Câu hỏi: Ông Bà ngoại tôi có 9 người con. Sau khi Ông Bà ngoại tôi mất năm 1966. Không để lại di chúc.Vào năm 2006 nên khi bán nhà cũ mẹ tôi được các em ủy quyền cho (tặng di sản của Ông Bà ngoại để lại là căn nhà cũ )các chị em của mẹ tôi ( có ra công chứng ký giấy tặng nhà)của ông bà ngọai để lại. Mà không yêu cầu phân chia hoặc đòi hỏi gì.

Vậy nên mẹ tôi dùng số tiền bán nhà cũ mua nhà mới tại địa điểm khác và dùng tiền của mẹ tôi và một người cậu , một người dì xây lên vì ở chung một nhà với mẹ tôi (mẹ tôi là chủ hộ căn nhà mới này,có giấy tờ hợp lệ ). Cậu và dì tôi điều không có gia đình. Năm 2008 mẹ tôi có làm một phần di chúc, ghi rõ người thừa kế chỉ có một người dì ,một người cậu và tôi .Nhưng phần di chúc này chỉ được ký và đóng dấu của ủy ban phường .Vậy xin hỏi phần di chúc này có hiệu lực hay không và những người nhưng chị em họ của tôi, và cậu mợ khác có quyền tranh chấp đòi lại phần đã tặng không .Vì tôi là con nuôi của mẹ tôi( có giấy tờ hợp pháp) mẹ tôi không có con đẻ.

Trả lời:
Cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi đến công ty Luật Minh Gia,trường hợp của bạn chúng tôi xin tư vấn như sau:
Về hiệu lực của di chúc:
Tại Điều 643 Bộ luật dân sự 2015 quy định về hiệu lực của di chúc như sau:
“Điều 643. Hiệu lực của di chúc
1. Di chúc có hiệu lực từ thời điểm mở thừa kế.
2. Di chúc không có hiệu lực toàn bộ hoặc một phần trong trường hợp sau đây:
a) Người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc;
b) Cơ quan, tổ chức được chỉ định là người thừa kế không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế.
Trường hợp có nhiều người thừa kế theo di chúc mà có người chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc, một trong nhiều cơ quan, tổ chức được chỉ định hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế thì chỉ phần di chúc có liên quan đến cá nhân, cơ quan, tổ chức này không có hiệu lực.
3. Di chúc không có hiệu lực, nếu di sản để lại cho người thừa kế không còn vào thời điểm mở thừa kế; nếu di sản để lại cho người thừa kế chỉ còn một phần thì phần di chúc về phần di sản còn lại vẫn có hiệu lực.
4. Khi di chúc có phần không hợp pháp mà không ảnh hưởng đến hiệu lực của các phần còn lại thì chỉ phần đó không có hiệu lực.
5. Khi một người để lại nhiều bản di chúc đối với một tài sản thì chỉ bản di chúc sau cùng có hiệu lực.”.
Theo thông tin bạn đưa ra thì mẹ bạn có để lại di chúc và di chúc đó được công chứng theo đó di chúc này là di chúc hợp pháp và có hiệu lựcpháp luật kể từ thời điểm mở thừa kế theo quy định của pháp luật.
Về tranh chấp về thừa kế:
Theo thông tin bạn đưa ra thì khi ông bà ngoại của bạn mất không để lại di chúc, do vậy toàn bộ tài sản của ông bà bạn để lại sẽ được chia theo pháp luật và chia đều cho các con nghĩa là chia đều cho 9 người con gồm mẹ bạn và các anh chị em khác của mẹ bạn. Nhưng sau đó những người khác đã cùng kí giấy tặng nhà cho mẹ bạn mà không có yêu cầu và đòi hỏi gì. Có 2 trường hợp có thể sảy ra:
Thứ nhất
: Những người khác ủy quyền cho mẹ bạn đứng tên trên khối tài sản của ông bà bạn để lại và tặng cho mẹ bạn khối tài sản đó, việc tặng cho là hoàn toàn tự nguyện, không đòi hỏi gì khác và giấy tờ tặng cho có công chứng hợp pháp. Do đó, mẹ bạn là chủ sở hữu hợp pháp và hoàn toàn có quyền quyết định đối với khối tài sản này và những người khác không có quyền kiện đòi về thừa kế.
Thứ hai
: Những người khác chỉ thỏa thuận việc ủy quyền tặng cho để mẹ bạn đứng tên và nếu bán tài sản thì mẹ bạn sẽ phải chia đều cho những người còn lại. Nếu có tranh chấp thì những người này có thể khởi kiện tranh chấp về thừa kế.
Tại Điều 623 Bộ luật dân sự 2015 quy định về thời hiệu thừa kế như sau:
“
Điều 623. Thời hiệu thừa kế
1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:
a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;
b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này.
2. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.
3. Thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại là 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.”.
Như vậy, theo quy định trên thì thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Khi hết thời hạn trên thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó.
Ngoài ra, căn cứ tại công văn số: 01/GĐ-TANDTC có quy định như sau:
“Tòa án áp dụng khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015 về thời hiệu thừa kế để thụ lý, giải quyết vụ án dân sự "Tranh chấp về thừa kế tài sản”. Theo đó, thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản kể từ thời điểm mở thừa kế.
Đối với trường hợp thừa kế mở trước ngày 10-9-1990 thì thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế là bất động sản được thực hiện theo quy định tại Điều 36 của Pháp lệnh Thừa kế năm 1990 và hướng dẫn tại Nghị quyết số 02/HĐTP ngày 19-10-1990 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Pháp lệnh Thừa kế, cụ thể là: thời hiệu khởi kiện được tính từ ngày 10-9-1990.”.
Do vậy, theo thông tin bạn cho biết, thời điểm ông bà mất vào năm 1996 đến thời điểm hiện tại (2018) vẫn còn thời hiệu khởi kiện yêu cầu chia thừa kế, nên một trong các đồng thừa kế có thể gửi đơn đến Tòa yêu cầu phân chia di sản thừa kế mà ông bà ngoại bạn để lại.

Trả lời: Về hiệu lực của di chúc:

Tại Điều 643 Bộ luật dân sự 2015 quy định về hiệu lực của di chúc như sau:

“Điều 643. Hiệu lực của di chúc

1. Di chúc có hiệu lực từ thời điểm mở thừa kế.

2. Di chúc không có hiệu lực toàn bộ hoặc một phần trong trường hợp sau đây:

a) Người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc;

b) Cơ quan, tổ chức được chỉ định là người thừa kế không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế.

Trường hợp có nhiều người thừa kế theo di chúc mà có người chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc, một trong nhiều cơ quan, tổ chức được chỉ định hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế thì chỉ phần di chúc có liên quan đến cá nhân, cơ quan, tổ chức này không có hiệu lực.

3. Di chúc không có hiệu lực, nếu di sản để lại cho người thừa kế không còn vào thời điểm mở thừa kế; nếu di sản để lại cho người thừa kế chỉ còn một phần thì phần di chúc về phần di sản còn lại vẫn có hiệu lực.

4. Khi di chúc có phần không hợp pháp mà không ảnh hưởng đến hiệu lực của các phần còn lại thì chỉ phần đó không có hiệu lực.

5. Khi một người để lại nhiều bản di chúc đối với một tài sản thì chỉ bản di chúc sau cùng có hiệu lực.”.

Theo thông tin bạn đưa ra thì mẹ bạn có để lại di chúc và di chúc đó được công chứng theo đó di chúc này là di chúc hợp pháp và có hiệu lựcpháp luật kể từ thời điểm mở thừa kế theo quy định của pháp luật.

Về tranh chấp về thừa kế:

Theo thông tin bạn đưa ra thì khi ông bà ngoại của bạn mất không để lại di chúc, do vậy toàn bộ tài sản của ông bà bạn để lại sẽ được chia theo pháp luật và chia đều cho các con nghĩa là chia đều cho 9 người con gồm mẹ bạn và các anh chị em khác của mẹ bạn. Nhưng sau đó những người khác đã cùng kí giấy tặng nhà cho mẹ bạn mà không có yêu cầu và đòi hỏi gì. Có 2 trường hợp có thể sảy ra:

Thứ nhất
: Những người khác ủy quyền cho mẹ bạn đứng tên trên khối tài sản của ông bà bạn để lại và tặng cho mẹ bạn khối tài sản đó, việc tặng cho là hoàn toàn tự nguyện, không đòi hỏi gì khác và giấy tờ tặng cho có công chứng hợp pháp. Do đó, mẹ bạn là chủ sở hữu hợp pháp và hoàn toàn có quyền quyết định đối với khối tài sản này và những người khác không có quyền kiện đòi về thừa kế.

Thứ hai
: Những người khác chỉ thỏa thuận việc ủy quyền tặng cho để mẹ bạn đứng tên và nếu bán tài sản thì mẹ bạn sẽ phải chia đều cho những người còn lại. Nếu có tranh chấp thì những người này có thể khởi kiện tranh chấp về thừa kế.

Tại Điều 623 Bộ luật dân sự 2015 quy định về thời hiệu thừa kế như sau:

“
Điều 623. Thời hiệu thừa kế

1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:

a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;

b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này.

2. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.

3. Thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại là 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.”.

Như vậy, theo quy định trên thì thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Khi hết thời hạn trên thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó.

Ngoài ra, căn cứ tại công văn số: 01/GĐ-TANDTC có quy định như sau:

“Tòa án áp dụng khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015 về thời hiệu thừa kế để thụ lý, giải quyết vụ án dân sự "Tranh chấp về thừa kế tài sản”. Theo đó, thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản kể từ thời điểm mở thừa kế.

Đối với trường hợp thừa kế mở trước ngày 10-9-1990 thì thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế là bất động sản được thực hiện theo quy định tại Điều 36 của Pháp lệnh Thừa kế năm 1990 và hướng dẫn tại Nghị quyết số 02/HĐTP ngày 19-10-1990 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Pháp lệnh Thừa kế, cụ thể là: thời hiệu khởi kiện được tính từ ngày 10-9-1990.”.

Do vậy, theo thông tin bạn cho biết, thời điểm ông bà mất vào năm 1996 đến thời điểm hiện tại (2018) vẫn còn thời hiệu khởi kiện yêu cầu chia thừa kế, nên một trong các đồng thừa kế có thể gửi đơn đến Tòa yêu cầu phân chia di sản thừa kế mà ông bà ngoại bạn để lại.