Câu hỏi: Luật sư tư vấn về thủ tục ly hôn khi vợ hoặc chồng không thuận tình ly hôn, về căn cứ để yêu cầu giành quyền nuôi con, trách nhiệm cấp dưỡng và phân chia tài sản chung vợ chồng khi ly hôn. Cụ thể như sau:

1. Quyền nuôi con và vấn đề phân chia tài sản vợ chồng quy định thế nào?

Luật sư cho em hỏi: Em đăng ký kết hôn được 2 năm và hiện tại có một con được 2 tuổi, chồng em làm buôn bán tự do nhưng thu nhập ổn định, còn em làm giáo viên thu nhập cũng ổn định, từ khi lấy nhau chồng em có quan hệ không chính đáng bên ngoài bây giờ họ còn có con với nhau nữa. Chồng em bảo không muốn sống chung nữa muốn đơn phương đâm đơn ly hôn để đăng ký với người thứ ba. Em thì nhất quyết không muốn ký đơn trường hợp như của em xin hỏi luật sư là tòa có giải quyết không ạ? Bản chính giấy đăng ký kết hôn chồng em đã xé liệu em có xin cấp lại được không ạ? Trong quá trình chung sống cũng có xích mích và không được hòa thuận cho lắm nhưng không có bạo lực gia đình, riêng em thì được mọi người nhìn nhận tốt sống đúng bổn phận là mẹ, là dâu con trong gia đình chồng, không gây ra lỗi lầm gì cả. Và nếu khi ra tòa thì em có giành được quyền nuôi con không ạ! Về trách nhiệm nuôi dưỡng con sau ly hôn và phân chia tài sản như thế nào? Nhờ luật sư tư vấn giúp em với ạ, Em cảm ơn!

>> Giải đáp vướng mắc về ly hôn và vấn đề liên quan, gọi:
1900.6169

Trả lời: Theo thông tin chị đưa ra thì trong trường hợp một bên là chị không muốn ly hôn nhưng chồng chị vẫn muốn ly hôn thì theo quy định của pháp luật trong trường hợp này chồng chị vẫn có thể làm đơn ly hôn đơn phương gửi ra Tòa để giải quyết ly hôn. Khi bản chính Giấy chứng nhận kết hôn đã bị mất hay hư hỏng không thể sử dụng được thì được quyền làm thủ tục cấp lại giấy chứng nhận kết hôn tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú hay nơi đã đăng ký kết hôn trước đây. Do đó bản chính giấy đăng ký kết hôn mà chồng chị đã xé thì chị vẫn có thể xin cấp lại được.

Về vấn đề giành quyền nuôi con khi làm thủ tục ly hôn thì trước hết cần phải xem xét đến độ tuổi của con:

- Con dưới 3 tuổi: được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác vì lợi ích của con.

- Con trên 3 tuổi nhưng chưa đủ 7 tuổi: căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con.

- Con từ đủ 7 tuổi trở lên: ngoài căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con còn phải xét nguyện vọng của con.

Theo như thông tin chị đưa ra thì hiện nay con chị được 2 tuổi, theo đó thì con sẽ được giao cho mẹ trực tiếp nuôi con chỉ trừ trường hợp mẹ không có đủ điều kiện để trực tiếp trông nôm, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì con sẽ được giao cho cha nuôi. Theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 thì cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.

Về vấn đề phân chia tài sản,  khi ly hôn thì tài sản chung của vợ chồng về nguyên tắc được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây để xác định tỷ lệ tài sản mà vợ chồng được chia (Khoản 4 Điều 7 Thông tư 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP)

"a) Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng” là tình trạng về năng lực pháp luật, năng lực hành vi, sức khỏe, tài sản, khả năng lao động tạo ra thu nhập sau khi ly hôn của vợ, chồng cũng như của các thành viên khác trong gia đình mà vợ chồng có quyền, nghĩa vụ về nhân thân và tài sản theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình. Bên gặp khó khăn hơn sau khi ly hôn được chia phần tài sản nhiều hơn so với bên kia hoặc được ưu tiên nhận loại tài sản để bảo đảm duy trì, ổn định cuộc sống của họ nhưng phải phù hợp với hoàn cảnh thực tế của gia đình và của vợ, chồng.

b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung” là sự đóng góp về tài sản riêng, thu nhập, công việc gia đình và lao động của vợ, chồng trong việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Người vợ hoặc chồng ở nhà chăm sóc con, gia đình mà không đi làm được tính là lao động có thu nhập tương đương với thu nhập của chồng hoặc vợ đi làm. Bên có công sức đóng góp nhiều hơn sẽ được chia nhiều hơn.

c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập” là việc chia tài sản chung của vợ chồng phải bảo đảm cho vợ, chồng đang hoạt động nghề nghiệp được tiếp tục hành nghề; cho vợ, chồng đang hoạt động sản xuất, kinh doanh được tiếp tục được sản xuất, kinh doanh để tạo thu nhập và phải thanh toán cho bên kia phần giá trị tài sản chênh lệch. Việc bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và hoạt động nghề nghiệp không được ảnh hưởng đến điều kiện sống tối thiểu của vợ, chồng và con chưa thành niên, con đã thành niên nhưng mất năng lực hành vi dân sự.

d) Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng” là lỗi của vợ hoặc chồng vi phạm quyền, nghĩa vụ về nhân thân, tài sản của vợ chồng dẫn đến ly hôn."

---

2. Tư vấn về trường hợp xác định căn cứ giành quyền nuôi con và vấn đề chia tài sản sau khi ly hôn

Xin chào Luật Sư. Tôi có một chút thắc mắc về quyền nuôi con và chia tài sản khi ly hôn. Tôi và vợ đã kết hôn được 4 năm và có một cháu trai năm nay 3 tuổi, tôi hiện tại đang ở nước ngoài được 2 năm , vì tôi và vk trong cuộc sống k hiểu nhau và có nhiều xích bích giữa vợ chồng và gia đình, hơn một năm khi tôi đi nước ngoài mọi khoản trợ cấp nuôi vợ con là tôi lo cả trong khi đó vợ tôi không có thu nhập gì cả, vì lý do hai người không hợp nhau hay gây xích bích giữa vợ chồng và gia đình nên tôi và vợ đã không còn yêu thương nhau gần nửa năm nay,và sẽ quyết định ly hôn sau khi tôi về nước. . và từ lúc đó tôi cũng đã tìm hiểu một người khác ( tôi và người mới không cùng chung sống). Vậy Luật sư xin cho hỏi, nếu sau này về tôi nộp đơn ly hôn ra toà thì vợ tôi có thể dựa vào lý do tôi ngoại tình để dành quyền nuôi con hay không? ( trong khi đó điều kiện kinh tế và môi trường học sau này của cháu thì nơi tôi ở và sinh sống vẫn hơn hẳn). Thứ hai là vợ chồng tôi không có bất cứ tài sản nào đứng tên cả hai người, chỉ có một ít tài sản đứng tên rieng vk tôi và đứng tên rieng tôi, vậy xin hỏi sau khi ly hôn thì có bị chia đôi tài sản kể cả tiền tôi đi làm kiếm được không ạ? Xin Luật sư tư vấn sớm giúp tôi. Tôi xin chân thành cảm ơn.

Tư vấn:
Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đến Công ty Luật Minh Gia, trường hợp của bạn chúng tôi xin được tư vấn như sau:

Trước hết về vấn đề nuôi con sau khi ly hôn, căn cứ theo quy định tại Điều 81 Luật hôn nhân và gia đình 2014:

“
1. Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.

2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

3. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.”

Theo như thông tin bạn cung cấp thì con trai vợ chồng bạn năm nay 3 tuổi tuy nhiên theo như quy định trên trường hợp đối với con dưới 36 tháng tuổi thì sẽ giao trực tiếp cho người mẹ nuôi trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp nuôi dưỡng. Ở đây bạn sẽ chỉ có thể cùng giành quyền nuôi con với vợ mình nếu con trai của bạn đã được tròn 3 tuổi (đủ 36 tháng tuổi trở lên). Trường hợp đó Tòa án sẽ căn cứ vào các điều kiện mà 2 vợ chồng bạn có thể dành cho con (cả về mặt vật chất lẫn tinh thần) để xử xem ai sẽ có quyền nuôi con sau khi ly hôn còn vấn đề bạn có tìm hiểu 1 người con gái khác trước đó do vợ chồng bạn không còn hợp nhau nữa cũng sẽ không ảnh hưởng đến quyền giành quyền nuôi con của bạn trong trường hợp đó.

Về chia tài sản sau khi ly hôn, về nguyên tắc nếu các bên không tự thỏa thuận được thì Tòa án sẽ tiến hành chia tài sản chung. Tài sản chung của vợ chồng sẽ được xác định theo Điều 33 Luật hôn nhân và gia đình 2014:

“
1. Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.

Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng có được sau khi kết hôn là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp vợ hoặc chồng được thừa kế riêng, được tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng.

2. Tài sản chung của vợ chồng thuộc sở hữu chung hợp nhất, được dùng để bảo đảm nhu cầu của gia đình, thực hiện nghĩa vụ chung của vợ chồng.

3. Trong trường hợp không có căn cứ để chứng minh tài sản mà vợ, chồng đang có tranh chấp là tài sản riêng của mỗi bên thì tài sản đó được coi là tài sản chung
.”

Như vậy,
đối với trường hợp của bạn, không phải chỉ tài sản nào đứng tên cả 2 vợ chồng mới là tài sản chung, tài sản được hình thành trong thời kỳ hôn nhân mà 2 bên vợ chồng không có thỏa thuận đó là tài sản riêng thì đó mặc nhiên là tài sản chung của vợ chồng và khi ly hôn tài sản đó sẽ được đem ra chia. Còn đối với số tiền bạn đi làm kiếm được vì đó là tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân nên khi ly hôn thì số tiền đó cũng được tính là tài sản chung và sẽ được đem ra chia.