คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1925/2539หลักกฎหมาย: เมื่อจำเลยเป็นบุคคลล้มละลายอำนาจในการต่อสู้คดีย่อมเป็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์แต่ผู้เดียวตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา22(3)แม้ที่ประชุมเจ้าหนี้จะมีมติว่าไม่ประสงค์ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เข้าว่าคดีแทนหรือมีมติประการใดก็ไม่ทำให้อำนาจในการต่อสู้คดีของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เปลี่ยนแปลงไปจำเลยจึงไม่มีสิทธิยื่นคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาด้วยตนเองคดี นี้ ศาลชั้นต้น พิพากษา ว่า ที่ดิน มือเปล่า ซึ่ง ตั้ง อยู่ บ้านตลาดแค หมู่ ที่ 12 ตำบล ธารปราสาท อำเภอสูงเนิน จังหวัด นครราชสีมา เนื้อที่ ประมาณ 2 ไร่ ตาม แผนที่ พิพาท จ. 1, ล. 1เป็น ของ โจทก์ ห้าม จำเลย และ บริวาร เข้า เกี่ยวข้อง อีก ต่อไปจำเลย อุทธรณ์ และ ยื่น คำร้องขอ อุทธรณ์ อย่าง คนอนาถาศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ว่า จำเลย เป็น บุคคล ล้มละลาย ให้ แจ้งเจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ ทราบ และ นัด พร้อม เจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ยื่น คำแถลง ว่า ไม่ ขอ เข้า ว่าคดี แทน ลูกหนี้ (จำเลย ) ใน คดี นี้ ตาม มติที่ ประชุม เจ้าหนี้ ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ว่า เมื่อเจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ ไม่ เข้า มา ใน คดี จำเลย จึง ไม่อาจ ดำเนินกระบวนพิจารณา ต่อไป ได้ จึง ไม่รับ คำร้องขอ อุทธรณ์ อย่าง คนอนาถาและ หาก จำเลย ประสงค์ จะ ดำเนิน กระบวนพิจารณา ใน ชั้นอุทธรณ์ ต่อไปให้ จำเลย เสีย ค่าขึ้นศาล ใน ชั้นอุทธรณ์ ต่อ ศาล ภายใน 15 วันนับแต่ วัน นี้ (วันที่ 28 เมษายน 2538)จำเลย ยื่น คำร้องคัดค้าน คำสั่งศาล และ ต่อมา จำเลย อุทธรณ์ คำสั่งศาลอุทธรณ์ ภาค 1 วินิจฉัย ว่า ใน ระหว่าง ที่ ยื่น คำร้องขอ อุทธรณ์อย่าง คนอนาถา นั้น จำเลย เป็น บุคคล ล้มละลาย อำนาจ ใน การจัดการ ทรัพย์สิน รวมทั้ง การ ต่อสู้ คดี ย่อม เป็น ของเจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ แต่ ผู้เดียว จำเลย จึง ไม่มี อำนาจ ดำเนินคดีนี้ ได้ ด้วย ตนเอง ที่ ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ไม่รับ คำร้องขอ อุทธรณ์อย่าง คนอนาถา ของ จำเลย นั้น ชอบแล้ว มี คำสั่ง ยกคำร้อง อุทธรณ์คำสั่ง ของ จำเลย คืน ค่าธรรมเนียม ให้ จำเลยจำเลย ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี มี ปัญหาข้อกฎหมาย ขึ้น มา สู่ การ วินิจฉัยของ ศาลฎีกา ว่า คำสั่งศาล ชั้นต้น ที่ ไม่รับ คำร้องขอ อุทธรณ์อย่าง คนอนาถา ของ จำเลย ชอบ ด้วย กฎหมาย หรือไม่ ศาลฎีกา เห็นว่าพระราชบัญญัติ ล้มละลาย พุทธศักราช 2483 มาตรา 22 บัญญัติ ว่า"เมื่อ ศาล สั่ง พิทักษ์ทรัพย์ ของ ลูกหนี้ แล้ว เจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์แต่ ผู้เดียว มีอำนาจ ดัง ต่อไป นี้(3) ประนีประนอม ยอมความ หรือ ฟ้องร้อง หรือ ต่อสู้ คดี ใด ๆเกี่ยวกับ ทรัพย์สิน ของ ลูกหนี้ "ข้อเท็จจริง ได้ความ ว่า โจทก์ ฟ้อง ขอให้ ศาล พิพากษา ว่าที่ดิน มือเปล่า เนื้อที่ ประมาณ 2 ไร่ เป็น ของ โจทก์ และ ห้าม จำเลยกับ บริวาร เข้า เกี่ยวข้อง จำเลย ให้การ ว่า ที่ดิน ดังกล่าว เป็น ของ จำเลยโจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้อง ขอให้ ยกฟ้อง กรณี จึง พิพาท กัน เกี่ยวกับ สิทธิใน ที่ดิน หาใช่ เป็น การ ใช้ สิทธิ เฉพาะตัว ดัง ที่ จำเลย กล่าวอ้าง มาใน ฎีกา ไม่ ฉะนั้น เมื่อ จำเลย เป็น บุคคล ล้มละลาย อำนาจ ใน การต่อสู้ คดี ดังกล่าว ย่อม เป็น ของ เจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ แต่ ผู้เดียวทั้งนี้ ตาม บทบัญญัติ แห่งกฎหมาย ดังกล่าว แม้ ที่ ประชุม เจ้าหนี้ จะ มี มติว่า ไม่ประสงค์ ให้ เจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ เข้า ว่าคดี แทน หรือมี มติ ประการใด แต่ ก็ ไม่ทำ ให้ อำนาจ ใน การ ต่อสู้ คดี ของเจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ เปลี่ยนแปลง จำเลย จึง ไม่มี สิทธิ ต่อสู้ คดีได้ ด้วย ตนเอง ซึ่ง รวมทั้ง สิทธิ ใน การ ยื่น คำร้องขอ ดำเนินคดีอย่าง คนอนาถา ด้วย คำสั่ง ของ ศาลชั้นต้น ที่ ไม่รับ คำร้องขออุทธรณ์ อย่าง คนอนาถา ของ จำเลย จึง ชอบ ด้วย กฎหมาย ศาลอุทธรณ์ ภาค 1มี คำสั่ง ชอบแล้ว ฎีกา ของ จำเลย ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1925/2539นาง เขียน แซ่เตียโจทก์นาย เดชา ลาภสมบูรณ์ยิ่งจำเลย พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 22 (3)เมื่อจำเลยเป็นบุคคลล้มละลายอำนาจในการต่อสู้คดีย่อมเป็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์แต่ผู้เดียวตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา22(3)แม้ที่ประชุมเจ้าหนี้จะมีมติว่าไม่ประสงค์ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เข้าว่าคดีแทนหรือมีมติประการใดก็ไม่ทำให้อำนาจในการต่อสู้คดีของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เปลี่ยนแปลงไปจำเลยจึงไม่มีสิทธิยื่นคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาด้วยตนเองคดี นี้ ศาลชั้นต้น พิพากษา ว่า ที่ดิน มือเปล่า ซึ่ง ตั้ง อยู่ บ้านตลาดแค หมู่ ที่ 12 ตำบล ธารปราสาท อำเภอสูงเนิน จังหวัด นครราชสีมา เนื้อที่ ประมาณ 2 ไร่ ตาม แผนที่ พิพาท จ. 1, ล. 1เป็น ของ โจทก์ ห้าม จำเลย และ บริวาร เข้า เกี่ยวข้อง อีก ต่อไปจำเลย อุทธรณ์ และ ยื่น คำร้องขอ อุทธรณ์ อย่าง คนอนาถาศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ว่า จำเลย เป็น บุคคล ล้มละลาย ให้ แจ้งเจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ ทราบ และ นัด พร้อม เจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ยื่น คำแถลง ว่า ไม่ ขอ เข้า ว่าคดี แทน ลูกหนี้ (จำเลย ) ใน คดี นี้ ตาม มติที่ ประชุม เจ้าหนี้ ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ว่า เมื่อเจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ ไม่ เข้า มา ใน คดี จำเลย จึง ไม่อาจ ดำเนินกระบวนพิจารณา ต่อไป ได้ จึง ไม่รับ คำร้องขอ อุทธรณ์ อย่าง คนอนาถาและ หาก จำเลย ประสงค์ จะ ดำเนิน กระบวนพิจารณา ใน ชั้นอุทธรณ์ ต่อไปให้ จำเลย เสีย ค่าขึ้นศาล ใน ชั้นอุทธรณ์ ต่อ ศาล ภายใน 15 วันนับแต่ วัน นี้ (วันที่ 28 เมษายน 2538)จำเลย ยื่น คำร้องคัดค้าน คำสั่งศาล และ ต่อมา จำเลย อุทธรณ์ คำสั่งศาลอุทธรณ์ ภาค 1 วินิจฉัย ว่า ใน ระหว่าง ที่ ยื่น คำร้องขอ อุทธรณ์อย่าง คนอนาถา นั้น จำเลย เป็น บุคคล ล้มละลาย อำนาจ ใน การจัดการ ทรัพย์สิน รวมทั้ง การ ต่อสู้ คดี ย่อม เป็น ของเจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ แต่ ผู้เดียว จำเลย จึง ไม่มี อำนาจ ดำเนินคดีนี้ ได้ ด้วย ตนเอง ที่ ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ไม่รับ คำร้องขอ อุทธรณ์อย่าง คนอนาถา ของ จำเลย นั้น ชอบแล้ว มี คำสั่ง ยกคำร้อง อุทธรณ์คำสั่ง ของ จำเลย คืน ค่าธรรมเนียม ให้ จำเลยจำเลย ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี มี ปัญหาข้อกฎหมาย ขึ้น มา สู่ การ วินิจฉัยของ ศาลฎีกา ว่า คำสั่งศาล ชั้นต้น ที่ ไม่รับ คำร้องขอ อุทธรณ์อย่าง คนอนาถา ของ จำเลย ชอบ ด้วย กฎหมาย หรือไม่ ศาลฎีกา เห็นว่าพระราชบัญญัติ ล้มละลาย พุทธศักราช 2483 มาตรา 22 บัญญัติ ว่า"เมื่อ ศาล สั่ง พิทักษ์ทรัพย์ ของ ลูกหนี้ แล้ว เจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์แต่ ผู้เดียว มีอำนาจ ดัง ต่อไป นี้(3) ประนีประนอม ยอมความ หรือ ฟ้องร้อง หรือ ต่อสู้ คดี ใด ๆเกี่ยวกับ ทรัพย์สิน ของ ลูกหนี้ "ข้อเท็จจริง ได้ความ ว่า โจทก์ ฟ้อง ขอให้ ศาล พิพากษา ว่าที่ดิน มือเปล่า เนื้อที่ ประมาณ 2 ไร่ เป็น ของ โจทก์ และ ห้าม จำเลยกับ บริวาร เข้า เกี่ยวข้อง จำเลย ให้การ ว่า ที่ดิน ดังกล่าว เป็น ของ จำเลยโจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้อง ขอให้ ยกฟ้อง กรณี จึง พิพาท กัน เกี่ยวกับ สิทธิใน ที่ดิน หาใช่ เป็น การ ใช้ สิทธิ เฉพาะตัว ดัง ที่ จำเลย กล่าวอ้าง มาใน ฎีกา ไม่ ฉะนั้น เมื่อ จำเลย เป็น บุคคล ล้มละลาย อำนาจ ใน การต่อสู้ คดี ดังกล่าว ย่อม เป็น ของ เจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ แต่ ผู้เดียวทั้งนี้ ตาม บทบัญญัติ แห่งกฎหมาย ดังกล่าว แม้ ที่ ประชุม เจ้าหนี้ จะ มี มติว่า ไม่ประสงค์ ให้ เจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ เข้า ว่าคดี แทน หรือมี มติ ประการใด แต่ ก็ ไม่ทำ ให้ อำนาจ ใน การ ต่อสู้ คดี ของเจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ เปลี่ยนแปลง จำเลย จึง ไม่มี สิทธิ ต่อสู้ คดีได้ ด้วย ตนเอง ซึ่ง รวมทั้ง สิทธิ ใน การ ยื่น คำร้องขอ ดำเนินคดีอย่าง คนอนาถา ด้วย คำสั่ง ของ ศาลชั้นต้น ที่ ไม่รับ คำร้องขออุทธรณ์ อย่าง คนอนาถา ของ จำเลย จึง ชอบ ด้วย กฎหมาย ศาลอุทธรณ์ ภาค 1มี คำสั่ง ชอบแล้ว ฎีกา ของ จำเลย ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(ปรีชา นาคพันธุ์-อำนวย สุขพรหม-ระพินทร บรรจงศิลป)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุนับแต่เวลาที่ศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของลูกหนี้เป็นต้นไปไม่ว่าจะเป็นการพิทักษ์ทรัพย์ชั่วคราวหรือเด็ดขาดก็ตาม(คำพิพากษาศาลฎีกาที่324/2518)อำนาจในการจัดการทรัพย์สินของลูกหนี้รวมตลอดถึงการดำเนินการฟ้องร้องและต่อสู้คดีเกี่ยวกับทรัพย์สินของลูกหนี้ย่อมตกเป็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์แต่ผู้เดียวตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา22แม้ว่าคดีนั้นจะมีกฎหมายพิเศษที่มีเจตนารมณ์ให้คู่ความประนีประนอมยอมความกันก็ตามแต่ถ้าเมื่อใดที่ลูกหนี้ถูกพิทักษ์ทรัพย์แล้วอำนาจดังกล่าวย่อมตกอยู่แก่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์(คำพิพากษาศาลฎีกาที่2426/2524,1967/2535,2634/2535,2927/2535และ2709/2536) มีข้อสังเกตว่าเมื่อศาลสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลย(ลูกหนี้)แล้วจำเลยสามารถใช้สิทธิอุทธรณ์ฎีกาต่อไปได้ทันทีเพราะคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ในคดีล้มละลายมีผลเป็นคำสั่งวินิจฉัยชี้ขาดคดีที่มีผลอย่างคำพิพากษาจำเลยจึงย่อมอุทธรณ์ฎีกาได้ไม่เป็นการขัดกับพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา22แต่อย่างใดเนื่องจากเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาในคดีล้มละลาย(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1485/2512)แต่จำเลยจะขอทุเลาการบังคับคดีโดยขอให้งดการพิทักษ์ทรัพย์ไว้ก่อนไม่ได้(คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่112/2518)เพราะผลของคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เป็นวิธีการพิเศษในกฎหมายล้มละลายโดยเฉพาะอันจะต้องมีการยึดทรัพย์การโอนอำนาจจัดการทรัพย์สินการเข้าว่าคดีแทนของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ต้องมีการประกาศโฆษณาให้เจ้าหนี้มาขอรับชำระหนี้และต้องมีการประชุมเจ้าหนี้ซึ่งเป็นวิธีการที่ต้องดำเนินเป็นการด่วนและก่อให้เกิดสิทธิ,หน้าที่ของบุคคลหลายฝ่ายด้วยเหตุนี้หากให้มีการทุเลาการบังคับคดีย่อมทำให้เกิดการขัดข้องต่อกระบวนพิจารณาในคดีล้มละลายเป็นอย่างมากและจะเป็นผลเสียแก่จำเลยเองด้วย(คำพิพากษาศาลฎีกาที่460/2524,760/2530และ1373/2532) อย่างไรก็ตามหากการกระทำหรือคำวินิจฉัยของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ในการขายทอดตลาดทรัพย์สินของจำเลยเป็นไปโดยไม่ชอบจำเลยย่อมได้รับความเสียหายเพราะจำเลยจะต้องรับผิดชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้อีกมากน้อยเท่าใดนั้นก็ขึ้นอยู่กับการขายทอดตลาดทรัพย์นั่นเองจำเลยจึงเป็นผู้มีส่วนได้เสียในการขายทอดตลาดย่อมมีสิทธิขอให้เพิกถอนหรือคัดค้านการขายทอดตลาดทรัพย์ได้ประกอบกับการที่จำเลยคัดค้านเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าวนั้นเป็นการคัดค้านเกี่ยวกับการกระทำของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา146ไม่ใช่เรื่องเกี่ยวกับอำนาจจัดการทรัพย์สินของจำเลยจึงนำมาตรา22มาใช้บังคับในกรณีนี้ไม่ได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่2286/2536,3994/2536และ4584/2536) นอกจากนี้เมื่อพิเคราะห์พระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา106ที่ให้สิทธิลูกหนี้โต้แย้งคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ได้ไม่ว่าจะเป็นการโต้แย้งในการสอบสวนของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์หรือการพิจารณาของศาลฉะนั้นเมื่อศาลสั่งอนุญาตให้เจ้าหนี้รับชำระหนี้ลูกหนี้ย่อมมีสิทธิอุทธรณ์ฎีกาได้ตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา153และประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา223โดยไม่ถือว่าขัดต่อมาตรา22แห่งพระราชบัญญัติล้มละลายฯ(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1033/2503,1561-1564/2509)และถึงแม้ลูกหนี้เองจะมิได้โต้แย้งคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ก็ตามลูกหนี้ก็ยังมีสิทธิอุทธรณ์ฎีกาคำสั่งศาลในเรื่องดังกล่าวได้เพราะไม่มีกฎหมายห้ามไว้เช่นกัน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1877/2526) จิตฤดี วีระเวสส์คำพิพากษา: คดี นี้ ศาลชั้นต้น พิพากษา ว่า ที่ดิน มือเปล่า ซึ่ง ตั้ง อยู่ บ้านตลาดแค หมู่ ที่ 12 ตำบล ธารปราสาท อำเภอสูงเนิน จังหวัด นครราชสีมา เนื้อที่ ประมาณ 2 ไร่ ตาม แผนที่ พิพาท จ. 1, ล. 1เป็น ของ โจทก์ ห้าม จำเลย และ บริวาร เข้า เกี่ยวข้อง อีก ต่อไปจำเลย อุทธรณ์ และ ยื่น คำร้องขอ อุทธรณ์ อย่าง คนอนาถาศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ว่า จำเลย เป็น บุคคล ล้มละลาย ให้ แจ้งเจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ ทราบ และ นัด พร้อม เจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ยื่น คำแถลง ว่า ไม่ ขอ เข้า ว่าคดี แทน ลูกหนี้ (จำเลย ) ใน คดี นี้ ตาม มติที่ ประชุม เจ้าหนี้ ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ว่า เมื่อเจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ ไม่ เข้า มา ใน คดี จำเลย จึง ไม่อาจ ดำเนินกระบวนพิจารณา ต่อไป ได้ จึง ไม่รับ คำร้องขอ อุทธรณ์ อย่าง คนอนาถาและ หาก จำเลย ประสงค์ จะ ดำเนิน กระบวนพิจารณา ใน ชั้นอุทธรณ์ ต่อไปให้ จำเลย เสีย ค่าขึ้นศาล ใน ชั้นอุทธรณ์ ต่อ ศาล ภายใน 15 วันนับแต่ วัน นี้ (วันที่ 28 เมษายน 2538)จำเลย ยื่น คำร้องคัดค้าน คำสั่งศาล และ ต่อมา จำเลย อุทธรณ์ คำสั่งศาลอุทธรณ์ ภาค 1 วินิจฉัย ว่า ใน ระหว่าง ที่ ยื่น คำร้องขอ อุทธรณ์อย่าง คนอนาถา นั้น จำเลย เป็น บุคคล ล้มละลาย อำนาจ ใน การจัดการ ทรัพย์สิน รวมทั้ง การ ต่อสู้ คดี ย่อม เป็น ของเจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ แต่ ผู้เดียว จำเลย จึง ไม่มี อำนาจ ดำเนินคดีนี้ ได้ ด้วย ตนเอง ที่ ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ไม่รับ คำร้องขอ อุทธรณ์อย่าง คนอนาถา ของ จำเลย นั้น ชอบแล้ว มี คำสั่ง ยกคำร้อง อุทธรณ์คำสั่ง ของ จำเลย คืน ค่าธรรมเนียม ให้ จำเลยจำเลย ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี มี ปัญหาข้อกฎหมาย ขึ้น มา สู่ การ วินิจฉัยของ ศาลฎีกา ว่า คำสั่งศาล ชั้นต้น ที่ ไม่รับ คำร้องขอ อุทธรณ์อย่าง คนอนาถา ของ จำเลย ชอบ ด้วย กฎหมาย หรือไม่ ศาลฎีกา เห็นว่าพระราชบัญญัติ ล้มละลาย พุทธศักราช 2483 มาตรา 22 บัญญัติ ว่า"เมื่อ ศาล สั่ง พิทักษ์ทรัพย์ ของ ลูกหนี้ แล้ว เจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์แต่ ผู้เดียว มีอำนาจ ดัง ต่อไป นี้(3) ประนีประนอม ยอมความ หรือ ฟ้องร้อง หรือ ต่อสู้ คดี ใด ๆเกี่ยวกับ ทรัพย์สิน ของ ลูกหนี้ "ข้อเท็จจริง ได้ความ ว่า โจทก์ ฟ้อง ขอให้ ศาล พิพากษา ว่าที่ดิน มือเปล่า เนื้อที่ ประมาณ 2 ไร่ เป็น ของ โจทก์ และ ห้าม จำเลยกับ บริวาร เข้า เกี่ยวข้อง จำเลย ให้การ ว่า ที่ดิน ดังกล่าว เป็น ของ จำเลยโจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้อง ขอให้ ยกฟ้อง กรณี จึง พิพาท กัน เกี่ยวกับ สิทธิใน ที่ดิน หาใช่ เป็น การ ใช้ สิทธิ เฉพาะตัว ดัง ที่ จำเลย กล่าวอ้าง มาใน ฎีกา ไม่ ฉะนั้น เมื่อ จำเลย เป็น บุคคล ล้มละลาย อำนาจ ใน การต่อสู้ คดี ดังกล่าว ย่อม เป็น ของ เจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ แต่ ผู้เดียวทั้งนี้ ตาม บทบัญญัติ แห่งกฎหมาย ดังกล่าว แม้ ที่ ประชุม เจ้าหนี้ จะ มี มติว่า ไม่ประสงค์ ให้ เจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ เข้า ว่าคดี แทน หรือมี มติ ประการใด แต่ ก็ ไม่ทำ ให้ อำนาจ ใน การ ต่อสู้ คดี ของเจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ เปลี่ยนแปลง จำเลย จึง ไม่มี สิทธิ ต่อสู้ คดีได้ ด้วย ตนเอง ซึ่ง รวมทั้ง สิทธิ ใน การ ยื่น คำร้องขอ ดำเนินคดีอย่าง คนอนาถา ด้วย คำสั่ง ของ ศาลชั้นต้น ที่ ไม่รับ คำร้องขออุทธรณ์ อย่าง คนอนาถา ของ จำเลย จึง ชอบ ด้วย กฎหมาย ศาลอุทธรณ์ ภาค 1มี คำสั่ง ชอบแล้ว ฎีกา ของ จำเลย ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1925/2539นาง เขียน แซ่เตียโจทก์นาย เดชา ลาภสมบูรณ์ยิ่งจำเลย พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 22 (3)เมื่อจำเลยเป็นบุคคลล้มละลายอำนาจในการต่อสู้คดีย่อมเป็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์แต่ผู้เดียวตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา22(3)แม้ที่ประชุมเจ้าหนี้จะมีมติว่าไม่ประสงค์ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เข้าว่าคดีแทนหรือมีมติประการใดก็ไม่ทำให้อำนาจในการต่อสู้คดีของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เปลี่ยนแปลงไปจำเลยจึงไม่มีสิทธิยื่นคำร้องขอดำเนินคดีอย่างคนอนาถาด้วยตนเองคดี นี้ ศาลชั้นต้น พิพากษา ว่า ที่ดิน มือเปล่า ซึ่ง ตั้ง อยู่ บ้านตลาดแค หมู่ ที่ 12 ตำบล ธารปราสาท อำเภอสูงเนิน จังหวัด นครราชสีมา เนื้อที่ ประมาณ 2 ไร่ ตาม แผนที่ พิพาท จ. 1, ล. 1เป็น ของ โจทก์ ห้าม จำเลย และ บริวาร เข้า เกี่ยวข้อง อีก ต่อไปจำเลย อุทธรณ์ และ ยื่น คำร้องขอ อุทธรณ์ อย่าง คนอนาถาศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ว่า จำเลย เป็น บุคคล ล้มละลาย ให้ แจ้งเจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ ทราบ และ นัด พร้อม เจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ยื่น คำแถลง ว่า ไม่ ขอ เข้า ว่าคดี แทน ลูกหนี้ (จำเลย ) ใน คดี นี้ ตาม มติที่ ประชุม เจ้าหนี้ ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ว่า เมื่อเจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ ไม่ เข้า มา ใน คดี จำเลย จึง ไม่อาจ ดำเนินกระบวนพิจารณา ต่อไป ได้ จึง ไม่รับ คำร้องขอ อุทธรณ์ อย่าง คนอนาถาและ หาก จำเลย ประสงค์ จะ ดำเนิน กระบวนพิจารณา ใน ชั้นอุทธรณ์ ต่อไปให้ จำเลย เสีย ค่าขึ้นศาล ใน ชั้นอุทธรณ์ ต่อ ศาล ภายใน 15 วันนับแต่ วัน นี้ (วันที่ 28 เมษายน 2538)จำเลย ยื่น คำร้องคัดค้าน คำสั่งศาล และ ต่อมา จำเลย อุทธรณ์ คำสั่งศาลอุทธรณ์ ภาค 1 วินิจฉัย ว่า ใน ระหว่าง ที่ ยื่น คำร้องขอ อุทธรณ์อย่าง คนอนาถา นั้น จำเลย เป็น บุคคล ล้มละลาย อำนาจ ใน การจัดการ ทรัพย์สิน รวมทั้ง การ ต่อสู้ คดี ย่อม เป็น ของเจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ แต่ ผู้เดียว จำเลย จึง ไม่มี อำนาจ ดำเนินคดีนี้ ได้ ด้วย ตนเอง ที่ ศาลชั้นต้น มี คำสั่ง ไม่รับ คำร้องขอ อุทธรณ์อย่าง คนอนาถา ของ จำเลย นั้น ชอบแล้ว มี คำสั่ง ยกคำร้อง อุทธรณ์คำสั่ง ของ จำเลย คืน ค่าธรรมเนียม ให้ จำเลยจำเลย ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "คดี มี ปัญหาข้อกฎหมาย ขึ้น มา สู่ การ วินิจฉัยของ ศาลฎีกา ว่า คำสั่งศาล ชั้นต้น ที่ ไม่รับ คำร้องขอ อุทธรณ์อย่าง คนอนาถา ของ จำเลย ชอบ ด้วย กฎหมาย หรือไม่ ศาลฎีกา เห็นว่าพระราชบัญญัติ ล้มละลาย พุทธศักราช 2483 มาตรา 22 บัญญัติ ว่า"เมื่อ ศาล สั่ง พิทักษ์ทรัพย์ ของ ลูกหนี้ แล้ว เจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์แต่ ผู้เดียว มีอำนาจ ดัง ต่อไป นี้(3) ประนีประนอม ยอมความ หรือ ฟ้องร้อง หรือ ต่อสู้ คดี ใด ๆเกี่ยวกับ ทรัพย์สิน ของ ลูกหนี้ "ข้อเท็จจริง ได้ความ ว่า โจทก์ ฟ้อง ขอให้ ศาล พิพากษา ว่าที่ดิน มือเปล่า เนื้อที่ ประมาณ 2 ไร่ เป็น ของ โจทก์ และ ห้าม จำเลยกับ บริวาร เข้า เกี่ยวข้อง จำเลย ให้การ ว่า ที่ดิน ดังกล่าว เป็น ของ จำเลยโจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้อง ขอให้ ยกฟ้อง กรณี จึง พิพาท กัน เกี่ยวกับ สิทธิใน ที่ดิน หาใช่ เป็น การ ใช้ สิทธิ เฉพาะตัว ดัง ที่ จำเลย กล่าวอ้าง มาใน ฎีกา ไม่ ฉะนั้น เมื่อ จำเลย เป็น บุคคล ล้มละลาย อำนาจ ใน การต่อสู้ คดี ดังกล่าว ย่อม เป็น ของ เจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ แต่ ผู้เดียวทั้งนี้ ตาม บทบัญญัติ แห่งกฎหมาย ดังกล่าว แม้ ที่ ประชุม เจ้าหนี้ จะ มี มติว่า ไม่ประสงค์ ให้ เจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ เข้า ว่าคดี แทน หรือมี มติ ประการใด แต่ ก็ ไม่ทำ ให้ อำนาจ ใน การ ต่อสู้ คดี ของเจ้าพนักงาน พิทักษ์ทรัพย์ เปลี่ยนแปลง จำเลย จึง ไม่มี สิทธิ ต่อสู้ คดีได้ ด้วย ตนเอง ซึ่ง รวมทั้ง สิทธิ ใน การ ยื่น คำร้องขอ ดำเนินคดีอย่าง คนอนาถา ด้วย คำสั่ง ของ ศาลชั้นต้น ที่ ไม่รับ คำร้องขออุทธรณ์ อย่าง คนอนาถา ของ จำเลย จึง ชอบ ด้วย กฎหมาย ศาลอุทธรณ์ ภาค 1มี คำสั่ง ชอบแล้ว ฎีกา ของ จำเลย ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(ปรีชา นาคพันธุ์-อำนวย สุขพรหม-ระพินทร บรรจงศิลป)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุนับแต่เวลาที่ศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของลูกหนี้เป็นต้นไปไม่ว่าจะเป็นการพิทักษ์ทรัพย์ชั่วคราวหรือเด็ดขาดก็ตาม(คำพิพากษาศาลฎีกาที่324/2518)อำนาจในการจัดการทรัพย์สินของลูกหนี้รวมตลอดถึงการดำเนินการฟ้องร้องและต่อสู้คดีเกี่ยวกับทรัพย์สินของลูกหนี้ย่อมตกเป็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์แต่ผู้เดียวตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา22แม้ว่าคดีนั้นจะมีกฎหมายพิเศษที่มีเจตนารมณ์ให้คู่ความประนีประนอมยอมความกันก็ตามแต่ถ้าเมื่อใดที่ลูกหนี้ถูกพิทักษ์ทรัพย์แล้วอำนาจดังกล่าวย่อมตกอยู่แก่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์(คำพิพากษาศาลฎีกาที่2426/2524,1967/2535,2634/2535,2927/2535และ2709/2536) มีข้อสังเกตว่าเมื่อศาลสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลย(ลูกหนี้)แล้วจำเลยสามารถใช้สิทธิอุทธรณ์ฎีกาต่อไปได้ทันทีเพราะคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ในคดีล้มละลายมีผลเป็นคำสั่งวินิจฉัยชี้ขาดคดีที่มีผลอย่างคำพิพากษาจำเลยจึงย่อมอุทธรณ์ฎีกาได้ไม่เป็นการขัดกับพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา22แต่อย่างใดเนื่องจากเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาในคดีล้มละลาย(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1485/2512)แต่จำเลยจะขอทุเลาการบังคับคดีโดยขอให้งดการพิทักษ์ทรัพย์ไว้ก่อนไม่ได้(คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่112/2518)เพราะผลของคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เป็นวิธีการพิเศษในกฎหมายล้มละลายโดยเฉพาะอันจะต้องมีการยึดทรัพย์การโอนอำนาจจัดการทรัพย์สินการเข้าว่าคดีแทนของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ต้องมีการประกาศโฆษณาให้เจ้าหนี้มาขอรับชำระหนี้และต้องมีการประชุมเจ้าหนี้ซึ่งเป็นวิธีการที่ต้องดำเนินเป็นการด่วนและก่อให้เกิดสิทธิ,หน้าที่ของบุคคลหลายฝ่ายด้วยเหตุนี้หากให้มีการทุเลาการบังคับคดีย่อมทำให้เกิดการขัดข้องต่อกระบวนพิจารณาในคดีล้มละลายเป็นอย่างมากและจะเป็นผลเสียแก่จำเลยเองด้วย(คำพิพากษาศาลฎีกาที่460/2524,760/2530และ1373/2532) อย่างไรก็ตามหากการกระทำหรือคำวินิจฉัยของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ในการขายทอดตลาดทรัพย์สินของจำเลยเป็นไปโดยไม่ชอบจำเลยย่อมได้รับความเสียหายเพราะจำเลยจะต้องรับผิดชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้อีกมากน้อยเท่าใดนั้นก็ขึ้นอยู่กับการขายทอดตลาดทรัพย์นั่นเองจำเลยจึงเป็นผู้มีส่วนได้เสียในการขายทอดตลาดย่อมมีสิทธิขอให้เพิกถอนหรือคัดค้านการขายทอดตลาดทรัพย์ได้ประกอบกับการที่จำเลยคัดค้านเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าวนั้นเป็นการคัดค้านเกี่ยวกับการกระทำของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา146ไม่ใช่เรื่องเกี่ยวกับอำนาจจัดการทรัพย์สินของจำเลยจึงนำมาตรา22มาใช้บังคับในกรณีนี้ไม่ได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่2286/2536,3994/2536และ4584/2536) นอกจากนี้เมื่อพิเคราะห์พระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา106ที่ให้สิทธิลูกหนี้โต้แย้งคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ได้ไม่ว่าจะเป็นการโต้แย้งในการสอบสวนของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์หรือการพิจารณาของศาลฉะนั้นเมื่อศาลสั่งอนุญาตให้เจ้าหนี้รับชำระหนี้ลูกหนี้ย่อมมีสิทธิอุทธรณ์ฎีกาได้ตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯมาตรา153และประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา223โดยไม่ถือว่าขัดต่อมาตรา22แห่งพระราชบัญญัติล้มละลายฯ(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1033/2503,1561-1564/2509)และถึงแม้ลูกหนี้เองจะมิได้โต้แย้งคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ก็ตามลูกหนี้ก็ยังมีสิทธิอุทธรณ์ฎีกาคำสั่งศาลในเรื่องดังกล่าวได้เพราะไม่มีกฎหมายห้ามไว้เช่นกัน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1877/2526) จิตฤดี วีระเวสส์