Câu hỏi: Người lao động nghỉ việc nhưng lấy lại thẻ bảo hiểm y tế và công ty chưa trả sổ bảo hiểm xã hội

Tháng 1/2015 tôi nghỉ việc tại Công ty T, tôi đã làm việc ở Công ty này hơn 3 năm, đóng BHXH đầy đủ, lúc nghỉ việc tôi có viết đơn rõ ràng. Hiện tại tôi đã làm ở chỗ khác gần 1 năm, và chưa đóng BHXH, vì muốn chuyển số BH ở Công ty cũ và đóng tiếp. Thời điểm nghỉ việc Công ty cũ không trả BH do có nhiều lý do, đến nay tôi hỏi thì trả lời đã có nhưng phải đóng thêm 1 khoản là 1840600 VND. Khoản này được giải thích là hơn 300VNĐ là tiền đóng 10,5%BHXH của tháng 1/2015; còn lại là tiền thẻ BHYT 1400000VNĐ do thời điểm nghỉ tôi có lấy thẻ BHYT; Hỏi như thế có đúng không? Tôi nộp tiền vào liệu có lây đc sổ BHXH không? Có người nói chỉ lấy sổ thôi còn bị rút hết tiền trong đó ra rồi, như thế có đúng không? Do tôi chưa hiểu rõ về BHXH và chế độ được hưởng, nên luật sư có thể nói rõ cho tôi hiểu được không ạ, để tránh mất quyền lợi người lao động. Tôi xin chân thành cảm ơn. Có thể phản hồi nhanh cho tôi với ạ! Tôi xin cảm ơn

Trả lời: 1. Trách nhiệm của người sử dụng lao đông về bảo hiểm xã hội khi người lao động chấm dứt hợp đồng lao động

Căn cứ theo Điều 21 Luật bảo hiểm xã hội 2014 về trách nhiệm của người sử dụng lao động:
“Lập hồ sơ để người lao động được cấp sổ bảo hiểm xã hội, đóng, hưởng bảo hiểm xã hội”

Khi bạn vào làm việc tại công ty T và hợp đồng lao động của bạn với công ty vượt quá thời gian 3 tháng hoặc hợp đồng lao động không xác định thời hạn, bạn thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm bắt buộc theo Điều 2 Luật bảo hiểm xã hội 2014, công ty T phải tiến hành thành lập hồ sơ để bạn được cấp sổ bảo hiểm xã hội. Do đó, tính đến thời điểm bạn nghỉ việc, bạn đã có sổ bảo hiểm xã hội và sổ này do công ty bạn giữ. Trong quá trình làm việc, bạn đã đóng bảo hiểm xã hội qua hình thức trích lương để đưa vào quỹ bảo hiểm xã hội. Quỹ bảo hiểm xã hội là quỹ tài chính độc lập với ngân sách nhà nước, được hình thành từ đóng góp của người lao động, người sử dụng lao động và có sự hỗ trợ của Nhà nước. Do vậy, khi bạn đã nộp tiền bảo hiểm xã hội, số tiền này được đưa và giữ ở trong Quỹ bảo hiểm xã hội. Bạn có thể tham khảo thủ tục chốt sổ bảo hiểm xã hội tại đây.

Theo Điều 47 Bộ luật lao động 2012, trách nhiệm của người sử dụng lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động là bao gồm:

“2. Trong thời hạn 07 ngày làm việc, kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản có liên quan đến quyền lợi của mỗi bên; trường hợp đặc biệt, có thể kéo dài nhưng không được quá 30 ngày.

3. Người sử dụng lao động có trách nhiệm hoàn thành thủ tục xác nhận và trả lại sổ bảo hiểm xã hội và những giấy tờ khác mà người sử dụng lao động đã giữ lại của người lao động.”

Như vậy, khi chấm dứt hợp đồng lao động, công ty có trách nhiệm hoàn thành thủ tục xác nhận và trả lại sổ bảo hiểm xã hội cho bạn. Khi lấy lại sổ bảo hiểm, số tiền bảo hiểm xã hội của bạn đóng trước đó đã được chuyển vào Quỹ bảo hiểm xã hội như đã nêu trên và bạn tiếp tục đóng bảo hiểm xã hội ở nơi công tác mới.

2. Mức đóng bảo hiểm xã hội của người lao động:

Vì bạn không nói rõ vị trí công tác trước đây và nơi làm việc cũ nên chúng tôi căn cứ vào những thông tin bạn đưa ra, xác định bạn là đối tượng tham gia BHXH bắt buộc tại Điều 4 Khoản 1 Quyết định 959/QĐ-BHXH.

Về việc công ty cũ thu BHXH của tháng bạn nghỉ việc, tại Quyết định 959/QĐ-BHXH, Điều 38 Khoản 1 tiết 1.7 quy định về chế độ đóng BHXH với người lao động nghỉ việc trong tháng như sau:

“1.7. Người lao động không làm việc và không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì không đóng BHXH tháng đó. Thời gian này không được tính để hưởng BHXH, trừ trường hợp nghỉ việc hưởng chế độ thai sản”

Do đó, nếu bạn không làm việc và không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng 01/2015 thì không phải đóng BHXH của tháng này

Về mức đóng BHXH, Quyết định 959/QĐ-BHXH, Điều 5 Khoản 1 Điểm 1.1 quy định về mức đóng và trách nhiệm đóng của người lao động: “
Người lao động quy định tại Điểm 1.1, 1.2, 1.3, 1.4, 1.5 Khoản 1 Điều 4, hằng tháng đóng bằng 8% mức tiền lương tháng vào quỹ hưu trí và tử tuất”.
Như vậy, trong trường hợp bạn phải nộp tiền BHXH của tháng 01/2015, mức đóng của bạn 8% mức tiền lương tháng của bạn. Công ty bạn thu 10,5% là vượt quá mức thu BHXH của người lao động.

3. Thu hồi thẻ bảo hiểm y tế khi người lao động nghỉ việc:

Căn cứ Luật bảo hiểm y tế 2008 sửa đổi bổ sung năm 2014, Điều 15 khoản 1: “
Hằng tháng, người sử dụng lao động đóng bảo hiểm y tế cho người lao động và trích tiền đóng bảo hiểm y tế từ tiền lương của người lao động để nộp cùng một lúc vào quỹ bảo hiểm y tế
”. Hơn nữa, Quyết định số 959/QĐ-BHXH, Điều 38 Khoản 1 Tiết 1.4 cũng quy định người lao động nghỉ việc phải thu hồi thẻ BHYT còn hạn sử dụng của người đó nộp cho cơ quan BHXH để giảm trừ số phải đóng BHYT tương ứng thời hạn còn lại của thẻ.

Vì vậy khi bạn nghỉ việc, công ty cũ phải báo tăng, giảm lao động với cơ quan bảo hiểm xã hội và thu hồi thẻ bảo hiểm y tế. Tuy nhiên bạn đã lấy lại thẻ BHYT dẫn đến công ty không thu hồi lại thẻ BHYT và thẻ BHYT còn hạn thì công ty phải chi tiền đóng BHYT với thời hạn sử dụng còn lại của thẻ cho bạn. Công ty cũ phải chi tiền đóng BHYT 4,5% theo mức lương đóng BHXH bắt buộc đến hết giá trị ghi trên thẻ.  Do đó công ty cũ yêu cầu bạn đóng tiền để lấy lại thẻ BHYT có thể hiểu là một hình thức truy thu để bù lại số tiền công ty cũ phải nộp cho cơ quan bảo hiểm do bạn đã lấy lại thẻ BHYT.