Câu hỏi: Bà A đứng tên 1 thửa đất, sau khi bà A mất (cách đây 3 năm) không lập di chúc. Hiện tại thửa đất bà A đã bị nhà thu hồi để thực hiện công trình công cộng. Các con của bà A làm giấy ủy quyền giao cho người con út nhận tiền bồi thường và hỗ trợ tái định cư.

Thủ tục như vậy có phù hợp hay không? Vì trong Luật Đất đai có quy định: nếu đất của người đã chết chưa được thừa kế thì thu hồi đất không phải bồi thường. Nếu như vậy thì thủ tục như thế nào là đúng quy định? Ngoài ra, người con đại diện nhận tiền bồi thường hỗ trợ có một thửa đất khác trên cùng địa bàn thì có được hỗ trợ tái định cư hay không? Căn cứ Khoản 1 Điều 6 Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 của Chính phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất quy định như sau:

1. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ở, người Việt Nam định cư ở nước ngoài đang sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất tại Việt Nam khi Nhà nước thu hồi đất ở mà có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của pháp luật về đất đai thì việc bồi thường về đất được thực hiện như sau:

a) Trường hợp thu hồi hết đất ở hoặc phần diện tích đất ở còn lại sau thu hồi không đủ điều kiện để ở theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh mà hộ gia đình, cá nhân không còn đất ở, nhà ở nào khác trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất ở thu hồi thì được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tái định cư;

b) Trường hợp thu hồi hết đất ở hoặc phần diện tích đất ở còn lại sau thu hồi không đủ điều kiện để ở theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh mà hộ gia đình, cá nhân còn đất ở, nhà ở khác trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất ở thu hồi thì được bồi thường bằng tiền. Đối với địa phương có điều kiện về quỹ đất ở thì được xem xét để bồi thường bằng đất ở.

Trả lời: Về vấn đề nhận bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất:

Căn cứ theo điều 82 Luật đất đai năm 2013 quy định về trường hợp Nhà nước thu hồi đất không được bồi thường về đất như sau:

"Nhà nước thu hồi đất không bồi thường về đất trong các trường hợp sau đây:

1. Các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 76 của Luật này;

2. Đất được Nhà nước giao để quản lý;

3. Đất thu hồi trong các trường hợp quy định tại Điều 64 và các điểm a, b, c và d khoản 1 Điều 65 của Luật này;

4. Trường hợp không đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 77 của Luật này
."

Như vậy, theo quy định tại khoản 3 điều này thì đất bị thu hồi không được bồi thường  khi người chết không có người thừa kế. Ở đây bà A vẫn có người thừa kế nên khi bà A chết những người thừa kế theo pháp luật (do không có di chúc) sẽ thừa kế phần bồi thường mà người chết được hưởng.

Về vấn đề ủy quyền nhận bồi thường:

Trước hết, việc thoản thuận của những người được thừa kế là một giao dịch dân sự nên nếu không có các điều khoản vi phạm điều cấm của pháp luật thì nó hoàn toàn hợp pháp. Tuy nhiên, ở đây cần xác định nội dung của” giấy ủy quyền giao cho người con út nhận tiền bồi thường và hỗ trợ tái định cư” theo như bạn nói thuộc trường hợp nào

- Trường hợp: Những người thừa kế của bà A chỉ ủy quyền cho em út thay mặt họ nhận phần bồi thường thì về mặt pháp luật, họ vẫn có quyền thừa kế đối với phần bồi thường.

- Trường hợp 2: Những người thừa kế của bà A thỏa thuận không nhận phần bồi thường và để lại toàn bộ cho em út. Trường hợp này họ sẽ không có quyền đối với phần bồi thường nữa.

Về vấn đề nhận bồi thường:

Căn cứ theo khoản 2 điều 74 Luật đất đai năm 2013 quy định về nguyên tắc bồi thường đất đai như sau :

"2. Việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tại thời điểm quyết định thu hồi đất."

Như vậy, việc trả bồi thường bằng tiền hay đất thì cần căn cứ vào quỹ đất của địa phương. Trường hợp địa phương không có đất để bồi thường thì sẽ tiến hành bồi thường bằng tiền. Trường hợp có đất thì sẽ bồi thường  bằng loại đất có cùng mục đích sử dụng.

Trân trọng
!