Câu hỏi: Em năm nay 31 tuổi và ly hôn được hơn 5 tháng. Khi ly hôn là thuận tình và chồng cũ đồng ý giao em quyền nuôi con trai 4 tuổi và chu cấp mỗi tháng 2 triệu. Nhưng thờ gian gần đây chồng cũ lại liên tục nhắn tin làm phiền và có ý không muốn chu cấp. Giờ anh ta ra yêu cầu là em phải đồng ý cho con trai em cho vợ chồng chị gái em nuôi thì anh ta mới chu cấp và hăm doạ bằng tin nhắn là sẽ kiện em để giành lại quyền nuôi con.

Chào luật sư !Em năm nay 31t và ly hôn được hơn 5 tháng. Khi ly hôn là thuận tình và chồng cũ đồng ý giao em quyền nuôi con trai 4t và chu cấp mỗi tháng 2 triệu. Nhưng thờ gian gần đây chỗng cũ lại liên tục nhắn tin làm phiền và có ý không muốn chu cấp. Giờ anh ta ra yêu sách là em phải đồng ý cho con trai em cho vợ chồng chị gái em nuôi thì anh ta mới chu cấp và hăm doạ bằng tin nhắn là sẽ kiện em để giành lại quyền nuôi con. Em đi làm con trai em đi học và sau giờ học về là có bạn trai của em đón về cho bà ngoại giữ. Gia đình em ở TPHCM và em có công việc ổn định và đang nợ ngân hàng 20tr thời gian trước có vài vấn đề cá nhân nên em không trả đúng hạn trong 2 tháng và giờ mỗi tháng em trả đều đặn. Môi trường gia đình em sinh sống là nhà gần trường học , bệnh viện và con trai em khỏe mạnh. Còn về phía gia đình chồng em ở quê môi trường xung quanh là ao hồ và mương nước, hiện tại gd chồng cũ vẫn nuôi đứa cháu do người anh hai ngoại tình và ly hôn vợ đầu. Cả 2 ông bà đều không đi làm sống dựa vào đồng tiền của mấy anh chị em gửi về. Còn riêng chồng em thì đi làm công nhân ở trọ và công việc không ổn định hay thay đổi công việc anh ta có nhắn tin đe doạ là giành quyền nuôi con mang về cho ba mẹ anh ta ở quê nuôi và có bạn gái có con riêng hơn 9t. Tiền chu cấp không chu cấp đều hàng tháng và những tin nhắn chồng cũ em uy hiếp cũng như hăm dọa về việc từ khi ly hôn cho tới sau ly hôn em vẫn còn lưu giữ và muốn em bỏ quyền nuôi con. Giờ em muốn hỏi luật sư em phải làm gì để giành quyền nuôi con và hạn chế quyền thăm con của chồng cũ? Em xin cảm ơn.

Trả lời: Thứ nhất, việc giành quyền nuôi con sau ly hôn

Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về việc nuôi dưỡng và giáo dục con sau khi ly hôn như sau:

“1. Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.

2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

3. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.”

Như vậy, quyền trực tiếp nuôi con:

– Về nguyên tắc, các bên đương sự (vợ, chồng) có thể tự thỏa thuận với nhau về việc người nào sẽ là người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn và Tòa án sẽ ghi nhận thỏa thuận này trong bản án.

– Trường hợp vợ, chồng không thỏa thuận được việc nuôi con thì Tòa án sẽ quyết định giao quyền trực tiếp nuôi con cho một bên vợ hoặc chồng. Khi xem xét ai sẽ là người sẽ trực tiếp nuôi con sau ly hôn, Tòa án sẽ căn cứ vào nhiều yếu tố với mục đích tìm được người phù hợp để có thể chăm sóc, nuôi dưỡng và đáp ứng một cách tốt nhất cho sự phát triển của đứa trẻ. Trên thực tếTòa án sẽ dựa trên 3 yếu tố sau:

+ Điều kiện về vật chất, bao gồm:
Ăn, ở, sinh hoạt, điều kiện học tập…các yếu tố đó dựa trên thu nhập, tài sản, chỗ ở của cha mẹ. Nhà ở, điều kiện vật chất, thu thập của người vợ hoặc chồng sẽ là một trong các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến việc giành quyền trực tiếp nuôi con khi ly hôn.

+ Điều kiện về tinh thần, bao gồm:
Thời gian chăm sóc, dạy dỗ, giáo dục con; sự yêu thương, tình cảm đối với con từ trước đến nay; điều kiện cho con vui chơi giải trí, nhân cách đạo đức, trình độ học vấn … của cha mẹ. Những “thói hư, tật xấu”, thời gian hạn chế sẽ là một yếu tố gây trở ngại trong việc giành quyền trực tiếp nuôi con.

+ Nguyện vọng của con:
Là việc người con mong muốn được sống với ai (trong trường hợp con từ đủ 7 tuổi trở lên).

Trong trường hợp của chị, sau ly hôn chị được quyền nuôi con và chồng cũ là người chu cấp 2 triệu mỗi tháng. Việc anh ta muốn giành quyền nuôi con với chị phải phụ thuộc vào nhiều yếu tố như chúng tôi đã trình bày trên. Theo như thông tin chị đưa ra, điều kiện hoàn cảnh của chị khá hơn chồng cũ nên nếu có ra tòa, chị có thể đưa ra điều kiện và khả năng tốt nhất của mình để giành quyền nuôi con. Ngoài ra con chị được 4 tuổi nên thường người mẹ sẽ là người được quyền trực tiếp nuôi con sau ly hôn nếu chị có điều kiện tốt hơn chồng cũ.

Thứ hai, về việc hạn chế quyền thăm con của người chồng cũ

Căn cứ Điều 83 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định:

“Điều 83. Nghĩa vụ, quyền của cha, mẹ trực tiếp nuôi con đối với người không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn
1. Cha, mẹ trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu người không trực tiếp nuôi con thực hiện các nghĩa vụ theo quy định tại Điều 82 của Luật này; yêu cầu người không trực tiếp nuôi con cùng các thành viên gia đình tôn trọng quyền được nuôi con của mình.
2. Cha, mẹ trực tiếp nuôi con cùng các thành viên gia đình không được cản trở người không trực tiếp nuôi con trong việc thăm nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con”.
Về vấn đề hạn chế quyền thăm nom con của chồng chị: chồng chị cũng có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà chị không được cản trở, nhưng nếu lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì chị có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom con của chồng cũ theo quy định tại khoản 3 Điều 82 Luật hôn nhân gia đình năm 2014:
“Điều 82. Nghĩa vụ, quyền của cha, mẹ không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn
1. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi.
2. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.
3. Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở.

Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom con của người đó”.
Chị có thể yêu cầu tòa án hạn chế quyền của chồng cũ với con trong các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 85 Luật hôn nhân gia đình năm 2014:
“Điều 85. Hạn chế quyền của cha,mẹ đối với con chưa thành niên
1. Cha, mẹ bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên trong các trường hợp sau đây:
a) Bị kết án về một trong các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con với lỗi cố ý hoặc có hành vi vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con;
b) Phá tán tài sản của con;
c) Có lối sống đồi trụy;
d) Xúi giục, ép buộc con làm những việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội.
2. Căn cứ vào từng trường hợp cụ thể, Tòa án có thể tự mình hoặc theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức quy định tại Điều 86 của Luật này ra quyết định không cho cha, mẹ trông nom, chăm sóc, giáo dục con, quản lý tài sản riêng của con hoặc đại diện theo pháp luật cho con trong thời hạn từ 01 năm đến 05 năm. Tòa án có thể xem xét việc rút ngắn thời hạn này”.