Câu hỏi: Trường hợp gia đình tôi đã ký giấy bãi nại và cam kết không kiện tụng về sau thì liệu những người phạm tội có thể bị chịu trách nhiệm hình sự nữa hay không? Với tư cách là thân nhân có người bị hại tôi thấy bản án không phù hợp thì có thể kháng án hay không? Cụ thể như sau:

Nội dung đề nghị tư vấn:

Dì tôi trên đường đi làm về, qua ngã ba bị 2 người say rựu đi xe máy, chạy tốc độ cao tông vào, Dì bị té dập não và bác sĩ ở Chợ Rẫy báo là chết não ngay lúc đó, không sống được quá 1 tuần. Hai người tông vào Dì lúc vào bệnh viện nồng nặc mùi rựu, người nhà và nhân chứng đưa đi bệnh viện ai cũng công nhận. Hiện tại cả 2 đã khỏe và có tự thể ăn uống sinh hoạt bình thường.Trong thời gian nằm viện, người nhà của bên gây tai nạn không 1 lần đến bệnh viện hỏi han, chỉ sau khi nhà tôi chủ động liên hệ thì mới có người đến thăm vào 1 tuần sau đó. Vào ngày thứ năm dì tôi nằm viện, do cơ thể đã có dấu hiệu cứng dần từ chân lên, bác sĩ bảo là Dì sắp đi rồi, nên nhà tôi dùng mọi cách để cho Dì xuất viện, được tắt thở tại nhà, và không phải vào nhà xác để tránh bị khám nghiệm tử thi. Và cuối cùng sau khi ký vào giấy bãi nại và cam kết không kiện tụng gì về sau, nhà tôi có được quyết định của phía Công An, Dì tôi đã được xuất viện và tắt thở ngay khi về đến nhà. Nhà bên gây tai nạn thì bồi thường nhà tôi 30 triệu theo yêu cầu của phía Công An. Biên bản hiện trường thì kết luận nguyên nhân tai nạn là: Do có 2 thanh niên khác đi xe exciter tốc độ cao quệt vào xe của bên gây tai nạn, nên họ mất lái và đâm vào dì tôi (và 2 thanh niên này đã chạy mất.)

Vậy tôi xin hỏi Luật sư, trường hợp này, gia đình tôi đã ký giấy bãi nại và cam kết không kiện tụng về sau, thì bên gây tai nạn kia có bị đi tù không hay chỉ cần bồi thường 30 triệu là vô tội. Nếu tôi thấy bản án không phù hợp thì có tư cách pháp nhân để kháng án hay không.

Trả lời: Thứ nhất, đơn bãi nại được hiểu là rút yêu cầu khởi kiện. Tuy nhiên, theo quy định cuả pháp luật hình sự thì không phải mọi trường hợp có đơn bãi nại của người bị hại thì đều không phải chịu trách nhiệm hình sự mà chỉ có một số tội danh quy định tại điều 155 Bộ Luật Tố tụng Hình sự năm 2015:

“
1. Chỉ được khởi tố vụ án hình sự về tội phạm quy định tại khoản 1 các điều 134, 135, 136, 138, 139, 141, 143, 155, 156 và 226 của Bộ luật hình sự khi có yêu cầu của bị hại hoặc người đại diện của bị hại là người dưới 18 tuổi, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất hoặc đã chết.

2. Trường hợp người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu thì vụ án phải được đình chỉ, trừ trường hợp có căn cứ xác định người đã yêu cầu rút yêu cầu khởi tố trái với ý muốn của họ do bị ép buộc, cưỡng bức thì tuy người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án vẫn tiếp tục tiến hành tố tụng đối với vụ án.

3. Bị hại hoặc người đại diện của bị hại đã rút yêu cầu khởi tố thì không có quyền yêu cầu lại, trừ trường hợp rút yêu cầu do bị ép buộc, cưỡng bức.”

Do vậy, trong trường hợp này dù bên thân nhân người bị hại đã ký đơn bãi nại nhưng người có hành vi vi phạm pháp luật vẫn có thể phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi của mình vì nếu bên gây thiệt hại vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ và gây thiệt hại về tài sản thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ theo quy định tại Điều 260 Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 và tội này không thuộc trường hợp chỉ khởi tố theo yêu cầu của người bị hại.

Thứ hai, những người có quyền kháng cáo vụ án hình sự

Điều 331 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 quy định về người có quyền kháng cáo:

“1. Bị cáo, bị hại, người đại diện của họ có quyền kháng cáo bản án hoặc quyết định sơ thẩm.

2. Người bào chữa có quyền kháng cáo để bảo vệ lợi ích của người dưới 18 tuổi, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất mà mình bào chữa.

3. Nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người đại diện của họ có quyền kháng cáo phần bản án hoặc quyết định có liên quan đến việc bồi thường thiệt hại.

4. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án, người đại diện của họ có quyền kháng cáo phần bản án hoặc quyết định có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của họ.

5. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự là người dưới 18 tuổi hoặc người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất có quyền kháng cáo phần bản án hoặc quyết định có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của người mà mình bảo vệ.

6. Người được Tòa án tuyên không có tội có quyền kháng cáo về các căn cứ mà bản án sơ thẩm đã xác định là họ không có tội.”

Nếu có căn cứ cho rằng bản án của Tòa án tuyên không phù hợp thì người bị hại hoặc đại diện của người bị hại có thể kháng cáo quyết định của Tòa án. Nếu bạn là người đại diện của người bị hại thì có thể nộp đơn kháng cáo tới Tòa án đã xét xử sơ thẩm để được giải quyết.