Câu hỏi: Trường hợp bị người ở nhờ trên đất chiếm mất đất thì giải quyết như thế nào?

Nội dung yêu cầu tư vấn:
Kính gửi luật sư. Luật sư cho em xin hỏi với nội dung như sau: chuyện là nhà em có một miếng đất ở từ lâu khoảng hơn 10 năm trước. Nhưng đến năm 2013 thì có một nhà đến xin ở một mạnh vườn của nhà em. Và đến hôm nay thì khi bố em xuống làm dạo lại phần còn cây côi của nhà em nhưng họ đã phá đi họ nói là miếng đất đó là của họ. Họ nói họ đã có sổ đỏ làm từ năm 2015. Sau đó thì cũng có thật nhưng do ở trên quê nên bố mẹ hay đi vắng và cái ngày họ đến đo làm sổ đỏ thì cả nhà em không ai ở nhà nên chỉ có nhà đó ở nhà và họ đã nói cho cán bộ đo lại cho họ. Em muốn hỏi luật sư là như thế thì đất đó sẽ thuộc về họ hay như thế nào? Em có cách nào lấy lại đất không? Vì đến ngày hôm nay 1/4 năm 2018 nhà em mới biết vì trước đó nhà e vấn trồng cây bình thường.

Trả lời: Căn cứ theo thông tin bạn cung cấp, gia đình bạn có sử dụng một miếng từ 10 năm trước, tuy nhiên bạn không cung cấp về nguồn gốc đất là từ khai hoang, được Nhà nước giao, được tặng cho hay có được từ việc nhận chuyển nhượng. Như vậy, bạn cần phải xác định gia đình mình có quyền sử dụng đất hợp pháp trước năm 2013 hay không thông qua có các giấy tờ chứng minh như quyết định giao đất, hợp đồng mua bán, hồ sơ địa chính, sổ mục kê... Trong trường hợp gia đình bạn có một trong các giấy tờ để chứng minh nguồn gốc đất và việc mình sử dụng đất trước năm 2013 là hợp pháp mà phía gia đình đến ở nhờ trong vườn của gia đình bạn lại xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và đã được cơ quan có thẩm quyền cấp GCN QSDĐ đối với phần đất đó là không có căn cứ.

Theo đó, để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của mình thì gia đình bạn có quyền khiếu nại, hoặc khiếu kiện quyết định cấp Giấy chứng nhận đó tại cơ quan có thẩm quyền.  Cụ thể, căn cứ theo quy định tại Điều 204 Luật Đất đai năm 2013 về giải quyết khiếu nại, khiếu kiện về đất đai thì:

"Điều 204. Giải quyết khiếu nại, khiếu kiện về đất đai

1. Người sử dụng đất, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan đến sử dụng đất có quyền khiếu nại, khởi kiện quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính về quản lý đất đai".

Khi bạn có các giấy tờ chứng minh việc mình sử dụng đất là hợp pháp và phái UBND huyện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình là không có căn cứ pháp luật thì bạn có thể lựa chọn một trong hai hình thức để giải quyết vụ việc của mình như sau:

Trường hợp thứ nhất, bạn lựa chọn khiếu nại quyết định cấp Giấy chứng nhận của UBND huyện.

Căn cứ theo Điều 7 Luật Khiếu nại năm 2011 quy định về trình tự khiếu nại thì:

"Điều 7. Trình tự khiếu nại

1. Khi có căn cứ cho rằng quyết định hành chính, hành vi hành chính là trái pháp luật, xâm phạm trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình thì người khiếu nại khiếu nại lần đầu đến người đã ra quyết định hành chính hoặc cơ quan có người có hành vi hành chính hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án theo quy định của Luật tố tụng hành chính.

Trường hợp người khiếu nại không đồng ý với quyết định giải quyết lần đầu hoặc quá thời hạn quy định mà khiếu nại không được giải quyết thì có quyền khiếu nại lần hai đến Thủ trưởng cấp trên trực tiếp của người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án theo quy định của Luật tố tụng hành chính.

Trường hợp người khiếu nại không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại lần hai hoặc hết thời hạn quy định mà khiếu nại không được giải quyết thì có quyền khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án theo quy định của Luật tố tụng hành chính".

Theo quy định trên, gia đình bạn có thể làm đơn khiếu nại quyết định cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình ở nhờ và gửi đến UBND huyện nơi đã ra quyết định cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho gia đình họ để giải quyết.

Trường hợp thứ hai, bạn lựa chọn phương thức khởi kiện Tòa.

Trong trường hợp phía cơ quan có thẩm quyền cấp sai Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình ở nhờ trên đất của gia đình bạn thì đối tượng khởi kiện của bạn là quyết định cấp Giấy chứng nhận của UBND huyện. Và căn cứ theo Khoản 4 Điều 32 Luật Tố tụng hành chính năm 2015 quy định:

"Điều 32. Thẩm quyền của Tòa án cấp tỉnh

Tòa án cấp tỉnh giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những khiếu kiện sau đây:

4. Khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính của Ủy ban nhân dân cấp huyện, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện trên cùng phạm vi địa giới hành chính với Tòa án".

Theo đó, trong trường hợp bạn lựa chọn hình thức khởi kiện tại Tòa thì bạn cần làm đơn khởi kiện và gửi đến Tòa án nhân dân tỉnh trên cùng phạm vi địa giới với UBND huyện.