คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6492/2531หลักกฎหมาย: ตามข้อตกลงกำหนดให้สะสมและเลื่อนวันหยุดพักผ่อนประจำปีไปรวมหยุดในปีที่ถูกเลิกจ้างได้ โจทก์จึงมีสิทธิหยุดพักผ่อนสำหรับวันที่สะสมมาในปีที่ถูกเลิกจ้าง เมื่อโจทก์มิได้หยุดพักผ่อนและถูกเลิกจ้างเพราะเหตุเกษียณอายุ จำเลยจึงต้องจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีโดยคิดคำนวณจากค่าจ้างในปีที่เลิกจ้างนั้นให้แก่โจทก์โจทก์ฟ้องขอบังคับจำเลยผู้เป็นนายจ้าง จ่ายค่าชดเชยและค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปี จำเลยให้การว่า โจทก์ไม่ใช้สิทธิลาหยุดพักผ่อนประจำปีเอง ไม่มีสิทธิฟ้องบังคับจากจำเลยศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีให้แก่โจทก์ จำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า ฯลฯ "จำเลยอุทธรณ์เป็นข้อที่สามว่า การหยุดพักผ่อนประจำปีโจทก์แต่ละคนจะเลือกหยุดวันใดก็ได้ จำเลยไม่เคยยับยั้ง แต่โจทก์แต่ละคนไม่ใช้สิทธิลาหยุดเองการเรียกเอาค่าจ้างในวันหยุดพักผ่อนประจำปีจึงเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต และที่ศาลแรงงานกลางคำนวณค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีที่สะสม โดยคิดจากค่าจ้างของปีที่ถูกเลิกจ้างเป็นการไม่ถูกต้อง พิเคราะห์แล้วเห็นว่า จำเลยมิได้กำหนดล่วงหน้าให้โจทก์แต่ละคนลาหยุดพักผ่อนประจำปีได้ในช่วงใด ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 10 จำเลยจึงไม่อาจอ้างได้ว่าโจทก์แต่ละคนไม่ใช้สิทธิลาหยุดพักผ่อนประจำปีเอง โจทก์แต่ละคนจึงมีสิทธิฟ้องเรียกค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีจากจำเลยได้และไม่เป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริตแต่อย่างใด ส่วนการคิดคำนวณค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีที่สะสมและเลื่อนไปรวมหยุดในปีที่ถูกเลิกจ้างนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่า เมื่อมีการตกลงให้สะสมและเลื่อนวันหยุดพักผ่อนประจำปีไปรวมหยุดในปีที่ถูกเลิกจ้างโจทก์แต่ละคนย่อมมีสิทธิหยุดพักผ่อนสำหรับวันที่สะสมมาในปีที่ถูกเลิกจ้างได้ เมื่อโจทก์แต่ละคนมิได้หยุดพักผ่อนและถูกเลิกจ้างโดยที่มิได้กระทำความผิด จำเลยก็มีหน้าที่ต้องจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปี โดยคิดคำนวณจากค่าจ้างในปีที่เลิกจ้างให้แก่โจทก์ ที่ศาลแรงงานกลางคิดคำนวณมาจึงชอบแล้ว"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6492/2531นาย ยนต์ อุดมสุข กับพวกโจทก์การท่าเรือแห่งประเทศไทยจำเลย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 10ตามข้อตกลงกำหนดให้สะสมและเลื่อนวันหยุดพักผ่อนประจำปีไปรวมหยุดในปีที่ถูกเลิกจ้างได้ โจทก์จึงมีสิทธิหยุดพักผ่อนสำหรับวันที่สะสมมาในปีที่ถูกเลิกจ้าง เมื่อโจทก์มิได้หยุดพักผ่อนและถูกเลิกจ้างเพราะเหตุเกษียณอายุ จำเลยจึงต้องจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีโดยคิดคำนวณจากค่าจ้างในปีที่เลิกจ้างนั้นให้แก่โจทก์โจทก์ฟ้องขอบังคับจำเลยผู้เป็นนายจ้าง จ่ายค่าชดเชยและค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปี จำเลยให้การว่า โจทก์ไม่ใช้สิทธิลาหยุดพักผ่อนประจำปีเอง ไม่มีสิทธิฟ้องบังคับจากจำเลยศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีให้แก่โจทก์ จำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า ฯลฯ "จำเลยอุทธรณ์เป็นข้อที่สามว่า การหยุดพักผ่อนประจำปีโจทก์แต่ละคนจะเลือกหยุดวันใดก็ได้ จำเลยไม่เคยยับยั้ง แต่โจทก์แต่ละคนไม่ใช้สิทธิลาหยุดเองการเรียกเอาค่าจ้างในวันหยุดพักผ่อนประจำปีจึงเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต และที่ศาลแรงงานกลางคำนวณค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีที่สะสม โดยคิดจากค่าจ้างของปีที่ถูกเลิกจ้างเป็นการไม่ถูกต้อง พิเคราะห์แล้วเห็นว่า จำเลยมิได้กำหนดล่วงหน้าให้โจทก์แต่ละคนลาหยุดพักผ่อนประจำปีได้ในช่วงใด ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 10 จำเลยจึงไม่อาจอ้างได้ว่าโจทก์แต่ละคนไม่ใช้สิทธิลาหยุดพักผ่อนประจำปีเอง โจทก์แต่ละคนจึงมีสิทธิฟ้องเรียกค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีจากจำเลยได้และไม่เป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริตแต่อย่างใด ส่วนการคิดคำนวณค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีที่สะสมและเลื่อนไปรวมหยุดในปีที่ถูกเลิกจ้างนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่า เมื่อมีการตกลงให้สะสมและเลื่อนวันหยุดพักผ่อนประจำปีไปรวมหยุดในปีที่ถูกเลิกจ้างโจทก์แต่ละคนย่อมมีสิทธิหยุดพักผ่อนสำหรับวันที่สะสมมาในปีที่ถูกเลิกจ้างได้ เมื่อโจทก์แต่ละคนมิได้หยุดพักผ่อนและถูกเลิกจ้างโดยที่มิได้กระทำความผิด จำเลยก็มีหน้าที่ต้องจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปี โดยคิดคำนวณจากค่าจ้างในปีที่เลิกจ้างให้แก่โจทก์ ที่ศาลแรงงานกลางคิดคำนวณมาจึงชอบแล้ว"พิพากษายืน(ศักดา โมกขมรรคกุล-มาโนช เพียรสนอง-นำชัย สุนทรพินิจกิจ)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้มีปัญหาว่า เมื่อมีการตกลงสะสมวันหยุดพักผ่อนประจำปีในปีที่ผ่านมา แล้วนำมารวมกับวันหยุดพักผ่อนประจำปีในปีปัจจุบันซึ่งประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานฯ ข้อ 10 วรรคสองเปิดโอกาสให้ทำได้แล้ว ในกรณีนี้จะคำนวณค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีอย่างไร หากลูกจ้างผู้นั้นได้ถูกเลิกจ้างและยังไม่ได้ใช้สิทธิหยุดพักผ่อนประจำปีแต่อย่างใด จำเลยซึ่งเป็นนายจ้างโต้แย้งในทำนองว่า ต้องแยกคำนวณค่าจ้างเป็นรายปี ตามอัตราค่าจ้างของแต่ละปีที่มีค่าจ้างต่างกัน กล่าวคือในกรณีที่มีการขึ้นค่าจ้างทุกปี ค่าจ้างในปีที่ผ่านมาต้องมีจำนวนค่าจ้างน้อยกว่าค่าจ้างในปีปัจจุบัน เช่นในปีที่แล้วลูกจ้างได้ค่าจ้างวันละ 100 บาท และในปีปัจจุบันได้ค่าจ้างวันละ 120 บาทหากมีวันหยุดพักผ่อนประจำปีในปีที่แล้วที่สะสมไว้ 6 วัน ก็คำนวณเป็นค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนเป็นเงิน 600 บาท ส่วนค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีในปีปัจจุบันที่ลูกจ้างถูกเลิกจ้างจำนวน 6 วัน ก็ต้องคำนวณเป็นค่าจ้าง 720 บาท รวมทั้งสองปีเป็นเงิน1,320 บาท คำพิพากษาฎีกาฉบับนี้วินิจฉัยว่า จะแยกคำนวณเป็นรายปีไม่ได้ต้องคำนวณค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีในอัตราค่าจ้างที่ได้รับอยู่ในปีปัจจุบันหรือในปีที่เลิกจ้าง ในกรณีตามตัวอย่างข้างต้น ลูกจ้างมีวันหยุดพักผ่อนประจำปี รวม 2 ปี เป็นจำนวน 12 วันต้องได้รับค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปี วันละ 120 บาทรวมเป็นเงิน 1,440 บาท ข้อวินิจฉัยดังกล่าว น่าจะถูกต้องและชอบแล้วทั้งนี้โดยอาศัยเหตุผลง่าย ๆ ว่า เมื่อลูกจ้างมีสิทธิหยุดพักผ่อนประจำปี 12 วันแล้ว หากนายจ้างไม่ได้กำหนดล่วงหน้าให้ลูกจ้างหยุดพักผ่อนประจำปี นายจ้างก็จะต้องจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีให้เท่ากับค่าจ้างซึ่งได้รับอยู่ในขณะนั้น เหตุที่เป็นดังนี้ก็เพราะว่า แม้แต่ลูกจ้างได้ใช้สิทธิหยุดพักผ่อนประจำปีทั้ง 12 วันโดยไม่มาทำงานในปีปัจจุบันหรือปีที่ถูกเลิกจ้างนั้นเลย นายจ้างก็ต้องจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีให้ลูกจ้างทั้ง12 วัน ตามอัตราค่าจ้างที่ได้รับอยู่ในปีนั้นอยู่แล้ว(ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานฯ ข้อ 32) ฉะนั้นเมื่อลูกจ้างมาทำงานในปีที่ถูกเลิกจ้างโดยไม่ได้หยุดพักผ่อนประจำปีลูกจ้างก็จะต้องได้รับค่าจ้างตามอัตราค่าจ้างในปีปัจจุบันไม่ต้องคำนึงถึงอัตราค่าจ้างปีที่ผ่านมา เนื่องจากไม่เกี่ยวข้องกัน วัตถุประสงค์ของประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงานฯ ที่กำหนดให้มีวันหยุดพักผ่อนประจำปีนั้นก็เพื่อป้องกันมิให้นายจ้างให้ลูกจ้างทำงานหนักอย่างตรากตรำในแต่ละปีเกินไป อันเป็นการขูดรีดทางแรงงาน (EXPLOITAION)ดังจะเห็นว่า นอกจากวันหยุดพักผ่อนประจำปีแล้ว ประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงานฯ ยังได้บัญญัติให้นายจ้างจัดให้ลูกจ้างได้มีวันหยุดประจำสัปดาห์ ทุก 1 วัน ต่อสัปดาห์ และวันหยุดตามประเพณีปีละ 13 วันทำงาน โดยไม่รวมถึง วันลาป่วย วันลากิจและวันลาคลอด อีกส่วนหนึ่ง โดยเฉพาะวันหยุดพักผ่อนประจำปีนั้น มีปัญหาว่า ลูกจ้างมีสิทธิที่จะหยุดได้อย่างไร และต้องคำนวณจำนวนวันหยุดพักผ่อนประจำปีให้ลูกจ้างตามสิทธิเท่าใด ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานฯ ขข้อ 10 วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า "ลูกจ้างซึ่งทำงานติดต่อกันมาแล้วครบหนึ่งปี มีสิทธิหยุดพักผ่อนประจำปีได้ไม่น้อยกว่าปีละหกวันทำงานโดยให้นายจ้างเป็นผู้กำหนดล่วงหน้าให้" และข้อ 45 บัญญัติว่า "ถ้านายจ้างเลิกจ้างลูกจ้างประจำโดยลูกจ้างมิได้มีความผิดตาม ข้อ 47 ให้นายจ้างจ่ายค่าจ้างแก่ลูกจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปี ตามส่วนที่ลูกจ้างมีสิทธิได้รับตามข้อ 10 และข้อ 32 ด้วย" จากบทบัญญัติทั้ง 2 ข้อดังกล่าวนี้ ขอยกตัวอย่างปัญหาที่เป็นรูปธรรมว่า ลูกจ้างประจำคนหนึ่งทำงานให้แก่นายจ้างตามสัญญาจ้างเป็นเวลา 1 ปี 6 เดือน นายจ้างได้เลิกจ้าง โดยลูกจ้างไม่มีความผิดแต่เป็นเหตุเกิดจากฝ่ายนายจ้างเอง โดยที่นายจ้างไม่ได้กำหนดวันหยุดพักผ่อนประจำปีให้ ดังนั้น หากลูกจ้างยังไม่ได้ใช้สิทธิหยุดพักผ่อนประจำปีเลย นายจ้างจะต้องจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีให้แก่ลูกจ้างกี่วัน ปัญหานี้ มีความเห็นแตกแยกถึง 4 ความเห็นว่า ลูกจ้างมีสิทธิได้รับค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปี (ก)3วัน,(ข)6 วัน,(ค)9วันและ(ง)12 วัน ความเห็นแรก เห็นว่า ในปีแรกลูกจ้างยังไม่มีสิทธิหยุดพักผ่อนประจำปี การทำงานในปีแรกเป็นเพียงแต่ฐานเวลา เพื่อก่อสิทธิที่จะได้หยุดพักผ่อนประจำปีสำหรับการทำงานในปีที่สองเท่านั้นและในปีถัดมาเมื่อมีระยะเวลาทำงานให้แก่นายจ้างเพียง 6 เดือนการคำนวณวันหยุดพักผ่อนประจำปี ก็ต้องคำนวณ "ตามส่วน" ดังที่ข้อ 45บัญญัติไว้ ดังนั้น เมื่อมีวันหยุดพักผ่อนประจำปี 6 วันทำงานต่อปีกรณีนี้จึงมีสิทธิหยุดพักผ่อนได้ 3 วัน ความเห็นที่สอง เห็นว่า เมื่อเริ่มการทำงานในปีที่สองแล้วในปีนี้ลูกจ้างมีสิทธิหยุดพักผ่อนประจำปีได้ 6 วันทันที ความเห็นที่สาม เห็นทำนองเดียวกับความเห็นแรกว่า ในปีที่สองต้องคำนวณวันหยุดพักผ่อนประจำปี "ตามส่วน" คือ 3 วันทำงานเมื่อรวมกับสิทธิที่จะหยุดได้อีก 6 วัน จากผลของการทำงานมาแล้ว1 ปี จึงรวมเป็น 9 วัน ความเห็นสุดท้าย เห็นทำนองเดียวกับความเห็นที่สองบวกกับความเห็นที่สามว่า ในปีแรกมีสิทธิหยุดพักผ่อนประจำปีได้ 6 วันและในปีที่สอง แม้จะทำงานเพียง 6 เดือน ก็ก่อให้เกิดสิทธิที่จะหยุดพักผ่อนประจำปีอีก 6 วัน รวมเป็น 12 วันทำงาน จะเห็นว่า จากบทลายลักษณ์อักษรซึ่งไม่สู้จะมีปัญหาเท่าใดนักแต่มีการแตกแยกความเห็นออกไปหลายทาง เป็นการชี้ว่า กฎหมายแรงงานนั้นเป็นปัญหาที่ละเอียดอ่อน (SENSITIE) เนื่องจากเป็นประโยชน์ได้เสียเกี่ยวข้องกับนายจ้างและลูกจ้าง ซึ่งโดยธรรมชาติแล้วเป็นการต่างระดับทางชนชั้นทั้งในแง่ทางเศรษฐกิจ, สังคมพื้นฐาน, ปรัชญาและสิ่งแวดล้อมของการดำรงชีพอื่น ๆ การแปลความของกฎหมายแรงงานที่ไม่กระจ่างชัด หากผิดไปจากเจตนารมณ์ ของกฎหมาย หรือนโยบายของรัฐย่อมเป็นการสมควรที่จะวางแนวทางหรือบัญญัติไว้ให้ชัดเจนได้ ปัญหาของวันหยุดพักผ่อนประจำปี ซึ่งเป็นตัวอย่างประการหนึ่งของความไม่ชัดแจ้งนี้ ในความเห็นส่วนตัวเห็นด้วยกับความเห็นประการแรกว่า ลูกจ้างควรมีสิทธิหยุดพักผ่อนประจำปีได้ 3 วันแต่ปัญหานี้คงจะต้องรอฟังบรรทัดฐานของศาลฎีกาต่อไป สุชาติสุขสุมิตรคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องขอบังคับจำเลยผู้เป็นนายจ้าง จ่ายค่าชดเชยและค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปี จำเลยให้การว่า โจทก์ไม่ใช้สิทธิลาหยุดพักผ่อนประจำปีเอง ไม่มีสิทธิฟ้องบังคับจากจำเลยศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีให้แก่โจทก์ จำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า ฯลฯ "จำเลยอุทธรณ์เป็นข้อที่สามว่า การหยุดพักผ่อนประจำปีโจทก์แต่ละคนจะเลือกหยุดวันใดก็ได้ จำเลยไม่เคยยับยั้ง แต่โจทก์แต่ละคนไม่ใช้สิทธิลาหยุดเองการเรียกเอาค่าจ้างในวันหยุดพักผ่อนประจำปีจึงเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต และที่ศาลแรงงานกลางคำนวณค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีที่สะสม โดยคิดจากค่าจ้างของปีที่ถูกเลิกจ้างเป็นการไม่ถูกต้อง พิเคราะห์แล้วเห็นว่า จำเลยมิได้กำหนดล่วงหน้าให้โจทก์แต่ละคนลาหยุดพักผ่อนประจำปีได้ในช่วงใด ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 10 จำเลยจึงไม่อาจอ้างได้ว่าโจทก์แต่ละคนไม่ใช้สิทธิลาหยุดพักผ่อนประจำปีเอง โจทก์แต่ละคนจึงมีสิทธิฟ้องเรียกค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีจากจำเลยได้และไม่เป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริตแต่อย่างใด ส่วนการคิดคำนวณค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีที่สะสมและเลื่อนไปรวมหยุดในปีที่ถูกเลิกจ้างนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่า เมื่อมีการตกลงให้สะสมและเลื่อนวันหยุดพักผ่อนประจำปีไปรวมหยุดในปีที่ถูกเลิกจ้างโจทก์แต่ละคนย่อมมีสิทธิหยุดพักผ่อนสำหรับวันที่สะสมมาในปีที่ถูกเลิกจ้างได้ เมื่อโจทก์แต่ละคนมิได้หยุดพักผ่อนและถูกเลิกจ้างโดยที่มิได้กระทำความผิด จำเลยก็มีหน้าที่ต้องจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปี โดยคิดคำนวณจากค่าจ้างในปีที่เลิกจ้างให้แก่โจทก์ ที่ศาลแรงงานกลางคิดคำนวณมาจึงชอบแล้ว"พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6492/2531นาย ยนต์ อุดมสุข กับพวกโจทก์การท่าเรือแห่งประเทศไทยจำเลย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 10ตามข้อตกลงกำหนดให้สะสมและเลื่อนวันหยุดพักผ่อนประจำปีไปรวมหยุดในปีที่ถูกเลิกจ้างได้ โจทก์จึงมีสิทธิหยุดพักผ่อนสำหรับวันที่สะสมมาในปีที่ถูกเลิกจ้าง เมื่อโจทก์มิได้หยุดพักผ่อนและถูกเลิกจ้างเพราะเหตุเกษียณอายุ จำเลยจึงต้องจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีโดยคิดคำนวณจากค่าจ้างในปีที่เลิกจ้างนั้นให้แก่โจทก์โจทก์ฟ้องขอบังคับจำเลยผู้เป็นนายจ้าง จ่ายค่าชดเชยและค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปี จำเลยให้การว่า โจทก์ไม่ใช้สิทธิลาหยุดพักผ่อนประจำปีเอง ไม่มีสิทธิฟ้องบังคับจากจำเลยศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีให้แก่โจทก์ จำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า ฯลฯ "จำเลยอุทธรณ์เป็นข้อที่สามว่า การหยุดพักผ่อนประจำปีโจทก์แต่ละคนจะเลือกหยุดวันใดก็ได้ จำเลยไม่เคยยับยั้ง แต่โจทก์แต่ละคนไม่ใช้สิทธิลาหยุดเองการเรียกเอาค่าจ้างในวันหยุดพักผ่อนประจำปีจึงเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต และที่ศาลแรงงานกลางคำนวณค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีที่สะสม โดยคิดจากค่าจ้างของปีที่ถูกเลิกจ้างเป็นการไม่ถูกต้อง พิเคราะห์แล้วเห็นว่า จำเลยมิได้กำหนดล่วงหน้าให้โจทก์แต่ละคนลาหยุดพักผ่อนประจำปีได้ในช่วงใด ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 10 จำเลยจึงไม่อาจอ้างได้ว่าโจทก์แต่ละคนไม่ใช้สิทธิลาหยุดพักผ่อนประจำปีเอง โจทก์แต่ละคนจึงมีสิทธิฟ้องเรียกค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีจากจำเลยได้และไม่เป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริตแต่อย่างใด ส่วนการคิดคำนวณค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีที่สะสมและเลื่อนไปรวมหยุดในปีที่ถูกเลิกจ้างนั้น พิเคราะห์แล้วเห็นว่า เมื่อมีการตกลงให้สะสมและเลื่อนวันหยุดพักผ่อนประจำปีไปรวมหยุดในปีที่ถูกเลิกจ้างโจทก์แต่ละคนย่อมมีสิทธิหยุดพักผ่อนสำหรับวันที่สะสมมาในปีที่ถูกเลิกจ้างได้ เมื่อโจทก์แต่ละคนมิได้หยุดพักผ่อนและถูกเลิกจ้างโดยที่มิได้กระทำความผิด จำเลยก็มีหน้าที่ต้องจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปี โดยคิดคำนวณจากค่าจ้างในปีที่เลิกจ้างให้แก่โจทก์ ที่ศาลแรงงานกลางคิดคำนวณมาจึงชอบแล้ว"พิพากษายืน(ศักดา โมกขมรรคกุล-มาโนช เพียรสนอง-นำชัย สุนทรพินิจกิจ)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้มีปัญหาว่า เมื่อมีการตกลงสะสมวันหยุดพักผ่อนประจำปีในปีที่ผ่านมา แล้วนำมารวมกับวันหยุดพักผ่อนประจำปีในปีปัจจุบันซึ่งประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานฯ ข้อ 10 วรรคสองเปิดโอกาสให้ทำได้แล้ว ในกรณีนี้จะคำนวณค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีอย่างไร หากลูกจ้างผู้นั้นได้ถูกเลิกจ้างและยังไม่ได้ใช้สิทธิหยุดพักผ่อนประจำปีแต่อย่างใด จำเลยซึ่งเป็นนายจ้างโต้แย้งในทำนองว่า ต้องแยกคำนวณค่าจ้างเป็นรายปี ตามอัตราค่าจ้างของแต่ละปีที่มีค่าจ้างต่างกัน กล่าวคือในกรณีที่มีการขึ้นค่าจ้างทุกปี ค่าจ้างในปีที่ผ่านมาต้องมีจำนวนค่าจ้างน้อยกว่าค่าจ้างในปีปัจจุบัน เช่นในปีที่แล้วลูกจ้างได้ค่าจ้างวันละ 100 บาท และในปีปัจจุบันได้ค่าจ้างวันละ 120 บาทหากมีวันหยุดพักผ่อนประจำปีในปีที่แล้วที่สะสมไว้ 6 วัน ก็คำนวณเป็นค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนเป็นเงิน 600 บาท ส่วนค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีในปีปัจจุบันที่ลูกจ้างถูกเลิกจ้างจำนวน 6 วัน ก็ต้องคำนวณเป็นค่าจ้าง 720 บาท รวมทั้งสองปีเป็นเงิน1,320 บาท คำพิพากษาฎีกาฉบับนี้วินิจฉัยว่า จะแยกคำนวณเป็นรายปีไม่ได้ต้องคำนวณค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีในอัตราค่าจ้างที่ได้รับอยู่ในปีปัจจุบันหรือในปีที่เลิกจ้าง ในกรณีตามตัวอย่างข้างต้น ลูกจ้างมีวันหยุดพักผ่อนประจำปี รวม 2 ปี เป็นจำนวน 12 วันต้องได้รับค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปี วันละ 120 บาทรวมเป็นเงิน 1,440 บาท ข้อวินิจฉัยดังกล่าว น่าจะถูกต้องและชอบแล้วทั้งนี้โดยอาศัยเหตุผลง่าย ๆ ว่า เมื่อลูกจ้างมีสิทธิหยุดพักผ่อนประจำปี 12 วันแล้ว หากนายจ้างไม่ได้กำหนดล่วงหน้าให้ลูกจ้างหยุดพักผ่อนประจำปี นายจ้างก็จะต้องจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีให้เท่ากับค่าจ้างซึ่งได้รับอยู่ในขณะนั้น เหตุที่เป็นดังนี้ก็เพราะว่า แม้แต่ลูกจ้างได้ใช้สิทธิหยุดพักผ่อนประจำปีทั้ง 12 วันโดยไม่มาทำงานในปีปัจจุบันหรือปีที่ถูกเลิกจ้างนั้นเลย นายจ้างก็ต้องจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีให้ลูกจ้างทั้ง12 วัน ตามอัตราค่าจ้างที่ได้รับอยู่ในปีนั้นอยู่แล้ว(ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานฯ ข้อ 32) ฉะนั้นเมื่อลูกจ้างมาทำงานในปีที่ถูกเลิกจ้างโดยไม่ได้หยุดพักผ่อนประจำปีลูกจ้างก็จะต้องได้รับค่าจ้างตามอัตราค่าจ้างในปีปัจจุบันไม่ต้องคำนึงถึงอัตราค่าจ้างปีที่ผ่านมา เนื่องจากไม่เกี่ยวข้องกัน วัตถุประสงค์ของประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงานฯ ที่กำหนดให้มีวันหยุดพักผ่อนประจำปีนั้นก็เพื่อป้องกันมิให้นายจ้างให้ลูกจ้างทำงานหนักอย่างตรากตรำในแต่ละปีเกินไป อันเป็นการขูดรีดทางแรงงาน (EXPLOITAION)ดังจะเห็นว่า นอกจากวันหยุดพักผ่อนประจำปีแล้ว ประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงานฯ ยังได้บัญญัติให้นายจ้างจัดให้ลูกจ้างได้มีวันหยุดประจำสัปดาห์ ทุก 1 วัน ต่อสัปดาห์ และวันหยุดตามประเพณีปีละ 13 วันทำงาน โดยไม่รวมถึง วันลาป่วย วันลากิจและวันลาคลอด อีกส่วนหนึ่ง โดยเฉพาะวันหยุดพักผ่อนประจำปีนั้น มีปัญหาว่า ลูกจ้างมีสิทธิที่จะหยุดได้อย่างไร และต้องคำนวณจำนวนวันหยุดพักผ่อนประจำปีให้ลูกจ้างตามสิทธิเท่าใด ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานฯ ขข้อ 10 วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า "ลูกจ้างซึ่งทำงานติดต่อกันมาแล้วครบหนึ่งปี มีสิทธิหยุดพักผ่อนประจำปีได้ไม่น้อยกว่าปีละหกวันทำงานโดยให้นายจ้างเป็นผู้กำหนดล่วงหน้าให้" และข้อ 45 บัญญัติว่า "ถ้านายจ้างเลิกจ้างลูกจ้างประจำโดยลูกจ้างมิได้มีความผิดตาม ข้อ 47 ให้นายจ้างจ่ายค่าจ้างแก่ลูกจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปี ตามส่วนที่ลูกจ้างมีสิทธิได้รับตามข้อ 10 และข้อ 32 ด้วย" จากบทบัญญัติทั้ง 2 ข้อดังกล่าวนี้ ขอยกตัวอย่างปัญหาที่เป็นรูปธรรมว่า ลูกจ้างประจำคนหนึ่งทำงานให้แก่นายจ้างตามสัญญาจ้างเป็นเวลา 1 ปี 6 เดือน นายจ้างได้เลิกจ้าง โดยลูกจ้างไม่มีความผิดแต่เป็นเหตุเกิดจากฝ่ายนายจ้างเอง โดยที่นายจ้างไม่ได้กำหนดวันหยุดพักผ่อนประจำปีให้ ดังนั้น หากลูกจ้างยังไม่ได้ใช้สิทธิหยุดพักผ่อนประจำปีเลย นายจ้างจะต้องจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีให้แก่ลูกจ้างกี่วัน ปัญหานี้ มีความเห็นแตกแยกถึง 4 ความเห็นว่า ลูกจ้างมีสิทธิได้รับค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปี (ก)3วัน,(ข)6 วัน,(ค)9วันและ(ง)12 วัน ความเห็นแรก เห็นว่า ในปีแรกลูกจ้างยังไม่มีสิทธิหยุดพักผ่อนประจำปี การทำงานในปีแรกเป็นเพียงแต่ฐานเวลา เพื่อก่อสิทธิที่จะได้หยุดพักผ่อนประจำปีสำหรับการทำงานในปีที่สองเท่านั้นและในปีถัดมาเมื่อมีระยะเวลาทำงานให้แก่นายจ้างเพียง 6 เดือนการคำนวณวันหยุดพักผ่อนประจำปี ก็ต้องคำนวณ "ตามส่วน" ดังที่ข้อ 45บัญญัติไว้ ดังนั้น เมื่อมีวันหยุดพักผ่อนประจำปี 6 วันทำงานต่อปีกรณีนี้จึงมีสิทธิหยุดพักผ่อนได้ 3 วัน ความเห็นที่สอง เห็นว่า เมื่อเริ่มการทำงานในปีที่สองแล้วในปีนี้ลูกจ้างมีสิทธิหยุดพักผ่อนประจำปีได้ 6 วันทันที ความเห็นที่สาม เห็นทำนองเดียวกับความเห็นแรกว่า ในปีที่สองต้องคำนวณวันหยุดพักผ่อนประจำปี "ตามส่วน" คือ 3 วันทำงานเมื่อรวมกับสิทธิที่จะหยุดได้อีก 6 วัน จากผลของการทำงานมาแล้ว1 ปี จึงรวมเป็น 9 วัน ความเห็นสุดท้าย เห็นทำนองเดียวกับความเห็นที่สองบวกกับความเห็นที่สามว่า ในปีแรกมีสิทธิหยุดพักผ่อนประจำปีได้ 6 วันและในปีที่สอง แม้จะทำงานเพียง 6 เดือน ก็ก่อให้เกิดสิทธิที่จะหยุดพักผ่อนประจำปีอีก 6 วัน รวมเป็น 12 วันทำงาน จะเห็นว่า จากบทลายลักษณ์อักษรซึ่งไม่สู้จะมีปัญหาเท่าใดนักแต่มีการแตกแยกความเห็นออกไปหลายทาง เป็นการชี้ว่า กฎหมายแรงงานนั้นเป็นปัญหาที่ละเอียดอ่อน (SENSITIE) เนื่องจากเป็นประโยชน์ได้เสียเกี่ยวข้องกับนายจ้างและลูกจ้าง ซึ่งโดยธรรมชาติแล้วเป็นการต่างระดับทางชนชั้นทั้งในแง่ทางเศรษฐกิจ, สังคมพื้นฐาน, ปรัชญาและสิ่งแวดล้อมของการดำรงชีพอื่น ๆ การแปลความของกฎหมายแรงงานที่ไม่กระจ่างชัด หากผิดไปจากเจตนารมณ์ ของกฎหมาย หรือนโยบายของรัฐย่อมเป็นการสมควรที่จะวางแนวทางหรือบัญญัติไว้ให้ชัดเจนได้ ปัญหาของวันหยุดพักผ่อนประจำปี ซึ่งเป็นตัวอย่างประการหนึ่งของความไม่ชัดแจ้งนี้ ในความเห็นส่วนตัวเห็นด้วยกับความเห็นประการแรกว่า ลูกจ้างควรมีสิทธิหยุดพักผ่อนประจำปีได้ 3 วันแต่ปัญหานี้คงจะต้องรอฟังบรรทัดฐานของศาลฎีกาต่อไป สุชาติสุขสุมิตร