Câu hỏi: Tôi là cán bộ phụ trách xây dựng của xã, Hiện nay trên địa bàn xã tôi đã thực hiện xong một số khu dân cư dịch vụ được quy hoạch của sở Xây dựng tỉnh  xây nhà ở riêng lẻ tối đa là 5 tầng. UBND xã tôi cũng đã xây dựng quy chế của riêng xã và yêu cầu các hộ trước khi xây dựng phải ra UBND xã để làm cam kết xây dựng nhà theo một số nội dung chính là: số tầng là 5, chiều cao của mỗi tầng, ban công được đua ra là 90 cm tính từ chỉ giới xây dựng (Phải để phần ban công thông thoáng, Không được phép xây dựng trên phần ban công đua ra). và yêu cầu mỗi hộ đặt cọc 5 triệu để thực hiện cam kết trên. Cho tôi hỏi như vậy có đúng không?Trong quá trình đi kiểm tra thì các hộ gia đình cố tình xây dựng trên phần ban công đua ra trên sử dụng để ở. Tôi cũng tiến hành lập biên bản theo mẫu quy định nhưng các hộ thường không ký và không thực hiện.Cho tôi hỏi nếu trường hợp như vậy có thể lập phương án để cưỡng chế các hộ xây dựng nhà vi phạm như trên không? và nếu được thì cơ quan nào là người ra quyết định cưỡng chế? Xin trân thành cảm ơn!

Trả lời: Điều 31 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 quy định về nhiệm cụ quyền hạn của chính quyền địa phương ở xã như sau:

“
1. Tổ chức và bảo đảm việc thi hành Hiến pháp và pháp luật trên địa bàn xã.

2. Quyết định những vấn đề của xã trong phạm vi được phân quyền, phân cấp theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan.

3. Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do cơ quan hành chính nhà nước cấp trên ủy quyền.

4. Chịu trách nhiệm trước chính quyền địa phương cấp huyện về kết quả thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương ở xã.

5. Quyết định và tổ chức thực hiện các biện pháp nhằm phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, huy động các nguồn lực xã hội để xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh trên địa bàn xã.
”

Điều 35 và Điều 36 Luật tổ chức chính quyền địa phương 2015 quy định về nhiệm vụ quyền hạn của Ủy ban nhân dân cấp xã; nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã như sau:

“
Điều 35. Nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân xã

1. Xây dựng, trình Hội đồng nhân dân xã quyết định các nội dung quy định tại các khoản 1, 2 và 4 Điều 33 của Luật này và tổ chức thực hiện các nghị quyết của Hội đồng nhân dân xã.

2. Tổ chức thực hiện ngân sách địa phương.

3. Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do cơ quan nhà nước cấp trên phân cấp, ủy quyền cho Ủy bannhân dân xã.

Điều 36. Nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã là người đứng đầu Ủy ban nhân dân xã và có các nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:

1. Lãnh đạo và điều hành công việc của Ủy ban nhân dân, các thành viên Ủy ban nhân dân xã;

2. Lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ về tổ chức và bảo đảm việc thi hành Hiến pháp, pháp luật, các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên, của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân xã; thực hiện các nhiệm vụ về quốc phòng, an ninh, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh, phòng, chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật khác, phòng, chống quan liêu, tham nhũng; tổ chức thực hiện các biện pháp bảo vệ tài sản của cơ quan, tổ chức, bảo hộ tính mạng, tự do, danh dự, nhân phẩm, tài sản, các quyền và lợi ích hợp pháp khác của công dân; thực hiện các biện pháp quản lý dân cư trên địa bàn xã theo quy định của pháp luật;

3. Quản lý và tổ chức sử dụng có hiệu quả công sở, tài sản, phương tiện làm việc và ngân sách nhà nước được giao theo quy định của pháp luật;

4. Giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý vi phạm pháp luật, tiếp công dân theo quy định của pháp luật;

5. Ủy quyền cho Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn trong phạm vi thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân;

6. Chỉ đạo thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường, phòng, chống cháy, nổ; áp dụng các biện pháp để giải quyết các công việc đột xuất, khẩn cấp trong phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, an ninh, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn xã theo quy định của pháp luật;

7. Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do cơ quan nhà nước cấp trên phân cấp, ủy quyền.
”

Căn cứ theo các quy định này của Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015 thì không có quy định cụ thể về việc chính quyền địa phương tại cấp xã có những thẩm quyền gì trong lĩnh vực xây dựng. Tuy nhiên trong phạm vi thẩm quyền của mình Ủy ban nhân dân cấp xã có quyền ban hành các quyết định để đảm bảo cho việc xây dựng ở xã phù hợp với quy định của pháp luật và sự chỉ đạo của cơ quan nhà nước cấp trên. Do đó, Ủy ban nhân dân cấp xã có thể ban hành các quyết định về việc xây dựng cho phù hợp với tình hình ở địa phương và phù hợp với sự chỉ đạo của cơ quan nhà nước cấp trên trong lĩnh vực xây dựng.

Như vậy, Xã bạn có thể ban hành các quyết định về việc xây dựng trên địa bàn xã phù hợp với quyết định của cơ quan nhà nước cấp trên về xây dựng nhà ở. Tuy nhiên, Ủy ban nhân dân cấp xã không được phép buộc người dân phải nộp tiền đặt cọc để thực hiện các cam kết. Các quyết định về xây dựng đã được Ủy ban nhân dân xã ban hành phù hợp với pháp luật và được sự đồng ý của cơ quan cấp trên thì người dân có nghĩa vụ phải thực hiện theo, nếu không thực hiện thì Ủy ban nhân dân xã có quyền áp dụng các biện pháp xử phạt hành chính.

Với vấn đề cưỡng chế xử lý vi phạm bạn có thể tham khảo bài viết Thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế xử lý vi phạm hành chính của Chủ tịch UBND cấp xã.