Câu hỏi: Trong trường hợp công ty ký hợp đồng học việc thì quyền và nghĩa vụ của các bên giải quyết theo quy định nào? Người học việc có phải bồi thường chi phí đào tạo theo hợp đồng học việc không? Luật Minh Gia tư vấn như sau:

Nội dung tư vấn:
Em chào anh chị, Hiện em đã kí hợp đồng học việc trong 1 tháng với công ty, đã qua 16 ngày và em muốn kết thúc hợp đồng vì công ty không phù hợp với năng lực và mong muốn làm việc của em. Trong hợp đồng công ty có nói nếu không hoàn thành thời gian học việc sẽ phải bồi thường chi phí đào tạo là 5.000.000 VNĐ, tuy nhiên không đề cập đến các chi phí đào tạo gồm những gì. Trong quá trình ở công ty, em không được cử đi học ở bất cứ đâu, hay dùng bất cứ máy móc thiết bị nào. Vậy khoản chi phí 5 triệu kia em có cần bồi thường khi kết thúc hợp đồng học việc trước thời hạn không ạ? Em xin chân thành cảm ơn và mong sớm nhận được phản hồi từ phía anh chị.

Trả lời: Căn cứ thông tin bạn cung cấp, hiện nay bạn đang ký hợp đồng học việc tại công ty trong thời gian 1 tháng. Tuy nhiên, theo quy định tại Bộ luật Lao động 2012 không có quy định cụ thể về hợp đồng học việc. Theo đó, sẽ dựa vào sự thỏa thuận trong hợp đồng để xác định quyền và nghĩa vụ của các bên.

Trường hợp công ty tuyển bạn vào học nghề, tập nghề để làm việc cho mình thì hai bên phải ký kết hợp đồng đào tạo nghề theo quy định tại Điều 61 Bộ luật Lao động 2012:

“Điều 61. Học nghề, tập nghề để làm việc cho người sử dụng lao động

1. Người sử dụng lao động tuyển người vào học nghề, tập nghề để làm việc cho mình, thì không phải đăng ký hoạt động dạy nghề và không được thu học phí.

Người học nghề, tập nghề trong trường hợp này phải đủ 14 tuổi và phải có đủ sức khoẻ phù hợp với yêu cầu của nghề, trừ một số nghề do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định.

Hai bên phải ký kết hợp đồng đào tạo nghề. Hợp đồng đào tạo nghề phải làm thành 02 bản, mỗi bên giữ 01 bản.

2. Trong thời gian học nghề, tập nghề, nếu người học nghề, tập nghề trực tiếp hoặc tham gia lao động làm ra sản phẩm hợp quy cách, thì được người sử dụng lao động trả lương theo mức do hai bên thoả thuận.

3. Hết thời hạn học nghề, tập nghề, hai bên phải ký kết hợp đồng lao động khi đủ các điều kiện theo quy định của Bộ luật này.

4. Người sử dụng lao động có trách nhiệm tạo điều kiện để người lao động tham gia đánh giá kỹ năng nghề để được cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia.”

Trong hợp đồng đào tạo nghề phải có các nội dung chủ yếu theo quy định tại Khoản 2 Điều 62 Bộ luật Lao động 2012:

“2. Hợp đồng đào tạo nghề phải có các nội dung chủ yếu sau đây:

a) Nghề đào tạo;

b) Địa điểm đào tạo, thời hạn đào tạo;

c) Chi phí đào tạo;

d) Thời hạn người lao động cam kết phải làm việc cho người sử dụng lao động sau khi được đào tạo;

đ) Trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo;

e) Trách nhiệm của người sử dụng lao động.

3. Chi phí đào tạo bao gồm các khoản chi có chứng từ hợp lệ về chi phí trả cho người dạy, tài liệu học tập, trường, lớp, máy, thiết bị, vật liệu thực hành, các chi phí khác hỗ trợ cho người học và tiền lương, tiền đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho người học trong thời gian đi học. Trường hợp người lao động được gửi đi đào tạo ở nước ngoài thì chi phí đào tạo còn bao gồm chi phí đi lại, chi phí sinh hoạt trong thời gian ở nước ngoài.”

Đồng thời, trong quá trình đào tạo nghề nếu phát sinh chi phí đào tạo thì chi phí đó được xác định theo Khoản 3 Điều 62 nêu trên.

Như vậy, đối chiếu với trường hợp của bạn nếu giữa bạn và công ty không có hợp đồng đào tạo và không phát sinh chi phí đào tạo trên thực tế thì công ty không có căn cứ để yêu cầu bạn đền bù chi phí đào tạo sau khi chấm dứt hợp đồng học việc. Tuy nhiên, bạn cần xem xét lại nội dung hợp đồng ghi nhận bạn bồi thường 5.000.000VNĐ là bồi thường chi phí đào tạo hay khoản tiền bồi thường theo thỏa thuận của các bên khi một trong hai bên đơn phương chấm dứt hợp đồng học việc. Nếu đây là khoản tiền bồi thường theo thỏa thuận của các bên thì công ty có thể căn cứ nội dung ghi nhận tại hợp đồng để yêu cầu bạn bồi thường.