Câu hỏi: Chào luật sư cho tôi hỏi về điều kiện nghỉ hưu như sau: Tôi sinh năm 196x tôi đã tham gia BHXH bắt buộc tại công ty cũ là 15 năm 5 tháng. Do sức khỏe yếu nên tôi xin nghỉ , nay tôi muốn đóng bảo hiểm tự nguyện để sau này có lương hưu thì tôi phải đóng thêm mấy năm nữa. Trong thời gian đóng bảo hiểm tự nguyện tôi muốn ngưng thì có được hưởng trợ cấp 1 lần thì quy định thế nào? Tôi xin cảm ơn.

Trả lời: Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đề nghị tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia, trường hợp của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

- Về đóng BHXH tự nguyện để hưởng lương hưu

Căn cứ theo quy định tại Điều 54 Luật bảo hiểm xã hội 2014 quy định về điều kiện hưởng lương hưu như sau
(xem trích dẫn tại phần 1)

Theo quy định nêu trên, điều kiện để hưởng lương hưu đối với nam là đủ 60 tuổi và có đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội trở lên. Đối với nữ là phải đủ 55 tuổi và có đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội trở lên.

Đối chiếu với trường hợp của bạn, bạn đã có 15 năm 5 tháng đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Do vậy, để được hưởng lương hưu bạn phải đóng thêm 4 năm 7 tháng bảo hiểm xã hội tự nguyện để đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội. Sau đó bạn có thể ngừng đóng và bảo lưu thời gian đóng BHXH để đến khi đủ tuổi sẽ được hưởng lương hưu theo quy định của pháp luật.

- Về hưởng chế độ BHXH một lần

Bên cạnh đó, tại Điều 60 Luật bảo hiểm xã hội 2014 quy định về bảo hiểm xã hội một lần như sau:

“Điều 60. Bảo hiểm xã hội một lần

1. Người lao động quy định tại khoản 1 Điều 2 của Luật này mà có yêu cầu thì được hưởng bảo hiểm xã hội một lần nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Đủ tuổi hưởng lương hưu theo quy định tại các khoản 1, 2 và 4 Điều 54 của Luật này mà chưa đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội hoặc theo quy định tại khoản 3 Điều 54 của Luật này mà chưa đủ 15 năm đóng bảo hiểm xã hội và không tiếp tục tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện;

b) Ra nước ngoài để định cư;

c) Người đang bị mắc một trong những bệnh nguy hiểm đến tính mạng như ung thư, bại liệt, xơ gan cổ chướng, phong, lao nặng, nhiễm HIV đã chuyển sang giai đoạn AIDS và những bệnh khác theo quy định của Bộ Y tế;

d) Trường hợp người lao động quy định tại điểm đ và điểm e khoản 1 Điều 2 của Luật này khi phục viên, xuất ngũ, thôi việc mà không đủ điều kiện để hưởng lương hưu.

2. Mức hưởng bảo hiểm xã hội một lần được tính theo số năm đã đóng bảo hiểm xã hội, cứ mỗi năm được tính như sau:

a) 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội cho những năm đóng trước năm 2014;

b) 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội cho những năm đóng từ năm 2014 trở đi;

c) Trường hợp thời gian đóng bảo hiểm xã hội chưa đủ một năm thì mức hưởng bảo hiểm xã hội bằng số tiền đã đóng, mức tối đa bằng 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội.

3. Mức hưởng bảo hiểm xã hội một lần thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều này không bao gồm số tiền Nhà nước hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện, trừ trường hợp quy định tại điểm c khoản 1 Điều này.

4. Thời điểm tính hưởng bảo hiểm xã hội một lần là thời điểm ghi trong quyết định của cơ quan bảo hiểm xã hội.”.

Như vậy, trong thời gian đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện nếubạn muốn ngừng đóng BHXH tự nguyện thì bạn vẫn được giải quyếtchế độ bảo hiểm xã hội một lần nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định trên.

---

- Tư vấn cách tính lương hưu khi tham gia BHXH tự nguyện (áp dụng văn bản pháp luật tại thời điểm hỏi)

Thứ nhất,
về thời gian bạn phải đóng thêm BHXH tự nguyện để được hưởng lương hưu hàng tháng.

Theo thông tin bạn cung cấp, bạn sinh năm 1967 (năm nay 48 tuổi) và tham gia bảo biểm xã hội là 15 năm 5 tháng. Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2006 thì điều kiện hưởng lương hưu như sau:

“1. Người lao động hưởng lương hưu khi có đủ các điều kiện sau đây:

a) Nam đủ sáu mươi tuổi, nữ đủ năm mươi lăm tuổi;

b) Đủ hai mươi năm đóng bảo hiểm xã hội trở lên.

2. Trường hợp nam đủ sáu mươi tuổi, nữ đủ năm mươi lăm tuổi nhưng thời gian đóng bảo hiểm xã hội còn thiếu không quá năm năm so với thời gian quy định tại điểm b khoản 1 Điều này thì được đóng tiếp cho đến khi đủ hai mươi năm.

...”

Điều 5 Luật Bảo hiểm xã hội 2006 quy định: “
Người lao động vừa có thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc vừa có thời gian đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện được hưởng chế độ hưu trí và chế độ tử tuất trên cơ sở thời gian đã đóng bảo hiểm xã hội.

Để đủ điều kiện hưởng lương hưu theo quy định  của pháp luật bạn phải đủ 55 tuổi và đủ 20 năm đóng BHXH trở lên. Điều 75 Luật Bảo hiểm xã hội 2006 quy định:
“Người lao động dừng đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện mà chưa đủ điều kiện để hưởng lương hưu theo quy định tại Điều 70 hoặc chưa nhận bảo hiểm xã hội một lần theo quy định tại Điều 73 và Điều 74 của Luật Bảo hiểm xã hội thì được bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội”.

Như vậy, bạn phải đóng thêm 4 năm 7 tháng để đủ 20 năm đóng BHXH; sau đó bạn có thể ngừng đóng và bảo lưu thời gian đóng BHXH để đến khi đủ tuổi sẽ được hưởng theo lương hưu theo quy định của pháp luật.

Thứ hai,
trong thời gian đóng tbảo hiểm tự nguyện bạn muốn ngưng thì không được hưởng trợ cấp 1 lần.

Điều 72 Luật Bảo hiểm xã hội 2006 quy định người lao động đã đóng bảo hiểm xã hội trên ba mươi năm đối với nam, trên hai mươi lăm năm đối với nữ, khi nghỉ hưu, ngoài lương hưu còn được hưởng trợ cấp một lần. Trong thời gian đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thì bạn không đủ điều kiện (đóng bảo hiểm xã hội trên hai mươi lăm năm) nên không được hưởng trợ cấp một lần theo luật định.

Tuy nhiên, bạn có thể hưởng bảo hiểm xã hội một lần. Điều 55 Luật Bảo hiểm xã hội quy định người lao động quy định tại các điểm a, b, c và e khoản 1 Điều 2 của Luật Bảo hiểm xã hội 2006 được hưởng bảo hiểm xã hội một lần khi sau một năm nghỉ việc nếu không tiếp tục đóng bảo hiểm xã hội và có yêu cầu nhận bảo hiểm xã hội một lần mà chưa đủ hai mươi năm đóng bảo hiểm xã hội.

Như vậy,
trong thời gian đóng tbảo hiểm tự nguyện  bạn muốn ngừng đóng BHXH  thì không được hưởng trợ cấp 1 lần nhưng có thể hưởng bảo hiểm xã hội một lần.