Câu hỏi: Kính chào luật sư! Tôi mới chấm dứt hợp đồng lao động và đang thắc mắc về việc bồi thường chi phí đào tạo. Cụ thể trường hợp của t như sau:  Tôi đang gặp phải trường hợp như sau .Tôi làm việc cho 1 công ty, công ty cho tôi đi đào tạo bên nước ngoài 2 tháng, sau về ký hợp đồng lao động không xác định thời hạn với công ty và có ký một bản cam kết phải làm việc ở đó ít nhất 5 năm, nếu không sẽ phải đền 100 triệu.

Tôi làm đc gần 2 năm thì xin nghỉ, trước khi nghỉ báo trước 45 ngày và có viết đơn lên trên, phòng nhân sự không ký quyết định cho thôi việc. Sau 45 ngày kể từ ngày báo nghỉ tôi mới nghỉ việc.Công ty không trả lương 45 ngày này cho tôi, không trả sổ bảo hiểm cho tôi. Bây giờ công ty ấy kiện tôi ra tòa đòi bồi thường 100 triệu. Như vậy theo luật tôi có phải bồi thường không ? Rất mong nhận được hồi âm từ luật sư!

Trả lời: Thứ nhất, về việc công ty không trả đủ lương và sổ bảo hiểm.

Bộ luật lao động 2012 quy định tại Điều 47 về Trách nhiệm của người sử dụng lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động như sau:

“1. Ít nhất 15 ngày trước ngày hợp đồng lao động xác định thời hạn hết hạn, người sử dụng lao động phải thông báo bằng văn bản cho người lao động biết thời điểm chấm dứt hợp đồng lao động.

2. Trong thời hạn 07 ngày làm việc, kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản có liên quan đến quyền lợi của mỗi bên; trường hợp đặc biệt, có thể kéo dài nhưng không được quá 30 ngày.

3. Người sử dụng lao động có trách nhiệm hoàn thành thủ tục xác nhận và trả lại sổ bảo hiểm xã hội và những giấy tờ khác mà người sử dụng lao động đã giữ lại của người lao động.”

Như vậy, trong thời hạn 7 ngày hoặc có thể kéo dài đến 30 ngày nếu phức tạp, công ty có trách nhiệm hoàn trả đầy đủ tiền lương, giấy tờ và sổ bảo hiểm cho bạn.

Thứ hai, về việc bồi thường chi phí đào tạo khi chấm dứt hợp đồng.

Trường hợp 1:
bạn đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật.

Bộ luật lao động 2012 quy định tại Điều 37 về Quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người lao động như sau:

“1. Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn trong những trường hợp sau đây:

a) Không được bố trí theo đúng công việc, địa điểm làm việc hoặc không được bảo đảm điều kiện làm việc đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động;

b) Không được trả lương đầy đủ hoặc trả lương không đúng thời hạn đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động;

c) Bị ngược đãi, quấy rối tình dục, cưỡng bức lao động;

d) Bản thân hoặc gia đình có hoàn cảnh khó khăn không thể tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động;

đ) Được bầu làm nhiệm vụ chuyên trách ở cơ quan dân cử hoặc được bổ nhiệm giữ chức vụ trong bộ máy nhà nước;

e) Lao động nữ mang thai phải nghỉ việc theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền;

g) Người lao động bị ốm đau, tai nạn đã điều trị 90 ngày liên tục đối với người làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn và một phần tư thời hạn hợp đồng đối với người làm việc theo hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng mà khả năng lao động chưa được hồi phục…”

Như vậy, nếu bạn chấm dứt HĐLĐ không thuộc 1 trong những trường hợp trên thì sẽ thuộc trường hợp đơn phương chấm dứt HĐLĐ trái pháp luật. Theo đó, nghĩa vụ bồi thường của bạn được quy định tại Điều 43. Nghĩa vụ của người lao động khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật

“1. Không được trợ cấp thôi việc và phải bồi thường cho người sử dụng lao động nửa tháng tiền lương theo hợp đồng lao động.

2. Nếu vi phạm quy định về thời hạn báo trước thì phải bồi thường cho người sử dụng lao động một khoản tiền tương ứng với tiền lương của người lao động trong những ngày không báo trước.

3. Phải hoàn trả chi phí đào tạo cho người sử dụng lao động theo quy định tại Điều 62 của Bộ luật này.”

Như vậy, nếu bạn đơn phương chấm dứt hợp đồng trái luật thì bạn sẽ phải bồi thường chi phí đào tạo theo cam kết đã thỏa thuận và quy định tại Điều 62 BLLĐ.

Theo Điều 62 BLLĐ, thì chi phí đào tạo gồm:
“…3. Chi phí đào tạo bao gồm các khoản chi có chứng từ hợp lệ về chi phí trả cho người dạy, tài liệu học tập, trường, lớp, máy, thiết bị, vật liệu thực hành, các chi phí khác hỗ trợ cho người học và tiền lương, tiền đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho người học trong thời gian đi học. Trường hợp người lao động được gửi đi đào tạo ở nước ngoài thì chi phí đào tạo còn bao gồm chi phí đi lại, chi phí sinh hoạt trong thời gian ở nước ngoài.”

Trường hợp 2:
bạn đơn phương chấm dứt hợp đồng đúng luật.

Đơn phương chấm dứt HĐLĐ đúng pháp luật là chấm dứt HĐLĐ thuộc 1 trong những trường hợp quy định tại Điều 37 BLLĐ.

Pháp luật hiện hành không có quy định về việc chấm dứt hợp đồng lao động đúng luật thì có phải bồi thường hay không? Do vậy, để có cơ sở yêu cầu bồi thường chi phí đào tạo thì cần phải căn cứ vào cam kết mà các bên đã thỏa thuận về các trường hợp bồi thường chi phí đào tạo.

Theo đó, nếu trong cam kết giữa bạn và công ty thỏa thuận trong mọi trường hợp chấm dứt HĐLĐ đều phải bồi thường chi phí đào tạo, thì bạn sẽ phải bồi thường chi phí đào tạo theo thảo thuận mà bạn đã cam kết.

Nếu trong cam kết không thỏa thuận về việc đơn phương chấm dứt HĐLĐ cũng phải bồi thường thì phía công ty hoàn toàn không có cơ sở để yêu cầu bạn bồi thường chi phí đào tạo khi chấm dứt hợp đồng.

--------------

Câu hỏi thứ 2 - Bồi thường HĐ du học khi đơn phương chấm dứt

Dạ thưa luật sư. Cho em hỏi một số vấn đề về việc chấm dứt hợp đồng du học. Tháng 6/2016 em có apply học bổng điều dưỡng Aoyama 100% ạ. Trong hợp đồng có viết, 10 triệu đặt cọc sẽ là phí phạt nếu đơn phương chấm dứt hợp đồng. Đồng thời phải chi trả các phí dịch vụ liên quan đến chấm dứt hợp đồng. Đồng thời có thêm một tờ giấy phụ lục đi kèm viết rõ, phí dịch vụ la 0 đồng. Vậy cho em hỏi nếu em đã đậu phỏng vấn nhưng chưa xin Visa, thì e có phải đền bù thiệt hại gì ko ạ? Còn nếu e ko đền bù thì sẽ chịu trach nhiệm hình sự như thế nào. Và bên tập đoàn Aoyama cũng đề nghị e viết đơn xin chấm dứt hợp đồng, em có nên viết không ạ.

Trả lời:
Đối với yêu cầu hỗ trợ của anh/chị chúng tôi tư vấn như sau:

Thỏa thuận đặt cọc nếu đơn phương chấm dứt HĐ thì mất 10 triệu đồng tiền đặt cọc và phải chi trả các chi phí dịch vụ liên quan tới HĐ. Do vậy, nếu hiện nay anh/chị không muốn đi du học và muốn đơn phương chấm dứt HĐ thì mất 10 triệu đồng tiền cọc và chi phí dịch vụ liên quan tới quá trình làm thủ tục. Chi phí này phải được công ty chứng minh trên hóa đơn giấy tờ.

Hiện nay, anh/chị không muốn đi nhưng có thể thỏa thuận với công ty về vấn đề chấm dứt HĐ. Nếu công ty đồng ý thì sẽ thỏa thuận các điều khoản chấm dứt và thanh toán các khoản quyền lợi liên quan. Nếu công ty không đồng ý thì anh/chị phải đơn phương chấm dứt HĐ. Việc viết đơn thể hiện đơn phương chấm dứt HĐ, nên khi nào không thể thỏa thuận được về vấn đề chấm dứt HĐ và các khoản nghĩa vụ tương ứng mà anh/chị vẫn không muốn đi du học thì phải thực hiện đơn phương chấm dứt HĐ bằng cách việt đơn.