Câu hỏi: Luật sư tư vấn về điều kiện hưởng bảo hiểm xã hội một lần và cách tính bảo hiểm xã hội một lần. Người lao động đã đóng bảo hiểm đủ 20 năm có thể được hưởng bảo hiểm xã hội một lần không và mức hưởng là bao nhiêu?

Nội dung tư vấn
:  Chào luật sư! xin luật sư tư vấn cho tôi cách nhận BHXH 1 lần như thế nào và được bao nhiêu tiền khi rút BH 1 lần. Tôi năm nay 50 tuổi làm việc tại công ty môi trường từ năm 1993 nhưng đến năm 1997 công ty mới đóng BH. Từ năm 1997 tổng tiền lương đóng BH XH là 247.680 lương chính hệ số 1,72 và theo đó mức đóng BHXH cứ tăng lên cho đến tháng 12 năm 2017 thì tiền lương đóng quỹ hưu trí, tử tuất (đồng) là 6.496.000 hệ số 4,4. Qua 1 năm cổ phần lương của tôi hiện nay chỉ được 4.500.000. Do vậy giờ tôi muốn về 1 lần và rút tiền đóng BHXH có được không? Và số tiền được hưởng là bao nhiêu?  Mong luật sư tư vấn giúp cho. Tôi xin chân thành cám ơn.

Trả lời: Đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc được quy định tại Điều 2 Luật bảo hiểm xã hội 2014:

“1. Người lao động là công dân Việt Nam thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bao gồm:

a) Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 03 tháng đến dưới 12 tháng, kể cả hợp đồng lao động được ký kết giữa người sử dụng lao động với người đại diện theo pháp luật của người dưới 15 tuổi theo quy định của pháp luật về lao động;

b) Người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng đến dưới 03 tháng;

c) Cán bộ, công chức, viên chức;

d) Công nhân quốc phòng, công nhân công an, người làm công tác khác trong tổ chức cơ yếu;

đ) Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật công an nhân dân; người làm công tác cơ yếu hưởng lương như đối với quân nhân;

e) Hạ sĩ quan, chiến sĩ quân đội nhân dân; hạ sĩ quan, chiến sĩ công an nhân dân phục vụ có thời hạn; học viên quân đội, công an, cơ yếu đang theo học được hưởng sinh hoạt phí;

g) Người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quy định tại Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng;

h) Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã có hưởng tiền lương;

i) Người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn.”

Trường hợp của bạn thuộc đối tượng đóng bao hiểm xã hội bắt buộc theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2013. Như vậy thì theo quy định của Luật bảo hiểm xã hội, bạn có thể được hưởng bảo hiểm xã hội một lần nếu đáp ứng được yêu cầu tại khoản 1 Điều 60 Luật này:

"1. Người lao động quy định tại khoản 1 Điều 2 của Luật này mà có yêu cầu thì được hưởng bảo hiểm xã hội một lần nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Đủ tuổi hưởng lương hưu theo quy định tại các khoản 1, 2 và 4 Điều 54 của Luật này mà chưa đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội hoặc theo quy định tại khoản 3 Điều 54 của Luật này mà chưa đủ 15 năm đóng bảo hiểm xã hội và không tiếp tục tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện;

b) Ra nước ngoài để định cư;

c) Người đang bị mắc một trong những bệnh nguy hiểm đến tính mạng như ung thư, bại liệt, xơ gan cổ chướng, phong, lao nặng, nhiễm HIV đã chuyển sang giai đoạn AIDS và những bệnh khác theo quy định của Bộ Y tế;

d) Trường hợp người lao động quy định tại điểm đ và điểm e khoản 1 Điều 2 của Luật này khi phục viên, xuất ngũ, thôi việc mà không đủ điều kiện để hưởng lương hưu”

Bạn đã làm việc ở công ty môi tường từ năm 1993 nhưng đến năm 1997, công ty mới đóng bảo hiểm xã hội. Từ năm 1997 đến nay, công ty bạn đã đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội cho bạn nên bạn sẽ không thuộc trường hợp được hưởng bảo hiểm xã hội một lần theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 60 Luật Bảo hiểm xã hội 2014. Nhưng bạn vẫn có thể được hưởng bảo hiểm xã hội một lần nếu bạn thuộc một trong các trường hợp còn lại, tức là nếu là bạn ra nước ngoài định cư hoặc đang bị mắc một trong những bệnh nguy hiểm đến tính mạng như ung thư, bại liệt, xơ gan cổ chướng, phong, lao nặng, nhiễm HIV đã chuyển sang giai đoạn AIDS và những bệnh khác theo quy định của Bộ Y tế thì sẽ được hưởng bảo hiểm xã hội một lần.

Trường hợp bạn đủ điều kiện để được hưởng bảo hiểm xã hội một lần thì mức hưởng được tính theo số năm đã đóng bảo hiểm, cụ thể có hai mốc tính được quy định tại khoản 2 Điều 60 Luật Bảo hiểm xã hội:

“2. Mức hưởng bảo hiểm xã hội một lần được tính theo số năm đã đóng bảo hiểm xã hội, cứ mỗi năm được tính như sau:

a) 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội cho những năm đóng trước năm 2014;

b) 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội cho những năm đóng từ năm 2014 trở đi;

Công ty bạn đã đóng tiền Bảo hiểm xã hội trong hơn 20 năm từ 1997 đến nay, nên bao gồm cả 2 mốc tính theo quy định tại khoản 2 Điều 60, và vì thông tin bạn cung cấp chưa đầy đủ về thời gian đóng bảo hiểm cũng như mức đóng bảo hiểm xã hội qua từng năm nên mức hưởng bảo hiểm xã hội một lần của bạn sẽ được tính theo công thức sau:

Mức hưởng = (1,5 x Mbqtl x thời gian tham gia BHXH trước năm 2014) + (2 x Mbqtl x thời gian tham gia BHXH từ năm 2014)

Trong đó: Mbqtl: Mức lương bình quân tiền lương tháng, thời gian tham gia BHXH được tính bằng năm.

Theo quy định tại khoản 2 Điều 62 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014, người lao động có toàn bộ thời gian đóng Bảo hiểm xã hội theo chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định thì tính bình quân tiền lương tháng đóng Bảo hiểm xã hội của toàn bộ thời gian.

Mbqtl = Ʃ(số tháng đóng bảo hiểm xã hội x Mức đóng bảo hiểm xã hội x Mức điều chỉnh hàng năm) / (tổng số tháng đóng bảo hiểm xã hội)

Mức điều chỉnh hàng năm được quy định tại Thông tư 32/2017/TT-BLĐTBXH ngày 29/12/2017 quy định Mức điều chỉnh tiền lương và Thu nhập tháng đã đóng BHXH, theo đó, năm 1997 là 3.54, 1998 là 3.29, 1999 là 3.15, 2000 là 3.20, 2001 là 3.21, 2002 là 3.09, 2003 là 3.0, 2004 là 2.78, 2005 là 2.57, 2006 là 2.39, 2007 là 2.21, 2008 là 1.79, 2009 là 1.68, 2010 là 1.54, 2011 là 1.30, 2012 là 1.19, 2013 là 1.11, 2014 là 1.07, 2015 là 1.06, 2016 là 1.04, 2017 là 1.0, 2018 là 1.0.

Như vậy, vì công ty đã đóng đủ 20 năm bảo hiểm xã hội nên bạn sẽ không được hưởng bảo hiểm xã hội một lần theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 6 Luật Bảo hiểm xã hội 2014. Nhưng bạn sẽ được hưởng bảo hiểm một lần nếu thuộc trường hợp ra nước ngoài định cư hoặc mắc một trong số các bệnh hiểm nghèo theo quy định tại Điều 60. Bạn có thể tính mức hưởng bảo hiểm xã hội một lần của mình thông qua mức tiền lương bình quân tiền lương, số năm tham gia bảo hiểm xã hội trước năm 2014 và số năm tham gia bảo hiểm xã hội từ năm 2014 theo công thức trên.

Trân trọng

Phòng tư vấn pháp luật lao động - Công ty Luật Minh Gia