คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1825/2540หลักกฎหมาย: ผู้ร้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รถจักรยานยนต์ของกลางและให้จำเลยเช่าซื้อไปเมื่อวันที่22พฤศจิกายน2537ต่อมาวันที่19มีนาคม2538จำเลยถูกเจ้าพนักงานตำรวจจับกุมและถูกพนักงานอัยการส่งฟ้องต่อศาลในวันรุ่งขึ้นคือวันที่20มีนาคมและศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ริบรถจักรยานยนต์ของกลางในวันเดียวกันนั้นต่อมาวันที่21มีนาคมจำเลยไปติดต่อกับผู้ร้องเพื่อขอหนังสือมอบอำนาจจากผู้ร้องไปขอรับรถจักรยานยนต์ของกลางคืนผู้ร้องจึงได้ทราบเรื่องและได้มีหนังสือบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อกับจำเลยในวันนั้นตามพฤติการณ์แห่งคดีจึงน่าเชื่อว่าผู้ร้องมิได้รู้เห็นเป็นใจในการกระทำความผิดของจำเลยต้องคืนรถจักรยานยนต์ของกล่าวให้ผู้ร้องคดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 มาตรา 134, 160 ทวิ พระราชบัญญัติจราจรทางบก (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2535 มาตรา 16, 31 ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 33 ให้จำคุก 45 วัน และปรับ 5,000 บาท โทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้มีกำหนด 2 ปี และสั่งริบรถจักรยานยนต์ของกลางผู้ร้องยื่นคำร้องขอและแก้ไขคำร้องขอว่า ผู้ร้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รถจักรยานยนต์คันหมายเลขทะเบียน กรุงเทพมหานคร6ล-4476 ของกลางในคดีนี้โดยผู้ร้องได้ให้จำเลยเช่าซื้อไปเมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน 2537 จำเลยได้นำรถจักรยานยนต์ที่เช่าซื้อไปใช้กระทำความผิด เป็นการผิดสัญญาเช่าซื้อและผู้ร้องได้บอกเลิกสัญญาเช่าซื้อแล้ว ผู้ร้องมิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิดของจำเลย ขอให้คืนรถจักรยานยนต์ของกลางแก่ผู้ร้องโจทก์ยื่นคำร้องคัดค้านว่า ผู้ร้องมิได้เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รถจักรยานยนต์ของกลาง ผู้ร้องรู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำผิดเพราะไม่ปรากฏว่าผู้ร้องบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อเมื่อจำเลยได้นำรถจักรยานยนต์ของกล่าวไปใช้ในการกระทำผิด ขอให้ยกคำร้องศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วมีคำสั่งยกคำร้องขอของผู้ร้องผู้ร้องอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้คืนรถจักรยานยนต์หมายเลขทะเบียนกรุงเทพมหานคร 6ล-4476 ของกลาง แก่ผู้ร้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงเบื้องต้นฟังเป็นยุติได้ว่า ผู้ร้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รถจักรยานยนต์คันหมายเลขทะเบียน กรุงเทพมหานคร 6ล-4476 ของกลาง และได้ให้จำเลยเช่าซื้อไปเมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน 2537 ต่อมาเมื่อวันที่19 มีนาคม 2538 จำเลยได้นำรถจักรยานยนต์ของกลางที่เช่าซื้อจากโจทก์ดังกล่าวไปขับแข่งกับพวกในทางจราจร และถูกเจ้าพนักงานตำรวจจับกุมดำเนินคดี ศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาถึงที่สุดให้ริบรถจักรยานยนต์ของกลาง คงมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า ผู้ร้องรู้เห็นเป็นใจในการกระทำความผิดของจำเลยหรือไม่ เห็นว่า จำเลยถูกเจ้าพนักงานตำรวจจับกุมเมื่อวันที่ 19 มีนาคม 2538 และถูกพนักงานอัยการส่งฟ้องต่อศาลในวันรุ่งขึ้น คือวันที่ 20 มีนาคม 2538และศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งให้ริบรถจักรยานยนต์ของกลางในวันเดียวกันนั้น ต่อมาเมื่อวันที่ 21 มีนาคม 2538 จำเลยได้ไปติดต่อกับผู้ร้องเพื่อขอหนังสือมอบอำนาจจากผู้ร้องไปขอรับรถจักรยานยนต์ของกลางคืนผู้ร้องจึงได้ทราบเรื่องและได้มีหนังสือบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อกับจำเลยในวันนั้นเองตามเอกสารหมาย ร.6ซึ่งตามพฤติการณ์แห่งคดีดังกล่าวไม่มีพฤติการณ์ใดที่จะแสดงให้เห็นว่าผู้ร้องรู้เห็นเป็นใจในการกระทำความผิดของจำเลยทั้งเมื่อผู้ร้องได้ทราบการกระทำความผิดของจำเลยแล้วก็ได้บอกเลิกสัญญาเช่าซื้อกับจำเลยทันที จึงน่าเชื่อว่าผู้ร้องมิได้รู้เห็นเป็นใจในการกระทำความผิดของจำเลย คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบด้วยเหตุผลและต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกาแล้วฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1825/2540พนักงานอัยการ สำนักงานอัยการสูงสุดโจทก์บริษัท สยามวอลล์ลีสซิ่ง จำกัดผู้ร้องนาย สัญญา แหวนเพ็ชรจำเลย ป.อ. ม. 36ผู้ร้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รถจักรยานยนต์ของกลางและให้จำเลยเช่าซื้อไปเมื่อวันที่22พฤศจิกายน2537ต่อมาวันที่19มีนาคม2538จำเลยถูกเจ้าพนักงานตำรวจจับกุมและถูกพนักงานอัยการส่งฟ้องต่อศาลในวันรุ่งขึ้นคือวันที่20มีนาคมและศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ริบรถจักรยานยนต์ของกลางในวันเดียวกันนั้นต่อมาวันที่21มีนาคมจำเลยไปติดต่อกับผู้ร้องเพื่อขอหนังสือมอบอำนาจจากผู้ร้องไปขอรับรถจักรยานยนต์ของกลางคืนผู้ร้องจึงได้ทราบเรื่องและได้มีหนังสือบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อกับจำเลยในวันนั้นตามพฤติการณ์แห่งคดีจึงน่าเชื่อว่าผู้ร้องมิได้รู้เห็นเป็นใจในการกระทำความผิดของจำเลยต้องคืนรถจักรยานยนต์ของกล่าวให้ผู้ร้องคดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 มาตรา 134, 160 ทวิ พระราชบัญญัติจราจรทางบก (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2535 มาตรา 16, 31 ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 33 ให้จำคุก 45 วัน และปรับ 5,000 บาท โทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้มีกำหนด 2 ปี และสั่งริบรถจักรยานยนต์ของกลางผู้ร้องยื่นคำร้องขอและแก้ไขคำร้องขอว่า ผู้ร้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รถจักรยานยนต์คันหมายเลขทะเบียน กรุงเทพมหานคร6ล-4476 ของกลางในคดีนี้โดยผู้ร้องได้ให้จำเลยเช่าซื้อไปเมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน 2537 จำเลยได้นำรถจักรยานยนต์ที่เช่าซื้อไปใช้กระทำความผิด เป็นการผิดสัญญาเช่าซื้อและผู้ร้องได้บอกเลิกสัญญาเช่าซื้อแล้ว ผู้ร้องมิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิดของจำเลย ขอให้คืนรถจักรยานยนต์ของกลางแก่ผู้ร้องโจทก์ยื่นคำร้องคัดค้านว่า ผู้ร้องมิได้เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รถจักรยานยนต์ของกลาง ผู้ร้องรู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำผิดเพราะไม่ปรากฏว่าผู้ร้องบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อเมื่อจำเลยได้นำรถจักรยานยนต์ของกล่าวไปใช้ในการกระทำผิด ขอให้ยกคำร้องศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วมีคำสั่งยกคำร้องขอของผู้ร้องผู้ร้องอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้คืนรถจักรยานยนต์หมายเลขทะเบียนกรุงเทพมหานคร 6ล-4476 ของกลาง แก่ผู้ร้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงเบื้องต้นฟังเป็นยุติได้ว่า ผู้ร้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รถจักรยานยนต์คันหมายเลขทะเบียน กรุงเทพมหานคร 6ล-4476 ของกลาง และได้ให้จำเลยเช่าซื้อไปเมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน 2537 ต่อมาเมื่อวันที่19 มีนาคม 2538 จำเลยได้นำรถจักรยานยนต์ของกลางที่เช่าซื้อจากโจทก์ดังกล่าวไปขับแข่งกับพวกในทางจราจร และถูกเจ้าพนักงานตำรวจจับกุมดำเนินคดี ศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาถึงที่สุดให้ริบรถจักรยานยนต์ของกลาง คงมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า ผู้ร้องรู้เห็นเป็นใจในการกระทำความผิดของจำเลยหรือไม่ เห็นว่า จำเลยถูกเจ้าพนักงานตำรวจจับกุมเมื่อวันที่ 19 มีนาคม 2538 และถูกพนักงานอัยการส่งฟ้องต่อศาลในวันรุ่งขึ้น คือวันที่ 20 มีนาคม 2538และศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งให้ริบรถจักรยานยนต์ของกลางในวันเดียวกันนั้น ต่อมาเมื่อวันที่ 21 มีนาคม 2538 จำเลยได้ไปติดต่อกับผู้ร้องเพื่อขอหนังสือมอบอำนาจจากผู้ร้องไปขอรับรถจักรยานยนต์ของกลางคืนผู้ร้องจึงได้ทราบเรื่องและได้มีหนังสือบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อกับจำเลยในวันนั้นเองตามเอกสารหมาย ร.6ซึ่งตามพฤติการณ์แห่งคดีดังกล่าวไม่มีพฤติการณ์ใดที่จะแสดงให้เห็นว่าผู้ร้องรู้เห็นเป็นใจในการกระทำความผิดของจำเลยทั้งเมื่อผู้ร้องได้ทราบการกระทำความผิดของจำเลยแล้วก็ได้บอกเลิกสัญญาเช่าซื้อกับจำเลยทันที จึงน่าเชื่อว่าผู้ร้องมิได้รู้เห็นเป็นใจในการกระทำความผิดของจำเลย คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบด้วยเหตุผลและต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกาแล้วฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(อมร วีรวงศ์-สุรินทร์ นาควิเชียร-ถวิล อินทรักษา)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการขอคืนของกลางนอกจากมีหลักเกณฑ์ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 36 แล้ว ศาลฎีกายังได้วางหลักเกี่ยวกับเรื่องนี้ไว้อีกหลายประการด้วยกัน เช่น การร้องขอคืนของกลางถือเป็นการใช้สิทธิทางศาลประการหนึ่ง ถ้าผู้ยื่นใช้สิทธิโดยไม่สุจริตเป็นการกระทำเพื่อประโยชน์ของผู้กระทำความผิดแล้ว ศาลมีสิทธิยกคำร้องได้เลย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 546/2529, 4117/2532,365/2534, 269/2537) การขอคืนของกลางตามมาตรา 36ต้องมีการฟ้องคดีแล้วเท่านั้นจึงจะยื่นคำร้องขอได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3242/2531) แต่สามารถร้องขอคืนของกลางในระหว่างพิจารณาคดีก่อนศาลมีคำสั่งได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่604/2514) ต้องยื่นขอในคดีที่ศาลมีคำสั่งริบเท่านั้น(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 660/2508) การร้องขอคืนของกลางเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาอย่างหนึ่ง เมื่อศาลวินิจฉัยชี้ขาดในประเด็นแห่งคดีแล้ว การที่ผู้ร้องมายื่นคำร้องในเรื่องเดิมอีกถือเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2082/2521)เจ้าของกรรมสิทธิ์ร่วมที่มิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิดมีสิทธิขอคืนของกลางได้ ในกรณีเช่นว่านี้ศาลย่อมสั่งคืนทรัพย์สินดังกล่าวได้เพียงกึ่งหนึ่ง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1303/2510,1369/2524, 200/2537) การร้องขอคืนของกลางตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 36 ไม่อยู่ในบังคับของการอุทธรณ์ฎีกาตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218, 219 และ220 (คำพิพากษาศาลฎีกา ที่ 211/2504 (ประชุมใหญ่)) กรณีตามปัญหา ศาลฎีกาเห็นว่า การที่ผู้ร้องทราบเรื่องที่จำเลยนำทรัพย์สินที่เช่าซื้อไปใช้ในการกระทำความผิดและศาลสั่งริบทรัพย์สินดังกล่าว จึงได้บอกเลิกสัญญาเช่าซื้อทันทีหลังจากทราบเรื่องพฤติการณ์น่าเชื่อว่าผู้ร้องมิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำผิดของจำเลยซึ่งผู้หมายเหตุเห็นว่าในการวินิจฉัยว่าผู้ร้อง(ผู้ให้เช่าซื้อ) มีส่วนรู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิดของจำเลยหรือไม่นั้น แม้ศาลจะฟังข้อเท็จจริงว่าผู้ร้องมิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิดก็ตาม แต่หากการร้องขอคืนของกลางดังกล่าว ผู้ร้อง (ผู้ให้เช่าซื้อ) กระทำไปเพื่อประโยชน์ของจำเลย(ผู้เช่าซื้อ) อย่างเช่นมาร้องขอคืนของกลางเพียงที่จะได้รับชำระเงินค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระเท่านั้น หรือเพื่อให้จำเลยมารับทรัพย์สินที่เช่าซื้อไปใช้ต่อไปศาลก็ย่อมมีอำนาจยกคำร้องได้เช่นกันเพราะถือเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 546/2529,2996/2531, 4117/2532, 365/2534, 269/2537) ไพศาล วานสูงเนินคำพิพากษา: คดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 มาตรา 134, 160 ทวิ พระราชบัญญัติจราจรทางบก (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2535 มาตรา 16, 31 ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 33 ให้จำคุก 45 วัน และปรับ 5,000 บาท โทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้มีกำหนด 2 ปี และสั่งริบรถจักรยานยนต์ของกลางผู้ร้องยื่นคำร้องขอและแก้ไขคำร้องขอว่า ผู้ร้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รถจักรยานยนต์คันหมายเลขทะเบียน กรุงเทพมหานคร6ล-4476 ของกลางในคดีนี้โดยผู้ร้องได้ให้จำเลยเช่าซื้อไปเมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน 2537 จำเลยได้นำรถจักรยานยนต์ที่เช่าซื้อไปใช้กระทำความผิด เป็นการผิดสัญญาเช่าซื้อและผู้ร้องได้บอกเลิกสัญญาเช่าซื้อแล้ว ผู้ร้องมิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิดของจำเลย ขอให้คืนรถจักรยานยนต์ของกลางแก่ผู้ร้องโจทก์ยื่นคำร้องคัดค้านว่า ผู้ร้องมิได้เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รถจักรยานยนต์ของกลาง ผู้ร้องรู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำผิดเพราะไม่ปรากฏว่าผู้ร้องบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อเมื่อจำเลยได้นำรถจักรยานยนต์ของกล่าวไปใช้ในการกระทำผิด ขอให้ยกคำร้องศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วมีคำสั่งยกคำร้องขอของผู้ร้องผู้ร้องอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้คืนรถจักรยานยนต์หมายเลขทะเบียนกรุงเทพมหานคร 6ล-4476 ของกลาง แก่ผู้ร้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงเบื้องต้นฟังเป็นยุติได้ว่า ผู้ร้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รถจักรยานยนต์คันหมายเลขทะเบียน กรุงเทพมหานคร 6ล-4476 ของกลาง และได้ให้จำเลยเช่าซื้อไปเมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน 2537 ต่อมาเมื่อวันที่19 มีนาคม 2538 จำเลยได้นำรถจักรยานยนต์ของกลางที่เช่าซื้อจากโจทก์ดังกล่าวไปขับแข่งกับพวกในทางจราจร และถูกเจ้าพนักงานตำรวจจับกุมดำเนินคดี ศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาถึงที่สุดให้ริบรถจักรยานยนต์ของกลาง คงมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า ผู้ร้องรู้เห็นเป็นใจในการกระทำความผิดของจำเลยหรือไม่ เห็นว่า จำเลยถูกเจ้าพนักงานตำรวจจับกุมเมื่อวันที่ 19 มีนาคม 2538 และถูกพนักงานอัยการส่งฟ้องต่อศาลในวันรุ่งขึ้น คือวันที่ 20 มีนาคม 2538และศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งให้ริบรถจักรยานยนต์ของกลางในวันเดียวกันนั้น ต่อมาเมื่อวันที่ 21 มีนาคม 2538 จำเลยได้ไปติดต่อกับผู้ร้องเพื่อขอหนังสือมอบอำนาจจากผู้ร้องไปขอรับรถจักรยานยนต์ของกลางคืนผู้ร้องจึงได้ทราบเรื่องและได้มีหนังสือบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อกับจำเลยในวันนั้นเองตามเอกสารหมาย ร.6ซึ่งตามพฤติการณ์แห่งคดีดังกล่าวไม่มีพฤติการณ์ใดที่จะแสดงให้เห็นว่าผู้ร้องรู้เห็นเป็นใจในการกระทำความผิดของจำเลยทั้งเมื่อผู้ร้องได้ทราบการกระทำความผิดของจำเลยแล้วก็ได้บอกเลิกสัญญาเช่าซื้อกับจำเลยทันที จึงน่าเชื่อว่าผู้ร้องมิได้รู้เห็นเป็นใจในการกระทำความผิดของจำเลย คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบด้วยเหตุผลและต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกาแล้วฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1825/2540พนักงานอัยการ สำนักงานอัยการสูงสุดโจทก์บริษัท สยามวอลล์ลีสซิ่ง จำกัดผู้ร้องนาย สัญญา แหวนเพ็ชรจำเลย ป.อ. ม. 36ผู้ร้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รถจักรยานยนต์ของกลางและให้จำเลยเช่าซื้อไปเมื่อวันที่22พฤศจิกายน2537ต่อมาวันที่19มีนาคม2538จำเลยถูกเจ้าพนักงานตำรวจจับกุมและถูกพนักงานอัยการส่งฟ้องต่อศาลในวันรุ่งขึ้นคือวันที่20มีนาคมและศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ริบรถจักรยานยนต์ของกลางในวันเดียวกันนั้นต่อมาวันที่21มีนาคมจำเลยไปติดต่อกับผู้ร้องเพื่อขอหนังสือมอบอำนาจจากผู้ร้องไปขอรับรถจักรยานยนต์ของกลางคืนผู้ร้องจึงได้ทราบเรื่องและได้มีหนังสือบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อกับจำเลยในวันนั้นตามพฤติการณ์แห่งคดีจึงน่าเชื่อว่าผู้ร้องมิได้รู้เห็นเป็นใจในการกระทำความผิดของจำเลยต้องคืนรถจักรยานยนต์ของกล่าวให้ผู้ร้องคดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 มาตรา 134, 160 ทวิ พระราชบัญญัติจราจรทางบก (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2535 มาตรา 16, 31 ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 33 ให้จำคุก 45 วัน และปรับ 5,000 บาท โทษจำคุกให้รอการลงโทษไว้มีกำหนด 2 ปี และสั่งริบรถจักรยานยนต์ของกลางผู้ร้องยื่นคำร้องขอและแก้ไขคำร้องขอว่า ผู้ร้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รถจักรยานยนต์คันหมายเลขทะเบียน กรุงเทพมหานคร6ล-4476 ของกลางในคดีนี้โดยผู้ร้องได้ให้จำเลยเช่าซื้อไปเมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน 2537 จำเลยได้นำรถจักรยานยนต์ที่เช่าซื้อไปใช้กระทำความผิด เป็นการผิดสัญญาเช่าซื้อและผู้ร้องได้บอกเลิกสัญญาเช่าซื้อแล้ว ผู้ร้องมิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิดของจำเลย ขอให้คืนรถจักรยานยนต์ของกลางแก่ผู้ร้องโจทก์ยื่นคำร้องคัดค้านว่า ผู้ร้องมิได้เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รถจักรยานยนต์ของกลาง ผู้ร้องรู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำผิดเพราะไม่ปรากฏว่าผู้ร้องบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อเมื่อจำเลยได้นำรถจักรยานยนต์ของกล่าวไปใช้ในการกระทำผิด ขอให้ยกคำร้องศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วมีคำสั่งยกคำร้องขอของผู้ร้องผู้ร้องอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้คืนรถจักรยานยนต์หมายเลขทะเบียนกรุงเทพมหานคร 6ล-4476 ของกลาง แก่ผู้ร้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงเบื้องต้นฟังเป็นยุติได้ว่า ผู้ร้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รถจักรยานยนต์คันหมายเลขทะเบียน กรุงเทพมหานคร 6ล-4476 ของกลาง และได้ให้จำเลยเช่าซื้อไปเมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน 2537 ต่อมาเมื่อวันที่19 มีนาคม 2538 จำเลยได้นำรถจักรยานยนต์ของกลางที่เช่าซื้อจากโจทก์ดังกล่าวไปขับแข่งกับพวกในทางจราจร และถูกเจ้าพนักงานตำรวจจับกุมดำเนินคดี ศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาถึงที่สุดให้ริบรถจักรยานยนต์ของกลาง คงมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า ผู้ร้องรู้เห็นเป็นใจในการกระทำความผิดของจำเลยหรือไม่ เห็นว่า จำเลยถูกเจ้าพนักงานตำรวจจับกุมเมื่อวันที่ 19 มีนาคม 2538 และถูกพนักงานอัยการส่งฟ้องต่อศาลในวันรุ่งขึ้น คือวันที่ 20 มีนาคม 2538และศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งให้ริบรถจักรยานยนต์ของกลางในวันเดียวกันนั้น ต่อมาเมื่อวันที่ 21 มีนาคม 2538 จำเลยได้ไปติดต่อกับผู้ร้องเพื่อขอหนังสือมอบอำนาจจากผู้ร้องไปขอรับรถจักรยานยนต์ของกลางคืนผู้ร้องจึงได้ทราบเรื่องและได้มีหนังสือบอกเลิกสัญญาเช่าซื้อกับจำเลยในวันนั้นเองตามเอกสารหมาย ร.6ซึ่งตามพฤติการณ์แห่งคดีดังกล่าวไม่มีพฤติการณ์ใดที่จะแสดงให้เห็นว่าผู้ร้องรู้เห็นเป็นใจในการกระทำความผิดของจำเลยทั้งเมื่อผู้ร้องได้ทราบการกระทำความผิดของจำเลยแล้วก็ได้บอกเลิกสัญญาเช่าซื้อกับจำเลยทันที จึงน่าเชื่อว่าผู้ร้องมิได้รู้เห็นเป็นใจในการกระทำความผิดของจำเลย คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชอบด้วยเหตุผลและต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกาแล้วฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(อมร วีรวงศ์-สุรินทร์ นาควิเชียร-ถวิล อินทรักษา)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการขอคืนของกลางนอกจากมีหลักเกณฑ์ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 36 แล้ว ศาลฎีกายังได้วางหลักเกี่ยวกับเรื่องนี้ไว้อีกหลายประการด้วยกัน เช่น การร้องขอคืนของกลางถือเป็นการใช้สิทธิทางศาลประการหนึ่ง ถ้าผู้ยื่นใช้สิทธิโดยไม่สุจริตเป็นการกระทำเพื่อประโยชน์ของผู้กระทำความผิดแล้ว ศาลมีสิทธิยกคำร้องได้เลย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 546/2529, 4117/2532,365/2534, 269/2537) การขอคืนของกลางตามมาตรา 36ต้องมีการฟ้องคดีแล้วเท่านั้นจึงจะยื่นคำร้องขอได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3242/2531) แต่สามารถร้องขอคืนของกลางในระหว่างพิจารณาคดีก่อนศาลมีคำสั่งได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่604/2514) ต้องยื่นขอในคดีที่ศาลมีคำสั่งริบเท่านั้น(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 660/2508) การร้องขอคืนของกลางเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาอย่างหนึ่ง เมื่อศาลวินิจฉัยชี้ขาดในประเด็นแห่งคดีแล้ว การที่ผู้ร้องมายื่นคำร้องในเรื่องเดิมอีกถือเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2082/2521)เจ้าของกรรมสิทธิ์ร่วมที่มิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิดมีสิทธิขอคืนของกลางได้ ในกรณีเช่นว่านี้ศาลย่อมสั่งคืนทรัพย์สินดังกล่าวได้เพียงกึ่งหนึ่ง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1303/2510,1369/2524, 200/2537) การร้องขอคืนของกลางตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 36 ไม่อยู่ในบังคับของการอุทธรณ์ฎีกาตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 218, 219 และ220 (คำพิพากษาศาลฎีกา ที่ 211/2504 (ประชุมใหญ่)) กรณีตามปัญหา ศาลฎีกาเห็นว่า การที่ผู้ร้องทราบเรื่องที่จำเลยนำทรัพย์สินที่เช่าซื้อไปใช้ในการกระทำความผิดและศาลสั่งริบทรัพย์สินดังกล่าว จึงได้บอกเลิกสัญญาเช่าซื้อทันทีหลังจากทราบเรื่องพฤติการณ์น่าเชื่อว่าผู้ร้องมิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำผิดของจำเลยซึ่งผู้หมายเหตุเห็นว่าในการวินิจฉัยว่าผู้ร้อง(ผู้ให้เช่าซื้อ) มีส่วนรู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิดของจำเลยหรือไม่นั้น แม้ศาลจะฟังข้อเท็จจริงว่าผู้ร้องมิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิดก็ตาม แต่หากการร้องขอคืนของกลางดังกล่าว ผู้ร้อง (ผู้ให้เช่าซื้อ) กระทำไปเพื่อประโยชน์ของจำเลย(ผู้เช่าซื้อ) อย่างเช่นมาร้องขอคืนของกลางเพียงที่จะได้รับชำระเงินค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระเท่านั้น หรือเพื่อให้จำเลยมารับทรัพย์สินที่เช่าซื้อไปใช้ต่อไปศาลก็ย่อมมีอำนาจยกคำร้องได้เช่นกันเพราะถือเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 546/2529,2996/2531, 4117/2532, 365/2534, 269/2537) ไพศาล วานสูงเนิน