Câu hỏi: Con 22 tuổi, mẹ con 60 tuổi không biết chữ, bị tàn tật do chiến tranh và từng sống cùng ông bà ngoại đã mất. Theo như lời mẹ con kể thì trước đây ông ngoại con cho nhà bà Nuôi(bà hiện đã mất) chỉ 1 móng làm nhà và 1 sân nhà, nhà tầm 25m vuông. Đến năm 2004 thì ông ngoại mất và đất đai đã được chứng nhận sang tên của mẹ con.

Năm 2006 thì đến định kỳ nhà nước yêu cầu làm sổ đỏ mới và mẹ con đã làm tất cả giấy tờ để được cấp đất. Vậy mà đến lúc trả sổ đỏ, mọi người đều có còn mẹ con thì chỉ được cấp sổ đỏ ruộng và sổ cũ mang tên ông còn sổ đỏ đất vườn thì không cấp với lý do tranh chấp đất đai. Sau đó nhiều năm, đến bây giờ là đã 10 năm năm nào mẹ con cũng lên hỏi thì được câu trả lời do tranh chấp và tranh chấp có khi còn không tiếp và tiếp với thái độ khinh thường, nạt nộ.

Còn phần đất ông ngoại cho bà nuôi, sau khi bà mất thì được con bà bán cho người họ hàng là ông M. Khi sử dụng đất thì ông ngang nhiên sử dụng luôn phần đất của mẹ con thêm tầm 30m vuông nữa và lên xã báo xã kêu tranh chấp nhưng không giải quyết. Còn chặt cây nhà con trong phần đất đó với sự có mặt của ông L chủ tịch xã, gần đây ông còn kêu xe múc đất cho người thuê làm, con hỏi thì ông kêu xã cấp sổ đỏ nên có quyền làm..Thế là con lên xã gặp chủ tịch, chủ tịch kêu gặp địa chính(N) ông ta đưa cho con 1 tờ giấy nhượng quyền sử dụng đất giữa mẹ con và ông M do uỷ ban xã viết mà lại không đúng với thực tế mà tờ đó chỉ có ông M giữ thôi, trong đó còn có sự làm chứng của 5 6 người gì đó ở xã và cả chữ ký của mẹ con vào tháng 2 năm 2016 ( mẹ con lúc đó bị đau không ổn định về tinh thần lại không biết chữ và xã nói là ký vào rồi cấp sổ đỏ cho, yêu cầu mẹ con photo giấy tờ và giao sổ đỏ củ đó) nên mẹ con đã ký..Nhưng sau đó mẹ con lên xã lấy lại sổ đỏ ngay nên xã không làm được.

Vậy cho con hỏi luật sư chữ ký đó liệu có hiệu lực không? Và khi con hỏi vì sao 10 năm không giải quyết thì ông địa chính không trả lời, ông kêu do mẹ con không làm giấy tờ nên xã không giải quyết, kêu con về photo giấy tờ kèm sổ đỏ củ thì ông giải quyết cho.. Mà trước đây rõ ràng mẹ con đã làm đúng giấy tờ mà xã không giải quyết. Con về huyện huyên kêu con viết đơn lên chủ tịch xã..mà bây giờ con không biết nên viết thế nào nữa, vì viết đơn yêu cầu giao sổ đỏ thì chắc chắn xã sẽ yêu cầu con đem sổ đỏ cũ lên mà sổ đỏ cũ đó là cơ sở để chúng làm giấy tờ chuyển nhượng đất và sổ đỏ cho mẹ con với số liệu sai trái vì đã có chữ ký của mẹ con.. còn viết đơn giải quyết tranh chấp thì dưới sự làm việc của chúng em chúng sẽ giải quyết thoả đáng. Vậy con nên làm gì thưa luật sư?

Trả lời: Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đề nghị tư vấn tới công ty Luật Minh Gia, với trường hợp của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

Theo thông tin cung cấp thời điểm năm 2016 mẹ bạn có ký tên vào giấy tờ chuyển nhượng quyền sử dụng đất với ông M do Uỷ ban nhân dân xã viết và có người làm chứng (người làm việc tại Uỷ ban xã), nhưng thời điểm đó mẹ bạn ốm không ổn định về tinh thần và cũng không biết chữ. Do đó, trong trường hợp này để xác định giấy tờ chuyển nhượng có giá trị pháp lý và chữ ký của mẹ bạn có được công nhận hay không thì phải căn cứ hợp đồng. Trong trường hợp  chứng minh được việc ký kết này là do bị lừa dối (Ủy ban yêu cầu ký tên để cấp giấy chứng nhận cho nhưng thực tế ký tên để thực hiện thủ tục chuyển nhượng sang tên cho ông M) và việc mẹ bạn ký tên trong trạng thái không làm chủ được hành vi của mình thì giao dịch chuyển nhượng đó không có giá trị pháp lý.  Cụ thể, Điều 132 Bộ luật dân sự năm 2005.

''Giao dịch dân sự vô hiệu do bị lừa dối, đe dọa

Khi một bên tham gia giao dịch dân sự do bị lừa dối hoặc bị đe dọa thì có quyền yêu cầu Toà án tuyên bố giao dịch dân sự đó là vô hiệu.

Lừa dối trong giao dịch là hành vi cố ý của một bên hoặc của người thứ ba nhằm làm cho bên kia hiểu sai lệch về chủ thể, tính chất của đối tượng hoặc nội dung của giao dịch dân sự nên đã xác lập giao dịch đó. Đe dọa trong giao dịch là hành vi cố ý của một bên hoặc người thứ ba làm cho bên kia buộc phải thực hiện giao dịch nhằm tránh thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ, danh dự, uy tín, nhân phẩm, tài sản của mình hoặc của cha, mẹ, vợ, chồng, con của mình.

Như vậy, để giải quyết việc cấp mới lại giấy chứng nhận thì trước tiên gia đình bạn sẽ làm đơn khởi kiện ra Tòa tuyên giao dịch chuyển nhượng của mẹ bạn và ông M vô hiệu (có căn cứ, cơ sở chứng minh trên), theo đó khi Tòa án tuyên vô hiệu thì đất vẫn sẽ thuộc quyền sở hữu của mẹ bạn. Do đó, mẹ bạn chỉ cần làm hồ sơ để xin làm lại, cấp mới giấy chứng nhận quyền sử dụng đất gửi Phòng đăng ký đất đai của huyện. Trong trường hợp không được giải quyết thì có quyền làm đơn khiếu nại gửi trực tiếp chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện để giải quyết. Hồ sơ xin cấp mới gồm:

+ Đơn đề nghị xin làm lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;

+ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền trên đất;

+ Chứng minh thư, sổ hộ khẩu photo chứng thực.

Đối với việc ông M tự ý chặt cây trong phần đất và kêu xe múc đất cho người thuê làm dẫn tới thiệt hại cho gia đình bạn thì có quyền làm đơn khiếu nại gửi Uỷ ban nhân dân để yêu cầu được bồi thường.