คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 714/2512หลักกฎหมาย: ตามคำบรรยายฟ้องของโจทก์สรุปได้ว่า จำเลยพังทำลายคันดินกั้นน้ำในคลองซึ่งเป็นทางน้ำสาธารณะ. เป็นเหตุให้คันดินนี้กักเก็บน้ำและระบายน้ำเข้านาโจทก์ไม่ได้. ทำให้ข้าวในนาของโจทก์เสียหาย. ซึ่งเป็นการที่โจทก์กล่าวอ้างว่าจำเลยกระทำผิดกฎหมาย. เป็นเหตุให้เกิดความเสียหายแก่ทรัพย์สินของโจทก์. โจทก์จึงฟ้องขอให้ทำคันดินกั้นน้ำให้ดีดังเดิม.หรือให้โจทก์ทำโดยจำเลยชดใช้ค่าใช้จ่ายให้ได้.โจทก์ยินยอมให้จำเลยกับพวกเปิดคันดินกั้นน้ำในคลองซึ่งเป็นทางน้ำสาธารณะหรือทำให้คันดินไม่อยู่ในสภาพกักเก็บน้ำและระบายน้ำเข้านาโจทก์ได้. แม้ทำให้ข้าวในนาโจทก์เสียหาย. ก็ไม่เป็นละเมิดต่อโจทก์.โจทก์ฟ้องว่า ที่นาของโจทก์ทิศใต้จดลำคลองสาธารณะ ในคลองนี้ใต้ที่นาของโจทก์ใช้กักเก็บน้ำและระบายน้ำเข้านา จำเลยสมคบกันพังทำลายคันดินกั้นน้ำที่ประชาชนร่วมกัน ทำให้ต้นข้าวในนาโจทก์เสียหาย ขอให้ศาลบังคับให้จำเลยทำคันดินกั้นน้ำตามฟ้องคงคืนสภาพเดิม ฯลฯ จำเลยให้การว่า โจทก์ยินยอมให้จำเลยและคณะกรรมการพัฒนาหมู่บ้านพร้อมราษฎรอื่นช่วยกันขุดคันดินกั้นน้ำ ฯลฯ ศาลชั้นต้นให้งดสืบพยานโจทก์จำเลย แล้วพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นสืบพยานโจทก์จำเลยต่อไป จำเลยฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่า ตามคำบรรยายฟ้องของโจทก์สรุปได้ว่า โจทก์หาว่าจำเลยสมคบกันพังทำลายคันดินกั้นน้ำในคลองมะแงวซึ่งเป็นทางน้ำสาธารณะเป็นเหตุให้คันดินนี้กักเก็บน้ำและระบายน้ำเข้านาโจทก์ไม่ได้ ทำให้ข้าวในนาของโจทก์เสียหาย ซึ่งเป็นการที่โจทก์กล่าวอ้างว่าจำเลยกระทำโดยผิดกฎหมาย เป็นเหตุให้เกิดความเสียหายแก่ทรัพย์สินของโจทก์แล้วจึงเป็นการที่จำเลยกระทำละเมิดต่อโจทก์ ทั้งตามที่โจทก์บรรยายฟ้องว่าประชาชนสองฝั่งลำคลองมะแงวได้ร่วมกันทำคันดินกั้นน้ำ (ทด) ในลำคลองมะแงวเพื่อกักเก็บและระบายน้ำเข้าไปเลี้ยงต้นข้าวในนานั้นก็หมายความว่าเจ้าของนาที่อยู่สองฝั่งคลองรวมทั้งโจทก์ได้ทำคันดินกั้นน้ำนี้ขึ้น ฉะนั้น เมื่อตามคำฟ้องของโจทก์ปรากฏว่าจำเลยทำละเมิดต่อโจทก์ โจทก์จึงฟ้องจำเลยขอให้ทำคันดินกั้นน้ำรายพิพาทให้ดีดังเดิม หรือให้โจทก์ทำโดยจำเลยชดใช้ค่าใช้จ่ายให้ได้ ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าโจทก์ชอบที่จะฟ้องจำเลยต่อศาลได้นั้นน่าจะถูกต้อง ในเมื่อพิเคราะห์ถึงแต่เพียงคำฟ้องของโจทก์และคำให้การจำเลยเท่านั้น แต่คดีนี้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยพังทำลายคันดินกั้นน้ำรายพิพาททำให้กักกั้นน้ำและระบายน้ำเข้านาโจทก์ไม่ได้ ต้นข้าวของโจทก์ได้รับความเสียหาย ขอให้ทำคันกั้นน้ำนี้ให้คืนดีดังเดิม จำเลยขอให้ศาลหมายเรียกบันทึกที่โจทก์ยินยอมให้ราษฎรเปิดทดกั้นน้ำมาจากนายอำเภอซึ่งโจทก์ได้แถลงรับว่าโจทก์ได้ลงชื่อในบันทึกนี้จริง ดังนี้ศาลฎีกาเห็นว่าโจทก์ได้ยอมรับอยู่ว่าโจทก์ได้ยินยอมให้กรรมการหมู่บ้านและผู้ใหญ่บ้านเปิดทดที่กั้นคลองแล้วเมื่อวันที่ 24พฤษภาคม 2509 ซึ่งตรงตามวันที่โจทก์ฟ้องว่าจำเลยทำละเมิด การที่กรรมการพัฒนา ผู้ใหญ่บ้านและราษฎรซึ่งรวมทั้งจำเลยด้วย ได้เปิดหรือทำให้คันดินกั้นน้ำไม่อยู่ในสภาพที่จะกักเก็บน้ำระบายเข้ามาโจทก์ได้เป็นการกระทำที่โจทก์ยินยอมให้กระทำ ไม่เป็นการละเมิดต่อโจทก์โจทก์จะบังคับให้จำเลยทำให้คันกั้นน้ำนี้คืนคงสภาพเดิมเพราะเหตุนี้ไม่ได้ พิพากษากลับ โดยพิพากษายกฟ้องโจทก์. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 714/2512์ นาย สมบูรณ์ ศรีปราชญ์โจทก์ย นาย ติม จันทาโท ที่ 1 นายเต็ม เล่ห์ สิงห์ ที่จำเลย ป.พ.พ. ม. 420, ม. 1304 ป.วิ.พ. ม. 55, ม. 172ตามคำบรรยายฟ้องของโจทก์สรุปได้ว่า จำเลยพังทำลายคันดินกั้นน้ำในคลองซึ่งเป็นทางน้ำสาธารณะ. เป็นเหตุให้คันดินนี้กักเก็บน้ำและระบายน้ำเข้านาโจทก์ไม่ได้. ทำให้ข้าวในนาของโจทก์เสียหาย. ซึ่งเป็นการที่โจทก์กล่าวอ้างว่าจำเลยกระทำผิดกฎหมาย. เป็นเหตุให้เกิดความเสียหายแก่ทรัพย์สินของโจทก์. โจทก์จึงฟ้องขอให้ทำคันดินกั้นน้ำให้ดีดังเดิม.หรือให้โจทก์ทำโดยจำเลยชดใช้ค่าใช้จ่ายให้ได้.โจทก์ยินยอมให้จำเลยกับพวกเปิดคันดินกั้นน้ำในคลองซึ่งเป็นทางน้ำสาธารณะหรือทำให้คันดินไม่อยู่ในสภาพกักเก็บน้ำและระบายน้ำเข้านาโจทก์ได้. แม้ทำให้ข้าวในนาโจทก์เสียหาย. ก็ไม่เป็นละเมิดต่อโจทก์.โจทก์ฟ้องว่า ที่นาของโจทก์ทิศใต้จดลำคลองสาธารณะ ในคลองนี้ใต้ที่นาของโจทก์ใช้กักเก็บน้ำและระบายน้ำเข้านา จำเลยสมคบกันพังทำลายคันดินกั้นน้ำที่ประชาชนร่วมกัน ทำให้ต้นข้าวในนาโจทก์เสียหาย ขอให้ศาลบังคับให้จำเลยทำคันดินกั้นน้ำตามฟ้องคงคืนสภาพเดิม ฯลฯ จำเลยให้การว่า โจทก์ยินยอมให้จำเลยและคณะกรรมการพัฒนาหมู่บ้านพร้อมราษฎรอื่นช่วยกันขุดคันดินกั้นน้ำ ฯลฯ ศาลชั้นต้นให้งดสืบพยานโจทก์จำเลย แล้วพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นสืบพยานโจทก์จำเลยต่อไป จำเลยฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่า ตามคำบรรยายฟ้องของโจทก์สรุปได้ว่า โจทก์หาว่าจำเลยสมคบกันพังทำลายคันดินกั้นน้ำในคลองมะแงวซึ่งเป็นทางน้ำสาธารณะเป็นเหตุให้คันดินนี้กักเก็บน้ำและระบายน้ำเข้านาโจทก์ไม่ได้ ทำให้ข้าวในนาของโจทก์เสียหาย ซึ่งเป็นการที่โจทก์กล่าวอ้างว่าจำเลยกระทำโดยผิดกฎหมาย เป็นเหตุให้เกิดความเสียหายแก่ทรัพย์สินของโจทก์แล้วจึงเป็นการที่จำเลยกระทำละเมิดต่อโจทก์ ทั้งตามที่โจทก์บรรยายฟ้องว่าประชาชนสองฝั่งลำคลองมะแงวได้ร่วมกันทำคันดินกั้นน้ำ (ทด) ในลำคลองมะแงวเพื่อกักเก็บและระบายน้ำเข้าไปเลี้ยงต้นข้าวในนานั้นก็หมายความว่าเจ้าของนาที่อยู่สองฝั่งคลองรวมทั้งโจทก์ได้ทำคันดินกั้นน้ำนี้ขึ้น ฉะนั้น เมื่อตามคำฟ้องของโจทก์ปรากฏว่าจำเลยทำละเมิดต่อโจทก์ โจทก์จึงฟ้องจำเลยขอให้ทำคันดินกั้นน้ำรายพิพาทให้ดีดังเดิม หรือให้โจทก์ทำโดยจำเลยชดใช้ค่าใช้จ่ายให้ได้ ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าโจทก์ชอบที่จะฟ้องจำเลยต่อศาลได้นั้นน่าจะถูกต้อง ในเมื่อพิเคราะห์ถึงแต่เพียงคำฟ้องของโจทก์และคำให้การจำเลยเท่านั้น แต่คดีนี้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยพังทำลายคันดินกั้นน้ำรายพิพาททำให้กักกั้นน้ำและระบายน้ำเข้านาโจทก์ไม่ได้ ต้นข้าวของโจทก์ได้รับความเสียหาย ขอให้ทำคันกั้นน้ำนี้ให้คืนดีดังเดิม จำเลยขอให้ศาลหมายเรียกบันทึกที่โจทก์ยินยอมให้ราษฎรเปิดทดกั้นน้ำมาจากนายอำเภอซึ่งโจทก์ได้แถลงรับว่าโจทก์ได้ลงชื่อในบันทึกนี้จริง ดังนี้ศาลฎีกาเห็นว่าโจทก์ได้ยอมรับอยู่ว่าโจทก์ได้ยินยอมให้กรรมการหมู่บ้านและผู้ใหญ่บ้านเปิดทดที่กั้นคลองแล้วเมื่อวันที่ 24พฤษภาคม 2509 ซึ่งตรงตามวันที่โจทก์ฟ้องว่าจำเลยทำละเมิด การที่กรรมการพัฒนา ผู้ใหญ่บ้านและราษฎรซึ่งรวมทั้งจำเลยด้วย ได้เปิดหรือทำให้คันดินกั้นน้ำไม่อยู่ในสภาพที่จะกักเก็บน้ำระบายเข้ามาโจทก์ได้เป็นการกระทำที่โจทก์ยินยอมให้กระทำ ไม่เป็นการละเมิดต่อโจทก์โจทก์จะบังคับให้จำเลยทำให้คันกั้นน้ำนี้คืนคงสภาพเดิมเพราะเหตุนี้ไม่ได้ พิพากษากลับ โดยพิพากษายกฟ้องโจทก์.(วิเชียร เศวตรุนทร์-พันธ์ นัยวิฑิต-วินัยทองลงยา)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า ที่นาของโจทก์ทิศใต้จดลำคลองสาธารณะ ในคลองนี้ใต้ที่นาของโจทก์ใช้กักเก็บน้ำและระบายน้ำเข้านา จำเลยสมคบกันพังทำลายคันดินกั้นน้ำที่ประชาชนร่วมกัน ทำให้ต้นข้าวในนาโจทก์เสียหาย ขอให้ศาลบังคับให้จำเลยทำคันดินกั้นน้ำตามฟ้องคงคืนสภาพเดิม ฯลฯ จำเลยให้การว่า โจทก์ยินยอมให้จำเลยและคณะกรรมการพัฒนาหมู่บ้านพร้อมราษฎรอื่นช่วยกันขุดคันดินกั้นน้ำ ฯลฯ ศาลชั้นต้นให้งดสืบพยานโจทก์จำเลย แล้วพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นสืบพยานโจทก์จำเลยต่อไป จำเลยฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่า ตามคำบรรยายฟ้องของโจทก์สรุปได้ว่า โจทก์หาว่าจำเลยสมคบกันพังทำลายคันดินกั้นน้ำในคลองมะแงวซึ่งเป็นทางน้ำสาธารณะเป็นเหตุให้คันดินนี้กักเก็บน้ำและระบายน้ำเข้านาโจทก์ไม่ได้ ทำให้ข้าวในนาของโจทก์เสียหาย ซึ่งเป็นการที่โจทก์กล่าวอ้างว่าจำเลยกระทำโดยผิดกฎหมาย เป็นเหตุให้เกิดความเสียหายแก่ทรัพย์สินของโจทก์แล้วจึงเป็นการที่จำเลยกระทำละเมิดต่อโจทก์ ทั้งตามที่โจทก์บรรยายฟ้องว่าประชาชนสองฝั่งลำคลองมะแงวได้ร่วมกันทำคันดินกั้นน้ำ (ทด) ในลำคลองมะแงวเพื่อกักเก็บและระบายน้ำเข้าไปเลี้ยงต้นข้าวในนานั้นก็หมายความว่าเจ้าของนาที่อยู่สองฝั่งคลองรวมทั้งโจทก์ได้ทำคันดินกั้นน้ำนี้ขึ้น ฉะนั้น เมื่อตามคำฟ้องของโจทก์ปรากฏว่าจำเลยทำละเมิดต่อโจทก์ โจทก์จึงฟ้องจำเลยขอให้ทำคันดินกั้นน้ำรายพิพาทให้ดีดังเดิม หรือให้โจทก์ทำโดยจำเลยชดใช้ค่าใช้จ่ายให้ได้ ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าโจทก์ชอบที่จะฟ้องจำเลยต่อศาลได้นั้นน่าจะถูกต้อง ในเมื่อพิเคราะห์ถึงแต่เพียงคำฟ้องของโจทก์และคำให้การจำเลยเท่านั้น แต่คดีนี้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยพังทำลายคันดินกั้นน้ำรายพิพาททำให้กักกั้นน้ำและระบายน้ำเข้านาโจทก์ไม่ได้ ต้นข้าวของโจทก์ได้รับความเสียหาย ขอให้ทำคันกั้นน้ำนี้ให้คืนดีดังเดิม จำเลยขอให้ศาลหมายเรียกบันทึกที่โจทก์ยินยอมให้ราษฎรเปิดทดกั้นน้ำมาจากนายอำเภอซึ่งโจทก์ได้แถลงรับว่าโจทก์ได้ลงชื่อในบันทึกนี้จริง ดังนี้ศาลฎีกาเห็นว่าโจทก์ได้ยอมรับอยู่ว่าโจทก์ได้ยินยอมให้กรรมการหมู่บ้านและผู้ใหญ่บ้านเปิดทดที่กั้นคลองแล้วเมื่อวันที่ 24พฤษภาคม 2509 ซึ่งตรงตามวันที่โจทก์ฟ้องว่าจำเลยทำละเมิด การที่กรรมการพัฒนา ผู้ใหญ่บ้านและราษฎรซึ่งรวมทั้งจำเลยด้วย ได้เปิดหรือทำให้คันดินกั้นน้ำไม่อยู่ในสภาพที่จะกักเก็บน้ำระบายเข้ามาโจทก์ได้เป็นการกระทำที่โจทก์ยินยอมให้กระทำ ไม่เป็นการละเมิดต่อโจทก์โจทก์จะบังคับให้จำเลยทำให้คันกั้นน้ำนี้คืนคงสภาพเดิมเพราะเหตุนี้ไม่ได้ พิพากษากลับ โดยพิพากษายกฟ้องโจทก์. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 714/2512์ นาย สมบูรณ์ ศรีปราชญ์โจทก์ย นาย ติม จันทาโท ที่ 1 นายเต็ม เล่ห์ สิงห์ ที่จำเลย ป.พ.พ. ม. 420, ม. 1304 ป.วิ.พ. ม. 55, ม. 172ตามคำบรรยายฟ้องของโจทก์สรุปได้ว่า จำเลยพังทำลายคันดินกั้นน้ำในคลองซึ่งเป็นทางน้ำสาธารณะ. เป็นเหตุให้คันดินนี้กักเก็บน้ำและระบายน้ำเข้านาโจทก์ไม่ได้. ทำให้ข้าวในนาของโจทก์เสียหาย. ซึ่งเป็นการที่โจทก์กล่าวอ้างว่าจำเลยกระทำผิดกฎหมาย. เป็นเหตุให้เกิดความเสียหายแก่ทรัพย์สินของโจทก์. โจทก์จึงฟ้องขอให้ทำคันดินกั้นน้ำให้ดีดังเดิม.หรือให้โจทก์ทำโดยจำเลยชดใช้ค่าใช้จ่ายให้ได้.โจทก์ยินยอมให้จำเลยกับพวกเปิดคันดินกั้นน้ำในคลองซึ่งเป็นทางน้ำสาธารณะหรือทำให้คันดินไม่อยู่ในสภาพกักเก็บน้ำและระบายน้ำเข้านาโจทก์ได้. แม้ทำให้ข้าวในนาโจทก์เสียหาย. ก็ไม่เป็นละเมิดต่อโจทก์.โจทก์ฟ้องว่า ที่นาของโจทก์ทิศใต้จดลำคลองสาธารณะ ในคลองนี้ใต้ที่นาของโจทก์ใช้กักเก็บน้ำและระบายน้ำเข้านา จำเลยสมคบกันพังทำลายคันดินกั้นน้ำที่ประชาชนร่วมกัน ทำให้ต้นข้าวในนาโจทก์เสียหาย ขอให้ศาลบังคับให้จำเลยทำคันดินกั้นน้ำตามฟ้องคงคืนสภาพเดิม ฯลฯ จำเลยให้การว่า โจทก์ยินยอมให้จำเลยและคณะกรรมการพัฒนาหมู่บ้านพร้อมราษฎรอื่นช่วยกันขุดคันดินกั้นน้ำ ฯลฯ ศาลชั้นต้นให้งดสืบพยานโจทก์จำเลย แล้วพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นสืบพยานโจทก์จำเลยต่อไป จำเลยฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่า ตามคำบรรยายฟ้องของโจทก์สรุปได้ว่า โจทก์หาว่าจำเลยสมคบกันพังทำลายคันดินกั้นน้ำในคลองมะแงวซึ่งเป็นทางน้ำสาธารณะเป็นเหตุให้คันดินนี้กักเก็บน้ำและระบายน้ำเข้านาโจทก์ไม่ได้ ทำให้ข้าวในนาของโจทก์เสียหาย ซึ่งเป็นการที่โจทก์กล่าวอ้างว่าจำเลยกระทำโดยผิดกฎหมาย เป็นเหตุให้เกิดความเสียหายแก่ทรัพย์สินของโจทก์แล้วจึงเป็นการที่จำเลยกระทำละเมิดต่อโจทก์ ทั้งตามที่โจทก์บรรยายฟ้องว่าประชาชนสองฝั่งลำคลองมะแงวได้ร่วมกันทำคันดินกั้นน้ำ (ทด) ในลำคลองมะแงวเพื่อกักเก็บและระบายน้ำเข้าไปเลี้ยงต้นข้าวในนานั้นก็หมายความว่าเจ้าของนาที่อยู่สองฝั่งคลองรวมทั้งโจทก์ได้ทำคันดินกั้นน้ำนี้ขึ้น ฉะนั้น เมื่อตามคำฟ้องของโจทก์ปรากฏว่าจำเลยทำละเมิดต่อโจทก์ โจทก์จึงฟ้องจำเลยขอให้ทำคันดินกั้นน้ำรายพิพาทให้ดีดังเดิม หรือให้โจทก์ทำโดยจำเลยชดใช้ค่าใช้จ่ายให้ได้ ที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าโจทก์ชอบที่จะฟ้องจำเลยต่อศาลได้นั้นน่าจะถูกต้อง ในเมื่อพิเคราะห์ถึงแต่เพียงคำฟ้องของโจทก์และคำให้การจำเลยเท่านั้น แต่คดีนี้โจทก์ฟ้องว่า จำเลยพังทำลายคันดินกั้นน้ำรายพิพาททำให้กักกั้นน้ำและระบายน้ำเข้านาโจทก์ไม่ได้ ต้นข้าวของโจทก์ได้รับความเสียหาย ขอให้ทำคันกั้นน้ำนี้ให้คืนดีดังเดิม จำเลยขอให้ศาลหมายเรียกบันทึกที่โจทก์ยินยอมให้ราษฎรเปิดทดกั้นน้ำมาจากนายอำเภอซึ่งโจทก์ได้แถลงรับว่าโจทก์ได้ลงชื่อในบันทึกนี้จริง ดังนี้ศาลฎีกาเห็นว่าโจทก์ได้ยอมรับอยู่ว่าโจทก์ได้ยินยอมให้กรรมการหมู่บ้านและผู้ใหญ่บ้านเปิดทดที่กั้นคลองแล้วเมื่อวันที่ 24พฤษภาคม 2509 ซึ่งตรงตามวันที่โจทก์ฟ้องว่าจำเลยทำละเมิด การที่กรรมการพัฒนา ผู้ใหญ่บ้านและราษฎรซึ่งรวมทั้งจำเลยด้วย ได้เปิดหรือทำให้คันดินกั้นน้ำไม่อยู่ในสภาพที่จะกักเก็บน้ำระบายเข้ามาโจทก์ได้เป็นการกระทำที่โจทก์ยินยอมให้กระทำ ไม่เป็นการละเมิดต่อโจทก์โจทก์จะบังคับให้จำเลยทำให้คันกั้นน้ำนี้คืนคงสภาพเดิมเพราะเหตุนี้ไม่ได้ พิพากษากลับ โดยพิพากษายกฟ้องโจทก์.(วิเชียร เศวตรุนทร์-พันธ์ นัยวิฑิต-วินัยทองลงยา)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ