Câu hỏi: Kinh chào luật sư! Tôi ở ĐT tôi có thắc mắc về vấn đề vay nợ dân sự như thế này rất mong nhận được sự tư vấn của luật sư. Tôi có người bạn. Bạn tôi có vay mượn bên ngoài với số tiền khá lớn, hơn 500.000.000 đồng. Trong thời gian mượn số tiền trên bạn tôi đã thanh toán đầy đủ số tiền lãi như thỏa thuận của 2 bên và theo như bạn tôi trình bày thì số tiền lãi đã đóng cho bên vay đã vượt hơn con số tiền gốc.

Tuy nhiên do tiền lãi quá lớn nên bạn tôi đã không có khả năng trả lãi tiếp. Nhưng bên vay bắt phải trả gốc một lần, nhưng do làm ăn thua lỗ nên bạn tôi không có khả năng để trả một lần được. Và có xin trả từ từ làm được bao nhiêu sẽ trả bấy nhiêu, nhưng bên vay không chịu. Bây giờ bạn tôi rất lo lắng và có nhiều ý định không tốt. Tôi đã cố khuyên ngăn để tìm cách giải quyết. Trong trường hợp này chúng tôi có thể nhờ cơ quan chức năng can thiệp được không? Bạn tôi không có ý định bỏ trốn, nhưng nếu đưa ra pháp luật thì bạn tôi bị xử với tội danh gì? Một điều nữa là bạn tôi đang có thai. Vậy nếu đưa ra pháp luật bạn tôi bị xử những tội gì? Rất mong nhận được sự tư vấn của luật sư.

Trả lời: Chào bạn, cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đề nghị tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia, trường hợp của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

Bạn của bạn chưa có bất kỳ hành vi nào từ chối hay né tránh việc thực hiện nghĩa vụ trả nợ cũng như không có bất kỳ hành vi gian dối hay thủ đoạn nào nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản. Như vậy trường hợp bạn của bạn có thể chưa bị truy cứu trách nhiệm hình sự mà sự việc sẽ chỉ được giải quyết theo con đường dân sự nếu bị đưa ra pháp luật.

Về việc bạn muốn nhờ cơ quan chức năng can thiệp, việc này sẽ chỉ khả thi trong trường hợp hợp đồng cho vay giữa bạn của bạn và chủ nợ có khả năng bị vô hiệu. Theo như những thông tin mà bạn cung cấp thì trong trường hợp bạn của bạn, chỉ có một khả năng hợp đồng bị tuyên vô hiệu theo Điều 123 Bộ Luật Dân sự 2015:

Điều 123. Giao dịch dân sự vô hiệu do vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội

Giao dịch dân sự có mục đích, nội dung vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội thì vô hiệu.

Điều cấm của luật là những quy định của luật không cho phép chủ thể thực hiện những hành vi nhất định.

Đạo đức xã hội là những chuẩn mực ứng xử chung trong đời sống xã hội, được cộng đồng thừa nhận và tôn trọng.

Bạn có cung cấp thông tin bạn của mình vay tiền với số lãi suất rất lớn nhưng không trình bày cụ thể phần lãi suất này là bao nhiêu, theo quy định của pháp luật hiện hành, Nhà nước chỉ cho phép
“
Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay”
.
Vì thế, với trường hợp này, bạn có thể xem nội dung hợp đồng cho vay để biết lãi suất mà 2 bên đã thỏa thuận là bao nhiêu, có phù hợp với quy định của pháp luật hay không, nếu vượt quá lãi suất 20%/năm tương đương với 1,67%/tháng thì phần giao dịch lãi suất vượt quá quy định của luật sẽ bị vô hiệu. Vấn đề này được quy định cụ thể tại Điều 468 – Bộ luật Dân sự 2015 như sau:

Điều 468. Lãi suất

1. Lãi suất vay do các bên thỏa thuận.

Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác. Căn cứ tình hình thực tế và theo đề xuất của Chính phủ, Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh mức lãi suất nói trên và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Trường hợp lãi suất theo thỏa thuận vượt quá lãi suất giới hạn được quy định tại khoản này thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực.

2. Trường hợp các bên có thỏa thuận về việc trả lãi, nhưng không xác định rõ lãi suất và có tranh chấp về lãi suất thì lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất giới hạn quy định tại khoản 1 Điều này tại thời điểm trả nợ.

Nếu lãi suất thỏa thuận trong hợp đồng cho vay giữa bạn của bạn và chủ nợ mà trên mức luật định thì đây là hành vi vi phạm pháp luật. Nếu trong hợp đồng vay tài sản, các bên có thỏa thuận về mức lãi suất vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, khi có tranh chấp xảy ra thì Nhà nước không thừa nhận và bảo vệ quyền lợi cho bên cho vay đối với phần lãi suất vượt quá 20% đó. Như vậy, bạn của bạn có thể yêu cầu Tòa án tuyên vô hiệu với phần lãi suất  vượt quá và chỉ thực hiện nghĩa vụ trả lãi ở mức lãi suất tối đa theo quy định pháp luật.

Khi Tòa án tuyên phần lãi suất quá 20%/năm của khoản tiền vay vô hiệu thì hậu quả pháp lý được quy định tại Bộ luật dân sự 2015 như sau:

Điều 131. Hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu

1. Giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm giao dịch được xác lập.

2. Khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.

Trường hợp không thể hoàn trả được bằng hiện vật thì trị giá thành tiền để hoàn trả.

Điều này có nghĩa là đối với số tiền lãi quá mức quy định trong suốt quá trình bạn của bạn trả lãi đến nay, bên cho vay phải trả lại cho bạn của bạn.