Câu hỏi: Trong thời gian nghỉ chế độ thai sản thì công ty sa thải, người lao động có được bồi thường không và vấn đề liên quan đến việc thanh toán tiền thai sản

Thưa chuyên gia. Tôi tham gia bảo hiểm từ tháng10/2014 đến tháng 7/2016 tôi nghỉ sinh con. Đúng lúc tôi nghỉ sinh con thì công ty ítviệc, công ty cho nghỉ và hưởng 70% lương. Sau đó mấy ngày công ty tuyên bố đóng xưởng tôi làm và cho công nhân viên hưởng 70% tháng 8 và cho toàn bộ công nhân viên trong xưởng nghỉ việc. Công ty bắn cho tôi lương tháng 8 đó và đóng bảo hiểm cho tôi.Đến tháng 11/2016 công ty yêu cầu tôi phải trả lại cty số tiền lương tháng 8 và bảo tôi phải tự đi làm thủ tục bảo hiểm thai sản. Chuyên gia cho tôi hỏi trong thời gian tôi nghỉ sinh cty có quyền cho tôi nghỉ việc không. Và tôi nghỉ có được chế độ gì của việc bồi thường hợp đồng không. Còn bảo hiểm thai sản của tôi qua 4 tháng rồi có thanh toán được nữa không ạ. Rất mong được câu trả lời của chuyên gia.Tôi xin chân thầnh cảm ơn.

Trả lời: Trường hợp của bạn được xác định là trường hợp người sử dụng lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động. Tại điểm c Khoản 1 Điều 38 Bộ luật lao động 2012 có quy định về trường hợp này như sau:

“
Do thiên tai, hỏa hoạn hoặc những lý do bất khả kháng khác theo quy định của pháp luật, mà người sử dụng lao động đã tìm mọi biện pháp khắc phục nhưng vẫn buộc phải thu hẹp sản xuất, giảm chỗ làm việc”.

Do đó, công ty chấm dứt hợp đồng lao động với bạn là hoàn toàn phù hợp theo quy định của pháp luật (không thể tiếp tục kinh doanh được nữa nên phải đóng cửa). Tuy nhiên, vì bạn chưa nói hết được những thông tin cần thiết để chúng tôi tư vấn cho bạn một cách chính xác nhất nên trong trường hợp này, chúng tôi đưa ra cho bạn hai hướng giải quyết:

Trường hợp 1
: Công ty đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động sai quy định.

Đó là trường hợp công ty có quyền đơn phương chấm dứt nhưng việc thực hiện chấm dứt lại sai quy định. Có thể là trình tự thủ tục chưa đúng.

“2. Khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động người sử dụng lao động phải báo cho người lao động biết trước:

a) Ít nhất 45 ngày đối với hợp đồng lao động không xác định thời hạn;

b) Ít nhất 30 ngày đối với hợp đồng lao động xác định thời hạn;

c) Ít nhất 03 ngày làm việc đối với trường hợp quy định tại điểm b khoản 1 Điều này và đối với hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng”.

Hoặc là có thể vì một lý do nào đó dẫn đến việc chấm dứt hợp đồng lao động sai quy định, bạn có thể tham khảo thêm ở Bộ luật lao động 2012. Bạn có thể đối chiếu với những quy định của pháp luật nói trên, nếu là công ty sai thì bạn có thể khiểu nại đến công ty để bảo đảm quyền và lợi ích cho mình.

Tại khoản 2 Điều 31 Luật bảo hiểm xã hội năm 2014 có quy định điều kiện để được hưởng chế độ thai sản:

“
2. Người lao động quy định tại các điểm b, c và d khoản 1 Điều này phải đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi”.

Điều 157 Bộ luật lao động năm 2012 quy định: “
Trong thời gian nghỉ thai sản, lao động nữ được hưởng chế độ thai sản theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội”.

Pháp luật hiện hành chỉ quy định lao động nữ trong thời gian nghỉ thai sản được hưởng các chế độ theo luật bảo hiểm xã hội mà không quy định người sử dụng lao động phải trả lương cho người lao động trong thời gian nghỉ thai sản. Cho nên công ty bạn có thể không chi trả tiền lương tháng 8 cho bạn.

Vì vậy trong  trường hợp này bạn có quyền:

Về vấn đề bồi thường:

"Điều 42. Nghĩa vụ vủa người sử dụng lao động khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật

1. Phải nhận người lao động trở lại làm việc theo hợp đồng lao động đã giao kết và phải trả tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế trong những ngày người lao động không được làm việc cộng với ít nhất 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động.

2. Trường hợp người lao động không muốn tiếp tục làm việc, thì ngoài khoản tiền bồi thường quy định tại khoản 1 Điều này người sử dụng lao động phải trả trợ cấp thôi việc theo quy định tại Điều 48 của Bộ luật này.

3. Trường hợp người sử dụng lao động không muốn nhận lại người lao động và người lao động đồng ý, thì ngoài khoản tiền bồi thường quy định tại khoản 1 Điều này và trợ cấp thôi việc theo quy định tại Điều 48 của Bộ luật này, hai bên thỏa thuận khoản tiền bồi thường thêm nhưng ít nhất phải bằng 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động để chấm dứt hợp đồng lao động.

4. Trường hợp không còn vị trí, công việc đã giao kết trong hợp đồng lao động mà người lao động vẫn muốn làm việc thì ngoài khoản tiền bồi thường quy định tại khoản 1 Điều này, hai bên thương lượng để sửa đổi, bổ sung hợp đồng lao động.

5. Trường hợp vi phạm quy định về thời hạn báo trước thì phải bồi thường cho người lao động một khoản tiền tương ứng với tiền lương của người lao động trong những ngày không báo trước”.

Do công ty cho bạn nghỉ việc trái pháp luật nên bạn có thể yêu cầu công ty nhận quay trở lại làm việc. Nếu bạn không muốn quay lại làm việc thì bạn có thể yêu cầu công ty bồi thường và trả tiền trợ cấp thôi việc.

Về vấn đề thanh toán tiền thai sản
:

Bạn chỉ được thanh toán tiền chế độ thai sản khi đã nộp hồ sơ cho cơ quan bảo hiểm xã hội. Nếu bạn chưa nộp hồ sơ thì bạn không được thanh toán. Trong trường hợp bạn đã nộp hồ sơ hưởng chế độ thai sản cho công ty (bạn nghỉ sinh con khi công ty vẫn còn đang hoạt động bình thường ) thì mặc dù hợp đồng lao động đã bị chấm dứt (trái pháp luật) nhưng sau khi sinh con bạn vẫn có thể đến công ty yêu cầu công ty thực hiện thủ tục thanh toán cho mình.

Theo công văn bản số 1075/BHXH-CSXH ngày 29/3/2016 thì “Người lao động có trách nhiệm nộp hồ sơ theo quy định cho người sử dụng lao động nhưng không quá 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc”.

Tức là sau khi sinh bạn sẽ nộp hồ sơ cho công ty nhưng không được quá 45 ngày. Do đó, nếu đã quan 4 tháng rồi thì bạn không được thanh toán.

Trường hợp 2
: Nếu công ty đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động là đúng theo quy định pháp luật.

Tức là các trình tự thủ tục, lý do đều là đúng theo pháp luật thì công ty sẽ không có trách nhiệm gì với bạn vì khi này quan hệ lao động đã chấm dứt. Do đó, để được hưởng chế độ thai sản thì bạn sẽ phải tự mình đến cơ quan bảo hiểm xã hội làm thủ tục.