Câu hỏi: :  Kính gởi Công ty luật Minh Gia. Nay tôi nhờ Công ty luật Minh Gia tư vấn cho tôi sự việc như sau: tôi đang kinh doanh thức ăn chăn nuôi, và trường hợp của tôi là tôi có bán nợ cho bà A tiền cám, số tiền nợ của bà A càng ngày càng cao và hiện giờ nợ tôi khoản 150 triệu. Nhưng bà A nhiều lần bán heo nhưng không thanh toán và nhiều lần lén lấy cám khác về sài. Khi tôi biết thì tôi ngưng giao hàng và thỏa thuận với bà A là trả hàng tháng cho tôi. Nhưng hiện tại bà A không thanh toán đúng như thỏa thuận. Vậy Công ty luật Minh gia cho tôi hỏi 1 số vấn đề sau: - tôi có thể khởi kiện bà A ra toà được không? - tiền phí toà án ai sẽ phải nộp và bao nhiêu? - Tôi có quyền yêu cầu bà A phải thanh toán 1 lần cho tôi được không vì hiện nay giá heo quá rẻ. Nhờ Công ty tư vấn dùm tôi, tôi thành thật biết ơn.

Trả lời: Thứ nhất,
Căn cứ theo quy định tại điều 430 Bộ luật dân sự 2015 thì:
hợp đồng mua bán tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên bán chuyển quyền sở hữu tài sản cho bên mua và bên mua trả tiền cho bên bán.
Do đó, theo quy định của bộ luật dân sự thì hai bên mua và bên bán có quyền tự thỏa thuận với nhau về đối tượng, chất lượng của tài sản mua bán, đồng thời hai bên cũng có quyền tự thỏa thuận với nhau về nghĩa vụ trả tiền cũng như thời hạn trả tiền.

Theo điều 440 Bộ luật hình sự 2015 thì bên mua có nghĩa vụ thanh toán tiềntheo thời hạn, địa điểm và mức tiền được quy định trong hợp đồng. Cụ thể điều 440 quy định:

Điều 440. Nghĩa vụ trả tiền

1. Bên mua có nghĩa vụ thanh toán tiền theo thời hạn, địa điểm và mức tiền được quy định trong hợp đồng.

2. Trường hợp các bên chỉ có thỏa thuận về thời hạn giao tài sản thì thời hạn thanh toán tiền cũng được xác định tương ứng với thời hạn giao tài sản. Nếu các bên không có thỏa thuận về thời hạn giao tài sản và thời hạn thanh toán tiền thì bên mua phải thanh toán tiền tại thời điểm nhận tài sản.

3. Trường hợp bên mua không thực hiện đúng nghĩa vụ trả tiền thì phải trả lãi trên số tiền chậm trả theo quy định tại Điều 357 của Bộ luật này.

Như vậy, theo quy định trên thì  đối với trường hợp của bạn bà A phải có nghĩa vụ trả số tiền mua cám cho gia đình bạn (cộng tiền lãi suất nếu hai bên có thỏa thuận). Nếu gia đình bà A không thực hiện nghĩa vụ trả nợ cho gia đình bạn  theo thỏa thuận thì bạn có quyền làm đơn khởi kiện lên tòa án nhân dân quận, huyện nơi bà A cư trú để được yêu cầu giải quyết.

Sau khi đơn yêu cầu giải quyết của bạn được tòa án thụ lý thì tòa án sẽ xem xét vụ việc trên cơ sở những chứng cứ chứng minh mà hai bên cung cấp như giấy tờ vay nợ, giấy giao nhận hàng… Sau khi xem xét những chứng cứ trên mà tòa án xác nhận bên A có vay tiền của gia đình bạn thì tòa có thể cho phép hai bên thỏa thuận với nhau về việc trả tiền, nếu hai bên không thể thỏa thuận được thì tòa án sẽ căn cứ vào điều kiện thực tế của bên A để đưa ra quyết định bên A sẽ trả bằng tiền mặt một lần hay nhiều lần hay trả bằng một tài sản khác như nhà, đất…

Thứ hai,
người có nghĩa vụ nộp tiền án phí

Căn cứ tại điều 146 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 thì nguyên đơn, bị đơn có yêu cầu phản tố đối với nguyên đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập trong vụ án dân sự phải nộp tiền tạm ứng án phí sơ thẩm. Cụ thể điều 146 quy định:

Điều 146. Nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng án phí, tiền tạm ứng lệ phí

1. Nguyên đơn, bị đơn có yêu cầu phản tố đối với nguyên đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập trong vụ án dân sự phải nộp tiền tạm ứng án phí sơ thẩm, người kháng cáo theo thủ tục phúc thẩm phải nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm, trừ trường hợp được miễn hoặc không phải nộp tiền tạm ứng án phí.

2. Người nộp đơn yêu cầu Tòa án giải quyết việc dân sự phải nộp tiền tạm ứng lệ phí giải quyết việc dân sự đó, trừ trường hợp được miễn hoặc không phải nộp tiền tạm ứng lệ phí.

Theo đó, điều 147 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 cũng quy định:
Đương sự phải chịu án phí sơ thẩm nếu yêu cầu của họ không được Tòa án chấp nhận, trừ trường hợp được miễn hoặc không phải chịu án phí sơ thẩm.
Trong trường hợp đương sự kháng cáo tại phiên tòa phúc thẩm nhưng tòa án ra quyết định giữ nguyên bản án, quyết định bị kháng cáo của tòa sơ thẩm thì đương sự kháng cáo phải chịu án phí phúc thẩm (điều 148 Bộ luật tố tụng dân sự 2015).

Như vậy, theo quy định trên thì do bạn là người gửi đơn khởi kiện bên A ra tòa án thì sau khi đơn yêu cầu của bạn được tòa án thụ lý, bạn sẽ phải có nghĩa vụ thanh toán phần tạm ứng án phí. Nếu sau khi kết thúc phiên tòa mà bên A là bên thua ( phải trả tiền lại cho gia đình bạn) thì bên A sẽ phải có nghĩa vụ thanh toán phần án phí trên cơ sở số tài sản mà hai bên tranh chấp.