Câu hỏi: Thưa luật sư, tôi có một vấn đề về thừa kế đất đai từ ba mẹ để lại rất mong các luật sư giải đáp giúp: Ba mẹ tôi mất có để lại 1 nhà thờ tổ và 1 mảnh đất nông nghiệp rộng khoảng 3000m2, nhà tôi có 6 người con. Sau khi vừa mãn tang ba tôi được 1 tuần thì anh trai thứ 4 đã đem bán miếng đất nông nghiệp và kêu người vào xem nhà thờ tổ với ý định bán đi mà không thông báo cho bất kì ai trong gia đình chúng tôi.

Xin luật sư tư vấn giúp là bây giờ chúng tôi phải làm những gì để có thể giữ lại nhà thờ tổ và mảnh đất của tổ tiên vì ba mẹ tôi mất không để lại di chúc và tất cả giấy tờ nhà cửa, sổ đỏ hiện anh thứ 4 của tôi đang giữ, như vậy anh tôi có bán được không hay cần sự xác nhận của các thành viên khác? Xin cảm ơn!

Trả lời: Theo thông tin bạn cung cấp, ba mẹ bạn mất không để lại di chúc nên di sản sẽ được chia theo pháp luật cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất theo quy định tại Điều 651 Bộ luật dân sự 2015. Điều 651 quy định về người thừa kế theo pháp luật như sau:

“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Căn cứ Điều 651 Bộ luật dân sự di sản của bố mẹ sẽ được chia đều cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất (người nhận thừa kế phải còn sống tại thời điểm mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết). Như vậy, 6 anh em bạn, mỗi người, đều được hưởng một phần di sản của bố mẹ bạn để lại, các phần bằng nhau.

Về mảnh đất nông nghiệp có diện tích khoảng 3000 m2:

Mảnh đất này là đất nông nghiệp được Nhà nước chia theo đầu người cho những người có đủ điều kiện, vì vậy, đây là tài sản thuộc sở hữu chung. Anh trai thứ tư của bạn tự ý chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với mảnh đất này mà không có sự đồng ý của những người đồng sở hữu là trái quy định của pháp luật.

Nếu thủ tục chuyển nhượng quyền sử dụng mảnh đất nông nghiệp thuộc sở hữu chung của gia đình bạn giữa anh trai thứ tư và người nhận chuyển nhượng chưa hoàn thành, bạn cùng các anh chị em có thể giải thích về quyền sở hữu chung đối với mảnh đất và thuyết phục người nhận chuyển nhượng hủy bỏ việc chuyển nhượng. Trong trường hợp thủ tục chuyển nhượng đã hoàn thành, quyền sử dụng đất đã thuộc về bên nhận chuyển nhượng thì bạn và anh chị em có thể thảo luận về việc chia số tiền đã nhận được từ việc chuyển nhượng. Nếu không thống nhất được thì có thể khởi kiện vụ án dân sự tại Tòa án nhân dân cấp huyện nơi anh trai thứ tư của bạn cư trú.

Đối với mảnh đất mà bạn gọi là mảnh đất của tổ tiên:

Mảnh đất này sẽ được chia đều cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất, do vậy, nếu anh bạn muốn bán thì chỉ có thể bán phần diện tích mà anh bạn được thừa kế.

Đối với nhà thờ tổ:

Nhà thờ tổ này cũng được chia đều cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất, tuy nhiên, nguyện vọng của anh chị em bạn là giữ lại làm nhà thờ nên bạn và anh chị em có thể thỏa thuận giữ lại nhà thờ để dùng vào việc thờ cúng, thỏa thuận phải lập thành văn bản. Phần tài sản này không được chia cho những người thừa kế và được giao cho một người quản lý. Nếu người anh trai thứ tư của bạn không đồng ý giữ lại thì được thanh toán bằng tiền đối với phần di sản được thừa kế đối với nhà thờ tổ.

Về việc chia di sản thừa kế, bạn có thể làm đơn yêu cầu Tòa án phân chia di sản, xác định quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản.

Trân trọng