คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4183/2542หลักกฎหมาย: หลังจากจำเลยตกเป็นลูกหนี้โจทก์ตามคำพิพากษาแล้ว จำเลยไปทำสัญญาขายที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของจำเลยให้แก่ พ. ในภายหลังอีก เนื่องจากจำเลยและสามีจำเลยถูกธนาคารฟ้องให้ร่วมกันรับผิดชำระหนี้เงินกู้และธนาคารได้ขอบังคับจำนองที่ดินแปลงดังกล่าวพร้อมสิ่งปลูกสร้างที่จำเลยนำไปจำนองไว้เป็นประกันการกู้ยืมด้วยแม้ธนาคารจะฟ้องคดีหลังจากที่โจทก์ฟ้องจำเลยแล้วก็ตาม แต่หนี้ที่จำเลยมีอยู่ต่อธนาคารเป็นหนี้ที่เกิดขึ้นก่อนและเป็นหนี้ที่มิได้เกิดจากการสมยอมระหว่างจำเลยกับธนาคาร ดังนั้น การที่จำเลยตกลงยินยอมให้ พ. เป็นผู้ชำระหนี้เพื่อไถ่ถอนจำนองที่ดินต่อธนาคารแทนจำเลย และรับโอนที่ดินไปโดยมีข้อตกลงให้จำเลยซื้อที่ดินคืนกลับไปได้นั้นจึงเป็นกรณีที่จำเลยต้องกระทำเพื่อมิให้ธนาคารผู้รับจำนองบังคับจำนองแก่ที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของจำเลยถือไม่ได้ว่าจำเลยโอนขายทรัพย์สินของตนไปโดยเจตนาที่จะไม่ให้โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาได้รับชำระหนี้ การกระทำของจำเลยไม่เป็นความผิดฐานโกงเจ้าหนี้โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้วเห็นว่า คดีมีมูล ให้ประทับฟ้องจำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 350 จำคุก 6 เดือนจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงเบื้องต้นรับฟังได้เป็นยุติว่าจำเลยเป็นลูกหนี้โจทก์ตามคำพิพากษาตามยอมซึ่งศาลแพ่งมีคำพิพากษาเมื่อวันที่28 มิถุนายน 2538 จำเลยผิดสัญญาไม่ชำระหนี้แก่โจทก์ โจทก์จึงขอให้ศาลแพ่งออกหมายบังคับคดีเพื่อยึดทรัพย์สินของจำเลยเมื่อวันที่ 3 สิงหาคม 2538 แต่ปรากฏว่าจำเลยได้ทำสัญญาขายที่ดินโฉนดเลขที่ 182413 ตำบลคลองกุ่ม อำเภอบางกะปิ กรุงเทพมหานคร พร้อมสิ่งปลูกสร้างให้แก่นางสาวพัชรา ธนะสัมบัญ ไปเมื่อวันที่ 19 ตุลาคม 2538 คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า การกระทำของจำเลยดังกล่าวเป็นความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 หรือไม่ ศาลฎีกาเห็นว่า หลังจากจำเลยตกเป็นลูกหนี้โจทก์ตามคำพิพากษาแล้ว เหตุที่จำเลยไปทำสัญญาขายที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของจำเลยให้แก่นางสาวพัชราในภายหลังอีกก็เนื่องจากในวันที่ 24 สิงหาคม 2538 จำเลยและนายเหมือน โปมิ่ง สามีจำเลยถูกธนาคารทหารไทย จำกัด ฟ้องให้ร่วมกันรับผิดชำระหนี้เงินกู้จำนวน 420,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยและธนาคารได้ขอบังคับจำนองที่ดินแปลงดังกล่าวพร้อมสิ่งปลูกสร้างที่จำเลยนำไปจำนองไว้เป็นประกันการกู้ยืมด้วย แม้ธนาคารทหารไทย จำกัด จะได้ฟ้องคดีหลังจากที่โจทก์ฟ้องจำเลยแล้วก็ตามแต่หนี้ที่จำเลยมีอยู่ต่อธนาคารเป็นหนี้ที่เกิดขึ้นก่อนตั้งแต่ปี พ.ศ. 2533 และเชื่อได้ว่าเป็นหนี้ที่มิได้เกิดจากการสมยอมระหว่างจำเลยกับธนาคาร ดังนั้น การที่จำเลยตกลงยินยอมให้นางสาวพัชราเป็นผู้ชำระหนี้เพื่อไถ่ถอนจำนองที่ดินต่อธนาคารแทนจำเลยและรับโอนที่ดินไปโดยมีข้อตกลงให้จำเลยซื้อที่ดินคืนกลับไปได้ โดยนางสาวพัชราเบิกความว่า ต้องชำระเงินต้นกับดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียมภาษีและค่าใช้จ่ายอื่น ๆ แก่ธนาคารทหารไทย จำกัด รวมเป็นเงินประมาณ 600,000 บาท การที่จำเลยทำสัญญาโอนขายที่ดินให้แก่นางสาวพัชราดังกล่าวจึงเป็นกรณีที่จำเลยต้องกระทำเพื่อมิให้ธนาคารทหารไทยเจ้าหนี้ผู้รับจำนองบังคับจำนองแก่ที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของจำเลย ถือไม่ได้ว่าจำเลยโอนขายทรัพย์สินของตนไปโดยเจตนาที่จะไม่ให้โจทกซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาได้รับชำระหนี้ตามฟ้อง การกระทำของจำเลยจึงไม่เป็นความผิดตามฟ้องโจทก์ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องจึงชอบแล้ว ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4183/2542นายพลธร พูนขวัญโจทก์นางวราภรณ์ โปมิ่งจำเลย ป.อ. ม. 350หลังจากจำเลยตกเป็นลูกหนี้โจทก์ตามคำพิพากษาแล้ว จำเลยไปทำสัญญาขายที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของจำเลยให้แก่ พ. ในภายหลังอีก เนื่องจากจำเลยและสามีจำเลยถูกธนาคารฟ้องให้ร่วมกันรับผิดชำระหนี้เงินกู้และธนาคารได้ขอบังคับจำนองที่ดินแปลงดังกล่าวพร้อมสิ่งปลูกสร้างที่จำเลยนำไปจำนองไว้เป็นประกันการกู้ยืมด้วยแม้ธนาคารจะฟ้องคดีหลังจากที่โจทก์ฟ้องจำเลยแล้วก็ตาม แต่หนี้ที่จำเลยมีอยู่ต่อธนาคารเป็นหนี้ที่เกิดขึ้นก่อนและเป็นหนี้ที่มิได้เกิดจากการสมยอมระหว่างจำเลยกับธนาคาร ดังนั้น การที่จำเลยตกลงยินยอมให้ พ. เป็นผู้ชำระหนี้เพื่อไถ่ถอนจำนองที่ดินต่อธนาคารแทนจำเลย และรับโอนที่ดินไปโดยมีข้อตกลงให้จำเลยซื้อที่ดินคืนกลับไปได้นั้นจึงเป็นกรณีที่จำเลยต้องกระทำเพื่อมิให้ธนาคารผู้รับจำนองบังคับจำนองแก่ที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของจำเลยถือไม่ได้ว่าจำเลยโอนขายทรัพย์สินของตนไปโดยเจตนาที่จะไม่ให้โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาได้รับชำระหนี้ การกระทำของจำเลยไม่เป็นความผิดฐานโกงเจ้าหนี้โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้วเห็นว่า คดีมีมูล ให้ประทับฟ้องจำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 350 จำคุก 6 เดือนจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงเบื้องต้นรับฟังได้เป็นยุติว่าจำเลยเป็นลูกหนี้โจทก์ตามคำพิพากษาตามยอมซึ่งศาลแพ่งมีคำพิพากษาเมื่อวันที่28 มิถุนายน 2538 จำเลยผิดสัญญาไม่ชำระหนี้แก่โจทก์ โจทก์จึงขอให้ศาลแพ่งออกหมายบังคับคดีเพื่อยึดทรัพย์สินของจำเลยเมื่อวันที่ 3 สิงหาคม 2538 แต่ปรากฏว่าจำเลยได้ทำสัญญาขายที่ดินโฉนดเลขที่ 182413 ตำบลคลองกุ่ม อำเภอบางกะปิ กรุงเทพมหานคร พร้อมสิ่งปลูกสร้างให้แก่นางสาวพัชรา ธนะสัมบัญ ไปเมื่อวันที่ 19 ตุลาคม 2538 คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า การกระทำของจำเลยดังกล่าวเป็นความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 หรือไม่ ศาลฎีกาเห็นว่า หลังจากจำเลยตกเป็นลูกหนี้โจทก์ตามคำพิพากษาแล้ว เหตุที่จำเลยไปทำสัญญาขายที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของจำเลยให้แก่นางสาวพัชราในภายหลังอีกก็เนื่องจากในวันที่ 24 สิงหาคม 2538 จำเลยและนายเหมือน โปมิ่ง สามีจำเลยถูกธนาคารทหารไทย จำกัด ฟ้องให้ร่วมกันรับผิดชำระหนี้เงินกู้จำนวน 420,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยและธนาคารได้ขอบังคับจำนองที่ดินแปลงดังกล่าวพร้อมสิ่งปลูกสร้างที่จำเลยนำไปจำนองไว้เป็นประกันการกู้ยืมด้วย แม้ธนาคารทหารไทย จำกัด จะได้ฟ้องคดีหลังจากที่โจทก์ฟ้องจำเลยแล้วก็ตามแต่หนี้ที่จำเลยมีอยู่ต่อธนาคารเป็นหนี้ที่เกิดขึ้นก่อนตั้งแต่ปี พ.ศ. 2533 และเชื่อได้ว่าเป็นหนี้ที่มิได้เกิดจากการสมยอมระหว่างจำเลยกับธนาคาร ดังนั้น การที่จำเลยตกลงยินยอมให้นางสาวพัชราเป็นผู้ชำระหนี้เพื่อไถ่ถอนจำนองที่ดินต่อธนาคารแทนจำเลยและรับโอนที่ดินไปโดยมีข้อตกลงให้จำเลยซื้อที่ดินคืนกลับไปได้ โดยนางสาวพัชราเบิกความว่า ต้องชำระเงินต้นกับดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียมภาษีและค่าใช้จ่ายอื่น ๆ แก่ธนาคารทหารไทย จำกัด รวมเป็นเงินประมาณ 600,000 บาท การที่จำเลยทำสัญญาโอนขายที่ดินให้แก่นางสาวพัชราดังกล่าวจึงเป็นกรณีที่จำเลยต้องกระทำเพื่อมิให้ธนาคารทหารไทยเจ้าหนี้ผู้รับจำนองบังคับจำนองแก่ที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของจำเลย ถือไม่ได้ว่าจำเลยโอนขายทรัพย์สินของตนไปโดยเจตนาที่จะไม่ให้โจทกซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาได้รับชำระหนี้ตามฟ้อง การกระทำของจำเลยจึงไม่เป็นความผิดตามฟ้องโจทก์ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องจึงชอบแล้ว ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ศิริชัย สวัสดิ์มงคล-วิเทพ ศิริพากย์-สุทิน ปัทมราชวิเชียร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุความผิดอาญาบางมาตรา นอกจากผู้กระทำต้องมีเจตนาประสงค์ต่อผลหรือย่อมเล็งเห็นผล ซึ่งถือว่าเป็น "เจตนาธรรมดา" แล้ว ผู้กระทำจะต้องมี "เจตนาพิเศษ" ด้วย จึงจะถือว่าครบองค์ประกอบภายในของความผิดนั้น ๆ เจตนาพิเศษก็คือ "มูลเหตุจูงใจ" ในการกระทำนั่นเอง สำหรับความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 จะต้องมีเจตนาพิเศษเพื่อมิให้เจ้าหนี้ของตนหรือผู้อื่นได้รับชำระหนี้ทั้งหมดหรือแต่บางส่วน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1181/2505) และจะต้องเป็นเจตนาที่มีมาแต่แรกไม่ใช่เจตนาที่เกิดขึ้นในภายหลัง ความผิดตามมาตรานี้ แสดงอยู่ในตัวแล้วว่า ต้องมีหนี้อยู่แล้ว คือมีเจ้าหนี้ฝ่ายหนึ่งและลูกหนี้อีกฝ่ายหนึ่ง และเจ้าหนี้ได้ใช้สิทธิทางศาลหรือจะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลซึ่งคำว่า "หนี้" นี้ มิได้หมายความเฉพาะหนี้เงินเท่านั้น แต่ยังอาจรวมถึงหนี้อื่น ๆ ด้วย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 355/2518 (ประชุมใหญ่)) เช่น โจทก์ฟ้องขอให้ทำลายนิติกรรมการซื้อขายซึ่งจำเลยเป็นผู้ซื้อ ในระหว่างคดีจำเลยโอนขายทรัพย์นั้นให้ผู้อื่นไป ก็ถือว่าเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 350 นี้แล้ว (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 256/2517) หรือการซื้อขายที่ดินผู้ซื้อเข้าครอบครองที่ดินและชำระราคาที่ดินแล้ว เหลือแต่การโอนโฉนดผู้ซื้อก็เป็นเจ้าหนี้ ผู้ขายก็มีหน้าที่จะต้องโอนที่ดินให้โจทก์ ถ้าผู้ขายโอนที่ดินดังกล่าวไปให้ผู้อื่น ก็เป็นความผิดตามมาตรา 350 นี้ได้ การฟ้องคดีต่อศาล โดยปกติถือว่าเป็นการใช้สิทธิเรียกร้องทางศาล แต่ต้องพิจารณาว่าเป็นกรณีที่ใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลได้จริงหรือไม่ เพราะแม้จะเป็นเจ้าหนี้แต่ถ้าฟ้องร้องต่อศาลให้บังคับไม่ได้ ก็ไม่อยู่ในความหมายเจ้าหนี้ตามกฎหมายในอันที่จะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1406/2512 ผู้เสียหายให้จำเลยกู้ยืมเงิน 10,000 บาทโดยจำเลยมิได้ทำหลักฐานแห่งการกู้เป็นหนังสือให้ไว้นั้น เป็นการยืมเงิน 50 บาท โดยมิได้มีหลักฐานเป็นหนังสือ ต้องห้ามมิให้ฟ้องร้องคดีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 ฉะนั้นผู้เสียหายจึงไม่อาจใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลกับจำเลยได้ตามความในประมวลกฎหมายอาญามาตรา 350 จึงไม่มีทางลงโทษจำเลยฐานโกงเจ้าหนี้ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1054/2507 การที่เจ้าหนี้ฟ้องลูกหนี้เป็นคดีอาญาก็เพียงเพื่อให้ลูกหนี้หาประกันมาให้เจ้าหนี้เป็นที่พอใจแล้วจะไม่เอาเรื่องแก่ลูกหนี้ อันเป็นการแสดงว่าเจ้าหนี้ยังจะไม่ใช้สิทธิทางศาลเรียกร้องให้ลูกหนี้ชำระหนี้แล้ว การที่ลูกหนี้โอนที่ดินให้ผู้อื่นไป จึงยังไม่เป็นความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ อย่างไรก็ตาม ความผิดฐานโกงเจ้าหนี้นั้น ไม่จำต้องกระทำต่อเจ้าหนี้ของตนเท่านั้น แม้กระทำต่อเจ้าหนี้ของบุคคลอื่นก็มีความผิดฐานนี้ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 271/252) เช่น กรณีที่จำเลยที่ 1 โอนที่ดินที่ได้รับโอนจากบิดามารดาของตน ซึ่งโจทก์จะขอเพิกถอนการโอนเพื่อบังคับชำระหนี้ต่อไปให้กับจำเลยที่ 2 โดยจำเลยทั้งสองไม่ได้เป็นลูกหนี้โจทก์ก็อยู่ในความหมายแห่งความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 ด้วย เพราะแม้ว่าการโอนที่ดินดังกล่าวจะไม่ทำให้สิทธิของโจทก์ในอันที่จะบังคับชำระหนี้จากลูกหนี้หมดไปก็ตาม แต่เมื่อฟังได้ว่าจำเลยกระทำเพื่อมิให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ทั้งหมดหรือแต่บางส่วนซึ่งเจ้าหนี้ได้ใช้หรือจะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลให้ชำระหนี้อันเป็นเจตนาของจำเลยที่จะโกงเจ้าหนี้แล้ว ก็ย่อมไม่ต้องคำนึงว่าสิทธิการบังคับชำระหนี้ของโจทก์ที่มีต่อลูกหนี้ของตนจะยังมีอยู่หรือไม่ อาจกล่าวได้ว่า สิทธิที่จะบังคับชำระหนี้จะหมดไปหรือไม่ ไม่ใช่องค์ประกอบความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6673/2537) จากที่กล่าวมาข้างต้น ความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ ผู้กระทำผิดจะต้องมีเจตนาพิเศษเพื่อมิให้เจ้าหนี้ของตน หรือผู้อื่นได้รับชำระหนี้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1300/2539)ในกรณีที่จำเลยกู้เงินโจทก์ แล้วไม่ชำระเมื่อถึงกำหนดกลับขายเรือนให้แก่ผู้อื่นไปแต่ได้ความว่าการขายนั้นโจทก์เป็นผู้ติดต่อบอกขายและรับชำระหนี้เป็นข้าวเปลือกแทนเงิน จะถือว่าจำเลยโอนเรือนตนให้แก่ผู้อื่นเพื่อมิให้เจ้าหนี้ของตนได้รับชำระหนี้ตามมาตรา 350 ไม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 411/2508) หรือในกรณีที่จำเลยเป็นผู้ค้ำประกันในศาลยอมรับผิดจำกัดการชำระหนี้ตามคำพิพากษาเฉพาะทรัพย์ที่เอามาแสดงวางประกันต่อศาลในเมื่อจำเลยในคดีแพ่งนั้นไม่ชำระหนี้ให้โจทก์ หาได้มีผลผูกพันถึงทรัพย์อื่นของตนด้วยไม่ ดังนั้นการที่จำเลยโอนที่ดินแปลงอื่น ๆ ของตนไปให้แก่ผู้ใดจึงไม่เป็นความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1110/2507) และการที่จำเลยทำสัญญากู้เงินโจทก์โดยเอาที่ดินเป็นประกันเงินกู้ ต่อมาจำเลยเอาที่ดินแปลงนี้ไปจำนองเสีย การกระทำของจำเลยไม่ผิดฐานโกงเจ้าหนี้เช่นกัน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1050/2507) สำหรับคดีที่หมายเหตุนี้ จำเลยเป็นลูกหนี้โจทก์ตามคำพิพากษาอยู่แล้ว แต่กลับนำที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของตนไปขายให้ พ. เพราะถูกธนาคารผู้รับจำนองฟ้องบังคับการชำระหนี้ ซึ่งถือว่าเป็นพฤติการณ์ที่จำเลยต้องพยายามขวนขวายหาเงินมาชำระแก่ธนาคารให้ได้ทั้งการชำระหนี้ให้แก่ธนาคารผู้รับจำนองก็เป็นหน้าที่ตามกฎหมายที่จำเลยผู้จำนองต้องปฏิบัติด้วยเหตุนี้ แม้จำเลยจะขายที่ดินและสิ่งปลูกสร้างให้ พ. หลังจากที่จำเลยทราบว่าเป็นหนี้โจทก์ตามคำพิพากษาแล้วก็ถือไม่ได้ว่าจำเลยขายที่ดินและสิ่งปลูกสร้างโดยเจตนาที่จะไม่ให้โจทก์ได้รับชำระหนี้ จำเลยจึงไม่มีความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1134/2537) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2075/2536 การที่ลูกหนี้ตามคำพิพากษาโอนขายสิทธิการเช่าอาคารพาณิชย์ให้บุคคลภายนอก เพื่อนำเงินมาชำระหนี้ให้แก่ธนาคารซึ่งจำเลยได้นำสิทธิการเช่าอาคารพิพาทไปประกันการกู้ยืมเงินไว้ โดยขายสิทธิการเช่าแล้ว ก็ยังไม่พอชำระต้นเงินและดอกเบี้ย แต่ธนาคารก็ลดจำนวนหนี้ให้ยังถือไม่ได้ว่าเป็นการโอนโดยมีเจตนาที่จะไม่ให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาได้รับชำระหนี้ พฤติการณ์ที่ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า จำเลยไม่มีเจตนาจะไม่ให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ทั้งหมดหรือแต่บางส่วน อันจะทำให้ไม่เป็นความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ เช่น ราคาทรัพย์ที่ขายไปราคาไม่ต่ำกว่าความเป็นจริง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1134/2537) ราคาทรัพย์ที่ขายยังไม่พอชำระต้นเงินและดอกเบี้ยที่เป็นหนี้อยู่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2075/2536) กิจการค้าขายขาดทุนต้องเลิกกิจการ จำเป็นต้องขนสินค้าที่ยังไม่ได้ส่งมอบแก่ลูกค้าไปไว้ที่บ้าน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3415/2536) ขายทรัพย์สินเพราะต้องการใช้เป็นทุนหมุนเวียนในการทำธุรกิจการค้า และเลี้ยงดูบุตร (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2900/2532) การโอนขายที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างให้แก่บุคคลภายนอกอันเนื่องมาจากการประกอบธุรกิจการค้าตามปกติของจำเลย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 452/2541) การขายทรัพย์สินเพื่อชำระหนี้หรือปลดเปลื้องภาระหนี้จำนอง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1892/2541)หรือหนี้ที่มีต่อธนาคารเกิดขึ้นก่อนที่จะเป็นหนี้ตามคำพิพากษาและเป็นหนี้ที่มิได้ เกิดจากการสมยอมระหว่างจำเลยกับธนาคาร (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4183/2542) นอกจากนี้ การที่จำเลยจำนองที่ดินไว้กับโจทก์ ต่อมาจำเลยนำที่ดินนั้นไปขายฝากผู้อื่น แล้วปล่อยให้ที่ดินหลุดเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้อื่นไป การกระทำของจำเลยก็ไม่ผิดฐานโกงเจ้าหนี้เช่นกัน เพราะการจำนองย่อมผูกพันทรัพย์สินที่จำนอง แม้จะมีการโอนไป ผู้รับโอนก็ต้องรับภาระจำนองไปด้วย ซึ่งโจทก์ในฐานะผู้รับจำนองย่อมมีสิทธิได้รับชำระหนี้จากทรัพย์จำนองอยู่แล้วดังนั้น จึงมิพักต้องพิเคราะห์ว่ากรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินจะได้โอนไปยังผู้อื่นแล้วหรือหาไม่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 702 วรรคสอง การโอนที่ดินจำนองให้แก่ผู้อื่นไม่ทำให้โจทก์ไม่ได้รับชำระหนี้จำนอง โจทก์จึงไม่ได้รับความเสียหายแต่อย่างใด (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1074/2511) จิตฤดี วีระเวสส์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้วเห็นว่า คดีมีมูล ให้ประทับฟ้องจำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 350 จำคุก 6 เดือนจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงเบื้องต้นรับฟังได้เป็นยุติว่าจำเลยเป็นลูกหนี้โจทก์ตามคำพิพากษาตามยอมซึ่งศาลแพ่งมีคำพิพากษาเมื่อวันที่28 มิถุนายน 2538 จำเลยผิดสัญญาไม่ชำระหนี้แก่โจทก์ โจทก์จึงขอให้ศาลแพ่งออกหมายบังคับคดีเพื่อยึดทรัพย์สินของจำเลยเมื่อวันที่ 3 สิงหาคม 2538 แต่ปรากฏว่าจำเลยได้ทำสัญญาขายที่ดินโฉนดเลขที่ 182413 ตำบลคลองกุ่ม อำเภอบางกะปิ กรุงเทพมหานคร พร้อมสิ่งปลูกสร้างให้แก่นางสาวพัชรา ธนะสัมบัญ ไปเมื่อวันที่ 19 ตุลาคม 2538 คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า การกระทำของจำเลยดังกล่าวเป็นความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 หรือไม่ ศาลฎีกาเห็นว่า หลังจากจำเลยตกเป็นลูกหนี้โจทก์ตามคำพิพากษาแล้ว เหตุที่จำเลยไปทำสัญญาขายที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของจำเลยให้แก่นางสาวพัชราในภายหลังอีกก็เนื่องจากในวันที่ 24 สิงหาคม 2538 จำเลยและนายเหมือน โปมิ่ง สามีจำเลยถูกธนาคารทหารไทย จำกัด ฟ้องให้ร่วมกันรับผิดชำระหนี้เงินกู้จำนวน 420,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยและธนาคารได้ขอบังคับจำนองที่ดินแปลงดังกล่าวพร้อมสิ่งปลูกสร้างที่จำเลยนำไปจำนองไว้เป็นประกันการกู้ยืมด้วย แม้ธนาคารทหารไทย จำกัด จะได้ฟ้องคดีหลังจากที่โจทก์ฟ้องจำเลยแล้วก็ตามแต่หนี้ที่จำเลยมีอยู่ต่อธนาคารเป็นหนี้ที่เกิดขึ้นก่อนตั้งแต่ปี พ.ศ. 2533 และเชื่อได้ว่าเป็นหนี้ที่มิได้เกิดจากการสมยอมระหว่างจำเลยกับธนาคาร ดังนั้น การที่จำเลยตกลงยินยอมให้นางสาวพัชราเป็นผู้ชำระหนี้เพื่อไถ่ถอนจำนองที่ดินต่อธนาคารแทนจำเลยและรับโอนที่ดินไปโดยมีข้อตกลงให้จำเลยซื้อที่ดินคืนกลับไปได้ โดยนางสาวพัชราเบิกความว่า ต้องชำระเงินต้นกับดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียมภาษีและค่าใช้จ่ายอื่น ๆ แก่ธนาคารทหารไทย จำกัด รวมเป็นเงินประมาณ 600,000 บาท การที่จำเลยทำสัญญาโอนขายที่ดินให้แก่นางสาวพัชราดังกล่าวจึงเป็นกรณีที่จำเลยต้องกระทำเพื่อมิให้ธนาคารทหารไทยเจ้าหนี้ผู้รับจำนองบังคับจำนองแก่ที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของจำเลย ถือไม่ได้ว่าจำเลยโอนขายทรัพย์สินของตนไปโดยเจตนาที่จะไม่ให้โจทกซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาได้รับชำระหนี้ตามฟ้อง การกระทำของจำเลยจึงไม่เป็นความผิดตามฟ้องโจทก์ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องจึงชอบแล้ว ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4183/2542นายพลธร พูนขวัญโจทก์นางวราภรณ์ โปมิ่งจำเลย ป.อ. ม. 350หลังจากจำเลยตกเป็นลูกหนี้โจทก์ตามคำพิพากษาแล้ว จำเลยไปทำสัญญาขายที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของจำเลยให้แก่ พ. ในภายหลังอีก เนื่องจากจำเลยและสามีจำเลยถูกธนาคารฟ้องให้ร่วมกันรับผิดชำระหนี้เงินกู้และธนาคารได้ขอบังคับจำนองที่ดินแปลงดังกล่าวพร้อมสิ่งปลูกสร้างที่จำเลยนำไปจำนองไว้เป็นประกันการกู้ยืมด้วยแม้ธนาคารจะฟ้องคดีหลังจากที่โจทก์ฟ้องจำเลยแล้วก็ตาม แต่หนี้ที่จำเลยมีอยู่ต่อธนาคารเป็นหนี้ที่เกิดขึ้นก่อนและเป็นหนี้ที่มิได้เกิดจากการสมยอมระหว่างจำเลยกับธนาคาร ดังนั้น การที่จำเลยตกลงยินยอมให้ พ. เป็นผู้ชำระหนี้เพื่อไถ่ถอนจำนองที่ดินต่อธนาคารแทนจำเลย และรับโอนที่ดินไปโดยมีข้อตกลงให้จำเลยซื้อที่ดินคืนกลับไปได้นั้นจึงเป็นกรณีที่จำเลยต้องกระทำเพื่อมิให้ธนาคารผู้รับจำนองบังคับจำนองแก่ที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของจำเลยถือไม่ได้ว่าจำเลยโอนขายทรัพย์สินของตนไปโดยเจตนาที่จะไม่ให้โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาได้รับชำระหนี้ การกระทำของจำเลยไม่เป็นความผิดฐานโกงเจ้าหนี้โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้วเห็นว่า คดีมีมูล ให้ประทับฟ้องจำเลยให้การปฏิเสธศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 350 จำคุก 6 เดือนจำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงเบื้องต้นรับฟังได้เป็นยุติว่าจำเลยเป็นลูกหนี้โจทก์ตามคำพิพากษาตามยอมซึ่งศาลแพ่งมีคำพิพากษาเมื่อวันที่28 มิถุนายน 2538 จำเลยผิดสัญญาไม่ชำระหนี้แก่โจทก์ โจทก์จึงขอให้ศาลแพ่งออกหมายบังคับคดีเพื่อยึดทรัพย์สินของจำเลยเมื่อวันที่ 3 สิงหาคม 2538 แต่ปรากฏว่าจำเลยได้ทำสัญญาขายที่ดินโฉนดเลขที่ 182413 ตำบลคลองกุ่ม อำเภอบางกะปิ กรุงเทพมหานคร พร้อมสิ่งปลูกสร้างให้แก่นางสาวพัชรา ธนะสัมบัญ ไปเมื่อวันที่ 19 ตุลาคม 2538 คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า การกระทำของจำเลยดังกล่าวเป็นความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 หรือไม่ ศาลฎีกาเห็นว่า หลังจากจำเลยตกเป็นลูกหนี้โจทก์ตามคำพิพากษาแล้ว เหตุที่จำเลยไปทำสัญญาขายที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของจำเลยให้แก่นางสาวพัชราในภายหลังอีกก็เนื่องจากในวันที่ 24 สิงหาคม 2538 จำเลยและนายเหมือน โปมิ่ง สามีจำเลยถูกธนาคารทหารไทย จำกัด ฟ้องให้ร่วมกันรับผิดชำระหนี้เงินกู้จำนวน 420,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยและธนาคารได้ขอบังคับจำนองที่ดินแปลงดังกล่าวพร้อมสิ่งปลูกสร้างที่จำเลยนำไปจำนองไว้เป็นประกันการกู้ยืมด้วย แม้ธนาคารทหารไทย จำกัด จะได้ฟ้องคดีหลังจากที่โจทก์ฟ้องจำเลยแล้วก็ตามแต่หนี้ที่จำเลยมีอยู่ต่อธนาคารเป็นหนี้ที่เกิดขึ้นก่อนตั้งแต่ปี พ.ศ. 2533 และเชื่อได้ว่าเป็นหนี้ที่มิได้เกิดจากการสมยอมระหว่างจำเลยกับธนาคาร ดังนั้น การที่จำเลยตกลงยินยอมให้นางสาวพัชราเป็นผู้ชำระหนี้เพื่อไถ่ถอนจำนองที่ดินต่อธนาคารแทนจำเลยและรับโอนที่ดินไปโดยมีข้อตกลงให้จำเลยซื้อที่ดินคืนกลับไปได้ โดยนางสาวพัชราเบิกความว่า ต้องชำระเงินต้นกับดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียมภาษีและค่าใช้จ่ายอื่น ๆ แก่ธนาคารทหารไทย จำกัด รวมเป็นเงินประมาณ 600,000 บาท การที่จำเลยทำสัญญาโอนขายที่ดินให้แก่นางสาวพัชราดังกล่าวจึงเป็นกรณีที่จำเลยต้องกระทำเพื่อมิให้ธนาคารทหารไทยเจ้าหนี้ผู้รับจำนองบังคับจำนองแก่ที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของจำเลย ถือไม่ได้ว่าจำเลยโอนขายทรัพย์สินของตนไปโดยเจตนาที่จะไม่ให้โจทกซึ่งเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาได้รับชำระหนี้ตามฟ้อง การกระทำของจำเลยจึงไม่เป็นความผิดตามฟ้องโจทก์ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้องจึงชอบแล้ว ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ศิริชัย สวัสดิ์มงคล-วิเทพ ศิริพากย์-สุทิน ปัทมราชวิเชียร)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุความผิดอาญาบางมาตรา นอกจากผู้กระทำต้องมีเจตนาประสงค์ต่อผลหรือย่อมเล็งเห็นผล ซึ่งถือว่าเป็น "เจตนาธรรมดา" แล้ว ผู้กระทำจะต้องมี "เจตนาพิเศษ" ด้วย จึงจะถือว่าครบองค์ประกอบภายในของความผิดนั้น ๆ เจตนาพิเศษก็คือ "มูลเหตุจูงใจ" ในการกระทำนั่นเอง สำหรับความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 จะต้องมีเจตนาพิเศษเพื่อมิให้เจ้าหนี้ของตนหรือผู้อื่นได้รับชำระหนี้ทั้งหมดหรือแต่บางส่วน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1181/2505) และจะต้องเป็นเจตนาที่มีมาแต่แรกไม่ใช่เจตนาที่เกิดขึ้นในภายหลัง ความผิดตามมาตรานี้ แสดงอยู่ในตัวแล้วว่า ต้องมีหนี้อยู่แล้ว คือมีเจ้าหนี้ฝ่ายหนึ่งและลูกหนี้อีกฝ่ายหนึ่ง และเจ้าหนี้ได้ใช้สิทธิทางศาลหรือจะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลซึ่งคำว่า "หนี้" นี้ มิได้หมายความเฉพาะหนี้เงินเท่านั้น แต่ยังอาจรวมถึงหนี้อื่น ๆ ด้วย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 355/2518 (ประชุมใหญ่)) เช่น โจทก์ฟ้องขอให้ทำลายนิติกรรมการซื้อขายซึ่งจำเลยเป็นผู้ซื้อ ในระหว่างคดีจำเลยโอนขายทรัพย์นั้นให้ผู้อื่นไป ก็ถือว่าเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 350 นี้แล้ว (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 256/2517) หรือการซื้อขายที่ดินผู้ซื้อเข้าครอบครองที่ดินและชำระราคาที่ดินแล้ว เหลือแต่การโอนโฉนดผู้ซื้อก็เป็นเจ้าหนี้ ผู้ขายก็มีหน้าที่จะต้องโอนที่ดินให้โจทก์ ถ้าผู้ขายโอนที่ดินดังกล่าวไปให้ผู้อื่น ก็เป็นความผิดตามมาตรา 350 นี้ได้ การฟ้องคดีต่อศาล โดยปกติถือว่าเป็นการใช้สิทธิเรียกร้องทางศาล แต่ต้องพิจารณาว่าเป็นกรณีที่ใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลได้จริงหรือไม่ เพราะแม้จะเป็นเจ้าหนี้แต่ถ้าฟ้องร้องต่อศาลให้บังคับไม่ได้ ก็ไม่อยู่ในความหมายเจ้าหนี้ตามกฎหมายในอันที่จะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1406/2512 ผู้เสียหายให้จำเลยกู้ยืมเงิน 10,000 บาทโดยจำเลยมิได้ทำหลักฐานแห่งการกู้เป็นหนังสือให้ไว้นั้น เป็นการยืมเงิน 50 บาท โดยมิได้มีหลักฐานเป็นหนังสือ ต้องห้ามมิให้ฟ้องร้องคดีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 ฉะนั้นผู้เสียหายจึงไม่อาจใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลกับจำเลยได้ตามความในประมวลกฎหมายอาญามาตรา 350 จึงไม่มีทางลงโทษจำเลยฐานโกงเจ้าหนี้ได้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1054/2507 การที่เจ้าหนี้ฟ้องลูกหนี้เป็นคดีอาญาก็เพียงเพื่อให้ลูกหนี้หาประกันมาให้เจ้าหนี้เป็นที่พอใจแล้วจะไม่เอาเรื่องแก่ลูกหนี้ อันเป็นการแสดงว่าเจ้าหนี้ยังจะไม่ใช้สิทธิทางศาลเรียกร้องให้ลูกหนี้ชำระหนี้แล้ว การที่ลูกหนี้โอนที่ดินให้ผู้อื่นไป จึงยังไม่เป็นความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ อย่างไรก็ตาม ความผิดฐานโกงเจ้าหนี้นั้น ไม่จำต้องกระทำต่อเจ้าหนี้ของตนเท่านั้น แม้กระทำต่อเจ้าหนี้ของบุคคลอื่นก็มีความผิดฐานนี้ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 271/252) เช่น กรณีที่จำเลยที่ 1 โอนที่ดินที่ได้รับโอนจากบิดามารดาของตน ซึ่งโจทก์จะขอเพิกถอนการโอนเพื่อบังคับชำระหนี้ต่อไปให้กับจำเลยที่ 2 โดยจำเลยทั้งสองไม่ได้เป็นลูกหนี้โจทก์ก็อยู่ในความหมายแห่งความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 ด้วย เพราะแม้ว่าการโอนที่ดินดังกล่าวจะไม่ทำให้สิทธิของโจทก์ในอันที่จะบังคับชำระหนี้จากลูกหนี้หมดไปก็ตาม แต่เมื่อฟังได้ว่าจำเลยกระทำเพื่อมิให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ทั้งหมดหรือแต่บางส่วนซึ่งเจ้าหนี้ได้ใช้หรือจะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลให้ชำระหนี้อันเป็นเจตนาของจำเลยที่จะโกงเจ้าหนี้แล้ว ก็ย่อมไม่ต้องคำนึงว่าสิทธิการบังคับชำระหนี้ของโจทก์ที่มีต่อลูกหนี้ของตนจะยังมีอยู่หรือไม่ อาจกล่าวได้ว่า สิทธิที่จะบังคับชำระหนี้จะหมดไปหรือไม่ ไม่ใช่องค์ประกอบความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6673/2537) จากที่กล่าวมาข้างต้น ความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ ผู้กระทำผิดจะต้องมีเจตนาพิเศษเพื่อมิให้เจ้าหนี้ของตน หรือผู้อื่นได้รับชำระหนี้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1300/2539)ในกรณีที่จำเลยกู้เงินโจทก์ แล้วไม่ชำระเมื่อถึงกำหนดกลับขายเรือนให้แก่ผู้อื่นไปแต่ได้ความว่าการขายนั้นโจทก์เป็นผู้ติดต่อบอกขายและรับชำระหนี้เป็นข้าวเปลือกแทนเงิน จะถือว่าจำเลยโอนเรือนตนให้แก่ผู้อื่นเพื่อมิให้เจ้าหนี้ของตนได้รับชำระหนี้ตามมาตรา 350 ไม่ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 411/2508) หรือในกรณีที่จำเลยเป็นผู้ค้ำประกันในศาลยอมรับผิดจำกัดการชำระหนี้ตามคำพิพากษาเฉพาะทรัพย์ที่เอามาแสดงวางประกันต่อศาลในเมื่อจำเลยในคดีแพ่งนั้นไม่ชำระหนี้ให้โจทก์ หาได้มีผลผูกพันถึงทรัพย์อื่นของตนด้วยไม่ ดังนั้นการที่จำเลยโอนที่ดินแปลงอื่น ๆ ของตนไปให้แก่ผู้ใดจึงไม่เป็นความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1110/2507) และการที่จำเลยทำสัญญากู้เงินโจทก์โดยเอาที่ดินเป็นประกันเงินกู้ ต่อมาจำเลยเอาที่ดินแปลงนี้ไปจำนองเสีย การกระทำของจำเลยไม่ผิดฐานโกงเจ้าหนี้เช่นกัน (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1050/2507) สำหรับคดีที่หมายเหตุนี้ จำเลยเป็นลูกหนี้โจทก์ตามคำพิพากษาอยู่แล้ว แต่กลับนำที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของตนไปขายให้ พ. เพราะถูกธนาคารผู้รับจำนองฟ้องบังคับการชำระหนี้ ซึ่งถือว่าเป็นพฤติการณ์ที่จำเลยต้องพยายามขวนขวายหาเงินมาชำระแก่ธนาคารให้ได้ทั้งการชำระหนี้ให้แก่ธนาคารผู้รับจำนองก็เป็นหน้าที่ตามกฎหมายที่จำเลยผู้จำนองต้องปฏิบัติด้วยเหตุนี้ แม้จำเลยจะขายที่ดินและสิ่งปลูกสร้างให้ พ. หลังจากที่จำเลยทราบว่าเป็นหนี้โจทก์ตามคำพิพากษาแล้วก็ถือไม่ได้ว่าจำเลยขายที่ดินและสิ่งปลูกสร้างโดยเจตนาที่จะไม่ให้โจทก์ได้รับชำระหนี้ จำเลยจึงไม่มีความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1134/2537) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2075/2536 การที่ลูกหนี้ตามคำพิพากษาโอนขายสิทธิการเช่าอาคารพาณิชย์ให้บุคคลภายนอก เพื่อนำเงินมาชำระหนี้ให้แก่ธนาคารซึ่งจำเลยได้นำสิทธิการเช่าอาคารพิพาทไปประกันการกู้ยืมเงินไว้ โดยขายสิทธิการเช่าแล้ว ก็ยังไม่พอชำระต้นเงินและดอกเบี้ย แต่ธนาคารก็ลดจำนวนหนี้ให้ยังถือไม่ได้ว่าเป็นการโอนโดยมีเจตนาที่จะไม่ให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาได้รับชำระหนี้ พฤติการณ์ที่ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า จำเลยไม่มีเจตนาจะไม่ให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ทั้งหมดหรือแต่บางส่วน อันจะทำให้ไม่เป็นความผิดฐานโกงเจ้าหนี้ เช่น ราคาทรัพย์ที่ขายไปราคาไม่ต่ำกว่าความเป็นจริง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1134/2537) ราคาทรัพย์ที่ขายยังไม่พอชำระต้นเงินและดอกเบี้ยที่เป็นหนี้อยู่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2075/2536) กิจการค้าขายขาดทุนต้องเลิกกิจการ จำเป็นต้องขนสินค้าที่ยังไม่ได้ส่งมอบแก่ลูกค้าไปไว้ที่บ้าน(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3415/2536) ขายทรัพย์สินเพราะต้องการใช้เป็นทุนหมุนเวียนในการทำธุรกิจการค้า และเลี้ยงดูบุตร (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2900/2532) การโอนขายที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างให้แก่บุคคลภายนอกอันเนื่องมาจากการประกอบธุรกิจการค้าตามปกติของจำเลย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 452/2541) การขายทรัพย์สินเพื่อชำระหนี้หรือปลดเปลื้องภาระหนี้จำนอง (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1892/2541)หรือหนี้ที่มีต่อธนาคารเกิดขึ้นก่อนที่จะเป็นหนี้ตามคำพิพากษาและเป็นหนี้ที่มิได้ เกิดจากการสมยอมระหว่างจำเลยกับธนาคาร (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4183/2542) นอกจากนี้ การที่จำเลยจำนองที่ดินไว้กับโจทก์ ต่อมาจำเลยนำที่ดินนั้นไปขายฝากผู้อื่น แล้วปล่อยให้ที่ดินหลุดเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้อื่นไป การกระทำของจำเลยก็ไม่ผิดฐานโกงเจ้าหนี้เช่นกัน เพราะการจำนองย่อมผูกพันทรัพย์สินที่จำนอง แม้จะมีการโอนไป ผู้รับโอนก็ต้องรับภาระจำนองไปด้วย ซึ่งโจทก์ในฐานะผู้รับจำนองย่อมมีสิทธิได้รับชำระหนี้จากทรัพย์จำนองอยู่แล้วดังนั้น จึงมิพักต้องพิเคราะห์ว่ากรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินจะได้โอนไปยังผู้อื่นแล้วหรือหาไม่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 702 วรรคสอง การโอนที่ดินจำนองให้แก่ผู้อื่นไม่ทำให้โจทก์ไม่ได้รับชำระหนี้จำนอง โจทก์จึงไม่ได้รับความเสียหายแต่อย่างใด (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1074/2511) จิตฤดี วีระเวสส์