คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 432/2501หลักกฎหมาย: พรรคการเมืองสมัครรับเลือกตั้งเป็นผู้แทนราษฎรไม่ได้ จึงไม่ใช่ผู้เสียหายอันมีสิทธิที่จะยื่นคำร้องขอเข้าเป็นโจทก์ร่วมในความผิดตามพระราชบัญญัติการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรโจทก์ฟ้องว่า จำเลยเป็นข้าราชการประจำปีตำแหน่งเป็นปลัดกระทรวงมหาดไทย ได้บังอาจใช้อำนาจในตำแหน่งหน้าที่กระทำตนอันเป็นอุปการะแก่ผู้สมัครรับเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดนครสวรรค์ในนามพรรคการเมืองพรรคเสรีมนังคศิลา อันเป็นโทษแก่การเลือกตั้งแก่โจทก์โดยกล่าวว่าบ้านเมืองจะเจริญได้ต้องเลือกพรรคมนังศิลา โจทก์สมัครรับเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนฯ จังหวัดนครสวรรค์ในนามพรรคประชาธิปัตย์ร่วมกับพวก 3 คน ศาลชั้นต้นไต่สวนมีมูลประทับฟ้องพรรคประชาธิปัตย์โดยนายใหญ่ ศวิตชาต เลขาธิการพรรคยื่นคำร้องว่าผู้ร้องเป็นพรรคการเมืองถูกต้องตามกฎหมาย ได้รับความเสียหายโดยผู้ร้องส่งผู้สมัครเข้ารับเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนฯ ในจังหวัดนครสวรรค์ 4 นาย ผลแห่งการกระทำของจำเลยทำให้ผู้สมัครไม่ได้ 3 นาย จึงร้องขอเข้าเป็นโจทก์ร่วมศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องโดยวินิจฉัยว่าพรรคการเมืองมิใช่นิติบุคคลไม่มีอำนาจดำเนินคดีอาญาดังบุคคลธรรมดา ผู้ร้องอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ผู้ร้องฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า ผู้สมัครรับเลือกตั้งต้องเป็นบุคคลธรรมดาไม่ใช่นิติบุคคลเพราะต้องมีคุณสมบัติตาม มาตรา 17 ไม่ขาดคุณสมบัติตาม มาตรา 20 และไม่ต้องห้ามตาม มาตรา 19 แห่ง พระราชบัญญัติเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนฯ พ.ศ. 2499 เมื่อผู้ร้องเป็นนิติบุคคล ไม่มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง จึงไม่ใช่ผู้เสียหายอันมีสิทธิที่จะยื่นคำร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์ได้ พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 432/2501นายใหญ่ ศวิตชาตโจทก์พระยารามราชภักดีจำเลย ป.วิ.อ. ม. 1 (4), ม. 5 (3), ม. 30 พ.ร.บ.การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ.2499 ม. 17, ม. 19, ม. 20 พ.ร.บ.พรรคการเมือง พ.ศ.2498 ม. 14พรรคการเมืองสมัครรับเลือกตั้งเป็นผู้แทนราษฎรไม่ได้ จึงไม่ใช่ผู้เสียหายอันมีสิทธิที่จะยื่นคำร้องขอเข้าเป็นโจทก์ร่วมในความผิดตามพระราชบัญญัติการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรโจทก์ฟ้องว่า จำเลยเป็นข้าราชการประจำปีตำแหน่งเป็นปลัดกระทรวงมหาดไทย ได้บังอาจใช้อำนาจในตำแหน่งหน้าที่กระทำตนอันเป็นอุปการะแก่ผู้สมัครรับเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดนครสวรรค์ในนามพรรคการเมืองพรรคเสรีมนังคศิลา อันเป็นโทษแก่การเลือกตั้งแก่โจทก์โดยกล่าวว่าบ้านเมืองจะเจริญได้ต้องเลือกพรรคมนังศิลา โจทก์สมัครรับเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนฯ จังหวัดนครสวรรค์ในนามพรรคประชาธิปัตย์ร่วมกับพวก 3 คน ศาลชั้นต้นไต่สวนมีมูลประทับฟ้องพรรคประชาธิปัตย์โดยนายใหญ่ ศวิตชาต เลขาธิการพรรคยื่นคำร้องว่าผู้ร้องเป็นพรรคการเมืองถูกต้องตามกฎหมาย ได้รับความเสียหายโดยผู้ร้องส่งผู้สมัครเข้ารับเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนฯ ในจังหวัดนครสวรรค์ 4 นาย ผลแห่งการกระทำของจำเลยทำให้ผู้สมัครไม่ได้ 3 นาย จึงร้องขอเข้าเป็นโจทก์ร่วมศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องโดยวินิจฉัยว่าพรรคการเมืองมิใช่นิติบุคคลไม่มีอำนาจดำเนินคดีอาญาดังบุคคลธรรมดา ผู้ร้องอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ผู้ร้องฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า ผู้สมัครรับเลือกตั้งต้องเป็นบุคคลธรรมดาไม่ใช่นิติบุคคลเพราะต้องมีคุณสมบัติตาม มาตรา 17 ไม่ขาดคุณสมบัติตาม มาตรา 20 และไม่ต้องห้ามตาม มาตรา 19 แห่ง พระราชบัญญัติเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนฯ พ.ศ. 2499 เมื่อผู้ร้องเป็นนิติบุคคล ไม่มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง จึงไม่ใช่ผู้เสียหายอันมีสิทธิที่จะยื่นคำร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์ได้ พิพากษายืน(ทรงนิติกรณ์-ประมูล สุวรรณศร-ชวน สิงหลกะ)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยเป็นข้าราชการประจำปีตำแหน่งเป็นปลัดกระทรวงมหาดไทย ได้บังอาจใช้อำนาจในตำแหน่งหน้าที่กระทำตนอันเป็นอุปการะแก่ผู้สมัครรับเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดนครสวรรค์ในนามพรรคการเมืองพรรคเสรีมนังคศิลา อันเป็นโทษแก่การเลือกตั้งแก่โจทก์โดยกล่าวว่าบ้านเมืองจะเจริญได้ต้องเลือกพรรคมนังศิลา โจทก์สมัครรับเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนฯ จังหวัดนครสวรรค์ในนามพรรคประชาธิปัตย์ร่วมกับพวก 3 คน ศาลชั้นต้นไต่สวนมีมูลประทับฟ้องพรรคประชาธิปัตย์โดยนายใหญ่ ศวิตชาต เลขาธิการพรรคยื่นคำร้องว่าผู้ร้องเป็นพรรคการเมืองถูกต้องตามกฎหมาย ได้รับความเสียหายโดยผู้ร้องส่งผู้สมัครเข้ารับเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนฯ ในจังหวัดนครสวรรค์ 4 นาย ผลแห่งการกระทำของจำเลยทำให้ผู้สมัครไม่ได้ 3 นาย จึงร้องขอเข้าเป็นโจทก์ร่วมศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องโดยวินิจฉัยว่าพรรคการเมืองมิใช่นิติบุคคลไม่มีอำนาจดำเนินคดีอาญาดังบุคคลธรรมดา ผู้ร้องอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ผู้ร้องฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า ผู้สมัครรับเลือกตั้งต้องเป็นบุคคลธรรมดาไม่ใช่นิติบุคคลเพราะต้องมีคุณสมบัติตาม มาตรา 17 ไม่ขาดคุณสมบัติตาม มาตรา 20 และไม่ต้องห้ามตาม มาตรา 19 แห่ง พระราชบัญญัติเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนฯ พ.ศ. 2499 เมื่อผู้ร้องเป็นนิติบุคคล ไม่มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง จึงไม่ใช่ผู้เสียหายอันมีสิทธิที่จะยื่นคำร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์ได้ พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 432/2501นายใหญ่ ศวิตชาตโจทก์พระยารามราชภักดีจำเลย ป.วิ.อ. ม. 1 (4), ม. 5 (3), ม. 30 พ.ร.บ.การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ.2499 ม. 17, ม. 19, ม. 20 พ.ร.บ.พรรคการเมือง พ.ศ.2498 ม. 14พรรคการเมืองสมัครรับเลือกตั้งเป็นผู้แทนราษฎรไม่ได้ จึงไม่ใช่ผู้เสียหายอันมีสิทธิที่จะยื่นคำร้องขอเข้าเป็นโจทก์ร่วมในความผิดตามพระราชบัญญัติการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรโจทก์ฟ้องว่า จำเลยเป็นข้าราชการประจำปีตำแหน่งเป็นปลัดกระทรวงมหาดไทย ได้บังอาจใช้อำนาจในตำแหน่งหน้าที่กระทำตนอันเป็นอุปการะแก่ผู้สมัครรับเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดนครสวรรค์ในนามพรรคการเมืองพรรคเสรีมนังคศิลา อันเป็นโทษแก่การเลือกตั้งแก่โจทก์โดยกล่าวว่าบ้านเมืองจะเจริญได้ต้องเลือกพรรคมนังศิลา โจทก์สมัครรับเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนฯ จังหวัดนครสวรรค์ในนามพรรคประชาธิปัตย์ร่วมกับพวก 3 คน ศาลชั้นต้นไต่สวนมีมูลประทับฟ้องพรรคประชาธิปัตย์โดยนายใหญ่ ศวิตชาต เลขาธิการพรรคยื่นคำร้องว่าผู้ร้องเป็นพรรคการเมืองถูกต้องตามกฎหมาย ได้รับความเสียหายโดยผู้ร้องส่งผู้สมัครเข้ารับเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนฯ ในจังหวัดนครสวรรค์ 4 นาย ผลแห่งการกระทำของจำเลยทำให้ผู้สมัครไม่ได้ 3 นาย จึงร้องขอเข้าเป็นโจทก์ร่วมศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำร้องโดยวินิจฉัยว่าพรรคการเมืองมิใช่นิติบุคคลไม่มีอำนาจดำเนินคดีอาญาดังบุคคลธรรมดา ผู้ร้องอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ผู้ร้องฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า ผู้สมัครรับเลือกตั้งต้องเป็นบุคคลธรรมดาไม่ใช่นิติบุคคลเพราะต้องมีคุณสมบัติตาม มาตรา 17 ไม่ขาดคุณสมบัติตาม มาตรา 20 และไม่ต้องห้ามตาม มาตรา 19 แห่ง พระราชบัญญัติเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนฯ พ.ศ. 2499 เมื่อผู้ร้องเป็นนิติบุคคล ไม่มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง จึงไม่ใช่ผู้เสียหายอันมีสิทธิที่จะยื่นคำร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์ได้ พิพากษายืน(ทรงนิติกรณ์-ประมูล สุวรรณศร-ชวน สิงหลกะ)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ