ข้อบังคับข้อบังคับว่าด้วยวิธีการปฏิบัติเกี่ยวกับการเงินขององค์การพ.ศ. ๒๔๙๕[๑] อาศัยอำนาจตามความในมาตรา๑๓ แห่งพระราชบัญญัติเงินคงคลัง พ.ศ. ๒๔๙๑ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังกำหนดข้อบังคับไว้ดังต่อไปนี้ทั่วไป ข้อ๑ องค์การตามข้อบังคับนี้หมายถึงองค์การค้าหรือส่วนราชการที่ดำเนินกิจการทำนองการค้า หรืออุตสาหกรรมบรรดาที่ใช้ทุนหรือทุนหมุนเวียนของรัฐ แบ่งออกเป็น ๒ ประเภท คือประเภทที่๑ ได้แก่องค์การที่ดำเนินกิจการโดยมีบัญชีทุนหรือทุนหมุนเวียนไว้ที่กระทรวงการคลังประเภทที่๒ ได้แก่องค์การที่ดำเนินกิจการโดยไม่มีบัญชีทุนหรือทุนหมุนเวียนไว้ที่กระทรวงการคลังข้อ๒องค์การใดสมควรจัดเข้าเป็นประเภทใดตามที่กล่าวไว้ในข้อ ๑ให้กระทรวงเจ้าสังกัดขอทำความตกลงกับกระทรวงการคลังองค์การประเภทที่ ๑ ข้อ๓บรรดาเงินรายรับขององค์การประเภทนี้ ให้นำส่งเข้าบัญชีทุนหรือทุนหมุนเวียนที่กระทรวงการคลังหรือคลังจังหวัด หรือคลังอำเภอ แล้วแต่กรณี ทั้งนี้ ต้องนำส่งอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้งแต่ถ้าเงินรายรับเป็นจำนวนเกินกว่า ๓,๐๐๐ บาทก็ให้นำส่งอย่างช้าภายในวันทำการรุ่งขึ้น โดยไม่ต้องรอจนครบสัปดาห์ข้อ๔ องค์การใดประสงค์จะมีเงินหมุนเวียนไว้เพื่อความสะดวกแก่การดำเนินงานให้ขอทำความตกลงกับกระทรวงการคลัง เพื่อกำหนดวงเงินเงินหมุนเวียนนี้สำหรับส่วนกลางถ้าประสงค์จะเก็บไว้เป็นเงินสดประจำที่ทำการสำหรับใช้จ่ายเป็นรายย่อยเป็นจำนวนเท่าใด ให้ขอทำความตกลงกับกระทรวงการคลัง นอกนั้นให้นำฝากเข้าบัญชีขององค์การซึ่งจะได้เปิดขึ้น ณ ธนาคารแห่งประเทศไทย ถ้ามีความจำเป็นต้องฝากธนาคารอื่นใดให้ขอทำความตกลงกับกระทรวงการคลังสำหรับส่วนภูมิภาคให้มีเงินสดประจำที่ทำการได้เฉพาะสำหรับใช้จ่ายเป็นรายย่อยตามจำนวนที่จะได้ตกลงกับกระทรวงการคลังข้อ๕ การเก็บรักษาเงินสด เช็ค และใบยืมให้มีกรรมการอย่างน้อย ๓ คน เป็นผู้เก็บรักษาและรับผิดชอบร่วมกันส่วนเอกสารตลอดจนใบสำคัญและหลักฐานอื่นใด อันเกี่ยวกับการเงินทั้งสิ้นให้เก็บไว้ที่ปลอดภัยข้อ๖ให้หัวหน้าองค์การทำการตรวจสอบรับรองบัญชีเงินทุนหรือทุนหมุนเวียนที่กระทรวงการคลังบัญชีเงินฝากธนาคารและเงินคงเหลือ ณ ที่ทำการเป็นประจำทุกวันข้อ๗ การเบิกเงินจากคลังให้ปฏิบัติตามระเบียบของกระทรวงการคลัง ว่าด้วยการเบิกจ่ายเงินจากคลังโดยอนุโลมข้อ๘ การจ่ายเงินขององค์กรต้องมีใบสำคัญคู่จ่ายไว้เป็นหลักฐาน และจะจ่ายได้เฉพาะเพื่อกิจการค้าหรืออุตสาหกรรมภายในขอบเขตแห่งวัตถุประสงค์ขององค์การเท่านั้นส่วนอำนาจและหน้าที่ในทางการเงินของเจ้าหน้าที่ขององค์การให้แต่ละองค์การวางระเบียบขึ้นไว้ด้วยความเห็นชอบของกระทรวงการคลังข้อ๙การจ่ายเงินขององค์การสำหรับส่วนกลาง โดยปกติให้จ่ายเป็นเช็ค ถ้ามีความจำเป็นจะเบิกเงินจากธนาคารเพื่อจ่ายเป็นเงินสดก็ได้แต่ในกรณีนี้ให้เก็บรักษาไว้รอการจ่ายได้ไม่เกิน ๓ วันทำการ นับแต่วันเบิกเงินมา(ไม่รวมถึงเงินสดประจำที่ทำการที่กำหนดไว้ตามความในข้อ ๔ วรรค ๒)เมื่อพ้นกำหนดนี้แล้วให้นำส่งคืนเข้าบัญชีที่ธนาคารของตนทั้งสิ้นและถ้าจ่ายไม่หมดหรือยังไม่ได้จ่ายภายใน ๑๕ วันนับแต่วันที่ได้รับเงินจากกระทรวงการคลังก็ให้ถอนและนำส่งคืนเข้าบัญชีเงินทุนหรือทุนหมุนเวียนที่กระทรวงการคลังอย่างช้าในวันทำการรุ่งขึ้นยกเว้นองค์การที่กระทรวงการคลังอนุญาตให้มีเงินหมุนเวียนตามความในข้อ ๔ ซึ่งในกรณีนี้เมื่อยอดเงินในบัญชีที่ธนาคารของตนรวมกับเงินสดประจำที่ทำการเป็นจำนวนเงินเกินกว่าวงเงินหมุนเวียนที่ได้รับอนุญาตเท่าใดก็ให้ถอนส่วนที่เกินนำส่งคืนเข้าบัญชีเงินทุนหรือทุนหมุนเวียนที่กระทรวงการคลังอย่างช้าในวันทำการรุ่งขึ้นการออกเช็คสั่งจ่ายเงินต้องมีผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายร่วมกัน ๒ คนสำหรับส่วนภูมิภาคเงินที่ได้เบิกจากคลังแล้ว ถ้าจ่ายไม่หมด หรือยังไม่ได้จ่ายภายใน ๑๕ วันนับแต่วันที่ได้รับเงิน ให้ผู้เบิกนำส่งคืนคลังในวันทำการรุ่งขึ้นข้อ๑๐การกำหนดตำแหน่งและอัตราเงินเดือนเจ้าหน้าที่หรือคนงานขององค์การให้อนุโลมปฏิบัติตามพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือนโดยได้รับอนุญาตจากกระทรวงการคลังการบรรจุการเลื่อนเงินเดือนและการแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ซึ่งได้รับความตกลงจากระทรวงการคลังข้อ๑๑ การจัดหาพัสดุนอกจากวัตถุดิบหรือสินค้าขององค์การ หรือการจ้างเหมา ให้ใช้ระเบียบการพัสดุหรือระเบียบการจ้างเหมาของกระทรวงการคลังส่วนการจัดซื้อวัตถุดิบหรือสินค้าให้แต่ละองค์การวางระเบียบขึ้นด้วยความเห็นชอบของกระทรวงการคลังข้อ๑๒การบัญชีให้ปฏิบัติตามแบบบัญชีคู่สากล และให้รายงานผลของกิจการที่กระทำพร้อมด้วยงบรายรับรายจ่ายและเงินคงเหลือประจำเดือน ส่งกระทรวงการคลังทุกเดือนภายใน๑๕ วัน นับแต่วันสิ้นเดือนข้อ๑๓ให้องค์การมีการตรวจสอบบัญชีการเงิน ตัวเงิน และเช็คตลอดจนเอกสารและหลักฐานเกี่ยวกับการเงินทั้งสิ้นเป็นการภายในเป็นการประจำข้อ๑๔ การปิดบัญชีให้กระทำปีละครั้งและโดยปกติให้ถือรอบปีบัญชีตั้งแต่มกราคม ถึง ธันวาคมองค์การใดมีความจำเป็นต้องใช้รอบปีบัญชีเป็นอย่างอื่นให้ขอทำความตกลงกับกระทรวงการคลังเมื่อปิดบัญชีเสร็จแล้วให้ส่งร่างบัญชีงบดุลย์ บัญชีทำการ บัญชีการค้า บัญชีกำไรและขาดทุน พร้อมด้วยรายละเอียดอื่นๆ ให้กระทรวงการคลังภายในกำหนด ๓ เดือน นับแต่วันสิ้นปีบัญชีร่างบัญชีงบดุลย์นั้นเมื่อกระทรวงการคลังเห็นชอบแล้ว จึงให้ส่งคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินเพื่อตรวจสอบและรับรอง แล้วส่งให้กระทรวงการคลังข้อ๑๕ การจัดสรรกำไรให้กระทำปีละ ๑ครั้ง และเมื่อกระทรวงการคลังอนุญาตแล้วให้นำเงินส่วนที่เป็นรายได้ของรัฐส่งคลังโดยเร็วในการจัดสรรกำไรนั้นองค์การใดประสงค์จะกันเงินไว้เพื่อขยายงานหรือเพื่อกิจการใดให้ส่งรายละเอียดไปขอทำความตกลงกับกระทรวงการคลังข้อ๑๖ ในกรณีลดทุนหรือเลิกกิจการให้นำทุนส่งคืนคลังให้เสร็จสิ้นภายใน ๗ วัน นับแต่วันลดทุนหรือวันที่ได้ชำระบัญชีเลิกกิจการเสร็จแล้วองค์การประเภทที่ ๒ ข้อ๑๗ให้กระทรวงทบวงกรมเจ้าสังกัดตั้งกรรมการขึ้นคณะหนึ่งเพื่อควบคุมดำเนินงานมีจำนวนไม่เกิน ๑๑ คน โดยให้มีผู้แทนกระทรวงการคลังเป็นกรรมการร่วมด้วยข้อ๑๘ให้ทุกองค์การมีข้อบังคับเกี่ยวกับกิจการของตนขึ้นไว้ข้อบังคับนั้นเมื่อได้รับความตกลงจากกระทรวงการคลังแล้ว จึงเป็นอันใช้ได้ข้อ๑๙ เพื่อความสะดวกแก่การดำเนินงานให้แต่ละองค์การพิจารณากำหนดวงเงินหมุนเวียนขึ้นไว้ตามแต่จะเห็นสมควรเงินหมุนเวียนนี้จะควรมีไว้เป็นเงินสดประจำที่ทำการสำหรับใช้จ่ายเป็นรายย่อยเท่าใดก็ให้กำหนดขึ้นไว้ นอกนั้นสำหรับส่วนกลางให้นำฝากธนาคารแห่งประเทศไทยทั้งสิ้นถ้ามีความจำเป็นต้องฝากธนาคารอื่นใด ให้ขอทำความตกลงกับกระทรวงการคลังสำหรับส่วนภูมิภาคถ้ามีธนาคาร ก็ให้นำฝากธนาคารได้ด้วยความเห็นชอบของกระทรวงการคลังถ้าไม่มีธนาคารก็ให้นำฝากคลังจังหวัด หรือคลังอำเภอแล้วแต่กรณีเงินนอกจากเงินหมุนเวียนนี้ให้นำฝากคลังตามระเบียบเงินฝากเพื่อถอนคืนของกระทรวงการคลังทั้งสิ้นข้อ๒๐ การเก็บรักษาเงินสด เช็คและใบยืมตลอดจนเอกสารใบสำคัญและหลักฐานอื่นใด ให้ปฏิบัติตามข้อ ๕ข้อ๒๑ให้ผู้อำนวยการหรือผู้จัดการขององค์การทำการตรวจสอบรับรองบัญชีเงินฝากคลังบัญชีเงินฝากธนาคารและเงินคงเหลือ ณ ที่ทำการ เป็นการประจำทุกวันข้อ๒๒การจ่ายเงินขององค์การต้องมีใบสำคัญคู่จ่ายไว้เป็นหลักฐานและจะจ่ายได้เฉพาะเพื่อกิจการค้าหรืออุตสาหกรรมภายในขอบเขตแห่งวัตถุประสงค์ขององค์การเท่านั้นข้อ๒๓การจ่ายเงินขององค์การที่มีเงินฝากไว้กับธนาคารโดยปกติให้จ่ายเป็นเช็คถ้ามีความจำเป็น จะเบิกเงินจากธนาคาร เพื่อจ่ายเป็นเงินสดก็ได้แต่ในกรณีนี้ให้เก็บรักษาไว้รอการจ่ายได้ไม่เกิน ๓ วันทำการ นับแต่วันเบิกเงินมาเมื่อพ้นกำหนดนี้แล้ว ให้นำส่งคืนเข้าบัญชีที่ธนาคารทั้งสิ้น ทั้งนี้ ไม่รวมถึงเงินสดประจำที่ทำการที่กำหนดขึ้นไว้ตามความในข้อ ๑๙การออกเช็คสั่งจ่ายเงินต้องมีผู้ลงลายมือชื่อสั่งจ่ายร่วมกัน๒ คนสำหรับส่วนภูมิภาคที่ไม่มีธนาคารให้เบิกเงินจากคลังเก็บรักษาไว้รอการจ่ายได้ไม่เกิน ๑๕ วัน นับแต่วันเบิกเงินเมื่อพ้นกำหนดนี้แล้ว ถ้าจ่ายไม่หมดหรือยังไม่ได้จ่าย ให้นำส่งฝากคลังทั้งสิ้นข้อ๒๔การกำหนดตำแหน่งและอัตราเงินเดือนเจ้าหน้าที่หรือคนงานให้เป็นอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการ ด้วยความเห็นชอบของกระทรวงเจ้าสังกัดส่วนการบรรจุ การเลื่อนเงินเดือน และการแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ขององค์การให้เป็นอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการข้อ๒๕ การจ้างเหมา การจัดหาพัสดุวัตถุดิบหรือสินค้าขององค์การให้แต่ละองค์การวางระเบียบขึ้นด้วยความเห็นชอบของกระทรวงการคลังข้อ๒๖ การบัญชี การตรวจสอบบัญชีการรายงานผลของกิจการ การจัดสรรกำไร หรือการนำทุนส่งคลัง ให้ปฏิบัติตามข้อ ๑๒ ข้อ๑๓ ข้อ ๑๔ ข้อ ๑๕ และข้อ ๑๖ประกาศ ณ วันที่ ๒เมษายน ๒๔๙๕ภ. บริภัณฑ์ยุทธกิจรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังพรพิมล/พิมพ์๒๔ ก.ค ๒๕๔๔นันทพล/ปรับปรุง๓๐ พฤศจิกายน ๒๕๔๙ก้องเกียรติ/ผู้จัดทำ๑๖ กันยายน ๒๕๕๑ชุติมา/ปรับปรุง๒๕ พฤษภาคม ๒๕๖๑[๑] ราชกิจจานุเบกษา.เล่ม ๖๙/ตอนที่ ๒๕/หน้า ๕๗๗/๑๕ เมษายน ๒๔๙๕