คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2051/2537หลักกฎหมาย: สิทธิซึ่งมีตราสารย่อมหมายถึงตราสารที่ใช้แทนสิทธิหรือทรัพย์ซึ่งเป็นเอกสารที่ทำขึ้นตามแบบพิธีในกฎหมาย และเป็นตราสารที่โอนกันได้ด้วยวิธีของตราสารนั้น ไม่หมายความถึงเอกสารธรรมดาที่ทำขึ้นเพื่อเป็นพยานหลักฐานแห่งสิทธิทั่ว ๆ ไป สิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์พร้อมทะเบียนรถยนต์และสัญญาเช่าซื้อที่ลูกหนี้มอบให้เจ้าหนี้เพื่อประกันการชำระหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินที่โจทก์ออกให้แก่เจ้าหนี้นั้น หาได้มีลักษณะเป็นสิทธิซึ่งมีตราสารในความหมายดังกล่าวไม่ แม้สิทธิดังกล่าวอาจโอนแก่กันได้ก็เป็นเพียงการโอนสิทธิเรียกร้องธรรมดาเท่านั้น การที่ลูกหนี้มอบสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์พร้อมทะเบียนรถยนต์และสัญญาเช่าซื้อแก่เจ้าหนี้เพื่อเป็นประกันการชำระหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินที่โจทก์ออกให้แก่เจ้าหนี้ จึงไม่เป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 750 เจ้าหนี้จึงไม่มีสิทธิขอรับชำระหนี้อย่างเจ้าหนี้มีประกันตาม พระราชบัญญัติล้มละลายพ.ศ. 2483 มาตรา 96(3)คดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ลูกหนี้(จำเลย) เด็ดขาดเจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ตามภาระค้ำประกันตั๋วสัญญาใช้เงินของโจทก์เป็นเงิน 112,753,161.64 บาท จากกองทรัพย์สินของลูกหนี้ โดยขอให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ขายทรัพย์สินอันเป็นหลักประกันแล้วขอรับในส่วนที่ขาดตามมาตรา 96(3) แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2583เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ให้บรรดาเจ้าหนี้ตรวจคำขอรับชำระหนี้แล้วไม่มีผู้ใดโต้แย้งคำขอรับชำระหนี้ ส่วนกรรมการผู้จัดการของลูกหนี้หลบหนีไม่มาให้การในชั้นสอบสวนและอยู่ระหว่างดำเนินการตามหมายจับของศาล เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จึงงดสอบสวนพยานลูกหนี้ และมีความเห็นเสนอศาลชั้นต้นว่าโจทก์ไม่ใช่เจ้าของสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์ของลูกหนี้ จึงไม่มีอำนาจที่จะนำสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์ไปจำนำกับเจ้าหนี้ และการที่โจทก์นำสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์ของลูกหนี้พร้อมทะเบียนรถยนต์และสัญญาเช่าซื้อไปมอบให้เจ้าหนี้ไม่เป็นการประกันหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินที่โจทก์ออกให้แก่เจ้าหนี้เพื่อประกันหนี้ที่โจทก์กู้ยืมเงินจากเจ้าหนี้แต่อย่างใดศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เจ้าหนี้อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนเจ้าหนี้ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ทางสอบสวนพยานฝ่ายเจ้าหนี้ของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ความว่า เจ้าหนี้ได้ยื่นคำขอรับชำระหนี้จากมูลหนี้ตามภาระค้ำประกันตั๋วสัญญาใช้เงินของโจทก์โดยหนี้รายนี้เกิดจากโจทก์ได้กู้ยืมเงินจากเจ้าหนี้เนื่องจากโจทก์ประสบปัญหาด้านการเงินไม่มีเงินจ่ายให้แก่ลูกค้าผู้ฝากเงินกระทรวงการคลังจึงมอบหมายให้เจ้าหนี้เป็นผู้ระดมแหล่งเงินทุนจากธนาคารพาณิชย์ต่าง ๆ ให้บริษัทเงินทุนที่ประสบปัญหาได้กู้ยืมเงินนำไปแก้ปัญหาดังกล่าว โจทก์ได้กู้ยืมเงินจากเจ้าหนี้รวม 15 ครั้งระหว่างวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2527 ถึงวันที่ 16 เมษายน 2527 เป็นเงิน73,740,000 บาท ในการกู้ยืมเงินแต่ละครั้งโจทก์ได้ออกตั๋วสัญญาใช้เงินแก่เจ้าหนี้รวม 15 ฉบับ โดยสัญญากับเจ้าหนี้ว่าจะจ่ายเงินคืนของแต่ละครั้งในการกู้ยืมนั้นหากเจ้าหนี้ทวงถามและยอมใช้ดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 16.5 และ 17.5 ต่อปีทุกเดือน เพื่อชำระหนี้เงินกู้ดังกล่าว รายละเอียดตามสำเนาภาพถ่ายตั๋วสัญญาใช้เงินเอกสารหมาย จ.2 ถึง จ.16 ในการกู้ยืมเงินระหว่างโจทก์กับเจ้าหนี้มีนายสุนทร พงษารัตน์ นายบุญ บุญบัวสุวรรณ และหม่อมราชวงศ์ทองแท่ง ทองแถม เป็นผู้ลงลายมือชื่อรับเป็นอาวัลตั๋วสัญญาใช้เงินทั้ง 15 ฉบับ และมีนางกรรณิการ์ บัวสุวรรณ เป็นผู้ลงลายมือชื่อรับเป็นอาวัลตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับเลขที่ 009 ถึง 017 รวม 9 ฉบับ ด้วยตามเอกสารหมาย จ.8 ถึง จ.16 นอกจากนั้นลูกหนี้ยังได้เสนอสิทธิในการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์มีมูลค่าตามที่ระบุไว้ในสัญญาเช่าซื้อกล่าวคือ เมื่อลูกค้าผู้เช่าซื้อรถยนต์ของลูกหนี้ได้มาทำสัญญาเช่าซื้อกับลูกหนี้ ลูกหนี้จะนำสิทธิการโอนทะเบียนรถยนต์มามอบให้แก่เจ้าหนี้ โดยทำหนังสือมอบสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์พร้อมทะเบียนรถยนต์ และสัญญาเช่าซื้อให้ไว้แก่เจ้าหนี้ โดยตกลงให้เจ้าหนี้มีสิทธิที่จะบังคับโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์เป็นของเจ้าหนี้หากลูกหนี้ไม่ชำระหนี้ในหนี้ประกันการกู้ยืมเงินระหว่างโจทก์กับเจ้าหนี้โดยได้มอบสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์รวม 196 คัน ตามรายละเอียดใบคู่มือการจดทะเบียนรถยนต์ของลูกหนี้เอกสารหมาย จ.18 จำนำไว้เป็นประกันหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าว ต่อมาวันที่ 22 ตุลาคม 2527 ลูกหนี้ได้ทำหนังสือสละสิทธิไล่เบี้ยว่า หากลูกหนี้ต้องชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ตามที่ได้นำสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์ไปจำนำเป็นประกันกับเจ้าหนี้ ดังกล่าวลูกหนี้จะไม่ไล่เบี้ยเอาจากโจทก์ หนังสือดังกล่าวคือการให้สัตยาบันของลูกหนี้ในการจำนำสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์ดังกล่าวแล้วเจ้าหนี้จึงขอรับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของลูกหนี้อย่างเจ้าหนี้มีประกันตามมาตรา 96(3) แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483พิเคราะห์แล้ว มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของเจ้าหนี้ว่าสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์พร้อมทะเบียนรถยนต์และสัญญาเช่าซื้อที่ลูกหนี้มอบให้เจ้าหนี้เป็นประกันหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินที่โจทก์ออกให้แก่เจ้าหนี้นั้น เป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารแก่เจ้าหนี้หรือไม่ เห็นว่าสิทธิซึ่งมีตราสารย่อมหมายถึงตราสารที่ใช้แทนสิทธิหรือทรัพย์ ซึ่งเป็นเอกสารที่ทำขึ้นตามแบบพิธีในกฎหมายและเป็นตราสารที่โอนกันได้ด้วยวิธีของตราสารนั้น แต่ไม่หมายความถึงเอกสารธรรมดาที่ทำขึ้นเพื่อเป็นพยานหลักฐานแห่งสิทธิทั่ว ๆ ไปซึ่งสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์พร้อมทะเบียนรถยนต์และสัญญาเช่าซื้อที่ลูกหนี้มอบให้เจ้าหนี้เพื่อประกันการชำระหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินที่โจทก์ออกให้แก่เจ้าหนี้นั้น หาได้มีลักษณะเป็นสิทธิซึ่งมีตราสารในความหมายดังกล่าวไม่ แม้สิทธิดังกล่าวอาจโอนแก่กันได้ก็เป็นเพียงการโอนสิทธิเรียกร้องธรรมดาเท่านั้น การที่ลูกหนี้มอบสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์พร้อมทะเบียนรถยนต์และสัญญาเช่าซื้อแก่เจ้าหนี้เพื่อเป็นประกันการชำระหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินที่โจทก์ออกให้แก่เจ้าหนี้ จึงไม่เป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารตามนัยมาตรา 750 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ดังนี้ เจ้าหนี้จึงไม่มีสิทธิขอรับชำระหนี้อย่างเจ้าหนี้มีประกันตามมาตรา 96(3)แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 ดังที่เจ้าหนี้ฎีกา ศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้วฎีกาของเจ้าหนี้ฟังไม่ขึ้น ส่วนที่เจ้าหนี้ฎีกาต่อไปว่า แม้ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าเจ้าหนี้มิได้เป็นเจ้าหนี้มีประกันก็ตาม แต่ก็ชอบที่จะให้เจ้าหนี้มีสิทธิได้รับชำระหนี้ทั้งหมดหรือบางส่วนโดยกำหนดเงื่อนไขอย่างเจ้าหนี้มีประกันหรือเจ้าหนี้ไม่มีประกันมิใช่ยกคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ทั้งหมดนั้น เห็นว่าเจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้อย่างเจ้าหนี้มีประกันตามมาตรา 96(3)แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 เท่านั้นทั้งมิได้อุทธรณ์ในปัญหานี้ต่อศาลอุทธรณ์แต่อย่างใด ดังนี้ฎีกาของเจ้าหนี้ดังกล่าวจึงเป็นข้อที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์จึงต้องห้ามมิให้ฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 249 วรรคหนึ่ง ประกอบพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483มาตรา 153 ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2051/2537บริษัท เงินทุนหลักทรัพย์ จักร วา ล ทรัสต์ จำกัดโจทก์เจ้าหนี้โจทก์ธนาคาร กรุงไทย จำกัดโจทก์บริษัท สหพันธ์จักรวาล จำกัดจำเลย ป.พ.พ. ม. 750 พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 96 (3) สิทธิซึ่งมีตราสารย่อมหมายถึงตราสารที่ใช้แทนสิทธิหรือทรัพย์ซึ่งเป็นเอกสารที่ทำขึ้นตามแบบพิธีในกฎหมาย และเป็นตราสารที่โอนกันได้ด้วยวิธีของตราสารนั้น ไม่หมายความถึงเอกสารธรรมดาที่ทำขึ้นเพื่อเป็นพยานหลักฐานแห่งสิทธิทั่ว ๆ ไป สิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์พร้อมทะเบียนรถยนต์และสัญญาเช่าซื้อที่ลูกหนี้มอบให้เจ้าหนี้เพื่อประกันการชำระหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินที่โจทก์ออกให้แก่เจ้าหนี้นั้น หาได้มีลักษณะเป็นสิทธิซึ่งมีตราสารในความหมายดังกล่าวไม่ แม้สิทธิดังกล่าวอาจโอนแก่กันได้ก็เป็นเพียงการโอนสิทธิเรียกร้องธรรมดาเท่านั้น การที่ลูกหนี้มอบสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์พร้อมทะเบียนรถยนต์และสัญญาเช่าซื้อแก่เจ้าหนี้เพื่อเป็นประกันการชำระหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินที่โจทก์ออกให้แก่เจ้าหนี้ จึงไม่เป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 750 เจ้าหนี้จึงไม่มีสิทธิขอรับชำระหนี้อย่างเจ้าหนี้มีประกันตาม พระราชบัญญัติล้มละลายพ.ศ. 2483 มาตรา 96(3)คดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ลูกหนี้(จำเลย) เด็ดขาดเจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ตามภาระค้ำประกันตั๋วสัญญาใช้เงินของโจทก์เป็นเงิน 112,753,161.64 บาท จากกองทรัพย์สินของลูกหนี้ โดยขอให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ขายทรัพย์สินอันเป็นหลักประกันแล้วขอรับในส่วนที่ขาดตามมาตรา 96(3) แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2583เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ให้บรรดาเจ้าหนี้ตรวจคำขอรับชำระหนี้แล้วไม่มีผู้ใดโต้แย้งคำขอรับชำระหนี้ ส่วนกรรมการผู้จัดการของลูกหนี้หลบหนีไม่มาให้การในชั้นสอบสวนและอยู่ระหว่างดำเนินการตามหมายจับของศาล เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จึงงดสอบสวนพยานลูกหนี้ และมีความเห็นเสนอศาลชั้นต้นว่าโจทก์ไม่ใช่เจ้าของสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์ของลูกหนี้ จึงไม่มีอำนาจที่จะนำสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์ไปจำนำกับเจ้าหนี้ และการที่โจทก์นำสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์ของลูกหนี้พร้อมทะเบียนรถยนต์และสัญญาเช่าซื้อไปมอบให้เจ้าหนี้ไม่เป็นการประกันหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินที่โจทก์ออกให้แก่เจ้าหนี้เพื่อประกันหนี้ที่โจทก์กู้ยืมเงินจากเจ้าหนี้แต่อย่างใดศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เจ้าหนี้อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนเจ้าหนี้ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ทางสอบสวนพยานฝ่ายเจ้าหนี้ของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ความว่า เจ้าหนี้ได้ยื่นคำขอรับชำระหนี้จากมูลหนี้ตามภาระค้ำประกันตั๋วสัญญาใช้เงินของโจทก์โดยหนี้รายนี้เกิดจากโจทก์ได้กู้ยืมเงินจากเจ้าหนี้เนื่องจากโจทก์ประสบปัญหาด้านการเงินไม่มีเงินจ่ายให้แก่ลูกค้าผู้ฝากเงินกระทรวงการคลังจึงมอบหมายให้เจ้าหนี้เป็นผู้ระดมแหล่งเงินทุนจากธนาคารพาณิชย์ต่าง ๆ ให้บริษัทเงินทุนที่ประสบปัญหาได้กู้ยืมเงินนำไปแก้ปัญหาดังกล่าว โจทก์ได้กู้ยืมเงินจากเจ้าหนี้รวม 15 ครั้งระหว่างวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2527 ถึงวันที่ 16 เมษายน 2527 เป็นเงิน73,740,000 บาท ในการกู้ยืมเงินแต่ละครั้งโจทก์ได้ออกตั๋วสัญญาใช้เงินแก่เจ้าหนี้รวม 15 ฉบับ โดยสัญญากับเจ้าหนี้ว่าจะจ่ายเงินคืนของแต่ละครั้งในการกู้ยืมนั้นหากเจ้าหนี้ทวงถามและยอมใช้ดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 16.5 และ 17.5 ต่อปีทุกเดือน เพื่อชำระหนี้เงินกู้ดังกล่าว รายละเอียดตามสำเนาภาพถ่ายตั๋วสัญญาใช้เงินเอกสารหมาย จ.2 ถึง จ.16 ในการกู้ยืมเงินระหว่างโจทก์กับเจ้าหนี้มีนายสุนทร พงษารัตน์ นายบุญ บุญบัวสุวรรณ และหม่อมราชวงศ์ทองแท่ง ทองแถม เป็นผู้ลงลายมือชื่อรับเป็นอาวัลตั๋วสัญญาใช้เงินทั้ง 15 ฉบับ และมีนางกรรณิการ์ บัวสุวรรณ เป็นผู้ลงลายมือชื่อรับเป็นอาวัลตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับเลขที่ 009 ถึง 017 รวม 9 ฉบับ ด้วยตามเอกสารหมาย จ.8 ถึง จ.16 นอกจากนั้นลูกหนี้ยังได้เสนอสิทธิในการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์มีมูลค่าตามที่ระบุไว้ในสัญญาเช่าซื้อกล่าวคือ เมื่อลูกค้าผู้เช่าซื้อรถยนต์ของลูกหนี้ได้มาทำสัญญาเช่าซื้อกับลูกหนี้ ลูกหนี้จะนำสิทธิการโอนทะเบียนรถยนต์มามอบให้แก่เจ้าหนี้ โดยทำหนังสือมอบสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์พร้อมทะเบียนรถยนต์ และสัญญาเช่าซื้อให้ไว้แก่เจ้าหนี้ โดยตกลงให้เจ้าหนี้มีสิทธิที่จะบังคับโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์เป็นของเจ้าหนี้หากลูกหนี้ไม่ชำระหนี้ในหนี้ประกันการกู้ยืมเงินระหว่างโจทก์กับเจ้าหนี้โดยได้มอบสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์รวม 196 คัน ตามรายละเอียดใบคู่มือการจดทะเบียนรถยนต์ของลูกหนี้เอกสารหมาย จ.18 จำนำไว้เป็นประกันหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าว ต่อมาวันที่ 22 ตุลาคม 2527 ลูกหนี้ได้ทำหนังสือสละสิทธิไล่เบี้ยว่า หากลูกหนี้ต้องชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ตามที่ได้นำสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์ไปจำนำเป็นประกันกับเจ้าหนี้ ดังกล่าวลูกหนี้จะไม่ไล่เบี้ยเอาจากโจทก์ หนังสือดังกล่าวคือการให้สัตยาบันของลูกหนี้ในการจำนำสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์ดังกล่าวแล้วเจ้าหนี้จึงขอรับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของลูกหนี้อย่างเจ้าหนี้มีประกันตามมาตรา 96(3) แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483พิเคราะห์แล้ว มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของเจ้าหนี้ว่าสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์พร้อมทะเบียนรถยนต์และสัญญาเช่าซื้อที่ลูกหนี้มอบให้เจ้าหนี้เป็นประกันหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินที่โจทก์ออกให้แก่เจ้าหนี้นั้น เป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารแก่เจ้าหนี้หรือไม่ เห็นว่าสิทธิซึ่งมีตราสารย่อมหมายถึงตราสารที่ใช้แทนสิทธิหรือทรัพย์ ซึ่งเป็นเอกสารที่ทำขึ้นตามแบบพิธีในกฎหมายและเป็นตราสารที่โอนกันได้ด้วยวิธีของตราสารนั้น แต่ไม่หมายความถึงเอกสารธรรมดาที่ทำขึ้นเพื่อเป็นพยานหลักฐานแห่งสิทธิทั่ว ๆ ไปซึ่งสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์พร้อมทะเบียนรถยนต์และสัญญาเช่าซื้อที่ลูกหนี้มอบให้เจ้าหนี้เพื่อประกันการชำระหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินที่โจทก์ออกให้แก่เจ้าหนี้นั้น หาได้มีลักษณะเป็นสิทธิซึ่งมีตราสารในความหมายดังกล่าวไม่ แม้สิทธิดังกล่าวอาจโอนแก่กันได้ก็เป็นเพียงการโอนสิทธิเรียกร้องธรรมดาเท่านั้น การที่ลูกหนี้มอบสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์พร้อมทะเบียนรถยนต์และสัญญาเช่าซื้อแก่เจ้าหนี้เพื่อเป็นประกันการชำระหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินที่โจทก์ออกให้แก่เจ้าหนี้ จึงไม่เป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารตามนัยมาตรา 750 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ดังนี้ เจ้าหนี้จึงไม่มีสิทธิขอรับชำระหนี้อย่างเจ้าหนี้มีประกันตามมาตรา 96(3)แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 ดังที่เจ้าหนี้ฎีกา ศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้วฎีกาของเจ้าหนี้ฟังไม่ขึ้น ส่วนที่เจ้าหนี้ฎีกาต่อไปว่า แม้ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าเจ้าหนี้มิได้เป็นเจ้าหนี้มีประกันก็ตาม แต่ก็ชอบที่จะให้เจ้าหนี้มีสิทธิได้รับชำระหนี้ทั้งหมดหรือบางส่วนโดยกำหนดเงื่อนไขอย่างเจ้าหนี้มีประกันหรือเจ้าหนี้ไม่มีประกันมิใช่ยกคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ทั้งหมดนั้น เห็นว่าเจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้อย่างเจ้าหนี้มีประกันตามมาตรา 96(3)แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 เท่านั้นทั้งมิได้อุทธรณ์ในปัญหานี้ต่อศาลอุทธรณ์แต่อย่างใด ดังนี้ฎีกาของเจ้าหนี้ดังกล่าวจึงเป็นข้อที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์จึงต้องห้ามมิให้ฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 249 วรรคหนึ่ง ประกอบพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483มาตรา 153 ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย"พิพากษายืน(กู้เกียรติ สุนทรบุระ-สวิน อักขรายุธ-เสมอ อินทรศักดิ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1) คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ได้วินิจฉัยเกี่ยวกับการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารตามมาตรา 750 ไว้อย่างถูกต้อง ข้าพเจ้าไม่มีข้อทักท้วงแต่ประการใด เรื่องนี้ข้าพเจ้าได้เพียรพยายามที่จะทำความเข้าใจและให้บุคคลอื่นได้เข้าใจมานานแล้วตั้งแต่ปี 2521 เริ่มแต่สมัยที่ข้าพเจ้าทำงานในตำแหน่งหัวหน้าส่วนกฎหมาย ธนาคารไทยพาณิชย์สำนักงานใหญ่ ผู้สนใจขอให้ดูบทความเดิมของข้าพเจ้าที่เกี่ยวข้องคือ 1. จำนำสิทธิ, นิตยสารบทบัณฑิต เล่ม 35 ตอน 3,25212. แก้ความเข้าใจเรื่องจำนำสิทธิ, นิตยสารบทบัณฑิต เล่ม 36 ตอน 2,25223. การใช้สิทธิหักกลบลบหนี้ของธนาคารพาณิชย์, นิตยสารบทบัณฑิต เล่ม 42, ตอน 2,25294. จะยึดทรัพย์สินที่ถูกยึดหน่วงหรือจำนำไว้ได้หรือไม่, นิตยสารดุลพาห, เล่ม 4 ปีที่ 33กรกฎาคม-สิงหาคม 25295. การใช้กฎหมายว่าด้วยสังหาริมทรัพย์ที่เกี่ยวกับสิทธิอื่น ๆ นิตยสารดุลพาห เล่ม 5 ปีที่ 36,25326.การจำนำสิทธิที่จะได้รับเงินฝากคืน, นิตยสารดุลพาห, เล่ม 6,ปีที่ 39, พฤศจิกายน-ธันวาคม 2535 และวารสารนิติศาสตร์,มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ปีที่ 23 ฉบับที่ 2 มิถุนายน 2536 (2) ก่อนคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับที่บันทึกนี้มีคำพิพากษาศาลฎีกาอยู่ 2 ฉบับ คือคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1474/2528 และ 5438/2534ซึ่งข้าพเจ้าได้กล่าวไว้ในบทความเรื่อง "การจำนำสิทธิที่จะได้รับเงินฝากคือ" เพื่อประโยชน์แก่การศึกษาและทำความเข้าใจ ข้าพเจ้าขอคัดลอกบทความดังกล่าวเฉพาะที่เกี่ยวกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่1474/2528 และ 5438/2534 นำมาลงพิมพ์ไว้ ณ ที่นี้ด้วย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1474/2538 และ 5438/2534 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1474/2528 ซึ่งเป็นคำพิพากษาศาลฎีกาที่ออกมาหลังเรื่อง "จำนำสิทธิ" ของข้าพเจ้า ข้อเท็จจริงมีว่า "จำเลยทำสัญญากับธนาคารผู้คัดค้านไว้ว่า จำเลยยอมมอบเงินฝากประจำของจำเลยพร้อมด้วยใบรับฝากไว้เป็นหลักประกันหนี้ของจำเลยต่อธนาคาร ถ้าจำเลยผิดสัญญา ยอมให้ธนาคารผู้คัดค้านนำเงินจากบัญชีเงินฝากดังกล่าวชำระหนี้ได้ทันทีและตราบใดที่ธนาคารยังไม่ได้รับชำระหนี้ จำเลยจะไม่ถอนเงินฝาก และจะไม่กระทำการใดให้เป็นการเสื่อมสิทธิในหลักประกัน ศาลฎีกาเห็นว่า หนังสือสัญญาดังกล่าวเป็นการจำนำสิทธิตามตราสาร ใบรับฝากเงินประจำของจำเลยเพื่อเป็นประกันหนี้ของจำเลยที่มีต่อธนาคารผู้คัดค้านตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 747,750 ธนาคารผู้คัดค้านเป็นผู้รับจำนำสิทธิตามตราสารนั้น จึงเป็นเจ้าหนี้มีประกันซึ่งมีสิทธิเหนือทรัพย์สินอันเป็นหลักประกันตาม พระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา 95 และมาตรา 110 วรรคสาม สิทธิซึ่งจำนำตามตราสารใบรับฝากเงินเป็นมูลหนี้ซึ่งต้องชำระเป็นเงินตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 754 วรรคสองจำเลยได้ตกลงกับธนาคารผู้คัดค้านให้หักเงินฝากของจำเลยชำระหนี้ได้โดยไม่ต้องนำไปขายทอดตลาดเพื่อบังคับจำนำ ธนาคารผู้คัดค้านจึงมีสิทธิหักเงินฝากประจำของจำเลยซึ่งจำนำไว้นั้นเอาชำระหนี้ธนาคารได้ในฐานะเป็นหนี้มีประกัน ธนาคารผู้คัดค้านซึ่งเป็นเจ้าหนี้จำเลยอยู่ก่อนพิทักษ์ทรัพย์มีสิทธิหักกลบลบหนี้กับจำเลยได้ตาม พระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา102 โดยไม่จำต้องอาศัยความยินยอมของจำเลย และสิทธิในการขอหักกลบลบหนี้ตามมาตรานี้ย่อมกระทำได้แม้จะเป็นเวลาหลังพิทักษ์ทรัพย์แล้ว เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จึงไม่มีสิทธิขอเพิกถอนการหักกลบลบหนี้ตามมาตรา 115" ข้าพเจ้าเห็นว่าตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้เป็นการจำนำสิทธิตามใบรับฝากเงินไว้เป็นประกันหนี้ของจำเลยต่อธนาคารผู้คัดค้านศาลฎีกาวินิจฉัยไว้ถูกต้องแล้ว แต่ที่วินิจฉัยว่าเป็นการจำนำสิทธิตามตราสารโดยอ้างมาตรา 750 ด้วยนั้นยังคลาดเคลื่อนอยู่โดยเหตุผลดังกล่าวข้างต้นที่ว่าตามมาตรา 750 เป็นเรื่องจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารสมุดคู่ฝากหรือใบรับฝากเงินมิใช่สิทธิซึ่งมีตราสารตามมาตรา 750 และไม่ต้องด้วย มาตรา 751,752,753 แต่ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่1474/2528 กล่าวถึงการตกลงกันให้หักเงินฝากของจำเลยชำระหนี้ได้โดยไม่ต้องนำไปขายทอดตลาดเพื่อบังคับจำนำธนาคารผู้คัดค้านจึงมีสิทธิหักเงินฝากนั้น อาจเป็นข้อวินิจฉัยที่ถูกต้องแล้ว ดังที่จะกล่าวต่อไปในภายหลัง ต่อมามีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5438/2534 คดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงิน แต่จำเลยทั้งสองไม่ชำระ โจทก์จึงบังคับคดีโดยขอให้ยึดทรัพย์ของจำเลยทั้งสองและขอให้อายัดเงินค้ำประกันสัญญาก่อสร้างโรงเรียนของจำเลยที่ 1ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้อายัดเงินค้ำประกันสัญญาก่อสร้างดังกล่าว ห้ามมิให้ผู้ร้องส่งมอบเงินดังกล่าวให้จำเลยที่ 1 แต่ให้ชำระเงินหรือส่งมอบแก่เจ้าพนักงานบังคับคดี ธนาคารทหารไทย ผู้ร้องยื่นคำร้องว่า จำเลยที่ 1 ได้เปิดบัญชีเงินฝากประจำไว้กับผู้ร้อง โดยมีข้อตกลงและหนังสือให้ความยินยอมว่าจำเลยที่ 1 มอบใบรับฝากประจำและเงินฝากในบัญชีไว้เป็นหลักประกันหนี้ของจำเลยที่ 1 ที่มีต่อผู้ร้อง ยินยอมให้ผู้ร้องหักเงินตามใบรับฝากประจำรวมทั้งดอกเบี้ยที่เกิดขึ้นชำระหนี้สินต่าง ๆของจำเลยที่ 1 ตราบใดที่จำเลยที่ 1 ยังมีหนี้สินอยู่กับผู้ร้องจำเลยที่ 1 จะไม่ถอนเงินฝากจากบัญชีดังกล่าวเป็นการจำนำสิทธิตามตราสาร ผู้ร้องจึงไม่สามารถส่งมอบเงินต่อเจ้าพนักงานบังคับคดีได้ตามคำร้องนี้จึงมีประเด็นว่า จำเลยได้จำนำสิทธิที่จะได้รับเงินฝากประจำคืนจากธนาคารผู้ร้องไว้กับธนาคารผู้ร้องหรือไม่ ซึ่งผู้ร้องเห็นว่าเป็นการจำนำสิทธิฯ จึงอ้างว่าไม่สามารถส่งมอบเงินต่อเจ้าพนักงานบังคับคดีได้ ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว มีคำสั่งว่าเงินฝากประจำในธนาคารผู้ร้องตกเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ร้อง ข้อตกลงให้เงินฝากและสมุดคู่สอบบัญชีเงินฝากประจำที่มอบแก่ผู้ร้องเป็นประกันหนี้ของจำเลยที่ 1 ที่มีต่อผู้ร้อง ไม่ทำให้เงินฝากตกเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ฝากที่จะมอบเป็นการจำนำแก่ผู้ร้องได้ กรณีจึงไม่ใช่การจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารและแม้จะเป็นการจำนำ เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาก็มีสิทธิอายัดทรัพย์ของลูกหนี้ตามคำพิพากษาได้ ดังนั้นโจทก์จึงมีสิทธิอายัดเงินฝากประจำของจำเลยที่ 1 ได้ ให้ยกคำร้อง ที่ศาลชั้นต้นว่ากรณีไม่ใช่จำนำสิทธิซึ่งมีตราสารนั้นคงถูกต้องแน่ เพราะสมุดคู่ฝากบัญชีเงินฝากประจำหรือใบรับฝาก หาใช่สิทธิอันมีตราสารตามมาตรา 750 ไม่ ดังกล่าวมาแล้วข้างต้น และที่ศาลชั้นต้นว่าเงินฝากประจำในธนาคารผู้ร้องตกเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ร้องก็ถูกต้องอีก ไม่มีใครเถียง เพราะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 672 ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้รับฝากเงินไม่พึงต้องส่งคืนเป็นเงินอันเดียวกันกับที่รับฝากผู้รับฝากมีสิทธิจะเอาเงินซึ่งฝากนั้นออกใช้ก็ได้ แต่ตามคำร้องของผู้ร้องนั้น อ้างว่าเป็นการจำนำสิทธิตามตราสาร แม้จะหมายถึงตราสารตามมาตรา 750 หรือไม่ก็ตาม ผู้ร้องมิได้อ้างว่า เป็นการจำนำตัวเงินหรือเม็ดเงินที่รับฝากไว้ ซึ่งจะทำกันดังนี้ไม่ได้ เพราะกรรมสิทธิ์ในเงินตกเป็นของผู้ร้องแล้ว แต่ผู้ร้องอ้างว่าเป็นการจำนำสิทธิ (ที่จะได้รับเงินฝากคืนจากผู้ร้อง) แก่ผู้ร้องต่างหาก เป็นการจำนำสิทธิอันเป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่าง ไม่มีตัวตน และก็มิใช่เรื่องการจำนำสมุดคู่ฝากใบรับฝากประจำอันเป็นทรัพย์สินมีรูปร่างมีตัวตนซึ่งโดยปกติไม่มีใครเขาทำกัน ส่วนที่ผู้ร้องอ้างว่าจำเลยที่ 1 ได้มอบใบรับฝากประจำและเงินฝากในบัญชีไว้เป็นหลักประกันหนี้จำเลยที่ 1 ที่มีต่อผู้ร้องนั้นก็เป็นเรื่องที่ผู้ร้องกล่าวประกอบในการบรรยายในคำร้องเท่านั้น เนื้อหาที่แท้จริงนั้นได้แก่ จำเลยที่ 1ได้จำนำสิทธิที่จะได้รับเงินฝากคืนจากผู้ร้องแก่ผู้ร้องต่างหากสิทธิที่ว่ามานี้เป็นสิทธิเรียกร้อง เป็นทรัพย์สิน หมายความว่าจำเลยผู้ฝากมีสิทธิเรียกร้องให้ธนาคารผู้ร้องคืนเงินฝากให้แก่ตน เงินนั้นเป็นวัตถุแห่งสิทธิ แต่ไม่ใช่ทรัพย์สินที่จำนำ สิทธิเรียกร้องนั้นต่างหากที่เป็นทรัพย์สินที่จำนำ เพราะอาจมีราคาและอาจถือเอาได้เนื่องจากอาจโอนให้แก่กันได้จึงเป็นสังหาริมทรัพย์ ผู้ร้องมิได้กล่าวในคำร้องไว้เลยว่าเป็นการจำนำใบรับฝากประจำ แต่กล่าวไว้ชัดว่าเป็นการจำนำสิทธิตามตราสาร การที่ศาลชั้นต้นกลับไปวินิจฉัยว่าเงินฝากประจำในธนาคารผู้ร้องตกเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ร้องซึ่งก็เป็นการกล่าวที่ถูกต้องดังว่ามาแต่แรก แต่เป็นการนอกเหนือผิดไปจากประเด็นที่ผู้ร้องตั้งไว้ในคำร้องที่กล่าวไว้ว่าเป็นการจำนำสิทธิตามตราสาร (จะเป็นตราสารตามมาตรา 750 หรือไม่ก็ตาม)ศาลชั้นต้นกล่าวต่อมาว่า "ข้อตกลงให้เงินฝากและสมุดคู่สอบตามบัญชีเงินฝากประจำที่ธนาคารผู้ร้องซึ่งเป็นประกันหนี้ของจำเลยที่ 1ที่มีต่อผู้ร้อง ไม่ทำให้เงินฝากตกเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ฝากที่จะมอบให้เป็นการจำนำแก่ผู้ร้องได้" ข้าพเจ้าเห็นว่าเมื่อดูจากคำร้องของผู้ร้องที่ศาลฎีกาคัดย่อมานั้น เห็นว่าผู้ร้องมิได้กล่าวในคำร้องว่าดังนั้น และกล่าวว่า "จำเลยที่ 1 ได้มอบใบรับฝากประจำและเงินฝากในบัญชีไว้เป็นหลักประกันหนี้ของจำเลยที่ 1 ที่มีต่อผู้ร้องยินยอมให้ผู้ร้องหักเงินตามใบรับฝากประจำ ฯลฯ" ซึ่งตามคำร้อง เมื่อตีความตามเจตนาที่แท้จริงไม่ใช่เพียงตามถ้อยคำสำนวนหรือตามตัวอักษร(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 132 เดิม,171 ใหม่) ก็ต้องหมายความว่าหักเงินที่ตกเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ร้องแล้วนั้นตามสิทธิของจำเลยที่ 1 ที่จะได้รับคืนจากผู้ร้องซึ่งเป็นผู้รับจำนำสิทธิจากจำเลยที่ 1 นั่นเอง ส่วนที่ศาลชั้นต้นกล่าวว่า "แม้จะเป็นการจำนำเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาก็มีสิทธิอายัดทรัพย์ของลูกหนี้ตามคำพิพากษาได้" ข้าพเจ้าได้มีความเห็นมานานแล้วว่า ถ้าหากเป็นการจำนำ(ในที่นี้หมายถึงการจำนำสิทธิที่จะได้รับเงินฝากคืน) จะยึด(รวมทั้งอายัดด้วย) ทรัพย์สินที่ถูกจำนำไว้ไม่ได้ เพราะเท่ากับเป็นการทำลายสิทธิรับจำนำซึ่งกฎหมายให้ความรับรองคุ้มครองไว้(โปรดดูเรื่อง "จะยึดทรัพย์สินที่ถูกยึดหน่วงหรือจำนำไว้ได้หรือไม่"ในดุลพาห เล่ม 4 ปีที่ 33 กรกฎาคม-สิงหาคม 2529 หน้า 4 ถึง 14) ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5438/2534 ดังกล่าว ผู้ร้องอุทธรณ์คำสั่งศาลอุทธรณ์ภาค 1 วินิจฉัยตัดบทโดยรวบรัดเอาเลยว่า"การที่จำเลยที่ 1 เปิดบัญชีเงินฝากประจำไว้กับผู้ร้อง แล้วมอบใบรับฝากประจำให้ผู้ร้องไว้ โดยมีข้อตกลงกันตามหนังสือให้ความยินยอม ฯลฯ นั้น จะเป็นการจำนำสิทธิตามตราสารดังข้ออ้างของผู้ร้องหรือไม่ก็ตาม จำเลยที่ 1 ก็ยังคงมีสิทธิเรียกร้องเงินตามใบรับฝากประจำจากผู้ร้องได้ โจทก์จึงมีสิทธิขอให้อายัดเงินจำนวนดังกล่าวได้ พิพากษายืน" ข้าพเจ้าเห็นว่าคำพิพากษาศาลอุทธรณ์กล่าวรวบรัดอย่างคลาดเคลื่อน ถ้าหากเป็นการจำนำ หมายความว่าจำนำสิทธิเรียกร้องที่จะเรียกร้องให้ส่งเงินฝากคืนอันเป็นทรัพย์สินและเป็นสังหาริมทรัพย์ (จะเป็นสิทธิตามตราสารหรือไม่ก็ตาม) เงินที่ลูกค้าฝากธนาคารไว้และตกเป็นของธนาคารแล้วนั้น ย่อมเป็นวัตถุแห่งสิทธิเรียกร้อง ผู้ร้องผู้รับจำนำจึงมีสิทธิที่จะได้รับชำระหนี้จากเงินอันเป็นวัตถุแห่งสิทธิก่อนเจ้าหนี้คนอื่น ๆ โดยหลักการดังนี้แล้วจะมาอ้างว่าโจทก์มีสิทธิขอให้อายัดเงินจำนวนดังกล่าวกระไรได้ ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5438/2534 ดังกล่าว ผู้ร้องฎีกาศาลฎีกากล่าวว่า "ปัญหาที่จะวินิจฉัยตามฎีกาข้อแรกมีว่า การที่จำเลยที่ 1 เปิดบัญชีเงินฝากประจำไว้กับผู้ร้อง และมอบใบรับฝากประจำและเงินฝากในบัญชีดังกล่าวให้ผู้ร้องไว้เป็นประกันการชำระหนี้ที่จำเลยที่ 1มีต่อผู้ร้อง เป็นการจำนำเงินฝากประจำ หรือเป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารตามมาตรา 750 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์หรือไม่ศาลฎีกาเห็นว่า เมื่อจำเลยที่ 1 ฝากเงินไว้กับผู้ร้องตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 672 ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้รับฝากเงินไม่พึงต้องส่งคืนอันเดียวกันกับที่รับฝาก ผู้รับฝากมีสิทธิจะเอาเงินซึ่งฝากนั้นออกใช้ก็ได้ ฉะนั้นเงินที่ฝากจึงตกเป็นของผู้ร้อง ผู้ร้องคงมีแต่หน้าที่คืนเงินให้ครบจำนวนเท่านั้น การที่จำเลยที่ 1 ตกลงมอบเงินฝากพร้อมสมุดบัญชีฝากประจำไว้แก่ผู้ร้องก็เพียงเพื่อเป็นประกันหนี้ที่จำเลยที่ 1 จะพึงมีต่อผู้ร้องแม้จำเลยที่ 1 จะตกลงยินยอมให้ผู้ร้องหักเงินจากบัญชีดังกล่าวมาชำระหนี้ของจำเลยที่ 1 ได้โดยไม่ต้องบอกกล่าวตามหนังสือให้ความยินยอมของจำเลยที่ 1 เอกสารหมาย ร.7 ก็เป็นเรื่องความตกลงในการฝากเงินเพื่อเป็นประกันนั้นเอง หาทำให้ตัวเงินตามจำนวนในบัญชีเงินฝากยังคงเป็นของจำเลยที่ 1 อันผู้ร้องยึดถือไว้เป็นประกันการชำระหนี้ไม่ ความตกลงดังกล่าวจึงไม่เป็นการจำนำเงินฝาก และการที่จำเลยที่ 1 มอบใบรับฝากประจำให้ผู้ร้องยึดถือไว้เป็นประกันหนี้ของจำเลยที่ 1 ก็มิใช่เป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสาร ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 750 อีกเช่นกันเพราะใบรับฝากประจำเป็นเพียงหลักฐานการรับฝากและถอนเงินที่ผู้ร้องออกให้จำเลยที่ 1 ยึดถือไว้เพื่อความสะดวกในการฝากและถอนเงินในบัญชีฝากประจำของจำเลยที่ 1 เท่านั้น ไม่อยู่ในลักษณะของสิทธิซึ่งมีตราสาร ฎีกาข้อนี้ของผู้ร้องฟังไม่ขึ้น" ข้อวินิจฉัยของศาลฎีกาตอนแรกนี้ ที่ข้าพเจ้าเห็นว่าถูกต้องก็เฉพาะในข้อวินิจฉัยที่ว่า "การที่จำเลยที่ 1 มอบใบรับฝากประจำให้ผู้ร้องยึดถือไว้เป็นประกันหนี้ของจำเลยที่ 1 ก็มิใช่เป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารตามมาตรา 750 เพราะใบรับฝากประจำเป็นเพียงหลักฐานการรับฝากและถอนเงินที่ผู้ร้องออกให้จำเลยที่ 1 ยึดถือไว้เพื่อสะดวกในการฝากและถอนเงินในบัญชีฝากประจำของจำเลยที่ 1 เท่านั้น" ส่วนที่ไม่ถูกต้อง จะได้กล่าวต่อไปนี้ ศาลฎีกาตั้งปัญหาไว้ตอนแรกว่า "การที่จำเลยที่ 1 เปิดบัญชีเงินฝากประจำไว้กับผู้ร้อง และมอบใบรับฝากประจำและเงินฝากในบัญชีดังกล่าว ให้ผู้ร้องไว้เป็นประกันการชำระหนี้ที่จำเลยที่ 1มีต่อผู้ร้อง เป็นการจำนำเงินฝากประจำหรือเป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารตามมาตรา 750 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์หรือไม่" ในเรื่องนี้ข้าพเจ้าได้กล่าวไว้แต่ตอนแรกแล้วว่า ตามคำร้องของผู้ร้อง (เพียงเท่าที่ศาลฎีกาย่นย่อมานั้น) มีประเด็นว่าจำเลยได้จำนำสิทธิที่จะได้รับเงินฝากประจำคืนจากธนาคารผู้ร้องไว้กับธนาคารผู้ร้องหรือไม่ จึงไม่มีประเด็นว่าจะจำนำเงินฝากประจำกันได้หรือไม่ ถึงขนาดที่ศาลฎีกาอ้าง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 672 และอ้างว่าจำเลยที่ 1 ฝากเงินไว้กับผู้ร้อง ฉะนั้นเงินที่ฝากจึงตกเป็นของผู้ร้องและกล่าวไว้อย่างชัดแจ้งในตอนต่อมาด้วยว่า"หาทำให้ตัวเงินตามจำนวนในบัญชีเงินฝากยังคงเป็นของจำเลยที่ 1อันผู้ร้องได้ยึดไว้เป็นประกันการชำระหนี้ไม่ ความตกลงดังกล่าวจึงไม่เป็นการจำนำเงินฝาก" เห็นได้ชัดว่าข้อวินิจฉัยของศาลฎีกาไม่ตรงประเด็นตามคำร้องที่ผู้ร้องร้องขึ้นมาตั้งแต่ชั้นศาลชั้นต้นทีเดียว และเห็นได้ชัดว่าศาลฎีกายังมองไม่เห็นว่าการจำนำสิทธิอันเป็นทรัพย์สินและเป็นสังหาริมทรัพย์ที่ไม่มีรูปร่างไม่มีตัวตนโดยทั่วไปยอมเป็นกรณีที่ต้องด้วยมาตรา 750 ซึ่งศาลฎีกาก็ได้อ้างไว้แล้วว่ากรณีนี้ไม่ต้องด้วยมาตรา 750 อย่างที่ข้าพเจ้าว่าไว้ข้างต้น ก็เมื่อถือว่าเงินที่ฝากนั้นตกเป็นของธนาคารผู้ร้องแล้วไม่ว่าจำเลยหรือผู้ร้องก็รู้กันแล้ว เราจะมามัวถือกันว่าไม่เป็นการจำนำตัวเงินฝาก ซึ่งย่อมจะทำกันไม่ได้อยู่แล้วเพราะเงินตกเป็นกรรมสิทธิ์ของธนาคารผู้ร้องแล้ว จึงย่อมไม่ได้ประโยชน์อันใดที่จะไปวินิจฉัยเช่นนั้นเหตุใดเราจึงไม่คิดกันว่าจะเป็นการจำนำสิทธิซึ่งเป็นทรัพย์สินอันเป็นสังหาริมทรัพย์ตามมาตรา 747 ได้หรือไม่ต่อไปด้วยเล่า เพราะเราย่อมทราบกันดีแล้วว่าทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่าง ย่อมเป็นสังหาริมทรัพย์ จึงย่อมจำนำกันได้เช่นเดียวกับการจำนำสังหาริมทรัพย์ชนิดอื่น ๆ ซึ่งเป็นการตรงประเด็นตามที่ผู้ร้องร้องขึ้นมาในคดีนี้ด้วยอย่างไม่มีปัญหาการที่ศาลฎีกากลับวินิจฉัยไปดังกล่าว จึงเป็นการนอกประเด็นอย่างไม่ต้องสงสัย ไพจิตรปุญญพันธุ์คำพิพากษา: คดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ลูกหนี้(จำเลย) เด็ดขาดเจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ตามภาระค้ำประกันตั๋วสัญญาใช้เงินของโจทก์เป็นเงิน 112,753,161.64 บาท จากกองทรัพย์สินของลูกหนี้ โดยขอให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ขายทรัพย์สินอันเป็นหลักประกันแล้วขอรับในส่วนที่ขาดตามมาตรา 96(3) แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2583เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ให้บรรดาเจ้าหนี้ตรวจคำขอรับชำระหนี้แล้วไม่มีผู้ใดโต้แย้งคำขอรับชำระหนี้ ส่วนกรรมการผู้จัดการของลูกหนี้หลบหนีไม่มาให้การในชั้นสอบสวนและอยู่ระหว่างดำเนินการตามหมายจับของศาล เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จึงงดสอบสวนพยานลูกหนี้ และมีความเห็นเสนอศาลชั้นต้นว่าโจทก์ไม่ใช่เจ้าของสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์ของลูกหนี้ จึงไม่มีอำนาจที่จะนำสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์ไปจำนำกับเจ้าหนี้ และการที่โจทก์นำสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์ของลูกหนี้พร้อมทะเบียนรถยนต์และสัญญาเช่าซื้อไปมอบให้เจ้าหนี้ไม่เป็นการประกันหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินที่โจทก์ออกให้แก่เจ้าหนี้เพื่อประกันหนี้ที่โจทก์กู้ยืมเงินจากเจ้าหนี้แต่อย่างใดศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เจ้าหนี้อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนเจ้าหนี้ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ทางสอบสวนพยานฝ่ายเจ้าหนี้ของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ความว่า เจ้าหนี้ได้ยื่นคำขอรับชำระหนี้จากมูลหนี้ตามภาระค้ำประกันตั๋วสัญญาใช้เงินของโจทก์โดยหนี้รายนี้เกิดจากโจทก์ได้กู้ยืมเงินจากเจ้าหนี้เนื่องจากโจทก์ประสบปัญหาด้านการเงินไม่มีเงินจ่ายให้แก่ลูกค้าผู้ฝากเงินกระทรวงการคลังจึงมอบหมายให้เจ้าหนี้เป็นผู้ระดมแหล่งเงินทุนจากธนาคารพาณิชย์ต่าง ๆ ให้บริษัทเงินทุนที่ประสบปัญหาได้กู้ยืมเงินนำไปแก้ปัญหาดังกล่าว โจทก์ได้กู้ยืมเงินจากเจ้าหนี้รวม 15 ครั้งระหว่างวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2527 ถึงวันที่ 16 เมษายน 2527 เป็นเงิน73,740,000 บาท ในการกู้ยืมเงินแต่ละครั้งโจทก์ได้ออกตั๋วสัญญาใช้เงินแก่เจ้าหนี้รวม 15 ฉบับ โดยสัญญากับเจ้าหนี้ว่าจะจ่ายเงินคืนของแต่ละครั้งในการกู้ยืมนั้นหากเจ้าหนี้ทวงถามและยอมใช้ดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 16.5 และ 17.5 ต่อปีทุกเดือน เพื่อชำระหนี้เงินกู้ดังกล่าว รายละเอียดตามสำเนาภาพถ่ายตั๋วสัญญาใช้เงินเอกสารหมาย จ.2 ถึง จ.16 ในการกู้ยืมเงินระหว่างโจทก์กับเจ้าหนี้มีนายสุนทร พงษารัตน์ นายบุญ บุญบัวสุวรรณ และหม่อมราชวงศ์ทองแท่ง ทองแถม เป็นผู้ลงลายมือชื่อรับเป็นอาวัลตั๋วสัญญาใช้เงินทั้ง 15 ฉบับ และมีนางกรรณิการ์ บัวสุวรรณ เป็นผู้ลงลายมือชื่อรับเป็นอาวัลตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับเลขที่ 009 ถึง 017 รวม 9 ฉบับ ด้วยตามเอกสารหมาย จ.8 ถึง จ.16 นอกจากนั้นลูกหนี้ยังได้เสนอสิทธิในการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์มีมูลค่าตามที่ระบุไว้ในสัญญาเช่าซื้อกล่าวคือ เมื่อลูกค้าผู้เช่าซื้อรถยนต์ของลูกหนี้ได้มาทำสัญญาเช่าซื้อกับลูกหนี้ ลูกหนี้จะนำสิทธิการโอนทะเบียนรถยนต์มามอบให้แก่เจ้าหนี้ โดยทำหนังสือมอบสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์พร้อมทะเบียนรถยนต์ และสัญญาเช่าซื้อให้ไว้แก่เจ้าหนี้ โดยตกลงให้เจ้าหนี้มีสิทธิที่จะบังคับโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์เป็นของเจ้าหนี้หากลูกหนี้ไม่ชำระหนี้ในหนี้ประกันการกู้ยืมเงินระหว่างโจทก์กับเจ้าหนี้โดยได้มอบสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์รวม 196 คัน ตามรายละเอียดใบคู่มือการจดทะเบียนรถยนต์ของลูกหนี้เอกสารหมาย จ.18 จำนำไว้เป็นประกันหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าว ต่อมาวันที่ 22 ตุลาคม 2527 ลูกหนี้ได้ทำหนังสือสละสิทธิไล่เบี้ยว่า หากลูกหนี้ต้องชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ตามที่ได้นำสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์ไปจำนำเป็นประกันกับเจ้าหนี้ ดังกล่าวลูกหนี้จะไม่ไล่เบี้ยเอาจากโจทก์ หนังสือดังกล่าวคือการให้สัตยาบันของลูกหนี้ในการจำนำสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์ดังกล่าวแล้วเจ้าหนี้จึงขอรับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของลูกหนี้อย่างเจ้าหนี้มีประกันตามมาตรา 96(3) แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483พิเคราะห์แล้ว มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของเจ้าหนี้ว่าสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์พร้อมทะเบียนรถยนต์และสัญญาเช่าซื้อที่ลูกหนี้มอบให้เจ้าหนี้เป็นประกันหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินที่โจทก์ออกให้แก่เจ้าหนี้นั้น เป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารแก่เจ้าหนี้หรือไม่ เห็นว่าสิทธิซึ่งมีตราสารย่อมหมายถึงตราสารที่ใช้แทนสิทธิหรือทรัพย์ ซึ่งเป็นเอกสารที่ทำขึ้นตามแบบพิธีในกฎหมายและเป็นตราสารที่โอนกันได้ด้วยวิธีของตราสารนั้น แต่ไม่หมายความถึงเอกสารธรรมดาที่ทำขึ้นเพื่อเป็นพยานหลักฐานแห่งสิทธิทั่ว ๆ ไปซึ่งสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์พร้อมทะเบียนรถยนต์และสัญญาเช่าซื้อที่ลูกหนี้มอบให้เจ้าหนี้เพื่อประกันการชำระหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินที่โจทก์ออกให้แก่เจ้าหนี้นั้น หาได้มีลักษณะเป็นสิทธิซึ่งมีตราสารในความหมายดังกล่าวไม่ แม้สิทธิดังกล่าวอาจโอนแก่กันได้ก็เป็นเพียงการโอนสิทธิเรียกร้องธรรมดาเท่านั้น การที่ลูกหนี้มอบสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์พร้อมทะเบียนรถยนต์และสัญญาเช่าซื้อแก่เจ้าหนี้เพื่อเป็นประกันการชำระหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินที่โจทก์ออกให้แก่เจ้าหนี้ จึงไม่เป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารตามนัยมาตรา 750 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ดังนี้ เจ้าหนี้จึงไม่มีสิทธิขอรับชำระหนี้อย่างเจ้าหนี้มีประกันตามมาตรา 96(3)แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 ดังที่เจ้าหนี้ฎีกา ศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้วฎีกาของเจ้าหนี้ฟังไม่ขึ้น ส่วนที่เจ้าหนี้ฎีกาต่อไปว่า แม้ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าเจ้าหนี้มิได้เป็นเจ้าหนี้มีประกันก็ตาม แต่ก็ชอบที่จะให้เจ้าหนี้มีสิทธิได้รับชำระหนี้ทั้งหมดหรือบางส่วนโดยกำหนดเงื่อนไขอย่างเจ้าหนี้มีประกันหรือเจ้าหนี้ไม่มีประกันมิใช่ยกคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ทั้งหมดนั้น เห็นว่าเจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้อย่างเจ้าหนี้มีประกันตามมาตรา 96(3)แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 เท่านั้นทั้งมิได้อุทธรณ์ในปัญหานี้ต่อศาลอุทธรณ์แต่อย่างใด ดังนี้ฎีกาของเจ้าหนี้ดังกล่าวจึงเป็นข้อที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์จึงต้องห้ามมิให้ฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 249 วรรคหนึ่ง ประกอบพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483มาตรา 153 ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2051/2537บริษัท เงินทุนหลักทรัพย์ จักร วา ล ทรัสต์ จำกัดโจทก์เจ้าหนี้โจทก์ธนาคาร กรุงไทย จำกัดโจทก์บริษัท สหพันธ์จักรวาล จำกัดจำเลย ป.พ.พ. ม. 750 พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 96 (3) สิทธิซึ่งมีตราสารย่อมหมายถึงตราสารที่ใช้แทนสิทธิหรือทรัพย์ซึ่งเป็นเอกสารที่ทำขึ้นตามแบบพิธีในกฎหมาย และเป็นตราสารที่โอนกันได้ด้วยวิธีของตราสารนั้น ไม่หมายความถึงเอกสารธรรมดาที่ทำขึ้นเพื่อเป็นพยานหลักฐานแห่งสิทธิทั่ว ๆ ไป สิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์พร้อมทะเบียนรถยนต์และสัญญาเช่าซื้อที่ลูกหนี้มอบให้เจ้าหนี้เพื่อประกันการชำระหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินที่โจทก์ออกให้แก่เจ้าหนี้นั้น หาได้มีลักษณะเป็นสิทธิซึ่งมีตราสารในความหมายดังกล่าวไม่ แม้สิทธิดังกล่าวอาจโอนแก่กันได้ก็เป็นเพียงการโอนสิทธิเรียกร้องธรรมดาเท่านั้น การที่ลูกหนี้มอบสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์พร้อมทะเบียนรถยนต์และสัญญาเช่าซื้อแก่เจ้าหนี้เพื่อเป็นประกันการชำระหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินที่โจทก์ออกให้แก่เจ้าหนี้ จึงไม่เป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 750 เจ้าหนี้จึงไม่มีสิทธิขอรับชำระหนี้อย่างเจ้าหนี้มีประกันตาม พระราชบัญญัติล้มละลายพ.ศ. 2483 มาตรา 96(3)คดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ลูกหนี้(จำเลย) เด็ดขาดเจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ตามภาระค้ำประกันตั๋วสัญญาใช้เงินของโจทก์เป็นเงิน 112,753,161.64 บาท จากกองทรัพย์สินของลูกหนี้ โดยขอให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ขายทรัพย์สินอันเป็นหลักประกันแล้วขอรับในส่วนที่ขาดตามมาตรา 96(3) แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2583เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ให้บรรดาเจ้าหนี้ตรวจคำขอรับชำระหนี้แล้วไม่มีผู้ใดโต้แย้งคำขอรับชำระหนี้ ส่วนกรรมการผู้จัดการของลูกหนี้หลบหนีไม่มาให้การในชั้นสอบสวนและอยู่ระหว่างดำเนินการตามหมายจับของศาล เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จึงงดสอบสวนพยานลูกหนี้ และมีความเห็นเสนอศาลชั้นต้นว่าโจทก์ไม่ใช่เจ้าของสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์ของลูกหนี้ จึงไม่มีอำนาจที่จะนำสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์ไปจำนำกับเจ้าหนี้ และการที่โจทก์นำสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์ของลูกหนี้พร้อมทะเบียนรถยนต์และสัญญาเช่าซื้อไปมอบให้เจ้าหนี้ไม่เป็นการประกันหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินที่โจทก์ออกให้แก่เจ้าหนี้เพื่อประกันหนี้ที่โจทก์กู้ยืมเงินจากเจ้าหนี้แต่อย่างใดศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เจ้าหนี้อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนเจ้าหนี้ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "ทางสอบสวนพยานฝ่ายเจ้าหนี้ของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ความว่า เจ้าหนี้ได้ยื่นคำขอรับชำระหนี้จากมูลหนี้ตามภาระค้ำประกันตั๋วสัญญาใช้เงินของโจทก์โดยหนี้รายนี้เกิดจากโจทก์ได้กู้ยืมเงินจากเจ้าหนี้เนื่องจากโจทก์ประสบปัญหาด้านการเงินไม่มีเงินจ่ายให้แก่ลูกค้าผู้ฝากเงินกระทรวงการคลังจึงมอบหมายให้เจ้าหนี้เป็นผู้ระดมแหล่งเงินทุนจากธนาคารพาณิชย์ต่าง ๆ ให้บริษัทเงินทุนที่ประสบปัญหาได้กู้ยืมเงินนำไปแก้ปัญหาดังกล่าว โจทก์ได้กู้ยืมเงินจากเจ้าหนี้รวม 15 ครั้งระหว่างวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2527 ถึงวันที่ 16 เมษายน 2527 เป็นเงิน73,740,000 บาท ในการกู้ยืมเงินแต่ละครั้งโจทก์ได้ออกตั๋วสัญญาใช้เงินแก่เจ้าหนี้รวม 15 ฉบับ โดยสัญญากับเจ้าหนี้ว่าจะจ่ายเงินคืนของแต่ละครั้งในการกู้ยืมนั้นหากเจ้าหนี้ทวงถามและยอมใช้ดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 16.5 และ 17.5 ต่อปีทุกเดือน เพื่อชำระหนี้เงินกู้ดังกล่าว รายละเอียดตามสำเนาภาพถ่ายตั๋วสัญญาใช้เงินเอกสารหมาย จ.2 ถึง จ.16 ในการกู้ยืมเงินระหว่างโจทก์กับเจ้าหนี้มีนายสุนทร พงษารัตน์ นายบุญ บุญบัวสุวรรณ และหม่อมราชวงศ์ทองแท่ง ทองแถม เป็นผู้ลงลายมือชื่อรับเป็นอาวัลตั๋วสัญญาใช้เงินทั้ง 15 ฉบับ และมีนางกรรณิการ์ บัวสุวรรณ เป็นผู้ลงลายมือชื่อรับเป็นอาวัลตั๋วสัญญาใช้เงินฉบับเลขที่ 009 ถึง 017 รวม 9 ฉบับ ด้วยตามเอกสารหมาย จ.8 ถึง จ.16 นอกจากนั้นลูกหนี้ยังได้เสนอสิทธิในการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์มีมูลค่าตามที่ระบุไว้ในสัญญาเช่าซื้อกล่าวคือ เมื่อลูกค้าผู้เช่าซื้อรถยนต์ของลูกหนี้ได้มาทำสัญญาเช่าซื้อกับลูกหนี้ ลูกหนี้จะนำสิทธิการโอนทะเบียนรถยนต์มามอบให้แก่เจ้าหนี้ โดยทำหนังสือมอบสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์พร้อมทะเบียนรถยนต์ และสัญญาเช่าซื้อให้ไว้แก่เจ้าหนี้ โดยตกลงให้เจ้าหนี้มีสิทธิที่จะบังคับโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์เป็นของเจ้าหนี้หากลูกหนี้ไม่ชำระหนี้ในหนี้ประกันการกู้ยืมเงินระหว่างโจทก์กับเจ้าหนี้โดยได้มอบสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์รวม 196 คัน ตามรายละเอียดใบคู่มือการจดทะเบียนรถยนต์ของลูกหนี้เอกสารหมาย จ.18 จำนำไว้เป็นประกันหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินดังกล่าว ต่อมาวันที่ 22 ตุลาคม 2527 ลูกหนี้ได้ทำหนังสือสละสิทธิไล่เบี้ยว่า หากลูกหนี้ต้องชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ตามที่ได้นำสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์ไปจำนำเป็นประกันกับเจ้าหนี้ ดังกล่าวลูกหนี้จะไม่ไล่เบี้ยเอาจากโจทก์ หนังสือดังกล่าวคือการให้สัตยาบันของลูกหนี้ในการจำนำสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์ดังกล่าวแล้วเจ้าหนี้จึงขอรับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของลูกหนี้อย่างเจ้าหนี้มีประกันตามมาตรา 96(3) แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483พิเคราะห์แล้ว มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของเจ้าหนี้ว่าสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์พร้อมทะเบียนรถยนต์และสัญญาเช่าซื้อที่ลูกหนี้มอบให้เจ้าหนี้เป็นประกันหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินที่โจทก์ออกให้แก่เจ้าหนี้นั้น เป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารแก่เจ้าหนี้หรือไม่ เห็นว่าสิทธิซึ่งมีตราสารย่อมหมายถึงตราสารที่ใช้แทนสิทธิหรือทรัพย์ ซึ่งเป็นเอกสารที่ทำขึ้นตามแบบพิธีในกฎหมายและเป็นตราสารที่โอนกันได้ด้วยวิธีของตราสารนั้น แต่ไม่หมายความถึงเอกสารธรรมดาที่ทำขึ้นเพื่อเป็นพยานหลักฐานแห่งสิทธิทั่ว ๆ ไปซึ่งสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์พร้อมทะเบียนรถยนต์และสัญญาเช่าซื้อที่ลูกหนี้มอบให้เจ้าหนี้เพื่อประกันการชำระหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินที่โจทก์ออกให้แก่เจ้าหนี้นั้น หาได้มีลักษณะเป็นสิทธิซึ่งมีตราสารในความหมายดังกล่าวไม่ แม้สิทธิดังกล่าวอาจโอนแก่กันได้ก็เป็นเพียงการโอนสิทธิเรียกร้องธรรมดาเท่านั้น การที่ลูกหนี้มอบสิทธิการโอนกรรมสิทธิ์รถยนต์พร้อมทะเบียนรถยนต์และสัญญาเช่าซื้อแก่เจ้าหนี้เพื่อเป็นประกันการชำระหนี้ตามตั๋วสัญญาใช้เงินที่โจทก์ออกให้แก่เจ้าหนี้ จึงไม่เป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารตามนัยมาตรา 750 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ดังนี้ เจ้าหนี้จึงไม่มีสิทธิขอรับชำระหนี้อย่างเจ้าหนี้มีประกันตามมาตรา 96(3)แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 ดังที่เจ้าหนี้ฎีกา ศาลอุทธรณ์พิพากษาชอบแล้วฎีกาของเจ้าหนี้ฟังไม่ขึ้น ส่วนที่เจ้าหนี้ฎีกาต่อไปว่า แม้ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าเจ้าหนี้มิได้เป็นเจ้าหนี้มีประกันก็ตาม แต่ก็ชอบที่จะให้เจ้าหนี้มีสิทธิได้รับชำระหนี้ทั้งหมดหรือบางส่วนโดยกำหนดเงื่อนไขอย่างเจ้าหนี้มีประกันหรือเจ้าหนี้ไม่มีประกันมิใช่ยกคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ทั้งหมดนั้น เห็นว่าเจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้อย่างเจ้าหนี้มีประกันตามมาตรา 96(3)แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 เท่านั้นทั้งมิได้อุทธรณ์ในปัญหานี้ต่อศาลอุทธรณ์แต่อย่างใด ดังนี้ฎีกาของเจ้าหนี้ดังกล่าวจึงเป็นข้อที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์จึงต้องห้ามมิให้ฎีกาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 249 วรรคหนึ่ง ประกอบพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483มาตรา 153 ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย"พิพากษายืน(กู้เกียรติ สุนทรบุระ-สวิน อักขรายุธ-เสมอ อินทรศักดิ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ(1) คำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้ได้วินิจฉัยเกี่ยวกับการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารตามมาตรา 750 ไว้อย่างถูกต้อง ข้าพเจ้าไม่มีข้อทักท้วงแต่ประการใด เรื่องนี้ข้าพเจ้าได้เพียรพยายามที่จะทำความเข้าใจและให้บุคคลอื่นได้เข้าใจมานานแล้วตั้งแต่ปี 2521 เริ่มแต่สมัยที่ข้าพเจ้าทำงานในตำแหน่งหัวหน้าส่วนกฎหมาย ธนาคารไทยพาณิชย์สำนักงานใหญ่ ผู้สนใจขอให้ดูบทความเดิมของข้าพเจ้าที่เกี่ยวข้องคือ 1. จำนำสิทธิ, นิตยสารบทบัณฑิต เล่ม 35 ตอน 3,25212. แก้ความเข้าใจเรื่องจำนำสิทธิ, นิตยสารบทบัณฑิต เล่ม 36 ตอน 2,25223. การใช้สิทธิหักกลบลบหนี้ของธนาคารพาณิชย์, นิตยสารบทบัณฑิต เล่ม 42, ตอน 2,25294. จะยึดทรัพย์สินที่ถูกยึดหน่วงหรือจำนำไว้ได้หรือไม่, นิตยสารดุลพาห, เล่ม 4 ปีที่ 33กรกฎาคม-สิงหาคม 25295. การใช้กฎหมายว่าด้วยสังหาริมทรัพย์ที่เกี่ยวกับสิทธิอื่น ๆ นิตยสารดุลพาห เล่ม 5 ปีที่ 36,25326.การจำนำสิทธิที่จะได้รับเงินฝากคืน, นิตยสารดุลพาห, เล่ม 6,ปีที่ 39, พฤศจิกายน-ธันวาคม 2535 และวารสารนิติศาสตร์,มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ปีที่ 23 ฉบับที่ 2 มิถุนายน 2536 (2) ก่อนคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับที่บันทึกนี้มีคำพิพากษาศาลฎีกาอยู่ 2 ฉบับ คือคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1474/2528 และ 5438/2534ซึ่งข้าพเจ้าได้กล่าวไว้ในบทความเรื่อง "การจำนำสิทธิที่จะได้รับเงินฝากคือ" เพื่อประโยชน์แก่การศึกษาและทำความเข้าใจ ข้าพเจ้าขอคัดลอกบทความดังกล่าวเฉพาะที่เกี่ยวกับคำพิพากษาศาลฎีกาที่1474/2528 และ 5438/2534 นำมาลงพิมพ์ไว้ ณ ที่นี้ด้วย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1474/2538 และ 5438/2534 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1474/2528 ซึ่งเป็นคำพิพากษาศาลฎีกาที่ออกมาหลังเรื่อง "จำนำสิทธิ" ของข้าพเจ้า ข้อเท็จจริงมีว่า "จำเลยทำสัญญากับธนาคารผู้คัดค้านไว้ว่า จำเลยยอมมอบเงินฝากประจำของจำเลยพร้อมด้วยใบรับฝากไว้เป็นหลักประกันหนี้ของจำเลยต่อธนาคาร ถ้าจำเลยผิดสัญญา ยอมให้ธนาคารผู้คัดค้านนำเงินจากบัญชีเงินฝากดังกล่าวชำระหนี้ได้ทันทีและตราบใดที่ธนาคารยังไม่ได้รับชำระหนี้ จำเลยจะไม่ถอนเงินฝาก และจะไม่กระทำการใดให้เป็นการเสื่อมสิทธิในหลักประกัน ศาลฎีกาเห็นว่า หนังสือสัญญาดังกล่าวเป็นการจำนำสิทธิตามตราสาร ใบรับฝากเงินประจำของจำเลยเพื่อเป็นประกันหนี้ของจำเลยที่มีต่อธนาคารผู้คัดค้านตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 747,750 ธนาคารผู้คัดค้านเป็นผู้รับจำนำสิทธิตามตราสารนั้น จึงเป็นเจ้าหนี้มีประกันซึ่งมีสิทธิเหนือทรัพย์สินอันเป็นหลักประกันตาม พระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา 95 และมาตรา 110 วรรคสาม สิทธิซึ่งจำนำตามตราสารใบรับฝากเงินเป็นมูลหนี้ซึ่งต้องชำระเป็นเงินตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 754 วรรคสองจำเลยได้ตกลงกับธนาคารผู้คัดค้านให้หักเงินฝากของจำเลยชำระหนี้ได้โดยไม่ต้องนำไปขายทอดตลาดเพื่อบังคับจำนำ ธนาคารผู้คัดค้านจึงมีสิทธิหักเงินฝากประจำของจำเลยซึ่งจำนำไว้นั้นเอาชำระหนี้ธนาคารได้ในฐานะเป็นหนี้มีประกัน ธนาคารผู้คัดค้านซึ่งเป็นเจ้าหนี้จำเลยอยู่ก่อนพิทักษ์ทรัพย์มีสิทธิหักกลบลบหนี้กับจำเลยได้ตาม พระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา102 โดยไม่จำต้องอาศัยความยินยอมของจำเลย และสิทธิในการขอหักกลบลบหนี้ตามมาตรานี้ย่อมกระทำได้แม้จะเป็นเวลาหลังพิทักษ์ทรัพย์แล้ว เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จึงไม่มีสิทธิขอเพิกถอนการหักกลบลบหนี้ตามมาตรา 115" ข้าพเจ้าเห็นว่าตามคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับนี้เป็นการจำนำสิทธิตามใบรับฝากเงินไว้เป็นประกันหนี้ของจำเลยต่อธนาคารผู้คัดค้านศาลฎีกาวินิจฉัยไว้ถูกต้องแล้ว แต่ที่วินิจฉัยว่าเป็นการจำนำสิทธิตามตราสารโดยอ้างมาตรา 750 ด้วยนั้นยังคลาดเคลื่อนอยู่โดยเหตุผลดังกล่าวข้างต้นที่ว่าตามมาตรา 750 เป็นเรื่องจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารสมุดคู่ฝากหรือใบรับฝากเงินมิใช่สิทธิซึ่งมีตราสารตามมาตรา 750 และไม่ต้องด้วย มาตรา 751,752,753 แต่ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่1474/2528 กล่าวถึงการตกลงกันให้หักเงินฝากของจำเลยชำระหนี้ได้โดยไม่ต้องนำไปขายทอดตลาดเพื่อบังคับจำนำธนาคารผู้คัดค้านจึงมีสิทธิหักเงินฝากนั้น อาจเป็นข้อวินิจฉัยที่ถูกต้องแล้ว ดังที่จะกล่าวต่อไปในภายหลัง ต่อมามีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5438/2534 คดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงิน แต่จำเลยทั้งสองไม่ชำระ โจทก์จึงบังคับคดีโดยขอให้ยึดทรัพย์ของจำเลยทั้งสองและขอให้อายัดเงินค้ำประกันสัญญาก่อสร้างโรงเรียนของจำเลยที่ 1ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้อายัดเงินค้ำประกันสัญญาก่อสร้างดังกล่าว ห้ามมิให้ผู้ร้องส่งมอบเงินดังกล่าวให้จำเลยที่ 1 แต่ให้ชำระเงินหรือส่งมอบแก่เจ้าพนักงานบังคับคดี ธนาคารทหารไทย ผู้ร้องยื่นคำร้องว่า จำเลยที่ 1 ได้เปิดบัญชีเงินฝากประจำไว้กับผู้ร้อง โดยมีข้อตกลงและหนังสือให้ความยินยอมว่าจำเลยที่ 1 มอบใบรับฝากประจำและเงินฝากในบัญชีไว้เป็นหลักประกันหนี้ของจำเลยที่ 1 ที่มีต่อผู้ร้อง ยินยอมให้ผู้ร้องหักเงินตามใบรับฝากประจำรวมทั้งดอกเบี้ยที่เกิดขึ้นชำระหนี้สินต่าง ๆของจำเลยที่ 1 ตราบใดที่จำเลยที่ 1 ยังมีหนี้สินอยู่กับผู้ร้องจำเลยที่ 1 จะไม่ถอนเงินฝากจากบัญชีดังกล่าวเป็นการจำนำสิทธิตามตราสาร ผู้ร้องจึงไม่สามารถส่งมอบเงินต่อเจ้าพนักงานบังคับคดีได้ตามคำร้องนี้จึงมีประเด็นว่า จำเลยได้จำนำสิทธิที่จะได้รับเงินฝากประจำคืนจากธนาคารผู้ร้องไว้กับธนาคารผู้ร้องหรือไม่ ซึ่งผู้ร้องเห็นว่าเป็นการจำนำสิทธิฯ จึงอ้างว่าไม่สามารถส่งมอบเงินต่อเจ้าพนักงานบังคับคดีได้ ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว มีคำสั่งว่าเงินฝากประจำในธนาคารผู้ร้องตกเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ร้อง ข้อตกลงให้เงินฝากและสมุดคู่สอบบัญชีเงินฝากประจำที่มอบแก่ผู้ร้องเป็นประกันหนี้ของจำเลยที่ 1 ที่มีต่อผู้ร้อง ไม่ทำให้เงินฝากตกเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ฝากที่จะมอบเป็นการจำนำแก่ผู้ร้องได้ กรณีจึงไม่ใช่การจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารและแม้จะเป็นการจำนำ เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาก็มีสิทธิอายัดทรัพย์ของลูกหนี้ตามคำพิพากษาได้ ดังนั้นโจทก์จึงมีสิทธิอายัดเงินฝากประจำของจำเลยที่ 1 ได้ ให้ยกคำร้อง ที่ศาลชั้นต้นว่ากรณีไม่ใช่จำนำสิทธิซึ่งมีตราสารนั้นคงถูกต้องแน่ เพราะสมุดคู่ฝากบัญชีเงินฝากประจำหรือใบรับฝาก หาใช่สิทธิอันมีตราสารตามมาตรา 750 ไม่ ดังกล่าวมาแล้วข้างต้น และที่ศาลชั้นต้นว่าเงินฝากประจำในธนาคารผู้ร้องตกเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ร้องก็ถูกต้องอีก ไม่มีใครเถียง เพราะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 672 ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้รับฝากเงินไม่พึงต้องส่งคืนเป็นเงินอันเดียวกันกับที่รับฝากผู้รับฝากมีสิทธิจะเอาเงินซึ่งฝากนั้นออกใช้ก็ได้ แต่ตามคำร้องของผู้ร้องนั้น อ้างว่าเป็นการจำนำสิทธิตามตราสาร แม้จะหมายถึงตราสารตามมาตรา 750 หรือไม่ก็ตาม ผู้ร้องมิได้อ้างว่า เป็นการจำนำตัวเงินหรือเม็ดเงินที่รับฝากไว้ ซึ่งจะทำกันดังนี้ไม่ได้ เพราะกรรมสิทธิ์ในเงินตกเป็นของผู้ร้องแล้ว แต่ผู้ร้องอ้างว่าเป็นการจำนำสิทธิ (ที่จะได้รับเงินฝากคืนจากผู้ร้อง) แก่ผู้ร้องต่างหาก เป็นการจำนำสิทธิอันเป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่าง ไม่มีตัวตน และก็มิใช่เรื่องการจำนำสมุดคู่ฝากใบรับฝากประจำอันเป็นทรัพย์สินมีรูปร่างมีตัวตนซึ่งโดยปกติไม่มีใครเขาทำกัน ส่วนที่ผู้ร้องอ้างว่าจำเลยที่ 1 ได้มอบใบรับฝากประจำและเงินฝากในบัญชีไว้เป็นหลักประกันหนี้จำเลยที่ 1 ที่มีต่อผู้ร้องนั้นก็เป็นเรื่องที่ผู้ร้องกล่าวประกอบในการบรรยายในคำร้องเท่านั้น เนื้อหาที่แท้จริงนั้นได้แก่ จำเลยที่ 1ได้จำนำสิทธิที่จะได้รับเงินฝากคืนจากผู้ร้องแก่ผู้ร้องต่างหากสิทธิที่ว่ามานี้เป็นสิทธิเรียกร้อง เป็นทรัพย์สิน หมายความว่าจำเลยผู้ฝากมีสิทธิเรียกร้องให้ธนาคารผู้ร้องคืนเงินฝากให้แก่ตน เงินนั้นเป็นวัตถุแห่งสิทธิ แต่ไม่ใช่ทรัพย์สินที่จำนำ สิทธิเรียกร้องนั้นต่างหากที่เป็นทรัพย์สินที่จำนำ เพราะอาจมีราคาและอาจถือเอาได้เนื่องจากอาจโอนให้แก่กันได้จึงเป็นสังหาริมทรัพย์ ผู้ร้องมิได้กล่าวในคำร้องไว้เลยว่าเป็นการจำนำใบรับฝากประจำ แต่กล่าวไว้ชัดว่าเป็นการจำนำสิทธิตามตราสาร การที่ศาลชั้นต้นกลับไปวินิจฉัยว่าเงินฝากประจำในธนาคารผู้ร้องตกเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ร้องซึ่งก็เป็นการกล่าวที่ถูกต้องดังว่ามาแต่แรก แต่เป็นการนอกเหนือผิดไปจากประเด็นที่ผู้ร้องตั้งไว้ในคำร้องที่กล่าวไว้ว่าเป็นการจำนำสิทธิตามตราสาร (จะเป็นตราสารตามมาตรา 750 หรือไม่ก็ตาม)ศาลชั้นต้นกล่าวต่อมาว่า "ข้อตกลงให้เงินฝากและสมุดคู่สอบตามบัญชีเงินฝากประจำที่ธนาคารผู้ร้องซึ่งเป็นประกันหนี้ของจำเลยที่ 1ที่มีต่อผู้ร้อง ไม่ทำให้เงินฝากตกเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ฝากที่จะมอบให้เป็นการจำนำแก่ผู้ร้องได้" ข้าพเจ้าเห็นว่าเมื่อดูจากคำร้องของผู้ร้องที่ศาลฎีกาคัดย่อมานั้น เห็นว่าผู้ร้องมิได้กล่าวในคำร้องว่าดังนั้น และกล่าวว่า "จำเลยที่ 1 ได้มอบใบรับฝากประจำและเงินฝากในบัญชีไว้เป็นหลักประกันหนี้ของจำเลยที่ 1 ที่มีต่อผู้ร้องยินยอมให้ผู้ร้องหักเงินตามใบรับฝากประจำ ฯลฯ" ซึ่งตามคำร้อง เมื่อตีความตามเจตนาที่แท้จริงไม่ใช่เพียงตามถ้อยคำสำนวนหรือตามตัวอักษร(ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 132 เดิม,171 ใหม่) ก็ต้องหมายความว่าหักเงินที่ตกเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ร้องแล้วนั้นตามสิทธิของจำเลยที่ 1 ที่จะได้รับคืนจากผู้ร้องซึ่งเป็นผู้รับจำนำสิทธิจากจำเลยที่ 1 นั่นเอง ส่วนที่ศาลชั้นต้นกล่าวว่า "แม้จะเป็นการจำนำเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาก็มีสิทธิอายัดทรัพย์ของลูกหนี้ตามคำพิพากษาได้" ข้าพเจ้าได้มีความเห็นมานานแล้วว่า ถ้าหากเป็นการจำนำ(ในที่นี้หมายถึงการจำนำสิทธิที่จะได้รับเงินฝากคืน) จะยึด(รวมทั้งอายัดด้วย) ทรัพย์สินที่ถูกจำนำไว้ไม่ได้ เพราะเท่ากับเป็นการทำลายสิทธิรับจำนำซึ่งกฎหมายให้ความรับรองคุ้มครองไว้(โปรดดูเรื่อง "จะยึดทรัพย์สินที่ถูกยึดหน่วงหรือจำนำไว้ได้หรือไม่"ในดุลพาห เล่ม 4 ปีที่ 33 กรกฎาคม-สิงหาคม 2529 หน้า 4 ถึง 14) ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5438/2534 ดังกล่าว ผู้ร้องอุทธรณ์คำสั่งศาลอุทธรณ์ภาค 1 วินิจฉัยตัดบทโดยรวบรัดเอาเลยว่า"การที่จำเลยที่ 1 เปิดบัญชีเงินฝากประจำไว้กับผู้ร้อง แล้วมอบใบรับฝากประจำให้ผู้ร้องไว้ โดยมีข้อตกลงกันตามหนังสือให้ความยินยอม ฯลฯ นั้น จะเป็นการจำนำสิทธิตามตราสารดังข้ออ้างของผู้ร้องหรือไม่ก็ตาม จำเลยที่ 1 ก็ยังคงมีสิทธิเรียกร้องเงินตามใบรับฝากประจำจากผู้ร้องได้ โจทก์จึงมีสิทธิขอให้อายัดเงินจำนวนดังกล่าวได้ พิพากษายืน" ข้าพเจ้าเห็นว่าคำพิพากษาศาลอุทธรณ์กล่าวรวบรัดอย่างคลาดเคลื่อน ถ้าหากเป็นการจำนำ หมายความว่าจำนำสิทธิเรียกร้องที่จะเรียกร้องให้ส่งเงินฝากคืนอันเป็นทรัพย์สินและเป็นสังหาริมทรัพย์ (จะเป็นสิทธิตามตราสารหรือไม่ก็ตาม) เงินที่ลูกค้าฝากธนาคารไว้และตกเป็นของธนาคารแล้วนั้น ย่อมเป็นวัตถุแห่งสิทธิเรียกร้อง ผู้ร้องผู้รับจำนำจึงมีสิทธิที่จะได้รับชำระหนี้จากเงินอันเป็นวัตถุแห่งสิทธิก่อนเจ้าหนี้คนอื่น ๆ โดยหลักการดังนี้แล้วจะมาอ้างว่าโจทก์มีสิทธิขอให้อายัดเงินจำนวนดังกล่าวกระไรได้ ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5438/2534 ดังกล่าว ผู้ร้องฎีกาศาลฎีกากล่าวว่า "ปัญหาที่จะวินิจฉัยตามฎีกาข้อแรกมีว่า การที่จำเลยที่ 1 เปิดบัญชีเงินฝากประจำไว้กับผู้ร้อง และมอบใบรับฝากประจำและเงินฝากในบัญชีดังกล่าวให้ผู้ร้องไว้เป็นประกันการชำระหนี้ที่จำเลยที่ 1มีต่อผู้ร้อง เป็นการจำนำเงินฝากประจำ หรือเป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารตามมาตรา 750 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์หรือไม่ศาลฎีกาเห็นว่า เมื่อจำเลยที่ 1 ฝากเงินไว้กับผู้ร้องตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 672 ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้รับฝากเงินไม่พึงต้องส่งคืนอันเดียวกันกับที่รับฝาก ผู้รับฝากมีสิทธิจะเอาเงินซึ่งฝากนั้นออกใช้ก็ได้ ฉะนั้นเงินที่ฝากจึงตกเป็นของผู้ร้อง ผู้ร้องคงมีแต่หน้าที่คืนเงินให้ครบจำนวนเท่านั้น การที่จำเลยที่ 1 ตกลงมอบเงินฝากพร้อมสมุดบัญชีฝากประจำไว้แก่ผู้ร้องก็เพียงเพื่อเป็นประกันหนี้ที่จำเลยที่ 1 จะพึงมีต่อผู้ร้องแม้จำเลยที่ 1 จะตกลงยินยอมให้ผู้ร้องหักเงินจากบัญชีดังกล่าวมาชำระหนี้ของจำเลยที่ 1 ได้โดยไม่ต้องบอกกล่าวตามหนังสือให้ความยินยอมของจำเลยที่ 1 เอกสารหมาย ร.7 ก็เป็นเรื่องความตกลงในการฝากเงินเพื่อเป็นประกันนั้นเอง หาทำให้ตัวเงินตามจำนวนในบัญชีเงินฝากยังคงเป็นของจำเลยที่ 1 อันผู้ร้องยึดถือไว้เป็นประกันการชำระหนี้ไม่ ความตกลงดังกล่าวจึงไม่เป็นการจำนำเงินฝาก และการที่จำเลยที่ 1 มอบใบรับฝากประจำให้ผู้ร้องยึดถือไว้เป็นประกันหนี้ของจำเลยที่ 1 ก็มิใช่เป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสาร ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 750 อีกเช่นกันเพราะใบรับฝากประจำเป็นเพียงหลักฐานการรับฝากและถอนเงินที่ผู้ร้องออกให้จำเลยที่ 1 ยึดถือไว้เพื่อความสะดวกในการฝากและถอนเงินในบัญชีฝากประจำของจำเลยที่ 1 เท่านั้น ไม่อยู่ในลักษณะของสิทธิซึ่งมีตราสาร ฎีกาข้อนี้ของผู้ร้องฟังไม่ขึ้น" ข้อวินิจฉัยของศาลฎีกาตอนแรกนี้ ที่ข้าพเจ้าเห็นว่าถูกต้องก็เฉพาะในข้อวินิจฉัยที่ว่า "การที่จำเลยที่ 1 มอบใบรับฝากประจำให้ผู้ร้องยึดถือไว้เป็นประกันหนี้ของจำเลยที่ 1 ก็มิใช่เป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารตามมาตรา 750 เพราะใบรับฝากประจำเป็นเพียงหลักฐานการรับฝากและถอนเงินที่ผู้ร้องออกให้จำเลยที่ 1 ยึดถือไว้เพื่อสะดวกในการฝากและถอนเงินในบัญชีฝากประจำของจำเลยที่ 1 เท่านั้น" ส่วนที่ไม่ถูกต้อง จะได้กล่าวต่อไปนี้ ศาลฎีกาตั้งปัญหาไว้ตอนแรกว่า "การที่จำเลยที่ 1 เปิดบัญชีเงินฝากประจำไว้กับผู้ร้อง และมอบใบรับฝากประจำและเงินฝากในบัญชีดังกล่าว ให้ผู้ร้องไว้เป็นประกันการชำระหนี้ที่จำเลยที่ 1มีต่อผู้ร้อง เป็นการจำนำเงินฝากประจำหรือเป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสารตามมาตรา 750 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์หรือไม่" ในเรื่องนี้ข้าพเจ้าได้กล่าวไว้แต่ตอนแรกแล้วว่า ตามคำร้องของผู้ร้อง (เพียงเท่าที่ศาลฎีกาย่นย่อมานั้น) มีประเด็นว่าจำเลยได้จำนำสิทธิที่จะได้รับเงินฝากประจำคืนจากธนาคารผู้ร้องไว้กับธนาคารผู้ร้องหรือไม่ จึงไม่มีประเด็นว่าจะจำนำเงินฝากประจำกันได้หรือไม่ ถึงขนาดที่ศาลฎีกาอ้าง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 672 และอ้างว่าจำเลยที่ 1 ฝากเงินไว้กับผู้ร้อง ฉะนั้นเงินที่ฝากจึงตกเป็นของผู้ร้องและกล่าวไว้อย่างชัดแจ้งในตอนต่อมาด้วยว่า"หาทำให้ตัวเงินตามจำนวนในบัญชีเงินฝากยังคงเป็นของจำเลยที่ 1อันผู้ร้องได้ยึดไว้เป็นประกันการชำระหนี้ไม่ ความตกลงดังกล่าวจึงไม่เป็นการจำนำเงินฝาก" เห็นได้ชัดว่าข้อวินิจฉัยของศาลฎีกาไม่ตรงประเด็นตามคำร้องที่ผู้ร้องร้องขึ้นมาตั้งแต่ชั้นศาลชั้นต้นทีเดียว และเห็นได้ชัดว่าศาลฎีกายังมองไม่เห็นว่าการจำนำสิทธิอันเป็นทรัพย์สินและเป็นสังหาริมทรัพย์ที่ไม่มีรูปร่างไม่มีตัวตนโดยทั่วไปยอมเป็นกรณีที่ต้องด้วยมาตรา 750 ซึ่งศาลฎีกาก็ได้อ้างไว้แล้วว่ากรณีนี้ไม่ต้องด้วยมาตรา 750 อย่างที่ข้าพเจ้าว่าไว้ข้างต้น ก็เมื่อถือว่าเงินที่ฝากนั้นตกเป็นของธนาคารผู้ร้องแล้วไม่ว่าจำเลยหรือผู้ร้องก็รู้กันแล้ว เราจะมามัวถือกันว่าไม่เป็นการจำนำตัวเงินฝาก ซึ่งย่อมจะทำกันไม่ได้อยู่แล้วเพราะเงินตกเป็นกรรมสิทธิ์ของธนาคารผู้ร้องแล้ว จึงย่อมไม่ได้ประโยชน์อันใดที่จะไปวินิจฉัยเช่นนั้นเหตุใดเราจึงไม่คิดกันว่าจะเป็นการจำนำสิทธิซึ่งเป็นทรัพย์สินอันเป็นสังหาริมทรัพย์ตามมาตรา 747 ได้หรือไม่ต่อไปด้วยเล่า เพราะเราย่อมทราบกันดีแล้วว่าทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่าง ย่อมเป็นสังหาริมทรัพย์ จึงย่อมจำนำกันได้เช่นเดียวกับการจำนำสังหาริมทรัพย์ชนิดอื่น ๆ ซึ่งเป็นการตรงประเด็นตามที่ผู้ร้องร้องขึ้นมาในคดีนี้ด้วยอย่างไม่มีปัญหาการที่ศาลฎีกากลับวินิจฉัยไปดังกล่าว จึงเป็นการนอกประเด็นอย่างไม่ต้องสงสัย ไพจิตรปุญญพันธุ์