ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยเรื่องการอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ออกตั๋วแลกเงินเพื่อกู้ยืมเงินจากประชาชน ๑. เหตุผลในการออกประกาศเพื่อเพิ่มช่องทางการระดมเงินของธนาคารพาณิชย์ เพิ่มทางเลือกในการออมเงินให้กับประชาชนและกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในเรื่องการออกตั๋วแลกเงินของธนาคารพาณิชย์๒. อำนาจตามกฎหมายอาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๙ ทวิ และมาตรา ๑๓ จัตวาแห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ ที่แก้ไขแล้ว ธนาคารแห่งประเทศไทยอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ออกตั๋วแลกเงินเพื่อกู้ยืมเงินจากประชาชนตามข้อกำหนดในประกาศนี้๓. ขอบเขตการบังคับใช้ประกาศฉบับนี้ให้ใช้บังคับกับธนาคารพาณิชย์ตามกฎหมายว่าด้วยการธนาคารพาณิชย์ทุกธนาคาร ยกเว้นกิจการวิเทศธนกิจ๔. เนื้อหาอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ออกตั๋วแลกเงินเพื่อกู้ยืมเงินประเภทระบุชื่อผู้รับเงินได้เป็นการทั่วไปโดยต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ในประกาศฉบับนี้ทั้งนี้ ตั๋วแลกเงินที่มีการจ่ายผลตอบแทนที่อ้างอิงกับตัวแปรหรือมีอนุพันธ์ทางการเงินแฝง ไม่อยู่ภายใต้บังคับของประกาศฉบับนี้ โดยให้ธนาคารพาณิชย์ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยเรื่อง การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงและหลักเกณฑ์อื่นที่เกี่ยวข้องหลักเกณฑ์ในการประกอบธุรกิจ๔.๑ ตั๋วแลกเงินสกุลเงินบาทอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ออกตั๋วแลกเงินเป็นสกุลเงินบาทเพื่อกู้ยืมเงินจากบุคคลที่มีถิ่นที่อยู่ในประเทศไทยได้เป็นการทั่วไป๔.๒ ตั๋วแลกเงินสกุลเงินตราต่างประเทศอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ออกตั๋วแลกเงินเป็นสกุลเงินตราต่างประเทศได้เฉพาะเพื่อกู้ยืมเงินจากบุคคลดังต่อไปนี้(๑) บุคคลที่มีถิ่นที่อยู่นอกประเทศไทย (Non-resident)(๒) สถาบันการเงินในประเทศไทยที่ได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจเกี่ยวกับปัจจัยชำระเงินต่างประเทศตามพระราชบัญญัติควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน พ.ศ. ๒๔๘๕๔.๓ การออกตั๋วแลกเงินตามข้อ ๔.๑ และ ๔.๒ จะต้องไม่ขัดกับกฎหมายตลอดจนกฎเกณฑ์ที่ออกตามกฎหมาย ว่าด้วยการควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน และมาตรการป้องปรามการเก็งกำไรค่าเงินบาทของธนาคารแห่งประเทศไทย๔.๔ ธนาคารพาณิชย์ต้องมีมาตรการป้องกันการปลอมแปลงและการแก้ไขข้อความบนตั๋วแลกเงินทั้งนี้ ตั๋วแลกเงินที่ธนาคารพาณิชย์ออกต้องเป็นไปตามแบบมาตรฐาน ดังนี้(๑) ใช้กระดาษสำหรับพิมพ์สิ่งพิมพ์มีค่า (SecurityPaper) เช่น กระดาษตามมาตรฐาน London Clearing BanksPaper Specification No.1 พร้อมทั้ง มีลายน้ำ (Watermark) ฝังอยู่ในเนื้อกระดาษ(๒) มีรายการตามที่กำหนดในมาตรา ๙๐๙ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์(๓) มีหมายเลขอ้างอิงของตั๋วแลกเงินที่จัดพิมพ์จากโรงพิมพ์ซึ่งเป็นหมายเลขที่เรียงลำดับติดต่อกันและต่อเนื่องจากหมายเลขในแบบพิมพ์ลักษณะเดียวกันที่ธนาคารพาณิชย์นั้นสั่งพิมพ์ในครั้งก่อน(๔) มีข้อกำหนดในตั๋วแลกเงินว่า ไม่จำต้องมีคำคัดค้านหรือสำนวนอื่นในทำนองเดียวกัน๔.๕ ธนาคารพาณิชย์ต้องมีระบบการควบคุมภายในที่เหมาะสมในกระบวนการต่างๆที่เกี่ยวข้องกับการออกตั๋วแลกเงิน โดยให้ธนาคารพาณิชย์ถือปฏิบัติ ดังนี้(๑) การออกตั๋วแลกเงิน(๑.๑) ธนาคารพาณิชย์ต้องตรวจสอบเอกสารหลักฐานทางราชการที่แสดงชื่อและที่อยู่ของผู้ซื้อตั๋วแลกเงินรวมทั้ง จัดให้มีสำเนาเอกสารหลักฐานดังกล่าว(๑.๒) การออกตั๋วแลกเงิน ให้เป็นไปตามลำดับของหมายเลขตั๋วแลกเงินที่โรงพิมพ์ได้จัดพิมพ์ไว้ล่วงหน้าทั้งนี้ ธนาคารพาณิชย์อาจพิมพ์เลขที่หรือรหัสอื่นเพิ่มเติมต่างหากจากหมายเลขตั๋วแลกเงินเพื่อประโยชน์ในการอ้างอิงก็ได้และหากมีการยกเลิกตั๋วแลกเงินฉบับใดต้องประทับตรา ยกเลิกหน้าตั๋วแลกเงินนั้น และให้จัดเก็บไว้เพื่อประโยชน์ในการควบคุมและตรวจสอบต่อไป(๑.๓) จัดทำทะเบียนควบคุมการออกตั๋วแลกเงิน โดยมีรายละเอียดอย่างน้อยเกี่ยวกับวันที่ออก เลขที่อ้างอิงตั๋วแลกเงิน ชื่อและที่อยู่ของผู้ซื้อตั๋วแลกเงิน ชื่อผู้รับเงินตามตั๋วแลกเงินสกุลเงิน จำนวนเงินที่ตราไว้ วันครบกำหนด อัตราดอกเบี้ยหรือส่วนลด และ ชื่อและที่อยู่ของผู้รับเงินจากการไถ่ถอนตั๋วแลกเงิน(๑.๔) จัดให้มีบัญชีคุมยอดคงเหลือของตั๋วแลกเงินที่เป็นปัจจุบัน(๒) การเก็บรักษาแบบพิมพ์ตั๋วแลกเงิน (BlankForm)(๒.๑) ให้เก็บรักษาแบบพิมพ์ตั๋วแลกเงินไว้ในห้องนิรภัยหรือตู้นิรภัยภายใต้การดูแลของเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบที่จัดไว้โดยเฉพาะรวมทั้ง กำหนดให้มีเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบในการเบิกแบบพิมพ์ตั๋วแลกเงินให้ชัดเจน และในการเบิกแบบพิมพ์ทุกครั้งต้องให้เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบดังกล่าวลงนามไว้เป็นหลักฐานร่วมกับเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบในการเก็บรักษาแบบพิมพ์(๒.๒) ให้ธนาคารพาณิชย์มีระบบปฏิบัติการและการควบคุมภายในที่เหมาะสมในเรื่องการเก็บรักษาแบบพิมพ์ตั๋วแลกเงินและการจัดทำทะเบียนควบคุมแบบพิมพ์ให้เป็นปัจจุบันโดยมีรายละเอียดเกี่ยวกับวันที่และจำนวนแบบพิมพ์ที่ได้รับจากโรงพิมพ์ วันที่และจำนวนที่เบิกใช้และยอดคงเหลือ(๒.๓) ให้ตรวจนับยอดคงเหลือของแบบพิมพ์ตั๋วแลกเงินพร้อมทั้งตรวจเทียบกับทะเบียนควบคุมแบบพิมพ์อย่างน้อยเดือนละครั้ง(๓) การเปิดเผยข้อมูล(๓.๑) ให้ธนาคารพาณิชย์ประกาศอัตราดอกเบี้ยหรือส่วนลดที่ธนาคารพาณิชย์จะจ่ายสำหรับตั๋วแลกเงินแต่ละประเภทตามอายุตั๋วแลกเงินวงเงิน และประเภทลูกค้า รวมทั้งค่าธรรมเนียม ค่าบริการ ค่าใช้จ่ายใดๆ ที่เกี่ยวเนื่องกับการออกตั๋วแลกเงินและเงื่อนไขต่างๆ (ถ้ามี) ไว้ในที่เปิดเผย ณ สำนักงานทุกแห่ง ภายในวันเดียวกับที่ธนาคารพาณิชย์ออกประกาศหรือเปลี่ยนแปลงประกาศ โดยให้ใช้บังคับกับสำนักงานใหญ่และสาขาธนาคารพาณิชย์ทุกแห่งสาขาของธนาคารพาณิชย์แต่ละแห่งอาจกำหนดวงเงินในการออกตั๋วแลกเงินที่แตกต่างกันเพื่อการจ่ายดอกเบี้ยหรือส่วนลดในอัตราเดียวกันกับที่สำนักงานใหญ่ประกาศสำหรับลูกค้าประเภทเดียวกัน(ถ้ามี) โดยให้สาขาธนาคารพาณิชย์แต่ละแห่งเป็นผู้ประกาศเอง(๓.๒) ธนาคารพาณิชย์สามารถประกาศอัตราดอกเบี้ยพิเศษที่จะจ่ายสำหรับลูกค้าที่เข้าเงื่อนไขตามที่ธนาคารพาณิชย์กำหนดซึ่งเพิ่มขึ้นจากอัตราที่ประกาศไว้ตาม (๓.๑) อีกได้ไม่เกินร้อยละ ๐.๕ สำหรับอายุตั๋วแลกเงินวงเงิน และลูกค้าประเภทเดียวกัน(๓.๓) เผยแพร่ประกาศอัตราดอกเบี้ยหรือส่วนลดตามข้อ(๓.๑) ไว้ในเว็บไซต์ (Website) ของธนาคารพาณิชย์ก่อนวันที่อัตราที่ประกาศมีผลใช้บังคับและต้องเผยแพร่ข้อมูลย้อนหลังอย่างน้อย ๓ ปี เพื่อให้ลูกค้าเรียกดูข้อมูลได้(๓.๔) ธนาคารพาณิชย์ต้องชี้แจงต่อลูกค้าเกี่ยวกับลักษณะธุรกรรมของตั๋วแลกเงินและความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องอย่างชัดเจนเช่น วิธีการโอนตั๋วแลกเงิน ความเสี่ยงกรณีลูกค้าทำตั๋วแลกเงินสูญหาย และความเสี่ยงกรณีอื่นที่อาจทำให้ลูกค้าไม่ได้รับเงินต้นหรือดอกเบี้ยครบตามจำนวนเป็นต้น เพื่อให้ลูกค้าสามารถประเมินความเสี่ยงในการซื้อตั๋วแลกเงินได้ รวมทั้ง ธนาคารพาณิชย์ต้องทำความเข้าใจกับลูกค้าว่าผู้ถือตั๋วแลกเงินนั้นมีฐานะเป็นเจ้าหนี้ของธนาคารพาณิชย์และตั๋วแลกเงินดังกล่าวไม่ได้รับการประกันเงินต้นและดอกเบี้ยจากกองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงิน(๓.๕) ธนาคารพาณิชย์ต้องชี้แจงเงื่อนไขและวิธีการคำนวณและการจ่ายชำระคืนเงินต้นหรือผลตอบแทนของตั๋วแลกเงินรวมถึง การคิดค่าปรับหรือค่าธรรมเนียมในกรณีที่ลูกค้าต้องการไถ่ถอนตั๋วแลกเงินก่อนครบกำหนดสัญญา(ถ้ามี) ให้ลูกค้าเข้าใจอย่างชัดเจนก่อนการซื้อตั๋วแลกเงิน(๓.๖) ธนาคารพาณิชย์ต้องจัดให้มีหลักฐานแสดงว่าลูกค้าผู้ซื้อตั๋วแลกเงินมีความเข้าใจข้อมูลตามข้อ (๓.๔) และ (๓.๕) เพื่อให้ธนาคารแห่งประเทศไทยตรวจสอบได้(๓.๗) หลักเกณฑ์ตามข้อ (๓.๔) (๓.๖)ข้างต้นไม่ใช้บังคับกับตั๋วแลกเงินที่ธนาคารพาณิชย์ออกเพื่อกู้ยืมเงินจากผู้ลงทุนสถาบันที่กำหนดท้ายประกาศนี้และมีการตกลงกันเป็นอย่างอื่น(๓.๘) ธนาคารพาณิชย์ต้องยืนยันความถูกต้องและแท้จริงของตั๋วแลกเงินที่ธนาคารพาณิชย์เป็นผู้ออกเมื่อได้รับการร้องขอทั้งนี้ ธนาคารพาณิชย์อาจกำหนดวิธีการและระยะเวลาในการยืนยันความถูกต้องตั๋วแลกเงินได้โดยต้องแจ้งให้ลูกค้าทราบล่วงหน้า(๔) การจ่ายเงินตามตั๋วแลกเงิน(๔.๑) การจ่ายเงินตามตั๋วแลกเงินเมื่อครบกำหนด หรือการจ่ายเงินตามตั๋วแลกเงินที่ลูกค้าไถ่ถอนก่อนกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ประทับตราจ่ายแล้ว หน้าตั๋วแลกเงินดังกล่าว รวมทั้งบันทึกชื่อและที่อยู่ของผู้รับเงินจากการไถ่ถอนตั๋วแลกเงินที่ปรากฏตามหลักฐานทางราชการไว้หน้าตั๋วแลกเงินนั้น(๔.๒) ในกรณีที่วันครบกำหนดชำระเงินตามตั๋วแลกเงินตรงกับวันหยุดทำการของธนาคารพาณิชย์ให้ถือเอาวันทำการวันแรกต่อจากวันหยุดทำการนั้นเป็นวันครบกำหนดชำระเงิน ทั้งนี้ ให้ธนาคารพาณิชย์คิดดอกเบี้ยให้สำหรับวันหยุดทำการนั้นด้วยตามอัตราดอกเบี้ยที่ระบุไว้ในตั๋วแลกเงิน หรือไม่ต่ำกว่าอัตราดอกเบี้ยเงินฝากที่จ่ายคืนเมื่อทวงถามประเภทออมทรัพย์ตามที่ธนาคารพาณิชย์ประกาศกำหนดแล้วแต่อัตราใดจะสูงกว่า๔.๖ ธนาคารพาณิชย์ผู้ออกตั๋วแลกเงินต้องเสนอบริการดูแลและเก็บรักษาตั๋วแลกเงินให้กับลูกค้าโดยแยกหน่วยงานที่ดูแลและเก็บรักษาตั๋วแลกเงินดังกล่าวต่างหากจากหน่วยงานที่ออกตั๋วแลกเงินหรือหน่วยงานที่ทำการซื้อขายตั๋วแลกเงินโดยเด็ดขาดโดยธนาคารพาณิชย์อาจทำหน้าที่เป็นนายทะเบียนการโอนเปลี่ยนมือตั๋วแลกเงินซึ่งตนเองออกได้๔.๗ ธนาคารพาณิชย์ต้องตรวจสอบดูแลให้มีการปฏิบัติตามมาตรฐานบัญชีกฎหมายหรือกฎเกณฑ์อื่นที่เกี่ยวข้องโดยเคร่งครัด๔.๘ การจัดเก็บข้อมูลและการรายงาน(๑) ธนาคารพาณิชย์ที่ออกตั๋วแลกเงินต้องจัดเก็บข้อมูลที่เกี่ยวข้องในการทำธุรกรรมได้แก่ เลขที่อ้างอิงตั๋วแลกเงิน สาขาที่ออก วันที่ออก วันครบกำหนด ชื่อและที่อยู่ของผู้ซื้อตั๋วแลกเงินชื่อผู้รับเงินตามตั๋วแลกเงิน สกุลเงิน จำนวนเงินที่ตราไว้ วันครบกำหนด อัตราดอกเบี้ยหรือส่วนลดรวมทั้งชื่อและที่อยู่ของผู้รับเงินจากการไถ่ถอนตั๋วแลกเงิน เพื่อให้ธนาคารแห่งประเทศไทยตรวจสอบหรือจัดส่งสำเนาให้แก่ธนาคารแห่งประเทศไทยเมื่อมีการร้องขอ(๒) ให้ธนาคารพาณิชย์รายงานธุรกรรมการออกตั๋วแลกเงินเป็นเงินกู้ยืมในแบบรายงานทุกรายงานที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดและตามแบบรายงานที่แนบท้ายประกาศนี้รวมถึงแบบรายงานที่ธนาคารแห่งประเทศไทยอาจกำหนดเพิ่มเติมตามความเหมาะสมต่อไป๕[๑].วันเริ่มต้นบังคับใช้ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปประกาศณ วันที่ ๑๗ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๔๙หม่อมราชวงศ์ปรีดิยาธรเทวกุลผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย[เอกสารแนบท้าย]๑.เอกสารแนบประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่องการอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ออกตั๋วแลกเงินเพื่อกู้ยืมเงินจากประชาชน ลงวันที่ 17สิงหาคม 2549๒.วิธีปฏิบัติในการส่งรายงาน และคำอธิบายรายงาน๓.รายงานยอดคงค้างตั๋วแลกเงิน (รายเดือน)๔.รายงานการไถ่ถอนตั๋วแลกเงินสกุลเงินบาทที่มีมูลค่าตั้งแต่ 50 ล้านบาทขึ้นไป(รายเดือน)(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)นันทนา/ผู้จัดทำ๘ กันยายน ๒๕๔๙[๑]ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๓/ตอนพิเศษ ๙๒ ง/หน้า ๒๕/๓๐ สิงหาคม ๒๕๔๙