ระเบียบกรมการขนส่งทางบกระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกเลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์สำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบกพ.ศ. ๒๕๔๙[๑] ตามที่ได้มีระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกเลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์สำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบกพ.ศ. ๒๕๔๘ ลงวันที่ ๑๗ มกราคม ๒๕๔๘ ไว้แล้ว นั้นโดยที่เป็นการสมควรแก้ไขปรับปรุงระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกเลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์สำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบกเสียใหม่ให้เหมาะสมยิ่งขึ้นจึงวางระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกเลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์สำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบกพ.ศ. ๒๕๔๙ข้อ ๒ให้ยกเลิกระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกเลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์สำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบกพ.ศ. ๒๕๔๘บรรดาระเบียบข้อบังคับ หรือคำสั่งอื่นใดในส่วนที่กำหนดไว้แล้วในระเบียบนี้ หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับที่กำหนดไว้ในระเบียบนี้ ให้ใช้ระเบียบนี้แทนข้อ ๓ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๑๕ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๙ เป็นต้นไปข้อ ๔ให้รองอธิบดี (ฝ่ายปฏิบัติการ) กรมการขนส่งทางบก รักษาการตามระเบียบนี้ข้อ ๕ในระเบียบนี้เลขตัวรถ หมายถึงเลขคัสซีสำหรับรถที่มีโครงคัสซีหรือเลขตัวถังสำหรับรถที่ไม่มีโครงคัสซีเจ้าของรถ หมายถึง ผู้ที่มีชื่อเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์รถและให้หมายความรวมถึงผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งซึ่งเป็นผู้ครอบครองรถนั้นด้วยหมวด ๑การกำหนดและตอกเลขตัวรถ ข้อ ๖รถดังต่อไปนี้ต้องกำหนดและตอกเลขตัวรถ(๑)ไม่มีเลขตัวรถจากผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าจากต่างประเทศ ซึ่งเจ้าของรถมีหลักฐานการได้มาถูกต้องและมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐานทั้งนี้ ถ้าพบร่องรอยการเจียรไสเชื่อมทับ หรือโดยวิธีอื่น ที่ผิวโลหะบริเวณตำแหน่งที่เป็นเลขตัวรถโดยน่าเชื่อว่ามีการทำลายเลขเดิม ให้ส่งกองพิสูจน์หลักฐาน หรือกองกำกับการวิทยาการเขตสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ตรวจสอบและยืนยันความถูกต้อง(๒)มีเลขตัวรถตอกไว้บนแผ่นโลหะ (plate) แต่ได้ชำรุด ลบเลือน หรือสูญหายและเจ้าของรถมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน(๓)มีเลขตัวรถแต่ชำรุด ลบเลือน หรือถูกทำลายเนื่องจากสนิมกัดกร่อน หรืออุบัติเหตุหรือด้วยเหตุอื่นใดโดยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์และเจ้าของรถมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐานในกรณีที่ไม่สามารถวินิจฉัยเกี่ยวกับความถูกต้องของรถได้ว่าเป็นรถคันเดิมให้ส่งกองพิสูจน์หลักฐาน หรือกองกำกับการวิทยาการเขต สำนักงานตำรวจแห่งชาติหรือผู้ผลิตหรือผู้ประกอบรถ ตรวจสอบและยืนยันความถูกต้อง(๔)มีเลขตัวรถแต่ถูกทำลายหรือแก้ไขเปลี่ยนแปลงทั้งหมดหรือบางส่วนเพราะเหตุโจรกรรม โดยเจ้าของรถมีหลักฐานการรับรถคืนจากพนักงานสอบสวนหรือศาลพร้อมทั้งมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐานว่าเป็นรถคันเดิมที่ถูกโจรกรรมไปในกรณีที่ไม่สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นรถคันเดิมให้ส่งกองพิสูจน์หลักฐาน หรือกองกำกับการวิทยาการเขต สำนักงานตำรวจแห่งชาติหรือผู้ผลิตหรือผู้ประกอบรถตรวจสอบและยืนยันความถูกต้อง(๕)มีเลขตัวรถแต่ถูกทำลายหรือแก้ไขเปลี่ยนแปลงทั้งหมดหรือบางส่วนซึ่งเป็นรถที่ได้มาจากการจำหน่ายของส่วนราชการหรือการขายทอดตลาดของเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตามกฎหมาย เช่นกรมศุลกากรหรือสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เป็นต้นโดยมีหลักฐานการได้มาจากส่วนราชการนั้นถูกต้อง พร้อมทั้งมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐานในกรณีมีเหตุอันควรสงสัยเกี่ยวกับความถูกต้องของรถอาจขอให้ส่วนราชการที่จำหน่ายหรือขายทอดตลาดรถจัดส่งเอกสารรายละเอียดที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมเพื่อประกอบการพิจารณาด้วยก็ได้(๖)มีเลขตัวรถแต่ซ้ำซ้อนกับรถคันอื่นที่จดทะเบียนตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบกหรือจดทะเบียนตามกฎหมายว่าด้วยรถยนต์ทั้งนี้การซ้ำซ้อนนั้นต้องปรากฏหลักฐานการจดทะเบียนรถหรือมีหลักฐานการได้มาถูกต้องให้พิจารณากำหนดและตอกเลขตัวรถให้กับรถคันที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนลำดับหลังเว้นแต่ไม่สามารถติดตามรถคันที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนลำดับหลังได้และเจ้าของรถที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนลำดับก่อนยินยอมให้กำหนดและตอกเลขตัวรถให้กับรถคันที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนลำดับก่อนได้ในกรณีไม่สามารถดำเนินการตามวรรคหนึ่งได้เนื่องจากมีเหตุขัดข้องอื่น ๆ เช่น มีวันจดทะเบียนวันเดียวกัน เป็นต้นให้นายทะเบียนพิจารณากำหนดและตอกเลขตัวรถให้กับรถคันใดคันหนึ่งที่เห็นสมควรตามความเหมาะสมข้อ ๗หลักเกณฑ์การกำหนดเลขตัวรถ ประกอบด้วยตัวเลข ๓ กลุ่ม ดังนี้(๑)กลุ่มที่หนึ่ง มี ๒ หลัก เป็นรหัสจังหวัดที่รถจดทะเบียนหรือจะจดทะเบียน(ยกเว้นจังหวัดหนองบัวลำภู มี ๓ หลัก)กรณีเป็นสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขา ให้กำหนดเป็น ๓ หลักโดยเลข ๒ หลักแรกเป็นรหัสจังหวัด และเลขหลักที่ ๓เป็นเลขลำดับที่จัดตั้งสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาก่อนหลัง แล้วแต่กรณี(๒)กลุ่มที่สอง มี ๓ หลัก เป็นเลขลำดับก่อนหลังที่ทำการตอกในแต่ละปีถ้าปีใดมีจำนวนรถที่ต้องตอกเกินกว่า๓ หลัก ลำดับที่เกิน ๓ หลักให้ตอกเป็นเลข ๕ หลัก(๓)กลุ่มที่สาม มี ๒ หลัก เป็นเลขสองตัวสุดท้ายของปี พ.ศ. ที่ทำการตอกเลขการกำหนดเลขรหัสจังหวัดต่างๆ ในการตอกเลขตัวรถ ให้กำหนดตามเลขรหัสประจำจังหวัด ท้ายระเบียบนี้ข้อ ๘ตำแหน่งและลักษณะการตอกเลขตัวรถ(๑)ให้ใช้ตัวเลขอารบิคที่มีขนาด ๘ มิลลิเมตร หรือขนาดใกล้เคียงและให้ตอกที่โครงคัสซีบริเวณหน้าล้อหน้าด้านซ้าย หรือบริเวณอื่นที่เหมาะสมในกรณีเป็นรถที่ไม่มีโครงคัสซีให้ตอกที่บริเวณเบ้าโช้คอัพหน้าด้านซ้ายของตัวถังรถหรือตำแหน่งอื่นที่เหมาะสม(๒)ให้ตอกหมายเลขเรียงลำดับกลุ่มตามแนวนอนเว้นแต่ในกรณีมีเหตุจำเป็นให้ตอกตามแนวตั้งหรือตามความเหมาะสมข้อ ๙เมื่อทำการตอกเลขแล้วให้ดำเนินการ ดังนี้(๑)จัดทำทะเบียนคุมเลขตัวรถที่ตอกโดยให้มีรายละเอียดเกี่ยวกับหมายเลขทะเบียนรถ ชื่อผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งหรือเจ้าของรถ ชนิดของรถ ตำแหน่ง วัน เดือน ปี ที่ตอกสาเหตุความจำเป็นในการตอกเลขและลายมือชื่อผู้ตอกเลข รวมทั้งให้ลอกลายเลขที่ตอกติดไว้ในทะเบียนคุมและให้ผู้ตอกเลขลงลายมือชื่อกำกับไว้ที่ลายด้วย(๒)ลอกลายเลขที่ตอกติดไว้ในประวัติรถ และให้ผู้ตอกเลขลงลายมือชื่อกำกับไว้ที่ลาย พร้อมทั้งให้บันทึกรายละเอียดเกี่ยวกับวัน เดือน ปี ตำแหน่งที่ตอก และสาเหตุความจำเป็นในการตอกเลขไว้ในประวัติรถด้วยหมวด ๒การกำหนดและตอกเลขเครื่องยนต์ ข้อ ๑๐กรณีดังต่อไปนี้ ต้องกำหนดและตอกเลขเครื่องยนต์(๑)เครื่องยนต์สำหรับรถที่ไม่มีหมายเลขจากผู้ผลิตซึ่งเจ้าของมีหลักฐานการได้มาถูกต้องและได้มีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นเครื่องยนต์เดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐานทั้งนี้ ถ้าพบร่องรอยการเจียรไสเชื่อมทับ หรือโดยวิธีอื่นที่ผิวโลหะบริเวณตำแหน่งที่เป็นเลขเครื่องยนต์โดยน่าเชื่อว่ามีการทำลายเลขเดิมให้ส่งกองพิสูจน์หลักฐาน หรือกองกำกับการวิทยาการเขตสำนักงานตำรวจแห่งชาติตรวจสอบและยืนยันความถูกต้อง(๒)รถที่เครื่องยนต์มีหมายเลขกำหนดไว้บนแผ่นโลหะ (plate) แต่ชำรุดลบเลือนหรือสูญหายและเจ้าของรถได้มีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นเครื่องยนต์เดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน(๓)รถที่เลขเครื่องยนต์ชำรุด ลบเลือน หรือถูกทำลายเนื่องจากสนิมกัดกร่อนหรืออุบัติเหตุหรือด้วยเหตุอื่นใดโดยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์และได้มีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นเครื่องยนต์เดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐานในกรณีที่ไม่สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นเครื่องยนต์เดิมของรถตามหลักฐานให้ส่งกองพิสูจน์หลักฐาน หรือกองกำกับการวิทยาการเขต สำนักงานตำรวจแห่งชาติ(๔)รถที่เจ้าของได้เปลี่ยนชิ้นส่วนของเครื่องยนต์ที่มีหมายเลขโดยชิ้นส่วนของเครื่องยนต์ที่เปลี่ยนใหม่ไม่มีหมายเลขซึ่งเจ้าของรถมีหลักฐานการได้มาถูกต้องและได้มีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นเครื่องยนต์เดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน ทั้งนี้ ถ้าพบร่องรอยการเจียรไส เชื่อมทับหรือโดยวิธีอื่นที่ผิวโลหะบริเวณตำแหน่งที่เป็นเลขเครื่องยนต์โดยน่าเชื่อว่ามีการทำลายเลขเดิมให้ส่งกองพิสูจน์หลักฐานหรือกองกำกับการวิทยาการเขต สำนักงานตำรวจแห่งชาติตรวจสอบและยืนยันความถูกต้อง(๕)รถที่ถูกโจรกรรมไปแล้วได้คืน และเลขเครื่องยนต์มีร่องรอยการแก้ไขเปลี่ยนแปลงหรือทำลายทั้งหมดหรือบางส่วนโดยเจ้าของรถมีหลักฐานการรับรถคืนจากพนักงานสอบสวนหรือศาล พร้อมทั้งมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นเครื่องยนต์ของรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐานในกรณีที่ไม่สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นเครื่องยนต์ของรถคันเดิมให้ส่งกองพิสูจน์หลักฐาน หรือกองกำกับการวิทยาการเขต สำนักงานตำรวจแห่งชาติตรวจสอบและยืนยันความถูกต้อง(๖)รถที่ได้มาจากการจำหน่ายของส่วนราชการหรือการขายทอดตลาดของเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตามกฎหมาย เช่น กรมศุลกากรหรือสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เป็นต้นโดยมีหลักฐานการได้มาจากส่วนราชการนั้นถูกต้องแต่ไม่มีเลขเครื่องยนต์หรือมีแต่ถูกทำลายหรือแก้ไขเปลี่ยนแปลงพร้อมทั้งได้มีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นเครื่องยนต์ของรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐานในกรณีมีเหตุอันควรสงสัยเกี่ยวกับความถูกต้องของเครื่องยนต์อาจขอให้ส่วนราชการที่จำหน่ายหรือขายทอดตลาดรถจัดส่งเอกสารรายละเอียดที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมเพื่อประกอบการพิจารณาด้วยก็ได้(๗)รถที่มีเลขเครื่องยนต์ซ้ำซ้อนกับเลขเครื่องยนต์ของรถคันอื่นหรือซ้ำซ้อนกับเลขเครื่องยนต์อื่นที่ได้ส่งบัญชีไว้ หรือเครื่องยนต์ที่ส่งบัญชีไว้มีหมายเลขซ้ำซ้อนกันซึ่งการซ้ำซ้อนนั้นต้องปรากฏหลักฐานการจดทะเบียนรถหรือมีหลักฐานการได้มาถูกต้องให้พิจารณากำหนดและตอกเลขเครื่องยนต์ให้กับรถคันที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนหรือเครื่องยนต์ที่ส่งบัญชีลำดับหลังข้อ ๑๑การกำหนดและตอกเลขเครื่องยนต์ ให้นำความในข้อ ๗ มาใช้บังคับโดยอนุโลมสำหรับตัวเลขกลุ่มที่สองซึ่งเป็นเลขลำดับก่อนหลังที่ทำการตอกเลขเครื่องยนต์ในแต่ละปีให้กำหนดเป็นเลข ๒ หลัก ถ้าปีใดมีจำนวนเครื่องยนต์ที่ต้องตอกเกินกว่า ๒ หลักลำดับที่เกิน ๒ หลักให้ตอกเป็นเลข ๔ หลักข้อ ๑๒การตอกเลขเครื่องยนต์ให้ใช้ตัวเลขอารบิคที่มีขนาด ๖ มิลลิเมตรหรือขนาดใกล้เคียง และให้ตอกที่เสื้อสูบของเครื่องยนต์หรือตำแหน่งอื่นที่เหมาะสมให้นำความในข้อ ๘ (๒) และข้อ ๙ มาใช้บังคับโดยอนุโลมหมวด ๓การอนุญาตให้กำหนดและตอกเลข ข้อ ๑๓ให้ผู้อำนวยการสำนักมาตรฐานงานทะเบียนและภาษีรถผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่ ขนส่งจังหวัดหรือหัวหน้าสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาหรือผู้ที่ได้รับมอบหมายจากบุคคลดังกล่าวเป็นผู้อนุญาตให้กำหนดและตอกเลขตัวรถหรือเลขเครื่องยนต์ในเขตพื้นที่ความรับผิดชอบในกรณีที่สำนักงานขนส่งเขตพื้นที่หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาไม่สามารถกำหนดและตอกเลขตัวรถหรือเลขเครื่องยนต์ได้ให้สำนักมาตรฐานงานทะเบียนและภาษีรถหรือสำนักงานขนส่งจังหวัด แล้วแต่กรณีเป็นผู้ดำเนินการแทนได้ และเมื่อดำเนินการแล้วให้จัดทำบันทึกรายละเอียดเกี่ยวกับวัน เดือน ปี และตำแหน่งที่ตอกเลข พร้อมทั้งลอกลายเลขที่ตอกส่งให้สำนักงานขนส่งเขตพื้นที่หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาที่รถนั้นอยู่ในความรับผิดชอบเมื่อสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาได้รับบันทึกรายงานตามวรรคสองแล้วให้จัดทำทะเบียนคุมการตอกเลขและบันทึกรายละเอียดต่าง ๆ ในทะเบียนและประวัติรถตามที่กำหนดไว้ในข้อ๙ประกาศ ณ วันที่ ๙พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๙ปิยะพันธ์ จัมปาสุตอธิบดีกรมการขนส่งทางบก[เอกสารแนบท้าย]๑.รหัสประจำจังหวัด(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)วัชศักดิ์/ผู้จัดทำ๑๘ กรกฎาคม ๒๕๕๐โชติกานต์/ปรับปรุง๒๗ ตุลาคม ๒๕๕๘[๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๔/ตอนพิเศษ ๘๓ ง/หน้า ๒๑/๑๑ กรกฎาคม ๒๕๕๐