Câu hỏi: Công ty chúng tôi ký hợp đồng với một công ty xây dựng ở Việt Nam 100% vốn nước ngoài (Sau đây tạm gọi là Công ty A) để xây dựng công trình ở Việt Nam, trong quá trình thi công, có phát sinh một số công việc làm thêm và mua vật tư (Có báo giá và được chấp thuận bởi giám đốc công trường của Công ty A).

Tổng cộng có năm lần phát sinh, cả năm lần đều được ký duyệt bởi giám đốc công trường, tuy nhiên giám đốc công ty A chỉ mới ký hai lần phát sinh đầu. Nay công trình đã hoàn thành và đi vào hoạt động được 6 tháng, chúng tôi làm hồ sơ quyết toán nhưng giám đốc công ty A trả lời là không chấp nhận(Chỉ trả lời bằng miệng chứ không có văn bản) vì ba lần sau chưa có chữ ký của ông ấy.

(Lưu ý: Toàn bộ hồ sơ thanh toán theo công đoạn trước đây, đều phải có chữ ký của giám sát công trường mới được chấp nhận). Công ty A cũng không chịu ký biên bản xác nhận khối lượng và Nghiệm thu cho dù giám đốc công trường của Công ty A đã ký xác nhận.

Vậy xin hỏi, trong trường hợp này chúng tôi có thể khởi kiện việc công ty A được hay không?

Công ty A có phải chịu trách nhiệm về việc nhân viên của mình đã làm trong trường hợp này hay không?

Trả lời: Về việc khởi kiện công ty A:

Bạn có thể kiện công ty A về việc không chi trả các khoản chi phí cho nguyên vật liệu phát sinh trong quá trình thi công hay không sẽ phụ thuộc vào hợp đồng mà hai bên đã kí kết. Trong các điều khoản của hợp đồng có thỏa thuận về việc chi trả các khoản phát sinh hay dự trù các khoản phát sinh bên hay không?

Căn cứ theo Điều 14 Luật xây dựng năm 2014 quy định về thanh toán hợp đồng xây dựng:

“1. Việc thanh toán hợp đồng xây dựng phải phù hợp với loại hợp đồng, giá hợp đồng và các điều kiện trong hợp đồng đã ký kết.

2. Các bên hợp đồng thỏa thuận về phương thức thanh toán, thời gian thanh toán, hồ sơ thanh toán và điều kiện thanh toán.

3. Bên giao thầu phải thanh toán đủ giá trị của từng lần thanh toán cho bên nhận thầu sau khi đã giảm trừ tiền tạm ứng, tiền bảo hành công trình theo thỏa thuận hợp đồng, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.

4. Đối với hợp đồng trọn gói, việc thanh toán được thực hiện theo tỷ lệ phần trăm giá hợp đồng hoặc giá công trình, hạng mục công trình, khối lượng công việc tương ứng với giai đoạn thanh toán được các bên thỏa thuận trong hợp đồng.

5. Đối với hợp đồng theo đơn giá cố định và đơn giá điều chỉnh, việc thanh toán trên cơ sở khối lượng thực tế hoàn thành được nghiệm thu và đơn giá hợp đồng hoặc đơn giá điều chỉnh theo thỏa thuận hợp đồng.

6. Đối với hợp đồng theo thời gian, việc thanh toán chi phí chuyên gia tư vấn được xác định trên cơ sở mức tiền lương chuyên gia và các chi phí liên quan đến hoạt động của chuyên gia tư vấn nhân với thời gian làm việc thực tế được nghiệm thu (theo tháng, tuần, ngày, giờ).

7. Đối với hợp đồng theo chi phí, cộng phí việc thanh toán được thực hiện trên cơ sở chi phí trực tiếp thực hiện công việc của hợp đồng và các chi phí quản lý, lợi nhuận của bên nhận thầu theo thỏa thuận.

8. Việc thanh toán đối với khối lượng phát sinh chưa có đơn giá trong hợp đồng xây dựng được thực hiện theo thỏa thuận hợp đồng…
”

Theo đó, nếu trong hợp đồng có điều khoản quy định bên công ty A phải chi trả toàn bộ các khoản tiền cho nguyên vật liệu phát sinh, thay đổi trong quá trình thi công thì bạn công ty A sẽ phải thực hiện chi trả, thanh toán theo đúng hợp đồng.

Trường hợp trong hợp đồng không có quy định, hai bên không thỏa thuận về các khoản tiền chi trả cho vật liệu phát sinh không được ghi trong dự toán công trình xây dựng thì bạn phải thực hiện thỏa thuận với bên công ty A. Cả năm lần phát sinh các khỏan chi phí do mua thêm vật liệu đều được giám sát công trường đồng ý, ký xác nhận. Nếu như giám sát công trường được công ty ủy quyền quyết định kí, xem xét đồng ý đến các khoản phát sinh khi xây dựng thì bạn sẽ có căn cứ để khởi kiện bên công ty A, công ty A sẽ phải thanh toán cho bạn các khoản chi phí phát sinh này. Tuy nhiên, nếu giám sát công trường chỉ có quyền giám sát thi công mà không có thẩm quyền kí quyết định đồng ý chi trả chi phí cho các khoản nguyên vật liệu mới phát sinh không có trong dự toán thì bạn sẽ không có căn cứ để yêu cầu bên A thanh toán khoản phát sinh trên.

Tức là, nếu trong hợp đồng hai bên ghi nhận điều khoản công ty A phải chi trả các khoản tiền cho nguyên vật liệu phát sinh trong quá trình thi công hoặc trong hợp đồng không ghi nhận nhưng giám sát công trường được ủy quyền để kí các quyết định về việc chi trả các khoản tiền trên thì công ty bạn được quyền khởi kiện công ty A. Như vậy, bạn cần căn cứ vào hợp đồng ban đầu hai bên kí kết: các quy định, điều khoản, thỏa thuận, dự toán xây dựng và quyền hạn mà bên công ty A ủy quyền, giao cho giám sát công trình thực hiện để làm căn cứ khởi kiện yêu cầu bên A thanh toán phần chi phí phát sinh.

Về việc công ty A chịu trách nhiệm với nhân viên của mình:

Về trách nhiệm dân sự của pháp nhân được quy định tại Điều 87 Bộ luật dân sự 2015 như sau:

“1. Pháp nhân phải chịu trách nhiệm dân sự về việc thực hiện quyền, nghĩa vụ dân sự do người đại diện xác lập, thực hiện nhân danh pháp nhân.

Pháp nhân chịu trách nhiệm dân sự về nghĩa vụ do sáng lập viên hoặc đại diện của sáng lập viên xác lập, thực hiện để thành lập, đăng ký pháp nhân, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.

2. Pháp nhân chịu trách nhiệm dân sự bằng tài sản của mình; không chịu trách nhiệm thay cho người của pháp nhân đối với nghĩa vụ dân sự do người của pháp nhân xác lập, thực hiện không nhân danh pháp nhân, trừ trường hợp luật có quy định khác…”

Theo đó, nếu giám sát công trường ký đúng thẩm quyền và không vượt quá phạm vi ủy quyền, mà công ty A nợ tiền công ty bạn thì công ty A có trách nhiệm phải hoàn trả cho bạn số tiền này. Nếu công ty A không trả thì công ty bạn có quyền khởi kiện lên Tòa án nhân dân cấp huyện để yêu cầu giải quyết.

Tuy nhiên, nếu giám sát công trường ký vượt quá phạm vi ủy quyền: Khi đó giám sát công trường sẽ phải chịu trách nhiệm với phần vượt quá phạm vi đại diện (trừ trường hợp công ty A đồng ý hoặc biết mà không phản đối việc ký kết vượt quá phạm vi đại diện của người ký kết). Với phần không vượt quá phạm vi đại diện thì công ty A có trách nhiệm hoàn trả cho công ty bạn.

Nếu giám sát công trường không có thẩm quyền để kí quyết định chi trả chi phí nguyên vật liệu: Công ty A sẽ chịu trách nhiệm với công ty bạn nếu đồng ý hoặc biết mà không phản đối với việc ký kết của giám sát công trường. giám sát công trường sẽ chịu trách nhiệm với công ty bạn nếu công ty A không đồng ý hoặc phản đối việc ký kết của họ.

Như vậy, bạn có thể kiện đòi công ty A nếu công ty A đồng ý hoặc biết mà không phản đối khi giám sát công trường kí quyết định chi trả cho công ty bạn. Còn khi công ty A đã không đồng ý hoặc phản đối việc giám sát công trường kí kết với bạn mà giám sát công trường vẫn sử dụng con dấu của công ty, nhân danh công ty để ký thì người đó phải chịu trách nhiệm hoàn trả khoản nợ cho công ty bạn bằng tài sản của mình. Khi đó, bạn sẽ gửi đơn khởi kiện giám đốc giám sát công trình để kiện đòi tài sản, công ty A không có nghĩa vụ trả nợ cho công ty bạn