Câu hỏi: : Kính gửi văn phòng luật sư Luật Minh Gia!Gia đình tôi có căn nhà 134m2, hiện tại nhà tôi đang trong dự án quy hoạch. Dự án này do Công ty cổ phần thực hiện, Công ty này đã mua được rất nhiều hộ dân, và ép giá người dân rất nhiều, có người thì họ mua được 8 triệu/m2, có người thì mua 10 triệu/m2, và có người mua 15 triệu/m2.....khi họ mua thì dặn người dân đã bán là chỉ nói với các hộ dân còn lại là 8 triệu/m2 nhưng trong khi đó họ lại mua giá cao hơn, mục đích của họ là nhầm ép giá những hộ dân còn lại. Hiện tại, dự án đó còn khoảng 35 hộ dân chưa bán cho Công đó. Và dự án này xin giấy phép của ủy ban nhân dân thành phố phê duyệt vào năm 2014 để công ty thực hiện. Đất của gia đình tôi là đất kỳ cựu lâu năm, có từ thời tổ tiên từ trước đến giờ ở đây và năm 2004 ba của tôi có cho tôi một mảnh đất và tôi đã xây nhà vào thời điểm 2004. Vậy mà Công ty lại nói là nhà tôi không đủ điều kiện tái định cư. Nay tôi viết email này để xin hỏi luật sư là vì sao nhà tôi xây dựng trước khi ủy ban phê duyệt dự án này mà nhà tôi không được tái định cư, và Công ty đó có quyền cưỡng chế nhà tôi hay không ạ?Rất mong nhận được sự phản hồi từ luật sưXin chân thành cảm ơn!

Trả lời: - Đối với vấn đề tái định cư:

Theo như thông tin anh/chị cung cấp, việc thu hồi đất của nhà chị thuộc trường hợp nhà nước thu hồi đất theo quy hoạch sử dụng đất nên vai trò của doanh nghiệp trong trường hợp này là tổ chức hỗ trợ trong việc thu hồi, bồi thường đất.

Theo Điều 83 Luật đất đai 2013 quy định về nguyên tắc hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất như sau:

“
1. Nguyên tắc hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất:

a) Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất ngoài việc được bồi thường theo quy định của Luật này còn được Nhà nước xem xét hỗ trợ;

b) Việc hỗ trợ phải bảo đảm khách quan, công bằng, kịp thời, công khai và đúng quy định của pháp luật.

2. Các khoản hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất bao gồm:

a) Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất;

b) Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm đối với trường hợp thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp; thu hồi đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ của hộ gia đình, cá nhân mà phải di chuyển chỗ ở;

c) Hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà phải di chuyển chỗ ở;

d) Hỗ trợ khác.
”

Việc hỗ trợ tái định cư được quy định tại Điều 22 Nghị định 47/2014/NĐ-CP:

“
Điều 22. Hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà phải di chuyển chỗ ở
Việc hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp Nhà nước thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà phải di chuyển chỗ ở quy định tại Điểm c Khoản 2 Điều 83 của Luật Đất đai được thực hiện như sau:
1. Hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài nhận đất ở, nhà ở tái định cư mà số tiền được bồi thường về đất nhỏ hơn giá trị một suất tái định cư tối thiểu quy định tại Điều 27 của Nghị định này thì được hỗ trợ khoản chênh lệch giữa giá trị suất tái định cư tối thiểu và số tiền được bồi thường về đất
2. Trường hợp hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài tự lo chỗ ở thì ngoài việc được bồi thường về đất còn được nhận khoản tiền hỗ trợ tái định cư. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh căn cứ quy mô diện tích đất ở thu hồi, số nhân khẩu của hộ gia đình và điều kiện cụ thể tại địa phương quy định mức hỗ trợ cho phù hợp.
”

Theo quy định này, ngoài việc được bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất thì còn được nhà nước xem xét hỗ trợ. Điều kiện để được hỗ trợ tái định cư là khi nhà nước thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà những đối tượng này không còn đất ở, nhà ở nào khác trong địa bàn nơi có đất bị thu hồi, dẫn đến phải di chuyển chỗ ở. Trong trường hợp này, gia đình anh/chị chỉ có một mảnh đất và nhà ở trên đó nên anh/chị có đủ điều kiện về việc được nhà nước hỗ trợ tái định cư thì việc hỗ trợ được thực hiện dựa trên dự án tái định cư do Ủy ban nhân dân tỉnh, Ủy ban nhân dân huyện lập và thực hiện trước khi thu hồi đất.

Việc công ty trả lời về việc gia đình anh/chị không được hỗ trợ tái định cư chưa chính xác vì gia đình anh/chị có đủ điều kiện hỗ trợ tái định cư nên anh/chị có thể gửi đơn yêu cầu Ủy ban nhân dân huyện hoặc Ủy ban nhân dân tỉnh có thẩm quyền trong việc thu hồi, bồi thường, hỗ trợ giải thich về việc tại sao gia đình không được hỗ trợ tái định cư.

- Về vấn đề cưỡng chế thu hồi đất

Theo Điều 71 Luật đất đai 2013 quy định về việc cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất khi có đủ các điều kiện:

“3. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện ban hành quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất và tổ chức thực hiện quyết định cưỡng chế...

5. Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong việc thực hiện quyết định cưỡng chế thu hồi đất:

a) Ủy ban nhân dân cấp huyện chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện việc cưỡng chế, giải quyết khiếu nại liên quan đến việc cưỡng chế theo quy định của pháp luật về khiếu nại; thực hiện phương án tái định cư trước khi thực hiện cưỡng chế; bảo đảm điều kiện, phương tiện cần thiết phục vụ cho việc cưỡng chế; bố trí kinh phí cưỡng chế thu hồi đất;

b) Ban thực hiện cưỡng chế có trách nhiệm chủ trì lập phương án cưỡng chế và dự toán kinh phí cho hoạt động cưỡng chế trình Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền phê duyệt; thực hiện cưỡng chế theo phương án đã được phê duyệt; bàn giao đất cho tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng;

Trường hợp trên đất thu hồi có tài sản thì Ban thực hiện cưỡng chế phải bảo quản tài sản; chi phí bảo quản tài sản đó do chủ sở hữu chịu trách nhiệm thanh toán;

c) Lực lượng Công an có trách nhiệm bảo vệ trật tự, an toàn trong quá trình tổ chức thi hành quyết định cưỡng chế thu hồi đất;

d) Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất thu hồi có trách nhiệm phối hợp với cơ quan, đơn vị có liên quan tổ chức thực hiện việc giao, niêm yết công khai quyết định cưỡng chế thu hồi đất; tham gia thực hiện cưỡng chế; phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng niêm phong, di chuyển tài sản của người bị cưỡng chế thu hồi đất;

đ) Cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan chịu trách nhiệm phối hợp với Ban thực hiện cưỡng chế thực hiện việc cưỡng chế thu hồi đất khi Ban thực hiện cưỡng chế có yêu cầu;”

Theo quy định pháp luật trên, các tổ chức, cơ quan, cá nhân khác có liên quan chịu trách nhiệm phối hợp với Ban thực hiện cưỡng chế thực hiện việc cưỡng chế thu hồi đất khi Ban thực hiện cưỡng chế có yêu cầu. Như vậy, công ty có thể hỗ trợ, phối hợp với Ban thực hiện cưỡng chế trong trong việc cưỡng chế thu hồi đất.