กฎกระทรวง(พ.ศ. ๒๔๙๘)ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมการก่อสร้างในเขตเพลิงไหม้พุทธศักราช๒๔๗๖[๑] อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๖แห่งพระราชบัญญัติควบคุมการก่อสร้างในเขตเพลิงไหม้ พุทธศักราช ๒๔๗๖ ซึ่งได้แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติควบคุมการก่อสร้างในเขตเพลิงไหม้(ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๔๙๖ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ในกฎกระทรวงนี้(๑) อาคารที่พักอาศัย หมายความว่า ตึก บ้าน เรือน โรง แพซึ่งโดยปกติบุคคลอาศัยอยู่ทั้งกลางวันและกลางคืน(๒) อาคารพาณิชย์ หมายความว่า ห้างร้าน คลังสินค้าหรือโรงงานที่ไม่ใช้เครื่องจักรขนาดใหญ่(๓) ห้องแถว หมายความว่าอาคารที่พักอาศัยหรืออาคารพาณิชย์ซึ่งปลูกสร้างติดต่อกันเป็นแถวเกินกว่าสองห้องและประกอบด้วยวัตถุอันมิใช่วัตถุทนไฟเป็นส่วนใหญ่(๔) ตึกแถว หมายความว่าอาคารที่พักอาศัยหรืออาคารพาณิชย์ซึ่งปลูกสร้างติดต่อกันเป็นแถวเกินกว่าสองห้องและประกอบด้วยวัตถุถาวรและทนไฟเป็นส่วนใหญ่(๕) โรงงานอุตสาหกรรม หมายความว่าอาคารที่ทำขึ้นเพื่อเป็นโรงงานสำหรับประกอบการอุตสาหกรรม โดยใช้เครื่องจักรขนาดใหญ่เป็นปัจจัย(๖) อาคารสาธารณะ หมายความว่า โรงมหรสพ หอประชุม โรงเรียนหรือสถานที่ซึ่งกำหนดให้เป็นที่ชุมนุมชนได้ทั่วไป เช่น โรงแรม ภัตตาคารหรือโรงพยาบาล เป็นต้น(๗) อาคารเลี้ยงสัตว์ หมายความว่าสิ่งปลูกสร้างเพื่อให้สัตว์พาหนะ เช่น ช้าง ม้า โค กระบือ พักอาศัย(๘) อาคารชั่วคราว หมายความว่า สิ่งปลูกสร้างซึ่งกรมโยธาเทศบาลพิจารณาเห็นว่าเพื่อใช้ประโยชน์เป็นการชั่วคราว และมีกำหนดเวลาที่จะรื้อถอน(๙) อาคารพิเศษ หมายความถึงอาคารดังต่อไปนี้ก. โรงมหรสพ อัฒจันทร์ หอประชุมข. อู่เรือ คานเรือ หรือท่าเรือ สำหรับเรือขนาดใหญ่เกินกว่า๑๐๐ ตัน และโป๊ะ (ท่าเรือ)ค. อาคารสูงกว่า ๑๕ เมตร หรือสะพานในที่ซึ่งติดต่อกับทางสาธารณะหรืออาคารที่มีคานหรือโครงหลังคาช่วงหนึ่งยาวเกิน๑๐ เมตร(๑๐) ผู้ออกแบบ หมายความว่า ผู้รับผิดชอบในการคำนวณเขียนแบบและกำหนดรายการเพื่อใช้ในการก่อสร้าง(๑๑) นายงาน หมายความว่าผู้มีหน้าที่ควบคุมการปลูกสร้างให้ผู้ได้รับอนุญาต(๑๒) นายช่าง หมายความว่า นายช่างในกรมโยธาเทศบาลหรือนายช่างซึ่งอธิบดีกรมโยธาเทศบาลมอบหมาย(๑๓) แผนผัง หมายความว่าแผนที่แสดงลักษณะที่ดินบริเวณปลูกสร้างอาคาร(๑๔) แบบก่อสร้าง" หมายความว่าแบบเพื่อใช้ประโยชน์ในการปลูกสร้างตัวอาคาร(๑๕) รายการ หมายความว่าข้อความชี้แจงรายละเอียดเกี่ยวแก่การปลูกสร้างตามแนวของแบบก่อสร้างนั้น(๑๖) รายการคำนวณ หมายความว่า รายละเอียดแสดงวิธีการคิดกำลังต้านทานของส่วนอาคารตามที่ปรากฏในแบบก่อสร้าง(๑๗) แบบสังเขป หมายความว่าแบบชนิดซึ่งเขียนไว้พอเป็นประมาณ(๑๘) แผนอาคาร หมายความว่า แบบแสดงลักษณะส่วนราบของอาคาร(๑๙) รูปด้าน หมายความว่าแบบแสดงลักษณะส่วนตั้งภายนอกของอาคาร(๒๐) รูปตัด หมายความว่าแบบแสดงลักษณะส่วนตั้งภายในของอาคาร(๒๑) พื้นอาคาร หมายความว่าเนื้อที่ส่วนราบของอาคารซึ่งอยู่ภายในขอบเขตของคานหรือรอดที่รับพื้นนั้นหรือภายในพื้นนั้นหรือภายในขอบเขตของเสาอาคาร(๒๒) ฝา หมายความว่าส่วนก่อสร้างในด้านตั้งซึ่งแบ่งกั้นพื้นอาคารให้เป็นห้อง ๆ(๒๓) ผนัง หมายความว่าส่วนก่อสร้างในด้านตั้งซึ่งกั้นด้านนอกของอาคารให้เป็นหลังหรือหน่วยจากกัน(๒๔) ผนังกันไฟ หมายความว่าผนังซึ่งทำด้วยวัตถุทนไฟและไม่มีช่องที่จะให้ไฟผ่านได้(๒๕) รากฐาน หมายความว่า ส่วนรับน้ำหนักของอาคารนับจากใต้พื้นชั้นล่างลงไปจนถึงที่ฝังอยู่ในดิน(๒๖) เสาเข็ม หมายความว่าเสาที่ตอกฝังลงในพื้นดินเพื่อช่วยรับน้ำหนักบรรทุกของอาคาร(๒๗) ช่วงบันได หมายความว่าระยะตั้งบันไดซึ่งมีขั้นต่อกันโดยตลอด(๒๘) ลูกตั้ง หมายความว่า ระยะตั้งของขั้นบันได(๒๙) ลูกนอน หมายความว่า ระยะราบของขั้นบันได(๓๐) บ่อตรวจระบาย หมายความว่าส่วนที่เปิดได้ของท่อระบายซึ่งกำหนดไว้ใช้ในการชำระล้างท่อ(๓๑) บ่อพักขยะ หมายความว่า ส่วนของทางระบายน้ำที่กำหนดกั้นขยะให้หยุดระบายไปด้วยกับน้ำ(๓๒) อุปกรณ์อนามัย หมายความว่าเครื่องประกอบอันใช้ประโยชน์ในการสุขาภิบาลของอาคาร(๓๓) บ่ออาจม หมายความว่าบ่อพักอุจจาระหรือสิ่งโสโครกอันไม่มีวิธีการระบายออกไปตามสภาพปกติ(๓๔) ลิฟต์ หมายความว่าเครื่องสำหรับใช้บรรทุกบุคคลหรือของขึ้นลงระหว่างพื้นต่าง ๆ ของอาคาร(๓๕) ท่อเอกประปา หมายความว่า ท่อน้ำประปาในทางสาธารณะซึ่งเป็นสมบัติของการประปา(๓๖) วัตถุทนไฟ หมายความว่าวัตถุก่อสร้างซึ่งไม่เป็นเชื้อเพลิง(๓๗) วัตถุถาวร หมายความว่า วัตถุทนไฟซึ่งตามปกติไม่แปลงสภาพได้ง่ายโดยน้ำไฟ หรือดินฟ้าอากาศ(๓๘) อิฐธรรมดา หมายความว่า ดินชนิดที่ปั้นขึ้นเป็นแท่งโดยไม่ใช้เครื่องอัดและเผาไฟสุกแล้ว(๓๙) อิฐอัด หมายความว่าอิฐชนิดซึ่งได้ประดิษฐ์ขึ้นโดยใช้เครื่องอัดให้เนื้อแน่นก่อนเผา(๔๐) คอนกรีต หมายความว่า วัตถุซึ่งประกอบขึ้นด้วยส่วนผสมของซิเมนต์ทราย หิน และน้ำ(๔๑) คอนกรีตเสริมเหล็ก หมายความว่าคอนกรีตซึ่งมีเหล็กฝังภายในให้ทำหน้าที่รับแรงได้มากขึ้นกว่าปกติ(๔๒) เหล็กหล่อ หมายความว่า เหล็กซึ่งถลุงมาจากแร่เหล็กอันจะใช้ชุบไม่ได้ผล(๔๓) เหล็กล้วน หมายความว่าเหล็กที่มีธาตุอื่นเจือปนน้อยที่สุด และจะใช้ชุบไม่ได้ผล(๔๔) เหล็กถ่าน หมายความว่าเหล็กซึ่งมีธาตุถ่านผสมทำให้เหนียวกว่าปกติ อันจะใช้ชุบได้ผล(๔๕) เหล็กเสริม หมายความว่าเหล็กถ่านที่ใช้ฝังในเนื้อคอนกรีตเพื่อเพิ่มกำลังขึ้น(๔๖) ไม้อ่อน หมายความว่าไม้เนื้ออ่อนซึ่งไม่คงทนต่อดินฟ้าอากาศและตัวสัตว์ เช่น ไม้ยาง หรือไม้ตะแบก(๔๗) ไม้แก่น หมายความว่าไม้เนื้อแข็งซึ่งทนต่อดินฟ้าอากาศและตัวสัตว์ได้ดีตามสภาพอันสมควร เช่น ไม้เต็งรังตะเคียนทอง เคี่ยม(๔๘) ปูนขาว หมายความว่า วัตถุประสานซึ่งผลิตขึ้นจากหินธาตุปูนหรือเปลือกหอย(๔๙) ซิเมนต์ หมายความว่า วัตถุประสานซึ่งผลิตขึ้นจากแร่ธาตุปูนและธาตุดินผสมกันเป็นส่วนใหญ่(๕๐) ทราย หมายความว่าก้อนหินเมล็ดเล็กละเอียดเกิดตามธรรมชาติซึ่งมีขนาดโตไม่เกิน ๓ มิลลิเมตร(๕๑) กรวด หมายความว่า ก้อนหินเกิดตามธรรมชาติขนาดโตเกินกว่า๓ มิลลิเมตร(๕๒) ดินดาน หมายความว่า หินชนิดที่มีเนื้อเปื่อยไม่แน่นเป็นก้อนแกร่ง(๕๓) หินปูน หมายความว่าหินธาตุปูนซึ่งมีเนื้อแน่นแกร่งเป็นก้อนปึก(๕๔) หินทราย หมายความว่าหินประกอบด้วยเมล็ดทรายและประสานด้วยวัตถุอื่นเป็นก้อนปึก(๕๕) หินอัคนี หมายความว่าหินที่มีเนื้อแข็งแกร่งเป็นก้อนปึกโดยไม่ต้องอาศัยวัตถุอื่นประสาน(๕๖) แรงประลัย หมายความว่าแรงขนาดที่จะทำให้วัตถุแตกแยกออกจากกันเป็นส่วน(๕๗) แรงดึง หมายความว่าแรงที่จะทำให้วัตถุแยกออกห่างจากกัน(๕๘) แรงอัด หมายความว่า แรงที่จะทำให้วัตถุทลายเข้าหากัน(๕๙) แรงเฉือน หมายความว่า แรงที่จะทำให้วัตถุขาดออกจากกันดุจกรรไกรตัด(๖๐) ส่วนปลอดภัย หมายความว่าอัตราส่วนที่ใช้ทอนแรงประลัยลงให้ถึงขนาดที่จะใช้ได้ปลอดภัย(๖๑) น้ำหนักบรรทุก หมายความว่าน้ำหนักที่จะกำหนดว่าจะมาเพิ่มขึ้นบนอาคาร นอกจากน้ำหนักของตัวอาคารนั้นเอง(๖๒) ส่วนลาด หมายความว่า ส่วนระยะตั้งเทียบกับส่วนระยะยาวของฐาน(๖๓) ทางระบายน้ำสาธารณะ หมายความว่าช่องน้ำไหลตามทางสาธารณะ ซึ่งกำหนดไว้ให้ระบายน้ำออกจากอาคารได้(๖๔) ทางสาธารณะ หมายความว่า ที่ดินที่ประชาชนมีสิทธิใช้เป็นทางคมนาคมได้(๖๕) ระดับถนน หมายความว่า ความสูงของยอดถนนจากที่ดินใกล้ชิดเทียบกับระดับน้ำทะเล(๖๖) แนวถนน หมายความว่าแนวเขตที่กำหนดไว้ให้เป็นทางสาธารณะทางบกหมวด ๑การอนุญาตปลูกสร้าง ข้อ ๒เมื่อมีพระราชกฤษฎีกาให้ใช้พระราชบัญญัติควบคุมการก่อสร้างในเขตเพลิงไหม้พุทธศักราช ๒๔๗๖ ณ ที่ใดแล้ว ผู้ใดจะขออนุญาตปลูกสร้างอาคารตามมาตรา ๖ให้ยื่นคำขอต่อกรมโยธาเทศบาลตามแบบ ย.ธ.๑ ท้ายกฎกระทรวงนี้พร้อมด้วยแผนผังแบบก่อสร้างและรายการ อย่างละ ๓ ชุดผู้ขออนุญาตปลูกสร้างอาคารจะต้องเป็นเจ้าของอาคารที่จะต้องปลูกสร้างขึ้นหรือเป็นตัวแทนของผู้นั้น ซึ่งได้รับมอบอำนาจโดยชอบด้วยกฎหมายข้อ ๓ใบอนุญาตให้ปลูกสร้างอาคารตามความในมาตรา ๖ ให้ออกตามแบบ ย.ธ. ๒ท้ายกฎกระทรวงนี้ข้อ ๔คำสั่งของกรมโยธาเทศบาลให้แก้ไขเปลี่ยนแปลงหรือเพิ่มเติมแบบก่อสร้างหรือรายการตามความในมาตรา ๑๐ ให้ทำตามแบบ ย.ธ. ๓ ท้ายกฎกระทรวงนี้ และให้จัดส่งให้ผู้ขออนุญาตโดยให้ลงลายมือชื่อรับเป็นหลักฐานไว้แต่ถ้าส่งให้ไม่ได้ก็ให้ประกาศไว้ให้ทราบที่ป้ายโฆษณาของกรมโยธาเทศบาลและ ณสถานที่ปลูกสร้างข้อ ๕สำหรับอาคารดังต่อไปนี้(๑) พระที่นั่งหรือพระราชวัง(๒)อาคารของรัฐบาลซึ่งใช้เป็นที่ทำงานในราชการหรือเพื่อสาธารณประโยชน์และ(๓)วัดวาอารามหรือโบราณสถานซึ่งอยู่ในความควบคุมของกระทรวงวัฒนธรรมเมื่อแผนผังแบบก่อสร้างและรายการสิ่งที่ปลูกสร้างนั้นกระทรวงวัฒนธรรมได้รับรองแล้วให้เจ้าหน้าที่บังคับบัญชาการก่อสร้างแจ้งให้กรมโยธาเทศบาลทราบเป็นหนังสือก่อนกำหนดก่อสร้างอย่างน้อยเป็นเวลา๓๐ วัน พร้อมด้วยแผนผังและแบบก่อสร้าง ๑ ชุดข้อ ๖ถ้ากรมโยธาเทศบาลมีข้อแก้ไขสำหรับอาคารตามความในข้อ ๕ แห่งกฎกระทรวงนี้ก็ให้มีหนังสือแจ้งเหตุผลให้เจ้าหน้าที่บังคับบัญชาการก่อสร้างทราบภายในกำหนด ๑๕วัน นับแต่เวลาที่ได้รับแจ้งความนั้นหมวด ๒แผนผังแบบก่อสร้าง และรายการ ส่วนที่ ๑แผนผัง ข้อ ๗แผนผังให้ใช้มาตราส่วนไม่เล็กกว่า ๑ ใน ๑,๐๐๐ แสดงขอบเขตที่ดินและบริเวณติดต่อและแสดงขอบนอกของอาคารที่มีอยู่แล้ว กับอาคารที่ขออนุญาตปลูกสร้างใหม่ด้วยลักษณะและเครื่องหมายต่างกันให้ชัดเจนพร้อมด้วยเครื่องหมายทิศข้อ ๘ในแผนผังให้แสดงทางสาธารณะหรือแนวถนนที่กำหนดไว้ในกฎหมายว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ในบริเวณนี้ แล้วแต่กรณีที่ติดต่อกับที่ดินปลูกสร้างโดยบริบูรณ์กับทางระบายน้ำออกจากอาคารที่ปลูกสร้างนั้นจนถึงทางระบายน้ำสาธารณะและตามแนวทางระบายน้ำนั้นให้แสดงเครื่องหมายชี้ทางน้ำไหลพร้อมด้วยส่วนลาดข้อ ๙ในแผนผังให้แสดงระดับของพื้นชั้นล่างของอาคารและให้แสดงการสัมพันธ์กับระดับถนนสาธารณะหรือระดับพื้นดินตรงที่ปลูกสร้างส่วนที่ ๒แบบก่อสร้าง ข้อ ๑๐แบบก่อสร้างให้ใช้มาตราส่วนไม่เล็กกว่า ๑ ใน ๑๐๐แสดงแผนรากฐานของอาคารและพื้นชั้นต่าง ๆของอาคารรูปด้านและรูปตัดเนื่องกันไม่ต่ำกว่า ๒ ด้าน รูปรายละเอียดส่วนสำคัญ ขนาดและเครื่องหมายวัตถุประกอบแผนอาคารชัดเจนพอที่จะคิดรายการและสอบรายการคำนวณได้ข้อ ๑๑ แบบก่อสร้างอาคารสาธารณะและอาคารที่บุคคลอาจเข้าอยู่หรือใช้สอยได้ตั้งแต่สามชั้นขึ้นไปให้แสดงรายการคำนวณกำลังของส่วนสำคัญต่าง ๆ ของอาคารไว้โดยบริบูรณ์ข้อ ๑๒ อาคารพิเศษนั้นนอกจากต้องปฏิบัติตามกฎหมายต่าง ๆ ที่มีกำหนดควบคุมอยู่โดยเฉพาะแล้วให้เสนอรายการคำนวณอย่างละเอียดด้วยข้อ ๑๓แบบก่อสร้างสำหรับปลูกสร้างอาคารโดยต่อเติมหรือเปลี่ยนแปลงอาคารที่เพลิงไหม้ให้แสดงแบบของส่วนเก่าและส่วนที่จะต่อเติมหรือเปลี่ยนแปลงให้เห็นชัดเจนต่างกันข้อ ๑๔อาคารชั่วคราวเพื่อประโยชน์ในการปลูกสร้างอาคารถาวร หรือเพื่อประโยชน์อย่างอื่นจะเสนอแบบก่อสร้างเป็นแบบสังเขปก็ได้ส่วนที่ ๓รายการ ข้อ ๑๕ รายการให้แสดงลักษณะของวัตถุก่อสร้างอันเป็นส่วนประกอบสำคัญของอาคารโดยละเอียดชัดเจนพร้อมด้วยวิธีก่อสร้างส่วนที่ ๔ทั่วไป ข้อ ๑๖มาตราส่วน ขนาด ระยะ น้ำหนัก และหน่วยการคำนวณต่าง ๆ ของแผนผังและแบบก่อสร้าง รายการ หรือรายการคำนวณนั้น ให้ใช้มาตราเมตริกข้อ ๑๗ ในแผนผัง แบบก่อสร้าง และรายการนั้นให้แจ้งนามและสำนักงานหรือที่อยู่ของผู้กำหนดแผนผังออกแบบก่อสร้างทำรายการและคิดรายการคำนวณไว้ด้วยพร้อมกับเครื่องหมายวิทยฐานะ (ถ้ามี) ว่าเป็นผู้สามารถสมควรทำการเหล่านั้นได้หมวด ๓ลักษณะอาคารต่างๆ ข้อ ๑๘ อาคารที่พักอาศัยซึ่งมิได้ทำด้วยวัตถุถาวรหรือทนไฟเป็นส่วนใหญ่นั้นจะมีครัวไฟอยู่ในอาคารนั้นไม่ได้และจะปลูกสร้างเกินกว่าสองชั้นไม่ได้ข้อ ๑๙อาคารที่พักอาศัยเกินกว่าสองชั้น ต้องทำด้วยวัตถุถาวรและทนไฟเป็นส่วนใหญ่และต้องมีทางลงหนีไฟไว้ด้วย เว้นแต่มีบันไดขึ้นลงมากพอที่จะใช้เป็นทางหนีไฟได้ดีพอสมควรแล้วข้อ ๒๐ห้องแถว ตึกแถว ให้ทำกว้างไม่น้อยกว่า ๓๕๐ เซนติเมตรระหว่างผนังและต้องมีทางคนเข้าออกได้ทั้งข้างหน้ากับข้างหลัง ถ้าปลูกสร้างติดต่อกันให้มีผนังกันไฟทุกๆ ระยะ ๕ ห้องเป็นอย่างน้อยข้อ ๒๑ อาคารทุกชนิดจะปลูกสร้างบนที่ดินในบริเวณเพลิงไหม้ซึ่งถมด้วยขยะมูลฝอยมิได้ เว้นแต่ขยะมูลฝอยนั้นจะได้กลายสภาพเป็นดินแล้วหรือได้ทับด้วยดินกระทุ้งแน่นไม่ต่ำกว่า ๓๐ เซนติเมตรและมีลักษณะไม่เป็นอันตรายแก่อนามัย และมั่นคงพอแก่การปลูกสร้างแล้วข้อ ๒๒ รั้วหรือกำแพงกั้นเขต ให้ทำได้สูงไม่เกิน ๓๐๐ เซนติเมตรเหนือระดับถนนประตูรั้วหรือกำแพงทางรถเข้าเมื่อมีคานบนให้วางคานสูงตั้งแต่ ๓๐๐เซนติเมตรขึ้นไปจากระดับถนนข้อ ๒๓ป้ายโฆษณาที่เป็นอาคารต้องติดตั้งโดยไม่บังช่องลม หน้าต่าง หรือประตู และต้องติดตั้งด้วยวัตถุติดต่ออันถาวรเพื่อป้องกันการหลุดออกข้อ ๒๔สะพานสำหรับรถข้ามได้ต้องมีช่องกว้างเป็นทางจราจรไม่น้อยกว่า ๓๐๐ เซนติเมตรและมีส่วนลาดไม่ชันกว่า ๑ ใน ๑๐ ถ้ามีหลังคาคลุมต้องวางคานบนสูงไม่ต่ำกว่า ๓๐๐ เซนติเมตรจากระดับพื้นสะพานหมวด ๔ส่วนต่าง ๆของอาคาร ข้อ ๒๕ห้องนอนหรือห้องที่ใช้เป็นที่พักอาศัยในอาคารให้มีส่วนกว้างหรือส่วนยาวไม่ต่ำกว่า ๒๕๐ เซนติเมตร กับรวมเนื้อที่พื้นทั้งหมดไม่น้อยกว่า ๙ตารางเมตร และให้มีช่องประตูและหน้าต่างเป็นเนื้อที่รวมกันไม่น้อยกว่าส่วน ๑ ใน ๑๐ของพื้นที่ของห้องนั้น โดยไม่รวมนับส่วนประตู หรือหน้าต่างอันติดต่อกับห้องอื่นข้อ ๒๖ห้องอาคารซึ่งบุคคลเข้าไปได้จะต้องมีช่องระบายลมให้เพียงพอในเมื่อได้ปิดประตูทั้งหมดวิธีระบายลมนั้นให้ทำตามแบบซึ่งเหมาะสมกับสภาพของอาคารนั้นข้อ ๒๗ช่องทางเดินภายในอาคารให้ทำกว้างไม่น้อยกว่า ๑๐๐ เซนติเมตรกับมิให้มีเสากีดกั้นให้ส่วนหนึ่งส่วนใดแคบกว่ากำหนดนั้นทั้งให้มีแสงสว่างธรรมชาติแลเห็นได้เวลากลางวันด้วยข้อ ๒๘หน้าต่างและประตูของห้องนอนหรือห้องพักอาศัยให้ทำสูงจากพื้นถึงยอดไม่น้อยกว่า ๒๐๐ เซนติเมตร และให้บุคคลสามารถเปิดออกจากห้องนั้นได้โดยสะดวกข้อ ๒๙ระยะดิ่งระหว่างพื้นถึงเพดานตรงยอดฝาหรือยอดผนังสำหรับห้องในอาคารที่พักอาศัยต้องไม่ต่ำกว่า๓๐๐ เซนติเมตร สำหรับห้องทั้งหลายอันเป็นประธานในอาคารสาธารณะ โรงงานอุตสาหกรรมอาคารพาณิชย์ ห้องแถว ตึกแถว โรงรถ หรือคอกสัตว์ที่มีห้องคนพักอาศัยอยู่ชั้นบนระยะนั้นต้องไม่ต่ำกว่า ๓๕๐ เซนติเมตรข้อ ๓๐พื้นชั้นล่างของอาคารที่พักอาศัยนั้นต้องมีระดับสูงกว่าพื้นดินปลูกสร้างอาคารอย่างน้อย๙๐ เซนติเมตร แต่ถ้าเป็นพื้นซิเมนต์ อิฐ หิน หรือวัตถุแข็งอย่างอื่นที่สร้างตันติดพื้นดินต้องมีระดับสูงกว่าพื้นดินปลูกสร้างอาคารอย่างน้อย ๑๐ เซนติเมตรและถ้าเป็นอาคารตั้งอยู่ริมแนวถนนในที่ราบ จะเป็นอาคารที่พักอาศัยหรือไม่ก็ตามต้องสูงกว่าระดับถนนนั้นไม่ต่ำกว่า ๓๐ เซนติเมตรข้อ ๓๑ถ้าครัวไฟอยู่ติดกับห้องนอนหรือห้องส้วม ห้ามมิให้มีประตู หน้าต่างหรือช่องลมในด้านที่ติดต่อกันนั้นข้อ ๓๒เตาไฟสำหรับการอุตสาหกรรมหรือการพาณิชย์ชนิดเป็นเตาก่อหรือเตาเหล็กให้ตั้งได้เฉพาะในอาคารซึ่งประกอบด้วยวัตถุทนไฟเป็นส่วนใหญ่เตาไฟและปล่องระบายควันไฟจะต้องทำมิให้ฝา หรือผนัง หรือหลังคาถูกความร้อนจัดได้ข้อ ๓๓บันไดสำหรับอาคารที่พักอาศัยต้องทำขนาดกว้างไม่น้อยกว่า ๙๐ เซนติเมตรช่วงหนึ่งไม่สูงเกิน ๓๐๐ เซนติเมตร และลูกตั้งไม่สูงกว่า ๒๐ เซนติเมตรลูกนอนไม่แคบกว่า ๒๒ เซนติเมตร ถ้าตอนใดต้องทำเลี้ยวมีบันไดเวียนส่วนแคบที่สุดของลูกนอนต้องไม่แคบกว่า ๑๐ เซนติเมตรข้อ ๓๔บันไดอันเป็นประธานสำหรับอาคารสาธารณะ โรงงานอุตสาหกรรม และอาคารพาณิชย์ต้องทำขนาดกว้างไม่น้อยกว่า ๑๕๐ เซนติเมตร ช่วงหนึ่งไม่สูงเกิน ๔๐๐ เซนติเมตรลูกตั้งไม่สูงกว่า ๑๙ เซนติเมตร ลูกนอนไม่แคบกว่า ๒๔ เซนติเมตรถ้าไม่มีบันไดขึ้นลงให้มากพอที่จะใช้เป็นทางลงหนีไฟได้ดีพอสมควรแล้วจะต้องมีทางลงหนีไฟอีก ตอนใดที่ต้องทำเลี้ยวมีบันไดเวียนส่วนแคบที่สุดของลูกนอนต้องไม่แคบกว่า ๑๐ เซนติเมตรข้อ ๓๕บันไดซึ่งมีช่วงสูงกว่าระยะที่กำหนดไว้ให้ทำที่พักมีขนาดกว้างยาวไม่น้อยกว่าส่วนกว้างของบันไดนั้นข้อ ๓๖วัตถุมุงหลังคาให้ทำด้วยวัตถุทนไฟ เว้นแต่อาคารซึ่งตั้งอยู่ห่างจากอาคารอื่นซึ่งมุงด้วยวัตถุทนไฟหรือจากเขตที่ดินหรือทางสาธารณะเกิน ๔๐ เมตร จึงจะใช้มุงด้วยวัตถุอื่นได้ข้อ ๓๗ลิฟต์สำหรับใช้บรรทุกบุคคลให้ทำได้แต่ในอาคารซึ่งประกอบด้วยวัตถุทนไฟเป็นส่วนใหญ่ และโดยเฉพาะส่วนต่อเนื่องกับลิฟต์นั้นต้องเป็นวัตถุทนไฟทั้งสิ้นและลิฟต์นั้นจะต้องเป็นส่วนปลอดภัยไม่น้อยกว่า ๔ เท่าของน้ำหนักที่กำหนดใช้ข้อ ๓๘อาคารซึ่งต่อเนื่องกับทางสาธารณะนั้นถ้ากรมโยธาเทศบาลเห็นสมควรจะอนุญาตให้ส่วนรากฐานซึ่งอยู่ใต้ดินของอาคารนั้นเหลื่อมล้ำเข้าไปในทางสาธารณะก็ได้แต่ต้องไม่เกิน ๑๐๐ เซนติเมตรและต้องไม่กีดขวางสิ่งปลูกสร้างซึ่งได้มีอยู่ในทางสาธารณะนั้นแล้วและระดับของส่วนรากฐานที่ยื่นออกมาในทางสาธารณะจะต้องไม่สูงกว่าระดับที่กรมโยธาเทศบาลกำหนดให้ความลึกของรากฐานนั้นจะให้อยู่ในระดับใด ให้กรมโยธาเทศบาลกำหนดข้อ ๓๙รากฐานของอาคารจะต้องทำเป็นลักษณะถาวรมั่นคงพอที่จะรับน้ำหนักของตัวอาคารและน้ำหนักบรรทุกได้โดยปลอดภัยในกรณีสงสัยให้กรมโยธาเทศบาลเรียกรายการคำนวณ หรือผลของการทดลอง หรือทั้งสองอย่างเพื่อประกอบการพิจารณาได้หมวด ๕กำลังวัตถุและน้ำหนักบรรทุก ข้อ ๔๐ในการคำนวณกำลังต้านทานแรงดันส่วนอาคารประกอบด้วยอิฐประสานด้วยปูนผสมส่วนต่าง ๆ ให้กำหนดใช้ไม่เกินอัตราต่อไปนี้ชนิดอิฐส่วนปูนขาวตามปริมาตรส่วนซีเมนต์ตามปริมาตรส่วนทรายตามปริมาตรกำลังดันต่อ ๑ ตารางเซนติเมตรธรรมดา"""อัด"""๑๑--๑๑---๑๑๑-๑๑๑๓๖๔๓๓๖๔๓๒ กิโลกรัม๓ กิโลกรัม๔ กิโลกรัม๕ กิโลกรัม๔ กิโลกรัม๖ กิโลกรัม๘ กิโลกรัม๑๐ กิโลกรัมข้อ ๔๑ให้ใช้ส่วนปลอดภัยโดยใช้กำลังไม่เกิน ๑ ใน ๔ ของแรงประลัยแห่งเหล็ก กำลังต้านทานแรงประเภทต่างๆ ของส่วนอาคารประกอบด้วยเหล็กชนิดต่าง ๆ ที่มีส่วนปลอดภัย โดยใช้กำลังไม่เกิน ๑ใน ๔ ของแรงประลัยแห่งเหล็กนั้น ถ้าไม่มีเอกสารของผู้ชำนาญแสดงผลการทดลองให้เชื่อถือได้เป็นอย่างอื่นให้คำนวณโดยอัตราแรงไม่เกินอัตราต่อไปนี้ชนิดเหล็กแรงดึงต่อ ๑ตารางเซนติเมตรแรงอัดต่อ ๑ตารางเซนติเมตรแรงเฉือนต่อ ๑ตารางเซนติเมตรเหล็กหล่อเหล็กล้วนเหล็กถ่านอ่อนเหล็กเสริม๒๐๐ กิโลกรัม๗๐๐ กิโลกรัม๑,๐๐๐ กิโลกรัม๑,๒๐๐ กิโลกรัม๑,๒๐๐ กิโลกรัม๗๐๐ กิโลกรัม๑,๐๐๐ กิโลกรัม๑,๒๐๐ กิโลกรัม๒๐๐ กิโลกรัม๖๐๐ กิโลกรัม๘๐๐ กิโลกรัม๘๕๐ กิโลกรัมข้อ ๔๒ให้ใช้ส่วนปลอดภัยโดยใช้กำลังไม่เกิน ๑ ใน ๔ ของแรงประลัยแห่งไม้แต่ไม่ให้ความแอ่นของไม้เกิน ของช่วงคานกำลังต้านทานแรงประเภทต่าง ๆ ของไม้ชนิดต่าง ๆ ที่มีส่วนปลอดภัยโดยใช้กำลังไม่เกิน๑ ใน ๔ ของแรงประลัยแห่งไม้นั้น ถ้าไม่มีเอกสารของผู้ชำนาญแสดงผลทดลองให้เชื่อถือได้เป็นอย่างอื่นให้คำนวณโดยอัตราแรงไม่เกินอัตราต่อไปนี้ชนิดไม้แรงดึงตามเสี้ยนต่อ ๑ ตารางเซนติเมตรแรงอัดตามเสี้ยนต่อ ๑ ตารางเซนติเมตรแรงอัดขวางเสี้ยนต่อ ๑ ตารางเซนติเมตรแรงเฉือนตามเสี้ยนต่อ ๑ ตารางเซนติเมตรไม้อ่อนไม้ปานกลางไม้แข็ง๑๐๐ กิโลกรัม๑๑๐ กิโลกรัม๑๒๕ กิโลกรัม๘๐ กิโลกรัม๙๐ กิโลกรัม๑๐๐ กิโลกรัม๒๔ กิโลกรัม๒๗ กิโลกรัม๓๐ กิโลกรัม๖ กิโลกรัม๑๐ กิโลกรัม๑๕ กิโลกรัมข้อ ๔๓ให้ใช้ส่วนปลอดภัยโดยใช้กำลังไม่เกิน ๑ ใน ๔ ของแรงประลัยแห่งคอนกรีต เมื่อครบอายุ๒๘ วันแล้วกำลังต้านทานแรงอัดของคอนกรีตธรรมดาที่มีส่วนปลอดภัยโดยใช้กำลังไม่เกิน๑ ใน ๔ ของแรงประลัยแห่งคอนกรีตเมื่อครบอายุ ๒๘ วันแล้วนั้นถ้าไม่มีเอกสารของผู้ชำนาญแสดงผลทดลองให้เชื่อถือได้เป็นอย่างอื่นให้คำนวณโดยอัตราแรงต่อไปนี้ส่วนซีเมนต์ตามปริมาตรส่วนทรายตามปริมาตรส่วนหินตามปริมาตรแรงต่าง ๆ กิโลกรัมต่อ ๑ ตารางเซนติเมตรแรงอัดสำหรับคานแรงอัดสำหรับเสาแรงเฉือนแรงยึด๑๑๑๑๑๑๑๒๒ ๓๓ ๔๓๔๕๖๗๘๕๐๔๕๔๐๓๕๓๐๑๕๔๐๓๖๓๒๒๘๒๔๑๒๕๔.๕๔๓.๕๓๑.๕๗๖๖๕๔๓ถ้าความยาวของเสามากกว่า ๑๒เท่าของด้านที่แคบ หรือของเส้นผ่านศูนย์กลาง ให้ใช้ค่าในตารางข้างบนคูณด้วย (๑.๓๓- ) หมายเหตุ ส = ความยาวของเสา บ = ด้านที่แคบของเสากฎนี้ให้ใช้ได้ทั้งเสาคอนกรีตและเสาไม้ข้อ ๔๔ ในการคำนวณกำลังแรงของส่วนอาคารประกอบด้วยคอนกรีตเสริมเหล็กให้ผู้คำนวณแสดงรายการคำนวณจนเป็นที่พอใจกรมโยธาเทศบาลว่าอยู่ในลักษณะปลอดภัยถ้าไม่มีเอกสารของผู้ชำนาญแสดงผลทดลองให้เชื่อถือเป็นอย่างอื่นได้ให้ถือหลักการคำนวณดังต่อไปนี้(๑)พิกัดยึดของคอนกรีต = ๑.๔ x ๑๐๖ เมตริกตัน ต่อ ๑ ตารางเมตร(๒)พิกัดยึดของเหล็กเสริม = ๒๑ x ๑๐๖ เมตริกตัน ต่อ ๑ ตารางเมตร(๓)ส่วนผสมของคอนกรีต = ซีเมนต์ ๑ ทราย ๒ และหิน ๔ ตามปริมาตร(๔)แรงอัดของคอนกรีตไม่เกิน ๔๕ กิโลกรัม ต่อ ๑ ตารางเซนติเมตร(๕)แรงดึงของเหล็กเสริมไม่เกิน ๑,๒๐๐ กิโลกรัม ต่อ ๑ ตารางเซนติเมตร(๖)แรงเฉือนของเหล็กเสริมไม่เกิน ๘๕๐ กิโลกรัม ต่อ ๑ ตารางเซนติเมตร(๗)สำหรับคานคอนกรีตเสริมเหล็ก ให้มีคอนกรีตหุ้มเหล็กหนาไม่น้อยกว่า ๒.๕ เซนติเมตรและไม่ต่ำกว่าขนาดของเหล็กเสริมเส้นใหญ่ที่สุด(๘)สำหรับพื้นคอนกรีตเสริมเหล็ก ให้มีคอนกรีตหุ้มเหล็กหนาไม่น้อยกว่า ๑.๕ เซนติเมตรและไม่ต่ำกว่าขนาดของเหล็กเสริมเส้นใหญ่ที่สุด(๙)ให้มีช่องว่างระหว่างเหล็กที่ขนานกันไม่น้อยกว่า ๒.๕ เซนติเมตรและไม่ต่ำกว่าขนาดของเหล็กเสริม อย่างไรก็ดีต้องโตกว่าขนาดของหินที่โตที่สุดที่ใช้อยู่๐.๕ เซนติเมตร(๑๐)คานคอนกรีตเสริมเหล็กต้องมีส่วนยาวไม่เกิน ๒๔ เท่าของส่วนหนาเว้นแต่มีเหตุผลเป็นพิเศษ และไม่ใช้เหล็กเสริมแนวนอนเล็กกว่า ๖ มิลลิเมตร(๑๑)สำหรับเสาคอนกรีตเสริมเหล็กรับน้ำหนัก ต้องมีเหล็กเสริมตามลำไม่น้อยกว่า ๑เส้นทุกมุม ถ้าเป็นเสากลมต้องไม่น้อยกว่า ๖ เส้น และมีส่วนเหล็กไม่น้อยกว่า ๐.๘ ใน๑๐๐ ของคอนกรีต และขนาดของเหล็กเสริมต้องไม่น้อยกว่า ๑๒.๗ มิลลิเมตรปริมาตรของเหล็กปลอกต้องไม่น้อยกว่า ๐.๔ ใน ๑๐๐ ของปริมาตรของคอนกรีตและระยะห่างของเหล็กปลอก ต้องไม่เกิน ๑๖ เท่าของขนาดเหล็กแกน หรือ ๔๘เท่าของขนาดเหล็กปลอก หรือไม่เกินด้านแคบที่สุดของเสาข้อ ๔๕น้ำหนักบรรทุกบนพื้นที่จะใช้ในการคำนวณออกแบบอาคารประเภทต่าง ๆต้องไม่ต่ำกว่าอัตราที่กำหนดไว้ ดังต่อไปนี้(๑) โรงเก็บรถยนต์ (นอกจากโรงเก็บรถยนต์ส่วนบุคคล)โรงเก็บเครื่องจักร โรงงานอุตสาหกรรม ตั้งแต่ ๕๐๐ กิโลกรัม ต่อ ๑ ตารางเมตรขึ้นไป(๒) คลังสินค้า ห้องสมุด พิพิธภัณฑ์ โรงกีฬา ๕๐๐ กิโลกรัมต่อ ๑ ตารางเมตร(๓) โรงงาน โรงพิมพ์ ร้านขายของ โรงมหรสพ หอประชุม ภัตตาคาร๔๐๐ กิโลกรัม ต่อ ๑ ตารางเมตร(๔) โรงเรียนชั้นเตรียมอุดมขึ้นไป โรงพยาบาล โรงแรมอาคารสำนักงาน ๓๐๐ กิโลกรัม ต่อ ๑ ตารางเมตร(๕) โรงเรียนชั้นประถมและมัธยม ๒๐๐ กิโลกรัม ต่อ ๑ตารางเมตร(๖) อาคารที่พักอาศัย ๑๕๐ กิโลกรัม ต่อ ๑ ตารางเมตรแต่ถ้าเนื้อที่ส่วนใดแห่งอาคารนั้นจะรับน้ำหนักบรรทุกสิ่งที่มีน้ำหนักมากกว่าอัตราที่กล่าวแล้วเช่น เครื่องจักรกลและอุปกรณ์อย่างอื่น ก็ให้คำนวณน้ำหนักบรรทุกเพิ่มขึ้นให้พอที่จะรับน้ำหนักนั้นได้ข้อ ๔๖แรงลมอย่างสูงขนานกับพื้นดินสำหรับส่วนอาคารที่สูงกว่า ๑๕ เมตรขึ้นไปให้ถือกำหนดแรงเท่ากับ ๑๐๐ กิโลกรัม ต่อ ๑ ตารางเมตร เป็นอย่างน้อย ส่วนที่ต่ำกว่านี้ลงมาให้ลดอัตราแรงลมเป็น ๕๐ กิโลกรัม ต่อ ๑ ตารางเมตรข้อ ๔๗น้ำหนักบรรทุกบนดินที่รากฐานของอาคารนั้นต้องคำนวณให้เหมาะสมเพื่อความมั่นคงและปลอดภัยซึ่งถ้าไม่มีเอกสารของผู้ชำนาญแสดงผลทดลองให้เชื่อถือได้เป็นอย่างอื่นจะต้องไม่เกินอัตรากำหนดสำหรับดินประเภทต่าง ๆ ดังต่อไปนี้(๑) ดินอ่อนหรือดินถมไว้แน่นตัวเต็มที่ ๒ เมตริกตัน ต่อ ๑ตารางเมตร(๒) ดินปานกลางหรือทรายร่วน ๑๐ เมตริกตัน ต่อ ๑ ตารางเมตร(๓) ดินแน่นหรือทรายหยาบ ๒๐ เมตริกตัน ต่อ ๑ ตารางเมตร(๔) กรวดหรือดินดาน ๔๐ เมตริกตัน ต่อ ๑ ตารางเมตร(๕) หินปูนหรือหินทราย ๘๐ เมตริกตัน ต่อ ๑ ตารางเมตร(๖) หินอัคนี ๑๕๐ เมตริกตัน ต่อ ๑ ตารางเมตรทั้งนี้ เว้นไว้แต่จะได้แสดงให้เห็นเป็นที่เชื่อถือได้ว่า จะจัดการเพิ่มอัตรารับน้ำหนักบรรทุกแห่งรากฐานของอาคารได้เป็นอย่างอื่นข้อ ๔๘ในการคำนวณน้ำหนักที่ลงบนรากฐานและเสาของอาคารสูงตั้งแต่สองชั้นลงมาให้คำนวณน้ำหนักของอาคารและน้ำหนักบรรทุกเต็มอัตราส่วนน้ำหนักบรรทุกของอาคารซึ่งสูงกว่าสองชั้นขึ้นไปและมิได้เป็นอาคารพิเศษคลังสินค้า ห้องสมุด หรือโรงงานอุตสาหกรรมนั้นให้ลดส่วนลงได้ตามชั้นของอาคารดังนี้(๑) ชั้นถัดจากชั้นยอด ลดอัตราลง ๑๐ ใน ๑๐๐(๒) ชั้นถัดลงมา ลดอัตราลง ๒๐ ใน ๑๐๐(๓) ชั้นถัดลงมา ลดอัตราลง ๒๐ ใน ๑๐๐(๔) ชั้นถัดลงมา ลดอัตราลง ๒๐ ใน ๑๐๐ทุกชั้นที่ถัดลงมาจากนี้ ลดอัตราลง ๕๐ ใน ๑๐๐ข้อ ๔๙ในการคำนวณกำลังต้านทานของรากฐาน ให้คำนวณน้ำหนักของอาคารเต็มอัตรา และ(เข็มรากฐานบนดินอ่อน) ให้เข็มรับน้ำหนักทั้งหมดโดยไม่คิดเอาแรงต้านของดินรอบ ๆเข็มมาช่วยรับน้ำหนัก สำหรับปลายเข็มจดดินแข็งดินดาน หรือวัตถุพื้นแข็งให้คำนวณเข็มนั้นเช่นลักษณะเสาแต่ถ้ามีเข็มอยู่ในดินอ่อน อาศัยแรงผืดพยุง ให้ใช้เข็มไม่สั้นกว่า ๓๐๐ เซนติเมตรและให้ใช้แรงฝืดดินตามสูตรต่อไปนี้ให้ ฝ.= ๔๐๐ + ๓๕ ย. ฝ.= แรงฝืดดินเป็นกิโลกรัมต่อตารางเมตรของเนื้อที่ผิวเข็ม ย.= ความยาวของเสาเข็มเป็นเมตรถ้าความยาวของเสาเข็มเกิน ๑๒.๐๐ เมตรต้องมีการทดลองกำลังน้ำหนักบรรทุกของเสาเข็มเนื้อที่ของรากฐานทั้งหมดจะต้องไม่น้อยกว่าของเนื้อที่ผิวของเสาเข็มทั้งหมดซึ่งอยู่ภายใต้รากฐานนั้นในกรณีที่ไม่สามารถตอกเข็มได้เพราะพื้นดินแข็ง เป็นดินปานกลางหรือทรายร่วนในการคำนวณความต้านทานของดินใต้แผ่นฐานรากจะต้องไม่เกิน ๑๐ ตันต่อ ๑ ตารางเมตรถ้าจะใช้มากกว่านี้ จะต้องแสดงหลักฐานให้เป็นที่เชื่อถือได้สำหรับเครื่องตอกเข็มด้วยแรงคนถ้าตอกด้วยเครื่องจักรซึ่งตอกได้ไม่น้อยกว่า ๔๐ ครั้ง ต่อ ๑ นาทีให้ บ= น้ำหนักบรรทุกได้โดยปลอดภัยเป็นกิโลกรัม น= น้ำหนักลูกตุ้มเป็นกิโลกรัม ส= ระยะลูกตุ้มตกเป็นเซนติเมตร จ= ระยะที่เข็มจมครั้งสุดท้ายเป็นเซนติเมตรหมวด ๖แนวอาคารและระยะต่างๆ ข้อ ๕๐ ห้ามมิให้บุคคลใดปลูกสร้างอาคารหรือส่วนของอาคารยื่นออกมาในหรือเหนือทางเดินสาธารณะเว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากกรมโยธาเทศบาลเป็นหนังสือซึ่งจะต้องไม่เกินกำหนดต่อไปนี้สำหรับกันสาดของพื้นชั้นแรกเหนือระดับถนนระยะยื่นของกันสาดไม่เกิน ๒๐๐ เซนติเมตรจากผนังระดับปลายกันสาดไม่ต่ำกว่า ๓๐๐ เซนติเมตร เหนือทางเท้าระยะยื่นของกันสาดจะต้องไม่เกินกำหนดของสูตรนี้ด้วยย= สำหรับส่วนประณีตสถาปัตยกรรมของพื้นชั้นอื่นๆระยะยื่นของชายคาไม่เกิน ๑๕๐ เซนติเมตรจากผนังระยะยื่นของส่วนประณีตสถาปัตยกรรมไม่เกิน ๑๒๐เซนติเมตรจากผนังระยะยื่นที่กล่าวนั้นจะต้องไม่เกินกำหนดของสูตรนี้ด้วยย= ให้ ย= ระยะยื่นออกมาจากผนังเป็นเซนติเมตร ก= ความกว้างของถนนเป็นเซนติเมตร ร= ระยะผนังอาคารจากแนวถนนเป็นเซนติเมตรข้อ ๕๑ห้ามมิให้ปลูกสร้างอาคารมีระยะดิ่งระหว่างพื้นดินถึงเพดานตรงยอดฝาหรือยอดผนังสูงเกินกว่าระยะราบจากผนังด้านหน้าของอาคารจดถึงแนวถนนฟากตรงกันข้ามเว้นแต่ในกรณีอาคารตามข้อ ๕๒ หรือได้รับอนุญาตจากเจ้าหน้าที่ของกรมโยธาเทศบาลเป็นพิเศษข้อ ๕๒สำหรับอาคารหลังเดียวกันซึ่งมีถนนสองสายขนาบอยู่และถนนสองสายนั้นขนาดไม่เท่ากันเมื่อส่วนกว้างของอาคารนั้นไม่เกิน๑๕ เมตร อนุญาตให้ปลูกสร้างถึงระดับสูงเท่าตอนแนวถนนที่กว้างกว่าได้ทั้งหลังสำหรับอาคารหลังเดียวกันซึ่งอยู่ที่มุมถนนสองสายขนาดไม่เท่ากัน อนุญาตให้ปลูกสร้างด้านถนนแคบถึงระดับสูง ๑ ของความกว้างแห่งถนนแคบและให้ปลูกสร้างอาคารสูงดังว่านี้ได้เป็นระยะยาวจากมุมถนนเพียงสองเท่าของความกว้างแห่งถนนแคบนั้นอาคารซึ่งอยู่ริมถนนที่มีความกว้างไม่ถึง๘๐๐ เซนติเมตร แต่ไม่น้อยกว่า ๔๐๐ เซนติเมตร อนุญาตให้ปลูกสร้างได้สูงไม่เกิน ๘๐๐เซนติเมตรข้อ ๕๓ห้ามมิให้ปลูกสร้างอาคารริมแนวทางสาธารณะโดยมีระยะดิ่งระหว่างพื้นดินถึงเพดานตรงยอดฝาหรือยอดผนังสูงเกินระดับ ๔๐ เมตรถึงแม้ว่าตรงนั้นจะเป็นถนนขนาดกว้างเท่าใดก็ตามข้อ ๕๔อาคารที่ปลูกชิดกับที่ดินของผู้อื่น หรือชิดกับอาคารอีกหลังหนึ่งนั้นถ้ามีระยะห่างน้อยกว่า ๒๐๐ เซนติเมตร สำหรับอาคารสองชั้นลงมา หรือน้อยกว่า ๓๐๐เซนติเมตร สำหรับอาคารเกินสองชั้นขึ้นไป ห้ามมิให้มีหน้าต่าง ประตูหรือช่องระบายลมในด้านที่ชิดกับเขตที่ดินหรืออาคารอื่นนั้นอย่างไรก็ตามอาคารที่ปลูกชิดกับที่ดินของผู้อื่นนั้นจะมีระยะห่างจากเขตที่ดินนั้นต่ำกว่า๕๐ เซนติเมตรไม่ได้ เว้นแต่จะปลูกสร้างโดยวิธีตกลงทำผนังร่วมกัน แต่ทั้งนี้ต้องไม่เสียประโยชน์ในทางสถาปัตยกรรมข้อ ๕๕อาคารประเภทต่าง ๆจะต้องมีที่ว่างอันปราศจากสิ่งปกคลุมไม่น้อยกว่าส่วนที่กำหนดไว้ ดังต่อไปนี้(๑) อาคารที่พักอาศัย ห้องแถว หรือตึกแถว แต่ละหลังหรือห้องให้มีที่ว่างอยู่ ๓๐ ใน ๑๐๐ ส่วนของพื้นที่(๒) อาคารพาณิชย์ โรงงานอุตสาหกรรม และอาคารสาธารณะให้มีที่ว่างอยู่ ๑๐ ใน ๑๐๐ ส่วนของพื้นที่เว้นแต่ในกรณีพิเศษที่การระบายลมและให้แสงสว่างเหมาะสมเพียงพอแล้วกรมโยธาเทศบาลจะอนุมัติให้ปลูกสร้างโดยมีที่ว่างเปล่าน้อยกว่าส่วนที่กำหนดหรือไม่มีก็ได้ข้อ ๕๖ให้กรมโยธาเทศบาลมีอำนาจที่จะประกาศในราชกิจจานุเบกษากำหนดชนิดของอาคารที่ปลูกสร้างริมถนนที่ระบุไว้ในประกาศให้จำต้องปลูกสร้างเป็นตึกแถวหรือห้องแถวแต่ชนิดเดียวได้ประกาศดังกล่าวนี้ต้องกำหนดเขตที่บังคับให้จำต้องปลูกสร้างอาคารได้แต่บางชนิดไว้หมวด ๗การสุขาภิบาล ข้อ ๕๗ อาคารที่จะปลูกสร้างต้องมีทางระบายน้ำที่ใช้แล้วออกจากอาคารไปได้สะดวกข้อ ๕๘การทำรางระบายน้ำจากอาคารไปสู่ทางน้ำสาธารณะจะต้องให้มีส่วนลาดไม่ต่ำกว่า ๑ใน ๒๐๐ ตามแนวตรงที่สุดที่จะจัดทำได้ ถ้าจะใช้ท่อกลมเป็นทางระบายต้องมีบ่อตรวจระบายทุกระยะ ๓๐ เมตร และทุกมุมเลี้ยวด้วยข้อ ๕๙ถ้าการระบายน้ำโสโครกออกจากอาคารไปสู่ทางน้ำสาธารณะซึ่งมิได้จัดเตรียมไว้โดยเฉพาะแล้ว กรมโยธาเทศบาลอาจไม่ยอมอนุญาตให้ จนกว่าเจ้าของอาคารจะได้จัดการให้น้ำโสโครกนั้นมีลักษณะดีขึ้นตามที่เห็นสมควรก็ได้ข้อ ๖๐อาคารตามข้อ ๑ (๑) ถึง (๗) ถ้ามีท่อเอกประปาในทางสาธารณะซึ่งทางสาธารณะนั้นติดเขตที่สร้างอาคารก็ให้ต่อท่อประปาเข้าสู่อาคารด้วยเว้นแต่อาคารที่พักอาศัยซึ่งเจ้าของอยู่เองข้อ ๖๑การทำการระบายน้ำและติดต่อท่อระบายน้ำนั้น ท่อประปา ท่อระบายน้ำในอาคารและอุปกรณ์ต่าง ๆ สำหรับการต่อท่อและการสุขาภิบาลจะต้องมีลักษณะถูกต้องเพื่อประโยชน์ในทางอนามัยตามแบบนิยมในทางวิชาการข้อ ๖๒อาคารที่บุคคลอาจพักอาศัยใช้สอยได้ ให้มีส้วมไว้ตามจำนวนอันสมควรแต่ต้องไม่น้อยกว่าอัตราตามกำหนดไว้นี้(๑) อาคารที่พักอาศัยให้มี ๑ แท่นทุกหลัง(๒) ห้องแถวหรือตึกแถวให้มี ๒ แท่นทุก ๆ ๕ ห้อง(๓) โรงแรมให้มี ๑ แท่น ต่อกำหนด ๑๐คนที่อาคารนั้นจะให้คนพักแรมได้(๔) โรงเรียนและโรงงานให้มี ๑ แท่นต่อ ๑๐๐ คน ที่กำหนดให้ใช้สอยอาคารนั้น(๕) หอประชุมและโรงมหรสพให้มี ๑ แท่นต่อ ๓๐๐ คนที่กำหนดให้ใช้สอยอาคารนั้นข้อ ๖๓ห้องส้วมต้องมีขนาดเนื้อที่ไม่ต่ำกว่า ๑.๕๐ ตารางเมตร ต่อ ๑ แท่นมีลักษณะที่จะรักษาความสะอาดได้ง่าย เรียบร้อย และมีพื้นที่ไม่ซึมกับมีช่องระบายลมตามสมควร ถ้าเป็นส้วมระบายน้ำซึ่งไม่ใช้บ่อเก็บอาจมให้ทำในตัวอาคารที่พักอาศัยได้แต่ถ้าเป็นส้วมวิธีอื่นต้องทำเป็นส่วนหนึ่งต่างหากนอกไปจากตัวอาคารที่พักอาศัยนั้นหมวด ๘การควบคุมการก่อสร้างอาคาร ข้อ ๖๔ผู้ได้รับอนุญาตปลูกสร้างอาคารต้องเก็บรักษาใบอนุญาต แผนผัง แบบก่อสร้างและรายการไว้ในบริเวณปลูกสร้าง ๑ ชุด เพื่อให้นายช่างตรวจดูได้เสมอตามเวลาที่สมควรและต้องทำการปลูกสร้างภายในเวลาที่กำหนดไว้ในอนุญาตเว้นไว้แต่จะได้ขอต่ออายุใบอนุญาตใหม่ข้อ ๖๕ในการปลูกสร้างอาคารให้ผู้รับใบอนุญาตหรือผู้แทนควบคุมให้เป็นไปตามเงื่อนไขแห่งการอนุญาตและต้องมีนายงานที่มีความสามารถตามสมควรประจำอยู่ตลอดเวลาที่ทำการปลูกสร้างถ้านายงานไม่อยู่ต้องตั้งตัวแทนกำกับการไว้คำสั่งของนายช่างซึ่งมอบให้กับนายงานหรือตัวแทนนั้นให้ถือว่าได้ให้ไว้กับผู้รับอนุญาตข้อ ๖๖ถ้านายช่างตรวจพบการปลูกสร้างอาคารผิดจากแผนผัง แบบก่อสร้าง รายการหรือเงื่อนไขตามที่ระบุไว้ในหนังสืออนุญาตให้ตักเตือนเจ้าของอาคารหรือนายงานควบคุม แล้วรายงานให้กรมโยธาเทศบาลทราบกรมโยธาเทศบาลจะแจ้งกำหนดเวลาอันสมควรให้เจ้าของอาคารจัดการแก้ไขการปลูกสร้างเสียให้ถูกต้องซึ่งเมื่อพ้นกำหนดเวลาไปแล้ว การแก้ไขยังไม่สำเร็จเรียบร้อยก็ให้ดำเนินการต่อไปตามมาตรา ๑๕ข้อ ๖๗วัตถุประกอบการปลูกสร้างอาคารต้องมีคุณสมบัติตามกำหนดของรายการและรายการคำนวณ ถ้ามีเหตุสงสัยในคุณภาพของวัตถุให้นายช่างมีอำนาจตรวจดูเอกสารของผู้ชำนาญแสดงผลการทดลองกำลังหรือเรียกตัวอย่างวัตถุตามปริมาณสมควรจากผู้รับอนุญาตเพื่อตรวจสอบโดยการทดลองตามหลักวิชาการซึ่งผู้รับอนุญาตจะต้องจัดการส่งให้ตามต้องการโดยไม่คิดมูลค่าข้อ ๖๘ถ้าปรากฏแก่นายช่างว่า รายการคำนวณรากฐานที่ได้อนุญาตไว้เกิดความไม่แน่นอนขึ้นเพราะเหตุพื้นดินที่จะปลูกสร้างรากฐานนั้นมิได้เป็นตามที่คาดหมายไว้ให้นายช่างมีอำนาจสั่งเปลี่ยนแปลงรายการคำนวณของรากฐานนั้นเสียใหม่ได้การปลูกสร้างรากฐานของอาคารให้ทำได้เฉพาะเวลากลางวัน เว้นไว้แต่จะได้รับอนุญาตจากกรมโยธาเทศบาลให้ทำในเวลากลางคืนได้ข้อ ๖๙การปลูกสร้างอาคารที่ติดต่อกับทางสาธารณะผู้รับอนุญาตจะต้องแสดงวิธีการและขั้นของงานให้เป็นที่พอใจนายช่างก่อนว่าเป็นที่ปลอดภัยแก่ผู้ใช้ทางสาธารณะนั้นแล้ว จึงจะลงมือทำการปลูกสร้างนั้นได้ข้อ ๗๐เมื่อนายช่างประสงค์จะเข้าตรวจอาคารที่ปลูกสร้างไว้เสร็จแล้วว่าอยู่ในภาวะอันสมควรหรือไม่ก็ให้แจ้งกำหนดเวลาตรวจให้เจ้าของอาคารทราบเป็นหนังสือก่อนตรวจอย่างน้อย ๔๘ชั่วโมง เจ้าของอาคารหรือตัวแทนจะต้องให้ความสะดวกต่อนายช่างในการตรวจตามสมควรข้อ ๗๑ เมื่อนายช่างตรวจพบอาคารซึ่งไม่อยู่ในภาวะสมควรน่าจะเป็นอันตรายต่อร่างกาย ชีวิต หรือทรัพย์สิน ให้รายงานกรมโยธาเทศบาลทราบกรมโยธาเทศบาลจะสั่งเจ้าของอาคารให้เปลี่ยนแปลงแก้ไขหรือรื้อถอน ตามแบบ ย.ธ. ๔ท้ายกฎกระทรวงนี้ก็ได้ ถ้าคำสั่งเป็นการให้เปลี่ยนแปลงแก้ไข ให้ถือการอนุญาตปลูกสร้างนั้นเป็นการเร่งร้อนโดยออกหนังสืออนุญาตแบบชั่วคราวให้เวลาขออนุญาตหมวด ๙ค่าธรรมเนียม ข้อ ๗๒ค่าธรรมเนียมการตรวจแบบก่อสร้างรวมทั้งการออกใบอนุญาต ให้เรียกเก็บดังนี้(๑) อาคารที่พักอาศัยซึ่งทำด้วยวัตถุถาวร คำนวณตามเนื้อที่ของพื้นที่ของอาคารทุกชั้นตารางเมตรละ ๕๐ สตางค์(๒)อาคารที่พักอาศัยซึ่งทำด้วยวัตถุอันมิใช่วัตถุถาวรคำนวณตามเนื้อที่ของพื้นที่อาคารทุกชั้นตารางเมตรละ ๒๕ สตางค์(๓) ท่อ รางระบายน้ำ รั้ว หรือกำแพงกับทั้งประตูรั้วหรือประตูกำแพงนั้น คำนวณตามระยะยาวเมตรละ ๒๕ สตางค์(๔) เขื่อน ท่าน้ำ หรือสะพานท่าน้ำ คำนวณตามระยะยาวเมตรละ๔๐ สตางค์(๕) สะพาน อู่เรือ คานเรือ หรือป้ายโฆษณาคำนวณตามเนื้อที่ตารางเมตรละ ๕๐ สตางค์(๖)อาคารอย่างอื่นคำนวณตามเนื้อที่ของพื้นอาคารทุกชั้นตารางเมตรละ ๑.๕๐ บาทแต่ถ้าเป็นอาคารชนิดที่ไม่ใช้เนื้อที่ภายใน คำนวณตามระยะยาวเมตรละ ๗๕ สตางค์ข้อ ๗๓ค่าธรรมเนียมการออกใบอนุญาตต่ออายุหรือใบแทนฉบับละ ๑.๐๐ บาทข้อ ๗๔การตรวจแบบก่อสร้างรวมทั้งการออกใบอนุญาตสำหรับอาคารชั่วคราวไม่ให้เรียกเก็บค่าธรรมเนียมให้ไว้ ณ วันที่ ๒๔ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๙๘นายพลตำรวจเอก ผ.ศรียานนท์รัฐมนตรีช่วยว่าการฯ ลงนามแทนรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย[เอกสารแนบท้าย]๑. แบบคำขออนุญาตปลูกสร้างอาคาร (ยธ ๑)๒. แบบใบอนุญาตให้ปลูกสร้างอาคาร (ยธ ๒)๓. แบบคำสั่งเปลี่ยนแปลงแบบอาคาร (ยธ ๓)๔. แบบคำสั่งแก้ไขอาคาร (ยธ ๔)(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือเนื่องจากได้แก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติควบคุมการก่อสร้างในเขตเพลิงไหม้พุทธศักราช ๒๔๗๖ โดยพระราชบัญญัติควบคุมการก่อสร้างในเขตเพลิงไหม้ (ฉบับที่ ๒)พุทธศักราช ๒๔๙๖ และกระทรวงมหาดไทยยังไม่ได้วางระเบียบการขออนุญาตการก่อสร้างอาคารในเขตเพลิงไหม้จึงจำเป็นจะต้องออกกฎกระทรวงเพื่อให้เป็นแนวทางปฏิบัติและเป็นระเบียบต่อไปฐาปนี/ปรับปรุง๒๗ พฤศจิกายน ๒๕๔๕โชติกานต์/ปรับปรุง๒๒ กันยายน ๒๕๖๓อรญา/ตรวจ๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๔[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๗๒/ตอนที่ ๕๐/หน้า ๑๐๒๕/๕ กรกฎาคม ๒๔๙๘