Câu hỏi: Em có một người bạn có vay nặng lãi của một số người, tại mỗi nơi vay nặng lãi này thì số lượng vay dưới 50 triệu. Tổng số tiền vay này quá lớn, dẫn đến người bạn này của em không còn khả năng trả hết gốc mà chỉ có đủ khả năng trả lãi. Đối với mỗi chủ vay đều có giấy tờ vay, thông tin người vay, hạn trả, số lãi và cam kết trả đúng hạn nếu không sẽ chịu trách nhiệm trước pháp luật kèm theo chữ kí.

Trả lời: Thứ nhất, khi bạn của bạn không trả nợ đúng hạn.

Dựa trên hợp đồng vay tài sản bạn của bạn có nghĩa vụ trả nợ đúng hạn, đầy đủ. Trường hợp bạn không thực hiện nghĩa vụ trả nợ thì phía bên cho vay có quyền gửi đơn khởi kiện yêu cầu bạn thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Trường hợp có cấu thành hình sự thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

1 . Khởi kiện dân sự

Do  bạn của bạn có nghĩa vụ trả nợ mà đến thời điểm trả nợ bên vay không thực hiện theo đúng cam kết cho nên bên cho vay có quyền khởi kiện buộc bên vay thực hiện nghĩa vụ.Cụ thể:

Điều 466. Nghĩa vụ trả nợ của bên vay

1. Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu tài sản là vật thì phải trả vật cùng loại đúng số lượng, chất lượng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Trường hợp bên vay không thể trả vật thì có thể trả bằng tiền theo trị giá của vật đã vay tại địa điểm và thời điểm trả nợ, nếu được bên cho vay đồng ý.

3. Địa điểm trả nợ là nơi cư trú hoặc nơi đặt trụ sở của bên cho vay, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Khởi kiện hình sự:

Bên vay chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi có đủ các căn cứ theo quy định tại điều 175 Bộ luật hình sự năm 2015 về hành vi lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Cụ thể:

Điều 175.Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản
1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 4.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 4.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản hoặc đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 174 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm hoặc tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợp đồng rồi dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản đó hoặc đến thời hạn trả lại tài sản mặc dù có điều kiện, khả năng nhưng cố tình không trả;
b) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợp đồng và đã sử dụng tài sản đó vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả lại tài sản.

Như vậy chỉ khi bên vay sau khi vay tiền hợp pháp có hành vi dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản là số tiền vay hoặc bạn của bạn sử dụng khoản tiền này vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng để trả tiền thì mới bị khởi tố về hành vi lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.Trường hợp không có những hành vi trên đây thì không bị khởi tố hình sự.

Thứ hai, đối với việc đe dọa của bên chủ nợ đến tinh thần, đe dọa đến công việc dẫn đến bị kỉ luật mất việc thì  tùy thuộc vào mức độ nguy hiểm của hành vi dựa trên kết luận của cơ quan công an bên cho vay có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu có đủ căn cứ cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật hình sự năm 2015 về  hoặc bị xử lý vi phạm hành chính theo quy định tại Nghị định 167/2013/NĐ – CP.