คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3757/2536หลักกฎหมาย: เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ประกาศขายทอดตลาดที่ดินพิพาทโดยระบุข้อมูลเกี่ยวกับที่ดินที่จะขายพอสมควรแล้ว ถือไม่ได้ว่าเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ดำเนินการบังคับคดีฝ่าฝืนต่อกฎหมายและระเบียบกระทรวงยุติธรรมว่าด้วยการบังคับคดีล้มละลายหากผู้ใดสนใจจะเข้าประมูลซื้อย่อมสามารถตรวจสอบสภาพที่ดินตลอดจนหลักฐานทางราชการได้ก่อนเข้าทำการประมูล เพราะเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ประกาศการขายทอดตลาดให้ทราบล่วงหน้าทั่วกันก่อนทำการขายทอดตลาดกว่าหนึ่งเดือน การที่ผู้ร้องไม่ได้ทำการตรวจสอบหลักฐานทางราชการก่อนทำการประมูลซื้อ จะอ้างภายหลังว่าเข้าใจผิดคิดว่าที่ดินที่ประมูลซื้อมาเป็นที่ดินติดต่อผืนเดียวกันเมื่อทราบภายหลังว่ามีที่ดินของบุคคลอื่นปะปนอยู่จึงมาร้องขอให้ศาลเพิกถอนการขาย เช่นนี้ไม่มีกฎหมายสนับสนุนให้กระทำได้ผู้ร้องยื่นคำร้องว่า ผู้ร้องเป็นผู้ประมูลซื้อที่ดิน 450 แปลงจากเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ในราคา 21,500,000 บาท แต่ปรากฏว่าที่ดินไม่ติดต่อเป็นผืนเดียวกันโดยมีที่ดินของบุคคลอื่นปะปนอยู่ด้วยจำนวน 3 แปลง มีเนื้อที่รวมกันประมาณ 45 ไร่ เป็นแนวถนนตัดผ่านและล้อมรอบที่ดินทั้งหมดที่ผู้ร้องประมูลซื้อมา ทำให้ที่ดินที่ผู้ร้องประมูลซื้อมากลายเป็นที่ไม่สามารถเข้าออกสู่ทางสาธารณะได้ และรถยนต์ไม่สามารถเข้าถึงที่ดินได้ทั้งหมด ผู้ร้องไม่ทราบความข้อนี้มาก่อนจึงได้รับความเสียหายอย่างยิ่ง ทั้งนี้เนื่องจากประกาศเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ได้ระบุว่าที่ดินที่ขายทอดตลาดไม่ได้มีเนื้อที่ติดต่อเป็นผืนเดียวกัน ถือได้ว่าเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ประกาศขายทอดตลาดที่ดินผิดไปจากความเป็นจริง โดยปกปิดข้อความจริงเกี่ยวกับสภาพและคุณสมบัติของที่ดินอันควรแจ้งให้ประชาชนทั่วไปทราบ เป็นการดำเนินการบังคับคดีที่ผิดระเบียบและฝ่าฝืนต่อกฎหมาย ขอให้มีคำสั่งยกเลิกการขายทอดตลาดที่ดินรายนี้และให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์คืนเงินมัดจำจำนวน 7,165,833 บาทแก่ผู้ร้องด้วยเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ยื่นคำคัดค้านว่าเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ได้ประกาศผิดไปจากความเป็นจริง เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ได้ประกาศว่าที่ดินจะขายมีเนื้อที่ดินติดต่อเป็นผืนเดียวกัน การที่มีที่ดินของบุคคลอื่นซึ่งมีสภาพเป็นแนวถนนปะปนอยู่ด้วยไม่ทำให้การประกาศขายทอดตลาดที่ดินของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ชอบเพราะในประกาศขายทอดตลาดที่ดินของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ระบุโดยชัดแจ้งว่า การรอนสิทธิ ค่าภาษีอากรต่าง ๆเรื่องเขตเนื้อที่ การบอกประเภทและสภาพของทรัพย์ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่รับรองและไม่รับผิดชอบผู้ร้องจึงมีหน้าที่ต้องไปตรวจสอบสภาพที่ดินด้วยตนเองก่อนที่จะเข้าประมูลซื้อหรือสอบถามรายละเอียดเกี่ยวกับที่ดินที่จะขายทอดตลาดจากเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ แต่ผู้ร้องหาได้กระทำไม่ จึงเป็นความประมาทของผู้ร้องเอง ขอให้ยกคำร้องศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องผู้ร้องอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนผู้ร้องฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ประกาศเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ เอกสารหมาย ค.1 ได้ระบุเลขที่หนังสือรับรองการทำประโยชน์ทุกแปลงรวม 450 แปลง เนื้อที่ทั้งหมดโดยประมาณ ตลอดทั้งระบุชัดว่าทิศเหนือและทิศตะวันออกติดทางสาธารณประโยชน์ ทิศใต้และทิศตะวันตกติดที่ดินนางพูนลาภ อัศวรักษ์ ทั้งได้ระบุเส้นทางที่จะไปยังที่ดินดังกล่าวโดยละเอียดกับมีคำเตือนผู้ซื้อว่า"การรอนสิทธิ ค่าภาษีอากรต่าง ๆ เรื่องเขตเนื้อที่ การบอกประเภทและสภาพของทรัพย์เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่รับรองและไม่รับผิดชอบ ฯลฯ" เห็นว่า เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ประกาศขายทอดตลาดที่ดินพิพาทโดยระบุข้อมูลเกี่ยวกับที่ดินที่จะขายพอสมควรแก่กรณีแล้ว ถือไม่ได้ว่าเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ดำเนินการบังคับคดีฝ่าฝืนต่อกฎหมายและระเบียบกระทรวงยุติธรรมว่าด้วยการบังคับคดีล้มละลาย ตามฎีกาของผู้ร้อง หากผู้ใดสนใจจะเข้าประมูลซื้อมีความสงสัยประการใดหรืออยากทราบรายละเอียดเพิ่มเติมประการใดย่อมสามารถตรวจสอบสภาพที่ดินตลอดจนหลักฐานทางราชการได้ก่อนเข้าทำการประมูล เพราะเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ประกาศการขายทอดตลาดให้ทราบล่วงหน้าทั่วกันก่อนทำการขายทอดตลาดทรัพย์กว่าหนึ่งเดือน การที่ผู้ร้องไม่ได้ทำการตรวจสอบหลักฐานทางราชการก่อนทำการประมูล แล้วจะมาอ้างภายหลังว่าเข้าใจผิดคิดว่าที่ดินที่ประมูลซื้อได้มาเป็นที่ดินติดต่อผืนเดียวกัน เมื่อทราบภายหลังว่ามีที่ดินของบุคคลอื่นปะปนอยู่ แล้วจะมาขอให้ศาลเพิกถอนการขายเสียเช่นนี้ ไม่มีกฎหมายสนับสนุนให้กระทำได้ ศาลล่างทั้งสองมีคำสั่งและคำพิพากษาให้ยกคำร้องของผู้ร้องชอบแล้ว ฎีกาของผู้ร้องฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3757/2536นาย เอี่ยม กิติญา ณ ทรัพย์ กับพวกโจทก์นาย สมาน เตชะอิทธิพรผู้ร้องบริษัท วิงวอนเครดิต แอนด์อินเวสเม้นท์ กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 296 พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 153เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ประกาศขายทอดตลาดที่ดินพิพาทโดยระบุข้อมูลเกี่ยวกับที่ดินที่จะขายพอสมควรแล้ว ถือไม่ได้ว่าเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ดำเนินการบังคับคดีฝ่าฝืนต่อกฎหมายและระเบียบกระทรวงยุติธรรมว่าด้วยการบังคับคดีล้มละลายหากผู้ใดสนใจจะเข้าประมูลซื้อย่อมสามารถตรวจสอบสภาพที่ดินตลอดจนหลักฐานทางราชการได้ก่อนเข้าทำการประมูล เพราะเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ประกาศการขายทอดตลาดให้ทราบล่วงหน้าทั่วกันก่อนทำการขายทอดตลาดกว่าหนึ่งเดือน การที่ผู้ร้องไม่ได้ทำการตรวจสอบหลักฐานทางราชการก่อนทำการประมูลซื้อ จะอ้างภายหลังว่าเข้าใจผิดคิดว่าที่ดินที่ประมูลซื้อมาเป็นที่ดินติดต่อผืนเดียวกันเมื่อทราบภายหลังว่ามีที่ดินของบุคคลอื่นปะปนอยู่จึงมาร้องขอให้ศาลเพิกถอนการขาย เช่นนี้ไม่มีกฎหมายสนับสนุนให้กระทำได้ผู้ร้องยื่นคำร้องว่า ผู้ร้องเป็นผู้ประมูลซื้อที่ดิน 450 แปลงจากเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ในราคา 21,500,000 บาท แต่ปรากฏว่าที่ดินไม่ติดต่อเป็นผืนเดียวกันโดยมีที่ดินของบุคคลอื่นปะปนอยู่ด้วยจำนวน 3 แปลง มีเนื้อที่รวมกันประมาณ 45 ไร่ เป็นแนวถนนตัดผ่านและล้อมรอบที่ดินทั้งหมดที่ผู้ร้องประมูลซื้อมา ทำให้ที่ดินที่ผู้ร้องประมูลซื้อมากลายเป็นที่ไม่สามารถเข้าออกสู่ทางสาธารณะได้ และรถยนต์ไม่สามารถเข้าถึงที่ดินได้ทั้งหมด ผู้ร้องไม่ทราบความข้อนี้มาก่อนจึงได้รับความเสียหายอย่างยิ่ง ทั้งนี้เนื่องจากประกาศเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ได้ระบุว่าที่ดินที่ขายทอดตลาดไม่ได้มีเนื้อที่ติดต่อเป็นผืนเดียวกัน ถือได้ว่าเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ประกาศขายทอดตลาดที่ดินผิดไปจากความเป็นจริง โดยปกปิดข้อความจริงเกี่ยวกับสภาพและคุณสมบัติของที่ดินอันควรแจ้งให้ประชาชนทั่วไปทราบ เป็นการดำเนินการบังคับคดีที่ผิดระเบียบและฝ่าฝืนต่อกฎหมาย ขอให้มีคำสั่งยกเลิกการขายทอดตลาดที่ดินรายนี้และให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์คืนเงินมัดจำจำนวน 7,165,833 บาทแก่ผู้ร้องด้วยเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ยื่นคำคัดค้านว่าเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ได้ประกาศผิดไปจากความเป็นจริง เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ได้ประกาศว่าที่ดินจะขายมีเนื้อที่ดินติดต่อเป็นผืนเดียวกัน การที่มีที่ดินของบุคคลอื่นซึ่งมีสภาพเป็นแนวถนนปะปนอยู่ด้วยไม่ทำให้การประกาศขายทอดตลาดที่ดินของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ชอบเพราะในประกาศขายทอดตลาดที่ดินของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ระบุโดยชัดแจ้งว่า การรอนสิทธิ ค่าภาษีอากรต่าง ๆเรื่องเขตเนื้อที่ การบอกประเภทและสภาพของทรัพย์ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่รับรองและไม่รับผิดชอบผู้ร้องจึงมีหน้าที่ต้องไปตรวจสอบสภาพที่ดินด้วยตนเองก่อนที่จะเข้าประมูลซื้อหรือสอบถามรายละเอียดเกี่ยวกับที่ดินที่จะขายทอดตลาดจากเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ แต่ผู้ร้องหาได้กระทำไม่ จึงเป็นความประมาทของผู้ร้องเอง ขอให้ยกคำร้องศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องผู้ร้องอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนผู้ร้องฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ประกาศเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ เอกสารหมาย ค.1 ได้ระบุเลขที่หนังสือรับรองการทำประโยชน์ทุกแปลงรวม 450 แปลง เนื้อที่ทั้งหมดโดยประมาณ ตลอดทั้งระบุชัดว่าทิศเหนือและทิศตะวันออกติดทางสาธารณประโยชน์ ทิศใต้และทิศตะวันตกติดที่ดินนางพูนลาภ อัศวรักษ์ ทั้งได้ระบุเส้นทางที่จะไปยังที่ดินดังกล่าวโดยละเอียดกับมีคำเตือนผู้ซื้อว่า"การรอนสิทธิ ค่าภาษีอากรต่าง ๆ เรื่องเขตเนื้อที่ การบอกประเภทและสภาพของทรัพย์เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่รับรองและไม่รับผิดชอบ ฯลฯ" เห็นว่า เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ประกาศขายทอดตลาดที่ดินพิพาทโดยระบุข้อมูลเกี่ยวกับที่ดินที่จะขายพอสมควรแก่กรณีแล้ว ถือไม่ได้ว่าเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ดำเนินการบังคับคดีฝ่าฝืนต่อกฎหมายและระเบียบกระทรวงยุติธรรมว่าด้วยการบังคับคดีล้มละลาย ตามฎีกาของผู้ร้อง หากผู้ใดสนใจจะเข้าประมูลซื้อมีความสงสัยประการใดหรืออยากทราบรายละเอียดเพิ่มเติมประการใดย่อมสามารถตรวจสอบสภาพที่ดินตลอดจนหลักฐานทางราชการได้ก่อนเข้าทำการประมูล เพราะเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ประกาศการขายทอดตลาดให้ทราบล่วงหน้าทั่วกันก่อนทำการขายทอดตลาดทรัพย์กว่าหนึ่งเดือน การที่ผู้ร้องไม่ได้ทำการตรวจสอบหลักฐานทางราชการก่อนทำการประมูล แล้วจะมาอ้างภายหลังว่าเข้าใจผิดคิดว่าที่ดินที่ประมูลซื้อได้มาเป็นที่ดินติดต่อผืนเดียวกัน เมื่อทราบภายหลังว่ามีที่ดินของบุคคลอื่นปะปนอยู่ แล้วจะมาขอให้ศาลเพิกถอนการขายเสียเช่นนี้ ไม่มีกฎหมายสนับสนุนให้กระทำได้ ศาลล่างทั้งสองมีคำสั่งและคำพิพากษาให้ยกคำร้องของผู้ร้องชอบแล้ว ฎีกาของผู้ร้องฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(จิระ บุญพจนสุนทร-บุญส่ง วรรณกลาง-สะสม สิริเจริญสุข)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. คดีนี้สืบเนื่องมาจากจำเลยที่ 1 ถูกศาลสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดและพิพากษาให้ล้มละลาย เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จึงได้ขายทอดตลาดทรัพย์สินของลูกหนี้เพื่อเอาเงินมาชำระแก่เจ้าหนี้ซึ่งตามพระราชบัญญัติล้มละลาย มาตรา 19 ห้ามมิให้ขายจนกว่าศาลจะได้มีคำพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลาย ส่วนวิธีการขายนั้นมาตรา 123 บัญญัติว่าให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ขายตามวิธีสะดวกและเป็นผลดีที่สุด ฉะนั้นเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จึงอาจขายได้โดยวิธีขายทอดตลาด หรือขายโดยวิธีประมูล หรือขายแก่ผู้เสนอซื้อคนใดคนหนึ่งโดยเฉพาะก็ได้ แต่โดยปกติเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะมอบหมายให้เจ้าพนักงานบังคับคดีขายทอดตลาดแทน ซึ่งหากขายโดยวิธีอื่นเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะต้องขอความเห็นชอบจากกรรมการเจ้าหนี้ ในการขายทอดตลาด กระทรวงยุติธรรมได้วางระเบียบไว้ในระเบียบว่าด้วยการบังคับคดีของเจ้าพนักงานบังคับคดี พ.ศ. 2522ดังนี้ ข้อ 67 ในการขายทอดตลาดให้เจ้าพนักงานบังคับคดีจัดการทำประกาศโดยแสดงรายละเอียดเกี่ยวกับทรัพย์ที่จะขาย เช่น ชื่อเจ้าของทรัพย์ ผู้สั่งให้ขาย วัน เวลา และสถานที่ที่จะขาย ชื่อประเภทลักษณะ จำนวน ขนาด และน้ำหนักของทรัพย์ ถ้าเป็นที่ดินให้แจ้งเขตกว้างยาว ชื่อเจ้าของที่ดินข้างเคียงและอยู่ตำบล อำเภอ จังหวัดใดด้วย ข้อ 69 ถ้าเป็นการขายทอดตลาดที่ดินให้กำหนดวันขายทอดตลาดไม่น้อยกว่า 1 เดือน และไม่เกิน 2 เดือน ข้อ 85 การขายทอดตลาดที่ดินซึ่งมีราคาตั้งแต่ 1,000 บาทขึ้นไป เจ้าพนักงานอาจผ่อนผันให้ผู้ซื้อวางเงินมัดจำไม่เกินร้อยละ 25 ของราคาซื้อ และทำสัญญาใช้เงินที่ต้องชำระภายในไม่เกิน15 วันก็ได้เมื่อได้ชำระเงินครบถ้วนแล้วจึงโอนมอบทรัพย์นั้นให้แก่ผู้ซื้อไป 2. ในเรื่องทำนองเดียวกันนี้เคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่437/2508 วินิจฉัยไว้ว่า เมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีขายทอดตลาดที่ดินของจำเลยซึ่งเป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษาไปตามคำสั่งศาลเสร็จสิ้นแล้ว และไม่ปรากฏว่าได้กระทำการฝ่าฝืนบทบัญญัติว่าด้วยการบังคับคดี ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 284และ 296 จำเลยย่อมไม่มีอำนาจที่จะรื้อฟื้นขอให้ขายที่ดินใหม่ได้อีกแม้ประกาศขายทอดตลาดของเจ้าพนักงานบังคับคดีจะบอกประเภทที่ดินสวน และที่ดินนากลับกัน ผู้เข้าสู้ราคาหรือคนทั่วไปมีสิทธิตรวจสอบหลักฐานต่าง ๆ ได้ตามประกาศของเจ้าพนักงานบังคับคดีฉะนั้นการที่บอกประเภทที่ดินกลับกันจึงไม่ทำให้การขายทอดตลาดเสียไป แต่อย่างไรก็ดีหากเป็นเรื่องโจทก์นำยึดที่ดินผิดแปลง ได้มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2644/2530 วินิจฉัยว่า ที่ดิน ส.ค.1 ที่โจทก์นำยึดมาขายทอดตลาดปรากฏว่าจำเลยได้ขอออกโฉนดไปแล้วและได้มีการโอนขายต่อไปอีกหลายทอด ส่วนที่ดินที่โจทก์นำชี้ให้ยึดและนำออกขายทอดตลาดอยู่ถัดมาทางทิศใต้ของที่ดินตาม ส.ค.1 ที่โจทก์นำยึดและเป็นที่ดินของผู้อื่น กรณีจึงฟังได้ว่าโจทก์ได้ชี้และนำยึดที่ดินผิดแปลงดังนั้น การขายทอดตลาดที่ดินดังกล่าวจึงเป็นการขายที่ดินที่จำเลยไม่เคยมีสิทธิครอบครองและเมื่อผู้ร้องซึ่งเป็นผู้ประมูลซื้อที่ดินนี้ได้จากการขายทอดตลาดได้ยื่นคำร้องแสดงเจตนาขอให้ศาลมีคำสั่งยกเลิกการขายทอดตลาดและขอให้คืนเงินแก่ผู้ร้องโดยไม่ได้ขออ้างสิทธิตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1330 การที่ศาลมีคำสั่งยกเลิกการขายทอดตลาดและคืนเงินแก่ผู้ร้องจึงชอบแล้ว 3. ในกรณีที่เจ้าพนักงานบังคับคดีได้ดำเนินการขายทอดตลาดโดยฝ่าฝืนต่อบทบัญญัติแห่งกฎหมายเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา ลูกหนี้ตามคำพิพากษา หรือบุคคลผู้มีส่วนได้เสียอาจร้องขอให้เพิกถอนการขายทอดตลาดดังกล่าวเสียได้ โดยยื่นคำขอโดยทำเป็นคำร้องต่อศาลเพื่อให้ยกเลิกการขายทอดตลาดนั้นก่อนการบังคับคดีได้เสร็จลงแต่ต้องไม่ช้ากว่า 8 วันนับแต่ทราบการฝ่าฝืนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 296 วรรคสอง ซึ่งในเรื่องนี้กฎหมายล้มละลายมิได้บัญญัติไว้โดยเฉพาะจึงให้นำบทบัญญัติดังกล่าวมาใช้บังคับโดยอนุโลม ตามฎีกาที่หมายเหตุนี้ปรากฏว่าผู้ร้องซื้อทรัพย์ได้จากการขายทอดตลาดในคดีล้มละลาย โดยไม่ปรากฏว่าเจ้าพนักงานบังคับคดีได้ทำการขายทอดตลาดโดยฝ่าฝืนต่อกฎหมาย และระเบียบกระทรวงยุติธรรมว่าด้วยเรื่องการขายทอดตลาดแต่อย่างใด ผู้ร้องจึงไม่อาจมาร้องขอต่อศาลให้เพิกถอนการขายทอดตลาดได้ วินิจแกล้วทนงค์คำพิพากษา: ผู้ร้องยื่นคำร้องว่า ผู้ร้องเป็นผู้ประมูลซื้อที่ดิน 450 แปลงจากเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ในราคา 21,500,000 บาท แต่ปรากฏว่าที่ดินไม่ติดต่อเป็นผืนเดียวกันโดยมีที่ดินของบุคคลอื่นปะปนอยู่ด้วยจำนวน 3 แปลง มีเนื้อที่รวมกันประมาณ 45 ไร่ เป็นแนวถนนตัดผ่านและล้อมรอบที่ดินทั้งหมดที่ผู้ร้องประมูลซื้อมา ทำให้ที่ดินที่ผู้ร้องประมูลซื้อมากลายเป็นที่ไม่สามารถเข้าออกสู่ทางสาธารณะได้ และรถยนต์ไม่สามารถเข้าถึงที่ดินได้ทั้งหมด ผู้ร้องไม่ทราบความข้อนี้มาก่อนจึงได้รับความเสียหายอย่างยิ่ง ทั้งนี้เนื่องจากประกาศเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ได้ระบุว่าที่ดินที่ขายทอดตลาดไม่ได้มีเนื้อที่ติดต่อเป็นผืนเดียวกัน ถือได้ว่าเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ประกาศขายทอดตลาดที่ดินผิดไปจากความเป็นจริง โดยปกปิดข้อความจริงเกี่ยวกับสภาพและคุณสมบัติของที่ดินอันควรแจ้งให้ประชาชนทั่วไปทราบ เป็นการดำเนินการบังคับคดีที่ผิดระเบียบและฝ่าฝืนต่อกฎหมาย ขอให้มีคำสั่งยกเลิกการขายทอดตลาดที่ดินรายนี้และให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์คืนเงินมัดจำจำนวน 7,165,833 บาทแก่ผู้ร้องด้วยเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ยื่นคำคัดค้านว่าเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ได้ประกาศผิดไปจากความเป็นจริง เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ได้ประกาศว่าที่ดินจะขายมีเนื้อที่ดินติดต่อเป็นผืนเดียวกัน การที่มีที่ดินของบุคคลอื่นซึ่งมีสภาพเป็นแนวถนนปะปนอยู่ด้วยไม่ทำให้การประกาศขายทอดตลาดที่ดินของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ชอบเพราะในประกาศขายทอดตลาดที่ดินของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ระบุโดยชัดแจ้งว่า การรอนสิทธิ ค่าภาษีอากรต่าง ๆเรื่องเขตเนื้อที่ การบอกประเภทและสภาพของทรัพย์ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่รับรองและไม่รับผิดชอบผู้ร้องจึงมีหน้าที่ต้องไปตรวจสอบสภาพที่ดินด้วยตนเองก่อนที่จะเข้าประมูลซื้อหรือสอบถามรายละเอียดเกี่ยวกับที่ดินที่จะขายทอดตลาดจากเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ แต่ผู้ร้องหาได้กระทำไม่ จึงเป็นความประมาทของผู้ร้องเอง ขอให้ยกคำร้องศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องผู้ร้องอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนผู้ร้องฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ประกาศเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ เอกสารหมาย ค.1 ได้ระบุเลขที่หนังสือรับรองการทำประโยชน์ทุกแปลงรวม 450 แปลง เนื้อที่ทั้งหมดโดยประมาณ ตลอดทั้งระบุชัดว่าทิศเหนือและทิศตะวันออกติดทางสาธารณประโยชน์ ทิศใต้และทิศตะวันตกติดที่ดินนางพูนลาภ อัศวรักษ์ ทั้งได้ระบุเส้นทางที่จะไปยังที่ดินดังกล่าวโดยละเอียดกับมีคำเตือนผู้ซื้อว่า"การรอนสิทธิ ค่าภาษีอากรต่าง ๆ เรื่องเขตเนื้อที่ การบอกประเภทและสภาพของทรัพย์เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่รับรองและไม่รับผิดชอบ ฯลฯ" เห็นว่า เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ประกาศขายทอดตลาดที่ดินพิพาทโดยระบุข้อมูลเกี่ยวกับที่ดินที่จะขายพอสมควรแก่กรณีแล้ว ถือไม่ได้ว่าเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ดำเนินการบังคับคดีฝ่าฝืนต่อกฎหมายและระเบียบกระทรวงยุติธรรมว่าด้วยการบังคับคดีล้มละลาย ตามฎีกาของผู้ร้อง หากผู้ใดสนใจจะเข้าประมูลซื้อมีความสงสัยประการใดหรืออยากทราบรายละเอียดเพิ่มเติมประการใดย่อมสามารถตรวจสอบสภาพที่ดินตลอดจนหลักฐานทางราชการได้ก่อนเข้าทำการประมูล เพราะเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ประกาศการขายทอดตลาดให้ทราบล่วงหน้าทั่วกันก่อนทำการขายทอดตลาดทรัพย์กว่าหนึ่งเดือน การที่ผู้ร้องไม่ได้ทำการตรวจสอบหลักฐานทางราชการก่อนทำการประมูล แล้วจะมาอ้างภายหลังว่าเข้าใจผิดคิดว่าที่ดินที่ประมูลซื้อได้มาเป็นที่ดินติดต่อผืนเดียวกัน เมื่อทราบภายหลังว่ามีที่ดินของบุคคลอื่นปะปนอยู่ แล้วจะมาขอให้ศาลเพิกถอนการขายเสียเช่นนี้ ไม่มีกฎหมายสนับสนุนให้กระทำได้ ศาลล่างทั้งสองมีคำสั่งและคำพิพากษาให้ยกคำร้องของผู้ร้องชอบแล้ว ฎีกาของผู้ร้องฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3757/2536นาย เอี่ยม กิติญา ณ ทรัพย์ กับพวกโจทก์นาย สมาน เตชะอิทธิพรผู้ร้องบริษัท วิงวอนเครดิต แอนด์อินเวสเม้นท์ กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 296 พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 153เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ประกาศขายทอดตลาดที่ดินพิพาทโดยระบุข้อมูลเกี่ยวกับที่ดินที่จะขายพอสมควรแล้ว ถือไม่ได้ว่าเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ดำเนินการบังคับคดีฝ่าฝืนต่อกฎหมายและระเบียบกระทรวงยุติธรรมว่าด้วยการบังคับคดีล้มละลายหากผู้ใดสนใจจะเข้าประมูลซื้อย่อมสามารถตรวจสอบสภาพที่ดินตลอดจนหลักฐานทางราชการได้ก่อนเข้าทำการประมูล เพราะเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ประกาศการขายทอดตลาดให้ทราบล่วงหน้าทั่วกันก่อนทำการขายทอดตลาดกว่าหนึ่งเดือน การที่ผู้ร้องไม่ได้ทำการตรวจสอบหลักฐานทางราชการก่อนทำการประมูลซื้อ จะอ้างภายหลังว่าเข้าใจผิดคิดว่าที่ดินที่ประมูลซื้อมาเป็นที่ดินติดต่อผืนเดียวกันเมื่อทราบภายหลังว่ามีที่ดินของบุคคลอื่นปะปนอยู่จึงมาร้องขอให้ศาลเพิกถอนการขาย เช่นนี้ไม่มีกฎหมายสนับสนุนให้กระทำได้ผู้ร้องยื่นคำร้องว่า ผู้ร้องเป็นผู้ประมูลซื้อที่ดิน 450 แปลงจากเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ในราคา 21,500,000 บาท แต่ปรากฏว่าที่ดินไม่ติดต่อเป็นผืนเดียวกันโดยมีที่ดินของบุคคลอื่นปะปนอยู่ด้วยจำนวน 3 แปลง มีเนื้อที่รวมกันประมาณ 45 ไร่ เป็นแนวถนนตัดผ่านและล้อมรอบที่ดินทั้งหมดที่ผู้ร้องประมูลซื้อมา ทำให้ที่ดินที่ผู้ร้องประมูลซื้อมากลายเป็นที่ไม่สามารถเข้าออกสู่ทางสาธารณะได้ และรถยนต์ไม่สามารถเข้าถึงที่ดินได้ทั้งหมด ผู้ร้องไม่ทราบความข้อนี้มาก่อนจึงได้รับความเสียหายอย่างยิ่ง ทั้งนี้เนื่องจากประกาศเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ได้ระบุว่าที่ดินที่ขายทอดตลาดไม่ได้มีเนื้อที่ติดต่อเป็นผืนเดียวกัน ถือได้ว่าเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ประกาศขายทอดตลาดที่ดินผิดไปจากความเป็นจริง โดยปกปิดข้อความจริงเกี่ยวกับสภาพและคุณสมบัติของที่ดินอันควรแจ้งให้ประชาชนทั่วไปทราบ เป็นการดำเนินการบังคับคดีที่ผิดระเบียบและฝ่าฝืนต่อกฎหมาย ขอให้มีคำสั่งยกเลิกการขายทอดตลาดที่ดินรายนี้และให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์คืนเงินมัดจำจำนวน 7,165,833 บาทแก่ผู้ร้องด้วยเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ยื่นคำคัดค้านว่าเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ได้ประกาศผิดไปจากความเป็นจริง เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ได้ประกาศว่าที่ดินจะขายมีเนื้อที่ดินติดต่อเป็นผืนเดียวกัน การที่มีที่ดินของบุคคลอื่นซึ่งมีสภาพเป็นแนวถนนปะปนอยู่ด้วยไม่ทำให้การประกาศขายทอดตลาดที่ดินของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ชอบเพราะในประกาศขายทอดตลาดที่ดินของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ระบุโดยชัดแจ้งว่า การรอนสิทธิ ค่าภาษีอากรต่าง ๆเรื่องเขตเนื้อที่ การบอกประเภทและสภาพของทรัพย์ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่รับรองและไม่รับผิดชอบผู้ร้องจึงมีหน้าที่ต้องไปตรวจสอบสภาพที่ดินด้วยตนเองก่อนที่จะเข้าประมูลซื้อหรือสอบถามรายละเอียดเกี่ยวกับที่ดินที่จะขายทอดตลาดจากเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ แต่ผู้ร้องหาได้กระทำไม่ จึงเป็นความประมาทของผู้ร้องเอง ขอให้ยกคำร้องศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องผู้ร้องอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนผู้ร้องฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ประกาศเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ เอกสารหมาย ค.1 ได้ระบุเลขที่หนังสือรับรองการทำประโยชน์ทุกแปลงรวม 450 แปลง เนื้อที่ทั้งหมดโดยประมาณ ตลอดทั้งระบุชัดว่าทิศเหนือและทิศตะวันออกติดทางสาธารณประโยชน์ ทิศใต้และทิศตะวันตกติดที่ดินนางพูนลาภ อัศวรักษ์ ทั้งได้ระบุเส้นทางที่จะไปยังที่ดินดังกล่าวโดยละเอียดกับมีคำเตือนผู้ซื้อว่า"การรอนสิทธิ ค่าภาษีอากรต่าง ๆ เรื่องเขตเนื้อที่ การบอกประเภทและสภาพของทรัพย์เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่รับรองและไม่รับผิดชอบ ฯลฯ" เห็นว่า เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ประกาศขายทอดตลาดที่ดินพิพาทโดยระบุข้อมูลเกี่ยวกับที่ดินที่จะขายพอสมควรแก่กรณีแล้ว ถือไม่ได้ว่าเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ดำเนินการบังคับคดีฝ่าฝืนต่อกฎหมายและระเบียบกระทรวงยุติธรรมว่าด้วยการบังคับคดีล้มละลาย ตามฎีกาของผู้ร้อง หากผู้ใดสนใจจะเข้าประมูลซื้อมีความสงสัยประการใดหรืออยากทราบรายละเอียดเพิ่มเติมประการใดย่อมสามารถตรวจสอบสภาพที่ดินตลอดจนหลักฐานทางราชการได้ก่อนเข้าทำการประมูล เพราะเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ประกาศการขายทอดตลาดให้ทราบล่วงหน้าทั่วกันก่อนทำการขายทอดตลาดทรัพย์กว่าหนึ่งเดือน การที่ผู้ร้องไม่ได้ทำการตรวจสอบหลักฐานทางราชการก่อนทำการประมูล แล้วจะมาอ้างภายหลังว่าเข้าใจผิดคิดว่าที่ดินที่ประมูลซื้อได้มาเป็นที่ดินติดต่อผืนเดียวกัน เมื่อทราบภายหลังว่ามีที่ดินของบุคคลอื่นปะปนอยู่ แล้วจะมาขอให้ศาลเพิกถอนการขายเสียเช่นนี้ ไม่มีกฎหมายสนับสนุนให้กระทำได้ ศาลล่างทั้งสองมีคำสั่งและคำพิพากษาให้ยกคำร้องของผู้ร้องชอบแล้ว ฎีกาของผู้ร้องฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(จิระ บุญพจนสุนทร-บุญส่ง วรรณกลาง-สะสม สิริเจริญสุข)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. คดีนี้สืบเนื่องมาจากจำเลยที่ 1 ถูกศาลสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดและพิพากษาให้ล้มละลาย เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จึงได้ขายทอดตลาดทรัพย์สินของลูกหนี้เพื่อเอาเงินมาชำระแก่เจ้าหนี้ซึ่งตามพระราชบัญญัติล้มละลาย มาตรา 19 ห้ามมิให้ขายจนกว่าศาลจะได้มีคำพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลาย ส่วนวิธีการขายนั้นมาตรา 123 บัญญัติว่าให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ขายตามวิธีสะดวกและเป็นผลดีที่สุด ฉะนั้นเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จึงอาจขายได้โดยวิธีขายทอดตลาด หรือขายโดยวิธีประมูล หรือขายแก่ผู้เสนอซื้อคนใดคนหนึ่งโดยเฉพาะก็ได้ แต่โดยปกติเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะมอบหมายให้เจ้าพนักงานบังคับคดีขายทอดตลาดแทน ซึ่งหากขายโดยวิธีอื่นเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะต้องขอความเห็นชอบจากกรรมการเจ้าหนี้ ในการขายทอดตลาด กระทรวงยุติธรรมได้วางระเบียบไว้ในระเบียบว่าด้วยการบังคับคดีของเจ้าพนักงานบังคับคดี พ.ศ. 2522ดังนี้ ข้อ 67 ในการขายทอดตลาดให้เจ้าพนักงานบังคับคดีจัดการทำประกาศโดยแสดงรายละเอียดเกี่ยวกับทรัพย์ที่จะขาย เช่น ชื่อเจ้าของทรัพย์ ผู้สั่งให้ขาย วัน เวลา และสถานที่ที่จะขาย ชื่อประเภทลักษณะ จำนวน ขนาด และน้ำหนักของทรัพย์ ถ้าเป็นที่ดินให้แจ้งเขตกว้างยาว ชื่อเจ้าของที่ดินข้างเคียงและอยู่ตำบล อำเภอ จังหวัดใดด้วย ข้อ 69 ถ้าเป็นการขายทอดตลาดที่ดินให้กำหนดวันขายทอดตลาดไม่น้อยกว่า 1 เดือน และไม่เกิน 2 เดือน ข้อ 85 การขายทอดตลาดที่ดินซึ่งมีราคาตั้งแต่ 1,000 บาทขึ้นไป เจ้าพนักงานอาจผ่อนผันให้ผู้ซื้อวางเงินมัดจำไม่เกินร้อยละ 25 ของราคาซื้อ และทำสัญญาใช้เงินที่ต้องชำระภายในไม่เกิน15 วันก็ได้เมื่อได้ชำระเงินครบถ้วนแล้วจึงโอนมอบทรัพย์นั้นให้แก่ผู้ซื้อไป 2. ในเรื่องทำนองเดียวกันนี้เคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่437/2508 วินิจฉัยไว้ว่า เมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีขายทอดตลาดที่ดินของจำเลยซึ่งเป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษาไปตามคำสั่งศาลเสร็จสิ้นแล้ว และไม่ปรากฏว่าได้กระทำการฝ่าฝืนบทบัญญัติว่าด้วยการบังคับคดี ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 284และ 296 จำเลยย่อมไม่มีอำนาจที่จะรื้อฟื้นขอให้ขายที่ดินใหม่ได้อีกแม้ประกาศขายทอดตลาดของเจ้าพนักงานบังคับคดีจะบอกประเภทที่ดินสวน และที่ดินนากลับกัน ผู้เข้าสู้ราคาหรือคนทั่วไปมีสิทธิตรวจสอบหลักฐานต่าง ๆ ได้ตามประกาศของเจ้าพนักงานบังคับคดีฉะนั้นการที่บอกประเภทที่ดินกลับกันจึงไม่ทำให้การขายทอดตลาดเสียไป แต่อย่างไรก็ดีหากเป็นเรื่องโจทก์นำยึดที่ดินผิดแปลง ได้มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2644/2530 วินิจฉัยว่า ที่ดิน ส.ค.1 ที่โจทก์นำยึดมาขายทอดตลาดปรากฏว่าจำเลยได้ขอออกโฉนดไปแล้วและได้มีการโอนขายต่อไปอีกหลายทอด ส่วนที่ดินที่โจทก์นำชี้ให้ยึดและนำออกขายทอดตลาดอยู่ถัดมาทางทิศใต้ของที่ดินตาม ส.ค.1 ที่โจทก์นำยึดและเป็นที่ดินของผู้อื่น กรณีจึงฟังได้ว่าโจทก์ได้ชี้และนำยึดที่ดินผิดแปลงดังนั้น การขายทอดตลาดที่ดินดังกล่าวจึงเป็นการขายที่ดินที่จำเลยไม่เคยมีสิทธิครอบครองและเมื่อผู้ร้องซึ่งเป็นผู้ประมูลซื้อที่ดินนี้ได้จากการขายทอดตลาดได้ยื่นคำร้องแสดงเจตนาขอให้ศาลมีคำสั่งยกเลิกการขายทอดตลาดและขอให้คืนเงินแก่ผู้ร้องโดยไม่ได้ขออ้างสิทธิตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1330 การที่ศาลมีคำสั่งยกเลิกการขายทอดตลาดและคืนเงินแก่ผู้ร้องจึงชอบแล้ว 3. ในกรณีที่เจ้าพนักงานบังคับคดีได้ดำเนินการขายทอดตลาดโดยฝ่าฝืนต่อบทบัญญัติแห่งกฎหมายเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา ลูกหนี้ตามคำพิพากษา หรือบุคคลผู้มีส่วนได้เสียอาจร้องขอให้เพิกถอนการขายทอดตลาดดังกล่าวเสียได้ โดยยื่นคำขอโดยทำเป็นคำร้องต่อศาลเพื่อให้ยกเลิกการขายทอดตลาดนั้นก่อนการบังคับคดีได้เสร็จลงแต่ต้องไม่ช้ากว่า 8 วันนับแต่ทราบการฝ่าฝืนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 296 วรรคสอง ซึ่งในเรื่องนี้กฎหมายล้มละลายมิได้บัญญัติไว้โดยเฉพาะจึงให้นำบทบัญญัติดังกล่าวมาใช้บังคับโดยอนุโลม ตามฎีกาที่หมายเหตุนี้ปรากฏว่าผู้ร้องซื้อทรัพย์ได้จากการขายทอดตลาดในคดีล้มละลาย โดยไม่ปรากฏว่าเจ้าพนักงานบังคับคดีได้ทำการขายทอดตลาดโดยฝ่าฝืนต่อกฎหมาย และระเบียบกระทรวงยุติธรรมว่าด้วยเรื่องการขายทอดตลาดแต่อย่างใด ผู้ร้องจึงไม่อาจมาร้องขอต่อศาลให้เพิกถอนการขายทอดตลาดได้ วินิจแกล้วทนงค์