Câu hỏi: Trong hợp đồng vay tiền, bên vay có nghĩa vụ trả nợ theo quy định của pháp luật. Nếu bên vay không trả được nợ thì có thể thỏa thuận chuyển nhượng quyền sử dụng đất để thay thế nghĩa vụ trả nợ hay không? Nếu mảnh đất đó là đất thuê có chuyển nhượng được không? Trường hợp bên có nghĩa vụ còn hợp đồng vay với con cái của họ thì giải quyết như thế nào? Luật Minh Gia tư vấn như sau:

Nội dung tư vấn:
Chào luật sư! Tôi đang cần sự tư vấn của luật sư. Cụ thể như sau: Bố mẹ tôi có nợ của người ta 800 triệu, khi mượn tiền có công chứng tại văn phòng công chứng với thời hạn là 1 năm. Tuy nhiên, do làm ăn thua lỗ nên không trả lãi cho người ta được. Bố mẹ tôi có 3 mẫu đất nông nghiệp thuê muốn đưa cho họ để thanh toán nợ với số tiền 2 tỉ, vậy họ phải trả lại số tiền dư, nhưng họ không đồng ý đòi lấy 1 mẫu rưỡi đủ với số tiền họ cho mượn. Trong khi đó tôi và chồng cho bố mẹ mượn tiền 550 triệu và đang làm trên 3 mẫu đó, vì là bố mẹ nên chúng tôi không làm giấy tờ mượn tiền nhưng đang cầm toàn bộ giấy tờ thuê đất đứng tên bố mẹ tôi. Giờ họ muốn kiện.

Vậy mong luật sư tư vấn giúp giờ vợ chồng tôi phải làm sao để lấy được 550 triệu, tôi đồng ý đưa lại đất để ba mẹ trả nợ vì tôi đang làm trên 3 mẫu đất đó. Mong luật sư trả lời sớm. Cảm ơn luật sư!

Trả lời: Căn cứ thông tin bạn cung cấp, thời điểm bạn cho bố mẹ bạn vay 550 triệu không có giấy tờ vay mượn; do đó, để có thể yêu cầu bố mẹ bạn thực hiện nghĩa vụ trả nợ thì bạn phải chứng minh được có quan hệ vay nợ trên thực tế thông qua các bằng chứng như: bố mẹ bạn thừa nhận có vay bạn 550 triệu hoặc có người làm chứng; có băng ghi âm ghi hình... Khi có căn cứ để chứng minh bố mẹ bạn có vay tiền bạn trên thực tế thì bạn hoàn toàn có quyền yêu cầu bố mẹ trả lại cho bạn số tiền 550 triệu theo quy định tại Khoản 1 điều 466 Bộ luật Dân sự 2015:

“1. Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu tài sản là vật thì phải trả vật cùng loại đúng số lượng, chất lượng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Trường hợp bên vay không thể trả vật thì có thể trả bằng tiền theo trị giá của vật đã vay tại địa điểm và thời điểm trả nợ, nếu được bên cho vay đồng ý.

3. Địa điểm trả nợ là nơi cư trú hoặc nơi đặt trụ sở của bên cho vay, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

4. Trường hợp vay không có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả nợ hoặc trả không đầy đủ thì bên cho vay có quyền yêu cầu trả tiền lãi với mức lãi suất theo quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này trên số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.

5. Trường hợp vay có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi như sau:

a) Lãi trên nợ gốc theo lãi suất thỏa thuận trong hợp đồng tương ứng với thời hạn vay mà đến hạn chưa trả; trường hợp chậm trả thì còn phải trả lãi theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này;

b) Lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả bằng 150% lãi suất vay theo hợp đồng tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.”

Nếu bố mẹ bạn chưa có khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ, các bên có thể thỏa thuận về việc gia hạn thời gian trả nợ. Trường hợp không thể thỏa thuận, bạn có thể khởi kiện ra Tòa án để yêu cầu bố mẹ hoàn trả khoản tiền vay 550 triệu.

Ngoài ra, việc bố mẹ bạn có nhiều khoản vay với nhiều người khác mà chưa thể thực hiện nghĩa vụ trả nợ có thể ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của bạn thì bạn có thể yêu cầu bố mẹ chuyển nhượng mảnh đất cho bạn để khấn trừ vào nghĩa vụ trả nợ nếu đáp ứng đủ điều kiện chuyển nhượng theo quy định tại điều 188 Luật đất đai 2013:

“1. Người sử dụng đất được thực hiện các quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho, thế chấp quyền sử dụng đất; góp vốn bằng quyền sử dụng đất khi có các điều kiện sau đây:

a) Có Giấy chứng nhận, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 186 và trường hợp nhận thừa kế quy định tại khoản 1 Điều 168 của Luật này;

b) Đất không có tranh chấp;

c) Quyền sử dụng đất không bị kê biên để bảo đảm thi hành án;

d) Trong thời hạn sử dụng đất."

Trường hợp bố mẹ bạn không đồng ý chuyển nhượng mảnh đất để thay thế nghĩa vụ trả nợ, bạn có thể yêu cầu Tòa án xử lý 3 mẫu đất để thanh toán khoản nợ cho bạn và những chủ nợ khác.