Câu hỏi: Tối hôm ấy có 2 thanh niên đi vào xóm cháu tìm người, đi qua nhà hàng xóm cạnh nhà cháu có đá con chó nhà hàng xóm mẹ cháu thấy vậy thì nhắc nhở, nhưng 2 anh ấy lại nói những lời tục tĩu với mẹ cháu và xảy ra cãi vã. Trong lúc cãi vã 2 thanh niên ấy liên tục chửi rủa  và đe dọa giết hết chó ở xóm cháu

Trả lời: Hành vi
“dùng kiếm tự chế gây thương tích cho 1 thanh niên”
của bạn không phải là hành vi vô ý gây thương tích.
Dấu hiệu pháp lý của tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là phải xuất phát từ lỗi vô ý( lỗi vô ý do quá tự tin hoặc vô ý do cẩu thả.)
Tuy nhiên, hành vi của bạn là hành vi có mục đích ( gây tổn thương cho thanh niên kia).Vậy nên hành vi của bạn sẽ được coi là hành vi phòng vệ chính đáng, vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc hành vi cố ý gây thương tích. Điều 22 Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 quy định về phòng vệ chính đáng như sau:

Điều 22. Phòng vệ chính đáng

1. Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.

Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.

2. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại.

Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này.

Khi xem xét một hành vi có được coi là phòng vệ chính đáng hay không cần hội tủ các yếu tố:

-
Thứ nhất
, về phía nạn nhân: là người đang có hành vi xâm phạm đến các lợi ích của Nhà nước, của tổ chức, của cá nhân người phòng vệ hoặc của người khác (người thứ ba). Hành vi xâm phạm này phải là hành vi có tính chất nguy hiểm đáng kể. Mức độ đáng kể ở đây là tuỳ thuộc vào tính chất quan trọng của quan hệ xã hội bị xâm phạm, tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi tấn công của nạn nhân (người có hành vi xâm phạm).
-
Thứ hai,
về phía người phòng vệ: Nếu thiệt hại do người có hành vi xâm phạm gây ra có thể là thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ, có thể là thiệt hại về tài sản, nhân phẩm, danh dự hoặc các lợi ích xã hội khác, thì thiệt hại do người có hành vi phòng vệ gây ra chỉ có thể là thiệt hại tính mạng hoặc sức khoẻ về cho người có hành vi xâm phạm.
-
Thứ ba
, hành vi chống trả là cần thiết. Cần thiết là sự thể hiện tính không thể không chống trả, không thể bỏ qua trước một hành vi xâm phạm đến các lợi của xã hội. Khi đã xác định hành vi chống trả là cần thiết thì thiệt hại gây ra cho người có hành vi xâm phạm dù có lớn hơn thiệt hại mà người có hành vi xâm phạm gây ra cho người phòng vệ vẫn được coi là phòng vệ chính đáng.
Ngoài ra, tại Khoản 2 Điều 22 Bộ luật hình sự 2015 có quy định về vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng:

"
đó là hành vi chống trả  rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại. Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự”.
Như vậy
, dù hành vi của bạn xảy ra với động cơ bảo vệ mẹ mình  nhưng nếu thiệt hại của nam thanh niên lớn hơn nhiều so với nguy cơ bị đe dọa của mẹ bạn thì hành vi của bạn có thể không được coi là phòng vệ chính đáng. Vì  bạn chỉ nói chung chung là nam thanh niên bị khâu 6 mũi ( chưa thể xác định được thiệt hại cụ thể mà bạn gây ra) nên chúng tôi chưa thể khẳng định được hành vi của bạn là "phòng vệ chính đáng" hay là "vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng".
Nếu hành vi của bạn là phòng vệ chính đáng thì sẽ không phải chịu trách nhiệm hình sự và không phải bồi thường.
Nếu hành vi của bạn là vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng thì sẽ chịu trách nhiệm hình sự theo Điều 106 Bộ luật hình sự quy định về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng như sau:
Điều 136. Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội

1. Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60% do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội, thì bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.

Ngoài ra,
trong trường hợp của bạn, trên thực tế hai nam thanh niên chỉ có hành vi " chửi bới", chưa có hành vi nào gây ra thiệt hại. Vậy nên, có thể hành vi của bạn sẽ bị coi là hành vi cố ý gây thương tích mà không thuộc trường hợp do phòng vệ theo quy định tại Điều 134 Bộ luật hình sự 2015:
"Điều 134. Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác

1. Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người;

b) Dùng a-xít nguy hiểm hoặc hóa chất nguy hiểm;

c) Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ;

d) Đối với ông, bà, cha, mẹ, thầy giáo, cô giáo của mình, người nuôi dưỡng, chữa bệnh cho mình;

đ) Có tổ chức;

e) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

...

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 06 năm:

a) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31 % đến 60%;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 11% đến 30%;

c) Phạm tội 02 lần trở lên;

d) Tái phạm nguy hiểm;

đ) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này.

Do bạn có sử dụng dao nên sẽ bị ghi nhận tình tiết sử dụng hung khí nguy hiểm để gấy án. Mức án phải chịu phụ thuộc vào thương tích của nạn nhân. Trách nhiệm bồi thường dân sự phụ thuộc vào thiệt hại thực tế xảy ra. Bên cạnh đó, Bộ luật tố tụng Hình sự 2015 có quy định về trường hợp khởi tố theo yêu cầu của người bị hại như sau:

Điều 155. Khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của bị hại

1. Chỉ được khởi tố vụ án hình sự về tội phạm quy định tại khoản 1 các điều 134, 135, 136, 138, 139, 141, 143, 155, 156 và 226 của Bộ luật hình sự khi có yêu cầu của bị hại hoặc người đại diện của bị hại là người dưới 18 tuổi, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất hoặc đã chết.

2. Trường hợp người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu thì vụ án phải được đình chỉ, trừ trường hợp có căn cứ xác định người đã yêu cầu rút yêu cầu khởi tố trái với ý muốn của họ do bị ép buộc, cưỡng bức thì tuy người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án vẫn tiếp tục tiến hành tố tụng đối với vụ án.

3. Bị hại hoặc người đại diện của bị hại đã rút yêu cầu khởi tố thì không có quyền yêu cầu lại, trừ trường hợp rút yêu cầu do bị ép buộc, cưỡng bức.

Theo đó, nếu bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 1, Điều 134 về tội cố ý gây thương tích, mà người nhà bị hại đồng ý rút yêu cầu khởi tố thì vụ án sẽ bị đình chỉ và bạn không phải chịu trách nhiệm hình sự.

Thứ hai
, về hành vi gây thương tích của bố bạn trong lúc say rượu và trách nhiệm?

Điều 13 Bộ luật hình sự 2015 quy định:

Điều 13. Phạm tội do dùng rượu, bia hoặc chất kích thích mạnh khác

Người phạm tội trong tình trạng mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình do dùng rượu, bia hoặc chất kích thích mạnh khác, thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự.
Tuy nhiên theo những gì bạn chia sẻ, vết thương của 2 thanh niên không có gì đáng kể, và bố bạn cũng không thuộc một trong các trường hợp được nêu tại Điều 134 Bộ luật hình sự 2015, nên bố của bạn có thể sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trân trọng
!
C. V: Phạm Thị Hồng Lan – Công ty Luật Minh Gia