Câu hỏi: Một trong những vấn đề nóng liên quan đến quá trình sử dụng đất mà người sử dụng đất rất quan tâm đó là vấn đề liên quan đến thu hồi, bồi thường đất đai bởi trong quá trình sử dụng đất, việc thu hồi đất của cơ quan nhà nước đối với người sử dụng đất gây nên rất nhiều ảnh hưởng cho người sử dụng đất.

1. Luật sư tư vấn pháp luật đất đai

Trong quá trình sử dụng đất, trong một số trường hợp nhất định cơ quan nhà nước có thẩm quyền được quyền thu hồi đất đai của người sử dụng đất để phục vụ cho các mục đích này. Tuy nhiên, trong quá trình thu hồi đất đai, có rất nhiều các vấn đề phát sinh đặc biệt đó là các vấn đề liên quan đến phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư cho các hộ bị thu hồi đất.

Đối với bản thân người sử dụng đất, vấn đề bồi thường trong quá trình thu hồi đất của cơ quan nhà nước đối với phần diện tích đất của gia đình mình cũng là vấn đề mà người sử dụng đất rất quan tâm. Trên thực tế, đã phát sinh nhiều trường hợp thu hồi đất không phù hợp nhất là liên quan đến bồi thường khi thu hồi dẫn đến những mâu thuẫn gay gắt giữa người sử dụng đất và cơ quan thu hồi đất.

Vấn đề thu hồi đất là vấn đề rất quan trọng đối với cả cơ quan thu hồi và cả người bị thu hồi. Nhằm tránh các tranh chấp phát sinh trong vấn đề này quý khách nên tìm hiểu các quy định của pháp luật liên quan đến thu hồi đất. Nếu có nhu cầu tư vấn các quy định của pháp luật, quý khách có thể liên hệ với Luật Minh Gia. Chúng tôi có bộ phận luật sư, chuyên viên tư vấn pháp luật giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn tư vấn về các vấn đề liên quan đến vấn đề này.

2. Bồi thường khi nhà nước thu hồi đất trong diện sạt lở, sụt lún

Nội dung yêu cầu:

Thưa luật sư. Tôi có vấn đề thắc mắc cần nhờ luật sư giải đáp giúp. Tình trạng hiện giờ nơi tôi ở có 3 căn đã sập bây giờ còn 8 căn đang trong tình trạng sụt lún, bên ủy ban phường có mời 8 hộ còn lại vào họp bên ủy ban phường nói là khu đó giải tỏa do làm cầu X nên phải di dời các hộ sạt lỡ, các hộ có ý kiến yêu cầu bên ủy ban và nhà nước cấp khu tái định dân cư trả chậm, bà phó chủ tịch phường nói là di dời hỗ trợ 1 nhà chỉ có 5 triệu, còn cấp khu tái định dân cư là 1m vuông là 2tr170 ngoài ra không hỗ trợ thêm gì hết. Trước khi mời vào họp thì bên ủy ban có nói với những căn hộ chưa bị sụp là kêu họ để nhà rồi đi mướn nhà trọ để ở mà không hỗ trợ kinh phí.  Vậy cho tôi hỏi là tình trạng nhà của chúng tôi như vậy thì chính quyền địa phương có cấp khu tái định cư cho chúng tôi không. Và cấp như vậy là miễn phí hay phải trả tiền, vì tôi được biết là ở địa phương khác thì được cấp miễn phí đất và nhà cho dân. Và nếu khu tái định cư bán trả chậm thì cho tôi biết mỗi mét nhà nước bán bao nhiêu, và mỗi năm phải trả bao nhiêu trong thời hạn bao lâu. Và cho tôi hỏi thêm là địa phương chỉ hỗ trợ 5 triệu tiền di dời. Vậy Chúng tôi có thể yêu cầu hỗ trợ thêm không , phải gửi và làm hồ sơ ra sao và gửi đến đâu. Mong luật sư giải đáp giúp chúng tôi. Xin cảm ơn luật sư.

Trả lời: Khoản 1 Điều 16 Nghị định 47/2014 quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất như sau:

“ Điều 16. Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với các trường hợp thu hồi đất ở trong khu vực bị ô nhiễm môi trường có nguy cơ đe dọa tính mạng con người; đất ở có nguy cơ sạt lở, sụt lún, bị ảnh hưởng bởi hiện tượng thiên tai khác đe dọa tính mạng con người

1. Việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân trong khu vực bị ô nhiễm môi trường có nguy cơ đe dọa tính mạng con người; đất ở có nguy cơ sạt lở, sụt lún, bị ảnh hưởng bởi hiện tượng thiên tai khác đe dọa tính mạng con người quy định tại Khoản 3 Điều 87 của Luật Đất đai được thực hiện theo quy định tại Khoản 1 Điều 79 của Luật Đất đai, Điều 6 và Điều 22 của Nghị định này
”.

Vậy, trường hợp hộ gia định, cá nhân bị thu  hồi đất ở có nguy cơ sạt lở, sụt lún nếu đủ điều kiện sẽ được bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy định tại điều 6, điều 22 nghị định này.

Khoản 1 Điều 6 Nghị định 47/2014 quy định bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất ở như sau:

“ Điều 6. Bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất ở

Việc bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất ở quy định tại Điều 79 của Luật Đất đai được thực hiện theo quy định sau đây:

1. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ở, người Việt Nam định cư ở nước ngoài đang sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất tại Việt Nam khi Nhà nước thu hồi đất ở mà có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của pháp luật về đất đai thì việc bồi thường về đất được thực hiện như sau:

a
) Trường hợp thu hồi hết đất ở
hoặc phần diện tích đất ở còn lại sau thu hồi không đủ điều kiện để ở
theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh mà hộ gia đình, cá nhân
không còn đất ở, nhà ở nào khác trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất
ở thu hồi thì được
bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tái định cư
;

b)
Trường hợp thu hồi hết đất ở
hoặc phần diện tích đất ở còn lại sau thu hồi không đủ điều kiện để ở
theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh mà hộ gia đình, cá
nhân còn đất ở, nhà ở khác trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất
ở thu hồi thì
được bồi thường bằng tiền
. Đối với địa phương có điều kiện về quỹ đất ở thì được xem xét để bồi thường bằng đất ở”.

Theo như chị trình bày, đất ở của 11 gia đình trên thuộc diện đất bị nhà nước thu hồi. Vì vậy, theo quy định tại điểm a, điểm b khoản 1 Điều 6 Nghị định 47/2014/ NĐ – CP thì tùy từng trường hợp mà sẽ được bồi thường bằng tiền, bằng đất ở hoặc bằng nhà ở tái định cư.

-   Nếu trường hợp thu hồi hết đất ở hoặc phần diện tích đất ở còn lại
sau thu hồi không đủ điều kiện để ở theo quy định của  UBND tỉnh thì hộ gia đình, cá nhân không còn đất ở, nhà ở nào trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất thì được bồi thường bằng đất ở hoặc
nhà ở tái định cư
.

Trường hợp được bồi thường bằng nhà ở tái định cư được quy định cụ thể tại điều 22 Nghị định 47/2014/ NĐ – CP như sau:

“ Điều 22. Hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà phải di chuyển chỗ ở

Việc hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp Nhà nước thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà phải di chuyển chỗ ở quy định tại Điểm c Khoản 2 Điều 83 của Luật Đất đai được thực hiện như sau:

1. Hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài nhận đất ở, nhà ở tái định cư mà số tiền được bồi thường về đất
nhỏ hơn giá trị một suất tái định cư tối thiểu
quy định tại Điều 27 của Nghị định này thì được
hỗ trợ khoản chênh lệch
giữa giá trị suất tái định cư tối thiểu và số tiền được bồi thường về đất;

2. Trường hợp hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài
tự lo chỗ ở
thì ngoài việc được bồi thường về đất
còn được nhận
khoản tiền hỗ trợ tái định cư.
Ủy ban nhân dân cấp tỉnh
căn cứ quy mô diện tích đất ở thu hồi, số nhân khẩu của hộ gia đình và điều kiện cụ thể tại địa phương quy định mức hỗ trợ cho phù hợp
”.

-  Nếu trường hợp thu hồi hết đất ở hoặc phần diện tích đất ở còn lại
sau thu hồi không đủ điều kiện để ở theo quy định nhưng hộ gia đình, cá nhân còn đất ở trong địa bàn nơi thu hồi đất thì được bồi thường bằng tiền.

Giá tiền bồi thường khi thu hồi đất được Ủy ban nhân dân tỉnh quyết định bằng giá đất cụ thể dựa trên kết quả làm việc của Hội đồng thẩm định giá. Chị cùng các hộ gia đình, cá nhân khác tham khảo quyết định thu hồi đất, phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng do cơ quan có thẩm quyền ban hành, Ban giải phóng mặt bằng lập để biết thông tin cụ thể.

Chúng tôi tư vấn cho chị các trường hợp được bồi thường bằng tiền, bồi thường bằng đất ở, bồi thường bằng nhà ở tái định cư và quy định về các khoản hỗ trợ khi tái định cư. Tuy nhiên, giá đất để bồi thường; giá nhà ở tái định cư sẽ do từng địa phương quy định, chị và các hộ gia đình; cá nhân tham khảo cụ thể trong quyết định thu hồi, phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng để giải đáp thắc mắc.