Câu hỏi: Tôi đăng ký kết hôn tháng 9/2000, sinh con tháng 6/2001. Khi làm giấy khai sinh tôi khai tên chồng tôi là cha của đứa trẻ nhưng thực ra đứa trẻ không phải là con chồng tôi. Năm 2007 chúng tôi ly hôn, tôi được Tòa cho nuôi con. Nay tôi muốn làm lại giấy khai sinh cho con tôi, đề trống phần tên cha và cho con tôi đổi sang họ mẹ thì có được không? Tôi xin cảm ơn.

Trả lời: * Thứ nhất, để trống phần tên cha

Trước tiên, nếu bạn muốn để trống phần tên cha trong giấy khai sinh vì chồng cũ bạn không phải là cha đẻ của đứa trẻ thì chồng cũ của bạn phải yêu cầu Tòa án xác định đứa trẻ không phải là con của anh ấy. Điều 89 Luật hôn nhân gia đình năm 2014 quy định về xác định con như sau:

“2. Người được nhận là cha, mẹ của một người có thể yêu cầu Tòa án xác định người đó không phải là con mình.”

Do đó, nếu muốn xác định chỗng cũ của bạn không phải là cha của đứa trẻ thì người có quyền yêu cầu Tòa án xác nhận là chồng cũ của bạn nên bạn có thể yêu cầu chồng cũ bạn thực hiện thủ tục này. Cùng với yêu cầu xác định đứa trẻ không phải là con của chồng cũ bạn cần phải có căn cứ để chứng minh . Để làm được điều này bạn có thể thỏa thuận với chồng cũ để xét nghiệm AND và lấy kết quả đó là căn cứ để gửi đơn yêu cầu tới Tòa án nơi anh ấy cư trú, làm việc không công nhận chồng cũ của bạn là cha đẻ của đứa trẻ. Sau đó chị có thể đến UBND xã để xin thay đổi thông tin giấy khai sinh về phần thông tin cha.

* Thứ 2 về việc đổi họ cho con

Điều 27
Bộ luật dân sự năm 2015
quy định về quyền thay đổi họ như sau:

“1. Cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ trong trường hợp sau đây:

a) Thay đổi họ cho con đẻ từ họ của cha đẻ sang họ của mẹ đẻ hoặc ngược lại

…

2. Việc thay đổi họ cho người từ đủ chín tuổi trở lên phải có sự đồng ý của người đó.”

Do đó, bạn có thể thay đổi họ cho con từ họ cha sang họ mẹ. Nếu con bạn từ đủ chín tuổi trở lên thì phải có sự đồng ý của con.

2. Thủ tục trình tự thay đổi thông tin cha trong giấy khai sinh sang người cha ruột của con quy định thế nào?

Câu hỏi tư vấn:
Xin chào Luật sư, tôi có việc muốn xin tư vấn: Tôi là mẹ độc thân, có con với 1 người đã có gia đình. Khi tôi mang bầu 5 tháng, để không ảnh hưởng tới gia đình nên tôi đã đăng ký kết hôn với 1 người khác, và nay cháu đã sinh, tôi đã làm giấy khai sinh cho con tôi với phần tên cha là người chồng trong giấy đăng ký kết hôn (người này không phải cha ruột của con tôi). Giờ con tôi đã gần 1 tuổi, tôi đã ly hôn với người chồng trong đăng ký kết hôn, và cha ruột của con tôi cũng đã ly hôn. Giờ tôi muốn làm lại giấy khai sinh cho con tôi để cháu được mang đúng tên cha mẹ ruột thì cần làm những thủ tục gì? Trân trọng cảm ơn!

Trả lời tư vấn:
Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đến Công ty Luật Minh Gia. Với câu hỏi của bạn, chúng tôi xin tư vấn như sau:

Chị muốn đổi thông tin người cha trong giấy khai sinh của con sang cha ruột thì cần phải làm thủ tục nhận cha đẻ cho con. Trong trường hợp của chị để làm thủ tục nhận cha con thì cần phải có quyết định/bản án của Tòa án xác định về mối quan hệ cha con.

Theo Khoản 2 Điều 89 Luật Hôn nhân gia đình 2014 quy định:

“1. Người không được nhận là cha, mẹ của một người có thể yêu cầu Tòa án xác định người đó là con mình.

2. Người được nhận là cha, mẹ của một người có thể yêu cầu Tòa án xác định người đó không phải là con mình.”

Theo Khoản 2 Điều 101 Luật Hôn nhân gia đình 2014 quy định về thẩm quyền giải quyết việc xác định cha, mẹ, con:

“2. Tòa án có thẩm quyền giải quyết việc xác định cha, mẹ, con trong trường hợp có tranh chấp hoặc người được yêu cầu xác định là cha, mẹ, con đã chết và trường hợp quy định tại Điều 92 của Luật này.”

Đồng thời căn cứ Điểm a Khoản 3 Điều 101 Luật Hôn nhân gia đình 2014 quy định về người có quyền yêu cầu xác định cha, mẹ, con:

“3. Cá nhân, cơ quan, tổ chức sau đây, theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự, có quyền yêu cầu Tòa án xác định cha, mẹ cho con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự; xác định con cho cha, mẹ chưa thành niên hoặc mất năng lực hành vi dân sự trong các trường hợp được
quy định tại khoản 2 Điều 101 của Luật này
:

a) Cha, mẹ, con, người giám hộ;”

Theo đó, người cha trong giấy khai sinh của con, người cha ruột và chị có quyền yêu cầu Tòa án tiến hành xác nhận có hoặc không có quan hệ cha con.

Trường hợp thứ nhất,
chị hoặc người cha ruột yêu cầu Tòa án xác định mối quan hệ cha con giữa con chị với người cha ruột. Chị hoặc anh sẽ nộp đơn yêu cầu tới Tòa án nơi chị hoặc anh cư trú, làm việc kèm theo kết quả xét nghiệm ADN nhằm yêu cầu Tòa án xác nhận đứa trẻ là con ruột của người cha.

Sau khi có quyết định/bản án của Tòa án, chị hoặc cha ruột của cháu sẽ làm thủ tục nhận cha con tại UBND cấp xã nơi cư trú của người cha ruột hoặc của người con theo trình tự thủ tục như sau:

Theo Điều 25 Luật Hộ tịch 2014:

“1. Người yêu cầu đăng ký nhận cha, mẹ, con nộp tờ khai theo mẫu quy định và chứng cứ chứng minh quan hệ cha con hoặc mẹ con cho cơ quan đăng ký hộ tịch. Khi đăng ký nhận cha, mẹ, con các bên phải có mặt.”

Theo đó, người nộp hồ sơ yêu cầu nhận cha con cần phải nộp hồ sơ bao gồm tờ khai theo mẫu và những tài liệu làm bằng chứng chứng minh quan hệ cha con. Những chứng cứ chứng minh quan hệ cha con được quy định cụ thể tại Điều 11 Thông tư 15/2015/TT-BTP bao gồm:
“Chứng cứ để chứng minh quan hệ cha, mẹ, con theo quy định tại khoản 1 Điều 25 và khoản 1 Điều 44 của Luật hộ tịch gồm một trong các giấy tờ, tài liệu sau đây:

1. Văn bản của cơ quan y tế, cơ quan giám định hoặc cơ quan khác có thẩm quyền ở trong nước hoặc nước ngoài xác nhận quan hệ cha con, quan hệ mẹ con.

2. Trường hợp không có văn bản quy định tại khoản 1 Điều này thì phải có thư từ, phim ảnh, băng, đĩa, đồ dùng, vật dụng khác chứng minh mối quan hệ cha con, quan hệ mẹ con và văn bản cam đoan của cha, mẹ về việc trẻ em là con chung của hai người, có ít nhất hai người thân thích của cha, mẹ làm chứng.”

Như vậy bộ hồ sơ bao gồm:

- Tờ khai;

- Quyết định/bản án của Tòa về việc xác định cha cho con;

Trường hợp thứ hai,
người cha trong giấy khai sinh của con yêu cầu Tòa án xác định mối quan hệ không phải là cha con giữa anh và cháu. Khi đó chồng cũ của chị sẽ nộp đơn yêu cầu tới Tòa án nơi anh ấy cư trú, làm việc kèm theo kết quả xét nghiệm ADN nhằm yêu cầu Tòa án xác nhận đứa trẻ là không phải là con ruột của mình.

Sau khi có quyết định/bản án của Tòa án, chị hoặc cha ruột của con sẽ làm thủ tục nhận cha con tại UBND cấp xã nơi cư trú của cha ruột hoặc của người con theo trình tự thủ tục như trên với bộ hồ sơ bao gồm:

- Tờ khai;

- Quyết định/bản án của Tòa về việc xác định cha cho con;

- Kết quả xét nghiệm ADN giữa cha con ruột hoặc những chứng cứ chứng minh khác theo Khoản 2 Điều 11 Thông tư 15/2015/TT-BTP.

Ngoài ra, nếu chị muốn thay đổi họ cho cháu thì căn cứ theo Điểm d Khoản 1 Điều 27 BLDS 2015 quy định về quyền thay đổi họ
(đã được trích dẫn tại phần tư vấn thứ 1).

Theo đó, khi xác định cha cho con mình thì chị hoặc cha ruột của cháu có thể yêu cầu thay đổi họ (cải chính hộ tịch) cho cháu. Chị hoặc anh nộp 1 bộ hồ sơ tới UBND cấp xã, bộ hồ sơ bao gồm:

- Tờ khai;

- Bản chính Giấy khai sinh;

- Giấy tờ chứng minh nhân thân của người yêu cầu (CMND/Hộ chiếu/thẻ căn cước công dân/…);

- Giấy tờ làm căn cứ cho việc thay đổi họ (Quyết định/bản án của Tòa án về việc xác định cha cho con; giấy tờ chứng minh nhân thân của cha ruột).

Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ giấy tờ theo quy định tại khoản 1 Điều này, nếu thấy việc thay đổi, cải chính hộ tịch là có cơ sở, phù hợp với quy định của pháp luật dân sự và pháp luật có liên quan, công chức tư pháp - hộ tịch ghi vào Sổ hộ tịch, cùng người yêu cầu đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch ký vào Sổ hộ tịch và báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cấp trích lục cho người yêu cầu.

Trường hợp thay đổi, cải chính hộ tịch liên quan đến Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn thì công chức tư pháp - hộ tịch ghi nội dung thay đổi, cải chính hộ tịch vào Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn. Trường hợp cần phải xác minh thì thời hạn được kéo dài thêm không quá 03 ngày làm việc.