Câu hỏi: Tôi có miếng đất rộng 4.3 dài 40 m thổ cư 100% nhà ngay chợ nên tất cả nhà hàng xóm đều xây sát nhau. Năm 1996 tôi xây nhà cấp 4 voi diện tích 4.3×10m nhà ông T cũng xây dài bằng nhà tôi. Một thời gian sau ông T xây dựng thêm phía sau nhưng lần đầu thì xây cột phía trong nhà còn lần sau ông T lại xây cột ngoài nên đã lấn sang đất tôi. Năm 2004 tôi có xây thêm về phía sau đất của tôi nhưng chỉ còn xây đc 3.5 m và dư lại 0.5m ( vì tôi muốn xây nối tiếp vào nhà cũ nhưng do ông T xây lấn qua nên ko thể xây thẳng).tôi có có chỉ cho ông T  xem nhưng ông lại cho rằng tôi ít kỉ tôi lại nghĩ thôi kệ ( nhìn bằng mắt cũng thấy nhà ông T xây xéo qua đất tôi) tôi có dự định năm 2020 tôi sẽ xây dựng lại hoàn toàn nhà4.3× 20m ( lại vướng phía sau ko xây đc 4.3 m) cho tôi hỏi quy trình để lấy lại diện tích phía sau của tôi và nếu nhà ông T lấn qua như vậy có bị đập để trả lại mặt bằng cho tôi ko và việc giải tỏa ai phải chịu phí ( nhà ông T là nhà cấp 4).trân trọng cảm ơn

Trả lời: Về việc tranh chấp đất đai
:

Căn cứ theo quy định tại Khoản 1 Điều 12 Luật đất đai 2013 về Những hành vi bị nghiêm cấm:

“1. Lấn, chiếm, hủy hoại đất đai.”

Và tại Điều 3 Nghị định 102/2014/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai quy định cụ thể:

“1. Lấn đất là việc người đang sử dụng đất tự chuyển dịch mốc giới hoặc ranh giới thửa đất để mở rộng diện tích đất.

2. Chiếm đất là việc sử dụng đất mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép hoặc việc sử dụng đất do được Nhà nước giao, cho thuê nhưng hết thời hạn giao, cho thuê đất không được Nhà nước gia hạn sử dụng mà không trả lại đất hoặc sử dụng đất khi chưa thực hiện thủ tục giao đất, cho thuê đất theo quy định của pháp luật về đất đai.”

Như thông tin bạn trình bày, trước đây gia đình hàng xóm đã xây cột ngoài và lấn sang đất nhà bạn. Bạn đã chỉ cho người hàng xóm xem nhưng ông T không nhận. Bạn muốn tiến hành xây nhà nối tiếp vào phần diện tích trước nhưng vướng phần diện tích mà ông T đã lấn thời gian trước nên không xây thẳng được.

Trong trường hợp này, bạn cần phải làm rõ hai vấn đề như sau: phần đất mà gia đình hàng xóm lấn chiếm sang đất nhà bạn có thể hiện trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bạn hay không; việc gia đình hàng xóm lấn sang đất nhà bạn, bạn có đồng ý cho gia đình hàng xóm phần diện tích này bằng văn bản hay không. Nếu phần đất mà ông T đã lấn vẫn hiển thị trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của gia đình bạn và việc bạn đồng ý cho gia đình hàng xóm xây dựng lên phần đất này chỉ là bằng lời nói hoặc khi họ xây mình không có ý kiến gì thì phần đất này vẫn thuộc về gia đình bạn và bạn được Nhà nước công nhận và bảo vệ quyền sử dụng đất của mình.

Do vậy, trong trường hợp của bạn trước hết bạn có thể thỏa thuận với gia đình hàng xóm và yêu cầu họ trả lại phần đất này cho gia đình mình. Nếu hai bên vẫn không thỏa thuận được với nhau bạn có thể viết đơn khiếu nại gửi đến UBND xã/phường yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền đứng ra thanh tra kiểm tra và hòa giả về việc này.

UBND xã/phường có nghĩa vụ hòa giải tranh chấp này. Nếu như hòa giải tại UBND xã/phường không thành thì căn cứ vào Khoản 1, Điều 203 Luật Đất đai 2013 về Tranh chấp đất đai đã được hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã mà không thành thì được giải quyết như sau:

“1. Tranh chấp đất đai mà đương sự có Giấy chứng nhận hoặc có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật này và tranh chấp về tài sản gắn liền với đất thì do Tòa án nhân dân giải quyết”
;

Bạn có thể làm đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân quận/huyện nơi bạn đang cư trú yêu cầu tòa bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bạn.

Căn cứ theo quy định tại khoản 3, Điều 10 Nghị định 102/2014/NĐ – CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai thì hành vi lấn đất của nhà hàng xóm có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng và buộc phải khôi phục lại tình trạng của đất trước khi vi phạm; đồng thời buộc trả lại đất đã lấn. Trong trường hợp này, bạn không nên tự ý dỡ bỏ công trình xây dựng trái pháp luật của gia đình hàng xóm mà có thể làm đơn tố cáo hành vi lấn chiếm đất đai nộp lên UBND cấp huyện nơi có đất để yêu cầu giải quyết. Nếu xét thấy gia đình hành xóm nhà bạn có hành vi lấn chiếm đất đai, Chủ tịch UBND huyện sẽ ra quyết định xử lý hành chính và buộc dỡ bỏ, trả lại đất đã lấn theo quy định của pháp luật và nhà hàng xóm sẽ chịu phí khi dỡ bỏ. Sau khi có quyết định xử phạt vi phạm hành chính và quyết định yêu cầu dỡ bỏ công trình xây dựng, lấn chiếm đất đai mà gia đình hàng xóm vẫn không thực hiện thì cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ thực hiện cưỡng chế dỡ bỏ công trình xây dựng, lấn chiếm đất trái phép theo quy định của pháp luật.