Câu hỏi: Nhà em có miếng đất khai hoang được ông bà để lại và hiện đang canh tác trồng hoa màu ổn định từ năm 1985 đến nay (Vì là đất khai hoang nên chưa có giấy tờ sử dụng các hộ gia đình khác trong thôn, xã cũng không có giấy tờ) trong quá trình canh tác không có xảy ra tranh chấp gì. Hiện tại nhà nước đang chuẩn bị xây đập thủy điện miếng đất nhà em và rất nhiều hộ trong Thôn, Xã bị ngập nước nên có đền bù.

Chào luật sư Nhà em có miếng đất khai hoang được ông bà để lại và hiện đang canh tác trồng hoa màu ổn định từ năm 1985 đến nay ( Vì là đất khai hoang nên chưa có giấy tờ sử dụng các hộ gia đình khác trong thôn, xã cũng không có giấy tờ) trong quá trình canh tác không có xảy ra tranh chấp gì.. Hiện tại nhà nước đang chuẩn bị xây đập thủy điện miếng đất nhà em và rất nhiều hộ trong Thôn, Xã bị ngập nước nên có đền bù.. Bỗng dưng 1 hộ Gia Đình khác trong Thôn viết đơn kiện lên xã đòi chia phần đền bù với lý do Trước đây có 1 miếng đất nhỏ cạnh miếng đất nhà e, nhưng đã lâu không sử dụng ( lâu có nghĩa là từ 1985 đến nay không sử dụng).. Theo thông tin Bố mẹ em cung cấp thì từ 1985 miếng đất nhỏ bên cạnh nhà e vì không thấy ai canh tác bố mẹ e có khai hoang và làm luôn cùng với miếng đất ông bà cho và hiện tại miếng đất đó và 1 phần miếng đất nhà e cũng đã lỡ hết xuống suối do mưa lũ hàng năm. Mong luật sư tư vấn giúp em cách giải quyết em cảm ơn ạ

Trả lời: Theo khoản 1 Điều 75 và Điều 80 Luật Đất đai năm 2013 quy định:

"
Điều 75. Điều kiện được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng

1. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không phải là đất thuê trả tiền thuê đất hàng năm, có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (sau đây gọi chung là Giấy chứng nhận) hoặc có đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 77 của Luật này; người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc đối tượng được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam mà có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp.

..."

"Điều 80. Bồi thường về đất, chi phí đầu tư vào đất còn lại khi Nhà nước thu hồi đất phi nông nghiệp không phải là đất ở của hộ gia đình, cá nhân

1. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất phi nông nghiệp không phải là đất ở khi Nhà nước thu hồi đất, nếu có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của Luật này thì được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng; trường hợp không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo thời hạn sử dụng đất còn lại đối với đất sử dụng có thời hạn.

2. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất phi nông nghiệp không phải là đất ở được Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất hàng năm; cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê nhưng được miễn tiền thuê đất, khi Nhà nước thu hồi đất thì không được bồi thường về đất nhưng được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại, trừ trường hợp hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất do thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng.

3. Chính phủ quy định chi tiết Điều này."

Căn cứ Điều 7 Nghị định số 47/2014/NĐ-CP về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất:

"
Điều 7. Bồi thường về đất, chi phí đầu tư vào đất còn lại khi Nhà nước thu hồi đất phi nông nghiệp không phải là đất ở của hộ gia đình, cá nhân

Việc bồi thường về đất, chi phí đầu tư vào đất còn lại đối với đất phi nông nghiệp không phải là đất ở của hộ gia đình, cá nhân quy định tại Điều 80 của Luật Đất đai được thực hiện theo quy định sau đây:

1. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất phi nông nghiệp không phải là đất ở khi Nhà nước thu hồi đất, nếu đủ điều kiện được bồi thường theo quy định tại Điều 75 của Luật Đất đai thì được bồi thường về đất, cụ thể như sau:

a) Đối với đất sử dụng có thời hạn thì được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng với đất thu hồi; thời hạn sử dụng đất được bồi thường là thời hạn sử dụng còn lại của đất thu hồi; nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền và được xác định như sau:

Trong đó:

Tbt: Số tiền được bồi thường;

G: Giá đất cụ thể tại thời điểm có quyết định thu hồi đất; nếu đất được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất thì G là giá đất cụ thể tính tiền sử dụng đất, nếu đất được Nhà nước cho thuê trả tiền một lần cho cả thời gian thuê thì G là giá đất cụ thể tính tiền thuê đất;

S: Diện tích đất thu hồi;

T1: Thời hạn sử dụng đất;

T2: Thời hạn sử dụng đất còn lại;

b) Trường hợp hộ gia đình, cá nhân được bồi thường bằng đất mà có nhu cầu sử dụng với thời hạn dài hơn thời hạn sử dụng còn lại của đất thu hồi thì được cơ quan nhà nước có thẩm quyền tăng thời hạn sử dụng nhưng người sử dụng đất phải thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với thời gian được tăng theo quy định của pháp luật về đất đai.

2. Hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất phi nông nghiệp không phải là đất ở được Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất hàng năm, cho thuê đất thu tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê nhưng được miễn tiền thuê đất, trừ trường hợp quy định tại Khoản 3 Điều này thì không được bồi thường về đất nhưng được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại (nếu có) theo quy định tại Điều 3 của Nghị định này.

3. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất phi nông nghiệp không phải là đất ở được Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê nhưng được miễn tiền thuê đất do thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng thì được bồi thường về đất. Căn cứ vào điều kiện thực tế, quỹ đất tại địa phương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định cụ thể việc bồi thường.

4. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất thương mại, dịch vụ, đất cơ sở sản xuất phi nông nghiệp, đất phi nông nghiệp khác có thời hạn sử dụng ổn định lâu dài mà có đủ điều kiện được bồi thường theo quy định của pháp luật khi Nhà nước thu hồi đất thì được bồi thường về đất theo giá đất ở.

5. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất có nhà ở trước ngày 01 tháng 7 năm 2004 mà có nguồn gốc do lấn, chiếm, khi Nhà nước thu hồi đất nếu không có chỗ ở nào khác thì được Nhà nước giao đất ở mới có thu tiền sử dụng đất hoặc bán nhà ở tái định cư. Giá đất ở tính thu tiền sử dụng đất, giá bán nhà ở tái định cư do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định."

Như vậy, về việc thu hồi và bồi thường, hỗ trợ cho người sử dụng đất bị thu hồi sẽ có các mục bồi thường giá trị quyền sử dụng đất đối với trường hợp đủ điều kiện được bồi thường và bồi thường cây cối hoa màu và công trình trên đất nếu có.

Đối với trường hợp là đất khai hoang không được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì phương án bồi thường có thể được bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng đất và cây cối hoa màu, công trình trên đất.

Đối với trường hợp đất khai hoang không được bồi thường về giá trị quyền sử dụng đất thì sẽ được bồi thường hỗ trợ chi phí đầu tư vào đất, chi phí tôn tạo, cải tạo đất. Có nghĩa rằng nếu đã được bồi thường về giá trị quyền sử dụng đất thì người sử dụng đất không được bồi thường chi phí tôn tạo, cải tạo đất nữa.