Câu hỏi: Luật sư tư vấn về trường hợp người lao động đủ tuổi về hưu nhưng chưa đủ điều kiện về thời gian đóng bảo hiểm xã hội muốn hưởng bảo hiểm xã hội một lần và về chế độ trợ cấp thất nghiệp. Cụ thể như sau:

Nội dung tư vấn:
Các anh chị luật sư cho em hỏi: Bố em năm nay 52 tuổi, làm công nhân khai thác than tại Công ty khai thác than 35 (Tổng công ty Đông Bắc) đến nay được 17 năm (Đóng BHXH được 17 năm và 17 năm làm thợ lò và trực tiếp khai thác trong hầm lò). Do bố em bị tai nạn gãy 3 xương sườn nên sức khỏe suy giảm không làm việc được nên muốn nghỉ việc đóng bảo hiểm tự nguyện. Các anh chị cho em hỏi: - Nếu bố em đóng bảo hiểm tự nguyện thì phải đóng bao lâu nữa mới được hưởng chế độ lương hưu? Và thủ tục đóng tiếp thế nào? Đóng bảo hiểm tự nguyện vậy bố em có được lĩnh bảo hiểm thất nghiệp không? Được lĩnh bảo hiểm thất nghiệp bao nhiêu tháng?- Bậc lương hiện tại của bố em là 4,68. Nếu không đóng bảo hiểm tự nguyện và muốn thanh toán bảo hiểm 1 lần thì bố em sẽ được khoảng bao nhiêu tiền bảo hiểm 1 lần? Mong các anh chị sớm có câu trả lời giúp em. Em xin chân thành cảm ơn !

Trả lời: Về điều kiện hưởng trợ cấp hưu trí của bố bạn, tại Điều 54 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 có quy định:

Điều 54. Điều kiện hưởng lương hưu

1. Người lao động quy định tại các điểm a, b, c, d, g, h và i khoản 1 Điều 2 của Luật này, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này, khi nghỉ việc có đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội trở lên thì được hưởng lương hưu nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Nam đủ 60 tuổi, nữ đủ 55 tuổi;

b) Nam từ đủ 55 tuổi đến đủ 60 tuổi, nữ từ đủ 50 tuổi đến đủ 55 tuổi và có đủ 15 năm làm nghề hoặc công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thuộc danh mục do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế ban hành hoặc có đủ 15 năm làm việc ở nơi có phụ cấp khu vực hệ số 0,7 trở lên;

..."

Theo thông tin của bạn thì bố bạn hiện nay đã 52 tuổi, có 17 năm làm thợ lò và trực tiếp khai thác trong hầm lò thuộc vào trường hợp Điều 54 Khoản 1 Điểm c nhưng chưa có đủ thời gian đóng bảo hiểm xã hội theo luật quy định là 20 năm (bố bạn đã đóng được 17 năm bảo hiểm xã hội). Với những điều kiện này thì bố bạn đã đủ điều kiện để được hưởng bảo hiểm xã hội một lần. Như vậy nếu bố bạn có nhu cầu muốn hưởng trợ cấp lương hưu luôn thì không cần phải đóng tiếp bảo hiểm xã hội tự nguyện nữa. Cụ thể được quy định tại Điều 60 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014.

Điều 60. Bảo hiểm xã hội một lần

1. Người lao động quy định tại khoản 1 Điều 2 của Luật này mà có yêu cầu thì được hưởng bảo hiểm xã hội một lần nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Đủ tuổi hưởng lương hưu theo quy định tại các khoản 1, 2 và 4 Điều 54 của Luật này mà chưa đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội hoặc theo quy định tại khoản 3 Điều 54 của Luật này mà chưa đủ 15 năm đóng bảo hiểm xã hội và không tiếp tục tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện;

b) Ra nước ngoài để định cư;

c) Người đang bị mắc một trong những bệnh nguy hiểm đến tính mạng như ung thư, bại liệt, xơ gan cổ chướng, phong, lao nặng, nhiễm HIV đã chuyển sang giai đoạn AIDS và những bệnh khác theo quy định của Bộ Y tế;

…

2. Mức hưởng bảo hiểm xã hội một lần được tính theo số năm đã đóng bảo hiểm xã hội, cứ mỗi năm được tính như sau:

a) 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội cho những năm đóng trước năm 2014;

b) 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội cho những năm đóng từ năm 2014 trở đi;

c) Trường hợp thời gian đóng bảo hiểm xã hội chưa đủ một năm thì mức hưởng bảo hiểm xã hội bằng số tiền đã đóng, mức tối đa bằng 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội.

3. Mức hưởng bảo hiểm xã hội một lần thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều này không bao gồm số tiền Nhà nước hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện, trừ trường hợp quy định tại điểm c khoản 1 Điều này.

4. Thời điểm tính hưởng bảo hiểm xã hội một lần là thời điểm ghi trong quyết định của cơ quan bảo hiểm xã hội.

Đối với trợ cấp thất nghiệp, căn cứ Luật Việc làm năm 2013, cụ thể Điều 49 thì người lao động đang đóng bảo hiểm thất nghiệp được hưởng trợ cấp thất nghiệp khi có đủ điều kiện sau:

“
1. Chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc, trừ các trường hợp sau đây:

a) Người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc trái pháp luật;

b) Hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động hằng tháng;

2. Đã đóng bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên trong thời gian 24 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc đối với trường hợp quy định tại điểm a và điểm b khoản 1 Điều 43 của Luật này; đã đóng bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên trong thời gian 36 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng lao động đối với trường hợp quy định tại điểm c khoản 1 Điều 43 của Luật này;

3. Đã nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp tại trung tâm dịch vụ việc làm theo quy định tại khoản 1 Điều 46 của Luật này;

4. Chưa tìm được việc làm sau 15 ngày, kể từ ngày nộp hồ sơ hưởng bảo hiểm thất nghiệp, trừ các trường hợp sau đây:

a) Thực hiện nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ công an;

…

đ) Ra nước ngoài định cư; đi lao động ở nước ngoài theo hợp đồng;

e) Chết.
”

Theo như thông tin bạn đưa ra thì bố bạn vẫn chưa đủ điều kiện để hưởng trợ cấp hưu trí hàng tháng cho nên bố bạn vẫn sẽ được hưởng trợ cấp thất nghiệp bình thường. Bố bạn thực hiện nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp tại trung tâm dịch vụ việc làm tại địa phương - nơi muốn nhận hưởng trợ cấp trong thời gian 3 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động theo quy định tại điều 16 Nghị định 28/2015/NĐ-CP. Mức hưởng trợ cấp thất nghiệp được quy định tại Điều 50 Luật Việc làm 2013:

"
1. Mức hưởng trợ cấp thất nghiệp hằng tháng bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp của 06 tháng liền kề trước khi thất nghiệp nhưng tối đa không quá 05 lần mức lương cơ sở đối với người lao động thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định hoặc không quá 05 lần mức lương tối thiểu vùng theo quy định của Bộ luật lao động đối với người lao động đóng bảo hiểm thất nghiệp theo chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định tại thời điểm chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc.

2. Thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp được tính theo số tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp, cứ đóng đủ 12 tháng đến đủ 36 tháng thì được hưởng 03 tháng trợ cấp thất nghiệp, sau đó, cứ đóng đủ thêm 12 tháng thì được hưởng thêm 01 tháng trợ cấp thất nghiệp nhưng tối đa không quá 12 tháng.

3. Thời điểm hưởng trợ cấp thất nghiệp được tính từ ngày thứ 16, kể từ ngày nộp đủ hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp theo quy định tại khoản 1 Điều 46 của Luật này.
"