Câu hỏi: Bác cả và bố em là hai anh em ruột. Do tranh chấp đất nên bác em đã cùng với 4 người nữa nên nhà đánh bố em. Để tự vệ nên bố em có lấy búa đánh vào đầu bác em. Tuy nhiên bác không sao cả lúc sau còn lên UBND xã tường trình với bố em nữa.

Sau đó bác kiện bố em là đánh bị thương bác ấy. Kết quả giám định là 14%. Vậy em xin hỏi việc bác em kéo người lên nhà đánh bố em rồi bác kiện bố em là có căn cứ không? Việc bố em đánh người để tự vệ bị xử lý như thế nào?

Trả lời: Theo như dữ kiện mà bạn cung cấp thì việc mà bác bạn kéo nguời lên nhà đánh bố bạn là hoàn toàn sai. Đó là hành vi vi phạm pháp luật. Vì mọi công dân đều có quyền bất khả xâm phạm về thân thể cũng như tính mạng và tài sản. Còn việc bác bạn kiện bố bạn là có căn cứ. Căn cứ đó là việc bác bạn và bố bạn có tranh chấp về đất đai, và căn cứ vào việc bố bạn có hành vi đánh bác bạn nên việc kiện này là hoàn toàn có căn cứ. Việc bố bạn đánh bác bạn có được xem xét là tự vệ hay không thì căn cứ vào pháp luật hình sự Việt Nam hiện hành thì phòng về chính đáng được quy định như sau:

Điều 22 Bộ luật hình sự 2015 (đã sửa đổi bổ sung 2017) về phòng vệ chính đáng:

"1. Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.

Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.

2. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại.

Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này."

Dựa vào quy định trên thì hành vi của bố bạn được coi là phòng vệ chính đáng khi xét thấy sự chống trả là cần thiết và phù hợp với tính chất cũng như mức độ nguy hiểm của hành vi xâm hại. Nếu như hành vi của bố bạn được xét là vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng thì bố bạn sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác nếu có đủ căn cứ cấu thành tội phạm theo quy định tại Điều 134 – Bộ luật Hình sự 2015:

"1. Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người;

b) Dùng a-xít nguy hiểm hoặc hóa chất nguy hiểm;

c) Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ;

d) Đối với ông, bà, cha, mẹ, thầy giáo, cô giáo của mình, người nuôi dưỡng, chữa bệnh cho mình;

đ) Có tổ chức;

e) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

g) Trong thời gian đang bị giữ, tạm giữ, tạm giam, đang chấp hành án phạt tù, đang chấp hành biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng hoặc đang chấp hành biện pháp xử lý vi phạm hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào trường giáo dưỡng hoặc đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc;

h) Thuê gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do được thuê;

i) Có tính chất côn đồ;

k) Đối với người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân.
"

Trân trọng!