คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5284/2538หลักกฎหมาย: โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยทั้งสามโอนที่ดินมีโฉนดแก่โจทก์โดยอ้างว่าปู่และย่าได้ขายที่ดินพิพาทให้แก่บิดาโจทก์โดยไม่ได้จดทะเบียนแต่ได้มอบการครอบครองให้เป็นเวลาเกิน10ปีโจทก์เป็นผู้รับมรดกที่ดินพิพาทจากบิดาแล้วครอบครองต่อมาจนได้กรรมสิทธิ์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1382เมื่อจำเลยที่3ซึ่งเป็นผู้จัดการมรดกตามคำสั่งศาลรับว่าจะโอนที่ดินพิพาทให้โจทก์แล้วจะเกี่ยวให้โจทก์ชำระค่าใช้จ่ายในการดำเนินการให้จำเลยที่3ก่อนโอนไม่ได้ข้อที่จำเลยที่3อ้างว่าเป็นบันทึกข้อตกลงให้ชำระค่าใช้จ่ายนั้นความจริงเป็นเพียงบันทึกรายงานการประชุมเท่านั้นประกอบกับจำเลยที่3ไม่ได้ฟ้องแย้งเรียกเงินจำนวนดังกล่าวเข้ามาด้วยการที่จะให้โจทก์ชำระเงินค่าใช้จ่ายก่อนโอนนั้นเป็นเรื่องที่จำเลยที่3จะต้องไปว่ากล่าวกันต่างหากโจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น บุตร ของ นาย และ กับ นาง โต บุญยม จำเลย ทั้ง สาม เป็น ผู้จัดการมรดก ของ นาง เจียม บุญยม ย่า ของ โจทก์ เมื่อ ประมาณ 30 ปี มา แล้ว นาย เฮม นางเจียม บุญยม ซึ่ง เป็น ปู่ย่า ของ โจทก์ ได้ ขาย ส่วน หนึ่ง ของ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 15 เนื้อที่ 8 ไร่ และได้ ส่งมอบ ที่ดิน ส่วน ที่ ขาย ให้ แก่ นาย และ ครอบครอง อย่าง เป็น เจ้าของ ตลอดมา แต่ ยัง ไม่ได้ แบ่งแยก โฉนด โอน ที่ดินพิพาท ให้ แก่ นาย และ นายเฮม และ นาง เจียม ก็ ถึงแก่กรรม เสีย ก่อน โดย นาง เจียม ถึงแก่กรรม เมื่อ ปี 2519 จำเลย ทั้ง สาม ได้รับ การ แต่งตั้ง ให้ เป็น ผู้จัดการมรดกของ นาง เจียม ตาม คำสั่งศาล ส่วน นาย และ บิดา โจทก์ ถึงแก่กรรม เมื่อ ปี 2524 โจทก์ ได้รับ มรดก ที่ดินพิพาท จาก นาย และ แล้ว ครอบครองอย่าง เป็น เจ้าของ ตลอดมา จน ถึง ปัจจุบัน จำเลย ทั้ง สาม ได้ ร่วม กับนาย อรุณ วันแอเลาะ จัดการ แบ่ง มรดก ของ นาง เจียม ให้ แก่ ทายาท ตาม บันทึก ข้อตกลง แบ่ง ทรัพย์ ลงวันที่ 22 ตุลาคม 2532 เมื่อ จำเลยทั้ง สาม จัดการ แบ่ง ที่ดิน แล้ว โจทก์ เห็นว่า จำเลย ทั้ง สาม แบ่งแยก ที่ดินส่วน ของ โจทก์ ไม่ถูกต้อง ไม่มี ที่ดิน แปลง ใด ที่ จำเลย แบ่ง ออก มา ให้ โจทก์มี เนื้อที่ เต็ม จำนวน 8 ไร่ ตาม บันทึก ข้อตกลง แบ่ง ทรัพย์สิน โจทก์ ได้ติดต่อ ให้ จำเลย ทั้ง สาม แบ่งแยก ที่ดิน เนื้อที่ 8 ไร่ ตาม ที่ โจทก์ครอบครอง เป็น เจ้าของ ให้ แก่ โจทก์ หลาย ครั้ง ครั้งหลัง สุด ประมาณ กลางเดือน มีนาคม 2534 หาก แบ่งแยก ไม่ได้ ก็ ขอให้ โอน ที่ดิน โฉนด เลขที่ 15เนื้อที่ 7 ไร่ 47 ตารางวา พร้อม ทั้ง ชดใช้ ราคา ที่ดิน ที่ ขาด จาก 8 ไร่ให้ โจทก์ จำเลย ทั้ง สาม เพิกเฉย ขอให้ บังคับ จำเลย ทั้ง สาม แบ่งแยกที่ดิน โฉนด เลขที่ 15 ตาม ที่ โจทก์ ครอบครอง ให้ แก่ โจทก์ หาก แบ่งแยกไม่ได้ ให้ ถือเอา ที่ดิน โฉนด เลขที่ 15 ที่ แบ่งแยก ออก ใหม่ เนื้อที่ 7ไร่ 47 ตารางวา แทนที่ ดิน ของ โจทก์ ที่ ซื้อ และ ครอบครอง มา โดย ให้จำเลย ทั้ง สาม ไป จดทะเบียน โอน ใส่ ชื่อ โจทก์ เป็น ผู้ถือกรรมสิทธิ์ ภายใน1 เดือน และ ให้ ชดใช้ ราคา ที่ดิน ที่ ขาด จาก 8 ไร่ ให้ โจทก์ ด้วยหาก ไม่ปฏิบัติ ตาม ให้ ถือเอา คำพิพากษา แสดง เจตนา แทน จำเลย ทั้ง สามจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ขาดนัด ยื่นคำให้การจำเลย ที่ 3 ให้การ ว่า โจทก์ เป็น ผู้มีสิทธิ รับมรดก ราย นี้ จริงและ ตาม บันทึก ข้อตกลง แบ่ง ทรัพย์สิน ก็ ได้ พิจารณา ให้ โจทก์ ได้รับส่วนแบ่ง ที่ นอกเหนือ จาก ทรัพย์มรดก จริง แต่ โจทก์ ได้ ตกลง แล้ว ว่า ใน การรังวัด แบ่งแยก ที่ดิน หาก ได้ไม่ ถึง 8 ไร่ โจทก์ ก็ ยินดี รับ เพียง นั้นการ ตกลง ได้ กระทำ ต่อหน้า อนุญาโตตุลาการ โจทก์ จึง ไม่มี สิทธิเรียกร้อง เอา ค่า ชดใช้ ที่ดิน ส่วน ที่ ขาด ไป แต่อย่างใด คง มีสิทธิ ได้ที่ดิน โฉนด เลขที่ 15 ตาม ฟ้อง เมื่อ วันที่ 6 พฤษภาคม 2534 โจทก์จำเลย ทุกคน และ ผู้มีสิทธิ รับมรดก ได้ ตกลง กัน ทำ บันทึก ต่อหน้าอนุญาโตตุลาการ ว่า ที่ดิน ส่วน ที่ ขาย กัน แต่ เดิม จำนวน เนื้อที่ ประมาณ8 ไร่ ให้ ทายาท ผู้มีสิทธิ รับมรดก ชำระ ค่าใช้จ่าย เสีย ก่อน จึง จะ โอนให้ ทายาท ได้ เนื่องจาก มรดก ราย นี้ มี หนี้สิน อยู่ กับ สหกรณ์ คลอง สาม วาซึ่ง ผู้จัดการมรดก ต้อง ไป หา เงิน มา ไถ่ถอน นอกจาก นี้ โจทก์ ยัง ต้อง ชำระค่าใช้จ่าย เพื่อ ประโยชน์ ร่วมกัน ของ กอง มรดก ตาม ข้อตกลง อีก เป็นจำนวนเงิน ถึง 1,300,000 บาท ซึ่ง โจทก์ ก็ ทราบ ดี แต่ โจทก์ กลับนำ คดี มา ฟ้อง ศาล จึง เป็น การ ใช้ สิทธิ ไม่สุจริต เมื่อ โจทก์ ยัง ไม่นำ เงินดังกล่าว มา ชำระ โจทก์ ก็ ย่อม ไม่มี สิทธิ ที่ จะ รับโอน มรดก ราย นี้ ไปขอให้ ยกฟ้องระหว่าง พิจารณา โจทก์ จำเลย รับ กัน ว่า ที่ดินพิพาท ที่ จำเลย จะ ต้องโอน ให้ แก่ โจทก์ นั้น เป็น ที่ดิน โฉนด เลขที่ 15 เนื้อที่ 7 ไร่ 47ตารางวา โจทก์ ไม่ติดใจ เรียกร้อง ราคา ค่าที่ดิน จำนวน ที่ ขาด จาก8 ไร่ ไป 3 งาน เศษ และ ขอให้ ศาล วินิจฉัยชี้ขาด เบื้องต้น ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 24 ศาลชั้นต้น เห็นว่า คดีไม่อาจ วินิจฉัยชี้ขาด เบื้องต้น ได้ เพราะ มิใช่ ปัญหาข้อกฎหมาย แต่เห็นว่า ข้อเท็จจริง ตาม ฟ้อง และ ตาม คำให้การ รวมทั้ง ที่ คู่ความ แถลงต่อ ศาล นั้น พอ วินิจฉัยชี้ขาด ได้ แล้ว จึง ให้ งดสืบพยาน โจทก์ และ จำเลยศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว พิพากษา ให้ จำเลย ทั้ง สาม โอน ที่ดิน โฉนดเลขที่ 15 เลขที่ ดิน 206 ตำบล หน้าไม้ อำเภอลาดหลุมแก้ว จังหวัด ปทุมธานี เนื้อที่ 7 ไร่ 47 ตารางวา ให้ แก่ โจทก์ หาก ไม่ปฏิบัติ ตาม ให้ ถือเอา คำพิพากษา ของ ศาล เป็น การแสดง เจตนา แทน จำเลยทั้ง สามจำเลย ที่ 3 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนจำเลย ที่ 3 ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "มี ปัญหา ที่ ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา ของ จำเลยที่ 3 ว่า โจทก์ จะ ต้อง ปฏิบัติ ตาม บันทึก ข้อตกลง ลงวันที่ 6 พฤษภาคม2534 ข้อ 3.2 ที่ ว่า โจทก์ จะ ต้อง ชำระ เงิน ค่าใช้จ่าย ให้ จำเลย ที่ 3เสีย ก่อน จึง จะ มีสิทธิ บังคับ ให้ จำเลย ที่ 3 โอน ที่ดินพิพาท ให้ แก่โจทก์ ได้ จริง หรือไม่ เห็นว่า โจทก์ ฟ้อง ให้ จำเลย ทั้ง สาม โอน ที่ดินพิพาท ให้ แก่ โจทก์ ตาม สัญญาซื้อขาย ซึ่ง นาย เฮม และ นาง เจียม ได้ ขาย ที่ดินพิพาท ให้ แก่ นาย และ บิดา โจทก์ พร้อม กับ มอบ การ ครอบครอง ให้เป็น เวลา เกินกว่า 10 ปี แล้ว โจทก์ เป็น ผู้รับมรดก ที่ดินพิพาท จากนาย และ แล้ว ครอบครอง ต่อมา จน ได้ กรรมสิทธิ์ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 แล้ว การ ที่ จำเลย ที่ 3จะ เกี่ยง ให้ โจทก์ ชำระ ค่าใช้จ่าย ให้ จำเลย ที่ 3 เสีย ก่อน จึง จะ มีสิทธิบังคับ ให้ จำเลย ที่ 3 โอน ที่ดินพิพาท ให้ แก่ โจทก์ ได้ นั้น เห็นว่า ข้อ ที่จำเลย ที่ 3 อ้างว่า เป็น บันทึก ข้อตกลง ลงวันที่ 6 พฤษภาคม 2534ข้อ 3.2 นั้น ความจริง ข้ออ้าง ของ จำเลย ที่ 3 ดังกล่าว เป็น เพียงบันทึก รายงาน การ ประชุม หา ได้ เป็น บันทึก ข้อตกลง ดัง ที่ จำเลย ที่ 3ฎีกา ไม่ ประกอบ กับ จำเลย ที่ 3 ไม่ได้ ฟ้องแย้ง เรียกเงิน จำนวนดังกล่าว เข้า มา ด้วย จึง ไม่อาจ บังคับ ให้ โจทก์ ชำระ ค่าเสียหายให้ แก่ จำเลย ที่ 3 ได้ เมื่อ ข้อเท็จจริง ฟังได้ ว่า ที่ดินพิพาท เป็น ของโจทก์ แล้ว จำเลย ที่ 3 จะ เกี่ยง ให้ โจทก์ ชำระ เงิน ค่าใช้จ่าย ให้ แก่จำเลย ที่ 3 เสีย ก่อน จึง จะ โอน ที่ดินพิพาท ให้ ไม่ได้ เป็น เรื่อง ที่จำเลย ที่ 3 จะ ต้อง ไป ว่ากล่าว กัน ต่างหาก ที่ ศาลล่าง พิพากษาต้อง กัน มา นั้น ชอบแล้ว ฎีกา จำเลย ที่ 3 ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5284/2538นาย มะหมัด บุญยมโจทก์นาย หวัง บุญยม กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 194, ม. 369 ป.วิ.พ. ม. 177 วรรคสามโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยทั้งสามโอนที่ดินมีโฉนดแก่โจทก์โดยอ้างว่าปู่และย่าได้ขายที่ดินพิพาทให้แก่บิดาโจทก์โดยไม่ได้จดทะเบียนแต่ได้มอบการครอบครองให้เป็นเวลาเกิน10ปีโจทก์เป็นผู้รับมรดกที่ดินพิพาทจากบิดาแล้วครอบครองต่อมาจนได้กรรมสิทธิ์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1382เมื่อจำเลยที่3ซึ่งเป็นผู้จัดการมรดกตามคำสั่งศาลรับว่าจะโอนที่ดินพิพาทให้โจทก์แล้วจะเกี่ยวให้โจทก์ชำระค่าใช้จ่ายในการดำเนินการให้จำเลยที่3ก่อนโอนไม่ได้ข้อที่จำเลยที่3อ้างว่าเป็นบันทึกข้อตกลงให้ชำระค่าใช้จ่ายนั้นความจริงเป็นเพียงบันทึกรายงานการประชุมเท่านั้นประกอบกับจำเลยที่3ไม่ได้ฟ้องแย้งเรียกเงินจำนวนดังกล่าวเข้ามาด้วยการที่จะให้โจทก์ชำระเงินค่าใช้จ่ายก่อนโอนนั้นเป็นเรื่องที่จำเลยที่3จะต้องไปว่ากล่าวกันต่างหากโจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น บุตร ของ นาย และ กับ นาง โต บุญยม จำเลย ทั้ง สาม เป็น ผู้จัดการมรดก ของ นาง เจียม บุญยม ย่า ของ โจทก์ เมื่อ ประมาณ 30 ปี มา แล้ว นาย เฮม นางเจียม บุญยม ซึ่ง เป็น ปู่ย่า ของ โจทก์ ได้ ขาย ส่วน หนึ่ง ของ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 15 เนื้อที่ 8 ไร่ และได้ ส่งมอบ ที่ดิน ส่วน ที่ ขาย ให้ แก่ นาย และ ครอบครอง อย่าง เป็น เจ้าของ ตลอดมา แต่ ยัง ไม่ได้ แบ่งแยก โฉนด โอน ที่ดินพิพาท ให้ แก่ นาย และ นายเฮม และ นาง เจียม ก็ ถึงแก่กรรม เสีย ก่อน โดย นาง เจียม ถึงแก่กรรม เมื่อ ปี 2519 จำเลย ทั้ง สาม ได้รับ การ แต่งตั้ง ให้ เป็น ผู้จัดการมรดกของ นาง เจียม ตาม คำสั่งศาล ส่วน นาย และ บิดา โจทก์ ถึงแก่กรรม เมื่อ ปี 2524 โจทก์ ได้รับ มรดก ที่ดินพิพาท จาก นาย และ แล้ว ครอบครองอย่าง เป็น เจ้าของ ตลอดมา จน ถึง ปัจจุบัน จำเลย ทั้ง สาม ได้ ร่วม กับนาย อรุณ วันแอเลาะ จัดการ แบ่ง มรดก ของ นาง เจียม ให้ แก่ ทายาท ตาม บันทึก ข้อตกลง แบ่ง ทรัพย์ ลงวันที่ 22 ตุลาคม 2532 เมื่อ จำเลยทั้ง สาม จัดการ แบ่ง ที่ดิน แล้ว โจทก์ เห็นว่า จำเลย ทั้ง สาม แบ่งแยก ที่ดินส่วน ของ โจทก์ ไม่ถูกต้อง ไม่มี ที่ดิน แปลง ใด ที่ จำเลย แบ่ง ออก มา ให้ โจทก์มี เนื้อที่ เต็ม จำนวน 8 ไร่ ตาม บันทึก ข้อตกลง แบ่ง ทรัพย์สิน โจทก์ ได้ติดต่อ ให้ จำเลย ทั้ง สาม แบ่งแยก ที่ดิน เนื้อที่ 8 ไร่ ตาม ที่ โจทก์ครอบครอง เป็น เจ้าของ ให้ แก่ โจทก์ หลาย ครั้ง ครั้งหลัง สุด ประมาณ กลางเดือน มีนาคม 2534 หาก แบ่งแยก ไม่ได้ ก็ ขอให้ โอน ที่ดิน โฉนด เลขที่ 15เนื้อที่ 7 ไร่ 47 ตารางวา พร้อม ทั้ง ชดใช้ ราคา ที่ดิน ที่ ขาด จาก 8 ไร่ให้ โจทก์ จำเลย ทั้ง สาม เพิกเฉย ขอให้ บังคับ จำเลย ทั้ง สาม แบ่งแยกที่ดิน โฉนด เลขที่ 15 ตาม ที่ โจทก์ ครอบครอง ให้ แก่ โจทก์ หาก แบ่งแยกไม่ได้ ให้ ถือเอา ที่ดิน โฉนด เลขที่ 15 ที่ แบ่งแยก ออก ใหม่ เนื้อที่ 7ไร่ 47 ตารางวา แทนที่ ดิน ของ โจทก์ ที่ ซื้อ และ ครอบครอง มา โดย ให้จำเลย ทั้ง สาม ไป จดทะเบียน โอน ใส่ ชื่อ โจทก์ เป็น ผู้ถือกรรมสิทธิ์ ภายใน1 เดือน และ ให้ ชดใช้ ราคา ที่ดิน ที่ ขาด จาก 8 ไร่ ให้ โจทก์ ด้วยหาก ไม่ปฏิบัติ ตาม ให้ ถือเอา คำพิพากษา แสดง เจตนา แทน จำเลย ทั้ง สามจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ขาดนัด ยื่นคำให้การจำเลย ที่ 3 ให้การ ว่า โจทก์ เป็น ผู้มีสิทธิ รับมรดก ราย นี้ จริงและ ตาม บันทึก ข้อตกลง แบ่ง ทรัพย์สิน ก็ ได้ พิจารณา ให้ โจทก์ ได้รับส่วนแบ่ง ที่ นอกเหนือ จาก ทรัพย์มรดก จริง แต่ โจทก์ ได้ ตกลง แล้ว ว่า ใน การรังวัด แบ่งแยก ที่ดิน หาก ได้ไม่ ถึง 8 ไร่ โจทก์ ก็ ยินดี รับ เพียง นั้นการ ตกลง ได้ กระทำ ต่อหน้า อนุญาโตตุลาการ โจทก์ จึง ไม่มี สิทธิเรียกร้อง เอา ค่า ชดใช้ ที่ดิน ส่วน ที่ ขาด ไป แต่อย่างใด คง มีสิทธิ ได้ที่ดิน โฉนด เลขที่ 15 ตาม ฟ้อง เมื่อ วันที่ 6 พฤษภาคม 2534 โจทก์จำเลย ทุกคน และ ผู้มีสิทธิ รับมรดก ได้ ตกลง กัน ทำ บันทึก ต่อหน้าอนุญาโตตุลาการ ว่า ที่ดิน ส่วน ที่ ขาย กัน แต่ เดิม จำนวน เนื้อที่ ประมาณ8 ไร่ ให้ ทายาท ผู้มีสิทธิ รับมรดก ชำระ ค่าใช้จ่าย เสีย ก่อน จึง จะ โอนให้ ทายาท ได้ เนื่องจาก มรดก ราย นี้ มี หนี้สิน อยู่ กับ สหกรณ์ คลอง สาม วาซึ่ง ผู้จัดการมรดก ต้อง ไป หา เงิน มา ไถ่ถอน นอกจาก นี้ โจทก์ ยัง ต้อง ชำระค่าใช้จ่าย เพื่อ ประโยชน์ ร่วมกัน ของ กอง มรดก ตาม ข้อตกลง อีก เป็นจำนวนเงิน ถึง 1,300,000 บาท ซึ่ง โจทก์ ก็ ทราบ ดี แต่ โจทก์ กลับนำ คดี มา ฟ้อง ศาล จึง เป็น การ ใช้ สิทธิ ไม่สุจริต เมื่อ โจทก์ ยัง ไม่นำ เงินดังกล่าว มา ชำระ โจทก์ ก็ ย่อม ไม่มี สิทธิ ที่ จะ รับโอน มรดก ราย นี้ ไปขอให้ ยกฟ้องระหว่าง พิจารณา โจทก์ จำเลย รับ กัน ว่า ที่ดินพิพาท ที่ จำเลย จะ ต้องโอน ให้ แก่ โจทก์ นั้น เป็น ที่ดิน โฉนด เลขที่ 15 เนื้อที่ 7 ไร่ 47ตารางวา โจทก์ ไม่ติดใจ เรียกร้อง ราคา ค่าที่ดิน จำนวน ที่ ขาด จาก8 ไร่ ไป 3 งาน เศษ และ ขอให้ ศาล วินิจฉัยชี้ขาด เบื้องต้น ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 24 ศาลชั้นต้น เห็นว่า คดีไม่อาจ วินิจฉัยชี้ขาด เบื้องต้น ได้ เพราะ มิใช่ ปัญหาข้อกฎหมาย แต่เห็นว่า ข้อเท็จจริง ตาม ฟ้อง และ ตาม คำให้การ รวมทั้ง ที่ คู่ความ แถลงต่อ ศาล นั้น พอ วินิจฉัยชี้ขาด ได้ แล้ว จึง ให้ งดสืบพยาน โจทก์ และ จำเลยศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว พิพากษา ให้ จำเลย ทั้ง สาม โอน ที่ดิน โฉนดเลขที่ 15 เลขที่ ดิน 206 ตำบล หน้าไม้ อำเภอลาดหลุมแก้ว จังหวัด ปทุมธานี เนื้อที่ 7 ไร่ 47 ตารางวา ให้ แก่ โจทก์ หาก ไม่ปฏิบัติ ตาม ให้ ถือเอา คำพิพากษา ของ ศาล เป็น การแสดง เจตนา แทน จำเลยทั้ง สามจำเลย ที่ 3 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนจำเลย ที่ 3 ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "มี ปัญหา ที่ ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา ของ จำเลยที่ 3 ว่า โจทก์ จะ ต้อง ปฏิบัติ ตาม บันทึก ข้อตกลง ลงวันที่ 6 พฤษภาคม2534 ข้อ 3.2 ที่ ว่า โจทก์ จะ ต้อง ชำระ เงิน ค่าใช้จ่าย ให้ จำเลย ที่ 3เสีย ก่อน จึง จะ มีสิทธิ บังคับ ให้ จำเลย ที่ 3 โอน ที่ดินพิพาท ให้ แก่โจทก์ ได้ จริง หรือไม่ เห็นว่า โจทก์ ฟ้อง ให้ จำเลย ทั้ง สาม โอน ที่ดินพิพาท ให้ แก่ โจทก์ ตาม สัญญาซื้อขาย ซึ่ง นาย เฮม และ นาง เจียม ได้ ขาย ที่ดินพิพาท ให้ แก่ นาย และ บิดา โจทก์ พร้อม กับ มอบ การ ครอบครอง ให้เป็น เวลา เกินกว่า 10 ปี แล้ว โจทก์ เป็น ผู้รับมรดก ที่ดินพิพาท จากนาย และ แล้ว ครอบครอง ต่อมา จน ได้ กรรมสิทธิ์ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 แล้ว การ ที่ จำเลย ที่ 3จะ เกี่ยง ให้ โจทก์ ชำระ ค่าใช้จ่าย ให้ จำเลย ที่ 3 เสีย ก่อน จึง จะ มีสิทธิบังคับ ให้ จำเลย ที่ 3 โอน ที่ดินพิพาท ให้ แก่ โจทก์ ได้ นั้น เห็นว่า ข้อ ที่จำเลย ที่ 3 อ้างว่า เป็น บันทึก ข้อตกลง ลงวันที่ 6 พฤษภาคม 2534ข้อ 3.2 นั้น ความจริง ข้ออ้าง ของ จำเลย ที่ 3 ดังกล่าว เป็น เพียงบันทึก รายงาน การ ประชุม หา ได้ เป็น บันทึก ข้อตกลง ดัง ที่ จำเลย ที่ 3ฎีกา ไม่ ประกอบ กับ จำเลย ที่ 3 ไม่ได้ ฟ้องแย้ง เรียกเงิน จำนวนดังกล่าว เข้า มา ด้วย จึง ไม่อาจ บังคับ ให้ โจทก์ ชำระ ค่าเสียหายให้ แก่ จำเลย ที่ 3 ได้ เมื่อ ข้อเท็จจริง ฟังได้ ว่า ที่ดินพิพาท เป็น ของโจทก์ แล้ว จำเลย ที่ 3 จะ เกี่ยง ให้ โจทก์ ชำระ เงิน ค่าใช้จ่าย ให้ แก่จำเลย ที่ 3 เสีย ก่อน จึง จะ โอน ที่ดินพิพาท ให้ ไม่ได้ เป็น เรื่อง ที่จำเลย ที่ 3 จะ ต้อง ไป ว่ากล่าว กัน ต่างหาก ที่ ศาลล่าง พิพากษาต้อง กัน มา นั้น ชอบแล้ว ฎีกา จำเลย ที่ 3 ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(นิวัตน์ แก้วเกิดเคน-ยงยุทธ ธารีสาร-ยรรยง ปานุราช)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1.แม้คดีนี้โจทก์จะฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสามโอนที่ดินมีโฉนดแก่โจทก์ตามสัญญาซื้อขายซึ่งไม่ได้จดทะเบียนไว้แล้วมอบการครอบครอบให้เป็นเวลาเกิน10ปีและโจทก์เป็นผู้รับมรดกที่ดินพิพาทจากผู้ซื้อแล้วครอบครองปรปักษ์จนได้กรรมสิทธิ์ก็ตามจำเลยที่3ก็ได้ต่อสู้ว่าแม้โจทก์เป็นผู้มีสิทธิรับมรดกรายนี้แต่โจทก์จะต้องชำระค่าใช้จ่ายตามบันทึกข้อตกลงแบ่งทรัพย์สินก่อนจึงมีปัญหาว่าข้อต่อสู้ของจำเลยที่3จะฟังขึ้นหรือไม่เพียงใด 2.ปัญหาเบื้องต้นที่จะต้องพิจารณาก่อนน่าจะได้แก่ปัญหาที่ว่าโจทก์ได้ที่ดินพิพาทในเหตุใดเหตุแห่งการครอบครองปรปักษ์ที่ดินมีโฉนดหรือการแบ่งทรัพย์สินตามข้อตกลงเพราะถ้าโจทก์ได้ที่ดินพิพาทมาในเหตุใดเหตุหนึ่งดังกล่าวย่อมมีผลทำให้คดีโจทก์เปลี่ยนแปลงไปกล่าวคือหากเป็นการได้มาโดยการครอบครองปรปักษ์ศาลคงจะพิพากษาบังคับให้จำเลยทั้งสามจดทะเบียนโอนที่ดินพิพาทแก่โจทก์ไม่ได้เป็นเรื่องที่โจทก์จะต้องดำเนินการตามประมวลกฎหมายที่ดินต่อไปแต่หากเป็นการได้ที่ดินพิพาทตามข้อตกลงในการแบ่งทรัพย์สินโจทก์ก็น่าจะต้องชำระค่าใช้จ่ายในการดำเนินการก่อนรับโอน 3.คดีนี้ศาลชั้นต้นสั่งงดสืบพยานโจทก์และจำเลยแล้วฟังว่าจำเลยทั้งสามต้องโอนที่ดินพิพาทให้โจทก์ในฐานะทายาทผู้รับมรดกของบิดาแต่ศาลอุทธรณ์ฟังว่าโจทก์ได้กรรมสิทธิ์โดยการครอบครองปรปักษ์จำเลยมีหน้าที่โอนที่ดินให้โจทก์ส่วนศาลฎีกาเองฟังว่าที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์จึงเป็นการฟังข้อเท็จจริงที่ต่างกันทั้งสามศาลในขณะที่ไม่มีการสืบพยานทั้งสองฝ่ายอย่างไรก็ตามปรากฏว่าในระหว่างการพิจารณาคดีโจทก์และจำเลยรับกันว่าจำเลยจะต้องโอนที่ดินให้แก่โจทก์การฟังข้อเท็จจริงของศาลชั้นต้นจึงน่าจะตรงกับข้อเท็จจริงในคดีมากกว่าและจากข้อเท็จจริงดังกล่าวน่าจะฟังได้ต่อไปว่าโจทก์จะต้องชำระค่าใช้จ่ายในการดำเนินการโอนตามข้อตกลงแบ่งทรัพย์สินด้วยจึงมีปัญหาต่อไปว่าบันทึกรายงานการประชุมลงวันที่6พฤษภาคม2534มีผลเป็นบันทึกข้อตกลงที่ใช้บังคับได้หรือไม่เมื่อพิจารณาบันทึกดังกล่าวแล้วปรากฏว่าเป็นบันทึกที่ระบุชื่อผู้เข้าร่วมประชุมประนีประนอมกรณีพิพาทเรื่องมรดกพร้อมลายเซ็นของผู้เข้าร่วมประชุมซึ่งรวมทั้งลายเซ็นของโจทก์และระบุข้อตกลงต่างๆหลายข้อตั้งแต่ส่วนแบ่งของทายาทการไถ่ถอนโฉนดที่ดินและรังวัดออกโฉนดใหม่ซึ่งทายาทจะต้องชำระค่าใช้จ่ายก่อนจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ในข้อ3ได้ระบุถึงวิธีการชำระค่าใช้จ่ายในการดำเนินการข้อ3.1เป็นเรื่องค่าใช้จ่ายของที่ดินมรดกส่วนข้อ3.2เป็นเรื่องที่ดินที่ซื้อขายกันแต่เดิมซึ่งก็คือที่ดินพิพาทในคดีนี้กำหนดให้จำเลยที่3ซึ่งเป็นผู้จัดการมรดกคนหนึ่งมีหน้าที่สรุปค่าใช้จ่ายต่อประธานที่ประชุมและให้ทายาทผู้มีสิทธินำเงินค่าใช้จ่ายมาชำระแก่จำเลยที่3กับพวกเมื่อชำระแล้วให้จำเลยที่3กับพวกจัดการโอนกรรมสิทธิ์ในที่ดินแก่ทายาทผู้มีสิทธิบันทึกรายงานการประชุมดังกล่าวจึงน่าจะเป็นบันทึกข้อตกลงที่มีผลใช้บังคับได้แล้วการจะถือว่าเป็นบันทึกข้อตกลงหรือไม่ไม่น่าจะพิจารณาจากชื่อของบันทึกแต่เพียงประการเดียวโดยไม่คำนึงถึงเนื้อหาของบันทึกข้อตกลงของโจทก์และจำเลยน่าจะมีลักษณะเป็นหนี้ในสัญญาต่างตอบแทนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา369เสียด้วยซ้ำไปโจทก์จึงน่าจะฟ้องขอให้บังคับจำเลยจดทะเบียนโอนที่ดินพิพาทแก่โจทก์โดยยังไม่ได้ชำระค่าใช้จ่ายในการดำเนินการไม่ได้ 4.เกี่ยวกับปัญหาการฟ้องแย้งเรียกค่าใช้จ่ายก่อนโอนที่ดินนั้นหากถือว่าหนี้ระหว่างโจทก์และจำเลยเป็นหนี้ในสัญญาต่างตอบแทนแล้วแม้จำเลยจะไม่ได้ฟ้องแย้งไว้ถ้าศาลพิพากษาให้จำเลยโอนที่ดินให้โจทก์ศาลน่าจะมีอำนาจพิพากษาให้โจทก์ชำระค่าใช้จ่ายที่ยังไม่ได้ชำระได้ตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกา2เรื่องดังต่อไปนี้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่2430/2516ศาลล่างพิพากษาให้จำเลยโอนที่ดินตามสัญญาจะซื้อขายให้โจทก์โดยไม่ได้บังคับให้โจทก์ชำระค่าที่ดินที่ค้างให้จำเลยย่อมไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา369แม้จำเลยจะไม่ได้อุทธรณ์ในข้อนี้เมื่อศาลฎีกาพิพากษาให้จำเลยโอนที่ดินให้โจทก์อย่างศาลล่างศาลฎีกาก็มีอำนาจพิพากษาแก้ให้โจทก์ชำระค่าที่ดินที่ค้างชำระให้จำเลยได้เพราะเป็นเรื่องการชำระหนี้ตามสัญญาต่างตอบแทน คำพิพากษาศาลฎีกาที่2409/2526เมื่อให้จำเลยชำระราคาที่ดินส่วนที่ค้างชำระศาลฎีกาย่อมพิพากษาให้โจทก์โอนที่ดินตามสัญญาซื้อขายแปลงที่ยังไม่ได้โอนได้เพราะเป็นการชำระหนี้ตามสัญญาต่างตอบแทน(อ้างคำพิพากษาศาลฎีกาที่2430/2516) 5.อย่างไรก็ตามคดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่5284/2538ที่บันทึกอยู่นี้มีปัญหาเกี่ยวกับค่าใช้จ่ายในการดำเนินการจำเลยอ้างว่าเป็นเงิน1,300,000บาทแต่โจทก์อ้างว่าเป็นเงิน10,493บาทคดีไม่มีการสืบพยานเพราะศาลชั้นต้นสั่งงดสืบจึงฟังยุติไม่ได้ว่าโจทก์จะต้องชำระค่าใช้จ่ายในการดำเนินการให้จำเลยเพียงใด วัส ติงสมิตรคำพิพากษา: โจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น บุตร ของ นาย และ กับ นาง โต บุญยม จำเลย ทั้ง สาม เป็น ผู้จัดการมรดก ของ นาง เจียม บุญยม ย่า ของ โจทก์ เมื่อ ประมาณ 30 ปี มา แล้ว นาย เฮม นางเจียม บุญยม ซึ่ง เป็น ปู่ย่า ของ โจทก์ ได้ ขาย ส่วน หนึ่ง ของ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 15 เนื้อที่ 8 ไร่ และได้ ส่งมอบ ที่ดิน ส่วน ที่ ขาย ให้ แก่ นาย และ ครอบครอง อย่าง เป็น เจ้าของ ตลอดมา แต่ ยัง ไม่ได้ แบ่งแยก โฉนด โอน ที่ดินพิพาท ให้ แก่ นาย และ นายเฮม และ นาง เจียม ก็ ถึงแก่กรรม เสีย ก่อน โดย นาง เจียม ถึงแก่กรรม เมื่อ ปี 2519 จำเลย ทั้ง สาม ได้รับ การ แต่งตั้ง ให้ เป็น ผู้จัดการมรดกของ นาง เจียม ตาม คำสั่งศาล ส่วน นาย และ บิดา โจทก์ ถึงแก่กรรม เมื่อ ปี 2524 โจทก์ ได้รับ มรดก ที่ดินพิพาท จาก นาย และ แล้ว ครอบครองอย่าง เป็น เจ้าของ ตลอดมา จน ถึง ปัจจุบัน จำเลย ทั้ง สาม ได้ ร่วม กับนาย อรุณ วันแอเลาะ จัดการ แบ่ง มรดก ของ นาง เจียม ให้ แก่ ทายาท ตาม บันทึก ข้อตกลง แบ่ง ทรัพย์ ลงวันที่ 22 ตุลาคม 2532 เมื่อ จำเลยทั้ง สาม จัดการ แบ่ง ที่ดิน แล้ว โจทก์ เห็นว่า จำเลย ทั้ง สาม แบ่งแยก ที่ดินส่วน ของ โจทก์ ไม่ถูกต้อง ไม่มี ที่ดิน แปลง ใด ที่ จำเลย แบ่ง ออก มา ให้ โจทก์มี เนื้อที่ เต็ม จำนวน 8 ไร่ ตาม บันทึก ข้อตกลง แบ่ง ทรัพย์สิน โจทก์ ได้ติดต่อ ให้ จำเลย ทั้ง สาม แบ่งแยก ที่ดิน เนื้อที่ 8 ไร่ ตาม ที่ โจทก์ครอบครอง เป็น เจ้าของ ให้ แก่ โจทก์ หลาย ครั้ง ครั้งหลัง สุด ประมาณ กลางเดือน มีนาคม 2534 หาก แบ่งแยก ไม่ได้ ก็ ขอให้ โอน ที่ดิน โฉนด เลขที่ 15เนื้อที่ 7 ไร่ 47 ตารางวา พร้อม ทั้ง ชดใช้ ราคา ที่ดิน ที่ ขาด จาก 8 ไร่ให้ โจทก์ จำเลย ทั้ง สาม เพิกเฉย ขอให้ บังคับ จำเลย ทั้ง สาม แบ่งแยกที่ดิน โฉนด เลขที่ 15 ตาม ที่ โจทก์ ครอบครอง ให้ แก่ โจทก์ หาก แบ่งแยกไม่ได้ ให้ ถือเอา ที่ดิน โฉนด เลขที่ 15 ที่ แบ่งแยก ออก ใหม่ เนื้อที่ 7ไร่ 47 ตารางวา แทนที่ ดิน ของ โจทก์ ที่ ซื้อ และ ครอบครอง มา โดย ให้จำเลย ทั้ง สาม ไป จดทะเบียน โอน ใส่ ชื่อ โจทก์ เป็น ผู้ถือกรรมสิทธิ์ ภายใน1 เดือน และ ให้ ชดใช้ ราคา ที่ดิน ที่ ขาด จาก 8 ไร่ ให้ โจทก์ ด้วยหาก ไม่ปฏิบัติ ตาม ให้ ถือเอา คำพิพากษา แสดง เจตนา แทน จำเลย ทั้ง สามจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ขาดนัด ยื่นคำให้การจำเลย ที่ 3 ให้การ ว่า โจทก์ เป็น ผู้มีสิทธิ รับมรดก ราย นี้ จริงและ ตาม บันทึก ข้อตกลง แบ่ง ทรัพย์สิน ก็ ได้ พิจารณา ให้ โจทก์ ได้รับส่วนแบ่ง ที่ นอกเหนือ จาก ทรัพย์มรดก จริง แต่ โจทก์ ได้ ตกลง แล้ว ว่า ใน การรังวัด แบ่งแยก ที่ดิน หาก ได้ไม่ ถึง 8 ไร่ โจทก์ ก็ ยินดี รับ เพียง นั้นการ ตกลง ได้ กระทำ ต่อหน้า อนุญาโตตุลาการ โจทก์ จึง ไม่มี สิทธิเรียกร้อง เอา ค่า ชดใช้ ที่ดิน ส่วน ที่ ขาด ไป แต่อย่างใด คง มีสิทธิ ได้ที่ดิน โฉนด เลขที่ 15 ตาม ฟ้อง เมื่อ วันที่ 6 พฤษภาคม 2534 โจทก์จำเลย ทุกคน และ ผู้มีสิทธิ รับมรดก ได้ ตกลง กัน ทำ บันทึก ต่อหน้าอนุญาโตตุลาการ ว่า ที่ดิน ส่วน ที่ ขาย กัน แต่ เดิม จำนวน เนื้อที่ ประมาณ8 ไร่ ให้ ทายาท ผู้มีสิทธิ รับมรดก ชำระ ค่าใช้จ่าย เสีย ก่อน จึง จะ โอนให้ ทายาท ได้ เนื่องจาก มรดก ราย นี้ มี หนี้สิน อยู่ กับ สหกรณ์ คลอง สาม วาซึ่ง ผู้จัดการมรดก ต้อง ไป หา เงิน มา ไถ่ถอน นอกจาก นี้ โจทก์ ยัง ต้อง ชำระค่าใช้จ่าย เพื่อ ประโยชน์ ร่วมกัน ของ กอง มรดก ตาม ข้อตกลง อีก เป็นจำนวนเงิน ถึง 1,300,000 บาท ซึ่ง โจทก์ ก็ ทราบ ดี แต่ โจทก์ กลับนำ คดี มา ฟ้อง ศาล จึง เป็น การ ใช้ สิทธิ ไม่สุจริต เมื่อ โจทก์ ยัง ไม่นำ เงินดังกล่าว มา ชำระ โจทก์ ก็ ย่อม ไม่มี สิทธิ ที่ จะ รับโอน มรดก ราย นี้ ไปขอให้ ยกฟ้องระหว่าง พิจารณา โจทก์ จำเลย รับ กัน ว่า ที่ดินพิพาท ที่ จำเลย จะ ต้องโอน ให้ แก่ โจทก์ นั้น เป็น ที่ดิน โฉนด เลขที่ 15 เนื้อที่ 7 ไร่ 47ตารางวา โจทก์ ไม่ติดใจ เรียกร้อง ราคา ค่าที่ดิน จำนวน ที่ ขาด จาก8 ไร่ ไป 3 งาน เศษ และ ขอให้ ศาล วินิจฉัยชี้ขาด เบื้องต้น ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 24 ศาลชั้นต้น เห็นว่า คดีไม่อาจ วินิจฉัยชี้ขาด เบื้องต้น ได้ เพราะ มิใช่ ปัญหาข้อกฎหมาย แต่เห็นว่า ข้อเท็จจริง ตาม ฟ้อง และ ตาม คำให้การ รวมทั้ง ที่ คู่ความ แถลงต่อ ศาล นั้น พอ วินิจฉัยชี้ขาด ได้ แล้ว จึง ให้ งดสืบพยาน โจทก์ และ จำเลยศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว พิพากษา ให้ จำเลย ทั้ง สาม โอน ที่ดิน โฉนดเลขที่ 15 เลขที่ ดิน 206 ตำบล หน้าไม้ อำเภอลาดหลุมแก้ว จังหวัด ปทุมธานี เนื้อที่ 7 ไร่ 47 ตารางวา ให้ แก่ โจทก์ หาก ไม่ปฏิบัติ ตาม ให้ ถือเอา คำพิพากษา ของ ศาล เป็น การแสดง เจตนา แทน จำเลยทั้ง สามจำเลย ที่ 3 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนจำเลย ที่ 3 ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "มี ปัญหา ที่ ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา ของ จำเลยที่ 3 ว่า โจทก์ จะ ต้อง ปฏิบัติ ตาม บันทึก ข้อตกลง ลงวันที่ 6 พฤษภาคม2534 ข้อ 3.2 ที่ ว่า โจทก์ จะ ต้อง ชำระ เงิน ค่าใช้จ่าย ให้ จำเลย ที่ 3เสีย ก่อน จึง จะ มีสิทธิ บังคับ ให้ จำเลย ที่ 3 โอน ที่ดินพิพาท ให้ แก่โจทก์ ได้ จริง หรือไม่ เห็นว่า โจทก์ ฟ้อง ให้ จำเลย ทั้ง สาม โอน ที่ดินพิพาท ให้ แก่ โจทก์ ตาม สัญญาซื้อขาย ซึ่ง นาย เฮม และ นาง เจียม ได้ ขาย ที่ดินพิพาท ให้ แก่ นาย และ บิดา โจทก์ พร้อม กับ มอบ การ ครอบครอง ให้เป็น เวลา เกินกว่า 10 ปี แล้ว โจทก์ เป็น ผู้รับมรดก ที่ดินพิพาท จากนาย และ แล้ว ครอบครอง ต่อมา จน ได้ กรรมสิทธิ์ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 แล้ว การ ที่ จำเลย ที่ 3จะ เกี่ยง ให้ โจทก์ ชำระ ค่าใช้จ่าย ให้ จำเลย ที่ 3 เสีย ก่อน จึง จะ มีสิทธิบังคับ ให้ จำเลย ที่ 3 โอน ที่ดินพิพาท ให้ แก่ โจทก์ ได้ นั้น เห็นว่า ข้อ ที่จำเลย ที่ 3 อ้างว่า เป็น บันทึก ข้อตกลง ลงวันที่ 6 พฤษภาคม 2534ข้อ 3.2 นั้น ความจริง ข้ออ้าง ของ จำเลย ที่ 3 ดังกล่าว เป็น เพียงบันทึก รายงาน การ ประชุม หา ได้ เป็น บันทึก ข้อตกลง ดัง ที่ จำเลย ที่ 3ฎีกา ไม่ ประกอบ กับ จำเลย ที่ 3 ไม่ได้ ฟ้องแย้ง เรียกเงิน จำนวนดังกล่าว เข้า มา ด้วย จึง ไม่อาจ บังคับ ให้ โจทก์ ชำระ ค่าเสียหายให้ แก่ จำเลย ที่ 3 ได้ เมื่อ ข้อเท็จจริง ฟังได้ ว่า ที่ดินพิพาท เป็น ของโจทก์ แล้ว จำเลย ที่ 3 จะ เกี่ยง ให้ โจทก์ ชำระ เงิน ค่าใช้จ่าย ให้ แก่จำเลย ที่ 3 เสีย ก่อน จึง จะ โอน ที่ดินพิพาท ให้ ไม่ได้ เป็น เรื่อง ที่จำเลย ที่ 3 จะ ต้อง ไป ว่ากล่าว กัน ต่างหาก ที่ ศาลล่าง พิพากษาต้อง กัน มา นั้น ชอบแล้ว ฎีกา จำเลย ที่ 3 ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5284/2538นาย มะหมัด บุญยมโจทก์นาย หวัง บุญยม กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 194, ม. 369 ป.วิ.พ. ม. 177 วรรคสามโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยทั้งสามโอนที่ดินมีโฉนดแก่โจทก์โดยอ้างว่าปู่และย่าได้ขายที่ดินพิพาทให้แก่บิดาโจทก์โดยไม่ได้จดทะเบียนแต่ได้มอบการครอบครองให้เป็นเวลาเกิน10ปีโจทก์เป็นผู้รับมรดกที่ดินพิพาทจากบิดาแล้วครอบครองต่อมาจนได้กรรมสิทธิ์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา1382เมื่อจำเลยที่3ซึ่งเป็นผู้จัดการมรดกตามคำสั่งศาลรับว่าจะโอนที่ดินพิพาทให้โจทก์แล้วจะเกี่ยวให้โจทก์ชำระค่าใช้จ่ายในการดำเนินการให้จำเลยที่3ก่อนโอนไม่ได้ข้อที่จำเลยที่3อ้างว่าเป็นบันทึกข้อตกลงให้ชำระค่าใช้จ่ายนั้นความจริงเป็นเพียงบันทึกรายงานการประชุมเท่านั้นประกอบกับจำเลยที่3ไม่ได้ฟ้องแย้งเรียกเงินจำนวนดังกล่าวเข้ามาด้วยการที่จะให้โจทก์ชำระเงินค่าใช้จ่ายก่อนโอนนั้นเป็นเรื่องที่จำเลยที่3จะต้องไปว่ากล่าวกันต่างหากโจทก์ ฟ้อง ว่า โจทก์ เป็น บุตร ของ นาย และ กับ นาง โต บุญยม จำเลย ทั้ง สาม เป็น ผู้จัดการมรดก ของ นาง เจียม บุญยม ย่า ของ โจทก์ เมื่อ ประมาณ 30 ปี มา แล้ว นาย เฮม นางเจียม บุญยม ซึ่ง เป็น ปู่ย่า ของ โจทก์ ได้ ขาย ส่วน หนึ่ง ของ ที่ดิน โฉนด เลขที่ 15 เนื้อที่ 8 ไร่ และได้ ส่งมอบ ที่ดิน ส่วน ที่ ขาย ให้ แก่ นาย และ ครอบครอง อย่าง เป็น เจ้าของ ตลอดมา แต่ ยัง ไม่ได้ แบ่งแยก โฉนด โอน ที่ดินพิพาท ให้ แก่ นาย และ นายเฮม และ นาง เจียม ก็ ถึงแก่กรรม เสีย ก่อน โดย นาง เจียม ถึงแก่กรรม เมื่อ ปี 2519 จำเลย ทั้ง สาม ได้รับ การ แต่งตั้ง ให้ เป็น ผู้จัดการมรดกของ นาง เจียม ตาม คำสั่งศาล ส่วน นาย และ บิดา โจทก์ ถึงแก่กรรม เมื่อ ปี 2524 โจทก์ ได้รับ มรดก ที่ดินพิพาท จาก นาย และ แล้ว ครอบครองอย่าง เป็น เจ้าของ ตลอดมา จน ถึง ปัจจุบัน จำเลย ทั้ง สาม ได้ ร่วม กับนาย อรุณ วันแอเลาะ จัดการ แบ่ง มรดก ของ นาง เจียม ให้ แก่ ทายาท ตาม บันทึก ข้อตกลง แบ่ง ทรัพย์ ลงวันที่ 22 ตุลาคม 2532 เมื่อ จำเลยทั้ง สาม จัดการ แบ่ง ที่ดิน แล้ว โจทก์ เห็นว่า จำเลย ทั้ง สาม แบ่งแยก ที่ดินส่วน ของ โจทก์ ไม่ถูกต้อง ไม่มี ที่ดิน แปลง ใด ที่ จำเลย แบ่ง ออก มา ให้ โจทก์มี เนื้อที่ เต็ม จำนวน 8 ไร่ ตาม บันทึก ข้อตกลง แบ่ง ทรัพย์สิน โจทก์ ได้ติดต่อ ให้ จำเลย ทั้ง สาม แบ่งแยก ที่ดิน เนื้อที่ 8 ไร่ ตาม ที่ โจทก์ครอบครอง เป็น เจ้าของ ให้ แก่ โจทก์ หลาย ครั้ง ครั้งหลัง สุด ประมาณ กลางเดือน มีนาคม 2534 หาก แบ่งแยก ไม่ได้ ก็ ขอให้ โอน ที่ดิน โฉนด เลขที่ 15เนื้อที่ 7 ไร่ 47 ตารางวา พร้อม ทั้ง ชดใช้ ราคา ที่ดิน ที่ ขาด จาก 8 ไร่ให้ โจทก์ จำเลย ทั้ง สาม เพิกเฉย ขอให้ บังคับ จำเลย ทั้ง สาม แบ่งแยกที่ดิน โฉนด เลขที่ 15 ตาม ที่ โจทก์ ครอบครอง ให้ แก่ โจทก์ หาก แบ่งแยกไม่ได้ ให้ ถือเอา ที่ดิน โฉนด เลขที่ 15 ที่ แบ่งแยก ออก ใหม่ เนื้อที่ 7ไร่ 47 ตารางวา แทนที่ ดิน ของ โจทก์ ที่ ซื้อ และ ครอบครอง มา โดย ให้จำเลย ทั้ง สาม ไป จดทะเบียน โอน ใส่ ชื่อ โจทก์ เป็น ผู้ถือกรรมสิทธิ์ ภายใน1 เดือน และ ให้ ชดใช้ ราคา ที่ดิน ที่ ขาด จาก 8 ไร่ ให้ โจทก์ ด้วยหาก ไม่ปฏิบัติ ตาม ให้ ถือเอา คำพิพากษา แสดง เจตนา แทน จำเลย ทั้ง สามจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ขาดนัด ยื่นคำให้การจำเลย ที่ 3 ให้การ ว่า โจทก์ เป็น ผู้มีสิทธิ รับมรดก ราย นี้ จริงและ ตาม บันทึก ข้อตกลง แบ่ง ทรัพย์สิน ก็ ได้ พิจารณา ให้ โจทก์ ได้รับส่วนแบ่ง ที่ นอกเหนือ จาก ทรัพย์มรดก จริง แต่ โจทก์ ได้ ตกลง แล้ว ว่า ใน การรังวัด แบ่งแยก ที่ดิน หาก ได้ไม่ ถึง 8 ไร่ โจทก์ ก็ ยินดี รับ เพียง นั้นการ ตกลง ได้ กระทำ ต่อหน้า อนุญาโตตุลาการ โจทก์ จึง ไม่มี สิทธิเรียกร้อง เอา ค่า ชดใช้ ที่ดิน ส่วน ที่ ขาด ไป แต่อย่างใด คง มีสิทธิ ได้ที่ดิน โฉนด เลขที่ 15 ตาม ฟ้อง เมื่อ วันที่ 6 พฤษภาคม 2534 โจทก์จำเลย ทุกคน และ ผู้มีสิทธิ รับมรดก ได้ ตกลง กัน ทำ บันทึก ต่อหน้าอนุญาโตตุลาการ ว่า ที่ดิน ส่วน ที่ ขาย กัน แต่ เดิม จำนวน เนื้อที่ ประมาณ8 ไร่ ให้ ทายาท ผู้มีสิทธิ รับมรดก ชำระ ค่าใช้จ่าย เสีย ก่อน จึง จะ โอนให้ ทายาท ได้ เนื่องจาก มรดก ราย นี้ มี หนี้สิน อยู่ กับ สหกรณ์ คลอง สาม วาซึ่ง ผู้จัดการมรดก ต้อง ไป หา เงิน มา ไถ่ถอน นอกจาก นี้ โจทก์ ยัง ต้อง ชำระค่าใช้จ่าย เพื่อ ประโยชน์ ร่วมกัน ของ กอง มรดก ตาม ข้อตกลง อีก เป็นจำนวนเงิน ถึง 1,300,000 บาท ซึ่ง โจทก์ ก็ ทราบ ดี แต่ โจทก์ กลับนำ คดี มา ฟ้อง ศาล จึง เป็น การ ใช้ สิทธิ ไม่สุจริต เมื่อ โจทก์ ยัง ไม่นำ เงินดังกล่าว มา ชำระ โจทก์ ก็ ย่อม ไม่มี สิทธิ ที่ จะ รับโอน มรดก ราย นี้ ไปขอให้ ยกฟ้องระหว่าง พิจารณา โจทก์ จำเลย รับ กัน ว่า ที่ดินพิพาท ที่ จำเลย จะ ต้องโอน ให้ แก่ โจทก์ นั้น เป็น ที่ดิน โฉนด เลขที่ 15 เนื้อที่ 7 ไร่ 47ตารางวา โจทก์ ไม่ติดใจ เรียกร้อง ราคา ค่าที่ดิน จำนวน ที่ ขาด จาก8 ไร่ ไป 3 งาน เศษ และ ขอให้ ศาล วินิจฉัยชี้ขาด เบื้องต้น ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 24 ศาลชั้นต้น เห็นว่า คดีไม่อาจ วินิจฉัยชี้ขาด เบื้องต้น ได้ เพราะ มิใช่ ปัญหาข้อกฎหมาย แต่เห็นว่า ข้อเท็จจริง ตาม ฟ้อง และ ตาม คำให้การ รวมทั้ง ที่ คู่ความ แถลงต่อ ศาล นั้น พอ วินิจฉัยชี้ขาด ได้ แล้ว จึง ให้ งดสืบพยาน โจทก์ และ จำเลยศาลชั้นต้น พิจารณา แล้ว พิพากษา ให้ จำเลย ทั้ง สาม โอน ที่ดิน โฉนดเลขที่ 15 เลขที่ ดิน 206 ตำบล หน้าไม้ อำเภอลาดหลุมแก้ว จังหวัด ปทุมธานี เนื้อที่ 7 ไร่ 47 ตารางวา ให้ แก่ โจทก์ หาก ไม่ปฏิบัติ ตาม ให้ ถือเอา คำพิพากษา ของ ศาล เป็น การแสดง เจตนา แทน จำเลยทั้ง สามจำเลย ที่ 3 อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ พิพากษายืนจำเลย ที่ 3 ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "มี ปัญหา ที่ ต้อง วินิจฉัย ตาม ฎีกา ของ จำเลยที่ 3 ว่า โจทก์ จะ ต้อง ปฏิบัติ ตาม บันทึก ข้อตกลง ลงวันที่ 6 พฤษภาคม2534 ข้อ 3.2 ที่ ว่า โจทก์ จะ ต้อง ชำระ เงิน ค่าใช้จ่าย ให้ จำเลย ที่ 3เสีย ก่อน จึง จะ มีสิทธิ บังคับ ให้ จำเลย ที่ 3 โอน ที่ดินพิพาท ให้ แก่โจทก์ ได้ จริง หรือไม่ เห็นว่า โจทก์ ฟ้อง ให้ จำเลย ทั้ง สาม โอน ที่ดินพิพาท ให้ แก่ โจทก์ ตาม สัญญาซื้อขาย ซึ่ง นาย เฮม และ นาง เจียม ได้ ขาย ที่ดินพิพาท ให้ แก่ นาย และ บิดา โจทก์ พร้อม กับ มอบ การ ครอบครอง ให้เป็น เวลา เกินกว่า 10 ปี แล้ว โจทก์ เป็น ผู้รับมรดก ที่ดินพิพาท จากนาย และ แล้ว ครอบครอง ต่อมา จน ได้ กรรมสิทธิ์ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1382 แล้ว การ ที่ จำเลย ที่ 3จะ เกี่ยง ให้ โจทก์ ชำระ ค่าใช้จ่าย ให้ จำเลย ที่ 3 เสีย ก่อน จึง จะ มีสิทธิบังคับ ให้ จำเลย ที่ 3 โอน ที่ดินพิพาท ให้ แก่ โจทก์ ได้ นั้น เห็นว่า ข้อ ที่จำเลย ที่ 3 อ้างว่า เป็น บันทึก ข้อตกลง ลงวันที่ 6 พฤษภาคม 2534ข้อ 3.2 นั้น ความจริง ข้ออ้าง ของ จำเลย ที่ 3 ดังกล่าว เป็น เพียงบันทึก รายงาน การ ประชุม หา ได้ เป็น บันทึก ข้อตกลง ดัง ที่ จำเลย ที่ 3ฎีกา ไม่ ประกอบ กับ จำเลย ที่ 3 ไม่ได้ ฟ้องแย้ง เรียกเงิน จำนวนดังกล่าว เข้า มา ด้วย จึง ไม่อาจ บังคับ ให้ โจทก์ ชำระ ค่าเสียหายให้ แก่ จำเลย ที่ 3 ได้ เมื่อ ข้อเท็จจริง ฟังได้ ว่า ที่ดินพิพาท เป็น ของโจทก์ แล้ว จำเลย ที่ 3 จะ เกี่ยง ให้ โจทก์ ชำระ เงิน ค่าใช้จ่าย ให้ แก่จำเลย ที่ 3 เสีย ก่อน จึง จะ โอน ที่ดินพิพาท ให้ ไม่ได้ เป็น เรื่อง ที่จำเลย ที่ 3 จะ ต้อง ไป ว่ากล่าว กัน ต่างหาก ที่ ศาลล่าง พิพากษาต้อง กัน มา นั้น ชอบแล้ว ฎีกา จำเลย ที่ 3 ฟังไม่ขึ้น "พิพากษายืน(นิวัตน์ แก้วเกิดเคน-ยงยุทธ ธารีสาร-ยรรยง ปานุราช)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1.แม้คดีนี้โจทก์จะฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสามโอนที่ดินมีโฉนดแก่โจทก์ตามสัญญาซื้อขายซึ่งไม่ได้จดทะเบียนไว้แล้วมอบการครอบครอบให้เป็นเวลาเกิน10ปีและโจทก์เป็นผู้รับมรดกที่ดินพิพาทจากผู้ซื้อแล้วครอบครองปรปักษ์จนได้กรรมสิทธิ์ก็ตามจำเลยที่3ก็ได้ต่อสู้ว่าแม้โจทก์เป็นผู้มีสิทธิรับมรดกรายนี้แต่โจทก์จะต้องชำระค่าใช้จ่ายตามบันทึกข้อตกลงแบ่งทรัพย์สินก่อนจึงมีปัญหาว่าข้อต่อสู้ของจำเลยที่3จะฟังขึ้นหรือไม่เพียงใด 2.ปัญหาเบื้องต้นที่จะต้องพิจารณาก่อนน่าจะได้แก่ปัญหาที่ว่าโจทก์ได้ที่ดินพิพาทในเหตุใดเหตุแห่งการครอบครองปรปักษ์ที่ดินมีโฉนดหรือการแบ่งทรัพย์สินตามข้อตกลงเพราะถ้าโจทก์ได้ที่ดินพิพาทมาในเหตุใดเหตุหนึ่งดังกล่าวย่อมมีผลทำให้คดีโจทก์เปลี่ยนแปลงไปกล่าวคือหากเป็นการได้มาโดยการครอบครองปรปักษ์ศาลคงจะพิพากษาบังคับให้จำเลยทั้งสามจดทะเบียนโอนที่ดินพิพาทแก่โจทก์ไม่ได้เป็นเรื่องที่โจทก์จะต้องดำเนินการตามประมวลกฎหมายที่ดินต่อไปแต่หากเป็นการได้ที่ดินพิพาทตามข้อตกลงในการแบ่งทรัพย์สินโจทก์ก็น่าจะต้องชำระค่าใช้จ่ายในการดำเนินการก่อนรับโอน 3.คดีนี้ศาลชั้นต้นสั่งงดสืบพยานโจทก์และจำเลยแล้วฟังว่าจำเลยทั้งสามต้องโอนที่ดินพิพาทให้โจทก์ในฐานะทายาทผู้รับมรดกของบิดาแต่ศาลอุทธรณ์ฟังว่าโจทก์ได้กรรมสิทธิ์โดยการครอบครองปรปักษ์จำเลยมีหน้าที่โอนที่ดินให้โจทก์ส่วนศาลฎีกาเองฟังว่าที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์จึงเป็นการฟังข้อเท็จจริงที่ต่างกันทั้งสามศาลในขณะที่ไม่มีการสืบพยานทั้งสองฝ่ายอย่างไรก็ตามปรากฏว่าในระหว่างการพิจารณาคดีโจทก์และจำเลยรับกันว่าจำเลยจะต้องโอนที่ดินให้แก่โจทก์การฟังข้อเท็จจริงของศาลชั้นต้นจึงน่าจะตรงกับข้อเท็จจริงในคดีมากกว่าและจากข้อเท็จจริงดังกล่าวน่าจะฟังได้ต่อไปว่าโจทก์จะต้องชำระค่าใช้จ่ายในการดำเนินการโอนตามข้อตกลงแบ่งทรัพย์สินด้วยจึงมีปัญหาต่อไปว่าบันทึกรายงานการประชุมลงวันที่6พฤษภาคม2534มีผลเป็นบันทึกข้อตกลงที่ใช้บังคับได้หรือไม่เมื่อพิจารณาบันทึกดังกล่าวแล้วปรากฏว่าเป็นบันทึกที่ระบุชื่อผู้เข้าร่วมประชุมประนีประนอมกรณีพิพาทเรื่องมรดกพร้อมลายเซ็นของผู้เข้าร่วมประชุมซึ่งรวมทั้งลายเซ็นของโจทก์และระบุข้อตกลงต่างๆหลายข้อตั้งแต่ส่วนแบ่งของทายาทการไถ่ถอนโฉนดที่ดินและรังวัดออกโฉนดใหม่ซึ่งทายาทจะต้องชำระค่าใช้จ่ายก่อนจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ในข้อ3ได้ระบุถึงวิธีการชำระค่าใช้จ่ายในการดำเนินการข้อ3.1เป็นเรื่องค่าใช้จ่ายของที่ดินมรดกส่วนข้อ3.2เป็นเรื่องที่ดินที่ซื้อขายกันแต่เดิมซึ่งก็คือที่ดินพิพาทในคดีนี้กำหนดให้จำเลยที่3ซึ่งเป็นผู้จัดการมรดกคนหนึ่งมีหน้าที่สรุปค่าใช้จ่ายต่อประธานที่ประชุมและให้ทายาทผู้มีสิทธินำเงินค่าใช้จ่ายมาชำระแก่จำเลยที่3กับพวกเมื่อชำระแล้วให้จำเลยที่3กับพวกจัดการโอนกรรมสิทธิ์ในที่ดินแก่ทายาทผู้มีสิทธิบันทึกรายงานการประชุมดังกล่าวจึงน่าจะเป็นบันทึกข้อตกลงที่มีผลใช้บังคับได้แล้วการจะถือว่าเป็นบันทึกข้อตกลงหรือไม่ไม่น่าจะพิจารณาจากชื่อของบันทึกแต่เพียงประการเดียวโดยไม่คำนึงถึงเนื้อหาของบันทึกข้อตกลงของโจทก์และจำเลยน่าจะมีลักษณะเป็นหนี้ในสัญญาต่างตอบแทนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา369เสียด้วยซ้ำไปโจทก์จึงน่าจะฟ้องขอให้บังคับจำเลยจดทะเบียนโอนที่ดินพิพาทแก่โจทก์โดยยังไม่ได้ชำระค่าใช้จ่ายในการดำเนินการไม่ได้ 4.เกี่ยวกับปัญหาการฟ้องแย้งเรียกค่าใช้จ่ายก่อนโอนที่ดินนั้นหากถือว่าหนี้ระหว่างโจทก์และจำเลยเป็นหนี้ในสัญญาต่างตอบแทนแล้วแม้จำเลยจะไม่ได้ฟ้องแย้งไว้ถ้าศาลพิพากษาให้จำเลยโอนที่ดินให้โจทก์ศาลน่าจะมีอำนาจพิพากษาให้โจทก์ชำระค่าใช้จ่ายที่ยังไม่ได้ชำระได้ตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกา2เรื่องดังต่อไปนี้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่2430/2516ศาลล่างพิพากษาให้จำเลยโอนที่ดินตามสัญญาจะซื้อขายให้โจทก์โดยไม่ได้บังคับให้โจทก์ชำระค่าที่ดินที่ค้างให้จำเลยย่อมไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา369แม้จำเลยจะไม่ได้อุทธรณ์ในข้อนี้เมื่อศาลฎีกาพิพากษาให้จำเลยโอนที่ดินให้โจทก์อย่างศาลล่างศาลฎีกาก็มีอำนาจพิพากษาแก้ให้โจทก์ชำระค่าที่ดินที่ค้างชำระให้จำเลยได้เพราะเป็นเรื่องการชำระหนี้ตามสัญญาต่างตอบแทน คำพิพากษาศาลฎีกาที่2409/2526เมื่อให้จำเลยชำระราคาที่ดินส่วนที่ค้างชำระศาลฎีกาย่อมพิพากษาให้โจทก์โอนที่ดินตามสัญญาซื้อขายแปลงที่ยังไม่ได้โอนได้เพราะเป็นการชำระหนี้ตามสัญญาต่างตอบแทน(อ้างคำพิพากษาศาลฎีกาที่2430/2516) 5.อย่างไรก็ตามคดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่5284/2538ที่บันทึกอยู่นี้มีปัญหาเกี่ยวกับค่าใช้จ่ายในการดำเนินการจำเลยอ้างว่าเป็นเงิน1,300,000บาทแต่โจทก์อ้างว่าเป็นเงิน10,493บาทคดีไม่มีการสืบพยานเพราะศาลชั้นต้นสั่งงดสืบจึงฟังยุติไม่ได้ว่าโจทก์จะต้องชำระค่าใช้จ่ายในการดำเนินการให้จำเลยเพียงใด วัส ติงสมิตร