Câu hỏi: Kính thưa Công ty luật Minh Gia! Tôi có một sự việc kính nhờ luật sư tư vấn như sau:

Nội dung yêu cầu:
Trong thời gian qua, Tôi có một người bạn liên tục nhắn tin vào Zalo, điện thoại của tôi với nội dung rằng: "Tôi vay mượn tiền của họ với số tiền mấy trăm triệu mà không trả". Tôi có trả lời tin nhắn với họ là: "Tôi không vay mượn tiền bạc gì của họ cả". & hỏi họ: "Nếu cứ nói tôi vay mượn tiền, thì có gì để chứng minh không?" Họ trả lời là: "Không có giấy tờ, nhân chứng gì chứng minh. Nhưng không phải vì thế mà Tôi nói không có vay mượn họ là không được,...". Tôi cũng có đề nghị với họ: "Nếu như khẳng định Tôi vay mượn tiền họ thì nên Khởi kiện ra Tòa an". Vậy, trong trường hợp của Tôi. Luật sư tư vấn giúp Tôi một số vấn đề như sau: 1. Họ có được quyền Khởi kiện ra Tòa không, Tòa án cấp nào sẽ thụ lý vụ án này, Tòa nơi họ cư trú hay nơi tôi đang cư trú - làm việc. 2. Với sự việc như trên. Tòa án có Thụ lý hồ sơ và giải quyết không? 3. Nếu họ làm như vậy, thì tôi có bị ảnh hưởng gì không? 4. Tôi có được quyền khiếu nại, Yêu cầu bảo vệ quyền lợi, Tài sản, an toàn tính mạng,...? 5. Trong trường hợp họ Khởi kiện và Tòa án Thụ lý vụ án. Thì Tôi có nên Thuê luật sư bảo vệ Quyền và Lợi ích hợp pháp của mình? 6. Nếu Tòa không giải quyết, thì Tôi nên làm gì trong sự việc này? Vì tôi cũng rất mệt mỏi và đau đầu. Chân thành cám ơn Cty luật Minh Gia!

Trả lời: 1. Họ có được quyền Khởi kiện ra Tòa không, Tòa án cấp nào sẽ thụ lý vụ án này, Tòa nơi họ cư trú hay nơi tôi đang cư trú - làm việc

Điều 4 BLTTDS 2015 quy định về quyền yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp:

"1. Cơ quan, tổ chức, cá nhân do Bộ luật này quy định có quyền khởi kiện vụ án dân sự, yêu cầu giải quyết việc dân sự tại Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu Tòa án bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của mình hoặc của người khác.

2. Tòa án không được từ chối giải quyết vụ việc dân sự vì lý do chưa có điều luật để áp dụng.

Vụ việc dân sự chưa có điều luật để áp dụng là vụ việc dân sự thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật dân sự nhưng tại thời điểm vụ việc dân sự đó phát sinh và cơ quan, tổ chức, cá nhân yêu cầu Tòa án giải quyết chưa có điều luật để áp dụng.

Việc giải quyết vụ việc dân sự quy định tại khoản này được thực hiện theo các nguyên tắc do Bộ luật dân sự và Bộ luật này quy định".

Điều 186 BLTTDS 2015 quy định về quyền khởi kiện vụ án:
"Cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp khởi kiện vụ án (sau đây gọi chung là người khởi kiện) tại Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình".

Điều 39 BLTTD 2015 quy định về thẩm quyền của Tòa án theo lãnh thổ:

"1. Thẩm quyền giải quyết vụ án dân sự của Tòa án theo lãnh thổ được xác định như sau:

a) Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc, nếu bị đơn là cá nhân hoặc nơi bị đơn có trụ sở, nếu bị đơn là cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những tranh chấp về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động quy định tại các Điều 26, 28, 30 và 32 của Bộ luật này;

b) Các đương sự có quyền tự thỏa thuận với nhau bằng văn bản yêu cầu Tòa án nơi cư trú, làm việc của nguyên đơn, nếu nguyên đơn là cá nhân hoặc nơi có trụ sở của nguyên đơn, nếu nguyên đơn là cơ quan, tổ chức giải quyết những tranh chấp về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động quy định tại các điều 26, 28, 30 và 32 của Bộ luật này;...".

Theo quy định của pháp luật, khi có căn cứ cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm, mọi cơ quan, tổ chức và cá nhân có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện khởi kiện vụ án tại Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu giải quyết. Vậy, mặc dù không có hợp đồng vay tiền bằng văn bản nhưng cá nhân trên có các căn cứ về giao dịch giữa hai bên, bạn vay tiền nhưng vi phạm nghĩa vụ thanh toán thì nguyên đơn có quyền khởi kiện tại Tòa án quận, huyện nơi bạn cư trú, làm việc, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác (Điều 39 BLTTDS 2015).

2. Với sự việc như trên, Tòa án có Thụ lý hồ sơ và giải quyết không?

Điều 6 BLTTDS 2015 quy định về cung cấp chứng cứ và chứng minh trong tố tụng dân sự:

"1. Đương sự có quyền và nghĩa vụ chủ động thu thập, giao nộp chứng cứ cho Tòa án và chứng minh cho yêu cầu của mình là có căn cứ và hợp pháp.

Cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện, yêu cầu để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khác có quyền và nghĩa vụ thu thập, cung cấp chứng cứ, chứng minh như đương sự.

2. Tòa án có trách nhiệm hỗ trợ đương sự trong việc thu thập chứng cứ và chỉ tiến hành thu thập, xác minh chứng cứ trong những trường hợp do Bộ luật này quy định".

Điều 189 BLTTDS 2015 quy định về hình thức, nội dung đơn khởi kiện:

"1. Cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện phải làm đơn khởi kiện.

...

4. Đơn khởi kiện phải có các nội dung chính sau đây:

a) Ngày, tháng, năm làm đơn khởi kiện;

b) Tên Tòa án nhận đơn khởi kiện;

c) Tên, nơi cư trú, làm việc của người khởi kiện là cá nhân hoặc trụ sở của người khởi kiện là cơ quan, tổ chức; số điện thoại, fax và địa chỉ thư điện tử (nếu có).

Trường hợp các bên thỏa thuận địa chỉ để Tòa án liên hệ thì ghi rõ địa chỉ đó;

...

i) Danh mục tài liệu, chứng cứ kèm theo đơn khởi kiện.

5.
Kèm theo đơn khởi kiện phải có tài liệu, chứng cứ chứng minh quyền, lợi ích hợp pháp của người khởi kiện bị xâm phạm.
Trường hợp vì lý do khách quan mà người khởi kiện không thể nộp đầy đủ tài liệu, chứng cứ kèm theo đơn khởi kiện thì họ phải nộp tài liệu, chứng cứ hiện có để chứng minh quyền, lợi ích hợp pháp của người khởi kiện bị xâm phạm. Người khởi kiện bổ sung hoặc giao nộp bổ sung tài liệu, chứng cứ khác theo yêu cầu của Tòa án trong quá trình giải quyết vụ án".

Theo quy định của pháp luật, trường hợp cá nhân gửi đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết buộc phải gửi kèm theo đơn các tài liệu, chứng cứ chứng minh quyền, lợi ích hợp pháp của người khởi kiện bị xâm phạm ngoài các điều kiện khác như: đơn đầy đủ thông tin, chấp hành việc nộp tạm ứng án phí, người gửi đơn có đủ điều kiện yêu cầu Tòa án giải quyết vụ án dân sự.

Vậy, trường hợp gửi đơn khởi kiện yêu cầu TA giải quyết mà cá nhân trên không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh quyền và lợi ich hợp pháp của mình bị xâm phạm thì hồ sơ sẽ không được TA thụ lý, giải quyết. Ngược lại, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định thì đơn khởi kiện của cá nhân trên sẽ được thụ lý.

3. Nếu họ làm như vậy, thì tôi có bị ảnh hưởng gì không? 4.Tôi có được quyền khiếu nại, yêu cầu bảo vệ quyền lợi, tài sản, an toàn tính mạng...?

Mặc dù pháp luật quy định cá nhân có quyền gửi đơn khởi kiện tới TA để yêu cầu giải quyết, tuy nhiên như phân tích nếu không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh quyền và nghĩa vụ của mình bị xâm phạm; hay yêu cầu của mình là có cơ sở thì TA sẽ không thụ lý hoặc thụ lý nhưng tuyên không chấp nhận yêu cầu.

Với vụ việc trên, nếu không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh thì yêu cầu của cá nhân trên sẽ không được đáp ứng, và quyền, lợi ích hợp pháp của bạn sẽ không bị ảnh hưởng. Ngược lại, trường hợp cá nhân cung cấp đủ chứng cứ thì bạn buộc phải thực hiện nghĩa vụ trả tiền, trừ trường hợp có dấu hiệu của tội phạm.

Bạn có thể tham khảo trách nhiệm hình sự (nếu có) tại đây:

Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản?

Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

5.Trong trường hợp họ Khởi kiện và Tòa án Thụ lý vụ án. Thì tôi có nên Thuê luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình?

Điều 9 BLTTDS 2015 quy định về bảo đảm quyền bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự:

"1. Đương sự có quyền tự bảo vệ hoặc nhờ luật sư hay người khác có đủ điều kiện theo quy định của Bộ luật này bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

2. Tòa án có trách nhiệm bảo đảm cho đương sự thực hiện quyền bảo vệ của họ.

3. Nhà nước có trách nhiệm bảo đảm trợ giúp pháp lý cho các đối tượng theo quy định của pháp luật để họ thực hiện quyền bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trước Tòa án.

4. Không ai được hạn chế quyền bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự trong tố tụng dân sự".

Quyền bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự là nguyên tắc chung trong quá trình tố tụng tại BLTTDS 2015. Vậy, nếu có nhu cầu thì bạn có thể gửi đơn mời Luật sư tham gia tố tụng. Với kinh nghiệm, trình độ được đào tạo nếu vụ án được thụ lí sẽ đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của bạn.

Trường hợp đơn khởi kiện của cá nhân trên không được thụ lý và giải quyết; cá nhân trên tiếp tục nhắn tin đe dọa thì bạn có quyền nhờ sự giúp đỡ từ phía cơ quan công an hoặc xác minh lý lịch của cá nhân này để có phương án giải quyết phù hợp.