Câu hỏi: Chào luật sư công ty Luật Minh Gia, Luật sư ơi giúp gỡ rối giùm tôi vụ việc liên quan đến tai nạn giao thông và vấn đề bồi thường thiệt hại liên quan như sau. Câu chuyện là thế này, mấy bữa trước vợ chồng anh trai tôi đi ăn cưới xa, đi xe máy và có chở thêm một cháu nhỏ 2 tuổi. Đến một đoạn đường có chướng ngại vật, cụ thể là bên trái đường có một chiếc xe tải đang dừng đỗ. Còn bên phải đường là một đống vật liệu xây dựng. Anh chị ấy đã giảm tốc độ còn khoảng 10km/h để đi qua chỗ ấy. Khi vừa bắt đầu đến chỗ đống vật liệu xây dựng kia thì từ đâu có một bà khoảng chừng 60t chạy xe 110cc ngược chiều, chạy nhanh và lao thẳng vào xe của anh chị ấy. Bà này không có giấy phép lái xe, không có giấy tờ pháp lý gì và không đội mũ bảo hiểm. Kết quả là: Xe của anh chị tôi thì bị vỡ hết vỏ trước và yếm xe. Còn cả ba người không bị sao. Anh chị phanh đứng im tại chỗ mà. Bà kia thì bị ngã, ngất đi. Đưa đi viện huyện thì huyện đưa lên thành phố. Phải mỗ não để hút máu bầm trong não. Rồi vẫn chưa tỉnh, phải đưa vào Tp HCM để điều trị tiếp. Khi tai nạn xảy ra, có rất nhiều người nhìn thấy và làm chứng. Và khi CSGT đến hiện trường kiểm tra thì chứng minh lỗi thuộc về bà kia, bên anh em không có lỗi. Hiện trạng thương tích của bà kia rất nguy kịch. Nguyên nhân trấn thương phần đầu là chủ yếu. Ngoài ra không bị sao cả. Vậy tôi nhờ các chuyên gia tư vấn giúp xem như vậy thì anh chị của tôi có bị liên lụy gì không? Và mình phải làm gì. Cảm ơn Luật sư.

Trả lời: Thứ nhất, về trách nhiệm hình sự:

Theo quy định tại Điều 260 Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2015) thì:
“Người nào tham gia giao thông đường bộ mà vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ gây thiệt hại cho người khác thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:…”

Theo thông tin bạn cung cấp thì sau khi xảy ra va chạm giao thông, cảnh sát giao thông đã xác nhận lỗi gây ra tai nạn thuộc về phía bên kia. Do vậy, trường hợp này không đặt ra trách nhiệm hình sự đối với anh chị của bạn.

Thứ hai, về trách nhiệm bồi thường thiệt hại:

Tại Điều 584 Bộ luật dân sự 2015 có quy định về căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại như sau:

“1. Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác.

2. Người gây thiệt hại không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp thiệt hại phát sinh là do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.

3. Trường hợp tài sản gây thiệt hại thì chủ sở hữu, người chiếm hữu tài sản phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại, trừ trường hợp thiệt hại phát sinh theo quy định tại khoản 2 Điều này.”

Ngoài ra, tại Điều 585 Bộ luật dân sự 2015 có quy định về nguyên tắc bồi thường thiệt hại như sau:

“1. Thiệt hại thực tế phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời. Các bên có thể thỏa thuận về mức bồi thường, hình thức bồi thường bằng tiền, bằng hiện vật hoặc thực
hiện một công việc, phương thức bồi thường một lần hoặc nhiều lần, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

...

4. Khi bên bị thiệt hại có lỗi trong việc gây thiệt hại thì không được bồi thường phần thiệt hại do lỗi của mình gây ra.”

Như vậy, về nguyên tắc, trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh khi đủ 4 yếu tố:

Có thiệt hại xảy ra;
Có hành vi trái pháp luật;
Có mối quan hệ giữa hành vi trái pháp luật và thiệt hại xảy ra;
Có lỗi (cố ý hoặc vô ý) của người gây thiệt hại.

Theo thông tin anh cung cấp, người bị thiệt hại có vi phạm các quy định của pháp luật khi tham gia giao thông như không có giấy phép lái xe theo quy định, không đội mũ bảo hiểm, điều khiển xe với tốc độ nhanh. Trên thực tế, cơ quan công an cũng xác định lỗi thuộc về bên người bị thiệt hại. Do đó, căn cứ theo quy định nêu trên nếu người nhà anh không có lỗi trong vụ tai nạn thì không có nghĩa vụ phải bồi thường thiệt hại.