Câu hỏi: Chào luật sư, tôi đã được hưởng trợ cấp thất nghiệp lần một. Hiện tại tôi có một số khúc mắc trong việc xác nhận tình trạng việc làm bản thân:  Tôi đang tham gia một nhóm để làm sản phẩm, nói chính xác hiện tại tôi như một freelancer ( người làm tự do). Tôi kiếm tiền dựa trên sản phẩm tôi làm và không có hợp đồng lao động. Vậy tôi xác định tình trạng việc làm bản thân như thế nào?

Nhóm tôi làm hiện tại đang chờ giấy phép hoạt động nên trên pháp lý đây chưa phải là một công ty, mặc dù lương lại thông qua họ để nhận. Vậy hàng tháng báo cáo tình trạng thất nghiệp tôi vẫn xác nhận là chưa có việc?

Trường hợp tôi được xác nhận là có việc làm thì tôi phải ngay lập tức tới Trung tâm để báo cáo ngay hay đợi đến ngày hẹn Lần 2 báo cáo luôn?  Và thời gian hưởng thất nghiệp còn lại sẽ được xử lý thế nào ? Xin cảm ơn luật sư đã tư vấn.

Trả lời: Cảm ơn bạn đã tin tưởng gửi yêu cầu tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia. Trường hợp của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

1. Freelancer có được coi là có việc làm không?

Để xác định về freelancer (việc làm nghề tự do) có được coi là có việc làm để chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp không?  căn cứ theo
Nghị định 28/2015/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật việc làm về bảo hiểm thất nghiệp, có quy định như sau:

"Điều 21. Chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp

1. Các trường hợp người lao động đang hưởng trợ cấp thất nghiệp bị chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp được quy định như sau:

a) Hết thời hạn hưởng trợ cấp thất nghiệp theo quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp của người lao động;

b) Có việc làm

Người lao động được xác định là có việc làm thuộc một trong các trường hợp sau:

- Đã giao kết hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc từ đủ 03 tháng trở lên. Ngày mà người lao động được xác định có việc làm là ngày hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc có hiệu lực theo quy định của pháp luật;

- Có quyết định tuyển dụng đối với những trường hợp không thuộc đối tượng giao kết hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc. Ngày có việc làm trong trường hợp này được xác định là ngày bắt đầu làm việc của người đó ghi trong quyết định tuyển dụng;

-
Người lao động thông báo đã có việc làm cho trung tâm dịch vụ việc làm theo mẫu do Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định. Ngày mà người lao động được xác định có việc làm là ngày ghi trong thông báo có việc làm của người lao động..."

Căn cứ theo quy định trên thì có việc làm, làm căn cứ chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp được xác định là thuộc 1 trong các trường hợp lên. Tức là người lao động được coi là có việc làm khi đã giao kết hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc từ 3 tháng trở lên hoặc có việc làm theo quyết định tuyển dụng.

Như vậy, trường hợp người lao động tự do - freelancer (tự tạo việc làm không thông qua hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc, quyết định tuyển dụng)  thì không được coi là có việc làm để làm cơ sở chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp. Do vậy, bạn vẫn có thể tiếp tục hưởng trợ cấp thất nghiệp.

2. về việc báo cáo tình hình tìm kiếm việc làm

Theo quy định tại Điều 52 Luật Việc làm về Thông báo về việc tìm kiếm việc làm như sau:

"1. Trong thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp, hằng tháng người lao động phải trực tiếp thông báo với trung tâm dịch vụ việc làm nơi đang hưởng trợ cấp thất nghiệp về việc tìm kiếm việc làm, trừ các trường hợp sau đây:

a) Người lao động ốm đau, thai sản, tai nạn có giấy xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh;

b) Trường hợp bất khả kháng.

2. Đối với trường hợp quy định tại điểm a và điểm b khoản 1 Điều này thì người lao động có trách nhiệm thông báo cho trung tâm dịch vụ việc làm nơi đang hưởng trợ cấp thất nghiệp..."

Như vậy, bạn có trách nhiệm báo cáo trực tiếp tình hình tìm kiếm việc làm với trung tâm giới thiệu việc làm theo ngày đã được ấn định khi giải quyết chế độ. Mà không phải ngay khi bạn được xác định là có việc làm.

3. Về tạm dừng hưởng trợ cấp thất nghiệp

Nếu bạn không thực hiện đúng trách nhiệm này thì bạn có thể bị tạm dừng hưởng trợ cấp thất nghiệp theo quy định sau:

Theo quy định tại điều 19 Nghị định 28/2015/NĐ-CP về Tạm dừng hưởng trợ cấp thất nghiệp quy định:

"1. Người lao động đang hưởng trợ cấp thất nghiệp phải thực hiện thông báo về việc tìm kiếm việc làm theo quy định tại Điều 52 Luật Việc làm.

2. Trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ ngày người lao động không đến thông báo về việc tìm kiếm việc làm hằng tháng theo quy định, trung tâm dịch vụ việc làm nơi người lao động đang hưởng trợ cấp thất nghiệp trình Giám đốc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội quyết định về việc tạm dừng hưởng trợ cấp thất nghiệp của người lao động.

Quyết định về việc tạm dừng hưởng trợ cấp thất nghiệp được trung tâm dịch vụ việc làm gửi: 01 bản đến Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh để thực hiện tạm dừng chi trả trợ cấp thất nghiệp đối với người lao động; 01 bản đến người lao động. Quyết định về việc tạm dừng hưởng trợ cấp thất nghiệp thực hiện theo mẫu do Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định."

4. Về xử lý trợ cấp thất nghiệp chưa hưởng

Khoản 4 Điều 53 Luật việc làm có quy định như sau:

"...4. Người lao động bị chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp thuộc các trường hợp quy định tại các điểm b, c, h, l, m và n khoản 3 Điều này được bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp làm căn cứ để tính thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp cho lần tiếp theo khi đủ điều kiện quy định tại Điều 49 của Luật này.

Thời gian bảo lưu được tính bằng tổng thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp trừ đi thời gian đóng đã hưởng trợ cấp thất nghiệp, theo nguyên tắc mỗi tháng đã hưởng trợ cấp thất nghiệp tương ứng 12 tháng đã đóng bảo hiểm thất nghiệp..."

Như vậy, thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp còn lại do bị chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp sẽ không mất đi mà được bảo lưu và cộng dồn cho lần hưởng sau.