Câu hỏi: Luật sư giải đáp thắc mắc của khách hàng về việc công ty áp dụng hình thức phạt tiền khi người lao động vi phạm nội quy lao động có trái pháp luật hay không? Nội dung tư vấn như sau:

Chồng em có kí hợp đồng làm việc với công ty X, công việc là lái xe. Bên công ty X bàn giao xe cho chồng em. Khi chồng em chạy theo điều hành công ti, thì anh ấy có tự ý giao xe cho khách hàng chạy. Nên công ty đã yêu cầu chồng em nộp phạt 3 triệu đồng. Tuy nhiên, trong nội quy công ty quy định hành vi tự ý giao xe cho người khác chưa có sự đồng ý của công ty thì phạt bồi thường uy tín công ty là 1 triệu đồng. Bên phía e có thắc mắc, thì bên công ty cho rằng vì chồng em giao xe cho người khác nên làm ảnh hưởng uy tín công ty( phía bên người cho công ty thuê xe để chạy dịch vụ). Nên phạt 2 triệu nữa áp dụng điều 13 ( điều luật quy định:tham gia xúi giục các hoạt động gây ảnh hưởng đến công ty uy tín phạt bồi thường uy tín công ty là 2 triệu). Bên em không đồng ý với điều đó vì chồng e chỉ vi phạm điều 16( tự ý giao xe...) bồi thường uy tín công ty là 1 triệu thôi. Nhưng phía công ty nhất quyết phạt 3 triêu với 2 lý do trên. Do phía em không đồng ý nên phía công ty thanh lý hợp đồng và không thanh toán tiền lương. Như vậy là đúng hay sai? mong luật sư giải đáp sớm giúp em. E xin cảm ơn.

Trả lời: Thứ nhất về hành vi phạt phạt tiền khi vi phạm nội quy công ty:

Căn cứ theo điều 128 Bộ luật lao động năm 2012 có quy định về những hành vi cấm khi xử lý kỷ luật lao động như sau:

Điều 128. Những quy định cấm khi xử lý kỷ luật lao động

1. Xâm phạm thân thể, nhân phẩm của người lao động.

2. Dùng hình thức phạt tiền, cắt lương thay việc xử lý kỷ luật lao động.

3. Xử lý kỷ luật lao động đối với người lao động có hành vi vi phạm không được quy định trong nội quy lao động.

Theo đó, việc công ty có quy định về mức phạt tiền 1 triệu đồng khi có hành vi tự ý giao xe cho người khác chưa có sự đồng ý của công ty hay tham gia xúi giục các hoạt động gây ảnh hưởng đến công ty uy tín phạt bồi thường uy tín công ty là 2 triệu,… là trái với quy định của pháp luật. Với hành vi phạt tiền người lao động thì người sử dụng lao động bị xử phạt theo điểm b khoản 3 Điều 15 Nghị định 95/2013/NĐ-CP:

Điều 15. Vi phạm quy định về kỷ luật lao động, trách nhiệm vật chất
3. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động khi có một trong các hành vi sau đây:

b) Dùng hình thức phạt tiền, cắt lương thay việc xử lý kỷ luật lao động;

Thứ hai, việc công ty chấm dứt hợp đồng và không thanh toán tiền lương

Việc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động là quyền của người sử dụng lao động tuy nhiên khi thực hiện quyền cần đảm bảo các điều kiện theo quy định tại điều 38 BLLĐ năm 2012 như sau:

Điều 38. Quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động

1. Người sử dụng lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trong những trường hợp sau đây:

a) Người lao động thường xuyên không hoàn thành công việc theo hợp đồng lao động;

b) Người lao động bị ốm đau, tai nạn đã điều trị 12 tháng liên tục đối với người làm theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, đã điều trị 06 tháng liên tục, đối với người lao động làm theo hợp đồng lao động xác định thời hạn và quá nửa thời hạn hợp đồng lao động đối với người làm theo hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng mà khả năng lao động chưa hồi phục.

Khi sức khỏe của người lao động bình phục, thì người lao động được xem xét để tiếp tục giao kết hợp đồng lao động;

c) Do thiên tai, hỏa hoạn hoặc những lý do bất khả kháng khác theo quy định của pháp luật, mà người sử dụng lao động đã tìm mọi biện pháp khắc phục nhưng vẫn buộc phải thu hẹp sản xuất, giảm chỗ làm việc;

d) Người lao động không có mặt tại nơi làm việc sau thời hạn quy định tại Điều 33 của Bộ luật này.

2. Khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động người sử dụng lao động phải báo cho người lao động biết trước:

a) Ít nhất 45 ngày đối với hợp đồng lao động không xác định thời hạn;

b) Ít nhất 30 ngày đối với hợp đồng lao động xác định thời hạn;

c) Ít nhất 03 ngày làm việc đối với trường hợp quy định tại điểm b khoản 1 Điều này và đối với hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng.

Theo đó khi chấm dứt hợp đồng lao động với người lao động phải có các căn cứ trên và đảm bảo thời gian báo trước. Trường hợp công ty không thực hiện theo đúng quy định trên thì việc chấm dứt hợp đồng là trái quy định của pháp luật. Công ty có nghĩa vụ bồi thường theo quy định tại điều 42 BLLĐ năm 2012.

Ngoài ra theo quy định tại khoản 2 điều 47 BLLĐ năm 2012 khi chấm dứt hợp đồng với người lao động thì “Trong thời hạn 07 ngày làm việc, kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản có liên quan đến quyền lợi của mỗi bên; trường hợp đặc biệt, có thể kéo dài nhưng không được quá 30 ngày.”. Trong thời hạn này phía công ty có nghĩa vụ thanh toán các khoản liên quan đến quyền lợi của người lao động như tiền lương, ngày nghỉ hàng năm chưa nghỉ,….Công ty không thực hiện thanh toán tiền lương và tiền bồi thường cho người lao động là trái với quy định của pháp luật. Bạn có quyền làm đơn khiếu nại đến Phòng lao động thương binh xã hội nơi công ty có trụ sở để yêu cầu giải quyết. Trường hợp giải quyết hòa giải tại Phòng lao động thương binh xã hội không thành bạn có quyền làm đơn đến Tòa án nhân dân để yêu cầu giải quyết.