Câu hỏi: Luật sư tư vấn về trường hợp cha, mẹ chết không để lại di chúc. Người con ở cùng với cha, mẹ tự ý bán đất mà không có sự đồng ý của những người còn lại. Pháp luật quy định cụ thể như nào?

Nội dung đề nghị tư vấn:

Kính gửi: Công ty luật Minh Gia. Tôi tên M, hiện cư ngụ tại xã X, Trà Vinh. Xin lỗi đã làm phiền thời gian quý báu của luật sư. Tôi có một vấn đề thắc mắc về việc tranh chấp tài sản về đất, rất mong được luật sư tư vấn giúp tôi như sau:

Cha tôi có 5 người con, nay 4 người con đã có gia đình riêng và được cha tôi chia cho mỗi người 2000m2 đất ruộng, chỉ còn Chị tôi sống chung với cha, mẹ tôi (chung hộ khẩu) nhưng cha tôi chưa cho đất cho Chị tôi. Năm 2012 cha, mẹ tôi mất hết và có để lại 2500m2 vườn và 4500m2 ruộng nhưng không có làm di chúc để lại cho ai. Hôm nay Chị tôi muốn bán hết số tài sản nói trên nhưng không chia phần cho 4 anh em chúng tôi. Vậy theo quy định của pháp luật, 4 anh em chúng tôi có được chia phần tài sản đó không, nếu được chia thi chia bao nhiêu phần?

Rất mong được luật sư tư vấn giúp tôi, tôi xin chân thành biết ơn.

Trả lời: Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đề nghị tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia, trường hợp của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

Về việc thừa kế theo pháp luật

Do bạn không trình bày rõ nên theo suy đoán của chúng tôi trường hợp này cha, mẹ bạn đã có GCNQSDĐ hoặc có đủ điều kiện để được cấp GCNQSDĐ. Việc sử dụng đất thuộc sở hữu của riêng cha, mẹ bạn và đất không phải thuộc trường hợp đất được cấp cho hộ gia đình nên chị bạn không phải là đồng sở hữu của đất trên. Vì vậy, việc chị bạn chung sống chung với cha, mẹ bạn (chung hộ khẩu) không có nghĩa chị bạn là một chủ sở của mảnh đất đó và có quyền định đoạt đối với di sản là tổng diện tích do cha, mẹ bạn để lại.

Do khi cha mẹ bạn mất đi không để lại di chúc vì vậy di sản thừa kế là tổng diện tích đất do cha, mẹ bạn để lại sẽ được chia theo pháp luật quy định tại điều 675 BLDS 2005:

"Điều 675. Những trường hợp thừa kế theo pháp luật

1. Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong những trường hợp sau đây:

a) Không có di chúc".

Khi đó di sản thừa kế để lại sẽ được chia theo hàng thừa kế quy định tại điều 676 BLDS 2005:

"1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản".

Do đó, 5 người con của cha, mẹ bạn sẽ được hưởng 5 phần bằng nhau trong tổng khổi di sản mà cha, mẹ bạn để lại là 2500m2 vườn và 4500m2 ruộng.

Về việc 4 người con đã được tặng cho 2000m2 riêng

Nếu việc tặng, cho là hợp pháp theo quy định của pháp luật thì diện tích đất được tặng, cho đó sẽ thuộc sở hữu và định đoạt riêng của những người đó và những diện tích đất được tặng cho riêng này sẽ không còn là di sản được thừa kế và sẽ thể bị chia thừa kế trong trường hợp này.