Câu hỏi: Luật sư cho hỏi: mẹ tôi đóng BHXH được hơn 5 năm, khi nghỉ việc thì khoảng 1 năm mình mới nhận tiền BHXH 1 lần nhưng chưa đến 1 năm thì mẹ mất. Vậy tôi có thể lãnh tiền BHXH ngay bây giờ được không? Hay đợi đúng 1 năm tôi mới thay thế mẹ lãnh được? Xin cảm ơn.

Trả lời: Tại Điều 61 Luật bảo hiểm xã hội 2014 quy định về bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội như sau:

“Điều 61. Bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội

Người lao động khi nghỉ việc mà chưa đủ điều kiện để hưởng lương hưu theo quy định tại Điều 54 và Điều 55 của Luật này hoặc chưa hưởng bảo hiểm xã hội một lần theo quy định tại Điều 60 của Luật này thì được bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội.”.

Theo quy định nêu trên,đối với trường hợp mẹ bạn khi mẹ bạn nghỉ việc và chưa được hưởng Bảo hiểm xã hội một lần thì sẽ được bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội.

Trường hợp, đang trong thời gian bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội mà mẹ bạn mất thì thân nhân sẽ được hưởng chế độ tử tuất. Chế độ tử tuất bao gồm: trợ cấp mai táng và trợ cấp tuất một lần.

Điều 66 Luật bảo hiểm xã hội quy định về trợ cấp mai táng như sau:

“Điều 66.
Trợ cấp mai táng

1. Những người sau đây khi chết thì người lo mai táng được nhận một lần trợ cấp mai táng:

a) Người lao động quy định tại khoản 1 Điều 2 của Luật này đang đóng bảo hiểm xã hội hoặc người lao động đang bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội mà đã có thời gian đóng từ đủ 12 tháng trở lên;

b) Người lao động chết do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hoặc chết trong thời gian điều trị do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp;

c) Người đang hưởng lương hưu; hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng đã nghỉ việc.

2. Trợ cấp mai táng bằng 10 lần mức lương cơ sở tại tháng mà người quy định tại khoản 1 Điều này chết.

3. Người quy định tại khoản 1 Điều này bị Tòa án tuyên bố là đã chết thì thân nhân được hưởng trợ cấp mai táng quy định tại khoản 2 Điều này.”.

Về trợ cấp tuất một lần, Luật bảo hiểm xã hội 2014 quy định như sau:

Điều 69. Các trường hợp hưởng trợ cấp tuất một lần

Những người quy định tại khoản 1 và khoản 3 Điều 66 của Luật này thuộc một trong các trường hợp sau đây khi chết thì thân nhân được hưởng trợ cấp tuất một lần:

1. Người lao động chết không thuộc các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 67 của Luật này;

2. Người lao động chết thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 67 nhưng không có thân nhân hưởng tiền tuất hằng tháng quy định tại khoản 2 Điều 67 của Luật này;

3. Thân nhân thuộc diện hưởng trợ cấp tuất hằng tháng theo quy định tại khoản 2 Điều 67 mà có nguyện vọng hưởng trợ cấp tuất một lần, trừ trường hợp con dưới 06 tuổi, con hoặc vợ hoặc chồng mà bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên;

4. Trường hợp người lao động chết mà không có thân nhân quy định tại khoản 6 Điều 3 của Luật này thì trợ cấp tuất một lần được thực hiện theo quy định của pháp luật về thừa kế.

Điều 70.
Mức trợ cấp tuất một lần

1. Mức trợ cấp tuất một lần đối với thân nhân của người lao động đang tham gia bảo hiểm xã hội hoặc người lao động đang bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội được tính theo số năm đã đóng bảo hiểm xã hội, cứ mỗi năm tính bằng 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội cho những năm đóng bảo hiểm xã hội trước năm 2014; bằng 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội cho các năm đóng bảo hiểm xã hội từ năm 2014 trở đi; mức thấp nhất bằng 03 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội. Mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội làm căn cứ tính trợ cấp tuất một lần thực hiện theo quy định tại Điều 62 của Luật này.

…

Như vậy, khi mẹ bạn mất thì thân nhân được hưởng chế độ tử tuất theo quy định nêu trên.

Hồ sơ hưởng chế độ tử tuất bao gồm:

- Sổ bảo hiểm xã hội;

- Bản sao giấy chứng tử hoặc giấy báo tử hoặc bản sao quyết định tuyên bố là đã chết của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật;

- Tờ khai của thân nhân và biên bản họp của các thân nhân đối với trường hợp đủ điều kiện hưởng hằng tháng nhưng chọn hưởng trợ cấp tuất một lần.

Ngoài ra, bạn tham khảo nội dung tư vấn áp dụng Văn bản pháp luật tại thời điểm gửi câu hỏi như sau:

Theo quy định tại điều 57 Luật Bảo hiểm xã hội 2006 có quy định về vấn đề bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội như sau;

"Người lao động khi nghỉ việc mà chưa đủ điều kiện để hưởng lương hưu theo quy định tại Điều 50 và Điều 51 hoặc chưa hưởng bảo hiểm xã hội một lần theo quy định tại Điều 55 và Điều 56 của Luật này thì được bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội. "
Như vậy,đối với trường hợp mẹ bạn khi mẹ bạn nghỉ việc và chưa được hưởng Bảo hiểm xã hội một lần thì sẽ được bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội
Khoản 1 điều 63 Luật Bảo hiểm xã hội quy định về đối tượng được hưởng trợ cấp mai táng bảo gồm cả người lao động đang bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội.
Như vậy, với trường hợp của mẹ bạn thì bạn sẽ được hưởng trợ cấp mai táng và mức trợ cấp bằng mười tháng lương tối thiểu chung.
Ngoài ra, theo quy định tại điều 66 Luật Bảo hiểm xã hội có quy định về các đối tượng được hưởng trợ cấp tuất một lần như sau:
"Các đối tượng quy định tại khoản 1 Điều 63 của Luật này thuộc một trong các trường hợp sau đây khi chết thì thân nhân được hưởng trợ cấp tuất một lần:
1. Người chết không thuộc các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 64 của Luật này;
2. Người chết thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 64 nhưng không có thân nhân hưởng tiền tuất hằng tháng quy định tại khoản 2 Điều 64 của Luật này. "
Như vậy, theo quy định này thì bạn sẽ được hưởng trợ cấp tuất một lần.
Mức hưởng trợ cấp tuất một lần trong trường hợp của mẹ bạn sẽ theo quy định tại khoản 1 điều 67 Luật Bảo hiểm xã hội. Tức là bạn sẽ được hưởng mức trợ cấp bằng : 1,5 tháng lương bình quân đóng bảo hiểm x Số năm công tác của mẹ bạn.
Hồ sơ hưởng chế độ tử tuất đối với người bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội bao gồm:

+ Sổ bảo hiểm xã hội.

+ Giấy chứng tử.

+ Tờ khai của thân nhân theo mẫu do tổ chức bảo hiểm xã hội quy định.

Trân Trọng!

Chuyên viên Lê Yến - Công Ty Luật Minh Gia