Câu hỏi: Luật sư cho hỏi thắc mắc về chia tài sản khi chung sống với nhau không có đăng ký kết hôn như sau: Năm 1994 em trai tôi sau khi xây nhà trên lô đất bố mẹ để lại cho đã đón cô ấy và 3 đứa con riêng của cô ấy về sống chung và không đăng ký kết hôn. Trong quá trình sống chung cô ấy đã ghi tên cô ấy vào bìa đỏ và có bỏ tiền ra sửa chữa ngôi nhà của em tôi,

Đến năm 2009 do mâu thuẫn em trai tôi đã sống ly thân không còn quan hệ gì từ đó đến nay, hiện giờ cô ấy không đồng ý ra tòa ly hôn và đòi chia ngôi nhà cho cả 3 đứa con riêng của cô ấy nhưng em trai tôi không đồng ý. Xin hỏi trường hợp của em trai tôi thì ngôi nhà đó sẽ được chia như thế nào?

Trả lời: Theo Mục 3 Nghị quyết 35/2000/QH10 về việc thi hành luật hôn nhân và gia đình có quy định như sau:
"…
b) Nam và nữ chung sống với nhau như vợ chồng từ ngày 03 tháng 01 năm 1987 đến ngày 01 tháng 01 năm 2001, mà có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật này thì có nghĩa vụ đăng ký kết hôn trong thời hạn hai năm, kể từ ngày Luật này có hiệu lực cho đến ngày 01 tháng 01 năm 2003; trong thời hạn này mà họ không đăng ký kết hôn, nhưng có yêu cầu ly hôn thì Toà án áp dụng các quy định về ly hôn của Luật hôn nhân và gia đình năm 2000 để giải quyết.

Từ sau ngày 01 tháng 01 năm 2003 mà họ không đăng ký kết hôn thì pháp luật không công nhận họ là vợ chồng;

c) Kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2001 trở đi, trừ trường hợp quy định tại điểm a và điểm b khoản 3 của Nghị quyết này, nam và nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn, đều không được pháp luật công nhận là vợ chồng; nếu có yêu cầu ly hôn thì Toà án thụ lý và tuyên bố không công nhận quan hệ vợ chồng; nếu có yêu cầu về con và tài sản thì Toà án áp dụng khoản 2 và khoản 3 Điều 17 của Luật hôn nhân và gia đình năm 2000 để giải quyết".

Như thông tin bạn cung cấp thì anh của bạn chung sống như vợ chồng với cô ấy từ năm 1994 mà đến nay vẫn chưa đăng ký kết hôn nên quan hệ giữa anh của bạn và cô ấy không được pháp luật công nhận là quan hệ vợ chồng. Nếu có yêu cầu ly hôn thì Tòa án thụ lý và tuyên bố không công nhận quan hệ vợ chồng; nếu có yêu cầu về tài sản thì Tòa án áp dụng khoản 3 Điều 17 Luật hôn nhân và gia đình năm 2000 để giải quyết. Cụ thể, việc chia tài sản đối với trường hợp chung sống như vợ chồng được quy định như sau:

“Tài sản được giải quyết theo nguyên tắc tài sản riêng của ai thì vẫn thuộc quyền sở hữu của người đó; tài sản chung được chia theo thỏa thuận của các bên; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết, có tính đến công sức đóng góp của mỗi bên; ưu tiên bảo vệ quyền lợi chính đáng của phụ nữ và con.”

Do bạn chưa cung cấp rõ thông tin là việc cô ấy có tên trong sổ đỏ là do anh của bạn và cô ấy đã thỏa thuận hay do cô ấy dùng thủ đoạn lừa dối nên xảy ra 2 trường hợp như sau:

Trường hợp thứ nhất:
Anh của bạn và cô ấy đã thỏa thuận quyền sử dụng đất là tài sản chung.

Trường hợp này thì mảnh đất sẽ được chia theo thỏa thuận của các bên, nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa giải quyết, có tính đến công sức của các bên.

Trường hợp thứ hai:
Do cô ấy đã dùng thủ đoạn lừa dối để có tên trong sổ đỏ.

Trường hợp này anh của bạn phải đưa ra được những bằng chứng, chứng cứ để chứng minh việc cô ấy ghi tên mình vào giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là do lừa dối thì Tòa án mới giải quyết công nhận quyền sử dụng đất là tài sản riêng của anh bạn.

Về tài sản là ngôi nhà, do cô ấy đã bỏ tiền ra để sửa chữa nên cô ấy nên nếu anh của bạn muốn giữ lại ngôi nhà thì thỏa thuận với cô ấy là sẽ trả khoản tiền tương ứng với số tiền cô ấy đã bỏ ra để sửa nhà.