Câu hỏi: Xin chào luật sư. Tôi xin phép được hỏi về quyền tranh chấp nuôi con. Tôi là mẹ đơn thân. Khi làm khai sinh cho cháu, tôi bỏ trống phần tên bố. Cách đây 2 năm, bố của cháu có sang xin đứng tên trong giấy khai sinh của cháu.

Tôi đã đồng ý. Đến nay, vì 1 vài mâu thuẫn không giải quyết được nên chúng tôi có tranh chấp quyền nuôi con. Hiện giờ tôi đã có chồng mới và đang ở nhà chăm sóc con. Bố cháu cũng đã có tiền sử cai nghiện ma túy đá tại bệnh viện tâm thần. Vậy xin luật sư cho tôi hỏi, nếu ra tòa thì tôi có được quyền nuôi con không? Xin cảm ơn luật sư.

Trả lời: Theo quy định tại Điều 14 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định về việc giải quyết hậu quả của việc nam, nữ chung sống với nhau như vợ, chồng mà không đăng ký kết hôn, cụ thể:

"1. Nam, nữ có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật này chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng. Quyền, nghĩa vụ đối với con, tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng giữa các bên được giải quyết theo quy định tại Điều 15 và Điều 16 của Luật này.

2. Trong trường hợp nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng theo quy định tại khoản 1 Điều này nhưng sau đó thực hiện việc đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật thì quan hệ hôn nhân được xác lập từ thời điểm đăng ký kết hôn."

Trường hợp, bạn sống chung như vợ chồng với người khác, không đăng ký kết hôn nhưng có sinh con thì con của bạn vẫn được xác định là con chung của hai người và khi có tranh chấp về vấn đề nuôi con thì trường hợp này được giải quyết như trường hợp hai người có đăng ký kết hôn.

Căn cứ theo Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 về việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn, cụ thể:

“1. Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.

2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

3. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.”

Theo quy định trên, các bên tự thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nếu không thỏa thuận được thì có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết.

Trường hợp này cần phải xác định được độ tuổi của con bạn để chúng tôi có thể tư vấn cụ thể hơn. Nếu cháu từ 7 tuổi trở lên thì khi giải quyết Tòa án có tính đến việc xem xét nguyện vọng của cháu là muốn sống với ai, còn dưới 36 tháng tuổi thì về nguyên tắc sẽ trực tiếp giao cho mẹ nuôi ( trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để chăm sóc cháu).

Bên cạnh đó, khi xem xét giao con cho một trong các bên nuôi thì Tòa án phải căn cứ vào nhiều yếu tố, cụ thể người nào là người đáp ứng tốt nhất quyền lợi về mọi mặt cho cháu, ví dụ bạn muốn là người trực tiếp nuôi dưỡng thì bạn cần phải chứng minh bản thân có khả năng tài chính, thời gian bên cạnh con, nhân thân tốt,…ngược lại bạn có thể cung cấp những tài liệu chứng minh về điều kiện của người còn lại ( ví dụ: nghiện ma túy) để Tòa án dựa vào tình hình thực tế  để quyết định ai là người trực tiếp nuôi dưỡng cháu .

Ngoài ra, bạn có thể tham khảo bài viết sau đây về trường hơp tương tự của mình: “Tranh chấp về quyền nuôi con ngoài giá thú.”