คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4162/2532หลักกฎหมาย: สมาคมจำเลยมิได้ขออนุญาตเป็นสมาคมการค้าภายในกำหนดเวลาตามพระราชบัญญัติสมาคมการค้าฯ มาตรา 54 จึงไม่มีชื่อจำเลยเป็นสมาคมในทะเบียน ส่วนสมาคมพ่อค้ายา กรุงเทพซึ่งอยู่ในตึกแถวพิพาทที่โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยได้ยื่นคำขออนุญาตจัดตั้งเป็นสมาคมการค้าขึ้นใหม่แม้ชื่อจะมีความหมายอย่างเดียวกับชื่อของจำเลย แต่ก็เป็นชื่อเฉพาะเสียงเรียกต่างกัน จึงเป็นบุคคลต่างกัน เมื่อจำเลยไม่มีสภาพเป็นนิติบุคคลในขณะถูกฟ้อง จำเลยก็ไม่อาจถูกฟ้องและไม่มีตัวตนที่จะยื่นคำให้การต่อสู้คดีได้โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นผู้ซื้อตึกแถวมาจากผู้ให้เช่าครบกำหนดเวลาตามสัญญาเช่าและโจทก์ได้บอกเลิกสัญญาเช่าแล้วแต่จำเลยไม่ยอมออกไป ขอให้บังคับจำเลยและบริวารให้ออกจากตึกแถวที่เช่าและใช้ค่าเสียหายจำเลยให้การว่า เมื่อปี พ.ศ. 2509 จำเลยได้จดทะเบียนเลิกสมาคมแล้ว จึงไม่มีสภาพเป็นนิติบุคคล แต่มีสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพซึ่งมีชื่อภาษาจีนว่าเลี่ยงฮั้วเอี๊ยะเงี้ยบกงหวย ขอให้ตึกแถวพิพาทเป็นสำนักงานจากเจ้าของกรรมสิทธิ์ต่อจากจำเลยและได้ทำสัญญาเช่าต่อจากสัญญาฉบับเดิมเป็นเวลาอีก 3 ปี โจทก์ต้องผูกพันตามสัญญาเช่าด้วยศาลชั้นต้นสืบพยานโจทก์เสร็จแล้ว ในวันนัดสืบพยานจำเลยสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพยื่นคำแถลงว่า ผู้ร้องได้ยื่นคำให้การต่อสู้คดีเพราะสำคัญผิดว่าถูกฟ้องเนื่องจากมีชื่อคล้ายกับจำเลย ผู้ร้องจึงขอถอนตัวจากคดีนี้ และทนายความจำเลยขอถอนคำให้การ ทนายโจทก์แถลงคัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาตให้ทนายความจำเลยถอนคำให้การและสั่งเพิกถอนกระบวนพิจารณา ตั้งแต่จำเลยขออนุญาตยื่นคำให้การตามคำร้องลงวันที่ 29 มิถุนายน 2527 เป็นต้นมาทนายความโจทก์แถลงว่า ศาลดำเนินกระบวนพิจารณาสืบพยานโจทก์เสร็จแล้วโดยชอบ คดีอยู่ในระหว่างสืบพยานจำเลย ขอให้ศาลสั่งว่าจำเลยไม่มีพยานมาสืบ และนัดฟังคำพิพากษาต่อไปศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วสั่งว่า โจทก์ไม่ติดใจขอให้ศาลมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การ ให้จำหน่ายคดีออกจากสารบบความตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 198 วรรคสองโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายกคำสั่งศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นดำเนินการสืบพยานจำเลยตามประเด็นที่สั่งไว้ แล้วพิพากษาไปตามรูปคดีค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสองศาลให้ศาลชั้นต้นรวมสั่งเมื่อมีคำพิพากษาจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ปัญหาว่าบุคคลที่ให้การต่อสู้คดีเป็นจำเลยหรือเป็นบุคคลอื่น ข้อเท็จจริงได้ความว่ามีชื่อจำเลยแต่งตั้งทนายความ และทนายความได้ยื่นคำให้การในชื่อของจำเลยตลอดจนการดำเนินกระบวนพิจารณาต่อมาก็กระทำในชื่อของจำเลยเมื่อสืบพยานโจทก์เสร็จในวันนัดสืบพยานจำเลย สมาคมพ่อค้ายากรุงเทพยื่นคำแถลงว่าสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพเป็นผู้แต่งตั้งทนายความและยื่นคำให้การต่อสู้คดีเพราะสำคัญผิดว่าถูกฟ้อง เนื่องจากมีชื่อคล้ายกัน ไม่ใช่จำเลย ส่วนจำเลยไม่ได้จดทะเบียนเป็นสมาคมตามพระราชบัญญัติสมาคมการค้า พ.ศ. 2509 มีปัญหาว่าข้ออ้างของสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพเป็นความจริงหรือไม่ เห็นว่าตามเอกสารหมาย จ.10 จำเลยได้รับใบอนุญาตให้ดำรงอยู่ต่อไปได้ตามพระราชบัญญัติวัฒนธรรมแห่งชาติ พ.ศ. 2485 มาตรา 14 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติวัฒนธรรมแห่งชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2486มาตรา 5 ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2486 แต่ตามพระราชบัญญัติสมาคมการค้าพ.ศ. 2509 ออกใช้บังคับเมื่อวันที่ 26 เมษายน 2509 มีบทเฉพาะกาลตามมาตรา 55 ระบุว่าให้บรรดาสมาคมที่จดทะเบียนเป็นสมาคมตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์อยู่ก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ อันมีลักษณะหรือวัตถุประสงค์อย่างเดียวกับสมาคมการค้าหากประสงค์จะเป็นสมาคมการค้าตามพระราชบัญญัตินี้ต้องขออนุญาตเป็นสมาคมการค้าภายในกำหนดเก้าสิบวันนับแต่วันพระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับถ้าสมาคมที่มีลักษณะหรือวัตถุประสงค์อย่างเดียวกับสมาคมการค้าที่ได้จดทะเบียนเป็นสมาคมตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่ขออนุญาตเป็นสมาคมการค้าตามพระราชบัญญัตินี้ภายในกำหนดดังกล่าวในวรรคหนึ่ง ให้ถือว่าเป็นอันเลิก และให้นายทะเบียนสมาคมตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ขีดชื่อสมาคมนั้นออกเสียจากทะเบียนสมาคมฯ ตามหนังสือกองสถาบันการค้า กรมการค้าภายในสำนักงานทะเบียนสมาคมการค้าประจำกรุงเทพมหานคร ลงวันที่9 ตุลาคม 2527 ระบุว่าจำเลยมิได้จดทะเบียนเป็นสมาคมการค้าตามพระราชบัญญัติสมาคมการค้า พ.ศ. 2509 แสดงว่าจำเลยมิได้ขออนุญาตเป็นสมาคมการค้าภายในกำหนดตามบทเฉพาะกาลและไม่ได้ขออนุญาตจัดตั้งสมาคมการค้าขึ้นใหม่ จึงไม่มีชื่อจำเลยเป็นสมาคมในทะเบียนดังนั้นจำเลยจึงไม่มีสภาพเป็นนิติบุคคลในขณะถูกฟ้องส่วนสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพได้ยื่นคำขออนุญาตจัดตั้งเป็นสมาคมการค้าขึ้นใหม่เมื่อวันที่ 18 กรกฎาคม 2509 ได้รับใบอนุญาตในปี พ.ศ. 2511ชื่อของจำเลยและชื่อของสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพแม้จะมีความหมายอย่างเดียวกัน แต่ก็เป็นชื่อเฉพาะเสียงเรียกต่างกัน จึงฟังได้ว่าเป็นบุคคลต่างกัน เมื่อจำเลยไม่มีสภาพเป็นนิติบุคคลในขณะถูกฟ้องจำเลยก็ไม่อาจถูกฟ้องและไม่มีตัวตนที่จะยื่นคำให้การต่อสู้คดีได้แม้ศาลชั้นต้นไม่ได้ทำการไต่สวนก็ตาม เมื่อข้อเท็จจริงในสำนวนปรากฏชัดว่าจำเลยไม่มีตัวตนแล้ว ศาลย่อมรับฟังได้โดยไม่จำเป็นต้องไต่สวนอีก และคดีไม่มีเหตุที่จะต้องดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้ศาลชั้นต้นสืบพยานจำเลยแล้วพิพากษานั้นศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาจำเลยฟังขึ้น"พิพากษากลับเป็นว่า ให้ยกฟ้อง ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4162/2532บริษัท เอส.ซี.ซี.เค จำกัดโจทก์สมาคม เลี่ยง ฮั้วเอี๊ยะเงี๊ยบ แห่งประเทศ ไทยจำเลย ป.วิ.พ. ม. 1 (11), ม. 55สมาคมจำเลยมิได้ขออนุญาตเป็นสมาคมการค้าภายในกำหนดเวลาตามพระราชบัญญัติสมาคมการค้าฯ มาตรา 54 จึงไม่มีชื่อจำเลยเป็นสมาคมในทะเบียน ส่วนสมาคมพ่อค้ายา กรุงเทพซึ่งอยู่ในตึกแถวพิพาทที่โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยได้ยื่นคำขออนุญาตจัดตั้งเป็นสมาคมการค้าขึ้นใหม่แม้ชื่อจะมีความหมายอย่างเดียวกับชื่อของจำเลย แต่ก็เป็นชื่อเฉพาะเสียงเรียกต่างกัน จึงเป็นบุคคลต่างกัน เมื่อจำเลยไม่มีสภาพเป็นนิติบุคคลในขณะถูกฟ้อง จำเลยก็ไม่อาจถูกฟ้องและไม่มีตัวตนที่จะยื่นคำให้การต่อสู้คดีได้โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นผู้ซื้อตึกแถวมาจากผู้ให้เช่าครบกำหนดเวลาตามสัญญาเช่าและโจทก์ได้บอกเลิกสัญญาเช่าแล้วแต่จำเลยไม่ยอมออกไป ขอให้บังคับจำเลยและบริวารให้ออกจากตึกแถวที่เช่าและใช้ค่าเสียหายจำเลยให้การว่า เมื่อปี พ.ศ. 2509 จำเลยได้จดทะเบียนเลิกสมาคมแล้ว จึงไม่มีสภาพเป็นนิติบุคคล แต่มีสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพซึ่งมีชื่อภาษาจีนว่าเลี่ยงฮั้วเอี๊ยะเงี้ยบกงหวย ขอให้ตึกแถวพิพาทเป็นสำนักงานจากเจ้าของกรรมสิทธิ์ต่อจากจำเลยและได้ทำสัญญาเช่าต่อจากสัญญาฉบับเดิมเป็นเวลาอีก 3 ปี โจทก์ต้องผูกพันตามสัญญาเช่าด้วยศาลชั้นต้นสืบพยานโจทก์เสร็จแล้ว ในวันนัดสืบพยานจำเลยสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพยื่นคำแถลงว่า ผู้ร้องได้ยื่นคำให้การต่อสู้คดีเพราะสำคัญผิดว่าถูกฟ้องเนื่องจากมีชื่อคล้ายกับจำเลย ผู้ร้องจึงขอถอนตัวจากคดีนี้ และทนายความจำเลยขอถอนคำให้การ ทนายโจทก์แถลงคัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาตให้ทนายความจำเลยถอนคำให้การและสั่งเพิกถอนกระบวนพิจารณา ตั้งแต่จำเลยขออนุญาตยื่นคำให้การตามคำร้องลงวันที่ 29 มิถุนายน 2527 เป็นต้นมาทนายความโจทก์แถลงว่า ศาลดำเนินกระบวนพิจารณาสืบพยานโจทก์เสร็จแล้วโดยชอบ คดีอยู่ในระหว่างสืบพยานจำเลย ขอให้ศาลสั่งว่าจำเลยไม่มีพยานมาสืบ และนัดฟังคำพิพากษาต่อไปศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วสั่งว่า โจทก์ไม่ติดใจขอให้ศาลมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การ ให้จำหน่ายคดีออกจากสารบบความตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 198 วรรคสองโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายกคำสั่งศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นดำเนินการสืบพยานจำเลยตามประเด็นที่สั่งไว้ แล้วพิพากษาไปตามรูปคดีค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสองศาลให้ศาลชั้นต้นรวมสั่งเมื่อมีคำพิพากษาจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ปัญหาว่าบุคคลที่ให้การต่อสู้คดีเป็นจำเลยหรือเป็นบุคคลอื่น ข้อเท็จจริงได้ความว่ามีชื่อจำเลยแต่งตั้งทนายความ และทนายความได้ยื่นคำให้การในชื่อของจำเลยตลอดจนการดำเนินกระบวนพิจารณาต่อมาก็กระทำในชื่อของจำเลยเมื่อสืบพยานโจทก์เสร็จในวันนัดสืบพยานจำเลย สมาคมพ่อค้ายากรุงเทพยื่นคำแถลงว่าสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพเป็นผู้แต่งตั้งทนายความและยื่นคำให้การต่อสู้คดีเพราะสำคัญผิดว่าถูกฟ้อง เนื่องจากมีชื่อคล้ายกัน ไม่ใช่จำเลย ส่วนจำเลยไม่ได้จดทะเบียนเป็นสมาคมตามพระราชบัญญัติสมาคมการค้า พ.ศ. 2509 มีปัญหาว่าข้ออ้างของสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพเป็นความจริงหรือไม่ เห็นว่าตามเอกสารหมาย จ.10 จำเลยได้รับใบอนุญาตให้ดำรงอยู่ต่อไปได้ตามพระราชบัญญัติวัฒนธรรมแห่งชาติ พ.ศ. 2485 มาตรา 14 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติวัฒนธรรมแห่งชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2486มาตรา 5 ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2486 แต่ตามพระราชบัญญัติสมาคมการค้าพ.ศ. 2509 ออกใช้บังคับเมื่อวันที่ 26 เมษายน 2509 มีบทเฉพาะกาลตามมาตรา 55 ระบุว่าให้บรรดาสมาคมที่จดทะเบียนเป็นสมาคมตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์อยู่ก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ อันมีลักษณะหรือวัตถุประสงค์อย่างเดียวกับสมาคมการค้าหากประสงค์จะเป็นสมาคมการค้าตามพระราชบัญญัตินี้ต้องขออนุญาตเป็นสมาคมการค้าภายในกำหนดเก้าสิบวันนับแต่วันพระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับถ้าสมาคมที่มีลักษณะหรือวัตถุประสงค์อย่างเดียวกับสมาคมการค้าที่ได้จดทะเบียนเป็นสมาคมตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่ขออนุญาตเป็นสมาคมการค้าตามพระราชบัญญัตินี้ภายในกำหนดดังกล่าวในวรรคหนึ่ง ให้ถือว่าเป็นอันเลิก และให้นายทะเบียนสมาคมตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ขีดชื่อสมาคมนั้นออกเสียจากทะเบียนสมาคมฯ ตามหนังสือกองสถาบันการค้า กรมการค้าภายในสำนักงานทะเบียนสมาคมการค้าประจำกรุงเทพมหานคร ลงวันที่9 ตุลาคม 2527 ระบุว่าจำเลยมิได้จดทะเบียนเป็นสมาคมการค้าตามพระราชบัญญัติสมาคมการค้า พ.ศ. 2509 แสดงว่าจำเลยมิได้ขออนุญาตเป็นสมาคมการค้าภายในกำหนดตามบทเฉพาะกาลและไม่ได้ขออนุญาตจัดตั้งสมาคมการค้าขึ้นใหม่ จึงไม่มีชื่อจำเลยเป็นสมาคมในทะเบียนดังนั้นจำเลยจึงไม่มีสภาพเป็นนิติบุคคลในขณะถูกฟ้องส่วนสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพได้ยื่นคำขออนุญาตจัดตั้งเป็นสมาคมการค้าขึ้นใหม่เมื่อวันที่ 18 กรกฎาคม 2509 ได้รับใบอนุญาตในปี พ.ศ. 2511ชื่อของจำเลยและชื่อของสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพแม้จะมีความหมายอย่างเดียวกัน แต่ก็เป็นชื่อเฉพาะเสียงเรียกต่างกัน จึงฟังได้ว่าเป็นบุคคลต่างกัน เมื่อจำเลยไม่มีสภาพเป็นนิติบุคคลในขณะถูกฟ้องจำเลยก็ไม่อาจถูกฟ้องและไม่มีตัวตนที่จะยื่นคำให้การต่อสู้คดีได้แม้ศาลชั้นต้นไม่ได้ทำการไต่สวนก็ตาม เมื่อข้อเท็จจริงในสำนวนปรากฏชัดว่าจำเลยไม่มีตัวตนแล้ว ศาลย่อมรับฟังได้โดยไม่จำเป็นต้องไต่สวนอีก และคดีไม่มีเหตุที่จะต้องดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้ศาลชั้นต้นสืบพยานจำเลยแล้วพิพากษานั้นศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาจำเลยฟังขึ้น"พิพากษากลับเป็นว่า ให้ยกฟ้อง(ส่อง สุขะปุณณพันธ์-สวัสดิ์ รอดเจริญ-สุวรรณ ตระการพันธุ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 1(11) และมาตรา 55ผู้ที่จะถูกฟ้องเป็นจำเลยได้จะต้องเป็นบุคคล โดยจะเป็นบุคคลธรรมดาหรือบุคคลตามกฎหมายอย่างนิติบุคคลก็ได้ ถ้าผู้ที่ถูกฟ้องไม่เป็นบุคคลหรือเคยเป็นบุคคลแต่หมดสภาพบุคคลหรือไม่มีตัวตนอยู่ในขณะที่ยื่นฟ้อง โจทก์ย่อมฟ้องผู้นั้นเป็นจำเลยไม่ได้ คดีนี้ศาลฎีกาพิพากษายกฟ้องโจทก์ เนื่องจากโจทก์ฟ้องผิดตัวคือคนที่อยู่ในตึกแถวที่เช่าไม่ใช่จำเลย จำเลยสิ้นความเป็นบุคคลไปแล้ว จำเลยเป็นสมาคมซึ่งเป็นนิติบุคคล มีชื่อว่า"สมาคมเลี่ยงฮั้วเอี๊ยะเงี๊ยบแห่งประเทศไทย" ย่อมถูกฟ้องเป็นจำเลยได้ ตอนแต่งทนายความสู้คดีและยื่นคำให้การผู้แทนสมาคมได้เข้ามาทำการแทนจำเลยในคดี แต่มาภายหลังเมื่อสืบพยานโจทก์เสร็จจะสืบพยานจำเลยต่อไป สมาคมพ่อค้ายากรุงเทพซึ่งมีชื่อภาษาจีนว่า"เลี่ยงฮั้วเอี๊ยะเงี๊ยบกงหวย" ได้ยื่นคำร้องเข้ามาในคดีว่าที่ยื่นคำให้การและแต่งทนายความสู้คดีมานั้นไม่ใช่ตัวจำเลยแต่เป็นสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพ เป็นนิติบุคคลแตกต่างกันหรือเป็นคนละสมาคม โดยสมาคมจำเลยเลิกไปแล้ว จะเห็นได้ว่าความจริงชื่อของสมาคมจำเลยกับสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพ มีชื่อสำคัญเหมือนกันคือมีคำว่า "เลี่ยงฮั้วเอี๊ยะเงี๊ยบ เช่นเดียวกันและเข้าใจว่าผู้บริหารสมาคมทั้งสองก็คงจะเป็นบุคคลกลุ่มเดียวกันทั้งสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพก็คือคนที่อยู่ในตึกแถวที่เช่าในขณะฟ้องรูปการน่าจะเป็นว่าสมาคมจำเลยกับสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพ ก็คือบุคคลพวกเดียวกัน ที่โจทก์ฟ้องเป็นชื่อสมาคมจำเลย น่าจะเป็นเพราะโจทก์อาศัยชื่อตามสัญญาเช่าเป็นหลักโดยไม่ทราบว่าจำเลยเปลี่ยนชื่อใหม่แล้ว ในกรณีเช่นนี้เคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า โจทก์ฟ้องจำเลยได้" คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 928/2521 ได้มีการจัดตั้งห้างหุ้นส่วนจำเลยที่ 2 ขึ้นก่อน ต่อมามีความจำเป็นต้องใช้ทุนมากจึงได้จัดตั้งบริษัทจำเลยที่ 2 ขึ้น แต่ก็มีวัตถุประสงค์ในการซื้อขายที่ดินเช่นเดียวกัน จำเลยที่ 1 ได้ออกใบรับเงินค่าเช่าซื้อที่ดินให้โจทก์หลายฉบับ และยังมีหนังสือถึงโจทก์เกี่ยวกับการทำถนนและท่อระบายน้ำชี้แจงให้โจทก์ทราบว่า ได้ว่าจ้างผู้รับเหมาให้ทำถนนคอนกรีตและท่อระบายน้ำแล้วโดยกรรมการผู้จัดการลงชื่อและประทับตราบริษัทจำเลยที่ 1 ในหนังสือนั้น เห็นได้ว่าจำเลยที่ 1 ยินยอมรับเอากิจการจัดสรรที่ดินของจำเลยที่ 2 มาดำเนินการร่วมกับจำเลยที่ 1 และยินยอมที่จะปฏิบัติตามสัญญาเช่าซื้อที่จำเลยที่ 2 ทำไว้กับโจทก์ แม้จำเลยที่ 4 จะมิได้ลงนามในสัญญาเช่าซื้อ จำเลยที่ 1ก็ต้องรับผิดร่วมด้วย ส่วนจำเลยที่ 3 เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการห้างฯจำเลยที่ 2 ซึ่งจะต้องร่วมรับผิดในหนี้สินของห้างฯ จำเลยที่ 2โดยไม่มีจำกัดจำนวนจึงต้องรับผิดเป็นส่วนตัวร่วมกับจำเลยที่ 2 ด้วยดังนั้น โจทก์มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 ที่ 3 ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2731/2529 บริษัทจำเลยจดทะเบียนเลิกบริษัทแล้วจดทะเบียนตั้งบริษัท ส.พรเจริญโภคภัณฑ์คอนติเนตัลจำกัด ขึ้นมาใหม่ โดยใช้สถานที่ตั้งบริษัทเดิม โจทก์ซึ่งเป็นลูกจ้างของบริษัทจำเลยไม่อาจรู้ได้ และบริษัทที่ตั้งขึ้นใหม่นี้ก็ได้รับโอนโจทก์กับคนงานอื่นมาเป็นลูกจ้างโดยรับโอนอายุการทำงานมาด้วยมิได้มีการตกลงจ้างกันใหม่แต่อย่างใด ข้อเท็จจริงดังกล่าวแสดงว่าโจทก์เป็นลูกจ้างของบริษัทที่ได้จดทะเบียนตั้งขึ้นใหม่ และโจทก์ก็มุ่งประสงค์ที่จะฟ้องบริษัทที่เป็นนายจ้างของโจทก์ให้รับผิดในค่าชดเชยนั้นเอง แม้จะฟ้องในชื่อเดิมก็มิใช่เป็นเรื่องฟ้องผิดตัว แต่คำพิพากษาศาลฎีกาทั้งสองเรื่องดังกล่าวมีข้อแตกต่างจากคำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องนี้อยู่ตรงที่ว่า เรื่องนี้มีกฎหมายเฉพาะเข้ามาเกี่ยวข้องโดยตรง กล่าวคือสมาคมจำเลยตั้งมานานแล้วก่อนพ.ศ. 2509 ใน พ.ศ. 2509 ได้มีพระราชบัญญัติสมาคมการค้าออกใช้บังคับ โดยให้สมาคมการค้าจะต้องขออนุญาตและจัดตั้งขึ้นตามเงื่อนไขและวิธีการในบทบัญญัติดังกล่าว และสมาคมที่มีลักษณะหรือวัตถุประสงค์อย่างเดียวกับสมาคมการค้าที่มีอยู่ก่อนพระราชบัญญัติฉบับนี้ ก็มีบทเฉพาะกาล มาตรา 54 บัญญัติให้สมาคมนั้นไปยื่นขออนุญาตเป็นสมาคมการค้าภายใน 90 วันนับแต่วันที่พระราชบัญญัติฉบับนี้ใช้บังคับ ถ้าไม่ขออนุญาตให้ถือว่าเป็นอันเลิกข้อเท็จจริงในคดีปรากฏว่า สมาคมจำเลยไม่ได้ไปยื่นขออนุญาตเป็นสมาคมการค้าภายในกำหนด 90 วัน ตามพระราชบัญญัติดังกล่าวซึ่งก็ต้องถือว่าสมาคมจำเลยเลิกไปและสิ้นความเป็นบุคคลตามกฎหมายแล้ว และการที่สมาคมพ่อค้ายากรุงเทพไปขอจดอนุญาตจัดตั้งเป็นสมาคมการค้าขึ้นใหม่ แม้ว่าคณะดำเนินการของสมาคมจะเป็นชุดเดียวกันและมีความประสงค์เช่นเดียวกับสมาคมจำเลย ก็ต้องถือว่าผู้ดำเนินการมีเจตนาเลิกสมาคมจำเลยโดยประสงค์จะตั้งสมาคมขึ้นใหม่ เพราะมิฉะนั้นก็ย่อมจะต้องดำเนินการขออนุญาตตามมาตรา 54นั้นแล้ว ซึ่งเป็นวิธีที่ง่ายและสะดวกกว่าการขออนุญาตตั้งสมาคมการค้าขึ้นใหม่ ดังจะเห็นได้ว่ากว่าจะได้รับอนุญาตก็ต้องกินเวลาถึง2 ปี นับแต่วันขออนุญาต ด้วยเหตุดังกล่าวโจทก์จึงฟ้องสมาคมจำเลยซึ่งไม่มีตัวตนอยู่ในขณะยื่นฟ้องไม่ได้ กรณีตามคำพิพากษาฎีกาเรื่องนี้ โจทก์จะต้องฟ้องสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพเป็นจำเลยจึงจะฟ้องได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 794/2524,3969/2529) และในทางการกลับกัน หากสมาคมจำเลยมีสิทธิเรียกร้องอย่างหนึ่งอย่างใดต่อบุคคลภายนอกสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพก็ย่อมเป็นโจทก์ฟ้องเรียกร้องเอาได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2322/2531 สัญญาทำขึ้นในขณะบริษัทโจทก์ใช้ชื่อบริษัทโรงพยาบาลพัฒนเวช จำกัด ต่อมาจึงเปลี่ยนเป็นชื่อบริษัทพัฒนประเวศ จำกัด ซึ่งตามหนังสือรับรองของสำนักงานทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทมีกรรมการบริษัท 2 คน หรือ ส.กับ ร. คนใดคนหนึ่งลงลายมือชื่อและประทับตราของบริษัทมีอำนาจทำการแทนบริษัทได้ ดังนี้ โจทก์เป็นนิติบุคคลและเป็นบริษัทเดียวกับบริษัทโรงพยาบาลพัฒนเวช จำกัด ที่เป็นคู่สัญญากับจำเลยและส. ย่อมมีอำนาจลงลายมือชื่อและประทับตราของบริษัท ฟ้องจำเลยแทนโจทก์ได้ มานิตย์สุธาพรคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นผู้ซื้อตึกแถวมาจากผู้ให้เช่าครบกำหนดเวลาตามสัญญาเช่าและโจทก์ได้บอกเลิกสัญญาเช่าแล้วแต่จำเลยไม่ยอมออกไป ขอให้บังคับจำเลยและบริวารให้ออกจากตึกแถวที่เช่าและใช้ค่าเสียหายจำเลยให้การว่า เมื่อปี พ.ศ. 2509 จำเลยได้จดทะเบียนเลิกสมาคมแล้ว จึงไม่มีสภาพเป็นนิติบุคคล แต่มีสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพซึ่งมีชื่อภาษาจีนว่าเลี่ยงฮั้วเอี๊ยะเงี้ยบกงหวย ขอให้ตึกแถวพิพาทเป็นสำนักงานจากเจ้าของกรรมสิทธิ์ต่อจากจำเลยและได้ทำสัญญาเช่าต่อจากสัญญาฉบับเดิมเป็นเวลาอีก 3 ปี โจทก์ต้องผูกพันตามสัญญาเช่าด้วยศาลชั้นต้นสืบพยานโจทก์เสร็จแล้ว ในวันนัดสืบพยานจำเลยสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพยื่นคำแถลงว่า ผู้ร้องได้ยื่นคำให้การต่อสู้คดีเพราะสำคัญผิดว่าถูกฟ้องเนื่องจากมีชื่อคล้ายกับจำเลย ผู้ร้องจึงขอถอนตัวจากคดีนี้ และทนายความจำเลยขอถอนคำให้การ ทนายโจทก์แถลงคัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาตให้ทนายความจำเลยถอนคำให้การและสั่งเพิกถอนกระบวนพิจารณา ตั้งแต่จำเลยขออนุญาตยื่นคำให้การตามคำร้องลงวันที่ 29 มิถุนายน 2527 เป็นต้นมาทนายความโจทก์แถลงว่า ศาลดำเนินกระบวนพิจารณาสืบพยานโจทก์เสร็จแล้วโดยชอบ คดีอยู่ในระหว่างสืบพยานจำเลย ขอให้ศาลสั่งว่าจำเลยไม่มีพยานมาสืบ และนัดฟังคำพิพากษาต่อไปศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วสั่งว่า โจทก์ไม่ติดใจขอให้ศาลมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การ ให้จำหน่ายคดีออกจากสารบบความตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 198 วรรคสองโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายกคำสั่งศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นดำเนินการสืบพยานจำเลยตามประเด็นที่สั่งไว้ แล้วพิพากษาไปตามรูปคดีค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสองศาลให้ศาลชั้นต้นรวมสั่งเมื่อมีคำพิพากษาจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ปัญหาว่าบุคคลที่ให้การต่อสู้คดีเป็นจำเลยหรือเป็นบุคคลอื่น ข้อเท็จจริงได้ความว่ามีชื่อจำเลยแต่งตั้งทนายความ และทนายความได้ยื่นคำให้การในชื่อของจำเลยตลอดจนการดำเนินกระบวนพิจารณาต่อมาก็กระทำในชื่อของจำเลยเมื่อสืบพยานโจทก์เสร็จในวันนัดสืบพยานจำเลย สมาคมพ่อค้ายากรุงเทพยื่นคำแถลงว่าสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพเป็นผู้แต่งตั้งทนายความและยื่นคำให้การต่อสู้คดีเพราะสำคัญผิดว่าถูกฟ้อง เนื่องจากมีชื่อคล้ายกัน ไม่ใช่จำเลย ส่วนจำเลยไม่ได้จดทะเบียนเป็นสมาคมตามพระราชบัญญัติสมาคมการค้า พ.ศ. 2509 มีปัญหาว่าข้ออ้างของสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพเป็นความจริงหรือไม่ เห็นว่าตามเอกสารหมาย จ.10 จำเลยได้รับใบอนุญาตให้ดำรงอยู่ต่อไปได้ตามพระราชบัญญัติวัฒนธรรมแห่งชาติ พ.ศ. 2485 มาตรา 14 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติวัฒนธรรมแห่งชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2486มาตรา 5 ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2486 แต่ตามพระราชบัญญัติสมาคมการค้าพ.ศ. 2509 ออกใช้บังคับเมื่อวันที่ 26 เมษายน 2509 มีบทเฉพาะกาลตามมาตรา 55 ระบุว่าให้บรรดาสมาคมที่จดทะเบียนเป็นสมาคมตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์อยู่ก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ อันมีลักษณะหรือวัตถุประสงค์อย่างเดียวกับสมาคมการค้าหากประสงค์จะเป็นสมาคมการค้าตามพระราชบัญญัตินี้ต้องขออนุญาตเป็นสมาคมการค้าภายในกำหนดเก้าสิบวันนับแต่วันพระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับถ้าสมาคมที่มีลักษณะหรือวัตถุประสงค์อย่างเดียวกับสมาคมการค้าที่ได้จดทะเบียนเป็นสมาคมตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่ขออนุญาตเป็นสมาคมการค้าตามพระราชบัญญัตินี้ภายในกำหนดดังกล่าวในวรรคหนึ่ง ให้ถือว่าเป็นอันเลิก และให้นายทะเบียนสมาคมตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ขีดชื่อสมาคมนั้นออกเสียจากทะเบียนสมาคมฯ ตามหนังสือกองสถาบันการค้า กรมการค้าภายในสำนักงานทะเบียนสมาคมการค้าประจำกรุงเทพมหานคร ลงวันที่9 ตุลาคม 2527 ระบุว่าจำเลยมิได้จดทะเบียนเป็นสมาคมการค้าตามพระราชบัญญัติสมาคมการค้า พ.ศ. 2509 แสดงว่าจำเลยมิได้ขออนุญาตเป็นสมาคมการค้าภายในกำหนดตามบทเฉพาะกาลและไม่ได้ขออนุญาตจัดตั้งสมาคมการค้าขึ้นใหม่ จึงไม่มีชื่อจำเลยเป็นสมาคมในทะเบียนดังนั้นจำเลยจึงไม่มีสภาพเป็นนิติบุคคลในขณะถูกฟ้องส่วนสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพได้ยื่นคำขออนุญาตจัดตั้งเป็นสมาคมการค้าขึ้นใหม่เมื่อวันที่ 18 กรกฎาคม 2509 ได้รับใบอนุญาตในปี พ.ศ. 2511ชื่อของจำเลยและชื่อของสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพแม้จะมีความหมายอย่างเดียวกัน แต่ก็เป็นชื่อเฉพาะเสียงเรียกต่างกัน จึงฟังได้ว่าเป็นบุคคลต่างกัน เมื่อจำเลยไม่มีสภาพเป็นนิติบุคคลในขณะถูกฟ้องจำเลยก็ไม่อาจถูกฟ้องและไม่มีตัวตนที่จะยื่นคำให้การต่อสู้คดีได้แม้ศาลชั้นต้นไม่ได้ทำการไต่สวนก็ตาม เมื่อข้อเท็จจริงในสำนวนปรากฏชัดว่าจำเลยไม่มีตัวตนแล้ว ศาลย่อมรับฟังได้โดยไม่จำเป็นต้องไต่สวนอีก และคดีไม่มีเหตุที่จะต้องดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้ศาลชั้นต้นสืบพยานจำเลยแล้วพิพากษานั้นศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาจำเลยฟังขึ้น"พิพากษากลับเป็นว่า ให้ยกฟ้อง ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4162/2532บริษัท เอส.ซี.ซี.เค จำกัดโจทก์สมาคม เลี่ยง ฮั้วเอี๊ยะเงี๊ยบ แห่งประเทศ ไทยจำเลย ป.วิ.พ. ม. 1 (11), ม. 55สมาคมจำเลยมิได้ขออนุญาตเป็นสมาคมการค้าภายในกำหนดเวลาตามพระราชบัญญัติสมาคมการค้าฯ มาตรา 54 จึงไม่มีชื่อจำเลยเป็นสมาคมในทะเบียน ส่วนสมาคมพ่อค้ายา กรุงเทพซึ่งอยู่ในตึกแถวพิพาทที่โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยได้ยื่นคำขออนุญาตจัดตั้งเป็นสมาคมการค้าขึ้นใหม่แม้ชื่อจะมีความหมายอย่างเดียวกับชื่อของจำเลย แต่ก็เป็นชื่อเฉพาะเสียงเรียกต่างกัน จึงเป็นบุคคลต่างกัน เมื่อจำเลยไม่มีสภาพเป็นนิติบุคคลในขณะถูกฟ้อง จำเลยก็ไม่อาจถูกฟ้องและไม่มีตัวตนที่จะยื่นคำให้การต่อสู้คดีได้โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นผู้ซื้อตึกแถวมาจากผู้ให้เช่าครบกำหนดเวลาตามสัญญาเช่าและโจทก์ได้บอกเลิกสัญญาเช่าแล้วแต่จำเลยไม่ยอมออกไป ขอให้บังคับจำเลยและบริวารให้ออกจากตึกแถวที่เช่าและใช้ค่าเสียหายจำเลยให้การว่า เมื่อปี พ.ศ. 2509 จำเลยได้จดทะเบียนเลิกสมาคมแล้ว จึงไม่มีสภาพเป็นนิติบุคคล แต่มีสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพซึ่งมีชื่อภาษาจีนว่าเลี่ยงฮั้วเอี๊ยะเงี้ยบกงหวย ขอให้ตึกแถวพิพาทเป็นสำนักงานจากเจ้าของกรรมสิทธิ์ต่อจากจำเลยและได้ทำสัญญาเช่าต่อจากสัญญาฉบับเดิมเป็นเวลาอีก 3 ปี โจทก์ต้องผูกพันตามสัญญาเช่าด้วยศาลชั้นต้นสืบพยานโจทก์เสร็จแล้ว ในวันนัดสืบพยานจำเลยสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพยื่นคำแถลงว่า ผู้ร้องได้ยื่นคำให้การต่อสู้คดีเพราะสำคัญผิดว่าถูกฟ้องเนื่องจากมีชื่อคล้ายกับจำเลย ผู้ร้องจึงขอถอนตัวจากคดีนี้ และทนายความจำเลยขอถอนคำให้การ ทนายโจทก์แถลงคัดค้าน ศาลชั้นต้นอนุญาตให้ทนายความจำเลยถอนคำให้การและสั่งเพิกถอนกระบวนพิจารณา ตั้งแต่จำเลยขออนุญาตยื่นคำให้การตามคำร้องลงวันที่ 29 มิถุนายน 2527 เป็นต้นมาทนายความโจทก์แถลงว่า ศาลดำเนินกระบวนพิจารณาสืบพยานโจทก์เสร็จแล้วโดยชอบ คดีอยู่ในระหว่างสืบพยานจำเลย ขอให้ศาลสั่งว่าจำเลยไม่มีพยานมาสืบ และนัดฟังคำพิพากษาต่อไปศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วสั่งว่า โจทก์ไม่ติดใจขอให้ศาลมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การ ให้จำหน่ายคดีออกจากสารบบความตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 198 วรรคสองโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายกคำสั่งศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นดำเนินการสืบพยานจำเลยตามประเด็นที่สั่งไว้ แล้วพิพากษาไปตามรูปคดีค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสองศาลให้ศาลชั้นต้นรวมสั่งเมื่อมีคำพิพากษาจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ปัญหาว่าบุคคลที่ให้การต่อสู้คดีเป็นจำเลยหรือเป็นบุคคลอื่น ข้อเท็จจริงได้ความว่ามีชื่อจำเลยแต่งตั้งทนายความ และทนายความได้ยื่นคำให้การในชื่อของจำเลยตลอดจนการดำเนินกระบวนพิจารณาต่อมาก็กระทำในชื่อของจำเลยเมื่อสืบพยานโจทก์เสร็จในวันนัดสืบพยานจำเลย สมาคมพ่อค้ายากรุงเทพยื่นคำแถลงว่าสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพเป็นผู้แต่งตั้งทนายความและยื่นคำให้การต่อสู้คดีเพราะสำคัญผิดว่าถูกฟ้อง เนื่องจากมีชื่อคล้ายกัน ไม่ใช่จำเลย ส่วนจำเลยไม่ได้จดทะเบียนเป็นสมาคมตามพระราชบัญญัติสมาคมการค้า พ.ศ. 2509 มีปัญหาว่าข้ออ้างของสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพเป็นความจริงหรือไม่ เห็นว่าตามเอกสารหมาย จ.10 จำเลยได้รับใบอนุญาตให้ดำรงอยู่ต่อไปได้ตามพระราชบัญญัติวัฒนธรรมแห่งชาติ พ.ศ. 2485 มาตรา 14 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติวัฒนธรรมแห่งชาติ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2486มาตรา 5 ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2486 แต่ตามพระราชบัญญัติสมาคมการค้าพ.ศ. 2509 ออกใช้บังคับเมื่อวันที่ 26 เมษายน 2509 มีบทเฉพาะกาลตามมาตรา 55 ระบุว่าให้บรรดาสมาคมที่จดทะเบียนเป็นสมาคมตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์อยู่ก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ อันมีลักษณะหรือวัตถุประสงค์อย่างเดียวกับสมาคมการค้าหากประสงค์จะเป็นสมาคมการค้าตามพระราชบัญญัตินี้ต้องขออนุญาตเป็นสมาคมการค้าภายในกำหนดเก้าสิบวันนับแต่วันพระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับถ้าสมาคมที่มีลักษณะหรือวัตถุประสงค์อย่างเดียวกับสมาคมการค้าที่ได้จดทะเบียนเป็นสมาคมตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่ขออนุญาตเป็นสมาคมการค้าตามพระราชบัญญัตินี้ภายในกำหนดดังกล่าวในวรรคหนึ่ง ให้ถือว่าเป็นอันเลิก และให้นายทะเบียนสมาคมตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ขีดชื่อสมาคมนั้นออกเสียจากทะเบียนสมาคมฯ ตามหนังสือกองสถาบันการค้า กรมการค้าภายในสำนักงานทะเบียนสมาคมการค้าประจำกรุงเทพมหานคร ลงวันที่9 ตุลาคม 2527 ระบุว่าจำเลยมิได้จดทะเบียนเป็นสมาคมการค้าตามพระราชบัญญัติสมาคมการค้า พ.ศ. 2509 แสดงว่าจำเลยมิได้ขออนุญาตเป็นสมาคมการค้าภายในกำหนดตามบทเฉพาะกาลและไม่ได้ขออนุญาตจัดตั้งสมาคมการค้าขึ้นใหม่ จึงไม่มีชื่อจำเลยเป็นสมาคมในทะเบียนดังนั้นจำเลยจึงไม่มีสภาพเป็นนิติบุคคลในขณะถูกฟ้องส่วนสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพได้ยื่นคำขออนุญาตจัดตั้งเป็นสมาคมการค้าขึ้นใหม่เมื่อวันที่ 18 กรกฎาคม 2509 ได้รับใบอนุญาตในปี พ.ศ. 2511ชื่อของจำเลยและชื่อของสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพแม้จะมีความหมายอย่างเดียวกัน แต่ก็เป็นชื่อเฉพาะเสียงเรียกต่างกัน จึงฟังได้ว่าเป็นบุคคลต่างกัน เมื่อจำเลยไม่มีสภาพเป็นนิติบุคคลในขณะถูกฟ้องจำเลยก็ไม่อาจถูกฟ้องและไม่มีตัวตนที่จะยื่นคำให้การต่อสู้คดีได้แม้ศาลชั้นต้นไม่ได้ทำการไต่สวนก็ตาม เมื่อข้อเท็จจริงในสำนวนปรากฏชัดว่าจำเลยไม่มีตัวตนแล้ว ศาลย่อมรับฟังได้โดยไม่จำเป็นต้องไต่สวนอีก และคดีไม่มีเหตุที่จะต้องดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้ศาลชั้นต้นสืบพยานจำเลยแล้วพิพากษานั้นศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาจำเลยฟังขึ้น"พิพากษากลับเป็นว่า ให้ยกฟ้อง(ส่อง สุขะปุณณพันธ์-สวัสดิ์ รอดเจริญ-สุวรรณ ตระการพันธุ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 1(11) และมาตรา 55ผู้ที่จะถูกฟ้องเป็นจำเลยได้จะต้องเป็นบุคคล โดยจะเป็นบุคคลธรรมดาหรือบุคคลตามกฎหมายอย่างนิติบุคคลก็ได้ ถ้าผู้ที่ถูกฟ้องไม่เป็นบุคคลหรือเคยเป็นบุคคลแต่หมดสภาพบุคคลหรือไม่มีตัวตนอยู่ในขณะที่ยื่นฟ้อง โจทก์ย่อมฟ้องผู้นั้นเป็นจำเลยไม่ได้ คดีนี้ศาลฎีกาพิพากษายกฟ้องโจทก์ เนื่องจากโจทก์ฟ้องผิดตัวคือคนที่อยู่ในตึกแถวที่เช่าไม่ใช่จำเลย จำเลยสิ้นความเป็นบุคคลไปแล้ว จำเลยเป็นสมาคมซึ่งเป็นนิติบุคคล มีชื่อว่า"สมาคมเลี่ยงฮั้วเอี๊ยะเงี๊ยบแห่งประเทศไทย" ย่อมถูกฟ้องเป็นจำเลยได้ ตอนแต่งทนายความสู้คดีและยื่นคำให้การผู้แทนสมาคมได้เข้ามาทำการแทนจำเลยในคดี แต่มาภายหลังเมื่อสืบพยานโจทก์เสร็จจะสืบพยานจำเลยต่อไป สมาคมพ่อค้ายากรุงเทพซึ่งมีชื่อภาษาจีนว่า"เลี่ยงฮั้วเอี๊ยะเงี๊ยบกงหวย" ได้ยื่นคำร้องเข้ามาในคดีว่าที่ยื่นคำให้การและแต่งทนายความสู้คดีมานั้นไม่ใช่ตัวจำเลยแต่เป็นสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพ เป็นนิติบุคคลแตกต่างกันหรือเป็นคนละสมาคม โดยสมาคมจำเลยเลิกไปแล้ว จะเห็นได้ว่าความจริงชื่อของสมาคมจำเลยกับสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพ มีชื่อสำคัญเหมือนกันคือมีคำว่า "เลี่ยงฮั้วเอี๊ยะเงี๊ยบ เช่นเดียวกันและเข้าใจว่าผู้บริหารสมาคมทั้งสองก็คงจะเป็นบุคคลกลุ่มเดียวกันทั้งสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพก็คือคนที่อยู่ในตึกแถวที่เช่าในขณะฟ้องรูปการน่าจะเป็นว่าสมาคมจำเลยกับสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพ ก็คือบุคคลพวกเดียวกัน ที่โจทก์ฟ้องเป็นชื่อสมาคมจำเลย น่าจะเป็นเพราะโจทก์อาศัยชื่อตามสัญญาเช่าเป็นหลักโดยไม่ทราบว่าจำเลยเปลี่ยนชื่อใหม่แล้ว ในกรณีเช่นนี้เคยมีคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า โจทก์ฟ้องจำเลยได้" คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 928/2521 ได้มีการจัดตั้งห้างหุ้นส่วนจำเลยที่ 2 ขึ้นก่อน ต่อมามีความจำเป็นต้องใช้ทุนมากจึงได้จัดตั้งบริษัทจำเลยที่ 2 ขึ้น แต่ก็มีวัตถุประสงค์ในการซื้อขายที่ดินเช่นเดียวกัน จำเลยที่ 1 ได้ออกใบรับเงินค่าเช่าซื้อที่ดินให้โจทก์หลายฉบับ และยังมีหนังสือถึงโจทก์เกี่ยวกับการทำถนนและท่อระบายน้ำชี้แจงให้โจทก์ทราบว่า ได้ว่าจ้างผู้รับเหมาให้ทำถนนคอนกรีตและท่อระบายน้ำแล้วโดยกรรมการผู้จัดการลงชื่อและประทับตราบริษัทจำเลยที่ 1 ในหนังสือนั้น เห็นได้ว่าจำเลยที่ 1 ยินยอมรับเอากิจการจัดสรรที่ดินของจำเลยที่ 2 มาดำเนินการร่วมกับจำเลยที่ 1 และยินยอมที่จะปฏิบัติตามสัญญาเช่าซื้อที่จำเลยที่ 2 ทำไว้กับโจทก์ แม้จำเลยที่ 4 จะมิได้ลงนามในสัญญาเช่าซื้อ จำเลยที่ 1ก็ต้องรับผิดร่วมด้วย ส่วนจำเลยที่ 3 เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการห้างฯจำเลยที่ 2 ซึ่งจะต้องร่วมรับผิดในหนี้สินของห้างฯ จำเลยที่ 2โดยไม่มีจำกัดจำนวนจึงต้องรับผิดเป็นส่วนตัวร่วมกับจำเลยที่ 2 ด้วยดังนั้น โจทก์มีอำนาจฟ้องจำเลยที่ 1 ที่ 3 ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2731/2529 บริษัทจำเลยจดทะเบียนเลิกบริษัทแล้วจดทะเบียนตั้งบริษัท ส.พรเจริญโภคภัณฑ์คอนติเนตัลจำกัด ขึ้นมาใหม่ โดยใช้สถานที่ตั้งบริษัทเดิม โจทก์ซึ่งเป็นลูกจ้างของบริษัทจำเลยไม่อาจรู้ได้ และบริษัทที่ตั้งขึ้นใหม่นี้ก็ได้รับโอนโจทก์กับคนงานอื่นมาเป็นลูกจ้างโดยรับโอนอายุการทำงานมาด้วยมิได้มีการตกลงจ้างกันใหม่แต่อย่างใด ข้อเท็จจริงดังกล่าวแสดงว่าโจทก์เป็นลูกจ้างของบริษัทที่ได้จดทะเบียนตั้งขึ้นใหม่ และโจทก์ก็มุ่งประสงค์ที่จะฟ้องบริษัทที่เป็นนายจ้างของโจทก์ให้รับผิดในค่าชดเชยนั้นเอง แม้จะฟ้องในชื่อเดิมก็มิใช่เป็นเรื่องฟ้องผิดตัว แต่คำพิพากษาศาลฎีกาทั้งสองเรื่องดังกล่าวมีข้อแตกต่างจากคำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องนี้อยู่ตรงที่ว่า เรื่องนี้มีกฎหมายเฉพาะเข้ามาเกี่ยวข้องโดยตรง กล่าวคือสมาคมจำเลยตั้งมานานแล้วก่อนพ.ศ. 2509 ใน พ.ศ. 2509 ได้มีพระราชบัญญัติสมาคมการค้าออกใช้บังคับ โดยให้สมาคมการค้าจะต้องขออนุญาตและจัดตั้งขึ้นตามเงื่อนไขและวิธีการในบทบัญญัติดังกล่าว และสมาคมที่มีลักษณะหรือวัตถุประสงค์อย่างเดียวกับสมาคมการค้าที่มีอยู่ก่อนพระราชบัญญัติฉบับนี้ ก็มีบทเฉพาะกาล มาตรา 54 บัญญัติให้สมาคมนั้นไปยื่นขออนุญาตเป็นสมาคมการค้าภายใน 90 วันนับแต่วันที่พระราชบัญญัติฉบับนี้ใช้บังคับ ถ้าไม่ขออนุญาตให้ถือว่าเป็นอันเลิกข้อเท็จจริงในคดีปรากฏว่า สมาคมจำเลยไม่ได้ไปยื่นขออนุญาตเป็นสมาคมการค้าภายในกำหนด 90 วัน ตามพระราชบัญญัติดังกล่าวซึ่งก็ต้องถือว่าสมาคมจำเลยเลิกไปและสิ้นความเป็นบุคคลตามกฎหมายแล้ว และการที่สมาคมพ่อค้ายากรุงเทพไปขอจดอนุญาตจัดตั้งเป็นสมาคมการค้าขึ้นใหม่ แม้ว่าคณะดำเนินการของสมาคมจะเป็นชุดเดียวกันและมีความประสงค์เช่นเดียวกับสมาคมจำเลย ก็ต้องถือว่าผู้ดำเนินการมีเจตนาเลิกสมาคมจำเลยโดยประสงค์จะตั้งสมาคมขึ้นใหม่ เพราะมิฉะนั้นก็ย่อมจะต้องดำเนินการขออนุญาตตามมาตรา 54นั้นแล้ว ซึ่งเป็นวิธีที่ง่ายและสะดวกกว่าการขออนุญาตตั้งสมาคมการค้าขึ้นใหม่ ดังจะเห็นได้ว่ากว่าจะได้รับอนุญาตก็ต้องกินเวลาถึง2 ปี นับแต่วันขออนุญาต ด้วยเหตุดังกล่าวโจทก์จึงฟ้องสมาคมจำเลยซึ่งไม่มีตัวตนอยู่ในขณะยื่นฟ้องไม่ได้ กรณีตามคำพิพากษาฎีกาเรื่องนี้ โจทก์จะต้องฟ้องสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพเป็นจำเลยจึงจะฟ้องได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 794/2524,3969/2529) และในทางการกลับกัน หากสมาคมจำเลยมีสิทธิเรียกร้องอย่างหนึ่งอย่างใดต่อบุคคลภายนอกสมาคมพ่อค้ายากรุงเทพก็ย่อมเป็นโจทก์ฟ้องเรียกร้องเอาได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2322/2531 สัญญาทำขึ้นในขณะบริษัทโจทก์ใช้ชื่อบริษัทโรงพยาบาลพัฒนเวช จำกัด ต่อมาจึงเปลี่ยนเป็นชื่อบริษัทพัฒนประเวศ จำกัด ซึ่งตามหนังสือรับรองของสำนักงานทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทมีกรรมการบริษัท 2 คน หรือ ส.กับ ร. คนใดคนหนึ่งลงลายมือชื่อและประทับตราของบริษัทมีอำนาจทำการแทนบริษัทได้ ดังนี้ โจทก์เป็นนิติบุคคลและเป็นบริษัทเดียวกับบริษัทโรงพยาบาลพัฒนเวช จำกัด ที่เป็นคู่สัญญากับจำเลยและส. ย่อมมีอำนาจลงลายมือชื่อและประทับตราของบริษัท ฟ้องจำเลยแทนโจทก์ได้ มานิตย์สุธาพร