Câu hỏi: Công ty Luật Minh Gia, Em có một số vướng mắc về quyền sử dụng đất đai. Mong quý công ty giúp em giải đáp.Gia đình em có mảnh đất canh tác nông nghiệp do nhà nước cấp với diện tích là 720 m2. Nhưng hiện tại chỉ còn 620 m2 do gia đình nhà bên lấn chiếm. Trong các thời vụ trước diện tích của gia đình em bị giảm nhưng do không biết nên số tiền thuế (sản phẩm) nộp cho nhà nước gia đình em vẫn đóng với số tiền tương ứng với diện tích là 720 m2. Gia đình em đã nhờ Trưởng thôn và Bác bí thư thôn đến đo đạc lại diện tích và cắm mốc để phân lại danh giới nhưng gia đình nhà bên không chịu và vẫn lấn chiếm diện tích của gia đình em. Nên gia đình em đã làm đơn lên UBND xã xin được giải quyết. Vậy em xin hỏi quý công ty một số vướng mắc như sau:

1. Như vậy thì gia đình nhà bên có bị phạt hành chính không ạ (Do thôn đã đứng ra giải quyết nhưng gia đình đó vẫn cố tình vi phạm và không cho gia đình em canh tác kịp thời vụ)

2. Nếu gia đình em trả lại tất cả số đất canh tác hiện có cho UBND xã thì gia đình em có được bồi thường không, (Trường hợp xã có giải quyết mà gia đình đó vẫn không chịu trả cho gia đình em). Trên đây là một số thắc mắc của gia đình em về quyền sử dụng đấy. Mong quý công ty có thể giải đáp giúp em để em lấy cơ sở làm việc với chính quyền xã và có thể lấy lại công bằng. Em xin chân thành cảm ơn quý công ty.

Trả lời: T
hứ nhất, về hành vi lấn chíêm đất đai

Lấn đất là việc người đang sử dụng đất tự chuyển dịch mốc giới hoặc ranh giới thửa đất để mở rộng diện tích đất. Đây là một trong những hành vi vi phạm, bị nghiêm cấm theo
Điều 12 Luật đất đai 2013

“Điều 12. Những hành vi bị nghiêm cấm

1. Lấn, chiếm, hủy hoại đất đai.
...
9. Không cung cấp hoặc cung cấp thông tin về đất đai không chính xác theo quy định của pháp luật.

10. Cản trở, gây khó khăn đối với việc thực hiện quyền của người sử dụng đất theo quy định của pháp luật.”

Và Điều 170 Luật đất đai 2013 xác định nghĩa vụ của người sử dụng đất như sau:

"Điều 170. Nghĩa vụ chung của người sử dụng đất

1. Sử dụng đất đúng mục đích, đúng ranh giới thửa đất, đúng quy định về sử dụng độ sâu trong lòng đất và chiều cao trên không, bảo vệ các công trình công cộng trong lòng đất và tuân theo các quy định khác của pháp luật có liên quan.

2. Thực hiện kê khai đăng ký đất đai; làm đầy đủ thủ tục khi chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất; thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật.

3. Thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định của pháp luật.

4. Thực hiện các biện pháp bảo vệ đất.

5. Tuân theo các quy định về bảo vệ môi trường, không làm tổn hại đến lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất có liên quan.

6. Tuân theo các quy định của pháp luật về việc tìm thấy vật trong lòng đất.

7. Giao lại đất khi Nhà nước có quyết định thu hồi đất, khi hết thời hạn sử dụng đất mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền gia hạn sử dụng.'

Như vậy người sử dụng đất có nghĩa vụ phải sử dụng đúng ranh giới thửa đất của mình. Theo thông tin bạn cung cấp, diện tích đất ban đầu của nhà ban là 720m2,  nay đo đạc lại chỉ còn 670m2 và được xác định là do nhà hàng xóm lấn chiếm thông quan việc giải quyết tranh chấp tại UBND xã. Theo đó, với hành vi vi phạm trên nên sẽ bị xử lý vi phạm hành chính theo Điều 10 Nghị định 102/2014/NĐ-CP như sau

"Điều 10. Lấn, chiếm đất

1. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi lấn, chiếm đất nông nghiệp không phải là đất trồng lúa, đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất.

2. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi lấn, chiếm đất trồng lúa, đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất, đất phi nông nghiệp không phải là đất ở, trừ trường hợp quy định tại Khoản 4 Điều này.

3. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi lấn, chiếm đất ở.

4. Hành vi lấn, chiếm đất thuộc hành lang bảo vệ an toàn công trình thì hình thức và mức xử phạt thực hiện theo quy định tại Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực về hoạt động xây dựng; kinh doanh bất động sản; khai thác, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng; quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; quản lý phát triển nhà và công sở; trong lĩnh vực về giao thông đường bộ và đường sắt; trong lĩnh vực về văn hóa, thể thao, du lịch và quảng cáo; trong lĩnh vực về khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi; đê điều; phòng, chống lụt, bão và trong các lĩnh vực chuyên ngành khác.

5. Biện pháp khắc phục hậu quả:

a) Buộc khôi phục lại tình trạng của đất trước khi vi phạm đối với hành vi quy định tại các Khoản 1, 2 và 3 Điều này;

b) Buộc trả lại đất đã lấn, chiếm đối với hành vi quy định tại các Khoản 1, 2 và 3 Điều này."

Thứ hai, vấn đề bồi thường khi tự nguyện trả lại đất

Trong trường hợp bạn tự nguyện trả lại đất cho nhà nước thì sẽ là một trong những căn cứ để nhà nước thu hồi đất theo điểm c, khoản 1 Điều 65 Luật đất đai 2013. Cụ thể:

"
Điều 65. Thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người

1. Các trường hợp thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người bao gồm:

...

c) Người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất;

Tuy nhiên, Điều 82 Luật này quy định:

"Điều 82. Trường hợp Nhà nước thu hồi đất không được bồi thường về đất

Nhà nước thu hồi đất không bồi thường về đất trong các trường hợp sau đây:

1. Các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 76 của Luật này;

2. Đất được Nhà nước giao để quản lý;

3. Đất thu hồi trong các trường hợp quy định tại Điều 64 và các điểm a, b, c và d khoản 1 Điều 65 của Luật này;

4. Trường hợp không đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 77 của Luật này."

Theo đó, khi bạn tự nguyện trả lại đất thì không thuộc trường hợp được nhà nước bồi thường về đất.

Trân trọng!

CV Phương Hà - công ty Luật Minh Gia.