Câu hỏi: Gia đình tôi có 1 mảnh đất diện tích 150m2 mang tên hộ bà H, bà H có 3 người con gồm 2 người con trai và 1 người con gái.

Tại thời cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất dựa theo sổ hộ khẩu thì chỉ có 2 người con trai và bà H có tên trong sổ hộ khẩu. Vào năm 2014 người con trai đầu của bà H đã mất, nay bà H muốn chia toàn bộ đất cho con gái.

Vậy tôi có một số câu hỏi như sau mong luật sư tư vấn giúp tôi:

1. Bà H có quyền được chia toàn bộ đất cho con gái hay không, người con trai còn lại của bà có quyền được hưởng 1 phần đất hay không và nếu được thì dựa theo pháp luật sẽ được hưởng bao nhiêu và thủ tục như thế nào?

2. Nếu như bà H qua đời thì việc phân chia tài sản thừa kế mảnh đất trên như thế nào trong trường hợp không có di chúc và trong trường hợp bà H lập di chúc thì bà H có được toàn quyền quyết định nhượng lại mảnh đất trên cho con gái không?

Mong luật sư tư vấn giúp tôi, xin chân thành cảm ơn!

Trả lời: Thứ nhất, quyền định đoạt tài sản chung của hộ gia đình

Theo thông tin của bạn cung cấp thì tại thời điểm bà H được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo sổ đỏ lúc này thì có tên của 2 người con trai, như vậy, theo quy định tại Khoản 29 Điều 3 Luật đất đai 2013 thì bà H và 2 người con trai sẽ có quyền sử dụng chung phần đất đó
(Hộ gia đình sử dụng đất là những người có quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, đang sống chung và có quyền sử dụng đất chung tại thời điểm được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất; nhận chuyển quyền sử dụng đất).

Như vậy, bà H sẽ có quyền đối với 1/3 quyền sử dụng đất đó. Do đó, việc bà H muốn để lại cho người khác toàn bộ thì cần phải có sự đồng ý của 2 người con trai.

Thứ hai, chia thừa kế trong trường hợp bà H mất.

+ Trường hợp bà H có để lại di chúc và di chúc hợp pháp

Trường hợp này thì dựa trên ý chí của bà H thể hiện trong bản di chúc đó. Tuy nhiên, sẽ có trường hợp những người được hưởng thừa kế khác theo Điều 644 Bộ luật dân sự 2015:

“Điều 644. Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc

1. Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:

a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;

b) Con thành niên mà không có khả năng lao động.”

Như vậy, khi bà H mất và có để lại di chúc thì di sản thừa kế mà bà H để lại sẽ được chia theo nội dung của di chúc, nhưng cần lưu ý trường hợp chồng và con chưa thành niên hoặc đã thành niên nhưng không có khả năng lao động của bà H khi chia thừa kế.

+ Trường hợp bà H không để lại di chúc

Trường hợp này mảnh đất sẽ được chia theo quy định của pháp luật, và theo quy định thì sẽ được chia theo quy định tại Điều 651 Bộ luật dân sự 2015:

“Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.

…

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.”

Như vậy, trường hợp bà H mất không để lại di chúc thì phần di sản thưa kế mà bà H để lại sẽ được chia đều cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất.