Câu hỏi: Cháu tôi do mâu thuẫn cá nhân đã bị 2 thanh niên đánh khoảng 3 giờ chiều ngày 30 tháng 9 năm 2015. Trong lúc cháu tôi đang say rượu không có khả năng phản kháng trước sự chứng kiến của nhiều người nhưng không ai dám can ngăn.sau đó cháu tôi bị công an xã mời lên làm việc, còn 2 thanh niên cùng xã đánh cháu tôi thì không ai hỏi gì.

Cháu tôi về vô cùng ấm ức đến khoảng 19 cùng ngày giờ tối bị 2 người bạn xúi giục phần vì nóng giân nên 3 người rũ nhau mua dao (trước 19 giờ tối tên đánh cháu tôi có gọi điện kêu cháu tôi ra gặp) cháu tôi đã đâm thanh niên hồi chiều đánh cháu tôi, tỉ lệ thương tật theo giám định 48 %. Tòa tuyên án 5 năm tù bồi thường 40 triệu đồng như vậy có đúng không. Khi xử án bên bị hại có thuê 2 luật sư nhưng cháu tôi thì không vì gia đình nghèo. Xin luật sư tư vấn giúp, người đang bị tam giam có quyền kháng cáo không, kháng cáo như thế nào. Trong quá trình xét xử tòa án không mời gia đình. Người đánh cháu tôi đã từng có tiền án tiền sự, trước đó gia đình tôi có làm đơn thưa nhưng không thấy tòa đá động gì đến vấn đề này (cháu tôi có đi nằm viện) chỉ nghe nói là thương tích không đáng kể và người đánh cháu tôi không bị triệu tập để xét hỏi gì cả như vậy có đúng hay không. Xin luật sư tư vấn giúp tôi, gia đình tôi chân thành cảm ơn.

Trả lời: 1. Tòa tuyên án 5 năm tù bồi thường 40 triệu đồng như vậy có đúng không?

Người bị kích động về tinh thần là người không còn nhận thức đầy đủ về hành vi của mình như lúc bình thường, nhưng chưa mất hẳn khả năng nhận thức. Lúc đó họ mất khả năng tự chủ và không thấy hết được tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi của mình; trạng thái này chỉ xảy ra trong chốc lát, sau đó tinh thần của họ trở lại bình thường như trước; trạng thái tinh thần bị kích động ở những mức độ khác nhau. Nếu bị kích động mạnh do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của người bị hại đối với người phạm tội hoặc đối với người thân thích của người phạm tội thì thuộc trường hợp phạm tội “giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh” quy định tại Điều 96 Bộ luật hình sự năm 1999 sửa đổi bổ sung năm 2009 (BLHS 1999) hoặc “cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh” quy định tại Điều 105 BLHS 1999. Nếu bị kích động chưa mạnh do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của người bị hại đối với người phạm tội hoặc đối với người thân thích của người phạm tội hoặc bị kích động mạnh nhưng do người khác (không phải là của người bị hại) thì được coi là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 46 BLHS 1999.

Như vậy, trong trường hợp của cháu anh thì chỉ được coi là bị kích động chưa mạnh do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của người bị hại (đã có hành vi đánh cháu anh) và được coi là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 46 BLHS 1999.

Tại Điều 104 BLHS 1999 quy định Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác:

"2. Phạm tội gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ thương tật từ 31% đến 60% hoặc từ 11% đến 30%, nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này, thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm".

Hành vi phạm tội của cháu anh cấu thành tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác theo khoản 2 Điều 104 BLHS 1999 (do tỷ lệ thương tật của nạn nhân là 48%) với mức hình phạt là từ hai năm đến bảy năm. Do đó, mức hình phạt đối với cháu anh là năm năm tù theo bản án của tòa án là đúng quy định của pháp luật.

Theo khoản 1 Điều 604 Bộ luật dân sự năm 2005 (BLDS 2005) quy định Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại:

“1. Người nào do lỗi cố ý hoặc lỗi vô ý xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của cá nhân, xâm phạm danh dự, uy tín, tài sản của pháp nhân hoặc chủ thể khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường”

Do cháu anh cố ý xâm phạm sức khỏe của nạn nhân gây thiệt hai với tỷ lệ thương tật là 48% thì phải bồi thường. Số tiền 40 triệu đồng mà tòa án yêu cầu cháu anh phải bồi thường là đúng quy định pháp luật và dựa trên quy định tại Nghị quyết 03/2006/NQ-HĐTP ngày 08 tháng 07 năm 2006 hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật dân sự 2005 về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.

2. Xin luật sư tư vấn giúp, người đang bị tam giam có quyền kháng cáo không, kháng cáo như thế nào.

Theo Điều 20 Bộ luật tố tụng hình sự 2003 sửa đổi bổ sung năm 2011 (BLTTHS 2003) có quy định: "
Bản án, quyết định sơ thẩm của Toà án có thể bị kháng cáo, kháng nghị theo quy định của Bộ luật này
". Như vậy, có thể hiểu quyền kháng cáo xuất hiện khi đã có bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa án. Người đang bị tạm giam theo quyết định của Tòa án thì chỉ có quyền kháng cáo đối với quyết định đó mà thôi.

3.
Trong quá trình xét xử tòa án không mời gia đình. Người đánh cháu tôi đã từng có tiền án tiền sự, trước đó gia đình tôi có làm đơn thưa nhưng không thấy tòa đá động gì đến vấn đề này (cháu tôi có đi nằm viện) chỉ nghe nói là thương tích không đáng kể và người đánh cháu tôi không bị triệu tập để xét hỏi gì cả như vậy có đúng hay không.

Theo Điều 183 BLTTHS 2003 quy định triệu tập những ngươi cần xét hỏi đến phiên tòa: "
Căn cứ vào quyết định đưa vụ án ra xét xử, Thẩm phán triệu tập những người cần xét hỏi đến phiên tòa
". Như vậy, trong trường hợp thì gia đình của cháu anh và người đã đánh cháu anh không cần phải đến phiên tòa để xét hỏi nên tòa án không triệu tập. Tuy nhiên, gia đình anh có quyền tham gia phiên tòa trừ trường hợp tòa án xét xử kín (Điều 18 BLTTHS 2003).