Câu hỏi: Câu hỏi tư vấn: Nhà tôi chuyển về khu tập thể bệnh viện huyện để ở từ năm 1997. Do nhà tôi có người nhà làm trong bệnh viện nên được mượn 1 căn nhà trong khu tâp thể để ở, lúc mượn nhà thì chỉ có nền đất và mái tôn nên nhà tôi có tu sửa lại để ở.

Đến nay khi nhà nước làm đường thì lấy hết diện tích nhà và không đền bù bất cứ tài sản trên đất hay đất đai gì hết. Đồng nghĩa với việc gia đình tôi sẽ không có nơi cư trú hoặc bất cứ khoản hỗ trợ nào để di dời. Vậy theo luật điều đó có đúng không và có điều luật nào hỗ trợ cho những trường hợp như gia đình tôi, gia đình tôi có bố là bộ đội phục viên 30 năm tuổi đảng, mẹ và chị gái làm cho bệnh viện. Trường hợp đặc biệt 4 đứa sanh tư cùng lúc và chưa nhận được sự hỗ trợ nào của nhà nước, trong trường hợp như vậy thì được áp dụng điều khoản nào cứu trợ được cho gia đình hay không ạ. Chân thành cám ơn luật sư.

Trả lời: Theo quy định của Luật đất đai năm 2013 về trường hợp bồi thường về đất khi nhà nước thu hồi đất. Cụ thể:

Điều 75. Điều kiện được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng

1. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không phải là đất thuê trả tiền thuê đất hàng năm, có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (sau đây gọi chung là Giấy chứng nhận) hoặc có đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 77 của Luật này; người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc đối tượng được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam mà có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp.

Điều 79. Bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất ở

1. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ở, người Việt Nam định cư ở nước ngoài đang sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất tại Việt Nam mà có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của Luật này khi Nhà nước thu hồi đất thì được bồi thường như sau:

a) Trường hợp không còn đất ở, nhà ở nào khác trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất thu hồi thì được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở; trường hợp không có nhu cầu bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở thì Nhà nước bồi thường bằng tiền;

b) Trường hợp còn đất ở, nhà ở trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất thu hồi thì được bồi thường bằng tiền. Đối với địa phương có điều kiện về quỹ đất ở thì được xem xét để bồi thường bằng đất ở.

2. Hộ gia đình, cá nhân khi Nhà nước thu hồi đất gắn liền với nhà ở phải di chuyển chỗ ở mà không đủ điều kiện được bồi thường về đất ở, nếu không có chỗ ở nào khác thì được Nhà nước bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở hoặc giao đất ở có thu tiền sử dụng đất.

...

4. Chính phủ quy định chi tiết Điều này.

Điều 76. Bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng

1. Các trường hợp không được bồi thường về đất nhưng được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại khi Nhà nước thu hồi đất bao gồm:

a) Đất được Nhà nước giao không thu tiền sử dụng đất, trừ trường hợp đất nông nghiệp được Nhà nước giao cho hộ gia đình, cá nhân quy định tại khoản 1 Điều 54 của Luật này;

b) Đất được Nhà nước giao cho tổ chức thuộc trường hợp có thu tiền sử dụng đất nhưng được miễn tiền sử dụng đất;

c) Đất được Nhà nước cho thuê trả tiền thuê đất hàng năm; đất thuê trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê nhưng được miễn tiền thuê đất, trừ trường hợp hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất thuê do thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng;

d) Đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn;

đ) Đất nhận khoán để sản xuất nông lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối.

2. Chính phủ quy định chi tiết Điều này.

Như vậy, đối chiếu quy định trên với trường hợp của bạn thì do diện tích đất mà gia đình sử dụng trong khu tập thể bệnh viện từ năm 1997 đến hiện nay là do mượn, ở nhờ chứ thực tế không thuộc quyền sở hữu của gia đình và cũng không đủ điều kiện để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng. Ngoài ra, gia đình cũng không thuộc trường hợp được bồi thường về chi phí đầu tư vào đất theo Điều 76 Luật này. Do đó, khi có quyết định thu hồi đất gia đình bạn sẽ không được bồi thường về đất và tài sản có trên đất, chi phí đầu tư cải tạo vào đất nên phương án bồi thường của cơ quan nhà nước áp dụng là có căn cứ, cơ sở.

Tuy nhiên, do gia đình có bỏ công sức, chi phí để sửa chữa, tu sửa lại căn nhà nên có thể được hưởng chính sách hỗ trợ khác từ nhà nước. Việc hỗ trợ này sẽ Uỷ ban nhân dân tỉnh căn cứ vào tình hình thực tế để giải quyết. Đối với việc sau khi thu hồi gia đình bạn không còn chỗ ở và thuộc đối tượng con bộ đội phục viên với 30 năm tuổi đảng thì có thể làm đơn gửi cơ quan có thẩm quyền để được xem xét xin cấp đất ở hoặc được tạo điều kiện để giao, cho thuê đất.