Câu hỏi: Chào luật sư! cho tôi hỏi về quyền nuôi con trong trường hợp chồng có hành vi bạo hành, xúc phạm và thủ tục ly hôn theo yêu cầu của một bên như sau: Tôi năm nay 28, đã lập gia đình được 5 năm và có 2 bé. Một bé trai 4 tuổi và bé gái 3 tuổi. Khi kết hôn tôi mới phát hiện chồng tôi có tính gia trưởng, làm gì cũng phải nghe theo sắp đặt.

Vì công việc và cuộc sống khó khăn nên dạo gần đây mà chồng tôi bạo hành, có những lời lẽ xúc phạm danh dự và tôi luôn trong sống trong cảm giác lo sợ bị hành hung. Nay tôi muốn hỏi về thủ tục nuôi con trong trường hợp của tôi như thế nào? Sau khi ly hôn tôi có thể chuyển đến địa phương khác sinh sống không? Và hiện gia đình tôi đang thuê nhà ở Hà Nội thì tôi viết đơn đến Tòa án nào để có thể giải quyết việc đơn phương ly hôn? Xin cảm ơn luật sư!

Trả lời: Thứ nhất, về quyền nuôi con thì về nguyên tắc, việc ai là người nuôi con sau khi ly hôn có thể được các bên vợ, chồng tự thỏa thuận với nhau và được tòa án ghi nhận trong bản án. Sau khi ly hôn, vợ, chồng vẫn có nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con khi chưa thành niên (dưới 18 tuổi) hoặc đã thành niên nhưng bị tàn tật, mất năng lực hành vi dân sự, hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình. Người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng (mức cấp dưỡng tùy theo điều kiện kinh tế hoặc theo thỏa thuận) để người kia chăm sóc, nuôi dưỡng đến khi trưởng thành.

Tuy nhiên, nếu hai người vợ, chồng không thể thoả thuận được với nhau thì toà án sẽ có quyền phán xét, giao quyền nuôi con cho một bên vợ hoặc chồng. Quyết định của tòa án căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt và hướng tới tương lai tốt đẹp của con. Các quyền lợi đó có thể là: điều kiện học tập, điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng, đi lại…Chính vì vậy, có thể thấy người nào có điều kiện tốt hơn về tài sản, thu nhập, công việc … thì sẽ có lợi thế hơn trong việc giành quyền nuôi con. Mà như vậy, thường thì người cha (chồng) có lợi thế hơn.Tuy nhiên, người mẹ (vợ) lại thường có lợi thế hơn về mặt tình cảm, đạo đức, phương pháp nuôi dạy con cái. Chính vì vậy, trong các vụ án ly hôn, người vợ thường chỉ ra những “thói hư tật xấu” của người chồng như ham vui rượu bia, vũ phu đối với con hoặc không đôn đốc chuyện học hành của con cái… để có ưu thế trong “cuộc chiến” giành quyền nuôi con.

Một điều nữa cũng cần lưu ý là tuy giành được quyền nuôi con khi ly hôn, nhưng trong quá trình nuôi dưỡng, chăm sóc con, nếu người cha người mẹ không hoàn thành trách nhiệm của mình thì người kia có quyền nộp đơn yêu cầu thay đổi người nuôi con.

Điều 81 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn như sau:

"1. Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.

2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

3. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con."

Trường hợp của bạn nếu bé gái chưa đủ 3 tuổi thì bạn sẽ được quyền nuôi bé. Còn bé trai quyền nuôi sẽ do Tòa quyết định. Với lý do chồng bạn bạo hành, có những lời lẽ xúc phạm danh dự thì bạn sẽ có lợi thế hơn về quyền nuôi con. Tuy nhiên bạn phải chứng minh trước Tòa về các hành vi đó.

Thứ hai, quyền cư trú là quyền tự do của công dân. Theo đó, bạn hoàn toàn có quyền chuyển đến nơi khác để sinh sống sau khi ly hôn.

Thứ ba, về thủ tục ly hôn theo yêu cầu của một bên bạn có thể tham khảo nội dung của thủ tục này tại bài viết sau đây của chúng tôi: Tư vấn thủ tục ly hôn theo yêu cầu của một bên.