ประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานเรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการ การใช้เชือก ลวดสลิง และรอกพ.ศ. 2553------------------------------------------------------------ อาศัยอํานาจตามความในข้อ 86 แห่งกฎกระทรวงกําหนดมาตรฐานในการบริหารและการจัดการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทํางานเกี่ยวกับงานก่อสร้าง พ.ศ. 2551 อันเป็นกฎหมายที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจํากัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล ซึ่งมาตรา 29 ประกอบด้วยมาตรา 33 มาตรา 41 มาตรา 43 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย บัญญัติให้กระทําได้โดยอาศัยอํานาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย อธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจึงออกประกาศไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ ประกาศนี้เรียกว่า "ประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการ การใช้เชือก ลวดสลิง และรอก พ.ศ. 2553"ข้อ ๒ ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปข้อ ๓ ในประกาศนี้ "เชือก" หมายถึง สิ่งที่มีลักษณะเป็นเส้นทําด้วยวัสดุที่มีคุณสมบัติเหนียวที่ไม่ใช่เส้นลวดหรือโซ่ เช่น ด้าย ป่าน หรือปอ ที่นํามาสาน ถัก มัดฟั่น หรือมัดตีเกลียว และให้หมายความรวมถึงสลิง ใยสังเคราะห์ เช่น สลิงอ่อน สลิงผ้าใบ หรือสลิงไนล่อน "ลวดสลิง" หมายถึง เชือกที่ทําด้วยเส้นลวดหลายเส้นที่ตีเกลียวหรือพันรอบแกนชั้นเดียวหรือหลายชั้น "รอก" หมายถึง อุปกรณ์ผ่อนแรงมีลักษณะคล้ายล้อเพื่ออํานวยความสะดวกในการเคลื่อนย้ายสิ่งของ โดยร้อยไว้กับเชือก โซ่ หรือลวดสลิงหมวด ๑ บททั่วไป---------------------------------ข้อ ๔ ให้นายจ้างใช้เชือก ลวดสลิง และรอก ให้เป็นไปตามคุณลักษณะและข้อกําหนดของการใช้งาน ที่ผู้ผลิตหรือวิศวกรกําหนดข้อ ๕ ให้นายจ้างตรวจสอบเชือก ลวดสลิง รอก และอุปกรณ์ประกอบเบื้องต้นให้อยู่ในสภาพปลอดภัย พร้อมใช้งาน และตรวจตามรายการตามระยะเวลาที่ผู้ผลิตหรือวิศวกรกําหนดข้อ ๖ ให้นายจ้างจัดให้มีมาตรการด้านความปลอดภัยในรัศมีการทํางานที่อาจได้รับอันตรายจากการใช้เชือก ลวดสลิง รอก เนื่องจากการตกหล่น ดีด หรือกระเด็น และจัดให้มีป้ายเตือนอันตรายดังกล่าว ติดไว้ให้เห็นชัดเจน ณ บริเวณนั้นข้อ ๗ ให้นายจ้างจัดให้มีมาตรการด้านความปลอดภัยในรัศมีการทํางานที่อาจได้รับอันตรายจากการใช้เชือก ลวดสลิง รอก เนื่องจากการตกหล่น ดีด หรือกระเด็น และจัดให้มีป้ายเตือนอันตรายดังกล่าว ติดไว้ให้เห็นชัดเจน ณ บริเวณนั้นข้อ ๘ ให้นายจ้างควบคุมดูแลมิให้ผู้ใดใช้เชือก ลวดสลิง หรือรอกในการห้อย โหน เกาะ ขึ้นลงหรือเคลื่อนที่จากที่หนึ่งไปยังอีกที่หนึ่งข้อ ๙ ให้นายจ้างจัดให้มีการเก็บและบํารุงรักษาเชือก ลวดสลิง รอก ตามข้อกําหนดชนิด ประเภท วัตถุประสงค์ รายละเอียด และระยะเวลาที่ผู้ผลิตหรือวิศวกรกําหนดหมวด ๒ เชือก------------------------------------ข้อ ๑๐ ให้นายจ้างใช้เชือกที่มีค่าความปลอดภัยไม่น้อยกว่า 5 ขณะใช้งาน และต้องควบคุมตรวจสอบมิให้นําเชือกผุเปื่อย ยุ่ย ชํารุด สกปรก หรือพอง อันอาจก่อให้เกิดความไม่ปลอดภัยมาใช้งาน นายจ้างต้องควบคุมตรวจสอบเพิ่มเติมมิให้นําสลิงใยสังเคราะห์ที่มีลักษณะดังต่อไปนี้ มาใช้งาน (1) มีรอยเย็บปริ หรือขาด (2) มีเศษโลหะหรือสิ่งอื่นใดฝังตัวอยู่ในเส้นใย หรือเกาะที่ผิว (3) มีรอยเนื่องจากความร้อนหรือสารเคมีข้อ ๑๑ ให้นายจ้างควบคุมดูแลการใช้เชือกสําหรับการยก ดึง ลาก ผูก มัด หรือยึดโยงมิให้ ถู ลาก กับพื้นดินหรือพื้นผิวขรุขระหรือในขณะใช้งานข้อ ๑๒ ให้นายจ้างจัดให้มีการทําความสะอาดเชือกหลังจากใช้งานเสร็จสิ้นแล้ว และเก็บรักษาไว้ในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม ไม่ให้ถูกความชื้น ความร้อน หรือสารเคมีหมวด ๓ ลวดสลิง--------------------------------------ข้อ ๑๓ ห้ามมิให้นายจ้างนําลวดสลิงที่มีลักษณะดังต่อไปนี้มาใช้งาน (1) ถูกกัดกร่อนชํารุด หรือเป็นสนิมจนเห็นได้ชัดเจน (2) มีร่องรอยเนื่องจากถูกความร้อนทําลาย (3) ขมวด (Kink) หรือแตกเกลียว (Bird Caging) (4) เส้นผ่านศูนย์กลางเล็กลงเกินร้อยละห้าของเส้นผ่านศูนย์กลางเดิม (5) เส้นลวดในหนึ่งช่วงเกลียว (Lay) ขาดตั้งแต่สามเส้นขึ้นไปในเกลียว (Strand) เดียวกันหรือขาดตั้งแต่หกเส้นขึ้นไปในหลายเกลียว (Strands) รวมกันข้อ ๑๔ ลวดสลิงที่นายจ้างนํามาใช้สําหรับการผูก มัด หรือยึดโยงวัสดุ สิ่งอื่นใดต้องมีค่าความปลอดภัยไม่น้อยกว่า 5 กรณีใช้ลวดสลิงสําหรับยึดโยงส่วนใดส่วนหนึ่งของเครื่องจักร หรือปั้นจั่น ต้องมีค่าความปลอดภัยไม่น้อยกว่า 3.5 กรณีใช้ลวดสลิงสําหรับเป็นลวดสลิงวิ่ง ต้องมีค่าความปลอดภัยไม่น้อยกว่า 6ข้อ ๑๕ กรณีนายจ้างใช้ลวดสลิงสําหรับการผูก มัด หรือยึดโยงวัสดุ และมีการใช้คลิปตัวยูเป็นตัวยึด ต้องจัดให้มีคลิปอย่างน้อยสามอัน โดยให้ด้านท้องของคลิปกดอยู่กับปลายลวดสลิงด้านที่รับแรงข้อ ๑๖ ให้นายจ้างจัดให้มีการควบคุมดูแลให้มีลวดสลิงเหลืออยู่ในม้วนลวดสลิงไม่น้อยกว่าสองรอบในขณะทํางานหมวด ๔ รอก----------------------------------------ข้อ ๑๗ ห้ามมิให้นํารอก มาใช้งานผิดประเภท เช่น ห้ามนํารอกที่ใช้กับเชือกมาใช้กับลวดสลิงข้อ ๑๘ นายจ้างต้องใช้รอกที่ผลิตด้วยวัสดุที่แข็งแรงทนทาน เมื่อนํารอกมาใช้งาน รอกต้องไม่แตกบิ่น สึกหรอ หรือชํารุดข้อ ๑๙ ให้นายจ้างปฏิบัติเมื่อมีการนํารอกมาใช้งานดังนี้ (1) จัดให้มีอุปกรณ์ป้องกัน เช่น ครอบรอก รอกช่วย เพื่อมิให้เชือก ลวดสลิง หลุดจากร่องรอก (2) กําหนดมาตรการสําหรับผู้มีหน้าที่เกี่ยวข้องในเขตที่มีการใช้รอกเหนือระดับพื้นทางเดินและห้ามมิให้ผู้ที่ไม่มีหน้าที่เกี่ยวข้องเข้าไปในบริเวณดังกล่าวข้อ ๒๐ ให้นายจ้างควบคุมตรวจสอบการใช้ชุดรอกที่ใช้แขวนกระเช้านั่งร้าน (Suspended Scaffold) ให้เป็นไปตามคุณลักษณะของชุดรอก หรือตามคู่มือหรือคําแนะนําการใช้งานของผู้ผลิตและต้องมีความแข็งแรงสมบูรณ์สามารถใช้งานได้อย่างปลอดภัยผู้มีอํานาจลงนาม - ประกาศ ณ วันที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2553 อัมพร นิติสิริอธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน