กฎสำนักนายกรัฐมนตรีฉบับที่ ๗๑(พ.ศ. ๒๕๒๓)ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือนพุทธศักราช๒๔๗๘[๑] อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๖ และมาตรา ๗แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช ๒๔๗๘นายกรัฐมนตรีออกกฎสำนักนายกรัฐมนตรีไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ให้ยกเลิกความในส่วนที่ ๑ ของกฎสำนักนายกรัฐมนตรี ออกตามความในมาตรา ๗แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช ๒๔๗๘ ลงวันที่ ๒๖ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๗๘ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎสำนักนายกรัฐมนตรี ฉบับที่ ๗๐ (พ.ศ. ๒๕๒๒)ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช ๒๔๗๘ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทนส่วนที่ ๑เครื่องแบบทั่วไป ข้อ ๑ เครื่องแบบข้าราชการประจำการทั่วไปให้มี ๒ ชนิด คือ๑.๑ เครื่องแบบปฏิบัติราชการ มี ๒ ประเภทก. เครื่องแบบสีกากีคอพับข. เครื่องแบบสีกากีคอแบะ๑.๒ เครื่องแบบพิธีการ มี ๕ ประเภทก. เครื่องแบบปกติขาวข. เครื่องแบบปกติกากีคอตั้งค. เครื่องแบบครึ่งยศง. เครื่องแบบเต็มยศจ. เครื่องแบบสโมสรข้อ ๒ ภายใต้บังคับแห่งข้อ ๓ และข้อ ๔๒.๑ เครื่องแบบปฏิบัติราชการ ประกอบด้วย(๑) หมวกข้าราชการชายให้ใช้หมวกได้ ๒ แบบแบบที่ ๑ หมวกทรงหม้อตาลสีกากีกะบังหน้าทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ สายรัดคางหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็กติดที่ข้างหมวกข้างละ ๑ ดุม ผ้าพันหมวกสีกากีที่หน้าหมวกติดตราครุฑพ่าห์ในบัวกระหนกทำด้วยโลหะสีทอง สูง ๖.๕ เซนติเมตรแบบที่ ๒ หมวกแก๊ปทรงอ่อนสีกากี หน้าหมวกติดตราครุฑพ่าห์ปักดิ้นสีทอง สูง ๔.๕ เซนติเมตร ข้าราชการหญิงให้ใช้หมวกได้ ๓ แบบแบบที่ ๑ อนุโลมตามแบบหมวกของข้าราชการชาย แต่เป็นทรงอ่อนแบบที่ ๒ หมวกแก๊ปทรงอ่อนพับปีกสีกากี สายรัดคางสีทองกว้าง๑ เซนติเมตร มีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็กติดที่ข้างหมวกข้างละ ๑ ดุมผ้าพันหมวกสีกากี หน้าหมวกติดตราครุฑพ่าห์ปักดิ้นสีทองสูง ๔.๕ เซนติเมตรบนหมอนสีกากีแบบที่ ๓ หมวกหนีบสีกากีด้านหน้ามีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็ก ๒ ดุม ติดซ้อนกัน มีตราครุฑพ่าห์ในบัวกระหนกสูง๔.๕ เซนติเมตร ติดที่ด้านซ้ายเหนือขอบหมวกห่างจากมุมพับด้านหน้าหมวกประมาณ ๔ เซนติเมตรการสวมหมวกให้สวมในโอกาสอันควร(๒) เสื้อข้าราชการชายให้ใช้เสื้อได้ ๒ แบบแบบที่ ๑ เสื้อคอพับสีประเภทสีกากีแขนยาวรัดข้อมือมีดุมที่ข้อมือข้างละ ๑ ดุม หรือแขนสั้น มีกระเป๋าเย็บติดที่หน้าอกเสื้อข้างละ ๑กระเป๋า เป็นกระเป๋าเสื้อมีแถบอยู่ตรงกลางตามทางดิ่งกว้าง ๓.๕ เซนติเมตรมีใบปกกระเป๋ารูปมนชายกลางแหลม หรือเป็นกระเป๋าเสื้อชนิดไม่มีแถบกลางกระเป๋าและใบปกกระเป๋าเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามุมกระเป๋าและมุมปกกระเป๋าเป็นรูปตัดพองาม ที่ปากกระเป๋าทั้งสองข้างติดดุมข้างละหนึ่งดุมสำหรับขัดใบปกกระเป๋า ตัดเสื้อผ่าอกตลอด มีสาบกว้าง ๓.๕ เซนติเมตร ติดดุมตามแนวอกเสื้อ๕ ดุม ระยะห่างกันพอสมควร และติดเครื่องหมายสังกัดที่ปกคอเสื้อด้านหน้าทั้งสองข้างที่ไหล่เสื้อประดับอินทรธนูสีเดียวกับเสื้อยาวตามความยาวของบ่าเย็บติดกับเสื้อเหนือบ่าทั้งสองข้างจากไหล่ไปคอปลายมน ด้านไหล่กว้าง ๔ เซนติเมตร ด้านคอกว้าง ๓ เซนติเมตร ตอนปลายขัดดุมติดกับตัวเสื้อในโอกาสไปงานพิธี ให้ใช้เสื้อเชิ้ตแขนยาวผูกผ้าพันคอสีดำเงื่อนกะลาสีสอดชายผ้าผูกคอไว้ภายในเสื้อภายใต้ดุมเม็ดที่สองแบบที่ ๒ เสื้อคอแบะปล่อยเอว แบบคอตื้นสีประเภทสีกากีแขนสั้นตัวเสื้อผ่าอกตลอด มีดุมที่อกเสื้อ ๔ ดุม มีกระเป๋าเย็บติดภายนอกเป็นกระเป๋าบนและล่างอย่างละสองกระเป๋ากระเป๋าบนมีใบปกมนชายกลางแหลม มีแถบกว้าง ๓.๕ เซนติเมตร ตรงกึ่งกลางกระเป๋าทางดิ่งกระเป๋าล่างเป็นกระเป๋าย่ามมีใบปกรูปตัด ที่ฝากระเป๋าทั้งสองกระเป๋าติดดุมข้างละ ๑ดุม สำหรับขัดกับใบปกกระเป๋า ที่เอวด้านหลังคาดด้วยผ้าสีเดียวกับเสื้อขนาดกว้าง ๕เซนติเมตร ชายเสื้อที่ตะเข็บกลางหลังเปิดไว้้ถึงผ้าคาดเอว ติดเครื่องหมายสังกัดที่ปกคอเสื้อด้านหน้าทั้งสองข้างให้ใช้เสื้อแบบที่ ๒ แทนเสื้อแบบที่ ๑ ในโอกาสอันควรดุมที่ใช้กับเสื้อทั้งสองแบบมีลักษณะเป็นรูปกลมแบนทำด้วยวัตถุสีเดียวกับสีเสื้อผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ให้ประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่อกเสื้อเหนือกระเป๋าบนซ้ายข้าราชการหญิง ให้ใช้เสื้อได้ ๔ แบบแบบที่ ๑ อนุโลมตามแบบเสื้อของข้าราชการชายแบบที่ ๒ เสื้อคอพับสีประเภทสีกากีสีอ่อนกว่ากระโปรงหรือสีเดียวกับกระโปรง ผ่าอกตลอดตัวเสื้อ มีสาบกว้างประมาณ ๒.๕เซนติเมตร แขนยาวรัดข้อมือ ขอบปลายแขนกว้างประมาณ ๕ เซนติเมตร หรือแขนสั้นเหนือข้อศอกเล็กน้อยตลบชาย กว้างประมาณ ๕ เซนติเมตร เดินคิ้วด้านหน้าเสื้อต่อจากเส้นบ่ามีตะเข็บผ่านกลางอกยาวตลอดตัวทั้งสองด้าน มีดุม ๕ ดุม ด้านหลังจากเส้นต่อบ่าหลังมีตะเข็บผ่านตามตัวเสื้อทั้งสองด้านเช่นเดียวกับด้านหน้า ติดเครื่องหมายสังกัดที่ปกคอเสื้อด้านหน้าทั้งสองข้างที่ไหล่เสื้อประดับอินทรธนูสีเดียวกับเสื้อยาวตามความยาวของบ่าเย็บติดกับเสื้อเหนือบ่าทั้งสองข้างจากไหล่ไปคอ ปลายมน ด้านไหล่กว้าง ๔ เซนติเมตร ด้านคอกว้าง ๓ เซนติเมตรตอนปลายขัดดุมติดกับตัวเสื้อ การสวมสอดชายเสื้อไว้ในขอบกระโปรงแบบที่ ๓ เสื้อคอพับปล่อยเอว สีประเภทสีกากีสีเดียวกับกระโปรงหรือกางเกงผ่าอกตลอดตัวเสื้อ ไม่มีสาบ ด้านหน้ามีคิ้วตามสาบ มีดุม ๔ ดุม แขนยาวหรือแขนสั้นตลบชายกว้างประมาณ ๕ เซนติเมตร มีคิ้วหน้าหลังเช่นเดียวกับแบบที่ ๒และมีเส้นแนวตะเข็บเช่นเดียวกับแบบที่ ๒ ทั้งหน้าหลัง ความยาวของเสื้อให้คลุมสะโพกพองามติดเครื่องหมายสังกัดที่ปกคอเสื้อด้านหน้าทั้งสองข้างที่ไหล่เสื้อประดับอินทรธนูสีเดียวกับเสื้อยาวตามความยาวของบ่าเย็บติดกับเสื้อเหนือบ่าทั้งสองข้างจากไหล่ไปคอปลายมน ด้านไหล่กว้าง ๔ เซนติเมตร ด้านคอกว้าง ๓ เซนติเมตรตอนปลายขัดดุมติดกับตัวเสื้อแบบที่ ๔ เสื้อคอแบะปล่อยเอว สีประเภทสีกากีสีเดียวกับกระโปรงหรือกางเกงผ่าอกตลอดตัวเสื้อ ไม่มีสาบ แขนยาวจรดข้อมือหรือแขนสั้นเหนือศอกเล็กน้อยตลบชายกว้างประมาณ ๕ เซนติเมตร ด้านหน้าเป็นคิ้วตามสาบ ดุม ๓ ดุมต่อด้านหน้าและด้านหลังยาวตามตัว ติดเครื่องหมายสังกัดที่ปกคอแบะทั้งสองข้าง และมีกระเป๋าล่างข้างละ๑ กระเป๋า เป็นกระเป๋าเจาะเฉียงเล็กน้อย ไม่มีใบปกกระเป๋าดุมที่ใช้กับเสื้อแบบที่ ๒, ๓ และ ๔ เป็นดุมสีน้ำตาลสีเดียวกับสีเสื้อการสวมเสื้อแบบที่ ๓ และแบบที่ ๔ให้ปล่อยชายเสื้อทับกระโปรงหรือกางเกง และคาดเข็มขัดตาม (๕) แบบที่ ๒ ทับเอวเสื้อในโอกาสไปงานพิธี ให้ใช้เสื้อแบบที่ ๑ หรือแบบที่ ๒โดยใช้เสื้อเชิ้ตแขนยาว ผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสี สอดชายผ้าผูกคอไว้ภายในเสื้อใต้ดุมเม็ดที่สองผู้ซึ่งได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่อกเสื้อเหนือกระเป๋าบนซ้ายด้วย(๓) อินทรธนู ให้ใช้อินทรธนูอ่อนมีเครื่องหมายตำแหน่งบนอินทรธนู ดังต่อไปนี้ข้าราชการการเมืองตำแหน่งรัฐมนตรี มีแถบกว้าง ๓ เซนติเมตรติดทางต้นอินทรธนู ๑ แถบ และแถบกว้าง ๑ เซนติเมตร ติดเรียงต่อไปอีก ๒ แถบแถบบนขมวดเป็นวงกลม ขนาดวัดเส้นผ่านศูนย์กลางวงใน ๑ เซนติเมตรข้าราชการการเมืองตำแหน่งอื่น ๆ มีแถบกว้าง ๓ เซนติเมตรติดทางต้นอินทรธนู ๑ แถบ และแถบกว้าง ๑ เซนติเมตร ติดเรียงต่อไปอีก ๑ แถบแถบบนขมวดเป็นวงกลม ขนาดวัดเส้นผ่านศูนย์กลางวงใน ๑ เซนติเมตร ทั้งนี้ ยกเว้นข้าราชการการเมืองที่มีกฎหมายว่าด้วยเครื่องแบบใช้บังคับโดยเฉพาะข้าราชการพลเรือนสามัญตำแหน่งตั้งแต่ระดับ ๗ ขึ้นไปมีแถบกว้าง ๓ เซนติเมตร ติดทางต้นอินทรธนู ๑ แถบ และแถบกว้าง ๑ เซนติเมตรติดเรียงต่อไปอีก ๑ แถบ แถบบนขมวดเป็นวงกลม ขนาดวัดเส้นผ่านศูนย์กลางวงใน ๑เซนติเมตรข้าราชการพลเรือนสามัญตำแหน่งระดับ ๕ และระดับ ๖ มีแถบกว้าง๑ เซนติเมตร ๓ แถบ แถบบนขมวดเป็นวงกลมขนาดวัดเส้นผ่านศูนย์กลางวงใน ๑ เซนติเมตรข้าราชการพลเรือนสามัญตำแหน่งระดับ ๓ และระดับ ๔ มีแถบกว้าง๑ เซนติเมตร ๒ แถบ แถบบนขมวดเป็นวงกลม ขนาดวัดเส้นผ่านศูนย์กลางวงใน ๑ เซนติเมตรข้าราชการพลเรือนสามัญตำแหน่งระดับ ๒ มีแถบกว้าง ๑เซนติเมตร ๑ แถบ ขมวดเป็นวงกลม ขนาดวัดเส้นผ่านศูนย์กลางวงใน ๑ เซนติเมตรข้าราชการพลเรือนสามัญตำแหน่งระดับ ๑ มีแถบกว้าง ๕มิลลิเมตร ๒ แถบ แถบบนขมวดเป็นวงกลม ขนาดวัดเส้นผ่านศูนย์กลางวงใน ๕ มิลลิเมตรข้าราชการพลเรือนประเภทอื่นซึ่งไม่ได้กำหนดตำแหน่งออกเป็นระดับแต่รับเงินเดือนตามระดับ ตามบัญชีท้ายพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ.๒๕๑๘ ให้ใช้เครื่องหมายตำแหน่งตามระดับเงินเดือนที่ได้รับสำหรับข้าราชการพลเรือนวิสามัญ เฉพาะแถบที่ขมวดเป็นวงกลมนั้นให้ขมวดเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสแถบดังกล่าวให้ใช้สีเหลืองหรือสีทอง การติดแถบให้ติดตามขวางที่ต้นอินทรธนูแถบแรกห่างจากต้นอินทรธนู ๕ มิลลิเมตร และแถบต่อไปเว้นระยะห่างกัน ๕ มิลลิเมตรการใช้เครื่องหมายตำแหน่งบนอินทรธนู ให้ใช้กับเสื้อแบบที่ ๑สำหรับข้าราชการชาย และแบบที่ ๑ แบบที่ ๒ และแบบที่ ๓ สำหรับข้าราชการหญิง(๔) กางเกง กระโปรงข้าราชการชายให้ใช้กางเกงแบบราชการสีประเภทสีกากีไม่พับปลายขาข้าราชการหญิงให้ใช้กางเกงหรือกระโปรงสีประเภทสีกากีได้ ๕แบบแบบที่ ๑ กางเกง อนุโลมตามแบบของข้าราชการชายแบบที่ ๒ กางเกงขายาว ขาตรง ไม่มีลวดลาย ขอบกางเกงกว้างประมาณ๑ นิ้ว มีหรือไม่มีกระเป๋าก็ได้ มีซิปด้านหน้าหรือด้านข้าง ไม่พับปลายขาแบบที่ ๓ กระโปรงยาวปิดเข่า ปลายบานเล็กน้อยแบบที่ ๔ กระโปรง มีตะเข็บหน้า ๒ ตะเข็บ ตะเข็บหลัง ๒ตะเข็บ ยาวครึ่งเข่า ปลายบานเล็กน้อยแบบที่ ๕ กระโปรงกางเกง แบบกางเกงยาวครึ่งเข่า มีตะเข็บหน้า๒ ตะเข็บ ตะเข็บหลัง ๒ ตะเข็บ มีจีบกระทบด้านหน้าและด้านหลัง(๕) เข็มขัดข้าราชการชาย ให้ใช้เข็มขัดทำด้วยด้ายถักสีกากี กว้าง ๓เซนติเมตร หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าทางนอน ปลายมนกว้าง๓.๕ เซนติเมตร ยาว ๕ เซนติเมตร มีรูปครุฑดุนนูนอยู่กึ่งกลางหัวเข็มขัดไม่มีเข็มสำหรับสอดรู ปลายเข็มขัดหุ้มด้วยโลหะสีทองกว้าง ๑ เซนติเมตรข้าราชการหญิง ให้ใช้เข็มขัด ๒ แบบแบบที่ ๑ ใช้คาดทับขอบกระโปรง โดยใช้เข็มขัดอนุโลมตามแบบข้าราชการชายแบบที่ ๒ ใช้คาดทับเสื้อ โดยใช้เข็มขัดผ้าสีประเภทสีกากีสีเดียวกับสีเสื้อกว้าง ๒.๕ เซนติเมตร หัวสี่เหลี่ยมหุ้มผ้า(๖) รองเท้า ถุงเท้าข้าราชการชาย ให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำหรือสีน้ำตาล ไม่มีลวดลาย ถุงเท้าสีเดียวกับรองเท้าข้าราชการหญิง ให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหรือรัดส้นหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำหรือสีน้ำตาลแบบปิดปลายเท้าไม่มีลวดลาย ส้นสูงไม่เกิน ๑๐ เซนติเมตร(๗) เครื่องหมายแสดงสังกัดให้มีเครื่องหมายแสดงสังกัดทำด้วยโลหะโปร่งสีทองไม่มีขอบ สูง ๒ เซนติเมตร ติดที่คอเสื้อตอนหน้าทั้งสองข้าง เป็นรูปดังต่อไปนี้สำนักนายกรัฐมนตรี รูปตราราชสีห์คชสีห์ รักษารัฐธรรมนูญกระทรวงการคลัง รูปตราปักษาวายุภักษ์กระทรวงการต่างประเทศ รูปตราบัวแก้วกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ รูปตราพระพิรุณทรงนาคกระทรวงคมนาคม รูปตราพระรามทรงรถกระทรวงพาณิชย์ รูปตราพระวิสสุกรรมกระทรวงมหาดไทย รูปตราราชสีห์กระทรวงยุติธรรม รูปตราพระดุลพ่าห์กระทรวงวิทยาศาสตร์ รูปตราปรมาณูเฟืองจักร และดวงเทคโนโลยีและการพลังงาน อาทิตย์กระทรวงศึกษาธิการ รูปตราเสมาธรรมจักรกระทรวงสาธารณสุข รูปตราคบเพลิงมีปีกและมีงูพันคบเพลิงกระทรวงอุตสาหกรรม รูปตรานารายณ์เกษียรสมุทรทบวงมหาวิทยาลัย รูปตราวชิระราชบัณฑิตยสถาน รูปตรามหามงกุฎเหนือพระขรรค์และ หนังสือสำนักพระราชวังและ รูปตรามหามงกุฎและอุณาโลมสำนักราชเลขาธิการสำนักงานตรวจเงินแผ่นดิน รูปตราคันชั่งประดิษฐ์หน้าพาน รัฐธรรมนูญสำหรับข้าราชการหญิง ให้ติดเครื่องหมายแสดงสังกัดที่คอแบะของเสื้อตอนบนทั้งสองข้างเหนือแนวเครื่องราชอิสริยาภรณ์(๘) ป้ายชื่อและตำแหน่งให้มีป้ายชื่อพื้นสีดำ ขนาดกว้างไม่เกิน ๒.๕ เซนติเมตรยาวไม่เกิน ๗.๕ เซนติเมตร แสดงชื่อตัว ชื่อสกุลและชื่อตำแหน่งในการบริหารงานหรือชื่อตำแหน่งในสายงานตามที่องค์การกลางบริหารงานบุคคลกำหนดประดับที่อกเสื้อเหนือกระเป๋าบนขวา๒.๒ เครื่องแบบพิธีการก. เครื่องแบบปกติขาว ประกอบด้วย(๑) หมวกข้าราชการชายให้ใช้หมวกทรงหม้อตาลสีขาวกะบังหน้าทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ สายรัดคางสีทองกว้าง ๑ เซนติเมตรมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็กติดที่ข้างหมวกข้างละ ๑ ดุม ผ้าพันหมวกสีขาวที่หน้าหมวกติดตราครุฑพ่าห์ปักดิ้นสีทองสูง ๕ เซนติเมตร บนหมอนสักหลาดสีขาวข้าราชการหญิง ให้ใช้หมวกได้ ๒ แบบแบบที่ ๑ อนุโลมตามแบบหมวกของข้าราชการชาย แต่เป็นทรงอ่อนแบบที่ ๒ หมวกแก๊ปทรงอ่อนพับปีกสีขาว สายรัดคางสีทองมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็กติดที่ข้างหมวกข้างละ ๑ ดุมผ้าพันหมวกสีขาว ที่หน้าหมวกติดตราครุฑพ่าห์ปักดิ้นสีทอง สูง ๔.๕ เซนติเมตรบนหมอนสักหลาดสีขาวการสวมหมวก ให้สวมในโอกาสอันควร(๒) เสื้อข้าราชการชายให้ใช้เสื้อแบบราชการสีขาว ใช้ดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดใหญ่ ๕ ดุม ผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่อกเสื้อเหนือกระเป๋าบนซ้ายด้วยข้าราชการหญิง ให้ใช้เสื้อนอกคอแบะสีขาวแบบคอแหลมหรือคอป้านแขนยาวถึงข้อมือ มีตะเข็บหลัง ๔ ตะเข็บ ที่แนวสาบอกมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง๑.๕ เซนติเมตร ๓ ดุม สำหรับแบบเสื้อคอแหลม และ ๕ ดุม สำหรับแบบเสื้อคอป้านมีกระเป๋าล่างข้างละ ๑ กระเป๋า เป็นกระเป๋าเจาะเฉียงเล็กน้อย ไม่มีใบปกกระเป๋าและให้ใช้เสื้อคอพับแขนยาวสีขาวผูกผ้าพันคอสีดำเงื่อนกะลาสีผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้ประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่อกเสื้อเบื้องซ้ายด้วย(๓) อินทรธนู ให้มีอินทรธนูแข็งกว้าง ๔ เซนติเมตรยาวตามความยาวของบ่า พื้นสักหลาดสีดำ ติดทับเสื้อเหนือบ่าทั้งสองข้างจากไหล่ไปคอด้านคอปลายมนติดดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็ก อินทรธนูมีลายดังนี้ข้าราชการการเมืองตำแหน่งรัฐมนตรีปักดิ้นสีทองลายช่อชัยพฤกษ์ เต็มแผ่นอินทรธนูข้าราชการการเมืองตำแหน่งอื่น ๆ มีแถบสีทองกว้าง ๕ มิลลิเมตรเป็นขอบและปักดิ้นสีทองลายช่อชัยพฤกษ์ยาวตลอดส่วนกลางของอินทรธนู ทั้งนี้ ยกเว้นข้าราชการการเมืองที่มีกฎหมายว่าด้วยเครื่องแบบใช้บังคับโดยเฉพาะข้าราชการพลเรือนสามัญตำแหน่งตั้งแต่ระดับ ๗ ขึ้นไปมีแถบสีทองกว้าง ๕ มิลลิเมตรเป็นขอบ และปักดิ้นสีทองลายช่อชัยพฤกษ์ยาวตลอดส่วนกลางของอินทรธนูข้าราชการพลเรือนสามัญตำแหน่งระดับ ๕ และระดับ ๖มีแถบสีทองกว้าง ๑ เซนติเมตร เป็นขอบ และปักดิ้นสีทองลายช่อชัยพฤกษ์ มีดอก ๓ ดอกเรียงตามส่วนยาวของอินทรธนู ไม่เกิน ๓ ใน ๔ ส่วนของอินทรธนูข้าราชการพลเรือนสามัญตำแหน่งระดับ ๓ และระดับ ๔มีแถบสีทองกว้าง ๑ เซนติเมตร เป็นขอบ และปักดิ้นสีทองลายช่อชัยพฤกษ์ มีดอก ๒ ดอกเรียงตามส่วนยาวของอินทรธนู ไม่เกินครึ่งหนึ่งของอินทรธนูข้าราชการพลเรือนสามัญตำแหน่งระดับ ๒ มีแถบสีทองกว้าง ๑เซนติเมตร เป็นขอบ และปักดิ้นสีทองลายช่อชัยพฤกษ์ มีดอก ๑ ดอก ไม่เกิน ๑ ใน ๔ส่วนของอินทรธนูข้าราชการพลเรือนสามัญตำแหน่งระดับ ๑ มีแถบสีทองกว้าง ๕มิลลิเมตร เป็นขอบสำหรับข้าราชการพลเรือนประเภทอื่นซึ่งไม่ได้กำหนดตำแหน่งออกเป็นระดับแต่รับเงินเดือนตามระดับ ตามบัญชีท้ายพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ.๒๕๑๘ ให้ใช้อินทรธนูตามระดับเงินเดือนที่ได้รับ(๔) กางเกง กระโปรงข้าราชการชาย ให้ใช้กางเกงแบบราชการสีขาวขายาว ไม่พับปลายขาข้าราชการหญิง ให้ใช้กระโปรงสีขาว ตีเกล็ดด้านหน้า ๒ เกล็ดและด้านหลัง ๒ เกล็ด ยาวปิดเข่า ปลายบานเล็กน้อย ใช้กับแบบเสื้อคอแหลมหรือกระโปรงสีขาวยาวปิดเข่า ปลายบานเล็กน้อย ใช้กับแบบเสื้อคอป้าน(๕) รองเท้า ถุงเท้าข้าราชการชาย ให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำชนิดผูกถุงเท้าสีดำข้าราชการหญิงให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำแบบปิดปลายเท้า ไม่มีลวดลายส้นสูงไม่เกิน ๑๐ เซนติเมตร ถุงเท้ายาวสีเนื้อข. เครื่องแบบปกติกากีคอตั้ง ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาวเว้นแต่สีของหมวก ผ้าพันหมวก หมอนสักหลาดสำหรับปักครุฑพ่าห์ เสื้อและกางเกงหรือกระโปรงเป็นสีประเภทสีกากีค. เครื่องแบบครึ่งยศ ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบปกติขาวเว้นแต่กางเกงหรือกระโปรงให้ใช้ผ้าสักหลาดหรือเสิร์จสีดำประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ง. เครื่องแบบเต็มยศลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบครึ่งยศสวมสายสะพายจ. เครื่องแบบสโมสรเครื่องแบบสโมสรสำหรับข้าราชการชาย มี ๓ แบบ คือ(๑) เครื่องแบบสโมสร ก. ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบเต็มยศ(๒) เครื่องแบบสโมสร ข. ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบสโมสรก. เว้นแต่เสื้อ ให้ใช้เสื้อสโมสรสีขาว ทำด้วยผ้าสักหลาดหรือเสิร์จเปิดอก ปาดเอว มีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็กติดที่ข้อมือข้างละ ๓ ดุมที่ระหว่างอกกับเอวข้างละ ๓ ดุมและที่บรรจบเสื้อมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดใหญ่ข้างละ ๑ ดุม ดุมคู่นี้มีสายสร้อยสีทองร้อยติดกันประกอบด้วยเสื้อกั๊กสีขาว ดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ ๓ ดุม และเสื้อเชิ้ตสีขาวอกแข็งข้อมือแข็งคอเชิ้ตชั้นเดียวแบบปีกผีเสื้อ ผูกผ้าผูกคอสีดำ เงื่อนหูกระต่ายเครื่องหมายสังกัดให้ติดที่คอแบะของเสื้อตอนบนทั้งสองข้างเหนือแนวเครื่องราชอิสริยาภรณ์ในฤดูร้อน ให้ใช้กางเกงสีขาวแทนกางเกงสีดำได้(๓) เครื่องแบบสโมสร ค.ลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบสโมสร ข. เว้นแต่เสื้อเชิ้ตอกแข็งให้ใช้เสื้อเชิ้ตอกอ่อนสีขาวและเสื้อกั๊กให้ใช้แพรแถบสีเดียวกับกางเกงรัดเอวแทนแพรแถบนี้ส่วนกลางด้านหน้ากว้าง ๑๒ เซนติเมตร ปลายทั้งสองข้างเรียวกว้าง ๑๑ เซนติเมตรที่ปลายมีขอเกี่ยวติดกันในขณะคาดทางด้านหลังสำหรับข้าราชการหญิง ให้แต่งตามสมัยนิยมข้อ ๓ ข้าราชการสังกัดสำนักพระราชวังและสำนักราชเลขาธิการให้ใช้เครื่องแบบเหมือนข้าราชการประเภทอื่นๆ เว้นแต่อินทรธนูของเครื่องแบบปกติเครื่องแบบครึ่งยศ เครื่องแบบสโมสร ให้เพิ่มเส้นลวดสีทองติดที่ขอบริมแถบทองด้านนอกสำหรับข้าราชการผู้ใดที่ได้รับมอบหมายให้ปฏิบัติหน้าที่ ดังต่อไปนี้(๑) มหาดเล็กหลวง(๒) ตำรวจหลวงรักษาพระองค์(๓) เจ้าพนักงานพระราชพิธี(๔) พนักงานรถยนต์หลวง เรือยนต์หลวงให้แต่งกายด้วยเครื่องแต่งกายตามจารีตประเพณีอันเคยมีมาในราชสำนักแต่กาลก่อนได้ในโอกาสที่สำนักพระราชวังมีคำสั่งให้แต่งการแต่งกายตามประเพณีดังกล่าวให้ประดับแพรแถบหรือเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่ได้รับพระราชทานตามหมายกำหนดการข้อ ๔ข้าราชการนอกประจำการ ให้ใช้เครื่องแบบเหมือนข้าราชการประจำการ เว้นแต่เครื่องหมายสังกัดให้ติดที่อกเสื้อเบื้องขวาข้อ ๕ภายใต้บังคับ (๓) ของ ก. ของ ๒.๒ ในข้อ ๒ ข้าราชการวิสามัญและข้าราชการประเภทอื่นซึ่งไม่ได้กำหนดตำแหน่งออกเป็นระดับตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการพลเรือนให้ใช้เครื่องแบบตามกฎนี้ แต่ข้าราชการคนใดควรแต่งระดับใดให้เป็นไปตามระเบียบซึ่งสำนักนายกรัฐมนตรีเทียบไว้ข้อ ๒[๒] (ยกเลิก)ให้ไว้ ณ วันที่ ๒๒ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๒๓พลเอก ป. ติณสูลานนท์นายกรัฐมนตรี[เอกสารแนบท้าย]๑.บัญชีอักษรย่อชื่อจังหวัด(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)หมายเหตุ :-เหตุผลในการประกาศใช้กฎสำนักนายกรัฐมนตรีฉบับนี้ คือ เนื่องจากกฎสำนักนายกรัฐมนตรีฉบับที่ ๗๐ (พ.ศ. ๒๕๒๒) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือนพุทธศักราช ๒๔๗๘ ได้ยกเลิกการใช้เครื่องหมายตำแหน่งติดบนอินทรธนูในเวลาแต่งเครื่องแบบปฏิบัติราชการแต่ในขณะเดียวกันมีหน่วยงานของส่วนราชการบางแห่งยังจำเป็นต้องใช้เครื่องหมายตำแหน่งติดบนอินทรธนูสำหรับการแต่งเครื่องแบบอยู่อีกจึงทำให้เครื่องแบบข้าราชการเกิดความไม่เหมาะสมขึ้นในบางกรณีสมควรแก้ไขเครื่องแบบข้าราชการเสียใหม่ให้เป็นระเบียบ โดยให้ข้าราชการที่แต่งเครื่องแบบปฏิบัติราชการใช้เครื่องหมายตำแหน่งติดบนอินทรธนูได้เมื่อใช้แต่งกับเสื้อสีกากีคอพับอนึ่ง โดยเหตุที่เครื่องแบบปฏิบัติราชการสีกากีคอแบะเป็นชุดที่มีไว้เพื่อให้แต่งตามความเหมาะสมในโอกาสอันสมควรมิใช่สำหรับใช้ในโอกาสไปงานพิธี จึงไม่กำหนดให้ใช้เครื่องหมายตำแหน่งติดบนอินทรธนูและพร้อมกันนั้นได้ตัดอินทรธนูที่เสื้อสีกากีคอแบะปล่อยเอวของข้าราชการหญิงออกไปด้วยเพื่อให้สอดคล้องกันกับเสื้อสีกากีคอแบะของข้าราชการชายนอกจากนี้ ได้กำหนดเครื่องหมายแสดงสังกัดของกระทรวงวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและการพลังงาน กับเครื่องหมายแสดงสังกัดของราชบัณฑิตยสถานขึ้นใหม่และโดยที่เครื่องแบบสำหรับเจ้าพนักงานบางตำแหน่งในกรมสรรพสามิตได้มีการกำหนดเครื่องหมายสังกัดอักษรย่อชื่อจังหวัดไว้สำหรับเจ้าพนักงานสรรพสามิตใช้ประดับกับการแต่งเครื่องแบบแต่ปรากฏว่าจังหวัดพระนครธนบุรีได้เปลี่ยนเป็นกรุงเทพมหานครและได้มีการจัดตั้งจังหวัดเพิ่มขึ้นอีก คือจังหวัดพะเยาและจังหวัดยโสธรสมควรแก้ไขเครื่องหมายสังกัด อักษรย่อชื่อจังหวัดสำหรับจังหวัดที่มีการเปลี่ยนชื่อและจังหวัดที่เพิ่มขึ้นเพื่อให้ถูกต้องกับสภาพความเป็นจริงด้วย จึงจำเป็นต้องออกกฎสำนักนายกรัฐมนตรีนี้ กฎสำนักนายกรัฐมนตรี ฉบับที่ ๘๒ (พ.ศ. ๒๕๓๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือนพุทธศักราช ๒๔๗๘[๓]หมายเหตุ :-เหตุผลในการประกาศใช้กฎสำนักนายกรัฐมนตรีฉบับนี้ คือ เนื่องจากกฎสำนักนายกรัฐมนตรีฉบับที่ ๖๓ (พ.ศ. ๒๕๑๔) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือนพุทธศักราช ๒๔๗๘ (ว่าด้วยเครื่องแบบเจ้าพนักงานบางตำแหน่งในสรรพสามิต)ได้ใช้มานานแล้ว ขณะนี้ตำแหน่งและระดับของข้าราชการกรมสรรพสามิตได้ปรับปรุงและเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมมากทำให้เครื่องแบบที่กำหนดไว้ไม่เหมาะสมสมควรปรับปรุงเครื่องแบบเจ้าพนักงานสรรพสามิตให้เหมาะสมกับงานและสภาพของหน้าที่ในปัจจุบัน จึงจำเป็นต้องออกกฎสำนักนายกรัฐมนตรีนี้โชติกานต์/จัดทำ๖ มิถุนายน ๒๕๖๓อรญา/ตรวจ๘ มิถุนายน ๒๕๖๓[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๙๗/ตอนที่ ๘๖/ฉบับพิเศษ หน้า ๒/๑ มิถุนายน ๒๕๒๓[๒] ข้อ๒ ยกเลิกโดยกฎสำนักนายกรัฐมนตรี ฉบับที่ ๘๒(พ.ศ. ๒๕๓๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช๒๔๗๘[๓] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๑๑/ตอนที่ ๒๑ ก/หน้า ๓๕/๓ มิถุนายน ๒๕๓๗