คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7909/2538หลักกฎหมาย: โจทก์มาทำงานในวันที่ 6 กันยายน 2537 การที่โจทก์ออกจากที่ทำงานไปก่อนเวลาเลิกงานโดยไม่ได้ตอกบัตรลงเวลา เลิกงาน แม้จะถือว่าเป็นการละทิ้งหน้าที่แต่มิใช่เป็นการ ละทิ้งหน้าที่ตลอดทั้งวัน จะนำมารวมกับวันที่ 7 และ 8 กันยายน 2537 ซึ่งเป็นวันทำงานแต่โจทก์ไม่ได้มาทำงานเพื่อ ให้เข้ากรณีตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47(5) ไม่ได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยจ้างโจทก์เข้าทำงานเป็นลูกจ้างทำหน้าที่เลขานุการ ได้รับค่าจ้างอัตราสุดท้ายเดือนละ 9,950 บาทกำหนดจ่ายค่าจ้างทุกวันที่ 15 และสิ้นเดือนของทุกเดือน เมื่อวันที่6 กันยายน 2537 จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยโจทก์มิได้กระทำความผิดและมิได้บอกกล่าวเลิกจ้างล่วงหน้าตามกฎหมาย ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าชดเชยจำนวน 9,950 บาท และสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าจำนวน 7,960 บาท แก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยเป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัดเมื่อวันที่ 6 กันยายน 2537 จำเลยมิได้เลิกจ้างโจทก์ แต่โจทก์ผละงานไปเองและไม่กลับเข้ามาทำงานอีกจนกระทั่งวันที่ 9 กันยายน2537 โจทก์จึงขาดงานสามวันโดยไม่มีเหตุอันควร นอกจากนั้นโจทก์ได้นำบัตรลงเวลาทำงานออกไปนอกบริเวณที่ตั้งเครื่องตอกบัตรลงเวลา ไม่ตอกลงเวลาทำงานและเลิกงานตามเวลาที่ทำงานจริงโดยเครื่องตอกบัตรลงเวลาที่จำเลยจัดไว้ให้และไม่ได้ให้ผู้บังคับบัญชาลงข้อความกำกับไว้ ซึ่งเป็นการฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานของจำเลย จำเลยจึงเลิกจ้างโจทก์เมื่อวันที่ 9 กันยายน 2537 โจทก์ไม่มีสิทธิเรียกค่าชดเชยและสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าจากจำเลย ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า จำเลยเลิกจ้างโจทก์ในวันที่9 กันยายน 2537 การที่โจทก์มาทำงานในวันที่ 6 กันยายน 2537แต่ออกจากที่ทำงานก่อนเวลาเลิกงานตามปกติ และไม่ได้มาทำงานในวันที่ 7 และ 8 กันยายน 2537 โดยมิได้ยื่นใบลาหรือขอลาด้วยวาจาทางโทรศัพท์โจทก์มาทำงานอีกครั้งในวันที่ 9 กันยายน 2537 ถือไม่ได้ว่าโจทก์ละทิ้งหน้าที่เป็นเวลาสามวันติดต่อกันโดยไม่มีเหตุอันสมควร ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47(5) และการที่โจทก์ได้ใช้หมึกเขียนด้วยลายมือลงในบัตรลงเวลาและนำบัตรลงเวลาออกไปนอกบริเวณที่ตั้งเครื่องตอกบัตร มิใช่การฝ่าฝืนข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานหรือระเบียบของจำเลยกรณีร้ายแรง และเมื่อไม่ปรากฏว่าจำเลยได้ตักเตือนโจทก์เป็นหนังสือก่อน กรณีจึงไม่ต้องด้วยกรณีใดกรณีหนึ่งตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47เมื่อโจทก์เข้าทำงานกับจำเลยติดต่อกันมาครบหนึ่งร้อยยี่สิบวันแต่ไม่ครบหนึ่งปี จำเลยจึงต้องจ่ายค่าชดเชยให้โจทก์ไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้ายสามสิบวัน ส่วนกรณีสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าเมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์ได้ออกจากงานไปก่อนเวลาเลิกงานในวันที่ 6 กันยายน 2537 และโจทก์ไม่มาทำงานโดยมิได้ลาในวันที่ 7 และวันที่ 8 กันยายน 2537 การกระทำของโจทก์ดังกล่าว จึงเป็นการละทิ้งการงานไปเสีย จำเลยเลิกจ้างโจทก์ได้ โดยมิพักต้องบอกกล่าวล่วงหน้าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 583 จำเลยจึงไม่ต้องจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าให้แก่โจทก์ พิพากษาให้จำเลยจ่ายค่าชดเชย จำนวน 9,950 บาทแก่โจทก์ คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามที่จำเลยอุทธรณ์ว่า โจทก์ขาดงานติดต่อกันเป็นเวลาสามวันโดยไม่มีเหตุอันสมควร จำเลยจึงมีสิทธิเลิกจ้างโจทก์โดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยหรือไม่ พิเคราะห์แล้ว จำเลยอุทธรณ์ว่า การที่โจทก์มาทำงานในวันที่ 6 กันยายน 2537 แล้วกลับไปก่อนโดยไม่ได้รับอนุญาตจากผู้บังคับบัญชาเป็นการขัดต่อระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานมีผลให้ถือว่าโจทก์ละทิ้งหน้าที่ในวันดังกล่าวนั้น เห็นว่าการจ้างแรงงาน เป็นสัญญาซึ่งลูกจ้างตกลงจะทำงานให้แก่นายจ้างและนายจ้างตกลงจะให้สินจ้างตลอดเวลาที่ทำงานให้ หน้าที่สำคัญของลูกจ้างตามสัญญาจ้างแรงงาน คือต้องทำงานให้แก่นายจ้างการลงเวลามาทำงานหรือเลิกงาน รวมทั้งการตอกบัตรเพื่อการดังกล่าวมิใช่สาระสำคัญของการจ้างแรงงาน เพราะเป็นเพียงพยานหลักฐานเบื้องต้นที่แสดงว่าลูกจ้างได้เข้าทำงานหรือเลิกงานเวลาใดเท่านั้นเมื่อศาลแรงงานกลางฟังข้อเท็จจริงว่าโจทก์มาทำงานในวันที่ 6 กันยายน 2537 แสดงว่าในวันดังกล่าวโจทก์มาทำงานให้แก่จำเลยแล้วการที่โจทก์ออกจากที่ทำงานไปก่อนเวลาเลิกงานโดยไม่ได้ตอกบัตรลงเวลาเลิกงาน แม้จะถือว่าเป็นการละทิ้งหน้าที่แต่มิใช่เป็นการละทิ้งหน้าที่ตลอดทั้งวัน จะนำมานับรวมกับวันที่ 7 และ 8 กันยายน2537 ซึ่งเป็นวันทำงานแต่โจทก์ไม่ได้มาทำงานเพื่อให้เข้ากรณีตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47(5)ไม่ได้ ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7909/2538นางสาว กนก วรรณ สวัสดิจีระโจทก์บริษัท เพรสทิจออโตโม บิล จำกัดจำเลย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47โจทก์มาทำงานในวันที่ 6 กันยายน 2537 การที่โจทก์ออกจากที่ทำงานไปก่อนเวลาเลิกงานโดยไม่ได้ตอกบัตรลงเวลา เลิกงาน แม้จะถือว่าเป็นการละทิ้งหน้าที่แต่มิใช่เป็นการ ละทิ้งหน้าที่ตลอดทั้งวัน จะนำมารวมกับวันที่ 7 และ 8 กันยายน 2537 ซึ่งเป็นวันทำงานแต่โจทก์ไม่ได้มาทำงานเพื่อ ให้เข้ากรณีตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47(5) ไม่ได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยจ้างโจทก์เข้าทำงานเป็นลูกจ้างทำหน้าที่เลขานุการ ได้รับค่าจ้างอัตราสุดท้ายเดือนละ 9,950 บาทกำหนดจ่ายค่าจ้างทุกวันที่ 15 และสิ้นเดือนของทุกเดือน เมื่อวันที่6 กันยายน 2537 จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยโจทก์มิได้กระทำความผิดและมิได้บอกกล่าวเลิกจ้างล่วงหน้าตามกฎหมาย ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าชดเชยจำนวน 9,950 บาท และสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าจำนวน 7,960 บาท แก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยเป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัดเมื่อวันที่ 6 กันยายน 2537 จำเลยมิได้เลิกจ้างโจทก์ แต่โจทก์ผละงานไปเองและไม่กลับเข้ามาทำงานอีกจนกระทั่งวันที่ 9 กันยายน2537 โจทก์จึงขาดงานสามวันโดยไม่มีเหตุอันควร นอกจากนั้นโจทก์ได้นำบัตรลงเวลาทำงานออกไปนอกบริเวณที่ตั้งเครื่องตอกบัตรลงเวลา ไม่ตอกลงเวลาทำงานและเลิกงานตามเวลาที่ทำงานจริงโดยเครื่องตอกบัตรลงเวลาที่จำเลยจัดไว้ให้และไม่ได้ให้ผู้บังคับบัญชาลงข้อความกำกับไว้ ซึ่งเป็นการฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานของจำเลย จำเลยจึงเลิกจ้างโจทก์เมื่อวันที่ 9 กันยายน 2537 โจทก์ไม่มีสิทธิเรียกค่าชดเชยและสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าจากจำเลย ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า จำเลยเลิกจ้างโจทก์ในวันที่9 กันยายน 2537 การที่โจทก์มาทำงานในวันที่ 6 กันยายน 2537แต่ออกจากที่ทำงานก่อนเวลาเลิกงานตามปกติ และไม่ได้มาทำงานในวันที่ 7 และ 8 กันยายน 2537 โดยมิได้ยื่นใบลาหรือขอลาด้วยวาจาทางโทรศัพท์โจทก์มาทำงานอีกครั้งในวันที่ 9 กันยายน 2537 ถือไม่ได้ว่าโจทก์ละทิ้งหน้าที่เป็นเวลาสามวันติดต่อกันโดยไม่มีเหตุอันสมควร ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47(5) และการที่โจทก์ได้ใช้หมึกเขียนด้วยลายมือลงในบัตรลงเวลาและนำบัตรลงเวลาออกไปนอกบริเวณที่ตั้งเครื่องตอกบัตร มิใช่การฝ่าฝืนข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานหรือระเบียบของจำเลยกรณีร้ายแรง และเมื่อไม่ปรากฏว่าจำเลยได้ตักเตือนโจทก์เป็นหนังสือก่อน กรณีจึงไม่ต้องด้วยกรณีใดกรณีหนึ่งตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47เมื่อโจทก์เข้าทำงานกับจำเลยติดต่อกันมาครบหนึ่งร้อยยี่สิบวันแต่ไม่ครบหนึ่งปี จำเลยจึงต้องจ่ายค่าชดเชยให้โจทก์ไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้ายสามสิบวัน ส่วนกรณีสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าเมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์ได้ออกจากงานไปก่อนเวลาเลิกงานในวันที่ 6 กันยายน 2537 และโจทก์ไม่มาทำงานโดยมิได้ลาในวันที่ 7 และวันที่ 8 กันยายน 2537 การกระทำของโจทก์ดังกล่าว จึงเป็นการละทิ้งการงานไปเสีย จำเลยเลิกจ้างโจทก์ได้ โดยมิพักต้องบอกกล่าวล่วงหน้าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 583 จำเลยจึงไม่ต้องจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าให้แก่โจทก์ พิพากษาให้จำเลยจ่ายค่าชดเชย จำนวน 9,950 บาทแก่โจทก์ คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามที่จำเลยอุทธรณ์ว่า โจทก์ขาดงานติดต่อกันเป็นเวลาสามวันโดยไม่มีเหตุอันสมควร จำเลยจึงมีสิทธิเลิกจ้างโจทก์โดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยหรือไม่ พิเคราะห์แล้ว จำเลยอุทธรณ์ว่า การที่โจทก์มาทำงานในวันที่ 6 กันยายน 2537 แล้วกลับไปก่อนโดยไม่ได้รับอนุญาตจากผู้บังคับบัญชาเป็นการขัดต่อระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานมีผลให้ถือว่าโจทก์ละทิ้งหน้าที่ในวันดังกล่าวนั้น เห็นว่าการจ้างแรงงาน เป็นสัญญาซึ่งลูกจ้างตกลงจะทำงานให้แก่นายจ้างและนายจ้างตกลงจะให้สินจ้างตลอดเวลาที่ทำงานให้ หน้าที่สำคัญของลูกจ้างตามสัญญาจ้างแรงงาน คือต้องทำงานให้แก่นายจ้างการลงเวลามาทำงานหรือเลิกงาน รวมทั้งการตอกบัตรเพื่อการดังกล่าวมิใช่สาระสำคัญของการจ้างแรงงาน เพราะเป็นเพียงพยานหลักฐานเบื้องต้นที่แสดงว่าลูกจ้างได้เข้าทำงานหรือเลิกงานเวลาใดเท่านั้นเมื่อศาลแรงงานกลางฟังข้อเท็จจริงว่าโจทก์มาทำงานในวันที่ 6 กันยายน 2537 แสดงว่าในวันดังกล่าวโจทก์มาทำงานให้แก่จำเลยแล้วการที่โจทก์ออกจากที่ทำงานไปก่อนเวลาเลิกงานโดยไม่ได้ตอกบัตรลงเวลาเลิกงาน แม้จะถือว่าเป็นการละทิ้งหน้าที่แต่มิใช่เป็นการละทิ้งหน้าที่ตลอดทั้งวัน จะนำมานับรวมกับวันที่ 7 และ 8 กันยายน2537 ซึ่งเป็นวันทำงานแต่โจทก์ไม่ได้มาทำงานเพื่อให้เข้ากรณีตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47(5)ไม่ได้ ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย"พิพากษายืน(ธวัชชัย พิทักษ์ผล-พรชัย สมรรถเวช-สมมาตร พรหมานุกูล)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. ปัญหาในคดีนี้ เป็นเรื่องการตีความบทบัญญัติในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47(5)ซึ่งเป็นข้อยกเว้นให้นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้างในกรณีที่ลูกจ้าง "(5) ละทิ้งหน้าที่เป็นเวลาสามวันทำงานติดต่อกันไม่ว่าจะมีวันหยุดคั่นหรือไม่ก็ตาม โดยไม่มีเหตุอันสมควร" ตามข้อเท็จจริงในคดีปรากฏว่า วันที่ 6 กันยายน 2537อันเป็นวันแรกของการละทิ้งหน้าที่ โจทก์ได้มาทำงานในวันนั้นบ้างแล้ว แม้จะมีการละทิ้งหน้าที่ก็จริง แต่ก็มิใช่การละทิ้งหน้าที่ตลอดทั้งวันหรือเต็มวัน อันจะนับรวมกับวันอื่นอีก 2 วันเป็น 3 วันทำงานตามข้อ 47(5) ได้ เมื่อเป็นเช่นนี้ คำว่า"สามวันทำงาน" ในข้อยกเว้นดังกล่าว จึงต้องหมายถึง"สามวันทำงานเต็ม" เท่านั้น 2. จำเลยในคดีนี้ได้ยกปัญหาเรื่องการตอกบัตรลงเวลาทำงานขึ้นมาต่อสู้ด้วย โดยอ้างว่าโจทก์ไม่ตอกบัตรลงเวลาทั้งเวลาเข้าทำงานและเลิกงานตามเวลาที่ทำงานจริง ซึ่งศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ในคดีนี้ว่า "การลงเวลามาทำงานหรือเลิกงาน รวมทั้งการตอกบัตรเพื่อการดังกล่าวมิใช่สาระสำคัญของการจ้างแรงงาน เพราะเป็นเพียงพยานหลักฐานเบื้องต้นที่แสดงว่าลูกจ้างได้เข้าทำงานหรือเลิกงานเวลาใดเท่านั้น" ซึ่งหากยึดหลักการเช่นว่านี้เป็นปรัชญาในการบริหารทรัพยากรมนุษย์ การลงเวลามาทำงานทั้งเวลาเข้างานและเลิกงาน ไม่ว่าจะเป็นลงด้วยลายมือพร้อมลายมือชื่อในสมุดลงเวลาหรือลงด้วยการสอดบัตรเข้าในนาฬิกาบันทึกเวลา (ตอกบัตร)หรือรูดบัตรประจำตัวซึ่งมีแถบแม่เหล็กผ่านเครื่องอิเลกทรอนิกส์ ฯลฯก็มิใช่สาระสำคัญที่จะนำมาพิจารณาลงโทษทางวินัยแก่ลูกจ้างที่ไม่ปฏิบัติตามระเบียบเรื่องการลงเวลามาทำงาน หรือลงเวลาทำงานที่เป็นเท็จ ดังนั้น การลงโทษทางวินัยแก่ลูกจ้างในความผิดวินัยเรื่องการลงเวลาทำงาน จึงต้องใช้ดุลพินิจและเหตุผลอย่างตระหนัก 3. ปัญหาเรื่องการกระทำผิดวินัยเกี่ยวกับการลงเวลาทำงานนี้มักจะก่อให้เกิดความสับสนในการปรับเข้าข้อกฎหมาย อันเป็นข้อยกเว้นที่นายจ้างจะไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างโดยมีข้อกฎหมายที่อาจปรับเข้าได้หลายข้อ ดังนี้ 3.1 ถือว่าเป็นการละทิ้งหน้าที่ (ในระยะเวลาส่วนที่ลงเวลาทำงานไม่ถูกต้อง) ซึ่งนายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยให้หากลูกจ้างได้ "ละทิ้งหน้าที่เป็นเวลา 3 วัน ทำงานติดต่อกันโดยไม่มีเหตุอันสมควร" ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงานข้อ 47(5) 3.2 ถือว่าเป็นการฝ่าฝืนข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานหรือระเบียบหรือคำสั่งของนายจ้าง ซึ่งหากการฝ่าฝืนนั้นเป็นกรณีที่ร้ายแรง นายจ้างก็เลิกจ้างลูกจ้างนั้นได้โดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย แต่หากเป็นกรณีที่ไม่ร้ายแรง นายจ้างก็จะต้องตักเตือนเป็นหนังสือก่อนและลูกจ้างมากระทำการฝ่าฝืนซ้ำอีกนายจ้างเลิกจ้างลูกจ้างนั้นได้โดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47(4) 3.3 ถือว่าเป็นการทุจริตต่อหน้าที่ เพราะการลงเวลาที่ไม่ถูกต้องตามที่นายจ้างกำหนดให้เป็นหน้าที่ลูกจ้างก่อให้เกิดประโยชน์ในค่าจ้างและสวัสดิการต่าง ๆ แก่ลูกจ้างกรณีนี้นายจ้างเลิกจ้างได้ทันทีโดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47(1) 3.4 ถือว่าเป็นการกระทำผิดอาญาโดยเจตนาแก่นายจ้างเพราะการแจ้งข้อความเกี่ยวกับเวลาทำงานอันเป็นเท็จก็เพื่อให้ได้ค่าจ้างและสวัสดิการอันเป็นทรัพย์สินจากนายจ้าง ซึ่งถือว่าเป็นความผิดฐานฉ้อโกง กรณีนี้นายจ้างเลิกจ้างได้ทันทีโดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47(2) หรือ 3.5 ถือว่าเป็นความผิดตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47(1),(2),(4),(5)ทุกกรณีดังกล่าวข้างต้น เมื่อการลงเวลาทำงานผิดหรือไม่ถูกต้อง นายจ้างอาจอ้างและปรับเข้าข้อยกเว้นทางกฎหมายได้หลายข้อ การวินิจฉัยในเรื่องนี้จึงไม่น่าที่จะต้องยึดโยงอยู่กับข้ออ้างข้อเถียงของนายจ้างหรือลูกจ้างเท่านั้น ทั้งนี้เพื่อมิให้ข้อกฎหมายในเรื่องนี้คลอนแคลนและอ่อนไหวไปตามความเข้าใจของนายจ้างและลูกจ้างแต่ละราย 4. มีคำพิพากษาฎีกาที่เคยวินิจฉัยเกี่ยวกับเรื่องลงเวลาทำงานของลูกจ้างดังนี้ 4.1 ตามระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน มีการทำงานตามปกติในวันจันทร์ถึงวันเสาร์ และมีการทำงานล่วงเวลาทุกวันสำหรับวันเสาร์เลิกงาน 13 นาฬิกา หลังจากนั้นเป็นการทำงานล่วงเวลาวันอาทิตย์เป็นวันหยุด การเบิกค่าจ้างจะตรวจสอบเวลาทำงานตามใบเบิกกับบัตรตอกเวลาทำงานของลูกจ้าง เมื่อเห็นว่าใบเบิกมีเวลาทำงานไม่เกินไปกว่าเวลาทำงานในบัตรตอกเวลาทำงานก็จ่ายค่าจ้างให้ตามใบเบิกเงินนั้น ข้อบังคับการทำงานดังกล่าวเกี่ยวกับตอกบัตรเวลาทำงาน นอกจากจะเป็นหลักฐานแสดงถึงระยะเวลาที่ลูกจ้างแต่ละคนปฏิบัติงานในแต่ละวัน ยังเป็นหลักฐานในการเบิกจ่ายค่าจ้าง และค่าทำงานล่วงเวลา ในกรณีมีการทำงานล่วงเวลาด้วยบริษัทนายจ้างเคยมีปัญหาเรื่องการตอกบัตรเวลาทำงานไม่ตรงตามความจริงมาแล้ว จึงได้ประกาศเตือนลูกจ้างว่าหากมีการทุจริตเกี่ยวกับการตอกบัตรเวลา บริษัทจำเป็นจะต้องเลิกจ้างโดยไม่จ่ายค่าชดเชย ลูกจ้างตอกบัตรเวลาทำงานฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับของนายจ้าง โดยกลับจากทำงาน 12 นาฬิกา แต่ตอกบัตรเวลากลับ21 นาฬิกา ในวันเสาร์ และได้ออกไปจากที่ทำงานตั้งแต่เวลา9 นาฬิกา แต่ตอกบัตรเวลากลับจากทำงานเวลา 19.02 นาฬิกาจึงเป็นการฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับดังกล่าวเป็นกรณีที่ร้ายแรงนายจ้างเลิกจ้างได้โดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยให้ (ฎีกาที่ 1497/2524) 4.2 ลูกจ้างเข้าทำงานกะบ่ายตั้งแต่เวลา 15 นาฬิกาซึ่งจะต้องทำงานจนถึงเวลา 23 นาฬิกา แต่เวลา 22.55 นาฬิกาลูกจ้างออกไปนอกบริษัทนายจ้างโดยไม่มีบัตรผ่านและไม่ได้ขออนุญาตผู้บังคับบัญชาก่อนแล้วกลับเข้ามาปั๊มบัตรลงชื่อเลิกงานตามกะ ดังนี้ ลูกจ้างไม่ทำงานให้นายจ้างเพียง 5 นาที การปั๊มบัตรลงชื่อทำงานเต็มเวลา 8 ชั่วโมงนั้นเกิดโทษแก่บริษัทนายจ้างน้อยมากยังไม่พอถือว่าลูกจ้างทำการทุจริตต่อหน้าที่และยังไม่เป็นการกระทำผิดทางอาญาแก่นายจ้าง (ฎีกาที่ 2839/2528) 4.3 ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานของนายจ้างกำหนดว่าการตอกบัตรบันทึกเวลาทำงานแทนผู้อื่นเป็นการกระทำผิดวินัยการตอกบัตรบันทึกเวลาทำงานมีความสำคัญในการปกครองพนักงานให้เป็นไปโดยเรียบร้อยเป็นหลักฐานในการจ่ายค่าจ้าง ป้องกันการทุจริตแสวงหาประโยชน์ได้ค่าจ้างโดยมิได้มาทำงานตามบัตรตอกบันทึกเวลาทำงานนั้น ลูกจ้างได้กระทำผิดตอกบัตรแทนกันกับผู้อื่นจึงเป็นพฤติการณ์ส่อไปในทางทุจริต ถือได้ว่าเป็นการฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับเป็นกรณีที่ร้ายแรง (ฎีกาที่ 3301/2529) 4.4 ลูกจ้างคนที่ 1 บันทึกเวลาทำงานให้ลูกจ้างคนที่ 2เวลา 7.34 นาฬิกา และลูกจ้างคนที่ 2 มาที่ห้องบันทึกเวลาในเวลา 7.44 นาฬิกา แต่ลูกจ้างคนที่ 2 มิได้มาทำงานสายในวันเกิดเหตุ และความเสียหายที่นายจ้างจะพึงได้รับ คงมีแต่กฎระเบียบของนายจ้างมิได้ถูกบังคับใช้อย่างเฉียบขาดเท่านั้นดังนั้น การกระทำผิดของลูกจ้างทั้งสองมิใช่เป็นการฝ่าฝืนข้อบังคับหรือระเบียบเกี่ยวกับการทำงานเป็นกรณีที่ร้ายแรง(ฎีกาที่ 3351/2533) 4.5 ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานของนายจ้างกำหนดว่าการประทับบัตรบันทึกเวลาแทนผู้อื่นหรือให้ผู้อื่นประทับบัตรบันทึกเวลาแทน เป็นความผิดร้ายแรง จะถูกลงโทษโดยการไล่ออกเป็นระเบียบเกี่ยวกับการทำงานที่นายจ้างกำหนดเพื่อใช้บังคับแก่ลูกจ้างจึงเป็นข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างที่นายจ้างได้กระทำขึ้น และมีผลใช้บังคับได้ตามกฎหมาย แต่นายจ้างจะจ่ายค่าชดเชยกรณีนี้หรือไม่ต้องเป็นไปตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47 โดยหากการฝ่าฝืนข้อบังคับเป็นกรณีที่ร้ายแรง ก็ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย แต่หากเป็นกรณีที่ไม่ร้ายแรง ซึ่งเคยตักเตือนลูกจ้างแล้ว และลูกจ้างยังกระทำซ้ำคำเตือนอีก นายจ้างก็ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยเช่นกัน แม้ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานจะกำหนดให้การฝ่าฝืนข้อบังคับเรื่องการประทับบัตรบันทึกเวลาแทนกันเป็นความผิดอย่างร้างแรงก็ตาม แต่จะต้องพิจารณาตามข้อเท็จจริงเป็นเรื่อง ๆไปเช่น ลูกจ้างไม่ได้มาทำงานหรือทำงานไม่ครบหนึ่งวันแต่ให้ผู้อื่นประทับบัตรบันทึกเวลาแทนเพื่อแสดงเท็จต่อนายจ้างว่าตนได้มาทำงานหรือมาทำงานเต็มวัน อันมีผลเป็นการฉ้อโกงค่าแรงของนายจ้างผู้กระทำความผิดเช่นนี้ย่อมมีความผิดกรณีที่ร้ายแรง แต่เมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่าวันเกิดเหตุลูกจ้างได้มาทำงานตามปกติและได้กลับออกจากที่ทำงานเมื่อเลิกงานแล้ว ลูกจ้างขอให้เพื่อนร่วมงานประทับบัตรบันทึกเวลาแทนเพื่อความสะดวกของลูกจ้างอันเป็นการกระทำที่มักง่าย แต่หาได้กระทำโดยทุจริตเพื่อโกงค่าจ้างของนายจ้างไม่ จึงเป็นการฝ่าฝืนระเบียบเกี่ยวกับการทำงานกรณีที่ไม่ร้ายแรง (ฎีกาที่ 5450/2534) 4.6 การที่ลูกจ้างได้ใช้ผู้อื่นตอกบัตรลงเวลาทำงานแทนแต่ลูกจ้างก็ได้เข้าทำงานก่อนเวลาทำงานปกตินั้น มิใช่เป็นการฝ่าฝืนข้อบังคับหรือระเบียบเกี่ยวกับการทำงานเป็นกรณีที่ร้ายแรง(ฎีกาที่ 541/2536) คดีอุทาหรณ์ข้างต้น คงให้วิสัยทัศน์และหลักการในการพิเคราะห์ข้อกฎหมายในเรื่องนี้ได้อย่างลึกซึ้งและเป็นธรรมต่อทุกฝ่ายต่อไป เกษมสันต์ วิลาวรรณคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยจ้างโจทก์เข้าทำงานเป็นลูกจ้างทำหน้าที่เลขานุการ ได้รับค่าจ้างอัตราสุดท้ายเดือนละ 9,950 บาทกำหนดจ่ายค่าจ้างทุกวันที่ 15 และสิ้นเดือนของทุกเดือน เมื่อวันที่6 กันยายน 2537 จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยโจทก์มิได้กระทำความผิดและมิได้บอกกล่าวเลิกจ้างล่วงหน้าตามกฎหมาย ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าชดเชยจำนวน 9,950 บาท และสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าจำนวน 7,960 บาท แก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยเป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัดเมื่อวันที่ 6 กันยายน 2537 จำเลยมิได้เลิกจ้างโจทก์ แต่โจทก์ผละงานไปเองและไม่กลับเข้ามาทำงานอีกจนกระทั่งวันที่ 9 กันยายน2537 โจทก์จึงขาดงานสามวันโดยไม่มีเหตุอันควร นอกจากนั้นโจทก์ได้นำบัตรลงเวลาทำงานออกไปนอกบริเวณที่ตั้งเครื่องตอกบัตรลงเวลา ไม่ตอกลงเวลาทำงานและเลิกงานตามเวลาที่ทำงานจริงโดยเครื่องตอกบัตรลงเวลาที่จำเลยจัดไว้ให้และไม่ได้ให้ผู้บังคับบัญชาลงข้อความกำกับไว้ ซึ่งเป็นการฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานของจำเลย จำเลยจึงเลิกจ้างโจทก์เมื่อวันที่ 9 กันยายน 2537 โจทก์ไม่มีสิทธิเรียกค่าชดเชยและสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าจากจำเลย ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า จำเลยเลิกจ้างโจทก์ในวันที่9 กันยายน 2537 การที่โจทก์มาทำงานในวันที่ 6 กันยายน 2537แต่ออกจากที่ทำงานก่อนเวลาเลิกงานตามปกติ และไม่ได้มาทำงานในวันที่ 7 และ 8 กันยายน 2537 โดยมิได้ยื่นใบลาหรือขอลาด้วยวาจาทางโทรศัพท์โจทก์มาทำงานอีกครั้งในวันที่ 9 กันยายน 2537 ถือไม่ได้ว่าโจทก์ละทิ้งหน้าที่เป็นเวลาสามวันติดต่อกันโดยไม่มีเหตุอันสมควร ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47(5) และการที่โจทก์ได้ใช้หมึกเขียนด้วยลายมือลงในบัตรลงเวลาและนำบัตรลงเวลาออกไปนอกบริเวณที่ตั้งเครื่องตอกบัตร มิใช่การฝ่าฝืนข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานหรือระเบียบของจำเลยกรณีร้ายแรง และเมื่อไม่ปรากฏว่าจำเลยได้ตักเตือนโจทก์เป็นหนังสือก่อน กรณีจึงไม่ต้องด้วยกรณีใดกรณีหนึ่งตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47เมื่อโจทก์เข้าทำงานกับจำเลยติดต่อกันมาครบหนึ่งร้อยยี่สิบวันแต่ไม่ครบหนึ่งปี จำเลยจึงต้องจ่ายค่าชดเชยให้โจทก์ไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้ายสามสิบวัน ส่วนกรณีสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าเมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์ได้ออกจากงานไปก่อนเวลาเลิกงานในวันที่ 6 กันยายน 2537 และโจทก์ไม่มาทำงานโดยมิได้ลาในวันที่ 7 และวันที่ 8 กันยายน 2537 การกระทำของโจทก์ดังกล่าว จึงเป็นการละทิ้งการงานไปเสีย จำเลยเลิกจ้างโจทก์ได้ โดยมิพักต้องบอกกล่าวล่วงหน้าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 583 จำเลยจึงไม่ต้องจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าให้แก่โจทก์ พิพากษาให้จำเลยจ่ายค่าชดเชย จำนวน 9,950 บาทแก่โจทก์ คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามที่จำเลยอุทธรณ์ว่า โจทก์ขาดงานติดต่อกันเป็นเวลาสามวันโดยไม่มีเหตุอันสมควร จำเลยจึงมีสิทธิเลิกจ้างโจทก์โดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยหรือไม่ พิเคราะห์แล้ว จำเลยอุทธรณ์ว่า การที่โจทก์มาทำงานในวันที่ 6 กันยายน 2537 แล้วกลับไปก่อนโดยไม่ได้รับอนุญาตจากผู้บังคับบัญชาเป็นการขัดต่อระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานมีผลให้ถือว่าโจทก์ละทิ้งหน้าที่ในวันดังกล่าวนั้น เห็นว่าการจ้างแรงงาน เป็นสัญญาซึ่งลูกจ้างตกลงจะทำงานให้แก่นายจ้างและนายจ้างตกลงจะให้สินจ้างตลอดเวลาที่ทำงานให้ หน้าที่สำคัญของลูกจ้างตามสัญญาจ้างแรงงาน คือต้องทำงานให้แก่นายจ้างการลงเวลามาทำงานหรือเลิกงาน รวมทั้งการตอกบัตรเพื่อการดังกล่าวมิใช่สาระสำคัญของการจ้างแรงงาน เพราะเป็นเพียงพยานหลักฐานเบื้องต้นที่แสดงว่าลูกจ้างได้เข้าทำงานหรือเลิกงานเวลาใดเท่านั้นเมื่อศาลแรงงานกลางฟังข้อเท็จจริงว่าโจทก์มาทำงานในวันที่ 6 กันยายน 2537 แสดงว่าในวันดังกล่าวโจทก์มาทำงานให้แก่จำเลยแล้วการที่โจทก์ออกจากที่ทำงานไปก่อนเวลาเลิกงานโดยไม่ได้ตอกบัตรลงเวลาเลิกงาน แม้จะถือว่าเป็นการละทิ้งหน้าที่แต่มิใช่เป็นการละทิ้งหน้าที่ตลอดทั้งวัน จะนำมานับรวมกับวันที่ 7 และ 8 กันยายน2537 ซึ่งเป็นวันทำงานแต่โจทก์ไม่ได้มาทำงานเพื่อให้เข้ากรณีตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47(5)ไม่ได้ ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7909/2538นางสาว กนก วรรณ สวัสดิจีระโจทก์บริษัท เพรสทิจออโตโม บิล จำกัดจำเลย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47โจทก์มาทำงานในวันที่ 6 กันยายน 2537 การที่โจทก์ออกจากที่ทำงานไปก่อนเวลาเลิกงานโดยไม่ได้ตอกบัตรลงเวลา เลิกงาน แม้จะถือว่าเป็นการละทิ้งหน้าที่แต่มิใช่เป็นการ ละทิ้งหน้าที่ตลอดทั้งวัน จะนำมารวมกับวันที่ 7 และ 8 กันยายน 2537 ซึ่งเป็นวันทำงานแต่โจทก์ไม่ได้มาทำงานเพื่อ ให้เข้ากรณีตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47(5) ไม่ได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยจ้างโจทก์เข้าทำงานเป็นลูกจ้างทำหน้าที่เลขานุการ ได้รับค่าจ้างอัตราสุดท้ายเดือนละ 9,950 บาทกำหนดจ่ายค่าจ้างทุกวันที่ 15 และสิ้นเดือนของทุกเดือน เมื่อวันที่6 กันยายน 2537 จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยโจทก์มิได้กระทำความผิดและมิได้บอกกล่าวเลิกจ้างล่วงหน้าตามกฎหมาย ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าชดเชยจำนวน 9,950 บาท และสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าจำนวน 7,960 บาท แก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยเป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัดเมื่อวันที่ 6 กันยายน 2537 จำเลยมิได้เลิกจ้างโจทก์ แต่โจทก์ผละงานไปเองและไม่กลับเข้ามาทำงานอีกจนกระทั่งวันที่ 9 กันยายน2537 โจทก์จึงขาดงานสามวันโดยไม่มีเหตุอันควร นอกจากนั้นโจทก์ได้นำบัตรลงเวลาทำงานออกไปนอกบริเวณที่ตั้งเครื่องตอกบัตรลงเวลา ไม่ตอกลงเวลาทำงานและเลิกงานตามเวลาที่ทำงานจริงโดยเครื่องตอกบัตรลงเวลาที่จำเลยจัดไว้ให้และไม่ได้ให้ผู้บังคับบัญชาลงข้อความกำกับไว้ ซึ่งเป็นการฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานของจำเลย จำเลยจึงเลิกจ้างโจทก์เมื่อวันที่ 9 กันยายน 2537 โจทก์ไม่มีสิทธิเรียกค่าชดเชยและสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าจากจำเลย ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า จำเลยเลิกจ้างโจทก์ในวันที่9 กันยายน 2537 การที่โจทก์มาทำงานในวันที่ 6 กันยายน 2537แต่ออกจากที่ทำงานก่อนเวลาเลิกงานตามปกติ และไม่ได้มาทำงานในวันที่ 7 และ 8 กันยายน 2537 โดยมิได้ยื่นใบลาหรือขอลาด้วยวาจาทางโทรศัพท์โจทก์มาทำงานอีกครั้งในวันที่ 9 กันยายน 2537 ถือไม่ได้ว่าโจทก์ละทิ้งหน้าที่เป็นเวลาสามวันติดต่อกันโดยไม่มีเหตุอันสมควร ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47(5) และการที่โจทก์ได้ใช้หมึกเขียนด้วยลายมือลงในบัตรลงเวลาและนำบัตรลงเวลาออกไปนอกบริเวณที่ตั้งเครื่องตอกบัตร มิใช่การฝ่าฝืนข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานหรือระเบียบของจำเลยกรณีร้ายแรง และเมื่อไม่ปรากฏว่าจำเลยได้ตักเตือนโจทก์เป็นหนังสือก่อน กรณีจึงไม่ต้องด้วยกรณีใดกรณีหนึ่งตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47เมื่อโจทก์เข้าทำงานกับจำเลยติดต่อกันมาครบหนึ่งร้อยยี่สิบวันแต่ไม่ครบหนึ่งปี จำเลยจึงต้องจ่ายค่าชดเชยให้โจทก์ไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้ายสามสิบวัน ส่วนกรณีสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าเมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์ได้ออกจากงานไปก่อนเวลาเลิกงานในวันที่ 6 กันยายน 2537 และโจทก์ไม่มาทำงานโดยมิได้ลาในวันที่ 7 และวันที่ 8 กันยายน 2537 การกระทำของโจทก์ดังกล่าว จึงเป็นการละทิ้งการงานไปเสีย จำเลยเลิกจ้างโจทก์ได้ โดยมิพักต้องบอกกล่าวล่วงหน้าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 583 จำเลยจึงไม่ต้องจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าให้แก่โจทก์ พิพากษาให้จำเลยจ่ายค่าชดเชย จำนวน 9,950 บาทแก่โจทก์ คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยกจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามที่จำเลยอุทธรณ์ว่า โจทก์ขาดงานติดต่อกันเป็นเวลาสามวันโดยไม่มีเหตุอันสมควร จำเลยจึงมีสิทธิเลิกจ้างโจทก์โดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยหรือไม่ พิเคราะห์แล้ว จำเลยอุทธรณ์ว่า การที่โจทก์มาทำงานในวันที่ 6 กันยายน 2537 แล้วกลับไปก่อนโดยไม่ได้รับอนุญาตจากผู้บังคับบัญชาเป็นการขัดต่อระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานมีผลให้ถือว่าโจทก์ละทิ้งหน้าที่ในวันดังกล่าวนั้น เห็นว่าการจ้างแรงงาน เป็นสัญญาซึ่งลูกจ้างตกลงจะทำงานให้แก่นายจ้างและนายจ้างตกลงจะให้สินจ้างตลอดเวลาที่ทำงานให้ หน้าที่สำคัญของลูกจ้างตามสัญญาจ้างแรงงาน คือต้องทำงานให้แก่นายจ้างการลงเวลามาทำงานหรือเลิกงาน รวมทั้งการตอกบัตรเพื่อการดังกล่าวมิใช่สาระสำคัญของการจ้างแรงงาน เพราะเป็นเพียงพยานหลักฐานเบื้องต้นที่แสดงว่าลูกจ้างได้เข้าทำงานหรือเลิกงานเวลาใดเท่านั้นเมื่อศาลแรงงานกลางฟังข้อเท็จจริงว่าโจทก์มาทำงานในวันที่ 6 กันยายน 2537 แสดงว่าในวันดังกล่าวโจทก์มาทำงานให้แก่จำเลยแล้วการที่โจทก์ออกจากที่ทำงานไปก่อนเวลาเลิกงานโดยไม่ได้ตอกบัตรลงเวลาเลิกงาน แม้จะถือว่าเป็นการละทิ้งหน้าที่แต่มิใช่เป็นการละทิ้งหน้าที่ตลอดทั้งวัน จะนำมานับรวมกับวันที่ 7 และ 8 กันยายน2537 ซึ่งเป็นวันทำงานแต่โจทก์ไม่ได้มาทำงานเพื่อให้เข้ากรณีตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47(5)ไม่ได้ ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย"พิพากษายืน(ธวัชชัย พิทักษ์ผล-พรชัย สมรรถเวช-สมมาตร พรหมานุกูล)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. ปัญหาในคดีนี้ เป็นเรื่องการตีความบทบัญญัติในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47(5)ซึ่งเป็นข้อยกเว้นให้นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้างในกรณีที่ลูกจ้าง "(5) ละทิ้งหน้าที่เป็นเวลาสามวันทำงานติดต่อกันไม่ว่าจะมีวันหยุดคั่นหรือไม่ก็ตาม โดยไม่มีเหตุอันสมควร" ตามข้อเท็จจริงในคดีปรากฏว่า วันที่ 6 กันยายน 2537อันเป็นวันแรกของการละทิ้งหน้าที่ โจทก์ได้มาทำงานในวันนั้นบ้างแล้ว แม้จะมีการละทิ้งหน้าที่ก็จริง แต่ก็มิใช่การละทิ้งหน้าที่ตลอดทั้งวันหรือเต็มวัน อันจะนับรวมกับวันอื่นอีก 2 วันเป็น 3 วันทำงานตามข้อ 47(5) ได้ เมื่อเป็นเช่นนี้ คำว่า"สามวันทำงาน" ในข้อยกเว้นดังกล่าว จึงต้องหมายถึง"สามวันทำงานเต็ม" เท่านั้น 2. จำเลยในคดีนี้ได้ยกปัญหาเรื่องการตอกบัตรลงเวลาทำงานขึ้นมาต่อสู้ด้วย โดยอ้างว่าโจทก์ไม่ตอกบัตรลงเวลาทั้งเวลาเข้าทำงานและเลิกงานตามเวลาที่ทำงานจริง ซึ่งศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ในคดีนี้ว่า "การลงเวลามาทำงานหรือเลิกงาน รวมทั้งการตอกบัตรเพื่อการดังกล่าวมิใช่สาระสำคัญของการจ้างแรงงาน เพราะเป็นเพียงพยานหลักฐานเบื้องต้นที่แสดงว่าลูกจ้างได้เข้าทำงานหรือเลิกงานเวลาใดเท่านั้น" ซึ่งหากยึดหลักการเช่นว่านี้เป็นปรัชญาในการบริหารทรัพยากรมนุษย์ การลงเวลามาทำงานทั้งเวลาเข้างานและเลิกงาน ไม่ว่าจะเป็นลงด้วยลายมือพร้อมลายมือชื่อในสมุดลงเวลาหรือลงด้วยการสอดบัตรเข้าในนาฬิกาบันทึกเวลา (ตอกบัตร)หรือรูดบัตรประจำตัวซึ่งมีแถบแม่เหล็กผ่านเครื่องอิเลกทรอนิกส์ ฯลฯก็มิใช่สาระสำคัญที่จะนำมาพิจารณาลงโทษทางวินัยแก่ลูกจ้างที่ไม่ปฏิบัติตามระเบียบเรื่องการลงเวลามาทำงาน หรือลงเวลาทำงานที่เป็นเท็จ ดังนั้น การลงโทษทางวินัยแก่ลูกจ้างในความผิดวินัยเรื่องการลงเวลาทำงาน จึงต้องใช้ดุลพินิจและเหตุผลอย่างตระหนัก 3. ปัญหาเรื่องการกระทำผิดวินัยเกี่ยวกับการลงเวลาทำงานนี้มักจะก่อให้เกิดความสับสนในการปรับเข้าข้อกฎหมาย อันเป็นข้อยกเว้นที่นายจ้างจะไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างโดยมีข้อกฎหมายที่อาจปรับเข้าได้หลายข้อ ดังนี้ 3.1 ถือว่าเป็นการละทิ้งหน้าที่ (ในระยะเวลาส่วนที่ลงเวลาทำงานไม่ถูกต้อง) ซึ่งนายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยให้หากลูกจ้างได้ "ละทิ้งหน้าที่เป็นเวลา 3 วัน ทำงานติดต่อกันโดยไม่มีเหตุอันสมควร" ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงานข้อ 47(5) 3.2 ถือว่าเป็นการฝ่าฝืนข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานหรือระเบียบหรือคำสั่งของนายจ้าง ซึ่งหากการฝ่าฝืนนั้นเป็นกรณีที่ร้ายแรง นายจ้างก็เลิกจ้างลูกจ้างนั้นได้โดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย แต่หากเป็นกรณีที่ไม่ร้ายแรง นายจ้างก็จะต้องตักเตือนเป็นหนังสือก่อนและลูกจ้างมากระทำการฝ่าฝืนซ้ำอีกนายจ้างเลิกจ้างลูกจ้างนั้นได้โดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47(4) 3.3 ถือว่าเป็นการทุจริตต่อหน้าที่ เพราะการลงเวลาที่ไม่ถูกต้องตามที่นายจ้างกำหนดให้เป็นหน้าที่ลูกจ้างก่อให้เกิดประโยชน์ในค่าจ้างและสวัสดิการต่าง ๆ แก่ลูกจ้างกรณีนี้นายจ้างเลิกจ้างได้ทันทีโดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47(1) 3.4 ถือว่าเป็นการกระทำผิดอาญาโดยเจตนาแก่นายจ้างเพราะการแจ้งข้อความเกี่ยวกับเวลาทำงานอันเป็นเท็จก็เพื่อให้ได้ค่าจ้างและสวัสดิการอันเป็นทรัพย์สินจากนายจ้าง ซึ่งถือว่าเป็นความผิดฐานฉ้อโกง กรณีนี้นายจ้างเลิกจ้างได้ทันทีโดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47(2) หรือ 3.5 ถือว่าเป็นความผิดตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47(1),(2),(4),(5)ทุกกรณีดังกล่าวข้างต้น เมื่อการลงเวลาทำงานผิดหรือไม่ถูกต้อง นายจ้างอาจอ้างและปรับเข้าข้อยกเว้นทางกฎหมายได้หลายข้อ การวินิจฉัยในเรื่องนี้จึงไม่น่าที่จะต้องยึดโยงอยู่กับข้ออ้างข้อเถียงของนายจ้างหรือลูกจ้างเท่านั้น ทั้งนี้เพื่อมิให้ข้อกฎหมายในเรื่องนี้คลอนแคลนและอ่อนไหวไปตามความเข้าใจของนายจ้างและลูกจ้างแต่ละราย 4. มีคำพิพากษาฎีกาที่เคยวินิจฉัยเกี่ยวกับเรื่องลงเวลาทำงานของลูกจ้างดังนี้ 4.1 ตามระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน มีการทำงานตามปกติในวันจันทร์ถึงวันเสาร์ และมีการทำงานล่วงเวลาทุกวันสำหรับวันเสาร์เลิกงาน 13 นาฬิกา หลังจากนั้นเป็นการทำงานล่วงเวลาวันอาทิตย์เป็นวันหยุด การเบิกค่าจ้างจะตรวจสอบเวลาทำงานตามใบเบิกกับบัตรตอกเวลาทำงานของลูกจ้าง เมื่อเห็นว่าใบเบิกมีเวลาทำงานไม่เกินไปกว่าเวลาทำงานในบัตรตอกเวลาทำงานก็จ่ายค่าจ้างให้ตามใบเบิกเงินนั้น ข้อบังคับการทำงานดังกล่าวเกี่ยวกับตอกบัตรเวลาทำงาน นอกจากจะเป็นหลักฐานแสดงถึงระยะเวลาที่ลูกจ้างแต่ละคนปฏิบัติงานในแต่ละวัน ยังเป็นหลักฐานในการเบิกจ่ายค่าจ้าง และค่าทำงานล่วงเวลา ในกรณีมีการทำงานล่วงเวลาด้วยบริษัทนายจ้างเคยมีปัญหาเรื่องการตอกบัตรเวลาทำงานไม่ตรงตามความจริงมาแล้ว จึงได้ประกาศเตือนลูกจ้างว่าหากมีการทุจริตเกี่ยวกับการตอกบัตรเวลา บริษัทจำเป็นจะต้องเลิกจ้างโดยไม่จ่ายค่าชดเชย ลูกจ้างตอกบัตรเวลาทำงานฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับของนายจ้าง โดยกลับจากทำงาน 12 นาฬิกา แต่ตอกบัตรเวลากลับ21 นาฬิกา ในวันเสาร์ และได้ออกไปจากที่ทำงานตั้งแต่เวลา9 นาฬิกา แต่ตอกบัตรเวลากลับจากทำงานเวลา 19.02 นาฬิกาจึงเป็นการฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับดังกล่าวเป็นกรณีที่ร้ายแรงนายจ้างเลิกจ้างได้โดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยให้ (ฎีกาที่ 1497/2524) 4.2 ลูกจ้างเข้าทำงานกะบ่ายตั้งแต่เวลา 15 นาฬิกาซึ่งจะต้องทำงานจนถึงเวลา 23 นาฬิกา แต่เวลา 22.55 นาฬิกาลูกจ้างออกไปนอกบริษัทนายจ้างโดยไม่มีบัตรผ่านและไม่ได้ขออนุญาตผู้บังคับบัญชาก่อนแล้วกลับเข้ามาปั๊มบัตรลงชื่อเลิกงานตามกะ ดังนี้ ลูกจ้างไม่ทำงานให้นายจ้างเพียง 5 นาที การปั๊มบัตรลงชื่อทำงานเต็มเวลา 8 ชั่วโมงนั้นเกิดโทษแก่บริษัทนายจ้างน้อยมากยังไม่พอถือว่าลูกจ้างทำการทุจริตต่อหน้าที่และยังไม่เป็นการกระทำผิดทางอาญาแก่นายจ้าง (ฎีกาที่ 2839/2528) 4.3 ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานของนายจ้างกำหนดว่าการตอกบัตรบันทึกเวลาทำงานแทนผู้อื่นเป็นการกระทำผิดวินัยการตอกบัตรบันทึกเวลาทำงานมีความสำคัญในการปกครองพนักงานให้เป็นไปโดยเรียบร้อยเป็นหลักฐานในการจ่ายค่าจ้าง ป้องกันการทุจริตแสวงหาประโยชน์ได้ค่าจ้างโดยมิได้มาทำงานตามบัตรตอกบันทึกเวลาทำงานนั้น ลูกจ้างได้กระทำผิดตอกบัตรแทนกันกับผู้อื่นจึงเป็นพฤติการณ์ส่อไปในทางทุจริต ถือได้ว่าเป็นการฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับเป็นกรณีที่ร้ายแรง (ฎีกาที่ 3301/2529) 4.4 ลูกจ้างคนที่ 1 บันทึกเวลาทำงานให้ลูกจ้างคนที่ 2เวลา 7.34 นาฬิกา และลูกจ้างคนที่ 2 มาที่ห้องบันทึกเวลาในเวลา 7.44 นาฬิกา แต่ลูกจ้างคนที่ 2 มิได้มาทำงานสายในวันเกิดเหตุ และความเสียหายที่นายจ้างจะพึงได้รับ คงมีแต่กฎระเบียบของนายจ้างมิได้ถูกบังคับใช้อย่างเฉียบขาดเท่านั้นดังนั้น การกระทำผิดของลูกจ้างทั้งสองมิใช่เป็นการฝ่าฝืนข้อบังคับหรือระเบียบเกี่ยวกับการทำงานเป็นกรณีที่ร้ายแรง(ฎีกาที่ 3351/2533) 4.5 ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานของนายจ้างกำหนดว่าการประทับบัตรบันทึกเวลาแทนผู้อื่นหรือให้ผู้อื่นประทับบัตรบันทึกเวลาแทน เป็นความผิดร้ายแรง จะถูกลงโทษโดยการไล่ออกเป็นระเบียบเกี่ยวกับการทำงานที่นายจ้างกำหนดเพื่อใช้บังคับแก่ลูกจ้างจึงเป็นข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างที่นายจ้างได้กระทำขึ้น และมีผลใช้บังคับได้ตามกฎหมาย แต่นายจ้างจะจ่ายค่าชดเชยกรณีนี้หรือไม่ต้องเป็นไปตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 47 โดยหากการฝ่าฝืนข้อบังคับเป็นกรณีที่ร้ายแรง ก็ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย แต่หากเป็นกรณีที่ไม่ร้ายแรง ซึ่งเคยตักเตือนลูกจ้างแล้ว และลูกจ้างยังกระทำซ้ำคำเตือนอีก นายจ้างก็ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยเช่นกัน แม้ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานจะกำหนดให้การฝ่าฝืนข้อบังคับเรื่องการประทับบัตรบันทึกเวลาแทนกันเป็นความผิดอย่างร้างแรงก็ตาม แต่จะต้องพิจารณาตามข้อเท็จจริงเป็นเรื่อง ๆไปเช่น ลูกจ้างไม่ได้มาทำงานหรือทำงานไม่ครบหนึ่งวันแต่ให้ผู้อื่นประทับบัตรบันทึกเวลาแทนเพื่อแสดงเท็จต่อนายจ้างว่าตนได้มาทำงานหรือมาทำงานเต็มวัน อันมีผลเป็นการฉ้อโกงค่าแรงของนายจ้างผู้กระทำความผิดเช่นนี้ย่อมมีความผิดกรณีที่ร้ายแรง แต่เมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่าวันเกิดเหตุลูกจ้างได้มาทำงานตามปกติและได้กลับออกจากที่ทำงานเมื่อเลิกงานแล้ว ลูกจ้างขอให้เพื่อนร่วมงานประทับบัตรบันทึกเวลาแทนเพื่อความสะดวกของลูกจ้างอันเป็นการกระทำที่มักง่าย แต่หาได้กระทำโดยทุจริตเพื่อโกงค่าจ้างของนายจ้างไม่ จึงเป็นการฝ่าฝืนระเบียบเกี่ยวกับการทำงานกรณีที่ไม่ร้ายแรง (ฎีกาที่ 5450/2534) 4.6 การที่ลูกจ้างได้ใช้ผู้อื่นตอกบัตรลงเวลาทำงานแทนแต่ลูกจ้างก็ได้เข้าทำงานก่อนเวลาทำงานปกตินั้น มิใช่เป็นการฝ่าฝืนข้อบังคับหรือระเบียบเกี่ยวกับการทำงานเป็นกรณีที่ร้ายแรง(ฎีกาที่ 541/2536) คดีอุทาหรณ์ข้างต้น คงให้วิสัยทัศน์และหลักการในการพิเคราะห์ข้อกฎหมายในเรื่องนี้ได้อย่างลึกซึ้งและเป็นธรรมต่อทุกฝ่ายต่อไป เกษมสันต์ วิลาวรรณ