Câu hỏi: Lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng facebook người dân phải làm thế nào để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình? Đơn tố giác tội phạm phải gửi đến đâu? Luật Minh Gia tư vấn như sau:

Nội dung tư vấn
: Em xin chào công ty Luật Minh Gia. Em xin tư vấn sự việc như sau: Vào hồi 11h31phút ngày 03/12/2017 dương lịch em có nhận được 1 tin nhắn trúng thưởng từ facebook với nội dung bạn đã may mắn trúng 1 xe máy SH và phần quà trị giá 200 triệu đồng tiền mặt từ sự kiện tuần lễ vàng do tập đoàn facebook tài trợ. Và có yêu cầu em phải vào trang website để hoàn tất hồ sơ nhận thưởng. Và em đã làm theo như hướng dẫn trong trang websine và đã thanh toán các phí theo yêu cầu trong đó.và họ hứa sẽ chuyển cho em phần quà trị giá 200 triệu đồng tiền mặt bằng hình thức chuyển qua thẻ ATM mà em đã cung cấp trước đó. Em đã thanh toán tổng số tiền lệ phí là 83 triệu đồng bằng hình thức cào thẻ điện thoại mạng vietel mệnh giá 500 nghìn đồng. Khi em đã thanh toán hết các phí như trên và yêu cầu họ chuyển tiền thì họ cứ vòng vo không chuyển nên em mới biết mình bị lừa và trong thời gian em làm đơn tố cáo gửi công an quận  nơi em đang làm việc từ ngày 03/12/2017. Luật sư cho em hỏi là đến nay đã gần 3 tháng rồi mà em chưa thấy được phản hồi gì về đơn trình bày tố cáo của em gửi cho bên công an quận nơi em đưa đơn cả. Sau khi em đưa đơn hơn 1 tháng sau em có quay lại công an quận nơi em tố cáo khoảng 9h sáng thứ 4  để xem được giải quyết thế nào; khi em vào đến nơi thì gặp 1 anh trực ban và yêu cầu em trình bày sự việc và có nói là sẽ vào bộ phận điều tra hỏi cho em và có gì anh sẽ liên lạc lại ngay và có xin lai số điện thoại của em 1 lần nữa. Từ ngày hôm đấy đến nay, em không thấy phản hồi từ cơ quan có chức năng.

Em muốn biết là sau thời gian bao lâu thì em sẽ nhận được phản hồi từ cơ quan chức năng trong khi bây giờ em không còn làm việc tại đó nữa mà làm việc tại quê nhà?

Em phải làm gì và phải thực hiện yêu cầu gì vì bây giờ em không làm việc và có mặt tại nơi em đã đưa đơn tố cáo?

Và bây giờ em có thể làm đơn khác gửi tiếp đến  cơ quan điều tra công an tỉnh nơi em đang ở sinh sống và làm việc có được không?

Trả lời: Ở nước ta hiện nay, cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, mạng xã hội ngày càng trở nên phổ biến. Điều này kéo theo nhiều hậu quả đáng ngại, đặc biệt là tình trạng lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng xã hội. Theo quy định của pháp luật Hình sự hiện hành, lừa đảo chiếm đoạt tài sản là: người nào có hành vi cố ý chiếm đoạt tài sản của người khác bằng thủ đoạn gian dối, đưa ra những thông tin không đúng sự thật để lừa người khác; hành vi gian dối có thể thông qua lời nói, xuất trình giấy tờ giả mạo, giả danh cán bộ, giả danh tổ chức để ký kết hợp đồng. Và hậu quả của hành vi gian dối đó khiến cho họ chiếm đoạt được tài sản.

Vậy, trong trường hợp của bạn nếu người hứa chuyển cho bạn phần giá trị tiền thưởng có ý định gian dối, đưa ra các thông tin sai sự thật ngay từ đầu để chiếm đoạt 83 triệu đồng thì hành vi đó có thể cấu thành tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản vì có hành vi gian dối xảy ra trước hành vi chiếm đoạt theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017:

“
1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

...”

Thời gian giải quyết đơn tố cáo.

Điều 147. Thời hạn, thủ tục giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

“1. Trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày nhận được tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải kiểm tra, xác minh và ra một trong các quyết định:

a) Quyết định khởi tố vụ án hình sự;

b) Quyết định không khởi tố vụ án hình sự;

c) Quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố.

2. Trường hợp vụ việc bị tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố có nhiều tình tiết phức tạp hoặc phải kiểm tra, xác minh tại nhiều địa điểm thì thời hạn giải quyết tố giác, tin báo, kiến nghị khởi tố có thể kéo dài nhưng không quá 02 tháng. Trường hợp chưa thể kết thúc việc kiểm tra, xác minh trong thời hạn quy định tại khoản này thì Viện trưởng Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền có thể gia hạn một lần nhưng không quá 02 tháng.

Chậm nhất là 05 ngày trước khi hết thời hạn kiểm tra, xác minh quy định tại khoản này, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải có văn bản đề nghị Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền gia hạn thời hạn kiểm tra, xác minh.

.....”

Khi nhận được tin báo, tố giác tội phạm, cơ quan điều tra phải ra các quyết định trong vòng 20 ngày; trường hợp vụ án phức tạp có thể kéo dài không quá hai tháng và có thể được gia hạn một lần nhưng không quá 02 tháng. Do vậy, nếu vụ án này có nhiều tình tiết phức tạp, thời hạn tối đa để cơ quan điều tra giải quyết tin tố giác tội phạm của bạn là 04 tháng (03/12/2017 – 03/04/2018); và trong thời hạn này, nếu bạn đã chuyển nơi cư trú, tạm trú thì phải thông báo với cơ quan điều tra để họ có thể triệu tập hoặc gửi các giấy tờ liên quan.

Trường hợp bạn muốn nộp đơn tố giác tội phạm tại cơ quan điều tra cấp tỉnh nơi bạn cư trú thì vẫn có thể nộp được theo Khoản 1 Điều 144 Bộ luật Tố tụng hình sự:
“Tố giác về tội phạm là việc cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi có dấu hiệu tội phạm với cơ quan có thẩm quyền”;
và cơ quan điều tra có trách nhiệm tiếp nhận thông tin tố giác tội phạm của bạn, nếu vụ việc không thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan điều tra thì cơ quan điều tra có trách nhiệm chuyển vụ án cho cơ quan có thẩm quyền theo Điều 146 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015:

“
1. Khi cơ quan, tổ chức, cá nhân trực tiếp tố giác, báo tin về tội phạm, kiến nghị khởi tố thì Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra có thẩm quyền quy định tại khoản 2 Điều 145 của Bộ luật này phải lập biên bản tiếp nhận và ghi vào sổ tiếp nhận; có thể ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh việc tiếp nhận.

Trường hợp tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố gửi qua dịch vụ bưu chính, điện thoại hoặc qua phương tiện thông tin khác thì ghi vào sổ tiếp nhận.

2. Trường hợp phát hiện tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố không thuộc thẩm quyền giải quyết của mình thì Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra có trách nhiệm chuyển ngay tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố kèm theo tài liệu có liên quan đã tiếp nhận cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền.

....”

Tuy nhiên, nếu bạn gửi tin báo, tố giác tội phạm mà cơ quan điều tra không thụ lý, không thực hiện đúng trách nhiệm của mình theo quy định của pháp luật Tố tụng hình sự, gây ảnh hưởng đến quá trình đấu tranh, phòng chống tội phạm thì bạn có thể gửi đơn khiếu nại đến thủ trưởng cơ quan điều tra nơi bạn gửi đơn để họ xem xét lại vụ việc và yêu cầu họ trả lời bằng văn bản về việc chưa giải quyết tin báo, tố giác tội phạm của bạn. Nếu thủ trưởng cơ quan điều tra không giải quyết hoặc trả lời đơn khiếu nại của bạn không có căn cứ thì bạn có thể khiếu nại đến Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp theo quy định tại Khoản 2 Điều 475 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015:

“
Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của cấp phó, cán bộ điều tra của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra trừ việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp, bắt, tạm giữ do cấp trưởng cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra xem xét, giải quyết trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại. Nếu không đồng ý với quyết định giải quyết của cấp trưởng thì trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết khiếu nại, người khiếu nại có quyền khiếu nại đến Viện kiểm sát thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra. Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại, Viện trưởng Viện kiểm sát phải xem xét, giải quyết. Quyết định giải quyết của Viện trưởng Viện kiểm sát là quyết định có hiệu lực pháp luật.
”