Câu hỏi: Gia đình tôi có 5 thành viên, có sở hữu mảnh đất, sổ đỏ được cấp mang tên hộ gia đinh tôi, khi đó tôi 14 tuổi, em gái tôi 11 tuổi, em trai tôi 9 tuổi. Đến năm 2014, tôi 30 tuổi, em gái tôi 27 tuổi, em trai tôi 25 tuổi, Bố Mẹ tôi có vay nợ tiền và bị khởi kiện ra toà,

thi hành án đã tiến hành kê biên, cưỡng chế mảnh đất trên để trả cho khoản nợ, thi hành án không cung cấp thông tin và không đề cập đến quyền sở hữu của 3 chị em chúng tôi. Trong trường hợp trên, 3 chị em chúng tôi có quyền gì không, có được chia quyền sở hữu và sử dụng mảnh đất không ? vì 3 chị em chúng tôi không vay nợ gì. Thi hành án cương chế như vậy là đúng hay sai? Chúng tôi có nên kiện thi hành án để đòi quyền lợi không?

Trả lời: “
1. Tài sản của các thành viên gia đình cùng sống chung gồm tài sản do các thành viên đóng góp, cùng nhau tạo lập nên và những tài sản khác được xác lập quyền sở hữu theo quy định của Bộ luật này và luật khác có liên quan.
2. Việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung của các thành viên gia đình được thực hiện theo phương thức thỏa thuận. Trường hợp định đoạt tài sản là bất động sản, động sản có đăng ký, tài sản là nguồn thu nhập chủ yếu của gia đình phải có sự thỏa thuận của tất cả các thành viên gia đình là người thành niên có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, trừ trường hợp luật có quy định khác.
Trường hợp không có thỏa thuận thì áp dụng quy định về sở hữu chung theo phần được quy định tại Bộ luật này và luật khác có liên quan, trừ trường hợp quy định tại Điều 213 của Bộ luật này.”
Như trên đã nêu, việc xác định những người có quyền đối với quyền sử dụng đất cấp cho hộ gia đình được căn cứ vào sổ hộ khẩu. Những người có tên trong sổ hộ khẩu tại thời điểm thửa đất được cấp giấy chứng nhận đều có quyền sử dụng đối với diện tích đất đó. Đây là sở hữu chung hợp nhất của bố mẹ bạn và chị em bạn.
Căn cứ quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015 thì tài sản của hộ gia đình là tài sản chung của các thành viên trong gia đình. Do vậy, quyền sử dụng đất được cấp là hộ gia đình, thì hộ gia đình có 05 thành viên thì cơ quan thi hành án chỉ được xử lý phần tài sản của ba mẹ bạn trong khối tài sản chung đó để thi hành án.
Cơ quan thi hành án dân sự phải xác định phần tài sản chung trong khối tài sản chung của hộ gia đình căn cứ Điều 74 Luật Thi hành án dân sự. Theo đó, trước khi cưỡng chế đối với tài sản thuộc sở hữu chung của người phải thi hành án với người khác, kể cả quyền sử dụng đất, Chấp hành viên phải thông báo cho chủ sở hữu chung biết việc cưỡng chế.
Chủ sở hữu chung có quyền khởi kiện yêu cầu Toà án xác định phần sở hữu của họ đối với tài sản chung. Trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày nhận được thông báo, nếu chủ sở hữu chung không khởi kiện thì người được thi hành án hoặc Chấp hành viên có quyền yêu cầu Toà án xác định phần sở hữu của người phải thi hành án trong khối tài sản chung để bảo đảm thi hành án.
Tài sản kê biên thuộc sở hữu chung đã xác định được phần sở hữu của các chủ sở hữu chung được xử lý như sau:
- Đối với tài sản chung có thể chia được thì Chấp hành viên áp dụng biện pháp cưỡng chế phần tài sản tương ứng với phần sở hữu của người phải thi hành án;
- Đối với tài sản chung không thể chia được hoặc nếu việc phân chia làm giảm đáng kể giá trị của tài sản thì Chấp hành viên có thể áp dụng biện pháp cưỡng chế đối với toàn bộ tài sản và thanh toán lại cho chủ sở hữu chung còn lại giá trị phần tài sản thuộc quyền sở hữu của họ.
Khi bán tài sản chung, chủ sở hữu chung được quyền ưu tiên mua tài sản.
Đối với trường hợp trên của bạn khi mảnh đát nhà bạn được cấp sổ đỏ theo hộ gia đình bạn và các em bạn chưa đủ 15 tuổi nên người đại diện đương nhiên của các bạn là bố mẹ bạn nên việc cơ quan thi hành án cưỡng chế như trên là đúng theo quy định của pháp luật.
Trân trọng.