คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3665/2541หลักกฎหมาย: การที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1เด็ดขาดแล้ว และเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานต่อศาลชั้นต้นว่า ไม่มีเจ้าหนี้ไปประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรกตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 61 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 นั้นแสดงว่าคดีได้ดำเนินการตามขั้นตอนของบทบัญญัติดังกล่าวครบถ้วนแล้วจึงเป็นการบังคับให้ศาลพิพากษาให้จำเลยที่ 1ล้มละลายทันที แม้จำเลยที่ 1 จะฎีกาคัดค้านเกี่ยวกับศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1 เด็ดขาดและคดีอยู่ในระหว่างพิจารณาของศาลฎีกาก็ไม่จำต้องรอให้ฎีกาของจำเลยที่ 1 ดังกล่าวถึงที่สุดเพราะคดีล้มละลายต้องพิจารณาเป็นการด่วนตาม มาตรา 13 และ 153 หากต่อมาศาลฎีกาพิพากษายกฟ้อง คำพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายก็เป็นอันตกไปโดยปริยาย การที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายเป็นผลต่อเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ ของจำเลยเด็ดขาด และคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยเด็ดขาดนั้นได้แสดงเหตุผลแห่งคำวินิจฉัยในประเด็นแห่งคดีไว้แล้วมาตรา 61 ได้บัญญัติไว้โดยเฉพาะให้ศาลพิพากษาให้จำเลย(ลูกหนี้) ล้มละลาย จึงไม่อาจนำมาตรา 141 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาใช้บังคับโดยอนุโลมได้ศาลชั้นต้นชอบที่จะพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายโดยไม่จำต้องแสดงเหตุผลตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 141แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งคดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1 เด็ดขาดแล้ว จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยที่ 1 ฎีกา คดีอยู่ระหว่างพิจารณาของศาลฎีกา เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานต่อศาลชั้นต้นว่าไม่มีเจ้าหนี้ไปประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรก ขอให้ศาลพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลาย ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 61จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีล้มละลายวินิจฉัยว่า "ข้อที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่า ศาลชั้นต้นน่าจะพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายได้ต่อเมื่อคดีที่เกี่ยวกับคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1 เด็ดขาดถึงที่สุดแล้วนั้น เห็นว่า พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 61 บัญญัติว่า "เมื่อศาลได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของลูกหนี้เด็ดขาดแล้ว และเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานว่าเจ้าหนี้ได้ลงมติในการประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรกหรือในคราวที่ได้เลื่อนไป ขอให้ศาลพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายก็ดีหรือไม่ลงมติประการใดก็ดีหรือไม่มีเจ้าหนี้ไปประชุมก็ดีหรือการประนอมหนี้ไม่ได้รับความเห็นชอบก็ดี ให้ศาลพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลาย" ดังนี้ เมื่อคดีนี้ศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1 เด็ดขาดแล้ว และเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานต่อศาลชั้นต้นว่าไม่มีเจ้าหนี้ไปประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรก แสดงว่าคดีนี้ได้ดำเนินการตามขั้นตอนของบทบัญญัติดังกล่าวครบถ้วนแล้ว จึงเป็นการบังคับให้ศาลพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายทันที แม้จำเลยที่ 1จะฎีกาคัดค้านเกี่ยวกับศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1 เด็ดขาดและคดีอยู่ในระหว่างพิจารณาของศาลฎีกาก็ตาม ก็ไม่จำต้องรอให้ฎีกาของจำเลยที่ 1 ดังกล่าวถึงที่สุดแล้วเพราะคดีล้มละลายต้องพิจารณาเป็นการด่วนตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 13 และ 153 หากต่อมาศาลฎีกาพิพากษายกฟ้องคำพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายก็เป็นอันตกไปโดยปริยายเนื่องจากการล้มละลายเริ่มต้นมีผลตั้งแต่วันที่ศาลสั่งพิทักษ์ทรัพย์ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 62 ข้อที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่า อุทธรณ์ของจำเลยที่ 1 ที่ว่าหนี้ของจำเลยที่ 1 ยังไม่อาจกำหนดจำนวนได้โดยแน่นอนและมีเหตุที่ไม่ควรให้จำเลยที่ 1 ล้มละลาย เป็นการโต้แย้งคำพิพากษาศาลชั้นต้นแล้วนั้น เห็นว่า แม้อุทธรณ์ของจำเลยที่ 1มีข้อความดังกล่าวก็ตาม ก็มิใช่เป็นการโต้แย้งคัดค้านว่า ที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 61 มานั้น ไม่ถูกต้องแต่อย่างใดจึงมิใช่ข้อที่จะพิจารณาในชั้นอุทธรณ์ดังคำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์ชอบแล้ว และข้อที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่า ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายโดยมิได้แสดงเหตุผลแห่งคำวินิจฉัยและคำวินิจฉัยของศาลในประเด็นแห่งคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 141 จึงไม่ชอบด้วยกฎหมายนั้น เห็นว่า ฎีกาของจำเลยที่ 1 ดังกล่าวเป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้จำเลยที่ 1 จะมิได้ยกขึ้นโต้แย้งมาก่อนก็ตาม จำเลยที่ 1 ก็ย่อมยกขึ้นฎีกาได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 249 วรรคสองประกอบด้วยพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 153แต่คดีล้มละลายนี้เป็นเรื่องที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายเป็นผลต่อเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยเด็ดขาด และคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยเด็ดขาดนี้ได้แสดงเหตุผลแห่งคำวินิจฉัยและคำวินิจฉัยในประเด็นแห่งคดีไว้แล้ว ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 61 ซึ่งได้บัญญัติไว้โดยเฉพาะให้ศาลพิพากษาให้จำเลย (ลูกหนี้) ล้มละลาย จึงไม่อาจนำมาตราแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับโดยอนุโลมตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 153 ดังนี้ ที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายมาดังกล่าวจึงชอบด้วยกฎหมายแล้ว หาจำต้องแสดงเหตุผลตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 141 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งด้วยไม่คำพิพากษาศาลล่างทั้งสองชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยที่ 1 ทุกข้อฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3665/2541นาย สุรินทร์ แสง ขำโจทก์นาย เดิม ชัยหรือเติมชัย บุตรศ รี กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 141 พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 61, ม. 153การที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1เด็ดขาดแล้ว และเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานต่อศาลชั้นต้นว่า ไม่มีเจ้าหนี้ไปประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรกตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 61 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 นั้นแสดงว่าคดีได้ดำเนินการตามขั้นตอนของบทบัญญัติดังกล่าวครบถ้วนแล้วจึงเป็นการบังคับให้ศาลพิพากษาให้จำเลยที่ 1ล้มละลายทันที แม้จำเลยที่ 1 จะฎีกาคัดค้านเกี่ยวกับศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1 เด็ดขาดและคดีอยู่ในระหว่างพิจารณาของศาลฎีกาก็ไม่จำต้องรอให้ฎีกาของจำเลยที่ 1 ดังกล่าวถึงที่สุดเพราะคดีล้มละลายต้องพิจารณาเป็นการด่วนตาม มาตรา 13 และ 153 หากต่อมาศาลฎีกาพิพากษายกฟ้อง คำพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายก็เป็นอันตกไปโดยปริยาย การที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายเป็นผลต่อเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ ของจำเลยเด็ดขาด และคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยเด็ดขาดนั้นได้แสดงเหตุผลแห่งคำวินิจฉัยในประเด็นแห่งคดีไว้แล้วมาตรา 61 ได้บัญญัติไว้โดยเฉพาะให้ศาลพิพากษาให้จำเลย(ลูกหนี้) ล้มละลาย จึงไม่อาจนำมาตรา 141 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาใช้บังคับโดยอนุโลมได้ศาลชั้นต้นชอบที่จะพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายโดยไม่จำต้องแสดงเหตุผลตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 141แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งคดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1 เด็ดขาดแล้ว จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยที่ 1 ฎีกา คดีอยู่ระหว่างพิจารณาของศาลฎีกา เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานต่อศาลชั้นต้นว่าไม่มีเจ้าหนี้ไปประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรก ขอให้ศาลพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลาย ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 61จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีล้มละลายวินิจฉัยว่า "ข้อที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่า ศาลชั้นต้นน่าจะพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายได้ต่อเมื่อคดีที่เกี่ยวกับคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1 เด็ดขาดถึงที่สุดแล้วนั้น เห็นว่า พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 61 บัญญัติว่า "เมื่อศาลได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของลูกหนี้เด็ดขาดแล้ว และเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานว่าเจ้าหนี้ได้ลงมติในการประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรกหรือในคราวที่ได้เลื่อนไป ขอให้ศาลพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายก็ดีหรือไม่ลงมติประการใดก็ดีหรือไม่มีเจ้าหนี้ไปประชุมก็ดีหรือการประนอมหนี้ไม่ได้รับความเห็นชอบก็ดี ให้ศาลพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลาย" ดังนี้ เมื่อคดีนี้ศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1 เด็ดขาดแล้ว และเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานต่อศาลชั้นต้นว่าไม่มีเจ้าหนี้ไปประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรก แสดงว่าคดีนี้ได้ดำเนินการตามขั้นตอนของบทบัญญัติดังกล่าวครบถ้วนแล้ว จึงเป็นการบังคับให้ศาลพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายทันที แม้จำเลยที่ 1จะฎีกาคัดค้านเกี่ยวกับศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1 เด็ดขาดและคดีอยู่ในระหว่างพิจารณาของศาลฎีกาก็ตาม ก็ไม่จำต้องรอให้ฎีกาของจำเลยที่ 1 ดังกล่าวถึงที่สุดแล้วเพราะคดีล้มละลายต้องพิจารณาเป็นการด่วนตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 13 และ 153 หากต่อมาศาลฎีกาพิพากษายกฟ้องคำพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายก็เป็นอันตกไปโดยปริยายเนื่องจากการล้มละลายเริ่มต้นมีผลตั้งแต่วันที่ศาลสั่งพิทักษ์ทรัพย์ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 62 ข้อที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่า อุทธรณ์ของจำเลยที่ 1 ที่ว่าหนี้ของจำเลยที่ 1 ยังไม่อาจกำหนดจำนวนได้โดยแน่นอนและมีเหตุที่ไม่ควรให้จำเลยที่ 1 ล้มละลาย เป็นการโต้แย้งคำพิพากษาศาลชั้นต้นแล้วนั้น เห็นว่า แม้อุทธรณ์ของจำเลยที่ 1มีข้อความดังกล่าวก็ตาม ก็มิใช่เป็นการโต้แย้งคัดค้านว่า ที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 61 มานั้น ไม่ถูกต้องแต่อย่างใดจึงมิใช่ข้อที่จะพิจารณาในชั้นอุทธรณ์ดังคำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์ชอบแล้ว และข้อที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่า ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายโดยมิได้แสดงเหตุผลแห่งคำวินิจฉัยและคำวินิจฉัยของศาลในประเด็นแห่งคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 141 จึงไม่ชอบด้วยกฎหมายนั้น เห็นว่า ฎีกาของจำเลยที่ 1 ดังกล่าวเป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้จำเลยที่ 1 จะมิได้ยกขึ้นโต้แย้งมาก่อนก็ตาม จำเลยที่ 1 ก็ย่อมยกขึ้นฎีกาได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 249 วรรคสองประกอบด้วยพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 153แต่คดีล้มละลายนี้เป็นเรื่องที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายเป็นผลต่อเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยเด็ดขาด และคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยเด็ดขาดนี้ได้แสดงเหตุผลแห่งคำวินิจฉัยและคำวินิจฉัยในประเด็นแห่งคดีไว้แล้ว ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 61 ซึ่งได้บัญญัติไว้โดยเฉพาะให้ศาลพิพากษาให้จำเลย (ลูกหนี้) ล้มละลาย จึงไม่อาจนำมาตราแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับโดยอนุโลมตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 153 ดังนี้ ที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายมาดังกล่าวจึงชอบด้วยกฎหมายแล้ว หาจำต้องแสดงเหตุผลตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 141 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งด้วยไม่คำพิพากษาศาลล่างทั้งสองชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยที่ 1 ทุกข้อฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ไพศาล รางชางกูร-ทวีชัย เจริญบัณฑิต-พิชัย เตโชพิทยากูล)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุจำเลยสามารถอุทธรณ์ฎีกาคัดค้านคำสั่งหรือคำพิพากษาในคดีล้มละลาย ในสำนวนหลักซึ่งโจทก์ได้ฟ้องหรือมีการร้องขอให้จำเลยล้มละลาย มีอยู่ 2 ช่วงด้วยกัน ช่วงที่ 1 ชั้นคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด คือ เมื่อศาลได้ดำเนินกระบวนพิจารณาสืบพยานเสร็จแล้ว ศาลจะมีคำวินิจฉัยตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา 14 กล่าวคือ หากได้ความจริงตามมาตรา 9 หรือมาตรา 10 ศาลจะมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลยเด็ดขาด แต่ถ้าหากว่าไม่ได้ความจริง หรือลูกหนี้นำสืบได้ว่าอาจชำระหนี้แล้วทั้งหมด หรือมีเหตุอื่นที่ไม่ควรให้ลูกหนี้ล้มละลาย ศาลก็จะมีคำพิพากษายกฟ้อง หากศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลยเด็ดขาด จำเลยสามารถอุทธรณ์หรือฎีกาได้โดยในการยกข้อต่อสู้นั้น จำเลยสามารถยกข้อต่อสู้ในประเด็นต่าง ๆ ได้ดังต่อไปนี้ 1. คดีของโจทก์ ไม่ได้ความจริงตามมาตรา 9 หรือมาตรา 10 2. ลูกหนี้อาจชำระหนี้ได้ทั้งหมด 3. มีเหตุอย่างอื่นไม่ควรให้ลูกหนี้ล้มละลาย ช่วงที่ 2 ชั้นพิพากษาให้ล้มละลาย กล่าวคือหลังจากศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ลูกหนี้ (จำเลย) เด็ดขาดแล้ว เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะเรียกประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรกเพื่อปรึกษาว่าจะยอมรับคำขอประนอมหนี้ของลูกหนี้ หรือรายงานศาลขอให้พิพากษาลูกหนี้ล้มละลาย หากต่อมาเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานศาลว่ามีเหตุอย่างใดอย่างหนึ่ง ตามที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา 61 กล่าวคือที่ประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรกหรือคราวที่ได้เลื่อนไปขอให้ศาลพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายหรือไม่ลงมติประการใด หรือไม่มีเจ้าหนี้มาประชุมหรือการประนอมหนี้ไม่ได้รับความเห็นชอบ ศาลจะพิพากษาลูกหนี้(จำเลย) ล้มละลาย ในการที่ลูกหนี้ (จำเลย) จะอุทธรณ์หรือฎีกาคัดค้านคำพิพากษาให้ล้มละลายนั้นต้องมีการโต้แย้งคัดค้านเกี่ยวกับมติที่ประชุมของเจ้าหนี้ว่า มิได้เป็นไปตามที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานศาล หรือคำพิพากษาของศาลมิได้เป็นไปตามมติที่ประชุมดังที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานมา (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4004/2528) ลูกหนี้จะอ้างเหตุตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา 14 ไม่ได้ เพราะเป็นคนละช่วงคนละขั้นตอนกัน กรณีที่ศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ลูกหนี้ (จำเลย) ไว้เด็ดขาดแล้ว แม้ว่าลูกหนี้ (จำเลย) ได้อุทธรณ์หรือฎีกาคัดค้านคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดอยู่ การดำเนินกระบวนพิจารณาคดีล้มละลาย ต้องดำเนินการต่อไปอย่างต่อเนื่องกล่าวคือ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะหมายเรียกลูกหนี้ (จำเลย) มาให้การสอบสวนเกี่ยวกับกิจการและทรัพย์สินประกาศแจ้งคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด กำหนดระยะเวลาให้เจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ กำหนดการประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรก ลูกหนี้จะขอทุเลาการบังคับตามคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดไว้ เพื่อรอคำพิพากษาศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาไม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 112/2518,1067/2522,460/2524 และ 760/2530) ในการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีล้มละลายนั้น บางครั้งบางคดีในส่วนคดีหลักที่ลูกหนี้อุทธรณ์หรือฎีกาคัดค้านคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดนั้น ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาไม่ได้มีคำพิพากษา แต่กระบวนพิจารณาชั้นเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ดำเนินการครบถ้วน โดยที่ประชุมเจ้าหนี้มีเหตุอย่างใดอย่างหนึ่งตามที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา 61 กรณีมีปัญหาว่าในการที่ศาลพิพากษาให้ลูกหนี้ (จำเลย) ล้มละลายนั้น ศาลจะต้องรอให้ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกามีคำพิพากษาในอุทธรณ์หรือฎีกาเกี่ยวกับคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดก่อนหรือไม่ ในเรื่องนี้นักกฎหมายมีความเห็นเป็น 2 แนว ความเห็นแนวที่ 1 เห็นว่า ศาลควรรอพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายไว้ก่อนเพราะถ้าหากศาลพิพากษาให้ลูกหนี้ (จำเลย) ล้มละลายแล้ว หากต่อมาศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาพิพากษายกฟ้องก็จะเป็นผลเสียหายแก่ลูกหนี้ ความเห็นแนวที่ 2 เห็นว่า ศาลต้องพิพากษาให้ลูกหนี้ (จำเลย) ล้มละลาย โดยทันที คำพิพากษาฎีกาที่หมายเหตุนี้ และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 980/2531, 367/2532,2099/2532,3425/2535 และ 3582/2536ได้วางแนวปฏิบัติที่สอดคล้องกันว่า หากมีการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีล้มละลายครบถ้วนตามที่กฎหมายบัญญัติไว้แล้วเป็นการบังคับศาลที่ต้องพิพากษาให้ลูกหนี้ (จำเลย) ล้มละลายโดยทันที ทั้งนี้เพราะว่ากระบวนการพิจารณาคดีล้มละลายนั้นต้องดำเนินการเป็นการด่วน หากต่อมาคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดเปลี่ยนแปลงไป คำพิพากษาให้ล้มละลายย่อมเปลี่ยนแปลงไปด้วยทั้งนี้เพราะการล้มละลายนั้นมีผลตั้งแต่ศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา 62 เอื้อนขุนแก้วคำพิพากษา: คดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1 เด็ดขาดแล้ว จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยที่ 1 ฎีกา คดีอยู่ระหว่างพิจารณาของศาลฎีกา เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานต่อศาลชั้นต้นว่าไม่มีเจ้าหนี้ไปประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรก ขอให้ศาลพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลาย ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 61จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีล้มละลายวินิจฉัยว่า "ข้อที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่า ศาลชั้นต้นน่าจะพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายได้ต่อเมื่อคดีที่เกี่ยวกับคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1 เด็ดขาดถึงที่สุดแล้วนั้น เห็นว่า พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 61 บัญญัติว่า "เมื่อศาลได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของลูกหนี้เด็ดขาดแล้ว และเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานว่าเจ้าหนี้ได้ลงมติในการประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรกหรือในคราวที่ได้เลื่อนไป ขอให้ศาลพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายก็ดีหรือไม่ลงมติประการใดก็ดีหรือไม่มีเจ้าหนี้ไปประชุมก็ดีหรือการประนอมหนี้ไม่ได้รับความเห็นชอบก็ดี ให้ศาลพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลาย" ดังนี้ เมื่อคดีนี้ศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1 เด็ดขาดแล้ว และเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานต่อศาลชั้นต้นว่าไม่มีเจ้าหนี้ไปประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรก แสดงว่าคดีนี้ได้ดำเนินการตามขั้นตอนของบทบัญญัติดังกล่าวครบถ้วนแล้ว จึงเป็นการบังคับให้ศาลพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายทันที แม้จำเลยที่ 1จะฎีกาคัดค้านเกี่ยวกับศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1 เด็ดขาดและคดีอยู่ในระหว่างพิจารณาของศาลฎีกาก็ตาม ก็ไม่จำต้องรอให้ฎีกาของจำเลยที่ 1 ดังกล่าวถึงที่สุดแล้วเพราะคดีล้มละลายต้องพิจารณาเป็นการด่วนตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 13 และ 153 หากต่อมาศาลฎีกาพิพากษายกฟ้องคำพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายก็เป็นอันตกไปโดยปริยายเนื่องจากการล้มละลายเริ่มต้นมีผลตั้งแต่วันที่ศาลสั่งพิทักษ์ทรัพย์ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 62 ข้อที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่า อุทธรณ์ของจำเลยที่ 1 ที่ว่าหนี้ของจำเลยที่ 1 ยังไม่อาจกำหนดจำนวนได้โดยแน่นอนและมีเหตุที่ไม่ควรให้จำเลยที่ 1 ล้มละลาย เป็นการโต้แย้งคำพิพากษาศาลชั้นต้นแล้วนั้น เห็นว่า แม้อุทธรณ์ของจำเลยที่ 1มีข้อความดังกล่าวก็ตาม ก็มิใช่เป็นการโต้แย้งคัดค้านว่า ที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 61 มานั้น ไม่ถูกต้องแต่อย่างใดจึงมิใช่ข้อที่จะพิจารณาในชั้นอุทธรณ์ดังคำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์ชอบแล้ว และข้อที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่า ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายโดยมิได้แสดงเหตุผลแห่งคำวินิจฉัยและคำวินิจฉัยของศาลในประเด็นแห่งคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 141 จึงไม่ชอบด้วยกฎหมายนั้น เห็นว่า ฎีกาของจำเลยที่ 1 ดังกล่าวเป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้จำเลยที่ 1 จะมิได้ยกขึ้นโต้แย้งมาก่อนก็ตาม จำเลยที่ 1 ก็ย่อมยกขึ้นฎีกาได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 249 วรรคสองประกอบด้วยพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 153แต่คดีล้มละลายนี้เป็นเรื่องที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายเป็นผลต่อเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยเด็ดขาด และคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยเด็ดขาดนี้ได้แสดงเหตุผลแห่งคำวินิจฉัยและคำวินิจฉัยในประเด็นแห่งคดีไว้แล้ว ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 61 ซึ่งได้บัญญัติไว้โดยเฉพาะให้ศาลพิพากษาให้จำเลย (ลูกหนี้) ล้มละลาย จึงไม่อาจนำมาตราแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับโดยอนุโลมตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 153 ดังนี้ ที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายมาดังกล่าวจึงชอบด้วยกฎหมายแล้ว หาจำต้องแสดงเหตุผลตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 141 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งด้วยไม่คำพิพากษาศาลล่างทั้งสองชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยที่ 1 ทุกข้อฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3665/2541นาย สุรินทร์ แสง ขำโจทก์นาย เดิม ชัยหรือเติมชัย บุตรศ รี กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 141 พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 61, ม. 153การที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1เด็ดขาดแล้ว และเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานต่อศาลชั้นต้นว่า ไม่มีเจ้าหนี้ไปประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรกตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 61 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 นั้นแสดงว่าคดีได้ดำเนินการตามขั้นตอนของบทบัญญัติดังกล่าวครบถ้วนแล้วจึงเป็นการบังคับให้ศาลพิพากษาให้จำเลยที่ 1ล้มละลายทันที แม้จำเลยที่ 1 จะฎีกาคัดค้านเกี่ยวกับศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1 เด็ดขาดและคดีอยู่ในระหว่างพิจารณาของศาลฎีกาก็ไม่จำต้องรอให้ฎีกาของจำเลยที่ 1 ดังกล่าวถึงที่สุดเพราะคดีล้มละลายต้องพิจารณาเป็นการด่วนตาม มาตรา 13 และ 153 หากต่อมาศาลฎีกาพิพากษายกฟ้อง คำพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายก็เป็นอันตกไปโดยปริยาย การที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายเป็นผลต่อเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ ของจำเลยเด็ดขาด และคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยเด็ดขาดนั้นได้แสดงเหตุผลแห่งคำวินิจฉัยในประเด็นแห่งคดีไว้แล้วมาตรา 61 ได้บัญญัติไว้โดยเฉพาะให้ศาลพิพากษาให้จำเลย(ลูกหนี้) ล้มละลาย จึงไม่อาจนำมาตรา 141 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาใช้บังคับโดยอนุโลมได้ศาลชั้นต้นชอบที่จะพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายโดยไม่จำต้องแสดงเหตุผลตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 141แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งคดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1 เด็ดขาดแล้ว จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยที่ 1 ฎีกา คดีอยู่ระหว่างพิจารณาของศาลฎีกา เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานต่อศาลชั้นต้นว่าไม่มีเจ้าหนี้ไปประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรก ขอให้ศาลพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลาย ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 61จำเลยที่ 1 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 1 ฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีล้มละลายวินิจฉัยว่า "ข้อที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่า ศาลชั้นต้นน่าจะพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายได้ต่อเมื่อคดีที่เกี่ยวกับคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1 เด็ดขาดถึงที่สุดแล้วนั้น เห็นว่า พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 61 บัญญัติว่า "เมื่อศาลได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของลูกหนี้เด็ดขาดแล้ว และเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานว่าเจ้าหนี้ได้ลงมติในการประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรกหรือในคราวที่ได้เลื่อนไป ขอให้ศาลพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายก็ดีหรือไม่ลงมติประการใดก็ดีหรือไม่มีเจ้าหนี้ไปประชุมก็ดีหรือการประนอมหนี้ไม่ได้รับความเห็นชอบก็ดี ให้ศาลพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลาย" ดังนี้ เมื่อคดีนี้ศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1 เด็ดขาดแล้ว และเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานต่อศาลชั้นต้นว่าไม่มีเจ้าหนี้ไปประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรก แสดงว่าคดีนี้ได้ดำเนินการตามขั้นตอนของบทบัญญัติดังกล่าวครบถ้วนแล้ว จึงเป็นการบังคับให้ศาลพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายทันที แม้จำเลยที่ 1จะฎีกาคัดค้านเกี่ยวกับศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยที่ 1 เด็ดขาดและคดีอยู่ในระหว่างพิจารณาของศาลฎีกาก็ตาม ก็ไม่จำต้องรอให้ฎีกาของจำเลยที่ 1 ดังกล่าวถึงที่สุดแล้วเพราะคดีล้มละลายต้องพิจารณาเป็นการด่วนตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 13 และ 153 หากต่อมาศาลฎีกาพิพากษายกฟ้องคำพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายก็เป็นอันตกไปโดยปริยายเนื่องจากการล้มละลายเริ่มต้นมีผลตั้งแต่วันที่ศาลสั่งพิทักษ์ทรัพย์ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 62 ข้อที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่า อุทธรณ์ของจำเลยที่ 1 ที่ว่าหนี้ของจำเลยที่ 1 ยังไม่อาจกำหนดจำนวนได้โดยแน่นอนและมีเหตุที่ไม่ควรให้จำเลยที่ 1 ล้มละลาย เป็นการโต้แย้งคำพิพากษาศาลชั้นต้นแล้วนั้น เห็นว่า แม้อุทธรณ์ของจำเลยที่ 1มีข้อความดังกล่าวก็ตาม ก็มิใช่เป็นการโต้แย้งคัดค้านว่า ที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 61 มานั้น ไม่ถูกต้องแต่อย่างใดจึงมิใช่ข้อที่จะพิจารณาในชั้นอุทธรณ์ดังคำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์ชอบแล้ว และข้อที่จำเลยที่ 1 ฎีกาว่า ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายโดยมิได้แสดงเหตุผลแห่งคำวินิจฉัยและคำวินิจฉัยของศาลในประเด็นแห่งคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 141 จึงไม่ชอบด้วยกฎหมายนั้น เห็นว่า ฎีกาของจำเลยที่ 1 ดังกล่าวเป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้จำเลยที่ 1 จะมิได้ยกขึ้นโต้แย้งมาก่อนก็ตาม จำเลยที่ 1 ก็ย่อมยกขึ้นฎีกาได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 249 วรรคสองประกอบด้วยพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 153แต่คดีล้มละลายนี้เป็นเรื่องที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายเป็นผลต่อเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยเด็ดขาด และคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของจำเลยเด็ดขาดนี้ได้แสดงเหตุผลแห่งคำวินิจฉัยและคำวินิจฉัยในประเด็นแห่งคดีไว้แล้ว ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 61 ซึ่งได้บัญญัติไว้โดยเฉพาะให้ศาลพิพากษาให้จำเลย (ลูกหนี้) ล้มละลาย จึงไม่อาจนำมาตราแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับโดยอนุโลมตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 153 ดังนี้ ที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ล้มละลายมาดังกล่าวจึงชอบด้วยกฎหมายแล้ว หาจำต้องแสดงเหตุผลตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 141 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งด้วยไม่คำพิพากษาศาลล่างทั้งสองชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยที่ 1 ทุกข้อฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ไพศาล รางชางกูร-ทวีชัย เจริญบัณฑิต-พิชัย เตโชพิทยากูล)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุจำเลยสามารถอุทธรณ์ฎีกาคัดค้านคำสั่งหรือคำพิพากษาในคดีล้มละลาย ในสำนวนหลักซึ่งโจทก์ได้ฟ้องหรือมีการร้องขอให้จำเลยล้มละลาย มีอยู่ 2 ช่วงด้วยกัน ช่วงที่ 1 ชั้นคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด คือ เมื่อศาลได้ดำเนินกระบวนพิจารณาสืบพยานเสร็จแล้ว ศาลจะมีคำวินิจฉัยตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา 14 กล่าวคือ หากได้ความจริงตามมาตรา 9 หรือมาตรา 10 ศาลจะมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลยเด็ดขาด แต่ถ้าหากว่าไม่ได้ความจริง หรือลูกหนี้นำสืบได้ว่าอาจชำระหนี้แล้วทั้งหมด หรือมีเหตุอื่นที่ไม่ควรให้ลูกหนี้ล้มละลาย ศาลก็จะมีคำพิพากษายกฟ้อง หากศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลยเด็ดขาด จำเลยสามารถอุทธรณ์หรือฎีกาได้โดยในการยกข้อต่อสู้นั้น จำเลยสามารถยกข้อต่อสู้ในประเด็นต่าง ๆ ได้ดังต่อไปนี้ 1. คดีของโจทก์ ไม่ได้ความจริงตามมาตรา 9 หรือมาตรา 10 2. ลูกหนี้อาจชำระหนี้ได้ทั้งหมด 3. มีเหตุอย่างอื่นไม่ควรให้ลูกหนี้ล้มละลาย ช่วงที่ 2 ชั้นพิพากษาให้ล้มละลาย กล่าวคือหลังจากศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ลูกหนี้ (จำเลย) เด็ดขาดแล้ว เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะเรียกประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรกเพื่อปรึกษาว่าจะยอมรับคำขอประนอมหนี้ของลูกหนี้ หรือรายงานศาลขอให้พิพากษาลูกหนี้ล้มละลาย หากต่อมาเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานศาลว่ามีเหตุอย่างใดอย่างหนึ่ง ตามที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา 61 กล่าวคือที่ประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรกหรือคราวที่ได้เลื่อนไปขอให้ศาลพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายหรือไม่ลงมติประการใด หรือไม่มีเจ้าหนี้มาประชุมหรือการประนอมหนี้ไม่ได้รับความเห็นชอบ ศาลจะพิพากษาลูกหนี้(จำเลย) ล้มละลาย ในการที่ลูกหนี้ (จำเลย) จะอุทธรณ์หรือฎีกาคัดค้านคำพิพากษาให้ล้มละลายนั้นต้องมีการโต้แย้งคัดค้านเกี่ยวกับมติที่ประชุมของเจ้าหนี้ว่า มิได้เป็นไปตามที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานศาล หรือคำพิพากษาของศาลมิได้เป็นไปตามมติที่ประชุมดังที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานมา (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4004/2528) ลูกหนี้จะอ้างเหตุตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา 14 ไม่ได้ เพราะเป็นคนละช่วงคนละขั้นตอนกัน กรณีที่ศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ลูกหนี้ (จำเลย) ไว้เด็ดขาดแล้ว แม้ว่าลูกหนี้ (จำเลย) ได้อุทธรณ์หรือฎีกาคัดค้านคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดอยู่ การดำเนินกระบวนพิจารณาคดีล้มละลาย ต้องดำเนินการต่อไปอย่างต่อเนื่องกล่าวคือ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะหมายเรียกลูกหนี้ (จำเลย) มาให้การสอบสวนเกี่ยวกับกิจการและทรัพย์สินประกาศแจ้งคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด กำหนดระยะเวลาให้เจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ กำหนดการประชุมเจ้าหนี้ครั้งแรก ลูกหนี้จะขอทุเลาการบังคับตามคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดไว้ เพื่อรอคำพิพากษาศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาไม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 112/2518,1067/2522,460/2524 และ 760/2530) ในการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีล้มละลายนั้น บางครั้งบางคดีในส่วนคดีหลักที่ลูกหนี้อุทธรณ์หรือฎีกาคัดค้านคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดนั้น ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาไม่ได้มีคำพิพากษา แต่กระบวนพิจารณาชั้นเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ดำเนินการครบถ้วน โดยที่ประชุมเจ้าหนี้มีเหตุอย่างใดอย่างหนึ่งตามที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา 61 กรณีมีปัญหาว่าในการที่ศาลพิพากษาให้ลูกหนี้ (จำเลย) ล้มละลายนั้น ศาลจะต้องรอให้ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกามีคำพิพากษาในอุทธรณ์หรือฎีกาเกี่ยวกับคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดก่อนหรือไม่ ในเรื่องนี้นักกฎหมายมีความเห็นเป็น 2 แนว ความเห็นแนวที่ 1 เห็นว่า ศาลควรรอพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายไว้ก่อนเพราะถ้าหากศาลพิพากษาให้ลูกหนี้ (จำเลย) ล้มละลายแล้ว หากต่อมาศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาพิพากษายกฟ้องก็จะเป็นผลเสียหายแก่ลูกหนี้ ความเห็นแนวที่ 2 เห็นว่า ศาลต้องพิพากษาให้ลูกหนี้ (จำเลย) ล้มละลาย โดยทันที คำพิพากษาฎีกาที่หมายเหตุนี้ และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 980/2531, 367/2532,2099/2532,3425/2535 และ 3582/2536ได้วางแนวปฏิบัติที่สอดคล้องกันว่า หากมีการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีล้มละลายครบถ้วนตามที่กฎหมายบัญญัติไว้แล้วเป็นการบังคับศาลที่ต้องพิพากษาให้ลูกหนี้ (จำเลย) ล้มละลายโดยทันที ทั้งนี้เพราะว่ากระบวนการพิจารณาคดีล้มละลายนั้นต้องดำเนินการเป็นการด่วน หากต่อมาคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดเปลี่ยนแปลงไป คำพิพากษาให้ล้มละลายย่อมเปลี่ยนแปลงไปด้วยทั้งนี้เพราะการล้มละลายนั้นมีผลตั้งแต่ศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา 62 เอื้อนขุนแก้ว