Câu hỏi: Nội dung yêu cầu tư vấn: Bà tôi đứng tên quyền sử dụng đất. Bây giờ bà muốn cho lại các con(gồm bố tôi và 3 cô) và 2 đứa cháu nội. Nhưng các cô tôi không đồng ý,muốn chia đều cho các con chứ không cho cháu. Vậy cho tôi hỏi bà tôi có thể cho cháu khi 2 cô không đồng ý không.Nếu được thì cần những thủ tục gì. Tôi xin chân thành cảm ơn.

Trả lời: Thứ nhất, về việc bà bạn có được quyền chia mảnh đất đó cho các và các con và các cháu khi không có sự đồng ý của các cô bạn hay không?

Theo thông tin bạn cung cấp thì bà bạn đứng tên trên GCNQSDĐ, tuy nhiên bạn cần xác định rõ mảnh đất mà bà bạn đứng tên là tài sản riêng của bà bạn hay tài sản chung của ông bà bạn?

- Nếu như mảnh đất đó là tài sản riêng của bà bạn thì bà bạn toàn quyền định đoạt, chuyển nhượng, tặng cho với tài sản này, tức là bà bạn có quyền chia quyền sở hữu mảnh đất đó cho bố bạn, 3 cô và 2 người cháu nội mà không phụ thuộc vào ý chí của các con. Khi đó bà bạn có thể để lại mảnh đất cho bố bạn, các cô và 2 người cháu thông qua hợp đồng tặng cho hoặc di chúc.

+ Về hợp đồng tặng cho: Điều 459 Bộ luật dân sự 2015 quy định hợp đồng tặng cho bất động sản phải được lập thành văn bản có công chứng, chứng thực hoặc phải đăng ký, nếu bất động sản phải đăng ký quyền sở hữu theo quy định của luật.

Hợp đồng tặng cho bất động sản có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký; nếu bất động sản không phải đăng ký quyền sở hữu thì hợp đồng tặng cho có hiệu lực kể từ thời điểm chuyển giao tài sản.

Theo đó bà bạn phải lập hợp đồng tặng cho bằng văn bản và công chứng/chứng thực, trong đó nêu rõ những đối tượng bà bạn muốn tặng cho là ai.

+ Về di chúc: Di chúc có thể lập bằng văn bản hoặc di chúc miệng, tuy nhiên di chúc muốn hợp pháp phải thỏa mãn những điều kiện theo quy định tại Điều 630 Bộ luật dân sự 2015, cụ thể:

“1. Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:

a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;

b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.

2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.

3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.

4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.

5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.”

Theo đó, bà bạn có quyền tự quyết về chỉ định những người được hưởng di sản thừa kế của bà bạn khi bà mất đi. Tuy nhiên bạn cần lưu ý di chúc chỉ có hiệu lực kể từ thời điểm mở thừa kế (thời điểm bà bạn mất).

- Trường hợp mảnh đất là tài sản chung của ông bà bạn thì bà bạn chỉ có quyền quyết định đối với ½ giá trị mảnh đất, ½ giá trị mảnh đất còn lại thuộc quyền sử dụng của ông bạn, nếu ông bạn đã mất thì ½ giá trị mảnh đất này la di sản thừa kế và được chia đều cho những người thừa kế (bà bạn, bố bạn và các cô). Khi đó bà bạn muốn để lại toàn bộ mảnh đất cho bố bạn, các cô và hai cháu thì phải có sự đồng ý của các cô.