คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 180/2530หลักกฎหมาย: คดีอาญาที่อยู่ในอำนาจศาลแขวง เมื่อศาลแขวงพิพากษายกฟ้องโจทก์โดยวินิจฉัยว่าจำเลยไม่ได้รับมอบหมายจากโจทก์ให้ร่วมกับชมรมโรงสีจัดซื้อข้าวเปลือกจากเกษตรกรสมาชิกของโจทก์ และฟังไม่ได้ว่าจำเลยมีเจตนาทุจริตเบียดบังเงินค่าบริการของโจทก์ ย่อมถือว่าเป็นการพิพากษายกฟ้องโดยอาศัยข้อเท็จจริงซึ่งต้องห้ามอุทธรณ์คำพิพากษาศาลชั้นต้นในปัญหาข้อเท็จจริงตาม พ.ร.บ.จัดตั้งศาลแขวงฯมาตรา 22 การที่โจทก์อุทธรณ์ว่าจำเลยได้ร่วมกับชมรมโรงสีกระทำผิดหน้าที่ของจำเลยและจำเลยมีเจตนาทุจริตเบียดบังเงินของโจทก์จึงเป็นอุทธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริงซึ่งต้องห้าม ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยข้อเท็จจริงให้ตามอุทธรณ์ของโจทก์จึงไม่ถูกต้องและต้องถือว่าข้อเท็จจริงยุติแล้วตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ศาลฎีกาย่อมพิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์และยกฎีกาจำเลย.โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นนิติบุคคลตามกฎหมายและได้รับอนุญาตจากจังหวัดฯ ให้นำข้าวสารไปจำหน่ายให้องค์การคลังสินค้าโจทก์มอบให้ชมรมโรงสีจังหวัดฯ เป็นผู้จัดซื้อข้าวเปลือกจากสมาชิกของโจทก์ แล้วแปรสภาพเป็นข้าวสารนำไปขาย จำเลยเป็นประธานกลุ่มของโจทก์ได้เป็นต้วแทนในการให้ชมรมโรงสีจัดซื้อข้าวเปลือกเพื่อนำไปแปรสภาพเป็นข้าวสารส่งไปจำหน่ายให้องค์การคลังสินค้าในนามของโจทก์ แต่จำเลยร่วมกับโรงสีนำข้าวสารไปจำหน่ายโดยไม่ได้ซื้อข้าวเปลือกจากสมาชิกและจำเลยเบียดบังเอาผลประโยชน์ซึ่งเป็นกำไรจากการจำหน่ายข้าวสารไปโดยทุจริต ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 352, 353ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้วสั่งว่าคดีมีมูลจำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงฟังไม่ได้ว่าจำเลยกระทำผิดตามฟ้องพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลชั้นต้นรับอุทธรณ์โดยอ้างว่าเป็นปัญหาข้อกฎหมายศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า จำเลยเป็นตัวแทนโจทก์ได้รับมอบหมายให้ร่วมกับชมรมโรงสีจัดซื้อข้าวเปลือกจากเกษตรสมาชิกของโจทก์กระทำผิดหน้าที่โดยนำข้าวสารของโรงสีไปจำหน่ายให้องค์การคลังสินค้าโดยทุจริต และมีเจตนาทุจริตเบียดบังเงินค่าบริการซึ่งโจทก์จะได้รับจากชมรมโรงสี พิพากษากลับ จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 353 จำคุก 1 ปี 6 เดือน และมาตรา 352จำคุก 6 เดือน ให้เรียงกระทงลงโทษรวมจำคุก 2 ปีจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...คดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 352, 353 ซึ่งมีอัตราโทษจำคุกไม่เกินสามปีหรือปรับไม่เกินหกพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ศาลชั้นต้นฟังข้อเท็จจริงว่า จำเลยไม่ได้รับมอบหมายจากโจทก์ให้ร่วมกับชมรมโรงสีจัดซื้อข้าวเปลือกจากเกษตรกรสมาชิกของโจทก์ และฟังไม่ได้ว่าจำเลยมีเจตนาทุจริตเบียดบังเงินค่าบริการของโจทก์พิพากษายกฟ้อง เป็นการยกฟ้องในปัญหาข้อเท็จจริง จึงต้องห้ามอุทธรณ์คำพิพากษาศาลชั้นต้นในปัญหาข้อเท็จจริงตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแขวงและวิธีพิจารณาความอาญาในศาลแขวงพ.ศ. 2499 มาตรา 22 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแขวงและวิธีพิจารณาความอาญาในศาลแขวง (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2503 มาตรา 10การที่โจทก์อุทธรณ์ว่าพยานหลักฐานโจทก์ฟังได้ว่าจำเลยเป็นตัวแทนโจทก์โดยให้จำเลยร่วมกับชมรมโรงสีจัดซื้อข้าวเปลือกจากเกษตรกรรมสมาชิกของโจทก์ จำเลยกระทำผิดหน้าที่โดยนำข้าวของโรงสีไปจำหน่ายให้แก่องค์การคลังสินค้า และจำเลยมีเจตนาทุจริตเบียดบังเงินของโจทก์เป็นการโต้เถียงในข้อเท็จจริงว่าจำเลยได้ร่วมกับชมรมโรงสีกระทำผิดหน้าที่ของจำเลย และจำเลยมีเจตนาทุจริตเบียดบังเงินของโจทก์ จึงเป็นอุทธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริงซึ่งต้องห้ามตามบทกฎหมายดังกล่าว ดังนั้น การที่ศาลอุทธรณ์รับวินิจฉัยข้อเท็จจริงให้ตามอุทธรณ์ของโจทก์ จึงเป็นการวินิจฉัยโดยไม่ถูกต้องตามกฎหมาย ต้องถือว่าข้อเท็จจริงยุติตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้นพิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ และยกฎีกาจำเลย". ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 180/2530กลุ่ม เกษตรกร ทำนา บ้าน ใหม่โจทก์นาย สำเริง เกิด ผลจำเลย พ.ร.บ.จัดตั้งศาลแขวงและวิธีพิจารณาความอาญาในศาลแขวง พ.ศ.2499 ม. 22คดีอาญาที่อยู่ในอำนาจศาลแขวง เมื่อศาลแขวงพิพากษายกฟ้องโจทก์โดยวินิจฉัยว่าจำเลยไม่ได้รับมอบหมายจากโจทก์ให้ร่วมกับชมรมโรงสีจัดซื้อข้าวเปลือกจากเกษตรกรสมาชิกของโจทก์ และฟังไม่ได้ว่าจำเลยมีเจตนาทุจริตเบียดบังเงินค่าบริการของโจทก์ ย่อมถือว่าเป็นการพิพากษายกฟ้องโดยอาศัยข้อเท็จจริงซึ่งต้องห้ามอุทธรณ์คำพิพากษาศาลชั้นต้นในปัญหาข้อเท็จจริงตาม พ.ร.บ.จัดตั้งศาลแขวงฯมาตรา 22 การที่โจทก์อุทธรณ์ว่าจำเลยได้ร่วมกับชมรมโรงสีกระทำผิดหน้าที่ของจำเลยและจำเลยมีเจตนาทุจริตเบียดบังเงินของโจทก์จึงเป็นอุทธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริงซึ่งต้องห้าม ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยข้อเท็จจริงให้ตามอุทธรณ์ของโจทก์จึงไม่ถูกต้องและต้องถือว่าข้อเท็จจริงยุติแล้วตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ศาลฎีกาย่อมพิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์และยกฎีกาจำเลย.โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นนิติบุคคลตามกฎหมายและได้รับอนุญาตจากจังหวัดฯ ให้นำข้าวสารไปจำหน่ายให้องค์การคลังสินค้าโจทก์มอบให้ชมรมโรงสีจังหวัดฯ เป็นผู้จัดซื้อข้าวเปลือกจากสมาชิกของโจทก์ แล้วแปรสภาพเป็นข้าวสารนำไปขาย จำเลยเป็นประธานกลุ่มของโจทก์ได้เป็นต้วแทนในการให้ชมรมโรงสีจัดซื้อข้าวเปลือกเพื่อนำไปแปรสภาพเป็นข้าวสารส่งไปจำหน่ายให้องค์การคลังสินค้าในนามของโจทก์ แต่จำเลยร่วมกับโรงสีนำข้าวสารไปจำหน่ายโดยไม่ได้ซื้อข้าวเปลือกจากสมาชิกและจำเลยเบียดบังเอาผลประโยชน์ซึ่งเป็นกำไรจากการจำหน่ายข้าวสารไปโดยทุจริต ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 352, 353ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้วสั่งว่าคดีมีมูลจำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงฟังไม่ได้ว่าจำเลยกระทำผิดตามฟ้องพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลชั้นต้นรับอุทธรณ์โดยอ้างว่าเป็นปัญหาข้อกฎหมายศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า จำเลยเป็นตัวแทนโจทก์ได้รับมอบหมายให้ร่วมกับชมรมโรงสีจัดซื้อข้าวเปลือกจากเกษตรสมาชิกของโจทก์กระทำผิดหน้าที่โดยนำข้าวสารของโรงสีไปจำหน่ายให้องค์การคลังสินค้าโดยทุจริต และมีเจตนาทุจริตเบียดบังเงินค่าบริการซึ่งโจทก์จะได้รับจากชมรมโรงสี พิพากษากลับ จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 353 จำคุก 1 ปี 6 เดือน และมาตรา 352จำคุก 6 เดือน ให้เรียงกระทงลงโทษรวมจำคุก 2 ปีจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...คดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 352, 353 ซึ่งมีอัตราโทษจำคุกไม่เกินสามปีหรือปรับไม่เกินหกพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ศาลชั้นต้นฟังข้อเท็จจริงว่า จำเลยไม่ได้รับมอบหมายจากโจทก์ให้ร่วมกับชมรมโรงสีจัดซื้อข้าวเปลือกจากเกษตรกรสมาชิกของโจทก์ และฟังไม่ได้ว่าจำเลยมีเจตนาทุจริตเบียดบังเงินค่าบริการของโจทก์พิพากษายกฟ้อง เป็นการยกฟ้องในปัญหาข้อเท็จจริง จึงต้องห้ามอุทธรณ์คำพิพากษาศาลชั้นต้นในปัญหาข้อเท็จจริงตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแขวงและวิธีพิจารณาความอาญาในศาลแขวงพ.ศ. 2499 มาตรา 22 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแขวงและวิธีพิจารณาความอาญาในศาลแขวง (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2503 มาตรา 10การที่โจทก์อุทธรณ์ว่าพยานหลักฐานโจทก์ฟังได้ว่าจำเลยเป็นตัวแทนโจทก์โดยให้จำเลยร่วมกับชมรมโรงสีจัดซื้อข้าวเปลือกจากเกษตรกรรมสมาชิกของโจทก์ จำเลยกระทำผิดหน้าที่โดยนำข้าวของโรงสีไปจำหน่ายให้แก่องค์การคลังสินค้า และจำเลยมีเจตนาทุจริตเบียดบังเงินของโจทก์เป็นการโต้เถียงในข้อเท็จจริงว่าจำเลยได้ร่วมกับชมรมโรงสีกระทำผิดหน้าที่ของจำเลย และจำเลยมีเจตนาทุจริตเบียดบังเงินของโจทก์ จึงเป็นอุทธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริงซึ่งต้องห้ามตามบทกฎหมายดังกล่าว ดังนั้น การที่ศาลอุทธรณ์รับวินิจฉัยข้อเท็จจริงให้ตามอุทธรณ์ของโจทก์ จึงเป็นการวินิจฉัยโดยไม่ถูกต้องตามกฎหมาย ต้องถือว่าข้อเท็จจริงยุติตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้นพิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ และยกฎีกาจำเลย".(สุทิน นนทแก้ว-สหัส สิงหวิริยะ-เสวก จันทร์ผ่อง)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาในตอนท้ายวินิจฉัยให้ยกฎีกาจำเลยด้วยน่าจะเป็นเพราะคดีนี้ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องในปัญหาข้อเท็จจริงซึ่งต้องห้ามอุทธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริงตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแขวงและวิธีพิจารณาความอาญาในศาลแขวง พ.ศ. 2499(แก้ไขเพิ่มเติม) มาตรา 22 และข้อเท็จจริงเป็นยุติแล้วตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ดังนั้น เมื่อศาลวินิจฉัยว่าการที่ศาลอุทธรณ์รับวินิจฉัยข้อเท็จจริงให้ตามอุทธรณ์ของโจทก์เป็นการวินิจฉัยโดยไม่ถูกต้องตามกฎหมาย และพิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์เสียแล้วจึงไม่มีเหตุจะต้องวินิจฉัยฎีกาของจำเลยซึ่งเป็นฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงอีกต่อไปและต้องพิพากษายกฎีกาของจำเลยด้วย เมื่อศาลฎีกาพิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์เสียแล้วก็เท่ากับไม่มีคำพิพากษาศาลอุทธรณ์อยู่อีก คงมีแต่คำพิพากษาศาลชั้นต้นซึ่งวินิจฉัยว่าข้อเท็จจริงฟังไม่ได้ว่าจำเลยกระทำผิดตามฟ้องและพิพากษายกฟ้องโจทก์ จำเลยจึงไม่มีเหตุจะฎีกาอีก ศาลฎีกาจึงพิพากษายกฎีกาจำเลย อย่างไรก็ดีแนววินิจฉัยในคดีนี้คงจะไม่แปลความไปถึงว่าคู่ความฝ่ายที่ชนะคดีแล้วจะอุทธรณ์ฎีกาคัดค้านคำพิพากษาของศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์ไม่ได้เพราะถ้าศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์แต่ศาลอุทธรณ์พิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามฟ้องแต่เนื่องจากคดีโจทก์ขาดอายุความจึงพิพากษายืนเช่นนี้ถ้าจำเลยฎีกาคัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ที่วินิจฉัยว่าจำเลยมีความผิดตามฟ้องศาลฎีกาจะยังคงยกฎีกาจำเลยหรือไม่ในเมื่อคำพิพากษาศาลอุทธรณ์กระทบกระเทือนต่อชื่อเสียงของจำเลยรวมถึงสิทธิในทางแพ่งด้วยเป็นอันมากซึ่งกรณีนี้ยังไม่มีคำพิพากษาศาลฎีกาเป็นแบบอย่างคงมีแต่แนวทางที่ศาลวินิจฉัยว่าถ้าอุทธรณ์หรือฎีกานั้น ไม่เป็นการคัดค้านคำพิพากษาแล้วจะอุทธรณ์ฎีกาไม่ได้ เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1478/2525 วินิจฉัยว่าจำเลยฎีกาขอให้ศาลฎีกาพิพากษายกฟ้องในประเด็นอื่นที่ศาลอุทธรณ์มิได้นำมาเป็นเหตุยกฟ้อง ดังนี้ไม่เป็นการคัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 216 ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย แต่ในส่วนของคดีแพ่งหากคำพิพากษาของศาลวินิจฉัยถึงสิทธิหน้าที่ต่าง ๆ ไม่ตรงตามที่คู่ความฝ่ายนั้นฟ้องหรือให้การต่อสู้ไว้หรือไม่ตรงตามความุ่งประสงค์ของคู่ความฝ่ายนั้น แม้จะเป็นฝ่ายที่ชนะคดีก็ใช้สิทธิอุทรณ์ฎีกาได้ เช่น ศาลพิพากษายกฟ้อง ถ้าคำพิพากษาวินิจฉัยกระทบกระเทือนสิทธิของจำเลยจำเลยย่อมอุทธรณ์ได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1404/2522) โจทก์ฟ้องเรียกเงินที่โจทก์กล่าวอ้างว่าเข้าหุ้นส่วนกับจำเลยอื่น ศาลชั้นต้นฟังว่าโจทก์ไม่ได้เข้าหุ้นส่วนกับจำเลยพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์เห็นว่าโจทก์ฟ้องเรื่องโจทก์จำเลยเข้าหุ้นส่วนปลูกตึกแถวขายหรือให้เช่าแต่นำสืบว่าโจทก์จำเลยตกลงปลูกตึกแถวแบ่งกันแล้วอยู่เองหรือให้เช่าหรือขายไม่ใช่เป็นหุ้นส่วนเป็นการนำสืบนอกประเด็นพิพากษายืน แต่ไม่ตัดสิทธิที่จะนำคดีมาฟ้องใหม่ จำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า แม้ศาลอุทธรณ์จะพิพากษาให้จำเลยชนะคดี แต่จำเลยฎีกาค้ดค้านคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ว่าวินิจฉัยไม่ถูกต้องตามประเด็น ถ้าวินิจฉัยตรงกับประเด็นแล้วจะพิพากษาว่าโจทก์มีสิทธิเรียกเงินคืนจากจำเลยได้หรือไม่โดยไม่ต้องมีเงื่อนไขให้โจทก์จำเลยไปฟ้องกันอีก ฎีกาของจำเลยจึงเป็นฎีกาที่คัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ว่าวินิจฉัยไม่ถูกต้อง และกล่าวอ้างว่าผลคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ทำให้เสียสิทธิของจำเลย เพราะจำเลยไม่ถูกโจทก์ฟ้องเป็นคดีใหม่อีกหากศาลอุทธรณ์วินิจฉัยตรงตามประเด็นจำเลยมีสิทธิฎีกาได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 247(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 524/2513) ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1ใช้เงินแก่โจทก์ ยกฟ้องจำเลยที่ 2 และที่ 3 ศาลอุทธรณ์เห็นว่าจำเลยที่ 1 เป็นตัวแทนจำเลยที่ 2 และที่ 3 จำเลยที่ 1 ไม่ต้องรับผิดเป็นส่วนตัว ส่วนจำเลยที่ 2 ที่ 3 นั้น โจทก์ไม่ได้ฟ้องให้รับผิดฐานเป็นตัวการตัวแทนไม่มีทางบังคับให้จำเลยที่ 2 และที่3 ชำระหนี้ตามฟ้องพิพากษาแก้ให้ยกฟ้องจำเลยที่ 1 ด้วยจำเลยที่ 2และที่ 3 ฎีกาว่าจำเลยที่ 1 ไม่ใช่ตัวแทนจำเลยที่ 2 และที่ 3 ขอให้บังคับคดีตามศาลชั้นต้น ศาลชั้นต้นไม่รับฎีกาเพราะศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องแล้ว ไม่มีเหตุที่จะฎีกา จำเลยที่ 2 อุทธรณ์คำสั่งศาลฎีกาสั่งให้ศาลชั้นต้นรับฎีกาของจำเลยที่ 2 เพราะไม่มีกฎหมายห้ามมิให้รับฎีกาเช่นนี้ มีข้อน่าพิจารณาอีกประการหนึ่งคือ เรื่องใดเป็นปัญหาข้อเท็จจริง เรื่องใดเป็นปัญหาข้อกฎหมาย เป็นปัญหาที่โต้เถียงกันอยู่เสมอ ศาสตราจารย์ธานินทร์กรัยวิเชียร ได้เสนอข้อทดสอบเบื้องต้นไว้ (คำอธิบายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง เล่ม 1พิมพ์ครั้งที่สอง โดย สหกรณ์ออมทรัพย์ กระทรวงยุติธรรม จำกัดพ.ศ. 2521 หน้า 93-96) ว่าปัญหาใดเป็นปัญหาข้อเท็จจริง ปัญหาใดเป็นปัญหาข้อกฎหมายดังต่อไปนี้ : "ปัญหาข้อเท็จจริง 1. ปัญหาที่เกี่ยวกับการวินิจฉัยพฤติการณ์ที่เกิดขึ้นในคดีการแปลเอกสารสัญญาโดยฟังคำพยานบุคคลประกอบในเรื่องเจตนาของคู่สัญญาว่าเป็นประการใดเพราะถ้อยคำในสัญญาขัดกัน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 197/2478) การกระทำโดยสุจริตหรือไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 388/2478) ผู้ล้มละลายได้ชำระหนี้แก่เจ้าหนี้อันเป็นการกระทำให้เจ้าหนี้อื่นได้เปรียบหรือไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 324/2483) การแปลความหมายถ้อยคำพูดธรรมดาที่ไม่ใช่ข้อความในตัวบทกฎหมาย (คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 270/2492) 2. ปัญหาเกี่ยวกับการใช้ดุลพินิจของศาลตามรูปคดี เช่นปัญหาที่ว่าการซื้อขายเป็นไปโดยสิจริตหรือไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 264/2483) ศาลล่างใช้ดุลพินิจวินิจฉัยคำพยานหลักฐานและเชื่อว่าจำเลยกระทำผิดจริงโดยศาลล่างมิได้วินิจฉัยตรงข้าม หรือปราศจากหลักฐานในท้องสำนวนเป็นปัญหาข้อเท็จจริง (คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 461/2493) ศาลล่างควรเชื่อพยานหลักฐานฝ่ายใด(คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 269/2491) ปัญหาวินิจฉัยคำพยานว่าควรเชื่อหรือไม่ (คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 336/2512) ปัญหาข้อกฎหมาย 1. ปัญหาที่เกี่ยวกับการตีความกฎหมาย เช่น ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ไม่อนุญาตให้โจทก์แก้ฟ้อง อ้างว่าทำให้จำเลยเสียเปรียบ โดยพิจารณาจากตัวบทกฎหมาย มิได้พิจารณาจากข้อเท็จจริงนั้น โจทก์ฎีกาในเรื่องขอแก้ฟ้องได้ เพราะเป็นปัญหาข้อกฎหมาย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 542/2488) ประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 21 นี้เป็นกฎหมายหรือไม่ (คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่103/2505) การที่จำเลยเลี้ยวรถจะเข้าทางแพ่งหนึ่ง ตัดหน้ารถจักรยานยนต์ที่โจทก์ขับขี่มาข้างหลังภายในระยะ 7-8 เมตรจะถือว่าจำเลยฝ่าฝืนกฎหมาย มาตรา 9 วรรค 3 พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2477 ทำให้โจทก์บาดเจ็บสาหัสโดยประมาทตามอุทธรณ์ของโจทก์หรือไม่ เป็นปัญหาข้อกฎหมาย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่1045/2506) ปัญหาว่า เช็คเป็นตั๋วเงินหรือไม่ เป็นปัญหาข้อกฎหมาย (คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 315/2512) 2. ปัญหาที่เกี่ยวกับการตีความคำพิพากษา คำคู่ความ นิติกรรมสัญญาและเอกสาร เช่น ปัญหาการตีความคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ (คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 351/2502) การแปลการกระทำและสัญญาว่าจะเป็นจำนำอันเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 349 หรือไม่(คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 141/2501) การตีความข้อตกลง แห่งสัญญา(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 142/2492) การแปลรายงานกระบวนพิจารณาของศาล โดยไม่มีพยานหลักฐานอื่นสนับสนุน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่860/2478) 3. ปัญหาเกี่ยวกับการปรับบทกฎหมายเข้ากับข้อเท็จจริงในคดีเช่น ประเด็นใดฝ่ายใดมีหน้าที่นำสืบ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่770/2478) ศาลล่างตัดสินนอกคำขอหรือไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 519/2478) ปัญหาว่าศาลล่าง วินิจฉัยนอกประเด็นหรือไม่ คำฟ้องเคลือบคลุมหรือไม่ (คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 355/2493) ปัญหาว่าคำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์นี้ ว่าอุทธรณ์ของจำเลยต้องห้ามอุทธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริง เป็นคำวินิจฉัยที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย หรือไม่(คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 225/2512)" ปัญหาในคดีนี้เป็นปัญหาเกี่ยวกับการใช้ดุลพินิจของศาลในการรับฟังพยานหลักฐานจึงเป็นปัญหาข้อเท็จจริงที่เห็นได้ค่อนข้างชัดเจน. วิศิษฐ์ลิมานนท์.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นนิติบุคคลตามกฎหมายและได้รับอนุญาตจากจังหวัดฯ ให้นำข้าวสารไปจำหน่ายให้องค์การคลังสินค้าโจทก์มอบให้ชมรมโรงสีจังหวัดฯ เป็นผู้จัดซื้อข้าวเปลือกจากสมาชิกของโจทก์ แล้วแปรสภาพเป็นข้าวสารนำไปขาย จำเลยเป็นประธานกลุ่มของโจทก์ได้เป็นต้วแทนในการให้ชมรมโรงสีจัดซื้อข้าวเปลือกเพื่อนำไปแปรสภาพเป็นข้าวสารส่งไปจำหน่ายให้องค์การคลังสินค้าในนามของโจทก์ แต่จำเลยร่วมกับโรงสีนำข้าวสารไปจำหน่ายโดยไม่ได้ซื้อข้าวเปลือกจากสมาชิกและจำเลยเบียดบังเอาผลประโยชน์ซึ่งเป็นกำไรจากการจำหน่ายข้าวสารไปโดยทุจริต ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 352, 353ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้วสั่งว่าคดีมีมูลจำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงฟังไม่ได้ว่าจำเลยกระทำผิดตามฟ้องพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลชั้นต้นรับอุทธรณ์โดยอ้างว่าเป็นปัญหาข้อกฎหมายศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า จำเลยเป็นตัวแทนโจทก์ได้รับมอบหมายให้ร่วมกับชมรมโรงสีจัดซื้อข้าวเปลือกจากเกษตรสมาชิกของโจทก์กระทำผิดหน้าที่โดยนำข้าวสารของโรงสีไปจำหน่ายให้องค์การคลังสินค้าโดยทุจริต และมีเจตนาทุจริตเบียดบังเงินค่าบริการซึ่งโจทก์จะได้รับจากชมรมโรงสี พิพากษากลับ จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 353 จำคุก 1 ปี 6 เดือน และมาตรา 352จำคุก 6 เดือน ให้เรียงกระทงลงโทษรวมจำคุก 2 ปีจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...คดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 352, 353 ซึ่งมีอัตราโทษจำคุกไม่เกินสามปีหรือปรับไม่เกินหกพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ศาลชั้นต้นฟังข้อเท็จจริงว่า จำเลยไม่ได้รับมอบหมายจากโจทก์ให้ร่วมกับชมรมโรงสีจัดซื้อข้าวเปลือกจากเกษตรกรสมาชิกของโจทก์ และฟังไม่ได้ว่าจำเลยมีเจตนาทุจริตเบียดบังเงินค่าบริการของโจทก์พิพากษายกฟ้อง เป็นการยกฟ้องในปัญหาข้อเท็จจริง จึงต้องห้ามอุทธรณ์คำพิพากษาศาลชั้นต้นในปัญหาข้อเท็จจริงตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแขวงและวิธีพิจารณาความอาญาในศาลแขวงพ.ศ. 2499 มาตรา 22 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแขวงและวิธีพิจารณาความอาญาในศาลแขวง (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2503 มาตรา 10การที่โจทก์อุทธรณ์ว่าพยานหลักฐานโจทก์ฟังได้ว่าจำเลยเป็นตัวแทนโจทก์โดยให้จำเลยร่วมกับชมรมโรงสีจัดซื้อข้าวเปลือกจากเกษตรกรรมสมาชิกของโจทก์ จำเลยกระทำผิดหน้าที่โดยนำข้าวของโรงสีไปจำหน่ายให้แก่องค์การคลังสินค้า และจำเลยมีเจตนาทุจริตเบียดบังเงินของโจทก์เป็นการโต้เถียงในข้อเท็จจริงว่าจำเลยได้ร่วมกับชมรมโรงสีกระทำผิดหน้าที่ของจำเลย และจำเลยมีเจตนาทุจริตเบียดบังเงินของโจทก์ จึงเป็นอุทธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริงซึ่งต้องห้ามตามบทกฎหมายดังกล่าว ดังนั้น การที่ศาลอุทธรณ์รับวินิจฉัยข้อเท็จจริงให้ตามอุทธรณ์ของโจทก์ จึงเป็นการวินิจฉัยโดยไม่ถูกต้องตามกฎหมาย ต้องถือว่าข้อเท็จจริงยุติตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้นพิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ และยกฎีกาจำเลย". ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 180/2530กลุ่ม เกษตรกร ทำนา บ้าน ใหม่โจทก์นาย สำเริง เกิด ผลจำเลย พ.ร.บ.จัดตั้งศาลแขวงและวิธีพิจารณาความอาญาในศาลแขวง พ.ศ.2499 ม. 22คดีอาญาที่อยู่ในอำนาจศาลแขวง เมื่อศาลแขวงพิพากษายกฟ้องโจทก์โดยวินิจฉัยว่าจำเลยไม่ได้รับมอบหมายจากโจทก์ให้ร่วมกับชมรมโรงสีจัดซื้อข้าวเปลือกจากเกษตรกรสมาชิกของโจทก์ และฟังไม่ได้ว่าจำเลยมีเจตนาทุจริตเบียดบังเงินค่าบริการของโจทก์ ย่อมถือว่าเป็นการพิพากษายกฟ้องโดยอาศัยข้อเท็จจริงซึ่งต้องห้ามอุทธรณ์คำพิพากษาศาลชั้นต้นในปัญหาข้อเท็จจริงตาม พ.ร.บ.จัดตั้งศาลแขวงฯมาตรา 22 การที่โจทก์อุทธรณ์ว่าจำเลยได้ร่วมกับชมรมโรงสีกระทำผิดหน้าที่ของจำเลยและจำเลยมีเจตนาทุจริตเบียดบังเงินของโจทก์จึงเป็นอุทธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริงซึ่งต้องห้าม ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยข้อเท็จจริงให้ตามอุทธรณ์ของโจทก์จึงไม่ถูกต้องและต้องถือว่าข้อเท็จจริงยุติแล้วตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ศาลฎีกาย่อมพิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์และยกฎีกาจำเลย.โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นนิติบุคคลตามกฎหมายและได้รับอนุญาตจากจังหวัดฯ ให้นำข้าวสารไปจำหน่ายให้องค์การคลังสินค้าโจทก์มอบให้ชมรมโรงสีจังหวัดฯ เป็นผู้จัดซื้อข้าวเปลือกจากสมาชิกของโจทก์ แล้วแปรสภาพเป็นข้าวสารนำไปขาย จำเลยเป็นประธานกลุ่มของโจทก์ได้เป็นต้วแทนในการให้ชมรมโรงสีจัดซื้อข้าวเปลือกเพื่อนำไปแปรสภาพเป็นข้าวสารส่งไปจำหน่ายให้องค์การคลังสินค้าในนามของโจทก์ แต่จำเลยร่วมกับโรงสีนำข้าวสารไปจำหน่ายโดยไม่ได้ซื้อข้าวเปลือกจากสมาชิกและจำเลยเบียดบังเอาผลประโยชน์ซึ่งเป็นกำไรจากการจำหน่ายข้าวสารไปโดยทุจริต ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 352, 353ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้วสั่งว่าคดีมีมูลจำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงฟังไม่ได้ว่าจำเลยกระทำผิดตามฟ้องพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลชั้นต้นรับอุทธรณ์โดยอ้างว่าเป็นปัญหาข้อกฎหมายศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า จำเลยเป็นตัวแทนโจทก์ได้รับมอบหมายให้ร่วมกับชมรมโรงสีจัดซื้อข้าวเปลือกจากเกษตรสมาชิกของโจทก์กระทำผิดหน้าที่โดยนำข้าวสารของโรงสีไปจำหน่ายให้องค์การคลังสินค้าโดยทุจริต และมีเจตนาทุจริตเบียดบังเงินค่าบริการซึ่งโจทก์จะได้รับจากชมรมโรงสี พิพากษากลับ จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 353 จำคุก 1 ปี 6 เดือน และมาตรา 352จำคุก 6 เดือน ให้เรียงกระทงลงโทษรวมจำคุก 2 ปีจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "...คดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 352, 353 ซึ่งมีอัตราโทษจำคุกไม่เกินสามปีหรือปรับไม่เกินหกพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ศาลชั้นต้นฟังข้อเท็จจริงว่า จำเลยไม่ได้รับมอบหมายจากโจทก์ให้ร่วมกับชมรมโรงสีจัดซื้อข้าวเปลือกจากเกษตรกรสมาชิกของโจทก์ และฟังไม่ได้ว่าจำเลยมีเจตนาทุจริตเบียดบังเงินค่าบริการของโจทก์พิพากษายกฟ้อง เป็นการยกฟ้องในปัญหาข้อเท็จจริง จึงต้องห้ามอุทธรณ์คำพิพากษาศาลชั้นต้นในปัญหาข้อเท็จจริงตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแขวงและวิธีพิจารณาความอาญาในศาลแขวงพ.ศ. 2499 มาตรา 22 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแขวงและวิธีพิจารณาความอาญาในศาลแขวง (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2503 มาตรา 10การที่โจทก์อุทธรณ์ว่าพยานหลักฐานโจทก์ฟังได้ว่าจำเลยเป็นตัวแทนโจทก์โดยให้จำเลยร่วมกับชมรมโรงสีจัดซื้อข้าวเปลือกจากเกษตรกรรมสมาชิกของโจทก์ จำเลยกระทำผิดหน้าที่โดยนำข้าวของโรงสีไปจำหน่ายให้แก่องค์การคลังสินค้า และจำเลยมีเจตนาทุจริตเบียดบังเงินของโจทก์เป็นการโต้เถียงในข้อเท็จจริงว่าจำเลยได้ร่วมกับชมรมโรงสีกระทำผิดหน้าที่ของจำเลย และจำเลยมีเจตนาทุจริตเบียดบังเงินของโจทก์ จึงเป็นอุทธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริงซึ่งต้องห้ามตามบทกฎหมายดังกล่าว ดังนั้น การที่ศาลอุทธรณ์รับวินิจฉัยข้อเท็จจริงให้ตามอุทธรณ์ของโจทก์ จึงเป็นการวินิจฉัยโดยไม่ถูกต้องตามกฎหมาย ต้องถือว่าข้อเท็จจริงยุติตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้นพิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ และยกฎีกาจำเลย".(สุทิน นนทแก้ว-สหัส สิงหวิริยะ-เสวก จันทร์ผ่อง)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษาศาลฎีกาในตอนท้ายวินิจฉัยให้ยกฎีกาจำเลยด้วยน่าจะเป็นเพราะคดีนี้ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องในปัญหาข้อเท็จจริงซึ่งต้องห้ามอุทธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริงตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแขวงและวิธีพิจารณาความอาญาในศาลแขวง พ.ศ. 2499(แก้ไขเพิ่มเติม) มาตรา 22 และข้อเท็จจริงเป็นยุติแล้วตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ดังนั้น เมื่อศาลวินิจฉัยว่าการที่ศาลอุทธรณ์รับวินิจฉัยข้อเท็จจริงให้ตามอุทธรณ์ของโจทก์เป็นการวินิจฉัยโดยไม่ถูกต้องตามกฎหมาย และพิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์เสียแล้วจึงไม่มีเหตุจะต้องวินิจฉัยฎีกาของจำเลยซึ่งเป็นฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริงอีกต่อไปและต้องพิพากษายกฎีกาของจำเลยด้วย เมื่อศาลฎีกาพิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์เสียแล้วก็เท่ากับไม่มีคำพิพากษาศาลอุทธรณ์อยู่อีก คงมีแต่คำพิพากษาศาลชั้นต้นซึ่งวินิจฉัยว่าข้อเท็จจริงฟังไม่ได้ว่าจำเลยกระทำผิดตามฟ้องและพิพากษายกฟ้องโจทก์ จำเลยจึงไม่มีเหตุจะฎีกาอีก ศาลฎีกาจึงพิพากษายกฎีกาจำเลย อย่างไรก็ดีแนววินิจฉัยในคดีนี้คงจะไม่แปลความไปถึงว่าคู่ความฝ่ายที่ชนะคดีแล้วจะอุทธรณ์ฎีกาคัดค้านคำพิพากษาของศาลชั้นต้นหรือศาลอุทธรณ์ไม่ได้เพราะถ้าศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์แต่ศาลอุทธรณ์พิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามฟ้องแต่เนื่องจากคดีโจทก์ขาดอายุความจึงพิพากษายืนเช่นนี้ถ้าจำเลยฎีกาคัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ที่วินิจฉัยว่าจำเลยมีความผิดตามฟ้องศาลฎีกาจะยังคงยกฎีกาจำเลยหรือไม่ในเมื่อคำพิพากษาศาลอุทธรณ์กระทบกระเทือนต่อชื่อเสียงของจำเลยรวมถึงสิทธิในทางแพ่งด้วยเป็นอันมากซึ่งกรณีนี้ยังไม่มีคำพิพากษาศาลฎีกาเป็นแบบอย่างคงมีแต่แนวทางที่ศาลวินิจฉัยว่าถ้าอุทธรณ์หรือฎีกานั้น ไม่เป็นการคัดค้านคำพิพากษาแล้วจะอุทธรณ์ฎีกาไม่ได้ เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1478/2525 วินิจฉัยว่าจำเลยฎีกาขอให้ศาลฎีกาพิพากษายกฟ้องในประเด็นอื่นที่ศาลอุทธรณ์มิได้นำมาเป็นเหตุยกฟ้อง ดังนี้ไม่เป็นการคัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 216 ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย แต่ในส่วนของคดีแพ่งหากคำพิพากษาของศาลวินิจฉัยถึงสิทธิหน้าที่ต่าง ๆ ไม่ตรงตามที่คู่ความฝ่ายนั้นฟ้องหรือให้การต่อสู้ไว้หรือไม่ตรงตามความุ่งประสงค์ของคู่ความฝ่ายนั้น แม้จะเป็นฝ่ายที่ชนะคดีก็ใช้สิทธิอุทรณ์ฎีกาได้ เช่น ศาลพิพากษายกฟ้อง ถ้าคำพิพากษาวินิจฉัยกระทบกระเทือนสิทธิของจำเลยจำเลยย่อมอุทธรณ์ได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1404/2522) โจทก์ฟ้องเรียกเงินที่โจทก์กล่าวอ้างว่าเข้าหุ้นส่วนกับจำเลยอื่น ศาลชั้นต้นฟังว่าโจทก์ไม่ได้เข้าหุ้นส่วนกับจำเลยพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์เห็นว่าโจทก์ฟ้องเรื่องโจทก์จำเลยเข้าหุ้นส่วนปลูกตึกแถวขายหรือให้เช่าแต่นำสืบว่าโจทก์จำเลยตกลงปลูกตึกแถวแบ่งกันแล้วอยู่เองหรือให้เช่าหรือขายไม่ใช่เป็นหุ้นส่วนเป็นการนำสืบนอกประเด็นพิพากษายืน แต่ไม่ตัดสิทธิที่จะนำคดีมาฟ้องใหม่ จำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า แม้ศาลอุทธรณ์จะพิพากษาให้จำเลยชนะคดี แต่จำเลยฎีกาค้ดค้านคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ว่าวินิจฉัยไม่ถูกต้องตามประเด็น ถ้าวินิจฉัยตรงกับประเด็นแล้วจะพิพากษาว่าโจทก์มีสิทธิเรียกเงินคืนจากจำเลยได้หรือไม่โดยไม่ต้องมีเงื่อนไขให้โจทก์จำเลยไปฟ้องกันอีก ฎีกาของจำเลยจึงเป็นฎีกาที่คัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ว่าวินิจฉัยไม่ถูกต้อง และกล่าวอ้างว่าผลคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ทำให้เสียสิทธิของจำเลย เพราะจำเลยไม่ถูกโจทก์ฟ้องเป็นคดีใหม่อีกหากศาลอุทธรณ์วินิจฉัยตรงตามประเด็นจำเลยมีสิทธิฎีกาได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 247(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 524/2513) ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1ใช้เงินแก่โจทก์ ยกฟ้องจำเลยที่ 2 และที่ 3 ศาลอุทธรณ์เห็นว่าจำเลยที่ 1 เป็นตัวแทนจำเลยที่ 2 และที่ 3 จำเลยที่ 1 ไม่ต้องรับผิดเป็นส่วนตัว ส่วนจำเลยที่ 2 ที่ 3 นั้น โจทก์ไม่ได้ฟ้องให้รับผิดฐานเป็นตัวการตัวแทนไม่มีทางบังคับให้จำเลยที่ 2 และที่3 ชำระหนี้ตามฟ้องพิพากษาแก้ให้ยกฟ้องจำเลยที่ 1 ด้วยจำเลยที่ 2และที่ 3 ฎีกาว่าจำเลยที่ 1 ไม่ใช่ตัวแทนจำเลยที่ 2 และที่ 3 ขอให้บังคับคดีตามศาลชั้นต้น ศาลชั้นต้นไม่รับฎีกาเพราะศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องแล้ว ไม่มีเหตุที่จะฎีกา จำเลยที่ 2 อุทธรณ์คำสั่งศาลฎีกาสั่งให้ศาลชั้นต้นรับฎีกาของจำเลยที่ 2 เพราะไม่มีกฎหมายห้ามมิให้รับฎีกาเช่นนี้ มีข้อน่าพิจารณาอีกประการหนึ่งคือ เรื่องใดเป็นปัญหาข้อเท็จจริง เรื่องใดเป็นปัญหาข้อกฎหมาย เป็นปัญหาที่โต้เถียงกันอยู่เสมอ ศาสตราจารย์ธานินทร์กรัยวิเชียร ได้เสนอข้อทดสอบเบื้องต้นไว้ (คำอธิบายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง เล่ม 1พิมพ์ครั้งที่สอง โดย สหกรณ์ออมทรัพย์ กระทรวงยุติธรรม จำกัดพ.ศ. 2521 หน้า 93-96) ว่าปัญหาใดเป็นปัญหาข้อเท็จจริง ปัญหาใดเป็นปัญหาข้อกฎหมายดังต่อไปนี้ : "ปัญหาข้อเท็จจริง 1. ปัญหาที่เกี่ยวกับการวินิจฉัยพฤติการณ์ที่เกิดขึ้นในคดีการแปลเอกสารสัญญาโดยฟังคำพยานบุคคลประกอบในเรื่องเจตนาของคู่สัญญาว่าเป็นประการใดเพราะถ้อยคำในสัญญาขัดกัน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 197/2478) การกระทำโดยสุจริตหรือไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 388/2478) ผู้ล้มละลายได้ชำระหนี้แก่เจ้าหนี้อันเป็นการกระทำให้เจ้าหนี้อื่นได้เปรียบหรือไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 324/2483) การแปลความหมายถ้อยคำพูดธรรมดาที่ไม่ใช่ข้อความในตัวบทกฎหมาย (คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 270/2492) 2. ปัญหาเกี่ยวกับการใช้ดุลพินิจของศาลตามรูปคดี เช่นปัญหาที่ว่าการซื้อขายเป็นไปโดยสิจริตหรือไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 264/2483) ศาลล่างใช้ดุลพินิจวินิจฉัยคำพยานหลักฐานและเชื่อว่าจำเลยกระทำผิดจริงโดยศาลล่างมิได้วินิจฉัยตรงข้าม หรือปราศจากหลักฐานในท้องสำนวนเป็นปัญหาข้อเท็จจริง (คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 461/2493) ศาลล่างควรเชื่อพยานหลักฐานฝ่ายใด(คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 269/2491) ปัญหาวินิจฉัยคำพยานว่าควรเชื่อหรือไม่ (คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 336/2512) ปัญหาข้อกฎหมาย 1. ปัญหาที่เกี่ยวกับการตีความกฎหมาย เช่น ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ไม่อนุญาตให้โจทก์แก้ฟ้อง อ้างว่าทำให้จำเลยเสียเปรียบ โดยพิจารณาจากตัวบทกฎหมาย มิได้พิจารณาจากข้อเท็จจริงนั้น โจทก์ฎีกาในเรื่องขอแก้ฟ้องได้ เพราะเป็นปัญหาข้อกฎหมาย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 542/2488) ประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 21 นี้เป็นกฎหมายหรือไม่ (คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่103/2505) การที่จำเลยเลี้ยวรถจะเข้าทางแพ่งหนึ่ง ตัดหน้ารถจักรยานยนต์ที่โจทก์ขับขี่มาข้างหลังภายในระยะ 7-8 เมตรจะถือว่าจำเลยฝ่าฝืนกฎหมาย มาตรา 9 วรรค 3 พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2477 ทำให้โจทก์บาดเจ็บสาหัสโดยประมาทตามอุทธรณ์ของโจทก์หรือไม่ เป็นปัญหาข้อกฎหมาย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่1045/2506) ปัญหาว่า เช็คเป็นตั๋วเงินหรือไม่ เป็นปัญหาข้อกฎหมาย (คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 315/2512) 2. ปัญหาที่เกี่ยวกับการตีความคำพิพากษา คำคู่ความ นิติกรรมสัญญาและเอกสาร เช่น ปัญหาการตีความคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ (คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 351/2502) การแปลการกระทำและสัญญาว่าจะเป็นจำนำอันเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 349 หรือไม่(คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 141/2501) การตีความข้อตกลง แห่งสัญญา(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 142/2492) การแปลรายงานกระบวนพิจารณาของศาล โดยไม่มีพยานหลักฐานอื่นสนับสนุน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่860/2478) 3. ปัญหาเกี่ยวกับการปรับบทกฎหมายเข้ากับข้อเท็จจริงในคดีเช่น ประเด็นใดฝ่ายใดมีหน้าที่นำสืบ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่770/2478) ศาลล่างตัดสินนอกคำขอหรือไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 519/2478) ปัญหาว่าศาลล่าง วินิจฉัยนอกประเด็นหรือไม่ คำฟ้องเคลือบคลุมหรือไม่ (คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 355/2493) ปัญหาว่าคำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์นี้ ว่าอุทธรณ์ของจำเลยต้องห้ามอุทธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริง เป็นคำวินิจฉัยที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย หรือไม่(คำสั่งคำร้องศาลฎีกาที่ 225/2512)" ปัญหาในคดีนี้เป็นปัญหาเกี่ยวกับการใช้ดุลพินิจของศาลในการรับฟังพยานหลักฐานจึงเป็นปัญหาข้อเท็จจริงที่เห็นได้ค่อนข้างชัดเจน. วิศิษฐ์ลิมานนท์.