คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2546/2538หลักกฎหมาย: ข้อตกลงแบ่งกรรมสิทธิ์รวมและแบ่งหักทางฯจำเลยที่1ถึงที่3มิได้ประสงค์จะให้ที่ดินที่แบ่งแยกเป็นทางนั้นตกเป็นของผู้หนึ่งผู้ใดในระหว่าง เจ้าของรวมด้วยกันจำเลยที่1ทำสัญญาประนีประนอมยอมความยกที่ดินที่มี กรรมสิทธิ์ร่วมกับจำเลยที่2และที่3ให้แก่โจทก์นอกจากจะระบุเนื้อที่ดินที่จะยกให้ว่ามีเนื้อที่385ตารางวาแล้วยังกำหนดด้วยว่ายอมให้ทำถนนผ่านกว้าง3เมตรตามแผนที่ท้ายสัญญายอมที่สัญญายอมระบุว่าจำเลยที่1ยกที่ดินให้โจทก์385ตารางวาจึงเป็นเพียงการกะประมาณเนื้อที่ไว้มิได้รวมถึงที่ดินแปลงที่ระบุว่าหักทางด้วยแต่อย่างใดจำเลยที่1แบ่งแยกที่ดินให้เป็นไปตามแผนที่และจดทะเบียนยกให้เป็นทางสาธารณประโยชน์ จึงไม่เป็นการฝ่าฝืนสัญญาประนีประนอมยอมความโจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น เจ้าของ ที่ดิน ร่วม กับ จำเลย ที่ 2 และ ที่ 3โดย ได้รับ การ ยกให้ จาก จำเลย ที่ 1 ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความใน คดีแพ่ง ของ ศาลชั้นต้น จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ได้ สมคบ กัน ทำนิติกรรมยก ที่ดิน แปลง ดังกล่าว เป็น ส่วน ของ โจทก์ เนื้อที่ ประมาณ 20 ตารางวาให้ เป็น ทาง สาธารณประโยชน์ โดย จำเลย ที่ 4 เป็น ผู้รับจดทะเบียนขอให้ พิพากษา ว่า นิติกรรม ดังกล่าว เป็น โมฆะ ให้ เพิกถอน นิติกรรมดังกล่าว หรือ เพิกถอน ใน ส่วน ของ โจทก์จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ให้การ ว่า การ ทำนิติกรรม ดังกล่าว เป็น การปฏิบัติ ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ไม่เป็น โมฆะ ขอให้ ยกฟ้องจำเลย ที่ 4 ให้การ ว่า โจทก์ มิใช่ เจ้าของ ที่ดิน โฉนด ที่ดินมี ชื่อ จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 เป็น เจ้าของ เท่านั้น การ ที่ จำเลย ที่ 1ยก ที่ดิน ให้ โจทก์ ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ยัง ไม่ได้ จดทะเบียนไม่มี ผล สมบูรณ์ ตาม กฎหมาย จำเลย ที่ 4 จดทะเบียน ให้ ตาม ความ ประสงค์ของ จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ซึ่ง เป็น เจ้าของ ที่ดิน เป็น การ ปฏิบัติหน้าที่ ตาม กฎหมาย โจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้อง ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ว่า การ ที่ จำเลยที่ 1 ถึง ที่ 3 ทำนิติกรรม จดทะเบียน ยก ที่ดินพิพาท ให้ เป็นทาง สาธารณประโยชน์ ดังกล่าว เป็น การ ฝ่าฝืน สัญญา ประนีประนอม ยอมความอัน จะ ทำให้ โจทก์ ขอให้ เพิกถอน ได้ หรือไม่ ได้ความ ว่า ก่อน ที่ จำเลยที่ 1 จะ ทำ สัญญา ประนีประนอม ยอมความ กับ โจทก์ ใน คดีแพ่ง หมายเลขแดงที่ 1568/2531 ของ ศาลชั้นต้น จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ได้ ยื่น คำขอรังวัด แบ่งแยก ที่ดินพิพาท ต่อ เจ้าพนักงาน ที่ดิน และ ทำ บันทึก ข้อตกลงแบ่ง กรรมสิทธิ์รวม และ แบ่ง หัก ทาง ฯ ตาม เอกสาร หมาย ล. 1 ว่าจำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ตกลง แบ่ง ส่วน ที่ดินพิพาท ออกจาก กัน คือ แบ่ง2 แปลง ทาง ด้าน ทิศใต้ และ แบ่ง หัก ทาง ฯ 1 แปลง แปลง ที่ 1 เป็น ของจำเลย ที่ 2 แปลง ที่ 2 เป็น ของ จำเลย ที่ 3 และ แปลง คงเหลือ เป็น ของจำเลย ที่ 1 ดัง ปรากฏ ตาม รูป แผนที่ ท้าย คำขอ เห็นว่า ตาม ข้อตกลงแบ่ง กรรมสิทธิ์รวม และ แบ่ง หัก ทาง ฯ ตาม เอกสาร หมาย ล. 1 ดังกล่าวจำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 มิได้ ประสงค์ ที่ จะ ให้ ที่ดิน ที่ แบ่งแยก เป็นทาง นั้น ตกเป็น ของ ผู้หนึ่ง ผู้ใด ใน ระหว่าง เจ้าของรวม ด้วยกัน แม้ การรังวัด จะ ยัง ทำ ไม่ได้ แต่ ข้อตกลง ดังกล่าว ก็ ผูกพัน จำเลย ที่ 1 ถึงที่ 3 ต่อมา เมื่อ จำเลย ที่ 1 ทำ สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ยก ที่ดินพิพาท ให้ โจทก์ ใน คดีแพ่ง หมายเลขแดง ที่ 1568/2531 สัญญา ประนีประนอมยอมความ ของ ศาลชั้นต้น นั้น นอกจาก จะ ระบุ เนื้อที่ ที่ดิน ที่ จะ ยกให้แก่ โจทก์ ว่า มี เนื้อที่ 385 ตารางวา แล้ว ยัง กำหนด ด้วย ว่า ยอม ให้ทำ ถนน ผ่าน กว้าง 3 เมตร รายละเอียด ปรากฏ ตาม แผนที่ ท้าย สัญญา ยอมโดย แผนที่ ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความ นั้น มี การ แบ่ง ที่ดินพิพาทออก เป็น 4 แปลง ที่ดิน แปลง ที่ 1 อยู่ ตรง กลาง ระบุ ชื่อ จำเลย ที่ 2ที่ดิน แปลง ที่ 2 อยู่ ด้าน ทิศใต้ ระบุ ชื่อ จำเลย ที่ 3 ที่ดิน แปลง ที่ 3อยู่ ด้าน ทิศตะวันตก มี ข้อความ ระบุ ว่า หัก ทาง ฯ ที่ดิน ที่ เหลือ อยู่ด้าน ทิศเหนือ ติด ทางสาธารณะ ระบุ ชื่อ จำเลย ที่ 1 ตรง ตาม ข้อตกลงแบ่ง กรรมสิทธิ์รวม และ แบ่ง หัก ทาง ระหว่าง จำเลย ที่ 1 ถึง จำเลย ที่ 3เอกสาร หมาย ล. 1 น่าเชื่อ ว่า จำเลย ที่ 1 มิได้ มี เจตนา ยก ที่ดิน แปลงที่ ระบุ ว่า หัก ทาง ฯ ใน แผนที่ ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ให้ แก่โจทก์ เพราะ จะ เป็น การ ผิด ข้อตกลง ที่ จำเลย ที่ 1 ได้ ทำ ไว้ กับ จำเลย ที่ 2และ ที่ 3 ตาม เอกสาร หมาย ล. 1 ทั้ง ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความข้อ 2 นั้น เป็น กรณี ที่ จำเลย ที่ 1 ยก ที่ดิน ที่ จำเลย ที่ 1 มีกรรมสิทธิ์ร่วม กับ จำเลย ที่ 2 และ ที่ 3 ให้ แก่ โจทก์ ข้อความ ในสัญญา ประนีประนอม ยอมความ ที่ ว่า ยอม ให้ ทำ ทางผ่าน กว้าง 3 เมตรรายละเอียด ปรากฏ ตาม แผนที่ ท้าย สัญญา ยอม จึง มิใช่ เป็น เรื่อง ที่โจทก์ ยอม ให้ ทำ ทางผ่าน ที่ดิน ของ ตน หาก เมื่อ ได้ พิเคราะห์ แผนที่ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ประกอบ ข้อความ ใน สัญญา ประนีประนอม ยอมความที่ ว่า รายละเอียด ปรากฏ ตาม แผนที่ ท้าย สัญญา ยอม เป็น ไป ตาม ที่เจ้าพนักงาน รังวัด โดย แบ่ง เท่า ๆ กัน แล้ว เห็นว่า ที่ สัญญาประนีประนอม ยอมความ ระบุ ว่า จำเลย ที่ 1 ยก ที่ดิน ให้ โจทก์ เนื้อที่385 ตารางวา เป็น เพียง การ กะ ประมาณ เนื้อที่ ไว้ โดย ที่ดิน ที่ จำเลยที่ 1 ยกให้ โจทก์ ต้อง เป็น ไป ตาม แผนที่ ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความคือ แปลง ที่ ระบุ ชื่อ จำเลย ที่ 1 ซึ่ง เมื่อ รังวัด แล้ว ที่ดิน ที่ จำเลยที่ 1 ยกให้ โจทก์ จะ มี เนื้อที่ เท่ากับ ที่ดิน ส่วน ที่ เป็น ของ จำเลยที่ 2 และ ที่ 3 โดย ที่ดิน ที่ จำเลย ที่ 1 ยกให้ โจทก์ มิได้ รวม ถึงที่ดิน แปลง ที่ ระบุ ว่า หัก ทาง ฯ ใน แผนที่ ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความด้วย แต่อย่างใด ฉะนั้น เมื่อ จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ได้ ขอ รังวัด แบ่งแยกที่ดินพิพาท ให้ เป็น ไป ตาม แผนที่ ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความโดย แบ่ง เป็น ส่วน ของ จำเลย ที่ 1 ที่ จะ ยกให้ โจทก์ เนื้อที่ 3 งาน65 ตารางวา เป็น ส่วน ของ จำเลย ที่ 2 เนื้อที่ 3 งาน 64 ตารางวาเป็น ส่วน ของ จำเลย ที่ 3 เนื้อที่ 3 งาน 65 ตารางวา และ จดทะเบียนยกให้ เป็น ทาง สาธารณประโยชน์ 66 ตารางวา ตาม โฉนด ที่ดิน เอกสาร หมายจ. 1 จึง ไม่เป็น การ ฝ่าฝืน สัญญา ประนีประนอม ยอมความ มิได้ ทำให้โจทก์ เสียเปรียบ หรือ เสียหาย โจทก์ ไม่มี สิทธิ ขอให้ เพิกถอน ศาลล่างทั้ง สอง พิพากษา ชอบแล้ว ฎีกา ของ โจทก์ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2546/2538นาย ธารา สารสุขโจทก์นาย สำอางค์ พันธ์สนิท กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 171, ม. 368ข้อตกลงแบ่งกรรมสิทธิ์รวมและแบ่งหักทางฯจำเลยที่1ถึงที่3มิได้ประสงค์จะให้ที่ดินที่แบ่งแยกเป็นทางนั้นตกเป็นของผู้หนึ่งผู้ใดในระหว่าง เจ้าของรวมด้วยกันจำเลยที่1ทำสัญญาประนีประนอมยอมความยกที่ดินที่มี กรรมสิทธิ์ร่วมกับจำเลยที่2และที่3ให้แก่โจทก์นอกจากจะระบุเนื้อที่ดินที่จะยกให้ว่ามีเนื้อที่385ตารางวาแล้วยังกำหนดด้วยว่ายอมให้ทำถนนผ่านกว้าง3เมตรตามแผนที่ท้ายสัญญายอมที่สัญญายอมระบุว่าจำเลยที่1ยกที่ดินให้โจทก์385ตารางวาจึงเป็นเพียงการกะประมาณเนื้อที่ไว้มิได้รวมถึงที่ดินแปลงที่ระบุว่าหักทางด้วยแต่อย่างใดจำเลยที่1แบ่งแยกที่ดินให้เป็นไปตามแผนที่และจดทะเบียนยกให้เป็นทางสาธารณประโยชน์ จึงไม่เป็นการฝ่าฝืนสัญญาประนีประนอมยอมความโจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น เจ้าของ ที่ดิน ร่วม กับ จำเลย ที่ 2 และ ที่ 3โดย ได้รับ การ ยกให้ จาก จำเลย ที่ 1 ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความใน คดีแพ่ง ของ ศาลชั้นต้น จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ได้ สมคบ กัน ทำนิติกรรมยก ที่ดิน แปลง ดังกล่าว เป็น ส่วน ของ โจทก์ เนื้อที่ ประมาณ 20 ตารางวาให้ เป็น ทาง สาธารณประโยชน์ โดย จำเลย ที่ 4 เป็น ผู้รับจดทะเบียนขอให้ พิพากษา ว่า นิติกรรม ดังกล่าว เป็น โมฆะ ให้ เพิกถอน นิติกรรมดังกล่าว หรือ เพิกถอน ใน ส่วน ของ โจทก์จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ให้การ ว่า การ ทำนิติกรรม ดังกล่าว เป็น การปฏิบัติ ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ไม่เป็น โมฆะ ขอให้ ยกฟ้องจำเลย ที่ 4 ให้การ ว่า โจทก์ มิใช่ เจ้าของ ที่ดิน โฉนด ที่ดินมี ชื่อ จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 เป็น เจ้าของ เท่านั้น การ ที่ จำเลย ที่ 1ยก ที่ดิน ให้ โจทก์ ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ยัง ไม่ได้ จดทะเบียนไม่มี ผล สมบูรณ์ ตาม กฎหมาย จำเลย ที่ 4 จดทะเบียน ให้ ตาม ความ ประสงค์ของ จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ซึ่ง เป็น เจ้าของ ที่ดิน เป็น การ ปฏิบัติหน้าที่ ตาม กฎหมาย โจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้อง ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ว่า การ ที่ จำเลยที่ 1 ถึง ที่ 3 ทำนิติกรรม จดทะเบียน ยก ที่ดินพิพาท ให้ เป็นทาง สาธารณประโยชน์ ดังกล่าว เป็น การ ฝ่าฝืน สัญญา ประนีประนอม ยอมความอัน จะ ทำให้ โจทก์ ขอให้ เพิกถอน ได้ หรือไม่ ได้ความ ว่า ก่อน ที่ จำเลยที่ 1 จะ ทำ สัญญา ประนีประนอม ยอมความ กับ โจทก์ ใน คดีแพ่ง หมายเลขแดงที่ 1568/2531 ของ ศาลชั้นต้น จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ได้ ยื่น คำขอรังวัด แบ่งแยก ที่ดินพิพาท ต่อ เจ้าพนักงาน ที่ดิน และ ทำ บันทึก ข้อตกลงแบ่ง กรรมสิทธิ์รวม และ แบ่ง หัก ทาง ฯ ตาม เอกสาร หมาย ล. 1 ว่าจำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ตกลง แบ่ง ส่วน ที่ดินพิพาท ออกจาก กัน คือ แบ่ง2 แปลง ทาง ด้าน ทิศใต้ และ แบ่ง หัก ทาง ฯ 1 แปลง แปลง ที่ 1 เป็น ของจำเลย ที่ 2 แปลง ที่ 2 เป็น ของ จำเลย ที่ 3 และ แปลง คงเหลือ เป็น ของจำเลย ที่ 1 ดัง ปรากฏ ตาม รูป แผนที่ ท้าย คำขอ เห็นว่า ตาม ข้อตกลงแบ่ง กรรมสิทธิ์รวม และ แบ่ง หัก ทาง ฯ ตาม เอกสาร หมาย ล. 1 ดังกล่าวจำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 มิได้ ประสงค์ ที่ จะ ให้ ที่ดิน ที่ แบ่งแยก เป็นทาง นั้น ตกเป็น ของ ผู้หนึ่ง ผู้ใด ใน ระหว่าง เจ้าของรวม ด้วยกัน แม้ การรังวัด จะ ยัง ทำ ไม่ได้ แต่ ข้อตกลง ดังกล่าว ก็ ผูกพัน จำเลย ที่ 1 ถึงที่ 3 ต่อมา เมื่อ จำเลย ที่ 1 ทำ สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ยก ที่ดินพิพาท ให้ โจทก์ ใน คดีแพ่ง หมายเลขแดง ที่ 1568/2531 สัญญา ประนีประนอมยอมความ ของ ศาลชั้นต้น นั้น นอกจาก จะ ระบุ เนื้อที่ ที่ดิน ที่ จะ ยกให้แก่ โจทก์ ว่า มี เนื้อที่ 385 ตารางวา แล้ว ยัง กำหนด ด้วย ว่า ยอม ให้ทำ ถนน ผ่าน กว้าง 3 เมตร รายละเอียด ปรากฏ ตาม แผนที่ ท้าย สัญญา ยอมโดย แผนที่ ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความ นั้น มี การ แบ่ง ที่ดินพิพาทออก เป็น 4 แปลง ที่ดิน แปลง ที่ 1 อยู่ ตรง กลาง ระบุ ชื่อ จำเลย ที่ 2ที่ดิน แปลง ที่ 2 อยู่ ด้าน ทิศใต้ ระบุ ชื่อ จำเลย ที่ 3 ที่ดิน แปลง ที่ 3อยู่ ด้าน ทิศตะวันตก มี ข้อความ ระบุ ว่า หัก ทาง ฯ ที่ดิน ที่ เหลือ อยู่ด้าน ทิศเหนือ ติด ทางสาธารณะ ระบุ ชื่อ จำเลย ที่ 1 ตรง ตาม ข้อตกลงแบ่ง กรรมสิทธิ์รวม และ แบ่ง หัก ทาง ระหว่าง จำเลย ที่ 1 ถึง จำเลย ที่ 3เอกสาร หมาย ล. 1 น่าเชื่อ ว่า จำเลย ที่ 1 มิได้ มี เจตนา ยก ที่ดิน แปลงที่ ระบุ ว่า หัก ทาง ฯ ใน แผนที่ ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ให้ แก่โจทก์ เพราะ จะ เป็น การ ผิด ข้อตกลง ที่ จำเลย ที่ 1 ได้ ทำ ไว้ กับ จำเลย ที่ 2และ ที่ 3 ตาม เอกสาร หมาย ล. 1 ทั้ง ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความข้อ 2 นั้น เป็น กรณี ที่ จำเลย ที่ 1 ยก ที่ดิน ที่ จำเลย ที่ 1 มีกรรมสิทธิ์ร่วม กับ จำเลย ที่ 2 และ ที่ 3 ให้ แก่ โจทก์ ข้อความ ในสัญญา ประนีประนอม ยอมความ ที่ ว่า ยอม ให้ ทำ ทางผ่าน กว้าง 3 เมตรรายละเอียด ปรากฏ ตาม แผนที่ ท้าย สัญญา ยอม จึง มิใช่ เป็น เรื่อง ที่โจทก์ ยอม ให้ ทำ ทางผ่าน ที่ดิน ของ ตน หาก เมื่อ ได้ พิเคราะห์ แผนที่ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ประกอบ ข้อความ ใน สัญญา ประนีประนอม ยอมความที่ ว่า รายละเอียด ปรากฏ ตาม แผนที่ ท้าย สัญญา ยอม เป็น ไป ตาม ที่เจ้าพนักงาน รังวัด โดย แบ่ง เท่า ๆ กัน แล้ว เห็นว่า ที่ สัญญาประนีประนอม ยอมความ ระบุ ว่า จำเลย ที่ 1 ยก ที่ดิน ให้ โจทก์ เนื้อที่385 ตารางวา เป็น เพียง การ กะ ประมาณ เนื้อที่ ไว้ โดย ที่ดิน ที่ จำเลยที่ 1 ยกให้ โจทก์ ต้อง เป็น ไป ตาม แผนที่ ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความคือ แปลง ที่ ระบุ ชื่อ จำเลย ที่ 1 ซึ่ง เมื่อ รังวัด แล้ว ที่ดิน ที่ จำเลยที่ 1 ยกให้ โจทก์ จะ มี เนื้อที่ เท่ากับ ที่ดิน ส่วน ที่ เป็น ของ จำเลยที่ 2 และ ที่ 3 โดย ที่ดิน ที่ จำเลย ที่ 1 ยกให้ โจทก์ มิได้ รวม ถึงที่ดิน แปลง ที่ ระบุ ว่า หัก ทาง ฯ ใน แผนที่ ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความด้วย แต่อย่างใด ฉะนั้น เมื่อ จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ได้ ขอ รังวัด แบ่งแยกที่ดินพิพาท ให้ เป็น ไป ตาม แผนที่ ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความโดย แบ่ง เป็น ส่วน ของ จำเลย ที่ 1 ที่ จะ ยกให้ โจทก์ เนื้อที่ 3 งาน65 ตารางวา เป็น ส่วน ของ จำเลย ที่ 2 เนื้อที่ 3 งาน 64 ตารางวาเป็น ส่วน ของ จำเลย ที่ 3 เนื้อที่ 3 งาน 65 ตารางวา และ จดทะเบียนยกให้ เป็น ทาง สาธารณประโยชน์ 66 ตารางวา ตาม โฉนด ที่ดิน เอกสาร หมายจ. 1 จึง ไม่เป็น การ ฝ่าฝืน สัญญา ประนีประนอม ยอมความ มิได้ ทำให้โจทก์ เสียเปรียบ หรือ เสียหาย โจทก์ ไม่มี สิทธิ ขอให้ เพิกถอน ศาลล่างทั้ง สอง พิพากษา ชอบแล้ว ฎีกา ของ โจทก์ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(ชลอ บุณยเนตร-สังเวียน รัตนมุง-สมชาย รังสิกรรพุม)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการที่จะปฏิบัติตามข้อตกลงในสัญญาหากข้อตกลงในสัญญามีความชัดเจนอยู่ในตัวเองแล้วก็ไม่จำต้องตีความแต่หากข้อตกลงในสัญญาเคลือบคลุมก็จำต้องพิจารณาถึงเจตนารมณ์ของคู่สัญญาประกอบกับเจตนารมณ์ของกฎหมายอันเกี่ยวกับสัญญานั้นๆเพื่อตีความข้อตกลงในสัญญาที่เคลือบคลุม การตีความสัญญาโดยทั่วๆไปพอจะแบ่งออกเป็นประเภทใหญ่ๆได้2ประเภท 1.การตีความเกี่ยวกับการเกิดขึ้นของสัญญาตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา366และ367 2.การตีความสัญญาที่เกิดขึ้นแล้วตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา171ที่ว่า"ในการตีความการแสดงเจตนานั้นให้เพ่งเล็งถึงเจตนาอันแท้จริงยิ่งกว่าถ้อยคำสำนวนหรือตัวอักษร"และมาตรา368ที่ว่า"สัญญานั้นให้ตีความไปตามความประสงค์ในทางสุจริตโดยพิเคราะห์ถึงปกติประเพณีด้วย" แม้บทบัญญัติมาตรา171จะเป็นบทบัญญัติในเรื่องของการแสดงเจตนาแต่เนื่องจากสัญญาเป็นนิติกรรมหลายฝ่ายซึ่งเกิดจากการแสดงเจตนาของบุคคลตั้งแต่สองฝ่ายขึ้นไปดังนั้นการตีความสัญญาจึงอยู่ในบังคับของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา171ด้วย(ศักดิ์สนองชาติ,คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยนิติกรรมและสัญญา) อย่างไรก็ดีบทบัญญัติแห่งมาตรา171มิได้ห้ามถือเอาถ้อยคำสำนวนเป็นสำคัญเสียเลยเป็นแต่บัญญัติว่าถ้าถ้อยคำสำนวนแตกต่างกับเจตนาอันแท้จริงแล้วก็ให้ถือเอาเจตนาอันแท้จริงเป็นใหญ่แต่ความจริงถ้อยคำสำนวนนั้นเป็นข้อสำคัญอยู่มากเพราะเป็นสิ่งแรกที่ทำให้รู้ถึงการแสดงเจตนานั้นโดยตรง(ดร.ประกอบ หุตะสิงห์,กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยนิติกรรม) การค้นหาเจตนาอันแท้จริงของคู่สัญญามีหลักเกณฑ์ดังนี้ 1.ต้องถือเอาเจตนาอันแท้จริงของบุคคลเท่าที่แสดงออกมาพิจารณาตีความไม่ใช่ถือเอาเจตนาของบุคคลที่ซ่อนอยู่ภายในเว้นแต่ผู้รับการแสดงเจตนาจะได้ทราบถึงเจตนาที่ซ่อนอยู่ในใจนั้น 2.ต้องไม่ยึดติดอยู่กับถ้อยคำสำนวนหรือตัวอักษรที่ปรากฏในสัญญา 3.รากฐานที่จะหยั่งทราบถึงเจตนาอันแท้จริงที่จะนำมาพิจารณาในการตีความได้แก่พฤติการณ์ทั้งปวงแห่งกรณีและวิธีปฏิบัติตามปกติของบุคคลที่เกี่ยวข้องต่อกันและกันตลอดจนวัตถุประสงค์ของนิติกรรมและฐานะประโยชน์ได้เสียของบุคคลที่เกี่ยวข้อง การแสวงหาเจตนารมณ์ของคู่สัญญามีข้อพิจารณาดังนี้ 1.ต้องพิจารณาสัญญาทั้งฉบับ(คำพิพากษาศาลฎีกาที่531/2513) 2.ถ้ามีสัญญาหลายฉบับต้องพิจารณาสัญญาทุกฉบับร่วมกัน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่37/2484) 3.บางกรณีการแสวงหาเจตนารมณ์ของคู่สัญญาในขณะทำสัญญาอาจหาได้จากการที่คู่สัญญาปฏิบัติต่อกันและกันได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่771/2486,คำพิพากษาศาลฎีกาที่815/2486,คำพิพากษาศาลฎีกาที่1044/2492,คำพิพากษาศาลฎีกาที่1215/2502และคำพิพากษาศาลฎีกาที่361/2503) 4.เดิมคู่สัญญาตกลงกันด้วยวาจาอย่างหนึ่งแต่เมื่อทำสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษรกลับแตกต่างจากที่ตกลงด้วยวาจาต้องถือตามที่ปรากฏในลายลักษณ์อักษรนั้นเป็นสำคัญ(คำพิพากษาศาลฎีกาที่799/2493,คำพิพากษาศาลฎีกาที่1111/2496และคำพิพากษาศาลฎีกาที่507/2500) 5.กรณีที่ข้อความในสัญญาขัดแย้งกันเองจนไม่อาจหาเจตนารมณ์ของคู่สัญญาได้ศาลอาจรับฟังข้อเท็จจริงอื่นเพื่อประกอบการตีความเจตนารมณ์ของคู่สัญญาได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่831/2496,และ829/2510)(ไชยยศเหมะรัชตะ,คำอธิบายกฎหมายว่าด้วยสัญญา) อย่างไรก็ดีการตีความสัญญาจะเพ่งเล็งถึงเจตนาความประสงค์ของคู่สัญญาแต่เพียงฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ได้ต้องตีความเจตนาของคู่สัญญาทั้งสองฝ่ายที่มาร่วมกันทำสัญญานั้นอีกทั้งต้องคำนึงถึงความประสงค์ในทางสุจริตประกอบกับปกติประเพณีด้วยจะถือเอาแต่เพียงเจตนาแท้จริงของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งแต่ฝ่ายเดียวไม่ได้ต้องตีความไปโดยถือหลักความเข้าใจของทั้งสองฝ่ายในเจตนาของกันและกันและในกรณีมีประเพณีปฏิบัติกันเป็นปกติอยู่ก็ย่อมคาดหมายได้ว่าคู่กรณีย่อมตกลงกันแม้จะไม่ได้เขียนไว้ในสัญญาก็ถือว่าประเพณีนั้นเป็นการตกลงทำสัญญากันด้วยแต่ต้องเป็นประเพณีที่รู้กันและปฏิบัติกันต่อๆมา(สุปันพูลพัฒน์,คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยนิติกรรมและสัญญา) แนวคำพิพากษาศาลฎีกาเกี่ยวกับการตีความการแสดงเจตนาและการตีความสัญญา คำพิพากษาศาลฎีกาที่2343/2521(ประชุมใหญ่)การตีความการแสดงเจตนาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา171(132เดิม)ต้องดูสัญญาทั้งฉบับไม่เฉพาะตอนใดตอนหนึ่งเมื่อได้ความอย่างไรแล้วก็ไม่มีข้อสงสัยที่จะใช้มาตรา11ให้ประโยชน์แก่ลูกหนี้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่1686/2512การตีความแสดงเจตนานั้นกฎหมายให้เพ่งเล็งถึงเจตนาอันแท้จริงยิ่งกว่าถ้อยคำสำนวนตามตัวอักษรในการแบ่งที่ดินระหว่างเจ้าของรวมซึ่งมีกรรมสิทธิ์คนละส่วนเท่าๆกันแม้ฝ่ายหนึ่งจะตกลงให้อีกฝ่ายหนึ่งเลือกเอาก่อนโดยมิได้กำหนดวิธีการรังวัดแบ่งแยกไว้ชัดแจ้งก็มิได้หมายความว่าฝ่ายที่มีสิทธิเลือกจะชี้แบ่งเอาได้ตามใจชอบเมื่อมีปัญหาว่าจะแบ่งอย่างไรจึงจะถูกต้องศาลย่อมพิเคราะห์ถึงสภาพของที่ดินประกอบเพื่อหยั่งทราบเจตนาอันแท้จริง คำพิพากษาศาลฎีกาที่1962/2523บันทึกข้อตกลงแบ่งกรรมสิทธิ์แปลความหมายได้ว่าโจทก์จำเลยจะแบ่งกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินโดยแบ่งครึ่งกันตามเขตที่ตนมีอยู่และตามที่จะได้นำช่างแผนที่ไปรังวัดปักเขตให้เป็นการแน่นอนต่อไปนั้นเมื่อช่างแผนที่ได้ทำการรังวัดปักหลักเขตที่ดินไปตามที่โจทก์จำเลยนำชี้แล้วแม้ผลการคำนวณเนื้อที่ออกมาในภายหลังจะปรากฏว่าได้เนื้อที่มากน้อยผิดเพี้ยนกันไปบ้างก็เป็นเรื่องที่เป็นไปตามเจตนาที่ตกลงกันในบันทึกดังกล่าวนั้นแล้วจึงต้องถือตามเจตนาอันแท้จริงนั้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา171(132เดิม)จะให้รังวัดแบ่งแยกใหม่ให้ได้เนื้อที่ครึ่งหนึ่งโดยเฉียบขาดไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่3229/2525เมื่อตามสัญญาจะซื้อขายและแผนที่สังเขปท้ายสัญญาแสดงให้เห็นเจตนาว่าตกลงจะซื้อขายที่ดินด้านทิศใต้ของถนนที่ตัดผ่านทั้งหมดจำนวนเนื้อที่ดินที่ลงไว้ในสัญญาเป็นแต่คาดหรือประมาณว่าเมื่อถนนตัดผ่านจะมีจำนวนเท่าใดแม้ผู้ขายโอนที่ดิน8ไร่โดยใส่ชื่อผู้ซื้อในโฉนดไปแล้วแต่เมื่อปรากฏจากการรังวัดแบ่งแยกโฉนดว่าที่ดินด้านทิศใต้ของถนนมี11ไร่เศษผู้ซื้อชอบที่จะฟ้องบังคับผู้ขายโอนขายที่ดินให้ครบตามสัญญาได้ แนวคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวมาข้างต้นล้วนแล้วแต่เป็นเรื่องที่ศาลพยายามแสวงหาเจตนารมณ์ของคู่สัญญาทั้งสองฝ่ายภายใต้หลักกฎหมายดังได้กล่าวมาแล้วข้างต้น สำหรับคำพิพากษาศาลฎีกาที่2546/2538นี้คงมีประเด็นที่ขึ้นมาสู่การวินิจฉัยของศาลฎีกาเฉพาะการตีความสัญญาประนีประนอมยอมความเท่านั้นแม้สัญญาประนีประนอมยอมความที่จำเลยที่1ยกที่ดินที่ตนมีกรรมสิทธิ์ร่วมกับจำเลยที่2และที่3ให้แก่โจทก์จะกำหนดเนื้อที่ของที่ดินที่ยกให้ไว้อย่างแน่นอนว่ามีเนื้อที่385ตารางวาแต่ยังมีข้อความในสัญญาประนีประนอมยอมความอีกว่ายอมให้ทำถนนผ่านกว้าง3เมตรรายละเอียดปรากฏตามแผนที่ท้ายสัญญายอมการตีความสัญญาจำต้องพิเคราะห์ถึงแผนที่ท้ายสัญญายอมอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้เมื่อสัญญาประนีประนอมยอมความมีการแบ่งที่ดินพิพาทออกเป็นส่วนๆโดยที่ดินของจำเลยที่1เป็นที่ดินด้านทิศเหนือติดทางสาธารณะและเป็นที่ดินที่เหลือจากการแบ่งหักทางฯให้แก่ที่ดินแปลงอื่นๆที่ศาลฎีกาเชื่อว่าจำเลยที่1มิได้มีเจตนายกที่ดินแปลงที่ระบุว่าหักทางฯในแผนที่ท้ายสัญญายอมให้แก่โจทก์เพราะมิฉะนั้นเป็นการผิดข้อตกลงแบ่งกรรมสิทธิ์รวมและแบ่งหักทางฯที่จำเลยที่1ทำไว้กับจำเลยที่2และที่3จึงเป็นการค้นหาเจตนารมณ์อันแท้จริงของจำเลยที่1ถึงที่3ที่ได้แสดงออกมาตามข้อตกลงและแผนที่ท้ายสัญญายอมโจทก์ซึ่งเป็นผู้รับการยกให้จากจำเลยที่1จึงต้องรับไปเพียงเท่าที่สิทธิที่จำเลยที่1มีอยู่แม้จะมีการระบุเนื้อที่ไว้เป็นการแน่นอนว่า385ตารางวาก็เป็นเพียงการประมาณเนื้อที่ดินไว้เท่านั้นเมื่อโจทก์ไม่มีสิทธิในที่ดินที่แบ่งหักเป็นทางจำเลยที่1ที่2และที่3จึงมีสิทธิที่จะนำที่ดินส่วนที่แบ่งหักเป็นทางไปจดทะเบียนยกให้เป็นทางสาธารณะได้ไม่เป็นการฝ่าฝืนหรือผิดข้อตกลงในสัญญาประนีประนอมยอมความ(เทียบตามนัยแห่งคำพิพากษาศาลฎีกาดังที่ได้กล่าวไว้แล้วข้างต้น) ?ธีรทัยเจริญวงศ์?คำพิพากษา: โจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น เจ้าของ ที่ดิน ร่วม กับ จำเลย ที่ 2 และ ที่ 3โดย ได้รับ การ ยกให้ จาก จำเลย ที่ 1 ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความใน คดีแพ่ง ของ ศาลชั้นต้น จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ได้ สมคบ กัน ทำนิติกรรมยก ที่ดิน แปลง ดังกล่าว เป็น ส่วน ของ โจทก์ เนื้อที่ ประมาณ 20 ตารางวาให้ เป็น ทาง สาธารณประโยชน์ โดย จำเลย ที่ 4 เป็น ผู้รับจดทะเบียนขอให้ พิพากษา ว่า นิติกรรม ดังกล่าว เป็น โมฆะ ให้ เพิกถอน นิติกรรมดังกล่าว หรือ เพิกถอน ใน ส่วน ของ โจทก์จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ให้การ ว่า การ ทำนิติกรรม ดังกล่าว เป็น การปฏิบัติ ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ไม่เป็น โมฆะ ขอให้ ยกฟ้องจำเลย ที่ 4 ให้การ ว่า โจทก์ มิใช่ เจ้าของ ที่ดิน โฉนด ที่ดินมี ชื่อ จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 เป็น เจ้าของ เท่านั้น การ ที่ จำเลย ที่ 1ยก ที่ดิน ให้ โจทก์ ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ยัง ไม่ได้ จดทะเบียนไม่มี ผล สมบูรณ์ ตาม กฎหมาย จำเลย ที่ 4 จดทะเบียน ให้ ตาม ความ ประสงค์ของ จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ซึ่ง เป็น เจ้าของ ที่ดิน เป็น การ ปฏิบัติหน้าที่ ตาม กฎหมาย โจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้อง ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ว่า การ ที่ จำเลยที่ 1 ถึง ที่ 3 ทำนิติกรรม จดทะเบียน ยก ที่ดินพิพาท ให้ เป็นทาง สาธารณประโยชน์ ดังกล่าว เป็น การ ฝ่าฝืน สัญญา ประนีประนอม ยอมความอัน จะ ทำให้ โจทก์ ขอให้ เพิกถอน ได้ หรือไม่ ได้ความ ว่า ก่อน ที่ จำเลยที่ 1 จะ ทำ สัญญา ประนีประนอม ยอมความ กับ โจทก์ ใน คดีแพ่ง หมายเลขแดงที่ 1568/2531 ของ ศาลชั้นต้น จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ได้ ยื่น คำขอรังวัด แบ่งแยก ที่ดินพิพาท ต่อ เจ้าพนักงาน ที่ดิน และ ทำ บันทึก ข้อตกลงแบ่ง กรรมสิทธิ์รวม และ แบ่ง หัก ทาง ฯ ตาม เอกสาร หมาย ล. 1 ว่าจำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ตกลง แบ่ง ส่วน ที่ดินพิพาท ออกจาก กัน คือ แบ่ง2 แปลง ทาง ด้าน ทิศใต้ และ แบ่ง หัก ทาง ฯ 1 แปลง แปลง ที่ 1 เป็น ของจำเลย ที่ 2 แปลง ที่ 2 เป็น ของ จำเลย ที่ 3 และ แปลง คงเหลือ เป็น ของจำเลย ที่ 1 ดัง ปรากฏ ตาม รูป แผนที่ ท้าย คำขอ เห็นว่า ตาม ข้อตกลงแบ่ง กรรมสิทธิ์รวม และ แบ่ง หัก ทาง ฯ ตาม เอกสาร หมาย ล. 1 ดังกล่าวจำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 มิได้ ประสงค์ ที่ จะ ให้ ที่ดิน ที่ แบ่งแยก เป็นทาง นั้น ตกเป็น ของ ผู้หนึ่ง ผู้ใด ใน ระหว่าง เจ้าของรวม ด้วยกัน แม้ การรังวัด จะ ยัง ทำ ไม่ได้ แต่ ข้อตกลง ดังกล่าว ก็ ผูกพัน จำเลย ที่ 1 ถึงที่ 3 ต่อมา เมื่อ จำเลย ที่ 1 ทำ สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ยก ที่ดินพิพาท ให้ โจทก์ ใน คดีแพ่ง หมายเลขแดง ที่ 1568/2531 สัญญา ประนีประนอมยอมความ ของ ศาลชั้นต้น นั้น นอกจาก จะ ระบุ เนื้อที่ ที่ดิน ที่ จะ ยกให้แก่ โจทก์ ว่า มี เนื้อที่ 385 ตารางวา แล้ว ยัง กำหนด ด้วย ว่า ยอม ให้ทำ ถนน ผ่าน กว้าง 3 เมตร รายละเอียด ปรากฏ ตาม แผนที่ ท้าย สัญญา ยอมโดย แผนที่ ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความ นั้น มี การ แบ่ง ที่ดินพิพาทออก เป็น 4 แปลง ที่ดิน แปลง ที่ 1 อยู่ ตรง กลาง ระบุ ชื่อ จำเลย ที่ 2ที่ดิน แปลง ที่ 2 อยู่ ด้าน ทิศใต้ ระบุ ชื่อ จำเลย ที่ 3 ที่ดิน แปลง ที่ 3อยู่ ด้าน ทิศตะวันตก มี ข้อความ ระบุ ว่า หัก ทาง ฯ ที่ดิน ที่ เหลือ อยู่ด้าน ทิศเหนือ ติด ทางสาธารณะ ระบุ ชื่อ จำเลย ที่ 1 ตรง ตาม ข้อตกลงแบ่ง กรรมสิทธิ์รวม และ แบ่ง หัก ทาง ระหว่าง จำเลย ที่ 1 ถึง จำเลย ที่ 3เอกสาร หมาย ล. 1 น่าเชื่อ ว่า จำเลย ที่ 1 มิได้ มี เจตนา ยก ที่ดิน แปลงที่ ระบุ ว่า หัก ทาง ฯ ใน แผนที่ ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ให้ แก่โจทก์ เพราะ จะ เป็น การ ผิด ข้อตกลง ที่ จำเลย ที่ 1 ได้ ทำ ไว้ กับ จำเลย ที่ 2และ ที่ 3 ตาม เอกสาร หมาย ล. 1 ทั้ง ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความข้อ 2 นั้น เป็น กรณี ที่ จำเลย ที่ 1 ยก ที่ดิน ที่ จำเลย ที่ 1 มีกรรมสิทธิ์ร่วม กับ จำเลย ที่ 2 และ ที่ 3 ให้ แก่ โจทก์ ข้อความ ในสัญญา ประนีประนอม ยอมความ ที่ ว่า ยอม ให้ ทำ ทางผ่าน กว้าง 3 เมตรรายละเอียด ปรากฏ ตาม แผนที่ ท้าย สัญญา ยอม จึง มิใช่ เป็น เรื่อง ที่โจทก์ ยอม ให้ ทำ ทางผ่าน ที่ดิน ของ ตน หาก เมื่อ ได้ พิเคราะห์ แผนที่ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ประกอบ ข้อความ ใน สัญญา ประนีประนอม ยอมความที่ ว่า รายละเอียด ปรากฏ ตาม แผนที่ ท้าย สัญญา ยอม เป็น ไป ตาม ที่เจ้าพนักงาน รังวัด โดย แบ่ง เท่า ๆ กัน แล้ว เห็นว่า ที่ สัญญาประนีประนอม ยอมความ ระบุ ว่า จำเลย ที่ 1 ยก ที่ดิน ให้ โจทก์ เนื้อที่385 ตารางวา เป็น เพียง การ กะ ประมาณ เนื้อที่ ไว้ โดย ที่ดิน ที่ จำเลยที่ 1 ยกให้ โจทก์ ต้อง เป็น ไป ตาม แผนที่ ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความคือ แปลง ที่ ระบุ ชื่อ จำเลย ที่ 1 ซึ่ง เมื่อ รังวัด แล้ว ที่ดิน ที่ จำเลยที่ 1 ยกให้ โจทก์ จะ มี เนื้อที่ เท่ากับ ที่ดิน ส่วน ที่ เป็น ของ จำเลยที่ 2 และ ที่ 3 โดย ที่ดิน ที่ จำเลย ที่ 1 ยกให้ โจทก์ มิได้ รวม ถึงที่ดิน แปลง ที่ ระบุ ว่า หัก ทาง ฯ ใน แผนที่ ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความด้วย แต่อย่างใด ฉะนั้น เมื่อ จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ได้ ขอ รังวัด แบ่งแยกที่ดินพิพาท ให้ เป็น ไป ตาม แผนที่ ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความโดย แบ่ง เป็น ส่วน ของ จำเลย ที่ 1 ที่ จะ ยกให้ โจทก์ เนื้อที่ 3 งาน65 ตารางวา เป็น ส่วน ของ จำเลย ที่ 2 เนื้อที่ 3 งาน 64 ตารางวาเป็น ส่วน ของ จำเลย ที่ 3 เนื้อที่ 3 งาน 65 ตารางวา และ จดทะเบียนยกให้ เป็น ทาง สาธารณประโยชน์ 66 ตารางวา ตาม โฉนด ที่ดิน เอกสาร หมายจ. 1 จึง ไม่เป็น การ ฝ่าฝืน สัญญา ประนีประนอม ยอมความ มิได้ ทำให้โจทก์ เสียเปรียบ หรือ เสียหาย โจทก์ ไม่มี สิทธิ ขอให้ เพิกถอน ศาลล่างทั้ง สอง พิพากษา ชอบแล้ว ฎีกา ของ โจทก์ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2546/2538นาย ธารา สารสุขโจทก์นาย สำอางค์ พันธ์สนิท กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 171, ม. 368ข้อตกลงแบ่งกรรมสิทธิ์รวมและแบ่งหักทางฯจำเลยที่1ถึงที่3มิได้ประสงค์จะให้ที่ดินที่แบ่งแยกเป็นทางนั้นตกเป็นของผู้หนึ่งผู้ใดในระหว่าง เจ้าของรวมด้วยกันจำเลยที่1ทำสัญญาประนีประนอมยอมความยกที่ดินที่มี กรรมสิทธิ์ร่วมกับจำเลยที่2และที่3ให้แก่โจทก์นอกจากจะระบุเนื้อที่ดินที่จะยกให้ว่ามีเนื้อที่385ตารางวาแล้วยังกำหนดด้วยว่ายอมให้ทำถนนผ่านกว้าง3เมตรตามแผนที่ท้ายสัญญายอมที่สัญญายอมระบุว่าจำเลยที่1ยกที่ดินให้โจทก์385ตารางวาจึงเป็นเพียงการกะประมาณเนื้อที่ไว้มิได้รวมถึงที่ดินแปลงที่ระบุว่าหักทางด้วยแต่อย่างใดจำเลยที่1แบ่งแยกที่ดินให้เป็นไปตามแผนที่และจดทะเบียนยกให้เป็นทางสาธารณประโยชน์ จึงไม่เป็นการฝ่าฝืนสัญญาประนีประนอมยอมความโจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น เจ้าของ ที่ดิน ร่วม กับ จำเลย ที่ 2 และ ที่ 3โดย ได้รับ การ ยกให้ จาก จำเลย ที่ 1 ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความใน คดีแพ่ง ของ ศาลชั้นต้น จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ได้ สมคบ กัน ทำนิติกรรมยก ที่ดิน แปลง ดังกล่าว เป็น ส่วน ของ โจทก์ เนื้อที่ ประมาณ 20 ตารางวาให้ เป็น ทาง สาธารณประโยชน์ โดย จำเลย ที่ 4 เป็น ผู้รับจดทะเบียนขอให้ พิพากษา ว่า นิติกรรม ดังกล่าว เป็น โมฆะ ให้ เพิกถอน นิติกรรมดังกล่าว หรือ เพิกถอน ใน ส่วน ของ โจทก์จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ให้การ ว่า การ ทำนิติกรรม ดังกล่าว เป็น การปฏิบัติ ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ไม่เป็น โมฆะ ขอให้ ยกฟ้องจำเลย ที่ 4 ให้การ ว่า โจทก์ มิใช่ เจ้าของ ที่ดิน โฉนด ที่ดินมี ชื่อ จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 เป็น เจ้าของ เท่านั้น การ ที่ จำเลย ที่ 1ยก ที่ดิน ให้ โจทก์ ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ยัง ไม่ได้ จดทะเบียนไม่มี ผล สมบูรณ์ ตาม กฎหมาย จำเลย ที่ 4 จดทะเบียน ให้ ตาม ความ ประสงค์ของ จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ซึ่ง เป็น เจ้าของ ที่ดิน เป็น การ ปฏิบัติหน้าที่ ตาม กฎหมาย โจทก์ ไม่มี อำนาจฟ้อง ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "มี ปัญหา ต้อง วินิจฉัย ว่า การ ที่ จำเลยที่ 1 ถึง ที่ 3 ทำนิติกรรม จดทะเบียน ยก ที่ดินพิพาท ให้ เป็นทาง สาธารณประโยชน์ ดังกล่าว เป็น การ ฝ่าฝืน สัญญา ประนีประนอม ยอมความอัน จะ ทำให้ โจทก์ ขอให้ เพิกถอน ได้ หรือไม่ ได้ความ ว่า ก่อน ที่ จำเลยที่ 1 จะ ทำ สัญญา ประนีประนอม ยอมความ กับ โจทก์ ใน คดีแพ่ง หมายเลขแดงที่ 1568/2531 ของ ศาลชั้นต้น จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ได้ ยื่น คำขอรังวัด แบ่งแยก ที่ดินพิพาท ต่อ เจ้าพนักงาน ที่ดิน และ ทำ บันทึก ข้อตกลงแบ่ง กรรมสิทธิ์รวม และ แบ่ง หัก ทาง ฯ ตาม เอกสาร หมาย ล. 1 ว่าจำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ตกลง แบ่ง ส่วน ที่ดินพิพาท ออกจาก กัน คือ แบ่ง2 แปลง ทาง ด้าน ทิศใต้ และ แบ่ง หัก ทาง ฯ 1 แปลง แปลง ที่ 1 เป็น ของจำเลย ที่ 2 แปลง ที่ 2 เป็น ของ จำเลย ที่ 3 และ แปลง คงเหลือ เป็น ของจำเลย ที่ 1 ดัง ปรากฏ ตาม รูป แผนที่ ท้าย คำขอ เห็นว่า ตาม ข้อตกลงแบ่ง กรรมสิทธิ์รวม และ แบ่ง หัก ทาง ฯ ตาม เอกสาร หมาย ล. 1 ดังกล่าวจำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 มิได้ ประสงค์ ที่ จะ ให้ ที่ดิน ที่ แบ่งแยก เป็นทาง นั้น ตกเป็น ของ ผู้หนึ่ง ผู้ใด ใน ระหว่าง เจ้าของรวม ด้วยกัน แม้ การรังวัด จะ ยัง ทำ ไม่ได้ แต่ ข้อตกลง ดังกล่าว ก็ ผูกพัน จำเลย ที่ 1 ถึงที่ 3 ต่อมา เมื่อ จำเลย ที่ 1 ทำ สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ยก ที่ดินพิพาท ให้ โจทก์ ใน คดีแพ่ง หมายเลขแดง ที่ 1568/2531 สัญญา ประนีประนอมยอมความ ของ ศาลชั้นต้น นั้น นอกจาก จะ ระบุ เนื้อที่ ที่ดิน ที่ จะ ยกให้แก่ โจทก์ ว่า มี เนื้อที่ 385 ตารางวา แล้ว ยัง กำหนด ด้วย ว่า ยอม ให้ทำ ถนน ผ่าน กว้าง 3 เมตร รายละเอียด ปรากฏ ตาม แผนที่ ท้าย สัญญา ยอมโดย แผนที่ ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความ นั้น มี การ แบ่ง ที่ดินพิพาทออก เป็น 4 แปลง ที่ดิน แปลง ที่ 1 อยู่ ตรง กลาง ระบุ ชื่อ จำเลย ที่ 2ที่ดิน แปลง ที่ 2 อยู่ ด้าน ทิศใต้ ระบุ ชื่อ จำเลย ที่ 3 ที่ดิน แปลง ที่ 3อยู่ ด้าน ทิศตะวันตก มี ข้อความ ระบุ ว่า หัก ทาง ฯ ที่ดิน ที่ เหลือ อยู่ด้าน ทิศเหนือ ติด ทางสาธารณะ ระบุ ชื่อ จำเลย ที่ 1 ตรง ตาม ข้อตกลงแบ่ง กรรมสิทธิ์รวม และ แบ่ง หัก ทาง ระหว่าง จำเลย ที่ 1 ถึง จำเลย ที่ 3เอกสาร หมาย ล. 1 น่าเชื่อ ว่า จำเลย ที่ 1 มิได้ มี เจตนา ยก ที่ดิน แปลงที่ ระบุ ว่า หัก ทาง ฯ ใน แผนที่ ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ให้ แก่โจทก์ เพราะ จะ เป็น การ ผิด ข้อตกลง ที่ จำเลย ที่ 1 ได้ ทำ ไว้ กับ จำเลย ที่ 2และ ที่ 3 ตาม เอกสาร หมาย ล. 1 ทั้ง ตาม สัญญา ประนีประนอม ยอมความข้อ 2 นั้น เป็น กรณี ที่ จำเลย ที่ 1 ยก ที่ดิน ที่ จำเลย ที่ 1 มีกรรมสิทธิ์ร่วม กับ จำเลย ที่ 2 และ ที่ 3 ให้ แก่ โจทก์ ข้อความ ในสัญญา ประนีประนอม ยอมความ ที่ ว่า ยอม ให้ ทำ ทางผ่าน กว้าง 3 เมตรรายละเอียด ปรากฏ ตาม แผนที่ ท้าย สัญญา ยอม จึง มิใช่ เป็น เรื่อง ที่โจทก์ ยอม ให้ ทำ ทางผ่าน ที่ดิน ของ ตน หาก เมื่อ ได้ พิเคราะห์ แผนที่ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความ ประกอบ ข้อความ ใน สัญญา ประนีประนอม ยอมความที่ ว่า รายละเอียด ปรากฏ ตาม แผนที่ ท้าย สัญญา ยอม เป็น ไป ตาม ที่เจ้าพนักงาน รังวัด โดย แบ่ง เท่า ๆ กัน แล้ว เห็นว่า ที่ สัญญาประนีประนอม ยอมความ ระบุ ว่า จำเลย ที่ 1 ยก ที่ดิน ให้ โจทก์ เนื้อที่385 ตารางวา เป็น เพียง การ กะ ประมาณ เนื้อที่ ไว้ โดย ที่ดิน ที่ จำเลยที่ 1 ยกให้ โจทก์ ต้อง เป็น ไป ตาม แผนที่ ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความคือ แปลง ที่ ระบุ ชื่อ จำเลย ที่ 1 ซึ่ง เมื่อ รังวัด แล้ว ที่ดิน ที่ จำเลยที่ 1 ยกให้ โจทก์ จะ มี เนื้อที่ เท่ากับ ที่ดิน ส่วน ที่ เป็น ของ จำเลยที่ 2 และ ที่ 3 โดย ที่ดิน ที่ จำเลย ที่ 1 ยกให้ โจทก์ มิได้ รวม ถึงที่ดิน แปลง ที่ ระบุ ว่า หัก ทาง ฯ ใน แผนที่ ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความด้วย แต่อย่างใด ฉะนั้น เมื่อ จำเลย ที่ 1 ถึง ที่ 3 ได้ ขอ รังวัด แบ่งแยกที่ดินพิพาท ให้ เป็น ไป ตาม แผนที่ ท้าย สัญญา ประนีประนอม ยอมความโดย แบ่ง เป็น ส่วน ของ จำเลย ที่ 1 ที่ จะ ยกให้ โจทก์ เนื้อที่ 3 งาน65 ตารางวา เป็น ส่วน ของ จำเลย ที่ 2 เนื้อที่ 3 งาน 64 ตารางวาเป็น ส่วน ของ จำเลย ที่ 3 เนื้อที่ 3 งาน 65 ตารางวา และ จดทะเบียนยกให้ เป็น ทาง สาธารณประโยชน์ 66 ตารางวา ตาม โฉนด ที่ดิน เอกสาร หมายจ. 1 จึง ไม่เป็น การ ฝ่าฝืน สัญญา ประนีประนอม ยอมความ มิได้ ทำให้โจทก์ เสียเปรียบ หรือ เสียหาย โจทก์ ไม่มี สิทธิ ขอให้ เพิกถอน ศาลล่างทั้ง สอง พิพากษา ชอบแล้ว ฎีกา ของ โจทก์ ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(ชลอ บุณยเนตร-สังเวียน รัตนมุง-สมชาย รังสิกรรพุม)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการที่จะปฏิบัติตามข้อตกลงในสัญญาหากข้อตกลงในสัญญามีความชัดเจนอยู่ในตัวเองแล้วก็ไม่จำต้องตีความแต่หากข้อตกลงในสัญญาเคลือบคลุมก็จำต้องพิจารณาถึงเจตนารมณ์ของคู่สัญญาประกอบกับเจตนารมณ์ของกฎหมายอันเกี่ยวกับสัญญานั้นๆเพื่อตีความข้อตกลงในสัญญาที่เคลือบคลุม การตีความสัญญาโดยทั่วๆไปพอจะแบ่งออกเป็นประเภทใหญ่ๆได้2ประเภท 1.การตีความเกี่ยวกับการเกิดขึ้นของสัญญาตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา366และ367 2.การตีความสัญญาที่เกิดขึ้นแล้วตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา171ที่ว่า"ในการตีความการแสดงเจตนานั้นให้เพ่งเล็งถึงเจตนาอันแท้จริงยิ่งกว่าถ้อยคำสำนวนหรือตัวอักษร"และมาตรา368ที่ว่า"สัญญานั้นให้ตีความไปตามความประสงค์ในทางสุจริตโดยพิเคราะห์ถึงปกติประเพณีด้วย" แม้บทบัญญัติมาตรา171จะเป็นบทบัญญัติในเรื่องของการแสดงเจตนาแต่เนื่องจากสัญญาเป็นนิติกรรมหลายฝ่ายซึ่งเกิดจากการแสดงเจตนาของบุคคลตั้งแต่สองฝ่ายขึ้นไปดังนั้นการตีความสัญญาจึงอยู่ในบังคับของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา171ด้วย(ศักดิ์สนองชาติ,คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยนิติกรรมและสัญญา) อย่างไรก็ดีบทบัญญัติแห่งมาตรา171มิได้ห้ามถือเอาถ้อยคำสำนวนเป็นสำคัญเสียเลยเป็นแต่บัญญัติว่าถ้าถ้อยคำสำนวนแตกต่างกับเจตนาอันแท้จริงแล้วก็ให้ถือเอาเจตนาอันแท้จริงเป็นใหญ่แต่ความจริงถ้อยคำสำนวนนั้นเป็นข้อสำคัญอยู่มากเพราะเป็นสิ่งแรกที่ทำให้รู้ถึงการแสดงเจตนานั้นโดยตรง(ดร.ประกอบ หุตะสิงห์,กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยนิติกรรม) การค้นหาเจตนาอันแท้จริงของคู่สัญญามีหลักเกณฑ์ดังนี้ 1.ต้องถือเอาเจตนาอันแท้จริงของบุคคลเท่าที่แสดงออกมาพิจารณาตีความไม่ใช่ถือเอาเจตนาของบุคคลที่ซ่อนอยู่ภายในเว้นแต่ผู้รับการแสดงเจตนาจะได้ทราบถึงเจตนาที่ซ่อนอยู่ในใจนั้น 2.ต้องไม่ยึดติดอยู่กับถ้อยคำสำนวนหรือตัวอักษรที่ปรากฏในสัญญา 3.รากฐานที่จะหยั่งทราบถึงเจตนาอันแท้จริงที่จะนำมาพิจารณาในการตีความได้แก่พฤติการณ์ทั้งปวงแห่งกรณีและวิธีปฏิบัติตามปกติของบุคคลที่เกี่ยวข้องต่อกันและกันตลอดจนวัตถุประสงค์ของนิติกรรมและฐานะประโยชน์ได้เสียของบุคคลที่เกี่ยวข้อง การแสวงหาเจตนารมณ์ของคู่สัญญามีข้อพิจารณาดังนี้ 1.ต้องพิจารณาสัญญาทั้งฉบับ(คำพิพากษาศาลฎีกาที่531/2513) 2.ถ้ามีสัญญาหลายฉบับต้องพิจารณาสัญญาทุกฉบับร่วมกัน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่37/2484) 3.บางกรณีการแสวงหาเจตนารมณ์ของคู่สัญญาในขณะทำสัญญาอาจหาได้จากการที่คู่สัญญาปฏิบัติต่อกันและกันได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่771/2486,คำพิพากษาศาลฎีกาที่815/2486,คำพิพากษาศาลฎีกาที่1044/2492,คำพิพากษาศาลฎีกาที่1215/2502และคำพิพากษาศาลฎีกาที่361/2503) 4.เดิมคู่สัญญาตกลงกันด้วยวาจาอย่างหนึ่งแต่เมื่อทำสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษรกลับแตกต่างจากที่ตกลงด้วยวาจาต้องถือตามที่ปรากฏในลายลักษณ์อักษรนั้นเป็นสำคัญ(คำพิพากษาศาลฎีกาที่799/2493,คำพิพากษาศาลฎีกาที่1111/2496และคำพิพากษาศาลฎีกาที่507/2500) 5.กรณีที่ข้อความในสัญญาขัดแย้งกันเองจนไม่อาจหาเจตนารมณ์ของคู่สัญญาได้ศาลอาจรับฟังข้อเท็จจริงอื่นเพื่อประกอบการตีความเจตนารมณ์ของคู่สัญญาได้(คำพิพากษาศาลฎีกาที่831/2496,และ829/2510)(ไชยยศเหมะรัชตะ,คำอธิบายกฎหมายว่าด้วยสัญญา) อย่างไรก็ดีการตีความสัญญาจะเพ่งเล็งถึงเจตนาความประสงค์ของคู่สัญญาแต่เพียงฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ได้ต้องตีความเจตนาของคู่สัญญาทั้งสองฝ่ายที่มาร่วมกันทำสัญญานั้นอีกทั้งต้องคำนึงถึงความประสงค์ในทางสุจริตประกอบกับปกติประเพณีด้วยจะถือเอาแต่เพียงเจตนาแท้จริงของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งแต่ฝ่ายเดียวไม่ได้ต้องตีความไปโดยถือหลักความเข้าใจของทั้งสองฝ่ายในเจตนาของกันและกันและในกรณีมีประเพณีปฏิบัติกันเป็นปกติอยู่ก็ย่อมคาดหมายได้ว่าคู่กรณีย่อมตกลงกันแม้จะไม่ได้เขียนไว้ในสัญญาก็ถือว่าประเพณีนั้นเป็นการตกลงทำสัญญากันด้วยแต่ต้องเป็นประเพณีที่รู้กันและปฏิบัติกันต่อๆมา(สุปันพูลพัฒน์,คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยนิติกรรมและสัญญา) แนวคำพิพากษาศาลฎีกาเกี่ยวกับการตีความการแสดงเจตนาและการตีความสัญญา คำพิพากษาศาลฎีกาที่2343/2521(ประชุมใหญ่)การตีความการแสดงเจตนาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา171(132เดิม)ต้องดูสัญญาทั้งฉบับไม่เฉพาะตอนใดตอนหนึ่งเมื่อได้ความอย่างไรแล้วก็ไม่มีข้อสงสัยที่จะใช้มาตรา11ให้ประโยชน์แก่ลูกหนี้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่1686/2512การตีความแสดงเจตนานั้นกฎหมายให้เพ่งเล็งถึงเจตนาอันแท้จริงยิ่งกว่าถ้อยคำสำนวนตามตัวอักษรในการแบ่งที่ดินระหว่างเจ้าของรวมซึ่งมีกรรมสิทธิ์คนละส่วนเท่าๆกันแม้ฝ่ายหนึ่งจะตกลงให้อีกฝ่ายหนึ่งเลือกเอาก่อนโดยมิได้กำหนดวิธีการรังวัดแบ่งแยกไว้ชัดแจ้งก็มิได้หมายความว่าฝ่ายที่มีสิทธิเลือกจะชี้แบ่งเอาได้ตามใจชอบเมื่อมีปัญหาว่าจะแบ่งอย่างไรจึงจะถูกต้องศาลย่อมพิเคราะห์ถึงสภาพของที่ดินประกอบเพื่อหยั่งทราบเจตนาอันแท้จริง คำพิพากษาศาลฎีกาที่1962/2523บันทึกข้อตกลงแบ่งกรรมสิทธิ์แปลความหมายได้ว่าโจทก์จำเลยจะแบ่งกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินโดยแบ่งครึ่งกันตามเขตที่ตนมีอยู่และตามที่จะได้นำช่างแผนที่ไปรังวัดปักเขตให้เป็นการแน่นอนต่อไปนั้นเมื่อช่างแผนที่ได้ทำการรังวัดปักหลักเขตที่ดินไปตามที่โจทก์จำเลยนำชี้แล้วแม้ผลการคำนวณเนื้อที่ออกมาในภายหลังจะปรากฏว่าได้เนื้อที่มากน้อยผิดเพี้ยนกันไปบ้างก็เป็นเรื่องที่เป็นไปตามเจตนาที่ตกลงกันในบันทึกดังกล่าวนั้นแล้วจึงต้องถือตามเจตนาอันแท้จริงนั้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา171(132เดิม)จะให้รังวัดแบ่งแยกใหม่ให้ได้เนื้อที่ครึ่งหนึ่งโดยเฉียบขาดไม่ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่3229/2525เมื่อตามสัญญาจะซื้อขายและแผนที่สังเขปท้ายสัญญาแสดงให้เห็นเจตนาว่าตกลงจะซื้อขายที่ดินด้านทิศใต้ของถนนที่ตัดผ่านทั้งหมดจำนวนเนื้อที่ดินที่ลงไว้ในสัญญาเป็นแต่คาดหรือประมาณว่าเมื่อถนนตัดผ่านจะมีจำนวนเท่าใดแม้ผู้ขายโอนที่ดิน8ไร่โดยใส่ชื่อผู้ซื้อในโฉนดไปแล้วแต่เมื่อปรากฏจากการรังวัดแบ่งแยกโฉนดว่าที่ดินด้านทิศใต้ของถนนมี11ไร่เศษผู้ซื้อชอบที่จะฟ้องบังคับผู้ขายโอนขายที่ดินให้ครบตามสัญญาได้ แนวคำพิพากษาศาลฎีกาดังกล่าวมาข้างต้นล้วนแล้วแต่เป็นเรื่องที่ศาลพยายามแสวงหาเจตนารมณ์ของคู่สัญญาทั้งสองฝ่ายภายใต้หลักกฎหมายดังได้กล่าวมาแล้วข้างต้น สำหรับคำพิพากษาศาลฎีกาที่2546/2538นี้คงมีประเด็นที่ขึ้นมาสู่การวินิจฉัยของศาลฎีกาเฉพาะการตีความสัญญาประนีประนอมยอมความเท่านั้นแม้สัญญาประนีประนอมยอมความที่จำเลยที่1ยกที่ดินที่ตนมีกรรมสิทธิ์ร่วมกับจำเลยที่2และที่3ให้แก่โจทก์จะกำหนดเนื้อที่ของที่ดินที่ยกให้ไว้อย่างแน่นอนว่ามีเนื้อที่385ตารางวาแต่ยังมีข้อความในสัญญาประนีประนอมยอมความอีกว่ายอมให้ทำถนนผ่านกว้าง3เมตรรายละเอียดปรากฏตามแผนที่ท้ายสัญญายอมการตีความสัญญาจำต้องพิเคราะห์ถึงแผนที่ท้ายสัญญายอมอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้เมื่อสัญญาประนีประนอมยอมความมีการแบ่งที่ดินพิพาทออกเป็นส่วนๆโดยที่ดินของจำเลยที่1เป็นที่ดินด้านทิศเหนือติดทางสาธารณะและเป็นที่ดินที่เหลือจากการแบ่งหักทางฯให้แก่ที่ดินแปลงอื่นๆที่ศาลฎีกาเชื่อว่าจำเลยที่1มิได้มีเจตนายกที่ดินแปลงที่ระบุว่าหักทางฯในแผนที่ท้ายสัญญายอมให้แก่โจทก์เพราะมิฉะนั้นเป็นการผิดข้อตกลงแบ่งกรรมสิทธิ์รวมและแบ่งหักทางฯที่จำเลยที่1ทำไว้กับจำเลยที่2และที่3จึงเป็นการค้นหาเจตนารมณ์อันแท้จริงของจำเลยที่1ถึงที่3ที่ได้แสดงออกมาตามข้อตกลงและแผนที่ท้ายสัญญายอมโจทก์ซึ่งเป็นผู้รับการยกให้จากจำเลยที่1จึงต้องรับไปเพียงเท่าที่สิทธิที่จำเลยที่1มีอยู่แม้จะมีการระบุเนื้อที่ไว้เป็นการแน่นอนว่า385ตารางวาก็เป็นเพียงการประมาณเนื้อที่ดินไว้เท่านั้นเมื่อโจทก์ไม่มีสิทธิในที่ดินที่แบ่งหักเป็นทางจำเลยที่1ที่2และที่3จึงมีสิทธิที่จะนำที่ดินส่วนที่แบ่งหักเป็นทางไปจดทะเบียนยกให้เป็นทางสาธารณะได้ไม่เป็นการฝ่าฝืนหรือผิดข้อตกลงในสัญญาประนีประนอมยอมความ(เทียบตามนัยแห่งคำพิพากษาศาลฎีกาดังที่ได้กล่าวไว้แล้วข้างต้น) ?ธีรทัยเจริญวงศ์?