ประกาศกรมการขนส่งทางบกประกาศกรมการขนส่งทางบกเรื่องกำหนดคุณลักษณะ ระบบการทำงานและประสิทธิภาพห้ามล้อและการให้ความเห็นชอบแบบคัสซีสำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบกพ.ศ. ๒๕๕๔ อาศัยอำนาจตามความใน (ซ) (ฌ) และวรรคสอง ของข้อ ๑ (๑) (ซ) (ฌ)และวรรคสองของข้อ ๑๕ (๑) แห่งกฎกระทรวง ฉบับที่ ๙ (พ.ศ. ๒๕๒๔)ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวงฉบับที่ ๖๐ (พ.ศ. ๒๕๕๒) ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒อธิบดีกรมการขนส่งทางบกออกประกาศไว้ ดังต่อไปนี้ข้อ ๑ ให้ยกเลิกประกาศกรมการขนส่งทางบกเรื่อง เกณฑ์มาตรฐานและวิธีการทดสอบห้ามล้อเท้าห้ามล้อมือสำหรับการตรวจสภาพรถตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบก ลงวันที่ ๙ ธันวาคม พ.ศ.๒๕๔๘ข้อ ๒[๑]ประกาศนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดหกสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไปข้อ ๓ ในประกาศนี้รถ หมายความว่ารถหรือคัสซีรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร มาตรฐาน ๑ มาตรฐาน ๒ มาตรฐาน ๓ มาตรฐาน ๔มาตรฐาน ๖ และมาตรฐาน ๗ และรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๑ ลักษณะ ๒ลักษณะ ๓ ลักษณะ ๔ ลักษณะ ๕ และลักษณะ ๙ข้อ ๔ ห้ามล้อเท้าของรถต้องมีคุณลักษณะ ระบบการทำงานและประสิทธิภาพดังต่อไปนี้ก. คุณลักษณะและระบบการทำงาน(๑)ต้องสามารถทำงานได้ประสิทธิภาพสูงสุดตามที่กำหนดและสามารถหยุดรถลงได้ด้วยความปลอดภัย(๒) ผ้าเบรกของห้ามล้อเท้าจะต้องไม่มีส่วนผสมของแร่ใยหิน (asbestos)(๓) ห้ามล้อเท้า ต้องประกอบด้วยห้ามล้อหลัก (Servicebraking system) และห้ามล้อสำรอง (Secondary braking system)ซึ่งสามารถทำการห้ามล้อได้ดังนี้(๓.๑) ห้ามล้อหลัก (Service braking system) ทำหน้าที่ควบคุมการเคลื่อนที่ของรถและการหยุดรถลงได้อย่างรวดเร็วปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ โดยไม่ว่าความเร็วน้ำหนักบรรทุกของรถหรือมุมลาดเอียงของพื้นถนนเป็นเท่าใดผู้ขับจะต้องสามารถควบคุมแรงการห้ามล้อได้และสามารถบังคับการห้ามล้อได้จากที่นั่งผู้ขับโดยไม่ต้องปล่อยมือออกจากพวงมาลัยและห้ามล้อหลักต้องกระทำต่อล้อทั้งหมดของรถนั้น(๓.๒) ห้ามล้อสำรอง (Secondary braking system) ทำหน้าที่ควบคุมการเคลื่อนที่ของรถและการหยุดรถในกรณีเกิดความชำรุดเสียหายหรือกรณีอื่นใดซึ่งทำให้ระบบห้ามล้อหลักไม่ทำงานโดยห้ามล้อสำรองต้องสามารถหยุดรถลงได้ภายในระยะทางที่เหมาะสมซึ่งผู้ขับสามารถควบคุมบังคับห้ามล้อสำรองผ่านชุดควบคุมของห้ามล้อหลักได้จากที่นั่งผู้ขับโดยไม่ต้องปล่อยมือออกจากพวงมาลัย(๔) กรณีเกิดการชำรุดของห้ามล้อเท้าหรือชิ้นส่วนใดในระบบซึ่งส่งผลให้ไม่สามารถทำการห้ามล้อได้ตามประสิทธิภาพที่กำหนดหรือวงจรห้ามล้อหลักที่อิสระจากกันอย่างน้อยหนึ่งวงจรจากสองวงจรไม่ทำงานจะต้องมีสัญญาณเตือนแสงแดง สามารถมองเห็นได้แม้ในเวลากลางวันโดยผู้ขับต้องสามารถตรวจสอบสถานะของแสงสัญญาณดังกล่าวได้โดยง่ายจากที่นั่งผู้ขับข. ประสิทธิภาพ(๑) เมื่อทำการทดสอบขณะรถเปล่าโดยใช้เครื่องทดสอบห้ามล้อแบบลูกกลิ้ง (Roller braketester) ห้ามล้อเท้าต้องมีประสิทธิภาพดังนี้(๑.๑) ต้องตอบสนองการทำงานทันทีเมื่อเหยียบคันบังคับห้ามล้อเท้า(๑.๒) ผลรวมของแรงห้ามล้อทั้งหมดจะต้องไม่น้อยกว่าร้อยละ ๕๐ ของน้ำหนักรถ(๑.๓) ผลต่างระหว่างแรงห้ามล้อด้านขวาและด้านซ้ายต้องไม่เกินร้อยละ๒๕ ของแรงห้ามล้อสูงสุดในเพลานั้น(๒) เมื่อทำการทดสอบทั้งขณะรถเปล่าและที่น้ำหนักรวมสูงสุดโดยวิธีการทดสอบและความเร็วในการทดสอบที่กำหนดห้ามล้อเท้าจะต้องมีประสิทธิภาพดังนี้วิธีการทดสอบความเร็วในการทดสอบเกณฑ์ประสิทธิภาพหน่วยType - ๐ (A)๘๐ กิโลเมตร/ชั่วโมงs <๐.๑๕v + v๒/๑๓๐เมตรdm > ๕.๐๐เมตร/วินาที๒f <๗๐ เดคานิวตันS = ระยะทางในการหยุดรถมีหน่วยเป็นเมตรdm = ค่าความหน่วงเฉลี่ยสูงสุด มีหน่วยเป็นเมตรต่อวินาที๒v = ความเร็วของรถเมื่อเริ่มทำการห้ามล้อมีหน่วยเป็นกิโลเมตรต่อชั่วโมงf = แรงที่ใช้ในการกระทำต่อตัวควบคุมห้ามล้อมีหน่วยเป็นเดคานิวตันวิธีการคำนวณ dm และเงื่อนไขอื่นในการทดสอบให้เป็นไปตามรายละเอียดแนบท้ายข้อ ๕ ห้ามล้อมือของรถต้องอยู่ในตำแหน่งที่ผู้ขับสามารถใช้งานได้จากตำแหน่งที่นั่งผู้ขับจะต้องตอบสนองการทำงานทันทีเมื่อดึงหรือปลดคันบังคับห้ามล้อมือต้องมีกลไกเชิงกลเป็นตัวล็อก (Mechanical device) ให้อยู่ในตำแหน่งทำงานและต้องมีประสิทธิภาพดังต่อไปนี้(๑) เมื่อทำการทดสอบขณะรถเปล่าโดยเครื่องทดสอบห้ามล้อแบบลูกกลิ้งแรงห้ามล้อมือของทุกล้อรวมกันต้องไม่น้อยกว่าร้อยละ ๒๐ ของน้ำหนักรถ(๒) เมื่อทำการทดสอบที่น้ำหนักรวมสูงสุดของรถโดยใช้แรงในการทดสอบไม่เกิน ๖๐ เดคานิวตัน กรณีควบคุมด้วยมือ และไม่เกิน ๗๐เดคานิวตัน กรณีควบคุมด้วยเท้า ห้ามล้อมือต้องมีประสิทธิภาพดังนี้(๒.๑)ทำให้รถที่บรรทุกน้ำหนักเต็มพิกัดหยุดนิ่งบนพื้นที่มีความลาดเอียง ๑๐.๒องศาทั้งทางลาดขึ้นและลาดลง(๒.๒) มีค่าความหน่วงสูงสุดก่อนที่รถจะหยุดไม่น้อยกว่า ๑.๕เมตรต่อวินาที๒ เมื่อทดสอบที่ความเร็ว ๓๐ กิโลเมตรต่อชั่วโมงข้อ ๖ อุปกรณ์ควบคุมห้ามล้อเท้าและห้ามล้อมือจะต้องเป็นอิสระจากกันเว้นแต่กรณีชิ้นส่วนอุปกรณ์ที่ใช้ร่วมกันจะสามารถทำให้การทำงานของระบบห้ามล้อเท้าและห้ามล้อมือทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพตามเกณฑ์ที่กำหนดข้อ ๗ ผู้ใดประสงค์จะขอรับความเห็นชอบแบบรถหรือคัสซีรถให้ยื่นคำขอเป็นหนังสือณ สำนักวิศวกรรมยานยนต์ กรมการขนส่งทางบก หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดพร้อมเอกสารหลักฐานดังนี้(๑) ภาพถ่ายบัตรประจำตัวประชาชนหรือภาพถ่ายหนังสือรับรองการจดทะเบียนนิติบุคคลและภาพถ่ายบัตรประจำตัวประชาชนของผู้มีอำนาจลงนามแล้วแต่กรณี(๒)รายละเอียดรถหรือรายการคำนวณความมั่นคงแข็งแรงของตัวรถจากผู้ผลิตหรือประกอบรถ(๓)หนังสือมอบอำนาจและภาพถ่ายบัตรประจำตัวประชาชนผู้มอบอำนาจและผู้รับมอบอำนาจ (ถ้ามี)ข้อ ๘ การขอรับความเห็นชอบรถ ผู้ยื่นคำขอต้องนำรถเข้าตรวจและทดสอบระบบการทำงานและประสิทธิภาพห้ามล้อณ กรมการขนส่งทางบก หรือสถานที่ที่กรมการขนส่งทางบกกำหนดตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๔ ข.(๑) และข้อ ๕ (๑) และสำหรับการขอรับความเห็นชอบรถเป็นแบบ เพื่อการผลิตจำนวนมากสำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๓ และรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์ หรือสิ่งของ ลักษณะ ๑ ลักษณะ ๒ ลักษณะ ๓ลักษณะ ๔ และลักษณะ ๕ ที่มีน้ำหนักรวมสูงสุดไม่เกิน ๓,๕๐๐ กิโลกรัม ตั้งแต่วันที่ ๑ มกราคม ๒๕๕๖ เป็นต้นไปผู้ยื่นขอรับความเห็นชอบต้องนำรถเข้าตรวจและทดสอบระบบการทำงานและประสิทธิภาพห้ามล้อตามที่กำหนดไว้ในข้อ๔ ข. (๒) และข้อ ๕ (๒)รถที่ผ่านการทดสอบตามข้อกำหนดของคณะกรรมาธิการเศรษฐกิจยุโรปแห่งสหประชาชาติ(UnitedNations/Economic Commission for Europe ;UN/ECE) ว่าด้วยระบบห้ามล้อ (Regulation No. 13: Series 09 หรือ No. 13 H :Series ๐๐ หรือสูงกว่า)หรือเป็นไปตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมว่าด้วยระบบห้ามล้อของรถยนต์ มอก.๒๓๐๕-๒๕๔๙ หรือ มอก. ๑๔๖๖ - ๒๕๕๑ หรือสูงกว่าให้ได้รับการยกเว้นไม่ต้องนำรถเข้าตรวจและทดสอบระบบการทำงานและประสิทธิภาพห้ามล้อตามประกาศนี้แต่ต้องยื่นรายละเอียดของระบบห้ามล้อและรายงานผลการทดสอบพร้อมชื่อและที่อยู่ของหน่วยงานที่ทำการทดสอบประกอบการพิจารณาให้ความเห็นชอบข้อ ๙ การพิจารณาให้ความเห็นชอบรถต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ดังต่อไปนี้(๑) รถต้องมีขนาดและเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบเป็นไปตามที่กฎหมายกำหนด(๒) มีคุณลักษณะ ระบบการทำงานและประสิทธิภาพของห้ามล้อเป็นไปตามเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในประกาศนี้ประกาศณ วันที่ ๒๔ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๔เทียนโชติจงพีร์เพียรอธิบดีกรมการขนส่งทางบก[เอกสารแนบท้าย]๑. รายละเอียดแนบท้ายประกาศหลักเกณฑ์วิธีการและเงื่อนไขในการทดสอบประสิทธิภาพห้ามล้อ ตามข้อ ๔ ข. (๒)(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)ปริยานุช/ผู้จัดทำ๒๑ เมษายน ๒๕๕๔ณัฐวดี/ตรวจ๒๑ เมษายน ๒๕๕๔[๑] ราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๒๘/ตอนพิเศษ ๓๙ ง/หน้า ๕๗/๔ เมษายน ๒๕๕๔