Câu hỏi: Luật sư tư vấn trường hợp phân chia di sản thừa kế là mảnh đất mang tên bà ngoại (nhưng bản chất là bố mẹ bỏ tiền mua nhờ bà ngoại đứng tên). Hiện nay bố mẹ đã mất. Những người thừa kế không thỏa thuận được với nhau về việc phân chia di sản. Nội dung cụ thể như sau:

Tôi muốn nhờ Luật sư tư vấn, Bố mẹ tôi có mua một miếng đất nhưng để cho bà ngoại tôi đứng tên (tức mẹ của mẹ tôi), bà ngoại có 4 người con: mẹ tôi là chị cả và có 3 em trai. Từ năm 2003 bà ngoại tôi mất đất đai vẫn chưa sửa lại tên, đến năm 2004 thì mẹ tôi mất và năm 2006 bố mất. Nhà tôi có 3 chị em, tôi là con út và hiện tại các cậu muốn chuyển quyền sử dụng đất đó sang cho tôi thừa hưởng nhưng chị 2 không đồng ý và muốn kiện ra toà. Sổ hộ khẩu hiện tại: chị 3 là chủ hộ.

Trả lời: Do bà ngoại bạn đứng tên trên Giâý chứng nhận quyền sở hữu nên mảnh đất thuộc quyền sở hữu của bà. Phần di sản khi bà mất sẽ bao gồm cả mảnh đất này. Bạn không nêu rõ là khi chết bà bạn có để lại di chúc hay không, nên có hai trường hợp

- Thứ nhất, có di chúc, sẽ chia di sản theo di chúc.

- Thứ hai, bà ngoại bạn không để lại di chúc, Thì sẽ chia di sản theo pháp luật

Chúng tôi xin phân tích trường hợp thứ hai, khi bà bạn không có di chúc để lại:

Theo quy định tại điều 651 Bộ luật dân sự năm 2015 thì những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Thời điểm bà bạn mất, không có thỏa thuận phân chia, nên mảnh đất sẽ được chia cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất còn sống, gồm có mẹ bạn và ba người cậu của bạn.

Thời điểm mẹ bạn mất, Phần tài sản là mảnh đất được hưởng từ di sản của bà ngoại sẽ được chia cho những người hàng thừa kế thứ nhất gồm bố bạn, và 3 chị em bạn.

Thời điểm bố mất thì phần mảnh đất bố bạn được hưởng từ di sản của mẹ bạn được chia đều cho 3 chị em bạn.

Như vậy, hiện tại  mảnh đất gồm các chủ sở hữu sau: 3 người cậu của bạn,bạn và 2 chị của bạn

Do đến nay, các cậu bạn mới muốn chuyển quyền đứng tên mảnh đất này sang cho bạn. Thời điểm mở thừa kế khi bà ngoại bạn mất là năm 2003. Theo điều 623 Bộ Luật dân sự 2015 thời hiệu khởi kiện phân chia di sản thừa kế là 30 năm với bất động sản. Cụ thể:

Điều 623. Thời hiệu thừa kế

1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó.

Do đó bây giờ có tranh chấp thì các cậu và các chị của bạn sẽ thỏa thuận lại về việc phân chia di sản. Trong thoả thuận phân chia di sản, các cậu và chị sẽ tặng cho phần di sản của mình cho bạn theo  khoản 1 Điều 57 Luật công chứng 2014. Nếu chị hai bạn không đồng ý chuyển quyền sử dụng mảnh đất cho bạn thì phần thừa kế mảnh đất vẫn thuộc sở hữu của chị ấy.

Điều 57. Công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản

1. Những người thừa kế theo pháp luật hoặc theo di chúc mà trong di chúc không xác định rõ phần di sản được hưởng của từng người thì có quyền yêu cầu công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản.

Trong văn bản thỏa thuận phân chia di sản, người được hưởng di sản có thể tặng cho toàn bộ hoặc một phần di sản mà mình được hưởng cho người thừa kế khác.