Câu hỏi: Nội dung yêu cầu tư vấn: Kính chào Luật sư, Công ty luật Minh Gia. Em đang gặp trường hợp này và mong muốn Luật sư tư vấn giúp em. Em làm cho một Công ty CP ở TPHCM gần 3 năm, 2 năm đầu Công ty không mua Bảo hiểm cho nhân viên công ty.

Sau này, công ty chuyển qua trụ sở mới, khác quận. Qua trụ sở mới, ngày 01/07/2014 Giám Đốc ký lại hợp đồng cho tất cả NV, em ký tiếp hợp đồng 1 năm (1/07/2014-30/6/2015). Công ty có trích lương để đóng BH và có ghi trong phiếu lương hàng tháng đưa nhân viên, và thực tế Kế toán có trích tiền BH hàng tháng trong bảng lương của em đến tháng 6/2015). Lúc đầu công ty có thẻ BHYT cho nhân viên. Đến cuối 2014, công ty không đóng BH cũ cho CQ Bảo Hiểm nên từ tháng 1/2015 đến 6/2015 CQBH không cấp thẻ BHYT cho nhân viên công ty. Em đã làm đơn xin nghỉ do công ty không đảm bảo quyền lợi nhân viên nhưng anh GĐ đã khuyên em ở lại hoàn thành dự án, em đã đồng ý. Đến giữa T6/2015 dự án hoàn thành, em được GĐ cho nghỉ và có làm biên bản bàn giao công việc (có chữ ký xác nhận của Giám đốc, Quản trị Dự án). Em chính thức nghỉ từ 24/6/2015, ngoài biên bản bàn giao công ty không đưa cho em giấy tờ khác. Thời gian sau đó, em ở nhà học thêm. T9/2015, em thử việc công ty mới, đến giữa tháng 11/2015 em được nhận chính thức. Vào làm công ty mới, Phòng Nhân sự yêu cầu trước số BHXH và trong vòng 2 tháng tới phải bổ sung sổ. Nhiều lần, em gọi cho công ty cũ để quyết toán sổ nhưng Kế Toán nói phải hỏi ý kiến GĐ và không chắc ngày sẽ giải quyết. Sau đó, em gọi trực tiếp GĐ thì GĐ nói bóng gió cách giải quyết “cách một là bỏ sổ, cách hai để qua tết âm lịch mới tính (không chắc chắn)”. Em hỏi nhân viên thì biết với các nhân viên đang làm việc của công ty đó hiện đã được đóng BH đầy đủ, riêng em là chưa đóng vì em lên mạng tra đóng BHXH, thì thấy công ty chỉ đóng 2 tháng đầu (T7-T8/2014). Em đã báo số Sổ BHXH ở công ty mới, và hứa sẽ bổ sung sổ sau. Nhưng với tình hình này em thấy khó giải quyết, và cũng không biết xử trí như thế nào khi công ty cố tình dây dưa kéo dài và không thiện chí quyết toán sổ BHXH cho em. Đến nay, đã hơn 6 tháng em nghỉ việc công ty đó mà vẫn chưa quyết toán sổ BHXH và còn nợ một số khoản lương. Luật Sư tư vấn cho em cách giải quyết, để em có thể yêu cầu họ quyết toán sổ BHXH? Nếu trường hợp cty cũ viện lý, rồi kéo dài việc quyết toán gây khó cho em thì em kiến nghị cho cơ quan nào giải quyết, hoặc cách nào khác là tốt nhất? Mong Luật sư tư vấn cho em để em sớm giải quyết với họ. Em cảm ơn Luật Sư

Trả lời: Thứ nhất,
về trách nhiệm trả sổ BHXH cho người lao động

Điều 47 Bộ luật lao động năm 2012 quy định về trách nhiệm của người sử dụng lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động như sau:

1. Ít nhất 15 ngày trước ngày hợp đồng lao động xác định thời hạn hết hạn, người sử dụng lao động phải thông báo bằng văn bản cho người lao động biết thời điểm chấm dứt hợp đồng lao động.

2. Trong thời hạn 07 ngày làm việc, kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản có liên quan đến quyền lợi của mỗi bên; trường hợp đặc biệt, có thể kéo dài nhưng không được quá 30 ngày.

3. Người sử dụng lao động có trách nhiệm hoàn thành thủ tục xác nhận và trả lại sổ bảo hiểm xã hội và những giấy tờ khác mà người sử dụng lao động đã giữ lại của người lao động.

Như vậy, khi chấm dứt hợp đồng lao động, công ty có trách nhiệm hoàn thành thủ tục xác nhận và trả lại sổ bảo hiểm xã hội cho bạn. Trường hợp này, kể từ ngày chấm dứt hợp đồng đã hơn 6 tháng mà công ty không trả lại sổ bảo hiểm cho bạn, bạn có thể khiếu nại lên Ban giám đốc của công ty, nếu vẫn không được giải quyết, bạn làm đơn gửi Phòng lao động thương binh và xã hội nơi công ty có trụ sở để được giải quyết hoặc làm đơn khởi kiện đến tòa án nhân dân cấp huyện.

Thứ hai, về việc công ty không đóng BHXH

Theo quy định tại Điểm a Khoản 1 Điều 2 Luật bảo hiểm xã hội 2014 thì người lao động làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 03 tháng đến dưới 12 tháng là đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Trường hợp này, bạn và công ty đã giao kết  2 hợp đồng xác định thời hạn ( 2 năm và 1 năm), khi đó, công ty có trách nhiệm đóng bảo hiểm cho bạn bắt đầu từ khi giao kết hợp đồng đến khi chấm dứt hợp đồng.

Việc công ty không đóng bảo hiểm cho bạn là một trong những hành vi vi phạm pháp luật về đóng bảo hiểm xã hội được quy định tại Điều 17 Luật bảo hiểm xã hội 2014. Khi đó, công ty sẽ bị truy thu số tiền bảo hiểm chưa đóng và bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Theo quy định tại Tiết b, Điểm 1.2, Khoản 1, Điều 34 Quyết định số 959/QĐ-BHXH về quản lý thu BHXH, BHYT, BHTN; quản lý sổ BHXH, thẻ BHYT thì đơn vị sử dụng lao động có trách nhiệm:
“Phối hợp với cơ quan BHXH xác nhận, chốt sổ BHXH cho người lao động khi người lao động chấm dứt HĐLĐ, HĐLV hoặc thôi việc theo quy định của pháp luật”.

Vì vậy, bạn liên hệ với công ty thực hiện lập hồ sơ đề nghị chốt sổ BHXH nộp cơ quan BHXH để được xem xét, giải quyết. Trường hợp phía công ty không giải quyết, bạn có thể gửi đơn tới Phòng lao động Thương binh và xã hội để được giải quyết.

Về hồ sơ truy thu quy định tại Điều 23 Quyết định số 959/QĐ-BHXH như sau:

1. Truy thu các trường hợp vi phạm quy định của pháp luật về đóng BHXH, BHYT, BHTN; điều chỉnh tiền lương đã đóng BHXH, BHYT, BHTN

1.1. Thành phần hồ sơ:

a) Người lao động: Tờ khai cung cấp và thay đổi thông tin người tham gia BHXH, BHYT (Mẫu TK1-TS).

b) Đơn vị:

- Danh sách lao động tham gia BHXH, BHYT, BHTN (Mẫu D02-TS);

- Bảng kê giấy tờ hồ sơ làm căn cứ truy thu (Phụ lục 02).

1.2. Số lượng hồ sơ: 01 bộ.