Câu hỏi: Trường hợp bị mất giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của hộ gia đình và thủ tục cấp lại như thế nào? Các trường hợp nào được xóa đăng kí thường trú? Cụ thể như sau:

Luật sư cho em hỏi: nhà em có một bà cô ( cô của ba em), yêu thương và nuôi nấng ba em từ nhỏ, thương như con ruột, ba em hầu như từ nhỏ ở chung với bà cô cho đến tận bây giờ, ít khi ở chung hay về nhà bà nội ở. Đến cả khi cưới mẹ cho ba em cũng do một mình bà cưới hỏi và rước dâu, và mẹ em từ khi về làm dâu cũng ở cùng nhà với bà cô luôn. Sau giải phóng, nhà nước đã cấp cho bà cô em một số tiền, và bà đã mua một căn nhà, do bác 5 em đứng ra mua và đứng tên và đó là căn nhà mà gia đình em đang ở. Ba em thì đứng tên căn nhà mà gia đình bác 5 đang ở. Mẹ và em thì được bác 5 cho vô khẩu căn nhà gia đình em ở. Sau này bác 5 chết đi. Bà nội kêu ba em chuyển đổi chủ sở hữu căn nhà mà ba e đứng tên lại cho bác gái ( vợ bác 5 ) và bác gái sẽ chuyển quyền sở hữu nhà mà bác 5 đứng tên lại cho ba em. Để người nào sở hữu nhà nào thì ở đúng nhà ấy. Lúc này bà cô em vẫn còn sống nhưng bị liệt hai chân, có thể ngồi được, tinh thần bà lúc ấy vẫn rất là minh mẫn và sáng suốt, bà cũng biết chuyện này và cũng đồng ý cho làm như vậy vì căn nhà đó là do bà bỏ tiền ra mua và bà cũng muốn ba em thừa kế căn nhà đó sau khi bà mất. Căn nhà đó kể từ khi mua cho đến khi bà cô mất thì chỉ có 4 người ở là bà cô, ba, mẹ và em. Lúc bác 5 còn đứng tên nhà thì bác 5 vẫn không sống tại căn nhà đó. Sau khi bà cô mất cho đến bây giờ thì chỉ còn ba, mẹ và em sống trong đó. Ba em bây giờ là chủ sở hữu đất và nhà mà gia đình em ở một cách hợp pháp và duy nhất. Bà nội và các cô chú khác đều đã sang Canada định cư từ trước khi mà bà cô em mua căn nhà này, họ đã hoàn toàn cắt khẩu tại Việt Nam và đã vô quốc tịch tại Canada cho đến tận bây giờ. Bà nội và cô chú không có bất kỳ tài sản nào ở Việt Nam hết. Ở Việt Nam chỉ có ba và bác 5 em ở lại. Trong quá trình chuyển đổi chủ hộ giữa hai nhà, bà nội em đã ra một số tiền để làm thủ tục giấy tờ thuế này nọ khoảng 2 triệu mấy. Tuy nhiên, mỗi lần bà về nước thì chỉ ở nhà của bác gái, không ở nhà em, lâu lâu mới qua nhà em chơi một chút rồi về. Căn nhà của ba em, bà nội không bao giờ bỏ bất kỳ đồng tiền nào ra để tu sửa gì cả, bà và cô chú chỉ bỏ tiền cho nhà của bác gái thôi. Còn lại đều do ba mẹ em vun đắp, tu sửa và sắm sửa tài sản trong nhà. Nhưng do một vài vấn đề tiền bạc, ba em muốn bán căn nhà, nhưng bà nội em lại không cho bán và đã đem sổ hồng cùng với mấy giấy tờ thuế nhà đất nhà em và nhà bác gái sang Canada mà không nói cho ba em và bác gái biết chuyện này. Ba em luôn gửi sổ hồng bên nhà bác gái vì bà nội kêu ba em làm như vậy. Bác gái sau khi phát hiện ra chuyện này thì cũng không nói cho ba em biết. Mãi cho đến khi ba em qua lấy lại sổ hồng thì mới biết chuyện này, gọi điện qua skype đòi lại sổ hồng thì bà nội không trả, cô chú bên đó thì ngăn cản không cho bà nội trả. Kêu bác gái nói hộ kêu bà nội trả thì bác gái không nói hộ và mặc kệ chuyện này, người chị họ (con bác gái) về nước, bà nội vẫn không gửi sổ hồng trả. Bà nói nhà này là nhà của bà không ai được phép bán, muốn bán thì để tháng 12 bà về bà bán, nhưng tiền bán nhà thì thuộc về bà, không ai được quyền lấy, muốn bà trả sổ hồng thì trả bà lại tiền 2 triệu mấy làm giấy tờ. Ba em có dự định trả tiền bà nhưng bà lại đổi ý và không trả lại sổ hồng. Bà nội còn muốn bê khẩu mẹ và em ra khỏi hộ khẩu, mặc dù mẹ và em không làm bất kỳ hành vi vi phạm luật để xóa nhân khẩu cả. Em đã tìm hiểu rất nhiều về luật xóa khẩu và bán nhà. Trong đó, bán nhà thì cần chữ ký và quyết định của ba và mẹ em, mẹ em và ba có giấy tờ đăng ký kết hôn, và trên khai sinh thì có cả tên ba em. Em và mẹ cũng có tên trong hộ khẩu và em thì đã 21 tuổi, và có quyền thừa kế tài sản của ba mẹ mà không cần sự bảo hộ của bất kỳ một ai, tài sản trong nhà là tài sản chung, không ai có tài sản riêng, ngoại trừ chiếc xe máy thuộc quyền sở hửu riêng của ba em. Vậy thì em có được quyền tham gia quyết định và ký tên bán nhà ? Bà nội em lấy cắp sổ hồng nhà em thì đã vi phạm luật lấy cắp tài sản công dân ? Bà nội em thật sự có quyền bán căn nhà của ba em ? Bà có quyền xóa khẩu mẹ và em ? Căn nhà của ba em, bà có quyền được thừa kế và quyết định mọi thứ chỉ vì bà đã bỏ ra 2 triệu mấy để ba em làm giấy tờ ? Và e có một thắc mắc là tại sao bà nội em lại biết được giấy tờ sổ hồng mà bác gái cất giữ ở đâu để mà lấy trong khi bà nội 1 năm chỉ về nước chơi 1 lần và ở Việt Nam trong vài tháng. Liệu bác gái hay 1 ai đó trong gia đình bác gái có tiếp tay cho bà nội thực hiện hành vi phạm tội đánh cắp và có ý đồ muốn chiếm đoạt tài sản của công dân ? (Vì bác gái hầu như là không quan tâm tới việc sổ hồng của mình có bị lấy đi hay không?). Ba em muốn khởi kiện chuyện này thì phải làm sao? Cần những hồ sơ gì? Và ba em muốn làm lại sổ hồng mới thì phải làm sao ?

Trả lời: Thứ nhất
, tại Điều 22 Luật cư trú 2006 sửa đổi, bổ sung năm 2013 có quy định về xóa đăng ký thường trú như sau:
“Điều 22. Xoá đăng ký thường trú
1. Người thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị xoá đăng ký thường trú:
a) Chết, bị Toà án tuyên bố là mất tích hoặc đã chết;
b) Được tuyển dụng vào Quân đội nhân dân, Công an nhân dân ở tập trung trong doanh trại;
c) Đã có quyết định huỷ đăng ký thường trú quy định tại Điều 37 của Luật này;
d) Ra nước ngoài để định cư;
đ) Đã đăng ký thường trú ở nơi cư trú mới; trong trường hợp này, cơ quan đã làm thủ tục đăng ký thường trú cho công dân ở nơi cư trú mới có trách nhiệm thông báo ngay cho cơ quan đã cấp giấy chuyển hộ khẩu để xoá đăng ký thường trú ở nơi cư trú cũ.
Theo quy định trên, nếu thuộc một trong các trường hợp đó thì sẽ bị xóa đăng ký thường trú, theo đó, với lý do không sống tại nơi thường trú trong vòng 06 tháng thì sẽ không phải là trường hợp bị xóa đăng ký thường trú. Mẹ bạn và bạn không thuộc các trường hợp nêu trên nên bà nội không thể xóa khẩu của 2 người được.

Thứ hai
, căn nhà trên đất hiện tại gia đình bạn đang sử dụng có sổ hồng đứng tên bố bạn. Như vậy đó là đất của hộ gia đình do một người đại diện đứng tên. Theo quy định tại Bộ luật dân sự năm 2015 nên v
iệc định đoạt tài sản chung của hộ gia đình phải được các thành viên từ đủ mười lăm tuổi trở lên đồng ý, do vậy bạn có quyền đóng góp ý kiến riêng của mình đối với các giao dịch trên mảnh đất đó. Hơn nữa, do bố bạn đứng tên trên sổ hồng nên bố bạn là chủ hộ gia đình sẽ có quyền và chịu trách nhiệm đối với việc sử dụng đất và nhà. Bạn không cần quá lo lắng về việc bà nội lấy cắp sổ hồng vì bố bạn mới là người đứng tên trên đó.

Việc bạn cần làm bây giờ là khai báo ngay với UBND cấp phường-xã, nơi mảnh đất tọa lạc để thực hiện việc niêm yết thông báo mất giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và thực hiện thủ tục xin cấp lại. UBND cấp phường-xã có trách nhiệm niêm yết thông báo mất Giấy chứng nhận của bạn tại trụ sở UBND phường-xã. Sau khi thông báo 15 ngày mà không có khiếu nại gì, xã sẽ cấp giấy chứng nhận cho người mất để làm thủ tục xin cấp lại giấy chứng nhận. Thủ tục cấp lại bạn có thể tham khảo quy định tại khoản 2, Điều 10, Thông tư số 24/2014/TT-BTNMT.

Sau khi nhận đủ hồ sơ xin cấp lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Văn phòng đăng ký đất đai tại địa phương sẽ kiểm tra hồ sơ; trích lục bản đồ địa chính hoặc trích đo địa chính thửa đất; lập hồ sơ trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền ký quyết định hủy Giấy chứng nhận bị mất, đồng thời ký cấp lại Giấy chứng nhận mới; chỉnh lý, cập nhật biến động vào hồ sơ địa chính, cơ sở dữ liệu đất đai. Do đó, khi người mất được cấp giấy mới thì Giấy chứng nhận cũ không còn giá trị vì đã có quyết định hủy.