คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2158/2537หลักกฎหมาย: การที่ศาลชั้นต้นสอบถามข้อเท็จจริงจากคู่ความแล้วสั่งงดสืบพยาน ในวันนัดสืบพยานโจทก์และพิพากษาคดีโดยอาศัยข้อเท็จจริงที่ได้ความ ถือไม่ได้ว่าเป็นการวินิจฉัยชี้ขาดข้อกฎหมายเบื้องต้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 24 แต่เป็นคำสั่งระหว่างพิจารณา เมื่อโจทก์เห็นว่าชอบที่จะมีการสืบพยานต่อไปก็ต้องโต้แย้งคำสั่งไว้ มิฉะนั้นต้องห้ามมิให้อุทธรณ์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 226(2)โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทำสัญญากู้เงินจำเลยจำนวน 29,000 บาทโดยมอบโฉนดที่ดินเลขที่ 11391 ให้จำเลยยึดถือไว้เป็นประกันต่อมาโจทก์นำเงินต้นพร้อมดอกเบี้ยไปชำระหนี้ จำเลยไม่รับชำระหนี้และไม่คืนโฉนดที่ดินให้ ขอให้จำเลยรับชำระหนี้จากโจทก์จำนวน31,175 บาท พร้อมคืนโฉนดที่ดินเลขที่ 11391 ของโจทก์ให้แก่โจทก์ด้วยจำเลยให้การว่า โจทก์นำที่ดินโฉนดเลขที่ 11391 มาขายฝากแก่จำเลย โจทก์ได้มาขอกู้เงินจำเลยอีก 29,000 บาท แต่แล้วต่อมาโจทก์ไม่ติดใจไถ่ถอนและขอยกเลิกหนี้สินทั้งหมด จำเลยตกลงยินยอมและไม่มีการไถ่ถอนการขายฝากตลอดมาเป็นเวลากว่า 10 ปี จำเลยเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินที่ขายฝาก ขอให้ยกฟ้องระหว่างพิจารณา จำเลยยื่นคำร้องขอให้ชี้ขาดข้อกฎหมายเบื้องต้นศาลสอบถามข้อเท็จจริงจากโจทก์ แล้วมีคำสั่งให้งดสืบพยานโจทก์จำเลยพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "จำเลย(ที่ถูกโจทก์)ฎีกาว่าการที่ศาลสั่งงดสืบพยานไม่ชอบ ขอให้สั่งศาลชั้นต้นพิจารณาสืบพยานแล้วพิพากษาใหม่ตามรูปคดี ศาลฎีกาเห็นว่า ในวันนัดสืบพยานโจทก์ศาลชั้นต้นสอบถามข้อเท็จจริงจากคู่ความและพิพากษาคดีโดยอาศัยข้อเท็จจริงที่ได้ความ ถือไม่ได้ว่าเป็นการวินิจฉัยชี้ขาดข้อกฎหมายเบื้องต้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 24 ซึ่งถือว่าไม่เป็นคำสั่งระหว่างพิจารณาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 227 ดังนั้น คำสั่งดังกล่าวจึงเป็นคำสั่งระหว่างพิจารณาเมื่อโจทก์เห็นว่าชอบที่จะมีการสืบพยานต่อไป ก็ต้องโต้แย้งคำสั่งไว้คดีนี้ข้อเท็จจริงปรากฏว่า ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้งดสืบพยานเมื่อวันที่ 4 พฤษภาคม 2533 และนัดฟังคำพิพากษาวันที่ 18 มิถุนายน2533 โดยที่โจทก์มิได้โต้แย้งคำสั่งศาลชั้นต้นไว้ ทั้ง ๆ ที่ระยะเวลาที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งงดสืบพยานถึงวันนัดฟังคำพิพากษาโจทก์มีโอกาสที่จะโต้แย้งคำสั่งได้ แต่หาได้โต้แย้งไว้ไม่จึงต้องห้ามมิให้อุทธรณ์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 226(2) แม้ศาลอุทธรณ์จะวินิจฉัยมาก็เป็นการวินิจฉัยไม่ชอบศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัยฎีกาของโจทก์ให้"พิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์และฎีกาของโจทก์ให้คืนค่าธรรมเนียมชั้นฎีกาให้โจทก์ทั้งหมด ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2158/2537นาย โปร่ง สุวรรณ นุชโจทก์นาย สำรวย ศิริวัฒน์จำเลย ป.วิ.พ. ม. 26, ม. 226 (2) การที่ศาลชั้นต้นสอบถามข้อเท็จจริงจากคู่ความแล้วสั่งงดสืบพยาน ในวันนัดสืบพยานโจทก์และพิพากษาคดีโดยอาศัยข้อเท็จจริงที่ได้ความ ถือไม่ได้ว่าเป็นการวินิจฉัยชี้ขาดข้อกฎหมายเบื้องต้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 24 แต่เป็นคำสั่งระหว่างพิจารณา เมื่อโจทก์เห็นว่าชอบที่จะมีการสืบพยานต่อไปก็ต้องโต้แย้งคำสั่งไว้ มิฉะนั้นต้องห้ามมิให้อุทธรณ์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 226(2)โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทำสัญญากู้เงินจำเลยจำนวน 29,000 บาทโดยมอบโฉนดที่ดินเลขที่ 11391 ให้จำเลยยึดถือไว้เป็นประกันต่อมาโจทก์นำเงินต้นพร้อมดอกเบี้ยไปชำระหนี้ จำเลยไม่รับชำระหนี้และไม่คืนโฉนดที่ดินให้ ขอให้จำเลยรับชำระหนี้จากโจทก์จำนวน31,175 บาท พร้อมคืนโฉนดที่ดินเลขที่ 11391 ของโจทก์ให้แก่โจทก์ด้วยจำเลยให้การว่า โจทก์นำที่ดินโฉนดเลขที่ 11391 มาขายฝากแก่จำเลย โจทก์ได้มาขอกู้เงินจำเลยอีก 29,000 บาท แต่แล้วต่อมาโจทก์ไม่ติดใจไถ่ถอนและขอยกเลิกหนี้สินทั้งหมด จำเลยตกลงยินยอมและไม่มีการไถ่ถอนการขายฝากตลอดมาเป็นเวลากว่า 10 ปี จำเลยเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินที่ขายฝาก ขอให้ยกฟ้องระหว่างพิจารณา จำเลยยื่นคำร้องขอให้ชี้ขาดข้อกฎหมายเบื้องต้นศาลสอบถามข้อเท็จจริงจากโจทก์ แล้วมีคำสั่งให้งดสืบพยานโจทก์จำเลยพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "จำเลย(ที่ถูกโจทก์)ฎีกาว่าการที่ศาลสั่งงดสืบพยานไม่ชอบ ขอให้สั่งศาลชั้นต้นพิจารณาสืบพยานแล้วพิพากษาใหม่ตามรูปคดี ศาลฎีกาเห็นว่า ในวันนัดสืบพยานโจทก์ศาลชั้นต้นสอบถามข้อเท็จจริงจากคู่ความและพิพากษาคดีโดยอาศัยข้อเท็จจริงที่ได้ความ ถือไม่ได้ว่าเป็นการวินิจฉัยชี้ขาดข้อกฎหมายเบื้องต้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 24 ซึ่งถือว่าไม่เป็นคำสั่งระหว่างพิจารณาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 227 ดังนั้น คำสั่งดังกล่าวจึงเป็นคำสั่งระหว่างพิจารณาเมื่อโจทก์เห็นว่าชอบที่จะมีการสืบพยานต่อไป ก็ต้องโต้แย้งคำสั่งไว้คดีนี้ข้อเท็จจริงปรากฏว่า ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้งดสืบพยานเมื่อวันที่ 4 พฤษภาคม 2533 และนัดฟังคำพิพากษาวันที่ 18 มิถุนายน2533 โดยที่โจทก์มิได้โต้แย้งคำสั่งศาลชั้นต้นไว้ ทั้ง ๆ ที่ระยะเวลาที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งงดสืบพยานถึงวันนัดฟังคำพิพากษาโจทก์มีโอกาสที่จะโต้แย้งคำสั่งได้ แต่หาได้โต้แย้งไว้ไม่จึงต้องห้ามมิให้อุทธรณ์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 226(2) แม้ศาลอุทธรณ์จะวินิจฉัยมาก็เป็นการวินิจฉัยไม่ชอบศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัยฎีกาของโจทก์ให้"พิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์และฎีกาของโจทก์ให้คืนค่าธรรมเนียมชั้นฎีกาให้โจทก์ทั้งหมด(สวรรค์ ศักดารักษ์-สมชัย ศิริบุตร-สันติ ทักราล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1) ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 24 วรรคแรกบัญญัติว่า "เมื่อคู่ความฝ่ายใดยกปัญหาข้อกฎหมายขึ้นอ้าง ซึ่งถ้าหากได้วินิจฉัยให้เป็นคุณแก่ฝ่ายนั้นแล้ว จะไม่ต้องมีการพิจารณาคดีต่อไปอีก หรือไม่ต้องพิจารณาประเด็นสำคัญแห่งคดีบางข้อ หรือถึงแม้จะดำเนินการพิจารณาประเด็นข้อสำคัญแห่งคดีไป ก็ไม่ทำให้ได้ความชัดขึ้นอีกแล้ว เมื่อศาลเห็นสมควรหรือเมื่อคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีคำขอ ให้ศาลมีอำนาจที่จะมีคำสั่งให้มีผลว่าก่อนดำเนินการพิจารณาต่อไป ศาลจะได้พิจารณาปัญหาข้อกฎหมายเช่นว่านี้แล้ววินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นในปัญหานั้น" ตามตัวบทตอนแรกที่ว่า "จะไม่ต้องมีการพิจารณาคดีต่อไปอีก"ทางปฏิบัติแม้จะมีการพิจารณาคดีมาแล้ว เช่น สืบพยานโจทก์จำเลยเสร็จแล้ว จะพิพากษาคดีกันอยู่แล้ว ก็อาจมีการปฏิบัติตามมาตรานี้ได้หมายความว่าจะใช้มาตรา 24 นี้ในระหว่างการพิจารณาตอนไหนก็ได้ (2) พึงสังเกตข้อความที่ว่า "ให้ศาลมีอำนาจที่จะมีคำสั่งให้มีผลว่าก่อนดำเนินการพิจารณาต่อไป ศาลจะได้พิจารณาปัญหาข้อกฎหมายเช่นว่านี้" ทางปฏิบัติมิได้ใช้กันนัก อาจจะเห็นว่าเป็นการเยิ่นเย้อมากความไปก็ได้ เมื่อศาลสั่งงดสืบพยานแล้ววินิจฉัยเป็นข้อกฎหมาย ก็ถือว่าเป็นการวินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นในปัญหาข้อกฎหมายตามมาตรานี้แล้ว (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1654/2517,1269-1270/2522) สรุปก็คือเมื่อวินิจฉัยข้อกฎหมายแล้ว ก็เป็นกรณีต้องด้วยมาตรานี้แล้ว ไม่จำเป็นที่จะต้องบอกกล่าวก่อนว่าจะได้พิจารณาวินิจฉัยกัน (3) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1254/2517 วินิจฉัยว่าการที่ศาลชั้นต้นสั่งงดสืบพยานโจทก์จำเลยแล้วพิพากษายกฟ้องโดยข้อกฎหมายมิได้วินิจฉัยพยานหลักฐานโดยอาศัยข้อเท็จจริง เป็นการวินิจฉัยชี้ขาดในปัญหาข้อกฎหมายอันจะทำให้คดีเสร็จทั้งเรื่องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 24 มิใช่คำสั่งระหว่างพิจารณา คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1269-1270/2522 ศาลชั้นต้นสั่งงดสืบพยานโจทก์จำเลย โดยเห็นว่าตามคำฟ้องคำให้การและเอกสารที่คู่ความส่งศาลฟังข้อเท็จจริงเป็นยุติได้ไม่ต้องสืบพยานแล้ววินิจฉัยข้อกฎหมายยกฟ้องโจทก์นั้นเป็นการวินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นในปัญหาข้อกฎหมายตามมาตรา 24 ไม่เป็นคำสั่งระหว่างพิจารณาตามมาตรา 227 โจทก์อุทธรณ์ได้โดยไม่ต้องโต้แย้งคำสั่งงดสืบพยานนั้น (4) คำพิพากษาศาลฎีกาทั้ง 3 ฎีการวมทั้งคำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกนี้เป็นกรณีที่ศาลสั่งงดสืบพยานโจทก์จำเลยเหมือนกันทั้ง3 คดี ผู้ที่อ่านคำพิพากษาศาลฎีกาทั้ง 3 ฉบับนี้อาจมีความสงสัยเราจะแยกได้อย่างไรว่า อย่างไรเป็นการวินิจฉัยคดีโดยอาศัยข้อเท็จจริง ถือไม่ได้ว่าเป็นการวินิจฉัยชี้ขาดข้อกฎหมายเบื้องต้นตามมาตรา 24 ซึ่งเป็นคำสั่งระหว่างพิจารณา และอย่างไรเป็นการวินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นในปัญหาข้อกฎหมายตามมาตรา 24 ซึ่งกฎหมายไม่ถือว่าเป็นคำสั่งระหว่างพิจารณา เราคงไม่ลืมว่า ข้อเท็จจริงที่ได้จากคู่ความนั้นย่อมเป็นพยานหลักฐานที่ใช้ยันคู่ความได้โดยเฉพาะข้อเท็จจริงที่เป็นการยอมรับข้อเท็จจริงดังกล่าวอาจได้จากคู่ความในวันชี้สองสถานก็ได้(มาตรา 183,84(1)) หรือที่ได้ในระหว่างพิจารณาด้วยการสอบถามคู่ความในชั้นใดก็ได้ การยอมรับของคู่ความย่อมเป็นข้อเท็จจริงที่ใช้ยันคู่ความฝ่ายนั้น ๆ ได้ดีที่สุด ไม่จำเป็นต้องได้จากคำเบิกความในการสืบพยานเสมอไป (5) ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1254/2517 การที่ศาลชั้นต้นสั่งงดสืบพยานโจทก์จำเลยแล้ว พิพากษายกฟ้องโดยข้อกฎหมาย โดยมิได้วินิจฉัยพยานหลักฐานอันเป็นการวินิจฉัยข้อเท็จจริง แม้ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1269-1270/2522 ซึ่งศาลชั้นต้นสั่งงดพยานโจทก์จำเลยหากจะฟังข้อเท็จจริง ก็เป็นการฟังข้อเท็จจริงจากคำฟ้องคำให้การพยานเอกสารที่คู่ความส่งศาลแล้ววินิจฉัยยกฟ้องโจทก์โดยข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาทั้งสองฉบับนี้จึงเป็นการวินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นในปัญหาข้อกฎหมาย มิได้วินิจฉัยข้อเท็จจริงตามที่ได้ความแล้วพิพากษาคดีโดยให้โจทก์แพ้คดีอย่างตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกนี้ซึ่งย่อมเป็นข้อเท็จจริงที่ศาลเห็นว่า คดีพอวินิจฉัยได้แล้ว จึงได้สั่งงดสืบพยานโจทก์จำเลย มิใช่ว่าเมื่อสั่งงดสืบพยานโจทก์จำเลยแล้วจำเป็นต้องวินิจฉัยในปัญหาข้อกฎหมายเสมอไป อาจเป็นการวินิจฉัยข้อเท็จจริงแล้วพิพากษาไปเลยก็ได้ ไพจิตรปุญญพันธุ์คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทำสัญญากู้เงินจำเลยจำนวน 29,000 บาทโดยมอบโฉนดที่ดินเลขที่ 11391 ให้จำเลยยึดถือไว้เป็นประกันต่อมาโจทก์นำเงินต้นพร้อมดอกเบี้ยไปชำระหนี้ จำเลยไม่รับชำระหนี้และไม่คืนโฉนดที่ดินให้ ขอให้จำเลยรับชำระหนี้จากโจทก์จำนวน31,175 บาท พร้อมคืนโฉนดที่ดินเลขที่ 11391 ของโจทก์ให้แก่โจทก์ด้วยจำเลยให้การว่า โจทก์นำที่ดินโฉนดเลขที่ 11391 มาขายฝากแก่จำเลย โจทก์ได้มาขอกู้เงินจำเลยอีก 29,000 บาท แต่แล้วต่อมาโจทก์ไม่ติดใจไถ่ถอนและขอยกเลิกหนี้สินทั้งหมด จำเลยตกลงยินยอมและไม่มีการไถ่ถอนการขายฝากตลอดมาเป็นเวลากว่า 10 ปี จำเลยเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินที่ขายฝาก ขอให้ยกฟ้องระหว่างพิจารณา จำเลยยื่นคำร้องขอให้ชี้ขาดข้อกฎหมายเบื้องต้นศาลสอบถามข้อเท็จจริงจากโจทก์ แล้วมีคำสั่งให้งดสืบพยานโจทก์จำเลยพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "จำเลย(ที่ถูกโจทก์)ฎีกาว่าการที่ศาลสั่งงดสืบพยานไม่ชอบ ขอให้สั่งศาลชั้นต้นพิจารณาสืบพยานแล้วพิพากษาใหม่ตามรูปคดี ศาลฎีกาเห็นว่า ในวันนัดสืบพยานโจทก์ศาลชั้นต้นสอบถามข้อเท็จจริงจากคู่ความและพิพากษาคดีโดยอาศัยข้อเท็จจริงที่ได้ความ ถือไม่ได้ว่าเป็นการวินิจฉัยชี้ขาดข้อกฎหมายเบื้องต้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 24 ซึ่งถือว่าไม่เป็นคำสั่งระหว่างพิจารณาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 227 ดังนั้น คำสั่งดังกล่าวจึงเป็นคำสั่งระหว่างพิจารณาเมื่อโจทก์เห็นว่าชอบที่จะมีการสืบพยานต่อไป ก็ต้องโต้แย้งคำสั่งไว้คดีนี้ข้อเท็จจริงปรากฏว่า ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้งดสืบพยานเมื่อวันที่ 4 พฤษภาคม 2533 และนัดฟังคำพิพากษาวันที่ 18 มิถุนายน2533 โดยที่โจทก์มิได้โต้แย้งคำสั่งศาลชั้นต้นไว้ ทั้ง ๆ ที่ระยะเวลาที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งงดสืบพยานถึงวันนัดฟังคำพิพากษาโจทก์มีโอกาสที่จะโต้แย้งคำสั่งได้ แต่หาได้โต้แย้งไว้ไม่จึงต้องห้ามมิให้อุทธรณ์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 226(2) แม้ศาลอุทธรณ์จะวินิจฉัยมาก็เป็นการวินิจฉัยไม่ชอบศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัยฎีกาของโจทก์ให้"พิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์และฎีกาของโจทก์ให้คืนค่าธรรมเนียมชั้นฎีกาให้โจทก์ทั้งหมด ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2158/2537นาย โปร่ง สุวรรณ นุชโจทก์นาย สำรวย ศิริวัฒน์จำเลย ป.วิ.พ. ม. 26, ม. 226 (2) การที่ศาลชั้นต้นสอบถามข้อเท็จจริงจากคู่ความแล้วสั่งงดสืบพยาน ในวันนัดสืบพยานโจทก์และพิพากษาคดีโดยอาศัยข้อเท็จจริงที่ได้ความ ถือไม่ได้ว่าเป็นการวินิจฉัยชี้ขาดข้อกฎหมายเบื้องต้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 24 แต่เป็นคำสั่งระหว่างพิจารณา เมื่อโจทก์เห็นว่าชอบที่จะมีการสืบพยานต่อไปก็ต้องโต้แย้งคำสั่งไว้ มิฉะนั้นต้องห้ามมิให้อุทธรณ์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 226(2)โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทำสัญญากู้เงินจำเลยจำนวน 29,000 บาทโดยมอบโฉนดที่ดินเลขที่ 11391 ให้จำเลยยึดถือไว้เป็นประกันต่อมาโจทก์นำเงินต้นพร้อมดอกเบี้ยไปชำระหนี้ จำเลยไม่รับชำระหนี้และไม่คืนโฉนดที่ดินให้ ขอให้จำเลยรับชำระหนี้จากโจทก์จำนวน31,175 บาท พร้อมคืนโฉนดที่ดินเลขที่ 11391 ของโจทก์ให้แก่โจทก์ด้วยจำเลยให้การว่า โจทก์นำที่ดินโฉนดเลขที่ 11391 มาขายฝากแก่จำเลย โจทก์ได้มาขอกู้เงินจำเลยอีก 29,000 บาท แต่แล้วต่อมาโจทก์ไม่ติดใจไถ่ถอนและขอยกเลิกหนี้สินทั้งหมด จำเลยตกลงยินยอมและไม่มีการไถ่ถอนการขายฝากตลอดมาเป็นเวลากว่า 10 ปี จำเลยเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินที่ขายฝาก ขอให้ยกฟ้องระหว่างพิจารณา จำเลยยื่นคำร้องขอให้ชี้ขาดข้อกฎหมายเบื้องต้นศาลสอบถามข้อเท็จจริงจากโจทก์ แล้วมีคำสั่งให้งดสืบพยานโจทก์จำเลยพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "จำเลย(ที่ถูกโจทก์)ฎีกาว่าการที่ศาลสั่งงดสืบพยานไม่ชอบ ขอให้สั่งศาลชั้นต้นพิจารณาสืบพยานแล้วพิพากษาใหม่ตามรูปคดี ศาลฎีกาเห็นว่า ในวันนัดสืบพยานโจทก์ศาลชั้นต้นสอบถามข้อเท็จจริงจากคู่ความและพิพากษาคดีโดยอาศัยข้อเท็จจริงที่ได้ความ ถือไม่ได้ว่าเป็นการวินิจฉัยชี้ขาดข้อกฎหมายเบื้องต้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 24 ซึ่งถือว่าไม่เป็นคำสั่งระหว่างพิจารณาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 227 ดังนั้น คำสั่งดังกล่าวจึงเป็นคำสั่งระหว่างพิจารณาเมื่อโจทก์เห็นว่าชอบที่จะมีการสืบพยานต่อไป ก็ต้องโต้แย้งคำสั่งไว้คดีนี้ข้อเท็จจริงปรากฏว่า ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้งดสืบพยานเมื่อวันที่ 4 พฤษภาคม 2533 และนัดฟังคำพิพากษาวันที่ 18 มิถุนายน2533 โดยที่โจทก์มิได้โต้แย้งคำสั่งศาลชั้นต้นไว้ ทั้ง ๆ ที่ระยะเวลาที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งงดสืบพยานถึงวันนัดฟังคำพิพากษาโจทก์มีโอกาสที่จะโต้แย้งคำสั่งได้ แต่หาได้โต้แย้งไว้ไม่จึงต้องห้ามมิให้อุทธรณ์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 226(2) แม้ศาลอุทธรณ์จะวินิจฉัยมาก็เป็นการวินิจฉัยไม่ชอบศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัยฎีกาของโจทก์ให้"พิพากษายกคำพิพากษาศาลอุทธรณ์และฎีกาของโจทก์ให้คืนค่าธรรมเนียมชั้นฎีกาให้โจทก์ทั้งหมด(สวรรค์ ศักดารักษ์-สมชัย ศิริบุตร-สันติ ทักราล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1) ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 24 วรรคแรกบัญญัติว่า "เมื่อคู่ความฝ่ายใดยกปัญหาข้อกฎหมายขึ้นอ้าง ซึ่งถ้าหากได้วินิจฉัยให้เป็นคุณแก่ฝ่ายนั้นแล้ว จะไม่ต้องมีการพิจารณาคดีต่อไปอีก หรือไม่ต้องพิจารณาประเด็นสำคัญแห่งคดีบางข้อ หรือถึงแม้จะดำเนินการพิจารณาประเด็นข้อสำคัญแห่งคดีไป ก็ไม่ทำให้ได้ความชัดขึ้นอีกแล้ว เมื่อศาลเห็นสมควรหรือเมื่อคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีคำขอ ให้ศาลมีอำนาจที่จะมีคำสั่งให้มีผลว่าก่อนดำเนินการพิจารณาต่อไป ศาลจะได้พิจารณาปัญหาข้อกฎหมายเช่นว่านี้แล้ววินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นในปัญหานั้น" ตามตัวบทตอนแรกที่ว่า "จะไม่ต้องมีการพิจารณาคดีต่อไปอีก"ทางปฏิบัติแม้จะมีการพิจารณาคดีมาแล้ว เช่น สืบพยานโจทก์จำเลยเสร็จแล้ว จะพิพากษาคดีกันอยู่แล้ว ก็อาจมีการปฏิบัติตามมาตรานี้ได้หมายความว่าจะใช้มาตรา 24 นี้ในระหว่างการพิจารณาตอนไหนก็ได้ (2) พึงสังเกตข้อความที่ว่า "ให้ศาลมีอำนาจที่จะมีคำสั่งให้มีผลว่าก่อนดำเนินการพิจารณาต่อไป ศาลจะได้พิจารณาปัญหาข้อกฎหมายเช่นว่านี้" ทางปฏิบัติมิได้ใช้กันนัก อาจจะเห็นว่าเป็นการเยิ่นเย้อมากความไปก็ได้ เมื่อศาลสั่งงดสืบพยานแล้ววินิจฉัยเป็นข้อกฎหมาย ก็ถือว่าเป็นการวินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นในปัญหาข้อกฎหมายตามมาตรานี้แล้ว (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1654/2517,1269-1270/2522) สรุปก็คือเมื่อวินิจฉัยข้อกฎหมายแล้ว ก็เป็นกรณีต้องด้วยมาตรานี้แล้ว ไม่จำเป็นที่จะต้องบอกกล่าวก่อนว่าจะได้พิจารณาวินิจฉัยกัน (3) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1254/2517 วินิจฉัยว่าการที่ศาลชั้นต้นสั่งงดสืบพยานโจทก์จำเลยแล้วพิพากษายกฟ้องโดยข้อกฎหมายมิได้วินิจฉัยพยานหลักฐานโดยอาศัยข้อเท็จจริง เป็นการวินิจฉัยชี้ขาดในปัญหาข้อกฎหมายอันจะทำให้คดีเสร็จทั้งเรื่องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 24 มิใช่คำสั่งระหว่างพิจารณา คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1269-1270/2522 ศาลชั้นต้นสั่งงดสืบพยานโจทก์จำเลย โดยเห็นว่าตามคำฟ้องคำให้การและเอกสารที่คู่ความส่งศาลฟังข้อเท็จจริงเป็นยุติได้ไม่ต้องสืบพยานแล้ววินิจฉัยข้อกฎหมายยกฟ้องโจทก์นั้นเป็นการวินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นในปัญหาข้อกฎหมายตามมาตรา 24 ไม่เป็นคำสั่งระหว่างพิจารณาตามมาตรา 227 โจทก์อุทธรณ์ได้โดยไม่ต้องโต้แย้งคำสั่งงดสืบพยานนั้น (4) คำพิพากษาศาลฎีกาทั้ง 3 ฎีการวมทั้งคำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกนี้เป็นกรณีที่ศาลสั่งงดสืบพยานโจทก์จำเลยเหมือนกันทั้ง3 คดี ผู้ที่อ่านคำพิพากษาศาลฎีกาทั้ง 3 ฉบับนี้อาจมีความสงสัยเราจะแยกได้อย่างไรว่า อย่างไรเป็นการวินิจฉัยคดีโดยอาศัยข้อเท็จจริง ถือไม่ได้ว่าเป็นการวินิจฉัยชี้ขาดข้อกฎหมายเบื้องต้นตามมาตรา 24 ซึ่งเป็นคำสั่งระหว่างพิจารณา และอย่างไรเป็นการวินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นในปัญหาข้อกฎหมายตามมาตรา 24 ซึ่งกฎหมายไม่ถือว่าเป็นคำสั่งระหว่างพิจารณา เราคงไม่ลืมว่า ข้อเท็จจริงที่ได้จากคู่ความนั้นย่อมเป็นพยานหลักฐานที่ใช้ยันคู่ความได้โดยเฉพาะข้อเท็จจริงที่เป็นการยอมรับข้อเท็จจริงดังกล่าวอาจได้จากคู่ความในวันชี้สองสถานก็ได้(มาตรา 183,84(1)) หรือที่ได้ในระหว่างพิจารณาด้วยการสอบถามคู่ความในชั้นใดก็ได้ การยอมรับของคู่ความย่อมเป็นข้อเท็จจริงที่ใช้ยันคู่ความฝ่ายนั้น ๆ ได้ดีที่สุด ไม่จำเป็นต้องได้จากคำเบิกความในการสืบพยานเสมอไป (5) ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1254/2517 การที่ศาลชั้นต้นสั่งงดสืบพยานโจทก์จำเลยแล้ว พิพากษายกฟ้องโดยข้อกฎหมาย โดยมิได้วินิจฉัยพยานหลักฐานอันเป็นการวินิจฉัยข้อเท็จจริง แม้ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1269-1270/2522 ซึ่งศาลชั้นต้นสั่งงดพยานโจทก์จำเลยหากจะฟังข้อเท็จจริง ก็เป็นการฟังข้อเท็จจริงจากคำฟ้องคำให้การพยานเอกสารที่คู่ความส่งศาลแล้ววินิจฉัยยกฟ้องโจทก์โดยข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาทั้งสองฉบับนี้จึงเป็นการวินิจฉัยชี้ขาดเบื้องต้นในปัญหาข้อกฎหมาย มิได้วินิจฉัยข้อเท็จจริงตามที่ได้ความแล้วพิพากษาคดีโดยให้โจทก์แพ้คดีอย่างตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกนี้ซึ่งย่อมเป็นข้อเท็จจริงที่ศาลเห็นว่า คดีพอวินิจฉัยได้แล้ว จึงได้สั่งงดสืบพยานโจทก์จำเลย มิใช่ว่าเมื่อสั่งงดสืบพยานโจทก์จำเลยแล้วจำเป็นต้องวินิจฉัยในปัญหาข้อกฎหมายเสมอไป อาจเป็นการวินิจฉัยข้อเท็จจริงแล้วพิพากษาไปเลยก็ได้ ไพจิตรปุญญพันธุ์