Câu hỏi: Luật sư tư vấn về trường hợp khấu trừ tiền lương hàng tháng của người lao động do làm thất thoát tài sản công ty theo pháp luật hiện hành. Nội dung tư vấn từ phía khách hàng cụ thể như sau:

Tôi có 1 người anh ruột có làm việc thủ kho cho 1 công ty thuốc bảo vệ thực vật của tư nhân được khoảng 3 năm lương khoảng 5 triệu làm việc 10 tiếng 1 ngày và 1 tháng làm 30 ngày. Vào khoảng tháng 9 năm 2017 bên kho có kiểm kho và có kết quả là thất thoát hàng hóa. Giá trị thất thoát khoảng chưa đến 30 triệu đồng. Kể từ đó công ty trừ hàng tháng lương của anh tôi 1 triệu đồng mà không có thỏa thuận phương thức trừ như thế nào, thời gian bao lâu và mỗi lần là bao nhiêu. Đồng thời có nói với anh tôi là có thể bỏ qua thiệt hại để anh tôi tiếp tục làm việc cho công ty nhưng anh tôi vẫn bị trừ hằng tháng. Do đi làm mà không đủ tiền trang trải cuộc sống của 2 vợ chông và 1 đứa con ( vợ chỉ ở nhà nuôi con ) nên sau tết 2018 vừa rồi anh tôi không đi làm nữa. Bây giờ công ty này gửi đơn tố cáo anh tôi và công an mời anh tôi xuống làm việc.Sự việc là như vậy mong luật sư tư vấn giúp để anh tôi có thể giải quyết theo đúng pháp luật.Xin chân thành cảm ơn luật sư.

Trả lời: Theo quy định tại điều 101 Bộ luật lao động năm 2012 về khấu trừ tiền lương như sau:

Điều 101. Khấu trừ tiền lương

1. Người sử dụng lao động chỉ được khấu trừ tiền lương của người lao động để bồi thường thiệt hại do làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị của người sử dụng lao động theo quy định tại Điều 130 của Bộ luật này.

2. Người lao động có quyền được biết lý do khấu trừ tiền lương của mình.

3. Mức khấu trừ tiền lương hằng tháng không được quá 30% tiền lương hằng tháng của người lao động sau khi trích nộp các khoản bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, thuế thu nhập.

Như vậy phía bên doanh nghiệp chỉ được khấu trừ tiền lương của người lao động để bồi thường thiệt hại do làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị của doanh nghiệp.
Trong khi đó hành vi của anh bạn  không hề làm hư hỏng đến dụng cụ hay thiết bị của công ty, do đó công ty không có cơ sở để trừ tiền lương của bạn. Do đó hành vi của công ty khấu trừ tiền lương mỗi tháng 1 triệu là trái với quy định của pháp luật. Anh bạn có quyền làm đơn khiếu nại trực tiếp đến Phòng lao động thương binh xã hội hoặc Tòa án nhân dân quận/huyện để đảm bảo quyền lợi của mình.

Tuy nhiên vì anh của bạn đang có hành vi gây thiệt hại đến tài sản sản công ty cho nên áp dụng nguyên tắc
bồi thường thiệt hại theo điều 130 được hướng dẫn  áp dụng quy đinh tại Khoản 2 Điều 32 Nghị định 05/2015/NĐ-CP theo đó:

"2. Người lao động phải bồi thường thiệt hại một phần hoặc toàn bộ theo thời giá thị trường khi thuộc một trong các trường hợp sau:

a) Do sơ suất làm hư hỏng dụng cụ thiết bị với giá trị thiệt hại thực tế từ 10 tháng lương tối thiểu vùng trở lên áp dụng tại nơi người lao động làm việc do Chính phủ công bố;

b) Làm mất dụng cụ, thiết bị, tài sản của người sử dụng lao động hoặc tài sản khác do người sử dụng lao động giao;

c) Tiêu hao vật tư quá định mức cho phép của người sử dụng lao động.

3. Trường hợp người lao động gây thiệt hại cho người sử dụng lao động theo quy định tại Khoản 2 Điều này mà có hợp đồng trách nhiệm với người sử dụng lao động thì phải bồi thường theo hợp đồng trách nhiệm"

Như vậy nếu việc làm thất thoát hàng hóa là do lỗi của anh bạn thì anh có trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Vì bạn được giao quản lý khi hàng nếu anh bạn làm mất tài sản thì xác định bạn bồi thường hoặc một phần hoặc toàn bộ theo mức độ lỗi ,mức độ thiệt hại thực tế và mức bồi thường phải tính theo thời giá thị trường; đồng thời khi quyết định mức bồi thường cần xét đến thực trạng hoàn cảnh gia đình, nhân thân và tài sản của đương sự. Vì hiện nay anh bạn đã chấm dứt hợp đồng, tuy nhiên anh vẫn có nghĩa vụ thanh toán phần bồi thường thiệt hại do làm mất tài sản công ty. Phía công ty họ có quyền nhờ đến cơ quan công an để làm rõ vụ việc thất thoát tài sản. Phía anh bạn cũng có quyền được yêu cầu cung cấp thông tin, căn cứ tài liệu chứng minh về vụ việc và yêu cầu giải quyết thanh toán quyền lợi. Cơ quan điều tra sẽ làm rõ vụ việc về trách nhiệm của anh bạn có đủ cấu thành hình sự hay là quan hệ lao động về bồi thường thiệt hại thông qua kết luận điều tra.