คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7350/2537หลักกฎหมาย: โจทก์บรรยายฟ้องว่า น. จดทะเบียนจำนองเรือพิพาทเป็นประกันหนี้ที่บุคคลต่าง ๆ มีต่อโจทก์ ส่วนจำเลยได้รับประกันภัยเรือพิพาทจากผู้รับโอนกรรมสิทธิ์เรือ เรือพิพาทเกิดอุบัติเหตุไม่สามารถใช้การได้ จำเลยต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนตามจำนวนที่ได้รับประกันภัยแก่โจทก์ แต่จำเลยได้จ่ายค่าสินไหมทดแทนให้ผู้เอาประกันภัยทำให้โจทก์ไม่มีหลักประกันที่จะบังคับชำระหนี้ได้อีกต่อไปจึงขอให้บังคับเอาเงินประกันภัย เป็นการฟ้องโดยอาศัยอำนาจแห่งกฎหมายในเรื่องช่วงทรัพย์ ไม่จำต้องบรรยายฟ้องว่า บุคคลต่าง ๆ ดังกล่าวเป็นหนี้โจทก์จำนวนเท่าไร และหนี้ถึงกำหนดชำระแล้วหรือไม่ และโจทก์ได้ใช้สิทธิเรียกร้องบังคับชำระหนี้เอาแก่บุคคลต่าง ๆ ดังกล่าวแล้วหรือไม่ ฟ้องโจทก์จึงไม่เคลือบคลุม สัญญาประกันภัยทางทะเลตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 868 ให้บังคับตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายทะเล แต่กฎหมายทะเลของประเทศไทยยังไม่มี ทั้งจารีตประเพณีก็ไม่ปรากฏ จึงต้องวินิจฉัยคดีตามหลักกฎหมายทั่วไป กรมธรรม์ประกันภัยทางทะเลทำขึ้นเป็นภาษาอังกฤษ จึงควรถือกฎหมายว่าด้วยการประกันภัยทางทะเลของประเทศอังกฤษเป็นกฎหมายทั่วไปเพื่อเทียบเคียงวินิจฉัย เงื่อนไขในกรมธรรม์ประกันภัยมีข้อความเป็นคำรับรอง(Warranty) ของผู้เอาประกันภัยว่า เรือพิพาทจะได้รับการตรวจสภาพและจะปฏิบัติตามคำแนะนำภายใน 30 วัน นับแต่วันเริ่มคุ้มครองจึงเป็นคำมั่นสัญญาของผู้เอาประกันภัยที่จะต้องปฏิบัติโดยเคร่งครัดตาม พระราชบัญญัติ ประกันภัยทางทะเล 1906 ของประเทศอังกฤษมาตรา 33 เมื่อเรือพิพาทเกิดอุบัติเหตุอับปางซึ่งจะเกิดจากการที่ผู้เอาประกันภัยไม่ปฏิบัติตามคำรับรองหรือไม่ก็ตาม การที่ผู้เอาประกันภัยฝ่าฝืนคำรับรองผู้รับประกันภัยย่อมปฏิเสธความรับผิดตามกรมธรรม์ประกันภัยได้โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม 2526 นางสาวนภาลัยปาสาทิกา ได้จำนองเรือยนต์ "เกื้อกูล" ไว้แก่โจทก์ เป็นประกันหนี้ของห้างหุ้นส่วน ป.รุ่งโรจน์ค้าวัสดุภัณฑ์และ/หรือห้างหุ้นส่วนจำกัดสหสิทธิทิมเบอร์ และ/หรือบริษัทรุ่งโรจน์ทิมเบอร์ จำกัด และ/หรือนางสาวนภาลัย ปาสาทิกาวงเงินจำนอง 7,500,000 บาท ดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 17.5 ต่อปีต่อมามีการโอนกรรมสิทธิ์เรือดังกล่าวให้แก่บริษัทรุ่งศิรินาวีจำกัด และเปลี่ยนชื่อเป็นเรือยนต์ "รุ่งทวี" บริษัทรุ่งศิรินาวีจำกัดได้เอาไปประกันภัยความเสียหายไว้กับจำเลยในวงเงิน จำนวน4,000,000 บาท ต่อมาวันที่ 29 พฤศจิกายน 2529 ระหว่างอายุกรมธรรม์ประกันภัยเรือรุ่งทวีเกิดประสบอุบัติเหตุที่เมืองแจมบี้ประเทศสาธารณรัฐอินโดนีเซีย จำเลยต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนตามจำนวนเงินที่รับประกันภัยไว้ โจทก์ในฐานะผู้รับจำนองมีสิทธิได้รับเงินดังกล่าวในฐานะผู้รับจำนอง จำเลยไม่จ่ายให้โจทก์ กลับจ่ายให้บริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัด ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายขอให้บังคับจำเลยชำระเงิน 4,000,000 บาท แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยให้การว่า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุมเนื่องจากไม่บรรยายฟ้องว่าลูกหนี้ตามสัญญาจำนองเป็นหนี้โจทก์อยู่จำนวนเท่าไร ถึงกำหนดชำระเมื่อใด มีการเรียกร้องและบังคับชำระหนี้เอาแก่ลูกหนี้แล้วหรือไม่ อย่างไร โจทก์ไม่ใช่ผู้รับจำนองเรือรุ่งทวีห้างหุ้นส่วนจำกัดป.รุ่งโรจน์ค้าวัสดุภัณฑ์ และ/หรือห้างหุ้นส่วนจำกัดสหสิทธิทิมเบอร์ และ/หรือบริษัทรุ่งโรจน์ทิมเบอร์ จำกัด และ/หรือนางสาวนภาลัย ปาสาทิกาไม่ได้เป็นลูกหนี้โจทก์ โจทก์ไม่ได้บอกกล่าวบังคับจำนองและฟ้องบังคับจำนองเรือรุ่งทวีจึงไม่มีสิทธิเรียกร้องเอาแก่จำเลยบริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัด ไม่นำเรือไปตรวจสภาพกับบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด และดำเนินการซ่อมแซมตามที่บริษัทดังกล่าวแนะนำภายใน 30 วัน ก่อนที่จะนำเรือไปบรรทุกสินค้าอันเป็นการไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขในกรมธรรม์ประกันภัยจำเลยจึงไม่ต้องรับผิดจำเลยได้รับเงินจากบริษัทประกันภัยต่างประเทศมาให้บริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัดในรูปสินไหมกรุณา คือ ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้โดยที่ผู้รับประกันภัยไม่ต้องรับผิดและโจทก์สามารถบังคับเอาจากซากเรือเป็นเงิน 286,000 บาทได้ โจทก์จึงไม่ได้รับความเสียหาย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยชำระเงิน 4,000,000 บาทพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า เมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม 2526 นางสาวนภาลัย ปาสาทิกาได้จดทะเบียนจำนองเรือชื่อเกื้อกูล หมายเลขทะเบียน ก.ท.2014แก่โจทก์เป็นประกันหนี้ของบุคคลต่าง ๆ และของนางสาวนภาลัยเองที่มีต่อโจทก์ในวงเงิน 7,500,000 บาท ตามสำเนาหนังสือสัญญาจำนองและสำเนาสัญญาต่อท้ายเอกสารหมาย จ.7 และ จ.8 ต่อมาวันที่ 2 ธันวาคม 2526 นางสาวนภาลัยได้โอนกรรมสิทธิ์เรือดังกล่าวให้บริษัทไทยรุ่งโรจน์นาวี จำกัด ตามเอกสารหมายจ.7 และวันที่ 25 เมษายน 2529 บริษัทไทยรุ่งโรจน์นาวี จำกัดได้โอนกรรมสิทธิ์เรือให้ บริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัด และเปลี่ยนชื่อเรือจาก "เกื้อกูล" เป็น "รุ่งทวี" ตามเอกสารหมาย จ.7 (แผ่นที่ 2)ในการนี้โจทก์ได้ให้ความยินยอมแล้วตามเอกสารหมาย จ.9 ถึง จ.11เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม 2529 บริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัด ได้เอาประกันภัยเรือรุ่งทวีไว้แก่จำเลยเป็นเงิน 4,000,000 บาท ระยะเวลาคุ้มครองตั้งแต่วันที่ 3 ตุลาคม 2529 ถึงวันที่ 3 ตุลาคม 2530 ตามกรมธรรม์ประกันภัยเอกสารหมาย จ.13 (คำแปลเอกสารหมายจ.14 และ ล.1) เมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน 2529 เรือรุ่งทวีได้เกิดอุบัติเหตุอับปางในแม่น้ำเมืองแจมบี้ประเทศสาธารณรัฐอินโดนีเซียจำเลยยอมจ่ายค่าสินไหมทดแทนให้ผู้เอาประกันภัยเพียง 2,700,000 บาทปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยข้อแรกมีว่า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุมหรือไม่จำเลยให้การว่าฟ้องโจทก์เคลือบคลุม เพราะโจทก์ไม่ได้บรรยายฟ้องให้แจ้งชัดถึงสภาพแห่งข้อหาและข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาว่า ห้างหุ้นส่วนจำกัดป.รุ่งโรจน์ค้าวัสดุภัณฑ์และ/หรือห้างหุ้นส่วนจำกัดสหสิทธิทิมเบอร์ และ/หรือบริษัทรุ่งโรจน์ทิมเบอร์ จำกัด และ/หรือนางสาวนภาลัยเป็นหนี้โจทก์จำนวนเท่าไรและหนี้ถึงกำหนดชำระเมื่อใด กับทั้งโจทก์ได้เรียกร้องหรือบังคับชำระหนี้เอาจากนิติบุคคลหรือบุคคลดังกล่าวแล้วหรือไม่อย่างไร จำเลยไม่เข้าใจว่า การกระทำของจำเลยตามที่โจทก์กล่าวอ้างโจทก์ได้รับความเสียหายอย่างไร เห็นว่าโจทก์บรรยายฟ้องแล้วว่า นางสาวนภาลัยได้จดทะเบียนจำนองเรือเป็นประกันหนี้ที่บุคคลต่าง ๆ มีต่อโจทก์ ในวงเงิน 7,500,000 บาทส่วนจำเลยได้รับประกันภัยเรือรุ่งทวีจากบริษัทรุ่งศิรินาวีจำกัด ผู้รับโอนกรรมสิทธิ์เรือ จำนวนเงิน 4,000,000 บาท เรือรุ่งทวีเกิดอุบัติเหตุไม่สามารถใช้การได้ จำเลยมีหน้าที่ต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนตามจำนวนที่ได้รับประกันภัย โจทก์ในฐานะผู้รับจำนองมีสิทธิเรียกร้องเอาแก่จำเลยได้โดยตรง แต่จำเลยได้จ่ายค่าสินไหมทดแทนให้ผู้เอาประกันภัยทำให้โจทก์ไม่มีหลักประกันที่จะบังคับชำระหนี้ได้อีกต่อไป ฟ้องโจทก์จึงเป็นกรณีที่โจทก์ในฐานะผู้รับจำนองเรียกร้องเอาเงินประกันภัยซึ่งเรือรุ่งทวีเกิดวินาศภัยไม่มีทรัพย์ที่เป็นประกันแก่โจทก์ต่อไปดังเดิม โจทก์จึงขอให้บังคับเอาเงินประกันภัยโดยอาศัยอำนาจแห่งกฎหมายในเรื่องช่วงทรัพย์ เพื่อโจทก์ในฐานะเจ้าหนี้จะบังคับเอาแก่เงินประกันภัยได้เหมือนอย่างเรือที่เป็นประกัน ดังที่บัญญัติไว้ตามมาตรา 231 วรรคสอง แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ โจทก์จึงไม่จำต้องบรรยายฟ้องว่าบุคคลต่าง ๆ ดังกล่าวเป็นหนี้โจทก์จำนวนเท่าไร และหนี้ถึงกำหนดชำระแล้วหรือไม่ และโจทก์ได้ใช้สิทธิเรียกร้องบังคับชำระหนี้เอาแก่บุคคลต่าง ๆ ดังกล่าวแล้วหรือไม่ฟ้องโจทก์จึงไม่เคลือบคลุม ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยข้อต่อมามีว่า โจทก์มีสิทธิเรียกเงินประกันภัยจากจำเลยได้หรือไม่ เพียงใด เห็นว่า คดีนี้เป็นเรื่องที่จำเลยรับประกันภัยทางทะเลเรือรุ่งทวีจากบริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัด ผู้เอาประกันภัยตามกรมธรรม์ประกันภัยเอกสารหมาย จ.13 จำเลยนำสืบว่า เนื่องจากเรือรุ่งทวีเป็นเรือเก่ามีอายุการใช้งานเกิน 15 ปีแล้ว บริษัทยูไนเต็ดอินเดียจำกัด ผู้รับประกันภัยต่อในประเทศสิงคโปร์ต้องการให้มีเงื่อนไขตรวจสภาพเรือโดยบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัดและข้อแนะนำต่าง ๆ จะได้รับการปฏิบัติตามภายใน 30 วันเมื่อจำเลยได้แจ้งเงื่อนไขดังกล่าวให้ผู้เอาประกันภัยทราบ ผู้เอาประกันภัยตกลงรับเงื่อนไขนี้ จำเลยจึงได้ออกกรมธรรม์ประกันภัยตามเอกสารหมาย จ.13 ให้ผู้เอาประกันภัย เมื่อเรือรุ่งทวีเกิดอุบัติเหตุอับปางในแม่น้ำเมืองแจมบี้ ประเทศสาธารณรัฐอินโดนีเซีย จำเลยตรวจสอบแล้ว ปรากฏว่าผู้เอาประกันภัยไม่ได้ปฏิบัติตามเงื่อนไขในกรมธรรม์ประกันภัยที่กำหนดให้ผู้เอาประกันภัยไปตรวจสภาพกับบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย)จำกัด และดำเนินการซ่อมแซมตามที่บริษัทดังกล่าวแนะนำภายใน 30 วันก่อนที่จะนำเรือไปบรรทุกสินค้า เงื่อนไขที่ว่านี้ได้ระบุไว้เป็นภาษาอังกฤษในกรมธรรม์ประกันภัยเอกสารหมาย จ.13 ที่หมายดอกจันสีน้ำเงิน 1 ดอก ซึ่งคำแปลของโจทก์ตามเอกสารหมาย จ.14 มีว่า"รับประกันว่าเงื่อนไขซึ่งสำรวจโดยมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย)จำกัด และคำแนะนำจะเป็นไปภายใน 30 วัน นับจากวันเริ่มต้น"ส่วนคำแปลของจำเลยตามเอกสารหมาย ล.1 มีว่า "รับรองว่า การสำรวจสภาพโดยบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด และข้อแนะนำต่าง ๆ จะได้รับการปฏิบัติตามภายใน 30 วันนับจากวันเริ่มต้น" คำแปลทั้งสองฝ่ายจึงมีความหมายว่า ผู้เอาประกันภัยได้รับรองที่จะให้บริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด ตรวจสภาพของเรือและจะต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของบริษัทดังกล่าวภายใน 30 วัน นับแต่วันเริ่มคุ้มครองคือวันที่การประกันภัยเริ่มมีผลบังคับ ปัญหาจึงมีว่าผู้เอาประกันภัยได้ปฏิบัติตามเงื่อนไขดังกล่าวแล้วหรือไม่ จำเลยมี นางกานดา สุโกศล ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการของจำเลย และนายพิชิต เมฆกิตติกุล ผู้จัดการฝ่ายการตลาดและกรรมการของบริษัทเซ็คจวิค (ประเทศไทย) จำกัด ซึ่งเป็นนายหน้าประกันภัยต่อเบิกความต้องกันว่า หลังจากทราบเหตุจากผู้เอาประกันภัยว่าเรือรุ่งทวีเกิดอุบัติเหตุอับปางตามเอกสารหมาย จ.15 (คำแปลเอกสารหมาย จ.16) จำเลยได้มีหนังสือให้ผู้เอาประกันภัยส่งมอบกรมธรรม์ประกันภัยกับรายงานการตรวจสภาพเรือและคำแนะนำให้ซ่อมแซมเรือของบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด ตามเอกสารหมาย ล.3เพื่อพิจารณาชดใช้ค่าสินไหมทดแทน แต่ปรากฏว่าผู้เอาประกันภัยส่งมอบเฉพาะกรมธรรม์ประกันภัยให้จำเลยเท่านั้น จำเลยได้สอบถามไปยังบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด แล้วได้รับแจ้งว่าผู้เอาประกันภัยไม่ได้ดำเนินการซ่อมแซมเรือตามที่ได้แนะนำจำเลยจึงได้แจ้งให้ผู้เอาประกันภัยและบริษัทยูไนเต็ดอินเดียจำกัด ผู้รับประกันต่อทราบโดยผ่านบริษัทเซ็คจวิค (ประเทศไทย)จำกัด เห็นว่า เมื่อผู้เอาประกันภัยแจ้งความสูญเสียของเรือรุ่งทวีแก่จำเลยและจำเลยได้ขอหลักฐานการตรวจสภาพของเรือและคำแนะนำของบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด แล้ว ถ้าจำเลยได้ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่ระบุไว้ในกรมธรรม์ประกันภัยดังกล่าวเพื่อสิทธิประโยชน์ที่ผู้เอาประกันภัยจะพึงได้รับจากกรมธรรม์ประกันภัยผู้เอาประกันภัยย่อมจะต้องมีหลักฐานเกี่ยวกับเรื่องนี้ตามที่จำเลยต้องการอย่างแน่นอน และเมื่อจำเลยได้มีหนังสือถึงผู้เอาประกันภัยขอชดใช้ค่าเสียหาย จำนวน 2,700,000 บาท ในรูป Ex gratia paymentหรือสินไหมกรุณาซึ่งเป็นเงินที่ผู้รับประกันภัยจ่ายให้แก่ผู้เรียกร้องค่าเสียหายแม้จะมีความเห็นว่าผู้รับประกันภัยไม่ต้องรับผิดชอบตามเงื่อนไขในกรมธรรม์ประกันภัย ตามเอกสารหมาย ล.9 ก็ตามและเป็นจำนวนน้อยกว่าที่ได้เอาประกันภัยไว้ถึง 1,300,000 บาท ผู้เอาประกันภัยก็เต็มใจยอมรับเงินจำนวน 2,700,000 บาท ตามเอกสารหมาย จ.11 โดยมิได้โต้แย้งว่า ผู้เอาประกันภัยมิได้ปฏิบัติผิดเงื่อนไขในข้อดังกล่าวตามกรมธรรม์ประกันภัย เอกสารหมาย จ.13 อีกทั้งข้อนำสืบของโจทก์มิได้แสดงให้เห็นว่าผู้เอาประกันภัยมิได้ฝ่าฝืนเงื่อนไขดังกล่าวด้วย ข้อนำสืบของจำเลยจึงเป็นหลักฐานเพียงพอที่ฟังได้ว่า ผู้เอาประกันภัยได้ฝ่าฝืนเงื่อนไขในกรมธรรม์ประกันภัยที่ระบุให้ผู้เอาประกันภัยนำเรือรุ่งทวีไปตรวจสภาพของเรือรุ่งทวีโดยบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด และข้อแนะนำต่าง ๆ จะได้รับการปฏิบัติตามภายใน 30 วัน นับแต่วันเริ่มคุ้มครองคือวันที่การประกันภัยเริ่มมีผลบังคับ ส่วนปัญหาที่ว่าการที่ผู้เอาประกันภัยฝ่าฝืนเงื่อนไขดังกล่าวเป็นข้อสาระสำคัญอันจะเป็นเหตุให้จำเลยผู้รับประกันภัยปฏิเสธความรับผิดตามกรมธรรม์ประกันภัยได้หรือไม่ เห็นว่า ประกันภัยรายนี้เป็นสัญญาประกันภัยทางทะเลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 868 บัญญัติว่า "อันสัญญาประกันภัยทะเล ท่านให้บังคับตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายทะเล" แต่กฎหมายทะเลของประเทศไทยยังหามีไม่ ทั้งจารีตประเพณีก็ไม่ปรากฏ จึงต้องวินิจฉัยคดีเรื่องประกันภัยทางทะเลตามหลักกฎหมายทั่วไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 4 กรมธรรม์ประกันภัยทางทะเลรายนี้ทำขึ้นเป็นภาษาอังกฤษ จึงควรถือกฎหมายว่าด้วยการประกันภัยทางทะเลของประเทศอังกฤษหรือสหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์เหนือ เป็นกฎหมายทั่วไปเพื่อเทียบเคียงวินิจฉัยตามพระราชบัญญัติประกันภัยทางทะเล 1906 ของประเทศอังกฤษ(The Marine Insurance Act 1906) เงื่อนไขในกรมธรรม์ประกันภัยเอกสารหมาย จ.13 ที่ทำเครื่องหมายดอกจันสีน้ำเงิน1 ดอก มีข้อความเป็นคำรับรอง (Warranty) ของผู้เอาประกันภัยว่าเรือจะได้รับการตรวจสภาพโดยบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย)จำกัด และจะปฏิบัติตามคำแนะนำภายใน 30 วัน นับแต่วันเริ่มคุ้มครองคือวันที่การประกันภัยเริ่มมีผลบังคับ พระราชบัญญัติประกันภัยทางทะเล 1906 ของประเทศอังกฤษ มาตรา 33 บัญญัติถึงสภาพของการรับรองว่า(1) การรับรองให้หมายถึง การรับรองที่เป็นคำมั่น กล่าวคือเป็นคำรับรองของผู้เอาประกันภัยว่าตนรับที่จะให้หรือไม่ให้การกระทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งโดยเฉพาะหรือว่าเงื่อนไขบางอย่างจะต้องสำเร็จขึ้นหรือรับรองว่าภาวะข้อเท็จจริงโดยเฉพาะบางอย่างมีอยู่หรือมิได้มี(2) การรับรองอาจจะเป็นไปโดยชัดแจ้งหรือโดยปริยาย(3) การรับรองดังที่นิยามไว้ข้างต้นเป็นเงื่อนไขซึ่งต้องปฏิบัติให้เป็นไปตามนั้นอย่างตรงที่สุด ไม่ว่าการรับรองนั้นจะมีสาระสำคัญต่อการเสี่ยงภัยหรือหาไม่ถ้าหากไม่มีการปฏิบัติตามเช่นว่านั้นผู้รับประกันภัยเป็นอันหลุดพ้นจากความรับผิดนับจากวันที่การรับรองถูกละเมิด ฯลฯดังนั้น จึงเห็นได้ว่าข้อความที่เป็นคำรับรองของผู้เอาประกันภัยในกรมธรรม์ประกันภัยเอกสารหมาย จ.13 ที่หมายดอกจันสีน้ำเงินเป็นคำมั่นสัญญาของผู้เอาประกันภัยที่จะต้องปฏิบัติโดยเคร่งครัด คำรับรองดังกล่าวมิใช่เป็นข้อแนะนำให้นำเรือไปตรวจสภาพและไม่จำต้องมีข้อความต่อท้ายว่า ถ้าผู้เอาประกันภัยไม่ต้องปฏิบัติแล้ว ผู้รับประกันภัยจะหลุดพ้นความรับผิดตามสัญญาประกันภัยเมื่อเรือรุ่งทวีเกิดอุบัติเหตุอับปาง ตามรายงานการสำรวจของสมาคมกู้เรือประเทศสิงคโปร์ เอกสารหมาย ล.4 (คำแปลเอกสารหมาย ล.6)แม้ว่าได้ระบุถึงสาเหตุการสูญเสียของเรือรุ่งทวีว่า เรือออกเดินทางจากแม่น้ำเมืองแจมบี้ โดยมีการทรงตัวทางขวาที่ไม่เพียงพอและในระหว่างแล่นไปตามกระแสน้ำเรือมีแรงมากกว่าการทรงตัวจึงทำให้น้ำไหลเข้าห้องเครื่องยนต์และเกิดล่มลงในเวลาต่อมาตามภาพถ่ายหมาย ล.5 ก็ตาม ดังนั้นเมื่อเรือรุ่งทวีเกิดการสูญเสียจะเกิดจากการที่ผู้เอาประกันภัยไม่ปฏิบัติตามคำรับรองหรือไม่ก็ตามแต่เรือที่เอาประกันภัยต้องมีสภาพพร้อมออกทะเลในการเผชิญกับภัยที่จะต้องประสบอยู่เป็นปกติธรรมดาในการเดินทาง การที่ผู้เอาประกันภัยเริ่มฝ่าฝืนคำรับรองซึ่งเป็นเงื่อนไขที่ผู้เอาประกันภัยต้องปฏิบัติ จำเลยผู้รับประกันภัยย่อมปฏิเสธความรับผิดตามกรมธรรม์ประกันภัยได้ และไม่ต้องรับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่ผู้เอาประกันภัย โจทก์ในฐานะผู้รับจำนองเรือรุ่งทวีจึงไม่อาจเข้ารับช่วงทรัพย์ที่จะเรียกร้องเงินประกันภัยอันเป็นค่าสินไหมทดแทนตามที่โจทก์ฟ้องได้ ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังขึ้น ปัญหาอื่นตามฎีกาของจำเลยจึงไม่จำต้องวินิจฉัยต่อไป ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษามานั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย"พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7350/2537ธนาคาร กสิกร ไทย จำกัดโจทก์บริษัท เท เวศ ประกันภัย จำกัดจำเลย ป.พ.พ. ม. 4, ม. 231 วรรคสอง, ม. 868 ป.วิ.พ. ม. 172 โจทก์บรรยายฟ้องว่า น. จดทะเบียนจำนองเรือพิพาทเป็นประกันหนี้ที่บุคคลต่าง ๆ มีต่อโจทก์ ส่วนจำเลยได้รับประกันภัยเรือพิพาทจากผู้รับโอนกรรมสิทธิ์เรือ เรือพิพาทเกิดอุบัติเหตุไม่สามารถใช้การได้ จำเลยต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนตามจำนวนที่ได้รับประกันภัยแก่โจทก์ แต่จำเลยได้จ่ายค่าสินไหมทดแทนให้ผู้เอาประกันภัยทำให้โจทก์ไม่มีหลักประกันที่จะบังคับชำระหนี้ได้อีกต่อไปจึงขอให้บังคับเอาเงินประกันภัย เป็นการฟ้องโดยอาศัยอำนาจแห่งกฎหมายในเรื่องช่วงทรัพย์ ไม่จำต้องบรรยายฟ้องว่า บุคคลต่าง ๆ ดังกล่าวเป็นหนี้โจทก์จำนวนเท่าไร และหนี้ถึงกำหนดชำระแล้วหรือไม่ และโจทก์ได้ใช้สิทธิเรียกร้องบังคับชำระหนี้เอาแก่บุคคลต่าง ๆ ดังกล่าวแล้วหรือไม่ ฟ้องโจทก์จึงไม่เคลือบคลุม สัญญาประกันภัยทางทะเลตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 868 ให้บังคับตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายทะเล แต่กฎหมายทะเลของประเทศไทยยังไม่มี ทั้งจารีตประเพณีก็ไม่ปรากฏ จึงต้องวินิจฉัยคดีตามหลักกฎหมายทั่วไป กรมธรรม์ประกันภัยทางทะเลทำขึ้นเป็นภาษาอังกฤษ จึงควรถือกฎหมายว่าด้วยการประกันภัยทางทะเลของประเทศอังกฤษเป็นกฎหมายทั่วไปเพื่อเทียบเคียงวินิจฉัย เงื่อนไขในกรมธรรม์ประกันภัยมีข้อความเป็นคำรับรอง(Warranty) ของผู้เอาประกันภัยว่า เรือพิพาทจะได้รับการตรวจสภาพและจะปฏิบัติตามคำแนะนำภายใน 30 วัน นับแต่วันเริ่มคุ้มครองจึงเป็นคำมั่นสัญญาของผู้เอาประกันภัยที่จะต้องปฏิบัติโดยเคร่งครัดตาม พระราชบัญญัติ ประกันภัยทางทะเล 1906 ของประเทศอังกฤษมาตรา 33 เมื่อเรือพิพาทเกิดอุบัติเหตุอับปางซึ่งจะเกิดจากการที่ผู้เอาประกันภัยไม่ปฏิบัติตามคำรับรองหรือไม่ก็ตาม การที่ผู้เอาประกันภัยฝ่าฝืนคำรับรองผู้รับประกันภัยย่อมปฏิเสธความรับผิดตามกรมธรรม์ประกันภัยได้โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม 2526 นางสาวนภาลัยปาสาทิกา ได้จำนองเรือยนต์ "เกื้อกูล" ไว้แก่โจทก์ เป็นประกันหนี้ของห้างหุ้นส่วน ป.รุ่งโรจน์ค้าวัสดุภัณฑ์และ/หรือห้างหุ้นส่วนจำกัดสหสิทธิทิมเบอร์ และ/หรือบริษัทรุ่งโรจน์ทิมเบอร์ จำกัด และ/หรือนางสาวนภาลัย ปาสาทิกาวงเงินจำนอง 7,500,000 บาท ดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 17.5 ต่อปีต่อมามีการโอนกรรมสิทธิ์เรือดังกล่าวให้แก่บริษัทรุ่งศิรินาวีจำกัด และเปลี่ยนชื่อเป็นเรือยนต์ "รุ่งทวี" บริษัทรุ่งศิรินาวีจำกัดได้เอาไปประกันภัยความเสียหายไว้กับจำเลยในวงเงิน จำนวน4,000,000 บาท ต่อมาวันที่ 29 พฤศจิกายน 2529 ระหว่างอายุกรมธรรม์ประกันภัยเรือรุ่งทวีเกิดประสบอุบัติเหตุที่เมืองแจมบี้ประเทศสาธารณรัฐอินโดนีเซีย จำเลยต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนตามจำนวนเงินที่รับประกันภัยไว้ โจทก์ในฐานะผู้รับจำนองมีสิทธิได้รับเงินดังกล่าวในฐานะผู้รับจำนอง จำเลยไม่จ่ายให้โจทก์ กลับจ่ายให้บริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัด ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายขอให้บังคับจำเลยชำระเงิน 4,000,000 บาท แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยให้การว่า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุมเนื่องจากไม่บรรยายฟ้องว่าลูกหนี้ตามสัญญาจำนองเป็นหนี้โจทก์อยู่จำนวนเท่าไร ถึงกำหนดชำระเมื่อใด มีการเรียกร้องและบังคับชำระหนี้เอาแก่ลูกหนี้แล้วหรือไม่ อย่างไร โจทก์ไม่ใช่ผู้รับจำนองเรือรุ่งทวีห้างหุ้นส่วนจำกัดป.รุ่งโรจน์ค้าวัสดุภัณฑ์ และ/หรือห้างหุ้นส่วนจำกัดสหสิทธิทิมเบอร์ และ/หรือบริษัทรุ่งโรจน์ทิมเบอร์ จำกัด และ/หรือนางสาวนภาลัย ปาสาทิกาไม่ได้เป็นลูกหนี้โจทก์ โจทก์ไม่ได้บอกกล่าวบังคับจำนองและฟ้องบังคับจำนองเรือรุ่งทวีจึงไม่มีสิทธิเรียกร้องเอาแก่จำเลยบริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัด ไม่นำเรือไปตรวจสภาพกับบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด และดำเนินการซ่อมแซมตามที่บริษัทดังกล่าวแนะนำภายใน 30 วัน ก่อนที่จะนำเรือไปบรรทุกสินค้าอันเป็นการไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขในกรมธรรม์ประกันภัยจำเลยจึงไม่ต้องรับผิดจำเลยได้รับเงินจากบริษัทประกันภัยต่างประเทศมาให้บริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัดในรูปสินไหมกรุณา คือ ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้โดยที่ผู้รับประกันภัยไม่ต้องรับผิดและโจทก์สามารถบังคับเอาจากซากเรือเป็นเงิน 286,000 บาทได้ โจทก์จึงไม่ได้รับความเสียหาย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยชำระเงิน 4,000,000 บาทพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า เมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม 2526 นางสาวนภาลัย ปาสาทิกาได้จดทะเบียนจำนองเรือชื่อเกื้อกูล หมายเลขทะเบียน ก.ท.2014แก่โจทก์เป็นประกันหนี้ของบุคคลต่าง ๆ และของนางสาวนภาลัยเองที่มีต่อโจทก์ในวงเงิน 7,500,000 บาท ตามสำเนาหนังสือสัญญาจำนองและสำเนาสัญญาต่อท้ายเอกสารหมาย จ.7 และ จ.8 ต่อมาวันที่ 2 ธันวาคม 2526 นางสาวนภาลัยได้โอนกรรมสิทธิ์เรือดังกล่าวให้บริษัทไทยรุ่งโรจน์นาวี จำกัด ตามเอกสารหมายจ.7 และวันที่ 25 เมษายน 2529 บริษัทไทยรุ่งโรจน์นาวี จำกัดได้โอนกรรมสิทธิ์เรือให้ บริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัด และเปลี่ยนชื่อเรือจาก "เกื้อกูล" เป็น "รุ่งทวี" ตามเอกสารหมาย จ.7 (แผ่นที่ 2)ในการนี้โจทก์ได้ให้ความยินยอมแล้วตามเอกสารหมาย จ.9 ถึง จ.11เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม 2529 บริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัด ได้เอาประกันภัยเรือรุ่งทวีไว้แก่จำเลยเป็นเงิน 4,000,000 บาท ระยะเวลาคุ้มครองตั้งแต่วันที่ 3 ตุลาคม 2529 ถึงวันที่ 3 ตุลาคม 2530 ตามกรมธรรม์ประกันภัยเอกสารหมาย จ.13 (คำแปลเอกสารหมายจ.14 และ ล.1) เมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน 2529 เรือรุ่งทวีได้เกิดอุบัติเหตุอับปางในแม่น้ำเมืองแจมบี้ประเทศสาธารณรัฐอินโดนีเซียจำเลยยอมจ่ายค่าสินไหมทดแทนให้ผู้เอาประกันภัยเพียง 2,700,000 บาทปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยข้อแรกมีว่า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุมหรือไม่จำเลยให้การว่าฟ้องโจทก์เคลือบคลุม เพราะโจทก์ไม่ได้บรรยายฟ้องให้แจ้งชัดถึงสภาพแห่งข้อหาและข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาว่า ห้างหุ้นส่วนจำกัดป.รุ่งโรจน์ค้าวัสดุภัณฑ์และ/หรือห้างหุ้นส่วนจำกัดสหสิทธิทิมเบอร์ และ/หรือบริษัทรุ่งโรจน์ทิมเบอร์ จำกัด และ/หรือนางสาวนภาลัยเป็นหนี้โจทก์จำนวนเท่าไรและหนี้ถึงกำหนดชำระเมื่อใด กับทั้งโจทก์ได้เรียกร้องหรือบังคับชำระหนี้เอาจากนิติบุคคลหรือบุคคลดังกล่าวแล้วหรือไม่อย่างไร จำเลยไม่เข้าใจว่า การกระทำของจำเลยตามที่โจทก์กล่าวอ้างโจทก์ได้รับความเสียหายอย่างไร เห็นว่าโจทก์บรรยายฟ้องแล้วว่า นางสาวนภาลัยได้จดทะเบียนจำนองเรือเป็นประกันหนี้ที่บุคคลต่าง ๆ มีต่อโจทก์ ในวงเงิน 7,500,000 บาทส่วนจำเลยได้รับประกันภัยเรือรุ่งทวีจากบริษัทรุ่งศิรินาวีจำกัด ผู้รับโอนกรรมสิทธิ์เรือ จำนวนเงิน 4,000,000 บาท เรือรุ่งทวีเกิดอุบัติเหตุไม่สามารถใช้การได้ จำเลยมีหน้าที่ต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนตามจำนวนที่ได้รับประกันภัย โจทก์ในฐานะผู้รับจำนองมีสิทธิเรียกร้องเอาแก่จำเลยได้โดยตรง แต่จำเลยได้จ่ายค่าสินไหมทดแทนให้ผู้เอาประกันภัยทำให้โจทก์ไม่มีหลักประกันที่จะบังคับชำระหนี้ได้อีกต่อไป ฟ้องโจทก์จึงเป็นกรณีที่โจทก์ในฐานะผู้รับจำนองเรียกร้องเอาเงินประกันภัยซึ่งเรือรุ่งทวีเกิดวินาศภัยไม่มีทรัพย์ที่เป็นประกันแก่โจทก์ต่อไปดังเดิม โจทก์จึงขอให้บังคับเอาเงินประกันภัยโดยอาศัยอำนาจแห่งกฎหมายในเรื่องช่วงทรัพย์ เพื่อโจทก์ในฐานะเจ้าหนี้จะบังคับเอาแก่เงินประกันภัยได้เหมือนอย่างเรือที่เป็นประกัน ดังที่บัญญัติไว้ตามมาตรา 231 วรรคสอง แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ โจทก์จึงไม่จำต้องบรรยายฟ้องว่าบุคคลต่าง ๆ ดังกล่าวเป็นหนี้โจทก์จำนวนเท่าไร และหนี้ถึงกำหนดชำระแล้วหรือไม่ และโจทก์ได้ใช้สิทธิเรียกร้องบังคับชำระหนี้เอาแก่บุคคลต่าง ๆ ดังกล่าวแล้วหรือไม่ฟ้องโจทก์จึงไม่เคลือบคลุม ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยข้อต่อมามีว่า โจทก์มีสิทธิเรียกเงินประกันภัยจากจำเลยได้หรือไม่ เพียงใด เห็นว่า คดีนี้เป็นเรื่องที่จำเลยรับประกันภัยทางทะเลเรือรุ่งทวีจากบริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัด ผู้เอาประกันภัยตามกรมธรรม์ประกันภัยเอกสารหมาย จ.13 จำเลยนำสืบว่า เนื่องจากเรือรุ่งทวีเป็นเรือเก่ามีอายุการใช้งานเกิน 15 ปีแล้ว บริษัทยูไนเต็ดอินเดียจำกัด ผู้รับประกันภัยต่อในประเทศสิงคโปร์ต้องการให้มีเงื่อนไขตรวจสภาพเรือโดยบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัดและข้อแนะนำต่าง ๆ จะได้รับการปฏิบัติตามภายใน 30 วันเมื่อจำเลยได้แจ้งเงื่อนไขดังกล่าวให้ผู้เอาประกันภัยทราบ ผู้เอาประกันภัยตกลงรับเงื่อนไขนี้ จำเลยจึงได้ออกกรมธรรม์ประกันภัยตามเอกสารหมาย จ.13 ให้ผู้เอาประกันภัย เมื่อเรือรุ่งทวีเกิดอุบัติเหตุอับปางในแม่น้ำเมืองแจมบี้ ประเทศสาธารณรัฐอินโดนีเซีย จำเลยตรวจสอบแล้ว ปรากฏว่าผู้เอาประกันภัยไม่ได้ปฏิบัติตามเงื่อนไขในกรมธรรม์ประกันภัยที่กำหนดให้ผู้เอาประกันภัยไปตรวจสภาพกับบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย)จำกัด และดำเนินการซ่อมแซมตามที่บริษัทดังกล่าวแนะนำภายใน 30 วันก่อนที่จะนำเรือไปบรรทุกสินค้า เงื่อนไขที่ว่านี้ได้ระบุไว้เป็นภาษาอังกฤษในกรมธรรม์ประกันภัยเอกสารหมาย จ.13 ที่หมายดอกจันสีน้ำเงิน 1 ดอก ซึ่งคำแปลของโจทก์ตามเอกสารหมาย จ.14 มีว่า"รับประกันว่าเงื่อนไขซึ่งสำรวจโดยมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย)จำกัด และคำแนะนำจะเป็นไปภายใน 30 วัน นับจากวันเริ่มต้น"ส่วนคำแปลของจำเลยตามเอกสารหมาย ล.1 มีว่า "รับรองว่า การสำรวจสภาพโดยบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด และข้อแนะนำต่าง ๆ จะได้รับการปฏิบัติตามภายใน 30 วันนับจากวันเริ่มต้น" คำแปลทั้งสองฝ่ายจึงมีความหมายว่า ผู้เอาประกันภัยได้รับรองที่จะให้บริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด ตรวจสภาพของเรือและจะต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของบริษัทดังกล่าวภายใน 30 วัน นับแต่วันเริ่มคุ้มครองคือวันที่การประกันภัยเริ่มมีผลบังคับ ปัญหาจึงมีว่าผู้เอาประกันภัยได้ปฏิบัติตามเงื่อนไขดังกล่าวแล้วหรือไม่ จำเลยมี นางกานดา สุโกศล ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการของจำเลย และนายพิชิต เมฆกิตติกุล ผู้จัดการฝ่ายการตลาดและกรรมการของบริษัทเซ็คจวิค (ประเทศไทย) จำกัด ซึ่งเป็นนายหน้าประกันภัยต่อเบิกความต้องกันว่า หลังจากทราบเหตุจากผู้เอาประกันภัยว่าเรือรุ่งทวีเกิดอุบัติเหตุอับปางตามเอกสารหมาย จ.15 (คำแปลเอกสารหมาย จ.16) จำเลยได้มีหนังสือให้ผู้เอาประกันภัยส่งมอบกรมธรรม์ประกันภัยกับรายงานการตรวจสภาพเรือและคำแนะนำให้ซ่อมแซมเรือของบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด ตามเอกสารหมาย ล.3เพื่อพิจารณาชดใช้ค่าสินไหมทดแทน แต่ปรากฏว่าผู้เอาประกันภัยส่งมอบเฉพาะกรมธรรม์ประกันภัยให้จำเลยเท่านั้น จำเลยได้สอบถามไปยังบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด แล้วได้รับแจ้งว่าผู้เอาประกันภัยไม่ได้ดำเนินการซ่อมแซมเรือตามที่ได้แนะนำจำเลยจึงได้แจ้งให้ผู้เอาประกันภัยและบริษัทยูไนเต็ดอินเดียจำกัด ผู้รับประกันต่อทราบโดยผ่านบริษัทเซ็คจวิค (ประเทศไทย)จำกัด เห็นว่า เมื่อผู้เอาประกันภัยแจ้งความสูญเสียของเรือรุ่งทวีแก่จำเลยและจำเลยได้ขอหลักฐานการตรวจสภาพของเรือและคำแนะนำของบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด แล้ว ถ้าจำเลยได้ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่ระบุไว้ในกรมธรรม์ประกันภัยดังกล่าวเพื่อสิทธิประโยชน์ที่ผู้เอาประกันภัยจะพึงได้รับจากกรมธรรม์ประกันภัยผู้เอาประกันภัยย่อมจะต้องมีหลักฐานเกี่ยวกับเรื่องนี้ตามที่จำเลยต้องการอย่างแน่นอน และเมื่อจำเลยได้มีหนังสือถึงผู้เอาประกันภัยขอชดใช้ค่าเสียหาย จำนวน 2,700,000 บาท ในรูป Ex gratia paymentหรือสินไหมกรุณาซึ่งเป็นเงินที่ผู้รับประกันภัยจ่ายให้แก่ผู้เรียกร้องค่าเสียหายแม้จะมีความเห็นว่าผู้รับประกันภัยไม่ต้องรับผิดชอบตามเงื่อนไขในกรมธรรม์ประกันภัย ตามเอกสารหมาย ล.9 ก็ตามและเป็นจำนวนน้อยกว่าที่ได้เอาประกันภัยไว้ถึง 1,300,000 บาท ผู้เอาประกันภัยก็เต็มใจยอมรับเงินจำนวน 2,700,000 บาท ตามเอกสารหมาย จ.11 โดยมิได้โต้แย้งว่า ผู้เอาประกันภัยมิได้ปฏิบัติผิดเงื่อนไขในข้อดังกล่าวตามกรมธรรม์ประกันภัย เอกสารหมาย จ.13 อีกทั้งข้อนำสืบของโจทก์มิได้แสดงให้เห็นว่าผู้เอาประกันภัยมิได้ฝ่าฝืนเงื่อนไขดังกล่าวด้วย ข้อนำสืบของจำเลยจึงเป็นหลักฐานเพียงพอที่ฟังได้ว่า ผู้เอาประกันภัยได้ฝ่าฝืนเงื่อนไขในกรมธรรม์ประกันภัยที่ระบุให้ผู้เอาประกันภัยนำเรือรุ่งทวีไปตรวจสภาพของเรือรุ่งทวีโดยบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด และข้อแนะนำต่าง ๆ จะได้รับการปฏิบัติตามภายใน 30 วัน นับแต่วันเริ่มคุ้มครองคือวันที่การประกันภัยเริ่มมีผลบังคับ ส่วนปัญหาที่ว่าการที่ผู้เอาประกันภัยฝ่าฝืนเงื่อนไขดังกล่าวเป็นข้อสาระสำคัญอันจะเป็นเหตุให้จำเลยผู้รับประกันภัยปฏิเสธความรับผิดตามกรมธรรม์ประกันภัยได้หรือไม่ เห็นว่า ประกันภัยรายนี้เป็นสัญญาประกันภัยทางทะเลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 868 บัญญัติว่า "อันสัญญาประกันภัยทะเล ท่านให้บังคับตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายทะเล" แต่กฎหมายทะเลของประเทศไทยยังหามีไม่ ทั้งจารีตประเพณีก็ไม่ปรากฏ จึงต้องวินิจฉัยคดีเรื่องประกันภัยทางทะเลตามหลักกฎหมายทั่วไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 4 กรมธรรม์ประกันภัยทางทะเลรายนี้ทำขึ้นเป็นภาษาอังกฤษ จึงควรถือกฎหมายว่าด้วยการประกันภัยทางทะเลของประเทศอังกฤษหรือสหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์เหนือ เป็นกฎหมายทั่วไปเพื่อเทียบเคียงวินิจฉัยตามพระราชบัญญัติประกันภัยทางทะเล 1906 ของประเทศอังกฤษ(The Marine Insurance Act 1906) เงื่อนไขในกรมธรรม์ประกันภัยเอกสารหมาย จ.13 ที่ทำเครื่องหมายดอกจันสีน้ำเงิน1 ดอก มีข้อความเป็นคำรับรอง (Warranty) ของผู้เอาประกันภัยว่าเรือจะได้รับการตรวจสภาพโดยบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย)จำกัด และจะปฏิบัติตามคำแนะนำภายใน 30 วัน นับแต่วันเริ่มคุ้มครองคือวันที่การประกันภัยเริ่มมีผลบังคับ พระราชบัญญัติประกันภัยทางทะเล 1906 ของประเทศอังกฤษ มาตรา 33 บัญญัติถึงสภาพของการรับรองว่า(1) การรับรองให้หมายถึง การรับรองที่เป็นคำมั่น กล่าวคือเป็นคำรับรองของผู้เอาประกันภัยว่าตนรับที่จะให้หรือไม่ให้การกระทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งโดยเฉพาะหรือว่าเงื่อนไขบางอย่างจะต้องสำเร็จขึ้นหรือรับรองว่าภาวะข้อเท็จจริงโดยเฉพาะบางอย่างมีอยู่หรือมิได้มี(2) การรับรองอาจจะเป็นไปโดยชัดแจ้งหรือโดยปริยาย(3) การรับรองดังที่นิยามไว้ข้างต้นเป็นเงื่อนไขซึ่งต้องปฏิบัติให้เป็นไปตามนั้นอย่างตรงที่สุด ไม่ว่าการรับรองนั้นจะมีสาระสำคัญต่อการเสี่ยงภัยหรือหาไม่ถ้าหากไม่มีการปฏิบัติตามเช่นว่านั้นผู้รับประกันภัยเป็นอันหลุดพ้นจากความรับผิดนับจากวันที่การรับรองถูกละเมิด ฯลฯดังนั้น จึงเห็นได้ว่าข้อความที่เป็นคำรับรองของผู้เอาประกันภัยในกรมธรรม์ประกันภัยเอกสารหมาย จ.13 ที่หมายดอกจันสีน้ำเงินเป็นคำมั่นสัญญาของผู้เอาประกันภัยที่จะต้องปฏิบัติโดยเคร่งครัด คำรับรองดังกล่าวมิใช่เป็นข้อแนะนำให้นำเรือไปตรวจสภาพและไม่จำต้องมีข้อความต่อท้ายว่า ถ้าผู้เอาประกันภัยไม่ต้องปฏิบัติแล้ว ผู้รับประกันภัยจะหลุดพ้นความรับผิดตามสัญญาประกันภัยเมื่อเรือรุ่งทวีเกิดอุบัติเหตุอับปาง ตามรายงานการสำรวจของสมาคมกู้เรือประเทศสิงคโปร์ เอกสารหมาย ล.4 (คำแปลเอกสารหมาย ล.6)แม้ว่าได้ระบุถึงสาเหตุการสูญเสียของเรือรุ่งทวีว่า เรือออกเดินทางจากแม่น้ำเมืองแจมบี้ โดยมีการทรงตัวทางขวาที่ไม่เพียงพอและในระหว่างแล่นไปตามกระแสน้ำเรือมีแรงมากกว่าการทรงตัวจึงทำให้น้ำไหลเข้าห้องเครื่องยนต์และเกิดล่มลงในเวลาต่อมาตามภาพถ่ายหมาย ล.5 ก็ตาม ดังนั้นเมื่อเรือรุ่งทวีเกิดการสูญเสียจะเกิดจากการที่ผู้เอาประกันภัยไม่ปฏิบัติตามคำรับรองหรือไม่ก็ตามแต่เรือที่เอาประกันภัยต้องมีสภาพพร้อมออกทะเลในการเผชิญกับภัยที่จะต้องประสบอยู่เป็นปกติธรรมดาในการเดินทาง การที่ผู้เอาประกันภัยเริ่มฝ่าฝืนคำรับรองซึ่งเป็นเงื่อนไขที่ผู้เอาประกันภัยต้องปฏิบัติ จำเลยผู้รับประกันภัยย่อมปฏิเสธความรับผิดตามกรมธรรม์ประกันภัยได้ และไม่ต้องรับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่ผู้เอาประกันภัย โจทก์ในฐานะผู้รับจำนองเรือรุ่งทวีจึงไม่อาจเข้ารับช่วงทรัพย์ที่จะเรียกร้องเงินประกันภัยอันเป็นค่าสินไหมทดแทนตามที่โจทก์ฟ้องได้ ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังขึ้น ปัญหาอื่นตามฎีกาของจำเลยจึงไม่จำต้องวินิจฉัยต่อไป ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษามานั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย"พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์(สมภพ โชติกวณิชย์-นิเวศน์ คำผอง-สวรรค์ ศักดารักษ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ เป็นสิ่งที่ไม่ธรรมดาที่ศาลของรัฐหนึ่งจะนำกฎหมายของอีกรัฐหนึ่งมาใช้ในการตัดสินคดี ดังนั้น การที่ศาลฎีกาไทยนำเอากฎหมายอังกฤษ กล่าวคือ MarineInsuranceAct1906 มาใช้ในการกำหนดความรับผิดของผู้รับประกันภัยทางทะเลในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7350/2537จึงเป็นปรากฏการณ์ที่ควรจะมาตั้งข้อสังเกต ณ ที่นี้ ภายใต้หลักกฎหมายระหว่างประเทศว่าด้วยอำนาจอธิปไตยของรัฐและความเท่าเทียมกันระหว่างรัฐ รัฐหนึ่ง ๆ ไม่ว่าใหญ่หรือเล็กไม่ว่ารวยหรือจน ย่อมมีอำนาจอธิปไตยที่สมบูรณ์และเด็ดขาดเหนือดินแดนและประชาชนของตนอย่างเท่าเทียมกัน ดังนั้น จึงเป็นหลักที่ศักดิ์สิทธิ์ที่นานารัฐยอมรับต่อไปอีกว่า รัฐหนึ่งย่อมไม่มีอำนาจอธิปไตยเหนือรัฐอีกรัฐหนึ่ง กฎหมายของรัฐและเจ้าหน้าที่ของรัฐย่อมมีเขตอำนาจในทางกฎหมายเหนือดินแดนและประชาชนของตนเท่านั้นการที่ศาลของรัฐหนึ่งนำกฎหมายของอีกรัฐหนึ่งมาใช้ตัดสินคดีในศาลของตนจึงเป็นการกระทำที่ถือว่าเป็น "การเสียเอกราชทางศาล" ในทางปฏิบัติแต่ดั้งเดิม การที่รัฐหนึ่งยอมรับใช้กฎหมายต่างประเทศก็เพราะรัฐนั้นมีสถานะเป็นอาณานิคมหรือเป็นรัฐภายใต้อารักขาของรัฐต่างประเทศเจ้าของกฎหมาย แต่ในปัจจุบัน การยอมรับใช้กฎหมายต่างประเทศของรัฐอาจจะมาจากหลักอัธยาศัยไมตรี (PrincipleofComity) และหลักต่างตอบแทน(PrincipleofReciprocity) ก็ได้ เพราะเหตุว่า นานารัฐในประชาคมระหว่างประเทศต่างมีความเป็นอยู่ที่ใกล้ชิดกันอย่างยิ่งมากกว่าในอดีต การที่รัฐยืนยันกฎหมายของตนเหนือดินแดนและประชาชนของตนอย่างเด็ดขาดก็จะไม่เป็นผลดีแก่ผู้ใดเลย ไม่ว่าจะเป็นเอกชนที่เกี่ยวข้องหรือไม่ว่าจะเป็นรัฐเจ้าของดินแดน หรือไม่ว่าจะเป็นรัฐอื่นใดที่อาจเข้ามามีส่วนเกี่ยวข้องโดยเฉพาะอย่างยิ่งในส่วนที่เกี่ยวกับการพาณิชย์ระหว่างประเทศ ผลประโยชน์ของทุกฝ่ายอยู่ที่ความแน่นอนของกฎหมายที่มีผลบังคับต่อการค้าของตน ผู้ประกอบการค้าต้องการจะทราบถึงสิทธิหน้าที่และความรับผิดของตนอย่างแน่นอนเพื่อจะประเมินได้ว่า ธุรกิจของตนจะมีกำไรหรือขาดทุนเพียงไร ดังนั้น การที่รัฐยืนยันกฎหมายของตนเหนือดินแดนและประชาชนของตนอย่างเด็ดขาดจะทำให้สิทธิหน้าที่และความรับผิดของผู้ประกอบการค้าต้องมีความหลากหลายกันไปตามถิ่นที่เข้ามาเกี่ยวข้องกับการค้า สมมติว่าธุรกิจหนึ่งมีความเกี่ยวพันทั้งต่อประเทศไทย ประเทศจีน และประเทศลาวสิทธิหน้าที่และความรับผิดของผู้ประกอบการค้าก็จะเป็นไปตามกฎหมายของทั้ง 3 ประเภทพร้อมกัน ในกรณีที่กฎหมายทั้ง 3 ฉบับมีความเหมือนกัน ก็ไม่มีปัญหาเท่าใดนัก แต่ในกรณีที่กฎหมายทั้ง 3 ฉบับมีความแตกต่างกัน ก็จะเกิดปัญหาที่จะต้องตอบว่า สิทธิหน้าที่และความรับผิดของบุคคลผู้ประกอบการค้าจะตกอยู่ภายใต้กฎหมายใด หากจะยอมรับให้กฎหมายทั้ง 3 ฉบับมีผลพร้อมกัน ผลของเรื่องก็จะไม่แน่นอนทันที เพราะสุดแต่ว่าจะมีการกล่าวอ้างสิทธิหน้าที่และความรับผิดของบุคคลผู้ประกอบการค้าในประเทศใด ถ้าหากว่ามีการกล่าวอ้างสิทธิหน้าที่และความรับผิดของบุคคลผู้ประกอบการค้าในประเทศไทย ก็จะใช้กฎหมายไทย หรือถ้าหากว่ามีการกล่าวอ้างสิทธิหน้าที่และความรับผิดของบุคคลผู้ประกอบการค้าในประเทศจีนก็จะใช้กฎหมายจีน หรือถ้าหากว่ามีการกล่าวอ้างสิทธิหน้าที่และความรับผิดของบุคคลผู้ประกอบการค้าในประเทศลาวก็จะใช้กฎหมายลาวแต่ถ้าหากว่ามีการกล่าวอ้างสิทธิหน้าที่และความรับผิดของบุคคลผู้ประกอบการค้าในประเทศมาเลเซีย ก็จะไม่ใช้ทั้งกฎหมายไทยหรือลาวหรือจีนที่เกี่ยวข้องกับคดีแต่จะเป็นกฎหมายมาเลเซีย ผลของเรื่องจึงมีความไม่แน่นอนในทางกฎหมาย และก่อให้เกิดความไม่มีเสถียรภาพในทางกฎหมายแก่ผู้ที่เกี่ยวข้อง ดังนั้น การแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นก็คือ การที่รัฐตกลงกันยอมรับว่า นิติสัมพันธ์ที่มีความเกี่ยวพันกับหลายประเทศนี้ควรตกอยู่ภายใต้กฎหมายของประเทศใดประเทศหนึ่งเท่านั้น ไม่ว่าจะมีการกล่าวอ้างสิทธิหน้าที่และความรับผิดของบุคคลผู้ประกอบการค้าในประเทศใด อาทิ การยอมรับให้กฎหมายแห่งถิ่นที่นิติสัมพันธ์เกิดขึ้นเป็นกฎหมายที่มีผลบังคับต่อความสมบูรณ์และผลของนิติสัมพันธ์ที่มีลักษณะระหว่างประเทศผลของข้อตกลงระหว่างรัฐเช่นนี้จะทำให้ผลของเรื่องเป็นอย่างเดียวกันในทุกศาล อาทิ หากว่าสัญญาทำในประเทศไทยแต่สัญญานี้มีความเกี่ยวกับประเทศลาว เพราะทรัพย์อันเป็นวัตถุแห่งนิติสัมพันธ์ตั้งอยู่ในประเทศลาว และคู่สัญญาฝ่ายหนึ่งมีสัญชาติไทยในขณะที่อีกฝ่ายหนึ่งมีสัญชาติจีน โดยผลของการตกลงเลือกกฎหมายที่มีผลต่อนิติสัมพันธ์ที่มีลักษณะระหว่างประเทศ ความสมบูรณ์และผลของสัญญาตามข้อเท็จจริงที่ยกมานี้จึงอยู่ภายใต้กฎหมายไทยในฐานะของกฎหมายแห่งถิ่นที่นิติสัมพันธ์เกิดขึ้น ไม่ว่าจะมีการกล่าวอ้างผลของสัญญานี้ในศาลจีนหรือศาลไทยหรือศาลลาว ศาลดังกล่าวก็จะนำเอากฎหมายแพ่งว่าด้วยสัญญาของไทยมากำหนดความสมบูรณ์และผลของสัญญาตามข้อเท็จจริง หรือไม่ว่าศาลใดที่ต้องมาพิจารณาสัญญาดังกล่าวเช่น ศาลมาเลเซียที่ไม่มีความเกี่ยวข้องกับสัญญา ศาลนี้ก็จะนำกฎหมายแพ่งว่าด้วยสัญญาของไทยมาใช้ในประเด็นดังกล่าว ดังนั้นแม้จะไม่มีศาลโลกเพื่อพิจารณาคดีเกี่ยวกับสัญญาที่มีลักษณะระหว่างประเทศ แต่ด้วยการยอมรับกฎหมายที่มีผลต่อคดีในลักษณะเดียวกันของศาลของนานารัฐอธิปไตยจะทำให้เกิดผลที่ว่า คำพิพากษาของศาลภายในของรัฐอาจมีผลในทางระหว่างประเทศในลักษณะที่เป็นเอกภาพได้ เพราะในทุกศาลคดีที่เกี่ยวกับสัญญาระหว่างประเทศที่ทำในประเทศไทยย่อมถูกตัดสินโดยกฎหมายไทย คำพิพากษาของศาลไทยย่อมไม่แตกต่างจากคำพิพากษาของศาลจีนหรือศาลลาวหรือศาลมาเลเซียในคดีที่มีข้อเท็จจริงอย่างเดียวกัน จะเห็นว่าปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นเป็นเรื่องที่นานารัฐมาตกลงกันยอมรับใช้กฎหมายต่างประเทศที่มีความใกล้ชิดกับนิติสัมพันธ์มากที่สุดต่อคดีที่มีลักษณะระหว่างประเทศ เพื่อประโยชน์ของความแน่นอนในทางกฎหมายและเสถียรภาพในทางกฎหมายของนิติสัมพันธ์ที่มีลักษณะระหว่างประเทศแต่อย่างไรก็ตาม แม้การกระทำดังกล่าวจะก่อให้เกิดประโยชน์อย่างมากต่อเอกชน แต่การกระทำดังกล่าวก็คือการที่รัฐหนึ่งยอมรับใช้กฎหมายอันมาจากอำนาจอธิปไตยของอีกรัฐหนึ่ง สิ่งที่เกิดขึ้นจึงไม่อาจจะมีลักษณะทั่วไป การยอมรับใช้กฎหมายต่างประเทศจึงจะเกิดเพียงภายใต้เงื่อนไขที่กฎหมายต่างประเทศนั้นเป็นกฎหมายของรัฐที่มีความสัมพันธ์อันดีกับรัฐที่ยอมรับและการยอมรับนี้ย่อมมีลักษณะต่างตอบแทน ดังนั้น การยอมรับใช้กฎหมายต่างประเทศในรัฐใดรัฐหนึ่งย่อมจะต้องเกิดจากการกำหนดยอมรับของกฎหมายของรัฐที่ยอมรับนั้นเอง ในประเทศไทย มีกฎหมายอย่างน้อย 2 ฉบับที่ยอมรับอย่างชัดแจ้งให้มีการใช้กฎหมายต่างประเทศ กล่าวคือ (ก.) พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 และ (ข.) พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 นอกจากนั้น (ค.) ศาลฎีกายังยอมรับให้มีการนำกฎหมายต่างประเทศมาใช้ในกรณีที่ประเทศไทยไม่มีกฎหมายลายลักษณ์อักษรที่อาจนำมาใช้โดยเฉพาะเจาะจง (ก.) การยอมรับกฎหมายต่างประเทศภายใต้ข้อกำหนดของพระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 พระราชบัญญัติ ว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 เป็นกฎหมายของไทยที่ออกมารองรับหลักกฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีบุคคลในเรื่องกฎหมายที่มีผลต่อนิติสัมพันธ์ตามกฎหมายเอกชนที่มีลักษณะระหว่างประเทศ ดังนั้น กฎหมายฉบับนี้แบ่งนิติสัมพันธ์ตามกฎหมายเอกชนออกเป็น 5 ประเภทในลักษณะเดียวกับประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ กล่าวคือ บุคคล หนี้ ทรัพย์ ครอบครัวและมรดก เมื่อปรากฏมีองค์ประกอบระหว่างประเทศในปัญหาทั้ง 5 ประการนี้ หากว่าเอกชนกล่าวอ้างลักษณะระหว่างประเทศของคดี ศาลไทยก็อาจจะนำกฎหมายต่างประเทศตามข้อกำหนดของ พระราชบัญญัติ ว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 มาใช้ในการตัดสินคดีในศาลไทยได้อาทิ หากศาลไทยจะต้องพิจารณาผลของสัญญาระหว่างบุคคลอเมริกันและบุคคลไทยซึ่งทำในสัญญาสิงคโปร์และเอกชนกล่าวอ้างลักษณะระหว่างประเทศของสัญญา โดยผลของมาตรา 13 แห่ง พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 ศาลไทยก็จะต้องนำกฎหมายอเมริกันมาใช้พิจารณาผลของสัญญานี้เพราะมาตรา 13 รับรองให้กฎหมายแห่งถิ่นที่เกิดของสัญญามีสถานะเป็นกฎหมายที่มีผลต่อผลของสัญญาที่มีลักษณะระหว่างประเทศ หากว่าคู่สัญญาไม่มีเจตนาเป็นอย่างอื่นและคู่สัญญามีสัญชาติต่างกัน จะเห็นว่า การใช้กฎหมายต่างประเทศในกรณีนี้เกิดจากอำนาจของกฎหมายไทยเอง กล่าวคือมาตรา 13 แห่ง พระราชบัญญัติ ว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481การใช้กฎหมายต่างประเทศในกรณีนี้จึงไม่ทำให้ศาลไทยเสียเอกราชทางศาลหลักกฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีบุคคลในเรื่องกฎหมายที่มีผลต่อนิติสัมพันธ์ตามกฎหมายเอกชนที่มีลักษณะระหว่างประเทศหรือที่เรียกกันในวงการนิติศาสตร์โดยย่อ ๆ ว่า "หลักกฎหมายขัดกัน" เป็นหลักที่กฎหมายของนานาอารยประเทศยอมรับ จึงกล่าวได้ว่า ในกฎหมายภายในของทุกประเทศย่อมมีกฎหมายภายในว่าด้วยการจัดกันแห่งกฎหมายกฎหมายนี้อาจจะเป็นลายลักษณ์อักษรหรือไม่ก็ได้ นอกจากนั้น กฎหมายนี้อาจจะรวมอยู่ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์หรืออยู่ในรูปของกฎหมายเอกเทศก็ได้ กฎหมายขัดกันจึงเป็นกฎหมายภายในของรัฐในทางรูปแบบแต่มีเนื้อหาที่เป็นกฎหมายระหว่างประเทศขอให้สังเกตว่า กฎหมายขัดกันจะเป็นเรื่องของนิติสัมพันธ์ตามกฎหมายเอกชนเท่านั้นมิใช่เรื่องที่เกี่ยวกับนิติสัมพันธ์ตามกฎหมายมหาชนเลย เหตุผลที่อธิบายได้ก็คือนิติสัมพันธ์ตามกฎหมายมหาชน ไม่ว่าจะมีลักษณะระหว่างประเทศหรือไม่ เป็นเรื่องนิติสัมพันธ์ของรัฐโดยตรง ดังนั้น การยอมรับใช้กฎหมายต่างประเทศในกรณีนี้จึงเป็นเรื่องที่กระทบต่ออำนาจอธิปไตยของรัฐโดยตรง การประกาศเจตนาของรัฐในรูปของกฎหมายภายในเพื่อยอมรับใช้กฎหมายต่างประเทศต่อนิติสัมพันธ์ตามกฎหมายมหาชนจึงไม่อาจเกิดขึ้นได้ เว้นแต่จะมีสนธิสัญญาระหว่างประเทศกำหนดให้รัฐต้องทำเช่นนั้น แต่ก็เป็นปรากฏการณ์ที่ค่อนข้างจะเป็นข้อยกเว้นสำหรับประเทศไทยในปัจจุบัน นอกจากนั้นกฎหมายระหว่างประเทศยังยอมรับอย่างชัดแจ้งให้นิติสัมพันธ์ตามกฎหมายมหาชนที่มีลักษณะระหว่างประเทศตกอยู่ภายใต้กฎหมายมหาชนของรัฐคู่กรณีในนิติสัมพันธ์ คำว่า "กฎหมายขัดกัน" จึงหมายถึงกฎหมายที่ใช้ในการแก้การขัดกันแห่งกฎหมายว่าด้วยนิติสัมพันธ์ตามกฎหมายเอกชนที่มีลักษณะระหว่างประเทศเท่านั้น กฎหมายขัดกันมิใช่กฎหมายสาระบัญญัติ เนื้อหาของกฎหมายขัดกันเป็นเพียงการชี้ว่า กฎหมายของประเทศใดที่ศาลไทยอาจนำมาใช้ในการตัดสินคดีแพ่งและพาณิชย์ที่มีลักษณะระหว่างประเทศ แต่อย่างไรก็ตาม กฎหมายขัดกันไม่มีผลใช้บังคับโดยอัตโนมัติ ศาลภายในของรัฐไม่อาจยกการใช้กฎหมายขัดกันขึ้นเองเพราะการใช้กฎหมายขัดกันอาจนำไปสู่การใช้กฎหมายต่างประเทศซึ่งมิใช่กฎหมายของศาลเอง การทำเช่นนั้นจึงเท่ากับเป็นการปฏิเสธอำนาจอธิปไตยของตนเอง ผู้ที่อาจจะยกการใช้กฎหมายขัดกันได้ก็คือเอกชนคู่ความในคดี และเหตุผลที่เอกชนจะต้องยกเพื่อให้ศาลยอมรับใช้กฎหมายขัดกันก็คือ การปรากฏตัวของลักษณะระหว่างประเทศของนิติสัมพันธ์ตามกฎหมายเอกชนที่เกี่ยวข้องกับคดี แต่อย่างไรก็ตาม แม้ศาลจะฟังว่าคดีมีลักษณะระหว่างประเทศศาลก็จะไม่ยอมรับใช้กฎหมายขัดกันต่อประเด็นใดประเด็นหนึ่งแห่งคดีก็ได้หากปรากฏว่ามีข้อเท็จจริงใดข้อเท็จจริงหนึ่งดังต่อไปนี้กล่าวคือ มีกฎหมายแพ่งสาระบัญญัติพิเศษในเรื่องนี้หรือมีกฎหมายพึงบังคับใช้ทันทีในเรื่องนั้น หรือมีอนุสัญญาระหว่างประเทศผูกพันประเทศไทยในเรื่องนั้น และนอกจากนั้น แม้ว่าศาลจะยอมรับใช้กฎหมายขัดกันในเรื่องใดศาลก็อาจจะปฏิเสธการใช้กฎหมายต่างประเทศที่กฎหมายขัดกันระบุก็ได้ หากว่า ศาลไม่พอใจการพิสูจน์กฎหมายต่างประเทศนั้นและเนื้อหาของกฎหมายนั้น (มาตรา 8 แห่งพระราชบัญญัติ ว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481) หรือหากว่าศาลเชื่อว่าเนื้อหาของกฎหมายต่างประเทศนั้นขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน(มาตรา 5 แห่ง พระราชบัญญัติ ว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481) ศาลฎีกาไทยยอมรับใช้กฎหมายขัดกันมาตั้งแต่ก่อนที่พระราชบัญญัติ ว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 จะมีผลบังคับใช้ อาทิ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 530/2468 และคำพิพากษาศาลฎีกาที่896/2476 แต่ในหลายคำพิพากษา ศาลฎีกาได้ปฏิเสธที่จะใช้กฎหมายขัดกันทั้งที่คดีมีลักษณะระหว่างประเทศและเอกชนได้กล่าวอ้างลักษณะระหว่างประเทศของคดี อาทิ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4302/2528,คำพิพากษา ศาลฎีกาที่ 3401/2529, คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2466/2532,คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2768/2532 แต่ขอให้สังเกตว่า ศาลฎีกาไทยมักจะใช้กฎหมายขัดกันในการอธิบายว่ากฎหมายไทยเป็นกฎหมายที่มีผลในคดีที่มีลักษณะระหว่างประเทศอาทิ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 530/2468, คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 463/2485,คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 834/2485, คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1950/2529แต่ศาลฎีกาไทยก็เคยยอมรับใช้กฎหมายต่างประเทศโดยผลของการใช้กฎหมายขัดกัน อาทิ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1743-1744/2519, คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2930/2519, คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2358/2520, คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 45/2524, คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3223/2525 แต่อย่างไรก็ตาม จึงไม่เป็นที่สงสัยว่า พระราชบัญญัติ ว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 เป็นกฎหมายที่กำหนดเงื่อนไขในการยอมรับใช้กฎหมายต่างประเทศในประเทศไทย (ข.) การยอมรับกฎหมายต่างประเทศภายใต้ข้อกำหนดของพระราชบัญญัติ การรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 มาตรา 2 แห่ง พระราชบัญญัติ การรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534กำหนดว่า "พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดเก้าสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป" เมื่อมีการประกาศใช้กฎหมายนี้ในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2534ดังนั้น กฎหมายฉบับนี้มีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 21 กุมภาพันธ์พ.ศ. 2535 จนถึงปัจจุบันยังไม่มีคำพิพากษาศาลฎีกาเกี่ยวกับ พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 ได้มีการกล่าวอ้าง พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2929/2537 แต่ศาลก็ได้ชี้ว่า เมื่อข้อพิพาทในคดีเกิดในขณะที่ พระราชบัญญัติ นี้ยังไม่มีผลบังคับ จึงไม่อาจนำกฎหมายนี้มาใช้ในการพิจารณาความรับผิดของผู้ขนส่งในคดีนี้ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ทำให้เราตระหนักว่า ในความเห็นของศาลฎีกาไทย พระราชบัญญัติ การรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 ย่อมมีผลใช้ต่อข้อพิพาทเกี่ยวกับสัญญารับขนของทางทะเล ซึ่งเกิดตั้งแต่วันที่ 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2535เป็นต้นมา ศาลฎีกาไม่สนใจว่า สัญญารับขนของทางทะเลที่ผูกพันคู่พิพาทจะเกิดก่อนหรือหลังวันที่ 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2535 มาตรา 4 แห่ง พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534กำหนดว่า "พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับแก่การขนส่งทางทะเลจากที่แห่งหนึ่งในราชอาณาจักรไปยังที่อีกแห่งหนึ่งนอกราชอาณาจักร หรือจากที่แห่งหนึ่งนอกราชอาณาจักรมายังที่อีกแห่งหนึ่งในราชอาณาจักรเว้นแต่กรณีที่ได้ระบุในใบตราส่งว่าให้ใช้กฎหมายของประเทศอื่นหรือกฎหมายระหว่างประเทศบังคับ ก็ให้เป็นไปตามนั้น แต่แม้ว่าจะได้ระบุไว้เช่นนั้นก็ตาม ถ้าปรากฏว่าคู่กรณีฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดเป็นผู้มีสัญชาติไทยหรือเป็นนิติบุคคลที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายไทย ก็ให้ใช้พระราชบัญญัตินี้บังคับ" มาตรา 4 นี้จึงทำให้ทราบว่า ในประการแรก พระราชบัญญัติ การรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534เป็นกฎหมายที่มีผลใช้บังคับต่อสิทธิหน้าที่ ตลอดจนความรับผิดของคู่สัญญาในสัญญารับขนของทางทะเลที่มีปฏิบัติการขนส่งระหว่างท่าเรือไทยและท่าเรือต่างประเทศ ในประการที่สอง ผลของการใช้กฎหมายฉบับนี้จะทำให้เรื่องดังกล่าวซึ่งเดิมตกอยู่ภายใต้มาตรา 13 แห่ง พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 ต้องมาอยู่ภายใต้ พระราชบัญญัติ การรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 แทน กฎหมายฉบับนี้จึงมีสถานะเป็นกฎหมายแพ่งสาระบัญญัติพิเศษในเรื่องสิทธิหน้าที่ตลอดจนความรับผิดของคู่สัญญาในสัญญารับขนของทางทะเลที่มีปฏิบัติการขนส่งระหว่างท่าเรือไทยและท่าเรือต่างประเทศ กล่าวคือเป็นข้อยกเว้นประการหนึ่งของกฎหมายขัดกันกฎหมายฉบับนี้จะมีสถานะเป็นเพียงกฎหมายแพ่งสาระบัญญัติพิเศษที่อาจตกลงเป็นอย่างอื่นได้หากว่าคู่กรณีในสัญญาทั้งทุกฝ่ายไม่มีสัญชาติไทย มาตรา 4 ยอมรับให้เอกชนกำหนดในใบตราส่งว่า จะใช้ "กฎหมายของประเทศอื่นหรือกฎหมายระหว่างประเทศบังคับ" ดังนั้น มาตรา 4 จึงเป็นข้อกำหนดของกฎหมายไทยอีกกรณีหนึ่งที่ยอมรับให้ศาลไทยใช้กฎหมายต่างประเทศในการตัดสินคดี แต่จะต้องระมัดระวังว่า กฎหมายฉบับนี้จะกลับกลายเป็นกฎหมายพึงบังคับใช้ทันทีหากว่า คู่กรณีในสัญญาฝ่ายหนึ่งมีสัญชาติไทย กล่าวคือมาตรา 4 ไม่ยอมรับให้เอกชนกำหนดในใบตราส่งว่าจะใช้"กฎหมายของประเทศอื่นหรือกฎหมายระหว่างประเทศบังคับ" และถึงแม้จะมีข้อกำหนดดังกล่าวก็ไม่อาจอ้างยกเว้นผลบังคับของพระราชบัญญัติ การรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 ได้เลย ศาลจะใช้พระราชบัญญัตินี้โดยบังคับในการกำหนดสิทธิ หน้าที่ตลอดจนความรับผิดของคู่สัญญาในสัญญารับขนของทางทะเล ดังนั้น จึงยังต้องรอคำพิพากษาศาลฎีกาตัวอย่างของการใช้กฎหมายต่างประเทศโดยผ่านกลไกของพระราชบัญญัติ การรับขนของทางทะเลพ.ศ. 2534 อีกต่อไป (ค.) การยอมรับกฎหมายต่างประเทศเมื่อไม่มีกฎหมายลายลักษณ์อักษรของไทยที่อาจนำมาใช้ต่อคดี แม้ประเทศไทยจะเป็นประเทศที่นิยมกฎหมายลายลักษณ์อักษร แต่ก็มีหลายเรื่องในประเทศไทยที่ไม่มีกฎหมายลายลักษณ์อักษรที่อาจนำมาใช้ต่อคดีได้ อาทิ มาตรา 864 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ซึ่งกำหนดว่า "อันสัญญาประกันภัยท่านให้บังคับตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายทะเล" หรือมาตรา 609 วรรคที่ 1 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ซึ่งกำหนดว่า "รับขนของทางทะเล ท่านให้บังคับตามกฎหมายและกฎข้อบังคับว่าด้วยการนั้น" ในการแก้ไขสถานการณ์ที่ไม่มีกฎหมายลายลักษณ์อักษรที่อาจนำมาใช้ต่อคดีได้นี้ย่อมเป็นไปตามข้อกำหนดของมาตรา 4 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ กล่าวคือ"เมื่อไม่มีบทกฎหมายที่จะยกมาปรับคดีได้ ท่านให้วินิจฉัยคดีนั้นตามคลองจารีตประเพณีแห่งท้องถิ่น ถ้าและไม่มีจารีตประเพณีเช่นว่านั้นท่านให้วินิจฉัยคดีอาศัยเทียบบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่งและถ้าบทกฎหมายเช่นนี้ก็ไม่มีด้วยไซร้ ท่านให้วินิจฉัยตามหลักกฎหมายทั่วไป" และโดยผลของหลักกฎหมายทั่วไปตามมาตรา 4 นี้เองที่ศาลฎีกาได้ใช้เป็นช่องทางที่จะยอมรับนำกฎหมายต่างประเทศมาใช้ในการตัดสินคดีเกี่ยวกับสัญญาประกันภัยทางทะเล แต่ขอให้สังเกตว่า ปรากฏการณ์ดังกล่าวไม่เกิดขึ้นบ่อยนักจะเห็นว่า ศาลมักมิได้ใช้กฎหมายต่างประเทศในการตัดสินคดีเกี่ยวกับสัญญารับขนของทางทะเลซึ่งก็ไม่มีกฎหมายลายลักษณ์อักษรโดยเฉพาะเจาะจงเช่นกัน ศาลฎีกาได้ยอมรับใช้กฎหมายอังกฤษในเรื่องสัญญาประกันภัยทางทะเลที่ทำเป็นภาษาอังกฤษมาตั้งแต่คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 999/2496 แล้ว ดังนั้นการยอมรับนำกฎหมายอังกฤษมาใช้ต่อสัญญาประกันภัยทางทะเลที่เป็นภาษาอังกฤษในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7350/2537 จึงมิใช่แนวความคิดใหม่ แต่เป็นการยืนยันแนวความคิดเดิมที่มีมาตั้งแต่พ.ศ. 2496 แนวคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวชี้ให้เห็นว่า มาตรา 4แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์จึงเป็นอีกหนทางที่ศาลใช้ในการอ้างที่จะใช้กฎหมายต่างประเทศโดยไม่เสียเอกราชทางศาล การใช้กฎหมายต่างประเทศในคดีทั้งสองศาลได้แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่า ศาลใช้กฎหมายอังกฤษด้วยความเชื่อว่า กฎหมายนี้มีสถานะเป็นหลักกฎหมายทั่วไป ศาลไทยมิได้ใช้กฎหมายอังกฤษในฐานะของกฎหมายของรัฐแต่อย่างใด แต่อาจจะเป็นอันตรายอยู่บ้างที่คำพิพากษาศาลฎีกาทั้ง 2ฉบับมิได้อธิบายว่า กฎหมายอังกฤษได้กลายมาเป็นหลักกฎหมายทั่วไปตามมาตรา 4 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ได้อย่างไร ปัญหาจึงเกิดขึ้นว่า ภายใต้เงื่อนไขใดที่กฎหมายอังกฤษอาจกลายมาเป็นหลักกฎหมายทั่วไป คงจะเป็นไปไม่ได้ที่ กฎหมายอังกฤษจะมีสถานะเป็นหลักกฎหมายทั่วไป เป็นที่น่าเสียดายที่ศาลฎีกาน่าจะอธิบายว่าคู่ความกล่าวอ้างอย่างไร ศาลจึงฟังว่า กฎหมายอังกฤษจะมีสถานะเป็นหลักกฎหมายทั่วไป ไม่อาจจะปฏิเสธได้ว่า การยอมรับให้ศาลไทยใช้มาตรา 4 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์เป็นช่องทางในการแสวงหากฎหมายต่างประเทศมาใช้ในศาลไทยจะเป็นการแก้ปัญหาช่องว่างแห่งกฎหมายที่ดี แต่ก็เป็นทางออกที่ไม่ควรลืมว่า มีอันตรายแฝงอยู่ไม่น้อย โดยสรุป จะเห็นว่า ศาลไทยก็เหมือนกับศาลภายในของนานารัฐกล่าวคือไม่ปฏิเสธที่จะใช้กฎหมายต่างประเทศในคดีแพ่งและพาณิชย์หากว่ามีกฎหมายไทยให้อำนาจศาลที่จะทำได้ แต่อย่างไรก็ตามก็ยังมีความระมัดระวังในการยอมรับใช้กฎหมายต่างประเทศในการพิจารณาคดีภายในศาลของตนอยู่นั่นเอง พันธุ์ทิพย์กาญจนะจิตราสายสุนทรคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม 2526 นางสาวนภาลัยปาสาทิกา ได้จำนองเรือยนต์ "เกื้อกูล" ไว้แก่โจทก์ เป็นประกันหนี้ของห้างหุ้นส่วน ป.รุ่งโรจน์ค้าวัสดุภัณฑ์และ/หรือห้างหุ้นส่วนจำกัดสหสิทธิทิมเบอร์ และ/หรือบริษัทรุ่งโรจน์ทิมเบอร์ จำกัด และ/หรือนางสาวนภาลัย ปาสาทิกาวงเงินจำนอง 7,500,000 บาท ดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 17.5 ต่อปีต่อมามีการโอนกรรมสิทธิ์เรือดังกล่าวให้แก่บริษัทรุ่งศิรินาวีจำกัด และเปลี่ยนชื่อเป็นเรือยนต์ "รุ่งทวี" บริษัทรุ่งศิรินาวีจำกัดได้เอาไปประกันภัยความเสียหายไว้กับจำเลยในวงเงิน จำนวน4,000,000 บาท ต่อมาวันที่ 29 พฤศจิกายน 2529 ระหว่างอายุกรมธรรม์ประกันภัยเรือรุ่งทวีเกิดประสบอุบัติเหตุที่เมืองแจมบี้ประเทศสาธารณรัฐอินโดนีเซีย จำเลยต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนตามจำนวนเงินที่รับประกันภัยไว้ โจทก์ในฐานะผู้รับจำนองมีสิทธิได้รับเงินดังกล่าวในฐานะผู้รับจำนอง จำเลยไม่จ่ายให้โจทก์ กลับจ่ายให้บริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัด ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายขอให้บังคับจำเลยชำระเงิน 4,000,000 บาท แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยให้การว่า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุมเนื่องจากไม่บรรยายฟ้องว่าลูกหนี้ตามสัญญาจำนองเป็นหนี้โจทก์อยู่จำนวนเท่าไร ถึงกำหนดชำระเมื่อใด มีการเรียกร้องและบังคับชำระหนี้เอาแก่ลูกหนี้แล้วหรือไม่ อย่างไร โจทก์ไม่ใช่ผู้รับจำนองเรือรุ่งทวีห้างหุ้นส่วนจำกัดป.รุ่งโรจน์ค้าวัสดุภัณฑ์ และ/หรือห้างหุ้นส่วนจำกัดสหสิทธิทิมเบอร์ และ/หรือบริษัทรุ่งโรจน์ทิมเบอร์ จำกัด และ/หรือนางสาวนภาลัย ปาสาทิกาไม่ได้เป็นลูกหนี้โจทก์ โจทก์ไม่ได้บอกกล่าวบังคับจำนองและฟ้องบังคับจำนองเรือรุ่งทวีจึงไม่มีสิทธิเรียกร้องเอาแก่จำเลยบริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัด ไม่นำเรือไปตรวจสภาพกับบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด และดำเนินการซ่อมแซมตามที่บริษัทดังกล่าวแนะนำภายใน 30 วัน ก่อนที่จะนำเรือไปบรรทุกสินค้าอันเป็นการไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขในกรมธรรม์ประกันภัยจำเลยจึงไม่ต้องรับผิดจำเลยได้รับเงินจากบริษัทประกันภัยต่างประเทศมาให้บริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัดในรูปสินไหมกรุณา คือ ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้โดยที่ผู้รับประกันภัยไม่ต้องรับผิดและโจทก์สามารถบังคับเอาจากซากเรือเป็นเงิน 286,000 บาทได้ โจทก์จึงไม่ได้รับความเสียหาย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยชำระเงิน 4,000,000 บาทพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า เมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม 2526 นางสาวนภาลัย ปาสาทิกาได้จดทะเบียนจำนองเรือชื่อเกื้อกูล หมายเลขทะเบียน ก.ท.2014แก่โจทก์เป็นประกันหนี้ของบุคคลต่าง ๆ และของนางสาวนภาลัยเองที่มีต่อโจทก์ในวงเงิน 7,500,000 บาท ตามสำเนาหนังสือสัญญาจำนองและสำเนาสัญญาต่อท้ายเอกสารหมาย จ.7 และ จ.8 ต่อมาวันที่ 2 ธันวาคม 2526 นางสาวนภาลัยได้โอนกรรมสิทธิ์เรือดังกล่าวให้บริษัทไทยรุ่งโรจน์นาวี จำกัด ตามเอกสารหมายจ.7 และวันที่ 25 เมษายน 2529 บริษัทไทยรุ่งโรจน์นาวี จำกัดได้โอนกรรมสิทธิ์เรือให้ บริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัด และเปลี่ยนชื่อเรือจาก "เกื้อกูล" เป็น "รุ่งทวี" ตามเอกสารหมาย จ.7 (แผ่นที่ 2)ในการนี้โจทก์ได้ให้ความยินยอมแล้วตามเอกสารหมาย จ.9 ถึง จ.11เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม 2529 บริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัด ได้เอาประกันภัยเรือรุ่งทวีไว้แก่จำเลยเป็นเงิน 4,000,000 บาท ระยะเวลาคุ้มครองตั้งแต่วันที่ 3 ตุลาคม 2529 ถึงวันที่ 3 ตุลาคม 2530 ตามกรมธรรม์ประกันภัยเอกสารหมาย จ.13 (คำแปลเอกสารหมายจ.14 และ ล.1) เมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน 2529 เรือรุ่งทวีได้เกิดอุบัติเหตุอับปางในแม่น้ำเมืองแจมบี้ประเทศสาธารณรัฐอินโดนีเซียจำเลยยอมจ่ายค่าสินไหมทดแทนให้ผู้เอาประกันภัยเพียง 2,700,000 บาทปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยข้อแรกมีว่า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุมหรือไม่จำเลยให้การว่าฟ้องโจทก์เคลือบคลุม เพราะโจทก์ไม่ได้บรรยายฟ้องให้แจ้งชัดถึงสภาพแห่งข้อหาและข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาว่า ห้างหุ้นส่วนจำกัดป.รุ่งโรจน์ค้าวัสดุภัณฑ์และ/หรือห้างหุ้นส่วนจำกัดสหสิทธิทิมเบอร์ และ/หรือบริษัทรุ่งโรจน์ทิมเบอร์ จำกัด และ/หรือนางสาวนภาลัยเป็นหนี้โจทก์จำนวนเท่าไรและหนี้ถึงกำหนดชำระเมื่อใด กับทั้งโจทก์ได้เรียกร้องหรือบังคับชำระหนี้เอาจากนิติบุคคลหรือบุคคลดังกล่าวแล้วหรือไม่อย่างไร จำเลยไม่เข้าใจว่า การกระทำของจำเลยตามที่โจทก์กล่าวอ้างโจทก์ได้รับความเสียหายอย่างไร เห็นว่าโจทก์บรรยายฟ้องแล้วว่า นางสาวนภาลัยได้จดทะเบียนจำนองเรือเป็นประกันหนี้ที่บุคคลต่าง ๆ มีต่อโจทก์ ในวงเงิน 7,500,000 บาทส่วนจำเลยได้รับประกันภัยเรือรุ่งทวีจากบริษัทรุ่งศิรินาวีจำกัด ผู้รับโอนกรรมสิทธิ์เรือ จำนวนเงิน 4,000,000 บาท เรือรุ่งทวีเกิดอุบัติเหตุไม่สามารถใช้การได้ จำเลยมีหน้าที่ต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนตามจำนวนที่ได้รับประกันภัย โจทก์ในฐานะผู้รับจำนองมีสิทธิเรียกร้องเอาแก่จำเลยได้โดยตรง แต่จำเลยได้จ่ายค่าสินไหมทดแทนให้ผู้เอาประกันภัยทำให้โจทก์ไม่มีหลักประกันที่จะบังคับชำระหนี้ได้อีกต่อไป ฟ้องโจทก์จึงเป็นกรณีที่โจทก์ในฐานะผู้รับจำนองเรียกร้องเอาเงินประกันภัยซึ่งเรือรุ่งทวีเกิดวินาศภัยไม่มีทรัพย์ที่เป็นประกันแก่โจทก์ต่อไปดังเดิม โจทก์จึงขอให้บังคับเอาเงินประกันภัยโดยอาศัยอำนาจแห่งกฎหมายในเรื่องช่วงทรัพย์ เพื่อโจทก์ในฐานะเจ้าหนี้จะบังคับเอาแก่เงินประกันภัยได้เหมือนอย่างเรือที่เป็นประกัน ดังที่บัญญัติไว้ตามมาตรา 231 วรรคสอง แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ โจทก์จึงไม่จำต้องบรรยายฟ้องว่าบุคคลต่าง ๆ ดังกล่าวเป็นหนี้โจทก์จำนวนเท่าไร และหนี้ถึงกำหนดชำระแล้วหรือไม่ และโจทก์ได้ใช้สิทธิเรียกร้องบังคับชำระหนี้เอาแก่บุคคลต่าง ๆ ดังกล่าวแล้วหรือไม่ฟ้องโจทก์จึงไม่เคลือบคลุม ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยข้อต่อมามีว่า โจทก์มีสิทธิเรียกเงินประกันภัยจากจำเลยได้หรือไม่ เพียงใด เห็นว่า คดีนี้เป็นเรื่องที่จำเลยรับประกันภัยทางทะเลเรือรุ่งทวีจากบริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัด ผู้เอาประกันภัยตามกรมธรรม์ประกันภัยเอกสารหมาย จ.13 จำเลยนำสืบว่า เนื่องจากเรือรุ่งทวีเป็นเรือเก่ามีอายุการใช้งานเกิน 15 ปีแล้ว บริษัทยูไนเต็ดอินเดียจำกัด ผู้รับประกันภัยต่อในประเทศสิงคโปร์ต้องการให้มีเงื่อนไขตรวจสภาพเรือโดยบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัดและข้อแนะนำต่าง ๆ จะได้รับการปฏิบัติตามภายใน 30 วันเมื่อจำเลยได้แจ้งเงื่อนไขดังกล่าวให้ผู้เอาประกันภัยทราบ ผู้เอาประกันภัยตกลงรับเงื่อนไขนี้ จำเลยจึงได้ออกกรมธรรม์ประกันภัยตามเอกสารหมาย จ.13 ให้ผู้เอาประกันภัย เมื่อเรือรุ่งทวีเกิดอุบัติเหตุอับปางในแม่น้ำเมืองแจมบี้ ประเทศสาธารณรัฐอินโดนีเซีย จำเลยตรวจสอบแล้ว ปรากฏว่าผู้เอาประกันภัยไม่ได้ปฏิบัติตามเงื่อนไขในกรมธรรม์ประกันภัยที่กำหนดให้ผู้เอาประกันภัยไปตรวจสภาพกับบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย)จำกัด และดำเนินการซ่อมแซมตามที่บริษัทดังกล่าวแนะนำภายใน 30 วันก่อนที่จะนำเรือไปบรรทุกสินค้า เงื่อนไขที่ว่านี้ได้ระบุไว้เป็นภาษาอังกฤษในกรมธรรม์ประกันภัยเอกสารหมาย จ.13 ที่หมายดอกจันสีน้ำเงิน 1 ดอก ซึ่งคำแปลของโจทก์ตามเอกสารหมาย จ.14 มีว่า"รับประกันว่าเงื่อนไขซึ่งสำรวจโดยมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย)จำกัด และคำแนะนำจะเป็นไปภายใน 30 วัน นับจากวันเริ่มต้น"ส่วนคำแปลของจำเลยตามเอกสารหมาย ล.1 มีว่า "รับรองว่า การสำรวจสภาพโดยบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด และข้อแนะนำต่าง ๆ จะได้รับการปฏิบัติตามภายใน 30 วันนับจากวันเริ่มต้น" คำแปลทั้งสองฝ่ายจึงมีความหมายว่า ผู้เอาประกันภัยได้รับรองที่จะให้บริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด ตรวจสภาพของเรือและจะต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของบริษัทดังกล่าวภายใน 30 วัน นับแต่วันเริ่มคุ้มครองคือวันที่การประกันภัยเริ่มมีผลบังคับ ปัญหาจึงมีว่าผู้เอาประกันภัยได้ปฏิบัติตามเงื่อนไขดังกล่าวแล้วหรือไม่ จำเลยมี นางกานดา สุโกศล ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการของจำเลย และนายพิชิต เมฆกิตติกุล ผู้จัดการฝ่ายการตลาดและกรรมการของบริษัทเซ็คจวิค (ประเทศไทย) จำกัด ซึ่งเป็นนายหน้าประกันภัยต่อเบิกความต้องกันว่า หลังจากทราบเหตุจากผู้เอาประกันภัยว่าเรือรุ่งทวีเกิดอุบัติเหตุอับปางตามเอกสารหมาย จ.15 (คำแปลเอกสารหมาย จ.16) จำเลยได้มีหนังสือให้ผู้เอาประกันภัยส่งมอบกรมธรรม์ประกันภัยกับรายงานการตรวจสภาพเรือและคำแนะนำให้ซ่อมแซมเรือของบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด ตามเอกสารหมาย ล.3เพื่อพิจารณาชดใช้ค่าสินไหมทดแทน แต่ปรากฏว่าผู้เอาประกันภัยส่งมอบเฉพาะกรมธรรม์ประกันภัยให้จำเลยเท่านั้น จำเลยได้สอบถามไปยังบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด แล้วได้รับแจ้งว่าผู้เอาประกันภัยไม่ได้ดำเนินการซ่อมแซมเรือตามที่ได้แนะนำจำเลยจึงได้แจ้งให้ผู้เอาประกันภัยและบริษัทยูไนเต็ดอินเดียจำกัด ผู้รับประกันต่อทราบโดยผ่านบริษัทเซ็คจวิค (ประเทศไทย)จำกัด เห็นว่า เมื่อผู้เอาประกันภัยแจ้งความสูญเสียของเรือรุ่งทวีแก่จำเลยและจำเลยได้ขอหลักฐานการตรวจสภาพของเรือและคำแนะนำของบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด แล้ว ถ้าจำเลยได้ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่ระบุไว้ในกรมธรรม์ประกันภัยดังกล่าวเพื่อสิทธิประโยชน์ที่ผู้เอาประกันภัยจะพึงได้รับจากกรมธรรม์ประกันภัยผู้เอาประกันภัยย่อมจะต้องมีหลักฐานเกี่ยวกับเรื่องนี้ตามที่จำเลยต้องการอย่างแน่นอน และเมื่อจำเลยได้มีหนังสือถึงผู้เอาประกันภัยขอชดใช้ค่าเสียหาย จำนวน 2,700,000 บาท ในรูป Ex gratia paymentหรือสินไหมกรุณาซึ่งเป็นเงินที่ผู้รับประกันภัยจ่ายให้แก่ผู้เรียกร้องค่าเสียหายแม้จะมีความเห็นว่าผู้รับประกันภัยไม่ต้องรับผิดชอบตามเงื่อนไขในกรมธรรม์ประกันภัย ตามเอกสารหมาย ล.9 ก็ตามและเป็นจำนวนน้อยกว่าที่ได้เอาประกันภัยไว้ถึง 1,300,000 บาท ผู้เอาประกันภัยก็เต็มใจยอมรับเงินจำนวน 2,700,000 บาท ตามเอกสารหมาย จ.11 โดยมิได้โต้แย้งว่า ผู้เอาประกันภัยมิได้ปฏิบัติผิดเงื่อนไขในข้อดังกล่าวตามกรมธรรม์ประกันภัย เอกสารหมาย จ.13 อีกทั้งข้อนำสืบของโจทก์มิได้แสดงให้เห็นว่าผู้เอาประกันภัยมิได้ฝ่าฝืนเงื่อนไขดังกล่าวด้วย ข้อนำสืบของจำเลยจึงเป็นหลักฐานเพียงพอที่ฟังได้ว่า ผู้เอาประกันภัยได้ฝ่าฝืนเงื่อนไขในกรมธรรม์ประกันภัยที่ระบุให้ผู้เอาประกันภัยนำเรือรุ่งทวีไปตรวจสภาพของเรือรุ่งทวีโดยบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด และข้อแนะนำต่าง ๆ จะได้รับการปฏิบัติตามภายใน 30 วัน นับแต่วันเริ่มคุ้มครองคือวันที่การประกันภัยเริ่มมีผลบังคับ ส่วนปัญหาที่ว่าการที่ผู้เอาประกันภัยฝ่าฝืนเงื่อนไขดังกล่าวเป็นข้อสาระสำคัญอันจะเป็นเหตุให้จำเลยผู้รับประกันภัยปฏิเสธความรับผิดตามกรมธรรม์ประกันภัยได้หรือไม่ เห็นว่า ประกันภัยรายนี้เป็นสัญญาประกันภัยทางทะเลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 868 บัญญัติว่า "อันสัญญาประกันภัยทะเล ท่านให้บังคับตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายทะเล" แต่กฎหมายทะเลของประเทศไทยยังหามีไม่ ทั้งจารีตประเพณีก็ไม่ปรากฏ จึงต้องวินิจฉัยคดีเรื่องประกันภัยทางทะเลตามหลักกฎหมายทั่วไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 4 กรมธรรม์ประกันภัยทางทะเลรายนี้ทำขึ้นเป็นภาษาอังกฤษ จึงควรถือกฎหมายว่าด้วยการประกันภัยทางทะเลของประเทศอังกฤษหรือสหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์เหนือ เป็นกฎหมายทั่วไปเพื่อเทียบเคียงวินิจฉัยตามพระราชบัญญัติประกันภัยทางทะเล 1906 ของประเทศอังกฤษ(The Marine Insurance Act 1906) เงื่อนไขในกรมธรรม์ประกันภัยเอกสารหมาย จ.13 ที่ทำเครื่องหมายดอกจันสีน้ำเงิน1 ดอก มีข้อความเป็นคำรับรอง (Warranty) ของผู้เอาประกันภัยว่าเรือจะได้รับการตรวจสภาพโดยบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย)จำกัด และจะปฏิบัติตามคำแนะนำภายใน 30 วัน นับแต่วันเริ่มคุ้มครองคือวันที่การประกันภัยเริ่มมีผลบังคับ พระราชบัญญัติประกันภัยทางทะเล 1906 ของประเทศอังกฤษ มาตรา 33 บัญญัติถึงสภาพของการรับรองว่า(1) การรับรองให้หมายถึง การรับรองที่เป็นคำมั่น กล่าวคือเป็นคำรับรองของผู้เอาประกันภัยว่าตนรับที่จะให้หรือไม่ให้การกระทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งโดยเฉพาะหรือว่าเงื่อนไขบางอย่างจะต้องสำเร็จขึ้นหรือรับรองว่าภาวะข้อเท็จจริงโดยเฉพาะบางอย่างมีอยู่หรือมิได้มี(2) การรับรองอาจจะเป็นไปโดยชัดแจ้งหรือโดยปริยาย(3) การรับรองดังที่นิยามไว้ข้างต้นเป็นเงื่อนไขซึ่งต้องปฏิบัติให้เป็นไปตามนั้นอย่างตรงที่สุด ไม่ว่าการรับรองนั้นจะมีสาระสำคัญต่อการเสี่ยงภัยหรือหาไม่ถ้าหากไม่มีการปฏิบัติตามเช่นว่านั้นผู้รับประกันภัยเป็นอันหลุดพ้นจากความรับผิดนับจากวันที่การรับรองถูกละเมิด ฯลฯดังนั้น จึงเห็นได้ว่าข้อความที่เป็นคำรับรองของผู้เอาประกันภัยในกรมธรรม์ประกันภัยเอกสารหมาย จ.13 ที่หมายดอกจันสีน้ำเงินเป็นคำมั่นสัญญาของผู้เอาประกันภัยที่จะต้องปฏิบัติโดยเคร่งครัด คำรับรองดังกล่าวมิใช่เป็นข้อแนะนำให้นำเรือไปตรวจสภาพและไม่จำต้องมีข้อความต่อท้ายว่า ถ้าผู้เอาประกันภัยไม่ต้องปฏิบัติแล้ว ผู้รับประกันภัยจะหลุดพ้นความรับผิดตามสัญญาประกันภัยเมื่อเรือรุ่งทวีเกิดอุบัติเหตุอับปาง ตามรายงานการสำรวจของสมาคมกู้เรือประเทศสิงคโปร์ เอกสารหมาย ล.4 (คำแปลเอกสารหมาย ล.6)แม้ว่าได้ระบุถึงสาเหตุการสูญเสียของเรือรุ่งทวีว่า เรือออกเดินทางจากแม่น้ำเมืองแจมบี้ โดยมีการทรงตัวทางขวาที่ไม่เพียงพอและในระหว่างแล่นไปตามกระแสน้ำเรือมีแรงมากกว่าการทรงตัวจึงทำให้น้ำไหลเข้าห้องเครื่องยนต์และเกิดล่มลงในเวลาต่อมาตามภาพถ่ายหมาย ล.5 ก็ตาม ดังนั้นเมื่อเรือรุ่งทวีเกิดการสูญเสียจะเกิดจากการที่ผู้เอาประกันภัยไม่ปฏิบัติตามคำรับรองหรือไม่ก็ตามแต่เรือที่เอาประกันภัยต้องมีสภาพพร้อมออกทะเลในการเผชิญกับภัยที่จะต้องประสบอยู่เป็นปกติธรรมดาในการเดินทาง การที่ผู้เอาประกันภัยเริ่มฝ่าฝืนคำรับรองซึ่งเป็นเงื่อนไขที่ผู้เอาประกันภัยต้องปฏิบัติ จำเลยผู้รับประกันภัยย่อมปฏิเสธความรับผิดตามกรมธรรม์ประกันภัยได้ และไม่ต้องรับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่ผู้เอาประกันภัย โจทก์ในฐานะผู้รับจำนองเรือรุ่งทวีจึงไม่อาจเข้ารับช่วงทรัพย์ที่จะเรียกร้องเงินประกันภัยอันเป็นค่าสินไหมทดแทนตามที่โจทก์ฟ้องได้ ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังขึ้น ปัญหาอื่นตามฎีกาของจำเลยจึงไม่จำต้องวินิจฉัยต่อไป ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษามานั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย"พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7350/2537ธนาคาร กสิกร ไทย จำกัดโจทก์บริษัท เท เวศ ประกันภัย จำกัดจำเลย ป.พ.พ. ม. 4, ม. 231 วรรคสอง, ม. 868 ป.วิ.พ. ม. 172 โจทก์บรรยายฟ้องว่า น. จดทะเบียนจำนองเรือพิพาทเป็นประกันหนี้ที่บุคคลต่าง ๆ มีต่อโจทก์ ส่วนจำเลยได้รับประกันภัยเรือพิพาทจากผู้รับโอนกรรมสิทธิ์เรือ เรือพิพาทเกิดอุบัติเหตุไม่สามารถใช้การได้ จำเลยต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนตามจำนวนที่ได้รับประกันภัยแก่โจทก์ แต่จำเลยได้จ่ายค่าสินไหมทดแทนให้ผู้เอาประกันภัยทำให้โจทก์ไม่มีหลักประกันที่จะบังคับชำระหนี้ได้อีกต่อไปจึงขอให้บังคับเอาเงินประกันภัย เป็นการฟ้องโดยอาศัยอำนาจแห่งกฎหมายในเรื่องช่วงทรัพย์ ไม่จำต้องบรรยายฟ้องว่า บุคคลต่าง ๆ ดังกล่าวเป็นหนี้โจทก์จำนวนเท่าไร และหนี้ถึงกำหนดชำระแล้วหรือไม่ และโจทก์ได้ใช้สิทธิเรียกร้องบังคับชำระหนี้เอาแก่บุคคลต่าง ๆ ดังกล่าวแล้วหรือไม่ ฟ้องโจทก์จึงไม่เคลือบคลุม สัญญาประกันภัยทางทะเลตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 868 ให้บังคับตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายทะเล แต่กฎหมายทะเลของประเทศไทยยังไม่มี ทั้งจารีตประเพณีก็ไม่ปรากฏ จึงต้องวินิจฉัยคดีตามหลักกฎหมายทั่วไป กรมธรรม์ประกันภัยทางทะเลทำขึ้นเป็นภาษาอังกฤษ จึงควรถือกฎหมายว่าด้วยการประกันภัยทางทะเลของประเทศอังกฤษเป็นกฎหมายทั่วไปเพื่อเทียบเคียงวินิจฉัย เงื่อนไขในกรมธรรม์ประกันภัยมีข้อความเป็นคำรับรอง(Warranty) ของผู้เอาประกันภัยว่า เรือพิพาทจะได้รับการตรวจสภาพและจะปฏิบัติตามคำแนะนำภายใน 30 วัน นับแต่วันเริ่มคุ้มครองจึงเป็นคำมั่นสัญญาของผู้เอาประกันภัยที่จะต้องปฏิบัติโดยเคร่งครัดตาม พระราชบัญญัติ ประกันภัยทางทะเล 1906 ของประเทศอังกฤษมาตรา 33 เมื่อเรือพิพาทเกิดอุบัติเหตุอับปางซึ่งจะเกิดจากการที่ผู้เอาประกันภัยไม่ปฏิบัติตามคำรับรองหรือไม่ก็ตาม การที่ผู้เอาประกันภัยฝ่าฝืนคำรับรองผู้รับประกันภัยย่อมปฏิเสธความรับผิดตามกรมธรรม์ประกันภัยได้โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม 2526 นางสาวนภาลัยปาสาทิกา ได้จำนองเรือยนต์ "เกื้อกูล" ไว้แก่โจทก์ เป็นประกันหนี้ของห้างหุ้นส่วน ป.รุ่งโรจน์ค้าวัสดุภัณฑ์และ/หรือห้างหุ้นส่วนจำกัดสหสิทธิทิมเบอร์ และ/หรือบริษัทรุ่งโรจน์ทิมเบอร์ จำกัด และ/หรือนางสาวนภาลัย ปาสาทิกาวงเงินจำนอง 7,500,000 บาท ดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 17.5 ต่อปีต่อมามีการโอนกรรมสิทธิ์เรือดังกล่าวให้แก่บริษัทรุ่งศิรินาวีจำกัด และเปลี่ยนชื่อเป็นเรือยนต์ "รุ่งทวี" บริษัทรุ่งศิรินาวีจำกัดได้เอาไปประกันภัยความเสียหายไว้กับจำเลยในวงเงิน จำนวน4,000,000 บาท ต่อมาวันที่ 29 พฤศจิกายน 2529 ระหว่างอายุกรมธรรม์ประกันภัยเรือรุ่งทวีเกิดประสบอุบัติเหตุที่เมืองแจมบี้ประเทศสาธารณรัฐอินโดนีเซีย จำเลยต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนตามจำนวนเงินที่รับประกันภัยไว้ โจทก์ในฐานะผู้รับจำนองมีสิทธิได้รับเงินดังกล่าวในฐานะผู้รับจำนอง จำเลยไม่จ่ายให้โจทก์ กลับจ่ายให้บริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัด ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายขอให้บังคับจำเลยชำระเงิน 4,000,000 บาท แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องไปจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยให้การว่า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุมเนื่องจากไม่บรรยายฟ้องว่าลูกหนี้ตามสัญญาจำนองเป็นหนี้โจทก์อยู่จำนวนเท่าไร ถึงกำหนดชำระเมื่อใด มีการเรียกร้องและบังคับชำระหนี้เอาแก่ลูกหนี้แล้วหรือไม่ อย่างไร โจทก์ไม่ใช่ผู้รับจำนองเรือรุ่งทวีห้างหุ้นส่วนจำกัดป.รุ่งโรจน์ค้าวัสดุภัณฑ์ และ/หรือห้างหุ้นส่วนจำกัดสหสิทธิทิมเบอร์ และ/หรือบริษัทรุ่งโรจน์ทิมเบอร์ จำกัด และ/หรือนางสาวนภาลัย ปาสาทิกาไม่ได้เป็นลูกหนี้โจทก์ โจทก์ไม่ได้บอกกล่าวบังคับจำนองและฟ้องบังคับจำนองเรือรุ่งทวีจึงไม่มีสิทธิเรียกร้องเอาแก่จำเลยบริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัด ไม่นำเรือไปตรวจสภาพกับบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด และดำเนินการซ่อมแซมตามที่บริษัทดังกล่าวแนะนำภายใน 30 วัน ก่อนที่จะนำเรือไปบรรทุกสินค้าอันเป็นการไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขในกรมธรรม์ประกันภัยจำเลยจึงไม่ต้องรับผิดจำเลยได้รับเงินจากบริษัทประกันภัยต่างประเทศมาให้บริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัดในรูปสินไหมกรุณา คือ ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้โดยที่ผู้รับประกันภัยไม่ต้องรับผิดและโจทก์สามารถบังคับเอาจากซากเรือเป็นเงิน 286,000 บาทได้ โจทก์จึงไม่ได้รับความเสียหาย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยชำระเงิน 4,000,000 บาทพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงฟังได้ในเบื้องต้นว่า เมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม 2526 นางสาวนภาลัย ปาสาทิกาได้จดทะเบียนจำนองเรือชื่อเกื้อกูล หมายเลขทะเบียน ก.ท.2014แก่โจทก์เป็นประกันหนี้ของบุคคลต่าง ๆ และของนางสาวนภาลัยเองที่มีต่อโจทก์ในวงเงิน 7,500,000 บาท ตามสำเนาหนังสือสัญญาจำนองและสำเนาสัญญาต่อท้ายเอกสารหมาย จ.7 และ จ.8 ต่อมาวันที่ 2 ธันวาคม 2526 นางสาวนภาลัยได้โอนกรรมสิทธิ์เรือดังกล่าวให้บริษัทไทยรุ่งโรจน์นาวี จำกัด ตามเอกสารหมายจ.7 และวันที่ 25 เมษายน 2529 บริษัทไทยรุ่งโรจน์นาวี จำกัดได้โอนกรรมสิทธิ์เรือให้ บริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัด และเปลี่ยนชื่อเรือจาก "เกื้อกูล" เป็น "รุ่งทวี" ตามเอกสารหมาย จ.7 (แผ่นที่ 2)ในการนี้โจทก์ได้ให้ความยินยอมแล้วตามเอกสารหมาย จ.9 ถึง จ.11เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม 2529 บริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัด ได้เอาประกันภัยเรือรุ่งทวีไว้แก่จำเลยเป็นเงิน 4,000,000 บาท ระยะเวลาคุ้มครองตั้งแต่วันที่ 3 ตุลาคม 2529 ถึงวันที่ 3 ตุลาคม 2530 ตามกรมธรรม์ประกันภัยเอกสารหมาย จ.13 (คำแปลเอกสารหมายจ.14 และ ล.1) เมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน 2529 เรือรุ่งทวีได้เกิดอุบัติเหตุอับปางในแม่น้ำเมืองแจมบี้ประเทศสาธารณรัฐอินโดนีเซียจำเลยยอมจ่ายค่าสินไหมทดแทนให้ผู้เอาประกันภัยเพียง 2,700,000 บาทปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยข้อแรกมีว่า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุมหรือไม่จำเลยให้การว่าฟ้องโจทก์เคลือบคลุม เพราะโจทก์ไม่ได้บรรยายฟ้องให้แจ้งชัดถึงสภาพแห่งข้อหาและข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาว่า ห้างหุ้นส่วนจำกัดป.รุ่งโรจน์ค้าวัสดุภัณฑ์และ/หรือห้างหุ้นส่วนจำกัดสหสิทธิทิมเบอร์ และ/หรือบริษัทรุ่งโรจน์ทิมเบอร์ จำกัด และ/หรือนางสาวนภาลัยเป็นหนี้โจทก์จำนวนเท่าไรและหนี้ถึงกำหนดชำระเมื่อใด กับทั้งโจทก์ได้เรียกร้องหรือบังคับชำระหนี้เอาจากนิติบุคคลหรือบุคคลดังกล่าวแล้วหรือไม่อย่างไร จำเลยไม่เข้าใจว่า การกระทำของจำเลยตามที่โจทก์กล่าวอ้างโจทก์ได้รับความเสียหายอย่างไร เห็นว่าโจทก์บรรยายฟ้องแล้วว่า นางสาวนภาลัยได้จดทะเบียนจำนองเรือเป็นประกันหนี้ที่บุคคลต่าง ๆ มีต่อโจทก์ ในวงเงิน 7,500,000 บาทส่วนจำเลยได้รับประกันภัยเรือรุ่งทวีจากบริษัทรุ่งศิรินาวีจำกัด ผู้รับโอนกรรมสิทธิ์เรือ จำนวนเงิน 4,000,000 บาท เรือรุ่งทวีเกิดอุบัติเหตุไม่สามารถใช้การได้ จำเลยมีหน้าที่ต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนตามจำนวนที่ได้รับประกันภัย โจทก์ในฐานะผู้รับจำนองมีสิทธิเรียกร้องเอาแก่จำเลยได้โดยตรง แต่จำเลยได้จ่ายค่าสินไหมทดแทนให้ผู้เอาประกันภัยทำให้โจทก์ไม่มีหลักประกันที่จะบังคับชำระหนี้ได้อีกต่อไป ฟ้องโจทก์จึงเป็นกรณีที่โจทก์ในฐานะผู้รับจำนองเรียกร้องเอาเงินประกันภัยซึ่งเรือรุ่งทวีเกิดวินาศภัยไม่มีทรัพย์ที่เป็นประกันแก่โจทก์ต่อไปดังเดิม โจทก์จึงขอให้บังคับเอาเงินประกันภัยโดยอาศัยอำนาจแห่งกฎหมายในเรื่องช่วงทรัพย์ เพื่อโจทก์ในฐานะเจ้าหนี้จะบังคับเอาแก่เงินประกันภัยได้เหมือนอย่างเรือที่เป็นประกัน ดังที่บัญญัติไว้ตามมาตรา 231 วรรคสอง แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ โจทก์จึงไม่จำต้องบรรยายฟ้องว่าบุคคลต่าง ๆ ดังกล่าวเป็นหนี้โจทก์จำนวนเท่าไร และหนี้ถึงกำหนดชำระแล้วหรือไม่ และโจทก์ได้ใช้สิทธิเรียกร้องบังคับชำระหนี้เอาแก่บุคคลต่าง ๆ ดังกล่าวแล้วหรือไม่ฟ้องโจทก์จึงไม่เคลือบคลุม ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้นปัญหาวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยข้อต่อมามีว่า โจทก์มีสิทธิเรียกเงินประกันภัยจากจำเลยได้หรือไม่ เพียงใด เห็นว่า คดีนี้เป็นเรื่องที่จำเลยรับประกันภัยทางทะเลเรือรุ่งทวีจากบริษัทรุ่งศิรินาวี จำกัด ผู้เอาประกันภัยตามกรมธรรม์ประกันภัยเอกสารหมาย จ.13 จำเลยนำสืบว่า เนื่องจากเรือรุ่งทวีเป็นเรือเก่ามีอายุการใช้งานเกิน 15 ปีแล้ว บริษัทยูไนเต็ดอินเดียจำกัด ผู้รับประกันภัยต่อในประเทศสิงคโปร์ต้องการให้มีเงื่อนไขตรวจสภาพเรือโดยบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัดและข้อแนะนำต่าง ๆ จะได้รับการปฏิบัติตามภายใน 30 วันเมื่อจำเลยได้แจ้งเงื่อนไขดังกล่าวให้ผู้เอาประกันภัยทราบ ผู้เอาประกันภัยตกลงรับเงื่อนไขนี้ จำเลยจึงได้ออกกรมธรรม์ประกันภัยตามเอกสารหมาย จ.13 ให้ผู้เอาประกันภัย เมื่อเรือรุ่งทวีเกิดอุบัติเหตุอับปางในแม่น้ำเมืองแจมบี้ ประเทศสาธารณรัฐอินโดนีเซีย จำเลยตรวจสอบแล้ว ปรากฏว่าผู้เอาประกันภัยไม่ได้ปฏิบัติตามเงื่อนไขในกรมธรรม์ประกันภัยที่กำหนดให้ผู้เอาประกันภัยไปตรวจสภาพกับบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย)จำกัด และดำเนินการซ่อมแซมตามที่บริษัทดังกล่าวแนะนำภายใน 30 วันก่อนที่จะนำเรือไปบรรทุกสินค้า เงื่อนไขที่ว่านี้ได้ระบุไว้เป็นภาษาอังกฤษในกรมธรรม์ประกันภัยเอกสารหมาย จ.13 ที่หมายดอกจันสีน้ำเงิน 1 ดอก ซึ่งคำแปลของโจทก์ตามเอกสารหมาย จ.14 มีว่า"รับประกันว่าเงื่อนไขซึ่งสำรวจโดยมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย)จำกัด และคำแนะนำจะเป็นไปภายใน 30 วัน นับจากวันเริ่มต้น"ส่วนคำแปลของจำเลยตามเอกสารหมาย ล.1 มีว่า "รับรองว่า การสำรวจสภาพโดยบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด และข้อแนะนำต่าง ๆ จะได้รับการปฏิบัติตามภายใน 30 วันนับจากวันเริ่มต้น" คำแปลทั้งสองฝ่ายจึงมีความหมายว่า ผู้เอาประกันภัยได้รับรองที่จะให้บริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด ตรวจสภาพของเรือและจะต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของบริษัทดังกล่าวภายใน 30 วัน นับแต่วันเริ่มคุ้มครองคือวันที่การประกันภัยเริ่มมีผลบังคับ ปัญหาจึงมีว่าผู้เอาประกันภัยได้ปฏิบัติตามเงื่อนไขดังกล่าวแล้วหรือไม่ จำเลยมี นางกานดา สุโกศล ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการของจำเลย และนายพิชิต เมฆกิตติกุล ผู้จัดการฝ่ายการตลาดและกรรมการของบริษัทเซ็คจวิค (ประเทศไทย) จำกัด ซึ่งเป็นนายหน้าประกันภัยต่อเบิกความต้องกันว่า หลังจากทราบเหตุจากผู้เอาประกันภัยว่าเรือรุ่งทวีเกิดอุบัติเหตุอับปางตามเอกสารหมาย จ.15 (คำแปลเอกสารหมาย จ.16) จำเลยได้มีหนังสือให้ผู้เอาประกันภัยส่งมอบกรมธรรม์ประกันภัยกับรายงานการตรวจสภาพเรือและคำแนะนำให้ซ่อมแซมเรือของบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด ตามเอกสารหมาย ล.3เพื่อพิจารณาชดใช้ค่าสินไหมทดแทน แต่ปรากฏว่าผู้เอาประกันภัยส่งมอบเฉพาะกรมธรรม์ประกันภัยให้จำเลยเท่านั้น จำเลยได้สอบถามไปยังบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด แล้วได้รับแจ้งว่าผู้เอาประกันภัยไม่ได้ดำเนินการซ่อมแซมเรือตามที่ได้แนะนำจำเลยจึงได้แจ้งให้ผู้เอาประกันภัยและบริษัทยูไนเต็ดอินเดียจำกัด ผู้รับประกันต่อทราบโดยผ่านบริษัทเซ็คจวิค (ประเทศไทย)จำกัด เห็นว่า เมื่อผู้เอาประกันภัยแจ้งความสูญเสียของเรือรุ่งทวีแก่จำเลยและจำเลยได้ขอหลักฐานการตรวจสภาพของเรือและคำแนะนำของบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด แล้ว ถ้าจำเลยได้ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่ระบุไว้ในกรมธรรม์ประกันภัยดังกล่าวเพื่อสิทธิประโยชน์ที่ผู้เอาประกันภัยจะพึงได้รับจากกรมธรรม์ประกันภัยผู้เอาประกันภัยย่อมจะต้องมีหลักฐานเกี่ยวกับเรื่องนี้ตามที่จำเลยต้องการอย่างแน่นอน และเมื่อจำเลยได้มีหนังสือถึงผู้เอาประกันภัยขอชดใช้ค่าเสียหาย จำนวน 2,700,000 บาท ในรูป Ex gratia paymentหรือสินไหมกรุณาซึ่งเป็นเงินที่ผู้รับประกันภัยจ่ายให้แก่ผู้เรียกร้องค่าเสียหายแม้จะมีความเห็นว่าผู้รับประกันภัยไม่ต้องรับผิดชอบตามเงื่อนไขในกรมธรรม์ประกันภัย ตามเอกสารหมาย ล.9 ก็ตามและเป็นจำนวนน้อยกว่าที่ได้เอาประกันภัยไว้ถึง 1,300,000 บาท ผู้เอาประกันภัยก็เต็มใจยอมรับเงินจำนวน 2,700,000 บาท ตามเอกสารหมาย จ.11 โดยมิได้โต้แย้งว่า ผู้เอาประกันภัยมิได้ปฏิบัติผิดเงื่อนไขในข้อดังกล่าวตามกรมธรรม์ประกันภัย เอกสารหมาย จ.13 อีกทั้งข้อนำสืบของโจทก์มิได้แสดงให้เห็นว่าผู้เอาประกันภัยมิได้ฝ่าฝืนเงื่อนไขดังกล่าวด้วย ข้อนำสืบของจำเลยจึงเป็นหลักฐานเพียงพอที่ฟังได้ว่า ผู้เอาประกันภัยได้ฝ่าฝืนเงื่อนไขในกรมธรรม์ประกันภัยที่ระบุให้ผู้เอาประกันภัยนำเรือรุ่งทวีไปตรวจสภาพของเรือรุ่งทวีโดยบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย) จำกัด และข้อแนะนำต่าง ๆ จะได้รับการปฏิบัติตามภายใน 30 วัน นับแต่วันเริ่มคุ้มครองคือวันที่การประกันภัยเริ่มมีผลบังคับ ส่วนปัญหาที่ว่าการที่ผู้เอาประกันภัยฝ่าฝืนเงื่อนไขดังกล่าวเป็นข้อสาระสำคัญอันจะเป็นเหตุให้จำเลยผู้รับประกันภัยปฏิเสธความรับผิดตามกรมธรรม์ประกันภัยได้หรือไม่ เห็นว่า ประกันภัยรายนี้เป็นสัญญาประกันภัยทางทะเลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 868 บัญญัติว่า "อันสัญญาประกันภัยทะเล ท่านให้บังคับตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายทะเล" แต่กฎหมายทะเลของประเทศไทยยังหามีไม่ ทั้งจารีตประเพณีก็ไม่ปรากฏ จึงต้องวินิจฉัยคดีเรื่องประกันภัยทางทะเลตามหลักกฎหมายทั่วไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 4 กรมธรรม์ประกันภัยทางทะเลรายนี้ทำขึ้นเป็นภาษาอังกฤษ จึงควรถือกฎหมายว่าด้วยการประกันภัยทางทะเลของประเทศอังกฤษหรือสหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์เหนือ เป็นกฎหมายทั่วไปเพื่อเทียบเคียงวินิจฉัยตามพระราชบัญญัติประกันภัยทางทะเล 1906 ของประเทศอังกฤษ(The Marine Insurance Act 1906) เงื่อนไขในกรมธรรม์ประกันภัยเอกสารหมาย จ.13 ที่ทำเครื่องหมายดอกจันสีน้ำเงิน1 ดอก มีข้อความเป็นคำรับรอง (Warranty) ของผู้เอาประกันภัยว่าเรือจะได้รับการตรวจสภาพโดยบริษัทมารีนเซอร์เวเยอร์ส (ประเทศไทย)จำกัด และจะปฏิบัติตามคำแนะนำภายใน 30 วัน นับแต่วันเริ่มคุ้มครองคือวันที่การประกันภัยเริ่มมีผลบังคับ พระราชบัญญัติประกันภัยทางทะเล 1906 ของประเทศอังกฤษ มาตรา 33 บัญญัติถึงสภาพของการรับรองว่า(1) การรับรองให้หมายถึง การรับรองที่เป็นคำมั่น กล่าวคือเป็นคำรับรองของผู้เอาประกันภัยว่าตนรับที่จะให้หรือไม่ให้การกระทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งโดยเฉพาะหรือว่าเงื่อนไขบางอย่างจะต้องสำเร็จขึ้นหรือรับรองว่าภาวะข้อเท็จจริงโดยเฉพาะบางอย่างมีอยู่หรือมิได้มี(2) การรับรองอาจจะเป็นไปโดยชัดแจ้งหรือโดยปริยาย(3) การรับรองดังที่นิยามไว้ข้างต้นเป็นเงื่อนไขซึ่งต้องปฏิบัติให้เป็นไปตามนั้นอย่างตรงที่สุด ไม่ว่าการรับรองนั้นจะมีสาระสำคัญต่อการเสี่ยงภัยหรือหาไม่ถ้าหากไม่มีการปฏิบัติตามเช่นว่านั้นผู้รับประกันภัยเป็นอันหลุดพ้นจากความรับผิดนับจากวันที่การรับรองถูกละเมิด ฯลฯดังนั้น จึงเห็นได้ว่าข้อความที่เป็นคำรับรองของผู้เอาประกันภัยในกรมธรรม์ประกันภัยเอกสารหมาย จ.13 ที่หมายดอกจันสีน้ำเงินเป็นคำมั่นสัญญาของผู้เอาประกันภัยที่จะต้องปฏิบัติโดยเคร่งครัด คำรับรองดังกล่าวมิใช่เป็นข้อแนะนำให้นำเรือไปตรวจสภาพและไม่จำต้องมีข้อความต่อท้ายว่า ถ้าผู้เอาประกันภัยไม่ต้องปฏิบัติแล้ว ผู้รับประกันภัยจะหลุดพ้นความรับผิดตามสัญญาประกันภัยเมื่อเรือรุ่งทวีเกิดอุบัติเหตุอับปาง ตามรายงานการสำรวจของสมาคมกู้เรือประเทศสิงคโปร์ เอกสารหมาย ล.4 (คำแปลเอกสารหมาย ล.6)แม้ว่าได้ระบุถึงสาเหตุการสูญเสียของเรือรุ่งทวีว่า เรือออกเดินทางจากแม่น้ำเมืองแจมบี้ โดยมีการทรงตัวทางขวาที่ไม่เพียงพอและในระหว่างแล่นไปตามกระแสน้ำเรือมีแรงมากกว่าการทรงตัวจึงทำให้น้ำไหลเข้าห้องเครื่องยนต์และเกิดล่มลงในเวลาต่อมาตามภาพถ่ายหมาย ล.5 ก็ตาม ดังนั้นเมื่อเรือรุ่งทวีเกิดการสูญเสียจะเกิดจากการที่ผู้เอาประกันภัยไม่ปฏิบัติตามคำรับรองหรือไม่ก็ตามแต่เรือที่เอาประกันภัยต้องมีสภาพพร้อมออกทะเลในการเผชิญกับภัยที่จะต้องประสบอยู่เป็นปกติธรรมดาในการเดินทาง การที่ผู้เอาประกันภัยเริ่มฝ่าฝืนคำรับรองซึ่งเป็นเงื่อนไขที่ผู้เอาประกันภัยต้องปฏิบัติ จำเลยผู้รับประกันภัยย่อมปฏิเสธความรับผิดตามกรมธรรม์ประกันภัยได้ และไม่ต้องรับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่ผู้เอาประกันภัย โจทก์ในฐานะผู้รับจำนองเรือรุ่งทวีจึงไม่อาจเข้ารับช่วงทรัพย์ที่จะเรียกร้องเงินประกันภัยอันเป็นค่าสินไหมทดแทนตามที่โจทก์ฟ้องได้ ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังขึ้น ปัญหาอื่นตามฎีกาของจำเลยจึงไม่จำต้องวินิจฉัยต่อไป ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษามานั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย"พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์(สมภพ โชติกวณิชย์-นิเวศน์ คำผอง-สวรรค์ ศักดารักษ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ เป็นสิ่งที่ไม่ธรรมดาที่ศาลของรัฐหนึ่งจะนำกฎหมายของอีกรัฐหนึ่งมาใช้ในการตัดสินคดี ดังนั้น การที่ศาลฎีกาไทยนำเอากฎหมายอังกฤษ กล่าวคือ MarineInsuranceAct1906 มาใช้ในการกำหนดความรับผิดของผู้รับประกันภัยทางทะเลในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7350/2537จึงเป็นปรากฏการณ์ที่ควรจะมาตั้งข้อสังเกต ณ ที่นี้ ภายใต้หลักกฎหมายระหว่างประเทศว่าด้วยอำนาจอธิปไตยของรัฐและความเท่าเทียมกันระหว่างรัฐ รัฐหนึ่ง ๆ ไม่ว่าใหญ่หรือเล็กไม่ว่ารวยหรือจน ย่อมมีอำนาจอธิปไตยที่สมบูรณ์และเด็ดขาดเหนือดินแดนและประชาชนของตนอย่างเท่าเทียมกัน ดังนั้น จึงเป็นหลักที่ศักดิ์สิทธิ์ที่นานารัฐยอมรับต่อไปอีกว่า รัฐหนึ่งย่อมไม่มีอำนาจอธิปไตยเหนือรัฐอีกรัฐหนึ่ง กฎหมายของรัฐและเจ้าหน้าที่ของรัฐย่อมมีเขตอำนาจในทางกฎหมายเหนือดินแดนและประชาชนของตนเท่านั้นการที่ศาลของรัฐหนึ่งนำกฎหมายของอีกรัฐหนึ่งมาใช้ตัดสินคดีในศาลของตนจึงเป็นการกระทำที่ถือว่าเป็น "การเสียเอกราชทางศาล" ในทางปฏิบัติแต่ดั้งเดิม การที่รัฐหนึ่งยอมรับใช้กฎหมายต่างประเทศก็เพราะรัฐนั้นมีสถานะเป็นอาณานิคมหรือเป็นรัฐภายใต้อารักขาของรัฐต่างประเทศเจ้าของกฎหมาย แต่ในปัจจุบัน การยอมรับใช้กฎหมายต่างประเทศของรัฐอาจจะมาจากหลักอัธยาศัยไมตรี (PrincipleofComity) และหลักต่างตอบแทน(PrincipleofReciprocity) ก็ได้ เพราะเหตุว่า นานารัฐในประชาคมระหว่างประเทศต่างมีความเป็นอยู่ที่ใกล้ชิดกันอย่างยิ่งมากกว่าในอดีต การที่รัฐยืนยันกฎหมายของตนเหนือดินแดนและประชาชนของตนอย่างเด็ดขาดก็จะไม่เป็นผลดีแก่ผู้ใดเลย ไม่ว่าจะเป็นเอกชนที่เกี่ยวข้องหรือไม่ว่าจะเป็นรัฐเจ้าของดินแดน หรือไม่ว่าจะเป็นรัฐอื่นใดที่อาจเข้ามามีส่วนเกี่ยวข้องโดยเฉพาะอย่างยิ่งในส่วนที่เกี่ยวกับการพาณิชย์ระหว่างประเทศ ผลประโยชน์ของทุกฝ่ายอยู่ที่ความแน่นอนของกฎหมายที่มีผลบังคับต่อการค้าของตน ผู้ประกอบการค้าต้องการจะทราบถึงสิทธิหน้าที่และความรับผิดของตนอย่างแน่นอนเพื่อจะประเมินได้ว่า ธุรกิจของตนจะมีกำไรหรือขาดทุนเพียงไร ดังนั้น การที่รัฐยืนยันกฎหมายของตนเหนือดินแดนและประชาชนของตนอย่างเด็ดขาดจะทำให้สิทธิหน้าที่และความรับผิดของผู้ประกอบการค้าต้องมีความหลากหลายกันไปตามถิ่นที่เข้ามาเกี่ยวข้องกับการค้า สมมติว่าธุรกิจหนึ่งมีความเกี่ยวพันทั้งต่อประเทศไทย ประเทศจีน และประเทศลาวสิทธิหน้าที่และความรับผิดของผู้ประกอบการค้าก็จะเป็นไปตามกฎหมายของทั้ง 3 ประเภทพร้อมกัน ในกรณีที่กฎหมายทั้ง 3 ฉบับมีความเหมือนกัน ก็ไม่มีปัญหาเท่าใดนัก แต่ในกรณีที่กฎหมายทั้ง 3 ฉบับมีความแตกต่างกัน ก็จะเกิดปัญหาที่จะต้องตอบว่า สิทธิหน้าที่และความรับผิดของบุคคลผู้ประกอบการค้าจะตกอยู่ภายใต้กฎหมายใด หากจะยอมรับให้กฎหมายทั้ง 3 ฉบับมีผลพร้อมกัน ผลของเรื่องก็จะไม่แน่นอนทันที เพราะสุดแต่ว่าจะมีการกล่าวอ้างสิทธิหน้าที่และความรับผิดของบุคคลผู้ประกอบการค้าในประเทศใด ถ้าหากว่ามีการกล่าวอ้างสิทธิหน้าที่และความรับผิดของบุคคลผู้ประกอบการค้าในประเทศไทย ก็จะใช้กฎหมายไทย หรือถ้าหากว่ามีการกล่าวอ้างสิทธิหน้าที่และความรับผิดของบุคคลผู้ประกอบการค้าในประเทศจีนก็จะใช้กฎหมายจีน หรือถ้าหากว่ามีการกล่าวอ้างสิทธิหน้าที่และความรับผิดของบุคคลผู้ประกอบการค้าในประเทศลาวก็จะใช้กฎหมายลาวแต่ถ้าหากว่ามีการกล่าวอ้างสิทธิหน้าที่และความรับผิดของบุคคลผู้ประกอบการค้าในประเทศมาเลเซีย ก็จะไม่ใช้ทั้งกฎหมายไทยหรือลาวหรือจีนที่เกี่ยวข้องกับคดีแต่จะเป็นกฎหมายมาเลเซีย ผลของเรื่องจึงมีความไม่แน่นอนในทางกฎหมาย และก่อให้เกิดความไม่มีเสถียรภาพในทางกฎหมายแก่ผู้ที่เกี่ยวข้อง ดังนั้น การแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นก็คือ การที่รัฐตกลงกันยอมรับว่า นิติสัมพันธ์ที่มีความเกี่ยวพันกับหลายประเทศนี้ควรตกอยู่ภายใต้กฎหมายของประเทศใดประเทศหนึ่งเท่านั้น ไม่ว่าจะมีการกล่าวอ้างสิทธิหน้าที่และความรับผิดของบุคคลผู้ประกอบการค้าในประเทศใด อาทิ การยอมรับให้กฎหมายแห่งถิ่นที่นิติสัมพันธ์เกิดขึ้นเป็นกฎหมายที่มีผลบังคับต่อความสมบูรณ์และผลของนิติสัมพันธ์ที่มีลักษณะระหว่างประเทศผลของข้อตกลงระหว่างรัฐเช่นนี้จะทำให้ผลของเรื่องเป็นอย่างเดียวกันในทุกศาล อาทิ หากว่าสัญญาทำในประเทศไทยแต่สัญญานี้มีความเกี่ยวกับประเทศลาว เพราะทรัพย์อันเป็นวัตถุแห่งนิติสัมพันธ์ตั้งอยู่ในประเทศลาว และคู่สัญญาฝ่ายหนึ่งมีสัญชาติไทยในขณะที่อีกฝ่ายหนึ่งมีสัญชาติจีน โดยผลของการตกลงเลือกกฎหมายที่มีผลต่อนิติสัมพันธ์ที่มีลักษณะระหว่างประเทศ ความสมบูรณ์และผลของสัญญาตามข้อเท็จจริงที่ยกมานี้จึงอยู่ภายใต้กฎหมายไทยในฐานะของกฎหมายแห่งถิ่นที่นิติสัมพันธ์เกิดขึ้น ไม่ว่าจะมีการกล่าวอ้างผลของสัญญานี้ในศาลจีนหรือศาลไทยหรือศาลลาว ศาลดังกล่าวก็จะนำเอากฎหมายแพ่งว่าด้วยสัญญาของไทยมากำหนดความสมบูรณ์และผลของสัญญาตามข้อเท็จจริง หรือไม่ว่าศาลใดที่ต้องมาพิจารณาสัญญาดังกล่าวเช่น ศาลมาเลเซียที่ไม่มีความเกี่ยวข้องกับสัญญา ศาลนี้ก็จะนำกฎหมายแพ่งว่าด้วยสัญญาของไทยมาใช้ในประเด็นดังกล่าว ดังนั้นแม้จะไม่มีศาลโลกเพื่อพิจารณาคดีเกี่ยวกับสัญญาที่มีลักษณะระหว่างประเทศ แต่ด้วยการยอมรับกฎหมายที่มีผลต่อคดีในลักษณะเดียวกันของศาลของนานารัฐอธิปไตยจะทำให้เกิดผลที่ว่า คำพิพากษาของศาลภายในของรัฐอาจมีผลในทางระหว่างประเทศในลักษณะที่เป็นเอกภาพได้ เพราะในทุกศาลคดีที่เกี่ยวกับสัญญาระหว่างประเทศที่ทำในประเทศไทยย่อมถูกตัดสินโดยกฎหมายไทย คำพิพากษาของศาลไทยย่อมไม่แตกต่างจากคำพิพากษาของศาลจีนหรือศาลลาวหรือศาลมาเลเซียในคดีที่มีข้อเท็จจริงอย่างเดียวกัน จะเห็นว่าปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นเป็นเรื่องที่นานารัฐมาตกลงกันยอมรับใช้กฎหมายต่างประเทศที่มีความใกล้ชิดกับนิติสัมพันธ์มากที่สุดต่อคดีที่มีลักษณะระหว่างประเทศ เพื่อประโยชน์ของความแน่นอนในทางกฎหมายและเสถียรภาพในทางกฎหมายของนิติสัมพันธ์ที่มีลักษณะระหว่างประเทศแต่อย่างไรก็ตาม แม้การกระทำดังกล่าวจะก่อให้เกิดประโยชน์อย่างมากต่อเอกชน แต่การกระทำดังกล่าวก็คือการที่รัฐหนึ่งยอมรับใช้กฎหมายอันมาจากอำนาจอธิปไตยของอีกรัฐหนึ่ง สิ่งที่เกิดขึ้นจึงไม่อาจจะมีลักษณะทั่วไป การยอมรับใช้กฎหมายต่างประเทศจึงจะเกิดเพียงภายใต้เงื่อนไขที่กฎหมายต่างประเทศนั้นเป็นกฎหมายของรัฐที่มีความสัมพันธ์อันดีกับรัฐที่ยอมรับและการยอมรับนี้ย่อมมีลักษณะต่างตอบแทน ดังนั้น การยอมรับใช้กฎหมายต่างประเทศในรัฐใดรัฐหนึ่งย่อมจะต้องเกิดจากการกำหนดยอมรับของกฎหมายของรัฐที่ยอมรับนั้นเอง ในประเทศไทย มีกฎหมายอย่างน้อย 2 ฉบับที่ยอมรับอย่างชัดแจ้งให้มีการใช้กฎหมายต่างประเทศ กล่าวคือ (ก.) พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 และ (ข.) พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 นอกจากนั้น (ค.) ศาลฎีกายังยอมรับให้มีการนำกฎหมายต่างประเทศมาใช้ในกรณีที่ประเทศไทยไม่มีกฎหมายลายลักษณ์อักษรที่อาจนำมาใช้โดยเฉพาะเจาะจง (ก.) การยอมรับกฎหมายต่างประเทศภายใต้ข้อกำหนดของพระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 พระราชบัญญัติ ว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 เป็นกฎหมายของไทยที่ออกมารองรับหลักกฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีบุคคลในเรื่องกฎหมายที่มีผลต่อนิติสัมพันธ์ตามกฎหมายเอกชนที่มีลักษณะระหว่างประเทศ ดังนั้น กฎหมายฉบับนี้แบ่งนิติสัมพันธ์ตามกฎหมายเอกชนออกเป็น 5 ประเภทในลักษณะเดียวกับประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ กล่าวคือ บุคคล หนี้ ทรัพย์ ครอบครัวและมรดก เมื่อปรากฏมีองค์ประกอบระหว่างประเทศในปัญหาทั้ง 5 ประการนี้ หากว่าเอกชนกล่าวอ้างลักษณะระหว่างประเทศของคดี ศาลไทยก็อาจจะนำกฎหมายต่างประเทศตามข้อกำหนดของ พระราชบัญญัติ ว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 มาใช้ในการตัดสินคดีในศาลไทยได้อาทิ หากศาลไทยจะต้องพิจารณาผลของสัญญาระหว่างบุคคลอเมริกันและบุคคลไทยซึ่งทำในสัญญาสิงคโปร์และเอกชนกล่าวอ้างลักษณะระหว่างประเทศของสัญญา โดยผลของมาตรา 13 แห่ง พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 ศาลไทยก็จะต้องนำกฎหมายอเมริกันมาใช้พิจารณาผลของสัญญานี้เพราะมาตรา 13 รับรองให้กฎหมายแห่งถิ่นที่เกิดของสัญญามีสถานะเป็นกฎหมายที่มีผลต่อผลของสัญญาที่มีลักษณะระหว่างประเทศ หากว่าคู่สัญญาไม่มีเจตนาเป็นอย่างอื่นและคู่สัญญามีสัญชาติต่างกัน จะเห็นว่า การใช้กฎหมายต่างประเทศในกรณีนี้เกิดจากอำนาจของกฎหมายไทยเอง กล่าวคือมาตรา 13 แห่ง พระราชบัญญัติ ว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481การใช้กฎหมายต่างประเทศในกรณีนี้จึงไม่ทำให้ศาลไทยเสียเอกราชทางศาลหลักกฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีบุคคลในเรื่องกฎหมายที่มีผลต่อนิติสัมพันธ์ตามกฎหมายเอกชนที่มีลักษณะระหว่างประเทศหรือที่เรียกกันในวงการนิติศาสตร์โดยย่อ ๆ ว่า "หลักกฎหมายขัดกัน" เป็นหลักที่กฎหมายของนานาอารยประเทศยอมรับ จึงกล่าวได้ว่า ในกฎหมายภายในของทุกประเทศย่อมมีกฎหมายภายในว่าด้วยการจัดกันแห่งกฎหมายกฎหมายนี้อาจจะเป็นลายลักษณ์อักษรหรือไม่ก็ได้ นอกจากนั้น กฎหมายนี้อาจจะรวมอยู่ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์หรืออยู่ในรูปของกฎหมายเอกเทศก็ได้ กฎหมายขัดกันจึงเป็นกฎหมายภายในของรัฐในทางรูปแบบแต่มีเนื้อหาที่เป็นกฎหมายระหว่างประเทศขอให้สังเกตว่า กฎหมายขัดกันจะเป็นเรื่องของนิติสัมพันธ์ตามกฎหมายเอกชนเท่านั้นมิใช่เรื่องที่เกี่ยวกับนิติสัมพันธ์ตามกฎหมายมหาชนเลย เหตุผลที่อธิบายได้ก็คือนิติสัมพันธ์ตามกฎหมายมหาชน ไม่ว่าจะมีลักษณะระหว่างประเทศหรือไม่ เป็นเรื่องนิติสัมพันธ์ของรัฐโดยตรง ดังนั้น การยอมรับใช้กฎหมายต่างประเทศในกรณีนี้จึงเป็นเรื่องที่กระทบต่ออำนาจอธิปไตยของรัฐโดยตรง การประกาศเจตนาของรัฐในรูปของกฎหมายภายในเพื่อยอมรับใช้กฎหมายต่างประเทศต่อนิติสัมพันธ์ตามกฎหมายมหาชนจึงไม่อาจเกิดขึ้นได้ เว้นแต่จะมีสนธิสัญญาระหว่างประเทศกำหนดให้รัฐต้องทำเช่นนั้น แต่ก็เป็นปรากฏการณ์ที่ค่อนข้างจะเป็นข้อยกเว้นสำหรับประเทศไทยในปัจจุบัน นอกจากนั้นกฎหมายระหว่างประเทศยังยอมรับอย่างชัดแจ้งให้นิติสัมพันธ์ตามกฎหมายมหาชนที่มีลักษณะระหว่างประเทศตกอยู่ภายใต้กฎหมายมหาชนของรัฐคู่กรณีในนิติสัมพันธ์ คำว่า "กฎหมายขัดกัน" จึงหมายถึงกฎหมายที่ใช้ในการแก้การขัดกันแห่งกฎหมายว่าด้วยนิติสัมพันธ์ตามกฎหมายเอกชนที่มีลักษณะระหว่างประเทศเท่านั้น กฎหมายขัดกันมิใช่กฎหมายสาระบัญญัติ เนื้อหาของกฎหมายขัดกันเป็นเพียงการชี้ว่า กฎหมายของประเทศใดที่ศาลไทยอาจนำมาใช้ในการตัดสินคดีแพ่งและพาณิชย์ที่มีลักษณะระหว่างประเทศ แต่อย่างไรก็ตาม กฎหมายขัดกันไม่มีผลใช้บังคับโดยอัตโนมัติ ศาลภายในของรัฐไม่อาจยกการใช้กฎหมายขัดกันขึ้นเองเพราะการใช้กฎหมายขัดกันอาจนำไปสู่การใช้กฎหมายต่างประเทศซึ่งมิใช่กฎหมายของศาลเอง การทำเช่นนั้นจึงเท่ากับเป็นการปฏิเสธอำนาจอธิปไตยของตนเอง ผู้ที่อาจจะยกการใช้กฎหมายขัดกันได้ก็คือเอกชนคู่ความในคดี และเหตุผลที่เอกชนจะต้องยกเพื่อให้ศาลยอมรับใช้กฎหมายขัดกันก็คือ การปรากฏตัวของลักษณะระหว่างประเทศของนิติสัมพันธ์ตามกฎหมายเอกชนที่เกี่ยวข้องกับคดี แต่อย่างไรก็ตาม แม้ศาลจะฟังว่าคดีมีลักษณะระหว่างประเทศศาลก็จะไม่ยอมรับใช้กฎหมายขัดกันต่อประเด็นใดประเด็นหนึ่งแห่งคดีก็ได้หากปรากฏว่ามีข้อเท็จจริงใดข้อเท็จจริงหนึ่งดังต่อไปนี้กล่าวคือ มีกฎหมายแพ่งสาระบัญญัติพิเศษในเรื่องนี้หรือมีกฎหมายพึงบังคับใช้ทันทีในเรื่องนั้น หรือมีอนุสัญญาระหว่างประเทศผูกพันประเทศไทยในเรื่องนั้น และนอกจากนั้น แม้ว่าศาลจะยอมรับใช้กฎหมายขัดกันในเรื่องใดศาลก็อาจจะปฏิเสธการใช้กฎหมายต่างประเทศที่กฎหมายขัดกันระบุก็ได้ หากว่า ศาลไม่พอใจการพิสูจน์กฎหมายต่างประเทศนั้นและเนื้อหาของกฎหมายนั้น (มาตรา 8 แห่งพระราชบัญญัติ ว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481) หรือหากว่าศาลเชื่อว่าเนื้อหาของกฎหมายต่างประเทศนั้นขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน(มาตรา 5 แห่ง พระราชบัญญัติ ว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481) ศาลฎีกาไทยยอมรับใช้กฎหมายขัดกันมาตั้งแต่ก่อนที่พระราชบัญญัติ ว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 จะมีผลบังคับใช้ อาทิ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 530/2468 และคำพิพากษาศาลฎีกาที่896/2476 แต่ในหลายคำพิพากษา ศาลฎีกาได้ปฏิเสธที่จะใช้กฎหมายขัดกันทั้งที่คดีมีลักษณะระหว่างประเทศและเอกชนได้กล่าวอ้างลักษณะระหว่างประเทศของคดี อาทิ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4302/2528,คำพิพากษา ศาลฎีกาที่ 3401/2529, คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2466/2532,คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2768/2532 แต่ขอให้สังเกตว่า ศาลฎีกาไทยมักจะใช้กฎหมายขัดกันในการอธิบายว่ากฎหมายไทยเป็นกฎหมายที่มีผลในคดีที่มีลักษณะระหว่างประเทศอาทิ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 530/2468, คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 463/2485,คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 834/2485, คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1950/2529แต่ศาลฎีกาไทยก็เคยยอมรับใช้กฎหมายต่างประเทศโดยผลของการใช้กฎหมายขัดกัน อาทิ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1743-1744/2519, คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2930/2519, คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2358/2520, คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 45/2524, คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3223/2525 แต่อย่างไรก็ตาม จึงไม่เป็นที่สงสัยว่า พระราชบัญญัติ ว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 เป็นกฎหมายที่กำหนดเงื่อนไขในการยอมรับใช้กฎหมายต่างประเทศในประเทศไทย (ข.) การยอมรับกฎหมายต่างประเทศภายใต้ข้อกำหนดของพระราชบัญญัติ การรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 มาตรา 2 แห่ง พระราชบัญญัติ การรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534กำหนดว่า "พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดเก้าสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป" เมื่อมีการประกาศใช้กฎหมายนี้ในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2534ดังนั้น กฎหมายฉบับนี้มีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 21 กุมภาพันธ์พ.ศ. 2535 จนถึงปัจจุบันยังไม่มีคำพิพากษาศาลฎีกาเกี่ยวกับ พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 ได้มีการกล่าวอ้าง พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2929/2537 แต่ศาลก็ได้ชี้ว่า เมื่อข้อพิพาทในคดีเกิดในขณะที่ พระราชบัญญัติ นี้ยังไม่มีผลบังคับ จึงไม่อาจนำกฎหมายนี้มาใช้ในการพิจารณาความรับผิดของผู้ขนส่งในคดีนี้ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ทำให้เราตระหนักว่า ในความเห็นของศาลฎีกาไทย พระราชบัญญัติ การรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 ย่อมมีผลใช้ต่อข้อพิพาทเกี่ยวกับสัญญารับขนของทางทะเล ซึ่งเกิดตั้งแต่วันที่ 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2535เป็นต้นมา ศาลฎีกาไม่สนใจว่า สัญญารับขนของทางทะเลที่ผูกพันคู่พิพาทจะเกิดก่อนหรือหลังวันที่ 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2535 มาตรา 4 แห่ง พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534กำหนดว่า "พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับแก่การขนส่งทางทะเลจากที่แห่งหนึ่งในราชอาณาจักรไปยังที่อีกแห่งหนึ่งนอกราชอาณาจักร หรือจากที่แห่งหนึ่งนอกราชอาณาจักรมายังที่อีกแห่งหนึ่งในราชอาณาจักรเว้นแต่กรณีที่ได้ระบุในใบตราส่งว่าให้ใช้กฎหมายของประเทศอื่นหรือกฎหมายระหว่างประเทศบังคับ ก็ให้เป็นไปตามนั้น แต่แม้ว่าจะได้ระบุไว้เช่นนั้นก็ตาม ถ้าปรากฏว่าคู่กรณีฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดเป็นผู้มีสัญชาติไทยหรือเป็นนิติบุคคลที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายไทย ก็ให้ใช้พระราชบัญญัตินี้บังคับ" มาตรา 4 นี้จึงทำให้ทราบว่า ในประการแรก พระราชบัญญัติ การรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534เป็นกฎหมายที่มีผลใช้บังคับต่อสิทธิหน้าที่ ตลอดจนความรับผิดของคู่สัญญาในสัญญารับขนของทางทะเลที่มีปฏิบัติการขนส่งระหว่างท่าเรือไทยและท่าเรือต่างประเทศ ในประการที่สอง ผลของการใช้กฎหมายฉบับนี้จะทำให้เรื่องดังกล่าวซึ่งเดิมตกอยู่ภายใต้มาตรา 13 แห่ง พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 ต้องมาอยู่ภายใต้ พระราชบัญญัติ การรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 แทน กฎหมายฉบับนี้จึงมีสถานะเป็นกฎหมายแพ่งสาระบัญญัติพิเศษในเรื่องสิทธิหน้าที่ตลอดจนความรับผิดของคู่สัญญาในสัญญารับขนของทางทะเลที่มีปฏิบัติการขนส่งระหว่างท่าเรือไทยและท่าเรือต่างประเทศ กล่าวคือเป็นข้อยกเว้นประการหนึ่งของกฎหมายขัดกันกฎหมายฉบับนี้จะมีสถานะเป็นเพียงกฎหมายแพ่งสาระบัญญัติพิเศษที่อาจตกลงเป็นอย่างอื่นได้หากว่าคู่กรณีในสัญญาทั้งทุกฝ่ายไม่มีสัญชาติไทย มาตรา 4 ยอมรับให้เอกชนกำหนดในใบตราส่งว่า จะใช้ "กฎหมายของประเทศอื่นหรือกฎหมายระหว่างประเทศบังคับ" ดังนั้น มาตรา 4 จึงเป็นข้อกำหนดของกฎหมายไทยอีกกรณีหนึ่งที่ยอมรับให้ศาลไทยใช้กฎหมายต่างประเทศในการตัดสินคดี แต่จะต้องระมัดระวังว่า กฎหมายฉบับนี้จะกลับกลายเป็นกฎหมายพึงบังคับใช้ทันทีหากว่า คู่กรณีในสัญญาฝ่ายหนึ่งมีสัญชาติไทย กล่าวคือมาตรา 4 ไม่ยอมรับให้เอกชนกำหนดในใบตราส่งว่าจะใช้"กฎหมายของประเทศอื่นหรือกฎหมายระหว่างประเทศบังคับ" และถึงแม้จะมีข้อกำหนดดังกล่าวก็ไม่อาจอ้างยกเว้นผลบังคับของพระราชบัญญัติ การรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 ได้เลย ศาลจะใช้พระราชบัญญัตินี้โดยบังคับในการกำหนดสิทธิ หน้าที่ตลอดจนความรับผิดของคู่สัญญาในสัญญารับขนของทางทะเล ดังนั้น จึงยังต้องรอคำพิพากษาศาลฎีกาตัวอย่างของการใช้กฎหมายต่างประเทศโดยผ่านกลไกของพระราชบัญญัติ การรับขนของทางทะเลพ.ศ. 2534 อีกต่อไป (ค.) การยอมรับกฎหมายต่างประเทศเมื่อไม่มีกฎหมายลายลักษณ์อักษรของไทยที่อาจนำมาใช้ต่อคดี แม้ประเทศไทยจะเป็นประเทศที่นิยมกฎหมายลายลักษณ์อักษร แต่ก็มีหลายเรื่องในประเทศไทยที่ไม่มีกฎหมายลายลักษณ์อักษรที่อาจนำมาใช้ต่อคดีได้ อาทิ มาตรา 864 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ซึ่งกำหนดว่า "อันสัญญาประกันภัยท่านให้บังคับตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายทะเล" หรือมาตรา 609 วรรคที่ 1 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ซึ่งกำหนดว่า "รับขนของทางทะเล ท่านให้บังคับตามกฎหมายและกฎข้อบังคับว่าด้วยการนั้น" ในการแก้ไขสถานการณ์ที่ไม่มีกฎหมายลายลักษณ์อักษรที่อาจนำมาใช้ต่อคดีได้นี้ย่อมเป็นไปตามข้อกำหนดของมาตรา 4 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ กล่าวคือ"เมื่อไม่มีบทกฎหมายที่จะยกมาปรับคดีได้ ท่านให้วินิจฉัยคดีนั้นตามคลองจารีตประเพณีแห่งท้องถิ่น ถ้าและไม่มีจารีตประเพณีเช่นว่านั้นท่านให้วินิจฉัยคดีอาศัยเทียบบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่งและถ้าบทกฎหมายเช่นนี้ก็ไม่มีด้วยไซร้ ท่านให้วินิจฉัยตามหลักกฎหมายทั่วไป" และโดยผลของหลักกฎหมายทั่วไปตามมาตรา 4 นี้เองที่ศาลฎีกาได้ใช้เป็นช่องทางที่จะยอมรับนำกฎหมายต่างประเทศมาใช้ในการตัดสินคดีเกี่ยวกับสัญญาประกันภัยทางทะเล แต่ขอให้สังเกตว่า ปรากฏการณ์ดังกล่าวไม่เกิดขึ้นบ่อยนักจะเห็นว่า ศาลมักมิได้ใช้กฎหมายต่างประเทศในการตัดสินคดีเกี่ยวกับสัญญารับขนของทางทะเลซึ่งก็ไม่มีกฎหมายลายลักษณ์อักษรโดยเฉพาะเจาะจงเช่นกัน ศาลฎีกาได้ยอมรับใช้กฎหมายอังกฤษในเรื่องสัญญาประกันภัยทางทะเลที่ทำเป็นภาษาอังกฤษมาตั้งแต่คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 999/2496 แล้ว ดังนั้นการยอมรับนำกฎหมายอังกฤษมาใช้ต่อสัญญาประกันภัยทางทะเลที่เป็นภาษาอังกฤษในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7350/2537 จึงมิใช่แนวความคิดใหม่ แต่เป็นการยืนยันแนวความคิดเดิมที่มีมาตั้งแต่พ.ศ. 2496 แนวคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวชี้ให้เห็นว่า มาตรา 4แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์จึงเป็นอีกหนทางที่ศาลใช้ในการอ้างที่จะใช้กฎหมายต่างประเทศโดยไม่เสียเอกราชทางศาล การใช้กฎหมายต่างประเทศในคดีทั้งสองศาลได้แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่า ศาลใช้กฎหมายอังกฤษด้วยความเชื่อว่า กฎหมายนี้มีสถานะเป็นหลักกฎหมายทั่วไป ศาลไทยมิได้ใช้กฎหมายอังกฤษในฐานะของกฎหมายของรัฐแต่อย่างใด แต่อาจจะเป็นอันตรายอยู่บ้างที่คำพิพากษาศาลฎีกาทั้ง 2ฉบับมิได้อธิบายว่า กฎหมายอังกฤษได้กลายมาเป็นหลักกฎหมายทั่วไปตามมาตรา 4 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ได้อย่างไร ปัญหาจึงเกิดขึ้นว่า ภายใต้เงื่อนไขใดที่กฎหมายอังกฤษอาจกลายมาเป็นหลักกฎหมายทั่วไป คงจะเป็นไปไม่ได้ที่ กฎหมายอังกฤษจะมีสถานะเป็นหลักกฎหมายทั่วไป เป็นที่น่าเสียดายที่ศาลฎีกาน่าจะอธิบายว่าคู่ความกล่าวอ้างอย่างไร ศาลจึงฟังว่า กฎหมายอังกฤษจะมีสถานะเป็นหลักกฎหมายทั่วไป ไม่อาจจะปฏิเสธได้ว่า การยอมรับให้ศาลไทยใช้มาตรา 4 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์เป็นช่องทางในการแสวงหากฎหมายต่างประเทศมาใช้ในศาลไทยจะเป็นการแก้ปัญหาช่องว่างแห่งกฎหมายที่ดี แต่ก็เป็นทางออกที่ไม่ควรลืมว่า มีอันตรายแฝงอยู่ไม่น้อย โดยสรุป จะเห็นว่า ศาลไทยก็เหมือนกับศาลภายในของนานารัฐกล่าวคือไม่ปฏิเสธที่จะใช้กฎหมายต่างประเทศในคดีแพ่งและพาณิชย์หากว่ามีกฎหมายไทยให้อำนาจศาลที่จะทำได้ แต่อย่างไรก็ตามก็ยังมีความระมัดระวังในการยอมรับใช้กฎหมายต่างประเทศในการพิจารณาคดีภายในศาลของตนอยู่นั่นเอง พันธุ์ทิพย์กาญจนะจิตราสายสุนทร