Câu hỏi: Luật sư tư vấn về việc xử lý kỷ luật lao động theo quy định của Bộ luật lao động số 10/2012/QH13 ngày 18 tháng 6 năm 2012.

Nội dung yêu cầu tư vấn:

1, Anh trai tôi là một giám đốc của chi nhánh giữ chức vụ giám đốc được 20 năm trong ngành vật tư nông nghiệp. Qua quá trình làm việc mối quan hệ từ cấp cơ sở đến cấp tỉnh đều được mọi người quý mến. Thời gian gần đây không hiểu sao Giám đốc và trưởng phòng kinh doanh Công ty lại áp đặt cho anh trai tôi nhiều khuyết điểm để hạ thấp uy tín.

2, Anh trai tôi có con gái học xong ra trường được 4 năm chưa xin được việc làm nên anh trai tôi đã cho con gái vào bán hàng cho chi nhánh theo hợp đồng 02 tháng một được 3 năm. Anh trai tôi cho con gái vào bán hàng chỉ nói qua công ty biết không bằng văn bản. Vậy mà công ty cho là anh trai tôi vi phạm luật lao động như vậy có đúng không?

3, Thời gian gần đây con gái anh trai tôi có nhập hàng ngoài luồng về bán không trùng với hàng của công ty. Công ty vào kiểm kê thì phát hiện không trùng với lô hàng của công ty, lập biên bản và tịch thu số hàng đề nghị nộp tiền xung công quỹ công ty (trị giá 95 triệu đồng). Sau khi công ty lập biên bản hôm sau con gái anh trai tôi đã đem số hàng trên đi trả. Khi công ty báo cáo con gái anh trai tôi vi phạm thì anh trai tôi mới biết. Việc con gái anh trai tôi nhập hàng ngoài về bán anh trai tôi hoàn toàn không biết. Vì hàng tháng kế toán, thủ kho kiểm kê không phát hiện có hàng ngoài luồng. Con gái anh trai tôi thấy cháu gái ruột của giám đốc công ty người nhân viên chi nhánh nhập hàng ngoài luồng về bán được thì con gái anh trai tôi nhập theo. Hiện nay công ty bắt anh trai tôi phải nộp thay số tiền trên cho con gái nếu không nộp công ty sẽ trừ vào tiền cổ phần của anh trai tôi như vậy có đúng không?

4, Cháu gái ruột của giám đốc công ty cũng vi phạm, chi nhánh đã có văn bản gửi công ty đề nghị xem xét giải quyết nhưng công ty chỉ bảo vệ cho cháu gái thôi. Chỉ áp mức nhắc nhở. Còn anh trai tôi thì công ty áp dụng hình thức xử lý kỷ luật: Hạ 2 bậc lương, từ chức giám đốc xuống chuyên môn và ra quyết định thôi giữ chức vụ giám đốc. Như vậy có đúng không?

5, Quá trình xem xét xử lý kỷ luật anh trai tôi công ty không có một ý kiến gì nói với anh trai tôi, cũng không có biên bản xem xét kỷ luật tại cơ sở, anh trai tôi không được tham gia bất cứ nội dung nào liên quan đến kỷ luật anh trai tôi. Công ty tự thống nhất họp hội đồng kỷ luật và có biên bản xem xét xử lý kỷ luật đối với anh trai tôi như vậy có đúng với nguyên tắc trình tự XLKL lao động không?

Vậy xin luật sư trợ giúp những thắc mắc trên và hướng giải quyết cho anh trai tôi không bị thiệt thòi, mất uy tín và ảnh hưởng đến danh dự. Tôi xin chân thành cảm ơn luật sư. Mong được sự quan tâm của luật sư hồi âm sớm nhất.

Trả lời: Thứ nhất, về việc xử lý kỉ luật đối với anh trai bạn

Tại Điều 123 Bộ luật lao động 2012 quy định về nguyên tắc, trình tự xử lý kỷ luật lao động như sau:

1. Việc xử lý kỷ luật lao động được quy định như sau:

a) Người sử dụng lao động phải chứng minh được lỗi của người lao động;

b) Phải có sự tham gia của tổ chức đại diện tập thể lao động tại cơ sở;

c) Người lao động phải có mặt và có quyền tự bào chữa, nhờ luật sư hoặc người khác bào chữa; trường hợp là người dưới 18 tuổi thì phải có sự tham gia của cha, mẹ hoặc người đại diện theo pháp luật;

...”

Theo quy định của Nghị định số 05/2015/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật lao động 2012

Trình tự xử lý kỷ luật lao động tại Điều 123 của Bộ luật Lao động được quy định như sau:
“1. Người sử dụng lao động gửi thông báo bằng văn bản về việc tham dự cuộc họp xử lý kỷ luật lao động cho Ban chấp hành công đoàn cơ sở hoặc Ban chấp hành công đoàn cấp trên cơ sở nơi chưa thành lập công đoàn cơ sở, người lao động, cha, mẹ hoặc người đại diện theo pháp luật của người lao động dưới 18 tuổi ít nhất 5 ngày làm việc trước khi tiến hành cuộc họp.
2. Cuộc họp xử lý kỷ luật lao động được tiến hành khi có mặt đầy đủ các thành phần tham dự được thông báo theo quy định tại Khoản 1 Điều này. Trường hợp người sử dụng lao động đã 03 lần thông báo bằng văn bản, mà một trong các thành phần tham dự không có mặt thì người sử dụng lao động tiến hành cuộc họp xử lý kỷ luật lao động, trừ trường hợp người lao động đang trong thời gian không được xử lý kỷ luật quy định tại Khoản 4 Điều 123 của Bộ luật Lao động.
3. Cuộc họp xử lý kỷ luật lao động phải được lập thành biên bản và được thông qua các thành viên tham dự trước khi kết thúc cuộc họp. Biên bản phải có đầy đủ chữ ký của các thành phần tham dự cuộc họp quy định tại Khoản 1 Điều này và người lập biên bản. Trường hợp một trong các thành phần đã tham dự cuộc họp mà không ký vào biên bản thì phải ghi rõ lý do.
...
5. Quyết định xử lý kỷ luật lao động phải được ban hành trong thời hạn của thời hiệu xử lý kỷ luật lao động hoặc thời hạn kéo dài thời hiệu xử lý kỷ luật lao động theo Điều 124 của Bộ luật Lao động, Quyết định xử lý kỷ luật lao động phải được gửi đến các thành phần tham dự phiên họp xử lý kỷ luật lao động.”

Như vậy, doanh nghiệp của anh trai bạn phải tiến hành mở cuộc họp xử lý kỉ luật lao động, anh trai bạn có quyền tự bào chữa, thuê luật sư hoặc nhờ người khác bào chữa,…người sử dụng lao động phải chứng minh được lỗi của anh trai bạn. Tóm lại, việc xử lý kỉ luật lao động phải thông qua một trình tự, thủ tục như trên. Do đó việc tự ý xử lý kỉ luật lao động của công ty là hoàn toàn sai.

Thứ hai, về việc đưa con gái vào bán hàng trong công ty không ký hợp đồng

Theo quy định tại Khoản 2 Điều 22 Bộ luật lao động 2012:

"2. Khi hợp đồng lao động quy định tại điểm b và điểm c khoản 1 Điều này hết hạn mà người lao động vẫn tiếp tục làm việc thì trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày hợp đồng lao động hết hạn, hai bên phải ký kết hợp đồng lao động mới; nếu không ký kết hợp đồng lao động mới thì hợp đồng đã giao kết theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều này trở thành hợp đồng lao động không xác định thời hạn và hợp đồng đã giao kết theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều này trở thành hợp đồng lao động xác định thời hạn với thời hạn là 24 tháng.

Trường hợp hai bên ký kết hợp đồng lao động mới là hợp đồng xác định thời hạn thì cũng chỉ được ký thêm 01 lần, sau đó nếu người lao động vẫn tiếp tục làm việc thì phải ký kết hợp đồng lao động không xác định thời hạn."

Do trong suốt 3 năm, công ty chỉ ký loại hợp đồng thời vụ 2 tháng với cô con gái là hoàn toàn sai quy định
"trường hợp hai bên ký kết hợp đồng lao động mới là hợp đồng xác định thời hạn thì cũng chỉ được ký thêm 01 lần, sau đó nếu người lao động vẫn tiếp tục làm việc thì phải ký kết hợp đồng lao động không xác định thời hạn".
Mà trong 3 năm đã ký lại nhiều lần hợp đồng mùa vụ là hoàn toàn sai quy định của pháp luật. Công ty có thể xử lý kỉ luật với hành vi này của anh trai bạn.

Thứ ba,
là việc con gái anh trai bạn có hành vi nhập hàng ngoài luồng về bán không phải hàng của công ty là lỗi thuộc về con gái anh trai bạn, hoàn toàn không thuộc lỗi của anh trai bạn nên anh trai bạn không phải chịu bất kì trách nhiệm nào về việc vi phạm này, trừ trường hợp người bố đứng sau có hành vi tiếp tay cho con gái.

Thứ tư,
là việc áp dụng hình thức kỉ luật không công bằng của công ty. Cùng một hành vi vi phạm nhưng mức kỉ luật giữa con gái anh trai bạn và cháu ruột giám đốc công ty là khác nhau. Nếu cháu giám đốc công ty chỉ bị khiển trách thì mức hình phạt kỉ luật đối với con gái anh trai bạn cũng chỉ la khiển trách.

Đồng thời, theo quy định tại Điều 128. Những quy định cấm khi xử lý kỉ luật lao động:

"2. Dùng hình thức phạt tiền,...

…”

Do đó, việc bán lô hàng trên và xung quỹ công ty 95 triệu là hoàn toàn không có căn cứ, trường hợp này phải xác định thực tế thiệt hại và trách nhiệm vật chất của người vi phạm.