คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2235/2537หลักกฎหมาย: ผู้กล่าวหาทั้งสี่เป็นลูกจ้างตำแหน่งระดับหัวหน้ามีอำนาจในการลงโทษผู้ใต้บังคับบัญชาตามระเบียบข้อบังคับการทำงานของโจทก์ผู้กล่าวหาทั้งสี่จึงเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานไม่ได้เพราะขัดต่อพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 95 วรรคสอง แต่เมื่อระเบียบข้อบังคับการทำงานของโจทก์ไม่ได้กำหนดให้โจทก์มีอำนาจเพิกถอนตำแหน่งระดับหัวหน้าของลูกจ้างในกรณีเช่นนี้ และไม่มีบทบัญญัติแห่งกฎหมายใดให้อำนาจโจทก์จึงเพิกถอนตำแหน่งของผู้กล่าวหาทั้งสี่โดยอาศัยเหตุที่ผู้กล่าวหาทั้งสี่สมัครเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานไม่ได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสิบสองคนเป็นคณะกรรมการแรงงานสัมพันธ์ได้มีคำสั่งที่ 11/2536 ให้เพิกถอนคำสั่งของโจทก์ที่ให้เพิกถอนตำแหน่งหัวหน้างานของลูกจ้างโจทก์ และแต่งตั้งให้นางสาวนันทาเชยหอม นางวัฒนา ละมูล นางแจง กันรักษา และนายทวาย อินทร์ผักแว่นลูกจ้างของโจทก์ ดำรงตำแหน่งหัวหน้าแผนกและปฏิบัติงานในตำแหน่งหน้าที่ไม่ต่ำกว่าตำแหน่งเดิม คำสั่งดังกล่าวไม่ชอบด้วยกฎหมายเพราะนางสาวนันทา นางวัฒนา นางแจง และนายทวาย มีตำแหน่งเป็นหัวหน้างานมีอำนาจในการให้คุณให้โทษแก่ผู้ใต้บังคับบัญชาโดยตรงได้สมัครเข้าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานส่งเสริมสิ่งทอไทย ซึ่งเป็นการขัดต่อพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 95 ขอให้เพิกถอนคำสั่งของจำเลยที่ 11/2536 เสียในระหว่างพิจารณา โจทก์ขอถอนฟ้องเฉพาะจำเลยที่ 1 ศาลแรงงานกลางอนุญาต และอนุญาตตามคำขอของโจทก์ให้เรียกนายประมูล จันทรจำนงเข้ามาเป็นจำเลยร่วมในคดีนี้จำเลยและจำเลยร่วมให้การว่า คำสั่งของจำเลยและจำเลยร่วมที่ 11/2536 ชอบแล้ว การเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานของผู้กล่าวหาทั้งสี่ไม่ขัดต่อกฎหมาย เพราะผู้กล่าวหาทั้งสี่มิใช่ผู้บังคับบัญชาที่มีอำนาจในการจ้าง การลดค่าจ้าง การเลิกจ้าง การให้บำเหน็จ หรือการลงโทษ ข้อบังคับของโจทก์ไม่ได้ห้ามบุคคลที่มีตำแหน่งหัวหน้างานเป็นสมาชิกสหภาพแรงงาน และไม่มีข้อบังคับว่าถ้าลูกจ้างซึ่งเป็นผู้บังคับบัญชาเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานแล้ว ให้โจทก์มีอำนาจปลดจากการเป็นผู้บังคับบัญชาได้ การที่โจทก์มีคำสั่งเพิกถอนตำแหน่งหัวหน้างานของผู้กล่าวหาทั้งสี่จึงเป็นการกระทำที่ไม่เป็นธรรมเป็นการต้องห้ามตามมาตรา 121 แห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์พ.ศ. 2518 ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "โจทก์อุทธรณ์ว่าการที่ผู้กล่าวหาทั้งสี่ซึ่งเป็นลูกจ้างของโจทก์ตำแหน่งระดับหัวหน้ามีอำนาจลงโทษผู้ใต้บังคับบัญชา ตามระเบียบข้อบังคับการทำงานของโจทก์ เอกสารหมาย จ.17 ข้อ 5.2 ได้ สมัครเข้าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานส่งเสริมสิ่งทอไทย ซึ่งเป็นการขัดต่อพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 95 ถือได้ว่าผู้กล่าวหาทั้งสี่กระทำการเป็นปฏิปักษ์ต่อโจทก์ โจทก์จึงมีสิทธิที่จะเพิกถอนตำแหน่งระดับหัวหน้าของผู้กล่าวหาทั้งสี่ได้ พิเคราะห์แล้วเห็นว่า ผู้กล่าวหาทั้งสี่เป็นลูกจ้างตำแหน่งระดับหัวหน้าซึ่งเป็นผู้บังคับบัญชาที่มีอำนาจในการลงโทษผู้ใต้บังคับบัญชาตามระเบียบข้อบังคับทำงานของโจทก์ เอกสารหมาย จ.17 ข้อ 5.2 ผู้กล่าวหาทั้งสี่จะเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานส่งเสริมสิ่งทอไทยไม่ได้ตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 95 วรรคสอง การที่ผู้กล่าวหาทั้งสี่เข้าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานส่งเสริมสิ่งทอไทย ย่อมทำให้การเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานนั้นไม่มีผลตามกฎหมาย เพราะขัดต่อบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 ดังกล่าว แต่ตามระเบียบข้อบังคับการทำงานของโจทก์ไม่ได้กำหนดให้โจทก์มีอำนาจเพิกถอนตำแหน่งระดับหัวหน้าของลูกจ้าง ในกรณีที่ลูกจ้างนั้นสมัครเข้าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานของลูกจ้างอื่น และไม่มีบทบัญญัติแห่งกฎหมายใดให้อำนาจโจทก์ที่จะกระทำการเช่นว่านั้นได้ จึงเห็นว่าโจทก์จะเพิกถอนตำแหน่งระดับหัวหน้าของผู้กล่าวหาทั้งสี่โดยอาศัยเหตุที่ผู้กล่าวหาทั้งสี่สมัครเข้าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานส่งเสริมสิ่งทอไทยไม่ได้ อุทธรณ์ของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2235/2537บริษัท โรงงาน ส่งเสริม ไทย อุตสาหกรรม จำกัดโจทก์นาย อร่าม สุทธะพินทุ กับพวกจำเลย พ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์ พ.ศ.2518 ม. 95, ม. 121 ผู้กล่าวหาทั้งสี่เป็นลูกจ้างตำแหน่งระดับหัวหน้ามีอำนาจในการลงโทษผู้ใต้บังคับบัญชาตามระเบียบข้อบังคับการทำงานของโจทก์ผู้กล่าวหาทั้งสี่จึงเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานไม่ได้เพราะขัดต่อพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 95 วรรคสอง แต่เมื่อระเบียบข้อบังคับการทำงานของโจทก์ไม่ได้กำหนดให้โจทก์มีอำนาจเพิกถอนตำแหน่งระดับหัวหน้าของลูกจ้างในกรณีเช่นนี้ และไม่มีบทบัญญัติแห่งกฎหมายใดให้อำนาจโจทก์จึงเพิกถอนตำแหน่งของผู้กล่าวหาทั้งสี่โดยอาศัยเหตุที่ผู้กล่าวหาทั้งสี่สมัครเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานไม่ได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสิบสองคนเป็นคณะกรรมการแรงงานสัมพันธ์ได้มีคำสั่งที่ 11/2536 ให้เพิกถอนคำสั่งของโจทก์ที่ให้เพิกถอนตำแหน่งหัวหน้างานของลูกจ้างโจทก์ และแต่งตั้งให้นางสาวนันทาเชยหอม นางวัฒนา ละมูล นางแจง กันรักษา และนายทวาย อินทร์ผักแว่นลูกจ้างของโจทก์ ดำรงตำแหน่งหัวหน้าแผนกและปฏิบัติงานในตำแหน่งหน้าที่ไม่ต่ำกว่าตำแหน่งเดิม คำสั่งดังกล่าวไม่ชอบด้วยกฎหมายเพราะนางสาวนันทา นางวัฒนา นางแจง และนายทวาย มีตำแหน่งเป็นหัวหน้างานมีอำนาจในการให้คุณให้โทษแก่ผู้ใต้บังคับบัญชาโดยตรงได้สมัครเข้าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานส่งเสริมสิ่งทอไทย ซึ่งเป็นการขัดต่อพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 95 ขอให้เพิกถอนคำสั่งของจำเลยที่ 11/2536 เสียในระหว่างพิจารณา โจทก์ขอถอนฟ้องเฉพาะจำเลยที่ 1 ศาลแรงงานกลางอนุญาต และอนุญาตตามคำขอของโจทก์ให้เรียกนายประมูล จันทรจำนงเข้ามาเป็นจำเลยร่วมในคดีนี้จำเลยและจำเลยร่วมให้การว่า คำสั่งของจำเลยและจำเลยร่วมที่ 11/2536 ชอบแล้ว การเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานของผู้กล่าวหาทั้งสี่ไม่ขัดต่อกฎหมาย เพราะผู้กล่าวหาทั้งสี่มิใช่ผู้บังคับบัญชาที่มีอำนาจในการจ้าง การลดค่าจ้าง การเลิกจ้าง การให้บำเหน็จ หรือการลงโทษ ข้อบังคับของโจทก์ไม่ได้ห้ามบุคคลที่มีตำแหน่งหัวหน้างานเป็นสมาชิกสหภาพแรงงาน และไม่มีข้อบังคับว่าถ้าลูกจ้างซึ่งเป็นผู้บังคับบัญชาเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานแล้ว ให้โจทก์มีอำนาจปลดจากการเป็นผู้บังคับบัญชาได้ การที่โจทก์มีคำสั่งเพิกถอนตำแหน่งหัวหน้างานของผู้กล่าวหาทั้งสี่จึงเป็นการกระทำที่ไม่เป็นธรรมเป็นการต้องห้ามตามมาตรา 121 แห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์พ.ศ. 2518 ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "โจทก์อุทธรณ์ว่าการที่ผู้กล่าวหาทั้งสี่ซึ่งเป็นลูกจ้างของโจทก์ตำแหน่งระดับหัวหน้ามีอำนาจลงโทษผู้ใต้บังคับบัญชา ตามระเบียบข้อบังคับการทำงานของโจทก์ เอกสารหมาย จ.17 ข้อ 5.2 ได้ สมัครเข้าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานส่งเสริมสิ่งทอไทย ซึ่งเป็นการขัดต่อพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 95 ถือได้ว่าผู้กล่าวหาทั้งสี่กระทำการเป็นปฏิปักษ์ต่อโจทก์ โจทก์จึงมีสิทธิที่จะเพิกถอนตำแหน่งระดับหัวหน้าของผู้กล่าวหาทั้งสี่ได้ พิเคราะห์แล้วเห็นว่า ผู้กล่าวหาทั้งสี่เป็นลูกจ้างตำแหน่งระดับหัวหน้าซึ่งเป็นผู้บังคับบัญชาที่มีอำนาจในการลงโทษผู้ใต้บังคับบัญชาตามระเบียบข้อบังคับทำงานของโจทก์ เอกสารหมาย จ.17 ข้อ 5.2 ผู้กล่าวหาทั้งสี่จะเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานส่งเสริมสิ่งทอไทยไม่ได้ตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 95 วรรคสอง การที่ผู้กล่าวหาทั้งสี่เข้าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานส่งเสริมสิ่งทอไทย ย่อมทำให้การเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานนั้นไม่มีผลตามกฎหมาย เพราะขัดต่อบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 ดังกล่าว แต่ตามระเบียบข้อบังคับการทำงานของโจทก์ไม่ได้กำหนดให้โจทก์มีอำนาจเพิกถอนตำแหน่งระดับหัวหน้าของลูกจ้าง ในกรณีที่ลูกจ้างนั้นสมัครเข้าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานของลูกจ้างอื่น และไม่มีบทบัญญัติแห่งกฎหมายใดให้อำนาจโจทก์ที่จะกระทำการเช่นว่านั้นได้ จึงเห็นว่าโจทก์จะเพิกถอนตำแหน่งระดับหัวหน้าของผู้กล่าวหาทั้งสี่โดยอาศัยเหตุที่ผู้กล่าวหาทั้งสี่สมัครเข้าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานส่งเสริมสิ่งทอไทยไม่ได้ อุทธรณ์ของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(พรชัย สมรรถเวช-ชลิต ประไพศาล-ธวัชชัย พิทักษ์พล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2235/2537 วินิจฉัยเรื่อง ลูกจ้างตำแหน่งผู้บังคับบัญชาเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานไม่ได้ กับเรื่องการเพิกถอนตำแหน่งงานของลูกจ้าง ซึ่งมีข้อพิจารณาดังนี้1. ลูกจ้างตำแหน่งผู้บังคับบัญชาเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานไม่ได้ 1.1 หลักกฎหมาย พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 95 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2534บัญญัติว่า "มาตรา 95 ผู้ซึ่งจะเป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานได้จะต้องเป็นลูกจ้างของนายจ้างคนเดียวกันกับผู้ขอจดทะเบียนสหภาพแรงงาน หรือเป็นลูกจ้างซึ่งทำงานในกิจการประเภทเดียวกันกับผู้ขอจดทะเบียนสหภาพแรงงาน และมีอายุตั้งแต่สิบห้าปีขึ้นไป ห้ามมิให้พนักงานและฝ่ายบริหารตามกฎหมายว่าด้วยพนักงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์เป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานตามวรรคหนึ่ง ลูกจ้างซึ่งเป็นผู้บังคับบัญชาที่มีอำนาจในการจ้าง การลดค่าจ้าง การเลิกจ้าง การให้บำเหน็จหรือการลดโทษ จะเป็นสมาชิกในสหภาพแรงงานที่ลูกจ้างซึ่งเป็นผู้บังคับบัญชาดังกล่าวได้จัดตั้งขึ้นหรือเป็นสมาชิกอยู่ไม่ได้" 1.2 หลักเกณฑ์คำวินิจฉัยของศาลฎีกา คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2235/2537 วินิจฉัยตามหลักเกณฑ์ของพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 95 ดังนี้ (1) ลูกจ้างตำแหน่งผู้บังคับบัญชาเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานไม่ได้ ข้อสังเกต ลูกจ้างตำแหน่งผู้บังคับบัญชานั้นให้ดูว่าลูกจ้างผู้นั้นมีอำนาจอย่างใดอย่างหนึ่งใน 5 อย่าง คือ การจ้าง การลดค่าจ้าง การเลิกจ้าง การให้บำเหน็จ การลงโทษ คดีนี้ ผู้กล่าวหาทั้งสี่มีอำนาจลงโทษผู้ใต้บังคับบัญชาจึงเป็นลูกจ้างที่มีอำนาจบังคับบัญชา2. การเพิกถอนตำแหน่งลูกจ้าง การเพิกถอนตำแหน่งของลูกจ้างนั้นไม่มีกฎหมายใดบัญญัติให้อำนาจไว้ จึงต้องเป็นไปตามระเบียบข้อบังคับของนายจ้าง คดีนี้ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อไม่มีกฎหมายใดให้อำนาจ และในระเบียบข้อบังคับของนายจ้างก็มิได้กำหนดไว้ นายจ้างจึงเพิกถอนตำแหน่งของลูกจ้างไม่ได้ ข้อสังเกต 1. การเพิกถอนตำแหน่ง คือ การเพิกถอนตำแหน่งที่ดำรงอยู่ให้กลับไปอยู่ตำแหน่งเดิม หากเพิกถอนตำแหน่งที่สูงกว่าให้กลับไปอยู่ในตำแหน่งที่ต่ำกว่าเป็นการลดตำแหน่งถือเป็นการลงโทษอย่างหนึ่ง นายจ้างจะทำได้เมื่อลูกจ้างกระทำผิดวินัยและมีระเบียบข้อบังคับให้ลงโทษลดตำแหน่งได้หากเพิกถอนตำแหน่งที่ดำรงอยู่ให้กลับไปอยู่ในตำแหน่งเดิมที่เท่ากัน เป็นการ ย้าย ไม่ถือเป็นการลงโทษ นายจ้างมีสิทธิทำได้แต่ต้องทำเป็นคำสั่งย้ายจากตำแหน่งหนึ่งไปยังอีกตำแหน่งหนึ่ง 2. การเพิกถอนตำแหน่งกับการย้ายตำแหน่ง เพิกถอนตำแหน่ง คือ เพิกถอนตำแหน่งที่ดำรงอยู่ ทำให้กลับคืนไปสู่ตำแหน่งเดิม ย้ายตำแหน่ง คือ ย้ายจากตำแหน่งที่ดำรงอยู่ไปดำรงอีกตำแหน่งหนึ่ง 3. คดีนี้ข้อเท็จจริงปรากฏว่าผู้ถูกกล่าวหาทั้งสี่ดำรงตำแหน่งผู้บังคับบัญชาเมื่อถูกเพิกถอนตำแหน่งผู้บังคับบัญชา ไปเป็นลูกจ้างธรรมดาเท่ากับเป็นการ ลดตำแหน่ง ถือว่าเป็นการลงโทษ การที่ผู้กล่าวหาทั้งสี่สมัครเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานนั้น มิใช่การกระทำผิดระเบียบข้อบังคับของนายจ้าง เมื่อกระทำดังกล่าวไม่เป็นความผิดนายจ้างจึงลงโทษโดยการเพิกถอนตำแหน่ง (เท่ากับลดตำแหน่ง) ไม่ได้ รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสิบสองคนเป็นคณะกรรมการแรงงานสัมพันธ์ได้มีคำสั่งที่ 11/2536 ให้เพิกถอนคำสั่งของโจทก์ที่ให้เพิกถอนตำแหน่งหัวหน้างานของลูกจ้างโจทก์ และแต่งตั้งให้นางสาวนันทาเชยหอม นางวัฒนา ละมูล นางแจง กันรักษา และนายทวาย อินทร์ผักแว่นลูกจ้างของโจทก์ ดำรงตำแหน่งหัวหน้าแผนกและปฏิบัติงานในตำแหน่งหน้าที่ไม่ต่ำกว่าตำแหน่งเดิม คำสั่งดังกล่าวไม่ชอบด้วยกฎหมายเพราะนางสาวนันทา นางวัฒนา นางแจง และนายทวาย มีตำแหน่งเป็นหัวหน้างานมีอำนาจในการให้คุณให้โทษแก่ผู้ใต้บังคับบัญชาโดยตรงได้สมัครเข้าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานส่งเสริมสิ่งทอไทย ซึ่งเป็นการขัดต่อพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 95 ขอให้เพิกถอนคำสั่งของจำเลยที่ 11/2536 เสียในระหว่างพิจารณา โจทก์ขอถอนฟ้องเฉพาะจำเลยที่ 1 ศาลแรงงานกลางอนุญาต และอนุญาตตามคำขอของโจทก์ให้เรียกนายประมูล จันทรจำนงเข้ามาเป็นจำเลยร่วมในคดีนี้จำเลยและจำเลยร่วมให้การว่า คำสั่งของจำเลยและจำเลยร่วมที่ 11/2536 ชอบแล้ว การเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานของผู้กล่าวหาทั้งสี่ไม่ขัดต่อกฎหมาย เพราะผู้กล่าวหาทั้งสี่มิใช่ผู้บังคับบัญชาที่มีอำนาจในการจ้าง การลดค่าจ้าง การเลิกจ้าง การให้บำเหน็จ หรือการลงโทษ ข้อบังคับของโจทก์ไม่ได้ห้ามบุคคลที่มีตำแหน่งหัวหน้างานเป็นสมาชิกสหภาพแรงงาน และไม่มีข้อบังคับว่าถ้าลูกจ้างซึ่งเป็นผู้บังคับบัญชาเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานแล้ว ให้โจทก์มีอำนาจปลดจากการเป็นผู้บังคับบัญชาได้ การที่โจทก์มีคำสั่งเพิกถอนตำแหน่งหัวหน้างานของผู้กล่าวหาทั้งสี่จึงเป็นการกระทำที่ไม่เป็นธรรมเป็นการต้องห้ามตามมาตรา 121 แห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์พ.ศ. 2518 ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "โจทก์อุทธรณ์ว่าการที่ผู้กล่าวหาทั้งสี่ซึ่งเป็นลูกจ้างของโจทก์ตำแหน่งระดับหัวหน้ามีอำนาจลงโทษผู้ใต้บังคับบัญชา ตามระเบียบข้อบังคับการทำงานของโจทก์ เอกสารหมาย จ.17 ข้อ 5.2 ได้ สมัครเข้าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานส่งเสริมสิ่งทอไทย ซึ่งเป็นการขัดต่อพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 95 ถือได้ว่าผู้กล่าวหาทั้งสี่กระทำการเป็นปฏิปักษ์ต่อโจทก์ โจทก์จึงมีสิทธิที่จะเพิกถอนตำแหน่งระดับหัวหน้าของผู้กล่าวหาทั้งสี่ได้ พิเคราะห์แล้วเห็นว่า ผู้กล่าวหาทั้งสี่เป็นลูกจ้างตำแหน่งระดับหัวหน้าซึ่งเป็นผู้บังคับบัญชาที่มีอำนาจในการลงโทษผู้ใต้บังคับบัญชาตามระเบียบข้อบังคับทำงานของโจทก์ เอกสารหมาย จ.17 ข้อ 5.2 ผู้กล่าวหาทั้งสี่จะเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานส่งเสริมสิ่งทอไทยไม่ได้ตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 95 วรรคสอง การที่ผู้กล่าวหาทั้งสี่เข้าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานส่งเสริมสิ่งทอไทย ย่อมทำให้การเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานนั้นไม่มีผลตามกฎหมาย เพราะขัดต่อบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 ดังกล่าว แต่ตามระเบียบข้อบังคับการทำงานของโจทก์ไม่ได้กำหนดให้โจทก์มีอำนาจเพิกถอนตำแหน่งระดับหัวหน้าของลูกจ้าง ในกรณีที่ลูกจ้างนั้นสมัครเข้าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานของลูกจ้างอื่น และไม่มีบทบัญญัติแห่งกฎหมายใดให้อำนาจโจทก์ที่จะกระทำการเช่นว่านั้นได้ จึงเห็นว่าโจทก์จะเพิกถอนตำแหน่งระดับหัวหน้าของผู้กล่าวหาทั้งสี่โดยอาศัยเหตุที่ผู้กล่าวหาทั้งสี่สมัครเข้าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานส่งเสริมสิ่งทอไทยไม่ได้ อุทธรณ์ของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2235/2537บริษัท โรงงาน ส่งเสริม ไทย อุตสาหกรรม จำกัดโจทก์นาย อร่าม สุทธะพินทุ กับพวกจำเลย พ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์ พ.ศ.2518 ม. 95, ม. 121 ผู้กล่าวหาทั้งสี่เป็นลูกจ้างตำแหน่งระดับหัวหน้ามีอำนาจในการลงโทษผู้ใต้บังคับบัญชาตามระเบียบข้อบังคับการทำงานของโจทก์ผู้กล่าวหาทั้งสี่จึงเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานไม่ได้เพราะขัดต่อพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 95 วรรคสอง แต่เมื่อระเบียบข้อบังคับการทำงานของโจทก์ไม่ได้กำหนดให้โจทก์มีอำนาจเพิกถอนตำแหน่งระดับหัวหน้าของลูกจ้างในกรณีเช่นนี้ และไม่มีบทบัญญัติแห่งกฎหมายใดให้อำนาจโจทก์จึงเพิกถอนตำแหน่งของผู้กล่าวหาทั้งสี่โดยอาศัยเหตุที่ผู้กล่าวหาทั้งสี่สมัครเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานไม่ได้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสิบสองคนเป็นคณะกรรมการแรงงานสัมพันธ์ได้มีคำสั่งที่ 11/2536 ให้เพิกถอนคำสั่งของโจทก์ที่ให้เพิกถอนตำแหน่งหัวหน้างานของลูกจ้างโจทก์ และแต่งตั้งให้นางสาวนันทาเชยหอม นางวัฒนา ละมูล นางแจง กันรักษา และนายทวาย อินทร์ผักแว่นลูกจ้างของโจทก์ ดำรงตำแหน่งหัวหน้าแผนกและปฏิบัติงานในตำแหน่งหน้าที่ไม่ต่ำกว่าตำแหน่งเดิม คำสั่งดังกล่าวไม่ชอบด้วยกฎหมายเพราะนางสาวนันทา นางวัฒนา นางแจง และนายทวาย มีตำแหน่งเป็นหัวหน้างานมีอำนาจในการให้คุณให้โทษแก่ผู้ใต้บังคับบัญชาโดยตรงได้สมัครเข้าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานส่งเสริมสิ่งทอไทย ซึ่งเป็นการขัดต่อพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 95 ขอให้เพิกถอนคำสั่งของจำเลยที่ 11/2536 เสียในระหว่างพิจารณา โจทก์ขอถอนฟ้องเฉพาะจำเลยที่ 1 ศาลแรงงานกลางอนุญาต และอนุญาตตามคำขอของโจทก์ให้เรียกนายประมูล จันทรจำนงเข้ามาเป็นจำเลยร่วมในคดีนี้จำเลยและจำเลยร่วมให้การว่า คำสั่งของจำเลยและจำเลยร่วมที่ 11/2536 ชอบแล้ว การเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานของผู้กล่าวหาทั้งสี่ไม่ขัดต่อกฎหมาย เพราะผู้กล่าวหาทั้งสี่มิใช่ผู้บังคับบัญชาที่มีอำนาจในการจ้าง การลดค่าจ้าง การเลิกจ้าง การให้บำเหน็จ หรือการลงโทษ ข้อบังคับของโจทก์ไม่ได้ห้ามบุคคลที่มีตำแหน่งหัวหน้างานเป็นสมาชิกสหภาพแรงงาน และไม่มีข้อบังคับว่าถ้าลูกจ้างซึ่งเป็นผู้บังคับบัญชาเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานแล้ว ให้โจทก์มีอำนาจปลดจากการเป็นผู้บังคับบัญชาได้ การที่โจทก์มีคำสั่งเพิกถอนตำแหน่งหัวหน้างานของผู้กล่าวหาทั้งสี่จึงเป็นการกระทำที่ไม่เป็นธรรมเป็นการต้องห้ามตามมาตรา 121 แห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์พ.ศ. 2518 ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "โจทก์อุทธรณ์ว่าการที่ผู้กล่าวหาทั้งสี่ซึ่งเป็นลูกจ้างของโจทก์ตำแหน่งระดับหัวหน้ามีอำนาจลงโทษผู้ใต้บังคับบัญชา ตามระเบียบข้อบังคับการทำงานของโจทก์ เอกสารหมาย จ.17 ข้อ 5.2 ได้ สมัครเข้าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานส่งเสริมสิ่งทอไทย ซึ่งเป็นการขัดต่อพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 95 ถือได้ว่าผู้กล่าวหาทั้งสี่กระทำการเป็นปฏิปักษ์ต่อโจทก์ โจทก์จึงมีสิทธิที่จะเพิกถอนตำแหน่งระดับหัวหน้าของผู้กล่าวหาทั้งสี่ได้ พิเคราะห์แล้วเห็นว่า ผู้กล่าวหาทั้งสี่เป็นลูกจ้างตำแหน่งระดับหัวหน้าซึ่งเป็นผู้บังคับบัญชาที่มีอำนาจในการลงโทษผู้ใต้บังคับบัญชาตามระเบียบข้อบังคับทำงานของโจทก์ เอกสารหมาย จ.17 ข้อ 5.2 ผู้กล่าวหาทั้งสี่จะเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานส่งเสริมสิ่งทอไทยไม่ได้ตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 95 วรรคสอง การที่ผู้กล่าวหาทั้งสี่เข้าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานส่งเสริมสิ่งทอไทย ย่อมทำให้การเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานนั้นไม่มีผลตามกฎหมาย เพราะขัดต่อบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 ดังกล่าว แต่ตามระเบียบข้อบังคับการทำงานของโจทก์ไม่ได้กำหนดให้โจทก์มีอำนาจเพิกถอนตำแหน่งระดับหัวหน้าของลูกจ้าง ในกรณีที่ลูกจ้างนั้นสมัครเข้าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานของลูกจ้างอื่น และไม่มีบทบัญญัติแห่งกฎหมายใดให้อำนาจโจทก์ที่จะกระทำการเช่นว่านั้นได้ จึงเห็นว่าโจทก์จะเพิกถอนตำแหน่งระดับหัวหน้าของผู้กล่าวหาทั้งสี่โดยอาศัยเหตุที่ผู้กล่าวหาทั้งสี่สมัครเข้าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานส่งเสริมสิ่งทอไทยไม่ได้ อุทธรณ์ของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(พรชัย สมรรถเวช-ชลิต ประไพศาล-ธวัชชัย พิทักษ์พล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2235/2537 วินิจฉัยเรื่อง ลูกจ้างตำแหน่งผู้บังคับบัญชาเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานไม่ได้ กับเรื่องการเพิกถอนตำแหน่งงานของลูกจ้าง ซึ่งมีข้อพิจารณาดังนี้1. ลูกจ้างตำแหน่งผู้บังคับบัญชาเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานไม่ได้ 1.1 หลักกฎหมาย พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 95 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2534บัญญัติว่า "มาตรา 95 ผู้ซึ่งจะเป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานได้จะต้องเป็นลูกจ้างของนายจ้างคนเดียวกันกับผู้ขอจดทะเบียนสหภาพแรงงาน หรือเป็นลูกจ้างซึ่งทำงานในกิจการประเภทเดียวกันกับผู้ขอจดทะเบียนสหภาพแรงงาน และมีอายุตั้งแต่สิบห้าปีขึ้นไป ห้ามมิให้พนักงานและฝ่ายบริหารตามกฎหมายว่าด้วยพนักงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์เป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานตามวรรคหนึ่ง ลูกจ้างซึ่งเป็นผู้บังคับบัญชาที่มีอำนาจในการจ้าง การลดค่าจ้าง การเลิกจ้าง การให้บำเหน็จหรือการลดโทษ จะเป็นสมาชิกในสหภาพแรงงานที่ลูกจ้างซึ่งเป็นผู้บังคับบัญชาดังกล่าวได้จัดตั้งขึ้นหรือเป็นสมาชิกอยู่ไม่ได้" 1.2 หลักเกณฑ์คำวินิจฉัยของศาลฎีกา คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2235/2537 วินิจฉัยตามหลักเกณฑ์ของพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 95 ดังนี้ (1) ลูกจ้างตำแหน่งผู้บังคับบัญชาเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานไม่ได้ ข้อสังเกต ลูกจ้างตำแหน่งผู้บังคับบัญชานั้นให้ดูว่าลูกจ้างผู้นั้นมีอำนาจอย่างใดอย่างหนึ่งใน 5 อย่าง คือ การจ้าง การลดค่าจ้าง การเลิกจ้าง การให้บำเหน็จ การลงโทษ คดีนี้ ผู้กล่าวหาทั้งสี่มีอำนาจลงโทษผู้ใต้บังคับบัญชาจึงเป็นลูกจ้างที่มีอำนาจบังคับบัญชา2. การเพิกถอนตำแหน่งลูกจ้าง การเพิกถอนตำแหน่งของลูกจ้างนั้นไม่มีกฎหมายใดบัญญัติให้อำนาจไว้ จึงต้องเป็นไปตามระเบียบข้อบังคับของนายจ้าง คดีนี้ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อไม่มีกฎหมายใดให้อำนาจ และในระเบียบข้อบังคับของนายจ้างก็มิได้กำหนดไว้ นายจ้างจึงเพิกถอนตำแหน่งของลูกจ้างไม่ได้ ข้อสังเกต 1. การเพิกถอนตำแหน่ง คือ การเพิกถอนตำแหน่งที่ดำรงอยู่ให้กลับไปอยู่ตำแหน่งเดิม หากเพิกถอนตำแหน่งที่สูงกว่าให้กลับไปอยู่ในตำแหน่งที่ต่ำกว่าเป็นการลดตำแหน่งถือเป็นการลงโทษอย่างหนึ่ง นายจ้างจะทำได้เมื่อลูกจ้างกระทำผิดวินัยและมีระเบียบข้อบังคับให้ลงโทษลดตำแหน่งได้หากเพิกถอนตำแหน่งที่ดำรงอยู่ให้กลับไปอยู่ในตำแหน่งเดิมที่เท่ากัน เป็นการ ย้าย ไม่ถือเป็นการลงโทษ นายจ้างมีสิทธิทำได้แต่ต้องทำเป็นคำสั่งย้ายจากตำแหน่งหนึ่งไปยังอีกตำแหน่งหนึ่ง 2. การเพิกถอนตำแหน่งกับการย้ายตำแหน่ง เพิกถอนตำแหน่ง คือ เพิกถอนตำแหน่งที่ดำรงอยู่ ทำให้กลับคืนไปสู่ตำแหน่งเดิม ย้ายตำแหน่ง คือ ย้ายจากตำแหน่งที่ดำรงอยู่ไปดำรงอีกตำแหน่งหนึ่ง 3. คดีนี้ข้อเท็จจริงปรากฏว่าผู้ถูกกล่าวหาทั้งสี่ดำรงตำแหน่งผู้บังคับบัญชาเมื่อถูกเพิกถอนตำแหน่งผู้บังคับบัญชา ไปเป็นลูกจ้างธรรมดาเท่ากับเป็นการ ลดตำแหน่ง ถือว่าเป็นการลงโทษ การที่ผู้กล่าวหาทั้งสี่สมัครเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานนั้น มิใช่การกระทำผิดระเบียบข้อบังคับของนายจ้าง เมื่อกระทำดังกล่าวไม่เป็นความผิดนายจ้างจึงลงโทษโดยการเพิกถอนตำแหน่ง (เท่ากับลดตำแหน่ง) ไม่ได้ รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์หมายเหตุ: คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2235/2537 วินิจฉัยเรื่อง ลูกจ้างตำแหน่งผู้บังคับบัญชาเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานไม่ได้ กับเรื่องการเพิกถอนตำแหน่งงานของลูกจ้าง ซึ่งมีข้อพิจารณาดังนี้1. ลูกจ้างตำแหน่งผู้บังคับบัญชาเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานไม่ได้ 1.1 หลักกฎหมาย พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 95 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2534บัญญัติว่า "มาตรา 95 ผู้ซึ่งจะเป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานได้จะต้องเป็นลูกจ้างของนายจ้างคนเดียวกันกับผู้ขอจดทะเบียนสหภาพแรงงาน หรือเป็นลูกจ้างซึ่งทำงานในกิจการประเภทเดียวกันกับผู้ขอจดทะเบียนสหภาพแรงงาน และมีอายุตั้งแต่สิบห้าปีขึ้นไป ห้ามมิให้พนักงานและฝ่ายบริหารตามกฎหมายว่าด้วยพนักงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์เป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานตามวรรคหนึ่ง ลูกจ้างซึ่งเป็นผู้บังคับบัญชาที่มีอำนาจในการจ้าง การลดค่าจ้าง การเลิกจ้าง การให้บำเหน็จหรือการลดโทษ จะเป็นสมาชิกในสหภาพแรงงานที่ลูกจ้างซึ่งเป็นผู้บังคับบัญชาดังกล่าวได้จัดตั้งขึ้นหรือเป็นสมาชิกอยู่ไม่ได้" 1.2 หลักเกณฑ์คำวินิจฉัยของศาลฎีกา คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2235/2537 วินิจฉัยตามหลักเกณฑ์ของพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 95 ดังนี้ (1) ลูกจ้างตำแหน่งผู้บังคับบัญชาเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานไม่ได้ ข้อสังเกต ลูกจ้างตำแหน่งผู้บังคับบัญชานั้นให้ดูว่าลูกจ้างผู้นั้นมีอำนาจอย่างใดอย่างหนึ่งใน 5 อย่าง คือ การจ้าง การลดค่าจ้าง การเลิกจ้าง การให้บำเหน็จ การลงโทษ คดีนี้ ผู้กล่าวหาทั้งสี่มีอำนาจลงโทษผู้ใต้บังคับบัญชาจึงเป็นลูกจ้างที่มีอำนาจบังคับบัญชา2. การเพิกถอนตำแหน่งลูกจ้าง การเพิกถอนตำแหน่งของลูกจ้างนั้นไม่มีกฎหมายใดบัญญัติให้อำนาจไว้ จึงต้องเป็นไปตามระเบียบข้อบังคับของนายจ้าง คดีนี้ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อไม่มีกฎหมายใดให้อำนาจ และในระเบียบข้อบังคับของนายจ้างก็มิได้กำหนดไว้ นายจ้างจึงเพิกถอนตำแหน่งของลูกจ้างไม่ได้ ข้อสังเกต 1. การเพิกถอนตำแหน่ง คือ การเพิกถอนตำแหน่งที่ดำรงอยู่ให้กลับไปอยู่ตำแหน่งเดิม หากเพิกถอนตำแหน่งที่สูงกว่าให้กลับไปอยู่ในตำแหน่งที่ต่ำกว่าเป็นการลดตำแหน่งถือเป็นการลงโทษอย่างหนึ่ง นายจ้างจะทำได้เมื่อลูกจ้างกระทำผิดวินัยและมีระเบียบข้อบังคับให้ลงโทษลดตำแหน่งได้หากเพิกถอนตำแหน่งที่ดำรงอยู่ให้กลับไปอยู่ในตำแหน่งเดิมที่เท่ากัน เป็นการ ย้าย ไม่ถือเป็นการลงโทษ นายจ้างมีสิทธิทำได้แต่ต้องทำเป็นคำสั่งย้ายจากตำแหน่งหนึ่งไปยังอีกตำแหน่งหนึ่ง 2. การเพิกถอนตำแหน่งกับการย้ายตำแหน่ง เพิกถอนตำแหน่ง คือ เพิกถอนตำแหน่งที่ดำรงอยู่ ทำให้กลับคืนไปสู่ตำแหน่งเดิม ย้ายตำแหน่ง คือ ย้ายจากตำแหน่งที่ดำรงอยู่ไปดำรงอีกตำแหน่งหนึ่ง 3. คดีนี้ข้อเท็จจริงปรากฏว่าผู้ถูกกล่าวหาทั้งสี่ดำรงตำแหน่งผู้บังคับบัญชาเมื่อถูกเพิกถอนตำแหน่งผู้บังคับบัญชา ไปเป็นลูกจ้างธรรมดาเท่ากับเป็นการ ลดตำแหน่ง ถือว่าเป็นการลงโทษ การที่ผู้กล่าวหาทั้งสี่สมัครเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานนั้น มิใช่การกระทำผิดระเบียบข้อบังคับของนายจ้าง เมื่อกระทำดังกล่าวไม่เป็นความผิดนายจ้างจึงลงโทษโดยการเพิกถอนตำแหน่ง (เท่ากับลดตำแหน่ง) ไม่ได้ รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์