พระราชกฤษฎีกาพระราชกฤษฎีกาตั้งข้าหลวงยุติธรรมพ.ศ.๒๔๙๗[๑] ภูมิพลอดุลยเดชป.ร.ให้ไว้ณ วันที่ ๓๐ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๙๗เป็นปีที่๙ ในรัชกาลปัจจุบันพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศว่าโดยที่เป็นการสมควรกำหนดจำนวนตำแหน่งประจำและเขตอำนาจของข้าหลวงยุติธรรมเสียใหม่อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๙๕ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๔๗๕ แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช ๒๔๙๕และมาตรา ๑๓ วรรค ๑ แห่งพระธรรมนูญศาลยุติธรรมซึ่งได้แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๙แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมพระธรรมนูญศาลยุติธรรม พุทธศักราช ๒๔๘๒จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชกฤษฎีกาขึ้นไว้ ดังต่อไปนี้มาตรา ๑พระราชกฤษฎีกานี้เรียกว่า พระราชกฤษฎีกาตั้งข้าหลวงยุติธรรมพ.ศ. ๒๔๙๗มาตรา ๒พระราชกฤษฎีกานี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๑ มิถุนายน ๒๔๙๗ เป็นต้นไปมาตรา ๓ให้ยกเลิกพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยการตั้งข้าหลวงยุติธรรม พ.ศ. ๒๔๙๐มาตรา ๔ให้มีตำแหน่งข้าหลวงยุติธรรม ๙ ตำแหน่ง ประจำอยู่ ณ จังหวัดดังต่อไปนี้(๑) ข้าหลวงยุติธรรมภาค ๑ มีตำแหน่งประจำอยู่ ณจังหวัดพระนคร(๒) ข้าหลวงยุติธรรมภาค ๒ มีตำแหน่งประจำอยู่ ณจังหวัดฉะเชิงเทรา(๓) ข้าหลวงยุติธรรมภาค ๓ มีตำแหน่งประจำอยู่ ณจังหวัดนครราชสีมา(๔) ข้าหลวงยุติธรรมภาค ๔ มีตำแหน่งประจำอยู่ ณจังหวัดอุดรธานี(๕) ข้าหลวงยุติธรรมภาค ๕ มีตำแหน่งประจำอยู่ ณจังหวัดเชียงใหม่(๖) ข้าหลวงยุติธรรมภาค ๖ มีตำแหน่งประจำอยู่ ณ จังหวัดพิษณุโลก(๗) ข้าหลวงยุติธรรมภาค ๗ มีตำแหน่งประจำอยู่ ณจังหวัดนครปฐม(๘) ข้าหลวงยุติธรรมภาค ๘ มีตำแหน่งประจำอยู่ ณจังหวัดนครศรีธรรมราช(๙) ข้าหลวงยุติธรรมภาค ๙ มีตำแหน่งประจำอยู่ ณจังหวัดสงขลามาตรา ๕ให้ข้าหลวงยุติธรรมภาค ๑ มีเขตอำนาจในจังหวัดพระนครและจังหวัดธนบุรี(เฉพาะศาลแขวงและศาลจังหวัดมีนบุรี) จังหวัดพระนครศรีอยุธยา จังหวัดลพบุรีจังหวัดชัยนาท จังหวัดสิงห์บุรี จังหวัดอ่างทอง จังหวัดสระบุรี จังหวัดปทุมธานีและจังหวัดนนทบุรีมาตรา ๖ให้ข้าหลวงยุติธรรมภาค ๒ มีเขตอำนาจในจังหวัดฉะเชิงเทรา จังหวัดนครนายกจังหวัดปราจีนบุรี จังหวัดชลบุรี จังหวัดระยอง จังหวัดตราด จังหวัดจันทบุรีและจังหวัดสมุทรปราการมาตรา ๗ให้ข้าหลวงยุติธรรมภาค ๓ มีเขตอำนาจในจังหวัดนครราชสีมา จังหวัดชัยภูมิจังหวัดบุรีรัมย์ จังหวัดสุรินทร์ จังหวัดศรีสะเกษ และจังหวัดอุบลราชธานีมาตรา ๘ให้ข้าหลวงยุติธรรมภาค ๔ มีเขตอำนาจในจังหวัดอุดรธานี จังหวัดหนองคายจังหวัดเลย จังหวัดสกลนคร จังหวัดนครพนม จังหวัดขอนแก่น จังหวัดมหาสารคามจังหวัดร้อยเอ็ด และจังหวัดกาฬสินธุ์มาตรา ๙ให้ข้าหลวงยุติธรรมภาค ๔ มีเขตอำนาจในจังหวัดเชียงใหม่ จังหวัดลำปางจังหวัดแม่ฮ่องสอน จังหวัดเชียงราย จังหวัดน่าน จังหวัดลำพูน จังหวัดแพร่และจังหวัดอุตรดิตถ์มาตรา ๑๐ให้ข้าหลวงยุติธรรมภาค ๖ มีเขตอำนาจในจังหวัดพิษณุโลก จังหวัดสุโขทัยจังหวัดตาก จังหวัดกำแพงเพชร จังหวัดพิจิตร จังหวัดเพชรบูรณ์ จังหวัดนครสวรรค์และจังหวัดอุทัยธานีมาตรา ๑๑ให้ข้าหลวงยุติธรรมภาค ๗ มีเขตอำนาจในจังหวัดนครปฐม จังหวัดราชบุรีจังหวัดสุพรรณบุรี จังหวัดกาญจนบุรี จังหวัดเพชรบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์จังหวัดสมุทรสาคร และจังหวัดสมุทรสงครามมาตรา ๑๒ให้ข้าหลวงยุติธรรมภาค ๘ มีเขตอำนาจในจังหวัดนครศรีธรรมราช จังหวัดชุมพรจังหวัดสุราษฎร์ธานี จังหวัดระนอง จังหวัดกระบี่ จังหวัดพังงา และจังหวัดภูเก็ตมาตรา ๑๓ให้ข้าหลวงยุติธรรมภาค ๙ มีเขตอำนาจในจังหวัดสงขลา จังหวัดตรังจังหวัดพัทลุง จังหวัดสตูล จังหวัดปัตตานี จังหวัดยะลา และจังหวัดนราธิวาสมาตรา ๑๔ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมรักษาการตามพระราชกฤษฎีกานี้ผู้รับสนองพระบรมราชโองการจอมพลป. พิบูลสงครามนายกรัฐมนตรีหมายเหตุ:- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาฉบับนี้ คือโดยที่ราชการศาลยุติธรรมขณะนี้มีข้าหลวงยุติธรรมประจำอยู่ ๕ ภาค เป็นการขัดข้องไม่สะดวกแก่การประสานงานกับราชการฝ่ายปกครองทั้งเขตอำนาจของข้าหลวงยุติธรรมแต่ละภาคมีเขตกว้างราชการศาลในส่วนภูมิภาคได้เจริญก้าวหน้ามาโดยลำดับและต่อไปก็จะเปิดแผนกคดีเด็กและเยาวชนขึ้นในศาลส่วนภูมิภาคอีกเป็นขั้น ๆ ไปสมควรจะได้แบ่งเขตภาคของข้าหลวงยุติธรรมเป็น ๙ ภาค เช่นเดียวกับภาคทางฝ่ายปกครองเพื่อการประสานงานจะได้เป็นไปด้วยดีและข้าหลวงยุติธรรมจะได้ปกครองบังคับบัญชาและตรวจตราสอดส่องทั้งในด้านที่เกี่ยวกับความยุติธรรมในการคดีและในด้านปกครองโดยใกล้ชิดยิ่งขึ้นดลธี/พิมพ์๑๙มกราคม ๒๕๕๔[๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๗๑/ตอนที่ ๒๕/หน้า ๕๘๘/๑๓ เมษายน ๒๔๙๗