Câu hỏi: Tôi đi dạy trường tư thục, đã 6 tháng nhưng không giữ được bản hợp đồng nào, theo luật mỗi bên được giữ 1 bản. (Hồ sơ của tôi bị mất nên trường yêu cầu tôi nộp lại 1 bộ nhưng tôi chưa nộp vì muốn nghỉ). Trường không đóng bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội,bảo hiểm thất nghiệp, không có chế độ 12 ngày phép/năm, trả lương không đúng theo hợp đồng và luôn chậm 1 tháng.

Nội dung tư vấn:
Xin chào Cty Luật Minh Gia, tôi xin thấy trên mạng cty rất uy tín giải đáp thắc mắc luật lao động nên muốn nhờ tư vấn 1 sự việc.Tôi đi dạy trường tư thục, đã 6 tháng nhưng không giữ được bản hợp đồng nào, theo luật mỗi bên được giữ 1 bản. (Hồ sơ của tôi bị mất nên trường yêu cầu tôi nộp lại 1 bộ nhưng tôi chưa nộp vì muốn nghỉ). Trường không đóng bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội,bảo hiểm thất nghiệp, không có chế độ 12 ngày phép/năm, trả lương không đúng theo hợp đồng và luôn chậm 1 tháng. Ví dụ cuối tháng 2 tôi chỉ được trả lương tháng 1. Nghỉ 1 ngày là mất 1 ngày lương dù bất cứ lí do gì. Tôi được biết, nếu muốn nghỉ phải xin trước vài ngày nhưng theo trường là 20 ngày, nếu không sẽ bị trừ 2 tháng lương. Nhưng theo tôi biết khi trường biết nghỉ sẽ tìm người mới, và họ không trả lương tôi làm 20 ngày đó. Có người bị mất 3 tháng lương. Nên tôi muốn nhận lương tháng trước thì cuối tháng này tôi phải làm mặc dù biết tôi sẽ mất lương tháng này. Xin hỏi cty luật trường này vi phạm gì và tôi nghỉ ngang để nhận được lương tháng trước thì sẽ bồi thường gì cho trường? Xin cảm ơn chân thành đến quý công ty.

Trả lời: Thứ nhất, về việc giao kết hợp đồng:

Tại Điều 16 Bộ luật Lao động 2012 quy định về hình thức hợp đồng thì:

"1. Hợp đồng lao động phải được giao kết bằng văn bản và được làm thành 02 bản, người lao động giữ 01 bản, người sử dụng lao động giữ 01 bản, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này.

2. Đối với công việc tạm thời có thời hạn dưới 03 tháng, các bên có thể giao kết hợp đồng lao động bằng lời nói."

Bởi bạn đã làm việc ở trường được 6 tháng nên đây không được coi là công việc tạm thời có thời hạn dưới 03 tháng. Do đó, về quy tắc thì bạn có quyền được giữ 01 bản hợp đồng. Bạn có quyền yêu cầu trường học giao cho bạn 01 bản hợp đồng.

Thứ hai, về việc không đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp:

Theo Khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 quy định về đối tượng của bảo hiểm xã hội thì:

"1. Người lao động là công dân Việt Nam thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bao gồm:

a) Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 03 tháng đến dưới 12 tháng, kể cả hợp đồng lao động được ký kết giữa người sử dụng lao động với người đại diện theo pháp luật của người dưới 15 tuổi theo quy định của pháp luật về lao động"

Cũng theo khoản 1 Điều 43 Luật Việc làm 2013 quy định về đối tượng bắt buộc tham gia bảo hiểm xã hội gồm:

"1. Người lao động phải tham gia bảo hiểm thất nghiệp khi làm việc theo hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc như sau:

a) Hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc không xác định thời hạn;

b) Hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc xác định thời hạn;

c) Hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 03 tháng đến dưới 12 tháng."

Như vậy, trường hợp của bạn thuộc đối tượng để đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp. Việc trường học không đóng bảo hiểm cho bạn là đã vi phạm quy định của pháp luật. Bạn có thể làm đơn khiếu nại lên trường để yêu cầu trường thực hiện những nghĩa vụ đối với bạn.

Thứ ba, về nghỉ phép năm:

Theo tính chất công việc của bạn và quy định tại Khoản 1 Điều 111 Bộ luật Lao động 2012 quy định về nghỉ hàng năm thì:

"1. Người lao động có đủ 12 tháng làm việc cho một người sử dụng lao động thì được nghỉ hằng năm, hưởng nguyên lương theo hợp đồng lao động như sau:

a) 12 ngày làm việc đối với người làm công việc trong điều kiện bình thường"

Như vậy, nếu bạn đã làm việc được 6 tháng thì số ngày nghỉ hàng năm của bạn là 6 ngày làm việc. Trong thời gian nghỉ đó, bạn vẫn được hưởng nguyên lương. Còn nếu bạn không nghỉ thì sẽ được thanh toán bằng tiền.

Thứ tư, về việc trả lương không đúng kỳ hạn:

Theo như bạn nói, trường trả lương không đúng theo hợp đồng và luôn trả chậm hơn 1 tháng. Như vậy, đã vi phạm quy định về kỳ hạn trả lương. Điều 96 Bộ luật Lao động năm 2012 quy định về nguyên tắc trả lương:

"Người lao động được trả lương trực tiếp, đầy đủ và đúng thời hạn.

Trường hợp đặc biệt không thể trả lương đúng thời hạn thì không được chậm quá 01 tháng và người sử dụng lao động phải trả thêm cho người lao động một khoản tiền ít nhất bằng lãi suất huy động tiền gửi do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm trả lương."

Theo đó, trường bạn phải trả lương cho bạn đúng theo hợp đồng. Còn nếu như có trả chậm hơn thì phải trả thêm cho bạn một khoản như tiền lãi suất ngân hàng.

Thứ năm, về việc đơn phương chấm dứt hợp đồng:

Tại Khoản 1 Điều 37 Bộ luật Lao động 2012 quy định về quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng  có trường hợp:

"1. Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn trong những trường hợp sau đây:

b) Không được trả lương đầy đủ hoặc trả lương không đúng thời hạn đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động;

2. Khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động theo quy định tại khoản 1 Điều này, người lao động phải báo cho người sử dụng lao động biết trước:

a) Ít nhất 3 ngày làm việc đối với các trường hợp quy định tại các điểm a, b, c và g khoản 1 Điều này"

Như vậy, nếu bạn đơn phương nghỉ việc vì lý do không được trả lương đúng thời hạn đã thỏa thuận thì chỉ cần thông báo cho bên trường học ít nhất 03 ngày làm việc. Trong thời gian 03 ngày làm việc đó bạn vẫn có quyền được hưởng lương đầy đủ.

Thêm nữa, tại Khoản 2 Điều 47 Bộ luật Lao động 2012 quy định về trách nhiệm của người sử dụng lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động như sau:

"Trong thời hạn 07 ngày làm việc, kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản có liên quan đến quyền lợi của mỗi bên; trường hợp đặc biệt, có thể kéo dài nhưng không được quá 30 ngày".

Nếu nhà trường vi phạm những lỗi này mà hai bên không thỏa thuận được với nhau hoặc không đồng ý với thỏa thuận thì có quyền khiếu nại tới Phòng Lao động- thương binh và xã hội hoặc khởi kiện lên Tòa án nhân dân quận/huyện nơi trường học bạn đặt trụ sở.