คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 28/2529หลักกฎหมาย: ใช้มีดขนาดค่อนข้างยาวฟันโดยมิได้เลือกฟันในส่วนที่สำคัญของร่างกายคงฟันในโอกาสที่อำนวยทั้งเหตุที่ต้องทำร้ายก็เกิดในระยะเวลาที่กระชั้นชิดและไม่ปรากฏว่าเคยมีสาเหตุอย่างใดที่เป็นการร้ายแรงถึงขนาดจะต้องเอาชีวิตมาก่อนและบาดแผลที่ได้รับก็ไม่ถึงขนาดฉกรรจ์อีกด้วย จึงถือไม่ได้ว่ามีเจตนาฆ่าหากแต่เป็นความผิดฐานทำร้ายร่างกายจนเป็นเหตุให้ผู้อื่นได้รับอันตรายสาหัสเท่านั้น.โจทก์ฟ้องว่าจำเลยเจตนาฆ่าผู้อื่นขอให้ลงโทษฐานพยายามฆ่าศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 288, 80 จำคุก 13 ปี 4 เดือน จำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ว่าจำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 297ลงโทษจำคุก 6 ปี โจทก์และจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า "พิเคราะห์แล้วเห็ฯว่า ตามฎีกาของโจทก์นั้นได้ความจากคำของนายเที่ยงผู้เสียหายว่า เมื่อนายเที่ยงล้มลงไปกับบิดาของผู้เสียหาย จำเลยก็เข้ามาฟันนายเที่ยง 3 ที เมื่อนายกอง พลนำ ห้ามจำเลยก็หยุด ถึงแม้มีดที่จำเลยใช้ฟันนั้นจะเป็นมีดขนาดค่อนข้างยาว แต่จำเลยก็ฟันนายเที่ยงโดยมิได้เลือกฟันในส่วนสำคัญของร่างกายคงฟันไปตามที่โอกาสอำนวยและเหตุที่เกิดฟันกันก็เกิดในระยะเวลาที่กระชั้นชิด ประกอบกับไม่ปรากฏเหตุให้เห็นเลยว่าจำเลยกับนายเที่ยงมีสาเหตุอย่างใดที่เป็นการร้ายแรงถึงกับจะต้องเอาชีวิตกันมาก่อนบาดแผลที่ผู้เสียหายได้รับตามรายงานการชันสูตรบาดแผลท้ายฟ้องก็ไม่ถึงขนาดฉกรรจ์อันพอจะทำให้เห็นได้ว่าจำเลยเจตนาฆ่านายเที่ยง เมื่อพิจารณาจากการกระทำและความเป็นมาก่อนที่จะเกิดเหตุแล้วยังฟังไม่ได้ว่าการกระทำของจำเลยนั้นได้กระทำไปโดยเจตนาจะฆ่านายเที่ยงผู้เสียหาย ที่ศาลอุทธรณ์ลงโทษจำเลยฐานทำร้ายร่างกายผู้อื่นจนเป็นเหตุให้ผู้ถูกทำร้ายรับอันตรายสาหัสนั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 28/2529พนักงานอัยการ จังหวัด ศรีสะเกษโจทก์นาย อำนวย บุรกรณ์จำเลย ป.อ. ม. 288, ม. 80, ม. 295ใช้มีดขนาดค่อนข้างยาวฟันโดยมิได้เลือกฟันในส่วนที่สำคัญของร่างกายคงฟันในโอกาสที่อำนวยทั้งเหตุที่ต้องทำร้ายก็เกิดในระยะเวลาที่กระชั้นชิดและไม่ปรากฏว่าเคยมีสาเหตุอย่างใดที่เป็นการร้ายแรงถึงขนาดจะต้องเอาชีวิตมาก่อนและบาดแผลที่ได้รับก็ไม่ถึงขนาดฉกรรจ์อีกด้วย จึงถือไม่ได้ว่ามีเจตนาฆ่าหากแต่เป็นความผิดฐานทำร้ายร่างกายจนเป็นเหตุให้ผู้อื่นได้รับอันตรายสาหัสเท่านั้น.โจทก์ฟ้องว่าจำเลยเจตนาฆ่าผู้อื่นขอให้ลงโทษฐานพยายามฆ่าศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 288, 80 จำคุก 13 ปี 4 เดือน จำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ว่าจำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 297ลงโทษจำคุก 6 ปี โจทก์และจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า "พิเคราะห์แล้วเห็ฯว่า ตามฎีกาของโจทก์นั้นได้ความจากคำของนายเที่ยงผู้เสียหายว่า เมื่อนายเที่ยงล้มลงไปกับบิดาของผู้เสียหาย จำเลยก็เข้ามาฟันนายเที่ยง 3 ที เมื่อนายกอง พลนำ ห้ามจำเลยก็หยุด ถึงแม้มีดที่จำเลยใช้ฟันนั้นจะเป็นมีดขนาดค่อนข้างยาว แต่จำเลยก็ฟันนายเที่ยงโดยมิได้เลือกฟันในส่วนสำคัญของร่างกายคงฟันไปตามที่โอกาสอำนวยและเหตุที่เกิดฟันกันก็เกิดในระยะเวลาที่กระชั้นชิด ประกอบกับไม่ปรากฏเหตุให้เห็นเลยว่าจำเลยกับนายเที่ยงมีสาเหตุอย่างใดที่เป็นการร้ายแรงถึงกับจะต้องเอาชีวิตกันมาก่อนบาดแผลที่ผู้เสียหายได้รับตามรายงานการชันสูตรบาดแผลท้ายฟ้องก็ไม่ถึงขนาดฉกรรจ์อันพอจะทำให้เห็นได้ว่าจำเลยเจตนาฆ่านายเที่ยง เมื่อพิจารณาจากการกระทำและความเป็นมาก่อนที่จะเกิดเหตุแล้วยังฟังไม่ได้ว่าการกระทำของจำเลยนั้นได้กระทำไปโดยเจตนาจะฆ่านายเที่ยงผู้เสียหาย ที่ศาลอุทธรณ์ลงโทษจำเลยฐานทำร้ายร่างกายผู้อื่นจนเป็นเหตุให้ผู้ถูกทำร้ายรับอันตรายสาหัสนั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน.(ดำริ ศุภพิโรจน์-อำนวย อินทุภูติ-สมศักดิ์ เกิดลาภผล)แหล่งที่มาสำนักงาน ส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุข้อเท็จจริงที่ปรากฏในคดีนี้ มีปัญหาว่าการกระทำของจำเลยเป็นเรื่องเจตนาฆ่าตามโจทก์ฟ้องหรือไม่ ในทางปฏิบัติแล้ว เมื่อคดีมาสู่ศาลในข้อหาฆ่าผู้อื่นหรือพยายามฆ่านั้น บางครั้งเป็นเรื่องยุ่งยากทีเดียวในการวินิจฉัยว่าเป็นเจตนาฆ่าหรือไม่ เพราะผลในกฎหมายแตกต่างกันมาก ถ้าเจตนาฆ่าระวางโทษก็ถึงประหารชีวิตหรือจำคุกตลอดชีวิต แต่ถ้าไม่ใช่เจตนาฆ่าเป็นแต่ทำร้ายร่างกายเท่านั้น ระวางโทษจะเบาลงกว่ากันมากเลย ตามพฤติการณ์แห่งข้อเท็จจริงบคดีนี้ศาลวินิจฉัยว่าเป็นเพียงทำร้ายร่างกาย เป็นเหตุให้ผู้อื่นรับอันตรายสาหัสเท่านั้น โดยให้เหตุผลว่า 1 ฟันเพียง 3 ครั้ง 2 เมื่อมีคนห้ามก็หยุดฟัน 3 ฟันโดยมิได้เลือกฟันส่วนสำคัญของร่างกาย คงฟันไปตามที่โอกาสอำนวย 4 เหตุที่เกิดฟันก็เกิดในเวลากระชั้นชิด 5 ไม่ปรากฏเหตุให้เห็นเลยว่า จำเลยมีสาเหตุกับผู้เสียหายมีสาเหตุอย่างใด ที่เป็นการร้ายแรงถึงกับจะต้องเอาชีวิตกันมาก่อน 6 บาดแผลของผู้เสียหายที่เกิดจากการกระทำของจำเลยไม่ถึงขนาดฉกรรจ์ โดยสรุปว่าเมื่อพิจารณาจากการกระทำและความเป็นมาก่อนที่จะเกิดเหตุแล้วยังฟังไม่ได้ว่าการกระทำของจำเลย ได้กระทำโดยเจตนาฆ่าผู้เสียหาย ข้อเท็จจริงคดีนี้ศาลฎีกาได้แสดงถึงเหตุผลทางตรรกวิทยาไว้เป็นข้อที่น่าศึกษาไม่ว่าจะในแง่ของความสมเหตุสมผล ลีลาการใช้ภาษาและบทสรุป เป็นแบบอย่างที่เป็นประโยชน์ในทางปฏิบัติงานของศาลชั้นต้น เมื่อพิเคราะห์ดูเหตุผลที่ศาลฎีกาวินิจฉัยนั้นก็คือหลักกรรมเป็นเครื่องแสดงเจตนาที่นักกฎหมายทั้งหลายได้ศึกษากันมาตั้งแต่ครั้งศึกษาในมหาวิทยาลัยนั่นเอง แต่แม้กระนั้นก็มิใช่เรื่องง่าย ๆต้องอาศัยประสบการณ์ ความเจนจัดต่าง ๆ ประกอบยิ่งกว่านั้นแบบอย่างที่ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยไว้ก็ต้องศึกษาค้นคว้าไว้เพื่อเป็นแนวทางด้วย เพราะหากวินิจฉัยพลาดพลั้งไปก็หมายถึงอิสสระเสรีภาพของบุคคลหรือชีวิตของเขาทีเดียว สำหรับแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1076/2511, 626/2528) เช่นกระทำอย่างรุนแรงหรือไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 169/2513,2236/2527) กระทำหลายครั้งหรือไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่641/2499,2635/2526, 1999/2527) กระทำต่อส่วนสำคัญของร่างกาย หรือมีโอกาสหรือเวลาเลือกทำหรือไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1215/2501, 619/2513,38/2522, 2724/2526, 1480/2528) ใช้อาวุธร้ายแรงหรือไม่(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 281/2517, 1623/2527, 231/2528) และพฤติการณ์อื่น ๆ ก่อนหรือขณะกระทำผิด (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 102/2502,658/2517, 1697/2522, 1478/2527, 1863/2527) หลักการที่ศาลฎีกาได้วินิจฉัยเป็นบรรทัดฐานดังที่กล่าวข้างต้นนั้น นับว่าเป็นแนวทางในการใช้ในทางปฏิบัติได้เป็นอย่างดี ผู้ที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินคดีโดยเฉพาะพนักงานสอบสวน อัยการศาลตลอดจนทนายความ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ผู้ที่ประกอบอาชีพนี้ใหม่ ๆหรือเริ่มต้นจะหนักอกหนักใจมากเพราะผู้มาแจ้งความหรือเสนอคดีอาจให้ข้อเท็จจริงคลาดเคลือนหรือเข้าข้างตนเอง คือจะได้ยินได้รับฟังเสมอว่า ผู้กระทำผิดนั้นเจตนาฆ่าเขาทั้งนี้บางครั้งตัวเองก็มีส่วนก่อเหตุขึ้นมาก่อน การรับฟังเรื่องรวมเหตุการณ์หรือข้อเท็จจริงคลาดเคลื่อนก็จะเป็นเตุให้วินิจฉัยคดีคลาดเคลื่อนไปได้อาจจากหน้ามือเป็นหลังมือ เช่น ความจริงเพียงทำร้ายร่างกายถึงบาดเจ็บหรือเป็นเพียงขู่กันธรรมดา ระวางโทษอย่างมากก็จำคุกไม่เกินสองปีหรือปรับไม่เกินสี่พันบาทหรือทั้งจำทั้งปรับ แต่ฟังว่าเป็นเจตนาฆ่า ซึ่งมีโทษสูงจำคุกสิบห้าปีถึงยี่สิบปี จำคุกตลอดชีวิต หรือประหารชีวิตเมื่อวินิจฉัยหนักขึ้นก็จะมีผลกระทบกระเทือนต่อเสรีภาพของผู้ถูกกล่าวหานานัปการทีเดียว เช่น ในเรื่องประกันต้องมีหลักทรัพย์ประกันสูง หรืออาจไม่ให้ประกันเพราะเป็นความผิดร้ายแรง การปฏิบัติอย่างอื่น ๆ ก็จะเข้มงวดกวดขันไปด้วย และในที่สุดหากมีการวินิจฉัยว่าเป็นเจตนาฆ่า ในชั้นพนักงานอัยการก็จะต้องสั่งฟ้องในความผิดฐานฆ่าผู้อื่น ซึ่งจะส่งผลกระทบด้านอื่น ๆ เช่นการต่อสู้คดี การหาทนายความ ค่าใช้จ่ายอื่น ๆ จะต้องตามมาอีกมากมาย ท่านลองหลับตานึกถึงภาพเหล่านี้ เสรีภาพของบุคคลก็จะถูกริดรอนไปเพียงใด และยังมีผลกระทบอื่น ๆ อีกมากมายทีเดียว หลักวินิจฉัยข้อเท็จจริงตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่กล่าวข้างต้นเป็นแนวทางที่น่าศึกษาอย่างยิ่ง และจะช่วยในการวิเคราะห์ปัญหาข้อเท็จจริงต่าง ๆ ในเรื่องเกี่ยวกับเจตนาฆ่าหรือเจตนาทำร้ายได้เป็นอย่างดี ผู้เขียนใคร่ขอนำคำพิพากษาศาลฎีกาในปี 2528 มาลงเป็นตัวอย่างประกอบดังนี้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1634/2528 โจทก์ฟ้องให้ลงโทษฐานพยายามฆ่าศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษตามฟ้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ว่า จำเลยมีความผิดฐานทำร้ายร่างกายบาดเจ็บสาหัส โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ผู้เสียหายถูกจำเลยฟันมีบาดแผลที่ศีรษะและข้อศอกข้างขวาแล้วผู้เสียหายล้มลงหมดสติ บาดแผลที่ข้างซ้ายนั้นจำเลยฟันเมื่อผู้เสียหายหมดสติแล้ว บาดแผลทั้งหมดเสียเลือดไม่มาก ไม่ทำให้ถึงแก่ความตาย บาดแผลที่หนังศีรษะก็ไม่ปรากฏว่ากว้างหรือลึกเพียงใด แสดงว่ามิใช่บาดแผลฉกรรจ์ คงมีเฉพาะบาดแผลที่ข้อศอก ซึ่งทำให้ข้อศากใช้การไม่ได้เท่านั้น และปรากฏว่าใช้เวลารักษา 1 เดือน 10 วัน สาเหตุสืบเนื่องมาจากผู้เสียหายไปหาสามีที่บ้านจำเลยแล้วเกิดโต้เถียงกันในเรื่องหึงหวงสามี ิจำเลยจึงเอามีดในครัวมาฟันผู้เสียหายในบ้านทันทีทันใดโดยมิได้คาดคิดมาก่อน และจำเลยมีโอกาสเลือกฟันได้อีกเมื่อผู้เสียหายหมดสติไปแล้ว แต่กลับไม่ฟันตรงอวัยวะสำคัญ แม้ตอนแรกจะฟันถูกศีรษะซึ่งเป็นอวัยวะสำคัญแต่ก็ไม่รุนแรง เพียงเท่านี้ยังไม่พอที่จะแสดงให้เห็นว่าเจตนาว่าจะฆ่าผู้เสียหาย จำเลยควรมีความผิดฐานทำร้ายร่างกายสาหัส ตามตัวอย่างคำพิพากษาศาลฎีกานี้แสดงให้เห็นว่า ในชั้นสอบสวนได้วินิจฉัยว่าเป็นเรื่องเจตนาฆ่า คดีจึงมาสู่ศาลในข้อหาพยายามฆ่าผู้อื่น ซึ่งศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่าเป็นเพียงเจตนาทำร้ายเท่านั้นโดยศาลฎีกาได้แสดงเหตุผลเป็นขั้นตอนไว้อย่างชัดเจนน่าศึกษาอย่างยิ่ง เป็นแนวทางที่ควรศึกษากัน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1738/2528 จำเลยใช้มีดปลายแหลม 2 คมเฉพาะตัวมีดยาว 17 เซนติเมตร กว้าง 2 เซนติเมตร แทงผู้เสียหายครั้งแรกถูกที่โคนแขนซ้าย เพราะผู้เสียหายเอี้ยวตัวหลบทัน เป็นการแทงในระดับทรวงอกที่มีอวัยวะส่วนสำคัญของร่างกาย เมื่อผู้เสียหายวิ่งหนี จำเลยยังวิ่งไล่ตามและแทงซ้ำอีกด้านหลังถูกบริเวณเอวจนคมมีดทะลุลำใส้ใหญ่ แสดงว่าเป็นการแทงโดยแรงผู้เสียหายต้องวิ่งหนีและร้องเรียกให้คนช่วย จำเลยจึงได้หลบหนีไปแพทย์ผู้ตรวจเบิกความว่าบาดแผลของผู้เสียหายหากรักษาไม่ทันท่วงทีอาจถึงแก่ความตายได้และจะต้องใช้เวลารักษาประมาณ 60 วัน พฤติการณ์ดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าจำเลยแทงผู้เสียหายโดยมีเจตนาฆ่า ตามคำพิพากษาศาลฎีกานี้ จะเห็นได้ว่าเป็นเจตนาฆ่า เพราะกระทำต่ออวัยวะสำคัญแล้วยังไปกระทำซ้ำอีกและกระทำอย่างรุนแรงด้วย การวินิจฉัยว่าพฤติการณ์แค่ไหนเพียงใดเป็นเจตนาฆ่าหรือเจตนาทำร้าย แม้ว่าออกจะเป็นเรื่องยุ่งยากมากในบางกรณี แต่ตัวอย่างหรือบรรทัดฐานทางปฏิบัติที่เกิดขึ้นจริง ๆ ก็มีอยู่มากมาย เพียงพอที่จะนำมาเป็นแนวทาง คือตัวอย่างจากคำพิพากษาศาลฎีกาในบทมาตราที่เกี่ยวข้องนับแต่มาตรา 59, 288, 295 และ 297 จึงเป็นเรื่องที่นักกฎหมายจะศึกษาค้นคว้ากันต่อไป ทั้งนี้ เพื่อให้ปฏิบัติงานได้อย่างถูกต้องและเป็นธรรม จรัญ ภักดีธนากุลคำพิพากษา: โจทก์ฟ้องว่าจำเลยเจตนาฆ่าผู้อื่นขอให้ลงโทษฐานพยายามฆ่าศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 288, 80 จำคุก 13 ปี 4 เดือน จำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ว่าจำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 297ลงโทษจำคุก 6 ปี โจทก์และจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า "พิเคราะห์แล้วเห็ฯว่า ตามฎีกาของโจทก์นั้นได้ความจากคำของนายเที่ยงผู้เสียหายว่า เมื่อนายเที่ยงล้มลงไปกับบิดาของผู้เสียหาย จำเลยก็เข้ามาฟันนายเที่ยง 3 ที เมื่อนายกอง พลนำ ห้ามจำเลยก็หยุด ถึงแม้มีดที่จำเลยใช้ฟันนั้นจะเป็นมีดขนาดค่อนข้างยาว แต่จำเลยก็ฟันนายเที่ยงโดยมิได้เลือกฟันในส่วนสำคัญของร่างกายคงฟันไปตามที่โอกาสอำนวยและเหตุที่เกิดฟันกันก็เกิดในระยะเวลาที่กระชั้นชิด ประกอบกับไม่ปรากฏเหตุให้เห็นเลยว่าจำเลยกับนายเที่ยงมีสาเหตุอย่างใดที่เป็นการร้ายแรงถึงกับจะต้องเอาชีวิตกันมาก่อนบาดแผลที่ผู้เสียหายได้รับตามรายงานการชันสูตรบาดแผลท้ายฟ้องก็ไม่ถึงขนาดฉกรรจ์อันพอจะทำให้เห็นได้ว่าจำเลยเจตนาฆ่านายเที่ยง เมื่อพิจารณาจากการกระทำและความเป็นมาก่อนที่จะเกิดเหตุแล้วยังฟังไม่ได้ว่าการกระทำของจำเลยนั้นได้กระทำไปโดยเจตนาจะฆ่านายเที่ยงผู้เสียหาย ที่ศาลอุทธรณ์ลงโทษจำเลยฐานทำร้ายร่างกายผู้อื่นจนเป็นเหตุให้ผู้ถูกทำร้ายรับอันตรายสาหัสนั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน. ดูฉบับย่อฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 28/2529พนักงานอัยการ จังหวัด ศรีสะเกษโจทก์นาย อำนวย บุรกรณ์จำเลย ป.อ. ม. 288, ม. 80, ม. 295ใช้มีดขนาดค่อนข้างยาวฟันโดยมิได้เลือกฟันในส่วนที่สำคัญของร่างกายคงฟันในโอกาสที่อำนวยทั้งเหตุที่ต้องทำร้ายก็เกิดในระยะเวลาที่กระชั้นชิดและไม่ปรากฏว่าเคยมีสาเหตุอย่างใดที่เป็นการร้ายแรงถึงขนาดจะต้องเอาชีวิตมาก่อนและบาดแผลที่ได้รับก็ไม่ถึงขนาดฉกรรจ์อีกด้วย จึงถือไม่ได้ว่ามีเจตนาฆ่าหากแต่เป็นความผิดฐานทำร้ายร่างกายจนเป็นเหตุให้ผู้อื่นได้รับอันตรายสาหัสเท่านั้น.โจทก์ฟ้องว่าจำเลยเจตนาฆ่าผู้อื่นขอให้ลงโทษฐานพยายามฆ่าศาลชั้นต้นพิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 288, 80 จำคุก 13 ปี 4 เดือน จำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ว่าจำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 297ลงโทษจำคุก 6 ปี โจทก์และจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า "พิเคราะห์แล้วเห็ฯว่า ตามฎีกาของโจทก์นั้นได้ความจากคำของนายเที่ยงผู้เสียหายว่า เมื่อนายเที่ยงล้มลงไปกับบิดาของผู้เสียหาย จำเลยก็เข้ามาฟันนายเที่ยง 3 ที เมื่อนายกอง พลนำ ห้ามจำเลยก็หยุด ถึงแม้มีดที่จำเลยใช้ฟันนั้นจะเป็นมีดขนาดค่อนข้างยาว แต่จำเลยก็ฟันนายเที่ยงโดยมิได้เลือกฟันในส่วนสำคัญของร่างกายคงฟันไปตามที่โอกาสอำนวยและเหตุที่เกิดฟันกันก็เกิดในระยะเวลาที่กระชั้นชิด ประกอบกับไม่ปรากฏเหตุให้เห็นเลยว่าจำเลยกับนายเที่ยงมีสาเหตุอย่างใดที่เป็นการร้ายแรงถึงกับจะต้องเอาชีวิตกันมาก่อนบาดแผลที่ผู้เสียหายได้รับตามรายงานการชันสูตรบาดแผลท้ายฟ้องก็ไม่ถึงขนาดฉกรรจ์อันพอจะทำให้เห็นได้ว่าจำเลยเจตนาฆ่านายเที่ยง เมื่อพิจารณาจากการกระทำและความเป็นมาก่อนที่จะเกิดเหตุแล้วยังฟังไม่ได้ว่าการกระทำของจำเลยนั้นได้กระทำไปโดยเจตนาจะฆ่านายเที่ยงผู้เสียหาย ที่ศาลอุทธรณ์ลงโทษจำเลยฐานทำร้ายร่างกายผู้อื่นจนเป็นเหตุให้ผู้ถูกทำร้ายรับอันตรายสาหัสนั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น"พิพากษายืน.(ดำริ ศุภพิโรจน์-อำนวย อินทุภูติ-สมศักดิ์ เกิดลาภผล)แหล่งที่มาสำนักงาน ส่งเสริมงานตุลาการแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุข้อเท็จจริงที่ปรากฏในคดีนี้ มีปัญหาว่าการกระทำของจำเลยเป็นเรื่องเจตนาฆ่าตามโจทก์ฟ้องหรือไม่ ในทางปฏิบัติแล้ว เมื่อคดีมาสู่ศาลในข้อหาฆ่าผู้อื่นหรือพยายามฆ่านั้น บางครั้งเป็นเรื่องยุ่งยากทีเดียวในการวินิจฉัยว่าเป็นเจตนาฆ่าหรือไม่ เพราะผลในกฎหมายแตกต่างกันมาก ถ้าเจตนาฆ่าระวางโทษก็ถึงประหารชีวิตหรือจำคุกตลอดชีวิต แต่ถ้าไม่ใช่เจตนาฆ่าเป็นแต่ทำร้ายร่างกายเท่านั้น ระวางโทษจะเบาลงกว่ากันมากเลย ตามพฤติการณ์แห่งข้อเท็จจริงบคดีนี้ศาลวินิจฉัยว่าเป็นเพียงทำร้ายร่างกาย เป็นเหตุให้ผู้อื่นรับอันตรายสาหัสเท่านั้น โดยให้เหตุผลว่า 1 ฟันเพียง 3 ครั้ง 2 เมื่อมีคนห้ามก็หยุดฟัน 3 ฟันโดยมิได้เลือกฟันส่วนสำคัญของร่างกาย คงฟันไปตามที่โอกาสอำนวย 4 เหตุที่เกิดฟันก็เกิดในเวลากระชั้นชิด 5 ไม่ปรากฏเหตุให้เห็นเลยว่า จำเลยมีสาเหตุกับผู้เสียหายมีสาเหตุอย่างใด ที่เป็นการร้ายแรงถึงกับจะต้องเอาชีวิตกันมาก่อน 6 บาดแผลของผู้เสียหายที่เกิดจากการกระทำของจำเลยไม่ถึงขนาดฉกรรจ์ โดยสรุปว่าเมื่อพิจารณาจากการกระทำและความเป็นมาก่อนที่จะเกิดเหตุแล้วยังฟังไม่ได้ว่าการกระทำของจำเลย ได้กระทำโดยเจตนาฆ่าผู้เสียหาย ข้อเท็จจริงคดีนี้ศาลฎีกาได้แสดงถึงเหตุผลทางตรรกวิทยาไว้เป็นข้อที่น่าศึกษาไม่ว่าจะในแง่ของความสมเหตุสมผล ลีลาการใช้ภาษาและบทสรุป เป็นแบบอย่างที่เป็นประโยชน์ในทางปฏิบัติงานของศาลชั้นต้น เมื่อพิเคราะห์ดูเหตุผลที่ศาลฎีกาวินิจฉัยนั้นก็คือหลักกรรมเป็นเครื่องแสดงเจตนาที่นักกฎหมายทั้งหลายได้ศึกษากันมาตั้งแต่ครั้งศึกษาในมหาวิทยาลัยนั่นเอง แต่แม้กระนั้นก็มิใช่เรื่องง่าย ๆต้องอาศัยประสบการณ์ ความเจนจัดต่าง ๆ ประกอบยิ่งกว่านั้นแบบอย่างที่ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยไว้ก็ต้องศึกษาค้นคว้าไว้เพื่อเป็นแนวทางด้วย เพราะหากวินิจฉัยพลาดพลั้งไปก็หมายถึงอิสสระเสรีภาพของบุคคลหรือชีวิตของเขาทีเดียว สำหรับแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1076/2511, 626/2528) เช่นกระทำอย่างรุนแรงหรือไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 169/2513,2236/2527) กระทำหลายครั้งหรือไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่641/2499,2635/2526, 1999/2527) กระทำต่อส่วนสำคัญของร่างกาย หรือมีโอกาสหรือเวลาเลือกทำหรือไม่ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1215/2501, 619/2513,38/2522, 2724/2526, 1480/2528) ใช้อาวุธร้ายแรงหรือไม่(คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 281/2517, 1623/2527, 231/2528) และพฤติการณ์อื่น ๆ ก่อนหรือขณะกระทำผิด (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 102/2502,658/2517, 1697/2522, 1478/2527, 1863/2527) หลักการที่ศาลฎีกาได้วินิจฉัยเป็นบรรทัดฐานดังที่กล่าวข้างต้นนั้น นับว่าเป็นแนวทางในการใช้ในทางปฏิบัติได้เป็นอย่างดี ผู้ที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินคดีโดยเฉพาะพนักงานสอบสวน อัยการศาลตลอดจนทนายความ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ผู้ที่ประกอบอาชีพนี้ใหม่ ๆหรือเริ่มต้นจะหนักอกหนักใจมากเพราะผู้มาแจ้งความหรือเสนอคดีอาจให้ข้อเท็จจริงคลาดเคลือนหรือเข้าข้างตนเอง คือจะได้ยินได้รับฟังเสมอว่า ผู้กระทำผิดนั้นเจตนาฆ่าเขาทั้งนี้บางครั้งตัวเองก็มีส่วนก่อเหตุขึ้นมาก่อน การรับฟังเรื่องรวมเหตุการณ์หรือข้อเท็จจริงคลาดเคลื่อนก็จะเป็นเตุให้วินิจฉัยคดีคลาดเคลื่อนไปได้อาจจากหน้ามือเป็นหลังมือ เช่น ความจริงเพียงทำร้ายร่างกายถึงบาดเจ็บหรือเป็นเพียงขู่กันธรรมดา ระวางโทษอย่างมากก็จำคุกไม่เกินสองปีหรือปรับไม่เกินสี่พันบาทหรือทั้งจำทั้งปรับ แต่ฟังว่าเป็นเจตนาฆ่า ซึ่งมีโทษสูงจำคุกสิบห้าปีถึงยี่สิบปี จำคุกตลอดชีวิต หรือประหารชีวิตเมื่อวินิจฉัยหนักขึ้นก็จะมีผลกระทบกระเทือนต่อเสรีภาพของผู้ถูกกล่าวหานานัปการทีเดียว เช่น ในเรื่องประกันต้องมีหลักทรัพย์ประกันสูง หรืออาจไม่ให้ประกันเพราะเป็นความผิดร้ายแรง การปฏิบัติอย่างอื่น ๆ ก็จะเข้มงวดกวดขันไปด้วย และในที่สุดหากมีการวินิจฉัยว่าเป็นเจตนาฆ่า ในชั้นพนักงานอัยการก็จะต้องสั่งฟ้องในความผิดฐานฆ่าผู้อื่น ซึ่งจะส่งผลกระทบด้านอื่น ๆ เช่นการต่อสู้คดี การหาทนายความ ค่าใช้จ่ายอื่น ๆ จะต้องตามมาอีกมากมาย ท่านลองหลับตานึกถึงภาพเหล่านี้ เสรีภาพของบุคคลก็จะถูกริดรอนไปเพียงใด และยังมีผลกระทบอื่น ๆ อีกมากมายทีเดียว หลักวินิจฉัยข้อเท็จจริงตามแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่กล่าวข้างต้นเป็นแนวทางที่น่าศึกษาอย่างยิ่ง และจะช่วยในการวิเคราะห์ปัญหาข้อเท็จจริงต่าง ๆ ในเรื่องเกี่ยวกับเจตนาฆ่าหรือเจตนาทำร้ายได้เป็นอย่างดี ผู้เขียนใคร่ขอนำคำพิพากษาศาลฎีกาในปี 2528 มาลงเป็นตัวอย่างประกอบดังนี้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1634/2528 โจทก์ฟ้องให้ลงโทษฐานพยายามฆ่าศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษตามฟ้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ว่า จำเลยมีความผิดฐานทำร้ายร่างกายบาดเจ็บสาหัส โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ผู้เสียหายถูกจำเลยฟันมีบาดแผลที่ศีรษะและข้อศอกข้างขวาแล้วผู้เสียหายล้มลงหมดสติ บาดแผลที่ข้างซ้ายนั้นจำเลยฟันเมื่อผู้เสียหายหมดสติแล้ว บาดแผลทั้งหมดเสียเลือดไม่มาก ไม่ทำให้ถึงแก่ความตาย บาดแผลที่หนังศีรษะก็ไม่ปรากฏว่ากว้างหรือลึกเพียงใด แสดงว่ามิใช่บาดแผลฉกรรจ์ คงมีเฉพาะบาดแผลที่ข้อศอก ซึ่งทำให้ข้อศากใช้การไม่ได้เท่านั้น และปรากฏว่าใช้เวลารักษา 1 เดือน 10 วัน สาเหตุสืบเนื่องมาจากผู้เสียหายไปหาสามีที่บ้านจำเลยแล้วเกิดโต้เถียงกันในเรื่องหึงหวงสามี ิจำเลยจึงเอามีดในครัวมาฟันผู้เสียหายในบ้านทันทีทันใดโดยมิได้คาดคิดมาก่อน และจำเลยมีโอกาสเลือกฟันได้อีกเมื่อผู้เสียหายหมดสติไปแล้ว แต่กลับไม่ฟันตรงอวัยวะสำคัญ แม้ตอนแรกจะฟันถูกศีรษะซึ่งเป็นอวัยวะสำคัญแต่ก็ไม่รุนแรง เพียงเท่านี้ยังไม่พอที่จะแสดงให้เห็นว่าเจตนาว่าจะฆ่าผู้เสียหาย จำเลยควรมีความผิดฐานทำร้ายร่างกายสาหัส ตามตัวอย่างคำพิพากษาศาลฎีกานี้แสดงให้เห็นว่า ในชั้นสอบสวนได้วินิจฉัยว่าเป็นเรื่องเจตนาฆ่า คดีจึงมาสู่ศาลในข้อหาพยายามฆ่าผู้อื่น ซึ่งศาลฎีกาได้วินิจฉัยว่าเป็นเพียงเจตนาทำร้ายเท่านั้นโดยศาลฎีกาได้แสดงเหตุผลเป็นขั้นตอนไว้อย่างชัดเจนน่าศึกษาอย่างยิ่ง เป็นแนวทางที่ควรศึกษากัน คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1738/2528 จำเลยใช้มีดปลายแหลม 2 คมเฉพาะตัวมีดยาว 17 เซนติเมตร กว้าง 2 เซนติเมตร แทงผู้เสียหายครั้งแรกถูกที่โคนแขนซ้าย เพราะผู้เสียหายเอี้ยวตัวหลบทัน เป็นการแทงในระดับทรวงอกที่มีอวัยวะส่วนสำคัญของร่างกาย เมื่อผู้เสียหายวิ่งหนี จำเลยยังวิ่งไล่ตามและแทงซ้ำอีกด้านหลังถูกบริเวณเอวจนคมมีดทะลุลำใส้ใหญ่ แสดงว่าเป็นการแทงโดยแรงผู้เสียหายต้องวิ่งหนีและร้องเรียกให้คนช่วย จำเลยจึงได้หลบหนีไปแพทย์ผู้ตรวจเบิกความว่าบาดแผลของผู้เสียหายหากรักษาไม่ทันท่วงทีอาจถึงแก่ความตายได้และจะต้องใช้เวลารักษาประมาณ 60 วัน พฤติการณ์ดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าจำเลยแทงผู้เสียหายโดยมีเจตนาฆ่า ตามคำพิพากษาศาลฎีกานี้ จะเห็นได้ว่าเป็นเจตนาฆ่า เพราะกระทำต่ออวัยวะสำคัญแล้วยังไปกระทำซ้ำอีกและกระทำอย่างรุนแรงด้วย การวินิจฉัยว่าพฤติการณ์แค่ไหนเพียงใดเป็นเจตนาฆ่าหรือเจตนาทำร้าย แม้ว่าออกจะเป็นเรื่องยุ่งยากมากในบางกรณี แต่ตัวอย่างหรือบรรทัดฐานทางปฏิบัติที่เกิดขึ้นจริง ๆ ก็มีอยู่มากมาย เพียงพอที่จะนำมาเป็นแนวทาง คือตัวอย่างจากคำพิพากษาศาลฎีกาในบทมาตราที่เกี่ยวข้องนับแต่มาตรา 59, 288, 295 และ 297 จึงเป็นเรื่องที่นักกฎหมายจะศึกษาค้นคว้ากันต่อไป ทั้งนี้ เพื่อให้ปฏิบัติงานได้อย่างถูกต้องและเป็นธรรม จรัญ ภักดีธนากุล