พระราชบัญญัติเหรียญพิทักษ์เสรีชน พ.ศ. 2512พระราชบัญญัติ เหรียญพิทักษ์เสรีชน พ.ศ. ๒๕๑๒ภูมิพลอดุลยเดช ป.ร. ให้ไว้ ณ วันที่ ๒๑ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๑๒ เป็นปีที่ ๒๔ ในรัชกาลปัจจุบันพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศว่า โดยที่เป็นการสมควรมีกฎหมายว่าด้วยเหรียญพิทักษ์เสรีชน จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำและยินยอมของรัฐสภา ดังต่อไปนี้มาตรา 1 มาตรา ๑ พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า "พระราชบัญญัติเหรียญพิทักษ์เสรีชน พ.ศ. ๒๕๑๒"มาตรา 2 มาตรา ๒ พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปมาตรา 3 มาตรา ๓ ให้มีเหรียญเพื่อพระราชทานแก่ผู้ที่กระทำการปราบปรามผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์ เรียกว่า "เหรียญพิทักษ์เสรีชน" ใช้อักษรย่อว่า ส.ช. เหรียญพิทักษ์เสรีชนอาจพระราชทานแก่ผู้ที่ทางราชการมีคำสั่งให้ปฏิบัติหน้าที่ ดังนี้ (๑) การป้องกันประเทศ การรักษาความมั่นคงภายใน การรักษาความสงบเรียบร้อยภายในประเทศมาตรา 3 หรือ (๒) การปฏิบัติการเพื่อรักษาผลประโยชน์ของชาติในต่างประเทศหรือปฏิบัติหน้าที่อื่น ๆ อันเกี่ยวกับการรักษาความมั่นคงของประเทศ ตามที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา ซึ่งพระราชกฤษฎีกาดังกล่าวต้องระบุภารกิจ สถานการณ์ พื้นที่ และระยะเวลาการปฏิบัติการที่เหมาะสมไว้ด้วยมาตรา 4 มาตรา ๔ เหรียญพิทักษ์เสรีชน เป็นเหรียญทองแดงรมดำ รูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสด้านละ ๒๓ มิลลิเมตร ย่อกลางทั้งสี่ด้าน ตัวเหรียญมุมบนห้อยกับแพรแถบ ด้านหน้าเหรียญตรงกลางมีรูปจักรมีสมอขัดในวงจักร ซ้ายขวาของจักรมีรูปปีกนกทับอยู่บนพระแสงดาบ เขนและโล่ ตอนบนเป็นรูปครุฑพ่าห์ ด้านหลังมีอักษรจารึกว่า "อสาธุ สาธุนามาตรา 4 ชิเน" กับแพรแถบกว้าง ๓๔ มิลลิเมตร ลายริ้วจากบนลงล่างเป็นสีแดงขาวสลับกัน ขอบทั้งสองข้างเป็นริ้วสีแดงรวม ๑๗ ริ้ว ข้างบนแถบมีเข็มโลหะจารึกอักษรว่า "พิทักษ์เสรีชน" เหรียญพิทักษ์เสรีชน มี ๒ ชั้น ดังนี้ ชั้นที่ ๑ มีเครื่องหมายทำด้วยโลหะสีทอง เป็นรูปช่อชัยพฤกษ์ช่อเดียวติดกลางแพรแถบมาตรา 4 ถ้าผู้ได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ ๑ ปฏิบัติการถึงขั้นที่จะได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ ๑ อีก ก็จะได้รับพระราชทานเครื่องหมายเป็นรูปช่อชัยพฤกษ์ช่อเดียวติดเพิ่มกลางแพรแถบในทางดิ่งกับช่อชัยพฤกษ์เดิมทุกครั้ง ชั้นที่ ๒ มีสองประเภท ประเภทที่ ๑ มีเครื่องหมายทำด้วยโลหะสีทองมาตรา 4 เป็นรูปขีดประกอบด้วยเปลวระเบิดติดกลางแพรแถบ ประเภทที่ ๒ ไม่มีเครื่องหมายติดแพรแถบมาตรา 5 มาตรา ๕ เหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ ๑ จะพระราชทานแก่บุคคลตามมาตรา ๓ ซึ่งได้ปฏิบัติการสู้รบด้วยความกล้าหาญ หรือได้รับบาดเจ็บสาหัส หรือเสียชีวิตในการสู้รบ และการสู้รบนั้นได้ก่อให้เกิดผลดีอย่างยิ่งแก่ประเทศ เหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ ๒ ประเภทที่ ๑ จะพระราชทานแก่บุคคลตามมาตรา ๓มาตรา 5 ซึ่งได้ปฏิบัติการสู้รบหรืออำนวยการสู้รบจนได้รับคำชมเชยจากทางราชการ หรือปฏิบัติการเสี่ยงอันตรายจนได้รับบาดเจ็บหรือเสียชีวิต แต่ยังไม่ถึงขั้นที่จะได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ ๑ เหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ ๒ ประเภทที่ ๒ จะพระราชทานแก่บุคคลตามมาตรา ๓ ซึ่งได้ปฏิบัติการเป็นผลดีแก่ประเทศมาตรา 5 การขอพระราชทานเหรียญ การประดับและกรณีที่ให้ประดับเหรียญ บัตรประจำตัว และการเรียกเหรียญและบัตรประจำตัวคืน ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และเงื่อนไขที่กำหนดในระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีมาตรา 6 มาตรา ๖ ให้ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชนได้สิทธิต่าง ๆ ตามกฎหมาย ข้อบังคับและระเบียบแบบแผนของทางราชการมาตรา 7 มาตรา ๗ เหรียญพิทักษ์เสรีชนนี้ พระราชทานให้เป็นกรรมสิทธิ์ ถ้าผู้ได้รับพระราชทานกระทำความผิดร้ายแรง หรือประพฤติตนไม่สมเกียรติอาจทรงเรียกคืนได้ เมื่อส่งคืนไม่ได้ด้วยประการใด ๆ ต้องใช้ราคาเหรียญนั้นมาตรา 8 มาตรา ๘ ถ้าผู้ที่สมควรได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชนวายชนม์เสียก่อนได้รับพระราชทาน จะได้พระราชทานแก่ทายาทโดยธรรมคนใดคนหนึ่งเพื่อเป็นเครื่องระลึกถึงความดีของผู้ที่ล่วงลับไปแล้วตามลำดับ ดังนี้ ลำดับ ๑ คู่สมรส ลำดับ ๒ บุตรคนใหญ่ของจำนวนบุตรที่ยังมีชีวิตอยู่ ลำดับ ๓ บิดา ลำดับ ๔ มารดามาตรา 9 มาตรา ๙ ให้นายกรัฐมนตรีรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ จอมพล ถนอม กิตติขจร นายกรัฐมนตรีหมายเหตุ : - เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ โดยที่ทหาร ตำรวจ ข้าราชการและราษฎรได้ปฏิบัติการเป็นผลดีแก่การปราบปรามผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์ สมควรให้มีเหรียญพิทักษ์เสรีชน สำหรับพระราชทานแก่บุคคลดังกล่าวเพื่อเป็นเกียรติแก่วงศ์ตระกูลประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๓๐๔โดยที่คณะปฏิวัติพิจารณาเห็นว่า สมควรแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายว่าด้วยเหรียญพิทักษ์เสรีชนเพื่อให้ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ ๑ ซึ่งกระทำการปราบปรามผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์ถึงขั้นที่จะได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ ๑ อีก ได้รับพระราชทานเครื่องหมายแสดงวีรกรรมเพิ่มขึ้นทุกครั้งและกำหนดให้เหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ ๒ มีสองประเภทพร้อมทั้งแก้ไขเครื่องหมายประดับแพรแถบเสียใหม่ให้เหมาะสมยิ่งขึ้นมาตรา 3 ข้อ ๓ ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ ๑ ไปแล้วก่อนวันที่ประกาศของคณะปฏิวัติฉบับนี้ใช้บังคับ ให้เปลี่ยนเครื่องหมายเดิมเป็นเครื่องหมายทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปช่อชัยพฤกษ์ช่อเดียวติดกลางแพรแถบมาตรา 4 ข้อ ๔ ให้นายกรัฐมนตรีรักษาการตามประกาศของคณะปฏิวัติฉบับนี้มาตรา 5 ข้อ ๕ ประกาศของคณะปฏิวัติฉบับนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปมาตรา ฉบับที่ 2 พระราชบัญญัติเหรียญพิทักษ์เสรีชน (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๕๘มาตรา 2 มาตรา ๒ พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปมาตรา 6 มาตรา ๖ บุคคลตามมาตรา ๓ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติเหรียญพิทักษ์เสรีชน พ.ศ. ๒๕๑๒ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัตินี้ ซึ่งได้ปฏิบัติหน้าที่ตั้งแต่วันที่พระราชบัญญัติยกเลิกพระราชบัญญัติป้องกันการกระทำอันเป็นคอมมิวนิสต์ พ.ศ. ๒๔๙๕ พ.ศ. ๒๕๔๓ มีผลใช้บังคับจนถึงวันก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับมาตรา 6 จะมีสิทธิได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชนตามพระราชบัญญัติเหรียญพิทักษ์เสรีชน พ.ศ. ๒๕๑๒ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัตินี้ ในเหตุการณ์ใด พื้นที่ใด ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่กำหนดในระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีมาตรา 7 มาตรา ๗ ให้นายกรัฐมนตรีรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้ และให้มีอำนาจออกระเบียบเพื่อปฏิบัติการตามพระราชบัญญัตินี้ ระเบียบนั้น เมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว ให้ใช้บังคับได้หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ เนื่องจากปัจจุบันได้มีพระราชบัญญัติยกเลิกพระราชบัญญัติป้องกันการกระทำอันเป็นคอมมิวนิสต์ พ.ศ. ๒๔๙๕ พ.ศ. ๒๕๔๓ เป็นผลทำให้ไม่สามารถขอพระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชนได้อีกต่อไปสมควรแก้ไขเพิ่มเติมวัตถุประสงค์ในการพระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชนเพื่อให้ครอบคลุมถึงผู้ที่ทางราชการมีคำสั่งให้ปฏิบัติหน้าที่ในการป้องกันประเทศ การรักษาความมั่นคงภายใน การรักษาความสงบเรียบร้อยภายในประเทศ การปฏิบัติการเพื่อรักษาผลประโยชน์ของชาติในต่างประเทศ หรือปฏิบัติหน้าที่อื่น ๆอันเกี่ยวกับการรักษาความมั่นคงของประเทศ เพื่อเป็นขวัญกำลังใจและเป็นเกียรติแก่วงศ์ตระกูลของบุคคลดังกล่าว จึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้