คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 649/2539หลักกฎหมาย: การที่โจทก์ฟ้องขอให้เพิกถอนสัญญาประนีประนอมยอมความที่ทำขึ้นระหว่างจำเลยทั้งสองนั้นโจทก์จะต้องฟ้องจำเลยทั้งสองซึ่งเป็นคู่กรณีที่ทำนิติกรรมการที่โจทก์ขอให้ศาลชั้นต้นจำหน่ายคดีสำหรับจำเลยที่1ออกจากสารบบความจะทำให้ศาลไม่สามารถพิจารณาพิพากษาตามคำขอของโจทก์ได้เพราะจำเลยที่1เป็นบุคคลนอกคดีเสียแล้วปัญหานี้เป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนศาลฎีกายกขึ้นวินิจฉัยเองได้โจทก์ ฟ้อง ว่า จำเลย ที่ 1 เป็น ลูกหนี้ โจทก์ ทั้งสิ้น 4,361,375บาท ต่อมา จำเลย ทั้ง สอง ได้ สมคบ กัน ทำการ ฉ้อฉล โจทก์ โดย จำเลย ที่ 2เป็น โจทก์ ฟ้อง จำเลย ที่ 1 เป็น จำเลย ต่อ ศาลชั้นต้น เรียกร้อง ให้จำเลย ที่ 1 ชำระหนี้ จำนวน 139,017,825.91 บาท แก่ จำเลย ที่ 2ทั้ง ๆ ที่ จำเลย ที่ 1 มิได้ ผิดสัญญา กู้ เมื่อ จำเลย ที่ 1 รับ สำเนาคำฟ้อง แล้ว จำเลย ที่ 1 ทำ สัญญา ประนีประนอม ยอมความ กับ จำเลย ที่ 2ต่อหน้า ศาล ใน วันรุ่งขึ้น และ ศาลชั้นต้น ได้ พิพากษา ตามสัญญา ประนีประนอม ยอมความ โดย จำเลย ทั้ง สอง ทราบ ดี ว่า จำเลย ที่ 1ไม่สามารถ จะ ชำระหนี้ ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ได้ ทั้งนี้เพื่อ มิให้ เจ้าหนี้ ราย อื่น ของ จำเลย ที่ 1 รวมทั้ง โจทก์ ทราบ และ จำเลยที่ 1 จงใจ ที่ จะ ให้ ตน ผิดนัด ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความ เพื่อให้ จำเลย ที่ 2 บังคับคดี ยึดทรัพย์ จำนอง ซึ่ง มี อาคาร ไวทเฮาซเทาเออ เพียง สิ่ง เดียว ทำให้ เจ้าหนี้ อื่น และ โจทก์ เสียเปรียบ ไม่สามารถ ที่ จะรับชำระหนี้ จาก จำเลย ที่ 1 ได้ ขอให้ เพิกถอน สัญญา ประนีประนอม ยอมความระหว่าง จำเลย ทั้ง สอง และ ห้าม จำเลย ที่ 2 นำ ผล ของ สัญญาประนีประนอม ยอมความ ไป ใช้ บังคับ จำเลย ที่ 1จำเลย ที่ 1 ให้การ ว่า จำเลย ที่ 1 ไม่ได้ เป็น หนี้ โจทก์โจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้อง เพิกถอน สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ที่ ศาล พิพากษาตามยอม แล้ว เพราะ หนี้ ระหว่าง จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 มี อยู่ จริงจำเลย ที่ 1 ตกลง ชำระหนี้ ให้ แก่ จำเลย ที่ 2 ตาม สัญญาประนีประนอม ยอมความ อาคาร ไวทเฮาซเทาเออ ได้ จดทะเบียน จำนอง เป็น ประกันหนี้ แก่ จำเลย ที่ 2 อยู่ ก่อน แล้ว การ บังคับจำนอง เพื่อขายทอดตลาด อาคาร ดังกล่าว ไม่ทำ ให้ โจทก์ เสียเปรียบ ขอให้ ยกฟ้องจำเลย ที่ 2 ให้การ และ แก้ไข คำให้การ ว่า โจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้องเพราะ อาคาร ไวทเฮาซเทาเออ เป็น ทรัพย์ ที่ จำเลย ที่ 1 จดทะเบียน จำนอง เป็น ประกัน การ ชำระหนี้ แก่ จำเลย ที่ 2 โจทก์ เป็น เพียง เจ้าหนี้สามัญ ย่อม ไม่อาจ บังคับ ชำระหนี้ จาก ทรัพย์ จำนอง ได้ ก่อน จำเลย ที่ 2โจทก์ มิได้ เสียเปรียบ แต่อย่างใด เพราะ จำเลย ที่ 1 เป็น หนี้ จำเลย ที่ 2จริง ขอให้ ยกฟ้องใน ระหว่าง พิจารณา ศาลชั้นต้น มี คำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ จำเลย ที่ 1เด็ดขาด ตาม คดีล้มละลาย โจทก์ ขอให้ จำหน่ายคดี จำเลย ที่ 1 ศาลชั้นต้นจำหน่ายคดี สำหรับ จำเลย ที่ 1 ตาม คำขอ ของ โจทก์ศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี นี้ โจทก์ ฟ้อง ขอให้ เพิกถอนสัญญา ประนีประนอม ยอมความ ระหว่าง จำเลย ทั้ง สอง ที่ ทำ ต่อหน้า ศาลชั้นต้นเมื่อ วันที่ 17 มิถุนายน 2530 อ้างว่า นิติกรรม ดังกล่าว เป็น การ ฉ้อฉลทำให้ โจทก์ ซึ่ง เป็น เจ้าหนี้ ของ จำเลย ที่ 1 คนหนึ่ง รวมทั้ง เจ้าหนี้อื่น ของ จำเลย ที่ 1 เสียเปรียบ ซึ่ง เป็น การ ใช้ สิทธิ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 237 การ เพิกถอน การ ฉ้อฉลดังกล่าว โจทก์ จะ ต้อง ฟ้อง คู่กรณี ทั้ง สอง ฝ่าย ที่ ทำนิติกรรม นั้นศาล จึง จะ บังคับ ตาม คำขอ ของ โจทก์ ได้ เพราะ หาก ศาล พิพากษา ให้ เพิกถอนนิติกรรม ตาม คำขอ ของ โจทก์ ย่อม จะ มีผล กระทบ ถึง คู่กรณี โจทก์จะ ฟ้อง คู่กรณี ที่ ทำนิติกรรม ที่ ขอให้ เพิกถอน คนใด คนหนึ่ง โดย ไม่ฟ้องคู่กรณี อีก คนหนึ่ง ไม่ได้ เพราะ ผล ของ คำพิพากษา ไม่อาจ บังคับ บุคคลนอก คดี การ ที่ โจทก์ ฟ้อง จำเลย ทั้ง สอง แล้ว โจทก์ ขอให้ ศาลชั้นต้น สั่งจำหน่ายคดี สำหรับ จำเลย ที่ 1 ออก เสีย จาก สารบบความ มีผล ให้จำเลย ที่ 1 พ้น จาก การ ที่ ต้อง ถูก บังคับ ตาม คำพิพากษา ศาล ไม่อาจพิจารณา พิพากษา ตาม คำขอ ของ โจทก์ เพราะ จะ มีผล กระทบ ไป ถึง จำเลย ที่ 1ซึ่ง เป็น บุคคล นอก คดี ได้ และ ปัญหา นี้ เป็น ข้อกฎหมาย อัน เกี่ยว ด้วยความสงบ เรียบร้อย ของ ประชาชน ศาลฎีกา ยกขึ้น วินิจฉัย เอง ได้ที่ ศาลชั้นต้น และ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย คดี ให้ นั้น ศาลฎีกา ไม่เห็น พ้องด้วย ใน ส่วน นี้ คง เห็นพ้อง ด้วย ใน ผล ของ คดี ที่ ให้ยก ฟ้องพิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 649/2539ห้างหุ้นส่วนจำกัด ลี้กำเซี้ยโจทก์บริษัท ไวทเฮาซเทาเออ จำกัด กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 237 ป.วิ.พ. ม. 142 (5), ม. 145การที่โจทก์ฟ้องขอให้เพิกถอนสัญญาประนีประนอมยอมความที่ทำขึ้นระหว่างจำเลยทั้งสองนั้นโจทก์จะต้องฟ้องจำเลยทั้งสองซึ่งเป็นคู่กรณีที่ทำนิติกรรมการที่โจทก์ขอให้ศาลชั้นต้นจำหน่ายคดีสำหรับจำเลยที่1ออกจากสารบบความจะทำให้ศาลไม่สามารถพิจารณาพิพากษาตามคำขอของโจทก์ได้เพราะจำเลยที่1เป็นบุคคลนอกคดีเสียแล้วปัญหานี้เป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนศาลฎีกายกขึ้นวินิจฉัยเองได้โจทก์ ฟ้อง ว่า จำเลย ที่ 1 เป็น ลูกหนี้ โจทก์ ทั้งสิ้น 4,361,375บาท ต่อมา จำเลย ทั้ง สอง ได้ สมคบ กัน ทำการ ฉ้อฉล โจทก์ โดย จำเลย ที่ 2เป็น โจทก์ ฟ้อง จำเลย ที่ 1 เป็น จำเลย ต่อ ศาลชั้นต้น เรียกร้อง ให้จำเลย ที่ 1 ชำระหนี้ จำนวน 139,017,825.91 บาท แก่ จำเลย ที่ 2ทั้ง ๆ ที่ จำเลย ที่ 1 มิได้ ผิดสัญญา กู้ เมื่อ จำเลย ที่ 1 รับ สำเนาคำฟ้อง แล้ว จำเลย ที่ 1 ทำ สัญญา ประนีประนอม ยอมความ กับ จำเลย ที่ 2ต่อหน้า ศาล ใน วันรุ่งขึ้น และ ศาลชั้นต้น ได้ พิพากษา ตามสัญญา ประนีประนอม ยอมความ โดย จำเลย ทั้ง สอง ทราบ ดี ว่า จำเลย ที่ 1ไม่สามารถ จะ ชำระหนี้ ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ได้ ทั้งนี้เพื่อ มิให้ เจ้าหนี้ ราย อื่น ของ จำเลย ที่ 1 รวมทั้ง โจทก์ ทราบ และ จำเลยที่ 1 จงใจ ที่ จะ ให้ ตน ผิดนัด ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความ เพื่อให้ จำเลย ที่ 2 บังคับคดี ยึดทรัพย์ จำนอง ซึ่ง มี อาคาร ไวทเฮาซเทาเออ เพียง สิ่ง เดียว ทำให้ เจ้าหนี้ อื่น และ โจทก์ เสียเปรียบ ไม่สามารถ ที่ จะรับชำระหนี้ จาก จำเลย ที่ 1 ได้ ขอให้ เพิกถอน สัญญา ประนีประนอม ยอมความระหว่าง จำเลย ทั้ง สอง และ ห้าม จำเลย ที่ 2 นำ ผล ของ สัญญาประนีประนอม ยอมความ ไป ใช้ บังคับ จำเลย ที่ 1จำเลย ที่ 1 ให้การ ว่า จำเลย ที่ 1 ไม่ได้ เป็น หนี้ โจทก์โจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้อง เพิกถอน สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ที่ ศาล พิพากษาตามยอม แล้ว เพราะ หนี้ ระหว่าง จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 มี อยู่ จริงจำเลย ที่ 1 ตกลง ชำระหนี้ ให้ แก่ จำเลย ที่ 2 ตาม สัญญาประนีประนอม ยอมความ อาคาร ไวทเฮาซเทาเออ ได้ จดทะเบียน จำนอง เป็น ประกันหนี้ แก่ จำเลย ที่ 2 อยู่ ก่อน แล้ว การ บังคับจำนอง เพื่อขายทอดตลาด อาคาร ดังกล่าว ไม่ทำ ให้ โจทก์ เสียเปรียบ ขอให้ ยกฟ้องจำเลย ที่ 2 ให้การ และ แก้ไข คำให้การ ว่า โจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้องเพราะ อาคาร ไวทเฮาซเทาเออ เป็น ทรัพย์ ที่ จำเลย ที่ 1 จดทะเบียน จำนอง เป็น ประกัน การ ชำระหนี้ แก่ จำเลย ที่ 2 โจทก์ เป็น เพียง เจ้าหนี้สามัญ ย่อม ไม่อาจ บังคับ ชำระหนี้ จาก ทรัพย์ จำนอง ได้ ก่อน จำเลย ที่ 2โจทก์ มิได้ เสียเปรียบ แต่อย่างใด เพราะ จำเลย ที่ 1 เป็น หนี้ จำเลย ที่ 2จริง ขอให้ ยกฟ้องใน ระหว่าง พิจารณา ศาลชั้นต้น มี คำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ จำเลย ที่ 1เด็ดขาด ตาม คดีล้มละลาย โจทก์ ขอให้ จำหน่ายคดี จำเลย ที่ 1 ศาลชั้นต้นจำหน่ายคดี สำหรับ จำเลย ที่ 1 ตาม คำขอ ของ โจทก์ศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี นี้ โจทก์ ฟ้อง ขอให้ เพิกถอนสัญญา ประนีประนอม ยอมความ ระหว่าง จำเลย ทั้ง สอง ที่ ทำ ต่อหน้า ศาลชั้นต้นเมื่อ วันที่ 17 มิถุนายน 2530 อ้างว่า นิติกรรม ดังกล่าว เป็น การ ฉ้อฉลทำให้ โจทก์ ซึ่ง เป็น เจ้าหนี้ ของ จำเลย ที่ 1 คนหนึ่ง รวมทั้ง เจ้าหนี้อื่น ของ จำเลย ที่ 1 เสียเปรียบ ซึ่ง เป็น การ ใช้ สิทธิ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 237 การ เพิกถอน การ ฉ้อฉลดังกล่าว โจทก์ จะ ต้อง ฟ้อง คู่กรณี ทั้ง สอง ฝ่าย ที่ ทำนิติกรรม นั้นศาล จึง จะ บังคับ ตาม คำขอ ของ โจทก์ ได้ เพราะ หาก ศาล พิพากษา ให้ เพิกถอนนิติกรรม ตาม คำขอ ของ โจทก์ ย่อม จะ มีผล กระทบ ถึง คู่กรณี โจทก์จะ ฟ้อง คู่กรณี ที่ ทำนิติกรรม ที่ ขอให้ เพิกถอน คนใด คนหนึ่ง โดย ไม่ฟ้องคู่กรณี อีก คนหนึ่ง ไม่ได้ เพราะ ผล ของ คำพิพากษา ไม่อาจ บังคับ บุคคลนอก คดี การ ที่ โจทก์ ฟ้อง จำเลย ทั้ง สอง แล้ว โจทก์ ขอให้ ศาลชั้นต้น สั่งจำหน่ายคดี สำหรับ จำเลย ที่ 1 ออก เสีย จาก สารบบความ มีผล ให้จำเลย ที่ 1 พ้น จาก การ ที่ ต้อง ถูก บังคับ ตาม คำพิพากษา ศาล ไม่อาจพิจารณา พิพากษา ตาม คำขอ ของ โจทก์ เพราะ จะ มีผล กระทบ ไป ถึง จำเลย ที่ 1ซึ่ง เป็น บุคคล นอก คดี ได้ และ ปัญหา นี้ เป็น ข้อกฎหมาย อัน เกี่ยว ด้วยความสงบ เรียบร้อย ของ ประชาชน ศาลฎีกา ยกขึ้น วินิจฉัย เอง ได้ที่ ศาลชั้นต้น และ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย คดี ให้ นั้น ศาลฎีกา ไม่เห็น พ้องด้วย ใน ส่วน นี้ คง เห็นพ้อง ด้วย ใน ผล ของ คดี ที่ ให้ยก ฟ้องพิพากษายืน(ธวัชชัย พิทักษ์พล-สมาน เวทวินิจ-ชลอ บุณยเนตร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการเพิกถอนการฉ้อฉลตามกฎหมายสารบัญญัตินั้นเจ้าหนี้ชอบที่จะร้องขอให้ศาลเพิกถอนเสียได้ซึ่งนิติกรรมใดๆอันลูกหนี้ได้กระทำลงทั้งรู้อยู่ว่าจะเป็นทางให้เจ้าหนี้เสียเปรียบตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา237แต่ถ้าเจ้าหนี้จะขอให้ศาลเพิกถอนนิติกรรมเพื่อรักษาสิทธิของตนเจ้าหนี้ต้องดำเนินการให้ถูกต้องและครบถ้วนตามกฎหมายวิธีสบัญญัติด้วยกล่าวคือการที่เจ้าหนี้จะฟ้องขอให้ศาลเพิกถอนการฉ้อฉลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา237ได้นั้นเจ้าหนี้ต้องฟ้องทั้งลูกหนี้และบุคคลภายนอกเป็นจำเลยเพราะถ้าศาลพิพากษาให้เพิกถอนนิติกรรมคำพิพากษาจะมีผลกระทบต่อสิทธิของลูกหนี้และบุคคลภายนอกถ้าเจ้าหนี้ฟ้องคดีลูกหนี้หรือบุคคลภายนอกมาเพียงคนใดคนหนึ่งโดยไม่ฟ้องอีกคนหนึ่งศาลก็ไม่อาจพิพากษาให้เพิกถอนนิติกรรมได้เนื่องจากคำพิพากษาไม่อาจมีผลกระทบไปถึงบุคคลซึ่งไม่ถูกฟ้องคดีได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา145 คดีนี้แม้ว่าโจทก์จะฟ้องลูกหนี้เป็นจำเลยที่1และฟ้องบุคคลภายนอกเป็นจำเลยที่2ก็ตามแต่เมื่อศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งจำหน่ายคดีจำเลยที่1ออกเสียจากสารบบความก็ถือว่าจำเลยที่1เป็นบุคคลนอกคดีแล้วศาลจึงไม่อาจพิพากษาตามคำขอของโจทก์ได้ศาลฎีกาจึงพิพากษาคดีนี้ได้โดยไม่ต้องวินิจฉัยในเนื้อหาแห่งคดีว่าลูกหนี้ได้กระทำนิติกรรมลงทั้งรู้อยู่ว่าจะเป็นทางให้เจ้าหนี้เสียเปรียบหรือไม่การที่โจทก์ในคดีที่บันทึกแพ้คดีเป็นการแพ้เนื่องจากไม่ปฏิบัติให้ถูกต้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งซึ่งเป็นการแพ้ในกระบวนพิจารณาความโดยโจทก์ไม่มีโอกาสสู้ในด้านเนื้อหาแห่งคดีเลย อย่างไรก็ดีถ้าโจทก์เห็นว่าโจทก์น่าจะมีสิทธิขอให้เพิกถอนสัญญาประนีประนอมยอมความโจทก์อาจจะไปขอให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ในคดีล้มละลายของจำเลยที่1เพิกถอนสัญญาประนีประนอมยอมความตามพระราชบัญญัติล้มละลายมาตรา113ถึงมาตรา115หากเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ดำเนินการให้ตามขอโจทก์ก็มีสิทธิที่จะคัดค้านคำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ต่อศาลได้ตามพระราชบัญญัติล้มละลายมาตรา146อนึ่งคำพิพากษาศาลฎีกาคดีนี้ได้วินิจฉัยเดินตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่7247/2537ซึ่งวินิจฉัยว่าการฟ้องขอให้เพิกถอนนิติกรรมการโอนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา237นั้นโจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้จะต้องฟ้องลูกหนี้เข้ามาในคดีด้วยศาลจึงจะมีอำนาจพิพากษาให้เพิกถอนนิติกรรมการโอนได้แม้โจทก์จะฟ้องลูกหนี้เป็นจำเลยที่1แต่ต่อมาศาลได้สั่งให้จำหน่ายคดีเฉพาะจำเลยที่1ออกจากสารบบความเพราะโจทก์ทิ้งฟ้องซึ่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา176บัญญัติให้ถือเสมือนหนึ่งมิได้มีการยื่นฟ้องดังนี้ถือได้ว่าโจทก์มิได้ฟ้องลูกหนี้เข้ามาในคดีเลยศาลจึงไม่อาจพิพากษาให้เพิกถอนนิติกรรมการโอนได้ปัญหาเรื่องอำนาจฟ้องเป็นปัญหาเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชนแม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดกล่าวอ้างศาลก็มีอำนาจจะหยิบยกขึ้นวินิจฉัย ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่7247/2537เมื่อศาลมีคำสั่งจำหน่ายคดีเฉพาะจำเลยที่1แล้วหากคดียังไม่ขาดอายุความและโจทก์ประสงค์จะดำเนินคดีต่อไปโจทก์ก็น่าจะขอถอนฟ้องจำเลยที่2แล้วฟ้องจำเลยทั้งสองเป็นคดีใหม่ถ้าหากโจทก์ไม่ประสงค์จะถอนฟ้องโจทก์อาจจะยื่นฟ้องเฉพาะจำเลยที่1เป็นคดีใหม่แล้วขอรวมการพิจารณาคดีกับคดีเดิมดังนี้ศาลน่าจะมีอำนาจพิจารณาพิพากษาในเนื้อหาแห่งคดีได้ว่าการกระทำของจำเลยทั้งสองเป็นนิติกรรมใดๆอันลูกหนี้ได้กระทำลงทั้งรู้อยู่ว่าจะเป็นทางให้เจ้าหนี้เสียเปรียบหรือไม่ คดีทำนองเดียวกันนี้เคยมีเจ้าหนี้ฟ้องลูกหนี้และบุคคลภายนอกขอให้ศาลเพิกถอนซึ่งนิติกรรมอันลูกหนี้ได้กระทำลงทั้งรู้อยู่ว่าจะเป็นทางให้เจ้าหนี้เสียเปรียบถ้าบุคคลภายนอกรู้ถึงข้อความอันเป็นทางให้เจ้าหนี้เสียเปรียบศาลก็เพิกถอนนิติกรรมดังกล่าวได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา237(คำพิพากษาศาลฎีกาที่419/2506และคำพิพากษาศาลฎีกาที่1138/2507) ?สมชายพงษ์พัฒนาศิลป์?คำพิพากษา: โจทก์ ฟ้อง ว่า จำเลย ที่ 1 เป็น ลูกหนี้ โจทก์ ทั้งสิ้น 4,361,375บาท ต่อมา จำเลย ทั้ง สอง ได้ สมคบ กัน ทำการ ฉ้อฉล โจทก์ โดย จำเลย ที่ 2เป็น โจทก์ ฟ้อง จำเลย ที่ 1 เป็น จำเลย ต่อ ศาลชั้นต้น เรียกร้อง ให้จำเลย ที่ 1 ชำระหนี้ จำนวน 139,017,825.91 บาท แก่ จำเลย ที่ 2ทั้ง ๆ ที่ จำเลย ที่ 1 มิได้ ผิดสัญญา กู้ เมื่อ จำเลย ที่ 1 รับ สำเนาคำฟ้อง แล้ว จำเลย ที่ 1 ทำ สัญญา ประนีประนอม ยอมความ กับ จำเลย ที่ 2ต่อหน้า ศาล ใน วันรุ่งขึ้น และ ศาลชั้นต้น ได้ พิพากษา ตามสัญญา ประนีประนอม ยอมความ โดย จำเลย ทั้ง สอง ทราบ ดี ว่า จำเลย ที่ 1ไม่สามารถ จะ ชำระหนี้ ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ได้ ทั้งนี้เพื่อ มิให้ เจ้าหนี้ ราย อื่น ของ จำเลย ที่ 1 รวมทั้ง โจทก์ ทราบ และ จำเลยที่ 1 จงใจ ที่ จะ ให้ ตน ผิดนัด ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความ เพื่อให้ จำเลย ที่ 2 บังคับคดี ยึดทรัพย์ จำนอง ซึ่ง มี อาคาร ไวทเฮาซเทาเออ เพียง สิ่ง เดียว ทำให้ เจ้าหนี้ อื่น และ โจทก์ เสียเปรียบ ไม่สามารถ ที่ จะรับชำระหนี้ จาก จำเลย ที่ 1 ได้ ขอให้ เพิกถอน สัญญา ประนีประนอม ยอมความระหว่าง จำเลย ทั้ง สอง และ ห้าม จำเลย ที่ 2 นำ ผล ของ สัญญาประนีประนอม ยอมความ ไป ใช้ บังคับ จำเลย ที่ 1จำเลย ที่ 1 ให้การ ว่า จำเลย ที่ 1 ไม่ได้ เป็น หนี้ โจทก์โจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้อง เพิกถอน สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ที่ ศาล พิพากษาตามยอม แล้ว เพราะ หนี้ ระหว่าง จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 มี อยู่ จริงจำเลย ที่ 1 ตกลง ชำระหนี้ ให้ แก่ จำเลย ที่ 2 ตาม สัญญาประนีประนอม ยอมความ อาคาร ไวทเฮาซเทาเออ ได้ จดทะเบียน จำนอง เป็น ประกันหนี้ แก่ จำเลย ที่ 2 อยู่ ก่อน แล้ว การ บังคับจำนอง เพื่อขายทอดตลาด อาคาร ดังกล่าว ไม่ทำ ให้ โจทก์ เสียเปรียบ ขอให้ ยกฟ้องจำเลย ที่ 2 ให้การ และ แก้ไข คำให้การ ว่า โจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้องเพราะ อาคาร ไวทเฮาซเทาเออ เป็น ทรัพย์ ที่ จำเลย ที่ 1 จดทะเบียน จำนอง เป็น ประกัน การ ชำระหนี้ แก่ จำเลย ที่ 2 โจทก์ เป็น เพียง เจ้าหนี้สามัญ ย่อม ไม่อาจ บังคับ ชำระหนี้ จาก ทรัพย์ จำนอง ได้ ก่อน จำเลย ที่ 2โจทก์ มิได้ เสียเปรียบ แต่อย่างใด เพราะ จำเลย ที่ 1 เป็น หนี้ จำเลย ที่ 2จริง ขอให้ ยกฟ้องใน ระหว่าง พิจารณา ศาลชั้นต้น มี คำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ จำเลย ที่ 1เด็ดขาด ตาม คดีล้มละลาย โจทก์ ขอให้ จำหน่ายคดี จำเลย ที่ 1 ศาลชั้นต้นจำหน่ายคดี สำหรับ จำเลย ที่ 1 ตาม คำขอ ของ โจทก์ศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี นี้ โจทก์ ฟ้อง ขอให้ เพิกถอนสัญญา ประนีประนอม ยอมความ ระหว่าง จำเลย ทั้ง สอง ที่ ทำ ต่อหน้า ศาลชั้นต้นเมื่อ วันที่ 17 มิถุนายน 2530 อ้างว่า นิติกรรม ดังกล่าว เป็น การ ฉ้อฉลทำให้ โจทก์ ซึ่ง เป็น เจ้าหนี้ ของ จำเลย ที่ 1 คนหนึ่ง รวมทั้ง เจ้าหนี้อื่น ของ จำเลย ที่ 1 เสียเปรียบ ซึ่ง เป็น การ ใช้ สิทธิ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 237 การ เพิกถอน การ ฉ้อฉลดังกล่าว โจทก์ จะ ต้อง ฟ้อง คู่กรณี ทั้ง สอง ฝ่าย ที่ ทำนิติกรรม นั้นศาล จึง จะ บังคับ ตาม คำขอ ของ โจทก์ ได้ เพราะ หาก ศาล พิพากษา ให้ เพิกถอนนิติกรรม ตาม คำขอ ของ โจทก์ ย่อม จะ มีผล กระทบ ถึง คู่กรณี โจทก์จะ ฟ้อง คู่กรณี ที่ ทำนิติกรรม ที่ ขอให้ เพิกถอน คนใด คนหนึ่ง โดย ไม่ฟ้องคู่กรณี อีก คนหนึ่ง ไม่ได้ เพราะ ผล ของ คำพิพากษา ไม่อาจ บังคับ บุคคลนอก คดี การ ที่ โจทก์ ฟ้อง จำเลย ทั้ง สอง แล้ว โจทก์ ขอให้ ศาลชั้นต้น สั่งจำหน่ายคดี สำหรับ จำเลย ที่ 1 ออก เสีย จาก สารบบความ มีผล ให้จำเลย ที่ 1 พ้น จาก การ ที่ ต้อง ถูก บังคับ ตาม คำพิพากษา ศาล ไม่อาจพิจารณา พิพากษา ตาม คำขอ ของ โจทก์ เพราะ จะ มีผล กระทบ ไป ถึง จำเลย ที่ 1ซึ่ง เป็น บุคคล นอก คดี ได้ และ ปัญหา นี้ เป็น ข้อกฎหมาย อัน เกี่ยว ด้วยความสงบ เรียบร้อย ของ ประชาชน ศาลฎีกา ยกขึ้น วินิจฉัย เอง ได้ที่ ศาลชั้นต้น และ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย คดี ให้ นั้น ศาลฎีกา ไม่เห็น พ้องด้วย ใน ส่วน นี้ คง เห็นพ้อง ด้วย ใน ผล ของ คดี ที่ ให้ยก ฟ้องพิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 649/2539ห้างหุ้นส่วนจำกัด ลี้กำเซี้ยโจทก์บริษัท ไวทเฮาซเทาเออ จำกัด กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 237 ป.วิ.พ. ม. 142 (5), ม. 145การที่โจทก์ฟ้องขอให้เพิกถอนสัญญาประนีประนอมยอมความที่ทำขึ้นระหว่างจำเลยทั้งสองนั้นโจทก์จะต้องฟ้องจำเลยทั้งสองซึ่งเป็นคู่กรณีที่ทำนิติกรรมการที่โจทก์ขอให้ศาลชั้นต้นจำหน่ายคดีสำหรับจำเลยที่1ออกจากสารบบความจะทำให้ศาลไม่สามารถพิจารณาพิพากษาตามคำขอของโจทก์ได้เพราะจำเลยที่1เป็นบุคคลนอกคดีเสียแล้วปัญหานี้เป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนศาลฎีกายกขึ้นวินิจฉัยเองได้โจทก์ ฟ้อง ว่า จำเลย ที่ 1 เป็น ลูกหนี้ โจทก์ ทั้งสิ้น 4,361,375บาท ต่อมา จำเลย ทั้ง สอง ได้ สมคบ กัน ทำการ ฉ้อฉล โจทก์ โดย จำเลย ที่ 2เป็น โจทก์ ฟ้อง จำเลย ที่ 1 เป็น จำเลย ต่อ ศาลชั้นต้น เรียกร้อง ให้จำเลย ที่ 1 ชำระหนี้ จำนวน 139,017,825.91 บาท แก่ จำเลย ที่ 2ทั้ง ๆ ที่ จำเลย ที่ 1 มิได้ ผิดสัญญา กู้ เมื่อ จำเลย ที่ 1 รับ สำเนาคำฟ้อง แล้ว จำเลย ที่ 1 ทำ สัญญา ประนีประนอม ยอมความ กับ จำเลย ที่ 2ต่อหน้า ศาล ใน วันรุ่งขึ้น และ ศาลชั้นต้น ได้ พิพากษา ตามสัญญา ประนีประนอม ยอมความ โดย จำเลย ทั้ง สอง ทราบ ดี ว่า จำเลย ที่ 1ไม่สามารถ จะ ชำระหนี้ ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ได้ ทั้งนี้เพื่อ มิให้ เจ้าหนี้ ราย อื่น ของ จำเลย ที่ 1 รวมทั้ง โจทก์ ทราบ และ จำเลยที่ 1 จงใจ ที่ จะ ให้ ตน ผิดนัด ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความ เพื่อให้ จำเลย ที่ 2 บังคับคดี ยึดทรัพย์ จำนอง ซึ่ง มี อาคาร ไวทเฮาซเทาเออ เพียง สิ่ง เดียว ทำให้ เจ้าหนี้ อื่น และ โจทก์ เสียเปรียบ ไม่สามารถ ที่ จะรับชำระหนี้ จาก จำเลย ที่ 1 ได้ ขอให้ เพิกถอน สัญญา ประนีประนอม ยอมความระหว่าง จำเลย ทั้ง สอง และ ห้าม จำเลย ที่ 2 นำ ผล ของ สัญญาประนีประนอม ยอมความ ไป ใช้ บังคับ จำเลย ที่ 1จำเลย ที่ 1 ให้การ ว่า จำเลย ที่ 1 ไม่ได้ เป็น หนี้ โจทก์โจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้อง เพิกถอน สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ที่ ศาล พิพากษาตามยอม แล้ว เพราะ หนี้ ระหว่าง จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 มี อยู่ จริงจำเลย ที่ 1 ตกลง ชำระหนี้ ให้ แก่ จำเลย ที่ 2 ตาม สัญญาประนีประนอม ยอมความ อาคาร ไวทเฮาซเทาเออ ได้ จดทะเบียน จำนอง เป็น ประกันหนี้ แก่ จำเลย ที่ 2 อยู่ ก่อน แล้ว การ บังคับจำนอง เพื่อขายทอดตลาด อาคาร ดังกล่าว ไม่ทำ ให้ โจทก์ เสียเปรียบ ขอให้ ยกฟ้องจำเลย ที่ 2 ให้การ และ แก้ไข คำให้การ ว่า โจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้องเพราะ อาคาร ไวทเฮาซเทาเออ เป็น ทรัพย์ ที่ จำเลย ที่ 1 จดทะเบียน จำนอง เป็น ประกัน การ ชำระหนี้ แก่ จำเลย ที่ 2 โจทก์ เป็น เพียง เจ้าหนี้สามัญ ย่อม ไม่อาจ บังคับ ชำระหนี้ จาก ทรัพย์ จำนอง ได้ ก่อน จำเลย ที่ 2โจทก์ มิได้ เสียเปรียบ แต่อย่างใด เพราะ จำเลย ที่ 1 เป็น หนี้ จำเลย ที่ 2จริง ขอให้ ยกฟ้องใน ระหว่าง พิจารณา ศาลชั้นต้น มี คำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ จำเลย ที่ 1เด็ดขาด ตาม คดีล้มละลาย โจทก์ ขอให้ จำหน่ายคดี จำเลย ที่ 1 ศาลชั้นต้นจำหน่ายคดี สำหรับ จำเลย ที่ 1 ตาม คำขอ ของ โจทก์ศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี นี้ โจทก์ ฟ้อง ขอให้ เพิกถอนสัญญา ประนีประนอม ยอมความ ระหว่าง จำเลย ทั้ง สอง ที่ ทำ ต่อหน้า ศาลชั้นต้นเมื่อ วันที่ 17 มิถุนายน 2530 อ้างว่า นิติกรรม ดังกล่าว เป็น การ ฉ้อฉลทำให้ โจทก์ ซึ่ง เป็น เจ้าหนี้ ของ จำเลย ที่ 1 คนหนึ่ง รวมทั้ง เจ้าหนี้อื่น ของ จำเลย ที่ 1 เสียเปรียบ ซึ่ง เป็น การ ใช้ สิทธิ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 237 การ เพิกถอน การ ฉ้อฉลดังกล่าว โจทก์ จะ ต้อง ฟ้อง คู่กรณี ทั้ง สอง ฝ่าย ที่ ทำนิติกรรม นั้นศาล จึง จะ บังคับ ตาม คำขอ ของ โจทก์ ได้ เพราะ หาก ศาล พิพากษา ให้ เพิกถอนนิติกรรม ตาม คำขอ ของ โจทก์ ย่อม จะ มีผล กระทบ ถึง คู่กรณี โจทก์จะ ฟ้อง คู่กรณี ที่ ทำนิติกรรม ที่ ขอให้ เพิกถอน คนใด คนหนึ่ง โดย ไม่ฟ้องคู่กรณี อีก คนหนึ่ง ไม่ได้ เพราะ ผล ของ คำพิพากษา ไม่อาจ บังคับ บุคคลนอก คดี การ ที่ โจทก์ ฟ้อง จำเลย ทั้ง สอง แล้ว โจทก์ ขอให้ ศาลชั้นต้น สั่งจำหน่ายคดี สำหรับ จำเลย ที่ 1 ออก เสีย จาก สารบบความ มีผล ให้จำเลย ที่ 1 พ้น จาก การ ที่ ต้อง ถูก บังคับ ตาม คำพิพากษา ศาล ไม่อาจพิจารณา พิพากษา ตาม คำขอ ของ โจทก์ เพราะ จะ มีผล กระทบ ไป ถึง จำเลย ที่ 1ซึ่ง เป็น บุคคล นอก คดี ได้ และ ปัญหา นี้ เป็น ข้อกฎหมาย อัน เกี่ยว ด้วยความสงบ เรียบร้อย ของ ประชาชน ศาลฎีกา ยกขึ้น วินิจฉัย เอง ได้ที่ ศาลชั้นต้น และ ศาลอุทธรณ์ วินิจฉัย คดี ให้ นั้น ศาลฎีกา ไม่เห็น พ้องด้วย ใน ส่วน นี้ คง เห็นพ้อง ด้วย ใน ผล ของ คดี ที่ ให้ยก ฟ้องพิพากษายืน(ธวัชชัย พิทักษ์พล-สมาน เวทวินิจ-ชลอ บุณยเนตร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการเพิกถอนการฉ้อฉลตามกฎหมายสารบัญญัตินั้นเจ้าหนี้ชอบที่จะร้องขอให้ศาลเพิกถอนเสียได้ซึ่งนิติกรรมใดๆอันลูกหนี้ได้กระทำลงทั้งรู้อยู่ว่าจะเป็นทางให้เจ้าหนี้เสียเปรียบตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา237แต่ถ้าเจ้าหนี้จะขอให้ศาลเพิกถอนนิติกรรมเพื่อรักษาสิทธิของตนเจ้าหนี้ต้องดำเนินการให้ถูกต้องและครบถ้วนตามกฎหมายวิธีสบัญญัติด้วยกล่าวคือการที่เจ้าหนี้จะฟ้องขอให้ศาลเพิกถอนการฉ้อฉลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา237ได้นั้นเจ้าหนี้ต้องฟ้องทั้งลูกหนี้และบุคคลภายนอกเป็นจำเลยเพราะถ้าศาลพิพากษาให้เพิกถอนนิติกรรมคำพิพากษาจะมีผลกระทบต่อสิทธิของลูกหนี้และบุคคลภายนอกถ้าเจ้าหนี้ฟ้องคดีลูกหนี้หรือบุคคลภายนอกมาเพียงคนใดคนหนึ่งโดยไม่ฟ้องอีกคนหนึ่งศาลก็ไม่อาจพิพากษาให้เพิกถอนนิติกรรมได้เนื่องจากคำพิพากษาไม่อาจมีผลกระทบไปถึงบุคคลซึ่งไม่ถูกฟ้องคดีได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา145 คดีนี้แม้ว่าโจทก์จะฟ้องลูกหนี้เป็นจำเลยที่1และฟ้องบุคคลภายนอกเป็นจำเลยที่2ก็ตามแต่เมื่อศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งจำหน่ายคดีจำเลยที่1ออกเสียจากสารบบความก็ถือว่าจำเลยที่1เป็นบุคคลนอกคดีแล้วศาลจึงไม่อาจพิพากษาตามคำขอของโจทก์ได้ศาลฎีกาจึงพิพากษาคดีนี้ได้โดยไม่ต้องวินิจฉัยในเนื้อหาแห่งคดีว่าลูกหนี้ได้กระทำนิติกรรมลงทั้งรู้อยู่ว่าจะเป็นทางให้เจ้าหนี้เสียเปรียบหรือไม่การที่โจทก์ในคดีที่บันทึกแพ้คดีเป็นการแพ้เนื่องจากไม่ปฏิบัติให้ถูกต้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งซึ่งเป็นการแพ้ในกระบวนพิจารณาความโดยโจทก์ไม่มีโอกาสสู้ในด้านเนื้อหาแห่งคดีเลย อย่างไรก็ดีถ้าโจทก์เห็นว่าโจทก์น่าจะมีสิทธิขอให้เพิกถอนสัญญาประนีประนอมยอมความโจทก์อาจจะไปขอให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ในคดีล้มละลายของจำเลยที่1เพิกถอนสัญญาประนีประนอมยอมความตามพระราชบัญญัติล้มละลายมาตรา113ถึงมาตรา115หากเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ดำเนินการให้ตามขอโจทก์ก็มีสิทธิที่จะคัดค้านคำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ต่อศาลได้ตามพระราชบัญญัติล้มละลายมาตรา146อนึ่งคำพิพากษาศาลฎีกาคดีนี้ได้วินิจฉัยเดินตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่7247/2537ซึ่งวินิจฉัยว่าการฟ้องขอให้เพิกถอนนิติกรรมการโอนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา237นั้นโจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้จะต้องฟ้องลูกหนี้เข้ามาในคดีด้วยศาลจึงจะมีอำนาจพิพากษาให้เพิกถอนนิติกรรมการโอนได้แม้โจทก์จะฟ้องลูกหนี้เป็นจำเลยที่1แต่ต่อมาศาลได้สั่งให้จำหน่ายคดีเฉพาะจำเลยที่1ออกจากสารบบความเพราะโจทก์ทิ้งฟ้องซึ่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา176บัญญัติให้ถือเสมือนหนึ่งมิได้มีการยื่นฟ้องดังนี้ถือได้ว่าโจทก์มิได้ฟ้องลูกหนี้เข้ามาในคดีเลยศาลจึงไม่อาจพิพากษาให้เพิกถอนนิติกรรมการโอนได้ปัญหาเรื่องอำนาจฟ้องเป็นปัญหาเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชนแม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดกล่าวอ้างศาลก็มีอำนาจจะหยิบยกขึ้นวินิจฉัย ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่7247/2537เมื่อศาลมีคำสั่งจำหน่ายคดีเฉพาะจำเลยที่1แล้วหากคดียังไม่ขาดอายุความและโจทก์ประสงค์จะดำเนินคดีต่อไปโจทก์ก็น่าจะขอถอนฟ้องจำเลยที่2แล้วฟ้องจำเลยทั้งสองเป็นคดีใหม่ถ้าหากโจทก์ไม่ประสงค์จะถอนฟ้องโจทก์อาจจะยื่นฟ้องเฉพาะจำเลยที่1เป็นคดีใหม่แล้วขอรวมการพิจารณาคดีกับคดีเดิมดังนี้ศาลน่าจะมีอำนาจพิจารณาพิพากษาในเนื้อหาแห่งคดีได้ว่าการกระทำของจำเลยทั้งสองเป็นนิติกรรมใดๆอันลูกหนี้ได้กระทำลงทั้งรู้อยู่ว่าจะเป็นทางให้เจ้าหนี้เสียเปรียบหรือไม่ คดีทำนองเดียวกันนี้เคยมีเจ้าหนี้ฟ้องลูกหนี้และบุคคลภายนอกขอให้ศาลเพิกถอนซึ่งนิติกรรมอันลูกหนี้ได้กระทำลงทั้งรู้อยู่ว่าจะเป็นทางให้เจ้าหนี้เสียเปรียบถ้าบุคคลภายนอกรู้ถึงข้อความอันเป็นทางให้เจ้าหนี้เสียเปรียบศาลก็เพิกถอนนิติกรรมดังกล่าวได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา237(คำพิพากษาศาลฎีกาที่419/2506และคำพิพากษาศาลฎีกาที่1138/2507) ?สมชายพงษ์พัฒนาศิลป์?