Câu hỏi: Một mảnh đất rừng được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho một gia đình năm 1995, khoảng năm 1997 - 1998, khi UBND xã yêu cầu nộp giấy chứng nhân đó để làm thủ tục cấp lại đất thì gia đình không nộp luôn được vì làm mất. Đến năm 1999, gia đình có tìm thấy giấy chứng nhận và đã trưc tiếp báo cáo với ông P là cán bộ địa chính xã nhưng chưa được giải quyết. Đến năm 2017, gia đình mới biết diện tích đất rừng này đã được cơ quan có thẩm quyền giao cho ông P.

Nội dung tư vấn:
Năm 1990, gia đình tôi khai hoang, sẻ phát một khu rừng để trồng sắn, ngô, lúa nương ở trên khu đất rừng đó. Ngày 20/3/1995, dưới sự hướng dẫn của cán bộ xã, gia đình tôi đã làm đơn xin nhận đất lâm nghiệp để sử dụng lâu dài và đến ngày 30/10/1995 UBND huyện có quyết định giao quyền quản lý, sử dụng đất lâm nghiệp cho gia đình tôi quyền quản lý, sử dụng đất lâm nghiệp, với diện tích 7,9 ha. Gia đình tôi được cấp một quyển hồ sơ giao đất lâm nghiệp, trong đó có kèm theo đơn xin nhận đất, sơ đồ vị trí khu đất, biên bản giao nhận đất tại thực địa… và quyết định của UBND huyện mà tôi vừa nêu. Quyển này ngoài bìa có màu xanh nên chúng tôi thường gọi là sổ xanh. Từ đó tới nay, gia đình tôi liên tục quản lý, sử dụng khu đất đó và gần đây gia đình tôi đã trồng keo. Khoảng năm 1997 – 1998, UBND xã có thông báo cho gia đình tôi đưa sổ xanh lên nộp cho UBND xã để làm thủ tục cấp lại đất. Nhưng do gia đình tôi chuyển nhà nên sổ xanh của tôi bị thất lạc, chưa tìm lại được và tôi đã lên báo cáo với UBND xã, báo cáo với ông P cán bộ địa chính xã lúc đó và nhờ ông P hướng dẫn, giúp đỡ để gia đình tôi làm thủ tục xin cấp lại đất theo đúng quy định nhưng ông P không có hướng dẫn gì thêm và tôi cũng không làm thêm một thủ tục nào cả. Đến năm 1999, gia đình tôi tìm thấy lại sổ và tôi đã trực tiếp báo cáo với ông P và được ông P trả lời là hồ sơ giao đất đã làm rồi. Sau đó một thời gian, tôi có gặp ông P hỏi đã có sổ đỏ chưa thì được ông P trả lời là chưa có. Sau nhiều lần hỏi, ông P đều trả lời như vậy nên tôi cũng không hỏi nữa. Đến ngày 08/8/2017, UBND xã mời tôi lên làm việc, trong giấy mời UBND xã ghi rõ, khi đi nhớ mang theo các giấy tờ giao đất rừng và các giấy tờ khác (nếu có) và tôi đã cầm theo sổ xanh trình cho UBND xã. Khi làm việc với UBND xã, tôi mới biết diện tích đất rừng mà tôi quản lý, sử dụng liên tục từ năm 1995 đến nay đã được cơ quan có thẩm quyền giao cho ông P – nguyên cán bộ địa chính của xã (ông P nay đã qua đời) và nghe đâu sổ đỏ đã được sang tên cho vợ của ông P là bà L. Khi biết được tôi còn giữ sổ xanh, bà L có ý định đưa vụ việc lên tòa án phân xử. Với tính chất của sự việc như vậy, cho tôi xin được hỏi:

1. Gia đình tôi có sổ xanh bị thất lạc, nộp lên UBND xã không đúng thời gian. Trong khi đó, cán bộ địa chính xã không có chỉ đạo, hướng dẫn gì tiếp theo để tôi thực hiện mà đất rừng lại được giao cho ông P thì có có đúng với trình tự, thủ tục, quy định của Nhà nước về giao đất, giao rừng tại thời điểm đó hay không?

2. Nếu đưa vụ việc lên toàn án giải quyết thì gia đình tôi có được quyền tiếp tục quản lý, sử dụng diện tích đất đó nữa hay không?

3. Sổ xanh giao đất lâm nghiệp mà gia đình tôi đang giữ nếu trình cơ quan chức năng có thẩm quyền thì gia đình tôi có được cấp sổ đỏ hay không?

Trả lời: Thứ nhất,
thời điểm giao mảnh đất rừng mà gia đình bạn đang quản lý cho ông P sảy ra tại thời điểm từ năm 1997 đến năm 1999 nên khi xem xét xem việc giao đất này cho ông P có đúng theo trình tự, thủ tục do nhà nước quy định hay không sẽ căn cứ vào luật tại thời điểm này để giải quyết.

Trong trường hợp này, mảnh đất rừng này đã được cấp một quyển hồ sơ giao đất lâm nghiệp, trong đó có kèm theo đơn xin nhận đất, sơ đồ vị trí khu đất, biên bản giao nhận đất tại thực địa… và quyết định của UBND huyện giao quyền quản lý, sử dụng đất lâm nghiệp cho gia đình bạn quyền quản lý, sử dụng đất lâm nghiệp, với diện tích 7,9 ha. Từ những giấy tờ này có thể thấy rằng mảnh đất đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho gia đình bạn. Việc cấp giao đất cho ông P chỉ đúng theo quy định của pháp luật khi mảnh đất này của nhà bạn đã bị thu hồi theo quy định tại Điều 21 Luật đất đai 1993:
“Việc quyết định giao đất đang có người sử dụng cho người khác chỉ được tiến hành sau khi có quyết định thu hồi đất đó.”

Theo đó phải xem xét xem tại thời điểm giao đất cho ông P, đã có quyết định thu hồi mảnh đất này chưa, nếu chưa có quyết định thu hồi đất mà UBND đã giao đất cho ông P thì sẽ trái với quy định của pháp luật tại thời điểm này. Khi đó, bạn có thể làm đơn khiếu nại gửi đến chủ tịch UBND xã, người đã ra quyết định cấp giấy chứng nhận cho ông P hoặc bạn có thể khởi kiện ra Tòa án để bảo vệ quyền lợi của mình.

Thứ hai,
Hiện nay pháp luật không có quy định về việc sử dụng đất khi đang có tranh chấp, vì pháp luật không cấm nên gia đình bạn vẫn được tiếp tục quản lý, sử dụng diện tích đất này.

Thứ ba,
Nếu bạn trình sổ xanh giao đất lâm nghiệp cho gia đình bạn cho cơ quan có thẩm quyền thì cơ quan có thẩm quyền sẽ phải thẩm định lại bằng cách kiểm tra hồ sơ địa chính xem đất này của bạn đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng cho người khác chưa. Trong trường hợp này, đất rừng này đang được cấp giấy chứng nhận đồng thời cho cả gia đình bạn và ông P nên cơ quan có thẩm quyền sẽ phải giải quyết về việc làm rõ mảnh đất này thuộc quyền sử dụng hợp pháp của ai, sau đó mới có thể làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được. Do đó, nếu chưa xác định được người có quyền sử dụng mảnh đất hợp pháp thì bạn sẽ không thể làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đối với diện tích đất này.