คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 534/2522หลักกฎหมาย: ใบมอบอำนาจให้ไถ่ถอนจำนองและจำนองใหม่เป็นแต่มอบอำนาจให้จัดการอย่างใดอย่างหนึ่งแทนไม่ใช่เอกสารสิทธิศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษายกอุทธรณ์เพราะต้องห้ามอุทธรณ์ โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า "ตามคำบรรยายฟ้องมิได้กล่าวว่าจำเลยปลอมเอกสารสิทธิหรือเอกสารราชการ กล่าวแต่เพียงว่าจำเลยร่วมกันปลอมเอกสารเท่านั้น ทั้งใบมอบอำนาจให้ไถ่ถอนจำนองและทำการจำนองใหม่ที่โจทก์อ้างว่าจำเลยกระทำปลอมนั้น เป็นเพียงหนังสือมอบอำนาจให้จัดการอย่างใดอย่างหนึ่งแทนเจ้าของที่ดิน มิใช่เป็นเอกสารที่เป็นหลักฐานแห่งการก่อ เปลี่ยนแปลง โอน สงวนหรือระงับซึ่งสิทธิ จึงมิใช่เป็นเอกสารราชการหรือเอกสารสิทธิฟ้องของโจทก์เป็นคดีที่จะลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 264, 268ซึ่งมีอัตราโทษตามที่กฎหมายบัญญัติไว้ให้จำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ มิใช่เป็นคดีที่จะลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 265 อุทธรณ์ของโจทก์ต้องห้ามมิให้อุทธรณ์ดังศาลอุทธรณ์วินิจฉัย"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 534/2522นายมนัส บ่อบัวทองโจทก์นายมานพ แซ่ลี้ กับพวกจำเลย ป.อ. ม. 1 (9)ใบมอบอำนาจให้ไถ่ถอนจำนองและจำนองใหม่เป็นแต่มอบอำนาจให้จัดการอย่างใดอย่างหนึ่งแทนไม่ใช่เอกสารสิทธิศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษายกอุทธรณ์เพราะต้องห้ามอุทธรณ์ โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า "ตามคำบรรยายฟ้องมิได้กล่าวว่าจำเลยปลอมเอกสารสิทธิหรือเอกสารราชการ กล่าวแต่เพียงว่าจำเลยร่วมกันปลอมเอกสารเท่านั้น ทั้งใบมอบอำนาจให้ไถ่ถอนจำนองและทำการจำนองใหม่ที่โจทก์อ้างว่าจำเลยกระทำปลอมนั้น เป็นเพียงหนังสือมอบอำนาจให้จัดการอย่างใดอย่างหนึ่งแทนเจ้าของที่ดิน มิใช่เป็นเอกสารที่เป็นหลักฐานแห่งการก่อ เปลี่ยนแปลง โอน สงวนหรือระงับซึ่งสิทธิ จึงมิใช่เป็นเอกสารราชการหรือเอกสารสิทธิฟ้องของโจทก์เป็นคดีที่จะลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 264, 268ซึ่งมีอัตราโทษตามที่กฎหมายบัญญัติไว้ให้จำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ มิใช่เป็นคดีที่จะลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 265 อุทธรณ์ของโจทก์ต้องห้ามมิให้อุทธรณ์ดังศาลอุทธรณ์วินิจฉัย"พิพากษายืน(สมชัย ทรัพยวณิช-ยงยุทธ เลอลภ-ประเสริฐ วราภรณ์)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการมอบอำนาจโดยทั่วไปก็คือตั้งตัวแทน ตัวแทนเป็นเอกเทศสัญญาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลักษณะ 15 มีหนี้ระหว่างตัวการตัวแทนและบุคคลภายนอกผู้เป็นคู่สัญญา จึงมองเห็นได้ยากว่าทำไมใบมอบอำนาจจึงไม่ใช่หลักฐานแห่งการก่อหรือระงับสิทธิตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 1(9) สิทธิที่หลักฐานเป็นเอกสารในที่นี้อาจเป็นทรัพยสิทธิ เช่น โฉนดแผนที่เป็นหลักฐานแห่งกรรมสิทธิ์ในที่ดิน (ฎีกาที่ 710/24562 มส.535, ที่ 259/2458 5 มส.228)สิทธิจำนองที่ดิน(ฎีกาที่1140/24623ธส.686, ที่ 444/24645 ธส.328) อาจเป็นบุคคลสิทธิในหนี้ เช่นสัญญาให้คำนำจับการพนัน (ฎีกาที่ 834/247112 ธส.947) ใบรับเงินที่ระงับหนี้เป็นต้น ใบแต่งทนายในคดีอาญาเคยวินิจฉัยว่าเป็นเอกสารสิทธิ (ฎีกาที่ 761/24634 ธส.859) ซึ่งออกจะเกินไปหน่อยต่อมาวินิจฉัยว่าใบแต่งทนายในคดีแพ่งไม่ใช่เอกสารสิทธิ (ฎีกาที่ 1107/2509,2509ฎ.2470) ใบมอบฉันทะให้จดทะเบียนเกี่ยวกับที่ดิน ซึ่งรวมถึงทำสัญญาเกี่ยวกับทรัพยสิทธิและหนี้ด้วย เคยวินิจฉัยว่าเป็นเอกสารสิทธิ (ฎีกาที่ 352/2478 19 ธ.ศ.516) ต่อมากลับวินิจฉัยว่าใบมอบฉันทะให้จำนองไม่ใช่เอกสารสิทธิ(ฎีกาที่ 1/24862486 ฎ1,ที่668/25022502ฎ.859) ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 798 กิจการที่ต้องทำเป็นหนังสือการตั้งตัวแทนก็ต้องทำเป็นหนังสือด้วย การจำนองต้องอาศัยใบมอบฉันทะของผู้จำนองและผู้รับจำนองเป็นหลักฐานแห่งการตั้งตัวแทนของแต่ละฝ่าย ก็มองไม่เห็นว่าใบมอบฉันทะนั้นจะไม่เป็นหลักฐานแห่งหนี้คือสัญญาจำนอง และหลักฐานแห่งทรัพยสิทธิ คือสิทธิจำนองได้อย่างไรที่ว่าทำเป็นหนังสือก็คือผู้มอบและผู้รับมอบลงลายมือชื่อ ใบมอบฉันทะกฌถูกต้องตามที่ มาตรา 798 บัญญัติไว้มิฉะนั้นก็ไม่ชอบตามลักษณะตัวแทนไปเลย การตั้งตัวแทนจะเรียกว่ามอบอำนาจหรือมอบฉันทะก็ต้องดูว่ามอบให้ทำอะไร ไม่ใช่อยู่ที่คำที่ใช้ว่าตัวแทนมอบอำนาจ หรือมอบฉันทะ ถ้าให้ใช้สิทธิแทนก็เป็นตัวแทนได้ทั้งสิ้น เป็นสัญญาตัวแทน เป็นบุคคลสิทธิในหนี้ตามมาตรา 798 ส่วนเรื่องอากรแสตมป์ตาม ประมวลรัษฎากรนั้นไปอีกอย่างหนึ่งโดยแบ่งแยกระหว่างใบมอบอำนาจที่ทำในรูปสัญญา หรือไม่ใช่ในรูปสัญญาซึ่งคงหมายความว่า ถ้า 2 ฝ่ายลงลายมือชื่อมอบและรับมอบก็เป็นรูปสัญญาถ้าลงลายมือชื่อแต่ฝ่ายผู้มอบอำนาจ ผูกพันผู้มอบฝ่ายเดียวก็ไม่เป็นรูปสัญญาเป็นคนละเรื่องกับเอกสารสิทธิ แม้แต่ลงลายมือชื่อมอบอำนาจแต่ฝ่ายเดียวก็เป็นหลักฐานแห่งการก่อตั้งสิทธิได้ คือสิทธิที่จะทำการแทน หากจะว่าขระมอบอำนาจผู้รับมอบยังไม่ได้ทำการกับคนภายนอกยังไม่เป็นหลักฐานแห่งการก่อตั้งสิทธิ ซึ่งมีผลว่าต่อเมื่อมีการทำตามอำนาจที่รับมอบแล้ว จึงจะมีสิทธิเกิดขึ้นโดยเอกสารที่มอบเป็นหลักฐาน ความเข้าใจอย่างนี้มองข้ามนิติกรรมการตั้งตังแทนไปเสีย มองเห็นแต่นิติกรรมที่ตัวแทนทำกับคนภายนอกเท่านั้น เช่นตั้งตัวแทนไม่ไถ่จำนองและทำจำนอง เมื่อตั้งตัวแทนก็มีสัญญาตัวแทน มีสิทธิและหนี้ระหว่างตัวการตัวแทน เมื่อตัวแทนไปทำการไถ่และจำนองใหม่ก็มีสัญญาจำนองอีกอันหนึ่งดูก็ไม่มีเหตุผลอย่างใดที่จะมองข้ามสัญญาตัวแทนระหว่างตัวแทนกับตัวการไปเสีย และไปถือเอาแต่เพียงสัญญาที่ตัวแทนทำขึ้นแต่อันเดียว สัญญาตัวแทนอาจมีความสำคัญมากเกี่ยวกับทรัพย์สินราคาสูง ค่าบำเหน็จจำนวนไม่น้อยเวลาตัวแทนจะเจรจาทำสัญญาต้องแสดงใบมอบอำนาจ ซึ่งอาจต้องมีโนอารีปับลิค กงสุล กระทรวงต่างประเทศรับรองเหล่านี้เป็นต้น จะคิดว่าใบมอบอำนาจไม่ใช่เอกสารสิทธิอยู่หรือ จิตติคำพิพากษา: ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษายกอุทธรณ์เพราะต้องห้ามอุทธรณ์ โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า "ตามคำบรรยายฟ้องมิได้กล่าวว่าจำเลยปลอมเอกสารสิทธิหรือเอกสารราชการ กล่าวแต่เพียงว่าจำเลยร่วมกันปลอมเอกสารเท่านั้น ทั้งใบมอบอำนาจให้ไถ่ถอนจำนองและทำการจำนองใหม่ที่โจทก์อ้างว่าจำเลยกระทำปลอมนั้น เป็นเพียงหนังสือมอบอำนาจให้จัดการอย่างใดอย่างหนึ่งแทนเจ้าของที่ดิน มิใช่เป็นเอกสารที่เป็นหลักฐานแห่งการก่อ เปลี่ยนแปลง โอน สงวนหรือระงับซึ่งสิทธิ จึงมิใช่เป็นเอกสารราชการหรือเอกสารสิทธิฟ้องของโจทก์เป็นคดีที่จะลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 264, 268ซึ่งมีอัตราโทษตามที่กฎหมายบัญญัติไว้ให้จำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ มิใช่เป็นคดีที่จะลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 265 อุทธรณ์ของโจทก์ต้องห้ามมิให้อุทธรณ์ดังศาลอุทธรณ์วินิจฉัย"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 534/2522นายมนัส บ่อบัวทองโจทก์นายมานพ แซ่ลี้ กับพวกจำเลย ป.อ. ม. 1 (9)ใบมอบอำนาจให้ไถ่ถอนจำนองและจำนองใหม่เป็นแต่มอบอำนาจให้จัดการอย่างใดอย่างหนึ่งแทนไม่ใช่เอกสารสิทธิศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษายกอุทธรณ์เพราะต้องห้ามอุทธรณ์ โจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า "ตามคำบรรยายฟ้องมิได้กล่าวว่าจำเลยปลอมเอกสารสิทธิหรือเอกสารราชการ กล่าวแต่เพียงว่าจำเลยร่วมกันปลอมเอกสารเท่านั้น ทั้งใบมอบอำนาจให้ไถ่ถอนจำนองและทำการจำนองใหม่ที่โจทก์อ้างว่าจำเลยกระทำปลอมนั้น เป็นเพียงหนังสือมอบอำนาจให้จัดการอย่างใดอย่างหนึ่งแทนเจ้าของที่ดิน มิใช่เป็นเอกสารที่เป็นหลักฐานแห่งการก่อ เปลี่ยนแปลง โอน สงวนหรือระงับซึ่งสิทธิ จึงมิใช่เป็นเอกสารราชการหรือเอกสารสิทธิฟ้องของโจทก์เป็นคดีที่จะลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 264, 268ซึ่งมีอัตราโทษตามที่กฎหมายบัญญัติไว้ให้จำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ มิใช่เป็นคดีที่จะลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 265 อุทธรณ์ของโจทก์ต้องห้ามมิให้อุทธรณ์ดังศาลอุทธรณ์วินิจฉัย"พิพากษายืน(สมชัย ทรัพยวณิช-ยงยุทธ เลอลภ-ประเสริฐ วราภรณ์)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการมอบอำนาจโดยทั่วไปก็คือตั้งตัวแทน ตัวแทนเป็นเอกเทศสัญญาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลักษณะ 15 มีหนี้ระหว่างตัวการตัวแทนและบุคคลภายนอกผู้เป็นคู่สัญญา จึงมองเห็นได้ยากว่าทำไมใบมอบอำนาจจึงไม่ใช่หลักฐานแห่งการก่อหรือระงับสิทธิตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 1(9) สิทธิที่หลักฐานเป็นเอกสารในที่นี้อาจเป็นทรัพยสิทธิ เช่น โฉนดแผนที่เป็นหลักฐานแห่งกรรมสิทธิ์ในที่ดิน (ฎีกาที่ 710/24562 มส.535, ที่ 259/2458 5 มส.228)สิทธิจำนองที่ดิน(ฎีกาที่1140/24623ธส.686, ที่ 444/24645 ธส.328) อาจเป็นบุคคลสิทธิในหนี้ เช่นสัญญาให้คำนำจับการพนัน (ฎีกาที่ 834/247112 ธส.947) ใบรับเงินที่ระงับหนี้เป็นต้น ใบแต่งทนายในคดีอาญาเคยวินิจฉัยว่าเป็นเอกสารสิทธิ (ฎีกาที่ 761/24634 ธส.859) ซึ่งออกจะเกินไปหน่อยต่อมาวินิจฉัยว่าใบแต่งทนายในคดีแพ่งไม่ใช่เอกสารสิทธิ (ฎีกาที่ 1107/2509,2509ฎ.2470) ใบมอบฉันทะให้จดทะเบียนเกี่ยวกับที่ดิน ซึ่งรวมถึงทำสัญญาเกี่ยวกับทรัพยสิทธิและหนี้ด้วย เคยวินิจฉัยว่าเป็นเอกสารสิทธิ (ฎีกาที่ 352/2478 19 ธ.ศ.516) ต่อมากลับวินิจฉัยว่าใบมอบฉันทะให้จำนองไม่ใช่เอกสารสิทธิ(ฎีกาที่ 1/24862486 ฎ1,ที่668/25022502ฎ.859) ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 798 กิจการที่ต้องทำเป็นหนังสือการตั้งตัวแทนก็ต้องทำเป็นหนังสือด้วย การจำนองต้องอาศัยใบมอบฉันทะของผู้จำนองและผู้รับจำนองเป็นหลักฐานแห่งการตั้งตัวแทนของแต่ละฝ่าย ก็มองไม่เห็นว่าใบมอบฉันทะนั้นจะไม่เป็นหลักฐานแห่งหนี้คือสัญญาจำนอง และหลักฐานแห่งทรัพยสิทธิ คือสิทธิจำนองได้อย่างไรที่ว่าทำเป็นหนังสือก็คือผู้มอบและผู้รับมอบลงลายมือชื่อ ใบมอบฉันทะกฌถูกต้องตามที่ มาตรา 798 บัญญัติไว้มิฉะนั้นก็ไม่ชอบตามลักษณะตัวแทนไปเลย การตั้งตัวแทนจะเรียกว่ามอบอำนาจหรือมอบฉันทะก็ต้องดูว่ามอบให้ทำอะไร ไม่ใช่อยู่ที่คำที่ใช้ว่าตัวแทนมอบอำนาจ หรือมอบฉันทะ ถ้าให้ใช้สิทธิแทนก็เป็นตัวแทนได้ทั้งสิ้น เป็นสัญญาตัวแทน เป็นบุคคลสิทธิในหนี้ตามมาตรา 798 ส่วนเรื่องอากรแสตมป์ตาม ประมวลรัษฎากรนั้นไปอีกอย่างหนึ่งโดยแบ่งแยกระหว่างใบมอบอำนาจที่ทำในรูปสัญญา หรือไม่ใช่ในรูปสัญญาซึ่งคงหมายความว่า ถ้า 2 ฝ่ายลงลายมือชื่อมอบและรับมอบก็เป็นรูปสัญญาถ้าลงลายมือชื่อแต่ฝ่ายผู้มอบอำนาจ ผูกพันผู้มอบฝ่ายเดียวก็ไม่เป็นรูปสัญญาเป็นคนละเรื่องกับเอกสารสิทธิ แม้แต่ลงลายมือชื่อมอบอำนาจแต่ฝ่ายเดียวก็เป็นหลักฐานแห่งการก่อตั้งสิทธิได้ คือสิทธิที่จะทำการแทน หากจะว่าขระมอบอำนาจผู้รับมอบยังไม่ได้ทำการกับคนภายนอกยังไม่เป็นหลักฐานแห่งการก่อตั้งสิทธิ ซึ่งมีผลว่าต่อเมื่อมีการทำตามอำนาจที่รับมอบแล้ว จึงจะมีสิทธิเกิดขึ้นโดยเอกสารที่มอบเป็นหลักฐาน ความเข้าใจอย่างนี้มองข้ามนิติกรรมการตั้งตังแทนไปเสีย มองเห็นแต่นิติกรรมที่ตัวแทนทำกับคนภายนอกเท่านั้น เช่นตั้งตัวแทนไม่ไถ่จำนองและทำจำนอง เมื่อตั้งตัวแทนก็มีสัญญาตัวแทน มีสิทธิและหนี้ระหว่างตัวการตัวแทน เมื่อตัวแทนไปทำการไถ่และจำนองใหม่ก็มีสัญญาจำนองอีกอันหนึ่งดูก็ไม่มีเหตุผลอย่างใดที่จะมองข้ามสัญญาตัวแทนระหว่างตัวแทนกับตัวการไปเสีย และไปถือเอาแต่เพียงสัญญาที่ตัวแทนทำขึ้นแต่อันเดียว สัญญาตัวแทนอาจมีความสำคัญมากเกี่ยวกับทรัพย์สินราคาสูง ค่าบำเหน็จจำนวนไม่น้อยเวลาตัวแทนจะเจรจาทำสัญญาต้องแสดงใบมอบอำนาจ ซึ่งอาจต้องมีโนอารีปับลิค กงสุล กระทรวงต่างประเทศรับรองเหล่านี้เป็นต้น จะคิดว่าใบมอบอำนาจไม่ใช่เอกสารสิทธิอยู่หรือ จิตติ