Câu hỏi: Luật sư tư vấn về vấn đề người nước ngoài mua lại doanh nghiệp Việt Nam. Điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam trở thành doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp áp dụng trong trường hợp này.

Nội dung tư vấn:
Xin chào chuyên gia! Xin giải đáp dùm em vấn đề này ạ! Công ty là công ty TNHH, ban đầu do người Việt Nam mở tại Việt Nam. Một thời gian sau, một người nước ngoài đang cư trú tại Việt Nam mua lại công ty của em, và thông tin công ty vẫn y như ban đầu không thay đổi, chỉ thay đổi tên Giám đốc do người nước ngoài này đứng tên và trực tiếp điều hành.Vậy cho em hỏi công ty của em gọi là công ty có vốn đầu tư nước ngoài hay vẫn là công ty Việt Nam ạ. Công ty em nằm trong vùng có điều kiện kinh tế khó khăn, được ưu đãi thuế (được miễn thuế TNDN 2 năm đầu, và 50% cho 5 năm tiếp theo). vậy khi người nước ngoài mua lại như thế thì có thay đổi gì về chính sách ưu đãi này không ạ? Nhờ chuyên gia giải đáp dùm. Cảm ơn rất nhiều!

Trả lời: Thứ nhất
, về việc công ty bạn có phải doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài không?

Luật đầu tư 2014 không quy định về doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nhưng có quy định về tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Khoản 17 Điều 3 Luật đầu tư 2014 như sau:

“17. Tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài là thành viên hoặc cổ đông.”

Như vậy, công ty bạn sẽ là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nếu người đã mua lại công ty bạn là nhà đầu tư nước ngoài và là thành viên của công ty bạn thì công ty bạn sẽ trở thành tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Nhà đầu tư nước ngoài được quy định tại khoản 14 Điều 3 Luật Đầu tư 2014 như sau:

“14. Nhà đầu tư nước ngoài là cá nhân có quốc tịch nước ngoài, tổ chức thành lập theo pháp luật nước ngoài thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam.”

Vì bạn không nói rõ người nước ngoài này đã nhập quốc tịch Việt Nam hay chưa nên nếu người nước ngoài này đã nhập quốc tịch Việt Nam thì sẽ không được coi là nhà đầu tư nước ngoài nữa, công ty cũng không được coi là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Nếu người này vẫn còn quốc tịch nước ngoài và thực hiện hoạt động đầu tư bằng cách mua phần vốn góp từ thành viên của công ty bạn để trở thành thành viên công ty bạn theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 25 Luật Đầu tư 2014:

2. Nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần, phần vốn góp của tổ chức kinh tế theo các hình thức sau đây:

b) Mua phần vốn góp của các thành viên công ty trách nhiệm hữu hạn để trở thành thành viên của công ty trách nhiệm hữu hạn;”

Vì bạn không nói rõ về việc người nước ngoài này mua bao nhiêu phần vốn góp của thành viên công ty bạn nên nếu người này mua phần vốn góp dưới 51% vốn điều lệ của công ty và công ty bạn cũng không đầu tư kinh doanh những ngành, nghề có điều kiện thì khi người nước ngoài này mua phần vốn góp của công ty bạn để trở thành thành viên công ty, công ty có trách nhiệm phải thông báo thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp và đăng ký thay đổi nội dung trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp với cơ quan đăng ký kinh doanh để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp mới. Trường hợp người này mua phần vốn góp trong vốn điều lệ trở lên thì người này phải thực hiện thủ tục đăng ký mua phần vốn góp vào doanh nghiệp Việt Nam tại cơ quan Đăng ký đầu tư, sau đó công ty bạn phải thực hiện thủ tục thay đổi nội dung Giấy Đăng ký doanh nghiệp. Sau khi ghi nhận về việc công ty có thành viên là nhà đầu tư nước ngoài thì công ty bạn sẽ trở thành tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài theo quy định của pháp luật Đầu tư.

Trường hợp người này phải thực hiện thủ tục đăng ký mua phần vốn góp vào doanh nghiệp Việt Nam tại cơ quan Đăng ký đầu tư, sau đó công ty bạn phải thực hiện thủ tục thay đổi nội dung Giấy Đăng ký doanh nghiệp. Sau khi ghi nhận về việc công ty có thành viên là nhà đầu tư nước ngoài thì công ty bạn sẽ trở thành tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài theo quy định của pháp luật Đầu tư. Như vậy, nếu nhà đầu tư nước ngoài đã mua phần vốn góp vào công ty bạn và được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư thì công ty bạn mới đủ điều kiện thực hiện thủ tục đầu tư theo quy định với nhà đầu tư nước ngoài theo quy định của Luật Đầu tư, được quyền điều chỉnh nội dung đăng ký kinh doanh mà không nhất thiết phải có dự án đầu tư, việc bổ sung ngành, nghề kinh doanh của tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phải phù hợp với điều kiện đầu tư đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Thứ hai
, về việc công ty bạn được ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp

Công ty bạn được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp do nằm ở vùng kinh tế khó khăn nên công ty bạn sẽ được hưởng ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định tại khoản 3 Điều 13 Luật thuế thu nhập doanh nghiệp 2014:

"3. Áp dụng thuế suất 20% trong thời gian mười năm đối với:

a) Thu nhập của doanh nghiệp từ thực hiện dự án đầu tư mới tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn;

b) Thu nhập của doanh nghiệp từ thực hiện dự án đầu tư mới, bao gồm: sản xuất thép cao cấp; sản xuất sản phẩm tiết kiệm năng lượng; sản xuất máy móc, thiết bị phục vụ cho sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp; sản xuất thiết bị tưới tiêu; sản xuất, tinh chế thức ăn gia súc, gia cầm, thủy sản; phát triển ngành nghề truyền thống.

Từ ngày 01 tháng 01 năm 2016, thu nhập của doanh nghiệp quy định tại khoản này được áp dụng thuế suất 17%.”

Theo quy định trên, việc công ty bạn được hưởng ưu đãi thuế thu nhập cá nhân sẽ phụ thuộc vào việc công ty có thực hiện dự án đầu tư mới tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, có phát sinh thu nhập từ dự án đầu tư này thì sẽ được ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định của pháp luật. Điều kiện để được hưởng ưu đãi thuế được quy định tại Điều 18 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2014 như sau:

“Điều 18. Điều kiện áp dụng ưu đãi thuế

1. Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp quy định tại các Điều 13, 14, 15, 16 và 17 của Luật này áp dụng đối với doanh nghiệp thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ và nộp thuế theo kê khai.

Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp theo diện dự án đầu tư mới quy định tại Điều 13 và Điều 14 của Luật này không áp dụng đối với các trường hợp chia, tách, sáp nhập, hợp nhất, chuyển đổi hình thức doanh nghiệp, chuyển đổi sở hữu và trường hợp khác theo quy định của pháp luật.

2. Doanh nghiệp phải hạch toán riêng thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh được ưu đãi thuế quy định tại Điều 13 và Điều 14 của Luật này với thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh không được ưu đãi thuế; trường hợp không hạch toán riêng được thì thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh được ưu đãi thuế được xác định theo tỷ lệ giữa doanh thu của hoạt động sản xuất, kinh doanh được ưu đãi thuế trên tổng doanh thu của doanh nghiệp.

3. Thuế suất 20% quy định tại khoản 2 Điều 10 và quy định về ưu đãi thuế tại khoản 1 và khoản 4 Điều 4, Điều 13 và Điều 14 của Luật này không áp dụng đối với:

a) Thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng quyền góp vốn; thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản, trừ nhà ở xã hội quy định tại Điều 13 của Luật này; thu nhập từ chuyển nhượng dự án đầu tư, chuyển nhượng quyền tham gia dự án đầu tư, chuyển nhượng quyền thăm dò, khai thác khoáng sản; thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh ở ngoài Việt Nam;

b) Thu nhập từ hoạt động tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu, khí, tài nguyên quý hiếm khác và thu nhập từ hoạt động khai thác khoáng sản;

c) Thu nhập từ kinh doanh dịch vụ thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt theo quy định của Luật thuế tiêu thụ đặc biệt;

d) Trường hợp khác theo quy định của Chính phủ.

4. Trong cùng một thời gian, nếu doanh nghiệp được hưởng nhiều mức ưu đãi thuế khác nhau đối với cùng một khoản thu nhập thì doanh nghiệp được lựa chọn áp dụng mức ưu đãi thuế có lợi nhất.”

Như vậy, việc người nước ngoài mua phần vốn góp của thành viên công ty bạn để trở thành thành viên công ty bạn thì thu nhập này của công ty bạn sẽ không được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp phát sinh từ thu nhập này, còn thu nhập của công ty phát sinh từ dự án đầu tư tại vùng kinh tế - xã hội khó khăn vẫn sẽ thuộc trường hợp dược hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định của pháp luật.

Trân trọng

Phòng tư vấn pháp luật Doanh nghiệp - Công ty Luật Minh Gia