Câu hỏi: Xin chào luật sư, Rất mong luật sư tư vấn và giải đáp cho tình huống tranh chấp đất đai:Mẹ tôi có 2 mảnh đất liền kề do bà đứng tên ( 2 sổ đỏ riêng biệt), năm 2010 bà có bán đi 1 mảnh, lúc bán đất mẹ tôi có làm giấy tay hứa cho người mua đất đường đi lại qua phần đất còn lại của nhà tôi rộng tối đa 1,5m nhưng thời điểm đó người mua không làm đường đi do họ có lối đi khác.

Sau 8 năm mẹ tôi đã mất và sổ đỏ được chuyển sang cho Ba tôi đứng tên, người mua đất giờ đây yêu cầu ba tôi trích đất cho làm đường đi như lúc bán đất mẹ tôi có ghi giấy tay vì hiện tại họ muốn có lối đi gần lộ lớn để phân đất ra bán. Ba tôi không đồng ý vì đã 8 năm trôi qua không hề có lối đi đó, Việc họ làm đường đi như vậy có thể mất hơn 1000m vuông đất thổ cư của Ba tôi nhưng phần đất đó vẫn thuộc sổ đỏ Ba tôi-Vậy kính mong luật sư cho tôi hỏi:

1)Trường hợp mẹ tôi làm giấy tay với người mua đất cho họ lối đi như vậy nhưng không có xác nhận của chính quyền địa phương thì giấy tay đó có hiệu lực pháp lý hay không?

2)Hiện người mua đất cũ đang gửi đơn kiện ba tôi ra cơ qua chức năng, vậy trong trường hợp Ba tôi không đồng ý cho thi công đường thì có hợp lý không? và nếu phải cho thi công làm đường thì ba tôi có quyền yêu cầu bồi thường hay không?

Trả lời: Thứ nhất,
về vấn đề phần đất mở đường đi:

Căn cứ theo Điều 467 Bộ luật dân sự 2005 quy định:

Điều 467. Tặng cho bất động sản

1. Tặng cho bất động sản phải được lập thành văn bản có công chứng, chứng thực hoặc phải đăng ký, nếu theo quy định của pháp luật bất động sản phải đăng ký quyền sở hữu.

2. Hợp đồng tặng cho bất động sản có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký; nếu bất động sản không phải đăng ký quyền sở hữu thì hợp đồng tặng cho có hiệu lực kể từ thời điểm chuyển giao tài sản.

Ngoài ra điểm b khoản 1 Điều 129 Luật đất đai 2003 nêu rõ:

Điều 129. Trình tự, thủ tục đăng ký thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất

b) Hồ sơ thừa kế quyền sử dụng đất gồm di chúc hoặc biên bản phân chia thừa kế hoặc bản án, quyết định giải quyết tranh chấp về thừa kế quyền sử dụng đất của Toà án nhân dân đã có hiệu lực pháp luật và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; trường hợp người được nhận thừa kế là người duy nhất thì hồ sơ thừa kế gồm đơn đề nghị và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Hồ sơ tặng cho quyền sử dụng đất gồm văn bản cam kết tặng cho hoặc hợp đồng tặng cho hoặc quyết định của tổ chức tặng cho quyền sử dụng đất và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Văn bản cam kết tặng cho hoặc hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất của hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài phải có chứng thực của Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi có đất hoặc chứng nhận của công chứng nhà nước.

Theo như bạn trình bày thì năm 2010 mẹ bạn có bán một mảnh đất.  Ngoài ra, mẹ bạn còn viết giấy tờ tay ghi nhận nội dung tặng cho người này 1,5m phần đất còn lại của gia đình bạn để mở lối đi nhưng không có công chứng, chứng thực. Do đó, đối chiếu với các quy định trên thì hợp đồng tặng cho này đã bị vô hiệu do vi phạm về hình thức và các bên sẽ phải trao trả cho nhau những gì đã nhận. Như vậy, trong trường hợp này thì gia đình bạn không có trách nhiệm mở 1,5m đường này cho phía người mua đất.

Thứ hai,
về vấn đề thi công xây dựng con đường:

Đối với trường hợp này thì các bên đang xảy ra tranh chấp, chưa xác định được ai là chủ sở hữu hợp pháp đối với phần diện tích 1,5m này nên việc mà người mua đất tự tiến hành xây dựng con đường trên là vi phạm quy định của pháp luật. Người này chỉ có thể thi công sau khi đã tiến hành giải quyết tranh chấp tại Tòa án, do đó, việc bố bạn ngăn cản không cho thi công là hoàn toàn có căn cứ.

Trong trường hợp phía người mua vẫn muốn tiến hành làm con đường này và đã có bản án của Tòa là hợp đồng tặng cho phần đất này vô hiệu , công nhận bố bạn là chủ sở hữu hợp pháp đối với phần diện tích đó thì các bên có thể tiến hành thỏa thuận với nhau về vấn đề bồi thường cho bố bạn khi bố bạn phải cắt đất để mở đường.