Câu hỏi: Chào luật sư. Em sinh năm 1987. Em rất muốn luật sư tư vấn giúp em. Em là thợ hồ chỉ làm công nhân khoán lương với nhà thầu không qua hợp đồng là 10 triệu. Nhưng nhà thầu của em có ký hợp với căn hộ hạnh phúc chỉ sửa chữa ốp gạch lại hầm chứa rác.

Căn hộ đó đã có dân cư sinh sống không phải công trình đang thi công. Nhà thầu bên em bị căn hộ đó làm khó đến thua lỗ và bỏ chạy rồi. Xin luật sư tư vấn giúp em bây giờ em nhận tiền ai. Vậy em có bị mất tiền không. Người dân sinh sống trên căn hộ biết và chứng cho em là người làm ở đó và xong nhiệm vụ. Xin luật sư giúp em với em chân thành cảm ơn.

Trả lời: Theo thông tin bạn cung cấp thì bạn là công nhân, khoán lương với nhà thầu và không ký hợp đồng, tuy nhiên bạn không cung cấp rõ tính chất công việc và bản chất khoản tiền bạn nhận được là gì nên chưa thể xác định quan hệ của bạn với nhà thầu là quan hệ lao động hay quan hệ dân sự. Vì bạn cung cấp không cụ thể nên có các khả năng có thể xảy ra như sau:

Trường hợp 1: Quan hệ giữa bạn và nhà thầu là quan hệ lao động

Điều 15 Bộ luật lao động 2012 quy định hợp đồng lao động như sau:

"Hợp đồng lao động là sự thoả thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả lương, điều kiện làm việc, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động."

Theo đó, nếu có sự thỏa thuận giữa bạn và nhà thầu về công việc, điều kiện làm việc, quyền và nghĩa vụ mỗi bên. Đồng thời khoản tiền 10 triệu bạn nhận được từ nhà thầu là khoản tiền lương hàng tháng với công việc sửa chữa ốp gạch thì công việc của bạn mang tính thường xuyên, liên tục và căn hộ hạnh phúc chỉ là một trong những khách hàng của nhà thầu để bạn thực hiện công việc của mình thì quan hệ lao động giữa bạn và nhà thầu đã được xác lập, không phụ thuộc vào việc bạn có kí hợp đồng lao động hay không. Ngoài ra, theo Điều 16 Bộ luật lao động 2012 quy định đối với công việc tạm thời có thời hạn dưới 3 tháng các bên có thể giao kết hợp đồng bằng lời nói. Khi quan hệ lao động được xác lập, nhà thầu phải có nghĩa vụ thanh toán tiền lương cho bạn theo đúng thỏa thuận.

Nguyên tắc trả lương được quy định tại Điều 96 Bộ luật lao động 2012, cụ thể:

"Người lao động được trả lương trực tiếp, đầy đủ và đúng thời hạn.

Trường hợp đặc biệt không thể trả lương đúng thời hạn thì không được chậm quá 01 tháng và người sử dụng lao động phải trả thêm cho người lao động một khoản tiền ít nhất bằng lãi suất huy động tiền gửi do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm trả lương."

Như vậy, nhà thầu phải có trách nhiệm trả lương đầy đủ và đúng thời hạn như đã thỏa thuận với bạn, trường hợp đặc biệt không thể trả lương đúng hạn thì không được chậm quá 1 tháng và bên nhà thầu phải trả thêm cho bạn một khoản tiền ít nhất bằng lãi suất do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm trả lương. Đối với việc nhà thầu thua lỗ và bỏ chạy dẫn đến bạn không liên lạc được để nhận khoản tiền lương trên thì bạn có thể liên hệ với người thân của người này hoặc gửi đơn đến công an để biết được thông tin cá nhân cũng như địa chỉ cư trú của người đó. Khi đã biết được địa chỉ cư trú thì bạn có thể nộp đơn khởi kiện đến Tòa án nhân dân cấp huyện để yêu cầu nhà thầu thanh toán lương cho bạn như thỏa thuận.

Trường hợp 2: Quan hệ giữa bạn và nhà thầu là quan hệ dân sự

Điều 513 Bộ luật dân sự 2015 quy định Hợp đồng dịch vụ như sau:

"Hợp đồng dịch vụ là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cung ứng dịch vụ thực hiện công việc cho bên sử dụng dịch vụ, bên sử dụng dịch vụ phải trả tiền dịch vụ cho bên cung ứng dịch vụ."

Như vậy, trường hợp bạn được nhà thầu trả 10 triệu khi hoàn thành xong một công việc nhất định, cụ thể là sửa chữa ốp gạch lại hầm chứa rác tại căn hộ hạnh phúc thì bạn và nhà thầu đã xác lập hợp đồng dịch vụ. Nghĩa vụ của bên sử dụng dịch vụ được quy định tại Điều 515 Bộ luật dân sự 2015:

"1. Cung cấp cho bên cung ứng dịch vụ thông tin, tài liệu và các phương tiện cần thiết để thực hiện công việc, nếu có thỏa thuận hoặc việc thực hiện công việc đòi hỏi.

2. Trả tiền dịch vụ cho bên cung ứng dịch vụ theo thỏa thuận."

Theo đó, khi bạn đã thực hiện công việc theo yêu cầu của bên nhà thầu thì nhà thầu phải có nghĩa vụ trả tiền cho bạn theo thỏa thuận. Căn hộ mà nhà thầu tiến hành thi công không có trách nhiệm thanh toán tiền công cho bạn (trừ trường hợp bạn có thỏa thuận với bên căn hộ). Hiện tại nhà thầu không thanh toán cho bạn số tiền trên thì bạn có thể gửi đơn khởi kiện đến Tòa án nhân dân cấp huyện (nếu biết địa chỉ cư trú của bên nhà thầu) hoặc liên hệ chinh quyền địa phương để đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của bạn.