คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 584/2536หลักกฎหมาย: โจทก์และจำเลยทำสัญญาจ้างเป็นหนังสือมีกำหนดระยะเวลาการจ้างไว้แน่นอน โดยกำหนดวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดไว้ เมื่อครบกำหนดระยะเวลาการจ้างนายจ้างไม่ให้ลูกจ้างทำงานต่อไปได้โดยไม่ต้องบอกกล่าวล่วงหน้า และไม่ต้องจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า งานที่โจทก์ทำมีลักษณะเป็นงานถาวรมิใช่เป็นงานครั้งคราวเป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการการเลิกจ้างไม่เข้าข้อยกเว้นที่จะไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้าง เมื่อครบกำหนดระยะเวลาการจ้าง จำเลยไม่ให้โจทก์ทำงานต่อไป ก็ต้องถือว่าเป็นการเลิกจ้างตามความหมายของประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงานฯ ข้อ 46 จำเลยต้องชดใช้ค่าชดเชยแก่โจทก์ ปัญหาว่าสัญญาจ้างระหว่างโจทก์จำเลยเป็นสัญญาที่มีลักษณะเป็นครั้งคราวเป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการหรือไม่นั้น จำเลยซึ่งเป็นนายจ้างจะต้องเป็นฝ่ายยกขึ้นต่อสู้คดีไม่ใช่เป็นเรื่องที่โจทก์จะต้องบรรยายมาในคำฟ้อง เมื่อจำเลยมิได้ยกเรื่องดังกล่าวขึ้นต่อสู้คดี จึงไม่มีประเด็นที่ศาลจะหยิบยกขึ้นวินิจฉัยโจทก์ฟ้องว่า จำเลยได้จ้างโจทก์เข้าทำงานเป็นลูกจ้าง ต่อมาจำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยโจทก์ไม่มีความผิดและมิได้บอกกล่าวล่วงหน้าและมิได้จ่ายค่าชดเชยให้แก่โจทก์ ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าชดเชยเท่ากับค่าจ้างอัตราสุดท้ายสามสิบวันจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าจำเลยให้การว่า จำเลยมิได้เลิกจ้างโจทก์ เนื่องจากสัญญาจ้างแรงงานระหว่างโจทก์กับจำเลยมีกำหนดระยะเวลาที่แน่นอน คือ มีกำหนดระยะเวลาการจ้าง 11 เดือน เมื่อครบกำหนดตามสัญญาแล้วจำเลยมิได้ต่อสัญญาจ้างแรงงานให้โจทก์ สัญญาจ้างดังกล่าวจึงสิ้นสุดลงจำเลยจึงไม่จำต้องบอกกล่าวล่วงหน้าและไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่โจทก์ ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า โจทก์เป็นลูกจ้างจำเลย เมื่อครบกำหนดตามสัญญาจ้างแล้ว จำเลยมิได้ต่อสัญญาให้แก่โจทก์ สัญญาจ้างระหว่างโจทก์จำเลยเป็นสัญญาจ้างที่มีกำหนดระยะเวลาแน่นอน ไม่จำเป็นต้องบอกกล่าวล่วงหน้า จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยไม่ต่อสัญญาให้จึงไม่ต้องบอกกล่าวล่วงหน้าและไม่ต้องจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า งานที่โจทก์ทำเป็นการผลิตกระบอกไฟฉายและหลอดไฟฉายเพื่อส่งออก ลักษณะงานเป็นงานถาวร มิใช่เป็นงานครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ การเลิกจ้างของจำเลยไม่เข้าข้อยกเว้นที่จะไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้าง ให้จำเลยจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ 3,450 บาท คำขออื่นให้ยกจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "จำเลยอุทธรณ์ข้อแรกว่าจำเลยจ้างโจทก์เป็นสัญญาจ้างที่มีกำหนดระยะเวลาการจ้างแน่นอนเมื่อสัญญาจ้างครบกำหนดถือว่าสภาพการจ้างได้สิ้นสุดลง ไม่มีการให้ออกจากงาน ปลดออกจากงาน หรือไล่ออกจากงาน จึงไม่มีการเลิกจ้างเห็นว่า การที่จะวินิจฉัยว่ากรณีใดจะเป็นการเลิกจ้างซึ่งนายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างนั้น ต้องพิจารณาตามประกาศของกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16 เมษายน 2515ข้อ 46 แก้ไขโดยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน(ฉบับที่ 11) ลงวันที่ 11 ตุลาคม 2532 ข้อ 7 ซึ่งกำหนด "ข้อ 46 ให้นายจ้างจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้าง ดังนี้(1) ฯลฯ(2) ฯลฯ(3) ฯลฯการเลิกจ้างตามข้อนี้ หมายความว่า การที่นายจ้างให้ลูกจ้างออกจากงาน ปลดออกจากงาน หรือไล่ออกจากงาน โดยที่ลูกจ้างไม่ได้กระทำความผิดตามข้อ 47 แห่งประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16 เมษายน พ.ศ. 2515 หรือในกรณีที่นายจ้างไม่ยอมให้ลูกจ้างทำงานเกินเจ็ดวันทำงานติดต่อกัน ไม่ว่าจะมีวันหยุดคั่นหรือไม่ก็ตาม โดยไม่จ่ายค่าจ้างให้ ถ้าปรากฏว่านายจ้างมีเจตนาจะไม่จ้างลูกจ้างนั้นทำงานต่อไป หรือกลั่นแกล้งลูกจ้าง ให้ถือเป็นการเลิกจ้างด้วยความในข้อนี้มิให้ใช้บังคับแก่การจ้างลูกจ้างเพื่อทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ ซึ่งนายจ้างและลูกจ้างได้ตกลงทำสัญญาจ้างเป็นหนังสือโดยมีกำหนดวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดของการจ้างไว้ และให้หมายความรวมถึงกรณีที่สัญญาจ้างดังกล่าวสิ้นสุดลงแล้วแต่งานยังไม่แล้วเสร็จหากนายจ้างและลูกจ้างจะตกลงต่อสัญญาจ้างกันอีกระยะเวลาการจ้างทั้งสิ้นรวมแล้วจะต้องไม่เกินระยะเวลาการจ้างตามที่ระบุไว้ในสัญญาจ้างฉบับแรกด้วย" ตามข้อกำหนดดังกล่าวเห็นได้ว่าประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ซึ่งประกาศใช้โดยอาศัยอำนาจตามประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 103 ลงวันที่ 15มีนาคม 2515 ข้อ 2 จึงมีผลบังคับอย่างกฎหมาย ถือว่าในกรณีที่มีการทำสัญญาจ้างแรงงานเป็นหนังสือโดยกำหนดวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดของการจ้างไว้และนายจ้างให้ลูกจ้างออกจากงานเพราะครบกำหนดระยะเวลาการจ้างนั้น เป็นการเลิกจ้างตามความหมายของคำว่าเลิกจ้างในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานฯ ข้อ 46ดังกล่าวแล้วเพราะถ้าไม่หมายความเช่นนั้นคือถือว่าไม่เป็นการเลิกจ้างแล้ว ก็ไม่จำเป็นต้องกำหนดเป็นข้อยกเว้นให้นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้าง ในกรณีทำสัญญาจ้างกันเป็นหนังสือให้ทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ และได้กำหนดวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดของการจ้างไว้เพราะเมื่อถือว่าไม่เป็นการเลิกจ้าง นายจ้างก็ไม่มีหน้าที่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างอยู่แล้วตามความในตอนต้นของประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่องการคุ้มครองแรงงานฯ ข้อ 46 ที่ว่า "ให้นายจ้างจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้าง ดังนี้ ฯลฯ" ซึ่งหมายความว่านายจ้างจะต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างก็เฉพาะกรณีที่มีการเลิกจ้างเท่านั้นดังนี้ แม้การจ้างระหว่างโจทก์จำเลยจะได้ทำสัญญาจ้างเป็นหนังสือและมีกำหนดระยะเวลาการจ้างไว้แน่นอนโดยกำหนดวันเริ่มต้น และวันสิ้นสุดการจ้างไว้ เมื่อครบกำหนดระยะเวลาการจ้างและจำเลยไม่ได้ให้โจทก์ทำงานต่อไป ก็ต้องถือว่าเป็นการเลิกจ้างโจทก์ตามความหมายของประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานลงวันที่ 16 เมษายน 2515 ข้อ 46 แก้ไขเพิ่มเติมโดยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 11)ลงวันที่ 11 ตุลาคม 2532 ข้อ 7 ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษามานั้นชอบแล้ว อุทธรณ์ของจำเลยในข้อนี้ฟังไม่ขึ้นจำเลยอุทธรณ์ต่อไปว่า เมื่อข้อเท็จจริงฟังว่าสัญญาจ้างระหว่างโจทก์จำเลยมีกำหนดระยะเวลาการจ้างแน่นอนและโจทก์ออกจากงานตามสัญญา ศาลแรงงานกลางจะต้องพิพากษายกฟ้อง จะวินิจฉัยว่างานที่จ้างไม่ใช่งานครั้งคราว ไม่เป็นการจร ไม่ใช่งานตามฤดูกาล ไม่ใช่งานตามโครงการ ไม่ได้ เป็นการนอกฟ้องเพราะโจทก์ไม่ได้บรรยายฟ้องไว้ ขัดต่อกฎหมายวิธีพิจารณาความนั้น เห็นว่า ในปัญหาว่าสัญญาจ้างระหว่างโจทก์ จำเลยเป็นสัญญาจ้างให้ทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราวเป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ ซึ่งเป็นข้อยกเว้นที่นายจ้างจะไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างที่มีการจ้างให้ทำงานดังกล่าวโดยทำสัญญาจ้างเป็นหนังสือและกำหนดเวลาเริ่มต้นและเวลาสิ้นสุดของการจ้างไว้หรือไม่นั้น เป็นเรื่องที่จำเลยซึ่งเป็นนายจ้างจะต้องเป็นฝ่ายยกขึ้นต่อสู้คดี ไม่ใช่เป็นเรื่องที่โจทก์จะต้องบรรยายมาในคำฟ้อง เมื่อคดีนี้จำเลยมิได้ยกเรื่องดังกล่าวขึ้นต่อสู้ จึงไม่มีประเด็นที่ศาลแรงงานกลางจะหยิบยกขึ้นวินิจฉัยอุทธรณ์ของจำเลยข้อนี้ฟังขึ้น แต่ไม่ทำให้ผลของคดีเปลี่ยนแปลงแต่อย่างใด เพราะเมื่อไม่มีข้อเท็จจริงที่จะฟังว่าการจ้างระหว่างโจทก์จำเลยเป็นการจ้างให้ทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจรเป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ อันเป็นข้อยกเว้นที่จำเลยจะไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์แล้ว จำเลยซึ่งเลิกจ้างก็ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16 เมษายน 2515 ข้อ 46 แก้ไขเพิ่มเติมโดยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 11)ลงวันที่ 11 ตุลาคม 2532 ข้อ 7 ดังได้วินิจฉัยมาแล้วข้างต้น ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นเช่นกัน"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 584/2536นาย อนันต์ อัน ประสิทธิ์โจทก์บริษัท ผลิตผล ไฟฉาย ไทย จำกัดจำเลย ป.พ.พ. ม. 582 ป.วิ.พ. ม. 177 ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 11) ข้อ 46โจทก์และจำเลยทำสัญญาจ้างเป็นหนังสือมีกำหนดระยะเวลาการจ้างไว้แน่นอน โดยกำหนดวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดไว้ เมื่อครบกำหนดระยะเวลาการจ้างนายจ้างไม่ให้ลูกจ้างทำงานต่อไปได้โดยไม่ต้องบอกกล่าวล่วงหน้า และไม่ต้องจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า งานที่โจทก์ทำมีลักษณะเป็นงานถาวรมิใช่เป็นงานครั้งคราวเป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการการเลิกจ้างไม่เข้าข้อยกเว้นที่จะไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้าง เมื่อครบกำหนดระยะเวลาการจ้าง จำเลยไม่ให้โจทก์ทำงานต่อไป ก็ต้องถือว่าเป็นการเลิกจ้างตามความหมายของประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงานฯ ข้อ 46 จำเลยต้องชดใช้ค่าชดเชยแก่โจทก์ ปัญหาว่าสัญญาจ้างระหว่างโจทก์จำเลยเป็นสัญญาที่มีลักษณะเป็นครั้งคราวเป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการหรือไม่นั้น จำเลยซึ่งเป็นนายจ้างจะต้องเป็นฝ่ายยกขึ้นต่อสู้คดีไม่ใช่เป็นเรื่องที่โจทก์จะต้องบรรยายมาในคำฟ้อง เมื่อจำเลยมิได้ยกเรื่องดังกล่าวขึ้นต่อสู้คดี จึงไม่มีประเด็นที่ศาลจะหยิบยกขึ้นวินิจฉัยโจทก์ฟ้องว่า จำเลยได้จ้างโจทก์เข้าทำงานเป็นลูกจ้าง ต่อมาจำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยโจทก์ไม่มีความผิดและมิได้บอกกล่าวล่วงหน้าและมิได้จ่ายค่าชดเชยให้แก่โจทก์ ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าชดเชยเท่ากับค่าจ้างอัตราสุดท้ายสามสิบวันจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าจำเลยให้การว่า จำเลยมิได้เลิกจ้างโจทก์ เนื่องจากสัญญาจ้างแรงงานระหว่างโจทก์กับจำเลยมีกำหนดระยะเวลาที่แน่นอน คือ มีกำหนดระยะเวลาการจ้าง 11 เดือน เมื่อครบกำหนดตามสัญญาแล้วจำเลยมิได้ต่อสัญญาจ้างแรงงานให้โจทก์ สัญญาจ้างดังกล่าวจึงสิ้นสุดลงจำเลยจึงไม่จำต้องบอกกล่าวล่วงหน้าและไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่โจทก์ ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า โจทก์เป็นลูกจ้างจำเลย เมื่อครบกำหนดตามสัญญาจ้างแล้ว จำเลยมิได้ต่อสัญญาให้แก่โจทก์ สัญญาจ้างระหว่างโจทก์จำเลยเป็นสัญญาจ้างที่มีกำหนดระยะเวลาแน่นอน ไม่จำเป็นต้องบอกกล่าวล่วงหน้า จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยไม่ต่อสัญญาให้จึงไม่ต้องบอกกล่าวล่วงหน้าและไม่ต้องจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า งานที่โจทก์ทำเป็นการผลิตกระบอกไฟฉายและหลอดไฟฉายเพื่อส่งออก ลักษณะงานเป็นงานถาวร มิใช่เป็นงานครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ การเลิกจ้างของจำเลยไม่เข้าข้อยกเว้นที่จะไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้าง ให้จำเลยจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ 3,450 บาท คำขออื่นให้ยกจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "จำเลยอุทธรณ์ข้อแรกว่าจำเลยจ้างโจทก์เป็นสัญญาจ้างที่มีกำหนดระยะเวลาการจ้างแน่นอนเมื่อสัญญาจ้างครบกำหนดถือว่าสภาพการจ้างได้สิ้นสุดลง ไม่มีการให้ออกจากงาน ปลดออกจากงาน หรือไล่ออกจากงาน จึงไม่มีการเลิกจ้างเห็นว่า การที่จะวินิจฉัยว่ากรณีใดจะเป็นการเลิกจ้างซึ่งนายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างนั้น ต้องพิจารณาตามประกาศของกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16 เมษายน 2515ข้อ 46 แก้ไขโดยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน(ฉบับที่ 11) ลงวันที่ 11 ตุลาคม 2532 ข้อ 7 ซึ่งกำหนด "ข้อ 46 ให้นายจ้างจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้าง ดังนี้(1) ฯลฯ(2) ฯลฯ(3) ฯลฯการเลิกจ้างตามข้อนี้ หมายความว่า การที่นายจ้างให้ลูกจ้างออกจากงาน ปลดออกจากงาน หรือไล่ออกจากงาน โดยที่ลูกจ้างไม่ได้กระทำความผิดตามข้อ 47 แห่งประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16 เมษายน พ.ศ. 2515 หรือในกรณีที่นายจ้างไม่ยอมให้ลูกจ้างทำงานเกินเจ็ดวันทำงานติดต่อกัน ไม่ว่าจะมีวันหยุดคั่นหรือไม่ก็ตาม โดยไม่จ่ายค่าจ้างให้ ถ้าปรากฏว่านายจ้างมีเจตนาจะไม่จ้างลูกจ้างนั้นทำงานต่อไป หรือกลั่นแกล้งลูกจ้าง ให้ถือเป็นการเลิกจ้างด้วยความในข้อนี้มิให้ใช้บังคับแก่การจ้างลูกจ้างเพื่อทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ ซึ่งนายจ้างและลูกจ้างได้ตกลงทำสัญญาจ้างเป็นหนังสือโดยมีกำหนดวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดของการจ้างไว้ และให้หมายความรวมถึงกรณีที่สัญญาจ้างดังกล่าวสิ้นสุดลงแล้วแต่งานยังไม่แล้วเสร็จหากนายจ้างและลูกจ้างจะตกลงต่อสัญญาจ้างกันอีกระยะเวลาการจ้างทั้งสิ้นรวมแล้วจะต้องไม่เกินระยะเวลาการจ้างตามที่ระบุไว้ในสัญญาจ้างฉบับแรกด้วย" ตามข้อกำหนดดังกล่าวเห็นได้ว่าประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ซึ่งประกาศใช้โดยอาศัยอำนาจตามประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 103 ลงวันที่ 15มีนาคม 2515 ข้อ 2 จึงมีผลบังคับอย่างกฎหมาย ถือว่าในกรณีที่มีการทำสัญญาจ้างแรงงานเป็นหนังสือโดยกำหนดวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดของการจ้างไว้และนายจ้างให้ลูกจ้างออกจากงานเพราะครบกำหนดระยะเวลาการจ้างนั้น เป็นการเลิกจ้างตามความหมายของคำว่าเลิกจ้างในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานฯ ข้อ 46ดังกล่าวแล้วเพราะถ้าไม่หมายความเช่นนั้นคือถือว่าไม่เป็นการเลิกจ้างแล้ว ก็ไม่จำเป็นต้องกำหนดเป็นข้อยกเว้นให้นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้าง ในกรณีทำสัญญาจ้างกันเป็นหนังสือให้ทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ และได้กำหนดวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดของการจ้างไว้เพราะเมื่อถือว่าไม่เป็นการเลิกจ้าง นายจ้างก็ไม่มีหน้าที่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างอยู่แล้วตามความในตอนต้นของประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่องการคุ้มครองแรงงานฯ ข้อ 46 ที่ว่า "ให้นายจ้างจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้าง ดังนี้ ฯลฯ" ซึ่งหมายความว่านายจ้างจะต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างก็เฉพาะกรณีที่มีการเลิกจ้างเท่านั้นดังนี้ แม้การจ้างระหว่างโจทก์จำเลยจะได้ทำสัญญาจ้างเป็นหนังสือและมีกำหนดระยะเวลาการจ้างไว้แน่นอนโดยกำหนดวันเริ่มต้น และวันสิ้นสุดการจ้างไว้ เมื่อครบกำหนดระยะเวลาการจ้างและจำเลยไม่ได้ให้โจทก์ทำงานต่อไป ก็ต้องถือว่าเป็นการเลิกจ้างโจทก์ตามความหมายของประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานลงวันที่ 16 เมษายน 2515 ข้อ 46 แก้ไขเพิ่มเติมโดยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 11)ลงวันที่ 11 ตุลาคม 2532 ข้อ 7 ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษามานั้นชอบแล้ว อุทธรณ์ของจำเลยในข้อนี้ฟังไม่ขึ้นจำเลยอุทธรณ์ต่อไปว่า เมื่อข้อเท็จจริงฟังว่าสัญญาจ้างระหว่างโจทก์จำเลยมีกำหนดระยะเวลาการจ้างแน่นอนและโจทก์ออกจากงานตามสัญญา ศาลแรงงานกลางจะต้องพิพากษายกฟ้อง จะวินิจฉัยว่างานที่จ้างไม่ใช่งานครั้งคราว ไม่เป็นการจร ไม่ใช่งานตามฤดูกาล ไม่ใช่งานตามโครงการ ไม่ได้ เป็นการนอกฟ้องเพราะโจทก์ไม่ได้บรรยายฟ้องไว้ ขัดต่อกฎหมายวิธีพิจารณาความนั้น เห็นว่า ในปัญหาว่าสัญญาจ้างระหว่างโจทก์ จำเลยเป็นสัญญาจ้างให้ทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราวเป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ ซึ่งเป็นข้อยกเว้นที่นายจ้างจะไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างที่มีการจ้างให้ทำงานดังกล่าวโดยทำสัญญาจ้างเป็นหนังสือและกำหนดเวลาเริ่มต้นและเวลาสิ้นสุดของการจ้างไว้หรือไม่นั้น เป็นเรื่องที่จำเลยซึ่งเป็นนายจ้างจะต้องเป็นฝ่ายยกขึ้นต่อสู้คดี ไม่ใช่เป็นเรื่องที่โจทก์จะต้องบรรยายมาในคำฟ้อง เมื่อคดีนี้จำเลยมิได้ยกเรื่องดังกล่าวขึ้นต่อสู้ จึงไม่มีประเด็นที่ศาลแรงงานกลางจะหยิบยกขึ้นวินิจฉัยอุทธรณ์ของจำเลยข้อนี้ฟังขึ้น แต่ไม่ทำให้ผลของคดีเปลี่ยนแปลงแต่อย่างใด เพราะเมื่อไม่มีข้อเท็จจริงที่จะฟังว่าการจ้างระหว่างโจทก์จำเลยเป็นการจ้างให้ทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจรเป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ อันเป็นข้อยกเว้นที่จำเลยจะไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์แล้ว จำเลยซึ่งเลิกจ้างก็ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16 เมษายน 2515 ข้อ 46 แก้ไขเพิ่มเติมโดยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 11)ลงวันที่ 11 ตุลาคม 2532 ข้อ 7 ดังได้วินิจฉัยมาแล้วข้างต้น ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นเช่นกัน"พิพากษายืน(ชวลิต พรายภู่-เทพฤทธิ์ ศิลปานนท์-โสภณ จันเทรมะ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการเลิกจ้าง มีปัญหาที่ต้องพิจารณาหลายประการ คือ 1. เลิกจ้างคืออะไร การเลิกจ้าง คือ การที่นายจ้างบอกเลิกสัญญาเป็นเหตุให้สัญญาจ้างสิ้นสุดลง การเลิกจ้างนั้น มีบัญญัติไว้ในกฎหมายหลายฉบับ เช่น ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ฉบับลงวันที่ 16 เมษายน 2515 จึงแบ่งการเลิกจ้างออกเป็น 2 ประเภท 1.1 การเลิกจ้างตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3 ลักษณะ 6 เรื่องการจ้างแรงงาน มาตรา 582 ได้บัญญัติไว้เพียงกว้าง ๆ ว่า "ถ้าคู่สัญญาไม่ได้กำหนดลงไว้ในสัญญาว่าจะจ้างกันนานเท่าใด ท่านว่าฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจะเลิกสัญญาด้วยการบอกกล่าวล่วงหน้าในเมื่อถึงหรือก่อนจะถึงกำหนดจ่ายสินจ้างคราวใดคราวหนึ่ง เพื่อให้เป็นผลเลิกสัญญากันเมื่อถึงกำหนดจ่ายสินจ้างคราวถัดไปข้างหน้าก็อาจทำได้ แต่ไม่จำต้องบอกกล่าวล่วงหน้ากว่า 3 เดือน" นอกจากนี้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ยังได้มีบทบัญญัติถึงเหตุต่าง ๆ ตามกฎหมายที่จะเลิกสัญญาได้อีกหลายมาตรา เช่น เลิกสัญญาเนื่องจากลูกจ้างให้ผู้อื่นทำงานแทนโดยนายจ้างไม่ยินยอมตามมาตรา 577เลิกสัญญาเนื่องจากลูกจ้างไร้ฝีมือตามมาตรา 578 เลิกสัญญาเพราะลูกจ้างขาดงานนานเกินสมควรตามมาตรา 579 และเลิกสัญญาเนื่องจากลูกจ้างกระทำผิดต่าง ๆ ตามมาตรา 583 ข้อสังเกตก็คือประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่ได้บัญญัติรายละเอียดเกี่ยวกับการเลิกจ้างไว้ แต่การเลิกจ้างนั้นถือว่าเป็นการเลิกสัญญาประเภทหนึ่ง จึงต้องนำหลักเกณฑ์การเลิกสัญญาตาม บรรพ 1ลักษณะ 2 หมวด 4 เรื่องการเลิกสัญญามาใช้บังคับ ซึ่งเรื่องนี้มาตรา 386 ได้บัญญัติว่า "ถ้าคู่สัญญาฝ่ายหนึ่งมีสิทธิเลิกสัญญาโดยข้อสัญญาหรือโดยบทบัญญัติแห่งกฎหมายการเลิกสัญญาเช่นนั้นย่อมทำด้วยแสดงเจตนาแก่อีกฝ่ายหนึ่ง แสดงเจตนาดังกล่าวมาในวรรคก่อนนั้น ท่านว่าหาอาจจะถอนได้ไม่" บทบัญญัติแห่งกฎหมายดังกล่าว สามารถวางหลักเกณฑ์การเลิกจ้างได้ดังนี้ 1. สัญญาจ้างแรงงานยังไม่สิ้นสุด (สัญญาจ้างยังมีผลใช้บังคับอยู่) 2. นายจ้างแสดงเจตนาขอเลิกสัญญาจ้างกับลูกจ้าง 3. การแสดงเจตนานั้นไปถึงลูกจ้างแล้ว 4. การเลิกสัญญามีผลนับแต่การแสดงเจตนาไปถึงตัวลูกจ้างแล้ว 5. การเลิกสัญญาดังกล่าวเป็นเพียงระงับความผูกพันในอนาคตส่วนความผูกพันตามสัญญาที่ล่วงมาแล้วก่อนเลิกสัญญายังคงบังคับได้ 6. การแสดงเจตนาดังกล่าวจะถอนในภายหลังไม่ได้ หลักเกณฑ์ดังกล่าวมีข้อที่สำคัญก็คือ สัญญาจ้างแรงงานยังไม่สิ้นสุดลงแล้วนายจ้างได้แสดงเจตนาเลิกสัญญากับลูกจ้าง จึงจะถือว่าเป็นการเลิกจ้าง ถ้าเป็นสัญญาจ้างแรงงานที่มีกำหนดระยะเวลาการจ้างแน่นอน และนายจ้างปล่อยให้สัญญาจ้างสิ้นสุดลงตามกำหนดเวลา ถือว่าสัญญาจ้างได้สิ้นสุดลงมิใช่เป็นการเลิกจ้างซึ่งเรื่องนี้มีคำพิพากษาฎีกาที่ 209-210/2535 วินิจฉัยว่า "โจทก์ที่ 1 ทำงานกับจำเลยโดยทำสัญญาจ้างเป็นปี ๆ เริ่มทำสัญญาครั้งแรกเมื่อวันที่ 2กุมภาพันธ์ 2530 ต่อมาในปี 2533 สัญญาจ้างลงวันที่ 28 กุมภาพันธ์2533 ระบุว่าสัญญาจ้างมีกำหนด 1 ปี นับแต่วันที่ลูกจ้างเข้าทำงานตามสัญญาและมีข้อความตอนท้ายสัญญาว่าเริ่มวันที่ 2 กุมภาพันธ์ 2533ซึ่งมีความหมายชัดอยู่ในตัวแล้วว่า คู่สัญญาให้สัญญามีผลเริ่มต้นตั้งแต่วันที่ 2 กุมภาพันธ์ 2533 เมื่อครบกำหนดสัญญาจ้างย่อมสิ้นสุดลงโดยผลของสัญญา มิใช่จำเลยให้โจทก์ที่ 1 ออกจากงานปลดออกจากงานหรือไล่ออกจากงาน ตามความหมายของประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง คุ้มครองแรงงาน ฉบับที่ 11 ข้อ 46 วรรค 2จึงไม่ใช่เป็นการเลิกจ้าง โจทก์ที่ 1 ไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชย" ข้อสังเกต ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการที่สัญญาจ้างมีกำหนดเวลาแน่นอน เมื่อครบกำหนดตามสัญญาถือว่าสัญญาสิ้นสุดลงตามผลแห่งสัญญา ไม่ถือว่าเป็นการเลิกจ้าง ลูกจ้างจึงไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชย 1.2 การเลิกจ้างตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ฉบับลงวันที่ 16 เมษายน 2515 ข้อ 46 วรรคท้าย บัญญัติว่า "การเลิกจ้างตามข้อนี้ หมายความว่าการที่นายจ้างให้ลูกจ้างออกจากงาน ปลดออกจากงาน หรือไล่ออกจากงาน โดยที่ลูกจ้างไม่ได้กระทำความผิดตามข้อ 47แห่งประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่16 เมษายน พุทธศักราช 2515 หรือในกรณีที่นายจ้างไม่ยอมให้ลูกจ้างทำงานเกิน 7 วันทำงานติดต่อกัน ไม่ว่าจะมีวันหยุดคั่นหรือไม่ก็ตามโดยไม่จ่ายค่าจ้างให้ ถ้าปรากฏว่านายจ้างมีเจตนาจะไม่จ้างลูกจ้างนั้นทำงานต่อไปหรือกลั่นแกล้งลูกจ้างให้ถือว่าเป็นการเลิกจ้างด้วย" บทบัญญัติดังกล่าว สามารถวางหลักเกณฑ์การเลิกจ้างได้ดังนี้ 1. นายจ้างแสดงเจตนาต่อลูกจ้าง ซึ่งอาจจะแสดงเป็นหนังสือแสดงด้วยวาจาหรือกระทำโดยปริยายก็ได้ 2. ให้ลูกจ้างออกจากงาน คำว่า ออกจากงาน นั้น คือ ไม่ให้ทำงานและไม่จ่ายค่าจ้าง เมื่อครบองค์ประกอบ 2 ประการแล้ว ถือว่าเป็นการเลิกจ้าง ทั้งนี้ ไม่ว่าจะใช้คำอย่างไร เช่น ออกจากงาน ปลดออกจากงานให้ออกจากงาน ไล่ออกจากงาน เลิกจ้าง ให้พ้นตำแหน่ง หมดหน้าที่ก็ล้วนแต่เป็นการเลิกจ้างทั้งสิ้น 3. มีผลเป็นการถาวร ดังนั้น การปิดโรงงานเพื่อซ่อมแซมโรงงานหรือปิดโรงงานเนื่องจากขาดวัสดุที่ใช้ในการผลิต หรือกรณีที่นายจ้างพักงานลูกจ้างไว้เพื่อสอบสวน แม้จะเป็นการไม่ให้ลูกจ้างทำงานและไม่จ่ายค่าจ้าง แต่ก็มีผลเพียงชั่วคราวมิได้มีผลเป็นการถาวร จึงไม่ถือว่าเป็นการเลิกจ้าง เมื่อครบหลักเกณฑ์ 3 ประการดังกล่าวข้างต้น ถือว่าเป็นการเลิกจ้าง ทั้งนี้ไม่คำนึงว่า สัญญานั้นจะเป็นสัญญาจ้างที่มีกำหนดเวลาแน่นอนหรือเป็นสัญญาจ้างที่ไม่มีกำหนดเวลา และไม่คำนึงว่าสัญญาจ้างนั้นจะสิ้นสุดลงหรือไม่ หากนายจ้างกระทำการครบองค์ประกอบ3 ประการดังกล่าวแล้วก็ถือว่าเป็นการเลิกจ้าง การเลิกจ้างนั้นยังอาจแบ่งเป็น 2 กรณี คือ 1. การเลิกจ้างโดยตรง คือ การที่นายจ้างได้แสดงเจตนาต่อลูกจ้างโดยชัดแจ้งให้ลูกจ้างออกจากงานมีผลเป็นการถาวร เช่น นายจ้างมีคำสั่งให้ลูกจ้างออกจากงานฐานทุจริตต่อหน้าที่ เป็นต้น 2. การเลิกจ้างโดยปริยาย คือ กรณีที่นายจ้างได้กระทำการต่อลูกจ้างอย่างใดอย่างหนึ่งไม่ได้มีการแสดงเจตนาให้ลูกจ้างออกจากงานโดยชัดแจ้ง แต่กฎหมายถือว่านายจ้างเลิกจ้างลูกจ้าง แบ่งออกเป็น2 กรณีคือ 2.1 นายจ้างไม่ยอมให้ลูกจ้างทำงานติดต่อกันเกิน 7 วันทำงานซึ่งมีหลักเกณฑ์ดังนี้ (1) นายจ้างไม่ยอมให้ลูกจ้างทำงาน (2) นายจ้างไม่จ่ายค่าจ้าง (3) เกิน 7 วันทำงานติดต่อกัน ทั้งนี้ไม่ว่าจะมีวันหยุดคั่นหรือไม่ก็ตาม (4) นายจ้างมีเจตนาพิเศษอย่างใดอย่างหนึ่งดังต่อไปนี้ (4.1) นายจ้างมีเจตนาไม่จ้างลูกจ้างนั้นทำงานต่อไป (4.2) นายจ้างมีเจตนากลั่นแกล้งลูกจ้าง ตัวอย่างที่ 1 บริษัทก.มีลูกจ้างทำงานผลิตตะเกียบขาย มีลูกจ้าง 50 คน ต่อมาบริษัทก. ปิดโรงงานไม่ให้ลูกจ้างทำงานและไม่จ่ายค่าจ้างให้แก่ลูกจ้างเป็นเวลา 2 เดือน และไม่มีกำหนดว่าจะเปิดเมื่อใด กรรมการผู้จัดการของบริษัทหลบหนีไปต่างประเทศกรณีดังกล่าวถือว่าบริษัทก.เลิกจ้างลูกจ้าง 50 คน นั้น เนื่องจากพฤติการณ์ดังกล่าว แสดงว่านายจ้างมีเจตนาที่จะไม่จ้างลูกจ้างนั้นทำงานต่อไปอีก ตัวอย่างที่ 2 บริษัทก. ไม่พอใจนายดำซึ่งเป็นลูกจ้างเนื่องจากนายดำเป็นผู้ที่ฟ้องบริษัทก. ต่อศาลแรงงานหลายเรื่องบริษัทก.จึงสั่งพักงานนายดำ โดยไม่มีกำหนดเพื่อสอบสวนความผิดทั้งนี้โดยไม่ปรากฏว่ามีข้อสงสัยว่านายดำกระทำผิดในเรื่องใดโดยได้พักงานติดต่อกันเป็นเวลาหลายเดือนโดยไม่จ่ายค่าจ้างให้แก่นายดำ กรณีเช่นนี้ถือว่าบริษัท ก. พักงานเพื่อกลั่นแกล้งนายดำถือว่าเป็นการเลิกจ้างด้วย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 583/2536 นี้ ได้วางหลักเกณฑ์เรื่องการเลิกจ้างไว้ชัดเจนดีมากโดยได้วินิจฉัยว่า "ประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงานซึ่งประกาศใช้โดยอาศัยอำนาจตามประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 103 ลงวันที่ 16 มีนาคม 2515 ข้อ 2 จึงมีผลบังคับอย่างกฎหมาย ถือว่าในกรณีที่มีการทำสัญญาจ้างแรงงานเป็นหนังสือโดยกำหนดวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดของการจ้างไว้และนายจ้างให้ลูกจ้างออกจากงานเพราะครบกำหนดระยะเวลาการจ้างนั้น เป็นการเลิกจ้างตามความหมายของคำว่าเลิกจ้างในประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 ดังกล่าวแล้ว เพราะถ้าไม่หมายความเช่นนั้น คือถือว่าไม่เป็นการเลิกจ้างแล้วก็ไม่จำเป็นจะต้องกำหนดเป็นข้อยกเว้นให้นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างในกรณีทำสัญญาจ้างกันเป็นหนังสือให้ทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจรเป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการและได้กำหนดวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดของการจ้างไว้ เพราะเมื่อถือว่าไม่เป็นการเลิกจ้างนายจ้างก็ไม่มีหน้าที่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างอยู่แล้วตามความในตอนต้นของประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 ที่ว่า ให้นายจ้างจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้าง ซึ่งหมายความว่านายจ้างจะต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างก็เฉพาะกรณีที่มีการเลิกจ้างเท่านั้น ดังนี้แม้แต่เลิกจ้างระหว่างโจทก์จำเลยจะได้ทำสัญญาจ้างเป็นหนังสือและมีกำหนดระยะเวลาการจ้างไว้แน่นอนโดยกำหนดวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดการจ้างไว้ เมื่อครบกำหนดระยะเวลาการจ้างและจำเลยไม่ได้ให้โจทก์ทำงานต่อไป ก็ต้องถือว่าเป็นการเลิกจ้างตามความหมายของประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่16 เมษายน 2515 ข้อ 46 แก้ไขเพิ่มเติมโดยประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 11) ลงวันที่ 11 ตุลาคม 2532ข้อ 7" ข้อสังเกต ศาลฎีกาวินิจฉัยวางหลักเกณฑ์ไว้ว่า แม้จะทำสัญญาจ้างกันมีกำหนดเวลาแน่นอน เมื่อถึงกำหนดแล้ว นายจ้างไม่ให้ลูกจ้างทำงานต่อไปนั้น ถือว่าเป็นการเลิกจ้างจึงเป็นการวินิจฉัยกลับหลักคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 209-210/2535 ซึ่งวินิจฉัยว่าการจ้างงานซึ่งมีกำหนดเวลาแน่นอน เมื่อครบกำหนด สัญญาจ้างย่อมสิ้นสุดลงโดยผลของสัญญา ไม่ใช่เลิกจ้าง 2.2 เมื่อเลิกจ้างนายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่16 เมษายน 2515 "ข้อ 46 ให้นายจ้างจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้างดังนี้ (1) ลูกจ้างซึ่งทำงานติดต่อกันครบ 120 วัน แต่ไม่ครบ 1 ปีโดยรวมวันหยุดวันลาและวันที่นายจ้างสั่งให้หยุดงานเพื่อประโยชน์ของนายจ้าง ให้จ่ายไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้าย 30 วัน หรือไม่น้อยกว่าค่าจ้างของการทำงาน 30 วันสุดท้ายสำหรับลูกจ้างซึ่งได้รับค่าจ้างตามผลงานโดยคำนวณเป็นหน่วย (2) ลูกจ้างซึ่งทำงานติดต่อกันครบ 1 ปี แต่ไม่ครบ 3 ปี โดยรวมวันหยุดวันลา และวันที่นายจ้างสั่งให้หยุดงานเพื่อประโยชน์ของนายจ้าง ให้จ่ายไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้าย 90 วัน หรือไม่น้อยกว่าค่าจ้างของการทำงาน 90 วันสุดท้ายสำหรับลูกจ้างซึ่งได้รับค่าจ้างตามผลงานโดยคำนวณเป็นหน่วย (3) ลูกจ้างซึ่งทำงานติดต่อกันครบ 3 ปีขึ้นไป โดยรวมวันหยุดวันลา และวันที่นายจ้างสั่งให้หยุดงานเพื่อประโยชน์ของนายจ้างให้จ่ายไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้าย 180 วัน หรือไม่น้อยกว่าค่าจ้างของการทำงาน 180 วันสุดท้ายสำหรับลูกจ้างซึ่งได้รับค่าจ้างตามผลงานโดยคำนวณเป็นหน่วย" บทบัญญัติดังกล่าวสามารถวางหลักเกณฑ์ในกรณีที่ลูกจ้างมีสิทธิได้ค่าชดเชยดังนี้คือ 1. นายจ้างเลิกจ้างลูกจ้าง 2. โดยลูกจ้างไม่ได้กระทำผิดตามข้อ 47 3. ลูกจ้างทำงานครบ 120 วันติดต่อกันขึ้นไป 4. ลูกจ้างจะได้ค่าชดเชยมากน้อยทั้งนี้ขึ้นอยู่กับอายุการทำงานคือ 4.1 ทำงานครบ 120 วัน ได้ค่าชดเชย 30 วัน 4.2 ทำงานครบ 1 ปีขึ้นไป ได้ค่าชดเชย 90 วัน 4.3 ทำงานครบ 3 ปีขึ้นไป ได้ค่าชดเชย 180 วัน 3. กรณีที่นายจ้างเลิกจ้างลูกจ้างโดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่16 เมษายน 2515 ได้บัญญัติยกเว้นกรณีที่นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยเมื่อเลิกจ้างลูกจ้างไว้ 2 กรณีคือ 3.1 กรณีเลิกจ้างลูกจ้างซึ่งนายจ้างจ้างไว้โดยมีกำหนดเวลาแน่นอนสำหรับงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่16 เมษายน 2515 ข้อ 46 วรรคท้าย บัญญัติว่า "ความในข้อนี้มิให้ใช้บังคับแก่การจ้างลูกจ้างเพื่อทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราวเป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ ซึ่งนายจ้างและลูกจ้างได้ตกลงทำสัญญาจ้างเป็นหนังสือโดยมีกำหนดวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดของการจ้างไว้ และให้หมายความรวมถึงกรณีที่สัญญาจ้างดังกล่าวสิ้นสุดลงแล้วแต่งานยังไม่แล้วเสร็จ หากนายจ้างและลูกจ้างจะตกลงต่อสัญญาจ้างกันอีก ระยะเวลาการจ้างทั้งสิ้นรวมแล้วจะต้องไม่เกินระยะเวลาการจ้างตามที่ระบุไว้ในสัญญาจ้างฉบับแรกด้วย" บทบัญญัติดังกล่าวสามารถวางหลักเกณฑ์ได้ดังนี้ (1) นายจ้างทำสัญญาจ้างลูกจ้างเป็นหนังสือ (2) สัญญาจ้างนั้นมีกำหนดเวลาเริ่มต้นและเวลาสิ้นสุดแน่นอน (3) งานที่จ้างนั้นมีลักษณะอันเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาลหรือเป็นงานตามโครงการ (4) เมื่อสัญญาจ้างดังกล่าวสิ้นสุดลงแล้ว แต่งานยังไม่แล้วเสร็จ นายจ้างและลูกจ้างได้ตกลงต่อสัญญาจ้างอีกเมื่อรวมแล้วระยะเวลาทั้งสิ้นไม่เกินระยะเวลาการจ้างตามที่ระบุไว้ในสัญญาจ้างฉบับแรก เมื่อครบหลักเกณฑ์ 4 ประการดังกล่าวข้างต้น แม้นายจ้างจะเลิกจ้างลูกจ้างนายจ้างก็ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย แต่หากไม่ครบหลักเกณฑ์ข้อใดข้อหนึ่งใน 4 ประการ ดังกล่าวข้างต้น นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชย ซึ่งคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 584/2536 นี้ได้วินิจฉัยไว้ตอนหนึ่งว่า "เมื่อไม่มีข้อเท็จจริงที่จะฟังว่าการจ้างระหว่างโจทก์จำเลยเป็นการจ้างให้ทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจรเป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ อันเป็นข้อยกเว้นที่จำเลยจะไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์แล้วจำเลยซึ่งเลิกจ้างโจทก์ก็ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16 เมษายน 2515 ข้อ 46แก้ไขเพิ่มโดยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน(ฉบับที่ 11) ลงวันที่ 11 ตุลาคม 2532 ข้อ 7" นอกจากนี้ยังมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4116-4118/2535 วินิจฉัยในทำนองเดียวกันว่า "กรณีที่นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยเพราะสัญญาจ้างสิ้นสุดระยะเวลาการจ้างตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 วรรคท้าย นั้น จะต้องเป็นการจ้างเพื่อทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาลหรือเป็นงานตามโครงการ แต่ลักษณะของงานที่จำเลยจ้างโจทก์ทั้ง 3 ทำนั้นไม่มีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาลหรือเป็นงานตามโครงการแต่เป็นงานที่มีลักษณะต่อเนื่องกันโดยตลอดดังนั้น แม้จำเลยให้โจทก์ทั้ง 3 หยุดงานเมื่อครบกำหนดตามสัญญาจ้างก็หาเป็นเหตุให้โจทก์ทั้ง 3 หมดสิทธิได้รับค่าชดเชยไม่" สำหรับงานอันมีลักษณะเป็นงานจร งานตามฤดูกาล งานเป็นครั้งคราวหรืองานตามโครงการนั้น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4116-4118/2535ได้วินิจฉัยว่า "งานหลักของจำเลยคือ งานผลิตต้นคริสต์มาสประดิษฐ์จำเลยให้โจทก์ทั้ง 3 ทำงานในฝ่ายผลิตต้นคริสต์มาสในสายงานหลักของจำเลย และลักษณะงานที่โจทก์ทั้ง 3 ทำไม่แตกต่างไปจากงานของลูกจ้างที่จำเลยจ้างไว้ทำตลอดปี กระบวนการผลิตของจำเลยมีต่อเนื่องกันไปตลอดปี จากข้อเท็จจริงที่ศาลแรงงานกลางฟังดังกล่าวเห็นได้ว่าลักษณะงานที่จำเลยจ้างโจทก์ทั้ง 3 ทำนั้น ไม่มีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการแต่เป็นงานที่มีลักษณะต่อเนื่องกันไปโดยตลอด ดังนั้น แม้จำเลยจะให้โจทก์ทั้ง 3 หยุดงานเมื่อครบกำหนดตามสัญญาจ้างก็หาเป็นเหตุให้โจทก์ทั้ง 3 หมดสิทธิได้รับค่าชดเชยไม่" ผู้เขียนหมายเหตุขอวางหลักเกณฑ์เทียบเคียงอิงคำวินิจฉัยของคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4116-4118/2535 ดังนี้ งานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาลหรือเป็นงานตามโครงการ ซึ่งได้รับยกเว้นไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยนั้นต้องมีลักษณะดังนี้ 1. งานนั้นต้องมีลักษณะพิเศษแตกต่างไปจากงานที่นายจ้างได้จ้างลูกจ้างไว้ทำตลอดปี 2. งานนั้นไม่ใช่งานในสายงานหลักของนายจ้าง 3. งานนั้นต้องไม่ใช่งานในกระบวนการผลิตที่มีต่อเนื่องกันไปตลอดปี สรุปแล้วต้องเป็นงานอื่น นอกจากงานลักษณะใดลักษณะหนึ่งใน3 ประการดังกล่าวข้างต้นจึงถือว่าเป็นงานอันมีลักษณะเป็นงานจร งานตามฤดูกาล งานเป็นครั้งคราว หรืองานตามโครงการ ซึ่งได้รับยกเว้นไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย ส่วนปัญหาว่าสัญญาจ้างระหว่างนายจ้างกับลูกจ้างนั้นเป็นสัญญาที่มีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการหรือไม่นั้นลูกจ้างไม่จำต้องบรรยายมาในคำฟ้องแต่เป็นเรื่องที่นายจ้างจะต้องเป็นฝ่ายยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ หากนายจ้างไม่ยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ จะไม่มีประเด็นศาลจะวินิจฉัย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 584/2536 นี้ วินิจฉัยว่า "ปัญหาว่าสัญญาจ้างระหว่างโจทก์จำเลยเป็นสัญญาที่มีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจรเป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการหรือไม่นั้น จำเลยซึ่งเป็นนายจ้างจะต้องเป็นฝ่ายยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ ไม่ใช่เป็นเรื่องที่โจทก์จะต้องบรรยายมาในคำฟ้อง เมื่อจำเลยมิได้ยกเรื่องดังกล่าวขึ้นต่อสู้คดี จึงไม่มีประเด็นที่ศาลฎีกาจะหยิบยกขึ้นวินิจฉัย" ข้อสังเกต คดีนี้ จำเลยซึ่งเป็นนายจ้างไม่ได้ยกปัญหาเรื่องสัญญาที่มีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการขึ้นต่อสู้ ศาลฎีกาจึงไม่วินิจฉัย คำพิพากษาฎีกาที่ 4116-4118/2535 วินิจฉัยว่า การที่ศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่างานที่จำเลยจ้างโจทก์ทั้ง 3 ทำไม่มีลักษณะเป็นงานจร งานตามฤดูกาล งานเป็นครั้งคราว หรืองานตามโครงการนั้น เป็นการวินิจฉัยนอกฟ้อง ขัดต่อกฎหมายวิธีพิจารณาความหรือไม่ นั้น เห็นว่าแม้โจทก์ทั้ง 3 จะกล่าวในฟ้องว่า จำเลยเลิกจ้างโจทก์ทั้ง 3 โดยไม่ปรากฏสาเหตุก็ตาม แต่จำเลยก็ได้ให้การต่อสู้ว่าจำเลยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ทั้ง 3เพราะจำเลยจ้างโจทก์ทั้ง 3 เพื่อทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราวเป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ มีการทำสัญญาจ้างเป็นหนังสือกำหนดระยะเวลาเริ่มต้นและวันสิ้นสุดของสัญญาจ้างไว้ฉะนั้นประเด็นข้อพิพาทจึงเกิดขึ้นตามคำฟ้องและคำให้การว่า งานที่จำเลยจ้างโจทก์ทั้ง 3 ทำนั้นมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจรเป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการหรือไม่การที่ศาลแรงงานกลางวินิจฉัยปัญหาดังกล่าว จึงเป็นการวินิจฉัยในประเด็นข้อพิพาทแห่งคดีโดยตรง หาเป็นการวินิจฉัยนอกฟ้องและขัดต่อกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งแต่อย่างใดไม่" ข้อสังเกต คดีนี้ จำเลยซึ่งเป็นนายจ้าง ได้ยกเรื่องงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการขึ้นต่อสู้ ศาลแรงงานกลางและศาลฎีกาจึงรับวินิจฉัย โดยในคดีนี้ ศาลแรงงานกลางและศาลฎีกาวินิจฉัยเป็นทำนองเดียวกันว่า งานที่จำเลยจ้างโจทก์ทั้ง 3 ทำนั้น ไม่มีลักษณะเป็นงานครั้งคราวเป็นการจรเป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ 3.2 นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยเนื่องจากลูกจ้างกระทำผิดตามข้อ 47 ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่16 เมษายน 2515 "ข้อ 47 นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างในกรณีหนึ่งกรณีใดดังต่อไปนี้ (1) ทุจริตต่อหน้าที่หรือกระทำความผิดอาญาโดยเจตนาแก่นายจ้าง (2) จงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหาย (3) ฝ่าฝืนข้อบังคับหรือระเบียบเกี่ยวกับการทำงานหรือคำสั่งอันชอบด้วยกฎหมายของนายจ้าง และนายจ้างได้ตักเตือนเป็นหนังสือแล้ว เว้นแต่กรณีร้ายแรงนายจ้างไม่จำต้องตักเตือน (4) ละทิ้งหน้าที่เป็นเวลา 3 วันทำงานติดต่อกันโดยไม่มีเหตุอันสมควร (5) ประมาทเลินเล่อ เป็นเหตุให้นายจ้างได้รับความเสียหายอย่างร้ายแรง (6) ได้รับโทษจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยได้จ้างโจทก์เข้าทำงานเป็นลูกจ้าง ต่อมาจำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยโจทก์ไม่มีความผิดและมิได้บอกกล่าวล่วงหน้าและมิได้จ่ายค่าชดเชยให้แก่โจทก์ ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าชดเชยเท่ากับค่าจ้างอัตราสุดท้ายสามสิบวันจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าจำเลยให้การว่า จำเลยมิได้เลิกจ้างโจทก์ เนื่องจากสัญญาจ้างแรงงานระหว่างโจทก์กับจำเลยมีกำหนดระยะเวลาที่แน่นอน คือ มีกำหนดระยะเวลาการจ้าง 11 เดือน เมื่อครบกำหนดตามสัญญาแล้วจำเลยมิได้ต่อสัญญาจ้างแรงงานให้โจทก์ สัญญาจ้างดังกล่าวจึงสิ้นสุดลงจำเลยจึงไม่จำต้องบอกกล่าวล่วงหน้าและไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่โจทก์ ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า โจทก์เป็นลูกจ้างจำเลย เมื่อครบกำหนดตามสัญญาจ้างแล้ว จำเลยมิได้ต่อสัญญาให้แก่โจทก์ สัญญาจ้างระหว่างโจทก์จำเลยเป็นสัญญาจ้างที่มีกำหนดระยะเวลาแน่นอน ไม่จำเป็นต้องบอกกล่าวล่วงหน้า จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยไม่ต่อสัญญาให้จึงไม่ต้องบอกกล่าวล่วงหน้าและไม่ต้องจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า งานที่โจทก์ทำเป็นการผลิตกระบอกไฟฉายและหลอดไฟฉายเพื่อส่งออก ลักษณะงานเป็นงานถาวร มิใช่เป็นงานครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ การเลิกจ้างของจำเลยไม่เข้าข้อยกเว้นที่จะไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้าง ให้จำเลยจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ 3,450 บาท คำขออื่นให้ยกจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "จำเลยอุทธรณ์ข้อแรกว่าจำเลยจ้างโจทก์เป็นสัญญาจ้างที่มีกำหนดระยะเวลาการจ้างแน่นอนเมื่อสัญญาจ้างครบกำหนดถือว่าสภาพการจ้างได้สิ้นสุดลง ไม่มีการให้ออกจากงาน ปลดออกจากงาน หรือไล่ออกจากงาน จึงไม่มีการเลิกจ้างเห็นว่า การที่จะวินิจฉัยว่ากรณีใดจะเป็นการเลิกจ้างซึ่งนายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างนั้น ต้องพิจารณาตามประกาศของกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16 เมษายน 2515ข้อ 46 แก้ไขโดยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน(ฉบับที่ 11) ลงวันที่ 11 ตุลาคม 2532 ข้อ 7 ซึ่งกำหนด "ข้อ 46 ให้นายจ้างจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้าง ดังนี้(1) ฯลฯ(2) ฯลฯ(3) ฯลฯการเลิกจ้างตามข้อนี้ หมายความว่า การที่นายจ้างให้ลูกจ้างออกจากงาน ปลดออกจากงาน หรือไล่ออกจากงาน โดยที่ลูกจ้างไม่ได้กระทำความผิดตามข้อ 47 แห่งประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16 เมษายน พ.ศ. 2515 หรือในกรณีที่นายจ้างไม่ยอมให้ลูกจ้างทำงานเกินเจ็ดวันทำงานติดต่อกัน ไม่ว่าจะมีวันหยุดคั่นหรือไม่ก็ตาม โดยไม่จ่ายค่าจ้างให้ ถ้าปรากฏว่านายจ้างมีเจตนาจะไม่จ้างลูกจ้างนั้นทำงานต่อไป หรือกลั่นแกล้งลูกจ้าง ให้ถือเป็นการเลิกจ้างด้วยความในข้อนี้มิให้ใช้บังคับแก่การจ้างลูกจ้างเพื่อทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ ซึ่งนายจ้างและลูกจ้างได้ตกลงทำสัญญาจ้างเป็นหนังสือโดยมีกำหนดวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดของการจ้างไว้ และให้หมายความรวมถึงกรณีที่สัญญาจ้างดังกล่าวสิ้นสุดลงแล้วแต่งานยังไม่แล้วเสร็จหากนายจ้างและลูกจ้างจะตกลงต่อสัญญาจ้างกันอีกระยะเวลาการจ้างทั้งสิ้นรวมแล้วจะต้องไม่เกินระยะเวลาการจ้างตามที่ระบุไว้ในสัญญาจ้างฉบับแรกด้วย" ตามข้อกำหนดดังกล่าวเห็นได้ว่าประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ซึ่งประกาศใช้โดยอาศัยอำนาจตามประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 103 ลงวันที่ 15มีนาคม 2515 ข้อ 2 จึงมีผลบังคับอย่างกฎหมาย ถือว่าในกรณีที่มีการทำสัญญาจ้างแรงงานเป็นหนังสือโดยกำหนดวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดของการจ้างไว้และนายจ้างให้ลูกจ้างออกจากงานเพราะครบกำหนดระยะเวลาการจ้างนั้น เป็นการเลิกจ้างตามความหมายของคำว่าเลิกจ้างในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานฯ ข้อ 46ดังกล่าวแล้วเพราะถ้าไม่หมายความเช่นนั้นคือถือว่าไม่เป็นการเลิกจ้างแล้ว ก็ไม่จำเป็นต้องกำหนดเป็นข้อยกเว้นให้นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้าง ในกรณีทำสัญญาจ้างกันเป็นหนังสือให้ทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ และได้กำหนดวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดของการจ้างไว้เพราะเมื่อถือว่าไม่เป็นการเลิกจ้าง นายจ้างก็ไม่มีหน้าที่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างอยู่แล้วตามความในตอนต้นของประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่องการคุ้มครองแรงงานฯ ข้อ 46 ที่ว่า "ให้นายจ้างจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้าง ดังนี้ ฯลฯ" ซึ่งหมายความว่านายจ้างจะต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างก็เฉพาะกรณีที่มีการเลิกจ้างเท่านั้นดังนี้ แม้การจ้างระหว่างโจทก์จำเลยจะได้ทำสัญญาจ้างเป็นหนังสือและมีกำหนดระยะเวลาการจ้างไว้แน่นอนโดยกำหนดวันเริ่มต้น และวันสิ้นสุดการจ้างไว้ เมื่อครบกำหนดระยะเวลาการจ้างและจำเลยไม่ได้ให้โจทก์ทำงานต่อไป ก็ต้องถือว่าเป็นการเลิกจ้างโจทก์ตามความหมายของประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานลงวันที่ 16 เมษายน 2515 ข้อ 46 แก้ไขเพิ่มเติมโดยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 11)ลงวันที่ 11 ตุลาคม 2532 ข้อ 7 ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษามานั้นชอบแล้ว อุทธรณ์ของจำเลยในข้อนี้ฟังไม่ขึ้นจำเลยอุทธรณ์ต่อไปว่า เมื่อข้อเท็จจริงฟังว่าสัญญาจ้างระหว่างโจทก์จำเลยมีกำหนดระยะเวลาการจ้างแน่นอนและโจทก์ออกจากงานตามสัญญา ศาลแรงงานกลางจะต้องพิพากษายกฟ้อง จะวินิจฉัยว่างานที่จ้างไม่ใช่งานครั้งคราว ไม่เป็นการจร ไม่ใช่งานตามฤดูกาล ไม่ใช่งานตามโครงการ ไม่ได้ เป็นการนอกฟ้องเพราะโจทก์ไม่ได้บรรยายฟ้องไว้ ขัดต่อกฎหมายวิธีพิจารณาความนั้น เห็นว่า ในปัญหาว่าสัญญาจ้างระหว่างโจทก์ จำเลยเป็นสัญญาจ้างให้ทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราวเป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ ซึ่งเป็นข้อยกเว้นที่นายจ้างจะไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างที่มีการจ้างให้ทำงานดังกล่าวโดยทำสัญญาจ้างเป็นหนังสือและกำหนดเวลาเริ่มต้นและเวลาสิ้นสุดของการจ้างไว้หรือไม่นั้น เป็นเรื่องที่จำเลยซึ่งเป็นนายจ้างจะต้องเป็นฝ่ายยกขึ้นต่อสู้คดี ไม่ใช่เป็นเรื่องที่โจทก์จะต้องบรรยายมาในคำฟ้อง เมื่อคดีนี้จำเลยมิได้ยกเรื่องดังกล่าวขึ้นต่อสู้ จึงไม่มีประเด็นที่ศาลแรงงานกลางจะหยิบยกขึ้นวินิจฉัยอุทธรณ์ของจำเลยข้อนี้ฟังขึ้น แต่ไม่ทำให้ผลของคดีเปลี่ยนแปลงแต่อย่างใด เพราะเมื่อไม่มีข้อเท็จจริงที่จะฟังว่าการจ้างระหว่างโจทก์จำเลยเป็นการจ้างให้ทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจรเป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ อันเป็นข้อยกเว้นที่จำเลยจะไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์แล้ว จำเลยซึ่งเลิกจ้างก็ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16 เมษายน 2515 ข้อ 46 แก้ไขเพิ่มเติมโดยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 11)ลงวันที่ 11 ตุลาคม 2532 ข้อ 7 ดังได้วินิจฉัยมาแล้วข้างต้น ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นเช่นกัน"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 584/2536นาย อนันต์ อัน ประสิทธิ์โจทก์บริษัท ผลิตผล ไฟฉาย ไทย จำกัดจำเลย ป.พ.พ. ม. 582 ป.วิ.พ. ม. 177 ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 11) ข้อ 46โจทก์และจำเลยทำสัญญาจ้างเป็นหนังสือมีกำหนดระยะเวลาการจ้างไว้แน่นอน โดยกำหนดวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดไว้ เมื่อครบกำหนดระยะเวลาการจ้างนายจ้างไม่ให้ลูกจ้างทำงานต่อไปได้โดยไม่ต้องบอกกล่าวล่วงหน้า และไม่ต้องจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า งานที่โจทก์ทำมีลักษณะเป็นงานถาวรมิใช่เป็นงานครั้งคราวเป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการการเลิกจ้างไม่เข้าข้อยกเว้นที่จะไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้าง เมื่อครบกำหนดระยะเวลาการจ้าง จำเลยไม่ให้โจทก์ทำงานต่อไป ก็ต้องถือว่าเป็นการเลิกจ้างตามความหมายของประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงานฯ ข้อ 46 จำเลยต้องชดใช้ค่าชดเชยแก่โจทก์ ปัญหาว่าสัญญาจ้างระหว่างโจทก์จำเลยเป็นสัญญาที่มีลักษณะเป็นครั้งคราวเป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการหรือไม่นั้น จำเลยซึ่งเป็นนายจ้างจะต้องเป็นฝ่ายยกขึ้นต่อสู้คดีไม่ใช่เป็นเรื่องที่โจทก์จะต้องบรรยายมาในคำฟ้อง เมื่อจำเลยมิได้ยกเรื่องดังกล่าวขึ้นต่อสู้คดี จึงไม่มีประเด็นที่ศาลจะหยิบยกขึ้นวินิจฉัยโจทก์ฟ้องว่า จำเลยได้จ้างโจทก์เข้าทำงานเป็นลูกจ้าง ต่อมาจำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยโจทก์ไม่มีความผิดและมิได้บอกกล่าวล่วงหน้าและมิได้จ่ายค่าชดเชยให้แก่โจทก์ ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าชดเชยเท่ากับค่าจ้างอัตราสุดท้ายสามสิบวันจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าจำเลยให้การว่า จำเลยมิได้เลิกจ้างโจทก์ เนื่องจากสัญญาจ้างแรงงานระหว่างโจทก์กับจำเลยมีกำหนดระยะเวลาที่แน่นอน คือ มีกำหนดระยะเวลาการจ้าง 11 เดือน เมื่อครบกำหนดตามสัญญาแล้วจำเลยมิได้ต่อสัญญาจ้างแรงงานให้โจทก์ สัญญาจ้างดังกล่าวจึงสิ้นสุดลงจำเลยจึงไม่จำต้องบอกกล่าวล่วงหน้าและไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่โจทก์ ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า โจทก์เป็นลูกจ้างจำเลย เมื่อครบกำหนดตามสัญญาจ้างแล้ว จำเลยมิได้ต่อสัญญาให้แก่โจทก์ สัญญาจ้างระหว่างโจทก์จำเลยเป็นสัญญาจ้างที่มีกำหนดระยะเวลาแน่นอน ไม่จำเป็นต้องบอกกล่าวล่วงหน้า จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยไม่ต่อสัญญาให้จึงไม่ต้องบอกกล่าวล่วงหน้าและไม่ต้องจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า งานที่โจทก์ทำเป็นการผลิตกระบอกไฟฉายและหลอดไฟฉายเพื่อส่งออก ลักษณะงานเป็นงานถาวร มิใช่เป็นงานครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ การเลิกจ้างของจำเลยไม่เข้าข้อยกเว้นที่จะไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้าง ให้จำเลยจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ 3,450 บาท คำขออื่นให้ยกจำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "จำเลยอุทธรณ์ข้อแรกว่าจำเลยจ้างโจทก์เป็นสัญญาจ้างที่มีกำหนดระยะเวลาการจ้างแน่นอนเมื่อสัญญาจ้างครบกำหนดถือว่าสภาพการจ้างได้สิ้นสุดลง ไม่มีการให้ออกจากงาน ปลดออกจากงาน หรือไล่ออกจากงาน จึงไม่มีการเลิกจ้างเห็นว่า การที่จะวินิจฉัยว่ากรณีใดจะเป็นการเลิกจ้างซึ่งนายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างนั้น ต้องพิจารณาตามประกาศของกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16 เมษายน 2515ข้อ 46 แก้ไขโดยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน(ฉบับที่ 11) ลงวันที่ 11 ตุลาคม 2532 ข้อ 7 ซึ่งกำหนด "ข้อ 46 ให้นายจ้างจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้าง ดังนี้(1) ฯลฯ(2) ฯลฯ(3) ฯลฯการเลิกจ้างตามข้อนี้ หมายความว่า การที่นายจ้างให้ลูกจ้างออกจากงาน ปลดออกจากงาน หรือไล่ออกจากงาน โดยที่ลูกจ้างไม่ได้กระทำความผิดตามข้อ 47 แห่งประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16 เมษายน พ.ศ. 2515 หรือในกรณีที่นายจ้างไม่ยอมให้ลูกจ้างทำงานเกินเจ็ดวันทำงานติดต่อกัน ไม่ว่าจะมีวันหยุดคั่นหรือไม่ก็ตาม โดยไม่จ่ายค่าจ้างให้ ถ้าปรากฏว่านายจ้างมีเจตนาจะไม่จ้างลูกจ้างนั้นทำงานต่อไป หรือกลั่นแกล้งลูกจ้าง ให้ถือเป็นการเลิกจ้างด้วยความในข้อนี้มิให้ใช้บังคับแก่การจ้างลูกจ้างเพื่อทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ ซึ่งนายจ้างและลูกจ้างได้ตกลงทำสัญญาจ้างเป็นหนังสือโดยมีกำหนดวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดของการจ้างไว้ และให้หมายความรวมถึงกรณีที่สัญญาจ้างดังกล่าวสิ้นสุดลงแล้วแต่งานยังไม่แล้วเสร็จหากนายจ้างและลูกจ้างจะตกลงต่อสัญญาจ้างกันอีกระยะเวลาการจ้างทั้งสิ้นรวมแล้วจะต้องไม่เกินระยะเวลาการจ้างตามที่ระบุไว้ในสัญญาจ้างฉบับแรกด้วย" ตามข้อกำหนดดังกล่าวเห็นได้ว่าประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ซึ่งประกาศใช้โดยอาศัยอำนาจตามประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 103 ลงวันที่ 15มีนาคม 2515 ข้อ 2 จึงมีผลบังคับอย่างกฎหมาย ถือว่าในกรณีที่มีการทำสัญญาจ้างแรงงานเป็นหนังสือโดยกำหนดวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดของการจ้างไว้และนายจ้างให้ลูกจ้างออกจากงานเพราะครบกำหนดระยะเวลาการจ้างนั้น เป็นการเลิกจ้างตามความหมายของคำว่าเลิกจ้างในประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานฯ ข้อ 46ดังกล่าวแล้วเพราะถ้าไม่หมายความเช่นนั้นคือถือว่าไม่เป็นการเลิกจ้างแล้ว ก็ไม่จำเป็นต้องกำหนดเป็นข้อยกเว้นให้นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้าง ในกรณีทำสัญญาจ้างกันเป็นหนังสือให้ทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ และได้กำหนดวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดของการจ้างไว้เพราะเมื่อถือว่าไม่เป็นการเลิกจ้าง นายจ้างก็ไม่มีหน้าที่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างอยู่แล้วตามความในตอนต้นของประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่องการคุ้มครองแรงงานฯ ข้อ 46 ที่ว่า "ให้นายจ้างจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้าง ดังนี้ ฯลฯ" ซึ่งหมายความว่านายจ้างจะต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างก็เฉพาะกรณีที่มีการเลิกจ้างเท่านั้นดังนี้ แม้การจ้างระหว่างโจทก์จำเลยจะได้ทำสัญญาจ้างเป็นหนังสือและมีกำหนดระยะเวลาการจ้างไว้แน่นอนโดยกำหนดวันเริ่มต้น และวันสิ้นสุดการจ้างไว้ เมื่อครบกำหนดระยะเวลาการจ้างและจำเลยไม่ได้ให้โจทก์ทำงานต่อไป ก็ต้องถือว่าเป็นการเลิกจ้างโจทก์ตามความหมายของประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานลงวันที่ 16 เมษายน 2515 ข้อ 46 แก้ไขเพิ่มเติมโดยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 11)ลงวันที่ 11 ตุลาคม 2532 ข้อ 7 ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษามานั้นชอบแล้ว อุทธรณ์ของจำเลยในข้อนี้ฟังไม่ขึ้นจำเลยอุทธรณ์ต่อไปว่า เมื่อข้อเท็จจริงฟังว่าสัญญาจ้างระหว่างโจทก์จำเลยมีกำหนดระยะเวลาการจ้างแน่นอนและโจทก์ออกจากงานตามสัญญา ศาลแรงงานกลางจะต้องพิพากษายกฟ้อง จะวินิจฉัยว่างานที่จ้างไม่ใช่งานครั้งคราว ไม่เป็นการจร ไม่ใช่งานตามฤดูกาล ไม่ใช่งานตามโครงการ ไม่ได้ เป็นการนอกฟ้องเพราะโจทก์ไม่ได้บรรยายฟ้องไว้ ขัดต่อกฎหมายวิธีพิจารณาความนั้น เห็นว่า ในปัญหาว่าสัญญาจ้างระหว่างโจทก์ จำเลยเป็นสัญญาจ้างให้ทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราวเป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ ซึ่งเป็นข้อยกเว้นที่นายจ้างจะไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างที่มีการจ้างให้ทำงานดังกล่าวโดยทำสัญญาจ้างเป็นหนังสือและกำหนดเวลาเริ่มต้นและเวลาสิ้นสุดของการจ้างไว้หรือไม่นั้น เป็นเรื่องที่จำเลยซึ่งเป็นนายจ้างจะต้องเป็นฝ่ายยกขึ้นต่อสู้คดี ไม่ใช่เป็นเรื่องที่โจทก์จะต้องบรรยายมาในคำฟ้อง เมื่อคดีนี้จำเลยมิได้ยกเรื่องดังกล่าวขึ้นต่อสู้ จึงไม่มีประเด็นที่ศาลแรงงานกลางจะหยิบยกขึ้นวินิจฉัยอุทธรณ์ของจำเลยข้อนี้ฟังขึ้น แต่ไม่ทำให้ผลของคดีเปลี่ยนแปลงแต่อย่างใด เพราะเมื่อไม่มีข้อเท็จจริงที่จะฟังว่าการจ้างระหว่างโจทก์จำเลยเป็นการจ้างให้ทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจรเป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ อันเป็นข้อยกเว้นที่จำเลยจะไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์แล้ว จำเลยซึ่งเลิกจ้างก็ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16 เมษายน 2515 ข้อ 46 แก้ไขเพิ่มเติมโดยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 11)ลงวันที่ 11 ตุลาคม 2532 ข้อ 7 ดังได้วินิจฉัยมาแล้วข้างต้น ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นเช่นกัน"พิพากษายืน(ชวลิต พรายภู่-เทพฤทธิ์ ศิลปานนท์-โสภณ จันเทรมะ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการเลิกจ้าง มีปัญหาที่ต้องพิจารณาหลายประการ คือ 1. เลิกจ้างคืออะไร การเลิกจ้าง คือ การที่นายจ้างบอกเลิกสัญญาเป็นเหตุให้สัญญาจ้างสิ้นสุดลง การเลิกจ้างนั้น มีบัญญัติไว้ในกฎหมายหลายฉบับ เช่น ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ฉบับลงวันที่ 16 เมษายน 2515 จึงแบ่งการเลิกจ้างออกเป็น 2 ประเภท 1.1 การเลิกจ้างตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3 ลักษณะ 6 เรื่องการจ้างแรงงาน มาตรา 582 ได้บัญญัติไว้เพียงกว้าง ๆ ว่า "ถ้าคู่สัญญาไม่ได้กำหนดลงไว้ในสัญญาว่าจะจ้างกันนานเท่าใด ท่านว่าฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจะเลิกสัญญาด้วยการบอกกล่าวล่วงหน้าในเมื่อถึงหรือก่อนจะถึงกำหนดจ่ายสินจ้างคราวใดคราวหนึ่ง เพื่อให้เป็นผลเลิกสัญญากันเมื่อถึงกำหนดจ่ายสินจ้างคราวถัดไปข้างหน้าก็อาจทำได้ แต่ไม่จำต้องบอกกล่าวล่วงหน้ากว่า 3 เดือน" นอกจากนี้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ยังได้มีบทบัญญัติถึงเหตุต่าง ๆ ตามกฎหมายที่จะเลิกสัญญาได้อีกหลายมาตรา เช่น เลิกสัญญาเนื่องจากลูกจ้างให้ผู้อื่นทำงานแทนโดยนายจ้างไม่ยินยอมตามมาตรา 577เลิกสัญญาเนื่องจากลูกจ้างไร้ฝีมือตามมาตรา 578 เลิกสัญญาเพราะลูกจ้างขาดงานนานเกินสมควรตามมาตรา 579 และเลิกสัญญาเนื่องจากลูกจ้างกระทำผิดต่าง ๆ ตามมาตรา 583 ข้อสังเกตก็คือประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไม่ได้บัญญัติรายละเอียดเกี่ยวกับการเลิกจ้างไว้ แต่การเลิกจ้างนั้นถือว่าเป็นการเลิกสัญญาประเภทหนึ่ง จึงต้องนำหลักเกณฑ์การเลิกสัญญาตาม บรรพ 1ลักษณะ 2 หมวด 4 เรื่องการเลิกสัญญามาใช้บังคับ ซึ่งเรื่องนี้มาตรา 386 ได้บัญญัติว่า "ถ้าคู่สัญญาฝ่ายหนึ่งมีสิทธิเลิกสัญญาโดยข้อสัญญาหรือโดยบทบัญญัติแห่งกฎหมายการเลิกสัญญาเช่นนั้นย่อมทำด้วยแสดงเจตนาแก่อีกฝ่ายหนึ่ง แสดงเจตนาดังกล่าวมาในวรรคก่อนนั้น ท่านว่าหาอาจจะถอนได้ไม่" บทบัญญัติแห่งกฎหมายดังกล่าว สามารถวางหลักเกณฑ์การเลิกจ้างได้ดังนี้ 1. สัญญาจ้างแรงงานยังไม่สิ้นสุด (สัญญาจ้างยังมีผลใช้บังคับอยู่) 2. นายจ้างแสดงเจตนาขอเลิกสัญญาจ้างกับลูกจ้าง 3. การแสดงเจตนานั้นไปถึงลูกจ้างแล้ว 4. การเลิกสัญญามีผลนับแต่การแสดงเจตนาไปถึงตัวลูกจ้างแล้ว 5. การเลิกสัญญาดังกล่าวเป็นเพียงระงับความผูกพันในอนาคตส่วนความผูกพันตามสัญญาที่ล่วงมาแล้วก่อนเลิกสัญญายังคงบังคับได้ 6. การแสดงเจตนาดังกล่าวจะถอนในภายหลังไม่ได้ หลักเกณฑ์ดังกล่าวมีข้อที่สำคัญก็คือ สัญญาจ้างแรงงานยังไม่สิ้นสุดลงแล้วนายจ้างได้แสดงเจตนาเลิกสัญญากับลูกจ้าง จึงจะถือว่าเป็นการเลิกจ้าง ถ้าเป็นสัญญาจ้างแรงงานที่มีกำหนดระยะเวลาการจ้างแน่นอน และนายจ้างปล่อยให้สัญญาจ้างสิ้นสุดลงตามกำหนดเวลา ถือว่าสัญญาจ้างได้สิ้นสุดลงมิใช่เป็นการเลิกจ้างซึ่งเรื่องนี้มีคำพิพากษาฎีกาที่ 209-210/2535 วินิจฉัยว่า "โจทก์ที่ 1 ทำงานกับจำเลยโดยทำสัญญาจ้างเป็นปี ๆ เริ่มทำสัญญาครั้งแรกเมื่อวันที่ 2กุมภาพันธ์ 2530 ต่อมาในปี 2533 สัญญาจ้างลงวันที่ 28 กุมภาพันธ์2533 ระบุว่าสัญญาจ้างมีกำหนด 1 ปี นับแต่วันที่ลูกจ้างเข้าทำงานตามสัญญาและมีข้อความตอนท้ายสัญญาว่าเริ่มวันที่ 2 กุมภาพันธ์ 2533ซึ่งมีความหมายชัดอยู่ในตัวแล้วว่า คู่สัญญาให้สัญญามีผลเริ่มต้นตั้งแต่วันที่ 2 กุมภาพันธ์ 2533 เมื่อครบกำหนดสัญญาจ้างย่อมสิ้นสุดลงโดยผลของสัญญา มิใช่จำเลยให้โจทก์ที่ 1 ออกจากงานปลดออกจากงานหรือไล่ออกจากงาน ตามความหมายของประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง คุ้มครองแรงงาน ฉบับที่ 11 ข้อ 46 วรรค 2จึงไม่ใช่เป็นการเลิกจ้าง โจทก์ที่ 1 ไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชย" ข้อสังเกต ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการที่สัญญาจ้างมีกำหนดเวลาแน่นอน เมื่อครบกำหนดตามสัญญาถือว่าสัญญาสิ้นสุดลงตามผลแห่งสัญญา ไม่ถือว่าเป็นการเลิกจ้าง ลูกจ้างจึงไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชย 1.2 การเลิกจ้างตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ฉบับลงวันที่ 16 เมษายน 2515 ข้อ 46 วรรคท้าย บัญญัติว่า "การเลิกจ้างตามข้อนี้ หมายความว่าการที่นายจ้างให้ลูกจ้างออกจากงาน ปลดออกจากงาน หรือไล่ออกจากงาน โดยที่ลูกจ้างไม่ได้กระทำความผิดตามข้อ 47แห่งประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่16 เมษายน พุทธศักราช 2515 หรือในกรณีที่นายจ้างไม่ยอมให้ลูกจ้างทำงานเกิน 7 วันทำงานติดต่อกัน ไม่ว่าจะมีวันหยุดคั่นหรือไม่ก็ตามโดยไม่จ่ายค่าจ้างให้ ถ้าปรากฏว่านายจ้างมีเจตนาจะไม่จ้างลูกจ้างนั้นทำงานต่อไปหรือกลั่นแกล้งลูกจ้างให้ถือว่าเป็นการเลิกจ้างด้วย" บทบัญญัติดังกล่าว สามารถวางหลักเกณฑ์การเลิกจ้างได้ดังนี้ 1. นายจ้างแสดงเจตนาต่อลูกจ้าง ซึ่งอาจจะแสดงเป็นหนังสือแสดงด้วยวาจาหรือกระทำโดยปริยายก็ได้ 2. ให้ลูกจ้างออกจากงาน คำว่า ออกจากงาน นั้น คือ ไม่ให้ทำงานและไม่จ่ายค่าจ้าง เมื่อครบองค์ประกอบ 2 ประการแล้ว ถือว่าเป็นการเลิกจ้าง ทั้งนี้ ไม่ว่าจะใช้คำอย่างไร เช่น ออกจากงาน ปลดออกจากงานให้ออกจากงาน ไล่ออกจากงาน เลิกจ้าง ให้พ้นตำแหน่ง หมดหน้าที่ก็ล้วนแต่เป็นการเลิกจ้างทั้งสิ้น 3. มีผลเป็นการถาวร ดังนั้น การปิดโรงงานเพื่อซ่อมแซมโรงงานหรือปิดโรงงานเนื่องจากขาดวัสดุที่ใช้ในการผลิต หรือกรณีที่นายจ้างพักงานลูกจ้างไว้เพื่อสอบสวน แม้จะเป็นการไม่ให้ลูกจ้างทำงานและไม่จ่ายค่าจ้าง แต่ก็มีผลเพียงชั่วคราวมิได้มีผลเป็นการถาวร จึงไม่ถือว่าเป็นการเลิกจ้าง เมื่อครบหลักเกณฑ์ 3 ประการดังกล่าวข้างต้น ถือว่าเป็นการเลิกจ้าง ทั้งนี้ไม่คำนึงว่า สัญญานั้นจะเป็นสัญญาจ้างที่มีกำหนดเวลาแน่นอนหรือเป็นสัญญาจ้างที่ไม่มีกำหนดเวลา และไม่คำนึงว่าสัญญาจ้างนั้นจะสิ้นสุดลงหรือไม่ หากนายจ้างกระทำการครบองค์ประกอบ3 ประการดังกล่าวแล้วก็ถือว่าเป็นการเลิกจ้าง การเลิกจ้างนั้นยังอาจแบ่งเป็น 2 กรณี คือ 1. การเลิกจ้างโดยตรง คือ การที่นายจ้างได้แสดงเจตนาต่อลูกจ้างโดยชัดแจ้งให้ลูกจ้างออกจากงานมีผลเป็นการถาวร เช่น นายจ้างมีคำสั่งให้ลูกจ้างออกจากงานฐานทุจริตต่อหน้าที่ เป็นต้น 2. การเลิกจ้างโดยปริยาย คือ กรณีที่นายจ้างได้กระทำการต่อลูกจ้างอย่างใดอย่างหนึ่งไม่ได้มีการแสดงเจตนาให้ลูกจ้างออกจากงานโดยชัดแจ้ง แต่กฎหมายถือว่านายจ้างเลิกจ้างลูกจ้าง แบ่งออกเป็น2 กรณีคือ 2.1 นายจ้างไม่ยอมให้ลูกจ้างทำงานติดต่อกันเกิน 7 วันทำงานซึ่งมีหลักเกณฑ์ดังนี้ (1) นายจ้างไม่ยอมให้ลูกจ้างทำงาน (2) นายจ้างไม่จ่ายค่าจ้าง (3) เกิน 7 วันทำงานติดต่อกัน ทั้งนี้ไม่ว่าจะมีวันหยุดคั่นหรือไม่ก็ตาม (4) นายจ้างมีเจตนาพิเศษอย่างใดอย่างหนึ่งดังต่อไปนี้ (4.1) นายจ้างมีเจตนาไม่จ้างลูกจ้างนั้นทำงานต่อไป (4.2) นายจ้างมีเจตนากลั่นแกล้งลูกจ้าง ตัวอย่างที่ 1 บริษัทก.มีลูกจ้างทำงานผลิตตะเกียบขาย มีลูกจ้าง 50 คน ต่อมาบริษัทก. ปิดโรงงานไม่ให้ลูกจ้างทำงานและไม่จ่ายค่าจ้างให้แก่ลูกจ้างเป็นเวลา 2 เดือน และไม่มีกำหนดว่าจะเปิดเมื่อใด กรรมการผู้จัดการของบริษัทหลบหนีไปต่างประเทศกรณีดังกล่าวถือว่าบริษัทก.เลิกจ้างลูกจ้าง 50 คน นั้น เนื่องจากพฤติการณ์ดังกล่าว แสดงว่านายจ้างมีเจตนาที่จะไม่จ้างลูกจ้างนั้นทำงานต่อไปอีก ตัวอย่างที่ 2 บริษัทก. ไม่พอใจนายดำซึ่งเป็นลูกจ้างเนื่องจากนายดำเป็นผู้ที่ฟ้องบริษัทก. ต่อศาลแรงงานหลายเรื่องบริษัทก.จึงสั่งพักงานนายดำ โดยไม่มีกำหนดเพื่อสอบสวนความผิดทั้งนี้โดยไม่ปรากฏว่ามีข้อสงสัยว่านายดำกระทำผิดในเรื่องใดโดยได้พักงานติดต่อกันเป็นเวลาหลายเดือนโดยไม่จ่ายค่าจ้างให้แก่นายดำ กรณีเช่นนี้ถือว่าบริษัท ก. พักงานเพื่อกลั่นแกล้งนายดำถือว่าเป็นการเลิกจ้างด้วย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 583/2536 นี้ ได้วางหลักเกณฑ์เรื่องการเลิกจ้างไว้ชัดเจนดีมากโดยได้วินิจฉัยว่า "ประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงานซึ่งประกาศใช้โดยอาศัยอำนาจตามประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 103 ลงวันที่ 16 มีนาคม 2515 ข้อ 2 จึงมีผลบังคับอย่างกฎหมาย ถือว่าในกรณีที่มีการทำสัญญาจ้างแรงงานเป็นหนังสือโดยกำหนดวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดของการจ้างไว้และนายจ้างให้ลูกจ้างออกจากงานเพราะครบกำหนดระยะเวลาการจ้างนั้น เป็นการเลิกจ้างตามความหมายของคำว่าเลิกจ้างในประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 ดังกล่าวแล้ว เพราะถ้าไม่หมายความเช่นนั้น คือถือว่าไม่เป็นการเลิกจ้างแล้วก็ไม่จำเป็นจะต้องกำหนดเป็นข้อยกเว้นให้นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างในกรณีทำสัญญาจ้างกันเป็นหนังสือให้ทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจรเป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการและได้กำหนดวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดของการจ้างไว้ เพราะเมื่อถือว่าไม่เป็นการเลิกจ้างนายจ้างก็ไม่มีหน้าที่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างอยู่แล้วตามความในตอนต้นของประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 ที่ว่า ให้นายจ้างจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้าง ซึ่งหมายความว่านายจ้างจะต้องจ่ายค่าชดเชยแก่ลูกจ้างก็เฉพาะกรณีที่มีการเลิกจ้างเท่านั้น ดังนี้แม้แต่เลิกจ้างระหว่างโจทก์จำเลยจะได้ทำสัญญาจ้างเป็นหนังสือและมีกำหนดระยะเวลาการจ้างไว้แน่นอนโดยกำหนดวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดการจ้างไว้ เมื่อครบกำหนดระยะเวลาการจ้างและจำเลยไม่ได้ให้โจทก์ทำงานต่อไป ก็ต้องถือว่าเป็นการเลิกจ้างตามความหมายของประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่16 เมษายน 2515 ข้อ 46 แก้ไขเพิ่มเติมโดยประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 11) ลงวันที่ 11 ตุลาคม 2532ข้อ 7" ข้อสังเกต ศาลฎีกาวินิจฉัยวางหลักเกณฑ์ไว้ว่า แม้จะทำสัญญาจ้างกันมีกำหนดเวลาแน่นอน เมื่อถึงกำหนดแล้ว นายจ้างไม่ให้ลูกจ้างทำงานต่อไปนั้น ถือว่าเป็นการเลิกจ้างจึงเป็นการวินิจฉัยกลับหลักคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 209-210/2535 ซึ่งวินิจฉัยว่าการจ้างงานซึ่งมีกำหนดเวลาแน่นอน เมื่อครบกำหนด สัญญาจ้างย่อมสิ้นสุดลงโดยผลของสัญญา ไม่ใช่เลิกจ้าง 2.2 เมื่อเลิกจ้างนายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่16 เมษายน 2515 "ข้อ 46 ให้นายจ้างจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างซึ่งเลิกจ้างดังนี้ (1) ลูกจ้างซึ่งทำงานติดต่อกันครบ 120 วัน แต่ไม่ครบ 1 ปีโดยรวมวันหยุดวันลาและวันที่นายจ้างสั่งให้หยุดงานเพื่อประโยชน์ของนายจ้าง ให้จ่ายไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้าย 30 วัน หรือไม่น้อยกว่าค่าจ้างของการทำงาน 30 วันสุดท้ายสำหรับลูกจ้างซึ่งได้รับค่าจ้างตามผลงานโดยคำนวณเป็นหน่วย (2) ลูกจ้างซึ่งทำงานติดต่อกันครบ 1 ปี แต่ไม่ครบ 3 ปี โดยรวมวันหยุดวันลา และวันที่นายจ้างสั่งให้หยุดงานเพื่อประโยชน์ของนายจ้าง ให้จ่ายไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้าย 90 วัน หรือไม่น้อยกว่าค่าจ้างของการทำงาน 90 วันสุดท้ายสำหรับลูกจ้างซึ่งได้รับค่าจ้างตามผลงานโดยคำนวณเป็นหน่วย (3) ลูกจ้างซึ่งทำงานติดต่อกันครบ 3 ปีขึ้นไป โดยรวมวันหยุดวันลา และวันที่นายจ้างสั่งให้หยุดงานเพื่อประโยชน์ของนายจ้างให้จ่ายไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้าย 180 วัน หรือไม่น้อยกว่าค่าจ้างของการทำงาน 180 วันสุดท้ายสำหรับลูกจ้างซึ่งได้รับค่าจ้างตามผลงานโดยคำนวณเป็นหน่วย" บทบัญญัติดังกล่าวสามารถวางหลักเกณฑ์ในกรณีที่ลูกจ้างมีสิทธิได้ค่าชดเชยดังนี้คือ 1. นายจ้างเลิกจ้างลูกจ้าง 2. โดยลูกจ้างไม่ได้กระทำผิดตามข้อ 47 3. ลูกจ้างทำงานครบ 120 วันติดต่อกันขึ้นไป 4. ลูกจ้างจะได้ค่าชดเชยมากน้อยทั้งนี้ขึ้นอยู่กับอายุการทำงานคือ 4.1 ทำงานครบ 120 วัน ได้ค่าชดเชย 30 วัน 4.2 ทำงานครบ 1 ปีขึ้นไป ได้ค่าชดเชย 90 วัน 4.3 ทำงานครบ 3 ปีขึ้นไป ได้ค่าชดเชย 180 วัน 3. กรณีที่นายจ้างเลิกจ้างลูกจ้างโดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่16 เมษายน 2515 ได้บัญญัติยกเว้นกรณีที่นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยเมื่อเลิกจ้างลูกจ้างไว้ 2 กรณีคือ 3.1 กรณีเลิกจ้างลูกจ้างซึ่งนายจ้างจ้างไว้โดยมีกำหนดเวลาแน่นอนสำหรับงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่16 เมษายน 2515 ข้อ 46 วรรคท้าย บัญญัติว่า "ความในข้อนี้มิให้ใช้บังคับแก่การจ้างลูกจ้างเพื่อทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราวเป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ ซึ่งนายจ้างและลูกจ้างได้ตกลงทำสัญญาจ้างเป็นหนังสือโดยมีกำหนดวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดของการจ้างไว้ และให้หมายความรวมถึงกรณีที่สัญญาจ้างดังกล่าวสิ้นสุดลงแล้วแต่งานยังไม่แล้วเสร็จ หากนายจ้างและลูกจ้างจะตกลงต่อสัญญาจ้างกันอีก ระยะเวลาการจ้างทั้งสิ้นรวมแล้วจะต้องไม่เกินระยะเวลาการจ้างตามที่ระบุไว้ในสัญญาจ้างฉบับแรกด้วย" บทบัญญัติดังกล่าวสามารถวางหลักเกณฑ์ได้ดังนี้ (1) นายจ้างทำสัญญาจ้างลูกจ้างเป็นหนังสือ (2) สัญญาจ้างนั้นมีกำหนดเวลาเริ่มต้นและเวลาสิ้นสุดแน่นอน (3) งานที่จ้างนั้นมีลักษณะอันเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาลหรือเป็นงานตามโครงการ (4) เมื่อสัญญาจ้างดังกล่าวสิ้นสุดลงแล้ว แต่งานยังไม่แล้วเสร็จ นายจ้างและลูกจ้างได้ตกลงต่อสัญญาจ้างอีกเมื่อรวมแล้วระยะเวลาทั้งสิ้นไม่เกินระยะเวลาการจ้างตามที่ระบุไว้ในสัญญาจ้างฉบับแรก เมื่อครบหลักเกณฑ์ 4 ประการดังกล่าวข้างต้น แม้นายจ้างจะเลิกจ้างลูกจ้างนายจ้างก็ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย แต่หากไม่ครบหลักเกณฑ์ข้อใดข้อหนึ่งใน 4 ประการ ดังกล่าวข้างต้น นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชย ซึ่งคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 584/2536 นี้ได้วินิจฉัยไว้ตอนหนึ่งว่า "เมื่อไม่มีข้อเท็จจริงที่จะฟังว่าการจ้างระหว่างโจทก์จำเลยเป็นการจ้างให้ทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจรเป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ อันเป็นข้อยกเว้นที่จำเลยจะไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์แล้วจำเลยซึ่งเลิกจ้างโจทก์ก็ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16 เมษายน 2515 ข้อ 46แก้ไขเพิ่มโดยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน(ฉบับที่ 11) ลงวันที่ 11 ตุลาคม 2532 ข้อ 7" นอกจากนี้ยังมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4116-4118/2535 วินิจฉัยในทำนองเดียวกันว่า "กรณีที่นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยเพราะสัญญาจ้างสิ้นสุดระยะเวลาการจ้างตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน ข้อ 46 วรรคท้าย นั้น จะต้องเป็นการจ้างเพื่อทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาลหรือเป็นงานตามโครงการ แต่ลักษณะของงานที่จำเลยจ้างโจทก์ทั้ง 3 ทำนั้นไม่มีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาลหรือเป็นงานตามโครงการแต่เป็นงานที่มีลักษณะต่อเนื่องกันโดยตลอดดังนั้น แม้จำเลยให้โจทก์ทั้ง 3 หยุดงานเมื่อครบกำหนดตามสัญญาจ้างก็หาเป็นเหตุให้โจทก์ทั้ง 3 หมดสิทธิได้รับค่าชดเชยไม่" สำหรับงานอันมีลักษณะเป็นงานจร งานตามฤดูกาล งานเป็นครั้งคราวหรืองานตามโครงการนั้น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4116-4118/2535ได้วินิจฉัยว่า "งานหลักของจำเลยคือ งานผลิตต้นคริสต์มาสประดิษฐ์จำเลยให้โจทก์ทั้ง 3 ทำงานในฝ่ายผลิตต้นคริสต์มาสในสายงานหลักของจำเลย และลักษณะงานที่โจทก์ทั้ง 3 ทำไม่แตกต่างไปจากงานของลูกจ้างที่จำเลยจ้างไว้ทำตลอดปี กระบวนการผลิตของจำเลยมีต่อเนื่องกันไปตลอดปี จากข้อเท็จจริงที่ศาลแรงงานกลางฟังดังกล่าวเห็นได้ว่าลักษณะงานที่จำเลยจ้างโจทก์ทั้ง 3 ทำนั้น ไม่มีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการแต่เป็นงานที่มีลักษณะต่อเนื่องกันไปโดยตลอด ดังนั้น แม้จำเลยจะให้โจทก์ทั้ง 3 หยุดงานเมื่อครบกำหนดตามสัญญาจ้างก็หาเป็นเหตุให้โจทก์ทั้ง 3 หมดสิทธิได้รับค่าชดเชยไม่" ผู้เขียนหมายเหตุขอวางหลักเกณฑ์เทียบเคียงอิงคำวินิจฉัยของคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4116-4118/2535 ดังนี้ งานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาลหรือเป็นงานตามโครงการ ซึ่งได้รับยกเว้นไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยนั้นต้องมีลักษณะดังนี้ 1. งานนั้นต้องมีลักษณะพิเศษแตกต่างไปจากงานที่นายจ้างได้จ้างลูกจ้างไว้ทำตลอดปี 2. งานนั้นไม่ใช่งานในสายงานหลักของนายจ้าง 3. งานนั้นต้องไม่ใช่งานในกระบวนการผลิตที่มีต่อเนื่องกันไปตลอดปี สรุปแล้วต้องเป็นงานอื่น นอกจากงานลักษณะใดลักษณะหนึ่งใน3 ประการดังกล่าวข้างต้นจึงถือว่าเป็นงานอันมีลักษณะเป็นงานจร งานตามฤดูกาล งานเป็นครั้งคราว หรืองานตามโครงการ ซึ่งได้รับยกเว้นไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย ส่วนปัญหาว่าสัญญาจ้างระหว่างนายจ้างกับลูกจ้างนั้นเป็นสัญญาที่มีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการหรือไม่นั้นลูกจ้างไม่จำต้องบรรยายมาในคำฟ้องแต่เป็นเรื่องที่นายจ้างจะต้องเป็นฝ่ายยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ หากนายจ้างไม่ยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ จะไม่มีประเด็นศาลจะวินิจฉัย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 584/2536 นี้ วินิจฉัยว่า "ปัญหาว่าสัญญาจ้างระหว่างโจทก์จำเลยเป็นสัญญาที่มีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจรเป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการหรือไม่นั้น จำเลยซึ่งเป็นนายจ้างจะต้องเป็นฝ่ายยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ ไม่ใช่เป็นเรื่องที่โจทก์จะต้องบรรยายมาในคำฟ้อง เมื่อจำเลยมิได้ยกเรื่องดังกล่าวขึ้นต่อสู้คดี จึงไม่มีประเด็นที่ศาลฎีกาจะหยิบยกขึ้นวินิจฉัย" ข้อสังเกต คดีนี้ จำเลยซึ่งเป็นนายจ้างไม่ได้ยกปัญหาเรื่องสัญญาที่มีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการขึ้นต่อสู้ ศาลฎีกาจึงไม่วินิจฉัย คำพิพากษาฎีกาที่ 4116-4118/2535 วินิจฉัยว่า การที่ศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่างานที่จำเลยจ้างโจทก์ทั้ง 3 ทำไม่มีลักษณะเป็นงานจร งานตามฤดูกาล งานเป็นครั้งคราว หรืองานตามโครงการนั้น เป็นการวินิจฉัยนอกฟ้อง ขัดต่อกฎหมายวิธีพิจารณาความหรือไม่ นั้น เห็นว่าแม้โจทก์ทั้ง 3 จะกล่าวในฟ้องว่า จำเลยเลิกจ้างโจทก์ทั้ง 3 โดยไม่ปรากฏสาเหตุก็ตาม แต่จำเลยก็ได้ให้การต่อสู้ว่าจำเลยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยแก่โจทก์ทั้ง 3เพราะจำเลยจ้างโจทก์ทั้ง 3 เพื่อทำงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราวเป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ มีการทำสัญญาจ้างเป็นหนังสือกำหนดระยะเวลาเริ่มต้นและวันสิ้นสุดของสัญญาจ้างไว้ฉะนั้นประเด็นข้อพิพาทจึงเกิดขึ้นตามคำฟ้องและคำให้การว่า งานที่จำเลยจ้างโจทก์ทั้ง 3 ทำนั้นมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจรเป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการหรือไม่การที่ศาลแรงงานกลางวินิจฉัยปัญหาดังกล่าว จึงเป็นการวินิจฉัยในประเด็นข้อพิพาทแห่งคดีโดยตรง หาเป็นการวินิจฉัยนอกฟ้องและขัดต่อกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งแต่อย่างใดไม่" ข้อสังเกต คดีนี้ จำเลยซึ่งเป็นนายจ้าง ได้ยกเรื่องงานอันมีลักษณะเป็นครั้งคราว เป็นการจร เป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการขึ้นต่อสู้ ศาลแรงงานกลางและศาลฎีกาจึงรับวินิจฉัย โดยในคดีนี้ ศาลแรงงานกลางและศาลฎีกาวินิจฉัยเป็นทำนองเดียวกันว่า งานที่จำเลยจ้างโจทก์ทั้ง 3 ทำนั้น ไม่มีลักษณะเป็นงานครั้งคราวเป็นการจรเป็นไปตามฤดูกาล หรือเป็นงานตามโครงการ 3.2 นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยเนื่องจากลูกจ้างกระทำผิดตามข้อ 47 ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่16 เมษายน 2515 "ข้อ 47 นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างในกรณีหนึ่งกรณีใดดังต่อไปนี้ (1) ทุจริตต่อหน้าที่หรือกระทำความผิดอาญาโดยเจตนาแก่นายจ้าง (2) จงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหาย (3) ฝ่าฝืนข้อบังคับหรือระเบียบเกี่ยวกับการทำงานหรือคำสั่งอันชอบด้วยกฎหมายของนายจ้าง และนายจ้างได้ตักเตือนเป็นหนังสือแล้ว เว้นแต่กรณีร้ายแรงนายจ้างไม่จำต้องตักเตือน (4) ละทิ้งหน้าที่เป็นเวลา 3 วันทำงานติดต่อกันโดยไม่มีเหตุอันสมควร (5) ประมาทเลินเล่อ เป็นเหตุให้นายจ้างได้รับความเสียหายอย่างร้ายแรง (6) ได้รับโทษจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์