Câu hỏi: Tôi sinh ngày 26 tháng 10 năm 1959, có tham gia công tác tại xã từ tháng 7/1980 đến tháng 12/2005, trong đó từ tháng 5/1986 – 12/1999 là Chủ tịch UBND xã, tiếp đó là Chủ tịch HĐND xã đến tháng 12/2005, Có Quyết định của UBND huyện về chế độ nghỉ việc chờ giải quyết chế độ hưu thời gian công tác và đóng bảo hiểm cán bộ xã là 20 năm 6 tháng; Từ tháng 1/2008 đến nay (tháng 11/2015) tôi lao động tại Hợp tác xã và có đóng bảo hiểm theo quy định (7 năm 10 tháng);

Hỏi:
Tổng cộng tôi đã đóng bảo hiểm là 33 năm 4 tháng; Năm 2006 tôi đã phẫu thuật cắt 01 quả thận do tai nạn và nang nước do sỏi, sức khỏe giảm. Nay tôi xin hỏi và mong được giúp đỡ:

- Tôi xin hưởng chế độ hưu ở thời điểm hiện nay có được không ?

- Cách tính thời gian ?

- Cách tính lương hưu ?

- Thủ tục xin hưởng chế độ hưu ?

Trả lời: - Về điều kiện hưởng lương hưu

Điều 54 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 quy định về điều kiện được hưởng lương hưu như sau:

“1. Người lao động quy định tại các điểm a, b, c, d, g, h và i khoản 1 Điều 2 của Luật này, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này, khi nghỉ việc có đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội trở lên thì được hưởng lương hưu nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Nam đủ 60 tuổi, nữ đủ 55 tuổi;

b) Nam từ đủ 55 tuổi đến đủ 60 tuổi, nữ từ đủ 50 tuổi đến đủ 55 tuổi và có đủ 15 năm làm nghề hoặc công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thuộc danh mục do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế ban hành hoặc có đủ 15 năm làm việc ở nơi có phụ cấp khu vực hệ số 0,7 trở lên;

....

3. Lao động nữ là người hoạt động chuyên trách hoặc không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn tham gia bảo hiểm xã hội khi nghỉ việc mà có từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm đóng bảo hiểm xã hội và đủ 55 tuổi thì được hưởng lương hưu.

......

Bác sinh năm 1959 vậy tính đến thời điểm này bác được 57 tuổi. Do bác không cung cấp thông tin về giới tính nên theo quy định tại điểm a, khoản 1 Điều 54 có 2 trường hợp:

Trường hợp đối với nữ thì bác đã đủ tuổi hưởng lương hưu.

Trường hợp đối với nam bác chưa đủ tuổi để hưởng bảo hưu trí hàng tháng.
Nhưng bác có thể bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội đợi đến khi đủ tuổi về hưu để được nhận hưu trí hàng tháng đầy đủ hoặc xin nghỉ hưu trước tuổi nếu bị suy giảm 61% khả năng lao động.

Từ thông tin bác cung cấp, bác đã phẫu thuật cắt 01 quả thận do tai nạn và nang nước do sỏi, bác nên đi giám định sức khỏe để biết được chính tỉ lệ suy giảm khả năng lao động để có thể áp dụng điều kiện hưởng lương hưu do suy giảm khả năng lao động hay không. Trường hợp bác là cán bộ xã là đối tượng được hưởng lương hưu khi suy giảm khả năng lao động theo quy định tại khoản 1 Điều 55 Luật Bảo hiểm xã hội 2014. Cụ thể:

“Điều 55. Điều kiện hưởng lương hưu khi suy giảm khả năng lao động

1. Người lao động quy định tại các điểm a, b, c, d, g, h và i khoản 1 Điều 2 của Luật này khi nghỉ việc có đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội trở lên được hưởng lương hưu với mức thấp hơn so với người đủ điều kiện hưởng lương hưu quy định tại điểm a và điểm b khoản 1 Điều 54 của Luật này nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Từ ngày 01 tháng 01 năm 2016, nam đủ 51 tuổi, nữ đủ 46 tuổi và bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên thì đủ điều kiện hưởng lương hưu khi suy giảm khả năng lao động. Sau đó mỗi năm tăng thêm một tuổi cho đến năm 2020 trở đi, nam đủ 55 tuổi và nữ đủ 50 tuổi thì mới đủ điều kiện hưởng lương hưu khi suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên;

b) Nam đủ 50 tuổi, nữ đủ 45 tuổi và bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên;

c) Bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên và có đủ 15 năm trở lên làm nghề hoặc công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thuộc danh mục do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế ban hành.”

Như vậy, để kết luận bác có đủ điều kiện để hưởng lương hưu theo chế độ này hay không, bác cần tiến giám định tỷ lệ suy giảm sức khỏe tại Hội đồng giám định y khoa cấp tỉnh.

- Về cách tính lương hưu

Theo Điều 55 Luật Bảo hiểm xã hội quy định:

“1. Từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành cho đến trước ngày 01 tháng 01 năm 2018, mức lương hưu hằng tháng của người lao động đủ điều kiện quy định tại Điều 54 của Luật này được tính bằng 45% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội quy định tại Điều 62 của Luật này tương ứng với 15 năm đóng bảo hiểm xã hội, sau đó cứ thêm mỗi năm thì tính thêm 2% đối với nam và 3% đối với nữ; mức tối đa bằng 75%.

2. Từ ngày 01 tháng 01 năm 2018, mức lương hưu hằng tháng của người lao động đủ điều kiện quy định tại Điều 54 của Luật này được tính bằng 45% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội quy định tại Điều 62 của Luật này và tương ứng với số năm đóng bảo hiểm xã hội như sau:

a) Lao động nam nghỉ hưu vào năm 2018 là 16 năm, năm 2019 là 17 năm, năm 2020 là 18 năm, năm 2021 là 19 năm, từ năm 2022 trở đi là 20 năm;

b) Lao động nữ nghỉ hưu từ năm 2018 trở đi là 15 năm.

Sau đó cứ thêm mỗi năm, người lao động quy định tại điểm a và điểm b khoản này được tính thêm 2%; mức tối đa bằng 75%.

3. Mức lương hưu hằng tháng của người lao động đủ điều kiện quy định tại Điều 55 của Luật này được tính như quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này, sau đó cứ mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi quy định thì giảm 2%.

Trường hợp tuổi nghỉ hưu có thời gian lẻ đến đủ 06 tháng thì mức giảm là 1%, từ trên 06 tháng thì không giảm tỷ lệ phần trăm do nghỉ hưu trước tuổi.

4. Mức lương hưu hằng tháng của lao động nữ đủ điều kiện hưởng lương hưu theo quy định tại khoản 3 Điều 54 được tính theo số năm đóng bảo hiểm xã hội và mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội như sau: đủ 15 năm đóng bảo hiểm xã hội tính bằng 45% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội quy định tại Điều 62 của Luật này. Từ đủ 16 năm đến dưới 20 năm đóng bảo hiểm xã hội, cứ mỗi năm đóng tính thêm 2%.

5. Mức lương hưu hằng tháng thấp nhất của người lao động tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đủ điều kiện hưởng lương hưu theo quy định tại Điều 54 và Điều 55 của Luật này bằng mức lương cơ sở, trừ trường hợp quy định tại điểm i khoản 1 Điều 2 và khoản 3 Điều 54 của Luật này.

6. Chính phủ quy định chi tiết Điều này
.”

Bác đóng bảo hiểm được hơn 33 năm, xác định thời điểm đóng bảo hiểm của bác trược năm 1995, do đó mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội để tính lương hưu là
bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội của năm năm cuối trước khi nghỉ hưu
(quy định tại điểm a khoản 1 Điều 62 Luật Bảo hiểm xã hội)

Theo đó: Nếu bác là nữ thì lương hưu của bác được tính như sau:

(45% X mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội của năm năm cuối trước khi nghỉ hưu)  + (18 năm X 3%)

Nếu bác là nam thì lương hưu của bác được tính như sau:

(45% X mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội của năm năm cuối trước khi nghỉ hưu)  + (18 năm X 2%)

- Về thủ tục xin hưởng lương hưu:

Bác nộp hồ sơ tại cơ quan bảo hiểm xã hội quận,huyện nơi cư trú. Hồ sơ gồm:

+Sổ bảo hiểm xã hội;

+Quyết định nghỉ việc để hưởng chế độ hưu trí của người sử dụng lao động;

+Đối với trường hợp hưởng chế độ hưu trí khi bị suy giảm khả năng lao động  thì có thêm Biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động của Hội đồng Giám định y khoa;

+Giấy đăng ký địa chỉ nơi cư trú khi nghỉ hưu và nơi khám chữa bệnh bảo hiểm y tế ban đầu.

Sau khi  hồ sơ đầy đủ đơn vị bác công tác để đơn vị bác chuyển hồ sơ lên cơ quan Bảo hiểm xã hội nơi người lao động đóng BHXH để cơ quan BHXH giải quyết chế độ hưu trí theo đúng quy định.