Câu hỏi: Mẹ tôi sinh năm 1974 tại Sài Gòn (đến năm 3 tuổi thì về sống tại Long An cho đến 18 tuổi mới lên Sài Gòn lập gia đình) do sơ suất nên lúc về Long An ngoại tôi nhập khẩu sai tên cho mẹ tôi đến nay chứng minh nhân dân hết hạn muốn chuyển đổi sang thẻ căn cước (sổ hộ khẩu và CMND cũ không có ngày sinh), đi trích lục khai sinh mới phát hiện mẹ tôi bị khai sai tên so với giấy khai sinh.

Nội dung tư vấn:
Chào luật sư,Mẹ tôi sinh năm 1974 tại Sài Gòn (đến năm 3 tuổi thì về sống tại Long An cho đến 18 tuổi mới lên Sài Gòn lập gia đình) do sơ suất nên lúc về Long An ngoại tôi nhập khẩu sai tên cho mẹ tôi đến nay chứng minh nhân dân hết hạn muốn chuyển đổi sang thẻ căn cước (sổ hộ khẩu và CMND cũ không có ngày sinh), đi trích lục khai sinh mới phát hiện mẹ tôi bị khai sai tên so với giấy khai sinh. Giờ mẹ tôi muốn làm thủ tục thay đổi tên và làm lại thẻ căn cước thì thủ tục cần có phải thế nào và cơ quan nào tiếp nhận việc đó?Rất mong nhận được sự tư vấn, hỗ trợ.

Trả lời: Thứ nhất, về việc thay đổi tên, chúng tôi tư vấn như sau:

Căn cứ Khoản 1 Điều 28 Bộ luật dân sự 2015 quy định:

“1. Cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi tên trong trường hợp sau đây:

a) Theo yêu cầu của người có tên mà việc sử dụng tên đó gây nhầm lẫn, ảnh hưởng đến tình cảm gia đình, đến danh dự, quyền, lợi ích hợp pháp của người đó;

b) Theo yêu cầu của cha nuôi, mẹ nuôi về việc thay đổi tên cho con nuôi hoặc khi người con nuôi thôi làm con nuôi và người này hoặc cha đẻ, mẹ đẻ yêu cầu lấy lại tên mà cha đẻ, mẹ đẻ đã đặt;

c) Theo yêu cầu của cha đẻ, mẹ đẻ hoặc người con khi xác định cha, mẹ cho con;

d) Thay đổi tên của người bị lưu lạc đã tìm ra nguồn gốc huyết thống của mình;

đ) Thay đổi tên của vợ, chồng trong quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài để phù hợp với pháp luật của nước mà vợ, chồng người nước ngoài là công dân hoặc lấy lại tên trước khi thay đổi;

e) Thay đổi tên của người đã xác định lại giới tính, người đã chuyển đổi giới tính;

g) Trường hợp khác do pháp luật về hộ tịch quy định.”

Theo đó, căn cứ Khoản 2 Điều 7 Nghị định 123/2015/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch quy định  về điều kiện thay đổi, cải chính hộ tịch như sau:

“Điều 7. Điều kiện thay đổi, cải chính hộ tịch

2. Cải chính hộ tịch theo quy định của Luật Hộ tịch là việc chỉnh sửa thông tin cá nhân trong Sổ hộ tịch hoặc trong bản chính giấy tờ hộ tịch và chỉ được thực hiện khi có đủ căn cứ để xác định có sai sót do lỗi của công chức làm công tác hộ tịch hoặc của người yêu cầu đăng ký hộ tịch.”

Như vậy, khi có căn cứ xác định tên ghi trên giấy khai sinh sai do lỗi của công chức làm công tác hộ tịch hoặc của người đăng ký hộ tịch thì mẹ bạn có thể thay đổi tên.

Thủ tục thay đổi họ tên được thực hiện tại ủy ban nhân dân cấp huyện nơi đã đăng ký khai sinh trước đây, hồ sơ bao gồm:

- Tờ khai (theo mẫu quy định);

- Xuất trình bản chính giấy khai sinh của người cần thay đổi, cải chính hộ tịch;

- Các giấy tờ liên quan để làm căn cứ cho việc thay đổi, cải chính hộ tịch.

Căn cứ Khoản 3 Điều 46 Luật Hộ tịch, thẩm quyền giải quyết việc thay đổi, cải chính hộ tịch trong trường hợp này của mẹ bạn thuộc về UBND cấp huyện.

Thứ hai, về việc cấp thẻ căn cước công dân, chúng tôi tư vấn như sau:

Theo Thông tư số 07/2016/TT-BCA ngày 01/02/2016 quy định chi tiết một số điều của Luật căn cước công dân và Nghị định số 137/2015/NĐ-CP ngày 31/12/2015 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật căn cước công dân, trình tự, thủ tục cấp thẻ Căn cước công dân như sau:

–   Công dân điền vào Tờ khai căn cước công dân;

–   Cán bộ tiếp nhận hồ sơ đề nghị cấp thẻ Căn cước công dân kiểm tra, đối chiếu thông tin về công dân trong Tờ khai căn cước công dân với thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã được kết nối với Cơ sở dữ liệu căn cước công dân để xác định chính xác người cần cấp thẻ và thống nhất các nội dung thông tin về công dân (trường hợp công dân chưa có thông tin hoặc thông tin có sự thay đổi, chưa được cập nhật vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư thì yêu cầu công dân xác định thông tin chính xác và xuất trình các giấy tờ hợp pháp về những thông tin cần ghi trong Tờ khai căn cước công dân để kiểm tra và cập nhật thông tin vào cơ sở dữ liệu; trường hợp Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu căn cước công dân chưa đi vào vận hành thì yêu cầu công dân xuất trình Sổ hộ khẩu).

–  Cán bộ cơ quan quản lý căn cước công dân chụp ảnh, thu thập vân tay, đặc điểm nhận dạng của người đến làm thủ tục cấp thẻ Căn cước công dân để in trên Phiếu thu nhận thông tin căn cước công dân và thẻ Căn cước công dân theo quy định;

–  Cán bộ cơ quan quản lý căn cước công dân cấp giấy hẹn trả thẻ Căn cước công dân cho người đến làm thủ tục. Trường hợp hồ sơ, thủ tục chưa đầy đủ theo quy định thì hướng dẫn công dân hoàn thiện để cấp thẻ Căn cước công dân;

Như vậy theo quy định của  Luật căn cước công dân năm 2014  và Thông tư số 07/2016/TT-BCA thì công dân sẽ không phải xuất trình sổ hộ khẩu. Tuy nhiên, hiện nay hệ thống quản lý dữ liệu cư dân quốc gia chưa được hòan thiện nên các địa điểm cấp thẻ căn cước công dân vẫn sẽ áp dụng giống như cấp thẻ chứng minh thư nhân dân. Vì vậy, khi đi làm thẻ căn cước công dân mẹ bạn vẫn cần phải có sổ hộ khẩu bản gốc.

Tuy nhiên, tên của mẹ bạn trên sổ hộ khẩu lại ghi sai nên trong trường hợp này, mẹ bạn cần làm thủ tục điều chỉnh tên mẹ bạn trong sổ hộ khẩu theo quy định tại Điều 26 Luật Cư trú 2006. Và người đến làm thủ tục phải xuất trình sổ hộ khẩu, giấy khai sinh hoặc quyết định được phép thay đổi của cơ quan có thẩm quyền về đăng ký hộ tịch; nộp phiếu báo thay đổi hộ khẩu, nhân khẩu.

Như vậy, để được điều chỉnh thông tin trên sổ hộ khẩu của mẹ bạn phải có kèm theo giấy khai sinh của mẹ bạn vì giấy khai sinh là giấy tờ gốc của mỗi cá nhân, nên mọi hoạt động điều chỉnh giấy tờ hộ tịch phải lấy giấy khai sinh làm căn cứ. Do đó, trước tiên mẹ bạn cần làm thủ tục đăng ký lại khai sinh.