Câu hỏi: Luật sư tư vấn về trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng khi không ký kết hợp đồng lao động. Nội dung tư vấn như sau:

Xin chào luật sư, em có vấn đề muốn được tư vấn. Em bắt đầu làm việc tại một bệnh viện từ ngày 05/06/2017 và có kí hợp đồng thử việc 1 tháng. Sau khi thử việc đến nay vẫn chưa kí hđ chính thức nhưng phía bv thông báo vẫn tính đúng ngày. Đến ngày 05/08/2017 em đã làm việc được 2 tháng nhưng giờ em muốn xin nghỉ việc để tìm công việc khác phù hợp hơn. Xin cho em hỏi 1. đến ngày kí hđ chính thức em xin nghỉ việc vậy có được không, vậy hđ đó không cần kí phải không? Nếu không kí vậy em có được hưởng lương đầy đủ theo hđ chính thức không? 2. Em có cần thông báo trước 30 ngày không? Nếu có thì thông báo cấp trên hay phòng nhân sự và có cần đơn từ gì không? 3. Thủ tục nghỉ việc cần những gì và cần làm gì để đúng luật? Những trợ cấp nào được hưởng sau khi thôi việc? 4. Nếu giờ thông báo thì khoảng ít nhất 30 ngày sau mới xong thủ tục và nghỉ việc hay sao? em muốn giải quyết nhanh hơn để qua chỗ làm khác thì như thế nào? Trong thời gian chờ đợi giải quyết kể từ khi nộp đơn thì em vẫn đi làm và hưởng lương những ngày đó hay sao? 5. Em nên xin việc khác trước khi nghỉ việc hay nghỉ việc trước vì em thấy thời gian sau khi giải quyết xong hơi lâu. Rất mong nhận được sự tư vấn. Em xin cảm ơn

Trả lời: Đầu tiên  phải xác định rằng mặc dù khi đã hết thời gian thử việc công ty không ký hợp đồng lao động với bạn nhưng không có nghĩa rằng quan hệ lao động không phát sinh. Bạn vẫn tiếp tục làm việc, công ty vẫn sử dụng người lao động như vậy mặc dù không xác lập hợp đồng lao động nhưng quan hệ lao động vẫn tồn tại và trong trường hợp này phía công ty có thể bị xử lý do vi phạm về việc không ký kết hợp đồng lao động cho người lao động. Căn cứ vào tính chất của công việc bạn làm để xác định loại hợp đồng lao động. Nếu như đây được xác định là hợp đồng lao động có xác định thời hạn thì sau 5/8/2017 bạn nghỉ việc sẽ phải báo trước cho công ty thời gian là 30 ngày và có lý do hợp lý, trường hợp xác định là hợp đồng không xác định thời hạn thì bạn sẽ phải báo trước cho công ty ít nhất 45 ngày theo quy định tại điều 37 Bộ luật Lao động năm 2012 như sau:

Điều 37. Quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người lao động

1. Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn trong những trường hợp sau đây:

a) Không được bố trí theo đúng công việc, địa điểm làm việc hoặc không được bảo đảm điều kiện làm việc đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động;

b) Không được trả lương đầy đủ hoặc trả lương không đúng thời hạn đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động;

c) Bị ngược đãi, quấy rối tình dục, cưỡng bức lao động;

d) Bản thân hoặc gia đình có hoàn cảnh khó khăn không thể tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động;

đ) Được bầu làm nhiệm vụ chuyên trách ở cơ quan dân cử hoặc được bổ nhiệm giữ chức vụ trong bộ máy nhà nước;

e) Lao động nữ mang thai phải nghỉ việc theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền;

g) Người lao động bị ốm đau, tai nạn đã điều trị 90 ngày liên tục đối với người làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn và một phần tư thời hạn hợp đồng đối với người làm việc theo hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng mà khả năng lao động chưa được hồi phục.

2. Khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động theo quy định tại khoản 1 Điều này, người lao động phải báo cho người sử dụng lao động biết trước:

a) Ít nhất 3 ngày làm việc đối với các trường hợp quy định tại các điểm a, b, c và g khoản 1 Điều này;

b) Ít nhất 30 ngày nếu là hợp đồng lao động xác định thời hạn; ít nhất 03 ngày làm việc nếu là hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng đối với các trường hợp quy định tại điểm d và điểm đ khoản 1 Điều này;

c) Đối với trường hợp quy định tại điểm e khoản 1 Điều này thời hạn báo trước cho người sử dụng lao động được thực hiện theo thời hạn quy định tại Điều 156 của Bộ luật này.

3. Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn có quyền
đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, nhưng phải báo cho người sử dụng lao động biết trước ít nhất 45 ngày, trừ trường hợp quy định tại Điều 156 của Bộ luật này.

Như vậy khi bạn muốn nghỉ việc bạn có thể thỏa thuận với phía công ty để nghỉ việc theo hình thức chấm dứt hợp đồng là thỏa thuận chấm dứt, trường hợp thứ hai là bạn sẽ đơn phương chấm dứt hợp đồng. Khi đơn phương chấm dứt hợp đồng như đã đề cập ở trên thì bạn sẽ phải có lý do chính đáng nếu tính chất công việc được xác định là hợp đồng xác định thời hạn và phải báo trước một thời hạn hợp lý. Trong thời hạn 30 ngày mà báo trước đó bạn vẫn phải đi làm bình thường trường hợp bạn tự ý nghỉ trước thời gian quy định thì việc đơn phương chấm dứt hợp đồng là trái pháp luật. Trường hợp bạn đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật sẽ bị bồi thường theo quy định tại điều 43 BLLĐ 2012 theo đó sẽ phải bồi thường một nửa tháng tiền lương và một khoản tiền tương đương với những ngày mà bạn không báo trước, nếu bạn được đào tạo sẽ phải bồi hoàn chi phí đào tạo.

Ngoài ra về vấn đề lương, theo nguyên tắc lương sẽ được trả đầy đủ, đúng kỳ hạn,.. cho nên những ngày bạn làm việc vẫn được trả lương đầy đủ. Việc thông báo nghỉ việc đến phía người sử dụng lao động có thể là bằng văn bản, có thể bằng lời nói (khi cần xác minh có thể chứng minh được). Vì bạn mới làm việc tại đơn vị này được hơn 2 tháng cho nên khi nghỉ bạn sẽ không được hưởng trợ cấp thôi việc nhưng những khoản về lương, những khoản có liên quan đến quyền và lợi ích của bạn sẽ được công ty chi trả khi chấm dứt lao động, đồng thời công ty sẽ xác nhận và trả sổ bảo hiểm cho bạn.