Câu hỏi: Chào luật sư!Tôi có vấn đề thắc mắc nhưng không biết hỏi ai và cách giải quyết như thế nào? nay tôi gửi mail này kính mong luật sư giúp tôi giải đáp.Tôi làm mẹ đơn thân từ lúc con tôi mới chào đời, đến nay con trai tôi được 18 tháng.

Lúc ra tòa ly hôn thì con tôi được 3 tháng tuổi. Lúc tòa giải quyết ly hôn tôi muốn giải quyết nhanh chóng nên đã đồng ý viết trong giấy không cần nhận trợ cấp từ ba của con tôi. Và khai sinh của con tôi là tôi tự làm và tự cho con mang họ mẹ. Vì lúc sinh con tôi ra là trong thời gian chúng tôi ly thân. Nhà ai nấy ở không liên quan gì nữa.Tới bây giờ tôi cảm thấy tình hình là con tôi cần nhận tiền trợ cấp từ ba nó để lo cho cháu được đầy đủ hơn.Vậy cho tôi được hỏi? Nếu bây giờ tôi làm đơn đòi trợ cấp cho con thì có được không ạ? và khi đó con tôi có bị thay đổi họ hay tên không ạ? Kính mong giải đáp và giúp đỡ cho tôi thêm thông tin để tôi biết hướng giải quyết tốt nhất ạ!Tôi chân thành cảm ơn!

Trả lời: Theo quy định của pháp luật hiện hành thì cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên, con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động. Theo thông tin bạn cung cấp, 2 vợ chồng bạn đã ly hôn và thỏa thuận không cần chồng cũ trợ cấp cho con bạn. Hiên tại, bạn muốn chồng bạn cấp dưỡng cho con thì căn cứ theo Điều 116 Luật Hôn nhân và gia đình 2014:

“
1. Mức cấp dưỡng do người có nghĩa vụ cấp dưỡng và người được cấp dưỡng hoặc người giám hộ của người đó thỏa thuận căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.

2. Khi có lý do chính đáng, mức cấp dưỡng có thể thay đổi. Việc thay đổi mức cấp dưỡng do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.”

Theo quy định này, khi có lý do chính đáng như có căn cứ chứng minh về nhu cầu sinh hoạt chính đáng của con, ví dụ: học tập, ăn uống, vui chơi,…mà bạn không thể tự mình đáp ứng được để làm căn cứ yêu cầu người cha của cháu bé cấp dưỡng.

Trong trường hợp này, mức cấp dưỡng do hai bên tự thỏa thuận, nếu không thỏa thận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.

Việc thay đổi họ tên của con: Con bạn được sinh ra trong thời kỳ hôn nhân, nguyên tắc thì đứa trẻ được xác định là con chung của hai bên, trường hợp khi cha, mẹ ly hôn thì không làm chấm dứt mối quan hệ giữa cha mẹ và con. Theo quy định tại khoản 2 Bộ luật dân sự 2015 quy định:
“Họ của cá nhân được xác định là họ của cha đẻ hoặc họ của mẹ đẻ theo thỏa thuận của cha mẹ; nếu không có thỏa thuận thì họ của con được xác định theo tập quán. Trường hợp chưa xác định được cha đẻ thì họ của con được xác định theo họ của mẹ đẻ.”

Khi là con chung của hai bên thì việc đặt họ, tên của con do cha, mẹ tự thỏa thuận, trường hợp thỏa thuận không được thì sẽ áp dụng theo tập quán. Nếu bạn đã làm giấy khai sinh cho con và cháu mang họ mẹ, bây giờ chồng bạn muốn thay đổi họ tên cho cháu thì phải đáp ứng các điều kiện được quy định tại Điều 7 Nghị định 123/2015/NĐ-CP quy định về Điều kiện thay đổi, cải chính hộ tịch và Điều 28 Bộ luật dân sự 2018:

"1. Việc thay đổi họ, chữ đệm, tên cho người dưới 18 tuổi theo quy định tại Khoản 1 Điều 26 của Luật Hộ tịch phải có sự đồng ý của cha, mẹ người đó và được thể hiện rõ trong Tờ khai; đối với người từ đủ 9 tuổi trở lên thi còn phải có sự đồng ý của người đó.

2. Cải chính hộ tịch theo quy định của Luật Hộ tịch là việc chỉnh sửa thông tin cá nhân trong Sổ hộ tịch hoặc trong bản chính giấy tờ hộ tịch và chỉ được thực hiện khi có đủ căn cứ để xác định có sai sót do lỗi của công chức làm công tác hộ tịch hoặc của người yêu cầu đăng ký hộ tịch."

Điều 28 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định Quyền thay đổi họ, tên:

"1. Cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ, tên trong các trường hợp sau đây:

…

c) Theo yêu cầu của cha đẻ, mẹ đẻ hoặc người con khi xác định cha, mẹ cho con;

2. Việc thay đổi họ, tên cho người từ đủ chín tuổi trở lên phải có sự đồng ý của người đó.

3. Việc thay đổi họ, tên của cá nhân không làm thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự được xác lập theo họ, tên cũ."

Theo đó, việc thay đổi họ tên của con phải được sự đồng ý của cha, mẹ. Nếu người mẹ không đồng ý thì việc đổi họ, tên cho con cũng không được thực hiện.