คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1293/2538หลักกฎหมาย: แม้ที่ดินพิพาทอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติไม่อาจจดทะเบียนโอนได้แต่ในระหว่างราษฎรด้วยกันย่อมมีสิทธิสละการครอบครองให้แก่กันได้การที่จำเลยที่1โอนที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์แล้วเช่าจากโจทก์ถือว่าจำเลยสละการครอบครองให้แก่โจทก์แล้วโจทก์และจำเลยที่1ได้บันทึกที่สถานีตำรวจยอมรับกันว่าโจทก์เป็นเจ้าของที่ดินพิพาทให้จำเลยที่1เช่าจึงเป็นการครอบครองแทนโจทก์ส่วนจำเลยที่2ที่3เข้ามาเกี่ยวข้องกับที่ดินพิพาทโดยจำเลยที่1แบ่งให้ครอบครองเพราะเป็นบุตรซึ่งเป็นการอาศัยสิทธิของจำเลยที่1จึงเป็นการครอบครองแทนโจทก์เช่นกันโจทก์ ฟ้อง และ แก้ไข คำฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น ผู้ครอบครอง ที่ดินมือเปล่า ใน เขต ป่า สอง ข้างทาง สาย ชัยวิบูลย์ บ้านร้อยไร่ เนื้อที่ ประมาณ 300 ไร่ โจทก์ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 4 ซึ่ง เป็น สามี ภริยา กันเช่า ที่ดิน ดังกล่าว ทำไร่ มี กำหนด 1 ปี จำเลย ที่ 1 และ ที่ 4 แบ่ง ให้จำเลย ที่ 2 และ ที่ 3 ซึ่ง เป็น บุตร ช่วย กัน ทำไร่ คน ละ 100 ไร่ จำเลยที่ 1 ที่ 2 และ ที่ 3 ร่วมกัน แจ้งความเท็จ ต่อ เจ้าหน้าที่ ป่าไม้ ว่าจำเลย ที่ 1 ที่ 2 และ ที่ 3 ร่วมกัน เป็น ผู้ครอบครอง ที่ดิน ดังกล่าวเพื่อ ขออนุญาต ให้ ทางราชการ ออก หนังสือ สิทธิ ทำกิน ให้ จน ทางราชการหลงเชื่อ ออก หนังสือ สิทธิ ทำกิน ให้ จำเลย ที่ 1 ที่ 2 และ ที่ 3มี เจตนา ให้ โจทก์ เสีย สิทธิ ครอบครอง และ เพื่อ ยึดถือ ครอบครอง ที่ดิน300 ไร่ เป็น ของ ตน เพื่อ ประโยชน์ ร่วม กับ จำเลย ที่ 4 โจทก์ บอกกล่าวให้ จำเลย ทั้ง สี่ คืน ที่ดิน ให้ แก่ โจทก์ จำเลย ที่ 1 ยอม คืน ให้ โจทก์ แล้ว100 ไร่ โจทก์ ได้ เข้า ทำประโยชน์ แล้ว 85 ไร่ ที่ เหลือ อีก 215 ไร่ไม่ยอม คืน ให้ โดย อ้างว่า มีสิทธิ ครอบครอง ดีกว่า โจทก์ และ ฟ้องขับไล่โจทก์ ทำให้ โจทก์ ขาด ประโยชน์ ขอให้ บังคับ จำเลย ทั้ง สี่ และ บริวารออกจาก ที่ดิน ส่วน ที่ เหลือ 215 ไร่ และ ห้าม จำเลย ทั้ง สี่ และ บริวารเข้า มา เกี่ยวข้อง ใน ที่ดิน ดังกล่าว ตลอด ไป ให้ จำเลย ทั้ง สี่ ร่วมกันชำระ ค่าเสียหาย แก่ โจทก์ ปี ละ 75,250 บาท นับแต่ วัน ทำละเมิด เป็นต้น ไปจนกว่า จะ หยุด การกระทำ ละเมิด ต่อ โจทก์จำเลย ทั้ง สี่ ให้การ ว่า จำเลย ที่ 1 ที่ 2 และ ที่ 3 เป็นผู้ครอบครอง ทำกิน มาก ว่า 20 ปี จำเลย ที่ 1 และ ที่ 4 ไม่เคย มีนิติสัมพันธ์ กับ โจทก์ สัญญาเช่า ท้ายฟ้อง เป็น เอกสารปลอม รายงานประจำวัน เกี่ยวกับ คดี ท้ายฟ้อง เจ้าพนักงาน บันทึก ไป โดย ผิด จาก ความจริงโดย การ ชักนำ หรือ ชักจูง ของ โจทก์ และ บังคับ ขู่เข็ญ ให้ จำเลย ที่ 1ต้อง ยอม ตาม ด้วย ความ ไม่รู้ เท่าทัน จึง เป็น เอกสาร เท็จ ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ ขับไล่ จำเลย ทั้ง สี่ และ บริวาร ออก ไป จากที่ดินพิพาท ห้ามเข้า มา เกี่ยวข้อง อีก ต่อไป คำขอ อื่น นอกจาก นี้ ให้ยกจำเลย ทั้ง สี่ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืนจำเลย ทั้ง สี่ ฎีกา โดย ผู้พิพากษา ที่ ได้ นั่งพิจารณา คดี ในศาลชั้นต้น ได้รับ รอง ว่า มีเหตุ สมควร ที่ จะ ฎีกา ใน ข้อเท็จจริง ได้ศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา ของ จำเลยทั้ง สี่ ว่า จำเลย ทั้ง สี่ สละ การ ครอบครอง ที่ดินพิพาท ให้ โจทก์ และครอบครอง ที่ดินพิพาท แทน โจทก์ หรือไม่ พยานหลักฐาน ของ โจทก์มี น้ำหนัก ดีกว่า พยานหลักฐาน ของ จำเลย ทั้ง สี่ ข้อเท็จจริง ฟังได้ ว่าจำเลย ที่ 1 ได้ โอน ที่ดินพิพาท ให้ แก่ โจทก์ แล้ว เช่า ที่ดินพิพาทจาก โจทก์ ตั้งแต่ ปี 2526 และ เนื่องจาก ที่ดินพิพาท เป็น ที่ดิน อยู่ใน เขต ป่าสงวนแห่งชาติ ไม่อาจ จดทะเบียน ได้ แต่ ใน ระหว่าง ราษฎรด้วยกัน ย่อม มีสิทธิ สละ การ ครอบครอง ให้ แก่ กัน ได้ จึง ถือได้ว่า ฝ่ายจำเลย ทั้ง สี่ สละ การ ครอบครอง ที่ดินพิพาท ให้ แก่ โจทก์ แล้ว โจทก์ และจำเลย ที่ 1 ได้ ไป ทำ บันทึก ที่ สถานีตำรวจภูธร อำเภอ บึงสามพัน จังหวัด เพชรบูรณ์ ตาม เอกสาร หมาย จ. 9 ยอมรับ กัน ว่า โจทก์ เป็นเจ้าของ ที่ดินพิพาท 300 ไร่ ให้ จำเลย ที่ 1 เช่า การ ครอบครองที่ดินพิพาท ของ จำเลย ที่ 1 จึง เป็น การ ครอบครองแทน โจทก์ ที่ จำเลย ที่ 2ที่ 3 อ้างว่า จำเลย ที่ 2 ที่ 3 ได้รับ อนุญาต จาก ทางราชการ ให้ เข้าทำกิน ใน ที่ดินพิพาท การ สละ การ ครอบครอง ของ จำเลย ที่ 1 ไม่มี ผล ถึงที่ดิน ที่ จำเลย ที่ 2 ที่ 3 ครอบครอง นั้น เห็นว่า จำเลย ที่ 2 ที่ 3เข้า มา เกี่ยวข้อง กับ ที่ดินพิพาท โดย จำเลย ที่ 1 แบ่ง ให้ ครอบครอง เพราะจำเลย ที่ 2 ที่ 3 เป็น บุตร การ เข้า ครอบครอง ของ จำเลย ที่ 2 ที่ 3จึง อาศัย สิทธิ ของ จำเลย ที่ 1 ซึ่ง ครอบครองแทน โจทก์ ดังนั้น การครอบครอง ที่ดินพิพาท ของ จำเลย ที่ 2 ที่ 3 จึง เป็น การ ครอบครองแทนโจทก์ เช่นเดียวกัน ส่วน ที่ จำเลย ที่ 4 ฎีกา ว่า จำเลย ที่ 4 เป็น ภริยาของ จำเลย ที่ 1 จำเลย ที่ 1 ไม่มี สิทธิ เอา ที่ดินพิพาท ส่วน ของจำเลย ที่ 4 ไป สละ การ ครอบครอง ให้ แก่ โจทก์ ก็ ดี หรือ ที่ จำเลย ทั้ง สี่ฎีกา ว่า ที่ดินพิพาท เป็น ที่ดิน อยู่ ใน เขต ป่าสงวนแห่งชาติ ไม่อาจ โอนกัน ได้ เพราะ พระราชบัญญัติ ป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 มี บทบัญญัติห้ามโอน การ โอน ดังกล่าว จึง เป็น การ ขัด ต่อ กฎหมาย โดยชัดแจ้ง เป็นโมฆะ ก็ ดี ข้ออ้าง ดังกล่าว นั้น ฝ่าย จำเลย ทั้ง สี่ มิได้ ต่อสู้ ไว้ ในคำให้การ ถือได้ว่า มิใช่ เป็น ข้อ ที่ ได้ ยกขึ้น ว่า กัน มา แล้ว โดยชอบ ในศาลชั้นต้น และ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 249 วรรคหนึ่ง ศาลฎีกา ไม่รับ วินิจฉัย คำพิพากษา ของ ศาลล่างทั้ง สอง นั้น ชอบแล้ว ฎีกา ของ จำเลย ทั้ง สี่ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1293/2538นาง สมปอง เอี่ยมโอภาสหรือคุณานุวัฒน์โจทก์นาย ทูล ศรีสุข กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 1368, ม. 1377แม้ที่ดินพิพาทอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติไม่อาจจดทะเบียนโอนได้แต่ในระหว่างราษฎรด้วยกันย่อมมีสิทธิสละการครอบครองให้แก่กันได้การที่จำเลยที่1โอนที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์แล้วเช่าจากโจทก์ถือว่าจำเลยสละการครอบครองให้แก่โจทก์แล้วโจทก์และจำเลยที่1ได้บันทึกที่สถานีตำรวจยอมรับกันว่าโจทก์เป็นเจ้าของที่ดินพิพาทให้จำเลยที่1เช่าจึงเป็นการครอบครองแทนโจทก์ส่วนจำเลยที่2ที่3เข้ามาเกี่ยวข้องกับที่ดินพิพาทโดยจำเลยที่1แบ่งให้ครอบครองเพราะเป็นบุตรซึ่งเป็นการอาศัยสิทธิของจำเลยที่1จึงเป็นการครอบครองแทนโจทก์เช่นกันโจทก์ ฟ้อง และ แก้ไข คำฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น ผู้ครอบครอง ที่ดินมือเปล่า ใน เขต ป่า สอง ข้างทาง สาย ชัยวิบูลย์ บ้านร้อยไร่ เนื้อที่ ประมาณ 300 ไร่ โจทก์ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 4 ซึ่ง เป็น สามี ภริยา กันเช่า ที่ดิน ดังกล่าว ทำไร่ มี กำหนด 1 ปี จำเลย ที่ 1 และ ที่ 4 แบ่ง ให้จำเลย ที่ 2 และ ที่ 3 ซึ่ง เป็น บุตร ช่วย กัน ทำไร่ คน ละ 100 ไร่ จำเลยที่ 1 ที่ 2 และ ที่ 3 ร่วมกัน แจ้งความเท็จ ต่อ เจ้าหน้าที่ ป่าไม้ ว่าจำเลย ที่ 1 ที่ 2 และ ที่ 3 ร่วมกัน เป็น ผู้ครอบครอง ที่ดิน ดังกล่าวเพื่อ ขออนุญาต ให้ ทางราชการ ออก หนังสือ สิทธิ ทำกิน ให้ จน ทางราชการหลงเชื่อ ออก หนังสือ สิทธิ ทำกิน ให้ จำเลย ที่ 1 ที่ 2 และ ที่ 3มี เจตนา ให้ โจทก์ เสีย สิทธิ ครอบครอง และ เพื่อ ยึดถือ ครอบครอง ที่ดิน300 ไร่ เป็น ของ ตน เพื่อ ประโยชน์ ร่วม กับ จำเลย ที่ 4 โจทก์ บอกกล่าวให้ จำเลย ทั้ง สี่ คืน ที่ดิน ให้ แก่ โจทก์ จำเลย ที่ 1 ยอม คืน ให้ โจทก์ แล้ว100 ไร่ โจทก์ ได้ เข้า ทำประโยชน์ แล้ว 85 ไร่ ที่ เหลือ อีก 215 ไร่ไม่ยอม คืน ให้ โดย อ้างว่า มีสิทธิ ครอบครอง ดีกว่า โจทก์ และ ฟ้องขับไล่โจทก์ ทำให้ โจทก์ ขาด ประโยชน์ ขอให้ บังคับ จำเลย ทั้ง สี่ และ บริวารออกจาก ที่ดิน ส่วน ที่ เหลือ 215 ไร่ และ ห้าม จำเลย ทั้ง สี่ และ บริวารเข้า มา เกี่ยวข้อง ใน ที่ดิน ดังกล่าว ตลอด ไป ให้ จำเลย ทั้ง สี่ ร่วมกันชำระ ค่าเสียหาย แก่ โจทก์ ปี ละ 75,250 บาท นับแต่ วัน ทำละเมิด เป็นต้น ไปจนกว่า จะ หยุด การกระทำ ละเมิด ต่อ โจทก์จำเลย ทั้ง สี่ ให้การ ว่า จำเลย ที่ 1 ที่ 2 และ ที่ 3 เป็นผู้ครอบครอง ทำกิน มาก ว่า 20 ปี จำเลย ที่ 1 และ ที่ 4 ไม่เคย มีนิติสัมพันธ์ กับ โจทก์ สัญญาเช่า ท้ายฟ้อง เป็น เอกสารปลอม รายงานประจำวัน เกี่ยวกับ คดี ท้ายฟ้อง เจ้าพนักงาน บันทึก ไป โดย ผิด จาก ความจริงโดย การ ชักนำ หรือ ชักจูง ของ โจทก์ และ บังคับ ขู่เข็ญ ให้ จำเลย ที่ 1ต้อง ยอม ตาม ด้วย ความ ไม่รู้ เท่าทัน จึง เป็น เอกสาร เท็จ ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ ขับไล่ จำเลย ทั้ง สี่ และ บริวาร ออก ไป จากที่ดินพิพาท ห้ามเข้า มา เกี่ยวข้อง อีก ต่อไป คำขอ อื่น นอกจาก นี้ ให้ยกจำเลย ทั้ง สี่ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืนจำเลย ทั้ง สี่ ฎีกา โดย ผู้พิพากษา ที่ ได้ นั่งพิจารณา คดี ในศาลชั้นต้น ได้รับ รอง ว่า มีเหตุ สมควร ที่ จะ ฎีกา ใน ข้อเท็จจริง ได้ศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา ของ จำเลยทั้ง สี่ ว่า จำเลย ทั้ง สี่ สละ การ ครอบครอง ที่ดินพิพาท ให้ โจทก์ และครอบครอง ที่ดินพิพาท แทน โจทก์ หรือไม่ พยานหลักฐาน ของ โจทก์มี น้ำหนัก ดีกว่า พยานหลักฐาน ของ จำเลย ทั้ง สี่ ข้อเท็จจริง ฟังได้ ว่าจำเลย ที่ 1 ได้ โอน ที่ดินพิพาท ให้ แก่ โจทก์ แล้ว เช่า ที่ดินพิพาทจาก โจทก์ ตั้งแต่ ปี 2526 และ เนื่องจาก ที่ดินพิพาท เป็น ที่ดิน อยู่ใน เขต ป่าสงวนแห่งชาติ ไม่อาจ จดทะเบียน ได้ แต่ ใน ระหว่าง ราษฎรด้วยกัน ย่อม มีสิทธิ สละ การ ครอบครอง ให้ แก่ กัน ได้ จึง ถือได้ว่า ฝ่ายจำเลย ทั้ง สี่ สละ การ ครอบครอง ที่ดินพิพาท ให้ แก่ โจทก์ แล้ว โจทก์ และจำเลย ที่ 1 ได้ ไป ทำ บันทึก ที่ สถานีตำรวจภูธร อำเภอ บึงสามพัน จังหวัด เพชรบูรณ์ ตาม เอกสาร หมาย จ. 9 ยอมรับ กัน ว่า โจทก์ เป็นเจ้าของ ที่ดินพิพาท 300 ไร่ ให้ จำเลย ที่ 1 เช่า การ ครอบครองที่ดินพิพาท ของ จำเลย ที่ 1 จึง เป็น การ ครอบครองแทน โจทก์ ที่ จำเลย ที่ 2ที่ 3 อ้างว่า จำเลย ที่ 2 ที่ 3 ได้รับ อนุญาต จาก ทางราชการ ให้ เข้าทำกิน ใน ที่ดินพิพาท การ สละ การ ครอบครอง ของ จำเลย ที่ 1 ไม่มี ผล ถึงที่ดิน ที่ จำเลย ที่ 2 ที่ 3 ครอบครอง นั้น เห็นว่า จำเลย ที่ 2 ที่ 3เข้า มา เกี่ยวข้อง กับ ที่ดินพิพาท โดย จำเลย ที่ 1 แบ่ง ให้ ครอบครอง เพราะจำเลย ที่ 2 ที่ 3 เป็น บุตร การ เข้า ครอบครอง ของ จำเลย ที่ 2 ที่ 3จึง อาศัย สิทธิ ของ จำเลย ที่ 1 ซึ่ง ครอบครองแทน โจทก์ ดังนั้น การครอบครอง ที่ดินพิพาท ของ จำเลย ที่ 2 ที่ 3 จึง เป็น การ ครอบครองแทนโจทก์ เช่นเดียวกัน ส่วน ที่ จำเลย ที่ 4 ฎีกา ว่า จำเลย ที่ 4 เป็น ภริยาของ จำเลย ที่ 1 จำเลย ที่ 1 ไม่มี สิทธิ เอา ที่ดินพิพาท ส่วน ของจำเลย ที่ 4 ไป สละ การ ครอบครอง ให้ แก่ โจทก์ ก็ ดี หรือ ที่ จำเลย ทั้ง สี่ฎีกา ว่า ที่ดินพิพาท เป็น ที่ดิน อยู่ ใน เขต ป่าสงวนแห่งชาติ ไม่อาจ โอนกัน ได้ เพราะ พระราชบัญญัติ ป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 มี บทบัญญัติห้ามโอน การ โอน ดังกล่าว จึง เป็น การ ขัด ต่อ กฎหมาย โดยชัดแจ้ง เป็นโมฆะ ก็ ดี ข้ออ้าง ดังกล่าว นั้น ฝ่าย จำเลย ทั้ง สี่ มิได้ ต่อสู้ ไว้ ในคำให้การ ถือได้ว่า มิใช่ เป็น ข้อ ที่ ได้ ยกขึ้น ว่า กัน มา แล้ว โดยชอบ ในศาลชั้นต้น และ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 249 วรรคหนึ่ง ศาลฎีกา ไม่รับ วินิจฉัย คำพิพากษา ของ ศาลล่างทั้ง สอง นั้น ชอบแล้ว ฎีกา ของ จำเลย ทั้ง สี่ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(อุดม มั่งมีดี-สันติ ทักราล-สวรรค์ ศักดารักษ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุเมื่อปี2507ได้มีการประกาศใช้พระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติพ.ศ.2507โดยระบุถึงวัตถุประสงค์ในการประกาศใช้ว่า"เนื่องจากป่าไม้เป็นทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญยิ่งของชาติและรัฐบาลได้กำหนดจุดหมายไว้ในแผนพัฒนาการเศรษฐกิจแห่งชาติว่าจะสงวนป่าไม้ไว้เป็นเนื้อที่ประมาณร้อยละ50แห่งเนื้อที่ประเทศไทยคือเป็นเนื้อที่ป่าสงวนรวมประมาณ250,000ตารางกิโลเมตรหรือ156ล้านไร่ บัดนี้ปรากฏว่าป่าไม้ที่สงวนคุ้มครองไว้แล้วและยังมิได้สงวนคุ้มครองได้ถูกบุกรุกและถูกทำลายไปเป็นจำนวนมากแม้ป่าไม้บริเวณต้นน้ำลำธารจะถูกแผ้วถางทำลายไปเป็นอันมากซึ่งอาจเป็นเหตุให้เกิดความแห้งแล้วพื้นดินพังทลายลำน้ำตื้นเขินหรือเกิดอุทกภัยอันเป็นผลเสียหายแก่การเกษตรและเศรษฐกิจของประเทศอย่างร้ายแรงทั้งนี้เนื่องจากกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองและสงวนป่าที่ใช้บังคับอยู่มีวิธีการไม่รัดกุมเหมาะสมต้องเสียเวลาดำเนินการเป็นเวลานานจึงจะประกาศกำหนดเป็นป่าสงวนหรือเป็นป่าคุ้มครองได้เป็นเหตุให้บุคคลบางจำพวกฉวยโอกาสทำลายป่าได้กว้างขวางยิ่งขึ้นนอกจากนั้นได้กำหนดโทษผู้ฝ่าฝืนไว้ไม่เหมาะสมกับการสมัยผู้กระทำผิดไม่เข็ดหลาบเป็นช่องทางให้มีการบุกรุกทำลายป่ามากขึ้นรัฐบาลจึงเห็นเป็นการจำเป็นอันรีบด่วนที่จะต้องดำเนินการปรับปรุงกฎหมายเรื่องนี้เสียใหม่เพื่อให้สามารถดำเนินการคุ้มครองป้องกันเพื่อรักษาไว้ซึ่งทรัพยากรธรรมชาติอันมีค่าของชาติและเพื่อมิให้อาชีพเกษตรกรรมของประชาชนส่วนใหญ่และเศรษฐกิจของประเทศถูกกระทบกระเทือนจากผลการทำลายป่า" จากเหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าป่าไม้ของประเทศชาติถูกบุกรุกทำลายเป็นจำนวนมากทำให้กระทบกระเทือนต่อเศรษฐกิจส่วนรวมกฎหมายที่ใช้บังคับอยู่ไม่สามารถที่จะป้องกันคุ้มครองป่าไม้ที่มีอยู่ได้จึงได้ตราพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติพ.ศ.2507ออกมาใช้ซึ่งศาลฎีกาก็ได้วินิจฉัยสนับสนุนในการประกาศใช้ตลอดมาเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่3068/2523เมื่อที่พิพาทเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินผู้ใดย่อมไม่มีกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครองแต่ผู้ใดครอบครองอยู่ผู้นั้นมีสิทธิดีกว่าผู้อื่นเมื่อจำเลยครอบครองที่พิพาทอยู่ก่อนย่อมมีสิทธิดีกว่าโจทก์โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องขับไล่จำเลย ตามคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าววินิจฉัยไว้ชัดว่าผู้บุกรุกยึดถือที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินย่อมไม่ได้กรรมสิทธิ์และสิทธิครอบครองไม่สามารถต่อสู้แผ่นดินหรือรัฐได้แต่สำหรับราษฎรด้วยกันแล้วผู้บุกรุกย่อมมีสิทธิดีกว่าบุคคลอื่นซึ่งเป็นการวินิจฉัยเพื่อความเป็นธรรมมิฉะนั้นอาจจะเกิดปัญหาแก่งแย่งกันทำให้บ้านเมืองเกิดความไม่สงบเรียบร้อยขึ้นได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่609/2522ที่พิพาทอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติซึ่งเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินแม้โจทก์จะครอบครองมาก่อนแล้วให้จำเลยเข้าอาศัยทำกินโจทก์ก็ไม่มีกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครองไม่มีสิทธิเอาที่พิพาทไปให้จำเลยอาศัยทำกินในระหว่างโจทก์จำเลยซึ่งเป็นราษฎรด้วยกันเมื่อจำเลยเป็นฝ่ายครอบครองที่ดินพิพาทอยู่โจทก์ย่อมไม่มีอำนาจฟ้องขอให้บังคับจำเลยคืนที่พิพาทหรือห้ามจำเลยเกี่ยวข้อง คำพิพากษาศาลฎีกาที่609/2522นี้จะเห็นได้ว่าได้สนับสนุนเหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติฯได้อย่างดีโดยถือว่าผู้ที่ทำประโยชน์อยู่ในป่าสงวนแห่งชาติเท่านั้นที่จะมีสิทธิดีกว่าบุคคลอื่นหากออกไปจากที่ป่าสงวนแห่งชาติแล้วไม่ว่าจะด้วยประการใดๆย่อมไม่สามารถที่จะมีสิทธิในที่ป่าสงวนแห่งชาติอีกต่อไป ส่วนคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ฟังข้อเท็จจริงว่าจำเลยที่1ได้โอนที่พิพาทให้แก่โจทก์แล้วเช่าที่ดินพิพาทจากโจทก์แต่เนื่องจากเป็นที่ดินอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติไม่อาจจดทะเบียนได้แต่ในระหว่างราษฎรด้วยกันย่อมมีสิทธิสละการครอบครองให้แก่กันได้จึงถือได้ว่าฝ่ายจำเลยทั้งสี่สละการครอบครองที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์แล้วเมื่อโจทก์เป็นเจ้าของที่ดินพิพาทให้จำเลยที่1เช่าการครอบครองที่ดินพิพาทของจำเลยที่1จึงเป็นการครอบครองแทนโจทก์ส่วนจำเลยที่2ที่3เข้าครอบครองโดยอาศัยสิทธิของจำเลยที่1จึงเป็นการครอบครองแทนโจทก์เช่นเดียวกันแสดงให้เห็นว่าที่ดินที่ป่าสงวนแห่งชาติสามารถให้เช่าหรือให้อาศัยได้จึงไม่แตกต่างจากที่ดินที่มีสิทธิครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมาย(ส.ค.1)หรือที่ดินที่ได้รับหนังสือรับรองการทำประโยชน์(น.ส.3และน.ส.3ก.)ทำให้เห็นว่าคำพิพากษาศาลฎีกามีหมายเหตุนี้คงจะกลับหลักไปจากแนวคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับเดิมที่ได้กล่าวไว้ข้างต้นหากเป็นเช่นนี้ก็น่าเป็นห่วงป่าไม้ซึ่งเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่มีความสำคัญต่อมนุษย์มากทุกประเทศในโลกต่างรณรงค์ให้มีการคุ้มครองป่าไม้ไว้เพื่อรักษาสิ่งแวดล้อมจะต้องถูกบุกรุกแผ้วถางและทำลายมากขึ้นทั้งๆที่การกระทำนั้นมีความผิดทางอาญาตามพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติฯแต่ตราบใดที่เจ้าหน้าที่บ้านเมืองยังไม่เข้าไปยุ่งเกี่ยวแล้วผู้ที่บุกรุกมีสิทธิดีกว่าคนอื่นสามารถขายให้เช่าฯได้ย่อมเป็นการสนับสนุนให้มีการบุกรุกมากยิ่งขึ้น ประเด็นที่น่าพิจารณาอีกประเด็นหนึ่งคือศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ด้วยว่าที่จำเลยทั้งสี่ได้ฎีกาว่าที่ดินพิพาทเป็นที่ดินอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติไม่อาจโอนกันได้เพราะพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติพ.ศ.2507มีบทบัญญัติห้ามโอนการโอนดังกล่าวจึงเป็นการขัดต่อกฎหมายโดยชัดแจ้งเป็นโมฆะศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเป็นข้อที่จำเลยทั้งสี่มิได้ต่อสู้ไว้ในคำให้การถือว่ามิใช่ข้อที่ยกขึ้นมาว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์จึงไม่รับวินิจฉัยให้จะเห็นได้ว่าฎีกาของจำเลยทั้งสี่ดังกล่าวเป็นฎีกาในเรื่องอำนาจฟ้องซึ่งเป็นข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยแม้มิได้ยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ไว้ในศาลชั้นต้นก็ดีศาลอุทธรณ์ก็ดีก็สามารถยกขึ้นต่อสู้ในศาลฎีกาได้รวมทั้งศาลฎีกาก็มีอำนาจที่จะยกขึ้นวินิจฉัยเองได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา249อย่างไรก็ตามเป็นดุลพินิจของศาลฎีกาที่จะวินิจฉัยฎีกาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยหรือไม่ก็ได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่2004/2527,3123/2528เป็นต้น)แต่การที่ศาลฎีกาจะใช้ดุลพินิจยกขึ้นวินิจฉัยหรือไม่นั้นจะต้องมีเหตุผลประกอบมิใช่ว่าเป็นอำนาจอิสระที่แท้จริงทั้งนี้ต้องขึ้นอยู่กับว่า 1.ถ้าข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยนั้นไม่เป็นสาระหรือเมื่อวินิจฉัยให้แล้วไม่ทำให้ผลของคดีเปลี่ยนแปลงไปศาลฎีกาก็ไม่ยกขึ้นวินิจฉัยให้ได้ 2.ข้อกฎหมายที่เกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยเกิดจากข้อเท็จจริงที่ได้มาจากกระบวนการพิจารณาที่ไม่ชอบศาลฎีกาก็ไม่ยกขึ้นวินิจฉัยให้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1486/2512,539/2532) 3.หากนอกเหนือจากที่กล่าวมาแล้วควรที่ศาลฎีกาจะยกขึ้นวินิจฉัยให้โดยเฉพาะอย่างยิ่งฎีกาที่จำเลยทั้งสี่ยกขึ้นต่อสู้ในคดีที่หมายเหตุนี้จำเลยได้ยกข้อกฎหมายตามพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติพ.ศ.2507ขึ้นต่อสู้ซึ่งเป็นกฎหมายพิเศษมีโทษทางอาญาประชาชนทั้งประเทศมีส่วนได้เสียเกี่ยวข้องด้วยดังเหตุผลในการประกาศใช้ดังกล่าวข้างต้นน่าที่ศาลฎีกาจะยกขึ้นวินิจฉัยให้เมื่อยกขึ้นวินิจฉัยให้แล้วผลของคดีนี้ก็คงจะเปลี่ยนแปลงไปโดยกลับไปสู่แนวคำวินิจฉัยของคำพิพากษาศาลฎีกาที่609/2522 ศิริชัย วัฒนโยธินคำพิพากษา: โจทก์ ฟ้อง และ แก้ไข คำฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น ผู้ครอบครอง ที่ดินมือเปล่า ใน เขต ป่า สอง ข้างทาง สาย ชัยวิบูลย์ บ้านร้อยไร่ เนื้อที่ ประมาณ 300 ไร่ โจทก์ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 4 ซึ่ง เป็น สามี ภริยา กันเช่า ที่ดิน ดังกล่าว ทำไร่ มี กำหนด 1 ปี จำเลย ที่ 1 และ ที่ 4 แบ่ง ให้จำเลย ที่ 2 และ ที่ 3 ซึ่ง เป็น บุตร ช่วย กัน ทำไร่ คน ละ 100 ไร่ จำเลยที่ 1 ที่ 2 และ ที่ 3 ร่วมกัน แจ้งความเท็จ ต่อ เจ้าหน้าที่ ป่าไม้ ว่าจำเลย ที่ 1 ที่ 2 และ ที่ 3 ร่วมกัน เป็น ผู้ครอบครอง ที่ดิน ดังกล่าวเพื่อ ขออนุญาต ให้ ทางราชการ ออก หนังสือ สิทธิ ทำกิน ให้ จน ทางราชการหลงเชื่อ ออก หนังสือ สิทธิ ทำกิน ให้ จำเลย ที่ 1 ที่ 2 และ ที่ 3มี เจตนา ให้ โจทก์ เสีย สิทธิ ครอบครอง และ เพื่อ ยึดถือ ครอบครอง ที่ดิน300 ไร่ เป็น ของ ตน เพื่อ ประโยชน์ ร่วม กับ จำเลย ที่ 4 โจทก์ บอกกล่าวให้ จำเลย ทั้ง สี่ คืน ที่ดิน ให้ แก่ โจทก์ จำเลย ที่ 1 ยอม คืน ให้ โจทก์ แล้ว100 ไร่ โจทก์ ได้ เข้า ทำประโยชน์ แล้ว 85 ไร่ ที่ เหลือ อีก 215 ไร่ไม่ยอม คืน ให้ โดย อ้างว่า มีสิทธิ ครอบครอง ดีกว่า โจทก์ และ ฟ้องขับไล่โจทก์ ทำให้ โจทก์ ขาด ประโยชน์ ขอให้ บังคับ จำเลย ทั้ง สี่ และ บริวารออกจาก ที่ดิน ส่วน ที่ เหลือ 215 ไร่ และ ห้าม จำเลย ทั้ง สี่ และ บริวารเข้า มา เกี่ยวข้อง ใน ที่ดิน ดังกล่าว ตลอด ไป ให้ จำเลย ทั้ง สี่ ร่วมกันชำระ ค่าเสียหาย แก่ โจทก์ ปี ละ 75,250 บาท นับแต่ วัน ทำละเมิด เป็นต้น ไปจนกว่า จะ หยุด การกระทำ ละเมิด ต่อ โจทก์จำเลย ทั้ง สี่ ให้การ ว่า จำเลย ที่ 1 ที่ 2 และ ที่ 3 เป็นผู้ครอบครอง ทำกิน มาก ว่า 20 ปี จำเลย ที่ 1 และ ที่ 4 ไม่เคย มีนิติสัมพันธ์ กับ โจทก์ สัญญาเช่า ท้ายฟ้อง เป็น เอกสารปลอม รายงานประจำวัน เกี่ยวกับ คดี ท้ายฟ้อง เจ้าพนักงาน บันทึก ไป โดย ผิด จาก ความจริงโดย การ ชักนำ หรือ ชักจูง ของ โจทก์ และ บังคับ ขู่เข็ญ ให้ จำเลย ที่ 1ต้อง ยอม ตาม ด้วย ความ ไม่รู้ เท่าทัน จึง เป็น เอกสาร เท็จ ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ ขับไล่ จำเลย ทั้ง สี่ และ บริวาร ออก ไป จากที่ดินพิพาท ห้ามเข้า มา เกี่ยวข้อง อีก ต่อไป คำขอ อื่น นอกจาก นี้ ให้ยกจำเลย ทั้ง สี่ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืนจำเลย ทั้ง สี่ ฎีกา โดย ผู้พิพากษา ที่ ได้ นั่งพิจารณา คดี ในศาลชั้นต้น ได้รับ รอง ว่า มีเหตุ สมควร ที่ จะ ฎีกา ใน ข้อเท็จจริง ได้ศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา ของ จำเลยทั้ง สี่ ว่า จำเลย ทั้ง สี่ สละ การ ครอบครอง ที่ดินพิพาท ให้ โจทก์ และครอบครอง ที่ดินพิพาท แทน โจทก์ หรือไม่ พยานหลักฐาน ของ โจทก์มี น้ำหนัก ดีกว่า พยานหลักฐาน ของ จำเลย ทั้ง สี่ ข้อเท็จจริง ฟังได้ ว่าจำเลย ที่ 1 ได้ โอน ที่ดินพิพาท ให้ แก่ โจทก์ แล้ว เช่า ที่ดินพิพาทจาก โจทก์ ตั้งแต่ ปี 2526 และ เนื่องจาก ที่ดินพิพาท เป็น ที่ดิน อยู่ใน เขต ป่าสงวนแห่งชาติ ไม่อาจ จดทะเบียน ได้ แต่ ใน ระหว่าง ราษฎรด้วยกัน ย่อม มีสิทธิ สละ การ ครอบครอง ให้ แก่ กัน ได้ จึง ถือได้ว่า ฝ่ายจำเลย ทั้ง สี่ สละ การ ครอบครอง ที่ดินพิพาท ให้ แก่ โจทก์ แล้ว โจทก์ และจำเลย ที่ 1 ได้ ไป ทำ บันทึก ที่ สถานีตำรวจภูธร อำเภอ บึงสามพัน จังหวัด เพชรบูรณ์ ตาม เอกสาร หมาย จ. 9 ยอมรับ กัน ว่า โจทก์ เป็นเจ้าของ ที่ดินพิพาท 300 ไร่ ให้ จำเลย ที่ 1 เช่า การ ครอบครองที่ดินพิพาท ของ จำเลย ที่ 1 จึง เป็น การ ครอบครองแทน โจทก์ ที่ จำเลย ที่ 2ที่ 3 อ้างว่า จำเลย ที่ 2 ที่ 3 ได้รับ อนุญาต จาก ทางราชการ ให้ เข้าทำกิน ใน ที่ดินพิพาท การ สละ การ ครอบครอง ของ จำเลย ที่ 1 ไม่มี ผล ถึงที่ดิน ที่ จำเลย ที่ 2 ที่ 3 ครอบครอง นั้น เห็นว่า จำเลย ที่ 2 ที่ 3เข้า มา เกี่ยวข้อง กับ ที่ดินพิพาท โดย จำเลย ที่ 1 แบ่ง ให้ ครอบครอง เพราะจำเลย ที่ 2 ที่ 3 เป็น บุตร การ เข้า ครอบครอง ของ จำเลย ที่ 2 ที่ 3จึง อาศัย สิทธิ ของ จำเลย ที่ 1 ซึ่ง ครอบครองแทน โจทก์ ดังนั้น การครอบครอง ที่ดินพิพาท ของ จำเลย ที่ 2 ที่ 3 จึง เป็น การ ครอบครองแทนโจทก์ เช่นเดียวกัน ส่วน ที่ จำเลย ที่ 4 ฎีกา ว่า จำเลย ที่ 4 เป็น ภริยาของ จำเลย ที่ 1 จำเลย ที่ 1 ไม่มี สิทธิ เอา ที่ดินพิพาท ส่วน ของจำเลย ที่ 4 ไป สละ การ ครอบครอง ให้ แก่ โจทก์ ก็ ดี หรือ ที่ จำเลย ทั้ง สี่ฎีกา ว่า ที่ดินพิพาท เป็น ที่ดิน อยู่ ใน เขต ป่าสงวนแห่งชาติ ไม่อาจ โอนกัน ได้ เพราะ พระราชบัญญัติ ป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 มี บทบัญญัติห้ามโอน การ โอน ดังกล่าว จึง เป็น การ ขัด ต่อ กฎหมาย โดยชัดแจ้ง เป็นโมฆะ ก็ ดี ข้ออ้าง ดังกล่าว นั้น ฝ่าย จำเลย ทั้ง สี่ มิได้ ต่อสู้ ไว้ ในคำให้การ ถือได้ว่า มิใช่ เป็น ข้อ ที่ ได้ ยกขึ้น ว่า กัน มา แล้ว โดยชอบ ในศาลชั้นต้น และ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 249 วรรคหนึ่ง ศาลฎีกา ไม่รับ วินิจฉัย คำพิพากษา ของ ศาลล่างทั้ง สอง นั้น ชอบแล้ว ฎีกา ของ จำเลย ทั้ง สี่ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1293/2538นาง สมปอง เอี่ยมโอภาสหรือคุณานุวัฒน์โจทก์นาย ทูล ศรีสุข กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 1368, ม. 1377แม้ที่ดินพิพาทอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติไม่อาจจดทะเบียนโอนได้แต่ในระหว่างราษฎรด้วยกันย่อมมีสิทธิสละการครอบครองให้แก่กันได้การที่จำเลยที่1โอนที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์แล้วเช่าจากโจทก์ถือว่าจำเลยสละการครอบครองให้แก่โจทก์แล้วโจทก์และจำเลยที่1ได้บันทึกที่สถานีตำรวจยอมรับกันว่าโจทก์เป็นเจ้าของที่ดินพิพาทให้จำเลยที่1เช่าจึงเป็นการครอบครองแทนโจทก์ส่วนจำเลยที่2ที่3เข้ามาเกี่ยวข้องกับที่ดินพิพาทโดยจำเลยที่1แบ่งให้ครอบครองเพราะเป็นบุตรซึ่งเป็นการอาศัยสิทธิของจำเลยที่1จึงเป็นการครอบครองแทนโจทก์เช่นกันโจทก์ ฟ้อง และ แก้ไข คำฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น ผู้ครอบครอง ที่ดินมือเปล่า ใน เขต ป่า สอง ข้างทาง สาย ชัยวิบูลย์ บ้านร้อยไร่ เนื้อที่ ประมาณ 300 ไร่ โจทก์ ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 4 ซึ่ง เป็น สามี ภริยา กันเช่า ที่ดิน ดังกล่าว ทำไร่ มี กำหนด 1 ปี จำเลย ที่ 1 และ ที่ 4 แบ่ง ให้จำเลย ที่ 2 และ ที่ 3 ซึ่ง เป็น บุตร ช่วย กัน ทำไร่ คน ละ 100 ไร่ จำเลยที่ 1 ที่ 2 และ ที่ 3 ร่วมกัน แจ้งความเท็จ ต่อ เจ้าหน้าที่ ป่าไม้ ว่าจำเลย ที่ 1 ที่ 2 และ ที่ 3 ร่วมกัน เป็น ผู้ครอบครอง ที่ดิน ดังกล่าวเพื่อ ขออนุญาต ให้ ทางราชการ ออก หนังสือ สิทธิ ทำกิน ให้ จน ทางราชการหลงเชื่อ ออก หนังสือ สิทธิ ทำกิน ให้ จำเลย ที่ 1 ที่ 2 และ ที่ 3มี เจตนา ให้ โจทก์ เสีย สิทธิ ครอบครอง และ เพื่อ ยึดถือ ครอบครอง ที่ดิน300 ไร่ เป็น ของ ตน เพื่อ ประโยชน์ ร่วม กับ จำเลย ที่ 4 โจทก์ บอกกล่าวให้ จำเลย ทั้ง สี่ คืน ที่ดิน ให้ แก่ โจทก์ จำเลย ที่ 1 ยอม คืน ให้ โจทก์ แล้ว100 ไร่ โจทก์ ได้ เข้า ทำประโยชน์ แล้ว 85 ไร่ ที่ เหลือ อีก 215 ไร่ไม่ยอม คืน ให้ โดย อ้างว่า มีสิทธิ ครอบครอง ดีกว่า โจทก์ และ ฟ้องขับไล่โจทก์ ทำให้ โจทก์ ขาด ประโยชน์ ขอให้ บังคับ จำเลย ทั้ง สี่ และ บริวารออกจาก ที่ดิน ส่วน ที่ เหลือ 215 ไร่ และ ห้าม จำเลย ทั้ง สี่ และ บริวารเข้า มา เกี่ยวข้อง ใน ที่ดิน ดังกล่าว ตลอด ไป ให้ จำเลย ทั้ง สี่ ร่วมกันชำระ ค่าเสียหาย แก่ โจทก์ ปี ละ 75,250 บาท นับแต่ วัน ทำละเมิด เป็นต้น ไปจนกว่า จะ หยุด การกระทำ ละเมิด ต่อ โจทก์จำเลย ทั้ง สี่ ให้การ ว่า จำเลย ที่ 1 ที่ 2 และ ที่ 3 เป็นผู้ครอบครอง ทำกิน มาก ว่า 20 ปี จำเลย ที่ 1 และ ที่ 4 ไม่เคย มีนิติสัมพันธ์ กับ โจทก์ สัญญาเช่า ท้ายฟ้อง เป็น เอกสารปลอม รายงานประจำวัน เกี่ยวกับ คดี ท้ายฟ้อง เจ้าพนักงาน บันทึก ไป โดย ผิด จาก ความจริงโดย การ ชักนำ หรือ ชักจูง ของ โจทก์ และ บังคับ ขู่เข็ญ ให้ จำเลย ที่ 1ต้อง ยอม ตาม ด้วย ความ ไม่รู้ เท่าทัน จึง เป็น เอกสาร เท็จ ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษา ให้ ขับไล่ จำเลย ทั้ง สี่ และ บริวาร ออก ไป จากที่ดินพิพาท ห้ามเข้า มา เกี่ยวข้อง อีก ต่อไป คำขอ อื่น นอกจาก นี้ ให้ยกจำเลย ทั้ง สี่ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 พิพากษายืนจำเลย ทั้ง สี่ ฎีกา โดย ผู้พิพากษา ที่ ได้ นั่งพิจารณา คดี ในศาลชั้นต้น ได้รับ รอง ว่า มีเหตุ สมควร ที่ จะ ฎีกา ใน ข้อเท็จจริง ได้ศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา ของ จำเลยทั้ง สี่ ว่า จำเลย ทั้ง สี่ สละ การ ครอบครอง ที่ดินพิพาท ให้ โจทก์ และครอบครอง ที่ดินพิพาท แทน โจทก์ หรือไม่ พยานหลักฐาน ของ โจทก์มี น้ำหนัก ดีกว่า พยานหลักฐาน ของ จำเลย ทั้ง สี่ ข้อเท็จจริง ฟังได้ ว่าจำเลย ที่ 1 ได้ โอน ที่ดินพิพาท ให้ แก่ โจทก์ แล้ว เช่า ที่ดินพิพาทจาก โจทก์ ตั้งแต่ ปี 2526 และ เนื่องจาก ที่ดินพิพาท เป็น ที่ดิน อยู่ใน เขต ป่าสงวนแห่งชาติ ไม่อาจ จดทะเบียน ได้ แต่ ใน ระหว่าง ราษฎรด้วยกัน ย่อม มีสิทธิ สละ การ ครอบครอง ให้ แก่ กัน ได้ จึง ถือได้ว่า ฝ่ายจำเลย ทั้ง สี่ สละ การ ครอบครอง ที่ดินพิพาท ให้ แก่ โจทก์ แล้ว โจทก์ และจำเลย ที่ 1 ได้ ไป ทำ บันทึก ที่ สถานีตำรวจภูธร อำเภอ บึงสามพัน จังหวัด เพชรบูรณ์ ตาม เอกสาร หมาย จ. 9 ยอมรับ กัน ว่า โจทก์ เป็นเจ้าของ ที่ดินพิพาท 300 ไร่ ให้ จำเลย ที่ 1 เช่า การ ครอบครองที่ดินพิพาท ของ จำเลย ที่ 1 จึง เป็น การ ครอบครองแทน โจทก์ ที่ จำเลย ที่ 2ที่ 3 อ้างว่า จำเลย ที่ 2 ที่ 3 ได้รับ อนุญาต จาก ทางราชการ ให้ เข้าทำกิน ใน ที่ดินพิพาท การ สละ การ ครอบครอง ของ จำเลย ที่ 1 ไม่มี ผล ถึงที่ดิน ที่ จำเลย ที่ 2 ที่ 3 ครอบครอง นั้น เห็นว่า จำเลย ที่ 2 ที่ 3เข้า มา เกี่ยวข้อง กับ ที่ดินพิพาท โดย จำเลย ที่ 1 แบ่ง ให้ ครอบครอง เพราะจำเลย ที่ 2 ที่ 3 เป็น บุตร การ เข้า ครอบครอง ของ จำเลย ที่ 2 ที่ 3จึง อาศัย สิทธิ ของ จำเลย ที่ 1 ซึ่ง ครอบครองแทน โจทก์ ดังนั้น การครอบครอง ที่ดินพิพาท ของ จำเลย ที่ 2 ที่ 3 จึง เป็น การ ครอบครองแทนโจทก์ เช่นเดียวกัน ส่วน ที่ จำเลย ที่ 4 ฎีกา ว่า จำเลย ที่ 4 เป็น ภริยาของ จำเลย ที่ 1 จำเลย ที่ 1 ไม่มี สิทธิ เอา ที่ดินพิพาท ส่วน ของจำเลย ที่ 4 ไป สละ การ ครอบครอง ให้ แก่ โจทก์ ก็ ดี หรือ ที่ จำเลย ทั้ง สี่ฎีกา ว่า ที่ดินพิพาท เป็น ที่ดิน อยู่ ใน เขต ป่าสงวนแห่งชาติ ไม่อาจ โอนกัน ได้ เพราะ พระราชบัญญัติ ป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 มี บทบัญญัติห้ามโอน การ โอน ดังกล่าว จึง เป็น การ ขัด ต่อ กฎหมาย โดยชัดแจ้ง เป็นโมฆะ ก็ ดี ข้ออ้าง ดังกล่าว นั้น ฝ่าย จำเลย ทั้ง สี่ มิได้ ต่อสู้ ไว้ ในคำให้การ ถือได้ว่า มิใช่ เป็น ข้อ ที่ ได้ ยกขึ้น ว่า กัน มา แล้ว โดยชอบ ในศาลชั้นต้น และ ศาลอุทธรณ์ ภาค 2 ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 249 วรรคหนึ่ง ศาลฎีกา ไม่รับ วินิจฉัย คำพิพากษา ของ ศาลล่างทั้ง สอง นั้น ชอบแล้ว ฎีกา ของ จำเลย ทั้ง สี่ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(อุดม มั่งมีดี-สันติ ทักราล-สวรรค์ ศักดารักษ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุเมื่อปี2507ได้มีการประกาศใช้พระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติพ.ศ.2507โดยระบุถึงวัตถุประสงค์ในการประกาศใช้ว่า"เนื่องจากป่าไม้เป็นทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญยิ่งของชาติและรัฐบาลได้กำหนดจุดหมายไว้ในแผนพัฒนาการเศรษฐกิจแห่งชาติว่าจะสงวนป่าไม้ไว้เป็นเนื้อที่ประมาณร้อยละ50แห่งเนื้อที่ประเทศไทยคือเป็นเนื้อที่ป่าสงวนรวมประมาณ250,000ตารางกิโลเมตรหรือ156ล้านไร่ บัดนี้ปรากฏว่าป่าไม้ที่สงวนคุ้มครองไว้แล้วและยังมิได้สงวนคุ้มครองได้ถูกบุกรุกและถูกทำลายไปเป็นจำนวนมากแม้ป่าไม้บริเวณต้นน้ำลำธารจะถูกแผ้วถางทำลายไปเป็นอันมากซึ่งอาจเป็นเหตุให้เกิดความแห้งแล้วพื้นดินพังทลายลำน้ำตื้นเขินหรือเกิดอุทกภัยอันเป็นผลเสียหายแก่การเกษตรและเศรษฐกิจของประเทศอย่างร้ายแรงทั้งนี้เนื่องจากกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองและสงวนป่าที่ใช้บังคับอยู่มีวิธีการไม่รัดกุมเหมาะสมต้องเสียเวลาดำเนินการเป็นเวลานานจึงจะประกาศกำหนดเป็นป่าสงวนหรือเป็นป่าคุ้มครองได้เป็นเหตุให้บุคคลบางจำพวกฉวยโอกาสทำลายป่าได้กว้างขวางยิ่งขึ้นนอกจากนั้นได้กำหนดโทษผู้ฝ่าฝืนไว้ไม่เหมาะสมกับการสมัยผู้กระทำผิดไม่เข็ดหลาบเป็นช่องทางให้มีการบุกรุกทำลายป่ามากขึ้นรัฐบาลจึงเห็นเป็นการจำเป็นอันรีบด่วนที่จะต้องดำเนินการปรับปรุงกฎหมายเรื่องนี้เสียใหม่เพื่อให้สามารถดำเนินการคุ้มครองป้องกันเพื่อรักษาไว้ซึ่งทรัพยากรธรรมชาติอันมีค่าของชาติและเพื่อมิให้อาชีพเกษตรกรรมของประชาชนส่วนใหญ่และเศรษฐกิจของประเทศถูกกระทบกระเทือนจากผลการทำลายป่า" จากเหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าป่าไม้ของประเทศชาติถูกบุกรุกทำลายเป็นจำนวนมากทำให้กระทบกระเทือนต่อเศรษฐกิจส่วนรวมกฎหมายที่ใช้บังคับอยู่ไม่สามารถที่จะป้องกันคุ้มครองป่าไม้ที่มีอยู่ได้จึงได้ตราพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติพ.ศ.2507ออกมาใช้ซึ่งศาลฎีกาก็ได้วินิจฉัยสนับสนุนในการประกาศใช้ตลอดมาเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่3068/2523เมื่อที่พิพาทเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินผู้ใดย่อมไม่มีกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครองแต่ผู้ใดครอบครองอยู่ผู้นั้นมีสิทธิดีกว่าผู้อื่นเมื่อจำเลยครอบครองที่พิพาทอยู่ก่อนย่อมมีสิทธิดีกว่าโจทก์โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องขับไล่จำเลย ตามคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าววินิจฉัยไว้ชัดว่าผู้บุกรุกยึดถือที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินย่อมไม่ได้กรรมสิทธิ์และสิทธิครอบครองไม่สามารถต่อสู้แผ่นดินหรือรัฐได้แต่สำหรับราษฎรด้วยกันแล้วผู้บุกรุกย่อมมีสิทธิดีกว่าบุคคลอื่นซึ่งเป็นการวินิจฉัยเพื่อความเป็นธรรมมิฉะนั้นอาจจะเกิดปัญหาแก่งแย่งกันทำให้บ้านเมืองเกิดความไม่สงบเรียบร้อยขึ้นได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่609/2522ที่พิพาทอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติซึ่งเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินแม้โจทก์จะครอบครองมาก่อนแล้วให้จำเลยเข้าอาศัยทำกินโจทก์ก็ไม่มีกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครองไม่มีสิทธิเอาที่พิพาทไปให้จำเลยอาศัยทำกินในระหว่างโจทก์จำเลยซึ่งเป็นราษฎรด้วยกันเมื่อจำเลยเป็นฝ่ายครอบครองที่ดินพิพาทอยู่โจทก์ย่อมไม่มีอำนาจฟ้องขอให้บังคับจำเลยคืนที่พิพาทหรือห้ามจำเลยเกี่ยวข้อง คำพิพากษาศาลฎีกาที่609/2522นี้จะเห็นได้ว่าได้สนับสนุนเหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติฯได้อย่างดีโดยถือว่าผู้ที่ทำประโยชน์อยู่ในป่าสงวนแห่งชาติเท่านั้นที่จะมีสิทธิดีกว่าบุคคลอื่นหากออกไปจากที่ป่าสงวนแห่งชาติแล้วไม่ว่าจะด้วยประการใดๆย่อมไม่สามารถที่จะมีสิทธิในที่ป่าสงวนแห่งชาติอีกต่อไป ส่วนคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ฟังข้อเท็จจริงว่าจำเลยที่1ได้โอนที่พิพาทให้แก่โจทก์แล้วเช่าที่ดินพิพาทจากโจทก์แต่เนื่องจากเป็นที่ดินอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติไม่อาจจดทะเบียนได้แต่ในระหว่างราษฎรด้วยกันย่อมมีสิทธิสละการครอบครองให้แก่กันได้จึงถือได้ว่าฝ่ายจำเลยทั้งสี่สละการครอบครองที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์แล้วเมื่อโจทก์เป็นเจ้าของที่ดินพิพาทให้จำเลยที่1เช่าการครอบครองที่ดินพิพาทของจำเลยที่1จึงเป็นการครอบครองแทนโจทก์ส่วนจำเลยที่2ที่3เข้าครอบครองโดยอาศัยสิทธิของจำเลยที่1จึงเป็นการครอบครองแทนโจทก์เช่นเดียวกันแสดงให้เห็นว่าที่ดินที่ป่าสงวนแห่งชาติสามารถให้เช่าหรือให้อาศัยได้จึงไม่แตกต่างจากที่ดินที่มีสิทธิครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมาย(ส.ค.1)หรือที่ดินที่ได้รับหนังสือรับรองการทำประโยชน์(น.ส.3และน.ส.3ก.)ทำให้เห็นว่าคำพิพากษาศาลฎีกามีหมายเหตุนี้คงจะกลับหลักไปจากแนวคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับเดิมที่ได้กล่าวไว้ข้างต้นหากเป็นเช่นนี้ก็น่าเป็นห่วงป่าไม้ซึ่งเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่มีความสำคัญต่อมนุษย์มากทุกประเทศในโลกต่างรณรงค์ให้มีการคุ้มครองป่าไม้ไว้เพื่อรักษาสิ่งแวดล้อมจะต้องถูกบุกรุกแผ้วถางและทำลายมากขึ้นทั้งๆที่การกระทำนั้นมีความผิดทางอาญาตามพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติฯแต่ตราบใดที่เจ้าหน้าที่บ้านเมืองยังไม่เข้าไปยุ่งเกี่ยวแล้วผู้ที่บุกรุกมีสิทธิดีกว่าคนอื่นสามารถขายให้เช่าฯได้ย่อมเป็นการสนับสนุนให้มีการบุกรุกมากยิ่งขึ้น ประเด็นที่น่าพิจารณาอีกประเด็นหนึ่งคือศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ด้วยว่าที่จำเลยทั้งสี่ได้ฎีกาว่าที่ดินพิพาทเป็นที่ดินอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติไม่อาจโอนกันได้เพราะพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติพ.ศ.2507มีบทบัญญัติห้ามโอนการโอนดังกล่าวจึงเป็นการขัดต่อกฎหมายโดยชัดแจ้งเป็นโมฆะศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเป็นข้อที่จำเลยทั้งสี่มิได้ต่อสู้ไว้ในคำให้การถือว่ามิใช่ข้อที่ยกขึ้นมาว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์จึงไม่รับวินิจฉัยให้จะเห็นได้ว่าฎีกาของจำเลยทั้งสี่ดังกล่าวเป็นฎีกาในเรื่องอำนาจฟ้องซึ่งเป็นข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยแม้มิได้ยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ไว้ในศาลชั้นต้นก็ดีศาลอุทธรณ์ก็ดีก็สามารถยกขึ้นต่อสู้ในศาลฎีกาได้รวมทั้งศาลฎีกาก็มีอำนาจที่จะยกขึ้นวินิจฉัยเองได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา249อย่างไรก็ตามเป็นดุลพินิจของศาลฎีกาที่จะวินิจฉัยฎีกาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยหรือไม่ก็ได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่2004/2527,3123/2528เป็นต้น)แต่การที่ศาลฎีกาจะใช้ดุลพินิจยกขึ้นวินิจฉัยหรือไม่นั้นจะต้องมีเหตุผลประกอบมิใช่ว่าเป็นอำนาจอิสระที่แท้จริงทั้งนี้ต้องขึ้นอยู่กับว่า 1.ถ้าข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยนั้นไม่เป็นสาระหรือเมื่อวินิจฉัยให้แล้วไม่ทำให้ผลของคดีเปลี่ยนแปลงไปศาลฎีกาก็ไม่ยกขึ้นวินิจฉัยให้ได้ 2.ข้อกฎหมายที่เกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยเกิดจากข้อเท็จจริงที่ได้มาจากกระบวนการพิจารณาที่ไม่ชอบศาลฎีกาก็ไม่ยกขึ้นวินิจฉัยให้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่1486/2512,539/2532) 3.หากนอกเหนือจากที่กล่าวมาแล้วควรที่ศาลฎีกาจะยกขึ้นวินิจฉัยให้โดยเฉพาะอย่างยิ่งฎีกาที่จำเลยทั้งสี่ยกขึ้นต่อสู้ในคดีที่หมายเหตุนี้จำเลยได้ยกข้อกฎหมายตามพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติพ.ศ.2507ขึ้นต่อสู้ซึ่งเป็นกฎหมายพิเศษมีโทษทางอาญาประชาชนทั้งประเทศมีส่วนได้เสียเกี่ยวข้องด้วยดังเหตุผลในการประกาศใช้ดังกล่าวข้างต้นน่าที่ศาลฎีกาจะยกขึ้นวินิจฉัยให้เมื่อยกขึ้นวินิจฉัยให้แล้วผลของคดีนี้ก็คงจะเปลี่ยนแปลงไปโดยกลับไปสู่แนวคำวินิจฉัยของคำพิพากษาศาลฎีกาที่609/2522 ศิริชัย วัฒนโยธิน