Câu hỏi: Luật sư tư vấn về điều kiện được bồi thường bằng đất hoặc nhà ở tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở. Cụ thể như sau:

Nội dung yêu cầu tư vấn:
Kính thưa Luật sư; Tôi tên là Ngô Q, hiện tại nhà ở tôi đang trong diện giải tỏa, tái định cư; Gia đình tôi có 3 hộ khẩu, ba mẹ tôi và vợ chồng em tôi ở chung một ngôi nhà hai hộ riêng đã có bìa đỏ, tôi và vợ tôi ở nhà riêng chưa có sổ đỏ, giá nhà nước quy định là 470.000 đồng cho 1 m2, khi ra tái định cư giá là 1,2 triệu đồng. nhà nước thu hồi và bảo hộ gia đình phải bỏ tiền thêm để được tái định cư. điều này có hợp lý không; trường hợp này nhà tôi được phân mấy lô đất.(đất ruộng và đất vườn đều bị thu hồi hết rồi) - Thứ hai: khu vực nhà tôi đang ở chính là nơi nhà nước giải phóng mặt bằng để làm khu dân cư vay gia đình tôi có được ưu tiên tái định cư tại chỗ không. - Thứ 3: Gia đình tôi là gia đình cách mạng( ông nội tôi là liệt sỹ, bố tôi là thương binh vây gia đình tôi có được hưởng chính sách ưu đãi gì trong việc giao đất và tái định cư không. mong quí Luật sư tra lời sớm cho. cảm ơn và hậu tạ.

Trả lời: Điều kiện để được bồi thường về đất khi nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng an ninh,phát tiển kinh tế xã hội vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng quy định tại khoản 1 điều 75 luật đất đai 2013:
“1. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không phải là đất thuê trả tiền thuê đất hàng năm, có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (sau đây gọi chung là Giấy chứng nhận) hoặc có đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 77 của Luật này; người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc đối tượng được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam mà có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp”.

Khu đất mà gia đình bạn nằm trong diện quy hoạch khu dân cư, và nếu hộ gia đình bạn có đủ các giấy tờ trên thì sẽ được nhà nước bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất. Căn cứ vào điều 79 luật đất đai 2013 bồi thường về đất khi nhà nước thu hồi đất ở; và được quy định cụ thể tại khoản 1 Điều 6 Nghị định số 47/ 2014/ NĐ – CP  nghị định quy định về bồi thường hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất:

“1. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ở, người Việt Nam định cư ở nước ngoài đang sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất tại Việt Nam khi Nhà nước thu hồi đất ở mà có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của pháp luật về đất đai thì việc bồi thường về đất được thực hiện như sau:

- Trường hợp thu hồi hết đất ở hoặc phần diện tích đất ở còn lại sau thu hồi không đủ điều kiện để ở theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh mà hộ gia đình, cá nhân không còn đất ở, nhà ở nào khác trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất ở thu hồi thì được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tái định cư;

- Trường hợp thu hồi hết đất ở hoặc phần diện tích đất ở còn lại sau thu hồi không đủ điều kiện để ở theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh mà hộ gia đình, cá nhân còn đất ở, nhà ở khác trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất ở thu hồi thì được bồi thường bằng tiền. Đối với địa phương có điều kiện về quỹ đất ở thì được xem xét để bồi thường bằng đất ở”.

Như vậy, nguyên tắc bồi thường bằng đất hoặc nhà ở tái định cư là gia đình bạn bị thu hồi đất ở dẫn đến không còn đất ở. Và tại địa phương đó gia dình bạn không có diện tích đất khác có thể sử dụng để ở thì gia đình bạn sẽ được bồi thường bằng đất hoặc nhà ở tái định cư. Trường hợp nhà ở tái định cư có giá trị cao hơn so với tài sản bị thu hội thì gia định bạn sẽ phải nộp tiền chênh lệch tương ứng với giá trị cao hơn đó.

Trường hợp gia đình bạn vẫn còn diện tích đất khác có thể sử dụng làm đất ở trên cùng địa phương thì sẽ được bồi thường bằng tiền. Việc bồi thường bằng đất hoặc nhà ờ tái định cư trong trường hợp này tùy thuộc vào quỹ đất tại địa phương.

Hộ gia đình của bạn bị thu hồi đất  không còn đất ở mà phải di chuyển chỗ ở thì có thể được bố trí tái định cư tại chỗ. Theo quy định tại khoản 2 Điều 86 Luật đất đai 2013, nếu như gia đình bạn là gia đình có công với cách mạng hoặc đã sớm bàn giao mặt bằng khi tổ chức thu hồi đất thì có thể sẽ được ưu tiên những vị trí thuận lợi trong khu vực tái định cư đó; hoặc được xem xét tạo điều kiện áp dụng các hình thức hỗ trợ tối đa theo chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư.