Câu hỏi: Chào luật sư. Em có một thắc mắc xin trình bày mong đươc sư tư vấn của luật sư. Sự viêc của gia đình em như sau. Ba em mất đươc nưa năm nay rồi.  Trước đây ba em đứng chủ hộ khâu và chủ quyền sữ dụng đất. Nhưng ba em bi tai nạn mất đột ngột nên không đê lai di chúc cho bất kỳ ai ca. Nay anh em trong gia đình muốn sang tên cho mẹ em nhưng khi làm thu tục thi bên văn phòng nhà đất yêu câu ​phải có chư ký của tất cả anh em trong gia đình .

Gia dinh em có 5 anh em 2 anh chị đầu đã có gia đình và tất hộ khẩu ra ở riêng nhà cữa đầy đủ . Vậy cần chử ký của 5 anh em hay chỉ cầy chử ký của 3 anh em sống chung hộ khẩu với bố em thôi ( 3 anh em đều trên 18 tuổi cả rồi).

Vấn đề thư 2 cho em hỏi Anh trai em lấy vợ và có nha cửa ở riêng rồi, hộ khâu riêng luôn như vây anh trai em có dươc hưởng phần tài sản của ba em để lại không ( cụ thể tài sản đó la đất ) không phải vì anh trai em đòi chia ma em ma vì tai văn phong đât đai ở địa phương em băt gia đinh em lam nhiều thủ tục ma em không hiêu đươc. Em báo anh trai em đã qua đời rồi thi ho nói phần tài sản đó để lai cho ba đứa con của anh nên phải đươc sự đồng ý của ba đứa cháu của em thi gia đinh em mới chuyển sang tên cho mẹ em được. Xin luật sư trả lơi cho em sơm nhất có thể. Em xin cảm ơn luật sư.

Trả lời: Chào bạn! Cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi yêu cầu tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia. Trường hợp của bạn, tôi xin được trả lời như sau:

Theo quy định của Bộ luật dân sự 2015, một người mất không để lại di chúc thì di sản thừa kế của họ được chia theo pháp luật.Điều 651 Bộ luật dân sự 2015 quy định về những người có quyền hưởng thừa kế theo pháp luật bao gồm:

"1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản”.

Theo đó, bố bạn mất đi mà không để lại di chúc thì di sản của bố bạn sẽ được chia đều cho những thuộc hàng thừa kế thứ nhất, tức là mẹ bạn, anh chị em của bạn đều là những người có quyền đối với mảnh đất này, việc thừa kế sẽ không phụ thuộc vào hộ khẩu của những người thừa kế. Nếu anh em bạn muốn làm thủ tục sang tên quyền sử dụng đất cho một mình mẹ bạn thì phải có văn bản thoả thuận về việc phân chia di sản thừa kế có xác nhận của tất cả những người thừa kế của bố bạn: ông bà nội (nếu còn sống), mẹ bạn, năm anh chị em bạn.

Tuy nhiên, theo thông tin bạn cung cấp thì anh trai bạn hiện tại đã mất, nhưng bạn không nói rõ anh bạn mất trước hay mất sau thời điểm bố bạn mất. Do đó, có 2 trường hợp có thể xảy ra:

- Trường hợp anh trai bạn mất trước hoặc cùng thời điểm với bố bạn:

Thừa kế thế vị được quy định tại Điều 652 Bộ Luật dân sự năm 2015 như sau:

“Trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống.”

Theo đó, nếu anh trai bạn chết trước hoặc chết trùng thời điểm với bố bạn thì các con của anh trai bạn sẽ được hưởng phần di sản mà anh bạn được hưởng nếu còn sống. Tức là, khi sang tên quyền sử dụng đất phải có chữ ký của các cháu. Trường hợp bạn nói anh bạn đã mất mà bên văn phòng đăng ký đất đai yêu cầu chữ ký của các con của anh bạn là có cơ sở vì các cháu cũng có quyền hưởng thừa kế của ông nội khi bố đã mất.

- Trường hợp anh bạn mất sau bố bạn:

Nếu anh bạn mất sau bố bạn thì vợ và các con của anh bạn là được hưởng phần di sản mà anh bạn được hưởng nếu còn sống. Tức là, mẹ bạn muốn sang tên phần đất đó lại phải có sự đồng ý của vợ và các con của anh bạn.

Tóm lại, vấn đề sang tên quyền sử dụng đất là di sản thừa kế của bố bạn nhất thiết phải có văn bản thoả thuận phân chia di sản thừa kế của những người thừa kế. Cơ quan đăng ký đất đai yêu cầu gia đình anh làm đầy đủ các thủ tục nêu trên là đúng quy định của pháp luật. Đảm bảo cho việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho mẹ bạn là hợp pháp, tranh tranh chấp về sau.