Câu hỏi: Câu hỏi tư vấn: Ngày 01/01/2016, tôi được UBND xã hòa giải vụ việc về tranh chấp đất đai với ông Nguyễn A. Hòa giải không thành. Đến ngày 01/9/2016, tôi nộp đơn khởi kiện đến Tòa án nhân dân thành phố yêu cầu giải quyết tranh chấp thì Tòa án hướng dẫn tôi là biên bản hòa giải của tôi đã trên 06 tháng phải trở về Ủy ban xã hòa giải lại.

Khi tôi trở về Ủy ban yêu cầu hòa giải lại thì Ủy ban không đồng ý hòa giải lại cho tôi và trả lời tôi là không có luật nào quy định về biên bản hòa giải có thời hạn là 06 tháng cả.

Vậy công ty cho tôi hỏi:

1. Yêu cầu của Tòa án đúng hay sai?

2. Trả lời của Ủy ban xã về việc biên bản hòa giải như trên là như thế nào?

3. Tôi phải làm sao khi Ủy ban không hòa giải lại và Tòa án cũng không nhận đơn tôi như hiên nay?

Trả lời: Theo quy định của Luật đất đai năm 2013 về hòa giải tranh chấp đất đai. Cụ thể:

Điều 202. Hòa giải tranh chấp đất đai

1. Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải hoặc giải quyết tranh chấp đất đai thông qua hòa giải ở cơ sở.

2. Tranh chấp đất đai mà các bên tranh chấp không hòa giải được thì gửi đơn đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp để hòa giải.

3. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm tổ chức việc hòa giải tranh chấp đất đai tại địa phương mình; trong quá trình tổ chức thực hiện phải phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã và các tổ chức thành viên của Mặt trận, các tổ chức xã hội khác. Thủ tục hòa giải tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân cấp xã được thực hiện trong thời hạn không quá 45 ngày, kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai.

4. Việc hòa giải phải được lập thành biên bản có chữ ký của các bên và có xác nhận hòa giải thành hoặc hòa giải không thành của Ủy ban nhân dân cấp xã. Biên bản hòa giải được gửi đến các bên tranh chấp, lưu tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp.

Như vậy, pháp luật đất đai chỉ quy định thời hạn giải quyết hòa giải tranh chấp đất đai tại Uỷ ban xã là trong vòng 45 ngày phải giải quyết khi nhận được đơn yêu cầu, biên bản hòa giải này phải được lập thành văn bản (văn bản này chỉ là căn cứ ghi nhận xác nhận vụ việc tranh chấp đất đai, thời gian, nội dung tranh chấp, ý kiến các bên và xác nhận kết quả của biên hòa giải, có ký nhận của các bên liên quan chứ không có quy định về thời hiệu, thời hạn. Ngoài ra cũng không có văn bản nào quy định biên bản hòa giải tranh chấp đất đai có thời hạn.
Do đó, đối với hướng dẫn của Tòa án yêu cầu về làm lại biên bản hòa giải vì lý do biên bản hòa giải trước đó quá thời hạn 6 tháng là không có căn cứ, không đúng với quy định pháp luật.

Đối với việc Uỷ ban nhân dân cấp xã trả lờ
i "không đồng ý hòa giải lại và trả lời không có luật nào quy định về biên bản hòa giải có thời hạn là 06 tháng"
là có cơ sở - vì thực tế biên bản hòa giải không có quy định về thời hiệu/ thời hạn và việc lâp biên bản là đúng thủ tục, trình tự nên Uỷ ban xã không có nghĩa vụ phải lập lại biên bản hòa giải.
Theo đó, do biên bản hòa giải hợp lệ nên bạn có thể dựa vào biên bản đó để khởi kiện trực tiếp ra Tòa án nhân dân giải quyết. Trong trường hợp Tòa án không thụ lý đơn mà không có lý do chính đáng (lấy lý do biên bản được lập 6 tháng nên không giải quyết) thì bạn có quyền làm đơn khiếu nại gửi Chánh án Tòa án nhân dân để được bảo vệ quyền lợi của mình.