คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2012/2530หลักกฎหมาย: คำร้องขอแก้ไขคำฟ้องของโจทก์ขอเพิ่มเติมคำฟ้องเป็นใจความว่า ก่อนนำเช็คพิพาทมาฟ้อง โจทก์ได้นำเช็คพิพาทกับเช็คอีกฉบับหนึ่งไปฟ้องจำเลยเป็นคดีอาญาแล้ว ต่อมาโจทก์ถอนฟ้องคดีอาญา เนื่องจากจำเลยตกลงขอผ่อนชำระหนี้ตามเช็ค จำเลยได้ชำระหนี้ตามเช็คอีกฉบับหนึ่งให้โจทก์แล้ว แต่จำเลยมิได้ผ่อนชำระหนี้ตามเช็คพิพาทให้โจทก์กรณีหาใช่เป็นเรื่องแก้ไขคำฟ้องโดยเพิ่มหรือลดจำนวนทุนทรัพย์หรือเพิ่มเติมฟ้องเดิมให้สมบูรณ์ โดยวิธีเสนอคำฟ้องเพิ่มเติมตาม ป.วิ.พ. มาตรา 179(1)(2) ไม่ แต่เป็นการเพิ่มเติมรายละเอียดเกี่ยวกับความเป็นมาของเช็คพิพาท จึงไม่อยู่ในบังคับที่จะต้องขอแก้ไขในระยะเวลาที่กำหนดไว้ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 180จำเลยสั่งจ่ายเช็คพิพาทลงวันที่ 24 สิงหาคม 2527 เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนด โจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงได้นำเช็คพิพาทไปเรียกเก็บเงิน แต่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน เมื่อโจทก์นำคดีมาฟ้องเรียกให้จำเลยรับผิดใช้เงินตามเช็คในวันที่ 27 สิงหาคม2528 ซึ่งพ้นกำหนดหนึ่งปีนับแต่วันเช็คถึงกำหนดแล้ว คดีของโจทก์จึงขาดอายุความ.(ที่มา-ส่งเสริม)โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยชำระเงินตามเช็คและดอกเบี้ย จำเลยให้การว่า ฟ้องโจทก์ขาดอายุความ และจำเลยได้ชำระเงินตามเช็คให้โจทก์แล้ว ขอให้ยกฟ้อง ในวันนัดสืบพยานโจทก์ โจทก์ยื่นคำร้องขอแก้ไขคำฟ้องว่านอกจากเช็คพิพาทแล้วโจทก์ยังเป็นผู้ทรงเช็คของจำเลยอีกฉบับหนึ่ง โจทก์นำเช็คทั้งสองฉบับฟ้องจำเลยเป็นคดีอาญาต่อมาโจทก์ถอนฟ้องเนื่องจากจำเลยตกลงขอผ่อนชำระหนี้ แต่จำเลยชำระหนี้ตามเช็คอีกฉบับหนึ่ง ส่วนเช็คพิพาทจำเลยยังมิได้ผ่อนชำระให้โจทก์ จำเลยแถลงคัดค้านว่า โจทก์เพิ่งยื่นคำร้องขอแก้ไขคำฟ้องในวันนัดสืบพยานโจทก์และตั้งรูปคดีขึ้นใหม่ เป็นการแก้ไขสาระสำคัญของรูปคดี ศาลชั้นต้นไม่อนุญาตให้โจทก์แก้ไขคำฟ้องมีคำสั่งให้งดสืบพยาน แล้ววินิจฉัยว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความ พิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น อนุญาตให้โจทก์แก้ไขคำฟ้องได้ ให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนการพิจารณาต่อไปแล้วพิพากษาใหม่ตามรูปคดี จำเลยฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า 'สำหรับปัญหาที่จำเลยฎีกาว่า โจทก์ยื่นคำร้องขอแก้ไขคำฟ้องในวันนัดสืบพยานโจทก์ เป็นการไม่ชอบด้วยกฎหมายนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่า คำร้องขอแก้ไขคำฟ้องของโจทก์ขอเพิ่มเติมคำฟ้องเป็นใจความว่า นอกจากเช็คพิพาทโจทก์ยังเป็นผู้ทรงเช็คอีกฉบับหนึ่งจำนวนเงิน 10,000 บาท ก่อนนำเช็คพิพาทมาฟ้อง โจทก์ได้นำเช็คพิพาทกับเช็คอีกฉบับหนึ่งไปฟ้องจำเลยเป็นคดีอาญาแล้ว ต่อมาโจทก์ถอนฟ้องคดีอาญาเนื่องจากจำเลยตกลงขอผ่อนชำระหนี้ตามเช็ค จำเลยได้ชำระหนี้ตามเช็คอีกฉบับหนึ่งให้โจทก์แล้ว แต่จำเลยมิได้ผ่อนชำระหนี้ตามเช็คพิพาทให้โจทก์ กรณีหาใช่เป็นเรื่องแก้ไขคำฟ้องโดยเพิ่มหรือลดจำนวนทุนทรัพย์หรือเพิ่มเติมให้บริบูรณ์ โดยวิธีเสนอคำฟ้องเพิ่มเติมตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 179 (1) (2) ไม่ แต่เป็นการเพิ่มเติมรายละเอียดเกี่ยวกับความเป็นมาของเช็คพิพาทจึงไม่อยู่ในบังคับที่จะต้องขอแก้ไขในระยะเวลาที่กำหนดไว้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 180 ซึ่งแม้โจทก์จะไม่ขอแก้ไขโดยเพิ่มเติมรายละเอียดดังกล่าว โจทก์ก็อาจนำสืบถึงความเป็นมาดังกล่าวนั้นได้ ดังนั้น ที่ศาลอุทธรณ์อนุญาตให้โจทก์แก้ไขเพิ่มเติมรายละเอียดดังกล่าวในคำฟ้องนั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย แต่อย่างไรก็ดี คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยเพียงว่า คดีของโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ ซึ่งจำเลยยื่นคำร้องขอให้ศาลชั้นต้นวินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นในปัญหาข้อกฎหมายดังกล่าว และจำเลยฎีกาขอให้พิพากษายกฟ้องที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้ยกคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปแล้วพิพากษาใหม่นั้น ศาลฎีกาเห็นว่าไม่จำเป็นและเห็นสมควรวินิจฉัยคดีให้เสร็จสิ้นไป โดยไม่ต้องย้อนสำนวน ข้อเท็จจริงได้ความตามคำฟ้องว่า จำเลยสั่งจ่ายเช็คพิพาทลงวันที่ 24 สิงหาคม 2527 เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนด โจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงได้นำเช็คพิพาทไปเรียกเก็บเงินแต่ธนาคารตามเช็คปฏิเสธการจ่ายเงิน โจทก์มีสิทธิฟ้องจำเลยผู้สั่งจ่ายให้รับผิดใช้เงินตามเช็คได้ภายในหนึ่งปีนับแต่วันเช็คถึงกำหนด ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา1002 เมื่อโจทก์นำคดีมาฟ้องเรียกให้จำเลยรับผิดใช้เงินตามเช็คในวันที่ 27 สิงหาคม 2528 ซึ่งพ้นกำหนดหนึ่งปี นับแต่วันเช็คถึงกำหนดแล้ว คดีของโจทก์จึงขาดอายุความ ศาลชั้นต้นพิพากษาชอบแล้ว พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์ตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้โจทก์ใช้ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์และชั้นฎีกาแทนจำเลย โดยกำหนดค่าทนายความรวมสองศาลเป็นเงิน 1,200 บาท'. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2012/2530นาย ประถม เอี่ยว สกุลโจทก์นาย อิสระ อิศรกุ ลจำเลย ป.พ.พ. ม. 1002 ป.วิ.พ. ม. 179, ม. 180คำร้องขอแก้ไขคำฟ้องของโจทก์ขอเพิ่มเติมคำฟ้องเป็นใจความว่า ก่อนนำเช็คพิพาทมาฟ้อง โจทก์ได้นำเช็คพิพาทกับเช็คอีกฉบับหนึ่งไปฟ้องจำเลยเป็นคดีอาญาแล้ว ต่อมาโจทก์ถอนฟ้องคดีอาญา เนื่องจากจำเลยตกลงขอผ่อนชำระหนี้ตามเช็ค จำเลยได้ชำระหนี้ตามเช็คอีกฉบับหนึ่งให้โจทก์แล้ว แต่จำเลยมิได้ผ่อนชำระหนี้ตามเช็คพิพาทให้โจทก์กรณีหาใช่เป็นเรื่องแก้ไขคำฟ้องโดยเพิ่มหรือลดจำนวนทุนทรัพย์หรือเพิ่มเติมฟ้องเดิมให้สมบูรณ์ โดยวิธีเสนอคำฟ้องเพิ่มเติมตาม ป.วิ.พ. มาตรา 179(1)(2) ไม่ แต่เป็นการเพิ่มเติมรายละเอียดเกี่ยวกับความเป็นมาของเช็คพิพาท จึงไม่อยู่ในบังคับที่จะต้องขอแก้ไขในระยะเวลาที่กำหนดไว้ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 180จำเลยสั่งจ่ายเช็คพิพาทลงวันที่ 24 สิงหาคม 2527 เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนด โจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงได้นำเช็คพิพาทไปเรียกเก็บเงิน แต่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน เมื่อโจทก์นำคดีมาฟ้องเรียกให้จำเลยรับผิดใช้เงินตามเช็คในวันที่ 27 สิงหาคม2528 ซึ่งพ้นกำหนดหนึ่งปีนับแต่วันเช็คถึงกำหนดแล้ว คดีของโจทก์จึงขาดอายุความ.(ที่มา-ส่งเสริม)โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยชำระเงินตามเช็คและดอกเบี้ย จำเลยให้การว่า ฟ้องโจทก์ขาดอายุความ และจำเลยได้ชำระเงินตามเช็คให้โจทก์แล้ว ขอให้ยกฟ้อง ในวันนัดสืบพยานโจทก์ โจทก์ยื่นคำร้องขอแก้ไขคำฟ้องว่านอกจากเช็คพิพาทแล้วโจทก์ยังเป็นผู้ทรงเช็คของจำเลยอีกฉบับหนึ่ง โจทก์นำเช็คทั้งสองฉบับฟ้องจำเลยเป็นคดีอาญาต่อมาโจทก์ถอนฟ้องเนื่องจากจำเลยตกลงขอผ่อนชำระหนี้ แต่จำเลยชำระหนี้ตามเช็คอีกฉบับหนึ่ง ส่วนเช็คพิพาทจำเลยยังมิได้ผ่อนชำระให้โจทก์ จำเลยแถลงคัดค้านว่า โจทก์เพิ่งยื่นคำร้องขอแก้ไขคำฟ้องในวันนัดสืบพยานโจทก์และตั้งรูปคดีขึ้นใหม่ เป็นการแก้ไขสาระสำคัญของรูปคดี ศาลชั้นต้นไม่อนุญาตให้โจทก์แก้ไขคำฟ้องมีคำสั่งให้งดสืบพยาน แล้ววินิจฉัยว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความ พิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น อนุญาตให้โจทก์แก้ไขคำฟ้องได้ ให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนการพิจารณาต่อไปแล้วพิพากษาใหม่ตามรูปคดี จำเลยฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า 'สำหรับปัญหาที่จำเลยฎีกาว่า โจทก์ยื่นคำร้องขอแก้ไขคำฟ้องในวันนัดสืบพยานโจทก์ เป็นการไม่ชอบด้วยกฎหมายนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่า คำร้องขอแก้ไขคำฟ้องของโจทก์ขอเพิ่มเติมคำฟ้องเป็นใจความว่า นอกจากเช็คพิพาทโจทก์ยังเป็นผู้ทรงเช็คอีกฉบับหนึ่งจำนวนเงิน 10,000 บาท ก่อนนำเช็คพิพาทมาฟ้อง โจทก์ได้นำเช็คพิพาทกับเช็คอีกฉบับหนึ่งไปฟ้องจำเลยเป็นคดีอาญาแล้ว ต่อมาโจทก์ถอนฟ้องคดีอาญาเนื่องจากจำเลยตกลงขอผ่อนชำระหนี้ตามเช็ค จำเลยได้ชำระหนี้ตามเช็คอีกฉบับหนึ่งให้โจทก์แล้ว แต่จำเลยมิได้ผ่อนชำระหนี้ตามเช็คพิพาทให้โจทก์ กรณีหาใช่เป็นเรื่องแก้ไขคำฟ้องโดยเพิ่มหรือลดจำนวนทุนทรัพย์หรือเพิ่มเติมให้บริบูรณ์ โดยวิธีเสนอคำฟ้องเพิ่มเติมตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 179 (1) (2) ไม่ แต่เป็นการเพิ่มเติมรายละเอียดเกี่ยวกับความเป็นมาของเช็คพิพาทจึงไม่อยู่ในบังคับที่จะต้องขอแก้ไขในระยะเวลาที่กำหนดไว้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 180 ซึ่งแม้โจทก์จะไม่ขอแก้ไขโดยเพิ่มเติมรายละเอียดดังกล่าว โจทก์ก็อาจนำสืบถึงความเป็นมาดังกล่าวนั้นได้ ดังนั้น ที่ศาลอุทธรณ์อนุญาตให้โจทก์แก้ไขเพิ่มเติมรายละเอียดดังกล่าวในคำฟ้องนั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย แต่อย่างไรก็ดี คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยเพียงว่า คดีของโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ ซึ่งจำเลยยื่นคำร้องขอให้ศาลชั้นต้นวินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นในปัญหาข้อกฎหมายดังกล่าว และจำเลยฎีกาขอให้พิพากษายกฟ้องที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้ยกคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปแล้วพิพากษาใหม่นั้น ศาลฎีกาเห็นว่าไม่จำเป็นและเห็นสมควรวินิจฉัยคดีให้เสร็จสิ้นไป โดยไม่ต้องย้อนสำนวน ข้อเท็จจริงได้ความตามคำฟ้องว่า จำเลยสั่งจ่ายเช็คพิพาทลงวันที่ 24 สิงหาคม 2527 เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนด โจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงได้นำเช็คพิพาทไปเรียกเก็บเงินแต่ธนาคารตามเช็คปฏิเสธการจ่ายเงิน โจทก์มีสิทธิฟ้องจำเลยผู้สั่งจ่ายให้รับผิดใช้เงินตามเช็คได้ภายในหนึ่งปีนับแต่วันเช็คถึงกำหนด ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา1002 เมื่อโจทก์นำคดีมาฟ้องเรียกให้จำเลยรับผิดใช้เงินตามเช็คในวันที่ 27 สิงหาคม 2528 ซึ่งพ้นกำหนดหนึ่งปี นับแต่วันเช็คถึงกำหนดแล้ว คดีของโจทก์จึงขาดอายุความ ศาลชั้นต้นพิพากษาชอบแล้ว พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์ตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้โจทก์ใช้ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์และชั้นฎีกาแทนจำเลย โดยกำหนดค่าทนายความรวมสองศาลเป็นเงิน 1,200 บาท'.(ไพจิตร วิเศษโกสิน-ไพรัช วงศ์วัฒนะ-สมบูรณ์ ฤกษ์สำราญ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการแก้ไขคำฟ้องบางกรณีไม่อาจทำได้เลย บางกรณีทำได้โดยมีกำหนดเวลาและบางกรณีทำได้โดยไม่มีกำหนดเวลา ส่วนการแก้ไขคำให้การนั้นทำได้เสมอ แต่ทำได้โดยมีกำหนดเวลา และโดยไม่มีกำหนดเวลาเช่นเดียวกับการแก้ไขคำฟ้อง การแก้ไขคำฟ้องที่ไม่อาจทำได้เลยได้แก่การแก้ไขเพิ่มเติมคำฟ้องที่ไม่เกี่ยวข้องกับคำฟ้องเดิมพอที่จะรวมการพิจารณาและชี้ขาดตัดสินเข้าด้วยกัน (ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา179 วรรคท้าย) การแก้ไขคำฟ้องและคำให้การนี้ทำได้โดยมีกำหนดเวลาได้แก่การแก้ไขเพิ่มเติมในข้อสาระสำคัญ คือการเพิ่มหรือลดจำนวนทุนทรัพย์หรือราคาทรัพย์พิพาทในฟ้องเดิม หรือสละข้อหาในฟ้องเดิมเสียบางข้อหรือเพิ่มเติมฟ้องเดิมให้สมบูรณ์โดยเสนอคำฟ้องเพิ่มเติม หรือเสนอคำฟ้องเพื่อคุ้มครองสิทธิของตนในระหว่างการพิจารณาหรือเพื่อบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่ง หรือยกข้อต่อสู้ขึ้นใหม่เป็นข้อแก้ข้อหาเดิมหรือที่ยื่นภายหลัง หรือเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้ออ้างหรือข้อเถียงเพื่อสนับสนุนข้อหาหรือหักล้างข้อหาของคู่ความอีกฝ่ายหนึ่ง การแก้ไขในกรณีนี้จะต้องยื่นคำร้องก่อนวันชี้สองสถานหรือก่อนวันสืบพยานแล้วแต่กรณี เว้นแต่ไม่อาจยื่นก่อนวันชี้สองสถานหรือก่อนวันสืบพยานได้ หรือเป็นคดีที่เกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน เช่น โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยชดใช้ค่าเสียหายในฐานะเป็นเจ้าของหรือผู้ครอบครองรถยนต์ที่ชนรถโจทก์แล้วหนี แม้ศาลชั้นต้นชี้สองสถานกำหนดวันนัดสืบพยานโจทก์แล้ว แต่เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏแก่โจทก์ตามสำนวนการสอบสวนที่พนักงานอัยการส่งศาลตามหมายเรียกว่าผู้ขับรถยนต์ชนโจทก์เป็นลูกจ้าง และกระทำการในทางการที่จ้างของจำเลย ดังนี้ ถือได้ว่าโจทก์เพิ่งทราบความจริงภายหลังจากการชี้สองสถานและไม่อาจยื่นคำร้องขอแก้ไขเพิ่มเติมฟ้องได้ก่อนหน้านั้น โจทก์จึงมีสิทธิขอแก้ไขเพิ่มเติมฟ้องได้ก่อนหน้านั้น โจทก์จึงมีสิทธิขอแก้ไขเพิ่มเติมฟ้องเป็นให้จำเลยรับผิดชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ในฐานะนายจ้างของผู้ทำละเมิดหลังวันชี้สองสถานแล้วได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4765/2529)การขอแก้ไขเพิ่มเติมคำให้การว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องนั้นเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้จะยื่นภายหลังจากวันชี้สองสถานก็ไม่ต้องห้าม (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1326/2512) การแก้ไขคำฟ้องและคำให้การที่ทำได้โดยไม่มีกำหนดเวลา ได้แก่การแก้ไขเพิ่มเติมข้อผิดพลาดเล็กน้อย เช่น พิมพ์วันที่ เดือน หรือพ.ศ. ผิดพลาด (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1425/2594,316-318/2500)พิมพ์จำเลยที่ 1 ที่ 2 สับกัน พิมพ์ราคาหุ้นผิด (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 285/2514,1436/2517) ระบุชื่อคนขับรถของจำเลยผิดพลาด(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1943/2520) เป็นต้น หรือการแก้ไขเพิ่มเติมเพียงรายละเอียด เช่น ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้โจทก์แก้ไขเอกสารท้ายฟ้องเกี่ยวกับวันที่ซื้อหุ้นจากวันที่ 26 เมษายน 2521เป็นวันที่ 26 พฤษภาคม 2521 โดยแก้ไขภายหลังเสร็จการพิจารณาแล้วดังนี้เป็นการแก้ไขรายละเอียดที่โจทก์นำสืบตามข้อความที่ถูกต้องในเอกสารที่โจทก์อ้างได้ โดยโจทก์ไม่จำเป็นต้องขอแก้ไขคำฟ้อง คำสั่งศาลชั้นต้นดังกล่าวจึงเป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฏหมาย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2188/2527) และคำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกนี้ ซึ่งการแก้ไขคำฟ้องหรือคำให้การโจทก์เช่นนี้จะยื่นเมื่อใดก็ได้ แต่ต้องก่อนศาลพิพากษา. ประดิษฐ์ เอกมณี.2..JUDG ไพจิตร วิเศษโกสินคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยชำระเงินตามเช็คและดอกเบี้ย จำเลยให้การว่า ฟ้องโจทก์ขาดอายุความ และจำเลยได้ชำระเงินตามเช็คให้โจทก์แล้ว ขอให้ยกฟ้อง ในวันนัดสืบพยานโจทก์ โจทก์ยื่นคำร้องขอแก้ไขคำฟ้องว่านอกจากเช็คพิพาทแล้วโจทก์ยังเป็นผู้ทรงเช็คของจำเลยอีกฉบับหนึ่ง โจทก์นำเช็คทั้งสองฉบับฟ้องจำเลยเป็นคดีอาญาต่อมาโจทก์ถอนฟ้องเนื่องจากจำเลยตกลงขอผ่อนชำระหนี้ แต่จำเลยชำระหนี้ตามเช็คอีกฉบับหนึ่ง ส่วนเช็คพิพาทจำเลยยังมิได้ผ่อนชำระให้โจทก์ จำเลยแถลงคัดค้านว่า โจทก์เพิ่งยื่นคำร้องขอแก้ไขคำฟ้องในวันนัดสืบพยานโจทก์และตั้งรูปคดีขึ้นใหม่ เป็นการแก้ไขสาระสำคัญของรูปคดี ศาลชั้นต้นไม่อนุญาตให้โจทก์แก้ไขคำฟ้องมีคำสั่งให้งดสืบพยาน แล้ววินิจฉัยว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความ พิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น อนุญาตให้โจทก์แก้ไขคำฟ้องได้ ให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนการพิจารณาต่อไปแล้วพิพากษาใหม่ตามรูปคดี จำเลยฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า 'สำหรับปัญหาที่จำเลยฎีกาว่า โจทก์ยื่นคำร้องขอแก้ไขคำฟ้องในวันนัดสืบพยานโจทก์ เป็นการไม่ชอบด้วยกฎหมายนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่า คำร้องขอแก้ไขคำฟ้องของโจทก์ขอเพิ่มเติมคำฟ้องเป็นใจความว่า นอกจากเช็คพิพาทโจทก์ยังเป็นผู้ทรงเช็คอีกฉบับหนึ่งจำนวนเงิน 10,000 บาท ก่อนนำเช็คพิพาทมาฟ้อง โจทก์ได้นำเช็คพิพาทกับเช็คอีกฉบับหนึ่งไปฟ้องจำเลยเป็นคดีอาญาแล้ว ต่อมาโจทก์ถอนฟ้องคดีอาญาเนื่องจากจำเลยตกลงขอผ่อนชำระหนี้ตามเช็ค จำเลยได้ชำระหนี้ตามเช็คอีกฉบับหนึ่งให้โจทก์แล้ว แต่จำเลยมิได้ผ่อนชำระหนี้ตามเช็คพิพาทให้โจทก์ กรณีหาใช่เป็นเรื่องแก้ไขคำฟ้องโดยเพิ่มหรือลดจำนวนทุนทรัพย์หรือเพิ่มเติมให้บริบูรณ์ โดยวิธีเสนอคำฟ้องเพิ่มเติมตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 179 (1) (2) ไม่ แต่เป็นการเพิ่มเติมรายละเอียดเกี่ยวกับความเป็นมาของเช็คพิพาทจึงไม่อยู่ในบังคับที่จะต้องขอแก้ไขในระยะเวลาที่กำหนดไว้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 180 ซึ่งแม้โจทก์จะไม่ขอแก้ไขโดยเพิ่มเติมรายละเอียดดังกล่าว โจทก์ก็อาจนำสืบถึงความเป็นมาดังกล่าวนั้นได้ ดังนั้น ที่ศาลอุทธรณ์อนุญาตให้โจทก์แก้ไขเพิ่มเติมรายละเอียดดังกล่าวในคำฟ้องนั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย แต่อย่างไรก็ดี คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยเพียงว่า คดีของโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ ซึ่งจำเลยยื่นคำร้องขอให้ศาลชั้นต้นวินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นในปัญหาข้อกฎหมายดังกล่าว และจำเลยฎีกาขอให้พิพากษายกฟ้องที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้ยกคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปแล้วพิพากษาใหม่นั้น ศาลฎีกาเห็นว่าไม่จำเป็นและเห็นสมควรวินิจฉัยคดีให้เสร็จสิ้นไป โดยไม่ต้องย้อนสำนวน ข้อเท็จจริงได้ความตามคำฟ้องว่า จำเลยสั่งจ่ายเช็คพิพาทลงวันที่ 24 สิงหาคม 2527 เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนด โจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงได้นำเช็คพิพาทไปเรียกเก็บเงินแต่ธนาคารตามเช็คปฏิเสธการจ่ายเงิน โจทก์มีสิทธิฟ้องจำเลยผู้สั่งจ่ายให้รับผิดใช้เงินตามเช็คได้ภายในหนึ่งปีนับแต่วันเช็คถึงกำหนด ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา1002 เมื่อโจทก์นำคดีมาฟ้องเรียกให้จำเลยรับผิดใช้เงินตามเช็คในวันที่ 27 สิงหาคม 2528 ซึ่งพ้นกำหนดหนึ่งปี นับแต่วันเช็คถึงกำหนดแล้ว คดีของโจทก์จึงขาดอายุความ ศาลชั้นต้นพิพากษาชอบแล้ว พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์ตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้โจทก์ใช้ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์และชั้นฎีกาแทนจำเลย โดยกำหนดค่าทนายความรวมสองศาลเป็นเงิน 1,200 บาท'. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2012/2530นาย ประถม เอี่ยว สกุลโจทก์นาย อิสระ อิศรกุ ลจำเลย ป.พ.พ. ม. 1002 ป.วิ.พ. ม. 179, ม. 180คำร้องขอแก้ไขคำฟ้องของโจทก์ขอเพิ่มเติมคำฟ้องเป็นใจความว่า ก่อนนำเช็คพิพาทมาฟ้อง โจทก์ได้นำเช็คพิพาทกับเช็คอีกฉบับหนึ่งไปฟ้องจำเลยเป็นคดีอาญาแล้ว ต่อมาโจทก์ถอนฟ้องคดีอาญา เนื่องจากจำเลยตกลงขอผ่อนชำระหนี้ตามเช็ค จำเลยได้ชำระหนี้ตามเช็คอีกฉบับหนึ่งให้โจทก์แล้ว แต่จำเลยมิได้ผ่อนชำระหนี้ตามเช็คพิพาทให้โจทก์กรณีหาใช่เป็นเรื่องแก้ไขคำฟ้องโดยเพิ่มหรือลดจำนวนทุนทรัพย์หรือเพิ่มเติมฟ้องเดิมให้สมบูรณ์ โดยวิธีเสนอคำฟ้องเพิ่มเติมตาม ป.วิ.พ. มาตรา 179(1)(2) ไม่ แต่เป็นการเพิ่มเติมรายละเอียดเกี่ยวกับความเป็นมาของเช็คพิพาท จึงไม่อยู่ในบังคับที่จะต้องขอแก้ไขในระยะเวลาที่กำหนดไว้ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 180จำเลยสั่งจ่ายเช็คพิพาทลงวันที่ 24 สิงหาคม 2527 เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนด โจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงได้นำเช็คพิพาทไปเรียกเก็บเงิน แต่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน เมื่อโจทก์นำคดีมาฟ้องเรียกให้จำเลยรับผิดใช้เงินตามเช็คในวันที่ 27 สิงหาคม2528 ซึ่งพ้นกำหนดหนึ่งปีนับแต่วันเช็คถึงกำหนดแล้ว คดีของโจทก์จึงขาดอายุความ.(ที่มา-ส่งเสริม)โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยชำระเงินตามเช็คและดอกเบี้ย จำเลยให้การว่า ฟ้องโจทก์ขาดอายุความ และจำเลยได้ชำระเงินตามเช็คให้โจทก์แล้ว ขอให้ยกฟ้อง ในวันนัดสืบพยานโจทก์ โจทก์ยื่นคำร้องขอแก้ไขคำฟ้องว่านอกจากเช็คพิพาทแล้วโจทก์ยังเป็นผู้ทรงเช็คของจำเลยอีกฉบับหนึ่ง โจทก์นำเช็คทั้งสองฉบับฟ้องจำเลยเป็นคดีอาญาต่อมาโจทก์ถอนฟ้องเนื่องจากจำเลยตกลงขอผ่อนชำระหนี้ แต่จำเลยชำระหนี้ตามเช็คอีกฉบับหนึ่ง ส่วนเช็คพิพาทจำเลยยังมิได้ผ่อนชำระให้โจทก์ จำเลยแถลงคัดค้านว่า โจทก์เพิ่งยื่นคำร้องขอแก้ไขคำฟ้องในวันนัดสืบพยานโจทก์และตั้งรูปคดีขึ้นใหม่ เป็นการแก้ไขสาระสำคัญของรูปคดี ศาลชั้นต้นไม่อนุญาตให้โจทก์แก้ไขคำฟ้องมีคำสั่งให้งดสืบพยาน แล้ววินิจฉัยว่าฟ้องโจทก์ขาดอายุความ พิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้น อนุญาตให้โจทก์แก้ไขคำฟ้องได้ ให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนการพิจารณาต่อไปแล้วพิพากษาใหม่ตามรูปคดี จำเลยฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า 'สำหรับปัญหาที่จำเลยฎีกาว่า โจทก์ยื่นคำร้องขอแก้ไขคำฟ้องในวันนัดสืบพยานโจทก์ เป็นการไม่ชอบด้วยกฎหมายนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่า คำร้องขอแก้ไขคำฟ้องของโจทก์ขอเพิ่มเติมคำฟ้องเป็นใจความว่า นอกจากเช็คพิพาทโจทก์ยังเป็นผู้ทรงเช็คอีกฉบับหนึ่งจำนวนเงิน 10,000 บาท ก่อนนำเช็คพิพาทมาฟ้อง โจทก์ได้นำเช็คพิพาทกับเช็คอีกฉบับหนึ่งไปฟ้องจำเลยเป็นคดีอาญาแล้ว ต่อมาโจทก์ถอนฟ้องคดีอาญาเนื่องจากจำเลยตกลงขอผ่อนชำระหนี้ตามเช็ค จำเลยได้ชำระหนี้ตามเช็คอีกฉบับหนึ่งให้โจทก์แล้ว แต่จำเลยมิได้ผ่อนชำระหนี้ตามเช็คพิพาทให้โจทก์ กรณีหาใช่เป็นเรื่องแก้ไขคำฟ้องโดยเพิ่มหรือลดจำนวนทุนทรัพย์หรือเพิ่มเติมให้บริบูรณ์ โดยวิธีเสนอคำฟ้องเพิ่มเติมตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 179 (1) (2) ไม่ แต่เป็นการเพิ่มเติมรายละเอียดเกี่ยวกับความเป็นมาของเช็คพิพาทจึงไม่อยู่ในบังคับที่จะต้องขอแก้ไขในระยะเวลาที่กำหนดไว้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 180 ซึ่งแม้โจทก์จะไม่ขอแก้ไขโดยเพิ่มเติมรายละเอียดดังกล่าว โจทก์ก็อาจนำสืบถึงความเป็นมาดังกล่าวนั้นได้ ดังนั้น ที่ศาลอุทธรณ์อนุญาตให้โจทก์แก้ไขเพิ่มเติมรายละเอียดดังกล่าวในคำฟ้องนั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย แต่อย่างไรก็ดี คดีมีปัญหาที่ต้องวินิจฉัยเพียงว่า คดีของโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ ซึ่งจำเลยยื่นคำร้องขอให้ศาลชั้นต้นวินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นในปัญหาข้อกฎหมายดังกล่าว และจำเลยฎีกาขอให้พิพากษายกฟ้องที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้ยกคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไปแล้วพิพากษาใหม่นั้น ศาลฎีกาเห็นว่าไม่จำเป็นและเห็นสมควรวินิจฉัยคดีให้เสร็จสิ้นไป โดยไม่ต้องย้อนสำนวน ข้อเท็จจริงได้ความตามคำฟ้องว่า จำเลยสั่งจ่ายเช็คพิพาทลงวันที่ 24 สิงหาคม 2527 เมื่อเช็คพิพาทถึงกำหนด โจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงได้นำเช็คพิพาทไปเรียกเก็บเงินแต่ธนาคารตามเช็คปฏิเสธการจ่ายเงิน โจทก์มีสิทธิฟ้องจำเลยผู้สั่งจ่ายให้รับผิดใช้เงินตามเช็คได้ภายในหนึ่งปีนับแต่วันเช็คถึงกำหนด ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา1002 เมื่อโจทก์นำคดีมาฟ้องเรียกให้จำเลยรับผิดใช้เงินตามเช็คในวันที่ 27 สิงหาคม 2528 ซึ่งพ้นกำหนดหนึ่งปี นับแต่วันเช็คถึงกำหนดแล้ว คดีของโจทก์จึงขาดอายุความ ศาลชั้นต้นพิพากษาชอบแล้ว พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์ตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้โจทก์ใช้ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์และชั้นฎีกาแทนจำเลย โดยกำหนดค่าทนายความรวมสองศาลเป็นเงิน 1,200 บาท'.(ไพจิตร วิเศษโกสิน-ไพรัช วงศ์วัฒนะ-สมบูรณ์ ฤกษ์สำราญ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการแก้ไขคำฟ้องบางกรณีไม่อาจทำได้เลย บางกรณีทำได้โดยมีกำหนดเวลาและบางกรณีทำได้โดยไม่มีกำหนดเวลา ส่วนการแก้ไขคำให้การนั้นทำได้เสมอ แต่ทำได้โดยมีกำหนดเวลา และโดยไม่มีกำหนดเวลาเช่นเดียวกับการแก้ไขคำฟ้อง การแก้ไขคำฟ้องที่ไม่อาจทำได้เลยได้แก่การแก้ไขเพิ่มเติมคำฟ้องที่ไม่เกี่ยวข้องกับคำฟ้องเดิมพอที่จะรวมการพิจารณาและชี้ขาดตัดสินเข้าด้วยกัน (ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา179 วรรคท้าย) การแก้ไขคำฟ้องและคำให้การนี้ทำได้โดยมีกำหนดเวลาได้แก่การแก้ไขเพิ่มเติมในข้อสาระสำคัญ คือการเพิ่มหรือลดจำนวนทุนทรัพย์หรือราคาทรัพย์พิพาทในฟ้องเดิม หรือสละข้อหาในฟ้องเดิมเสียบางข้อหรือเพิ่มเติมฟ้องเดิมให้สมบูรณ์โดยเสนอคำฟ้องเพิ่มเติม หรือเสนอคำฟ้องเพื่อคุ้มครองสิทธิของตนในระหว่างการพิจารณาหรือเพื่อบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่ง หรือยกข้อต่อสู้ขึ้นใหม่เป็นข้อแก้ข้อหาเดิมหรือที่ยื่นภายหลัง หรือเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้ออ้างหรือข้อเถียงเพื่อสนับสนุนข้อหาหรือหักล้างข้อหาของคู่ความอีกฝ่ายหนึ่ง การแก้ไขในกรณีนี้จะต้องยื่นคำร้องก่อนวันชี้สองสถานหรือก่อนวันสืบพยานแล้วแต่กรณี เว้นแต่ไม่อาจยื่นก่อนวันชี้สองสถานหรือก่อนวันสืบพยานได้ หรือเป็นคดีที่เกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน เช่น โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยชดใช้ค่าเสียหายในฐานะเป็นเจ้าของหรือผู้ครอบครองรถยนต์ที่ชนรถโจทก์แล้วหนี แม้ศาลชั้นต้นชี้สองสถานกำหนดวันนัดสืบพยานโจทก์แล้ว แต่เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏแก่โจทก์ตามสำนวนการสอบสวนที่พนักงานอัยการส่งศาลตามหมายเรียกว่าผู้ขับรถยนต์ชนโจทก์เป็นลูกจ้าง และกระทำการในทางการที่จ้างของจำเลย ดังนี้ ถือได้ว่าโจทก์เพิ่งทราบความจริงภายหลังจากการชี้สองสถานและไม่อาจยื่นคำร้องขอแก้ไขเพิ่มเติมฟ้องได้ก่อนหน้านั้น โจทก์จึงมีสิทธิขอแก้ไขเพิ่มเติมฟ้องได้ก่อนหน้านั้น โจทก์จึงมีสิทธิขอแก้ไขเพิ่มเติมฟ้องเป็นให้จำเลยรับผิดชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ในฐานะนายจ้างของผู้ทำละเมิดหลังวันชี้สองสถานแล้วได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4765/2529)การขอแก้ไขเพิ่มเติมคำให้การว่าโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องนั้นเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้จะยื่นภายหลังจากวันชี้สองสถานก็ไม่ต้องห้าม (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1326/2512) การแก้ไขคำฟ้องและคำให้การที่ทำได้โดยไม่มีกำหนดเวลา ได้แก่การแก้ไขเพิ่มเติมข้อผิดพลาดเล็กน้อย เช่น พิมพ์วันที่ เดือน หรือพ.ศ. ผิดพลาด (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1425/2594,316-318/2500)พิมพ์จำเลยที่ 1 ที่ 2 สับกัน พิมพ์ราคาหุ้นผิด (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 285/2514,1436/2517) ระบุชื่อคนขับรถของจำเลยผิดพลาด(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1943/2520) เป็นต้น หรือการแก้ไขเพิ่มเติมเพียงรายละเอียด เช่น ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้โจทก์แก้ไขเอกสารท้ายฟ้องเกี่ยวกับวันที่ซื้อหุ้นจากวันที่ 26 เมษายน 2521เป็นวันที่ 26 พฤษภาคม 2521 โดยแก้ไขภายหลังเสร็จการพิจารณาแล้วดังนี้เป็นการแก้ไขรายละเอียดที่โจทก์นำสืบตามข้อความที่ถูกต้องในเอกสารที่โจทก์อ้างได้ โดยโจทก์ไม่จำเป็นต้องขอแก้ไขคำฟ้อง คำสั่งศาลชั้นต้นดังกล่าวจึงเป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฏหมาย (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2188/2527) และคำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกนี้ ซึ่งการแก้ไขคำฟ้องหรือคำให้การโจทก์เช่นนี้จะยื่นเมื่อใดก็ได้ แต่ต้องก่อนศาลพิพากษา. ประดิษฐ์ เอกมณี.2..JUDG ไพจิตร วิเศษโกสิน