Câu hỏi: Xin chào luật sư! Cho phép em hỏi một việc như sau: ông bà ngoại em mất đi không để lại di chúc thừa kế đất đai, sinh được 4 người con 3 gái 1 trai, cậu em không đăng kí kết hôn nhưng có một cậu con trai 9 tuổi.

Cậu em bị bệnh mất người vợ hờ về đòi đất đai của ông bà để sau này cho cậu con trai đó lớn lên làm nhà thờ, thì người vợ đấy có quyền được đòi đất đó để làm nhà thờ không, 3 người con gái của ông bà được phân chia tài sản đất của ông bà em như thế nào? Luật đất đai ưu tiên đất làm nhà thờ gồm những điều kiện gì? Nhờ luật sư tư vấn cho gia đình em với. Em xin cảm ơn!

Trả lời: Căn cứ theo Điều 651 Bộ luật dân sự 2015 về xác định những người được hưởng thừa kế theo pháp luật trong trường hợp người mất không để lại di chúc, cụ thể :

« 1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại. »

Trường hợp ông bà ngoại bạn mất mà không để lại di chúc thì di sản sẽ được chia thừa kế theo quy định của pháp luật, theo đó, những người được hưởng di sản bao gồm 4 người con của ông bà và những người thừa kế này sẽ được hưởng những phần di sản bằng nhau.

Đối với phần di sản mà cậu bạn được hưởng từ ông bà ngoại cũng được chia thừa kế theo pháp luật. Theo điểm a Khoản 1 Điều 651 Bộ luật trên, thì vợ và con đẻ, con nuôi là những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất, ngoài ra, tại khoản 2 Điều 68 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 :
« Con sinh ra không phụ thuộc vào tình trạng hôn nhân của cha mẹ đều có quyền và nghĩa vụ như nhau đối với cha mẹ của mình được quy định tại Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan. ».

Do đó, dù cậu bạn với người phụ nữ đó không có đăng ký kết hôn nhưng có con chung thì người con này có quyền được hưởng di sản của bố để lại. Nếu con của cậu là người chưa thành niên thì tài sản được thừa kế sẽ do mẹ của cháu quản lý cho đến khi cháu đủ 15 tuổi trở lên theo quy định tại Điều 76 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 :

« 1. Con từ đủ 15 tuổi trở lên có thể tự mình quản lý tài sản riêng hoặc nhờ cha mẹ quản lý.

2. Tài sản riêng của con dưới 15 tuổi, con mất năng lực hành vi dân sự do cha mẹ quản lý. Cha mẹ có thể ủy quyền cho người khác quản lý tài sản riêng của con. Tài sản riêng của con do cha mẹ hoặc người khác quản lý được giao lại cho con khi con từ đủ 15 tuổi trở lên hoặc khi con khôi phục năng lực hành vi dân sự đầy đủ, trừ trường hợp cha mẹ và con có thỏa thuận khác.

3. Cha mẹ không quản lý tài sản riêng của con trong trường hợp con đang được người khác giám hộ theo quy định của Bộ luật dân sự; người tặng cho tài sản hoặc để lại tài sản thừa kế theo di chúc cho người con đã chỉ định người khác quản lý tài sản đó hoặc trường hợp khác theo quy định của pháp luật. »

Về vấn đề mẹ của cháu muốn dùng phần đất của cháu được hưởng làm nhà thờ, theo phân tích trên thì trường hợp cháu dưới 15 tuổi thì mẹ cháu là người trực tiếp quản lý tài sản này, nếu muốn định đoạt tài sản tài sản đó thì phải vì lợi ích của cháu, trường hợp cháu từ đủ 09 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của bé.