Câu hỏi: Câu hỏi tư vấn: Bố mẹ cháu kết hôn được 20 năm, cháu là con cả và sau cháu còn một em gái năm nay 16 tuổi. Bố cháu là người gia trưởng thường xuyên đánh đập mẹ cháu rất nhiều lần trong 20 năm qua. Đến bây giờ bố cháu vẫn có tính hung hăng gia trưởng ấy, cho đến hôm nay cháu được tin bố cháu lại dùng vũ lực với mẹ cháu thì cháu không thể chịu nổi nữa và quyết định muốn tìm hiểu về việc giúp mẹ ly hôn bố.

Bố mẹ cháu đi làm ăn xa trong hơn 10 năm, từ năm 2005 đến nay. Tài sản có giấy tờ sở hữu như nhà đất xe cộ thì cháu không thắc mắc nhiều. Còn đất đai được thuê canh tác không có giấy tờ sở hữu thì được phân chia thế nào ? Còn một điều nữa. Bố cháu gia trưởng và là con trai duy nhất của trưởng họ, bố cháu luôn ép mẹ cháu sinh con trai, đến bây giờ vẫn vậy mặc cho bác sĩ đã kết luận mẹ cháu không thể đẻ được nữa. Bố cháu và các bác gái cháu luôn dụ dỗ uy hiếp tinh thần mẹ cháu. Nói tóm lại mẹ cháu đã phải chịu rất rất nhiều những tổn hại cả về thể chất và tinh thần. Những điều mà cháu thấy là chưa một người phụ nào phải chịu đựng quá nhiều cho đến tận bây giờ. Mẹ cháu cũng rất muốn ly hôn để được giải thoát nhưng mẹ cháu lại sợ rất nhiều thứ, sợ mình là người làm đơn thì quyền lợi yếu thế hơn bên kia, tài sản đất thuê canh tác không được chia ra do là đất thuê ( đây là tài sản có giá trị lớn nhất).

Vậy cháu muốn hỏi giờ mẹ cháu muốn ly hôn bố cháu thì phải làm sao? Tài sản có được chia đôi tất cả không? Và nếu bố cháu không chịu ký hoặc đâm đơn kiện lại thì phải làm sao? Cháu xin cảm ơn quý công ty.

Trả lời: Theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 về quyền ly hôn. Cụ thể:

Điều 51. Quyền yêu cầu giải quyết ly hôn

1. Vợ, chồng hoặc cả hai người có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn.

2. Cha, mẹ, người thân thích khác có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn khi một bên vợ, chồng do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình, đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình do chồng, vợ của họ gây ra làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần của họ.

3. Chồng không có quyền yêu cầu ly hôn trong trường hợp vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

Điều 56. Ly hôn theo yêu cầu của một bên

1. Khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa án không thành thì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được.

...

Như vậy, đối chiếu quy định của pháp luật với thông tin bạn cung cấp bố thường xuyên có hành vi bạo lực gia đình dẫn tới tổn hại cả về mặt thể xác lẫn tinh thần cho mẹ. Do đó, trong trường hợp này mẹ bạn hoàn toàn có quyền làm đơn đơn phương ly hôn gửi Tòa án nhân dân cấp huyện nơi bị đơn( bố bạn thường trú hoặc cư trú) để được giải quyết ly hôn mà không cần sự đồng ý hoặc chữ ký của bố bạn. Theo đó, hồ sơ ly hôn sẽ gồm:

+ Đơn đơn phương ly hôn( theo mẫu);

+ Giấy đăng ký kết hôn;

+ Giấy chứng minh thư nhân dân của hai vợ chồng;

+ Giấy tờ chứng minh tài sản chung của hai vợ chồng( giấy tờ nhà đất; đăng ký xe, hợp đồng thuê đất....) trong trường hợp có yều về chia tài sản chung hai vợ chông.

( Sau khi hoàn thành thủ tục giấy tờ trên mẹ bạn sẽ nộp trực tiếp hoặc qua đường bưu điện tới Tòa án nhân dân huyện nơi người chồng cư trú)

***Chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân:

Với thông tin bạn đưa ra thì tài sản chung gồm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền trên đất, xe nên khi giải quyết ly hôn sẽ dựa trên sự thỏa thuận của hai bên. Trường hợp, không thỏa thuận được thì sẽ yêu cầu Tòa án giải quyết và nguyên tắc tài sản chung của vợ chồng sẽ được chia đôi nhưng sẽ xét tới yếu tố đóng góp của mỗi bên.

Riêng đối diện tích đất thuê canh tác nếu còn thời hạn thuê mà mẹ bạn muốn được tiếp tục thuê và bố bạn không có nhu cầu sử dụng canh tác thì Tòa án sẽ giao cho mẹ bạn sử dụng toàn bộ. Trường hợp, cả hai đều có nhu cầu sử dụng thì sẽ chia đôi diện tích đất thuê( cả hai sẽ chịu nghĩa vụ nộp thuế tương đương với diện tích mà mình sử dụng). Cụ thể:

Điều 59. Nguyên tắc giải quyết tài sản của vợ chồng khi ly hôn

1. Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng theo luật định thì việc giải quyết tài sản do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì theo yêu cầu của vợ, chồng hoặc của hai vợ chồng, Tòa án giải quyết theo quy định tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các điều 60, 61, 62, 63 và 64 của Luật này.

Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận thì việc giải quyết tài sản khi ly hôn được áp dụng theo thỏa thuận đó; nếu thỏa thuận không đầy đủ, rõ ràng thì áp dụng quy định tương ứng tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các điều 60, 61, 62, 63 và 64 của Luật này để giải quyết.

2. Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây:

a) Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;

b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;

....

Điều 62. Chia quyền sử dụng đất của vợ chồng khi ly hôn

1. Quyền sử dụng đất là tài sản riêng của bên nào thì khi ly hôn vẫn thuộc về bên đó.

2. Việc chia quyền sử dụng đất là tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn được thực hiện như sau:

a) Đối với đất nông nghiệp trồng cây hàng năm, nuôi trồng thủy sản, nếu cả hai bên đều có nhu cầu và có điều kiện trực tiếp sử dụng đất thì được chia theo thỏa thuận của hai bên; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định tại Điều 59 của Luật này.

Trong trường hợp chỉ một bên có nhu cầu và có điều kiện trực tiếp sử dụng đất thì bên đó được tiếp tục sử dụng nhưng phải thanh toán cho bên kia phần giá trị quyền sử dụng đất mà họ được hưởng;

b) Trong trường hợp vợ chồng có quyền sử dụng đất nông nghiệp trồng cây hàng năm, nuôi trồng thủy sản chung với hộ gia đình thì khi ly hôn phần quyền sử dụng đất của vợ chồng được tách ra và chia theo quy định tại điểm a khoản này;

c) Đối với đất nông nghiệp trồng cây lâu năm, đất lâm nghiệp để trồng rừng, đất ở thì được chia theo quy định tại Điều 59 của Luật này;

d) Đối với loại đất khác thì được chia theo quy định của pháp luật về đất đai.

3. Trong trường hợp vợ chồng sống chung với gia đình mà không có quyền sử dụng đất chung với hộ gia đình thì khi ly hôn quyền lợi của bên không có quyền sử dụng đất và không tiếp tục sống chung với gia đình được giải quyết theo quy định tại Điều 61 của Luật này.