Câu hỏi: Xin chào Luật sự công ty Luật Minh Gia, cho tôi hỏi tư vấn về quyền khởi kiện và cách thức khởi kiện khi tham gia hụi, họ, biêu, phường. Cụ thể như sau: Tôi là công nhân của một công ty thủy sản. Lương mỗi tháng ngoài chi tiêu thì tôi còn cố gắng để một ít tiền để chơi biêu đề phòng khi có chuyện và tích góp thêm được một khoản tiền lúc cuối năm.

Dựa vào uy tín của một chị bạn ở cùng công ty và nghe lời ngon ngọt của chị ấy là cho chị ấy mượn tiền bằng việc hốt chân biêu 18 triệu của tôi. Kèm lời hẹn trả tiền lời hàng tháng. Ngoài số tiền đó tôi còn cho mượn nhiều lần, tổng cộng là 37 triệu nhưng đã ghi giấy nợ được 34 triệu. Đến hạn trả nợ chị ta mượn lý do này lý do khác và hẹn suốt từ tháng 1/2016 đến nay vẫn không trả cho tôi đồng nào. Tôi có yêu cầu chị ta trả tiền 37 triệu đã mượn nhưng chị ta né tránh và đổi số điện thoại. Tôi được biết chị ta còn mượn rất nhiều người với cách thức là chơi biêu như tôi rồi cũng hốt của họ. Tôi có chứng cứ duy nhất là giấy vay nợ 34 triệu. Vậy xin hỏi Luật sư hiện giờ tôi có thể khởi kiện chị ta để đòi lại tiền được không? Có nhiều người có hoàn cảnh như tôi thì có thể cùng đệ đơn kiện được không? Thủ tục như thế nào? Tôi xin cảm ơn!

Trả lời: Căn cứ theo quy định tại Điều 471 Bộ luật dân sự năm 2015 có quy định về họ, hụi, biêu, phường như sau:

“1. Họ, hụi, biêu, phường (sau đây gọi chung là họ) là hình thức giao dịch về tài sản theo tập quán trên cơ sở thỏa thuận của một nhóm người tập hợp nhau lại cùng định ra số người, thời gian, số tiền hoặc tài sản khác, thể thức góp, lĩnh họ và quyền, nghĩa vụ của các thành viên.

2. Việc tổ chức họ nhằm mục đích tương trợ trong nhân dân được thực hiện theo quy định của pháp luật.

3. Trường hợp việc tổ chức họ có lãi thì mức lãi suất phải tuân theo quy định của Bộ luật này.

4. Nghiêm cấm việc tổ chức họ dưới hình thức cho vay nặng lãi.”

Theo quy định trên thì họ, hụi, biêu phường là là một hình thức giao dịch về tài sản theo tập quán, theo đó ta có thế thấy rằng đây cũng là một loại hợp đồng vay tài sản.

Căn cứ theo Khoản 3 Điều 15 Nghị định 144/2006/NĐ – CP thì chủ họ có nghĩa vụ:

“3. Giao các phần họ cho thành viên được lĩnh họ”

Khi đến hạn trả nợ thì chủ họ (bên vay tài sản) có nghĩa vụ trả lại tài sản cho bên cho vay. Trong trường hợp vay có lãi thì sẽ áp dụng quy định tại Khoản 5 Điều 466 Bộ luật dân sự 2015, Điều 466 quy định về nghĩa vụ trả nợ của bên vay như sau:

“5. Trường hợp vay có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi như sau:

a) Lãi trên nợ gốc theo lãi suất thỏa thuận trong hợp đồng tương ứng với thời hạn vay mà đến hạn chưa trả; trường hợp chậm trả thì còn phải trả lãi theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này;

b) Lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả bằng 150% lãi suất vay theo hợp đồng tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.”

Như vậy, căn cứ theo các quy định nêu trên thì chị bạn của bạn có nghĩa vụ phải trả lại cho bạn đầy đủ và đúng hạn số tiền đã vay, nếu không trả số tiền đúng hạn thì ngoài số tiền gốc phải trả chị bạn của bạn còn phải trả cả tiền lãi suất quá hạn theo quy định đã nêu trên.

Tiếp đó,
theo quy định tại Điều 31 Nghị định 144/2006/ NĐ – CP có quy định về giải quyết tranh chấp thì:

“Trong trường hợp có tranh chấp về họ hoặc phát sinh từ họ thì tranh chấp đó được giải quyết bằng thương lượng, hoà giải hoặc theo yêu cầu của một hoặc nhiều người tham gia họ, tranh chấp đó được giải quyết tại Toà án theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.”

Và theo quy định tại khoản 3 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 có quy định về những tranh chấp về dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án như sau:

“3. Tranh chấp về giao dịch dân sự, hợp đồng dân sự.”

Như vậy,
trong trường hợp này, khi có tranh chấp về họ, hụi, biêu, phường thì sẽ được giải quyết bằng thương lượng, hòa giải hoặc theo yêu cầu của một bên hoặc nhiều người tham gia họ, tranh chấp đó sẽ được giải quyết tại Tòa án và áp dụng những quy định tại Bộ luật Tố tụng dân sự. Do đó, bạn cũng như những người tham gia khác hoàn toàn có quyền khởi kiện đến Tòa án nhân dân để yêu cầu người chủ biêu thực hiện trách nhiệm trả nợ.

Hồ sơ khởi kiện gồm:

- Đơn khởi kiện (theo mẫu);

- Bản sao chứng thực chứng minh thư nhân dân, sổ hộ khẩu của người khởi kiện;

- Hợp đồng vay tiền/ Giấy vay tiền;

- Các chứng cứ khác (nếu có)

Số lượng hồ sơ: 2 bộ.

Hồ sơ nộp trực tiếp hoặc thông qua đường bưu điện đến Tòa án nhân dân cấp huyện nơi bị đơn cư trú.

Lưu ý: Theo quy định mới của Bộ luật tố tụng dân sự 2015 thì khi khởi kiện ngoài việc gửi 1 bộ hồ sơ khởi kiện đến Tòa án thì nguyên đơn sẽ phải gửi 1 bộ hồ sơ khởi kiện cho bị đơn.