Câu hỏi: Thưa luật sư ,tôi có chồng nay được 11 năm,hiện tại có hai đứa con 1,đứa năm nay 9t.2,đứa mới 1,5t và hiện tại tôi đang mang bầu được 5 tháng rồi.nhưng vì tôi không có giấy kết hôn ,giờ biết ra thì đã muộn,vì chồng tôi đã kết hôn với người khác .trong suốt ngần ấy thời gian a ta đã dấu tôi ,vì tôi là người thiệt thà ,ở quê chân chất.giờ biết đã là quá muộn ,vì vậy tôi muốn hỏi nếu giờ tôi truy tố a ta có được không,có đủ cơ sở nào để truy tố a ta không.Hiện tại tôi vô cùng hoang mang và tuyệt vọng,bởi vì a ta đã ra đi mà không lời từ biệt,điện thoại liên lạc hay bất cứ thư từ,email nào a ta cũng không hồi âm.Hãy cho tôi ý kiến để tôi còn biết đường làm rõ.một lần nữa xin các luật sư hãy giúp đỡ cho tôi ,tôi xin chân thành cảm ơn.Mong sớm hồi âm.

Trả lời: Như bạn đã trình bày, chồng của bạn đã kết hôn nhưng vẫn chung sống như vợ chồng với bạn và đã có con. Như vậy, trường hợp của bạn là chung sống với nhau như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn.

Khoản 1 Điều 14 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 có quy định như sau:

“1. Nam, nữ có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật này chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng. Quyền, nghĩa vụ đối với con, tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng giữa các bên được giải quyết theo quy định tại Điều 15 và Điều 16 của Luật này.”

Theo quy định trên, giữa bạn và chồng (theo cách gọi của bạn) không phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng.

Ngoài ra, điểm c khoản 2 Điều 5 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 có quy định về cấm hành vi sau:

“c) Người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác hoặc chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người đang có chồng, có vợ;”

Theo quy định trên, người chồng của bạn đã vi phạm quy định pháp luật về chế độ hôn nhân 1 vợ, 1 chồng được pháp luật thừa nhận và bảo vệ. Trong trường hợp này, theo quy định tại điểm b khoản 1, Điều 48 Nghị định 110/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã, thì chồng bạn sẽ bị xử phạt như sau:

“1. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:

b) Đang có vợ hoặc đang có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác;”

Như vậy, bạn có thể tố giác hành vi của người chồng tới cơ quan công an. Khi đó, người chồng sẽ bị xử phạt hành chính theo quy định trên.

Về việc bạn có thể truy tố hành vi của người chồng được hay không, thì bạn có thể truy tố người chồng về tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng nếu hành vi của chồng bạn thuộc một trong các trường hợp quy định tại Điều 182 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017 như sau:

“1. Người nào đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác hoặc người chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng, có vợ thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm:

a) Làm cho quan hệ hôn nhân của một hoặc hai bên dẫn đến ly hôn;

b) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Làm cho vợ, chồng hoặc con của một trong hai bên tự sát;

b) Đã có quyết định của Tòa án hủy việc kết hôn hoặc buộc phải chấm dứt việc chung sống như vợ chồng trái với chế độ một vợ, một chồng mà vẫn duy trì quan hệ đó.”

Như vậy, nếu bạn có đủ các chứng cứ chứng minh chồng bạn có hành vi thuộc một trong các trường hợp trên thì bạn có thể gửi đơn khởi kiện lên Tòa án yêu cầu khỏi tố hành vi của chồng bạn. Nếu hành vi của chồng bạn không thuộc một trong các trường hợp trên thì chồng bạn chỉ có thể bị xử phạt hành chính.