Câu hỏi: Kính gửi luật sư, tôi có 1 câu hỏi mong luật sư giải đáp giúp tôi. Tôi xin chân thành cám ơn. Năm 2017 tôi có mua 1 mảnh đất diện tích 81m2 loại đất ở tại thành phố, trước khi tôi mua mảnh đất này trên mảnh đất có 1 ngôi nhà 1 tầng kiên cố với diện tích xây toàn diện tích thửa đất. Tại thời điểm tôi mua thì mảnh đất có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất loại đất trồng nông nghiệp thời hạn 20 năm, và người bán đất cho tôi mới xây 1 ngôi nhà 1 tầng được 3 năm, ngôi nhà kiên cố. Ngôi nhà này chưa có giấy phép xây dựng. Trước khi quyết định mua mảnh đất này, có ngôi nhà kiên cố để vợ chồng tôi ở, tôi có đến ủy ban nhân dân phường tại nơi tôi mua mảnh đất, tôi có hỏi cán bộ địa chính xem mảnh đất này có thuộc diện quy hoạch không, thì cán bộ địa chính nói mảnh đất này không thuộc diện quy hoạch và mua được, và tôi quyết định mua mảnh đất này kèm 1 ngôi nhà 1 tầng, và tôi cũng đi chuyển đổi  mục đích sang đất ở đô thị ở địa chính công thành phố và cơ quan đã chuyển đổi cho tôi, nhưng đến năm 2018 thì nhà nước có mở rộng đường, ăn sâu vào nhà tôi 2m. Kính thưa luật sư. Tôi muốn hỏi việc cán bộ địa chính phường nói là nhà tôi mua không thuộc diện quy hoạch gì, mà sau 1 năm nhà nước mở rộng lòng đường ăn sâu vào nhà tôi 2m, vậy cán bộ địa chính kia có lừa tôi không? Bây giờ nhà nước mở rộng đường thì ngôi nhà tôi ở coi như là bị phá đến 60%. Tôi giờ phải làm sao. Rất mong luật sư giải đáp cho tôi. Tôi xin chân thành cám ơn.

Trả lời: Thứ nhất, về vấn đề đất đang nằm trong diện quy hoạch.

Hiện nay, người dân có quyền được yêu cầu cơ quan có thẩm quyền cung cấp các thông tin liên quan đến đất đai tại địa phương nơi mình quản lý. Với trường hợp của gia đình bạn, gia đình bạn đã liên hệ với cán bộ địa chính thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã yêu cầu cung cấp thông tin về đất đai, họ đã cung cấp thông tin chưa chính xác về vấn đề quy hoạch của mảnh đất tại địa phương. Việc họ trả lời bạn bằng miệng thì rất khó để chứng minh họ đã đưa ra thông tin đó. Hơn nữa, hiện nay pháp luật chưa có quy định cụ thể về vấn đề xử lý khi cán bộ địa chính cung cấp nguồn thông tin không chính xác về đất đai. Nếu bạn chứng minh được họ đưa ra thông tin không đúng sự thật thì có thể gửi đơn đề nghị xem xét và gửi đến cơ quan quản lý trực tiếp của cán bộ địa chính đó và đề nghị họ xem xét xử lý đối với hành vi của người cán bộ này.

Thứ hai, về vấn đề bồi thường.

Điều 79 Luật Đất đai 2013 quy định về bồi thường về đất khi nhà nước thu hồi đất ở như sau:

“1. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ở, người Việt Nam định cư ở nước ngoài đang sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất tại Việt Nam mà có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của Luật này khi Nhà nước thu hồi đất thì được bồi thường như sau:

a) Trường hợp không còn đất ở, nhà ở nào khác trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất thu hồi thì được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở; trường hợp không có nhu cầu bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở thì Nhà nước bồi thường bằng tiền;

b) Trường hợp còn đất ở, nhà ở trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất thu hồi thì được bồi thường bằng tiền. Đối với địa phương có điều kiện về quỹ đất ở thì được xem xét để bồi thường bằng đất ở.

…”

Điều 6 Nghị định 47/2014/NĐ-CP về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất quy định về bồi thường về đất khi nhà nước thu hồi đất ở như sau:

“Việc bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất ở quy định tại Điều 79 của Luật Đất đai được thực hiện theo quy định sau đây:

1. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ở, người Việt Nam định cư ở nước ngoài đang sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất tại Việt Nam khi Nhà nước thu hồi đất ở mà có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của pháp luật về đất đai thì việc bồi thường về đất được thực hiện như sau:

a) Trường hợp thu hồi hết đất ở hoặc phần diện tích đất ở còn lại sau thu hồi không đủ điều kiện để ở theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh mà hộ gia đình, cá nhân không còn đất ở, nhà ở nào khác trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất ở thu hồi thì được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tái định cư;

b) Trường hợp thu hồi hết đất ở hoặc phần diện tích đất ở còn lại sau thu hồi không đủ điều kiện để ở theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh mà hộ gia đình, cá nhân còn đất ở, nhà ở khác trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất ở thu hồi thì được bồi thường bằng tiền. Đối với địa phương có điều kiện về quỹ đất ở thì được xem xét để bồi thường bằng đất ở.

…”

Với trường hợp của gia đình bạn, nếu nhà nước thu hồi đất để mở rộng đường giao thông và gia đình bạn đủ điều kiện để được bồi thường theo quy định của pháp luật đất đai thì gia đình bạn sẽ được bồi thường. Sau khi mua đất gia đình bạn đã làm thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở do đó khi nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án làm đường giao thông gia đình bạn sẽ được xem xét bồi thường theo diện thu hồi đất ở.

Căn cứ theo quy định đã nêu trên, nếu sau khi thu hồi đất để mở rộng đường mà phần diện tích đất còn lại của gia đình bạn không đủ để ở theo quy định về diện tích đất ở tối thiểu tại địa phương, đồng thời gia đình bạn cũng không còn đất ở, nhà ở nào khác trên địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất ở bị thu hồi thì gia đình bạn sẽ được cơ quan có thẩm quyền xem xét bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở cùng loại với phần đất đã được thu hồi. Nếu phần diện tích đất còn lại sau khi bị thu hồi không đủ để ở và gia đình bạn còn đất ở, nhà ở khác thì gia đình bạn sẽ được xem xét bồi thường bằng tiền tương ứng với giá trị của mảnh đất theo bảng giá đất tại địa phương.