ระเบียบสำนักงานตำรวจแห่งชาติระเบียบสำนักงานตำรวจแห่งชาติว่าด้วยการขอพิสูจน์สัญชาติพ.ศ. ๒๕๕๗[๑] ตามพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. ๒๕๒๒ มาตรา ๕๗ให้โอกาสผู้ที่มีหลักฐานอันเพียงพอที่พนักงานเจ้าหน้าที่จะเชื่อถือได้ว่าเป็นคนมีสัญชาติไทยสามารถพิสูจน์การเป็นคนมีสัญชาติไทยได้อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๑ แห่งพระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติ พ.ศ.๒๕๔๗ ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ จึงวางระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ ระเบียบนี้เรียกว่าระเบียบสำนักงานตำรวจแห่งชาติว่าด้วยการขอพิสูจน์สัญชาติ พ.ศ. ๒๕๕๗ข้อ ๒ ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันประกาศเป็นต้นไปข้อ ๓ ผู้ใดอ้างว่าเป็นคนมีสัญชาติไทยถ้าไม่ปรากฏหลักฐานอันเพียงพอที่พนักงานเจ้าหน้าที่จะเชื่อถือได้ว่าเป็นคนมีสัญชาติไทยให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้นั้นเป็นคนต่างด้าวจนกว่าผู้นั้นจะพิสูจน์ได้ว่าตนมีสัญชาติไทยข้อ ๔ การพิสูจน์สัญชาติตามข้อ ๓ ให้ยื่นคำขอต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตามแบบคำขอพิสูจน์สัญชาติ(ตม. ๑๐) และชำระค่าธรรมเนียมตามที่กฎหมายกำหนดในเขตกรุงเทพมหานคร ให้ยื่นคำขอต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ณสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองส่วนจังหวัดอื่นนอกเขตกรุงเทพมหานครให้ยื่นคำขอต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ณ ที่ทำการตรวจคนเข้าเมืองในสังกัดกองบังคับการตรวจคนเข้าเมือง๓ - ๖ ซึ่งผู้ยื่นคำขอพักอาศัยอยู่ในเขตพื้นที่รับผิดชอบข้อ ๕ หลักฐานที่ผู้ยื่นคำขอต้องนำไปแสดงต่อพนักงานเจ้าหน้าที่มีดังนี้๕.๑หนังสือเดินทางหรือเอกสารใช้แทนหนังสือเดินทางที่ผู้ยื่นคำขอใช้เดินทางเข้ามาในราชอาณาจักรพร้อมสำเนาทุกหน้าที่มีการประทับตรา๕.๒ในกรณีที่ผู้ยื่นคำขอได้รับอนุญาตให้เป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ในราชอาณาจักรต้องนำใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวพร้อมสำเนารายการถิ่นที่อยู่และหน้าต่ออายุครั้งสุดท้ายและใบสำคัญถิ่นที่อยู่(ถ้ามี) พร้อมสำเนาทุกหน้าที่มีการประทับตรา๕.๓ รูปถ่ายหน้าตรง ไม่สวมหมวก และแว่นตาดำ ขนาด ๔ x ๖ เซนติเมตร จำนวน ๕ รูป๕.๔ พยานเอกสารพร้อมด้วยสำเนาอย่างละ ๑ ชุดซึ่งต้องรับรองโดยพนักงานเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับเอกสารนั้น ๆ เช่น๕.๔.๑ หลักฐานทางทะเบียนราษฎร์๕.๔.๑.๑ ทะเบียนบ้าน๕.๔.๑.๒ ทะเบียนสำมะโนครัว๕.๔.๑.๓ ทะเบียนคนเกิด๕.๔.๑.๔ สูติบัตร๕.๔.๑.๕ ทะเบียนคนตาย๕.๔.๒ หลักฐานแสดงสัญชาติของบิดามารดา๕.๔.๒.๑ ทะเบียนบ้าน๕.๔.๒.๒ ทะเบียนสำมะโนครัว๕.๔.๒.๓ บัตรประจำตัวของบิดามารดา๕.๔.๒.๔ ใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวของบิดามารดาและใบสำคัญถิ่นที่อยู่(ถ้ามี) กรณีบิดามารดาได้รับหรือเคยได้รับอนุญาตให้มีถิ่นที่อยู่ในราชอาณาจักร๕.๔.๓ หลักฐานแสดงการสมรสของบิดามารดา๕.๔.๔ มรณบัตรของบิดามารดา (กรณีบิดามารดาถึงแก่กรรม)๕.๔.๕ หลักฐานอื่น ๆ เช่น๕.๔.๕.๑ ใบสำคัญทางทหาร เช่น ใบสำคัญทหารกองเกินหรือกองหนุน๕.๔.๕.๒ หลักฐานการเปลี่ยนชื่อตัว ชื่อสกุล๕.๔.๕.๓หนังสือเดินทางหรือเอกสารใช้แทนหนังสือเดินทางที่เคยใช้เดินทางออกไปนอกราชอาณาจักร๕.๔.๕.๔ หลักฐานการศึกษา เช่น ทะเบียนนักเรียน ใบสุทธิหรือประกาศนียบัตรของสถานศึกษาในประเทศไทย๕.๔.๕.๕ บัตรประจำตัว ทะเบียนบ้านของพี่น้องร่วมบิดามารดาทุกคนที่มีภูมิลำเนาในราชอาณาจักร๕.๔.๕.๖ หนังสือแสดงผลตรวจ DNA ระบุความสัมพันธ์ทางสายโลหิต๕.๕ พยานบุคคล๕.๕.๑ บิดามารดา๕.๕.๒ พี่น้องร่วมบิดามารดา หรือพี่น้องร่วมบิดาหรือมารดาทุกคน๕.๕.๓ ผู้ใกล้ชิดหรือผู้มีส่วนเกี่ยวข้องซึ่งสามารถยืนยันได้ว่าผู้ยื่นคำขอเป็นผู้ที่เกิดในราชอาณาจักรหรือเคยมีสัญชาติไทยมาก่อนเช่น ญาติ เพื่อนบ้าน กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ครู อาจารย์ หรือผู้ทำคลอด เป็นต้นเมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่ได้รับคำขอแล้วให้ดำเนินการตรวจสอบความถูกต้องของหลักฐานพร้อมทั้งตรวจสอบประวัติคดีอาญาและประวัติยาเสพติดของผู้ยื่นคำขอตลอดจนระยะเวลาการได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรหากตรวจพบว่าการอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรของผู้ยื่นคำขอใกล้จะสิ้นสุดให้แนะนำผู้ยื่นคำขอไปยื่นคำร้องขออยู่ต่อเป็นการชั่วคราวตามประเภทของการตรวจลงตรา(วีซ่า) ตามนัยมาตรา ๓๕ แห่งพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. ๒๕๒๒ข้อ ๖ การสอบสวนผู้ยื่นคำขอและพยานบุคคล๖.๑สอบสวนผู้ยื่นคำขอที่เกิดในราชอาณาจักรโดยบิดาและมารดามีถิ่นที่อยู่ถาวรในประเทศไทยตามประเด็นดังต่อไปนี้๖.๑.๑ ชื่อตัว ชื่อสกุลที่ใช้อยู่เป็นชื่อตัวเดิมชื่อสกุลเดิมหรือไม่ นอกจากชื่อตัว ชื่อสกุลที่ใช้อยู่ในปัจจุบันมีชื่อเรียกอย่างอื่นอีกหรือไม่อย่างไร๖.๑.๒ บิดาและมารดาชื่ออะไร สัญชาติใด ยังมีชีวิตอยู่หรือไม่กรณียังมีชีวิตอยู่ปัจจุบันอาศัยอยู่ที่ไหน ประกอบอาชีพใด หากถึงแก่กรรมถึงแก่กรรมเมื่อใด ที่ไหน เพราะเหตุใด๖.๑.๓ มีพี่น้องร่วมบิดามารดากี่คน แต่ละคนมีสัญชาติใด ชื่ออะไรอยู่ที่ใดประกอบอาชีพใด และผู้ยื่นคำขอเป็นบุคคลลำดับที่เท่าใด๖.๑.๔ มีครอบครัวหรือไม่ หากมีให้ระบุชื่อตัว ชื่อสกุล อายุ สัญชาติวัน เดือน ปีเกิด สถานที่เกิด อาชีพ ที่อยู่ของคู่สมรสและบุตรสำหรับบุตรให้ระบุสถานศึกษาด้วยถ้ามีคู่สมรสได้จดทะเบียนสมรสตามกฎหมายหรือไม่กรณีจดทะเบียนสมรสตามกฎหมายจดที่ใด เมื่อใด มีพยานหลักฐานใดหรือไม่และกรณีไม่จดทะเบียนสมรสตามกฎหมายเป็นเพราะเหตุใด สำหรับบุตรได้แจ้งเกิดที่ใดเมื่อใด ใครเป็นผู้แจ้ง๖.๑.๕ มีเครือญาติใกล้ชิดเป็นใคร อยู่ที่ไหน ประกอบอาชีพใด๖.๑.๖ เกิดที่ไหน เมื่อใด บิดามารดาได้แจ้งเกิดไว้หรือไม่๖.๑.๗ประวัติการศึกษาในประเทศไทยตั้งแต่เริ่มเข้ารับการศึกษาจนกระทั่งจบการศึกษาชื่อสถานศึกษา และสถานที่ตั้ง๖.๑.๘ เคยเดินทางไปต่างประเทศครั้งแรกเมื่อใด ไปที่ใด อย่างไรใครเป็น ผู้พาไป ทราบจุดประสงค์ในการเดินทางไปหรือไม่ ใช้เอกสารการเดินทางชนิดใดร่วมกับผู้ใดเมื่อเดินทางออกไปแล้ว ไปพักที่ไหน กับผู้ใดบิดามารดาเดินทางไปหรือพักอยู่ด้วยหรือไม่และอยู่ในต่างประเทศเป็นระยะเวลานานเท่าใด๖.๑.๙ ในขณะพำนักอยู่ในต่างประเทศ๖.๑.๙.๑ เข้ารับการศึกษาจากที่ใดได้รับประกาศนียบัตรหรือวุฒิบัตรบ้างหรือไม่พร้อมทั้งให้ระบุชื่อสถานศึกษาและสถานที่ตั้งของสถานศึกษา๖.๑.๙.๒ ประกอบอาชีพใด ให้ระบุชื่อสถานที่ตั้งของนายจ้าง๖.๑.๙.๓ เป็นสมาชิกพรรคการเมืองเคยต้องโทษทางการเมืองหรือคดีอาญาหรือถูกจับกุมในคดีอื่นใดหรือไม่ หากเคยให้สอบข้อเท็จจริงโดยละเอียด๖.๑.๑๐ เคยเดินทางเข้า - ออกราชอาณาจักรหรือไม่ โดยทางใดกี่ครั้งให้ระบุวันเดือน ปีการเข้า - ออกให้ชัดเจน ถือเอกสารการเดินทางชนิดใดหากถือเอกสารการเดินทางของประเทศอื่น เป็นเพราะเหตุใดใครเป็นผู้ติดต่อขอเอกสารนั้น ๆ ให้๖.๑.๑๑หากไม่เคยเดินทางกลับเข้ามาได้ติดต่อกับครอบครัวในประเทศไทยบ้างหรือไม่ โดยวิธีใดบิดามารดาหรือญาติพี่น้องเคยเดินทางไปเยี่ยมเยียนขณะอยู่ในต่างประเทศหรือไม่ถ้าไปเคยไปกี่ครั้ง แต่ละครั้งเป็นระยะเวลานานเท่าใด๖.๑.๑๒ เดินทางเข้ามาในราชอาณาจักรครั้งสุดท้ายเมื่อใดโดยทางใดใครเป็นผู้ติดต่อยื่นเรื่องให้ เสียค่าธรรมเนียมหรือไม่ เป็นจำนวนเท่าใดและใช้เอกสารการเดินทางชนิดใดกรณีถือเอกสารการเดินทางของประเทศอื่นเป็นเพราะเหตุใด๖.๑.๑๓ เมื่อเดินทางเข้ามาในราชอาณาจักรแล้วไปพักอาศัยอยู่ที่ใดมีความสัมพันธ์กันอย่างไร ผู้ยื่นคำขอได้พบบิดามารดาหรือพบญาติพี่น้องในทันทีและจำบิดามารดาหรือญาติพี่น้องได้เองหรือไม่หรือมีผู้ใดบอกให้ทราบ๖.๑.๑๔มีพยานบุคคลที่สามารถยืนยันว่าผู้ยื่นคำขอเกิดในราชอาณาจักรหรือเคยมีสัญชาติไทยมาก่อนหรือไม่๖.๑.๑๕ เมื่อได้รับการพิสูจน์ว่าเป็นผู้มีสัญชาติไทยแล้วผู้ยื่นคำขอประสงค์จะแจ้งชื่อเข้าทะเบียนบ้านเลขที่ใด เป็นบ้านของใครมีความสัมพันธ์กันอย่างไรเมื่อดำเนินการเสร็จสิ้นแล้วและมีหลักฐานเชื่อได้ว่าผู้ยื่นคำขอเป็นผู้มีสัญชาติไทยแต่ปรากฏว่าผู้ยื่นคำขออยู่ในหลักเกณฑ์ที่อาจถูกถอนสัญชาติไทยตามกฎหมายว่าด้วยสัญชาติให้ส่งเรื่องให้กองบัญชาการตำรวจสันติบาลเสนอคณะกรรมการตามกฎหมายว่าด้วยสัญชาติพิจารณามีความเห็นเสนอรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยก่อน๖.๒สอบสวนผู้ยื่นคำขอโดยบิดามารดาหรือบิดาหรือมารดาเป็นผู้มีสัญชาติไทยตามประเด็นดังต่อไปนี้๖.๒.๑ พูด ฟัง เขียน และอ่านภาษาไทยได้หรือไม่และเคยกระทำความผิดตามกฎหมายหรือไม่ อย่างไร๖.๒.๒ เกิดที่ไหน เมื่อใด บิดามารดาได้แจ้งการเกิดไว้หรือไม่๖.๒.๓ ชื่อตัว ชื่อสกุลที่ใช้อยู่เป็นชื่อตัวเดิมชื่อสกุลเดิมหรือไม่นอกจากชื่อตัวชื่อสกุลที่ใช้อยู่ในปัจจุบันมีชื่อเรียกอย่างอื่นอีกหรือไม่ อย่างไร๖.๒.๔ บิดามารดาชื่ออะไร สัญชาติใด ยังมีชีวิตอยู่หรือไม่กรณียังมีชีวิตอยู่ปัจจุบันอาศัยอยู่ที่ไหน ประกอบอาชีพใด หากถึงแก่กรรมถึงแก่กรรมเมื่อใด ที่ไหน เพราะเหตุใด๖.๒.๕ มีพี่น้องร่วมบิดามารดากี่คน แต่ละคนมีสัญชาติใด ชื่ออะไรอยู่ที่ใดประกอบอาชีพใด และผู้ยื่นคำขอเป็นบุคคลลำดับที่เท่าใด๖.๒.๖ประวัติการศึกษาตั้งแต่เริ่มเข้ารับการศึกษาจนกระทั่งจบการศึกษาชื่อสถานที่ศึกษาและสถานที่ตั้งเมื่อสำเร็จการศึกษาแล้วประกอบอาชีพใด ที่ไหน อย่างไร๖.๒.๗ มีครอบครัวหรือไม่ หากมีให้ระบุชื่อตัว ชื่อสกุล อายุ สัญชาติวัน เดือน ปีเกิด สถานที่เกิด อาชีพ ที่อยู่ของคู่สมรสและบุตรสำหรับบุตรให้ระบุสถานศึกษาด้วยคู่สมรสได้จดทะเบียนสมรสตามกฎหมายหรือไม่กรณีจดทะเบียนสมรสตามกฎหมายจดที่ใด เมื่อใด มีพยานหลักฐานใดหรือไม่และกรณีไม่จดทะเบียนสมรสตามกฎหมายเป็นเพราะเหตุใด สำหรับบุตรได้แจ้งที่เกิดที่ใดเมื่อใด ใครเป็นผู้แจ้ง๖.๒.๘ เคยเดินทางเข้า - ออกราชอาณาจักรหรือไม่ โดยทางใดกี่ครั้งให้ระบุวันเดือน ปี การเข้า - ออกให้ชัดเจน ถือเอกสารการเดินทางชนิดใดหากถือเอกสารการเดินทางของประเทศอื่นเป็นเพราะเหตุใดและได้รับเอกสารดังกล่าวมาอย่างไร๖.๒.๙ ในการเดินทางเข้ามาในราชอาณาจักรครั้งสุดท้ายพักที่ไหนกับใครประกอบอาชีพหรือไม่ อย่างไรและได้ยื่นคำร้องขออยู่ต่อในราชอาณาจักรตามกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมืองหรือไม่๖.๒.๑๐ การได้มาซึ่งหลักฐานยืนยันว่าเป็นคนสัญชาติไทย๖.๒.๑๑ เมื่อได้รับการพิสูจน์ว่าเป็นคนสัญชาติไทยแล้วผู้ยื่นคำขอประสงค์จะแจ้งชื่อเข้าทะเบียนบ้านเลขที่ใด เป็นบ้านของใครมีความสัมพันธ์กันอย่างไร๖.๓สอบสวนพยานบุคคลให้ได้รายละเอียดข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผู้ยื่นคำขอว่าผู้ยื่นคำขอเป็นผู้ที่เกิดในราชอาณาจักรหรือนอกราชอาณาจักรหรือเคยมีสัญชาติไทยมาก่อน หรือเป็นบุคคลเดียวกับที่ปรากฏตามพยานหลักฐานต่าง ๆที่อ้างถึงนั้นหรือไม่ เพียงใดข้อ ๗ เมื่อดำเนินการเสร็จสิ้นแล้วและมีหลักฐานหนังสือแสดงผลตรวจDNAระบุความสัมพันธ์ทางสายโลหิตเชื่อได้ว่าผู้ยื่นคำขอเป็นผู้มีสัญชาติไทยให้พิจารณามีความเห็นเสนอผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติหรือผู้ที่ได้รับมอบหมายพิจารณาสั่งการข้อ ๘ กรณีผู้ยื่นคำขอมีหลักฐานน่าเชื่อถือว่าเป็นคนมีสัญชาติไทยแต่ไม่มีหนังสือแสดงผลตรวจ DNA ระบุความสัมพันธ์ทางสายโลหิตจึงให้มีคณะกรรมการกลั่นกรองการขอพิสูจน์สัญชาติประกอบด้วย๘.๑ ผู้บัญชาการสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองหรือผู้แทน เป็นประธานกรรมการ๘.๒ ผู้บัญชาการตำรวจสันติบาลหรือผู้แทน เป็นกรรมการ๘.๓ ผู้บังคับการกองกฎหมายหรือผู้แทน เป็นกรรมการ๘.๔ ผู้บังคับการกองคดีอาญาหรือผู้แทน เป็นกรรมการ๘.๕ ผู้บังคับการกองคดีปกครองและคดีแพ่งหรือผู้แทน เป็นกรรมการ๘.๖ ผู้บังคับการสืบสวนสอบสวน สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองเป็นกรรมการและเลขานุการให้คณะกรรมการพิจารณาและมีความเห็นว่าผู้ยื่นคำขอเป็นผู้มีสัญชาติไทยหรือไม่เพื่อเสนอผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติหรือผู้ที่ได้รับมอบหมายสั่งการข้อ ๙ กรณีเชื่อได้ว่าผู้ยื่นคำขอเป็นคนมีสัญชาติไทยให้พนักงานเจ้าหน้าที่ผู้รับคำขอมีหนังสือแจ้งนายทะเบียนท้องถิ่นตามพระราชบัญญัติการทะเบียนราษฎรพ.ศ. ๒๕๓๔ และที่แก้ไขเพิ่มเติมดำเนินการส่วนกรณีพยานหลักฐานของผู้ยื่นคำขอยังรับฟังไม่ได้ว่าเป็นคนมีสัญชาติไทยเมื่อสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองสั่งยกคำร้องแล้ว ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ผู้รับคำขอมีหนังสือแจ้งผู้ยื่นคำขอทราบข้อ ๑๐ กรณีผู้ยื่นคำขอถูกสั่งยกคำร้องและได้ยื่นคำร้องต่อศาลหากศาลมีคำสั่งว่าผู้ยื่นคำขอเป็นคนมีสัญชาติไทยแล้วให้เสนอผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติหรือผู้ได้รับมอบหมายเพื่อพิจารณาสั่งการให้พนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการตามอำนาจหน้าที่ตามพระราชบัญญัติสัญชาติพ.ศ. ๒๕๐๘ และที่แก้ไขเพิ่มเติมกับผู้ยื่นคำขอในฐานะผู้มีสัญชาติไทยต่อไปและให้พนักงานเจ้าหน้าที่ผู้รับคำขอมีหนังสือแจ้งนายทะเบียนท้องถิ่นตามพระราชบัญญัติการทะเบียนราษฎรพ.ศ. ๒๕๓๔ และที่แก้ไขเพิ่มเติมดำเนินการข้อ ๑๑ บรรดาระเบียบข้อบังคับ คำสั่งหรือประกาศอื่นใดที่มีกำหนดไว้แล้วในระเบียบนี้หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับระเบียบนี้ให้ใช้ระเบียบนี้แทนข้อ ๑๒ ให้ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติรักษาการตามระเบียบนี้ประกาศณ วันที่ ๑๙ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๗พลตำรวจเอกอดุลย์ แสงสิงแก้วผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติปริยานุช/ผู้จัดทำ๒๑ เมษายน ๒๕๕๗โชติกานต์/ผู้ตรวจ๒๑ เมษายน ๒๕๕๗[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๓๑/ตอนพิเศษ ๖๔ ง/หน้า ๕/๑๘ เมษายน ๒๕๕๗