คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2359/2521หลักกฎหมาย: ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1584 (แก้ไขใหม่ มาตรา1598/25) ประกอบกับพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พ.ศ. 2478 มาตรา 22 บัญญัติแต่เพียงว่า การจดทะเบียนบุตรบุญธรรมต้องได้รับความยินยอมจากคู่สมรสเท่านั้น ไม่ได้บังคับว่าจะต้อง ลงลายมือชื่อด้วยตนเอง ดังนั้น การที่เจ้าพนักงานได้บันทึกไว้ว่า คู่สมรสของผู้รับบุตรบุญธรรมได้มีหนังสือให้ความยินยอมถึง คณะกรมการอำเภอย่อมเป็นการเพียงพอแล้ว การจดทะเบียนรับ บุตรบุญธรรมสมบูรณ์ตามกฎหมายการที่ศาลจะสั่งถอดถอนผู้จัดการมรดกได้ ไม่จำเป็นว่าผู้จัดการมรดกจะต้องมีความผิด เมื่อศาลตั้งผู้คัดค้านเป็นผู้จัดการมรดกนั้นยังไม่ปรากฏทายาทอันดับหนึ่ง แต่เมื่อปรากฏว่าผู้ร้องเป็นทายาทอันดับหนึ่งมีสิทธิรับมรดกแต่ผู้เดียว ผู้คัดค้านมิได้เป็นผู้มีสิทธิได้รับมรดกของผู้ตายและมิได้เป็นผู้มีส่วนได้เสียในกองมรดก จึงไม่มีสิทธิจัดการมรดกต่อไป ศาลมีอำนาจถอดถอนได้กรณีสืบเนื่องมาจากผู้ตายได้ถึงแก่กรรมโดยมิได้ทำพินัยกรรมไว้ ผู้ตายไม่มีบุตรแต่มีทายาทอื่น 19 คน รวมทั้งผู้ร้องและผู้คัดค้าน ผู้คัดค้านยื่นคำร้องขอเป็นผู้จัดการมรดก ศาลมีคำสั่งตั้งให้ผู้คัดค้านเป็นผู้จัดการมรดก การแบ่งปันมรดกยังไม่เสร็จสิ้น ต่อมาผู้ร้องยื่นคำร้องว่าผู้ร้องเป็นบุตรบุญธรรมโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้ตาย ผู้ร้องเป็นทายาทอันดับหนึ่งมีสิทธิได้รับมรดกแต่ผู้เดียวผู้ร้องแจ้งให้ผู้คัดค้านโอนมรดกให้แก่ผู้ร้องแล้วไม่ยอมโอนให้ จึงขอให้ศาลถอนผู้คัดค้านจากการเป็นผู้จัดการมรดกแล้วตั้งผู้ร้องเป็นแทน และมีคำสั่งว่าผู้ร้องเป็นผู้มีสิทธิรับมรดกแต่ผู้เดียวผู้คัดค้านยื่นคำร้องคัดค้านว่า ผู้ร้องไม่ใช่บุตรบุญธรรมโดยชอบด้วยกฎหมาย การจดทะเบียนรับผู้ร้องเป็นบุตรบุญธรรมไม่ชอบและไม่สมบูรณ์ตามกฎหมาย ขอให้ยกคำร้องศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วฟังว่าผู้ร้องเป็นบุตรบุญธรรมโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้ตาย มีคำสั่งว่าผู้ร้องมีสิทธิได้รับมรดกแต่ผู้เดียว ให้ถอนผู้คัดค้านจากผู้จัดการมรดกโดยตั้งให้ผู้ร้องเป็นผู้จัดการมรดกแทนผู้คัดค้านอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนผู้คัดค้านฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่ผู้คัดค้านฎีกาว่าการจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรมไม่สมบูรณ์ เพราะการให้ความยินยอมของคู่สมรสไม่ถูกต้องนั้น เห็นว่าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1584 ที่ใช้อยู่ในขณะนั้นประกอบกับพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พ.ศ. 2478 มาตรา 22คงบัญญัติแต่เพียงว่า การจดทะเบียนบุตรบุญธรรมต้องได้รับความยินยอมจากคู่สมรสเท่านั้น ไม่ได้บังคับว่าจะต้องลงลายมือชื่อด้วยตนเอง ที่เจ้าพนักงานได้ทำบันทึกไว้ว่าคู่สมรสของผู้รับบุตรบุญธรรมได้เขียนหนังสือให้ความยินยอมถึงคณะกรมการอำเภอย่อมเป็นการเพียงพอแล้ว การจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรมสมบูรณ์ตามกฎหมาย ที่ผู้คัดค้านฎีกาว่า ศาลจะสั่งถอดถอนผู้จัดการมรดกได้ต้องปรากฏว่าผู้จัดการมีความผิดเท่านั้น เห็นว่าไม่จำเป็นว่าผู้จัดการมรดกจะต้องมีความผิดเมื่อศาลตั้งผู้คัดค้านเป็นผู้จัดการมรดกนั้นยังไม่ปรากฏทายาทอันดับหนึ่งแต่เมื่อปรากฏว่าผู้ร้องเป็นทายาทอันดับหนึ่งมีสิทธิรับมรดกแต่ผู้เดียว ผู้คัดค้านมิได้เป็นผู้มีสิทธิได้รับมรดกของผู้ตาย และมิได้เป็นผู้มีส่วนได้เสียในกองมรดกจึงไม่มีสิทธิจัดการมรดกต่อไป ศาลมีอำนาจถอดถอนได้พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2359/2521นางสาวสายหยุด ณ นครผู้ร้องนายประมูล ณ นครผู้คัดค้าน ป.พ.พ. ม. 1584 เดิม, ม. 1598/25, ม. 1713, ม. 1727, ม. 1731 พ.ร.บ.จดทะเบียนครอบครัว พ.ศ.2478 ม. 22ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1584 (แก้ไขใหม่ มาตรา1598/25) ประกอบกับพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พ.ศ. 2478 มาตรา 22 บัญญัติแต่เพียงว่า การจดทะเบียนบุตรบุญธรรมต้องได้รับความยินยอมจากคู่สมรสเท่านั้น ไม่ได้บังคับว่าจะต้อง ลงลายมือชื่อด้วยตนเอง ดังนั้น การที่เจ้าพนักงานได้บันทึกไว้ว่า คู่สมรสของผู้รับบุตรบุญธรรมได้มีหนังสือให้ความยินยอมถึง คณะกรมการอำเภอย่อมเป็นการเพียงพอแล้ว การจดทะเบียนรับ บุตรบุญธรรมสมบูรณ์ตามกฎหมายการที่ศาลจะสั่งถอดถอนผู้จัดการมรดกได้ ไม่จำเป็นว่าผู้จัดการมรดกจะต้องมีความผิด เมื่อศาลตั้งผู้คัดค้านเป็นผู้จัดการมรดกนั้นยังไม่ปรากฏทายาทอันดับหนึ่ง แต่เมื่อปรากฏว่าผู้ร้องเป็นทายาทอันดับหนึ่งมีสิทธิรับมรดกแต่ผู้เดียว ผู้คัดค้านมิได้เป็นผู้มีสิทธิได้รับมรดกของผู้ตายและมิได้เป็นผู้มีส่วนได้เสียในกองมรดก จึงไม่มีสิทธิจัดการมรดกต่อไป ศาลมีอำนาจถอดถอนได้กรณีสืบเนื่องมาจากผู้ตายได้ถึงแก่กรรมโดยมิได้ทำพินัยกรรมไว้ ผู้ตายไม่มีบุตรแต่มีทายาทอื่น 19 คน รวมทั้งผู้ร้องและผู้คัดค้าน ผู้คัดค้านยื่นคำร้องขอเป็นผู้จัดการมรดก ศาลมีคำสั่งตั้งให้ผู้คัดค้านเป็นผู้จัดการมรดก การแบ่งปันมรดกยังไม่เสร็จสิ้น ต่อมาผู้ร้องยื่นคำร้องว่าผู้ร้องเป็นบุตรบุญธรรมโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้ตาย ผู้ร้องเป็นทายาทอันดับหนึ่งมีสิทธิได้รับมรดกแต่ผู้เดียวผู้ร้องแจ้งให้ผู้คัดค้านโอนมรดกให้แก่ผู้ร้องแล้วไม่ยอมโอนให้ จึงขอให้ศาลถอนผู้คัดค้านจากการเป็นผู้จัดการมรดกแล้วตั้งผู้ร้องเป็นแทน และมีคำสั่งว่าผู้ร้องเป็นผู้มีสิทธิรับมรดกแต่ผู้เดียวผู้คัดค้านยื่นคำร้องคัดค้านว่า ผู้ร้องไม่ใช่บุตรบุญธรรมโดยชอบด้วยกฎหมาย การจดทะเบียนรับผู้ร้องเป็นบุตรบุญธรรมไม่ชอบและไม่สมบูรณ์ตามกฎหมาย ขอให้ยกคำร้องศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วฟังว่าผู้ร้องเป็นบุตรบุญธรรมโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้ตาย มีคำสั่งว่าผู้ร้องมีสิทธิได้รับมรดกแต่ผู้เดียว ให้ถอนผู้คัดค้านจากผู้จัดการมรดกโดยตั้งให้ผู้ร้องเป็นผู้จัดการมรดกแทนผู้คัดค้านอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนผู้คัดค้านฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่ผู้คัดค้านฎีกาว่าการจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรมไม่สมบูรณ์ เพราะการให้ความยินยอมของคู่สมรสไม่ถูกต้องนั้น เห็นว่าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1584 ที่ใช้อยู่ในขณะนั้นประกอบกับพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พ.ศ. 2478 มาตรา 22คงบัญญัติแต่เพียงว่า การจดทะเบียนบุตรบุญธรรมต้องได้รับความยินยอมจากคู่สมรสเท่านั้น ไม่ได้บังคับว่าจะต้องลงลายมือชื่อด้วยตนเอง ที่เจ้าพนักงานได้ทำบันทึกไว้ว่าคู่สมรสของผู้รับบุตรบุญธรรมได้เขียนหนังสือให้ความยินยอมถึงคณะกรมการอำเภอย่อมเป็นการเพียงพอแล้ว การจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรมสมบูรณ์ตามกฎหมาย ที่ผู้คัดค้านฎีกาว่า ศาลจะสั่งถอดถอนผู้จัดการมรดกได้ต้องปรากฏว่าผู้จัดการมีความผิดเท่านั้น เห็นว่าไม่จำเป็นว่าผู้จัดการมรดกจะต้องมีความผิดเมื่อศาลตั้งผู้คัดค้านเป็นผู้จัดการมรดกนั้นยังไม่ปรากฏทายาทอันดับหนึ่งแต่เมื่อปรากฏว่าผู้ร้องเป็นทายาทอันดับหนึ่งมีสิทธิรับมรดกแต่ผู้เดียว ผู้คัดค้านมิได้เป็นผู้มีสิทธิได้รับมรดกของผู้ตาย และมิได้เป็นผู้มีส่วนได้เสียในกองมรดกจึงไม่มีสิทธิจัดการมรดกต่อไป ศาลมีอำนาจถอดถอนได้พิพากษายืน(สมบัติ วังตาล-ทวี กสิยพงศ์-ประทีป ชุ่มวัฒนะ)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: กรณีสืบเนื่องมาจากผู้ตายได้ถึงแก่กรรมโดยมิได้ทำพินัยกรรมไว้ ผู้ตายไม่มีบุตรแต่มีทายาทอื่น 19 คน รวมทั้งผู้ร้องและผู้คัดค้าน ผู้คัดค้านยื่นคำร้องขอเป็นผู้จัดการมรดก ศาลมีคำสั่งตั้งให้ผู้คัดค้านเป็นผู้จัดการมรดก การแบ่งปันมรดกยังไม่เสร็จสิ้น ต่อมาผู้ร้องยื่นคำร้องว่าผู้ร้องเป็นบุตรบุญธรรมโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้ตาย ผู้ร้องเป็นทายาทอันดับหนึ่งมีสิทธิได้รับมรดกแต่ผู้เดียวผู้ร้องแจ้งให้ผู้คัดค้านโอนมรดกให้แก่ผู้ร้องแล้วไม่ยอมโอนให้ จึงขอให้ศาลถอนผู้คัดค้านจากการเป็นผู้จัดการมรดกแล้วตั้งผู้ร้องเป็นแทน และมีคำสั่งว่าผู้ร้องเป็นผู้มีสิทธิรับมรดกแต่ผู้เดียวผู้คัดค้านยื่นคำร้องคัดค้านว่า ผู้ร้องไม่ใช่บุตรบุญธรรมโดยชอบด้วยกฎหมาย การจดทะเบียนรับผู้ร้องเป็นบุตรบุญธรรมไม่ชอบและไม่สมบูรณ์ตามกฎหมาย ขอให้ยกคำร้องศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วฟังว่าผู้ร้องเป็นบุตรบุญธรรมโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้ตาย มีคำสั่งว่าผู้ร้องมีสิทธิได้รับมรดกแต่ผู้เดียว ให้ถอนผู้คัดค้านจากผู้จัดการมรดกโดยตั้งให้ผู้ร้องเป็นผู้จัดการมรดกแทนผู้คัดค้านอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนผู้คัดค้านฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่ผู้คัดค้านฎีกาว่าการจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรมไม่สมบูรณ์ เพราะการให้ความยินยอมของคู่สมรสไม่ถูกต้องนั้น เห็นว่าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1584 ที่ใช้อยู่ในขณะนั้นประกอบกับพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พ.ศ. 2478 มาตรา 22คงบัญญัติแต่เพียงว่า การจดทะเบียนบุตรบุญธรรมต้องได้รับความยินยอมจากคู่สมรสเท่านั้น ไม่ได้บังคับว่าจะต้องลงลายมือชื่อด้วยตนเอง ที่เจ้าพนักงานได้ทำบันทึกไว้ว่าคู่สมรสของผู้รับบุตรบุญธรรมได้เขียนหนังสือให้ความยินยอมถึงคณะกรมการอำเภอย่อมเป็นการเพียงพอแล้ว การจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรมสมบูรณ์ตามกฎหมาย ที่ผู้คัดค้านฎีกาว่า ศาลจะสั่งถอดถอนผู้จัดการมรดกได้ต้องปรากฏว่าผู้จัดการมีความผิดเท่านั้น เห็นว่าไม่จำเป็นว่าผู้จัดการมรดกจะต้องมีความผิดเมื่อศาลตั้งผู้คัดค้านเป็นผู้จัดการมรดกนั้นยังไม่ปรากฏทายาทอันดับหนึ่งแต่เมื่อปรากฏว่าผู้ร้องเป็นทายาทอันดับหนึ่งมีสิทธิรับมรดกแต่ผู้เดียว ผู้คัดค้านมิได้เป็นผู้มีสิทธิได้รับมรดกของผู้ตาย และมิได้เป็นผู้มีส่วนได้เสียในกองมรดกจึงไม่มีสิทธิจัดการมรดกต่อไป ศาลมีอำนาจถอดถอนได้พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2359/2521นางสาวสายหยุด ณ นครผู้ร้องนายประมูล ณ นครผู้คัดค้าน ป.พ.พ. ม. 1584 เดิม, ม. 1598/25, ม. 1713, ม. 1727, ม. 1731 พ.ร.บ.จดทะเบียนครอบครัว พ.ศ.2478 ม. 22ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1584 (แก้ไขใหม่ มาตรา1598/25) ประกอบกับพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พ.ศ. 2478 มาตรา 22 บัญญัติแต่เพียงว่า การจดทะเบียนบุตรบุญธรรมต้องได้รับความยินยอมจากคู่สมรสเท่านั้น ไม่ได้บังคับว่าจะต้อง ลงลายมือชื่อด้วยตนเอง ดังนั้น การที่เจ้าพนักงานได้บันทึกไว้ว่า คู่สมรสของผู้รับบุตรบุญธรรมได้มีหนังสือให้ความยินยอมถึง คณะกรมการอำเภอย่อมเป็นการเพียงพอแล้ว การจดทะเบียนรับ บุตรบุญธรรมสมบูรณ์ตามกฎหมายการที่ศาลจะสั่งถอดถอนผู้จัดการมรดกได้ ไม่จำเป็นว่าผู้จัดการมรดกจะต้องมีความผิด เมื่อศาลตั้งผู้คัดค้านเป็นผู้จัดการมรดกนั้นยังไม่ปรากฏทายาทอันดับหนึ่ง แต่เมื่อปรากฏว่าผู้ร้องเป็นทายาทอันดับหนึ่งมีสิทธิรับมรดกแต่ผู้เดียว ผู้คัดค้านมิได้เป็นผู้มีสิทธิได้รับมรดกของผู้ตายและมิได้เป็นผู้มีส่วนได้เสียในกองมรดก จึงไม่มีสิทธิจัดการมรดกต่อไป ศาลมีอำนาจถอดถอนได้กรณีสืบเนื่องมาจากผู้ตายได้ถึงแก่กรรมโดยมิได้ทำพินัยกรรมไว้ ผู้ตายไม่มีบุตรแต่มีทายาทอื่น 19 คน รวมทั้งผู้ร้องและผู้คัดค้าน ผู้คัดค้านยื่นคำร้องขอเป็นผู้จัดการมรดก ศาลมีคำสั่งตั้งให้ผู้คัดค้านเป็นผู้จัดการมรดก การแบ่งปันมรดกยังไม่เสร็จสิ้น ต่อมาผู้ร้องยื่นคำร้องว่าผู้ร้องเป็นบุตรบุญธรรมโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้ตาย ผู้ร้องเป็นทายาทอันดับหนึ่งมีสิทธิได้รับมรดกแต่ผู้เดียวผู้ร้องแจ้งให้ผู้คัดค้านโอนมรดกให้แก่ผู้ร้องแล้วไม่ยอมโอนให้ จึงขอให้ศาลถอนผู้คัดค้านจากการเป็นผู้จัดการมรดกแล้วตั้งผู้ร้องเป็นแทน และมีคำสั่งว่าผู้ร้องเป็นผู้มีสิทธิรับมรดกแต่ผู้เดียวผู้คัดค้านยื่นคำร้องคัดค้านว่า ผู้ร้องไม่ใช่บุตรบุญธรรมโดยชอบด้วยกฎหมาย การจดทะเบียนรับผู้ร้องเป็นบุตรบุญธรรมไม่ชอบและไม่สมบูรณ์ตามกฎหมาย ขอให้ยกคำร้องศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วฟังว่าผู้ร้องเป็นบุตรบุญธรรมโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้ตาย มีคำสั่งว่าผู้ร้องมีสิทธิได้รับมรดกแต่ผู้เดียว ให้ถอนผู้คัดค้านจากผู้จัดการมรดกโดยตั้งให้ผู้ร้องเป็นผู้จัดการมรดกแทนผู้คัดค้านอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนผู้คัดค้านฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่ผู้คัดค้านฎีกาว่าการจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรมไม่สมบูรณ์ เพราะการให้ความยินยอมของคู่สมรสไม่ถูกต้องนั้น เห็นว่าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1584 ที่ใช้อยู่ในขณะนั้นประกอบกับพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พ.ศ. 2478 มาตรา 22คงบัญญัติแต่เพียงว่า การจดทะเบียนบุตรบุญธรรมต้องได้รับความยินยอมจากคู่สมรสเท่านั้น ไม่ได้บังคับว่าจะต้องลงลายมือชื่อด้วยตนเอง ที่เจ้าพนักงานได้ทำบันทึกไว้ว่าคู่สมรสของผู้รับบุตรบุญธรรมได้เขียนหนังสือให้ความยินยอมถึงคณะกรมการอำเภอย่อมเป็นการเพียงพอแล้ว การจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรมสมบูรณ์ตามกฎหมาย ที่ผู้คัดค้านฎีกาว่า ศาลจะสั่งถอดถอนผู้จัดการมรดกได้ต้องปรากฏว่าผู้จัดการมีความผิดเท่านั้น เห็นว่าไม่จำเป็นว่าผู้จัดการมรดกจะต้องมีความผิดเมื่อศาลตั้งผู้คัดค้านเป็นผู้จัดการมรดกนั้นยังไม่ปรากฏทายาทอันดับหนึ่งแต่เมื่อปรากฏว่าผู้ร้องเป็นทายาทอันดับหนึ่งมีสิทธิรับมรดกแต่ผู้เดียว ผู้คัดค้านมิได้เป็นผู้มีสิทธิได้รับมรดกของผู้ตาย และมิได้เป็นผู้มีส่วนได้เสียในกองมรดกจึงไม่มีสิทธิจัดการมรดกต่อไป ศาลมีอำนาจถอดถอนได้พิพากษายืน(สมบัติ วังตาล-ทวี กสิยพงศ์-ประทีป ชุ่มวัฒนะ)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ