Câu hỏi: Chào văn phòng cho tôi hỏi về đổi thửa đất như sau: Năm 2003, A đã thỏa thuận với UBND xã việc hoán đổi một thửa đất của mình với một mảnh đất công. Việc thỏa thuận này được lập bằng văn bản có chữ ký, đóng dấu. Năm 2009, A tiến hành làm sổ đỏ nhưng phòng Tài nguyên môi trường đã không chấp nhận cấp sổ đỏ với mảnh đất đã hoán đổi trước đó. Hỏi làm cách nào A có thể nhận lại mảnh đất đó, và trao tặng hai mảnh đất đó cho hai cậu con trai? như sau:

Tình huống:
Xin hỏi luật sư, tôi có thửa đất tiếp giáp với mặt đường nhựa cũ từ thời Pháp để lại, chiều dài tiếp giáp hơn 35m, năm 2000 sau khi nhà nước mở con đường mới đi qua đã để lại một số diện tích đất đường nhựa và đất đồi do san ủi mặt bằng mà có, UBND thị trấn đã trưng dụng số đất này vô tình che chắn hết đất của tôi không còn đường đi lại nữa nên năm 2003 tôi đã thoả thuận với UBND trao đổi thửa đất, tôi đổi hơn 130m2 đất lấy 76m2 đất đường cũ và đất đồi (sâu 13m x rộng 6m) để được lợi về diện tích mặt đường, ngược lại UBND thị trấn được lợi về chiều sâu để XD nhà dân quân và nhà VH khu, UBND thị trấn đã làm biên bản đổi đất gồm những thành phần như phó chủ tịch thị trấn, cb địa chính, cb tư pháp, hội trưởng nông dân... và tôi đã cùng ký tên đóng dấu nghiêm chỉnh. Năm 2009 tôi đã đăng ký làm sổ đỏ, nhưng phòng TNMT huyện đã không làm theo đất hiện trạng mà vẫn làm theo sơ đồ cũ, năm 2010 tôi lại gửi đơn đến phòng đăng ký Q S D Đ điều chỉnh lại, nhưng cho đến nay họ cũng không làm cho tôi và cũng không trả lời chính thức là sao cả, cùng lúc đó tôi cũng làm hồ sơ tách thửa tặng cho hai con tôi nhưng họ cũng không làm cho, xin hỏi bây giờ tôi phải làm gì để họ làm sổ đỏ cho tôi với phần diện tích trao đổi đó và cấp sổ đỏ cho hai thửa đất mà tôi tặng cho hai con tôi ? Tôi xin chân thành cảm ơn!

Trả lời: Như thông tin bạn đã trình bày,
sự việc xảy ra vào năm 2003 nên sẽ áp dụng Luật Đất đai 2003 để giải quyết sự việc của bạn.

Theo đó, năm 2003 cũng như  đến nay pháp luật nước ta chưa có quy định về việc hoán đổi giữa đất công do nhà nước quản lý và đất thuộc quyền sử dụng của cá nhân mà chỉ có quy định về bồi thường và thu hồi đất.

Theo khoản 1 Điều 38 Luật đất đai 2003 thì Nhà nước có thẩm quyền thu hồi đất nếu:
“Nhà nước sử dụng đất vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế;”
. Việc xây dựng nhà văn hóa khu và nhà dân quân  là một trong đối tượng để nhà nước có thể thu hồi theo căn cứ pháp luật.

Thẩm quyền việc thu hồi đất này được quy định như sau:

Căn cứ Khoản 2 Điều 44 Luật đất đai 2003 quy định: “Uỷ ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh quyết định thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư, người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc đối tượng được mua nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam.”

Kèm theo việc thu hồi đất của bạn, thì nhà nước sẽ bồi thường cho bạn theo khoản 2 Điều 42 Luật Đất đai 2003 về bồi thường, tái định cư cho người có đất bị thu hồi:
“Người bị thu hồi loại đất nào thì được bồi thường bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm có quyết định thu hồi.”

Như vậy,
bạn có thể sẽ được nhận bồi thường bằng cách được giao một mảnh đất có cùng mục đích với mảnh đất bạn bị thu hồi.

Hơn nữa, thẩm quyền giao đất, thu hồi đất được quy định tại khoản 2 Điều 37 Luật đất đai 2003 quy định:
“Uỷ ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân; giao đất đối với cộng đồng dân cư.”

Như vậy với thông tin bạn cung cấp việc giao đất trên sẽ thuộc thẩm quyền của Ủy ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh quyết định giao đất chứ không thuộc thẩm quyền của Ủy ban nhân dân xã. Như vậy, họ có thể vi phạm quy định về: Thẩm quyền ra quyết định phê duyệt công trình xây dựng, thẩm quyền thu hồi đất, thẩm quyền thực hiện bồi thường giao đất và gây ra thiệt hại cho bạn và gia đình.

Bạn có thể làm đơn tố cáo hành vi vi phạm của chính quyền xã đến ủy ban nhân dân huyện để được giải quyết, sau đó mới làm thủ tục tặng đất cho hai người con trai của bạn.