Câu hỏi: Luật sư tư vấn về trường hợp những người trong gia đình tranh chấp di sản do người chết để lại và không có di chúc. Nội dung tư vấn như sau:

Cho tôi hỏi: Bố mẹ tôi sinh được 5 người con. Khi bố mẹ tôi già yếu ốm đâu k có khả năng lao động thì chỉ có mấy chị em gái chăm sóc, phụng dưỡng đến khi qua đời. Hai người con trai thì k quan tâm, chăm sóc bố mẹ tôi.khi bố tôi mất, mẹ tôi đã cho họp gia đình và giao hơn 200m vui cho chị em tôi, còn anh trai thì được hưởng phần đất liền kề (hơn 300m) em trai tôi xin mẹ cho đất ra chỗ khác ở. Khi mẹ tôi mất, em trai tôi bán chỗ đất đang ở trở về đòi đất. Tôi đã chia 1 nửa số đất của tôi cho nó. Sau đó nó lại phá nhà, đánh người, cướp hết đất chỉ để lại 20m cho chúng tôi. Tôi đã làm đơn lên toà nhờ giải quyết giúp. Khi toà triệu tập để giải quyết thì anh và em trai tôi đã đến nhà đe doạ chém giết gia đình tôi. (Bởi khi chia tài sản mẹ tớ k để lại 1 giấy tờ, di trúc gì chỉ nói bằng miệng) Luật sư có thể tư vấn giúp tôi về vụ việc này k? Mà khi toà giải quyết mà anh và em trai tôi cố tình k trả đất thì phải làm thế nào?

Trả lời: Theo như thông tin mà chị cung cấp, cha mẹ chị qua đời mà không để lại di chúc, theo pháp luật dân sự về chia di sản thừa kế theo pháp luật những di sản mà cha mẹ chị để lại sẽ được phân chia di sản theo thứ tự quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định:

Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản."

Việc anh chị em của chị được giao quyền sử dụng đất ở đây chỉ đơn thuần là thỏa thuận được sự đồng ý của những người trong dòng họ giao cho. Pháp luật tôn trọng và công nhận sự thỏa thuận của các bên nếu sự thỏa thuận đó không trái với các quy phạm pháp luật, nếu không tự thỏa thuận được mới áp dụng phân chia di sản theo hàng thừa kế.

Căn cứ Điều 651 Bộ luật dân sự nêu trên, di sản của cha mẹ sẽ được chia đều cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất (người nhận thừa kế phải còn sống tại thời điểm mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết). Theo đó, toàn bộ di sản thừa kế của bố mẹ chị sẽ được chia đều cho 5 người con (nếu ông bà nội chết trước bố chị và ông bà ngoại đều đã chết trước mẹ).

Như vậy, trường hợp anh em trai của chị cố tình không trả đất là hành vi vi phạm pháp luật. Về việc chia di sản thừa kế, chị có thể làm đơn yêu cầu Tòa án phân chia di sản, xác định quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản.