คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 228/2538หลักกฎหมาย: สัญญาซื้อขายที่ดินระบุราคาซื้อขายจำนวน3,000,000บาทแต่คู่ความรับกันว่าซื้อขายกันจริงในราคา9,500,000บาทดังนั้นแม้สัญญาซื้อขายมีข้อความว่าผู้ซื้อได้ชำระและผู้ขายได้รับเงินค่าที่ดินเรียบร้อยแล้วก็ตามการที่ผู้ขายนำสืบว่ายังได้รับเงินค่าที่ดินไม่ครบถ้วนตามราคาที่แท้จริงจึงไม่เป็นการนำสืบเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้อความในสัญญาซื้อขายไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94(ข)โจทก์ ฟ้อง ขอให้ บังคับ จำเลย ทั้ง สาม ร่วมกัน ชำระ เงิน ค่าซื้อที่ดิน จำนวน 1,853,630 บาท พร้อม ดอกเบี้ย อัตรา ร้อยละ เจ็ด ครึ่ง ต่อ ปีจาก ต้นเงิน จำนวน 1,800,000 บาท นับ จาก วันฟ้อง จนกว่า จะ ชำระ เสร็จแก่ โจทก์จำเลย ที่ 1 ที่ 2 และ ที่ 3 ให้การ ว่า โจทก์ ได้รับ ค่าที่ดินครบถ้วน แล้ว ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว ข้อเท็จจริง เบื้องต้นฟังได้ ว่า โจทก์ ตกลง ขาย ที่ดินพิพาท ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ใน ราคา9,500,000 บาท จำเลย ที่ 1 วาง มัดจำ ให้ โจทก์ ไว้ จำนวน 1,200,000 บาทแต่ เนื่องจาก โจทก์ เป็น หนี้ จำเลย ที่ 3 อยู่ จำนวน 6,500,000 บาทโดย มี ที่ดินพิพาท จำนอง เป็น ประกันหนี้ โจทก์ ประสงค์ จะ ชำระหนี้จำนวน ดังกล่าว ให้ แก่ จำเลย ที่ 3 โจทก์ และ จำเลย ทั้ง สาม จึง ตกลง กัน ว่าจำเลย ที่ 3 ยินยอม ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 กู้เงิน จำเลย ที่ 3จำนวน 8,300,000 บาท โดย เอา ที่ดินพิพาท และ ที่ดิน แปลง อื่น ของจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จำนอง ประกันหนี้ จำนวน ดังกล่าว และ ยินยอม ให้จำเลย ที่ 3 หักเงิน จำนวน 6,500,000 บาท ของ โจทก์ ชำระหนี้ แก่จำเลย ที่ 3 ส่วน เงิน ที่ เหลือ อีก จำนวน 1,800,000 บาท จำเลย ที่ 3จะ มอบ ให้ โจทก์ แทน จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 โจทก์ และ จำเลย ทั้ง สาม ได้ดำเนินการ ดังกล่าว แล้ว ปัญหา ประการ แรก ที่ ต้อง วินิจฉัย มี ว่า การ ที่โจทก์ นำสืบ ว่า ยัง ไม่ได้ รับ ชำระ ค่าที่ดิน ครบถ้วน เป็น การ นำสืบเปลี่ยนแปลง แก้ไข ข้อความ ใน สัญญาซื้อขาย ที่ดินพิพาท ต้องห้าม ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 (ข) หรือไม่ เห็นว่าตาม สัญญาซื้อขาย ที่ดิน ท้าย เอกสาร หมาย ล. 5 ระบุ ราคา ที่ ซื้อ ขาย กันเพียง 3,000,000 บาท ทั้งที่ ราคา ที่ ซื้อ ขาย กัน จริง ตาม ที่ คู่ความรับ กัน ว่า มี ราคา 9,500,000 บาท ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 4ดังนั้น แม้ สัญญาซื้อขาย ท้าย เอกสาร หมาย ล. 5 จะ มี ข้อความ ว่าผู้ซื้อ ได้ ชำระ และ ผู้ขาย ได้รับ เงิน ค่าที่ดิน ราย นี้ เรียบร้อย แล้วการ ที่ โจทก์ นำสืบ ว่า ยัง ได้รับ ชำระ ค่าที่ดิน ไม่ครบ ถ้วน ก็ หา เป็นการ นำสืบ เปลี่ยนแปลง แก้ไข ข้อความ ใน สัญญาซื้อขาย ที่ดิน ท้ายเอกสาร หมาย ล. 5 เพราะ คู่ความ ได้รับ กัน แล้ว ว่า ซื้อ ขาย กัน จริง ใน ราคา9,500,000 บาท ไม่ใช่ ตาม ราคา ที่ ระบุ ใน สัญญา ดังกล่าว การ นำสืบ ว่ายัง ได้รับ ค่าที่ดิน ไม่ครบ ถ้วน ตาม ราคา ที่ แท้จริง ตาม ที่ รับ กันจึง ไม่ต้องห้าม ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 94 (ข)"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 228/2538นาย วิชัย ตัณฑเศรณีวัฒน์โจทก์พันตรี ปราณีต สงวนตระกูล กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 94 (ข)สัญญาซื้อขายที่ดินระบุราคาซื้อขายจำนวน3,000,000บาทแต่คู่ความรับกันว่าซื้อขายกันจริงในราคา9,500,000บาทดังนั้นแม้สัญญาซื้อขายมีข้อความว่าผู้ซื้อได้ชำระและผู้ขายได้รับเงินค่าที่ดินเรียบร้อยแล้วก็ตามการที่ผู้ขายนำสืบว่ายังได้รับเงินค่าที่ดินไม่ครบถ้วนตามราคาที่แท้จริงจึงไม่เป็นการนำสืบเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้อความในสัญญาซื้อขายไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94(ข)โจทก์ ฟ้อง ขอให้ บังคับ จำเลย ทั้ง สาม ร่วมกัน ชำระ เงิน ค่าซื้อที่ดิน จำนวน 1,853,630 บาท พร้อม ดอกเบี้ย อัตรา ร้อยละ เจ็ด ครึ่ง ต่อ ปีจาก ต้นเงิน จำนวน 1,800,000 บาท นับ จาก วันฟ้อง จนกว่า จะ ชำระ เสร็จแก่ โจทก์จำเลย ที่ 1 ที่ 2 และ ที่ 3 ให้การ ว่า โจทก์ ได้รับ ค่าที่ดินครบถ้วน แล้ว ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว ข้อเท็จจริง เบื้องต้นฟังได้ ว่า โจทก์ ตกลง ขาย ที่ดินพิพาท ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ใน ราคา9,500,000 บาท จำเลย ที่ 1 วาง มัดจำ ให้ โจทก์ ไว้ จำนวน 1,200,000 บาทแต่ เนื่องจาก โจทก์ เป็น หนี้ จำเลย ที่ 3 อยู่ จำนวน 6,500,000 บาทโดย มี ที่ดินพิพาท จำนอง เป็น ประกันหนี้ โจทก์ ประสงค์ จะ ชำระหนี้จำนวน ดังกล่าว ให้ แก่ จำเลย ที่ 3 โจทก์ และ จำเลย ทั้ง สาม จึง ตกลง กัน ว่าจำเลย ที่ 3 ยินยอม ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 กู้เงิน จำเลย ที่ 3จำนวน 8,300,000 บาท โดย เอา ที่ดินพิพาท และ ที่ดิน แปลง อื่น ของจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จำนอง ประกันหนี้ จำนวน ดังกล่าว และ ยินยอม ให้จำเลย ที่ 3 หักเงิน จำนวน 6,500,000 บาท ของ โจทก์ ชำระหนี้ แก่จำเลย ที่ 3 ส่วน เงิน ที่ เหลือ อีก จำนวน 1,800,000 บาท จำเลย ที่ 3จะ มอบ ให้ โจทก์ แทน จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 โจทก์ และ จำเลย ทั้ง สาม ได้ดำเนินการ ดังกล่าว แล้ว ปัญหา ประการ แรก ที่ ต้อง วินิจฉัย มี ว่า การ ที่โจทก์ นำสืบ ว่า ยัง ไม่ได้ รับ ชำระ ค่าที่ดิน ครบถ้วน เป็น การ นำสืบเปลี่ยนแปลง แก้ไข ข้อความ ใน สัญญาซื้อขาย ที่ดินพิพาท ต้องห้าม ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 (ข) หรือไม่ เห็นว่าตาม สัญญาซื้อขาย ที่ดิน ท้าย เอกสาร หมาย ล. 5 ระบุ ราคา ที่ ซื้อ ขาย กันเพียง 3,000,000 บาท ทั้งที่ ราคา ที่ ซื้อ ขาย กัน จริง ตาม ที่ คู่ความรับ กัน ว่า มี ราคา 9,500,000 บาท ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 4ดังนั้น แม้ สัญญาซื้อขาย ท้าย เอกสาร หมาย ล. 5 จะ มี ข้อความ ว่าผู้ซื้อ ได้ ชำระ และ ผู้ขาย ได้รับ เงิน ค่าที่ดิน ราย นี้ เรียบร้อย แล้วการ ที่ โจทก์ นำสืบ ว่า ยัง ได้รับ ชำระ ค่าที่ดิน ไม่ครบ ถ้วน ก็ หา เป็นการ นำสืบ เปลี่ยนแปลง แก้ไข ข้อความ ใน สัญญาซื้อขาย ที่ดิน ท้ายเอกสาร หมาย ล. 5 เพราะ คู่ความ ได้รับ กัน แล้ว ว่า ซื้อ ขาย กัน จริง ใน ราคา9,500,000 บาท ไม่ใช่ ตาม ราคา ที่ ระบุ ใน สัญญา ดังกล่าว การ นำสืบ ว่ายัง ได้รับ ค่าที่ดิน ไม่ครบ ถ้วน ตาม ราคา ที่ แท้จริง ตาม ที่ รับ กันจึง ไม่ต้องห้าม ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 94 (ข)"พิพากษายืน(ดุสิต เพชรปลูก-เสมอ อินทรศักดิ์-นิวัตน์ แก้วเกิดเคน)แหล่งที่มาสำนักงาน ส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุหนังสือสัญญาซื้อขายเอกสารหมายล.5มีความว่าผู้ซื้อได้ชำระและผู้ขายได้รับเงินค่าที่ดินเรียบร้อยแล้วการที่ผู้ขายนำสืบว่ายังไม่ได้รับชำระค่าที่ดินครบถ้วนเป็นการนำสืบเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้อความในสัญญาซื้อขายที่ดินเอกสารหมายล.5อย่างไม่มีปัญหาแต่แม้ตามสัญญาซื้อขายที่ดินจะระบุราคาที่ซื้อขายกันเพียง3,000,000บาทเมื่อคู่ความรับกันว่าราคาที่ดินที่ซื้อขายกันจริงคือราคา9,500,000บาทตามสัญญาจะซื้อขายเอกสารหมายจ.4ก็ต้องถือตามที่รับกันนี้ฉะนั้นข้อที่ว่าที่ดินที่ซื้อขายกันมีราคาเท่าใดจึงไม่มีประเด็นข้อเท็จจริงไม่ต้องสืบพยานบุคคลหรือพยานเอกสารอื่นใดกันแล้วมีประเด็นแต่เพียงว่าจำเลยได้ชำระครบถ้วนแล้วหรือยังอันเป็นการชำระหนี้ไม่เกี่ยวกับสัญญาจะซื้อขายหรือสัญญาซื้อขายจึงสืบพยานบุคคลในข้อนี้ได้เพราะในการชำระหนี้มิใช่กรณีที่มีกฎหมายบังคับว่าต้องมีพยานเอกสารมาแสดง(คำพิพากษาศาลฎีกาที่253/2496,624/2508,647/2508และ747/2510ฯลฯ) ?ไพจิตรปุญญพันธุ์?คำพิพากษา: โจทก์ ฟ้อง ขอให้ บังคับ จำเลย ทั้ง สาม ร่วมกัน ชำระ เงิน ค่าซื้อที่ดิน จำนวน 1,853,630 บาท พร้อม ดอกเบี้ย อัตรา ร้อยละ เจ็ด ครึ่ง ต่อ ปีจาก ต้นเงิน จำนวน 1,800,000 บาท นับ จาก วันฟ้อง จนกว่า จะ ชำระ เสร็จแก่ โจทก์จำเลย ที่ 1 ที่ 2 และ ที่ 3 ให้การ ว่า โจทก์ ได้รับ ค่าที่ดินครบถ้วน แล้ว ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว ข้อเท็จจริง เบื้องต้นฟังได้ ว่า โจทก์ ตกลง ขาย ที่ดินพิพาท ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ใน ราคา9,500,000 บาท จำเลย ที่ 1 วาง มัดจำ ให้ โจทก์ ไว้ จำนวน 1,200,000 บาทแต่ เนื่องจาก โจทก์ เป็น หนี้ จำเลย ที่ 3 อยู่ จำนวน 6,500,000 บาทโดย มี ที่ดินพิพาท จำนอง เป็น ประกันหนี้ โจทก์ ประสงค์ จะ ชำระหนี้จำนวน ดังกล่าว ให้ แก่ จำเลย ที่ 3 โจทก์ และ จำเลย ทั้ง สาม จึง ตกลง กัน ว่าจำเลย ที่ 3 ยินยอม ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 กู้เงิน จำเลย ที่ 3จำนวน 8,300,000 บาท โดย เอา ที่ดินพิพาท และ ที่ดิน แปลง อื่น ของจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จำนอง ประกันหนี้ จำนวน ดังกล่าว และ ยินยอม ให้จำเลย ที่ 3 หักเงิน จำนวน 6,500,000 บาท ของ โจทก์ ชำระหนี้ แก่จำเลย ที่ 3 ส่วน เงิน ที่ เหลือ อีก จำนวน 1,800,000 บาท จำเลย ที่ 3จะ มอบ ให้ โจทก์ แทน จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 โจทก์ และ จำเลย ทั้ง สาม ได้ดำเนินการ ดังกล่าว แล้ว ปัญหา ประการ แรก ที่ ต้อง วินิจฉัย มี ว่า การ ที่โจทก์ นำสืบ ว่า ยัง ไม่ได้ รับ ชำระ ค่าที่ดิน ครบถ้วน เป็น การ นำสืบเปลี่ยนแปลง แก้ไข ข้อความ ใน สัญญาซื้อขาย ที่ดินพิพาท ต้องห้าม ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 (ข) หรือไม่ เห็นว่าตาม สัญญาซื้อขาย ที่ดิน ท้าย เอกสาร หมาย ล. 5 ระบุ ราคา ที่ ซื้อ ขาย กันเพียง 3,000,000 บาท ทั้งที่ ราคา ที่ ซื้อ ขาย กัน จริง ตาม ที่ คู่ความรับ กัน ว่า มี ราคา 9,500,000 บาท ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 4ดังนั้น แม้ สัญญาซื้อขาย ท้าย เอกสาร หมาย ล. 5 จะ มี ข้อความ ว่าผู้ซื้อ ได้ ชำระ และ ผู้ขาย ได้รับ เงิน ค่าที่ดิน ราย นี้ เรียบร้อย แล้วการ ที่ โจทก์ นำสืบ ว่า ยัง ได้รับ ชำระ ค่าที่ดิน ไม่ครบ ถ้วน ก็ หา เป็นการ นำสืบ เปลี่ยนแปลง แก้ไข ข้อความ ใน สัญญาซื้อขาย ที่ดิน ท้ายเอกสาร หมาย ล. 5 เพราะ คู่ความ ได้รับ กัน แล้ว ว่า ซื้อ ขาย กัน จริง ใน ราคา9,500,000 บาท ไม่ใช่ ตาม ราคา ที่ ระบุ ใน สัญญา ดังกล่าว การ นำสืบ ว่ายัง ได้รับ ค่าที่ดิน ไม่ครบ ถ้วน ตาม ราคา ที่ แท้จริง ตาม ที่ รับ กันจึง ไม่ต้องห้าม ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 94 (ข)"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 228/2538นาย วิชัย ตัณฑเศรณีวัฒน์โจทก์พันตรี ปราณีต สงวนตระกูล กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. ม. 94 (ข)สัญญาซื้อขายที่ดินระบุราคาซื้อขายจำนวน3,000,000บาทแต่คู่ความรับกันว่าซื้อขายกันจริงในราคา9,500,000บาทดังนั้นแม้สัญญาซื้อขายมีข้อความว่าผู้ซื้อได้ชำระและผู้ขายได้รับเงินค่าที่ดินเรียบร้อยแล้วก็ตามการที่ผู้ขายนำสืบว่ายังได้รับเงินค่าที่ดินไม่ครบถ้วนตามราคาที่แท้จริงจึงไม่เป็นการนำสืบเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้อความในสัญญาซื้อขายไม่ต้องห้ามตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา94(ข)โจทก์ ฟ้อง ขอให้ บังคับ จำเลย ทั้ง สาม ร่วมกัน ชำระ เงิน ค่าซื้อที่ดิน จำนวน 1,853,630 บาท พร้อม ดอกเบี้ย อัตรา ร้อยละ เจ็ด ครึ่ง ต่อ ปีจาก ต้นเงิน จำนวน 1,800,000 บาท นับ จาก วันฟ้อง จนกว่า จะ ชำระ เสร็จแก่ โจทก์จำเลย ที่ 1 ที่ 2 และ ที่ 3 ให้การ ว่า โจทก์ ได้รับ ค่าที่ดินครบถ้วน แล้ว ขอให้ ยกฟ้องศาลชั้นต้น พิพากษายก ฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ ภาค 1 พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า "พิเคราะห์ แล้ว ข้อเท็จจริง เบื้องต้นฟังได้ ว่า โจทก์ ตกลง ขาย ที่ดินพิพาท ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 ใน ราคา9,500,000 บาท จำเลย ที่ 1 วาง มัดจำ ให้ โจทก์ ไว้ จำนวน 1,200,000 บาทแต่ เนื่องจาก โจทก์ เป็น หนี้ จำเลย ที่ 3 อยู่ จำนวน 6,500,000 บาทโดย มี ที่ดินพิพาท จำนอง เป็น ประกันหนี้ โจทก์ ประสงค์ จะ ชำระหนี้จำนวน ดังกล่าว ให้ แก่ จำเลย ที่ 3 โจทก์ และ จำเลย ทั้ง สาม จึง ตกลง กัน ว่าจำเลย ที่ 3 ยินยอม ให้ จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 กู้เงิน จำเลย ที่ 3จำนวน 8,300,000 บาท โดย เอา ที่ดินพิพาท และ ที่ดิน แปลง อื่น ของจำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 จำนอง ประกันหนี้ จำนวน ดังกล่าว และ ยินยอม ให้จำเลย ที่ 3 หักเงิน จำนวน 6,500,000 บาท ของ โจทก์ ชำระหนี้ แก่จำเลย ที่ 3 ส่วน เงิน ที่ เหลือ อีก จำนวน 1,800,000 บาท จำเลย ที่ 3จะ มอบ ให้ โจทก์ แทน จำเลย ที่ 1 และ ที่ 2 โจทก์ และ จำเลย ทั้ง สาม ได้ดำเนินการ ดังกล่าว แล้ว ปัญหา ประการ แรก ที่ ต้อง วินิจฉัย มี ว่า การ ที่โจทก์ นำสืบ ว่า ยัง ไม่ได้ รับ ชำระ ค่าที่ดิน ครบถ้วน เป็น การ นำสืบเปลี่ยนแปลง แก้ไข ข้อความ ใน สัญญาซื้อขาย ที่ดินพิพาท ต้องห้าม ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 (ข) หรือไม่ เห็นว่าตาม สัญญาซื้อขาย ที่ดิน ท้าย เอกสาร หมาย ล. 5 ระบุ ราคา ที่ ซื้อ ขาย กันเพียง 3,000,000 บาท ทั้งที่ ราคา ที่ ซื้อ ขาย กัน จริง ตาม ที่ คู่ความรับ กัน ว่า มี ราคา 9,500,000 บาท ตาม สัญญาจะซื้อขาย เอกสาร หมาย จ. 4ดังนั้น แม้ สัญญาซื้อขาย ท้าย เอกสาร หมาย ล. 5 จะ มี ข้อความ ว่าผู้ซื้อ ได้ ชำระ และ ผู้ขาย ได้รับ เงิน ค่าที่ดิน ราย นี้ เรียบร้อย แล้วการ ที่ โจทก์ นำสืบ ว่า ยัง ได้รับ ชำระ ค่าที่ดิน ไม่ครบ ถ้วน ก็ หา เป็นการ นำสืบ เปลี่ยนแปลง แก้ไข ข้อความ ใน สัญญาซื้อขาย ที่ดิน ท้ายเอกสาร หมาย ล. 5 เพราะ คู่ความ ได้รับ กัน แล้ว ว่า ซื้อ ขาย กัน จริง ใน ราคา9,500,000 บาท ไม่ใช่ ตาม ราคา ที่ ระบุ ใน สัญญา ดังกล่าว การ นำสืบ ว่ายัง ได้รับ ค่าที่ดิน ไม่ครบ ถ้วน ตาม ราคา ที่ แท้จริง ตาม ที่ รับ กันจึง ไม่ต้องห้าม ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 94 (ข)"พิพากษายืน(ดุสิต เพชรปลูก-เสมอ อินทรศักดิ์-นิวัตน์ แก้วเกิดเคน)แหล่งที่มาสำนักงาน ส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุหนังสือสัญญาซื้อขายเอกสารหมายล.5มีความว่าผู้ซื้อได้ชำระและผู้ขายได้รับเงินค่าที่ดินเรียบร้อยแล้วการที่ผู้ขายนำสืบว่ายังไม่ได้รับชำระค่าที่ดินครบถ้วนเป็นการนำสืบเปลี่ยนแปลงแก้ไขข้อความในสัญญาซื้อขายที่ดินเอกสารหมายล.5อย่างไม่มีปัญหาแต่แม้ตามสัญญาซื้อขายที่ดินจะระบุราคาที่ซื้อขายกันเพียง3,000,000บาทเมื่อคู่ความรับกันว่าราคาที่ดินที่ซื้อขายกันจริงคือราคา9,500,000บาทตามสัญญาจะซื้อขายเอกสารหมายจ.4ก็ต้องถือตามที่รับกันนี้ฉะนั้นข้อที่ว่าที่ดินที่ซื้อขายกันมีราคาเท่าใดจึงไม่มีประเด็นข้อเท็จจริงไม่ต้องสืบพยานบุคคลหรือพยานเอกสารอื่นใดกันแล้วมีประเด็นแต่เพียงว่าจำเลยได้ชำระครบถ้วนแล้วหรือยังอันเป็นการชำระหนี้ไม่เกี่ยวกับสัญญาจะซื้อขายหรือสัญญาซื้อขายจึงสืบพยานบุคคลในข้อนี้ได้เพราะในการชำระหนี้มิใช่กรณีที่มีกฎหมายบังคับว่าต้องมีพยานเอกสารมาแสดง(คำพิพากษาศาลฎีกาที่253/2496,624/2508,647/2508และ747/2510ฯลฯ) ?ไพจิตรปุญญพันธุ์?