คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5083/2537หลักกฎหมาย: จำเลยซื้อที่ดินพิพาทซึ่งเป็นที่ดินบางส่วนของที่ดินที่มีข้อกำหนดห้ามโอนไปยังผู้อื่นภายใน 10 ปีจากโจทก์ แม้โจทก์จะได้สละการครอบครองและมอบที่ดินพิพาทให้จำเลยครอบครอง ทั้งมีข้อตกลงว่าจะจดทะเบียนโอนที่ดินให้จำเลยเมื่อพ้นกำหนดห้ามโอนแล้ว ก็เป็นการซื้อมาและเข้าครอบครองภายในกำหนดเวลาห้ามโอน เป็นนิติกรรมที่มีวัตถุประสงค์ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย ตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 113 จำเลยจึงไม่มีสิทธิอยู่ในที่พิพาทโจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยพร้อมทั้งบริวารรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างออกไปจากที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ของโจทก์ และใช้ค่าเสียหายเดือนละ 200 บาทนับแต่วันฟ้องจำเลยให้การว่า จำเลยซื้อที่ดินพิพาทจากโจทก์โดยตกลงกันว่าเมื่อพ้นกำหนดระยะเวลาห้ามโอนแล้ว โจทก์จะไปจดทะเบียนซื้อขายและแบ่งแยกที่ดินให้แก่จำเลยทันที จำเลยเข้าครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินพิพาท โดยปลูกบ้านอยู่อาศัยอย่างถาวรและปลูกพืชพันธุ์ต่าง ๆโดยสงบและเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของเป็นระยะเวลาเกินกว่า1 ปี โจทก์ไม่มีสิทธิฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับว่า ให้จำเลยและบริวารรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างออกจากที่พิพาทพร้อมทั้งใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์เดือนละ100 บาท นับแต่วันฟ้อง (28 กันยายน 2532 ที่ถูก 29 กันยายน 2532)เป็นต้นไป จนกว่าจำเลยและบริวารจะรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างออกจากที่พิพาทจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีคงมีปัญหาข้อกฎหมายตามฎีกาของจำเลยว่าสัญญาซื้อขายที่ดินระหว่างโจทก์จำเลยเป็นโมฆะหรือไม่ จำเลยฎีกาว่าจำเลยซื้อที่พิพาทมาจากโจทก์เมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม 2528 ซึ่งยังอยู่ในระยะเวลาห้ามโอน โจทก์สละการครอบครองให้จำเลยเข้าครอบครองโดยตกลงกันว่า โจทก์จะไปโอนให้จำเลยเมื่อพ้นกำหนดห้ามโอน สัญญาซื้อขายจึงไม่ต้องห้ามตามกฎหมายนั้น เห็นว่า ตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 31 ห้ามโจทก์ผู้ได้สิทธิครอบครองในที่ดินแปลงพิพาทโอนไปยังผู้อื่นภายใน 10 ปี ดังนั้น ถึงแม้จะฟังว่าจำเลยซื้อที่ดินพิพาทจากโจทก์โดยโจทก์สละการครอบครองก็เป็นการซื้อมาและเข้าครอบครองภายในกำหนดเวลาห้ามโอน เป็นนิติกรรมที่มีวัตถุประสงค์ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 113 แม้จะโอนไปเพียงบางส่วนของที่ดินที่ห้ามโอนและมอบที่ดินพิพาทให้จำเลยครอบครองแล้วทั้งมีข้อตกลงว่าจะจดทะเบียนโอนที่ดินให้จำเลยเมื่อพ้นกำหนดห้ามโอนแล้วก็ไม่อาจทำได้ จำเลยจึงไม่มีสิทธิอยู่ในที่พิพาท โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องจำเลย คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 2 ชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5083/2537นาย จันทร์ ยอด ใสโจทก์นาย ชาติ เอี่ยมสันต์จำเลย ป.พ.พ. ม. 150 ป.ที่ดิน ม. 31 จำเลยซื้อที่ดินพิพาทซึ่งเป็นที่ดินบางส่วนของที่ดินที่มีข้อกำหนดห้ามโอนไปยังผู้อื่นภายใน 10 ปีจากโจทก์ แม้โจทก์จะได้สละการครอบครองและมอบที่ดินพิพาทให้จำเลยครอบครอง ทั้งมีข้อตกลงว่าจะจดทะเบียนโอนที่ดินให้จำเลยเมื่อพ้นกำหนดห้ามโอนแล้ว ก็เป็นการซื้อมาและเข้าครอบครองภายในกำหนดเวลาห้ามโอน เป็นนิติกรรมที่มีวัตถุประสงค์ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย ตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 113 จำเลยจึงไม่มีสิทธิอยู่ในที่พิพาทโจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยพร้อมทั้งบริวารรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างออกไปจากที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ของโจทก์ และใช้ค่าเสียหายเดือนละ 200 บาทนับแต่วันฟ้องจำเลยให้การว่า จำเลยซื้อที่ดินพิพาทจากโจทก์โดยตกลงกันว่าเมื่อพ้นกำหนดระยะเวลาห้ามโอนแล้ว โจทก์จะไปจดทะเบียนซื้อขายและแบ่งแยกที่ดินให้แก่จำเลยทันที จำเลยเข้าครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินพิพาท โดยปลูกบ้านอยู่อาศัยอย่างถาวรและปลูกพืชพันธุ์ต่าง ๆโดยสงบและเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของเป็นระยะเวลาเกินกว่า1 ปี โจทก์ไม่มีสิทธิฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับว่า ให้จำเลยและบริวารรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างออกจากที่พิพาทพร้อมทั้งใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์เดือนละ100 บาท นับแต่วันฟ้อง (28 กันยายน 2532 ที่ถูก 29 กันยายน 2532)เป็นต้นไป จนกว่าจำเลยและบริวารจะรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างออกจากที่พิพาทจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีคงมีปัญหาข้อกฎหมายตามฎีกาของจำเลยว่าสัญญาซื้อขายที่ดินระหว่างโจทก์จำเลยเป็นโมฆะหรือไม่ จำเลยฎีกาว่าจำเลยซื้อที่พิพาทมาจากโจทก์เมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม 2528 ซึ่งยังอยู่ในระยะเวลาห้ามโอน โจทก์สละการครอบครองให้จำเลยเข้าครอบครองโดยตกลงกันว่า โจทก์จะไปโอนให้จำเลยเมื่อพ้นกำหนดห้ามโอน สัญญาซื้อขายจึงไม่ต้องห้ามตามกฎหมายนั้น เห็นว่า ตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 31 ห้ามโจทก์ผู้ได้สิทธิครอบครองในที่ดินแปลงพิพาทโอนไปยังผู้อื่นภายใน 10 ปี ดังนั้น ถึงแม้จะฟังว่าจำเลยซื้อที่ดินพิพาทจากโจทก์โดยโจทก์สละการครอบครองก็เป็นการซื้อมาและเข้าครอบครองภายในกำหนดเวลาห้ามโอน เป็นนิติกรรมที่มีวัตถุประสงค์ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 113 แม้จะโอนไปเพียงบางส่วนของที่ดินที่ห้ามโอนและมอบที่ดินพิพาทให้จำเลยครอบครองแล้วทั้งมีข้อตกลงว่าจะจดทะเบียนโอนที่ดินให้จำเลยเมื่อพ้นกำหนดห้ามโอนแล้วก็ไม่อาจทำได้ จำเลยจึงไม่มีสิทธิอยู่ในที่พิพาท โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องจำเลย คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 2 ชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(สกล เหมือนพะวงศ์-พิมล สมานิตย์-ถวิล ตรีเพชร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ ที่ดินเนื่องมาจากใบจองตามมาตรา 31 แห่งประมวลกฎหมายที่ดินลักษณะเดียวกับที่ดินพิพาทในคดีนี้มีกำหนดเวลาห้ามโอน และมีคำพิพากษาศาลฎีกาหลายฉบับยืนยันมาโดยตลอดว่า การโอนที่ดินลักษณะนี้ภายในกำหนดเวลาห้ามโอนเป็นผลให้สัญญาจะซื้อจะขายหรือสัญญาซื้อขายเป็นโมฆะตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 113(เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3393/2525) ผู้ซื้อแม้ครอบครองอยู่ก็ไม่ได้สิทธิครอบครอง (เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 909/2531,380/2536)และบางฉบับวินิจฉัยตามประเด็นแห่งคดีต่อไปอีกว่าผู้ซื้อต้องคืนที่ดินพร้อมกับรับเงินค่าที่ดินคืน เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 940/2523 ที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ซึ่งห้ามโอนภายใน 10 ปี ตาม ประมวลกฎหมายที่ดินฯมาตรา 58 ทวิ นั้น การโอนต้องห้ามชัดแจ้งจึงเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 113 ผู้รับโอนครอบครองที่ดินต่างดอกเบี้ยไม่มีสิทธิรับโอนเป็นของตนต้องคืนที่ดินและรับเงินค่าที่ดินคืนจากเจ้าของเดิม นอกจากนี้ แม้มีการขายและมอบการครอบครองกันเองแล้ว มีการขายและมอบการครอบครองให้บุคคลภายนอกอีกทอดหนึ่ง บุคคลภายนอกก็หาได้สิทธิครอบครองไม่ เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3520/2532 ที่ดินพิพาทเป็นที่ดินที่มีหนังสือรับรองการทำประโยชน์ที่ทางราชการออกให้แก่โจทก์ ตามประมวลกฎหมายที่ดินฯ มาตรา 58 ทวิ ห้ามโอนภายใน 10 ปีนั้น เป็นที่ดินที่รัฐยังไม่มอบสิทธิครอบครองให้แก่โจทก์ จึงยังไม่มีสิทธิครอบครองตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1377 หรือมาตรา 1378ให้ผู้อื่นได้ การที่โจทก์ขายและมอบการครอบครองที่ดินพิพาทให้แก่บิดาโจทก์ภายในกำหนดเวลาห้ามโอนแล้วต่อมาบิดาโจทก์ได้นำไปขายและมอบการครอบครองให้แก่จำเลยครอบครองทำกินโดยจะไปโอนให้จำเลยหลังจากพ้นกำหนดระยะเวลาห้ามโอนแล้วนั้น จำเลยหาอาจยกสิทธิครอบครองขึ้นต่อสู้โจทก์ได้ไม่ ต่อมามีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5596/2536 วินิจฉัยโดยใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1377 วรรคหนึ่งและมาตรา 1367ว่า ผู้ซื้ออาจได้สิทธิครอบครองหลังจากพ้นกำหนดเวลาห้ามโอน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5596/2536 จำเลยได้ขายและมอบการครอบครองที่ดินพิพาทให้ ฉ. และได้ขายและมอบการครอบครองที่พิพาทให้โจทก์แต่การซื้อขายที่พิพาททั้งสองครั้งดังกล่าวไม่ได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่และที่พิพาทเป็นที่ดินที่ทางราชการห้ามโอนภายในสิบปี การซื้อขายที่พิพาทระหว่างจำเลยกับ ฉ. และระหว่าง ฉ. กับโจทก์จึงไม่ถูกต้องตามแบบและเป็นการฝ่าฝืนข้อห้ามชัดแจ้งโดย ประมวลกฎหมายที่ดินฯ มาตรา 31 ตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 150 แต่เมื่อจำเลยได้ขนย้ายออกไปจากที่พิพาทจึงถือว่าจำเลยได้สละเจตนาครอบครองโดยไม่ยึดถือที่พิพาทอีกต่อไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1377 วรรคแรกการที่ ฉ. กับโจทก์ได้ซื้อและยึดถือที่พิพาทโดยเจตนาจะยึดถือเพื่อตนต่อมาในระยะเวลาห้ามโอน ฉ. กับโจทก์ก็ยังไม่ได้สิทธิครอบครอง เนื่องจากถูกจำกัดโดยบทบัญญัติแห่ง ประมวลกฎหมายที่ดินฯดังกล่าวแต่เมื่อโจทก์ยังคงครอบครองที่พิพาทตลอดมาจนล่วงเลยระยะเวลาห้ามโอนแล้วโจทก์ย่อมได้ซึ่งสิทธิครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1367 นับแต่วันพ้นกำหนดห้ามโอนนั้น จำเลยไม่มีสิทธิเข้าเกี่ยวข้องในที่พิพาทอีก และเมื่อสัญญาซื้อขายเป็นโมฆะ โจทก์จึงบังคับให้จำเลยไปจดทะเบียนโอนที่พิพาทให้แก่โจทก์ไม่ได้ ผู้หมายเหตุยังเข้าใจในขณะนั้นว่า คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5596/2536 น่าจะมีส่วนที่วินิจฉัยต่อเนื่องออกไปซึ่งไม่ตรงกับแนวคำพิพากษาศาลฎีกาเดิม และน่าจะขัดกับหลักผู้รับโอนไม่มีสิทธิดีกว่าผู้โอน จึงเป็นประเด็นที่น่าสนใจ และต่อมาในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5083/2537 ฉบับนี้วินิจฉัยว่า แม้จะมอบที่ดินให้ผู้ซื้อครอบครองผู้ซื้อก็ไม่มีสิทธิอยู่ในที่พิพาท ผู้ขายมีอำนาจฟ้องขับไล่ได้ซึ่งน่าจะเป็นการย้ำแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ผ่านมาและตรงกับเจตนารมณ์ของบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายที่ดินที่มีกำหนดเวลาห้ามโอนที่ดินในลักษณะนี้ จุมพลภิญโญสินวัฒน์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยพร้อมทั้งบริวารรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างออกไปจากที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ของโจทก์ และใช้ค่าเสียหายเดือนละ 200 บาทนับแต่วันฟ้องจำเลยให้การว่า จำเลยซื้อที่ดินพิพาทจากโจทก์โดยตกลงกันว่าเมื่อพ้นกำหนดระยะเวลาห้ามโอนแล้ว โจทก์จะไปจดทะเบียนซื้อขายและแบ่งแยกที่ดินให้แก่จำเลยทันที จำเลยเข้าครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินพิพาท โดยปลูกบ้านอยู่อาศัยอย่างถาวรและปลูกพืชพันธุ์ต่าง ๆโดยสงบและเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของเป็นระยะเวลาเกินกว่า1 ปี โจทก์ไม่มีสิทธิฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับว่า ให้จำเลยและบริวารรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างออกจากที่พิพาทพร้อมทั้งใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์เดือนละ100 บาท นับแต่วันฟ้อง (28 กันยายน 2532 ที่ถูก 29 กันยายน 2532)เป็นต้นไป จนกว่าจำเลยและบริวารจะรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างออกจากที่พิพาทจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีคงมีปัญหาข้อกฎหมายตามฎีกาของจำเลยว่าสัญญาซื้อขายที่ดินระหว่างโจทก์จำเลยเป็นโมฆะหรือไม่ จำเลยฎีกาว่าจำเลยซื้อที่พิพาทมาจากโจทก์เมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม 2528 ซึ่งยังอยู่ในระยะเวลาห้ามโอน โจทก์สละการครอบครองให้จำเลยเข้าครอบครองโดยตกลงกันว่า โจทก์จะไปโอนให้จำเลยเมื่อพ้นกำหนดห้ามโอน สัญญาซื้อขายจึงไม่ต้องห้ามตามกฎหมายนั้น เห็นว่า ตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 31 ห้ามโจทก์ผู้ได้สิทธิครอบครองในที่ดินแปลงพิพาทโอนไปยังผู้อื่นภายใน 10 ปี ดังนั้น ถึงแม้จะฟังว่าจำเลยซื้อที่ดินพิพาทจากโจทก์โดยโจทก์สละการครอบครองก็เป็นการซื้อมาและเข้าครอบครองภายในกำหนดเวลาห้ามโอน เป็นนิติกรรมที่มีวัตถุประสงค์ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 113 แม้จะโอนไปเพียงบางส่วนของที่ดินที่ห้ามโอนและมอบที่ดินพิพาทให้จำเลยครอบครองแล้วทั้งมีข้อตกลงว่าจะจดทะเบียนโอนที่ดินให้จำเลยเมื่อพ้นกำหนดห้ามโอนแล้วก็ไม่อาจทำได้ จำเลยจึงไม่มีสิทธิอยู่ในที่พิพาท โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องจำเลย คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 2 ชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5083/2537นาย จันทร์ ยอด ใสโจทก์นาย ชาติ เอี่ยมสันต์จำเลย ป.พ.พ. ม. 150 ป.ที่ดิน ม. 31 จำเลยซื้อที่ดินพิพาทซึ่งเป็นที่ดินบางส่วนของที่ดินที่มีข้อกำหนดห้ามโอนไปยังผู้อื่นภายใน 10 ปีจากโจทก์ แม้โจทก์จะได้สละการครอบครองและมอบที่ดินพิพาทให้จำเลยครอบครอง ทั้งมีข้อตกลงว่าจะจดทะเบียนโอนที่ดินให้จำเลยเมื่อพ้นกำหนดห้ามโอนแล้ว ก็เป็นการซื้อมาและเข้าครอบครองภายในกำหนดเวลาห้ามโอน เป็นนิติกรรมที่มีวัตถุประสงค์ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย ตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 113 จำเลยจึงไม่มีสิทธิอยู่ในที่พิพาทโจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยพร้อมทั้งบริวารรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างออกไปจากที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ของโจทก์ และใช้ค่าเสียหายเดือนละ 200 บาทนับแต่วันฟ้องจำเลยให้การว่า จำเลยซื้อที่ดินพิพาทจากโจทก์โดยตกลงกันว่าเมื่อพ้นกำหนดระยะเวลาห้ามโอนแล้ว โจทก์จะไปจดทะเบียนซื้อขายและแบ่งแยกที่ดินให้แก่จำเลยทันที จำเลยเข้าครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินพิพาท โดยปลูกบ้านอยู่อาศัยอย่างถาวรและปลูกพืชพันธุ์ต่าง ๆโดยสงบและเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของเป็นระยะเวลาเกินกว่า1 ปี โจทก์ไม่มีสิทธิฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษากลับว่า ให้จำเลยและบริวารรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างออกจากที่พิพาทพร้อมทั้งใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์เดือนละ100 บาท นับแต่วันฟ้อง (28 กันยายน 2532 ที่ถูก 29 กันยายน 2532)เป็นต้นไป จนกว่าจำเลยและบริวารจะรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างออกจากที่พิพาทจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีคงมีปัญหาข้อกฎหมายตามฎีกาของจำเลยว่าสัญญาซื้อขายที่ดินระหว่างโจทก์จำเลยเป็นโมฆะหรือไม่ จำเลยฎีกาว่าจำเลยซื้อที่พิพาทมาจากโจทก์เมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม 2528 ซึ่งยังอยู่ในระยะเวลาห้ามโอน โจทก์สละการครอบครองให้จำเลยเข้าครอบครองโดยตกลงกันว่า โจทก์จะไปโอนให้จำเลยเมื่อพ้นกำหนดห้ามโอน สัญญาซื้อขายจึงไม่ต้องห้ามตามกฎหมายนั้น เห็นว่า ตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 31 ห้ามโจทก์ผู้ได้สิทธิครอบครองในที่ดินแปลงพิพาทโอนไปยังผู้อื่นภายใน 10 ปี ดังนั้น ถึงแม้จะฟังว่าจำเลยซื้อที่ดินพิพาทจากโจทก์โดยโจทก์สละการครอบครองก็เป็นการซื้อมาและเข้าครอบครองภายในกำหนดเวลาห้ามโอน เป็นนิติกรรมที่มีวัตถุประสงค์ต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 113 แม้จะโอนไปเพียงบางส่วนของที่ดินที่ห้ามโอนและมอบที่ดินพิพาทให้จำเลยครอบครองแล้วทั้งมีข้อตกลงว่าจะจดทะเบียนโอนที่ดินให้จำเลยเมื่อพ้นกำหนดห้ามโอนแล้วก็ไม่อาจทำได้ จำเลยจึงไม่มีสิทธิอยู่ในที่พิพาท โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องจำเลย คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 2 ชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(สกล เหมือนพะวงศ์-พิมล สมานิตย์-ถวิล ตรีเพชร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ ที่ดินเนื่องมาจากใบจองตามมาตรา 31 แห่งประมวลกฎหมายที่ดินลักษณะเดียวกับที่ดินพิพาทในคดีนี้มีกำหนดเวลาห้ามโอน และมีคำพิพากษาศาลฎีกาหลายฉบับยืนยันมาโดยตลอดว่า การโอนที่ดินลักษณะนี้ภายในกำหนดเวลาห้ามโอนเป็นผลให้สัญญาจะซื้อจะขายหรือสัญญาซื้อขายเป็นโมฆะตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 113(เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3393/2525) ผู้ซื้อแม้ครอบครองอยู่ก็ไม่ได้สิทธิครอบครอง (เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 909/2531,380/2536)และบางฉบับวินิจฉัยตามประเด็นแห่งคดีต่อไปอีกว่าผู้ซื้อต้องคืนที่ดินพร้อมกับรับเงินค่าที่ดินคืน เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 940/2523 ที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ซึ่งห้ามโอนภายใน 10 ปี ตาม ประมวลกฎหมายที่ดินฯมาตรา 58 ทวิ นั้น การโอนต้องห้ามชัดแจ้งจึงเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 113 ผู้รับโอนครอบครองที่ดินต่างดอกเบี้ยไม่มีสิทธิรับโอนเป็นของตนต้องคืนที่ดินและรับเงินค่าที่ดินคืนจากเจ้าของเดิม นอกจากนี้ แม้มีการขายและมอบการครอบครองกันเองแล้ว มีการขายและมอบการครอบครองให้บุคคลภายนอกอีกทอดหนึ่ง บุคคลภายนอกก็หาได้สิทธิครอบครองไม่ เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3520/2532 ที่ดินพิพาทเป็นที่ดินที่มีหนังสือรับรองการทำประโยชน์ที่ทางราชการออกให้แก่โจทก์ ตามประมวลกฎหมายที่ดินฯ มาตรา 58 ทวิ ห้ามโอนภายใน 10 ปีนั้น เป็นที่ดินที่รัฐยังไม่มอบสิทธิครอบครองให้แก่โจทก์ จึงยังไม่มีสิทธิครอบครองตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1377 หรือมาตรา 1378ให้ผู้อื่นได้ การที่โจทก์ขายและมอบการครอบครองที่ดินพิพาทให้แก่บิดาโจทก์ภายในกำหนดเวลาห้ามโอนแล้วต่อมาบิดาโจทก์ได้นำไปขายและมอบการครอบครองให้แก่จำเลยครอบครองทำกินโดยจะไปโอนให้จำเลยหลังจากพ้นกำหนดระยะเวลาห้ามโอนแล้วนั้น จำเลยหาอาจยกสิทธิครอบครองขึ้นต่อสู้โจทก์ได้ไม่ ต่อมามีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5596/2536 วินิจฉัยโดยใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1377 วรรคหนึ่งและมาตรา 1367ว่า ผู้ซื้ออาจได้สิทธิครอบครองหลังจากพ้นกำหนดเวลาห้ามโอน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5596/2536 จำเลยได้ขายและมอบการครอบครองที่ดินพิพาทให้ ฉ. และได้ขายและมอบการครอบครองที่พิพาทให้โจทก์แต่การซื้อขายที่พิพาททั้งสองครั้งดังกล่าวไม่ได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่และที่พิพาทเป็นที่ดินที่ทางราชการห้ามโอนภายในสิบปี การซื้อขายที่พิพาทระหว่างจำเลยกับ ฉ. และระหว่าง ฉ. กับโจทก์จึงไม่ถูกต้องตามแบบและเป็นการฝ่าฝืนข้อห้ามชัดแจ้งโดย ประมวลกฎหมายที่ดินฯ มาตรา 31 ตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 150 แต่เมื่อจำเลยได้ขนย้ายออกไปจากที่พิพาทจึงถือว่าจำเลยได้สละเจตนาครอบครองโดยไม่ยึดถือที่พิพาทอีกต่อไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1377 วรรคแรกการที่ ฉ. กับโจทก์ได้ซื้อและยึดถือที่พิพาทโดยเจตนาจะยึดถือเพื่อตนต่อมาในระยะเวลาห้ามโอน ฉ. กับโจทก์ก็ยังไม่ได้สิทธิครอบครอง เนื่องจากถูกจำกัดโดยบทบัญญัติแห่ง ประมวลกฎหมายที่ดินฯดังกล่าวแต่เมื่อโจทก์ยังคงครอบครองที่พิพาทตลอดมาจนล่วงเลยระยะเวลาห้ามโอนแล้วโจทก์ย่อมได้ซึ่งสิทธิครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1367 นับแต่วันพ้นกำหนดห้ามโอนนั้น จำเลยไม่มีสิทธิเข้าเกี่ยวข้องในที่พิพาทอีก และเมื่อสัญญาซื้อขายเป็นโมฆะ โจทก์จึงบังคับให้จำเลยไปจดทะเบียนโอนที่พิพาทให้แก่โจทก์ไม่ได้ ผู้หมายเหตุยังเข้าใจในขณะนั้นว่า คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5596/2536 น่าจะมีส่วนที่วินิจฉัยต่อเนื่องออกไปซึ่งไม่ตรงกับแนวคำพิพากษาศาลฎีกาเดิม และน่าจะขัดกับหลักผู้รับโอนไม่มีสิทธิดีกว่าผู้โอน จึงเป็นประเด็นที่น่าสนใจ และต่อมาในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5083/2537 ฉบับนี้วินิจฉัยว่า แม้จะมอบที่ดินให้ผู้ซื้อครอบครองผู้ซื้อก็ไม่มีสิทธิอยู่ในที่พิพาท ผู้ขายมีอำนาจฟ้องขับไล่ได้ซึ่งน่าจะเป็นการย้ำแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ผ่านมาและตรงกับเจตนารมณ์ของบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายที่ดินที่มีกำหนดเวลาห้ามโอนที่ดินในลักษณะนี้ จุมพลภิญโญสินวัฒน์