Câu hỏi: Luật sư cho tôi hỏi về chia thừa kế khi quá thời hiệu phân chia thế nào, cụ thể: Ông bà ngoại tôi có 8 đứa con chung. Năm 1990, ông ngoại tôi mất và không để lại di chúc. Căn nhà hiện nay bà ngoại tôi ở là tài sản chung của ông bà ngoại tôi. Đến nay, căn nhà này gồm có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng bên Bà ngoại tôi.

Năm 2013, bà ngoại tôi có làm sổ hồng, tất cả gần xong thì dì tôi (con gái bà) gửi đơn vào cơ quan (nơi cấp sổ hồng) nội dung là tài sản thừa kế nên đây là tài sản chung bà ngoại tôi không có quyền làm sổ hồng. Vì vậy, cơ quan này gửi về cho bà tôi văn bản thông báo với nội dung như trên dẫn đến ngoại tôi đến nay vẫn không làm được sổ hồng. Tôi có đọc văn bản luật và một vài web tư vấn luật có vài trường hợp tương tự như trường hợp này. Tôi thấy ghi nếu thời hạn thừa kế quá 10 năm không tranh chấp và cũng không có thoả thuận là tài sản chung (căn nhà) thì tài sản sẽ thuộc sở hữu người đang sử dụng (bà ngoại). Ngoài ra, nếu trường hợp đơn tranh chấp tài sản thừa kế khi vô hiệu thì chỉ cần 1 trong những người thừa kế (cậu tôi) không đồng ý đây là tài sản chung chưa chia thì tài sản (căn nhà) này vẫn thuộc quyền sở hữu của ngoại tôi đúng không ạ? Thân!

Trả lời: Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi tư vấn tới công ty Luật Minh Gia, trường hợp của bạn chúng tôi xin trả lời tư vấn như sau:

Về thời hiệu thừa kế được quy định tại Điều 623 Bộ luật dân sự 2015 như sau:

“1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:

a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;

b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này….”

Và  Điểm a, tiểu mục 2.2, mục 2, phần I Nghị quyết 02/2004/NQ-HĐTP quy định:

2.2. Thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế

a) Đối với trường hợp thừa kế mở trước ngày 01/7/1996, thì thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế được thực hiện theo quy định tại Điều 36 của Pháp lệnh Thừa kế năm 1990 và hướng dẫn tại Nghị quyết 02/HĐTP ngày 19/10/1990 của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao "hướng dẫn áp dụng một số quy định của Pháp lệnh Thừa kế".

Khi xác định thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế mà thời điểm mở thừa kế trước ngày 01/7/1991 và di sản là nhà ở thì thời gian từ ngày 01/7/1996 đến ngày 01/01/1999 không tính vào thời hiệu khởi kiện…”

Theo các quy định trên thì thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản kể từ thời điểm mở thừa kế. Vì ông bạn đã mất từ năm 1990, do đó thời điểm mở thừa kế được tính từ năm 1990. Thời hiệu để những người có quyền thừa kế yêu cầu chia di sản của ông bà bạn là 30 năm, tính từ năm 1990. Như vậy, từ năm 1990 đến năm 2018 là 28 năm, vẫn đang trong thời hiệu thừa kế nên những người thừa kế vẫn còn quyền yêu cầu chia phần di sản này.

Theo thông tin bạn cung cấp thì căn nhà hiện nay là tài sản chung của ông bà bạn.Về nguyên tắc, tài sản chung của vợ chồng sẽ được chia đôi: ông bạn 1/2, bà bạn 1/2 tài sản. Nếu ông bạn mất thì chỉ có ½ mảnh đất được coi là di sản thừa kế. Như vậy, ông bạn mất đi không để lại di chúc thì ½ mảnh đất này được chia theo pháp luật, bà bạn và các con của ông bà bạn mỗi người sẽ được hưởng một phần di sản bằng nhau. Bếu bà bạn muốn làm sổ hồng thì phải làm thủ tục khai nhận di sản thừa kế và được sự đồng ý của 8 người con còn lại. Sau khi có văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế thể hiện sự đồng ý của 8 người con còn lại thì bà bạn mới có thể làm thủ tục cấp GCN đối với căn nhà đó.

Còn trường hợp có một người không muốn tặng, cho phần di sản của họ cho bà ngoại của bạn thì họ sẽ là chủ sở hữu phần di sản đó. Và khi đó bà của bạn cũng sẽ không thể làm sổ hồng với toàn bộ diện tích căn nhà được.