ระเบียบกระทรวงมหาดไทยระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการจดทะเบียนครอบครัวพ.ศ. ๒๕๔๑[๑] โดยที่ระเบียบการจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๘๓ได้ใช้บังคับมานานแล้วและไม่สอดคล้องกับภาวการณ์ในปัจจุบันสมควรปรับปรุงแนวทางปฏิบัติในการจดทะเบียนและบันทึกทะเบียนครอบครัวให้เหมาะสมยิ่งขึ้นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยจึงออกระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการจดทะเบียนครอบครัวพ.ศ. ๒๕๔๑ข้อ ๒ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๑ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๔๑ เป็นต้นไปข้อ ๓ให้ยกเลิก(๑) ระเบียบการจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๘๓(๒) ระเบียบการจดทะเบียนครอบครัว (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๓๘(๓) ระเบียบการจดทะเบียนครอบครัว (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๔๐บรรดาระเบียบ และคำสั่งอื่นใดในส่วนที่กำหนดไว้แล้วในระเบียบนี้ หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับระเบียบนี้ให้ใช้ระเบียบนี้แทนข้อ ๔ให้อธิบดีกรมการปกครองรักษาการตามระเบียบนี้และให้มีอำนาจตีความและวินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับการปฏิบัติตามระเบียบนี้หมวด ๑บททั่วไป ข้อ ๕ในระเบียบนี้ทะเบียนครอบครัว ให้หมายความถึง ทะเบียนสมรสทะเบียนการหย่า ทะเบียนรับรองบุตร ทะเบียนรับบุตรบุญธรรมทะเบียนเลิกรับบุตรบุญธรรม ทะเบียนฐานะของภริยา และทะเบียนฐานะแห่งครอบครัวจังหวัด หมายความรวมถึง กรุงเทพมหานคร ด้วยผู้ว่าราชการจังหวัด หมายความรวมถึง ปลัดกรุงเทพมหานครด้วยสำนักทะเบียนอำเภอ หมายความรวมถึง สำนักทะเบียนกิ่งอำเภอและสำนักทะเบียนเขตด้วยนายทะเบียน หมายความว่า นายทะเบียนประจำสำนักทะเบียนอำเภอนายทะเบียนประจำสำนักทะเบียนกิ่งอำเภอ และนายทะเบียนประจำสำนักทะเบียนเขตผู้มีส่วนได้เสีย หมายความว่า(๑) คู่กรณีที่มีนิติสัมพันธ์กันในทะเบียนครอบครัว(๒) คู่สมรส บุพการี ผู้สืบสันดาน ผู้ปกครอง ผู้อนุบาลผู้พิทักษ์ บุตรบุญธรรม หรือผู้รับบุตรบุญธรรม ของบุคคลตาม (๑)(๓)ผู้ซึ่งนายทะเบียนเห็นว่ามีหรืออาจมีประโยชน์ส่วนได้เสียเกี่ยวกับทะเบียนครอบครัวนั้นไม่ว่าโดยทางตรงหรือทางอ้อมการส่งเอกสาร หมายความรวมถึงการส่งเอกสารทางเครื่องโทรสาร หรือระบบอื่นใดให้แก่ผู้รับโดยมีหลักฐานการได้ส่งโดยเครื่องโทรสารหรือระบบนั้นระบบคอมพิวเตอร์ หมายความถึงระบบการประมวลผลข้อมูลการทะเบียนครอบครัวด้วยเครื่องอิเล็กทรอนิกส์ตามที่กรมการปกครองกำหนดข้อ ๖ในการร้องขอจดทะเบียนหรือบันทึก ผู้ร้องจะร้องขอต่อนายทะเบียน ณ สำนักทะเบียนอำเภอแห่งใดแห่งหนึ่งก็ได้เว้นแต่การร้องขอจดทะเบียนสมรสต่อกำนันท้องที่ตามข้อ ๑๗ข้อ ๗เมื่อมีผู้ร้องขอจดทะเบียนหรือบันทึกนายทะเบียนต้องรับจดทะเบียนหรือบันทึกให้เว้นแต่จะปรากฏว่ามิได้เป็นไปตามเงื่อนไขแห่งกฎหมายว่าด้วยการนั้นกรณีที่นายทะเบียนไม่สามารถดำเนินการตามความประสงค์ของผู้ร้องได้ให้นายทะเบียนแจ้งให้ผู้ร้องทราบพร้อมเหตุผลที่ไม่สามารถดำเนินการได้ข้อ ๘ในการร้องขอจดทะเบียนหรือบันทึก ให้ผู้ร้องยื่นคำร้องตามแบบ คร.๑และให้นายทะเบียนตรวจสอบหลักฐานบัตรประจำตัวประชาชน หรือบัตรอื่นที่ทางราชการออกให้สำหรับบุคคลซึ่งไม่ต้องมีบัตรประจำตัวประชาชนตามกฎหมายหรือใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวรวมทั้งสำเนาทะเบียนบ้านของผู้ร้องถ้าผู้ร้องเป็นบุคคลต่างด้าวซึ่งไม่สามารถแสดงเอกสารหรือหลักฐานดังกล่าวตามวรรคหนึ่งได้ให้นายทะเบียนตรวจสอบเอกสารหรือหลักฐานที่สามารถพิสูจน์ได้ว่าผู้ร้องเป็นใครและมีคุณสมบัติครบถ้วนตามกฎหมายไทยว่าด้วยการนั้นหรือไม่ข้อ ๙ถ้าผู้ร้องหรือผู้ให้ความยินยอมหรือพยานไม่อาจลงลายมือชื่อได้บุคคลดังกล่าวจะพิมพ์ลายนิ้วมือแทนการลงลายมือชื่อก็ได้โดยให้นายทะเบียนเขียนกำกับไว้ว่าเป็นลายพิมพ์นิ้วมือของบุคคลใดแต่ถ้าไม่สามารถกระทำได้โดยวิธีใดเลยให้นายทะเบียนบันทึกเหตุขัดข้องไว้ในช่องลายมือชื่อนั้นในกรณีที่ผู้ร้องหรือผู้ให้ความยินยอมหรือพยานประสงค์จะลงลายมือชื่อเป็นภาษาต่างประเทศให้นายทะเบียนสอบถามบุคคลดังกล่าวว่าชื่อตัว ชื่อรอง ชื่อสกุลนั้น มีสำเนียงไทยว่าอย่างไรแล้วเขียนเป็นภาษาไทยกำกับไว้ข้อ ๑๐ถ้าผู้มีอำนาจให้ความยินยอมได้ให้ความยินยอมโดยวิธีการอื่นซึ่งมิใช่การให้ความยินยอมในขณะจดทะเบียนเมื่อนายทะเบียนได้รับจดทะเบียนแล้วให้แจ้งผู้มีอำนาจให้ความยินยอมทราบข้อ ๑๑ในการลงรายการคำนำนาม ชื่อตัว ชื่อรอง ชื่อสกุลรวมทั้งเลขประจำตัวประชาชนของผู้ร้องในทะเบียนครอบครัวให้นายทะเบียนลงรายการตามเอกสารหรือหลักฐานที่ผู้ร้องนำมาแสดงในกรณีที่ผู้ร้องนำเอกสารหรือหลักฐานภาษาต่างประเทศมาแสดงพร้อมคำแปลเป็นภาษาไทยที่รับรองถูกต้องให้นายทะเบียนลงรายการในทะเบียนครอบครัวเป็นภาษาไทยข้อ ๑๒ในการลงรายการเลขทะเบียนในทะเบียนครอบครัวให้นายทะเบียนกำหนดเลขทะเบียนของทะเบียนครอบครัวแต่ละประเภทเป็นสองตอนตอนหน้าเป็นเลขลำดับที่ซึ่งได้รับจดทะเบียนในปีหนึ่ง ๆเมื่อขึ้นปีใหม่ให้ขึ้นหนึ่งใหม่ส่วนตอนหลังเป็นเลขลำดับที่ซึ่งสำนักทะเบียนอำเภอได้รับจดทะเบียนหรือบันทึกไว้ทั้งหมดหมวด ๒การจดทะเบียนสมรส ข้อ ๑๓เมื่อนายทะเบียนได้รับคำร้องขอจดทะเบียนสมรส ณ สำนักทะเบียนอำเภอให้นายทะเบียนดำเนินการดังนี้(๑) ตรวจสอบคำร้องและหลักฐานตามข้อ ๘ ของผู้ร้องทั้งสองฝ่าย(๒) ตรวจสอบว่าผู้ร้องทั้งสองฝ่ายมีคุณสมบัติครบถ้วนตามเงื่อนไขแห่งกฎหมายหรือไม่ในกรณีที่ผู้ร้องเป็นผู้เยาว์ให้ตรวจสอบหลักฐานของผู้ให้ความยินยอมหรือหลักฐานแสดงความยินยอม(๓) ลงรายการในทะเบียนสมรส (คร.๒) และใบสำคัญการสมรส (คร.๓)ให้ครบถ้วน ในกรณีที่ผู้ร้องทั้งสองฝ่ายประสงค์จะให้บันทึกข้อตกลงเกี่ยวกับทรัพย์สินหรือเรื่องอื่น ให้นายทะเบียนบันทึกไว้ในช่องบันทึก(๔) ให้ผู้ร้อง ผู้ให้ความยินยอม (ถ้ามี)และพยานลงลายมือชื่อในทะเบียนสมรส (คร.๒)(๕)เมื่อเห็นว่าถูกต้องให้นายทะเบียนลงลายมือชื่อในทะเบียนสมรส (คร.๒)และในใบสำคัญการสมรส (คร.๓)(๖) มอบใบสำคัญการสมรส (คร.๓) ให้แก่คู่สมรสฝ่ายละหนึ่งฉบับรวมทั้งกล่าวอำนวยพรและแนะนำวิธีปฏิบัติในหน้าที่ระหว่างสามีภริยาตามสมควร(๗) ดำเนินการตามข้อ ๔๓ข้อ ๑๔เมื่อมีผู้ร้องขอให้นายทะเบียนออกไปจดทะเบียนสมรสนอกสำนักทะเบียนในเขตอำนาจของนายทะเบียนโดยระบุว่าจะให้นายทะเบียนไปจดทะเบียนสมรสในวัน เวลา และสถานที่ใดหากนายทะเบียนเห็นสมควร ให้นายทะเบียนดำเนินการดังนี้(๑) ดำเนินการจดทะเบียนสมรสตามข้อ ๑๓ สำหรับทะเบียนสมรส(คร.๒) และใบสำคัญการสมรส (คร.๓) ให้แยกใช้ต่างหาก โดยกำหนดอักษร กนำหน้าเลขทะเบียน(๒) ในกรณีที่มีผู้ขอให้นายทะเบียนออกไปจดทะเบียนสมรสนอกสำนักทะเบียนในวันเวลา เดียวกันหรือใกล้เคียงกัน ให้แยกใช้ทะเบียนสมรส (คร.๒) และใบสำคัญการสมรส(คร.๓) ต่างหาก โดยกำหนดอักษรหน้าเลขทะเบียนเป็น ข หรือ ค หรือ ง หรือ จเพิ่มเติมไปตามลำดับ(๓) บันทึกเพิ่มเติมในช่องบันทึกว่าได้รับจดทะเบียนสมรส ณสถานที่ใด(๔) เรียกเก็บค่าธรรมเนียมตามอัตราที่กำหนดในกฎกระทรวงข้อ ๑๕เมื่อนายทะเบียนเห็นสมควรออกไปรับจดทะเบียนสมรสนอกสำนักทะเบียนในท้องที่ห่างไกลให้นายทะเบียนดำเนินการดังนี้(๑) ขออนุมัติต่อผู้ว่าราชการจังหวัดเพื่อออกไปจดทะเบียนสมรสนอกสำนักทะเบียนในท้องที่ห่างไกลโดยระบุวันเวลา และสถานที่ให้ชัดเจน(๒) เมื่อผู้ว่าราชการจังหวัดอนุมัติ วัน เวลาและสถานที่ในการรับจดทะเบียนสมรสนอกสำนักทะเบียนในท้องที่ห่างไกลแล้วและมีผู้ร้องขอจดทะเบียนสมรสในวัน เวลา และสถานที่ดังกล่าว ให้นายทะเบียนดำเนินการจดทะเบียนสมรสตามข้อ๑๓ สำหรับทะเบียนสมรส (คร.๒) และใบสำคัญการสมรส (คร.๓)ให้แยกใช้ต่างหากโดยกำหนดอักษร ท นำหน้าเลขทะเบียน(๓) บันทึกเพิ่มเติมในช่องบันทึกว่าได้รับจดทะเบียนสมรส ณสถานที่ใด(๔) เรียกเก็บค่าธรรมเนียมตามอัตราที่กำหนดในกฎกระทรวงข้อ ๑๖เมื่อนายทะเบียนเห็นสมควรออกไปจดทะเบียนสมรสนอกสำนักทะเบียนนอกจากข้อ ๑๔และข้อ ๑๕ ให้นายทะเบียนดำเนินการดังนี้(๑)ขออนุมัติต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยหรือผู้ซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยมอบหมายโดยผ่านจังหวัดเพื่อออกไปจดทะเบียนสมรสนอกสำนักทะเบียนโดยระบุวัน เวลา และสถานที่ให้ชัดเจน(๒)เมื่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยหรือผู้ซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยมอบหมายอนุมัติวัน เวลา และสถานที่ในการรับจดทะเบียนสมรสนอกสำนักทะเบียนแล้วและมีผู้ร้องขอจดทะเบียนสมรสในวัน เวลา และสถานที่ซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยหรือผู้ซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยมอบหมายอนุมัติให้รับจดทะเบียนสมรสนอกสำนักทะเบียนให้นายทะเบียนดำเนินการจดทะเบียนสมรสตามข้อ ๑๓ สำหรับทะเบียนสมรส (คร.๒)และใบสำคัญการสมรส (คร.๓) ให้แยกใช้ต่างหากโดยกำหนดอักษร ร นำหน้าเลขทะเบียน(๓) บันทึกเพิ่มเติมในช่องบันทึกว่าได้รับจดทะเบียนสมรส ณสถานที่ใด(๔) เรียกเก็บค่าธรรมเนียมตามอัตราที่กำหนดในกฎกระทรวงข้อ ๑๗ในกรณีที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยอนุมัติให้ผู้ว่าราชการจังหวัดประกาศว่าท้องที่ใดสามารถรับคำร้องขอจดทะเบียนสมรสของผู้ร้องฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งหรือทั้งสองฝ่ายซึ่งมีถิ่นกำเนิดที่อยู่เดียวกันกับกำนันท้องที่นั้นให้นายทะเบียนดำเนินการดังนี้(๑) นำประกาศของผู้ว่าราชการจังหวัดปิดไว้ ณสำนักทะเบียนอำเภอและที่ทำการกำนันท้องที่นั้น(๒)แจ้งให้กำนันท้องที่ที่มีอำนาจรับคำร้องขอจดทะเบียนสมรสทราบว่าเมื่อมีผู้ร้องขอจดทะเบียนสมรสต่อกำนันให้ผู้ร้องและพยานสองคน ซึ่งพยานคนหนึ่งนั้นต้องเป็นเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองซึ่งมีตำแหน่งตั้งแต่ชั้นผู้ใหญ่บ้านขึ้นไปหรือนายตำรวจซึ่งมียศตั้งแต่ชั้นร้อยตำรวจตรีขึ้นไป หรือหัวหน้าสถานีตำรวจหรือสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เทศมนตรี สมาชิกสภาเทศบาลสมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนจังหวัด หรือทนายความ ลงลายมือชื่อในคำร้องตามแบบ คร.๑ต่อหน้ากำนันและเมื่อได้รับคำร้องดังกล่าวแล้วให้กำนันส่งคำร้องไปยังนายทะเบียนเพื่อพิจารณารับจดทะเบียน(๓) เมื่อได้รับคำร้องจากกำนันแล้วถ้าเห็นว่าการมิได้เป็นไปตามเงื่อนไขของกฎหมายให้ระงับการจดทะเบียนสมรสแล้วแจ้งให้กำนันเพื่อแจ้งให้ผู้ร้องทราบถ้าเห็นว่าถูกต้องให้ดำเนินการจดทะเบียนสมรสตามข้อ๑๓ (๓) (๕) และ (๗)โดยระบุชื่อของผู้ร้องและพยานในช่องลายมือชื่อผู้ร้องขอจดทะเบียนและช่องลายมือชื่อพยานในหน้าทะเบียนและบันทึกในหน้าที่บันทึกให้ชัดเจนว่าผู้ร้องและพยานได้ลงลายมือชื่อต่อหน้ากำนันในวันเวลา และสถานที่ใด(๔) มอบใบสำคัญการสมรส (คร.๓)ให้กำนันเพื่อนำไปมอบแก่คู่สมรสฝ่ายละหนึ่งฉบับข้อ ๑๘เมื่อมีผู้ร้องขอให้นายทะเบียนจดทะเบียนสมรสตามมาตรา ๑๔๖๐แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ให้นายทะเบียนดำเนินการดังนี้(๑) ตรวจสอบคำร้อง หลักฐานตามข้อ ๘ ของผู้ร้องทั้งสองฝ่ายและหลักฐานการแสดงเจตนาขอทำการสมรส(๒) ดำเนินการตามข้อ ๑๓ (๒) (๓) (๔) (๕) (๖) และ (๗)โดยบันทึกเพิ่มเติมในช่องบันทึกให้ชัดเจนว่าผู้ร้องได้แสดงเจตนาจะสมรสกันต่อหน้าบุคคลใดในวันเวลา สถานที่ใด และมีพฤติการณ์พิเศษอย่างไรแล้วให้ผู้ร้องและนายทะเบียนลงลายมือชื่อกำกับไว้ข้อ ๑๙เมื่อมีผู้ร้องขอให้นายทะเบียนจดทะเบียนสมรสตามมาตรา ๑๔แห่งพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๗๘ ให้นายทะเบียนดำเนินการดังนี้(๑) ตรวจสอบคำร้อง หลักฐานประจำตัวของผู้รับคำร้องตามมาตรา๑๔ แห่งพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๗๘และชายหญิงที่ยังมีชีวิตอยู่ ถ้าหากมี รวมทั้งสอบสวนบุคคลดังกล่าวให้ทราบถึงวันเวลา สถานที่ที่แสดงเจตนา และพฤติการณ์พิเศษนั้น(๒) ดำเนินการตามข้อ ๑๓ (๓) (๔) (๕) และ (๗)สำหรับทะเบียนสมรส (คร.๒)ให้ระบุในช่องลายมือชื่อผู้ร้องขอจดทะเบียนสมรสฝ่ายที่เสียชีวิตไปแล้วว่าผู้ร้องเสียชีวิตเมื่อวันเวลาใดรวมทั้งบันทึกเพิ่มเติมในช่องบันทึกให้ชัดเจนว่าชายและหญิงได้ร้องขอจดทะเบียนสมรสด้วยวาจาหรือกริยาต่อบุคคลใดในวันเวลา สถานที่ใด และมีพฤติการณ์พิเศษอย่างไร แล้วให้ผู้รับคำร้องตามมาตรา ๑๔แห่งพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๗๘และนายทะเบียนลงลายมือชื่อกำกับไว้(๓) มอบใบสำคัญการสมรส (คร.๓)ให้แก่ชายหรือหญิงฝ่ายที่ยังมีชีวิตอยู่หนึ่งฉบับ และเก็บรักษาใบสำคัญการสมรส (คร.๓)ฉบับที่เหลือไว้ ถ้าชายและหญิงเสียชีวิตทั้งสองฝ่ายให้เก็บรักษาใบสำคัญการสมรส(คร.๓) ไว้ เพื่อให้ทายาทของบุคคลดังกล่าวมาขอรับไปหมวด ๓การจดทะเบียนหย่า ข้อ ๒๐เมื่อมีผู้ร้องขอจดทะเบียนการหย่าโดยความยินยอมต่อนายทะเบียน ณสำนักทะเบียนอำเภอ ให้นายทะเบียนชี้แจงผลของการจดทะเบียนการหย่าให้ผู้ร้องทราบหากผู้ร้องยังยืนยันที่จะขอจดทะเบียนการหย่า ให้นายทะเบียนดำเนินการดังนี้(๑) ตรวจสอบคำร้อง หลักฐานตามข้อ ๘ ของผู้ร้องทั้งสองฝ่ายหลักฐานการจดทะเบียนสมรสและหนังสือสัญญาหย่า(๒) ลงรายการในทะเบียนการหย่า (คร.๖) และใบสำคัญการหย่า(คร.๗) ให้ครบถ้วนสำหรับในกรณีที่ผู้ร้องทั้งสองฝ่ายประสงค์จะให้บันทึกข้อตกลงเกี่ยวกับทรัพย์สินอำนาจการปกครองบุตร หรือเรื่องอื่น ให้นายทะเบียนบันทึกไว้ในช่องบันทึก(๓) ให้ผู้ร้องและพยานลงมือชื่อในทะเบียนการหย่า (คร.๖)(๔) เมื่อเห็นว่าถูต้องให้นายทะเบียนลงลายมือชื่อในทะเบียนการหย่า(คร.๖) และในใบสำคัญการหย่า (คร.๗)(๕) มอบใบสำคัญการหย่า (คร.๗) ให้แก่ผู้ร้องฝ่ายละหนึ่งฉบับ(๖) ดำเนินการตามข้อ ๓๙ และข้อ ๔๓ข้อ ๒๑เมื่อมีผู้ร้องขอจดทะเบียนการหย่าโดยความยินยอมแต่อ้างว่าอีกฝ่ายหนึ่งไม่สามารถมายื่นคำร้อง ณสำนักทะเบียนอำเภอแห่งเดียวกันได้ให้นายทะเบียนชี้แจงผลของการจดทะเบียนการหย่าให้ผู้ร้องทราบหากผู้ร้องยังยืนยันที่จะขอจดทะเบียนการหย่า ให้นายทะเบียนดำเนินการดังนี้ก. สำนักทะเบียนแห่งแรก(๑) ตรวจสอบคำร้อง หลักฐานตามข้อ ๘ ของผู้ร้องหลักฐานการจดทะเบียนสมรส และหนังสือสัญญาหย่า(๒)สอบปากคำผู้ร้องให้ปรากฏว่าเป็นผู้ยื่นคำร้องก่อนและอีกฝ่ายหนึ่งจะไปยื่นคำร้องภายหลังณ สำนักทะเบียนแห่งใด(๓) ลงรายการของผู้ร้องในทะเบียนการหย่า (คร.๖)ซึ่งแยกใช้ต่างหาก ส่วนรายการของฝ่ายที่มิได้มา ให้ลงเฉพาะรายการที่ทราบ(๔) ให้ผู้ร้องและพยานลงลายมือชื่อไว้ในทะเบียนการหย่า(คร.๖) สำหรับช่องลายมือชื่อของผู้ร้องฝ่ายที่มิได้มา ให้ระบุว่าจะลงลายมือชื่อ ณสำนักทะเบียนแห่งใด(๕)เมื่อเห็นว่าถูกต้องให้นายทะเบียนลงลายมือชื่อในทะเบียนการหย่า (คร.๖)(๖) ระบุข้อความไว้ที่ตอนบนด้านขวาของหน้าทะเบียนว่าต่างสำนักทะเบียน(๗)แจ้งให้ผู้ร้องทราบว่าการหย่าดังกล่าวจะมีผลเมื่อคู่หย่าอีกฝ่ายหนึ่งได้ลงลายมือชื่อณ สำนักทะเบียนแห่งที่สองและนายทะเบียนแห่งที่สองได้รับจดทะเบียนการหย่าแล้ว(๘) ส่งเอกสารสำเนาคำร้อง สำเนาทะเบียนการหย่าสำเนาหลักฐานตามข้อ ๘ ของผู้ร้อง สำเนาหลักฐานการจดทะเบียนสมรสและสำเนาหนังสือสัญญาหย่าไปยังสำนักทะเบียนตามที่ผู้ร้องได้แจ้งว่าอีกฝ่ายหนึ่งจะไปยื่นคำร้องภายหลังในกรณีที่อีกฝ่ายหนึ่งจะไปยื่นคำร้องภายหลัง ณ สำนักทะเบียนในต่างประเทศให้ส่งเอกสารดังกล่าวไปยังสำนักทะเบียนกลางเพื่อดำเนินการต่อไป(๙)เมื่อได้รับแจ้งผลการจดทะเบียนจากสำนักทะเบียนแห่งที่สองแล้วให้แจ้งผู้ร้องมารับใบสำคัญการหย่า(คร.๗)สำหรับในกรณีที่ได้รับแจ้งจากสำนักทะเบียนแห่งที่สองว่าคู่หย่าอีกฝ่ายหนึ่งไม่ประสงค์จะจดทะเบียนการหย่าหรือนายทะเบียนมิได้รับคำร้องของบุคคลดังกล่าวให้แจ้งผู้ร้องทราบข. สำนักทะเบียนแห่งที่สอง(๑) เมื่อได้รับเอกสารจากสำนักทะเบียนแห่งแรกแล้วให้แจ้งฝ่ายที่ยังมิได้ลงลายมือชื่อทราบเพื่อยื่นคำร้องขอจดทะเบียนการหย่า(๒) ชี้แจงผลของการจดทะเบียนการหย่าให้ผู้ร้องทราบหากผู้ร้องยังยืนยันที่จะขอจดทะเบียนการหย่า ให้นายทะเบียนตรวจสอบคำร้องหลักฐานตามข้อ ๘ ของผู้ร้องและให้ผู้ร้องตรวจสอบความถูกต้องของสำเนาหลักฐานการจดทะเบียนสมรสรวมทั้งหนังสือสัญญาหย่าที่ได้รับจากสำนักทะเบียนแห่งแรก(๓) ลงรายการของผู้ร้องทั้งสองฝ่ายในทะเบียนการหย่า (คร.)และใบสำคัญการหย่า (คร.๗) ซึ่งแยกใช้ต่างหาก(๔) ดำเนินการตาม ก. (๓) (๔) (๕) และ (๖)รวมทั้งกำหนดเลขทะเบียนตามข้อ ๑๒(๕) มอบใบสำคัญการหย่า (คร.๗) ให้ผู้ร้องหนึ่งฉบับ(๖) ส่งเอกสารใบสำคัญการหย่า (คร.๗) อีกหนึ่งฉบับและสำเนาทะเบียนการหย่าไปยังสำนักทะเบียนแห่งแรก หากสำนักทะเบียนดังกล่าวเป็นสำนักทะเบียนในต่างประเทศให้ส่งเอกสารนั้นไปยังสำนักทะเบียนกลางเพื่อดำเนินการต่อไป(๗) ดำเนินการตามข้อ ๓๙ และข้อ ๔๓ในกรณีที่ได้ดำเนินการตาม (๑) แล้วฝ่ายที่ยังมิได้ลงลายมือชื่อไม่ประสงค์จะจดทะเบียนการหย่าหรือนายทะเบียนมิได้รับคำร้องภายในหกสิบวันนับแต่วันที่นายทะเบียนได้แจ้งให้บุคคลดังกล่าวทราบให้แจ้งสำนักทะเบียนแห่งแรกและผู้ร้องทราบเพื่อดำเนินการต่อไปข้อ ๒๒เมื่อมีผู้ร้องขอจดทะเบียนการหย่าโดยนำสำเนาคำพิพากษาอันถึงที่สุดให้สามีภริยาหย่าขาดจากกันและมีคำรับรองถูกต้องมาแสดง ให้นายทะเบียนดำเนินการดังนี้(๑) ตรวจสอบคำร้อง หลักฐานตามข้อ ๘ ของผู้ร้องสำเนาคำพิพากษาและคำรับรองถูกต้อง(๒) ลงรายการของคู่หย่าในทะเบียนการหย่า (คร.๖)และใบสำคัญการหย่า (คร.๗) ให้ครบถ้วน(๓) บันทึกข้อความลงในช่องบันทึกของทะเบียนการหย่า (คร.๖)ให้ปรากฏรายละเอียดเกี่ยวกับศาล เลขที่คดี วันเดือนปีที่พิพากษาและสาระสำคัญของคำพิพากษานั้น(๔) ดำเนินการตามข้อ ๒๐ (๓) (๔) (๕) และ (๖)สำหรับในกรณีที่ผู้ร้องมายื่นคำร้องเพียงฝ่ายเดียว ให้เก็บรักษาใบสำคัญการหย่า(คร.๗) ฉบับที่เหลือไว้ แล้วแจ้งให้อีกฝ่ายหนึ่งมารับไปหมวด ๔การจดทะเบียนรับรองบุตร ข้อ ๒๓เมื่อนายทะเบียนได้รับคำร้องขอจดทะเบียนรับรองบุตร ณ สำนักทะเบียนอำเภอโดยเด็กและมารดาเด็กมาให้ความยินยอมในการจดทะเบียน ให้นายทะเบียนดำเนินการดังนี้(๑) ตรวจสอบคำร้อง หลักฐานตามข้อ ๘ ของผู้ร้อง เด็กและมารดาเด็ก(๒) ลงรายการในทะเบียนรับรองบุตร (คร.๑๑) ให้ครบถ้วน(๓) ให้ผู้ร้อง ผู้ให้ความยินยอมและพยานลงลายมือชื่อในทะเบียนรับรองบุตร (คร.๑๑)(๔)เมื่อเห็นว่าถูกต้องให้นายทะเบียนลงลายมือชื่อในทะเบียนรับรองบุตร (คร.๑๑)(๕) ดำเนินการตามข้อ ๔๓ข้อ ๒๔เมื่อมีผู้ร้องขอจดทะเบียนรับรองบุตร ณ สำนักทะเบียนอำเภอโดยเด็กหรือมารดาเด็กฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งหรือทั้งสองฝ่ายไม่มาแสดงตนเพื่อให้ความยินยอมให้นายทะเบียนดำเนินการดังนี้(๑) ตรวจสอบคำร้อง และหลักฐานตามข้อ ๘ ของผู้ร้อง(๒)สอบปากคำผู้ร้องให้ปรากฏข้อเท็จจริงว่าเด็กหรือมารดาเด็กที่ไม่มาแสดงตนเพื่อให้ความยินยอมว่ามีภูมิลำเนาอยู่ที่ใดแล้วแจ้งการขอจดทะเบียนรับรองบุตรไปยังเด็กหรือมารดาเด็กนั้นว่าจะให้ความยินยอมหรือไม่(๓) เมื่อเด็กและมารดาได้ให้ความยินยอมแล้วให้ดำเนินการตามข้อ ๒๓ (๒) (๓) (๔) และ (๕)สำหรับช่องลายมือชื่อผู้ให้ความยินยอมให้ระบุว่าได้ให้ความยินยอมเป็นหนังสือ(๔) ถ้าเด็กหรือมารดาเด็กไม่คัดค้านหรือไม่ให้ความยินยอมภายในระยะเวลาที่กำหนดไว้ตามมาตรา ๑๕๔๘แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ให้แจ้งผู้ร้องทราบข้อ ๒๕เมื่อมีผู้ขอจดทะเบียนรับรองบุตร ณสำนักทะเบียนอำเภอโดยนำสำเนาคำพิพากษาอันเป็นถึงที่สุดให้บิดาจดทะเบียนรับรองบุตรได้หรือให้บิดารับเด็กเป็นบุตรและมีคำรับรองถูกต้องแสดง ให้นายทะเบียนดำเนินการ ดังนี้(๑) ตรวจสอบคำร้อง หลักฐานตามข้อ ๘ ของผู้ร้องสำเนาคำพิพากษาและคำรับรองถูกต้อง(๒) ลงรายการในทะเบียนรับรองบุตร (คร.๑๑) ให้ครบถ้วนรวมทั้งบันทึกข้อความลงในช่องบันทึกให้ปรากฏรายละเอียดเกี่ยวกับศาล เลขที่คดีวันเดือนปีที่พิพากษา และสาระสำคัญของคำพิพากษานั้น(๓) ให้ผู้ร้องและพยานลงลายมือชื่อไว้ในทะเบียนรับรองบุตร(คร.๑๑)(๔)เมื่อเห็นว่าถูกต้องให้นายทะเบียนลงลายมือชื่อในทะเบียนรับรองบุตร (คร.๑๑)(๕) ดำเนินการตามข้อ ๔๓ข้อ ๒๖เมื่อมีผู้ร้องขอให้นายทะเบียนออกไปจดทะเบียนรับรองบุตรนอกสำนักทะเบียนในเขตอำนาจของนายทะเบียนโดยระบุว่าจะให้นายทะเบียนไปจดทะเบียนรับรองบุตรในวัน เวลา และสถานที่ใดหากนายทะเบียนเห็นสมควรให้นายทะเบียนดำเนินการดังนี้(๑) ดำเนินการตามข้อ ๒๓ หรือข้อ ๒๔ หรือข้อ ๒๕แล้วแต่กรณีสำหรับทะเบียนรับรองบุตร (คร.๑๑) ให้แยกใช้ต่างหาก โดยกำหนดอักษร กนำหน้าเลขทะเบียน(๒)ในกรณีที่มีผู้ร้องขอให้นายทะเบียนออกไปจดทะเบียนรับรองบุตรนอกสำนักทะเบียนในวันเวลา เดียวกันหรือใกล้เคียงกัน ให้แยกใช้ทะเบียนรับรองบุตร (คร.๑๑) ต่างหากโดยกำหนดอักษรหน้าเลขทะเบียนเป็น ข หรือ ค หรือ ง หรือ จเพิ่มเติมไปตามลำดับ(๓)บันทึกเพิ่มเติมในช่องบันทึกว่าได้รับจดทะเบียนรับรองบุตร ณ สถานที่ใด(๔) เรียกเก็บค่าธรรมเนียมตามอัตราที่กำหนดในกฎกระทรวงข้อ ๒๗ เมื่อนายทะเบียนเห็นสมควรออกไปรับจดทะเบียนรับรองบุตรนอกสำนักทะเบียนในท้องที่ห่างไกลให้นายทะเบียนดำเนินการดังนี้(๑)ขออนุมัติต่อผู้ว่าราชการจังหวัดเพื่อออกไปจดทะเบียนรับรองบุตรนอกสำนักทะเบียนในท้องที่ห่างไกลโดยระบุวันเวลา และสถานที่ให้ชัดเจน(๒) เมื่อผู้ว่าราชการจังหวัดอนุมัติ วัน เวลาและสถานที่ในการรับจดทะเบียนรับรองบุตรนอกสำนักทะเบียนในท้องที่ห่างไกลแล้วและมีผู้ร้องขอจดทะเบียนรับรองบุตรในวัน เวลา และสถานที่ดังกล่าวให้นายทะเบียนดำเนินการจดทะเบียนรับรองบุตรตามข้อ ๒๓ หรือข้อ ๒๔ หรือข้อ ๒๕แล้วแต่กรณี สำหรับทะเบียนรับรองบุตร (คร.๑๑) ให้แยกใช้ต่างหาก โดยกำหนดอักษร ทนำหน้าเลขทะเบียน(๓)บันทึกเพิ่มเติมในช่องบันทึกว่าได้รับจดทะเบียนรับรองบุตร ณ สถานที่ใด(๔) เรียกเก็บค่าธรรมเนียมตามอัตราที่กำหนดในกฎกระทรวงหมวด ๕การจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรม ข้อ ๒๘ เมื่อมีผู้ร้องขอจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรมณ สำนักทะเบียนอำเภอโดยผู้จะเป็นบุตรบุญธรรมเป็นผู้ที่บรรลุนิติภาวะแล้วให้นายทะเบียนดำเนินการดังนี้(๑) ตรวจสอบคำร้อง และหลักฐานตามข้อ ๘ของผู้ร้องทั้งสองฝ่าย(๒)ตรวจสอบว่าผู้ร้องทั้งสองฝ่ายมีคุณสมบัติครบถ้วนตามเงื่อนไขแห่งกฎหมายหรือไม่ในกรณีที่ผู้ร้องมีคู่สมรสซึ่งต้องให้ความยินยอมให้ตรวจสอบหลักฐานของบุคคลดังกล่าวด้วย(๓) ลงรายการในทะเบียนรับบุตรบุญธรรม (คร.๑๔) ให้ครบถ้วน(๔) ให้ผู้ร้อง ผู้ให้ความยินยอม (ถ้ามี)และพยานลงลายมือชื่อในทะเบียน (คร.๑๔)(๕) เมื่อเห็นว่าถูกต้องให้นายทะเบียนลงลายมือชื่อในทะเบียนรับบุตรบุญธรรม(คร.๑๔)(๖) ดำเนินการตามข้อ ๔๓ข้อ ๒๙เมื่อมีผู้ร้องขอจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรม ณ สำนักทะเบียนอำเภอโดยผู้จะเป็นบุตรบุญธรรมเป็นผู้เยาว์ ให้นายทะเบียนดำเนินการดังนี้(๑) ตรวจสอบคำร้อง หลักฐานตามข้อ ๘ ของผู้ร้องและหนังสือแจ้งการอนุมัติของคณะกรรมการการรับเด็กเป็นบุตรบุญธรรมตามกฎหมายว่าด้วยการรับเด็กเป็นบุตรบุญธรรม(๒)ตรวจสอบว่าผู้ร้องมีคุณสมบัติครบถ้วนตามเงื่อนไขแห่งกฎหมายหรือไม่(๓) ดำเนินการตามข้อ ๒๘ (๓) (๔) (๕) และ (๖)โดยบันทึกข้อความในช่องบันทึกเกี่ยวกับเลขที่ วันเดือนปีของหนังสือแจ้งการอนุมัติของคณะกรรมการการรับเด็กเป็นบุตรบุญธรรมไว้ในช่องบันทึกด้วยข้อ ๓๐เมื่อมีผู้ร้องขอจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรมตามข้อ ๒๘ หรือข้อ ๒๙แต่นายทะเบียนปฏิเสธไม่รับจดทะเบียนให้ต่อมาบุคคลดังกล่าวได้ร้องขอจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรม ณสำนักทะเบียนอำเภออีกครั้งหนึ่งโดยนำสำเนาคำสั่งของศาลอันถึงที่สุดให้ผู้ร้องจดทะเบียนรับบุญบุตรธรรมได้และมีคำรับรองถูกต้องมาแสดงให้นายทะเบียนดำเนินการดังนี้(๑) ตรวจสอบคำร้อง หลักฐานตามข้อ ๘ ของผู้ร้องสำเนาคำสั่งของศาลและคำรับรองถูกต้อง(๒) ดำเนินการตามข้อ ๒๘ หรือข้อ ๒๙ แล้วแต่กรณีรวมทั้งบันทึกข้อความลงในช่องบันทึกให้ปรากฏรายละเอียดเกี่ยวกับศาล เลขที่คดีวันเดือนปี ที่มีคำสั่ง และสาระสำคัญของคำสั่งศาลนั้นหมวด ๖การจดทะเบียนเลิกรับบุตรบุญธรรม ข้อ ๓๑เมื่อมีผู้ร้องขอจดทะเบียนเลิกรับบุตรบุญธรรมโดยความตกลงกัน ณสำนักทะเบียนอำเภอ ให้นายทะเบียนดำเนินการดังนี้(๑) ตรวจสอบคำร้อง หลักฐานตามข้อ ๘ ของผู้ร้องทั้งสองฝ่ายหลักฐานการจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรมสำหรับกรณีที่บุตรบุญธรรมยังไม่บรรลุนิติภาวะให้ตรวจสอบหลักฐานของผู้ให้ความยินยอมด้วย(๒) ลงรายการในทะเบียนเลิกรับบุตรบุญธรรม (คร.๑๗)ให้ครบถ้วน(๓) ให้ผู้ร้อง ผู้ให้ความยินยอม (ถ้ามี)และพยานลงลายมือชื่อในทะเบียนเลิกรับบุตรบุญธรรม (คร.๑๗)(๔)เมื่อเห็นว่าถูกต้องให้นายทะเบียนลาลายมือชื่อในทะเบียนเลิกรับบุตรบุญธรรม (คร.๑๗)(๕) ดำเนินการตามข้อ ๔๐ และข้อ ๔๓ข้อ ๓๒เมื่อมีผู้ร้องขอจดทะเบียนเลิกรับบุตรบุญธรรมโดยนำสำเนาคำพิพากษาอันถึงที่สุดให้เลิกรับบุตรบุญธรรมและคำรับรองถูกต้องมาแสดงให้นายทะเบียนดำเนินการดังนี้(๑) ตรวจสอบคำร้อง หลักฐานตามข้อ ๘ ของผู้ร้องสำเนาคำพิพากษาและคำรับรองถูกต้อง(๒) ลงรายการในทะเบียนเลิกรับบุตรบุญธรรม (คร. ๑๗)ให้ครบถ้วน(๓)บันทึกข้อความลงในช่องบันทึกของทะเบียนเลิกรับบุตรบุญธรรม (คร.๑๗)ให้ปรากฏรายละเอียดเกี่ยวกับศาล เลขที่คดี วันเดือนปีที่พิพากษาและสาระสำคัญของคำพิพากษานั้น(๔) คำเนินการตามข้อ ๓๑ (๓) (๔) และ (๕)หมวด ๗การบันทึกฐานะของภริยา ข้อ ๓๓นายทะเบียนจะรับบันทึกฐานะของภริยาได้เมื่อชายหญิงได้สมรสกันก่อนวันที่ ๑ตุลาคม ๒๔๗๘ข้อ ๓๔นายทะเบียนสามารถรับบันทึกฐานะของภริยาได้เฉพาะสามีภริยาที่มายื่นคำร้องเท่านั้นและสามารถบันทึกได้สองชั้น คืน(๑) ภริยาหลวงหรือเอกภริยา ได้แก่ ภริยาที่ทำการสมรสก่อนภริยาอื่นหรือภริยาที่สามียกย่องว่าเป็นภริยาหลวง โดยบันทึกได้เพียงคนเดียว(๒) ภริยาน้อย อนุภริยา หรือภริยาอื่นนอกจากภริยาหลวงโดยอาจบันทึกได้หลายคนข้อ ๓๕เมื่อนายทะเบียนได้รับคำร้องของสามีและภริยาให้บันทึกฐานะของภริยาให้นายทะเบียนดำเนินการดังนี้(๑) ตรวจสอบคำร้อง หลักฐานตามข้อ ๘ ของผู้ร้องทั้งสองฝ่าย(๒) ลงรายการในทะเบียนฐานะของภริยา (คร.๒๐) ให้ครบถ้วน(๓) ให้ผู้ร้องและพยานลงลายมือชื่อในทะเบียนฐานะของภริยา(คร.๒๐)(๔)เมื่อเห็นว่าถูกต้องให้นายทะเบียนลงลายมือชื่อในทะเบียนฐานะของภริยา (คร.๒๐)(๕) ดำเนินการตามข้อ ๔๓หมวด ๘การบันทึกฐานะแห่งครอบครัว ข้อ ๓๖ การใดๆ อันเกี่ยวกับฐานะแห่งครอบครัวที่ได้กระทำไว้ ณต่างประเทศตามแบบกฎหมายแห่งประเทศที่ทำขึ้นบัญญัติไว้ผู้มีส่วนได้เสียจะขอให้นายทะเบียนบันทึกฐานะแห่งครอบครัวนั้นไว้เป็นหลักฐานก็ได้แต่ในขณะร้องขอ คู่กรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งหรือทั้งสองฝ่ายจะต้องเป็นบุคคลสัญชาติไทยข้อ ๓๗เมื่อนายทะเบียนได้รับคำร้องขอตามข้อ ๓๖โดยแสดงหลักฐานอันเกี่ยวกับฐานะแห่งครอบครัวพร้อมคำแปลเอกสารดังกล่าวเป็นภาษาไทยซึ่งกระทรวงการต่างประเทศหรือสถานทูตหรือสถานกงสุลของไทยสถานทูตหรือสถานกงสุลของประเทศนั้นหรือองค์กรที่รัฐบาลประเทศนั้นมอบหมายรับรองคำแปลถูกต้องแล้ว ให้นายทะเบียนดำเนินการดังนี้(๑) ตรวจสอบคำร้อง หลักฐานตามข้อ ๘ ของผู้ร้องและหลักฐานอันเกี่ยวกับฐานะแห่งครอบครัวที่ประสงค์จะให้บันทึก(๒) ลงรายการในทะเบียนฐานะแห่งครอบครัว (คร.๒๒) ให้ครบถ้วน(๓) ให้ผู้ร้องและพยานลงลายมือชื่อในฐานะแห่งครอบครัว(คร.๒๒)(๔)เมื่อเห็นว่าถูกต้องให้นายทะเบียนลงลายมือชื่อในทะเบียนฐานะแห่งครอบครัว (คร.๒๒)(๕) ดำเนินการตามข้อ ๔๓หมวด ๙การบันทึกเพิ่มเติม ข้อ ๓๘เมื่อคู่กรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งหรือทั้งสองฝ่ายร้องขอบันทึกเพิ่มเติมหรือแก้ไขรายการต่างๆ ในทะเบียน ที่ได้ลงรายการไว้แล้วให้นายทะเบียนบันทึกเพิ่มเติมในช่องบันทึกให้ปรากฏรายละเอียดเกี่ยวกับผู้ร้องเรื่องที่ขอให้บันทึก และเอกสารหลักฐานแล้วให้ผู้ร้องและนายทะเบียนลงลายมือชื่อกำกับไว้โดยไม่ต้องแก้ไขรายการเดิมทั้งนี้ การบันทึกเพิ่มเติมที่อาจกระทบถึงสิทธิของคู่กรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งห้ามมิให้นายทะเบียนรับบันทึกไว้ เว้นแต่มีคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลตามข้อ ๔๑ข้อ ๓๙เมื่อนายทะเบียนได้รับจดทะเบียนการหย่าแล้ว ให้นายทะเบียนบันทึกในช่องบันทึกของทะเบียนสมรสให้ปรากฏรายละเอียดเกี่ยวกับสำนักทะเบียนอำเภอ เลขทะเบียนที่ วันเดือนปี ที่จดทะเบียนการหย่า แล้วลงลายมือชื่อกำกับไว้ในกรณีที่ได้รับจดทะเบียนการหย่าไว้คนละแห่งกับสำนักทะเบียนอำเภอที่จดทะเบียนสมรสให้นายทะเบียนส่งสำเนาทะเบียนการหย่าไปยังสำนักทะเบียนที่รับจดทะเบียนสมรสเพื่อบันทึกไว้ในทะเบียนสมรสเช่นเดียวกันข้อ ๔๐เมื่อนายทะเบียนได้รับจดทะเบียนเลิกรับบุตรบุญธรรมแล้ว ให้นายทะเบียนบันทึกในช่องบันทึกของทะเบียนรับบุตรบุญธรรมให้ปรากฏรายละเอียดเกี่ยวกับสำนักทะเบียนอำเภอเลขทะเบียนที่ วันเดือนปี ที่จดทะเบียนเลิกรับบุตรบุญธรรมแล้วลงลายมือชื่อกำกับไว้ในกรณีที่ได้รับจดทะเบียนเลิกรับบุตรบุญธรรมไว้คนละแห่งกับสำนักทะเบียนอำเภอที่จดทะเบียนรับบุตรบุญธรรมให้นายทะเบียนส่งสำเนาทะเบียนเลิกรับบุตรบุญธรรมไปยังสำนักทะเบียนที่รับจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรมเพื่อบันทึกไว้ในทะเบียนรับบุตรบุญธรรมเช่นเดียวกันข้อ ๔๑เมื่อนายทะเบียนได้รับคำร้องของผู้มีส่วนได้เสียเพื่อขอให้บันทึกการหย่าหรือการเลิกรับบุตรบุญธรรมหรือการเพิกถอนทะเบียนใดโดยมีสำเนาคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลอันถึงที่สุดพร้อมคำรับรองถูกต้องมาแสดงให้นายทะเบียนบันทึกข้อความในช่องบันทึกของทะเบียนสมรส ทะเบียนรับบุตรบุญธรรมหรือทะเบียนนั้น ๆ แล้วแต่กรณี ให้ปรากฏรายละเอียดเกี่ยวกับศาล เลขที่คดีวันเดือนปี ที่มีคำพิพากษาหรือคำสั่งและสาระสำคัญของคำพิพากษาหรือคำสั่งนั้นแล้วลงลายมือชื่อกำกับไว้ในกรณีที่ได้รับแจ้งจากศาลเกี่ยวกับความเป็นโมฆะของการสมรสให้นายทะเบียนบันทึกข้อความในช่องบันทึกของทะเบียนสมรสโดยถือปฏิบัติตามความในวรรคหนึ่งโดยอนุโลมหมวด ๑๐การจัดเก็บและรายงาน ข้อ ๔๒เมื่อได้รับจดทะเบียนหรือบันทึกไว้แล้วให้นายทะเบียนเก็บรักษาทะเบียนไว้เป็นหลักฐานตลอดไปโดยแยกเก็บเป็นแต่ละประเภททะเบียนเรียงลำดับตามเลขที่ทะเบียนข้อ ๔๓เมื่อได้รับจดทะเบียนหรือบันทึกทะเบียนหรือบันทึกเพิ่มเติมในทะเบียนทุกครั้งให้นายทะเบียนจัดเก็บข้อมูลดังกล่าวไว้ในระบบคอมพิวเตอร์ตามแนวทางที่อธิบดีกรมการปกครองกำหนดให้จังหวัดตรวจสอบความถูกต้องของการรับจดทะเบียนหรือบันทึกจากระบบคอมพิวเตอร์ภายในวันที่ห้าของเดือนหากพบข้อบกพร่องให้แจ้งสำนักทะเบียนอำเภอดำเนินการแก้ไขข้อ ๔๔ในกรณีที่สำนักทะเบียนอำเภอยังไม่สามารถจัดเก็บข้อมูลโดยระบบคอมพิวเตอร์ได้ให้นายทะเบียนจัดทำสำเนาเอกสารทะเบียนนั้นส่งไปยังจังหวัดภายในวันที่ห้าของเดือนเพื่อดำเนินการตามข้อ๔๓เมื่อถึงสิ้นปีปฏิทินให้จังหวัดทำลายสำเนาเอกสารทะเบียนซึ่งได้จัดเก็บข้อมูลดังกล่าวตามวรรคหนึ่งไว้แล้วโดยถือปฏิบัติตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยงานสารบรรณข้อ ๔๕ให้นายทะเบียนกลางรวบรวมข้อมูลการจดทะเบียนหรือบันทึกที่สำนักทะเบียนอำเภอได้รับจดทะเบียนหรือบันทึกไว้หมวด ๑๑การให้บริการข้อมูล ข้อ ๔๖เมื่อนายทะเบียนได้รับคำร้องของผู้มีส่วนได้เสียซึ่งขอดูทะเบียนครอบครัวที่นายทะเบียนได้รับจดทะเบียนหรือบันทึกไว้ให้นายทะเบียนดำเนินการให้โดยไม่เรียกเก็บค่าธรรมเนียมถ้าผู้ร้องประสงค์จะขอคัดสำเนาและให้นายทะเบียนรับรองสำเนาทะเบียนนั้นให้นายทะเบียนเรียกเก็บค่าธรรมเนียมตามอัตราที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวงข้อ ๔๗เมื่อนายทะเบียนได้รับคำร้องตามข้อ ๔๖ วรรคหนึ่งแต่สำนักทะเบียนอำเภอนั้นมิได้รับจดทะเบียนหรือบันทึกไว้ หรือไม่ทราบแน่ชัดว่าได้รับจดทะเบียนหรือบันทึกไว้ณ สำนักทะเบียนอำเภอใดให้นายทะเบียนสอบถามไปยังสำนักทะเบียนกลางตามแนวทางที่อธิบดีกรมการปกครองกำหนดแล้วแจ้งให้ผู้ร้องทราบข้อ ๔๘เมื่อนายทะเบียนกลางได้รับคำร้องขอดูหรือขอสำเนารายการในทะเบียนซึ่งนายทะเบียนรับรองให้นายทะเบียนกลางถือปฏิบัติตามข้อ ๔๖ โดยอนุโลมข้อ ๔๙ การรับรองรายการจากฐานข้อมูลระบบคอมพิวเตอร์ให้นายทะเบียนหรือเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบตามที่อธิบดีกรมการปกครองกำหนดประทับหรือเขียนข้อความในตอนล่างของรายการดังกล่าวว่าขอรับรองว่าเป็นรายการจากฐานข้อมูลทะเบียนครอบครัวแล้วลงลายมือชื่อและวันเดือนปีที่รับรองกำกับไว้หมวด ๑๒แบบพิมพ์การทะเบียนครอบครัว ข้อ ๕๐การจดทะเบียนและบันทึกทะเบียนครอบครัวให้ใช้แบบพิมพ์ต่าง ๆ ท้ายระเบียบนี้ดังนี้(๑) คร.๑ คำร้องขอจดทะเบียนและบันทึกทะเบียนครอบครัว(๒) คร.๒ ทะเบียนสมรส(๓) คร.๓ ใบสำคัญการสมรส(๔) คร.๖ ทะเบียนการหย่า(๕) คร.๗ ใบสำคัญการหย่า(๖) คร.๑๑ ทะเบียนรับรองบุตร(๗) คร.๑๔ ทะเบียนรับบุตรบุญธรรม(๘) คร.๑๗ ทะเบียนเลิกรับบุตรบุญธรรม(๙) คร.๒๐ ทะเบียนฐานะของภริยา(๑๐) คร.๒๒ ทะเบียนฐานะแห่งครอบครัว(๑๑) คร.๓๑ ใบบันทึกต่อข้อ ๕๑ในกรณีที่แบบพิมพ์การทะเบียนครอบครัวที่นายทะเบียนยังไม่ได้รับจดทะเบียนหรือบันทึกไว้หรือได้ลงรายการไว้แล้ว แต่นายทะเบียนยังมิได้ลงลายมือชื่อในทะเบียนนั้นเกิดการชำรุดเสียหายจนไม่อาจใช้ปฏิบัติงานได้ ให้นายทะเบียนขีดฆ่าแบบพิมพ์นั้นแล้วระบุคำว่ายกเลิก แล้วลงลายมือชื่อกำกับไว้ข้อ ๕๒ให้กรมการปกครองกำหนดหมายเลขแบบพิมพ์ใบสำคัญการสมรส (คร.๓)และแบบพิมพ์ใบสำคัญการหย่า (คร.๗) แต่ละฉบับไว้ที่ตอนล่างด้านซ้ายของแบบพิมพ์นั้นถ้าแบบพิมพ์ดังกล่าวของสำนักทะเบียนอำเภอเกิดการสูญหายให้นายทะเบียนรายงานจังหวัดเพื่อแจ้งให้กรมการปกครองยกเลิกแบบพิมพ์หมายเลขนั้นทันทีบทเฉพาะกาล ข้อ ๕๓ให้ใช้แบบ คร.๒ คร.๖ คร.๑๑ คร.๑๗ คร. ๒๐ คร.๒๒ และคร.๓๑ ท้ายระเบียบนี้ตั้งแต่วันที่ ๑ มกราคม พ.ศ. ๒๕๔๒สำหรับการจดทะเบียนหรือบันทึกทะเบียนก่อนวันดังกล่าวตามวรรคหนึ่งให้ใช้แบบ คร.๒ คร.๖ คร.๑๑ คร.๑๔ คร.๑๗ คร.๒๐ คร.๒๒และคร.๓๑ ตามระเบียบการจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๘๓ข้อ ๕๔ในการกำหนดเลขทะเบียนตามข้อ ๑๒ให้นายทะเบียนกำหนดเลขทะเบียนที่ต่อจากทะเบียนครอบครัวซึ่งได้รับจดทะเบียนหรือบันทึกทะเบียนไว้ตามระเบียบการจดทะเบียนครอบครัวพุทธศักราช ๒๔๘๓ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยระเบียบการจดทะเบียนครอบครัว (ฉบับที่ ๒)พ.ศ. ๒๕๓๘ข้อ ๕๕ในระหว่างที่จังหวัดยังไม่อาจดำเนินการตามข้อ ๔๔วรรคหนึ่งได้ให้จังหวัดจัดส่งสำเนาเอกสารทะเบียนนั้นไปยังสำนักทะเบียนกลางภายในวันที่ยี่สิบของเดือนเพื่อดำเนินการแทน ทั้งนี้ให้สำนักทะเบียนกลางถือปฏิบัติในการทำลายเอกสารเช่นเดียวกันข้อ ๕๖หลักฐานทางทะเบียนครอบครัวที่ได้รับจดทะเบียนหรือบันทึกไว้ก่อนระเบียบนี้ใช้บังคับให้คงใช้เป็นหลักฐานในการอ้างอิงหรือเพื่อปฏิบัติตามระเบียบนี้ได้ประกาศ ณ วันที่ ๑๓ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๔๑พลตรี สนั่น ขจรประศาสน์รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย[เอกสารแนบท้าย]๑. คำร้องขอจดทะเบียนและบันทึกทะเบียนครอบครัว (คร.1)๒. ทะเบียนสมรส (คร.2)๓.[๒]ใบสำคัญการสมรส (คร.3)๔. ทะเบียนการหย่า (คร.6)๕.[๓]ใบสำคัญการหย่า (คร.7)๖. ทะเบียนรับรองบุตร (คร.11)๗. ทะเบียนรับบุตรบุญธรรม (คร.14)๘. ทะเบียนเลิกรับบุตรบุญธรรม (คร.17)๙. ทะเบียนฐานะของภริยา (คร.20)๑๐. ทะเบียนฐานะแห่งครอบครัว (คร.22)๑๑. ใบบันทึกต่อ (คร.31)(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการจดทะเบียนครอบครัว (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๔๔[๔]ปริญสินีย์/ผู้จัดทำ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๕๗[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๑๖/ตอนที่ ๓ ง/หน้า ๔๒/๑๒ มกราคม ๒๕๔๒[๒] แบบพิมพ์ คร.๓ ใบสำคัญทะเบียนสมรส แก้ไขเพิ่มเติมโดยระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการจดทะเบียนครอบครัว(ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๔๔[๓] แบบพิมพ์ คร.๗ ใบสำคัญการหย่าสมรส แก้ไขเพิ่มเติมโดยระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการจดทะเบียนครอบครัว(ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๔๔[๔] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๑๘/ตอนพิเศษ ๑๓ ง/หน้า ๒๕/๑๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๔๔