Câu hỏi: Luật sư tư vấn việc ngân hành đưa ra thông tin sai sự thật có bị truy cứu trách nhiệm hình sự với tội danh vu khống hay không và chủ thể trong đơn tố cáo tới ngân hàng  này là pháp nhân hay cá nhân. Cụ thẻ như sau:

Tôi xin trình bày với luật sư sự việc cụ thể như sau:Hiện nay tôi đang làm phó hiệu trưởng  trường THCS,  Ngày 18/8/2016 tôi có ký hợp đồng  vay vốn với ngân hàng với số tiền là 100.000.000đ (Một trăm triệu đồng); thời gian vay: 48 tháng; mục đích vay: tiêu dùng; hình thức trả nợ: trả góp; không có tài sản thế chấp mà phía ngân hàng chỉ yêu cầu tôi nộp bản sao "Quyết định bổ nhiệm phó hiệu trưởng". Vợ tôi không ký vào hợp đồng vay vốn, không ký nhận nợ khoản vay trên.Đến thời điểm 27/9/2017, do làm ăn thua lỗ nên tôi không nộp tiền đúng hạn và để quá hạn 71 ngày. Trước đó nhân viên ngân hàng đã gọi điện nhắc nợ, tôi đã trình bày lý do và đề nghị hướng dẫn tôi làm thủ tục giãn nợ, nhưng do có nhiều nhân viên, mỗi người gọi 1 số máy khác nhau và có hàng chục số gọi đến, mỗi người nói một kiểu, rất ức chế vì vậy tôi không nghe máy nữa. Cuộc gọi gần nhất mà tôi nói chuyện với 1 người xưng là phòng thu hồi nợ của Ngân Hàng là vào ngày 25/9/2017. Trong thời gian tôi quá hạn, phía ngân hàng không gửi thông báo bằng văn bản nhắc nợ và hình thức xử lý nếu tôi k nộp tiền.Tuy nhiên ngày 27/9/2017, đột nhiên ngân hàng gửi "Đơn tố cáo" về việc "Chây ỳ không thanh toán nợ quá hạn  của tôi" Đơn này được gửi đến cơ quan tôi đang công tác, và phòng GD&ĐT (Cơ quan chủ quản của tôi). và địa phương tôi đang sinh sống.Trong đơn tố cáo có 1 số nội dung sau:1. Tôi và vợ tôi đã ký hợp đồng vay vốn tại ngân hàng. 2. Trong quá trình thu hồi nợ ngân hàng đã nhiều lần liên lạc, GỬI THƯ THÔNG BÁO (Tôi chưa nhận được bất kỳ thông báo nào trong thời gian 71 ngày quá hạn trên), nhắc nợ nhưng vợ chồng tôi cố tình chây ỳ, không có ý thức trả nợ, có ý định lừa đảo chiếm đoạt tài sản 3. Trong quá trình kiểm tra mục đích sử dụng vốn Ngân Hàng nhận thấy vợ chồng tôi đã sử dụng tiền vay không đúng mục đích (không có nhân viên nào về nhà tôi thẩm định kiểm tra mục đích sử dụng vốn sau cho vay nhưng họ vẫn kết luận tôi sử dụng không đúng mục đích) 4. Bằng văn bản này  tố cao tôi và vợ tôi lợi dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản của tổ chức tín dụng và sử dụng tiền không đúng mục đích. (Tôi vẫn đang sống ở địa phương, làm việc ở cơ quan cũ, tôi không có dấu hiệu bỏ trốn hay chiếm đoạt tài sản của ngân hàng). Đơn được ký xác nhận của phó giám đốc và đóng dấu đỏ của chi nhánh.Như vậy có phải họ đã lợi dụng chức vụ quyền hạn bịa đặt, vu khống, cố tình xâm phạm quy tín, danh dự, ảnh hưởng đến quyền lợi của tôi không? (Tôi đang trong quy hoạch nguồn Hiệu trưởng), họ có vi phạm luật hình sự không? Nếu tôi tố cáo thì tố cáo đích danh bà phó giám đốc hay tố cáo ngân hàng Xin luật sư tư vấn giúp tôi về các thủ tục pháp lý để đòi lại uy tín, danh dự của tôi. Xin luật sư gửi cho tôi xin mẫu đơn tố cáo trong trường hợp trên. Rất mong sớm nhận được hồi âm của luật sư.Tôi xin chân thành cảm ơn!

Trả lời: Do chúng tôi không biết đơn tố cáo mà ngân hàng gửi tới cơ quan bạn đang công tác, phòng giáo dục và đào tạo có xác định chính xác nội dung mà bạn đã cung cấp hay không . Tuy nhiên dựa trên thông tin mà bạn cung cấp cho chúng tôi tư vấn như sau

Thứ nhất, về tội danh “Vu khống” theo quy định của pháp luật

Tại Điều 122 Bộ luật hình sự 1999 sửa đổi, bổ sung 2009 quy định như sau:

“1. Người nào bịa đặt, loan truyền những điều biết rõ là bịa đặt nhằm xúc phạm danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác hoặc bịa đặt là người khác phạm tội và tố cáo họ trước cơ quan có thẩm quyền, thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến hai năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến hai năm.

...

Để cấu thành với tội danh “vu khống” phải đáp ứng các yếu tố cấu thành:

- Mặt Khách thể là quan hệ nhân thân mà nội dung là quyền được tôn trọng và bảo vệ về nhân phẩm, danh dự của con người. Đối tượng tác động là con người.

- Mặt Khách quan:

+ Hành vi bịa đặt nhằm xúc phạm danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác. Đây là hành vi cố tình đưa ra những thông tin không đúng sự thật nhằm bôi nhọ danh dự, nhân phẩm của người khác hoặc làm ảnh hưởng xấu đến quyền và lợi ích hợp pháp của người khác.

+ Hành vi loan truyền những điều biết rõ là bịa đặt nhằm xúc phạm danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích của người khác. Đây là trường hợp chử thể không phải là người tạo ra thông tin bịa đặt đó nhưng khi thu được thông tin họ cố ý làm cho người khác biết mặc dù họ biết rõ đó là thông tin bịa đặt.

+ Hành vi bịa đặt người khác phạm tội và tố cáo họ trước cơ quan có thẩm quyền.

-  Mặt Chủ quan: Lỗi cố ý trực tiếp

-  Mặt Chủ thể: là người có năng lực trách nhiệm hình sự

Do việc ngân hàng cung cấp thông tin trong đơn tố cáo là hoản toàn không đúng sự thật đối với bạn đã ảnh hưởng tới quyền và lợi ích hợp pháp của bạn đặc biệt ảnh hưởng tới  việc bạn được xem xét vào vị trí hiệu trưởng. Do đó, ngân hàng sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 122 BLHS.

Thứ hai, tố cáo bà phó giám đốc hay tố cáo ngân hàng?

Tại Khoản 1 Điều 49 Bộ luật tố tụng hình sự 2003 quy định:
"Bị can là người đã bị khởi tố về hình sự".

Và tại Khoản 1 Điều 60 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 quy định:
"
Bị can là người hoặc pháp nhân bị khởi tố về hình sự. Quyền và nghĩa vụ của bị can là pháp nhân được thực hiện thông qua người đại diện theo pháp luật của pháp nhân theo quy định của Bộ luật này".

Hiện nay, Bộ luật tố tụng hình sự 2015 chưa có hiệu lực pháp luật, do vậy, vẫn sẽ áp dụng Bộ luật tố tụng hình sự 2003. Theo đó, bạn có quyền làm đơn tố cáo về hành vi của cá nhân Phó giám đốc.