Câu hỏi: Hiện nay em đang công tác tại một cơ quan nhà nước (theo hình thức ký hợp đồng lao động với đơn vị sự nghiệp trực thuộc), thời gian cụ thể như sau: Bắt đầu ký HĐLĐ từ tháng 09/2014: 03 tháng (lương khoán, không đóng bảo hiểm); Năm 2015: Ký tiếp 02 lần, mỗi lần 06 tháng (hệ số lương 2,34 có đóng bảo hiểm);  Năm 2016, 2017: Ký HĐ 01 năm (hệ số lương 2,34 có đóng bảo hiểm);  Nếu em tiếp tục công tác thì các năm sau cơ quan chỉ ký HĐ 01 năm (theo tinh thần đã trao đổi trực tiếp với em; hiện nay mức lương em được hưởng là 2,34 x mức lương cơ sở và hàng tháng em vẫn đóng BHXH, BHYT và BHTN đầy đủ. Em được hiểu là dù hình thức là ký 2,34 nhưng em sẽ không được tăng lương theo bậc như công chức và dù các năm sau có ký tiếp HĐ đi chăng nữa thì mức lương của em vẫn chỉ là 2,34). Các Luật sư cho em hỏi: -  Hình thức ký HĐ như vậy của cơ quan em có vi phạm quy định không? -  Trường hợp em đơn phương chấm dứt HĐLĐ thì ngoài nghĩa vụ phải báo trước với cơ quan thì em được hưởng những chế độ gì ạ?

Trả lời: Thứ nhất,
về vấn đề kí hợp đồng lao động

Điều 22 Bộ luật lao động năm 2012 quy định Loại hợp đồng lao động

“1. Hợp đồng lao động phải được giao kết theo một trong các loại sau đây:

a) Hợp đồng lao động không xác định thời hạn;

Hợp đồng lao động không xác định thời hạn là hợp đồng mà trong đó hai bên không xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng.

b) Hợp đồng lao động xác định thời hạn;

Hợp đồng lao động xác định thời hạn là hợp đồng mà trong đó hai bên xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng trong khoảng thời gian từ đủ 12 tháng đến 36 tháng.

c) Hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng.

2. Khi hợp đồng lao động quy định tại điểm b và điểm c khoản 1 Điều này hết hạn mà người lao động vẫn tiếp tục làm việc thì trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày hợp đồng lao động hết hạn, hai bên phải ký kết hợp đồng lao động mới; nếu không ký kết hợp đồng lao động mới thì hợp đồng đã giao kết theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều này trở thành hợp đồng lao động không xác định thời hạn và hợp đồng đã giao kết theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều này trở thành hợp đồng lao động xác định thời hạn với thời hạn là 24 tháng.

Trường hợp hai bên ký kết hợp đồng lao động mới là hợp đồng xác định thời hạn thì cũng chỉ được ký thêm 01 lần, sau đó nếu người lao động vẫn tiếp tục làm việc thì phải ký kết hợp đồng lao động không xác định thời hạn.

3. Không được giao kết hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng để làm những công việc có tính chất thường xuyên từ 12 tháng trở lên, trừ trường hợp phải tạm thời thay thế người lao động đi làm nghĩa vụ quân sự, nghỉ theo chế độ thai sản, ốm đau, tai nạn lao động hoặc nghỉ việc có tính chất tạm thời khác.”

Theo quy định trên, không được giao kết HĐLĐ có thời hạn dưới 12 tháng đối với công việc có tính chất thường xuyên từ 12 tháng trở lên trừ trường hợp phải tạm thời thay thế NLĐ nghỉ thai sản, ốm đau, đi nghĩa vụ quân sự, nghỉ việc mang tính chất tạm thời. Do vậy, nếu công việc của bạn mang tính chất thường xuyên 12 tháng trở lên và bạn làm việc không thay thế vị trí của ai khi họ nghỉ tạm thời thì việc giao kết HĐLĐ như trường hợp của bạn là không đúng với quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, theo quy định tại khoản 2 Điều 22 BLLĐ thì đối với hợp đồng lao động xác định thời hạn thì chỉ được giao kết tối đa 2 lần. Khi kết thúc HĐLĐ xác định thời hạn lần thứ 2 nếu bạn tiếp tục làm việc thì đơn vị có trách nhiệm giao kết HĐLĐ không xác định thời hạn với bạn. Bởi vậy, việc đơn vị trả lời sẽ chỉ ký loại hợp đồng xác định thời hạn 1 năm đối với bạn là hoàn toàn trái với quy định của pháp luật.

Thông tư 08/2013/TT-BNV quy định về nâng lương cán bộ, công chức, viên chức thì những người làm việc theo chế độ hợp đồng lao động xếp lương theo bảng lương do Nhà nước quy định trong cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập cũng là đối tượng được thực hiện nâng lương thường xuyên như cán bộ, công chức, viên chức. Do đó khi bạn làm theo HĐLĐ tại đơn vị sự nghiệp được hưởng lương từ ngân sách nhà nước thì cũng được thực hiện chế độ nâng lương thường xuyên tương tự cán bộ, công chức viên chức.

Thứ hai
, quyền lợi khi đơn phương chấm dứt HĐLĐ.

Điều 37 Bộ luật lao động năm 2012 quy định Quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người lao động

“1. Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn trong những trường hợp sau đây:

a) Không được bố trí theo đúng công việc, địa điểm làm việc hoặc không được bảo đảm điều kiện làm việc đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động;

b) Không được trả lương đầy đủ hoặc trả lương không đúng thời hạn đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động;

c) Bị ngược đãi, quấy rối tình dục, cưỡng bức lao động;

d) Bản thân hoặc gia đình có hoàn cảnh khó khăn không thể tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động;

đ) Được bầu làm nhiệm vụ chuyên trách ở cơ quan dân cử hoặc được bổ nhiệm giữ chức vụ trong bộ máy nhà nước;

e) Lao động nữ mang thai phải nghỉ việc theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền;

g) Người lao động bị ốm đau, tai nạn đã điều trị 90 ngày liên tục đối với người làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn và một phần tư thời hạn hợp đồng đối với người làm việc theo hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng mà khả năng lao động chưa được hồi phục.

2. Khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động theo quy định tại khoản 1 Điều này, người lao động phải báo cho người sử dụng lao động biết trước:

a) Ít nhất 3 ngày làm việc đối với các trường hợp quy định tại các điểm a, b, c và g khoản 1 Điều này;

b) Ít nhất 30 ngày nếu là hợp đồng lao động xác định thời hạn; ít nhất 03 ngày làm việc nếu là hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng đối với các trường hợp quy định tại điểm d và điểm đ khoản 1 Điều này;

c) Đối với trường hợp quy định tại điểm e khoản 1 Điều này thời hạn báo trước cho người sử dụng lao động được thực hiện theo thời hạn quy định tại Điều 156 của Bộ luật này.

3. Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, nhưng phải báo cho người sử dụng lao động biết trước ít nhất 45 ngày, trừ trường hợp quy định tại Điều 156 của Bộ luật này.”

Theo quy định trên, nếu NLĐ kí HĐLĐ xác định thời hạn thì phải có lí do theo quy định tại khoản 1 Điều 37 BLLĐ 2012. Tùy vào lí do xin đơn phương thì phải tuân theo thời gian báo trước quy định tại khoản 2 Điều 37 BLLĐ 2012.

Điều 47 Bộ luật lao động năm 2012 quy định Trách nhiệm của người sử dụng lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động

“…2. Trong thời hạn 07 ngày làm việc, kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản có liên quan đến quyền lợi của mỗi bên; trường hợp đặc biệt, có thể kéo dài nhưng không được quá 30 ngày.

3. Người sử dụng lao động có trách nhiệm hoàn thành thủ tục xác nhận và trả lại sổ bảo hiểm xã hội và những giấy tờ khác mà người sử dụng lao động đã giữ lại của người lao động.”

Khi bạn chấm dứt HĐLĐ thì trong khoảng thời gian từ 7- 30 ngày kể từ ngày chấm dứt HĐLĐ bạn sẽ được hưởng trợ cấp thôi việc và được thanh toán tiền công, tiền lương, tiền thưởng nếu có; tiền phép năm nếu chưa nghỉ; được trả sổ BHXH, các giấy tờ liên quan.

Trân trọng!

CV. Trần Liên- Công ty Luật Minh Gia.