Câu hỏi: Cách đây ba năm, tôi có đứng ra mượn tiền giúp một người bạn. Người cho vay là người quen của tôi nên tôi đứng ra kí tên giấy nợ. Người bạn của tôi vẫn trả lãi đầy đủ cho người cho vay.

Nhưng cách đây vài tháng, bên vay tiền bị phá sản nên không có khả năng trả lãi. Tôi đã sắp xếp để 2 bên gặp mặt nhau để dàn xếp cách trả món tiền đã vay. Bên người mượn có thiện trí để người cho vay lấy đất để trừ nợ nhưng do miếng đất bị mất sổ đỏ nên bên cho vay không đồng ý. Sau đó, người mượn tiền đã tiếp tục đưa ra cách giải quyết là trả góp mỗi tháng 2 triệu nhưng chỉ thoả thuận miệng không có giấy tờ. Mỗi tháng lấy tiền thì kí xác nhận. Sự việc này có sự chứng kiến của một người khác và tôi có ghi âm lại bằng chứng là người đó có mặt và chứng kiến sự việc đó. Đến nay đã trả được 7 tháng. Nhưng đột nhiên bên vay tiền lại muốn đòi lại toàn bộ số tiền. Bên cho mượn tiền có nhờ một người nữa đứng ra đòi nợ. Người này là cán bộ tài nguyên môi trường của nhà nước. Họ đe doạ sao chép giấy nợ để đem về quê cha mẹ tôi để làm họ mất mặt. Ngoài ra họ còn đến tận nhà để bắt tôi kí tên vào giấy cam đoan để trả nợ. Họ đã có những lời lẽ hù dạo và xúc phạm tôi nhưng tôi không ghi âm lại được. Luật sư giúp tôi tư vấn nếu sự việc này đưa ra toà thì sẽ được xử lí như thế nào? Tôi muốn kiện họ tội đe doạ thì cần những bằng chứng gì? Những lời lẽ và hành động như thế nào được xem là đe doạ người khác.

Trả lời: Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đề nghị tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia, trường hợp của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

1. Về file ghi âm đổi với hợp đồng vay tiền:

Thứ nhất, nếu cuộn băng ghi âm được coi là chứng cứ:

Băng ghi âm được coi là chứng cứ nếu như người cung cấp được tài liệu để chứng minh việc thu thập đúng theo thủ tục quy định tại điều 95 Bộ luật tố tụng dân sự 2015:

“2. Các tài liệu nghe được, nhìn được được coi là chứng cứ nếu được xuất trình kèm theo văn bản xác nhận xuất xứ của tài liệu đó hoặc văn bản về sự việc liên quan tới việc thu âm, thu hình đó.

...

5. Lời khai của đương sự, lời khai của người làm chứng được coi là chứng cứ nếu được ghi bằng văn bản, băng ghi âm, đĩa ghi âm, băng ghi hình, đĩa ghi hình, thiết bị khác chứa âm thanh, hình ảnh theo quy định tại khoản 2 Điều này hoặc khai bằng lời tại phiên tòa.”

Do đó, để chứng minh anh cần có văn bản trình bày về xuất xứ của băng ghi âm về thời điểm ghi âm, địa điểm ghi âm, có sự xác nhận của người có giọng nói trong băng ghi âm, người làm chứng,.…Nếu như băng ghi âm có đầy đủ căn cứ vào được Tòa án công nhận theo quy định trên thì khi đó có thể chứng minh được người vay tiền là bạn anh. Khi đó, người có nghĩa vụ thanh toán số tiền này là bạn anh, anh không nghĩa vụ với khoản vay này của bạn anh.

Ngoài ra, nếu trong cuộc băng ghi âm mà anh ghi lại được có thể hiện nội dung người vay tiền là bạn anh chứ không phải là anh và hai bên đã có thỏa thuận về phương thức giao nhận tiền hàng tháng (mỗi tháng 2 triệu) thì khi giải quyết tranh chấp Tòa án sẽ tôn trọng thỏa thuận dân sự giữa 2 bên. Vì vậy, người cho vay tiền không có quyền đòi nợ ngay tại 1 thời điểm nếu bên vay tiền không đồng ý.

Thứ hai, nếu cuộn băng ghi âm không được coi là chứng cứ:

Khi băng ghi âm không được coi là chứng cứ (do không chứng minh được việc ghi thu thập chứng cứ hợp pháp theo phân tích trên), việc vay nợ hoàn toàn được thể hiện trên hợp đồng ký kết giữa 2 bên. Vì anh là người ký tên trên hợp đồng nên anh sẽ là một bên chủ thể của hợp đồng vay nợ và có nghĩa vụ trả nợ (mặc dù thực tế bạn anh là người vay). Khi này nếu có tranh chấp, Tòa án sẽ yêu cầu anh là người trực tiếp trả nợ.

2. Về việc bên cho vay nợ có hành vi ép buộc anh trả nợ

Về vấn đề người cho vay nợ có những hành vi đe dọa, ép buộc anh trả nợ cho họ nếu như anh có băng ghi âm cũng như có người làm chứng về những hành vi trên thì anh có quyền thu thập chứng cứ gửi đến cơ quan công an để tố cáo về hành vi này. Khi đó, tùy theo mức độ mà người kia có thể phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại căn cứ tại Bộ luật dân sự:

“Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại

1. Người nào do lỗi cố ý hoặc lỗi vô ý xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của cá nhân, xâm phạm danh dự, uy tín, tài sản của pháp nhân hoặc chủ thể khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường.

2. Trong trường hợp pháp luật quy định người gây thiệt hại phải bồi thường cả trong trường hợp không có lỗi thì áp dụng quy định đó”.

Hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Bộ luật hình sự về hành vi làm nhục người khác nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm:

“Tội làm nhục người khác

1. Người nào xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác, thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến hai năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến hai năm.

...”.