Câu hỏi: Xin chào luật sư. Xin được tư vấn về vấn đề đền bù đất thuộc khu giải tỏa   Ba mẹ tôi có 1 miếng đất liền kề với căn nhà . Năm 2004 miếng đất phía sau nhà này nằm trong khu quy hoạch giải phóng mặt bằng để mở thông mới quốc lộ 80(quốc lộ 80 cũ nằm phía trước căn nhà). Ba mẹ tôi đã nhận được tiền đền bù và giao đất(trong đó đã phá hết vườn cây ăn trái và di dời 4 ngôi mộ).

Tuy nhiên,đến năm 2007 dự án bị thay đổi,không mở mới đoạn quốc lộ 80 nữa mà mở rộng đường quốc lộ 80 cũ phía trước căn nhà,ba mẹ tôi lại được đền bù cho phần đất bị quy hoạch để mở rộng đường QL80 phí trước nhà.  Cho đến nay, sau hơn 10 năm,miếng đất phía sau nhà vẫn chưa bị thu hồi . Xin hỏi luật sư,trong trường hợp này ba mẹ tôi có phải sẽ bị trả lại số tiền đã được đền bù cho miếng đất sau nhà hay không,và nếu như không có khả năng trả lại thì phía chính quyền có quyền thu hồi miếng đất đó để bán cho hộ dân khác được hay không?

Trả lời: Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn quản lý theo quy định của Luật này.

Theo thông tin bạn cung cấp thì năm 2004, mảnh đất phía sau nhà của bố mẹ bạn nằm trong quy hoạch đã được nhà nước bồi thường và giải phóng mặt bằng, tuy nhiên, sau đó dự án có sự thay đổi, phần diện tích đó không được cơ quan có thẩm quyền sử dụng để thực hiện. Căn cứ theo khoản 2 Điều 29 Luật đất đai 2003 quy định:
“Trường hợp quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được công bố có diện tích đất phải thu hồi mà Nhà nước chưa thực hiện việc thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng thì người sử dụng đất được tiếp tục sử dụng theo mục đích đã xác định trước khi công bố quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; nếu người sử dụng đất không còn nhu cầu sử dụng thì Nhà nước thu hồi đất và bồi thường hoặc hỗ trợ theo quy định của pháp luật.”

Ngoài ra , tại khoản 3 Điều luật trên có quy định đối với những trường hợp phần diện tích nằm trong kế hoạch thu hồi đất để mở rộng đường nhưng mà sau ba năm không được thực hiện theo kế hoạch thì cơ quan nhà nước có thẩm quyền xét duyệt kế hoạch sử dụng đất phải điều chỉnh hoặc huỷ bỏ và công bố.

Do đó, nếu phần diện tích nằm trong quy hoạch, đã được đền bù nhưng cơ quan nhà nước không đưa vào sử dụng với lý do dự án đã thay đổi thì bố mẹ bạn không có trách nhiệm phải hoàn trả số tiền bồi thường. Phần diện tích đã được bồi thường sau 3 năm không được tiến hành thì cơ quan có thẩm quyền phải điều chỉnh hoặc hủy bỏ và công bố kế hoạch sử dụng đất đã phê duyệt và thuộc sự quản lý của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Bên cạnh đó tại Điều 59 Luật Đất đai 2013 quy định về thẩm quyền giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất:

“1. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất trong các trường hợp sau đây:

a) Giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với tổ chức;

b) Giao đất đối với cơ sở tôn giáo;

c) Giao đất đối với người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài theo quy định tại khoản 3 Điều 55 của Luật này;

d) Cho thuê đất đối với người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài theo quy định tại điểm đ và điểm e khoản 1 Điều 56 của Luật này;

đ) Cho thuê đất đối với tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao.

2. Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất trong các trường hợp sau đây:

a) Giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân. Trường hợp cho hộ gia đình, cá nhân thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp để sử dụng vào mục đích thương mại, dịch vụ với diện tích từ 0,5 héc ta trở lên thì phải có văn bản chấp thuận của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trước khi quyết định;

b) Giao đất đối với cộng đồng dân cư.

3. Ủy ban nhân dân cấp xã cho thuê đất thuộc quỹ đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích của xã, phường, thị trấn.”

Theo đó, trong trường hợp nhà nước không sử dụng phần diện tích thu hồi để thực hiện sự án thì tùy theo kế hoạch sử dụng đất thì có quyền giao đất, cho thuê đất cho những hộ gia đình khác.