Câu hỏi: Nội dung yêu cầu tư vấn: Tôi có giáo viên (đang trong thời gian hợp đồng dài hạn, chưa biên chế) vi phạm các lỗi như sau:

1. Tự ý bỏ việc: Bỏ Chấm thi học kỳ, và không thực hiện một số nhiệm vụ khác được Trưởng Khoa giao (không có lý do). 2. Tham gia cờ bạc (tự khai tại bản giải trình của mình) không nêu số tiền cụ thể. Không bị bắt quả tang, chỉ tự nhận có tham gia cờ bạc. 3. Tại Bản giải trình xin được nghỉ việc không lương 03 tháng để giải quyết sự việc vì trong thời gian này không có tinh thần đứng lớp. Thời gian tự ý bỏ việc từ ngày 03/01/2017 đến ngày 06/01/2017. Ngày 06/01/2017 lãnh đạo Trường gửi giấy mời đến làm việc và nộp Bản giải trình ngày 09/01/2017. Kính mong được Luật sư tư vấn cách xử lý. Bản thân giáo viên này chưa vi phạm điều gì trong quá trình công tác. Chân thành biết ơn.

Trả lời: Trước hết, để thực hiện trình tự thủ tục xử lý kỷ luật sa thải đối với người lao động thì đơn vị bạn cần xác định được căn cứ để sa thải. Nếu người lao động có hành vi vi phạm thuộc một trong các trường hợp theo quy định tại Điều 126 Bộ luật lao động 2012 thì người sử dụng lao động có quyền áp dụng hình thức xử lý kỷ luật sa thải.

Điều 126. Áp dụng hình thức xử lý kỷ luật sa thải

"Hình thức xử lý kỷ luật sa thải được người sử dụng lao động áp dụng trong những trường hợp sau đây:

1. Người lao động có hành vi trộm cắp, tham ô, đánh bạc, cố ý gây thương tích, sử dụng ma tuý trong phạm vi nơi làm việc, tiết lộ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của người sử dụng lao động, có hành vi gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc đe doạ gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng về tài sản, lợi ích của người sử dụng lao động;

2. Người lao động bị xử lý kỷ luật kéo dài thời hạn nâng lương mà tái phạm trong thời gian chưa xoá kỷ luật hoặc bị xử lý kỷ luật cách chức mà tái phạm.

Tái phạm là trường hợp người lao động lặp lại hành vi vi phạm đã bị xử lý kỷ luật mà chưa được xóa kỷ luật theo quy định tại Điều 127 của Bộ luật này;

3. Người lao động tự ý bỏ việc 05 ngày cộng dồn trong 01 tháng hoặc 20 ngày cộng dồn trong 01 năm mà không có lý do chính đáng.

Các trường hợp được coi là có lý do chính đáng bao gồm: thiên tai, hoả hoạn, bản thân, thân nhân bị ốm có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền và các trường hợp khác được quy định trong nội quy lao động."

Trường hợp có căn cứ để xử lý kỷ luật sa thai người lao động, thì trình tự, thủ tục và nguyên tắc xử lý kỷ luật được quy định như sau:

Điều 123. Nguyên tắc, trình tự xử lý kỷ luật lao động

"1. Việc xử lý kỷ luật lao động được quy định như sau:

a) Người sử dụng lao động phải chứng minh được lỗi của người lao động;

b) Phải có sự tham gia của tổ chức đại diện tập thể lao động tại cơ sở;

c) Người lao động phải có mặt và có quyền tự bào chữa, nhờ luật sư hoặc người khác bào chữa; trường hợp là người dưới 18 tuổi thì phải có sự tham gia của cha, mẹ hoặc người đại diện theo pháp luật;

d) Việc xử lý kỷ luật lao động phải được lập thành biên bản.

2. Không được áp dụng nhiều hình thức xử lý kỷ luật lao động đối với một hành vi vi phạm kỷ luật lao động.

3. Khi một người lao động đồng thời có nhiều hành vi vi phạm kỷ luật lao động thì chỉ áp dụng hình thức kỷ luật cao nhất tương ứng với hành vi vi phạm nặng nhất.

4. Không được xử lý kỷ luật lao động đối với người lao động đang trong thời gian sau đây:

a) Nghỉ ốm đau, điều dưỡng; nghỉ việc được sự đồng ý của người sử dụng lao động;

b) Đang bị tạm giữ, tạm giam;

c) Đang chờ kết quả của cơ quan có thẩm quyền điều tra xác minh và kết luận đối với hành vi vi phạm được quy định tại khoản 1 Điều 126 của Bộ luật này;

d) Lao động nữ có thai, nghỉ thai sản; người lao động nuôi con nhỏ dưới 12 tháng tuổi.

5. Không xử lý kỷ luật lao động đối với người lao động vi phạm kỷ luật lao động trong khi mắc bệnh tâm thần hoặc một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình."

Trình tự xử lý kỷ luật, được hướng dẫn cụ thể tại Nghị định số 05/2015/NĐ-CP như sau:

Điều 30. Trình tự xử lý kỷ luật lao động

"Trình tự xử lý kỷ luật lao động tại Điều 123 của Bộ luật Lao động được quy định như sau:

1. Người sử dụng lao động gửi thông báo bằng văn bản về việc tham dự cuộc họp xử lý kỷ luật lao động cho Ban chấp hành công đoàn cơ sở hoặc Ban chấp hành công đoàn cấp trên cơ sở nơi chưa thành lập công đoàn cơ sở, người lao động, cha, mẹ hoặc người đại diện theo pháp luật của người lao động dưới 18 tuổi ít nhất 5 ngày làm việc trước khi tiến hành cuộc họp.

2. Cuộc họp xử lý kỷ luật lao động được tiến hành khi có mặt đầy đủ các thành phần tham dự được thông báo theo quy định tại Khoản 1 Điều này. Trường hợp người sử dụng lao động đã 03 lần thông báo bằng văn bản, mà một trong các thành phần tham dự không có mặt thì người sử dụng lao động tiến hành cuộc họp xử lý kỷ luật lao động, trừ trường hợp người lao động đang trong thời gian không được xử lý kỷ luật quy định tại Khoản 4 Điều 123 của Bộ luật Lao động.

3. Cuộc họp xử lý kỷ luật lao động phải được lập thành biên bản và được thông qua các thành viên tham dự trước khi kết thúc cuộc họp. Biên bản phải có đầy đủ chữ ký của các thành phần tham dự cuộc họp quy định tại Khoản 1 Điều này và người lập biên bản. Trường hợp một trong các thành phần đã tham dự cuộc họp mà không ký vào biên bản thì phải ghi rõ lý do.

4. Người giao kết hợp đồng lao động theo quy định tại các Điểm a, b, c và d Khoản 1 Điều 3 Nghị định này là người có thẩm quyền ra quyết định xử lý kỷ luật lao động đối với người lao động. Người được ủy quyền giao kết hợp đồng lao động chỉ có thẩm quyền xử lý kỷ luật lao động theo hình thức khiển trách.

5. Quyết định xử lý kỷ luật lao động phải được ban hành trong thời hạn của thời hiệu xử lý kỷ luật lao động hoặc thời hạn kéo dài thời hiệu xử lý kỷ luật lao động theo Điều 124 của Bộ luật Lao động, Quyết định xử lý kỷ luật lao động phải được gửi đến các thành phần tham dự phiên họp xử lý kỷ luật lao động."

Hình thức xử lý kỷ luật sa thải chỉ được áp dụng khi có căn cứ theo quy định tại điều 126 BLLĐ nói trên và trình tự, thủ tục xử lý kỷ luật sau thải cũng phải được thực hiện đúng theo quy định của pháp luật. Trường hợp xử lý kỷ luật sa thải không có căn cứ hoặc vi phạm về thủ tục thì đều là sa thải trái pháp luật và sẽ phát sinh trách nhiệm bồi thường như hành vi đơn phương chấm dứt HĐLĐ theo quy định tại Điều 42 BLLĐ 2012.