คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3327/2530หลักกฎหมาย: จำเลยทำสัญญาขายชนวนลูกระเบิดซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ของบริษัท อ.ในประเทศออสเตรียให้โจทก์ กำหนดส่งมอบสินค้าให้ภายใน 180 วัน นับแต่วันทำสัญญา ถ้าส่งเกินกำหนดจะถูกปรับ จำเลยส่งสินค้าแก่โจทก์เกินกำหนดสัญญาไป 308 วัน เพราะรัฐบาลออสเตรียระงับเรื่องที่บริษัทผู้ผลิตขออนุญาตส่งออกไว้เนื่องจากสถานการณ์สู้รบระหว่างจีนกับ เวียตนาม และเมื่อได้รับอนุญาตให้ส่งออกแล้วต้องส่งผ่านประเทศเยอรมันตะวันตก สถานฑูตไทยกรุงเวียนนา ประเทศออสเตรียก็ต้องรับรองต่อรัฐบาลเยอรมันตะวันตกอีกว่าชนวนลูกระเบิดจะส่งถึงโจทก์ ทำให้เสียเวลาเกี่ยวกับเหตุการณ์ดังกล่าวถึง 332 วัน อันเป็นเหตุการณ์ที่จำเลยและบริษัท อ.ไม่อาจป้องกันได้และไม่อาจคาดหมายว่าจะเกิดขึ้น ทั้งจำเลยไม่อาจจะส่งมอบชนวนลูกระเบิดที่มีแหล่งผลิตจากที่อื่นที่ผิดไปจากข้อสัญญาได้ การส่งสินค้าดังกล่าวล่าช้าจึงเป็นเหตุสุดวิสัยที่จำเลยไม่ต้องรับผิดชอบและโจทก์ใช้สิทธิปรับจำเลยตามสัญญาไม่ได้.โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ ๑๘ กันยายน ๒๕๒๑ จำเลยที่ ๑ ทำสัญญาขายชนวนลูกระเบิดขว้างของบริษัทอาร์มาตูเรนฯ แห่งประเทศออสเตรียให้แก่โจทก์ สัญญากำหนดส่งมอบสินค้าให้ภายใน ๑๘๐ วันนับแต่วันทำสัญญา ถ้าไม่ส่งมอบหรือส่งมอบไม่ถูกต้องครบถ้วน โจทก์มีสิทธิบอกเลิกสัญญาริบเงินประกันหรือยอมให้ปรับเป็นรายวันจนกว่าจะนำสินค้ามาส่งให้แก่โจทก์ เมื่อครบกำหนดตามสัญญาในวันที่ ๑๖ มีนาคม ๒๕๒๒ จำเลยไม่ส่งของตามสัญญาโดยส่งล่าช้าไป ๓๐๘ วัน ทำให้โจทก์เสียหาย จึงฟ้องขอให้บังคับจำเลยที่ ๑ ชำระค่าปรับเป็นเงิน ๖๘๒,๗๙๙.๖๖ บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จให้โจทก์ จำเลยที่ ๑ ให้การและฟ้องแย้งว่า การส่งมอบสินค้าล่าช้าเนื่องจากเหตุสุดวิสัย โดยได้เกิดสงครามจีนกับเวียตนามทำให้รัฐบาลออสเตรียสั่งระงับการส่งอาวุธและวัตถุระเบิดออกนอกประเทสเด็ดขาด และได้สอบข้อเท็จจริงนานถึง ๗ เดือนเศษจึงอนุญาตให้บริษัทอาร์มาตูเรนฯ นำสินค้าออกนอกประเทศได้และการขนส่งอาวุธต้องผ่านประเทศเยอรมันตะวันตก ซึ่งต้องได้รับคำรับรองจากสถานทูตไทยในกรุงเวียนนาก่อน ทำให้การส่งมอบสินค้าล่าช้ากว่ากำหนดโดยจำเลยมิได้ผิดสัญญา โจทก์ไม่มีสิทธิเรียกค่าปรับคดีโจทก์ขาดอายุความ และฟ้องแย้งเรียกค่าสินค้าที่โจทก์ค้างชำระเป็นเงิน ๖๘๒,๗๙๙.๖๖ บาท พร้อมดอกเบี้ยตามกฎหมาย โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่า การส่งของล่าช้าไม่ใช่เหตุสุดวิสัยจำเลยไม่มีสิทธิฟ้องเรียกเงินค่าสินค้าที่ค้างชำระเพราะเป็นเงินค่าปรับที่โจทก์หักไว้ตามสัญญา ขอให้ยกฟ้องแย้ง ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์ ให้โจทก์ชำระเงิน ๖๘๒,๗๙๙.๖๖ บาท พร้อมดอกเบี้ยตามฟ้องแก่จำเลยที่ ๑ โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คดีมีหลักฐานเชื่อได้ว่า เหตุที่จำเลยที่ ๑ ส่งชนวนลูกระเบิดแก่โจทก์ล่าช้าเกินกำหนดสัญญาไปเป็นเพราะรัฐบาลออสเตรียได้ระงับเรื่องราวที่บริษัทผู้ผลิตขอใบอนุญาตส่งออกไว้เนื่องจากสถานการณ์สู้รบระหว่างจีนกับเวียตนาม และเมื่อได้รับอนุญาตให้ส่งออกแล้วต้องส่งผ่านประเทศเยอรมันตะวันตก รัฐบาลเยอรมันตะวันตกก็ให้สถานทูตไทยในกรุงเวียนนา ประเทศออสเตรียรับรองอีกว่า ชนวนลูกระเบิดเหล่านี้จะส่งถึงโจทก์ทำให้ต้องเสียเวลาไปเกี่ยวกับเหตุการณ์นี้ถึง ๓๓๒ วันจริง ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่จำเลยที่ ๑ และบริษัทผู้ผลิตไม่อาจป้องกันได้ และไม่อาจคาดหมายว่าจะเกิดขึ้นทั้งจำเลยที่ ๑ ไม่อาจจะส่งมอบชนวนลูกระเบิดดังกล่าวที่มีแหล่งผลิตจากที่อื่นอันผิดไปจากข้อตกลงในสัญญาได้ จึงถือได้ว่าการที่จำเลยที่ ๑ ส่งชนวนลูกระเบิดให้แก่โจทก์ล่าช้าเกินกำหนดเวลาตามสัญญาเป็นเหตุสุดวิสัยอันเป็นพฤติการณ์ซึ่งจำเลยที่ ๑ ไม่ต้องรับผิดชอบ จำเลยที่ ๑ ส่งมอบชนวนลูกระเบิดให้โจทก์เกินกำหนดสัญญาไป ๓๐๘ วัน แต่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นอันเป็นเหตุให้จำเลยที่ ๑ ไม่สามารถปฏิบัติการชำระหนี้ได้เป็นระยะเวลาถึง ๓๓๒ วัน ฉะนั้นการที่จำเลยที่ ๑ ส่งมอบชนวนลูกระเบิดให้แก่โจทก์เกินกำหนดสัญญาไปดังกล่าวจึงไม่อาจถือได้ว่าจำเลยที่ ๑ ผิดนัดอันเป็นเหตุให้โจทก์จะใช้สิทธิปรับจำเลยตามสัญญา พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3327/2530กรมตำรวจ ฯโจทก์บริษัทที.อี.ซี.โอ. จำกัด กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 8, ม. 381จำเลยทำสัญญาขายชนวนลูกระเบิดซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ของบริษัท อ.ในประเทศออสเตรียให้โจทก์ กำหนดส่งมอบสินค้าให้ภายใน 180 วัน นับแต่วันทำสัญญา ถ้าส่งเกินกำหนดจะถูกปรับ จำเลยส่งสินค้าแก่โจทก์เกินกำหนดสัญญาไป 308 วัน เพราะรัฐบาลออสเตรียระงับเรื่องที่บริษัทผู้ผลิตขออนุญาตส่งออกไว้เนื่องจากสถานการณ์สู้รบระหว่างจีนกับ เวียตนาม และเมื่อได้รับอนุญาตให้ส่งออกแล้วต้องส่งผ่านประเทศเยอรมันตะวันตก สถานฑูตไทยกรุงเวียนนา ประเทศออสเตรียก็ต้องรับรองต่อรัฐบาลเยอรมันตะวันตกอีกว่าชนวนลูกระเบิดจะส่งถึงโจทก์ ทำให้เสียเวลาเกี่ยวกับเหตุการณ์ดังกล่าวถึง 332 วัน อันเป็นเหตุการณ์ที่จำเลยและบริษัท อ.ไม่อาจป้องกันได้และไม่อาจคาดหมายว่าจะเกิดขึ้น ทั้งจำเลยไม่อาจจะส่งมอบชนวนลูกระเบิดที่มีแหล่งผลิตจากที่อื่นที่ผิดไปจากข้อสัญญาได้ การส่งสินค้าดังกล่าวล่าช้าจึงเป็นเหตุสุดวิสัยที่จำเลยไม่ต้องรับผิดชอบและโจทก์ใช้สิทธิปรับจำเลยตามสัญญาไม่ได้.โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ ๑๘ กันยายน ๒๕๒๑ จำเลยที่ ๑ ทำสัญญาขายชนวนลูกระเบิดขว้างของบริษัทอาร์มาตูเรนฯ แห่งประเทศออสเตรียให้แก่โจทก์ สัญญากำหนดส่งมอบสินค้าให้ภายใน ๑๘๐ วันนับแต่วันทำสัญญา ถ้าไม่ส่งมอบหรือส่งมอบไม่ถูกต้องครบถ้วน โจทก์มีสิทธิบอกเลิกสัญญาริบเงินประกันหรือยอมให้ปรับเป็นรายวันจนกว่าจะนำสินค้ามาส่งให้แก่โจทก์ เมื่อครบกำหนดตามสัญญาในวันที่ ๑๖ มีนาคม ๒๕๒๒ จำเลยไม่ส่งของตามสัญญาโดยส่งล่าช้าไป ๓๐๘ วัน ทำให้โจทก์เสียหาย จึงฟ้องขอให้บังคับจำเลยที่ ๑ ชำระค่าปรับเป็นเงิน ๖๘๒,๗๙๙.๖๖ บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จให้โจทก์ จำเลยที่ ๑ ให้การและฟ้องแย้งว่า การส่งมอบสินค้าล่าช้าเนื่องจากเหตุสุดวิสัย โดยได้เกิดสงครามจีนกับเวียตนามทำให้รัฐบาลออสเตรียสั่งระงับการส่งอาวุธและวัตถุระเบิดออกนอกประเทสเด็ดขาด และได้สอบข้อเท็จจริงนานถึง ๗ เดือนเศษจึงอนุญาตให้บริษัทอาร์มาตูเรนฯ นำสินค้าออกนอกประเทศได้และการขนส่งอาวุธต้องผ่านประเทศเยอรมันตะวันตก ซึ่งต้องได้รับคำรับรองจากสถานทูตไทยในกรุงเวียนนาก่อน ทำให้การส่งมอบสินค้าล่าช้ากว่ากำหนดโดยจำเลยมิได้ผิดสัญญา โจทก์ไม่มีสิทธิเรียกค่าปรับคดีโจทก์ขาดอายุความ และฟ้องแย้งเรียกค่าสินค้าที่โจทก์ค้างชำระเป็นเงิน ๖๘๒,๗๙๙.๖๖ บาท พร้อมดอกเบี้ยตามกฎหมาย โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่า การส่งของล่าช้าไม่ใช่เหตุสุดวิสัยจำเลยไม่มีสิทธิฟ้องเรียกเงินค่าสินค้าที่ค้างชำระเพราะเป็นเงินค่าปรับที่โจทก์หักไว้ตามสัญญา ขอให้ยกฟ้องแย้ง ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์ ให้โจทก์ชำระเงิน ๖๘๒,๗๙๙.๖๖ บาท พร้อมดอกเบี้ยตามฟ้องแก่จำเลยที่ ๑ โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คดีมีหลักฐานเชื่อได้ว่า เหตุที่จำเลยที่ ๑ ส่งชนวนลูกระเบิดแก่โจทก์ล่าช้าเกินกำหนดสัญญาไปเป็นเพราะรัฐบาลออสเตรียได้ระงับเรื่องราวที่บริษัทผู้ผลิตขอใบอนุญาตส่งออกไว้เนื่องจากสถานการณ์สู้รบระหว่างจีนกับเวียตนาม และเมื่อได้รับอนุญาตให้ส่งออกแล้วต้องส่งผ่านประเทศเยอรมันตะวันตก รัฐบาลเยอรมันตะวันตกก็ให้สถานทูตไทยในกรุงเวียนนา ประเทศออสเตรียรับรองอีกว่า ชนวนลูกระเบิดเหล่านี้จะส่งถึงโจทก์ทำให้ต้องเสียเวลาไปเกี่ยวกับเหตุการณ์นี้ถึง ๓๓๒ วันจริง ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่จำเลยที่ ๑ และบริษัทผู้ผลิตไม่อาจป้องกันได้ และไม่อาจคาดหมายว่าจะเกิดขึ้นทั้งจำเลยที่ ๑ ไม่อาจจะส่งมอบชนวนลูกระเบิดดังกล่าวที่มีแหล่งผลิตจากที่อื่นอันผิดไปจากข้อตกลงในสัญญาได้ จึงถือได้ว่าการที่จำเลยที่ ๑ ส่งชนวนลูกระเบิดให้แก่โจทก์ล่าช้าเกินกำหนดเวลาตามสัญญาเป็นเหตุสุดวิสัยอันเป็นพฤติการณ์ซึ่งจำเลยที่ ๑ ไม่ต้องรับผิดชอบ จำเลยที่ ๑ ส่งมอบชนวนลูกระเบิดให้โจทก์เกินกำหนดสัญญาไป ๓๐๘ วัน แต่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นอันเป็นเหตุให้จำเลยที่ ๑ ไม่สามารถปฏิบัติการชำระหนี้ได้เป็นระยะเวลาถึง ๓๓๒ วัน ฉะนั้นการที่จำเลยที่ ๑ ส่งมอบชนวนลูกระเบิดให้แก่โจทก์เกินกำหนดสัญญาไปดังกล่าวจึงไม่อาจถือได้ว่าจำเลยที่ ๑ ผิดนัดอันเป็นเหตุให้โจทก์จะใช้สิทธิปรับจำเลยตามสัญญา พิพากษายืน.(ดุสิต วราโห-สวัสดิ์ รอดเจริญ-คำนึง อุไรรัตน์)ศาลแพ่ง - นายสมศักดิ์ วิชุรัติศาลอุทธรณ์ - นายสุนทร จันทรศักดิ์แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ ๑๘ กันยายน ๒๕๒๑ จำเลยที่ ๑ ทำสัญญาขายชนวนลูกระเบิดขว้างของบริษัทอาร์มาตูเรนฯ แห่งประเทศออสเตรียให้แก่โจทก์ สัญญากำหนดส่งมอบสินค้าให้ภายใน ๑๘๐ วันนับแต่วันทำสัญญา ถ้าไม่ส่งมอบหรือส่งมอบไม่ถูกต้องครบถ้วน โจทก์มีสิทธิบอกเลิกสัญญาริบเงินประกันหรือยอมให้ปรับเป็นรายวันจนกว่าจะนำสินค้ามาส่งให้แก่โจทก์ เมื่อครบกำหนดตามสัญญาในวันที่ ๑๖ มีนาคม ๒๕๒๒ จำเลยไม่ส่งของตามสัญญาโดยส่งล่าช้าไป ๓๐๘ วัน ทำให้โจทก์เสียหาย จึงฟ้องขอให้บังคับจำเลยที่ ๑ ชำระค่าปรับเป็นเงิน ๖๘๒,๗๙๙.๖๖ บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จให้โจทก์ จำเลยที่ ๑ ให้การและฟ้องแย้งว่า การส่งมอบสินค้าล่าช้าเนื่องจากเหตุสุดวิสัย โดยได้เกิดสงครามจีนกับเวียตนามทำให้รัฐบาลออสเตรียสั่งระงับการส่งอาวุธและวัตถุระเบิดออกนอกประเทสเด็ดขาด และได้สอบข้อเท็จจริงนานถึง ๗ เดือนเศษจึงอนุญาตให้บริษัทอาร์มาตูเรนฯ นำสินค้าออกนอกประเทศได้และการขนส่งอาวุธต้องผ่านประเทศเยอรมันตะวันตก ซึ่งต้องได้รับคำรับรองจากสถานทูตไทยในกรุงเวียนนาก่อน ทำให้การส่งมอบสินค้าล่าช้ากว่ากำหนดโดยจำเลยมิได้ผิดสัญญา โจทก์ไม่มีสิทธิเรียกค่าปรับคดีโจทก์ขาดอายุความ และฟ้องแย้งเรียกค่าสินค้าที่โจทก์ค้างชำระเป็นเงิน ๖๘๒,๗๙๙.๖๖ บาท พร้อมดอกเบี้ยตามกฎหมาย โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่า การส่งของล่าช้าไม่ใช่เหตุสุดวิสัยจำเลยไม่มีสิทธิฟ้องเรียกเงินค่าสินค้าที่ค้างชำระเพราะเป็นเงินค่าปรับที่โจทก์หักไว้ตามสัญญา ขอให้ยกฟ้องแย้ง ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์ ให้โจทก์ชำระเงิน ๖๘๒,๗๙๙.๖๖ บาท พร้อมดอกเบี้ยตามฟ้องแก่จำเลยที่ ๑ โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คดีมีหลักฐานเชื่อได้ว่า เหตุที่จำเลยที่ ๑ ส่งชนวนลูกระเบิดแก่โจทก์ล่าช้าเกินกำหนดสัญญาไปเป็นเพราะรัฐบาลออสเตรียได้ระงับเรื่องราวที่บริษัทผู้ผลิตขอใบอนุญาตส่งออกไว้เนื่องจากสถานการณ์สู้รบระหว่างจีนกับเวียตนาม และเมื่อได้รับอนุญาตให้ส่งออกแล้วต้องส่งผ่านประเทศเยอรมันตะวันตก รัฐบาลเยอรมันตะวันตกก็ให้สถานทูตไทยในกรุงเวียนนา ประเทศออสเตรียรับรองอีกว่า ชนวนลูกระเบิดเหล่านี้จะส่งถึงโจทก์ทำให้ต้องเสียเวลาไปเกี่ยวกับเหตุการณ์นี้ถึง ๓๓๒ วันจริง ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่จำเลยที่ ๑ และบริษัทผู้ผลิตไม่อาจป้องกันได้ และไม่อาจคาดหมายว่าจะเกิดขึ้นทั้งจำเลยที่ ๑ ไม่อาจจะส่งมอบชนวนลูกระเบิดดังกล่าวที่มีแหล่งผลิตจากที่อื่นอันผิดไปจากข้อตกลงในสัญญาได้ จึงถือได้ว่าการที่จำเลยที่ ๑ ส่งชนวนลูกระเบิดให้แก่โจทก์ล่าช้าเกินกำหนดเวลาตามสัญญาเป็นเหตุสุดวิสัยอันเป็นพฤติการณ์ซึ่งจำเลยที่ ๑ ไม่ต้องรับผิดชอบ จำเลยที่ ๑ ส่งมอบชนวนลูกระเบิดให้โจทก์เกินกำหนดสัญญาไป ๓๐๘ วัน แต่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นอันเป็นเหตุให้จำเลยที่ ๑ ไม่สามารถปฏิบัติการชำระหนี้ได้เป็นระยะเวลาถึง ๓๓๒ วัน ฉะนั้นการที่จำเลยที่ ๑ ส่งมอบชนวนลูกระเบิดให้แก่โจทก์เกินกำหนดสัญญาไปดังกล่าวจึงไม่อาจถือได้ว่าจำเลยที่ ๑ ผิดนัดอันเป็นเหตุให้โจทก์จะใช้สิทธิปรับจำเลยตามสัญญา พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3327/2530กรมตำรวจ ฯโจทก์บริษัทที.อี.ซี.โอ. จำกัด กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 8, ม. 381จำเลยทำสัญญาขายชนวนลูกระเบิดซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ของบริษัท อ.ในประเทศออสเตรียให้โจทก์ กำหนดส่งมอบสินค้าให้ภายใน 180 วัน นับแต่วันทำสัญญา ถ้าส่งเกินกำหนดจะถูกปรับ จำเลยส่งสินค้าแก่โจทก์เกินกำหนดสัญญาไป 308 วัน เพราะรัฐบาลออสเตรียระงับเรื่องที่บริษัทผู้ผลิตขออนุญาตส่งออกไว้เนื่องจากสถานการณ์สู้รบระหว่างจีนกับ เวียตนาม และเมื่อได้รับอนุญาตให้ส่งออกแล้วต้องส่งผ่านประเทศเยอรมันตะวันตก สถานฑูตไทยกรุงเวียนนา ประเทศออสเตรียก็ต้องรับรองต่อรัฐบาลเยอรมันตะวันตกอีกว่าชนวนลูกระเบิดจะส่งถึงโจทก์ ทำให้เสียเวลาเกี่ยวกับเหตุการณ์ดังกล่าวถึง 332 วัน อันเป็นเหตุการณ์ที่จำเลยและบริษัท อ.ไม่อาจป้องกันได้และไม่อาจคาดหมายว่าจะเกิดขึ้น ทั้งจำเลยไม่อาจจะส่งมอบชนวนลูกระเบิดที่มีแหล่งผลิตจากที่อื่นที่ผิดไปจากข้อสัญญาได้ การส่งสินค้าดังกล่าวล่าช้าจึงเป็นเหตุสุดวิสัยที่จำเลยไม่ต้องรับผิดชอบและโจทก์ใช้สิทธิปรับจำเลยตามสัญญาไม่ได้.โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ ๑๘ กันยายน ๒๕๒๑ จำเลยที่ ๑ ทำสัญญาขายชนวนลูกระเบิดขว้างของบริษัทอาร์มาตูเรนฯ แห่งประเทศออสเตรียให้แก่โจทก์ สัญญากำหนดส่งมอบสินค้าให้ภายใน ๑๘๐ วันนับแต่วันทำสัญญา ถ้าไม่ส่งมอบหรือส่งมอบไม่ถูกต้องครบถ้วน โจทก์มีสิทธิบอกเลิกสัญญาริบเงินประกันหรือยอมให้ปรับเป็นรายวันจนกว่าจะนำสินค้ามาส่งให้แก่โจทก์ เมื่อครบกำหนดตามสัญญาในวันที่ ๑๖ มีนาคม ๒๕๒๒ จำเลยไม่ส่งของตามสัญญาโดยส่งล่าช้าไป ๓๐๘ วัน ทำให้โจทก์เสียหาย จึงฟ้องขอให้บังคับจำเลยที่ ๑ ชำระค่าปรับเป็นเงิน ๖๘๒,๗๙๙.๖๖ บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จให้โจทก์ จำเลยที่ ๑ ให้การและฟ้องแย้งว่า การส่งมอบสินค้าล่าช้าเนื่องจากเหตุสุดวิสัย โดยได้เกิดสงครามจีนกับเวียตนามทำให้รัฐบาลออสเตรียสั่งระงับการส่งอาวุธและวัตถุระเบิดออกนอกประเทสเด็ดขาด และได้สอบข้อเท็จจริงนานถึง ๗ เดือนเศษจึงอนุญาตให้บริษัทอาร์มาตูเรนฯ นำสินค้าออกนอกประเทศได้และการขนส่งอาวุธต้องผ่านประเทศเยอรมันตะวันตก ซึ่งต้องได้รับคำรับรองจากสถานทูตไทยในกรุงเวียนนาก่อน ทำให้การส่งมอบสินค้าล่าช้ากว่ากำหนดโดยจำเลยมิได้ผิดสัญญา โจทก์ไม่มีสิทธิเรียกค่าปรับคดีโจทก์ขาดอายุความ และฟ้องแย้งเรียกค่าสินค้าที่โจทก์ค้างชำระเป็นเงิน ๖๘๒,๗๙๙.๖๖ บาท พร้อมดอกเบี้ยตามกฎหมาย โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่า การส่งของล่าช้าไม่ใช่เหตุสุดวิสัยจำเลยไม่มีสิทธิฟ้องเรียกเงินค่าสินค้าที่ค้างชำระเพราะเป็นเงินค่าปรับที่โจทก์หักไว้ตามสัญญา ขอให้ยกฟ้องแย้ง ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์ ให้โจทก์ชำระเงิน ๖๘๒,๗๙๙.๖๖ บาท พร้อมดอกเบี้ยตามฟ้องแก่จำเลยที่ ๑ โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คดีมีหลักฐานเชื่อได้ว่า เหตุที่จำเลยที่ ๑ ส่งชนวนลูกระเบิดแก่โจทก์ล่าช้าเกินกำหนดสัญญาไปเป็นเพราะรัฐบาลออสเตรียได้ระงับเรื่องราวที่บริษัทผู้ผลิตขอใบอนุญาตส่งออกไว้เนื่องจากสถานการณ์สู้รบระหว่างจีนกับเวียตนาม และเมื่อได้รับอนุญาตให้ส่งออกแล้วต้องส่งผ่านประเทศเยอรมันตะวันตก รัฐบาลเยอรมันตะวันตกก็ให้สถานทูตไทยในกรุงเวียนนา ประเทศออสเตรียรับรองอีกว่า ชนวนลูกระเบิดเหล่านี้จะส่งถึงโจทก์ทำให้ต้องเสียเวลาไปเกี่ยวกับเหตุการณ์นี้ถึง ๓๓๒ วันจริง ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่จำเลยที่ ๑ และบริษัทผู้ผลิตไม่อาจป้องกันได้ และไม่อาจคาดหมายว่าจะเกิดขึ้นทั้งจำเลยที่ ๑ ไม่อาจจะส่งมอบชนวนลูกระเบิดดังกล่าวที่มีแหล่งผลิตจากที่อื่นอันผิดไปจากข้อตกลงในสัญญาได้ จึงถือได้ว่าการที่จำเลยที่ ๑ ส่งชนวนลูกระเบิดให้แก่โจทก์ล่าช้าเกินกำหนดเวลาตามสัญญาเป็นเหตุสุดวิสัยอันเป็นพฤติการณ์ซึ่งจำเลยที่ ๑ ไม่ต้องรับผิดชอบ จำเลยที่ ๑ ส่งมอบชนวนลูกระเบิดให้โจทก์เกินกำหนดสัญญาไป ๓๐๘ วัน แต่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นอันเป็นเหตุให้จำเลยที่ ๑ ไม่สามารถปฏิบัติการชำระหนี้ได้เป็นระยะเวลาถึง ๓๓๒ วัน ฉะนั้นการที่จำเลยที่ ๑ ส่งมอบชนวนลูกระเบิดให้แก่โจทก์เกินกำหนดสัญญาไปดังกล่าวจึงไม่อาจถือได้ว่าจำเลยที่ ๑ ผิดนัดอันเป็นเหตุให้โจทก์จะใช้สิทธิปรับจำเลยตามสัญญา พิพากษายืน.(ดุสิต วราโห-สวัสดิ์ รอดเจริญ-คำนึง อุไรรัตน์)ศาลแพ่ง - นายสมศักดิ์ วิชุรัติศาลอุทธรณ์ - นายสุนทร จันทรศักดิ์แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ