Câu hỏi: Cho hỏi về việc yêu cầu giải quyết chia tài sản sau khi ly hôn, cụ thể khi một bên vợ hoặc chồng đơn phương đòi ly hôn và đề nghị tự thỏa thuận về mặt tài sản mà bên kia không chấp thuận thì tòa sẽ giải quyết thế nào? Tòa giải quyết ly hôn trước sau đó lại phân chia tài sản theo một vụ án độc lập thì có đúng không? Xin cảm ơn luật sư.

Trả lời: Theo quy đinh tại khoản 1 Điều 51 Luật hôn nhân gia đình năm 2014 có quy định: Quyền yêu cầu Toà án giải quyết việc ly hôn như sau:

1. Vợ, chồng hoặc cả hai người có quyền yêu cầu Toà án giải quyết ly hôn.

Như vậy trường hợp của bạn theo quy định của pháp luật thì vợ hoặc chồng có quyền yêu cầu ly hôn. Về vấn đề chia tai sản chung nếu vợ chồng không tự thỏa thuận được thì có thể yêu cầu tòa án giải quyết, tòa sẽ giải quyết theo nguyên tắc quy định tại điều 59 Luật Hôn nhân gia đình năm 2014 như sau:

“1. Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng theo luật định thì việc giải quyết tài sản do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì theo yêu cầu của vợ, chồng hoặc của hai vợ chồng, Tòa án giải quyết theo quy định tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các điều 60, 61, 62, 63 và 64 của Luật này.

Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận thì việc giải quyết tài sản khi ly hôn được áp dụng theo thỏa thuận đó; nếu thỏa thuận không đầy đủ, rõ ràng thì áp dụng quy định tương ứng tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các điều 60, 61, 62, 63 và 64 của Luật này để giải quyết.

2. Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây:

a) Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;

b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;

c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;

d) Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.

3. Tài sản chung của vợ chồng được chia bằng hiện vật, nếu không chia được bằng hiện vật thì chia theo giá trị; bên nào nhận phần tài sản bằng hiện vật có giá trị lớn hơn phần mình được hưởng thì phải thanh toán cho bên kia phần chênh lệch.

4. Tài sản riêng của vợ, chồng thuộc quyền sở hữu của người đó, trừ trường hợp tài sản riêng đã nhập vào tài sản chung theo quy định của Luật này.

Trong trường hợp có sự sáp nhập, trộn lẫn giữa tài sản riêng với tài sản chung mà vợ, chồng có yêu cầu về chia tài sản thì được thanh toán phần giá trị tài sản của mình đóng góp vào khối tài sản đó, trừ trường hợp vợ chồng có thỏa thuận khác.

5. Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của vợ, con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.”

Theo đó tài sản riêng của bên nào thì thuộc quyền sở hữu của bên đó, tài sản chung của hai vợ chồng sẽ được chia đôi có tính đến hoàn cảnh, công sức đóng góp của hai bên vào việc tạo lập, duy trì, phát triển khối tài sản  chung đó. Việc nếu có nghĩa vụ chung mà vợ chồng không tự thỏa thuận được thì yêu cầu tòa giải quyết theo quy định của pháp luật.

Trường hợp khi ly hôn vợ chồng bạn không có yêu cầu chia tài sản chung thì tòa án chỉ giải quyết ly hôn cho vợ chồng bạn. Nếu sau khi ly hôn mà vợ chồng bạn không tự thỏa thuận được vấn đề chia tài sản thì có thể viết đơn yêu cầu chia tài sản chung sau khi ly hôn tới tòa án, tòa sẽ xem xét giải quyết thành một vụ án chia tài sản riêng theo quy định của pháp luật.

- Tư vấn về chia tài sản sau khi ly hôn theo quy định pháp luật

Hỏi:
Vợ chồng tôi không con, đã ly hôn vào ngày 15 tháng 4 năm 2013,lúc đó do nợ nần chồng chéo phức tạp nên không yêu cầu tòa xử chia tài sản.Trong quá trình chung sống tôi và vợ có mua được 2 thửa đất,1 thữa có diện tích ngang 8m dài 30m vợ chồng tôi sống tại đó và1 thữa ngang 4m5 dài 16m. Sau khi ly hôn tôi và vợ mỗi người sống tại một thửa đất,tên vợ vẫn còn tại sổ hộ khẩu ở nhà cũ.

Vào ngày 2x tháng 0x năm 201x vợ tôi có đến Công An xã xin cắt hộ khẩu về nơi bà đang sống (thửa thứ 2) và có ý muốn chia tài sản. Xin qúy ông vui lòng tư vấn cho tôi các trường hợp sau:

1-Nếu vợ tôi xin chia tài sản thì nhà bà vợ tôi đang ởcó được tính là tài sản chung, nguồn gốc đất là 1 cái hầm có giấy chứng nhận quyền sử dụng quyền sử dụng đất do tôi và vợ đứng tên  huyện rút lại làm tuyến dân cư và khi ra quyết định cấp lại 1 nền nhà thì trong quyết định chỉ ghi 1 mình vợ.

2 -Nếu bà Tường cắt hộ khẩu khỏi nhà cũ để về nhà bà đang ở thì nhà cũ có còn là tài sản chung của tôi và bà Tường hay trở thành tài sản riêng của bà Tường. Nhà có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do tôi và bà Tường cùng đứng tên.

3-Không yêu cầu tòa xử chia tài sản khi ly hôn. Vậy sau khi ly hôn luật pháp có qui định thời hiệu để xin xử chia tài sản lại không? Do tuổi cao nên cách trình bày vấn đề của tôi có thể không được rõ ràng và mạch lạc.

Trả lời:
Cảm ơn bạn đã tin tưởng gửi câu hỏi tư vấn đến công ty Luật Minh Gia. Chúng tôi xin tư vấn cho bạn như sau:

Khi ly hôn vợ chồng bạn có quyền thỏa thuận hoặc yêu cầu Tòa án phân chia. Nếu vợ, chồng không có yêu cầu Tòa án phân chia tài sản chung thì Tòa án không giải quyết. Tuy nhiên, sau ly hôn nếu hai bên không thỏa thuận về phân chia tài sản thì vợ, chồng có quyền khởi kiện ra Tòa án yêu cầu giải quyết.

Theo Điều 155 Luật hôn nhân gia đình 2014 quy định về không áp dụng thời hiệu khởi kiện thì trường hợp khởi kiện yêu cầu chia tài sản chung của vợ chồng không áp dụng thời hiệu khởi kiện.

Căn cứ theo Điều 33 luật hôn nhân gia đình 2014 quy định về tài sản chung của vợ chồng:

“1. Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.

Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng có được sau khi kết hôn là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp vợ hoặc chồng được thừa kế riêng, được tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng.

2. Tài sản chung của vợ chồng thuộc sở hữu chung hợp nhất, được dùng để bảo đảm nhu cầu của gia đình, thực hiện nghĩa vụ chung của vợ chồng.

3. Trong trường hợp không có căn cứ để chứng minh tài sản mà vợ, chồng đang có tranh chấp là tài sản riêng của mỗi bên thì tài sản đó được coi là tài sản chung.”

Như vậy, tài sản được hình thành trong thời kì hôn nhân được xác định là tài sản chung của vợ chồng trừ trường hợp tặng cho riêng và thừa kế riêng. Hai căn nhà của bạn và vợ được hình thành trong thời kì hôn nhân, trên giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, quyền sử dụng đất ghi nhận tên cả hai người do đó được xác định là tài sản chung.

Sau khi ly hôn vợ chồng bạn thỏa thuận mỗi người ở một căn nhà nhưng chưa lập văn bản thỏa thuận, chưa làm thủ tục sang tên do đó hai căn nhà trên vẫn được xác định là tài sản chung của vợ chồng bạn.

Căn nhà mà vợ bạn ở sau khi ly hôn bị nhà nước thu hồi sau đó được bồi thường, cấp suất tái định cư tuy vợ bạn đứng tên một mình trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mới nhưng vẫn được xác định là tài sản chung của bạn và vợ bạn. Vì mảnh đất trước đây có ghi nhận tên của hai người do đó đối tượng được bồi thường, cấp suất tái định cư là cả hai vợ chồng, việc bồi thường phải căn cứ vào giấy chứng nhận quyền sử dụng ban đầu của mảnh đất trên.

Tài sản chung để yêu cầu Tòa án phân chia bao gồm: căn nhà mà hiện tại bạn đang ở và căn nhà vợ bạn được cấp do đền bù tái định cư sẽ được xác định là tài sản chung. Khi vợ bạn nộp đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án phân chia tài sản chung thì bạn phải cung cấp chứng cứ, như giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trước đây hai vợ chồng bạn đứng tên, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mảnh đất vợ bạn được cấp tái định cư và các giấy tờ tài liệu có liên quan.