คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5528/2533หลักกฎหมาย: โจทก์กล่าวอ้างขึ้นในชั้นฎีกาโดยแนบหนังสือรับรองของปลัดอำเภอรักษาราชการแทนนายอำเภอมาท้ายฎีกาว่า พ. ถึงแก่ความตายประมาณปี พ.ศ. 2475 เป็นการนำพยานเอกสารเข้าสู่สำนวนความโดยไม่ถูกต้องตามวิธีพิจารณาความและจำเลยไม่มีโอกาสซัก ค้านเกี่ยวกับเอกสารนี้หนังสือรับรองดังกล่าวจึงรับฟังไม่ได้ ก่อนถึงแก่ความตาย พ. สามี ข. เป็นเจ้าของที่ดินพิพาทและยกที่ดินพิพาทให้แก่วัด จำเลย โดยให้ ข. มีสิทธิเก็บกินตลอดชีวิต จำเลยได้ครอบครองที่ดินพิพาทแล้วให้ ข. นำออกให้เช่าหาประโยชน์ตามเจตนาของ พ. ข. ก็ยอมรับสิทธิของจำเลยโดยระบุในสัญญาเช่าว่าที่ดินที่ให้เช่าเป็นของวัดจำเลย ที่ดินพิพาทตก เป็นที่ธรณีสงฆ์ของวัดจำเลย นับแต่ พ. ยกให้และจำเลยรับไว้แล้วเป็นต้นมา ข. เป็นเพียงผู้ครอบครองแทน ส่วน จ. หาได้ครอบครองไม่แม้ต่อมา ข. และ จ. จะได้ขายที่ดินพิพาทให้โจทก์และโจทก์ได้ครอบครองที่ดินพิพาทสืบต่อมา วัดจำเลยก็ยังมีสิทธิครอบครองเช่นเดิม เพราะโจทก์ต้องห้ามมิให้ยกอายุความต่อสู้กับวัดในเรื่องทรัพย์สินอันเป็นที่ธรณีสงฆ์ตาม พ.ร.บ. คณะสงฆ์ มาตรา 34 การที่จำเลยได้ที่ดินพิพาทมา และสละบางส่วนไปโดยไม่ได้ลงทะเบียนการได้มาและจำหน่ายออกไปจากทะเบียนตามกฎกระทรวงฉบับที่ 2(พ.ศ. 2511) ออกตามความใน พ.ร.บ. คณะสงฆ์ฯ หาเป็นเหตุให้จำเลยเสียสิทธิในที่ดินพิพาทที่ได้รับมาไม่.โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า เมื่อวันที่ 5 ธันวาคม 2523 โจทก์ซื้อที่ดินจากนางเจิม จิระสถิตย์ และนางเขียวหวาน วัชระกาญจน์1 แปลง เนื้อที่ 4 ไร่ 3 งาน 75 ตารางวา ตั้งอยู่ตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช แล้วเข้าครอบครองทำประโยชน์ ต่อมาเมื่อประมาณเดือนพฤษภาคม 2526 โจทก์ไปยื่นคำร้องขอออกโฉนดที่ดิน เจ้าพนักงานที่ดินออกไปทำการรังวัดสอบเขตแล้วจำเลยได้คัดค้านการขอออกโฉนดที่ดินของโจทก์ และจำเลยได้ยื่นคำขอออกโฉนดที่ดินดังกล่าวด้วย เป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ ขอให้พิพากษาว่า ที่ดินตามแผนที่เอกสารท้ายฟ้องเป็นของโจทก์ ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้อง ให้จำเลยไปยื่นคำร้องขอถอนการออกโฉนดที่ดินพิพาท ถ้าไม่ไปให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยให้การและแก้ไขคำให้การว่า ที่ดินพิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินที่นายพุ่ม วัชระกาญจน์ ยกให้เป็นที่ธรณีสงฆ์ของวัดจำเลยเมื่อประมาณ 50 ปีมาแล้ว นางเจิมและนางเขียวหวานไม่ใช่เจ้าของที่ดินพิพาทไม่มีอำนาจที่จะขายได้ จำเลยได้ครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินพิพาทติดต่อกันมาประมาณ 50 ปี โจทก์หรือบุคคลใดมิได้โต้แย้งและฟ้องร้องภายใน 1 ปี คดีโจทก์จึงขาดอายุความฟ้องร้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "โจทก์ฎีกาว่า นายพุ่มสามีนางเขียวหวานไม่เคยเป็นเจ้าของที่ดินพิพาทเพราะนายพุ่มถึงแก่ความตายไปแล้วตั้งแต่ประมาณ พ.ศ. 2475 และนางเขียวหวานเพิ่งซื้อที่ดินพิพาทมาจากนายผัน มณีสุวรรณ์ เมื่อปี พ.ศ. 2493 ตามเอกสารหมาย จ.17 ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2523 นางเขียวหวานกับนางเจิม จิระสถิตย์ บุตรสาวได้ขายให้โจทก์ ตามสัญญาซื้อขายเอกสารหมาย จ.1 ศาลฎีกาเห็นว่า ในข้อนี้โจทก์ไม่มีคำพยานบุคคลและพยานเอกสารใดมาสืบแสดงว่านายพุ่มถึงแก่ความตายตั้งแต่ประมาณปี พ.ศ. 2475 โจทก์เพิ่งกล่าวอ้างขึ้นในชั้นฎีกา และแนบหนังสือรับรองของปลัดอำเภอรักษาราชการแทนนายอำเภอมาท้ายฎีกาว่านายพุ่มถึงแก่ความตายประมาณปี พ.ศ. 2475 เป็นการนำพยานเอกสารเข้าสู่สำนวนความโดยไม่ถูกต้องตามวิธีพิจารณาความและจำเลยไม่มีโอกาศซักค้านเกี่ยวกับเอกสารนี้ หนังสือรับรองดังกล่าวจึงรับฟังไม่ได้... สรุปแล้วข้อเท็จจริงเป็นอันฟังได้ว่า ก่อนถึงแก่ความตายนายพุ่มสามีนางเขียวหวานเป็นเจ้าของที่ดินพิพาท และนายพุ่มได้ยกที่ดินให้แก่วัดจำเลยแล้วโดยให้นางเขียวหวานมีสิทธิเก็บกินตลอดชีวิต และจำเลยก็ได้ครอบครองที่ดินพิพาทแล้ว นายเขียวหวานก็ยอมรับสิทธิของจำเลยด้วยดีแล้ว โดยเมื่อแบ่งที่ดินพิพาทแล้วนางเขียวหวานก็ยอมรับสิทธิของจำเลยด้วยดีแล้ว โดยเมื่อแบ่งที่ดินพิพาทให้เช่าเป็นล็อค ๆ ก็ได้ระบุในสัญญาเช่าหลายฉบับว่าที่ดินที่ให้เช่านั้นเป็นที่ดินของวัดจำเลย ส่วนการที่จำเลยได้ที่ดินพิพาทมาและสละที่ดินพิพาทบางส่วนไปโดยไม่ได้ลงทะเบียนการได้มาและจำหน่ายออกไปจากทะเบียนตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2511) ออกตามความในพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 นั้น หาได้เป็นเหตุให้จำเลยเสียสิทธิในที่ดินพิพาทที่ได้รับมาไม่ ที่ดินพิพาทได้ตกเป็นที่ธรณีสงฆ์ของวัดจำเลยตั้งแต่นายพุ่มยกให้และจำเลยรับไว้แล้วเป็นต้นมานางเขียวหวานเป็นเพียงผู้ครอบครองแทน ส่วนนางเจิมหาได้ครอบครองไม่แม้ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2523 นางเขียวหวานและนางเจิมจะได้ขายที่ดินพิพาทให้โจทก์ตามสัญญาซื้อขายเอกสารหมาย จ.1 และโจทก์ได้ครอบครองที่ดินพิพาทสืบต่อมาก็ตาม วัดจำเลยก็ยังคงมีสิทธิครอบครองเช่นเดิมเพราะโจทก์ต้องห้ามมิให้ยกอายุความขึ้นต่อสู้กับวัดในเรื่องทรัพย์สินอันเป็นที่ธรณีสงฆ์ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505มาตรา 34..."พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5528/2533นาย สมบูรณ์ คง เส นโจทก์วัด พระ มหาธาตุว รม หา วิหารจำเลย ป.พ.พ. ม. 1367, ม. 1368, ม. 1378 ป.วิ.พ. ม. 86 พ.ร.บ.คณะสงฆ์ พ.ศ.2484 ม. 34 โจทก์กล่าวอ้างขึ้นในชั้นฎีกาโดยแนบหนังสือรับรองของปลัดอำเภอรักษาราชการแทนนายอำเภอมาท้ายฎีกาว่า พ. ถึงแก่ความตายประมาณปี พ.ศ. 2475 เป็นการนำพยานเอกสารเข้าสู่สำนวนความโดยไม่ถูกต้องตามวิธีพิจารณาความและจำเลยไม่มีโอกาสซัก ค้านเกี่ยวกับเอกสารนี้หนังสือรับรองดังกล่าวจึงรับฟังไม่ได้ ก่อนถึงแก่ความตาย พ. สามี ข. เป็นเจ้าของที่ดินพิพาทและยกที่ดินพิพาทให้แก่วัด จำเลย โดยให้ ข. มีสิทธิเก็บกินตลอดชีวิต จำเลยได้ครอบครองที่ดินพิพาทแล้วให้ ข. นำออกให้เช่าหาประโยชน์ตามเจตนาของ พ. ข. ก็ยอมรับสิทธิของจำเลยโดยระบุในสัญญาเช่าว่าที่ดินที่ให้เช่าเป็นของวัดจำเลย ที่ดินพิพาทตก เป็นที่ธรณีสงฆ์ของวัดจำเลย นับแต่ พ. ยกให้และจำเลยรับไว้แล้วเป็นต้นมา ข. เป็นเพียงผู้ครอบครองแทน ส่วน จ. หาได้ครอบครองไม่แม้ต่อมา ข. และ จ. จะได้ขายที่ดินพิพาทให้โจทก์และโจทก์ได้ครอบครองที่ดินพิพาทสืบต่อมา วัดจำเลยก็ยังมีสิทธิครอบครองเช่นเดิม เพราะโจทก์ต้องห้ามมิให้ยกอายุความต่อสู้กับวัดในเรื่องทรัพย์สินอันเป็นที่ธรณีสงฆ์ตาม พ.ร.บ. คณะสงฆ์ มาตรา 34 การที่จำเลยได้ที่ดินพิพาทมา และสละบางส่วนไปโดยไม่ได้ลงทะเบียนการได้มาและจำหน่ายออกไปจากทะเบียนตามกฎกระทรวงฉบับที่ 2(พ.ศ. 2511) ออกตามความใน พ.ร.บ. คณะสงฆ์ฯ หาเป็นเหตุให้จำเลยเสียสิทธิในที่ดินพิพาทที่ได้รับมาไม่.โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า เมื่อวันที่ 5 ธันวาคม 2523 โจทก์ซื้อที่ดินจากนางเจิม จิระสถิตย์ และนางเขียวหวาน วัชระกาญจน์1 แปลง เนื้อที่ 4 ไร่ 3 งาน 75 ตารางวา ตั้งอยู่ตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช แล้วเข้าครอบครองทำประโยชน์ ต่อมาเมื่อประมาณเดือนพฤษภาคม 2526 โจทก์ไปยื่นคำร้องขอออกโฉนดที่ดิน เจ้าพนักงานที่ดินออกไปทำการรังวัดสอบเขตแล้วจำเลยได้คัดค้านการขอออกโฉนดที่ดินของโจทก์ และจำเลยได้ยื่นคำขอออกโฉนดที่ดินดังกล่าวด้วย เป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ ขอให้พิพากษาว่า ที่ดินตามแผนที่เอกสารท้ายฟ้องเป็นของโจทก์ ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้อง ให้จำเลยไปยื่นคำร้องขอถอนการออกโฉนดที่ดินพิพาท ถ้าไม่ไปให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยให้การและแก้ไขคำให้การว่า ที่ดินพิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินที่นายพุ่ม วัชระกาญจน์ ยกให้เป็นที่ธรณีสงฆ์ของวัดจำเลยเมื่อประมาณ 50 ปีมาแล้ว นางเจิมและนางเขียวหวานไม่ใช่เจ้าของที่ดินพิพาทไม่มีอำนาจที่จะขายได้ จำเลยได้ครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินพิพาทติดต่อกันมาประมาณ 50 ปี โจทก์หรือบุคคลใดมิได้โต้แย้งและฟ้องร้องภายใน 1 ปี คดีโจทก์จึงขาดอายุความฟ้องร้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "โจทก์ฎีกาว่า นายพุ่มสามีนางเขียวหวานไม่เคยเป็นเจ้าของที่ดินพิพาทเพราะนายพุ่มถึงแก่ความตายไปแล้วตั้งแต่ประมาณ พ.ศ. 2475 และนางเขียวหวานเพิ่งซื้อที่ดินพิพาทมาจากนายผัน มณีสุวรรณ์ เมื่อปี พ.ศ. 2493 ตามเอกสารหมาย จ.17 ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2523 นางเขียวหวานกับนางเจิม จิระสถิตย์ บุตรสาวได้ขายให้โจทก์ ตามสัญญาซื้อขายเอกสารหมาย จ.1 ศาลฎีกาเห็นว่า ในข้อนี้โจทก์ไม่มีคำพยานบุคคลและพยานเอกสารใดมาสืบแสดงว่านายพุ่มถึงแก่ความตายตั้งแต่ประมาณปี พ.ศ. 2475 โจทก์เพิ่งกล่าวอ้างขึ้นในชั้นฎีกา และแนบหนังสือรับรองของปลัดอำเภอรักษาราชการแทนนายอำเภอมาท้ายฎีกาว่านายพุ่มถึงแก่ความตายประมาณปี พ.ศ. 2475 เป็นการนำพยานเอกสารเข้าสู่สำนวนความโดยไม่ถูกต้องตามวิธีพิจารณาความและจำเลยไม่มีโอกาศซักค้านเกี่ยวกับเอกสารนี้ หนังสือรับรองดังกล่าวจึงรับฟังไม่ได้... สรุปแล้วข้อเท็จจริงเป็นอันฟังได้ว่า ก่อนถึงแก่ความตายนายพุ่มสามีนางเขียวหวานเป็นเจ้าของที่ดินพิพาท และนายพุ่มได้ยกที่ดินให้แก่วัดจำเลยแล้วโดยให้นางเขียวหวานมีสิทธิเก็บกินตลอดชีวิต และจำเลยก็ได้ครอบครองที่ดินพิพาทแล้ว นายเขียวหวานก็ยอมรับสิทธิของจำเลยด้วยดีแล้ว โดยเมื่อแบ่งที่ดินพิพาทแล้วนางเขียวหวานก็ยอมรับสิทธิของจำเลยด้วยดีแล้ว โดยเมื่อแบ่งที่ดินพิพาทให้เช่าเป็นล็อค ๆ ก็ได้ระบุในสัญญาเช่าหลายฉบับว่าที่ดินที่ให้เช่านั้นเป็นที่ดินของวัดจำเลย ส่วนการที่จำเลยได้ที่ดินพิพาทมาและสละที่ดินพิพาทบางส่วนไปโดยไม่ได้ลงทะเบียนการได้มาและจำหน่ายออกไปจากทะเบียนตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2511) ออกตามความในพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 นั้น หาได้เป็นเหตุให้จำเลยเสียสิทธิในที่ดินพิพาทที่ได้รับมาไม่ ที่ดินพิพาทได้ตกเป็นที่ธรณีสงฆ์ของวัดจำเลยตั้งแต่นายพุ่มยกให้และจำเลยรับไว้แล้วเป็นต้นมานางเขียวหวานเป็นเพียงผู้ครอบครองแทน ส่วนนางเจิมหาได้ครอบครองไม่แม้ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2523 นางเขียวหวานและนางเจิมจะได้ขายที่ดินพิพาทให้โจทก์ตามสัญญาซื้อขายเอกสารหมาย จ.1 และโจทก์ได้ครอบครองที่ดินพิพาทสืบต่อมาก็ตาม วัดจำเลยก็ยังคงมีสิทธิครอบครองเช่นเดิมเพราะโจทก์ต้องห้ามมิให้ยกอายุความขึ้นต่อสู้กับวัดในเรื่องทรัพย์สินอันเป็นที่ธรณีสงฆ์ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505มาตรา 34..."พิพากษายืน.(สวิน อักขรายุธ-เธียร ยูงทอง-ประคนธ์ พันธุ์วิชาติกุล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครอบประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 วรรคสอง บัญญัติกำหนดให้ต้องฟ้องคดีภายในหนึ่งปีนับแต่เวลาถูกแย่งการครอบครอง กำหนดเวลาหนึ่งปีดังกล่าวศาลฎีกาวินิจฉัยเป็นแนวเดียวกันตลอดมาว่า เป็นกำหนดเวลาสำหรับฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองทรัพย์มิใช่อายุความแต่เป็นบทบังคับให้ผู้ครอบครองฟ้องคดี หากไม่ฟ้องภายในกำหนดก็หมดสิทธิฟ้อง และหมดสิทธิครอบครอง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2300/2527 ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1375 วรรคสอง กฎหมายใช้คำว่า "ต้องฟ้องภายในหนึ่งปี" เป็นบทบังคับเรื่องกำหนดเวลาสำหรับฟ้อง หากไม่ฟ้องภายในกำหนดเวลาดังกล่าวก็หมดสิทธิฟ้อง คือโจทก์ย่อมหมดสิทธิครอบครองที่พิพาทเมื่อหมดสิทธิครอบครองเสียแล้วอำนาจฟ้องเรียกคืนที่พิพาทก็ไม่มีฉะนั้นกำหนดระยะเวลาตามมาตรา 1375 จึงเป็นระยะเวลาให้สิทธิฟ้องเรียกคืนการครอบครองที่ดินมือเปล่าไม่ใช่เรื่องอายุความเพราะอายุความนั้นเป็นเรื่องขณะฟ้งอสิทธิเรียกร้องยังมีอยู่แต่ไม่ใช้สิทธินั้นบังคับเสียภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดจึงขาดอายุความห้ามมิให้ฟ้องร้อง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 510/2525 กำหนดเวลาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 วรรคสอง ไม่ใช่อายุความ สำหรับคำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกนี้โจทก์จำเลยพิพาทโต้เถียงอ้างสิทธิการเป็นเจ้าของที่ดินมือเปล่า ไม่มีหนังสือสำคัญ สำหรับที่ศาลฎีกาวินิจฉัยข้อเท็จจริงว่า เดิมที่พิพาทเป็นของนายพุ่มวัชระกาญจน์นายพุ่มยกให้วัดจำเลยโดยให้นางเขียวหวานวัชระกาญจน์ภริยานายพุ่มมีสิทธิเก็บกินตลอดชีวิต วัดจำเลยได้ครอบครองที่ดินพิพาทแล้วโดยนางเขียวหวานครอบครองแทน ส่วนนางเจิมไม่ได้ครอบครองดังนี้ นางเขียวหวานซึ่งเป็นแต่เพียงผู้ครอบครองแทนและนางเจิมย่อมไม่มีสิทธิครอบครองที่พินพิพาท ไม่อาจนำไปจำหน่ายจ่ายโอนให้แก่ผู้ใดได้ การที่โจทก์รับโอนที่พิพาทโดยซื้อมาจากบุคคลทั้งสองจึงเป็นการรับโอนจากผู้ไม่มีสิทธิ โจทก์ย่อมไม่ได้สิทธิครอบครองซึ่งสอดคล้องกับหลักสุภาษิตกฎหมายที่ว่า ผู้รับโอนไม่มีสิทธิดีกว่าผู้โอน (Anassigneeisclothedwithrightsofhisassignor)ดังนั้นการครอบครองที่ดินพิพาทตามสัญญาซื้อขายที่ทำกับนางเขียวหวานและนางเจิม จึงเป็นการครอบครองโดยการสืบสิทธิไปจากผู้ขายไม่มีผลผูกพันเจ้าของ ไม่ว่าจะนานสักเพียงใดก็เป็นการครอบครองแทนจำเลยผู้เป็นเจ้าของ และถือไม่ได้ว่าโจทก์แย่งการครอบครองจากจำเลยเพราะโจทก์ไม่ได้บอกกล่าวเปลี่ยนเจตนายึดถือครอบครองมาเป็นการยึดถือเพื่อตนไปยังจำเลย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา1381 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1944/2520 ที่พิพาทเป็นที่นามือเปล่าของจำเลยฝากให้ ส.ดูแลแทนเมื่อส. นำไปขายให้แก่โจทก์โดยจำเลยมิได้รู้เห็นหรือยินยอม จึงเป็นการที่โจทก์ซื้อจากผู้ไม่มีสิทธิที่จะขายแก่ตนได้ การครอบครองของโจทก์ในนาพิพาทหลังจากการซื้อขายซึ่งไม่มีผลผูกพันจำเลยไม่ว่าจะนานสักเพียงใดก็เป็นการครอบครองแทนจำเลยผู้เป็นเจ้าของ โจทก์ไม่ได้สิทธิครอบครอง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1150/2531 ผู้ครอบครองทรัพย์สินแทนผู้อื่นจะแย่งการครอบครองทรัพย์สินนั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1375 ได้ก็ต่อเมื่อได้มีการบอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือตามมาตรา 1381 เสียก่อน เมื่อการซื้อที่ดินพิพาทจากนางเขียวหวานและนางเจิมไม่ทำให้โจทก์ได้สิทธิครอบครอง และถือไม่ได้ว่าโจทก์ก็แย่งการครอบครองจากจำเลย นับแต่วันที่โจทก์ซื้อและครอบครองที่ดินมาตั้งแต่ พ.ศ. 2523ถึง พ.ศ. 2526 ดังกล่าวผู้บันทึกมีความเห็นด้วยความเคารพต่อคำพิพากษาศาลฎีกาว่า เหตุผลที่ทำให้โจทก์ไม่ได้ครอบครองที่ดินพิพาทที่กล่าวมาข้างต้นมีน้ำหนักพอเพียงแล้ว การยกเอาข้อห้ามยกอายุความขึ้นต่อสู้กับวัดในเรื่องทรัพย์สินอันเป็นที่วัดและที่ธรณีสงฆ์ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 มาตรา 34 เป็นเหตุผลสนับสนุนด้วยอาจเป็นเหตุให้เกิดข้อสงสัยและสับสนได้ว่า ศาลฎีกาวินิจฉัยกลับหลักตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาเดิมเกี่ยวกับกำหนดเวลาฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 โดยเห็นว่าเป็นอายุความหรือไม่. อำนวยโอภาพันธ์.คำพิพากษา: โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า เมื่อวันที่ 5 ธันวาคม 2523 โจทก์ซื้อที่ดินจากนางเจิม จิระสถิตย์ และนางเขียวหวาน วัชระกาญจน์1 แปลง เนื้อที่ 4 ไร่ 3 งาน 75 ตารางวา ตั้งอยู่ตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช แล้วเข้าครอบครองทำประโยชน์ ต่อมาเมื่อประมาณเดือนพฤษภาคม 2526 โจทก์ไปยื่นคำร้องขอออกโฉนดที่ดิน เจ้าพนักงานที่ดินออกไปทำการรังวัดสอบเขตแล้วจำเลยได้คัดค้านการขอออกโฉนดที่ดินของโจทก์ และจำเลยได้ยื่นคำขอออกโฉนดที่ดินดังกล่าวด้วย เป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ ขอให้พิพากษาว่า ที่ดินตามแผนที่เอกสารท้ายฟ้องเป็นของโจทก์ ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้อง ให้จำเลยไปยื่นคำร้องขอถอนการออกโฉนดที่ดินพิพาท ถ้าไม่ไปให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยให้การและแก้ไขคำให้การว่า ที่ดินพิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินที่นายพุ่ม วัชระกาญจน์ ยกให้เป็นที่ธรณีสงฆ์ของวัดจำเลยเมื่อประมาณ 50 ปีมาแล้ว นางเจิมและนางเขียวหวานไม่ใช่เจ้าของที่ดินพิพาทไม่มีอำนาจที่จะขายได้ จำเลยได้ครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินพิพาทติดต่อกันมาประมาณ 50 ปี โจทก์หรือบุคคลใดมิได้โต้แย้งและฟ้องร้องภายใน 1 ปี คดีโจทก์จึงขาดอายุความฟ้องร้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "โจทก์ฎีกาว่า นายพุ่มสามีนางเขียวหวานไม่เคยเป็นเจ้าของที่ดินพิพาทเพราะนายพุ่มถึงแก่ความตายไปแล้วตั้งแต่ประมาณ พ.ศ. 2475 และนางเขียวหวานเพิ่งซื้อที่ดินพิพาทมาจากนายผัน มณีสุวรรณ์ เมื่อปี พ.ศ. 2493 ตามเอกสารหมาย จ.17 ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2523 นางเขียวหวานกับนางเจิม จิระสถิตย์ บุตรสาวได้ขายให้โจทก์ ตามสัญญาซื้อขายเอกสารหมาย จ.1 ศาลฎีกาเห็นว่า ในข้อนี้โจทก์ไม่มีคำพยานบุคคลและพยานเอกสารใดมาสืบแสดงว่านายพุ่มถึงแก่ความตายตั้งแต่ประมาณปี พ.ศ. 2475 โจทก์เพิ่งกล่าวอ้างขึ้นในชั้นฎีกา และแนบหนังสือรับรองของปลัดอำเภอรักษาราชการแทนนายอำเภอมาท้ายฎีกาว่านายพุ่มถึงแก่ความตายประมาณปี พ.ศ. 2475 เป็นการนำพยานเอกสารเข้าสู่สำนวนความโดยไม่ถูกต้องตามวิธีพิจารณาความและจำเลยไม่มีโอกาศซักค้านเกี่ยวกับเอกสารนี้ หนังสือรับรองดังกล่าวจึงรับฟังไม่ได้... สรุปแล้วข้อเท็จจริงเป็นอันฟังได้ว่า ก่อนถึงแก่ความตายนายพุ่มสามีนางเขียวหวานเป็นเจ้าของที่ดินพิพาท และนายพุ่มได้ยกที่ดินให้แก่วัดจำเลยแล้วโดยให้นางเขียวหวานมีสิทธิเก็บกินตลอดชีวิต และจำเลยก็ได้ครอบครองที่ดินพิพาทแล้ว นายเขียวหวานก็ยอมรับสิทธิของจำเลยด้วยดีแล้ว โดยเมื่อแบ่งที่ดินพิพาทแล้วนางเขียวหวานก็ยอมรับสิทธิของจำเลยด้วยดีแล้ว โดยเมื่อแบ่งที่ดินพิพาทให้เช่าเป็นล็อค ๆ ก็ได้ระบุในสัญญาเช่าหลายฉบับว่าที่ดินที่ให้เช่านั้นเป็นที่ดินของวัดจำเลย ส่วนการที่จำเลยได้ที่ดินพิพาทมาและสละที่ดินพิพาทบางส่วนไปโดยไม่ได้ลงทะเบียนการได้มาและจำหน่ายออกไปจากทะเบียนตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2511) ออกตามความในพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 นั้น หาได้เป็นเหตุให้จำเลยเสียสิทธิในที่ดินพิพาทที่ได้รับมาไม่ ที่ดินพิพาทได้ตกเป็นที่ธรณีสงฆ์ของวัดจำเลยตั้งแต่นายพุ่มยกให้และจำเลยรับไว้แล้วเป็นต้นมานางเขียวหวานเป็นเพียงผู้ครอบครองแทน ส่วนนางเจิมหาได้ครอบครองไม่แม้ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2523 นางเขียวหวานและนางเจิมจะได้ขายที่ดินพิพาทให้โจทก์ตามสัญญาซื้อขายเอกสารหมาย จ.1 และโจทก์ได้ครอบครองที่ดินพิพาทสืบต่อมาก็ตาม วัดจำเลยก็ยังคงมีสิทธิครอบครองเช่นเดิมเพราะโจทก์ต้องห้ามมิให้ยกอายุความขึ้นต่อสู้กับวัดในเรื่องทรัพย์สินอันเป็นที่ธรณีสงฆ์ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505มาตรา 34..."พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5528/2533นาย สมบูรณ์ คง เส นโจทก์วัด พระ มหาธาตุว รม หา วิหารจำเลย ป.พ.พ. ม. 1367, ม. 1368, ม. 1378 ป.วิ.พ. ม. 86 พ.ร.บ.คณะสงฆ์ พ.ศ.2484 ม. 34 โจทก์กล่าวอ้างขึ้นในชั้นฎีกาโดยแนบหนังสือรับรองของปลัดอำเภอรักษาราชการแทนนายอำเภอมาท้ายฎีกาว่า พ. ถึงแก่ความตายประมาณปี พ.ศ. 2475 เป็นการนำพยานเอกสารเข้าสู่สำนวนความโดยไม่ถูกต้องตามวิธีพิจารณาความและจำเลยไม่มีโอกาสซัก ค้านเกี่ยวกับเอกสารนี้หนังสือรับรองดังกล่าวจึงรับฟังไม่ได้ ก่อนถึงแก่ความตาย พ. สามี ข. เป็นเจ้าของที่ดินพิพาทและยกที่ดินพิพาทให้แก่วัด จำเลย โดยให้ ข. มีสิทธิเก็บกินตลอดชีวิต จำเลยได้ครอบครองที่ดินพิพาทแล้วให้ ข. นำออกให้เช่าหาประโยชน์ตามเจตนาของ พ. ข. ก็ยอมรับสิทธิของจำเลยโดยระบุในสัญญาเช่าว่าที่ดินที่ให้เช่าเป็นของวัดจำเลย ที่ดินพิพาทตก เป็นที่ธรณีสงฆ์ของวัดจำเลย นับแต่ พ. ยกให้และจำเลยรับไว้แล้วเป็นต้นมา ข. เป็นเพียงผู้ครอบครองแทน ส่วน จ. หาได้ครอบครองไม่แม้ต่อมา ข. และ จ. จะได้ขายที่ดินพิพาทให้โจทก์และโจทก์ได้ครอบครองที่ดินพิพาทสืบต่อมา วัดจำเลยก็ยังมีสิทธิครอบครองเช่นเดิม เพราะโจทก์ต้องห้ามมิให้ยกอายุความต่อสู้กับวัดในเรื่องทรัพย์สินอันเป็นที่ธรณีสงฆ์ตาม พ.ร.บ. คณะสงฆ์ มาตรา 34 การที่จำเลยได้ที่ดินพิพาทมา และสละบางส่วนไปโดยไม่ได้ลงทะเบียนการได้มาและจำหน่ายออกไปจากทะเบียนตามกฎกระทรวงฉบับที่ 2(พ.ศ. 2511) ออกตามความใน พ.ร.บ. คณะสงฆ์ฯ หาเป็นเหตุให้จำเลยเสียสิทธิในที่ดินพิพาทที่ได้รับมาไม่.โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า เมื่อวันที่ 5 ธันวาคม 2523 โจทก์ซื้อที่ดินจากนางเจิม จิระสถิตย์ และนางเขียวหวาน วัชระกาญจน์1 แปลง เนื้อที่ 4 ไร่ 3 งาน 75 ตารางวา ตั้งอยู่ตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช แล้วเข้าครอบครองทำประโยชน์ ต่อมาเมื่อประมาณเดือนพฤษภาคม 2526 โจทก์ไปยื่นคำร้องขอออกโฉนดที่ดิน เจ้าพนักงานที่ดินออกไปทำการรังวัดสอบเขตแล้วจำเลยได้คัดค้านการขอออกโฉนดที่ดินของโจทก์ และจำเลยได้ยื่นคำขอออกโฉนดที่ดินดังกล่าวด้วย เป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ ขอให้พิพากษาว่า ที่ดินตามแผนที่เอกสารท้ายฟ้องเป็นของโจทก์ ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้อง ให้จำเลยไปยื่นคำร้องขอถอนการออกโฉนดที่ดินพิพาท ถ้าไม่ไปให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาของจำเลยจำเลยให้การและแก้ไขคำให้การว่า ที่ดินพิพาทเป็นส่วนหนึ่งของที่ดินที่นายพุ่ม วัชระกาญจน์ ยกให้เป็นที่ธรณีสงฆ์ของวัดจำเลยเมื่อประมาณ 50 ปีมาแล้ว นางเจิมและนางเขียวหวานไม่ใช่เจ้าของที่ดินพิพาทไม่มีอำนาจที่จะขายได้ จำเลยได้ครอบครองทำประโยชน์ในที่ดินพิพาทติดต่อกันมาประมาณ 50 ปี โจทก์หรือบุคคลใดมิได้โต้แย้งและฟ้องร้องภายใน 1 ปี คดีโจทก์จึงขาดอายุความฟ้องร้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "โจทก์ฎีกาว่า นายพุ่มสามีนางเขียวหวานไม่เคยเป็นเจ้าของที่ดินพิพาทเพราะนายพุ่มถึงแก่ความตายไปแล้วตั้งแต่ประมาณ พ.ศ. 2475 และนางเขียวหวานเพิ่งซื้อที่ดินพิพาทมาจากนายผัน มณีสุวรรณ์ เมื่อปี พ.ศ. 2493 ตามเอกสารหมาย จ.17 ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2523 นางเขียวหวานกับนางเจิม จิระสถิตย์ บุตรสาวได้ขายให้โจทก์ ตามสัญญาซื้อขายเอกสารหมาย จ.1 ศาลฎีกาเห็นว่า ในข้อนี้โจทก์ไม่มีคำพยานบุคคลและพยานเอกสารใดมาสืบแสดงว่านายพุ่มถึงแก่ความตายตั้งแต่ประมาณปี พ.ศ. 2475 โจทก์เพิ่งกล่าวอ้างขึ้นในชั้นฎีกา และแนบหนังสือรับรองของปลัดอำเภอรักษาราชการแทนนายอำเภอมาท้ายฎีกาว่านายพุ่มถึงแก่ความตายประมาณปี พ.ศ. 2475 เป็นการนำพยานเอกสารเข้าสู่สำนวนความโดยไม่ถูกต้องตามวิธีพิจารณาความและจำเลยไม่มีโอกาศซักค้านเกี่ยวกับเอกสารนี้ หนังสือรับรองดังกล่าวจึงรับฟังไม่ได้... สรุปแล้วข้อเท็จจริงเป็นอันฟังได้ว่า ก่อนถึงแก่ความตายนายพุ่มสามีนางเขียวหวานเป็นเจ้าของที่ดินพิพาท และนายพุ่มได้ยกที่ดินให้แก่วัดจำเลยแล้วโดยให้นางเขียวหวานมีสิทธิเก็บกินตลอดชีวิต และจำเลยก็ได้ครอบครองที่ดินพิพาทแล้ว นายเขียวหวานก็ยอมรับสิทธิของจำเลยด้วยดีแล้ว โดยเมื่อแบ่งที่ดินพิพาทแล้วนางเขียวหวานก็ยอมรับสิทธิของจำเลยด้วยดีแล้ว โดยเมื่อแบ่งที่ดินพิพาทให้เช่าเป็นล็อค ๆ ก็ได้ระบุในสัญญาเช่าหลายฉบับว่าที่ดินที่ให้เช่านั้นเป็นที่ดินของวัดจำเลย ส่วนการที่จำเลยได้ที่ดินพิพาทมาและสละที่ดินพิพาทบางส่วนไปโดยไม่ได้ลงทะเบียนการได้มาและจำหน่ายออกไปจากทะเบียนตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2511) ออกตามความในพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 นั้น หาได้เป็นเหตุให้จำเลยเสียสิทธิในที่ดินพิพาทที่ได้รับมาไม่ ที่ดินพิพาทได้ตกเป็นที่ธรณีสงฆ์ของวัดจำเลยตั้งแต่นายพุ่มยกให้และจำเลยรับไว้แล้วเป็นต้นมานางเขียวหวานเป็นเพียงผู้ครอบครองแทน ส่วนนางเจิมหาได้ครอบครองไม่แม้ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2523 นางเขียวหวานและนางเจิมจะได้ขายที่ดินพิพาทให้โจทก์ตามสัญญาซื้อขายเอกสารหมาย จ.1 และโจทก์ได้ครอบครองที่ดินพิพาทสืบต่อมาก็ตาม วัดจำเลยก็ยังคงมีสิทธิครอบครองเช่นเดิมเพราะโจทก์ต้องห้ามมิให้ยกอายุความขึ้นต่อสู้กับวัดในเรื่องทรัพย์สินอันเป็นที่ธรณีสงฆ์ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505มาตรา 34..."พิพากษายืน.(สวิน อักขรายุธ-เธียร ยูงทอง-ประคนธ์ พันธุ์วิชาติกุล)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุการฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครอบประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 วรรคสอง บัญญัติกำหนดให้ต้องฟ้องคดีภายในหนึ่งปีนับแต่เวลาถูกแย่งการครอบครอง กำหนดเวลาหนึ่งปีดังกล่าวศาลฎีกาวินิจฉัยเป็นแนวเดียวกันตลอดมาว่า เป็นกำหนดเวลาสำหรับฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองทรัพย์มิใช่อายุความแต่เป็นบทบังคับให้ผู้ครอบครองฟ้องคดี หากไม่ฟ้องภายในกำหนดก็หมดสิทธิฟ้อง และหมดสิทธิครอบครอง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2300/2527 ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1375 วรรคสอง กฎหมายใช้คำว่า "ต้องฟ้องภายในหนึ่งปี" เป็นบทบังคับเรื่องกำหนดเวลาสำหรับฟ้อง หากไม่ฟ้องภายในกำหนดเวลาดังกล่าวก็หมดสิทธิฟ้อง คือโจทก์ย่อมหมดสิทธิครอบครองที่พิพาทเมื่อหมดสิทธิครอบครองเสียแล้วอำนาจฟ้องเรียกคืนที่พิพาทก็ไม่มีฉะนั้นกำหนดระยะเวลาตามมาตรา 1375 จึงเป็นระยะเวลาให้สิทธิฟ้องเรียกคืนการครอบครองที่ดินมือเปล่าไม่ใช่เรื่องอายุความเพราะอายุความนั้นเป็นเรื่องขณะฟ้งอสิทธิเรียกร้องยังมีอยู่แต่ไม่ใช้สิทธินั้นบังคับเสียภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดจึงขาดอายุความห้ามมิให้ฟ้องร้อง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 510/2525 กำหนดเวลาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 วรรคสอง ไม่ใช่อายุความ สำหรับคำพิพากษาศาลฎีกาที่บันทึกนี้โจทก์จำเลยพิพาทโต้เถียงอ้างสิทธิการเป็นเจ้าของที่ดินมือเปล่า ไม่มีหนังสือสำคัญ สำหรับที่ศาลฎีกาวินิจฉัยข้อเท็จจริงว่า เดิมที่พิพาทเป็นของนายพุ่มวัชระกาญจน์นายพุ่มยกให้วัดจำเลยโดยให้นางเขียวหวานวัชระกาญจน์ภริยานายพุ่มมีสิทธิเก็บกินตลอดชีวิต วัดจำเลยได้ครอบครองที่ดินพิพาทแล้วโดยนางเขียวหวานครอบครองแทน ส่วนนางเจิมไม่ได้ครอบครองดังนี้ นางเขียวหวานซึ่งเป็นแต่เพียงผู้ครอบครองแทนและนางเจิมย่อมไม่มีสิทธิครอบครองที่พินพิพาท ไม่อาจนำไปจำหน่ายจ่ายโอนให้แก่ผู้ใดได้ การที่โจทก์รับโอนที่พิพาทโดยซื้อมาจากบุคคลทั้งสองจึงเป็นการรับโอนจากผู้ไม่มีสิทธิ โจทก์ย่อมไม่ได้สิทธิครอบครองซึ่งสอดคล้องกับหลักสุภาษิตกฎหมายที่ว่า ผู้รับโอนไม่มีสิทธิดีกว่าผู้โอน (Anassigneeisclothedwithrightsofhisassignor)ดังนั้นการครอบครองที่ดินพิพาทตามสัญญาซื้อขายที่ทำกับนางเขียวหวานและนางเจิม จึงเป็นการครอบครองโดยการสืบสิทธิไปจากผู้ขายไม่มีผลผูกพันเจ้าของ ไม่ว่าจะนานสักเพียงใดก็เป็นการครอบครองแทนจำเลยผู้เป็นเจ้าของ และถือไม่ได้ว่าโจทก์แย่งการครอบครองจากจำเลยเพราะโจทก์ไม่ได้บอกกล่าวเปลี่ยนเจตนายึดถือครอบครองมาเป็นการยึดถือเพื่อตนไปยังจำเลย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา1381 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1944/2520 ที่พิพาทเป็นที่นามือเปล่าของจำเลยฝากให้ ส.ดูแลแทนเมื่อส. นำไปขายให้แก่โจทก์โดยจำเลยมิได้รู้เห็นหรือยินยอม จึงเป็นการที่โจทก์ซื้อจากผู้ไม่มีสิทธิที่จะขายแก่ตนได้ การครอบครองของโจทก์ในนาพิพาทหลังจากการซื้อขายซึ่งไม่มีผลผูกพันจำเลยไม่ว่าจะนานสักเพียงใดก็เป็นการครอบครองแทนจำเลยผู้เป็นเจ้าของ โจทก์ไม่ได้สิทธิครอบครอง คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1150/2531 ผู้ครอบครองทรัพย์สินแทนผู้อื่นจะแย่งการครอบครองทรัพย์สินนั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1375 ได้ก็ต่อเมื่อได้มีการบอกกล่าวเปลี่ยนลักษณะแห่งการยึดถือตามมาตรา 1381 เสียก่อน เมื่อการซื้อที่ดินพิพาทจากนางเขียวหวานและนางเจิมไม่ทำให้โจทก์ได้สิทธิครอบครอง และถือไม่ได้ว่าโจทก์ก็แย่งการครอบครองจากจำเลย นับแต่วันที่โจทก์ซื้อและครอบครองที่ดินมาตั้งแต่ พ.ศ. 2523ถึง พ.ศ. 2526 ดังกล่าวผู้บันทึกมีความเห็นด้วยความเคารพต่อคำพิพากษาศาลฎีกาว่า เหตุผลที่ทำให้โจทก์ไม่ได้ครอบครองที่ดินพิพาทที่กล่าวมาข้างต้นมีน้ำหนักพอเพียงแล้ว การยกเอาข้อห้ามยกอายุความขึ้นต่อสู้กับวัดในเรื่องทรัพย์สินอันเป็นที่วัดและที่ธรณีสงฆ์ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 มาตรา 34 เป็นเหตุผลสนับสนุนด้วยอาจเป็นเหตุให้เกิดข้อสงสัยและสับสนได้ว่า ศาลฎีกาวินิจฉัยกลับหลักตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาเดิมเกี่ยวกับกำหนดเวลาฟ้องเอาคืนซึ่งการครอบครองตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1375 โดยเห็นว่าเป็นอายุความหรือไม่. อำนวยโอภาพันธ์.