Câu hỏi: Chào văn phòng Luật Minh Gia, cho em hỏi: Gia đình em bố em đã mất, quyền sử dụng đất đứng tên chủ hộ là bố em. Gia đình em có mẹ và 3 chị em . Nay vì mâu thuẫn với anh trai em nên em và chị gái em muốn đòi phân chia tách đất có được không? Và thủ tục yêu cầu thế nào khi anh trai em không đồng ý? Em và chị gái muốn lấy làm chỗ thờ cúng cha mẹ sau này. Em xin cảm ơn.

=> Tư vấn quy định về chia đất sở hữu chung, gọi
19006169

Trả lời: Về tài sản sở hữu chung và thừa kế tài sản thuộc sở hữu chung

Theo như bạn trình bày thì đất nhà bạn là tài sản chung của hộ gia đình do chủ hộ là bố bạn đại diện đứng tên trên GCNQSDĐ theo quy định tại Khoản 29 ĐIều 3 Luật đất đai 2013 thì:

“29. Hộ gia đình sử dụng đất là những người có quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, đang sống chung và có quyền sử dụng đất chung tại thời điểm được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất; nhận chuyển quyền sử dụng đất.”

Và cụ thể trong trường hợp này những đồng sở hữu không có thỏa thuận theo phần về việc sử dụng tài sản của từng người nên mảnh đất này sẽ là tài sản sở hữu chung hợp nhất và mỗi người sẽ có quyền hạn và nghĩa vụ ngang nhau theo quy định tại khoản 2, điều 210 BLDS 2015:

“2. Các chủ sở hữu chung hợp nhất có quyền, nghĩa vụ ngang nhau đối với tài sản thuộc sở hữu chung.”

Khi bố bạn mất, 1 phần di sản thừa kế của bố bạn thuộc sở hữu chung sẽ được chia đều cho mẹ bạn và 3 người con của 2 người theo hàng thừa kế được quy định tại điều 651 Bộ luật dân sự 2015:

“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.”

Về việc chia tài sản thuộc sở hữu chung

Theo quy định tại điều 219 BLDS 2015 về chia tài sản thuộc sở hữu chung:

“1. Trường hợp sở hữu chung có thể phân chia thì mỗi chủ sở hữu chung đều có quyền yêu cầu chia tài sản chung; nếu tình trạng sở hữu chung phải được duy trì trong một thời hạn theo thỏa thuận của các chủ sở hữu chung hoặc theo quy định của luật thì mỗi chủ sở hữu chung chỉ có quyền yêu cầu chia tài sản chung khi hết thời hạn đó; khi tài sản chung không thể chia được bằng hiện vật thì chủ sở hữu chung có yêu cầu chia có quyền bán phần quyền sở hữu của mình, trừ trường hợp các chủ sở hữu chung có thỏa thuận khác.”

Do mảnh đất là tài sản chung có thể phân chia được nên nếu trong trường hợp này bạn và chị gái bạn muốn chia tách mảnh đất thì 2 người có thể ra yêu cầu phân chia mảnh đất này. Vì mỗi người có quyền sở hữu đối với phần đất riêng của mình (do tài sản có thể chia được) nên việc yêu cầu chia tài sản của bạn và chị bạn không bắt buộc phải có sự đồng ý của anh bạn trừ trường hợp những sở hữu chung này đã thỏa thuận không phân chia trong 1 thời gian nhất định. Diện tích đất của mỗi người được hưởng là phần được chia đều trong mảnh đất thuộc tài sản chung.

Trong trường hợp chị bạn và bạn muốn tách mảnh đất để tự mình đứng tên thì hai người phải làm thủ tục tách thửa đất. Về vấn đề này chúng tôi đã có tư vấn cụ thể và bạn có thể tham khảo trong bài viết "Trình tự, thủ tục thực hiện tách thửa hoặc hợp thửa đất".

Tuy nhiên, khi tách thửa bạn cần phải lưu ý diện tích đất tách thửa của bạn phải đủ điều kiện theo quy định của UBND tỉnh tại địa phương bạn.

Khi anh trai bạn không đồng ý, bạn có thể gửi đơn lên cơ quan Tòa án nhân dân huyện tại địa phương bạn để yêu cầu chia tài sản thuộc sở hữu chung trong trường hợp này.

Về việc định đoạt tài sản chung

Việc chiếm hữu định đoạt tài sản chung phải tuân theo quy định tại điều 218 BLDS 2015:

“1. Mỗi chủ sở hữu chung theo phần có quyền định đoạt phần quyền sở hữu của mình.

2. Việc định đoạt tài sản chung hợp nhất được thực hiện theo thỏa thuận của các chủ sở hữu chung hoặc theo quy định của pháp luật.”

Do quyền sử dụng đất là tài sản lớn và là sở hữu chung hợp nhất nên việc định đoạt đối với tài sản chung này phải được sự đồng ý của tất cả các những đồng sở hữu từ 15 tuổi trở lên. Vì vậy, việc bạn và chị gái bạn muốn để lại một phần đất dùng vào việc thờ cúng phải được sự đồng ý của cả mẹ và người anh trai bạn.