Câu hỏi: Trường hợp công ty cũ không trả sổ BHXH thì người lao động có thể yêu cầu hủy sổ BHXH không?

Nội dung yêu cầu tư vấn:
Chào anh, chị ạ. Năm 2017 em gái em có làm việc tại 1 công ty  kí HĐ 1 năm, nhưng khi làm được 7 tháng thì em ấy bị tại nạn gãy xường đòn bên phải, bên gia đình có xin giấy nghỉ bệnh ở bệnh viện và được cấp lần lượt nghỉ được hơn 20 ngày, sau đó thì không cho giấy nghỉ nữa vì không cần thiết lên bệnh viện tái khám nhưng bác sĩ bảo khoảng 3 tháng thì có thể hoạt động nhẹ không làm việc nặng binh thường. Em gái em mới xin nghỉ bên công ty để về quê dưỡng bệnh nhưng công ty không cho nghỉ bảo chỉ được nghỉ thêm tối đa 10 ngày, vì sức khỏe không đảm bảo (em ấy làm bên bộ phận xếp quần áo nên làm chỉ hoạt động 2 tay là chính) nên em gái em đã nghỉ làm tại công ty, công ty cũ không đồng ý cho rút sổ và bắt phạt 1 tháng lương. Giờ em gái em làm việc tại Quảng Ngãi vậy có xin công ty hủy sổ cũ để làm sổ mới được không ạ? Em cảm ơn ạ.

Trả lời: Căn cứ theo quy định tại Khoản 5 Mục I Công văn 3663/BHXH-THU về việc hướng dẫn nghiệp vụ liên quan đến gộp sổ BHXH của người lao động có nhiều sổ thì:

"5. Trường hợp NLĐ cam kết không thừa nhận quá trình tham gia BHXH, BHTN thì phải trình bày rõ trong Đơn đề nghị (mẫu D01-TS). Cán bộ xử lý nghiệp vụ khóa dữ liệu quá trình đóng BHXH, BHTN bằng phương án KB, KT và lập biên bản hủy sổ tại mục “Hủy có nhiều sổ”. Đơn đề nghị của NLĐ có phê duyệt của Ban Giám đốc BHXH quận, huyện hoặc Lãnh đạo phòng Thu BHXH Thành phố để thay thế cho sổ thu hồi. Trường hợp đặc biệt phải phục hồi lại quá trình đã khóa phương án KB, KT, thì chỉ được thực hiện khi có sự phê duyệt (nơi đã khóa dữ liệu trước đây) của Ban Giám đốc BHXH quận, huyện hoặc lãnh đạo phòng chức năng của Thành phố và đúng theo quy trình phục hồi số sổ đã hủy".

Theo đó, nếu em gái bạn không muốn thừa nhận quá trình tham gia BHXH, BHTN tại công ty cũ thì em gái bạn cần phải có Đơn đề nghị không thừa nhận quá trình tham gia đóng BHXH, BHTN và ghi rõ lý do. Trên cơ sở đó, nếu đáp ứng đủ điều kiện thì  cán bộ xử lý nghiệp vụ sẽ tiến hành khóa dữ liệu quá trình đóng BHXH, BHTN bằng phương án KB, KT và lập biên bản hủy sổ tại mục Hủy có nhiều sở và đơn đề nghị của em gái bạn có phê duyệt của Ban Giám đốc BHXH quận, huyện hoặc lãnh đạo phòng Thu BHXH Thành phố để thay thế cho sổ thu hồi.

Trường hợp không thuộc trường hợp được hủy sổ thì bắt buộc em bạn phải quay về công ty cũ để khiếu nại buộc công ty thực hiện việc chốt và trả số. Nếu công ty không thực hiện thì em bạn có quyền khiếu nại tới phòng lao động thương binh và xã hội để giải quyết.

Liên quan tới việc chấm dứt hợp đồng lao động.

Vì trường hợp em bạn chấm dứt hợp đồng lao động khi chưa đáp ứng đủ điều kiện đơn phương chấm dứt hợp đồng theo điều 37 Bộ Luật Lao động nên em bạn phải thực hiện nghĩa vụ của người lao động theo quy định tại Điều 43 Bộ Luật Lao động năm 2012, cụ thể:

"Điều 43. Nghĩa vụ của người lao động khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật

1. Không được trợ cấp thôi việc và phải bồi thường cho người sử dụng lao động nửa tháng tiền lương theo hợp đồng lao động.

2. Nếu vi phạm quy định về thời hạn báo trước thì phải bồi thường cho người sử dụng lao động một khoản tiền tương ứng với tiền lương của người lao động trong những ngày không báo trước.

3. Phải hoàn trả chi phí đào tạo cho người sử dụng lao động theo quy định tại Điều 62 của Bộ luật này".

Về trách nhiệm của người sử dụng lao động

"Điều 47. Trách nhiệm của người sử dụng lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động

1. Ít nhất 15 ngày trước ngày hợp đồng lao động xác định thời hạn hết hạn, người sử dụng lao động phải thông báo bằng văn bản cho người lao động biết thời điểm chấm dứt hợp đồng lao động.

2. Trong thời hạn 07 ngày làm việc, kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản có liên quan đến quyền lợi của mỗi bên; trường hợp đặc biệt, có thể kéo dài nhưng không được quá 30 ngày.

3. Người sử dụng lao động có trách nhiệm hoàn thành thủ tục xác nhận và trả lại sổ bảo hiểm xã hội và những giấy tờ khác mà người sử dụng lao động đã giữ lại của người lao động.

4. Trong trường hợp doanh nghiệp, hợp tác xã bị chấm dứt hoạt động, bị giải thể, phá sản thì tiền lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và các quyền lợi khác của người lao động theo thoả ước lao động tập thể và hợp đồng lao động đã ký kết được ưu tiên thanh toán".

Như vậy, khi em bạn nghỉ việc trong thời hạn 7 ngày làm việc kể từ ngày em bạn chấm dứt hợp đồng lao động thì phía bạn và công ty phải có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản có liên quan đến quyền lợi của mỗi bên bên. Phía công ty phải có trách nhiệm hoàn thành thủ tục xác nhận và trả lại sổ BHXH và những giấy tờ khác cho em bạn. Việc phía công ty cũ giữ lại Sổ BHXH của em bạn là không đúng  với quy định của pháp luật nên để bảo đảm quyền lợi của mình, em bạn có thể khiếu nại lên chính công ty cũ hoặc Phòng lao động thương binh xã hội để yêu cầu phía họ trả lại sổ BHXH cho mình.