Câu hỏi: Luật sư tư vấn về  trường hợp giải quyết tranh chấp đất đai khi đã có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng nguồn gốc đất là của ba mẹ giao sử dụng. Nội dung tư vấn như sau:

Nội dung tư vấn:
Kính gửi luật sư ! Em có nội dung muốn được nhờ tư vấn như sau ạ. Trước năm 1998 gia đình em chung sống cùng với ông bà trên một mảnh đất và gia đình em có mua được mảnh đất của hộ gia đình bên cạnh, tới năm 1998 ông bà em chuyển lên sống với bác cả và ông bà để lại cho gia đình em sinh sống và trông coi mảnh đất đó, tới năm 2000 bố mẹ em có xây nhà trên mảnh đất mua được và chỗ đất ông bà để lại được gia đình em trồng cây lâu năm, trông giữ và đều được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên Bố em. Sau hơn15 năm trông giữ tới năm 2013 bác em về do xa cơ lỡ bước và gia đình em có cắt lại thửa đất ngày xưa ở cùng ông bà cho bác mượn để ở tại đó lâu dài và đề nghị không được bán, ngay sau thời gian đó bác đã  san nền và xây dựng 3 gian nhà bếp kiên cố ở đấy. Điều sảy ra là: bây giờ bác muốn gia đình em làm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bác. Do gia đình em không chấp nhận làm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bác nên đã sảy ra sứt mẻ tình cảm trong gia đình và bà nội em đã ủy quyền cho bác đứng tên đòi lại thửa đất đó và bác có làm đơn gửi lên chính quyền và tòa án huyện cầu giải quyết tranh chấp ạ.     Luật sư tư vấn giúp gia đình em.Về luân thường đạo lý gia đình em có làm sai ko?Cách giải quyết của tòa theo pháp luật sẽ ra sao?Vẫn đề đền bù thiệt hại cho bác gia đình em phải chịu không và thế nào khi đều là tự nguyện xây dựng?Khi tòa thụ lý hồ sơ và giải quyết ai sẽ chịu chi phí xử lý ạ?Cách xử lý cho gia đình em sẽ ra sao ạ?

Trả lời: Với trường hợp của bạn cần xác định những nội dung liên quan đến nguồn gốc của những thửa đất trên để xác lập quyền sở hữu đối với những thửa đất đó và làm căn cứ để yêu cầu trả lại quyền sử dụng đất cho gia đình mình.

Trong nội dung tư vấn có nhắc tới hai phần đất; phần thứ nhất là phần đất của gia đình bạn đã mua của hộ gia đình bên cạnh và đã sử dụng đất ổn định, hợp pháp nên gia đình có quyền sở hữu hợp pháp đối với thửa đất này. Tuy nhiên phần đất mà đang có tranh chấp lúc này lại là phần đất của bà để lại nên sẽ không đánh giá phần đất mà gia đình bạn đã mua; theo đó, phần đất bác đang sử dụng có nguồn gốc của ông bà để lại và ông bà chỉ "để lại cho gia đình sinh sống và trông coi mảnh đất đó"; thực chất, nếu xét theo nội dung này thì ông bà đang chỉ cho gia đình bạn sử dụng mà chuyển quyền sở hữu cho gia đình nên căn cứ xác lập quyền sở hữu của bố bạn đối với phần đất này là rất thấp.

Cho nên, với trường hợp của bạn, bạn cần trích lục lại hồ sơ địa chính tại UBND nơi có đất để xác định nguồn gốc đất là của ai, của ông bà hay chỉ là của ba bạn thôi, ông bà đã kê khai xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chưa. Bởi nếu như ông bà chưa kê khai xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà người kê khai là bố bạn và gia đình sử dụng ổn định thì sẽ có căn cứ xác lập quyền sở hữu với phần đất này; còn nếu như ông bà đã kê khai xin cấp sổ đỏ hoặc có căn cứ xác định quyền sở hữu thì mặc dù bố bạn có đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cũng sẽ không thể yêu cầu bác trả lại tài sản này vì tài sản đang thuộc quyền sở hữu của ông bà. Khi đó, nếu như đây là quyền sở hữu của ông bà thì khi đòi lại đất, gia đình có quyền yêu cầu bên kia chi trả những khoản chi phí liên quan đến công sức cải tạo đất, khi tòa thụ lý hồ sơ và giải quyết thì bạn có thể tham khảo bài viết sau về nghĩa vụ nộp án phí của các bên:

Tranh chấp đất đai có phải nộp án phí dân sự có giá ngạch?