Câu hỏi: Câu hỏi tư vấn: Gia đình em có 04 anh em, cha mẹ đều mất có để lại mảnh đất với diện tích khoảng 0,8 ha đã có sổ đỏ và một căn nhà cấp 4 diện tích 100m2 hiện nay anh trai út đang ở. Trước kia cha mẹ còn sống không có để lại di chúc cho người con nào, mảnh đất cha mẹ để lại tất cả 04 anh em đều cất nhà ở trên mảnh đất này,

Em là em út của các anh, 03 anh trai em không rõ về pháp luật về phân chia tài sản khi cha mẹ để lại, tự ý phân chia tài sản, em không muốn làm lớn chuyện đồng ý theo thỏa thuận phân chia tài sản của cha mẹ để lại, nhưng chỉ mới thỏa thuận bằng miệng.

Vây những người được thừa kế tự phân chia như vậy có đúng không, để đưa ra pháp luật chứng thực theo thỏa thuận tự phân chia tài sản thừa kế thì cần phải làm những thủ tục gì và em muốn tách sổ QSDĐ thì cần phải làm gì, em muốn soạn thảo một văn bản nhận phần đất của mình để cho những người anh của em ký vào thì em phải viết tay hay theo mẫu quy định của pháp luật. Xin luật sư tư vấn giúp em. Xin chân thành cảm ơn!

Trả lời: Theo quy định của Bộ luật dân sự về người thừa kế theo pháp luật. Cụ thể:

Điều 650. Những trường hợp thừa kế theo pháp luật

1. Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong trường hợp sau đây:

a) Không có di chúc;

Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

....

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

Như vậy, do bố mẹ mất không để lại di chúc nên toàn bộ di sản sẽ được chia thừa kế theo pháp luật cho những người thừa kế hợp pháp (gồm 4 anh chị em và ông bà nội, ngoại (nếu còn)). Ngoài ra, đối với việc phân chia di sản thì áp dụng quy định sau để giải quyết.

Điều 660. Phân chia di sản theo pháp luật

....

2. Những người thừa kế có quyền yêu cầu phân chia di sản bằng hiện vật; nếu không thể chia đều bằng hiện vật thì những người thừa kế có thể thỏa thuận về việc định giá hiện vật và thỏa thuận về người nhận hiện vật; nếu không thỏa thuận được thì hiện vật được bán để chia.

Và Luật công chứng năm 2014 quy định:

Điều 57. Công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản

1. Những người thừa kế theo pháp luật hoặc theo di chúc mà trong di chúc không xác định rõ phần di sản được hưởng của từng người thì có quyền yêu cầu công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản.

Trong văn bản thỏa thuận phân chia di sản, người được hưởng di sản có thể tặng cho toàn bộ hoặc một phần di sản mà mình được hưởng cho người thừa kế khác.

2. Trường hợp di sản là quyền sử dụng đất hoặc tài sản pháp luật quy định phải đăng ký quyền sở hữu thì trong hồ sơ yêu cầu công chứng phải có giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản của người để lại di sản đó.

Trường hợp thừa kế theo pháp luật, thì trong hồ sơ yêu cầu công chứng phải có giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người để lại di sản và người được hưởng di sản theo quy định của pháp luật về thừa kế.Trường hợp thừa kế theo di chúc, trong hồ sơ yêu cầu công chứng phải có bản sao di chúc.

3. Công chứng viên phải kiểm tra để xác định người để lại di sản đúng là người có quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản và những người yêu cầu công chứng đúng là người được hưởng di sản; nếu thấy chưa rõ hoặc có căn cứ cho rằng việc để lại di sản và hưởng di sản là không đúng pháp luật thì từ chối yêu cầu công chứng hoặc theo đề nghị của người yêu cầu công chứng, công chứng viên tiến hành xác minh hoặc yêu cầu giám định.

Tổ chức hành nghề công chứng có trách nhiệm niêm yết việc thụ lý công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản trước khi thực hiện việc công chứng.

4. Văn bản thỏa thuận phân chia di sản đã được công chứng là một trong các căn cứ để cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký việc chuyển quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản cho người được hưởng di sản.

Theo đó, đối chiếu với trường hợp của bạn việc các anh em hoàn toàn có thể tự thỏa thuận với nhau về việc phân chia di sản trên. Tuy nhiên, để đảm bảo tính pháp lý thì văn bản thỏa thuận đó phải được thực hiện công chứng tại văn phòng công chứng. Đồng thời, sau khi công chứng xong văn bản và xác định rõ phần thừa kế của từng người trong đó có bạn thì có thể nộp văn bản thỏa thuận phân chia cùng với giấy tờ tùy thân của mình cho Phòng đăng ký đất đai của huyện để hoàn tất thủ tục đăng ký sang tên quyền sử dụng đât.