Câu hỏi: Nội dung câu hỏi: Em xin được trình bày cụ thể vụ việc như sau: em có quen với một người. Người này hứa sẽ xin cho em vào làm việc trong kho hàng của công ty hàng không. Bà này bảo có mối quen biết nên gia đình em đã tin và giao 100 triệu cho bà ta nhằm mục đích xin việc. Quá trình giao tiền có giấy vay tiền và người làm chứng.

Bà hẹn sau 15 ngày không được sẽ trả. Nhưng đên nay hơn 1 năm rồi mà bà ta không trả tiền cho em. Vậy em muốn hỏi luật sư là nếu em kiện bà ta thì em kiện về tội gì.

Thời hạn em có thể kiện bà ta là bao lâu tính từ ngày nào. Nếu em kiện bà ta thì em có bị truy cứu trách nhiệm gì không như tội đưa hối lộ. Em xin chân thành cảm ơn!

Trả lời: Theo như anh trình bày, thì giữa hai bên có giao kết một hợp đồng vay tiền và có chữ ký, có người làm chứng. Điều 466 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về nghĩa vụ trả nợ của bên vay:

“1. Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu tài sản là vật thì phải trả vật cùng loại đúng số lượng, chất lượng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Trường hợp bên vay không thể trả vật thì có thể trả bằng tiền theo trị giá của vật đã vay tại địa điểm và thời điểm trả nợ, nếu được bên cho vay đồng ý.

3. Địa điểm trả nợ là nơi cư trú hoặc nơi đặt trụ sở của bên cho vay, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

4. Trường hợp vay không có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả nợ hoặc trả không đầy đủ thì bên cho vay có quyền yêu cầu trả tiền lãi với mức lãi suất theo quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này trên số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.

….”

Vậy, với hợp đồng vay thông thường thì người vay phải trả tiền vay khi đến hạn hoặc nếu không thỏa thuận về thời hạn trả thì bạn phải thực hiện thủ tục báo trước cho bên vay tiền biết trước một thời gian hợp lý, nếu sau đó vẫn không trả theo đúng thỏa thuận thì bên cho vay có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết. Tuy nhiên theo thông tin bạn cung cấp thì đây thực là thỏa thuận xin việc và bạn đưa số tiền đó mục đích để xin việc. Như vậy giao dịch vay thực tế là không có thật mà đang che giấu cho giao dịch thực hiện một công việc. Điều 124 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về giao dịch dân sự vô hiệu do giả tạo:

“1. Khi các bên xác lập giao dịch dân sự một cách giả tạo nhằm che giấu một giao dịch dân sự khác thì giao dịch dân sự giả tạo vô hiệu, còn giao dịch dân sự bị che giấu vẫn có hiệu lực, trừ trường hợp giao dịch đó cũng vô hiệu theo quy định của Bộ luật này hoặc luật khác có liên quan.

2. Trường hợp xác lập giao dịch dân sự giả tạo nhằm trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba thì giao dịch dân sự đó vô hiệu.”

Như vậy hợp đồng vay đang che giấu hợp đồng thực hiện một công việc nên hợp đồng vay bị vô hiệu, hợp đồng thực hiện một công việc vẫn có giá trị pháp lý. Nếu bên đó không thực hiện được công việc theo thỏa thuận thì bạn có thể hủy hợp đồng vì đã vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ của hợp đồng dẫn đến không đạt được mục đích của việc giao kết hợp đồng. Người đó có nghĩa vụ trả cho bạn số tiền đã nhận.

Trường hợp nếu bạn thông qua người trung gian đưa khoản tiền 100 triệu cho người có chức vụ quyền hạn và người đó đã lợi dụng chức vụ quyền hạn để cho bạn vào làm thì hành vi đó đã cấu thành tội đưa hối lộ theo quy định tại Khoản 1 Điều 364 Bộ luật hình sự 2015 như sau:

“1. Người nào trực tiếp hay qua trung gian đã đưa hoặc sẽ đưa cho người có chức vụ, quyền hạn hoặc người khác hoặc tổ chức khác bất kỳ lợi ích nào sau đây để người có chức vụ, quyền hạn làm hoặc không làm một việc vì lợi ích hoặc theo yêu cầu của người đưa hối lộ, thì bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Tiền, tài sản, lợi ích vật chất khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng;

b) Lợi ích phi vật chất”.

Ngoài ra người có chức vụ quyền hạn nhận một khoản tiền sau đó lợi dụng chức vụ, quyền hạn để thực hiện một công việc theo yêu cầu của người đưa tiền thì cấu thành tội nhận hối lộ (Điều 354 Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017). Nếu số tiền được thông qua người trung gian và người đó biết rõ mục đích của việc đưa tiền mà vẫn thực hiện thì hành vi này cấu thành tội môi giới hối lộ theo quy định tại Điều 365 Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017. Số tiền đưa hối lộ sẽ không được trả lại mà bị tịch thu xung vào công quỹ Nhà nước.