Câu hỏi: Thưa Luật sư, tôi có một việc cần sự giúp đỡ tư vấn, kính mong được hỗ trợ: Bố mẹ chồng tôi có một mảnh đất đang ở, bố chồng tôi đã mất năm 2003, mẹ chồng tôi hiện ở một mình. Trước khi lấy bố chồng tôi, mẹ tôi đã có 3 con riêng. Mảnh đất được cấp khi các con riêng của bà đã trưởng thành và đi thoát ly. Đất có giấy tờ hợp pháp, đứng tên mẹ tôi.

Bố mẹ chồng tôi có 2 con chung là chồng tôi và em trai. Năm 2009 mẹ chồng tôi có bán đi một phần đất, lấy tiền cho chồng tôi và chú em mua sắm. Nay mẹ chồng tôi muốn để lại cho vợ chồng tôi toàn bộ đất và nhà để sau này thờ cúng ông bà. Tôi muốn hỏi: Nếu mẹ chồng tôi viết di chúc để lại toàn bộ nhà và đất cho vợ chồng tôi thì di chúc có cần phải có ý kiến của các con khác của bà không? Nếu bà làm di chúc không có ý kiến của các anh em chồng tôi thì khi bà mất các con khác của bà (đặc biệt là con riêng) có được phản đối và đòi phân chia lại không? Nếu mẹ chồng tôi không lập di chúc thì tài sản kia sẽ được phân chia như thế nào theo đúng pháp luật?Kính mong Luật sư giúp đỡ, tôi xin chân thành cảm ơn!

Trả lời: 1. Di chúc có cần sự đồng ý của các con không?

Căn cứ điều 646 và 647 Bộ luật dân sự năm 2005 về di chúc và người lập di chúc, cụ thể:

Điều 646.
Di chúc

"Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết."

Điều 647.
Người lập di chúc

"1. Người đã thành niên có quyền lập di chúc, trừ trường hợp người đó bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức và làm chủ được hành vi của mình.

2. Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi có thể lập di chúc, nếu được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý."

Như vậy, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân người để lại tài sản cho người khác trước khi chết. Khi người lập di chúc đáp ứng đủ điều kiện tại Điều 647 nêu trên  thì người lập di chúc có thể chỉ định người thừa kế và phân định tài sản của mình mà không cần sự đồng ý của bất kỳ ai. Trong trường hợp của chị, nếu như mẹ chị lập di chúc để định đoạt tài sản riêng của mình (mảnh đất) thì không cần phải có sự họp mặt và xin ý kiến của mọi người trong gia đình vì họ không có quyền tham gia quyết định.

Sau khi mẹ chị mất, các anh chị em khác của chị cũng không có quyền phản đối khi di chúc đáp ứng các điều kiện di chúc hợp pháp:

+
Về nội dung của di chúc
: Khoản 1 Điều 652 quy định về di chúc hợp pháp như sau:

“1. Di chúc được coi là hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:

a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ hoặc cưỡng ép;

b) Nội dung di chúc không trái pháp luật, đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của pháp luật”

+
Về hình thức của di chúc
: di chúc phải được lập bằng văn bản, nếu không thể lập di chúc bằng văn bản có thể lập di chúc bằng miệng. Về hình thức của di chúc chị có thể tham khảo bài viết sau:

https://luatminhgia.com.vn/quy-dinh-phap-luat-ve-hinh-thuc-di-chuc.aspx
2. Sau khi mẹ chị mất mà không có di chúc thì việc phân chia di sản được giải quyết như thế nào?
Trong trường hợp mẹ chị mất mà không để lại di chúc thì di sản được phân chia theo pháp luật, những người thừa kế theo pháp luật được quy định tại Điều 676 Bộ luật dân sự năm 2005:
Điều 676.
Người thừa kế theo pháp luật
"
1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại."
Trong trường hợp phân chia di sản theo pháp luật thì những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất bao gồm: 05 người con của bà và những người thừa kế khác thuộc hàng thừa kế thứ nhất (nếu còn). Những người thừa kế này sẽ được hưởng phần di sản bằng nhau theo đúng quy định của pháp luật.
Trân trọng