Câu hỏi: : Mình xin ý kiến của luật sư về luật và quyền thừa kế miếng đất của bố mình đang ở. trong khi có a trai cả trong 4 anh em chưa được thừa kế và mẹ đã mất chỉ còn bố. Xin cám ơn luật sư!

Trả lời: Do thông tin bạn cung cấp không đầy đủ nên chúng tôi không thể tư vấn chuyên sâu và cụ thể về trường hợp của bạn, nhất là đối với vấn đề xác định tài sản (là di sản sau khi bố bạn qua đời), phân tích các tình huống tranh chấp liên quan đến thời hiệu giải quyết vụ việc thừa kế (đối với di sản thừa kế của mẹ bạn)…

Chúng tôi xin trả lời trực tiếp về câu hỏi của bạn về quyền thừa kế đối với mảnh đất 150m2 hiện bố bạn đang sinh sống.

Trường hợp 1: Trước khi qua đời bố bạn để lại di chúc

Điều 630 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về di chúc hợp pháp:

“1. Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:

a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;

b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.

2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.

3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.

4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này….”

Nếu bản di chúc của bố bạn đáp ứng đủ các điều kiện của bản di chúc hợp pháp thì thời điểm mở thừa kế sẽ là thời điểm ngay sau khi bố bạn qua đời và bản di chúc sẽ có hiệu lực từ thời điểm mở thừa kế. Như vậy, quyền thừa kế của mỗi anh chị em bạn sẽ phụ thuộc vào nội dung bản di chúc của bố bạn.

Trường hợp 2: Bố bạn qua đời và không để lại di chúc.

Điều 651 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về người thừa kế theo pháp luật

“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Đối với trường hợp này, tất cả các anh chị em còn sống tại thời điểm bố bạn qua đời và các cháu con của những người anh chị em đã qua đời trước bố bạn đều có quyền thừa kế trừ trường hợp không được hưởng di sản theo Điều 621 Bộ luật dân sự năm 2015. Mảnh đất bố bạn đang sinh sống được chia thừa kế theo pháp luật như sau: mảnh đất được chia làm 5 phần bằng nhau, mỗi người anh chị em của bạn còn sống ở thời điểm bố bạn qua đời được nhận một phần, những người đã qua đời trước bố bạn thì phần di sản họ được nhận sẽ được chuyển xuống thừa kế thế vị cho con cái họ (Điều 652 Bộ luật dân sự năm 2015)