Câu hỏi: Chạy điểm không thành công có cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Nội dung tư vấn như sau:

Cháu tên là D, 18 tuổi ạ. Cháu gửi nội dung thư này để được tư vấn về một việc. Năm vừa rồi, gia đình cháu được bà trẻ tên X giới thiệu cho một bà tên M. Bà X nói bà M lo được cho cháu một xuất trung cấp X với số tiền là 350 triệu đồng. Bố mẹ cháu tin tưởng bà X - chỗ người nhà với nhau nên đã đưa đủ 350 triệu đồng cho bà M từ tháng giêng. Đến lúc tháng 7, thi THPT Quốc gia xong, cháu cũng có nói với bà M là có lo được cho cháu không vì cháu thiếu nhiều điểm và nếu không lo được để cháu nộp sư phạm HN2. Nhưng bà M vẫn nói chắc chắn lo được, nói điểm như vậy là ok và kêu cháu lên nộp vào cảnh sát chờ có kết quả trung cấp. Đến đầu tháng 10, sau khi có kết quả, cháu hỏi lo được không và bà vẫn nói lo được. Vài ngày sau bà lại bảo nói điểm cháu thấp, không lo được, chỉ lo được hệ dân sự cảnh sát - 70 triệu (cháu nghĩ đây là cái cớ. Cháu cũng nghi bà này từ lâu vì bà không biết rõ cách thức thi đổi mới do mấy lần nói chuyện. Nhưng bố mẹ cũng đã đưa tiền rồi và cháu cũng thích cảnh sát nữa nên nghe theo bố mẹ). Do gia đình cháu cũng như cháu không muốn học hệ dân sự nên không đồng ý bảo bà M trả tiền. Kết quả là cháu đã bị lỡ một năm học. Bà M nói sang đầu tháng 11 sẽ gom tiền trả. Bà ấy không trả đúng như lời nói, khất mấy lần đến cách đây hơn nửa tháng mới về tận nhà cháu trả 50 triệu. Và lại khất. Từ hôm đó đến giờ bà lại khất nhiều lần. Mỗi lần vài hôm. Không chịu trả tiền.  Vậy nếu cháu kiện thì có được bà M trả đủ số tiền không? Bà M cũng có viết một giấy vay mượn tiền cho nhà cháu. Và cháu cũng có bảo mẹ ghi âm lại cuộc trò chuyện những lần lên nhà bà ấy kể từ khi bà ấy khất tiền. Bà ấy phải ngồi tù trong vòng bao lâu nếu kiện? Bà ấy đang hưởng chế độ hưu. Cháu và gia đình nghi bà X và bà M đồng minh với nhau. Lừa gia đình cháu để lấy tiền nhằm mục đích riêng nào đó. Và như nhà cháu có bị coi là có hành vi hối lộ chạy việc không? Và nhà cháu có bị ảnh hưởng gì không? Cháu rất cảm ơn các luật sư mà mong nhận được hồi âm ạ.

Trả lời: Điều 174 Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản như sau:

“1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;

b) Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 175 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;

c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;

…

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:

a) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;

…”

Như vậy, nếu trong trường hợp này bà M thực sự không có khả năng xin việc mà chỉ đưa ra những thông tin gian dối nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản của phía gia đình bạn thì hành vi này của bà M có căn cứ để truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định nêu trên.

Nếu bà M có quen biết người có chức vụ quyền hạn và nhận số tiền đó của gia đình bạn để nhằm mục đích xin việc thì hành vi này của bà M sẽ xem xét bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 365 Bộ luật hình sự 2015 về tội môi giới hối lộ.

Tuy nhiên, nếu trong trường hợp bà M thực sự có quen biết người có chức vụ quyền hạn thì phía gia đình bạn sẽ xem xét bị truy cứu về tội đưa hối lộ theo quy định tại Điều 364 Bộ luật hình sự 2015. Tuy nhiên, nếu gia đình bạn chủ động khai báo với cơ quan có thẩm quyền thì sẽ được miễn trách nhiệm hình sự.

Trong trường hợp này nếu các bên không thỏa thuận được với nhau về vấn đề trả lại khoản tiền thì gia đình bạn có thể liên hệ với cơ quan công an và khai báo về sự việc để yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết.

Trân trọng
!

CV. Chu Hoàng Hải - Công ty Luật Minh Gia