คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5046/2531หลักกฎหมาย: ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การกำหนดค่าจ้างขั้นต่ำเป็นกฎหมายที่กำหนดขึ้นเพื่อความเป็นธรรมแก่ลูกจ้างและเพื่อความสงบเรียบร้อยของประชาชน ไม่ว่านายจ้างกับลูกจ้างยังมีความผูกพันเป็นนายจ้างลูกจ้างกันอยู่หรือไม่ก็ตาม นายจ้างลูกจ้างจะทำข้อตกลงหรือสัญญาใด ๆ ซึ่งมีผลทำให้ลูกจ้างได้รับค่าจ้างต่ำกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้หาได้ไม่ ดังนั้น สัญญาที่โจทก์ซึ่งเป็นลูกจ้างทำกับจำเลยนายจ้างสละสิทธิหรือไม่ติดใจเรียกร้องเงินใด ๆ จากจำเลยซึ่งหมายถึงค่าจ้างเพิ่มที่โจทก์จะพึงเรียกได้ตามกฎหมาย ซึ่งเป็นการฝ่าฝืนต่อประกาศดังกล่าว ไม่มีผลใช้บังคับ สินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 582 ไม่ใช่เป็นเงินที่กฎหมายบังคับให้นายจ้างจ่ายให้แก่ลูกจ้างเมื่อเลิกจ้างหรือเป็นกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน ลูกจ้างจึงมีอำนาจที่จะสละสิทธิเรียกร้องได้ โจทก์จะได้รับค่าจ้างเพิ่มให้เท่ากับอัตราค่าจ้างขั้นต่ำเป็นจำนวนเท่าใด คู่ความยังโต้เถียงกันในเรื่องค่าจ้างของโจทก์แต่ละคนและโจทก์บางคนมีสิทธิได้รับหรือไม่อยู่ ศาลฎีกาย้อนสำนวนให้ศาลแรงงานกลางวินิจฉัยในประเด็นนี้ต่อไปโจทก์ฟ้องว่า จำเลยจ่ายค่าจ้างให้โจทก์ต่ำกว่ากฎหมาย และต่อมาเลิกจ้างโจทก์โดยไม่เป็นธรรมและไม่จ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าจ้างที่ขาดพร้อมดอกเบี้ยผิดนัดในอัตราร้อยละสิบห้าต่อปี และเงินเพิ่มกับค่าเสียหายและสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า จำเลยให้การว่า โจทก์ยินยอมไม่เรียกร้องสิ่งใดจากจำเลย นอกเหนือจากเงินสะสมและค่าชดเชยที่จำเลยจ่ายให้แก่โจทก์แล้ว ศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยที่ 1จ่ายค่าจ้างเพิ่มแก่โจทก์ที่ 18 เท่ากับอัตราค่าจ้างขั้นต่ำพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปี คำขออื่นให้ยก โจทก์ทั้งสองสำนวนอุทธรณ์ต่อศาลฎีกา ศาลแรงงานกลางสั่งรับอุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงได้ความว่าจำเลยที่ 1 เป็นเจ้าของโรงพยาบาลแวนแซนด์วูดซึ่งตั้งอยู่ที่จังหวัดลำปาง โจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลยที่ 1 โดยประจำทำงานอยู่ที่โรงพยาบาลดังกล่าว โจทก์ทุกคนเว้นแต่โจทก์ที่ 28 ได้รับค่าจ้างจากจำเลยที่ 1 ในอัตราค่าจ้างต่ำกว่าอัตราค่าจ้างขั้นต่ำของกฎหมาย ต่อมาวันที่ 26 พฤษภาคม 2529 จำเลยที่ 1 ปิดกิจการโรงพยาบาลและเลิกจ้างโจทก์ เมื่อจำเลยที่ 1 เลิกจ้างโจทก์นั้นจำเลยที่ 1 ได้จ่ายค่าชดเชยและเงินช่วยค่าใช้จ่ายให้แก่โจทก์ที่ 1ไปแล้ว ตามเอกสารหมาย จ.10, จ.11 โดยโจทก์ที่ 1 บันทึกข้อความไว้ในเอกสารหมาย จ.10 ว่า "ข้าพเจ้าขอสละสิทธิในการเรียกร้องเงินหรือสิ่งของอื่นใดที่ข้าพเจ้ามีสิทธิทั้งตามกฎหมายแรงงานและกฎหมายอื่นจากโรงพยาบาลแวนแซนด์วูด หรือมูลนิธิแห่งสภาคริสตจักรอีกไม่ว่ากรณีใด ๆ และจำเลยที่ 1 ได้จ่ายค่าชดเชยและเงินสะสมให้แก่โจทก์ที่ 1 ถึง 28 (เว้นแต่โจทก์ที่ 18) ไปแล้วตามเอกสารหมาย ล.5 โดยโจทก์ดังกล่าวได้บันทึกข้อความไว้ในเอกสารหมาย ล.5 ว่า "ไม่ติดใจที่จะเรียกร้องเงินใด ๆ กับโรงพยาบาลแวนแซนด์วูดอีกต่อไป" ปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของโจทก์ในเรื่องค่าจ้างซึ่งจำเลยที่ 1 ต้องจ่ายเพิ่มให้แก่โจทก์ที่ 1ถึงโจทก์ที่ 27 (เว้นแต่โจทก์ที่ 9 และที่ 18) ให้เท่ากับอัตราค่าจ้างขั้นต่ำของกฎหมาย และสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าว่าการที่โจทก์ทำบันทึกข้อตกลงสละสิทธิเรียกร้องเงินประเภทดังกล่าวไว้ในเอกสารหมาย จ.10, จ.11 และ ล.5 นั้น บันทึกข้อตกลงมีผลใช้บังคับหรือไม่ พิเคราะห์แล้วเห็นว่า อัตราค่าจ้างขั้นต่ำตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง อัตราค่าจ้างขั้นต่ำ ซึ่งกระทรวงมหาดไทยออกประกาศโดยอาศัยอำนาจตามความในข้อ 2(4) และข้อ 14แห่งประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 103 ลงวันที่ 16 มีนาคม พ.ศ. 2515นั้น คณะกรรมการค่าจ้างกำหนดขึ้นโดยพิจารณาถึงการครองชีพมาตรฐานการครองชีพ และข้อเท็จจริงอื่น ๆ ซึ่งลูกจ้างในแต่ละท้องถิ่นจะสามารถดำรงชีพอยู่ได้ จึงเป็นกฎหมายที่กำหนดขึ้นเพื่อความเป็นธรรมแก่ลูกจ้างและเพื่อความสงบเรียบร้อยของประชาชน ฉะนั้น ไม่ว่าในระหว่างที่นายจ้างกับลูกจ้างยังมีความผูกพันเป็นนายจ้างลูกจ้างกันอยู่ หรือสิ้นความผูกพันกันแล้วก็ตาม นายจ้างลูกจ้างจะทำข้อตกลงหรือสัญญาใด ๆ ซึ่งมีผลทำให้ลูกจ้างได้รับค่าจ้างต่ำกว่าหรือน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้หาได้ไม่ การที่โจทก์ที่ 1 ทำสัญญากับจำเลยที่ 1 ตามเอกสารหมาย จ.10, จ.11 และโจทก์ที่ 2 ถึง 28(เว้นแต่โจทก์ที่ 18) ทำสัญญาไว้กับจำเลยที่ 1 ตามเอกสารหมาย ล.5ว่าโจทก์สละสิทธิหรือไม่ติดใจเรียกร้องเงินใด ๆ จากจำเลยที่ 1 อีกซึ่งหมายความรวมถึงค่าจ้างเพิ่ม ซึ่งโจทก์จะพึงเรียกได้ตามกฎหมายนั้น จึงเป็นการฝ่าฝืนต่อประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง อัตราค่าจ้างขั้นต่ำไม่มีผลใช้บังคับ จำเลยที่ 1 ต้องจ่ายค่าจ้างเพิ่มในช่วง2 ปีที่ยังไม่ขาดอายุความตามคำวินิจฉัยของศาลแรงงานกลางให้แก่โจทก์ที่ 1 ถึงโจทก์ที่ 27 (เว้นแต่โจทก์ที่ 9 และโจทก์ที่ 18)ส่วนสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 582 นั้น ไม่ใช่เป็นเรื่องที่กฎหมายบังคับให้นายจ้างจ่ายให้แก่ลูกจ้างเมื่อเลิกจ้างหรือเป็นกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน ลูกจ้างจึงมีอำนาจที่จะสละสิทธิเรียกร้องได้ เมื่อโจทก์ได้ทำเอกสารสละสิทธิเรียกร้องดังกล่าวแล้วจำเลยจึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ อุทธรณ์ของโจทก์ฟังขึ้นบางส่วนสำหรับค่าจ้างเพิ่มให้เท่ากับอัตราค่าจ้างขั้นต่ำของโจทก์ แต่ละคนเป็นจำนวนใดนั้น คู่ความยังโต้เถียงกันในเรื่องค่าจ้างของโจทก์แต่ละคนและโจทก์บางคนมีสิทธิได้รับหรือไม่อยู่ จึงเห็นสมควรย้อนสำนวนไปให้ศาลแรงงานกลางวินิจฉัยในประเด็นนี้ต่อไป"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยจ่ายค่าจ้างเพิ่มให้แก่โจทก์ที่ 1ถึงโจทก์ที่ 27 (เว้นโจทก์ที่ 9 และที่ 18) พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 15 ต่อปีนับแต่วันฟ้อง จนกว่าจะชำระเสร็จ และให้ศาลแรงงานกลางดำเนินกระบวนพิจารณาเฉพาะในส่วนนี้ต่อไป ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5046/2531นาย จิต ติ บุณย นิยม กับพวกโจทก์มูลนิธิ แห่ง สภา คริสต์ จักร ใน ประเทศ ไทย กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 113, ม. 582 ป.วิ.พ. ม. 243 (3) พ.ร.บ.จัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ.2522 ม. 56 ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องอัตราค่าจ้างขั้นต่ำ ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การกำหนดค่าจ้างขั้นต่ำเป็นกฎหมายที่กำหนดขึ้นเพื่อความเป็นธรรมแก่ลูกจ้างและเพื่อความสงบเรียบร้อยของประชาชน ไม่ว่านายจ้างกับลูกจ้างยังมีความผูกพันเป็นนายจ้างลูกจ้างกันอยู่หรือไม่ก็ตาม นายจ้างลูกจ้างจะทำข้อตกลงหรือสัญญาใด ๆ ซึ่งมีผลทำให้ลูกจ้างได้รับค่าจ้างต่ำกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้หาได้ไม่ ดังนั้น สัญญาที่โจทก์ซึ่งเป็นลูกจ้างทำกับจำเลยนายจ้างสละสิทธิหรือไม่ติดใจเรียกร้องเงินใด ๆ จากจำเลยซึ่งหมายถึงค่าจ้างเพิ่มที่โจทก์จะพึงเรียกได้ตามกฎหมาย ซึ่งเป็นการฝ่าฝืนต่อประกาศดังกล่าว ไม่มีผลใช้บังคับ สินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 582 ไม่ใช่เป็นเงินที่กฎหมายบังคับให้นายจ้างจ่ายให้แก่ลูกจ้างเมื่อเลิกจ้างหรือเป็นกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน ลูกจ้างจึงมีอำนาจที่จะสละสิทธิเรียกร้องได้ โจทก์จะได้รับค่าจ้างเพิ่มให้เท่ากับอัตราค่าจ้างขั้นต่ำเป็นจำนวนเท่าใด คู่ความยังโต้เถียงกันในเรื่องค่าจ้างของโจทก์แต่ละคนและโจทก์บางคนมีสิทธิได้รับหรือไม่อยู่ ศาลฎีกาย้อนสำนวนให้ศาลแรงงานกลางวินิจฉัยในประเด็นนี้ต่อไปโจทก์ฟ้องว่า จำเลยจ่ายค่าจ้างให้โจทก์ต่ำกว่ากฎหมาย และต่อมาเลิกจ้างโจทก์โดยไม่เป็นธรรมและไม่จ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าจ้างที่ขาดพร้อมดอกเบี้ยผิดนัดในอัตราร้อยละสิบห้าต่อปี และเงินเพิ่มกับค่าเสียหายและสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า จำเลยให้การว่า โจทก์ยินยอมไม่เรียกร้องสิ่งใดจากจำเลย นอกเหนือจากเงินสะสมและค่าชดเชยที่จำเลยจ่ายให้แก่โจทก์แล้ว ศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยที่ 1จ่ายค่าจ้างเพิ่มแก่โจทก์ที่ 18 เท่ากับอัตราค่าจ้างขั้นต่ำพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปี คำขออื่นให้ยก โจทก์ทั้งสองสำนวนอุทธรณ์ต่อศาลฎีกา ศาลแรงงานกลางสั่งรับอุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงได้ความว่าจำเลยที่ 1 เป็นเจ้าของโรงพยาบาลแวนแซนด์วูดซึ่งตั้งอยู่ที่จังหวัดลำปาง โจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลยที่ 1 โดยประจำทำงานอยู่ที่โรงพยาบาลดังกล่าว โจทก์ทุกคนเว้นแต่โจทก์ที่ 28 ได้รับค่าจ้างจากจำเลยที่ 1 ในอัตราค่าจ้างต่ำกว่าอัตราค่าจ้างขั้นต่ำของกฎหมาย ต่อมาวันที่ 26 พฤษภาคม 2529 จำเลยที่ 1 ปิดกิจการโรงพยาบาลและเลิกจ้างโจทก์ เมื่อจำเลยที่ 1 เลิกจ้างโจทก์นั้นจำเลยที่ 1 ได้จ่ายค่าชดเชยและเงินช่วยค่าใช้จ่ายให้แก่โจทก์ที่ 1ไปแล้ว ตามเอกสารหมาย จ.10, จ.11 โดยโจทก์ที่ 1 บันทึกข้อความไว้ในเอกสารหมาย จ.10 ว่า "ข้าพเจ้าขอสละสิทธิในการเรียกร้องเงินหรือสิ่งของอื่นใดที่ข้าพเจ้ามีสิทธิทั้งตามกฎหมายแรงงานและกฎหมายอื่นจากโรงพยาบาลแวนแซนด์วูด หรือมูลนิธิแห่งสภาคริสตจักรอีกไม่ว่ากรณีใด ๆ และจำเลยที่ 1 ได้จ่ายค่าชดเชยและเงินสะสมให้แก่โจทก์ที่ 1 ถึง 28 (เว้นแต่โจทก์ที่ 18) ไปแล้วตามเอกสารหมาย ล.5 โดยโจทก์ดังกล่าวได้บันทึกข้อความไว้ในเอกสารหมาย ล.5 ว่า "ไม่ติดใจที่จะเรียกร้องเงินใด ๆ กับโรงพยาบาลแวนแซนด์วูดอีกต่อไป" ปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของโจทก์ในเรื่องค่าจ้างซึ่งจำเลยที่ 1 ต้องจ่ายเพิ่มให้แก่โจทก์ที่ 1ถึงโจทก์ที่ 27 (เว้นแต่โจทก์ที่ 9 และที่ 18) ให้เท่ากับอัตราค่าจ้างขั้นต่ำของกฎหมาย และสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าว่าการที่โจทก์ทำบันทึกข้อตกลงสละสิทธิเรียกร้องเงินประเภทดังกล่าวไว้ในเอกสารหมาย จ.10, จ.11 และ ล.5 นั้น บันทึกข้อตกลงมีผลใช้บังคับหรือไม่ พิเคราะห์แล้วเห็นว่า อัตราค่าจ้างขั้นต่ำตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง อัตราค่าจ้างขั้นต่ำ ซึ่งกระทรวงมหาดไทยออกประกาศโดยอาศัยอำนาจตามความในข้อ 2(4) และข้อ 14แห่งประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 103 ลงวันที่ 16 มีนาคม พ.ศ. 2515นั้น คณะกรรมการค่าจ้างกำหนดขึ้นโดยพิจารณาถึงการครองชีพมาตรฐานการครองชีพ และข้อเท็จจริงอื่น ๆ ซึ่งลูกจ้างในแต่ละท้องถิ่นจะสามารถดำรงชีพอยู่ได้ จึงเป็นกฎหมายที่กำหนดขึ้นเพื่อความเป็นธรรมแก่ลูกจ้างและเพื่อความสงบเรียบร้อยของประชาชน ฉะนั้น ไม่ว่าในระหว่างที่นายจ้างกับลูกจ้างยังมีความผูกพันเป็นนายจ้างลูกจ้างกันอยู่ หรือสิ้นความผูกพันกันแล้วก็ตาม นายจ้างลูกจ้างจะทำข้อตกลงหรือสัญญาใด ๆ ซึ่งมีผลทำให้ลูกจ้างได้รับค่าจ้างต่ำกว่าหรือน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้หาได้ไม่ การที่โจทก์ที่ 1 ทำสัญญากับจำเลยที่ 1 ตามเอกสารหมาย จ.10, จ.11 และโจทก์ที่ 2 ถึง 28(เว้นแต่โจทก์ที่ 18) ทำสัญญาไว้กับจำเลยที่ 1 ตามเอกสารหมาย ล.5ว่าโจทก์สละสิทธิหรือไม่ติดใจเรียกร้องเงินใด ๆ จากจำเลยที่ 1 อีกซึ่งหมายความรวมถึงค่าจ้างเพิ่ม ซึ่งโจทก์จะพึงเรียกได้ตามกฎหมายนั้น จึงเป็นการฝ่าฝืนต่อประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง อัตราค่าจ้างขั้นต่ำไม่มีผลใช้บังคับ จำเลยที่ 1 ต้องจ่ายค่าจ้างเพิ่มในช่วง2 ปีที่ยังไม่ขาดอายุความตามคำวินิจฉัยของศาลแรงงานกลางให้แก่โจทก์ที่ 1 ถึงโจทก์ที่ 27 (เว้นแต่โจทก์ที่ 9 และโจทก์ที่ 18)ส่วนสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 582 นั้น ไม่ใช่เป็นเรื่องที่กฎหมายบังคับให้นายจ้างจ่ายให้แก่ลูกจ้างเมื่อเลิกจ้างหรือเป็นกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน ลูกจ้างจึงมีอำนาจที่จะสละสิทธิเรียกร้องได้ เมื่อโจทก์ได้ทำเอกสารสละสิทธิเรียกร้องดังกล่าวแล้วจำเลยจึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ อุทธรณ์ของโจทก์ฟังขึ้นบางส่วนสำหรับค่าจ้างเพิ่มให้เท่ากับอัตราค่าจ้างขั้นต่ำของโจทก์ แต่ละคนเป็นจำนวนใดนั้น คู่ความยังโต้เถียงกันในเรื่องค่าจ้างของโจทก์แต่ละคนและโจทก์บางคนมีสิทธิได้รับหรือไม่อยู่ จึงเห็นสมควรย้อนสำนวนไปให้ศาลแรงงานกลางวินิจฉัยในประเด็นนี้ต่อไป"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยจ่ายค่าจ้างเพิ่มให้แก่โจทก์ที่ 1ถึงโจทก์ที่ 27 (เว้นโจทก์ที่ 9 และที่ 18) พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 15 ต่อปีนับแต่วันฟ้อง จนกว่าจะชำระเสร็จ และให้ศาลแรงงานกลางดำเนินกระบวนพิจารณาเฉพาะในส่วนนี้ต่อไป(สุพจน์ นาถะพินธุ-มาโนช เพียรสนอง-วิศิษฏ์ ลิมานนท์)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่า จำเลยจ่ายค่าจ้างให้โจทก์ต่ำกว่ากฎหมาย และต่อมาเลิกจ้างโจทก์โดยไม่เป็นธรรมและไม่จ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าจ้างที่ขาดพร้อมดอกเบี้ยผิดนัดในอัตราร้อยละสิบห้าต่อปี และเงินเพิ่มกับค่าเสียหายและสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า จำเลยให้การว่า โจทก์ยินยอมไม่เรียกร้องสิ่งใดจากจำเลย นอกเหนือจากเงินสะสมและค่าชดเชยที่จำเลยจ่ายให้แก่โจทก์แล้ว ศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยที่ 1จ่ายค่าจ้างเพิ่มแก่โจทก์ที่ 18 เท่ากับอัตราค่าจ้างขั้นต่ำพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปี คำขออื่นให้ยก โจทก์ทั้งสองสำนวนอุทธรณ์ต่อศาลฎีกา ศาลแรงงานกลางสั่งรับอุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงได้ความว่าจำเลยที่ 1 เป็นเจ้าของโรงพยาบาลแวนแซนด์วูดซึ่งตั้งอยู่ที่จังหวัดลำปาง โจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลยที่ 1 โดยประจำทำงานอยู่ที่โรงพยาบาลดังกล่าว โจทก์ทุกคนเว้นแต่โจทก์ที่ 28 ได้รับค่าจ้างจากจำเลยที่ 1 ในอัตราค่าจ้างต่ำกว่าอัตราค่าจ้างขั้นต่ำของกฎหมาย ต่อมาวันที่ 26 พฤษภาคม 2529 จำเลยที่ 1 ปิดกิจการโรงพยาบาลและเลิกจ้างโจทก์ เมื่อจำเลยที่ 1 เลิกจ้างโจทก์นั้นจำเลยที่ 1 ได้จ่ายค่าชดเชยและเงินช่วยค่าใช้จ่ายให้แก่โจทก์ที่ 1ไปแล้ว ตามเอกสารหมาย จ.10, จ.11 โดยโจทก์ที่ 1 บันทึกข้อความไว้ในเอกสารหมาย จ.10 ว่า "ข้าพเจ้าขอสละสิทธิในการเรียกร้องเงินหรือสิ่งของอื่นใดที่ข้าพเจ้ามีสิทธิทั้งตามกฎหมายแรงงานและกฎหมายอื่นจากโรงพยาบาลแวนแซนด์วูด หรือมูลนิธิแห่งสภาคริสตจักรอีกไม่ว่ากรณีใด ๆ และจำเลยที่ 1 ได้จ่ายค่าชดเชยและเงินสะสมให้แก่โจทก์ที่ 1 ถึง 28 (เว้นแต่โจทก์ที่ 18) ไปแล้วตามเอกสารหมาย ล.5 โดยโจทก์ดังกล่าวได้บันทึกข้อความไว้ในเอกสารหมาย ล.5 ว่า "ไม่ติดใจที่จะเรียกร้องเงินใด ๆ กับโรงพยาบาลแวนแซนด์วูดอีกต่อไป" ปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของโจทก์ในเรื่องค่าจ้างซึ่งจำเลยที่ 1 ต้องจ่ายเพิ่มให้แก่โจทก์ที่ 1ถึงโจทก์ที่ 27 (เว้นแต่โจทก์ที่ 9 และที่ 18) ให้เท่ากับอัตราค่าจ้างขั้นต่ำของกฎหมาย และสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าว่าการที่โจทก์ทำบันทึกข้อตกลงสละสิทธิเรียกร้องเงินประเภทดังกล่าวไว้ในเอกสารหมาย จ.10, จ.11 และ ล.5 นั้น บันทึกข้อตกลงมีผลใช้บังคับหรือไม่ พิเคราะห์แล้วเห็นว่า อัตราค่าจ้างขั้นต่ำตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง อัตราค่าจ้างขั้นต่ำ ซึ่งกระทรวงมหาดไทยออกประกาศโดยอาศัยอำนาจตามความในข้อ 2(4) และข้อ 14แห่งประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 103 ลงวันที่ 16 มีนาคม พ.ศ. 2515นั้น คณะกรรมการค่าจ้างกำหนดขึ้นโดยพิจารณาถึงการครองชีพมาตรฐานการครองชีพ และข้อเท็จจริงอื่น ๆ ซึ่งลูกจ้างในแต่ละท้องถิ่นจะสามารถดำรงชีพอยู่ได้ จึงเป็นกฎหมายที่กำหนดขึ้นเพื่อความเป็นธรรมแก่ลูกจ้างและเพื่อความสงบเรียบร้อยของประชาชน ฉะนั้น ไม่ว่าในระหว่างที่นายจ้างกับลูกจ้างยังมีความผูกพันเป็นนายจ้างลูกจ้างกันอยู่ หรือสิ้นความผูกพันกันแล้วก็ตาม นายจ้างลูกจ้างจะทำข้อตกลงหรือสัญญาใด ๆ ซึ่งมีผลทำให้ลูกจ้างได้รับค่าจ้างต่ำกว่าหรือน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้หาได้ไม่ การที่โจทก์ที่ 1 ทำสัญญากับจำเลยที่ 1 ตามเอกสารหมาย จ.10, จ.11 และโจทก์ที่ 2 ถึง 28(เว้นแต่โจทก์ที่ 18) ทำสัญญาไว้กับจำเลยที่ 1 ตามเอกสารหมาย ล.5ว่าโจทก์สละสิทธิหรือไม่ติดใจเรียกร้องเงินใด ๆ จากจำเลยที่ 1 อีกซึ่งหมายความรวมถึงค่าจ้างเพิ่ม ซึ่งโจทก์จะพึงเรียกได้ตามกฎหมายนั้น จึงเป็นการฝ่าฝืนต่อประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง อัตราค่าจ้างขั้นต่ำไม่มีผลใช้บังคับ จำเลยที่ 1 ต้องจ่ายค่าจ้างเพิ่มในช่วง2 ปีที่ยังไม่ขาดอายุความตามคำวินิจฉัยของศาลแรงงานกลางให้แก่โจทก์ที่ 1 ถึงโจทก์ที่ 27 (เว้นแต่โจทก์ที่ 9 และโจทก์ที่ 18)ส่วนสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 582 นั้น ไม่ใช่เป็นเรื่องที่กฎหมายบังคับให้นายจ้างจ่ายให้แก่ลูกจ้างเมื่อเลิกจ้างหรือเป็นกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน ลูกจ้างจึงมีอำนาจที่จะสละสิทธิเรียกร้องได้ เมื่อโจทก์ได้ทำเอกสารสละสิทธิเรียกร้องดังกล่าวแล้วจำเลยจึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ อุทธรณ์ของโจทก์ฟังขึ้นบางส่วนสำหรับค่าจ้างเพิ่มให้เท่ากับอัตราค่าจ้างขั้นต่ำของโจทก์ แต่ละคนเป็นจำนวนใดนั้น คู่ความยังโต้เถียงกันในเรื่องค่าจ้างของโจทก์แต่ละคนและโจทก์บางคนมีสิทธิได้รับหรือไม่อยู่ จึงเห็นสมควรย้อนสำนวนไปให้ศาลแรงงานกลางวินิจฉัยในประเด็นนี้ต่อไป"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยจ่ายค่าจ้างเพิ่มให้แก่โจทก์ที่ 1ถึงโจทก์ที่ 27 (เว้นโจทก์ที่ 9 และที่ 18) พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 15 ต่อปีนับแต่วันฟ้อง จนกว่าจะชำระเสร็จ และให้ศาลแรงงานกลางดำเนินกระบวนพิจารณาเฉพาะในส่วนนี้ต่อไป ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5046/2531นาย จิต ติ บุณย นิยม กับพวกโจทก์มูลนิธิ แห่ง สภา คริสต์ จักร ใน ประเทศ ไทย กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 113, ม. 582 ป.วิ.พ. ม. 243 (3) พ.ร.บ.จัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ.2522 ม. 56 ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องอัตราค่าจ้างขั้นต่ำ ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การกำหนดค่าจ้างขั้นต่ำเป็นกฎหมายที่กำหนดขึ้นเพื่อความเป็นธรรมแก่ลูกจ้างและเพื่อความสงบเรียบร้อยของประชาชน ไม่ว่านายจ้างกับลูกจ้างยังมีความผูกพันเป็นนายจ้างลูกจ้างกันอยู่หรือไม่ก็ตาม นายจ้างลูกจ้างจะทำข้อตกลงหรือสัญญาใด ๆ ซึ่งมีผลทำให้ลูกจ้างได้รับค่าจ้างต่ำกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้หาได้ไม่ ดังนั้น สัญญาที่โจทก์ซึ่งเป็นลูกจ้างทำกับจำเลยนายจ้างสละสิทธิหรือไม่ติดใจเรียกร้องเงินใด ๆ จากจำเลยซึ่งหมายถึงค่าจ้างเพิ่มที่โจทก์จะพึงเรียกได้ตามกฎหมาย ซึ่งเป็นการฝ่าฝืนต่อประกาศดังกล่าว ไม่มีผลใช้บังคับ สินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 582 ไม่ใช่เป็นเงินที่กฎหมายบังคับให้นายจ้างจ่ายให้แก่ลูกจ้างเมื่อเลิกจ้างหรือเป็นกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน ลูกจ้างจึงมีอำนาจที่จะสละสิทธิเรียกร้องได้ โจทก์จะได้รับค่าจ้างเพิ่มให้เท่ากับอัตราค่าจ้างขั้นต่ำเป็นจำนวนเท่าใด คู่ความยังโต้เถียงกันในเรื่องค่าจ้างของโจทก์แต่ละคนและโจทก์บางคนมีสิทธิได้รับหรือไม่อยู่ ศาลฎีกาย้อนสำนวนให้ศาลแรงงานกลางวินิจฉัยในประเด็นนี้ต่อไปโจทก์ฟ้องว่า จำเลยจ่ายค่าจ้างให้โจทก์ต่ำกว่ากฎหมาย และต่อมาเลิกจ้างโจทก์โดยไม่เป็นธรรมและไม่จ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า ขอให้บังคับจำเลยจ่ายค่าจ้างที่ขาดพร้อมดอกเบี้ยผิดนัดในอัตราร้อยละสิบห้าต่อปี และเงินเพิ่มกับค่าเสียหายและสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า จำเลยให้การว่า โจทก์ยินยอมไม่เรียกร้องสิ่งใดจากจำเลย นอกเหนือจากเงินสะสมและค่าชดเชยที่จำเลยจ่ายให้แก่โจทก์แล้ว ศาลแรงงานกลางพิพากษาให้จำเลยที่ 1จ่ายค่าจ้างเพิ่มแก่โจทก์ที่ 18 เท่ากับอัตราค่าจ้างขั้นต่ำพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 15 ต่อปี คำขออื่นให้ยก โจทก์ทั้งสองสำนวนอุทธรณ์ต่อศาลฎีกา ศาลแรงงานกลางสั่งรับอุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า "ข้อเท็จจริงได้ความว่าจำเลยที่ 1 เป็นเจ้าของโรงพยาบาลแวนแซนด์วูดซึ่งตั้งอยู่ที่จังหวัดลำปาง โจทก์เป็นลูกจ้างของจำเลยที่ 1 โดยประจำทำงานอยู่ที่โรงพยาบาลดังกล่าว โจทก์ทุกคนเว้นแต่โจทก์ที่ 28 ได้รับค่าจ้างจากจำเลยที่ 1 ในอัตราค่าจ้างต่ำกว่าอัตราค่าจ้างขั้นต่ำของกฎหมาย ต่อมาวันที่ 26 พฤษภาคม 2529 จำเลยที่ 1 ปิดกิจการโรงพยาบาลและเลิกจ้างโจทก์ เมื่อจำเลยที่ 1 เลิกจ้างโจทก์นั้นจำเลยที่ 1 ได้จ่ายค่าชดเชยและเงินช่วยค่าใช้จ่ายให้แก่โจทก์ที่ 1ไปแล้ว ตามเอกสารหมาย จ.10, จ.11 โดยโจทก์ที่ 1 บันทึกข้อความไว้ในเอกสารหมาย จ.10 ว่า "ข้าพเจ้าขอสละสิทธิในการเรียกร้องเงินหรือสิ่งของอื่นใดที่ข้าพเจ้ามีสิทธิทั้งตามกฎหมายแรงงานและกฎหมายอื่นจากโรงพยาบาลแวนแซนด์วูด หรือมูลนิธิแห่งสภาคริสตจักรอีกไม่ว่ากรณีใด ๆ และจำเลยที่ 1 ได้จ่ายค่าชดเชยและเงินสะสมให้แก่โจทก์ที่ 1 ถึง 28 (เว้นแต่โจทก์ที่ 18) ไปแล้วตามเอกสารหมาย ล.5 โดยโจทก์ดังกล่าวได้บันทึกข้อความไว้ในเอกสารหมาย ล.5 ว่า "ไม่ติดใจที่จะเรียกร้องเงินใด ๆ กับโรงพยาบาลแวนแซนด์วูดอีกต่อไป" ปัญหาที่ต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของโจทก์ในเรื่องค่าจ้างซึ่งจำเลยที่ 1 ต้องจ่ายเพิ่มให้แก่โจทก์ที่ 1ถึงโจทก์ที่ 27 (เว้นแต่โจทก์ที่ 9 และที่ 18) ให้เท่ากับอัตราค่าจ้างขั้นต่ำของกฎหมาย และสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าว่าการที่โจทก์ทำบันทึกข้อตกลงสละสิทธิเรียกร้องเงินประเภทดังกล่าวไว้ในเอกสารหมาย จ.10, จ.11 และ ล.5 นั้น บันทึกข้อตกลงมีผลใช้บังคับหรือไม่ พิเคราะห์แล้วเห็นว่า อัตราค่าจ้างขั้นต่ำตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง อัตราค่าจ้างขั้นต่ำ ซึ่งกระทรวงมหาดไทยออกประกาศโดยอาศัยอำนาจตามความในข้อ 2(4) และข้อ 14แห่งประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 103 ลงวันที่ 16 มีนาคม พ.ศ. 2515นั้น คณะกรรมการค่าจ้างกำหนดขึ้นโดยพิจารณาถึงการครองชีพมาตรฐานการครองชีพ และข้อเท็จจริงอื่น ๆ ซึ่งลูกจ้างในแต่ละท้องถิ่นจะสามารถดำรงชีพอยู่ได้ จึงเป็นกฎหมายที่กำหนดขึ้นเพื่อความเป็นธรรมแก่ลูกจ้างและเพื่อความสงบเรียบร้อยของประชาชน ฉะนั้น ไม่ว่าในระหว่างที่นายจ้างกับลูกจ้างยังมีความผูกพันเป็นนายจ้างลูกจ้างกันอยู่ หรือสิ้นความผูกพันกันแล้วก็ตาม นายจ้างลูกจ้างจะทำข้อตกลงหรือสัญญาใด ๆ ซึ่งมีผลทำให้ลูกจ้างได้รับค่าจ้างต่ำกว่าหรือน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้หาได้ไม่ การที่โจทก์ที่ 1 ทำสัญญากับจำเลยที่ 1 ตามเอกสารหมาย จ.10, จ.11 และโจทก์ที่ 2 ถึง 28(เว้นแต่โจทก์ที่ 18) ทำสัญญาไว้กับจำเลยที่ 1 ตามเอกสารหมาย ล.5ว่าโจทก์สละสิทธิหรือไม่ติดใจเรียกร้องเงินใด ๆ จากจำเลยที่ 1 อีกซึ่งหมายความรวมถึงค่าจ้างเพิ่ม ซึ่งโจทก์จะพึงเรียกได้ตามกฎหมายนั้น จึงเป็นการฝ่าฝืนต่อประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง อัตราค่าจ้างขั้นต่ำไม่มีผลใช้บังคับ จำเลยที่ 1 ต้องจ่ายค่าจ้างเพิ่มในช่วง2 ปีที่ยังไม่ขาดอายุความตามคำวินิจฉัยของศาลแรงงานกลางให้แก่โจทก์ที่ 1 ถึงโจทก์ที่ 27 (เว้นแต่โจทก์ที่ 9 และโจทก์ที่ 18)ส่วนสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 582 นั้น ไม่ใช่เป็นเรื่องที่กฎหมายบังคับให้นายจ้างจ่ายให้แก่ลูกจ้างเมื่อเลิกจ้างหรือเป็นกฎหมายอันเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน ลูกจ้างจึงมีอำนาจที่จะสละสิทธิเรียกร้องได้ เมื่อโจทก์ได้ทำเอกสารสละสิทธิเรียกร้องดังกล่าวแล้วจำเลยจึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ อุทธรณ์ของโจทก์ฟังขึ้นบางส่วนสำหรับค่าจ้างเพิ่มให้เท่ากับอัตราค่าจ้างขั้นต่ำของโจทก์ แต่ละคนเป็นจำนวนใดนั้น คู่ความยังโต้เถียงกันในเรื่องค่าจ้างของโจทก์แต่ละคนและโจทก์บางคนมีสิทธิได้รับหรือไม่อยู่ จึงเห็นสมควรย้อนสำนวนไปให้ศาลแรงงานกลางวินิจฉัยในประเด็นนี้ต่อไป"พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยจ่ายค่าจ้างเพิ่มให้แก่โจทก์ที่ 1ถึงโจทก์ที่ 27 (เว้นโจทก์ที่ 9 และที่ 18) พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 15 ต่อปีนับแต่วันฟ้อง จนกว่าจะชำระเสร็จ และให้ศาลแรงงานกลางดำเนินกระบวนพิจารณาเฉพาะในส่วนนี้ต่อไป(สุพจน์ นาถะพินธุ-มาโนช เพียรสนอง-วิศิษฏ์ ลิมานนท์)แหล่งที่มาเนติบัณฑิตยสภาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ