ประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานเรื่องหลักเกณฑ์และวิธีการอบรมหลักสูตรการปฏิบัติหน้าที่ผู้บังคับปั้นจั่นผู้ให้สัญญาณแก่ผู้บังคับปั้นจั่นผู้ยึดเกาะวัสดุ หรือผู้ควบคุมการใช้ปั้นจั่นและการอบรมทบทวนการทำงานเกี่ยวกับปั้นจั่นพ.ศ. ๒๕๕๔ โดยที่กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหารและการจัดการด้านความปลอดภัยอาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับเครื่องจักร ปั้นจั่น และหม้อน้ำพ.ศ. ๒๕๕๒ กำหนดให้นายจ้างต้องจัดให้ลูกจ้างซึ่งเป็นผู้บังคับปั้นจั่นผู้ให้สัญญาณแก่ผู้บังคับปั้นจั่น ผู้ยึดเกาะวัสดุ หรือผู้ควบคุมการใช้ปั้นจั่นผ่านการอบรมหลักสูตรการปฏิบัติหน้าที่ดังกล่าวและต้องจัดให้มีการอบรมหรือทบทวนการทำงานเกี่ยวกับปั้นจั่น ทั้งนี้ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่อธิบดีประกาศกำหนดอาศัยอำนาจตามความในข้อ ๖๖แห่งกฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหารและการจัดการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับเครื่องจักร ปั้นจั่นและหม้อน้ำ พ.ศ. ๒๕๕๒อันเป็นกฎหมายที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการกำจัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคลซึ่งมาตรา ๒๙ ประกอบกับมาตรา ๓๓ มาตรา ๔๑ และมาตรา ๔๓ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยบัญญัติให้กระทำได้โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย อธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจึงออกประกาศไว้ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ ประกาศนี้เรียกว่า ประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน เรื่องหลักเกณฑ์และวิธีการอบรมหลักสูตรการปฏิบัติหน้าที่ผู้บังคับปั้นจั่น ผู้ให้สัญญาณแก่ผู้บังคับปั้นจั่นผู้ยึดเกาะวัสดุหรือผู้ควบคุมการใช้ปั้นจั่นและการอบรมทบทวนการทำงานเกี่ยวกับปั้นจั่น พ.ศ. ๒๕๕๔ข้อ ๒[๑] ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปข้อ ๓ ประกาศนี้ให้ใช้บังคับกับปั้นจั่นทุกชนิดที่มีขนาดพิกัดการยกอย่างปลอดภัย(Safeworking load) ตามที่ผู้ผลิตกำหนดตั้งแต่ ๑ ตันขึ้นไปข้อ ๔ ในประกาศนี้ผู้บังคับปั้นจั่น หมายความว่าผู้ซึ่งมีหน้าที่บังคับการทำงานของปั้นจั่นให้ทำงานตามความต้องการผู้ให้สัญญาณแก่ผู้บังคับปั้นจั่น หมายความว่า ผู้ที่ทำหน้าที่ใช้สัญญาณมือหรือสัญญาณสื่อสารชนิดอื่นกับผู้บังคับปั้นจั่นผู้ยึดเกาะวัสดุ หมายความว่าผู้ทำหน้าที่ผูก มัด หรือเกี่ยววัสดุที่ให้ปั้นจั่นยกผู้ควบคุมการใช้ปั้นจั่น หมายความว่าผู้ทำหน้าที่อำนวยการใช้ หรือสั่งการ ให้ผู้บังคับปั้นจั่นปฏิบัติตาม ตลอดจนพิจารณาพิกัดน้ำหนักที่จะทำการยกหมวด ๑หลักเกณฑ์วิธีการฝึกอบรม ข้อ ๕ ให้นายจ้างจัดให้มีการฝึกอบรมหลักสูตรการปฏิบัติหน้าที่ผู้บังคับปั้นจั่นผู้ให้สัญญาณแก่ผู้บังคับปั้นจั่น ผู้ยึดเกาะวัสดุ หรือผู้ควบคุมการใช้ปั้นจั่นและการอบรมทบทวนการทำงานเกี่ยวกับปั้นจั่นตามหลักเกณฑ์ วิธีการหลักสูตรการฝึกอบรมและวิทยากรฝึกอบรมที่กำหนดไว้ในประกาศนี้ให้นายจ้างจัดทำทะเบียนรายชื่อผู้ที่ผ่านการฝึกอบรม วันเวลาที่ฝึกอบรม พร้อมรายชื่อวิทยากรเก็บไว้ ณสถานประกอบกิจการหรือสำนักงานของนายจ้างพร้อมที่จะให้พนักงานตรวจแรงงานตรวจสอบได้ตลอดเวลาข้อ ๖ ในการฝึกอบรมหลักสูตรการปฏิบัติหน้าที่ผู้บังคับปั้นจั่นผู้ให้สัญญาณแก่ผู้บังคับปั้นจั่น ผู้ยึดเกาะวัสดุ หรือผู้ควบคุมการใช้ปั้นจั่นและการอบรมทบทวนการทำงานเกี่ยวกับปั้นจั่นผู้จัดฝึกอบรมต้องดำเนินการดังนี้(๑) แจ้งกำหนดการฝึกอบรมต่ออธิบดีหรือผู้ซึ่งอธิบดีมอบหมายไม่น้อยกว่าเจ็ดวันก่อนการจัดฝึกอบรม(๒)จัดให้ผู้เข้ารับการฝึกอบรมเข้ารับการฝึกอบรมเต็มเวลาตลอดหลักสูตรที่กำหนด(๓)จัดให้มีการวัดผลและประเมินผลผู้เข้ารับการฝึกอบรมโดยต้องผ่านเกณฑ์ไม่น้อยกว่าร้อยละ๖๐ ทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ(๔) ออกใบรับรองให้แก่ผู้ผ่านการฝึกอบรมข้อ ๗ ผู้จัดฝึกอบรมหลักสูตรการปฏิบัติหน้าที่ผู้บังคับปั้นจั่นผู้ให้สัญญาณแก่ผู้บังคับปั้นจั่นผู้ยึดเกาะวัสดุ หรือผู้ควบคุมการใช้ปั้นจั่นและการอบรมทบทวนการทำงานเกี่ยวกับปั้นจั่น ต้องจัดให้มีผู้เข้ารับการฝึกอบรมภาคทฤษฎีห้องละไม่เกินหกสิบคนต่อวิทยากรอย่างน้อยหนึ่งคนและในการทดสอบภาคปฏิบัติต้องจัดให้มีวิทยากรอย่างน้อยหนึ่งคนและปั้นจั่นหนึ่งเครื่องต่อผู้เข้ารับการฝึกอบรมไม่เกินยี่สิบคนข้อ ๘ ในการทดสอบภาคปฏิบัติผู้เข้ารับการฝึกอบรมจะต้องได้รับการทดสอบภาคปฏิบัติในสถานที่จริงหรือมีลักษณะเหมือนสถานที่จริงข้อ ๙ ให้นายจ้างจัดให้มีการอบรมหรือทบทวนการทำงานเกี่ยวกับปั้นจั่นไม่น้อยกว่า๓ ชั่วโมง กรณีหนึ่งกรณีใดดังนี้(๑) ผู้ผ่านการอบรมและทำงานมาแล้วเป็นระยะเวลา ๒ ปี(๒) เมื่อมีสถิติอุบัติเหตุสูงขึ้นหรือเกิดอุบัติเหตุร้ายแรงเกี่ยวกับปั้นจั่นในสถานที่ทำงาน(๓) เมื่อมีการนำปั้นจั่นชนิดหรือลักษณะที่แตกต่างจากเดิมมาใช้งานหมวด ๒หลักสูตรการฝึกอบรม ข้อ ๑๐ หลักสูตรการฝึกอบรมในการปฏิบัติหน้าที่เกี่ยวกับปั้นจั่นมีดังต่อไปนี้(๑) หลักสูตรการฝึกอบรมผู้บังคับปั้นจั่น(๒) หลักสูตรการฝึกอบรมผู้ให้สัญญาณแก่ผู้บังคับปั้นจั่นผู้ยึดเกาะวัสดุ(๓) หลักสูตรการฝึกอบรมผู้ควบคุมการใช้ปั้นจั่น(๔) หลักสูตรการอบรมหรือทบทวนการทำงานเกี่ยวกับปั้นจั่นข้อ ๑๑ หลักสูตรการฝึกอบรมที่กำหนดไว้ตามข้อ๑๐ ในการฝึกอบรมความรู้พื้นฐานภาคทฤษฎี มีกำหนดระยะเวลาการฝึกอบรมไม่น้อยกว่า ๖ชั่วโมง ซึ่งอย่างน้อยต้องมีเนื้อหาวิชาที่อบรมดังนี้(๑)กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหารและการจัดการด้านความปลอดภัยอาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับเครื่องจักร ปั้นจั่น และหม้อน้ำ พ.ศ. ๒๕๕๒(๒) มาตรฐานสัญลักษณ์ความปลอดภัย(๓) ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับปั้นจั่น และชนิดของปั้นจั่น(๔) ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับเชือก ลวดสลิง โซ่ และอุปกรณ์ยก(๕) บทบาทหน้าที่ความรับผิดชอบของผู้บังคับปั้นจั่นผู้ให้สัญญาณแก่ผู้บังคับปั้นจั่น(๖) ความปลอดภัยในการทำงาน สาเหตุและกรณีศึกษาการเกิดอุบัติเหตุของปั้นจั่นข้อ ๑๒ หลักสูตรการฝึกอบรมผู้บังคับปั้นจั่นชนิดปั้นจั่นเหนือศีรษะปั้นจั่นขาสูง และปั้นจั่นชนิดอยู่กับที่ชนิดอื่น ต้องประกอบด้วย(๑) ภาคทฤษฎี มีระยะเวลาการอบรมไม่น้อยกว่า ๙ ชั่วโมงซึ่งอย่างน้อยต้องมีเนื้อหาวิชาที่อบรมดังนี้(๑.๑) ความรู้พื้นฐาน และระยะเวลาการฝึกอบรมตามข้อ ๑๑(๑.๒) ระบบไฟฟ้าเบื้องต้น(๑.๓) ระบบสัญญาณเตือน และ Limit switch(๑.๔) การใช้สัญญาณมือ(๑.๕) วิธีผูกมัดและการยกเคลื่อนย้าย(๑.๖) การประเมินน้ำหนักสิ่งของ(๑.๗) การใช้คู่มือการใช้งาน การตรวจสอบ และการบำรุงรักษาตามระยะเวลา(๒) การทดสอบภาคปฏิบัติเสมือนจริง มีระยะเวลาไม่น้อยกว่า ๓ ชั่วโมงซึ่งต้องมีการทดสอบการยกและเคลื่อนย้ายสิ่งของตามเส้นทางที่กำหนดอย่างถูกต้องและปลอดภัยข้อ ๑๓ หลักสูตรการฝึกอบรมผู้บังคับปั้นจั่นชนิดปั้นจั่นหอสูงรถ เรือปั้นจั่น ต้องประกอบด้วย(๑) ภาคทฤษฎี มีระยะเวลาการอบรมไม่น้อยกว่า ๑๕ ชั่วโมง ซึ่งอย่างน้อยต้องมีเนื้อหาวิชาที่อบรมดังนี้(๑.๑) ความรู้พื้นฐาน และระยะเวลาการฝึกอบรมตามข้อ ๑๑(๑.๒) ระบบเครื่องยนต์ดีเซลเบื้องต้น(๑.๓) ระบบการไฮดรอลิกเบื้องต้น(๑.๔) ระบบไฟฟ้าเบื้องต้น(๑.๕) ระบบสัญญาณเตือนและ Limit switch(๑.๖) การใช้สัญญาณมือและเครื่องหมายจราจร(๑.๗) การอ่านค่าตารางพิกัดยก(๑.๘) การเลือกใช้ และการตรวจสอบอุปกรณ์ยก(๑.๙) วิธีผูกมัดและการยกเคลื่อนย้าย(๑.๑๐) การประเมินน้ำหนักสิ่งของ(๑.๑๑) การใช้คู่มือการใช้งาน การตรวจสอบ และการบำรุงรักษาตามระยะเวลา(๒) การทดสอบภาคปฏิบัติเสมือนจริง มีระยะเวลาไม่น้อยกว่า ๓ ชั่วโมงซึ่งต้องมีการทดสอบการยกและเคลื่อนย้ายสิ่งของตามเส้นทางที่กำหนดอย่างถูกต้องและปลอดภัยข้อ ๑๔ หลักสูตรการฝึกอบรมผู้ให้สัญญาณแก่ผู้บังคับปั้นจั่นผู้ยึดเกาะวัสดุ ต้องประกอบด้วย(๑) ภาคทฤษฎี มีระยะเวลาการอบรมไม่น้อยกว่า ๙ ชั่วโมง ซึ่งอย่างน้อยต้องมีเนื้อหาวิชาที่อบรมดังนี้(๑.๑) ความรู้พื้นฐาน และระยะเวลาการฝึกอบรมตามข้อ ๑๑(๑.๒) การใช้สัญญาณมือ(๑.๓) การเลือกใช้ และการตรวจสอบอุปกรณ์ยก(๑.๔) วิธีผูกมัดและการยกเคลื่อนย้าย(๑.๕) การประเมินน้ำหนักสิ่งของ(๒) การทดสอบภาคปฏิบัติเสมือนจริง มีระยะเวลาไม่น้อยกว่า ๓ ชั่วโมงซึ่งต้องมีการทดสอบเกี่ยวกับการให้สัญญาณ การผูก มัดการยึดเกาะวัสดุอย่างถูกต้องและปลอดภัยข้อ ๑๕ หลักสูตรการฝึกอบรมผู้ควบคุมการใช้ปั้นจั่นต้องประกอบด้วย(๑) ภาคทฤษฎี มีระยะเวลาการอบรมไม่น้อยกว่า ๙ ชั่วโมง ซึ่งอย่างน้อยต้องมีเนื้อหาวิชาที่อบรมดังนี้(๑.๑) ความรู้พื้นฐาน และระยะเวลาการฝึกอบรมตามข้อ ๑๑(๑.๒) การใช้สัญญาณมือ(๑.๓) วิธีผูก มัดและการยกเคลื่อนย้าย(๑.๔) การประเมินน้ำหนักสิ่งของ(๒) การทดสอบภาคปฏิบัติเสมือนจริง มีระยะเวลาไม่น้อยกว่า ๓ ชั่วโมงซึ่งต้องมีการทดสอบเกี่ยวกับการวางแผนการยกอย่างปลอดภัยและพิจารณาพิกัดน้ำหนักที่จะทำการยกโดยกำหนดลักษณะรูปร่างวัสดุของสิ่งของที่จะยกข้อ ๑๖ หลักสูตรการอบรมหรือทบทวนการทำงานเกี่ยวกับปั้นจั่นต้องมีหัวข้อวิชาและระยะเวลาการฝึกอบรมไม่น้อยกว่า ๓ ชั่วโมงดังต่อไปนี้(๑)กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหารและการจัดการด้านความปลอดภัยอาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับเครื่องจักร ปั้นจั่น และหม้อน้ำ พ.ศ. ๒๕๕๒(๒)กิจกรรมกลุ่มกรณีศึกษาการเกิดอุบัติเหตุของปั้นจั่นและความสูญเสียรวมทั้งนำผลการสอบสวนอุบัติเหตุมาวิเคราะห์เพื่อวางแผนป้องกัน(๓) ความปลอดภัยในการใช้งานปั้นจั่นกรณีที่นำปั้นจั่นชนิดหรือประเภทที่แตกต่างจากเดิมมาใช้งานหมวด ๓วิทยากรฝึกอบรม ข้อ ๑๗ วิทยากรผู้ทำการฝึกอบรมต้องมีคุณสมบัติอย่างหนึ่งอย่างใดดังต่อไปนี้(๑)สำเร็จการศึกษาไม่ต่ำกว่าปริญญาตรีทางด้านวิศวกรรมศาสตร์สาขาวิศวกรรมเครื่องกลหรือเทียบเท่าและมีประสบการณ์ในหัวข้อที่บรรยายไม่น้อยกว่า ๑ ปี(๒)สำเร็จการศึกษาไม่ต่ำกว่าปริญญาตรีด้านวิทยาศาสตร์สาขาฟิสิกส์หรือเทียบเท่า หรือประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูงสาขาช่างยนต์ ช่างกลโรงงาน ช่างเทคนิคอุตสาหกรรม ช่างไฟฟ้าหรือเทียบเท่าหรือเป็นเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในการทำงานระดับวิชาชีพซึ่งมีประสบการณ์ในการทำงานเกี่ยวกับปั้นจั่นไม่น้อยกว่า ๓ ปีหรือมีประสบการณ์ในหัวข้อที่บรรยายไม่น้อยกว่า ๓ ปี(๓) ช่างชำนาญการ ซึ่งมีประสบการณ์ในการทำงานเกี่ยวกับปั้นจั่นและหัวข้อที่บรรยายไม่น้อยกว่า๕ ปี(๔) เจ้าหน้าที่จากหน่วยงานของรัฐซึ่งมีประสบการณ์ในหัวข้อที่บรรยายไม่น้อยกว่า ๑ ปีประกาศณ วันที่ ๖ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๔อัมพร นิติสิริอธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานปริยานุช/ผู้จัดทำ๒๘ กรกฎาคม๒๕๕๔ณัฐวดี/ตรวจ๒๘ กรกฎาคม๒๕๕๔[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๒๘/ตอนพิเศษ ๗๔ ง/หน้า ๔๑/๖ กรกฎาคม ๒๕๕๔