Câu hỏi: Chào luật sư,hiện gia đình tôi đang làm thủ tục đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ( GCNQSDĐ) mới do GCN đang có đã cũ.  Đến hôm ủy ban hẹn đo đạc thì phát hiện hộ A đang tiến hành xây tường gạch theo đường chấm đỏ nằm trong diện tích đất nhà tôi.Ngay lúc đó tôi đã gửi Đơn khiếu nại đến UB phường và UB phường báo là có lập Biên bản đình chỉ thi công và được hộ A ký tên. Vấn đề là sau Biên bản đó thì việc xây dựng vẫn tiếp tục diễn ra.Tôi muốn hỏi là việc làm của hộ A là đúng hay sai và việc tôi cung cấp bản vẽ thế này có khả năng bảo vệ quyền lợi của tôi đối với diện tích đất tôi được cấp quyền sử dụng khi diễn ra hòa giải không? Nếu hộ A vẫn không tháo dỡ thì tôi phải tiếp tục khiếu nại ở Tòa án sau khi hòa giải ở UB phường phải không?Tôi xin chân thành cảm ơn.

Trả lời: Theo thông tin mà bạn cung cấp thì gia đình hàng xóm có hành vi xây dựng lấn chiếm sang phần đất được ghi nhận trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của gia đình bạn, việc lấn chiếm này là sai so với quy định của pháp luật. Đối với trường hợp này bạn có thể cung cấp bản đồ địa chính phần đất của bạn để chứng minh về quyền sử dụng đất của gia đình. Nếu sau khi Ủy ban phường nơi có đất đã lập biên bản mà gia đình hàng xóm vẫn tiếp tục xây dựng thì gia đình bạn có thể làm đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai ra ủy ban nhân dân phường nơi có đất để được hòa giải theo quy định tại điều 202 Luật đất đai 2013. Cụ thể:

Điều 202. Hòa giải tranh chấp đất đai

1. Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải hoặc giải quyết tranh chấp đất đai thông qua hòa giải ở cơ sở.

2. Tranh chấp đất đai mà các bên tranh chấp không hòa giải được thì gửi đơn đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp để hòa giải.

3. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm tổ chức việc hòa giải tranh chấp đất đai tại địa phương mình; trong quá trình tổ chức thực hiện phải phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã và các tổ chức thành viên của Mặt trận, các tổ chức xã hội khác. Thủ tục hòa giải tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân cấp xã được thực hiện trong thời hạn không quá 45 ngày, kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai.

4. Việc hòa giải phải được lập thành biên bản có chữ ký của các bên và có xác nhận hòa giải thành hoặc hòa giải không thành của Ủy ban nhân dân cấp xã. Biên bản hòa giải được gửi đến các bên tranh chấp, lưu tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp.

5. Đối với trường hợp hòa giải thành mà có thay đổi hiện trạng về ranh giới, người sử dụng đất thì Ủy ban nhân dân cấp xã gửi biên bản hòa giải đến Phòng Tài nguyên và Môi trường đối với trường hợp tranh chấp đất đai giữa hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư với nhau; gửi đến Sở Tài nguyên và Môi trường đối với các trường hợp khác.

Phòng Tài nguyên và Môi trường, Sở Tài nguyên và Môi trường trình Ủy ban nhân dân cùng cấp quyết định công nhận việc thay đổi ranh giới thửa đất và cấp mới Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất.

Trong trường hợp sau khi hòa giải ở địa phương mà hai bên chưa giải quyết được tranh chấp thì bên có quyền gửi đơn trực tiếp lên cơ quan cấp trên là Ủy ban nhân dân quận, huyện hoặc Tòa án nhân dân quận, huyện nơi có đất để yêu cầu giải quyết. Cụ thể điều 203 quy định:

Điều 203. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai

Tranh chấp đất đai đã được hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã mà không thành thì được giải quyết như sau:

1. Tranh chấp đất đai mà đương sự có Giấy chứng nhận hoặc có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật này và tranh chấp về tài sản gắn liền với đất thì do Tòa án nhân dân giải quyết;

2. Tranh chấp đất đai mà đương sự không có Giấy chứng nhận hoặc không có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật này thì đương sự chỉ được lựa chọn một trong hai hình thức giải quyết tranh chấp đất đai theo quy định sau đây:

a) Nộp đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp tại Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền theo quy định tại khoản 3 Điều này;

b) Khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự;

3. Trường hợp đương sự lựa chọn giải quyết tranh chấp tại Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền thì việc giải quyết tranh chấp đất đai được thực hiện như sau:

a) Trường hợp tranh chấp giữa hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư với nhau thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện giải quyết; nếu không đồng ý với quyết định giải quyết thì có quyền khiếu nại đến Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân theo quy định của pháp luật về tố tụng hành chính;

b) Trường hợp tranh chấp mà một bên tranh chấp là tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giải quyết; nếu không đồng ý với quyết định giải quyết thì có quyền khiếu nại đến Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân theo quy định của pháp luật về tố tụng hành chính;

4. Người có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai tại khoản 3 Điều này phải ra quyết định giải quyết tranh chấp. Quyết định giải quyết tranh chấp có hiệu lực thi hành phải được các bên tranh chấp nghiêm chỉnh chấp hành. Trường hợp các bên không chấp hành sẽ bị cưỡng chế thi hành.