Câu hỏi: Luật sư tư vấn về vấn đề:  bố mẹ có tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân nhưng chưa phân chia khi ly hôn. Nay bố chết không để lại di chúc thì ông nội có được hưởng di sản thừa kế không. Nếu ông nội mất thì cô, chú có được hưởng di sản của bố không? Nội dung tư vấn như sau:

Chào luật sư. Xin luật sư cho phép tôi được hỏi sự việc sau: Trong thời gian sống chung ba và mẹ tôi có mua 1 miếng đất chung nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận QSD đất. Đến năm 2010 ba mẹ tôi ly dị và không có văn bản phân chia tài sản chung. Mẹ tôi ra đi đem theo 2 chị em tôi để nuôi dưỡng. Cho đến năm 2014 ba tôi qua đời không để lại di chúc. Cho đến tháng 10/2017 chính quyền yêu cầu chị em tôi lên làm giấy Chứng nhận QSD đất. Xin hỏi luật sư cho đến thời điểm này ông nội tôi vẫn còn sống. Vậy chị em tôi khi làm giấy chứng nhận QSD đất thì có phải chia phần tài sản kia cho ông nội không. Còn nếu để sau khi ông qua đời mới làm giấy chứng nhận QSD đất thì các cô chú tôi có quyền kiện chúng tôi để đòi phần di sản của cha tôi để lại không ạ. Xin chân thành cám ơn luật sư về việc chia sẻ này.

Trả lời: Theo thông tin bạn cung cấp thì mảnh đất này là tài sản chung của bố mẹ trong thời kỳ hôn nhân, khi bố mẹ bạn ly hôn không yêu cầu phân chia tài sản nên mảnh đất vẫn là tài sản chung và thuộc sở hữu chung của hai bố mẹ.

Khi bố bạn mất không để lại di chúc nên di sản thừa kế sẽ được chia theo pháp luật. Di sản này được xác định là một nửa mảnh đất chung nói trên.

Bộ luật dân sự 2015 quy định về người thừa kế theo pháp luật như sau:

“Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.”

Như vậy, hàng thừa kế thứ nhất của bố bạn bao gồm: ông nôi và hai chị em bạn. Cả di sản thừa kế của bố sẽ được chia đều cho 3 người thừa kế thuộc hàng thứ nhất nói trên và ông nội bạn sẽ được 1 phần của mảnh đất.

Nếu sau khi ông nội mất mới tiến hành phân chia di sản thừa kế của bố thì lúc này hàng thừa kế thứ nhất chỉ còn lại 2 người là 2 chị em bạn. Di sản sẽ được chia đều cho 2 người thừa kế này và cô chú bạn không thể đòi phân chia di sản của bố bạn vì lý do sau:

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 651 Bộ luật dân sự 2015 thì cô, chú bạn thuộc hàng thừa kế thứ hai, và những người thuộc hàng thừa kế thứ hai chỉ được hưởng thừa kế nếu không còn ai ở hàng thừa kế thứ nhất.

“Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật

…3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Như vậy, chỉ khi chị em bạn và ông nội từ chối nhận di sản thì cô chú bạn mới được yêu cầu phân chia di sản thừa kế này.