คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1038/2538หลักกฎหมาย: แม้ การได้มาซึ่งที่ดินของคนต่างด้าวโดยฝ่าฝืนต่อประมวลกฎหมายที่ดินฯมาตรา86วรรคหนึ่งจะเป็น โมฆะ แต่มาตรา94ก็ให้ คนต่างด้าว จำหน่ายที่ดินดังกล่าวภายในเวลาที่ อธิบดีกรมที่ดินกำหนดมิฉะนั้นก็ให้ อธิบดี กรมที่ดินมีอำนาจจำหน่ายที่ดินนั้นได้จำเลยที่1ซึ่งลงชื่อถือกรรมสิทธิ์ที่ดินแทนโจทก์ซึ่งเป็นคนต่างด้าวจึงไม่มีอำนาจจำหน่ายโดยพลการการที่จำเลยที่1ขายที่ดินพร้อมบ้านพิพาทให้แก่จำเลยที่2โดยพลการถือว่าเป็นการ โต้แย้งสิทธิของโจทก์โจทก์จึงมี อำนาจฟ้องให้เพิกถอนการโอนขายได้โจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ ซื้อ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 31283 พร้อม บ้านโดย จำเลย ที่ 1 ลงชื่อ ถือ กรรมสิทธิ์ แทน เนื่องจาก โจทก์ เป็น คนต่างด้าวต่อมา จำเลย ทั้ง สอง สมคบ กัน ทำ สัญญาจะซื้อขาย และ จำเลย ที่ 2 ฟ้องจำเลย ที่ 1 เพื่อ บังคับ ตาม สัญญาจะซื้อขาย แล้ว จำเลย ที่ 1 ทำสัญญา ประนีประนอม ยอมความ ยอม โอน ที่ดิน พร้อม บ้าน ให้ แก่ จำเลย ที่ 2ศาลชั้นต้น พิพากษา ตามยอม ต่อมา จำเลย ที่ 2 นำ คำพิพากษา ไป จดทะเบียนโอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน พร้อม บ้าน มา เป็น ของ จำเลย ที่ 2 แล้ว จำเลย ที่ 2นำ ที่ดิน พร้อม บ้าน จดทะเบียน จำนอง ต่อ ธนาคาร ขอให้ เพิกถอน สัญญาประนีประนอม ยอมความ ใน คดีแพ่ง หมายเลขแดง ที่ 1469/2532 ของ ศาลชั้นต้นให้ จำเลย ที่ 2 ไถ่ถอน จำนอง ที่ดิน พร้อม บ้าน แล้ว นำ ออก ขายทอดตลาดเพื่อ นำ เงิน คืน แก่ โจทก์จำเลย ทั้ง สอง ให้การ ว่า จำเลย ที่ 1 เป็น เจ้าของ กรรมสิทธิ์ ที่ดินพร้อม บ้าน พิพาท จำเลย ที่ 1 ไม่เคย เป็น ตัวแทน ถือ กรรมสิทธิ์ ที่ดินพร้อม บ้าน พิพาท แทน โจทก์ ที่ โจทก์ ฟ้อง ว่า จำเลย ที่ 1 เป็น เจ้าของกรรมสิทธิ์ ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท แทน โจทก์ ซึ่ง เป็น คนต่างด้าวจำเลย ที่ 1 จึง มีสิทธิ และ หน้าที่ ตาม ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 96ต้อง จำหน่าย ที่ดิน ให้ แก่ บุคคลอื่น ซึ่ง มี สัญชาติ ไทย โจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้อง ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ เพิกถอน นิติกรรม การ โอน ที่ดิน โฉนดเลขที่ 31283 ตำบล หนองปรือ อำเภอบางละมุง จังหวัด ชลบุรี ตาม คำพิพากษา ตามยอม ใน คดี หมายเลขแดง ที่ 1469/2532 ของ ศาลชั้นต้นให้ จำเลย ที่ 2 ไถ่ถอน จำนอง แล้ว นำ ที่ดิน ออก ขายทอดตลาด นำ เงิน ชำระแก่ โจทก์ หาก จำเลย ที่ 2 ไม่ยอม ไถ่ถอน จำนอง ก็ ให้ ยึด ที่ดิน ออกขายทอดตลาด โดย ติด จำนองโจทก์ และ จำเลย ทั้ง สอง อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษาแก้ เป็น ว่า หาก จำเลย ที่ 2 ไม่ยอม ไถ่ถอนจำนอง ก็ ให้ ยึด ที่ดินพิพาท ออก ขายทอดตลาด โดย ติด จำนอง และ ให้ จำเลย ที่ 2ชดใช้ ราคา ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท ตาม จำนวนเงิน ซึ่ง จำเลย ที่ 2จำนอง ต่อ ธนาคาร พร้อม ดอกเบี้ย อีก ส่วน หนึ่ง นอกจาก ที่ แก้ คง ให้ เป็นไป ตาม คำพิพากษา ศาลชั้นต้นจำเลย ทั้ง สอง ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว ข้อเท็จจริง เบื้องต้นฟังได้ ว่า โจทก์ เป็น ชาว เนเธอร์แลนด์ เดิม จำเลย ที่ 1 เป็น เมีย เช่า ของ โจทก์ ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท มี ชื่อ จำเลย ที่ 1 เป็น ผู้ถือกรรมสิทธิ์ ใน โฉนด ที่ดิน เมื่อ วันที่ 12 เมษายน 2532 จำเลย ที่ 1ได้ ทำ สัญญาจะขาย ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท ให้ แก่ จำเลย ที่ 2 แต่ ไม่สามารถโอน กรรมสิทธิ์ ให้ จำเลย ที่ 2 ได้ เพราะ จำเลย ที่ 1 ไม่มี โฉนด ที่ดินพิพาท วันที่ 12 ตุลาคม 2532 จำเลย ที่ 2 ฟ้อง จำเลย ที่ 1 ต่อศาลชั้นต้น ขอให้ บังคับ จำเลย ที่ 1 โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาทให้ แก่ จำเลย ที่ 2 วันที่ 16 ตุลาคม 2532 จำเลย ทั้ง สอง ได้ ทำสัญญา ประนีประนอม ยอมความ กัน โดย จำเลย ที่ 1 ยอม โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดินพร้อม บ้าน พิพาท ให้ แก่ จำเลย ที่ 2 ศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ เป็น ไป ตามสัญญา ประนีประนอม ยอมความ ตาม คดีแพ่ง หมายเลขแดง ที่ 1469/2532วันที่ 26 มกราคม 2533 จำเลย ที่ 2 ได้ นำ คำพิพากษา ตาม สัญญาประนีประนอม ยอมความ ดังกล่าว ไป จดทะเบียน โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน พร้อมบ้าน พิพาท มา เป็น ของ จำเลย ที่ 2 วันที่ 16 กุมภาพันธ์ 2533 จำเลย ที่ 2นำ ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท ไป จดทะเบียน จำนอง ต่อ ธนาคาร ทหารไทย จำกัด เป็น ประกันหนี้ ของ จำเลย ที่ 2 ใน วงเงิน 500,000 บาทปัญหา ที่ ต้อง วินิจฉัย ประการ แรก มี ว่า โจทก์ มีอำนาจ ฟ้อง หรือไม่ปัญหา นี้ จำเลย ทั้ง สอง ฎีกา ว่า โจทก์ เป็น คนต่างด้าว ไม่อาจ ได้ มา ซึ่งกรรมสิทธิ์ ใน ที่ดิน ได้ แม้ จะ ฟัง ว่า ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท เป็น ของ โจทก์และ โจทก์ ให้ จำเลย ที่ 1 ลงชื่อ ถือ กรรมสิทธิ์ แทน โจทก์ ไม่อาจ ยึดถือได้ อีก ต่อไป จำเลย ที่ 1 จึง มีสิทธิ ขาย ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท ได้โจทก์ จึง ไม่มี อำนาจฟ้อง นั้น เห็นว่า แม้ คนต่างด้าว จะ ได้ ที่ดิน มา โดยฝ่าฝืน ต่อ ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 86 วรรคหนึ่ง อันเป็น โมฆะ ก็ ตามแต่ ตาม ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 94 บัญญัติ ให้ คนต่างด้าว จัดการจำหน่าย ที่ดิน ที่ ได้ มา โดย ไม่ชอบด้วยกฎหมาย หรือไม่ ได้รับ อนุญาต เสียภายใน เวลา ที่ อธิบดี กรมที่ดิน กำหนด ถ้า ไม่ จำหน่าย ภายใน เวลา ที่อธิบดี กรมที่ดิน กำหนด ก็ ให้ อธิบดี กรมที่ดิน มีอำนาจ จำหน่าย ที่ดินนั้น ได้ ดังนั้น จำเลย ที่ 1 จึง ไม่มี อำนาจ จำหน่าย ที่ดิน ของ โจทก์ได้ โดย พลการ การ ที่ จำเลย ที่ 1 นำ เอา ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท ของ โจทก์ไป ขาย ให้ แก่ จำเลย ที่ 2 โดย พลการ ถือว่า เป็น การ โต้แย้ง สิทธิ ของ โจทก์ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 โจทก์ จึง มีอำนาจ ฟ้องคดี นี้ "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1038/2538นาย ลีน พาสทูร์โจทก์นางสาว ไพริน สงนางรอง กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 55 ป.ที่ดิน ม. 86, ม. 94แม้ การได้มาซึ่งที่ดินของคนต่างด้าวโดยฝ่าฝืนต่อประมวลกฎหมายที่ดินฯมาตรา86วรรคหนึ่งจะเป็น โมฆะ แต่มาตรา94ก็ให้ คนต่างด้าว จำหน่ายที่ดินดังกล่าวภายในเวลาที่ อธิบดีกรมที่ดินกำหนดมิฉะนั้นก็ให้ อธิบดี กรมที่ดินมีอำนาจจำหน่ายที่ดินนั้นได้จำเลยที่1ซึ่งลงชื่อถือกรรมสิทธิ์ที่ดินแทนโจทก์ซึ่งเป็นคนต่างด้าวจึงไม่มีอำนาจจำหน่ายโดยพลการการที่จำเลยที่1ขายที่ดินพร้อมบ้านพิพาทให้แก่จำเลยที่2โดยพลการถือว่าเป็นการ โต้แย้งสิทธิของโจทก์โจทก์จึงมี อำนาจฟ้องให้เพิกถอนการโอนขายได้โจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ ซื้อ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 31283 พร้อม บ้านโดย จำเลย ที่ 1 ลงชื่อ ถือ กรรมสิทธิ์ แทน เนื่องจาก โจทก์ เป็น คนต่างด้าวต่อมา จำเลย ทั้ง สอง สมคบ กัน ทำ สัญญาจะซื้อขาย และ จำเลย ที่ 2 ฟ้องจำเลย ที่ 1 เพื่อ บังคับ ตาม สัญญาจะซื้อขาย แล้ว จำเลย ที่ 1 ทำสัญญา ประนีประนอม ยอมความ ยอม โอน ที่ดิน พร้อม บ้าน ให้ แก่ จำเลย ที่ 2ศาลชั้นต้น พิพากษา ตามยอม ต่อมา จำเลย ที่ 2 นำ คำพิพากษา ไป จดทะเบียนโอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน พร้อม บ้าน มา เป็น ของ จำเลย ที่ 2 แล้ว จำเลย ที่ 2นำ ที่ดิน พร้อม บ้าน จดทะเบียน จำนอง ต่อ ธนาคาร ขอให้ เพิกถอน สัญญาประนีประนอม ยอมความ ใน คดีแพ่ง หมายเลขแดง ที่ 1469/2532 ของ ศาลชั้นต้นให้ จำเลย ที่ 2 ไถ่ถอน จำนอง ที่ดิน พร้อม บ้าน แล้ว นำ ออก ขายทอดตลาดเพื่อ นำ เงิน คืน แก่ โจทก์จำเลย ทั้ง สอง ให้การ ว่า จำเลย ที่ 1 เป็น เจ้าของ กรรมสิทธิ์ ที่ดินพร้อม บ้าน พิพาท จำเลย ที่ 1 ไม่เคย เป็น ตัวแทน ถือ กรรมสิทธิ์ ที่ดินพร้อม บ้าน พิพาท แทน โจทก์ ที่ โจทก์ ฟ้อง ว่า จำเลย ที่ 1 เป็น เจ้าของกรรมสิทธิ์ ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท แทน โจทก์ ซึ่ง เป็น คนต่างด้าวจำเลย ที่ 1 จึง มีสิทธิ และ หน้าที่ ตาม ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 96ต้อง จำหน่าย ที่ดิน ให้ แก่ บุคคลอื่น ซึ่ง มี สัญชาติ ไทย โจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้อง ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ เพิกถอน นิติกรรม การ โอน ที่ดิน โฉนดเลขที่ 31283 ตำบล หนองปรือ อำเภอบางละมุง จังหวัด ชลบุรี ตาม คำพิพากษา ตามยอม ใน คดี หมายเลขแดง ที่ 1469/2532 ของ ศาลชั้นต้นให้ จำเลย ที่ 2 ไถ่ถอน จำนอง แล้ว นำ ที่ดิน ออก ขายทอดตลาด นำ เงิน ชำระแก่ โจทก์ หาก จำเลย ที่ 2 ไม่ยอม ไถ่ถอน จำนอง ก็ ให้ ยึด ที่ดิน ออกขายทอดตลาด โดย ติด จำนองโจทก์ และ จำเลย ทั้ง สอง อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษาแก้ เป็น ว่า หาก จำเลย ที่ 2 ไม่ยอม ไถ่ถอนจำนอง ก็ ให้ ยึด ที่ดินพิพาท ออก ขายทอดตลาด โดย ติด จำนอง และ ให้ จำเลย ที่ 2ชดใช้ ราคา ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท ตาม จำนวนเงิน ซึ่ง จำเลย ที่ 2จำนอง ต่อ ธนาคาร พร้อม ดอกเบี้ย อีก ส่วน หนึ่ง นอกจาก ที่ แก้ คง ให้ เป็นไป ตาม คำพิพากษา ศาลชั้นต้นจำเลย ทั้ง สอง ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว ข้อเท็จจริง เบื้องต้นฟังได้ ว่า โจทก์ เป็น ชาว เนเธอร์แลนด์ เดิม จำเลย ที่ 1 เป็น เมีย เช่า ของ โจทก์ ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท มี ชื่อ จำเลย ที่ 1 เป็น ผู้ถือกรรมสิทธิ์ ใน โฉนด ที่ดิน เมื่อ วันที่ 12 เมษายน 2532 จำเลย ที่ 1ได้ ทำ สัญญาจะขาย ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท ให้ แก่ จำเลย ที่ 2 แต่ ไม่สามารถโอน กรรมสิทธิ์ ให้ จำเลย ที่ 2 ได้ เพราะ จำเลย ที่ 1 ไม่มี โฉนด ที่ดินพิพาท วันที่ 12 ตุลาคม 2532 จำเลย ที่ 2 ฟ้อง จำเลย ที่ 1 ต่อศาลชั้นต้น ขอให้ บังคับ จำเลย ที่ 1 โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาทให้ แก่ จำเลย ที่ 2 วันที่ 16 ตุลาคม 2532 จำเลย ทั้ง สอง ได้ ทำสัญญา ประนีประนอม ยอมความ กัน โดย จำเลย ที่ 1 ยอม โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดินพร้อม บ้าน พิพาท ให้ แก่ จำเลย ที่ 2 ศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ เป็น ไป ตามสัญญา ประนีประนอม ยอมความ ตาม คดีแพ่ง หมายเลขแดง ที่ 1469/2532วันที่ 26 มกราคม 2533 จำเลย ที่ 2 ได้ นำ คำพิพากษา ตาม สัญญาประนีประนอม ยอมความ ดังกล่าว ไป จดทะเบียน โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน พร้อมบ้าน พิพาท มา เป็น ของ จำเลย ที่ 2 วันที่ 16 กุมภาพันธ์ 2533 จำเลย ที่ 2นำ ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท ไป จดทะเบียน จำนอง ต่อ ธนาคาร ทหารไทย จำกัด เป็น ประกันหนี้ ของ จำเลย ที่ 2 ใน วงเงิน 500,000 บาทปัญหา ที่ ต้อง วินิจฉัย ประการ แรก มี ว่า โจทก์ มีอำนาจ ฟ้อง หรือไม่ปัญหา นี้ จำเลย ทั้ง สอง ฎีกา ว่า โจทก์ เป็น คนต่างด้าว ไม่อาจ ได้ มา ซึ่งกรรมสิทธิ์ ใน ที่ดิน ได้ แม้ จะ ฟัง ว่า ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท เป็น ของ โจทก์และ โจทก์ ให้ จำเลย ที่ 1 ลงชื่อ ถือ กรรมสิทธิ์ แทน โจทก์ ไม่อาจ ยึดถือได้ อีก ต่อไป จำเลย ที่ 1 จึง มีสิทธิ ขาย ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท ได้โจทก์ จึง ไม่มี อำนาจฟ้อง นั้น เห็นว่า แม้ คนต่างด้าว จะ ได้ ที่ดิน มา โดยฝ่าฝืน ต่อ ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 86 วรรคหนึ่ง อันเป็น โมฆะ ก็ ตามแต่ ตาม ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 94 บัญญัติ ให้ คนต่างด้าว จัดการจำหน่าย ที่ดิน ที่ ได้ มา โดย ไม่ชอบด้วยกฎหมาย หรือไม่ ได้รับ อนุญาต เสียภายใน เวลา ที่ อธิบดี กรมที่ดิน กำหนด ถ้า ไม่ จำหน่าย ภายใน เวลา ที่อธิบดี กรมที่ดิน กำหนด ก็ ให้ อธิบดี กรมที่ดิน มีอำนาจ จำหน่าย ที่ดินนั้น ได้ ดังนั้น จำเลย ที่ 1 จึง ไม่มี อำนาจ จำหน่าย ที่ดิน ของ โจทก์ได้ โดย พลการ การ ที่ จำเลย ที่ 1 นำ เอา ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท ของ โจทก์ไป ขาย ให้ แก่ จำเลย ที่ 2 โดย พลการ ถือว่า เป็น การ โต้แย้ง สิทธิ ของ โจทก์ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 โจทก์ จึง มีอำนาจ ฟ้องคดี นี้ "พิพากษายืน(ดุสิต เพชรปลูก-นิเวศน์ คำผอง-ทวีชัย เจริญบัณฑิต)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1)ในข้อที่ศาลฎีกาว่าการได้มาซึ่งที่ดินของคนต่างด้าวโดยฝ่าฝืนประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา86วรรคหนึ่งเป็นโมฆะนั้นมีคำพิพากษาศาลฎีกา2แนวที่ขัดแย้งกันอยู่ เรื่องแรกคือคำพิพากษาศาลฎีกาที่493/2510ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยโอนใส่ชื่อโจทก์(คนต่างด้าว)เป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ยกฟ้องโจทก์ในข้อที่ให้ศาลแสดงหรือลงชื่อโจทก์เป็นเจ้าของที่ดินศาลฎีกาพิพากษาแก้คำพิพากษาศาลอุทธรณ์เป็นให้บังคับคดีตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นทุกประการ(คือให้ใส่ชื่อโจทก์เป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ตามศาลชั้นต้น)โดยเจ้าของสำนวนผู้เขียนคำพิพากษาคือศาสตราจารย์จิตติติงศภัทิย์ ปรมาจารย์ทางนิติศาสตร์ได้กล่าวในคำพิพากษาฉบับนี้ว่า"ศาลฎีกาเห็นว่าถึงแม้การที่โจทก์ซื้อที่พิพาทเป็นการฝ่าฝืนประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา86แต่ผลของข้อห้ามตามมาตรา86นี้มีอย่างไรยังมีบทบัญญัติต่อไปในมาตรา94ว่าบรรดาที่ดินที่คนต่างด้าวได้มาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ได้รับอนุญาตให้คนต่างด้าวนั้นจัดการจำหน่ายภายในเวลาที่อธิบดีกำหนดให้ฯลฯถ้าไม่จำหน่ายที่ดินภายในเวลาที่กำหนดให้อธิบดีมีอำนาจจำหน่ายที่ดินนั้นและให้นำบทบัญญัติเรื่องการบังคับจำหน่ายที่ดินตามความในหมวด3มาใช้บังคับโดยอนุโลมดังนี้เป็นที่เห็นได้ว่ากฎหมายมิได้ถือว่าการได้ที่ดินมาแล้วโดยมิชอบด้วยกฎหมายเช่นโดยการซื้อขายนั้นไม่มีผลใดๆเสียเลยแม้คนต่างด้าวจะไม่สามารถถือและใช้สิทธิในที่ดินนั้นได้อย่างเจ้าของกรรมสิทธิ์โดยบริบูรณ์แต่กฎหมายก็ยังบัญญัติให้คนต่างด้าวจำหน่ายที่ดินนั้นเสียตามกำหนดเวลาที่อธิบดีมีคำสั่งมิฉะนั้นอธิบดีจะจำหน่ายเองตามวิธีการที่กฎหมายบังคับไว้ตามนัยฎีกาที่599/2500ซึ่งคนต่างด้าวจะได้รับค่าที่ดินคืนไปในคดีนี้ได้ความต่อไปว่าบัดนี้มาตรา97(5)ได้ยกเลิกไปแล้วโดยอธิบดีก็มิได้สั่งให้โจทก์จำหน่ายที่ดินซึ่งมีผู้ถือกรรมสิทธิ์ไว้แทนโจทก์จึงไม่มีเหตุผลอย่างใดที่จะวินิจฉัยว่าโจทก์ถือกรรมสิทธิ์ที่พิพาทณบัดนี้ไม่ได้" รุ่งขึ้นอีกปีหนึ่งจึงได้มีคำพิพากษาศาลฎีกาออกมาอีกเรื่องหนึ่งคือคำพิพากษาศาลฎีกาที่344/2511คดีได้ความว่าโจทก์เป็นคนต่างด้าวรับโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินไม่ได้จึงมอบให้จำเลยรับโอนแทนโจทก์ฟ้องขอให้ศาลแสดงว่าที่ดินตามหนังสือสัญญาซื้อขายเป็นของโจทก์บังคับให้จำเลยโอนให้โจทก์ในนามของนาย ประสงค์บุตรชายโจทก์ปัญหาจึงมีว่าโจทก์จะขอให้บังคับจำเลยให้โอนที่ดินให้โจทก์โดยให้โอนในนามของนาย ประสงค์บุตรโจทก์จะได้หรือไม่ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่า"วัตถุประสงค์ของสัญญาซื้อขายที่พิพาทเป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายเพราะขัดกับประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา86และ113จึงเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา113และจำเลยถือที่พิพาทแทนโจทก์ฉะนั้นจำเลยอ้างว่าเป็นเจ้าของไม่ได้ทั้งโจทก์จะบังคับให้จำเลยโอนที่พิพาทให้บุตรโจทก์ก็ไม่ได้ผลต่อไปต้องเป็นไปตามประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา96" (2)ผู้บันทึกเห็นว่าประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา86ไม่ได้ห้ามขาดมิให้คนต่างด้าวมีกรรมสิทธิ์ในที่ดินแม้การที่โจทก์คนต่างด้าวซื้อที่พิพาทเป็นการฝ่าฝืนประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา86แต่ผลของข้อห้ามตามมาตรา86นี้มีอย่างไรยังมีบัญญัติต่อไปในมาตรา94ว่าบรรดาที่ดินที่คนต่างด้าวได้มาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ได้รับอนุญาตให้คนต่างด้าวจัดการจำหน่ายภายในเวลาที่อธิบดีกำหนดให้ถ้าไม่จำหน่ายที่ดินภายในเวลาที่กำหนดให้อธิบดีมีอำนาจจำหน่ายที่ดินนั้นดังนี้คำพิพากษาศาลฎีกาที่493/2510ได้กล่าวไว้แล้วเมื่อจำหน่ายแล้วเงินที่ขายได้ก็ต้องตกเป็นของโจทก์ผู้ขายอย่างไม่มีปัญหาเพราะโจทก์ซึ่งเป็นคนต่างด้าวนั้นโดยข้อเท็จจริงและกฎหมายแล้วเป็นเจ้าของที่ดินต่างหาก (3)นิติกรรมที่เป็นโมฆะย่อมเป็นอันเสียเปล่า(มาตรา133เดิมมาตรา172ปัจจุบัน)ฝ่ายที่ได้ทรัพย์สิ่งใดไปก็จะต้องคืนตามมูลหนี้ลาภมิควรได้(มาตรา406และมาตรา172วรรค2ปัจจุบัน)โมฆกรรมไม่อาจให้สัตยาบันได้(มาตรา134เดิมมาตรา172ปัจจุบัน) แม้การซื้อขายที่ดินเป็นการฝ่าฝืนประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา86แต่ตามมาตรานี้ก็หาได้บัญญัติให้เป็นโมฆะไม่ถ้าถือว่าสัญญาซื้อขายเป็นโมฆะนิติกรรมสัญญาก็ย่อมเสียเปล่าที่ดินก็ยังคงเป็นของผู้ขายตามเดิมคนต่างด้าวไม่มีทางเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ได้ซึ่งกรณีนี้หาเป็นเช่นนั้นไม่ยิ่งกว่านั้นยังมีบัญญัติไว้ในมาตรา94ด้วยว่าบรรดาที่ดินที่คนต่างด้าวได้มาโดยไม่ชอบหรือไม่ได้รับอนุญาตให้คนต่างด้าวนั้นจัดการจำหน่ายก็แสดงให้เห็นชัดแล้วว่ากฎหมายถือว่าที่ดินนั้นเป็นของคนต่างด้าวผู้ซื้อไม่ใช่ยังเป็นของผู้ขายให้คนต่างด้าวอยู่ฉะนั้นจึงไม่ใช่เรื่องสัญญาซื้อขายเป็นโมฆะแต่ประการใดที่ศาลฎีกากล่าวไว้ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่344/2511ว่า"วัตถุประสงค์ของสัญญาซื้อขายที่พิพาทเป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายเพราะขัดประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา86และ113จึงเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา113จำเลยอ้างว่าเป็นเจ้าของไม่ได้"จึงคลาดเคลื่อนอย่างเห็นได้ชัดโจทก์ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่453/2510และ344/2511นั้นเป็นเจ้าของที่ดินต่างหากถ้าหากมิใช่เจ้าของเหตุใดกฎหมาย(ประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา94)จึงบังคับให้คนต่างด้าวนั้นจัดการจำหน่ายกันเล่า (4)กล่าวโดยสรุปก็คือเมื่อคนต่างด้าวได้ที่ดินมาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ได้รับอนุญาตไม่ใช่เรื่องนิติกรรมสัญญาเป็นโมฆะมิใช่เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายเพราะขัดกับประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา86หาเป็นเช่นนั้นไม่ที่ดินนั้นก็ยังเป็นของคนต่างด้าวแต่กฎหมายบังคับว่าให้คนต่างด้าวจัดการจำหน่ายภายในกำหนดเวลาที่อธิบดีกำหนดฯลฯเท่านั้น (5)ข้อวินิจฉัยของศาลฎีกาตามฎีกาที่บันทึกนี้ที่ว่าจำเลยที่1ไม่มีอำนาจจำหน่ายที่ดินของโจทก์(ซึ่งเป็นคนต่างด้าว)ได้โดยพลการการที่จำเลยที่1นำเอาที่ดินพร้อมบ้านพิพาทของโจทก์ไปขายให้แก่จำเลยที่2โดยพลการถือว่าเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา55โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องคดีนี้จึงชอบด้วยหลักการ ?ไพจิตรปุญญพันธุ์?คำพิพากษา: โจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ ซื้อ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 31283 พร้อม บ้านโดย จำเลย ที่ 1 ลงชื่อ ถือ กรรมสิทธิ์ แทน เนื่องจาก โจทก์ เป็น คนต่างด้าวต่อมา จำเลย ทั้ง สอง สมคบ กัน ทำ สัญญาจะซื้อขาย และ จำเลย ที่ 2 ฟ้องจำเลย ที่ 1 เพื่อ บังคับ ตาม สัญญาจะซื้อขาย แล้ว จำเลย ที่ 1 ทำสัญญา ประนีประนอม ยอมความ ยอม โอน ที่ดิน พร้อม บ้าน ให้ แก่ จำเลย ที่ 2ศาลชั้นต้น พิพากษา ตามยอม ต่อมา จำเลย ที่ 2 นำ คำพิพากษา ไป จดทะเบียนโอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน พร้อม บ้าน มา เป็น ของ จำเลย ที่ 2 แล้ว จำเลย ที่ 2นำ ที่ดิน พร้อม บ้าน จดทะเบียน จำนอง ต่อ ธนาคาร ขอให้ เพิกถอน สัญญาประนีประนอม ยอมความ ใน คดีแพ่ง หมายเลขแดง ที่ 1469/2532 ของ ศาลชั้นต้นให้ จำเลย ที่ 2 ไถ่ถอน จำนอง ที่ดิน พร้อม บ้าน แล้ว นำ ออก ขายทอดตลาดเพื่อ นำ เงิน คืน แก่ โจทก์จำเลย ทั้ง สอง ให้การ ว่า จำเลย ที่ 1 เป็น เจ้าของ กรรมสิทธิ์ ที่ดินพร้อม บ้าน พิพาท จำเลย ที่ 1 ไม่เคย เป็น ตัวแทน ถือ กรรมสิทธิ์ ที่ดินพร้อม บ้าน พิพาท แทน โจทก์ ที่ โจทก์ ฟ้อง ว่า จำเลย ที่ 1 เป็น เจ้าของกรรมสิทธิ์ ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท แทน โจทก์ ซึ่ง เป็น คนต่างด้าวจำเลย ที่ 1 จึง มีสิทธิ และ หน้าที่ ตาม ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 96ต้อง จำหน่าย ที่ดิน ให้ แก่ บุคคลอื่น ซึ่ง มี สัญชาติ ไทย โจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้อง ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ เพิกถอน นิติกรรม การ โอน ที่ดิน โฉนดเลขที่ 31283 ตำบล หนองปรือ อำเภอบางละมุง จังหวัด ชลบุรี ตาม คำพิพากษา ตามยอม ใน คดี หมายเลขแดง ที่ 1469/2532 ของ ศาลชั้นต้นให้ จำเลย ที่ 2 ไถ่ถอน จำนอง แล้ว นำ ที่ดิน ออก ขายทอดตลาด นำ เงิน ชำระแก่ โจทก์ หาก จำเลย ที่ 2 ไม่ยอม ไถ่ถอน จำนอง ก็ ให้ ยึด ที่ดิน ออกขายทอดตลาด โดย ติด จำนองโจทก์ และ จำเลย ทั้ง สอง อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษาแก้ เป็น ว่า หาก จำเลย ที่ 2 ไม่ยอม ไถ่ถอนจำนอง ก็ ให้ ยึด ที่ดินพิพาท ออก ขายทอดตลาด โดย ติด จำนอง และ ให้ จำเลย ที่ 2ชดใช้ ราคา ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท ตาม จำนวนเงิน ซึ่ง จำเลย ที่ 2จำนอง ต่อ ธนาคาร พร้อม ดอกเบี้ย อีก ส่วน หนึ่ง นอกจาก ที่ แก้ คง ให้ เป็นไป ตาม คำพิพากษา ศาลชั้นต้นจำเลย ทั้ง สอง ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว ข้อเท็จจริง เบื้องต้นฟังได้ ว่า โจทก์ เป็น ชาว เนเธอร์แลนด์ เดิม จำเลย ที่ 1 เป็น เมีย เช่า ของ โจทก์ ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท มี ชื่อ จำเลย ที่ 1 เป็น ผู้ถือกรรมสิทธิ์ ใน โฉนด ที่ดิน เมื่อ วันที่ 12 เมษายน 2532 จำเลย ที่ 1ได้ ทำ สัญญาจะขาย ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท ให้ แก่ จำเลย ที่ 2 แต่ ไม่สามารถโอน กรรมสิทธิ์ ให้ จำเลย ที่ 2 ได้ เพราะ จำเลย ที่ 1 ไม่มี โฉนด ที่ดินพิพาท วันที่ 12 ตุลาคม 2532 จำเลย ที่ 2 ฟ้อง จำเลย ที่ 1 ต่อศาลชั้นต้น ขอให้ บังคับ จำเลย ที่ 1 โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาทให้ แก่ จำเลย ที่ 2 วันที่ 16 ตุลาคม 2532 จำเลย ทั้ง สอง ได้ ทำสัญญา ประนีประนอม ยอมความ กัน โดย จำเลย ที่ 1 ยอม โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดินพร้อม บ้าน พิพาท ให้ แก่ จำเลย ที่ 2 ศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ เป็น ไป ตามสัญญา ประนีประนอม ยอมความ ตาม คดีแพ่ง หมายเลขแดง ที่ 1469/2532วันที่ 26 มกราคม 2533 จำเลย ที่ 2 ได้ นำ คำพิพากษา ตาม สัญญาประนีประนอม ยอมความ ดังกล่าว ไป จดทะเบียน โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน พร้อมบ้าน พิพาท มา เป็น ของ จำเลย ที่ 2 วันที่ 16 กุมภาพันธ์ 2533 จำเลย ที่ 2นำ ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท ไป จดทะเบียน จำนอง ต่อ ธนาคาร ทหารไทย จำกัด เป็น ประกันหนี้ ของ จำเลย ที่ 2 ใน วงเงิน 500,000 บาทปัญหา ที่ ต้อง วินิจฉัย ประการ แรก มี ว่า โจทก์ มีอำนาจ ฟ้อง หรือไม่ปัญหา นี้ จำเลย ทั้ง สอง ฎีกา ว่า โจทก์ เป็น คนต่างด้าว ไม่อาจ ได้ มา ซึ่งกรรมสิทธิ์ ใน ที่ดิน ได้ แม้ จะ ฟัง ว่า ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท เป็น ของ โจทก์และ โจทก์ ให้ จำเลย ที่ 1 ลงชื่อ ถือ กรรมสิทธิ์ แทน โจทก์ ไม่อาจ ยึดถือได้ อีก ต่อไป จำเลย ที่ 1 จึง มีสิทธิ ขาย ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท ได้โจทก์ จึง ไม่มี อำนาจฟ้อง นั้น เห็นว่า แม้ คนต่างด้าว จะ ได้ ที่ดิน มา โดยฝ่าฝืน ต่อ ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 86 วรรคหนึ่ง อันเป็น โมฆะ ก็ ตามแต่ ตาม ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 94 บัญญัติ ให้ คนต่างด้าว จัดการจำหน่าย ที่ดิน ที่ ได้ มา โดย ไม่ชอบด้วยกฎหมาย หรือไม่ ได้รับ อนุญาต เสียภายใน เวลา ที่ อธิบดี กรมที่ดิน กำหนด ถ้า ไม่ จำหน่าย ภายใน เวลา ที่อธิบดี กรมที่ดิน กำหนด ก็ ให้ อธิบดี กรมที่ดิน มีอำนาจ จำหน่าย ที่ดินนั้น ได้ ดังนั้น จำเลย ที่ 1 จึง ไม่มี อำนาจ จำหน่าย ที่ดิน ของ โจทก์ได้ โดย พลการ การ ที่ จำเลย ที่ 1 นำ เอา ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท ของ โจทก์ไป ขาย ให้ แก่ จำเลย ที่ 2 โดย พลการ ถือว่า เป็น การ โต้แย้ง สิทธิ ของ โจทก์ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 โจทก์ จึง มีอำนาจ ฟ้องคดี นี้ "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1038/2538นาย ลีน พาสทูร์โจทก์นางสาว ไพริน สงนางรอง กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 55 ป.ที่ดิน ม. 86, ม. 94แม้ การได้มาซึ่งที่ดินของคนต่างด้าวโดยฝ่าฝืนต่อประมวลกฎหมายที่ดินฯมาตรา86วรรคหนึ่งจะเป็น โมฆะ แต่มาตรา94ก็ให้ คนต่างด้าว จำหน่ายที่ดินดังกล่าวภายในเวลาที่ อธิบดีกรมที่ดินกำหนดมิฉะนั้นก็ให้ อธิบดี กรมที่ดินมีอำนาจจำหน่ายที่ดินนั้นได้จำเลยที่1ซึ่งลงชื่อถือกรรมสิทธิ์ที่ดินแทนโจทก์ซึ่งเป็นคนต่างด้าวจึงไม่มีอำนาจจำหน่ายโดยพลการการที่จำเลยที่1ขายที่ดินพร้อมบ้านพิพาทให้แก่จำเลยที่2โดยพลการถือว่าเป็นการ โต้แย้งสิทธิของโจทก์โจทก์จึงมี อำนาจฟ้องให้เพิกถอนการโอนขายได้โจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ ซื้อ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 31283 พร้อม บ้านโดย จำเลย ที่ 1 ลงชื่อ ถือ กรรมสิทธิ์ แทน เนื่องจาก โจทก์ เป็น คนต่างด้าวต่อมา จำเลย ทั้ง สอง สมคบ กัน ทำ สัญญาจะซื้อขาย และ จำเลย ที่ 2 ฟ้องจำเลย ที่ 1 เพื่อ บังคับ ตาม สัญญาจะซื้อขาย แล้ว จำเลย ที่ 1 ทำสัญญา ประนีประนอม ยอมความ ยอม โอน ที่ดิน พร้อม บ้าน ให้ แก่ จำเลย ที่ 2ศาลชั้นต้น พิพากษา ตามยอม ต่อมา จำเลย ที่ 2 นำ คำพิพากษา ไป จดทะเบียนโอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน พร้อม บ้าน มา เป็น ของ จำเลย ที่ 2 แล้ว จำเลย ที่ 2นำ ที่ดิน พร้อม บ้าน จดทะเบียน จำนอง ต่อ ธนาคาร ขอให้ เพิกถอน สัญญาประนีประนอม ยอมความ ใน คดีแพ่ง หมายเลขแดง ที่ 1469/2532 ของ ศาลชั้นต้นให้ จำเลย ที่ 2 ไถ่ถอน จำนอง ที่ดิน พร้อม บ้าน แล้ว นำ ออก ขายทอดตลาดเพื่อ นำ เงิน คืน แก่ โจทก์จำเลย ทั้ง สอง ให้การ ว่า จำเลย ที่ 1 เป็น เจ้าของ กรรมสิทธิ์ ที่ดินพร้อม บ้าน พิพาท จำเลย ที่ 1 ไม่เคย เป็น ตัวแทน ถือ กรรมสิทธิ์ ที่ดินพร้อม บ้าน พิพาท แทน โจทก์ ที่ โจทก์ ฟ้อง ว่า จำเลย ที่ 1 เป็น เจ้าของกรรมสิทธิ์ ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท แทน โจทก์ ซึ่ง เป็น คนต่างด้าวจำเลย ที่ 1 จึง มีสิทธิ และ หน้าที่ ตาม ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 96ต้อง จำหน่าย ที่ดิน ให้ แก่ บุคคลอื่น ซึ่ง มี สัญชาติ ไทย โจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้อง ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ เพิกถอน นิติกรรม การ โอน ที่ดิน โฉนดเลขที่ 31283 ตำบล หนองปรือ อำเภอบางละมุง จังหวัด ชลบุรี ตาม คำพิพากษา ตามยอม ใน คดี หมายเลขแดง ที่ 1469/2532 ของ ศาลชั้นต้นให้ จำเลย ที่ 2 ไถ่ถอน จำนอง แล้ว นำ ที่ดิน ออก ขายทอดตลาด นำ เงิน ชำระแก่ โจทก์ หาก จำเลย ที่ 2 ไม่ยอม ไถ่ถอน จำนอง ก็ ให้ ยึด ที่ดิน ออกขายทอดตลาด โดย ติด จำนองโจทก์ และ จำเลย ทั้ง สอง อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษาแก้ เป็น ว่า หาก จำเลย ที่ 2 ไม่ยอม ไถ่ถอนจำนอง ก็ ให้ ยึด ที่ดินพิพาท ออก ขายทอดตลาด โดย ติด จำนอง และ ให้ จำเลย ที่ 2ชดใช้ ราคา ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท ตาม จำนวนเงิน ซึ่ง จำเลย ที่ 2จำนอง ต่อ ธนาคาร พร้อม ดอกเบี้ย อีก ส่วน หนึ่ง นอกจาก ที่ แก้ คง ให้ เป็นไป ตาม คำพิพากษา ศาลชั้นต้นจำเลย ทั้ง สอง ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว ข้อเท็จจริง เบื้องต้นฟังได้ ว่า โจทก์ เป็น ชาว เนเธอร์แลนด์ เดิม จำเลย ที่ 1 เป็น เมีย เช่า ของ โจทก์ ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท มี ชื่อ จำเลย ที่ 1 เป็น ผู้ถือกรรมสิทธิ์ ใน โฉนด ที่ดิน เมื่อ วันที่ 12 เมษายน 2532 จำเลย ที่ 1ได้ ทำ สัญญาจะขาย ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท ให้ แก่ จำเลย ที่ 2 แต่ ไม่สามารถโอน กรรมสิทธิ์ ให้ จำเลย ที่ 2 ได้ เพราะ จำเลย ที่ 1 ไม่มี โฉนด ที่ดินพิพาท วันที่ 12 ตุลาคม 2532 จำเลย ที่ 2 ฟ้อง จำเลย ที่ 1 ต่อศาลชั้นต้น ขอให้ บังคับ จำเลย ที่ 1 โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาทให้ แก่ จำเลย ที่ 2 วันที่ 16 ตุลาคม 2532 จำเลย ทั้ง สอง ได้ ทำสัญญา ประนีประนอม ยอมความ กัน โดย จำเลย ที่ 1 ยอม โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดินพร้อม บ้าน พิพาท ให้ แก่ จำเลย ที่ 2 ศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ เป็น ไป ตามสัญญา ประนีประนอม ยอมความ ตาม คดีแพ่ง หมายเลขแดง ที่ 1469/2532วันที่ 26 มกราคม 2533 จำเลย ที่ 2 ได้ นำ คำพิพากษา ตาม สัญญาประนีประนอม ยอมความ ดังกล่าว ไป จดทะเบียน โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน พร้อมบ้าน พิพาท มา เป็น ของ จำเลย ที่ 2 วันที่ 16 กุมภาพันธ์ 2533 จำเลย ที่ 2นำ ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท ไป จดทะเบียน จำนอง ต่อ ธนาคาร ทหารไทย จำกัด เป็น ประกันหนี้ ของ จำเลย ที่ 2 ใน วงเงิน 500,000 บาทปัญหา ที่ ต้อง วินิจฉัย ประการ แรก มี ว่า โจทก์ มีอำนาจ ฟ้อง หรือไม่ปัญหา นี้ จำเลย ทั้ง สอง ฎีกา ว่า โจทก์ เป็น คนต่างด้าว ไม่อาจ ได้ มา ซึ่งกรรมสิทธิ์ ใน ที่ดิน ได้ แม้ จะ ฟัง ว่า ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท เป็น ของ โจทก์และ โจทก์ ให้ จำเลย ที่ 1 ลงชื่อ ถือ กรรมสิทธิ์ แทน โจทก์ ไม่อาจ ยึดถือได้ อีก ต่อไป จำเลย ที่ 1 จึง มีสิทธิ ขาย ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท ได้โจทก์ จึง ไม่มี อำนาจฟ้อง นั้น เห็นว่า แม้ คนต่างด้าว จะ ได้ ที่ดิน มา โดยฝ่าฝืน ต่อ ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 86 วรรคหนึ่ง อันเป็น โมฆะ ก็ ตามแต่ ตาม ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 94 บัญญัติ ให้ คนต่างด้าว จัดการจำหน่าย ที่ดิน ที่ ได้ มา โดย ไม่ชอบด้วยกฎหมาย หรือไม่ ได้รับ อนุญาต เสียภายใน เวลา ที่ อธิบดี กรมที่ดิน กำหนด ถ้า ไม่ จำหน่าย ภายใน เวลา ที่อธิบดี กรมที่ดิน กำหนด ก็ ให้ อธิบดี กรมที่ดิน มีอำนาจ จำหน่าย ที่ดินนั้น ได้ ดังนั้น จำเลย ที่ 1 จึง ไม่มี อำนาจ จำหน่าย ที่ดิน ของ โจทก์ได้ โดย พลการ การ ที่ จำเลย ที่ 1 นำ เอา ที่ดิน พร้อม บ้าน พิพาท ของ โจทก์ไป ขาย ให้ แก่ จำเลย ที่ 2 โดย พลการ ถือว่า เป็น การ โต้แย้ง สิทธิ ของ โจทก์ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 โจทก์ จึง มีอำนาจ ฟ้องคดี นี้ "พิพากษายืน(ดุสิต เพชรปลูก-นิเวศน์ คำผอง-ทวีชัย เจริญบัณฑิต)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1)ในข้อที่ศาลฎีกาว่าการได้มาซึ่งที่ดินของคนต่างด้าวโดยฝ่าฝืนประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา86วรรคหนึ่งเป็นโมฆะนั้นมีคำพิพากษาศาลฎีกา2แนวที่ขัดแย้งกันอยู่ เรื่องแรกคือคำพิพากษาศาลฎีกาที่493/2510ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยโอนใส่ชื่อโจทก์(คนต่างด้าว)เป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ยกฟ้องโจทก์ในข้อที่ให้ศาลแสดงหรือลงชื่อโจทก์เป็นเจ้าของที่ดินศาลฎีกาพิพากษาแก้คำพิพากษาศาลอุทธรณ์เป็นให้บังคับคดีตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นทุกประการ(คือให้ใส่ชื่อโจทก์เป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ตามศาลชั้นต้น)โดยเจ้าของสำนวนผู้เขียนคำพิพากษาคือศาสตราจารย์จิตติติงศภัทิย์ ปรมาจารย์ทางนิติศาสตร์ได้กล่าวในคำพิพากษาฉบับนี้ว่า"ศาลฎีกาเห็นว่าถึงแม้การที่โจทก์ซื้อที่พิพาทเป็นการฝ่าฝืนประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา86แต่ผลของข้อห้ามตามมาตรา86นี้มีอย่างไรยังมีบทบัญญัติต่อไปในมาตรา94ว่าบรรดาที่ดินที่คนต่างด้าวได้มาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ได้รับอนุญาตให้คนต่างด้าวนั้นจัดการจำหน่ายภายในเวลาที่อธิบดีกำหนดให้ฯลฯถ้าไม่จำหน่ายที่ดินภายในเวลาที่กำหนดให้อธิบดีมีอำนาจจำหน่ายที่ดินนั้นและให้นำบทบัญญัติเรื่องการบังคับจำหน่ายที่ดินตามความในหมวด3มาใช้บังคับโดยอนุโลมดังนี้เป็นที่เห็นได้ว่ากฎหมายมิได้ถือว่าการได้ที่ดินมาแล้วโดยมิชอบด้วยกฎหมายเช่นโดยการซื้อขายนั้นไม่มีผลใดๆเสียเลยแม้คนต่างด้าวจะไม่สามารถถือและใช้สิทธิในที่ดินนั้นได้อย่างเจ้าของกรรมสิทธิ์โดยบริบูรณ์แต่กฎหมายก็ยังบัญญัติให้คนต่างด้าวจำหน่ายที่ดินนั้นเสียตามกำหนดเวลาที่อธิบดีมีคำสั่งมิฉะนั้นอธิบดีจะจำหน่ายเองตามวิธีการที่กฎหมายบังคับไว้ตามนัยฎีกาที่599/2500ซึ่งคนต่างด้าวจะได้รับค่าที่ดินคืนไปในคดีนี้ได้ความต่อไปว่าบัดนี้มาตรา97(5)ได้ยกเลิกไปแล้วโดยอธิบดีก็มิได้สั่งให้โจทก์จำหน่ายที่ดินซึ่งมีผู้ถือกรรมสิทธิ์ไว้แทนโจทก์จึงไม่มีเหตุผลอย่างใดที่จะวินิจฉัยว่าโจทก์ถือกรรมสิทธิ์ที่พิพาทณบัดนี้ไม่ได้" รุ่งขึ้นอีกปีหนึ่งจึงได้มีคำพิพากษาศาลฎีกาออกมาอีกเรื่องหนึ่งคือคำพิพากษาศาลฎีกาที่344/2511คดีได้ความว่าโจทก์เป็นคนต่างด้าวรับโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินไม่ได้จึงมอบให้จำเลยรับโอนแทนโจทก์ฟ้องขอให้ศาลแสดงว่าที่ดินตามหนังสือสัญญาซื้อขายเป็นของโจทก์บังคับให้จำเลยโอนให้โจทก์ในนามของนาย ประสงค์บุตรชายโจทก์ปัญหาจึงมีว่าโจทก์จะขอให้บังคับจำเลยให้โอนที่ดินให้โจทก์โดยให้โอนในนามของนาย ประสงค์บุตรโจทก์จะได้หรือไม่ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่เห็นว่า"วัตถุประสงค์ของสัญญาซื้อขายที่พิพาทเป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายเพราะขัดกับประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา86และ113จึงเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา113และจำเลยถือที่พิพาทแทนโจทก์ฉะนั้นจำเลยอ้างว่าเป็นเจ้าของไม่ได้ทั้งโจทก์จะบังคับให้จำเลยโอนที่พิพาทให้บุตรโจทก์ก็ไม่ได้ผลต่อไปต้องเป็นไปตามประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา96" (2)ผู้บันทึกเห็นว่าประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา86ไม่ได้ห้ามขาดมิให้คนต่างด้าวมีกรรมสิทธิ์ในที่ดินแม้การที่โจทก์คนต่างด้าวซื้อที่พิพาทเป็นการฝ่าฝืนประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา86แต่ผลของข้อห้ามตามมาตรา86นี้มีอย่างไรยังมีบัญญัติต่อไปในมาตรา94ว่าบรรดาที่ดินที่คนต่างด้าวได้มาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ได้รับอนุญาตให้คนต่างด้าวจัดการจำหน่ายภายในเวลาที่อธิบดีกำหนดให้ถ้าไม่จำหน่ายที่ดินภายในเวลาที่กำหนดให้อธิบดีมีอำนาจจำหน่ายที่ดินนั้นดังนี้คำพิพากษาศาลฎีกาที่493/2510ได้กล่าวไว้แล้วเมื่อจำหน่ายแล้วเงินที่ขายได้ก็ต้องตกเป็นของโจทก์ผู้ขายอย่างไม่มีปัญหาเพราะโจทก์ซึ่งเป็นคนต่างด้าวนั้นโดยข้อเท็จจริงและกฎหมายแล้วเป็นเจ้าของที่ดินต่างหาก (3)นิติกรรมที่เป็นโมฆะย่อมเป็นอันเสียเปล่า(มาตรา133เดิมมาตรา172ปัจจุบัน)ฝ่ายที่ได้ทรัพย์สิ่งใดไปก็จะต้องคืนตามมูลหนี้ลาภมิควรได้(มาตรา406และมาตรา172วรรค2ปัจจุบัน)โมฆกรรมไม่อาจให้สัตยาบันได้(มาตรา134เดิมมาตรา172ปัจจุบัน) แม้การซื้อขายที่ดินเป็นการฝ่าฝืนประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา86แต่ตามมาตรานี้ก็หาได้บัญญัติให้เป็นโมฆะไม่ถ้าถือว่าสัญญาซื้อขายเป็นโมฆะนิติกรรมสัญญาก็ย่อมเสียเปล่าที่ดินก็ยังคงเป็นของผู้ขายตามเดิมคนต่างด้าวไม่มีทางเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ได้ซึ่งกรณีนี้หาเป็นเช่นนั้นไม่ยิ่งกว่านั้นยังมีบัญญัติไว้ในมาตรา94ด้วยว่าบรรดาที่ดินที่คนต่างด้าวได้มาโดยไม่ชอบหรือไม่ได้รับอนุญาตให้คนต่างด้าวนั้นจัดการจำหน่ายก็แสดงให้เห็นชัดแล้วว่ากฎหมายถือว่าที่ดินนั้นเป็นของคนต่างด้าวผู้ซื้อไม่ใช่ยังเป็นของผู้ขายให้คนต่างด้าวอยู่ฉะนั้นจึงไม่ใช่เรื่องสัญญาซื้อขายเป็นโมฆะแต่ประการใดที่ศาลฎีกากล่าวไว้ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่344/2511ว่า"วัตถุประสงค์ของสัญญาซื้อขายที่พิพาทเป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายเพราะขัดประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา86และ113จึงเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา113จำเลยอ้างว่าเป็นเจ้าของไม่ได้"จึงคลาดเคลื่อนอย่างเห็นได้ชัดโจทก์ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่453/2510และ344/2511นั้นเป็นเจ้าของที่ดินต่างหากถ้าหากมิใช่เจ้าของเหตุใดกฎหมาย(ประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา94)จึงบังคับให้คนต่างด้าวนั้นจัดการจำหน่ายกันเล่า (4)กล่าวโดยสรุปก็คือเมื่อคนต่างด้าวได้ที่ดินมาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ได้รับอนุญาตไม่ใช่เรื่องนิติกรรมสัญญาเป็นโมฆะมิใช่เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายเพราะขัดกับประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา86หาเป็นเช่นนั้นไม่ที่ดินนั้นก็ยังเป็นของคนต่างด้าวแต่กฎหมายบังคับว่าให้คนต่างด้าวจัดการจำหน่ายภายในกำหนดเวลาที่อธิบดีกำหนดฯลฯเท่านั้น (5)ข้อวินิจฉัยของศาลฎีกาตามฎีกาที่บันทึกนี้ที่ว่าจำเลยที่1ไม่มีอำนาจจำหน่ายที่ดินของโจทก์(ซึ่งเป็นคนต่างด้าว)ได้โดยพลการการที่จำเลยที่1นำเอาที่ดินพร้อมบ้านพิพาทของโจทก์ไปขายให้แก่จำเลยที่2โดยพลการถือว่าเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา55โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องคดีนี้จึงชอบด้วยหลักการ ?ไพจิตรปุญญพันธุ์?