Câu hỏi: Xin kính chào Luật Minh Gia. Luật Minh Gia có thể cho tôi hỏi trường hợp người thừa kế theo di chúc là người chưa thành niên như sau:  Gia đình chồng có ba người con, chồng tôi chết sớm, ông bà nội có làm di chúc cho căn nhà cho con gái của tôi năm nay 8 tuổi. Cho tôi hỏi về quyền của con gái tôi khi được hưởng di chúc và tôi là mẹ có quyền gì không? Sau này nếu muốn bán hay cho thuê thì phải chờ con tôi đủ 18 tuổi hay có quy định gì không? Xin chân cảm ơn.

Trả lời: Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác khi chết. Như vậy, khi người để lại di chúc chết, thì con gái của bạn sẽ được hưởng theo di chúc đó là quyền sở hữu căn nhà. Nếu trong di chúc không chỉ định cụ thể người quản lý căn nhà cho con gái bạn thì người đại diện của cháu là bạn sẽ là ngưởi quản lý căn nhà. Quyền của bạn được quy định cụ thể tại Điều 21 Bộ luật dân sự 2015:

“1. Người chưa thành niên là người chưa đủ mười tám tuổi.

2. Giao dịch dân sự của người chưa đủ sáu tuổi do người đại diện theo pháp luật của người đó xác lập, thực hiện.

3. Người từ đủ sáu tuổi đến chưa đủ mười lăm tuổi khi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ giao dịch dân sự phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày phù hợp với lứa tuổi.

4. Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, trừ giao dịch dân sự liên quan đến bất động sản, động sản phải đăng ký và giao dịch dân sự khác theo quy định của luật phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý.”.

Hiện nay, con gái bạn 8 tuổi nên các giao dịch liên quan đến căn nhà (bán, cho thuê) phải có sự đồng ý của bạn thì mới có hiệu lực. Tuy nhiên, con gái bạn sẽ không được đứng tên trong giao dịch mà bạn sẽ là người tiến hành ký kết. Đến khi đủ 15 tuổi, con gái bạn có thể tự xác lập giao dịch nhưng cần có văn bản đồng ý của người đại diện. Căn nhà được thừa kế là tài sản riêng của con nên hoa lợi, lợi tức phát sinh từ giao dịch liên quan đến căn nhà cũng là tài sản riêng của con. Vấn đề tài sản riêng của con được quy định tại Điều 75 Luật hôn nhân và gia đình 2014:

1. Con có quyền có tài sản riêng. Tài sản riêng của con bao gồm tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng, thu nhập do lao động của con, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng của con và thu nhập hợp pháp khác. Tài sản được hình thành từ tài sản riêng của con cũng là tài sản riêng của con.

2. Con từ đủ 15 tuổi trở lên sống chung với cha mẹ phải có nghĩa vụ chăm lo đời sống chung của gia đình; đóng góp vào việc đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình nếu có thu nhập.

3. Con đã thành niên có nghĩa vụ đóng góp thu nhập vào việc đáp ứng nhu cầu của gia đình theo quy định tại khoản 4 Điều 70 của Luật này.

-------------

Câu hỏi thứ 2 - Thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế quy định theo pháp luật thế nào?

Cha mẹ mất sớm để lại cho anh em chúng tôi 2 ngôi nhà. Hiện tại cả 2 ngôi nhà đều bị hai người anh chiếm dụng sử dụng với mục đích riêng. Cha mẹ chúng tôi mất đã hơn 10 năm (bà mất 20 năm, ông mất 14 năm), thời hiệu khởi kiện đòi quyền thừa kế và chia tài sản thừa kế có còn hiệu lực không?. Ngoài ra, nhà cha mẹ mua chỉ có giấy tờ tay, chưa có sổ. Vậy thủ tục xử lý như thế nào? Cảm ơn luật sư.

Trả lời:
Đối với yêu cầu hỗ trợ của anh/chị chúng tôi tư vấn như sau:

Điều 623 Bộ luật dân sự 2015 quy định:

"Điều 623. Thời hiệu thừa kế

1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:

a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;

b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này."

Như vậy, thời hiệu khởi kiện chia thừa kế là 30 năm kể từ thời điểm mở thừa kế, do đó, trường hợp của anh/chị vẫn còn thời hiệu khởi kiện.