Câu hỏi: Luật sư tư vấn về việc truy thu bảo hiểm xã hội và bồi thường khi chấm dứt hợp đồng lao động, nội dung tư vấn như sau:

Nội dung tư vấn:
kính chào đoàn luật sư. Nhờ đoàn luật sư hướng dẫn giúp.em tôi ký họp đồng thử việc 1 tháng với công ty A ;[nội dung của họp đồng [họp đồng thử việc có hiệu lực ngày 27/6/2017 sau 1 tháng thử việc nếu bên B đáp ứng yêu cầu của bên A thì  bên A chính thức tuyển dụng bên B vào làm việc cho bên A] em tôi vào làm việc từ 27/6/2017 đến nay là tháng7 /2017 là 1 năm rồi .mặc dù em tôi nhiều lần hỏi công ty A cho ký họp đồng lao động chính thức nhưng công ty A cứ nói phải chờ văn bản từ hà nội gửi vào .[vì trụ sở ở hà nội có chi nhánh tphcm,em tôi làm ở tphcm ] công ty A cũng không tham gia bhxh bắt buộc cho em tôi.đến tháng 4/2017 công ty A trừ tiền bhxh trong lương.em tôi thắc mắc không ký họp đồng lao động thì căn cứ đâu mà trừ tiền bhxh.nếu đống thì phải truy thu từ tháng7 /2016 đến nay .công ty A không đồng ý nên em tôi gửi đơn nhờ phòng lao đông quận gò vấp giải quyết[nghi ngờ có sự gian lẫn trục lơi từ bhxh này } 2 lần hòa giải trên phòng lao động không thành .{vì công ty A khai là em tôi làm việc đến tháng 9/2016 đã nghĩ việc đến thàng 1/2017mói quay lại làm việc công ty họp đồng miệng 6 tháng vói em tôi .tháng 2/ 2017 công ty đã tham gia bhxh cho em tôi đơn đã gỏi lên tòa án .đã hòa giãi lần đầu không thành .trong khi chờ đợi tòa án giải quyết thì và tháng 5/2017 công ty ra thông báo bắt em tôi ngồi truóc cửa văn phồng không giao công việc ,lương vẫn huong đầy đủ {đây không phải chuyển đôi công việc mà có mang tính chất trù dập hành hạ em tôi cho bỏ ghét .ngồi như vậy đã 2 tháng rồi nhờ luật sư hường dẫn góp ý em tôi yêu cầu công ty A truy thu bhxh bắt buộc từ tháng 7/2016 đến nay có họp pháp không. công ty A chuyển đổi công việc em tôi như vậy có đúng luật không trong trường họp tranh chấp yêu cầu đống bhxh bắtt buộc có được hòa giải không làm cách nào mới biết công ty A có tham gia bhxh cho em tôi .là loại bhxh tự nguyện hay bhxh bắt buộc. {vì trong thời gian làm việc công ty A có yêu cầu em tôi gửi bản khai sinh và ký  bản tham gia bảo hiẻm nếu vì việc này công ty cho em tôi nghĩ việc thì công ty phải bồi thường như thế nào mói đúng luật.

Trả lời: Thứ nhất, về hợp đồng thử việc của em trai bạn

Tại Điều 27 BLLĐ 2012 có quy định về thời gian thử việc như sau: chỉ được thử việc 1 lần đối với một công việc và bảo đảm các điều kiện. Và được thử việc tối đa là 60 ngày. Và theo Điều 29 của Bộ luật này thì khi việc làm thử đạt yêu cầu thì người sử dụng lao động phải giao kết hợp đồng với người lao động.

Theo như bạn trình bày thì em trai bạn đã làm việc được 1 năm mà vẫn chưa được kí hợp đồng chính thức nhưng hai bên vẫn tồn tại quan hệ lao động, do đó công ty của em trai bạn sẽ phải đóng bảo hiểm cho nhân viên sau 2 tháng thử việc.

Thứ hai
, về việc công ty khai em bạn làm việc đến tháng 9/2016 và đến tháng 1/2017 mới quay lại làm việc thì bạn nên yêu cầu công ty đưa ra căn cứ để chứng minh rằng hợp đồng miệng làm việc 6 tháng của công ty với em trai bạn có tồn tại trong thực tế.

Thứ ba, về việc truy thu bảo hiểm xã hội của em trai bạn

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 38 quyết định 595/QĐ-BHXH về Truy thu BHXH bắt buộc, BHYT, BHTN, BHTNLĐ, BNN có quy định về những trường hợp  truy thu như sau:

“
1.1. Truy thu do trốn đóng …

1.2. Truy thu đối với người lao động sau khi chấm dứt HĐLĐ về nước truy đóng BHXH cho thời gian đi làm việc ở nước ngoài theo HĐLĐ chưa đóng

1.3. Truy thu do điều chỉnh tăng tiền lương đã đóng BHXH, BHTN, BHTNLĐ, BNN cho người lao động

1.4. Các trường hợp khác theo quy định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền”.

Và theo quy định tại khoản 2 về  Điều kiện truy thu như sau:

“2.1. Được cơ quan có thẩm quyền hoặc cơ quan BHXH kiểm tra, thanh tra, buộc truy thu; đơn vị có đề nghị được truy thu đối với người lao động.

2.2. Hồ sơ đúng đủ theo quy định”

Như vậy nếu em trai bạn thuộc trường hợp trên thì có quyền truy thu bảo hiểm xã hội.

Thứ tư, về việc công ty chuyển đổi công việc với em trai bạn

Theo Điều 31 Bộ luật lao động 2012 quy định về Chuyển người lao động làm công việc khác so với hợp đồng lao động:

“
1. Khi gặp khó khăn đột xuất do thiên tai, hoả hoạn, dịch bệnh, áp dụng biện pháp ngăn ngừa, khắc phục tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, sự cố điện, nước hoặc do nhu cầu sản xuất, kinh doanh, người sử dụng lao động được quyền tạm thời chuyển người lao động làm công việc khác so với hợp đồng lao động, nhưng không được quá 60 ngày làm việc cộng dồn trong một năm, trừ trường hợp được sự đồng ý của người lao động.

2. Khi tạm thời chuyển người lao động làm công việc khác so với hợp đồng lao động, người sử dụng lao động phải báo cho người lao động biết trước ít nhất 03 ngày làm việc, thông báo rõ thời hạn làm tạm thời và bố trí công việc phù hợp với sức khoẻ, giới tính của người
lao động.

Dựa vào quy định tại Điều luật trên thì bạn xem xét xem em trai bạn bị chuyển đổi công việc thuộc trường hợp trên thì đúng pháp luật, còn vì lí do khác thì trái với pháp luật lao động.

Thứ tư
, nếu công ty đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật thì em trai bạn mới được bồi thường theo quy định tại Điều 42 BLLĐ 2012 về Nghĩa vụ của người sử dụng lao động khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật.

“
1
.
Phải nhận người lao động trở lại làm việc theo hợp đồng lao động đã giao kết và phải trả tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế trong những ngày người lao động không được làm việc cộng với ít nhất 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động.

2. Trường hợp người lao động không muốn tiếp tục làm việc, thì ngoài khoản tiền bồi thường quy định tại khoản 1 Điều này người sử dụng lao động phải trả trợ cấp thôi việc theo quy định tại Điều 48 của Bộ luật này;

3. Trường hợp người sử dụng lao động không muốn nhận lại người lao động và người lao động đồng ý, thì ngoài khoản tiền bồi thường quy định tại khoản 1 Điều này và trợ cấp thôi việc theo quy định tại Điều 48 của Bộ luật này, hai bên thỏa thuận khoản tiền bồi thường thêm nhưng ít nhất phải bằng 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động để chấm dứt hợp đồng lao động.

...

5. Trường hợp vi phạm quy định về thời hạn báo trước thì phải bồi thường cho người lao động một khoản tiền tương ứng với tiền lương của người lao động trong những ngày không báo trước.”

Như vậy, nếu công ty đơn phương chấm dứt hợp đồng đúng pháp luật thì em trai bạn không được bồi thường, còn đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật thì em trai bạn mới được bồi thường.