Câu hỏi: Ông nội tôi có 4 người con gái và 1 người con trai là ba của tôi nhưng đã mất năm 1990. Chị em tôi ở với ông bà nội từ nhỏ đến nay. Hiện tại sổ đỏ gồm bà nội, ông nội, tôi và em trai tôi. Mẹ tôi đã lập gia đình riêng và không ở chung.

​Hỏi:
Bà nội tôi đứng tên sổ đỏ nhưng đã mất gần 1 năm nay, ông nội tôi muốn chuyển tên đứng sổ đỏ và giao căn nhà đang ở cùng quyền sử dụng đất cho cháu nội là em trai tôi. Nhưng khi làm giấy tờ thì các cô tôi là con của ông bà nội không đồng ý (2 cô đồng ý, 2 cô không đồng ý). Vậy nếu ông nội tôi muốn chuyển tên đứng sổ đỏ và quyền sử dụng đất cho em trai tôi, đồng thời để lại di chúc cho em trai tôi thì có được hay không nếu như các cô của tôi không đồng ý và phải làm thủ tục gì? Trường hợp ông nội tôi đứng tên sổ đỏ và làm di chúc chuyển quyền sở hữu nhà đất cho em trai tôi thì có được luật pháp công nhận không? Nếu không thì khi ông tôi mất sẽ phân chia như thế nào nếu có di chúc và không có di chúc?

Trả lời: Điều 106 Bộ luật dân sự 2005 quy định:

"Hộ gia đình mà các thành viên có tài sản chung, cùng đóng góp công sức để hoạt động kinh tế chung trong sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp hoặc một số lĩnh vực sản xuất, kinh doanh khác do pháp luật quy định là chủ thể khi tham gia quan hệ dân sự thuộc các lĩnh vực này."

Đồng thời Khoản 1 Điều 107 cũng quy định:

"Chủ hộ là đại diện của hộ gia đình trong các giao dịch dân sự vì lợi ích chung của hộ. Cha, mẹ hoặc một thành viên khác đã thành niên có thể là chủ hộ.
Chủ hộ có thể uỷ quyền cho thành viên khác đã thành niên làm đại diện của hộ trong quan hệ dân sự."

Như vậy, sổ đỏ trước đó bao gồm bà nội, ông nội, bạn và em trai bạn là Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của hộ gia đình mà bà nội bạn là chủ hộ và mảnh đất là tài sản chung của các thành viên trong hộ gia đình đó.

Sau khi bà bạn mất, phần đất thuộc quyền sử dụng của bà bạn sẽ được chia theo di chúc nếu bà bạn có để lại di chúc hợp pháp, hoặc thừa kế theo pháp luật nếu bà bạn không để lại di chúc hoặc di chúc không hợp pháp. Điều 674 Bộ luật dân sự quy định:

"Thừa kế theo pháp luật là thừa kế theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế do pháp luật quy định."

Mà theo Điểm a Khoản 1 Điều 676 Bộ luật dân sự quy định:

"Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;"

Phụ thuộc vào số người ở hàng thừa kế thứ nhất mà phần đất của bà bạn sẽ được chia đều từng đó phần. Một trong những người được hưởng thừa kế đó là bố của bạn, nhưng do bố bạn đã mất và mẹ bạn đã lập gia đình riêng, vì vậy bạn và em trai bạn sẽ được hưởng một phần di sản từ bà bạn theo Điều 677 Bộ luật dân sự về thừa kế thế vị:

"Trong trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống."

Ông nội bạn hoàn toàn có thể đứng tên chủ hộ thay cho bà bạn, tuy nhiên, do mảnh đất là tài sản chung của hộ gia đình, vì vậy, ông bạn cần sự đồng ý của những thành viên còn lại có quyền sử dụng đối với mảnh đất (những thành viên được hưởng thừa kế phần đất từ bà bạn) để có thể giao căn nhà cùng quyền sử dụng đất cho em trai bạn. Nếu có thành viên không đồng ý thì ông bạn chỉ có thể tặng cho phần đất thuộc quyền sử dụng của mình cho em trai của bạn.

Trân trọng
!