Câu hỏi: Em muốn nhờ công ty tư vấn giúp một số vấn đề về thủ tục nhận bảo hiểm thai sản như sau: Em đóng bảo hiểm ở công ty được 48 tháng giờ em đang mang thai được 4 tháng dự kiến sinh vào 5/9/2016 do sức khỏe yếu quá em xin nghỉ việc hẳn ở công ty thì thủ tục hồ sơ hưởng thai sản làm thế nào. Sau khi sinh con hay ngay sau khi em nghỉ việc ở công ty thì em có thể làm chế độ hưởng bảo hiểm thất nghiệp. Em nghỉ sau bao nhiêu ngày thì công ty phải trả sổ bảo hiểm cho em để em có thể làm các thủ tục.

Trả lời: Cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi yêu cầu tư vấn đến công ty chúng tôi, trường hợp của chị, chúng tôi đưa ra ý kiến tư vấn như sau:

Thứ nhất, về chế độ thai sản.

Điều kiện để hưởng chế độ thai sản tại Điều 31 Luật bảo hiểm xã hội 2014 quy định như sau:

"1. Người lao động được hưởng chế độ thai sản khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:

b) Lao động nữ sinh con;

......

2. Người lao động quy định tại các điểm b, c và d khoản 1 Điều này phải đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi".

Chị có trình bày, tới thời điểm chấm dứt hợp đồng lao động thì chị đã đóng được 48 tháng BHXH, mang thai 04 tháng và dự kiến sinh vào 05/09/2016. Xét về điều kiện hưởng chế độ thai sản, chúng tôi tư vấn như sau:

Nếu chị sinh con trước 15/09 (dạo động từ 01/09 tới 14/09) thì khoảng thời gian 12 tháng trước khi sinh được tính từ tháng 09/2015 tới tháng 08/2016. Đối với trường hợp này, chị chỉ cần đóng đủ 06 tháng, tức đóng BHXH tới hết tháng 02/2016 sẽ đủ điều kiện hưởng BHXH.

Còn nếu chị sinh sau ngày từ ngày 15/09 thì khoảng thời gian 12 tháng trước khi sinh tính từ tháng 10/2015 tới tháng 09/2016. Vậy, để đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản chị sẽ phải đóng hết tháng 03/2016.

Bởi dự kiến có thể sẽ đúng hoặc không đúng, nên chúng tôi tư vấn cho chị hai trường hợp trên. Chị có thể đối chiếu với thực tế của mình để chọn một phương án phù hợp cho mình.

Thành phần hồ sơ hưởng chế độ thai sản (Điều 101 luật bảo hiểm xã hội 2014):

+ sổ bảo hiểm xã hội;

+ giấy chứng sinh( bản sao)/ giấy khai sinh( bản sao);

+ chứng minh thư nhân dân và sổ hộ khẩu (bản sao có chứng thực);

Sau khi có đầy đủ hồ sơ như trên, do bạn đã chấm dứt hợp đồng lao động nên sẽ tự thực hiện thủ tục hưởng chế độ thai sản. Bạn mang hồ sơ tới đơn bị bảo hiểm xã hội nơi chị đang cư trú để nộp và nhận các khoản trợ cấp.

Thời gian hưởng chế độ thai sản:

Bạn được hưởng chế độ thai sản trước và sau khi sinh con là 06 tháng. Trường hợp bạn sinh đôi trở lên thì tính từ con thứ hai trở đi, cứ mỗi con, người mẹ được nghỉ thêm 01 tháng (Khoản 1 Điều 34 luật bảo hiểm xã hội 2014).

Mức hưởng chế độ thai sản:

Theo Điểm a Khoản 1 Điều 34 luật bảo hiểm xã hội 2014:
"Mức hưởng một tháng bằng 100% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội của 6 tháng trước khi nghỉ việc hưởng chế độ thai sản" theo đó bạn sẽ được hưởng trợ cấp hàng tháng bằng 100% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội của 6 tháng trước khi nghỉ việc hưởng chế độ thai sản."

Ngoài ra bạn còn được trợ cấp một lần cho mỗi con bằng 02 lần mức lương cơ sở tại tháng lao động nữ sinh con (Điều 38 luật bảo hiểm xã hội 2014).

Thứ hai, về chế độ bảo hiểm thất nghiệp.

Điều kiện để hưởng trợ cấp bảo hiểm thất nghiệp quy định tại Điều 49 luật việc làm 2013 như sau:

"Người lao động quy định tại khoản 1 Điều 43 của Luật này đang đóng bảo hiểm thất nghiệp được hưởng trợ cấp thất nghiệp khi có đủ các điều kiện sau đây:

1. Chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc, trừ các trường hợp sau đây:

a) Người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc trái pháp luật;

b) Hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động hằng tháng;

2. Đã đóng bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên trong thời gian 24 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc đối với trường hợp quy định tại điểm a và điểm b khoản 1 Điều 43 của Luật này; đã đóng bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên trong thời gian 36 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng lao động đối với trường hợp quy định tại điểm c khoản 1 Điều 43 của Luật này;

3. Đã nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp tại trung tâm dịch vụ việc làm theo quy định tại khoản 1 Điều 46 của Luật này;

4. Chưa tìm được việc làm sau 15 ngày, kể từ ngày nộp hồ sơ hưởng bảo hiểm thất nghiệp, trừ các trường hợp sau đây:

a) Thực hiện nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ công an;

b) Đi học tập có thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên;

c) Chấp hành quyết định áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc;

d) Bị tạm giam; chấp hành hình phạt tù;

đ) Ra nước ngoài định cư; đi lao động ở nước ngoài theo hợp đồng;

e) Chết."

Chiểu theo quy định trên, để đủ điều kiện hưởng trợ́ cấp thất nghiệp thì bạn cần đáp ứng các điều kiện sau:

+ Chấm dứt hợp đồng lao động đúng pháp luật.

+ Đã đóng bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên trong thời gian 24 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc.

+ Đã nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp tại trung tâm dịch vụ việc làm theo quy định tại khoản 1 Điều 46 của Luật này;

+ Chưa tìm được việc làm sau 15 ngày, kể từ ngày nộp hồ sơ hưởng bảo hiểm thất nghiệp.

Hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp:

+ Đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp theo mẫu do Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định;

+ Bản chính hoặc bản sao có chứng thực quyết định thôi việc;

+ Sổ bảo hiểm xã hội;

+ Chứng minh thư nhân dân và sổ hộ khẩu (bản sao, có chứng thực).

Thời hạn nộp hồ sơ:

Điều 17 nghị định 28/2015/NĐ-CP quy định về thời hạn nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp như sau: "
Trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc, người lao động chưa có việc làm và có nhu cầu hưởng trợ cấp thất nghiệp phải trực tiếp nộp 01 bộ hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp theo đúng quy định tại Điều 16 của Nghị định này cho trung tâm dịch vụ việc làm tại địa phương nơi người lao động muốn nhận trợ cấp thất nghiệp. Thời điểm hưởng trợ cấp thất nghiệp của người lao động được tính từ ngày thứ 16 theo ngày làm việc kể từ ngày nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp."

Vậy, để đảm bảo quyền lợi thì bạn sẽ nộp hồ sơ hưởng chế độ BHTN (trong thời hạn 03 tháng kể từ thời điểm quyết định chấm dứt hợp đồng lao động có hiệu lực) tới đơn vị dịch vụ việc làm nơi bạn thấy thuận tiện cho quá trình nhận trợ cấp thất nghiệp và một số việc trong quá trình hưởng. Nếu chị để sau khi sinh mới tiến hành thủ tục này thì sẽ hết hạn nộp hồ sơ để hưởng bảo hiểm thất nghiệp.

Thứ ba, về trách nhiệm trả sổ BHXH.

Tại Điều 47 Bộ luật lao động 2012 về trách nhiệm của người sử dụng lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động:

" 2. Trong thời hạn 07 ngày làm việc, kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản có liên quan đến quyền lợi của mỗi bên; trường hợp đặc biệt, có thể kéo dài nhưng không được quá 30 ngày.

3. Người sử dụng lao động có trách nhiệm hoàn thành thủ tục xác nhận và trả lại sổ bảo hiểm xã hội và những giấy tờ khác mà người sử dụng lao động đã giữ lại của người lao động".

Người lao động phải có nghĩa vụ trả sổ BHXH cho bạn trong khoảng thời gian từ 7 tới 30 ngày kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động đối với bạn.