Câu hỏi: Chủ sở hữu xe tiến hành đục khung xe để thay đổi số khung, số máy, thay đổi màu sơn của xe thì có vi phạm pháp luật không? Hành vi đó có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hay truy cứu trách nhiệm hình sự như thế nào? Luật Minh Gia giải đáp thắc mắc liên quan đến vấn đề này thông qua tình huống sau đây:

1. Luật sư tư vấn Luật Dân sự

Hiện nay, trào lưu "độ xe" đang được giới trẻ thực hiện ngày càng nhiều. Khi thực hiện hành vi “độ xe”, chủ sở hữu xe thường không nắm rõ các quy định của pháp luật dẫn đến việc phải chịu những hậu quả pháp lý nhất định như bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc tùy theo tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi thì có thể truy cứu trách nhiệm hình sự.

Do đó, nếu bạn muốn mua chiếc xe đã bị đục số khung, số máy, thay đổi màu sơn do “độ xe” bạn cần tìm hiểu kỹ các quy định của pháp luật hoặc tham khảo ý kiến luật sư chuyên môn để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Trường hợp bạn không có thời gian tìm hiểu hoặc không có luật sư riêng, bạn hãy gửi câu hỏi cho chúng tôi hoặc Gọi:
1900.6169
để được tư vấn.

Ngoài ra, bạn có thể tham khảo tình huống chúng tôi tư vấn sau đây để có thêm kiến thức bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

2. Tư vấn hậu quả pháp lý của hành vi mua xe không có giấy tờ

Nội dung tư vấn
: Xin chào luật sư! Khoảng đầu tháng 3/2018 em có đến một cửa hàng độ xe để đặt độ một chiếc xe tổng trị giá 85 triệu đồng, phía bên cửa hàng nói đã bao xe và tiền công độ xe cho em, họ có nói với em rằng chiếc xe đó giấy tờ là không sang tên được vì không tìm được chủ cũ để sang tên nữa và cam kết tuyệt đối rằng xe không phải trộm cắp hay xe gian. Em đã đồng ý. Ngay lúc đó phía bên cửa hàng đã viết giấy nhận cọc cho em số tiền em cọc là 55 triệu còn 30 triệu sau khi nhận xe sẽ thanh toán nốt, đến ngày hẹn nhưng phía cửa hàng không giao xe được cho em và họ lại hẹn đến cuối tháng 4, đến cuối tháng 4 bên phía cửa hàng tiếp tục không giao xe được cho em, ngay lúc đó em đã bắt họ viết giấy cam kết đến cuối tháng 5 không giao xe được cho em họ sẽ phải hoàn lại tiền. Vì ở xa nên em không thể đi tới chỗ cửa hàng để lấy giấy cam kết nên họ nói sẽ viết và gửi qua đường bưu điện, sau đó mấy hôm thì em nhận được giấy cam kết do bên cửa hàng viết (em còn giữ cả phong thư có mã code, ngày giờ giao từ bên giao hàng và giấy cam kết của phía cửa hàng). Đến cuối tháng 5 thì bên phía cửa hàng đã chạy xe đến nhà em và giao cho em sau đó em đã thanh toán nốt 30 triệu còn thiếu với cửa hàng, em đã bắt họ viết giấy mua bán xe và giấy bảo hành xe, hiện nay em đã sử dụng xe được khoảng hơn 1 tháng thì nghi vấn chiếc xe đó đã đục lại số khung, số máy có thể là xe lậu, xe gian, không có hồ sơ xe trên dữ liệu của công an. Em đã nhờ dịch vụ ngoài kiểm tra thì họ nói xe này là xe lậu xe trốn thuế. Mọi giấy tờ nhận cọc, cam kết, mua bán, bảo hành, hiện tại em vẫn đang giữ, những giấy tờ đó chỉ không có dấu công chứng.

Vậy luật sư cho em hỏi hiện tại em muốn kiện bên phía cửa hàng đã gian dối lừa đảo và lấy lại số tiền em đã đưa cho phía cửa hàng thì phải làm như thế nào?

Thứ 2 là em có bị khép vào tội tiêu thụ tài sản không rõ nguồn gốc nếu thưa kiện cửa hàng không?

Em xin cảm ơn và mong giải đáp từ phía luật sư!

Trả lời: Căn cứ thông tin mà bạn đã cung cấp, thời điểm bạn mua xe thì bên bán có cam kết tuyệt đối chiếc xe không phải xe trộm cắp hay xe gian. Tuy nhiên, đối tượng của hợp đồng mua bán ở đây là tài sản phải đăng ký quyền sở hữu tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định tại Điều 10 Thông tư số 15/2014/TT-BCA:

“1. Chứng từ chuyển quyền sở hữu xe, gồm một trong các giấy tờ sau đây:

a) Quyết định bán, cho, tặng hoặc hợp đồng mua bán theo quy định của pháp luật.

...

g) Giấy bán, cho, tặng xe của cá nhân phải có công chứng theo quy định của pháp luật về công chứng hoặc chứng thực của Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn đối với chữ ký của người bán, cho, tặng xe theo quy định của pháp luật về chứng thực.

...

2. Chứng từ lệ phí trước bạ xe

a) Biên lai hoặc giấy nộp tiền vào ngân sách nhà nước bằng tiền mặt hoặc séc qua kho bạc nhà nước (có xác nhận của kho bạc nhà nước đã nhận tiền) hoặc giấy ủy nhiệm chi qua ngân hàng nộp lệ phí trước bạ theo quy định của Bộ Tài chính.

Trường hợp nhiều xe chung một chứng từ lệ phí trước bạ thì mỗi xe đều phải có bản sao có chứng thực theo quy định hoặc xác nhận của cơ quan đã cấp chứng từ lệ phí trước bạ đó.

b) Xe được miễn lệ phí trước bạ, thì chỉ cần tờ khai lệ phí trước bạ có xác nhận của cơ quan thuế (thay cho biên lai hoặc giấy nộp lệ phí trước bạ).

3. Chứng từ nguồn gốc xe

...

e) Xe cải tạo:

- Giấy chứng nhận đăng ký xe (đối với xe đã đăng ký) hoặc chứng từ nguồn gốc nhập khẩu (xe đã qua sử dụng) quy định tại điểm a khoản 3 Điều này.

- Giấy chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường xe cơ giới cải tạo của Bộ Giao thông vận tải hoặc của Bộ Công an (đối với xe của lực lượng Công an nhân dân).

Trường hợp xe chỉ thay thế tổng thành máy, thân máy (Block) hoặc tổng thành khung thì chứng từ nguồn gốc phải có thêm Tờ khai hàng xuất, nhập khẩu hoặc Tờ khai hải quan điện tử kèm theo bản kê khai chi tiết của tổng thành máy, tổng thành khung (bản chính hoặc bản sao có công chứng, chứng thực hợp lệ).

Trường hợp sử dụng tổng thành máy hoặc tổng thành khung sản xuất trong nước phải có phiếu kiểm tra chất lượng xuất xưởng theo quy định của Bộ Giao thông vận tải.

Trường hợp sử dụng tổng thành máy hoặc tổng thành khung của xe đã đăng ký, phải có thêm giấy chứng nhận thu hồi đăng ký, biển số xe (ghi rõ cấp cho tổng thành máy hoặc tổng thành khung).

Trường hợp sử dụng tổng thành máy, tổng thành khung bị tịch thu thì phải có thêm quyết định tịch thu của cấp có thẩm quyền kèm theo hóa đơn bán hàng tịch thu sung quỹ Nhà nước theo quy định.

...”

Vậy, theo quy định nêu trên, hợp đồng mua bán xe của bạn bắt buộc phải lập thành văn bản sau đó tiến hành sang tên xe theo quy định của pháp luật. Và pháp luật quy định thủ tục sang tên xe bắt buộc phải có giấy đăng ký xe. Nếu không có giấy đăng ký xe; không thực hiện thủ tục sang tên xe thì giao dịch dân sự giữa bạn và cửa hàng vô hiệu theo quy định tại Điều 119 Bộ luật Dân sự 2015:

“1. Giao dịch dân sự được thể hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể.

Giao dịch dân sự thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử được coi là giao dịch bằng văn bản.

2. Trường hợp luật quy định giao dịch dân sự phải được thể hiện bằng văn bản có công chứng, chứng thực, đăng ký thì phải tuân theo quy định đó.”

Và hậu quả pháp lý của việc giao dịch dân sự vô hiệu là các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận theo quy định tại Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015:

“1. Giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm giao dịch được xác lập.

2. Khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.

Trường hợp không thể hoàn trả được bằng hiện vật thì trị giá thành tiền để hoàn trả.

3. Bên ngay tình trong việc thu hoa lợi, lợi tức không phải hoàn trả lại hoa lợi, lợi tức đó.

4. Bên có lỗi gây thiệt hại thì phải bồi thường.

5. Việc giải quyết hậu quả của giao dịch dân sự vô hiệu liên quan đến quyền nhân thân do Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định.”

Như vậy, để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, bạn có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu, yêu cầu bên bán hoàn trả số tiền bạn đã mua xe theo quy định nêu trên.

Mặt khác, căn cứ để có thể truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tội Tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có theo quy định tại Điều 323 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 như sau:

“Điều 323. Tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có

1. Người nào không hứa hẹn trước mà chứa chấp, tiêu thụ tài sản biết rõ là do người khác phạm tội mà có, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

...”

Như vậy, căn cứ theo quy định trên đây, nếu bạn không hứa hẹn trước nhưng biết rõ đây là tài sản do người khác phạm tội mà có thì bạn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với tội danh tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có. Còn nếu bạn không biết chiếc xe tài sản do phạm tội mà có thì không đặt ra vấn đề trách nhiệm hình sự ở đây.