Câu hỏi: Em có sự việc như sau : Người bạn em A lỡ làm chuyện không đúng, nó có bắt của tiệm chim 2 con chim, giá trị khoảng 7 trăm nghìn, nhưng bị người ta phát hiện, nó đã trả lại và xin lỗi người ta. Người chủ chim đòi nó phải đưa 10 triệu nếu không sẻ báo lên lãnh đạo công ty nó làm. Nó nhất định không đưa, sau đó 4 tháng sau người chủ chim báo lên lãnh đạo công ty. Giám đốc công ty nói việc làm này ảnh hưởng đến hình ảnh công ty, nên xếp loại abc hàng tháng của tháng đó. Nó thấy vậy nên viết đơn thôi việc. Sau đó lãnh đạo nói thằng bạn em phải giải quyết cho xong với người chủ chim. Nếu không sẻ không giải quyết nghỉ và cắt tiền thưởng của người bạn em. Em xin hỏi việc làm của bạn em như vậy có ảnh hưởng gì đến công ty của bạn em đang làm việc không? Công ty không giải quyết nghỉ thì phải làm như thế nào và cắt thưởng tiền thưởng của bạn em là đúng hay sai. Nếu sai thì bạn em có quyền khởi kiện không? Rất mong luật sư tư vấn giúp bạn em. Em xin cảm ơn.

Trả lời: Thứ nhất, về vấn đề chấm dứt hợp đồng lao động của A

Theo thông tin bạn cung cấp, A có thực hiện hành vi trộm cắp tài sản của người khác và hai bên đang trong quá trình thỏa thuận giải quyết sự việc. Khi tiến hành giải quyết, các bên không thống nhất được phương án giải quyết và người chủ tài sản bị trộm cắp đã thông báo với chủ sở hữu công ty của A.

Tuy nhiên, vấn đề phát sinh giữa A với người chủ sở hữu tài sản trong trường hợp này không liên quan đến đánh giá xếp loại kết quả làm việc của A trong tháng. Do đó, việc giám đốc của A căn cứ vào hành vi trộm cắp này của A để đánh giá xếp loại công việc là không có căn cứ.

Trong trường hợp A muốn chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn của hợp đồng lao động thì A phải đáp ứng được điều kiện về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người lao động theo quy định tại Điều 37 Bộ luật lao động 2012 như sau:

“1. Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn trong những trường hợp sau đây:

a) Không được bố trí theo đúng công việc, địa điểm làm việc hoặc không được bảo đảm điều kiện làm việc đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động;

b) Không được trả lương đầy đủ hoặc trả lương không đúng thời hạn đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động;

c) Bị ngược đãi, quấy rối tình dục, cưỡng bức lao động;

d) Bản thân hoặc gia đình có hoàn cảnh khó khăn không thể tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động;

đ) Được bầu làm nhiệm vụ chuyên trách ở cơ quan dân cử hoặc được bổ nhiệm giữ chức vụ trong bộ máy nhà nước;

e) Lao động nữ mang thai phải nghỉ việc theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền;

g) Người lao động bị ốm đau, tai nạn đã điều trị 90 ngày liên tục đối với người làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn và một phần tư thời hạn hợp đồng đối với người làm việc theo hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng mà khả năng lao động chưa được hồi phục.

2. Khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động theo quy định tại khoản 1 Điều này, người lao động phải báo cho người sử dụng lao động biết trước

a) Ít nhất 3 ngày làm việc đối với các trường hợp quy định tại các điểm a, b, c và g khoản 1 Điều này;

b) Ít nhất 30 ngày nếu là hợp đồng lao động xác định thời hạn; ít nhất 03 ngày làm việc nếu là hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng đối với các trường hợp quy định tại điểm d và điểm đ khoản 1 Điều này;

c) Đối với trường hợp quy định tại điểm e khoản 1 Điều này thời hạn báo trước cho người sử dụng lao động được thực hiện theo thời hạn quy định tại Điều 156 của Bộ luật này.

3. Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, nhưng phải báo cho người sử dụng lao động biết trước ít nhất 45 ngày, trừ trường hợp quy định tại Điều 156 của Bộ luật này.”

Trong trường hợp phía công ty không đồng ý hoặc không giải quyết cho A nghỉ việc thì A có thể đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng lao động. Tuy nhiên, việc đơn phương chấm dứt này phải phù hợp với quy định chúng tôi đã nêu trên. Cụ thể:

Nếu A làm việc theo hợp đồng xác định thời hạn thì khi A nghỉ việc A phải có lí do chính đáng theo quy định tại Khoản 1 Điều 37 và đáp ứng được thời gian báo trước theo quy định tại Khoản 2 Điều 37 Bộ luật lao động 2012.

Nếu A làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn thì trước khi nghỉ việc A có trách nhiệm thông báo cho công ty ít nhất 45 ngày trước khi chấm dứt hợp đồng lao động.

Trong trường hợp A nghỉ việc theo đúng các quy định chúng tôi đã nêu trên thì đây được xác định là trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng đúng luật và không có nghĩa vụ phải bồi thường cho công ty.

Thứ hai, về vấn đề thông báo không trả tiền thưởng của công ty

Về vấn đề trả tiền thưởng cho người lao động tại Điều 103 Bộ luật lao động 2012 có quy định về tiền thưởng như sau:

“1. Tiền thưởng là khoản tiền mà người sử dụng lao động thưởng cho người lao động căn cứ vào kết quả sản xuất kinh doanh hằng năm và mức độ hoàn thành công việc của người lao động.

2. Quy chế thưởng do người sử dụng lao động quyết định và công bố công khai tại nơi làm việc sau khi tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện tập thể lao động tại cơ sở.”

Như vậy, căn cứ theo quy định này thì tiền thưởng cho người lao động là khoản tiền được áp dụng căn cứ vào kết quả sản xuất hàng năm và mức độ hoàn thành công việc của người lao động.

Do vậy, nếu A vẫn đáp ứng được các điều kiện để hưởng khoản tiền này nhưng công ty không chi trả do A với lí do như người giám đốc đã nêu là không phù hợp với quy định của pháp luật. Trong trường hợp này A có quyền liên hệ với cơ quan có thẩm quyền yêu cầu giải quyết để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mình.