Câu hỏi: Em năm nay 27 tuổi có cho học sinh lớp 10 vay số tiền 19 triệu đồng hiện giờ nó không có khả năng chi trả. Em cũng có nói với gia đình nó nhưng không trả và còn lại nhà chửi bới. Khi vay không có giấy tờ gì nhưng có người bạn của nó là người trực tiếp lấy tiền của em đưa cho nó. Giờ em đi trình báo công an có đựợc lấy lại số tiền đó không. Vì là học sinh lớp 10 nên không biết có đủ tuổi chịu trách nhiệm không. Và có bị trường kỷ luật không ạ?

Trả lời: Do người bạn cho vay tiền mới đang học lớp 10 (15 hoặc 16 tuổi) nên được coi là người chưa thành niên và việc xác lập, thực hiện giao dịch dân sự chịu sự điều chỉnh của Bộ luật Dân sự 2015 như sau:

Điều 21. Người chưa thành niên

…

4. Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, trừ giao dịch dân sự liên quan đến bất động sản, động sản phải đăng ký và giao dịch dân sự khác theo quy định của luật phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý.

Theo đó, Luật cho phép người từ đủ 15 tuổi được tự mình xác lập, thực hiện giao dịch trong một số trường hợp.
Giữa bạn và học sinh lớp 10 đó đã xác lập một giao dịch cho vay tài sản không có liên quan đến bất động sản hay những điều kiện khác nên giao dịch này được công nhận là hợp pháp nếu đồng thời đảm bảo những điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự theo quy định tại Điều 117 – Bộ luật Dân sự 2015:

Điều 117. Điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự

1. Giao dịch dân sự có hiệu lực khi có đủ các điều kiện sau đây:

a) Chủ thể có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao dịch dân sự được xác lập;

b) Chủ thể tham gia giao dịch dân sự hoàn toàn tự nguyện;

c) Mục đích và nội dung của giao dịch dân sự không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.

2. Hình thức của giao dịch dân sự là điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự trong trường hợp luật có quy định.

Quy định về hợp đồng vay tài sản được quy định tại Điều 463 – Bộ luật Dân sự 2015 như sau:

Điều 463. Hợp đồng vay tài sản

Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.

Trong hợp đồng trên, bạn học sinh lớp 10 là bên vay tài sản và phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo quy định tại Điều 466 – Bộ luật Dân sự 2015:

Điều 466. Nghĩa vụ trả nợ của bên vay

1. Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu tài sản là vật thì phải trả vật cùng loại đúng số lượng, chất lượng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Trường hợp bên vay không thể trả vật thì có thể trả bằng tiền theo trị giá của vật đã vay tại địa điểm và thời điểm trả nợ, nếu được bên cho vay đồng ý.

3. Địa điểm trả nợ là nơi cư trú hoặc nơi đặt trụ sở của bên cho vay, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

4. Trường hợp vay không có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả nợ hoặc trả không đầy đủ thì bên cho vay có quyền yêu cầu trả tiền lãi với mức lãi suất theo quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này trên số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.

5. Trường hợp vay có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi như sau:

a) Lãi trên nợ gốc theo lãi suất thỏa thuận trong hợp đồng tương ứng với thời hạn vay mà đến hạn chưa trả; trường hợp chậm trả thì còn phải trả lãi theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này;

b) Lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả bằng 150% lãi suất vay theo hợp đồng tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác

Như vậy, tuy người vay tiền chưa thành niên nhưng giao dịch cho vay tài sản được xác lập hợp pháp, không trái quy định của pháp luật thì người này vẫn phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ cho bạn. Bạn có thể yêu cầu người này thực hiện nghĩa vụ trả tiền bằng cách làm việc với gia đình họ hoặc gửi đơn yêu cầu kiện đòi tài sản tại tòa án dân sự do phía cơ quan công an chỉ giải quyết vụ việc có dấu hiệu của hành vi chiếm đoạt tài sản. Về vấn đề kỷ luật học sinh sẽ phụ thuộc vào quy chế  khen thưởng, kỷ luật của nhà trường và mức độ vi phạm trong hành vi của bạn học sinh này.

Trân trọng