Câu hỏi: Tư vấn trường hợp người chồng vay tiền chị họ vợ với mục đích nộp tiền sử dụng đất khi được giao đất tái định cư. Đây là tài sản người chồng được thừa kế từ cha ông. Sau khi vay tiền thì vợ chồng người này mới đăng ký kết hôn. Họ tiếp tục vay tiền mẹ vợ để xây nhà trên mảnh đất được Nhà nước bồi thường. Hiện tại người chồng không trả nợ cho chị họ vợ và mẹ vợ thì người vợ được quyền lấy 80m2 đất còn lại không?

Nội dung tư vấn
: Gửi luật Minh Gia. Em rất mong luật sư tư vấn giúp em trường hợp này: - Ngày 28/12/2015 anh A (hiện tại là chồng em) vay tiền chị B ( chị họ em) với mục đích là nộp tiền sử dụng đất khi được giao Đất TÁI ĐỊNH CƯ ( có hợp đồng cho vay tiền cá nhân thời hạn trả nợ 1 năm, số tiền vay = số tiền phải nộp mua đất). Mẹ e đứng lên bảo lãnh thì chị họ e mới đồng ý cho anh A vay. - Tháng 04/2016 em cưới. Nhà nước có quyết định đo đất - cấp đất tái định cư cho hộ gia đình ( lúc này hộ khẩu chỉ có tên 1 mình chồng em) Trước đó năm 2008 đất cũ nhà chồng e đang ở ( do chồng e đứng tên) bị rơi vào quy hoạch. Toàn bộ 250m đất thừa kế bị nhà nước tịch thu và đã được đền bù xong trong năm 2008. - Em đăng kí kết hôn ngày 25/06/2016 em tiếp tục vay họ hàng, bạn bè e và mẹ đẻ em có cho thêm tiền để xây nhà, sau này anh A đã viết giấy xác nhận nợ cho mẹ đẻ e ( số tiền lớn trị giá 1/3 ngôi nhà) - Hiện tại số tiền e giúp nhà chồng trước khi cưới và sau khi cưới là khoảng 900 triệu đồng. Em nhập khẩu ngày 21/09/2016. Giấy CNQSD Đ cấp cho HỘ gia đình chồng e ngày 14/09/2016 lúc đó chỉ có tên của chồng em ( chồng em đã tách hộ khẩu riêng bố mẹ chồng em từ năm 2008) luật sư cho e hỏi là với nguồn gốc đất ở hiện tại của nhà chồng em thì e có quyền lợi không ạ? Đất cũ bị nhà nước lấy là đất do cha ông để lại, chồng e được thừa kế. Hiện tại chồng em ko trả nợ cho chị họ em và trả số tiền mẹ e cho để xây nhà nên e muốn lấy 80m đất còn lại chưa xây nhà. Nhà nước cấp đền bù 180m đất luật sư ạ.

Trả lời: Căn cứ Khoản 1 Điều 43 Luật hôn nhân gia đình 2014 quy định tài sản riêng của vợ, chồng như sau:

"1. Tài sản riêng của vợ, chồng gồm tài sản mà mỗi người có trước khi kết hôn; tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân; tài sản được chia riêng cho vợ, chồng theo quy định tại các điều 38, 39 và 40 của Luật này; tài sản phục vụ nhu cầu thiết yếu của vợ, chồng và tài sản khác mà theo quy định của pháp luật thuộc sở hữu riêng của vợ, chồng."

Đất tái định cư là phần đất mà nhà nước đền bù cho người dân khi bị thiệt hại do giải tỏa nên đất tái định cư Nhà nước giao thuộc quyền sở hữu của anh A. Và vì nó là tài sản anh A được thừa kế riêng từ cha ông, có được trước khi anh A kết hôn với bạn nên phần đất này sẽ là tài sản riêng của anh A.

Căn cứ Điều 33 Luật hôn nhân gia đình năm 2014 quy định về tài sản chung của vợ chồng như sau:

"1. Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.

Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng có được sau khi kết hôn là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp vợ hoặc chồng được thừa kế riêng, được tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng.

2. Tài sản chung của vợ chồng thuộc sở hữu chung hợp nhất, được dùng để bảo đảm nhu cầu của gia đình, thực hiện nghĩa vụ chung của vợ chồng.

3. Trong trường hợp không có căn cứ để chứng minh tài sản mà vợ, chồng đang có tranh chấp là tài sản riêng của mỗi bên thì tài sản đó được coi là tài sản chung."

Vì sau khi kết hôn, bạn và anh A xây nhà trên mảnh đất trên nên phần nhà ở sẽ là tài sản chung của vợ chồng. Bạn chỉ có quyền sở hữu đối với phần nhà ở này, còn 80m2 đất chưa xây vẫn thuộc quyền sở hữu của anh A bởi bản chất nó là tài sản riêng của anh A.

Đối với khoản nợ anh A và chị B: Đây là khoản nợ có trước thời kỳ hôn nhân, anh A vay với mục đích là nộp tiền sử dụng đất khi được giao nên anh A sẽ có nghĩa vụ trả nợ cho chị B khi đến hạn. Nếu anh A không thực hiện nghĩa vụ hoặc thực hiện nghĩa vụ không đủ khi đến hạn trả nợ thì chị B có quyền khởi kiện ra Tòa án.

Đối với khoản nợ anh A và mẹ bạn: Do đây là khoản nợ có sau thời kỳ hôn nhân, nhằm mục đích xây nhà (tài sản chung của vợ chồng) nên nghĩa vụ trả nợ thuộc về anh A và bạn vì nó là khoản nợ chung của vợ chồng. Bạn, anh A và mẹ bạn có thể thỏa thuận về việc trả nợ, nếu không thỏa thuận được thì mẹ bạn có quyền khởi kiện ra Tòa án, khi đó vợ chồng bạn phải có nghĩa vụ trả nợ cho mẹ bạn.

Tóm lại, bạn chỉ có quyển với phần nhà ở xây trên đất, phần đất còn lại thuộc quyền sở hữu của anh A. Anh A phải có nghĩa vụ trả nợ cho chị B và vợ chồng bạn có nghĩa vụ trả nợ cho mẹ bạn.