คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2317/2530หลักกฎหมาย: การที่โจทก์นำสืบถึงมูลหนี้เดิมว่าสามีจำเลยกู้เงินโจทก์30,000 บาท จำเลยรู้เห็น เมื่อสามีจำเลยถึงแก่กรรม จำเลยทำหนังสือสัญญากู้ฉบับพิพาทให้โจทก์ไว้และรับว่าจะชำระเงินตามสัญญากู้โจทก์ฟ้องจำเลยตามสัญญากู้นั้นได้ โดยโจทก์ไม่ต้องบรรยายฟ้องถึงมูลหนี้เดิมซึ่งระงับแล้วไว้ เพราะจำเลยทำสัญญากู้และยอมผูกพันตนชำระหนี้แทนสามี การนำสืบของโจทก์ถึงมูลหนี้เดิมหาเป็นการแตกต่างจากคำฟ้องไม่ ทั้งการที่ศาลล่างฟังว่าเป็นเรื่องแปลงหนี้ใหม่โดยเปลี่ยนตัวลูกหนี้ ก็มิใช่เป็นเรื่องนอกสำนวน โจทก์มิได้เสียค่าอ้างเอกสารสัญญากู้แต่โจทก์ได้แนบสำเนาหนังสือสัญญากู้มาท้ายฟ้อง จำเลยก็รับว่าเป็นผู้ทำสัญญากู้ฉบับพิพาทให้โจทก์ไว้จริง ฉะนั้นกรณีจึงไม่จำต้องหยิบยกเอกสารที่โจทก์ไม่ได้เสียค่าอ้างขึ้นวินิจฉัย ข้อเท็จจริงรับฟังได้ตามคำรับของจำเลยอยู่แล้วว่าจำเลยได้ทำสัญญากู้ตามฟ้องและโจทก์มีอำนาจฟ้องคดีได้.โจทก์ฟ้องว่า จำเลยได้กู้เงินโจทก์ไปตามสำเนาหนังสือสัญญากู้เอกสารท้ายฟ้องครั้งถึงกำหนดแล้ว จำเลยไม่ชำระขอให้บังคับจำเลยชำระเงินกู้แก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยไม่ได้กู้เงินจากโจทก์ โจทก์เป็นบิดาสามีของจำเลยได้ให้จำเลยทำหนังสือสัญญากู้เงินให้โจทก์ยึดไว้ เนื่องจากสามีจำเลยได้ถึงแก่กรรม โจทก์กลัวว่าจำเลยจะไม่แบ่งทรัพย์มรดกให้โจทก์ จำเลยยังขายมรดกไม่ได้ จึงยังไม่ได้แบ่งเงินให้โจทก์จำเลยไม่ได้ผิดสัญญาศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยชำระเงินให้โจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ที่จำเลยฎีกาปัญหาข้อกฎหมายว่า โจทก์ฟ้องว่าจำเลยกู้เงินโจทก์ไป 30,000 บาท และได้รับเงินกู้ไปจากโจทก์ครบถ้วนแล้วแต่ทางพิจารณาโจทก์นำสืบว่า จำเลยไม่ได้กู้เงินจากโจทก์ ข้อนำสืบของโจทก์จึงไม่ตรงกับข้อเท็จจริงและแตกต่างจากฟ้องนั้น เห็นว่า โจทก์นำสืบถึงมูลหนี้เดิมว่าจ่าอากาศตรีสมศักดิ์ กรพิพัฒน์ สามีของจำเลยกู้เงินโจทก์ไป30,000 บาท จำเลยก็รู้เห็นด้วยเมื่อจ่าอากาศตรีสมศักดิ์ถึงแก่กรรมจำเลยจึงทำหนังสือสัญญากู้ฉบับพิพาทให้โจทก์ไว้และรับว่าจะชำระเงินตามสัญญากู้ให้เมื่อขายที่ดินมรดกของจ่าอากาศตรีสมศักดิ์ได้เงินแล้ว แต่เมื่อจำเลยขายที่ดินมรดกดังกล่าวได้เงินมา จำเลยไม่ชำระเงินตามสัญญากู้ให้โจทก์ โจทก์จึงฟ้องจำเลยตามสัญญากู้ได้ โดยไม่จำต้องบรรยายในคำฟ้องถึงมูลหนี้เดิมซึ่งระงับไปแล้ว เพราะจำเลยทำสัญญากู้ยอมผูกพันตนชำระหนี้แทนจ่าอากาศตรีสมศักดิ์ และการที่โจทก์นำสืบถึงมูลหนี้ก่อนที่จำเลยจะทำสัญญากู้ฉบับพิพาทไว้ให้แก่โจทก์ก็หาเป็นการแตกต่างจากคำฟ้องไม่ ทั้งการที่ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ฟังว่าเป็นเรื่องแปลงหนี้ใหม่โดยเปลี่ยนตัวลูกหนี้ ก็มิใช่เป็นเรื่องนอกสำนวนดังที่จำเลยฎีกาส่วนที่จำเลยฎีกาว่า โจทก์ฟ้องจำเลยเรื่องกู้ยืม ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้กู้ (จำเลย)จึงจะฟ้องร้องบังคับได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653แต่โจทก์มิได้เสียค่าอ้างเอกสาร ศาลจึงรับฟังเอกสารที่โจทก์อ้างไม่ได้ เท่ากับโจทก์ไม่มีหลักฐานแห่งการกู้ยืม จึงฟ้องบังคับคดีไม่ได้นั้น เห็นว่า ในการฟ้องคดีนี้โจทก์ได้แนบสำเนาหนังสือสัญญากู้ยืมซึ่งมีลายมือชื่อจำเลยลงชื่อเป็นผู้กู้มาท้ายฟ้องทั้งตามคำให้การของจำเลยและทางนำสืบ จำเลยก็ยอมรับว่าได้ทำหนังสือสัญญากู้ฉบับพิพาทไว้ให้โจทก์จริง ฉะนั้น กรณีจึงไม่จำต้องหยิบยกเอกสารที่โจทก์ไม่ได้เสียค่าอ้างขึ้นวินิจฉัย ข้อเท็จจริงรับฟังได้ตามคำรับของจำเลยอยู่แล้วว่า จำเลยได้ทำสัญญากู้ตามฟ้องและโจทก์มีอำนาจฟ้องคดีได้ ศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2317/2530นาย สวน กร พิพัฒน์โจทก์นาง ทิพยา มาลัยลอย (กร พิพัฒน์จำเลย ป.พ.พ. ม. 653 ป.วิ.พ. ม. 142, ม. ตาราง 2การที่โจทก์นำสืบถึงมูลหนี้เดิมว่าสามีจำเลยกู้เงินโจทก์30,000 บาท จำเลยรู้เห็น เมื่อสามีจำเลยถึงแก่กรรม จำเลยทำหนังสือสัญญากู้ฉบับพิพาทให้โจทก์ไว้และรับว่าจะชำระเงินตามสัญญากู้โจทก์ฟ้องจำเลยตามสัญญากู้นั้นได้ โดยโจทก์ไม่ต้องบรรยายฟ้องถึงมูลหนี้เดิมซึ่งระงับแล้วไว้ เพราะจำเลยทำสัญญากู้และยอมผูกพันตนชำระหนี้แทนสามี การนำสืบของโจทก์ถึงมูลหนี้เดิมหาเป็นการแตกต่างจากคำฟ้องไม่ ทั้งการที่ศาลล่างฟังว่าเป็นเรื่องแปลงหนี้ใหม่โดยเปลี่ยนตัวลูกหนี้ ก็มิใช่เป็นเรื่องนอกสำนวน โจทก์มิได้เสียค่าอ้างเอกสารสัญญากู้แต่โจทก์ได้แนบสำเนาหนังสือสัญญากู้มาท้ายฟ้อง จำเลยก็รับว่าเป็นผู้ทำสัญญากู้ฉบับพิพาทให้โจทก์ไว้จริง ฉะนั้นกรณีจึงไม่จำต้องหยิบยกเอกสารที่โจทก์ไม่ได้เสียค่าอ้างขึ้นวินิจฉัย ข้อเท็จจริงรับฟังได้ตามคำรับของจำเลยอยู่แล้วว่าจำเลยได้ทำสัญญากู้ตามฟ้องและโจทก์มีอำนาจฟ้องคดีได้.โจทก์ฟ้องว่า จำเลยได้กู้เงินโจทก์ไปตามสำเนาหนังสือสัญญากู้เอกสารท้ายฟ้องครั้งถึงกำหนดแล้ว จำเลยไม่ชำระขอให้บังคับจำเลยชำระเงินกู้แก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยไม่ได้กู้เงินจากโจทก์ โจทก์เป็นบิดาสามีของจำเลยได้ให้จำเลยทำหนังสือสัญญากู้เงินให้โจทก์ยึดไว้ เนื่องจากสามีจำเลยได้ถึงแก่กรรม โจทก์กลัวว่าจำเลยจะไม่แบ่งทรัพย์มรดกให้โจทก์ จำเลยยังขายมรดกไม่ได้ จึงยังไม่ได้แบ่งเงินให้โจทก์จำเลยไม่ได้ผิดสัญญาศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยชำระเงินให้โจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ที่จำเลยฎีกาปัญหาข้อกฎหมายว่า โจทก์ฟ้องว่าจำเลยกู้เงินโจทก์ไป 30,000 บาท และได้รับเงินกู้ไปจากโจทก์ครบถ้วนแล้วแต่ทางพิจารณาโจทก์นำสืบว่า จำเลยไม่ได้กู้เงินจากโจทก์ ข้อนำสืบของโจทก์จึงไม่ตรงกับข้อเท็จจริงและแตกต่างจากฟ้องนั้น เห็นว่า โจทก์นำสืบถึงมูลหนี้เดิมว่าจ่าอากาศตรีสมศักดิ์ กรพิพัฒน์ สามีของจำเลยกู้เงินโจทก์ไป30,000 บาท จำเลยก็รู้เห็นด้วยเมื่อจ่าอากาศตรีสมศักดิ์ถึงแก่กรรมจำเลยจึงทำหนังสือสัญญากู้ฉบับพิพาทให้โจทก์ไว้และรับว่าจะชำระเงินตามสัญญากู้ให้เมื่อขายที่ดินมรดกของจ่าอากาศตรีสมศักดิ์ได้เงินแล้ว แต่เมื่อจำเลยขายที่ดินมรดกดังกล่าวได้เงินมา จำเลยไม่ชำระเงินตามสัญญากู้ให้โจทก์ โจทก์จึงฟ้องจำเลยตามสัญญากู้ได้ โดยไม่จำต้องบรรยายในคำฟ้องถึงมูลหนี้เดิมซึ่งระงับไปแล้ว เพราะจำเลยทำสัญญากู้ยอมผูกพันตนชำระหนี้แทนจ่าอากาศตรีสมศักดิ์ และการที่โจทก์นำสืบถึงมูลหนี้ก่อนที่จำเลยจะทำสัญญากู้ฉบับพิพาทไว้ให้แก่โจทก์ก็หาเป็นการแตกต่างจากคำฟ้องไม่ ทั้งการที่ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ฟังว่าเป็นเรื่องแปลงหนี้ใหม่โดยเปลี่ยนตัวลูกหนี้ ก็มิใช่เป็นเรื่องนอกสำนวนดังที่จำเลยฎีกาส่วนที่จำเลยฎีกาว่า โจทก์ฟ้องจำเลยเรื่องกู้ยืม ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้กู้ (จำเลย)จึงจะฟ้องร้องบังคับได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653แต่โจทก์มิได้เสียค่าอ้างเอกสาร ศาลจึงรับฟังเอกสารที่โจทก์อ้างไม่ได้ เท่ากับโจทก์ไม่มีหลักฐานแห่งการกู้ยืม จึงฟ้องบังคับคดีไม่ได้นั้น เห็นว่า ในการฟ้องคดีนี้โจทก์ได้แนบสำเนาหนังสือสัญญากู้ยืมซึ่งมีลายมือชื่อจำเลยลงชื่อเป็นผู้กู้มาท้ายฟ้องทั้งตามคำให้การของจำเลยและทางนำสืบ จำเลยก็ยอมรับว่าได้ทำหนังสือสัญญากู้ฉบับพิพาทไว้ให้โจทก์จริง ฉะนั้น กรณีจึงไม่จำต้องหยิบยกเอกสารที่โจทก์ไม่ได้เสียค่าอ้างขึ้นวินิจฉัย ข้อเท็จจริงรับฟังได้ตามคำรับของจำเลยอยู่แล้วว่า จำเลยได้ทำสัญญากู้ตามฟ้องและโจทก์มีอำนาจฟ้องคดีได้ ศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน.(เสงี่ยม ทวีชัยการ-ยนต์ พิรวินิจ-พลจิตต์ ดียืน)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. คดีนี้ โจทก์ฟ้องว่าจำเลยกู้เงินโจทก์ตามหนังสือสัญญากู้ท้ายฟ้อง แต่ข้อเท็จจริงได้ความว่า จำเลยมิได้กู้เงินโจทก์เป็นแต่เพียงจำเลยรู้เห็นด้วยกับการที่สามีของจำเลยไปกู้เงินโจทก์ เมื่อสามีของตนถึงแก่กรรมจำเลยจึงทำสัญญากู้ฉบับพิพาทให้โจทก์เพื่อรับสภาพความผิดไว้แทน กรณีจึงเป็นเรื่องที่ข้อเท็จจริงปรากฏตามคำฟ้องกับที่ได้ความตามทางพิจารณาไม่เหมือนกัน ถ้ากรณีเป็นคดีอาญา ความแตกต่างเช่นนี้จะต้องพิจารณาไปตามหลักข้อเท็จจริงต่างกับฟ้อง (variance) ตามมาตรา 192 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ส่วนในทางแพ่งกฎหมายมีเจตนารมณ์และหลักเกณฑ์ที่ผิดแผกไปจากคดีดอาญากระบวนพิจารณาที่ได้ความตามข้อเท็จจริงต่างไปจากคำฟ้อง จึงมิใช่เรื่องข้อเท็จจริงต่างกับฟ้อง แต่เป็นเรื่องที่จะพิจารณาว่า ข้อเท็จจริงเช่นนั้นจะเป็นการฟ้องนอกประเด็นหรือไม่ ถ้าเป็นเรื่องนอกฟ้องหรือเกินคำขอศาลก็จะพิจารณาพิพากษาให้ไม่ได้ ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142 อย่างไรก็ดีในทางแพ่ง การจะพิจารณาว่า คำฟ้องและทางพิจารณาที่ปรากฏความแตกต่างกันจะมีผลต้องห้ามมิให้พิพากษาหรือทำคำสั่งเพราะเป็นข้อเท็จจริงเกินไปกว่าหรือนอกจากที่ปรากฏในคำฟ้องหรือไม่จะต้องดูข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายเป็นเรื่อง ๆ ไป 2. เกี่ยวกับเรื่องการกู้ยืมนั้น ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 653 ได้วางบทบัญญัติไว้เป็นพิเศษต่างไปจากการยืมทรัพย์สินทั่ว ๆ ไป ที่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 640 เรียกว่ายืมใช้คงรูป หรือมาตรา 650 เรียกว่า ยืมใช้สิ้นเปลือง เพราะในกรณีนี้กฎหมายเรียกว่า การกู้ยืมเงิน แม้ว่าการกู้ยืมเงินตามมาตรา 653 จะเรียกว่าเป็นการกู้ยืมเงินก็ตาม แต่ก็หาได้มีความหมายแคบจำกัดแต่เพียงการกู้ยืมเงินกันอย่างแท้จริงแต่ประการเดียวไม่ ยังอาจมีความหมายรวมเลยไปถึงการยืมทรัพย์สินอื่นไป แต่คู่สัญญาตีราคาทรัพย์สินไว้แล้วให้ใช้คืนเป็นเงินโดยทำสัญญากู้ยืมกันไว้ ก็ยังถือว่าสัญญากู้ยืมนั้นสมบูรณ์บังคับได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 นี้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2520/2515) นอกจากนี้ สัญญากุ้นั้นอาจเนื่องมาจากมูลหนี้อื่นแต่คู่สัญญาแปลงหนี้เดิมให้มาเป็นสัญญากู้ก็ได้ ดังปรากฎตามแนวคำพิพากษาต่อไปนี้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 249-50/2476 เป็นหุ้นส่วนซื้อโรงน้ำแข็งและยอมให้ผู้ให้กู้จ่ายเงินนั้นเข้าในหุ้นส่วนตามที่ตกลงกันไว้ดังนี้เท่ากับจำเลยได้รับเงินไปตามสัญญากู้แล้ว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 411/2476 แชร์เปียหวย ผู้ที่ประมูลได้ในการเล่นแชร์ ทำสัญญากู้เงินที่ประมูลได้ไปให้ไว้ ต้องรับผิดใช้เงินตามจำนวนในสัญญากู้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 251/2477 ลูกหนี้เอาหนี้ที่ค้างชำระค่าซื้อสิ่งของเชื่อมาเปลี่ยนเป็นสัญญากู้เงิน สัญญากู้เงินนั้นใช้ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 802/2480 ทำสัญญาจะซื้อที่นากัน ผู้ขายเรียกเงินมัดจำ ผู้ซื้อไม่มีเงินให้จึงทำหนังสือสัญญากู้เงินบุตรผู้ขายไว้ฉบับหนึ่ง แล้วผู้ขายทำใบรับเงินค่ามัดจำให้ผู้ซื้อไปดังนี้ ถือว่าได้มีการส่งมอบทรัพย์ที่กู้ยืมกันแล้วสัญญากู้สมบูรณ์ตามกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1039/2493 ซื่อเชื่อครั่งของเขาไป ภายหลังตกลงทำเป็นสัญญาว่ากู้เงินเขาไปเป็นจำนวนเงินเท่าราคาครั่งที่ซื้อเชื่อไป และมีการกำหนดต้องเสียดอกเบี้ยด้วย ดังนี้ เป็นการแปลงหนี้ใหม่ เพราะคู่กรณีได้ทำสัญญากู้เปลี่ยนสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญแห่งหนี้ต่อกัน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1379/2493 ขอยืมข้าวเขาแล้วตกลงกับเจ้าหนี้ว่า ให้ผู้ยืมใช้เป็นเงินจำนวนหนึ่งแล้วทำสัญญากู้ยืมขึ้นไว้ 1 ฉบับระบุจำนวนเงินที่ตกลงกันนั้นไว้ ดังนี้ เจ้าหนี้ย่อมฟ้องร้องให้บังคับตามสัญญากู้นั้นได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 333/2495 บิดามีความประสงค์จะโอนปืนให้บุตร แต่บุตรเป็นคนต่างด้าว ทางจำเลยไม่ยอมโอนปืนให้ บิดาจึงโอนปืนให้บุตรเขยซึ่งเป็นคนไทย แล้วให้บุตรเขยทำสัญญากู้เงินบุตร2,000 บาทเป็นราคาปืนที่บุตรควรจะได้ แล้วบิดาได้โอนปืนให้บุตรเขยเด็ดขาด ใบอนุญาตก็เป็นชื่อบุตรเขย ดังนี้ บุตรเขยต้องรับผิดชอบใช้เงิน 2,000 บาทให้แก่บุตร ฉะนั้น บุตรจึงมีอำนาจฟ้องเรียกเงินจำนวนนี้พร้อมทั้งดอกเบี้ยตามสัญญากู้จากบุตรเขยได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 788/2498 รับเงินล่วงหน้าไปในสัญญาจ้างเมื่อเสร็จสัญญาแล้วผู้รับจ้างไม่มีเงินล่วงหน้าจะคืนให้ จึงทำเป็นสัญญากู้ให้ไว้ ผู้จ้างฟ้องเรียกเงินตามสัญญากู้และนำสืบมูลหนี้เดิมได้โดยไม่ต้องบรรยายฟ้องไว้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1466/2498 ค้างชำระราคาซื้อที่ดิน จึงทำเป็นหนังสือกู้ให้ไว้แทน เป็นการแปลงหนี้ใหม่บังคับให้ใช้เงินตามหนังสือกู้ได้ จะเถียงว่าไม่มีการรับเงินตามสัญญากู้ไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1175/2508 โจทก์มอบเงินจำนวนหนึ่งให้จำเลยนำไปฝากธนาคาร จำเลยกลับเอาไปใช้เสียหมด จำเลยจึงทำสัญญากู้เงินให้โจทก์ สัญญากู้จึงสมบูรณ์มีผลใช้บังคับได้เพราะมีมูลหนี้ต่อกัน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 636/2517 โจทก์จำเลยและผู้อื่นตกลงเล่นแชร์กัน โจทก์เป็นนายวงมีสิทธิได้เงินจากลูกวงคนอื่นก่อนโดยไม่ต้องประมูลและไม่ต้องเสียดอกเบี้ย แต่ต้องเป็นผู้รวบรวมเงินจากลูกวงเอาไปให้กับผู้ที่ประมูลได้ และผู้ที่ประมูลได้ต้องทำสัญญาให้แก่ลูกวงคนอื่นเป็นการประกันชำระหนี้ โดยมอบให้โจทก์ไว้เพื่อเรียกเก็บเงินในภายหลัง เมื่อปรากฏว่าจำเลยประมูลแชร์ได้รับเงินไปแล้ว และได้ทำสัญญากู้มอบให้โจทก์ไว้ แต่ครั้นผู้อื่นประมูลได้จำเลยไม่ชำระเงิน โจทก์ต้องชำระแทนไป โจทก์ก็มาฟ้องเรียกให้จำเลยได้ใช้เงินและนำสืบว่ามูลหนี้ตามสัญญากู้เกิดจากการเล่นแชร์มิใช่การยืมเงินได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 878/2518 บิดาชายตกลงให้สินสอดแก่มารดาหญิง แต่ไม่มีเงินจึงทำสัญญากู้ให้หญิงไว้ บิดาชายต้องผูกพันตามสัญญากู้อันมีมูลหนี้และได้แปลงหนี้ใหม่ ต่อมาหญิงชายละเลยไม่จดทะเบียนสมรส ชายเรียกสินสอดคืนไม่ได้ (หมายเหตุ : เป็นการวินิจฉัยตามหลักกฎหมายเก่า ปัจจุบันมาตรา 1437 วรรคท้าย แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บัญญัติให้ขายเรียกสินสอดคืนได้ถ้าไม่มีการสมรส) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1557/2524 ทำสัญญากู้เป็นประกันว่า ถ้าบุตรโจทก์ไม่ได้ไปทำงานยังต่างประเทศตามที่จำเลยชักนำ จำเลยจะคืนเงินที่โจทก์เสียไปแก่โจทก์ เมื่อบุตรโจทก์ไม่ได้ทำงานตามสัญญา จำเลยต้องคืนเงินแก่โจทก์ เป็นเรื่องมีมูลหนี้ต่อกันตามสัญญากู้ ไม่จำต้องรับเงินไปตามสัญญา คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2056/2525 การนำเช็คไปแลกเงินสดและทำสัญญากู้ไว้โดยมีข้อตกลงว่า ถ้าเช็คขึ้นเงินไม่ได้จะต้องชำระเงินกู้ตามสัญญากู้ หรือการกู้เงินโดยทำหนังสือสัญญากู้เป็นหลักฐานและมอบเช็คลงวันที่ล่วงหน้าเพื่อให้ผู้กู้นำไปขึ้นเงินเมื่อหนี้ถึงกำหนด หามีผลต่างกันไม่ การที่โจทก์ฟ้องจำเลยตามข้อตกลงในหนังสือสัญญากู้ที่ว่า ถ้าโจทก์นำเช็คไปขึ้นเงินไม่ได้จำเลยทั้งสองจะต้องชำระหนี้ตามสัญญากู้นั้น หาใช่การใช้สิทธิโดยไม่สุจริตไม่ ตัวอย่างตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวจะเห็นได้ว่าการกู้เงินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 หมายความรวมเลยไปถึงการยืมทรัพย์สินแล้วตีราคาเป็นเงิน หรือการแปลงหนี้เดิมให้เป็นหนี้เงินกู้ยืม แต่ข้อสำคัญก็คือหนี้เดิมนั้นจะต้องมีมูลหนี้ที่ชอบด้วยกฎหมาย หากไม่มีมูลหนี้เดิมหรือมีแต่มูลหนี้นั้นบังคับไม่ได้ตามกฎหมายแล้ว โดยผลของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 349 คู่สัญญาก็จะทำการแปลงหนี้ไม่ได้ ดังปรากฏตามคำพิพากษาศาลฎีกาต่อไปนี้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1852/2506 จำเลยขอหมั้นน้องสาวโจทก์เพื่อแต่งงานกับบุตรจำเลย แต่จำเลยไม่มีเงินจึงทำสัญญากู้ให้โจทก์ยึดถือไว้ และโจทก์จำเลยตกลงกันว่า ถ้าจำเลยปลูกเรือนหอโจทก์จะลดเงินกู้ให้บ้างตามราคาของเรือนหอ ต่อมาจำเลยไม่ปลูกเรือนหอและบุตรจำเลยไม่ยอมแต่งงานกับน้องสาวโจทก์ โจทก์จึงฟ้องเรียกเงินตามสัญญากู้ สัญญากู้ดังกล่าวนี้เป็นเพียงสัญญาจะให้ทรัพย์สินเป็นของหมั้นกันในวันข้างหน้ายังไม่ได้มีการส่งมอบทรัพย์สินให้แก่กันอย่างแท้จริง เจตนาแท้จริงของคู่สัญญากู้มิได้มุ่งต่อการให้สัญญากู้ตกเป็นของอีกฝ่ายหนึ่งในสภาพของหมั้น และไม่มีความประสงค์ให้ตกเป็นสิทธิแก่หญิงเมื่อสมรสแล้ว ในกรณีเช่นนี้ถือไม่ได้ว่ามีการให้ของหมั้นกันตามกฎหมาย โจทก์จะฟ้องเรียกเงินตามสัญญากู้ในฐานะเป็นของหมั้นมิได้ทั้งสัญญากู้รายนี้ก็ไม่มีมูลหนี้เดิมอันจะมีผลทำให้โจทก์มีสิทธิเรียกร้องให้จำเลยชำระหนี้ตามสัญญาได้ด้วย 3. แม้การกู้เงินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653จะมีควาหมายเลยไปถึงการแปลงหนี้ใม่ หรือการยืมทรัพย์สินไว้แล้วตีราคาเป็นเงินไว้ก็ตามในการบรรยายฟ้องโจทก์จะบรรยายฟ้องไว้แต่เพียงว่า เป็นการกู้ยืมโดยมีสัญญากู้ไว้เป็นหลักฐานโดยมิได้กล่าวบรรยายถึงมูลหนี้เดิม ซึ่งเป็นที่มาของมูลหนี้ตามสัญญากู้ก็ได้ไม่ถือว่าเป็นคำฟ้องเคลือบคลุมที่จะต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 172 แต่อย่างใด (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 720/2518) ทั้งนั้นเนื่องจากข้อเท็จจริงเกี่ยวกับมูลหนี้เดิม หรือการแปลงหนี้ถือว่าเป็นเพียงข้อเท็จจริงรายละเอียดที่จะไปนำสืบในชั้นพิจารณา และมีผลทำให้การนำสืบให้เห็นถึงมูลหนี้เดิมหรือการแปลงหนี้มาเป็นสัญญากู้ตามคำฟ้องนั้นเป็นการนำสืบพยานที่เกี่ยวกับประเด็น และศาลรับฟังทางนำสืบเช่นนั้นได้ ไม่ต้องห้ามตาม มาตรา 86 วรรคสอง และมาตรา 87(1) ของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง แต่อย่างใด ดังเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 535/2482 การนำสืบถึงมูลกรณีเดิมที่เป็นหนี้กัน ไม่ถือว่าเป็นการสืบต่างกับฟ้อง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 498/2506 การที่โจทก์นำสืบถึงความเป็นมาของจำนวนเงินกู้ตามที่ปรากฏในสัญญา แม้จะมิได้บรรยายไว้ในฟ้องก็นำสืบได้ หาใช่เป็นการนำสืบนอกประเด็นไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1793/2513 ฟ้องว่าจำเลยทำสัญญากู้เงินและรับเงินกู้ไปจากโจทก์แล้วโจทก์นำสืบว่า จำเลยเป็นหนี้ค่าซื้อเชื่อสิ่งของบ้าง ยืมเงินก่อนวันทำสัญญากู้บ้าง ยืมในวันทำสัญญากู้บ้าง แล้วรวมทำสัญญากู้เงินจำนวนตามฟ้อง ดังนี้ เป็นการนำสืบถึงความเป็นมาแห่งหนี้ตามสัญญากู้ ไม่เป็นการสืบแก้ไขเปลี่ยนแปลงเอกสารสัญญากู้ และไม่เป็นการสืบนอกฟ้องนอกประเด็น 4. ข้อพิจารณาประการต่อมาก็คือ ปัญหาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142 ว่า การที่โจทก์ฟ้องว่าจำเลยกู้ยืมเงินแต่ทางพิจารณาปรากฏเป็นเรื่องอื่น เช่นการยืมทรัพย์สิน หรือการแปลงหนี้ใหม่ เช่นนี้ จะถือว่าเป็นเรื่องเกินไปกว่าหรือนอกจากที่ปรากฏในคำฟ้องอันจะต้องห้ามมิให้พิพากษาหรือทำคำสั่งไปตามข้อเท็จจริงที่ปรากฏในทางพิจารณาหรือไม่ หากพิจารณาตามสภาพคำฟ้องของโจทก์ที่มักจะบรรยายฟ้องไว้ว่าจำเลยกู้ยืมเงินไปจากโจทก์จำนวน...บาท ปรากฏตามสัญญากู้เอกสารท้ายฟ้อง จะเห็นได้ว่าโจทก์ฟ้องบังคับคดีเพื่อขอให้จำเลยชำระเงินแก่โจทก์โดยอ้างนิติสัมพันธ์ตามสัญญากู้นั้นเป็นสำคัญ แม้ข้อเท็จจริงจะปรากฏว่าจะมิใช่การกู้ยืมเงินกันจริง ๆ แต่เป็นการแปลงหนี้เดิม หรือเป็นเรื่องอื่นก็ตาม จะต้องเป็นกรณีที่จะต้องมีมูลหนี้ผูกพันระหว่างคู่สัญญา และความผูกพันแห่งหนี้นั้นมีบ่อเกิดมาจากสัญญากู้ที่โจทก์อ้างไว้ในคำฟ้อง เมื่อใดก็ตามที่ข้อเท็จจริงปรากฏว่ามูลหนี้ของคู่สัญญาเนื่องมาจากเหตุอื่นมิใช่จากสัญญากู้แล้วเมื่อนั้นต้องถือว่าเป็นเรื่องที่เกินไปกว่าหรือนอกจากที่ปรากฏในคำฟ้อง ศาลจะพิพากษาเกินคำขอมิได้ ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142 เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ท 520/2503 ฟ้องของโจทก์บรรยายว่า จำเลยได้กู้เงินจากโจทก์ไป และได้ทำหนังสือกู้ไว้ดังสำเนาท้ายฟ้อง แม้ทางพิจารณาได้ความว่าการกู้รายนี้มีมูลกรณีเกิดจากการเล่นแชร์จำเลยก็คงต้องรับผิดตามสัญญากู้และกรณีเช่นนี้เป็นแต่เพียงรายละเอียดแห่งข้อเท็จจริงว่า มูลกรณีแห่งการกู้ยืมเงินรายนี้เป็นมาอย่างไรเท่านั้น ไม่ใช่เป็นเรื่องได้ความแตกต่างผิดไปจากฟ้องจึงไม่เป็นเหตุที่จะยกฟ้องของโจทก์ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2880/2517 โจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1 กู้เงินโจทก์ไป 3,300 บาท โดยมีจำเลยที่ 2 เป็นผู้ค้ำประกันขอให้จำเลยร่วมกันชำระหนี้ แม้ทางพิจารณาจะได้ความว่า สัญญาที่โจทก์นำมาฟ้องมีมูลมาจากการเล่นแชร์ ซึ่งจำเลยที่ 1 ยังคงค้างชำระอยู่เพียง600 บาทก็ตาม ก็เป็นเพียงรายละเอียดแห่งข้อเท็จจริงว่า มูลกรณีของการกู้ยืมนี้เป็นมาอย่างไรเท่านั้น มิใช่เรื่องได้ความแตกต่างผิดไปจากฟ้อง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3385/2526 โจทก์มอบเงินแก่จำเลยเพื่อจัดการให้โจทก์ได้เป็นตัวแทนจำหน่ายสุรา แล้วทำเป็นหนังสือสัญญากู้เงินจำนวนนั้นไว้อันเป็นนิติกรรมอำพราง เมื่อโจทก์มาฟ้องขอให้บังคับตามหนังสือสัญญากู้ซึ่งไม่มีผลใช้บังคับได้ตามกฎหมายข้อตกลงอย่างอื่นที่ว่า เมื่อจำเลยมิได้ทำการตามสัญญาที่ถูกอำพรางไว้ให้แก่โจทก์จนสำเร็จ จำเลยจะต้องใช้เงินที่รับกันให้แก่โจทก์จึงเป็นเรื่องนอกฟ้องนอกประเด็น ศาลฎีกาไม่อาจวินิจฉัยหรือบังคับให้ได้ 5. เกี่ยวกับข้ออ้างของจำเลยที่ว่าโจทก์มิได้เสียค่าอ้างเอกสารศาลจึงรับฟังเอกสารที่โจทก์อ้างไม่ได้นั้น แม้ว่าการที่โจทก์ไม่อ้างเอกสารตามที่กฎหมายกำหนดไว้ในตาราง 2 ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง จะทำให้รับฟังเอกสารนั้นไม่ได้ก็ตาม (นัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1162/2515,1626/2516,235-241/2517,978-979/2525 และ 1486/2525) แต่ตามข้อเท็จจริงในคดีได้ความว่าจำเลยรับว่าได้ทำหนังสือสัญญากู้ฉบับพิพาทให้โจทก์ไว้จริง กรณีจึงต้องด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 84(1) ที่ว่าข้อเท็จจริงใดคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งได้รับแล้วก็ไม่ต้องพิสูจน์ซึ่งข้อเท็จจริงนั้น ฉะนั้น ในกรณีเช่นนี้ สัญญากู้ฉบับพิพาทจึงไม่มีความจำเป็นที่จะต้องรับฟังในฐานะเป็นพยานหลักฐาน โจทก์จึงไม่จำต้องเสียค่าอ้างเอกสารเป็นพยานแต่อย่างใด. นพพรโพธิรังสิยากร.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยได้กู้เงินโจทก์ไปตามสำเนาหนังสือสัญญากู้เอกสารท้ายฟ้องครั้งถึงกำหนดแล้ว จำเลยไม่ชำระขอให้บังคับจำเลยชำระเงินกู้แก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยไม่ได้กู้เงินจากโจทก์ โจทก์เป็นบิดาสามีของจำเลยได้ให้จำเลยทำหนังสือสัญญากู้เงินให้โจทก์ยึดไว้ เนื่องจากสามีจำเลยได้ถึงแก่กรรม โจทก์กลัวว่าจำเลยจะไม่แบ่งทรัพย์มรดกให้โจทก์ จำเลยยังขายมรดกไม่ได้ จึงยังไม่ได้แบ่งเงินให้โจทก์จำเลยไม่ได้ผิดสัญญาศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยชำระเงินให้โจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ที่จำเลยฎีกาปัญหาข้อกฎหมายว่า โจทก์ฟ้องว่าจำเลยกู้เงินโจทก์ไป 30,000 บาท และได้รับเงินกู้ไปจากโจทก์ครบถ้วนแล้วแต่ทางพิจารณาโจทก์นำสืบว่า จำเลยไม่ได้กู้เงินจากโจทก์ ข้อนำสืบของโจทก์จึงไม่ตรงกับข้อเท็จจริงและแตกต่างจากฟ้องนั้น เห็นว่า โจทก์นำสืบถึงมูลหนี้เดิมว่าจ่าอากาศตรีสมศักดิ์ กรพิพัฒน์ สามีของจำเลยกู้เงินโจทก์ไป30,000 บาท จำเลยก็รู้เห็นด้วยเมื่อจ่าอากาศตรีสมศักดิ์ถึงแก่กรรมจำเลยจึงทำหนังสือสัญญากู้ฉบับพิพาทให้โจทก์ไว้และรับว่าจะชำระเงินตามสัญญากู้ให้เมื่อขายที่ดินมรดกของจ่าอากาศตรีสมศักดิ์ได้เงินแล้ว แต่เมื่อจำเลยขายที่ดินมรดกดังกล่าวได้เงินมา จำเลยไม่ชำระเงินตามสัญญากู้ให้โจทก์ โจทก์จึงฟ้องจำเลยตามสัญญากู้ได้ โดยไม่จำต้องบรรยายในคำฟ้องถึงมูลหนี้เดิมซึ่งระงับไปแล้ว เพราะจำเลยทำสัญญากู้ยอมผูกพันตนชำระหนี้แทนจ่าอากาศตรีสมศักดิ์ และการที่โจทก์นำสืบถึงมูลหนี้ก่อนที่จำเลยจะทำสัญญากู้ฉบับพิพาทไว้ให้แก่โจทก์ก็หาเป็นการแตกต่างจากคำฟ้องไม่ ทั้งการที่ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ฟังว่าเป็นเรื่องแปลงหนี้ใหม่โดยเปลี่ยนตัวลูกหนี้ ก็มิใช่เป็นเรื่องนอกสำนวนดังที่จำเลยฎีกาส่วนที่จำเลยฎีกาว่า โจทก์ฟ้องจำเลยเรื่องกู้ยืม ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้กู้ (จำเลย)จึงจะฟ้องร้องบังคับได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653แต่โจทก์มิได้เสียค่าอ้างเอกสาร ศาลจึงรับฟังเอกสารที่โจทก์อ้างไม่ได้ เท่ากับโจทก์ไม่มีหลักฐานแห่งการกู้ยืม จึงฟ้องบังคับคดีไม่ได้นั้น เห็นว่า ในการฟ้องคดีนี้โจทก์ได้แนบสำเนาหนังสือสัญญากู้ยืมซึ่งมีลายมือชื่อจำเลยลงชื่อเป็นผู้กู้มาท้ายฟ้องทั้งตามคำให้การของจำเลยและทางนำสืบ จำเลยก็ยอมรับว่าได้ทำหนังสือสัญญากู้ฉบับพิพาทไว้ให้โจทก์จริง ฉะนั้น กรณีจึงไม่จำต้องหยิบยกเอกสารที่โจทก์ไม่ได้เสียค่าอ้างขึ้นวินิจฉัย ข้อเท็จจริงรับฟังได้ตามคำรับของจำเลยอยู่แล้วว่า จำเลยได้ทำสัญญากู้ตามฟ้องและโจทก์มีอำนาจฟ้องคดีได้ ศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2317/2530นาย สวน กร พิพัฒน์โจทก์นาง ทิพยา มาลัยลอย (กร พิพัฒน์จำเลย ป.พ.พ. ม. 653 ป.วิ.พ. ม. 142, ม. ตาราง 2การที่โจทก์นำสืบถึงมูลหนี้เดิมว่าสามีจำเลยกู้เงินโจทก์30,000 บาท จำเลยรู้เห็น เมื่อสามีจำเลยถึงแก่กรรม จำเลยทำหนังสือสัญญากู้ฉบับพิพาทให้โจทก์ไว้และรับว่าจะชำระเงินตามสัญญากู้โจทก์ฟ้องจำเลยตามสัญญากู้นั้นได้ โดยโจทก์ไม่ต้องบรรยายฟ้องถึงมูลหนี้เดิมซึ่งระงับแล้วไว้ เพราะจำเลยทำสัญญากู้และยอมผูกพันตนชำระหนี้แทนสามี การนำสืบของโจทก์ถึงมูลหนี้เดิมหาเป็นการแตกต่างจากคำฟ้องไม่ ทั้งการที่ศาลล่างฟังว่าเป็นเรื่องแปลงหนี้ใหม่โดยเปลี่ยนตัวลูกหนี้ ก็มิใช่เป็นเรื่องนอกสำนวน โจทก์มิได้เสียค่าอ้างเอกสารสัญญากู้แต่โจทก์ได้แนบสำเนาหนังสือสัญญากู้มาท้ายฟ้อง จำเลยก็รับว่าเป็นผู้ทำสัญญากู้ฉบับพิพาทให้โจทก์ไว้จริง ฉะนั้นกรณีจึงไม่จำต้องหยิบยกเอกสารที่โจทก์ไม่ได้เสียค่าอ้างขึ้นวินิจฉัย ข้อเท็จจริงรับฟังได้ตามคำรับของจำเลยอยู่แล้วว่าจำเลยได้ทำสัญญากู้ตามฟ้องและโจทก์มีอำนาจฟ้องคดีได้.โจทก์ฟ้องว่า จำเลยได้กู้เงินโจทก์ไปตามสำเนาหนังสือสัญญากู้เอกสารท้ายฟ้องครั้งถึงกำหนดแล้ว จำเลยไม่ชำระขอให้บังคับจำเลยชำระเงินกู้แก่โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยไม่ได้กู้เงินจากโจทก์ โจทก์เป็นบิดาสามีของจำเลยได้ให้จำเลยทำหนังสือสัญญากู้เงินให้โจทก์ยึดไว้ เนื่องจากสามีจำเลยได้ถึงแก่กรรม โจทก์กลัวว่าจำเลยจะไม่แบ่งทรัพย์มรดกให้โจทก์ จำเลยยังขายมรดกไม่ได้ จึงยังไม่ได้แบ่งเงินให้โจทก์จำเลยไม่ได้ผิดสัญญาศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยชำระเงินให้โจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ที่จำเลยฎีกาปัญหาข้อกฎหมายว่า โจทก์ฟ้องว่าจำเลยกู้เงินโจทก์ไป 30,000 บาท และได้รับเงินกู้ไปจากโจทก์ครบถ้วนแล้วแต่ทางพิจารณาโจทก์นำสืบว่า จำเลยไม่ได้กู้เงินจากโจทก์ ข้อนำสืบของโจทก์จึงไม่ตรงกับข้อเท็จจริงและแตกต่างจากฟ้องนั้น เห็นว่า โจทก์นำสืบถึงมูลหนี้เดิมว่าจ่าอากาศตรีสมศักดิ์ กรพิพัฒน์ สามีของจำเลยกู้เงินโจทก์ไป30,000 บาท จำเลยก็รู้เห็นด้วยเมื่อจ่าอากาศตรีสมศักดิ์ถึงแก่กรรมจำเลยจึงทำหนังสือสัญญากู้ฉบับพิพาทให้โจทก์ไว้และรับว่าจะชำระเงินตามสัญญากู้ให้เมื่อขายที่ดินมรดกของจ่าอากาศตรีสมศักดิ์ได้เงินแล้ว แต่เมื่อจำเลยขายที่ดินมรดกดังกล่าวได้เงินมา จำเลยไม่ชำระเงินตามสัญญากู้ให้โจทก์ โจทก์จึงฟ้องจำเลยตามสัญญากู้ได้ โดยไม่จำต้องบรรยายในคำฟ้องถึงมูลหนี้เดิมซึ่งระงับไปแล้ว เพราะจำเลยทำสัญญากู้ยอมผูกพันตนชำระหนี้แทนจ่าอากาศตรีสมศักดิ์ และการที่โจทก์นำสืบถึงมูลหนี้ก่อนที่จำเลยจะทำสัญญากู้ฉบับพิพาทไว้ให้แก่โจทก์ก็หาเป็นการแตกต่างจากคำฟ้องไม่ ทั้งการที่ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ฟังว่าเป็นเรื่องแปลงหนี้ใหม่โดยเปลี่ยนตัวลูกหนี้ ก็มิใช่เป็นเรื่องนอกสำนวนดังที่จำเลยฎีกาส่วนที่จำเลยฎีกาว่า โจทก์ฟ้องจำเลยเรื่องกู้ยืม ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้กู้ (จำเลย)จึงจะฟ้องร้องบังคับได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653แต่โจทก์มิได้เสียค่าอ้างเอกสาร ศาลจึงรับฟังเอกสารที่โจทก์อ้างไม่ได้ เท่ากับโจทก์ไม่มีหลักฐานแห่งการกู้ยืม จึงฟ้องบังคับคดีไม่ได้นั้น เห็นว่า ในการฟ้องคดีนี้โจทก์ได้แนบสำเนาหนังสือสัญญากู้ยืมซึ่งมีลายมือชื่อจำเลยลงชื่อเป็นผู้กู้มาท้ายฟ้องทั้งตามคำให้การของจำเลยและทางนำสืบ จำเลยก็ยอมรับว่าได้ทำหนังสือสัญญากู้ฉบับพิพาทไว้ให้โจทก์จริง ฉะนั้น กรณีจึงไม่จำต้องหยิบยกเอกสารที่โจทก์ไม่ได้เสียค่าอ้างขึ้นวินิจฉัย ข้อเท็จจริงรับฟังได้ตามคำรับของจำเลยอยู่แล้วว่า จำเลยได้ทำสัญญากู้ตามฟ้องและโจทก์มีอำนาจฟ้องคดีได้ ศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน.(เสงี่ยม ทวีชัยการ-ยนต์ พิรวินิจ-พลจิตต์ ดียืน)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. คดีนี้ โจทก์ฟ้องว่าจำเลยกู้เงินโจทก์ตามหนังสือสัญญากู้ท้ายฟ้อง แต่ข้อเท็จจริงได้ความว่า จำเลยมิได้กู้เงินโจทก์เป็นแต่เพียงจำเลยรู้เห็นด้วยกับการที่สามีของจำเลยไปกู้เงินโจทก์ เมื่อสามีของตนถึงแก่กรรมจำเลยจึงทำสัญญากู้ฉบับพิพาทให้โจทก์เพื่อรับสภาพความผิดไว้แทน กรณีจึงเป็นเรื่องที่ข้อเท็จจริงปรากฏตามคำฟ้องกับที่ได้ความตามทางพิจารณาไม่เหมือนกัน ถ้ากรณีเป็นคดีอาญา ความแตกต่างเช่นนี้จะต้องพิจารณาไปตามหลักข้อเท็จจริงต่างกับฟ้อง (variance) ตามมาตรา 192 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ส่วนในทางแพ่งกฎหมายมีเจตนารมณ์และหลักเกณฑ์ที่ผิดแผกไปจากคดีดอาญากระบวนพิจารณาที่ได้ความตามข้อเท็จจริงต่างไปจากคำฟ้อง จึงมิใช่เรื่องข้อเท็จจริงต่างกับฟ้อง แต่เป็นเรื่องที่จะพิจารณาว่า ข้อเท็จจริงเช่นนั้นจะเป็นการฟ้องนอกประเด็นหรือไม่ ถ้าเป็นเรื่องนอกฟ้องหรือเกินคำขอศาลก็จะพิจารณาพิพากษาให้ไม่ได้ ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142 อย่างไรก็ดีในทางแพ่ง การจะพิจารณาว่า คำฟ้องและทางพิจารณาที่ปรากฏความแตกต่างกันจะมีผลต้องห้ามมิให้พิพากษาหรือทำคำสั่งเพราะเป็นข้อเท็จจริงเกินไปกว่าหรือนอกจากที่ปรากฏในคำฟ้องหรือไม่จะต้องดูข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายเป็นเรื่อง ๆ ไป 2. เกี่ยวกับเรื่องการกู้ยืมนั้น ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 653 ได้วางบทบัญญัติไว้เป็นพิเศษต่างไปจากการยืมทรัพย์สินทั่ว ๆ ไป ที่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 640 เรียกว่ายืมใช้คงรูป หรือมาตรา 650 เรียกว่า ยืมใช้สิ้นเปลือง เพราะในกรณีนี้กฎหมายเรียกว่า การกู้ยืมเงิน แม้ว่าการกู้ยืมเงินตามมาตรา 653 จะเรียกว่าเป็นการกู้ยืมเงินก็ตาม แต่ก็หาได้มีความหมายแคบจำกัดแต่เพียงการกู้ยืมเงินกันอย่างแท้จริงแต่ประการเดียวไม่ ยังอาจมีความหมายรวมเลยไปถึงการยืมทรัพย์สินอื่นไป แต่คู่สัญญาตีราคาทรัพย์สินไว้แล้วให้ใช้คืนเป็นเงินโดยทำสัญญากู้ยืมกันไว้ ก็ยังถือว่าสัญญากู้ยืมนั้นสมบูรณ์บังคับได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 นี้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2520/2515) นอกจากนี้ สัญญากุ้นั้นอาจเนื่องมาจากมูลหนี้อื่นแต่คู่สัญญาแปลงหนี้เดิมให้มาเป็นสัญญากู้ก็ได้ ดังปรากฎตามแนวคำพิพากษาต่อไปนี้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 249-50/2476 เป็นหุ้นส่วนซื้อโรงน้ำแข็งและยอมให้ผู้ให้กู้จ่ายเงินนั้นเข้าในหุ้นส่วนตามที่ตกลงกันไว้ดังนี้เท่ากับจำเลยได้รับเงินไปตามสัญญากู้แล้ว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 411/2476 แชร์เปียหวย ผู้ที่ประมูลได้ในการเล่นแชร์ ทำสัญญากู้เงินที่ประมูลได้ไปให้ไว้ ต้องรับผิดใช้เงินตามจำนวนในสัญญากู้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 251/2477 ลูกหนี้เอาหนี้ที่ค้างชำระค่าซื้อสิ่งของเชื่อมาเปลี่ยนเป็นสัญญากู้เงิน สัญญากู้เงินนั้นใช้ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 802/2480 ทำสัญญาจะซื้อที่นากัน ผู้ขายเรียกเงินมัดจำ ผู้ซื้อไม่มีเงินให้จึงทำหนังสือสัญญากู้เงินบุตรผู้ขายไว้ฉบับหนึ่ง แล้วผู้ขายทำใบรับเงินค่ามัดจำให้ผู้ซื้อไปดังนี้ ถือว่าได้มีการส่งมอบทรัพย์ที่กู้ยืมกันแล้วสัญญากู้สมบูรณ์ตามกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1039/2493 ซื่อเชื่อครั่งของเขาไป ภายหลังตกลงทำเป็นสัญญาว่ากู้เงินเขาไปเป็นจำนวนเงินเท่าราคาครั่งที่ซื้อเชื่อไป และมีการกำหนดต้องเสียดอกเบี้ยด้วย ดังนี้ เป็นการแปลงหนี้ใหม่ เพราะคู่กรณีได้ทำสัญญากู้เปลี่ยนสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญแห่งหนี้ต่อกัน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1379/2493 ขอยืมข้าวเขาแล้วตกลงกับเจ้าหนี้ว่า ให้ผู้ยืมใช้เป็นเงินจำนวนหนึ่งแล้วทำสัญญากู้ยืมขึ้นไว้ 1 ฉบับระบุจำนวนเงินที่ตกลงกันนั้นไว้ ดังนี้ เจ้าหนี้ย่อมฟ้องร้องให้บังคับตามสัญญากู้นั้นได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 333/2495 บิดามีความประสงค์จะโอนปืนให้บุตร แต่บุตรเป็นคนต่างด้าว ทางจำเลยไม่ยอมโอนปืนให้ บิดาจึงโอนปืนให้บุตรเขยซึ่งเป็นคนไทย แล้วให้บุตรเขยทำสัญญากู้เงินบุตร2,000 บาทเป็นราคาปืนที่บุตรควรจะได้ แล้วบิดาได้โอนปืนให้บุตรเขยเด็ดขาด ใบอนุญาตก็เป็นชื่อบุตรเขย ดังนี้ บุตรเขยต้องรับผิดชอบใช้เงิน 2,000 บาทให้แก่บุตร ฉะนั้น บุตรจึงมีอำนาจฟ้องเรียกเงินจำนวนนี้พร้อมทั้งดอกเบี้ยตามสัญญากู้จากบุตรเขยได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 788/2498 รับเงินล่วงหน้าไปในสัญญาจ้างเมื่อเสร็จสัญญาแล้วผู้รับจ้างไม่มีเงินล่วงหน้าจะคืนให้ จึงทำเป็นสัญญากู้ให้ไว้ ผู้จ้างฟ้องเรียกเงินตามสัญญากู้และนำสืบมูลหนี้เดิมได้โดยไม่ต้องบรรยายฟ้องไว้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1466/2498 ค้างชำระราคาซื้อที่ดิน จึงทำเป็นหนังสือกู้ให้ไว้แทน เป็นการแปลงหนี้ใหม่บังคับให้ใช้เงินตามหนังสือกู้ได้ จะเถียงว่าไม่มีการรับเงินตามสัญญากู้ไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1175/2508 โจทก์มอบเงินจำนวนหนึ่งให้จำเลยนำไปฝากธนาคาร จำเลยกลับเอาไปใช้เสียหมด จำเลยจึงทำสัญญากู้เงินให้โจทก์ สัญญากู้จึงสมบูรณ์มีผลใช้บังคับได้เพราะมีมูลหนี้ต่อกัน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 636/2517 โจทก์จำเลยและผู้อื่นตกลงเล่นแชร์กัน โจทก์เป็นนายวงมีสิทธิได้เงินจากลูกวงคนอื่นก่อนโดยไม่ต้องประมูลและไม่ต้องเสียดอกเบี้ย แต่ต้องเป็นผู้รวบรวมเงินจากลูกวงเอาไปให้กับผู้ที่ประมูลได้ และผู้ที่ประมูลได้ต้องทำสัญญาให้แก่ลูกวงคนอื่นเป็นการประกันชำระหนี้ โดยมอบให้โจทก์ไว้เพื่อเรียกเก็บเงินในภายหลัง เมื่อปรากฏว่าจำเลยประมูลแชร์ได้รับเงินไปแล้ว และได้ทำสัญญากู้มอบให้โจทก์ไว้ แต่ครั้นผู้อื่นประมูลได้จำเลยไม่ชำระเงิน โจทก์ต้องชำระแทนไป โจทก์ก็มาฟ้องเรียกให้จำเลยได้ใช้เงินและนำสืบว่ามูลหนี้ตามสัญญากู้เกิดจากการเล่นแชร์มิใช่การยืมเงินได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 878/2518 บิดาชายตกลงให้สินสอดแก่มารดาหญิง แต่ไม่มีเงินจึงทำสัญญากู้ให้หญิงไว้ บิดาชายต้องผูกพันตามสัญญากู้อันมีมูลหนี้และได้แปลงหนี้ใหม่ ต่อมาหญิงชายละเลยไม่จดทะเบียนสมรส ชายเรียกสินสอดคืนไม่ได้ (หมายเหตุ : เป็นการวินิจฉัยตามหลักกฎหมายเก่า ปัจจุบันมาตรา 1437 วรรคท้าย แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บัญญัติให้ขายเรียกสินสอดคืนได้ถ้าไม่มีการสมรส) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1557/2524 ทำสัญญากู้เป็นประกันว่า ถ้าบุตรโจทก์ไม่ได้ไปทำงานยังต่างประเทศตามที่จำเลยชักนำ จำเลยจะคืนเงินที่โจทก์เสียไปแก่โจทก์ เมื่อบุตรโจทก์ไม่ได้ทำงานตามสัญญา จำเลยต้องคืนเงินแก่โจทก์ เป็นเรื่องมีมูลหนี้ต่อกันตามสัญญากู้ ไม่จำต้องรับเงินไปตามสัญญา คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2056/2525 การนำเช็คไปแลกเงินสดและทำสัญญากู้ไว้โดยมีข้อตกลงว่า ถ้าเช็คขึ้นเงินไม่ได้จะต้องชำระเงินกู้ตามสัญญากู้ หรือการกู้เงินโดยทำหนังสือสัญญากู้เป็นหลักฐานและมอบเช็คลงวันที่ล่วงหน้าเพื่อให้ผู้กู้นำไปขึ้นเงินเมื่อหนี้ถึงกำหนด หามีผลต่างกันไม่ การที่โจทก์ฟ้องจำเลยตามข้อตกลงในหนังสือสัญญากู้ที่ว่า ถ้าโจทก์นำเช็คไปขึ้นเงินไม่ได้จำเลยทั้งสองจะต้องชำระหนี้ตามสัญญากู้นั้น หาใช่การใช้สิทธิโดยไม่สุจริตไม่ ตัวอย่างตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวจะเห็นได้ว่าการกู้เงินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 หมายความรวมเลยไปถึงการยืมทรัพย์สินแล้วตีราคาเป็นเงิน หรือการแปลงหนี้เดิมให้เป็นหนี้เงินกู้ยืม แต่ข้อสำคัญก็คือหนี้เดิมนั้นจะต้องมีมูลหนี้ที่ชอบด้วยกฎหมาย หากไม่มีมูลหนี้เดิมหรือมีแต่มูลหนี้นั้นบังคับไม่ได้ตามกฎหมายแล้ว โดยผลของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 349 คู่สัญญาก็จะทำการแปลงหนี้ไม่ได้ ดังปรากฏตามคำพิพากษาศาลฎีกาต่อไปนี้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1852/2506 จำเลยขอหมั้นน้องสาวโจทก์เพื่อแต่งงานกับบุตรจำเลย แต่จำเลยไม่มีเงินจึงทำสัญญากู้ให้โจทก์ยึดถือไว้ และโจทก์จำเลยตกลงกันว่า ถ้าจำเลยปลูกเรือนหอโจทก์จะลดเงินกู้ให้บ้างตามราคาของเรือนหอ ต่อมาจำเลยไม่ปลูกเรือนหอและบุตรจำเลยไม่ยอมแต่งงานกับน้องสาวโจทก์ โจทก์จึงฟ้องเรียกเงินตามสัญญากู้ สัญญากู้ดังกล่าวนี้เป็นเพียงสัญญาจะให้ทรัพย์สินเป็นของหมั้นกันในวันข้างหน้ายังไม่ได้มีการส่งมอบทรัพย์สินให้แก่กันอย่างแท้จริง เจตนาแท้จริงของคู่สัญญากู้มิได้มุ่งต่อการให้สัญญากู้ตกเป็นของอีกฝ่ายหนึ่งในสภาพของหมั้น และไม่มีความประสงค์ให้ตกเป็นสิทธิแก่หญิงเมื่อสมรสแล้ว ในกรณีเช่นนี้ถือไม่ได้ว่ามีการให้ของหมั้นกันตามกฎหมาย โจทก์จะฟ้องเรียกเงินตามสัญญากู้ในฐานะเป็นของหมั้นมิได้ทั้งสัญญากู้รายนี้ก็ไม่มีมูลหนี้เดิมอันจะมีผลทำให้โจทก์มีสิทธิเรียกร้องให้จำเลยชำระหนี้ตามสัญญาได้ด้วย 3. แม้การกู้เงินตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653จะมีควาหมายเลยไปถึงการแปลงหนี้ใม่ หรือการยืมทรัพย์สินไว้แล้วตีราคาเป็นเงินไว้ก็ตามในการบรรยายฟ้องโจทก์จะบรรยายฟ้องไว้แต่เพียงว่า เป็นการกู้ยืมโดยมีสัญญากู้ไว้เป็นหลักฐานโดยมิได้กล่าวบรรยายถึงมูลหนี้เดิม ซึ่งเป็นที่มาของมูลหนี้ตามสัญญากู้ก็ได้ไม่ถือว่าเป็นคำฟ้องเคลือบคลุมที่จะต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 172 แต่อย่างใด (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 720/2518) ทั้งนั้นเนื่องจากข้อเท็จจริงเกี่ยวกับมูลหนี้เดิม หรือการแปลงหนี้ถือว่าเป็นเพียงข้อเท็จจริงรายละเอียดที่จะไปนำสืบในชั้นพิจารณา และมีผลทำให้การนำสืบให้เห็นถึงมูลหนี้เดิมหรือการแปลงหนี้มาเป็นสัญญากู้ตามคำฟ้องนั้นเป็นการนำสืบพยานที่เกี่ยวกับประเด็น และศาลรับฟังทางนำสืบเช่นนั้นได้ ไม่ต้องห้ามตาม มาตรา 86 วรรคสอง และมาตรา 87(1) ของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง แต่อย่างใด ดังเช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 535/2482 การนำสืบถึงมูลกรณีเดิมที่เป็นหนี้กัน ไม่ถือว่าเป็นการสืบต่างกับฟ้อง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 498/2506 การที่โจทก์นำสืบถึงความเป็นมาของจำนวนเงินกู้ตามที่ปรากฏในสัญญา แม้จะมิได้บรรยายไว้ในฟ้องก็นำสืบได้ หาใช่เป็นการนำสืบนอกประเด็นไม่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1793/2513 ฟ้องว่าจำเลยทำสัญญากู้เงินและรับเงินกู้ไปจากโจทก์แล้วโจทก์นำสืบว่า จำเลยเป็นหนี้ค่าซื้อเชื่อสิ่งของบ้าง ยืมเงินก่อนวันทำสัญญากู้บ้าง ยืมในวันทำสัญญากู้บ้าง แล้วรวมทำสัญญากู้เงินจำนวนตามฟ้อง ดังนี้ เป็นการนำสืบถึงความเป็นมาแห่งหนี้ตามสัญญากู้ ไม่เป็นการสืบแก้ไขเปลี่ยนแปลงเอกสารสัญญากู้ และไม่เป็นการสืบนอกฟ้องนอกประเด็น 4. ข้อพิจารณาประการต่อมาก็คือ ปัญหาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142 ว่า การที่โจทก์ฟ้องว่าจำเลยกู้ยืมเงินแต่ทางพิจารณาปรากฏเป็นเรื่องอื่น เช่นการยืมทรัพย์สิน หรือการแปลงหนี้ใหม่ เช่นนี้ จะถือว่าเป็นเรื่องเกินไปกว่าหรือนอกจากที่ปรากฏในคำฟ้องอันจะต้องห้ามมิให้พิพากษาหรือทำคำสั่งไปตามข้อเท็จจริงที่ปรากฏในทางพิจารณาหรือไม่ หากพิจารณาตามสภาพคำฟ้องของโจทก์ที่มักจะบรรยายฟ้องไว้ว่าจำเลยกู้ยืมเงินไปจากโจทก์จำนวน...บาท ปรากฏตามสัญญากู้เอกสารท้ายฟ้อง จะเห็นได้ว่าโจทก์ฟ้องบังคับคดีเพื่อขอให้จำเลยชำระเงินแก่โจทก์โดยอ้างนิติสัมพันธ์ตามสัญญากู้นั้นเป็นสำคัญ แม้ข้อเท็จจริงจะปรากฏว่าจะมิใช่การกู้ยืมเงินกันจริง ๆ แต่เป็นการแปลงหนี้เดิม หรือเป็นเรื่องอื่นก็ตาม จะต้องเป็นกรณีที่จะต้องมีมูลหนี้ผูกพันระหว่างคู่สัญญา และความผูกพันแห่งหนี้นั้นมีบ่อเกิดมาจากสัญญากู้ที่โจทก์อ้างไว้ในคำฟ้อง เมื่อใดก็ตามที่ข้อเท็จจริงปรากฏว่ามูลหนี้ของคู่สัญญาเนื่องมาจากเหตุอื่นมิใช่จากสัญญากู้แล้วเมื่อนั้นต้องถือว่าเป็นเรื่องที่เกินไปกว่าหรือนอกจากที่ปรากฏในคำฟ้อง ศาลจะพิพากษาเกินคำขอมิได้ ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142 เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ท 520/2503 ฟ้องของโจทก์บรรยายว่า จำเลยได้กู้เงินจากโจทก์ไป และได้ทำหนังสือกู้ไว้ดังสำเนาท้ายฟ้อง แม้ทางพิจารณาได้ความว่าการกู้รายนี้มีมูลกรณีเกิดจากการเล่นแชร์จำเลยก็คงต้องรับผิดตามสัญญากู้และกรณีเช่นนี้เป็นแต่เพียงรายละเอียดแห่งข้อเท็จจริงว่า มูลกรณีแห่งการกู้ยืมเงินรายนี้เป็นมาอย่างไรเท่านั้น ไม่ใช่เป็นเรื่องได้ความแตกต่างผิดไปจากฟ้องจึงไม่เป็นเหตุที่จะยกฟ้องของโจทก์ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2880/2517 โจทก์ฟ้องจำเลยที่ 1 กู้เงินโจทก์ไป 3,300 บาท โดยมีจำเลยที่ 2 เป็นผู้ค้ำประกันขอให้จำเลยร่วมกันชำระหนี้ แม้ทางพิจารณาจะได้ความว่า สัญญาที่โจทก์นำมาฟ้องมีมูลมาจากการเล่นแชร์ ซึ่งจำเลยที่ 1 ยังคงค้างชำระอยู่เพียง600 บาทก็ตาม ก็เป็นเพียงรายละเอียดแห่งข้อเท็จจริงว่า มูลกรณีของการกู้ยืมนี้เป็นมาอย่างไรเท่านั้น มิใช่เรื่องได้ความแตกต่างผิดไปจากฟ้อง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3385/2526 โจทก์มอบเงินแก่จำเลยเพื่อจัดการให้โจทก์ได้เป็นตัวแทนจำหน่ายสุรา แล้วทำเป็นหนังสือสัญญากู้เงินจำนวนนั้นไว้อันเป็นนิติกรรมอำพราง เมื่อโจทก์มาฟ้องขอให้บังคับตามหนังสือสัญญากู้ซึ่งไม่มีผลใช้บังคับได้ตามกฎหมายข้อตกลงอย่างอื่นที่ว่า เมื่อจำเลยมิได้ทำการตามสัญญาที่ถูกอำพรางไว้ให้แก่โจทก์จนสำเร็จ จำเลยจะต้องใช้เงินที่รับกันให้แก่โจทก์จึงเป็นเรื่องนอกฟ้องนอกประเด็น ศาลฎีกาไม่อาจวินิจฉัยหรือบังคับให้ได้ 5. เกี่ยวกับข้ออ้างของจำเลยที่ว่าโจทก์มิได้เสียค่าอ้างเอกสารศาลจึงรับฟังเอกสารที่โจทก์อ้างไม่ได้นั้น แม้ว่าการที่โจทก์ไม่อ้างเอกสารตามที่กฎหมายกำหนดไว้ในตาราง 2 ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง จะทำให้รับฟังเอกสารนั้นไม่ได้ก็ตาม (นัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1162/2515,1626/2516,235-241/2517,978-979/2525 และ 1486/2525) แต่ตามข้อเท็จจริงในคดีได้ความว่าจำเลยรับว่าได้ทำหนังสือสัญญากู้ฉบับพิพาทให้โจทก์ไว้จริง กรณีจึงต้องด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 84(1) ที่ว่าข้อเท็จจริงใดคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งได้รับแล้วก็ไม่ต้องพิสูจน์ซึ่งข้อเท็จจริงนั้น ฉะนั้น ในกรณีเช่นนี้ สัญญากู้ฉบับพิพาทจึงไม่มีความจำเป็นที่จะต้องรับฟังในฐานะเป็นพยานหลักฐาน โจทก์จึงไม่จำต้องเสียค่าอ้างเอกสารเป็นพยานแต่อย่างใด. นพพรโพธิรังสิยากร.