Câu hỏi: Thưa luật sư! Tôi có một vài điều mong được sự tư vấn của luật sư.Tôi không đăng ký kết hôn( vì người đó đang có vợ) nhưng chúng tôi có con với nhau. Bây giờ làm giấy khai sinh cho con tôi muốn có tên cha trong đó và đứa bé mang họ cha , như vậy có được không? Tôi có đến hộ tịch phường hỏi thì cán bộ phường nói là trước tiên tôi phải làm giấy khai sinh cho con chỉ có tên mẹ, rồi sau đó người cha làm thủ tục nhận con lúc đó mới bổ sung tên cha sau.

Nhưng nếu như vậy thì con tôi sẽ không được mang họ cha. Thủ tục nhận con có phải xét nghiệm ADN không? Tôi có hộ khẩu thường trú và tạm trú ở gần nhau trong một thành phố. Nhưng tôi muốn làm khai sinh cho con ở nơi tạm trú có được không? Rất mong được sự tư vấn của luật sư. Tôi xin chân thành cảm ơn!

Trả lời: Theo khoản 2 Điều 15 Nghị định 123/2015/NĐ-CP quy định:

"Trường hợp chưa xác định được cha thì khi đăng ký khai sinh họ, dân tộc, quê quán, quốc tịch của con được xác định theo họ, dân tộc, quê quán, quốc tịch của mẹ; phần ghi về cha trong Sổ hộ tịch và Giấy khai sinh của trẻ để trống."

Như vậy, cán bộ phường hướng dẫn bạn chính xác, nếu cha đứa bé không làm thủ tục nhận con thì con mang họ của bạn theo quy định trên. Nếu muốn con mang họ cha thì người cha phải làm thủ tục đăng ký nhận con theo Điều 25 Luật hộ tịch 2014 như sau:

"1. Người yêu cầu đăng ký nhận cha, mẹ, con nộp tờ khai theo mẫu quy định và chứng cứ chứng minh quan hệ cha con hoặc mẹ con cho cơ quan đăng ký hộ tịch. Khi đăng ký nhận cha, mẹ, con các bên phải có mặt.

2. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ giấy tờ theo quy định tại khoản 1 Điều này, nếu thấy việc nhận cha, mẹ, con là đúng và không có tranh chấp, công chức tư pháp - hộ tịch ghi vào Sổ hộ tịch, cùng người đăng ký nhận cha, mẹ, con ký vào Sổ hộ tịch và báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cấp trích lục cho người yêu cầu.

Trường hợp cần phải xác minh thì thời hạn được kéo dài thêm không quá 05 ngày làm việc."

Những chứng cứ chứng minh quan hệ cha con được quy định tại Điều 11 Thông tư 15/2015/TT-BTP như sau:

"Chứng cứ để chứng minh quan hệ cha, mẹ, con theo quy định tại khoản 1 Điều 25 và khoản 1 Điều 44 của Luật hộ tịch gồm một trong các giấy tờ, tài liệu sau đây:

1. Văn bản của cơ quan y tế, cơ quan giám định hoặc cơ quan khác có thẩm quyền ở trong nước hoặc nước ngoài xác nhận quan hệ cha con, quan hệ mẹ con.

2. Trường hợp không có văn bản quy định tại khoản 1 Điều này thì phải có thư từ, phim ảnh, băng, đĩa, đồ dùng, vật dụng khác chứng minh mối quan hệ cha con, quan hệ mẹ con và văn bản cam đoan của cha, mẹ về việc trẻ em là con chung của hai người, có ít nhất hai người thân thích của cha, mẹ làm chứng.

Cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm giải thích rõ trách nhiệm, hệ quả pháp lý của việc cam đoan, làm chứng không đúng sự thật.

Cơ quan đăng ký hộ tịch từ chối giải quyết theo quy định tại Điều 5 của Thông tư này hoặc hủy bỏ kết quả đăng ký hộ tịch, nếu có cơ sở xác định nội dung cam đoan, làm chứng không đúng sự thật."

Trường hợp thủ tục nhận con được thực hiện sau khi bạn đã đăng ký khai sinh thì bạn có quyền yêu cầu thay đổi họ tên con theo điểm c khoản 1 Điều 27 Bộ luật dân sự 2005:

"1. Cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ, tên trong các trường hợp sau đây:

c) Theo yêu cầu của cha đẻ, mẹ đẻ hoặc người con khi xác định cha, mẹ cho con;"

Tuy nhiên, sau khi đăng ký nhận con người cha cũng phát sinh quyền đối với đưa con cho nên thủ tục thay đổi họ tên con phải được sự đồng ý của cả cha và mẹ.

Nếu có sự đồng ý của người cha, bạn có thể thực hiện thủ tục thay đổi hộ tịch theo Điều 28 Luật hộ tịch 2014 như sau:

"1. Người yêu cầu đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch nộp tờ khai theo mẫu quy định và giấy tờ liên quan cho cơ quan đăng ký hộ tịch.

2. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ giấy tờ theo quy định tại khoản 1 Điều này, nếu thấy việc thay đổi, cải chính hộ tịch là có cơ sở, phù hợp với quy định của pháp luật dân sự và pháp luật có liên quan, công chức tư pháp - hộ tịch ghi vào Sổ hộ tịch, cùng người yêu cầu đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch ký vào Sổ hộ tịch và báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cấp trích lục cho người yêu cầu.
Trường hợp thay đổi, cải chính hộ tịch liên quan đến Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn thì công chức tư pháp - hộ tịch ghi nội dung thay đổi, cải chính hộ tịch vào Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn.
Trường hợp cần phải xác minh thì thời hạn được kéo dài thêm không quá 03 ngày làm việc.

3. Trường hợp đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch không phải tại nơi đăng ký hộ tịch trước đây thì Ủy ban nhân dân cấp xã phải thông báo bằng văn bản kèm theo bản sao trích lục hộ tịch đến Ủy ban nhân dân nơi đăng ký hộ tịch trước đây để ghi vào Sổ hộ tịch.
Trường hợp nơi đăng ký hộ tịch trước đây là Cơ quan đại diện thì Ủy ban nhân dân cấp xã phải thông báo bằng văn bản kèm theo bản sao trích lục hộ tịch đến Bộ Ngoại giao để chuyển đến Cơ quan đại diện ghi vào Sổ hộ tịch."

Ngoài ra, với sổ tạm trú được cấp, bạn có quyền đăng ký khai sinh cho con ở nơi tạm trú.