คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1024/2510หลักกฎหมาย: มารดาถึงแก่กรรม บรรดาบุตรรวมทั้งโจทก์และโจทก์ร่วมอยู่ในปกครองของบิดา บิดาได้ครอบครองทรัพย์ทั้งหมดแต่ผู้เดียวตลอดมา โดยบุตรทุกคนไม่ได้เกี่ยวข้องทรัพย์ทั้งหมดอยู่ในอำนาจจัดการของบิดาแต่ผู้เดียว แสดงว่าบิดาถือตนเป็นเจ้าของแต่ผู้เดียวตลอดมา บิดาได้แบ่งสินเดิมของมารดาให้ แก่บุตรทุกคนเท่า ๆ กัน แต่สินสมรสไม่แบ่ง บิดาได้ยุบร้านค้าเดิมมาเปิดร้านค้าใหม่กู้เงินบุคคลภายนอกมาลงทุนโดยไม่มีบุตรคนใดเกี่ยวข้องพฤติการณ์เช่นนี้แสดงว่าบิดามิได้ครอบครองทรัพย์สินแทนบุตรแต่ประการใดกลับมีพฤติการณ์แสดงว่าบุตรปล่อยให้บิดาครอบครองอย่างเจ้าของและเมื่อโจทก์และโจทก์ร่วมบรรลุนิติภาวะแล้ว อำนาจการปกครองโจทก์และโจทก์ร่วมของบิดาก็สิ้นสุดลงอำนาจการครอบครองทรัพย์ของโจทก์และโจทก์ร่วมก็สิ้นไปด้วย โจทก์กับโจทก์ร่วมมีสิทธิเรียกร้องขอแบ่งทรัพย์มรดกของมารดาอันเป็นส่วนแบ่งของตนจากบิดาได้ แต่โจทก์และโจทก์ร่วมก็มิได้ใช้สิทธิเรียกร้องขอให้บังคับ จนล่วงเลยมาเป็นเวลาเกินกว่า10 ปีแล้ว คดีของโจทก์และโจทก์ร่วมจึงขาดอายุความ (อ้างฎีกาที่ 114/2482)โจทก์ฟ้องว่า นางทองอยู่มารดาโจทก์ถึงแก่กรรม ทรัพย์มรดกของมารดาได้ตกอยู่ในความครอบครองของนายทองดี ผู้เป็นบิดาเพราะโจทก์และทายาทคนอื่นยังเป็นผู้เยาว์ ต่อมานายทองดีตายได้ทำพินัยกรรมยกทรัพย์ของมารดาโดยเฉพาะที่ดินซึ่งยังมิได้แบ่งนั้นให้แก่ทายาทดังสำเนาท้ายฟ้อง โจทก์เห็นว่าพินัยกรรมที่นายทองดีทำไว้ไม่ชอบ เพราะทรัพย์ตามพินัยกรรมอันเป็นส่วนของนางทองอยู่ตกได้แก่ทายาทโดยธรรมคนละส่วนเท่า ๆ กัน นายทองดีได้ทำพินัยกรรมยกทรัพย์มรดกส่วนนี้ของโจทก์ให้แก่จำเลยที่ 1 และที่ 2 และให้ขายใช้หนี้ซึ่งนายทองดีไม่มีอำนาจทำได้ โจทก์ได้ขอให้จำเลยแบ่งทรัพย์ดังกล่าวให้โจทก์ แต่จำเลยไม่ยอมแบ่ง ขอให้ศาลเพิกถอนข้อกำหนดพินัยกรรม และให้จำเลยแบ่งมรดกให้โจทก์ระหว่างพิจารณา นางจินดา จิตรวิบูลย์ นางนพคุณ ไชยโกมินทร์และนางรัตนา รักชาติ ได้ขอเข้าเป็นโจทก์ร่วม ศาลอนุญาตจำเลยให้การว่านายทองดีใช้เงินของนายทองดีซื้อที่ดิน เมื่อนางทองอยู่ถึงแก่กรรมแล้ว นายทองดีมิได้ครอบครองทรัพย์มรดกแทนบุตร โจทก์และโจทก์ร่วมบรรลุนิติภาวะมาเกิน 10 ปีแล้ว มิได้ขอแบ่งทรัพย์ที่อ้างว่าเป็นส่วนของตนจากนายทองดีหรือทายาทคนใดคดีโจทก์ขาดอายุความ นายทองดีได้ครอบครองทรัพย์ที่โจทก์ฟ้องมาด้วยความสงบ เปิดเผย และด้วยเจตนาเป็นเจ้าของมากว่า 10 ปีหลังจากโจทก์บรรลุนิติภาวะแล้ว ทรัพย์ดังกล่าวจึงเป็นของนายทองดีแต่ผู้เดียว หากศาลฟังว่าทรัพย์ที่โจทก์ฟ้องเป็นมรดกของนางทองอยู่ก็เพียง 1 ใน 3 เท่านั้น พินัยกรรมของนายทองดีสมบูรณ์และชอบด้วยกฎหมาย โจทก์ยังไม่มีอำนาจขอศาลบังคับจำเลย ขอให้ยกฟ้องโจทก์และโจทก์ร่วมเสียศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วเห็นว่า นางทองอยู่มีมรดกอันเป็นสินสมรสระหว่างนายทองดีกับนางทองอยู่ 1 ใน 3 แต่เมื่อโจทก์และโจทก์ร่วมบรรลุนิติภาวะแล้ว อำนาจการปกครองบุตร คือ โจทก์และโจทก์ร่วมของนายทองดีก็สิ้นไป และอำนาจครอบครองทรัพย์ของบุตรก็สิ้นสุดด้วย นายทองดีบิดาไม่อยู่ในฐานะผู้แทนโดยชอบธรรม จึงไม่อยู่ในฐานะผู้ยึดถือครอบครองทรัพย์แทนโจทก์และโจทก์ร่วมต่อไปทั้งโจทก์และโจทก์ร่วมก็มิได้ครอบครองทรัพย์มรดกดังกล่าวร่วมกับนายทองดีผู้เป็นบิดา เมื่อโจทก์และโจทก์ร่วมบรรลุนิติภาวะแล้วมีสิทธิเรียกร้องเอาทรัพย์มรดกของมารดาจากบิดาได้ แต่มิได้เรียกร้องจากบิดาได้ปล่อยให้ล่วงเลยมากว่า 10 ปี แม้จะใช้อายุความ 10 ปี สิทธิเรียกร้องของโจทก์ในทรัพย์มรดกของมารดาก็ขาดอายุความฟ้องร้องแล้ว ยกฟ้องโจทก์และโจทก์ร่วมโจทก์และโจทก์ร่วมอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์และโจทก์ร่วมฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า ทรัพย์ตามพินัยกรรมเป็นมรดกส่วนของนางทองอยู่มารดา เมื่อนางทองอยู่ถึงแก่กรรม บรรดาบุตรรวมทั้งโจทก์และโจทก์ร่วมอยู่ในปกครองของนายทองดีผู้เป็นบิดา นายทองดีได้ครอบครองทรัพย์ทั้งหมดแต่ผู้เดียวตลอดมา โดยบุตรทุกคนไม่ได้เกี่ยวข้อง ทรัพย์ทั้งหมดอยู่ในอำนาจจัดการของนายทองดีแต่ผู้เดียว นายทองดีขายที่สะพานควายแล้วซื้อที่ใหม่ นายทองดีก็ใช้อำนาจจัดการโดยลำพังผู้เดียว แสดงว่านายทองดีถือตนเป็นเจ้าของแต่ผู้เดียวตลอดมา นายทองดีแบ่งสินเดิมให้บุตรทุกคน ส่วนสินสมรสนายทองดีถือตนเป็นเจ้าของ มิได้แบ่งให้บุตรคนใด นายทองดีได้ยุบร้านค้าเดิมมาเปิดใหม่ และต้องกู้ยืมเงินจากบุคคลภายนอกมาใช้จ่าย และมีหนี้สินจำนวนมาก พฤติการณ์ดังกล่าวแสดงว่า นายทองดีมิได้ครอบครองทรัพย์สินดังกล่าวแทนบุตร กลับมีพฤติการณ์แสดงว่าบุตรปล่อยให้บิดาครอบครองอย่างเจ้าของ ทั้งโจทก์และโจทก์ร่วมเมื่อบรรลุนิติภาวะและแต่งงานมีสามีแล้วก็แยกครอบครัวไปอยู่ต่างหาก มิได้มาเกี่ยวข้องแต่อย่างใด จึงถือได้ว่านายทองดีได้ครอบครองทรัพย์สินทั้งหมดในฐานะเป็นของตนเอง มิได้ครอบครองแทนโจทก์และโจทก์ร่วม และเมื่อโจทก์กับโจทก์ร่วมบรรลุนิติภาวะอำนาจปกครองของนายทองดีสิ้นไป อำนาจการครอบครองทรัพย์แทนโจทก์และโจทก์ร่วมก็สิ้นไปด้วย นายทองดีมิได้ครอบครองทรัพย์แทนโจทก์และโจทก์ร่วมเป็นเวลากว่า 10 ปี โจทก์กับโจทก์ร่วมมีสิทธิเรียกร้องขอแบ่งทรัพย์มรดกของมารดาอันเป็นส่วนแบ่งของตนจากนายทองดีผู้เป็นบิดาได้ แต่โจทก์และโจทก์ร่วมก็มิได้ใช้สิทธิเรียกร้องขอให้บังคับ จนล่วงเลยมาเป็นเวลาเกินกว่า 10 ปีแล้ว คดีของโจทก์และโจทก์ร่วมจึงขาดอายุความ ตามนัยคำพิพากษาฎีกาที่ 114/2482พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1024/2510นางมาลินี ชุมมานนท์โจทก์โจทก์ร่วมโจทก์นางจินดา จิตรวิบูลย์ นางนพคุณ ไชยโกมินทร์ นางรัตนา รักชาติโจทก์ร้อยตรีพงษ์ทิพย์ จิตรวิบูลย์ ที่ 1 กับพวกรวม 2 คนจำเลย ป.พ.พ. ม. 163, ม. 1537, ม. 1543, ม. 1625, ม. 1627, ม. 1748, ม. 1754มารดาถึงแก่กรรม บรรดาบุตรรวมทั้งโจทก์และโจทก์ร่วมอยู่ในปกครองของบิดา บิดาได้ครอบครองทรัพย์ทั้งหมดแต่ผู้เดียวตลอดมา โดยบุตรทุกคนไม่ได้เกี่ยวข้องทรัพย์ทั้งหมดอยู่ในอำนาจจัดการของบิดาแต่ผู้เดียว แสดงว่าบิดาถือตนเป็นเจ้าของแต่ผู้เดียวตลอดมา บิดาได้แบ่งสินเดิมของมารดาให้ แก่บุตรทุกคนเท่า ๆ กัน แต่สินสมรสไม่แบ่ง บิดาได้ยุบร้านค้าเดิมมาเปิดร้านค้าใหม่กู้เงินบุคคลภายนอกมาลงทุนโดยไม่มีบุตรคนใดเกี่ยวข้องพฤติการณ์เช่นนี้แสดงว่าบิดามิได้ครอบครองทรัพย์สินแทนบุตรแต่ประการใดกลับมีพฤติการณ์แสดงว่าบุตรปล่อยให้บิดาครอบครองอย่างเจ้าของและเมื่อโจทก์และโจทก์ร่วมบรรลุนิติภาวะแล้ว อำนาจการปกครองโจทก์และโจทก์ร่วมของบิดาก็สิ้นสุดลงอำนาจการครอบครองทรัพย์ของโจทก์และโจทก์ร่วมก็สิ้นไปด้วย โจทก์กับโจทก์ร่วมมีสิทธิเรียกร้องขอแบ่งทรัพย์มรดกของมารดาอันเป็นส่วนแบ่งของตนจากบิดาได้ แต่โจทก์และโจทก์ร่วมก็มิได้ใช้สิทธิเรียกร้องขอให้บังคับ จนล่วงเลยมาเป็นเวลาเกินกว่า10 ปีแล้ว คดีของโจทก์และโจทก์ร่วมจึงขาดอายุความ (อ้างฎีกาที่ 114/2482)โจทก์ฟ้องว่า นางทองอยู่มารดาโจทก์ถึงแก่กรรม ทรัพย์มรดกของมารดาได้ตกอยู่ในความครอบครองของนายทองดี ผู้เป็นบิดาเพราะโจทก์และทายาทคนอื่นยังเป็นผู้เยาว์ ต่อมานายทองดีตายได้ทำพินัยกรรมยกทรัพย์ของมารดาโดยเฉพาะที่ดินซึ่งยังมิได้แบ่งนั้นให้แก่ทายาทดังสำเนาท้ายฟ้อง โจทก์เห็นว่าพินัยกรรมที่นายทองดีทำไว้ไม่ชอบ เพราะทรัพย์ตามพินัยกรรมอันเป็นส่วนของนางทองอยู่ตกได้แก่ทายาทโดยธรรมคนละส่วนเท่า ๆ กัน นายทองดีได้ทำพินัยกรรมยกทรัพย์มรดกส่วนนี้ของโจทก์ให้แก่จำเลยที่ 1 และที่ 2 และให้ขายใช้หนี้ซึ่งนายทองดีไม่มีอำนาจทำได้ โจทก์ได้ขอให้จำเลยแบ่งทรัพย์ดังกล่าวให้โจทก์ แต่จำเลยไม่ยอมแบ่ง ขอให้ศาลเพิกถอนข้อกำหนดพินัยกรรม และให้จำเลยแบ่งมรดกให้โจทก์ระหว่างพิจารณา นางจินดา จิตรวิบูลย์ นางนพคุณ ไชยโกมินทร์และนางรัตนา รักชาติ ได้ขอเข้าเป็นโจทก์ร่วม ศาลอนุญาตจำเลยให้การว่านายทองดีใช้เงินของนายทองดีซื้อที่ดิน เมื่อนางทองอยู่ถึงแก่กรรมแล้ว นายทองดีมิได้ครอบครองทรัพย์มรดกแทนบุตร โจทก์และโจทก์ร่วมบรรลุนิติภาวะมาเกิน 10 ปีแล้ว มิได้ขอแบ่งทรัพย์ที่อ้างว่าเป็นส่วนของตนจากนายทองดีหรือทายาทคนใดคดีโจทก์ขาดอายุความ นายทองดีได้ครอบครองทรัพย์ที่โจทก์ฟ้องมาด้วยความสงบ เปิดเผย และด้วยเจตนาเป็นเจ้าของมากว่า 10 ปีหลังจากโจทก์บรรลุนิติภาวะแล้ว ทรัพย์ดังกล่าวจึงเป็นของนายทองดีแต่ผู้เดียว หากศาลฟังว่าทรัพย์ที่โจทก์ฟ้องเป็นมรดกของนางทองอยู่ก็เพียง 1 ใน 3 เท่านั้น พินัยกรรมของนายทองดีสมบูรณ์และชอบด้วยกฎหมาย โจทก์ยังไม่มีอำนาจขอศาลบังคับจำเลย ขอให้ยกฟ้องโจทก์และโจทก์ร่วมเสียศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วเห็นว่า นางทองอยู่มีมรดกอันเป็นสินสมรสระหว่างนายทองดีกับนางทองอยู่ 1 ใน 3 แต่เมื่อโจทก์และโจทก์ร่วมบรรลุนิติภาวะแล้ว อำนาจการปกครองบุตร คือ โจทก์และโจทก์ร่วมของนายทองดีก็สิ้นไป และอำนาจครอบครองทรัพย์ของบุตรก็สิ้นสุดด้วย นายทองดีบิดาไม่อยู่ในฐานะผู้แทนโดยชอบธรรม จึงไม่อยู่ในฐานะผู้ยึดถือครอบครองทรัพย์แทนโจทก์และโจทก์ร่วมต่อไปทั้งโจทก์และโจทก์ร่วมก็มิได้ครอบครองทรัพย์มรดกดังกล่าวร่วมกับนายทองดีผู้เป็นบิดา เมื่อโจทก์และโจทก์ร่วมบรรลุนิติภาวะแล้วมีสิทธิเรียกร้องเอาทรัพย์มรดกของมารดาจากบิดาได้ แต่มิได้เรียกร้องจากบิดาได้ปล่อยให้ล่วงเลยมากว่า 10 ปี แม้จะใช้อายุความ 10 ปี สิทธิเรียกร้องของโจทก์ในทรัพย์มรดกของมารดาก็ขาดอายุความฟ้องร้องแล้ว ยกฟ้องโจทก์และโจทก์ร่วมโจทก์และโจทก์ร่วมอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์และโจทก์ร่วมฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า ทรัพย์ตามพินัยกรรมเป็นมรดกส่วนของนางทองอยู่มารดา เมื่อนางทองอยู่ถึงแก่กรรม บรรดาบุตรรวมทั้งโจทก์และโจทก์ร่วมอยู่ในปกครองของนายทองดีผู้เป็นบิดา นายทองดีได้ครอบครองทรัพย์ทั้งหมดแต่ผู้เดียวตลอดมา โดยบุตรทุกคนไม่ได้เกี่ยวข้อง ทรัพย์ทั้งหมดอยู่ในอำนาจจัดการของนายทองดีแต่ผู้เดียว นายทองดีขายที่สะพานควายแล้วซื้อที่ใหม่ นายทองดีก็ใช้อำนาจจัดการโดยลำพังผู้เดียว แสดงว่านายทองดีถือตนเป็นเจ้าของแต่ผู้เดียวตลอดมา นายทองดีแบ่งสินเดิมให้บุตรทุกคน ส่วนสินสมรสนายทองดีถือตนเป็นเจ้าของ มิได้แบ่งให้บุตรคนใด นายทองดีได้ยุบร้านค้าเดิมมาเปิดใหม่ และต้องกู้ยืมเงินจากบุคคลภายนอกมาใช้จ่าย และมีหนี้สินจำนวนมาก พฤติการณ์ดังกล่าวแสดงว่า นายทองดีมิได้ครอบครองทรัพย์สินดังกล่าวแทนบุตร กลับมีพฤติการณ์แสดงว่าบุตรปล่อยให้บิดาครอบครองอย่างเจ้าของ ทั้งโจทก์และโจทก์ร่วมเมื่อบรรลุนิติภาวะและแต่งงานมีสามีแล้วก็แยกครอบครัวไปอยู่ต่างหาก มิได้มาเกี่ยวข้องแต่อย่างใด จึงถือได้ว่านายทองดีได้ครอบครองทรัพย์สินทั้งหมดในฐานะเป็นของตนเอง มิได้ครอบครองแทนโจทก์และโจทก์ร่วม และเมื่อโจทก์กับโจทก์ร่วมบรรลุนิติภาวะอำนาจปกครองของนายทองดีสิ้นไป อำนาจการครอบครองทรัพย์แทนโจทก์และโจทก์ร่วมก็สิ้นไปด้วย นายทองดีมิได้ครอบครองทรัพย์แทนโจทก์และโจทก์ร่วมเป็นเวลากว่า 10 ปี โจทก์กับโจทก์ร่วมมีสิทธิเรียกร้องขอแบ่งทรัพย์มรดกของมารดาอันเป็นส่วนแบ่งของตนจากนายทองดีผู้เป็นบิดาได้ แต่โจทก์และโจทก์ร่วมก็มิได้ใช้สิทธิเรียกร้องขอให้บังคับ จนล่วงเลยมาเป็นเวลาเกินกว่า 10 ปีแล้ว คดีของโจทก์และโจทก์ร่วมจึงขาดอายุความ ตามนัยคำพิพากษาฎีกาที่ 114/2482พิพากษายืน(มณี ชุติวงศ์-ไฉน บุญยก-โกวิท ถิระวัฒน์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า นางทองอยู่มารดาโจทก์ถึงแก่กรรม ทรัพย์มรดกของมารดาได้ตกอยู่ในความครอบครองของนายทองดี ผู้เป็นบิดาเพราะโจทก์และทายาทคนอื่นยังเป็นผู้เยาว์ ต่อมานายทองดีตายได้ทำพินัยกรรมยกทรัพย์ของมารดาโดยเฉพาะที่ดินซึ่งยังมิได้แบ่งนั้นให้แก่ทายาทดังสำเนาท้ายฟ้อง โจทก์เห็นว่าพินัยกรรมที่นายทองดีทำไว้ไม่ชอบ เพราะทรัพย์ตามพินัยกรรมอันเป็นส่วนของนางทองอยู่ตกได้แก่ทายาทโดยธรรมคนละส่วนเท่า ๆ กัน นายทองดีได้ทำพินัยกรรมยกทรัพย์มรดกส่วนนี้ของโจทก์ให้แก่จำเลยที่ 1 และที่ 2 และให้ขายใช้หนี้ซึ่งนายทองดีไม่มีอำนาจทำได้ โจทก์ได้ขอให้จำเลยแบ่งทรัพย์ดังกล่าวให้โจทก์ แต่จำเลยไม่ยอมแบ่ง ขอให้ศาลเพิกถอนข้อกำหนดพินัยกรรม และให้จำเลยแบ่งมรดกให้โจทก์ระหว่างพิจารณา นางจินดา จิตรวิบูลย์ นางนพคุณ ไชยโกมินทร์และนางรัตนา รักชาติ ได้ขอเข้าเป็นโจทก์ร่วม ศาลอนุญาตจำเลยให้การว่านายทองดีใช้เงินของนายทองดีซื้อที่ดิน เมื่อนางทองอยู่ถึงแก่กรรมแล้ว นายทองดีมิได้ครอบครองทรัพย์มรดกแทนบุตร โจทก์และโจทก์ร่วมบรรลุนิติภาวะมาเกิน 10 ปีแล้ว มิได้ขอแบ่งทรัพย์ที่อ้างว่าเป็นส่วนของตนจากนายทองดีหรือทายาทคนใดคดีโจทก์ขาดอายุความ นายทองดีได้ครอบครองทรัพย์ที่โจทก์ฟ้องมาด้วยความสงบ เปิดเผย และด้วยเจตนาเป็นเจ้าของมากว่า 10 ปีหลังจากโจทก์บรรลุนิติภาวะแล้ว ทรัพย์ดังกล่าวจึงเป็นของนายทองดีแต่ผู้เดียว หากศาลฟังว่าทรัพย์ที่โจทก์ฟ้องเป็นมรดกของนางทองอยู่ก็เพียง 1 ใน 3 เท่านั้น พินัยกรรมของนายทองดีสมบูรณ์และชอบด้วยกฎหมาย โจทก์ยังไม่มีอำนาจขอศาลบังคับจำเลย ขอให้ยกฟ้องโจทก์และโจทก์ร่วมเสียศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วเห็นว่า นางทองอยู่มีมรดกอันเป็นสินสมรสระหว่างนายทองดีกับนางทองอยู่ 1 ใน 3 แต่เมื่อโจทก์และโจทก์ร่วมบรรลุนิติภาวะแล้ว อำนาจการปกครองบุตร คือ โจทก์และโจทก์ร่วมของนายทองดีก็สิ้นไป และอำนาจครอบครองทรัพย์ของบุตรก็สิ้นสุดด้วย นายทองดีบิดาไม่อยู่ในฐานะผู้แทนโดยชอบธรรม จึงไม่อยู่ในฐานะผู้ยึดถือครอบครองทรัพย์แทนโจทก์และโจทก์ร่วมต่อไปทั้งโจทก์และโจทก์ร่วมก็มิได้ครอบครองทรัพย์มรดกดังกล่าวร่วมกับนายทองดีผู้เป็นบิดา เมื่อโจทก์และโจทก์ร่วมบรรลุนิติภาวะแล้วมีสิทธิเรียกร้องเอาทรัพย์มรดกของมารดาจากบิดาได้ แต่มิได้เรียกร้องจากบิดาได้ปล่อยให้ล่วงเลยมากว่า 10 ปี แม้จะใช้อายุความ 10 ปี สิทธิเรียกร้องของโจทก์ในทรัพย์มรดกของมารดาก็ขาดอายุความฟ้องร้องแล้ว ยกฟ้องโจทก์และโจทก์ร่วมโจทก์และโจทก์ร่วมอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์และโจทก์ร่วมฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า ทรัพย์ตามพินัยกรรมเป็นมรดกส่วนของนางทองอยู่มารดา เมื่อนางทองอยู่ถึงแก่กรรม บรรดาบุตรรวมทั้งโจทก์และโจทก์ร่วมอยู่ในปกครองของนายทองดีผู้เป็นบิดา นายทองดีได้ครอบครองทรัพย์ทั้งหมดแต่ผู้เดียวตลอดมา โดยบุตรทุกคนไม่ได้เกี่ยวข้อง ทรัพย์ทั้งหมดอยู่ในอำนาจจัดการของนายทองดีแต่ผู้เดียว นายทองดีขายที่สะพานควายแล้วซื้อที่ใหม่ นายทองดีก็ใช้อำนาจจัดการโดยลำพังผู้เดียว แสดงว่านายทองดีถือตนเป็นเจ้าของแต่ผู้เดียวตลอดมา นายทองดีแบ่งสินเดิมให้บุตรทุกคน ส่วนสินสมรสนายทองดีถือตนเป็นเจ้าของ มิได้แบ่งให้บุตรคนใด นายทองดีได้ยุบร้านค้าเดิมมาเปิดใหม่ และต้องกู้ยืมเงินจากบุคคลภายนอกมาใช้จ่าย และมีหนี้สินจำนวนมาก พฤติการณ์ดังกล่าวแสดงว่า นายทองดีมิได้ครอบครองทรัพย์สินดังกล่าวแทนบุตร กลับมีพฤติการณ์แสดงว่าบุตรปล่อยให้บิดาครอบครองอย่างเจ้าของ ทั้งโจทก์และโจทก์ร่วมเมื่อบรรลุนิติภาวะและแต่งงานมีสามีแล้วก็แยกครอบครัวไปอยู่ต่างหาก มิได้มาเกี่ยวข้องแต่อย่างใด จึงถือได้ว่านายทองดีได้ครอบครองทรัพย์สินทั้งหมดในฐานะเป็นของตนเอง มิได้ครอบครองแทนโจทก์และโจทก์ร่วม และเมื่อโจทก์กับโจทก์ร่วมบรรลุนิติภาวะอำนาจปกครองของนายทองดีสิ้นไป อำนาจการครอบครองทรัพย์แทนโจทก์และโจทก์ร่วมก็สิ้นไปด้วย นายทองดีมิได้ครอบครองทรัพย์แทนโจทก์และโจทก์ร่วมเป็นเวลากว่า 10 ปี โจทก์กับโจทก์ร่วมมีสิทธิเรียกร้องขอแบ่งทรัพย์มรดกของมารดาอันเป็นส่วนแบ่งของตนจากนายทองดีผู้เป็นบิดาได้ แต่โจทก์และโจทก์ร่วมก็มิได้ใช้สิทธิเรียกร้องขอให้บังคับ จนล่วงเลยมาเป็นเวลาเกินกว่า 10 ปีแล้ว คดีของโจทก์และโจทก์ร่วมจึงขาดอายุความ ตามนัยคำพิพากษาฎีกาที่ 114/2482พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1024/2510นางมาลินี ชุมมานนท์โจทก์โจทก์ร่วมโจทก์นางจินดา จิตรวิบูลย์ นางนพคุณ ไชยโกมินทร์ นางรัตนา รักชาติโจทก์ร้อยตรีพงษ์ทิพย์ จิตรวิบูลย์ ที่ 1 กับพวกรวม 2 คนจำเลย ป.พ.พ. ม. 163, ม. 1537, ม. 1543, ม. 1625, ม. 1627, ม. 1748, ม. 1754มารดาถึงแก่กรรม บรรดาบุตรรวมทั้งโจทก์และโจทก์ร่วมอยู่ในปกครองของบิดา บิดาได้ครอบครองทรัพย์ทั้งหมดแต่ผู้เดียวตลอดมา โดยบุตรทุกคนไม่ได้เกี่ยวข้องทรัพย์ทั้งหมดอยู่ในอำนาจจัดการของบิดาแต่ผู้เดียว แสดงว่าบิดาถือตนเป็นเจ้าของแต่ผู้เดียวตลอดมา บิดาได้แบ่งสินเดิมของมารดาให้ แก่บุตรทุกคนเท่า ๆ กัน แต่สินสมรสไม่แบ่ง บิดาได้ยุบร้านค้าเดิมมาเปิดร้านค้าใหม่กู้เงินบุคคลภายนอกมาลงทุนโดยไม่มีบุตรคนใดเกี่ยวข้องพฤติการณ์เช่นนี้แสดงว่าบิดามิได้ครอบครองทรัพย์สินแทนบุตรแต่ประการใดกลับมีพฤติการณ์แสดงว่าบุตรปล่อยให้บิดาครอบครองอย่างเจ้าของและเมื่อโจทก์และโจทก์ร่วมบรรลุนิติภาวะแล้ว อำนาจการปกครองโจทก์และโจทก์ร่วมของบิดาก็สิ้นสุดลงอำนาจการครอบครองทรัพย์ของโจทก์และโจทก์ร่วมก็สิ้นไปด้วย โจทก์กับโจทก์ร่วมมีสิทธิเรียกร้องขอแบ่งทรัพย์มรดกของมารดาอันเป็นส่วนแบ่งของตนจากบิดาได้ แต่โจทก์และโจทก์ร่วมก็มิได้ใช้สิทธิเรียกร้องขอให้บังคับ จนล่วงเลยมาเป็นเวลาเกินกว่า10 ปีแล้ว คดีของโจทก์และโจทก์ร่วมจึงขาดอายุความ (อ้างฎีกาที่ 114/2482)โจทก์ฟ้องว่า นางทองอยู่มารดาโจทก์ถึงแก่กรรม ทรัพย์มรดกของมารดาได้ตกอยู่ในความครอบครองของนายทองดี ผู้เป็นบิดาเพราะโจทก์และทายาทคนอื่นยังเป็นผู้เยาว์ ต่อมานายทองดีตายได้ทำพินัยกรรมยกทรัพย์ของมารดาโดยเฉพาะที่ดินซึ่งยังมิได้แบ่งนั้นให้แก่ทายาทดังสำเนาท้ายฟ้อง โจทก์เห็นว่าพินัยกรรมที่นายทองดีทำไว้ไม่ชอบ เพราะทรัพย์ตามพินัยกรรมอันเป็นส่วนของนางทองอยู่ตกได้แก่ทายาทโดยธรรมคนละส่วนเท่า ๆ กัน นายทองดีได้ทำพินัยกรรมยกทรัพย์มรดกส่วนนี้ของโจทก์ให้แก่จำเลยที่ 1 และที่ 2 และให้ขายใช้หนี้ซึ่งนายทองดีไม่มีอำนาจทำได้ โจทก์ได้ขอให้จำเลยแบ่งทรัพย์ดังกล่าวให้โจทก์ แต่จำเลยไม่ยอมแบ่ง ขอให้ศาลเพิกถอนข้อกำหนดพินัยกรรม และให้จำเลยแบ่งมรดกให้โจทก์ระหว่างพิจารณา นางจินดา จิตรวิบูลย์ นางนพคุณ ไชยโกมินทร์และนางรัตนา รักชาติ ได้ขอเข้าเป็นโจทก์ร่วม ศาลอนุญาตจำเลยให้การว่านายทองดีใช้เงินของนายทองดีซื้อที่ดิน เมื่อนางทองอยู่ถึงแก่กรรมแล้ว นายทองดีมิได้ครอบครองทรัพย์มรดกแทนบุตร โจทก์และโจทก์ร่วมบรรลุนิติภาวะมาเกิน 10 ปีแล้ว มิได้ขอแบ่งทรัพย์ที่อ้างว่าเป็นส่วนของตนจากนายทองดีหรือทายาทคนใดคดีโจทก์ขาดอายุความ นายทองดีได้ครอบครองทรัพย์ที่โจทก์ฟ้องมาด้วยความสงบ เปิดเผย และด้วยเจตนาเป็นเจ้าของมากว่า 10 ปีหลังจากโจทก์บรรลุนิติภาวะแล้ว ทรัพย์ดังกล่าวจึงเป็นของนายทองดีแต่ผู้เดียว หากศาลฟังว่าทรัพย์ที่โจทก์ฟ้องเป็นมรดกของนางทองอยู่ก็เพียง 1 ใน 3 เท่านั้น พินัยกรรมของนายทองดีสมบูรณ์และชอบด้วยกฎหมาย โจทก์ยังไม่มีอำนาจขอศาลบังคับจำเลย ขอให้ยกฟ้องโจทก์และโจทก์ร่วมเสียศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วเห็นว่า นางทองอยู่มีมรดกอันเป็นสินสมรสระหว่างนายทองดีกับนางทองอยู่ 1 ใน 3 แต่เมื่อโจทก์และโจทก์ร่วมบรรลุนิติภาวะแล้ว อำนาจการปกครองบุตร คือ โจทก์และโจทก์ร่วมของนายทองดีก็สิ้นไป และอำนาจครอบครองทรัพย์ของบุตรก็สิ้นสุดด้วย นายทองดีบิดาไม่อยู่ในฐานะผู้แทนโดยชอบธรรม จึงไม่อยู่ในฐานะผู้ยึดถือครอบครองทรัพย์แทนโจทก์และโจทก์ร่วมต่อไปทั้งโจทก์และโจทก์ร่วมก็มิได้ครอบครองทรัพย์มรดกดังกล่าวร่วมกับนายทองดีผู้เป็นบิดา เมื่อโจทก์และโจทก์ร่วมบรรลุนิติภาวะแล้วมีสิทธิเรียกร้องเอาทรัพย์มรดกของมารดาจากบิดาได้ แต่มิได้เรียกร้องจากบิดาได้ปล่อยให้ล่วงเลยมากว่า 10 ปี แม้จะใช้อายุความ 10 ปี สิทธิเรียกร้องของโจทก์ในทรัพย์มรดกของมารดาก็ขาดอายุความฟ้องร้องแล้ว ยกฟ้องโจทก์และโจทก์ร่วมโจทก์และโจทก์ร่วมอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์และโจทก์ร่วมฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า ทรัพย์ตามพินัยกรรมเป็นมรดกส่วนของนางทองอยู่มารดา เมื่อนางทองอยู่ถึงแก่กรรม บรรดาบุตรรวมทั้งโจทก์และโจทก์ร่วมอยู่ในปกครองของนายทองดีผู้เป็นบิดา นายทองดีได้ครอบครองทรัพย์ทั้งหมดแต่ผู้เดียวตลอดมา โดยบุตรทุกคนไม่ได้เกี่ยวข้อง ทรัพย์ทั้งหมดอยู่ในอำนาจจัดการของนายทองดีแต่ผู้เดียว นายทองดีขายที่สะพานควายแล้วซื้อที่ใหม่ นายทองดีก็ใช้อำนาจจัดการโดยลำพังผู้เดียว แสดงว่านายทองดีถือตนเป็นเจ้าของแต่ผู้เดียวตลอดมา นายทองดีแบ่งสินเดิมให้บุตรทุกคน ส่วนสินสมรสนายทองดีถือตนเป็นเจ้าของ มิได้แบ่งให้บุตรคนใด นายทองดีได้ยุบร้านค้าเดิมมาเปิดใหม่ และต้องกู้ยืมเงินจากบุคคลภายนอกมาใช้จ่าย และมีหนี้สินจำนวนมาก พฤติการณ์ดังกล่าวแสดงว่า นายทองดีมิได้ครอบครองทรัพย์สินดังกล่าวแทนบุตร กลับมีพฤติการณ์แสดงว่าบุตรปล่อยให้บิดาครอบครองอย่างเจ้าของ ทั้งโจทก์และโจทก์ร่วมเมื่อบรรลุนิติภาวะและแต่งงานมีสามีแล้วก็แยกครอบครัวไปอยู่ต่างหาก มิได้มาเกี่ยวข้องแต่อย่างใด จึงถือได้ว่านายทองดีได้ครอบครองทรัพย์สินทั้งหมดในฐานะเป็นของตนเอง มิได้ครอบครองแทนโจทก์และโจทก์ร่วม และเมื่อโจทก์กับโจทก์ร่วมบรรลุนิติภาวะอำนาจปกครองของนายทองดีสิ้นไป อำนาจการครอบครองทรัพย์แทนโจทก์และโจทก์ร่วมก็สิ้นไปด้วย นายทองดีมิได้ครอบครองทรัพย์แทนโจทก์และโจทก์ร่วมเป็นเวลากว่า 10 ปี โจทก์กับโจทก์ร่วมมีสิทธิเรียกร้องขอแบ่งทรัพย์มรดกของมารดาอันเป็นส่วนแบ่งของตนจากนายทองดีผู้เป็นบิดาได้ แต่โจทก์และโจทก์ร่วมก็มิได้ใช้สิทธิเรียกร้องขอให้บังคับ จนล่วงเลยมาเป็นเวลาเกินกว่า 10 ปีแล้ว คดีของโจทก์และโจทก์ร่วมจึงขาดอายุความ ตามนัยคำพิพากษาฎีกาที่ 114/2482พิพากษายืน(มณี ชุติวงศ์-ไฉน บุญยก-โกวิท ถิระวัฒน์)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ