กฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์ว่าด้วยความปลอดภัยในชีวิตร่างกายและทรัพย์สินการรักษาความสงบเรียบร้อยความสะอาดและความเป็นระเบียบเรียบร้อยภายในเขตระบบรถไฟฟ้าพ.ศ. ๒๕๔๗[๑] อาศัยอำนาจตามความในมาตรา๕ และมาตรา ๖๒ แห่งพระราชบัญญัติการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย พ.ศ. ๒๕๔๓อันเป็นพระราชบัญญัติที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคลซึ่งมาตรา ๒๙ ประกอบกับมาตรา ๓๑ มาตรา ๓๕ มาตรา ๓๖ มาตรา ๓๙ มาตรา ๔๘ และมาตรา ๕๐ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยบัญญัติให้กระทำได้โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมออกกฎกระทรวงไว้ดังต่อไปนี้ข้อ๑ ในกฎกระทรวงนี้สัญญาณหมายความว่า สัญญาณใด ๆ ที่ รฟม. จัดให้มีขึ้นในเขตระบบรถไฟฟ้าไม่ว่าจะแสดงด้วยธงไฟฟ้า มือ แขน เสียงหรือด้วยวิธีอื่นใดเพื่อให้คนโดยสารหรือบุคคลอื่นปฏิบัติตามสัญญาณนั้นพื้นที่ประกอบธุรกิจหมายความว่า พื้นที่ในเขตระบบรถไฟฟ้าที่ รฟม. ได้อนุญาตให้ประกอบธุรกิจและให้หมายความรวมถึงพื้นที่ที่จัดไว้สำหรับการโฆษณาไม่ว่าจะอยู่ในส่วนใดของเขตระบบรถไฟฟ้าและพื้นที่บนรถไฟฟ้าวัตถุอันตรายหมายความว่า วัตถุระเบิด แก๊สพิษ วัตถุไวไฟ วัตถุอ๊อกซิไดซ์ วัตถุเปอร์ออกไซด์วัตถุมีพิษ วัตถุที่ทำให้เกิดโรค วัตถุกัมมันตรังสีวัตถุที่ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางพันธุกรรม วัตถุกัดกร่อนวัตถุที่ก่อให้เกิดการระคายเคือง หรือวัตถุอย่างอื่นไม่ว่าจะเป็นเคมีภัณฑ์หรือสิ่งอื่นใดที่อาจทำให้เกิดอันตรายแก่คนโดยสารหรือบุคคลอื่นเจ้าหน้าที่หมายความว่า พนักงานของ รฟม. หรือผู้ซึ่ง รฟม.มอบหมายให้ปฏิบัติการให้เป็นไปตามข้อกำหนดในกฎกระทรวงนี้หมวด ๑บททั่วไป ข้อ๒ ในการรักษาความปลอดภัยในชีวิตร่างกายและทรัพย์สินของคนโดยสารหรือบุคคลอื่น การรักษาความสงบเรียบร้อย ความสะอาดและความเป็นระเบียบเรียบร้อยภายในเขตระบบรถไฟฟ้าให้ รฟม. จัดให้มีเครื่องหมาย สัญญาณ อุปกรณ์ เครื่องป้องกันภัยและสิ่งอำนวยความสะดวกที่จำเป็นสำหรับคนโดยสารหรือบุคคลอื่น ตลอดจนคนทุพพลภาพคนสูงอายุและเด็ก เพื่อปฏิบัติการให้เป็นไปตามข้อกำหนดในกฎกระทรวงนี้เครื่องหมายและสัญญาณตามวรรคหนึ่งให้ รฟม. จัดทำให้เป็นที่เข้าใจได้ในลักษณะสากลและหากมีคำอธิบายกำกับการใช้อุปกรณ์ เครื่องป้องกันภัยหรือสิ่งอำนวยความสะดวกให้มีภาษาอังกฤษกำกับไว้ด้วยข้อ๓คนโดยสารหรือบุคคลอื่นในเขตระบบรถไฟฟ้ามีหน้าที่ปฏิบัติตามเครื่องหมายประกาศ ป้าย หรือสัญญาณอื่นใดตลอดจนคำแนะนำและคำตักเตือนของพนักงานเจ้าหน้าที่หรือเจ้าหน้าที่และต้องใช้อุปกรณ์ต่าง ๆ ที่ รฟม. จัดทำไว้ตามข้อ ๒ให้ถูกต้องตามคำอธิบายกำกับการใช้ หรือตามวัตถุประสงค์ในการใช้งานของอุปกรณ์นั้นข้อ๔ ในกรณีที่ รฟม. ให้สัมปทานกิจการรถไฟฟ้าแก่เอกชนการกำหนดขอบเขตความรับผิดชอบระหว่าง รฟม. และผู้รับสัมปทานในการปฏิบัติการให้เป็นไปตามข้อกำหนดในกฎกระทรวงนี้ให้เป็นดังต่อไปนี้(๑)ในกรณีที่มีข้อตกลงในสัมปทานเกี่ยวกับการจัดการหรือการดำเนินการเกี่ยวกับการรักษาความปลอดภัยในชีวิตร่างกายและทรัพย์สินของคนโดยสารหรือบุคคลอื่น การรักษาความสงบเรียบร้อยความสะอาดและความเป็นระเบียบเรียบร้อยภายในเขตระบบรถไฟฟ้าให้เป็นไปตามข้อตกลงนั้น ทั้งนี้เท่าที่ไม่ขัดหรือแย้งกับกฎกระทรวงนี้(๒)ในกรณีที่ผู้รับสัมปทานมีหน้าที่ตามสัมปทานต้องปฏิบัติการให้เป็นไปตามข้อกำหนดในกฎกระทรวงนี้รฟม.อาจมอบหมายให้พนักงานของผู้รับสัมปทานเป็นเจ้าหน้าที่ดำเนินการในเรื่องนั้นด้วย ทั้งนี้ โดยอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของรฟม.หมวด ๒การปฏิบัติตนในเขตระบบรถไฟฟ้า ข้อ๕ห้ามมิให้คนโดยสารหรือบุคคลอื่นที่อยู่ในเขตระบบรถไฟฟ้ากระทำการ ดังต่อไปนี้(๑)ก่อเหตุเดือดร้อนรำคาญหรือก่อความไม่สะดวกแก่การใช้บริการของคนโดยสารหรือบุคคลอื่น(๒)นำอาวุธหรือสิ่งเทียมอาวุธซึ่งมีรูปและลักษณะอันน่าเชื่อว่าเป็นอาวุธโดยสภาพวัตถุอันตรายตลอดจนสิ่งอื่นใดที่อาจเป็นอันตรายแก่ผู้อื่นหรือทำให้เกิดความหวาดกลัวแก่ผู้พบเห็นเข้ามาในเขตระบบรถไฟฟ้าเว้นแต่เป็นเจ้าพนักงานที่มีอำนาจตามกฎหมาย(๓)นำสัมภาระหรือสิ่งของติดตัวที่มีขนาดหรือน้ำหนักที่ไม่สามารถนำพาไปด้วยตนเองได้หรือเสี่ยงต่อความเสียหายแก่ระบบรถไฟฟ้าหรืออาจก่อความรำคาญหรือความไม่สะดวกแก่คนโดยสารอื่นเข้าไปในรถไฟฟ้า(๔)นำสิ่งของที่มีกลิ่นแรง สิ่งสกปรกหรือวัตถุที่น่ารังเกียจเข้ามาในเขตระบบรถไฟฟ้าโดยมิได้จัดเก็บไว้ให้มิดชิดหรือทำให้ปราศจากกลิ่น(๕)บ้วนหรือถ่มน้ำลาย เสมหะ น้ำหมาก สั่งน้ำมูก คายหมากฝรั่งหรือทิ้งสิ่งของลงในที่ซึ่งมิได้จัดไว้เพื่อการนั้น(๖)สูบบุหรี่ ยาเส้นหรือซิการ์ จุดไฟหรือก่อไฟ(๗)เด็ดใบ ดอก หรือผลของต้นไม้ หรือกระทำด้วยประการใด ๆอันอาจทำให้เกิดความสกปรกหรือความเสียหายแก่ระบบรถไฟฟ้า(๘)ขีด เขียน หรือทำให้ปรากฏด้วยประการใด ๆอันอาจทำให้เกิดความสกปรกหรือความเสียหายแก่ระบบรถไฟฟ้า(๙)บริโภคอาหารหรือเครื่องดื่มในรถไฟฟ้า(๑๐)ดื่มสุราหรือเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์นอกสถานที่ที่จัดไว้(๑๑)เรี่ยไรหรือขอทาน(๑๒)วางสิ่งของ หรือกระทำการใดอันเป็นการกีดขวาง หรือเป็นอุปสรรคแก่การเข้าหรือออก(๑๓)ทำให้ระบบฉุกเฉิน ระบบเตือนภัยหรือแจ้งเหตุ หรือระบบป้องกันภัยต่าง ๆ ทำงาน เว้นแต่กรณีที่มีเหตุจำเป็นในการใช้ระบบดังกล่าว(๑๔)กระทำการลามกอนาจาร หรือกระทำการล่วงเกินทางเพศต่อผู้อื่น(๑๕)ออกหรือพยายามออกจากรถไฟฟ้าด้วยวิธีอื่นใดนอกจากทางประตูรถไฟฟ้าหรือประตูชานชาลาที่เปิดให้คนโดยสารเข้าหรือออกจากรถไฟฟ้าหรือลงไปในทางรถไฟฟ้า(๑๖)ใช้วัสดุอุปกรณ์โดยไม่ถูกต้องตามวัตถุประสงค์หรือวิธีการของอุปกรณ์นั้นซึ่งทำให้เกิดความเดือดร้อนรำคาญหรือทำให้เกิดความเสียหายหรือเป็นอันตรายแก่ตนเองหรือผู้อื่น(๑๗) ยืนหรือวางเท้าบนเก้าอี้หรือที่นั่งหรือใช้ที่ซึ่งจัดไว้ให้นั่งหรือพื้นที่ใด ๆ เป็นที่นอน(๑๘)กีดขวาง หรือกระทำการใดอันเป็นเหตุให้ประตูรถไฟฟ้าหรือประตูชานชาลาปิดไม่ได้หรือไม่สามารถทำงานได้ตามปกติ(๑๙)พิงประตูรถไฟฟ้าหรือประตูชานชาลาข้อ๖คนโดยสารหรือบุคคลอื่นจะกระทำการดังต่อไปนี้ในเขตระบบรถไฟฟ้าได้ต้องได้รับอนุญาตจากพนักงานเจ้าหน้าที่หรือเจ้าหน้าที่ก่อน(๑)ออกไปจากรถไฟฟ้าหรือลงไปในทางรถไฟฟ้าในขณะที่การเดินรถไฟฟ้าขัดข้อง(๒)เข้าไปในพื้นที่ที่ รฟม. กำหนดให้เป็นเขตหวงห้าม(๓)นำสัตว์เข้ามา เว้นแต่(ก)สุนัขนำทางสำหรับผู้พิการทางสายตา(ข)สัตว์ที่ไม่เป็นอันตรายโดยมีอุปกรณ์ควบคุมมิให้รบกวนคนโดยสารหรือบุคคลอื่น(๔)ใช้อุปกรณ์ที่ก่อให้เกิดเสียงดัง เล่นดนตรี เต้นรำ หรือแสดงการละเล่นใด ๆ (๕)ขายสินค้าหรือบริการ(๖)โฆษณาหรือใช้เสียงประกาศ หรือแจกเอกสารใด(๗)ถ่ายภาพ ถ่ายทำภาพยนตร์ หรือถ่ายทำเทปบันทึกภาพเพื่อประโยชน์ทางการค้า(๘)นำรถจักรยานหรือรถสองล้อชนิดอื่นขึ้นไปบนรถไฟฟ้าหลักเกณฑ์และวิธีการอนุญาตตาม(๔) (๕) (๖) (๗) และ (๘) ให้เป็นไปตามข้อบังคับที่คณะกรรมการประกาศกำหนดหมวด ๓พื้นที่ประกอบธุรกิจ ข้อ๗ ผู้ที่ได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจในพื้นที่ประกอบธุรกิจจะต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์เงื่อนไขที่ รฟม. กำหนดและข้อตกลงในสัญญาให้ประกอบธุรกิจด้วยหมวด ๔การขับขี่ยานพาหนะในเขตระบบรถไฟฟ้า ข้อ๘ ให้ รฟม. จัดให้มีการขีดเส้นบนทางการทำเครื่องหมายจราจร หรือการติดตั้งสัญญาณสำหรับการจราจร รวมทั้งการกำหนดความหมายของสัญญาณจราจรและเครื่องหมายจราจรในเขตระบบรถไฟฟ้าตามกฎหมายว่าด้วยการจราจรทางบกข้อ๙ การใช้รถ การใช้ทางเดินรถหรือการกระทำใด ๆ ที่เกี่ยวกับการจราจรภายในเขตระบบรถไฟฟ้าให้ผู้ขับขี่หรือผู้ใช้ทางปฏิบัติเช่นเดียวกับการใช้ทางตามกฎหมายว่าด้วยการจราจรทางบกข้อ๑๐ ห้ามมิให้ขับขี่ยานพาหนะที่บรรทุกวัตถุอันตรายเข้าไปในเขตระบบรถไฟฟ้าเว้นแต่จะได้รับอนุญาตจาก รฟม.ข้อ๑๑การขับขี่ยานพาหนะในเขตระบบรถไฟฟ้า ผู้ขับขี่ต้องปฏิบัติดังต่อไปนี้(๑)ขับขี่ยานพาหนะด้วยความระมัดระวัง(๒)ขับขี่ยานพาหนะด้วยอัตราความเร็วตามที่กำหนด(๓)ยานพาหนะรับจ้างที่ไม่มีผู้โดยสารหรือไม่ได้ขนส่งสิ่งของให้จอดรอรับผู้โดยสารหรือรอขนส่งสิ่งของในบริเวณที่กำหนด(๔)หยุดหรือจอดยานพาหนะในที่ที่กำหนดไว้(๕)รีบแจ้งเจ้าหน้าที่ทันทีที่ยานพาหนะของตนขัดข้องและกีดขวางทางเดินรถ หรือเมื่อเกิดอุบัติเหตุ(๖)เคลื่อนย้ายยานพาหนะที่เครื่องยนต์ขัดข้องให้พ้นจากทางโดยเร็วและจัดการเก็บสิ่งของที่ตกหล่นอยู่ออกจากทางหากไม่สามารถเคลื่อนย้ายได้ให้รีบแจ้งพนักงานเจ้าหน้าที่หรือเจ้าหน้าที่ทราบทันทีและผู้ขับขี่ต้องเสียค่าบริการในการนั้นตามข้อบังคับที่คณะกรรมการประกาศกำหนดข้อ๑๒ เมื่อปรากฏว่ามีผู้ขับขี่ยานพาหนะไม่ปฏิบัติตามข้อ๑๑ หรือหลักเกณฑ์ที่ รฟม. ประกาศกำหนดให้พนักงานเจ้าหน้าที่หรือเจ้าหน้าที่ตักเตือนให้ผู้ขับขี่ปฏิบัติให้ถูกต้องถ้าพนักงานเจ้าหน้าที่หรือเจ้าหน้าที่ได้ตักเตือนแล้วผู้ขับขี่ไม่ปฏิบัติให้ถูกต้องให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจสั่งให้ผู้ขับขี่เคลื่อนย้ายยานพาหนะนั้นให้พ้นทางโดยเร็วถ้าผู้นั้นไม่อยู่หรืออยู่แต่ไม่ปฏิบัติตามให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจเคลื่อนย้ายยานพาหนะหรือนำยานพาหนะไปเก็บไว้ในสถานที่ที่เห็นสมควรหรือใช้เครื่องมือบังคับยานพาหนะมิให้เคลื่อนย้ายได้หมวด ๕ทรัพย์สินหาย ข้อ๑๓ ให้ รฟม.มีหน้าที่จัดให้มีศูนย์รับแจ้งทรัพย์สินหายภายในระบบรถไฟฟ้าข้อ๑๔เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่หรือเจ้าหน้าที่พบหรือได้รับแจ้งว่ามีทรัพย์สินที่ไม่ปรากฏว่าผู้ใดเป็นเจ้าของภายในเขตระบบรถไฟฟ้าให้นำส่งศูนย์รับแจ้งทรัพย์สินหายคนโดยสารหรือบุคคลอื่นที่พบทรัพย์สินที่ไม่ปรากฏว่าผู้ใดเป็นเจ้าของภายในเขตระบบรถไฟฟ้าให้แจ้งพนักงานเจ้าหน้าที่หรือเจ้าหน้าที่หรือนำส่งศูนย์รับแจ้งทรัพย์สินหายในกรณีที่มีเหตุอันควรสงสัยว่าทรัพย์สินที่ไม่ปรากฏว่าผู้ใดเป็นเจ้าของนั้นเป็นวัตถุอันตรายให้พนักงานเจ้าหน้าที่แจ้งหน่วยงานที่มีความเชี่ยวชาญในการดำเนินการต่อวัตถุดังกล่าวเข้าตรวจสอบและจัดการตามที่หน่วยงานนั้นเห็นสมควรข้อ๑๕เมื่อศูนย์รับแจ้งทรัพย์สินหายได้รับทรัพย์สินตามข้อ ๑๔ แล้วให้จัดทำบัญชีทรัพย์สินหายตามระเบียบที่ รฟม. ประกาศกำหนดและดำเนินการดังต่อไปนี้(๑)ในกรณีเป็นของสดหรือของเสียง่าย หรือไม่สามารถเก็บรักษาไว้ได้เกินยี่สิบสี่ชั่วโมงเมื่อพ้นเวลาดังกล่าวให้เจ้าหน้าที่ดำเนินการตามที่จำเป็นและรายงานต่อผู้บังคับบัญชาตามระเบียบที่รฟม. กำหนด(๒)ในกรณีเป็นทรัพย์สินอื่น ๆ นอกจาก (๑) และสามารถเก็บรักษาได้ ให้จัดเก็บไว้ในสถานที่ที่รฟม. กำหนด(๓)ทรัพย์สินที่เก็บรักษาไว้หากต่อมาปรากฏว่าการเก็บรักษาไว้จะเป็นการเสี่ยงต่อความเสียหายหรือไม่คุ้มค่าแก่การเก็บรักษาทรัพย์สินนั้นให้เจ้าหน้าที่รายงานต่อผู้บังคับบัญชาตามระเบียบที่ รฟม. กำหนดเพื่อขออนุมัติทำลายหรือจำหน่ายทรัพย์สินนั้นก่อนครบกำหนดหนึ่งปีได้และเมื่อจำหน่ายได้เงินสุทธิเท่าใดให้เก็บรักษาไว้แทนตัวทรัพย์สินนั้นข้อ๑๖ทรัพย์สินที่ได้จัดเก็บไว้หากไม่มีผู้เป็นเจ้าของมาติดต่อรับทรัพย์สินคืนภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่ รฟม. ได้รับทรัพย์สิน ให้กรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินนั้นตกเป็นของรฟม. และ รฟม. มีอำนาจนำทรัพย์สินนั้นออกจำหน่ายหรือขายทอดตลาดได้ข้อ๑๗ การกำหนดราคา วิธีการจำหน่ายหรือขายทอดตลาดทรัพย์สินที่ได้รับตามข้อ ๑๕ และข้อ ๑๖ให้เป็นไปตามข้อบังคับที่คณะกรรมการประกาศกำหนดเงินที่ได้จากการจำหน่ายหรือขายทอดตลาดให้ตกเป็นรายได้ของรฟม.บทเฉพาะกาล ข้อ๑๘การจัดการหรือดำเนินการเพื่อปฏิบัติการให้เป็นไปตามข้อกำหนดในกฎกระทรวงนี้และการให้สิทธิในการประกอบธุรกิจตามสัมปทานที่มีอยู่ก่อนวันที่กฎกระทรวงนี้ใช้บังคับให้เป็นไปตามข้อตกลงในสัมปทานนั้นทั้งนี้ เท่าที่ไม่ขัดหรือแย้งกับกฎกระทรวงนี้ให้ไว้ณ วันที่ ๒๕ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๔๗สุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมหมายเหตุ:- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ โดยที่มาตรา ๖๒แห่งพระราชบัญญัติการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย พ.ศ. ๒๕๔๓ กำหนดให้คนโดยสารหรือบุคคลอื่นที่อยู่ภายในเขตระบบรถไฟฟ้าต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ว่าด้วยความปลอดภัยในชีวิตร่างกายและทรัพย์สิน การรักษาความสงบเรียบร้อยความสะอาดและความเป็นระเบียบเรียบร้อยภายในเขตระบบรถไฟฟ้าตามที่กำหนดในกฎกระทรวง จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้ศุภชัย/พิมพ์๒๕ สิงหาคม ๒๕๔๗นวพร/สุนันทา/ตรวจ๒ กันยายน ๒๕๔๗ภัทรวีร์/ปรับปรุง๓๑ สิงหาคม ๒๕๖๐ศิรวัชร์/ปรับปรุง๘ ตุลาคม ๒๕๖๓อรญา/ตรวจ๑๒ ตุลาคม ๒๕๖๓[๑]ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๑/ตอนพิเศษ ๒๗ ก/หน้า ๔/๒๙ มิถุนายน ๒๕๔๗