Câu hỏi: Nội dung hỏi: Chào luật sư, tôi muốn hỏi hai người chung sống với nhau như vợ chồng năm 2012 (có làm đám cưới), không có đăng ký kết hôn sinh ra một đứa con năm 2013. Đến năm 2015 hai bên xảy ra mâu thuẫn. Người mẹ đến UBND xã làm khai sinh cho con ngoài giá thú, mang họ mẹ thì UBND xã có quyền làm khai sinh theo yêu cầu của mẹ hay không?Thủ tục ra sao? Xin cảm ơn luật sư.

Trả lời: - Về vấn đề làm giấy khai sinh cho con chị mang họ mẹ:

Căn cứ Khoản 1 Điều 14 Luật hôn nhân và gia đình quy định về việc giải quyết hậu quả của việc nam, nữ chung sống với nhau như vợ, chồng mà không đăng ký kết hôn

1. Nam, nữ có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật này chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng. Quyền, nghĩa vụ đối với con, tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng giữa các bên được giải quyết theo quy định tại Điều 15 và Điều 16 của Luật này.

Theo quy định của pháp luật thì con ngoài giá thú là con của cha mẹ không kết hôn theo luật định, nghĩa là trước pháp luật thì cha mẹ của người đó không phải là vợ chồng.  Trong yêu cầu của chị có đề cập tới việc hai người đó chung sống với nhau như vợ chồng từ năm 2012 có làm đám cưới và tới năm 2013 có 1 đứa con; tuy nhiên, căn cứ theo quy định pháp luật nêu trên thì khi đó sẽ không phát sinh quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.

Cho nên, đứa con trong trường hợp này sẽ được xác định là con ngoài giá thú và người mẹ có thể tới Uỷ ban nhân dân để làm khai sinh cho con mang họ mẹ.

- Về thủ tục:

Căn cứ vào Điều 16 Luật hộ tịch 2014 quy định về thủ tục đăng ký khai sinh thì người mẹ cần làm những thủ tục sau:

Bước 1: Nộp tờ khai theo mẫu quy định và giấy chứng sinh, hộ khẩu cho cơ quan đăng ký hộ tịch. Trường hợp không có giấy chứng sinh thì nộp văn bản của người làm chứng xác nhận về việc sinh; nếu không có người làm chứng thì phải có giấy cam đoan về việc sinh;

Bước 2: Ngay sau khi nhận đủ giấy tờ theo quy định tại khoản 1 Điều này, nếu thấy thông tin khai sinh đầy đủ và phù hợp, công chức tư pháp - hộ tịch ghi nội dung khai sinh theo quy định của pháp luật; cập nhật vào Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để lấy Số định danh cá nhân.

Công chức tư pháp - hộ tịch và người đi đăng ký khai sinh cùng ký tên vào Sổ hộ tịch. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cấp Giấy khai sinh cho người được đăng ký khai sinh.

Ngoài ra, căn cứ vào  Khoản 3 Điều 15 của Nghị định 158/2013/NĐ-CP quy định về đăng ký và quản lý hộ tịch thì có quy định về trường hợp làm giấy khai sinh cho con ngoài giá thú như sau:

3. Trong trường hợp khai sinh cho con ngoài giá thú, nếu không xác định được người cha, thì phần ghi về người cha trong Sổ đăng ký khai sinh và Giấy khai sinh để trống. Nếu vào thời điểm đăng ký khai sinh có người nhận con, thì Ủy ban nhân dân cấp xã kết hợp giải quyết việc nhận con và đăng ký khai sinh.

Khi điền giấy khai sinh thì chị cần chú ý trong trường hợp của người mẹ khi đi đăng ký giấy khai sinh cho con ngoài giá thù mà muốn cho con mang họ mẹ thì phần ghi về người cha trong Sổ đăng ký khai sinh và Giấy khai sinh sẽ để trống.

Tuy nhiên, theo quy định tại Điều 15 Luật hộ tịch thì sau 60 ngày kể từ ngày sinh con thì phải đi đăng ký khai sinh cho con, thế nhưng trong trường hợp này, đứa bé được sinh vào năm 2013 nhưng cho tới năm 2015 vợ chồng có mâu thuẫn thì mới nhắc tới việc đi làm giấy khai sinh cho con. Cho nên, trong cột ghi chú của Sổ đăng ký khai sinh phải ghi rõ " Đăng ký quá hạn" và ngoài ra thì căn cứ vào nghị định 110/2013/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vự bổ trợ tư pháp, hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã thì khi đi làm giấy khai sinh cho con vào năm 2015 thì người mẹ sẽ bị cảnh cáo vì là người đăng ký khai sinh cho con nhưng không thực hiện việc đăng ký đúng thời hạn quy định.