ประกาศคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ประกาศคณะกรรมการกิจการกระจายเสียงกิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติเรื่องนิยามของตลาดและขอบเขตตลาดโทรคมนาคมที่เกี่ยวข้องพ.ศ. ๒๕๕๗ โดยที่เป็นการสมควรปรับปรุงประกาศคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติเรื่อง นิยามของตลาดและขอบเขตตลาดโทรคมนาคมที่เกี่ยวข้อง พ.ศ. ๒๕๕๑เพื่อให้มีการกำหนดตลาดในกิจการโทรคมนาคมตามสภาวการณ์ในปัจจุบันสำหรับใช้ในการประเมินสภาพการแข่งขันและกำหนดมาตรการเฉพาะไว้ล่วงหน้าอันเป็นการป้องกันการกระทำผูกขาดหรือใช้อำนาจทางการตลาดที่ไม่เป็นธรรมของผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการโทรคมนาคมที่มีอำนาจเหนือตลาดอย่างมีนัยสำคัญ(Significant Market Power)สอดคล้องกับหลักการแข่งขันโดยเสรีอย่างเป็นธรรมและสนับสนุนการพัฒนาอุตสาหกรรมโทรคมนาคมให้เป็นไปอย่างยั่งยืนและมีประสิทธิภาพรวมทั้งสอดคล้องกับความก้าวหน้าของเทคโนโลยีอาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๒๗ (๑๑) และ (๒๔)แห่งพระราชบัญญัติองค์กรจัดสรรคลื่นความถี่และกำกับการประกอบกิจการวิทยุกระจายเสียงวิทยุโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ และตามมาตรา ๒๑แห่งพระราชบัญญัติการประกอบกิจการโทรคมนาคม พ.ศ. ๒๕๔๔ คณะกรรมการกิจการกระจายเสียงกิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติจึงกำหนดหลักเกณฑ์เรื่องนิยามของตลาดและขอบเขตตลาดโทรคมนาคมที่เกี่ยวข้องไว้ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ ประกาศนี้เรียกว่าประกาศคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ เรื่อง นิยามของตลาดและขอบเขตตลาดโทรคมนาคมที่เกี่ยวข้องพ.ศ. ๒๕๕๗ข้อ ๒[๑] ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปข้อ ๓ ให้ยกเลิกประกาศคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติเรื่อง นิยามของตลาดและขอบเขตตลาดโทรคมนาคมที่เกี่ยวข้อง พ.ศ. ๒๕๕๑ข้อ ๔ บรรดาประกาศระเบียบ ข้อบังคับและคำสั่งอื่นใดในส่วนที่มีกำหนดไว้แล้วในประกาศนี้หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับประกาศนี้ให้ใช้ประกาศนี้แทนข้อ ๕ ในประกาศนี้ตลาดที่เกี่ยวข้อง หมายความว่าขอบเขตของตลาดบริการโทรคมนาคมที่กำหนดบนพื้นฐานจากหลักเกณฑ์ทางเศรษฐศาสตร์โดยพิจารณาความสามารถในการทดแทนกันได้ของบริการโทรคมนาคมซึ่งพิจารณาจากประเภทบริการโทรคมนาคม พื้นที่ให้บริการ และสภาพการแข่งขันเพื่อใช้ประกอบการพิจารณากำหนดผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการโทรคมนาคมที่มีอำนาจเหนือตลาดอย่างมีนัยสำคัญและกำหนดมาตรการกำกับดูแลล่วงหน้าค่าความยืดหยุ่นของอุปสงค์ต่อราคา หมายความว่าร้อยละการเปลี่ยนแปลงของปริมาณการใช้บริการโทรคมนาคมต่อร้อยละการเปลี่ยนแปลงของราคาบริการโทรคมนาคมประเภทนั้นค่าความยืดหยุ่นไขว้ของอุปสงค์ต่อราคา หมายความว่าร้อยละการเปลี่ยนแปลงของปริมาณการใช้บริการโทรคมนาคมประเภทหนึ่งต่อร้อยละการเปลี่ยนแปลงของราคาบริการโทรคมนาคมอีกประเภทหนึ่งผู้รับใบอนุญาต หมายความว่าผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการโทรคมนาคมตามกฎหมายว่าด้วยการประกอบกิจการโทรคมนาคมและให้หมายรวมถึงผู้ได้รับอนุญาต สัมปทานหรือสัญญาให้ประกอบกิจการโทรคมนาคมจากองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย หรือการสื่อสารแห่งประเทศไทยอยู่ก่อนวันที่พระราชบัญญัติประกอบกิจการโทรคมนาคมพ.ศ. ๒๕๔๔ ใช้บังคับผู้ใช้บริการปลายทางหมายความว่าผู้ใช้บริการโทรคมนาคมจากการให้บริการของผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการโทรคมนาคมแต่ไม่รวมถึงผู้ใช้บริการที่เป็นผู้รับใบอนุญาตซึ่งนำบริการโทรคมนาคมที่ได้รับไปประกอบกิจการอีกทอดหนึ่งตลาดค้าส่งบริการ หมายความว่าตลาดการให้บริการโทรคมนาคมโดยการให้เช่าอุปกรณ์หรือสิ่งอำนวยความสะดวกของโครงข่ายโทรคมนาคมหรือการขายบริการโทรคมนาคมให้แก่ผู้รับใบอนุญาตรายอื่นเพื่อนำไปให้บริการโทรคมนาคมในนามของผู้เช่าหรือผู้ซื้อโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อการประกอบธุรกิจเชิงพาณิชย์ตลาดค้าปลีกบริการ หมายความว่าตลาดการให้บริการโทรคมนาคมแก่ผู้ใช้บริการปลายทางโดยการนำอุปกรณ์หรือสิ่งอำนวยความสะดวกของโครงข่ายโทรคมนาคมของตนเองหรือเช่าอุปกรณ์หรือสิ่งอำนวยความสะดวกของโครงข่ายโทรคมนาคมหรือการซื้อบริการโทรคมนาคมของผู้รับใบอนุญาตรายอื่นเพื่อนำไปให้บริการโทรคมนาคมในนามตนเองโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อการประกอบธุรกิจเชิงพาณิชย์คณะกรรมการ หมายความว่าคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติสำนักงาน หมายความว่าสำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติข้อ ๖ ให้คณะกรรมการกำหนดนิยามของตลาดและขอบเขตตลาดโทรคมนาคมที่เกี่ยวข้องเพื่อประโยชน์ในการประเมินสภาพการแข่งขันกำหนดผู้มีอำนาจเหนือตลาดอย่างมีนัยสำคัญ (Significant Market Power) และมาตรการเฉพาะอันเป็นการป้องกันมิให้มีการกระทำอันเป็นการผูกขาดหรือก่อให้เกิดความไม่เป็นธรรมในการแข่งขันในกิจการโทรคมนาคมข้อ ๗ ให้นิยามของตลาดและขอบเขตตลาดที่เกี่ยวข้องเป็นไปตามภาคผนวกท้ายประกาศนี้ในการกำหนดตลาดที่เกี่ยวข้อง (relevant market) ตามวรรคหนึ่งให้คณะกรรมการพิจารณาจากหลักเกณฑ์และปัจจัยว่าบริการโทรคมนาคมที่สามารถทดแทนกันได้เนื่องจากลักษณะราคา และการใช้งานของบริการโทรคมนาคมตามหลักวิชาเศรษฐศาสตร์โดยให้คำนึงถึงปัจจัยทางด้านอุปสงค์หรือด้านอุปทาน ได้แก่ เทคนิคของโครงข่ายลักษณะและประเภทของบริการโทรคมนาคมเขตพื้นที่ของบริการโทรคมนาคมผู้รับใบอนุญาตและกลุ่มของผู้ใช้บริการปลายทางและการเข้าถึงโครงข่ายโทรคมนาคมซึ่งประกอบด้วย(๑) ความสามารถในการทดแทนกันด้านอุปสงค์สำหรับบริการโทรคมนาคมหนึ่งโดยพิจารณาค่าความยืดหยุ่นของอุปสงค์ต่อราคา และค่าความยืดหยุ่นไขว้ของอุปสงค์ต่อราคา(๒)ความสามารถในการทดแทนกันด้านอุปทานสำหรับบริการโทรคมนาคมประเภทหนึ่ง (supply substitutability)(๓) การทดสอบผู้มีอำนาจผูกขาดโดยสมมุติ (Hypothetical monopolist test)โดยใช้เกณฑ์การกำหนดเพิ่มราคาเพียงเล็กน้อยแต่มีนัยสำคัญได้ในช่วงระยะเวลาหนึ่งโดยยังคงมีกำไร(Small but Significant and Non-transitory Increase Price : SSNIP Test)(๔) โครงสร้างตลาดและระดับการแข่งขันในตลาดที่เกี่ยวข้อง(๕) อุปสรรคในการเข้าสู่ตลาดบริการโทรคมนาคมโดยพิจารณาทั้งลักษณะด้านโครงสร้างกฎหมายและการกำกับดูแลข้อ ๘ การคำนวณค่าความยืดหยุ่นของอุปสงค์ต่อราคาและค่าความยืดหยุ่นไขว้ของอุปสงค์ต่อราคาให้ดำเนินการตามขั้นตอนดังต่อไปนี้(๑) กำหนดประเภทบริการโทรคมนาคมหลักเพื่อเป็นฐานในการพิจารณา(๒)คำนวณค่าความยืดหยุ่นของอุปสงค์ต่อราคาของแต่ละประเภทบริการโทรคมนาคมหลักจากข้อมูลตาม(๑)(๓) พิจารณาความสามารถในการทดแทนกันของประเภทบริการโทรคมนาคมโดยใช้หลักเกณฑ์การพิจารณา ดังต่อไปนี้(ก) กรณีค่าความยืดหยุ่นของอุปสงค์ต่อราคามีค่าสัมบูรณ์น้อยกว่า ๐.๕แสดงว่าประเภทบริการโทรคมนาคมหลักนั้นสามารถกำหนดเป็นตลาดที่เกี่ยวข้องหนึ่งตลาดเนื่องจากประเภทบริการโทรคมนาคมดังกล่าวไม่สามารถถูกทดแทนได้จากประเภทบริการโทรคมนาคมอื่นที่ใกล้เคียงหรือคล้ายคลึงกันและไม่ต้องคำนวณค่าความยืดหยุ่นไขว้ของอุปสงค์ต่อราคากับบริการโทรคมนาคมประเภทอื่น(ข) กรณีค่าความยืดหยุ่นของอุปสงค์มีค่าสัมบูรณ์เท่ากับหรือมากกว่า๐.๕แสดงว่าประเภทบริการโทรคมนาคมหลักดังกล่าวอาจสามารถถูกทดแทนได้จากบริการโทรคมนาคมอื่นที่ใกล้เคียงหรือคล้ายคลึงกันและให้นำประเภทบริการโทรคมนาคมอื่นที่ใกล้เคียงหรือคล้ายคลึงกันมารวมกับประเภทบริการโทรคมนาคมหลักเพื่อพิจารณาว่าประเภทบริการโทรคมนาคมอื่นสามารถถูกกำหนดเป็นตลาดที่เกี่ยวข้องเดียวกันกับประเภทบริการโทรคมนาคมหลักหรือไม่โดยใช้ค่าความยืดหยุ่นไขว้ของอุปสงค์ต่อราคาประกอบในการพิจารณา(๔)พิจารณาค่าความยืดหยุ่นไขว้ของอุปสงค์ต่อราคาระหว่างบริการโทรคมนาคมทั้งสองประเภทเพื่อพิจารณาว่าบริการโทรคมนาคมทั้งสองประเภทดังกล่าวสามารถทดแทนกันได้หรือไม่ โดยใช้หลักเกณฑ์ดังนี้(ก) หากค่าความยืดหยุ่นไขว้ของอุปสงค์ต่อราคามีค่าเป็นลบแสดงว่าประเภทบริการโทรคมนาคมสองประเภทนั้นไม่อยู่ในตลาดที่เกี่ยวข้องเดียวกันโดยไม่ต้องพิจารณารวมเป็นตลาดที่เกี่ยวข้องเดียวกัน(ข) หากค่าความยืดหยุ่นไขว้ของอุปสงค์ต่อราคามีค่าเป็นบวกให้นำประเภทบริการโทรคมนาคมหลักมาทดสอบกับประเภทบริการโทรคมนาคมอื่นตามกระบวนการตาม(๒) ถึง (๔)จนได้ค่าความยืดหยุ่นของอุปสงค์ต่อราคาของบริการโทรคมนาคมรวมกันน้อยกว่า ๐.๕แสดงว่าบริการโทรคมนาคมทั้งสองประเภท เป็นตลาดที่เกี่ยวข้องหนึ่งตลาดข้อ ๙ ในกรณีที่เห็นสมควรคณะกรรมการอาจพิจารณาว่าบริการโทรคมนาคมหรือกลุ่มบริการโทรคมนาคมและพื้นที่ให้บริการโทรคมนาคมนั้นจะอยู่ในตลาดที่เกี่ยวข้องเดียวกันก็ต่อเมื่อผู้ประกอบการสมมุติที่มีเป้าหมายในการทำกำไรสูงสุดและราคาของบริการโทรคมนาคมไม่ได้ถูกแทรกแซงจากรัฐพร้อมทั้งเป็นผู้ให้บริการรายเดียวในปัจจุบันและในอนาคตในเขตพื้นที่นั้นสามารถกำหนดให้มีการเพิ่มราคาบริการโทรคมนาคมเพียงเล็กน้อยแต่มีนัยสำคัญได้ในช่วงระยะเวลาหนึ่งโดยยังคงมีกำไร(Small but Significant and Non-transitory Increase Price : SSNIP Test) โดยมีหลักเกณฑ์และวิธีการพิจารณา ดังนี้(๑) กำหนดประเภทบริการโทรคมนาคมเป้าหมายที่จะพิจารณา(๒)กำหนดราคาของประเภทบริการโทรคมนาคมเป้าหมายของผู้ประกอบการที่เป็นผู้ผูกขาดโดยสมมุติณ ระดับราคาหนึ่ง หรือราคา ณ ระดับตลาดที่มีการแข่งขันเป็นราคาตั้งต้นสำหรับการพิจารณาว่าผู้ประกอบที่เป็นผู้ผูกขาดโดยสมมุติมีกำไรหรือไม่(๓) ทดสอบการเพิ่มราคาของบริการโทรคมนาคมเป้าหมายโดยกำหนดการเพิ่มราคาขึ้นในอัตราร้อยละ ๕ ถึงร้อยละ ๑๐ของราคาตั้งต้นเป็นระยะเวลาอย่างน้อย ๑ ปีเพื่อพิจารณาว่าผู้ประกอบการที่เป็นผู้ผูกขาดโดยสมมุติยังคงมีกำไรหรือไม่(๔)พิจารณาว่าผู้ประกอบการที่เป็นผู้ผูกขาดโดยสมมุติยังคงมีกำไรหรือไม่ตาม (๓)โดยใช้หลักเกณฑ์ ดังนี้(ก) หากผู้ประกอบการที่เป็นผู้ผูกขาดโดยสมมุติยังคงมีกำไรแสดงว่าขอบเขตของตลาดที่เกี่ยวข้องมีเพียงประเภทบริการโทรคมนาคมเป้าหมายในตลาดเท่านั้น(ข) หากผู้ประกอบการที่เป็นผู้ผูกขาดโดยสมมุติไม่มีกำไรแสดงว่ายังมีบริการโทรคมนาคมอื่นที่อาจทดแทนประเภทบริการโทรคมนาคมเป้าหมายทางด้านอุปสงค์ได้ก็ทำให้การทดสอบโดยการเพิ่มบริการโทรคมนาคมอื่น ๆที่ใช้ทดแทนได้มากที่สุดเข้าไปในนิยามตลาดบริการโทรคมนาคมเป้าหมายจนกระทั่งผู้ประกอบการที่เป็นผู้มีอำนาจผูกขาดโดยสมมุติสามารถมีกำไรจากการเพิ่มราคาบริการโทรคมนาคมข้อ ๑๐ ให้คณะกรรมการพิจารณาความสามารถในการทดแทนด้านอุปทานของบริการหนึ่งโดยคำนึงถึงความสามารถของผู้รับใบอนุญาตในการเปลี่ยนการให้บริการของตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพภายในระยะเวลาสั้นเพื่อเป็นบริการทดแทนโดยไม่เพิ่มต้นทุนหรือความเสี่ยงเพิ่มเติมอย่างมีนัยสำคัญโดยอาจทดสอบกับเกณฑ์ทดสอบผู้มีอำนาจผูกขาดโดยสมมุติข้อ ๑๑ ผู้รับใบอนุญาตมีหน้าที่ต้องจัดส่งข้อมูลตามที่คณะกรรมการร้องขอเพื่อใช้ในการวิเคราะห์และพิจารณากำหนดตลาดที่เกี่ยวข้องตามประกาศนี้กรณีที่คณะกรรมการมีหรือได้รับข้อมูลไม่เพียงพอเพื่อประกอบการวิเคราะห์หรือพิจารณาคณะกรรมการอาจใช้หลักเกณฑ์ตามวิชาเศรษฐศาสตร์ในการกำหนดสมมุติฐานหรือประมาณค่าที่เหมาะสมเพื่อใช้ประกอบในการคำนวณหรือการพิจารณาก็ได้ข้อ ๑๒ ให้คณะกรรมการทบทวนการวิเคราะห์และประเมินตลาดที่เกี่ยวข้องตามข้อ๗ ทุกระยะเวลาสองปีหรือตามระยะเวลาที่คณะกรรมการเห็นสมควรกำหนดโดยคำนึงถึงความเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี และความต้องการของตลาดและสภาพการแข่งขัน ทั้งนี้ให้สำนักงานจัดให้มีการรับฟังความคิดเห็นสาธารณะจากผู้รับใบอนุญาตและผู้มีส่วนเกี่ยวข้องเพื่อประกอบการพิจารณาทบทวนการวิเคราะห์และประเมินตลาดที่เกี่ยวข้องด้วยภายใต้ความในวรรคหนึ่ง ในกรณีที่เห็นสมควรคณะกรรมการอาจกำหนดเพิ่มเติมให้บริการโทรคมนาคมที่เกิดขึ้นใหม่อยู่ภายใต้บังคับประกาศฉบับนี้ก็ได้ประกาศณ วันที่ ๓ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๗พลอากาศเอกธเรศ ปุณศรีประธานกรรมการกิจการกระจายเสียงกิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ[เอกสารแนบท้าย]๑. ภาคผนวกนิยามและขอบเขตตลาดโทรคมนาคมที่เกี่ยวข้องของประเทศไทยแนบท้ายประกาศคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ เรื่องนิยามของตลาดและขอบเขตตลาดโทรคมนาคมที่เกี่ยวข้อง พ.ศ. ๒๕๕๗(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)ปริยานุช/ผู้จัดทำ๑๙ กันยายน๒๕๕๗กฤษดายุทธ/ผู้ตรวจ๑๙ กันยายน๒๕๕๗[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๓๑/ตอนพิเศษ ๑๘๔ ง/หน้า ๑๔/๑๘ กันยายน ๒๕๕๗