Câu hỏi: Nội dung hỏi tư vấn: Chào VP Luật sư, Luật sư cho hỏi tư vấn về trường hợp vợ, chồng li hôn, quyền nuôi con thuộc về ai như sau: Vợ chồng tôi chuẩn bị ly hôn, có một số thắc mắc cần được giải đáp. Tôi và vợ chồng tôi lấy nhau nhưng cuộc sống không hạnh phúc. Gia đình chồng tôi có hoàn cảnh đặc biệt, bố mất từ khi còn nhỏ, mẹ lập gia đình khác và không còn quan tâm đến con của chồng cũ. Chồng tôi phải sinh sống tại nhà trọ, không có nhà cửa đất đai.

Hiện tại cuộc sống vợ chồng không hạnh phúc, do chồng tôi là người thiếu đạo đức, bất kính với bố mẹ vợ và thường xuyên nói xấu doạ nạt em vợ. Hiện tại chúng tôi muốn tiến hành ly hôn, nhưng chúng tôi có một gái tròn 2 tuổi. Chồng tôi làm công nhân với mức lương hơn 10 triệu 1 tháng nhưng không đủ tiêu vf bản tính tiêu tiền hoang phí, ở nhà trọ nay đây mai đó, không có nhà riêng, không có đất làm nhà, lối sống thiếu đạo đức và ít khi chăm con thậm chí chưa từng cho con ăn và không nhận được bất cứ sợ trợ giúp nào từ phía gia đình nhà nội. Còn tôi làm công nhân tại công ty chyoda với mức lương 6trieu một tháng, tuy không có nhà riêng nhưng tôi có được bố mẹ đẻ cho một ô đất cạnh nhà để sau này làm nhà.hiện tại tôi có cho con gái về ở với bố mẹ đẻ tôi vì tôi phải đi làm xa lấy tiền chu cấp hàng tháng cho cháu, mẹ tôi là giáo viên, đảng viên, điều kiện vật chất đầy đủ. Vậy xin hỏi văn phòng luật sư với những điều kiện như trên tôi không được ở gần nhiều và chăm con nhưng có gia đình bố mẹ đẻ giúp đỡ thì khi ly hôn ai sẽ giành được quyền nuôi con

Trả lời: Căn cứ theo quy định tại Điều 81 Luật Hôn nhân gia đình 2014 về
Việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn
như sau:

“
1. Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.

2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

3. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con
.”

Về nguyên tắc, việc nuôi con khi ly hôn trước hết do các bên thỏa thuận, nếu không thỏa thuận được thì  có thể yêu cầu Tòa án giải quyết, con dưới 36 tháng tuổi sẽ giao cho mẹ trực tiếp nuôi dưỡng. Tuy nhiên, để đảm bảo quyền lợi mọi mặt cho con, Tòa án sẽ xem xét các yêu tố sau đây để đưa ra quyết định sẽ giao con cho ai nuôi dưỡng.

Như vậy, trường hợp con dưới 3 tuổi thì quyền nuôi con thuộc về người mẹ (trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác). Nếu con trên 3 tuổi thì quyền nuôi con của cha, mẹ là như nhau, khi đó nếu không thỏa thuận được quyền nuôi con thì Tòa sẽ căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con để xem xét ai là người trực tiếp nuôi con tốt hơn. Tòa án còn xem xét đến các yếu tố sau đây để đưa ra quyết định:

- Điều kiện về vật chất bao gồm: Ăn, ở, sinh hoạt, điều kiện học tập… mà mỗi bên dành cho con, yếu tố đó dựa trên thu nhập, tài sản, chỗ ở của cha mẹ;

- Các yếu tố về tinh thần bao gồm: Thời gian chăm sóc, dạy dỗ, giáo dục con, tình cảm dành cho con, điều kiện cho con vui chơi giải trí, trình độ học vấn… của cha mẹ.

Trường hợp này nếu bạn muốn giành quyền nuôi con thì cần phải chứng minh với Tòa án khả năng của mình về việc có thể nuôi dưỡng và chăm sóc con như: tình hình sức khỏe, điều kiện về chỗ ở, việc làm, thu nhập hàng tháng, điều kiện chăm sóc, giáo dục…Bên cạnh đó, bạn cũng cần chứng minh được rằng đối phương không nuôi dạy con tốt ví dụ như không quan tâm, chăm sóc con và có những hành vi bạo lực….

Về mức cấp dưỡng:

Nghĩa vụ cấp dưỡng của cha, mẹ đối với con khi ly hôn được quy định tại Điều 82 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 như sau:

“
1. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi.

2. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.”

Như vậy, nếu chồng không trực tiếp nuôi con thì phải có nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con chưa thành niên hoặc con đã thành niên bị tàn tật, mất năng lực hành vi dân sự, không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình. Về mức cấp dưỡng nuôi con quy định tại  Điều 116  Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 như sau:

“
1. Mức cấp dưỡng do người có nghĩa vụ cấp dưỡng và người được cấp dưỡng hoặc người giám hộ của người đó thỏa thuận căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.

2. Khi có lý do chính đáng, mức cấp dưỡng có thể thay đổi. Việc thay đổi mức cấp dưỡng do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết
.”

Pháp luật không quy định cụ thể mức cấp dưỡng là bao nhiêu mà phải căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng, nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng và đương nhiên những chi phí này là chi phí hợp lý.

Vậy nên
, bạn có thể có quyền nuôi con do trường hợp con dưới 3 tuổi thì quyền nuôi con thuộc về người mẹ (trừ trường hợp có thỏa thuận khác). Bên cạnh đó, bạn cũng cần đưa các chứng cứ với Tòa án khả năng của mình về việc có thể nuôi dưỡng, chăm sóc con và chứng minh được rằng nếu để đối phương nuôi dạy con sẽ không tốt.

Trân trọng ./.

Chuyên viên Lê Nhung - Công ty Luật Minh Gia.