Câu hỏi: Anh chị tôi có 1 căn nhà cấp 4 tọa lạc trên phần đất của mẹ tôi cho nhưng chủ quyền mẹ tôi đứng tên (mẹ tôi vẫn còn sống). Nhà đó do 2 vợ chồng tự xây cất. Mẹ tôi có 1 mảnh đất chia cho 12 người con mỗi người 3 xào (có di chúc) anh và chị dâu tôi sau khi cưới nhau làm rẩy trên phần đất đó có trồng 1 số cây lâu năm(chôm chôm,măng cut....).Sau khi người chị thứ ba và cô em út vô cất nhà trên phần đất đó thì xảy ra tranh chấp. Chị dâu tôi không đồng ý vì sợ mất đất và 2 người kia sẽ chiếm phần đó nhưng họ chỉ xây dựng trên phần đất mẹ tôi cho không xâm lấn gì của chị dâu và anh tôi. Giờ anh chị tôi ra tòa ly hôn chị dâu tôi đòi chia phần công sức chị đã bỏ ra trồng cây trên mảnh đất đó. Vậy xin hỏi luật sư vậychị dâu tôi đòi hỏi như vậy có đúng không? Việc phân chia nhà và đất như thế nào cho đúng?

Trả lời: Về tài sản chung

“Điều 33. Tài sản chung của vợ chồng

... đã trích dẫn tại phần tư vấn trên”.

Do đó, tài sản chung của 2 vợ chồng bao gồm:

- Căn nhà cấp 4 nằm trên phần đất của mẹ bạn.

- Phần cây trồng là tài sản được tạo lập trên 3 xào đất trong thời kỳ hôn nhân.

Về tài sản riêng

Theo quy định tại điều 43 Luật hôn nhân gia đình 2014 về tài sản riêng vợ, chồng:

"Điều 43. Tài sản riêng của vợ, chồng

.... đã trích dẫn tại phần trên".

Mảnh đất 3 xào mà anh chị được mẹ tặng cho có trước khi 2 vợ chồng anh chị bạn lấy nhau do đó nó sẽ là tài sản riêng được hình thành trước thời kỳ hôn.

Do đó, diện tích 3 xào đất được tặng cho trước thời kỳ hôn nhân là tài sản riêng của anh bạn.

Về nguyên tắc chia tài sản khi ly hôn

Theo quy định tại điều 59 Luật hôn nhân gia đình 2014:

"Điều 59. Nguyên tắc giải quyết tài sản của vợ chồng khi ly hôn

1. Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng theo luật định thì việc giải quyết tài sản do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì theo yêu cầu của vợ, chồng hoặc của hai vợ chồng, Tòa án giải quyết theo quy định tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các điều 60, 61, 62, 63 và 64 của Luật này.

Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận thì việc giải quyết tài sản khi ly hôn được áp dụng theo thỏa thuận đó; nếu thỏa thuận không đầy đủ, rõ ràng thì áp dụng quy định tương ứng tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các điều 60, 61, 62, 63 và 64 của Luật này để giải quyết.

2. Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây:

a) Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;

b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;

c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;

d) Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.

3. Tài sản chung của vợ chồng được chia bằng hiện vật, nếu không chia được bằng hiện vật thì chia theo giá trị; bên nào nhận phần tài sản bằng hiện vật có giá trị lớn hơn phần mình được hưởng thì phải thanh toán cho bên kia phần chênh lệch.

4. Tài sản riêng của vợ, chồng thuộc quyền sở hữu của người đó, trừ trường hợp tài sản riêng đã nhập vào tài sản chung theo quy định của Luật này”.

Vì vậy,

- Phần tài sản chung được chia là: nhà cấp 4 trên diện tích đất của cha mẹ và phần tài sản trên diện tích 3 xào đất được tặng cho (cây trồng). Nguyên tắc chia tài có tính đến công sức đóng góp vào việc tạo lập khối tài sản chung này, nếu không chứng minh được thì tài sản này sẽ được chia đôi. Nếu không thể chia bằng hiện vật thì sẽ được quy ra giá trị để chia. Do đó yêu cầu của chị dâu bạn là hợp lệ.

- Phần tài sản riêng không bị chia là mảnh 3 xào đất do anh trai bạn được tặng cho riêng