Câu hỏi: Ông bà em sinh được 15 người con. 12 người lớn lên xây dựng gia đình . Con trai thì ông bà tạo dựng cơ ngơi , còn con gái đi lấy chồng thì theo nhà chồng.Còn lại bố em1, chú và một chị của bố ở lại với ông bà . Năm 1990 ông e mất thì đến năm 1993 bà chia phần đất của ông bà cho 2 người con là bố em và chú nhưng chưa làm sổ mà chỉ làm ranh giới.

Bố mẹ em ở nuôi bà và chị do sức khoẻ yếu nên không lấy chồng. Và cùng năm đó bà nội đã để cho bố em đứng tên mảnh đất 3771 m vuông. Nhưng đứng tên là Hộ Ông .Năm 1993 cùng thời điểm cấp GCNQSD thì hộ khẩu nhà em có 11 người .Gia đình nhà chú gồm 4 người : 2 vợ chồng chú và 2 emGia đình nhà em gồm 6 người : bố mẹ em , em và em trai , bà nội và chị gái bố em. Duy nhất có thêm một bác là a trai bố em lấy vợ nhưng theo vợ ở bên ngoại nhưng bà em cũng có cho bác một phần đất,vì vừa cưới vợ nên lúc đó bác cũng chưa tách khẩu.và người đứng tên sổ hộ khẩu lúc đó là bà nội em.Hiện nay bố em đã mất . Khi bố em còn sống thì bà cùng bố mẹ em đã mua thêm được một mảnh đất , hiện tại mảnh đất đó vẫn chưa có sổ đỏ . Theo em được biết thì mảnh đất đó có cả tên mẹ em và tên bà nội e đứng ra mua bán và trao đổi.và hiện tại gia đình nhà em vẫn sinh sống trên mảnh đất đó.Luật sư cho e hỏi :Căn cứ vào mảnh đất lúc bố em còn sống bà nội và bố mẹ em cùng mua thì bà em muốn chia mảnh đất 3771m vuông  ra làm 5 phần .Thứ nhất phần của chú giữ nguyên hiện trạng như năm 1993 bà chia cho 2 người con đã  có ranh rới đó là bố em và chú.Thứ hai phần của bố em chia làm 4 Bà em một phầnEm trai em một phầnChị gái bố em ở với nhà em một phầnVà cô út nhà em một phần. Do cô đi lấy chồng nên không ở với nhà chồng khi quay về bố em cho cô 6m có giấy tờ viết tay.Bà em muốn mẹ em ký vào giấy đăng ký biến động đất đai và đồng thời muốn mẹ em ký để cho bà em đứng tên sổ đỏ sau đó mới tách đất và chia như trên. Do gia đình nhà em không đồng ý nên bà em đang có ý muốn thu hồi lại mảnh đất 3771 m đó.Luật sư cho em hỏi Thứ nhất bà em có thu hồi lại được mảnh đất đó không?vì lúc đó người đứng tên hộ khẩu vẫn là bà ?Thứ hai bà em cũng là mẹ liệt sỹ vậy thì trong việc thu hồi lại đất bà có được ưu tiên không?Thứ ba bà cũng dựa vào mảnh đất cùng bố mẹ em mua với lý do là đã mua cho đất ở riêng để làm đơn thu hồi đất . Như vậy có được không ạ? Nhưng thực tế chỉ nửa năm nay bà mới không ở với nhà em. Thứ bốn gia đình nhà em nên làm gì để giữ được mảnh đất đó ?Em xin trân thành cảm ơn !

Trả lời: I. Đối với mảnh đất 3771 mét vuông:

Nguồn gốc của mảnh đất 3771 mét vuông là từ ông bà bạn, sau khi ông mất do không ai yêu cầu chia di sản cho nên bà bạn thay ông quản lý cả phần của ông, theo luật thì bà không có quyền định đoạt phần đất của ông tuy nhiên do đến thời điểm hiện tại không ai tranh chấp về vấn đề này cho nên tôi tạm thời bỏ qua và tạm thời thừa nhận sau khi ông mất bà bạn có quyền sử dụng toàn bộ mảnh đất (đất đai là tài sản thuộc sở hữu Nhà nước, quyền sử dụng trong đất đai ngang với quyền sở hữu đối với các loại tài sản khác).

Trong câu hỏi bạn có đề cập rằng bà bạn có phân chia đất và chỉ nhờ bố bạn đứng tên hộ ông bà. Tuy nhiên, bà bạn phải có giấy tờ ghi lại thỏa thuận này (có chữ ký bố bạn). Nếu không có giấy tờ ghi lại điều này thì năm 1993, bố bạn đứng tên mảnh đất này sẽ được coi như bà đã tặng cho mảnh đất cho bố bạn.

Sau khi đã tặng cho tài sản, chủ sở hữu trước đây không có quyền đòi lại tài sản. Cụ thể, thời điểm bà cho bố bạn đứng tên quyền sử dụng đất chính là thời điểm hợp đồng tặng cho tài sản có hiệu lực pháp luật. Bố bạn là chủ sử dụng hợp pháp của mảnh đất.

Việc bà bạn đang là chủ hộ hay không không quan trọng, quan trọng là hiện tại sổ đỏ đang đứng tên của bố bạn một cách hợp pháp. Do vậy, vì hiện tại không phải chủ sử dụng mảnh đất cho nên để chia mảnh đất này theo ý chí của mình, bà bạn mới yêu cầu gia đình bạn chuyển nhượng đất lại cho bà.

Bố bạn đã mất, nếu bố bạn có di chúc thì mảnh đất sẽ được chia theo di chúc, còn nếu không có di chúc thì sẽ được chia theo pháp luật. Nếu tất cả những người thừa kế không đồng ý chuyển nhượng lại cho bà thì bà không có quyền đòi lại tài sản và chia theo ý chí của mình, ngay cả khi bà bạn là mẹ liệt sĩ.

Ngoài ra, bố bạn đã viết giấy chuyển nhượng 6 mét vuông đất cho cô út của bạn cho nên cô út của bạn có quyền sử dụng đất đối với 6 mét vuông đất đó. Phần đất còn lại là 3765 mét vuông sẽ được chia theo pháp luật về thừa kế như đã phân tích ở trên.

Lưu ý: Tất cả những tư vấn ở trên chỉ đúng trong trường hợp bà bạn và những người con còn lại không có yêu cầu chia di sản của ông bạn (một nửa mảnh đất), nếu từ 1/2017 đến hết năm 2020 mà một trong những người đó yêu cầu Tòa chia di sản của ông bạn thì một nửa mảnh đất sẽ được chia làm 16 phần, bà bạn chỉ có quyền tặng cho phần đất của bà cho bố bạn.

II. Đối với mảnh đất bà nội và mẹ bạn cùng mua:

Do mảnh đất chưa làm sổ đỏ cho nên chủ sử dụng đất hiện tại sẽ căn cứ vào hợp đồng chuyển nhượng đất với chủ sử dụng cũ. Do mẹ bạn và bà là bên mua trong hợp đồng cho nên hiện tại mẹ bạn và bà là chủ sử dụng chung của mảnh đất. Nếu mẹ bạn và bà không đạt được thỏa thuận phân chia tài sản thì theo yêu cầu của một trong hai, Tòa sẽ phân chia mảnh đất theo sự đóng góp của mỗi người, nếu không xác định được sự đóng góp mỗi người thì sẽ chia đôi.