Câu hỏi: Vào năm 1991 cha tôi có khai phá đất hoang để trồng lúa. Đến năm 1994 thì nhà nước có lấy 1 phần đất cha tôi khai phá để  làm chốt và đã đền bù công khai phá phần còn dư thì trả lại cho cha tôi tiếp tục canh tác. Đến năm 2006 thì cháu cha tôi hỏi mượn để trồng màu và cha tôi đã đồng ý cho mượn với điều kiện chỉ được trồng hoa màu không được trồng cây lâu năm khi nào cha tôi cần thì phải trả lại. Nhưng đến năm 2008 thì bất ngờ cháu của cha tôi thông báo cho cha tôi rằng có cho người khác mượn để trồng hoa màu nhưng khi đòi lại thì người này nhất quyết  không trả cho rằng đây là đất hoang không có chủ nên không trả. Cha tôi cùng cháu của cha tôi đến đòi lại phần đất này thì người đó vẫn tiếp tục không chịu trả và tiếp tục mua dừa về trồng. Cha tôi đã nhiều lần gữi đơn đến UBND yêu cầu giải quyết tranh chấp nhưng cho đến bây giờ vẫn chưa thấy chính quyền trả lời hay có động thái gì đối với việc chanh chấp này. Vậy xin luật sư giải đáp dùm tôi bây giờ cha tôi có thể lấy lại phần đất tranh chấp đó hay không và phải làm gì để được giải quyết tranh chấp. Xin nói thêm là phần đất đó cha tôi chưa có giấy CNQSDĐ. Xin chân thành cảm ơn! Chúc luật sư và công ty luôn thành công trong công việc!

Trả lời: Theo quy định tại Điều 203 Luật đất đai 2013 quy định về thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai:

Tranh chấp đất đai đã được hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã mà không thành thì được giải quyết như sau:

1. Tranh chấp đất đai mà đương sự có Giấy chứng nhận hoặc có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật này và tranh chấp về tài sản gắn liền với đất thì do Tòa án nhân dân giải quyết;

2. Tranh chấp đất đai mà đương sự không có Giấy chứng nhận hoặc không có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật này thì đương sự chỉ được lựa chọn một trong hai hình thức giải quyết tranh chấp đất đai theo quy định sau đây:

a) Nộp đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp tại Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền theo quy định tại khoản 3 Điều này;

b) Khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự;

3. Trường hợp đương sự lựa chọn giải quyết tranh chấp tại Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền thì việc giải quyết tranh chấp đất đai được thực hiện như sau:

a) Trường hợp tranh chấp giữa hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư với nhau thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện giải quyết; nếu không đồng ý với quyết định giải quyết thì có quyền khiếu nại đến Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân theo quy định của pháp luật về tố tụng hành chính;

b) Trường hợp tranh chấp mà một bên tranh chấp là tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giải quyết; nếu không đồng ý với quyết định giải quyết thì có quyền khiếu nại đến Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân theo quy định của pháp luật về tố tụng hành chính
;

Khoản 2 Điều 202 Luật đất đai 2013 cũng quy định:

2. Tranh chấp đất đai mà các bên tranh chấp không hòa giải được thì gửi đơn đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp để hòa giải.

3. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm tổ chức việc hòa giải tranh chấp đất đai tại địa phương mình; trong quá trình tổ chức thực hiện phải phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã và các tổ chức thành viên của Mặt trận, các tổ chức xã hội khác. Thủ tục hòa giải tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân cấp xã được thực hiện trong thời hạn không quá 45 ngày, kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai
.

Như vậy, để bảo vệ quyền lợi của mình, cha bạn cần thu thập các chứng cứ chứng minh về việc đất được cha bạn khai hoang từ năm 1991. Việc chứng minh có thể thông qua giấy tờ xác nhận của cơ quan chính quyền như sổ địa chính, bản đồ, biên lai thuế (nếu có)…giấy xác nhận của những hộ dân xung quanh…Đât đang tranh chấp không có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên cha bạn có thể lựa chọn gửi đơn ra Tòa án nhân dân huyện nơi có đất hoặc UBND huyện. Trước khi gửi đơn lên UBND huyện hoặc lên Tòa án, cha bạn có đơn xin yêu cầu hòa giải tại UBND xã.

Theo thông tin bạn cung cấp, cha bạn đã nộp đơn nhưng chưa được phản hồi giải quyết. Trường hợp này, cha bạn nên có đơn yêu cầu lại, khi nộp đơn cha bạn cần yêu cầu người nhận  phải viết giấy biên nhận. Sau thời gian từ 45 ngay trở lên mà UBND xã  không tiến hành hòa giải,  cha bạn có quyền viết đơn khiếu nại hành chính gửi UBND xã vì không thực hiện nhiệm vụ thuộc thẩm quyền của ủy ban.