คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 700/2530หลักกฎหมาย: โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยอ้างว่าโจทก์ซื้อที่ดินพิพาทมาจากเจ้าของเดิม ซึ่งจำเลยปลูกบ้านบนที่ดินดังกล่าวโดยอาศัยสิทธิเจ้าของเดิม เมื่อจำเลยเห็นว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทโดยไม่สุจริตและไม่ได้เสียค่าตอบแทนจำเลยจะต้องกล่าวไว้ในคำให้การเพื่อตั้งประเด็นพิพาทไว้จึงจะชอบด้วยป.วิ.พ. มาตรา 177 วรรคสองแม้โจทก์จะให้การแก้ฟ้องแย้งโดยยกเรื่องซื้อที่พิพาทโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนขึ้นมาด้วย ก็เป็นเพียงยืนยันคำฟ้องของโจทก์ว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิมโดยชอบด้วยกฎหมายเท่านั้น หาเป็นผลให้เกิดประเด็นขึ้นมาใหม่ไม่ ทั้งเมื่อศาลชั้นต้นกำหนดประเด็นข้อพิพาทโดยไม่มีประเด็นข้อนี้จำเลยก็ไม่ได้โต้แย้งคัดค้าน จำเลยจึงจะโต้แย้งว่าควรมีประเด็นข้อนี้ในชั้นอุทธรณ์ฎีกาไม่ได้.(ที่มา-ส่งเสริม)โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิม จำเลยปลูกบ้านเลขที่ 2 บนที่ดินดังกล่าวโดยอาศัยสิทธิของเจ้าของเดิม โจทก์ได้แจ้งให้จำเลยรื้อถอนบ้านและขนย้ายทรัพย์สินบริวารออกจากที่ดิน จำเลยเพิกเฉย ขอให้พิพากษาให้จำเลยรื้อถอนบ้านเลขที่ 2ของจำเลย ขนย้ายทรัพย์สินบริวารออกไปจากที่พิพาท ห้ามจำเลยเกี่ยวข้องให้จำเลยใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์เดือนละ 5,000 บาทนับแต่วันฟ้องจนกว่าจำเลยจะขนย้ายออกจากที่ดินของโจทก์ จำเลยให้การและฟ้องแย้งว่า เดิมที่พิพาทเป็นของปู่ของจำเลยต่อมาตกได้แก่นายเที่ยงบิดาของจำเลย หลังจากบิดาจำเลยถึงแก่กรรมเมื่อปี 2498 จำเลยได้ครอบครองที่พิพาทในฐานะเป็นบุตรตลอดมาโดยความสงบเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ โจทก์ไม่มีสิทธินำคดีมาฟ้อง การกระทำของโจทก์เป็นการรบกวนสิทธิครอบครองของจำเลย ขอให้พิพากษายกฟ้องโจทก์ และขอให้ศาลมีคำสั่งให้จำเลยเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินตามฟ้อง โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่า โจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิมโดยสุจริต และเสียค่าตอบแทนโดยสุจริตและจดทะเบียนต่อเจ้าพนักงานโดยสุจริต เมื่อซื้อแล้วได้แบ่งแยกโฉนดจำเลยทราบดี ไม่เคยโต้แย้ง ศาลชั้นต้นพิพากษาให้ขับไล่จำเลย และให้จำเลยใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์เดือนละ 100 บาท นับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจำเลยจะรื้อถอนและขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากที่พิพาท โจทก์อุทธรณ์เรื่องค่าเสียหาย จำเลยอุทธรณ์ว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทโดยไม่สุจริต ขอให้ยกฟ้องและพิพากษาให้จำเลยเป็นเจ้าของที่พิพาท ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า ไม่ปรากฏว่าจำเลยได้ต่อสู้เรื่องโจทก์ซื้อที่พิพาทโดยไม่สุจริตไว้ในคำให้การแต่อย่างใด จึงไม่เป็นประเด็นในคดี และค่าเสียหายที่ศาลชั้นต้นกำหนดให้นั้นเป็นการเหมาะสมแล้ว พิพากษายืน จำเลยฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า 'คดีคงมีปัญหาวินิจฉัยในเบื้องแรกตามฎีกาของจำเลยว่า คดีนี้มีประเด็นที่จะต้องพิจารณาว่าโจทก์ซื้อที่ดินมาโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนจริงหรือไม่ โดยจำเลยฎีกาว่าคดีนี้โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยอ้างว่าซื้อที่พิพาทมาจากเจ้าของเดิม และอาศัยสิทธิดังกล่าวฟ้องจำเลย จำเลยให้การต่อสู้ว่าจำเลยได้กรรมสิทธิ์ที่พิพาทจากการครอบครองปรปักษ์และฟ้องแย้งขอให้ศาลพิพากษาว่าจำเลยเป็นเจ้าของที่ดินพิพาท โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิมโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนจริง คดีจึงต้องมีประเด็นดังกล่าวพิเคราะห์แล้วเห็นว่าประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 177วรรคสอง บัญญัติว่า 'ให้จำเลยแสดงโดยชัดแจ้งในคำให้การว่าจำเลยยอมรับหรือปฏิเสธข้ออ้างของโจทก์ทั้งสิ้นหรือแต่บางส่วนรวมทั้งเหตุแห่งการนั้น' เมื่อจำเลยเห็นว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิมโดยไม่สุจริตและไม่ได้เสียค่าตอบแทน จำเลยจะต้องกล่าวไว้ในคำให้การเพื่อตั้งเป็นประเด็นพิพาทไว้ จึงจะชอบด้วยบทบัญญัติแห่งกฎหมายดังกล่าว การที่โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งโดยยกเรื่องซื้อที่พิพาทโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนขึ้นมาด้วยนั้น เป็นเพียงยืนยันคำฟ้องของโจทก์ว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิมโดยชอบด้วยกฎหมายเท่านั้น หาเป็นผลให้เกิดประเด็นดังกล่าวขึ้นมาใหม่ไม่ ทั้งเมื่อศาลชั้นต้นทำการชี้สองสถานและกำหนดประเด็นพิพาท 3 ข้อ โดยไม่มีประเด็นข้อนี้ จำเลยก็หาได้โต้แย้งคัดค้านอย่างใดไม่ แสดงว่าจำเลยเห็นด้วยว่าไม่มีประเด็นข้อนี้ ดังจะเห็นได้ว่าเมื่อจำเลยนำพยานเข้าสืบในฐานะที่มีหน้าที่นำสืบก่อน จำเลยก็มิได้นำสืบถึงเรื่องนี้เลย จำเลยเพิ่งโต้แย้งว่าควรมีประเด็นข้อนี้ในชั้นอุทธรณ์และฎีกา จึงไม่ชอบด้วยกระบวนพิจารณาที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าไม่มีประเด็นดังกล่าวในคดีนี้จึงชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้น และไม่จำต้องวินิจฉัยฎีกาข้ออื่นของจำเลยอีกต่อไป' พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 700/2530บริษัทสินจินดา จำกัด ฯโจทก์นายผึ่ง เณรยอดจำเลย ป.วิ.พ. ม. 177, ม. 183, ม. 225โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยอ้างว่าโจทก์ซื้อที่ดินพิพาทมาจากเจ้าของเดิม ซึ่งจำเลยปลูกบ้านบนที่ดินดังกล่าวโดยอาศัยสิทธิเจ้าของเดิม เมื่อจำเลยเห็นว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทโดยไม่สุจริตและไม่ได้เสียค่าตอบแทนจำเลยจะต้องกล่าวไว้ในคำให้การเพื่อตั้งประเด็นพิพาทไว้จึงจะชอบด้วยป.วิ.พ. มาตรา 177 วรรคสองแม้โจทก์จะให้การแก้ฟ้องแย้งโดยยกเรื่องซื้อที่พิพาทโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนขึ้นมาด้วย ก็เป็นเพียงยืนยันคำฟ้องของโจทก์ว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิมโดยชอบด้วยกฎหมายเท่านั้น หาเป็นผลให้เกิดประเด็นขึ้นมาใหม่ไม่ ทั้งเมื่อศาลชั้นต้นกำหนดประเด็นข้อพิพาทโดยไม่มีประเด็นข้อนี้จำเลยก็ไม่ได้โต้แย้งคัดค้าน จำเลยจึงจะโต้แย้งว่าควรมีประเด็นข้อนี้ในชั้นอุทธรณ์ฎีกาไม่ได้.(ที่มา-ส่งเสริม)โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิม จำเลยปลูกบ้านเลขที่ 2 บนที่ดินดังกล่าวโดยอาศัยสิทธิของเจ้าของเดิม โจทก์ได้แจ้งให้จำเลยรื้อถอนบ้านและขนย้ายทรัพย์สินบริวารออกจากที่ดิน จำเลยเพิกเฉย ขอให้พิพากษาให้จำเลยรื้อถอนบ้านเลขที่ 2ของจำเลย ขนย้ายทรัพย์สินบริวารออกไปจากที่พิพาท ห้ามจำเลยเกี่ยวข้องให้จำเลยใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์เดือนละ 5,000 บาทนับแต่วันฟ้องจนกว่าจำเลยจะขนย้ายออกจากที่ดินของโจทก์ จำเลยให้การและฟ้องแย้งว่า เดิมที่พิพาทเป็นของปู่ของจำเลยต่อมาตกได้แก่นายเที่ยงบิดาของจำเลย หลังจากบิดาจำเลยถึงแก่กรรมเมื่อปี 2498 จำเลยได้ครอบครองที่พิพาทในฐานะเป็นบุตรตลอดมาโดยความสงบเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ โจทก์ไม่มีสิทธินำคดีมาฟ้อง การกระทำของโจทก์เป็นการรบกวนสิทธิครอบครองของจำเลย ขอให้พิพากษายกฟ้องโจทก์ และขอให้ศาลมีคำสั่งให้จำเลยเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินตามฟ้อง โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่า โจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิมโดยสุจริต และเสียค่าตอบแทนโดยสุจริตและจดทะเบียนต่อเจ้าพนักงานโดยสุจริต เมื่อซื้อแล้วได้แบ่งแยกโฉนดจำเลยทราบดี ไม่เคยโต้แย้ง ศาลชั้นต้นพิพากษาให้ขับไล่จำเลย และให้จำเลยใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์เดือนละ 100 บาท นับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจำเลยจะรื้อถอนและขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากที่พิพาท โจทก์อุทธรณ์เรื่องค่าเสียหาย จำเลยอุทธรณ์ว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทโดยไม่สุจริต ขอให้ยกฟ้องและพิพากษาให้จำเลยเป็นเจ้าของที่พิพาท ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า ไม่ปรากฏว่าจำเลยได้ต่อสู้เรื่องโจทก์ซื้อที่พิพาทโดยไม่สุจริตไว้ในคำให้การแต่อย่างใด จึงไม่เป็นประเด็นในคดี และค่าเสียหายที่ศาลชั้นต้นกำหนดให้นั้นเป็นการเหมาะสมแล้ว พิพากษายืน จำเลยฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า 'คดีคงมีปัญหาวินิจฉัยในเบื้องแรกตามฎีกาของจำเลยว่า คดีนี้มีประเด็นที่จะต้องพิจารณาว่าโจทก์ซื้อที่ดินมาโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนจริงหรือไม่ โดยจำเลยฎีกาว่าคดีนี้โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยอ้างว่าซื้อที่พิพาทมาจากเจ้าของเดิม และอาศัยสิทธิดังกล่าวฟ้องจำเลย จำเลยให้การต่อสู้ว่าจำเลยได้กรรมสิทธิ์ที่พิพาทจากการครอบครองปรปักษ์และฟ้องแย้งขอให้ศาลพิพากษาว่าจำเลยเป็นเจ้าของที่ดินพิพาท โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิมโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนจริง คดีจึงต้องมีประเด็นดังกล่าวพิเคราะห์แล้วเห็นว่าประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 177วรรคสอง บัญญัติว่า 'ให้จำเลยแสดงโดยชัดแจ้งในคำให้การว่าจำเลยยอมรับหรือปฏิเสธข้ออ้างของโจทก์ทั้งสิ้นหรือแต่บางส่วนรวมทั้งเหตุแห่งการนั้น' เมื่อจำเลยเห็นว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิมโดยไม่สุจริตและไม่ได้เสียค่าตอบแทน จำเลยจะต้องกล่าวไว้ในคำให้การเพื่อตั้งเป็นประเด็นพิพาทไว้ จึงจะชอบด้วยบทบัญญัติแห่งกฎหมายดังกล่าว การที่โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งโดยยกเรื่องซื้อที่พิพาทโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนขึ้นมาด้วยนั้น เป็นเพียงยืนยันคำฟ้องของโจทก์ว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิมโดยชอบด้วยกฎหมายเท่านั้น หาเป็นผลให้เกิดประเด็นดังกล่าวขึ้นมาใหม่ไม่ ทั้งเมื่อศาลชั้นต้นทำการชี้สองสถานและกำหนดประเด็นพิพาท 3 ข้อ โดยไม่มีประเด็นข้อนี้ จำเลยก็หาได้โต้แย้งคัดค้านอย่างใดไม่ แสดงว่าจำเลยเห็นด้วยว่าไม่มีประเด็นข้อนี้ ดังจะเห็นได้ว่าเมื่อจำเลยนำพยานเข้าสืบในฐานะที่มีหน้าที่นำสืบก่อน จำเลยก็มิได้นำสืบถึงเรื่องนี้เลย จำเลยเพิ่งโต้แย้งว่าควรมีประเด็นข้อนี้ในชั้นอุทธรณ์และฎีกา จึงไม่ชอบด้วยกระบวนพิจารณาที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าไม่มีประเด็นดังกล่าวในคดีนี้จึงชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้น และไม่จำต้องวินิจฉัยฎีกาข้ออื่นของจำเลยอีกต่อไป' พิพากษายืน.(อำนวย อินทุภูติ-ดำริ ศุภพิโรจน์-สมศักดิ์ จูสวัสดิ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีเรื่องนี้เป็นกรณีพิพาทกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1299 วรรคสอง โจทก์ฟ้องอ้างสิทธิว่าซื้อที่พิพาทมาจากเจ้าของเดิมขอให้ขับไล่จำเลย จำเลยต่อสู้ว่าครอบครองปรปักษ์ได้กรรมสิทธิ์แล้วและฟ้องแย้งขอให้ศาลพิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของจำเลย กรณีแม้โจทก์จะชนะคดีได้จะต้องปรากฏว่าโจทก์เป็นบุคคลภายนอกผู้สุจริต กล่าวคือได้ซื้อและจดทะเบียนโดยไม่ทราบว่าจำเลยได้สิทธิโดยการครอบครองปรปักษ์แล้ว ในคดีนี้คำฟ้องโจทก์มิได้กล่าวว่าโจทก์ซื้อและจดทะเบียนโดยสุจริต เมื่อจำเลยให้การก็มิได้ยกข้อนี้ขึ้นต่อสู้ ประเด็นในชั้นนี้จึงเพียงว่า จำเลยได้กรรมสิทธิ์โดยการครอบครองปรปักษ์แล้วหรือไม่เท่านั้น ซึ่งเมื่อจำเลยพิสูจน์ได้ว่าครอบครองที่พิพาทมาโดยสงบ เปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของเป็นเวลาเกินกว่า 10 ปีแล้วจำเลยย่อมชนะคดี แต่เมื่อโจทก์ยื่นคำให้การแก้ฟ้องแย้งได้กล่าวไว้ด้วยว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทน ซึ่งศาลชั้นต้นถือเหตุนี้วินิจฉัยให้โจทก์ชนะคดี เพราะฉะนั้นจะว่าไม่มีประเด็นในเรื่องสุจริตเสียค่าตอบแทนได้อย่างไร คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 590/2521 ฟ้องว่าจำเลยบุกรุกขอแสดงกรรมสิทธิ์และห้ามจำเลยเกี่ยวข้อง จำเลยต่อสู้กรรมสิทธิ์และครอบครองปรปักษ์ว่า 10 ปี ศาลชั้นต้นกำหนดประเด็นว่าจำเลยครอบครองปรปักษ์จนได้กรรมสิทธิ์หรือไม่ ดังนี้ ไม่มีประเด็นในฟ้องว่าโจทก์ซื้อที่ดินจดทะเบียนโดยสุจริต ศาลยกขึ้นวินิจฉัยให้โจทก์ชนะคดีไม่ได้ และโปรดดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 944/2513,299/2518 วินิจฉัยทำนองเดียวกัน ผลของคดีนี้กับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 944/2513,299/2518,590/2521 เป็นตรงกันข้าม ปัญหาอยู่ที่ว่าใครมีหน้าที่ยกข้อที่ว่าสุจริต เสียค่าตอบแทนขึ้นอ้าง กรณีโจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยโดยอ้างอำนาจกรรมสิทธิ์ของโจทก์ โจทก์คงไม่ต้องบรรยายฟ้องว่าได้ที่ดินโดยสุจริต เสียค่าตอบแทน เพราะโจทก์ยังไม่ทราบว่าจำเลยจะต่อสู้ว่าอย่างไร จำเลยอาจต่อสู้เรื่องเช่า เรื่องสัญญาต่างตอบแทน ฯลฯ ซึ่งมิใช่กรณีต้องวินิจฉัยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1299ก็ได้ เมื่อจำเลยให้การว่าจำเลยได้สิทธิมาทางอื่นนอกจากนิติกรรมเช่น ครอบครองปรปักษ์ดังเช่นคดีนี้ จึงเป็นปัญหาตามมาตรา 1299วรรคสอง ถ้าจำเลยไม่ยกข้อต่อสู้ว่าโจทก์เป็นบุคคลภายนอกผู้รับโอนโดยไม่สุจริตและเสียค่าตอบแทน ประเด็นในเรื่องนี้ก็ไม่เกิด โจทก์ต้องแพ้คดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 944/2513,299/2518,590/2521แม้ข้อเท็จจริงจะปรากฏว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทมาโดยสุจริตก็ตาม ทำอย่างไรโจทก์จึงจะตั้งประเด็นเรื่องสุจริต เสียค่าตอบแทน ขึ้นได้เพราะเมื่อกรณีไม่มีฟ้องแย้ง โจทก์ก็ไม่มีหน้าที่ยื่นคำคู่ความหรือคำแถลงใด ๆ ต่อศาลตอบโต้ข้อต่อสู้ของจำเลยอีก วิธีที่จะทำได้มีอยู่2 วิธี คือโจทก์อาจขอแก้ไขคำฟ้องของตนได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 179(2) หรือแถลงต่อศาลในวันชี้สองสถานขอตั้งประเด็นขึ้น ในกรณีที่โจทก์ขอแก้ไขคำฟ้องคงไม่มีปัญหา หากอยู่ในเงื่อนไขตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 180 ศาลก็อนุญาตให้แก้ไขได้ แต่กรณีที่โจทก์จะขอแถลงตั้งประเด็นในชั้นชี้สองสถาน ยังมีข้อสงสัยว่าจะทำได้เพียวใด เนื่องจากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 862/2510วินิจฉัยว่าการที่ศาลจะกำหนดประเด็นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 183 นั้น ย่อมจะต้องกำหนดตามประเด็นที่คู่ความยกขึ้นกล่าวอ้างมาในคำฟ้องและคำให้การเท่านั้น การสอบถามของศาลตามมาตรานี้ก็เพื่อให้ได้ความชัดในประเด็นที่โต้เถียงกัน จะสอบถามแล้วตั้งประเด็นขึ้นใหม่หาได้ไม่ ท่านอาจารย์จิตติติงศภัทิย์ ได้หมายเหตุท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 590/2521 ว่าจำเลยอ้างกรรมสิทธิ์ยันโจทก์ไม่ได้ เพราะโจทก์ซื้อมาโดยสุจริต ซึ่งโจทก์อาจตั้งเป็นประเด็นเพื่อโต้แย้งข้ออ้างของจำเลยขึ้นใหม่ได้ แต่เมื่อศาลกะประเด็นตามฟ้องและคำให้การเท่าที่มีอยู่ โจทก์ไม่ขอตั้งประเด็นเพิ่มเติมจากที่ศาลกะจึงไม่มีประเด็นที่ศาลจะพิจารณาพิพากษาได้ โจทก์แถลงให้ศาลตั้งประเด็นได้ ไม่เพียงแต่ตั้งประเด็นจากคำฟ้องและคำให้การเท่านั้น แต่รวมถึงตั้งประเด็นจากคำแถลงได้ด้วยตามที่บัญญัติในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 183 ไม่ต้องฟ้องเพิ่มเติม เพราะไม่มีอะไรนอกเหนือไปจากคำขอท้ายฟ้องเดิม เพียงแต่ศาลคงไม่ยอมรับคำแถลงที่นอกเหนือเป็นคนละเรื่องไม่เกี่ยวกับคำฟ้องและคำให้การหรือที่มิได้เกิดจากคำให้การเท่านั้น ประเด็นเรื่องโจทก์ซื้อโดยสุจริตนี้เป็นข้อที่เกิดจากข้อต่อสู้ของจำเลยโดยตรง โจทก์จึงแถลงตั้งเป็นประเด็นได้ ฯลฯ..."นอกจากนั้นยังมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยถึงหลักที่ว่าศาลอาจตั้งประเด็นใหม่นอกจากที่ปรากฏในคำฟ้องและคำให้การในชั้นชี้สองสถานโดยฟังจากคำแถลงของคู่ความได้ แต่จะต้องเป็นประเด็นที่เกี่ยวเนื่องกับประเด็นในคำฟ้องและคำให้การนั้นเอง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2108/2497 โจทก์ฟ้องว่ามีภาระจำยอมเหนือที่ดินที่จำเลยรับโอนมาแล้ว จำเลยละเมิดภาระจำยอม ขอให้จำเลยปฏิบัติตามภาระจำยอม แม้โจทก์ไม่บรรยายฟ้องว่าจำเลยรับโอนที่ดินโดยไม่สุจริต ก็เป็นการเพียงพอแล้ว ประเด็นเรื่องสุจริตหรือไม่เป็นหน้าที่จำเลยต้องอ้างและโจทก์อาจตั้งประเด็นต่อสู้จำเลยในวันชี้สองสถานได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2492/2518 การกำหนดประเด็นข้อพิพาทต้องกล่าวในฟ้องคำให้การหรือแถลงให้ปรากฏต่อศาลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 183 มิใช่กล่าวในคำแถลงการณ์ปิดคดี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2528/2523 คำแถลงของคู่ความที่ไม่เกี่ยวกับคำฟ้องและคำให้การไม่ได้ทำให้เกิดประเด็นใหม่ เพราะฉะนั้น ที่คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 862/2510 ว่าจะตั้งประเด็นใหม่ในชั้นชี้สองสถานไม่ได้ จึงน่าจะมีความหมายถึงประเด็นอื่นที่นอกเหนือจากคำฟ้องและคำให้การเป็นอีกเรื่องหนึ่งหรือเป็นเรื่องที่ยกขึ้นอ้างใหม่ อย่างไรก็ตาม ศาลไม่จำต้องกำหนดให้มีการชี้สองสถานทุกคดีเพราะฉะนั้นในคดีที่ไม่มีการชี้สองสถาน โจทก์ก็จะขอตั้งประเด็นไม่ได้ ได้แต่ขอแก้ไขคำฟ้องดังกล่าวแล้วเท่านั้น ย้อนกล่าวถึงคดีนี้ ศาลฎีกาว่าการที่โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งโดยยกเรื่องซื้อที่พิพาทโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนขึ้นมาด้วยนั้นเป็นเพียงยืนยันคำฟ้องของโจทก์ว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิมโดยชอบด้วยกฎหมายเท่านั้น หาเป็นผลให้เกิดประเด็นดังกล่าวขึ้นมาใหม่ไม่ ผู้บันทึกมีความเห็นว่าคำให้การแก้ฟ้องแย้งเป็นคำคู่ความตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 1(4),(5) ย่อมตั้งประเด็นได้เมื่อจำเลยให้การและฟ้องแย้งว่า ได้กรรมสิทธิ์ในที่พิพาทโดยครอบครองปรปักษ์แล้ว ก็เป็นหน้าที่ของโจทก์ที่จะยกข้อต่อสู้ว่าจะยอมรับหรือปฏิเสธข้ออ้างของจำเลยโดยชัดแจ้งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 177,178 โจทก์จะโต้ตอบข้ออ้างในฟ้องแย้งของจำเลยให้ชนะคดีได้ ก็โดยอาศัยข้อต่อสู้ที่ว่า ซื้อโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทน จึงเกิดเป็นประเด็นขึ้นโดยตรง ศาลชั้นต้นชอบที่จะกำหนดประเด็นนี้เป็นประเด็นข้อพิพาท ข้อเท็จจริงในประเด็นนี้เป็นอย่างเดียวกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 944/2513 ซึ่งคำวินิจฉัยของศาลฎีกาในคดีนั้นให้เหตุผลว่า "แต่ครั้นโจทก์ยื่นคำให้การแก้ฟ้องแย้ง กลับอ้างแต่เพียงว่าบิดาและมารดาจำเลยไม่เคยครอบครองที่พิพาทเท่านั้น โจทก์ไม่ได้ยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ฟ้องแย้งเลยว่า แม้บิดามารดาจำเลยและจำเลยได้ครอบครองจนได้กรรมสิทธิ์ไปแล้วก็ยกเป็นข้อต่อสู้โจทก์มิได้ เพราะโจทก์เป็นผู้ที่รับโอนโดยสุจริต เสียค่าตอบแทนและจดทะเบียนโดยสุจริต ฉะนั้นปัญหาที่ว่าแม้จำเลยจะได้กรรมสิทธิ์โดยการครอบครองปรปักษ์ แต่ไม่จดทะเบียนจึงยกขึ้นต่อสู้โจทก์ไม่ได้ตามมาตรา 1299 วรรคสอง แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์จึงไม่เป็นประเด็นแห่งคดีนี้เลย" ซึ่งเป็นข้อวินิจฉัยตรงข้ามกับคดีนี้. มานิตย์สุธาพร.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิม จำเลยปลูกบ้านเลขที่ 2 บนที่ดินดังกล่าวโดยอาศัยสิทธิของเจ้าของเดิม โจทก์ได้แจ้งให้จำเลยรื้อถอนบ้านและขนย้ายทรัพย์สินบริวารออกจากที่ดิน จำเลยเพิกเฉย ขอให้พิพากษาให้จำเลยรื้อถอนบ้านเลขที่ 2ของจำเลย ขนย้ายทรัพย์สินบริวารออกไปจากที่พิพาท ห้ามจำเลยเกี่ยวข้องให้จำเลยใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์เดือนละ 5,000 บาทนับแต่วันฟ้องจนกว่าจำเลยจะขนย้ายออกจากที่ดินของโจทก์ จำเลยให้การและฟ้องแย้งว่า เดิมที่พิพาทเป็นของปู่ของจำเลยต่อมาตกได้แก่นายเที่ยงบิดาของจำเลย หลังจากบิดาจำเลยถึงแก่กรรมเมื่อปี 2498 จำเลยได้ครอบครองที่พิพาทในฐานะเป็นบุตรตลอดมาโดยความสงบเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ โจทก์ไม่มีสิทธินำคดีมาฟ้อง การกระทำของโจทก์เป็นการรบกวนสิทธิครอบครองของจำเลย ขอให้พิพากษายกฟ้องโจทก์ และขอให้ศาลมีคำสั่งให้จำเลยเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินตามฟ้อง โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่า โจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิมโดยสุจริต และเสียค่าตอบแทนโดยสุจริตและจดทะเบียนต่อเจ้าพนักงานโดยสุจริต เมื่อซื้อแล้วได้แบ่งแยกโฉนดจำเลยทราบดี ไม่เคยโต้แย้ง ศาลชั้นต้นพิพากษาให้ขับไล่จำเลย และให้จำเลยใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์เดือนละ 100 บาท นับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจำเลยจะรื้อถอนและขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากที่พิพาท โจทก์อุทธรณ์เรื่องค่าเสียหาย จำเลยอุทธรณ์ว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทโดยไม่สุจริต ขอให้ยกฟ้องและพิพากษาให้จำเลยเป็นเจ้าของที่พิพาท ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า ไม่ปรากฏว่าจำเลยได้ต่อสู้เรื่องโจทก์ซื้อที่พิพาทโดยไม่สุจริตไว้ในคำให้การแต่อย่างใด จึงไม่เป็นประเด็นในคดี และค่าเสียหายที่ศาลชั้นต้นกำหนดให้นั้นเป็นการเหมาะสมแล้ว พิพากษายืน จำเลยฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า 'คดีคงมีปัญหาวินิจฉัยในเบื้องแรกตามฎีกาของจำเลยว่า คดีนี้มีประเด็นที่จะต้องพิจารณาว่าโจทก์ซื้อที่ดินมาโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนจริงหรือไม่ โดยจำเลยฎีกาว่าคดีนี้โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยอ้างว่าซื้อที่พิพาทมาจากเจ้าของเดิม และอาศัยสิทธิดังกล่าวฟ้องจำเลย จำเลยให้การต่อสู้ว่าจำเลยได้กรรมสิทธิ์ที่พิพาทจากการครอบครองปรปักษ์และฟ้องแย้งขอให้ศาลพิพากษาว่าจำเลยเป็นเจ้าของที่ดินพิพาท โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิมโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนจริง คดีจึงต้องมีประเด็นดังกล่าวพิเคราะห์แล้วเห็นว่าประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 177วรรคสอง บัญญัติว่า 'ให้จำเลยแสดงโดยชัดแจ้งในคำให้การว่าจำเลยยอมรับหรือปฏิเสธข้ออ้างของโจทก์ทั้งสิ้นหรือแต่บางส่วนรวมทั้งเหตุแห่งการนั้น' เมื่อจำเลยเห็นว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิมโดยไม่สุจริตและไม่ได้เสียค่าตอบแทน จำเลยจะต้องกล่าวไว้ในคำให้การเพื่อตั้งเป็นประเด็นพิพาทไว้ จึงจะชอบด้วยบทบัญญัติแห่งกฎหมายดังกล่าว การที่โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งโดยยกเรื่องซื้อที่พิพาทโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนขึ้นมาด้วยนั้น เป็นเพียงยืนยันคำฟ้องของโจทก์ว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิมโดยชอบด้วยกฎหมายเท่านั้น หาเป็นผลให้เกิดประเด็นดังกล่าวขึ้นมาใหม่ไม่ ทั้งเมื่อศาลชั้นต้นทำการชี้สองสถานและกำหนดประเด็นพิพาท 3 ข้อ โดยไม่มีประเด็นข้อนี้ จำเลยก็หาได้โต้แย้งคัดค้านอย่างใดไม่ แสดงว่าจำเลยเห็นด้วยว่าไม่มีประเด็นข้อนี้ ดังจะเห็นได้ว่าเมื่อจำเลยนำพยานเข้าสืบในฐานะที่มีหน้าที่นำสืบก่อน จำเลยก็มิได้นำสืบถึงเรื่องนี้เลย จำเลยเพิ่งโต้แย้งว่าควรมีประเด็นข้อนี้ในชั้นอุทธรณ์และฎีกา จึงไม่ชอบด้วยกระบวนพิจารณาที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าไม่มีประเด็นดังกล่าวในคดีนี้จึงชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้น และไม่จำต้องวินิจฉัยฎีกาข้ออื่นของจำเลยอีกต่อไป' พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 700/2530บริษัทสินจินดา จำกัด ฯโจทก์นายผึ่ง เณรยอดจำเลย ป.วิ.พ. ม. 177, ม. 183, ม. 225โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยอ้างว่าโจทก์ซื้อที่ดินพิพาทมาจากเจ้าของเดิม ซึ่งจำเลยปลูกบ้านบนที่ดินดังกล่าวโดยอาศัยสิทธิเจ้าของเดิม เมื่อจำเลยเห็นว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทโดยไม่สุจริตและไม่ได้เสียค่าตอบแทนจำเลยจะต้องกล่าวไว้ในคำให้การเพื่อตั้งประเด็นพิพาทไว้จึงจะชอบด้วยป.วิ.พ. มาตรา 177 วรรคสองแม้โจทก์จะให้การแก้ฟ้องแย้งโดยยกเรื่องซื้อที่พิพาทโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนขึ้นมาด้วย ก็เป็นเพียงยืนยันคำฟ้องของโจทก์ว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิมโดยชอบด้วยกฎหมายเท่านั้น หาเป็นผลให้เกิดประเด็นขึ้นมาใหม่ไม่ ทั้งเมื่อศาลชั้นต้นกำหนดประเด็นข้อพิพาทโดยไม่มีประเด็นข้อนี้จำเลยก็ไม่ได้โต้แย้งคัดค้าน จำเลยจึงจะโต้แย้งว่าควรมีประเด็นข้อนี้ในชั้นอุทธรณ์ฎีกาไม่ได้.(ที่มา-ส่งเสริม)โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิม จำเลยปลูกบ้านเลขที่ 2 บนที่ดินดังกล่าวโดยอาศัยสิทธิของเจ้าของเดิม โจทก์ได้แจ้งให้จำเลยรื้อถอนบ้านและขนย้ายทรัพย์สินบริวารออกจากที่ดิน จำเลยเพิกเฉย ขอให้พิพากษาให้จำเลยรื้อถอนบ้านเลขที่ 2ของจำเลย ขนย้ายทรัพย์สินบริวารออกไปจากที่พิพาท ห้ามจำเลยเกี่ยวข้องให้จำเลยใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์เดือนละ 5,000 บาทนับแต่วันฟ้องจนกว่าจำเลยจะขนย้ายออกจากที่ดินของโจทก์ จำเลยให้การและฟ้องแย้งว่า เดิมที่พิพาทเป็นของปู่ของจำเลยต่อมาตกได้แก่นายเที่ยงบิดาของจำเลย หลังจากบิดาจำเลยถึงแก่กรรมเมื่อปี 2498 จำเลยได้ครอบครองที่พิพาทในฐานะเป็นบุตรตลอดมาโดยความสงบเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ โจทก์ไม่มีสิทธินำคดีมาฟ้อง การกระทำของโจทก์เป็นการรบกวนสิทธิครอบครองของจำเลย ขอให้พิพากษายกฟ้องโจทก์ และขอให้ศาลมีคำสั่งให้จำเลยเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินตามฟ้อง โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่า โจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิมโดยสุจริต และเสียค่าตอบแทนโดยสุจริตและจดทะเบียนต่อเจ้าพนักงานโดยสุจริต เมื่อซื้อแล้วได้แบ่งแยกโฉนดจำเลยทราบดี ไม่เคยโต้แย้ง ศาลชั้นต้นพิพากษาให้ขับไล่จำเลย และให้จำเลยใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์เดือนละ 100 บาท นับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจำเลยจะรื้อถอนและขนย้ายทรัพย์สินออกไปจากที่พิพาท โจทก์อุทธรณ์เรื่องค่าเสียหาย จำเลยอุทธรณ์ว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทโดยไม่สุจริต ขอให้ยกฟ้องและพิพากษาให้จำเลยเป็นเจ้าของที่พิพาท ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า ไม่ปรากฏว่าจำเลยได้ต่อสู้เรื่องโจทก์ซื้อที่พิพาทโดยไม่สุจริตไว้ในคำให้การแต่อย่างใด จึงไม่เป็นประเด็นในคดี และค่าเสียหายที่ศาลชั้นต้นกำหนดให้นั้นเป็นการเหมาะสมแล้ว พิพากษายืน จำเลยฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า 'คดีคงมีปัญหาวินิจฉัยในเบื้องแรกตามฎีกาของจำเลยว่า คดีนี้มีประเด็นที่จะต้องพิจารณาว่าโจทก์ซื้อที่ดินมาโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนจริงหรือไม่ โดยจำเลยฎีกาว่าคดีนี้โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยอ้างว่าซื้อที่พิพาทมาจากเจ้าของเดิม และอาศัยสิทธิดังกล่าวฟ้องจำเลย จำเลยให้การต่อสู้ว่าจำเลยได้กรรมสิทธิ์ที่พิพาทจากการครอบครองปรปักษ์และฟ้องแย้งขอให้ศาลพิพากษาว่าจำเลยเป็นเจ้าของที่ดินพิพาท โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิมโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนจริง คดีจึงต้องมีประเด็นดังกล่าวพิเคราะห์แล้วเห็นว่าประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 177วรรคสอง บัญญัติว่า 'ให้จำเลยแสดงโดยชัดแจ้งในคำให้การว่าจำเลยยอมรับหรือปฏิเสธข้ออ้างของโจทก์ทั้งสิ้นหรือแต่บางส่วนรวมทั้งเหตุแห่งการนั้น' เมื่อจำเลยเห็นว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิมโดยไม่สุจริตและไม่ได้เสียค่าตอบแทน จำเลยจะต้องกล่าวไว้ในคำให้การเพื่อตั้งเป็นประเด็นพิพาทไว้ จึงจะชอบด้วยบทบัญญัติแห่งกฎหมายดังกล่าว การที่โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งโดยยกเรื่องซื้อที่พิพาทโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนขึ้นมาด้วยนั้น เป็นเพียงยืนยันคำฟ้องของโจทก์ว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิมโดยชอบด้วยกฎหมายเท่านั้น หาเป็นผลให้เกิดประเด็นดังกล่าวขึ้นมาใหม่ไม่ ทั้งเมื่อศาลชั้นต้นทำการชี้สองสถานและกำหนดประเด็นพิพาท 3 ข้อ โดยไม่มีประเด็นข้อนี้ จำเลยก็หาได้โต้แย้งคัดค้านอย่างใดไม่ แสดงว่าจำเลยเห็นด้วยว่าไม่มีประเด็นข้อนี้ ดังจะเห็นได้ว่าเมื่อจำเลยนำพยานเข้าสืบในฐานะที่มีหน้าที่นำสืบก่อน จำเลยก็มิได้นำสืบถึงเรื่องนี้เลย จำเลยเพิ่งโต้แย้งว่าควรมีประเด็นข้อนี้ในชั้นอุทธรณ์และฎีกา จึงไม่ชอบด้วยกระบวนพิจารณาที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าไม่มีประเด็นดังกล่าวในคดีนี้จึงชอบแล้ว ฎีกาของจำเลยข้อนี้ฟังไม่ขึ้น และไม่จำต้องวินิจฉัยฎีกาข้ออื่นของจำเลยอีกต่อไป' พิพากษายืน.(อำนวย อินทุภูติ-ดำริ ศุภพิโรจน์-สมศักดิ์ จูสวัสดิ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีเรื่องนี้เป็นกรณีพิพาทกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1299 วรรคสอง โจทก์ฟ้องอ้างสิทธิว่าซื้อที่พิพาทมาจากเจ้าของเดิมขอให้ขับไล่จำเลย จำเลยต่อสู้ว่าครอบครองปรปักษ์ได้กรรมสิทธิ์แล้วและฟ้องแย้งขอให้ศาลพิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของจำเลย กรณีแม้โจทก์จะชนะคดีได้จะต้องปรากฏว่าโจทก์เป็นบุคคลภายนอกผู้สุจริต กล่าวคือได้ซื้อและจดทะเบียนโดยไม่ทราบว่าจำเลยได้สิทธิโดยการครอบครองปรปักษ์แล้ว ในคดีนี้คำฟ้องโจทก์มิได้กล่าวว่าโจทก์ซื้อและจดทะเบียนโดยสุจริต เมื่อจำเลยให้การก็มิได้ยกข้อนี้ขึ้นต่อสู้ ประเด็นในชั้นนี้จึงเพียงว่า จำเลยได้กรรมสิทธิ์โดยการครอบครองปรปักษ์แล้วหรือไม่เท่านั้น ซึ่งเมื่อจำเลยพิสูจน์ได้ว่าครอบครองที่พิพาทมาโดยสงบ เปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของเป็นเวลาเกินกว่า 10 ปีแล้วจำเลยย่อมชนะคดี แต่เมื่อโจทก์ยื่นคำให้การแก้ฟ้องแย้งได้กล่าวไว้ด้วยว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทน ซึ่งศาลชั้นต้นถือเหตุนี้วินิจฉัยให้โจทก์ชนะคดี เพราะฉะนั้นจะว่าไม่มีประเด็นในเรื่องสุจริตเสียค่าตอบแทนได้อย่างไร คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 590/2521 ฟ้องว่าจำเลยบุกรุกขอแสดงกรรมสิทธิ์และห้ามจำเลยเกี่ยวข้อง จำเลยต่อสู้กรรมสิทธิ์และครอบครองปรปักษ์ว่า 10 ปี ศาลชั้นต้นกำหนดประเด็นว่าจำเลยครอบครองปรปักษ์จนได้กรรมสิทธิ์หรือไม่ ดังนี้ ไม่มีประเด็นในฟ้องว่าโจทก์ซื้อที่ดินจดทะเบียนโดยสุจริต ศาลยกขึ้นวินิจฉัยให้โจทก์ชนะคดีไม่ได้ และโปรดดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 944/2513,299/2518 วินิจฉัยทำนองเดียวกัน ผลของคดีนี้กับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 944/2513,299/2518,590/2521 เป็นตรงกันข้าม ปัญหาอยู่ที่ว่าใครมีหน้าที่ยกข้อที่ว่าสุจริต เสียค่าตอบแทนขึ้นอ้าง กรณีโจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยโดยอ้างอำนาจกรรมสิทธิ์ของโจทก์ โจทก์คงไม่ต้องบรรยายฟ้องว่าได้ที่ดินโดยสุจริต เสียค่าตอบแทน เพราะโจทก์ยังไม่ทราบว่าจำเลยจะต่อสู้ว่าอย่างไร จำเลยอาจต่อสู้เรื่องเช่า เรื่องสัญญาต่างตอบแทน ฯลฯ ซึ่งมิใช่กรณีต้องวินิจฉัยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1299ก็ได้ เมื่อจำเลยให้การว่าจำเลยได้สิทธิมาทางอื่นนอกจากนิติกรรมเช่น ครอบครองปรปักษ์ดังเช่นคดีนี้ จึงเป็นปัญหาตามมาตรา 1299วรรคสอง ถ้าจำเลยไม่ยกข้อต่อสู้ว่าโจทก์เป็นบุคคลภายนอกผู้รับโอนโดยไม่สุจริตและเสียค่าตอบแทน ประเด็นในเรื่องนี้ก็ไม่เกิด โจทก์ต้องแพ้คดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 944/2513,299/2518,590/2521แม้ข้อเท็จจริงจะปรากฏว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทมาโดยสุจริตก็ตาม ทำอย่างไรโจทก์จึงจะตั้งประเด็นเรื่องสุจริต เสียค่าตอบแทน ขึ้นได้เพราะเมื่อกรณีไม่มีฟ้องแย้ง โจทก์ก็ไม่มีหน้าที่ยื่นคำคู่ความหรือคำแถลงใด ๆ ต่อศาลตอบโต้ข้อต่อสู้ของจำเลยอีก วิธีที่จะทำได้มีอยู่2 วิธี คือโจทก์อาจขอแก้ไขคำฟ้องของตนได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 179(2) หรือแถลงต่อศาลในวันชี้สองสถานขอตั้งประเด็นขึ้น ในกรณีที่โจทก์ขอแก้ไขคำฟ้องคงไม่มีปัญหา หากอยู่ในเงื่อนไขตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 180 ศาลก็อนุญาตให้แก้ไขได้ แต่กรณีที่โจทก์จะขอแถลงตั้งประเด็นในชั้นชี้สองสถาน ยังมีข้อสงสัยว่าจะทำได้เพียวใด เนื่องจากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 862/2510วินิจฉัยว่าการที่ศาลจะกำหนดประเด็นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 183 นั้น ย่อมจะต้องกำหนดตามประเด็นที่คู่ความยกขึ้นกล่าวอ้างมาในคำฟ้องและคำให้การเท่านั้น การสอบถามของศาลตามมาตรานี้ก็เพื่อให้ได้ความชัดในประเด็นที่โต้เถียงกัน จะสอบถามแล้วตั้งประเด็นขึ้นใหม่หาได้ไม่ ท่านอาจารย์จิตติติงศภัทิย์ ได้หมายเหตุท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 590/2521 ว่าจำเลยอ้างกรรมสิทธิ์ยันโจทก์ไม่ได้ เพราะโจทก์ซื้อมาโดยสุจริต ซึ่งโจทก์อาจตั้งเป็นประเด็นเพื่อโต้แย้งข้ออ้างของจำเลยขึ้นใหม่ได้ แต่เมื่อศาลกะประเด็นตามฟ้องและคำให้การเท่าที่มีอยู่ โจทก์ไม่ขอตั้งประเด็นเพิ่มเติมจากที่ศาลกะจึงไม่มีประเด็นที่ศาลจะพิจารณาพิพากษาได้ โจทก์แถลงให้ศาลตั้งประเด็นได้ ไม่เพียงแต่ตั้งประเด็นจากคำฟ้องและคำให้การเท่านั้น แต่รวมถึงตั้งประเด็นจากคำแถลงได้ด้วยตามที่บัญญัติในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 183 ไม่ต้องฟ้องเพิ่มเติม เพราะไม่มีอะไรนอกเหนือไปจากคำขอท้ายฟ้องเดิม เพียงแต่ศาลคงไม่ยอมรับคำแถลงที่นอกเหนือเป็นคนละเรื่องไม่เกี่ยวกับคำฟ้องและคำให้การหรือที่มิได้เกิดจากคำให้การเท่านั้น ประเด็นเรื่องโจทก์ซื้อโดยสุจริตนี้เป็นข้อที่เกิดจากข้อต่อสู้ของจำเลยโดยตรง โจทก์จึงแถลงตั้งเป็นประเด็นได้ ฯลฯ..."นอกจากนั้นยังมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยถึงหลักที่ว่าศาลอาจตั้งประเด็นใหม่นอกจากที่ปรากฏในคำฟ้องและคำให้การในชั้นชี้สองสถานโดยฟังจากคำแถลงของคู่ความได้ แต่จะต้องเป็นประเด็นที่เกี่ยวเนื่องกับประเด็นในคำฟ้องและคำให้การนั้นเอง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2108/2497 โจทก์ฟ้องว่ามีภาระจำยอมเหนือที่ดินที่จำเลยรับโอนมาแล้ว จำเลยละเมิดภาระจำยอม ขอให้จำเลยปฏิบัติตามภาระจำยอม แม้โจทก์ไม่บรรยายฟ้องว่าจำเลยรับโอนที่ดินโดยไม่สุจริต ก็เป็นการเพียงพอแล้ว ประเด็นเรื่องสุจริตหรือไม่เป็นหน้าที่จำเลยต้องอ้างและโจทก์อาจตั้งประเด็นต่อสู้จำเลยในวันชี้สองสถานได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2492/2518 การกำหนดประเด็นข้อพิพาทต้องกล่าวในฟ้องคำให้การหรือแถลงให้ปรากฏต่อศาลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 183 มิใช่กล่าวในคำแถลงการณ์ปิดคดี คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2528/2523 คำแถลงของคู่ความที่ไม่เกี่ยวกับคำฟ้องและคำให้การไม่ได้ทำให้เกิดประเด็นใหม่ เพราะฉะนั้น ที่คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 862/2510 ว่าจะตั้งประเด็นใหม่ในชั้นชี้สองสถานไม่ได้ จึงน่าจะมีความหมายถึงประเด็นอื่นที่นอกเหนือจากคำฟ้องและคำให้การเป็นอีกเรื่องหนึ่งหรือเป็นเรื่องที่ยกขึ้นอ้างใหม่ อย่างไรก็ตาม ศาลไม่จำต้องกำหนดให้มีการชี้สองสถานทุกคดีเพราะฉะนั้นในคดีที่ไม่มีการชี้สองสถาน โจทก์ก็จะขอตั้งประเด็นไม่ได้ ได้แต่ขอแก้ไขคำฟ้องดังกล่าวแล้วเท่านั้น ย้อนกล่าวถึงคดีนี้ ศาลฎีกาว่าการที่โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งโดยยกเรื่องซื้อที่พิพาทโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทนขึ้นมาด้วยนั้นเป็นเพียงยืนยันคำฟ้องของโจทก์ว่าโจทก์ซื้อที่พิพาทจากเจ้าของเดิมโดยชอบด้วยกฎหมายเท่านั้น หาเป็นผลให้เกิดประเด็นดังกล่าวขึ้นมาใหม่ไม่ ผู้บันทึกมีความเห็นว่าคำให้การแก้ฟ้องแย้งเป็นคำคู่ความตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 1(4),(5) ย่อมตั้งประเด็นได้เมื่อจำเลยให้การและฟ้องแย้งว่า ได้กรรมสิทธิ์ในที่พิพาทโดยครอบครองปรปักษ์แล้ว ก็เป็นหน้าที่ของโจทก์ที่จะยกข้อต่อสู้ว่าจะยอมรับหรือปฏิเสธข้ออ้างของจำเลยโดยชัดแจ้งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 177,178 โจทก์จะโต้ตอบข้ออ้างในฟ้องแย้งของจำเลยให้ชนะคดีได้ ก็โดยอาศัยข้อต่อสู้ที่ว่า ซื้อโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทน จึงเกิดเป็นประเด็นขึ้นโดยตรง ศาลชั้นต้นชอบที่จะกำหนดประเด็นนี้เป็นประเด็นข้อพิพาท ข้อเท็จจริงในประเด็นนี้เป็นอย่างเดียวกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 944/2513 ซึ่งคำวินิจฉัยของศาลฎีกาในคดีนั้นให้เหตุผลว่า "แต่ครั้นโจทก์ยื่นคำให้การแก้ฟ้องแย้ง กลับอ้างแต่เพียงว่าบิดาและมารดาจำเลยไม่เคยครอบครองที่พิพาทเท่านั้น โจทก์ไม่ได้ยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ฟ้องแย้งเลยว่า แม้บิดามารดาจำเลยและจำเลยได้ครอบครองจนได้กรรมสิทธิ์ไปแล้วก็ยกเป็นข้อต่อสู้โจทก์มิได้ เพราะโจทก์เป็นผู้ที่รับโอนโดยสุจริต เสียค่าตอบแทนและจดทะเบียนโดยสุจริต ฉะนั้นปัญหาที่ว่าแม้จำเลยจะได้กรรมสิทธิ์โดยการครอบครองปรปักษ์ แต่ไม่จดทะเบียนจึงยกขึ้นต่อสู้โจทก์ไม่ได้ตามมาตรา 1299 วรรคสอง แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์จึงไม่เป็นประเด็นแห่งคดีนี้เลย" ซึ่งเป็นข้อวินิจฉัยตรงข้ามกับคดีนี้. มานิตย์สุธาพร.