คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 518/2536หลักกฎหมาย: การที่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาขอรับชำระหนี้ในมูลหนี้ตามคำพิพากษาของคดีอื่น คำพิพากษานั้นไม่ผูกพันเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์และศาล ดังนั้นการที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้สอบสวนและทำความเห็นเสนอต่อศาลว่าเจ้าหนี้ควรได้รับชำระหนี้น้อยกว่าหนี้ตามคำพิพากษาที่เจ้าหนี้ขอรับชำระ และศาลพิจารณาแล้วมีคำสั่งให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าว จึงเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีล้มละลายโดยชอบด้วย พ.ร.บ.ล้มละลายพ.ศ. 2483 แล้ว เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาอุทธรณ์และฎีกาคำสั่งศาลในเรื่องคำขอรับชำระหนี้ต้องเสียค่าขึ้นศาล เพียงศาลละ 25 บาท เท่านั้น.คดีนี้มูลกรณีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของลูกหนี้ (จำเลย) เด็ดขาด เจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ตามคำพิพากษาเป็นเงิน 922,140.12 บาท จากกองทรัพย์สินของลูกหนี้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์นัดตรวจคำขอรับชำระหนี้แล้ว ไม่มีผู้ใดโต้แย้งเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์สอบสวนแล้วเห็นว่าควรให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้เป็นเงิน 774,410.45 บาท จากกองทรัพย์สินของลูกหนี้โดยมีเงื่อนไขว่าหากเจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้จากนายขจรศักดิ์ธนศุทธวงศ์ ในหนี้อันดับ 1 จากนายขจรศักดิ์ ธนศุทธวงศ์นายสุรพันธุ์ สุระวัฒนาพงศ์ นายลภชัย ธนะชัยชน ในหนี้อันดับ 2เพียงใด ให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของลูกหนี้ลดลงเพียงนั้น ส่วนหนี้ที่ขอเกินมาจำนวน 147,729.67 บาทให้ยกเสียศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าวเจ้าหนี้อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนเจ้าหนี้ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหามาสู่ศาลฎีกาว่า การที่เจ้าหนี้ขอรับชำระหนี้ตามคำพิพากษาซึ่งถึงที่สุดแล้วและไม่มีผู้ใดโต้แย้งคำขอรับชำระหนี้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีอำนาจสอบสวนทำความเห็นว่าเจ้าหนี้ควรได้รับชำระหนี้น้อยกว่าที่กำหนดไว้ในคำพิพากษา และศาลมีอำนาจสั่งอนุญาตให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าวได้หรือไม่เห็นว่าการขอรับชำระหนี้ในคดีล้มละลายนั้น ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 91 เจ้าหนี้ซึ่งจะขอรับชำระหนี้ในคดีล้มละลายจะเป็นเจ้าหนี้ผู้เป็นโจทก์หรือไม่ก็ตาม ต้องยื่นคำขอต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ และตามมาตรา 105 บัญญัติว่า"ในการตรวจคำขอรับชำระหนี้ ไม่ว่าจะเป็นหนี้ตามคำพิพากษาหรือไม่ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีอำนาจออกหมายเรียกเจ้าหนี้ ลูกหนี้หรือบุคคลใดมาสอบสวนในเรื่องหนี้สิน แล้วทำความเห็นส่งสำนวนเรื่องหนี้สินที่ขอรับชำระนั้นต่อศาล พร้อมทั้งรายงานว่ามีผู้โต้แย้งคำขอรับชำระหนี้ประการใดหรือไม่" ซึ่งมีข้อความชัดแจ้งแล้วว่า ในการตรวจคำขอรับชำระหนี้และทำความเห็นเสนอต่อศาลนั้นแม้หนี้ที่เจ้าหนี้ขอรับชำระจะเป็นหนี้ตามคำพิพากษาในคดีอื่นก็ตามเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ก็มีอำนาจเต็มที่ที่จะสอบสวนให้ได้ความจริงในเรื่องหนี้สินที่ขอรับชำระนั้นว่า เป็นหนี้ที่ขอรับชำระได้เพียงใดหรือไม่แล้วทำความเห็นเสนอต่อศาลตามความจริงที่ได้ความตามทางสอบสวน หามีข้อจำกัดว่าหากไม่มีผู้โต้แย้งแล้วเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่มีอำนาจสอบสวนและทำความเห็นให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้แตกต่างไปจากที่กำหนดไว้ในคำพิพากษาไม่และเมื่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้สอบสวนและทำความเห็นเสนอต่อศาลแล้ว ศาลก็มีอำนาจพิจารณาสั่งตามมาตรา 106, 107 กล่าวคือคำขอรับชำระหนี้รายใดถ้าลูกหนี้ เจ้าหนี้ หรือเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่โต้แย้ง ศาลมีอำนาจสั่งอนุญาตให้รับชำระหนี้ได้เว้นแต่มีเหตุสมควรสั่งเป็นอย่างอื่น คำขอรับชำระหนี้รายใดถ้ามีผู้โต้แย้ง ให้ศาลพิจารณาแล้วมีคำสั่งให้ยกคำขอรับชำระหนี้หรืออนุญาตให้ได้รับชำระหนี้เต็มจำนวนหรืออนุญาตให้ได้รับชำระหนี้บางส่วน แสดงให้เห็นว่าการที่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาขอรับชำระหนี้ตามคำพิพากษาในคดีอื่นคำพิพากษานั้นไม่ผูกพ้นเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์และศาล ดังนั้น การที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้สอบสวนและทำความเห็นเสนอต่อศาลว่าเจ้าหนี้ควรได้รับชำระหนี้น้อยกว่าหนี้ตามคำพิพากษาที่เจ้าหนี้ขอรับชำระ และศาลพิจารณาแล้วมีคำสั่งให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าว จึงเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีล้มละลายโดยชอบด้วยพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 แล้วที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของเจ้าหนี้ฟังไม่ขึ้น อนึ่งปรากฏว่าเจ้าหนี้รายนี้เป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาต้องเสียค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์และฎีกาเพียงศาลละ 25 บาทเท่านั้น จึงควรคืนค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์และฎีกาส่วนที่เสียเกินมาแก่เจ้าหนี้"พิพากษายืน คืนค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์และฎีกาส่วนที่เสียเกินกว่า 25 บาท แก่เจ้าหนี้ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 518/2536ธนาคาร กรุงศรีอยุธยา จำกัดโจทก์เจ้าหนี้โจทก์ธนาคาร ศ รี นคร จำกัดโจทก์นาย มั่งคั่ง วีระเมธี วงศ์จำเลย พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 105, ม. 179การที่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาขอรับชำระหนี้ในมูลหนี้ตามคำพิพากษาของคดีอื่น คำพิพากษานั้นไม่ผูกพันเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์และศาล ดังนั้นการที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้สอบสวนและทำความเห็นเสนอต่อศาลว่าเจ้าหนี้ควรได้รับชำระหนี้น้อยกว่าหนี้ตามคำพิพากษาที่เจ้าหนี้ขอรับชำระ และศาลพิจารณาแล้วมีคำสั่งให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าว จึงเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีล้มละลายโดยชอบด้วย พ.ร.บ.ล้มละลายพ.ศ. 2483 แล้ว เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาอุทธรณ์และฎีกาคำสั่งศาลในเรื่องคำขอรับชำระหนี้ต้องเสียค่าขึ้นศาล เพียงศาลละ 25 บาท เท่านั้น.คดีนี้มูลกรณีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของลูกหนี้ (จำเลย) เด็ดขาด เจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ตามคำพิพากษาเป็นเงิน 922,140.12 บาท จากกองทรัพย์สินของลูกหนี้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์นัดตรวจคำขอรับชำระหนี้แล้ว ไม่มีผู้ใดโต้แย้งเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์สอบสวนแล้วเห็นว่าควรให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้เป็นเงิน 774,410.45 บาท จากกองทรัพย์สินของลูกหนี้โดยมีเงื่อนไขว่าหากเจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้จากนายขจรศักดิ์ธนศุทธวงศ์ ในหนี้อันดับ 1 จากนายขจรศักดิ์ ธนศุทธวงศ์นายสุรพันธุ์ สุระวัฒนาพงศ์ นายลภชัย ธนะชัยชน ในหนี้อันดับ 2เพียงใด ให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของลูกหนี้ลดลงเพียงนั้น ส่วนหนี้ที่ขอเกินมาจำนวน 147,729.67 บาทให้ยกเสียศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าวเจ้าหนี้อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนเจ้าหนี้ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหามาสู่ศาลฎีกาว่า การที่เจ้าหนี้ขอรับชำระหนี้ตามคำพิพากษาซึ่งถึงที่สุดแล้วและไม่มีผู้ใดโต้แย้งคำขอรับชำระหนี้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีอำนาจสอบสวนทำความเห็นว่าเจ้าหนี้ควรได้รับชำระหนี้น้อยกว่าที่กำหนดไว้ในคำพิพากษา และศาลมีอำนาจสั่งอนุญาตให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าวได้หรือไม่เห็นว่าการขอรับชำระหนี้ในคดีล้มละลายนั้น ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 91 เจ้าหนี้ซึ่งจะขอรับชำระหนี้ในคดีล้มละลายจะเป็นเจ้าหนี้ผู้เป็นโจทก์หรือไม่ก็ตาม ต้องยื่นคำขอต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ และตามมาตรา 105 บัญญัติว่า"ในการตรวจคำขอรับชำระหนี้ ไม่ว่าจะเป็นหนี้ตามคำพิพากษาหรือไม่ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีอำนาจออกหมายเรียกเจ้าหนี้ ลูกหนี้หรือบุคคลใดมาสอบสวนในเรื่องหนี้สิน แล้วทำความเห็นส่งสำนวนเรื่องหนี้สินที่ขอรับชำระนั้นต่อศาล พร้อมทั้งรายงานว่ามีผู้โต้แย้งคำขอรับชำระหนี้ประการใดหรือไม่" ซึ่งมีข้อความชัดแจ้งแล้วว่า ในการตรวจคำขอรับชำระหนี้และทำความเห็นเสนอต่อศาลนั้นแม้หนี้ที่เจ้าหนี้ขอรับชำระจะเป็นหนี้ตามคำพิพากษาในคดีอื่นก็ตามเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ก็มีอำนาจเต็มที่ที่จะสอบสวนให้ได้ความจริงในเรื่องหนี้สินที่ขอรับชำระนั้นว่า เป็นหนี้ที่ขอรับชำระได้เพียงใดหรือไม่แล้วทำความเห็นเสนอต่อศาลตามความจริงที่ได้ความตามทางสอบสวน หามีข้อจำกัดว่าหากไม่มีผู้โต้แย้งแล้วเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่มีอำนาจสอบสวนและทำความเห็นให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้แตกต่างไปจากที่กำหนดไว้ในคำพิพากษาไม่และเมื่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้สอบสวนและทำความเห็นเสนอต่อศาลแล้ว ศาลก็มีอำนาจพิจารณาสั่งตามมาตรา 106, 107 กล่าวคือคำขอรับชำระหนี้รายใดถ้าลูกหนี้ เจ้าหนี้ หรือเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่โต้แย้ง ศาลมีอำนาจสั่งอนุญาตให้รับชำระหนี้ได้เว้นแต่มีเหตุสมควรสั่งเป็นอย่างอื่น คำขอรับชำระหนี้รายใดถ้ามีผู้โต้แย้ง ให้ศาลพิจารณาแล้วมีคำสั่งให้ยกคำขอรับชำระหนี้หรืออนุญาตให้ได้รับชำระหนี้เต็มจำนวนหรืออนุญาตให้ได้รับชำระหนี้บางส่วน แสดงให้เห็นว่าการที่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาขอรับชำระหนี้ตามคำพิพากษาในคดีอื่นคำพิพากษานั้นไม่ผูกพ้นเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์และศาล ดังนั้น การที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้สอบสวนและทำความเห็นเสนอต่อศาลว่าเจ้าหนี้ควรได้รับชำระหนี้น้อยกว่าหนี้ตามคำพิพากษาที่เจ้าหนี้ขอรับชำระ และศาลพิจารณาแล้วมีคำสั่งให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าว จึงเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีล้มละลายโดยชอบด้วยพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 แล้วที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของเจ้าหนี้ฟังไม่ขึ้น อนึ่งปรากฏว่าเจ้าหนี้รายนี้เป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาต้องเสียค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์และฎีกาเพียงศาลละ 25 บาทเท่านั้น จึงควรคืนค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์และฎีกาส่วนที่เสียเกินมาแก่เจ้าหนี้"พิพากษายืน คืนค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์และฎีกาส่วนที่เสียเกินกว่า 25 บาท แก่เจ้าหนี้(วิทวัส อยู่วัฒนา-บุญส่ง วรรณกลาง-ประสิทธิ์ แสนศิริ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุกระบวนพิจารณาเกี่ยวกับคำขอรับชำระหนี้ ในคดีล้มละลายนั้นสามารถแบ่งออกเป็น 2 ช่วงด้วยกัน คือ ก. กระบวนพิจารณาในชั้นเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ ข. กระบวนพิจารณาในชั้นศาล กระบวนพิจารณาในชั้นเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ เมื่อครบกำหนดสองเดือนนับแต่ประกาศโฆษณาคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดแล้ว เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะนำเจ้าหนี้ทั้งหลาย และลูกหนี้มาพร้อมกัน เพื่อตรวจคำขอรับชำระหนี้โดยแจ้งความให้ทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 7 วัน ในทางปฏิบัติเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะให้เจ้าหน้าที่งานคำคู่ความ ซึ่งรับคำขอรับชำระหนี้ เป็นผู้แจ้งกำหนดวันเวลานัดตรวจคำขอรับชำระหนี้ให้เจ้าหนี้ทราบในวันที่เจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้นั้น ส่วนลูกหนี้ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์อาจแจ้งให้ทราบโดยระบุในหมายเรียกที่ให้ลูกหนี้มาให้การสอบสวนเกี่ยวกับกิจการและทรัพย์สินหรืออาจแจ้งในวันที่ลูกหนี้มาให้การสอบสวนก็ได้ ในวันนัดตรวจคำขอรับชำระหนี้ หากว่า มีเจ้าหนี้คนใดโต้แย้งคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้รายอื่น หรือลูกหนี้โต้แย้งคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ ในกรณีที่คดีนั้นมีเจ้าหนี้ไม่มากและข้อโต้แย้งนั้นไม่ยุ่งยากสลับซับซ้อน เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะบันทึกข้อโต้แย้งนั้นไว้ให้ในรายงานตรวจคำขอรับชำระหนี้ แต่ถ้าคดีนั้นมีเจ้าหนี้หลายราย มีข้อโต้แย้งมาก หรือข้อโต้แย้งนั้นมีข้อยุ่งยากสลับซับซ้อน เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ จะให้เจ้าหนี้หรือลูกหนี้ยื่นคำแถลงโต้แย้งเข้ามาภายในที่กำหนด หลังจากตรวจคำขอรับชำระหนี้แล้ว เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะนัดหรือหมายนัดให้เจ้าหนี้นำพยานมาให้การสอบสวนเกี่ยวกับหนี้ที่ขอรับชำระหนี้นั้น และถือว่าเป็นหน้าที่ของเจ้าหนี้ไม่ว่าจะเป็นเจ้าหนี้ผู้เป็นโจทก์ หรือเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาหรือเจ้าหนี้อื่นก็จะต้องนำพยานมาให้การสอบสวนถึงความอยู่จริงแห่งมูลหนี้(ฎ.2049/2528) หรือถ้าเจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้เกินล่วงเลยกำหนดอายุความก็เป็นหน้าที่ของเจ้าหนี้ที่ต้องแสดงว่าหนี้นั้นไม่ขาดอายุความ เพราะเหตุใด (ฎ.3706/2532) ในการสอบสวนนั้นหากเจ้าหนี้เห็นว่า พยานหลักฐานที่เจ้าหนี้นำมาให้สอบสวนนั้นยังไม่เพียงพอที่จะพิสูจน์หนี้ของตน ก็ต้องขอให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดำเนินการสอบสวนเพิ่มเติมเสีย (ฎ.197/2517)ในทำนองเดียวกันหากว่า เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เกิดความสงสัยในคำให้การของพยานเจ้าหนี้ เช่นว่าฐานะของเจ้าหนี้สามารถที่จะให้กู้ยืมเงินจำนวนดังกล่าวได้หรือไม่ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ จะต้องสอบสวนในประเด็นนั้น และแจ้งให้เจ้าหนี้นำพยานมาให้การสอบสวนเพิ่มเติม แต่จะเสนอความเห็นให้ยกคำขอรับชำระหนี้รายนั้นโดยข้อสงสัยดังกล่าวไม่ได้ (ฎ.2270/2533) หากเจ้าหนี้ไม่นำพยานมาให้การสอบสวน (ฎ.1067/2520)หรือเจ้าหนี้นำพยานมาให้การสอบสวนแล้ว แต่ฟังไม่ได้ว่าเป็นหนี้จริง (ฎ.1585/2518) เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ก็ชอบที่จะทำความเห็นเสนอศาลให้ยกคำขอรับชำระหนี้รายนั้นเสีย นอกจากนี้ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ จะนัดลูกหนี้มาให้การสอบสวนเกี่ยวกับหนี้ที่ขอรับชำระหนี้ หรือในกรณีที่ลูกหนี้โต้แย้งคัดค้านคำขอรับชำระหนี้ ลูกหนี้ก็สามารถนำพยานมาให้การสอบสวนประกอบข้อโต้แย้งของตนได้ แต่ถ้าประเด็นที่ลูกหนี้ขอให้สอบสวน มิใช่ประเด็นสำคัญ หรือลูกหนี้ได้หลบหนีไม่มาให้การสอบสวนเกี่ยวกับกิจการและทรัพย์สิน ศาลได้ออกหมายจับลูกหนี้แล้วหรือคดีพอวินิจฉัยได้โดยไม่ต้องสอบสวนลูกหนี้ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะงดสอบสวนพยานลูกหนี้หรือลูกหนี้แล้วแต่กรณีก็ได้ และเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์อาจจะหมายนัดบุคคลภายนอกมาสอบสวนหรือหมายเรียกพยานเอกสารจากบุคคลภายนอกมาประกอบพิจารณาในการทำความเห็นเสนอศาลก็ได้ ในการสอบสวนพยานหลักฐานเพื่อประกอบการทำความเห็นเสนอศาลในสำนวนคำขอรับชำระหนี้ หากเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เห็นว่าพยานหลักฐานที่ได้สอบสวนมาแล้วนั้น เพียงพอแก่การวินิจฉัยแล้วก็มีอำนาจงดสอบสวนพยานอื่นได้ (ฎ.3679/2524) ส่วนในการทำความเห็นนั้นจะมีการหยิบยกพยานหลักฐานใดมาพิจารณาเป็นดุลพินิจของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ (ฎ.1877/2526) เมื่อเขียนร่างความเห็นเสร็จแล้ว เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะเสนอความเห็นนั้นต่อผู้บังคับบัญชา ซึ่งการที่จะเสนอถึงระดับชั้นใดนั้นขึ้นอยู่กับจำนวนหนี้ที่เจ้าหนี้ขอรับชำระหนี้และเมื่อผู้บังคับบัญชาเห็นชอบแล้ว จะส่งความเห็นพร้อมสำนวนคำขอรับชำระหนี้ไปยังศาลเพื่อพิจารณา ตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา 107 ต่อไปตราบใดที่ศาลยังไม่ได้มีคำสั่งในสำนวนคำขอรับชำระหนี้ ความหนี้ของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ยังไม่มีผลบังคับทางกฎหมาย(ฎ.985/2509) เจ้าหนี้จึงจะร้องคัดค้านความเห็นนี้ของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ยังไม่ได้ ข้อสังเกตเกี่ยวกับคำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เกี่ยวกับสำนวนคำขอรับชำระหนี้ 1. เจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์สั่งยกคำขอ เจ้าหนี้ร้องคัดค้านต่อศาลได้ (ฎ.545/2504) 2. เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ จะมีคำสั่งว่าเจ้าหนี้ขาดนัดพิจารณา ในการสอบสวนคำขอรับชำระหนี้ไม่ได้ (ฎ.118/2505,ฎ.420/2503) เพราะกฎหมายล้มละลายได้บัญญัติเรื่องการขอรับชำระหนี้ไว้เป็นพิเศษแล้ว 3. เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ สั่งไม่อนุญาตให้เลื่อนการสอบสวนพยานเจ้าหนี้เจ้าหนี้จะร้องคัดค้านคำสั่งนี้ยังไม่ได้(ฎ.4245/2534) เพราะเป็นการไม่แน่นอนว่าเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะทำความเห็นเสนอศาลอย่างไรและศาลจะมีคำสั่งอย่างไร ขอบเขตในการทำความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์นั้นเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ต้องถูกผูกพันตามคำพิพากษาในคดีแพ่งที่เจ้าหนี้นำมาขอยื่นคำขอรับชำระหนี้ เนื่องจาก เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มิใช่คู่ความในคดีดังกล่าวตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 145 หรือ แม้ลูกหนี้นั้นเป็นหนี้ที่โจทก์นำมาฟ้องจนศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ลูกหนี้เด็ดขาด ก็ไม่เป็นการผูกพันเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ให้ต้องถือตาม เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์สามารถที่จะทำความเห็นเสนอศาลให้เจ้าหนี้รายนั้นได้รับชำระหนี้น้อยกว่ามูลหนี้ในคำพิพากษา หรือให้ยกคำขอรับชำระหนี้เสียทีเดียวก็ได้ และศาลก็มีอำนาจสั่งในลักษณะเดียวกันนั้นได้(ฎ.45/2511,ฎ.1067/2520,ฎ.599/2523,ฎ.2007/2528(ป),ฎ.1596/2534,ฎ.2371/2534) กระบวนพิจารณาในชั้นศาล เมื่อศาลได้รับความเห็นและสำนวนคำขอรับชำระหนี้จากเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์แล้วสามารถสั่งสำนวนคำขอรับชำระหนี้ได้โดยทันที ไม่ต้องรอให้ศาลพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายเสียก่อน(ฎ.3677/2524) หรือไม่ต้องรอให้คดีล้มละลายถึงที่สุดเสียก่อน(ฎ.2679/2524) ในการสั่งสำนวนคำขอรับชำระหนี้ของศาลนั้นศาลอาจจะพิจารณาจากสำนวนคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เพียงอย่างเดียวหรืออาจสั่งพิจารณาอีกก็ได้ (ฎ.738-740/2507,ฎ.494/2518) และถ้าศาลพิจารณาแล้วเห็นชอบด้วยกับความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ศาลอาจสั่งว่า "พิเคราะห์แล้ว อนุญาตให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์นี้"(ฎ.522/2491) หรือจะสั่งอื่นใดตามที่เห็นสมควร ครั้นศาลสั่งเสร็จแล้ว จะมีการคืนสำนวนคำขอรับชำระหนี้ให้แก่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เพื่อไปดำเนินการแจ้งคำสั่งให้ผู้มีส่วนได้เสียทราบต่อไป. เอื้อนขุนแก้ว.คำพิพากษา: คดีนี้มูลกรณีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของลูกหนี้ (จำเลย) เด็ดขาด เจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ตามคำพิพากษาเป็นเงิน 922,140.12 บาท จากกองทรัพย์สินของลูกหนี้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์นัดตรวจคำขอรับชำระหนี้แล้ว ไม่มีผู้ใดโต้แย้งเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์สอบสวนแล้วเห็นว่าควรให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้เป็นเงิน 774,410.45 บาท จากกองทรัพย์สินของลูกหนี้โดยมีเงื่อนไขว่าหากเจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้จากนายขจรศักดิ์ธนศุทธวงศ์ ในหนี้อันดับ 1 จากนายขจรศักดิ์ ธนศุทธวงศ์นายสุรพันธุ์ สุระวัฒนาพงศ์ นายลภชัย ธนะชัยชน ในหนี้อันดับ 2เพียงใด ให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของลูกหนี้ลดลงเพียงนั้น ส่วนหนี้ที่ขอเกินมาจำนวน 147,729.67 บาทให้ยกเสียศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าวเจ้าหนี้อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนเจ้าหนี้ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหามาสู่ศาลฎีกาว่า การที่เจ้าหนี้ขอรับชำระหนี้ตามคำพิพากษาซึ่งถึงที่สุดแล้วและไม่มีผู้ใดโต้แย้งคำขอรับชำระหนี้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีอำนาจสอบสวนทำความเห็นว่าเจ้าหนี้ควรได้รับชำระหนี้น้อยกว่าที่กำหนดไว้ในคำพิพากษา และศาลมีอำนาจสั่งอนุญาตให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าวได้หรือไม่เห็นว่าการขอรับชำระหนี้ในคดีล้มละลายนั้น ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 91 เจ้าหนี้ซึ่งจะขอรับชำระหนี้ในคดีล้มละลายจะเป็นเจ้าหนี้ผู้เป็นโจทก์หรือไม่ก็ตาม ต้องยื่นคำขอต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ และตามมาตรา 105 บัญญัติว่า"ในการตรวจคำขอรับชำระหนี้ ไม่ว่าจะเป็นหนี้ตามคำพิพากษาหรือไม่ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีอำนาจออกหมายเรียกเจ้าหนี้ ลูกหนี้หรือบุคคลใดมาสอบสวนในเรื่องหนี้สิน แล้วทำความเห็นส่งสำนวนเรื่องหนี้สินที่ขอรับชำระนั้นต่อศาล พร้อมทั้งรายงานว่ามีผู้โต้แย้งคำขอรับชำระหนี้ประการใดหรือไม่" ซึ่งมีข้อความชัดแจ้งแล้วว่า ในการตรวจคำขอรับชำระหนี้และทำความเห็นเสนอต่อศาลนั้นแม้หนี้ที่เจ้าหนี้ขอรับชำระจะเป็นหนี้ตามคำพิพากษาในคดีอื่นก็ตามเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ก็มีอำนาจเต็มที่ที่จะสอบสวนให้ได้ความจริงในเรื่องหนี้สินที่ขอรับชำระนั้นว่า เป็นหนี้ที่ขอรับชำระได้เพียงใดหรือไม่แล้วทำความเห็นเสนอต่อศาลตามความจริงที่ได้ความตามทางสอบสวน หามีข้อจำกัดว่าหากไม่มีผู้โต้แย้งแล้วเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่มีอำนาจสอบสวนและทำความเห็นให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้แตกต่างไปจากที่กำหนดไว้ในคำพิพากษาไม่และเมื่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้สอบสวนและทำความเห็นเสนอต่อศาลแล้ว ศาลก็มีอำนาจพิจารณาสั่งตามมาตรา 106, 107 กล่าวคือคำขอรับชำระหนี้รายใดถ้าลูกหนี้ เจ้าหนี้ หรือเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่โต้แย้ง ศาลมีอำนาจสั่งอนุญาตให้รับชำระหนี้ได้เว้นแต่มีเหตุสมควรสั่งเป็นอย่างอื่น คำขอรับชำระหนี้รายใดถ้ามีผู้โต้แย้ง ให้ศาลพิจารณาแล้วมีคำสั่งให้ยกคำขอรับชำระหนี้หรืออนุญาตให้ได้รับชำระหนี้เต็มจำนวนหรืออนุญาตให้ได้รับชำระหนี้บางส่วน แสดงให้เห็นว่าการที่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาขอรับชำระหนี้ตามคำพิพากษาในคดีอื่นคำพิพากษานั้นไม่ผูกพ้นเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์และศาล ดังนั้น การที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้สอบสวนและทำความเห็นเสนอต่อศาลว่าเจ้าหนี้ควรได้รับชำระหนี้น้อยกว่าหนี้ตามคำพิพากษาที่เจ้าหนี้ขอรับชำระ และศาลพิจารณาแล้วมีคำสั่งให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าว จึงเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีล้มละลายโดยชอบด้วยพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 แล้วที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของเจ้าหนี้ฟังไม่ขึ้น อนึ่งปรากฏว่าเจ้าหนี้รายนี้เป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาต้องเสียค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์และฎีกาเพียงศาลละ 25 บาทเท่านั้น จึงควรคืนค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์และฎีกาส่วนที่เสียเกินมาแก่เจ้าหนี้"พิพากษายืน คืนค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์และฎีกาส่วนที่เสียเกินกว่า 25 บาท แก่เจ้าหนี้ ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 518/2536ธนาคาร กรุงศรีอยุธยา จำกัดโจทก์เจ้าหนี้โจทก์ธนาคาร ศ รี นคร จำกัดโจทก์นาย มั่งคั่ง วีระเมธี วงศ์จำเลย พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 105, ม. 179การที่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาขอรับชำระหนี้ในมูลหนี้ตามคำพิพากษาของคดีอื่น คำพิพากษานั้นไม่ผูกพันเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์และศาล ดังนั้นการที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้สอบสวนและทำความเห็นเสนอต่อศาลว่าเจ้าหนี้ควรได้รับชำระหนี้น้อยกว่าหนี้ตามคำพิพากษาที่เจ้าหนี้ขอรับชำระ และศาลพิจารณาแล้วมีคำสั่งให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าว จึงเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีล้มละลายโดยชอบด้วย พ.ร.บ.ล้มละลายพ.ศ. 2483 แล้ว เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาอุทธรณ์และฎีกาคำสั่งศาลในเรื่องคำขอรับชำระหนี้ต้องเสียค่าขึ้นศาล เพียงศาลละ 25 บาท เท่านั้น.คดีนี้มูลกรณีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของลูกหนี้ (จำเลย) เด็ดขาด เจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ตามคำพิพากษาเป็นเงิน 922,140.12 บาท จากกองทรัพย์สินของลูกหนี้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์นัดตรวจคำขอรับชำระหนี้แล้ว ไม่มีผู้ใดโต้แย้งเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์สอบสวนแล้วเห็นว่าควรให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้เป็นเงิน 774,410.45 บาท จากกองทรัพย์สินของลูกหนี้โดยมีเงื่อนไขว่าหากเจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้จากนายขจรศักดิ์ธนศุทธวงศ์ ในหนี้อันดับ 1 จากนายขจรศักดิ์ ธนศุทธวงศ์นายสุรพันธุ์ สุระวัฒนาพงศ์ นายลภชัย ธนะชัยชน ในหนี้อันดับ 2เพียงใด ให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้จากกองทรัพย์สินของลูกหนี้ลดลงเพียงนั้น ส่วนหนี้ที่ขอเกินมาจำนวน 147,729.67 บาทให้ยกเสียศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าวเจ้าหนี้อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนเจ้าหนี้ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "คดีมีปัญหามาสู่ศาลฎีกาว่า การที่เจ้าหนี้ขอรับชำระหนี้ตามคำพิพากษาซึ่งถึงที่สุดแล้วและไม่มีผู้ใดโต้แย้งคำขอรับชำระหนี้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีอำนาจสอบสวนทำความเห็นว่าเจ้าหนี้ควรได้รับชำระหนี้น้อยกว่าที่กำหนดไว้ในคำพิพากษา และศาลมีอำนาจสั่งอนุญาตให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าวได้หรือไม่เห็นว่าการขอรับชำระหนี้ในคดีล้มละลายนั้น ตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 91 เจ้าหนี้ซึ่งจะขอรับชำระหนี้ในคดีล้มละลายจะเป็นเจ้าหนี้ผู้เป็นโจทก์หรือไม่ก็ตาม ต้องยื่นคำขอต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ และตามมาตรา 105 บัญญัติว่า"ในการตรวจคำขอรับชำระหนี้ ไม่ว่าจะเป็นหนี้ตามคำพิพากษาหรือไม่ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีอำนาจออกหมายเรียกเจ้าหนี้ ลูกหนี้หรือบุคคลใดมาสอบสวนในเรื่องหนี้สิน แล้วทำความเห็นส่งสำนวนเรื่องหนี้สินที่ขอรับชำระนั้นต่อศาล พร้อมทั้งรายงานว่ามีผู้โต้แย้งคำขอรับชำระหนี้ประการใดหรือไม่" ซึ่งมีข้อความชัดแจ้งแล้วว่า ในการตรวจคำขอรับชำระหนี้และทำความเห็นเสนอต่อศาลนั้นแม้หนี้ที่เจ้าหนี้ขอรับชำระจะเป็นหนี้ตามคำพิพากษาในคดีอื่นก็ตามเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ก็มีอำนาจเต็มที่ที่จะสอบสวนให้ได้ความจริงในเรื่องหนี้สินที่ขอรับชำระนั้นว่า เป็นหนี้ที่ขอรับชำระได้เพียงใดหรือไม่แล้วทำความเห็นเสนอต่อศาลตามความจริงที่ได้ความตามทางสอบสวน หามีข้อจำกัดว่าหากไม่มีผู้โต้แย้งแล้วเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่มีอำนาจสอบสวนและทำความเห็นให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้แตกต่างไปจากที่กำหนดไว้ในคำพิพากษาไม่และเมื่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้สอบสวนและทำความเห็นเสนอต่อศาลแล้ว ศาลก็มีอำนาจพิจารณาสั่งตามมาตรา 106, 107 กล่าวคือคำขอรับชำระหนี้รายใดถ้าลูกหนี้ เจ้าหนี้ หรือเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่โต้แย้ง ศาลมีอำนาจสั่งอนุญาตให้รับชำระหนี้ได้เว้นแต่มีเหตุสมควรสั่งเป็นอย่างอื่น คำขอรับชำระหนี้รายใดถ้ามีผู้โต้แย้ง ให้ศาลพิจารณาแล้วมีคำสั่งให้ยกคำขอรับชำระหนี้หรืออนุญาตให้ได้รับชำระหนี้เต็มจำนวนหรืออนุญาตให้ได้รับชำระหนี้บางส่วน แสดงให้เห็นว่าการที่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาขอรับชำระหนี้ตามคำพิพากษาในคดีอื่นคำพิพากษานั้นไม่ผูกพ้นเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์และศาล ดังนั้น การที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้สอบสวนและทำความเห็นเสนอต่อศาลว่าเจ้าหนี้ควรได้รับชำระหนี้น้อยกว่าหนี้ตามคำพิพากษาที่เจ้าหนี้ขอรับชำระ และศาลพิจารณาแล้วมีคำสั่งให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดังกล่าว จึงเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีล้มละลายโดยชอบด้วยพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 แล้วที่ศาลอุทธรณ์พิพากษามานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของเจ้าหนี้ฟังไม่ขึ้น อนึ่งปรากฏว่าเจ้าหนี้รายนี้เป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาต้องเสียค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์และฎีกาเพียงศาลละ 25 บาทเท่านั้น จึงควรคืนค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์และฎีกาส่วนที่เสียเกินมาแก่เจ้าหนี้"พิพากษายืน คืนค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์และฎีกาส่วนที่เสียเกินกว่า 25 บาท แก่เจ้าหนี้(วิทวัส อยู่วัฒนา-บุญส่ง วรรณกลาง-ประสิทธิ์ แสนศิริ)แหล่งที่มาสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุกระบวนพิจารณาเกี่ยวกับคำขอรับชำระหนี้ ในคดีล้มละลายนั้นสามารถแบ่งออกเป็น 2 ช่วงด้วยกัน คือ ก. กระบวนพิจารณาในชั้นเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ ข. กระบวนพิจารณาในชั้นศาล กระบวนพิจารณาในชั้นเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ เมื่อครบกำหนดสองเดือนนับแต่ประกาศโฆษณาคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดแล้ว เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะนำเจ้าหนี้ทั้งหลาย และลูกหนี้มาพร้อมกัน เพื่อตรวจคำขอรับชำระหนี้โดยแจ้งความให้ทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 7 วัน ในทางปฏิบัติเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะให้เจ้าหน้าที่งานคำคู่ความ ซึ่งรับคำขอรับชำระหนี้ เป็นผู้แจ้งกำหนดวันเวลานัดตรวจคำขอรับชำระหนี้ให้เจ้าหนี้ทราบในวันที่เจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้นั้น ส่วนลูกหนี้ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์อาจแจ้งให้ทราบโดยระบุในหมายเรียกที่ให้ลูกหนี้มาให้การสอบสวนเกี่ยวกับกิจการและทรัพย์สินหรืออาจแจ้งในวันที่ลูกหนี้มาให้การสอบสวนก็ได้ ในวันนัดตรวจคำขอรับชำระหนี้ หากว่า มีเจ้าหนี้คนใดโต้แย้งคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้รายอื่น หรือลูกหนี้โต้แย้งคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าหนี้ ในกรณีที่คดีนั้นมีเจ้าหนี้ไม่มากและข้อโต้แย้งนั้นไม่ยุ่งยากสลับซับซ้อน เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะบันทึกข้อโต้แย้งนั้นไว้ให้ในรายงานตรวจคำขอรับชำระหนี้ แต่ถ้าคดีนั้นมีเจ้าหนี้หลายราย มีข้อโต้แย้งมาก หรือข้อโต้แย้งนั้นมีข้อยุ่งยากสลับซับซ้อน เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ จะให้เจ้าหนี้หรือลูกหนี้ยื่นคำแถลงโต้แย้งเข้ามาภายในที่กำหนด หลังจากตรวจคำขอรับชำระหนี้แล้ว เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะนัดหรือหมายนัดให้เจ้าหนี้นำพยานมาให้การสอบสวนเกี่ยวกับหนี้ที่ขอรับชำระหนี้นั้น และถือว่าเป็นหน้าที่ของเจ้าหนี้ไม่ว่าจะเป็นเจ้าหนี้ผู้เป็นโจทก์ หรือเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาหรือเจ้าหนี้อื่นก็จะต้องนำพยานมาให้การสอบสวนถึงความอยู่จริงแห่งมูลหนี้(ฎ.2049/2528) หรือถ้าเจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้เกินล่วงเลยกำหนดอายุความก็เป็นหน้าที่ของเจ้าหนี้ที่ต้องแสดงว่าหนี้นั้นไม่ขาดอายุความ เพราะเหตุใด (ฎ.3706/2532) ในการสอบสวนนั้นหากเจ้าหนี้เห็นว่า พยานหลักฐานที่เจ้าหนี้นำมาให้สอบสวนนั้นยังไม่เพียงพอที่จะพิสูจน์หนี้ของตน ก็ต้องขอให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ดำเนินการสอบสวนเพิ่มเติมเสีย (ฎ.197/2517)ในทำนองเดียวกันหากว่า เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เกิดความสงสัยในคำให้การของพยานเจ้าหนี้ เช่นว่าฐานะของเจ้าหนี้สามารถที่จะให้กู้ยืมเงินจำนวนดังกล่าวได้หรือไม่ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ จะต้องสอบสวนในประเด็นนั้น และแจ้งให้เจ้าหนี้นำพยานมาให้การสอบสวนเพิ่มเติม แต่จะเสนอความเห็นให้ยกคำขอรับชำระหนี้รายนั้นโดยข้อสงสัยดังกล่าวไม่ได้ (ฎ.2270/2533) หากเจ้าหนี้ไม่นำพยานมาให้การสอบสวน (ฎ.1067/2520)หรือเจ้าหนี้นำพยานมาให้การสอบสวนแล้ว แต่ฟังไม่ได้ว่าเป็นหนี้จริง (ฎ.1585/2518) เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ก็ชอบที่จะทำความเห็นเสนอศาลให้ยกคำขอรับชำระหนี้รายนั้นเสีย นอกจากนี้ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ จะนัดลูกหนี้มาให้การสอบสวนเกี่ยวกับหนี้ที่ขอรับชำระหนี้ หรือในกรณีที่ลูกหนี้โต้แย้งคัดค้านคำขอรับชำระหนี้ ลูกหนี้ก็สามารถนำพยานมาให้การสอบสวนประกอบข้อโต้แย้งของตนได้ แต่ถ้าประเด็นที่ลูกหนี้ขอให้สอบสวน มิใช่ประเด็นสำคัญ หรือลูกหนี้ได้หลบหนีไม่มาให้การสอบสวนเกี่ยวกับกิจการและทรัพย์สิน ศาลได้ออกหมายจับลูกหนี้แล้วหรือคดีพอวินิจฉัยได้โดยไม่ต้องสอบสวนลูกหนี้ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะงดสอบสวนพยานลูกหนี้หรือลูกหนี้แล้วแต่กรณีก็ได้ และเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์อาจจะหมายนัดบุคคลภายนอกมาสอบสวนหรือหมายเรียกพยานเอกสารจากบุคคลภายนอกมาประกอบพิจารณาในการทำความเห็นเสนอศาลก็ได้ ในการสอบสวนพยานหลักฐานเพื่อประกอบการทำความเห็นเสนอศาลในสำนวนคำขอรับชำระหนี้ หากเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เห็นว่าพยานหลักฐานที่ได้สอบสวนมาแล้วนั้น เพียงพอแก่การวินิจฉัยแล้วก็มีอำนาจงดสอบสวนพยานอื่นได้ (ฎ.3679/2524) ส่วนในการทำความเห็นนั้นจะมีการหยิบยกพยานหลักฐานใดมาพิจารณาเป็นดุลพินิจของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ (ฎ.1877/2526) เมื่อเขียนร่างความเห็นเสร็จแล้ว เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะเสนอความเห็นนั้นต่อผู้บังคับบัญชา ซึ่งการที่จะเสนอถึงระดับชั้นใดนั้นขึ้นอยู่กับจำนวนหนี้ที่เจ้าหนี้ขอรับชำระหนี้และเมื่อผู้บังคับบัญชาเห็นชอบแล้ว จะส่งความเห็นพร้อมสำนวนคำขอรับชำระหนี้ไปยังศาลเพื่อพิจารณา ตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา 107 ต่อไปตราบใดที่ศาลยังไม่ได้มีคำสั่งในสำนวนคำขอรับชำระหนี้ ความหนี้ของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ยังไม่มีผลบังคับทางกฎหมาย(ฎ.985/2509) เจ้าหนี้จึงจะร้องคัดค้านความเห็นนี้ของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ยังไม่ได้ ข้อสังเกตเกี่ยวกับคำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เกี่ยวกับสำนวนคำขอรับชำระหนี้ 1. เจ้าหนี้ยื่นคำขอรับชำระหนี้ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์สั่งยกคำขอ เจ้าหนี้ร้องคัดค้านต่อศาลได้ (ฎ.545/2504) 2. เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ จะมีคำสั่งว่าเจ้าหนี้ขาดนัดพิจารณา ในการสอบสวนคำขอรับชำระหนี้ไม่ได้ (ฎ.118/2505,ฎ.420/2503) เพราะกฎหมายล้มละลายได้บัญญัติเรื่องการขอรับชำระหนี้ไว้เป็นพิเศษแล้ว 3. เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ สั่งไม่อนุญาตให้เลื่อนการสอบสวนพยานเจ้าหนี้เจ้าหนี้จะร้องคัดค้านคำสั่งนี้ยังไม่ได้(ฎ.4245/2534) เพราะเป็นการไม่แน่นอนว่าเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะทำความเห็นเสนอศาลอย่างไรและศาลจะมีคำสั่งอย่างไร ขอบเขตในการทำความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์นั้นเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ต้องถูกผูกพันตามคำพิพากษาในคดีแพ่งที่เจ้าหนี้นำมาขอยื่นคำขอรับชำระหนี้ เนื่องจาก เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มิใช่คู่ความในคดีดังกล่าวตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 145 หรือ แม้ลูกหนี้นั้นเป็นหนี้ที่โจทก์นำมาฟ้องจนศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ลูกหนี้เด็ดขาด ก็ไม่เป็นการผูกพันเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ให้ต้องถือตาม เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์สามารถที่จะทำความเห็นเสนอศาลให้เจ้าหนี้รายนั้นได้รับชำระหนี้น้อยกว่ามูลหนี้ในคำพิพากษา หรือให้ยกคำขอรับชำระหนี้เสียทีเดียวก็ได้ และศาลก็มีอำนาจสั่งในลักษณะเดียวกันนั้นได้(ฎ.45/2511,ฎ.1067/2520,ฎ.599/2523,ฎ.2007/2528(ป),ฎ.1596/2534,ฎ.2371/2534) กระบวนพิจารณาในชั้นศาล เมื่อศาลได้รับความเห็นและสำนวนคำขอรับชำระหนี้จากเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์แล้วสามารถสั่งสำนวนคำขอรับชำระหนี้ได้โดยทันที ไม่ต้องรอให้ศาลพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายเสียก่อน(ฎ.3677/2524) หรือไม่ต้องรอให้คดีล้มละลายถึงที่สุดเสียก่อน(ฎ.2679/2524) ในการสั่งสำนวนคำขอรับชำระหนี้ของศาลนั้นศาลอาจจะพิจารณาจากสำนวนคำขอรับชำระหนี้ของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เพียงอย่างเดียวหรืออาจสั่งพิจารณาอีกก็ได้ (ฎ.738-740/2507,ฎ.494/2518) และถ้าศาลพิจารณาแล้วเห็นชอบด้วยกับความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ศาลอาจสั่งว่า "พิเคราะห์แล้ว อนุญาตให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ตามความเห็นของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์นี้"(ฎ.522/2491) หรือจะสั่งอื่นใดตามที่เห็นสมควร ครั้นศาลสั่งเสร็จแล้ว จะมีการคืนสำนวนคำขอรับชำระหนี้ให้แก่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เพื่อไปดำเนินการแจ้งคำสั่งให้ผู้มีส่วนได้เสียทราบต่อไป. เอื้อนขุนแก้ว.