Câu hỏi: Người sử dụng đất bị hạn chế quyền như thế nào trong trường hợp bị thu hồi đất? Sau khi có giấy phép xây dựng, người sử dụng đất có thể xây dựng công trình tạm hay tiếp tục canh tác trên phần đất đó không? Luật Minh Gia tư vấn như sau:

Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai.

1. Đất bị thu hồi có được xây dựng công trình tạm trên đất không?

Hỏi:
Hiện tại tôi đang thắc mắc vấn đề như sau: Nhà chồng tôi có khu đất đang nằm trong diện quy hoạch (đất phi nông nghiệp) hiện giờ vợ chồng tôi muốn làm nhà tôn (nhà tạm bợ) để ở có được không ạ. Chồng tôi có làm  đơn  xin phép để làm nhưng khi lên UBND thành phố Đà Lạt thì được trả lời là không thể làm, vì trong hồ sơ khu đất nhà chồng em đã có quyết định thu hồi. Em xin được tư vấn từ quý Công ty. Em xin chân thành cảm ơn!

Trả lời: Căn cứ thông tin bạn cung cấp, thửa đất bạn đang sử dụng thuộc diện quy hoạch và đã có quyết định thu hồi đất. Hiện nay, bạn đang có nhu cầu xây dựng tạm trên thửa đất của mình. Do đó, để được cấp giấy phép xây dựng tạm, công trình xây dựng của bạn cần thuộc Điều 131 Luật Xây dựng năm 2014, sửa đổi, bổ sung năm 2020:

“Điều 131. Xây dựng công trình tạm

1. Công trình xây dựng tạm là công trình được xây dựng có thời hạn phục vụ các mục đích sau:

a) Thi công xây dựng công trình chính;

b) Sử dụng cho việc tổ chức các sự kiện hoặc hoạt động khác trong thời gian quy định tại khoản 2 Điều này.

2. Đối với công trình quy định tại điểm b khoản 1 Điều này phải được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc Ủy ban nhân dân cấp huyện chấp thuận về địa điểm, quy mô xây dựng công trình và thời gian tồn tại của công trình tạm.

...”

Từ quy định nêu trên, để được cấp giấy phép xây dựng tạm, bạn cần chứng minh công trình xây dựng nhà tôn của bạn là công trình phục vụ thi công công trình chính hoặc sử dụng cho việc tổ chức các sự kiện, hoạt động khác trong thời hạn cơ quan Nhà nước cho phép. Trường hợp bạn không chứng minh được mục đích của công trình xây dựng tạm theo quy định của pháp luật thì không có căn cứ để cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng tạm cho gia đình bạn.

2. Đất đã thu hồi nhưng vẫn canh tác có được công nhận quyền sử dụng đất

Hỏi:
Gia đình tôi được cấp một mảnh đất 1.900m2 năm 1984, bao gồm 750m thổ cư, 400m đất mộ, còn lại là đất màu tạm giao (Theo sổ đăng ký ruộng đất tại UBND phường). Năm 1990 gia đình tôi được giao đất khoảng 600m2 ở nơi khác và tôi chuyển đi, nhưng tôi vẫn sử dụng mảnh đất cũ để sản xuất liên tục và không bị thu hồi chỗ cũ. Sau đó gia đình tôi tiếp tục sử dụng thêm vài năm. Năm 1995, gia đình tôi được giao 4.200m2 đất nông nghiệp nên không tiếp tục sử dụng phần đất cũ và UBND phường đã thu lại phần đất này để quản lý. Hiện nay, địa phương có chính sách cấp sổ đỏ, tôi được biết nếu có hồ sơ giao đất trước năm 1993 thì được cấp sổ đỏ. Nhưng khi làm hồ sơ cấp sổ đỏ thì ủy ban huyện từ chối với lý do phần đất này đã thu hồi lại cho xã quản lý, không cấp sổ cho tôi. Vậy có đúng không?

Trả lời tư vấn:
Chào bạn! Cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi đề nghị tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia, trường hợp của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

Căn cứ thông tin bạn cung cấp, bạn đang muốn cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với phần đất 1.900m2 gia đình bạn sử dụng năm 1984. Do đó, để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bạn cần đáp ứng đủ điều kiện theo quy định tại Điều 100 Luật Đất đai năm 2013 như sau:

“Điều 100. Cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất cho hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư đang sử dụng đất có giấy tờ về quyền sử dụng đất

1. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định mà có một trong các loại giấy tờ sau đây thì được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất và không phải nộp tiền sử dụng đất:

a) Những giấy tờ về quyền được sử dụng đất trước ngày 15 tháng 10 năm 1993 do cơ quan có thẩm quyền cấp trong quá trình thực hiện chính sách đất đai của Nhà nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam;

b) Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm thời được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp hoặc có tên trong Sổ đăng ký ruộng đất, Sổ địa chính trước ngày 15 tháng 10 năm 1993;

…”

Như vậy, đối chiếu thông tin bạn cung cấp, nếu trong tổng diện tích 1.900m2 hộ gia đình khai hoang bạn vẫn sử dụng ổn định, lâu dài thì bạn có thể yêu cầu cơ quan Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất. Trường hợp sau năm 1995 khi bạn được giao phần đất mới bạn không tiếp tục sử dụng đất và hiện nay phần đất đó thuộc sự quản lý của cơ quan Nhà nước thì không có cơ sở cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho gia đình bạn.