Câu hỏi: Kính thưa luật sư, bố mẹ tôi có 5 người con 4 trai 1 gái có 3 người đã chết và còn lại 2 người con trai là tôi và anh tôi. Do điều kiện gia đình tôi đi làm ăn xa và lập nghiệp tại nơi khác. Người ở lại và thờ cúng bố mẹ tôi là anh trai tôi. Bố mẹ tôi mất đi cách đây hơn 10 năm không để lại di chúc và chưa chuyển quyền sử dụng đất cho anh trai tôi.

Tức là phần đất của anh trai tôi đang ở và sử dụng là sổ đỏ vẫn là bố mẹ tôi. Vậy luật sư cho tôi hỏi trường hợp của tôi có được nhận thừa kế không? và những con bố mẹ tôi là người anh, chị em ( vợ, chồng của những người đã mất - tức là con dâu - rể ) có được nhận thừa kế của bố mẹ tôi không? thủ tục chia thừa kế như thế nào ạ? Và trước pháp luật chúng tôi được nhận thừa kế đó làm tách sổ đỏ cho chúng tôi như thế nào? Khi đã có sổ đỏ rồi tôi muốn chuyển sang tên con đẻ của tôi cần làm những thủ tục giấy tờ gì liên quan và cụ thể phải nộp những thuế gì có liên quan ạ? Tôi xin chân thành cảm ơn luật sư đã tư vẫn cho tôi!!

Trả lời: Thứ nhất, chia thừa kế với phần di sản của bố mẹ bạn.

Điều 651 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về người thừa kế theo pháp luật:

“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Khi bố mẹ mất đi nếu có di chúc hợp pháp để lại thì di sản chia theo di chúc, nếu không có di chúc thì di sản được chia đều cho tất cả những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất còn sống, nếu con của người để lại di sản đã chết hoặc chết cùng thời điểm với người để lại di sản thì con của họ được nhận di sản mà nếu bố mẹ họ chưa chết sẽ được nhận theo quy định tại Điều 652 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về thừa kế thế vị:

“Trong trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống.”

Như vậy bạn cần xác định 3 người con của bố mẹ mất trước hay mất sau bố me để xem xét những người được hưởng di sản để lại, nếu những người con đó mất trước bố mẹ thì chỉ con của họ được hưởng thừa kế thế vị, vợ hoặc chồng không được hưởng. Còn nếu những người con đó mất sau thì khi họ mất mà di sản của bố mẹ chưa chia thì vợ/chồng và con của họ được hưởng di sản ( theo pháp luật hoặc theo di chúc mà họ để lại trước khi mất)".

Thời hiệu khởi kiện về thừa kế:

Như thông tin bạn cung cấp thì tính từ thời điểm bố, mẹ mất tới hiện nay đã hơn 10 năm, mà theo quy định thời hiệu khởi kiện về thừa kế là 30 năm với di sản bất động sản kể từ thời điểm mở thừa kế. Do đó, nếu anh trai bạn hiện nay đang quản lý di sản thì bạn những người con khác mà chưa hết thời hiệu khởi kiện phân chia di sản thừa kế thì những người còn lại vẫn có quyền yêu cầu phân chia di sản thừa kế.

Thứ hai, thủ tục tặng cho quyền sử dụng đất cho con.

Sau khi đã hoàn tất thủ tục nhận di sản thừa kế thì nếu bạn muốn tặng cho quyền sử dụng đất cho con (con có năng lực hành vi dân sự đầy đủ)  thì bạn làm hợp đồng tặng cho (công chứng hoặc chứng thực) sau đó thực hiện thủ tục sang tên tại văn phòng đăng ký đất đai nơi có đất để thực hiện thủ tục sang tên. Trường hợp cha/mẹ tặng cho con quyền sử dụng đất thì sẽ được miễn lệ phí trước bạ và thuế thu nhập cá nhân.