Câu hỏi: Di sản bao gồm tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác. Khi một người chết đi, tài sản của người chết sẽ được phân chia như thế nào? Nếu người chết có để lại di chúc thì tài sản được phân chia như thế nào? Người được hưởng di sản có nghĩa vụ gì nếu người chết chưa thực hiện hết trách nhiệm về tài sản khi họ còn sống? Luật Minh Gia tư vấn các thắc mắc trên như sau:

1. Luật sư tư vấn pháp luật dân sự

Theo quy định pháp luật dân sự, những người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Người thừa kế không có trách nhiệm thực hiện mọi nghĩa vụ để lại của người để lại di sản thừa kế mà chỉ có trách nhiệm gánh vác phần nghĩa vụ trong phạm vi di sản người chết để lại, trừ trường hợp có những thỏa thuận khác về việc chia nghĩa vụ.

Tuy nhiên, không phải cá nhân, gia đình nào cũng có kiến thức đầy đủ về việc trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ về tài sản mà người chết để lại. Nếu bạn chưa nắm rõ các quy định của pháp luật về vấn đề này, hãy liên hệ với Luật Minh Gia để được tư vấn.

2. Tư vấn về trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại

Nội dung đề nghị tư vấn:
Cho e hỏi trong việc thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại, người này có để lại di chúc (1/3 cho vợ, 3con; 1/3 cho con trai dùng vào việc hương hỏa; 1/3 di tặng) và đã được chia di sản thừa kế xong rồi. Sau đó 2 tháng thì chủ nợ đến và đưa tờ giấy nợ 150 triệu, có chữ kí của người đã mất (ng vợ có biết việc này) và đây là nợ riêng của người chết.

Trong trường hợp này thì việc trả nợ có được thực hiện không và nếu phải trả nợ thì phải trích từ phần di sản của người nào ạk? Chân thành cảm ơn.

Trả lời: Căn cứ vào thông tin mà chị cung cấp thì trường hợp của chị là thừa kế theo di chúc, người đã mất để lại di chúc định đoạt di sản thừa kế cho vợ và con, một phần dùng để hương hỏa và một phần dùng để di tặng.

Thứ nhất
, theo quy định của pháp luật thì “
Những người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.” (
Khoản 1 Điều 615 BLDS 2015)
.
Theo đó, những người được hưởng di sản theo di chúc sẽ phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ do người chết để lại và họ chỉ phải thực hiện nghĩa vụ này trong phạm vi di sản mà người chết để lại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác (thỏa thuận khác có thể là những người thừa kế đồng ý thanh toán hết khoản nợ của người đã khuất mặc dù khoản nợ đó vượt quá phạm vi di sản thừa kế….).

Do khi có người đến yêu cầu thực hiện nghĩa vụ trả nợ thì di sản đã được chia nên theo Khoản 3 Điều 615 BLDS 2015 mỗi người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại tương ứng nhưng không vượt quá phần tài sản mà mình đã nhận, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Thỏa thuận khác ở đây có thể là có một hoặc một số người thừa kế nhận trách nhiệm trả nợ thay cho những người thừa kế khác,…

Thứ hai
, về di sản dùng vào việc thờ cúng, theo Điều 645 BLDS 2015 quy định như sau:
“1. Trường hợp người lập di chúc để lại một phần di sản dùng vào việc thờ cúng thì phần di sản đó không được chia thừa kế và được giao cho người đã được chỉ định trong di chúc quản lý để thực hiện việc thờ cúng; nếu người được chỉ định không thực hiện đúng di chúc hoặc không theo thỏa thuận của những người thừa kế thì những người thừa kế có quyền giao phần di sản dùng vào việc thờ cúng cho người khác quản lý để thờ cúng.

Trường hợp người để lại di sản không chỉ định người quản lý di sản thờ cúng thì những người thừa kế cử người quản lý di sản thờ cúng.

Trường hợp tất cả những người thừa kế theo di chúc đều đã chết thì phần di sản dùng để thờ cúng thuộc về người đang quản lý hợp pháp di sản đó trong số những người thuộc diện thừa kế theo pháp luật.

2. Trường hợp toàn bộ di sản của người chết không đủ để thanh toán nghĩa vụ tài sản của người đó thì không được dành một phần di sản dùng vào việc thờ cúng.”

Theo đó, trừ trường hợp hợp toàn bộ di sản của người chết không đủ để thanh toán nghĩa vụ tài sản của người đó thì di sản thờ cúng mới được sử dụng để thanh toán nghĩa vụ tài sản của người chết.

Thứ ba
, về di sản di tặng, Khoản 3 Điều 646 BLDS 2015 quy định: “
Người được di tặng không phải thực hiện nghĩa vụ tài sản đối với phần được di tặng, trừ trường hợp toàn bộ di sản không đủ để thanh toán nghĩa vụ tài sản của người lập di chúc thì phần di tặng cũng được dùng để thực hiện phần nghĩa vụ còn lại của người này.”

Tóm lại, trường hợp này việc trả nợ vẫn phải thực hiện. Nếu di sản thừa kế đủ để trả nợ thì những người thừa kế theo di chúc sẽ chịu trách nhiệm trả nợ trong phạm vi phần di sản được thừa kế (trừ trường hợp có thỏa thuận khác). Nếu di sản thừa kế không đủ để trả nợ thì phần di sản dùng vào việc thờ cúng và di sản di tặng mới được sử dụng để thanh toán nghĩa vụ tài sản của người chết.