Câu hỏi: Câu hỏi tư vấn: Xin chào Luật sư Công ty Luật Minh Gia, cho tôi hỏi về vấn đề bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng kinh tế như sau: Ngày 0x/0x/201x gia đình em có ký hợp đồng với công ty X với nội dung công ty X bán cho nhà em 4 máy nâng thủy lực với các thỏa thuận cụ thể như sau:

.......

Ngày 2x/0x/201x, Cty X giao 3 máy đồng thời tiến hành lắp đặt, cần chỉnh máy và nhà em đã nhận máy sau đó ký vào biên bản bàn giao nhận hàng với xác nhận là máy mới 100%, đã được lắp đặt, vận hành bình thường. Ngày 3x/0x/201x, Cty X giao máy còn lại nhưng trong tình trạng không bao bì của nhà sản xuất nước ngoài, trầy xước nhiều nên nhận biết không phải máy mới 100% nhà em đã từ chối nhận hàng. 3 máy mà được giao vào ngày 2x/0x/201x khi đưa vào làm thì bị một số sự cố về kỹ thuật. Nhà em đã yêu cầu cty X đến lập biên bản về sự cố máy và giao trả máy. Trong thời gian bảo hành, Công ty X cho người đến sửa chữa, máy sau nhiều lần sửa chữa vẫn không hoạt động, mà có hoạt động thì chỉ được ít bữa thì lại phải sửa dẫn tới tình trạng ảnh hưởng đến công việc của nhà em. Và nhà em đã dừng không cho máy hoạt động từ 2x/0x/201x đến nay. Nhà em khởi kiện cty X và đòi bồi thường 1 tỷ VNĐ đồng thời cũng yêu cầu cty X bồi thường hại về những đơn hàng mà nhà em nhận không làm được, khoản thu nhà em thất thoát do ngưng làm việc, tiền lương công nhân trong thời gian ngưng hoạt động, tiền vay lãi ngân hàng để thanh toán các chi phí trong quá trình ngưng sản xuất. Vậy cho em hỏi? Gia đình em khởi kiện yêu cầu Công ty X về việc trả lại máy, đòi lại tiền và yêu cầu bồi thường thiệt hại như trên có được không ? Căn cứ vào các quy định của pháp luật thì nhà em có vi phạm nghĩa vụ thanh toán khi chưa trả đủ tiền hay không ?

Trả lời: Thứ nhất, về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng đã giao kết.

Khoản 6 và 7 Điều 402 Bộ luật dân sự 2005 quy định như sau:

"Tuỳ theo từng loại hợp đồng, các bên có thể thoả thuận về những nội dung sau đây:

6. Trách nhiệm do vi phạm hợp đồng;

7. Phạt vi phạm hợp đồng;"

Nếu hợp đồng có quy định về trách nhiệm do vi phạm hợp đồng và phạt vi phạm hợp đồng thì thực hiện theo thỏa thuận trong hợp đồng. Nếu các bên không thỏa thuận và khi gia đình bạn đã yêu cầu bồi thường mà công ty X không bồi thường thì bạn có thể khởi kiện tới Tòa án để giải quyết. Bộ luật dân sự năm 2005 quy định về trách nhiệm khi không thực hiện nghĩa vụ giao vật như sau:

“
1. Khi bên có nghĩa vụ không thực hiện nghĩa vụ giao vật đặc định thì người có quyền được quyền yêu cầu bên có nghĩa vụ phải giao đúng vật đó; nếu vật không còn hoặc bị hư hỏng thì phải thanh toán giá trị của vật.

2. Khi bên có nghĩa vụ không thực hiện được nghĩa vụ giao vật cùng loại thì phải thanh toán giá trị của vật.

3. Trong trường hợp bên có nghĩa vụ không thực hiện được nghĩa vụ theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này mà gây thiệt hại cho bên có quyền thì ngoài việc thanh toán giá trị của vật còn phải bồi thường thiệt hại cho bên có quyền.”

Nếu công ty X không giao được máy như đã giao kết thì phải thanh toán giá trị của máy nếu gia đình bạn đã thanh toán đầy đủ số tiền mua máy. Nếu có thiệt hại thực tế xảy ra từ việc giao máy không đúng theo thỏa thuận thì bạn còn có thể yêu cầu công ty X bồi thường nếu chứng minh được thiệt hại thực tế xảy ra.

Thứ hai, về khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại

Trước tiên bạn có thể yêu cầu công Ty X bồi thường và thỏa thuận về mức bồi thường, nếu không thỏa thuận được thì thực hiện theo hợp đồng mà hai bên đã giao kết trước đó. Trường hợp công ty X không thực hiện theo hợp đồng thì bạn có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp. Bạn nộp đơn khởi kiện kèm theo các chứng cứ như bản hợp đồng mà hai bên đã giao kết để chứng minh cho yêu cầu của mình.

Theo quy định tại Điều 588 Bộ Luật dân sự năm 2015 thì thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại sẽ là 3 năm kể từ ngày  cá nhân, pháp nhân biết hoặc phải biết quyền lợi của mình bị xâm phạm.

Thứ ba, về vi phạm nghĩa vụ thanh toán khi chưa trả đủ tiền

Việc thanh toán tiền cho công ty X khi bạn mua máy cũng được thực hiện theo thỏa thuận trong hợp đồng, như vậy bạn cần căn cứ vào hợp đồng để xác định nghĩa vụ của bạn đã thực hiện có vi phạm không.