คำแนะนำของประธานศาลปกครองสูงสุดคำแนะนำของประธานศาลปกครองสูงสุดในการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีปกครองในแผนกคดีละเมิดและความรับผิดอย่างอื่นในศาลปกครองสูงสุด[๑] โดยที่ได้มีการจัดตั้งแผนกคดีละเมิดและความรับผิดอย่างอื่นในศาลปกครองสูงสุดเพื่อให้การดำเนินกระบวนพิจารณาคดีปกครองเกี่ยวกับคดีละเมิดและความรับผิดอย่างอื่นในศาลปกครองสูงสุดเป็นไปโดยรวดเร็วเพื่อประโยชน์แก่คู่กรณีและการบริหารราชการแผ่นดินอาศัยอำนาจตามความในมาตรา๒๘ วรรคหนึ่ง แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๒ประกอบข้อ ๖ (๕) และ (๖) ของระเบียบ ก.ศป. ว่าด้วยอำนาจหน้าที่ประธานศาลปกครองสูงสุดและอธิบดีศาลปกครองชั้นต้นและการบริหารงานศาลปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๔ประธานศาลปกครองสูงสุดจึงออกคำแนะนำในการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีปกครองในแผนกคดีละเมิดและความรับผิดอย่างอื่นในศาลปกครองสูงสุดไว้ดังต่อไปนี้ข้อ๑ ในคำแนะนำนี้คดีละเมิดและความรับผิดอย่างอื่น หมายถึงคดีพิพาททางปกครองตามมาตรา ๙ วรรคหนึ่ง (๓) และมาตรา ๑๑แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๒หรือคดีอื่นตามที่ประธานศาลปกครองสูงสุดจะประกาศกำหนดในกรณีที่มีปัญหาว่าคดีใดเป็นคดีละเมิดและความรับผิดอย่างอื่นหรือไม่ให้ประธานศาลปกครองสูงสุดเป็นผู้วินิจฉัยข้อ๒ เมื่อประธานศาลปกครองสูงสุดได้รับคำฟ้องจากพนักงานเจ้าหน้าที่ของศาลแล้วหากเห็นว่าคดีนั้นเป็นคดีเกี่ยวกับละเมิดและความรับผิดอย่างอื่นให้สั่งจ่ายสำนวนคดีไปยังแผนกคดีละเมิดและความรับผิดอย่างอื่นในศาลปกครองสูงสุดโดยเร็วให้ประธานแผนกคดีละเมิดและความรับผิดอย่างอื่นในศาลปกครองสูงสุดจ่ายสำนวนให้แก่องค์คณะในแผนกตามประเภทสำนวนคดีได้แก่ สำนวนคดีทั่วไป สำนวนคดีเร่งด่วน หรือสำนวนคดีสำคัญ ซึ่งกำหนดไว้ในคำแนะนำของประธานศาลปกครองสูงสุดว่าด้วยการจำแนกลักษณะสำนวนคดีให้ตุลาการหัวหน้าคณะแต่งตั้งตุลาการเจ้าของสำนวนโดยคำนึงถึงปริมาณคดีและความรวดเร็วในการพิจารณาข้อ๓ ในขั้นตอนการตรวจคำฟ้องที่อยู่ในอำนาจของศาลปกครองสูงสุดการพิจารณาเกี่ยวกับอำนาจศาล และเงื่อนไขในการฟ้องคดีปกครองควรพิจารณาด้วยความรวดเร็วหากมีความจำเป็นตุลาการเจ้าของสำนวนอาจมีคำสั่งให้ผู้ฟ้องคดี หน่วยงานทางปกครองเจ้าหน้าที่ของรัฐ หรือผู้ที่เกี่ยวข้องชี้แจงตามประเด็นที่กำหนดหรือเรียกมาให้ถ้อยคำเพื่อประกอบการพิจารณาได้ข้อ ๔ การกำหนดข้อหาของคดีหรือการกำหนดตัวผู้ถูกฟ้องคดีให้พิจารณาจากคำฟ้องและคำขอประกอบกันและกำหนดข้อหาหรือกำหนดตัวผู้ถูกฟ้องคดีให้ถูกต้องครบถ้วนตรงตามคำขอและวัตถุประสงค์ของผู้ฟ้องคดีเพื่อให้ศาลสามารถกำหนดคำบังคับในการเยียวยาความเดือดร้อนหรือเสียหายให้แก่ผู้ฟ้องคดีโดยครบถ้วนข้อ๕ เมื่อศาลรับคำฟ้องไว้พิจารณาแล้วตุลาการเจ้าของสำนวนพึงเร่งรัดดำเนินการให้เป็นไปตามแผนและกรอบเวลาที่กำหนดเพื่อให้ทันต่อการเยียวยาความเดือดร้อนหรือเสียหายแก่คู่กรณีและเพื่อให้การบริหารราชการแผ่นดินอันเนื่องมาจากการใช้อำนาจทางปกครองหรือเนื่องจากการดำเนินกิจการทางปกครองกระทบกระเทือนน้อยที่สุดข้อ๖ ในการแสวงหาข้อเท็จจริงศาลควรกำหนดประเด็นข้อพิพาทให้ชัดเจนเพื่อให้คู่กรณีชี้แจงได้ตรงประเด็น สมบูรณ์และถูกต้องตามลักษณะของประเด็นข้อพิพาทข้อ๗ การดำเนินการเกี่ยวกับวิธีการชั่วคราวก่อนการพิพากษาให้พิจารณาและมีคำสั่งด้วยความรวดเร็ว เมื่อมีคำสั่งแล้วควรตรวจสอบการปฏิบัติตามคำสั่ง หากมีการฝ่าฝืนไม่ปฏิบัติตามคำสั่งที่ศาลกำหนดควรดำเนินการตามกฎหมายต่อผู้ฝ่าฝืนทันทีข้อ๘ การสั่งคำขอขยายระยะเวลาของคู่กรณีควรพิจารณาอนุญาตให้เท่าที่จำเป็นเพื่อมิให้คู่กรณีดำเนินคดีไปในทางประวิงเวลาให้ล่าช้าหรือใช้เวลามากเกินสมควรข้อ๙ เมื่อผู้ถูกฟ้องคดีทำคำให้การยื่นต่อศาลแล้วให้ตุลาการเจ้าของสำนวนตรวจพิจารณาสำนวนคดีหากเห็นว่าคดีมีข้อเท็จจริงเพียงพอที่จะมีคำพิพากษาหรือมีคำสั่งชี้ขาดคดีได้แล้ว ตุลาการเจ้าของสำนวนพึงจัดทำบันทึกของตุลาการเจ้าของสำนวนเสนอองค์คณะเพื่อพิจารณาพิพากษาคดีโดยไม่จำต้องดำเนินการแสวงหาข้อเท็จจริงจนครบทุกขั้นตอนตามที่กำหนดในข้อ๔๗ ถึงข้อ ๔๙ ของระเบียบของที่ประชุมใหญ่ตุลาการในศาลปกครองสูงสุดว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๓ข้อ๑๐ ในคดีที่เป็นสำนวนคดีเร่งด่วนเพื่อให้ทันต่อการเยียวยาความเดือดร้อนหรือเสียหายแก่คู่กรณีและเพื่อให้การบริหารราชการแผ่นดินได้รับความกระทบกระเทือนน้อยที่สุดตุลาการผู้แถลงคดีพึงเสนอคำแถลงการณ์ด้วยวาจาข้อ๑๑ ในกรณีที่มีคำพิพากษาให้เพิกถอนคำสั่งศาลควรกำหนดคำบังคับด้วยว่าจะให้มีผลย้อนหลังหรือไม่ย้อนหลังหรือมีผลไปในอนาคตถึงขณะใดขณะหนึ่งหรือจะกำหนดให้มีเงื่อนไขอย่างใดก็ได้ทั้งนี้ ตามความเป็นธรรมแห่งกรณีในกรณีมีข้อสังเกตในคำพิพากษาตามมาตรา๖๙ วรรคหนึ่ง (๘) แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ.๒๕๔๒ ศาลพึงกำหนดแนวทางหรือวิธีการดำเนินการเพื่อให้เป็นไปตามคำบังคับที่กำหนดในคำพิพากษาซึ่งต้องอยู่ภายในกรอบของคำพิพากษาและพึงระมัดระวังไม่ให้เป็นการเพิ่มเติมเนื้อหาในคำบังคับที่กำหนดในคำพิพากษาข้อ๑๒ ในกรณีที่ศาลมีคำสั่งทุเลาการบังคับตามกฎหรือคำสั่งทางปกครองหรือคำสั่งเกี่ยวกับการบรรเทาทุกข์ชั่วคราวไว้ก่อนมีคำพิพากษา เมื่อทำคำพิพากษาศาลควรกำหนดด้วยว่าจะให้คำสั่งดังกล่าวมีผลต่อไปหรือไม่ เพียงใดข้อ๑๓ ในคดีอุทธรณ์คำสั่งไม่รับคำฟ้องไว้พิจารณาศาลพึงตรวจพิจารณาและมีคำสั่งให้เสร็จไปโดยรวดเร็วคดีอุทธรณ์คำพิพากษาตุลาการเจ้าของสำนวนควรตรวจคำอุทธรณ์โดยพลัน ถ้าเห็นว่าคำอุทธรณ์นั้นไม่สมบูรณ์ครบถ้วนซึ่งผู้อุทธรณ์อาจแก้ไขได้หรือผู้อุทธรณ์ชำระค่าธรรมเนียมศาลไม่ครบถ้วนตุลาการเจ้าของสำนวนจะต้องมีคำสั่งให้ผู้อุทธรณ์แก้ไขหรือชำระค่าธรรมเนียมศาลให้ครบถ้วนภายในระยะเวลาที่กำหนดถ้าไม่มีการแก้ไขหรือชำระค่าธรรมเนียมศาลให้ครบถ้วนภายในระยะเวลาที่กำหนดหรือข้อที่ไม่สมบูรณ์ครบถ้วนนั้นเป็นกรณีที่ไม่อาจแก้ไขให้ถูกต้องได้หรือเป็นคำอุทธรณ์ที่ต้องห้ามตามกฎหมายหรือยื่นโดยผิดระเบียบให้เสนอองค์คณะสั่งยกอุทธรณ์นั้น หรือในกรณีที่ตุลาการเจ้าของสำนวนเห็นว่าอุทธรณ์นั้นมีข้อเท็จจริงหรือข้อกฎหมายที่ไม่เป็นสาระอันควรวินิจฉัย ให้เสนอองค์คณะสั่งไม่รับอุทธรณ์ดังกล่าวโดยเร็วการกำหนดข้อหาของคดีหรือการกำหนดตัวผู้ถูกฟ้องคดีหรือคู่กรณีในอุทธรณ์ให้พิจารณาจากคำฟ้อง คำขอ และคำอุทธรณ์ประกอบกันและกำหนดข้อหาหรือกำหนดตัวผู้ถูกฟ้องคดีหรือคู่กรณีในอุทธรณ์ให้ถูกต้องครบถ้วนตรงตามคำขอและวัตถุประสงค์ของผู้ฟ้องคดีหรือผู้อุทธรณ์เพื่อให้ศาลสามารถกำหนดคำบังคับเพื่อเยียวยาความเดือดร้อนหรือเสียหายให้แก่ผู้ฟ้องคดีหรือผู้อุทธรณ์โดยครบถ้วนข้อ ๑๔ เมื่อมีการอุทธรณ์ต่อศาลปกครองสูงสุดในกรณีที่คู่กรณีฝ่ายชนะคดียื่นคำขอให้มีการปฏิบัติตามคำบังคับของศาลปกครองชั้นต้นโดยไม่ต้องรอจนกว่าคดีจะถึงที่สุดให้ศาลพิจารณาคำขอและมีคำสั่งไม่รับคำขอ ยกคำขอหรือสั่งให้ปฏิบัติตามคำบังคับของศาลปกครองชั้นต้นตามที่เห็นสมควร ทั้งนี้ตามระเบียบของที่ประชุมใหญ่ตุลาการในศาลปกครองสูงสุด ว่าด้วยการกำหนดคดี หลักเกณฑ์วิธีการ และเงื่อนไขในการขอบังคับคดีตามคำพิพากษาศาลปกครองชั้นต้น พ.ศ. ๒๕๖๐ข้อ๑๕ ตุลาการหัวหน้าคณะพึงติดตามและเร่งรัดการพิจารณาคดีของตุลาการเจ้าของสำนวนในกรณีที่มีความจำเป็นอาจให้คำแนะนำตุลาการเจ้าของสำนวนเพื่อแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นได้ข้อ๑๖ ประธานแผนกคดีละเมิดและความรับผิดอย่างอื่นในศาลปกครองสูงสุดพึงติดตามและเร่งรัดการพิจารณาคดีในส่วนที่เกี่ยวกับระยะเวลาในการพิจารณาพิพากษาคดีขององค์คณะโดยอาจให้คำแนะนำแก่องค์คณะเพื่อให้การพิจารณาพิพากษาคดีเป็นไปโดยเร็วเพื่อประโยชน์แก่คู่กรณีและการบริหารราชการแผ่นดินให้ไว้ ณ วันที่ ๘กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๐ปิยะ ปะตังทาประธานศาลปกครองสูงสุดปริยานุช/จัดทำ๒๐ กุมภาพันธ์๒๕๖๐วริญา/ตรวจ๑ มีนาคม ๒๕๖๐[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๓๔/ตอนที่ ๒๐ ก/หน้า ๒๑/๑๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๐