คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 628/2510หลักกฎหมาย: โจทก์มีบ่อน้ำกินคือบ่อพิพาทซึ่งเป็นทรัพย์สินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน โจทก์ใช้บ่อน้ำบ่อนี้เสมอมาจำเป็นแก่ความเป็นอยู่ของโจทก์ จำเลยกระทำการให้น้ำในบ่อไม่มีให้โจทก์ใช้เช่นเคย ดังนี้ ถือได้ว่าโจทก์เสียหายเป็นพิเศษมีอำนาจฟ้องคดีได้โจทก์ฟ้องว่าโจทก์มีภูมิลำเนาอยู่บ้านเมืองเก่า ตำบลในเมืองอำเภอเมืองขอนแก่น ราษฎรบ้านเมืองเก่ามีบ่อน้ำกิน (บ่อพิพาท)ชื่อบ่อน้ำโนนหนองวัด อยู่ห่างหมู่บ้านประมาณ 4 เส้น มีทางเดิน(ทางพิพาท) เข้าไปตักน้ำในบ่อยาวประมาณ 1 เส้นเศษ ชาวบ้านใช้บ่อน้ำและทางพิพาทร่วมกันมากว่า 100 ปี ย่อมเป็นทรัพย์สินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน โจทก์และราษฎรอื่นได้บูรณะซ่อมแซมโดยร่วมกันออกแรงออกเงินหลายครั้ง เมื่อเดือนเมษายน 2507 บ่อพิพาทตื้นเขินโจทก์และราษฎรช่วยกันออกเงินซ่อม จำเลยขัดขวาง และจำเลยขุดบ่อน้ำ1 บ่อห่างบ่อพิพาทประมาณ 50 เซ็นติเมตร เป็นการแย่งเอาน้ำจากบ่อพิพาท และอุดทางน้ำไม่ให้ไหลเข้าไปในบ่อ แล้วจำเลยถือเอาประโยชน์โดยขายน้ำในบ่อที่จำเลยขุดให้ชาวบ้าน และขอออก น.ส.3เพื่อถือกรรมสิทธิ์บ่อน้ำและทางพิพาท โจทก์มีส่วนได้รับความเสียหาย ขอให้สั่งว่าบ่อน้ำ ที่ดินรอบบริเวณบ่อน้ำ รวมทั้งทางเดินเข้าบ่อพิพาทเป็นทรัพย์สินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน เป็นที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินห้ามมิให้จำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องถือกรรมสิทธิ์ต่อไป ให้จำเลยทำลายรื้อถอนกลบบ่อน้ำที่จำเลยขุดศาลชั้นต้นตรวจฟ้องและสั่งว่า ในฟ้องไม่ได้แสดงว่าโจทก์ได้รับความเสียหายเป็นพิเศษอย่างไร มีคำสั่งให้ยกฟ้องเมื่อศาลชั้นต้นสั่งยกฟ้องแล้วในวันเดียวกันนั้น โจทก์ยื่นคำร้องว่าผู้ว่าราชการจังหวัดขอนแก่น โดยตำแหน่งย่อมเป็นผู้เสียหายและผู้แทนพลเมืองมีหน้าที่ปกครองรักษาทรัพย์ ขอให้เรียกผู้ว่าราชการจังหวัดเข้าเป็นโจทก์ร่วม ศาลชั้นต้นให้ยกคำร้องโจทก์อุทธรณ์ ในระหว่างพิจารณาคดีของศาลอุทธรณ์ โจทก์บางคนรวม 21 คนขอถอนตนไม่ติดใจเป็นโจทก์ดำเนินคดีต่อไป ศาลอุทธรณ์อนุญาตให้ถอนอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์เห็นว่า โจทก์ฟ้องโจทก์บรรยายไว้ชัดแจ้งถือได้ว่าโจทก์ได้รับความเสียหายเป็นพิเศษมีอำนาจฟ้องได้ แต่ในข้อที่ให้เรียกผู้ว่าราชการจังหวัดมาเป็นโจทก์ร่วม เป็นเรื่องที่โจทก์จะต้องยื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้นก่อนศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาพิพากษาแก้คำสั่งศาลชั้นต้นให้รับฟ้องโจทก์ที่ไม่ได้ถอนอุทธรณ์ไว้ดำเนินการต่อไป นอกจากที่แก้ (คือที่เกี่ยวกับโจทก์ที่ขอถอนอุทธรณ์) คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาเห็นว่าความสำคัญของฟ้องมีว่า โจทก์มีบ่อน้ำกินคือบ่อพิพาทซึ่งเป็นทรัพย์สินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน โจทก์ใช้บ่อนี้เสมอมา จำเป็นแก่ความเป็นอยู่ของโจทก์ จำเลยกระทำการให้น้ำในบ่อไม่มีให้โจทก์ใช้เช่นเคย ดังนี้ ถือได้ว่าโจทก์เสียหายเป็นพิเศษแล้ว มีอำนาจฟ้องคดีได้พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 628/2510นายรัตน์ อภิรมยานนท์ กับพวกรวม 163 คน ตามบัญชีรายชื่อท้ายใบแต่งทนายโจทก์โจทก์นางกว้าง อยู่บัว ที่ 1 นายเคน อยู่บัว ที่ 2จำเลย ป.พ.พ. ม. 1304, ม. 420 ป.วิ.พ. ม. 55 โจทก์มีบ่อน้ำกินคือบ่อพิพาทซึ่งเป็นทรัพย์สินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน โจทก์ใช้บ่อน้ำบ่อนี้เสมอมาจำเป็นแก่ความเป็นอยู่ของโจทก์ จำเลยกระทำการให้น้ำในบ่อไม่มีให้โจทก์ใช้เช่นเคย ดังนี้ ถือได้ว่าโจทก์เสียหายเป็นพิเศษมีอำนาจฟ้องคดีได้โจทก์ฟ้องว่าโจทก์มีภูมิลำเนาอยู่บ้านเมืองเก่า ตำบลในเมืองอำเภอเมืองขอนแก่น ราษฎรบ้านเมืองเก่ามีบ่อน้ำกิน (บ่อพิพาท)ชื่อบ่อน้ำโนนหนองวัด อยู่ห่างหมู่บ้านประมาณ 4 เส้น มีทางเดิน(ทางพิพาท) เข้าไปตักน้ำในบ่อยาวประมาณ 1 เส้นเศษ ชาวบ้านใช้บ่อน้ำและทางพิพาทร่วมกันมากว่า 100 ปี ย่อมเป็นทรัพย์สินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน โจทก์และราษฎรอื่นได้บูรณะซ่อมแซมโดยร่วมกันออกแรงออกเงินหลายครั้ง เมื่อเดือนเมษายน 2507 บ่อพิพาทตื้นเขินโจทก์และราษฎรช่วยกันออกเงินซ่อม จำเลยขัดขวาง และจำเลยขุดบ่อน้ำ1 บ่อห่างบ่อพิพาทประมาณ 50 เซ็นติเมตร เป็นการแย่งเอาน้ำจากบ่อพิพาท และอุดทางน้ำไม่ให้ไหลเข้าไปในบ่อ แล้วจำเลยถือเอาประโยชน์โดยขายน้ำในบ่อที่จำเลยขุดให้ชาวบ้าน และขอออก น.ส.3เพื่อถือกรรมสิทธิ์บ่อน้ำและทางพิพาท โจทก์มีส่วนได้รับความเสียหาย ขอให้สั่งว่าบ่อน้ำ ที่ดินรอบบริเวณบ่อน้ำ รวมทั้งทางเดินเข้าบ่อพิพาทเป็นทรัพย์สินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน เป็นที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินห้ามมิให้จำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องถือกรรมสิทธิ์ต่อไป ให้จำเลยทำลายรื้อถอนกลบบ่อน้ำที่จำเลยขุดศาลชั้นต้นตรวจฟ้องและสั่งว่า ในฟ้องไม่ได้แสดงว่าโจทก์ได้รับความเสียหายเป็นพิเศษอย่างไร มีคำสั่งให้ยกฟ้องเมื่อศาลชั้นต้นสั่งยกฟ้องแล้วในวันเดียวกันนั้น โจทก์ยื่นคำร้องว่าผู้ว่าราชการจังหวัดขอนแก่น โดยตำแหน่งย่อมเป็นผู้เสียหายและผู้แทนพลเมืองมีหน้าที่ปกครองรักษาทรัพย์ ขอให้เรียกผู้ว่าราชการจังหวัดเข้าเป็นโจทก์ร่วม ศาลชั้นต้นให้ยกคำร้องโจทก์อุทธรณ์ ในระหว่างพิจารณาคดีของศาลอุทธรณ์ โจทก์บางคนรวม 21 คนขอถอนตนไม่ติดใจเป็นโจทก์ดำเนินคดีต่อไป ศาลอุทธรณ์อนุญาตให้ถอนอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์เห็นว่า โจทก์ฟ้องโจทก์บรรยายไว้ชัดแจ้งถือได้ว่าโจทก์ได้รับความเสียหายเป็นพิเศษมีอำนาจฟ้องได้ แต่ในข้อที่ให้เรียกผู้ว่าราชการจังหวัดมาเป็นโจทก์ร่วม เป็นเรื่องที่โจทก์จะต้องยื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้นก่อนศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาพิพากษาแก้คำสั่งศาลชั้นต้นให้รับฟ้องโจทก์ที่ไม่ได้ถอนอุทธรณ์ไว้ดำเนินการต่อไป นอกจากที่แก้ (คือที่เกี่ยวกับโจทก์ที่ขอถอนอุทธรณ์) คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาเห็นว่าความสำคัญของฟ้องมีว่า โจทก์มีบ่อน้ำกินคือบ่อพิพาทซึ่งเป็นทรัพย์สินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน โจทก์ใช้บ่อนี้เสมอมา จำเป็นแก่ความเป็นอยู่ของโจทก์ จำเลยกระทำการให้น้ำในบ่อไม่มีให้โจทก์ใช้เช่นเคย ดังนี้ ถือได้ว่าโจทก์เสียหายเป็นพิเศษแล้ว มีอำนาจฟ้องคดีได้พิพากษายืน(โกวิท ถิระวัฒน์-มณี ชุติวงศ์-ไฉน บุญยก)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่าโจทก์มีภูมิลำเนาอยู่บ้านเมืองเก่า ตำบลในเมืองอำเภอเมืองขอนแก่น ราษฎรบ้านเมืองเก่ามีบ่อน้ำกิน (บ่อพิพาท)ชื่อบ่อน้ำโนนหนองวัด อยู่ห่างหมู่บ้านประมาณ 4 เส้น มีทางเดิน(ทางพิพาท) เข้าไปตักน้ำในบ่อยาวประมาณ 1 เส้นเศษ ชาวบ้านใช้บ่อน้ำและทางพิพาทร่วมกันมากว่า 100 ปี ย่อมเป็นทรัพย์สินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน โจทก์และราษฎรอื่นได้บูรณะซ่อมแซมโดยร่วมกันออกแรงออกเงินหลายครั้ง เมื่อเดือนเมษายน 2507 บ่อพิพาทตื้นเขินโจทก์และราษฎรช่วยกันออกเงินซ่อม จำเลยขัดขวาง และจำเลยขุดบ่อน้ำ1 บ่อห่างบ่อพิพาทประมาณ 50 เซ็นติเมตร เป็นการแย่งเอาน้ำจากบ่อพิพาท และอุดทางน้ำไม่ให้ไหลเข้าไปในบ่อ แล้วจำเลยถือเอาประโยชน์โดยขายน้ำในบ่อที่จำเลยขุดให้ชาวบ้าน และขอออก น.ส.3เพื่อถือกรรมสิทธิ์บ่อน้ำและทางพิพาท โจทก์มีส่วนได้รับความเสียหาย ขอให้สั่งว่าบ่อน้ำ ที่ดินรอบบริเวณบ่อน้ำ รวมทั้งทางเดินเข้าบ่อพิพาทเป็นทรัพย์สินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน เป็นที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินห้ามมิให้จำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องถือกรรมสิทธิ์ต่อไป ให้จำเลยทำลายรื้อถอนกลบบ่อน้ำที่จำเลยขุดศาลชั้นต้นตรวจฟ้องและสั่งว่า ในฟ้องไม่ได้แสดงว่าโจทก์ได้รับความเสียหายเป็นพิเศษอย่างไร มีคำสั่งให้ยกฟ้องเมื่อศาลชั้นต้นสั่งยกฟ้องแล้วในวันเดียวกันนั้น โจทก์ยื่นคำร้องว่าผู้ว่าราชการจังหวัดขอนแก่น โดยตำแหน่งย่อมเป็นผู้เสียหายและผู้แทนพลเมืองมีหน้าที่ปกครองรักษาทรัพย์ ขอให้เรียกผู้ว่าราชการจังหวัดเข้าเป็นโจทก์ร่วม ศาลชั้นต้นให้ยกคำร้องโจทก์อุทธรณ์ ในระหว่างพิจารณาคดีของศาลอุทธรณ์ โจทก์บางคนรวม 21 คนขอถอนตนไม่ติดใจเป็นโจทก์ดำเนินคดีต่อไป ศาลอุทธรณ์อนุญาตให้ถอนอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์เห็นว่า โจทก์ฟ้องโจทก์บรรยายไว้ชัดแจ้งถือได้ว่าโจทก์ได้รับความเสียหายเป็นพิเศษมีอำนาจฟ้องได้ แต่ในข้อที่ให้เรียกผู้ว่าราชการจังหวัดมาเป็นโจทก์ร่วม เป็นเรื่องที่โจทก์จะต้องยื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้นก่อนศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาพิพากษาแก้คำสั่งศาลชั้นต้นให้รับฟ้องโจทก์ที่ไม่ได้ถอนอุทธรณ์ไว้ดำเนินการต่อไป นอกจากที่แก้ (คือที่เกี่ยวกับโจทก์ที่ขอถอนอุทธรณ์) คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาเห็นว่าความสำคัญของฟ้องมีว่า โจทก์มีบ่อน้ำกินคือบ่อพิพาทซึ่งเป็นทรัพย์สินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน โจทก์ใช้บ่อนี้เสมอมา จำเป็นแก่ความเป็นอยู่ของโจทก์ จำเลยกระทำการให้น้ำในบ่อไม่มีให้โจทก์ใช้เช่นเคย ดังนี้ ถือได้ว่าโจทก์เสียหายเป็นพิเศษแล้ว มีอำนาจฟ้องคดีได้พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 628/2510นายรัตน์ อภิรมยานนท์ กับพวกรวม 163 คน ตามบัญชีรายชื่อท้ายใบแต่งทนายโจทก์โจทก์นางกว้าง อยู่บัว ที่ 1 นายเคน อยู่บัว ที่ 2จำเลย ป.พ.พ. ม. 1304, ม. 420 ป.วิ.พ. ม. 55 โจทก์มีบ่อน้ำกินคือบ่อพิพาทซึ่งเป็นทรัพย์สินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน โจทก์ใช้บ่อน้ำบ่อนี้เสมอมาจำเป็นแก่ความเป็นอยู่ของโจทก์ จำเลยกระทำการให้น้ำในบ่อไม่มีให้โจทก์ใช้เช่นเคย ดังนี้ ถือได้ว่าโจทก์เสียหายเป็นพิเศษมีอำนาจฟ้องคดีได้โจทก์ฟ้องว่าโจทก์มีภูมิลำเนาอยู่บ้านเมืองเก่า ตำบลในเมืองอำเภอเมืองขอนแก่น ราษฎรบ้านเมืองเก่ามีบ่อน้ำกิน (บ่อพิพาท)ชื่อบ่อน้ำโนนหนองวัด อยู่ห่างหมู่บ้านประมาณ 4 เส้น มีทางเดิน(ทางพิพาท) เข้าไปตักน้ำในบ่อยาวประมาณ 1 เส้นเศษ ชาวบ้านใช้บ่อน้ำและทางพิพาทร่วมกันมากว่า 100 ปี ย่อมเป็นทรัพย์สินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน โจทก์และราษฎรอื่นได้บูรณะซ่อมแซมโดยร่วมกันออกแรงออกเงินหลายครั้ง เมื่อเดือนเมษายน 2507 บ่อพิพาทตื้นเขินโจทก์และราษฎรช่วยกันออกเงินซ่อม จำเลยขัดขวาง และจำเลยขุดบ่อน้ำ1 บ่อห่างบ่อพิพาทประมาณ 50 เซ็นติเมตร เป็นการแย่งเอาน้ำจากบ่อพิพาท และอุดทางน้ำไม่ให้ไหลเข้าไปในบ่อ แล้วจำเลยถือเอาประโยชน์โดยขายน้ำในบ่อที่จำเลยขุดให้ชาวบ้าน และขอออก น.ส.3เพื่อถือกรรมสิทธิ์บ่อน้ำและทางพิพาท โจทก์มีส่วนได้รับความเสียหาย ขอให้สั่งว่าบ่อน้ำ ที่ดินรอบบริเวณบ่อน้ำ รวมทั้งทางเดินเข้าบ่อพิพาทเป็นทรัพย์สินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน เป็นที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินห้ามมิให้จำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้องถือกรรมสิทธิ์ต่อไป ให้จำเลยทำลายรื้อถอนกลบบ่อน้ำที่จำเลยขุดศาลชั้นต้นตรวจฟ้องและสั่งว่า ในฟ้องไม่ได้แสดงว่าโจทก์ได้รับความเสียหายเป็นพิเศษอย่างไร มีคำสั่งให้ยกฟ้องเมื่อศาลชั้นต้นสั่งยกฟ้องแล้วในวันเดียวกันนั้น โจทก์ยื่นคำร้องว่าผู้ว่าราชการจังหวัดขอนแก่น โดยตำแหน่งย่อมเป็นผู้เสียหายและผู้แทนพลเมืองมีหน้าที่ปกครองรักษาทรัพย์ ขอให้เรียกผู้ว่าราชการจังหวัดเข้าเป็นโจทก์ร่วม ศาลชั้นต้นให้ยกคำร้องโจทก์อุทธรณ์ ในระหว่างพิจารณาคดีของศาลอุทธรณ์ โจทก์บางคนรวม 21 คนขอถอนตนไม่ติดใจเป็นโจทก์ดำเนินคดีต่อไป ศาลอุทธรณ์อนุญาตให้ถอนอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์เห็นว่า โจทก์ฟ้องโจทก์บรรยายไว้ชัดแจ้งถือได้ว่าโจทก์ได้รับความเสียหายเป็นพิเศษมีอำนาจฟ้องได้ แต่ในข้อที่ให้เรียกผู้ว่าราชการจังหวัดมาเป็นโจทก์ร่วม เป็นเรื่องที่โจทก์จะต้องยื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้นก่อนศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาพิพากษาแก้คำสั่งศาลชั้นต้นให้รับฟ้องโจทก์ที่ไม่ได้ถอนอุทธรณ์ไว้ดำเนินการต่อไป นอกจากที่แก้ (คือที่เกี่ยวกับโจทก์ที่ขอถอนอุทธรณ์) คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาเห็นว่าความสำคัญของฟ้องมีว่า โจทก์มีบ่อน้ำกินคือบ่อพิพาทซึ่งเป็นทรัพย์สินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน โจทก์ใช้บ่อนี้เสมอมา จำเป็นแก่ความเป็นอยู่ของโจทก์ จำเลยกระทำการให้น้ำในบ่อไม่มีให้โจทก์ใช้เช่นเคย ดังนี้ ถือได้ว่าโจทก์เสียหายเป็นพิเศษแล้ว มีอำนาจฟ้องคดีได้พิพากษายืน(โกวิท ถิระวัฒน์-มณี ชุติวงศ์-ไฉน บุญยก)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ