Câu hỏi: Nội dung yêu cầu tư vấn: Cháu năm nay 16 tuổi. Bố nghiện ma túy khiến kinh tế cũng như tinh thần gia đình suy giảm tồi tệ. Cháu và mẹ muốn bố mẹ cháu ly dị. Tài sản gia đình không có nhiều chỉ có một căn nhà có bìa đỏ đất ghi là "bố mẹ chồng cho" thì khi ly dị pháp luật sẽ chia như thế nào và cháu có quyền được chọn người nuôi dưỡng không ạ?

Trả lời: Thứ nhất, về việc phân chia tài sản sau khi ly hôn.

Điều 33. Tài sản chung của vợ chồng - Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định như sau:

“1. Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.

Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng có được sau khi kết hôn là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp vợ hoặc chồng được thừa kế riêng, được tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng
.

….”

Căn cứ theo quy định trên, tài sản được hình thành trong thời kỳ hôn nhân được xác định là tài sản chung vợ chồng, trừ tài sản được tặng cho riêng, thừa kế riêng hoặc có được thông qua giao dịch từ tài sản riêng. Như thông tin bạn cung cấp, diện tích đất đang tranh chấp là tài sản do bố mẹ chồng tặng cho. Do đó, cần làm rõ bố mẹ chồng tặng cho chung 2 vợ chồng hay chỉ tặng cho riêng người con trai hoặc con dâu. Trong trường hợp diện tích đất này được tặng cho riêng cho người con trai thì đây được xác định là tài sản riêng của người chồng, khi ly hôn người vợ không có quyền yêu cầu phân chia. Nếu diện tích đất nói trên được tặng cho chung, thì đây là tài sản chung vợ chồng. Theo đó, khi ly hôn tài sản chung vợ chồng được phân chia theo nguyên tắc sau:

Điều 59. Nguyên tắc giải quyết tài sản của vợ chồng khi ly hôn

“1. Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng theo luật định thì việc giải quyết tài sản do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì theo yêu cầu của vợ, chồng hoặc của hai vợ chồng, Tòa án giải quyết theo quy định tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các điều 60, 61, 62, 63 và 64 của Luật này.

2. Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây:

a) Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;

b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;

c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;

d) Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng

…..”

Thứ hai, về việc quyền lựa chọn người nuôi dưỡng.

Điều 81. Việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn

“1. Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.

2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

3. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.”

Hiện nay, bạn đã 16 tuổi nên khi bố mẹ bạn ly hôn bạn có quyền lựa chọn người trực tiếp nuôi dưỡng mình. Người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con theo quy định tại Điều 82 Luật hôn nhân và gia đình 2014:

Điều 82. Nghĩa vụ, quyền của cha, mẹ không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

“1. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi.

2. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.

3. Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở.

Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom con của người đó.”