Câu hỏi: Vay tài sản và bằng các thủ đoạn gian dối đã nhiều lần trốn tránh nghĩa vụ trả nợ thì có khép vào tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản không? Cách thức giải quyết như thế nào?

Xin chào Luật sư! Tôi có một vụ việc cần luật sư hỗ trợ như sau: Tôi có chơi với một người bạn sau 1 năm. Đến đầu tháng 10 năm 2016 anh ta gọi điện và đến gặp tôi, nhờ tôi cho vay 35 triệu đồng  và hứa trả sau sau 2 ngày. Lần 1 anh tôi đưa tiền cho anh ta trước sự chứng kiến của người cùng đi số tiền 35 triệu đồng. Sau khoảng 6 tiếng anh ta lại gọi cho tôi và nói là đang thiếu 25 triệu và hứa chắc chắn sẽ trả theo đúng cam kết ban đầu và tôi tiếp tục cho anh ta vay. Tiếp đó 2 ngày sau anh ta cần thêm 40 triệu , tôi tiếp tục đưa cho anh ta thêm 40 triệu nữa để anh ta làm những việc như đã cam kết và cũng để nhanh chóng thu hồi lại số tiền đã cho anh ta mượn, nhưng sau đó anh ta nói hàng chưa gia công kịp và hẹn tôi ngày hôm sau sẽ mang trả số tiền 100 triệu đã vay. Ngày hôm sau, anh ta hứa sẽ trả tiền trong chiều tối. Nhưng khoảng 20h tối hôm đó anh ta gọi cho tôi nói là lái xe gây tai nạn gây chết người và nhờ tôi cho vay tiếp 25 triệu để bồi thường cho người bị hại để mong lấy được hàng để giao và tôi tiếp tục giao tiền. Tổng cộng 4 lần anh ta vay của tôi 125 triệu đồng. Sau đó, vì lý do chưa giải quyết xong vụ tai nạn nên khất tôi sẽ hoàn trả cho tôi khi giải quyết xong vụ việc. Quãng thời gian tiếp theo anh ta còn hỏi tôi vay thêm nhưng tôi không đưa thêm tiền nữa. Toàn bộ các buổi gặp sau này, kể cả là khất nợ hoặc đòi vay thêm đều được tôi ghi âm bằng điện thoại để xác nhận sự việc. Sau đó, rất nhiều lần tôi đòi tiền thì anh ta khất lần, rồi liên tục đổi số điện thoại và trốn tránh. Tôi có hỏi qua bạn bè thì được biết anh này bằng thủ đoạn tương tự đã vay của rất nhiều người quen, nhưng ko ghi giấy tờ và cũng ko trả. Việc anh ta nói dối để vay tiền và đưa người đi cùng để tạo lòng tin nhằm mục đích vay tiền nhằm chiếm đoạt là hoàn toàn có cơ sở thực tế và dễ dàng xác minh ở công an quận Cầu Giấy. Hiện nay, tôi muốn khởi kiện anh ta tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" thì có được hay không vì anh ta liên tục tắt điện thoại, không trú tại địa điểm viết giấy nhận tiền mặt. Liên tục thất hứa trong việc thanh toán các khoản vay và trong giấy vay nợ tôi cũng ghi rõ ràng là "trong trường hợp nếu đến thời hạn trả tiền mà anh ta không hoàn trả số tiền trên thì được coi là hành vi cố tình chiếm đoạt tài sản và phải chịu hoàn toàn trách nhiệm". Rất mong luật sư sớm trả lời, nếu hành vi trên khép vào tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" thì tôi sẽ sớm đến văn phòng luật sư để nhờ hỗ trợ pháp lý khởi kiện vụ án. Trân trọng!

Trả lời: Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi bổ sung năm 2009) quy định:

“
Điều 139. Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác có giá trị từ hai triệu đồng đến dưới năm mươi triệu đồng hoặc dưới hai triệu đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt hoặc đã bị kết án về tội chiếm đoạt tài sản, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm.”

Lừa đảo chiếm đoạt tài sản được hiểu là hành vi dùng thủ đoạn gian dối làm cho chủ sở hữu, người quản lý tài sản tin nhầm giao tài sản cho người phạm tội để chiếm đoạt tài sản đó.
Về khách quan, phải có hành vi dùng thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản. Dùng thủ đoạn gian dối là đưa ra thông tin giả (không đúng sự thật) nhưng làm cho người khác tin đó là thật và giao tài sản cho người phạm tội. Việc đưa ra thông tin giả có thể bằng nhiều hình thức khác như giả vờ vay, mượn, thuê để chiếm đoạt tài sản.
Về mặt chủ quan, lỗi của người phạm tội là lỗi cố ý.
Khách thể là quyền sở hữu tài sản của người khác.
Chủ thể là bất cứ người nào có năng lực trách nhiệm hình sự.

Trong trường hợp này, người này đã 4 lần vay tiền bạn với tổng số tiền là 125 triệu đồng. Sau đó, bằng nhiều thủ đoạn gian dối như nói dối để vay tiền và đưa người đi cùng để tạo lòng tin nhằm mục đích vay tiền nhằm chiếm đoạt tài sản, liên tục đổi số điện thoại và trốn tránh, khất lần việc trả nợ. Hiện nay, người này liên tục tắt điện thoại và không trú tại địa điểm viết giấy nhận tiền mặt, liên tục thất hứa trong việc thanh toán các khoản vay. Qua những tình tiết bạn cung cấp cho thấy lỗi của người này là lỗi cố ý và người này có đủ năng lực chịu trách nhiệm hình sự.

Các yếu tố trên đủ dấu hiệu cấu thành tội “
Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”
theo Điều 139 Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009).

Theo đó, căn cứ vào những dấu hiệu của “
Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
” và những tình tiết bạn đưa ra, bạn có thể tố giác người có hành vi lừa đảo này tại Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án nhân dân hoặc với cơ quan, tổ chức khác nơi người đó đang cư trú. Bạn có thể tố giác bằng miệng hoặc bằng đơn tố giác. Việc tố giác hành vi phạm tội của công dân được quy định chi tiết tại Khoản 1 Điều 100 và Điều 101 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003.

Mẫu đơn tố giác:

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập -Tự do - Hạnh phúc

..................., ngày …..tháng……..năm 20…

ĐƠN TỐ CÁO

(Về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản của …………………..)

Kính gửi:
CÔNG AN QUẬN (HUYỆN)...................................

VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN QUẬN (HUYỆN).........................

Họ và tên tôi: ……………………………….……     Sinh ngày:……………………..

Chứng minh nhân dân số: ………………………

Ngày cấp: …./…../20…….                                        Nơi cấp: ………….

Hộ khẩu thường trú: …………………………………………………………………..

Chỗ ở hiện tại:………………………………………………………………………….

Tôi làm đơn này tố cáo và đề nghị Quý cơ quan tiến hành điều tra, khởi tố hình sự đối với hành vi vi phạm pháp luật của:

Anh/chị: ………………………………………………...Sinh ngày:……………………..

Chứng minh nhân dân số: ………………………….

Ngày cấp:………………………………………Nơi cấp: …………………………….

Hộ khẩu thường trú: …………………………………………………………………..

Chỗ ở hiện tại: …………………………………………………………………………

Vì anh/chị ……………….. đã có hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản của tôi với số tiền là ………... Sự việc cụ thể như sau:

………………………………………………………………………………………..........................................

……………………………………………………………………………………………………………………...…………………………………………………………..................................................................................

………………………………………………………………………………………..........................................

Từ những sự việc trên, có thể khẳng định …………………..…….. đã dùng thủ đoạn gian dối khi tạo cho tôi sự tin tưởng nhằm mục đích chiếm đoạt tiền của tôi.

Qua thủ đoạn và hành vi như trên, anh/chị ………………. đã chiếm đoạt …………….triệu đồng của tôi.

Tôi cho rằng hành vi của anh/chị ………………. có dấu hiệu phạm tội
“Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”
- qui định tại Điều 139 Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009). Theo đó, người nào có
“thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác có giá trị từ hai triệu đồng, hoặc dưới hai triệu đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt hoặc đã bị kết án về tội chiếm đoạt tài sản, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm”
thì phạm tội này.

Để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của mình, nay tôi viết đơn này tố cáo anh/chị ………………….. Kính đề nghị Quí cơ quan giải quyết cho những yêu cầu sau đây:

- Xác minh và khởi tố vụ án hình sự để điều tra, đưa ra truy tố, xét xử anh/chị ……………….. về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

- Buộc anh/chị ………………….. phải trả lại tiền cho tôi.

Tôi cam kết toàn bộ nội dung đã trình bày trên là hoàn toàn đúng sự thật và chịu trách nhiệm trước pháp luật về những điều trình bày trên.

Kính mong được xem xét và giải quyết. Xin chân thành cảm ơn.

Người tố cáo

(ký và ghi rõ họ tên)

------------------------------------------------------------------------