Câu hỏi: : Nhà em có mua mảnh đất. Khi mua theo quy hoạch là có 2 mặt đường. Nay bố mẹ em đã xây nhà. Nhưng thôn lại cho 1 hộ gia đình khác quyền sử dụng đoạn đường cạnh nhà em. Mà lúc xây nhà bố em lại làm cửa nhà cả bên mặt đường đấy. Luật sư cho em hỏi: thôn có quyền giao quyền sử dụng đường cho hộ gia đình kia không ạ? Và gia đình em phải làm gì để giữ nguyên đường?

Trả lời: Thứ nhất quyền sử dụng đường đi của hộ gia đình gần nhà bạn?

Khoản 16 Điều 2 Luật đất đai năm 2013 quy định:

“ 16. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất là chứng thư pháp lý để Nhà nước xác nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất hợp pháp của người có quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và quyền sở hữu tài sản khác gắn liền với đất.”

Theo thông tin bạn cung cấp thì khi bố mẹ bạn mua đất thì có cả hai mặt đường tuy nhiên bạn cần kiểm tra lại quyền sử dụng đất và có thể yêu cầu xem thông tin trong bản đồ địa chính để xác định quyền sử dụng đất của bố mẹ có bao gồm cả hai mặt đường đó không, nếu quyền sử dụng đất của bố mẹ bạn được xác lập do trước đó nhận chuyển nhượng bao gồm cả hai mặt đường thì gia đình bạn có quyền sử dụng, nếu hai mặt đường là lối đi chung thì gia đình hàng xóm cũng có quyền sử dụng.

Khoản 2 Điều 59 Luật đất đai năm 2013 quy định:

"2. Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất trong các trường hợp sau đây:

a) Giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân. Trường hợp cho hộ gia đình, cá nhân thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp để sử dụng vào mục đích thương mại, dịch vụ với diện tích từ 0,5 héc ta trở lên thì phải có văn bản chấp thuận của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trước khi quyết định;

b) Giao đất đối với cộng đồng dân cư."

Như vậy việc giao đất cho hộ gia đình thuộc thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp huyện. Thôn xóm không có quyền giao đất hoặc đường đi cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng. Nếu là lối đi chung thì tất cả mọi người đều có quyền sử dụng.

Thứ hai, gia đình bạn phải làm như thế nào để bảo vệ quyền sử dụng đất của gia đình mình?

Điều 202 Luật đất đai năm 2013 quy định về hòa giải tranh chấp đất đai:

"1. Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải hoặc giải quyết tranh chấp đất đai thông qua hòa giải ở cơ sở.

2. Tranh chấp đất đai mà các bên tranh chấp không hòa giải được thì gửi đơn đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp để hòa giải."

Nếu gia đình người kia sử dụng phần đường đi làm công trình xây dựng thì bạn có quyền yêu cầu họ tháo dỡ vì họ không có quyền xây dựng trên lối đi chung, đường đi công cộng. Trường hợp gia đình hàng xóm không đồng ý thì bạn có thể yêu cầu Ủy ban nhân dân xã nơi có đất giải quyết tranh chấp. Nếu hòa giải không thành thì có thể khởi kiện tại Tòa án nhân dân huyện nơi có đất.

Tuy nhiên nếu có yêu cầu của hộ gia đình đó về việc được sử dụng quyền đi qua bất động sản của gia đình bạn khi đất của gia đình họ bị bao vây bởi đất của các chủ sử dụng khác và không có đường để đi ra đường công cộng thì gia đình bạn phải có trách nhiệm thỏa thuận cho gia đình đó sử dụng một phần bất động sản làm lối đi phù hợp theo quy định tại Điều 254 Bộ luật dân sự năm 2015:

"
1. Chủ sở hữu có bất động sản bị vây bọc bởi các bất động sản của các chủ sở hữu khác mà không có hoặc không đủ lối đi ra đường công cộng, có quyền yêu cầu chủ sở hữu bất động sản vây bọc dành cho mình một lối đi hợp lý trên phần đất của họ.

Lối đi được mở trên bất động sản liền kề nào mà được coi là thuận tiện và hợp lý nhất, có tính đến đặc điểm cụ thể của địa điểm, lợi ích của bất động sản bị vây bọc và thiệt hại gây ra là ít nhất cho bất động sản có mở lối đi.

Chủ sở hữu bất động sản hưởng quyền về lối đi qua phải đền bù cho chủ sở hữu bất động sản chịu hưởng quyền, trừ trường hợp có thỏa thuận khác."

Trân trọng

CV- Nông Diệp