คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5484/2553หลักกฎหมาย: จำเลยเป็นสมาชิกบัตรเครดิตของโจทก์ ยอมผูกพันตามเงื่อนไขของผู้ถือบัตรตกลงให้โจทก์ทดรองจ่ายเงินอันเนื่องจากจำเลยใช้บัตรเครดิตไปชำระค่าสินค้า ค่าบริการหรือเบิกเงินสดล่วงหน้า โดยจำเลยยอมชำระคืนให้โจทก์ในภายหลัง อันเป็นการประกอบธุรกิจรับทำการงานต่างๆ แก่สมาชิก เมื่อโจทก์ชำระเงินแก่เจ้าหนี้แล้วโจทก์จะเรียกเก็บเงินจากสมาชิกในภายหลัง จึงเป็นกรณีที่ผู้ประกอบธุรกิจในการรับทำการงานต่าง ๆ เรียกเอาเงินที่ได้ออกทดรองไปตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/34 (7) การฟ้องเรียกเงินทดรองของโจทก์จึงมีอายุความ 2 ปี เมื่อโจทก์มีหนังสือถึงจำเลยขอยกเลิกการเป็นสมาชิกบัตรเครดิตตั้งแต่วันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2547 พร้อมทั้งให้จำเลยชำระหนี้ที่เกิดจากการใช้บัตรเครดิต โจทก์ย่อมบังคับสิทธิเรียกร้องของตนได้นับแต่วันดังกล่าว ซึ่งจะครบกำหนดอายุความในวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2549 แต่โจทก์ฟ้องคดีเมื่อวันที่ 30 สิงหาคม 2550 หลังครบกำหนดอายุความแล้วคดีจึงขาดอายุความ และการรับสภาพหนี้ด้วยการชำระหนี้บางส่วนที่จะทำให้อายุความสะดุดหยุดลงต้องกระทำก่อนที่จะขาดอายุความ เมื่อจำเลยชำระหนี้บางส่วนเมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2550 ภายหลังจากขาดอายุความแล้ว จึงไม่เป็นการรับสภาพหนี้อันจะทำให้อายุคาวามสะดุดหยุดลง การชำระหนี้ภายหลังขาดอายุความแล้วเพียงแต่ทำให้ลูกหนี้เรียกคืนไม่ได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/28โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยรับผิดชำระเงิน 340,004.84 บาทพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 18 ต่อปี ของเงินต้น 322,798.77 บาท นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ จำเลยให้การ ขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยรับผิดชำระเงิน 322,798.77 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 11 ต่อปี นับถัดจากวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2547 เป็นต้นไป จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ กับให้จำเลยใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ โดยกำหนดค่าทนายความ 5,000 บาท เฉพาะค่าขึ้นศาลให้ใช้แทนเท่าทุนทรัพย์ที่โจทก์ชนะคดี คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยก จำเลยอุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกา ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 223 ทวิ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาข้อกฎหมายที่จะต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของจำเลยว่า ฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ ข้อเท็จจริงที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยมาแล้วจากพยานหลักฐานในสำนวนรับฟังได้ว่า จำเลยเป็นสมาชิกบัตรเครดิตของโจทก์ ยอมผูกพันตามเงื่อนไขของผู้ถือบัตรตกลงให้โจทก์ทดรองจ่ายเงินอันเนื่องจากจำเลยใช้บัตรเครดิตไปชำระค่าสินค้า ค่าบริการหรือเบิกเงินสดล่วงหน้า โดยจำเลยยอมชำระคืนให้โจทก์ในภายหลัง อันเป็นการประกอบธุรกิจรับทำการงานต่าง ๆ แก่สมาชิก เมื่อโจทก์ชำระเงินแก่เจ้าหนี้แล้ว โจทก์จะเรียกเก็บเงินจากสมาชิกในภายหลัง จึงเป็นกรณีที่ผู้ประกอบธุรกิจในการรับทำการงานต่าง ๆ เรียกเอาเงินที่ได้ออกทดรองไป ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/34 (7) การฟ้องเรียกเงินทดรองของโจทก์จึงมีอายุความ 2 ปี ปรากฏว่าโจทก์มีหนังสือถึงจำเลยขอยกเลิกการเป็นสมาชิกบัตรเครดิตตั้งแต่วันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2547 พร้อมทั้งให้จำเลยชำระหนี้ที่เกิดจากการใช้บัตรเครดิต โจทก์ย่อมบังคับสิทธิเรียกร้องของตนได้นับแต่วันดังกล่าว ซึ่งจะครบกำหนดอายุความในวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2549 แต่โจทก์ฟ้องคดีเมื่อวันที่ 30 สิงหาคม 2550 หลังครบกำหนดอายุความแล้ว คดีจึงขาดอายุความ ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าเมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2550 จำเลยได้ชำระหนี้บางส่วนให้แก่โจทก์เป็นเงิน 50,000 บาท เป็นการรับสภาพหนี้ทำให้อายุความสะดุดหยุดลงนั้น เห็นว่า การรับสภาพหนี้ด้วยการชำระหนี้บางส่วนที่จะทำให้อายุความสะดุดหยุดลงต้องกระทำก่อนที่จะขาดอายุความ คดีนี้จำเลยชำระหนี้บางส่วนเมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2550 ภายหลังจากขาดอายุความแล้ว จึงไม่เป็นการรับสภาพหนี้อันจะทำให้อายุความสะดุดหยุดลง การชำระหนี้ภายหลังขาดอายุความแล้วเพียงแต่ทำให้ลูกหนี้เรียกคืนไม่ได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/28 เท่านั้น ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยมานั้นไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา อุทธรณ์ของจำเลยฟังขึ้น" พิพากษากลับให้ยกฟ้อง ค่าฤชาธรรมเนียมในศาลชั้นต้นและชั้นฎีกาให้เป็นพับ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5484/2553บริษัทอเมริกัน เอ็กซ์เพรส (ไทย) จำกัดโจทก์นายจุมพล โพธิ์ศรีวิสุทธิกุลจำเลย ป.พ.พ. ม. 193/28, ม. 193/34 (7)จำเลยเป็นสมาชิกบัตรเครดิตของโจทก์ ยอมผูกพันตามเงื่อนไขของผู้ถือบัตรตกลงให้โจทก์ทดรองจ่ายเงินอันเนื่องจากจำเลยใช้บัตรเครดิตไปชำระค่าสินค้า ค่าบริการหรือเบิกเงินสดล่วงหน้า โดยจำเลยยอมชำระคืนให้โจทก์ในภายหลัง อันเป็นการประกอบธุรกิจรับทำการงานต่างๆ แก่สมาชิก เมื่อโจทก์ชำระเงินแก่เจ้าหนี้แล้วโจทก์จะเรียกเก็บเงินจากสมาชิกในภายหลัง จึงเป็นกรณีที่ผู้ประกอบธุรกิจในการรับทำการงานต่าง ๆ เรียกเอาเงินที่ได้ออกทดรองไปตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/34 (7) การฟ้องเรียกเงินทดรองของโจทก์จึงมีอายุความ 2 ปี เมื่อโจทก์มีหนังสือถึงจำเลยขอยกเลิกการเป็นสมาชิกบัตรเครดิตตั้งแต่วันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2547 พร้อมทั้งให้จำเลยชำระหนี้ที่เกิดจากการใช้บัตรเครดิต โจทก์ย่อมบังคับสิทธิเรียกร้องของตนได้นับแต่วันดังกล่าว ซึ่งจะครบกำหนดอายุความในวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2549 แต่โจทก์ฟ้องคดีเมื่อวันที่ 30 สิงหาคม 2550 หลังครบกำหนดอายุความแล้วคดีจึงขาดอายุความ และการรับสภาพหนี้ด้วยการชำระหนี้บางส่วนที่จะทำให้อายุความสะดุดหยุดลงต้องกระทำก่อนที่จะขาดอายุความ เมื่อจำเลยชำระหนี้บางส่วนเมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2550 ภายหลังจากขาดอายุความแล้ว จึงไม่เป็นการรับสภาพหนี้อันจะทำให้อายุคาวามสะดุดหยุดลง การชำระหนี้ภายหลังขาดอายุความแล้วเพียงแต่ทำให้ลูกหนี้เรียกคืนไม่ได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/28โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยรับผิดชำระเงิน 340,004.84 บาทพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 18 ต่อปี ของเงินต้น 322,798.77 บาท นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ จำเลยให้การ ขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยรับผิดชำระเงิน 322,798.77 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 11 ต่อปี นับถัดจากวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2547 เป็นต้นไป จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ กับให้จำเลยใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ โดยกำหนดค่าทนายความ 5,000 บาท เฉพาะค่าขึ้นศาลให้ใช้แทนเท่าทุนทรัพย์ที่โจทก์ชนะคดี คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยก จำเลยอุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกา ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 223 ทวิ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาข้อกฎหมายที่จะต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของจำเลยว่า ฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ ข้อเท็จจริงที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยมาแล้วจากพยานหลักฐานในสำนวนรับฟังได้ว่า จำเลยเป็นสมาชิกบัตรเครดิตของโจทก์ ยอมผูกพันตามเงื่อนไขของผู้ถือบัตรตกลงให้โจทก์ทดรองจ่ายเงินอันเนื่องจากจำเลยใช้บัตรเครดิตไปชำระค่าสินค้า ค่าบริการหรือเบิกเงินสดล่วงหน้า โดยจำเลยยอมชำระคืนให้โจทก์ในภายหลัง อันเป็นการประกอบธุรกิจรับทำการงานต่าง ๆ แก่สมาชิก เมื่อโจทก์ชำระเงินแก่เจ้าหนี้แล้ว โจทก์จะเรียกเก็บเงินจากสมาชิกในภายหลัง จึงเป็นกรณีที่ผู้ประกอบธุรกิจในการรับทำการงานต่าง ๆ เรียกเอาเงินที่ได้ออกทดรองไป ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/34 (7) การฟ้องเรียกเงินทดรองของโจทก์จึงมีอายุความ 2 ปี ปรากฏว่าโจทก์มีหนังสือถึงจำเลยขอยกเลิกการเป็นสมาชิกบัตรเครดิตตั้งแต่วันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2547 พร้อมทั้งให้จำเลยชำระหนี้ที่เกิดจากการใช้บัตรเครดิต โจทก์ย่อมบังคับสิทธิเรียกร้องของตนได้นับแต่วันดังกล่าว ซึ่งจะครบกำหนดอายุความในวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2549 แต่โจทก์ฟ้องคดีเมื่อวันที่ 30 สิงหาคม 2550 หลังครบกำหนดอายุความแล้ว คดีจึงขาดอายุความ ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าเมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2550 จำเลยได้ชำระหนี้บางส่วนให้แก่โจทก์เป็นเงิน 50,000 บาท เป็นการรับสภาพหนี้ทำให้อายุความสะดุดหยุดลงนั้น เห็นว่า การรับสภาพหนี้ด้วยการชำระหนี้บางส่วนที่จะทำให้อายุความสะดุดหยุดลงต้องกระทำก่อนที่จะขาดอายุความ คดีนี้จำเลยชำระหนี้บางส่วนเมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2550 ภายหลังจากขาดอายุความแล้ว จึงไม่เป็นการรับสภาพหนี้อันจะทำให้อายุความสะดุดหยุดลง การชำระหนี้ภายหลังขาดอายุความแล้วเพียงแต่ทำให้ลูกหนี้เรียกคืนไม่ได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/28 เท่านั้น ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยมานั้นไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา อุทธรณ์ของจำเลยฟังขึ้น" พิพากษากลับให้ยกฟ้อง ค่าฤชาธรรมเนียมในศาลชั้นต้นและชั้นฎีกาให้เป็นพับ(พิสิฐ ฐิติภัค-ชินวิทย์ จินดา แต้มแก้ว-สุทธิ เทพไตรรัตน์)แหล่งที่มาสำนักวิชาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการรับสภาพหนี้ที่มีผลทำให้อายุความสะดุดหยุดลงตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/14 นั้น ถือเป็นการแสดงเจตนาฝ่ายเดียวของลูกหนี้ต่อเจ้าหนี้ซึ่งจะต้องมีผู้รับการแสดงเจตนารับสภาพหนี้ เจ้าหนี้หาต้องมาเป็นคู่สัญญาหรือมอบอำนาจให้บุคคลหนึ่งบุคคลใดมาเป็นคู่สัญญาด้วยก็ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 306/2538) แต่บุคคลภายนอกที่มิได้เป็นลูกหนี้จะเข้าผูกพันตนชำระหนี้แทนก็ไม่เป็นการรับสภาพหนี้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 595/2537) ทั้งการรับสภาพหนี้เป็นเพียงการยอมรับสภาพความรับผิดในมูลหนี้เดิมหาใช่เป็นการแปลงหนี้ใหม่อันจะทำให้หนี้เดิมระงับไปไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 811/2537 และที่ 5587/2538) ซึ่งถ้าหากลูกหนี้รับสภาพหนี้ต่อเจ้าหนี้โดยทำเป็นหนังสือ ชำระหนี้บางส่วน ชำระดอกเบี้ยให้ประกันหรือกระทำการใดๆ อันปราศจากข้อสงสัยให้เห็นเป็นปริยายว่า ลูกหนี้ยอมรับว่าเป็นหนี้เจ้าหนี้ในมูลหนี้นั้นจริงแล้ว ก็เป็นการรับสภาพหนี้ มีผลให้อายุความที่โจทก์จะบังคับสิทธิเรียกร้องต่อลูกหนี้สะดุดหยุดลง โดยมิให้นับระยะเวลาที่ล่วงไปก่อนเข้าในอายุความ และให้เริ่มนับอายุความใหม่ตามมูลหนี้เดิมตั้งแต่เวลานั้น (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2709/2538 และ 3831/2547) นอกจากนี้การรับสภาพหนี้ไม่จำเป็นต้องทำเป็นหนังสือเสมอไป การรับสภาพหนี้จึงไม่มีกฎหมายบังคับให้ต้องมีพยานเอกสารมาแสดง ดังนั้น ศาลย่อมมีอำนาจรับฟังพยานบุคคลอื่นๆ แล้วนำไปเปลี่ยนแปลงแก้ไขหนังสือรับสภาพหนี้ได้โดยไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1156/2537) คำถามที่น่าคิดมีว่า ถ้าลูกหนี้รู้อยู่แล้วและยอมรับสภาพความเป็นหนี้โดยมีการแสดงให้เห็นโดยชัดแจ้งหรือเป็นปริยายว่าลูกหนี้เป็นหนี้เจ้าหนี้ เช่น ลูกหนี้ติดต่อประนอมหนี้ทางโทรศัพท์กับเจ้าหนี้หรือลูกหนี้มีจดหมายอิเล็กทรอนิกส์ (อีเมล) ยอมรับว่าเป็นลูกหนี้และติดต่อขอลดหนี้ หรือแม้กระทั่งลูกหนี้ติดต่อโดยผ่านญาติมิตรเพื่อนพ้องของลูกหนี้เพื่อต่อรองหนี้กับเจ้าหนี้ ซึ่งกรณีดังกล่าวไม่ได้ทำเป็นหนังสือหรือมีพยานเอกสารมาแสดง แต่พฤติการณ์ต่างๆ ถือเป็นการประนอมหนี้ที่ซึ่งอาจมีผลทำให้อายุความที่เจ้าหนี้จะบังคับได้สะดุดหยุดลงเช่นกัน แต่เมื่อวิธีการต่างๆ ข้างต้นไม่สำเร็จลูกหนี้ย่อมต้องชำระหนี้ต่อเจ้าหนี้บางส่วน แม้การชำระหนี้บางส่วนดังกล่าวจะกระทำภายหลังล่วงเลยอายุความหรือครบอายุความที่เจ้าหนี้มีสิทธิเรียกร้องกับลูกหนี้แล้ว กรณีนี้จะเป็นผลให้อายุความสะดุดหยุดลงหรือเพียงมีผลให้ลูกหนี้ไม่อาจเรียกคืนได้ตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/28 คำตอบ แนวคิดแรกเป็นไปตามคำพิพากษาของศาลฎีกาฉบับนี้ที่เดินตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ประชุมใหญ่ที่ 7354/2546 และที่ 1482/2547 ที่แปลความเจตนารมณ์ของกฎหมายว่า การรับสภาพหนี้โดยวิธีการชำระหนี้บางส่วนต้องกระทำก่อนครบกำหนดอายุความเท่านั้น มิเช่นนั้นถือเป็นการชำระหนี้โดยลูกหนี้ไม่มีสิทธิเรียกคืนได้ ซึ่งเป็นการแปลความเจตนารมณ์ของกฎหมายให้มีผลร้ายต่อเจ้าหนี้ผู้ใช้สิทธิเรียกร้อง คำตอบ แนวคิดที่สองเห็นว่า เมื่อการรับสภาพหนี้ตามมาตรา 193/14 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มิได้บัญญัติบังคับว่าต้องมีพยานเอกสารหรือต้องทำเป็นหนังสือแล้ว (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1156/2537) ดังนั้น แม้ต่อมาจะล่วงเลยอายุความที่เจ้าหนี้อาจบังคับเอากับลูกหนี้ได้ แต่เมื่อลูกหนี้เองยอมรับว่าเป็นหนี้เจ้าหนี้จริงโดยชำระหนี้แก่เจ้าหนี้แล้วนั่นย่อมยิ่งกว่าเป็นการกระทำโดยปริยายว่าลูกหนี้เป็นหนี้เจ้าหนี้ โดยเฉพาะการรับสภาพหนี้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลักษณะ 6 หมวด 1 เรื่องอายุความ ก็มิได้บัญญัติให้ต้องมีการรับสภาพหนี้ก่อนครบอายุความแต่อย่างใด การตีความให้เจ้าหนี้เสียประโยชน์โดยลูกหนี้เองก็ยอมรับว่าเป็นหนี้เจ้าหนี้ย่อมไม่ยุติธรรมเท่าใดนัก ซึ่งหากกฎหมายมีเจตนารมณ์ให้การรับสภาพหนี้ภายหลังครบอายุความเป็นผลร้ายแก่เจ้าหนี้และไม่อาจบังคับได้ น่าจะต้องบัญญัติกฎหมายไว้ให้ชัดแจ้งมิใช่บัญญัติไว้เพียงให้ลูกหนี้จะเรียกคืนเงินที่ชำระหนี้ต่อเจ้าหนี้ภายหลังครบอายุความไม่ได้เท่านั้น ด้วยความเคารพอย่างสูงต่อคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ เมื่อข้อเท็จจริงในคดีนี้รับฟังยุติได้ว่า มีการชำระหนี้ครั้งสุดท้ายเมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2550 โดยก่อนหน้านี้โจทก์มีการแจ้งยอดบัญชีส่งให้จำเลยทราบในแต่ละงวดที่เรียกเก็บเงิน ถือได้ว่าหนี้ถึงกำหนดชำระตามที่ระบุในใบแจ้งหนี้แต่ละครั้ง เมื่อจำเลยไม่ชำระตามกำหนดในใบแจ้งหนี้ โจทก์ก็อาจบังคับสิทธิเรียกร้องได้นับตั้งแต่วันที่จำเลยผิดนัด แต่เมื่อจำเลยชำระหนี้บางส่วนให้โจทก์ครั้งสุดท้ายเมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2550 ดังกล่าวอันเป็นการรับสภาพหนี้ต่อโจทก์ทำให้อายุความสะดุดหยุดลงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/14 และอายุความย่อมเริ่มนับใหม่ตั้งแต่เวลานั้นเป็นต้นมา (วันที่ 11 มิถุนายน 2550) ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/15 เมื่อนับระยะเวลาถึงวันฟ้อง (วันที่ 30 สิงหาคม 2550) คดีโจทก์น่าจะอยู่ภายในอายุความ 2 ปี ทั้งนี้ เทียบเคียงตามนัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3831/2547 พิสิฐ ธรรมกุลคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยรับผิดชำระเงิน 340,004.84 บาทพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 18 ต่อปี ของเงินต้น 322,798.77 บาท นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ จำเลยให้การ ขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยรับผิดชำระเงิน 322,798.77 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 11 ต่อปี นับถัดจากวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2547 เป็นต้นไป จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ กับให้จำเลยใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ โดยกำหนดค่าทนายความ 5,000 บาท เฉพาะค่าขึ้นศาลให้ใช้แทนเท่าทุนทรัพย์ที่โจทก์ชนะคดี คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยก จำเลยอุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกา ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 223 ทวิ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาข้อกฎหมายที่จะต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของจำเลยว่า ฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ ข้อเท็จจริงที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยมาแล้วจากพยานหลักฐานในสำนวนรับฟังได้ว่า จำเลยเป็นสมาชิกบัตรเครดิตของโจทก์ ยอมผูกพันตามเงื่อนไขของผู้ถือบัตรตกลงให้โจทก์ทดรองจ่ายเงินอันเนื่องจากจำเลยใช้บัตรเครดิตไปชำระค่าสินค้า ค่าบริการหรือเบิกเงินสดล่วงหน้า โดยจำเลยยอมชำระคืนให้โจทก์ในภายหลัง อันเป็นการประกอบธุรกิจรับทำการงานต่าง ๆ แก่สมาชิก เมื่อโจทก์ชำระเงินแก่เจ้าหนี้แล้ว โจทก์จะเรียกเก็บเงินจากสมาชิกในภายหลัง จึงเป็นกรณีที่ผู้ประกอบธุรกิจในการรับทำการงานต่าง ๆ เรียกเอาเงินที่ได้ออกทดรองไป ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/34 (7) การฟ้องเรียกเงินทดรองของโจทก์จึงมีอายุความ 2 ปี ปรากฏว่าโจทก์มีหนังสือถึงจำเลยขอยกเลิกการเป็นสมาชิกบัตรเครดิตตั้งแต่วันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2547 พร้อมทั้งให้จำเลยชำระหนี้ที่เกิดจากการใช้บัตรเครดิต โจทก์ย่อมบังคับสิทธิเรียกร้องของตนได้นับแต่วันดังกล่าว ซึ่งจะครบกำหนดอายุความในวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2549 แต่โจทก์ฟ้องคดีเมื่อวันที่ 30 สิงหาคม 2550 หลังครบกำหนดอายุความแล้ว คดีจึงขาดอายุความ ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าเมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2550 จำเลยได้ชำระหนี้บางส่วนให้แก่โจทก์เป็นเงิน 50,000 บาท เป็นการรับสภาพหนี้ทำให้อายุความสะดุดหยุดลงนั้น เห็นว่า การรับสภาพหนี้ด้วยการชำระหนี้บางส่วนที่จะทำให้อายุความสะดุดหยุดลงต้องกระทำก่อนที่จะขาดอายุความ คดีนี้จำเลยชำระหนี้บางส่วนเมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2550 ภายหลังจากขาดอายุความแล้ว จึงไม่เป็นการรับสภาพหนี้อันจะทำให้อายุความสะดุดหยุดลง การชำระหนี้ภายหลังขาดอายุความแล้วเพียงแต่ทำให้ลูกหนี้เรียกคืนไม่ได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/28 เท่านั้น ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยมานั้นไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา อุทธรณ์ของจำเลยฟังขึ้น" พิพากษากลับให้ยกฟ้อง ค่าฤชาธรรมเนียมในศาลชั้นต้นและชั้นฎีกาให้เป็นพับ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5484/2553บริษัทอเมริกัน เอ็กซ์เพรส (ไทย) จำกัดโจทก์นายจุมพล โพธิ์ศรีวิสุทธิกุลจำเลย ป.พ.พ. ม. 193/28, ม. 193/34 (7)จำเลยเป็นสมาชิกบัตรเครดิตของโจทก์ ยอมผูกพันตามเงื่อนไขของผู้ถือบัตรตกลงให้โจทก์ทดรองจ่ายเงินอันเนื่องจากจำเลยใช้บัตรเครดิตไปชำระค่าสินค้า ค่าบริการหรือเบิกเงินสดล่วงหน้า โดยจำเลยยอมชำระคืนให้โจทก์ในภายหลัง อันเป็นการประกอบธุรกิจรับทำการงานต่างๆ แก่สมาชิก เมื่อโจทก์ชำระเงินแก่เจ้าหนี้แล้วโจทก์จะเรียกเก็บเงินจากสมาชิกในภายหลัง จึงเป็นกรณีที่ผู้ประกอบธุรกิจในการรับทำการงานต่าง ๆ เรียกเอาเงินที่ได้ออกทดรองไปตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/34 (7) การฟ้องเรียกเงินทดรองของโจทก์จึงมีอายุความ 2 ปี เมื่อโจทก์มีหนังสือถึงจำเลยขอยกเลิกการเป็นสมาชิกบัตรเครดิตตั้งแต่วันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2547 พร้อมทั้งให้จำเลยชำระหนี้ที่เกิดจากการใช้บัตรเครดิต โจทก์ย่อมบังคับสิทธิเรียกร้องของตนได้นับแต่วันดังกล่าว ซึ่งจะครบกำหนดอายุความในวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2549 แต่โจทก์ฟ้องคดีเมื่อวันที่ 30 สิงหาคม 2550 หลังครบกำหนดอายุความแล้วคดีจึงขาดอายุความ และการรับสภาพหนี้ด้วยการชำระหนี้บางส่วนที่จะทำให้อายุความสะดุดหยุดลงต้องกระทำก่อนที่จะขาดอายุความ เมื่อจำเลยชำระหนี้บางส่วนเมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2550 ภายหลังจากขาดอายุความแล้ว จึงไม่เป็นการรับสภาพหนี้อันจะทำให้อายุคาวามสะดุดหยุดลง การชำระหนี้ภายหลังขาดอายุความแล้วเพียงแต่ทำให้ลูกหนี้เรียกคืนไม่ได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/28โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยรับผิดชำระเงิน 340,004.84 บาทพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 18 ต่อปี ของเงินต้น 322,798.77 บาท นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ จำเลยให้การ ขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยรับผิดชำระเงิน 322,798.77 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 11 ต่อปี นับถัดจากวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2547 เป็นต้นไป จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ กับให้จำเลยใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ โดยกำหนดค่าทนายความ 5,000 บาท เฉพาะค่าขึ้นศาลให้ใช้แทนเท่าทุนทรัพย์ที่โจทก์ชนะคดี คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยก จำเลยอุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกา ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 223 ทวิ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาข้อกฎหมายที่จะต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของจำเลยว่า ฟ้องโจทก์ขาดอายุความหรือไม่ ข้อเท็จจริงที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยมาแล้วจากพยานหลักฐานในสำนวนรับฟังได้ว่า จำเลยเป็นสมาชิกบัตรเครดิตของโจทก์ ยอมผูกพันตามเงื่อนไขของผู้ถือบัตรตกลงให้โจทก์ทดรองจ่ายเงินอันเนื่องจากจำเลยใช้บัตรเครดิตไปชำระค่าสินค้า ค่าบริการหรือเบิกเงินสดล่วงหน้า โดยจำเลยยอมชำระคืนให้โจทก์ในภายหลัง อันเป็นการประกอบธุรกิจรับทำการงานต่าง ๆ แก่สมาชิก เมื่อโจทก์ชำระเงินแก่เจ้าหนี้แล้ว โจทก์จะเรียกเก็บเงินจากสมาชิกในภายหลัง จึงเป็นกรณีที่ผู้ประกอบธุรกิจในการรับทำการงานต่าง ๆ เรียกเอาเงินที่ได้ออกทดรองไป ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/34 (7) การฟ้องเรียกเงินทดรองของโจทก์จึงมีอายุความ 2 ปี ปรากฏว่าโจทก์มีหนังสือถึงจำเลยขอยกเลิกการเป็นสมาชิกบัตรเครดิตตั้งแต่วันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2547 พร้อมทั้งให้จำเลยชำระหนี้ที่เกิดจากการใช้บัตรเครดิต โจทก์ย่อมบังคับสิทธิเรียกร้องของตนได้นับแต่วันดังกล่าว ซึ่งจะครบกำหนดอายุความในวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2549 แต่โจทก์ฟ้องคดีเมื่อวันที่ 30 สิงหาคม 2550 หลังครบกำหนดอายุความแล้ว คดีจึงขาดอายุความ ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าเมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2550 จำเลยได้ชำระหนี้บางส่วนให้แก่โจทก์เป็นเงิน 50,000 บาท เป็นการรับสภาพหนี้ทำให้อายุความสะดุดหยุดลงนั้น เห็นว่า การรับสภาพหนี้ด้วยการชำระหนี้บางส่วนที่จะทำให้อายุความสะดุดหยุดลงต้องกระทำก่อนที่จะขาดอายุความ คดีนี้จำเลยชำระหนี้บางส่วนเมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2550 ภายหลังจากขาดอายุความแล้ว จึงไม่เป็นการรับสภาพหนี้อันจะทำให้อายุความสะดุดหยุดลง การชำระหนี้ภายหลังขาดอายุความแล้วเพียงแต่ทำให้ลูกหนี้เรียกคืนไม่ได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/28 เท่านั้น ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยมานั้นไม่ต้องด้วยความเห็นของศาลฎีกา อุทธรณ์ของจำเลยฟังขึ้น" พิพากษากลับให้ยกฟ้อง ค่าฤชาธรรมเนียมในศาลชั้นต้นและชั้นฎีกาให้เป็นพับ(พิสิฐ ฐิติภัค-ชินวิทย์ จินดา แต้มแก้ว-สุทธิ เทพไตรรัตน์)แหล่งที่มาสำนักวิชาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการรับสภาพหนี้ที่มีผลทำให้อายุความสะดุดหยุดลงตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/14 นั้น ถือเป็นการแสดงเจตนาฝ่ายเดียวของลูกหนี้ต่อเจ้าหนี้ซึ่งจะต้องมีผู้รับการแสดงเจตนารับสภาพหนี้ เจ้าหนี้หาต้องมาเป็นคู่สัญญาหรือมอบอำนาจให้บุคคลหนึ่งบุคคลใดมาเป็นคู่สัญญาด้วยก็ได้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 306/2538) แต่บุคคลภายนอกที่มิได้เป็นลูกหนี้จะเข้าผูกพันตนชำระหนี้แทนก็ไม่เป็นการรับสภาพหนี้ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 595/2537) ทั้งการรับสภาพหนี้เป็นเพียงการยอมรับสภาพความรับผิดในมูลหนี้เดิมหาใช่เป็นการแปลงหนี้ใหม่อันจะทำให้หนี้เดิมระงับไปไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 811/2537 และที่ 5587/2538) ซึ่งถ้าหากลูกหนี้รับสภาพหนี้ต่อเจ้าหนี้โดยทำเป็นหนังสือ ชำระหนี้บางส่วน ชำระดอกเบี้ยให้ประกันหรือกระทำการใดๆ อันปราศจากข้อสงสัยให้เห็นเป็นปริยายว่า ลูกหนี้ยอมรับว่าเป็นหนี้เจ้าหนี้ในมูลหนี้นั้นจริงแล้ว ก็เป็นการรับสภาพหนี้ มีผลให้อายุความที่โจทก์จะบังคับสิทธิเรียกร้องต่อลูกหนี้สะดุดหยุดลง โดยมิให้นับระยะเวลาที่ล่วงไปก่อนเข้าในอายุความ และให้เริ่มนับอายุความใหม่ตามมูลหนี้เดิมตั้งแต่เวลานั้น (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2709/2538 และ 3831/2547) นอกจากนี้การรับสภาพหนี้ไม่จำเป็นต้องทำเป็นหนังสือเสมอไป การรับสภาพหนี้จึงไม่มีกฎหมายบังคับให้ต้องมีพยานเอกสารมาแสดง ดังนั้น ศาลย่อมมีอำนาจรับฟังพยานบุคคลอื่นๆ แล้วนำไปเปลี่ยนแปลงแก้ไขหนังสือรับสภาพหนี้ได้โดยไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1156/2537) คำถามที่น่าคิดมีว่า ถ้าลูกหนี้รู้อยู่แล้วและยอมรับสภาพความเป็นหนี้โดยมีการแสดงให้เห็นโดยชัดแจ้งหรือเป็นปริยายว่าลูกหนี้เป็นหนี้เจ้าหนี้ เช่น ลูกหนี้ติดต่อประนอมหนี้ทางโทรศัพท์กับเจ้าหนี้หรือลูกหนี้มีจดหมายอิเล็กทรอนิกส์ (อีเมล) ยอมรับว่าเป็นลูกหนี้และติดต่อขอลดหนี้ หรือแม้กระทั่งลูกหนี้ติดต่อโดยผ่านญาติมิตรเพื่อนพ้องของลูกหนี้เพื่อต่อรองหนี้กับเจ้าหนี้ ซึ่งกรณีดังกล่าวไม่ได้ทำเป็นหนังสือหรือมีพยานเอกสารมาแสดง แต่พฤติการณ์ต่างๆ ถือเป็นการประนอมหนี้ที่ซึ่งอาจมีผลทำให้อายุความที่เจ้าหนี้จะบังคับได้สะดุดหยุดลงเช่นกัน แต่เมื่อวิธีการต่างๆ ข้างต้นไม่สำเร็จลูกหนี้ย่อมต้องชำระหนี้ต่อเจ้าหนี้บางส่วน แม้การชำระหนี้บางส่วนดังกล่าวจะกระทำภายหลังล่วงเลยอายุความหรือครบอายุความที่เจ้าหนี้มีสิทธิเรียกร้องกับลูกหนี้แล้ว กรณีนี้จะเป็นผลให้อายุความสะดุดหยุดลงหรือเพียงมีผลให้ลูกหนี้ไม่อาจเรียกคืนได้ตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/28 คำตอบ แนวคิดแรกเป็นไปตามคำพิพากษาของศาลฎีกาฉบับนี้ที่เดินตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ประชุมใหญ่ที่ 7354/2546 และที่ 1482/2547 ที่แปลความเจตนารมณ์ของกฎหมายว่า การรับสภาพหนี้โดยวิธีการชำระหนี้บางส่วนต้องกระทำก่อนครบกำหนดอายุความเท่านั้น มิเช่นนั้นถือเป็นการชำระหนี้โดยลูกหนี้ไม่มีสิทธิเรียกคืนได้ ซึ่งเป็นการแปลความเจตนารมณ์ของกฎหมายให้มีผลร้ายต่อเจ้าหนี้ผู้ใช้สิทธิเรียกร้อง คำตอบ แนวคิดที่สองเห็นว่า เมื่อการรับสภาพหนี้ตามมาตรา 193/14 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มิได้บัญญัติบังคับว่าต้องมีพยานเอกสารหรือต้องทำเป็นหนังสือแล้ว (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1156/2537) ดังนั้น แม้ต่อมาจะล่วงเลยอายุความที่เจ้าหนี้อาจบังคับเอากับลูกหนี้ได้ แต่เมื่อลูกหนี้เองยอมรับว่าเป็นหนี้เจ้าหนี้จริงโดยชำระหนี้แก่เจ้าหนี้แล้วนั่นย่อมยิ่งกว่าเป็นการกระทำโดยปริยายว่าลูกหนี้เป็นหนี้เจ้าหนี้ โดยเฉพาะการรับสภาพหนี้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลักษณะ 6 หมวด 1 เรื่องอายุความ ก็มิได้บัญญัติให้ต้องมีการรับสภาพหนี้ก่อนครบอายุความแต่อย่างใด การตีความให้เจ้าหนี้เสียประโยชน์โดยลูกหนี้เองก็ยอมรับว่าเป็นหนี้เจ้าหนี้ย่อมไม่ยุติธรรมเท่าใดนัก ซึ่งหากกฎหมายมีเจตนารมณ์ให้การรับสภาพหนี้ภายหลังครบอายุความเป็นผลร้ายแก่เจ้าหนี้และไม่อาจบังคับได้ น่าจะต้องบัญญัติกฎหมายไว้ให้ชัดแจ้งมิใช่บัญญัติไว้เพียงให้ลูกหนี้จะเรียกคืนเงินที่ชำระหนี้ต่อเจ้าหนี้ภายหลังครบอายุความไม่ได้เท่านั้น ด้วยความเคารพอย่างสูงต่อคำพิพากษาศาลฎีกาที่หมายเหตุนี้ เมื่อข้อเท็จจริงในคดีนี้รับฟังยุติได้ว่า มีการชำระหนี้ครั้งสุดท้ายเมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2550 โดยก่อนหน้านี้โจทก์มีการแจ้งยอดบัญชีส่งให้จำเลยทราบในแต่ละงวดที่เรียกเก็บเงิน ถือได้ว่าหนี้ถึงกำหนดชำระตามที่ระบุในใบแจ้งหนี้แต่ละครั้ง เมื่อจำเลยไม่ชำระตามกำหนดในใบแจ้งหนี้ โจทก์ก็อาจบังคับสิทธิเรียกร้องได้นับตั้งแต่วันที่จำเลยผิดนัด แต่เมื่อจำเลยชำระหนี้บางส่วนให้โจทก์ครั้งสุดท้ายเมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2550 ดังกล่าวอันเป็นการรับสภาพหนี้ต่อโจทก์ทำให้อายุความสะดุดหยุดลงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/14 และอายุความย่อมเริ่มนับใหม่ตั้งแต่เวลานั้นเป็นต้นมา (วันที่ 11 มิถุนายน 2550) ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/15 เมื่อนับระยะเวลาถึงวันฟ้อง (วันที่ 30 สิงหาคม 2550) คดีโจทก์น่าจะอยู่ภายในอายุความ 2 ปี ทั้งนี้ เทียบเคียงตามนัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3831/2547 พิสิฐ ธรรมกุล