Câu hỏi: Luật sư tư vấn về vấn đề liên quan đến phòng vệ chính đáng và trách nhiệm pháp lý phát sinh như thế nào? Cụ thể như sau:

XIN CHÀO LUẬT SƯ mong luận sư tư vấn cho tôi vấn đề này được không . Vào ngày 01-09-2017 ở khu xóm trọ có xảy ra vụ cãi vã giữa ông chủ khu trọ và bà hàng xóm trong khi 2 người cãi nhau thì ông chủ phòng trọ có ức chế và tát bà hàng xóm 1 cái rồi bà hàng xóm bù lum bù loa gọi điện cho 2 người con của bà ấy bảo là về mà xem ông chủ khu trọ đánh tao gảy răng rồi đây này rồi bà ấy tiếp tục chửi rũa ông chủ khu trọ trong khi đó tôi ra và đóng cổng khu trọ thì đúng lúc 2 người con của bà hàng xóm về thì liền lao vào đánh đạp tôi tới tấp và dồn tôi vào trong khu trọ và đánh tiếp trong khi đó tôi không kêu cứu ai được củng không ai vào can ngăn tôi bị dồn đánh vào bàn bếp nấu của người trọ ở đó thì tôi vớ được 1 con dao gọt hoa quả và vung dao để dọa 2 người kia đừng đánh nửa nhưng 2 người kia vẫn đánh trong khi đó tôi không may đâm chúng tay 1 người và bị chảy nhiều máu thì họ mới thôi và đi viện từ lúc đó tôi sợ quá nên chốn mấy ngày và chưa khai báo lên cơ quan có thẩm quyền vậy tôi mong luật sư tư vấn cho tôi như vậy tôi có bị đi tù hay truy cứu tránh nhiệm hình sự hay không rất mong được luật sư minh gia tư vấn cho tôi , XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN

Trả lời: Theo như bạn trình bày thì mâu thuẫn xảy ra giữa ông chủ trọ của bạn và bà hàng xóm. Tuy nhiên, khi bạn về thì phía người hàng xóm cũng hai người con đã lao vào đánh bạn không rõ nguyên nhân thì trong trường hợp này bạn có thể giải quyết như sau:

Thứ nhất, về hành vi đánh người của người hàng xóm

Trong trường hợp trên thì bạn không phải là bên gây ra mẫu thuẫn mà phía bên kia đã có hành vi đánh đập bạn thì bạn có thể tố cáo với bên cơ quan công an về tội cố ý gây tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo Điều 104 Bộ luật hình sự 1999 sửa đổi, bổ sung 2009:

“1. Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ thương tật từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm:

a) Dùng hung khí nguy hiểm hoặc dùng thủ đoạn gây nguy hại cho nhiều người;

b) Gây cố tật nhẹ cho nạn nhân;

c) Phạm tội nhiều lần đối với cùng một người hoặc đối với nhiều người;

...

2. Phạm tội gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ thương tật từ 31% đến 60% hoặc từ 11% đến 30%, nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này, thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm.

3. Phạm tội gây thương tích, gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ thương tật từ 61% trở lên hoặc dẫn đến chết người hoặc từ 31% đến 60%, nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này, thì bị phạt tù từ năm năm đến mười lăm năm.

4. Phạm tội dẫn đến chết nhiều người hoặc trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng khác, thì bị phạt tù từ mười năm đến hai mươi năm hoặc tù chung thân.”

Nếu như bạn thấy mình không thuộc một trong các trường hợp có tỷ lệ thương tật từ 11%-30% hoặc dưới 11% mà dùng hung khí nguy hiểm như dao, gậy, ... thì vẫn chưa đủ căn cứ để tố cáo về tội trên. Tuy nhiên, hành vi trên của người hàng xóm và hai con sẽ bị xử phạt hành chính theo Nghị định 167/2013/NĐ-CP:

“2. Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:

a. Đánh nhau hoặc xúi giục người khác đánh nhau;

...”

Thứ hai, về việc bạn dùng con dao chống trả hành vi trên

Theo như bạn trình bày thì bạn quá sợ hãi nên mới dùng dao chống trả dẫn đến đâm vào tay một người khiến họ bị thương. Như theo phân tích trên thì hành vi của bạn đã cấu thành về Điều 104 trên với tình tiết là dùng hung khí nguy hiểm. Tuy nhiên đối với trường hợp của bạn thì hành vi trên có thể giảm nhẹ TNHS do vượt quá phòng vệ chính đáng, bạn chỉ phải chịu TNHS đối với phần vượt quá theo khoản 2 Điều 15 BLHS 1999:

2. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại.

Ngoài ra bạn có thể tham khảo thêm Điều 106 BLHS 1999, cụ thể:

Điều 106. Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng

1. Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ thương tật từ 31% trở lên hoặc dẫn đến chết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng, thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến hai năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến một năm.

2. Phạm tội đối với nhiều người thì bị phạt tù từ một năm đến ba năm.

Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự.