Câu hỏi: Năm 1988 bố tôi có mua 1 mảnh đất (có giấy tờ sang nhượng và xác nhận của ubnd phường) với diện tích 17,5 x 60 m = 1060 mét vuông, ba mặt giáp đường mặt còn lại giáp vườn ông N, năm 1991 nhà ông T giáp ranh giữa nhà tôi và con đường có phá hàng rào để lấn chiếm con đường thành đất của ông T (lúc này đất tôi chỉ còn giáp hai mặt đường, mặt thứ ba đã bị ông T chiếm con đường theo chiều dài của lô đất).

Đến năm 2000 ông T bán lô đất của ông ta (bao gồm cả diện tích con đường mà ông T đã lấn chiếm) cho bà H (mẹ tôi có ký xác nhận không tranh chấp các hộ liền kề). Năm 2004 nhà tôi được cấp GCNQSD thì diện tích trên giấy chỉ có 947 mét vuông. Tôi kiểm tra thực tế hiện nay thì bà H đã xây dựng nhà trọ lấn lên đất tôi. Vậy luật sư cho tôi hỏi, bây giờ tôi có thể phát đơn kiện để nhà bà H trả lại con đường để phục vụ đi lại cho khu dân cư hay không? Thủ tục để khiếu kiện như thế nào thưa luật sư? Kính mong luật sư tư vấn giúp tôi

Trả lời: Theo thông tin bạn cung cấp thì thời điểm 1991 ông T tự ý phá dỡ hàng rào lấn chiếm con đường khu dân cư và bán cho bà H, nhưng không đưa ra việc ông T đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất bao gồm toàn bộ diện tích trên hay chưa và sau khi bà H mua lại của ông T đã xây dựng khu nhà trọ thì đã hoàn tất việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và thời điểm cấp năm nào. Theo đó, trường hợp chứng minh việc ông T lấn chiếm con đường đi chung khi không được nhà nước công nhận để sử dụng và bà H căn cứ vào hợp đồng mua bán đã được cấp giấy chứng nhận. Đồng thời, vẫn còn thời hiệu khởi kiện thì gia đình
có thể làm đơn khởi kiện ra Tòa án nhân dân để yêu cầu thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã được cấp cho bà H do không đúng đối tượng, diện tích sử dụng đất
theo quy định tại Điểm d, khoản 2 Điều 106 Luật đất đai năm 2013 để hoàn trả lại diện tích con đường đi chung cho khu dân cư. Cụ thể:

Điều 106. Đính chính, thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp

....

2. Nhà nước thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp trong các trường hợp sau đây:

a) Nhà nước thu hồi toàn bộ diện tích đất trên Giấy chứng nhận đã cấp;

b) Cấp đổi Giấy chứng nhận đã cấp;

c) Người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất đăng ký biến động đất đai, tài sản gắn liền với đất mà phải cấp mới Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất;

d) Giấy chứng nhận đã cấp không đúng thẩm quyền, không đúng đối tượng sử dụng đất, không đúng diện tích đất, không đủ điều kiện được cấp, không đúng mục đích sử dụng đất hoặc thời hạn sử dụng đất hoặc nguồn gốc sử dụng đất theo quy định của pháp luật đất đai, trừ trường hợp người được cấp Giấy chứng nhận đó đã thực hiện chuyển quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo quy định của pháp luật đất đai.

3. Việc thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp đối với trường hợp quy định tại điểm d khoản 2 Điều này do cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất quy định tại Điều 105 của Luật này quyết định sau khi đã có kết luận của cơ quan thanh tra cùng cấp, văn bản có hiệu lực của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về giải quyết tranh chấp đất đai.

Hồ sơ khởi kiện:

+ Đơn khởi kiện;

+ Căn cứ, giấy tờ chứng minh hành vi lấn chiếm đất đai của ông T, bà H;

+ Quyết định cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với diện tích đất của bà H.

+ Giấy tờ chứng minh về nhân thân (chứng minh thư photo chứng thực).

Trường hợp đã hết thời hiệu khởi kiện thì gia đình sẽ thực hiện theo hướng làm đơn khiếu nại trình tới Uỷ ban nhân dân cấp xã để giải quyết tranh chấp đất đai liên quan tới lối đi chung. Trong đó, gia đình có thể đưa ra căn cứ cho hành vi vi phạm lấn chiếm đất đai của ông T và bà H để cơ quan có thẩm quyền xử lý.