คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1367/2531หลักกฎหมาย: การที่จำเลยเอาหนังสือสัญญาจะซื้อขายที่ดินที่จำเลยทำไว้กับโจทก์ร่วมไปจากโจทก์ร่วมและนำไปใช้อายัดต่อเจ้าพนักงานที่ดิน ห้ามทำนิติกรรมใด ๆ เกี่ยวกับที่ดินแปลงนั้นแม้หนังสือสัญญาจะซื้อขายฉบับดังกล่าวจะถูกยกเลิกไปแล้วโดยคู่สัญญาได้ทำสัญญาขึ้นใหม่แล้วก็ตามการกระทำของจำเลยก็ถือได้ว่าเป็นการเอาไปเสียซึ่งเอกสารของผู้อื่นและทำให้โจทก์ร่วมได้รับความเสียหายแล้ว จึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 188โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา188, 83 ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์และโจทก์ร่วมที่ 2 ฎีกา โดยอธิบดีกรมอัยการลงลายมือชื่อรับรองว่ามีเหตุอันควรที่ศาลฎีกาจะได้วินิจฉัยในปัญหาข้อเท็จจริงศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติในเบื้องต้นว่าเมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน 2524 โจทก์ร่วมทั้งสองได้ทำสัญญาจะขายที่ดินโฉนดเลขที่ 2290 ที่มีกรรมสิทธิ์ร่วมกันให้ จำเลยที่ 1ในราคา 340,000 บาท ในวันนั้นได้วางมัดจำไว้ 50,000 บาทจำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นบุตรจำเลยที่ 1 และนายวัฒนา เดชพ่วงลงลายมือชื่อเป็นพยาน ได้ทำหนังสือสัญญา 2 ฉบับข้อความตรงกันให้คู่สัญญาเก็บไว้ฝ่ายละ 1 ฉบับ ปรากฏตามสำเนาภาพถ่ายหนังสือสัญญาจะซื้อขายหรือสัญญาวางมัดจำเอกสารหมาย จ.2ต่อมาเมื่อวันที่ 25 มิถุนายน 2525 จำเลยที่ 1 วางมัดจำเพิ่มอีก 25,000 บาทและวันที่ 4 มกราคม 2525 วางมัดจำเพิ่มอีก 30,000 บาท นางสาวโสภาวดี เดชพ่วง เขียนข้อความการรับเงินมัดจำทั้งสองครั้งให้โจทก์ร่วมที่ 1 ลงลายมือชื่อไว้ในต้นฉบับหนังสือสัญญาทั้งสองฉบับ ต่อมาจำเลยที่ 2 ได้ทำสัญญาจะซื้อที่ดินโฉนดเลขที่ 2290 ตามฟ้องกับโจทก์ร่วมทั้งสองในราคา340,000 บาท ในสัญญาระบุไว้ว่าได้วางมัดจำไว้ 112,000 บาทได้ทำหนังสือสัญญา 2 ฉบับ ข้อความตรงกัน ให้คู่สัญญาถือไว้ฝ่ายละ 1 ฉบับ ปรากฏตามสำเนาภาพถ่ายหนังสือจะซื้อขายหรือสัญญาวางมัดจำลงวันที่ 25 ธันวาคม 2524 ที่ดินแปลงนี้ได้จำนองไว้แก่นายพินิชเมื่อวันที่ 22 ธันวาคม 2507 เพื่อเป็นประกันหนี้ที่โจทก์ร่วมทั้งสองกู้ยืมเงินจากนายพินิชเป็นเงิน 150,000 บาท ยังมิได้ไถ่ถอนจำนอง คดีมีปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์และโจทก์ร่วมที่ 2 ว่า ในวันเวลาและสถานที่เกิดเหตุตามฟ้อง จำเลยทั้งสองร่วมกันเอาไปเสียซึ่งต้นฉบับหนังสือสัญญาจะซื้อขายหรือสัญญาวางมัดจำ ลงวันที่25 พฤศจิกายน 2524 ตามสำเนาภาพถ่ายเอกสารหมาย จ.2จากความครอบครองของโจทก์ร่วมที่ 1 ในประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่โจทก์ร่วมทั้งสองหรือไม่ เชื่อว่าในวันเวลาเกิดเหตุตามฟ้องจำเลยทั้งสองกับพวกมาที่บ้านโจทก์ร่วมทั้งสองถามโจทก์ร่วมที่ 1 ว่าพบนายพินิช ผู้รับจำนองที่ดินแล้วหรือยังและพูดขอดูต้นฉบับหนังสือสัญญาสำเนาภาพถ่ายหนังสือสัญญาจะซื้อขายหรือสัญญาวางมัดจำเอกสารหมาย จ.2 ที่โจทก์ร่วมทั้งสองถือไว้ โจทก์ร่วมที่ 1 ก็นำมาให้ดู ขณะที่โจทก์ร่วมที่ 1กับพวกกำลังสาละวนอยู่กับการเก็บพิมพ์พระที่ตากไว้ในลานบ้านเพราะฝนตก จำเลยที่ 2 ก็เอาหนังสือสัญญาดังกล่าวไป แล้วจำเลยทั้งสองกับพวกก็พากันกลับไปโดยไม่รอให้โจทก์ร่วมที่ 1กลับเข้ามาในบ้านเสียก่อน ต่อมาจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นบิดาจำเลยที่ 2นำหนังสือสัญญาดังกล่าวไปขออายัดต่อเจ้าพนักงานที่ดินขอให้ห้ามทำนิติกรรมใด ๆ เกี่ยวกับที่ดินโฉนดเลขที่ 2290จนเจ้าพนักงานที่ดินรับอายัดไว้ ต่อมาจำเลยที่ 1 นำหนังสือสัญญาดังกล่าวมาฟ้องโจทก์ร่วมทั้งสองเป็นจำเลยต่อศาลแพ่งธนบุรีในข้อหาผิดสัญญา พฤติการณ์ของจำเลยทั้งสองทั้งหมด ถือได้ว่าร่วมกระทำด้วยกัน ในปัญหาว่าการกระทำดังกล่าวของจำเลยทั้งสองจะเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 188 หรือไม่ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่า แม้หนังสือสัญญาจะซื้อขายฉบับที่โจทก์นำมาฟ้องจะถูกยกเลิกไปแล้ว โดยคู่สัญญาได้ทำสัญญากันใหม่ เปลี่ยนคู่สัญญาฝ่ายผู้จะซื้อจากจำเลยที่ 1เป็นจำเลยที่ 2 ก็ตาม แต่หนังสือสัญญาฉบับนี้ก็ยังเป็นเอกสารตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 1 (7) และเป็นของโจทก์ร่วมทั้งสองเพราะเป็นหนังสือสัญญาฉบับที่คู่สัญญาให้โจทก์ทั้งสองยึดถือไว้ทั้งการกระทำดังกล่าวของจำเลยทั้งสองก็ถือได้ว่าเป็นการเอาไปเสียซึ่งเอกสารของผู้อื่นและทำให้โจทก์ร่วมทั้งสองได้รับความเสียหายจากการที่จำเลยทั้งสองได้นำเอกสารดังกล่าวไปเป็นหลักฐานในการขออายัดที่ดินตามที่โจทก์ฟ้องแล้ว การกระทำของจำเลยทั้งสองจึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 188 ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษานั้น ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของโจทก์และโจทก์ร่วมที่ 2 ฟังขึ้น"พิพากษากลับว่า จำเลยทั้งสองมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 188, 83 จำคุกคนละ 3 เดือน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1367/2531อัยการ กรมอัยการโจทก์โจทก์ร่วมโจทก์นาง เหรียญ เดช พ่วง กับพวกโจทก์นาย ถม ยา พูล สุข กับพวกจำเลย ป.อ. ม. 188การที่จำเลยเอาหนังสือสัญญาจะซื้อขายที่ดินที่จำเลยทำไว้กับโจทก์ร่วมไปจากโจทก์ร่วมและนำไปใช้อายัดต่อเจ้าพนักงานที่ดิน ห้ามทำนิติกรรมใด ๆ เกี่ยวกับที่ดินแปลงนั้นแม้หนังสือสัญญาจะซื้อขายฉบับดังกล่าวจะถูกยกเลิกไปแล้วโดยคู่สัญญาได้ทำสัญญาขึ้นใหม่แล้วก็ตามการกระทำของจำเลยก็ถือได้ว่าเป็นการเอาไปเสียซึ่งเอกสารของผู้อื่นและทำให้โจทก์ร่วมได้รับความเสียหายแล้ว จึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 188โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา188, 83 ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์และโจทก์ร่วมที่ 2 ฎีกา โดยอธิบดีกรมอัยการลงลายมือชื่อรับรองว่ามีเหตุอันควรที่ศาลฎีกาจะได้วินิจฉัยในปัญหาข้อเท็จจริงศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติในเบื้องต้นว่าเมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน 2524 โจทก์ร่วมทั้งสองได้ทำสัญญาจะขายที่ดินโฉนดเลขที่ 2290 ที่มีกรรมสิทธิ์ร่วมกันให้ จำเลยที่ 1ในราคา 340,000 บาท ในวันนั้นได้วางมัดจำไว้ 50,000 บาทจำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นบุตรจำเลยที่ 1 และนายวัฒนา เดชพ่วงลงลายมือชื่อเป็นพยาน ได้ทำหนังสือสัญญา 2 ฉบับข้อความตรงกันให้คู่สัญญาเก็บไว้ฝ่ายละ 1 ฉบับ ปรากฏตามสำเนาภาพถ่ายหนังสือสัญญาจะซื้อขายหรือสัญญาวางมัดจำเอกสารหมาย จ.2ต่อมาเมื่อวันที่ 25 มิถุนายน 2525 จำเลยที่ 1 วางมัดจำเพิ่มอีก 25,000 บาทและวันที่ 4 มกราคม 2525 วางมัดจำเพิ่มอีก 30,000 บาท นางสาวโสภาวดี เดชพ่วง เขียนข้อความการรับเงินมัดจำทั้งสองครั้งให้โจทก์ร่วมที่ 1 ลงลายมือชื่อไว้ในต้นฉบับหนังสือสัญญาทั้งสองฉบับ ต่อมาจำเลยที่ 2 ได้ทำสัญญาจะซื้อที่ดินโฉนดเลขที่ 2290 ตามฟ้องกับโจทก์ร่วมทั้งสองในราคา340,000 บาท ในสัญญาระบุไว้ว่าได้วางมัดจำไว้ 112,000 บาทได้ทำหนังสือสัญญา 2 ฉบับ ข้อความตรงกัน ให้คู่สัญญาถือไว้ฝ่ายละ 1 ฉบับ ปรากฏตามสำเนาภาพถ่ายหนังสือจะซื้อขายหรือสัญญาวางมัดจำลงวันที่ 25 ธันวาคม 2524 ที่ดินแปลงนี้ได้จำนองไว้แก่นายพินิชเมื่อวันที่ 22 ธันวาคม 2507 เพื่อเป็นประกันหนี้ที่โจทก์ร่วมทั้งสองกู้ยืมเงินจากนายพินิชเป็นเงิน 150,000 บาท ยังมิได้ไถ่ถอนจำนอง คดีมีปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์และโจทก์ร่วมที่ 2 ว่า ในวันเวลาและสถานที่เกิดเหตุตามฟ้อง จำเลยทั้งสองร่วมกันเอาไปเสียซึ่งต้นฉบับหนังสือสัญญาจะซื้อขายหรือสัญญาวางมัดจำ ลงวันที่25 พฤศจิกายน 2524 ตามสำเนาภาพถ่ายเอกสารหมาย จ.2จากความครอบครองของโจทก์ร่วมที่ 1 ในประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่โจทก์ร่วมทั้งสองหรือไม่ เชื่อว่าในวันเวลาเกิดเหตุตามฟ้องจำเลยทั้งสองกับพวกมาที่บ้านโจทก์ร่วมทั้งสองถามโจทก์ร่วมที่ 1 ว่าพบนายพินิช ผู้รับจำนองที่ดินแล้วหรือยังและพูดขอดูต้นฉบับหนังสือสัญญาสำเนาภาพถ่ายหนังสือสัญญาจะซื้อขายหรือสัญญาวางมัดจำเอกสารหมาย จ.2 ที่โจทก์ร่วมทั้งสองถือไว้ โจทก์ร่วมที่ 1 ก็นำมาให้ดู ขณะที่โจทก์ร่วมที่ 1กับพวกกำลังสาละวนอยู่กับการเก็บพิมพ์พระที่ตากไว้ในลานบ้านเพราะฝนตก จำเลยที่ 2 ก็เอาหนังสือสัญญาดังกล่าวไป แล้วจำเลยทั้งสองกับพวกก็พากันกลับไปโดยไม่รอให้โจทก์ร่วมที่ 1กลับเข้ามาในบ้านเสียก่อน ต่อมาจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นบิดาจำเลยที่ 2นำหนังสือสัญญาดังกล่าวไปขออายัดต่อเจ้าพนักงานที่ดินขอให้ห้ามทำนิติกรรมใด ๆ เกี่ยวกับที่ดินโฉนดเลขที่ 2290จนเจ้าพนักงานที่ดินรับอายัดไว้ ต่อมาจำเลยที่ 1 นำหนังสือสัญญาดังกล่าวมาฟ้องโจทก์ร่วมทั้งสองเป็นจำเลยต่อศาลแพ่งธนบุรีในข้อหาผิดสัญญา พฤติการณ์ของจำเลยทั้งสองทั้งหมด ถือได้ว่าร่วมกระทำด้วยกัน ในปัญหาว่าการกระทำดังกล่าวของจำเลยทั้งสองจะเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 188 หรือไม่ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่า แม้หนังสือสัญญาจะซื้อขายฉบับที่โจทก์นำมาฟ้องจะถูกยกเลิกไปแล้ว โดยคู่สัญญาได้ทำสัญญากันใหม่ เปลี่ยนคู่สัญญาฝ่ายผู้จะซื้อจากจำเลยที่ 1เป็นจำเลยที่ 2 ก็ตาม แต่หนังสือสัญญาฉบับนี้ก็ยังเป็นเอกสารตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 1 (7) และเป็นของโจทก์ร่วมทั้งสองเพราะเป็นหนังสือสัญญาฉบับที่คู่สัญญาให้โจทก์ทั้งสองยึดถือไว้ทั้งการกระทำดังกล่าวของจำเลยทั้งสองก็ถือได้ว่าเป็นการเอาไปเสียซึ่งเอกสารของผู้อื่นและทำให้โจทก์ร่วมทั้งสองได้รับความเสียหายจากการที่จำเลยทั้งสองได้นำเอกสารดังกล่าวไปเป็นหลักฐานในการขออายัดที่ดินตามที่โจทก์ฟ้องแล้ว การกระทำของจำเลยทั้งสองจึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 188 ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษานั้น ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของโจทก์และโจทก์ร่วมที่ 2 ฟังขึ้น"พิพากษากลับว่า จำเลยทั้งสองมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 188, 83 จำคุกคนละ 3 เดือน(บุญส่ง คล้ายแก้ว-ธีรศักดิ์ กรรณสูต-ถวิล ทองสว่างรัตน์)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุเหตุที่มาตรา 188 นี้ตีความยากคงเป็นเพราะมาตรานี้อยู่ในประมวลกฎหมายอาญา ลักษณะ 3 ความผิดเกี่ยวกับการยุติธรรมหมวดที่ 1 ซึ่งมาตราอื่น ๆ ในหมวดนี้เป็นบทบัญญัติคุ้มครองให้กระบวนการยุติธรรมดำเนินไปอย่างถูกต้องแต่ความในมาตรา 188บัญญัติไว้เป็นกลาง ๆ ไม่มีลักษณะชัดเจนเช่นมาตราอื่น ๆว่าเป็นเรื่องเกี่ยวกับกระบวนการยุติธรรมเหมือนกัน ปัญหาจึงเกิดขึ้นว่าบทมาตรานี้ประสงค์จะคุ้มครองเกี่ยวกับเรื่องใดฝ่ายที่เห็นว่าจำเลยไม่มีความผิดตามมาตรา 188 มีเหตุผลว่ามาตรา 188 ประสงค์จะคุ้มครองเจ้าของเอกสารในอันที่จะใช้เอกสารในฐานะเช่นนั้นมิใช่คุ้มครองในฐานะอื่นเช่นในฐานะที่เอกสารเป็นทรัพย์ชิ้นหนึ่ง เพราะหากเป็นเช่นนั้นบทมาตรานี้จะซ้ำซ้อนกับความผิดฐานอื่น ๆ เช่น ลักทรัพย์ หรือทำให้เสียทรัพย์ เป็นต้นซึ่งคุ้มครองเรื่องทรัพย์อยู่แล้ว เมื่อปรากฏว่าคู่สัญญายกเลิกสัญญาจะซื้อขายฉบับแรกแล้ว โจทก์ร่วมย่อมจะนำเอาเอกสารนั้นมาใช้บังคับจำเลยไม่ได้อีกต่อไป สัญญาจะซื้อขายฉบับแรกจึงเป็นเอกสารที่ไม่มีประโยชน์แก่โจทก์ร่วมอันจะได้รับความคุ้มครองตามมาตรานี้ นอกจากนี้ องค์ประกอบของความผิดของมาตรานี้ที่ว่าในประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่ผู้อื่นนั้นจะต้องเป็นพฤติการณ์ที่มีอยู่ในขณะที่จำเลยเอาเอกสารไปกรณีคดีนี้ขณะที่จำเลยเอาเอกสารดังกล่าวไป สิทธิใด ๆ ของโจทก์ร่วมมิได้ถูกกระทบกระเทือนโจทก์ร่วมไม่ได้รับความเสียหายเหตุที่โจทก์ร่วมได้รับความเสียหายเนื่องจากจำเลยนำสัญญาจะซื้อขายไปใช้ในทางมิชอบในภายหลัง ซึ่งเป็นการกระทำที่เกิดขึ้นต่างหากจากการเอาสัญญาจะซื้อขายไปจากโจทก์ร่วมและถ้าสมมุติข้อเท็จจริงว่าโจทก์ฟ้องจำเลยก่อนที่จำเลยจะนำเอกสารไปขออายัดที่ดินหรือฟ้องร้องโจทก์ร่วม จำเลยก็น่าจะไม่มีความผิดตามมาตรานี้ ฝ่ายนี้จึงเห็นว่าการกระทำของจำเลยไม่เป็นความผิดตามมาตรา 188 แต่อย่างไรก็ดี ศาลฎีกาคงจะมองไปในทางที่ว่าคำว่าในประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่ผู้อื่นนั้นต้องดูพฤติการณ์แห่งคดีทั้งหมด ไม่อาจแยกแยะเป็นช่วง ๆ ได้เมื่อปรากฏว่าจำเลยได้ใช้เอกสารนั้น ทำให้โจทก์ร่วมได้รับความเสียหาย เป็นการแสดงว่าจำเลยมีเจตนาจะทำให้โจทก์เสียหายมาแต่แรกแล้ว จำเลยจึงไม่อาจพ้นผิดตามมาตรานี้การตีความของศาลฎีกาจึงเป็นการคุ้มครองสิทธิโดยทั่วไปของเจ้าของเอกสารนั้นเอกสารนั้นจะมีประโยชน์แก่เจ้าของในลักษณะใดไม่ใช่ข้อสำคัญของมาตรา 188 นี้ ไมตรีศรีอรุณคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา188, 83 ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์และโจทก์ร่วมที่ 2 ฎีกา โดยอธิบดีกรมอัยการลงลายมือชื่อรับรองว่ามีเหตุอันควรที่ศาลฎีกาจะได้วินิจฉัยในปัญหาข้อเท็จจริงศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติในเบื้องต้นว่าเมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน 2524 โจทก์ร่วมทั้งสองได้ทำสัญญาจะขายที่ดินโฉนดเลขที่ 2290 ที่มีกรรมสิทธิ์ร่วมกันให้ จำเลยที่ 1ในราคา 340,000 บาท ในวันนั้นได้วางมัดจำไว้ 50,000 บาทจำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นบุตรจำเลยที่ 1 และนายวัฒนา เดชพ่วงลงลายมือชื่อเป็นพยาน ได้ทำหนังสือสัญญา 2 ฉบับข้อความตรงกันให้คู่สัญญาเก็บไว้ฝ่ายละ 1 ฉบับ ปรากฏตามสำเนาภาพถ่ายหนังสือสัญญาจะซื้อขายหรือสัญญาวางมัดจำเอกสารหมาย จ.2ต่อมาเมื่อวันที่ 25 มิถุนายน 2525 จำเลยที่ 1 วางมัดจำเพิ่มอีก 25,000 บาทและวันที่ 4 มกราคม 2525 วางมัดจำเพิ่มอีก 30,000 บาท นางสาวโสภาวดี เดชพ่วง เขียนข้อความการรับเงินมัดจำทั้งสองครั้งให้โจทก์ร่วมที่ 1 ลงลายมือชื่อไว้ในต้นฉบับหนังสือสัญญาทั้งสองฉบับ ต่อมาจำเลยที่ 2 ได้ทำสัญญาจะซื้อที่ดินโฉนดเลขที่ 2290 ตามฟ้องกับโจทก์ร่วมทั้งสองในราคา340,000 บาท ในสัญญาระบุไว้ว่าได้วางมัดจำไว้ 112,000 บาทได้ทำหนังสือสัญญา 2 ฉบับ ข้อความตรงกัน ให้คู่สัญญาถือไว้ฝ่ายละ 1 ฉบับ ปรากฏตามสำเนาภาพถ่ายหนังสือจะซื้อขายหรือสัญญาวางมัดจำลงวันที่ 25 ธันวาคม 2524 ที่ดินแปลงนี้ได้จำนองไว้แก่นายพินิชเมื่อวันที่ 22 ธันวาคม 2507 เพื่อเป็นประกันหนี้ที่โจทก์ร่วมทั้งสองกู้ยืมเงินจากนายพินิชเป็นเงิน 150,000 บาท ยังมิได้ไถ่ถอนจำนอง คดีมีปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์และโจทก์ร่วมที่ 2 ว่า ในวันเวลาและสถานที่เกิดเหตุตามฟ้อง จำเลยทั้งสองร่วมกันเอาไปเสียซึ่งต้นฉบับหนังสือสัญญาจะซื้อขายหรือสัญญาวางมัดจำ ลงวันที่25 พฤศจิกายน 2524 ตามสำเนาภาพถ่ายเอกสารหมาย จ.2จากความครอบครองของโจทก์ร่วมที่ 1 ในประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่โจทก์ร่วมทั้งสองหรือไม่ เชื่อว่าในวันเวลาเกิดเหตุตามฟ้องจำเลยทั้งสองกับพวกมาที่บ้านโจทก์ร่วมทั้งสองถามโจทก์ร่วมที่ 1 ว่าพบนายพินิช ผู้รับจำนองที่ดินแล้วหรือยังและพูดขอดูต้นฉบับหนังสือสัญญาสำเนาภาพถ่ายหนังสือสัญญาจะซื้อขายหรือสัญญาวางมัดจำเอกสารหมาย จ.2 ที่โจทก์ร่วมทั้งสองถือไว้ โจทก์ร่วมที่ 1 ก็นำมาให้ดู ขณะที่โจทก์ร่วมที่ 1กับพวกกำลังสาละวนอยู่กับการเก็บพิมพ์พระที่ตากไว้ในลานบ้านเพราะฝนตก จำเลยที่ 2 ก็เอาหนังสือสัญญาดังกล่าวไป แล้วจำเลยทั้งสองกับพวกก็พากันกลับไปโดยไม่รอให้โจทก์ร่วมที่ 1กลับเข้ามาในบ้านเสียก่อน ต่อมาจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นบิดาจำเลยที่ 2นำหนังสือสัญญาดังกล่าวไปขออายัดต่อเจ้าพนักงานที่ดินขอให้ห้ามทำนิติกรรมใด ๆ เกี่ยวกับที่ดินโฉนดเลขที่ 2290จนเจ้าพนักงานที่ดินรับอายัดไว้ ต่อมาจำเลยที่ 1 นำหนังสือสัญญาดังกล่าวมาฟ้องโจทก์ร่วมทั้งสองเป็นจำเลยต่อศาลแพ่งธนบุรีในข้อหาผิดสัญญา พฤติการณ์ของจำเลยทั้งสองทั้งหมด ถือได้ว่าร่วมกระทำด้วยกัน ในปัญหาว่าการกระทำดังกล่าวของจำเลยทั้งสองจะเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 188 หรือไม่ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่า แม้หนังสือสัญญาจะซื้อขายฉบับที่โจทก์นำมาฟ้องจะถูกยกเลิกไปแล้ว โดยคู่สัญญาได้ทำสัญญากันใหม่ เปลี่ยนคู่สัญญาฝ่ายผู้จะซื้อจากจำเลยที่ 1เป็นจำเลยที่ 2 ก็ตาม แต่หนังสือสัญญาฉบับนี้ก็ยังเป็นเอกสารตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 1 (7) และเป็นของโจทก์ร่วมทั้งสองเพราะเป็นหนังสือสัญญาฉบับที่คู่สัญญาให้โจทก์ทั้งสองยึดถือไว้ทั้งการกระทำดังกล่าวของจำเลยทั้งสองก็ถือได้ว่าเป็นการเอาไปเสียซึ่งเอกสารของผู้อื่นและทำให้โจทก์ร่วมทั้งสองได้รับความเสียหายจากการที่จำเลยทั้งสองได้นำเอกสารดังกล่าวไปเป็นหลักฐานในการขออายัดที่ดินตามที่โจทก์ฟ้องแล้ว การกระทำของจำเลยทั้งสองจึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 188 ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษานั้น ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของโจทก์และโจทก์ร่วมที่ 2 ฟังขึ้น"พิพากษากลับว่า จำเลยทั้งสองมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 188, 83 จำคุกคนละ 3 เดือน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1367/2531อัยการ กรมอัยการโจทก์โจทก์ร่วมโจทก์นาง เหรียญ เดช พ่วง กับพวกโจทก์นาย ถม ยา พูล สุข กับพวกจำเลย ป.อ. ม. 188การที่จำเลยเอาหนังสือสัญญาจะซื้อขายที่ดินที่จำเลยทำไว้กับโจทก์ร่วมไปจากโจทก์ร่วมและนำไปใช้อายัดต่อเจ้าพนักงานที่ดิน ห้ามทำนิติกรรมใด ๆ เกี่ยวกับที่ดินแปลงนั้นแม้หนังสือสัญญาจะซื้อขายฉบับดังกล่าวจะถูกยกเลิกไปแล้วโดยคู่สัญญาได้ทำสัญญาขึ้นใหม่แล้วก็ตามการกระทำของจำเลยก็ถือได้ว่าเป็นการเอาไปเสียซึ่งเอกสารของผู้อื่นและทำให้โจทก์ร่วมได้รับความเสียหายแล้ว จึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 188โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา188, 83 ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์และโจทก์ร่วมที่ 2 ฎีกา โดยอธิบดีกรมอัยการลงลายมือชื่อรับรองว่ามีเหตุอันควรที่ศาลฎีกาจะได้วินิจฉัยในปัญหาข้อเท็จจริงศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังเป็นยุติในเบื้องต้นว่าเมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน 2524 โจทก์ร่วมทั้งสองได้ทำสัญญาจะขายที่ดินโฉนดเลขที่ 2290 ที่มีกรรมสิทธิ์ร่วมกันให้ จำเลยที่ 1ในราคา 340,000 บาท ในวันนั้นได้วางมัดจำไว้ 50,000 บาทจำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นบุตรจำเลยที่ 1 และนายวัฒนา เดชพ่วงลงลายมือชื่อเป็นพยาน ได้ทำหนังสือสัญญา 2 ฉบับข้อความตรงกันให้คู่สัญญาเก็บไว้ฝ่ายละ 1 ฉบับ ปรากฏตามสำเนาภาพถ่ายหนังสือสัญญาจะซื้อขายหรือสัญญาวางมัดจำเอกสารหมาย จ.2ต่อมาเมื่อวันที่ 25 มิถุนายน 2525 จำเลยที่ 1 วางมัดจำเพิ่มอีก 25,000 บาทและวันที่ 4 มกราคม 2525 วางมัดจำเพิ่มอีก 30,000 บาท นางสาวโสภาวดี เดชพ่วง เขียนข้อความการรับเงินมัดจำทั้งสองครั้งให้โจทก์ร่วมที่ 1 ลงลายมือชื่อไว้ในต้นฉบับหนังสือสัญญาทั้งสองฉบับ ต่อมาจำเลยที่ 2 ได้ทำสัญญาจะซื้อที่ดินโฉนดเลขที่ 2290 ตามฟ้องกับโจทก์ร่วมทั้งสองในราคา340,000 บาท ในสัญญาระบุไว้ว่าได้วางมัดจำไว้ 112,000 บาทได้ทำหนังสือสัญญา 2 ฉบับ ข้อความตรงกัน ให้คู่สัญญาถือไว้ฝ่ายละ 1 ฉบับ ปรากฏตามสำเนาภาพถ่ายหนังสือจะซื้อขายหรือสัญญาวางมัดจำลงวันที่ 25 ธันวาคม 2524 ที่ดินแปลงนี้ได้จำนองไว้แก่นายพินิชเมื่อวันที่ 22 ธันวาคม 2507 เพื่อเป็นประกันหนี้ที่โจทก์ร่วมทั้งสองกู้ยืมเงินจากนายพินิชเป็นเงิน 150,000 บาท ยังมิได้ไถ่ถอนจำนอง คดีมีปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์และโจทก์ร่วมที่ 2 ว่า ในวันเวลาและสถานที่เกิดเหตุตามฟ้อง จำเลยทั้งสองร่วมกันเอาไปเสียซึ่งต้นฉบับหนังสือสัญญาจะซื้อขายหรือสัญญาวางมัดจำ ลงวันที่25 พฤศจิกายน 2524 ตามสำเนาภาพถ่ายเอกสารหมาย จ.2จากความครอบครองของโจทก์ร่วมที่ 1 ในประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่โจทก์ร่วมทั้งสองหรือไม่ เชื่อว่าในวันเวลาเกิดเหตุตามฟ้องจำเลยทั้งสองกับพวกมาที่บ้านโจทก์ร่วมทั้งสองถามโจทก์ร่วมที่ 1 ว่าพบนายพินิช ผู้รับจำนองที่ดินแล้วหรือยังและพูดขอดูต้นฉบับหนังสือสัญญาสำเนาภาพถ่ายหนังสือสัญญาจะซื้อขายหรือสัญญาวางมัดจำเอกสารหมาย จ.2 ที่โจทก์ร่วมทั้งสองถือไว้ โจทก์ร่วมที่ 1 ก็นำมาให้ดู ขณะที่โจทก์ร่วมที่ 1กับพวกกำลังสาละวนอยู่กับการเก็บพิมพ์พระที่ตากไว้ในลานบ้านเพราะฝนตก จำเลยที่ 2 ก็เอาหนังสือสัญญาดังกล่าวไป แล้วจำเลยทั้งสองกับพวกก็พากันกลับไปโดยไม่รอให้โจทก์ร่วมที่ 1กลับเข้ามาในบ้านเสียก่อน ต่อมาจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นบิดาจำเลยที่ 2นำหนังสือสัญญาดังกล่าวไปขออายัดต่อเจ้าพนักงานที่ดินขอให้ห้ามทำนิติกรรมใด ๆ เกี่ยวกับที่ดินโฉนดเลขที่ 2290จนเจ้าพนักงานที่ดินรับอายัดไว้ ต่อมาจำเลยที่ 1 นำหนังสือสัญญาดังกล่าวมาฟ้องโจทก์ร่วมทั้งสองเป็นจำเลยต่อศาลแพ่งธนบุรีในข้อหาผิดสัญญา พฤติการณ์ของจำเลยทั้งสองทั้งหมด ถือได้ว่าร่วมกระทำด้วยกัน ในปัญหาว่าการกระทำดังกล่าวของจำเลยทั้งสองจะเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 188 หรือไม่ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่า แม้หนังสือสัญญาจะซื้อขายฉบับที่โจทก์นำมาฟ้องจะถูกยกเลิกไปแล้ว โดยคู่สัญญาได้ทำสัญญากันใหม่ เปลี่ยนคู่สัญญาฝ่ายผู้จะซื้อจากจำเลยที่ 1เป็นจำเลยที่ 2 ก็ตาม แต่หนังสือสัญญาฉบับนี้ก็ยังเป็นเอกสารตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 1 (7) และเป็นของโจทก์ร่วมทั้งสองเพราะเป็นหนังสือสัญญาฉบับที่คู่สัญญาให้โจทก์ทั้งสองยึดถือไว้ทั้งการกระทำดังกล่าวของจำเลยทั้งสองก็ถือได้ว่าเป็นการเอาไปเสียซึ่งเอกสารของผู้อื่นและทำให้โจทก์ร่วมทั้งสองได้รับความเสียหายจากการที่จำเลยทั้งสองได้นำเอกสารดังกล่าวไปเป็นหลักฐานในการขออายัดที่ดินตามที่โจทก์ฟ้องแล้ว การกระทำของจำเลยทั้งสองจึงเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 188 ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษานั้น ไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา ฎีกาของโจทก์และโจทก์ร่วมที่ 2 ฟังขึ้น"พิพากษากลับว่า จำเลยทั้งสองมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 188, 83 จำคุกคนละ 3 เดือน(บุญส่ง คล้ายแก้ว-ธีรศักดิ์ กรรณสูต-ถวิล ทองสว่างรัตน์)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุเหตุที่มาตรา 188 นี้ตีความยากคงเป็นเพราะมาตรานี้อยู่ในประมวลกฎหมายอาญา ลักษณะ 3 ความผิดเกี่ยวกับการยุติธรรมหมวดที่ 1 ซึ่งมาตราอื่น ๆ ในหมวดนี้เป็นบทบัญญัติคุ้มครองให้กระบวนการยุติธรรมดำเนินไปอย่างถูกต้องแต่ความในมาตรา 188บัญญัติไว้เป็นกลาง ๆ ไม่มีลักษณะชัดเจนเช่นมาตราอื่น ๆว่าเป็นเรื่องเกี่ยวกับกระบวนการยุติธรรมเหมือนกัน ปัญหาจึงเกิดขึ้นว่าบทมาตรานี้ประสงค์จะคุ้มครองเกี่ยวกับเรื่องใดฝ่ายที่เห็นว่าจำเลยไม่มีความผิดตามมาตรา 188 มีเหตุผลว่ามาตรา 188 ประสงค์จะคุ้มครองเจ้าของเอกสารในอันที่จะใช้เอกสารในฐานะเช่นนั้นมิใช่คุ้มครองในฐานะอื่นเช่นในฐานะที่เอกสารเป็นทรัพย์ชิ้นหนึ่ง เพราะหากเป็นเช่นนั้นบทมาตรานี้จะซ้ำซ้อนกับความผิดฐานอื่น ๆ เช่น ลักทรัพย์ หรือทำให้เสียทรัพย์ เป็นต้นซึ่งคุ้มครองเรื่องทรัพย์อยู่แล้ว เมื่อปรากฏว่าคู่สัญญายกเลิกสัญญาจะซื้อขายฉบับแรกแล้ว โจทก์ร่วมย่อมจะนำเอาเอกสารนั้นมาใช้บังคับจำเลยไม่ได้อีกต่อไป สัญญาจะซื้อขายฉบับแรกจึงเป็นเอกสารที่ไม่มีประโยชน์แก่โจทก์ร่วมอันจะได้รับความคุ้มครองตามมาตรานี้ นอกจากนี้ องค์ประกอบของความผิดของมาตรานี้ที่ว่าในประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่ผู้อื่นนั้นจะต้องเป็นพฤติการณ์ที่มีอยู่ในขณะที่จำเลยเอาเอกสารไปกรณีคดีนี้ขณะที่จำเลยเอาเอกสารดังกล่าวไป สิทธิใด ๆ ของโจทก์ร่วมมิได้ถูกกระทบกระเทือนโจทก์ร่วมไม่ได้รับความเสียหายเหตุที่โจทก์ร่วมได้รับความเสียหายเนื่องจากจำเลยนำสัญญาจะซื้อขายไปใช้ในทางมิชอบในภายหลัง ซึ่งเป็นการกระทำที่เกิดขึ้นต่างหากจากการเอาสัญญาจะซื้อขายไปจากโจทก์ร่วมและถ้าสมมุติข้อเท็จจริงว่าโจทก์ฟ้องจำเลยก่อนที่จำเลยจะนำเอกสารไปขออายัดที่ดินหรือฟ้องร้องโจทก์ร่วม จำเลยก็น่าจะไม่มีความผิดตามมาตรานี้ ฝ่ายนี้จึงเห็นว่าการกระทำของจำเลยไม่เป็นความผิดตามมาตรา 188 แต่อย่างไรก็ดี ศาลฎีกาคงจะมองไปในทางที่ว่าคำว่าในประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่ผู้อื่นนั้นต้องดูพฤติการณ์แห่งคดีทั้งหมด ไม่อาจแยกแยะเป็นช่วง ๆ ได้เมื่อปรากฏว่าจำเลยได้ใช้เอกสารนั้น ทำให้โจทก์ร่วมได้รับความเสียหาย เป็นการแสดงว่าจำเลยมีเจตนาจะทำให้โจทก์เสียหายมาแต่แรกแล้ว จำเลยจึงไม่อาจพ้นผิดตามมาตรานี้การตีความของศาลฎีกาจึงเป็นการคุ้มครองสิทธิโดยทั่วไปของเจ้าของเอกสารนั้นเอกสารนั้นจะมีประโยชน์แก่เจ้าของในลักษณะใดไม่ใช่ข้อสำคัญของมาตรา 188 นี้ ไมตรีศรีอรุณ