ระเบียบกรมวิชาการเกษตรระเบียบกรมวิชาการเกษตรว่าด้วยหลักเกณฑ์การแลกเปลี่ยนส่วนขยายพันธุ์พืชระหว่างประเทศพ.ศ. ๒๕๔๖[๑] โดยที่เป็นการสมควรปรับปรุงหลักเกณฑ์การแลกเปลี่ยนส่วนขยายพันธุ์พืชระหว่างประเทศให้เหมาะสมกับสถานการณ์ปัจจุบันยิ่งขึ้นและเพื่อเป็นการปกป้องทรัพยากรทางชีวภาพของประเทศมิให้มีการนำเอาส่วนขยายพันธุ์พืชไปใช้ประโยชน์โดยไม่เหมาะสม จึงควรกำหนดให้มีการจัดทำสัญญาถ่ายโอนวัสดุทางชีวภาพในกรณีการส่งส่วนขยายพันธุ์พืชออกนอกราชอาณาจักรเพื่อก่อสิทธิและหน้าที่ของผู้รับส่วนขยายพันธุ์พืช ทั้งนี้ เพื่อเป็นการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืนต่อไปอธิบดีกรมวิชาการเกษตรจึงออกระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ๑ ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบกรมวิชาการเกษตรว่าด้วยหลักเกณฑ์การแลกเปลี่ยนส่วนขยายพันธุ์พืชระหว่างประเทศ พ.ศ. ๒๕๔๖ข้อ๒ ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไปข้อ๓ ให้ยกเลิกระเบียบกรมวิชาการเกษตรว่าด้วยหลักเกณฑ์การแลกเปลี่ยนส่วนขยายพันธุ์พืชระหว่างประเทศ พ.ศ. ๒๕๔๒ ลงวันที่๓ มีนาคม ๒๕๔๒ข้อ๔ ในระเบียบนี้ ส่วนขยายพันธุ์พืช หมายความว่าพืชหรือส่วนหนึ่งส่วนใดของพืชที่สามารถทำให้เกิดพืชต้นใหม่ได้โดยวิธีปกติทางเกษตรกรรม และให้หมายความรวมถึง สารพันธุกรรม เซลล์และเนื้อเยื่อด้วยข้อ๕การแลกเปลี่ยนส่วนขยายพันธุ์พืชระหว่างประเทศให้นำเข้าหรือส่งออกได้เฉพาะเพื่อการศึกษา ทดลอง วิจัย และพัฒนาที่มิได้มีวัตถุประสงค์เพื่อการค้าเท่านั้นในกรณีการนำเข้ามาในราชอาณาจักซึ่งส่วนขยายพันธุ์พืชจะต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติกักพืช พ.ศ. ๒๕๐๗ และที่แก้ไขเพิ่มเติมและจะต้องปฏิบัติ ดังนี้ก.การนำส่วนขยายพันธุ์พืชเข้ามาในประเทศ(๑)ให้ข้าราชการกรมวิชาการเกษตรทุกคนที่นำส่วนขยายพันธุ์พืชมาจากต่างประเทศมอบส่วนขยายพันธุ์พืชทั้งหมดแก่พนักงานเจ้าหน้าที่กักกันพืช ณด่านตรวจพืชที่นำเข้าเพื่อให้พนักงานเจ้าหน้าที่ฝ่ายด่านตรวจพืชและฝ่ายวิชาการกักกันพืชทำการตรวจโรคและศัตรูพืช(๒)ให้สำนักควบคุมพืชและวัสดุการเกษตรจัดทำทะเบียนส่วนขยายพันธุ์พืชที่นำเข้ามาในประเทศทุกชนิดตามแบบที่แนบท้ายระเบียบนี้ข. แหล่งรวบรวมพันธุ์พืชส่วนขยายพันธุ์พืชที่นำเข้าในประเทศเมื่อผ่านพิธีการด้านกักกันพืชและได้รับการขึ้นทะเบียนส่วนขยายพันธุ์พืชโดยสำนักควบคุมพืชและวัสดุการเกษตรแล้วให้กอง/สถาบัน/สำนัก/ศูนย์วิจัย/สถานีทดลองที่นำส่วนขยายพันธุ์พืชเข้ามาในประเทศไทยตามข้อ ก. รับส่วนขยายพันธุ์พืชไปทดลองพันธุ์คัดพันธุ์ หรือผสมพันธุ์ต่อไปได้แต่จะต้องเก็บรักษาไว้ในแหล่งรวบรวมพันธุ์พืชตามสถานที่ที่ได้กำหนดไว้ท้ายระเบียบนี้ในกรณีการส่งออกนอกราชอาณาจักรซึ่งส่วนขยายพันธุ์พืชให้กอง สถาบัน หรือสำนัก ดำเนินการเสนอรายละเอียดการส่งออกซึ่งส่วนขยายพันธุ์พืชตามชนิดและปริมาณพันธุ์พืชต่ออธิบดีกรมวิชาการเกษตรเพื่อขออนุญาตทำการแลกเปลี่ยนหรือถ่ายโอนกับต่างประเทศเป็นกรณี ๆ ไป และในกรณีที่อธิบดีกรมวิชาการเกษตรพิจารณาแล้วเห็นควรอนุญาตให้มีการจัดทำสัญญาถ่ายโอนวัสดุชีวภาพไว้เป็นหลักฐาน โดยจะต้องปรากฏข้อตกลงอย่างน้อยตามแบบแนบท้ายระเบียบนี้และถ้าส่วนขยายพันธุ์พืชนั้นเป็นส่วนขยายพันธุ์ของพันธุ์พืชพื้นเมืองทั่วไปหรือพันธุ์พืชป่าจะต้องปฏิบัติตามมาตรา ๕๓ แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. ๒๕๔๒ ด้วยข้อ ๖ผู้ขอส่วนขยายพันธุ์พืชจากประเทศไทย จะต้องเป็นส่วนราชการ หรือสถาบัน หรือองค์กรที่มีหน้าที่ทำการค้นคว้าทดลองวิจัยและพัฒนาเกี่ยวกับพันธุ์พืชข้อ ๗ชนิดและปริมาณส่วนขยายพันธุ์พืชที่อนุญาตให้ส่งออกได้ให้เป็นไปตามชนิดและปริมาณที่กำหนดไว้ท้ายระเบียบนี้ข้อ ๘ ในกรณีที่ต้องการใบรับรองปลอดศัตรูพืช ให้กองสถาบันหรือสำนักเจ้าของส่วนขยายพันธุ์พืชนำส่วนขยายพันธุ์พืชไปมอบให้สำนักควบคุมพืชและวัสดุการเกษตรทำการตรวจโรคและศัตรูพืชเพื่ออกใบรับรองปลอดศัตรูพืชข้อ ๙การดำเนินการเพื่อส่งส่วนขยายพันธุ์พืชไปต่างประเทศ ให้กอง สถาบันหรือสำนักเจ้าของส่วนขยายพันธุ์พืชเป็นผู้ดำเนินการประกาศณ วันที่ ๙ มกราคม พ.ศ. ๒๕๔๖ฉกรรจ์ แสงรักษาวงศ์อธิบดีกรมวิชาการเกษตร[เอกสารแนบท้าย]๑.ใบทะเบียนส่วนขยายพันธุ์พืชที่นำเข้ามาในประเทศไทย๒.แหล่งรวบรวมพันธุ์พืช๓.สัญญาถ่ายโอนวัสดุชีวภาพเพื่อใช้ในการศึกษาวิจัยที่ไม่มีวัตถุประสงค์เพื่อหากำไร๔.ชนิดและปริมาณส่วนขยายพันธุ์พืชที่อนุญาตให้ส่งออกได้(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)ศรตม์/ผู้จัดทำ๑๖พฤศจิกายน ๒๕๕๕พิมลกร/ปรับปรุง๔ตุลาคม ๒๕๕๖พลัฐวัษ/ตรวจ๔ตุลาคม ๒๕๕๖[๑]ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๒๐/ตอนพิเศษ ๔๕ ง/หน้า ๒๑/๑๑ เมษายน ๒๕๔๖