Câu hỏi: Tiến hành xây dựng nhà, công trình mà không có giấy phép xây dựng sẽ bị xử phạt hành chính. Nội dung tư vấn như sau:

Thửa đất của gia đình tôi được bố mẹ cho khi tôi lấy vợ ra ở riêng năm 1987, thửa đất không có trong bản đồ giải thửa 299. Khi đó gia đình tôi ở phía trong nhà anh trai tôi, anh trai tôi cắt cho tôi một lối đi rộng 3m từ quốc lộ xuống đến nhà tôi. Năm 2007 anh trai tôi cấp sổ đỏ đã không cấp lối đi dành cho gia đình tôi đi từ quốc lộ xuống nhà tôi nữa. Đến năm 2012 UBND xã đo địa chính có thể hiện con đường xuống đất nhà tôi, tháng 02 năm 2015 giữa tôi và anh trai tôi xảy ra mâu thuẫn về lối đi do anh trai tôi muốn tôi phải cho em gái đi lối đi này cùng tôi (em gái tôi lấy chồng bỏ chồng năm 2013 về ở nhờ trên mảnh đất của anh trai tôi). Tôi không nhất trí vì từ năm 1987 chỉ mình tôi đi lối đi này và tại thời điểm mâu thuẫn em gái tôi không ở nhờ đất của anh trai tôi nữa. Tháng 4/2015 UBND xã và thôn hòa giải thành, anh trai tôi nhất trí trả lại 3m lối đi cho gia đình tôi đi, đến tháng 5 vừa qua tôi mua thêm nhà bên cạnh 2m để xây dựng quán bán hàng thì UBND Xã xuống lập biên bản đình chỉ không cho gia đình tôi xây. Như vậy có đúng không? Lối đi này chỉ có gia đình tôi đi, hiện nay tôi không ở nhà cũ nữa mà xây lên gần mặt đường để buôn bán vẫn nằm trong đất ở nhà tôi có được không?

Trả lời: Về việc đình chỉ xây dựng

Bạn cho biết bạn mua thêm đất nhà bên cạnh và tiến hành xây dựng, nhưng bạn lại chưa có giấy phép xây dựng nên mới bị đình chỉ xây dựng. Khoản 1 Điều 14 Nghị định 139/2017/NĐ-CP quy định như sau:

Điều 14. Vi phạm quy định về khởi công xây dựng công trình

1. Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:

a) Không gửi văn bản thông báo ngày khởi công cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi xây dựng công trình theo quy định (đối với trường hợp phải có giấy phép xây dựng);

b) Không thông báo, thông báo chậm cho cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng tại địa phương về thời điểm khởi công xây dựng hoặc có thông báo nhưng không gửi kèm hồ sơ thiết kế xây dựng theo quy định đối với trường hợp được miễn giấy phép xây dựng;

c) Không gửi báo cáo cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc gửi báo cáo không đầy đủ tên, địa chỉ liên lạc, tên công trình, địa điểm xây dựng, quy mô xây dựng, tiến độ thi công dự kiến sau khi khởi công xây dựng theo quy định.

Khi bạn tiến hành xây dựng mà không gửi văn bản thông báo ngày khởi công cho UBND xã và cơ quan cấp giấy phép xây dựng; khởi công xây dựng công trình khi chưa có giấy phép xây dựng đối với công trình theo quy định phải có giấy phép xây dựng thì việc bạn bị đình chỉ, xử phạt là đúng quy định pháp luật.

Về thẩm quyền xử phạt, theo quy định tại Điểm b Khoản 1 Điều 38 Luật xử lý vi phạm hành chính 2012 quy định Chủ tịch UBND cấp xã quyền:
“Phạt tiền đến 10% mức tiền phạt tối đa đối với lĩnh vực tương ứng quy định tại Điều 24 của Luật này nhưng không quá 5.000.000 đồng”.
Tham chiếu với quy định tại Điều 24 của Luật xử phạt vi phạm hành chính 2012, Điều 24 liệt kê các lĩnh vực xử phạt, trong đó có lĩnh vực xây dựng. Như vậy, việc lập biên bản đình chỉ xây dựng của UBND xã là đúng thẩm quyền.

Về việc xây dựng lên mặt đường

Anh trai bạn đồng ý để cho bạn 3m lối đi dành cho gia đình bạn là trường hợp bạn có quyền sử dụng hạn chế đối với thửa đất liền kề (nhà anh trai bạn). Quyền sử dụng ở đây chỉ hạn chế trong phạm vi thỏa thuận giữa bạn và anh trai: dùng làm lối đi. Tức là anh trai bạn chỉ đồng ý để 3m đó là lối đi thì bạn chỉ được sử dụng làm lối đi, mà không được sử dụng với mục đích khác. Nếu bạn xây dựng công trình trong 3m lối đi này là bạn đã vi phạm thỏa thuận. Như vậy, việc UBND xã đình chỉ không cho bạn xây dựng là phù hợp với quy định pháp luật; cùng với đó, bạn cũng không được xây nhà lên gần mặt đường khi chưa có sự cho phép tại địa phương.