phamhoangf/legal-sft-dataset huggingface dataset:
Câu hỏi: Chào Luật Minh Gia. Em muốn hỏi về trường hợp em có anh trai vừa đi cải tạo về tội trộm cắp tài sản về, được hơn 1 tháng thì anh trai em lại vi phạm và cơ quan điều tra đã triệu tập anh trai em tới cơ quan điều tra để làm việc nhưng anh trai em không chấp hành mà lại trốn tránh cơ quan điều tra. Vậy em muốn hỏi anh trai em trốn tránh thì sau này sẽ bị sử phạt như thế nào.

Trả lời: Cảm ơn bạn đã gửi yêu cầu tư vấn tới công ty Luật Minh Gia, trường hợp của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

Đối với trường hợp của anh trai bạn, đã bị kết án về tội trộm cắp tài sản theo quy định tại Điều 173 Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), thi hành bản án với hình phạt là cải tạo không giam giữ. Theo quy định tại Điều 70 Bộ luật hình sự, trong thời hạn 1 năm sau khi chấp hành hình phạt cải tạo không giam giữ, anh trai bạn sẽ đương nhiên được xóa án tích. Tuy nhiên, sau khi chấp hành hình phạt được 1 tháng, anh trai bạn lại có hành vi vi phạm, như vậy anh trai bạn chưa được xóa án tích.

Nếu trong thời hạn chưa được xóa án tích mà lại phạm tội do cố ý, hoặc phạm tội rất nghiêm trọng, tội đặc biệt nghiêm trọng do vô ý thì được coi là tái phạm.

Theo quy định tại Điều 173 Bộ luật hình sự thì người nào trộm cắp tài sản của người khác có giá trị từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt… thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

Như vậy, anh trai bạn đã phạm tội trộm cắp tài sản, đã bị chấp hành hình phạt cải tạo không giam giữ, chưa được xóa án tích mà tiếp tục vi phạm. Đồng thời, anh trai bạn lại trốn tránh, không có thái độ hợp tác, không thành thật khai báo. Do vậy, khi quyết định hình phạt, anh trai bạn sẽ bị áp dụng thêm tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự. Trong trường hợp này hình phạt được áp dụng là phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.
Câu hỏi: Phạm tội ở nước ngoài khi về nước có bị xử lý không?

Trả lời: Tại Khoản 1 Điều 6 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) có quy định

“Công dân Việt Nam hoặc pháp nhân thương mại Việt Nam có hành vi phạm tội ở ngoài lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà Bộ luật này quy định là tội phạm, thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự tại Việt Nam theo quy định của Bộ luật này […]”

Theo đó, nếu hành vi mà cá nhân, pháp nhân Việt Nam thực hiện ở nước ngoài có dấu hiệu phạm tội thuộc các tội đã được quy định tại Bộ luật Hình sự của Việt Nam thì vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Tuy nhiên, cũng cần lưu ý đến thời hiệu để xác định có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự được quy định tại Điều 27, 28 Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) theo đó thì thời hiệu là 05 năm đối với tội phạm ít nghiêm trọng; 10 năm đối với tội phạm nghiêm trọng; 15 năm đối với tội phạm rất nghiêm trọng; 20 năm đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng. Đối với các tội xâm phạm an ninh quốc gia quy định tại Chương XIII của BLHS; các tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh quy định tại Chương XXVI của BLHS; tội tham ô tài sản thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 và khoản 4 Điều 353 của BLHS; tội nhận hối lộ thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 và khoản 4 Điều 354 của BLHS thì không áp dụng thời hiệu.

Ngoài ra, khi phát hiện hành vi phạm tội, nếu người phạm tội vẫn ở tại nước ngoài, cố tình trốn tránh thì cơ quan có thẩm quyền tại Việt Nam có thể sẽ hợp tác với cơ quan nước sở tại để truy bắt và dẫn độ người phạm tội về Việt Nam để tiến hành điều tra, truy tố và xét xử hành vi phạm tội theo quy định pháp luật Việt Nam.

Ngược lại, nếu hành vi mà cá nhân, pháp nhân Việt Nam thực hiện ở nước ngoài không vi phạm quy định pháp luật Việt Nam hoặc không được xác định là tội phạm tại Việt Nam thì không bị xử lý. Nhưng, nếu hành vi đó bị coi là tội phạm theo pháp luật nước sở tại thì cá nhân, pháp nhân có thể phải chịu trách nhiệm theo quy định pháp luật của

quốc gia đó và các hiệp ước quốc tế có liên quan, kể cả khi cá nhân đã quay lại Việt Nam.

Trong trường hợp người phạm tội đã bị kết án về hành vi phạm tội tại nước ngoài, đã chấp hành xong bản án sau đó về Việt Nam thì còn bị truy cứu trách nhiệm hình sự nữa hay không thì tại Điều 14 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 có quy định như sau:

“Điều 14. Không ai bị kết án hai lần vì một tội phạm

Không được khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử đối với người mà hành vi của họ đã có bản án của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, trừ trường hợp họ thực hiện hành vi nguy hiểm khác cho xã hội mà Bộ luật hình sự quy định là tội phạm.”

Theo đó thì một hành vi phạm tội đã bị xử lý bằng bản án có hiệu lực pháp luật thì sẽ không khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử lại. Do vậy, người có hành vi phạm tội theo pháp luật Việt Nam nhưng họ đã bị kết án và thi hành án tại nước ngoài thì khi về Việt Nam sẽ không bị truy cứu, xét xử lại tại Việt Nam theo nguyên tắc đã nêu trên.

Trân trọng!
Câu hỏi: Thưa luật sư, Em tôi phạm tội buôn bán trẻ em, bị bắt 15/5/201x, được tòa án kết tội mua bán trẻ em có tổ chức, mức án là 7 năm. Trong thời gian cải tạo không vi phạm nội quy, quy chế của trại, hàng năm đều được xếp loại khá, tốt. Vậy em tôi có được đặc xá trong dịp 02/9/201x không? quy định về đặc xá thế nào mong được tư vấn. Xin chân thành cảm ơn!

Trả lời: Cảm ơn bạn đã gửi yêu cầu tư vấn tới công ty luật Minh Gia, trường hợp này chúng tôi tư vấn cho bạn như sau:

Quy định về điều kiện để được xin hưởng đặc xá chúng tôi đã tư vấn trong 1 bài tư vấn khác, bạn có thể tham khảo tại:

>> Điều kiện được đề nghị đặc xá quy định thế nào?

Căn cứ vào các quy định về điều kiện hưởng đặc xá, trường hợp của em bạn chấp hành tốt quy chế, nội quy của trại giam, trại tạm giam; tích cực học tập, lao động; trong quá trình chấp hành hình phạt tù được xếp loại cải tạo loại khá, tốt,  nếu em bạn đã chấp hành được ít nhất 1/3 thời gian chấp hành hình phạt tù, không thuộc các trường hợp không được đặc xá theo quy định thì có thể nộp hồ sơ xin hưởng đặc xá.

Hồ sơ xin hưởng đặc xá gồm:

1. Đơn xin đặc xá.

2. Tài liệu chứng minh về cá nhân, hoàn cảnh gia đình của người được đề nghị đặc xá.

3. Tài liệu chứng minh đã chấp hành xong hình phạt bổ sung là phạt tiền, bồi thường thiệt hại, án phí hoặc nghĩa vụ dân sự khác.

4. Cam kết không vi phạm pháp luật, tiếp tục chấp hành đầy đủ hình phạt bổ sung là phạt tiền, bồi thường thiệt hại, án phí hoặc nghĩa vụ dân sự khác sau khi được đặc xá.

5. Văn bản đề nghị đặc xá của Giám thị trại giam, Giám thị trại tạm giam.
Câu hỏi: Thụ án dưới 12 tháng có được xét giảm án không?

Trả lời: Tại Điều 63 Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) có quy định về giảm mức hình phạt đã tuyên theo đó thì người bị kết án cải tạo không giam giữ, phạt tù có thời hạn hoặc phạt tù chung thân, nếu đã chấp hành hình phạt được một thời gian nhất định, có nhiều tiến bộ và đã bồi thường được một phần nghĩa vụ dân sự, thì theo đề nghị của cơ quan thi hành án hình sự có thẩm quyền, Tòa án có thể quyết định giảm thời hạn chấp hành hình phạt.

Thời gian đã chấp hành hình phạt để được xét giảm lần đầu là một phần ba thời hạn đối với hình phạt cải tạo không giam giữ, hình phạt tù có thời hạn, 12 năm đối với tù chung thân.

Theo quy định này, để được xem xét giảm mức hình phạt thì người bị kết án phải đáp ứng được các điều kiện sau:

- Đã chấp hành hình phạt được một thời hạn nhất định; đối với giảm mức hình phạt lần đầu thì thời gian đã chấp hành án phải là một phần ba thời hạn đối với hình phạt cải tạo không giam giữ, hình phạt tù có thời hạn, 12 năm đối với tù chung thân;

- Được xác định có nhiều tiến bộ trong thời gian chấp hành án;

- Đã bồi thường được một phần nghĩa vụ dân sự theo bản án.

Như vậy, nếu hình phạt đối với người phạm tội là dưới 12 tháng tù nhưng người phạm tội đã chấp hành được ít nhất một phần ba thời hạn và đáp ứng được các điều kiện để được giảm mức hình phạt khác đã liệt kê trên thì vẫn có thể được xét giảm án.

Tuy nhiên, căn cứ theo quy định tại Điều 12 Thông tư liên tịch số 02/2021/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BCA-BQP thì việc xét giảm thời hạn chấp hành án phạt tù được thực hiện mỗi năm 03 (ba) đợt, vào các dịp: Ngày giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nước (30/4), ngày Quốc khánh (2/9) và tết Nguyên đán. Đối với các trại giam, trại tạm giam thuộc Bộ Quốc phòng, thực hiện việc xét giảm thời hạn chấp hành án phạt tù vào dịp ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam và Ngày hội Quốc phòng toàn dân (22/12) thay cho dịp tết Nguyên đán. Năm để xét giảm thời hạn chấp hành án phạt tù được xác định từ ngày 01 tháng 01 đến ngày 31 tháng 12 của năm đó.

Do đó, để xác định mình có được giảm án khi đang trong thời gian chấp hành án hay không thì người đang chấp hành án cần xem xét các yếu tố nêu trên.

Trân trọng!
Câu hỏi: Em vi phạm pháp luật và bị xử 4 năm tù, em chấp hành án tại trại giam A. Trong thời gian chấp hành án tại em bị cán bộ dùng nhục hình thì Bây giờ em muốn trình báo vi phạm và đề nghị xử lý nhưng em không biết bắt đầu như thế nào và ở đâu nên em xin nhờ anh chị luật sư am hiểu về pháp luật tư vấn giúp em các quy định pháp luật liên quan để em để lấy lại công bằng cho em và sẽ không còn phạm nhân nào bị tình trạng giống nhu em, em xin chân thành cám ơn.

Trả lời: Cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi cần tư vấn tới Công ty Luật Minh Gia, với thắc mắc của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

Điều 373 Bộ luật hình sự 2015 quy định về tội dùng nhục hình như sau:

“1. Người nào trong hoạt động tố tụng, thi hành án hoặc thi hành các biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng, đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc mà dùng nhục hình hoặc đối xử tàn bạo, hạ nhục nhân phẩm của người khác dưới bất kỳ hình thức nào, thì bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:

a) Phạm tội 02 lần trở lên;

b) Đối với 02 người trở lên;

c) Dùng thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt;

d) Đối với người dưới 18 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, người khuyết tật nặng hoặc khuyết tật đặc biệt nặng;

đ) Gây thương tích hoặc gây thiệt hại về sức khỏe cho người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 60%.

...”

Như vậy, căn cứ theo quy định nêu trên cùng theo những thông tin bạn cung cấp có thể thấy các cán bộ tại trại giam đã có những hành vi không phù hợp với quy định của pháp luật trong thời gian bạn chấp hành hình phạt tù tại đây. Hành vi này có thể cấu thành tội dùng nhục hình theo quy định tại ĐIều 373 đã nêu trên. Bạn có quyền làm đơn tố cáo hành vi của các cán bộ trại giam và gửi đến cơ quan công an điều tra cấp huyện để đề nghị họ xem xét, giải quyết. Tuy nhiên, khi gửi đơn đến cơ quan công an có thẩm quyền bạn phải có căn cứ cụ thể chứng minh các cán bộ trại giam đã có hành vi dùng nhục hình và gây thương tích cho bạn như người làm chứng hoặc các vết thương trên cơ thể của bạn tại thời điểm bạn chấp hành xong hình phạt và trở lại địa phương.
Câu hỏi: Cho cháu hỏi là em cháu sinh năm 1995. Tháng 5 năm 2015 vừa qua em cháu có mấy lần mượn xe máy của anh khu xóm trọ. Em cháu có đánh chìa khóa xe và lấy xe đi cắm, chiếc xe trị giá 14 triệu đồng. Do không trả được và chủ xe báo công an nên em cháu bị bắt. Đây là lần đầu tiên em cháu phạm tội. Vậy luật sư cho cháu hỏi em cháu sẽ phải chịu mức hình phạt thế nào?

Trả lời: Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đề nghị tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia, trường hợp của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

Do em bạn năm nay đã 20 tuổi - là người đã thành niên nên em bạn sẽ phải chịu mọi trách nhiệm hình sự đối với hành vi vi phạm pháp luật của mình.

Về quy định đối với hành vi trộm cắp tài sản

Theo như bạn trình bày thì em bạn đã lấy chiếc xe máy của một người khác trong khu trọ để cầm cố trong cửa hiệu cầm đồ mà không được đồng ý của người này, hành vi này đã đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm quy định tại điều 138 Bộ luật hình sự 2009 với tội danh trộm cắp tài sản:

"1. Người nào trộm cắp tài sản của người khác có giá trị từ hai triệu đồng đến dưới năm mươi triệu đồng hoặc dưới hai triệu đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt hoặc đã bị kết án về tội chiếm đoạt tài sản, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm".

Vì chiếc xe máy được lấy trộm được định giá 14 triệu đồng nên hình phạt đối với em bạn có thể là:

- Phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm.

- Phạt tù từ sáu tháng đến ba năm.

Hình phạt sẽ do Tòa án xem xét với từng trường hợp cụ thể

Trộm cắp tài sản bị trách nhiệm hình sự thế nào?

Về giảm nhẹ trách nhiệm hình sự

Việc phạm tội lần đầu của em bạn được coi là 1 tình tiết giảm nhẹ theo quy định tại điểm h, khoản 1, điều 46 BLHS 2009.

Ngoài ra, bạn nên nghiên cứu quy định tại điều 46 BLHS và điểm c Mục 5 Nghị quyết số 01/2000/NQ-HĐTP đối chiếu với hành vi của em mình để xem em của bạn có những tình tiết giảm nhẹ khác hay không hoặc thực hiện những hành động khác để có được những tình tiết giảm nhẹ như:

- Thành khẩn khai báo, ăn năn hối cả (điểm p, điều 46 BLHS 2009).

- Người bị hại hoặc đại diện hợp pháp của người bị hại xin giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo trong trường hợp chỉ gây tổn hại về sức khoẻ của người bị hại, gây thiệt hại về tài sản (điểm c Mục 5 Nghị quyết số 01/2000/NQ-HĐTP).

Vì việc có từ 2 tình tiết giảm nhẹ trở lên sẽ giúp giảm nhẹ trách nhiệm hình sự với em bạn theo quy định tại điều 47 BLHS 2009:

"Khi có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ quy định tại khoản 1 Điều 46 của Bộ luật này, Toà án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt mà điều luật đã quy định nhưng phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật; trong trường hợp điều luật chỉ có một khung hình phạt hoặc khung hình phạt đó là khung hình phạt nhẹ nhất của điều luật, thì Toà án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hoặc chuyển sang một hình phạt khác thuộc loại nhẹ hơn. Lý do của việc giảm nhẹ phải được ghi rõ trong bản án".
Câu hỏi: Trong 1 năm trở lại đây, gia đình tôi phát hiện anh Nguyễn Văn C. (30 tuổi) có quan hệ tình cảm với con gái tôi (năm nay cháu gần tròn 16 tuổi). Tôi đã nhiều lần gặp anh C. khuyên nhủ nhưng anh không nghe mà vẫn tiếp tục quan hệ với con gái tôi.

Tôi có nói rõ tuổi tác của con tôi cho anh C và yêu cầu anh chấm dứt quan hệ với con tôi nhưng anh C. tỏ ý coi thường tôi, anh C. đưa con gái tôi đi thuê nhà để cùng sống chung như vợ chồng (có đăng ký tạm trú hẳn hoi). Xin hỏi, hành vi của anh C. có vi phạm pháp luật không? Tôi phải làm như thế nào để anh C. bị xử lý theo pháp luật?

Trả lời: Như nội dung bạn nêu thì anh C năm nay đã 30 tuổi còn con gái bạn chưa đủ 16 tuổi, nhưng hai người lại chung sống với nhau như vợ chồng. Tại Điều 145 của bộ luật hình sự được sửa đổi bổ sung năm 2017 về Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi được quy định như sau:

1. Người nào đủ 18 tuổi trở lên mà giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 142 và Điều 144 của Bộ luật này, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm:

a) Phạm tội 02 lần trở lên;

b) Đối với 02 người trở lên;

c) Có tính chất loạn luân;

d) Làm nạn nhân có thai;

đ) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%;

e) Đối với người mà người phạm tội có trách nhiệm chăm sóc, giáo dục, chữa bệnh.

Như vậy trong trường hợp này hành vi của anh C là vi phạm pháp luật, có thể cấu thành tội Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi. Do vậy, để bảo đảm quyền lợi cho con gái mình anh có thể làm đơn tố cáo anh C. tới cơ quan có thẩm quyền về vấn đề này.

Trân trọng!

Phòng Luật sư tư vấn - Công ty Luật Minh Gia
Câu hỏi: Khi nào thì được miễn trách nhiệm hình sự

Trả lời: Theo nguyên tắc chung, người phạm tội phải chịu hình phạt tương xứng với mức độ nghiêm trọng của tội phạm mà người đó thực hiện. Tuy nhiên, đối với một số trường hợp phạm tội nếu xét thấy không cần phải truy cứu trách nhiệm hình sự, không cần buộc họ phải chịu biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của Nhà nước là hình phạt mà vẫn đảm bảo được yêu cầu phòng và chống tội phạm, vẫn đảm bảo được yêu cầu giáo dục người phạm tội để họ trở thành người có ích cho xã hội.

Miễn trách nhiệm hình sự được quy định và áp dụng trong một số trường hợp Tại Điều 29 VBHN Bộ luật Hình sự 2017 quy định các căn cứ miễn trách nhiệm hình sự như sau:

“1. Người phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự khi có một trong những căn cứ sau đây:

a) Khi tiến hành điều tra, truy tố hoặc xét xử, do có sự thay đổi chính sách, pháp luật làm cho hành vi phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa;

b) Khi có quyết định đại xá.

2. Người phạm tội có thể được miễn trách nhiệm hình sự khi có một trong các căn cứ sau đây:

a) Khi tiến hành điều tra, truy tố, xét xử do chuyển biến của tình hình mà người phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa;

b) Khi tiến hành điều tra, truy tố, xét xử, người phạm tội mắc bệnh hiểm nghèo dẫn đến không còn khả năng gây nguy hiểm cho xã hội nữa;

c) Trước khi hành vi phạm tội bị phát giác, người phạm tội tự thú, khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và điều tra tội phạm, cố gắng hạn chế đến mức thấp nhất hậu quả của tội phạm và lập công lớn hoặc có cống hiến đặc biệt, được Nhà nước và xã hội thừa nhận.

3. Người thực hiện tội phạm nghiêm trọng do vô ý hoặc tội phạm ít nghiêm trọng gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm hoặc tài sản của người khác, đã tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả và được người bị hại hoặc người đại diện hợp pháp của người bị hại tự nguyện hòa giải và đề nghị miễn trách nhiệm hình sự, thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự.”

Ngoài ra, trong một số trường hợp cụ thể sau đây thì người phạm tội cũng có thể được miễn trách nhiệm hình sự:

- Người dưới 18 tuổi phạm tội thuộc một trong các trường hợp được liệt kê tại Khoản 2 Điều 91 BLHS và có nhiều tình tiết giảm nhẹ, tự nguyện khắc phục phần lớn hậu quả, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 29 của BLHS.

- Người phạm tội tự thú, thành khẩn khai báo và giao nộp tang vật đối với một số tội phạm sau: Tội gián điệp (điều 110); Tội trồng cây thuốc phiện, cây côca, cây cần sa hoặc các loại cây khác có chứa chất ma túy (Điều 247); Tội đưa hối lộ (Điều 364); Tội môi giới hối lộ (Điều 365)

- Đã can ngăn người phạm tội hoặc hạn chế tác hại của tội phạm đối với Tội không tố giác tội phạm (Điều 309).

Trân trọng!
Câu hỏi: Thưa luật Minh Gia. Tôi có đứa em vì nó quá non nớt nên nó vay nợ xã hội đen với cách tính là 1.000.000 VND thì phải trả lãi 15.000 VND, nếu 10 ngày không trả lãi thì nó sẽ lấy tiền lời cộng vào tiền gốc để trả và giờ số tiền để trả ( em tôi vay có 17 triệu thôi nhưng mà giờ số tiền phải trả sau 2 tháng đã lên gần 40 triệu và nó đã vượt quá khả năng chi trả của gia đình). Vậy thì tôi có thể làm đơn khởi kiện bên phía cho vay là cho vay nặng lãi được không? Rất mong sự tư vấn của Luật Minh Gia. Xin chân thành cảm ơn.

Trả lời: Cảm ơn anh/chị đã tin tưởng và gửi đề nghị tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia, Đối với yêu cầu hỗ trợ của anh/chị chúng tôi tư vấn như sau:

Căn cứ Điều 468 Bộ luật dân sự 2015 về Lãi suất:

"1. Lãi suất vay do các bên thỏa thuận.

Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác. Căn cứ tình hình thực tế và theo đề xuất của Chính phủ, Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh mức lãi suất nói trên và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Trường hợp lãi suất theo thỏa thuận vượt quá lãi suất giới hạn được quy định tại khoản này thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực.

2. Trường hợp các bên có thỏa thuận về việc trả lãi, nhưng không xác định rõ lãi suất và có tranh chấp về lãi suất thì lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất giới hạn quy định tại khoản 1 Điều này tại thời điểm trả nợ".

Như vậy,
lãi suất tối đa mà pháp luật cho phép các bên thỏa thuận là 20%/năm. Theo thông tin bạn cung cấp thì cháu bạn vay 17 triệu, với lãi suất là 15.000/triệu/ngày, tức lãi suất cho vay là: 15.000 x 30 (ngày) ; 1.000.000 = 45%/tháng

Bạn và phía bên cho vay thỏa thuận lãi suất 45%/tháng tức 540%/năm đã vượt quá 100%/năm. Trường hợp này, căn cứ về tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự theo quy định của Bộ luật hình sự, tại Điều 201 có quy định như sau:

“Xem trích dẫn phần cơ sở pháp lý''

Như vậy,
trường hợp lãi suất cho vay cao hơn mức lãi suất cao nhất mà pháp luật quy định từ 100% trở lên và thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng trở lên thì gia đình có thể trình báo công an để yêu cầu giải quyết, người cho vay có thể bị truy cứu TNHS về Tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự.

Trong trường hợp cháu bạn không trả được nợ và phía bên cho vay khởi kiện ra tòa án thì pháp luật chỉ bảo vệ quyền lợi của bên cho vay trong phạm vi lãi suất mà pháp luật cho phép. Phần vượt quá lãi suất sẽ không được pháp luật bảo vệ.
Câu hỏi: Em có cho bạn vay tiền với lãi suất 2000 đồng/triệu/ngày. Việc cho vay với lãi suất như vậy liệu có vi phạm quy định pháp luật hay không? Nếu có thì bị xử lý như thế nào? Tôi chân thành cảm ơn Luật sư!

Trả lời: Do bạn không nói rõ số tiền mình cho vay là bao nhiêu, đồng thời bạn đã lấy lãi được số tiền bao nhiêu do đó chúng tôi chưa xác định được cụ thể đối với trường hợp của bạn có vi phạm pháp luật hay không, do đó, chúng tôi sẽ cung cấp các quy định của pháp luật để bạn tham khảo.

Điều 468 Bộ luật dân sự 2015 quy định về lãi suất như sau:

“1. Lãi suất vay do các bên thỏa thuận.

Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác. Căn cứ tình hình thực tế và theo đề xuất của Chính phủ, Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh mức lãi suất nói trên và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Trường hợp lãi suất theo thỏa thuận vượt quá lãi suất giới hạn được quy định tại khoản này thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực.

2. Trường hợp các bên có thỏa thuận về việc trả lãi, nhưng không xác định rõ lãi suất và có tranh chấp về lãi suất thì lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất giới hạn quy định tại khoản 1 Điều này tại thời điểm trả nợ.”

Như vậy, căn cứ theo quy định trên mức lãi suất pháp luật cho phép các cá nhân cho nhau vay là không quá 20%/năm và không quá 1,67%/ tháng. Đồng thời, khi có tranh chấp xảy ra thì pháp luật không bảo vệ quyền lợi của bên cho vay đối với phần lãi suất vượt quá theo quy định.

Tuy nhiên, không phải trường hợp cho vay nặng lãi nào cũng cấu thành tội cho vay nặng lãi. Bởi lẽ, để hành vi cho vay với lãi suất cao hơn so với lãi suất mà BLDS 2015 quy định chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi đáp ứng hai điều kiện cơ bản sau:

Thứ nhất:
Lãi suất cho vay cao hơn mức lãi suất cao nhất (1,67%) mà pháp luật quy định từ năm lần trở lên. Theo đó, mức lãi suất gấp 5 lần của 1,67% và 8,35%.

Thứ hai:
đã thu lợi bất chính từ 30.000.000 đến 100.000.000. Khoản thu lợi bất chính là tiền lãi mà bên vay đã trả cho bên cho vay với lãi suất cao hơn mức quy định.

Căn cứ vào các quy định của pháp luật nhận thấy nếu bạn cho vay với lãi suất chưa đến 8,35%/ tháng. Do đó, kể cả trong trường hợp bạn đã nhận tiền lãi hoặc chưa nhận tiền lãi đến 30.000.000 đồng thì cũng chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.Tuy nhiên khi xảy ra tranh chấp giữa các bên và khởi kiện ra Tòa án thì Tòa án sẽ tuyên vô hiệu đối với phần lãi mà hai bên đã thỏa thuận và đưa mức lãi về đúng quy định.

Trân trọng!

P. Luật sư tư vấn - Công ty luật Minh Gia