Câu hỏi: Luật sư tư vấn về trường hợp phân chia di sản thừa kế khi bố chết không để lại di chúc. Nội dung tư vấn như sau:

Bố tôi cùng với người em trai được một người bạn thân tặng cho một ngôi nhà. Ngôi nhà đó đã làm sổ đỏ đứng tên 2 ông ( bố tôi và người em trai của ông), không có tên 2 bà vợ của 2 ông ( Hai ông được tặng nhà và đất khi đã có vợ, con, cháu). Bố tôi và người em trai đã có thỏa thuận ( bằng văn bản, có công chứng) chia đôi nhà và đất của ngôi nhà ấy.  Bố tôi có một vợ và 2 con trai. Bố tôi vừa mất, không để lại di chúc gì về việc phân chia phần bố tôi được hưởng ( đất và nhà) của ngôi nhà mà bố tôi được tặng nói trên cho gia đình tôi.  Bây giờ, gia đình chúng tôi muốn chia phần mà bố tôi được hưởng ( nhà và đất) của ngôi nhà nói trên cho những người còn lại trong gia đình gồm: mẹ tôi, anh trai tôi (đã có vợ)  và tôi. Vậy theo pháp luật, mỗi người trong gia đình tôi sẽ được hưởng như thế nào?  Mong được luật sư giải đáp.  Xin trân trọng cám ơn!

Trả lời: Vì bố mất không để lại di chúc cho nên nguyên tắc sẽ phân chia di sản thừa kế theo pháp luật theo quy định tại điều 650 Bộ luật dân sự năm 2015

Điều 650. Những trường hợp thừa kế theo pháp luật

1. Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong trường hợp sau đây:

a) Không có di chúc;

b) Di chúc không hợp pháp;

c) Những người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế;

Theo đó phần di sản để phân chia thừa kế chính là phần tài sản riêng của bố và tài sản chung với người khác trong trường hợp này chính là ½ nhà và đất trên. Những người thừa kế ở đây bao gồm:

Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

…..

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

Như vậy người thừa kế của bố bạn bao gồm: ông, bà nội, mẹ bạn, anh trai bạn và bạn. Khi này mỗi người sẽ được hưởng một phần bằng nhau. ½ di sản chia đều cho tất cả những người thuộc hàng thừa kế. Ví dụ như hàng thừa kế hiện còn mẹ, anh trai và bạn thì khi này sẽ lấy ½ di sản chia cho 3 người. Nếu không có thỏa thuận gì khác tất cả những người thuộc hàng thừa kế sẽ là đồng sở hữu phần tài sản này

Còn trường giữa những người thừa kế thương lượng, thỏa thuận khác tức không thể phân chia cho những người thừa kế ở hàng thứ nhất thì những người này có thể thỏa thuận để một người đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Người được đứng tên này sẽ có nghĩa vụ hoàn trả cho những người thừa kế cùng hàng thừa kế còn lại phần giá trị (tiền hoặc tài sản khác) tương đương với giá trị phần diện tích đất đáng lẽ họ được hưởng thừa kế từ bố của bạn. Với trường hợp này, giữa những người thừa kế cần lập văn bản thỏa thuận về việc để một người duy nhất đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và nghĩa vụ hoàn trả số tiền tương ứng cho những người thừa kế còn lại. Ngoài ra gia đình cũng thỏa thuận với người đồng sở hữu ngôi nhà này là người em trai của bố về việc sang tên đồng sở hữu từ tên bố sang tên người thuộc hàng thừa kế được phân chia.

Để thực hiện phân chia di sản của bố để lại thì những người thuộc hàng thừa kế có thể họp bàn phân chia hoặc ra văn phòng công chứng để thực hiện thỏa thuận phân chia di sản thừa kế.