Câu hỏi: Luật sư tư vấn về vấn đề chưa đăng ký kết hôn nên vẫn nằm trong hộ khẩu của bố mẹ. Nay ông ngoại gây khó khăn trong quá trình đăng ký khai sinh cho cháu nên muốn làm thủ tục tách hộ khẩu. Xin tư vấn về thủ tục tách hộ khẩu, đăng ký khai sinh cho con mang họ mẹ và nhập hộ khẩu cho con. Nội dung tư vấn như sau:

Em năm nay 26t, em đã có chồng và đuợc 3 bé. Hộ khẩu e nằm bên ông ngoại. Nay em vẫn chưa có đăng ký kết hôn (vì những lí do riêng) Bé lớn em có làm đc khai sanh cho bé nhưng chủ hộ (ông ngoại) ko cho bé nhập hộ khẩu. Nên bé không vào trường lớp đi học đc.  Còn về phần cha bé thì giấy tờ nằm ở dưới quê đã bị thất lạc, người nhà đã đi đi về về mãi không trích lục đc. Nên cha bé hiện là KT3 hơn 10 năm nay nhưng vẫn ko thể vào hộ khẩu. Cũng không thể làm CMND. E có nghe qua luật là con phải theo mẹ. Nhưng mỗi lần mượn hộ khẩu bên ông ngoại thì lần nào cũng bị từ chối với đủ lí do. Mới đây em sanh bé thứ 2 (năm 2016) và bị bể kế hoạch thêm bé thứ 3 (năm 2017). Nhưng vẫn chưa làm đc khai sanh vì người nhà không cho mượn hộ khẩu. Tình trạng như em thì em có thể xin tách hộ (Phụ) ra rồi em cho 3 đứa con em vào được không? Tất cả các con đều theo họ của em. Em cần phải có những giấy tờ gì? Và mẫu đơn xin tách hộ em viết như thế nào mới là hợp pháp nhất ạ?Em cám ơn Phòng Luật Minh Gia đã tư vấn.

Trả lời: Điều 27 Luật cư trú 2006 sửa đổi, bổ sung năm 2013 có quy định về điều kiện và thủ tục tách hộ khẩu như sau:

“Điều 27. Tách sổ hộ khẩu

1. Trường hợp có cùng một chỗ ở hợp pháp được tách sổ hộ khẩu bao gồm:

a) Người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ và có nhu cầu tách sổ hộ khẩu;

b) Người đã nhập vào sổ hộ khẩu quy định tại khoản 3 Điều 25 và khoản 2 Điều 26 của Luật này mà được chủ hộ đồng ý cho tách sổ hộ khẩu bằng văn bản.

2. Khi tách sổ hộ khẩu, người đến làm thủ tục phải xuất trình sổ hộ khẩu; phiếu báo thay đổi hộ khẩu, nhân khẩu; ý kiến đồng ý bằng văn bản của chủ hộ nếu thuộc trường hợp quy định tại điểm b khoản 1 Điều này.

3. Trong thời hạn bảy ngày làm việc, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền phải trả kết quả giải quyết việc tách sổ hộ khẩu; trường hợp không giải quyết việc tách sổ hộ khẩu thì phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.”

Theo quy định tại Khoản 3 Điều 5 Nghị định 31/2014/NĐ-CP thì chỗ ở hợp pháp được xác định:

“Chỗ ở hợp pháp bao gồm:

a) Nhà ở;

b) Tàu, thuyền, phương tiện khác nhằm mục đích để ở và phục vụ sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân;

c) Nhà khác không thuộc Điểm a, Điểm b Khoản này nhưng được sử dụng nhằm mục đích để ở và phục vụ sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân.”

Đối tượng được quy định tại khoản 3 Điều 25 và khoản 2 Điều 26 bao gồm: người ở chung một chỗ ở hợp pháp và không có quan hệ gia đình là ông, bà, cha, mẹ, vợ, chồng, con và anh, chị, em ruột, cháu ruột. Theo đó, chị là con ruột của bố mẹ chị, nên chị không cần có sự đồng ý của chủ hộ thì vẫn có thể tách khẩu.

Như vậy, chị muốn tách sổ hộ khẩu thì chị cần chuẩn bị những giấy tờ sau :

- Phiếu báo thay đổi hộ khẩu, nhân khẩu.

- Sổ hộ khẩu bản chính;

- Ngoài ra chị cần chuẩn bị những giấy tờ để chứng minh chỗ ở hợp pháp theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 6 Nghị định 31/2014/NĐ-CP như: Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở hoặc giấy tờ về quyền sở hữu nhà ở do cơ quan có thẩm quyền cấp qua các thời kỳ; Giấy tờ về quyền sử dụng đất ở theo quy định của pháp luật về đất đai (đã có nhà ở trên đất đó); Giấy phép xây dựng theo quy định của pháp luật về xây dựng (đối với trường hợp phải cấp giấy phép); văn bản cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ nhà ở, nhà khác của cơ quan, tổ chức hoặc của cá nhân,…

Sau khi chuẩn bị hồ sơ, chị nộp hồ sơ tách sổ hộ khẩu đến:

- Cơ quan công an quận, huyện, đối với thành phố trực thuộc Trung Ương.

- Công an xã, phường, thị trấn thuộc huyện; Công an thị xã, thành phố thuộc tỉnh.

Trong thời hạn bảy ngày làm việc, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền phải trả kết quả cho chị; trường hợp không giải quyết việc tách sổ hộ khẩu thì phải trả lời chị bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Sau khi được cấp sổ hộ khẩu, chị nên nhanh chóng làm giấy khai sinh cho bé thứ hai và bé thứ ba để có thể nhập hộ khẩu cho 3 con của chị vào sổ hộ khẩu. Về mong muốn được khai sinh cho con mang họ mẹ của chị, chúng tôi giải đáp như sau:

Điều 15 Nghị định 123/2015/NĐ-CP quy định:

“Điều 15. Đăng ký khai sinh cho trẻ chưa xác định được cha, mẹ

1. Ủy ban nhân dân cấp xã nơi trẻ đang cư trú có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho trẻ chưa xác định được cha, mẹ.

2. Trường hợp chưa xác định được cha thì khi đăng ký khai sinh họ, dân tộc, quê quán, quốc tịch của con được xác định theo họ, dân tộc, quê quán, quốc tịch của mẹ; phần ghi về cha trong Sổ hộ tịch và Giấy khai sinh của trẻ để trống.”

Như vậy, nếu chồng chị không làm tục xác định con thì đứa trẻ thuộc trường hợp chưa xác định được cha, khi đó ba đứa con của chị sẽ mang họ chị. Nếu chồng chị yêu cầu Tòa án xác định ba đứa trẻ là con thì giấy khai sinh phải ghi đầy đủ tên cha mẹ và con sẽ theo họ cha.

Về thủ tục nhập hộ khẩu cho con, chị có thể tham khảo tại bài viết: Thủ tục đăng ký nhập hộ khẩu cho con. Chị chưa đăng ký kết hôn nên chị có thể dùng giấy tờ chứng minh quan hệ mẹ con thay cho giấy đăng ký kết hôn khi nộp hồ sơ đăng ký nhập hộ khẩu.