Câu hỏi: Luật sư tư vấn về các trường hợp hủy văn bản công chứng và trường hợp hợp đồng dân sự vô hiệu do không tự nguyện

Nội dung cần tư vấn:
Em trai tôi công tác trong lực lượng vũ trang và được cấp một căn nhà 18m2 năm 1990. Sau đó vợ chồng em tôi đã cải tạo xây dựng thành hai căn nhà từ năm 2004. Đầu năm 2014, để thuận tiện cho việc làm ăn, vay vốn ngân hàng, vợ chồng em tôi tách ra mỗi người đứng tên một căn nhưng đều có quyền lợi ngang nhau trong thời kỳ hôn nhân. Trong thời gian vừa qua, vợ chồng em tôi có chuyện trục trặc tình cảm gia đình, vợ em tôi gây áp lực và đề nghị em tôi nhường hẳn một căn và làm văn bản thỏa thuận cho tặng tài sản tại văn phòng công chứng. Sau khi ký thỏa thuận, tình trạng gia đình bi đát hơn, nên em tôi muốn hủy văn bản thỏa thuận đó, nhưng vợ em tôi không đồng ý. Xin hỏi:

- Em tôi muốn khởi kiện để hủy văn bản công chứng đó được không? Kiện văn phòng công chứng hay kiện vợ em tôi. Mục đích em tôi muốn trở lại quyền lợi vợ chồng ngang bằng.

- Nếu ly hôn, em tôi có thể giữ được một căn nhà không? Em tôi có đầy đủ giấy tờ chứng minh tài sản do mình tạo lập.

Mong chờ sự tư vấn của Luật sư. Cám ơn sự giúp đỡ của Luật sư.

Trả lời: Thứ nhất
, về việc hủy văn bản công chứng, Điều 51 Luật công chứng năm 2014 quy định về công chứng việc sửa đổi, bổ sung, hủy bỏ hợp đồng, giao dịch như sau:

"1. Việc công chứng sửa đổi, bổ sung, hủy bỏ hợp đồng, giao dịch đã được công chứng chỉ được thực hiện khi có sự thỏa thuận, cam kết bằng văn bản của tất cả những người đã tham gia hợp đồng, giao dịch đó.

2. Việc công chứng sửa đổi, bổ sung, hủy bỏ hợp đồng, giao dịch đã được công chứng được thực hiện tại tổ chức hành nghề công chứng đã thực hiện việc công chứng đó và do công chứng viên tiến hành. Trường hợp tổ chức hành nghề công chứng đã thực hiện việc công chứng chấm dứt hoạt động, chuyển đổi, chuyển nhượng hoặc giải thể thì công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng đang lưu trữ hồ sơ công chứng thực hiện việc sửa đổi, bổ sung, hủy bỏ hợp đồng, giao dịch.

3. Thủ tục công chứng việc sửa đổi, bổ sung, hủy bỏ hợp đồng, giao dịch đã được công chứng được thực hiện như thủ tục công chứng hợp đồng, giao dịch quy định tại Chương này."

Do đó, để có thể hủy được văn bản công chứng này, cần phải có sự đồng thuận bằng văn bản của cả hai vợ chồng bạn. Bên cạnh đó, trong trường hợp vợ bạn không đồng ý hủy bỏ thỏa thuận này, Điều 52 có quy định như sau:

"Công chứng viên, người yêu cầu công chứng, người làm chứng, người phiên dịch, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, cơ quan nhà nước có thẩm quyền có quyền đề nghị Tòa án tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu khi có căn cứ cho rằng việc công chứng có vi phạm pháp luật."

Văn bản công chứng vẫn có thể bị hủy trong trường hợp có bằng chứng về việc việc công chứng này là vi phạm pháp luật. Trường hợp của bạn, do văn bản công chứng này không có yếu tố vi phạm vì nó đã thể hiện được ý chí cảu hai bên trên hợp đồng nên nếu bạn có thể chứng minh được rằng văn bản thỏa thuận tặng cho căn nhà giữa bạn và vợ là do bị uy hiếp, trái ngược với ý chí thì bạn có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch dân sự này vô hiệu và căn nhà sẽ lại thuộc sở hữu của bạn.

Thứ hai
, hiện tại do hợp đồng đã được công chứng giữa bạn và vợ vẫn có giá trị nên nó vẫn là tài sản riêng của vợ bạn. Vậy nên nếu ly hôn vào thời điểm hiện tại thì bạn chỉ được hưởng giá trị của 1/2 căn nhà thứ hai, do đó là tài sản chung vợ chồng, được hình thành trong thời kỳ hôn nhân và do sự đóng góp của cả hai vợ chồng. Khi hợp đồng công chứng bị hủy bỏ thì lúc này bạn mới có thể lấy lại được căn nhà thứ nhất vốn là tài sản riêng của mình

Trân trọng