คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3066/2535หลักกฎหมาย: พ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 45,46 และประกาศของกรมแรงงาน เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการในการเลือกตั้งคณะกรรมการลูกจ้าง ฉบับลงวันที่ 16 พฤษภาคม 2518 ข้อ 1 กำหนดว่า"ในสถานประกอบกิจการแห่งหนึ่ง ให้เลือกตั้งกรรมการลูกจ้างได้หนึ่งคณะ เว้นแต่สถานประกอบกิจการนั้นมีหน่วยงานหรือสาขาในจังหวัดอื่น ลูกจ้างในสถานประกอบการเช่นว่านั้นอาจตกลงกันเลือกตั้งกรรมการลูกจ้างขึ้นจังหวัดละคณะได้" ดังนั้น แม้สหภาพแรงงาน อ.จะได้ตั้งคณะกรรมการลูกจ้างจำนวน 21 คน สำหรับโรงงานของจำเลยที่จังหวัดชลบุรีแล้ว ทางสหภาพฯ ย่อมมีสิทธิที่จะตั้งคณะกรรมการลูกจ้างจำนวน 13 คน สำหรับโรงงานจำเลยที่จังหวัดนครราชสีมาได้อีกโจทก์เป็นกรรมการลูกจ้างโดยชอบด้วยกฎหมายตามการแต่งตั้งในครั้งหลังนี้ จำเลยไม่มีสิทธิเลิกจ้างโจทก์โดยมิได้รับอนุญาตจากศาลแรงงาน ตาม พ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์ฯ มาตรา 52.โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน 2533 จำเลยจ้างโจทก์ทำงานในตำแหน่งพนักงานทั่วไป อัตราค่าจ้างเดือนละ 2,640 บาท และค่าครอบชีพ 200 บาท และโจทก์เป็นกรรมการลูกจ้างด้วย ต่อมาวันที่30 ตุลาคม 2534 จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยโจทก์ไม่มีความผิดและไม่ได้ขออนุญาตศาลตามกฎหมายทำให้โจทก์เสียหาย ขอให้บังคับจำเลยบรรจุโจทก์กลับเข้าทำงานในตำแหน่งหน้าที่และอัตราเงินเดือนเท่าเดิมและจ่ายค่าเสียหายเท่ากับค่าจ้างตั้งแต่วันที่สั่งให้ออกจากงานจนถึงวันฟ้องเป็นเงิน 568 บาท และนับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจำเลยบรรจุโจทก์กลับเข้าทำงานจำเลยให้การว่า จำเลยเลิกจ้างโจทก์เพราะเมื่อวันที่ 6 กันยายน2534 โจทก์ละทิ้งหน้าที่ในระหว่างเวลาทำงาน อันเป็นการผิดระเบียบข้อบังคับของจำเลย โจทก์เป็นกรรมการลูกจ้างโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายกล่าวคือ จำเลยมีลูกจ้างประมาณ 3,500 คน และมีสถานประกอบกิจการ2 แห่ง คือที่จังหวัดชลบุรีและที่จังหวัดนครราชสีมา ลูกจ้างของจำเลยมีสิทธิแต่งตั้งคณะกรรมการลูกจ้างได้เพียงคณะเดียวและต้องมีจำนวนกรรมการลูกจ้างตั้งแต่ 17 ถึง 21 คน แต่ปรากฏว่าคณะกรรมการลูกจ้างคณะแรกได้รับการแต่งตั้งจากสหภาพแรงงานโอเรียนประเทศไทยเมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2534 มีคณะกรรมการจำนวน 21 คน คณะกรรมการลูกจ้างคณะที่สองได้รับการแต่งตั้งเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2534มีจำนวนกรรมการ 13 คน จึงเป็นการตั้งเกินกว่ากฎหมายการตั้งกรรมการลูกจ้างมิได้เกิดจากการเลือกตั้ง และสหภาพดังกล่าวมีสมาชิกไม่เกินกึ่งหนึ่งของลูกจ้างทั้งหมด เป็นการไม่ชอบด้วยกฎหมายโจทก์จึงไม่ใช่กรรมการลูกจ้าง จำเลยไม่ต้องรับผิดความเสียหายที่โจทก์ฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า จำเลยมีโรงงานอยู่สองแห่ง แต่ก็ถือว่าเป็นสถานประกอบกิจการแห่งเดียวกัน การตั้งคณะกรรมการลูกจ้างในสถานประกอบกิจการของจำเลย จึงตั้งได้เพียงคณะเดียวและมีจำนวนไม่เกิน 21 คน การตั้งโจทก์เป็นคณะกรรมการลูกจ้างเพิ่มขึ้นมาอีกทำให้คณะกรรมการลูกจ้างมีจำนวนเกินกว่าที่กฎหมายกำหนดโจทก์จึงมิใช่กรรมการลูกจ้างที่ชอบด้วยกฎหมาย เมื่อโจทก์ละทิ้งหน้าที่ จำเลยจึงมีสิทธิเลิกจ้างโจทก์ได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 583 และไม่เป็นการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์พ.ศ. 2518 มาตรา 45 วรรคแรก บัญญัติว่า ในสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ห้าสิบคนขึ้นไป ลูกจ้างอาจจัดตั้งคณะกรรมการลูกจ้างในสถานประกอบกิจการนั้นได้ และประกาศกรมแรงงาน เรื่องหลักเกณฑ์และวิธีการในการเลือกตั้งคณะกรรมการลูกจ้าง ฉบับลงวันที่16 พฤษภาคม 2518 ข้อ 1 กำหนดว่า "ในสถานประกอบกิจการแห่งหนึ่งให้เลือกตั้งกรรมการลูกจ้างได้หนึ่งคณะเว้นแต่สถานประกอบกิจการนั้นมีหน่วยงานหรือสาขาในจังหวัดอื่น ลูกจ้างในสถานประกอบกิจการเช่นว่านั้นอาจตกลงกันเลือกตั้งกรรมการลูกจ้างขึ้นจังหวัดละคณะได้ จำนวนกรรมการลูกจ้างในสถานประกอบกิจการหรือในหน่วยงานหรือสาขาในแต่ละจังหวัด ให้กำหนดโดยถือหลักเกณฑ์ตามมาตรา 46 แห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518" ฉะนั้น แม้สหภาพแรงงานโอเรียนประเทศไทยจะได้ตั้งคณะกรรมการลูกจ้างจำนวน 21 คน สำหรับโรงงานของจำเลยที่จังหวัดชลบุรีตามเอกสารหมาย ล.2 แล้ว ทางสหภาพฯย่อมมีสิทธิที่จะตั้งคณะกรรมการลูกจ้างจำนวน 13 คน สำหรับโรงงานของจำเลยที่จังหวัดนครราชสีมาตามเอกสารหมาย จ.1 หรือ ล.3 ได้อีกโจทก์จึงเป็นกรรมการลูกจ้างโดยชอบด้วยกฎหมายตามการแต่งตั้งในครั้งหลังนี้จำเลยไม่มีสิทธิเลิกจ้างโจทก์โดยมิได้รับอนุญาตจากศาลแรงงาน ตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 52จำเลยจึงต้องรับผิดต่อโจทก์ตามฟ้อง ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษายกฟ้องโจทก์มานั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้จำเลยรับโจทก์กลับเข้าทำงานในตำแหน่งหน้าที่และอัตราเงินเดือนเท่าเดิม และให้จ่ายค่าเสียหายเท่ากับค่าจ้างตั้งแต่วันที่สั่งให้โจทก์ออกจากงานถึงวันฟ้องเป็นเงิน 568 บาทและจ่ายค่าเสียหายเท่ากับค่าจ้างนับแต่วันถัดจากวันฟ้องจนถึงวันที่จำเลยรับโจทก์กลับเข้าทำงานตามเดิม. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3066/2535นางสาว นงลักษณ์ สงวนศักดิ์โจทก์บริษัท เวิลด์อีเลคติค จำกัด หรือ บริษัทจำเลยเวิลด์ อิเลคตริค ( ประเทศ ไทย ) จำกัดจำเลย พ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์ พ.ศ.2518 ม. 45, ม. 46, ม. 52พ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 45,46 และประกาศของกรมแรงงาน เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการในการเลือกตั้งคณะกรรมการลูกจ้าง ฉบับลงวันที่ 16 พฤษภาคม 2518 ข้อ 1 กำหนดว่า"ในสถานประกอบกิจการแห่งหนึ่ง ให้เลือกตั้งกรรมการลูกจ้างได้หนึ่งคณะ เว้นแต่สถานประกอบกิจการนั้นมีหน่วยงานหรือสาขาในจังหวัดอื่น ลูกจ้างในสถานประกอบการเช่นว่านั้นอาจตกลงกันเลือกตั้งกรรมการลูกจ้างขึ้นจังหวัดละคณะได้" ดังนั้น แม้สหภาพแรงงาน อ.จะได้ตั้งคณะกรรมการลูกจ้างจำนวน 21 คน สำหรับโรงงานของจำเลยที่จังหวัดชลบุรีแล้ว ทางสหภาพฯ ย่อมมีสิทธิที่จะตั้งคณะกรรมการลูกจ้างจำนวน 13 คน สำหรับโรงงานจำเลยที่จังหวัดนครราชสีมาได้อีกโจทก์เป็นกรรมการลูกจ้างโดยชอบด้วยกฎหมายตามการแต่งตั้งในครั้งหลังนี้ จำเลยไม่มีสิทธิเลิกจ้างโจทก์โดยมิได้รับอนุญาตจากศาลแรงงาน ตาม พ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์ฯ มาตรา 52.โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน 2533 จำเลยจ้างโจทก์ทำงานในตำแหน่งพนักงานทั่วไป อัตราค่าจ้างเดือนละ 2,640 บาท และค่าครอบชีพ 200 บาท และโจทก์เป็นกรรมการลูกจ้างด้วย ต่อมาวันที่30 ตุลาคม 2534 จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยโจทก์ไม่มีความผิดและไม่ได้ขออนุญาตศาลตามกฎหมายทำให้โจทก์เสียหาย ขอให้บังคับจำเลยบรรจุโจทก์กลับเข้าทำงานในตำแหน่งหน้าที่และอัตราเงินเดือนเท่าเดิมและจ่ายค่าเสียหายเท่ากับค่าจ้างตั้งแต่วันที่สั่งให้ออกจากงานจนถึงวันฟ้องเป็นเงิน 568 บาท และนับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจำเลยบรรจุโจทก์กลับเข้าทำงานจำเลยให้การว่า จำเลยเลิกจ้างโจทก์เพราะเมื่อวันที่ 6 กันยายน2534 โจทก์ละทิ้งหน้าที่ในระหว่างเวลาทำงาน อันเป็นการผิดระเบียบข้อบังคับของจำเลย โจทก์เป็นกรรมการลูกจ้างโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายกล่าวคือ จำเลยมีลูกจ้างประมาณ 3,500 คน และมีสถานประกอบกิจการ2 แห่ง คือที่จังหวัดชลบุรีและที่จังหวัดนครราชสีมา ลูกจ้างของจำเลยมีสิทธิแต่งตั้งคณะกรรมการลูกจ้างได้เพียงคณะเดียวและต้องมีจำนวนกรรมการลูกจ้างตั้งแต่ 17 ถึง 21 คน แต่ปรากฏว่าคณะกรรมการลูกจ้างคณะแรกได้รับการแต่งตั้งจากสหภาพแรงงานโอเรียนประเทศไทยเมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2534 มีคณะกรรมการจำนวน 21 คน คณะกรรมการลูกจ้างคณะที่สองได้รับการแต่งตั้งเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2534มีจำนวนกรรมการ 13 คน จึงเป็นการตั้งเกินกว่ากฎหมายการตั้งกรรมการลูกจ้างมิได้เกิดจากการเลือกตั้ง และสหภาพดังกล่าวมีสมาชิกไม่เกินกึ่งหนึ่งของลูกจ้างทั้งหมด เป็นการไม่ชอบด้วยกฎหมายโจทก์จึงไม่ใช่กรรมการลูกจ้าง จำเลยไม่ต้องรับผิดความเสียหายที่โจทก์ฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า จำเลยมีโรงงานอยู่สองแห่ง แต่ก็ถือว่าเป็นสถานประกอบกิจการแห่งเดียวกัน การตั้งคณะกรรมการลูกจ้างในสถานประกอบกิจการของจำเลย จึงตั้งได้เพียงคณะเดียวและมีจำนวนไม่เกิน 21 คน การตั้งโจทก์เป็นคณะกรรมการลูกจ้างเพิ่มขึ้นมาอีกทำให้คณะกรรมการลูกจ้างมีจำนวนเกินกว่าที่กฎหมายกำหนดโจทก์จึงมิใช่กรรมการลูกจ้างที่ชอบด้วยกฎหมาย เมื่อโจทก์ละทิ้งหน้าที่ จำเลยจึงมีสิทธิเลิกจ้างโจทก์ได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 583 และไม่เป็นการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์พ.ศ. 2518 มาตรา 45 วรรคแรก บัญญัติว่า ในสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ห้าสิบคนขึ้นไป ลูกจ้างอาจจัดตั้งคณะกรรมการลูกจ้างในสถานประกอบกิจการนั้นได้ และประกาศกรมแรงงาน เรื่องหลักเกณฑ์และวิธีการในการเลือกตั้งคณะกรรมการลูกจ้าง ฉบับลงวันที่16 พฤษภาคม 2518 ข้อ 1 กำหนดว่า "ในสถานประกอบกิจการแห่งหนึ่งให้เลือกตั้งกรรมการลูกจ้างได้หนึ่งคณะเว้นแต่สถานประกอบกิจการนั้นมีหน่วยงานหรือสาขาในจังหวัดอื่น ลูกจ้างในสถานประกอบกิจการเช่นว่านั้นอาจตกลงกันเลือกตั้งกรรมการลูกจ้างขึ้นจังหวัดละคณะได้ จำนวนกรรมการลูกจ้างในสถานประกอบกิจการหรือในหน่วยงานหรือสาขาในแต่ละจังหวัด ให้กำหนดโดยถือหลักเกณฑ์ตามมาตรา 46 แห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518" ฉะนั้น แม้สหภาพแรงงานโอเรียนประเทศไทยจะได้ตั้งคณะกรรมการลูกจ้างจำนวน 21 คน สำหรับโรงงานของจำเลยที่จังหวัดชลบุรีตามเอกสารหมาย ล.2 แล้ว ทางสหภาพฯย่อมมีสิทธิที่จะตั้งคณะกรรมการลูกจ้างจำนวน 13 คน สำหรับโรงงานของจำเลยที่จังหวัดนครราชสีมาตามเอกสารหมาย จ.1 หรือ ล.3 ได้อีกโจทก์จึงเป็นกรรมการลูกจ้างโดยชอบด้วยกฎหมายตามการแต่งตั้งในครั้งหลังนี้จำเลยไม่มีสิทธิเลิกจ้างโจทก์โดยมิได้รับอนุญาตจากศาลแรงงาน ตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 52จำเลยจึงต้องรับผิดต่อโจทก์ตามฟ้อง ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษายกฟ้องโจทก์มานั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้จำเลยรับโจทก์กลับเข้าทำงานในตำแหน่งหน้าที่และอัตราเงินเดือนเท่าเดิม และให้จ่ายค่าเสียหายเท่ากับค่าจ้างตั้งแต่วันที่สั่งให้โจทก์ออกจากงานถึงวันฟ้องเป็นเงิน 568 บาทและจ่ายค่าเสียหายเท่ากับค่าจ้างนับแต่วันถัดจากวันฟ้องจนถึงวันที่จำเลยรับโจทก์กลับเข้าทำงานตามเดิม.(เทพฤทธิ์ ศิลปานนท์-ราเชนทร์ จัมปาสุต-สมมาตร พรหมานุกูล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุเรื่องคณะกรรมการลูกจ้างนี้ มีบัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 หมวดที่ 5 ตั้งแต่มาตรา 45 ถึง มาตรา 53ซึ่งมีข้อพิจารณาดังนี้ 1. สถานประกอบกิจการที่สามารถมีคณะกรรมการลูกจ้างได้คือสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 50 คนขึ้นไปตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 45 ซึ่งบัญญัติว่า"ในสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 50 คนขึ้นไป ลูกจ้างอาจจัดตั้งคณะกรรมการลูกจ้างในสถานประกอบกิจการนั้นได้" กฎหมายใช้คำว่าอาจจัดตั้งคณะกรรมการลูกจ้าง กฎหมายไม่ได้บังคับว่าสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 50 คนขึ้นไปจะต้องจัดตั้งคณะกรรมการลูกจ้าง ดังนั้นจึงเป็นสิทธิที่จะเลือก โดยลูกจ้างอาจจะจัดตั้งคณะกรรมการลูกจ้างขึ้นหรือไม่ก็ได้ 2. การจัดตั้งคณะกรรมการลูกจ้าง หลักเกณฑ์ในการจัดตั้งคณะกรรมการลูกจ้าง มีบัญญัติในมาตรา 45 ยื่นบัญญัติว่า "ในกรณีที่ลูกจ้างในสถานประกอบกิจการนั้นเกิน 1 ใน 5 ของจำนวนลูกจ้างทั้งหมดเป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานให้คณะกรรมการลูกจ้างประกอบด้วยลูกจ้างในสถานประกอบกิจการนั้นที่สหภาพแรงงานแต่งตั้งมีจำนวนมากกว่ากรรมการอื่นที่มิได้เป็นสมาชิกของสหภาพแรงงาน 1 คน ถ้าลูกจ้างในสถานประกอบกิจการนั้นเกินกึ่งหนึ่งของจำนวนลูกจ้างทั้งหมดเป็นสมาชิกของสหภาพแรงงาน สหภาพแรงงานอาจแต่งตั้งกรรมการลูกจ้างทั้งคณะก็ได้ ให้นำมาตรา 15 วรรค 3 และวรรค 4 มาใช้บังคับแก่การแต่งตั้งกรรมการลูกจ้างตามวรรค 2 โดยอนุโลม" หลักกฎหมายดังกล่าวข้างต้น อาจแยกการจัดตั้งกรรมการลูกจ้างเป็น 3 กรณี (1) ลูกจ้างเป็นผู้เลือกตั้ง คือกรณีที่สถานประกอบกิจการนั้นไม่มีสหภาพแรงงาน และมีลูกจ้างตั้งแต่ 50 คนขึ้นไป ในกรณีนี้ลูกจ้างในสถานประกอบกิจการนั้น มีสิทธิขอให้เลือกตั้งคณะกรรมการลูกจ้างขึ้นได้ ซึ่งหลักเกณฑ์และวิธีการในการเลือกตั้งกรรมการลูกจ้างให้เป็นไปตามที่อธิบดีกำหนดโดยประกาศในราชกิจจานุเบกษาเรื่องนี้อธิบดีกรมแรงงานได้มีประกาศกรมแรงงาน เรื่องวางหลักเกณฑ์และวิธีการเลือกตั้งกรรมการลูกจ้างฉบับลงวันที่ 10พฤษภาคม 2518 ซึ่งได้กำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการเลือกตั้งไว้โดยละเอียด กล่าวโดยสรุปก็คือ ลูกจ้างผู้ที่ริเริ่มขอให้มีการเลือกตั้งร่วมกันลงลายมือชื่อกว่า 10 คน แจ้งเป็นหนังสือต่อนายจ้างหรือพนักงานประนอมข้อพิพาทแรงงานแห่งท้องที่ที่สถานประกอบกิจการนั้นตั้งอยู่ว่าจะให้มีการเลือกตั้งกรรมการลูกจ้าง โดยให้แจ้งล่วงหน้าก่อนถึงกำหนดวันเลือกตั้งไม่น้อยกว่า 15 วัน หลังจากนั้นนายจ้างจะจัดให้มีการเลือกตั้งกรรมการลูกจ้าง (2) สหภาพแรงงานเป็นผู้แต่งตั้ง คือสถานประกอบกิจการนั้นมีสหภาพแรงงานและสหภาพแรงงานนั้นมีลูกจ้างในสถานประกอบกิจการนั้นเป็นสมาชิกเกินกว่ากึ่งหนึ่ง สหภาพแรงงานนั้นแต่งตั้งคณะกรรมการลูกจ้างได้ทั้งคณะ (3) ลูกจ้างเลือกตั้งและสหภาพแรงงานแต่งตั้ง คือกรณีที่สถานประกอบกิจการนั้นมีสหภาพแรงงาน แต่สหภาพแรงงานนั้นมีลูกจ้างในสถานประกอบกิจการนั้นเป็นสมาชิกเกินกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนลูกจ้างทั้งหมด แต่ไม่เกินกึ่งหนึ่งของจำนวนลูกจ้างทั้งหมด กรณีนี้สหภาพแรงงานมีสิทธิแต่งตั้งคณะกรรมการลูกจ้างจำนวนมากกว่ากรรมการอื่นที่มิได้เป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานหนึ่งคน เช่นบริษัท ก. มีลูกจ้างทั้งหมด 500 คน มีสหภาพแรงงาน แต่มีลูกจ้างเป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานเพียง 200 คน กรณีนี้ สหภาพแรงงานมีลูกจ้างเป็นสมาชิกเกิน 1 ใน 5 แต่ไม่เกินกึ่งหนึ่งของลูกจ้างทั้งหมด สถานประกอบกิจการแห่งนี้สามารถมีกรรมการลูกจ้างได้11 คน สหภาพแรงงานมีสิทธิแต่งตั้งคณะกรรมการลูกจ้างจำนวนมากกว่ากรรมการอื่นที่มิได้เป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานหนึ่งคน คือ แต่งตั้งได้จำนวน 6 คน ที่เหลือ 5 คน ลูกจ้างของบริษัท ก. เป็นผู้เลือกตั้ง 3. จำนวนคณะกรรมการลูกจ้าง จำนวนคณะกรรมการลูกจ้างมีบัญญัติไว้ในมาตรา 46 ดังนี้ (1)5 คนสำหรับสถานประกอบการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 50 คนขึ้นไป แต่ไม่เกิน 100 คน (2)7 คนสำหรับสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างเกิน 100 คนแต่ไม่เกิน 200 คน (3)9 คนสำหรับสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างเกิน 200 คนแต่ไม่เกิน 400 คน (4)11 คนสำหรับสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างเกิน 400 คนแต่ไม่เกิน 800 คน (5)13 คนสำหรับสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างเกิน 800 คนแต่ไม่เกิน 1,500 คน (6)15 คนสำหรับสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างเกิน 1,500 คนแต่ไม่เกิน 2,500 คน (7)17 คน -21 คน สำหรับสถานประกอบกิจการที่ลูกจ้างเกิน 2,500 คน 4. จำนวนคณะกรรมการลูกจ้าง กรรมการลูกจ้างจะมีได้กี่คณะนั้นมีระบุไว้ในประกาศกรมแรงงาน เรื่องหลักเกณฑ์และวิธีการในการเลือกตั้งคณะกรรมการลูกจ้าง ลงวันที่ 16 พฤษภาคม 2518ข้อ 1 ดังนี้ "ข้อ 1 ในสถานประกอบกิจการแห่งหนึ่งให้เลือกตั้งกรรมการลูกจ้างได้ 1 คณะ เว้นแต่สถานประกอบกิจการนั้นมีหน่วยงานหรือสาขาในจังหวัดอื่น ลูกจ้างในสถานประกอบกิจการเช่นว่านั้น อาจตกลงกันเลือกตั้งกรรมการลูกจ้างขึ้นจังหวัดละคณะได้ จำนวนกรรมการลูกจ้างในสถานประกอบกิจการหรือหน่วยงานหรือสาขาในแต่ละจังหวัดให้กำหนดโดยถือหลักเกณฑ์ตามมาตรา 46 แห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์พ.ศ. 2518" ตามประกาศกรมแรงงานดังกล่าวอาจแยกลักษณะของสถานประกอบกิจการออกเป็น 3 กรณี คือ (1) สถานประกอบกิจการเดียว หมายถึงนายจ้างที่มีที่ทำงานแห่งเดียวหรือหลายแห่งแต่อยู่ในจังหวัดเดียวกัน ลูกจ้างในสถานประกอบกิจการนี้ สามารถตั้งกรรมการลูกจ้างได้เพียงคณะเดียวเท่านั้น หากมีการตั้งคณะกรรมการลูกจ้างเกินถือว่าการแต่งตั้งหรือเลือกตั้งนั้นไม่ชอบด้วยกฎหมายและถือว่าการแต่งตั้งหรือเลือกตั้งนั้นเสียทั้งหมด มิใช่เสียเฉพาะส่วนที่เกิน (2) สถานประกอบกิจการที่มีหน่วยงานหรือสาขาในจังหวัดอื่นแต่มีกรรมการลูกจ้างได้คณะเดียว คือ ลูกจ้างที่มีกิจการสาขาในต่างจังหวัดหรือมีหน่วยงานในต่างจังหวัด แต่หน่วยงานในต่างจังหวัดนั้น ไม่มีอำนาจในการบริหารงานเป็นอิสระ ต้องขึ้นตรงต่อหน่วยงานในส่วนกลาง โดยศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่าถ้านายจ้างมีหน่วยงานหลาย ๆ แห่งในต่างจังหวัด แต่อำนาจในการบริหารขึ้นตรงต่อส่วนกลางยังถือว่าสถานประกอบกิจการนั้นคงเป็นสถานประกอบกิจการเดียวไม่ถือว่าหน่วยงานต่าง ๆ ที่อยู่ตามต่างจังหวัดนั้นเป็นหน่วยงานต่างหาก ดังนั้นลูกจ้างในหน่วยงานต่างจังหวัดดังกล่าวจึงไม่มีสิทธิเลือกตั้งกรรมการลูกจ้าง เช่น การรถไฟแห่งประเทศไทยเป็นต้น(คำพิพากษาฎีกาที่ 2414/2526) (3) สถานประกอบกิจการที่มีหน่วยงานหรือสาขาในต่างจังหวัดที่สามารถมีกรรมการลูกจ้างได้หลายคณะ คือ นายจ้างมีหน่วยงานสาขาในต่างจังหวัดซึ่งมีผู้บังคับบัญชาที่มีอำนาจในการบังคับบัญชาและการบริหารเป็นอิสระไม่ต้องขึ้นตรงต่อส่วนกลาง เช่น บริษัท ก.มีสำนักงานใหญ่อยู่ที่กรุงเทพฯ แต่ไปเปิดสาขาไว้ที่เชียงใหม่นครราชสีมา อุบลราชธานี โดยให้ผู้จัดการสาขามีอำนาจในการจ้างลูกจ้าง มีอำนาจบังคับบัญชาหรือลงโทษลูกจ้างด้วยตนเอง หากสาขานั้นมีลูกจ้างตั้งแต่ 50 คนขึ้นไป ลูกจ้างของสาขานั้นมีสิทธิเลือกตั้งกรรมการลูกจ้างได้ ขอให้สังเกตว่าจังหวัดหนึ่งให้มีคณะกรรมการลูกจ้างได้เพียง1 คณะ แม้ในจังหวัดเดียวกันนั้น นายจ้างจะมีหน่วยงานหลายสาขาก็ต้องทุกสาขามารวมกันแล้วเลือกคณะกรรมการลูกจ้างได้ 1 คณะเช่น บริษัท ก. มีหน่วยงานสาขาที่จังหวัดเชียงใหม่ โดยมีหน่วยงานสาขาที่จังหวัดเชียงใหม่ถึง 3 แห่ง เช่น มีหน่วยงานสาขาแรกที่อำเภอเมืองเชียงใหม่ มีหน่วยงานสาขา 2 ที่อำเภอฝาง และมีหน่วยงานสาขาที่ 3 ที่อำเภอแม่ริม แต่ละแห่งมีลูกจ้างจำนวน 100 คนจะต้องนำแต่ละแห่งมารวมกันเป็นลูกจ้าง 300 คน แล้วเลือกตั้งคณะกรรมการลูกจ้างได้เพียง 1 คณะ คือมีจำนวนไม่เกิน 9 คน เป็นต้น คำพิพากษาฎีกาที่ 3066/2535 คดีนี้ จำเลยมีสถานประกอบกิจการที่จังหวัดชลบุรี และมีหน่วยงานสาขาที่จังหวัดนครราชสีมา ซึ่งหน่วยงานสาขาที่จังหวัดนครราชสีมา มีผู้บังคับบัญชาที่มีอำนาจในการบังคับบัญชาและบริหารงานได้โดยลำพัง ไม่ต้องขึ้นตรงต่อหน่วยงานในจังหวัดชลบุรี ลูกจ้างในหน่วยงานจังหวัดนครราชสีมาจึงมีสิทธิที่จะเลือกตั้งคณะกรรมการลูกจ้างได้อีก 1 คณะ และสถานประกอบกิจการของจำเลยมีสหภาพแรงงาน ซึ่งมีลูกจ้างเป็นสมาชิกเกินกว่ากึ่งหนึ่งจึงมีสิทธิเลือกคณะกรรมการลูกจ้างหน่วยงานจังหวัดนครราชสีมาทั้งคณะ 5. บทคุ้มครองคณะกรรมการลูกจ้าง พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์พ.ศ. 2518 ได้มีบทบัญญัติคุ้มครองกรรมการลูกจ้างไว้เนื่องจากกรรมการลูกจ้างเป็นตัวแทนของลูกจ้าง ปฏิบัติหน้าที่รักษาผลประโยชน์ของลูกจ้าง จึงอาจไม่เป็นที่พึงพอใจของนายจ้าง นายจ้างอาจจะหาเหตุกลั่นแกล้งกรรมการลูกจ้างได้ จึงจำเป็นต้องมีบทคุ้มครองกรรมการลูกจ้างไว้ตามมาตรา 52 "ห้ามมิให้นายจ้างเลิกจ้าง ลดค่าจ้าง ลงโทษ ขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการลูกจ้าง หรือกระทำการใด อันอาจเป็นผลทำให้กรรมการลูกจ้างไม่สามารถทำงานอยู่ต่อไปได้ เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากศาลแรงงาน" 5.1 ผู้ที่ได้รับความคุ้มครอง คือ คณะกรรมการลูกจ้างหมายถึงคณะกรรมการลูกจ้างที่ได้รับแต่งตั้งหรือเลือกตั้งโดยชอบด้วยกฎหมาย 5.2 ระยะเวลาที่ได้รับความคุ้มครอง คณะกรรมการลูกจ้างได้รับความคุ้มครองตลอดเวลาที่ยังเป็นคณะกรรมการลูกจ้างอยู่คือ เริ่มตั้งแต่ได้รับเลือกตั้งหรือแต่งตั้งจนกระทั่งสิ้นสุดการเป็นกรรมการลูกจ้าง กฎหมายให้ความคุ้มครองเพราะในช่วงที่ลูกจ้างนั้นเป็นกรรมการลูกจ้าง โดยไม่คำนึงว่าลูกจ้างนั้นจะกระทำผิดเมื่อใด ลูกจ้างกระทำผิดก่อนได้รับแต่งตั้งเป็นกรรมการลูกจ้าง นายจ้างจะนำความผิดดังกล่าวมาลงโทษกรรมการลูกจ้างในขณะที่ลูกจ้างนั้นเป็นกรรมการลูกจ้างโดยไม่ขออนุญาตศาลไม่ได้ เช่น นายดำกระทำผิดในวันที่ 1มกราคม 2534 ต่อมาในวันที่ 1 มิถุนายน 2534 นายดำได้รับแต่งตั้งให้เป็นกรรมการลูกจ้าง บริษัท ก. ซึ่งเป็นนายจ้างเพิ่งตรวจพบเมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2534 ว่านายดำทำผิดเมื่อวันที่ 1 มกราคม2534 กรณีนี้ บริษัท ก. จะลงโทษนายดำสำหรับความผิดที่กระทำเมื่อวันที่ 1 มกราคม 2534 บริษัท ก. ต้องขออนุญาตศาลก่อนตามมาตรา 52 กรณีกลับกันลูกจ้างซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้าง ได้กระทำความผิดในขณะที่เป็นกรรมการลูกจ้าง แต่นายจ้างได้ลงโทษลูกจ้างผู้นั้นเมื่อลูกจ้างผู้นั้นพ้นจากการเป็นกรรมการลูกจ้างแล้ว นายจ้างสามารถทำได้โดยไม่ต้องขออนุญาตศาลตามมาตรา 52 เช่น นายขาว กระทำผิดเมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2534 ในขณะที่เป็นกรรมการลูกจ้าง ต่อมาในวันที่1 มิถุนายน 2535 นายขาวพ้นจากการเป็นกรรมการลูกจ้าง บริษัท ก.จึงลงโทษนายขาวสำหรับความผิดที่นายขาวได้กระทำเมื่อวันที่ 10กรกฎาคม 2534 ตอนที่เป็นกรรมการลูกจ้าง โดยบริษัท ก. สามารถลงโทษได้โดยไม่ต้องขออนุญาตศาล 5.3 เรื่องที่ได้รับความคุ้มครอง มีด้วยกัน 5 ประเภท คือ 1. การเลิกจ้าง 2. การลดค่าจ้าง 3. การลงโทษ 4. ขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการลูกจ้าง 5. การกระทำใด ๆ อันอาจเป็นผลให้กรรมการลูกจ้างไม่อาจทำงานอยู่ต่อไปได้ 5.4 เมื่อลูกจ้างเป็นกรรมการลูกจ้าง ลูกจ้างนั้นย่อมได้รับความคุ้มครองตามกฎหมาย นายจ้างจะทำอย่างใดอย่างหนึ่งใน5 อย่างต่อลูกจ้างที่เป็นกรรมการลูกจ้าง จะต้องยื่นคำร้องขออนุญาตศาลก่อน เมื่อศาลอนุญาตแล้วจึงจะกระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งใน 5 อย่างนั้นได้ ทั้งนี้จะต้องขออนุญาตศาลก่อนเสมอไม่ว่าในกรณีใด ๆ ไม่ว่าลูกจ้างนั้นให้การรับสารภาพ หรือเป็นการกระทำผิดชัดแจ้งนายจ้างก็ต้องขออนุญาตศาลก่อน นายจ้างจะกระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งไปก่อนแล้วขออนุญาตศาลในภายหลังไม่ได้ คำพิพากษาฎีกาที่ 3066/2535 นี้ เป็นกรณีที่โจทก์เป็นกรรมการลูกจ้างโดยชอบด้วยกฎหมาย แต่จำเลยได้เลิกจ้างโจทก์โดยไม่ได้ขออนุญาตจากศาลตามมาตรา 52 แห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์พ.ศ. 2518 การเลิกจ้างดังกล่าวจึงไม่ชอบ ถือว่าไม่มีการเลิกจ้างดังนั้นจำเลยซึ่งเป็นนายจ้างจึงต้องรับโจทก์กลับเข้าทำงาน...หากจำเลยยังคงจะลงโทษโจทก์จำเลยต้องไปยื่นคำร้องขอต่อศาลแรงงานกลางเพื่อขออนุญาตเลิกจ้าง และเมื่อศาลอนุญาตให้เลิกจ้างแล้วจึงจะเลิกจ้างได้ 5.5 หากนายจ้างทำการอย่างใดอย่างหนึ่งใน 6 ประการตามมาตรา 52โดยไม่ได้ขออนุญาตศาลแรงงานก่อน นายจ้างมีความผิดตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ มาตรา 143 ซึ่งมีโทษจำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 1,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ. รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน 2533 จำเลยจ้างโจทก์ทำงานในตำแหน่งพนักงานทั่วไป อัตราค่าจ้างเดือนละ 2,640 บาท และค่าครอบชีพ 200 บาท และโจทก์เป็นกรรมการลูกจ้างด้วย ต่อมาวันที่30 ตุลาคม 2534 จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยโจทก์ไม่มีความผิดและไม่ได้ขออนุญาตศาลตามกฎหมายทำให้โจทก์เสียหาย ขอให้บังคับจำเลยบรรจุโจทก์กลับเข้าทำงานในตำแหน่งหน้าที่และอัตราเงินเดือนเท่าเดิมและจ่ายค่าเสียหายเท่ากับค่าจ้างตั้งแต่วันที่สั่งให้ออกจากงานจนถึงวันฟ้องเป็นเงิน 568 บาท และนับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจำเลยบรรจุโจทก์กลับเข้าทำงานจำเลยให้การว่า จำเลยเลิกจ้างโจทก์เพราะเมื่อวันที่ 6 กันยายน2534 โจทก์ละทิ้งหน้าที่ในระหว่างเวลาทำงาน อันเป็นการผิดระเบียบข้อบังคับของจำเลย โจทก์เป็นกรรมการลูกจ้างโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายกล่าวคือ จำเลยมีลูกจ้างประมาณ 3,500 คน และมีสถานประกอบกิจการ2 แห่ง คือที่จังหวัดชลบุรีและที่จังหวัดนครราชสีมา ลูกจ้างของจำเลยมีสิทธิแต่งตั้งคณะกรรมการลูกจ้างได้เพียงคณะเดียวและต้องมีจำนวนกรรมการลูกจ้างตั้งแต่ 17 ถึง 21 คน แต่ปรากฏว่าคณะกรรมการลูกจ้างคณะแรกได้รับการแต่งตั้งจากสหภาพแรงงานโอเรียนประเทศไทยเมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2534 มีคณะกรรมการจำนวน 21 คน คณะกรรมการลูกจ้างคณะที่สองได้รับการแต่งตั้งเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2534มีจำนวนกรรมการ 13 คน จึงเป็นการตั้งเกินกว่ากฎหมายการตั้งกรรมการลูกจ้างมิได้เกิดจากการเลือกตั้ง และสหภาพดังกล่าวมีสมาชิกไม่เกินกึ่งหนึ่งของลูกจ้างทั้งหมด เป็นการไม่ชอบด้วยกฎหมายโจทก์จึงไม่ใช่กรรมการลูกจ้าง จำเลยไม่ต้องรับผิดความเสียหายที่โจทก์ฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า จำเลยมีโรงงานอยู่สองแห่ง แต่ก็ถือว่าเป็นสถานประกอบกิจการแห่งเดียวกัน การตั้งคณะกรรมการลูกจ้างในสถานประกอบกิจการของจำเลย จึงตั้งได้เพียงคณะเดียวและมีจำนวนไม่เกิน 21 คน การตั้งโจทก์เป็นคณะกรรมการลูกจ้างเพิ่มขึ้นมาอีกทำให้คณะกรรมการลูกจ้างมีจำนวนเกินกว่าที่กฎหมายกำหนดโจทก์จึงมิใช่กรรมการลูกจ้างที่ชอบด้วยกฎหมาย เมื่อโจทก์ละทิ้งหน้าที่ จำเลยจึงมีสิทธิเลิกจ้างโจทก์ได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 583 และไม่เป็นการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์พ.ศ. 2518 มาตรา 45 วรรคแรก บัญญัติว่า ในสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ห้าสิบคนขึ้นไป ลูกจ้างอาจจัดตั้งคณะกรรมการลูกจ้างในสถานประกอบกิจการนั้นได้ และประกาศกรมแรงงาน เรื่องหลักเกณฑ์และวิธีการในการเลือกตั้งคณะกรรมการลูกจ้าง ฉบับลงวันที่16 พฤษภาคม 2518 ข้อ 1 กำหนดว่า "ในสถานประกอบกิจการแห่งหนึ่งให้เลือกตั้งกรรมการลูกจ้างได้หนึ่งคณะเว้นแต่สถานประกอบกิจการนั้นมีหน่วยงานหรือสาขาในจังหวัดอื่น ลูกจ้างในสถานประกอบกิจการเช่นว่านั้นอาจตกลงกันเลือกตั้งกรรมการลูกจ้างขึ้นจังหวัดละคณะได้ จำนวนกรรมการลูกจ้างในสถานประกอบกิจการหรือในหน่วยงานหรือสาขาในแต่ละจังหวัด ให้กำหนดโดยถือหลักเกณฑ์ตามมาตรา 46 แห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518" ฉะนั้น แม้สหภาพแรงงานโอเรียนประเทศไทยจะได้ตั้งคณะกรรมการลูกจ้างจำนวน 21 คน สำหรับโรงงานของจำเลยที่จังหวัดชลบุรีตามเอกสารหมาย ล.2 แล้ว ทางสหภาพฯย่อมมีสิทธิที่จะตั้งคณะกรรมการลูกจ้างจำนวน 13 คน สำหรับโรงงานของจำเลยที่จังหวัดนครราชสีมาตามเอกสารหมาย จ.1 หรือ ล.3 ได้อีกโจทก์จึงเป็นกรรมการลูกจ้างโดยชอบด้วยกฎหมายตามการแต่งตั้งในครั้งหลังนี้จำเลยไม่มีสิทธิเลิกจ้างโจทก์โดยมิได้รับอนุญาตจากศาลแรงงาน ตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 52จำเลยจึงต้องรับผิดต่อโจทก์ตามฟ้อง ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษายกฟ้องโจทก์มานั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้จำเลยรับโจทก์กลับเข้าทำงานในตำแหน่งหน้าที่และอัตราเงินเดือนเท่าเดิม และให้จ่ายค่าเสียหายเท่ากับค่าจ้างตั้งแต่วันที่สั่งให้โจทก์ออกจากงานถึงวันฟ้องเป็นเงิน 568 บาทและจ่ายค่าเสียหายเท่ากับค่าจ้างนับแต่วันถัดจากวันฟ้องจนถึงวันที่จำเลยรับโจทก์กลับเข้าทำงานตามเดิม. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3066/2535นางสาว นงลักษณ์ สงวนศักดิ์โจทก์บริษัท เวิลด์อีเลคติค จำกัด หรือ บริษัทจำเลยเวิลด์ อิเลคตริค ( ประเทศ ไทย ) จำกัดจำเลย พ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์ พ.ศ.2518 ม. 45, ม. 46, ม. 52พ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 45,46 และประกาศของกรมแรงงาน เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการในการเลือกตั้งคณะกรรมการลูกจ้าง ฉบับลงวันที่ 16 พฤษภาคม 2518 ข้อ 1 กำหนดว่า"ในสถานประกอบกิจการแห่งหนึ่ง ให้เลือกตั้งกรรมการลูกจ้างได้หนึ่งคณะ เว้นแต่สถานประกอบกิจการนั้นมีหน่วยงานหรือสาขาในจังหวัดอื่น ลูกจ้างในสถานประกอบการเช่นว่านั้นอาจตกลงกันเลือกตั้งกรรมการลูกจ้างขึ้นจังหวัดละคณะได้" ดังนั้น แม้สหภาพแรงงาน อ.จะได้ตั้งคณะกรรมการลูกจ้างจำนวน 21 คน สำหรับโรงงานของจำเลยที่จังหวัดชลบุรีแล้ว ทางสหภาพฯ ย่อมมีสิทธิที่จะตั้งคณะกรรมการลูกจ้างจำนวน 13 คน สำหรับโรงงานจำเลยที่จังหวัดนครราชสีมาได้อีกโจทก์เป็นกรรมการลูกจ้างโดยชอบด้วยกฎหมายตามการแต่งตั้งในครั้งหลังนี้ จำเลยไม่มีสิทธิเลิกจ้างโจทก์โดยมิได้รับอนุญาตจากศาลแรงงาน ตาม พ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์ฯ มาตรา 52.โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน 2533 จำเลยจ้างโจทก์ทำงานในตำแหน่งพนักงานทั่วไป อัตราค่าจ้างเดือนละ 2,640 บาท และค่าครอบชีพ 200 บาท และโจทก์เป็นกรรมการลูกจ้างด้วย ต่อมาวันที่30 ตุลาคม 2534 จำเลยเลิกจ้างโจทก์โดยโจทก์ไม่มีความผิดและไม่ได้ขออนุญาตศาลตามกฎหมายทำให้โจทก์เสียหาย ขอให้บังคับจำเลยบรรจุโจทก์กลับเข้าทำงานในตำแหน่งหน้าที่และอัตราเงินเดือนเท่าเดิมและจ่ายค่าเสียหายเท่ากับค่าจ้างตั้งแต่วันที่สั่งให้ออกจากงานจนถึงวันฟ้องเป็นเงิน 568 บาท และนับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจำเลยบรรจุโจทก์กลับเข้าทำงานจำเลยให้การว่า จำเลยเลิกจ้างโจทก์เพราะเมื่อวันที่ 6 กันยายน2534 โจทก์ละทิ้งหน้าที่ในระหว่างเวลาทำงาน อันเป็นการผิดระเบียบข้อบังคับของจำเลย โจทก์เป็นกรรมการลูกจ้างโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายกล่าวคือ จำเลยมีลูกจ้างประมาณ 3,500 คน และมีสถานประกอบกิจการ2 แห่ง คือที่จังหวัดชลบุรีและที่จังหวัดนครราชสีมา ลูกจ้างของจำเลยมีสิทธิแต่งตั้งคณะกรรมการลูกจ้างได้เพียงคณะเดียวและต้องมีจำนวนกรรมการลูกจ้างตั้งแต่ 17 ถึง 21 คน แต่ปรากฏว่าคณะกรรมการลูกจ้างคณะแรกได้รับการแต่งตั้งจากสหภาพแรงงานโอเรียนประเทศไทยเมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2534 มีคณะกรรมการจำนวน 21 คน คณะกรรมการลูกจ้างคณะที่สองได้รับการแต่งตั้งเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2534มีจำนวนกรรมการ 13 คน จึงเป็นการตั้งเกินกว่ากฎหมายการตั้งกรรมการลูกจ้างมิได้เกิดจากการเลือกตั้ง และสหภาพดังกล่าวมีสมาชิกไม่เกินกึ่งหนึ่งของลูกจ้างทั้งหมด เป็นการไม่ชอบด้วยกฎหมายโจทก์จึงไม่ใช่กรรมการลูกจ้าง จำเลยไม่ต้องรับผิดความเสียหายที่โจทก์ฟ้อง ขอให้ยกฟ้องศาลแรงงานกลางวินิจฉัยว่า จำเลยมีโรงงานอยู่สองแห่ง แต่ก็ถือว่าเป็นสถานประกอบกิจการแห่งเดียวกัน การตั้งคณะกรรมการลูกจ้างในสถานประกอบกิจการของจำเลย จึงตั้งได้เพียงคณะเดียวและมีจำนวนไม่เกิน 21 คน การตั้งโจทก์เป็นคณะกรรมการลูกจ้างเพิ่มขึ้นมาอีกทำให้คณะกรรมการลูกจ้างมีจำนวนเกินกว่าที่กฎหมายกำหนดโจทก์จึงมิใช่กรรมการลูกจ้างที่ชอบด้วยกฎหมาย เมื่อโจทก์ละทิ้งหน้าที่ จำเลยจึงมีสิทธิเลิกจ้างโจทก์ได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 583 และไม่เป็นการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์พ.ศ. 2518 มาตรา 45 วรรคแรก บัญญัติว่า ในสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ห้าสิบคนขึ้นไป ลูกจ้างอาจจัดตั้งคณะกรรมการลูกจ้างในสถานประกอบกิจการนั้นได้ และประกาศกรมแรงงาน เรื่องหลักเกณฑ์และวิธีการในการเลือกตั้งคณะกรรมการลูกจ้าง ฉบับลงวันที่16 พฤษภาคม 2518 ข้อ 1 กำหนดว่า "ในสถานประกอบกิจการแห่งหนึ่งให้เลือกตั้งกรรมการลูกจ้างได้หนึ่งคณะเว้นแต่สถานประกอบกิจการนั้นมีหน่วยงานหรือสาขาในจังหวัดอื่น ลูกจ้างในสถานประกอบกิจการเช่นว่านั้นอาจตกลงกันเลือกตั้งกรรมการลูกจ้างขึ้นจังหวัดละคณะได้ จำนวนกรรมการลูกจ้างในสถานประกอบกิจการหรือในหน่วยงานหรือสาขาในแต่ละจังหวัด ให้กำหนดโดยถือหลักเกณฑ์ตามมาตรา 46 แห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518" ฉะนั้น แม้สหภาพแรงงานโอเรียนประเทศไทยจะได้ตั้งคณะกรรมการลูกจ้างจำนวน 21 คน สำหรับโรงงานของจำเลยที่จังหวัดชลบุรีตามเอกสารหมาย ล.2 แล้ว ทางสหภาพฯย่อมมีสิทธิที่จะตั้งคณะกรรมการลูกจ้างจำนวน 13 คน สำหรับโรงงานของจำเลยที่จังหวัดนครราชสีมาตามเอกสารหมาย จ.1 หรือ ล.3 ได้อีกโจทก์จึงเป็นกรรมการลูกจ้างโดยชอบด้วยกฎหมายตามการแต่งตั้งในครั้งหลังนี้จำเลยไม่มีสิทธิเลิกจ้างโจทก์โดยมิได้รับอนุญาตจากศาลแรงงาน ตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 52จำเลยจึงต้องรับผิดต่อโจทก์ตามฟ้อง ที่ศาลแรงงานกลางพิพากษายกฟ้องโจทก์มานั้น ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย อุทธรณ์ของโจทก์ฟังขึ้น"พิพากษากลับ ให้จำเลยรับโจทก์กลับเข้าทำงานในตำแหน่งหน้าที่และอัตราเงินเดือนเท่าเดิม และให้จ่ายค่าเสียหายเท่ากับค่าจ้างตั้งแต่วันที่สั่งให้โจทก์ออกจากงานถึงวันฟ้องเป็นเงิน 568 บาทและจ่ายค่าเสียหายเท่ากับค่าจ้างนับแต่วันถัดจากวันฟ้องจนถึงวันที่จำเลยรับโจทก์กลับเข้าทำงานตามเดิม.(เทพฤทธิ์ ศิลปานนท์-ราเชนทร์ จัมปาสุต-สมมาตร พรหมานุกูล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุเรื่องคณะกรรมการลูกจ้างนี้ มีบัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 หมวดที่ 5 ตั้งแต่มาตรา 45 ถึง มาตรา 53ซึ่งมีข้อพิจารณาดังนี้ 1. สถานประกอบกิจการที่สามารถมีคณะกรรมการลูกจ้างได้คือสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 50 คนขึ้นไปตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 มาตรา 45 ซึ่งบัญญัติว่า"ในสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 50 คนขึ้นไป ลูกจ้างอาจจัดตั้งคณะกรรมการลูกจ้างในสถานประกอบกิจการนั้นได้" กฎหมายใช้คำว่าอาจจัดตั้งคณะกรรมการลูกจ้าง กฎหมายไม่ได้บังคับว่าสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 50 คนขึ้นไปจะต้องจัดตั้งคณะกรรมการลูกจ้าง ดังนั้นจึงเป็นสิทธิที่จะเลือก โดยลูกจ้างอาจจะจัดตั้งคณะกรรมการลูกจ้างขึ้นหรือไม่ก็ได้ 2. การจัดตั้งคณะกรรมการลูกจ้าง หลักเกณฑ์ในการจัดตั้งคณะกรรมการลูกจ้าง มีบัญญัติในมาตรา 45 ยื่นบัญญัติว่า "ในกรณีที่ลูกจ้างในสถานประกอบกิจการนั้นเกิน 1 ใน 5 ของจำนวนลูกจ้างทั้งหมดเป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานให้คณะกรรมการลูกจ้างประกอบด้วยลูกจ้างในสถานประกอบกิจการนั้นที่สหภาพแรงงานแต่งตั้งมีจำนวนมากกว่ากรรมการอื่นที่มิได้เป็นสมาชิกของสหภาพแรงงาน 1 คน ถ้าลูกจ้างในสถานประกอบกิจการนั้นเกินกึ่งหนึ่งของจำนวนลูกจ้างทั้งหมดเป็นสมาชิกของสหภาพแรงงาน สหภาพแรงงานอาจแต่งตั้งกรรมการลูกจ้างทั้งคณะก็ได้ ให้นำมาตรา 15 วรรค 3 และวรรค 4 มาใช้บังคับแก่การแต่งตั้งกรรมการลูกจ้างตามวรรค 2 โดยอนุโลม" หลักกฎหมายดังกล่าวข้างต้น อาจแยกการจัดตั้งกรรมการลูกจ้างเป็น 3 กรณี (1) ลูกจ้างเป็นผู้เลือกตั้ง คือกรณีที่สถานประกอบกิจการนั้นไม่มีสหภาพแรงงาน และมีลูกจ้างตั้งแต่ 50 คนขึ้นไป ในกรณีนี้ลูกจ้างในสถานประกอบกิจการนั้น มีสิทธิขอให้เลือกตั้งคณะกรรมการลูกจ้างขึ้นได้ ซึ่งหลักเกณฑ์และวิธีการในการเลือกตั้งกรรมการลูกจ้างให้เป็นไปตามที่อธิบดีกำหนดโดยประกาศในราชกิจจานุเบกษาเรื่องนี้อธิบดีกรมแรงงานได้มีประกาศกรมแรงงาน เรื่องวางหลักเกณฑ์และวิธีการเลือกตั้งกรรมการลูกจ้างฉบับลงวันที่ 10พฤษภาคม 2518 ซึ่งได้กำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการเลือกตั้งไว้โดยละเอียด กล่าวโดยสรุปก็คือ ลูกจ้างผู้ที่ริเริ่มขอให้มีการเลือกตั้งร่วมกันลงลายมือชื่อกว่า 10 คน แจ้งเป็นหนังสือต่อนายจ้างหรือพนักงานประนอมข้อพิพาทแรงงานแห่งท้องที่ที่สถานประกอบกิจการนั้นตั้งอยู่ว่าจะให้มีการเลือกตั้งกรรมการลูกจ้าง โดยให้แจ้งล่วงหน้าก่อนถึงกำหนดวันเลือกตั้งไม่น้อยกว่า 15 วัน หลังจากนั้นนายจ้างจะจัดให้มีการเลือกตั้งกรรมการลูกจ้าง (2) สหภาพแรงงานเป็นผู้แต่งตั้ง คือสถานประกอบกิจการนั้นมีสหภาพแรงงานและสหภาพแรงงานนั้นมีลูกจ้างในสถานประกอบกิจการนั้นเป็นสมาชิกเกินกว่ากึ่งหนึ่ง สหภาพแรงงานนั้นแต่งตั้งคณะกรรมการลูกจ้างได้ทั้งคณะ (3) ลูกจ้างเลือกตั้งและสหภาพแรงงานแต่งตั้ง คือกรณีที่สถานประกอบกิจการนั้นมีสหภาพแรงงาน แต่สหภาพแรงงานนั้นมีลูกจ้างในสถานประกอบกิจการนั้นเป็นสมาชิกเกินกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนลูกจ้างทั้งหมด แต่ไม่เกินกึ่งหนึ่งของจำนวนลูกจ้างทั้งหมด กรณีนี้สหภาพแรงงานมีสิทธิแต่งตั้งคณะกรรมการลูกจ้างจำนวนมากกว่ากรรมการอื่นที่มิได้เป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานหนึ่งคน เช่นบริษัท ก. มีลูกจ้างทั้งหมด 500 คน มีสหภาพแรงงาน แต่มีลูกจ้างเป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานเพียง 200 คน กรณีนี้ สหภาพแรงงานมีลูกจ้างเป็นสมาชิกเกิน 1 ใน 5 แต่ไม่เกินกึ่งหนึ่งของลูกจ้างทั้งหมด สถานประกอบกิจการแห่งนี้สามารถมีกรรมการลูกจ้างได้11 คน สหภาพแรงงานมีสิทธิแต่งตั้งคณะกรรมการลูกจ้างจำนวนมากกว่ากรรมการอื่นที่มิได้เป็นสมาชิกของสหภาพแรงงานหนึ่งคน คือ แต่งตั้งได้จำนวน 6 คน ที่เหลือ 5 คน ลูกจ้างของบริษัท ก. เป็นผู้เลือกตั้ง 3. จำนวนคณะกรรมการลูกจ้าง จำนวนคณะกรรมการลูกจ้างมีบัญญัติไว้ในมาตรา 46 ดังนี้ (1)5 คนสำหรับสถานประกอบการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 50 คนขึ้นไป แต่ไม่เกิน 100 คน (2)7 คนสำหรับสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างเกิน 100 คนแต่ไม่เกิน 200 คน (3)9 คนสำหรับสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างเกิน 200 คนแต่ไม่เกิน 400 คน (4)11 คนสำหรับสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างเกิน 400 คนแต่ไม่เกิน 800 คน (5)13 คนสำหรับสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างเกิน 800 คนแต่ไม่เกิน 1,500 คน (6)15 คนสำหรับสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างเกิน 1,500 คนแต่ไม่เกิน 2,500 คน (7)17 คน -21 คน สำหรับสถานประกอบกิจการที่ลูกจ้างเกิน 2,500 คน 4. จำนวนคณะกรรมการลูกจ้าง กรรมการลูกจ้างจะมีได้กี่คณะนั้นมีระบุไว้ในประกาศกรมแรงงาน เรื่องหลักเกณฑ์และวิธีการในการเลือกตั้งคณะกรรมการลูกจ้าง ลงวันที่ 16 พฤษภาคม 2518ข้อ 1 ดังนี้ "ข้อ 1 ในสถานประกอบกิจการแห่งหนึ่งให้เลือกตั้งกรรมการลูกจ้างได้ 1 คณะ เว้นแต่สถานประกอบกิจการนั้นมีหน่วยงานหรือสาขาในจังหวัดอื่น ลูกจ้างในสถานประกอบกิจการเช่นว่านั้น อาจตกลงกันเลือกตั้งกรรมการลูกจ้างขึ้นจังหวัดละคณะได้ จำนวนกรรมการลูกจ้างในสถานประกอบกิจการหรือหน่วยงานหรือสาขาในแต่ละจังหวัดให้กำหนดโดยถือหลักเกณฑ์ตามมาตรา 46 แห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์พ.ศ. 2518" ตามประกาศกรมแรงงานดังกล่าวอาจแยกลักษณะของสถานประกอบกิจการออกเป็น 3 กรณี คือ (1) สถานประกอบกิจการเดียว หมายถึงนายจ้างที่มีที่ทำงานแห่งเดียวหรือหลายแห่งแต่อยู่ในจังหวัดเดียวกัน ลูกจ้างในสถานประกอบกิจการนี้ สามารถตั้งกรรมการลูกจ้างได้เพียงคณะเดียวเท่านั้น หากมีการตั้งคณะกรรมการลูกจ้างเกินถือว่าการแต่งตั้งหรือเลือกตั้งนั้นไม่ชอบด้วยกฎหมายและถือว่าการแต่งตั้งหรือเลือกตั้งนั้นเสียทั้งหมด มิใช่เสียเฉพาะส่วนที่เกิน (2) สถานประกอบกิจการที่มีหน่วยงานหรือสาขาในจังหวัดอื่นแต่มีกรรมการลูกจ้างได้คณะเดียว คือ ลูกจ้างที่มีกิจการสาขาในต่างจังหวัดหรือมีหน่วยงานในต่างจังหวัด แต่หน่วยงานในต่างจังหวัดนั้น ไม่มีอำนาจในการบริหารงานเป็นอิสระ ต้องขึ้นตรงต่อหน่วยงานในส่วนกลาง โดยศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่าถ้านายจ้างมีหน่วยงานหลาย ๆ แห่งในต่างจังหวัด แต่อำนาจในการบริหารขึ้นตรงต่อส่วนกลางยังถือว่าสถานประกอบกิจการนั้นคงเป็นสถานประกอบกิจการเดียวไม่ถือว่าหน่วยงานต่าง ๆ ที่อยู่ตามต่างจังหวัดนั้นเป็นหน่วยงานต่างหาก ดังนั้นลูกจ้างในหน่วยงานต่างจังหวัดดังกล่าวจึงไม่มีสิทธิเลือกตั้งกรรมการลูกจ้าง เช่น การรถไฟแห่งประเทศไทยเป็นต้น(คำพิพากษาฎีกาที่ 2414/2526) (3) สถานประกอบกิจการที่มีหน่วยงานหรือสาขาในต่างจังหวัดที่สามารถมีกรรมการลูกจ้างได้หลายคณะ คือ นายจ้างมีหน่วยงานสาขาในต่างจังหวัดซึ่งมีผู้บังคับบัญชาที่มีอำนาจในการบังคับบัญชาและการบริหารเป็นอิสระไม่ต้องขึ้นตรงต่อส่วนกลาง เช่น บริษัท ก.มีสำนักงานใหญ่อยู่ที่กรุงเทพฯ แต่ไปเปิดสาขาไว้ที่เชียงใหม่นครราชสีมา อุบลราชธานี โดยให้ผู้จัดการสาขามีอำนาจในการจ้างลูกจ้าง มีอำนาจบังคับบัญชาหรือลงโทษลูกจ้างด้วยตนเอง หากสาขานั้นมีลูกจ้างตั้งแต่ 50 คนขึ้นไป ลูกจ้างของสาขานั้นมีสิทธิเลือกตั้งกรรมการลูกจ้างได้ ขอให้สังเกตว่าจังหวัดหนึ่งให้มีคณะกรรมการลูกจ้างได้เพียง1 คณะ แม้ในจังหวัดเดียวกันนั้น นายจ้างจะมีหน่วยงานหลายสาขาก็ต้องทุกสาขามารวมกันแล้วเลือกคณะกรรมการลูกจ้างได้ 1 คณะเช่น บริษัท ก. มีหน่วยงานสาขาที่จังหวัดเชียงใหม่ โดยมีหน่วยงานสาขาที่จังหวัดเชียงใหม่ถึง 3 แห่ง เช่น มีหน่วยงานสาขาแรกที่อำเภอเมืองเชียงใหม่ มีหน่วยงานสาขา 2 ที่อำเภอฝาง และมีหน่วยงานสาขาที่ 3 ที่อำเภอแม่ริม แต่ละแห่งมีลูกจ้างจำนวน 100 คนจะต้องนำแต่ละแห่งมารวมกันเป็นลูกจ้าง 300 คน แล้วเลือกตั้งคณะกรรมการลูกจ้างได้เพียง 1 คณะ คือมีจำนวนไม่เกิน 9 คน เป็นต้น คำพิพากษาฎีกาที่ 3066/2535 คดีนี้ จำเลยมีสถานประกอบกิจการที่จังหวัดชลบุรี และมีหน่วยงานสาขาที่จังหวัดนครราชสีมา ซึ่งหน่วยงานสาขาที่จังหวัดนครราชสีมา มีผู้บังคับบัญชาที่มีอำนาจในการบังคับบัญชาและบริหารงานได้โดยลำพัง ไม่ต้องขึ้นตรงต่อหน่วยงานในจังหวัดชลบุรี ลูกจ้างในหน่วยงานจังหวัดนครราชสีมาจึงมีสิทธิที่จะเลือกตั้งคณะกรรมการลูกจ้างได้อีก 1 คณะ และสถานประกอบกิจการของจำเลยมีสหภาพแรงงาน ซึ่งมีลูกจ้างเป็นสมาชิกเกินกว่ากึ่งหนึ่งจึงมีสิทธิเลือกคณะกรรมการลูกจ้างหน่วยงานจังหวัดนครราชสีมาทั้งคณะ 5. บทคุ้มครองคณะกรรมการลูกจ้าง พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์พ.ศ. 2518 ได้มีบทบัญญัติคุ้มครองกรรมการลูกจ้างไว้เนื่องจากกรรมการลูกจ้างเป็นตัวแทนของลูกจ้าง ปฏิบัติหน้าที่รักษาผลประโยชน์ของลูกจ้าง จึงอาจไม่เป็นที่พึงพอใจของนายจ้าง นายจ้างอาจจะหาเหตุกลั่นแกล้งกรรมการลูกจ้างได้ จึงจำเป็นต้องมีบทคุ้มครองกรรมการลูกจ้างไว้ตามมาตรา 52 "ห้ามมิให้นายจ้างเลิกจ้าง ลดค่าจ้าง ลงโทษ ขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการลูกจ้าง หรือกระทำการใด อันอาจเป็นผลทำให้กรรมการลูกจ้างไม่สามารถทำงานอยู่ต่อไปได้ เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากศาลแรงงาน" 5.1 ผู้ที่ได้รับความคุ้มครอง คือ คณะกรรมการลูกจ้างหมายถึงคณะกรรมการลูกจ้างที่ได้รับแต่งตั้งหรือเลือกตั้งโดยชอบด้วยกฎหมาย 5.2 ระยะเวลาที่ได้รับความคุ้มครอง คณะกรรมการลูกจ้างได้รับความคุ้มครองตลอดเวลาที่ยังเป็นคณะกรรมการลูกจ้างอยู่คือ เริ่มตั้งแต่ได้รับเลือกตั้งหรือแต่งตั้งจนกระทั่งสิ้นสุดการเป็นกรรมการลูกจ้าง กฎหมายให้ความคุ้มครองเพราะในช่วงที่ลูกจ้างนั้นเป็นกรรมการลูกจ้าง โดยไม่คำนึงว่าลูกจ้างนั้นจะกระทำผิดเมื่อใด ลูกจ้างกระทำผิดก่อนได้รับแต่งตั้งเป็นกรรมการลูกจ้าง นายจ้างจะนำความผิดดังกล่าวมาลงโทษกรรมการลูกจ้างในขณะที่ลูกจ้างนั้นเป็นกรรมการลูกจ้างโดยไม่ขออนุญาตศาลไม่ได้ เช่น นายดำกระทำผิดในวันที่ 1มกราคม 2534 ต่อมาในวันที่ 1 มิถุนายน 2534 นายดำได้รับแต่งตั้งให้เป็นกรรมการลูกจ้าง บริษัท ก. ซึ่งเป็นนายจ้างเพิ่งตรวจพบเมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2534 ว่านายดำทำผิดเมื่อวันที่ 1 มกราคม2534 กรณีนี้ บริษัท ก. จะลงโทษนายดำสำหรับความผิดที่กระทำเมื่อวันที่ 1 มกราคม 2534 บริษัท ก. ต้องขออนุญาตศาลก่อนตามมาตรา 52 กรณีกลับกันลูกจ้างซึ่งเป็นกรรมการลูกจ้าง ได้กระทำความผิดในขณะที่เป็นกรรมการลูกจ้าง แต่นายจ้างได้ลงโทษลูกจ้างผู้นั้นเมื่อลูกจ้างผู้นั้นพ้นจากการเป็นกรรมการลูกจ้างแล้ว นายจ้างสามารถทำได้โดยไม่ต้องขออนุญาตศาลตามมาตรา 52 เช่น นายขาว กระทำผิดเมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2534 ในขณะที่เป็นกรรมการลูกจ้าง ต่อมาในวันที่1 มิถุนายน 2535 นายขาวพ้นจากการเป็นกรรมการลูกจ้าง บริษัท ก.จึงลงโทษนายขาวสำหรับความผิดที่นายขาวได้กระทำเมื่อวันที่ 10กรกฎาคม 2534 ตอนที่เป็นกรรมการลูกจ้าง โดยบริษัท ก. สามารถลงโทษได้โดยไม่ต้องขออนุญาตศาล 5.3 เรื่องที่ได้รับความคุ้มครอง มีด้วยกัน 5 ประเภท คือ 1. การเลิกจ้าง 2. การลดค่าจ้าง 3. การลงโทษ 4. ขัดขวางการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการลูกจ้าง 5. การกระทำใด ๆ อันอาจเป็นผลให้กรรมการลูกจ้างไม่อาจทำงานอยู่ต่อไปได้ 5.4 เมื่อลูกจ้างเป็นกรรมการลูกจ้าง ลูกจ้างนั้นย่อมได้รับความคุ้มครองตามกฎหมาย นายจ้างจะทำอย่างใดอย่างหนึ่งใน5 อย่างต่อลูกจ้างที่เป็นกรรมการลูกจ้าง จะต้องยื่นคำร้องขออนุญาตศาลก่อน เมื่อศาลอนุญาตแล้วจึงจะกระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งใน 5 อย่างนั้นได้ ทั้งนี้จะต้องขออนุญาตศาลก่อนเสมอไม่ว่าในกรณีใด ๆ ไม่ว่าลูกจ้างนั้นให้การรับสารภาพ หรือเป็นการกระทำผิดชัดแจ้งนายจ้างก็ต้องขออนุญาตศาลก่อน นายจ้างจะกระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งไปก่อนแล้วขออนุญาตศาลในภายหลังไม่ได้ คำพิพากษาฎีกาที่ 3066/2535 นี้ เป็นกรณีที่โจทก์เป็นกรรมการลูกจ้างโดยชอบด้วยกฎหมาย แต่จำเลยได้เลิกจ้างโจทก์โดยไม่ได้ขออนุญาตจากศาลตามมาตรา 52 แห่งพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์พ.ศ. 2518 การเลิกจ้างดังกล่าวจึงไม่ชอบ ถือว่าไม่มีการเลิกจ้างดังนั้นจำเลยซึ่งเป็นนายจ้างจึงต้องรับโจทก์กลับเข้าทำงาน...หากจำเลยยังคงจะลงโทษโจทก์จำเลยต้องไปยื่นคำร้องขอต่อศาลแรงงานกลางเพื่อขออนุญาตเลิกจ้าง และเมื่อศาลอนุญาตให้เลิกจ้างแล้วจึงจะเลิกจ้างได้ 5.5 หากนายจ้างทำการอย่างใดอย่างหนึ่งใน 6 ประการตามมาตรา 52โดยไม่ได้ขออนุญาตศาลแรงงานก่อน นายจ้างมีความผิดตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ มาตรา 143 ซึ่งมีโทษจำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 1,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ. รุ่งโรจน์ รื่นเริงวงศ์.