Câu hỏi: Kính gửi Luật sư,Em xin nhờ Luật sư tư vấn cho e về trường hợp của em.Hiện tại em đang làm ở 1 công ty B. Công ty B là công ty con thuộc tập đoàn A. Bên tập đoàn A có kí 1 hợp đồng xây dựng dự án với 1 nhà thầu nước ngoài.

Trong gói thầu dự án đó bên nhà thầu nước ngoài (Nhật Bản) có điều khoản sẽ cho người vận hành thuộc nhà máy sang Nhật Bản đào tạo 1 tháng để chuyển giao công nghệ. Công ty B cử em đi học trong khóa đào tạo đó và yêu cầu kí 5 năm và chi phí đào tạo: 40.000 USD. Nay em đã làm được 2 năm nhưng do vì nhiều lí do, em muốn nghỉ để chuyển sang 1 công ty mới. Vậy em có phải đền bù chi phí đào tạo không ạ. Trong hợp đồng ràng buộc giữa em với công ty B ghi rằng mọi chi phí do bên công ty chi trả. Nhưng thật ra hợp đồng giữa bên tập đoàn A và nhà thầu đã kí kết thì mọi chi phí bên Nhật sẽ do nhà thầu chi trả. Bên công ty B không có chi trả 1 khoản gì khi em được sang Nhật Bản học tập.Em rất mong sự phản hồi của luật sư.Trân trọng

Trả lời: Theo quy định tại điều 43 Bộ luật Lao động năm 2012 có quy định như sau:

Điều 43. Nghĩa vụ của người lao động khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật

1. Không được trợ cấp thôi việc và phải bồi thường cho người sử dụng lao động nửa tháng tiền lương theo hợp đồng lao động.

......

3. Phải hoàn trả chi phí đào tạo cho người sử dụng lao động theo quy định tại Điều 62 của Bộ luật này
.

Đồng thời những chi phí đào tạo theo điều 62 Bộ luật Lao động năm 2012 bao gồm:

Điều 62. Hợp đồng đào tạo nghề giữa người sử dụng lao động, người lao động và chi phí đào tạo nghề

1. Hai bên phải ký kết hợp đồng đào tạo nghề trong trường hợp người lao động được đào tạo, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề, đào tạo lại ở trong nước hoặc nước ngoài từ kinh phí của người sử dụng lao động, kể cả kinh phí do đối tác tài trợ cho người sử dụng lao động.

Hợp đồng đào tạo nghề phải làm thành 02 bản, mỗi bên giữ 01 bản.

2. Hợp đồng đào tạo nghề phải có các nội dung chủ yếu sau đây:

a) Nghề đào tạo;

b) Địa điểm đào tạo, thời hạn đào tạo;

c) Chi phí đào tạo;

d) Thời hạn người lao động cam kết phải làm việc cho người sử dụng lao động sau khi được đào tạo;

đ) Trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo;

e) Trách nhiệm của người sử dụng lao động.

3. Chi phí đào tạo bao gồm các khoản chi có chứng từ hợp lệ về chi phí trả cho người dạy, tài liệu học tập, trường, lớp, máy, thiết bị, vật liệu thực hành, các chi phí khác hỗ trợ cho người học và tiền lương, tiền đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho người học trong thời gian đi học. Trường hợp người lao động được gửi đi đào tạo ở nước ngoài thì chi phí đào tạo còn bao gồm chi phí đi lại, chi phí sinh hoạt trong thời gian ở nước ngoài

Như vậy, trong trường hợp bạn đơn phương chấm dứt hợp đồng với công ty trái pháp luật thì bạn sẽ phải hoàn trả chi phí đào tạo. Khi bạn đơn phương muốn xin nghỉ việc tại công ty nếu hợp đồng làm việc là hợp đồng xác định thời hạn bạn phải đáp ứng được các điều kiện về lý do nghỉ việc theo quy định tại điều 37 và thời hạn báo trước là ít nhất 30 ngày, nếu hợp đồng làm việc là hợp đồng không xác định thời hạn thì bạn phải đáp ứng điều kiện về thời hạn báo trước là ít nhất 45 ngày cho người sử dụng lao động.

Đối chiếu với vụ việc của bạn, không rõ hợp đồng làm việc của bạn là loại hợp đồng gì nếu là hợp đồng xác định thời hạn thì với lý do bạn muốn làm việc tại công ty khác thì đây là lý do không hợp lý. Với bất kỳ hợp đồng nào bạn cũng phải đáp ứng điều kiện báo trước theo quy định của pháp luật. Nếu bạn đơn phương chấm dứt trái pháp luật thì lúc này bạn sẽ phải hoàn trả chi phí đào tạo. Những khoản chi phí này phải được thể hiện qua hợp đồng đào tạo hoặc thông qua chứng từ hợp lệ cho việc chi trả cho người dạy học, tài liệu, …. Việc công ty B không chi  trả chi phí mà là do công ty bên Nhật Bản tài trợ kinh phí không ảnh hưởng đến việc bạn không phải hoàn trả chi phí đào tạo nếu trong trường hợp bạn phải hoàn trả.

Đồng thời xem xét hợp đồng đào tạo của bạn nếu bạn và công ty đã thỏa thuận về cam kết hoàn trả thông qua hợp đồng đào tạo có xác nhận của hai bên thì lúc này kể cả bạn chấm dứt hợp đồng lao động hợp pháp thì bạn vẫn có nghĩa vụ hoàn trả chi phí đào tạo.