Câu hỏi: Xã lấy đất mở đường mà không đền bù thì làm thế nào? Phần đất được đền bù đang tranh chấp mà xã không giải quyết thì làm thế nào?

Luật sư cho em hỏi ?

1.Gia đình em có cho xã mở 1 con đường mới và xã họ đã thoả thuận là giao lại cho gia đình em 1 đoạn của con đường cũ để đổi lại con đường mới, nhưng giờ nhà bên cạnh con đường đòi dành đất đó là của họ. 2 bên xảy ra tranh chấp, và nhà em lấy lại con đường đó. (ngã 3) ra xã họ trở mặt nói là không có luật nào trao đổi đất.

2.Và con đường mới mở giữa đất gia đình em bên kia còn 1 vài mét nhưng nhà nhà ra dành đất của họ tới mặt đường. ra xã họ có vào đo thì đúng là có dư 1m có nơi 2m, nhưng nhà bên kia họ vẫn tranh chấp, cũng có vài nhà họ mua lại vài mét đất đó. nhưng có vài nhà họ cương quyết là đất của họ. Và bây giờ xã nói họ ko giải quyết và trả đơn lại cho nhà em. bây giờ phải làm sao ạ

Trả lời: Thứ nhất,
về việc thực hiện “trao đổi đất”:

Theo bạn đã cung cấp, trường hợp này, xã đã thu hồi đất của gia đình bạn để mở đường. Điều 74 Luật Đất đai 2013 quy định:

“Điều 74. Nguyên tắc bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất

1. Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất nếu có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của Luật này thì được bồi thường.

2. Việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tại thời điểm quyết định thu hồi đất.

3. Việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất phải bảo đảm dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, kịp thời và đúng quy định của pháp luật.”

Như vậy, khi Nhà nước thu hồi đất, Nhà nước phải tiến hành giao lại đất có cùng mục đích sử dụng hiện tại của gia đình bạn.  Nếu không có đất thì phải bồi thường bằng tiền theo giá đất hiện hành áp dụng đối với địa phương bạn. Thẩm quyền  thu hồi đất được quy định tại Điều 66 Luật đất đai 2013:

“Điều 66. Thẩm quyền thu hồi đất

1. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thu hồi đất trong các trường hợp sau đây:

a) Thu hồi đất đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, trừ trường hợp quy định tại điểm b khoản 2 Điều này;

b) Thu hồi đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn.

2. Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất trong các trường hợp sau đây:

a) Thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư;

b) Thu hồi đất ở của người Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam.”

Do đó, xã thực hiện việc thu hồi đất là trái thẩm quyền. Bạn có thể khiếu nại đến Ủy ban nhân dân cấp huyện; hoặc khởi kiện đến Tòa án nhân dân cấp tỉnh nơi có đất để được giải quyết.

Thứ hai
, về việc tranh chấp đất đai giữa hai nhà:

Nhà nước khuyến khích các bên  tự hòa giải theo Điều 202 Luật đất đai 2013:

“Điều 202. Hòa giải tranh chấp đất đai

1. Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải hoặc giải quyết tranh chấp đất đai thông qua hòa giải ở cơ sở.

2. Tranh chấp đất đai mà các bên tranh chấp không hòa giải được thì gửi đơn đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp để hòa giải.

3. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm tổ chức việc hòa giải tranh chấp đất đai tại địa phương mình; trong quá trình tổ chức thực hiện phải phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã và các tổ chức thành viên của Mặt trận, các tổ chức xã hội khác. Thủ tục hòa giải tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân cấp xã được thực hiện trong thời hạn không quá 45 ngày, kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai.”

Trường hợp hai bên gia đình không thể thỏa thuận được phương thức giải quyết hợp lý thì có thể làm đơn để gửi lên UBND xã để yêu cầu giải quyết. UBND xã bạn trả đơn không giải quyết, bạn có quyền khởi kiện lên Tòa án nhân dân cấp  huyện:

“Điều 31. Thẩm quyền của Tòa án cấp huyện

Tòa án cấp huyện giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những khiếu kiện sau đây:

1. Khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước từ cấp huyện trở xuống trên cùng phạm vi địa giới hành chính với Tòa án hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước đó, trừ quyết định hành chính, hành vi hành chính của Ủy ban nhân dân cấp huyện, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện.”