Câu hỏi: Cháu xin chào luật sư: Bố cháu chết mà không để lại di chúc, bố cháu có 2 vợ, vợ cả có 7 người con trong đó có một con nuôi, vợ hai có một người con, cháu là con bà hai. Bố cháu lấy mẹ cháu năm 1980 không có giấy đăng ký kết hôn.

Năm 1995 bố cháu chết không có di chúc, tài sản để lại không có gì,chỉ có 336 m đất do tổ tiên để lại,và 408 m đất ruộng được chia năn 1993. Do chủ chương của nhà nước và tỉnh năm 2005 được bán 360 m đất ruộng để khu công nghiệp vào. Tiền bán ruộng được 14 triệu. Hiện chỉ còn 48 m vuông đất ruộng và 336 m đất ở. Năm 2010 nhà cháu làm nhà trên thửa đất ở,nhà rộng 64m trị giá hơn 200 triệu, mẹ con cháu góp 114 triệu còn lại là bà cả, cũng trong năm đó 2010 bà cả có mua cho cháu 1 xe máy honda wave 110 trị giá 15 triệu, mẹ cháu góp 3 triệu.

Luật sư cho cháu hỏi:

- 336 m vuông đất ở kia giờ được chia theo pháp luật như thế nào, xe máy kia sử lý làm sao.

- Số tiền bán ruộng và số ruộng còn lại 48m chia như thế nào.

Cháu xin cảm ơn, rất mong nhận được sợ trả lời của luật sư.

Trả lời: Chào bạn, Cảm ơn bạn đã tin tưởng gửi câu hỏi đề nghị tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia, với trường hợp của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

ĐIều 623 Bộ luật dân sự 2015 quy định về thời hiệu thừa kế như sau:

“1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:

a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;

b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này.”

Theo thông tin bạn cung cấp, bố bạn mất năm 1995 tính đến năm 2018 là 23 năm. Do đó, căn cứ theo quy định tại ĐIều 623 đã nêu trên thì thời hiệu yêu cầu phân chia di sản thừa kế đối trường hợp này vẫn còn. Những người đồng thừa kế khác vẫn có quyền yêu cầu phân chia di sản thừa kế đối với di sản bố bạn để lại.

Nếu bố bạn mất không để lại di chúc thì phần di sản của bố bạn sẽ được phân chia theo quy định của pháp luật cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất theo quy định.

Điều 651 Bộ luật dân sự 2015 quy định về người thừa kế theo pháp luật như sau:

“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Như vậy, nếu những người đồng thừa kế có phát sinh tranh chấp trong trường hợp này thì phần di sản của bố bạn sẽ được chia đều cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất bao gồm vợ hợp pháp và tất cả các con. Nếu thời điểm bố bạn lấy mẹ bạn (năm 1980), bố bạn đã chấm dứt quan hệ hôn nhân với người vợ thứ nhất thì quan hệ hôn nhân của bố bạn với mẹ bạn là quan hệ hôn nhân thực tế và hợp pháp, được pháp luật công nhân và mẹ bạn có quyền hưởng di sản theo quy định về hàng thừa kế.

Đối với phần căn nhà mẹ con bạn đã xây dựng trên mảnh đất của bố, nếu thời điểm xây dựng các đồng thừa kế khác đồng ý cho mẹ bạn xây dựng nhà thì nay nếu chia tài sản của bố thì mẹ bạn có quyền yêu cầu thanh toán phần tài sản mẹ bạn đã đóng góp.

Đối với chiếc xe máy của bạn, nếu bà cả đã đồng ý mua và tặng cho để bạn đứng tên thì đây được xác định là tài sản của bạn, phần tài sản này sẽ không được dùng để phân chia thừa kế.