คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3895/2528หลักกฎหมาย: ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานของจำเลยกำหนดว่าลูกจ้างซึ่งทำงานที่ ท่าอากาศยานดอนเมืองจะได้รับเงินช่วยค่าอาหารเดือนละ 600 บาท เงินช่วยค่าพาหนะเดือนละ 350 บาท หากแต่งเครื่องแบบของบริษัท จำเลยจะได้รับเงินช่วยค่าซักรีดเดือนละ150 บาทดังนี้ เห็นได้ว่า ลูกจ้างซึ่งทำงานที่ท่าอากาศยานดอนเมืองต้องเสียค่าอาหารค่าพาหนะ มากกว่าลูกจ้างซึ่งทำงานที่หน่วยงานอื่นหรือต้องเสียค่าซักเครื่องแบบซึ่งเป็นเครื่องแบบของจำเลยจำเลยจึงจ่ายเงินช่วยเหลือดังกล่าวเพื่อชดเชย ค่าใช้จ่ายนั้นๆ หาใช่เป็นการจ่ายตอบแทนการทำงานไม่เงินดังกล่าว จึงไม่เป็นค่าจ้างจำเลยจ่ายเงินเดือนเดือนที่ 13 ในเดือนธันวาคมของแต่ละปีให้ลูกจ้างตามข้อบังคับฯ โดยไม่มีการทำงานในเดือนที่13 เงินเดือน เดือนที่ 13 จึงเป็นการจ่ายให้เพื่อแสดงน้ำใจและเพื่อให้เกิด ความสัมพันธ์อันดีระหว่างนายจ้างกับลูกจ้างไม่เป็นการตอบแทน การทำงานโดยตรงจึงไม่เป็นค่าจ้างโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นลูกจ้างประจำของจำเลย ได้รับค่าจ้างอัตราสุดท้ายเดือนละ 20,270 บาท ค่าอาหารเดือนละ 600 บาท ค่ารถเดือนละ 500 บาทค่าซักผ้าเดือนละะ 150 บาท และเงินเดือนเดือนละ 13 ปีละ 1 ครั้ง เป็นเงิน20,270 บาท รวมเป็นเงินเดือนหรือค่าจ้างครั้งสุดท้ายเดือนละ 23,313.33 บาทต่อมาจำเลยให้โจทก์ออกจากงานเนื่องจากเกษียณอายุ โจทก์มีสิทธิได้รับบำเหน็จได้รับบำเหน็จตามข้อบังคับคิดจากเงินเดือนเดือนสุดท้ายคูณด้วย 36 ปี จำเลยไม่จ่ายให้แก่โจทก์และต้องจ่ายดอกเบี้ย โจทก์มีสิทธิได้รับค่าชดเชยเท่ากับค่าจ้างครั้งสุดท้าย 180 วัน และยังมีสิทธิได้รับค่าชดเชยเพิ่มอีก 12 เดือน จำเลยไม่จ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ นอกจากนี้โจทก์ทำงานล่วงเวลา ทำงานในวันหยุดทำงานล่วงเวลาในวันหยุด ทำงานผลัดดึกหลายครั้งแต่จำเลยจ่ายค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด ค่าทำงานผลัดดึกไม่ครบโดยไม่นำเงินช่วยค่าอาหาร ค่ารถ ค่าซักผ้าและส่วนเฉลี่ยของเงินเดือนเดือนที่ 13 มารวมคำนวณด้วย ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินบำเหน็จ ค่าชดเชย ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด ค่าล่วงเวลาในวันหยุดค่าทำงานผลัดดึกที่ค้างชำระ พร้อมด้วยดอกเบี้ยจนถึงวันฟ้อง จำเลยให้การว่า เงินช่วยค่าอาหาร เงินช่วยค่าพาหนะ เงินช่วยค่าซักรีด และเงินเดือนเดือนที่ 13 มิใช่ค่าจ้างจะนำมารวมคำนวณเป็นค่าจ้างมิได้ จำเลยได้คำนวณจ่ายเงินให้โจทก์ 668,910 บาท ซึ่งมีเงินบำเหน็จและค่าชดเชยรวมกันอยู่แต่โจทก์ไม่ยอมรับ โจทก์ไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชยตามข้อบังคับเพิ่มจากค่าชดเชยตามกฎหมายอีก ขอให้ยกฟ้อง ศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า เงินช่วยค่าอาหาร เงินช่วยค่าพาหนะ เงินช่วยค่าซักรีดและเงินเดือนเดือนที่ 13 ไม่เป็นค่าจ้างจะนำมาคำนวณเงินบำเหน็จค่าชดเชย ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด ค่าล่วงเวลาในวันหยุด และค่าทำงานผลัดดึกมิได้ ค่าชดเชยตามข้อบังคับของจำเลยโจทก์ไม่อาจเรียกเพิ่มอีก พิพากษาให้จำเลยจ่ายเงินบำเหน็จ 668,910 บาท ค่าชดเชย 121,620 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ย คำขออื่นให้ยกเสีย โจทก์และจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกา ศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า โจทก์อุทธรณ์ว่าเงินช่วยค่าอาหาร เงินช่วยค่าพาหนะ เงินช่วยค่าซักรีด และเงินเดือนเดือนที่ 13 เป็นค่าจ้างต้องนำมารวมคำนวณเงินบำเหน็จ ค่าชดเชย ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุดค่าล่วงเวลาในวันหยุดและค่าทำงานผลัดดึกด้วย ข้อนี้ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานของจำเลยกำหนดให้คำนวณเงินบำเหน็จจากอัตราเงินเดือนคูณด้วยจำนวนปีของการเป็นลูกจ้าง และได้นิยามคำว่า "เงินเดือน" ไว้ว่าหมายถึงตัวเงินเดือนเดือนสุดท้ายของลูกจ้างไม่นับรวมเงินชดเชยอื่น ๆ เช่น เงินค่าล่วงเวลา โบนัสหรือเบี้ยเลี้ยงต่าง ๆ ดังนี้ เงินช่วยค่าอาหาร ค่าพาหนะ ค่าซักรีดและเงินดือนเดือนที่ 13หาใช่ "ตัวเงินเดือน" อันจะเป็นเงินเดือนที่ต้องนำมาคำนวณเงินบำเหน็จไม่ ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานฯ กำหนดว่า ลูกจ้างซึ่งทำงานที่ท่าอากาศยานดอนเมือง จะได้รับเงินช่วยค่าอาหารเดือนละ 600 บาท ลูกจ้างซึ่งต้องทำงานที่ท่าอากาศยานดอนเมืองโดยต้องแต่งเครื่องแบบของบริษัท จะได้รับเงินช่วยค่าซักรีดเดือนละ 150 บาท และลูกจ้างซึ่งทำงานที่ท่าอากาศยานดอนเมือง จะได้รับเงินช่วยค่าพาหนะเดือนละ 350 บาท เห็นได้ว่า ลูกจ้างที่กล่าวนี้ต้องเสียค่าอาหาร ค่าพาหนะมากกว่าลูกจ้างซึ่งทำงานที่หน่วยอื่น หรือต้องเสียค่าซักเครื่องแบบซึ่งเป็นเครื่องแบบของจำเลยจำเลยจึงจ่ายเงินช่วยเหลือดังกล่าวให้เพื่อชดเชยค่าใช้จ่ายนั้น ๆ หาใช่เป็นการจ่ายตอบแทนการทำงานไม่ เงินช่วยค่าอาหาร ค่าพาหนะ ค่าซักรีด จึงไม่เป็นการจ้าง ส่วนเงินเดือนเดือนที่ 13 ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานฯ กำหนดว่า ในเดือนธันวาคมของแต่ละปีบริษัทจะจ่ายเงินเดือน เดือนละ 13 ของปีให้แก่ลูกจ้างทุกคน ยกเว้นลูกจ้างที่ยังไม่พ้นกำหนดระยะทดลองงาน เห็นว่า หามีการทำงานในเดือนที่ 13 ไม่ จำเลยจ่ายเงินนี้ในโอกาสสิ้นปี เป็นการแสดงน้ำใจต่อกันเพื่อให้เกิดความสัมพันธ์อันดีระหว่างนายจ้างกับลูกจ้าง ไม่เป็นการตอบแทนการทำงานโดยตรง จึงไม่เป็นค่าจ้างเช่นเดียวกัน พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3895/2528นาย สำเริง โกญจนาทโจทก์บริษัท เค.แอล.เอ็ม. รอยัลดัช แอร์ไลน์จำเลย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2, ข้อ 46ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานของจำเลยกำหนดว่าลูกจ้างซึ่งทำงานที่ ท่าอากาศยานดอนเมืองจะได้รับเงินช่วยค่าอาหารเดือนละ 600 บาท เงินช่วยค่าพาหนะเดือนละ 350 บาท หากแต่งเครื่องแบบของบริษัท จำเลยจะได้รับเงินช่วยค่าซักรีดเดือนละ150 บาทดังนี้ เห็นได้ว่า ลูกจ้างซึ่งทำงานที่ท่าอากาศยานดอนเมืองต้องเสียค่าอาหารค่าพาหนะ มากกว่าลูกจ้างซึ่งทำงานที่หน่วยงานอื่นหรือต้องเสียค่าซักเครื่องแบบซึ่งเป็นเครื่องแบบของจำเลยจำเลยจึงจ่ายเงินช่วยเหลือดังกล่าวเพื่อชดเชย ค่าใช้จ่ายนั้นๆ หาใช่เป็นการจ่ายตอบแทนการทำงานไม่เงินดังกล่าว จึงไม่เป็นค่าจ้างจำเลยจ่ายเงินเดือนเดือนที่ 13 ในเดือนธันวาคมของแต่ละปีให้ลูกจ้างตามข้อบังคับฯ โดยไม่มีการทำงานในเดือนที่13 เงินเดือน เดือนที่ 13 จึงเป็นการจ่ายให้เพื่อแสดงน้ำใจและเพื่อให้เกิด ความสัมพันธ์อันดีระหว่างนายจ้างกับลูกจ้างไม่เป็นการตอบแทน การทำงานโดยตรงจึงไม่เป็นค่าจ้างโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นลูกจ้างประจำของจำเลย ได้รับค่าจ้างอัตราสุดท้ายเดือนละ 20,270 บาท ค่าอาหารเดือนละ 600 บาท ค่ารถเดือนละ 500 บาทค่าซักผ้าเดือนละะ 150 บาท และเงินเดือนเดือนละ 13 ปีละ 1 ครั้ง เป็นเงิน20,270 บาท รวมเป็นเงินเดือนหรือค่าจ้างครั้งสุดท้ายเดือนละ 23,313.33 บาทต่อมาจำเลยให้โจทก์ออกจากงานเนื่องจากเกษียณอายุ โจทก์มีสิทธิได้รับบำเหน็จได้รับบำเหน็จตามข้อบังคับคิดจากเงินเดือนเดือนสุดท้ายคูณด้วย 36 ปี จำเลยไม่จ่ายให้แก่โจทก์และต้องจ่ายดอกเบี้ย โจทก์มีสิทธิได้รับค่าชดเชยเท่ากับค่าจ้างครั้งสุดท้าย 180 วัน และยังมีสิทธิได้รับค่าชดเชยเพิ่มอีก 12 เดือน จำเลยไม่จ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ นอกจากนี้โจทก์ทำงานล่วงเวลา ทำงานในวันหยุดทำงานล่วงเวลาในวันหยุด ทำงานผลัดดึกหลายครั้งแต่จำเลยจ่ายค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด ค่าทำงานผลัดดึกไม่ครบโดยไม่นำเงินช่วยค่าอาหาร ค่ารถ ค่าซักผ้าและส่วนเฉลี่ยของเงินเดือนเดือนที่ 13 มารวมคำนวณด้วย ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินบำเหน็จ ค่าชดเชย ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด ค่าล่วงเวลาในวันหยุดค่าทำงานผลัดดึกที่ค้างชำระ พร้อมด้วยดอกเบี้ยจนถึงวันฟ้อง จำเลยให้การว่า เงินช่วยค่าอาหาร เงินช่วยค่าพาหนะ เงินช่วยค่าซักรีด และเงินเดือนเดือนที่ 13 มิใช่ค่าจ้างจะนำมารวมคำนวณเป็นค่าจ้างมิได้ จำเลยได้คำนวณจ่ายเงินให้โจทก์ 668,910 บาท ซึ่งมีเงินบำเหน็จและค่าชดเชยรวมกันอยู่แต่โจทก์ไม่ยอมรับ โจทก์ไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชยตามข้อบังคับเพิ่มจากค่าชดเชยตามกฎหมายอีก ขอให้ยกฟ้อง ศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า เงินช่วยค่าอาหาร เงินช่วยค่าพาหนะ เงินช่วยค่าซักรีดและเงินเดือนเดือนที่ 13 ไม่เป็นค่าจ้างจะนำมาคำนวณเงินบำเหน็จค่าชดเชย ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด ค่าล่วงเวลาในวันหยุด และค่าทำงานผลัดดึกมิได้ ค่าชดเชยตามข้อบังคับของจำเลยโจทก์ไม่อาจเรียกเพิ่มอีก พิพากษาให้จำเลยจ่ายเงินบำเหน็จ 668,910 บาท ค่าชดเชย 121,620 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ย คำขออื่นให้ยกเสีย โจทก์และจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกา ศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า โจทก์อุทธรณ์ว่าเงินช่วยค่าอาหาร เงินช่วยค่าพาหนะ เงินช่วยค่าซักรีด และเงินเดือนเดือนที่ 13 เป็นค่าจ้างต้องนำมารวมคำนวณเงินบำเหน็จ ค่าชดเชย ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุดค่าล่วงเวลาในวันหยุดและค่าทำงานผลัดดึกด้วย ข้อนี้ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานของจำเลยกำหนดให้คำนวณเงินบำเหน็จจากอัตราเงินเดือนคูณด้วยจำนวนปีของการเป็นลูกจ้าง และได้นิยามคำว่า "เงินเดือน" ไว้ว่าหมายถึงตัวเงินเดือนเดือนสุดท้ายของลูกจ้างไม่นับรวมเงินชดเชยอื่น ๆ เช่น เงินค่าล่วงเวลา โบนัสหรือเบี้ยเลี้ยงต่าง ๆ ดังนี้ เงินช่วยค่าอาหาร ค่าพาหนะ ค่าซักรีดและเงินดือนเดือนที่ 13หาใช่ "ตัวเงินเดือน" อันจะเป็นเงินเดือนที่ต้องนำมาคำนวณเงินบำเหน็จไม่ ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานฯ กำหนดว่า ลูกจ้างซึ่งทำงานที่ท่าอากาศยานดอนเมือง จะได้รับเงินช่วยค่าอาหารเดือนละ 600 บาท ลูกจ้างซึ่งต้องทำงานที่ท่าอากาศยานดอนเมืองโดยต้องแต่งเครื่องแบบของบริษัท จะได้รับเงินช่วยค่าซักรีดเดือนละ 150 บาท และลูกจ้างซึ่งทำงานที่ท่าอากาศยานดอนเมือง จะได้รับเงินช่วยค่าพาหนะเดือนละ 350 บาท เห็นได้ว่า ลูกจ้างที่กล่าวนี้ต้องเสียค่าอาหาร ค่าพาหนะมากกว่าลูกจ้างซึ่งทำงานที่หน่วยอื่น หรือต้องเสียค่าซักเครื่องแบบซึ่งเป็นเครื่องแบบของจำเลยจำเลยจึงจ่ายเงินช่วยเหลือดังกล่าวให้เพื่อชดเชยค่าใช้จ่ายนั้น ๆ หาใช่เป็นการจ่ายตอบแทนการทำงานไม่ เงินช่วยค่าอาหาร ค่าพาหนะ ค่าซักรีด จึงไม่เป็นการจ้าง ส่วนเงินเดือนเดือนที่ 13 ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานฯ กำหนดว่า ในเดือนธันวาคมของแต่ละปีบริษัทจะจ่ายเงินเดือน เดือนละ 13 ของปีให้แก่ลูกจ้างทุกคน ยกเว้นลูกจ้างที่ยังไม่พ้นกำหนดระยะทดลองงาน เห็นว่า หามีการทำงานในเดือนที่ 13 ไม่ จำเลยจ่ายเงินนี้ในโอกาสสิ้นปี เป็นการแสดงน้ำใจต่อกันเพื่อให้เกิดความสัมพันธ์อันดีระหว่างนายจ้างกับลูกจ้าง ไม่เป็นการตอบแทนการทำงานโดยตรง จึงไม่เป็นค่าจ้างเช่นเดียวกัน พิพากษายืน(สมบูรณ์ บุญภินนท์-สุพจน์ นาถะพินธุ-เพียร สุมิระ)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นลูกจ้างประจำของจำเลย ได้รับค่าจ้างอัตราสุดท้ายเดือนละ 20,270 บาท ค่าอาหารเดือนละ 600 บาท ค่ารถเดือนละ 500 บาทค่าซักผ้าเดือนละะ 150 บาท และเงินเดือนเดือนละ 13 ปีละ 1 ครั้ง เป็นเงิน20,270 บาท รวมเป็นเงินเดือนหรือค่าจ้างครั้งสุดท้ายเดือนละ 23,313.33 บาทต่อมาจำเลยให้โจทก์ออกจากงานเนื่องจากเกษียณอายุ โจทก์มีสิทธิได้รับบำเหน็จได้รับบำเหน็จตามข้อบังคับคิดจากเงินเดือนเดือนสุดท้ายคูณด้วย 36 ปี จำเลยไม่จ่ายให้แก่โจทก์และต้องจ่ายดอกเบี้ย โจทก์มีสิทธิได้รับค่าชดเชยเท่ากับค่าจ้างครั้งสุดท้าย 180 วัน และยังมีสิทธิได้รับค่าชดเชยเพิ่มอีก 12 เดือน จำเลยไม่จ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ นอกจากนี้โจทก์ทำงานล่วงเวลา ทำงานในวันหยุดทำงานล่วงเวลาในวันหยุด ทำงานผลัดดึกหลายครั้งแต่จำเลยจ่ายค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด ค่าทำงานผลัดดึกไม่ครบโดยไม่นำเงินช่วยค่าอาหาร ค่ารถ ค่าซักผ้าและส่วนเฉลี่ยของเงินเดือนเดือนที่ 13 มารวมคำนวณด้วย ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินบำเหน็จ ค่าชดเชย ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด ค่าล่วงเวลาในวันหยุดค่าทำงานผลัดดึกที่ค้างชำระ พร้อมด้วยดอกเบี้ยจนถึงวันฟ้อง จำเลยให้การว่า เงินช่วยค่าอาหาร เงินช่วยค่าพาหนะ เงินช่วยค่าซักรีด และเงินเดือนเดือนที่ 13 มิใช่ค่าจ้างจะนำมารวมคำนวณเป็นค่าจ้างมิได้ จำเลยได้คำนวณจ่ายเงินให้โจทก์ 668,910 บาท ซึ่งมีเงินบำเหน็จและค่าชดเชยรวมกันอยู่แต่โจทก์ไม่ยอมรับ โจทก์ไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชยตามข้อบังคับเพิ่มจากค่าชดเชยตามกฎหมายอีก ขอให้ยกฟ้อง ศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า เงินช่วยค่าอาหาร เงินช่วยค่าพาหนะ เงินช่วยค่าซักรีดและเงินเดือนเดือนที่ 13 ไม่เป็นค่าจ้างจะนำมาคำนวณเงินบำเหน็จค่าชดเชย ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด ค่าล่วงเวลาในวันหยุด และค่าทำงานผลัดดึกมิได้ ค่าชดเชยตามข้อบังคับของจำเลยโจทก์ไม่อาจเรียกเพิ่มอีก พิพากษาให้จำเลยจ่ายเงินบำเหน็จ 668,910 บาท ค่าชดเชย 121,620 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ย คำขออื่นให้ยกเสีย โจทก์และจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกา ศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า โจทก์อุทธรณ์ว่าเงินช่วยค่าอาหาร เงินช่วยค่าพาหนะ เงินช่วยค่าซักรีด และเงินเดือนเดือนที่ 13 เป็นค่าจ้างต้องนำมารวมคำนวณเงินบำเหน็จ ค่าชดเชย ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุดค่าล่วงเวลาในวันหยุดและค่าทำงานผลัดดึกด้วย ข้อนี้ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานของจำเลยกำหนดให้คำนวณเงินบำเหน็จจากอัตราเงินเดือนคูณด้วยจำนวนปีของการเป็นลูกจ้าง และได้นิยามคำว่า "เงินเดือน" ไว้ว่าหมายถึงตัวเงินเดือนเดือนสุดท้ายของลูกจ้างไม่นับรวมเงินชดเชยอื่น ๆ เช่น เงินค่าล่วงเวลา โบนัสหรือเบี้ยเลี้ยงต่าง ๆ ดังนี้ เงินช่วยค่าอาหาร ค่าพาหนะ ค่าซักรีดและเงินดือนเดือนที่ 13หาใช่ "ตัวเงินเดือน" อันจะเป็นเงินเดือนที่ต้องนำมาคำนวณเงินบำเหน็จไม่ ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานฯ กำหนดว่า ลูกจ้างซึ่งทำงานที่ท่าอากาศยานดอนเมือง จะได้รับเงินช่วยค่าอาหารเดือนละ 600 บาท ลูกจ้างซึ่งต้องทำงานที่ท่าอากาศยานดอนเมืองโดยต้องแต่งเครื่องแบบของบริษัท จะได้รับเงินช่วยค่าซักรีดเดือนละ 150 บาท และลูกจ้างซึ่งทำงานที่ท่าอากาศยานดอนเมือง จะได้รับเงินช่วยค่าพาหนะเดือนละ 350 บาท เห็นได้ว่า ลูกจ้างที่กล่าวนี้ต้องเสียค่าอาหาร ค่าพาหนะมากกว่าลูกจ้างซึ่งทำงานที่หน่วยอื่น หรือต้องเสียค่าซักเครื่องแบบซึ่งเป็นเครื่องแบบของจำเลยจำเลยจึงจ่ายเงินช่วยเหลือดังกล่าวให้เพื่อชดเชยค่าใช้จ่ายนั้น ๆ หาใช่เป็นการจ่ายตอบแทนการทำงานไม่ เงินช่วยค่าอาหาร ค่าพาหนะ ค่าซักรีด จึงไม่เป็นการจ้าง ส่วนเงินเดือนเดือนที่ 13 ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานฯ กำหนดว่า ในเดือนธันวาคมของแต่ละปีบริษัทจะจ่ายเงินเดือน เดือนละ 13 ของปีให้แก่ลูกจ้างทุกคน ยกเว้นลูกจ้างที่ยังไม่พ้นกำหนดระยะทดลองงาน เห็นว่า หามีการทำงานในเดือนที่ 13 ไม่ จำเลยจ่ายเงินนี้ในโอกาสสิ้นปี เป็นการแสดงน้ำใจต่อกันเพื่อให้เกิดความสัมพันธ์อันดีระหว่างนายจ้างกับลูกจ้าง ไม่เป็นการตอบแทนการทำงานโดยตรง จึงไม่เป็นค่าจ้างเช่นเดียวกัน พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3895/2528นาย สำเริง โกญจนาทโจทก์บริษัท เค.แอล.เอ็ม. รอยัลดัช แอร์ไลน์จำเลย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2, ข้อ 46ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานของจำเลยกำหนดว่าลูกจ้างซึ่งทำงานที่ ท่าอากาศยานดอนเมืองจะได้รับเงินช่วยค่าอาหารเดือนละ 600 บาท เงินช่วยค่าพาหนะเดือนละ 350 บาท หากแต่งเครื่องแบบของบริษัท จำเลยจะได้รับเงินช่วยค่าซักรีดเดือนละ150 บาทดังนี้ เห็นได้ว่า ลูกจ้างซึ่งทำงานที่ท่าอากาศยานดอนเมืองต้องเสียค่าอาหารค่าพาหนะ มากกว่าลูกจ้างซึ่งทำงานที่หน่วยงานอื่นหรือต้องเสียค่าซักเครื่องแบบซึ่งเป็นเครื่องแบบของจำเลยจำเลยจึงจ่ายเงินช่วยเหลือดังกล่าวเพื่อชดเชย ค่าใช้จ่ายนั้นๆ หาใช่เป็นการจ่ายตอบแทนการทำงานไม่เงินดังกล่าว จึงไม่เป็นค่าจ้างจำเลยจ่ายเงินเดือนเดือนที่ 13 ในเดือนธันวาคมของแต่ละปีให้ลูกจ้างตามข้อบังคับฯ โดยไม่มีการทำงานในเดือนที่13 เงินเดือน เดือนที่ 13 จึงเป็นการจ่ายให้เพื่อแสดงน้ำใจและเพื่อให้เกิด ความสัมพันธ์อันดีระหว่างนายจ้างกับลูกจ้างไม่เป็นการตอบแทน การทำงานโดยตรงจึงไม่เป็นค่าจ้างโจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นลูกจ้างประจำของจำเลย ได้รับค่าจ้างอัตราสุดท้ายเดือนละ 20,270 บาท ค่าอาหารเดือนละ 600 บาท ค่ารถเดือนละ 500 บาทค่าซักผ้าเดือนละะ 150 บาท และเงินเดือนเดือนละ 13 ปีละ 1 ครั้ง เป็นเงิน20,270 บาท รวมเป็นเงินเดือนหรือค่าจ้างครั้งสุดท้ายเดือนละ 23,313.33 บาทต่อมาจำเลยให้โจทก์ออกจากงานเนื่องจากเกษียณอายุ โจทก์มีสิทธิได้รับบำเหน็จได้รับบำเหน็จตามข้อบังคับคิดจากเงินเดือนเดือนสุดท้ายคูณด้วย 36 ปี จำเลยไม่จ่ายให้แก่โจทก์และต้องจ่ายดอกเบี้ย โจทก์มีสิทธิได้รับค่าชดเชยเท่ากับค่าจ้างครั้งสุดท้าย 180 วัน และยังมีสิทธิได้รับค่าชดเชยเพิ่มอีก 12 เดือน จำเลยไม่จ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ นอกจากนี้โจทก์ทำงานล่วงเวลา ทำงานในวันหยุดทำงานล่วงเวลาในวันหยุด ทำงานผลัดดึกหลายครั้งแต่จำเลยจ่ายค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด ค่าทำงานผลัดดึกไม่ครบโดยไม่นำเงินช่วยค่าอาหาร ค่ารถ ค่าซักผ้าและส่วนเฉลี่ยของเงินเดือนเดือนที่ 13 มารวมคำนวณด้วย ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินบำเหน็จ ค่าชดเชย ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด ค่าล่วงเวลาในวันหยุดค่าทำงานผลัดดึกที่ค้างชำระ พร้อมด้วยดอกเบี้ยจนถึงวันฟ้อง จำเลยให้การว่า เงินช่วยค่าอาหาร เงินช่วยค่าพาหนะ เงินช่วยค่าซักรีด และเงินเดือนเดือนที่ 13 มิใช่ค่าจ้างจะนำมารวมคำนวณเป็นค่าจ้างมิได้ จำเลยได้คำนวณจ่ายเงินให้โจทก์ 668,910 บาท ซึ่งมีเงินบำเหน็จและค่าชดเชยรวมกันอยู่แต่โจทก์ไม่ยอมรับ โจทก์ไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชยตามข้อบังคับเพิ่มจากค่าชดเชยตามกฎหมายอีก ขอให้ยกฟ้อง ศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า เงินช่วยค่าอาหาร เงินช่วยค่าพาหนะ เงินช่วยค่าซักรีดและเงินเดือนเดือนที่ 13 ไม่เป็นค่าจ้างจะนำมาคำนวณเงินบำเหน็จค่าชดเชย ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด ค่าล่วงเวลาในวันหยุด และค่าทำงานผลัดดึกมิได้ ค่าชดเชยตามข้อบังคับของจำเลยโจทก์ไม่อาจเรียกเพิ่มอีก พิพากษาให้จำเลยจ่ายเงินบำเหน็จ 668,910 บาท ค่าชดเชย 121,620 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ย คำขออื่นให้ยกเสีย โจทก์และจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกา ศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า โจทก์อุทธรณ์ว่าเงินช่วยค่าอาหาร เงินช่วยค่าพาหนะ เงินช่วยค่าซักรีด และเงินเดือนเดือนที่ 13 เป็นค่าจ้างต้องนำมารวมคำนวณเงินบำเหน็จ ค่าชดเชย ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุดค่าล่วงเวลาในวันหยุดและค่าทำงานผลัดดึกด้วย ข้อนี้ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานของจำเลยกำหนดให้คำนวณเงินบำเหน็จจากอัตราเงินเดือนคูณด้วยจำนวนปีของการเป็นลูกจ้าง และได้นิยามคำว่า "เงินเดือน" ไว้ว่าหมายถึงตัวเงินเดือนเดือนสุดท้ายของลูกจ้างไม่นับรวมเงินชดเชยอื่น ๆ เช่น เงินค่าล่วงเวลา โบนัสหรือเบี้ยเลี้ยงต่าง ๆ ดังนี้ เงินช่วยค่าอาหาร ค่าพาหนะ ค่าซักรีดและเงินดือนเดือนที่ 13หาใช่ "ตัวเงินเดือน" อันจะเป็นเงินเดือนที่ต้องนำมาคำนวณเงินบำเหน็จไม่ ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานฯ กำหนดว่า ลูกจ้างซึ่งทำงานที่ท่าอากาศยานดอนเมือง จะได้รับเงินช่วยค่าอาหารเดือนละ 600 บาท ลูกจ้างซึ่งต้องทำงานที่ท่าอากาศยานดอนเมืองโดยต้องแต่งเครื่องแบบของบริษัท จะได้รับเงินช่วยค่าซักรีดเดือนละ 150 บาท และลูกจ้างซึ่งทำงานที่ท่าอากาศยานดอนเมือง จะได้รับเงินช่วยค่าพาหนะเดือนละ 350 บาท เห็นได้ว่า ลูกจ้างที่กล่าวนี้ต้องเสียค่าอาหาร ค่าพาหนะมากกว่าลูกจ้างซึ่งทำงานที่หน่วยอื่น หรือต้องเสียค่าซักเครื่องแบบซึ่งเป็นเครื่องแบบของจำเลยจำเลยจึงจ่ายเงินช่วยเหลือดังกล่าวให้เพื่อชดเชยค่าใช้จ่ายนั้น ๆ หาใช่เป็นการจ่ายตอบแทนการทำงานไม่ เงินช่วยค่าอาหาร ค่าพาหนะ ค่าซักรีด จึงไม่เป็นการจ้าง ส่วนเงินเดือนเดือนที่ 13 ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานฯ กำหนดว่า ในเดือนธันวาคมของแต่ละปีบริษัทจะจ่ายเงินเดือน เดือนละ 13 ของปีให้แก่ลูกจ้างทุกคน ยกเว้นลูกจ้างที่ยังไม่พ้นกำหนดระยะทดลองงาน เห็นว่า หามีการทำงานในเดือนที่ 13 ไม่ จำเลยจ่ายเงินนี้ในโอกาสสิ้นปี เป็นการแสดงน้ำใจต่อกันเพื่อให้เกิดความสัมพันธ์อันดีระหว่างนายจ้างกับลูกจ้าง ไม่เป็นการตอบแทนการทำงานโดยตรง จึงไม่เป็นค่าจ้างเช่นเดียวกัน พิพากษายืน(สมบูรณ์ บุญภินนท์-สุพจน์ นาถะพินธุ-เพียร สุมิระ)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ