Câu hỏi: Luật sư cho hỏi về tranh chấp về việc con kê khai đứng tên đất của bố mẹ như sau: Gia bố mẹ tôi sinh được 4 anh chị em .hai chị và em gái đã đi lấy chồng và ở riêng còn lại tôi và em trai. Năm 1990 bố mẹ tôi có thửa ruộng là 1409m chia làm hai phần bằng nhau dưới diện thừa kế, gia đinh tôi canh tác từ đó đến 2014 không có tranh chấp nhưng đến năm 2015 thì xảy ra tranh chấp.

Năm 20xx, em trai tôi chuyển nhượng cho nhà hang xóm phần đất của em trai tôi và đến năm 2006 tôi cũng chuyển nhượng phần đất của tôi cho người hàng xóm khác và làm đầy đủ thủ tục cấp GCNQSDĐ năm 20xx. Năm 20xx nhà hàng xóm nhận chuyển của em trai tôi đã làm nhà trên phần đất của tôi đã chuyển cho hàng xóm năm 2014 em trai tôi quay lại đòi phần đất mà bố mẹ chia cho tôi và khởi kiện người hàng xóm làm nhà trên thửa đất chủa tôi và đưa ra GCNQSDĐ được cấp từ năm 1996 mà tôi không hề hay biết em trai tôi kê khai từ lúc nào mà đến năm 200x bố tôi mới làm giấy thừa kế cho hai anh em tôi. Xin hỏi luật sư em trai tôi tự đi kê khai mà chưa có sự đồng ý của bố tôi thì có hợp pháp không?

Trả lời: Căn cứ theo Bộ luật Dân sự 2015 quy định về thừa kế như sau:

Điều 611. Thời điểm, địa điểm mở thừa kế

1. Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Trường hợp Tòa án tuyên bố một người là đã chết thì thời điểm mở thừa kế là ngày được xác định tại khoản 2 Điều 71 của Bộ luật này.

…

Điều 612. Di sản

Di sản bao gồm tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác.

Điều 614. Thời điểm phát sinh quyền và nghĩa vụ của người thừa kế

Kể từ thời điểm mở thừa kế, những người thừa kế có các quyền, nghĩa vụ tài sản do người chết để lại.

Pháp luật quy định thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản để lại chết và thời điểm phát sinh quyền của người thừa kế kể từ thời điểm mở thừa kế. Kết hợp thông tin bạn cung cấp:

- Gia đình bạn mảnh đất có diện tích là 1409m thuộc quyền sử dụng chung của bố, mẹ.

- Đến năm 2004 bố bạn làm di chúc, để lại thừa kế cho hai anh em bạn.

- Năm 2000 em trai bạn đã chuyển nhượng mảnh đất cho nhà hàng xóm và có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp năm 1996 mà không ai hay biết.

Nhận thấy, tại thời điểm em trai bạn chuyển quyền sử dụng đất, phần đất vẫn thuộc sở hữu của bố mẹ bạn nên việc kê khai làm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là không đúng quy định của pháp luật về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Theo quy định tại điều 106 của Luật Đất đai 2013 về Đính chính, thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp:

“2. Nhà nước thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp trong các trường hợp sau đây:

d) Giấy chứng nhận đã cấp không đúng thẩm quyền, không đúng đối tượng sử dụng đất, không đúng diện tích đất, không đủ điều kiện được cấp, không đúng mục đích sử dụng đất hoặc thời hạn sử dụng đất hoặc nguồn gốc sử dụng đất theo quy định của pháp luật đất đai, trừ trường hợp người được cấp Giấy chứng nhận đó đã thực hiện chuyển quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo quy định của pháp luật đất đai.

3. Việc thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp đối với trường hợp quy định tại điểm d khoản 2 Điều này do cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất quy định tại Điều 105 của Luật này quyết định sau khi đã có kết luận của cơ quan thanh tra cùng cấp, văn bản có hiệu lực của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về giải quyết tranh chấp đất đai”.

Theo đó, trường hợp này bạn có thể làm đơn đề nghị gửi đến Uỷ ban nhân dân đề nghị xác minh, thu hồi đất hoặc khởi kiện dân sự đòi lại đất ra Tòa án nhân dân quận, huyện nơi có đất.