Câu hỏi: Thưa luật sư. Năm 2002 nhà nước có chuyển đổi vùng ruộng chũng không cấy được lúa sang mô hình VAC tức là vườn cây ao cá và truồng trại.

Do nhu cầu nên em có xây nhà cấp 4 từ năm 2004 trên phần đất chuyển đổi để sinh sống và làm ăn tại đó. Gần đây em có nhận đuợc giấy yêu cầu tháo dỡ nhà cấp bốn lợp ngói từ chính quyền xã. Xã em có 165 hộ đang rơi vào tình trạng như em. Mọi người rất là hoang mang. Luật sư cho em hỏi thay vì phải phá bỏ thì các hộ như em có thể mua diện tích đất đã xây nhà đó không ạ. Em xin cảm ơn!

Trả lời: Việc
anh/chị
xây nhà trên diện tích đất có mô hình VAC mà chưa được sự cho phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì được xác định là việc tự ý chuyển mục đích sử dụng đất mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép chuyển mục đích. Hành vi này sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 102/2014/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, cụ thể:

"
Điều 8. Chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp không phải là đất trồng lúa, đất rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụng mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép

...

2. Chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp không phải là đất trồng lúa, đất rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụng sang đất phi nông nghiệp thì hình thức và mức xử phạt như sau:

a) Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng nếu diện tích đất chuyển mục đích trái phép dưới 0,5 héc ta;

...

3. Biện pháp khắc phục hậu quả:

a) Buộc khôi phục lại tình trạng của đất trước khi vi phạm đối với hành vi quy định tại Khoản 1 và Khoản 2 Điều này;

b) Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm quy định tại Khoản 1 và Khoản 2 Điều này.

Như vậy, mức phạt cụ thể sẽ căn cứ vào diện tích đất mà gia đình
anh/chị
tự ý chuyển mục đích sử dụng đất. Tuy nhiên, đến thời điểm này có bị xử phạt vi phạm hành chính hay không sẽ phụ thuộc vào thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính. Theo quy định tại Điều 6 Luật xử lý vi phạm hành chính 2012:

"
Điều 6. Thời hiệu xử lý vi phạm hành chính

1. Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính được quy định như sau:

a) Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính là
01 năm
, trừ các trường hợp sau:

Vi phạm hành chính về kế toán; thủ tục thuế; phí, lệ phí; ... Vi phạm hành chính là hành vi trốn thuế, gian lận thuế, nộp chậm tiền thuế, khai thiếu nghĩa vụ thuế thì thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về thuế;

b) Thời điểm để tính thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính quy định tại điểm a khoản 1 Điều này được quy định như sau:

Đối với vi phạm hành chính đã kết thúc thì thời hiệu được tính từ thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm.

Đối với vi phạm hành chính đang được thực hiện thì thời hiệu được tính từ thời điểm phát hiện hành vi vi phạm;

Như vậy, đến thời điểm này đã hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính thì anh/chị sẽ không bị xử phạt hành chính, nhưng việc buộc phải khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm thì vẫn áp dụng vì đối với biện pháp khắc phục hậu quả sẽ không áp dụng thời hiệu (theo Khoản 2 Điều 65 Luật xử lý vi phạm hành chính 2012).

Theo các quy định trên thì trường hợp của anh/chị sẽ bị buộc phải tháo dỡ, khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất.

Đối với việc đề nghị mua lại phần diện tích đất đó thì cần phải xem xét có phù hợp quy hoạch sử dụng đất và kế hoạch sử dụng đất của địa phương (sẽ do địa phương quy định chi tiết).