Câu hỏi: Nhà ông bà nội tôi có 6 người con trong số 6 người đó có một bác gái đi công tác xa nhưng chưa có gia đình. Ông bà tôi đã mất năm 1993, 5 người con có gia đình kia đã ổn định, trước khi mất ông bà tôi ăn riêng không sống chung với người nào.

Trước khi bà tôi mất có nói với mọi người là phần đất của ông bà tôi đang ở 1 phần cho người con không có gia đình còn lại cho người con trai thứ 4, nhưng không có di chúc. Đến nay khi người con gái không có gia đình đi công tác xa về thì có được quyền thừa kế đất không? Xin luật sư chỉ giúp xin cảm ơn luật sư. Xin luật sư gửi giúp vào mail giúp ạ.

Trả lời: Chào bạn, cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đến Luật Minh Gia. Trường hợp của bạn chúng tôi xin được tư vấn như sau:

Trước khi bà bạn mất có nói với mọi người là phần đất của ông bà đang ở một phần cho người con không có gia đình còn lại cho người con trai thứ 4, đây là một hình thức di chúc miệng. Nhưng bác gái của bạn có được hưởng thừa kế theo như những gì bà bạn trước khi mất nói không thì còn phụ thuộc vào di chúc miệng có hợp pháp hay không.

Theo Điều 18 Pháp lệnh thừa kế 1990 quy định di chúc miệng như sau:

“1- Trong trường hợp tính mạng bị đe doạ nghiêm trọng mà không thể lập di chúc viết được thì có thể lập di chúc miệng.

2- Di chúc miệng cũng là di chúc hợp pháp nếu đúng là do người để lại di sản tự nguyện lập trong khi minh mẫn, không bị lừa dối và không trái với quy định của pháp luật.

3- Sau ba tháng kể từ ngày lập di chúc miệng, nếu người lập di chúc còn sống và minh mẫn, thì coi như di chúc miệng đó bị huỷ bỏ.”

Nếu di chúc của bà bạn là hợp pháp thì khi bác gái bạn quay trở lại, bác bạn vẫn có quyền hưởng phần di sản thừa kế bà bạn để lại theo nội dung di chúc. Trường hợp di chúc không hợp pháp, thì việc phân chia di sản thừa kế theo pháp luật. Những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất (vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết) mỗi người sẽ được hưởng phần di sản bằng nhau. Nếu hiện nay bác gái bạn quay lại thì bác bạn có thể yêu cầu phân chia di sản thừa kế nếu vẫn trong thời hiệu thừa kế.

Điều 623 Bộ luật dân sự 2015 quy định Thời hiệu thừa kế như sau:

“1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:

a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;

b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này.

2. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.

3. Thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại là 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.”

Theo đó thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Bà bạn mất năm 1993, đến nay là 25 năm, vẫn còn thời hiệu thừa kế. Tức là bác bạn hiện nay vẫn có quyền gửi đơn khởi kiện ra Tòa án nhân dân cấp huyện nơi có bất động sản để yêu cầu phân chia di sản thừa kế.