คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 996/2532หลักกฎหมาย: คำฟ้องโจทก์ที่มีสภาพแห่งข้อหาและคำขอบังคับให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้หากไม่ชำระหนี้ก็ให้ยึดทรัพย์สินที่จำนองออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้แก่โจทก์เป็ฯการฟ้องบังคับจำนองเมื่อสัญญาจำนองไม่มีข้อความว่าหากโจทก์บังคับชำระหนี้เอาทรัพย์จำนองออกขายทอดตลาดได้เงินไม่พอชำระหนี้โจทก์ ก็ให้บังคับเอาจากทรัพย์สินอื่นได้ด้วย ดังนั้นการที่โจทก์บังคับคดีเอาทรัพย์สินซึ่งจำนองออกขายทอดตลาดใช้หนี้ได้เงินน้อยกว่าจำนวนเงินที่ค้างชำระกัน เงินที่ยังขาดจำนวนอยู่โจทก์ไม่มีสิทธิที่จะบังคับคดีเอาจากทรัพย์สินอื่นของจำเลยทั้งสองได้อีกตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 733.(ที่มา-ส่งเสริม)คดีสืบเนื่องจากโจทก์ฟ้องบังคับจำนอง ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระหนี้ให้แก่โจทก์ หากไม่ชำระให้นำที่ดินที่จำนองขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้ คดีถึงที่สุดแล้ว ศาลชั้นต้นได้ออกหมายบังคับคดี โจทก์นำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดที่ดินที่จำนองออกขายทอดตลาด แต่ได้เงินไม่พอชำระหนี้ตามคำพิพากษาโจทก์ยื่นคำร้องขอบังคับคดีที่ดินแปลงอื่นของจำเลยที่ 2สาลชั้นต้นออกหมายบังคับคดี โจทก์นำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดที่ดินแปลงดังกล่าว และเจ้าพนักงานบังคับคดีประกาศขายทอดตลาด จำเลยทั้งสองยื่นคำร้องคัดค้านว่า โจทก์ฟ้องบังคับจำนองเมื่อขายทอดตลาดทรัพย์จำนองและได้เงินมาไม่พอชำระหนี้จำเลยไม่ต้องรับผิดในส่วนที่ขาดอยู่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 733 ขอให้ศาลมีคำสั่งปล่อยทรัพย์ที่ยึด ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เพิกถอนคำสั่งและการบังคับคดีที่ออกเพื่อบังคับจากทรัพย์สินอื่นที่มิใช่ทรัพย์จำนอง และให้ปล่อยทรัพย์ที่ดินที่ยึด โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า 'ที่โจทก์ฎีกาว่า ฟ้องของโจทก์ขอให้บังคับเรื่องการกู้ยืมเงินและบังคับจำนอง โดยถือหนังสือสัญญาจำนองที่ดินเป็นหลักฐานแห่งการกู้ยืมเงินโจทก์ประสงค์จะบังคับชำระหนี้โจทก์จึงอาจบังคับคดีเอาจากทรัพย์สินอื่นของจำเลยทั้งสองที่มิได้จำนองด้วยได้ พิเคราะห์แล้วเห็นว่าตามคำฟ้องโจทก์แสดงโดยแจ้งชัดถึงสภาพแห่งข้อหาว่า จำเลยทั้งสองนำโฉนดที่ดินเลขที่ 21500 ตำบลสระกะเทียม อำเภอเมืองนครปฐม จังหวัดนครปฐม มาจำนองไว้กับโจทก์ จำเลยทั้งสองรับเงินกู้ไปครบถ้วนในวันทำสัญญาจำนอง ต่อมาโจทก์ไม่ประสงค์ให้จำเลยทั้งสองกู้เงินอีกต่อไป โจทก์ฟ้องขอให้บังคับให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้และบังคับจำนองและคำขอบังคับท้ายฟ้องโจทก์ขอว่า หากจำเลยทั้งสองไม่ชำระเงินให้ยึดที่ดินที่จำนองออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้แก่โจทก์ แสดงว่าโจทก์ฟ้องบังคับจำนองประสงค์จะบังคับคดีเอาจากทรัพย์จำนองเท่านั้นโจทก์จึงนำสืบพยานหลักฐานว่า จำเลยทั้งสองกู้ยืมเงินโจทก์โดยถือหนังสือสัญญาจำนองที่ดินเป็นหลักฐานแห่งการกู้ยืมด้วยสัญญาดังกล่าวไม่มีข้อความว่าหากโจทก์บังคับชำระหนี้เอาทรัพย์จำนองออกขายทอดตลาดได้เงินไม่พอชำระหนี้โจทก์ก็ให้บังคับเอาจากทรัพย์สินอื่นได้ด้วย ปรากฏตามภาพถ่ายหนังสือสัญญาจำนองที่ดินเอกสารหมาย จ.2 เมื่อศาลชั้นต้นพิพากษาตามคำขอของโจทก์ คดีถึงที่สุดแล้ว โจทก์บังคับคดีเอาทรัพย์สินซึ่งจำนองออกขายทอดตลาดใช้หนี้ได้เงินน้อยกว่าจำนวนเงินที่ค้างชำระกันตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น เงินที่ยังขาดจำนวนอยู่นี้โจทก์ไม่มีสิทธิที่จะบังคับคดีเอาจากทรัพย์สินอทื่นของจำเลทั้งสองได้อีกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 733 ที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เพิกถอนคำสั่งบังคับคดีเอาจากทรัพย์สินอื่นและเพิกถอนหมายบังคับคดีเอาจากทรัพย์สินอื่นที่มิใช่ทรัพย์จำนอง กับให้ปล่อยทรัพย์ที่ดินโฉนดที่ดินเลขที่ 20877 ที่ยึดไว้ และศาลอุทธรณ์พิพากษายืนนั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น' พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 996/2532นาง บุญ รอด กุลนาคโจทก์นาย หน่อม ลุ่ม จันทร์ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 733คำฟ้องโจทก์ที่มีสภาพแห่งข้อหาและคำขอบังคับให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้หากไม่ชำระหนี้ก็ให้ยึดทรัพย์สินที่จำนองออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้แก่โจทก์เป็ฯการฟ้องบังคับจำนองเมื่อสัญญาจำนองไม่มีข้อความว่าหากโจทก์บังคับชำระหนี้เอาทรัพย์จำนองออกขายทอดตลาดได้เงินไม่พอชำระหนี้โจทก์ ก็ให้บังคับเอาจากทรัพย์สินอื่นได้ด้วย ดังนั้นการที่โจทก์บังคับคดีเอาทรัพย์สินซึ่งจำนองออกขายทอดตลาดใช้หนี้ได้เงินน้อยกว่าจำนวนเงินที่ค้างชำระกัน เงินที่ยังขาดจำนวนอยู่โจทก์ไม่มีสิทธิที่จะบังคับคดีเอาจากทรัพย์สินอื่นของจำเลยทั้งสองได้อีกตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 733.(ที่มา-ส่งเสริม)คดีสืบเนื่องจากโจทก์ฟ้องบังคับจำนอง ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระหนี้ให้แก่โจทก์ หากไม่ชำระให้นำที่ดินที่จำนองขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้ คดีถึงที่สุดแล้ว ศาลชั้นต้นได้ออกหมายบังคับคดี โจทก์นำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดที่ดินที่จำนองออกขายทอดตลาด แต่ได้เงินไม่พอชำระหนี้ตามคำพิพากษาโจทก์ยื่นคำร้องขอบังคับคดีที่ดินแปลงอื่นของจำเลยที่ 2สาลชั้นต้นออกหมายบังคับคดี โจทก์นำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดที่ดินแปลงดังกล่าว และเจ้าพนักงานบังคับคดีประกาศขายทอดตลาด จำเลยทั้งสองยื่นคำร้องคัดค้านว่า โจทก์ฟ้องบังคับจำนองเมื่อขายทอดตลาดทรัพย์จำนองและได้เงินมาไม่พอชำระหนี้จำเลยไม่ต้องรับผิดในส่วนที่ขาดอยู่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 733 ขอให้ศาลมีคำสั่งปล่อยทรัพย์ที่ยึด ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เพิกถอนคำสั่งและการบังคับคดีที่ออกเพื่อบังคับจากทรัพย์สินอื่นที่มิใช่ทรัพย์จำนอง และให้ปล่อยทรัพย์ที่ดินที่ยึด โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า 'ที่โจทก์ฎีกาว่า ฟ้องของโจทก์ขอให้บังคับเรื่องการกู้ยืมเงินและบังคับจำนอง โดยถือหนังสือสัญญาจำนองที่ดินเป็นหลักฐานแห่งการกู้ยืมเงินโจทก์ประสงค์จะบังคับชำระหนี้โจทก์จึงอาจบังคับคดีเอาจากทรัพย์สินอื่นของจำเลยทั้งสองที่มิได้จำนองด้วยได้ พิเคราะห์แล้วเห็นว่าตามคำฟ้องโจทก์แสดงโดยแจ้งชัดถึงสภาพแห่งข้อหาว่า จำเลยทั้งสองนำโฉนดที่ดินเลขที่ 21500 ตำบลสระกะเทียม อำเภอเมืองนครปฐม จังหวัดนครปฐม มาจำนองไว้กับโจทก์ จำเลยทั้งสองรับเงินกู้ไปครบถ้วนในวันทำสัญญาจำนอง ต่อมาโจทก์ไม่ประสงค์ให้จำเลยทั้งสองกู้เงินอีกต่อไป โจทก์ฟ้องขอให้บังคับให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้และบังคับจำนองและคำขอบังคับท้ายฟ้องโจทก์ขอว่า หากจำเลยทั้งสองไม่ชำระเงินให้ยึดที่ดินที่จำนองออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้แก่โจทก์ แสดงว่าโจทก์ฟ้องบังคับจำนองประสงค์จะบังคับคดีเอาจากทรัพย์จำนองเท่านั้นโจทก์จึงนำสืบพยานหลักฐานว่า จำเลยทั้งสองกู้ยืมเงินโจทก์โดยถือหนังสือสัญญาจำนองที่ดินเป็นหลักฐานแห่งการกู้ยืมด้วยสัญญาดังกล่าวไม่มีข้อความว่าหากโจทก์บังคับชำระหนี้เอาทรัพย์จำนองออกขายทอดตลาดได้เงินไม่พอชำระหนี้โจทก์ก็ให้บังคับเอาจากทรัพย์สินอื่นได้ด้วย ปรากฏตามภาพถ่ายหนังสือสัญญาจำนองที่ดินเอกสารหมาย จ.2 เมื่อศาลชั้นต้นพิพากษาตามคำขอของโจทก์ คดีถึงที่สุดแล้ว โจทก์บังคับคดีเอาทรัพย์สินซึ่งจำนองออกขายทอดตลาดใช้หนี้ได้เงินน้อยกว่าจำนวนเงินที่ค้างชำระกันตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น เงินที่ยังขาดจำนวนอยู่นี้โจทก์ไม่มีสิทธิที่จะบังคับคดีเอาจากทรัพย์สินอทื่นของจำเลทั้งสองได้อีกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 733 ที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เพิกถอนคำสั่งบังคับคดีเอาจากทรัพย์สินอื่นและเพิกถอนหมายบังคับคดีเอาจากทรัพย์สินอื่นที่มิใช่ทรัพย์จำนอง กับให้ปล่อยทรัพย์ที่ดินโฉนดที่ดินเลขที่ 20877 ที่ยึดไว้ และศาลอุทธรณ์พิพากษายืนนั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น' พิพากษายืน.(เจริญ นิลเอสงฆ์-มาโนช เพียรสนอง-ประมาณ ชันซื่อ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุเจ้าหนี้ผู้รับจำนองซึ่งตามสัญญาจำนองไม่มีข้อตกลงยกเว้น มาตรา 733 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เมื่อเจ้าหนี้ดังกล่าวบังคับจำนองแล้วได้เงินน้อยกว่าจำนวนเงินที่ค้างกันอยู่ เงินยังขาดจำนวนอยู่เท่าใดลูกหนี้ไม่ต้องรับผิดในเงินนั้นอย่างไรก็ตาม แม้สัญญาจำนองจะไม่มีข้อตกลงยกเว้นมาตรา 733เจ้าหนี้ก็อาจบังคับชำระหนี้จากทรัพย์สินอื่นของลูกหนี้นอกเหนือทรัพย์ที่จำนองได้ โดยการที่เจ้าหนี้ใช้สิทธิเรียกร้องอย่างหนี้สามัญ เช่น การกู้เงินที่มีจำนองเป็นประกันนั้นเจ้าหนี้อาจใช้สิทธิเรียกร้องอย่างหนี้สามัญ โดยบังคับชำระหนี้จากทรัพย์สินทั่วไปของลูกหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 214 หรือจะบังคับชำระหนี้จากทรัพย์ที่นำมาจำนองอย่างหนึ่งอย่างใดก็ได้ การจำนองไม่ห้ามเจ้าหนี้ผู้รับจำนองต้องผูกพันที่จะบังคับชำระหนี้เอาเฉพาะทรัพย์สินที่จำนองแต่ทางเดียว ดังนั้นหากเจ้าหนี้เลือกบังคับโดยอาศัยมูลหนี้ตามสัญญากู้อันเป็นสัญญาประธาน มิได้ฟ้องบังคับโดยอาศัยสัญญาจำนอง กรณีถือได้ว่าโจทก์มิได้ฟ้องและศาลมิได้พิพากษาให้บังคับจำนอง เป็นแต่เพียงฟ้องและพิพากษาในมูลหนี้สามัญเท่านั้นเมื่อลูกหนี้ไม่ปฏิบัติตามคำพิพากษาเจ้าหนี้ย่อมบังคับคดีแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้นอกเหนือไปจากที่จำนองไว้ได้ ข้อแตกต่างระหว่างคำฟ้องบังคับจำนองกับคำฟ้องเรียกร้องอย่างเจ้าหนี้สามัญอยู่ตรงที่ว่า ถ้าฟ้องขอให้ชำระหนี้โดยไม่มีคำขอให้บังคับจำนองก็เป็นการเรียกร้องอย่างเจ้าหนี้สามัญ แต่ถ้าฟ้องขอให้ชำระหนี้โดยมีคำขอให้บังคับจำนองก็ย่อมเป็นการฟ้องบังคับจำนอง สำหรับคดีนี้โจทก์ฟ้องโดยมีคำขอให้บังคับจำนอง จึงเป็นการฟ้องบังคับจำนองกรณีจึงตกอยู่ในบังคับของมาตรา 733 ทองธารเหลืองเรืองรองคำพิพากษา: คดีสืบเนื่องจากโจทก์ฟ้องบังคับจำนอง ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระหนี้ให้แก่โจทก์ หากไม่ชำระให้นำที่ดินที่จำนองขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้ คดีถึงที่สุดแล้ว ศาลชั้นต้นได้ออกหมายบังคับคดี โจทก์นำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดที่ดินที่จำนองออกขายทอดตลาด แต่ได้เงินไม่พอชำระหนี้ตามคำพิพากษาโจทก์ยื่นคำร้องขอบังคับคดีที่ดินแปลงอื่นของจำเลยที่ 2สาลชั้นต้นออกหมายบังคับคดี โจทก์นำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดที่ดินแปลงดังกล่าว และเจ้าพนักงานบังคับคดีประกาศขายทอดตลาด จำเลยทั้งสองยื่นคำร้องคัดค้านว่า โจทก์ฟ้องบังคับจำนองเมื่อขายทอดตลาดทรัพย์จำนองและได้เงินมาไม่พอชำระหนี้จำเลยไม่ต้องรับผิดในส่วนที่ขาดอยู่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 733 ขอให้ศาลมีคำสั่งปล่อยทรัพย์ที่ยึด ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เพิกถอนคำสั่งและการบังคับคดีที่ออกเพื่อบังคับจากทรัพย์สินอื่นที่มิใช่ทรัพย์จำนอง และให้ปล่อยทรัพย์ที่ดินที่ยึด โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า 'ที่โจทก์ฎีกาว่า ฟ้องของโจทก์ขอให้บังคับเรื่องการกู้ยืมเงินและบังคับจำนอง โดยถือหนังสือสัญญาจำนองที่ดินเป็นหลักฐานแห่งการกู้ยืมเงินโจทก์ประสงค์จะบังคับชำระหนี้โจทก์จึงอาจบังคับคดีเอาจากทรัพย์สินอื่นของจำเลยทั้งสองที่มิได้จำนองด้วยได้ พิเคราะห์แล้วเห็นว่าตามคำฟ้องโจทก์แสดงโดยแจ้งชัดถึงสภาพแห่งข้อหาว่า จำเลยทั้งสองนำโฉนดที่ดินเลขที่ 21500 ตำบลสระกะเทียม อำเภอเมืองนครปฐม จังหวัดนครปฐม มาจำนองไว้กับโจทก์ จำเลยทั้งสองรับเงินกู้ไปครบถ้วนในวันทำสัญญาจำนอง ต่อมาโจทก์ไม่ประสงค์ให้จำเลยทั้งสองกู้เงินอีกต่อไป โจทก์ฟ้องขอให้บังคับให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้และบังคับจำนองและคำขอบังคับท้ายฟ้องโจทก์ขอว่า หากจำเลยทั้งสองไม่ชำระเงินให้ยึดที่ดินที่จำนองออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้แก่โจทก์ แสดงว่าโจทก์ฟ้องบังคับจำนองประสงค์จะบังคับคดีเอาจากทรัพย์จำนองเท่านั้นโจทก์จึงนำสืบพยานหลักฐานว่า จำเลยทั้งสองกู้ยืมเงินโจทก์โดยถือหนังสือสัญญาจำนองที่ดินเป็นหลักฐานแห่งการกู้ยืมด้วยสัญญาดังกล่าวไม่มีข้อความว่าหากโจทก์บังคับชำระหนี้เอาทรัพย์จำนองออกขายทอดตลาดได้เงินไม่พอชำระหนี้โจทก์ก็ให้บังคับเอาจากทรัพย์สินอื่นได้ด้วย ปรากฏตามภาพถ่ายหนังสือสัญญาจำนองที่ดินเอกสารหมาย จ.2 เมื่อศาลชั้นต้นพิพากษาตามคำขอของโจทก์ คดีถึงที่สุดแล้ว โจทก์บังคับคดีเอาทรัพย์สินซึ่งจำนองออกขายทอดตลาดใช้หนี้ได้เงินน้อยกว่าจำนวนเงินที่ค้างชำระกันตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น เงินที่ยังขาดจำนวนอยู่นี้โจทก์ไม่มีสิทธิที่จะบังคับคดีเอาจากทรัพย์สินอทื่นของจำเลทั้งสองได้อีกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 733 ที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เพิกถอนคำสั่งบังคับคดีเอาจากทรัพย์สินอื่นและเพิกถอนหมายบังคับคดีเอาจากทรัพย์สินอื่นที่มิใช่ทรัพย์จำนอง กับให้ปล่อยทรัพย์ที่ดินโฉนดที่ดินเลขที่ 20877 ที่ยึดไว้ และศาลอุทธรณ์พิพากษายืนนั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น' พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 996/2532นาง บุญ รอด กุลนาคโจทก์นาย หน่อม ลุ่ม จันทร์ กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 733คำฟ้องโจทก์ที่มีสภาพแห่งข้อหาและคำขอบังคับให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้หากไม่ชำระหนี้ก็ให้ยึดทรัพย์สินที่จำนองออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้แก่โจทก์เป็ฯการฟ้องบังคับจำนองเมื่อสัญญาจำนองไม่มีข้อความว่าหากโจทก์บังคับชำระหนี้เอาทรัพย์จำนองออกขายทอดตลาดได้เงินไม่พอชำระหนี้โจทก์ ก็ให้บังคับเอาจากทรัพย์สินอื่นได้ด้วย ดังนั้นการที่โจทก์บังคับคดีเอาทรัพย์สินซึ่งจำนองออกขายทอดตลาดใช้หนี้ได้เงินน้อยกว่าจำนวนเงินที่ค้างชำระกัน เงินที่ยังขาดจำนวนอยู่โจทก์ไม่มีสิทธิที่จะบังคับคดีเอาจากทรัพย์สินอื่นของจำเลยทั้งสองได้อีกตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 733.(ที่มา-ส่งเสริม)คดีสืบเนื่องจากโจทก์ฟ้องบังคับจำนอง ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระหนี้ให้แก่โจทก์ หากไม่ชำระให้นำที่ดินที่จำนองขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้ คดีถึงที่สุดแล้ว ศาลชั้นต้นได้ออกหมายบังคับคดี โจทก์นำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดที่ดินที่จำนองออกขายทอดตลาด แต่ได้เงินไม่พอชำระหนี้ตามคำพิพากษาโจทก์ยื่นคำร้องขอบังคับคดีที่ดินแปลงอื่นของจำเลยที่ 2สาลชั้นต้นออกหมายบังคับคดี โจทก์นำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดที่ดินแปลงดังกล่าว และเจ้าพนักงานบังคับคดีประกาศขายทอดตลาด จำเลยทั้งสองยื่นคำร้องคัดค้านว่า โจทก์ฟ้องบังคับจำนองเมื่อขายทอดตลาดทรัพย์จำนองและได้เงินมาไม่พอชำระหนี้จำเลยไม่ต้องรับผิดในส่วนที่ขาดอยู่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 733 ขอให้ศาลมีคำสั่งปล่อยทรัพย์ที่ยึด ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เพิกถอนคำสั่งและการบังคับคดีที่ออกเพื่อบังคับจากทรัพย์สินอื่นที่มิใช่ทรัพย์จำนอง และให้ปล่อยทรัพย์ที่ดินที่ยึด โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า 'ที่โจทก์ฎีกาว่า ฟ้องของโจทก์ขอให้บังคับเรื่องการกู้ยืมเงินและบังคับจำนอง โดยถือหนังสือสัญญาจำนองที่ดินเป็นหลักฐานแห่งการกู้ยืมเงินโจทก์ประสงค์จะบังคับชำระหนี้โจทก์จึงอาจบังคับคดีเอาจากทรัพย์สินอื่นของจำเลยทั้งสองที่มิได้จำนองด้วยได้ พิเคราะห์แล้วเห็นว่าตามคำฟ้องโจทก์แสดงโดยแจ้งชัดถึงสภาพแห่งข้อหาว่า จำเลยทั้งสองนำโฉนดที่ดินเลขที่ 21500 ตำบลสระกะเทียม อำเภอเมืองนครปฐม จังหวัดนครปฐม มาจำนองไว้กับโจทก์ จำเลยทั้งสองรับเงินกู้ไปครบถ้วนในวันทำสัญญาจำนอง ต่อมาโจทก์ไม่ประสงค์ให้จำเลยทั้งสองกู้เงินอีกต่อไป โจทก์ฟ้องขอให้บังคับให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้และบังคับจำนองและคำขอบังคับท้ายฟ้องโจทก์ขอว่า หากจำเลยทั้งสองไม่ชำระเงินให้ยึดที่ดินที่จำนองออกขายทอดตลาดนำเงินมาชำระหนี้แก่โจทก์ แสดงว่าโจทก์ฟ้องบังคับจำนองประสงค์จะบังคับคดีเอาจากทรัพย์จำนองเท่านั้นโจทก์จึงนำสืบพยานหลักฐานว่า จำเลยทั้งสองกู้ยืมเงินโจทก์โดยถือหนังสือสัญญาจำนองที่ดินเป็นหลักฐานแห่งการกู้ยืมด้วยสัญญาดังกล่าวไม่มีข้อความว่าหากโจทก์บังคับชำระหนี้เอาทรัพย์จำนองออกขายทอดตลาดได้เงินไม่พอชำระหนี้โจทก์ก็ให้บังคับเอาจากทรัพย์สินอื่นได้ด้วย ปรากฏตามภาพถ่ายหนังสือสัญญาจำนองที่ดินเอกสารหมาย จ.2 เมื่อศาลชั้นต้นพิพากษาตามคำขอของโจทก์ คดีถึงที่สุดแล้ว โจทก์บังคับคดีเอาทรัพย์สินซึ่งจำนองออกขายทอดตลาดใช้หนี้ได้เงินน้อยกว่าจำนวนเงินที่ค้างชำระกันตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น เงินที่ยังขาดจำนวนอยู่นี้โจทก์ไม่มีสิทธิที่จะบังคับคดีเอาจากทรัพย์สินอทื่นของจำเลทั้งสองได้อีกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 733 ที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เพิกถอนคำสั่งบังคับคดีเอาจากทรัพย์สินอื่นและเพิกถอนหมายบังคับคดีเอาจากทรัพย์สินอื่นที่มิใช่ทรัพย์จำนอง กับให้ปล่อยทรัพย์ที่ดินโฉนดที่ดินเลขที่ 20877 ที่ยึดไว้ และศาลอุทธรณ์พิพากษายืนนั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น' พิพากษายืน.(เจริญ นิลเอสงฆ์-มาโนช เพียรสนอง-ประมาณ ชันซื่อ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุเจ้าหนี้ผู้รับจำนองซึ่งตามสัญญาจำนองไม่มีข้อตกลงยกเว้น มาตรา 733 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เมื่อเจ้าหนี้ดังกล่าวบังคับจำนองแล้วได้เงินน้อยกว่าจำนวนเงินที่ค้างกันอยู่ เงินยังขาดจำนวนอยู่เท่าใดลูกหนี้ไม่ต้องรับผิดในเงินนั้นอย่างไรก็ตาม แม้สัญญาจำนองจะไม่มีข้อตกลงยกเว้นมาตรา 733เจ้าหนี้ก็อาจบังคับชำระหนี้จากทรัพย์สินอื่นของลูกหนี้นอกเหนือทรัพย์ที่จำนองได้ โดยการที่เจ้าหนี้ใช้สิทธิเรียกร้องอย่างหนี้สามัญ เช่น การกู้เงินที่มีจำนองเป็นประกันนั้นเจ้าหนี้อาจใช้สิทธิเรียกร้องอย่างหนี้สามัญ โดยบังคับชำระหนี้จากทรัพย์สินทั่วไปของลูกหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 214 หรือจะบังคับชำระหนี้จากทรัพย์ที่นำมาจำนองอย่างหนึ่งอย่างใดก็ได้ การจำนองไม่ห้ามเจ้าหนี้ผู้รับจำนองต้องผูกพันที่จะบังคับชำระหนี้เอาเฉพาะทรัพย์สินที่จำนองแต่ทางเดียว ดังนั้นหากเจ้าหนี้เลือกบังคับโดยอาศัยมูลหนี้ตามสัญญากู้อันเป็นสัญญาประธาน มิได้ฟ้องบังคับโดยอาศัยสัญญาจำนอง กรณีถือได้ว่าโจทก์มิได้ฟ้องและศาลมิได้พิพากษาให้บังคับจำนอง เป็นแต่เพียงฟ้องและพิพากษาในมูลหนี้สามัญเท่านั้นเมื่อลูกหนี้ไม่ปฏิบัติตามคำพิพากษาเจ้าหนี้ย่อมบังคับคดีแก่ทรัพย์สินของลูกหนี้นอกเหนือไปจากที่จำนองไว้ได้ ข้อแตกต่างระหว่างคำฟ้องบังคับจำนองกับคำฟ้องเรียกร้องอย่างเจ้าหนี้สามัญอยู่ตรงที่ว่า ถ้าฟ้องขอให้ชำระหนี้โดยไม่มีคำขอให้บังคับจำนองก็เป็นการเรียกร้องอย่างเจ้าหนี้สามัญ แต่ถ้าฟ้องขอให้ชำระหนี้โดยมีคำขอให้บังคับจำนองก็ย่อมเป็นการฟ้องบังคับจำนอง สำหรับคดีนี้โจทก์ฟ้องโดยมีคำขอให้บังคับจำนอง จึงเป็นการฟ้องบังคับจำนองกรณีจึงตกอยู่ในบังคับของมาตรา 733 ทองธารเหลืองเรืองรอง