Câu hỏi: Do mâu thuẫn trong quá trình xây dựng nhà, nên ba em có dùng nạn thun và sử dụng viên bi bằng đá, để bắn nhằm mục địch hù dọa nhà hàng xóm, không ngờ viên bi bằng đá văng trúng vào mắt ông hàng xóm, sau đó Công an vào cuộc điều tra, vụ việc xảy ra vào khoảng tháng 8/2015 đến tháng 12/2015 phía công an mới làm việc với bên bị hại và bên bị hại yêu cầu khởi tố hình sự. Trước đó, phía công an chỉ làm việc với bị can khi vụ việc xảy ra, em có hỏi tại sao lúc sự việc xảy ra công an không làm việc với bị hại và giám định thương tích mà phải đợi tới thời điểm này, phía công an trả lời do bị hại không có mặt tại địa phương.

Vậy xin luật sư tư vấn một số vấn đề sau:

1. Vụ việc xảy ra vào tháng 8/2015 đến thời điểm này đã gần 04 tháng, trước đó công an không làm việc bị hại và không giám định thương tích, thì đến thời điểm này còn thời hạn để điều tra xử lý hình sự không? tỷ lệ giám định tổn thương mắt bao nhiêu phần trăm mới khởi tố hình sự? và giám định xác định tỉ lệ tổn thương theo tiêu chí nào? việc giám định tổn thương tại thời điểm này có đúng không? khách quan không?  nạn thung và viên bi đá được xem là hung khí nguy hiểm không?

2. Thời hạn điều tra củng cố hồ sơ để xử lý hình sự theo yêu cầu bị hại là bao nhiêu ngày? Giai hạn được thêm bao nhiêu ngày? Hết thời hạn điều tra có được đưa vụ án ra khởi tố hình sự không?

Xin chân thành cám ơn Luật sư.

Trả lời: Thứ nhất,
về thời hạn điều tra đuợc quy định tại Điều 119 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003:

“
1. Thời hạn điều tra vụ án hình sự không quá hai tháng đối với tội phạm ít nghiêm trọng, không quá ba tháng đối với tội phạm nghiêm trọng, không quá bốn tháng đối với tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, kể từ khi khởi tố vụ án cho đến khi kết thúc điều tra.

2. Trong trường hợp cần gia hạn điều tra do tính chất phức tạp của vụ án thì chậm nhất là mười ngày trước khi hết hạn điều tra, Cơ quan điều tra phải có văn bản đề nghị Viện kiểm sát gia hạn điều tra.

Việc gia hạn điều tra được quy định như sau:

a) Đối với tội phạm ít nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra một lần không quá hai tháng;

b) Đối với tội phạm nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra hai lần, lần thứ nhất không quá ba tháng và lần thứ hai không quá hai tháng;

c) Đối với tội phạm rất nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra hai lần, mỗi lần không quá bốn tháng;

d) Đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra ba lần, mỗi lần không quá bốn tháng.
”

Trường hợp của ba bạn nếu bị truy tố sẽ theo Điều 104 Bộ luật hình sự năm 1999 về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác.

"1. Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ thương tật từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm:

a) Dùng hung khí nguy hiểm hoặc dùng thủ đoạn gây nguy hại cho nhiều người;

b) Gây cố tật nhẹ cho nạn nhân;

c) Phạm tội nhiều lần đối với cùng một người hoặc đối với nhiều người;

d) Đối với trẻ em, phụ nữ đang có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ;

đ) Đối với ông, bà, cha, mẹ, người nuôi dưỡng, thầy giáo, cô giáo của mình;

e) Có tổ chức;

g) Trong thời gian đang bị tạm giữ, tạm giam hoặc đang bị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục;

h) Thuê gây thương tích hoặc gây thương tích thuê;

i) Có tính chất côn đồ hoặc tái phạm nguy hiểm;

k) Để cản trở người thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân.

2. Phạm tội gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ thương tật từ 31% đến 60% hoặc từ 11% đến 30%, nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này, thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm.

3. Phạm tội gây thương tích, gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ thương tật từ 61% trở lên hoặc dẫn đến chết người hoặc từ 31% đến 60%, nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này, thì bị phạt tù từ năm năm đến mười lăm năm.

4. Phạm tội dẫn đến chết nhiều người hoặc trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng khác, thì bị phạt tù từ mười năm đến hai mươi năm hoặc tù chung thân."

Nếu ba bạn bị truy tố theo khoản 1 điều này thì là tội ít nghiêm trọng. Theo đó thì thời hạn điều tra vụ án hình sự không quá hai tháng và có thể được gia hạn điều tra một lần không quá hai tháng trong trường hợp cần gia hạn điều tra do tính chất phức tạp của vụ án. Như vậy thời hạn tối đa để điều tra vụ án có tính chất ít nghiêm trọng là bốn tháng.

Nếu ba bạn bị truy tố theo khoản 2 điều này thì là tội nghiêm trọng. Theo đó thì thời hạn điều tra vụ án hình sự không quá ba tháng và có thể được gia hạn điều tra hai lần, lần thứ nhất không quá ba tháng và lần thứ hai không quá hai tháng. Như vậy thời hạn tối đa để điều tra vụ án có tính chất nghiêm trọng là tám tháng.

Nếu ba bạn bị truy tố theo khoản 3 và khoản 4 điều này thì là tội rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng. Theo đó thì thời hạn điều tra vụ án hình sự không quá bốn tháng và đối với tội phạm rất nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra hai lần, mỗi lần không quá bốn tháng, đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra ba lần, mỗi lần không quá bốn tháng.

Vì vậy, tính đến thời điểm bạn đã đưa ra thì vẫn còn thời hạn điều tra vụ án nếu Cơ quan điều tra có văn bản đề nghị Viện kiểm sát gia hạn điều tra.

Thứ hai,
về tỉ lệ thương tật. Theo Khoản 1 Điều 104 Bộ luật hình sự năm 1999 thì tỷ lệ thương tật từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp được quy định tại khoản này thì sẽ bị khởi tố.

Thứ ba,
về việc giám định thương tật thì được quy định cụ thể trong Thông tư số 20/2014/TT-BYT quy định tỷ lệ phần trăm tổn thương cơ thể sử dụng trong giám định pháp y, giám định pháp y tâm thần của Bộ Y tế và Thông tư liên tịch số 21/2014/TTLT-BYT-BLĐTBXH sửa đổi khoản 1 Điều 1 Thông tư liên tịch số 28/2013/TTLT-BYT-BLĐTBXH ngày 27/9/2013 quy định tỷ lệ tổn thương cơ thể do thương tích, bệnh, tật và bệnh nghề nghiệp.

Theo quy định trên thì sẹo vết thương phần mềm với số lượng sẹo ít (dưới 5 sẹo), kích thước sẹo nhỏ (chiều dài dưới 3cm; chiều rộng dưới 0,3cm) tỷ lệ phần trăm tổn thương cơ thể là từ 1 % đến 3%.

Thứ tư,
về việc nạn thung và viên bi đá được xem là hung khí nguy hiểm không? Theo quy định tại tiểu mục 3.1 Mục 3 Nghị quyết số 01/2006/NQ-HĐTP hướng dẫn: “Dùng hung khí nguy hiểm quy định tại điểm a khoản 1 Điều 104 của BLHS là trường hợp dùng vũ khí hoặc phương tiện nguy hiểm theo hướng dẫn tại các tiểu 2.1 và 2.2 mục 2 Phần I Nghị quyết số 02/2003/NQ-HĐTP ngày 17.4.2003 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao để cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác”. Tại các tiểu mục 2.1 và 2.2 mục 2 của Nghị quyết 02/2003/NQ-HĐTP nêu trên đã hướng dẫn:
“2.1. Vũ khí là một trong các loại vũ khí được quy định tại khoản 1 Điều 1 Quy chế quản lý vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ (ban hành kèm theo Nghị định số 47/CP ngày 12.8.1996 của Chính phủ). 2.2. Phương tiện nguy hiểm là công cụ, dụng cụ được chế tạo ra nhằm phục vụ cho cuộc sống của con người (trong sản xuất, trong sinh hoạt) hoặc vật mà người phạm tội chế tạo ra nhằm làm phương tiện thực hiện tội phạm hoặc vật có sẵn trong tự nhiên mà người phạm tội có được và nếu sử dụng công cụ, dụng cụ hoặc vật đó tấn công người khác thì sẽ gây nguy hiểm đến tính mạng hoặc sức khỏe của người bị tấn công. a. Về công cụ, dụng cụ: Ví dụ: búa đinh, dao phay, các loại dao sắc, nhọn… b. Về vật mà người mà người phạm tội chế tạo ra: Ví dụ: thanh sắt mài nhọn, côn gỗ… . Về vật có sẵn trong tự nhiên: Ví dụ: gạch, đá, đoạn gậy cứng, chắc, thanh sắt…”.

Theo đó có thể coi nạn thun và viên bi đá là hung khí nguy hiểm.

Thứ năm,
về việc khởi tố vụ án hình sự. Tại Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 quy định:

"Điều 104. Quyết định khởi tố vụ án hình sự

1. Khi xác định có dấu hiệu tội phạm thì Cơ quan điều tra phải ra quyết định khởi tố vụ án hình sự. Thủ trưởng đơn vị Bộ đội biên phòng, cơ quan Hải quan, Kiểm lâm, lực lượng Cảnh sát biển và Thủ trưởng các cơ quan khác của Công an nhân dân, Quân đội nhân dân được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra ra quyết định khởi tố vụ án trong những trường hợp quy định tại Điều 111 của Bộ luật này.

Viện kiểm sát ra quyết định khởi tố vụ án hình sự trong trường hợp Viện kiểm sát huỷ bỏ quyết định không khởi tố vụ án của các cơ quan quy định tại khoản này và trong trường hợp Hội đồng xét xử yêu cầu khởi tố vụ án.

Hội đồng xét xử ra quyết định khởi tố hoặc yêu cầu Viện kiểm sát khởi tố vụ án hình sự nếu qua việc xét xử tại phiên tòa mà phát hiện được tội phạm hoặc người phạm tội mới cần phải điều tra

2. Quyết định khởi tố vụ án hình sự phải ghi rõ thời gian, căn cứ khởi tố, điều khoản của Bộ luật hình sự được áp dụng và họ tên, chức vụ người ra quyết định.

3. Trong thời hạn 24 giờ, kể từ khi ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, Viện kiểm sát phải gửi quyết định đó đến Cơ quan điều tra để tiến hành điều tra; quyết định khởi tố kèm theo tài liệu liên quan đến việc khởi tố vụ án hình sự của Cơ quan điều tra, Bộ đội biên phòng, Hải quan, Kiểm lâm, lực lượng Cảnh sát biển, các cơ quan khác của Công an nhân dân, Quân đội nhân dân được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải được gửi tới Viện kiểm sát để kiểm sát việc khởi tố; quyết định khởi tố của Hội đồng xét xử phải được gửi tới Viện kiểm sát để xem xét, quyết định việc điều tra; yêu cầu khởi tố của Hội đồng xét xử được gửi cho Viện kiểm sát để xem xét, quyết định việc khởi tố."

Như vậy, việc khởi tố vụ án sẽ được tiến hành khi Cơ quan điều tra xác định có dấu hiệu tội phạm.

Thứ sáu,
về việc khởi tố vụ án theo yêu cầu của người bị hại. Tại Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 quy định:

"Điều 105. Khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của người bị hại

1. Những vụ án về các tội phạm được quy định tại khoản 1 các điều 104, 105, 106, 108, 109, 111, 113, 121, 122, 131 và 171 của Bộ luật hình sự chỉ được khởi tố khi có yêu cầu của người bị hại hoặc của người đại diện hợp pháp của người bị hại là người chưa thành niên, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất.

2. Trong trường hợp người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu trước ngày mở phiên tòa sơ thẩm thì vụ án phải được đình chỉ.

Trong trường hợp có căn cứ để xác định người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu khởi tố trái với ý muốn của họ do bị ép buộc, cưỡng bức thì tuy người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án vẫn có thể tiếp tục tiến hành tố tụng đối với vụ án.

Người bị hại đã rút yêu cầu khởi tố thì không có quyền yêu cầu lại, trừ trường hợp rút yêu cầu do bị ép buộc, cưỡng bức."

Theo đó, nếu ba bạn rơi vào trường hợp khoản 1 Điều 104 thì chỉ bị khởi tố khi có yêu cầu của người bị hại. Và thời hạn điều tra cũng được tính theo quy định tại điều 119 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003.

Sau khi khởi tố vụ án hình sự thì các cơ quan có thẩm quyền điều tra mới tiến hành điều tra. Khi đã hết thời hạn gia hạn điều tra mà không chứng minh được bị can đã thực hiện tội phạm thì Cơ quan điều tra phải ra quyết định đình chỉ điều tra.

Trân trọng
.