Câu hỏi: Kính chào quý công ty! Tôi có vấn đề cần được giúp đỡ về tranh chấp đất đai, rất mong nhận được sự tư vấn từ quý công ty. Tôi trân trọng cảm ơn! Sự việc như sau:

Năm 1986 gia đình Tôi có mua một thửa đất để ở, đến năm 2008 được Nhà nước cấp quyền sử dụng đất. Trên sơ đồ bìa đỏ ghi rõ lối đi. Trong ngõ nhà Tôi hiện tại có 9 hộ. Năm 2011 gia đình Tôi có bán 1 phần đất cho 1 hộ khác là A, đã làm thủ tục mua bán và hộ A cũng đã được cấp quyền sử dụng đất. Nhưng khi A làm nhà thì nhà đầu tiên gây cản trở, cản phá và không cho vận chuyển vật liệu qua để xây nhà. Họ bảo rằng từ ngoài đường vào đến nhà họ là ngõ của họ, và họ bắt nộp 100 triệu thì họ mới cho A đi trên ngõ đấy và cho làm nhà. Gia đình Tôi và A đã nhiều lần gặp gia đình đó nói chuyện và thỏa thuận để đi trên ngõ đi chung đấy. Nhưng nhà đầu tiên của ngõ đấy vẫn không đồng ý. Đã có lời qua tiếng lại xích mích giữa 2 gia đình. Khi mẹ chồng đi qua nhà đấy, khi Mẹ Tôi đứng ngoài cửa nói chuyện với ông chủ nhà đấy. Thì con gái của ông ta xông ra đánh cả Mẹ Chồng và Con gái Tôi. Mẹ Tôi thì không bị thương tích gì nặng, nhưng con gái Tôi vì quá hoảng sợ nên đang bị hoảng loạn tâm lý.Vậy Tôi xin hỏi: - Nhà đầu tiên của ngõ  đấy là đã vi phạm những gì theo pháp luật Việt Nam? Tôi muốn làm đơn kiện gia đình và con gái của gia đình đấy thì Tôi cần làm những thủ tục gì? Cần những bằng chứng gì và nộp đơn cho cơ quan nào?Rất mong nhận được sự tư vấn giúp đỡ của quý công ty trong thời gian nhanh nhất. Tôi trân trọng cảm ơn! Kính chúc công ty ngày càng phát triển!

Trả lời: Thứ nhất, về tranh chấp lối đi chung

Căn cứ Điều 254 Bộ luật dân sự 2015 quy định về lối đi qua:

Điều 254. Quyền về lối đi qua

1. Chủ sở hữu có bất động sản bị vây bọc bởi các bất động sản của các chủ sở hữu khác mà không có hoặc không đủ lối đi ra đường công cộng, có quyền yêu cầu chủ sở hữu bất động sản vây bọc dành cho mình một lối đi hợp lý trên phần đất của họ.

Lối đi được mở trên bất động sản liền kề nào mà được coi là thuận tiện và hợp lý nhất, có tính đến đặc điểm cụ thể của địa điểm, lợi ích của bất động sản bị vây bọc và thiệt hại gây ra là ít nhất cho bất động sản có mở lối đi.

Chủ sở hữu bất động sản hưởng quyền về lối đi qua phải đền bù cho chủ sở hữu bất động sản chịu hưởng quyền, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Vị trí, giới hạn chiều dài, chiều rộng, chiều cao của lối đi do các bên thỏa thuận, bảo đảm thuận tiện cho việc đi lại và ít gây phiền hà cho các bên; nếu có tranh chấp về lối đi thì có quyền yêu cầu Tòa án, cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác xác định.

3. Trường hợp bất động sản được chia thành nhiều phần cho các chủ sở hữu, chủ sử dụng khác nhau thì khi chia phải dành lối đi cần thiết cho người phía trong theo quy định tại khoản 2 Điều này mà không có đền bù.

Như vậy nếu gia đình đầu tiên yêu cầu phía bạn và anh A trả cho họ 100 triệu mới được đi qua thì cần phải xem xét diện tích lối đi chung đó thuộc sở hữu của ai?

- Diện tích đó thuộc quyền sở hữu của bên gia đình đầu tiên và họ có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất  thể hiện rõ trong giấy tờ này thì phía gia đình họ mới có căn cứ có thể yêu cầu bạn và anh A trả số tiền đó, bởi lẽ theo quy định trên thì nếu bạn và anh A muốn đi qua phần đất của họ thì phải đền bù cho họ một lợi ích vật chất nhất định.

- Ngược lại, nếu lối đi đó thuộc sở hữu chung được các hộ gia đình thỏa thuận cắt phần đất của mình ra góp vào mở lối đi chung thì sẽ không đặt ra vấn đề bồi thường ở đây.

Nếu gia đình hàng xóm không chấp nhận cho gia đình anh A sử dụng thì để được tiếp tục sử dụng lối đi này, bạn hãy nhờ UBND cấp cơ sở can thiệp bằng việc hòa giải giữa hai bên. Khi UBND cấp cơ sở hòa giải không thành thì việc tranh chấp lối đi sẽ do TAND nơi có bất động sản giải quyết.

Thứ hai, về vấn đề đánh mẹ chồng và con gái bạn

Theo như bạn trình bày thì người hàng xóm đó thì con gái của người hàng xóm đã xông vào đánh mẹ và con gái bạn, thương tích không nặng nhưng con bạn đã bị ảnh hưởng về tâm lý. Trong trường hợp này bạn có thể tố cáo hành vi của con gái hàng xóm đó đến cơ quan công an xã, phường để họ giải quyết:

Nếu như chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ bị xử phạt vi phạm hình chính theo quy định tại điểm a Khoản 2 Điều 5 Nghị định 167/2013/NĐ-CP:

"Điều 5. Vi phạm quy định về trật tự công cộng

2. Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:

a) Đánh nhau hoặc xúi giục người khác đánh nhau";

Đối với trường hợp con gái bạn bị sang chấn tâm lý thì bạn có thể khởi kiện để yêu cầu phía gia đình người hàng xóm bồi thường do sức khỏe bị xâm phạm theo điều 590 BLDS 2015:

Điều 590. Thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm

1. Thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm bao gồm:

a) Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại;

b) Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị thiệt hại; nếu thu nhập thực tế của người bị thiệt hại không ổn định và không thể xác định được thì áp dụng mức thu nhập trung bình của lao động cùng loại;

c) Chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc người bị thiệt hại trong thời gian điều trị; nếu người bị thiệt hại mất khả năng lao động và cần phải có người thường xuyên chăm sóc thì thiệt hại bao gồm cả chi phí hợp lý cho việc chăm sóc người bị thiệt hại;

d) Thiệt hại khác do luật quy định.

2. Người chịu trách nhiệm bồi thường trong trường hợp sức khỏe của người khác bị xâm phạm phải bồi thường thiệt hại theo quy định tại khoản 1 Điều này và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần mà người đó gánh chịu. Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa cho một người có sức khỏe bị xâm phạm không quá năm mươi lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định.

Như vậy, bạn có thể khởi kiện ra Tòa án để yêu cầu phía bên kia bồi thường cho mình, chứng cứ cần nộp cho tòa bao gồm giấy giám định sức khỏe của con bạn, chi phí mua thuốc hoặc chữa trị,...