Câu hỏi: Xin chào, em xin trình bày trường hợp của mình, mong sớm nhận được sự tư vấn của luật sư. Em ở cùng ông bà từ nhỏ nằm trong hộ khẩu của ông bà (hộ khẩu chỉ có ông bà và em) Ông bà có 5 người con, 2 cậu đã mất (có con cái) và 3 dì (trong đó có mẹ em) đều ở riêng. Ông bà đã mất, không có di chúc, em hiện sống trong nhà này. Nay Nhà nước giải toả bồi thường và cấp quyền mua đất tái định cư.

Theo em biết, số tiền bồi thường nhà và đất sẽ được chia đều cho 5 người con, 2 người đã mất có con cái thì các con được thừa kế thế vị.

1. Thứ nhất, em có được hưởng gì từ số tiền bồi thường không? Vì phải thống người đứng ra nhận uỷ quyền để gải quyết nhận bồi thường của Nhà nước, và em lại nằm trong hộ khẩu nên chỉ có em hợp lý là người được uỷ quyền

2. Thứ hai, về quyền mua đất tái định cư là cấp cho người còn sống trông hộ khẩu đó, nếu như ông bà đã mất và trong hộ khẩu không còn ai khác (nghĩa là không ai sống tại đó) thì nhà nước chỉ đền bù chứ không cấp quyền mua đất tái định cư. Vậy có phải em được quyền mua đất để tái định cư không?

Ở đây một trong số người thừa kế nói rằng đất tái định cư sau khi em chọn mua phải bán để gộp với với tiền bồi thường nhà đất chia đều vì đất tái định cư cũng có nguồn từ ông bà là đúng không ?

Nếu như vậy thì em sẽ tái định cư ở đâu, em sẽ không còn chỗ ở? Em được hưởng quyền lợi gì khi là người sống trong khu đất nhà nước giải toả tái định cư?

Trả lời: “1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Di sản thừa kế sẽ được chia thành 5 phần bằng nhau, chia cho 3 người con gái. Còn 2 phần sẽ thuộc trường hợp thừa kế thế vị theo quy định tại điều 644 BLDS 2015 (nếu hai người này mất trước ông bà) hoặc chia cho những người thừa kế thứ nhất của họ (nếu mất sau ông bà). Bạn không có quyền đối với di sản thừa kế trên.

Nếu trong thời gian sống chung, bạn có đóng góp công sức, dùng tiền góp vào khối di sản trên và chứng minh được thì bạn sẽ được trích riêng từ khối di sản thừa kế trên trước khi chia di sản thừa kế,

Theo chúng tôi trình bày trên, nếu đất thuộc diện Nhà nước thu hồi, thì anh cũng không có quyền đối với số tiền mà Nhà nước bồi thường. Anh đứng ra đại diện nhận số tiền bồi thường chỉ là quan hệ đại diện, không ảnh hưởng tới quyền và nghĩa vụ của những người thuộc diện được hưởng thừa kế.

Tại khoản 1 Điều 6 Nghị định 47/2014/NĐ-CP quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất có quy định như sau:

“Việc bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất ở quy định tại Điều 79 của Luật Đất đai được thực hiện theo quy định sau đây:

1. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ở, người Việt Nam định cư ở nước ngoài đang sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất tại Việt Nam khi Nhà nước thu hồi đất ở mà có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của pháp luật về đất đai thì việc bồi thường về đất được thực hiện như sau:

a) Trường hợp thu hồi hết đất ở hoặc phần diện tích đất ở còn lại sau thu hồi không đủ điều kiện để ở theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh mà hộ gia đình, cá nhân không còn đất ở, nhà ở nào khác trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất ở thu hồi thì được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tái định cư;”.

Như vậy, nếu phần đất này chỉ đứng tên ông bà bạn và không đứng tên hộ gia đình ông bà thì vấn đề bồi thường chỉ đặt ra đối với chủ sở hữu của mảnh đất. Do đó, bạn sẽ không thuộc đối tượng được mua nhà theo quy định trên.

Trân trọng