คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1054/2536หลักกฎหมาย: จำเลยไม่ได้รับอนุญาตให้จัดหางานให้คนหางานเพื่อไปทำงานในต่างประเทศ จำเลยชักชวนผู้เสียหายให้ไปทำงานที่ประเทศสิงคโปร์ และเรียกเงินค่าใช้จ่ายจากผู้เสียหาย แล้วจำเลยพาผู้เสียหายลักลอบเข้าไปทำงานในประเทศสิงคโปร์ การกระทำของจำเลยเป็นความผิดเพราะไม่ได้รับอนุญาตให้จัดหางานเท่านั้นแต่จำเลยได้ทำหน้าที่ของจำเลยโดยครบถ้วน โดยได้เป็นธุระพาผู้เสียหายไปทำงานยังประเทศสิงคโปร์ได้ การที่ผู้เสียหายถูกส่งตัวกลับนั้นผู้เสียหาย ทราบดีอยู่แล้วว่าการเดินทางเข้าประเทศสิงคโปร์จะต้องลักลอบเข้าไป จึงเป็นเรื่องที่ผู้เสียหายยอมเสี่ยงต่อการที่จะต้องถูกส่งตัวกลับเอาเอง ไม่ใช่เป็นความผิดของจำเลยและข้อเท็จจริงไม่ได้ความว่าจำเลยหลอกลวงผู้เสียหาย ทั้งคำให้การของจำเลยเป็นประโยชน์แก่การพิจารณาอยู่บ้างมีเหตุบรรเทาโทษโจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83พระราชบัญญัติ จัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2528 มาตรา 30,82จำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษากลับเป็นว่า จำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติ จัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2528 มาตรา 30วรรคแรก, 82 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83 จำคุก 3 ปีจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า จำเลยไม่ได้รับอนุญาตให้จัดหางานให้คนงานเพื่อไปทำงานในต่างประเทศผู้เสียหายทั้งสามกับพวกเดินทางไปทำงานที่ประเทศสิงคโปร์จำเลยร่วมเดินทางไปด้วย นายอภิชาติกับนายประเพี้ยน ทำงานได้ประมาณ 1 เดือน นายบัณฑิตทำงานได้ประมาณ 12 วัน ก็ถูกทางการของประเทศสิงคโปร์ส่งตัวกลับ ส่วนจำเลยไม่ได้ทำงานคงพักอยู่ในประเทศสิงคโปร์ประมาณ 2 วัน ก็เดินทางกลับ มีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยว่า จำเลยกระทำผิดตามฟ้องหรือไม่ ... ศาลฎีกาเห็นว่า ผู้เสียหายทั้งสามเบิกความสมเหตุสมผล ... ข้อต่อสู้ของจำเลยไม่มีน้ำหนักหักล้างพยานโจทก์ได้ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามฟ้อง ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น แต่ศาลฎีกาพิเคราะห์ถึงการกระทำของจำเลยแล้ว เห็นว่า การกระทำของจำเลยเป็นความผิดเพราะไม่ได้รับอนุญาตให้จัดหางานเท่านั้น แต่จำเลยได้ทำหน้าที่ของจำเลยโดยครบถ้วน โดยได้เป็นธุระพาผู้เสียหายทั้งสามไปทำงานยังประเทศสิงคโปร์ ได้ การที่ผู้เสียหายทั้งสามถูกส่งตัวกลับนั้น ผู้เสียหายทั้งสามทราบดีอยู่แล้วว่าการเดินทางเข้าประเทศสิงคโปร์จะต้องลักลอบเข้าไป จึงเป็นเรื่องที่ผู้เสียหายยอมเสี่ยงต่อการที่จะต้องถูกส่งตัวกลับเอาเอง ไม่ใช่เป็นความผิดของจำเลย และข้อเท็จจริงไม่ได้ความว่าจำเลยหลอกลวงผู้เสียหาย ทั้งคำให้การของจำเลยเป็นประโยชน์แก่การพิจารณาของศาลอยู่บ้าง มีเหตุบรรเทาโทษ"พิพากษาแก้เป็นว่า ลดโทษให้จำเลยหนึ่งในสามตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 คงเหลือโทษจำคุก 2 ปี ไม่ปรากฏว่าจำเลยเคยต้องโทษจำคุกมาก่อน จึงให้รอการลงโทษจำคุกไว้มีกำหนด 2 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 56 นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 1 ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1054/2536พนักงานอัยการ จังหวัด สกลนครโจทก์นาย ทอง ยศ หรือ สม ยศ ศรีรัตน์จำเลย ป.อ. ม. 78 พ.ร.บ.จัดหางานและคุ้มครองคนหางาน ม. 30, ม. 82จำเลยไม่ได้รับอนุญาตให้จัดหางานให้คนหางานเพื่อไปทำงานในต่างประเทศ จำเลยชักชวนผู้เสียหายให้ไปทำงานที่ประเทศสิงคโปร์ และเรียกเงินค่าใช้จ่ายจากผู้เสียหาย แล้วจำเลยพาผู้เสียหายลักลอบเข้าไปทำงานในประเทศสิงคโปร์ การกระทำของจำเลยเป็นความผิดเพราะไม่ได้รับอนุญาตให้จัดหางานเท่านั้นแต่จำเลยได้ทำหน้าที่ของจำเลยโดยครบถ้วน โดยได้เป็นธุระพาผู้เสียหายไปทำงานยังประเทศสิงคโปร์ได้ การที่ผู้เสียหายถูกส่งตัวกลับนั้นผู้เสียหาย ทราบดีอยู่แล้วว่าการเดินทางเข้าประเทศสิงคโปร์จะต้องลักลอบเข้าไป จึงเป็นเรื่องที่ผู้เสียหายยอมเสี่ยงต่อการที่จะต้องถูกส่งตัวกลับเอาเอง ไม่ใช่เป็นความผิดของจำเลยและข้อเท็จจริงไม่ได้ความว่าจำเลยหลอกลวงผู้เสียหาย ทั้งคำให้การของจำเลยเป็นประโยชน์แก่การพิจารณาอยู่บ้างมีเหตุบรรเทาโทษโจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83พระราชบัญญัติ จัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2528 มาตรา 30,82จำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษากลับเป็นว่า จำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติ จัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2528 มาตรา 30วรรคแรก, 82 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83 จำคุก 3 ปีจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า จำเลยไม่ได้รับอนุญาตให้จัดหางานให้คนงานเพื่อไปทำงานในต่างประเทศผู้เสียหายทั้งสามกับพวกเดินทางไปทำงานที่ประเทศสิงคโปร์จำเลยร่วมเดินทางไปด้วย นายอภิชาติกับนายประเพี้ยน ทำงานได้ประมาณ 1 เดือน นายบัณฑิตทำงานได้ประมาณ 12 วัน ก็ถูกทางการของประเทศสิงคโปร์ส่งตัวกลับ ส่วนจำเลยไม่ได้ทำงานคงพักอยู่ในประเทศสิงคโปร์ประมาณ 2 วัน ก็เดินทางกลับ มีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยว่า จำเลยกระทำผิดตามฟ้องหรือไม่ ... ศาลฎีกาเห็นว่า ผู้เสียหายทั้งสามเบิกความสมเหตุสมผล ... ข้อต่อสู้ของจำเลยไม่มีน้ำหนักหักล้างพยานโจทก์ได้ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามฟ้อง ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น แต่ศาลฎีกาพิเคราะห์ถึงการกระทำของจำเลยแล้ว เห็นว่า การกระทำของจำเลยเป็นความผิดเพราะไม่ได้รับอนุญาตให้จัดหางานเท่านั้น แต่จำเลยได้ทำหน้าที่ของจำเลยโดยครบถ้วน โดยได้เป็นธุระพาผู้เสียหายทั้งสามไปทำงานยังประเทศสิงคโปร์ ได้ การที่ผู้เสียหายทั้งสามถูกส่งตัวกลับนั้น ผู้เสียหายทั้งสามทราบดีอยู่แล้วว่าการเดินทางเข้าประเทศสิงคโปร์จะต้องลักลอบเข้าไป จึงเป็นเรื่องที่ผู้เสียหายยอมเสี่ยงต่อการที่จะต้องถูกส่งตัวกลับเอาเอง ไม่ใช่เป็นความผิดของจำเลย และข้อเท็จจริงไม่ได้ความว่าจำเลยหลอกลวงผู้เสียหาย ทั้งคำให้การของจำเลยเป็นประโยชน์แก่การพิจารณาของศาลอยู่บ้าง มีเหตุบรรเทาโทษ"พิพากษาแก้เป็นว่า ลดโทษให้จำเลยหนึ่งในสามตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 คงเหลือโทษจำคุก 2 ปี ไม่ปรากฏว่าจำเลยเคยต้องโทษจำคุกมาก่อน จึงให้รอการลงโทษจำคุกไว้มีกำหนด 2 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 56 นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 1(มานิตย์ จิตต์จันทร์กลับ-สังเวียน รัตนมุง-สุนพ กีรติยุติ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1054/2536 นี้ วินิจฉัยเรื่องการจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาต ตามพระราชบัญญัติจัดหางานและคุ้มครองคนหางานพ.ศ. 2528 ซึ่งมีข้อพิจารณา ดังนี้1. หลักกฎหมาย ความผิดฐานจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาตนั้น มีบัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติ จัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2511 ซึ่งต่อมาได้แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติจัดหางานและคุ้มครองคนหางานพ.ศ. 2511 ซึ่งต่อมาได้แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติจัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2528 ดังนี้ มาตรา 8 ห้ามมิให้ผู้ใดจัดหางานให้คนหางานเพื่อไปทำงานในประเทศเว้นแต่จะได้รับใบอนุญาตจากนายทะเบียน มาตรา 30 ห้ามมิให้ผู้ใดจัดหางานให้คนหางานเพื่อไปทำงานในต่างประเทศเว้นแต่จะได้รับใบอนุญาตจากนายทะเบียนจัดหางานกลาง มาตรา 73 ผู้ใดฝ่าฝืนมาตรา 8 วรรคหนึ่ง ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ มาตรา 82 ผู้ใดฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามมาตรา 30 วรรคหนึ่ง ฯลฯต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สามปีถึงสิบปีหรือปรับตั้งแต่หกหมื่นบาทถึงสองแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ2. องค์ประกอบของความผิด 2.1 การจัดหางานในประเทศ มาตรา 8,73 2.1.1 ผู้ใดจัดหางาน 2.1.2 ให้คนหางานทำงานในประเทศ 2.1.3 โดยไม่ได้รับใบอนุญาตจากนายทะเบียน 2.1.4 มีความผิดต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ 2.2 การจัดหางานในต่างประเทศ มาตรา 30,82 2.2.1 ผู้ใดจัดหางาน 2.2.2 ให้คนหางานทำงานในต่างประเทศ 2.2.3 โดยไม่ได้รับใบอนุญาตจากนายทะเบียนจัดหางานกลาง 2.2.4 มีความผิดต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สามปีถึงสิบปี หรือปรับตั้งแต่หกหมื่นบาทถึงสองแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ3. คุณสมบัติของผู้กระทำผิด 3.1 การจัดหางานในประเทศโดยไม่ได้รับอนุญาตนั้น มาตรา 8มิได้กำหนดว่าต้องเป็นนิติบุคคล ดังนั้น ทั้งบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคลก็กระทำผิดได้ 3.2 การจัดหางานในต่างประเทศโดยไม่ได้รับอนุญาตนั้นมาตรา 31 กำหนดว่าผู้ขออนุญาตจัดหางานได้ต้องเป็นบริษัทจำกัดหรือบริษัทมหาชนจำกัด เป็นกรณีที่กฎหมายกำหนดคุณสมบัติของผู้จัดหางานไว้ปัญหามีว่า บุคคลธรรมดาซึ่งไม่มีคุณสมบัติจะจัดหางานในต่างประเทศจะกระทำผิดฐานนี้ได้หรือไม่ หรือกรณีที่บุคคลธรรมดาไปร่วมกระทำผิดกับนิติบุคคลจะลงโทษฐานเป็นตัวการ หรือลงโทษฐานเป็นผู้สนับสนุนเช่นเดียวกับกรณีที่ราษฎรร่วมกระทำผิดกับเจ้าพนักงาน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 492/2512,955/2512,657/2513,2597/2516,774/2520 และ 2196/2521) 3.2.1 กรณีที่บุคคลธรรมดาเป็นผู้กระทำผิดเองนั้น ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า บุคคลธรรมดาเป็นผู้กระทำความผิดฐานนี้ได้ โดยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 348/2532 วินิจฉัยว่า "ส่วนความผิดฐานจัดหางานเพื่อไปทำงานในต่างประเทศโดยไม่ได้รับอนุญาตนั้น เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลย (บุคคลธรรมดา) ได้ชักชวนและพาผู้เสียหายทั้งเจ็ดซึ่งเป็นคนหางานไปทำงานที่ประเทศสิงคโปร์ โดยจำเลยไม่ได้รับใบอนุญาตจากนายทะเบียน การกระทำของจำเลยจึงเป็นความผิดฐานนี้ด้วย" และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1054/2536 ที่หมายเหตุนี้วินิจฉัยว่า "จำเลย (บุคคลธรรมดา) ไม่ได้รับอนุญาตให้จัดหางานให้คนหางานเพื่อไปทำงานในต่างประเทศ จำเลยชักชวนผู้เสียหายให้ไปทำงานที่ประเทศสิงคโปร์ และเรียกเงินค่าใช้จ่ายจากผู้เสียหาย แล้วจำเลยพาผู้เสียหายลักลอบเข้าไปในประเทศสิงคโปร์การกระทำของจำเลยเป็นความผิด" และมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่3049/2535 วินิจฉัยแนวเดียวกัน 3.2.2 กรณีที่บุคคลธรรมดาเป็นผู้ร่วมกระทำผิดกับบุคคลธรรมดาศาลฎีกาวินิจฉัยวางหลักเกณฑ์ว่า กรณีที่บุคคลธรรมดาร่วมกับผู้อื่นจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาต โดยแบ่งหน้าที่กันทำมีความผิดฐานเป็นตัวการ (1) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4288/2534 วินิจฉัยว่า การที่จำเลยไปติดต่อชักจูงโจทก์ร่วมทั้งเจ็ดและผู้เสียหาย รับเงินจากโจทก์ร่วมทั้งเจ็ดและผู้เสียหาย 2 งวด งวดแรกคนละ 15,000 บาท งวดที่ 2คนละ 20,000 บาท โดยอ้างว่าเป็นค่าใช้จ่ายในการเดินทางไปทำงานที่ประเทศญี่ปุ่น แนะนำโจทก์ร่วมทั้งเจ็ดและผู้เสียหายให้รู้จักกับ ป. และ ส.ว่าจะเป็นคนส่งไปทำงานที่ประเทศญีปุ่น และพาโจทก์ร่วมทั้งเจ็ดและผู้เสียหายไปส่งที่บ้าน ป. ที่กรุงเทพฯพฤติการณ์ดังกล่าวของจำเลยเข้าลักษณะที่แบ่งหน้าที่กันทำในระหว่างจำเลยกับพวก เป็นการจัดหางานให้คนหางานเพื่อไปทำงานในต่างประเทศแล้วเมื่อจำเลยมิได้รับอนุญาตจัดหางานจากนายทะเบียนกลางจึงมีความผิดฐานจัดหางานให้คนหางานเพื่อไปทำงานในต่างประเทศโดยไม่ได้รับอนุญาต" 3.2.3 กรณีที่บุคคลธรรมดาเป็นผู้ร่วมกระทำผิดกับนิติบุคคลกรณีนี้ยังไม่มีคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยไว้เป็นบรรทัดฐานแต่เทียบเคียงกัน คือ ถือว่ามีความผิดฐานเป็นตัวการมิใช่เป็นผู้สนับสนุน แต่ขอให้ดูเทียบเคียงกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2071/2530ในข้อ 4.2(1) และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 101/2532 ในข้อ 4.2(2) ด้วย4. การจัดหางานคืออะไรพระราชบัญญัติ ญญัติจัดหางานและคุ้มครองคนทำงาน พ.ศ. 2528 มาตรา 4บัญญัติว่า "จัดหางาน" หมายความว่า ประกอบธุรกิจจัดหางานให้แก่คนงานหรือหาลูกจ้างให้แก่นายจ้าง โดยจะเรียกหรือรับค่าบริการตอบแทนหรือไม่ก็ตาม หลักกฎหมายดังกล่าว แยกสาระสำคัญได้ดังนี้ 1. ดำเนินการจัดหา 1.1 หางานให้คนหางาน (ลูกจ้าง) ทำ 1.2 หาลูกจ้างให้แก่นายจ้าง 2. ไม่ว่าจะได้ค่าบริการหรือค่าตอบแทนหรือไม่ 4.1 พฤติการณ์ที่ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเป็นการจัดหางานแล้ว (1) ชักชวนและพาผู้หางานไปทำงานต่างประเทศ และรับเงินค่าใช้จ่าย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 348/2532,1054/2536) (2) ติดต่อชักจูงและพาคนหางานไปพบผู้อื่นว่าจะส่งไปทำงานต่างประเทศ และรับเงินค่าใช้จ่าย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4288/2534) (3) หลอกลวงผู้หางานว่าสามารถส่งไปทำงานต่างประเทศ ซึ่งเป็นความเท็จและเรียกค่าดำเนินการหรือค่าใช้จ่ายในการสมัครแล้วไม่ส่งไป (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3054/2535) 4.2 พฤติการณ์ที่ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ไม่เป็นการจัดหางาน (1) เป็นนายหน้า ผู้หวังจะได้ประโยชน์จากการจัดหางาน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2071/2530 วินิจฉัยว่า "การกระทำของผู้จัดหางานที่จะเป็นความผิดตามมาตรา 7 แห่งพระราชบัญญัติจัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2511 นั้นผู้จัดหางานจะต้องเรียกหรือรับค่าบริการจากผู้สมัครงาน ฉะนั้นเมื่อมีบริษัทก.เป็นผู้ประกอบธุรกิจจัดหางานเป็นผู้เรียกเก็บค่าบริการเอง และจำเลยไม่อยู่ในฐานะผู้จัดหางานแต่อยู่ในฐานะเป็นเพียงนายหน้าผู้หวังที่จะได้รับประโยชน์ตอบแทนจากบริษัทดังกล่าว และจำเลยยังไม่ได้รับประโยชน์ใด ๆ เลย เช่นนี้การกระทำของจำเลยจึงไม่เป็นความผิดฐานเป็นผู้จัดหางานหรือร่วมจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาต (2) เป็นผู้บริการให้ความสะดวกแก่คนหางาน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 101/2532 วินิจฉัยว่า โจทก์เป็นผู้ติดต่อกับบริษัทส่งคนงานไปทำงานในต่างประเทศ บริษัทดังกล่าวจัดการให้จำเลยได้เดินทางไปทำงานต่างประเทศ การส่งคนไปทำงานต่างประเทศเป็นเรื่องของบริษัท โจทก์เป็นเพียงผู้บริการให้ความสะดวกแก่จำเลยเท่านั้น แม้โจทก์จะเรียกและรับค่าบริการจากจำเลย ก็ยังถือไม่ได้ว่าโจทก์ได้ประกอบธุรกิจหางานให้แก่คนหางานหรือหาลูกจ้างให้แก่นายจ้าง อันเป็นการจัดหางานตามพระราชบัญญัติจัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2511 มาตรา 4 ข้อสังเกต คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2071/2530 และ 101/2532 นั้นพิพากษาตามพระราชบัญญัติจัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2511หากข้อเท็จจริงเช่นนี้เกิดขึ้นในปัจจุบัน น่าจะเป็นความผิดฐานเป็นผู้จัดหางานให้ไปทำงานในต่างประเทศโดยไม่ได้รับอนุญาตแล้วโดยเทียบเคียงกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4288/25345. ความผิดฐานจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาตต้องมีเจตนาพิเศษหรือไม่เรื่องนี้มี 2 ความเห็น และมีคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยเป็น 2 แนว 5.1 ต้องมีเจตนาพิเศษ คือ เจตนาจัดหางาน หากโจทก์บรรยายฟ้องในความผิดฐานอื่น และมีข้อความที่แสดงให้เห็นได้ชัดอยู่ในตัวว่า จำเลยไม่มีเจตนาในการจัดหางานแล้ว การกระทำของจำเลยยังไม่ครบองค์ประกอบของความผิดฐานจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาตศาลฎีกาเคยวินิจฉัยเป็นบรรทัดฐานว่า "จำเลยเพียงแต่อ้างการตั้งสำนักจัดหางานขึ้นมาเพื่อหลอกลวงเพื่อให้ได้เงินค่าบริการจากผู้หางานเท่านั้น จำเลยมิได้มีเจตนาจะจัดหางานให้แก่ผู้เสียหายแต่อย่างใด การกระทำของจำเลยจึงไม่เป็นความผิดฐานจัดหางานโดยมิได้รับอนุญาต"(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1430-1431/2530,1248/2531,3640/2531,5737/2531,76/2532,499/2532,638/2532,3282/2532,3329/2532,1237/2533,6018/2533(ประชุมใหญ่)879/2534,6196/2534) ศาลฎีกายังวางหลักเกณฑ์ต่อไปอีกว่า 1) หากข้อเท็จจริงปรากฏในทางนำสืบว่าจำเลยไม่มีเจตนาจัดหางานจำเลยไม่มีความผิดฐานนี้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1430-1431/2530) 2) หากข้อเท็จจริงปรากฏในคำบรรยายฟ้อง 2.1) แม้จำเลยจะให้การรับสารภาพ ก็ไม่อาจลงโทษจำเลยได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1248/2531,5737/2531) 2.2) แม้ไม่มีฝ่ายใดยกขึ้นกล่าวอ้างศาลก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้เอง เพราะเป็นปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3640/2531,1197/2533) 2.3)เหตุดังกล่าวเป็นเหตุในลักษณะคดี ศาลฎีกามีสิทธิยกฟ้องตลอดไปถึงจำเลยที่มิได้ฎีกาได้ด้วย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 76/2532) 5.2 ไม่ต้องมีเจตนาพิเศษ โดยเห็นว่าบทบัญญัติมาตรา 30บัญญัติว่า "ห้ามมิให้ผู้ใดจัดหางานให้คนหางานเพื่อไปทำงานในต่างประเทศ เว้นแต่จะได้รับใบอนุญาตจากนายทะเบียนจัดหางานกลาง"มิได้บัญญัติว่าการฝ่าฝืนตาม มาตรา 30 จะต้องมีเจตนาพิเศษจึงต้องถือเอาเจตนาธรรมดาตามที่กำหนดในประมวลกฎหมายอาญามาตรา 59 เท่านั้น เมื่อจำเลยกระทำโดยรู้สึกสำนึกในการกระทำและการกระทำนั้นครบถ้วนตามความหมายของคำจัดหางานแล้ว ก็ถือว่าจำเลยกระทำความผิดฐานจัดหางานให้ไปทำงานต่างประเทศโดยไม่ได้รับอนุญาตแล้ว คำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยในแนวนี้ คือ (1) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 958/2530 วินิจฉัยว่า "ความผิดตามพระราชบัญญัติ จัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2511 มาตรา 7,27ฐานจัดหางานโดยมิได้รับอนุญาต สาระสำคัญอยู่ที่การไม่ได้รับอนุญาตจากนายทะเบียนตามกฎหมาย จำเลยจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาตเมื่อใดก็เป็นความผิดสำเร็จ" (2) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 348/2532 วินิจฉัยว่า "ส่วนข้อหาความผิดฐานจัดหางานให้คนหางาน เพื่อไปทำงานในต่างประเทศโดยไม่ได้รับอนุญาตนั้นเมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยได้ชักชวนและพาผู้เสียหายทั้งเจ็ดคน ซึ่งเป็นคนหางานไปทำงานที่ประเทศสิงคโปร์โดยจำเลยไม่ได้รับใบอนุญาตจากนายทะเบียน การกระทำของจำเลยจึงเป็นความผิดฐานนี้ด้วย (3) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3049/2535 วินิจฉัยว่า "การที่จำเลยกับพวกได้หลอกลวงผู้เสียหายไปทำงานต่างประเทศ โดยเรียกเงินค่าดำเนินการหรือค่าใช้จ่ายในการสมัคร และจำเลยไม่ได้รับอนุญาตให้จัดหางานให้คนหางานไปทำงานต่างประเทศ การกระทำของจำเลยย่อมเป็นการประกอบธุรกิจหางานให้แก่คนงานหรือหาลูกจ้างให้แก่นายจ้าง อันเป็นการจัดหางานตามความหมายของพระราชบัญญัติจัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2528 มาตรา 4 แล้ว เมื่อจำเลยได้กระทำการดังกล่าวโดยรู้สำนึกในการกระทำ และขณะเดียวกันก็ประสงค์ต่อผลของการกระทำนั้น จึงถือได้ว่าจำเลยมีเจตนากระทำผิดในฐานนี้อีกกระทงหนึ่ง ข้อสังเกตุ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3049/2535 โจทก์ฟ้องทั้งฐานฉ้อโกงและจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาต ซึ่งศาลฎีกาวินิจฉัยว่ามีความผิดทั้ง 2ฐาน โดยในคำฟ้องมีรายละเอียดดังนี้ 1) คำฟ้องบรรยายความผิด 2 ฐาน 2) บรรยายแยกการกระทำเป็น 2 ตอน 3) ไม่มีข้อความตอนใดแสดงว่าจำเลยมิได้มีเจตนาจะจัดหางานให้แก่ผู้เสียหาย หลักเกณฑ์ตามคำพิพากษานี้ 1. จำเลยหลอกลวงผู้เสียหายไปทำงานต่างประเทศโดยเรียกเงินค่าดำเนินการหรือค่าใช้จ่ายในการสมัครถือเป็นการ จัดหางาน ตามความหมายของมาตรา 4 พระราชบัญญัติจัดหางานและคุ้มครองคนหางานพ.ศ. 2528 2. จำเลยมีเจตนาธรรมดา ตามมาตรา 59 คือกระทำการจัดหางานโดยรู้สำนึกในการกระทำและขณะเดียวกันก็ประสงค์ต่อผลของการกระทำ 3. จำเลยไม่ได้รับอนุญาตให้จัดหางาน 4. ไม่จำต้องมีเจตนาพิเศษ คือ เจตนาจัดหางาน 5. เป็นความผิดอีกกระทงหนึ่ง ให้เรียงกระทงลงโทษ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3049/2535 น่าจะกลับแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยว่าต้องมีเจตนาพิเศษแล้ว6. การฟ้องคดี 6.1 ฟ้องความผิดฐานจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาตข้อหาเดียว 6.1.1 จำเลยให้การรับสารภาพ ลงโทษฐานจัดหางานไม่ได้รับอนุญาต 6.1.2 จำเลยให้การปฏิเสธ ก. โจทก์สืบได้ว่าจำเลยกระทำความผิดจริง ลงโทษฐานจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาต คือคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1054/2536 ที่หมายเหตุนี้ ข. โจทก์สืบไม่ได้ว่าจำเลยกระทำผิด ศาลยกฟ้อง ค. ข้อเท็จจริงสืบได้ว่าเป็นฉ้อโกง หากถือแนววินิจฉัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3049/2535 ลงโทษฐานจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาตได้แต่ลงโทษฐานฉ้อโกงไม่ได้ เพราะมิได้ฟ้องขอให้ลงโทษ หากถือแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยว่าต้องมีเจตนาพิเศษแล้วต้องยกฟ้อง 6.2 ฟ้องความผิดฐานจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาตรวมกับข้ออื่นเช่นฉ้อโกง ฉ้อโกงประชาชน 6.2.1 คำฟ้องบรรยายมีข้อเท็จจริงแสดงชัดเจนว่าจำเลยไม่มีเจตนาจะจัดหางาน ถือว่าไม่มีความผิดฐานจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาต (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 879/2534,6196/2534) 6.2.2 คำฟ้องบรรยายแยกการกระทำเป็น 2 ตอน ไม่มีข้อความใดแสดงว่าจำเลยมิได้มีเจตนาจะจัดหางานให้ผู้เสียหาย เป็นคำฟ้องที่สมบูรณ์ในความผิด 2 ฐาน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3049/2535) 6.2.3 คำฟ้องตามข้อ 6.2.1 นำสืบได้ตามฟ้องก็ลงโทษได้ฐานเดียว 6.2.4 คำฟ้องตามข้อ 6.2.2 นำสืบได้ตามฟ้องลงโทษได้ 2 ฐาน 6.2.5 คำฟ้องตามข้อ 6.2.1 นำสืบได้ว่าจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาตแต่สืบไม่ได้ว่าฉ้อโกง ยกฟ้องทั้ง 2 ฐาน 6.2.6 คำฟ้องตามข้อ 6.2.2 นำสืบได้ว่าจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาตแต่สืบไม่ได้ว่าฉ้อโกง ลงโทษฐานจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาต ยกฟ้องฐานฉ้อโกง7. การรอการลงโทษ การกระทำผิดฐานจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาตนั้นมีเหตุที่จะรอการลงโทษหรือไม่ 7.1 ผิดฐานจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาตฐานเดียว 7.1.1 จำเลยไม่ส่งไปทำงานเลย หรือส่งไปต่างประเทศแล้วไม่มีงานให้ทำศาลมักจะไม่รอการลงโทษ 7.1.2 จำเลยส่งไปทำงานแล้ว แต่คนหางานถูกส่งกลับมา ศาลอาจรอการลงโทษได้ โดยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1054/2536 ที่หมายเหตุนี้ ให้รอการลงโทษโดยวินิจฉัยว่า "จำเลยได้ทำหน้าที่ของจำเลยโดยครบถ้วน โดยได้เป็นธุระพาผู้เสียหายไปทำงานยังประเทศสิงคโปร์การที่ผู้เสียหายถูกส่งตัวกลับนั้น ผู้เสียหายทราบดีอยู่แล้วว่าการเดินทางเข้าประเทศสิงคโปร์ จะต้องลักลอบเข้าไป จึงเป็นเรื่องที่ผู้เสียหายยอมเสี่ยงต่อการที่จะต้องถูกส่งตัวกลับเองมิใช่ความผิดของจำเลย 7.2 ผิดฐานอื่นด้วย กรณีที่ผิดฐานอื่นด้วย ศาลมักไม่รอการลงโทษ ยิ่งมีการหลอกลวงอยู่ด้วยแล้ว ศาลถือว่าเป็นการแสวงหาประโยชน์ด้วยการสร้างความเดือดร้อนแก่ผู้ใช้แรงงาน ซึ่งเป็นผู้ยากไร้อยู่แล้ว ไม่มีเหตุอันสมควรจะรอลงโทษ รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83พระราชบัญญัติ จัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2528 มาตรา 30,82จำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษากลับเป็นว่า จำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติ จัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2528 มาตรา 30วรรคแรก, 82 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83 จำคุก 3 ปีจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า จำเลยไม่ได้รับอนุญาตให้จัดหางานให้คนงานเพื่อไปทำงานในต่างประเทศผู้เสียหายทั้งสามกับพวกเดินทางไปทำงานที่ประเทศสิงคโปร์จำเลยร่วมเดินทางไปด้วย นายอภิชาติกับนายประเพี้ยน ทำงานได้ประมาณ 1 เดือน นายบัณฑิตทำงานได้ประมาณ 12 วัน ก็ถูกทางการของประเทศสิงคโปร์ส่งตัวกลับ ส่วนจำเลยไม่ได้ทำงานคงพักอยู่ในประเทศสิงคโปร์ประมาณ 2 วัน ก็เดินทางกลับ มีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยว่า จำเลยกระทำผิดตามฟ้องหรือไม่ ... ศาลฎีกาเห็นว่า ผู้เสียหายทั้งสามเบิกความสมเหตุสมผล ... ข้อต่อสู้ของจำเลยไม่มีน้ำหนักหักล้างพยานโจทก์ได้ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามฟ้อง ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น แต่ศาลฎีกาพิเคราะห์ถึงการกระทำของจำเลยแล้ว เห็นว่า การกระทำของจำเลยเป็นความผิดเพราะไม่ได้รับอนุญาตให้จัดหางานเท่านั้น แต่จำเลยได้ทำหน้าที่ของจำเลยโดยครบถ้วน โดยได้เป็นธุระพาผู้เสียหายทั้งสามไปทำงานยังประเทศสิงคโปร์ ได้ การที่ผู้เสียหายทั้งสามถูกส่งตัวกลับนั้น ผู้เสียหายทั้งสามทราบดีอยู่แล้วว่าการเดินทางเข้าประเทศสิงคโปร์จะต้องลักลอบเข้าไป จึงเป็นเรื่องที่ผู้เสียหายยอมเสี่ยงต่อการที่จะต้องถูกส่งตัวกลับเอาเอง ไม่ใช่เป็นความผิดของจำเลย และข้อเท็จจริงไม่ได้ความว่าจำเลยหลอกลวงผู้เสียหาย ทั้งคำให้การของจำเลยเป็นประโยชน์แก่การพิจารณาของศาลอยู่บ้าง มีเหตุบรรเทาโทษ"พิพากษาแก้เป็นว่า ลดโทษให้จำเลยหนึ่งในสามตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 คงเหลือโทษจำคุก 2 ปี ไม่ปรากฏว่าจำเลยเคยต้องโทษจำคุกมาก่อน จึงให้รอการลงโทษจำคุกไว้มีกำหนด 2 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 56 นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 1 ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1054/2536พนักงานอัยการ จังหวัด สกลนครโจทก์นาย ทอง ยศ หรือ สม ยศ ศรีรัตน์จำเลย ป.อ. ม. 78 พ.ร.บ.จัดหางานและคุ้มครองคนหางาน ม. 30, ม. 82จำเลยไม่ได้รับอนุญาตให้จัดหางานให้คนหางานเพื่อไปทำงานในต่างประเทศ จำเลยชักชวนผู้เสียหายให้ไปทำงานที่ประเทศสิงคโปร์ และเรียกเงินค่าใช้จ่ายจากผู้เสียหาย แล้วจำเลยพาผู้เสียหายลักลอบเข้าไปทำงานในประเทศสิงคโปร์ การกระทำของจำเลยเป็นความผิดเพราะไม่ได้รับอนุญาตให้จัดหางานเท่านั้นแต่จำเลยได้ทำหน้าที่ของจำเลยโดยครบถ้วน โดยได้เป็นธุระพาผู้เสียหายไปทำงานยังประเทศสิงคโปร์ได้ การที่ผู้เสียหายถูกส่งตัวกลับนั้นผู้เสียหาย ทราบดีอยู่แล้วว่าการเดินทางเข้าประเทศสิงคโปร์จะต้องลักลอบเข้าไป จึงเป็นเรื่องที่ผู้เสียหายยอมเสี่ยงต่อการที่จะต้องถูกส่งตัวกลับเอาเอง ไม่ใช่เป็นความผิดของจำเลยและข้อเท็จจริงไม่ได้ความว่าจำเลยหลอกลวงผู้เสียหาย ทั้งคำให้การของจำเลยเป็นประโยชน์แก่การพิจารณาอยู่บ้างมีเหตุบรรเทาโทษโจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83พระราชบัญญัติ จัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2528 มาตรา 30,82จำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษากลับเป็นว่า จำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติ จัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2528 มาตรา 30วรรคแรก, 82 ประกอบด้วยประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 83 จำคุก 3 ปีจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า จำเลยไม่ได้รับอนุญาตให้จัดหางานให้คนงานเพื่อไปทำงานในต่างประเทศผู้เสียหายทั้งสามกับพวกเดินทางไปทำงานที่ประเทศสิงคโปร์จำเลยร่วมเดินทางไปด้วย นายอภิชาติกับนายประเพี้ยน ทำงานได้ประมาณ 1 เดือน นายบัณฑิตทำงานได้ประมาณ 12 วัน ก็ถูกทางการของประเทศสิงคโปร์ส่งตัวกลับ ส่วนจำเลยไม่ได้ทำงานคงพักอยู่ในประเทศสิงคโปร์ประมาณ 2 วัน ก็เดินทางกลับ มีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยว่า จำเลยกระทำผิดตามฟ้องหรือไม่ ... ศาลฎีกาเห็นว่า ผู้เสียหายทั้งสามเบิกความสมเหตุสมผล ... ข้อต่อสู้ของจำเลยไม่มีน้ำหนักหักล้างพยานโจทก์ได้ ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1 พิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามฟ้อง ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น แต่ศาลฎีกาพิเคราะห์ถึงการกระทำของจำเลยแล้ว เห็นว่า การกระทำของจำเลยเป็นความผิดเพราะไม่ได้รับอนุญาตให้จัดหางานเท่านั้น แต่จำเลยได้ทำหน้าที่ของจำเลยโดยครบถ้วน โดยได้เป็นธุระพาผู้เสียหายทั้งสามไปทำงานยังประเทศสิงคโปร์ ได้ การที่ผู้เสียหายทั้งสามถูกส่งตัวกลับนั้น ผู้เสียหายทั้งสามทราบดีอยู่แล้วว่าการเดินทางเข้าประเทศสิงคโปร์จะต้องลักลอบเข้าไป จึงเป็นเรื่องที่ผู้เสียหายยอมเสี่ยงต่อการที่จะต้องถูกส่งตัวกลับเอาเอง ไม่ใช่เป็นความผิดของจำเลย และข้อเท็จจริงไม่ได้ความว่าจำเลยหลอกลวงผู้เสียหาย ทั้งคำให้การของจำเลยเป็นประโยชน์แก่การพิจารณาของศาลอยู่บ้าง มีเหตุบรรเทาโทษ"พิพากษาแก้เป็นว่า ลดโทษให้จำเลยหนึ่งในสามตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 78 คงเหลือโทษจำคุก 2 ปี ไม่ปรากฏว่าจำเลยเคยต้องโทษจำคุกมาก่อน จึงให้รอการลงโทษจำคุกไว้มีกำหนด 2 ปี ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 56 นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 1(มานิตย์ จิตต์จันทร์กลับ-สังเวียน รัตนมุง-สุนพ กีรติยุติ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1054/2536 นี้ วินิจฉัยเรื่องการจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาต ตามพระราชบัญญัติจัดหางานและคุ้มครองคนหางานพ.ศ. 2528 ซึ่งมีข้อพิจารณา ดังนี้1. หลักกฎหมาย ความผิดฐานจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาตนั้น มีบัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติ จัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2511 ซึ่งต่อมาได้แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติจัดหางานและคุ้มครองคนหางานพ.ศ. 2511 ซึ่งต่อมาได้แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติจัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2528 ดังนี้ มาตรา 8 ห้ามมิให้ผู้ใดจัดหางานให้คนหางานเพื่อไปทำงานในประเทศเว้นแต่จะได้รับใบอนุญาตจากนายทะเบียน มาตรา 30 ห้ามมิให้ผู้ใดจัดหางานให้คนหางานเพื่อไปทำงานในต่างประเทศเว้นแต่จะได้รับใบอนุญาตจากนายทะเบียนจัดหางานกลาง มาตรา 73 ผู้ใดฝ่าฝืนมาตรา 8 วรรคหนึ่ง ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ มาตรา 82 ผู้ใดฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามมาตรา 30 วรรคหนึ่ง ฯลฯต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สามปีถึงสิบปีหรือปรับตั้งแต่หกหมื่นบาทถึงสองแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ2. องค์ประกอบของความผิด 2.1 การจัดหางานในประเทศ มาตรา 8,73 2.1.1 ผู้ใดจัดหางาน 2.1.2 ให้คนหางานทำงานในประเทศ 2.1.3 โดยไม่ได้รับใบอนุญาตจากนายทะเบียน 2.1.4 มีความผิดต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ 2.2 การจัดหางานในต่างประเทศ มาตรา 30,82 2.2.1 ผู้ใดจัดหางาน 2.2.2 ให้คนหางานทำงานในต่างประเทศ 2.2.3 โดยไม่ได้รับใบอนุญาตจากนายทะเบียนจัดหางานกลาง 2.2.4 มีความผิดต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สามปีถึงสิบปี หรือปรับตั้งแต่หกหมื่นบาทถึงสองแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ3. คุณสมบัติของผู้กระทำผิด 3.1 การจัดหางานในประเทศโดยไม่ได้รับอนุญาตนั้น มาตรา 8มิได้กำหนดว่าต้องเป็นนิติบุคคล ดังนั้น ทั้งบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคลก็กระทำผิดได้ 3.2 การจัดหางานในต่างประเทศโดยไม่ได้รับอนุญาตนั้นมาตรา 31 กำหนดว่าผู้ขออนุญาตจัดหางานได้ต้องเป็นบริษัทจำกัดหรือบริษัทมหาชนจำกัด เป็นกรณีที่กฎหมายกำหนดคุณสมบัติของผู้จัดหางานไว้ปัญหามีว่า บุคคลธรรมดาซึ่งไม่มีคุณสมบัติจะจัดหางานในต่างประเทศจะกระทำผิดฐานนี้ได้หรือไม่ หรือกรณีที่บุคคลธรรมดาไปร่วมกระทำผิดกับนิติบุคคลจะลงโทษฐานเป็นตัวการ หรือลงโทษฐานเป็นผู้สนับสนุนเช่นเดียวกับกรณีที่ราษฎรร่วมกระทำผิดกับเจ้าพนักงาน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 492/2512,955/2512,657/2513,2597/2516,774/2520 และ 2196/2521) 3.2.1 กรณีที่บุคคลธรรมดาเป็นผู้กระทำผิดเองนั้น ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า บุคคลธรรมดาเป็นผู้กระทำความผิดฐานนี้ได้ โดยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 348/2532 วินิจฉัยว่า "ส่วนความผิดฐานจัดหางานเพื่อไปทำงานในต่างประเทศโดยไม่ได้รับอนุญาตนั้น เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลย (บุคคลธรรมดา) ได้ชักชวนและพาผู้เสียหายทั้งเจ็ดซึ่งเป็นคนหางานไปทำงานที่ประเทศสิงคโปร์ โดยจำเลยไม่ได้รับใบอนุญาตจากนายทะเบียน การกระทำของจำเลยจึงเป็นความผิดฐานนี้ด้วย" และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1054/2536 ที่หมายเหตุนี้วินิจฉัยว่า "จำเลย (บุคคลธรรมดา) ไม่ได้รับอนุญาตให้จัดหางานให้คนหางานเพื่อไปทำงานในต่างประเทศ จำเลยชักชวนผู้เสียหายให้ไปทำงานที่ประเทศสิงคโปร์ และเรียกเงินค่าใช้จ่ายจากผู้เสียหาย แล้วจำเลยพาผู้เสียหายลักลอบเข้าไปในประเทศสิงคโปร์การกระทำของจำเลยเป็นความผิด" และมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่3049/2535 วินิจฉัยแนวเดียวกัน 3.2.2 กรณีที่บุคคลธรรมดาเป็นผู้ร่วมกระทำผิดกับบุคคลธรรมดาศาลฎีกาวินิจฉัยวางหลักเกณฑ์ว่า กรณีที่บุคคลธรรมดาร่วมกับผู้อื่นจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาต โดยแบ่งหน้าที่กันทำมีความผิดฐานเป็นตัวการ (1) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4288/2534 วินิจฉัยว่า การที่จำเลยไปติดต่อชักจูงโจทก์ร่วมทั้งเจ็ดและผู้เสียหาย รับเงินจากโจทก์ร่วมทั้งเจ็ดและผู้เสียหาย 2 งวด งวดแรกคนละ 15,000 บาท งวดที่ 2คนละ 20,000 บาท โดยอ้างว่าเป็นค่าใช้จ่ายในการเดินทางไปทำงานที่ประเทศญี่ปุ่น แนะนำโจทก์ร่วมทั้งเจ็ดและผู้เสียหายให้รู้จักกับ ป. และ ส.ว่าจะเป็นคนส่งไปทำงานที่ประเทศญีปุ่น และพาโจทก์ร่วมทั้งเจ็ดและผู้เสียหายไปส่งที่บ้าน ป. ที่กรุงเทพฯพฤติการณ์ดังกล่าวของจำเลยเข้าลักษณะที่แบ่งหน้าที่กันทำในระหว่างจำเลยกับพวก เป็นการจัดหางานให้คนหางานเพื่อไปทำงานในต่างประเทศแล้วเมื่อจำเลยมิได้รับอนุญาตจัดหางานจากนายทะเบียนกลางจึงมีความผิดฐานจัดหางานให้คนหางานเพื่อไปทำงานในต่างประเทศโดยไม่ได้รับอนุญาต" 3.2.3 กรณีที่บุคคลธรรมดาเป็นผู้ร่วมกระทำผิดกับนิติบุคคลกรณีนี้ยังไม่มีคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยไว้เป็นบรรทัดฐานแต่เทียบเคียงกัน คือ ถือว่ามีความผิดฐานเป็นตัวการมิใช่เป็นผู้สนับสนุน แต่ขอให้ดูเทียบเคียงกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2071/2530ในข้อ 4.2(1) และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 101/2532 ในข้อ 4.2(2) ด้วย4. การจัดหางานคืออะไรพระราชบัญญัติ ญญัติจัดหางานและคุ้มครองคนทำงาน พ.ศ. 2528 มาตรา 4บัญญัติว่า "จัดหางาน" หมายความว่า ประกอบธุรกิจจัดหางานให้แก่คนงานหรือหาลูกจ้างให้แก่นายจ้าง โดยจะเรียกหรือรับค่าบริการตอบแทนหรือไม่ก็ตาม หลักกฎหมายดังกล่าว แยกสาระสำคัญได้ดังนี้ 1. ดำเนินการจัดหา 1.1 หางานให้คนหางาน (ลูกจ้าง) ทำ 1.2 หาลูกจ้างให้แก่นายจ้าง 2. ไม่ว่าจะได้ค่าบริการหรือค่าตอบแทนหรือไม่ 4.1 พฤติการณ์ที่ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเป็นการจัดหางานแล้ว (1) ชักชวนและพาผู้หางานไปทำงานต่างประเทศ และรับเงินค่าใช้จ่าย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 348/2532,1054/2536) (2) ติดต่อชักจูงและพาคนหางานไปพบผู้อื่นว่าจะส่งไปทำงานต่างประเทศ และรับเงินค่าใช้จ่าย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4288/2534) (3) หลอกลวงผู้หางานว่าสามารถส่งไปทำงานต่างประเทศ ซึ่งเป็นความเท็จและเรียกค่าดำเนินการหรือค่าใช้จ่ายในการสมัครแล้วไม่ส่งไป (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3054/2535) 4.2 พฤติการณ์ที่ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ไม่เป็นการจัดหางาน (1) เป็นนายหน้า ผู้หวังจะได้ประโยชน์จากการจัดหางาน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2071/2530 วินิจฉัยว่า "การกระทำของผู้จัดหางานที่จะเป็นความผิดตามมาตรา 7 แห่งพระราชบัญญัติจัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2511 นั้นผู้จัดหางานจะต้องเรียกหรือรับค่าบริการจากผู้สมัครงาน ฉะนั้นเมื่อมีบริษัทก.เป็นผู้ประกอบธุรกิจจัดหางานเป็นผู้เรียกเก็บค่าบริการเอง และจำเลยไม่อยู่ในฐานะผู้จัดหางานแต่อยู่ในฐานะเป็นเพียงนายหน้าผู้หวังที่จะได้รับประโยชน์ตอบแทนจากบริษัทดังกล่าว และจำเลยยังไม่ได้รับประโยชน์ใด ๆ เลย เช่นนี้การกระทำของจำเลยจึงไม่เป็นความผิดฐานเป็นผู้จัดหางานหรือร่วมจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาต (2) เป็นผู้บริการให้ความสะดวกแก่คนหางาน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 101/2532 วินิจฉัยว่า โจทก์เป็นผู้ติดต่อกับบริษัทส่งคนงานไปทำงานในต่างประเทศ บริษัทดังกล่าวจัดการให้จำเลยได้เดินทางไปทำงานต่างประเทศ การส่งคนไปทำงานต่างประเทศเป็นเรื่องของบริษัท โจทก์เป็นเพียงผู้บริการให้ความสะดวกแก่จำเลยเท่านั้น แม้โจทก์จะเรียกและรับค่าบริการจากจำเลย ก็ยังถือไม่ได้ว่าโจทก์ได้ประกอบธุรกิจหางานให้แก่คนหางานหรือหาลูกจ้างให้แก่นายจ้าง อันเป็นการจัดหางานตามพระราชบัญญัติจัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2511 มาตรา 4 ข้อสังเกต คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2071/2530 และ 101/2532 นั้นพิพากษาตามพระราชบัญญัติจัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2511หากข้อเท็จจริงเช่นนี้เกิดขึ้นในปัจจุบัน น่าจะเป็นความผิดฐานเป็นผู้จัดหางานให้ไปทำงานในต่างประเทศโดยไม่ได้รับอนุญาตแล้วโดยเทียบเคียงกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4288/25345. ความผิดฐานจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาตต้องมีเจตนาพิเศษหรือไม่เรื่องนี้มี 2 ความเห็น และมีคำพิพากษาศาลฎีกาวินิจฉัยเป็น 2 แนว 5.1 ต้องมีเจตนาพิเศษ คือ เจตนาจัดหางาน หากโจทก์บรรยายฟ้องในความผิดฐานอื่น และมีข้อความที่แสดงให้เห็นได้ชัดอยู่ในตัวว่า จำเลยไม่มีเจตนาในการจัดหางานแล้ว การกระทำของจำเลยยังไม่ครบองค์ประกอบของความผิดฐานจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาตศาลฎีกาเคยวินิจฉัยเป็นบรรทัดฐานว่า "จำเลยเพียงแต่อ้างการตั้งสำนักจัดหางานขึ้นมาเพื่อหลอกลวงเพื่อให้ได้เงินค่าบริการจากผู้หางานเท่านั้น จำเลยมิได้มีเจตนาจะจัดหางานให้แก่ผู้เสียหายแต่อย่างใด การกระทำของจำเลยจึงไม่เป็นความผิดฐานจัดหางานโดยมิได้รับอนุญาต"(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1430-1431/2530,1248/2531,3640/2531,5737/2531,76/2532,499/2532,638/2532,3282/2532,3329/2532,1237/2533,6018/2533(ประชุมใหญ่)879/2534,6196/2534) ศาลฎีกายังวางหลักเกณฑ์ต่อไปอีกว่า 1) หากข้อเท็จจริงปรากฏในทางนำสืบว่าจำเลยไม่มีเจตนาจัดหางานจำเลยไม่มีความผิดฐานนี้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1430-1431/2530) 2) หากข้อเท็จจริงปรากฏในคำบรรยายฟ้อง 2.1) แม้จำเลยจะให้การรับสารภาพ ก็ไม่อาจลงโทษจำเลยได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1248/2531,5737/2531) 2.2) แม้ไม่มีฝ่ายใดยกขึ้นกล่าวอ้างศาลก็มีอำนาจหยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้เอง เพราะเป็นปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3640/2531,1197/2533) 2.3)เหตุดังกล่าวเป็นเหตุในลักษณะคดี ศาลฎีกามีสิทธิยกฟ้องตลอดไปถึงจำเลยที่มิได้ฎีกาได้ด้วย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 76/2532) 5.2 ไม่ต้องมีเจตนาพิเศษ โดยเห็นว่าบทบัญญัติมาตรา 30บัญญัติว่า "ห้ามมิให้ผู้ใดจัดหางานให้คนหางานเพื่อไปทำงานในต่างประเทศ เว้นแต่จะได้รับใบอนุญาตจากนายทะเบียนจัดหางานกลาง"มิได้บัญญัติว่าการฝ่าฝืนตาม มาตรา 30 จะต้องมีเจตนาพิเศษจึงต้องถือเอาเจตนาธรรมดาตามที่กำหนดในประมวลกฎหมายอาญามาตรา 59 เท่านั้น เมื่อจำเลยกระทำโดยรู้สึกสำนึกในการกระทำและการกระทำนั้นครบถ้วนตามความหมายของคำจัดหางานแล้ว ก็ถือว่าจำเลยกระทำความผิดฐานจัดหางานให้ไปทำงานต่างประเทศโดยไม่ได้รับอนุญาตแล้ว คำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยในแนวนี้ คือ (1) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 958/2530 วินิจฉัยว่า "ความผิดตามพระราชบัญญัติ จัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2511 มาตรา 7,27ฐานจัดหางานโดยมิได้รับอนุญาต สาระสำคัญอยู่ที่การไม่ได้รับอนุญาตจากนายทะเบียนตามกฎหมาย จำเลยจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาตเมื่อใดก็เป็นความผิดสำเร็จ" (2) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 348/2532 วินิจฉัยว่า "ส่วนข้อหาความผิดฐานจัดหางานให้คนหางาน เพื่อไปทำงานในต่างประเทศโดยไม่ได้รับอนุญาตนั้นเมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยได้ชักชวนและพาผู้เสียหายทั้งเจ็ดคน ซึ่งเป็นคนหางานไปทำงานที่ประเทศสิงคโปร์โดยจำเลยไม่ได้รับใบอนุญาตจากนายทะเบียน การกระทำของจำเลยจึงเป็นความผิดฐานนี้ด้วย (3) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3049/2535 วินิจฉัยว่า "การที่จำเลยกับพวกได้หลอกลวงผู้เสียหายไปทำงานต่างประเทศ โดยเรียกเงินค่าดำเนินการหรือค่าใช้จ่ายในการสมัคร และจำเลยไม่ได้รับอนุญาตให้จัดหางานให้คนหางานไปทำงานต่างประเทศ การกระทำของจำเลยย่อมเป็นการประกอบธุรกิจหางานให้แก่คนงานหรือหาลูกจ้างให้แก่นายจ้าง อันเป็นการจัดหางานตามความหมายของพระราชบัญญัติจัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2528 มาตรา 4 แล้ว เมื่อจำเลยได้กระทำการดังกล่าวโดยรู้สำนึกในการกระทำ และขณะเดียวกันก็ประสงค์ต่อผลของการกระทำนั้น จึงถือได้ว่าจำเลยมีเจตนากระทำผิดในฐานนี้อีกกระทงหนึ่ง ข้อสังเกตุ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3049/2535 โจทก์ฟ้องทั้งฐานฉ้อโกงและจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาต ซึ่งศาลฎีกาวินิจฉัยว่ามีความผิดทั้ง 2ฐาน โดยในคำฟ้องมีรายละเอียดดังนี้ 1) คำฟ้องบรรยายความผิด 2 ฐาน 2) บรรยายแยกการกระทำเป็น 2 ตอน 3) ไม่มีข้อความตอนใดแสดงว่าจำเลยมิได้มีเจตนาจะจัดหางานให้แก่ผู้เสียหาย หลักเกณฑ์ตามคำพิพากษานี้ 1. จำเลยหลอกลวงผู้เสียหายไปทำงานต่างประเทศโดยเรียกเงินค่าดำเนินการหรือค่าใช้จ่ายในการสมัครถือเป็นการ จัดหางาน ตามความหมายของมาตรา 4 พระราชบัญญัติจัดหางานและคุ้มครองคนหางานพ.ศ. 2528 2. จำเลยมีเจตนาธรรมดา ตามมาตรา 59 คือกระทำการจัดหางานโดยรู้สำนึกในการกระทำและขณะเดียวกันก็ประสงค์ต่อผลของการกระทำ 3. จำเลยไม่ได้รับอนุญาตให้จัดหางาน 4. ไม่จำต้องมีเจตนาพิเศษ คือ เจตนาจัดหางาน 5. เป็นความผิดอีกกระทงหนึ่ง ให้เรียงกระทงลงโทษ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3049/2535 น่าจะกลับแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยว่าต้องมีเจตนาพิเศษแล้ว6. การฟ้องคดี 6.1 ฟ้องความผิดฐานจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาตข้อหาเดียว 6.1.1 จำเลยให้การรับสารภาพ ลงโทษฐานจัดหางานไม่ได้รับอนุญาต 6.1.2 จำเลยให้การปฏิเสธ ก. โจทก์สืบได้ว่าจำเลยกระทำความผิดจริง ลงโทษฐานจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาต คือคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1054/2536 ที่หมายเหตุนี้ ข. โจทก์สืบไม่ได้ว่าจำเลยกระทำผิด ศาลยกฟ้อง ค. ข้อเท็จจริงสืบได้ว่าเป็นฉ้อโกง หากถือแนววินิจฉัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3049/2535 ลงโทษฐานจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาตได้แต่ลงโทษฐานฉ้อโกงไม่ได้ เพราะมิได้ฟ้องขอให้ลงโทษ หากถือแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยว่าต้องมีเจตนาพิเศษแล้วต้องยกฟ้อง 6.2 ฟ้องความผิดฐานจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาตรวมกับข้ออื่นเช่นฉ้อโกง ฉ้อโกงประชาชน 6.2.1 คำฟ้องบรรยายมีข้อเท็จจริงแสดงชัดเจนว่าจำเลยไม่มีเจตนาจะจัดหางาน ถือว่าไม่มีความผิดฐานจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาต (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 879/2534,6196/2534) 6.2.2 คำฟ้องบรรยายแยกการกระทำเป็น 2 ตอน ไม่มีข้อความใดแสดงว่าจำเลยมิได้มีเจตนาจะจัดหางานให้ผู้เสียหาย เป็นคำฟ้องที่สมบูรณ์ในความผิด 2 ฐาน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3049/2535) 6.2.3 คำฟ้องตามข้อ 6.2.1 นำสืบได้ตามฟ้องก็ลงโทษได้ฐานเดียว 6.2.4 คำฟ้องตามข้อ 6.2.2 นำสืบได้ตามฟ้องลงโทษได้ 2 ฐาน 6.2.5 คำฟ้องตามข้อ 6.2.1 นำสืบได้ว่าจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาตแต่สืบไม่ได้ว่าฉ้อโกง ยกฟ้องทั้ง 2 ฐาน 6.2.6 คำฟ้องตามข้อ 6.2.2 นำสืบได้ว่าจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาตแต่สืบไม่ได้ว่าฉ้อโกง ลงโทษฐานจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาต ยกฟ้องฐานฉ้อโกง7. การรอการลงโทษ การกระทำผิดฐานจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาตนั้นมีเหตุที่จะรอการลงโทษหรือไม่ 7.1 ผิดฐานจัดหางานโดยไม่ได้รับอนุญาตฐานเดียว 7.1.1 จำเลยไม่ส่งไปทำงานเลย หรือส่งไปต่างประเทศแล้วไม่มีงานให้ทำศาลมักจะไม่รอการลงโทษ 7.1.2 จำเลยส่งไปทำงานแล้ว แต่คนหางานถูกส่งกลับมา ศาลอาจรอการลงโทษได้ โดยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1054/2536 ที่หมายเหตุนี้ ให้รอการลงโทษโดยวินิจฉัยว่า "จำเลยได้ทำหน้าที่ของจำเลยโดยครบถ้วน โดยได้เป็นธุระพาผู้เสียหายไปทำงานยังประเทศสิงคโปร์การที่ผู้เสียหายถูกส่งตัวกลับนั้น ผู้เสียหายทราบดีอยู่แล้วว่าการเดินทางเข้าประเทศสิงคโปร์ จะต้องลักลอบเข้าไป จึงเป็นเรื่องที่ผู้เสียหายยอมเสี่ยงต่อการที่จะต้องถูกส่งตัวกลับเองมิใช่ความผิดของจำเลย 7.2 ผิดฐานอื่นด้วย กรณีที่ผิดฐานอื่นด้วย ศาลมักไม่รอการลงโทษ ยิ่งมีการหลอกลวงอยู่ด้วยแล้ว ศาลถือว่าเป็นการแสวงหาประโยชน์ด้วยการสร้างความเดือดร้อนแก่ผู้ใช้แรงงาน ซึ่งเป็นผู้ยากไร้อยู่แล้ว ไม่มีเหตุอันสมควรจะรอลงโทษ รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์