Câu hỏi: Luật sư tư vấn về vấn đề hành vi cấu thành tội mua bán người và thời hạn điều tra ban đầu của cơ quan điều tra trong vụ án hình sự.

Kính chào quý công ty. Tôi có 1 vấn đề nhờ sự tư vấn của công ty. Sự việc: Cách đây 3 tháng vợ tôi có giới thiệu 1 phụ nữ (đã từng làm massage) sang Malaysia để làm công việc massage theo nguyện vọng của người đó. Vì trước đó vợ tôi có làm việc phục vụ 1 thời gian bên đó nên giới thiệu. Sau khi xuất cảnh qua đó thì lại không chấp nhận công việc tại địa điểm đó nên tự ý chuyển đổi sang nơi làm việc khác, dù vẫn biết nếu chuyển đổi sẽ phải mất 1 khoản phí. Người đó liên lạc về VN nhờ bạn tố cáo vợ tôi tội mua bán người, tôi và vợ tôi bị triệu tập để lấy lời khai trong 1 tháng đầu. Phía Công An cũng đã thu giữ điện thoại và giấy tờ của tôi. Điều tra viên có nói với vợ tôi trong lúc lấy lời khai là do người đó tức giận vợ tôi nên mới tố cáo. Tới nay đã 3 tháng nhưng vẫn không thấy bên phía CA liên hệ lại chúng tôi. Tôi có gọi cho bên cơ quan điều tra nhưng chỉ nhận được lịch hẹn không rõ ngày giờ. Tôi muốn giải quyết như thế nào để xong sự việc này? Mong nhận hồi âm của quý công ty. Tôi xin chân thành cảm ơn.

Trả lời: Điều 150 Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi 2017) quy định về tội mua bán người như sau:

“1. Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, lừa gạt hoặc thủ đoạn khác thực hiện một trong các hành vi sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm:

a) Chuyển giao hoặc tiếp nhận người để giao, nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác;

b) Chuyển giao hoặc tiếp nhận người để bóc lột tình dục, cưỡng bức lao động, lấy bộ phận cơ thể của nạn nhân hoặc vì mục đích vô nhân đạo khác;

c) Tuyển mộ, vận chuyển, chứa chấp người khác để thực hiện hành vi quy định tại điểm a hoặc điểm b khoản này.

…”

Mua bán người là hành vi cố ý mua, bán, trao đổi con người để lấy tiền, hàng hóa hoặc các lợi ích khác nhằm mục đích kiếm lời. Theo thông tin bạn cung cấp thì vợ bạn chỉ giới thiệu người đó sang nước ngoài để làm việc và người đó hoàn toàn tự nguyện thì nhận thấy không có dấu hiệu cấu thành tội mua bán người.

Điều 147 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 quy định về thời hạn, thủ tục giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố như sau:

“1. Trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày nhận được tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải kiểm tra, xác minh và ra một trong các quyết định:

a) Quyết định khởi tố vụ án hình sự;

b) Quyết định không khởi tố vụ án hình sự;

c) Quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố.

2. Trường hợp vụ việc bị tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố có nhiều tình tiết phức tạp hoặc phải kiểm tra, xác minh tại nhiều địa điểm thì thời hạn giải quyết tố giác, tin báo, kiến nghị khởi tố có thể kéo dài nhưng không quá 02 tháng. Trường hợp chưa thể kết thúc việc kiểm tra, xác minh trong thời hạn quy định tại khoản này thì Viện trưởng Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền có thể gia hạn một lần nhưng không quá 02 tháng.

Chậm nhất là 05 ngày trước khi hết thời hạn kiểm tra, xác minh quy định tại khoản này, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải có văn bản đề nghị Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền gia hạn thời hạn kiểm tra, xác minh.

...”

Như vậy, sau khi nhận được tin tố giác, trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày nhận được tin báo tố giác công an có thẩm quyền điều tra phải tiến hành xác minh tin báo và quyết định việc khởi tố hoặc không khởi tố vụ án hình sự, trường hợp phức tạp thì thời hạn cũng không quá hai tháng. Hết thời hạn này, kết quả xác minh phải được gửi cho Viện Kiểm Sát cùng cấp và báo tin cho người tố giác biết. Sau khi xác định có dấu hiệu tội phạm thì cơ quan điều tra phải ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, trường hợp của bạn đã quá thời hạn điều tra ban đầu theo quy định đã nêu trên, nếu công an không liên hệ với bạn thì bạn có thể đã không bị khởi tố về tội này. Bạn nên đến công an điều tra để trực tiếp hỏi về vấn đề này.

Trân trọng !

CV tư vấn: Nông Diệp - Luật Minh Gia