Câu hỏi: Tôi muốn hỏi về hiệu lực của di chúc, Cụ thể trường hợp của tôi như sau: Đất gia đình tôi đã có sổ đỏ. Ba mẹ tôi lập di chúc ghi rằng: Để lại toàn bộ cho tôi nhưng khi ba mẹ tôi mất đi, tôi mới được toàn quyền sử dụng. Vậy tôi xin hỏi:​

1. Di chúc trên có thay đổi được không? (khi ba mẹ chưa mất).

2. Khi ba mẹ mất đi, tôi có làm sổ đỏ được không, anh và em và cháu đức tôn có khiếu nại và tranh chấp được không?

3. Tôi đã kết hôn và có 2 con, ba mẹ chưa mất nhưng tôi mất đi, thì vợ và con tôi có được hưởng di chúc không. Nay tôi đã bị bệnh, 2 con tôi là con gái, nên những điều trên là tâm huyết của một người cha như tôi. Rất mong nhận được sự tư vấn!

Trả lời: Cảm ơn bạn đã gửi yêu cầu tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia, trường hợp của bạn chúng tôi xin được tư vấn như sau:

Thứ nhất, về việc thay đổi di chúc:

Theo quy định tại Điều 640 Bộ luật dân sự 2015 về Sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ di chúc:
“1. Người lập di chúc có thể sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ di chúc đã lập vào bất cứ lúc nào.
2. Trường hợp người lập di chúc bổ sung di chúc thì di chúc đã lập và phần bổ sung có hiệu lực pháp luật như nhau; nếu một phần của di chúc đã lập và phần bổ sung mâu thuẫn nhau thì chỉ phần bổ sung có hiệu lực pháp luật.
3. Trường hợp người lập di chúc thay thế di chúc bằng di chúc mới thì di chúc trước bị hủy bỏ.”
Theo đó, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.Nếu bố mẹ bạn còn sống thì hoàn toàn có quyền sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc hủy bỏ di chúc đã lập.
Thứ hai, về việc làm sổ đỏ sau khi bố mẹ bạn mất đi:
Điều 630 Bộ luật dân sự 2015 quy định điều kiện để di chúc hợp pháp như sau:
“1. Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:
a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;
b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.
2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.
3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.
4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.
5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.”
Như vậy, nếu di chúc bố mẹ bạn để lại là di chúc hợp pháp, thì nó sẽ có hiệu lực từ thời điểm mở thừa kế. Theo đó, nếu trong di chúc thể hiện nội dung bố mẹ bạn để lại toàn bộ tài sản cho bạn thì sau khi làm thủ tục khai nhận di sản thừa kế, bạn hoàn toàn có thể làm sổ đỏ đối với phần di sản mà bạn được hưởng mà không phải lo lắng về bất cứ tranh chấp hay khiếu nại nào.
Thứ ba, trường hợp bạn mất trước bố mẹ bạn:
Điều 643 Bộ luật dân sự 2015 quy định:
“2. Di chúc không có hiệu lực toàn bộ hoặc một phần trong trường hợp sau đây:
a) Người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc;
b) Cơ quan, tổ chức được chỉ định là người thừa kế không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế…”
Do đó, trong trường hợp bạn (người thừa kế theo di chúc) mất trước bố mẹ bạn (người lập di chúc), thì di chúc trên sẽ không có hiệu lực pháp luật. Tuy nhiên, nếu khi bố mẹ bạn mất đi mà không lập di chúc mới thì việc chia di sản thừa kế sẽ theo quy định của pháp luật, khi đó các con của bạn sẽ được thừa kế thế vị theo quy định tại Điều 652 Bộ luật dân sự 2015, tức là các con của bạn được hưởng phần di sản mà bạn được hưởng nếu còn sống.