คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5605/2530หลักกฎหมาย: เงินค่าชดเชยเป็นเงินได้เนื่องจากการจ้างแรงงานซึ่งเป็นเงินได้พึงประเมิน ตามมาตรา 40(1) แห่ง ป.รัษฎากร แม้จะจ่ายเมื่อเลิกจ้างแล้วก็ตาม และไม่เป็นเงินได้พึงประเมินที่ได้รับยกเว้นตาม ป.รัษฎากร มาตรา 42 นายจ้างจึงมีหน้าที่หักภาษีเงินได้ไว้ณ ที่จ่าย ตาม ป.รัษฎากร มาตรา 50 ประกอบด้วย มาตรา 3 จตุทศโจทก์ฟ้องว่า โจทก์มีสิทธิได้รับเงินค่าชดเชย 212,700 บาท จากจำเลยที่ 1 ตามคำพิพากษาฎีกาที่ 2841/2529 เอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 1 แต่จำเลยที่ 1 จ่ายเงินให้โจทก์เพียง 183,522 บาท ส่วนที่ขาดอยู่อีก 29,147.50 บาท นั้นจำเลยที่ 1 ได้หักไว้เป็นค่าภาษีและนำส่งจำเลยที่ 2 ซึ่งอยู่ในความรับผิดชอบของจำเลยที่ 3 ทั้งนี้จำเลยที่ 1 ไม่มีสิทธิหักภาษี ณ ที่จ่าย และจำเลยที่ 2 ไม่มีสิทธิรับชำระภาษีที่จำเลยที่ 1 หักไว้ดังกล่าว เนื่องจากเงินค่าชดเชยไม่อยู่ในข่ายที่จะต้องเสียภาษีโจทก์ได้ทวงถามขอเงินค่าภาษีดังกล่าวคืนแล้ว แต่จำเลยเพิกถอน ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงิน 29,147.50 บาท พร้อมทั้งดอกเบี้ยแก่โจทก์จำเลยที่ 1 ให้การว่า เงินค่าชดเชยที่จำเลยที่ 1 ต้องจ่ายให้โจทก์นั้นเป็นเงินได้พึงประเมินตามประมวลรัษฎากร มาตรา 40(1) และมิได้รับยกเว้นภาษี จำเลยที่ 1 มีสิทธิหักไว้ ณ ที่จ่าย ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 50 และได้นำส่งให้จำเลยที่ 2 เป็นการชอบด้วยกฎหมายแล้วจำเลยที่ 2 ที่ 3 ให้การต่อสู้คดีหลายประการ และว่าเงินค่าชดเชยที่โจทก์ได้รับจากจำเลยที่ 1 เป็นเงินได้พึงประเมินตามประมวลรัษฎากร มาตรา 40(1) และไม่ได้รับยกเว้นภาษีตามมาตรา 42 จำเลยที่ 1 มีหน้าที่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายและนำส่งจำเลยที่ 2 แต่จำเลยที่ 1 หักและนำส่งจำเลยที่ 2 เกินไป 3,000 บาทจำเลยที่ 2 ก็ได้คืนให้โจทก์รับไปแล้ว โจทก์ไม่มีสิทธิเรียกเงินตามฟ้องคืนในวันชี้สองสถาน โจทก์รับว่าได้รับเงิน 3,000 บาท คืนจากจำเลยที่ 2 แล้วจริง ศาลภาษีอากรกลางเห็นว่าคดีพอวินิจฉัยได้โดยไม่ต้องสืบพยาน จึงสั่งงดสืบพยาน แล้วพิพากษาให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีภาษีอากรวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาในชั้นนี้เฉพาะข้อกฎหมายว่า เงินค่าชดเชยที่นายจ้างจ่ายให้แก่ลูกจ้างนั้นเป็นเงินได้พึงประเมินตามประมวลรัษฎากรหรือไม่ เห็นว่า แม้จำเลยที่ 1 จะชำระเงินให้โจทก์ตามคำพิพากษาของศาลก็ตาม แต่ก็สืบเนื่องมาจากการที่โจทก์ฟ้องเรียกเอาเงินจำนวนนั้นจากจำเลยที่ 1 ในฐานะที่จำเลยที่ 1 เป็นนายจ้างของโจทก์ มีหน้าที่จะต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่โจทก์ซึ่งเป็นลูกจ้างเมื่อเลิกจ้าง มูลเหตุที่ทกให้จำเลยที่ 1 ต้องจ่ายเงินค่าชดเชยให้โจทก์ก็เนื่องมาจากการที่จำเลยที่ 1 กับโจทก์มีนิติสัมพันธ์กันในฐานะนายจ้างกับลูกจ้างนั่นเอง ถือได้ว่าเป็นเงินที่โจทก์ได้เนื่องจากการจ้างแรงงานตามที่บัญญัติไว้ในประมวลรัษฎากร มาตรา 40(1) ซึ่งกำหนดให้เป็นเงินได้พึงประเมินแม้เงินค่าชดเชยจะจ่ายกันเมื่อเลิกจ้างแล้ว ก็หาทำให้เงินดังกล่าวไม่เป็นเงินได้พึงประเมินดังที่โจทก์อุทธรณ์ไม่ และไม่ปรากฏว่า เป็นเงินได้พึงประเมินประเภทที่ได้รับการยกเว้นให้ไม่ต้องเสียภาษีตามประมวลรัษฎากร มาตรา 42 ดังนั้นจำเลยที่ 1 ผู้จ่ายเงินค่าชดเชยตามคำพิพากษาให้โจทก์จึงมีหน้าที่ หักภาษีเงินได้ไว้ณ ที่จ่ายตามประมวลรัษฎากร มาตรา 50 ประกอบด้วยมาตรา 3 จตุทศแล้วนำส่งให้เจ้าหนี้ที่ของจำเลยที่ 2 ซึ่งมีสิทธิรับไว้โดยชอบเป็นการถูกต้องแล้ว โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกเงินตามฟ้องคืน ที่ศาลภาษีอากรกลางพิพากษามานั้นชอบแล้วอุทธรณ์ของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5605/2530นายวินิต โสภณพิศโจทก์บริษัทล็อกซเลย์ (กรุงเทพฯ) จำกัด กับพวกจำเลย ป.รัษฎากร ม. 40 (1), ม. 42, ม. 50, ม. 3 จตุทศเงินค่าชดเชยเป็นเงินได้เนื่องจากการจ้างแรงงานซึ่งเป็นเงินได้พึงประเมิน ตามมาตรา 40(1) แห่ง ป.รัษฎากร แม้จะจ่ายเมื่อเลิกจ้างแล้วก็ตาม และไม่เป็นเงินได้พึงประเมินที่ได้รับยกเว้นตาม ป.รัษฎากร มาตรา 42 นายจ้างจึงมีหน้าที่หักภาษีเงินได้ไว้ณ ที่จ่าย ตาม ป.รัษฎากร มาตรา 50 ประกอบด้วย มาตรา 3 จตุทศโจทก์ฟ้องว่า โจทก์มีสิทธิได้รับเงินค่าชดเชย 212,700 บาท จากจำเลยที่ 1 ตามคำพิพากษาฎีกาที่ 2841/2529 เอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 1 แต่จำเลยที่ 1 จ่ายเงินให้โจทก์เพียง 183,522 บาท ส่วนที่ขาดอยู่อีก 29,147.50 บาท นั้นจำเลยที่ 1 ได้หักไว้เป็นค่าภาษีและนำส่งจำเลยที่ 2 ซึ่งอยู่ในความรับผิดชอบของจำเลยที่ 3 ทั้งนี้จำเลยที่ 1 ไม่มีสิทธิหักภาษี ณ ที่จ่าย และจำเลยที่ 2 ไม่มีสิทธิรับชำระภาษีที่จำเลยที่ 1 หักไว้ดังกล่าว เนื่องจากเงินค่าชดเชยไม่อยู่ในข่ายที่จะต้องเสียภาษีโจทก์ได้ทวงถามขอเงินค่าภาษีดังกล่าวคืนแล้ว แต่จำเลยเพิกถอน ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงิน 29,147.50 บาท พร้อมทั้งดอกเบี้ยแก่โจทก์จำเลยที่ 1 ให้การว่า เงินค่าชดเชยที่จำเลยที่ 1 ต้องจ่ายให้โจทก์นั้นเป็นเงินได้พึงประเมินตามประมวลรัษฎากร มาตรา 40(1) และมิได้รับยกเว้นภาษี จำเลยที่ 1 มีสิทธิหักไว้ ณ ที่จ่าย ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 50 และได้นำส่งให้จำเลยที่ 2 เป็นการชอบด้วยกฎหมายแล้วจำเลยที่ 2 ที่ 3 ให้การต่อสู้คดีหลายประการ และว่าเงินค่าชดเชยที่โจทก์ได้รับจากจำเลยที่ 1 เป็นเงินได้พึงประเมินตามประมวลรัษฎากร มาตรา 40(1) และไม่ได้รับยกเว้นภาษีตามมาตรา 42 จำเลยที่ 1 มีหน้าที่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายและนำส่งจำเลยที่ 2 แต่จำเลยที่ 1 หักและนำส่งจำเลยที่ 2 เกินไป 3,000 บาทจำเลยที่ 2 ก็ได้คืนให้โจทก์รับไปแล้ว โจทก์ไม่มีสิทธิเรียกเงินตามฟ้องคืนในวันชี้สองสถาน โจทก์รับว่าได้รับเงิน 3,000 บาท คืนจากจำเลยที่ 2 แล้วจริง ศาลภาษีอากรกลางเห็นว่าคดีพอวินิจฉัยได้โดยไม่ต้องสืบพยาน จึงสั่งงดสืบพยาน แล้วพิพากษาให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีภาษีอากรวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาในชั้นนี้เฉพาะข้อกฎหมายว่า เงินค่าชดเชยที่นายจ้างจ่ายให้แก่ลูกจ้างนั้นเป็นเงินได้พึงประเมินตามประมวลรัษฎากรหรือไม่ เห็นว่า แม้จำเลยที่ 1 จะชำระเงินให้โจทก์ตามคำพิพากษาของศาลก็ตาม แต่ก็สืบเนื่องมาจากการที่โจทก์ฟ้องเรียกเอาเงินจำนวนนั้นจากจำเลยที่ 1 ในฐานะที่จำเลยที่ 1 เป็นนายจ้างของโจทก์ มีหน้าที่จะต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่โจทก์ซึ่งเป็นลูกจ้างเมื่อเลิกจ้าง มูลเหตุที่ทกให้จำเลยที่ 1 ต้องจ่ายเงินค่าชดเชยให้โจทก์ก็เนื่องมาจากการที่จำเลยที่ 1 กับโจทก์มีนิติสัมพันธ์กันในฐานะนายจ้างกับลูกจ้างนั่นเอง ถือได้ว่าเป็นเงินที่โจทก์ได้เนื่องจากการจ้างแรงงานตามที่บัญญัติไว้ในประมวลรัษฎากร มาตรา 40(1) ซึ่งกำหนดให้เป็นเงินได้พึงประเมินแม้เงินค่าชดเชยจะจ่ายกันเมื่อเลิกจ้างแล้ว ก็หาทำให้เงินดังกล่าวไม่เป็นเงินได้พึงประเมินดังที่โจทก์อุทธรณ์ไม่ และไม่ปรากฏว่า เป็นเงินได้พึงประเมินประเภทที่ได้รับการยกเว้นให้ไม่ต้องเสียภาษีตามประมวลรัษฎากร มาตรา 42 ดังนั้นจำเลยที่ 1 ผู้จ่ายเงินค่าชดเชยตามคำพิพากษาให้โจทก์จึงมีหน้าที่ หักภาษีเงินได้ไว้ณ ที่จ่ายตามประมวลรัษฎากร มาตรา 50 ประกอบด้วยมาตรา 3 จตุทศแล้วนำส่งให้เจ้าหนี้ที่ของจำเลยที่ 2 ซึ่งมีสิทธิรับไว้โดยชอบเป็นการถูกต้องแล้ว โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกเงินตามฟ้องคืน ที่ศาลภาษีอากรกลางพิพากษามานั้นชอบแล้วอุทธรณ์ของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ประวิทย์ ขัมภรัตน์-วิฑูรย์ ตั้งตรงจิตต์-สมศักดิ์ จูสวัสดิ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16เมษายน 2515 ข้อ 46 ซึ่งออกโดยอาศัยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 103 ลงวันที่ 16 มีนาคม 2516 นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างประจำซึ่งนายจ้างเลิกจ้าง ส่วนจะต้องจ่ายให้มากหรือน้อย ย่อมแล้วแต่ว่าลูกจ้างทำงานอยู่กับนายจ้างนานเท่าใด ยิ่งทำงานนาน ยิ่งจะได้รับค่าชดเชยมาก กล่าวคือ ก. ถ้าทำงานครบ 120 วัน แต่ไม่ครบ 1 ปี นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้าย 30 วัน ข. ถ้าทำงานครบ 1 ปี แต่ไม่ครบ 3 ปี นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้าย 90 วัน ค. ถ้าทำงานครบ 3 ปีขึ้นไป นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้าย 180 วัน อย่างไรก็ตาม มีบางกรณีที่แม้จะเป็นการเลิกจ้าง แต่นายจ้างก็ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้าง ถือเป็นข้อยกเว้นของการจ่ายค่าชดเชย ได้แก่กรณีดังต่อไปนี้ 1. ลูกจ้างประจำที่มีกำหนดระยะเวลาการจ้างไว้แน่นอน และเลิกจ้างตามกำหนดระยะเวลานั้น 2. ลูกจ้างประจำที่นายจ้างแจ้งให้ทราบเป็นหนังสือแต่แรกว่าให้ทดลองปฏิบัติงานในระยะเวลาไม่เกิด 180 วัน และยังอยู่ในเวลานั้น 3. ลูกจ้างทุจริตต่อหน้าที่หรือกระทำความผิดอาญาโดยเจตนาแก่นายจ้าง 4. ลูกจ้างจงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหาย 5. ลูกจ้างฝ่าฝืนข้อบังคับหรือระเบียบเกี่ยวกับการทำงาน หรือคำสั่งอันชอบด้วยกฎหมายของนายจ้าง และนายจ้างได้ตักเตือนเป็นหนังสือแล้ว เว้นแต่กรณีที่ร้ายแรงนายจ้างไม่จำเป็นต้องตักเตือน 6. ลูกจ้างละทิ้งหน้าที่เป็นเวลา 3 วัน ทำงานติดต่อกันโดยไม่มีเหตุผลอันสมควร 7. ลูกจ้างประมาทเลินเล่อเป็นเหตุให้นายจ้างได้รับความเสียหายอย่างร้ายแรง 8. ลูกจ้างได้รับโทษจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก การเกษียณอายุของลูกจ้างนั้น ศาลฎีกาถือเป็นการเลิกจ้างที่นายจ้างจะต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้าง มิใช่การเลิกจ้างที่มีกำหนดระยะเวลาการจ้างไว้แน่นอนตามข้อยกเว้นข้อ 1. ดังกล่าวแต่อย่างใด (คำพิพากษาศาลฎีกาเลขที่ 1756/2523) ข้าราชการนั้นครบเกษียณเมื่อมีอายุครบ 60 ปีบริบูรณ์ แต่สำหรับลูกจ้างเอกชนนั้นจะครบเกษียณเมื่อใด ย่อมแล้วแต่ข้อตกลงระหว่างนายจ้างกับลูกจ้างหรือระเบียบเกี่ยวกับการจ้างที่นายจ้างได้วางไว้ อาจกำหนดให้เกษียณเมื่อมีอายุครบ50 ปีบริบูรณ์ 55 ปีบริบูรณ์ 65 ปีบริบูรณ์ ก็แล้วแต่จะตกลงหรือกำหนดกันไว้ ถ้าลูกจ้างเกษียณตามกำหนด เช่น อายุ 60 ปีบริบูรณ์ตามข้อตกลงหรือระเบียบเกี่ยวกับการจ้าง ปัญหาก็ไม่มีนายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้าง เช่น ขอเกษียณตอนอายุ 55 ปี ก็มีปัญหาว่านายจ้างจะต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างดังกล่าวหรือไม่ ? ปัญหานี้เคยเกิดคดีขึ้นสู่ศาลแล้ว เป็นคดีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2481/2529ระหว่าง นายวินิต โสภณพิศโจทก์บริษัทล็อกซเล่ย์ (กรุงเทพฯ) จำกัด จำเลย ข้อเท็จจริงมีอยู่ว่า โจทก์เป็นลูกจ้างประจำของจำเลย โดยจำเลยเริ่มจ้างโจทก์เมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม 2502 ครั้งสุดท้ายแต่งตั้งให้ทำงานในตำแหน่งผู้อำนวยการฝ่ายลิฟท์และวิศวกรรม กินเงินเดือนเดือนละ 35,000 บาท กับค่าครองชีพอีกเดือนละ450 บาท ตามปกติพนักงานชายของบริษัทจำเลยจะครบเกษียณเมื่ออายุครบ 60 ปีบริบูรณ์ ส่วนพนักงานหญิงครบเกษียณเมื่ออายุครบ 55 ปีบริบูรณ์ อย่างไรก็ตามบริษัทหรือพนักงานเองอาจขอให้พนักงานได้รับการปลดเกษียณก่อนครบอายุดังกล่าวก็ได้ โดยแจ้งความจำนงให้อีกฝ่ายทราบล่างหน้าไม่น้อยกว่า 6 เดือน แต่พนักงานที่จะเกษียณก่อนครบดังกล่าว ถ้าเป็นชายจะต้องมีอายุตั้งแต่ 55 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป ส่วนหญิงจะต้องมีอายุตั้งแต่ 50 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป ปรากฏว่าโจทก์ได้ยื่นใบลาออกจากบริษัทจำเลยเมื่อมีอายุครบ 55 ปีบริบูรณ์ เป็นการเกษียณก่อนครบกำหนด อ้างว่าสุขภาพไม่ดี ทั้งนี้โดยโจทก์ได้แจ้งให้จำเลยทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 6 เดือนตามระเบียบ จำเลยได้รับใบลาแล้ว อนุมัติให้โจทก์ลงออกได้ และจ่ายเงินบำเหน็จให้โจทก์ตามระเบียบเป็นเงินรวมทั้งสิ้น 657,533.50 บาท ซึ่งเงินจำนวนนี้ตามระเบียบของบริษัทถือเป็นเงินค่าชดเชยด้วย โจทก์ได้รับเงินบำเหน็จดังกล่าวแล้วเห็นว่าตนมีสิทธิได้รับเงินค่าชดเชยตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน โจทก์จึงขอให้จำเลยจ่ายค่าชดเชยเท่ากับอัตราค่าจ้างสุดท้ายรวม 180 วัน เป็นเงิน 212,700 บาท แก่โจทก์ แต่จำเลยปฏิเสธที่จะจ่ายโจทก์จึงยื่นฟ้องต่อศาลแรงงานกลางขอให้บังคับจำเลย จำเลยให้การต่อสู้ว่า กรณีดังกล่าวมิใช้กรณีเกษียณอายุหรือกรณีจำเลยให้โจทก์ออกจากงานโดยโจทก์ไม่มีความผิด หากแต่เป็นกรณีที่โจทก์สมัครใจลาออกจากงานเองโดยอ้างว่าสุขภาพไม่สมบูรณ์ จึงไม่ถือเป็นการเลิกจ้าง จำเลยจึงไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่โจทก์ อีกประการหนึ่งเงินบำเหน็จจำนวน 657,533.50 บาท ที่โจทก์ได้รับไปแล้วก็ถือเป็นค่าชดเชย ขอให้ยกฟ้อง ศาลแรงงานกลางพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยจ่ายเงินค่าชดเชยตามฟ้องให้แก่โจทก์ จำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกา ศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานพิจารณาแล้ววินิจฉัยว่า "การที่จำเลยยอมให้พนักงานชายที่มีอายุตั้งแต่ 55 ปีขึ้นไป หรือพนักงานหญิงที่มีอายุตั้งแต่ 50 ปีขึ้นไป ขอเกษียณอายุได้ก่อนมีอายุครบ 60 ปีบริบูรณ์ หรือ 55 ปีบริบูรณ์ตามลำดับนั้น มีผลเป็นการปลดเกษียณ เท่ากับเป็นการเลิกจ้างเพราะเหตุเกษียณอายุแล้ว จำเลยจึงต้องจ่ายค่าชดเชยให้โจทก์ตามฟ้อง เงินบำเหน็จที่จำเลยจ่ายให้โจทก์จำนวน 657,533.50 บาทนั้นไม่อาจถือเป็นค่าชดเชย เพราะเงินจำนวนนี้เป็นการจ่ายเพื่อตอบแทนการที่โจทก์ลูกจ้างได้ทำงานกับบริษัทจำเลยมาด้วยดีจนกระทั่งเกษียณอายุ แม้ตามระเบียบของบริษัท จำเลยจะให้ถือเป็นค่าชดเชยด้วย ก็ไม่ทำให้เงินจำนวนดังกล่าวเป็นค่าชดเชยไปด้วย พิพากษายืน" สรุปแล้ว กรณีเกษียณที่จะต้องจ่ายค่าชดเชยนั้น ไม่จำเป็นต้องเป็นการเกษียณเมื่อครบอายุตามที่นายจ้างได้กำหนดไว้จริง ๆ หากเป็นการขอเกษียณก่อนครบกำหนดและปฏิบัติตามระเบียบที่นายจ้างได้กำหนดไว้ ก็ถือเป็นการเกษียณที่นายจ้างจะต้องจ่ายค่าชดเชยเช่นเดียวกัน และแม้จะมีการจ่ายเงินบำเหน็จให้ก้อนหนึ่งไปแล้ว ก็ไม่เป็นเหตุทำให้นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย นายจ้างยังคงมีหน้าที่ต้องจ่ายค่าชดเชยอีกต่างหากทั้งนี้ แม้ตามระเบียบของนายจ้างจะถือว่าเงินบำเหน็จดังกล่าวเป็นค่าชดเชยด้วยก็ตาม 2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2481/2529 ดังกล่าวเป็นที่มาของคดีที่กำลังหมายเหตุอยู่นี้ กล่าวคือ เมื่อจำเลยแพ้คดีแล้ว จำเลยได้จ่ายค่าชดเชยให้แก่โจทก์แต่จ่ายไม่เต็มตามคำพิพากษา คงจ่ายให้เพียง 183,522.20 บาท ส่วนที่ยังขาดอยู่อีก 29,147.50 บาทนั้น จำเลยได้หักไว้เป็นภาษีและนำส่งกรมสรรพากร โจทก์เห็นว่าเงินค่าชดเชยดังกล่าวไม่อยู่ในข่ายที่จะต้องเสียภาษี จึงฟ้องขอให้ศาลภาษีอากรกลางบังคับจำเลยทั้งสามให้ร่วมกันคืนเงินดังกล่าวแก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ย ซึ่งในที่สุดศาลฎีกาแผนกคดีภาษีอากรพิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลภาษีอากรที่ให้ยกฟ้องคดีรายละเอียดปรากฏอยู่ในคำพิพากษาแล้ว จึงไม่ขอกล่าวซ้ำอีก มีปัญหาน่าคิดว่า การที่จำเลยจ่ายเงินค่าชดเชยไม่เต็มตามคำบังคับของศาลแรงงานกลาง กล่าวคือ ศาลแรงงานมีคำบังคับให้จำเลยจ่ายเงินค่าชดเชย 212,700บาท ให้แก่โจทก์ แต่จำเลยจ่ายให้เพียง 183,522.50 บาท ส่วนที่ขาดอยู่อีก 29,147.50บาทนั้น จำเลยได้หักไว้เป็นค่าภาษีและนำส่งกรมสรรพากร จะถือได้หรือไม่ว่าจำเลยไม่ปฏิบัติตามคำบังคับของศาลแรงงานกลางให้ครบถ้วน กรณีดังกล่าวจะถือว่าจำเลยไม่ปฏิบัติตามคำบังคับของศาลแรงงานกลางให้ครบถ้วนไม่ได้ เพราะเมื่อเงินค่าชดเชย ดังกล่าวเป็นเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40(1)แห่งประมวลรัษฎากรและไม่ได้รับยกเว้นภาษี จำเลยก็มีหน้าที่ต้องหักภาษีเงินได้ ณ ที่จ่ายตามมาตรา 50(1) และนำส่งตามมาตรา 52 แห่งประมวลรัษฎากร ทั้งนี้ แม้จะเป็นเงินค่าชดเชยที่จ่ายกันตามคำบังคับของศาลก็ตาม ซึ่งมาตรา 3 จตุทศ แห่งประมวลรัษฎากร ก็บัญญัติไว้ชัดแจ้งว่า "ในกรณีที่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายตามบทบัญญัติแห่งประมวลรัษฎากร ให้ผู้มีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่าย หักภาษี ณ ที่จ่ายและนำส่งก่อนไม่ว่าการจ่ายเงินนั้นจะเกิดขึ้นจากคำสั่งหรือคำบังคับของศาลหรือตามกฎหมายหรือเหตุอื่นใดก็ตาม" มาตรา 3 จตุทศ นี้บัญญัติเพิ่มขึ้นโดยพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมประมวลรัษฎากร (ฉบับที่ 12) พ.ศ. 2526 มาตรา 3 ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 29 พฤศจิกายน 2526เป็นต้นไป ซึ่งเหตุที่มีการบัญญัติมาตรานี้ขึ้น ก็เพราะเดิมเมื่อลูกหนี้ตามคำพิพากษาชำระหนี้ไม่เต็มตามคำบังคับ โดยส่วนที่เหลือได้หักไว้เป็นค่าภาษีและนำส่งตามบทบัญญัติของประมวลรัษฎากร ศาลมักจะถือว่าลูกหนี้ตามคำพิพากษาไม่ปฏิบัติให้ครบถ้วนตามคำบังคับและดำเนินการบังคับคดีในหนี้ส่วนที่เหลือต่อไป เป็นเหตุให้ลูกหนี้ตามคำพิพากษาต้องชำระหนี้มากกว่าหนี้ตามที่กำหนดไว้ในคำบังคับ หรือบางรายก็ไม่หักภาษี ณ ที่จ่ายและนำส่ง โดยชำระหนี้เต็มตามคำบังคับของศาล อันเป็นเหตุให้รัฐบาลไม่ได้รับเงินค่าภาษีหรือได้รับแต่ต้องเสียเวลาและค่าใช้จ่ายในการติดตามจัดเก็บเพื่อมิให้เกิดปัญหาดังกล่าวจึงมีการบัญญัติมาตรา 3 จตุทศ ขึ้น ฉะนั้น หากมีกรณีที่ลูกหนี้ตามคำพิพากษาชำระหนี้ไม่เต็มตามคำบังคับ โดยส่วนที่เหลือได้หักไว้เป็นค่าภาษีและนำส่งตามบทบัญญัติของประมวลรัษฎากร จึงไม่อาจถือว่าลูกหนี้ตามคำพิพากษาปฏิบัติตามคำบังคับไม่ครบถ้วน ชัยสิทธิ์ ตราชูธรรมคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า โจทก์มีสิทธิได้รับเงินค่าชดเชย 212,700 บาท จากจำเลยที่ 1 ตามคำพิพากษาฎีกาที่ 2841/2529 เอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 1 แต่จำเลยที่ 1 จ่ายเงินให้โจทก์เพียง 183,522 บาท ส่วนที่ขาดอยู่อีก 29,147.50 บาท นั้นจำเลยที่ 1 ได้หักไว้เป็นค่าภาษีและนำส่งจำเลยที่ 2 ซึ่งอยู่ในความรับผิดชอบของจำเลยที่ 3 ทั้งนี้จำเลยที่ 1 ไม่มีสิทธิหักภาษี ณ ที่จ่าย และจำเลยที่ 2 ไม่มีสิทธิรับชำระภาษีที่จำเลยที่ 1 หักไว้ดังกล่าว เนื่องจากเงินค่าชดเชยไม่อยู่ในข่ายที่จะต้องเสียภาษีโจทก์ได้ทวงถามขอเงินค่าภาษีดังกล่าวคืนแล้ว แต่จำเลยเพิกถอน ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงิน 29,147.50 บาท พร้อมทั้งดอกเบี้ยแก่โจทก์จำเลยที่ 1 ให้การว่า เงินค่าชดเชยที่จำเลยที่ 1 ต้องจ่ายให้โจทก์นั้นเป็นเงินได้พึงประเมินตามประมวลรัษฎากร มาตรา 40(1) และมิได้รับยกเว้นภาษี จำเลยที่ 1 มีสิทธิหักไว้ ณ ที่จ่าย ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 50 และได้นำส่งให้จำเลยที่ 2 เป็นการชอบด้วยกฎหมายแล้วจำเลยที่ 2 ที่ 3 ให้การต่อสู้คดีหลายประการ และว่าเงินค่าชดเชยที่โจทก์ได้รับจากจำเลยที่ 1 เป็นเงินได้พึงประเมินตามประมวลรัษฎากร มาตรา 40(1) และไม่ได้รับยกเว้นภาษีตามมาตรา 42 จำเลยที่ 1 มีหน้าที่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายและนำส่งจำเลยที่ 2 แต่จำเลยที่ 1 หักและนำส่งจำเลยที่ 2 เกินไป 3,000 บาทจำเลยที่ 2 ก็ได้คืนให้โจทก์รับไปแล้ว โจทก์ไม่มีสิทธิเรียกเงินตามฟ้องคืนในวันชี้สองสถาน โจทก์รับว่าได้รับเงิน 3,000 บาท คืนจากจำเลยที่ 2 แล้วจริง ศาลภาษีอากรกลางเห็นว่าคดีพอวินิจฉัยได้โดยไม่ต้องสืบพยาน จึงสั่งงดสืบพยาน แล้วพิพากษาให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีภาษีอากรวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาในชั้นนี้เฉพาะข้อกฎหมายว่า เงินค่าชดเชยที่นายจ้างจ่ายให้แก่ลูกจ้างนั้นเป็นเงินได้พึงประเมินตามประมวลรัษฎากรหรือไม่ เห็นว่า แม้จำเลยที่ 1 จะชำระเงินให้โจทก์ตามคำพิพากษาของศาลก็ตาม แต่ก็สืบเนื่องมาจากการที่โจทก์ฟ้องเรียกเอาเงินจำนวนนั้นจากจำเลยที่ 1 ในฐานะที่จำเลยที่ 1 เป็นนายจ้างของโจทก์ มีหน้าที่จะต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่โจทก์ซึ่งเป็นลูกจ้างเมื่อเลิกจ้าง มูลเหตุที่ทกให้จำเลยที่ 1 ต้องจ่ายเงินค่าชดเชยให้โจทก์ก็เนื่องมาจากการที่จำเลยที่ 1 กับโจทก์มีนิติสัมพันธ์กันในฐานะนายจ้างกับลูกจ้างนั่นเอง ถือได้ว่าเป็นเงินที่โจทก์ได้เนื่องจากการจ้างแรงงานตามที่บัญญัติไว้ในประมวลรัษฎากร มาตรา 40(1) ซึ่งกำหนดให้เป็นเงินได้พึงประเมินแม้เงินค่าชดเชยจะจ่ายกันเมื่อเลิกจ้างแล้ว ก็หาทำให้เงินดังกล่าวไม่เป็นเงินได้พึงประเมินดังที่โจทก์อุทธรณ์ไม่ และไม่ปรากฏว่า เป็นเงินได้พึงประเมินประเภทที่ได้รับการยกเว้นให้ไม่ต้องเสียภาษีตามประมวลรัษฎากร มาตรา 42 ดังนั้นจำเลยที่ 1 ผู้จ่ายเงินค่าชดเชยตามคำพิพากษาให้โจทก์จึงมีหน้าที่ หักภาษีเงินได้ไว้ณ ที่จ่ายตามประมวลรัษฎากร มาตรา 50 ประกอบด้วยมาตรา 3 จตุทศแล้วนำส่งให้เจ้าหนี้ที่ของจำเลยที่ 2 ซึ่งมีสิทธิรับไว้โดยชอบเป็นการถูกต้องแล้ว โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกเงินตามฟ้องคืน ที่ศาลภาษีอากรกลางพิพากษามานั้นชอบแล้วอุทธรณ์ของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5605/2530นายวินิต โสภณพิศโจทก์บริษัทล็อกซเลย์ (กรุงเทพฯ) จำกัด กับพวกจำเลย ป.รัษฎากร ม. 40 (1), ม. 42, ม. 50, ม. 3 จตุทศเงินค่าชดเชยเป็นเงินได้เนื่องจากการจ้างแรงงานซึ่งเป็นเงินได้พึงประเมิน ตามมาตรา 40(1) แห่ง ป.รัษฎากร แม้จะจ่ายเมื่อเลิกจ้างแล้วก็ตาม และไม่เป็นเงินได้พึงประเมินที่ได้รับยกเว้นตาม ป.รัษฎากร มาตรา 42 นายจ้างจึงมีหน้าที่หักภาษีเงินได้ไว้ณ ที่จ่าย ตาม ป.รัษฎากร มาตรา 50 ประกอบด้วย มาตรา 3 จตุทศโจทก์ฟ้องว่า โจทก์มีสิทธิได้รับเงินค่าชดเชย 212,700 บาท จากจำเลยที่ 1 ตามคำพิพากษาฎีกาที่ 2841/2529 เอกสารท้ายฟ้องหมายเลข 1 แต่จำเลยที่ 1 จ่ายเงินให้โจทก์เพียง 183,522 บาท ส่วนที่ขาดอยู่อีก 29,147.50 บาท นั้นจำเลยที่ 1 ได้หักไว้เป็นค่าภาษีและนำส่งจำเลยที่ 2 ซึ่งอยู่ในความรับผิดชอบของจำเลยที่ 3 ทั้งนี้จำเลยที่ 1 ไม่มีสิทธิหักภาษี ณ ที่จ่าย และจำเลยที่ 2 ไม่มีสิทธิรับชำระภาษีที่จำเลยที่ 1 หักไว้ดังกล่าว เนื่องจากเงินค่าชดเชยไม่อยู่ในข่ายที่จะต้องเสียภาษีโจทก์ได้ทวงถามขอเงินค่าภาษีดังกล่าวคืนแล้ว แต่จำเลยเพิกถอน ขอให้บังคับจำเลยทั้งสามร่วมกันชำระเงิน 29,147.50 บาท พร้อมทั้งดอกเบี้ยแก่โจทก์จำเลยที่ 1 ให้การว่า เงินค่าชดเชยที่จำเลยที่ 1 ต้องจ่ายให้โจทก์นั้นเป็นเงินได้พึงประเมินตามประมวลรัษฎากร มาตรา 40(1) และมิได้รับยกเว้นภาษี จำเลยที่ 1 มีสิทธิหักไว้ ณ ที่จ่าย ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 50 และได้นำส่งให้จำเลยที่ 2 เป็นการชอบด้วยกฎหมายแล้วจำเลยที่ 2 ที่ 3 ให้การต่อสู้คดีหลายประการ และว่าเงินค่าชดเชยที่โจทก์ได้รับจากจำเลยที่ 1 เป็นเงินได้พึงประเมินตามประมวลรัษฎากร มาตรา 40(1) และไม่ได้รับยกเว้นภาษีตามมาตรา 42 จำเลยที่ 1 มีหน้าที่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายและนำส่งจำเลยที่ 2 แต่จำเลยที่ 1 หักและนำส่งจำเลยที่ 2 เกินไป 3,000 บาทจำเลยที่ 2 ก็ได้คืนให้โจทก์รับไปแล้ว โจทก์ไม่มีสิทธิเรียกเงินตามฟ้องคืนในวันชี้สองสถาน โจทก์รับว่าได้รับเงิน 3,000 บาท คืนจากจำเลยที่ 2 แล้วจริง ศาลภาษีอากรกลางเห็นว่าคดีพอวินิจฉัยได้โดยไม่ต้องสืบพยาน จึงสั่งงดสืบพยาน แล้วพิพากษาให้ยกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีภาษีอากรวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหาในชั้นนี้เฉพาะข้อกฎหมายว่า เงินค่าชดเชยที่นายจ้างจ่ายให้แก่ลูกจ้างนั้นเป็นเงินได้พึงประเมินตามประมวลรัษฎากรหรือไม่ เห็นว่า แม้จำเลยที่ 1 จะชำระเงินให้โจทก์ตามคำพิพากษาของศาลก็ตาม แต่ก็สืบเนื่องมาจากการที่โจทก์ฟ้องเรียกเอาเงินจำนวนนั้นจากจำเลยที่ 1 ในฐานะที่จำเลยที่ 1 เป็นนายจ้างของโจทก์ มีหน้าที่จะต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่โจทก์ซึ่งเป็นลูกจ้างเมื่อเลิกจ้าง มูลเหตุที่ทกให้จำเลยที่ 1 ต้องจ่ายเงินค่าชดเชยให้โจทก์ก็เนื่องมาจากการที่จำเลยที่ 1 กับโจทก์มีนิติสัมพันธ์กันในฐานะนายจ้างกับลูกจ้างนั่นเอง ถือได้ว่าเป็นเงินที่โจทก์ได้เนื่องจากการจ้างแรงงานตามที่บัญญัติไว้ในประมวลรัษฎากร มาตรา 40(1) ซึ่งกำหนดให้เป็นเงินได้พึงประเมินแม้เงินค่าชดเชยจะจ่ายกันเมื่อเลิกจ้างแล้ว ก็หาทำให้เงินดังกล่าวไม่เป็นเงินได้พึงประเมินดังที่โจทก์อุทธรณ์ไม่ และไม่ปรากฏว่า เป็นเงินได้พึงประเมินประเภทที่ได้รับการยกเว้นให้ไม่ต้องเสียภาษีตามประมวลรัษฎากร มาตรา 42 ดังนั้นจำเลยที่ 1 ผู้จ่ายเงินค่าชดเชยตามคำพิพากษาให้โจทก์จึงมีหน้าที่ หักภาษีเงินได้ไว้ณ ที่จ่ายตามประมวลรัษฎากร มาตรา 50 ประกอบด้วยมาตรา 3 จตุทศแล้วนำส่งให้เจ้าหนี้ที่ของจำเลยที่ 2 ซึ่งมีสิทธิรับไว้โดยชอบเป็นการถูกต้องแล้ว โจทก์จึงไม่มีสิทธิเรียกเงินตามฟ้องคืน ที่ศาลภาษีอากรกลางพิพากษามานั้นชอบแล้วอุทธรณ์ของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน(ประวิทย์ ขัมภรัตน์-วิฑูรย์ ตั้งตรงจิตต์-สมศักดิ์ จูสวัสดิ์)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ1. ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ลงวันที่ 16เมษายน 2515 ข้อ 46 ซึ่งออกโดยอาศัยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 103 ลงวันที่ 16 มีนาคม 2516 นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างประจำซึ่งนายจ้างเลิกจ้าง ส่วนจะต้องจ่ายให้มากหรือน้อย ย่อมแล้วแต่ว่าลูกจ้างทำงานอยู่กับนายจ้างนานเท่าใด ยิ่งทำงานนาน ยิ่งจะได้รับค่าชดเชยมาก กล่าวคือ ก. ถ้าทำงานครบ 120 วัน แต่ไม่ครบ 1 ปี นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้าย 30 วัน ข. ถ้าทำงานครบ 1 ปี แต่ไม่ครบ 3 ปี นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้าย 90 วัน ค. ถ้าทำงานครบ 3 ปีขึ้นไป นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้าย 180 วัน อย่างไรก็ตาม มีบางกรณีที่แม้จะเป็นการเลิกจ้าง แต่นายจ้างก็ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้าง ถือเป็นข้อยกเว้นของการจ่ายค่าชดเชย ได้แก่กรณีดังต่อไปนี้ 1. ลูกจ้างประจำที่มีกำหนดระยะเวลาการจ้างไว้แน่นอน และเลิกจ้างตามกำหนดระยะเวลานั้น 2. ลูกจ้างประจำที่นายจ้างแจ้งให้ทราบเป็นหนังสือแต่แรกว่าให้ทดลองปฏิบัติงานในระยะเวลาไม่เกิด 180 วัน และยังอยู่ในเวลานั้น 3. ลูกจ้างทุจริตต่อหน้าที่หรือกระทำความผิดอาญาโดยเจตนาแก่นายจ้าง 4. ลูกจ้างจงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหาย 5. ลูกจ้างฝ่าฝืนข้อบังคับหรือระเบียบเกี่ยวกับการทำงาน หรือคำสั่งอันชอบด้วยกฎหมายของนายจ้าง และนายจ้างได้ตักเตือนเป็นหนังสือแล้ว เว้นแต่กรณีที่ร้ายแรงนายจ้างไม่จำเป็นต้องตักเตือน 6. ลูกจ้างละทิ้งหน้าที่เป็นเวลา 3 วัน ทำงานติดต่อกันโดยไม่มีเหตุผลอันสมควร 7. ลูกจ้างประมาทเลินเล่อเป็นเหตุให้นายจ้างได้รับความเสียหายอย่างร้ายแรง 8. ลูกจ้างได้รับโทษจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก การเกษียณอายุของลูกจ้างนั้น ศาลฎีกาถือเป็นการเลิกจ้างที่นายจ้างจะต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้าง มิใช่การเลิกจ้างที่มีกำหนดระยะเวลาการจ้างไว้แน่นอนตามข้อยกเว้นข้อ 1. ดังกล่าวแต่อย่างใด (คำพิพากษาศาลฎีกาเลขที่ 1756/2523) ข้าราชการนั้นครบเกษียณเมื่อมีอายุครบ 60 ปีบริบูรณ์ แต่สำหรับลูกจ้างเอกชนนั้นจะครบเกษียณเมื่อใด ย่อมแล้วแต่ข้อตกลงระหว่างนายจ้างกับลูกจ้างหรือระเบียบเกี่ยวกับการจ้างที่นายจ้างได้วางไว้ อาจกำหนดให้เกษียณเมื่อมีอายุครบ50 ปีบริบูรณ์ 55 ปีบริบูรณ์ 65 ปีบริบูรณ์ ก็แล้วแต่จะตกลงหรือกำหนดกันไว้ ถ้าลูกจ้างเกษียณตามกำหนด เช่น อายุ 60 ปีบริบูรณ์ตามข้อตกลงหรือระเบียบเกี่ยวกับการจ้าง ปัญหาก็ไม่มีนายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้าง เช่น ขอเกษียณตอนอายุ 55 ปี ก็มีปัญหาว่านายจ้างจะต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างดังกล่าวหรือไม่ ? ปัญหานี้เคยเกิดคดีขึ้นสู่ศาลแล้ว เป็นคดีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2481/2529ระหว่าง นายวินิต โสภณพิศโจทก์บริษัทล็อกซเล่ย์ (กรุงเทพฯ) จำกัด จำเลย ข้อเท็จจริงมีอยู่ว่า โจทก์เป็นลูกจ้างประจำของจำเลย โดยจำเลยเริ่มจ้างโจทก์เมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม 2502 ครั้งสุดท้ายแต่งตั้งให้ทำงานในตำแหน่งผู้อำนวยการฝ่ายลิฟท์และวิศวกรรม กินเงินเดือนเดือนละ 35,000 บาท กับค่าครองชีพอีกเดือนละ450 บาท ตามปกติพนักงานชายของบริษัทจำเลยจะครบเกษียณเมื่ออายุครบ 60 ปีบริบูรณ์ ส่วนพนักงานหญิงครบเกษียณเมื่ออายุครบ 55 ปีบริบูรณ์ อย่างไรก็ตามบริษัทหรือพนักงานเองอาจขอให้พนักงานได้รับการปลดเกษียณก่อนครบอายุดังกล่าวก็ได้ โดยแจ้งความจำนงให้อีกฝ่ายทราบล่างหน้าไม่น้อยกว่า 6 เดือน แต่พนักงานที่จะเกษียณก่อนครบดังกล่าว ถ้าเป็นชายจะต้องมีอายุตั้งแต่ 55 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป ส่วนหญิงจะต้องมีอายุตั้งแต่ 50 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป ปรากฏว่าโจทก์ได้ยื่นใบลาออกจากบริษัทจำเลยเมื่อมีอายุครบ 55 ปีบริบูรณ์ เป็นการเกษียณก่อนครบกำหนด อ้างว่าสุขภาพไม่ดี ทั้งนี้โดยโจทก์ได้แจ้งให้จำเลยทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 6 เดือนตามระเบียบ จำเลยได้รับใบลาแล้ว อนุมัติให้โจทก์ลงออกได้ และจ่ายเงินบำเหน็จให้โจทก์ตามระเบียบเป็นเงินรวมทั้งสิ้น 657,533.50 บาท ซึ่งเงินจำนวนนี้ตามระเบียบของบริษัทถือเป็นเงินค่าชดเชยด้วย โจทก์ได้รับเงินบำเหน็จดังกล่าวแล้วเห็นว่าตนมีสิทธิได้รับเงินค่าชดเชยตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน โจทก์จึงขอให้จำเลยจ่ายค่าชดเชยเท่ากับอัตราค่าจ้างสุดท้ายรวม 180 วัน เป็นเงิน 212,700 บาท แก่โจทก์ แต่จำเลยปฏิเสธที่จะจ่ายโจทก์จึงยื่นฟ้องต่อศาลแรงงานกลางขอให้บังคับจำเลย จำเลยให้การต่อสู้ว่า กรณีดังกล่าวมิใช้กรณีเกษียณอายุหรือกรณีจำเลยให้โจทก์ออกจากงานโดยโจทก์ไม่มีความผิด หากแต่เป็นกรณีที่โจทก์สมัครใจลาออกจากงานเองโดยอ้างว่าสุขภาพไม่สมบูรณ์ จึงไม่ถือเป็นการเลิกจ้าง จำเลยจึงไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่โจทก์ อีกประการหนึ่งเงินบำเหน็จจำนวน 657,533.50 บาท ที่โจทก์ได้รับไปแล้วก็ถือเป็นค่าชดเชย ขอให้ยกฟ้อง ศาลแรงงานกลางพิจารณาแล้ว พิพากษาให้จำเลยจ่ายเงินค่าชดเชยตามฟ้องให้แก่โจทก์ จำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกา ศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานพิจารณาแล้ววินิจฉัยว่า "การที่จำเลยยอมให้พนักงานชายที่มีอายุตั้งแต่ 55 ปีขึ้นไป หรือพนักงานหญิงที่มีอายุตั้งแต่ 50 ปีขึ้นไป ขอเกษียณอายุได้ก่อนมีอายุครบ 60 ปีบริบูรณ์ หรือ 55 ปีบริบูรณ์ตามลำดับนั้น มีผลเป็นการปลดเกษียณ เท่ากับเป็นการเลิกจ้างเพราะเหตุเกษียณอายุแล้ว จำเลยจึงต้องจ่ายค่าชดเชยให้โจทก์ตามฟ้อง เงินบำเหน็จที่จำเลยจ่ายให้โจทก์จำนวน 657,533.50 บาทนั้นไม่อาจถือเป็นค่าชดเชย เพราะเงินจำนวนนี้เป็นการจ่ายเพื่อตอบแทนการที่โจทก์ลูกจ้างได้ทำงานกับบริษัทจำเลยมาด้วยดีจนกระทั่งเกษียณอายุ แม้ตามระเบียบของบริษัท จำเลยจะให้ถือเป็นค่าชดเชยด้วย ก็ไม่ทำให้เงินจำนวนดังกล่าวเป็นค่าชดเชยไปด้วย พิพากษายืน" สรุปแล้ว กรณีเกษียณที่จะต้องจ่ายค่าชดเชยนั้น ไม่จำเป็นต้องเป็นการเกษียณเมื่อครบอายุตามที่นายจ้างได้กำหนดไว้จริง ๆ หากเป็นการขอเกษียณก่อนครบกำหนดและปฏิบัติตามระเบียบที่นายจ้างได้กำหนดไว้ ก็ถือเป็นการเกษียณที่นายจ้างจะต้องจ่ายค่าชดเชยเช่นเดียวกัน และแม้จะมีการจ่ายเงินบำเหน็จให้ก้อนหนึ่งไปแล้ว ก็ไม่เป็นเหตุทำให้นายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย นายจ้างยังคงมีหน้าที่ต้องจ่ายค่าชดเชยอีกต่างหากทั้งนี้ แม้ตามระเบียบของนายจ้างจะถือว่าเงินบำเหน็จดังกล่าวเป็นค่าชดเชยด้วยก็ตาม 2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2481/2529 ดังกล่าวเป็นที่มาของคดีที่กำลังหมายเหตุอยู่นี้ กล่าวคือ เมื่อจำเลยแพ้คดีแล้ว จำเลยได้จ่ายค่าชดเชยให้แก่โจทก์แต่จ่ายไม่เต็มตามคำพิพากษา คงจ่ายให้เพียง 183,522.20 บาท ส่วนที่ยังขาดอยู่อีก 29,147.50 บาทนั้น จำเลยได้หักไว้เป็นภาษีและนำส่งกรมสรรพากร โจทก์เห็นว่าเงินค่าชดเชยดังกล่าวไม่อยู่ในข่ายที่จะต้องเสียภาษี จึงฟ้องขอให้ศาลภาษีอากรกลางบังคับจำเลยทั้งสามให้ร่วมกันคืนเงินดังกล่าวแก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ย ซึ่งในที่สุดศาลฎีกาแผนกคดีภาษีอากรพิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลภาษีอากรที่ให้ยกฟ้องคดีรายละเอียดปรากฏอยู่ในคำพิพากษาแล้ว จึงไม่ขอกล่าวซ้ำอีก มีปัญหาน่าคิดว่า การที่จำเลยจ่ายเงินค่าชดเชยไม่เต็มตามคำบังคับของศาลแรงงานกลาง กล่าวคือ ศาลแรงงานมีคำบังคับให้จำเลยจ่ายเงินค่าชดเชย 212,700บาท ให้แก่โจทก์ แต่จำเลยจ่ายให้เพียง 183,522.50 บาท ส่วนที่ขาดอยู่อีก 29,147.50บาทนั้น จำเลยได้หักไว้เป็นค่าภาษีและนำส่งกรมสรรพากร จะถือได้หรือไม่ว่าจำเลยไม่ปฏิบัติตามคำบังคับของศาลแรงงานกลางให้ครบถ้วน กรณีดังกล่าวจะถือว่าจำเลยไม่ปฏิบัติตามคำบังคับของศาลแรงงานกลางให้ครบถ้วนไม่ได้ เพราะเมื่อเงินค่าชดเชย ดังกล่าวเป็นเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40(1)แห่งประมวลรัษฎากรและไม่ได้รับยกเว้นภาษี จำเลยก็มีหน้าที่ต้องหักภาษีเงินได้ ณ ที่จ่ายตามมาตรา 50(1) และนำส่งตามมาตรา 52 แห่งประมวลรัษฎากร ทั้งนี้ แม้จะเป็นเงินค่าชดเชยที่จ่ายกันตามคำบังคับของศาลก็ตาม ซึ่งมาตรา 3 จตุทศ แห่งประมวลรัษฎากร ก็บัญญัติไว้ชัดแจ้งว่า "ในกรณีที่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายตามบทบัญญัติแห่งประมวลรัษฎากร ให้ผู้มีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่าย หักภาษี ณ ที่จ่ายและนำส่งก่อนไม่ว่าการจ่ายเงินนั้นจะเกิดขึ้นจากคำสั่งหรือคำบังคับของศาลหรือตามกฎหมายหรือเหตุอื่นใดก็ตาม" มาตรา 3 จตุทศ นี้บัญญัติเพิ่มขึ้นโดยพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมประมวลรัษฎากร (ฉบับที่ 12) พ.ศ. 2526 มาตรา 3 ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 29 พฤศจิกายน 2526เป็นต้นไป ซึ่งเหตุที่มีการบัญญัติมาตรานี้ขึ้น ก็เพราะเดิมเมื่อลูกหนี้ตามคำพิพากษาชำระหนี้ไม่เต็มตามคำบังคับ โดยส่วนที่เหลือได้หักไว้เป็นค่าภาษีและนำส่งตามบทบัญญัติของประมวลรัษฎากร ศาลมักจะถือว่าลูกหนี้ตามคำพิพากษาไม่ปฏิบัติให้ครบถ้วนตามคำบังคับและดำเนินการบังคับคดีในหนี้ส่วนที่เหลือต่อไป เป็นเหตุให้ลูกหนี้ตามคำพิพากษาต้องชำระหนี้มากกว่าหนี้ตามที่กำหนดไว้ในคำบังคับ หรือบางรายก็ไม่หักภาษี ณ ที่จ่ายและนำส่ง โดยชำระหนี้เต็มตามคำบังคับของศาล อันเป็นเหตุให้รัฐบาลไม่ได้รับเงินค่าภาษีหรือได้รับแต่ต้องเสียเวลาและค่าใช้จ่ายในการติดตามจัดเก็บเพื่อมิให้เกิดปัญหาดังกล่าวจึงมีการบัญญัติมาตรา 3 จตุทศ ขึ้น ฉะนั้น หากมีกรณีที่ลูกหนี้ตามคำพิพากษาชำระหนี้ไม่เต็มตามคำบังคับ โดยส่วนที่เหลือได้หักไว้เป็นค่าภาษีและนำส่งตามบทบัญญัติของประมวลรัษฎากร จึงไม่อาจถือว่าลูกหนี้ตามคำพิพากษาปฏิบัติตามคำบังคับไม่ครบถ้วน ชัยสิทธิ์ ตราชูธรรม