Câu hỏi: Luật sư tư vấn về trường hợp đất đã thu hồi sau khi triển khai dự án không dùng tới hộ gia đình thực hiện canh tác trên đó. Nội dung tư vấn như sau:

Xin Chào Quý văn phòng Luật Minh Gia ! Thưa Luật Sư, Hiện nay gia đình tôi đang gặp phải một số khúc mắc về quyền sử dụng đất đai, mong quý văn phòng có thể giải đáp giúp gia đình tôi. Năm 2006, Nhà nước tiến hành dự án xây dựng đập chứa nước ( hoàn thành Năm 2011) Do việc xây đập cần lượng cát lớn, Nhà nước đã quy hoạch thêm khoảng 15 hecta đất ruộng 20 năm gần khu vực đập (có chứa cát) để cung cấp cát xây đập. Sau việc khai thác cát đã tạo nên nhiều ao hồ sâu, bỏ hoang và không được sử dụng. Khoảng năm 2010, gia đình tôi đã trồng Thử cây Sen tại những cái hồ này. Sau 1-2 năm chăm sóc, Gia đình tôi chuyển sang thu hoạch Sen, và chăm sóc Hồ Sen cho đến nay.Ngoài ra, một vài nông dân khác đã lấp một vài hồ cạn để trồng rộng. Nhưng vừa qua, chính quyền Xã  đã xuống yêu cầu thu hồi đất, và tiến hành đấu giá 7 hecta phần đất thuộc xã, và không bồi thường bất cứ điều gì. Trong 7 hecta đó, có 2 hecta là hồ Sen, vì thế gia đình tôi đã kiến nghị lên xã  xin thuê phần 2 hecta này với giá thuê đất canh tác nông nghiệp, nhưng bị bác bỏ. Xã bắc buộc đấu giá thuê luôn cả 7 hecta với mức khởi điểm 1,1 triệu/ha/năm. Tôi xin Hỏi Luật sư: Việc làm của Xã như vậy có đúng hay không? Luật sư có thể đưa ra giải pháp nào giúp chúng tôi có quyền sử dụng phần hồ Sen này,Mong Quý Luật sư có thể Giúp chúng tôi giải đáp khúc mắc này.Xin Chân Thành Cảm Ơn Quý Luật Sư.

Trả lời: Thứ nhất cần phải làm rõ khi tiến hành quy hoạch xây dựng đập chứa nước vào năm 2006 cũng như việc quy hoạch thêm khoảng 15 hecta đất ruộng 20 năm gần khu vực đập (có chứa cát) để cung cấp cát xây đập UBND quận/huyện đã thu hồi đất hay chưa?  Trường hợp đã có quyết định thu hồi mà gia đình bạn sử dụng diện tích đất đó là không hợp pháp. Bởi lẽ, phần diện tích đó không thuộc quyền sử dụng của gia đình bạn, cũng như việc sử dụng đó là tự phát nên không được pháp luật công nhận.

Thứ hai, thẩm quyền thu hồi đất theo quy định tại điều 66 Luật đất đai năm 2013 bao gồm:

Điều 66. Thẩm quyền thu hồi đất

1
. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thu hồi đất trong các trường hợp sau đây:

a) Thu hồi đất đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, trừ trường hợp quy định tại điểm b khoản 2 Điều này;

b) Thu hồi đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn.

2. Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất trong các trường hợp sau đây:

a) Thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư;

b) Thu hồi đất ở của người Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam.

3. Trường hợp trong khu vực thu hồi đất có cả đối tượng quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thu hồi đất hoặc ủy quyền cho Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất.

Theo đó UBND xã, phường không có thẩm quyền thu hồi đất thế nhưng UBND xã có thể thực hiện theo sự phân công của cấp trên có thẩm quyền trong việc thực hiện thu hồi đất. Trong trường hợp của bạn nếu như diện tích đất này đã được thu hồi theo đúng quy định, trình tự của pháp luật thì UBND xã chỉ có thể là yêu cầu các hộ gia đình không thực viện việc tiếp tục sử dụng trái phép đất trên có thể xử phạt hành chính về hành vi này. Còn việc UBND xã thu hồi diện tích thông qua quyết định thu hồi là không đúng theo quy định.

Như vậy bạn cần xác định làm rõ diện tích đất này đã có quyết định thu hồi hay chưa nếu trường hợp đất một phần diện tích đất đã thu hồi mà không sử dụng vào dự án thì căn cứ vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hằng năm mà cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ quyết định cho thuê hoặc sử dụng vào mục đích khác. Vậy nên chỉ khi nhà nước có chủ trương cho thuê lại đất này mà gia đình bạn có nhu cầu thuê lại sẽ làm hồ sơ để cơ quan có thẩm quyền xét duyệt.