Câu hỏi: Tôi sinh ra trong một gia đình gồm 4 người con, có 3 con trai và 01 con gái. Bố tôi có 2 mảnh đất, khi bố tôi mất thì 2 mảnh đất đó được đứng tên cho anh cả và anh hai tôi, còn tôi lúc đó vẫn còn bé đang đi học, nên bố tôi chỉ nói bằng mồm với anh cả là khi nào em lớn lấy vợ thì chia cho em một xuất đât trên bìa đỏ của anh thứ hai.

Trả lời: Căn cứ theo quy định tại Điều 627 về Hình thức của di chúc của Bộ luật dân sự năm 2015 như sau:

Di chúc phải được lập thành văn bản; nếu không thể lập được di chúc bằng văn bản thì có thể di chúc miệng.

Căn cứ theo quy định tại Điều 629 về Di chúc miệng của Bộ luật dân sự năm 2015 như sau:

1. Trường hợp tính mạng một người bị cái chết đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản thì có thể lập di chúc miệng.

2. Sau 03 tháng, kể từ thời điểm di chúc miệng mà người lập di chúc còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ.

Đối với trường hợp này của bạn, do bạn không nói rõ cho nên chưa thể xác định được di chúc bằng miệng này của bố bạn có hợp pháp hay không. Do đó chia làm 2 trường hợp như sau:

Thứ nhất
, nếu như di chúc miệng của bố bạn để lại là hợp pháp theo quy định của pháp luật và bạn có căn cứ chứng minh được thì đối với trường hợp này bạn sẽ có quyền được hưởng di sản theo di chúc của bố bạn để lại.

Thứ hai
, nếu như di chúc miệng của bố bạn không có căn cứ chứng minh được là di chúc miệng là hợp pháp thì trường hợp này sẽ được coi là bố bạn mất không để lại di chúc. Cho nên di sản thừa kế do bố bạn để lại sẽ được chia theo pháp luật.

Căn cứ theo quy định tại Điều 651 về Người thừa kế theo pháp luật của Bộ luật dân sự năm 2015 như sau:

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Đối với trường hợp này, bố bạn mất mà di chúc miệng không chứng minh được hợp pháp thì sẽ chia thừa kế theo pháp luật. Theo đó, di sản thừa kế của bố bạn để lại sẽ được chia đều cho hàng thừa kế thứ nhất là sẽ chia đều cho 4 người con. Bạn sẽ được ¼ mảnh đất di sản do bố bạn đã mất để lại.

Nếu như bạn không thỏa thuận và không lập được văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế với các anh trai của bạn thì bạn có thể gửi đơn yêu cầu phân chia di sản thừa kế ra Tòa án nơi có di sản thừa kế để giải quyết quyền lợi cho bạn. Sau khi có phán quyết của Tòa án nơi có di sản thừa kế thì bạn ra văn phòng đăng ký đất đai huyện nơi có di sản thừa kế để hoàn tất thủ tục sang tên sổ đỏ phần di sản thừa kế bạn được chia thừa kế từ di sản thừa kế mà bố bạn để lại.