Câu hỏi: Luật sư tư vấn về chia di sản thừa kế theo pháp luật và thời hiệu khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế. Nội dung cụ thể như sau:

Em có vấn đề về quyền thừa kế đất muốn được luật sư giải đáp thắc mắc như sau: Bố em là con trưởng trong gia đình 7 anh chị em, 2 con gái đi lấy chồng ở xa, 2 chú đã hi sinh, bố em và chú 3 do điều kiện phải đi làm ăn xa, chú út vẫn đang sống trên mảnh đất mà ông bà để lại. Ông bà em mất 1995 có để lại một số đất nhưng không có di chúc nay bố và chú 3 muốn quay về quê hương sống và xây nhà thờ để thờ cúng ông bà có nói chú út nhường một số đất nhưng chú không đồng ý. Nếu như vậy thì luật sư có thể tư vấn cho bố và chú 3 có được hưởng thừa kế không và phải làm như thế nào?

Trả lời: Do ông bà bạn mất năm 1995 và không để lại di chúc nên di sản thừa kế của ông bạn sẽ được chia theo pháp luật cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất căn cứ theo pháp luật về thừa kế điều chỉnh tại thời điểm năm 1995 là Điều 25 Pháp lệnh thừa kế năm 1990:

“1- Những người thừa kế theo pháp luật gồm có:

a) Hàng thứ nhất: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.

b) Hàng thứ hai: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết.

c) Hàng thứ ba: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột.

2) Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản ngang nhau.

3)Trong trường hợp không có người thừa kế hàng thứ nhất hoặc những người thừa kế hàng thứ nhất đều không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản, khước từ quyền hưởng di sản, thì những người thừa kế hàng thứ hai được hưởng di sản.

4) Trong trường hợp không có người thừa kế hàng thứ nhất và hàng thứ hai hoặc những người thừa kế thuộc cả hai hàng này đều không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản, khước từ quyền hưởng di sản, thì những người thừa kế hàng thứ ba hưởng di sản.”

Ngoài những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông bà trong đó có cả ba và chú ba, hai người con gái của ông bà đã lấy chồng…thì những người con của hai chú đã hi sinh trước hoặc cùng thời điểm ông bà mất (nếu có) sẽ được hưởng thừa kế thế vị theo quy định tại Điều 26 Pháp lệnh thừa kế năm 1990:

“Trong trường hợp con của người để lại di sản chết trước người để lại di sản, thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng đã chết trước người để lại di sản, thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống.”

Như vậy, những người được hưởng di sản thừa kế của ông là các con của ông bà bạn, những người này sẽ được hưởng những phần bằng nhau trong di sản thừa kế mà ông bà bạn để lại. Hơn nữa theo Điểm a, Tiểu mục 2.2 Mục 2 Phần I Nghị quyết 02/2004/NQ-HĐTP thì thời hiệu yêu cầu phân chia di sản đối với bất động sản là 30 năm (Điều 623 Bộ luật dân sự năm 2015) kể từ ngày 10/09/1990 (ngày Pháp lệnh thừa kế năm 1990 có hiệu lực).

Như vậy, để có thể phân chia di sản thừa kế  của ông bà để lại là mảnh đất thì những người có quyền hưởng di sản thừa kế phải tiến hành họp và thỏa thuận và lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế (công chứng hoặc chứng thực). Trường hợp các bên không thỏa thuận được thì có thể gửi đơn khởi kiện đến Tòa án để yêu cầu Tòa án giải quyết.

Hồ sơ khởi kiện bao gồm:

- Đơn khởi kiện yêu cầu phân chia di sản thừa kế;

- Các giấy tờ và tài liệu chứng minh quyền được hưởng di sản thừa kế (bản sao có chứng thực các tờ): giấy chứng tử của người để lại di sản, bản sao chứng minh quan hệ giữa người nhận di sản và người để lại (giấy khai sinh, sổ hộ khẩu)…;

- Bản sao giấy tờ về quyền sử dụng đất hoặc sở hữu tài sản của người để lại di sản.

Trân trọng!