Câu hỏi: Luật sư cho tôi hỏi: Tôi có thể làm đơn xin hoán đổi diện tích thửa đất trồng cây bên cạnh khoảng 200 mét vuông ở phía đông với diện tích đất phải bỏ ra để làm đường ở phía Nam để diện tích lô đất được giữ nguyên không? Nếu có thể thì thủ tục chuyển đổi phải tiến hành thế nào. Nội dung tư vấn như sau:

Tôi có một thửa đất đã được cấp bìa đỏ với tổng diện tích sử dụng là 1990 mét vuông, trong đó  1500 mét vuông đất ở và 490 mét vuông đất vườn. Phía bắc dài 57.51 m, phía Nam dài 71.5 m, Phía Tây dài 26.5 m đều giáp với hộ dân liền kề, còn phía đông dài 34.36 m liền kề với thửa đất trồng cây từ lâu của gia đình tôi với diện tích khoảng 200 mét vuông. Hiện Nay tôi muốn tách bìa cho các con tôi ở riêng. Vì thửa đất nhà tôi chỉ có lối ra duy nhất ở phía tây khoảng 4 mét là thuận tiện, nên tôi định mở một con đường rộng 4 mét dài 71.5 mét chạy dọc thửa đất từ phía tây tới phía đông và bám dọc ranh giới phía nam, để cắt đất cho các con theo hướng nam. Vì lý do diện tích đất phải bỏ ra làm đường quá lớn ( khoảng 286 mét vuông) Nên Luật sư cho tôi hỏi: Tôi có thể làm đơn xin hoán đổi diện tích thửa đất trồng cây bên cạnh khoảng 200 mét vuông ở phía đông với diện tích đất phải bỏ ra để làm đường ở phía Nam để diện tích lô đất được giữ nguyên không? Nếu có thể thì thủ tục chuyển đổi phải tiến hành thế nào.Kính mong quý luật sư tư vấn giúp đỡ. Xin cảm ơn Luật sư Minh gia !

Trả lời: Pháp luật đất đai hiện hành không có quy định về hoán đổi thửa đất vì thế trong trường hợp của anh, để đúng mục đích sử dụng đất và đúng quy định của pháp luật thì anh có thể xin chuyển mục đích sử dụng đất thửa đất trồng cây 200 mét vuông ở phía đông sang đất ở để diện tích này có thể được sử dụng làm đường đi.

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 57 Luật đất đai 2013, các trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất phải được phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền bao gồm:

“a) Chuyển đất trồng lúa sang đất trồng cây lâu năm, đất trồng rừng, đất nuôi trồng thủy sản, đất làm muối;

b) Chuyển đất trồng cây hàng năm khác sang đất nuôi trồng thủy sản nước mặn, đất làm muối, đất nuôi trồng thủy sản dưới hình thức ao, hồ, đầm

c) Chuyển đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất sang sử dụng vào mục đích khác trong nhóm đất nông nghiệp;

d) Chuyển đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp;

đ) Chuyển đất phi nông nghiệp được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất sang đất phi nông nghiệp được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc thuê đất;

e) Chuyển đất phi nông nghiệp không phải là đất ở sang đất ở;

g) Chuyển đất xây dựng công trình sự nghiệp, đất sử dụng vào mục đích công cộng có mục đích kinh doanh, đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp không phải là đất thương mại, dịch vụ sang đất thương mại, dịch vụ; chuyển đất thương mại, dịch vụ, đất xây dựng công trình sự nghiệp sang đất cơ sở sản xuất phi nông nghiệp.”

Như vậy, anh muốn chuyển mục đích sử dụng từ đất phi nông nghiệp không phải là đất ở sang đất ở thì phải xin phép cơ quan nhà nước có thẩm quyền và phải thực hiện các nghĩa vụ tài chính theo quy định của pháp luật.

Về hồ sơ xin chuyển mục đích sử dụng đất:

“ Điều 11. Đăng ký chuyển mục đích sử dụng đất

2. Người sử dụng đất có nhu cầu chuyển mục đích sử dụng đất nộp 01 bộ hồ sơ, gồm có:

a) Đơn đăng ký biến động đất đai, tài sản gắn liền với đất theo Mẫu số 09/ĐK ban hành kèm Thông tư số 24/2014/TT-BTNMT;

b) Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở (sau đây gọi chung là Giấy chứng nhận).”

Thu tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích sử dụng đất theo quy định tại khoản 2 Điều 5 Nghị định 45/2014/NĐ-CP như sau:

“c) Chuyển mục đích từ đất phi nông nghiệp không phải là đất ở sang đất ở thì thu tiền sử dụng đất như sau:

- Trường hợp đang sử dụng đất phi nông nghiệp đã được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất có thời hạn sử dụng ổn định, lâu dài trước ngày 01 tháng 7 năm 2004 mà không phải là đất được Nhà nước giao hoặc cho thuê, khi chuyển mục đích sang đất ở thì không phải nộp tiền sử dụng đất.

- Trường hợp đang sử dụng đất phi nông nghiệp dưới hình thức được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất trước ngày 01 tháng 7 năm 2014, khi được chuyển mục đích sang đất ở thì thu tiền sử dụng đất bằng chênh lệch giữa tiền sử dụng đất tính theo giá đất ở với tiền sử dụng đất tính theo giá đất phi nông nghiệp của thời hạn sử dụng đất còn lại tại thời điểm có quyết định chuyển mục đích của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

- Trường hợp được Nhà nước cho thuê đất phi nông nghiệp không phải là đất ở dưới hình thức trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê, khi được chuyển mục đích sang đất ở đồng thời với chuyển từ thuê đất sang giao đất thì nộp tiền sử dụng đất bằng mức chênh lệch giữa tiền sử dụng đất tính theo giá đất ở trừ (-) tiền thuê đất phải nộp một lần tính theo giá đất phi nông nghiệp của thời hạn sử dụng đất còn lại tại thời điểm có quyết định chuyển mục đích của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

- Trường hợp đang sử dụng đất phi nông nghiệp không phải là đất ở dưới hình thức được Nhà nước cho thuê đất trả tiền thuê hàng năm thì thu tiền sử dụng đất bằng 100% tiền sử dụng đất tính theo giá đất ở tại thời điểm có quyết định chuyển mục đích của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

d) Chuyển mục đích sử dụng đất có nguồn gốc từ nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất hợp pháp theo pháp luật đất đai của người sử dụng đất sang đất ở thì căn cứ vào nguồn gốc đất nhận chuyển nhượng để thu tiền sử dụng đất theo mức quy định tại Điểm a, Điểm b, Điểm c Khoản này."

Nếu sau này anh muốn trồng cây trên diện tích đất từng dự định mở lối đi ở phía Nam thì anh không cần xin chuyển mục đích sử dụng đất mà chỉ cần đăng ký biến động đất đai theo quy định tại khoản 1 Điều 11 Thông tư số 02/2015/ TT-BTNMT:

“1. Các trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất không phải xin phép cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhưng phải đăng ký biến động, bao gồm:

a) Chuyển đất trồng cây hàng năm sang xây dựng chuồng trại chăn nuôi gia súc, gia cầm và các loại động vật khác được pháp luật cho phép;

b) Chuyển đất ở sang đất phi nông nghiệp không phải là đất ở”