กฎกระทรวงกฎกระทรวงฉบับที่49 (พ.ศ. 2540)ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคารพ.ศ.2522--------------- อาศัยอำนาจตามความในมาตรา5 (3) และมาตรา 8 (3) แห่งพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยโดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุมอาคาร ออกกฎกระทรวง ดังต่อไปนี้ ข้อ1ให้ใช้บังคับกฎกระทรวงนี้ในท้องที่จังหวัดกาญจนบุรี จังหวัดเชียงราย จังหวัดเชียงใหม่ จังหวัดตาก จังหวัดน่าน จังหวัดพะเยาจังหวัดแพร่ จังหวัดแม่ฮ่องสอน จังหวัดลำปาง และจังหวัดลำพูน ข้อ2กฎกระทรวงนี้ให้ใช้บังคับกับอาคารประเภทโรงมหรสพ หอประชุม โรงแรม โรงพยาบาล สถานศึกษา หอสมุด สนามกีฬากลางแจ้ง สถานกีฬาในร่มตลาด ห้างสรรพสินค้า ศูนย์การค้า สถานบริการ ท่าอากาศยาน อาคารจอดรถ สถานีรถศาสนสถาน อัฒจันทร์ หอศิลป์ พิพิธภัณฑสถาน อาคารเก็บวัตถุระเบิดได้ วัตถุไวไฟวัตถุมีพิษ หรือวัตถุกัมมันตรังสี และอาคารอื่นที่มีความสูงเกิน 15 เมตร ข้อ3ในการออกแบบโครงสร้างอาคารให้คำนึงถึงการจัดรูปแบบเรขาคณิตให้มีเสถียรภาพต่อการสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหวการให้รายละเอียดปลีกย่อยบริเวณรอยต่อระหว่างปลายชิ้นส่วนโครงสร้างต่าง ๆและการจัดให้โครงสร้างทั้งระบบมีความเหนียว (Ductility) เพื่อป้องกันการวิบัติแบบสิ้นเชิง การคำนวณออกแบบโครงสร้างอาคารแต่ละชิ้นส่วนให้ใช้ค่าหน่วยแรงของผลจากแผ่นดินไหว หรือผลจากแรงลมตามที่กำหนดในกฎกระทรวง ฉบับที่6 (พ.ศ. 2527) ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522ที่มีต่อชิ้นส่วนโครงสร้างนั้น ค่าใดค่าหนึ่งที่มากกว่า ข้อ4ในการคำนวณออกแบบโครงสร้างอาคารที่มีรูปทรงไม่สม่ำเสมอ หรือโครงสร้างอาคารอื่น ๆ ที่ไม่ใช่อาคารตามที่กำหนดไว้ในข้อ 5ผู้คำนวณออกแบบต้องเป็นผู้ได้รับอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมตั้งแต่ประเภทสามัญวิศวกรขึ้นไปและต้องคำนวณให้อาคารสามารถรับแรงสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหวที่กระทำต่ออาคารโดยวิธีการคำนวณเชิงจลศาสตร์ ข้อ5การออกแบบโครงสร้างอาคารที่มีลักษณะเป็นตึก บ้าน เรือน โรง หรือสิ่งก่อสร้างขึ้นอย่างอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงกันให้ผู้ออกแบบคำนวณให้อาคารสามารถรับแรงสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหวได้โดยคำนวณแรงเฉือนตามวิธีดังต่อไปนี้ เว้นแต่จะใช้วิธีอื่นซึ่งวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทยหรือส่วนราชการหรือนิติบุคคลซึ่งมีวิศวกรประเภทวุฒิวิศวกรสาขาวิศวกรมโยธา ตามกฎหมายว่าด้วยวิชาชีพวิศวกรรมเป็นผู้ให้คำแนะนำปรึกษาและลงลายมือชื่อรับรองผลการตรวจสอบงานวิศวกรรมควบคุม ให้การรับรอง (1)ให้คำนวณแรงเฉือนทั้งหมดในแนวราบที่ระดับพื้นดิน ดังนี้ V= ZIKCSW V คือ แรงเฉือนทั้งหมดในแนวราบที่ระดับพื้นดิน Z คือ สัมประสิทธิ์ของความเข้มของแผ่นดินไหวตามที่กำหนดในข้อ 6 I คือ ตัวคูณเกี่ยวกับการใช้อาคารตามที่กำหนดในข้อ 7 K คือสัมประสิทธิ์ของโครงสร้างอาคารที่รับแรงในแนวราบตามที่กำหนดในข้อ 8 C คือ ค่าสัมประสิทธิ์ หาค่าได้จากสูตรในข้อ 10 S คือสัมประสิทธิ์ของการประสานความถี่ธรรมชาติระหว่างอาคารและชั้นดินที่ตั้งอาคารตามที่กำหนดในข้อ 11 W คือ น้ำหนักของตัวอาคารทั้งหมดรวมทั้งน้ำหนักของวัสดุอุปกรณ์ซึ่งยึดตรึงกับที่โดยไม่รวมน้ำหนักบรรทุกจรสำหรับอาคารทั่วไปหรือน้ำหนักของตัวอาคารทั้งหมดรวมกับร้อยละ 25 ของน้ำหนักบรรทุกจรสำหรับโกดังหรือคลังสินค้า (2)ให้กระจายแรงเฉือนทั้งหมดในแนวราบในระดับพื้นดิน ออกเป็นแรงในแนวราบที่กระทำต่อพื้นที่ชั้นต่าง ๆ ดังต่อไปนี้ (ก)แรงในแนวราบที่กระทำต่อพื้นที่ชั้นบนสุดของอาคาร ให้คำนวณ ดังนี้ [ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย] (ข)แรงในแนวราบที่กระทำต่อพื้นชั้นต่าง ๆ ของอาคาร รวมทั้งชั้นบนสุดของอาคารด้วย ให้คำนวณ ดังนี้ [ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย] ข้อ6ค่าสัมประสิทธิ์ของความเข้มของแผ่นดินไหว (Z) ให้ใช้เท่ากับ 0.38 หรือมากกว่า ข้อ7 ตัวคูณเกี่ยวกับการใช้อาคาร (I)ให้ใช้ดังนี้ ข้อ8สัมประสิทธิ์ของโครงสร้างของอาคารที่รับรองในแนวราบ (K) ให้ใช้ดังนี้ [ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย] ข้อ9 คาบการแกว่งตามธรรมชาติของอาคาร (T) ถ้าไม่สามารถคำนวณหาคาบการแกว่งตามธรรมชาติของอาคารได้ถูกต้องโดยวิธีอื่นให้คำนวณตามสูตรดังต่อไปนี้ (1)สำหรับอาคารทั่วไปทุกชนิด ให้คำนวณตามสูตร [ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย] (2)สำหรับโครงข้อแข็งที่มีความเหนียวให้คำนวณตามสูตร [ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย] D คือ ความกว้างของโครงสร้างของอาคารในทิศทางขนานกับแรงแผ่นดินไหว มีหน่วยเป็นเมตร N คือ จำนวนชั้นของอาคารทั้งหมดที่อยู่เหนือระดับพื้นดิน ข้อ10 ในการคำนวณแรงแผ่นดินไหวที่กระทำต่ออาคารหรือส่วนต่าง ๆ ของอาคาร ค่าสัมประสิทธิ์ (C) ให้คำนวณตามสูตรดังนี้ [ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย] ถ้าคำนวณสัมประสิทธิ์ได้มากกว่า0.12 ให้ใช้เท่ากับ 0.12 ข้อ11 ค่าสัมประสิทธิ์ของการประสานความถี่ธรรมชาติระหว่างอาคารและชั้นดินที่ตั้งของอาคาร (S) มีดังนี้ [ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย] "หิน"หมายถึง หินทุกลักษณะไม่ว่าจะเป็นหินคล้ายหินเซล (shale) หรือที่เป็นผลึกตามธรรมชาติหรือดินลักษณะแข็งซึ่งมีความลึกของชั้นดินไม่เกิน60 เมตร และชนิดของดินที่ทับหรือเหนือชั้นหินเป็นดินที่มีเสถียรภาพดี เช่น ทรายกรวด หรือดินเหนียวแข็ง "ดินแข็ง"หมายถึง ดินลักษณะแข็งซึ่งมีความลึกของชั้นดินมากกว่า 60 เมตร และชนิดของดินที่ทับอยู่เหนือชั้นหินเป็นดินที่มีเสถียรภาพดีเช่น ทราย กรวด หรือดินเหนียวแข็ง "ดินอ่อน"หมายถึง ดินเหนียวอ่อนถึงดินเหนียวแข็งปานกลาง และดินเหนียวแข็งหนามากกว่า 9 เมตร อาจจะมีชั้นทรายคั้นอยู่หรือไม่ก็ได้ ถ้าผลคูณระหว่างค่าC กับค่า S มากกว่า 0.14 ให้ใช้เท่ากับ 0.14 ข้อ12 อาคารที่ได้รับใบอนุญาตหรือได้รับใบรับแจ้งการก่อสร้างหรืออาคารที่มีอยู่ก่อนวันที่กฎกระทรวงฉบับนี้ใช้บังคับให้ได้รับการยกเว้นไม่ต้องปฏิบัติตามกฎกระทรวงนี้ ให้ไว้ ณวันที่ 5 พฤศจิกายน พ.ศ. 2540 เสนาะ เทียนทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย+----------------------------------------------------------------------------------------------------------------+หมายเหตุ:- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือโดยที่เป็นการสมควรกำหนดการรับน้ำหนักความต้านทานและความคงทนของอาคารหรือพื้นดินที่รองรับอาคาร สำหรับการก่อสร้างอาคารในเขตที่อาจได้รับแรงสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหวเพื่อให้อาคารต้านทานแรงสั่นสะเทือนดังกล่าวได้ ประกอบกับมาตรา 8 (3)แห่งพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 ได้บัญญัติให้การกำหนดดังกล่าวต้องกระทำโดยกฎกระทรวงจึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้[รก.2540/67ก/51 - 11/11/2540]