Câu hỏi: ba em và cậu của em có xích mích từ trước nhưng vẫn sống bằng mặt không bằng lòng, nhà thì cách nhau chỉ vài chục mét nên hay chạm mặt nhau. Hôm đó, ba em đi gánh phân bón ruộng, trong người đã có hơi men và cậu em rủ ba em về nhà của cậu để nhậu, khi ba em qua thì bên đó còn có 2 người nữa, 2 người này ba em đều quen. Bình thường khi uống rượu thì sẽ uống ly nhỏ, nhưng hôm đó cậu em mang ly uống nước ra để nhậu, sẵn có rượu trong người trước rồi nên ba em say nhanh, sau đó xảy ra xô xát, đánh nhau với cậu, tình hình lúc đó ba em không nhớ rõ ai đánh trước vì đã say mèm, nhưng giờ cậu một mực nói ba em đánh trước, 2 người kia cũng say. Sau khi được can ngăn thì ba em đi về, ba em cũng có bị thương nhưng do điều kiện kinh tế và không nghĩ sẽ kiện nhau nên không đi bệnh viện, còn cậu thì đi bệnh viện, nằm phòng vip, trồng 1 cái răng mặc dù lúc xô xát không có vũ khí. Đang lúc vụ mùa mà cậu đi viện nên gia đình em đã làm hết ruộng cho cậu, cho gia súc, gia cầm ăn nhưng khi về nhà cậu lại bỏ chết bầy heo con để tính tiền đền bù. Cậu kiện ra công an, họ cho thương lượng nhưng cậu không chịu và đòi giám định thương tích để kiện ba em. Ba em đã thành thật khai báo với công an, sẵn sàng làm ruộng giúp cậu, tuổi ba đã cao và đang bị bệnh nên không đi làm được, hoàn cảnh gia đình lại khó khăn vì còn 3 đứa ăn học. Luật sư tư vấn giúp em trong trường hợp này ba em có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không, đền bù như thế nào ạ. Em xin cảm ơn.

Trả lời: Điều 13 Bộ luật hình sự 2015 quy định Phạm tội do dùng rượu, bia hoặc chất kích thích mạnh khác như sau:

“Người phạm tội trong tình trạng mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình do dùng rượu, bia hoặc chất kích thích mạnh khác, thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự”.

Theo quy định trên, cha bạn (ông A) đánh nhau với cậu bạn (ông B) trong tình trạng say do dùng rượu thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự.

Tại khoản 1 Điều 134 Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 quy định Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác như sau:

1. Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người;

b) Dùng a-xít nguy hiểm hoặc hóa chất nguy hiểm;

c) Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ;

d) Đối với ông, bà, cha, mẹ, thầy giáo, cô giáo của mình, người nuôi dưỡng, chữa bệnh cho mình;

đ) Có tổ chức;

e) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

g) Trong thời gian đang bị giữ, tạm giữ, tạm giam, đang chấp hành án phạt tù, đang chấp hành biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng hoặc đang chấp hành biện pháp xử lý vi phạm hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào trường giáo dưỡng hoặc đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc;

h) Thuê gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do được thuê;

i) Có tính chất côn đồ;

k) Đối với người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân".

Do thông tin bạn cung cấp cho chúng tôi chưa rõ ràng về mức độ thương tích của ông B cũng như hành vi cụ thể mà họ đã thực hiện nên chúng tôi chưa thể đưa ra tư vấn chính xác về trách nhiệm hình sự của ông A và ông B. Tuy nhiên, bạn có thể tự mình so sánh, đối chiếu tình hình thực tế với những quy định trên đây để xem xét hành vi của ông A có thuộc các trường hợp trên, nếu có thì phải chịu trách nhiệm hình sự.

Ngoài ra, hành vi của ông A có thể bị xử phạt vi phạm hành chính nếu hành vi vi phạm thuộc trường hợp theo quy định tại điểm a, điểm c khoản 2 Điều 5 về Vi phạm quy định về trật tự công cộng của Nghị định số 167/2013/NĐ-CP quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng cháy và chữa cháy; phòng, chống bạo lực gia đình, cụ thể:

“
2.
Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:

“a) Đánh nhau hoặc xúi giục người khác đánh nhau;

..

c) Say rượu, bia gây mất trật tự công cộng;”

Như vậy, đối với hành vi trên của ông A có thể bị xử phạt vi phạm hành chính. Nếu hậu quả xảy ra lớn hơn, cụ thể gây thương tật cho ông B từ 11% trở lên hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 134 Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 thì bị xử lý hình sự theo quy định tại Điều luật này.

Thứ hai, khi ông A gây thương tích cho ông B đối với hành vi nêu trên thì ông A phải thực hiện bồi thường cho ông B thiệt hại về sức khỏe theo quy định tại Điều 590 Bộ luật dân sự 2015 như sau:

Điều 590 Bộ luật dân sự 2015 quy định Thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm:

“1. Thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm bao gồm:

a) Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại;

b) Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị thiệt hại; nếu thu nhập thực tế của người bị thiệt hại không ổn định và không thể xác định được thì áp dụng mức thu nhập trung bình của lao động cùng loại;

c) Chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc người bị thiệt hại trong thời gian điều trị; nếu người bị thiệt hại mất khả năng lao động và cần phải có người thường xuyên chăm sóc thì thiệt hại bao gồm cả chi phí hợp lý cho việc chăm sóc người bị thiệt hại;

d) Thiệt hại khác do luật quy định.

2. Người chịu trách nhiệm bồi thường trong trường hợp sức khỏe của người khác bị xâm phạm phải bồi thường thiệt hại theo quy định tại khoản 1 Điều này và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần mà người đó gánh chịu. Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa cho một người có sức khỏe bị xâm phạm không quá năm mươi lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định”.

Đối chiếu theo quy định trên, căn cứ theo mức độ thiệt hại xác định được thì ông A cần bồi thường thiệt hại vật chất cho ông B như: Chi phí khám, chữa bệnh của ông B, ngoài ra, tuy ông A đã làm hết ruộng cho ông B nhưng nếu có xác minh về thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút của ông B thì ông A vẫn phải thực hiện việc bồi thường.

Ngoài thiệt hại về vật chất, ông A còn phải bồi thường một số tiền bù đắp về tinh thần cho ông B. Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa cho một người có sức khỏe bị xâm phạm không quá 50 lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định. Lương cơ sở hiện tại đang là 1.300.000 đồng. Như vậy, tùy thuộc vào mức độ lỗi, hai bên có thể thỏa thuận mức bồi thường tương ứng dựa trên các khoản thiệt hại thực tế.