Câu hỏi: Nội dung yêu cầu tư vấn: Xin chào luật sư! Luật sư cho cháu hỏi trường hợp vướng mắc về việc chia tài sản chung là quyền sử dụng đất khi có một bên bị mất năng lực hành vi dân sự, cụ thể như sau ạ!

Bà cô cháu và 1 người cùng chung sống với nhau từ lâu nhưng không có quan hệ vợ chồng theo pháp luật. Bà cháu có 1 miếng đất nhưng khi xã làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì lại ghi tên cả bà và người đó là đồng sở hữu. Nay bà cháu do bị bệnh nên đã mất năng lực hành vi dân sự mà ông lại muốn bán thửa đất đó. Nếu bán đi bà cháu không có nơi để ở thì theo luật sư trường hợp này giải quyết thế nào ạ? Mong luật sư giải thích giúp cháu! Cảm ơn luật sư!

=> Tư vấn về chia tài sản chung là quyền sử dụng đất, gọi:
1900.6169

Trả lời: Trước hết, về quan hệ giữa bà cô bạn và người ông sẽ không được pháp luật thừa nhận là quan hệ vợ chồng. Do vậy, tài sản là mảnh đất sẽ được xác định là tài sản chung của cả hai người nếu do hai người cùng tạo dựng hoặc được bà cho ông cùng đứng tên. Nhưng nếu có sai xót trong quá trình cấp giấy thì hiện tại người giám hộ của bà có thể yêu cầu đính chính lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp (Điều 106 Luật đất đai năm 2013)

Điều 210 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về sở hữu chung hợp nhất:

“1. Sở hữu chung hợp nhất là sở hữu chung mà trong đó, phần quyền sở hữu của mỗi chủ sở hữu chung không được xác định đối với tài sản chung.

Sở hữu chung hợp nhất bao gồm sở hữu chung hợp nhất có thể phân chia và sở hữu chung hợp nhất không phân chia.

2. Các chủ sở hữu chung hợp nhất có quyền, nghĩa vụ ngang nhau đối với tài sản thuộc sở hữu chung.”

Chủ sở hữu có quyền và nghĩa vụ đối với phần tài sản của mình trong khối tài sản chung. Theo thông tin bạn cung cấp thì bà bị mất năng lực hành vi dân sự nên ông sẽ không có quyền quyết định bán toàn bộ diện tích đất là tài sản chung của cả 2 ông bà. Việc bán mảnh đất sẽ do ông và người đại diện của bà thực hiện nếu việc bán đất phù hợp với lợi ích của bà.

Điều 136 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về đại diện theo pháp luật của cá nhân:

“1. Cha, mẹ đối với con chưa thành niên.

2. Người giám hộ đối với người được giám hộ. Người giám hộ của người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi là người đại diện theo pháp luật nếu được Tòa án chỉ định…”

Vì người đại diện cho bà là người giám hộ theo Khoản 2 Điều 136 Bộ luật dân sự năm 2015. Do bà bạn đang bị mất năng lực hành vi dân sự, nên trong việc chia tài sản chung cần phải có người giám hộ. Nếu trước khi bà bạn mất năng lực hành vi dân sự bà bạn không lựa chọn người giám hộ cho mình thì người giám hộ được xác định theo Điều 53 Bộ luật dân sự năm 2015:

“Trường hợp không có người giám hộ theo quy định tại khoản 2 Điều 48 của Bộ luật này thì người giám hộ đương nhiên của người mất năng lực hành vi dân sự được xác định như sau:

1. Trường hợp vợ là người mất năng lực hành vi dân sự thì chồng là người giám hộ; nếu chồng là người mất năng lực hành vi dân sự thì vợ là người giám hộ.

2. Trường hợp cha và mẹ đều mất năng lực hành vi dân sự hoặc một người mất năng lực hành vi dân sự, còn người kia không có đủ điều kiện làm người giám hộ thì người con cả là người giám hộ; nếu người con cả không có đủ điều kiện làm người giám hộ thì người con tiếp theo có đủ điều kiện làm người giám hộ là người giám hộ.

3. Trường hợp người thành niên mất năng lực hành vi dân sự chưa có vợ, chồng, con hoặc có mà vợ, chồng, con đều không có đủ điều kiện làm người giám hộ thì cha, mẹ là người giám hộ.”

Nếu không có người giám hộ đương nhiên thì có thể yêu cầu Ủy ban nhân dân xã nơi bà bạn cư trú cử người giám hộ, nếu có tranh chấp thì Tòa án sẽ chỉ định người giám hộ.

Người giám hộ của bà cô bạn sẽ quản lý tài sản, bảo vệ quyền và lợi ích cho bà cô bạn trong quan hệ tài sản chung đó. Nếu ông muốn bán thì có thể yêu cầu Tòa án chia tài sản chung, nếu ông và người đại diện muốn bán thì phải chứng minh được việc bán phải vì lợi ích của bà.