Câu hỏi: Năm 2008, chị tôi có mua của vợ chồng anh Lợi một miếng đất ở 120 mét vuông. Lô đất này chung với lô đất còn lại mà vợ chồng anh Lợi đang ở. Nghĩa là nhà anh Lợi có 1 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 240 mét, vợ chồng anh ấy đồng ý thỏa thuận chuyển nhượng cho chị tôi một nữa là 120 mét...

.. Chị tôi đã làm một nhà tạm (vì quá khó khăn không có tiền làm nhà vững chãi). Chị tôi ở trên mảnh đât chuyển nhượng từ năm 2008 đến nay. 7 năm nay, hai mẹ con nhà chị tôi vẫn ở ngôi nhà đó để làm ăn sinh sống liên tục.Giấy chuyển nhượng năm 2008 có cả hai vợ chồng nhà anh Lợi ký tên nhưng lúc đó chị tôi và nhà anh Lợi lại chưa đi công chứng vào giấy chuyển nhượng đất ở. Giấy nhận tiền cũng có hai vợ chồng anh lợi ký, có người làm chứng. Vợ chồng anh Lợi đã cam kết chị tôi được quyền sử dụng đất ở, không có ý kiến gì.Vậy mà vài năm sau đó, chị tôi mong muốn được tách sổ đỏ để làm nhà thì vợ chồng anh Lợi trở mặt đòi thêm tiền.  Đến bây giờ vợ chồng anh ấy lại nói là không bán nữa, đòi lấy lại đất và trả  tiền cho chị tôi, dọa đẩy đuổi chị tôi ra khỏi ngôi nhà chị đang ở, kèm theo nhiều lời lẽ, hành động gây gỗ, chửi bới, không cho tôi làm giấy tờ tách sổ đỏ. Chị tôi đã nhờ chính quyền và công an phường giải quyết nhưng nhà anh Lợi không chấp hành. Tôi rất mong các luật sư vì chính nghĩa hãy tư vấn cách giải quyết tốt nhất cho chị gái tôi. Thật là tội nghiệp cho người nghèo, thiếu hiểu biết và cũng thật quá bất công. Sao người ta lại cản trở, trở mặt như vậy. Mong các luật sư hiểu hoàn cảnh và giúp đỡ để chị tôi được làm giấy tờ, xây nhà kiên cố ở. Chị tôi có thể khởi kiện vợ chồng anh Lợi được không? nếu được mong các luật sư tư vấn giúp. Chúng tôi xin chân thành cảm ơn các Luật sưNgười nhờ tư vấn. Trân trọng cảm ơn.

Trả lời: Cám ơn bạn đã tin tưởng gửi câu hỏi đến Công ty Luật Minh Gia,với yêu cầu của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

Theo quy định tại điều 101 quy định về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất,quyền sử hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất cho hộ gia đình,cá nhân đang sử dụng đất mà không có giấy tờ về quyền sử dụng đất:

Điều 101. Cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất cho hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất mà không có giấy tờ về quyền sử dụng đất

1. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành mà không có các giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật này, có hộ khẩu thường trú tại địa phương và trực tiếp sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, nay được Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất xác nhận là người đã sử dụng đất ổn định, không có tranh chấp thì được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất và không phải nộp tiền sử dụng đất.

2. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không có các giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật này nhưng đất đã được sử dụng ổn định từ trước ngày 01 tháng 7 năm 2004 và không vi phạm pháp luật về đất đai, nay được Ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận là đất không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị, quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt đối với nơi đã có quy hoạch thì được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất.

3. Chính phủ quy định chi tiết Điều này.

Theo quy định trên thì hộ gia đình,cá nhân  không có các loại giấy tờ theo quy định tại điều 100 luật đất đai mà sử dụng đất ổn định từ trước ngày 1/7/2004 và không vi phạm pháp luật về đất đai thì được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.Tuy nhiên,theo như bạn trình bày thì gia đình chị gái bạn bắt đầu sinh sống trên mảnh đất mua từ gia đình anh Lợi từ năm 2008 và không có bất cứ một loại giấy tờ nào liên quan,cho nên trong trường hợp này gia đình chị gái bạn chưa đủ điều kiện để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Cũng theo như bạn trình bày thì chị gái bạn và gia đình anh Lợi có ký giấy chuyển nhượng đất và giấy nhận tiền tuy nhiên chưa đi công chứng,chứng thực cho nên những giấy tờ trên không được công nhận  theo quy định của pháp luật.

Trong trường hợp của chị gái bạn muốn tiến hành tách sổ đỏ nhưng gia đình a Lợi không đồng ý và đòi thêm tiền là trái với quy định của pháp luật.Vì vậy nếu sau khi Ủy ban nhân dân đã tiến hành hòa giải nhưng anh Lợi không chấp hành thì chị bạn có quyền khởi kiện lên tòa án nhân dân huyện nơi có hộ khẩu thường trú để được giải quyết.

Theo đó điều 203 Luật đất đai 2013 quy định về thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai như sau:

Điều 203. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai

Tranh chấp đất đai đã được hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã mà không thành thì được giải quyết như sau:

1. Tranh chấp đất đai mà đương sự có Giấy chứng nhận hoặc có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật này và tranh chấp về tài sản gắn liền với đất thì do Tòa án nhân dân giải quyết;

2. Tranh chấp đất đai mà đương sự không có Giấy chứng nhận hoặc không có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật này thì đương sự chỉ được lựa chọn một trong hai hình thức giải quyết tranh chấp đất đai theo quy định sau đây:

a) Nộp đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp tại Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền theo quy định tại khoản 3 Điều này;

b) Khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự;