Câu hỏi: Luật sư cho hỏi thắc mắc về ly hôn và giành quyền nuôi con như sau. Chị tôi lấy chồng và có 2 cháu, bé gái gần 3 tuổi và bé trai hơn 4 tuổi. Chị tôi và chồng chị trước là ở với gia đình chồng, tuy nhiên đã dọn ra ở trọ , chị gái tôi lúc trước là công nhân nhưng hiện tại đang làm gia công tại nhà và bỏ mối cho nhiều người cùng làm. Lương tháng cũng khoảng 6-7 triệu.

Chồng chị tôi làm ăn thất bại nên cũng mang số nợ lớn trong người, có dây dưa với những đơn vị cho vay cao đó là lý do phải dọn ra ở trọ. Hiện anh rể tôi đang làm công ty cơ khí lương tháng nếu tăng ca thường xuyên chừng khoảng gần 10tr. Do mâu thuẫn vợ chồng, theo tôi được biết chính xác anh rể đã 3 lần đánh chị tôi. Tôi muốn hỏi về thủ tục ly hôn và quyền nuôi con cho chị tôi?

Trả lời: Tại Khoản 1 Điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định:
“Vợ, chồng hoặc cả hai người có quyền yêu cầu Toà án giải quyết việc ly hôn”.
Theo đó việc yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn có thể theo ý chí của một bên vợ hoặc chồng hoặc cả vợ và chồng. Việc vợ chồng anh chị bạn đang mâu thuẫn, anh rể bạn có hành vi bạo lực (đã 3 lần đánh chị bạn), tình cảm của vợ chồng đã rạn nứt, mục đích hôn nhân không đạt được, đây có thể coi là một căn cứ để chị bạn có quyền yêu cầu đơn phương ly hôn
(Xem thêm Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về việc Ly hôn theo yêu cầu của một bên)
.
Do vậy
, trường hợp của Chị bạn,
Tòa án sẽ xem xét và giải quyết việc ly hôn khi đáp ứng đủ các điều kiện về tình trạng vợ chồng mâu thuẫn trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài và mục đích hôn nhân không đạt được.
Nếu cả 2 vợ chồng anh chị bạn đều đồng ý ly hôn thì, thủ tục ly hôn như sau:
- Đơn xin ly hôn thuận tình.
- Bản chính Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn.
- Bản sao Hộ khẩu thường trú, tạm trú của vợ và chồng.
- Bản sao Chứng minh thư nhân dân hoặc bản sao hộ chiếu của vợ và chồng.
- Các giấy tờ chứng minh về tài sản: Giấy chứng nhận Quyền sử dụng đất, sở hữu nhà ở…
- Bản sao giấy khai sinh của các con (nếu có).
Hồ sơ nộp tại TAND huyện nơi vợ chồng cư trú, hoặc vợ chồng tự thỏa thuận TA một trong 2 nơi cư trú hoặc làm việc để giải quyết. Nếu không có tranh chấp về tài sản, con chung thì thời hạn giải quyết vụ việc ly hôn là khoảng 1 tháng. (Hồ sơ có thể nộp trực tiếp tại Tòa án hoặc gửi qua đường Bưu điện)

Trong trường hợp anh rể bạn không đồng ý ly hôn thì chị bạn có quyền đơn phương ly hôn. Về hồ sơ, chị bạn làm đơn xin đơn phương ly hôn, kèm theo các giấy tờ như trên. Hồ sơ nộp tại TAND cấp huyện nơi cư trú của bị đơn. Thời hạn giải quyết vụ án dân sự có thể kéo dài từ 4 đến 6 tháng.
Về việc nuôi con sau khi ly hôn:
Theo quy định tại Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định  về nghĩa vụ chăm sóc và nuôi dưỡng con cái của vợ chồng khi ly hôn như sau:
“1. Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.

2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.
3. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.”
Như vậy, đối chiếu với quy định trên:
Cháu gái bạn gần 3 tuổi được giao cho người mẹ (chị gái bạn) trực tiếp nuôi. Đối với cháu trai bạn hơn 4 tuổi sẽ không còn được mặc định giao cho mẹ trực tiếp nuôi. Theo đó, quyền nuôi dưỡng con trai của chị bạn sẽ do anh chị bạn tự thỏa thuận; trường hợp không thỏa thuận được thì sẽ do tòa án quyết định.
Khi quyết định quyền nuôi con thuộc về ai, tòa án sẽ căn cứ vào điều kiện vật chất và điều kiện tinh thần của mỗi bên. Nếu muốn giành được quyền nuôi con, chị bạn phải chứng minh được điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con của chị bạn hơn anh rể bạn, bao gồm các yếu tố sau:
+ Điều kiện về vật chất bao gồm: Ăn, ở, sinh hoạt, điều kiện học tập…các yếu tố đó dựa trên thu nhập, tài sản, chỗ ở của cha mẹ;
+ Các yếu tố về tinh thần bao gồm: Thời gian chăm sóc, dạy dỗ, giáo dục con, tình cảm đã dành cho con từ trước đến nay, điều kiện cho con vui chơi giải trí, nhân cách đạo đức, trình độ học vấn … của cha mẹ.
+ Nguyện vọng của con: Con mong muốn được ở với ai (chỉ áp dụng với con từ đủ 7 tuổi trở lên).
Theo như thông tin bạn cung cấp: Ngoài việc có hành vi bạo lực với vợ, anh rể bạn còn làm ăn thất bại - đang mang số nợ lớn trong người, có dây dưa với những đơn vị cho vay lãi cao. Đây cũng là căn cứ để tòa án xem xét giải quyết về việc nuôi con sau khi ly hôn của anh chị bạn. Theo đó, cơ hội giành được quyền nuôi con của chị bạn được tăng thêm.