Câu hỏi: Xin luật sư cho tôi hỏi vấn đề như sau: Ông bà ngoại tôi có 3 người con gái, mẹ tôi và dì lớn lấy chồng và ở riêng, riêng dì út tôi không lấy chồng và ở cùng ông bà ngoại, mẹ tôi mất lúc tôi 4 tuổi ông bà ngoại đem tôi về nuôi từ đó, và cũng nhập hộ khẩu theo gia đình ngoại là 4 người gồm: ông bà ngoại, dì út và tôi.

khi ông bà ngoại tôi già yếu qua đời, dì tôi coi như con nuôi tôi ăn học và dì cũng là người thừa kế ngôi nhà mà tôi đang ở, nay tôi đã hơn 30 tuổi .Nếu sau này dì út mất mà không để lại di chúc thì tôi thuộc hàng thừa kế thứ mấy và ưu tiên như thế nào so với những người còn lại? nếu có tranh chấp xảy ra giữa tôi và gia đình người dì lớn thì sẽ phân chia tài sản như thế nào? Tôi xin cảm ơn.

Trả lời: Pháp luật hiện hành quy định trong trường hợp người chết không để lại di chúc hoặc di chúc vô hiệu; những người thừa kế theo di chúc từ chối hưởng di sản hoặc không được quyền hưởng di sản thì di sản sẽ được chia theo pháp luật. Khi chia di sản theo pháp luật, người thừa kế theo pháp luật sẽ hưởng thừa kế theo hàng thừa kế theo quy định tại Điều 651 Bộ luật dân sự 2015 như sau:

“Điều 651.Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a)
Hàng thừa kế thứ nhất
gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”.

Như vậy, nếu dì út của bạn mất thì di sản thừa kế sẽ được phân chia cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất. Đối chiếu với quy định trên, hàng thừa kế thứ nhất của dì út có thể là: chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của dì út bạn. Tuy nhiên, theo như bạn trình bày, dì út của bạn không lấy chồng, không có con và ông bà ngoại của bạn đều đã qua đời thì không có ai được hưởng di sản theo hàng thừa kế thứ nhất. Vì vậy, theo Khoản 3 nêu trên, chúng ta sẽ xét đến hàng thừa kế thứ hai. Hàng thừa kế thứ 2 của dì út bạn chỉ có duy nhất một người đó là dì lớn của bạn. Bạn thuộc hàng thừa kế thứ ba với tư cách cháu ruột của người để lại di sản. Nhưng vì đã có người hưởng di sản ở hàng thừa kế thứ hai nên hàng thừa kế thứ ba không được hưởng di sản theo khoản 3 nêu trên.

Qua phân tích trên có thể thấy nếu tranh chấp xảy ra thì dì lớn của bạn sẽ được hưởng di sản theo đúng quy định của pháp luật về thừa kế. Trong trường hợp di sản thừa kế là căn nhà bạn đang ở mà việc phân chia di sản gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của bạn thì có thể Tòa án sẽ chưa cho chia trong một thời gian nhất định để bạn có điều kiện ổn định đời sống.