Câu hỏi: Luật sư tư vấn về vấn đề xác định tài sản riên, tài sản chung của vợ chồng và chia tài sản  chung khi ly hôn. Nội dung tư vấn như sau:

Nội dung câu
hỏi
:
Tôi có một vấn đề muốn nhờ luật sư tư vấn như sau: Tôi kết hôn năm 2013 hiện vẫn sống chung với bố mẹ chồng, nay bố mẹ chồng cho vợ chồng tôi một miếng đất để xây nhà ở riêng, tuy nhiên khi sang tên cấp sổ đỏ thì chỉ cho một mình chồng tôi đứng tên (theo kiểu cho con trai). Nay vợ chồng tôi chuẩn bị xây nhà với kiến trúc tầng trệt xây 6 phòng trọ, lầu 1 để vợ chồng và con gái ở với tổng chi phí dự kiến 1 tỷ, trong đó số tiền 2 vợ chồng tích cóp sau kết hôn 300 triệu, dự kiến vay mượn mẹ, anh, chị nhà vợ khoảng 200 triệu, số tiền còn lại sẽ vay ngân hàng bằng cách cắm sổ đỏ miếng đất bố mẹ chồng cho hoặc mượn sổ đỏ mẹ vợ để vay ngân hàng số tiền 500 triệu còn lại. Tiền trả nợ sẽ được tiết kiệm hàng tháng từ lương 2 vợ chồng ( lương tôi 9 triệu/ tháng, lương chồng 10 triệu/ tháng, 2 chúng tôi cùng làm chung công ty, công ty quy mô nhỏ nên trả tiền mặt trực tiếp ký tên lĩnh lương) và khoản tiền 15 triệu từ thu tiền nhà trọ.  Chúng tôi có 1 con gái 3 tuổi, cuộc sống cũng thường xuyên cãi nhau, chồng cũng có tính đào hoa, nhiều lần chúng tôi cũng đòi ly dị, nhưng hiện tại vẫn sống vì con cái và gia đình 2 bên.

Vậy xin hỏi quý luật sư nếu sau này chúng tôi xảy ra ly hôn thì tôi là vợ có được phần chia tài sản không ? Quyền sở hữu mảnh đất đó chồng tôi đứng tên do bố mẹ chồng cho chồng tôi sau kết hôn, vậy khi ly hôn tôi có được phân chia tài sản cùng chồng góp tiền xây nhà không? Tôi cần chuẩn bị những điều gì để sau này không gây bất lợi cho việc chứng minh tôi có đóng góp tài sản cho việc xây nhà mà không phải ra đi tay trắng sau ly hôn.

Trả lời: Thứ nhất,  xác định tài sản chung của vợ chồng

Điều  33 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định:

"
Điều 33. Tài sản chung của vợ chồng

1. Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.

Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng có được sau khi kết hôn là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp vợ hoặc chồng được thừa kế riêng, được tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng.

2. Tài sản chung của vợ chồng thuộc sở hữu chung hợp nhất, được dùng để bảo đảm nhu cầu của gia đình, thực hiện nghĩa vụ chung của vợ chồng.

3. Trong trường hợp không có căn cứ để chứng minh tài sản mà vợ, chồng đang có tranh chấp là tài sản riêng của mỗi bên thì tài sản đó được coi là tài sản chung
."

Như vậy, trong trường hợp của bạn tài sản của gia đình gồm có quyền sử dụng đất, công trình nhà ở và tài sản khác gắn liền trên đất. Tuy nhiên, vì quyền sử dụng đất là do bố mẹ chồng cho riêng chông bạn nên đây là tài sản riêng không mang ra để phân chia khi ly hôn. Đối với căn nhà và những tài sản khác trên đất của hai vợ chồng bạn tạo lập nên trong thời kỳ hôn nhân của 2 vợ chồng từ những thu nhập hợp pháp của hai người nên đây được coi là tài sản chung của vợ chồng. Do đó, khi ly hôn những tài sản trên chia theo thỏa thuận, nếu thỏa thuận không được thì chia đôi theo Khoản 2 Điều 59
Luật hôn nhân và gia đình 2014 như sau:

"
Điều 59. Nguyên tắc giải quyết tài sản của vợ chồng khi ly hôn

1.
Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng theo luật định thì việc giải quyết tài sản do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì theo yêu cầu của vợ, chồng hoặc của hai vợ chồng, Tòa án giải quyết theo quy định tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các điều 60, 61, 62, 63 và 64 của Luật này.

Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận thì việc giải quyết tài sản khi ly hôn được áp dụng theo thỏa thuận đó; nếu thỏa thuận không đầy đủ, rõ ràng thì áp dụng quy định tương ứng tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các điều 60, 61, 62, 63 và 64 của Luật này để giải quyết.

2. Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây:

a) Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;

b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;

c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;

d) Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.

3. Tài sản chung của vợ chồng được chia bằng hiện vật, nếu không chia được bằng hiện vật thì chia theo giá trị; bên nào nhận phần tài sản bằng hiện vật có giá trị lớn hơn phần mình được hưởng thì phải thanh toán cho bên kia phần chênh lệch.

4. Tài sản riêng của vợ, chồng thuộc quyền sở hữu của người đó, trừ trường hợp tài sản riêng đã nhập vào tài sản chung theo quy định của Luật này.

Trong trường hợp có sự sáp nhập, trộn lẫn giữa tài sản riêng với tài sản chung mà vợ, chồng có yêu cầu về chia tài sản thì được thanh toán phần giá trị tài sản của mình đóng góp vào khối tài sản đó, trừ trường hợp vợ chồng có thỏa thuận khác
. "