Câu hỏi: Luật sư tư vấn về trường hợp xây dựng công trình trên đất trái phép thì ngoài việc bị xử phạt hành chính thì có bị hạn chế về việc chuyển mục đích sử dụng đất không? Cụ thể như sau:

Kính gửi Công ty Luật Minh Gia,Tôi đang cần hỗ trợ về luật đất đai, rất mong Quý Công ty tư vấn giúp. Tôi có xây một căn nhà để ở trên đất nông nghiệp trồng lúa tại quê nhà. UBND huyện đã làm việc và lập biên bản phạt vi phạm hành chính về việc xây dựng trái phép.Sau đó UBND huyện ra quyết định cưỡng chế phá dỡ để hoàn trả lại đất ruộng.Sau khi cưỡng chế tháo dỡ, gia đình chúng tôi có nguyện vọng chuyển đổi mục đích sử dụng đất nhưng UBND xã đã thông báo rằng các trường hợp bị cưỡng chế sẽ không được chuyển đổi mục đích sử dụng đất tối thiểu trong vòng 02 năm. Vậy tôi muốn Quý Công ty tư vấn cho gia đình chúng tôi, việc không được chuyển đổi mục đích sử dụng đất tối thiểu trong vòng 02 năm này có đúng quy định pháp luật hay không, nếu đúng thì được quy định tại văn bản nào? Tôi xin chân thành cám ơn và rất mong sớm nhận được sự tư vấn từ Quý Công ty. Trân trọng

Trả lời: Theo quy định tại Nghị định 102/2014/NĐ-CP về xử phạt hành chính trong lĩnh vực đất đai:

“Điều 6. Chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép

…

3. Chuyển mục đích sử dụng sang đất phi nông nghiệp thì hình thức và mức xử phạt như sau:

a) Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng nếu diện tích đất chuyển mục đích trái phép dưới 0,5 héc ta;

b) Phạt tiền từ trên 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng nếu diện tích đất chuyển mục đích trái phép từ 0,5 héc ta đến dưới 03 héc ta;

...

4. Biện pháp khắc phục hậu quả:

a) Buộc khôi phục lại tình trạng của đất trước khi vi phạm đối với hành vi quy định tại các Khoản 1, 2 và 3 Điều này;

b) Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm quy định tại các Khoản 1, 2 và 3 Điều này.”

UBND huyện ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính và cưỡng chế phá dỡ để hoàn trả lại đất ruộng là đúng pháp luật.

Trong các hình thức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai quy định tại Điều 4 Nghị định 102/2014/NĐ-CP, không có biện pháp bổ sung là hạn chế việc chuyển mục đích sử dụng đất trong vòng bao nhiêu năm.

Khoản 1 Điều 134 Luật đất đai 2013 quy định đất trồng lúa như sau:
"Nhà nước có chính sách bảo vệ đất trồng lúa, hạn chế chuyển đất trồng lúa sang sử dụng vào mục đích phi nông nghiệp..."

Do vậy, việc chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa sang đất phi nông nghiệp sẽ được cho vào diện hạn chế. Việc hạn chế này được Nhà nước kiểm soát để xem xét thẩm định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo quy định tại Khoản 2 Điều 44 Luật đất đai năm 2013:

“Trong trường hợp cần thiết, Hội đồng thẩm định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất tổ chức kiểm tra, khảo sát thực địa các khu vực dự kiến chuyển mục đích sử dụng đất, đặc biệt là việc chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa, đất rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụng”.

Thêm vào đó, tại Khoản 1 Điều 52 Luật đất đai năm 2013 có quy định về căn cứ để giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất là:
"Kế hoạch sử dụng đất hàng năm của cấp huyện đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt"

Vì thế, việc chuyển mục đích đất trồng lúa sang đất thổ cư phải cần có quy hoạch sử dụng đất  buộc chuyển đổi  thì mới  được chuyển đổi theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của Nhà nước. Hiện chưa có quy định hạn chế chuyển mục đích sử dụng đất nếu trước đó đã bị xử phạt vi phạm hành chính.