่ดินที่ค้างชำระอยู่อีก 808,000บาท ไปจากโจทก์ในวันที่ทำนิติกรรม หากจำเลยไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลเป็นการแสดงเจตนาของจำเลย ให้จำเลยทั้งสามร่วมกันใช้ค่าฤชาธรรมเนียมสองศาล โดยกำหนดค่าทนายความรวม 12,000 บาทแก่โจทก์จำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า นายเทศ สายัณห์ ได้ทำสัญญาจะขายที่ดินพิพาทให้แก่นางสมบัติ ก้อนทรัพย์ ตามที่โจทก์ฟ้องจริงนางสมบัติมิได้ผิดสัญญา สัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทยังมีผลบังคับกันอยู่ จำเลยมีหน้าที่ต้องปฏิบัติตามสัญญานั้น แล้ววินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายว่า "...นางสมบัติถึงแก่กรรมโดยอุบัติเหตุรถชนกันเมื่อวันที่ 23 ธันวาคม 2522 โดยไม่ได้ทำพินัยกรรมไว้ บุตรทั้งสามจึงเป็นทายาทผู้รับมรดกของนางสมบัติรวมทั้งสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทด้วย จึงมีอำนาจที่จะโอนสิทธิเรียกร้องรายนี้ให้แก่โจทก์ได้ได้ความว่าเมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2523 บุตรทั้งสามของนางสมบัติได้ทำหนังสือสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องให้โจทก์ หลังจากนั้นก็ได้มอบอำนาจให้ทนายโจทก์มีหนังสือบอกกล่าวแจ้งการโอนสิทธิเรียกร้องไปให้จำเลยทั้งสามทราบแล้ว โจทก์จึงได้รับโอนสิทธิเรียกร้องมาโดยชอบข้อเท็จจริงก็ได้ความว่าโจทก์ได้มีหนังสือแจ้งให้จำเลยทั้งสามปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขายแล้ว โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องคดีนี้ประเด็นข้อสุดท้ายมีว่า ผู้ซื้อได้ชำระราคาแล้วเพียงใด เห็นว่าตามหนังสือสัญญาจะซื้อขายเอกสารหมาย จ.10 มีข้อความระบุไว้ชัดว่านายเทศกับนางสมบัติตกลงซื้อขายที่ดินพิพาททั้งสามแปลงในราคา900,000 บาท และนางสมบัติได้วางมัดจำให้แก่นายเทศผู้จะขายไว้แล้วเป็นเงิน 92,000 บาท เงินมัดจำนี้โจทก์ให้ถือเป็นการชำระหนี้บางส่วนผู้ซื้อจึงชำระราคาแล้วเป็นเงิน 92,000 บาท ที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่าชำระให้เพียง 50,000 บาท ก็โดยที่จำเลยที่ 1 คิดจากหนังสือสัญญาจะซื้อจะขายฉบับของจำเลย ซึ่งไม่ใช่ฉบับที่แท้จริง ไม่อาจรับฟังตามนั้นได้ โจทก์ยังต้องชำระเงินให้จำเลยอีก 808,000 บาท เท่านั้นศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาจำเลยที่ 1 ทุกข้อ ฟังไม่ขึ้นพิพากษายืน ให้จำเลยที่ 1 ใช้ค่าทนายความชั้นฎีกา 10,000 บาทแทนโจทก์".(เสรี แสงศิลป์-สุชาติ จิวะชาติ-อำนวย เปล่งวิทยา)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุเกี่ยวกับการโอนสิทธิเรียกร้องตามสัญญาจะซื้อขายนั้นมีแนวคำวินิจฉัยของศาลฎีกา แบ่งได้เป็น 2 ความเห็น 1. ความเห็นแรกเห็นว่า สิทธิตามสัญญาจะซื้อขายที่ผู้จะซื้อยังไม่ได้ชำระราคานั้น ผู้ซื้อไม่มีสิทธิโอนสิทธิเรียกร้องตามสัญญาดังกล่าวให้แก่บุคคลภายนอกได้เพราะสัญญาจะซื้อขายเป็นสัญญาต่างตอบแทนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 369 ที่ผู้จะซื้อยังมีหนี้ที่จะต้องชำระราคาค่าซื้อต่อผู้ขายอยู่ ซึ่งไม่สามารถโอนไปยังผู้รับโอนได้ หากจะทำการโอนสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายดังกล่าวต้องทำให้รูปแปลงหนี้ใหม่โดยเปลี่ยนตัวคู่สัญญาจากผู้ซื้อคนเดิมมาเป็นผู้ซื้อคนใหม่กับผู้ขาย ผู้รับโอนจึงจะมีสิทธิฟ้องบังคับผู้ขายได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2472-2474/2519 ฎ.1304,1731/2521,3533/2525 ฏ.2658 และ 1603/2527) 2. ความเห็นที่สอง เห็นว่า สิทธิตามสัญญาจะซื้อขายนั้นผู้จะซื้อสามารถโอนสิทธิเรียกร้องในการที่จะให้ผู้จะขายโอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินที่จะซื้อให้แก่ตนได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 303 ประกอบกับมาตรา 306 โดยมองว่าแม้จะสัญญาจะซื้อขายจะเป็นสัญญาต่างตอบแทน แต่ฐานะในการเป็นเจ้าหนี้ในการที่จะเรียกร้องให้ผู้จะขายโอนกรรมสิทธิ์นั้น แยกออกต่างหากจากหน้าที่หรือหนี้ในการชำระราคาได้ ดังนั้นผู้จะซื้อจึงโอนสิทธิเรียกร้องในการที่จะเรียกให้ผู้จะขายโอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินที่จะขายให้แก่บุคคลภายนอกได้ โดยผู้จะซื้อคนแรกซึ่งเป็นผู้โอนยังมีหนี้ที่จะต้องชำระราคาค่าจะซื้อทรัพย์สินอยู่ และผู้รับโอนก็สามารถเข้าชำระหนี้แทนผู้ซื้อได้เพราะมีส่วนได้เสียตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 314 ซึ่งหากผู้โอนหรือผู้รับโอนสิทธิไม่ยอมชำระราคาค่าจะซื้อ ผู้จะขายก็มีสิทธิที่จะไม่โอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินที่จะขายให้แก่ผู้รับโอนได้ตามหลักเรื่องสัญญาต่างตอบแทน และยังมีสิทธิฟ้องบังคับให้ผู้จะซื้อคนเดิมหรือผู้โอนชำระหนี้ตามสัญญาจะซื้อขายเดิมได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2046/2516 ฎ.793 และ 244/2529) และตัวบทมาตรา 303 เองก็มิได้บัญญัติยกเว้นห้ามมิให้โอนสิทธิเรียกร้องในสัญญาต่างตอบแทนแต่ประการใด นอกจากนี้หากกฎหมายประสงค์จะให้ผู้จะซื้อโอนสิทธิเรียกร้องได้ก็ต่อเมื่อชำระราคาครบถ้วนแล้ว ก็คงบัญญัติระบุไว้ชัดแจ้งอย่างเช่นที่ระบุไว้ในเรื่องการโอนหุ้นในบริษัทจำกัดตามมาตรา 1130 ซึ่งบัญญัติว่า "หุ้นใดเงินที่เรียกค่าหุ้นยังค้างชำระอยู่ หุ้นนั้นบริษัทจะไม่ยอมรับจดทะเบียนให้โอนก็ได้" และหากขืนทำการโอนไปโดยฝ่าฝืนมาตรา 1130 ผู้โอนก็ยังคงต้องรับผิดในราคาหุ้นที่ยังค้างชำระอยู่ตามมาตรา 1133 ซึ่งชี้ให้เห็นว่าสิทธิของเจ้าหนี้และความรับผิดของเจ้าหนี้ในฐานะลูกหนี้ นั้น สามารถแยกออกต่างหากจากกันได้ (ดูหมายเหตุท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3533/2525 ฎ.2658โดยศาสตราจารย์ จิตติติงศภัทิย์ และ "การโอนสิทธิเรียกร้องในสัญญาต่างตอบแทน" โดยศาสาตราจารย์โสภณรัตนากรในบทบัณฑิตย์เล่มที่ 42 ตอน 2 มิถุนายน 2529 หน้า 1) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2964/2530 นี้ได้วินิจฉัยตามแนวความเห็นของฝ่ายที่สอง ว่าผู้จะซื้อตามสัญญาซื้อขายที่ยังไม่ได้ชำระราคาครบถ้วนมีสิทธิโอนสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายให้บุคคลภายนอกได้และบุคคลภายนอกมีสิทธิฟ้องให้ผู้จะขายปฏิบัติตามสัญญาจะซื้อขายที่รับโอนมาได้ หลักที่คำพิพากษาศาลฎีกาที่กล่าวข้างต้นทั้งสองความเห็นวินิจฉัยนั้นดูเหมือนจะไม่ได้หันเหไปจากแนวความคิดเดิมที่ว่าการโอนสิทธิเรียกร้องตามมาตรา 303 นั้นโอนได้เฉพาะสิทธิตามสัญญาแต่จะโอนหนี้หรือหน้าที่ตามสัญญาไม่ได้ ด้วยเหตุนี้เองผู้จะซื้อที่โอนสิทธิตามสัญญาจะซื้อขายจึงยังคงมีความรับผิดในการที่ต้องชำระราคาให้แก่ผู้จะขายอยู่ แม้จะโอนสิทธิเรียกร้องตามสัญญาดังกล่าวให้แก่ผู้รับโอนไปแล้วตามที่คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2046/2516 ฎ.793ได้วินิจฉัยไว้. สุรศักดิ์วาจาสิทธิ์.