Câu hỏi: Luật sư tư vấn về quyền của người tố giác tội phạm thực hiện yêu cầu giữ bí mật về việc trình báo, quyền bảo vệ tính mạng, sức khỏe theo pháp luật hiện hành. Nội dung tư vấn như sau:

Chào luật sư, Tôi có người quen vừa qua tuổi 18. Người ấy bị cha đẻ cưỡng dâm nhiều lần trong nhiều năm trước tuổi 18. Mẹ người ấy chứng kiến nhưng bị bạo lực và ông ta đem con cái ra đe dọa nên không tố cáo. Bây giờ người này muốn tố cáo người cha thì rất sợ bị ông ta về trả thù cả mẹ lẫn con trong nhà. Xin hỏi luật sư, chỉ có người mẹ làm nhân chứng thì tố cáo được chưa và có điều luật nào giúp bảo vệ cho mẹ con được an toàn trong thời gian tố cáo hay không, vì người đàn ông đó là 1 con cầm thú thực sự. Và bây giờ người ấy phải làm những gì để đi tố cáo và đi tố cáo ở tòa án dân sự hay ở đâu. Rất mong được sự tư vấn của luật sư, xin hãy giúp đỡ 1 cảnh đời bất hạnh.

Trả lời: Thứ nhất, theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự thì mẹ của người mẹ bạn hoàn toàn có thể thực hiện việc tố giác hành vi phạm tội của người cha. Căn cứ theo quy định tại điều 114 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015, theo đó:

Điều 144. Tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

1. Tố giác về tội phạm là việc cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi có dấu hiệu tội phạm với cơ quan có thẩm quyền.

2. Tin báo về tội phạm là thông tin về vụ việc có dấu hiệu tội phạm do cơ quan, tổ chức, cá nhân thông báo với cơ quan có thẩm quyền hoặc thông tin về tội phạm trên phương tiện thông tin đại chúng.

3. Kiến nghị khởi tố là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiến nghị bằng văn bản và gửi kèm theo chứng cứ, tài liệu liên quan cho Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát có thẩm quyền xem xét, xử lý vụ việc có dấu hiệu tội phạm.

4. Tố giác, tin báo về tội phạm có thể bằng lời hoặc bằng văn bản.

Như vậy khi phát hiện ra hành vi vi phạm pháp luật, có dấu hiệu của tội phạm thì mọi cá nhân có quyền tố giác đến cơ quan có thẩm quyền. Các cơ quan có thẩm quyền mẹ bạn có thể gửi tin tố giác gồm cơ quan điều tra, Tòa án nhân dân quận, huyện, Viện kiểm sát nhân dân quận/ huyện. Việc tố giác hành vi của người bố, người mẹ có thể đến các cơ quan trên báo tin trực tiếp hoặc bằng văn bản.

Thứ hai, pháp luật có quy định về quyền của người tố giác tại điều 56 Bộ luật tố tụng hình sự, cụ thể:

Điều 56. Người tố giác, báo tin về tội phạm, kiến nghị khởi tố

1. Cá nhân đã tố giác, báo tin về tội phạm; cơ quan, tổ chức đã báo tin về tội phạm, kiến nghị khởi tố có quyền:

a) Yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giữ bí mật việc tố giác, báo tin về tội phạm, kiến nghị khởi tố, bảo vệ tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, các quyền và lợi ích hợp pháp khác của họ, người thân thích của họ khi bị đe dọa;

b) Được thông báo kết quả giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố;

c) Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố.

Theo đó để bảo vệ tính mạng, sức khỏe của người thực hiện hành vi tố giác họ có quyền yêu cầu giữ bí mật việc tố giác, bảo vệ tính mạng, sức khỏe cũng như danh dự. nhân phẩm, tài sản các quyền và lợi ích hợp pháp khác khi bị đe dọa. Người mẹ có thể yêu cầu phía cơ quan điều tra, Tòa án nhân dân tạo điều kiện tìm chỗ an toàn để tạm thời ở tránh trường hợp bị đe dọa, hoặc nhờ các cơ quan có thẩm quyền can thiệp để bảo vệ tính mạng, sức khỏe của chính mình. Pháp luật có các quy định, cơ chế để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người thực hiện tố giác, trình báo hành vi vi phạm pháp luật.