Câu hỏi: Xin chào Luật sư! Tôi có 1 vấn đề mong muốn được luật sư tư vấn giùm. Năm 2015, tôi có kết hôn với 1 cô gái mà chưa đăng ký kết hôn. Sau thời gian chung sống đã xảy ra mâu thuẫn và vợ tôi tự ý bỏ về nhà cha mẹ ruột sinh sống mà cắt đứt mọi liên lạc với tôi. Giữa chúng tôi có 1 bé gái đến nay chưa được 36 tháng tuổi. Về tài sản chung thì không có. Đến đầu tháng 4/2018, cô ấy gửi đơn lên toà án huyện đòi ly hôn và yêu cầu cấp dưỡng cho con. Xin hỏi Luật sư: Chúng tôi chưa đăng ký kết hôn có phát sinh về phân chia tài sản không? Chúng tôi sinh sống với nhau chỉ hơn 3 tháng nên chưa có tài sản chung tạo ra, chỉ có số vàng ngày cưới. Vậy số vàng này có gọi là tài sản chung để phân chia không?

Trả lời: Điều 9 Luật hôn nhân và gia đình 2014 có quy định về đăng ký kết hôn như sau:

“1. Việc kết hôn phải được đăng ký và do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện theo quy định của Luật này và pháp luật về hộ tịch.

Việc kết hôn không được đăng ký theo quy định tại khoản này thì không có giá trị pháp lý.

2. Vợ chồng đã ly hôn muốn xác lập lại quan hệ vợ chồng thì phải đăng ký kết hôn.”

Như vậy, căn cứ theo quy định này thì việc kết hôn phải được đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền thì mới có giá trị pháp lý. Với trường hợp của bạn, bạn và vợ có tổ chức đám cưới vào năm 2015 nhưng hai bạn chưa làm thủ tục đăng ký kết hôn tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền nên hai bạn không được xác định là vợ chồng theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình 2014.

Tuy nhiên, mặc dù các bạn không đăng ký kết hôn nhưng vẫn có thể phát sinh quan hệ về phân chia tài sản chung nếu có theo quy định tại Điều 14 và Điều 16 Luật hôn nhân và gia đình.

Điều 14 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định về Giải quyết hậu quả của việc nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn như sau:

“1. Nam, nữ có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật này chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng. Quyền, nghĩa vụ đối với con, tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng giữa các bên được giải quyết theo quy định tại Điều 15 và Điều 16 của Luật này.”

Điều 16 Luật hôn nhân và gia đình quy định về giải quyết quan hệ tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn như sau:

“1. Quan hệ tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn được giải quyết theo thỏa thuận giữa các bên; trong trường hợp không có thỏa thuận thì giải quyết theo quy định của Bộ luật dân sự và các quy định khác của pháp luật có liên quan.

2. Việc giải quyết quan hệ tài sản phải bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của phụ nữ và con; công việc nội trợ và công việc khác có liên quan để duy trì đời sống chung được coi như lao động có thu nhập.”

Với trường hợp của bạn, nếu trong quá trình chung sống các bạn có phát sinh phần tài sản chung được tặng cho chung, thừa kế chung hoặc cùng góp một phần tài sản để tạo lập ra tài sản khác… thì phần tài sản đó vẫn được xác định là tài sản chung. Nếu phần vàng cưới mà bạn đang đề cập đến ở đây là phần tài sản được tặng cho chung khi hai bạn tổ chức đám cưới thì khi có yêu cầu Tòa án vẫn tiến hành giải quyết phân chia theo quy định về phân chia tài sản chung khi yêu cầu TAND không công nhận quan hệ hôn nhân.