Câu hỏi: Luật sư tư vấn về thời điểm phát sinh hiệu lực của hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất và quyền hưởng di sản thừa kế theo pháp luật của những người đồng thừa kế.

Luật sư tư vấn về:
XIN CHÀO VĂN PHÒNG LUẬT SƯ MINH GIA !- Năm 1965 cha mẹ tôi có khai hoang một dám ruộng 2000m2 , năm 1999 cha tôi mới làm sổ đỏ do ông đứng tên , năm 2015 cha tôi mất không để lại di chúc , sau đó em trai tôi tự làm họp đồng tặng cho đám ruộng trên ghi tên mình và ký cả bên A và bên B trong hợp đồng tặng cho luôn . Vậy luật sư cho chúng tôi hỏi một số nội dung sau :

+ Hợp đồng tặng cho đó có hợp pháp không ?

+ Gia đình tôi có 5 anh em nhưng đã cắt khẩu ở riêng 4 người và thời gian cắt khẩu trước năm cha tôi làm sổ đỏ ( 1999) vậy chúng tôi có được chia thừa kế đám ruộng đó không ?

+ Trong sổ hộ khẩu cha mẹ tôi  còn vợ ,chồng, con của đứa em út tôi như vậy có phải con còn tên trong hộ khẩu cha mẹ là được thừa hưởng hết tài sản cha mẹ để lại còn những đứa con khác lập gia đình cắt khẩu là không được hưởng đúng không ?

+ Nếu tòa án nhân dân huyện giải quyết không thành về quyền thừa kế thì chúng tôi có thể yêu cầu cấp nào giải quyết  ?  Xin chân thành cảm ơn

Trả lời: Thứ nhất,
về hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất. Theo khoản 3, Điều 167, Luật đất đai năm 2013 quy định như sau:

"3. Việc công chứng, chứng thực hợp đồng, văn bản thực hiện các quyền của người sử dụng đất được thực hiện như sau:

a) Hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất, quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ trường hợp kinh doanh bất động sản quy định tại điểm b khoản này;”

Khoản 1, Điều 64, Nghị định 43/2014/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều, khoản của Luật đất đai năm 2013 như sau:

“1. Hợp đồng, văn bản giao dịch về quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất của hộ gia đình phải được người có tên trên Giấy chứng nhận hoặc người được ủy quyền theo quy định của pháp luật về dân sự ký tên.”

Như vậy, hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất bắt buộc phải được công chứng tại cơ quan có thẩm quyền và phải được bố chị hoặc người được bố chị ủy quyền ký tên. Theo thông tin chị cung cấp thì hợp đồng này được lập sau khi bố chị mất, tức là hợp đồng tặng cho vẫn chưa được công chứng, và em chị giả chữ ký của bố chị trong hợp đồng này nên hợp đồng này đương nhiên vô hiệu theo quy định của pháp luật.

Thứ hai
, về vấn đề thừa kế mảnh đất này. Do bố mẹ chị mất không để lại di chúc nên mảnh đất này sẽ được chia thừa kế theo pháp luật. Điều 651, Bộ luật dân sự 2015 quy định về người thừa kế theo pháp luật như sau:

“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;”

Theo đó, mảnh đất này sẽ được chia đều cho 5 người con của cha mẹ chị, tức là chị và 4 người anh em của chị. Việc vợ, con của người em út có trong sổ hộ khẩu của cha mẹ chị không phải là căn cứ để được hưởng thừa kế.

Thứ ba, về thủ tục giải quyết chia thừa kế. Nhà nước ưu tiên việc thỏa thuận giữa các bên, tức là việc phân chia di sản như thế nào sẽ do sự thỏa thuận của những người đồng thừa kế.

Yêu cầu nhờ Tòa giải quyết chia di sản thừa kế là biện pháp cuối cùng khi không đạt được sự thỏa thuận giữa những người đồng thừa kế. Khi đã có bản án của Tòa thì những người đồng thừa kế phải thực hiện theo đúng bản án. Trong trường hợp có căn cứ xác định việc chia di sản thừa kế của Tòa không đúng theo quy định của pháp luật thì gia đình mình có thể gửi đơn yêu cầu Tòa án nhân dân cấp tỉnh để yêu cầu chia lại di sản.