Câu hỏi: Luật sư cho hỏi về việc thừa kế của bố mẹ nhưng hai người không đăng ký kết hôn như sau: Bố mẹ tôi lấy nhau trong thời kỳ chiến tranh nên không có giấy đăng ký kết hôn, tuy nhiên, đã được hai cơ quan của 02 người đồng ý. Sau ngày miền nam giải phóng bố tôi ở lại đó và lấy vợ sinh con cho đến nay và không liên lạc và cung cấp gì cho mẹ con tôi.

Xin hỏi nếu sau này bố tôi mất đi thì chúng tôi có được hưởng tài sản của bố tôi hay không? Nếu tài sản đó không phải bố tôi đứng tên mà đứng tên người khác (nếu ông không để lại di chúc thì chia tài sản được chia theo quy định của pháp luật và chúng tôi có được hưởng di sản đó không, còn nếu để lại di chúc mà chúng tôi không có tên trong tài sản đó thì làm thế nào)? Cảm ơn.

Trả lời: Cám ơn bạn đã gửi câu hỏi về cho Công ty Luật Minh Gia, vấn đề bạn chúng tôi xin được tư vấn như sau:

Theo quy định pháp luật hôn nhân và gia đình 2014 thì chỉ công nhận những trường hợp sống chung như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn trước ngày 3/1/1987 nên dù không có giấy đăng kí kết hôn nhưng quan hệ vợ chồng của bố mẹ bạn vẫn được pháp luật công nhận. Do đó, nếu bố bạn mất thì quyền thừa kế của mẹ bạn và bạn được giải quyết theo nội dung di chúc bố bạn để lại hoặc theo pháp luật nếu không có di chúc.

Trường hợp của bạn, có 2 khả năng xảy ra:

1. Không có di chúc để lại.

Trong trường hợp, bố của bạn mất mà không để lại di chúc thì di sản được chia theo pháp luật. Khi đó, Di sản sẽ được chia theo nguyên tắc quy định tại Điều 651 – Bộ luật Dân sự 2015:

Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Nếu theo quy định trên thì những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất bao gồm mẹ và các con của bố sẽ có quyền thừa hưởng phần di sản mà bố bạn để lại, phần di sản được thừa hưởng của mỗi người là ngang nhau

2. Có di chúc.

Trong trường hợp bố bạn mất, có để lại di chúc nhưng trong di chúc lại không đề cập đến việc chia di sản cho bạn thì bạn vẫn có quyền hưởng một phần di sản nếu thuộc vào một trong những trường hợp được quy định tại Khoản 1 Điều 644 về các trường hợp người thừa kế không phụ thuộc vào di chúc:

Điều 644. Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc

1. Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:

a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;

b) Con thành niên mà không có khả năng lao động.

2. Quy định tại khoản 1 Điều này không áp dụng đối với người từ chối nhận di sản theo quy định tại Điều 620 hoặc họ là những người không có quyền hưởng di sản theo quy định tại khoản 1 Điều 621 của Bộ luật này.

Như vậy, nếu bạn là người chưa thành niên (dưới 18 tuổi) hoặc là người đã thành niên nhưng không có khả năng lao động thì vẫn được hưởng di sản của bố bạn để lại.