Câu hỏi: Luật sư cho tôi hỏi về đòi tiền xin việc do bị cắt hợp đồng như sau: Tôi có ký cam kết với một người để xin việc: nội dung 2 bên cam kết là: em tôi A phải ký được hợp đồng không xác định thời hạn với trường trung cấp X. Chi phí phải trả cho người xin việc là 70.000.000 VNĐ. Nhưng đến nay em tôi chỉ ký 1 hợp đồng xác định thời hạn (1 năm),

Và chưa hết thời gian hợp đồng thời hạn hợp đồng xác định thời hạn (1 năm) thì trường cắt hợp đồng (do giảm biên chế).
Theo thỏa thuận là nếu e tôi (bà Phạm Thị A) không ký được hợp đồng không xác định thời hạn thì đúng 1 tháng sau bên xin việc phải hoàn trả lại số tiền 70triệu đồng. Nhưng sau 1 tháng bên xin việc họ không trả lại tiền.
Tôi xin tư vấn: làm thế nào để gia đình tôi lấy lại được số tiền trên.

Trả lời: Theo quy định tại Điều 123 Bộ luật đân sự 2015 về Giao dịch dân sự vô hiệu do vi phạm điều cấm của pháp luật, trái đạo đức xã hội:

“Giao dịch dân sự có mục đích, nội dung vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội thì vô hiệu.

Điều cấm của luật là những quy định của luật không cho phép chủ thể thực hiện những hành vi nhất định.

Đạo đức xã hội là những chuẩn mực ứng xử chung trong đời sống xã hội, được cộng đồng thừa nhận và tôn trọng”.

Như vậy mục đích của giao dịch dân sự chính là một trong các điều kiện có hiệu lực của giao dịch. Tuy nhiên mục đích giao kết hợp đồng của bạn là sử dụng tiền để mua việc, xét về khía cạnh đạo đức xã hội thì dã vi phạm chuẩn mực ứng xử chung. Đây chính là căn cứ khiến hợp đồng bạn đã giao kết vô hiệu. Khi đó, căn cứ vào Khoản 2 Điều 131 Bộ luật dân sự 2015:

“Khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận”

Đối chiếu với quy định trên, các bên sẽ phải hoàn trả lại cho nhau những gì đã nhận. Nếu bên kia trốn tránh không trả lại số tiền theo đúng cam kết, bạn có thể  khởi kiện vụ án dân sự đòi lại tài sản.

Tuy nhiên, trường hợp nếu bạn thông qua người trung gian đưa khoản tiền 70 triệu cho người có chức vụ quyền hạn để họ xin việc cho em gái bạn thì hành vi đó đã cấu thành tội đưa hối lộ theo quy định tại Khoản 1 Điều 364 Bộ luật hình sự 2015 như sau:

“1. Người nào trực tiếp hay qua trung gian đã đưa hoặc sẽ đưa cho người có chức vụ, quyền hạn hoặc người khác hoặc tổ chức khác bất kỳ lợi ích nào sau đây để người có chức vụ, quyền hạn làm hoặc không làm một việc vì lợi ích hoặc theo yêu cầu của người đưa hối lộ, thì bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Tiền, tài sản, lợi ích vật chất khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng;

b) Lợi ích phi vật chất”.

Ngoài ra người có chức vụ quyền hạn nhận một khoản tiền sau đó lợi dụng chức vụ, quyền hạn để thực hiện một công việc theo yêu cầu của người đưa tiền thì cấu thành tội nhận hối lộ (Điều 354 Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017). Nếu số tiền được thông qua người trung gian và người đó biết rõ mục đích của việc đưa tiền mà vẫn thực hiện thì hành vi này cấu thành tội môi giới hối lộ theo quy định tại (Điều 365 Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017). Nếu hành vi đưa hối lộ bị phát giác, các bên sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự tương ứng với hành vi của mình. Khi đó khoản hối lộ sẽ được xử lí theo hướng tịch thu xung công quỹ nhà nước.