Câu hỏi: Bài viết tư vấn về trường hợp ông bà đã tặng cho đất nhưng sau khi ông mất bà đòi lại với lý do không biết chữ nên đã ký vào hợp đồng. Nội dung cụ thể:

Lúc ông bà nội tôi còn sống có làm hợp đồng trao tặng cho cha mẹ tôi 6.548 m được văn phòng công chứng chứng nhận. Lúc làm hợp đồng trao tặng phòng công chứng có hỏi ông bà nội cho có điều kiện gì không cả 2 điều trả lời là không có, và số đất đó cha mẹ tôi cũng đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất,cha mẹ tôi có lấy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đó đi vay ngân hàng để xây nhà trọ, vài tháng sau khi ông nội tôi chết thì bà nội tôi cùng các cô làm đơn thưa đòi hủy hợp đồng trao tặng. bà nội tôi nói là bà không biết chữ nên ba mẹ tôi lừa bà đi công chứng. Xin hỏi như vậy việc hủy hợp đồng có được thực hiện hay không?

Trả lời: Hợp đồng tặng cho tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên tặng cho giao tài sản của mình và chuyển quyền sở hữu cho bên được tặng cho mà không yêu cầu đền bù, bên được tặng cho đồng ý nhận.

Theo như thông tin bạn cung cấp thì ông bà nội có làm hợp đồng tặng cho 6548 m2 đất cho bố mẹ bạn và hợp đồng này đã được công chứng.

Thứ nhất,
về hiệu lực của hợp đồng tặng cho trên:

Căn cứ Điều 459 Bộ Luật dân sự 2015 quy định:

1. Tặng cho bất động sản phải được lập thành văn bản có công chứng, chứng thực hoặc phải đăng ký, nếu bất động sản phải đăng ký quyền sở hữu theo quy định của luật.

2. Hợp đồng tặng cho bất động sản có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký; nếu bất động sản không phải đăng ký quyền sở hữu thì hợp đồng tặng cho có hiệu lực kể từ thời điểm chuyển giao tài sản.

Như vậy, theo quy định trên thì hợp đồng tặng cho trong trường hợp này đã tuân thủ về hình thức.

Tuy nhiên theo bạn trình bày thì sau khi ông nội bạn mất thì bà nội có nói rằng khi đi công chứng hợp đồng tặng cho tài sản cho bố mẹ bạn khi bà không biết chữ và bố mẹ bạn đã lừa dối bà ký vào hợp đồng này thì cần phải tiến hành xem xét về giá trị pháp lý của hợp dồng này:

Điều 127 BLDS 2015 quy định về Giao dịch dân sự vô hiệu do bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép

Khi một bên tham gia giao dịch dân sự do bị lừa dối hoặc bị đe dọa, cưỡng ép thì có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch dân sự đó là vô hiệu.

Lừa dối trong giao dịch dân sự là hành vi cố ý của một bên hoặc của người thứ ba nhằm làm cho bên kia hiểu sai lệch về chủ thể, tính chất của đối tượng hoặc nội dung của giao dịch dân sự nên đã xác lập giao dịch đó.

Đe dọa, cưỡng ép trong giao dịch dân sự là hành vi cố ý của một bên hoặc người thứ ba làm cho bên kia buộc phải thực hiện giao dịch dân sự nhằm tránh thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, danh dự, uy tín, nhân phẩm, tài sản của mình hoặc của người thân thích của mình.

Do đó, để có thể tuyên bố hợp đồng tặng cho trên vô hiệu thì bà của bạn cần phải có bằng chứng chứng minh rằng tại thời điểm ký vào hợp đồng tặng cho cho bà bạn bị cưỡng ép hoặc lừa dối với lý do không biết chữ. Ngược lại, bố mẹ bạn cần phải có căn cứ bác bỏ lập luận của bà thông qua việc nhờ người công chứng viên công chứng hợp đồng đó xác minh rằng tại thời điểm ký vào hợp đồng bà của bạn hoàn toàn tự nguyện, không có dấu hiệu không biết chữ. Nếu trường hợp bà bạn không biết chữ là thật thì hợp đồng trên sẽ bị coi là vô hiệu và hậu quả pháp lý của nó theo Điều 131 Bộ luật dân sự 2015:

Điều 131. Hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu

1. Giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm giao dịch được xác lập.

2. Khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.

Trường hợp không thể hoàn trả được bằng hiện vật thì trị giá thành tiền để hoàn trả.

3. Bên ngay tình trong việc thu hoa lợi, lợi tức không phải hoàn trả lại hoa lợi, lợi tức đó.

4. Bên có lỗi gây thiệt hại thì phải bồi thường.

5. Việc giải quyết hậu quả của giao dịch dân sự vô hiệu liên quan đến quyền nhân thân do Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định.