Câu hỏi: Luật sư tư vấn về vấn đề lãi suất trong hợp đồng cho vay, và hành vi tham gia bán hàng trong hệ thống đa cấp có bị truy tố hay không. Nội dung tư vấn như sau:

Câu 1: Hiện nhà em đang dự định vay số tiền là 600tr với số lãi là 2.2 / 1 tháng ( tức là 1 tháng gia đình em phải trả bên cho vay là 13.2 tr/1thag..) luật sư cho e hỏi vớii lãi suất tính như trên thì bên cho vay có vi phạm về cho vay nặng lãi không ak... em rất mong nhận được sự tư vấn .. em xin chân thành cám ơn. Câu 2: Trước đây người thân của e có tham gia vào hệ thống “ bán hàng đa cấp - của 1 cty bất chính “.Hiện tại lãnh đạo của cty đó đã bị bắt và tạm giam chờ ngày xét xử gần 2 năm nay ... bây giờ phía cơ quan công an đang thu hồi lại số tiền mà công ty đó đã chiếm đoạt... trong đó số tiền mà những ngươif tham gia giới thiệu môi giới được thưởng cũng phải nộp lại... hiện người thân của em có nhận được thông báo từ cơ quan công an là phải nộp lại số tiền cụ thể trong giấy ghi là 150tr đồng vì đây là khoản tiền phi pháp ( trong khi số tiền mà người thân em nhận được không đúng với số thống kê mà cơ quan công an thông báo ))) trong trường hợp này em mong luật sư tư vấn giúp em là liệu người thân của em có bị truy tố không ak... Em xin chân thành cám ơn

Trả lời: Về câu hỏi thứ nhất: có vi phạm quy định về cho vay nặng lãi không?

Điều khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015 có quy định về lãi suất trong hợp đồng vay như sau:

“1. Lãi suất vay do các bên thỏa thuận.

Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác. Căn cứ tình hình thực tế và theo đề xuất của Chính phủ, Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh mức lãi suất nói trên và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Trường hợp lãi suất theo thỏa thuận vượt quá lãi suất giới hạn được quy định tại khoản này thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực.”

Như vậy, trường hợp của bạn, lãi suất do các bên thỏa thuận và không được vượt quá 20%/ năm của khoản tiền vay.

Lãi suất cho vay tối đa trung bình một tháng sẽ là: 20% : 12 tháng = 1,666%/tháng

Bạn dự định vay 600 triệu đồng với thỏa thuận lãi suất 2.2/tháng đã vượt quá mức lãi suất tối đa mà pháp luật cho phép. Khi xảy ra tranh chấp thì pháp luật không thừa nhận và không bảo vệ quyền lợi cho bên cho vay đối với phần lãi suất vượt quá đó.

Như vậy, nếu bạn có dự định vay 600 triệu đồng với lãi suất 2.2/tháng thì bên cho vay đã vi phạm quy định pháp luật về cho vay nặng lãi.

Về câu hỏi thứ hai, người thân của bạn có bị truy tố không?

Điều 217 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017 có quy định về tội vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp như sau:

“1. Người nào tổ chức hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp mà không có giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp hoặc không đúng với nội dung giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp thuộc một trong các trường hợp sau đây, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 174 và Điều 290 của Bộ luật này, thì bị phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 02 năm:

a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;

b) Thu lợi bất chính từ 200.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng;

c) Gây thiệt hại cho người khác từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

a) Thu lợi bất chính 1.000.000.000 đồng trở lên;

b) Gây thiệt hại cho người khác 1.500.000.000 đồng trở lên;

c) Quy mô mạng lưới người tham gia 100 người trở lên.

3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.”

Như bạn đã trình bày, người thân của bạn tham gia vào hệ thống bán hàng đa cấp với tư cách người tham gia giới thiệu môi giới. Trong trường hợp này, người thân của bạn không phải người tổ chức hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp, cũng không được thu lợi trực tiếp từ hành vi của mình. Như vậy, người thân của bạn chưa đủ các yếu tố để cấu thành tội vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp. Do đó, người thân của bạn không bị truy tố về tội vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp.

Tuy nhiên, người thân của bạn có được hưởng số tiền thu được từ hoạt động này, cũng có hành vi tham gia giới thiệu môi giới, tức cũng thực hiện hành vi bán hàng đa cấp theo sự chỉ dẫn từ bên công ty. Do đó, người thân của bạn là người có quyền và nghĩa vụ liên quan trong vụ án này.