Câu hỏi: Tuyên bố hợp đồng vô hiệu nhưng không xử lý hậu quả của hợp đồng vô hiệu?

Trả lời: 1. Luật sư tư vấn về điều kiện có hiệu lực của hợp đồng

Thực tế khi các bên tham gia giao kết các giao dịch dân sự thường chỉ dựa trên sự thỏa thuận của các bên mà ít khi quan tâm đến điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự theo quy định pháp luật.

Do đó, dẫn đến các tranh chấp và rủi ro không mong muốn có thể xảy ra, gây thiệt hại đến lợi ích hợp pháp của các bên tham gia giao dịch. Theo đó, khi bạn đang giao kết các giao dịch, hợp đồng dân sự và muốn tư vấn để tránh những tranh chấp không đáng có có thể xảy ra thì bạn có thể liên hệ với Luật sư để được tư vấn cụ thể.

Bạn có thể gửi yêu cầu tư vấn hoặc gọi:

1900.6169

để được giải đáp vướng mắc.

Ngoài ra, bạn có thể tham khảo thêm trường hợp chúng tôi tư vấn sau đây để có thêm kiến thức pháp lý trong lĩnh vực này.

2. Quy định pháp luật về điều kiện có hiệu lực của hợp đồng

Trường hợp khởi kiện yêu cầu tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất đã công chứng vô hiệu nhưng đương sự không yêu cầu giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu. Trường hợp này, Tòa án có phải giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu không?

Căn cứ theo quy định tại Điều 5 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 về Quyền quyết định và tự định đoạt của đương sự:

“

1. Đương sự có quyền quyết định việc khởi kiện, yêu cầu Tòa án có thẩm quyền giải quyết vụ việc dân sự. Tòa án chỉ thụ lý giải quyết vụ việc dân sự khi có đơn khởi kiện, đơn yêu cầu của đương sự và chỉ giải quyết trong phạm vi đơn khởi kiện, đơn yêu cầu đó.

2. Trong quá trình giải quyết vụ việc dân sự, đương sự có quyền chấm dứt, thay đổi yêu cầu của mình hoặc thỏa thuận với nhau một cách tự nguyện, không vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội”.

Như vậy, về nguyên tắc thì đương sự có quyền quyết định khởi kiện, yêu cầu Tòa án giải quyết vụ việc dân sự, Tòa án chỉ thụ lý giải quyết vụ việc dân sự khi có đơn khởi kiện, đơn yêu cầu và chỉ giải quyết trong phạm vi đơn khởi kiện, đơn yêu cầu đó. Tuy nhiên, tại Điều 400 Bộ luật dân sự cũng có quy định:

“Điều 400. Quyết định tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu

1. Tòa án có thể chấp nhận hoặc không chấp nhận đơn yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu.

2. Trường hợp chấp nhận đơn yêu cầu thì Tòa án ra quyết định tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu. Trong quyết định này, Tòa án phải quyết định về hậu quả pháp lý của việc tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu theo quy định của pháp luật”.

Quy định này của Bộ luật tố tụng dân sự 2015 dẫn đến việc áp dụng không thống nhất trong hoạt động xét xử của Tòa án. Do đó, ngày 07/4/2017 Tòa án nhân dân tối cao đã có Công văn số 01/2017/GĐ-TANDTC Giải đáp một số vấn đề nghiệp vụ, theo đó: “

Khi giải quyết vụ án dân sự có yêu cầu tuyên bố hợp đồng vô hiệu nhưng đương sự không yêu cầu giải quyết hậu quả hợp đồng vô hiệu thì Tòa án phải giải thích cho các đương sự về hậu quả pháp lý của việc tuyên bố hợp đồng vô hiệu. Việc giải thích phải được ghi vào biên bản và lưu vào hồ sơ vụ án. Trường hợp Tòa án đã giải thích nhưng tất cả đương sự vẫn không yêu cầu giải quyết hậu quả hợp đồng vô hiệu thì Tòa án tuyên bố hợp đồng vô hiệu mà không phải giải quyết hậu quả hợp đồng vô hiệu; trừ trường hợp đương sự không yêu cầu giải quyết hậu quả hợp đồng vô hiệu nhằm trốn tránh nghĩa vụ với Nhà nước hoặc người thứ ba

”.

Như vậy, trong trường hợp có yêu cầu tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất vô hiệu nhưng tất cả các đương sự đều không yêu cầu giải quyết hậu quả hợp đồng vô hiệu mặc dù đã được Tòa án giải thích về hậu quả pháp lý của việc tuyên bố hợp đồng vô hiệu thì Tòa án tuyên bố hợp đồng vô hiệu mà không giải quyết hậu quả hợp đồng vô hiệu, trừ trường hợp hợp đương sự không yêu cầu giải quyết hậu quả hợp đồng vô hiệu nhằm trốn tránh nghĩa vụ với Nhà nước hoặc người thứ ba.