Câu hỏi: Luật sư tư vấn về trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng khi gia đình gặp hoàn cảnh khó khăn và công ty không trả lương đúng thời hạn.
Nội dung tư vấn như sau:

Nội dung tư vấn:
Kính chào Luật sư, Tôi tên là Nguyễn Ngọc Ngân, hiện nay tôi đang là giáo viên tại một công ty chuyên tư vấn du học. Tôi đang có ý định thôi việc, xin Luật sư vui lòng tư vấn giúp tôi.

Thứ nhất, tôi và công ty hiện đang công tác có ký kết hợp đồng lao động có thời hạn 3 năm bắt đầu từ ngày 20 tháng 07 năm 2016. Đến nay đã gần tròn một năm. Tuy nhiên trong quá trình lao động, công ty hứa mua bảo hiểm cho tôi nhưng đến hiện tại tôi vẫn chưa có sổ bảo hiểm. Tôi phải tự chi khi đi thăm khám tại các bệnh viện.

Thứ hai, trong hợp đồng công ty quy định sẽ trả lương cho tôi vào ngày 10 hàng tháng nhưng thường xuyên trễ hẹn, mỗi lần trể khoảng 4-5 ngày nhưng không có bất kì thông báo nào.

Thứ 3, mẹ tôi hiện nay đang ốm nên tôi muốn ở nhà chăm sóc vì tôi là con một. Trong hợp đồng của tôi có quy định trách nhiệm như sau: "Nếu người lao động nghỉ trước thời hạn thì phải bồi thường 40 triệu chi phí đào tạo cho công ty". Thực chất là từ lúc làm việc đến nay công ty không có bất cứ chương trình đào tạo nào cho tôi cả.

Tôi xin trình bày như trên. Rất mong quý Luật sư hỗ trợ tư vấn cho tôi để tôi có thể xin thôi việc theo đúng pháp luật. Xin chân thành cám ơn quý Luật sư.

Trả lời: Thứ nhất, về việc xin nghỉ việc.  Theo quy định tại Khoản 1 Điều 37 Bộ luật lao động năm 2012:

“1. Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn trong những trường hợp sau đây:

a) Không được bố trí theo đúng công việc, địa điểm làm việc hoặc không được bảo đảm điều kiện làm việc đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động;

b) Không được trả lương đầy đủ hoặc trả lương không đúng thời hạn đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động;

c) Bị ngược đãi, quấy rối tình dục, cưỡng bức lao động;

d) Bản thân hoặc gia đình có hoàn cảnh khó khăn không thể tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động;

đ) Được bầu làm nhiệm vụ chuyên trách ở cơ quan dân cử hoặc được bổ nhiệm giữ chức vụ trong bộ máy nhà nước;

e) Lao động nữ mang thai phải nghỉ việc theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền;

g) Người lao động bị ốm đau, tai nạn đã điều trị 90 ngày liên tục đối với người làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn và một phần tư thời hạn hợp đồng đối với người làm việc theo hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng mà khả năng lao động chưa được hồi phục.”

Như vậy, theo những thông tin mà bạn cung cấp thì trường hợp của bạn đang thuộc trường hợp quy định tại điểm b và điểm d của Điều này. Khi đó, việc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của là đúng pháp luật.

Thứ hai, về việc bồi thường chi phí đào tạo. Theo nguyên tắc thực hiện hợp đồng lao động, hai bên giao kết hợp đồng phải thực hiện đúng và đầy đủ các điều khoản đã giao kết. Tuy nhiên, trong trường hợp này, công ty không tổ chức bất cứ chương trình đào tạo cho bạn, cho nên, trên thực tế không hề có chi phí đào tạo nào. Chính vì vậy, trong trường hợp thực tế không có chương trình đào và không có căn cứ chứng minh thì bạn không có nghĩa vụ phải bồi thường chi phí đào tạo 40 triệu như trong hợp đồng đã cam kết.

Ngoài ra, theo quy định tại Khoản 1 Điều 2 Luật bảo hiểm xã hội 2014, trường hợp của bạn thuộc trường hợp phải tham gia bảo hiểm bắt buộc. Đồng thời, theo Khoản 1 Điều 21 Luật này, công ty có nghĩa vụ lập hồ sơ và đóng bảo hiểm xã hội cho bạn. Việc công ty không đóng bảo hiểm xã hội cho bạn là trái pháp luật. Để bảo vệ quyền lợi của mình, bạn cần làm đơn khiếu nại lên Công đoàn hoặc gửi đơn khiếu nại lên Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội cấp huyện nơi công ty bạn đặt trụ sở để giải quyết. Nếu vẫn không thể giải quyết quyền lợi cho bạn hoặc giải quyết mà bạn cảm thấy chưa thỏa đáng, bạn có thể gửi đơn yêu cầu lên Tòa án nơi công ty đặt trụ sở yêu cầu Tòa án giải quyết.