คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 778/2536หลักกฎหมาย: เจ้าหนี้มอบเงินให้บริษัทจำเลยที่ 1 เพื่อร่วมลงทุนแล้วจำเลยที่ 1 ออกเช็คพิพาทมอบให้เจ้าหนี้ไว้เพื่อเป็นหลักประกันเงินลงทุนของเจ้าหนี้ โดย ป. และจำเลยที่ 2 เป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายแม้จะไม่ได้ประทับตราของจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 2 ได้ลงลายมือชื่อไว้โดยมิได้เขียนว่าทำการแทนก็ตาม แต่การลงลายมือชื่อของ ป.กับจำเลยที่ 2 ก็เป็นการลงลายมือชื่อในฐานะกรรมการของบริษัทจำเลยที่ 1 เป็นการแสดงออกถึงความประสงค์ของนิติบุคคลโดยผู้แทนของนิติบุคคลดังที่บัญญัติไว้ใน ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 75 เดิม (มาตรา 70 ที่แก้ไขใหม่) การกระทำของ ป. กับจำเลยที่ 2 จึงเป็นการกระทำในนามของจำเลยที่ 1 มิใช่การกระทำของตัวแทนที่ลงลายมือชื่อของตนในตั๋วเงินแทนตัวการ แต่มิได้เขียนแถลงว่ากระทำการแทนบุคคลอื่น ซึ่งบุคคลนั้นต้องรับผิดตามความในตั๋วเงินดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 901จำเลยที่ 2 จึงไม่ต้องรับผิดคดีสืบเนื่องจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดจำเลยที่ 2 ที่ 3 เมื่อวันที่ 29 กันยายน 2529 เจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ตามเช็คและสัญญาการลงทุนรวมเป็นเงิน 71,304 บาท จากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 ที่ 3 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์นัดตรวจคำขอรับชำระหนี้แล้ว จำเลยที่ 2 โต้แย้งว่าจำเลยที่ 2 ได้ลงลายมือชื่อในเช็คร่วมกับนายปรีชา สิโรรส ในฐานะจำเลยที่ 2 เป็นกรรมการของจำเลยที่ 1 และเจ้าหนี้ได้ขอรับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของนายปรีชาเต็มจำนวนแล้ว จำเลยที่ 2 จึงไม่ต้องรับผิด เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์สอบสวนแล้วเห็นว่า จำเลยที่ 2 ลงลายมือชื่อในเช็คที่เจ้าหนี้นำมาขอรับชำระหนี้ต้องรับผิดตามเนื้อความในเช็คนั้นในฐานะผู้สั่งจ่าย จำเลยที่ 2 มิได้เขียนแถลงไว้ว่ากระทำการแทนจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 2 จึงต้องรับผิดตามเนื้อความในเช็คจำเลยที่ 3ลงลายมือชื่อสลักหลังเช็คต้องรับผิดตามเช็ค เห็นควรให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามเช็คเป็นเงิน 71,170.55 บาท จากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 และให้จำเลยที่ 3 ร่วมรับผิดด้วย โดยมีเงื่อนไขว่าหากเจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของนายปรีชาหรือจากจำเลยที่ 1 แล้ว เพียงใดให้สิทธิได้รับชำระหนี้ในคดีนี้ลดลงเพียงนั้นศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้เจ้าหนี้รับชำระหนี้ได้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จำเลยที่ 2 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ศาลฎีกาตรวจสำนวนประชุมปรึกษาแล้วข้อเท็จจริงฟังได้ยุติว่า จำเลยที่ 1 เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด มีนายปรีชา สิโรรสและจำเลยที่ 2 เป็นกรรมการ จำเลยที่ 1ได้กู้ยืมเงินจากประชาชนทั่วไปเพื่อนำไปประกอบธุรกิจเงินทุนซื้อขายสินค้าล่วงหน้า โดยตกลงจะให้ผลประโยชน์ตอบแทนอย่างสูง เจ้าหนี้ได้นำเงินจำนวน 65,000 บาท ไปร่วมลงทุนกับจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 1ได้ทำสัญญาการลงทุนลงวันที่ 13 มีนาคม 2528 ให้เจ้าหนี้ไว้ และจำเลยที่ 1 ได้ออกเช็คของธนาคารกรุงศรีอยุธยา จำกัด สาขาบางรักลงวันที่ 13 มิถุนายน 2528 จำนวนเงิน 65,000 บาท โดยมีนายปรีชา และจำเลยที่ 2 เป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่าย และมีจำเลยที่ 3 ลงลายมือชื่อสลักหลังมอบให้แก่เจ้าหนี้เพื่อเป็นหลักประกันเงินลงทุนของเจ้าหนี้ ต่อมาจำเลยที่ 1 ได้ปิดกิจการ นายปรีชากับจำเลยที่ 2 หลบหนี วันที่ 25 มิถุนายน 2528 เจ้าหนี้ได้นำเช็คดังกล่าวไปเรียกเก็บเงินแต่ธนาคารตามเช็คปฏิเสธการจ่ายเงินเจ้าหนี้จึงยื่นคำขอรับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 และที่ 3พิเคราะห์แล้ว ปัญหามีว่าเจ้าหนี้มีสิทธิยื่นคำขอรับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 หรือไม่ ในเรื่องนี้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้เสนอความเห็นต่อศาลชั้นต้นให้เจ้าหนี้ ได้รับชำระหนี้ตามเช็คดังกล่าวจากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ ปัญหาในชั้นนี้จึงมีเพียงว่าจำเลยที่ 2 ต้องรับผิดตามเช็คพิพาทต่อเจ้าหนี้หรือไม่ เห็นว่า เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าเจ้าหนี้ได้มอบเงินให้จำเลยที่ 1 เพื่อร่วมลงทุน แล้วจำเลยที่ 1 ได้ออกเช็คพิพาทมอบให้เจ้าหนี้ไว้ เพื่อเป็นหลักประกันเงินลงทุนของเจ้าหนี้ โดยเช็คพิพาทนี้มีนายปรีชากับจำเลยที่ 2 เป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่าย แม้เช็คพิพาทนี้มิได้ประทับตราของจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 2 ได้ลงลายมือชื่อไว้โดยมิได้เขียนว่าทำการแทนก็ตาม แต่การลงลายมือชื่อของนายปรีชากับจำเลยที่ 2 เป็นการลงลายมือชื่อในฐานะกรรมการของบริษัทจำเลยที่ 1 เป็นการแสดงออกถึงความประสงค์ของนิติบุคคลโดยผู้แทนของนิติบุคคลดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 75 เดิม (มาตรา 70ที่แก้ไขใหม่) การกระทำของนายปรีชากับจำเลยที่ 2 จึงเป็นการกระทำในนามของจำเลยที่ 1 มิใช่การกระทำของตัวแทนที่ลงลายมือชื่อของตนในตั๋วเงินแทนตัวการ แต่มิได้เขียนแถลงว่ากระทำการแทนบุคคลอื่นซึ่งบุคคลนั้นต้องรับผิดตามความในตั๋วเงินนั้นดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 901 จำเลยที่ 2 จึงไม่ต้องรับผิด ปัญหาอื่นตามฎีกาของจำเลยที่ 2 ไม่จำต้องวินิจฉัย ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วยกับคำสั่งศาลชั้นต้นและคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ฎีกาของจำเลยที่ 2 ฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ที่ขอชำระหนี้ตามเช็คจากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 778/2536พันเอก ลพุล พินทุ โยธิน กับพวกโจทก์เจ้าหนี้โจทก์พันเอก บุญ เกิด วา ด วา รีโจทก์บริษัท เดอะปิรามิดเอนเตอร์ไพรซ์ จำกัด กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 70, ม. 901เจ้าหนี้มอบเงินให้บริษัทจำเลยที่ 1 เพื่อร่วมลงทุนแล้วจำเลยที่ 1 ออกเช็คพิพาทมอบให้เจ้าหนี้ไว้เพื่อเป็นหลักประกันเงินลงทุนของเจ้าหนี้ โดย ป. และจำเลยที่ 2 เป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายแม้จะไม่ได้ประทับตราของจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 2 ได้ลงลายมือชื่อไว้โดยมิได้เขียนว่าทำการแทนก็ตาม แต่การลงลายมือชื่อของ ป.กับจำเลยที่ 2 ก็เป็นการลงลายมือชื่อในฐานะกรรมการของบริษัทจำเลยที่ 1 เป็นการแสดงออกถึงความประสงค์ของนิติบุคคลโดยผู้แทนของนิติบุคคลดังที่บัญญัติไว้ใน ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 75 เดิม (มาตรา 70 ที่แก้ไขใหม่) การกระทำของ ป. กับจำเลยที่ 2 จึงเป็นการกระทำในนามของจำเลยที่ 1 มิใช่การกระทำของตัวแทนที่ลงลายมือชื่อของตนในตั๋วเงินแทนตัวการ แต่มิได้เขียนแถลงว่ากระทำการแทนบุคคลอื่น ซึ่งบุคคลนั้นต้องรับผิดตามความในตั๋วเงินดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 901จำเลยที่ 2 จึงไม่ต้องรับผิดคดีสืบเนื่องจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดจำเลยที่ 2 ที่ 3 เมื่อวันที่ 29 กันยายน 2529 เจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ตามเช็คและสัญญาการลงทุนรวมเป็นเงิน 71,304 บาท จากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 ที่ 3 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์นัดตรวจคำขอรับชำระหนี้แล้ว จำเลยที่ 2 โต้แย้งว่าจำเลยที่ 2 ได้ลงลายมือชื่อในเช็คร่วมกับนายปรีชา สิโรรส ในฐานะจำเลยที่ 2 เป็นกรรมการของจำเลยที่ 1 และเจ้าหนี้ได้ขอรับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของนายปรีชาเต็มจำนวนแล้ว จำเลยที่ 2 จึงไม่ต้องรับผิด เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์สอบสวนแล้วเห็นว่า จำเลยที่ 2 ลงลายมือชื่อในเช็คที่เจ้าหนี้นำมาขอรับชำระหนี้ต้องรับผิดตามเนื้อความในเช็คนั้นในฐานะผู้สั่งจ่าย จำเลยที่ 2 มิได้เขียนแถลงไว้ว่ากระทำการแทนจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 2 จึงต้องรับผิดตามเนื้อความในเช็คจำเลยที่ 3ลงลายมือชื่อสลักหลังเช็คต้องรับผิดตามเช็ค เห็นควรให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามเช็คเป็นเงิน 71,170.55 บาท จากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 และให้จำเลยที่ 3 ร่วมรับผิดด้วย โดยมีเงื่อนไขว่าหากเจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของนายปรีชาหรือจากจำเลยที่ 1 แล้ว เพียงใดให้สิทธิได้รับชำระหนี้ในคดีนี้ลดลงเพียงนั้นศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้เจ้าหนี้รับชำระหนี้ได้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จำเลยที่ 2 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ศาลฎีกาตรวจสำนวนประชุมปรึกษาแล้วข้อเท็จจริงฟังได้ยุติว่า จำเลยที่ 1 เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด มีนายปรีชา สิโรรสและจำเลยที่ 2 เป็นกรรมการ จำเลยที่ 1ได้กู้ยืมเงินจากประชาชนทั่วไปเพื่อนำไปประกอบธุรกิจเงินทุนซื้อขายสินค้าล่วงหน้า โดยตกลงจะให้ผลประโยชน์ตอบแทนอย่างสูง เจ้าหนี้ได้นำเงินจำนวน 65,000 บาท ไปร่วมลงทุนกับจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 1ได้ทำสัญญาการลงทุนลงวันที่ 13 มีนาคม 2528 ให้เจ้าหนี้ไว้ และจำเลยที่ 1 ได้ออกเช็คของธนาคารกรุงศรีอยุธยา จำกัด สาขาบางรักลงวันที่ 13 มิถุนายน 2528 จำนวนเงิน 65,000 บาท โดยมีนายปรีชา และจำเลยที่ 2 เป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่าย และมีจำเลยที่ 3 ลงลายมือชื่อสลักหลังมอบให้แก่เจ้าหนี้เพื่อเป็นหลักประกันเงินลงทุนของเจ้าหนี้ ต่อมาจำเลยที่ 1 ได้ปิดกิจการ นายปรีชากับจำเลยที่ 2 หลบหนี วันที่ 25 มิถุนายน 2528 เจ้าหนี้ได้นำเช็คดังกล่าวไปเรียกเก็บเงินแต่ธนาคารตามเช็คปฏิเสธการจ่ายเงินเจ้าหนี้จึงยื่นคำขอรับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 และที่ 3พิเคราะห์แล้ว ปัญหามีว่าเจ้าหนี้มีสิทธิยื่นคำขอรับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 หรือไม่ ในเรื่องนี้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้เสนอความเห็นต่อศาลชั้นต้นให้เจ้าหนี้ ได้รับชำระหนี้ตามเช็คดังกล่าวจากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ ปัญหาในชั้นนี้จึงมีเพียงว่าจำเลยที่ 2 ต้องรับผิดตามเช็คพิพาทต่อเจ้าหนี้หรือไม่ เห็นว่า เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าเจ้าหนี้ได้มอบเงินให้จำเลยที่ 1 เพื่อร่วมลงทุน แล้วจำเลยที่ 1 ได้ออกเช็คพิพาทมอบให้เจ้าหนี้ไว้ เพื่อเป็นหลักประกันเงินลงทุนของเจ้าหนี้ โดยเช็คพิพาทนี้มีนายปรีชากับจำเลยที่ 2 เป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่าย แม้เช็คพิพาทนี้มิได้ประทับตราของจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 2 ได้ลงลายมือชื่อไว้โดยมิได้เขียนว่าทำการแทนก็ตาม แต่การลงลายมือชื่อของนายปรีชากับจำเลยที่ 2 เป็นการลงลายมือชื่อในฐานะกรรมการของบริษัทจำเลยที่ 1 เป็นการแสดงออกถึงความประสงค์ของนิติบุคคลโดยผู้แทนของนิติบุคคลดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 75 เดิม (มาตรา 70ที่แก้ไขใหม่) การกระทำของนายปรีชากับจำเลยที่ 2 จึงเป็นการกระทำในนามของจำเลยที่ 1 มิใช่การกระทำของตัวแทนที่ลงลายมือชื่อของตนในตั๋วเงินแทนตัวการ แต่มิได้เขียนแถลงว่ากระทำการแทนบุคคลอื่นซึ่งบุคคลนั้นต้องรับผิดตามความในตั๋วเงินนั้นดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 901 จำเลยที่ 2 จึงไม่ต้องรับผิด ปัญหาอื่นตามฎีกาของจำเลยที่ 2 ไม่จำต้องวินิจฉัย ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วยกับคำสั่งศาลชั้นต้นและคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ฎีกาของจำเลยที่ 2 ฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ที่ขอชำระหนี้ตามเช็คจากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์(เพ็ง เพ็งนิติ-บุญส่ง วรรณกลาง-พรชัย สมรรถเวช)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุหลักการสำคัญที่ถือว่าเป็นหัวใจของบทบัญญัติว่าด้วยตั๋วเงินคือผู้ลงลายมือชื่อในตั๋วเงินต้องรับผิดตามเนื้อความในตั๋วเงินนั้น(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 900) ซึ่งนำไปใช้บังคับกับเช็คด้วย กล่าวคือผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเช็คย่อมต้องรับผิดตามเนื้อความในเช็คนั้น (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 289/2530,3136/2532 และ3915/2533) เช่นจำเลยที่ 2 ลงลายมือชื่อด้านหลังเช็คพิพาทแล้วร่วมกับจำเลยที่ 1 นำเช็คไปมอบให้โจทก์ ถือว่าจำเลยที่ 2ลงลายมือชื่อด้านหลังเช็คด้วยความสมัครใจที่จะผูกพันต่อโจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงในอันที่จะรับผิดตามข้อความในเช็คอย่างเดียวกับจำเลยที่ 1 ผู้สั่งจ่ายด้วยการลงลายมือชื่อของตนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 900(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4872/2533) บทบัญญัติมาตรา 900 วรรคแรก เป็นเพียงหลักการทั่วไปเท่านั้นการลงลายมือชื่อในตั๋วเงินดังกล่าวมิใช่ว่าผู้ลงลายมือชื่อจะต้องรับผิดเสมอไป กล่าวคือหากมีบทบัญญัติยกเว้นไว้มิให้ต้องรับผิดผู้ลงลายมือชื่อในตั๋วเงินก็มิต้องรับผิดตามเนื้อความในตั๋วเงินนั้นเช่น ลงลายมือชื่อในตั๋วเงินโดยเขียนแถลงว่าทำการแทนบุคคลอีกคนหนึ่ง (มาตรา 901) หรือการลงชื่อในเช็คในฐานะนิติบุคคลผู้ลงลายมือชื่อในเช็คย่อมไม่ต้องรับผิดตามเนื้อความในเช็คนั้น หากแต่นิติบุคคลนั้นจะต้องรับผิดตามเช็คนั้น ปัญหาทางปฏิบัติที่เกิดขึ้นคือ กรณีที่ผู้มีอำนาจลงชื่อในนามของของนิติบุคคลนั้นได้ลงลายมือชื่อในตั๋วเงินหรือเช็คโดยมิได้ประทับตราของนิติบุคคล ดังนี้ ใครจะเป็นผู้รับผิดตามเนื้อความในตั๋วเงินหรือเช็คนั้น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 778/2536 ตามหัวข้อหมายเหตุนี้วางหลักว่าถ้าหากเป็นการกระทำในฐานะนิติบุคคลแล้วนิติบุคคลนั้นต้องรับผิด ผู้ลงชื่อในเช็คหาต้องรับผิดเป็นการส่วนตัวไม่ ความสำคัญจึงอยู่ที่ว่าแค่ไหนเพียงใดถือว่าเป็นการกระทำในฐานะนิติบุคคลนั้น คงต้องพิจารณาจากข้อเท็จจริงเป็นเรื่อง ๆไป ดังเช่นข้อเท็จจริงในคดีนี้ จำเลยที่ 1 เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด ออกเช็คพิพาทในกิจการของจำเลยที่ 1 แม้การออกเช็คดังกล่าวมิได้ประทับตรา ของจำเลยที่ 1 ก็ตาม จำเลยที่ 1 ย่อมผูกพันตามเช็คนั้น ส่วนจำเลยที่ 2 หาต้องรับผิดร่วมกับจำเลยที่ 1ไม่ เพราะกรณีข้อเท็จจริงดังกล่าวนี้ไม่ถือว่าจำเลยที่ 2 ได้กระทำในฐานะเป็นตัวแทนลงชื่อของตนในตั๋วเงินแทนตัวการ แต่มิได้เขียนแถลงว่ากระทำการแทนบุคคลอื่น อันจะเป็นเหตุให้ต้องรับผิดตามความในตั๋วเงินตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 901 อย่างไรก็ดีหากข้อเท็จจริงฟังได้ว่าเป็นการกระทำในฐานะส่วนตัวแล้วผู้ลงชื่อในตั๋วเงินนั้นต้องรับผิดเป็นการส่วนตัวตามเนื้อความในเช็ค เช่นคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3082/2532 จำเลยที่ 1 เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการของห้างหุ้นส่วนจำกัด จำเลยที่ 1 ได้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเช็คพิพาทของจำเลยที่ 2 มอบให้ ม. นำไปเป็นประกันการชำระค่าเช่าซื้อรถยนต์จากโจทก์ ปรากฏว่าตราที่ประทับไว้ในช่องผู้สั่งจ่ายในเช็คมิใช่ตราของจำเลยที่ 1 ดังนี้ จำเลยที่ 2 เท่านั้นต้องรับผิดต่อโจทก์ การวินิจฉัยปัญหาว่า ผู้ลงลายมือชื่อในเช็คว่าจะต้องรับผิดตามเนื้อความในเช็คเพียงใดหรือไม่นั้นจะมีปัญหามากกรณีที่มีการกระทำแทนนิติบุคคลหรือในนามนิติบุคคล ซึ่งตามแนวของศาลฎีกาถือหลักว่าความจริง แล้วผู้ที่มุ่งผูกพันหรือก่อนิติสัมพันธ์โดยตรงหรือโดยแท้จริงคือผู้ใด ดังเช่นคำพิพากษาฎีกาตามหมายเหตุนี้ดังนี้นับว่าเป็นความจริงตามข้อเท็จจริงและตามกฎหมาย เพราะบางกรณีคงจะต้องพิจารณาถึงหลักตัวการตัวแทนด้วยเพื่อคุ้มครองบุคคลภายนอก(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4305/2533) พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษาคำพิพากษา: คดีสืบเนื่องจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดจำเลยที่ 2 ที่ 3 เมื่อวันที่ 29 กันยายน 2529 เจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ตามเช็คและสัญญาการลงทุนรวมเป็นเงิน 71,304 บาท จากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 ที่ 3 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์นัดตรวจคำขอรับชำระหนี้แล้ว จำเลยที่ 2 โต้แย้งว่าจำเลยที่ 2 ได้ลงลายมือชื่อในเช็คร่วมกับนายปรีชา สิโรรส ในฐานะจำเลยที่ 2 เป็นกรรมการของจำเลยที่ 1 และเจ้าหนี้ได้ขอรับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของนายปรีชาเต็มจำนวนแล้ว จำเลยที่ 2 จึงไม่ต้องรับผิด เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์สอบสวนแล้วเห็นว่า จำเลยที่ 2 ลงลายมือชื่อในเช็คที่เจ้าหนี้นำมาขอรับชำระหนี้ต้องรับผิดตามเนื้อความในเช็คนั้นในฐานะผู้สั่งจ่าย จำเลยที่ 2 มิได้เขียนแถลงไว้ว่ากระทำการแทนจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 2 จึงต้องรับผิดตามเนื้อความในเช็คจำเลยที่ 3ลงลายมือชื่อสลักหลังเช็คต้องรับผิดตามเช็ค เห็นควรให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามเช็คเป็นเงิน 71,170.55 บาท จากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 และให้จำเลยที่ 3 ร่วมรับผิดด้วย โดยมีเงื่อนไขว่าหากเจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของนายปรีชาหรือจากจำเลยที่ 1 แล้ว เพียงใดให้สิทธิได้รับชำระหนี้ในคดีนี้ลดลงเพียงนั้นศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้เจ้าหนี้รับชำระหนี้ได้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จำเลยที่ 2 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ศาลฎีกาตรวจสำนวนประชุมปรึกษาแล้วข้อเท็จจริงฟังได้ยุติว่า จำเลยที่ 1 เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด มีนายปรีชา สิโรรสและจำเลยที่ 2 เป็นกรรมการ จำเลยที่ 1ได้กู้ยืมเงินจากประชาชนทั่วไปเพื่อนำไปประกอบธุรกิจเงินทุนซื้อขายสินค้าล่วงหน้า โดยตกลงจะให้ผลประโยชน์ตอบแทนอย่างสูง เจ้าหนี้ได้นำเงินจำนวน 65,000 บาท ไปร่วมลงทุนกับจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 1ได้ทำสัญญาการลงทุนลงวันที่ 13 มีนาคม 2528 ให้เจ้าหนี้ไว้ และจำเลยที่ 1 ได้ออกเช็คของธนาคารกรุงศรีอยุธยา จำกัด สาขาบางรักลงวันที่ 13 มิถุนายน 2528 จำนวนเงิน 65,000 บาท โดยมีนายปรีชา และจำเลยที่ 2 เป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่าย และมีจำเลยที่ 3 ลงลายมือชื่อสลักหลังมอบให้แก่เจ้าหนี้เพื่อเป็นหลักประกันเงินลงทุนของเจ้าหนี้ ต่อมาจำเลยที่ 1 ได้ปิดกิจการ นายปรีชากับจำเลยที่ 2 หลบหนี วันที่ 25 มิถุนายน 2528 เจ้าหนี้ได้นำเช็คดังกล่าวไปเรียกเก็บเงินแต่ธนาคารตามเช็คปฏิเสธการจ่ายเงินเจ้าหนี้จึงยื่นคำขอรับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 และที่ 3พิเคราะห์แล้ว ปัญหามีว่าเจ้าหนี้มีสิทธิยื่นคำขอรับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 หรือไม่ ในเรื่องนี้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้เสนอความเห็นต่อศาลชั้นต้นให้เจ้าหนี้ ได้รับชำระหนี้ตามเช็คดังกล่าวจากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ ปัญหาในชั้นนี้จึงมีเพียงว่าจำเลยที่ 2 ต้องรับผิดตามเช็คพิพาทต่อเจ้าหนี้หรือไม่ เห็นว่า เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าเจ้าหนี้ได้มอบเงินให้จำเลยที่ 1 เพื่อร่วมลงทุน แล้วจำเลยที่ 1 ได้ออกเช็คพิพาทมอบให้เจ้าหนี้ไว้ เพื่อเป็นหลักประกันเงินลงทุนของเจ้าหนี้ โดยเช็คพิพาทนี้มีนายปรีชากับจำเลยที่ 2 เป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่าย แม้เช็คพิพาทนี้มิได้ประทับตราของจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 2 ได้ลงลายมือชื่อไว้โดยมิได้เขียนว่าทำการแทนก็ตาม แต่การลงลายมือชื่อของนายปรีชากับจำเลยที่ 2 เป็นการลงลายมือชื่อในฐานะกรรมการของบริษัทจำเลยที่ 1 เป็นการแสดงออกถึงความประสงค์ของนิติบุคคลโดยผู้แทนของนิติบุคคลดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 75 เดิม (มาตรา 70ที่แก้ไขใหม่) การกระทำของนายปรีชากับจำเลยที่ 2 จึงเป็นการกระทำในนามของจำเลยที่ 1 มิใช่การกระทำของตัวแทนที่ลงลายมือชื่อของตนในตั๋วเงินแทนตัวการ แต่มิได้เขียนแถลงว่ากระทำการแทนบุคคลอื่นซึ่งบุคคลนั้นต้องรับผิดตามความในตั๋วเงินนั้นดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 901 จำเลยที่ 2 จึงไม่ต้องรับผิด ปัญหาอื่นตามฎีกาของจำเลยที่ 2 ไม่จำต้องวินิจฉัย ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วยกับคำสั่งศาลชั้นต้นและคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ฎีกาของจำเลยที่ 2 ฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ที่ขอชำระหนี้ตามเช็คจากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 778/2536พันเอก ลพุล พินทุ โยธิน กับพวกโจทก์เจ้าหนี้โจทก์พันเอก บุญ เกิด วา ด วา รีโจทก์บริษัท เดอะปิรามิดเอนเตอร์ไพรซ์ จำกัด กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 70, ม. 901เจ้าหนี้มอบเงินให้บริษัทจำเลยที่ 1 เพื่อร่วมลงทุนแล้วจำเลยที่ 1 ออกเช็คพิพาทมอบให้เจ้าหนี้ไว้เพื่อเป็นหลักประกันเงินลงทุนของเจ้าหนี้ โดย ป. และจำเลยที่ 2 เป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายแม้จะไม่ได้ประทับตราของจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 2 ได้ลงลายมือชื่อไว้โดยมิได้เขียนว่าทำการแทนก็ตาม แต่การลงลายมือชื่อของ ป.กับจำเลยที่ 2 ก็เป็นการลงลายมือชื่อในฐานะกรรมการของบริษัทจำเลยที่ 1 เป็นการแสดงออกถึงความประสงค์ของนิติบุคคลโดยผู้แทนของนิติบุคคลดังที่บัญญัติไว้ใน ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 75 เดิม (มาตรา 70 ที่แก้ไขใหม่) การกระทำของ ป. กับจำเลยที่ 2 จึงเป็นการกระทำในนามของจำเลยที่ 1 มิใช่การกระทำของตัวแทนที่ลงลายมือชื่อของตนในตั๋วเงินแทนตัวการ แต่มิได้เขียนแถลงว่ากระทำการแทนบุคคลอื่น ซึ่งบุคคลนั้นต้องรับผิดตามความในตั๋วเงินดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 901จำเลยที่ 2 จึงไม่ต้องรับผิดคดีสืบเนื่องจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดจำเลยที่ 2 ที่ 3 เมื่อวันที่ 29 กันยายน 2529 เจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ตามเช็คและสัญญาการลงทุนรวมเป็นเงิน 71,304 บาท จากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 ที่ 3 เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์นัดตรวจคำขอรับชำระหนี้แล้ว จำเลยที่ 2 โต้แย้งว่าจำเลยที่ 2 ได้ลงลายมือชื่อในเช็คร่วมกับนายปรีชา สิโรรส ในฐานะจำเลยที่ 2 เป็นกรรมการของจำเลยที่ 1 และเจ้าหนี้ได้ขอรับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของนายปรีชาเต็มจำนวนแล้ว จำเลยที่ 2 จึงไม่ต้องรับผิด เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์สอบสวนแล้วเห็นว่า จำเลยที่ 2 ลงลายมือชื่อในเช็คที่เจ้าหนี้นำมาขอรับชำระหนี้ต้องรับผิดตามเนื้อความในเช็คนั้นในฐานะผู้สั่งจ่าย จำเลยที่ 2 มิได้เขียนแถลงไว้ว่ากระทำการแทนจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 2 จึงต้องรับผิดตามเนื้อความในเช็คจำเลยที่ 3ลงลายมือชื่อสลักหลังเช็คต้องรับผิดตามเช็ค เห็นควรให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามเช็คเป็นเงิน 71,170.55 บาท จากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 และให้จำเลยที่ 3 ร่วมรับผิดด้วย โดยมีเงื่อนไขว่าหากเจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของนายปรีชาหรือจากจำเลยที่ 1 แล้ว เพียงใดให้สิทธิได้รับชำระหนี้ในคดีนี้ลดลงเพียงนั้นศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้เจ้าหนี้รับชำระหนี้ได้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จำเลยที่ 2 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยที่ 2 ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ศาลฎีกาตรวจสำนวนประชุมปรึกษาแล้วข้อเท็จจริงฟังได้ยุติว่า จำเลยที่ 1 เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด มีนายปรีชา สิโรรสและจำเลยที่ 2 เป็นกรรมการ จำเลยที่ 1ได้กู้ยืมเงินจากประชาชนทั่วไปเพื่อนำไปประกอบธุรกิจเงินทุนซื้อขายสินค้าล่วงหน้า โดยตกลงจะให้ผลประโยชน์ตอบแทนอย่างสูง เจ้าหนี้ได้นำเงินจำนวน 65,000 บาท ไปร่วมลงทุนกับจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 1ได้ทำสัญญาการลงทุนลงวันที่ 13 มีนาคม 2528 ให้เจ้าหนี้ไว้ และจำเลยที่ 1 ได้ออกเช็คของธนาคารกรุงศรีอยุธยา จำกัด สาขาบางรักลงวันที่ 13 มิถุนายน 2528 จำนวนเงิน 65,000 บาท โดยมีนายปรีชา และจำเลยที่ 2 เป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่าย และมีจำเลยที่ 3 ลงลายมือชื่อสลักหลังมอบให้แก่เจ้าหนี้เพื่อเป็นหลักประกันเงินลงทุนของเจ้าหนี้ ต่อมาจำเลยที่ 1 ได้ปิดกิจการ นายปรีชากับจำเลยที่ 2 หลบหนี วันที่ 25 มิถุนายน 2528 เจ้าหนี้ได้นำเช็คดังกล่าวไปเรียกเก็บเงินแต่ธนาคารตามเช็คปฏิเสธการจ่ายเงินเจ้าหนี้จึงยื่นคำขอรับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 และที่ 3พิเคราะห์แล้ว ปัญหามีว่าเจ้าหนี้มีสิทธิยื่นคำขอรับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 หรือไม่ ในเรื่องนี้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้เสนอความเห็นต่อศาลชั้นต้นให้เจ้าหนี้ ได้รับชำระหนี้ตามเช็คดังกล่าวจากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ ปัญหาในชั้นนี้จึงมีเพียงว่าจำเลยที่ 2 ต้องรับผิดตามเช็คพิพาทต่อเจ้าหนี้หรือไม่ เห็นว่า เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าเจ้าหนี้ได้มอบเงินให้จำเลยที่ 1 เพื่อร่วมลงทุน แล้วจำเลยที่ 1 ได้ออกเช็คพิพาทมอบให้เจ้าหนี้ไว้ เพื่อเป็นหลักประกันเงินลงทุนของเจ้าหนี้ โดยเช็คพิพาทนี้มีนายปรีชากับจำเลยที่ 2 เป็นผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่าย แม้เช็คพิพาทนี้มิได้ประทับตราของจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 2 ได้ลงลายมือชื่อไว้โดยมิได้เขียนว่าทำการแทนก็ตาม แต่การลงลายมือชื่อของนายปรีชากับจำเลยที่ 2 เป็นการลงลายมือชื่อในฐานะกรรมการของบริษัทจำเลยที่ 1 เป็นการแสดงออกถึงความประสงค์ของนิติบุคคลโดยผู้แทนของนิติบุคคลดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 75 เดิม (มาตรา 70ที่แก้ไขใหม่) การกระทำของนายปรีชากับจำเลยที่ 2 จึงเป็นการกระทำในนามของจำเลยที่ 1 มิใช่การกระทำของตัวแทนที่ลงลายมือชื่อของตนในตั๋วเงินแทนตัวการ แต่มิได้เขียนแถลงว่ากระทำการแทนบุคคลอื่นซึ่งบุคคลนั้นต้องรับผิดตามความในตั๋วเงินนั้นดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 901 จำเลยที่ 2 จึงไม่ต้องรับผิด ปัญหาอื่นตามฎีกาของจำเลยที่ 2 ไม่จำต้องวินิจฉัย ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วยกับคำสั่งศาลชั้นต้นและคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ฎีกาของจำเลยที่ 2 ฟังขึ้น"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ที่ขอชำระหนี้ตามเช็คจากกองทรัพย์สินของจำเลยที่ 2 นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์(เพ็ง เพ็งนิติ-บุญส่ง วรรณกลาง-พรชัย สมรรถเวช)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุหลักการสำคัญที่ถือว่าเป็นหัวใจของบทบัญญัติว่าด้วยตั๋วเงินคือผู้ลงลายมือชื่อในตั๋วเงินต้องรับผิดตามเนื้อความในตั๋วเงินนั้น(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 900) ซึ่งนำไปใช้บังคับกับเช็คด้วย กล่าวคือผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเช็คย่อมต้องรับผิดตามเนื้อความในเช็คนั้น (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 289/2530,3136/2532 และ3915/2533) เช่นจำเลยที่ 2 ลงลายมือชื่อด้านหลังเช็คพิพาทแล้วร่วมกับจำเลยที่ 1 นำเช็คไปมอบให้โจทก์ ถือว่าจำเลยที่ 2ลงลายมือชื่อด้านหลังเช็คด้วยความสมัครใจที่จะผูกพันต่อโจทก์ซึ่งเป็นผู้ทรงในอันที่จะรับผิดตามข้อความในเช็คอย่างเดียวกับจำเลยที่ 1 ผู้สั่งจ่ายด้วยการลงลายมือชื่อของตนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 900(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4872/2533) บทบัญญัติมาตรา 900 วรรคแรก เป็นเพียงหลักการทั่วไปเท่านั้นการลงลายมือชื่อในตั๋วเงินดังกล่าวมิใช่ว่าผู้ลงลายมือชื่อจะต้องรับผิดเสมอไป กล่าวคือหากมีบทบัญญัติยกเว้นไว้มิให้ต้องรับผิดผู้ลงลายมือชื่อในตั๋วเงินก็มิต้องรับผิดตามเนื้อความในตั๋วเงินนั้นเช่น ลงลายมือชื่อในตั๋วเงินโดยเขียนแถลงว่าทำการแทนบุคคลอีกคนหนึ่ง (มาตรา 901) หรือการลงชื่อในเช็คในฐานะนิติบุคคลผู้ลงลายมือชื่อในเช็คย่อมไม่ต้องรับผิดตามเนื้อความในเช็คนั้น หากแต่นิติบุคคลนั้นจะต้องรับผิดตามเช็คนั้น ปัญหาทางปฏิบัติที่เกิดขึ้นคือ กรณีที่ผู้มีอำนาจลงชื่อในนามของของนิติบุคคลนั้นได้ลงลายมือชื่อในตั๋วเงินหรือเช็คโดยมิได้ประทับตราของนิติบุคคล ดังนี้ ใครจะเป็นผู้รับผิดตามเนื้อความในตั๋วเงินหรือเช็คนั้น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 778/2536 ตามหัวข้อหมายเหตุนี้วางหลักว่าถ้าหากเป็นการกระทำในฐานะนิติบุคคลแล้วนิติบุคคลนั้นต้องรับผิด ผู้ลงชื่อในเช็คหาต้องรับผิดเป็นการส่วนตัวไม่ ความสำคัญจึงอยู่ที่ว่าแค่ไหนเพียงใดถือว่าเป็นการกระทำในฐานะนิติบุคคลนั้น คงต้องพิจารณาจากข้อเท็จจริงเป็นเรื่อง ๆไป ดังเช่นข้อเท็จจริงในคดีนี้ จำเลยที่ 1 เป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด ออกเช็คพิพาทในกิจการของจำเลยที่ 1 แม้การออกเช็คดังกล่าวมิได้ประทับตรา ของจำเลยที่ 1 ก็ตาม จำเลยที่ 1 ย่อมผูกพันตามเช็คนั้น ส่วนจำเลยที่ 2 หาต้องรับผิดร่วมกับจำเลยที่ 1ไม่ เพราะกรณีข้อเท็จจริงดังกล่าวนี้ไม่ถือว่าจำเลยที่ 2 ได้กระทำในฐานะเป็นตัวแทนลงชื่อของตนในตั๋วเงินแทนตัวการ แต่มิได้เขียนแถลงว่ากระทำการแทนบุคคลอื่น อันจะเป็นเหตุให้ต้องรับผิดตามความในตั๋วเงินตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 901 อย่างไรก็ดีหากข้อเท็จจริงฟังได้ว่าเป็นการกระทำในฐานะส่วนตัวแล้วผู้ลงชื่อในตั๋วเงินนั้นต้องรับผิดเป็นการส่วนตัวตามเนื้อความในเช็ค เช่นคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3082/2532 จำเลยที่ 1 เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการของห้างหุ้นส่วนจำกัด จำเลยที่ 1 ได้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายเช็คพิพาทของจำเลยที่ 2 มอบให้ ม. นำไปเป็นประกันการชำระค่าเช่าซื้อรถยนต์จากโจทก์ ปรากฏว่าตราที่ประทับไว้ในช่องผู้สั่งจ่ายในเช็คมิใช่ตราของจำเลยที่ 1 ดังนี้ จำเลยที่ 2 เท่านั้นต้องรับผิดต่อโจทก์ การวินิจฉัยปัญหาว่า ผู้ลงลายมือชื่อในเช็คว่าจะต้องรับผิดตามเนื้อความในเช็คเพียงใดหรือไม่นั้นจะมีปัญหามากกรณีที่มีการกระทำแทนนิติบุคคลหรือในนามนิติบุคคล ซึ่งตามแนวของศาลฎีกาถือหลักว่าความจริง แล้วผู้ที่มุ่งผูกพันหรือก่อนิติสัมพันธ์โดยตรงหรือโดยแท้จริงคือผู้ใด ดังเช่นคำพิพากษาฎีกาตามหมายเหตุนี้ดังนี้นับว่าเป็นความจริงตามข้อเท็จจริงและตามกฎหมาย เพราะบางกรณีคงจะต้องพิจารณาถึงหลักตัวการตัวแทนด้วยเพื่อคุ้มครองบุคคลภายนอก(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4305/2533) พลประสิทธิ์ ฤทธิ์รักษา