คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1012/2537หลักกฎหมาย: จำเลยรับราชการเป็นทหารบกยศจ่าสิบเอก รับเงินเดือนอัตรา7,370 บาท และมีสิทธิในที่ดินซึ่งได้มาจากการจัดสรรของกองทัพบกราคาประมาณ 20,000 บาท แม้ว่าจำเลยจะเป็นหนี้โจทก์จำนวน55,668 บาท และเป็นหนี้บุคคลอื่นอีก 10,000 บาทเศษ แต่เมื่อได้พิเคราะห์ถึงสถานะของจำเลยแล้ว จำเลยอยู่ในฐานะที่จะขวนขวายชำระหนี้โจทก์ได้ กรณีมีเหตุที่ยังไม่ควรให้จำเลยล้มละลาย ตามพระราชบัญญัติ ล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 14โจทก์ฟ้องขอให้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลยเด็ดขาดและพิพากษาให้เป็นบุคคลล้มละลายต่อไปจำเลยให้การว่า จำเลยมีอาชีพรับราชการทหารได้รับเงินเดือนเดือนละ 7,360 บาท และมีทรัพย์สินอื่นอีก จำเลยเป็นหนี้โจทก์ประมาณ30,000 บาท เท่านั้น และโจทก์ไม่เคยติดต่อทวงถามให้จำเลยชำระหนี้จำเลยไม่เป็นผู้มีหนี้สินล้นพ้นตัว ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงรับฟังได้ในเบื้องต้นว่าโจทก์มอบอำนาจให้นายบังเอิญฟ้องคดีนี้ ปรากฏตามหนังสือมอบอำนาจเอกสารหมาย จ.1 จำเลยเป็นหนี้โจทก์ตามคำพิพากษาในคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 1097/2533 ของศาลชั้นต้น คำนวณถึงวันที่ 8ตุลาคม 2533 เป็นเงิน 75,935 บาท โจทก์นำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์ของจำเลยออกขายทอดตลาดชำระหนี้โจทก์จำนวน 20,267 บาทคงเหลือยอดหนี้จำนวน 55,668 บาท ปรากฏตามสัญญาประนีประนอมยอมความคำพิพากษาตามยอมและบัญชีแสดงการรับจ่ายครั้งที่ 1 เอกสารหมาย จ.2ถึง จ.4 นอกจากเป็นหนี้โจทก์ดังกล่าวแล้ว จำเลยยังเป็นหนี้บุคคลอื่นอีก 10,000 บาทเศษ คดีมีปัญหาตามฎีกาของโจทก์ว่าสมควรให้จำเลยล้มละลายหรือไม่พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงได้ความจากคำเบิกความของจำเลยประกอบหนังสือรับรองที่ กห 0482.2/710 ลงวันที่ 30 เมษายน 2534เอกสารหมาย ล.1 ว่า จำเลยรับราชการเป็นทหารบกยศจ่าสิบเอกตำแหน่งนายสิบยุทธการกองร้อยกองบังคับการและบริการ กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 23 รับเงินเดือนระดับ ป.2 ชั้น 12 อัตรา 7,370 บาท และจำเลยยังเบิกความยืนยันว่าจำเลยมีที่ดินที่ตำบลวังน้ำเขียว อำเภอปักธงชัยจังหวัดนครราชสีมา ซึ่งซื้อจากการจัดสรรของกองทัพบก เมื่อปี 2532อีกประมาณ 200 ตารางวา ราคาประมาณ 20,000 บาท โดยยังไม่ได้แบ่งแยกโฉนด ศาลฎีกาเชื่อว่าจำเลยมีสิทธิในที่ดินดังกล่าวจริงถ้าหากไม่เป็นความจริงจำเลยคงไม่กล้ายืนยันเช่นนั้น เพราะสามารถตรวจสอบจากกองทัพบกได้โดยไม่ยาก เห็นว่า แม้จำเลยจะเป็นหนี้โจทก์จำนวน55,668 บาท กับเป็นหนี้บุคคลอื่นอีก 10,000 บาทเศษ เมื่อได้พิเคราะห์สถานะของจำเลยว่าจำเลยรับราชการเป็นทหารบกยศจ่าสิบเอกได้รับเงินเดือนเมื่อปี 2534 เดือนละ 7,370 บาท กับมีสิทธิในที่ดินอยู่บ้าง จำเลยอยู่ในฐานะที่สามารถจะขวนขวายชำระหนี้โจทก์ได้กรณีมีเหตุที่ยังไม่สมควรให้จำเลยล้มละลายตามพระราชบัญญัติล้มละลายพ.ศ. 2483 มาตรา 14 ศาลล่างทั้งสองพิพากษายกฟ้องโจทก์ชอบแล้วฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1012/2537นาง ละ มัย ฉิม นอกโจทก์จ่าสิบเอก พรชัย จัน ที นอกจำเลย พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 14 จำเลยรับราชการเป็นทหารบกยศจ่าสิบเอก รับเงินเดือนอัตรา7,370 บาท และมีสิทธิในที่ดินซึ่งได้มาจากการจัดสรรของกองทัพบกราคาประมาณ 20,000 บาท แม้ว่าจำเลยจะเป็นหนี้โจทก์จำนวน55,668 บาท และเป็นหนี้บุคคลอื่นอีก 10,000 บาทเศษ แต่เมื่อได้พิเคราะห์ถึงสถานะของจำเลยแล้ว จำเลยอยู่ในฐานะที่จะขวนขวายชำระหนี้โจทก์ได้ กรณีมีเหตุที่ยังไม่ควรให้จำเลยล้มละลาย ตามพระราชบัญญัติ ล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 14โจทก์ฟ้องขอให้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลยเด็ดขาดและพิพากษาให้เป็นบุคคลล้มละลายต่อไปจำเลยให้การว่า จำเลยมีอาชีพรับราชการทหารได้รับเงินเดือนเดือนละ 7,360 บาท และมีทรัพย์สินอื่นอีก จำเลยเป็นหนี้โจทก์ประมาณ30,000 บาท เท่านั้น และโจทก์ไม่เคยติดต่อทวงถามให้จำเลยชำระหนี้จำเลยไม่เป็นผู้มีหนี้สินล้นพ้นตัว ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงรับฟังได้ในเบื้องต้นว่าโจทก์มอบอำนาจให้นายบังเอิญฟ้องคดีนี้ ปรากฏตามหนังสือมอบอำนาจเอกสารหมาย จ.1 จำเลยเป็นหนี้โจทก์ตามคำพิพากษาในคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 1097/2533 ของศาลชั้นต้น คำนวณถึงวันที่ 8ตุลาคม 2533 เป็นเงิน 75,935 บาท โจทก์นำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์ของจำเลยออกขายทอดตลาดชำระหนี้โจทก์จำนวน 20,267 บาทคงเหลือยอดหนี้จำนวน 55,668 บาท ปรากฏตามสัญญาประนีประนอมยอมความคำพิพากษาตามยอมและบัญชีแสดงการรับจ่ายครั้งที่ 1 เอกสารหมาย จ.2ถึง จ.4 นอกจากเป็นหนี้โจทก์ดังกล่าวแล้ว จำเลยยังเป็นหนี้บุคคลอื่นอีก 10,000 บาทเศษ คดีมีปัญหาตามฎีกาของโจทก์ว่าสมควรให้จำเลยล้มละลายหรือไม่พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงได้ความจากคำเบิกความของจำเลยประกอบหนังสือรับรองที่ กห 0482.2/710 ลงวันที่ 30 เมษายน 2534เอกสารหมาย ล.1 ว่า จำเลยรับราชการเป็นทหารบกยศจ่าสิบเอกตำแหน่งนายสิบยุทธการกองร้อยกองบังคับการและบริการ กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 23 รับเงินเดือนระดับ ป.2 ชั้น 12 อัตรา 7,370 บาท และจำเลยยังเบิกความยืนยันว่าจำเลยมีที่ดินที่ตำบลวังน้ำเขียว อำเภอปักธงชัยจังหวัดนครราชสีมา ซึ่งซื้อจากการจัดสรรของกองทัพบก เมื่อปี 2532อีกประมาณ 200 ตารางวา ราคาประมาณ 20,000 บาท โดยยังไม่ได้แบ่งแยกโฉนด ศาลฎีกาเชื่อว่าจำเลยมีสิทธิในที่ดินดังกล่าวจริงถ้าหากไม่เป็นความจริงจำเลยคงไม่กล้ายืนยันเช่นนั้น เพราะสามารถตรวจสอบจากกองทัพบกได้โดยไม่ยาก เห็นว่า แม้จำเลยจะเป็นหนี้โจทก์จำนวน55,668 บาท กับเป็นหนี้บุคคลอื่นอีก 10,000 บาทเศษ เมื่อได้พิเคราะห์สถานะของจำเลยว่าจำเลยรับราชการเป็นทหารบกยศจ่าสิบเอกได้รับเงินเดือนเมื่อปี 2534 เดือนละ 7,370 บาท กับมีสิทธิในที่ดินอยู่บ้าง จำเลยอยู่ในฐานะที่สามารถจะขวนขวายชำระหนี้โจทก์ได้กรณีมีเหตุที่ยังไม่สมควรให้จำเลยล้มละลายตามพระราชบัญญัติล้มละลายพ.ศ. 2483 มาตรา 14 ศาลล่างทั้งสองพิพากษายกฟ้องโจทก์ชอบแล้วฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(จิระ บุญพจนสุนทร-สวิน อักขรายุธ-สมิทธิ์ วราอุบล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ ในการพิจารณาคดีล้มละลายของศาลในชั้นฟ้องคดีนั้น ลำดับขั้นตอนในการวินิจฉัยว่าจะพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดหรือพิพากษายกฟ้องนั้นอาจแบ่งแยกได้เป็น 2 ขั้นตอนด้วยกัน กล่าวคือ ขั้นตอนที่ 1 ศาลจะพิจารณาว่า ในทางพิจารณานั้น ได้ความว่ามีมูลเหตุครบถ้วนตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 9(สำหรับเจ้าหนี้ธรรมดา) หรือมาตรา 10(สำหรับเจ้าหนี้มีประกัน)ครบถ้วนหรือไม่ ถ้าหากว่าได้ความว่าขาดมูลเหตุประการใดประการหนึ่ง เช่น ลูกหนี้มิได้มีหนี้สินล้นพ้นตัว(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1485/2512และที่ 1058/2535) จำนวนหนี้ไม่ถึง 50,000 บาท (สำหรับบุคคลธรรมดา) หรือ500,000 บาท (สำหรับนิติบุคคล)(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 341/2531) หนี้ที่ฟ้องยังไม่อาจกำหนดจำนวนได้โดยแน่นอน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 754/2533 และที่ 3380/2533) เมื่อมีเหตุอย่างใดอย่างหนึ่งข้างต้น ก็ถือว่า ในการพิจารณาคดีล้มละลายนั้น ไม่ได้รับความจริงตามมาตรา 9 หรือมาตรา 10ศาลจะมีคำพิพากษายกฟ้อง ขั้นตอนที่ 2 เมื่อได้ความจริงตามที่กล่าวไว้ในขั้นตอนที่ 1แล้ว ศาลจะต้องพิจารณาต่อไปว่า ตามทางพิจารณานั้น ได้ความอย่างใดอย่างหนึ่งดังต่อไปนี้หรือไม่ 1. ลูกหนี้อาจชำระหนี้ได้ทั้งหมด หรือ 2. มีเหตุที่ไม่ควรให้ลูกหนี้ล้มละลาย ถ้าในการพิจารณาปรากฏมีเหตุว่าลูกหนี้อาจชำระหนี้ทั้งหมดหรือมีเหตุที่ลูกหนี้ไม่ควรล้มละลาย ศาลจะมีคำพิพากษายกฟ้องแต่ถ้าไม่มีเหตุดังกล่าวแล้ว ก็จะมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด พฤติการณ์ที่แสดงว่าลูกหนี้อาจชำระหนี้ได้ทั้งหมด เช่น จำเลยเคยเป็นหนี้โจทก์มากกว่าจำนวนหนี้ที่โจทก์นำมาฟ้องหลายเท่าจำเลยได้ชำระหนี้ให้แก่โจทก์แล้วเป็นส่วนใหญ่ หนี้ที่โจทก์นำมาฟ้องนั้นมีเพียงเล็กน้อย ทั้งปรากฏว่าขณะที่ฟ้องนั้นจำเลยยังประกอบกิจการอยู่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 393/2532) จำเลยรับราชการเมื่อได้พิจารณาถึงฐานะและความประพฤติของจำเลยแล้ว จำเลยอยู่ในฐานะที่สามารถขวนขวายจะชำระหนี้ให้แก่โจทก์ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2260/2519, ที่ 813/2536 และที่ 854/2536) แต่อย่างไรก็ตามในกรณีที่จำเลยเป็นข้าราชการนี้ ถ้าหากว่า จำเลยไม่มีทรัพย์สินอื่นและจำเลยมิได้ขวนขวายชำระหนี้แก่โจทก์ เมื่อเงินเดือนของจำเลยไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 286(2) โจทก์จึงไม่อาจใช้สิทธิในคดีแพ่งอายัดเงินเดือนของจำเลยมาชำระหนี้ได้ เมื่อโจทก์นำมูลหนี้ตามคำพิพากษาในคดีแพ่งมาฟ้องเป็นคดีล้มละลาย กรณีก็สมควรที่จะมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1063/2533) ส่วนเหตุที่ไม่ควรให้ลูกหนี้ล้มละลาย เช่น มูลหนี้ที่โจทก์นำมาฟ้องเป็นคดีล้มละลายนั้น เป็นมูลหนี้ตามคำพิพากษาในคดีแพ่งยังไม่ถึงที่สุด คดีอยู่ระหว่างอุทธรณ์หรือฎีกาอยู่ คำพิพากษาในคดีแพ่งที่โจทก์นำมาฟ้องนั้น อาจจะถูกศาลสูงเปลี่ยนแปลง กลับแก้ไขได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 177/2531, ที่ 2276/2531,และที่ 3210/2532) มูลหนี้ที่โจทก์นำมาฟ้องนั้น ขาดอายุความแล้วซึ่งหนี้ดังกล่าวเป็นหนี้ที่ไม่อาจขอรับชำระหนี้ได้ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 94(1)(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 71/2522)หรือว่ามูลหนี้ที่โจทก์นำมาฟ้องนั้น เป็นมูลหนี้ตามคำพิพากษาปรากฏว่าในขณะที่มีการฟ้องคดีล้มละลายได้ล่วงเลยระยะเวลาในการบังคับคดีตามประมวลกฎหมาย วิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 271 แล้ว(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2567/2533) โดยเหตุที่กฎหมายล้มละลาย เป็นกฎหมายที่เกี่ยวเนื่องกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน มีผลในการจำกัดสิทธิเสรีภาพประชาชนการที่จะให้บุคคลใดถูกพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดนั้น จะต้องเป็นกรณีที่มีเหตุอันสมควรจริง ๆ ว่า บุคคลดังกล่าวนั้น ไม่สามารถที่จะชำระหนี้ได้ ไม่ใช่ว่า โจทก์จะนำหนี้มาฟ้องเป็นคดีล้มละลาย เพื่อบีบบังคับให้ลูกหนี้ชำระหนี้เท่านั้น พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483มาตรา 14 จึงได้ให้อำนาจศาลไว้อย่างกว้างขวางในการที่จะค้นหาความจริงว่ามีเหตุอันสมควรที่จะให้ลูกหนี้เป็นบุคคลล้มละลายหรือไม่ และในอำนาจส่วนนี้ศาลอาจจะหยิบยกข้อเท็จจริง จากทางนำสืบของโจทก์มาวินิจฉัยก็ได้ เอื้อนขุนแก้วคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลยเด็ดขาดและพิพากษาให้เป็นบุคคลล้มละลายต่อไปจำเลยให้การว่า จำเลยมีอาชีพรับราชการทหารได้รับเงินเดือนเดือนละ 7,360 บาท และมีทรัพย์สินอื่นอีก จำเลยเป็นหนี้โจทก์ประมาณ30,000 บาท เท่านั้น และโจทก์ไม่เคยติดต่อทวงถามให้จำเลยชำระหนี้จำเลยไม่เป็นผู้มีหนี้สินล้นพ้นตัว ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงรับฟังได้ในเบื้องต้นว่าโจทก์มอบอำนาจให้นายบังเอิญฟ้องคดีนี้ ปรากฏตามหนังสือมอบอำนาจเอกสารหมาย จ.1 จำเลยเป็นหนี้โจทก์ตามคำพิพากษาในคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 1097/2533 ของศาลชั้นต้น คำนวณถึงวันที่ 8ตุลาคม 2533 เป็นเงิน 75,935 บาท โจทก์นำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์ของจำเลยออกขายทอดตลาดชำระหนี้โจทก์จำนวน 20,267 บาทคงเหลือยอดหนี้จำนวน 55,668 บาท ปรากฏตามสัญญาประนีประนอมยอมความคำพิพากษาตามยอมและบัญชีแสดงการรับจ่ายครั้งที่ 1 เอกสารหมาย จ.2ถึง จ.4 นอกจากเป็นหนี้โจทก์ดังกล่าวแล้ว จำเลยยังเป็นหนี้บุคคลอื่นอีก 10,000 บาทเศษ คดีมีปัญหาตามฎีกาของโจทก์ว่าสมควรให้จำเลยล้มละลายหรือไม่พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงได้ความจากคำเบิกความของจำเลยประกอบหนังสือรับรองที่ กห 0482.2/710 ลงวันที่ 30 เมษายน 2534เอกสารหมาย ล.1 ว่า จำเลยรับราชการเป็นทหารบกยศจ่าสิบเอกตำแหน่งนายสิบยุทธการกองร้อยกองบังคับการและบริการ กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 23 รับเงินเดือนระดับ ป.2 ชั้น 12 อัตรา 7,370 บาท และจำเลยยังเบิกความยืนยันว่าจำเลยมีที่ดินที่ตำบลวังน้ำเขียว อำเภอปักธงชัยจังหวัดนครราชสีมา ซึ่งซื้อจากการจัดสรรของกองทัพบก เมื่อปี 2532อีกประมาณ 200 ตารางวา ราคาประมาณ 20,000 บาท โดยยังไม่ได้แบ่งแยกโฉนด ศาลฎีกาเชื่อว่าจำเลยมีสิทธิในที่ดินดังกล่าวจริงถ้าหากไม่เป็นความจริงจำเลยคงไม่กล้ายืนยันเช่นนั้น เพราะสามารถตรวจสอบจากกองทัพบกได้โดยไม่ยาก เห็นว่า แม้จำเลยจะเป็นหนี้โจทก์จำนวน55,668 บาท กับเป็นหนี้บุคคลอื่นอีก 10,000 บาทเศษ เมื่อได้พิเคราะห์สถานะของจำเลยว่าจำเลยรับราชการเป็นทหารบกยศจ่าสิบเอกได้รับเงินเดือนเมื่อปี 2534 เดือนละ 7,370 บาท กับมีสิทธิในที่ดินอยู่บ้าง จำเลยอยู่ในฐานะที่สามารถจะขวนขวายชำระหนี้โจทก์ได้กรณีมีเหตุที่ยังไม่สมควรให้จำเลยล้มละลายตามพระราชบัญญัติล้มละลายพ.ศ. 2483 มาตรา 14 ศาลล่างทั้งสองพิพากษายกฟ้องโจทก์ชอบแล้วฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1012/2537นาง ละ มัย ฉิม นอกโจทก์จ่าสิบเอก พรชัย จัน ที นอกจำเลย พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 14 จำเลยรับราชการเป็นทหารบกยศจ่าสิบเอก รับเงินเดือนอัตรา7,370 บาท และมีสิทธิในที่ดินซึ่งได้มาจากการจัดสรรของกองทัพบกราคาประมาณ 20,000 บาท แม้ว่าจำเลยจะเป็นหนี้โจทก์จำนวน55,668 บาท และเป็นหนี้บุคคลอื่นอีก 10,000 บาทเศษ แต่เมื่อได้พิเคราะห์ถึงสถานะของจำเลยแล้ว จำเลยอยู่ในฐานะที่จะขวนขวายชำระหนี้โจทก์ได้ กรณีมีเหตุที่ยังไม่ควรให้จำเลยล้มละลาย ตามพระราชบัญญัติ ล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 14โจทก์ฟ้องขอให้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลยเด็ดขาดและพิพากษาให้เป็นบุคคลล้มละลายต่อไปจำเลยให้การว่า จำเลยมีอาชีพรับราชการทหารได้รับเงินเดือนเดือนละ 7,360 บาท และมีทรัพย์สินอื่นอีก จำเลยเป็นหนี้โจทก์ประมาณ30,000 บาท เท่านั้น และโจทก์ไม่เคยติดต่อทวงถามให้จำเลยชำระหนี้จำเลยไม่เป็นผู้มีหนี้สินล้นพ้นตัว ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงรับฟังได้ในเบื้องต้นว่าโจทก์มอบอำนาจให้นายบังเอิญฟ้องคดีนี้ ปรากฏตามหนังสือมอบอำนาจเอกสารหมาย จ.1 จำเลยเป็นหนี้โจทก์ตามคำพิพากษาในคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 1097/2533 ของศาลชั้นต้น คำนวณถึงวันที่ 8ตุลาคม 2533 เป็นเงิน 75,935 บาท โจทก์นำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์ของจำเลยออกขายทอดตลาดชำระหนี้โจทก์จำนวน 20,267 บาทคงเหลือยอดหนี้จำนวน 55,668 บาท ปรากฏตามสัญญาประนีประนอมยอมความคำพิพากษาตามยอมและบัญชีแสดงการรับจ่ายครั้งที่ 1 เอกสารหมาย จ.2ถึง จ.4 นอกจากเป็นหนี้โจทก์ดังกล่าวแล้ว จำเลยยังเป็นหนี้บุคคลอื่นอีก 10,000 บาทเศษ คดีมีปัญหาตามฎีกาของโจทก์ว่าสมควรให้จำเลยล้มละลายหรือไม่พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงได้ความจากคำเบิกความของจำเลยประกอบหนังสือรับรองที่ กห 0482.2/710 ลงวันที่ 30 เมษายน 2534เอกสารหมาย ล.1 ว่า จำเลยรับราชการเป็นทหารบกยศจ่าสิบเอกตำแหน่งนายสิบยุทธการกองร้อยกองบังคับการและบริการ กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 23 รับเงินเดือนระดับ ป.2 ชั้น 12 อัตรา 7,370 บาท และจำเลยยังเบิกความยืนยันว่าจำเลยมีที่ดินที่ตำบลวังน้ำเขียว อำเภอปักธงชัยจังหวัดนครราชสีมา ซึ่งซื้อจากการจัดสรรของกองทัพบก เมื่อปี 2532อีกประมาณ 200 ตารางวา ราคาประมาณ 20,000 บาท โดยยังไม่ได้แบ่งแยกโฉนด ศาลฎีกาเชื่อว่าจำเลยมีสิทธิในที่ดินดังกล่าวจริงถ้าหากไม่เป็นความจริงจำเลยคงไม่กล้ายืนยันเช่นนั้น เพราะสามารถตรวจสอบจากกองทัพบกได้โดยไม่ยาก เห็นว่า แม้จำเลยจะเป็นหนี้โจทก์จำนวน55,668 บาท กับเป็นหนี้บุคคลอื่นอีก 10,000 บาทเศษ เมื่อได้พิเคราะห์สถานะของจำเลยว่าจำเลยรับราชการเป็นทหารบกยศจ่าสิบเอกได้รับเงินเดือนเมื่อปี 2534 เดือนละ 7,370 บาท กับมีสิทธิในที่ดินอยู่บ้าง จำเลยอยู่ในฐานะที่สามารถจะขวนขวายชำระหนี้โจทก์ได้กรณีมีเหตุที่ยังไม่สมควรให้จำเลยล้มละลายตามพระราชบัญญัติล้มละลายพ.ศ. 2483 มาตรา 14 ศาลล่างทั้งสองพิพากษายกฟ้องโจทก์ชอบแล้วฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(จิระ บุญพจนสุนทร-สวิน อักขรายุธ-สมิทธิ์ วราอุบล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ ในการพิจารณาคดีล้มละลายของศาลในชั้นฟ้องคดีนั้น ลำดับขั้นตอนในการวินิจฉัยว่าจะพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดหรือพิพากษายกฟ้องนั้นอาจแบ่งแยกได้เป็น 2 ขั้นตอนด้วยกัน กล่าวคือ ขั้นตอนที่ 1 ศาลจะพิจารณาว่า ในทางพิจารณานั้น ได้ความว่ามีมูลเหตุครบถ้วนตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 9(สำหรับเจ้าหนี้ธรรมดา) หรือมาตรา 10(สำหรับเจ้าหนี้มีประกัน)ครบถ้วนหรือไม่ ถ้าหากว่าได้ความว่าขาดมูลเหตุประการใดประการหนึ่ง เช่น ลูกหนี้มิได้มีหนี้สินล้นพ้นตัว(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1485/2512และที่ 1058/2535) จำนวนหนี้ไม่ถึง 50,000 บาท (สำหรับบุคคลธรรมดา) หรือ500,000 บาท (สำหรับนิติบุคคล)(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 341/2531) หนี้ที่ฟ้องยังไม่อาจกำหนดจำนวนได้โดยแน่นอน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 754/2533 และที่ 3380/2533) เมื่อมีเหตุอย่างใดอย่างหนึ่งข้างต้น ก็ถือว่า ในการพิจารณาคดีล้มละลายนั้น ไม่ได้รับความจริงตามมาตรา 9 หรือมาตรา 10ศาลจะมีคำพิพากษายกฟ้อง ขั้นตอนที่ 2 เมื่อได้ความจริงตามที่กล่าวไว้ในขั้นตอนที่ 1แล้ว ศาลจะต้องพิจารณาต่อไปว่า ตามทางพิจารณานั้น ได้ความอย่างใดอย่างหนึ่งดังต่อไปนี้หรือไม่ 1. ลูกหนี้อาจชำระหนี้ได้ทั้งหมด หรือ 2. มีเหตุที่ไม่ควรให้ลูกหนี้ล้มละลาย ถ้าในการพิจารณาปรากฏมีเหตุว่าลูกหนี้อาจชำระหนี้ทั้งหมดหรือมีเหตุที่ลูกหนี้ไม่ควรล้มละลาย ศาลจะมีคำพิพากษายกฟ้องแต่ถ้าไม่มีเหตุดังกล่าวแล้ว ก็จะมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด พฤติการณ์ที่แสดงว่าลูกหนี้อาจชำระหนี้ได้ทั้งหมด เช่น จำเลยเคยเป็นหนี้โจทก์มากกว่าจำนวนหนี้ที่โจทก์นำมาฟ้องหลายเท่าจำเลยได้ชำระหนี้ให้แก่โจทก์แล้วเป็นส่วนใหญ่ หนี้ที่โจทก์นำมาฟ้องนั้นมีเพียงเล็กน้อย ทั้งปรากฏว่าขณะที่ฟ้องนั้นจำเลยยังประกอบกิจการอยู่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 393/2532) จำเลยรับราชการเมื่อได้พิจารณาถึงฐานะและความประพฤติของจำเลยแล้ว จำเลยอยู่ในฐานะที่สามารถขวนขวายจะชำระหนี้ให้แก่โจทก์ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2260/2519, ที่ 813/2536 และที่ 854/2536) แต่อย่างไรก็ตามในกรณีที่จำเลยเป็นข้าราชการนี้ ถ้าหากว่า จำเลยไม่มีทรัพย์สินอื่นและจำเลยมิได้ขวนขวายชำระหนี้แก่โจทก์ เมื่อเงินเดือนของจำเลยไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 286(2) โจทก์จึงไม่อาจใช้สิทธิในคดีแพ่งอายัดเงินเดือนของจำเลยมาชำระหนี้ได้ เมื่อโจทก์นำมูลหนี้ตามคำพิพากษาในคดีแพ่งมาฟ้องเป็นคดีล้มละลาย กรณีก็สมควรที่จะมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1063/2533) ส่วนเหตุที่ไม่ควรให้ลูกหนี้ล้มละลาย เช่น มูลหนี้ที่โจทก์นำมาฟ้องเป็นคดีล้มละลายนั้น เป็นมูลหนี้ตามคำพิพากษาในคดีแพ่งยังไม่ถึงที่สุด คดีอยู่ระหว่างอุทธรณ์หรือฎีกาอยู่ คำพิพากษาในคดีแพ่งที่โจทก์นำมาฟ้องนั้น อาจจะถูกศาลสูงเปลี่ยนแปลง กลับแก้ไขได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 177/2531, ที่ 2276/2531,และที่ 3210/2532) มูลหนี้ที่โจทก์นำมาฟ้องนั้น ขาดอายุความแล้วซึ่งหนี้ดังกล่าวเป็นหนี้ที่ไม่อาจขอรับชำระหนี้ได้ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 94(1)(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 71/2522)หรือว่ามูลหนี้ที่โจทก์นำมาฟ้องนั้น เป็นมูลหนี้ตามคำพิพากษาปรากฏว่าในขณะที่มีการฟ้องคดีล้มละลายได้ล่วงเลยระยะเวลาในการบังคับคดีตามประมวลกฎหมาย วิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 271 แล้ว(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2567/2533) โดยเหตุที่กฎหมายล้มละลาย เป็นกฎหมายที่เกี่ยวเนื่องกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน มีผลในการจำกัดสิทธิเสรีภาพประชาชนการที่จะให้บุคคลใดถูกพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดนั้น จะต้องเป็นกรณีที่มีเหตุอันสมควรจริง ๆ ว่า บุคคลดังกล่าวนั้น ไม่สามารถที่จะชำระหนี้ได้ ไม่ใช่ว่า โจทก์จะนำหนี้มาฟ้องเป็นคดีล้มละลาย เพื่อบีบบังคับให้ลูกหนี้ชำระหนี้เท่านั้น พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483มาตรา 14 จึงได้ให้อำนาจศาลไว้อย่างกว้างขวางในการที่จะค้นหาความจริงว่ามีเหตุอันสมควรที่จะให้ลูกหนี้เป็นบุคคลล้มละลายหรือไม่ และในอำนาจส่วนนี้ศาลอาจจะหยิบยกข้อเท็จจริง จากทางนำสืบของโจทก์มาวินิจฉัยก็ได้ เอื้อนขุนแก้ว