คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4680/2533หลักกฎหมาย: ที่ดิน น.ส.3ก. มีชื่อ ย. เป็นเจ้าของ โจทก์ซื้อที่ดินดังกล่าวจาก ย. โดยไม่ได้จดทะเบียน และได้ครอบครองมาโดยตลอดโจทก์จึงได้สิทธิครอบครอง เมื่อจำเลยมีคำสั่งเพิกถอน น.ส.3ก.ดังกล่าว จึงเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ โจทก์มีอำนาจฟ้อง.คดีทั้งสามสำนวน ศาลชั้นต้นรวมพิจารณาและพิพากษาเข้าด้วยกันโดยให้เรียกโจทก์ในสำนวนแรกว่า โจทก์ที่ 1 โจทก์ในสำนวนที่สองว่าโจทก์ที่ 2 โจทก์ในสำนวนที่สามว่า โจทก์ที่ 3โจทก์ทั้งสามสำนวนฟ้องขอให้พิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์ที่ 1 ที่ 2 และที่ 3 โดยชอบด้วยกฎหมาย ให้เพิกถอนคำสั่งของผู้ว่าราชการจังหวัดนครราชสีมา ที่ 790/2525 เรื่อง การเพิกถอนหนังสือรับรองการทำประโยชน์ ลงวันที่ 12 มีนาคม 2525 ที่สั่งให้เพิกถอน น.ส.3 ก. เลขที่ 5051 ตำบลเมืองยาง อำเภอชุมพวงจังหวัดนครราชสีมา มีชื่อโจทก์ที่ 1 เป็นเจ้าของ น.ส.3 ก.เลขที่ 5050 ตำบลเมืองยาง อำเภอชุมพวง จังหวัดนครราชสีมา มีชื่อโจทก์ที่ 2 เป็นเจ้าของ น.ส.3 ก. เลขที่ 5049 ตำบลเมืองยางอำเภอชุมพวง จังหวัดนครราชสีมา ของโจทก์ที่ 3 ซึ่งมีชื่อนายยุ่งธรรมเริง เป็นเจ้าของจำเลยทั้งสามสำนวนให้การเป็นใจความว่า ที่พิพาทเป็นส่วนหนึ่งของทำเลเลี้ยงสัตว์สาธารณประโยชน์บ้านเมืองยาง "หนองบัวแดง"อันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินซึ่งราษฎรใช้ประโยชน์ร่วมกัน การออกน.ส.3 ก. ของโจทก์ที่ 1 ที่ 2 และนายยุ่ง ธรรมเริง ทับที่สาธารณประโยชน์ดังกล่าวไม่ชอบด้วยกฎหมาย จึงหามีสิทธิครอบครองไม่จำเลยมีอำนาจเพิกถอนเสียได้ โจทก์ที่ 3 ไม่มีอำนาจฟ้องเพราะน.ส.3 ก. มีชื่อนายยุ่ง ธรรมเริง เป็นเจ้าของ การซื้อขายมิได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่จึงเป็นโมฆะโจทก์ที่ 3 ไม่ถูกโต้แย้งสิทธิ นอกจากนี้โจทก์ที่ 3 เคยถูกฟ้องคดีอาญาฐานร่วมกันบุกรุกที่ดินพิพาทแปลงนี้ ซึ่งศาลได้พิพากษาว่าที่ดินพิพาทแปลงนี้อยู่ในเขตทำเลเลี้ยงสัตว์หนองบัวแดง ซึ่งทางราชการได้ออก น.ส.3 ก. ให้แก่นายยุ่ง แต่ฟังว่าจำเลย (โจทก์ที่ 3 ในคดีนี้) ขาดเจตนาจึงพิพากษายกฟ้อง คดีถึงที่สุด ขอให้พิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสามศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า ที่พิพาทตามฟ้องเป็นของโจทก์ที่ 1 ที่ 2 และที่ 3 โดยชอบด้วยกฎหมาย ให้เพิกถอนคำสั่งของผู้ว่าราชการจังหวัดนครราชสีมา ที่ 790/2525 เรื่อง การเพิกถอนหนังสือรับรองการทำประโยชน์ ลงวันที่ 12 มีนาคม 2525 ที่สั่งให้เพิกถอน น.ส.3 ก. เลขที่ 5051 มีชื่อโจทก์ที่ 1 เป็นเจ้าของน.ส.3 ก. เลขที่ 5050 มีชื่อโจทก์ที่ 2 เป็นเจ้าของ น.ส.3 ก.เลขที่ 5049 ของโจทก์ที่ 3 ซึ่งมีชื่อนายยุ่ง ธรรมเริง เป็นเจ้าของจำเลยทั้งสามสำนวนอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยทั้งสามสำนวนฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ที่พิพาทไม่อยู่ในเขตทำเลเลี้ยงสัตว์อันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน การออก น.ส.3 ก.จึงชอบด้วยกฎหมาย จำเลยไม่มีอำนาจเพิกถอนได้ ส่วนเรื่องอำนาจฟ้องของโจทก์ที่ 3 นั้น เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่า โจทก์ที่ 3 ได้ซื้อที่พิพาทมาจากนายยุ่ง และได้ครอบครองมาโดยตลอดเช่นนี้ โจทก์ที่ 3จึงได้สิทธิครอบครอง ดังนั้น เมื่อจำเลยมีคำสั่งเพิกถอน น.ส.3 ก.จึงเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ที่ 3 ที่จำเลยฎีกาว่า โจทก์ที่ 3ซื้อที่พิพาทจากนายยุ่งภายหลังที่พิพาทถูกเพิกถอน น.ส.3 ก. แล้วนั้นเป็นฎีกาที่ขัดกับข้อเท็จจริงที่คู่ความนำสืบรับกันซึ่งฟังยุติแล้วว่าโจทก์ที่ 3 ซื้อที่พิพาทก่อนถูกเพิกถอน น.ส.3 ก. โจทก์ที่ 3มีอำนาจฟ้องพิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4680/2533นาย ตุ่น เข็ม แก้ว กับพวกโจทก์ผู้ว่าราชการจังหวัด นครราชสีมาจำเลย ป.พ.พ. ม. 1377, ม. 1378 ป.วิ.พ. ม. 55ที่ดิน น.ส.3ก. มีชื่อ ย. เป็นเจ้าของ โจทก์ซื้อที่ดินดังกล่าวจาก ย. โดยไม่ได้จดทะเบียน และได้ครอบครองมาโดยตลอดโจทก์จึงได้สิทธิครอบครอง เมื่อจำเลยมีคำสั่งเพิกถอน น.ส.3ก.ดังกล่าว จึงเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ โจทก์มีอำนาจฟ้อง.คดีทั้งสามสำนวน ศาลชั้นต้นรวมพิจารณาและพิพากษาเข้าด้วยกันโดยให้เรียกโจทก์ในสำนวนแรกว่า โจทก์ที่ 1 โจทก์ในสำนวนที่สองว่าโจทก์ที่ 2 โจทก์ในสำนวนที่สามว่า โจทก์ที่ 3โจทก์ทั้งสามสำนวนฟ้องขอให้พิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์ที่ 1 ที่ 2 และที่ 3 โดยชอบด้วยกฎหมาย ให้เพิกถอนคำสั่งของผู้ว่าราชการจังหวัดนครราชสีมา ที่ 790/2525 เรื่อง การเพิกถอนหนังสือรับรองการทำประโยชน์ ลงวันที่ 12 มีนาคม 2525 ที่สั่งให้เพิกถอน น.ส.3 ก. เลขที่ 5051 ตำบลเมืองยาง อำเภอชุมพวงจังหวัดนครราชสีมา มีชื่อโจทก์ที่ 1 เป็นเจ้าของ น.ส.3 ก.เลขที่ 5050 ตำบลเมืองยาง อำเภอชุมพวง จังหวัดนครราชสีมา มีชื่อโจทก์ที่ 2 เป็นเจ้าของ น.ส.3 ก. เลขที่ 5049 ตำบลเมืองยางอำเภอชุมพวง จังหวัดนครราชสีมา ของโจทก์ที่ 3 ซึ่งมีชื่อนายยุ่งธรรมเริง เป็นเจ้าของจำเลยทั้งสามสำนวนให้การเป็นใจความว่า ที่พิพาทเป็นส่วนหนึ่งของทำเลเลี้ยงสัตว์สาธารณประโยชน์บ้านเมืองยาง "หนองบัวแดง"อันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินซึ่งราษฎรใช้ประโยชน์ร่วมกัน การออกน.ส.3 ก. ของโจทก์ที่ 1 ที่ 2 และนายยุ่ง ธรรมเริง ทับที่สาธารณประโยชน์ดังกล่าวไม่ชอบด้วยกฎหมาย จึงหามีสิทธิครอบครองไม่จำเลยมีอำนาจเพิกถอนเสียได้ โจทก์ที่ 3 ไม่มีอำนาจฟ้องเพราะน.ส.3 ก. มีชื่อนายยุ่ง ธรรมเริง เป็นเจ้าของ การซื้อขายมิได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่จึงเป็นโมฆะโจทก์ที่ 3 ไม่ถูกโต้แย้งสิทธิ นอกจากนี้โจทก์ที่ 3 เคยถูกฟ้องคดีอาญาฐานร่วมกันบุกรุกที่ดินพิพาทแปลงนี้ ซึ่งศาลได้พิพากษาว่าที่ดินพิพาทแปลงนี้อยู่ในเขตทำเลเลี้ยงสัตว์หนองบัวแดง ซึ่งทางราชการได้ออก น.ส.3 ก. ให้แก่นายยุ่ง แต่ฟังว่าจำเลย (โจทก์ที่ 3 ในคดีนี้) ขาดเจตนาจึงพิพากษายกฟ้อง คดีถึงที่สุด ขอให้พิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสามศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า ที่พิพาทตามฟ้องเป็นของโจทก์ที่ 1 ที่ 2 และที่ 3 โดยชอบด้วยกฎหมาย ให้เพิกถอนคำสั่งของผู้ว่าราชการจังหวัดนครราชสีมา ที่ 790/2525 เรื่อง การเพิกถอนหนังสือรับรองการทำประโยชน์ ลงวันที่ 12 มีนาคม 2525 ที่สั่งให้เพิกถอน น.ส.3 ก. เลขที่ 5051 มีชื่อโจทก์ที่ 1 เป็นเจ้าของน.ส.3 ก. เลขที่ 5050 มีชื่อโจทก์ที่ 2 เป็นเจ้าของ น.ส.3 ก.เลขที่ 5049 ของโจทก์ที่ 3 ซึ่งมีชื่อนายยุ่ง ธรรมเริง เป็นเจ้าของจำเลยทั้งสามสำนวนอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยทั้งสามสำนวนฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ที่พิพาทไม่อยู่ในเขตทำเลเลี้ยงสัตว์อันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน การออก น.ส.3 ก.จึงชอบด้วยกฎหมาย จำเลยไม่มีอำนาจเพิกถอนได้ ส่วนเรื่องอำนาจฟ้องของโจทก์ที่ 3 นั้น เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่า โจทก์ที่ 3 ได้ซื้อที่พิพาทมาจากนายยุ่ง และได้ครอบครองมาโดยตลอดเช่นนี้ โจทก์ที่ 3จึงได้สิทธิครอบครอง ดังนั้น เมื่อจำเลยมีคำสั่งเพิกถอน น.ส.3 ก.จึงเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ที่ 3 ที่จำเลยฎีกาว่า โจทก์ที่ 3ซื้อที่พิพาทจากนายยุ่งภายหลังที่พิพาทถูกเพิกถอน น.ส.3 ก. แล้วนั้นเป็นฎีกาที่ขัดกับข้อเท็จจริงที่คู่ความนำสืบรับกันซึ่งฟังยุติแล้วว่าโจทก์ที่ 3 ซื้อที่พิพาทก่อนถูกเพิกถอน น.ส.3 ก. โจทก์ที่ 3มีอำนาจฟ้องพิพากษายืน.(สุวิทย์ ธีรพงษ์-ไมตรี กลั่นนุรักษ์-อุไร คังคะเกตุ)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้ จำเลยให้การต่อสู้ตอนหนึ่งว่า โจทก์ที่ 3 เคยถูกฟ้องคดีอาญาฐานร่วมกันบุกรุกที่ดินพิพาทแปลงนี้ ซึ่งศาลพิพากษาว่าที่ดินแปลงนี้อยู่ในเขตทำเลเลี้ยงสัตว์หนองบัวแดง แต่โจทก์ที่ 3 ขาดเจตนาจึงยกฟ้อง คดีถึงที่สุด ปัญหาจึงมีว่า จะนำข้อเท็จจริงในคดีอาญาก่อนมาฟังในคดีนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 46 ได้หรือไม่เพียงใด คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3068/2523, คำพิพากษาศาลฎีกาที่2149/2525, คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1697/2527 วินิจฉัยในแนวเดียวกันว่า ในคดีอาญาซึ่งถึงที่สุดไปแล้วที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ฟ้องจำเลย เมื่อผู้เสียหายมาฟ้องจำเลยเป็นคดีแพ่งในมูลคดีเดียวกันคู่ความในคดีแพ่งต้องผูกพันตามคำพิพากษาในคดีอาญา แต่หากกรณีเป็นเรื่องของหน่วยงานราชการก็ยังมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 243/2525 วินิจฉัยว่า คดีอาญาที่โจทก์ถูกฟ้องในข้อหาคนต่างด้าวเข้าเมืองโดยไม่ได้รับอนุญาตได้ถึงที่สุดโดยศาลวินิจฉัยว่า โจทก์เป็นบุคคลผู้ได้กำเนินในราชอาณาจักรไทย โจทก์ย่อมได้สัญชาติไทย เช่นนี้ เมื่อโจทกฟ้องคดีแพ่งขอให้เพิกถอนคำสั่งของเจ้าพนักงานที่สั่งเพิกถอนสัญชาติไทยของโจทก์โดยอ้างว่าเป็นคำสั่งที่มิชอบ ศาลจำต้องถือข้อเท็จจริงตามที่ปรากฏในคำพิพากษาคดีส่วนอาญาว่า โจทก์เป็นคนสัญชาติไทยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 46 และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 451/2531 วินิจฉัยว่า จำเลยเคยถูกฟ้องคดีอาญาข้อหาบุกรุกทางสาธารณะ ศาลพิพากษาถึงที่สุดแล้วว่าที่พิพาทอยู่นอกเขตทางสาธารณะและเป็นที่ดินของจำเลย แต่โจทก์ไม่ได้เป็นคู่ความในคดีดังกล่าว จึงถือเอาข้อเท็จจริงในคดีอาญานั้นมาฟังในคดีนี้ไม่ได้ คดีนี้พอเทียบเคียงได้กับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 243/2525 โดยถือว่าหน่วยงานของรัฐต้องผูกพันตามคำพิพากษาคดีส่วนอาญาซึ่งเกี่ยวกับงานในหน้าที่ความรับผิดชอบของหน่วยงานนั้น ๆ เพราะหน่วยงานของรัฐ ย่อมเป็นส่วนหนึ่งของรัฐจะแยกต่างหากจากรัฐไม่ได้เมื่อรัฐเป็นคู่ความหรือเป็นผู้เสียหายย่อมถือว่าหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเป็นคู่ความหรือผู้เสียหายด้วย ฉะนั้น สำหรับโจทก์ที่ 3 ในคดีนี้ จึงน่าจะนำข้อเท็จจริงในคดีอาญาก่อนซึ่งศาลพิพากษาถึงที่สุดแล้วฟังว่า ที่พิพาทเป็นที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินมาวินิจฉัยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 46แต่อาจมีผู้เห็นไปว่า ในคดีอาญาก่อนเมื่อโจทก์ที่ 3 ชนะคดีโดยศาลยกฟ้องแล้ว ก็ไม่มีเหตุที่จะอุทธรณ์ต่อไปอีก ก็เห็นว่า แม้ผลคดีโจทก์ที่ 3 จะเป็นผู้ชนะ แต่ข้อเท็จจริงที่ศาลยกขึ้นวินิจฉัยเป็นผลร้ายแก่โจทก์ที่ 3 โจทก์ที่ 3 ก็ย่อมจะอุทธรณ์ต่อไปได้ เพราะผลแห่งคำวินิจฉัยกระทบกระเทือนสิทธิของโจทก์ที่ 3 โดยเทียบนัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1404/2520 ในคดีแพ่ง แต่อย่างไรก็ตาม สำหรับคดีนี้จำเลยได้ยกปัญหานี้ขึ้นอุทธรณ์แต่ศาลอุทธรณ์มิได้วินิจฉัยให้ จำเลยก็มิได้ฎีกาต่อมา จึงไม่มีประเด็นสู่ศาลฎีกา และแม้จะเป็นปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลไม่เห็นสมควรหยิบยกขึ้นวินิจฉัยก็ได้ ตามนัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1549/2527, คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 905/2532. สาครตั้งวรรณวิบูลย์.คำพิพากษา: คดีทั้งสามสำนวน ศาลชั้นต้นรวมพิจารณาและพิพากษาเข้าด้วยกันโดยให้เรียกโจทก์ในสำนวนแรกว่า โจทก์ที่ 1 โจทก์ในสำนวนที่สองว่าโจทก์ที่ 2 โจทก์ในสำนวนที่สามว่า โจทก์ที่ 3โจทก์ทั้งสามสำนวนฟ้องขอให้พิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์ที่ 1 ที่ 2 และที่ 3 โดยชอบด้วยกฎหมาย ให้เพิกถอนคำสั่งของผู้ว่าราชการจังหวัดนครราชสีมา ที่ 790/2525 เรื่อง การเพิกถอนหนังสือรับรองการทำประโยชน์ ลงวันที่ 12 มีนาคม 2525 ที่สั่งให้เพิกถอน น.ส.3 ก. เลขที่ 5051 ตำบลเมืองยาง อำเภอชุมพวงจังหวัดนครราชสีมา มีชื่อโจทก์ที่ 1 เป็นเจ้าของ น.ส.3 ก.เลขที่ 5050 ตำบลเมืองยาง อำเภอชุมพวง จังหวัดนครราชสีมา มีชื่อโจทก์ที่ 2 เป็นเจ้าของ น.ส.3 ก. เลขที่ 5049 ตำบลเมืองยางอำเภอชุมพวง จังหวัดนครราชสีมา ของโจทก์ที่ 3 ซึ่งมีชื่อนายยุ่งธรรมเริง เป็นเจ้าของจำเลยทั้งสามสำนวนให้การเป็นใจความว่า ที่พิพาทเป็นส่วนหนึ่งของทำเลเลี้ยงสัตว์สาธารณประโยชน์บ้านเมืองยาง "หนองบัวแดง"อันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินซึ่งราษฎรใช้ประโยชน์ร่วมกัน การออกน.ส.3 ก. ของโจทก์ที่ 1 ที่ 2 และนายยุ่ง ธรรมเริง ทับที่สาธารณประโยชน์ดังกล่าวไม่ชอบด้วยกฎหมาย จึงหามีสิทธิครอบครองไม่จำเลยมีอำนาจเพิกถอนเสียได้ โจทก์ที่ 3 ไม่มีอำนาจฟ้องเพราะน.ส.3 ก. มีชื่อนายยุ่ง ธรรมเริง เป็นเจ้าของ การซื้อขายมิได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่จึงเป็นโมฆะโจทก์ที่ 3 ไม่ถูกโต้แย้งสิทธิ นอกจากนี้โจทก์ที่ 3 เคยถูกฟ้องคดีอาญาฐานร่วมกันบุกรุกที่ดินพิพาทแปลงนี้ ซึ่งศาลได้พิพากษาว่าที่ดินพิพาทแปลงนี้อยู่ในเขตทำเลเลี้ยงสัตว์หนองบัวแดง ซึ่งทางราชการได้ออก น.ส.3 ก. ให้แก่นายยุ่ง แต่ฟังว่าจำเลย (โจทก์ที่ 3 ในคดีนี้) ขาดเจตนาจึงพิพากษายกฟ้อง คดีถึงที่สุด ขอให้พิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสามศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า ที่พิพาทตามฟ้องเป็นของโจทก์ที่ 1 ที่ 2 และที่ 3 โดยชอบด้วยกฎหมาย ให้เพิกถอนคำสั่งของผู้ว่าราชการจังหวัดนครราชสีมา ที่ 790/2525 เรื่อง การเพิกถอนหนังสือรับรองการทำประโยชน์ ลงวันที่ 12 มีนาคม 2525 ที่สั่งให้เพิกถอน น.ส.3 ก. เลขที่ 5051 มีชื่อโจทก์ที่ 1 เป็นเจ้าของน.ส.3 ก. เลขที่ 5050 มีชื่อโจทก์ที่ 2 เป็นเจ้าของ น.ส.3 ก.เลขที่ 5049 ของโจทก์ที่ 3 ซึ่งมีชื่อนายยุ่ง ธรรมเริง เป็นเจ้าของจำเลยทั้งสามสำนวนอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยทั้งสามสำนวนฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ที่พิพาทไม่อยู่ในเขตทำเลเลี้ยงสัตว์อันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน การออก น.ส.3 ก.จึงชอบด้วยกฎหมาย จำเลยไม่มีอำนาจเพิกถอนได้ ส่วนเรื่องอำนาจฟ้องของโจทก์ที่ 3 นั้น เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่า โจทก์ที่ 3 ได้ซื้อที่พิพาทมาจากนายยุ่ง และได้ครอบครองมาโดยตลอดเช่นนี้ โจทก์ที่ 3จึงได้สิทธิครอบครอง ดังนั้น เมื่อจำเลยมีคำสั่งเพิกถอน น.ส.3 ก.จึงเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ที่ 3 ที่จำเลยฎีกาว่า โจทก์ที่ 3ซื้อที่พิพาทจากนายยุ่งภายหลังที่พิพาทถูกเพิกถอน น.ส.3 ก. แล้วนั้นเป็นฎีกาที่ขัดกับข้อเท็จจริงที่คู่ความนำสืบรับกันซึ่งฟังยุติแล้วว่าโจทก์ที่ 3 ซื้อที่พิพาทก่อนถูกเพิกถอน น.ส.3 ก. โจทก์ที่ 3มีอำนาจฟ้องพิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4680/2533นาย ตุ่น เข็ม แก้ว กับพวกโจทก์ผู้ว่าราชการจังหวัด นครราชสีมาจำเลย ป.พ.พ. ม. 1377, ม. 1378 ป.วิ.พ. ม. 55ที่ดิน น.ส.3ก. มีชื่อ ย. เป็นเจ้าของ โจทก์ซื้อที่ดินดังกล่าวจาก ย. โดยไม่ได้จดทะเบียน และได้ครอบครองมาโดยตลอดโจทก์จึงได้สิทธิครอบครอง เมื่อจำเลยมีคำสั่งเพิกถอน น.ส.3ก.ดังกล่าว จึงเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ โจทก์มีอำนาจฟ้อง.คดีทั้งสามสำนวน ศาลชั้นต้นรวมพิจารณาและพิพากษาเข้าด้วยกันโดยให้เรียกโจทก์ในสำนวนแรกว่า โจทก์ที่ 1 โจทก์ในสำนวนที่สองว่าโจทก์ที่ 2 โจทก์ในสำนวนที่สามว่า โจทก์ที่ 3โจทก์ทั้งสามสำนวนฟ้องขอให้พิพากษาว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์ที่ 1 ที่ 2 และที่ 3 โดยชอบด้วยกฎหมาย ให้เพิกถอนคำสั่งของผู้ว่าราชการจังหวัดนครราชสีมา ที่ 790/2525 เรื่อง การเพิกถอนหนังสือรับรองการทำประโยชน์ ลงวันที่ 12 มีนาคม 2525 ที่สั่งให้เพิกถอน น.ส.3 ก. เลขที่ 5051 ตำบลเมืองยาง อำเภอชุมพวงจังหวัดนครราชสีมา มีชื่อโจทก์ที่ 1 เป็นเจ้าของ น.ส.3 ก.เลขที่ 5050 ตำบลเมืองยาง อำเภอชุมพวง จังหวัดนครราชสีมา มีชื่อโจทก์ที่ 2 เป็นเจ้าของ น.ส.3 ก. เลขที่ 5049 ตำบลเมืองยางอำเภอชุมพวง จังหวัดนครราชสีมา ของโจทก์ที่ 3 ซึ่งมีชื่อนายยุ่งธรรมเริง เป็นเจ้าของจำเลยทั้งสามสำนวนให้การเป็นใจความว่า ที่พิพาทเป็นส่วนหนึ่งของทำเลเลี้ยงสัตว์สาธารณประโยชน์บ้านเมืองยาง "หนองบัวแดง"อันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินซึ่งราษฎรใช้ประโยชน์ร่วมกัน การออกน.ส.3 ก. ของโจทก์ที่ 1 ที่ 2 และนายยุ่ง ธรรมเริง ทับที่สาธารณประโยชน์ดังกล่าวไม่ชอบด้วยกฎหมาย จึงหามีสิทธิครอบครองไม่จำเลยมีอำนาจเพิกถอนเสียได้ โจทก์ที่ 3 ไม่มีอำนาจฟ้องเพราะน.ส.3 ก. มีชื่อนายยุ่ง ธรรมเริง เป็นเจ้าของ การซื้อขายมิได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่จึงเป็นโมฆะโจทก์ที่ 3 ไม่ถูกโต้แย้งสิทธิ นอกจากนี้โจทก์ที่ 3 เคยถูกฟ้องคดีอาญาฐานร่วมกันบุกรุกที่ดินพิพาทแปลงนี้ ซึ่งศาลได้พิพากษาว่าที่ดินพิพาทแปลงนี้อยู่ในเขตทำเลเลี้ยงสัตว์หนองบัวแดง ซึ่งทางราชการได้ออก น.ส.3 ก. ให้แก่นายยุ่ง แต่ฟังว่าจำเลย (โจทก์ที่ 3 ในคดีนี้) ขาดเจตนาจึงพิพากษายกฟ้อง คดีถึงที่สุด ขอให้พิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสามศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาว่า ที่พิพาทตามฟ้องเป็นของโจทก์ที่ 1 ที่ 2 และที่ 3 โดยชอบด้วยกฎหมาย ให้เพิกถอนคำสั่งของผู้ว่าราชการจังหวัดนครราชสีมา ที่ 790/2525 เรื่อง การเพิกถอนหนังสือรับรองการทำประโยชน์ ลงวันที่ 12 มีนาคม 2525 ที่สั่งให้เพิกถอน น.ส.3 ก. เลขที่ 5051 มีชื่อโจทก์ที่ 1 เป็นเจ้าของน.ส.3 ก. เลขที่ 5050 มีชื่อโจทก์ที่ 2 เป็นเจ้าของ น.ส.3 ก.เลขที่ 5049 ของโจทก์ที่ 3 ซึ่งมีชื่อนายยุ่ง ธรรมเริง เป็นเจ้าของจำเลยทั้งสามสำนวนอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยทั้งสามสำนวนฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ที่พิพาทไม่อยู่ในเขตทำเลเลี้ยงสัตว์อันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน การออก น.ส.3 ก.จึงชอบด้วยกฎหมาย จำเลยไม่มีอำนาจเพิกถอนได้ ส่วนเรื่องอำนาจฟ้องของโจทก์ที่ 3 นั้น เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่า โจทก์ที่ 3 ได้ซื้อที่พิพาทมาจากนายยุ่ง และได้ครอบครองมาโดยตลอดเช่นนี้ โจทก์ที่ 3จึงได้สิทธิครอบครอง ดังนั้น เมื่อจำเลยมีคำสั่งเพิกถอน น.ส.3 ก.จึงเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ที่ 3 ที่จำเลยฎีกาว่า โจทก์ที่ 3ซื้อที่พิพาทจากนายยุ่งภายหลังที่พิพาทถูกเพิกถอน น.ส.3 ก. แล้วนั้นเป็นฎีกาที่ขัดกับข้อเท็จจริงที่คู่ความนำสืบรับกันซึ่งฟังยุติแล้วว่าโจทก์ที่ 3 ซื้อที่พิพาทก่อนถูกเพิกถอน น.ส.3 ก. โจทก์ที่ 3มีอำนาจฟ้องพิพากษายืน.(สุวิทย์ ธีรพงษ์-ไมตรี กลั่นนุรักษ์-อุไร คังคะเกตุ)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคดีนี้ จำเลยให้การต่อสู้ตอนหนึ่งว่า โจทก์ที่ 3 เคยถูกฟ้องคดีอาญาฐานร่วมกันบุกรุกที่ดินพิพาทแปลงนี้ ซึ่งศาลพิพากษาว่าที่ดินแปลงนี้อยู่ในเขตทำเลเลี้ยงสัตว์หนองบัวแดง แต่โจทก์ที่ 3 ขาดเจตนาจึงยกฟ้อง คดีถึงที่สุด ปัญหาจึงมีว่า จะนำข้อเท็จจริงในคดีอาญาก่อนมาฟังในคดีนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 46 ได้หรือไม่เพียงใด คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3068/2523, คำพิพากษาศาลฎีกาที่2149/2525, คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1697/2527 วินิจฉัยในแนวเดียวกันว่า ในคดีอาญาซึ่งถึงที่สุดไปแล้วที่พนักงานอัยการเป็นโจทก์ฟ้องจำเลย เมื่อผู้เสียหายมาฟ้องจำเลยเป็นคดีแพ่งในมูลคดีเดียวกันคู่ความในคดีแพ่งต้องผูกพันตามคำพิพากษาในคดีอาญา แต่หากกรณีเป็นเรื่องของหน่วยงานราชการก็ยังมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 243/2525 วินิจฉัยว่า คดีอาญาที่โจทก์ถูกฟ้องในข้อหาคนต่างด้าวเข้าเมืองโดยไม่ได้รับอนุญาตได้ถึงที่สุดโดยศาลวินิจฉัยว่า โจทก์เป็นบุคคลผู้ได้กำเนินในราชอาณาจักรไทย โจทก์ย่อมได้สัญชาติไทย เช่นนี้ เมื่อโจทกฟ้องคดีแพ่งขอให้เพิกถอนคำสั่งของเจ้าพนักงานที่สั่งเพิกถอนสัญชาติไทยของโจทก์โดยอ้างว่าเป็นคำสั่งที่มิชอบ ศาลจำต้องถือข้อเท็จจริงตามที่ปรากฏในคำพิพากษาคดีส่วนอาญาว่า โจทก์เป็นคนสัญชาติไทยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 46 และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 451/2531 วินิจฉัยว่า จำเลยเคยถูกฟ้องคดีอาญาข้อหาบุกรุกทางสาธารณะ ศาลพิพากษาถึงที่สุดแล้วว่าที่พิพาทอยู่นอกเขตทางสาธารณะและเป็นที่ดินของจำเลย แต่โจทก์ไม่ได้เป็นคู่ความในคดีดังกล่าว จึงถือเอาข้อเท็จจริงในคดีอาญานั้นมาฟังในคดีนี้ไม่ได้ คดีนี้พอเทียบเคียงได้กับคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 243/2525 โดยถือว่าหน่วยงานของรัฐต้องผูกพันตามคำพิพากษาคดีส่วนอาญาซึ่งเกี่ยวกับงานในหน้าที่ความรับผิดชอบของหน่วยงานนั้น ๆ เพราะหน่วยงานของรัฐ ย่อมเป็นส่วนหนึ่งของรัฐจะแยกต่างหากจากรัฐไม่ได้เมื่อรัฐเป็นคู่ความหรือเป็นผู้เสียหายย่อมถือว่าหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเป็นคู่ความหรือผู้เสียหายด้วย ฉะนั้น สำหรับโจทก์ที่ 3 ในคดีนี้ จึงน่าจะนำข้อเท็จจริงในคดีอาญาก่อนซึ่งศาลพิพากษาถึงที่สุดแล้วฟังว่า ที่พิพาทเป็นที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินมาวินิจฉัยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 46แต่อาจมีผู้เห็นไปว่า ในคดีอาญาก่อนเมื่อโจทก์ที่ 3 ชนะคดีโดยศาลยกฟ้องแล้ว ก็ไม่มีเหตุที่จะอุทธรณ์ต่อไปอีก ก็เห็นว่า แม้ผลคดีโจทก์ที่ 3 จะเป็นผู้ชนะ แต่ข้อเท็จจริงที่ศาลยกขึ้นวินิจฉัยเป็นผลร้ายแก่โจทก์ที่ 3 โจทก์ที่ 3 ก็ย่อมจะอุทธรณ์ต่อไปได้ เพราะผลแห่งคำวินิจฉัยกระทบกระเทือนสิทธิของโจทก์ที่ 3 โดยเทียบนัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1404/2520 ในคดีแพ่ง แต่อย่างไรก็ตาม สำหรับคดีนี้จำเลยได้ยกปัญหานี้ขึ้นอุทธรณ์แต่ศาลอุทธรณ์มิได้วินิจฉัยให้ จำเลยก็มิได้ฎีกาต่อมา จึงไม่มีประเด็นสู่ศาลฎีกา และแม้จะเป็นปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ศาลไม่เห็นสมควรหยิบยกขึ้นวินิจฉัยก็ได้ ตามนัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1549/2527, คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 905/2532. สาครตั้งวรรณวิบูลย์.