Câu hỏi: Nội dung tư vấn: Kính chào các anh chị Luật Minh Gia. Lời đầu tiên em xin được gửi tới quý anh chị lời chúc sức khỏe, hạnh phúc, luôn tư vấn, hướng dẫn mọi người dân một cách tốt nhất. Em có một thắc mắc về đất đai nhờ Luật Minh Gia giúp đỡ ạ.

Gia đình em có một mảnh đất lâm nghiệp diện tích khoảng 0,5 ha do bố mẹ em khai phá từ những năm 1980, liền kề với mảnh nương của bác em. Gia đình em sử dụng đến năm 2000 ( trồng cây dự án Pam) nhưng chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đến năm 2003 sau khi khai thác gỗ nguyên liệu, bác em mượn trồng luồng ( không có giấy tờ). Năm 2012 gia đình em vào hỏi lấy lại nương để trồng rừng nhưng bác không cho với lý do là đất đó là của nhà bác và bác đã có giấy chứng nhận quyền sử dụng ( gia đình bác đã làm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào hết diện tích nương nhà em mà không thông báo với gia đình em) gia đình em đã nhiều lần yêu cầu bác phải tách sổ ra để gia đình em sử dụng hợp pháp trên mảnh đất của mình. Do không muốn tình cảm chị em, gia đình bị rạn nứt nên em kính nhờ các anh chị Luật Minh Gia tư vấn, hướng dẫn để gia đình em lấy lại được mảnh đất của mình đã khai phá, sử dụng. Em xin chân thành cảm ơn anh chị, mong tin anh chị ạ.

Trả lời: Điều 202 Luật Đất đai 2013 quy định về trình tự, thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai phải thông qua hoà giải ở cơ sở, cụ thể:

“Điều 202. Hòa giải tranh chấp đất đai

1. Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải hoặc giải quyết tranh chấp đất đai thông qua hòa giải ở cơ sở.

2. Tranh chấp đất đai mà các bên tranh chấp không hòa giải được thì gửi đơn đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp để hòa giải.

3. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm tổ chức việc hòa giải tranh chấp đất đai tại địa phương mình; trong quá trình tổ chức thực hiện phải phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã và các tổ chức thành viên của Mặt trận, các tổ chức xã hội khác. Thủ tục hòa giải tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân cấp xã được thực hiện trong thời hạn không quá 45 ngày, kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai.

4. Việc hòa giải phải được lập thành biên bản có chữ ký của các bên và có xác nhận hòa giải thành hoặc hòa giải không thành của Ủy ban nhân dân cấp xã. Biên bản hòa giải được gửi đến các bên tranh chấp, lưu tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp.

5. Đối với trường hợp hòa giải thành mà có thay đổi hiện trạng về ranh giới, người sử dụng đất thì Ủy ban nhân dân cấp xã gửi biên bản hòa giải đến Phòng Tài nguyên và Môi trường đối với trường hợp tranh chấp đất đai giữa hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư với nhau; gửi đến Sở Tài nguyên và Môi trường đối với các trường hợp khác.

Phòng Tài nguyên và Môi trường, Sở Tài nguyên và Môi trường trình Ủy ban nhân dân cùng cấp quyết định công nhận việc thay đổi ranh giới thửa đất và cấp mới Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất.”

Như vậy, đối với trường hợp của bạn, trước tiên hai bên có thể tự hoà giải, nếu không tự hoà giải được thì bạn gửi yêu cầu đề nghị hoà giải đến UBND cấp xã (phường) nơi có đất tranh chấp. Trong thời hạn 45 ngày, Chủ tịch UBND có trách nhiệm tổ chức hoà giải cho các bên.

Trường hợp hoà giải thành thì Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ thực hiện gửi biên bản hòa giải đến Phòng Tài nguyên và Môi trường để làm thủ tục thay đổi quyền sử dụng đất trên mảnh đất đó.

Trường hợp hoà giải không thành thì lập biên bản hoà giải không thành, có chữ ký của các bên và xác nhận của địa phương về hoà giải không thành.

Tranh chấp đất đai đã được hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã mà không thành thì được giải quyết theo quy định tại khoản 1 Điều 203 Luật đất đai 2013:

“1. Tranh chấp đất đai mà đương sự có Giấy chứng nhận hoặc có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật này và tranh chấp về tài sản gắn liền với đất thì do Tòa án nhân dân giải quyết;”

Do bác bạn đã có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên sau khi hòa giải ở địa phương không thành, bạn có thể nộp đơn trực tiếp đến Toà án nhân dân huyện nơi có đất để yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai.