Câu hỏi: Vào ngày 4/2/2016 (26 tết Bính Thân), tôi nhận được điện thoại từ nhân viên của cục thi hành án huyện bảo rằng tôi phải về địa phương để làm thủ tục thi hành án. Lúc bấy giờ, tôi mới biết là có xử án và có bản án. Hỏi: Tôi muốn kháng cáo quá hạn lên tòa sơ thẩm với lý do là chưa nhận được giấy thông báo tham gia xử án tại tòa sơ thẩm cũng như chưa nhận được bản án của tòa sơ thẩm. Vậy tôi phải làm gì để được quyền kháng cáo phúc thẩm?

Trả lời: Theo quy định tại Điều 245 Bộ luật tố tụng dân sự 2004 có quy định về thời hạn kháng cáo như sau:

“1. Thời hạn kháng cáo đối với bản án của Toà án cấp sơ thẩm là mười lăm ngày, kể từ ngày tuyên án; đối với đương sự không có mặt tại phiên toà thì thời hạn kháng cáo tính từ ngày bản án được giao cho họ hoặc được niêm yết.”

Điều 247 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2004 sửa đổi bổ sung năm 2011 quy định về kháng cáo quá hạn:

“1. Kháng cáo quá thời hạn quy định tại Điều 245 của Bộ luật này là kháng cáo quá hạn. Sau khi nhận được đơn kháng cáo quá hạn, Toà án cấp sơ thẩm phải gửi đơn kháng cáo, bản tường trình của người kháng cáo về lý do kháng cáo quá hạn và tài liệu, chứng cứ, nếu có cho Toà án cấp phúc thẩm.

2. Trong thời hạn mười ngày kể từ ngày nhận được đơn kháng cáo quá hạn và tài liệu, chứng cứ kèm theo, Toà án cấp phúc thẩm thành lập Hội đồng gồm ba Thẩm phán để xem xét kháng cáo quá hạn. Hội đồng có quyền ra quyết định chấp nhận hoặc không chấp nhận việc kháng cáo quá hạn và phải ghi rõ lý do của việc chấp nhận hoặc không chấp nhận trong quyết định. Toà án cấp phúc thẩm phải gửi quyết định cho người kháng cáo quá hạn và Toà án cấp sơ thẩm; nếu Toà án cấp phúc thẩm chấp nhận việc kháng cáo quá hạn thì Toà án cấp sơ thẩm phải tiến hành các thủ tục do Bộ luật này quy định và gửi hồ sơ vụ án cho Toà án cấp phúc thẩm.”

Anh có trình bày, anh không tham gia phiên tòa xét xử sơ thẩm thì thời hạn kháng cáo được tính từ thời điểm anh được giao bản án hoặc bản án được niêm yết tại UBND xã, phương, thị trấn nơi anh cư trú. Trường hợp anh không nhận được bản án hoặc bản án chưa được niêm yết công khai thì chưa bắt đầu thời điểm tính thời hạn kháng cáo nên sẽ không có trường hợp kháng cáo quá hạn.

Anh có thể làm đơn khiếu nại tới Tòa án nhân dân nơi xét xử sơ thẩm vụ việc trên để được giải quyết kịp thời nhằm đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của anh. Ngoài ra, anh có thể lưu ý tới các trường hợp Tòa án được xét xử vắng mặt đương sự.

Khoản 34 Điều 1 BLTTDS sửa đổi, bổ sung năm 2011 sửa đổi  Điều 199 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2004 quy định về sự có mặt của đương sự, người đại diện, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự:

" 1. Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ nhất, đương sự hoặc người đại diện của họ, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự phải có mặt; trường hợp có người vắng mặt thì Hội đồng xét xử hoãn phiên tòa, trừ trường hợp người đó có đơn đề nghị xét xử vắng mặt.

Tòa án thông báo cho đương sự, người đại diện, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự biết việc hoãn phiên tòa.

2. Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai, đương sự hoặc người đại diện của họ, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự phải có mặt tại phiên tòa, nếu vắng mặt không vì sự kiện bất khả kháng thì xử lý như sau:

a) Nguyên đơn, người đại diện theo pháp luật vắng mặt mà không có người đại diện tham gia phiên tòa thì bị coi là từ bỏ việc khởi kiện và Tòa án ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án đối với yêu cầu khởi kiện của người đó, trừ trường hợp người đó có đơn đề nghị xét xử vắng mặt. Nguyên đơn có quyền khởi kiện lại, nếu thời hiệu khởi kiện vẫn còn;

b) Bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan không có yêu cầu độc lập vắng mặt mà không có người đại diện tham gia phiên tòa thì Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt họ".

Trường hợp anh không được triệu tập hợp lệ  hoặc trường hợp anh không có đơn xin xét xử vằng mặt mà Tòa án vẫn tiến hành xét xử vắng mặt, bản án đã có hiệu lực thì anh có thể gửi đơn tới Tòa án nhân dân cấp cao, Viện kiểm sát tối cao để yêu cầu kháng nghị giải quyết theo thủ tục giám đốc thẩm do sai phạm nghiêm trọng thủ tục trong xét xử.

Trân trọng