Câu hỏi: Kính gửi luật sư, xin cho tôi hỏi vấn đề như sau: Tôi có người dì ruột đã kết hôn và có 5 người con, vào năm 2014, ông bà ngoại tôi có cho riêng dì tôi một miếng đất ở và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 13/08/2014 (giấy chứng nhận QSDĐ chỉ đứng tên một mình dì tôi). Đến ngày 12/09/2014 thì dượng tôi bị bệnh chết (đã khai tử). Nay dì tôi muốn bán miếng đất đó, dì tôi và bên mua đất đến phòng công chứng để làm thủ tục mua bán thì cán bộ phòng công chứng yêu cầu dì tôi phải về Huyện chứng lý lịch của dượng tôi và làm giấy xác nhận cha mẹ chồng của dì tôi  đã chết, đồng thời cung cấp các giấy tờ tùy thân của các con của dì tôi, khi có đủ các giấy tờ đó các con của dì tôi phải cùng đến phòng công chứng để ký tên ủy quyền bán đất. Vậy luật sư cho tôi hỏi phòng công chứng yêu cầu thủ tục như vậy là đúng không? Tại sao cha mẹ cho riêng con gái ruột mà con gái muốn bán phải cần sự đồng ý của chồng(nếu chồng còn sống). Hoặc nếu cha mẹ chồng của dì tôi còn sống thì cũng phải có chữ ký ủy quyền của hai người đó mới bán được đất hay sao? Xin luật sư vui lòng trả lời sớm giúp tôi. Xin cám ơn luật sư.

Trả lời: Nếu vào năm 2014 ông ngoại bạn có mảnh đất (đã được cấp giấy chứng nhận mang tên ông bà) và tặng cho riêng dì bạn qua hợp đồng tặng cho có công chứng/chứng thực. Sau đó người dì đăng ký sang tên riêng dì bạn do vậy mảnh đất này được xác định là tài sản riêng của dì bạn được tặng cho trong thời kỳ hôn nhân. Điều 43 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về tài sản riêng của vợ, chồng như sau:

“
1. Tài sản riêng của vợ, chồng gồm tài sản mà mỗi người có trước khi kết hôn; tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân; tài sản được chia riêng cho vợ, chồng theo quy định tại các điều 38, 39 và 40 của Luật này; tài sản phục vụ nhu cầu thiết yếu của vợ, chồng và tài sản khác mà theo quy định của pháp luật thuộc sở hữu riêng của vợ, chồng.

2. Tài sản được hình thành từ tài sản riêng của vợ, chồng cũng là tài sản riêng của vợ, chồng. Hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng trong thời kỳ hôn nhân được thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều 33 và khoản 1 Điều 40 của Luật này
.”

Như vậy, mảnh đất của dì bạn được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân nên quyền sử dụng mảnh đất là tài sản riêng của dì bạn. Bên cạnh đó, quyền định đoạt tài sản riêng được xác định tại Điều 44 Luật hôn nhân và gia đình 2014 như sau:

“
Điều 44. Chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản riêng

1. Vợ, chồng có quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản riêng của mình; nhập hoặc không nhập tài sản riêng vào tài sản chung
”.

Như vậy, dì bạn có quyền chiếm hữa, sử dụng, định đoạt mảnh đất mà không cần có sự đồng ý của người chồng. Nên việc cán bộ phòng công chứng địa phương bạn yêu cầu dì bạn cung cấp giấy tờ chứng tử liên quan đến bố mẹ chồng của dì bạn, dượng bạn, và yêu cầu các con của dì đến ký tên ủy quyền bán mảnh đất là không có căn cứ. Cán bộ địa chính đang hiểu sai về mảnh đất là tài sản vợ chồng dì bạn tặng cho trong thời kỳ hôn nhân nên xác định là tài sản chung vợ chồng, nên dượng bạn mất đột ngột không để lại di chúc sẽ pháp sinh quan hệ thừa kế theo pháp luật nên phải giải quyết như vậy thì dì bạn mới được bán mảnh đất. Để giải quyết vấn đề này, dì bạn cần đến phòng công chứng đưa ra những giấy tờ chứng minh mảnh đất của dì là được ông ngoại bạn tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân và mảnh đất chưa hề được nhập chung vào khối tài sản chung của hai vợ chồng dì trong thời kỳ hôn nhân.

Lưu ý: Bạn nên kiểm tra lại nguồn gốc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên dì bạn. Nếu nguồn gốc là nhận tặng cho từ bố mẹ và dì bạn không có thỏa thuận nhập vào tài sản chung vợ chồng thì mảnh đất được xác định là tài sản riêng. Tuy nhiên, nếu ông bà chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà để người dì trực tiếp cấp giấy chứng nhận lần đầu theo diện công nhận quyền sử dụng đất trong thời kì hôn nhân (tức là không có giấy tờ, căn cứ thể hiện đất được bố mẹ tặng cho riêng) thì cán bộ tư pháp họ có căn cứ để xác định tài sản này liên quan tới tài sản chung vợ chồng theo quy định của Luật hôn nhân gia đình.