Câu hỏi: Luật sư tư về các vấn đề liên quan đến hợp đồng đào tạo nghề giữa người sử dụng lao động và người lao động. Cụ thể như sau:

Nội dung yêu cầu tư vấn:
Tôi có những thắc mắc sau mà không biết chia sẻ nhờ giúp đỡ từ ai. Kính xin nhờ Luật Minh Gia tư vấn giúp tôi.Công ty tôi là công ty TNHH với 100% vốn đầu tư nước ngoài. Tôi bắt đầu làm thử việc từ tháng 3/2015 đến tháng 5/2015 thì kí hợp đồng chính thức, thời gian kí là 3 năm tính từ tháng 5/2015, trong đó có điều khoản " Thực hiện quy định đào tạo của công ty".Sau đó công ty có cử tôi đi đào tạo nước ngoài vào tháng 5/2016 đến tháng 8/2016, trước khi đi đào tạo tôi có được kí vào một văn bản ghi là "Quy định khi công tác tại nước ngoài", trong đó có điều luật "Sau khi đi đào tạo yêu cầu cam kết làm việc tại công ty 3 năm, nếu không sẽ đền bù mọi chi phí đào tạo", phía dưới văn bản đó chỉ có chỗ đóng dấu của công ty mà không chỗ cho tôi kí, công ty nói tôi kí sát bên cạnh và tôi đã kí, chỉ có 1 bản đó công ty giữ. Sau khi đi về công ty có yêu cầu tôi kí vào một biên bản xác nhận thống kê chi phí đào tạo, tôi đã kí. (Lần này kí cam kết 3 năm là bắt buộc làm việc đến 8/2019)Sau khi đi đào tạo lần này về, lần thứ 2 tôi đi là tháng 2/2017 đến 5/2017, công ty cũng yêu cầu tôi kí vào tờ giấy quy định đào tạo và sau khi về cũng kí thống kê chi phí đào tạo như trên. Lần này đi tôi thấy là mang sức lao động ra làm việc chứ không phải trên danh nghĩa đào tạo, tôi rất bất mãn vì việc đó và mỗi lần đi đều coi như quay lại việc cam kết làm việc 3 năm sau đào tạo. (Lần này kí cam kết 3 năm là bắt buộc làm việc đến 5/2020)  Đến tháng 4/2018 là tôi hết hợp đồng lao động 3 năm với công ty. Tôi xin hỏi luật sư những điều như sau:

1. Tờ giấy kí cam kết của tôi và công ty có hiệu lực ràng buộc bắt tôi hoàn trả lại chi phí nếu nghỉ việc không, vì tôi thấy nó không giống hợp đồng đào tạo.

2. Nếu đến tháng 4/2018 là tôi hết hợp đồng làm việc mà tôi không đồng ý kí tiếp hợp đồng thì tôi không phải người lao động của công ty phải không. Nếu không phải người lao động của công ty thì tôi có nghĩa vụ đền bù chi phí đào tạo theo tờ giấy quy định của công ty mà tôi kí xác nhận kia hay không. (Đó không phải hợp đồng đào tạo).

Trên đây là những thắc mắc của tôi đến Luật Minh Gia, kính mong Luật Minh Gia giải đáp giúp tôi những thắc mắc này.

Trả lời: Thứ nhất, về việc văn bản mà bạn ký cam kết có hiệu lực pháp luật hay không?

Điều 62 Bộ Luật Lao động năm 2012 quy định như sau:

“Điều 62. Hợp đồng đào tạo nghề giữa người sử dụng lao động, người lao động và chi phí đào tạo nghề

1. Hai bên phải ký kết hợp đồng đào tạo nghề trong trường hợp người lao động được đào tạo, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề, đào tạo lại ở trong nước hoặc nước ngoài từ kinh phí của người sử dụng lao động, kể cả kinh phí do đối tác tài trợ cho người sử dụng lao động.

Hợp đồng đào tạo nghề phải làm thành 02 bản, mỗi bên giữ 01 bản.

2. Hợp đồng đào tạo nghề phải có các nội dung chủ yếu sau đây:

a) Nghề đào tạo;

b) Địa điểm đào tạo, thời hạn đào tạo;

c) Chi phí đào tạo;

d) Thời hạn người lao động cam kết phải làm việc cho người sử dụng lao động sau khi được đào tạo;

đ) Trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo;

e) Trách nhiệm của người sử dụng lao động.

3. Chi phí đào tạo bao gồm các khoản chi có chứng từ hợp lệ về chi phí trả cho người dạy, tài liệu học tập, trường, lớp, máy, thiết bị, vật liệu thực hành, các chi phí khác hỗ trợ cho người học và tiền lương, tiền đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho người học trong thời gian đi học. Trường hợp người lao động được gửi đi đào tạo ở nước ngoài thì chi phí đào tạo còn bao gồm chi phí đi lại, chi phí sinh hoạt trong thời gian ở nước ngoài”.

Có thể nhận thấy, một hợp đồng có hiệu lực luôn phụ thuộc vào nội dung của hợp đồng đó mà không chịu ảnh hưởng của tên gọi của hợp đồng. Do đó, mặc văn bản mà bạn ký kết có tên gọi là quy định khi công tác tại nước ngoài nhưng nếu nội dung văn bản đó vẫn có đầy đủ các điều khoản, nội dung theo quy định tại Điều 62 Bộ Luật Lao động năm 2012 thì văn bản đó vẫn được coi là hợp đồng đào tạo nghề. Và hợp đồng này vẫn sẽ phát sinh hiệu lực và bạn vẫn phải bồi thường chi phí đào tạo nếu bạn chưa làm việc hết thời hạn mà bạn đã cam kết làm việc cho công ty.

Thứ hai, về trường hợp đến tháng 4/2014 bạn không đồng ý ký kết hợp đồng thì có phải bồi thường chi phí đào tạo không?

Khi hết hạn hợp đồng cũ, phía công ty đề nghị giao kết hợp đồng mới mà bạn không đồng ý ký kết thì bạn vẫn phải bồi thường chi phí đào tạo cho công ty đó. Vì hợp đồng lao động và hợp đồng đào tạo nghề là hai hợp đồng khác nhau. Giữa hợp đồng đào tạo nghề và hợp đồng lao động chỉ có tính ràng buộc một chiều. Việc hợp đồng lao động của bạn hết hạn không làm ảnh hưởng đến hợp đồng đào tạo mà bạn đã ký kết. Theo thỏa thuận tại hợp đồng đào tạo nghề bạn phải làm cho công ty 3 năm sau khi được đi đào tạo về. Nếu như bạn không làm việc cho công ty có nghĩa là bạn đã vi phạm điều khoản của hợp đồng đào tạo nghề và bạn vẫn phải thực hiện nghĩa vụ bồi thường chi phí đào tạo cho phía công ty.