Câu hỏi: Dear công ty Luật Minh Gia, Xin nhờ công ty tư vấn giúp tôi về việc thanh toán bên thứ 3. Hiện tại chúng tôi có lô hàng xuất khẩu cho bên A, nhưng giá trị hợp đồng được thanh toán bởi 1 bên thứ 3 là 1 công ty / cá nhân trong nước. Chúng tôi có thắc mắc là bên A có cần phải làm giấy ủy quyền để bên thứ 3 được phép thanh toán không? Nếu không thể làm giấy ủy quyền thì có xử lý thế nào. Và bên thứ 3 có thể thanh toán bằng tiền VND hay phải thanh toán bằng ngoại tệ trên hợp đồng. Trên các chứng từ xuất khẩu chúng tôi có cần thể hiện tên của bên thứ 3 không?  Rất mong công ty giúp đỡ. Xin cảm ơn công ty.

Trả lời: Cảm ơn bạn đã tin tưởng lựa chọn tư vấn bởi Công ty Luật Minh Gia, chúng tôi xin tư vấn cho trường hợp của bạn như sau:

Theo như thông tin bạn cung cấp thì giữa bạn và bên A có giao dịch một lô hàng xuất khẩu có thanh toán bằng tiền, do đó các bên giao dịch dưới hình thức của hợp đồng mua bán tài sản.

Điều 430 - Bộ luật Dân sự 2015 c
ó quy định về hợp đồng mua bán tài sản như sau:

''Hợp đồng mua bán tài sản

Hợp đồng mua bán tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên bán chuyển quyền sở hữu tài sản cho bên mua và bên mua trả tiền cho bên bán.

Hợp đồng mua bán nhà ở, mua bán nhà để sử dụng vào mục đích khác được thực hiện theo quy định của Bộ luật này, Luật nhà ở và luật khác có liên quan.''

Trường hợp của bạn cần hiểu rõ vai trò của bên thứ ba đứng ra thanh toán trong hợp đồng mua bán này. Bên thứ ba này nhân danh chính mình để thực hiện nghĩa vụ thanh toán hay nghĩa vụ thanh toán là của bên A và bên thứ ba kia chỉ nhân danh bên A để thực hiện thanh toán tiền cho bên bạn? Phải xác định rõ ràng về vai trò của bên thứ ba để xác định vấn đề chỉ cần giao kết hợp đồng mua bán quy định quyền và nghĩa vụ của ba bên hay phải lập thêm hợp đồng ủy quyền giữa bên A và bên thứ ba.

Nếu trong trường hợp bên thứ ba có vai trò riêng, nhân danh chính mình để thực hiện nghĩa vụ thanh toán với bạn thì trong hợp đồng mua bán giữa bạn và bên A cần thể hiện rõ việc tổ chức cá nhân nào có nghĩa vụ thanh toán cho hợp đồng mua bán này. Và trong hợp đồng cần có những điều khoản cụ thể về nghĩa vụ thanh toán của bên thứ ba này, các thỏa thuận về thời hạn thanh toán, phương thức thanh toán, trách nhiệm bồi thường, phạt vi phạm nghĩa vụ và ràng buộc trách nhiệm giữa bên A và bên thực hiện thanh toán nếu cần. Hợp đồng này cần có chữ ký xác nhận của cả ba bên.

Khi đã giao kết hợp đồng mua bán tài sản để xác định quyền và nghĩa vụ của cả ba bên, có cam kết thực hiện từ cả ba phía, thì vấn đề về hợp đồng ủy quyền của bên A ủy quyền cho bên thứ ba thực hiện nghĩa vụ thanh toán với bên bạn sẽ không cần thiết nữa. Vì các nghĩa vụ về thanh toán và vấn đề trách nhiệm của bên A và bên thứ ba này đã được thể hiện rất rõ trong hợp đồng mua bán giữa các bên – đây là căn cứ pháp lý để các bên thực hiện theo đúng thỏa thuận đã giao kết từ trước, mà không cần phải xác lập thêm bất cứ hợp đồng ủy quyền nào nữa.

Tuy nhiên, Bạn cần hiểu rõ về vấn đề của hợp đồng ủy quyền. Điều 562 - Bộ luật Dân sự 2015 có quy định về hợp đồng ủy quyền như sau:

''Hợp đồng ủy quyền

Hợp đồng ủy quyền là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên được ủy quyền có nghĩa vụ thực hiện công việc nhân danh bên ủy quyền, bên ủy quyền chỉ phải trả thù lao nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.''

Như vậy, nếu rơi vào trường hợp bên thứ ba chỉ là bên nhận ủy quyền của bên A mà thực hiện thay nghĩa vụ thanh toán cho bên bạn thì vấn đề về hợp đồng ủy quyền là cần thiết phải xác lập.

Vấn đề về thanh toán bằng ngoại tệ hay tiền VNĐ sẽ do các bên thỏa thuận với nhau và được thể hiện trong hợp đồng mua bán cũng như hợp đồng ủy quyền. Còn về việc có cần thiết thể hiện tên của bên thứ ba trong giấy tờ về xuất nhập khẩu hay không, thì vấn đề này không cần thiết. Bên bạn xuất khẩu hàng hóa, bán cho bên A và bên A là bên nhận hàng nên đây là hoạt động có sự tham gia riêng của hai bên này, do đó không cần thiết thể hiện tên của bên thứ ba trên giấy tờ về xuất nhập khẩu.