คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6038/2537หลักกฎหมาย: แม้โจทก์จะได้ฟ้องจำเลยทั้งสองเป็นคดีอาญาฐานบุกรุกที่พิพาทซึ่งเป็นที่มี น.ส.3 ก. ขณะที่จำเลยทั้งสองปลูกบ้านอยู่ในที่พิพาทยังไม่เกิน 1 ปี และคดีอาญาดังกล่าวยังไม่เสร็จเด็ดขาด แต่เมื่อประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 ไม่ใช่อายุความฟ้องร้องจึงนำเรื่องอายุความสะดุดหยุดลงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 51 มาใช้บังคับไม่ได้ โจทก์ต้องฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองที่พิพาทภายใน 1 ปี นับแต่เวลาถูกแย่งการครอบครองมิฉะนั้นหมดสิทธิฟ้องเรียกเอาคืนการครอบครองที่พิพาทโจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสองร่วมกันบุกรุกเข้าไปในที่ดินตามน.ส.3 ก. เลขที่ 4404 ของโจทก์ทั้งแปลงเพื่อเจตนาแย่งการครอบครองทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย ขอให้บังคับจำเลยทั้งสองและบริวารออกจากที่ดิน หนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3 ก.) เลขที่ 4404เลขที่ดิน 16 ตำบลบางระกำ อำเภอบางระกำ จังหวัดพิษณุโลกพร้อมให้รื้อถอนสิ่งปลูกสร้างออกจากที่ดินดังกล่าวกับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันใช้ค่าเสียหายเป็นเงิน 42,240 บาท และค่าเสียหายในปีต่อไปอีกปีละ 42,240 บาท จนกว่าจำเลยทั้งสองและบริวารจะออกจากที่ดินของโจทก์จำเลยทั้งสองให้การและจำเลยที่ 1 ฟ้องแย้งว่า ที่ดินตามฟ้องจำเลยที่ 1 ครอบครองแต่เพียงผู้เดียว ได้สิทธิครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมายมา 15 ปีเศษ ก่อนที่โจทก์จะได้รับโอนทางทะเบียน โจทก์ไม่มีสิทธิฟ้องขับไล่เรียกค่าเสียหายจากจำเลยทั้งสอง และโจทก์นำคดีมาฟ้องเมื่อเกิน 1 ปี นับแต่จำเลยแย่งการครอบครอง ขอให้ยกฟ้องและจำเลยที่ 1 ฟ้องแย้งขอให้แสดงว่าจำเลยที่ 1 มีสิทธิครอบครองที่ดินตาม น.ส.3 ก. เลขที่ 4404 ตำบลบางระกำ อำเภอบางระกำจังหวัดพิษณุโลก ให้เพิกถอนชื่อโจทก์ออกจาก น.ส.3 ก. ดังกล่าวโจทก์ยื่นคำให้การแก้ฟ้องแย้งจำเลยว่า ที่พิพาทโจทก์ครอบครองทำประโยชน์ตลอดมา จำเลยที่ 1 และที่ 2 เพิ่งเข้ารบกวนการครอบครองที่พิพาทยังไม่ถึง 1 ปี ขอให้ยกฟ้องแย้งของจำเลยที่ 1ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์ ยกฟ้องแย้งจำเลยที่ 1โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยทั้งสองและบริวารรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างและขนย้ายทรัพย์สินออกจากที่ดินตาม น.ส.3 ก.เลขที่ 4404 ตำบลบางระกำ อำเภอบางระกำ จังหวัดพิษณุโลกของโจทก์และให้ร่วมกันใช้ค่าเสียหายปีละ 5,000 บาท นับจากปี 2530เป็นต้นไปจนกว่าจำเลยพร้อมบริวารจะออกจากบ้านที่พิพาท นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยทั้งสองฎีกาในปัญหาข้อกฎหมายว่าโจทก์หมดสิทธิฟ้องเรียกเอาที่พิพาทคืนเพราะฟ้องเกิน 1 ปี แล้วและกำหนดระยะเวลาให้ฟ้องเรียกคืนการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 มิใช่อายุความจะนำประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 51 มาใช้ไม่ได้นั้น เห็นว่า โจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสองว่าร่วมกันบุกรุกเข้าไปในที่ดินของโจทก์เพื่อเจตนาแย่งการครอบครอง ขอให้บังคับจำเลยทั้งสองออกจากที่พิพาทศาลอุทธรณ์ภาค 2 ฟังข้อเท็จจริงว่า จำเลยทั้งสองเข้าครอบครองปลูกบ้านอยู่ในที่พิพาทตั้งแต่วันที่ 21 มกราคม 2530 และปรากฏว่าโจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสองเป็นคดีอาญาฐานบุกรุกที่พิพาทต่อศาลจังหวัดพิษณุโลกก่อนวันที่ 28 ตุลาคม 2530 จำเลยทั้งสองปลูกบ้านอยู่ในที่พิพาทยังไม่เกิน 1 ปี และขณะที่โจทก์ฟ้องคดีนี้คดีอาญายังไม่เสร็จเด็ดขาด อายุความจึงสะดุดหยุดลงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 51 วรรคสอง เห็นได้ว่า เรื่องที่โจทก์ฟ้องเป็นเรื่องที่ฟ้องเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองที่พิพาทตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 ซึ่งไม่ใช่อายุความฟ้องร้องแล้วจะนำมาตรา 51 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาใช้บังคับไม่ได้ โจทก์ต้องฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองที่พิพาทตามบทบัญญัติดังกล่าวภายใน 1 ปี นับแต่เวลาถูกแย่งการครอบครองเมื่อปรากฏว่าจำเลยเข้าแย่งการครอบครองที่พิพาท ตั้งแต่วันที่21 มกราคม 2530 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 3 พฤษภาคม 2531เกินกว่า 1 ปี แล้ว โจทก์จึงหมดสิทธิฟ้องเรียกเอาคืนการครอบครองที่พิพาทประเด็นเรื่องค่าเสียหายไม่จำเป็นต้องวินิจฉัยที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษามานั้นศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาจำเลยทั้งสองฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6038/2537นาง ทอง หล่อ รุ่งรัตน์โจทก์นาย บุญ เกิด แตง บาง กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 1375 ป.วิ.อ. ม. 51 แม้โจทก์จะได้ฟ้องจำเลยทั้งสองเป็นคดีอาญาฐานบุกรุกที่พิพาทซึ่งเป็นที่มี น.ส.3 ก. ขณะที่จำเลยทั้งสองปลูกบ้านอยู่ในที่พิพาทยังไม่เกิน 1 ปี และคดีอาญาดังกล่าวยังไม่เสร็จเด็ดขาด แต่เมื่อประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 ไม่ใช่อายุความฟ้องร้องจึงนำเรื่องอายุความสะดุดหยุดลงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 51 มาใช้บังคับไม่ได้ โจทก์ต้องฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองที่พิพาทภายใน 1 ปี นับแต่เวลาถูกแย่งการครอบครองมิฉะนั้นหมดสิทธิฟ้องเรียกเอาคืนการครอบครองที่พิพาทโจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสองร่วมกันบุกรุกเข้าไปในที่ดินตามน.ส.3 ก. เลขที่ 4404 ของโจทก์ทั้งแปลงเพื่อเจตนาแย่งการครอบครองทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย ขอให้บังคับจำเลยทั้งสองและบริวารออกจากที่ดิน หนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3 ก.) เลขที่ 4404เลขที่ดิน 16 ตำบลบางระกำ อำเภอบางระกำ จังหวัดพิษณุโลกพร้อมให้รื้อถอนสิ่งปลูกสร้างออกจากที่ดินดังกล่าวกับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันใช้ค่าเสียหายเป็นเงิน 42,240 บาท และค่าเสียหายในปีต่อไปอีกปีละ 42,240 บาท จนกว่าจำเลยทั้งสองและบริวารจะออกจากที่ดินของโจทก์จำเลยทั้งสองให้การและจำเลยที่ 1 ฟ้องแย้งว่า ที่ดินตามฟ้องจำเลยที่ 1 ครอบครองแต่เพียงผู้เดียว ได้สิทธิครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมายมา 15 ปีเศษ ก่อนที่โจทก์จะได้รับโอนทางทะเบียน โจทก์ไม่มีสิทธิฟ้องขับไล่เรียกค่าเสียหายจากจำเลยทั้งสอง และโจทก์นำคดีมาฟ้องเมื่อเกิน 1 ปี นับแต่จำเลยแย่งการครอบครอง ขอให้ยกฟ้องและจำเลยที่ 1 ฟ้องแย้งขอให้แสดงว่าจำเลยที่ 1 มีสิทธิครอบครองที่ดินตาม น.ส.3 ก. เลขที่ 4404 ตำบลบางระกำ อำเภอบางระกำจังหวัดพิษณุโลก ให้เพิกถอนชื่อโจทก์ออกจาก น.ส.3 ก. ดังกล่าวโจทก์ยื่นคำให้การแก้ฟ้องแย้งจำเลยว่า ที่พิพาทโจทก์ครอบครองทำประโยชน์ตลอดมา จำเลยที่ 1 และที่ 2 เพิ่งเข้ารบกวนการครอบครองที่พิพาทยังไม่ถึง 1 ปี ขอให้ยกฟ้องแย้งของจำเลยที่ 1ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์ ยกฟ้องแย้งจำเลยที่ 1โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยทั้งสองและบริวารรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างและขนย้ายทรัพย์สินออกจากที่ดินตาม น.ส.3 ก.เลขที่ 4404 ตำบลบางระกำ อำเภอบางระกำ จังหวัดพิษณุโลกของโจทก์และให้ร่วมกันใช้ค่าเสียหายปีละ 5,000 บาท นับจากปี 2530เป็นต้นไปจนกว่าจำเลยพร้อมบริวารจะออกจากบ้านที่พิพาท นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยทั้งสองฎีกาในปัญหาข้อกฎหมายว่าโจทก์หมดสิทธิฟ้องเรียกเอาที่พิพาทคืนเพราะฟ้องเกิน 1 ปี แล้วและกำหนดระยะเวลาให้ฟ้องเรียกคืนการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 มิใช่อายุความจะนำประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 51 มาใช้ไม่ได้นั้น เห็นว่า โจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสองว่าร่วมกันบุกรุกเข้าไปในที่ดินของโจทก์เพื่อเจตนาแย่งการครอบครอง ขอให้บังคับจำเลยทั้งสองออกจากที่พิพาทศาลอุทธรณ์ภาค 2 ฟังข้อเท็จจริงว่า จำเลยทั้งสองเข้าครอบครองปลูกบ้านอยู่ในที่พิพาทตั้งแต่วันที่ 21 มกราคม 2530 และปรากฏว่าโจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสองเป็นคดีอาญาฐานบุกรุกที่พิพาทต่อศาลจังหวัดพิษณุโลกก่อนวันที่ 28 ตุลาคม 2530 จำเลยทั้งสองปลูกบ้านอยู่ในที่พิพาทยังไม่เกิน 1 ปี และขณะที่โจทก์ฟ้องคดีนี้คดีอาญายังไม่เสร็จเด็ดขาด อายุความจึงสะดุดหยุดลงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 51 วรรคสอง เห็นได้ว่า เรื่องที่โจทก์ฟ้องเป็นเรื่องที่ฟ้องเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองที่พิพาทตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 ซึ่งไม่ใช่อายุความฟ้องร้องแล้วจะนำมาตรา 51 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาใช้บังคับไม่ได้ โจทก์ต้องฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองที่พิพาทตามบทบัญญัติดังกล่าวภายใน 1 ปี นับแต่เวลาถูกแย่งการครอบครองเมื่อปรากฏว่าจำเลยเข้าแย่งการครอบครองที่พิพาท ตั้งแต่วันที่21 มกราคม 2530 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 3 พฤษภาคม 2531เกินกว่า 1 ปี แล้ว โจทก์จึงหมดสิทธิฟ้องเรียกเอาคืนการครอบครองที่พิพาทประเด็นเรื่องค่าเสียหายไม่จำเป็นต้องวินิจฉัยที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษามานั้นศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาจำเลยทั้งสองฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น(บุญศรี กอบบุญ-สละ เทศรำพรรณ-โกษา ปิยสิรานนท์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1) ที่ว่าประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375ไม่ใช่อายุความฟ้องร้องนั้นคลาดเคลื่อนมาเป็นเวลานานแล้ว เนื่องจากอิทธิพลของนักเรียนกฎหมายเยอรมันที่ไม่เข้าใจหลักการใช้กฎหมายตามตัวอักษรตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 4 วรรคแรกตอนแรกปรมาจารย์ทางกฎหมายท่านหนึ่งซึ่งล่วงลับไปแล้ว ท่านก็เห็นว่าเป็นอายุความฟ้องร้อง ข้าพเจ้ามีเหตุผลที่เห็นว่าเป็นอายุความฟ้องร้อง ดังรายละเอียดที่ข้าพเจ้าเขียนไว้ในคำอธิบายกฎหมายลักษณะละเมิดของข้าพเจ้า (พิมพ์ครั้งแรก,2518, ครั้งที่ 7,2538)ข้อ 268 เชิงอรรถที่ 72 ซึ่งข้าพเจ้าขอยกมาไว้เป็นข้อ (2)ในบันทึกหมายเหตุนี้ (2) มีแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 228/2489,1694-1696/2500,1646/2505,790/2506,1026/2512 ฯลฯ วินิจฉัยว่า ระยะเวลาที่ให้ฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองตามมาตรา 1375 วรรค 2ไม่ใช่ระยะเวลาที่เป็นอายุความซึ่งผู้เขียนไม่เห็นพ้องด้วยผู้เขียนเห็นว่า ระยะเวลาดังกล่าวก็เป็นอายุความธรรมดานั่นเองแม้เป็นบทบัญญัติที่ไม่ใช่คำว่า "อายุความ" ก็ตาม เช่น มาตรา 467,474,533,563,601,649,678,1374 ฯลฯ เป็นต้น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1196/2492 กล่าวว่า "กำหนดระยะเวลาสำหรับการฟ้องร้องประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เรียกว่าอายุความดังที่บัญญัติไว้เป็นแม่บทไว้ในบรรพ 1 ลักษณะ 6 และที่อื่นใดนอกจากนั้น ที่ท่านประสงค์จะให้คลุมถึงการฟ้องร้องด้วย ท่านก็บัญญัติไว้ชัดเจนแห่งใดไม่ใช้คำว่าอายุความ ท่านก็ใช้คำอื่นให้เห็นว่าเป็นเรื่องอายุความฟ้องร้องเช่น มาตรา 419 ใช้คำว่า "ห้ามมิให้ฟ้อง" เป็นต้น" ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 มีที่มาจากกฎหมายต่างประเทศ คือประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมัน มาตรา 861(มาตราเดียวเท่านั้นมิใช่มาตรา 864 ด้วย) ประมวลกฎหมายแพ่งสวิส มาตรา 927,929ประมวลกฎหมายแพ่งญี่ปุ่น มาตรา 200,201 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ของไทย มาตรา 1375 วรรคแรก มีความทำนองเดียวกับประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมัน มาตรา 861 วรรคแรก ประมวลกฎหมายแพ่งสวิสมาตรา 927 วรรคแรก ประมวลกฎหมายแพ่งญี่ปุ่น มาตรา 200 วรรคแรกส่วนประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 วรรค 2 มีความทำนองเดียวกับประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมัน มาตรา 864 วรรคแรกสวิส มาตรา 929 วรรค 2 แต่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1375 วรรค 2 ของเรานั้นแตกต่างกับประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมันอยู่ว่าประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมัน มาตรา 864 นั้น บัญญัติไว้ชัดว่าถ้าหากผู้ถูกแย่งการครอบครองไม่ฟ้องคดีเอาคืนภายใน 1 ปีนับแต่เวลาถูกแย่งการครอบครองแล้ว สิทธิเรียกร้องตามมาตรา 861(สิทธิเอาคืนซึ่งการครอบครอง) เป็นอันระงับไป ซึ่งแสดงว่ามีบทบัญญัติให้สิทธิเรียกร้องเอาคืนซึ่งการครอบครองเป็นอันระงับไปในตัว เป็นเรื่องที่มีบทกฎหมายบัญญัติไว้โดยชัดแจ้งว่าให้ระงับ(ส่วนสิทธิครอบครองนั้นได้หมดสิ้นหรือระงับไปแล้วตั้งแต่ถูกแย่ง)ส่วนตามมาตรา 1375 วรรค 2 ของเรานั้น มีบทบัญญัติแต่เพียงว่าการฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครอง ต้องฟ้องภายใน 1 ปีมิได้บัญญัติไว้ต่อไปอีกว่า ถ้าไม่ฟ้องภายใน 1 ปีแล้วสิทธิเรียกร้องเอาคืนซึ่งการครอบครองหรือสิทธิฟ้องร้องเป็นอันระงับไป อย่างในประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมัน มาตรา 864 ถ้าผู้ร่างมีความประสงค์จะให้สิทธิฟ้องร้องระงับไปอย่างกฎหมายเยอรมันก็น่าจะบัญญัติไว้โดยชัดแจ้งอย่างกฎหมายเยอรมัน เพราะกฎหมายเยอรมันก็เป็นที่มาของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลักษณะครอบครองของเราเหมือนกัน เมื่อไม่ได้บัญญัติไว้ ก็ย่อมเป็นไปตามหลักทั่วไป เพราะได้กล่าวมาแล้วว่า มาตรา 1375 วรรค 2 เป็นอายุความถ้าไม่ยกขึ้นต่อสู้ ศาลก็จะอ้างมาเป็นมูลยกฟ้องไม่ได้ (มาตรา 193/29) จึงย่อมมีผลแตกต่างกับกฎหมายเยอรมันเฉพาะในแง่นี้ ในกฎหมายไทยไม่มีบทบัญญัติอื่นใดแสดงให้เห็นอีกว่าถ้าไม่ฟ้องภายใน 1 ปีแล้วสิทธิเรียกร้องเอาคืนซึ่งการครอบครองหรือสิทธิฟ้องร้องให้เป็นอันระงับไปอย่างประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมัน จะเอาอย่างประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมันดังกล่าวมาใช้บังคับในกฎหมายไทยหาได้ไม่แม้มาตรา 1375 จะมีที่มาจากกฎหมายเยอรมัน แต่กฎหมายของเราก็ไม่ได้เอาของเขามาทั้งหมด เอามาบัญญัติไว้เป็นกฎหมายของเราเพียงส่วนเดียวเมื่อรูปเรื่องเป็นอายุความอยู่แล้วก็ย่อมเป็นอายุความอยู่ตลอดไป ไพจิตรปุญญพันธุ์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสองร่วมกันบุกรุกเข้าไปในที่ดินตามน.ส.3 ก. เลขที่ 4404 ของโจทก์ทั้งแปลงเพื่อเจตนาแย่งการครอบครองทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย ขอให้บังคับจำเลยทั้งสองและบริวารออกจากที่ดิน หนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3 ก.) เลขที่ 4404เลขที่ดิน 16 ตำบลบางระกำ อำเภอบางระกำ จังหวัดพิษณุโลกพร้อมให้รื้อถอนสิ่งปลูกสร้างออกจากที่ดินดังกล่าวกับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันใช้ค่าเสียหายเป็นเงิน 42,240 บาท และค่าเสียหายในปีต่อไปอีกปีละ 42,240 บาท จนกว่าจำเลยทั้งสองและบริวารจะออกจากที่ดินของโจทก์จำเลยทั้งสองให้การและจำเลยที่ 1 ฟ้องแย้งว่า ที่ดินตามฟ้องจำเลยที่ 1 ครอบครองแต่เพียงผู้เดียว ได้สิทธิครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมายมา 15 ปีเศษ ก่อนที่โจทก์จะได้รับโอนทางทะเบียน โจทก์ไม่มีสิทธิฟ้องขับไล่เรียกค่าเสียหายจากจำเลยทั้งสอง และโจทก์นำคดีมาฟ้องเมื่อเกิน 1 ปี นับแต่จำเลยแย่งการครอบครอง ขอให้ยกฟ้องและจำเลยที่ 1 ฟ้องแย้งขอให้แสดงว่าจำเลยที่ 1 มีสิทธิครอบครองที่ดินตาม น.ส.3 ก. เลขที่ 4404 ตำบลบางระกำ อำเภอบางระกำจังหวัดพิษณุโลก ให้เพิกถอนชื่อโจทก์ออกจาก น.ส.3 ก. ดังกล่าวโจทก์ยื่นคำให้การแก้ฟ้องแย้งจำเลยว่า ที่พิพาทโจทก์ครอบครองทำประโยชน์ตลอดมา จำเลยที่ 1 และที่ 2 เพิ่งเข้ารบกวนการครอบครองที่พิพาทยังไม่ถึง 1 ปี ขอให้ยกฟ้องแย้งของจำเลยที่ 1ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์ ยกฟ้องแย้งจำเลยที่ 1โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยทั้งสองและบริวารรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างและขนย้ายทรัพย์สินออกจากที่ดินตาม น.ส.3 ก.เลขที่ 4404 ตำบลบางระกำ อำเภอบางระกำ จังหวัดพิษณุโลกของโจทก์และให้ร่วมกันใช้ค่าเสียหายปีละ 5,000 บาท นับจากปี 2530เป็นต้นไปจนกว่าจำเลยพร้อมบริวารจะออกจากบ้านที่พิพาท นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยทั้งสองฎีกาในปัญหาข้อกฎหมายว่าโจทก์หมดสิทธิฟ้องเรียกเอาที่พิพาทคืนเพราะฟ้องเกิน 1 ปี แล้วและกำหนดระยะเวลาให้ฟ้องเรียกคืนการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 มิใช่อายุความจะนำประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 51 มาใช้ไม่ได้นั้น เห็นว่า โจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสองว่าร่วมกันบุกรุกเข้าไปในที่ดินของโจทก์เพื่อเจตนาแย่งการครอบครอง ขอให้บังคับจำเลยทั้งสองออกจากที่พิพาทศาลอุทธรณ์ภาค 2 ฟังข้อเท็จจริงว่า จำเลยทั้งสองเข้าครอบครองปลูกบ้านอยู่ในที่พิพาทตั้งแต่วันที่ 21 มกราคม 2530 และปรากฏว่าโจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสองเป็นคดีอาญาฐานบุกรุกที่พิพาทต่อศาลจังหวัดพิษณุโลกก่อนวันที่ 28 ตุลาคม 2530 จำเลยทั้งสองปลูกบ้านอยู่ในที่พิพาทยังไม่เกิน 1 ปี และขณะที่โจทก์ฟ้องคดีนี้คดีอาญายังไม่เสร็จเด็ดขาด อายุความจึงสะดุดหยุดลงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 51 วรรคสอง เห็นได้ว่า เรื่องที่โจทก์ฟ้องเป็นเรื่องที่ฟ้องเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองที่พิพาทตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 ซึ่งไม่ใช่อายุความฟ้องร้องแล้วจะนำมาตรา 51 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาใช้บังคับไม่ได้ โจทก์ต้องฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองที่พิพาทตามบทบัญญัติดังกล่าวภายใน 1 ปี นับแต่เวลาถูกแย่งการครอบครองเมื่อปรากฏว่าจำเลยเข้าแย่งการครอบครองที่พิพาท ตั้งแต่วันที่21 มกราคม 2530 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 3 พฤษภาคม 2531เกินกว่า 1 ปี แล้ว โจทก์จึงหมดสิทธิฟ้องเรียกเอาคืนการครอบครองที่พิพาทประเด็นเรื่องค่าเสียหายไม่จำเป็นต้องวินิจฉัยที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษามานั้นศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาจำเลยทั้งสองฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6038/2537นาง ทอง หล่อ รุ่งรัตน์โจทก์นาย บุญ เกิด แตง บาง กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 1375 ป.วิ.อ. ม. 51 แม้โจทก์จะได้ฟ้องจำเลยทั้งสองเป็นคดีอาญาฐานบุกรุกที่พิพาทซึ่งเป็นที่มี น.ส.3 ก. ขณะที่จำเลยทั้งสองปลูกบ้านอยู่ในที่พิพาทยังไม่เกิน 1 ปี และคดีอาญาดังกล่าวยังไม่เสร็จเด็ดขาด แต่เมื่อประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 ไม่ใช่อายุความฟ้องร้องจึงนำเรื่องอายุความสะดุดหยุดลงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 51 มาใช้บังคับไม่ได้ โจทก์ต้องฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองที่พิพาทภายใน 1 ปี นับแต่เวลาถูกแย่งการครอบครองมิฉะนั้นหมดสิทธิฟ้องเรียกเอาคืนการครอบครองที่พิพาทโจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสองร่วมกันบุกรุกเข้าไปในที่ดินตามน.ส.3 ก. เลขที่ 4404 ของโจทก์ทั้งแปลงเพื่อเจตนาแย่งการครอบครองทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย ขอให้บังคับจำเลยทั้งสองและบริวารออกจากที่ดิน หนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3 ก.) เลขที่ 4404เลขที่ดิน 16 ตำบลบางระกำ อำเภอบางระกำ จังหวัดพิษณุโลกพร้อมให้รื้อถอนสิ่งปลูกสร้างออกจากที่ดินดังกล่าวกับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันใช้ค่าเสียหายเป็นเงิน 42,240 บาท และค่าเสียหายในปีต่อไปอีกปีละ 42,240 บาท จนกว่าจำเลยทั้งสองและบริวารจะออกจากที่ดินของโจทก์จำเลยทั้งสองให้การและจำเลยที่ 1 ฟ้องแย้งว่า ที่ดินตามฟ้องจำเลยที่ 1 ครอบครองแต่เพียงผู้เดียว ได้สิทธิครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมายมา 15 ปีเศษ ก่อนที่โจทก์จะได้รับโอนทางทะเบียน โจทก์ไม่มีสิทธิฟ้องขับไล่เรียกค่าเสียหายจากจำเลยทั้งสอง และโจทก์นำคดีมาฟ้องเมื่อเกิน 1 ปี นับแต่จำเลยแย่งการครอบครอง ขอให้ยกฟ้องและจำเลยที่ 1 ฟ้องแย้งขอให้แสดงว่าจำเลยที่ 1 มีสิทธิครอบครองที่ดินตาม น.ส.3 ก. เลขที่ 4404 ตำบลบางระกำ อำเภอบางระกำจังหวัดพิษณุโลก ให้เพิกถอนชื่อโจทก์ออกจาก น.ส.3 ก. ดังกล่าวโจทก์ยื่นคำให้การแก้ฟ้องแย้งจำเลยว่า ที่พิพาทโจทก์ครอบครองทำประโยชน์ตลอดมา จำเลยที่ 1 และที่ 2 เพิ่งเข้ารบกวนการครอบครองที่พิพาทยังไม่ถึง 1 ปี ขอให้ยกฟ้องแย้งของจำเลยที่ 1ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์ ยกฟ้องแย้งจำเลยที่ 1โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยทั้งสองและบริวารรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างและขนย้ายทรัพย์สินออกจากที่ดินตาม น.ส.3 ก.เลขที่ 4404 ตำบลบางระกำ อำเภอบางระกำ จังหวัดพิษณุโลกของโจทก์และให้ร่วมกันใช้ค่าเสียหายปีละ 5,000 บาท นับจากปี 2530เป็นต้นไปจนกว่าจำเลยพร้อมบริวารจะออกจากบ้านที่พิพาท นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ที่จำเลยทั้งสองฎีกาในปัญหาข้อกฎหมายว่าโจทก์หมดสิทธิฟ้องเรียกเอาที่พิพาทคืนเพราะฟ้องเกิน 1 ปี แล้วและกำหนดระยะเวลาให้ฟ้องเรียกคืนการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 มิใช่อายุความจะนำประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 51 มาใช้ไม่ได้นั้น เห็นว่า โจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสองว่าร่วมกันบุกรุกเข้าไปในที่ดินของโจทก์เพื่อเจตนาแย่งการครอบครอง ขอให้บังคับจำเลยทั้งสองออกจากที่พิพาทศาลอุทธรณ์ภาค 2 ฟังข้อเท็จจริงว่า จำเลยทั้งสองเข้าครอบครองปลูกบ้านอยู่ในที่พิพาทตั้งแต่วันที่ 21 มกราคม 2530 และปรากฏว่าโจทก์ฟ้องจำเลยทั้งสองเป็นคดีอาญาฐานบุกรุกที่พิพาทต่อศาลจังหวัดพิษณุโลกก่อนวันที่ 28 ตุลาคม 2530 จำเลยทั้งสองปลูกบ้านอยู่ในที่พิพาทยังไม่เกิน 1 ปี และขณะที่โจทก์ฟ้องคดีนี้คดีอาญายังไม่เสร็จเด็ดขาด อายุความจึงสะดุดหยุดลงตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 51 วรรคสอง เห็นได้ว่า เรื่องที่โจทก์ฟ้องเป็นเรื่องที่ฟ้องเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองที่พิพาทตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 ซึ่งไม่ใช่อายุความฟ้องร้องแล้วจะนำมาตรา 51 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาใช้บังคับไม่ได้ โจทก์ต้องฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองที่พิพาทตามบทบัญญัติดังกล่าวภายใน 1 ปี นับแต่เวลาถูกแย่งการครอบครองเมื่อปรากฏว่าจำเลยเข้าแย่งการครอบครองที่พิพาท ตั้งแต่วันที่21 มกราคม 2530 โจทก์ฟ้องคดีนี้เมื่อวันที่ 3 พฤษภาคม 2531เกินกว่า 1 ปี แล้ว โจทก์จึงหมดสิทธิฟ้องเรียกเอาคืนการครอบครองที่พิพาทประเด็นเรื่องค่าเสียหายไม่จำเป็นต้องวินิจฉัยที่ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษามานั้นศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาจำเลยทั้งสองฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น(บุญศรี กอบบุญ-สละ เทศรำพรรณ-โกษา ปิยสิรานนท์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1) ที่ว่าประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375ไม่ใช่อายุความฟ้องร้องนั้นคลาดเคลื่อนมาเป็นเวลานานแล้ว เนื่องจากอิทธิพลของนักเรียนกฎหมายเยอรมันที่ไม่เข้าใจหลักการใช้กฎหมายตามตัวอักษรตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 4 วรรคแรกตอนแรกปรมาจารย์ทางกฎหมายท่านหนึ่งซึ่งล่วงลับไปแล้ว ท่านก็เห็นว่าเป็นอายุความฟ้องร้อง ข้าพเจ้ามีเหตุผลที่เห็นว่าเป็นอายุความฟ้องร้อง ดังรายละเอียดที่ข้าพเจ้าเขียนไว้ในคำอธิบายกฎหมายลักษณะละเมิดของข้าพเจ้า (พิมพ์ครั้งแรก,2518, ครั้งที่ 7,2538)ข้อ 268 เชิงอรรถที่ 72 ซึ่งข้าพเจ้าขอยกมาไว้เป็นข้อ (2)ในบันทึกหมายเหตุนี้ (2) มีแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 228/2489,1694-1696/2500,1646/2505,790/2506,1026/2512 ฯลฯ วินิจฉัยว่า ระยะเวลาที่ให้ฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองตามมาตรา 1375 วรรค 2ไม่ใช่ระยะเวลาที่เป็นอายุความซึ่งผู้เขียนไม่เห็นพ้องด้วยผู้เขียนเห็นว่า ระยะเวลาดังกล่าวก็เป็นอายุความธรรมดานั่นเองแม้เป็นบทบัญญัติที่ไม่ใช่คำว่า "อายุความ" ก็ตาม เช่น มาตรา 467,474,533,563,601,649,678,1374 ฯลฯ เป็นต้น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1196/2492 กล่าวว่า "กำหนดระยะเวลาสำหรับการฟ้องร้องประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เรียกว่าอายุความดังที่บัญญัติไว้เป็นแม่บทไว้ในบรรพ 1 ลักษณะ 6 และที่อื่นใดนอกจากนั้น ที่ท่านประสงค์จะให้คลุมถึงการฟ้องร้องด้วย ท่านก็บัญญัติไว้ชัดเจนแห่งใดไม่ใช้คำว่าอายุความ ท่านก็ใช้คำอื่นให้เห็นว่าเป็นเรื่องอายุความฟ้องร้องเช่น มาตรา 419 ใช้คำว่า "ห้ามมิให้ฟ้อง" เป็นต้น" ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 มีที่มาจากกฎหมายต่างประเทศ คือประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมัน มาตรา 861(มาตราเดียวเท่านั้นมิใช่มาตรา 864 ด้วย) ประมวลกฎหมายแพ่งสวิส มาตรา 927,929ประมวลกฎหมายแพ่งญี่ปุ่น มาตรา 200,201 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ของไทย มาตรา 1375 วรรคแรก มีความทำนองเดียวกับประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมัน มาตรา 861 วรรคแรก ประมวลกฎหมายแพ่งสวิสมาตรา 927 วรรคแรก ประมวลกฎหมายแพ่งญี่ปุ่น มาตรา 200 วรรคแรกส่วนประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 วรรค 2 มีความทำนองเดียวกับประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมัน มาตรา 864 วรรคแรกสวิส มาตรา 929 วรรค 2 แต่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1375 วรรค 2 ของเรานั้นแตกต่างกับประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมันอยู่ว่าประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมัน มาตรา 864 นั้น บัญญัติไว้ชัดว่าถ้าหากผู้ถูกแย่งการครอบครองไม่ฟ้องคดีเอาคืนภายใน 1 ปีนับแต่เวลาถูกแย่งการครอบครองแล้ว สิทธิเรียกร้องตามมาตรา 861(สิทธิเอาคืนซึ่งการครอบครอง) เป็นอันระงับไป ซึ่งแสดงว่ามีบทบัญญัติให้สิทธิเรียกร้องเอาคืนซึ่งการครอบครองเป็นอันระงับไปในตัว เป็นเรื่องที่มีบทกฎหมายบัญญัติไว้โดยชัดแจ้งว่าให้ระงับ(ส่วนสิทธิครอบครองนั้นได้หมดสิ้นหรือระงับไปแล้วตั้งแต่ถูกแย่ง)ส่วนตามมาตรา 1375 วรรค 2 ของเรานั้น มีบทบัญญัติแต่เพียงว่าการฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครอง ต้องฟ้องภายใน 1 ปีมิได้บัญญัติไว้ต่อไปอีกว่า ถ้าไม่ฟ้องภายใน 1 ปีแล้วสิทธิเรียกร้องเอาคืนซึ่งการครอบครองหรือสิทธิฟ้องร้องเป็นอันระงับไป อย่างในประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมัน มาตรา 864 ถ้าผู้ร่างมีความประสงค์จะให้สิทธิฟ้องร้องระงับไปอย่างกฎหมายเยอรมันก็น่าจะบัญญัติไว้โดยชัดแจ้งอย่างกฎหมายเยอรมัน เพราะกฎหมายเยอรมันก็เป็นที่มาของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลักษณะครอบครองของเราเหมือนกัน เมื่อไม่ได้บัญญัติไว้ ก็ย่อมเป็นไปตามหลักทั่วไป เพราะได้กล่าวมาแล้วว่า มาตรา 1375 วรรค 2 เป็นอายุความถ้าไม่ยกขึ้นต่อสู้ ศาลก็จะอ้างมาเป็นมูลยกฟ้องไม่ได้ (มาตรา 193/29) จึงย่อมมีผลแตกต่างกับกฎหมายเยอรมันเฉพาะในแง่นี้ ในกฎหมายไทยไม่มีบทบัญญัติอื่นใดแสดงให้เห็นอีกว่าถ้าไม่ฟ้องภายใน 1 ปีแล้วสิทธิเรียกร้องเอาคืนซึ่งการครอบครองหรือสิทธิฟ้องร้องให้เป็นอันระงับไปอย่างประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมัน จะเอาอย่างประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมันดังกล่าวมาใช้บังคับในกฎหมายไทยหาได้ไม่แม้มาตรา 1375 จะมีที่มาจากกฎหมายเยอรมัน แต่กฎหมายของเราก็ไม่ได้เอาของเขามาทั้งหมด เอามาบัญญัติไว้เป็นกฎหมายของเราเพียงส่วนเดียวเมื่อรูปเรื่องเป็นอายุความอยู่แล้วก็ย่อมเป็นอายุความอยู่ตลอดไป ไพจิตรปุญญพันธุ์