คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 84834หลักกฎหมาย: บทกฎหมายใดก็ตามที่บัญญัติให้ริบทรัพย์ของบุคคลอื่นที่เขามิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิด และทรัพย์นั้นไม่ใช่ทรัพย์ที่บุคคลทำหรือมีไว้เป็นความผิดแล้ว ย่อมขัดกับการลงโทษตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายอาญา ในระหว่างใช้ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักร ศาลตีความมาแล้วว่า บทบัญญัติเช่นนี้ขัดต่อรัฐธรรมนูญหรือประเพณีการปกครองประเทศไทยในระบอบประชาธิปไตยใช้บังคับมิได้ (อ้างฎีกาที่ 225/2506) พระราชบัญญัติป่าไม้ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2503 มาตรา 18 ที่บัญญัติให้เพิ่มความเป็นมาตรา 74 ทวิ แห่งพระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 ซึ่งบัญญัติให้ริบเครื่องมือเครื่องใช้ สัตว์พาหนะ ฯลฯ ซึ่งบุคคลใช้ในการกระทำความผิดหรือได้ใช้เป็นอุปกรณ์ให้ได้รับผลในการกระทำความผิด ฯลฯ ให้ริบเสียทั้งสิ้นไม่ว่าจะมีผู้ถูกลงโทษตามคำพิพากษาหรือไม่นั้น ย่อมถือหรือตีความได้ว่าไม่มีความมุ่งหมายที่จะลงโทษผู้ร้องผู้เป็นเจ้าของช้างรายพิพาทซึ่งมิใช่ทรัพย์ที่บุคคลทำหรือมีไว้เป็นความผิด และผู้ร้องมิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิดของจำเลยมูลกรณี ๒ สำนวนนี้สืบเนื่องมาจากศาลพิพากษาลงโทษจำเลยทั้งสองสำนวน ฐานมีไม้หวงห้ามยังมิได้แปรรูปและให้ริบไม้กับช้างของกลางชื่อ "พลายทรัพย์" กับ"พังเอก"ผู้ร้องจึงยื่นคำร้องว่าเป็นเจ้าของช้างทั้งสองเชือก ผู้ร้องและคนเลี้ยงช้างมิได้รู้เห็นเป็นใจในการกระทำผิดของจำเลยขอให้สั่งคืนช้างของกลางแก่ผู้ร้อง โจทก์ค้านว่า พระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. ๒๔๘๔ มาตรา ๗๔ ทวิ บัญญัติให้ริบได้ ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้คืนช้างของกลางทั้งสองเชือกแก่ผู้ร้อง โจทก์อุทธรณ์ว่า มาตรา ๗๔ ทวิ แห่งพระราชบัญญัติป่าไม้ เป็นบทกฎหมายพิเศษยกเว้นบทบัญญัติมาตรา ๑๗ จึงต้องริบ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่า บทบัญญัติแห่งกฎหมายใดก็ตาม ที่บัญญัติให้ริบทรัพย์ของบุคคลอื่นที่เขามิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิด และทรัพย์นั้นไม่ใช่ทรัพย์ที่บุคคลทำหรือมีไว้เป็นความผิดแล้ว ย่อมขัดกับการลงโทษตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายอาญาในระหว่างใช้ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักรอยู่นี้ ศาลก็ได้ตีความมาแล้วว่าบทบัญญัติเช่นนี้ขัดต่อรัฐธรรมนูญหรือประเพณีการปกครองประเทศไทยในระบอบประชาธิปไตย ใช้บังคับมิได้ (อ้างฎีกาที่ ๒๒๕/๒๕๐๖) ฉะนั้น พระราชบัญญัติป่าไม้ (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๐๓ มาตรา ๑๘ ที่บัญญัติให้เพิ่มความเป็นมาตรา ๗๔ ทวิ แห่งพระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. ๒๔๘๔ ซึ่งบัญญัติว่า บรรดาเครื่องมือเครื่องใช้ สัตว์พาหนะ ฯลฯ ซึ่งบุคคลได้ใช้ในการกระทำความผิด หรือได้ใช้เป็นอุปกรณ์ให้ได้รับผลในการกระทำความผิด ฯลฯ ให้ริบเสียทั้งสิ้น ไม่ว่าจะมีผู้ถูกลงโทษตามคำพิพากษาหรือไม่นั้น ย่อมถือหรือตีความได้ว่าไม่มีความมุ่งหมายที่จะลงโทษผู้ร้องผู้เป็นเจ้าของช้างรายพิพาทซึ่งมิใช่ทรัพย์ที่บุคคลทำหรือมีไว้เป็นความผิด และผู้ร้องมิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิดของจำเลย พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1602 - 1603/2509อัยการจังหวัดพัทลุงโจทก์นายหีด เนียมสงค์ล.นายสุรพันธ์ ลิ่มตระกูลผู้ร้องอัยการจังหวัดพัทลุงโจทก์นายลับ คงอินทร์ล.นายสุรพันธ์ ลิ่มตระกูลผู้ร้อง พ.ร.บ.ป่าไม้ พ.ศ.2484 ม. 74 ทวิ พ.ร.บ.ป่าไม้ (ฉบับที่ 4) พ.ศ.2503 ม. 18 ป.อ. ม. 17, ม. 36 ธรรมนูญการปกครองราชอาญาจักร ม. 20 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2475 แก้ไขเพิ่มเติมพุทธศักราช 2495 ม. 113บทกฎหมายใดก็ตามที่บัญญัติให้ริบทรัพย์ของบุคคลอื่นที่เขามิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิด และทรัพย์นั้นไม่ใช่ทรัพย์ที่บุคคลทำหรือมีไว้เป็นความผิดแล้ว ย่อมขัดกับการลงโทษตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายอาญา ในระหว่างใช้ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักร ศาลตีความมาแล้วว่า บทบัญญัติเช่นนี้ขัดต่อรัฐธรรมนูญหรือประเพณีการปกครองประเทศไทยในระบอบประชาธิปไตยใช้บังคับมิได้ (อ้างฎีกาที่ 225/2506) พระราชบัญญัติป่าไม้ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2503 มาตรา 18 ที่บัญญัติให้เพิ่มความเป็นมาตรา 74 ทวิ แห่งพระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 ซึ่งบัญญัติให้ริบเครื่องมือเครื่องใช้ สัตว์พาหนะ ฯลฯ ซึ่งบุคคลใช้ในการกระทำความผิดหรือได้ใช้เป็นอุปกรณ์ให้ได้รับผลในการกระทำความผิด ฯลฯ ให้ริบเสียทั้งสิ้นไม่ว่าจะมีผู้ถูกลงโทษตามคำพิพากษาหรือไม่นั้น ย่อมถือหรือตีความได้ว่าไม่มีความมุ่งหมายที่จะลงโทษผู้ร้องผู้เป็นเจ้าของช้างรายพิพาทซึ่งมิใช่ทรัพย์ที่บุคคลทำหรือมีไว้เป็นความผิด และผู้ร้องมิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิดของจำเลยมูลกรณี ๒ สำนวนนี้สืบเนื่องมาจากศาลพิพากษาลงโทษจำเลยทั้งสองสำนวน ฐานมีไม้หวงห้ามยังมิได้แปรรูปและให้ริบไม้กับช้างของกลางชื่อ "พลายทรัพย์" กับ"พังเอก"ผู้ร้องจึงยื่นคำร้องว่าเป็นเจ้าของช้างทั้งสองเชือก ผู้ร้องและคนเลี้ยงช้างมิได้รู้เห็นเป็นใจในการกระทำผิดของจำเลยขอให้สั่งคืนช้างของกลางแก่ผู้ร้อง โจทก์ค้านว่า พระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. ๒๔๘๔ มาตรา ๗๔ ทวิ บัญญัติให้ริบได้ ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้คืนช้างของกลางทั้งสองเชือกแก่ผู้ร้อง โจทก์อุทธรณ์ว่า มาตรา ๗๔ ทวิ แห่งพระราชบัญญัติป่าไม้ เป็นบทกฎหมายพิเศษยกเว้นบทบัญญัติมาตรา ๑๗ จึงต้องริบ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่า บทบัญญัติแห่งกฎหมายใดก็ตาม ที่บัญญัติให้ริบทรัพย์ของบุคคลอื่นที่เขามิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิด และทรัพย์นั้นไม่ใช่ทรัพย์ที่บุคคลทำหรือมีไว้เป็นความผิดแล้ว ย่อมขัดกับการลงโทษตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายอาญาในระหว่างใช้ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักรอยู่นี้ ศาลก็ได้ตีความมาแล้วว่าบทบัญญัติเช่นนี้ขัดต่อรัฐธรรมนูญหรือประเพณีการปกครองประเทศไทยในระบอบประชาธิปไตย ใช้บังคับมิได้ (อ้างฎีกาที่ ๒๒๕/๒๕๐๖) ฉะนั้น พระราชบัญญัติป่าไม้ (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๐๓ มาตรา ๑๘ ที่บัญญัติให้เพิ่มความเป็นมาตรา ๗๔ ทวิ แห่งพระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. ๒๔๘๔ ซึ่งบัญญัติว่า บรรดาเครื่องมือเครื่องใช้ สัตว์พาหนะ ฯลฯ ซึ่งบุคคลได้ใช้ในการกระทำความผิด หรือได้ใช้เป็นอุปกรณ์ให้ได้รับผลในการกระทำความผิด ฯลฯ ให้ริบเสียทั้งสิ้น ไม่ว่าจะมีผู้ถูกลงโทษตามคำพิพากษาหรือไม่นั้น ย่อมถือหรือตีความได้ว่าไม่มีความมุ่งหมายที่จะลงโทษผู้ร้องผู้เป็นเจ้าของช้างรายพิพาทซึ่งมิใช่ทรัพย์ที่บุคคลทำหรือมีไว้เป็นความผิด และผู้ร้องมิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิดของจำเลย พิพากษายืน(โพยม เลขยานนท์-มณี ชุติวงศ์-วงษ์ วีระพงศ์)ศาลจังหวัดพัทลุง - นายเอก ณ นครศาลอุทธรณ์ - นายวินัย ทองลงยาแหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุคำพิพากษา: มูลกรณี ๒ สำนวนนี้สืบเนื่องมาจากศาลพิพากษาลงโทษจำเลยทั้งสองสำนวน ฐานมีไม้หวงห้ามยังมิได้แปรรูปและให้ริบไม้กับช้างของกลางชื่อ "พลายทรัพย์" กับ"พังเอก"ผู้ร้องจึงยื่นคำร้องว่าเป็นเจ้าของช้างทั้งสองเชือก ผู้ร้องและคนเลี้ยงช้างมิได้รู้เห็นเป็นใจในการกระทำผิดของจำเลยขอให้สั่งคืนช้างของกลางแก่ผู้ร้อง โจทก์ค้านว่า พระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. ๒๔๘๔ มาตรา ๗๔ ทวิ บัญญัติให้ริบได้ ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้คืนช้างของกลางทั้งสองเชือกแก่ผู้ร้อง โจทก์อุทธรณ์ว่า มาตรา ๗๔ ทวิ แห่งพระราชบัญญัติป่าไม้ เป็นบทกฎหมายพิเศษยกเว้นบทบัญญัติมาตรา ๑๗ จึงต้องริบ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่า บทบัญญัติแห่งกฎหมายใดก็ตาม ที่บัญญัติให้ริบทรัพย์ของบุคคลอื่นที่เขามิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิด และทรัพย์นั้นไม่ใช่ทรัพย์ที่บุคคลทำหรือมีไว้เป็นความผิดแล้ว ย่อมขัดกับการลงโทษตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายอาญาในระหว่างใช้ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักรอยู่นี้ ศาลก็ได้ตีความมาแล้วว่าบทบัญญัติเช่นนี้ขัดต่อรัฐธรรมนูญหรือประเพณีการปกครองประเทศไทยในระบอบประชาธิปไตย ใช้บังคับมิได้ (อ้างฎีกาที่ ๒๒๕/๒๕๐๖) ฉะนั้น พระราชบัญญัติป่าไม้ (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๐๓ มาตรา ๑๘ ที่บัญญัติให้เพิ่มความเป็นมาตรา ๗๔ ทวิ แห่งพระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. ๒๔๘๔ ซึ่งบัญญัติว่า บรรดาเครื่องมือเครื่องใช้ สัตว์พาหนะ ฯลฯ ซึ่งบุคคลได้ใช้ในการกระทำความผิด หรือได้ใช้เป็นอุปกรณ์ให้ได้รับผลในการกระทำความผิด ฯลฯ ให้ริบเสียทั้งสิ้น ไม่ว่าจะมีผู้ถูกลงโทษตามคำพิพากษาหรือไม่นั้น ย่อมถือหรือตีความได้ว่าไม่มีความมุ่งหมายที่จะลงโทษผู้ร้องผู้เป็นเจ้าของช้างรายพิพาทซึ่งมิใช่ทรัพย์ที่บุคคลทำหรือมีไว้เป็นความผิด และผู้ร้องมิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิดของจำเลย พิพากษายืน ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1602 - 1603/2509อัยการจังหวัดพัทลุงโจทก์นายหีด เนียมสงค์ล.นายสุรพันธ์ ลิ่มตระกูลผู้ร้องอัยการจังหวัดพัทลุงโจทก์นายลับ คงอินทร์ล.นายสุรพันธ์ ลิ่มตระกูลผู้ร้อง พ.ร.บ.ป่าไม้ พ.ศ.2484 ม. 74 ทวิ พ.ร.บ.ป่าไม้ (ฉบับที่ 4) พ.ศ.2503 ม. 18 ป.อ. ม. 17, ม. 36 ธรรมนูญการปกครองราชอาญาจักร ม. 20 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2475 แก้ไขเพิ่มเติมพุทธศักราช 2495 ม. 113บทกฎหมายใดก็ตามที่บัญญัติให้ริบทรัพย์ของบุคคลอื่นที่เขามิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิด และทรัพย์นั้นไม่ใช่ทรัพย์ที่บุคคลทำหรือมีไว้เป็นความผิดแล้ว ย่อมขัดกับการลงโทษตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายอาญา ในระหว่างใช้ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักร ศาลตีความมาแล้วว่า บทบัญญัติเช่นนี้ขัดต่อรัฐธรรมนูญหรือประเพณีการปกครองประเทศไทยในระบอบประชาธิปไตยใช้บังคับมิได้ (อ้างฎีกาที่ 225/2506) พระราชบัญญัติป่าไม้ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2503 มาตรา 18 ที่บัญญัติให้เพิ่มความเป็นมาตรา 74 ทวิ แห่งพระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 ซึ่งบัญญัติให้ริบเครื่องมือเครื่องใช้ สัตว์พาหนะ ฯลฯ ซึ่งบุคคลใช้ในการกระทำความผิดหรือได้ใช้เป็นอุปกรณ์ให้ได้รับผลในการกระทำความผิด ฯลฯ ให้ริบเสียทั้งสิ้นไม่ว่าจะมีผู้ถูกลงโทษตามคำพิพากษาหรือไม่นั้น ย่อมถือหรือตีความได้ว่าไม่มีความมุ่งหมายที่จะลงโทษผู้ร้องผู้เป็นเจ้าของช้างรายพิพาทซึ่งมิใช่ทรัพย์ที่บุคคลทำหรือมีไว้เป็นความผิด และผู้ร้องมิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิดของจำเลยมูลกรณี ๒ สำนวนนี้สืบเนื่องมาจากศาลพิพากษาลงโทษจำเลยทั้งสองสำนวน ฐานมีไม้หวงห้ามยังมิได้แปรรูปและให้ริบไม้กับช้างของกลางชื่อ "พลายทรัพย์" กับ"พังเอก"ผู้ร้องจึงยื่นคำร้องว่าเป็นเจ้าของช้างทั้งสองเชือก ผู้ร้องและคนเลี้ยงช้างมิได้รู้เห็นเป็นใจในการกระทำผิดของจำเลยขอให้สั่งคืนช้างของกลางแก่ผู้ร้อง โจทก์ค้านว่า พระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. ๒๔๘๔ มาตรา ๗๔ ทวิ บัญญัติให้ริบได้ ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้คืนช้างของกลางทั้งสองเชือกแก่ผู้ร้อง โจทก์อุทธรณ์ว่า มาตรา ๗๔ ทวิ แห่งพระราชบัญญัติป่าไม้ เป็นบทกฎหมายพิเศษยกเว้นบทบัญญัติมาตรา ๑๗ จึงต้องริบ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่า บทบัญญัติแห่งกฎหมายใดก็ตาม ที่บัญญัติให้ริบทรัพย์ของบุคคลอื่นที่เขามิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิด และทรัพย์นั้นไม่ใช่ทรัพย์ที่บุคคลทำหรือมีไว้เป็นความผิดแล้ว ย่อมขัดกับการลงโทษตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายอาญาในระหว่างใช้ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักรอยู่นี้ ศาลก็ได้ตีความมาแล้วว่าบทบัญญัติเช่นนี้ขัดต่อรัฐธรรมนูญหรือประเพณีการปกครองประเทศไทยในระบอบประชาธิปไตย ใช้บังคับมิได้ (อ้างฎีกาที่ ๒๒๕/๒๕๐๖) ฉะนั้น พระราชบัญญัติป่าไม้ (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๐๓ มาตรา ๑๘ ที่บัญญัติให้เพิ่มความเป็นมาตรา ๗๔ ทวิ แห่งพระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. ๒๔๘๔ ซึ่งบัญญัติว่า บรรดาเครื่องมือเครื่องใช้ สัตว์พาหนะ ฯลฯ ซึ่งบุคคลได้ใช้ในการกระทำความผิด หรือได้ใช้เป็นอุปกรณ์ให้ได้รับผลในการกระทำความผิด ฯลฯ ให้ริบเสียทั้งสิ้น ไม่ว่าจะมีผู้ถูกลงโทษตามคำพิพากษาหรือไม่นั้น ย่อมถือหรือตีความได้ว่าไม่มีความมุ่งหมายที่จะลงโทษผู้ร้องผู้เป็นเจ้าของช้างรายพิพาทซึ่งมิใช่ทรัพย์ที่บุคคลทำหรือมีไว้เป็นความผิด และผู้ร้องมิได้รู้เห็นเป็นใจด้วยในการกระทำความผิดของจำเลย พิพากษายืน(โพยม เลขยานนท์-มณี ชุติวงศ์-วงษ์ วีระพงศ์)ศาลจังหวัดพัทลุง - นายเอก ณ นครศาลอุทธรณ์ - นายวินัย ทองลงยาแหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุ