Câu hỏi: Gia đình khai thác, sử dụng khu đất đồi trọc để trồng cây lâm nghiệp nhưng chưa đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Sau đó, Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đó cho gia đình khác thì có thể yêu cầu thu hồi hoặc hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp hay không? Luật Minh Gia tư vấn như sau:

Nội dung tư vấn:
Luật sư cho em hỏi về đất rừng với ạ, nhà em và 5 hộ gia đình từ năm 2000 có khai thác một khu thuộc đất đồi trọc (chưa được cấp quyền sử dụng) để trồng cây lâm nghiệp. Đến năm 2016, ông Nguyễn Văn B lợi dụng chức trưởng thôn và đã làm chui giấy tờ để làm sổ tất cả khu đất mà 6 hộ gia đình em đang trồng cây đó về làm sổ ông B đứng tên và có quyền sử dụng đất đó theo giấy tờ. Nhà em và các hộ gia đình phải làm gì để bảo vệ quyền lợi ạ?

Trả lời: Căn cứ thông tin bạn cung cấp, gia đình bạn trực tiếp khai hoang và canh tác trên khu đất đồi trọc; mà việc sử dụng đất ổn định, lâu dài, phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất thì gia đình bạn có thể được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 101 Luật Đất đai 2013:

“Điều 101. Cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất cho hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất mà không có giấy tờ về quyền sử dụng đất

1. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành mà không có các giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật này, có hộ khẩu thường trú tại địa phương và trực tiếp sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, nay được Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất xác nhận là người đã sử dụng đất ổn định, không có tranh chấp thì được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất và không phải nộp tiền sử dụng đất.

2. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không có các giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật này nhưng đất đã được sử dụng ổn định từ trước ngày 01 tháng 7 năm 2004 và không vi phạm pháp luật về đất đai, nay được Ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận là đất không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị, quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt đối với nơi đã có quy hoạch thì được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất.

3. Chính phủ quy định chi tiết Điều này.”

Trong trường hợp gia đình ông B được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất không đúng đối tượng sử dụng đất thì gia đình bạn có thể kiến nghị yêu cầu văn phòng đăng ký đất đai thu hồi giấy chứng nhận theo quy định tại Điều 106 Luật Đất đai 2013 hoặc có đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai theo quy định tại Điều 203 Luật Đất đai 2013:

“Điều 106. Đính chính, thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp

...

2. Nhà nước thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp trong các trường hợp sau đây:

...

d) Giấy chứng nhận đã cấp không đúng thẩm quyền,
không đúng đối tượng sử dụng đất
, không đúng diện tích đất, không đủ điều kiện được cấp, không đúng mục đích sử dụng đất hoặc thời hạn sử dụng đất hoặc nguồn gốc sử dụng đất theo quy định của pháp luật đất đai, trừ trường hợp người được cấp Giấy chứng nhận đó đã thực hiện chuyển quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo quy định của pháp luật đất đai.

...”

“Điều 203. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai

Tranh chấp đất đai đã được hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã mà không thành thì được giải quyết như sau:

...

2. Tranh chấp đất đai mà đương sự không có Giấy chứng nhận hoặc không có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật này thì đương sự chỉ được lựa chọn một trong hai hình thức giải quyết tranh chấp đất đai theo quy định sau đây:

a) Nộp đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp tại Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền theo quy định tại khoản 3 Điều này;

b) Khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự;

3. Trường hợp đương sự lựa chọn giải quyết tranh chấp tại Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền thì việc giải quyết tranh chấp đất đai được thực hiện như sau:

a) Trường hợp tranh chấp giữa hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư với nhau thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện giải quyết; nếu không đồng ý với quyết định giải quyết thì có quyền khiếu nại đến Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân theo quy định của pháp luật về tố tụng hành chính;

b) Trường hợp tranh chấp mà một bên tranh chấp là tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giải quyết; nếu không đồng ý với quyết định giải quyết thì có quyền khiếu nại đến Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân theo quy định của pháp luật về tố tụng hành chính;

...”

Trong quá trình giải quyết tranh chấp đất đai, nếu bạn lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp tại Tòa án thì bạn có quyền yêu cầu Tòa án hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nếu giấy chứng nhận đó cấp không đúng đối tượng theo quy định của pháp luật.