Câu hỏi: Xin chào luật sư! Gia đình tôi hiện nay đã ở và xây nhà kiên cố trên đất đấu thầu từ năm 1994. Đến năm 2014 là đất hết hạn (tức đất đấu thầu 20 năm). 10/2015 này , xã có quyết định lấy lại mặt bằng và sẽ phá nhà của tôi cùng với 17 hộ dân nữa để xây lại những cái ốt ( cửa hàng bé) để cho ai có nhu cầu thuê lại.

Trả lời: Trong trường hợp của bạn, do đất sử dụng đã hết hạn, tuy đã có yêu cầu gia hạn mà lại không được gia hạn thì đất đó sẽ bị thu hồi. Căn cứ điểm d khoản 1 Điều 65 Luật đất đai năm 2013 về thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người

''1. Các trường hợp thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người bao gồm:
…

d) Đất được Nhà nước giao, cho thuê có thời hạn nhưng không được gia hạn;

...

2. Việc thu hồi đất theo quy định tại khoản 1 Điều này phải dựa trên các căn cứ sau đây:

…

d) Quyết định giao đất, quyết định cho thuê đất đối với trường hợp quy định tại điểm d khoản 1 Điều này;

…

3. Chính phủ quy định chi tiết Điều này.”

Trong thủ tục ra quyết định và tiến hành thu hồi đất của gia đình bạn, cần phải có căn cứ là quyết định giao đất, quyết định cho thuê đất đã hết hạn. Chủ thể ra quyết định phải là Ủy ban nhân dân cấp Huyện trở lên. Căn cứ khoản 2 Điều 66 Luật đất đai năm 2013 về thẩm quyền thu hồi đất

''…

2. Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất trong các trường hợp sau đây:

a) Thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư;

b) Thu hồi đất ở của người Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam...”
Quyết định thu hồi đất của gia đình bạn có căn cứ tại điểm d khoản 2 Điều 65 nên khi thu hồi sẽ không được nhà nước bồi thường và hỗ trợ tái định cư. Căn cứ khoản 3 Điều 82 Luật đất đai năm 2013 về trường hợp Nhà nước thu hồi đất không được bồi thường về đất trong các trường hợp sau đây:

''...

3. Đất thu hồi trong các trường hợp quy định tại Điều 64 và các điểm a, b, c và d khoản 1 Điều 65 của Luật này;”.
Ngôi nhà kiên cố xây dựng trên mảnh đất cũng không được Nhà nước bồi thường. Căn cứ khoản 1 Điều 92 Luật đất đai năm 2013 về trường hợp Nhà nước thu hồi đất không được bồi thường tài sản gắn liền với đất:

''1. Tài sản gắn liền với đất thuộc một trong các trường hợp thu hồi đất quy định tại các điểm a, b, d, đ, e, i khoản 1 Điều 64 và điểm b, d khoản 1 Điều 65 của Luật này…”
Nếu bạn và gia đình không chấp hành quyết định thu hồi đất khi quyết định thu hồi đất thì có thể bị cưỡng chế thu hồi đất theo quy định tại Điều 71 Luật đất đai năm 2013 về cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất:
''..

2. Cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất được thực hiện khi có đủ các điều kiện sau đây:

a) Người có đất thu hồi không chấp hành quyết định thu hồi đất sau khi Ủy ban nhân dân cấp xã, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã nơi có đất thu hồi và tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng đã vận động, thuyết phục;

b) Quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất đã được niêm yết công khai tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi;

c) Quyết định cưỡng chế  thực hiện quyết định thu hồi đất đã có hiệu lực thi hành;

d) Người bị cưỡng chế đã nhận được quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất có hiệu lực thi hành.
Trường hợp người bị cưỡng chế từ chối không nhận quyết định cưỡng chế hoặc vắng mặt khi giao quyết định cưỡng chế thì Ủy ban nhân dân cấp xã lập biên bản.…”

Quyết định thu hồi đất khi hết hạn của nhà nước là hợp pháp. Gia đình bạn sẽ không có được nhiều quyền lợi khi nhà nước tiến hành thu hồi đất.

Trân trọng
!