Câu hỏi: Chào Luật Sư. Vợ chồng tôi kết hôn từ 27/3/2016, chúng tôi có con gái 06 tháng tuổi. Tôi muốn hỏi vấn đề đơn phương li hôn (vì chồng tôi không chịu ký đơn )  thì làm thủ tục như thế nào?  Lí do là vợ chồng không còn tiếng nói chung, chồng tôi không có trách nhiệm với mẹ con tôi : 1. Từ lúc tôi bắt đầu mang thai đến nay con tôi đã tròn 06 tháng tuổi thì đã không chu cấp tiền cho tôi chi tiêu sinh hoạt. Tôi phải tự lo mọi thứ từ tiền lương tôi tích góp được và nhờ anh Chị Cha Mẹ ruột của tôi hổ trợ phần nào.( Cha mẹ chồng đã mất, anh chị chồng cũng không khá giả) 2. Bây giờ tôi phát hiện anh ta đang cặp kè ( đi khách sạn) với vài phụ nữ khác thông qua tin nhắn trên điện thoại anh ta. Vợ chồng tôi đăng ký kết hôn tại  quê tôi. Hiện tại Lương tôi 9 triệu, lương chồng tôi 10 triệu nhưng anh ta lúc nào cũng kêu" anh phải trả nợ" nên không chu cấp tiền sinh hoạt cho mẹ con tôi. Anh ta còn nợ vay tín dụng mà tôi không hề hay biết, đến khi ngân hàng gọi điện cho tôi đến kỳ trả lãi tôi mới biết ( con số nợ tôi không nắm rỏ, ngoài nợ vay tín dụng còn nợ nhiều bạn bè xung quanh) Việc chồng không có trách nhiệm và phản bội như vậy tôi không chấp nhận được nên phải li hôn. Chúng tôi không có tài sản chung. Tôi phải nộp hồ sơ ở đâu? Quyền nuôi con có thuộc về tôi hay không? Và tôi có nhận được trợ cấp nuôi con hay không?

Trả lời: Thứ nhất, thủ tục ly hôn đơn phương

Theo thông tin bạn cung cấp, bạn có mong muốn ly hôn nhưng chồng không đồng ý nên không thể thuận tình ly hôn. Tuy nhiên, bạn vẫn có quyền gửi đơn ra Tòa án để yêu cầu giải quyết ly hôn đơn phương theo quy định tại Điều 56 Luật hôn nhân và gia đình 2014. Trường hợp hòa giải tại Tòa án không thành thì Tòa án chỉ giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc có vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng. Cụ thể:

“
Điều 56. Ly hôn theo yêu cầu của một bên

1. Khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa án không thành thì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được.

2. Trong trường hợp vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn thì Tòa án giải quyết cho ly hôn.

3. Trong trường hợp có yêu cầu ly hôn theo quy định tại khoản 2 Điều 51 của Luật này thì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc chồng, vợ có hành vi bạo lực gia đình làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần của người kia.”

Theo nguyên tắc thẩm quyền giải quyết của Tòa án theo lãnh thổ được quy định tại Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 thì bạn cần nộp đơn đến Tòa án nhân dân quận ( huyện ) nơi chồng bạn đang cứ trú, làm việc để yêu cầu giải quyết

“
Điều 39. Thẩm quyền của Tòa án theo lãnh thổ

…b) Tòa án nơi người bị yêu cầu thông báo tìm kiếm vắng mặt tại nơi cư trú, bị yêu cầu tuyên bố mất tích hoặc là đã chết có nơi cư trú cuối cùng có thẩm quyền giải quyết yêu cầu thông báo tìm kiếm người vắng mặt tại nơi cư trú và quản lý tài sản của người đó, yêu cầu tuyên bố một người mất tích hoặc là đã chết;”

Hồ sơ khởi kiện ly hôn bao gồm:

- Đơn khởi kiện ly hôn;

- Giấy đăng ký kết hôn;

- Bản sao Giấy khai sinh của con;

- Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản ( nếu có tranh chấp);

- Giấy tờ tùy thân.

Thứ hai, quyền trực tiếp sau khi ly hôn và yêu cầu cấp dưỡng

Bố mẹ có quyền thỏa thuận về vấn đề người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn, trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án sẽ giao con cho một bên vợ hoặc chồng trực tiêp nuôi theo quy định tại Điều 81 Luật hôn nhân và gia đình 2014

"
Điều 81. Việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn

1. Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.

2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

3. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.

Đối với trường hợp của bạn, con bạn hiện nay 6 tháng tuổi (tức dưới 36 tháng tuổi ) nên nếu ly hôn thì con sẽ do bạn trực tiếp nuôi. Trường hợp khi có yêu cầu ly hôn, con bạn trên 36 tháng tuổi và bạn có căn cứ chứng minh về điều kiện của mình như : công việc, chỗ ở, thời gian chăm sóc con, môi trường sống và các yêu tố khác đủ để đáp ứng nhu cầu phát triển của con thì Tòa án có thể giao con cho bạn trực tiếp nuôi sau khi ly hôn.''

Trường hợp bạn là người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn thì chồng bạn có nghĩa vụ phải cấp dưỡng cho con theo quy định tại Điều 82 Luật hôn nhân và gia đình. Cụ thể:

“
Điều 82. Nghĩa vụ, quyền của cha, mẹ không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

1. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi.

2. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.

3. Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở.

Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom con của người đó
.”

Bạn và chồng có thể thỏa thuận về mức cấp dưỡng và hình thức cấp dưỡng. Trong trường hợp hai bên không thỏa thuận được thì có thể yêu cầu Tòa án giải quyết.