Câu hỏi: Kính gửi: Công ty luật Minh Gia. Rất mong Công ty luật Minh Gia tư vấn cho hai trường hợp của gia đình tôi như sau: Có được làm số đỏ tách một phần diện tích của mảnh đất tôi mua không. Thời gian tôi mua mảnh đất này là năm 2003, lúc đó chỉ có giấy tờ viết tay có chữ ký của các thành viên trong gia đình và mảnh đất chưa được cấp sổ đỏ với diện tích 25.8 m2 (thông tin về địa chỉ thửa đất tôi xin được dấu kín).

Đến tháng 10/2006 mảnh đất đó được cấp sổ đỏ. Đến tháng 12/2006, tôi có làm các thủ tục xin tách một phần diện tích đã mua ra cho mình. Các thủ tục pháp lý đã làm: Phòng tài nguyên Môi trường UBND quận Đ xác nhận mảnh đất tôi mua hợp pháp và có đề nghị phòng công chứng và phòng Tư pháp quận Đ làm thủ tục tách diện tích tôi mua khỏi số đỏ của chủ nhà, Công ty TNHH một thành viên Địa chính H cũng đã có bản “Hồ sơ Kỹ thuật thửa đất”. Nhưng khi ra bộ phận công chứng bị mắc vì chồng chủ nhà là bộ đội miền Nam tập kết ra Bắc, sau đó lại được gọi về miền Nam và sau đó không ra nữa, chủ nhà đã viết giấy ly thân, nhưng công chứng viên không chấp nhận, nên không làm thủ tục sang nhượng được. Năm 2016 chồng chủ nhà mới ra và có làm giấy ủy quyền cho vợ toàn quyền giải quyết về vấn đề đất đai, nhưng lại mắc mảnh đất đó không đủ diện tích 30 m2 theo quy định của UBND thành phố H. Tôi được biết trong giai đoạn hiện nay, thành phố đang tạo mọi điều kiện để cấp sổ đỏ cho các trường hợp bị vướng mắc. Vậy mảnh đất tôi mua đó có được tách khỏi sổ đỏ của chủ nhà hay không trong giai đoạn hiện nay?

2/ Về luật thừa kế tài sản là đất đai: Khi Cụ nội tôi qua đời có để lại cho Ông nội tôi một mảnh đất 680 m2, Ông nội tôi sinh thành được 4 người con, hai trai, hai gái, bố tôi là con trưởng, khi xây dựng  gia đình, bố tôi mua mảnh đất khác để sinh sống, các cô đi lấy chồng ở nhà chồng, Ông nội tôi ở với chú út, sau đó Ông nội tôi cũng mất vào năm 1973, chú út sử dụng toàn bộ mảnh đất 680 m2 trên. Năm 2001, chú tôi mất, người quản lý mảnh đất trên là thím tôi. Vừa qua thím tôi có định bán đi một phần diện tích đất, chúng tôi không đồng ý, vì là đất thừa tự của cha ông để lại. Theo luật di sản, tôi là hàng thừa kế thứ hai. Vậy tôi có thể làm đơn đề nghị tòa án nhân dân phán sử để tôi, hai cô ruột được hưởng một phần đất đai trong diện tích 680 m2 của cha ông để lại không ? Rất mong được công ty tư vấn. Tôi vô cùng cám ơn!

Trả lời: Thứ nhất, về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho phần đất nhỏ hơn diện tích đất tôi thiểu
. Bạn tham khảo bài viết sau:
Diện tích đất nhỏ hơn 30m2 có được cấp sổ đỏ tại Hà nội?

Thứ hai, về vấn đề thừa kế tài sản

Bạn cần xác định tại thời điểm hiện tại, mảnh đất trên đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hay chưa? Nếu đã được cấp thì giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp cho ai?

Trường hợp mảnh đất trên là di sản thừa kế do ông để lại mà không có di chúc cho riêng ai thì những người thừa kế theo pháp luật có quyền yêu cầu chia di sản thừa kế theo pháp luật:

Điều 651 Bộ luật dân sự 2015 quy định về người thừa kế theo pháp luật như sau:

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Và Điều 652 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về thừa kế thế vị

"Điều 652. Thừa kế thế vị

Trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống."

Theo quy định trên, khi ông bạn mất không để lại di chúc thì bố bạn được xác định là một trong những người thừa kế theo pháp luật thuộc hàng thừa kế thứ nhất, chỉ khi không còn bất cứ một người thừa kế nào thuộc hàng thừa kế thứ nhất thì người thừa kế thuộc hàng thừa kế thứ hai mới có quyền yêu cầu chia di sản thừa kế.

Trường hợp đặc biệt, nếu người thừa kế thuộc hàng thừa kế thứ nhất là con của người để lại di sản chết trước hoặc chết trùng thì cháu được hưởng phần di sản mà bố mẹ cháu được hưởng nếu còn sống. Như vậy, chỉ khi bố bạn chết trước hoặc chết trùng thời điểm ông chết thì bạn mới có quyền yêu cầu chia di sản thừa kế của ông.