Câu hỏi: Vào 02 giờ sáng ngày 23/12/2015 anh tôi bị 1 xe khách tông vào, theo hiện trường thì do xe khách chạy quá tốc độ, đâm vào xe máy của tôi đang chạy làm anh tôi tử vong tại chỗ. Anh tôi hiện có vợ và 1 con 15 tháng tuổi. Vậy cho tồi hỏi trách nhiệm bồi thường như thế nào? Nếu kiện ra tòa thì phải làm những thủ thục gì và thời hạn bao lâu? Xin cảm ơn!

Trả lời: 1. Về bồi thường thiệt hại khi gây tai nạn giao thông chết người

Căn cứ theo quy định của Bộ Luật Dân sự 2005 và Nghị Quyết số 03/2006/NQ-HĐTP Hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật Dân sự năm 2005 về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, nếu tai nạn xảy ra hoàn toàn do lỗi của người gây tai nạn vi phạm luật giao thông (ở đây là tài xế xe khách đã đâm anh bạn), dù là do lỗi cố ý hay vô ý, mà khiến anh bạn bị thiệt hại về tính mạng thì người lái xe khách sẽ phải bồi thường cho gia đình anh bạn như sau:

Nguyên tắc bồi thường thiệt hại theo Nghị Quyết số 03/2006/NQ-HĐTP là các bên sẽ tự thỏa thuận mức bồi thường, trường hợp các bên không thể tự thỏa thuận thì việc bồi thường trong trường hợp của anh bạn sẽ phải đảm bảo bao gồm:

- Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng chăm sóc người bị thiệt hại trước khi chết
(nếu có) bao gồm: tiền thuê phương tiện đưa người bị thiệt hại đi cấp cứu tại cơ sở y tế; tiền thuốc và tiền mua các thiết bị y tế, chi phí chiếu, chụp X quang, chụp cắt lớp, siêu âm, xét nghiệm, mổ, truyền máu, vật lý trị liệu... theo chỉ định của bác sỹ; tiền viện phí; tiền mua thuốc bổ, tiếp đạm, tiền bồi dưỡng phục hồi sức khoẻ cho người bị thiệt hại theo chỉ định của bác sỹ; các chi phí thực tế, cần thiết khác cho người bị thiệt hại (nếu có) và các chi phí cho việc lắp chân giả, tay giả, mắt giả, mua xe lăn, xe đẩy, nạng chống và khắc phục thẩm mỹ... để hỗ trợ hoặc thay thế một phần chức năng của cơ thể bị mất hoặc bị giảm sút của người bị thiệt hại (nếu có).

- Chi phí hợp lý cho việc mai táng
bao gồm: các khoản tiền mua quan tài, các vật dụng cần thiết cho việc khâm liệm, khăn tang, hương, nến, hoa, thuê xe tang và các khoản chi khác phục vụ cho việc chôn cất hoặc hoả táng nạn nhân theo thông lệ chung. Không chấp nhận yêu cầu bồi thường chi phí cúng tế, lễ bái, ăn uống, xây mộ, bốc mộ...

- Khoản tiền cấp dưỡng cho những người mà người bị thiệt hại (anh bạn) có nghĩa vụ cấp dưỡng trước khi chết.
Trong đó:

+ Chỉ xem xét khoản tiền cấp dưỡng cho những người mà anh bạn có nghĩa vụ cấp dưỡng, nếu trước khi tính mạng bị xâm phạm người bị thiệt hại thực tế đang thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng. Những người đang được người bị thiệt hại cấp dưỡng được bồi thường khoản tiền cấp dưỡng tương ứng đó. Đối với những người mà người bị thiệt hại đang thực hiện nghĩa vụ nuôi dưỡng nhưng sau khi người bị thiệt hại bị xâm phạm tính mạng, thì những người này được bồi thường khoản tiền cấp dưỡng hợp lý phù hợp với thu nhập và khả năng thực tế của người phải bồi thường, nhu cầu thiết yếu của người được bồi thường.

+ Thời điểm cấp dưỡng được xác định kể từ thời điểm tính mạng bị xâm phạm.

* Đối tượng được bồi thường khoản tiền cấp dưỡng trong trường hợp của anh bạn:

+ Vợ (nếu không có khả năng lao động, không có tài sản để tự nuôi mình và đang được anh bạn thực hiện nghĩa vụ nuôi dưỡng);

+ Con chưa thành niên hoặc con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động, không có tài sản để tự nuôi mình mà anh bạn đang thực hiện nghĩa vụ nuôi dưỡng;

+ Cha, mẹ của anh bạn là người không có khả năng lao động, không có tài sản để tự nuôi mình mà anh của bạn đang thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng;

+ Vợ cũ (đã ly hôn, nếu có) đang được anh bạn thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng;

+ Con chưa thành niên hoặc con đã thành niên không có khả năng lao động, không có tài sản để tự nuôi mình mà anh của bạn không trực tiếp nuôi dưỡng nhưng đang thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng;

+ Em chưa thành niên không có tài sản để tự nuôi mình hoặc em đã thành niên không có khả năng lao động, không có tài sản để tự nuôi mình trong trường hợp không còn cha mẹ hoặc cha mẹ không có khả năng lao động hoặc không có tài sản để cấp dưỡng cho con mà đang được anh của bạn thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng;

+ Anh, chị không có khả năng lao động, không có tài sản để tự nuôi mình anh của bạn đang thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng;

+ Ông bà nội, ông bà ngoại của anh bạn không có khả năng lao động, không có tài sản để tự nuôi mình và không có người khác cấp dưỡng mà anh bạn đang thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng.

- Khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần do tính mạng bị xâm phạm:

+ Người được nhận khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần trong trường hợp này là những người thân thích thuộc hàng thừa kế thứ nhất của anh bạn bao gồm: vợ, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người bị thiệt hại.

+ Trong mọi trường hợp, khi tính mạng bị xâm phạm, những người thân thích thuộc hàng thừa kế thứ nhất hoặc người mà người bị thiệt hại đã trực tiếp nuôi dưỡng và người đã trực tiếp nuôi dưỡng người bị thiệt hại (sau đây gọi chung là người thân thích) của người bị thiệt hại được bồi thường khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần. Cần căn cứ vào chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khoẻ và chức năng bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại để xác định mức độ tổn thất về tinh thần của những người thân thích của người bị thiệt hại. Việc xác định mức độ tổn thất về tinh thần phải căn cứ vào địa vị của người bị thiệt hại trong gia đình, mối quan hệ trong cuộc sống giữa người bị thiệt hại và những người thân thích của người bị thiệt hại…

+ Mức bồi thường chung khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần trước hết do các bên thoả thuận. Nếu không thoả thuận được, thì mức bồi thường khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần cho tất cả những người thân thích của người bị thiệt hại phải căn cứ vào mức độ tổn thất về tinh thần, số lượng người thân thích của họ, nhưng tối đa không quá 60 tháng lương tối thiểu do Nhà nước quy định tại thời điểm giải quyết bồi thường.

Cần lưu ý: Điều 618 Bộ luật Dân sự 2005 quy định:
“Pháp nhân phải bồi thường thiệt do người của mình gây ra trong khi thực hiện nhiệm vụ được pháp nhân giao. Nếu pháp nhân đã bồi thường thiệt hại thì có quyền yêu cầu người có lỗi trong việc gây thiệt hại phải hoản trả một khoản tiền theo quy định pháp luật”.
Do đó, nếu người lái xe khách này đang trong lúc làm việc mà đâm phải anh của bạn thì thay vì đòi người lái xe, gia đình bạn có thể yêu cầu công ty của người này bồi thường thiệt hại bao gồm các khoản chi phí như trên.

2. Về khởi kiện

Đây là khởi kiện đòi bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng nên căn cứ theo Bộ luật Tố tụng Dân sự 2004, sửa đổi bổ sung năm 2011, thời hiệu khởi kiện là 2 năm kể từ ngày xảy ra sự việc.

Để có  thể kiện, bạn có thể làm đơn khởi kiện (mẫu đơn khởi kiện quy định tại Nghị quyết 05/2012/NQ-HĐTP Hướng dẫn thi hành một số quy định trong Phần thứ hai "Thủ tục giải quyết vụ án tại Toà án cấp sơ thẩm" của Bộ luật Tố tụng dân sự, đã được sửa đổi, bổ sung theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng dân sự) nộp tại tòa án cấp quận huyện nơi thường trú của người gây ra tai bạn và kèm đầy đủ các chứng cứ chứng minh cho việc tai nạn và thiệt hại. Trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ khởi kiện, Thẩm phán được phân công xem xét vụ việc sẽ ra quyết định tiến hành thụ lý, hoặc chuyển đơn khởi kiện cho Tòa án có thẩm quyền hoặc trả lại đơn khởi kiện.

Trân trọng