Câu hỏi: Luật sư tư vấn về việc ký kết hợp đồng lao động và quyền lợi của người lao động khi người sử dụng lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật. Cụ thể như sau:

Xin chào luật sư! Cho tôi hỏi: vào tháng 3 năm 2009 tôi được BQL Du Lịch Huyện ký hợp đồng lao động với tôi theo thang bảng lương nhà nước là 1.50 và cứ đúng 2 năm được tăng thang bảng lương theo qui định, và cứ đúng 12 tháng thì tôi được ký hợp đồng 1 lần. Cho đến tháng 1 năm 2016 BQL Du Lịch huyện tiếp tục ký hợp đồng với tôi với thời hạn là 12 tháng, và cho đến nay 2017 tôi không có ký thêm hợp đồng nào hết và hệ số lương hiện tại tôi được lãnh là 2.22. Cho đến tháng 7 năm 2017 BQL Du lịch huyện nói sẽ ra quyết định thanh lý chấm dứt hợp đồng đối với tôi (tôi không bị kỷ luật hay vi phạm bất cứ điều gì, mà hàng năm tôi công tác còn thu vượt chỉ tiêu của Huyện giao) và đưa ra cho tôi ký với hợp đồng 3 tháng từ 1/7 đến 30/9 với múc lương tối thiểu là 2.900.000 (tôi không đồng y ký) và công việc của tôi vẫn làm bình thường nhưng tháng 7 và tháng 8 tôi chưa được hưởng lương. Vậy tôi nhờ luật sư tư vấn giúp tôi như sau: 1/ hợp đồng của tôi có phải là hợp đồng không xác định thời hạn hay không, và BQL Du lịch có vi phạm trong việc ký hợp đồng hay không? 2/ nếu BQL Du lịch đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật đối với tôi thì phải bồi thường cho tôi cụ thể như thế nào? 3/ từ hợp đồng dài hạn chuyển tôi thành hợp đồng 3 tháng như vậy có đúng không? 4/ tháng 7 và 8 tôi có được hưởng lương không và được hưởng như thế nào là đúng pháp luật? Nơi tôi thực hiện nhiệm vụ có tổng cộng 4 người và điều bị như nhau. Mong luật sư tư vấn giúp chúng tôi sớm nhất, xin cảm ơn luật sư.!

Trả lời: Thứ nhất,
về việc ký kết hợp đồng lao động

Căn cứ vào Điều 22 Bộ luật lao động 2012 quy định:

"Điều 22. Loại hợp đồng lao động

1. Hợp đồng lao động phải được giao kết theo một trong các loại sau đây:

a) Hợp đồng lao động không xác định thời hạn;

Hợp đồng lao động không xác định thời hạn là hợp đồng mà trong đó hai bên không xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng.

b) Hợp đồng lao động xác định thời hạn;

Hợp đồng lao động xác định thời hạn là hợp đồng mà trong đó hai bên xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng trong khoảng thời gian từ đủ 12 tháng đến 36 tháng.

c) Hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng.

2. Khi hợp đồng lao động quy định tại điểm b và điểm c khoản 1 Điều này hết hạn mà người lao động vẫn tiếp tục làm việc thì trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày hợp đồng lao động hết hạn, hai bên phải ký kết hợp đồng lao động mới; nếu không ký kết hợp đồng lao động mới thì hợp đồng đã giao kết theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều này trở thành hợp đồng lao động không xác định thời hạn và hợp đồng đã giao kết theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều này trở thành hợp đồng lao động xác định thời hạn với thời hạn là 24 tháng.

Trường hợp hai bên ký kết hợp đồng lao động mới là hợp đồng xác định thời hạn thì cũng chỉ được ký thêm 01 lần, sau đó nếu người lao động vẫn tiếp tục làm việc thì phải ký kết hợp đồng lao động không xác định thời hạn.

3. Không được giao kết hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng để làm những công việc có tính chất thường xuyên từ 12 tháng trở lên, trừ trường hợp phải tạm thời thay thế người lao động đi làm nghĩa vụ quân sự, nghỉ theo chế độ thai sản, ốm đau, tai nạn lao động hoặc nghỉ việc có tính chất tạm thời khác.

Đối chiếu với tình huống của bạn thì tháng 3/2009 bạn bắt đầu ký hợp đồng lao động với BQL Du lịch huyện và sau 12 tháng thì ký lại hợp đồng. Như vậy theo như bạn trình bày thì hợp đồng giao kết giữa hai bên là hợp đồng lao động xác định thời hạn. Tuy nhiên, đối với loại hợp đồng xác định thời hạn thì có một số điểm cần lưu ý, cụ thể theo quy định của pháp luật thì hai bên có thể giao kết thêm 1 lần hợp đồng xác định thời hạn tức là chỉ có thể ký loại hợp đồng trên tối đa không quá 2 lần. Nếu sau đó bạn vẫn tiếp làm việc thì lúc này hợp đồng của bạn sẽ chuyển sang loại hợp đồng không xác định thời hạn.

Như vậy cho đến tháng 1/2016 mà bên BQL du lịch huyện vẫn ký với bạn hợp đồng xác định thời hạn là hoàn toàn trái quy định của pháp luật.Hơn nữa, theo Điều 22 BLLĐ chỉ có quy định chuyển từ hợp đồng xác định thời hạn sang hợp đồng không xác định thời hạn, do đó việc chuyển từ hợp đồng không xác định thời hạn của anh thành hợp đồng 3 tháng là không có căn cứ. Với hành vi ký kết sai loại hợp đồng, bên BQL Du lịch huyện có thể bị xử phạt hành chính theo quy định tại khoản 1 ĐIều 5 nghị định 88/2015/NĐ-CP, phạt tiền:

a) Từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng với vi phạm từ 01 người đến 10 người lao động;

b) Từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng với vi phạm từ 11 người đến 50 người lao động;

..."

Thứ hai
, về vấn đề bồi thường khi bên BQL Du lịch đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động

Nếu các bên có tranh chấp, thì loại hợp đồng xác định để giải quyết tranh chấp sẽ là hợp đồng không xác định thời hạn. Mọi quyền và nghĩa vụ của người lao động và người sử dụng lao động sẽ bị ràng buộc trên cơ sở HĐLĐ không xác định thời hạn.

Điều 38 BLLĐ 2012 quy  định các trường hợp người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động  như sau:

"1. Người sử dụng lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trong những trường hợp sau đây:

a) Người lao động thường xuyên không hoàn thành công việc theo hợp đồng lao động;

b) Người lao động bị ốm đau, tai nạn đã điều trị 12 tháng liên tục đối với người làm theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, đã điều trị 06 tháng liên tục, đối với người lao động làm theo hợp đồng lao động xác định thời hạn và quá nửa thời hạn hợp đồng lao động đối với người làm theo hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng mà khả năng lao động chưa hồi phục.

Khi sức khỏe của người lao động bình phục, thì người lao động được xem xét để tiếp tục giao kết hợp đồng lao động;

c) Do thiên tai, hỏa hoạn hoặc những lý do bất khả kháng khác theo quy định của pháp luật, mà người sử dụng lao động đã tìm mọi biện pháp khắc phục nhưng vẫn buộc phải thu hẹp sản xuất, giảm chỗ làm việc;

d) Người lao động không có mặt tại nơi làm việc sau thời hạn quy định tại Điều 33 của Bộ luật này.

2. Khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động người sử dụng lao động phải báo cho người lao động biết trước:

a) Ít nhất 45 ngày đối với hợp đồng lao động không xác định thời hạn."

Như vậy, nếu người sử dụng lao động tức là BQL Du lịch đơn phương chấm dứt  hợp đồng không theo các căn cứ nêu trên; cộng thêm không bảo trước 45 ngày trước khi ra quyết định chấm dứt  hợp đồng lao động sẽ là hành vi trái quy định của pháp luật.

Nếu không có căn cứ chấm dứt, và không báo trước 45 ngày theo quy định của pháp luật thì bạn có thể khiếu nại trực tiếp tới cấp trên của cơ quan, để  trả lời thắc mắc của bạn. Trường hợp không giải quyết được, bạn có quyền khởi kiện tại Tòa án quận, huyện nơi cơ quan đóng trụ sở để giải quyết tranh chấp.

Về quyền lợi được hưởng:

Điều 42 BLLĐ 2012 quy định về Nghĩa vụ của người sử dụng lao động khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật như sau:

"1. Phải nhận người lao động trở lại làm việc theo hợp đồng lao động đã giao kết và phải trả tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế trong những ngày người lao động không được làm việc cộng với ít nhất 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động.

2. Trường hợp người lao động không muốn tiếp tục làm việc, thì ngoài khoản tiền bồi thường quy định tại khoản 1 Điều này người sử dụng lao động phải trả trợ cấp thôi việc theo quy định tại Điều 48 của Bộ luật này.

3. Trường hợp người sử dụng lao động không muốn nhận lại người lao động và người lao động đồng ý, thì ngoài khoản tiền bồi thường quy định tại khoản 1 Điều này và trợ cấp thôi việc theo quy định tại Điều 48 của Bộ luật này, hai bên thỏa thuận khoản tiền bồi thường thêm nhưng ít nhất phải bằng 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động để chấm dứt hợp đồng lao động.

4. Trường hợp không còn vị trí, công việc đã giao kết trong hợp đồng lao động mà người lao động vẫn muốn làm việc thì ngoài khoản tiền bồi thường quy định tại khoản 1 Điều này, hai bên thương lượng để sửa đổi, bổ sung hợp đồng lao động.

5. Trường hợp vi phạm quy định về thời hạn báo trước thì phải bồi thường cho người lao động một khoản tiền tương ứng với tiền lương của người lao động trong những ngày không báo trước.”

Vậy, theo khoản 1 Điều 42 BLLĐ 2012 , trường hợp BQL Du lịch đơn phương hợp đồng trái pháp luật, thì bạn sẽ nhận được tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cộng với ít nhất 2 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động, tức là bạn vẫn được trả lương vào tháng 7,8 như bình thường và phía bên người sử dụng lao động có trách nhiệm thanh toán những khoản trên cho bạn. Ngoài ra, nếu vi phạm số ngày báo trước, bạn còn được bồi thường một khoản tiền tương ứng với tiền lương của bạn trong những ngày không được báo trước.

Trường hợp bạn không tiếp tục làm việc; hoặc người sử dụng lao động không muốn tiếp tục hợp đồng thì quyền lợi của bạn sẽ theo quy định tại khoản 2, khoản 3, khoản 4 Điều này.