Câu hỏi: Căn nhà này có bán được không và khi chia như thế nào? Người con của anh tôi sống ở đó có quyền hạn gì không?  Không sống ở VN vậy khi làm giấy tờ đến phân chia tai sản tôi có thể uỷ quyền cho văn phòng luật sư được không?

Chào luật tôi xin phép được hỏi luật sư vấn đề có liên quan đến chia tài sản nhà theo di chúc. Bố tôi có một miếng đất và quyền sử dụng đất diện tích 100 mét vuông ( sổ đỏ mang tên Bố tôi), trên miếng đất này xây một căn nhà diện tích 70 mét vuông x 4 tầng còn lại 30 mét vuông là căn nhà cấp bốn cũ. Nhà tôi có bốn anh em: ba trai một gái. Bố tôi có làm di chúc, trên di chúc có ghi rõ khi Bố tôi mất cho ba người con trai căn nhà 4 tầng diện tích 70 mét vuông phần còn lại (30 m2). Bố tôi định bán đi lấy tiên dưỡng già nhưng nay chưa bán và bố tôi đã mất (di chúc được làm tại UBND phường). Hiện nay cả ba người con trai sống bên nước ngoài (vẫn quốc tịch VN). Chị gái đi lấy chồng sống tai VN. Căn nhà hiện giờ có một người con trai của anh tôi đang sống. Tôi và chị gái muốn bán căn nhà nhưng người anh có con sống tại nhà không đồng ý. Tôi muốn hỏi luật sư là căn nhà này có bán được không và khi chia như thế nào? Người con của anh tôi sống ở đó có quyền hạn gì không? Hiện tại sổ đỏ (vẫn mang tên Bố tôi) nằm trong ngân hàng phải có sự đồng ý của ba anh em mới rút ra được. Vì tôi không sống ở VN vậy khi làm giấy tờ đến phân chia tai sản tôi có thể uỷ quyền cho văn phòng luật sư được không? Xin chân thành cảm ơn!

Trả lời: Theo thông tin bạn cung cấp thì bố bạn đã di chúc định đoạt tài sản sẽ được để lại cho 3 người con trai. Do đó, việc bán căn nhà phải có sự đồng ý của các đồng thừa kế. Người con của anh trai bạn sống ở trong đó và người chị gái không có quyền định đoạt vì không phải người được nhận thừa kế. Nếu bạn muốn bán để chia thì phải có sự đồng ý của hai anh còn lại. Tuy nhiên, bạn vẫn có quyền yêu cầu phân chia di sản:

“
Điều 659. Phân chia di sản theo di chúc

1. Việc phân chia di sản được thực hiện theo ý chí của người để lại di chúc; nếu di chúc không xác định rõ phần của từng người thừa kế thì di sản được chia đều cho những người được chỉ định trong di chúc, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Trường hợp di chúc xác định phân chia di sản theo hiện vật thì người thừa kế được nhận hiện vật kèm theo hoa lợi, lợi tức thu được từ hiện vật đó hoặc phải chịu phần giá trị của hiện vật bị giảm sút tính đến thời điểm phân chia di sản; nếu hiện vật bị tiêu hủy do lỗi của người khác thì người thừa kế có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại.”

Do đó, căn nhà sẽ được chia đều cho anh em bạn nếu trong di chúc không xác định cụ thể tỷ lệ hưởng của từng người
.
Những người thừa kế có thể thỏa thuận về người nhận căn nhà, và người đó phải có nghĩa vụ thanh toán phần giá trị tương ứng cho hai người còn lại. Nếu không thỏa thuận được thì căn nhà được bán để chia.

Bên cạnh đó,
trường hợp không thể về Việt Nam thì bạn có thể ủy quyền cho người khác nhân danh, thay mặt bạn để tiến hành thủ tục khai nhận di sản thừa kế. Người nhận ủy quyền có thể là bất kỳ người nào đủ điều kiện theo quy định tại Điều 138 Bộ luật Dân sự:

“Điều 138. Đại diện theo ủy quyền

1. Cá nhân, pháp nhân có thể ủy quyền cho cá nhân, pháp nhân khác xác lập, thực hiện giao dịch dân sự.

3. Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi có thể là người đại diện theo ủy quyền, trừ trường hợp pháp luật quy định giao dịch dân sự phải do người từ đủ mười tám tuổi trở lên xác lập, thực hiện.”

Vì bạn đang ở nước ngoài nên bạn có thể đến cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam ở tại nước đó để yêu cầu công chứng văn bản ủy quyền này theo quy định tại khoản 1 Điều 78 Luật Công chứng 2014:

“Điều 78. Việc công chứng của cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài

1. Cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan đại diện lãnh sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài được công chứng di chúc, văn bản từ chối nhận di sản, văn bản ủy quyền và các hợp đồng, giao dịch khác theo quy định của Luật này và pháp luật về lãnh sự, ngoại giao, trừ hợp đồng mua bán, chuyển đổi, chuyển nhượng, tặng cho, cho thuê, thế chấp, góp vốn bằng bất động sản tại Việt Nam.”