Câu hỏi: Luật sư tư vấn về trách nhiệm của người giới thiệu lao động đến người môi giới xuất khẩu lao động nhưng bị lừa đảo. Nội dung tư vấn như sau:

Nội dung tư vấn:
Vào năm 2012 tôi có quen biết với anh T giám đốc công ty XKLĐ, anh nói đưa được người đi XKLĐ ở nước ngoài, nên tôi có về quê giới thiệu đươc 6 người ra công ty anh T, để làm thủ tục, sau khi đặt nộp hồ sơ và tiền cọc. Đến ngày 17/5/2012, anh T gọi cho tôi nói đưa người ra công ty để làm thủ tục trước khi xuất cảnh, tôi nghe theo và đã đưa 6 người tôi giới thiệu ra công ty, ra đến nơi anh T thu xếp chỗ ăn ở cho chúng tôi, sau đó anh T bảo 6 người tôi giới thiệu nộp hết số tiền còn lại để lấy visa, anh T nhận tiền và viết biên nhận cho 6 người. Ngày hôm sau anh T nói do bên nước họ bắt phải học tiếng nên nói mọi người ở lại học tiếng, chi phí ăn ở anh T lo. Sau gần 1 tháng thấy lo mọi người đòi tiền anh T, anh T trả lại được 40 triệu, sau đó vài ngày anh T bỏ trốn. Chúng tôi đã ra trình báo công an, bên cơ quan công an đã tiếp nhận hồ sơ, lấy lời khai của chúng tôi, từ đó đến nay cơ quan công an có mời tôi ra làm việc 1 lần và một lần trực tiếp về nơi chúng tôi ở để điều tra nhưng đến nay không thấy hồi âm.

Thời gian gần đây 6 người tôi giới thiệu ra công ty anh T tố cáo tôi ra cơ quan công an đòi tôi trả số tiền họ đã bị anh T lừa, tôi thực sự rất hoang mang, vì toàn bộ số tiền tôi nhận của họ ở nhà để ra đặt cọc cho anh T và số tiền họ ra trực tiếp nộp cho anh T, hai bên (giữa anh T và từng người trong số 6 người tôi đưa ra) đã ký bản cam kết anh T đã nhận đủ số tiền họ nộp (kể cả số tiền tôi đã nhận của họ ở nhà). Nếu họ kiện tôi ra tòa thì trách nhiệm của tôi như thế nào, mong luật sư tư vấn hướng giải quyết giúp tôi. Chân thành cảm ơn.

Trả lời: Thứ nhất, về trách nhiệm hình sự.

Theo điều 174 Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản như sau:

“1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;

b) Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 175 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;

c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;

…”

Theo thông tin bạn cung cấp thì chúng tôi thấy giữa bạn và 6 người được giới thiệu không có bất kỳ hợp đồng hay giao kết nào về việc bạn nhận tiền của họ và giúp họ ra nước ngoài xuất khẩu lao động cũng như bạn không có hành vi gian dối nào như cung cấp thông tin sai sự thật. Bạn chỉ là người giới thiệu 6 người đó với anh T là giám đốc công ty xuất khẩu lao động và có thể giúp họ ra nước ngoài làm việc, sau đó mọi thông tin, thỏa thuận, giao dịch đều do 6 người này cùng ông T giám đốc tự trao đổi. Có thể thấy, bạn không hề có hành vi, thủ đoạn gian dối khiến 6 người đó tin tưởng, giao tiền cho mình, không có mục đích chiếm đoạt tài sản. Do đó, hành vi của bạn chưa cấu thành tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.

Thứ hai, về trách nhiệm hoàn trả tài sản.

Như đã phân tích ở trên, giữa bạn và 6 người đó không hề có bất kỳ thỏa thuận hay hợp đồng nào quy định về nghĩa vụ của bạn phải hoàn trả tiền và bạn cũng không được lợi hay chiếm hữu tài sản nào của họ nên bạn không có trách nhiệm hoàn trả tiền cho những người đó.

Trân trọng

Phòng Luật sư tư vấn Hình sự - Công ty Luật Minh Gia.