Câu hỏi: Luật sư tư vấn về vấn đề bên bán đã giao đủ hàng nhưng bên mua chậm nghĩa vụ thanh toán, đã gia hạn nhiều lần mà vẫn không hoàn thành nghĩa vụ. Nội dung tư vấn như sau:

Chào Luật sư. Ngày 29/12 công ty tôi có kí 1 hợp đồng mua bán gừng với ông P.Ông P mua của tôi 3 tấn gừng tươi với giá 12.000 VND/Kg. Gừng đã được chính ông P và vợ cùng 1 nhân viên của ông kiểm tra trước khi nhập hàng vào vựa của ông ấy. Theo hợp đồng thì 31/12 thanh toán 50% và 02/01/2018 thanh toán 50% còn lại. Tuy nhiên cho đến nay ông P vẫn không chịu thanh toán cho bên tôi. 01/01/2018 Ông P có gọi điện thoại cho tôi và báo gừng không bán được, bán không chạy nhờ tôi hỗ trợ giá. Sau quá trình trao đổi tôi đồng ý hỗ trợ giá xuống 10.500 VND/Kg với điều kiện ngày 02/01 thanh toán full theo đúng hợp đồng cho tôi, tôi có nhắn tin để ông P xác nhận nhưng ông P không xác nhận lại. Sau khi đến đòi nhiều lần thì 5/1 ông P có viết cho tôi 1 giấy hẹn với nội dung sáng 6/1 thanh toán 10 triệu, 9/1 thanh toán hết. Tuy nhiên đến 6/1 thì lại thanh toán chỉ 7 triệu, và 9/1 không chịu thanh toán cho tôi Đến thời điểm hiện tại ông P cũng ko chịu thanh toán và báo là sẽ thanh toán sau nhưng thời gian cụ thể thì không xác định. Tôi cảm thấy ông P có hành vi cố tình không trả, chủ ý dời lên dời xuống, lấy số vốn của tôi để làm ăn những việc khác. Vậy nên tôi viết thư này nhờ luật sư hỗ trợ giúp tôi, tôi cần phải làm gì? Xin chân thành cảm ơn luật sư!

Trả lời: Trường hợp của Công ty anh, bên mua đã vi phạm nghĩa vụ thanh toán nên có thể áp dụng các chế tài thương mại được quy định trong Luật Thương mại:

Áp dụng chế tài buộc thực hiện đúng Hợp đồng

Buộc thực hiện đúng Hợp đồng được quy định ở Điều 297 Luật Thương mại 2005, bên bị vi phạm nghĩa vụ thanh toán được quyền yêu cầu bên vi phạm thực hiện đúng hợp đồng, nghĩa là phải thanh toán đầy đủ tiền theo quy định của Hợp đồng.

Bên bán có thể gia hạn thêm một thời gian hợp lý để bên mua khắc phục vi phạm nghĩa vụ thanh toán. Thời gian ngắn hay dài phụ thuộc vào hai bên thỏa thuận.

Tuy nhiên trong trường hợp này bên mua đã nhiều lần gia hạn thực hiện Hợp đồng cho nên việc áp dụng chế tài buộc thực hiện đúng Hợp đồng và gia hạn thực hiện nghĩa vụ hợp đồng là không khả thi.

Áp dụng chế tài phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại

Công ty chỉ được áp dụng chế tài phạt vi phạm khi: Có vi phạm xảy ra và hai bên có thỏa thuận phạt vi phạm trong Hợp đồng

Công ty được áp dụng chế tài bồi thường thiệt hại nếu: Có hành vi vi phạm xảy ra, có thiệt hại xảy ra trên thực tế và có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm và thiệt hại xảy ra

Vì vậy, công ty muốn xử lý việc bên mua không thanh toán tiền bằng chế tài phạt vi phạm thì khi ký hợp đồng hai bên phải thỏa thuận điều khoản phạt vi phạm trong hơp đồng. Còn nếu muốn bồi thường thiệt hại thì nhất thiết phải chứng minh được thiệt hại xuất phát từ việc chậm thanh toán tiền của bên A.

Ngoài ra Công ty có quyền yêu cầu tiền lãi do chậm thanh toán theo quy định của Điều 306 Luật Thương mại 2005:
“Trường hợp bên vi phạm hợp đồng chậm thanh toán tiền hàng hay chậm thanh toán thù lao dịch vụ và các chi phí hợp lý khác thì bên bị vi phạm hợp đồng có quyền yêu cầu trả tiền lãi trên số tiền chậm trả đó theo lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường tại thời điểm thanh toán tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thoả thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.”

Giải quyết tranh chấp

Trong trường hợp đã áp dụng các chế tài thương mại nhưng bên mua vẫn không thực hiện nghĩa vụ thanh toán mà hai bên không thể thương lượng, hòa giải được thì bên bán có quyền được kiện ra cơ quan giải quyết tranh chấp là Tòa án hoặc Trọng tài. Thời hiệu khởi kiện giải quyết tranh chấp thương mại là 2 năm kể từ thời điểm quyền và lợi ích hợp pháp của một bên bị xâm hại.