คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 620/2529หลักกฎหมาย: ผู้ประกันไม่สามารถนำจำเลยมาส่งศาลเพื่อฟังคำพิพากษาศาลฎีกาหลังจากศาลอ่านคำพิพากษาให้จำเลยอื่นฟังแล้วผู้ประกันจึงนำตัวจำเลยมาส่งศาลแม้จะปรากฏว่าศาลฎีกาพิพากษายืนให้ยกฟ้องโจทก์ก็ไม่เป็นเหตุที่ศาลจะสั่งงดปรับผู้ประกันแต่ศาลอาจสั่งลดค่าปรับให้ได้.ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยทั้งสาม ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้องแต่ให้ขังจำเลยไว้ในระหว่างฎีกา นางทวี เที่ยงกระโทห ร้องขอให้ปล่อยชั่วคราวจำเลยที่ 2 และที่ 3 ระหว่างฎีกา ศาลชั้นต้นอนุญาตโยตีราคาประกันคนละ 130,000 บาท ต่อมาผู้ประกันไม่สามารถส่งตัวจำเลยที่ 2 ต่อศาลชั้นต้นตามวันเวลาที่นัดฟังคำพิพากษาศาลฎีกาศาลชั้นต้นจึงมีคำสั่งปรับนายประกันตามสัญญาและออกหมายจับจำเลยที่ 2มาเพื่อฟังคำพิพากษาศาลฎีกาถึงวันนัดฟังคำพิพากษาศาลฎีกายังจับจำเลยที่ 2 ไม่ได้ ศาลชั้นต้นจึงอ่านคำพิพากษาศาลฎีกาให้จำเลยอื่นฟังเมื่อวันที่ 25 มกราคม 2522 ผู้ประกันนำตัวจำเลยที่ 2 ส่งศาลชั้นต้นแล้วยื่นคำร้องขอให้งดปรับนายประกัน ศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วมีคำสั่งให้ลดค่าปรับ คงปรับเพียง 20,000 บาท ผู้ประกันอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ผู้ประกันฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อศาลชั้นต้นนัดฟังคำพิพากษาศาลฎีกาและมีคำสั่งให้ผู้ประกันส่งตัวจำเลยที่ 2 ต่อศาล ผู้ประกันก็มีหน้าที่ต้องส่งตัวจำเลยที่ 2 ต่อศาลตามกำหนดนัด ทั้งนี้ตามสัญญาประกันที่ทำไว้ การที่ผู้ประกันไม่สามารถนำตัวจำเลยที่ 2 ส่งศาลเพื่อฟังคำพิพากษาศาลฎีกา ถือได้ว่าผู้ประกันผิดสัญญาประกันต้องถูกปรับตามสัญญาประกันที่ทำไว้ ส่วนผลของคำพิพากษาศาลฎีกาจะเป็นอย่างไรไม่เป็นเหตุที่จะนำมาประกอบการพิจารณาว่าผู้ประกันผิดสัญญาประกันหรือไม่ ดังนั้น ที่ศาลฎีกาพิพากษายกฟ้องโจทก์จึงไม่เป็นเหตุที่จะสั่งงดปรับผู้ประกันได้ แต่ที่ผู้ประกันนำตัวจำเลยที่ 2 มาส่งศาลหลังจากศาลสั่งปรับผู้ประกันแล้วพอถือได้ว่าเป็นเหตุสมควรให้ศาลสั่งลดค่าปรับให้ได้ ส่วนควรจะลดให้เพียงใดนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่า ผู้ประกันนำตัวจำเลยที่ 2 มาส่งศาลหลังจากวันอ่านคำพิพากษาศาลฎีกาถึง 5 ปีเศษ ที่ศาลชั้นต้นสั่งลดค่าปรับให้ 110,000 บาทคงปรับเพียง 20,000 บาท นับว่าพอสมควรแล้วพิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 620/2529พนักงานอัยการ จังหวัด นครราชสีมาโจทก์พลทหาร คาย ยศเสถียร กับพวกจำเลยผู้ประกันจำเลยนาง ทวี เที่ยงกระโทกจำเลย ป.วิ.อ. ม. 119ผู้ประกันไม่สามารถนำจำเลยมาส่งศาลเพื่อฟังคำพิพากษาศาลฎีกาหลังจากศาลอ่านคำพิพากษาให้จำเลยอื่นฟังแล้วผู้ประกันจึงนำตัวจำเลยมาส่งศาลแม้จะปรากฏว่าศาลฎีกาพิพากษายืนให้ยกฟ้องโจทก์ก็ไม่เป็นเหตุที่ศาลจะสั่งงดปรับผู้ประกันแต่ศาลอาจสั่งลดค่าปรับให้ได้.ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยทั้งสาม ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้องแต่ให้ขังจำเลยไว้ในระหว่างฎีกา นางทวี เที่ยงกระโทห ร้องขอให้ปล่อยชั่วคราวจำเลยที่ 2 และที่ 3 ระหว่างฎีกา ศาลชั้นต้นอนุญาตโยตีราคาประกันคนละ 130,000 บาท ต่อมาผู้ประกันไม่สามารถส่งตัวจำเลยที่ 2 ต่อศาลชั้นต้นตามวันเวลาที่นัดฟังคำพิพากษาศาลฎีกาศาลชั้นต้นจึงมีคำสั่งปรับนายประกันตามสัญญาและออกหมายจับจำเลยที่ 2มาเพื่อฟังคำพิพากษาศาลฎีกาถึงวันนัดฟังคำพิพากษาศาลฎีกายังจับจำเลยที่ 2 ไม่ได้ ศาลชั้นต้นจึงอ่านคำพิพากษาศาลฎีกาให้จำเลยอื่นฟังเมื่อวันที่ 25 มกราคม 2522 ผู้ประกันนำตัวจำเลยที่ 2 ส่งศาลชั้นต้นแล้วยื่นคำร้องขอให้งดปรับนายประกัน ศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วมีคำสั่งให้ลดค่าปรับ คงปรับเพียง 20,000 บาท ผู้ประกันอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ผู้ประกันฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อศาลชั้นต้นนัดฟังคำพิพากษาศาลฎีกาและมีคำสั่งให้ผู้ประกันส่งตัวจำเลยที่ 2 ต่อศาล ผู้ประกันก็มีหน้าที่ต้องส่งตัวจำเลยที่ 2 ต่อศาลตามกำหนดนัด ทั้งนี้ตามสัญญาประกันที่ทำไว้ การที่ผู้ประกันไม่สามารถนำตัวจำเลยที่ 2 ส่งศาลเพื่อฟังคำพิพากษาศาลฎีกา ถือได้ว่าผู้ประกันผิดสัญญาประกันต้องถูกปรับตามสัญญาประกันที่ทำไว้ ส่วนผลของคำพิพากษาศาลฎีกาจะเป็นอย่างไรไม่เป็นเหตุที่จะนำมาประกอบการพิจารณาว่าผู้ประกันผิดสัญญาประกันหรือไม่ ดังนั้น ที่ศาลฎีกาพิพากษายกฟ้องโจทก์จึงไม่เป็นเหตุที่จะสั่งงดปรับผู้ประกันได้ แต่ที่ผู้ประกันนำตัวจำเลยที่ 2 มาส่งศาลหลังจากศาลสั่งปรับผู้ประกันแล้วพอถือได้ว่าเป็นเหตุสมควรให้ศาลสั่งลดค่าปรับให้ได้ ส่วนควรจะลดให้เพียงใดนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่า ผู้ประกันนำตัวจำเลยที่ 2 มาส่งศาลหลังจากวันอ่านคำพิพากษาศาลฎีกาถึง 5 ปีเศษ ที่ศาลชั้นต้นสั่งลดค่าปรับให้ 110,000 บาทคงปรับเพียง 20,000 บาท นับว่าพอสมควรแล้วพิพากษายืน.(อุทิศ บุญชู-จุนท์ จันทรวงศ์-ปชา วรธรรมพินิจ)แหล่งที่มาสำนักงาน ส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการร้องขอให้ปล่อยชั่วคราวที่เรียกกันโดยทั่วไปว่าการขอประกันนั้นมีอยู่ 2 ประเภท ได้แก่ 1. คำร้องต่อศาลขอประกันผู้ต้องหาซึ่งถูกฝากขังกับขอประกันจำเลยในระหว่างการพิจารณาของศาลชั้นต้นศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกา ตลอดจนขอประกันจำตเลยในการขอผัดชำระค่าปรับตามคำพิพากษาด้วย 2. คำร้องต่อพนักงานสอบสวนหรือพนักงานอัยการขอประกันผู้ต้องหาในระหว่างสอบสวน ในกรณีที่ทำสัญญาประกันผู้ต้องหาต่อเจ้าพนักงานแล้วไม่นำตัวผู้ต้องหามาส่งตามนัดอันเป็นการผิดสัญญา ถ้าผู้ประกันไม่ชำระเบี้ยปรับ ในการบังคับตามสัญญาประกัน เจ้าพนักงานย่อมต้องฟ้องเป็นคดีต่อศาล คดีที่พนักงานสอบสวนเป็นโจทก์มีตัวอย่าง เช่น คดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 964/2487, 43/2520, 162/2524 และ 1324/2525เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีคดีที่กรมตำรวจเป็นโจทก์ (1072/2491),ผู้รักษาแทนหัวหน้าพนักงานสอบสวนเป็นโจทก์ (701/2498) ทำสัญญากับเจ้าหน้าที่กองตรวจคนเข้าเมืองพนักงานตรวจคนเข้าเมืองจังหวัดเป็นโจทก์ (1735/2499) พนักงานอัยการเป็นผู้ทำสัญญาให้ประกันพนักงานอัยการก็เป็นโจทก์ (1251/2498, 548/2505) เจ้าพนักงานดังกล่าวนี้ฟ้องตามตำแหน่งหน้าที่ ไม่ใช่ในฐานะส่วนตัว ดังนั้นแม้ผู้ที่ทำสัญญาให้ประกันได้ย้ายหรือพ้นจากราชการไปแล้ว ผู้ที่มาดำรงตำแหน่งแทนย่อมเป็นโจทก์ฟ้องได้ จำนวนเงินซึ่งกำหนดไว้ในสัญญาประกันให้ผู้ประกันชำระในกรณีผิดสัญญาที่เรียกกันว่าค่าปรับนั้น แท้ที่จริงมีลักษณะเป็นเบี้ยปรับตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 383 ศาลจึงมีอำนาจลดลงได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 548/2505, 2778/2515 และ 43/2520) และคดีที่เจ้าพนักงานเป็นโจทก์ฟ้องผู้ประกันว่าผิดสัญญาประกันที่ทำไว้ต่อเจ้าพนักงานนี้ เป็นคดีแพ่งซึ่งต้องเสียค่าธรรมเนียมศาล และสิทธิในการอุทธรณ์และฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงก็ต้องพิเคราะห์ถึงจำนวนทุนทรัพย์ด้วย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1324/2525) ส่วนกรณีผิดสัญญาประกันต่อศาลนั้น ไม่ต้องมีการฟ้องขอให้บังคับเพราะประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 119 บัญญัติว่าศาลมีอำนาจสั่งบังคับตามสัญญาประกันหรือตามที่ศาลเห็นควรโดยมิต้องฟ้อง แต่เมื่อศาลสั่งประการใดแล้ว ฝ่ายถูกบังคับตามสัญญาประกันหรือพนักงานอัยการมีอำนาจอุทธรณ์ฎีกาได้ แม้กฎหมายเกี่ยวกับกรณีนี้ จะมีเพียงมาตราเดียว แต่ก็เป็นมาตราที่สำคัญมากและมีคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยเป็นหลักเกณฑ์ในรายละเอียดอีกหลายประการ คือ 1. ผลของคดีของผู้ต้องหาหรือจำเลย ถึงหากจะไม่มีการลงโทษก็ไม่เป็นเหตุให้ผู้ประกันพ้นความรับผิดเมื่อผิดสัญญาประกัน แต่ศาลอาจถือเป็นเหตุลดเบี้ยปรับได้ ไม่ว่าจะเป็นสัญญาประกันที่ทำไว้ต่อศาลหรือต่อเจ้าพนักงานก็ถือหลักนี้เช่นกัน เช่นประกันผู้ต้องหาไปจากพนักงานสอบสวนแล้วขอผัดการส่งตัวหลายครั้ง แม้ก่อนถึงกำหนดที่ขอผัดครั้งสุดท้ายอธิบดีกรมตำรวจได้สั่งไม่ฟ้องผู้ต้องหานายประกันก็ไม่พ้นความรับผิด (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1072/2491) คดีของผู้ต้องหาขาดอายุความ หรือไม่มีความผิด (คำพิพากษาศาลฎีกาที่701/2498) คดีความผิดต่อส่วนตัวและผู้เสียหายถอนคำร้องทุกข์(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1039/2499) โจทก์ถอนฟ้อง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3035/2517, 1913/2522) ในภายหลังมีพระราชบัญญัตินิรโทษกรรมยกเว้นความผิดให้แก่ผู้ต้องหา (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 162/2524 2. โอกาสที่จะขอลดเบี้ยปรับมิได้มีเฉพาะเมื่อศาลสั่งปรับเป็นครั้งแรกเท่านั้น เช่น เมื่อผู้ประกันส่งตัวผู้ต้องหาต่อศาลไม่ได้ศาลสั่งปรับผู้ประกันจนคดีถึงที่สุดไปแล้ว ต่อมาเมื่อผู้ประกันนำตัวผู้ต้องหามาส่งศาลได้ ก็ร้องขอลดค่าปรับใหม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่1585/2513) แม้จะเป็นเวลา 1 ปีเศษนับแต่ศาลสั่งปรับเต็มตามสัญญาจึงส่งตัวจำเลยได้และขอลดค่าปรับ เมื่อศาลชั้นต้นไม่ลดให้ ก็มีสิทธิอุทธรณ์และฎีกาขอให้ลดค่าปรับได้ และกำหนดเวลาสำหรับอุทธรณ์เริ่มนับแต่วันที่ศาลชั้นต้นสั่งไม่ลดให้ (ึำพิพากษาศาลฎีกาที่1592/2513) แม้ชำระค่าปรับเต็มจำนวนตามที่ศาลสั่งปรับแล้วก็ยังอุทธรณ์ขอลดค่าปรับได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1250/2496) 3. กรณีที่ผิดสัญญาประกันต่อศาลและศาลไม่ลดค่าปรับให้หรือลดแล้วแต่ยังไม่เป็นที่พอใจ ก็ยังอุทธรณ์และฎีกาต่อไปได้เสมอ (ดังคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 116/2492, 1229/2494, 159/2495 และคำสั่งคำร้องที่ 29/2500) กำหนดเวลาสำหรับอุทธรณ์และฎีกาใช้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 198 และ 216 ไม่ถือเอากำหนดอุทธรณ์ฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง แต่จะต้องอุทธรณ์แล้วจึงฎีกาตามลำดับ เช่นผิดสัญญาประกันระหว่างฎีกาศาลชั้นต้นสั่งปรับ นายประกันจะต้องอุทธรณ์ต่อศาลอุทธรณ์ก่อน จะยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาโดยตรงไม่ได้ (คำสั่งคำร้องที่ 49/2499) อนึ่งแม้จะเป็นคดีที่ราษฎรเป็นโจทก์ ศาลอุทธรณ์ลดค่าปรับให้ผู้ประกันอัยการก็ยังฎีกาคัดค้านได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1913/2522) 4. ศาลไม่เข้มงวดเรื่องประเด็นและคำขอนัก เช่น เดิมผู้ประกันยื่นฎีกาขอลดค่าปรับ อ้างว่าจำเลยไปเป็นทหารลาว แต่แล้วต่อมายื่นคำร้องว่า นำตัวจำเลยมาส่งศาลได้แล้ว ศาลฎีกาลดค่าปรับเพราะเหตุประการหลังนี้ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 880/2515) ศาลอุทธรณ์พิพากษาว่ายังไม่สมควรปรับนายประกัน พนักงานอัยการฎีกาขอให้ปรับตามคำสั่งศาลชั้นต้นไม่มีผู้ใดขอให้ลดค่าปรับ แต่ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าศาลมีอำนาจสั่งบังคับตามสัญญาประกันหรือตามที่เห็นสมควรได้ จึงใช้ดุลพินิจค่าปรับลงอีก (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2285/2515) ผู้ร้องร้องขอให้เพิกถอนคำสั่งปรับนายประกัน ศาลอุทธรณ์เห็นว่าไม่มีเหตุที่จะเพิกถอน แต่ใช้ดุลพินิจค่าปรับลง ไม่เป็นการพิพากษาเกินคำขอ(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 731/2516) โจทก์ถอนฟ้อง ศาลอุทธรณ์ลดค่าปรับอัยการฎีกา ศาลฎีกากลับลดต่ำกว่านี้อีก (คำพิพากษาศาลฎีกาที่1913/2522) 5. สิ่งที่ศาลพิจารณาถึงในการลดเบี้ยปรับ ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2778/2515 วินิจฉัยว่า จำนวนเงินที่นายประกันจะต้องชำระต่อศาลเมื่อผิดสัญญาประกันนั้นมีลักษณะเป็นเบี้ยปรับ การที่จะลดค่าปรับสูงเกินส่วนลงเป็นจำนวนเท่าใดนั้น ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 119 ก็ดี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 383 ก็ดีศาลย่อมต้องพิเคราะห์ถึงทางได้เสียทุกอย่างอันชอบด้วยกฎหมาย ไม่ใช่แต่เพียงทางได้เสียในเชิงทรัพย์สินอย่างเดียว เหตุผลที่ศาลนำมาอ้างในการลดเบี้ยปรับอยู่เสมอก็คือ หลังจากศาลสั่งปรับแล้วนายประกันได้เสียค่าใช้จ่ายขวนขวายติดตามจับตัวจำเลยมาส่งศาลได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 432/2518 และ 720/2519 เป็นตัวอย่าง) พฤติการณ์ที่น่าสนใจประการหนึ่งก็คือ ผู้ประกันไม่สามารถส่งตัวจำเลยมาฟังคำพิพากษา ครั้นศาลอ่านคำพิพากษาลับหลังจำเลยไปแล้วปรากฏว่าศาลพิพากษายกฟ้อง ผู้ประกันจึงนำจำเลยส่งศาลในเวลาต่อมาและขอลดเบี้ยปรับ ดังนี้เป็นกรณีที่สมควรลดเบี้ยปรับนายประกันหรือไม่มีความเห็นต่างกันเป็น 2 ฝ่าย ฝ่ายหนึ่งเห็นว่าพฤติการณ์เช่นนี้เท่ากับจำเลยขอดูคำพิพากษาก่อน ถ้าศาลพิพากษายกฟ้องก็ให้ผู้ประกันพามาส่งศาลและขอลดเบี้ยปรับ แต่ถ้าศาลพิพากษาลงโทษ จำเลยก็จะหลบหนีตลอดไปเลย เป็นการเอาปรียบและไม่เคารพยำเกรงศาล จึงไม่สมควรลดเบี้ยปรับให้เลย แต่อีกฝ่ายหนึ่งพิจารณาไปในทางที่ว่า เมื่อเป็นคดีที่ศาลยกฟ้อง ความเสียหายต่อกระบวนการยุติธรรมอันเกิดจากการที่ผู้ประกันไม่ส่งตัวจำเลยตามนัดย่อมมีน้อย และมิใช่ว่าจำเลยกับผู้ประกันจะไม่สุจริตไปทุกราย ควรลดเบี้ยปรับให้ผู้ประกันบ้างตัวอย่างคำพิพากษาในฝ่ายนี้คือ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 128/2523ระหว่างพนักงานอัยการจังหวัดศรีสะเกษ โจทก์ นายบัว หรือ จรด อ่อนคำจำเลย ซึ่งศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยฐานรับของโจร จำเลยอุทธรณ์และมีประกันตัวไปในระหว่างอุทธรณ์แล้วไม่มาฟังคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ศาลชั้นต้นสั่งปรับนายประกัน 50,000 บาท ศาลต้องเลื่อนคดีไปต้องออกหมายจับจำเลยและอ่านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ลับหลังจำเลย แต่คดีนี้ผลที่สุดศาลฎีกาพิพากษายืนยกฟ้องโจทก์ปล่อยจำเลยพ้นข้อหาไปศาลฎีกาเห็นว่าความเสียหายในข้อที่ศาลไม่ได้ตัวจำเลยมาลงโทษตามคำพิพากษาเพราะเหตุนายประกันผิดสัญยาจึงไม่มี สมควรลดค่าปรับแก่นายประกัน คงปรับแต่เพียง 10,000 บาท. ประทีป ชุ่มวัฒนะ.คำพิพากษา: ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยทั้งสาม ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้องแต่ให้ขังจำเลยไว้ในระหว่างฎีกา นางทวี เที่ยงกระโทห ร้องขอให้ปล่อยชั่วคราวจำเลยที่ 2 และที่ 3 ระหว่างฎีกา ศาลชั้นต้นอนุญาตโยตีราคาประกันคนละ 130,000 บาท ต่อมาผู้ประกันไม่สามารถส่งตัวจำเลยที่ 2 ต่อศาลชั้นต้นตามวันเวลาที่นัดฟังคำพิพากษาศาลฎีกาศาลชั้นต้นจึงมีคำสั่งปรับนายประกันตามสัญญาและออกหมายจับจำเลยที่ 2มาเพื่อฟังคำพิพากษาศาลฎีกาถึงวันนัดฟังคำพิพากษาศาลฎีกายังจับจำเลยที่ 2 ไม่ได้ ศาลชั้นต้นจึงอ่านคำพิพากษาศาลฎีกาให้จำเลยอื่นฟังเมื่อวันที่ 25 มกราคม 2522 ผู้ประกันนำตัวจำเลยที่ 2 ส่งศาลชั้นต้นแล้วยื่นคำร้องขอให้งดปรับนายประกัน ศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วมีคำสั่งให้ลดค่าปรับ คงปรับเพียง 20,000 บาท ผู้ประกันอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ผู้ประกันฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อศาลชั้นต้นนัดฟังคำพิพากษาศาลฎีกาและมีคำสั่งให้ผู้ประกันส่งตัวจำเลยที่ 2 ต่อศาล ผู้ประกันก็มีหน้าที่ต้องส่งตัวจำเลยที่ 2 ต่อศาลตามกำหนดนัด ทั้งนี้ตามสัญญาประกันที่ทำไว้ การที่ผู้ประกันไม่สามารถนำตัวจำเลยที่ 2 ส่งศาลเพื่อฟังคำพิพากษาศาลฎีกา ถือได้ว่าผู้ประกันผิดสัญญาประกันต้องถูกปรับตามสัญญาประกันที่ทำไว้ ส่วนผลของคำพิพากษาศาลฎีกาจะเป็นอย่างไรไม่เป็นเหตุที่จะนำมาประกอบการพิจารณาว่าผู้ประกันผิดสัญญาประกันหรือไม่ ดังนั้น ที่ศาลฎีกาพิพากษายกฟ้องโจทก์จึงไม่เป็นเหตุที่จะสั่งงดปรับผู้ประกันได้ แต่ที่ผู้ประกันนำตัวจำเลยที่ 2 มาส่งศาลหลังจากศาลสั่งปรับผู้ประกันแล้วพอถือได้ว่าเป็นเหตุสมควรให้ศาลสั่งลดค่าปรับให้ได้ ส่วนควรจะลดให้เพียงใดนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่า ผู้ประกันนำตัวจำเลยที่ 2 มาส่งศาลหลังจากวันอ่านคำพิพากษาศาลฎีกาถึง 5 ปีเศษ ที่ศาลชั้นต้นสั่งลดค่าปรับให้ 110,000 บาทคงปรับเพียง 20,000 บาท นับว่าพอสมควรแล้วพิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 620/2529พนักงานอัยการ จังหวัด นครราชสีมาโจทก์พลทหาร คาย ยศเสถียร กับพวกจำเลยผู้ประกันจำเลยนาง ทวี เที่ยงกระโทกจำเลย ป.วิ.อ. ม. 119ผู้ประกันไม่สามารถนำจำเลยมาส่งศาลเพื่อฟังคำพิพากษาศาลฎีกาหลังจากศาลอ่านคำพิพากษาให้จำเลยอื่นฟังแล้วผู้ประกันจึงนำตัวจำเลยมาส่งศาลแม้จะปรากฏว่าศาลฎีกาพิพากษายืนให้ยกฟ้องโจทก์ก็ไม่เป็นเหตุที่ศาลจะสั่งงดปรับผู้ประกันแต่ศาลอาจสั่งลดค่าปรับให้ได้.ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยทั้งสาม ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้องแต่ให้ขังจำเลยไว้ในระหว่างฎีกา นางทวี เที่ยงกระโทห ร้องขอให้ปล่อยชั่วคราวจำเลยที่ 2 และที่ 3 ระหว่างฎีกา ศาลชั้นต้นอนุญาตโยตีราคาประกันคนละ 130,000 บาท ต่อมาผู้ประกันไม่สามารถส่งตัวจำเลยที่ 2 ต่อศาลชั้นต้นตามวันเวลาที่นัดฟังคำพิพากษาศาลฎีกาศาลชั้นต้นจึงมีคำสั่งปรับนายประกันตามสัญญาและออกหมายจับจำเลยที่ 2มาเพื่อฟังคำพิพากษาศาลฎีกาถึงวันนัดฟังคำพิพากษาศาลฎีกายังจับจำเลยที่ 2 ไม่ได้ ศาลชั้นต้นจึงอ่านคำพิพากษาศาลฎีกาให้จำเลยอื่นฟังเมื่อวันที่ 25 มกราคม 2522 ผู้ประกันนำตัวจำเลยที่ 2 ส่งศาลชั้นต้นแล้วยื่นคำร้องขอให้งดปรับนายประกัน ศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วมีคำสั่งให้ลดค่าปรับ คงปรับเพียง 20,000 บาท ผู้ประกันอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ผู้ประกันฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อศาลชั้นต้นนัดฟังคำพิพากษาศาลฎีกาและมีคำสั่งให้ผู้ประกันส่งตัวจำเลยที่ 2 ต่อศาล ผู้ประกันก็มีหน้าที่ต้องส่งตัวจำเลยที่ 2 ต่อศาลตามกำหนดนัด ทั้งนี้ตามสัญญาประกันที่ทำไว้ การที่ผู้ประกันไม่สามารถนำตัวจำเลยที่ 2 ส่งศาลเพื่อฟังคำพิพากษาศาลฎีกา ถือได้ว่าผู้ประกันผิดสัญญาประกันต้องถูกปรับตามสัญญาประกันที่ทำไว้ ส่วนผลของคำพิพากษาศาลฎีกาจะเป็นอย่างไรไม่เป็นเหตุที่จะนำมาประกอบการพิจารณาว่าผู้ประกันผิดสัญญาประกันหรือไม่ ดังนั้น ที่ศาลฎีกาพิพากษายกฟ้องโจทก์จึงไม่เป็นเหตุที่จะสั่งงดปรับผู้ประกันได้ แต่ที่ผู้ประกันนำตัวจำเลยที่ 2 มาส่งศาลหลังจากศาลสั่งปรับผู้ประกันแล้วพอถือได้ว่าเป็นเหตุสมควรให้ศาลสั่งลดค่าปรับให้ได้ ส่วนควรจะลดให้เพียงใดนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่า ผู้ประกันนำตัวจำเลยที่ 2 มาส่งศาลหลังจากวันอ่านคำพิพากษาศาลฎีกาถึง 5 ปีเศษ ที่ศาลชั้นต้นสั่งลดค่าปรับให้ 110,000 บาทคงปรับเพียง 20,000 บาท นับว่าพอสมควรแล้วพิพากษายืน.(อุทิศ บุญชู-จุนท์ จันทรวงศ์-ปชา วรธรรมพินิจ)แหล่งที่มาสำนักงาน ส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการร้องขอให้ปล่อยชั่วคราวที่เรียกกันโดยทั่วไปว่าการขอประกันนั้นมีอยู่ 2 ประเภท ได้แก่ 1. คำร้องต่อศาลขอประกันผู้ต้องหาซึ่งถูกฝากขังกับขอประกันจำเลยในระหว่างการพิจารณาของศาลชั้นต้นศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกา ตลอดจนขอประกันจำตเลยในการขอผัดชำระค่าปรับตามคำพิพากษาด้วย 2. คำร้องต่อพนักงานสอบสวนหรือพนักงานอัยการขอประกันผู้ต้องหาในระหว่างสอบสวน ในกรณีที่ทำสัญญาประกันผู้ต้องหาต่อเจ้าพนักงานแล้วไม่นำตัวผู้ต้องหามาส่งตามนัดอันเป็นการผิดสัญญา ถ้าผู้ประกันไม่ชำระเบี้ยปรับ ในการบังคับตามสัญญาประกัน เจ้าพนักงานย่อมต้องฟ้องเป็นคดีต่อศาล คดีที่พนักงานสอบสวนเป็นโจทก์มีตัวอย่าง เช่น คดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 964/2487, 43/2520, 162/2524 และ 1324/2525เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีคดีที่กรมตำรวจเป็นโจทก์ (1072/2491),ผู้รักษาแทนหัวหน้าพนักงานสอบสวนเป็นโจทก์ (701/2498) ทำสัญญากับเจ้าหน้าที่กองตรวจคนเข้าเมืองพนักงานตรวจคนเข้าเมืองจังหวัดเป็นโจทก์ (1735/2499) พนักงานอัยการเป็นผู้ทำสัญญาให้ประกันพนักงานอัยการก็เป็นโจทก์ (1251/2498, 548/2505) เจ้าพนักงานดังกล่าวนี้ฟ้องตามตำแหน่งหน้าที่ ไม่ใช่ในฐานะส่วนตัว ดังนั้นแม้ผู้ที่ทำสัญญาให้ประกันได้ย้ายหรือพ้นจากราชการไปแล้ว ผู้ที่มาดำรงตำแหน่งแทนย่อมเป็นโจทก์ฟ้องได้ จำนวนเงินซึ่งกำหนดไว้ในสัญญาประกันให้ผู้ประกันชำระในกรณีผิดสัญญาที่เรียกกันว่าค่าปรับนั้น แท้ที่จริงมีลักษณะเป็นเบี้ยปรับตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 383 ศาลจึงมีอำนาจลดลงได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 548/2505, 2778/2515 และ 43/2520) และคดีที่เจ้าพนักงานเป็นโจทก์ฟ้องผู้ประกันว่าผิดสัญญาประกันที่ทำไว้ต่อเจ้าพนักงานนี้ เป็นคดีแพ่งซึ่งต้องเสียค่าธรรมเนียมศาล และสิทธิในการอุทธรณ์และฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงก็ต้องพิเคราะห์ถึงจำนวนทุนทรัพย์ด้วย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1324/2525) ส่วนกรณีผิดสัญญาประกันต่อศาลนั้น ไม่ต้องมีการฟ้องขอให้บังคับเพราะประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 119 บัญญัติว่าศาลมีอำนาจสั่งบังคับตามสัญญาประกันหรือตามที่ศาลเห็นควรโดยมิต้องฟ้อง แต่เมื่อศาลสั่งประการใดแล้ว ฝ่ายถูกบังคับตามสัญญาประกันหรือพนักงานอัยการมีอำนาจอุทธรณ์ฎีกาได้ แม้กฎหมายเกี่ยวกับกรณีนี้ จะมีเพียงมาตราเดียว แต่ก็เป็นมาตราที่สำคัญมากและมีคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยเป็นหลักเกณฑ์ในรายละเอียดอีกหลายประการ คือ 1. ผลของคดีของผู้ต้องหาหรือจำเลย ถึงหากจะไม่มีการลงโทษก็ไม่เป็นเหตุให้ผู้ประกันพ้นความรับผิดเมื่อผิดสัญญาประกัน แต่ศาลอาจถือเป็นเหตุลดเบี้ยปรับได้ ไม่ว่าจะเป็นสัญญาประกันที่ทำไว้ต่อศาลหรือต่อเจ้าพนักงานก็ถือหลักนี้เช่นกัน เช่นประกันผู้ต้องหาไปจากพนักงานสอบสวนแล้วขอผัดการส่งตัวหลายครั้ง แม้ก่อนถึงกำหนดที่ขอผัดครั้งสุดท้ายอธิบดีกรมตำรวจได้สั่งไม่ฟ้องผู้ต้องหานายประกันก็ไม่พ้นความรับผิด (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1072/2491) คดีของผู้ต้องหาขาดอายุความ หรือไม่มีความผิด (คำพิพากษาศาลฎีกาที่701/2498) คดีความผิดต่อส่วนตัวและผู้เสียหายถอนคำร้องทุกข์(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1039/2499) โจทก์ถอนฟ้อง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3035/2517, 1913/2522) ในภายหลังมีพระราชบัญญัตินิรโทษกรรมยกเว้นความผิดให้แก่ผู้ต้องหา (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 162/2524 2. โอกาสที่จะขอลดเบี้ยปรับมิได้มีเฉพาะเมื่อศาลสั่งปรับเป็นครั้งแรกเท่านั้น เช่น เมื่อผู้ประกันส่งตัวผู้ต้องหาต่อศาลไม่ได้ศาลสั่งปรับผู้ประกันจนคดีถึงที่สุดไปแล้ว ต่อมาเมื่อผู้ประกันนำตัวผู้ต้องหามาส่งศาลได้ ก็ร้องขอลดค่าปรับใหม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่1585/2513) แม้จะเป็นเวลา 1 ปีเศษนับแต่ศาลสั่งปรับเต็มตามสัญญาจึงส่งตัวจำเลยได้และขอลดค่าปรับ เมื่อศาลชั้นต้นไม่ลดให้ ก็มีสิทธิอุทธรณ์และฎีกาขอให้ลดค่าปรับได้ และกำหนดเวลาสำหรับอุทธรณ์เริ่มนับแต่วันที่ศาลชั้นต้นสั่งไม่ลดให้ (ึำพิพากษาศาลฎีกาที่1592/2513) แม้ชำระค่าปรับเต็มจำนวนตามที่ศาลสั่งปรับแล้วก็ยังอุทธรณ์ขอลดค่าปรับได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1250/2496) 3. กรณีที่ผิดสัญญาประกันต่อศาลและศาลไม่ลดค่าปรับให้หรือลดแล้วแต่ยังไม่เป็นที่พอใจ ก็ยังอุทธรณ์และฎีกาต่อไปได้เสมอ (ดังคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 116/2492, 1229/2494, 159/2495 และคำสั่งคำร้องที่ 29/2500) กำหนดเวลาสำหรับอุทธรณ์และฎีกาใช้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 198 และ 216 ไม่ถือเอากำหนดอุทธรณ์ฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง แต่จะต้องอุทธรณ์แล้วจึงฎีกาตามลำดับ เช่นผิดสัญญาประกันระหว่างฎีกาศาลชั้นต้นสั่งปรับ นายประกันจะต้องอุทธรณ์ต่อศาลอุทธรณ์ก่อน จะยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาโดยตรงไม่ได้ (คำสั่งคำร้องที่ 49/2499) อนึ่งแม้จะเป็นคดีที่ราษฎรเป็นโจทก์ ศาลอุทธรณ์ลดค่าปรับให้ผู้ประกันอัยการก็ยังฎีกาคัดค้านได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1913/2522) 4. ศาลไม่เข้มงวดเรื่องประเด็นและคำขอนัก เช่น เดิมผู้ประกันยื่นฎีกาขอลดค่าปรับ อ้างว่าจำเลยไปเป็นทหารลาว แต่แล้วต่อมายื่นคำร้องว่า นำตัวจำเลยมาส่งศาลได้แล้ว ศาลฎีกาลดค่าปรับเพราะเหตุประการหลังนี้ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 880/2515) ศาลอุทธรณ์พิพากษาว่ายังไม่สมควรปรับนายประกัน พนักงานอัยการฎีกาขอให้ปรับตามคำสั่งศาลชั้นต้นไม่มีผู้ใดขอให้ลดค่าปรับ แต่ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าศาลมีอำนาจสั่งบังคับตามสัญญาประกันหรือตามที่เห็นสมควรได้ จึงใช้ดุลพินิจค่าปรับลงอีก (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2285/2515) ผู้ร้องร้องขอให้เพิกถอนคำสั่งปรับนายประกัน ศาลอุทธรณ์เห็นว่าไม่มีเหตุที่จะเพิกถอน แต่ใช้ดุลพินิจค่าปรับลง ไม่เป็นการพิพากษาเกินคำขอ(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 731/2516) โจทก์ถอนฟ้อง ศาลอุทธรณ์ลดค่าปรับอัยการฎีกา ศาลฎีกากลับลดต่ำกว่านี้อีก (คำพิพากษาศาลฎีกาที่1913/2522) 5. สิ่งที่ศาลพิจารณาถึงในการลดเบี้ยปรับ ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2778/2515 วินิจฉัยว่า จำนวนเงินที่นายประกันจะต้องชำระต่อศาลเมื่อผิดสัญญาประกันนั้นมีลักษณะเป็นเบี้ยปรับ การที่จะลดค่าปรับสูงเกินส่วนลงเป็นจำนวนเท่าใดนั้น ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 119 ก็ดี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 383 ก็ดีศาลย่อมต้องพิเคราะห์ถึงทางได้เสียทุกอย่างอันชอบด้วยกฎหมาย ไม่ใช่แต่เพียงทางได้เสียในเชิงทรัพย์สินอย่างเดียว เหตุผลที่ศาลนำมาอ้างในการลดเบี้ยปรับอยู่เสมอก็คือ หลังจากศาลสั่งปรับแล้วนายประกันได้เสียค่าใช้จ่ายขวนขวายติดตามจับตัวจำเลยมาส่งศาลได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 432/2518 และ 720/2519 เป็นตัวอย่าง) พฤติการณ์ที่น่าสนใจประการหนึ่งก็คือ ผู้ประกันไม่สามารถส่งตัวจำเลยมาฟังคำพิพากษา ครั้นศาลอ่านคำพิพากษาลับหลังจำเลยไปแล้วปรากฏว่าศาลพิพากษายกฟ้อง ผู้ประกันจึงนำจำเลยส่งศาลในเวลาต่อมาและขอลดเบี้ยปรับ ดังนี้เป็นกรณีที่สมควรลดเบี้ยปรับนายประกันหรือไม่มีความเห็นต่างกันเป็น 2 ฝ่าย ฝ่ายหนึ่งเห็นว่าพฤติการณ์เช่นนี้เท่ากับจำเลยขอดูคำพิพากษาก่อน ถ้าศาลพิพากษายกฟ้องก็ให้ผู้ประกันพามาส่งศาลและขอลดเบี้ยปรับ แต่ถ้าศาลพิพากษาลงโทษ จำเลยก็จะหลบหนีตลอดไปเลย เป็นการเอาปรียบและไม่เคารพยำเกรงศาล จึงไม่สมควรลดเบี้ยปรับให้เลย แต่อีกฝ่ายหนึ่งพิจารณาไปในทางที่ว่า เมื่อเป็นคดีที่ศาลยกฟ้อง ความเสียหายต่อกระบวนการยุติธรรมอันเกิดจากการที่ผู้ประกันไม่ส่งตัวจำเลยตามนัดย่อมมีน้อย และมิใช่ว่าจำเลยกับผู้ประกันจะไม่สุจริตไปทุกราย ควรลดเบี้ยปรับให้ผู้ประกันบ้างตัวอย่างคำพิพากษาในฝ่ายนี้คือ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 128/2523ระหว่างพนักงานอัยการจังหวัดศรีสะเกษ โจทก์ นายบัว หรือ จรด อ่อนคำจำเลย ซึ่งศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยฐานรับของโจร จำเลยอุทธรณ์และมีประกันตัวไปในระหว่างอุทธรณ์แล้วไม่มาฟังคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ศาลชั้นต้นสั่งปรับนายประกัน 50,000 บาท ศาลต้องเลื่อนคดีไปต้องออกหมายจับจำเลยและอ่านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ลับหลังจำเลย แต่คดีนี้ผลที่สุดศาลฎีกาพิพากษายืนยกฟ้องโจทก์ปล่อยจำเลยพ้นข้อหาไปศาลฎีกาเห็นว่าความเสียหายในข้อที่ศาลไม่ได้ตัวจำเลยมาลงโทษตามคำพิพากษาเพราะเหตุนายประกันผิดสัญยาจึงไม่มี สมควรลดค่าปรับแก่นายประกัน คงปรับแต่เพียง 10,000 บาท. ประทีป ชุ่มวัฒนะ.