Câu hỏi: Trước và trong khi tham gia vào quan hệ lao động thì người lao động có thể tự mình chi trả cho chi phí đào tạo ngành nghề hoặc người sử dụng lao động có thể chi phí đào tạo cho người lao động. Luật sư sẽ tư vấn rõ hơn về vấn đề này

1. Luật sư tư vấn về lao động.

Thông thường người sử dụng lao động chi trả chi phí đào tạo cho người lao động để sau khi kết thúc quá trình lao động thì người lao động sẽ làm việc cho chính người sử dụng lao động đó. Tuy nhiên, để tránh trường hợp người sử dụng lao động lạm dụng hợp đồng lao động để ép buộc người lao động làm việc thì luật cũng quy định rõ các khoản tiền phát sinh trong quá trình đào tạo và có đầy đủ các hóa đơn chứng từ hợp pháp thì chi phí đó mới được coi là chi phí đào tạo.

Song cũng để bảo đảm quyền lợi cho người sử dụng lao động thì pháp luật cũng đặt ra trường hợp phải bồi thường chi phí đào tạo. Nếu bạn đang gặp khó khăn về vấn đề này, đừng ngần ngại hãy liên lạc với chúng tôi qua hotlline
1900.6169
để được hỗ trợ và giải đáp những thắc mắc các vấn đề pháp lý.

Để giúp bạn hiểu rõ hơn về vấn đề này, Luật Minh Gia xin gửi đến bạn tình huống dưới đây để bạn có thể tham khảo và đưa ra hướng giải quyết phù hợp.

2. Việc hoàn trả chi phí đào tạo khi chấm dứt hợp đồng lao động.

Nội dung tư vấn cụ thể như sau:​
Tôi là Bác sĩ làm việc tại 1 Trường ĐHY. Được nhà trường cho đi học Thạc sĩ năm 2013-2015 kết thúc khoá học. Khi đi học có ký cam kết phải làm việc tại trường gấp đôi thời gian đi học. Vậy là tôi phải làm việc 48 tháng ở trường đủ thời gian cam kết. Trong thời gian đi học 2 năm Nhà trường có hỗ trợ tiền học phí đào tạo cho tôi khoảng hơn 20 triệu đồng.Vẫn hưởng nguyên tiền lương và tiền tết cũng như các khoản phụ cấp khác( tôi vẫn đảm bảo thời gian làm việc và hoàn thành tốt nhiệm vụ công việc của mình).Nay vì điều kiện GĐ tôi xin chấm dứt hợp đồng lao động từ 01/5/2018 ( theo thời gian cam kết đến hêt tháng 9/2019, tôi còn thiếu 16 tháng làm việc).Xin luật sư tư vấn giúp tôi phải đền bù các khoản nào? Theo Nghị định, Thông tư? Quy định nào?Trân trọng cảm ơn.

Trả lời: Trường hợp giữa bạn và phía đơn vị bệnh viện phát sinh quan hệ lao động thông qua hợp đồng lao động thì sẽ áp dụng các quy định về hoàn trả chi phí đào tạo sau khi chấm dứt hợp đồng lao động sẽ áp dụng theo quy định của Bộ luật lao động năm 2012 để giải quyết.

Trường hợp 1:
bạn đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật.
Theo quy định của pháp luật lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng là quyền của người lao động nhưng phải đảm bảo tuân thủ quy định tại điều 37 Bộ luật lao động, theo đó:

Điều 37. Quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người lao động

“1. Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn trong những trường hợp sau đây:

a) Không được bố trí theo đúng công việc, địa điểm làm việc hoặc không được bảo đảm điều kiện làm việc đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động;

b) Không được trả lương đầy đủ hoặc trả lương không đúng thời hạn đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động;

c) Bị ngược đãi, quấy rối tình dục, cưỡng bức lao động;

d) Bản thân hoặc gia đình có hoàn cảnh khó khăn không thể tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động;

đ) Được bầu làm nhiệm vụ chuyên trách ở cơ quan dân cử hoặc được bổ nhiệm giữ chức vụ trong bộ máy nhà nước;

e) Lao động nữ mang thai phải nghỉ việc theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền;

g) Người lao động bị ốm đau, tai nạn đã điều trị 90 ngày liên tục đối với người làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn và một phần tư thời hạn hợp đồng đối với người làm việc theo hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng mà khả năng lao động chưa được hồi phục…”

2. Khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động theo quy định tại khoản 1 Điều này, người lao động phải báo cho người sử dụng lao động biết trước:

a) Ít nhất 3 ngày làm việc đối với các trường hợp quy định tại các điểm a, b, c và g khoản 1 Điều này;

b) Ít nhất 30 ngày nếu là hợp đồng lao động xác định thời hạn; ít nhất 03 ngày làm việc nếu là hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng đối với các trường hợp quy định tại điểm d và điểm đ khoản 1 Điều này;

c) Đối với trường hợp quy định tại điểm e khoản 1 Điều này thời hạn báo trước cho người sử dụng lao động được thực hiện theo thời hạn quy định tại Điều 156 của Bộ luật này.

3. Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, nhưng phải báo cho người sử dụng lao động biết trước ít nhất 45 ngày, trừ trường hợp quy định tại Điều 156 của Bộ luật này.

Như vậy, nếu bạn chấm dứt HĐLĐ không đáp ứng điều kiện trên thì sẽ thuộc trường hợp đơn phương chấm dứt HĐLĐ trái pháp luật. Theo đó, nghĩa vụ bồi thường của bạn được quy định tại điều 43 Bộ luật lao động năm 2012, cụ thể

Điều 43. Nghĩa vụ của người lao động khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật
“1. Không được trợ cấp thôi việc và phải bồi thường cho người sử dụng lao động nửa tháng tiền lương theo hợp đồng lao động.

2. Nếu vi phạm quy định về thời hạn báo trước thì phải bồi thường cho người sử dụng lao động một khoản tiền tương ứng với tiền lương của người lao động trong những ngày không báo trước.

3. Phải hoàn trả chi phí đào tạo cho người sử dụng lao động theo quy định tại Điều 62 của Bộ luật này.”

Như vậy, nếu bạn đơn phương chấm dứt hợp đồng trái luật thì bạn sẽ phải bồi thường chi phí đào tạo theo cam kết đã thỏa thuận và quy định tại Điều 62 Bộ luật lao động năm 2012
“…3. Chi phí đào tạo bao gồm các khoản chi có chứng từ hợp lệ về chi phí trả cho người dạy, tài liệu học tập, trường, lớp, máy, thiết bị, vật liệu thực hành, các chi phí khác hỗ trợ cho người học và tiền lương, tiền đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho người học trong thời gian đi học. Trường hợp người lao động được gửi đi đào tạo ở nước ngoài thì chi phí đào tạo còn bao gồm chi phí đi lại, chi phí sinh hoạt trong thời gian ở nước ngoài.”
Trường hợp 2:
bạn đơn phương chấm dứt hợp đồng đúng quy định pháp luật.
Tức là bạn đảm bảo các điều kiện tại quy định trên thì việc chấm dứt hợp đồng là đúng luật. Pháp luật hiện hành không có quy định về việc chấm dứt hợp đồng lao động đúng luật thì phải bồi thường. Tuy nhiên,  các bên đã thỏa thuận về các trường hợp bồi thường chi phí đào tạo "nếu trong cam kết giữa bạn và công ty thỏa thuận trong mọi trường hợp chấm dứt HĐLĐ đều phải bồi thường chi phí đào tạo"  thì bạn vẫn sẽ phải bồi thường chi phí đào tạo theo thảo thuận mà bạn đã cam kết.

Nếu trong cam kết không thỏa thuận về việc đơn phương chấm dứt HĐLĐ cũng phải bồi thường thì phía công ty hoàn toàn không có cơ sở để yêu cầu bạn bồi thường chi phí đào tạo khi chấm dứt hợp đồng.