Câu hỏi: Tôi có cho người khác mượn tiền. Lúc đầu người ta đề nghị lãi suất là 1%/tháng và tổng số tiền lúc gửi là khoảng 50000 USD. Đến tháng 3/2013 người ta bỏ trốn, chỉ còn lại người phụ việc. Nay đã tìm được nhưng người đó bên Mỹ và lại xin trả dần, mỗi tháng đưa tôi là 100 usd. Nay tôi có thể khiếu kiện không vì họ nói không còn khả năng chi trả và nếu khiếu kiện tôi phải làm như thế nào. Giấy tờ nợ chỉ là viết tay và không có công chứng.

Trả lời: Căn cứ theo quy định tại điều 466 Bộ luật dân sự năm 2015  quy định về nghĩa vụ trả nợ của bên vay như sau:

“1. Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu tài sản là vật thì phải trả vật cùng loại đúng số lượng, chất lượng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Trường hợp bên vay không thể trả vật thì có thể trả bằng tiền theo trị giá của vật đã vay tại địa điểm và thời điểm trả nợ, nếu được bên cho vay đồng ý.

3. Địa điểm trả nợ là nơi cư trú hoặc nơi đặt trụ sở của bên cho vay, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

4. Trường hợp vay không có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả nợ hoặc trả không đầy đủ thì bên cho vay có quyền yêu cầu trả tiền lãi với mức lãi suất theo quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này trên số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.

5. Trường hợp vay có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi như sau:

a) Lãi trên nợ gốc theo lãi suất thỏa thuận trong hợp đồng tương ứng với thời hạn vay mà đến hạn chưa trả; trường hợp chậm trả thì còn phải trả lãi theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này;

b) Lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả bằng 150% lãi suất vay theo hợp đồng tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.”

Điều 186  Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 quy định về Quyền khởi kiện vụ án như sau:

"Cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp khởi kiện vụ án (sau đây gọi chung là người khởi kiện) tại Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Theo thông tin bạn cung cấp thì bạn có cho một người vay tiền và có viết giấy vay nợ. Căn cứ các quy định trên thì vay tiền là một hợp đồng vay tài sản, theo đó thì người vay có nghĩa vụ trả đủ tiền khi đến hạn và thực hiện trả đầy đủ khoản nợ như đã cam kết.

Do đó, khi người vay tiền không trả tiền cho bạn khi đến hạn thì bạn có quyền làm đơn khởi kiện người đó lên Tòa án có thẩm quyền để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Vì vậy, giấy vay nợ mà bạn đã giao kết trước đó chính là căn cứ để chứng minh khi bạn khởi kiện ra Tòa. Ngoài ra bạn cũng có thể cung cấp những chứng cứ liên quan đến giao dịch vay tiền (nếu có)  như xác nhận của người làm chứng, tin nhắn  giao dịch, file ghi âm, ghi hình,…để từ đó có căn cứ yêu cầu bên vay trả nợ.

Đồng thời, khoản vay này đã từ năm 2013 tuy nhiên thời điểm trả nợ là thời điểm hiện tại do đó căn cứ theo quy định tại điều 429 BLDS năm 2015 thể hiện :”Thời hiệu khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp hợp đồng là 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.”

Căn cứ vào các quy định trên thì bạn có quyền làm đơn khởi kiện người đó lên Tòa án có thẩm quyền. Trường hợp của bạn thì người đó hiện đang sống ở Mỹ nên thẩm quyền giải quyết tranh chấp này là thuộc thẩm quyền của Tòa án cấp tỉnh nơi bạn đang cư trú căn cứ theo quy định về thẩm quyền giải quyết của Tòa án tại BLTTDS năm 2015.

Thủ tục khởikiện
yêu cầu bên vay thực hiện nghĩa vụ trả nợ như sau:

- Bạn làm hồ sơ khởi kiện bao gồm:

+ Đơn khởi kiện (theo mẫu);

+ Giấy tờ vay nợ và các tài liệu khác (nếu có);

+ Giấy xác nhận của cơ quan nhà nước về địa chỉ cư trú, làm việc của bị đơn;

+ Chứng minh nhân dân hoặc hộ chiếu của người khởi kiện;

- Sau đó, bạn nộp lên Tòa án cấp tỉnh nơi bạn đang cư trú.

- Sau khi nhận hồ sơ khởi kiện, Tòa án sẽ thông báo cho bạn để bạn nộp tạm ứng án phí trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được thông báo. Tạm ứng án phí bằng 50% tiền án phí.

Trân trọng