Câu hỏi: Gia đình em gặp vấn đề này kính mong luật sư trả lời tư vấn cho gia đình em. Năm 2012 gia đình em bị bà H có lừa mất sổ đỏ, bà H lập đơn yêu cầu ủy quyền rồi bảo em (người đứng tên sổ đỏ) ký vào đó sau đó rồi bà bảo em ký cả tên vợ mình vào đó nhưng không ra ủy ban xã công chứng, rồi bà H dựa vào đó lại làm 1 bản hợp đồng thế chấp nhà đất cho bên C cũng không ra ủy ban xã công chứng.

Bà H bảo là mượn sổ đỏ nhà em để làm ăn bà còn viết thêm 1 tờ giấy biên nhận là mượn sổ đỏ hẹn ngày trả nếu không trả được sẽ hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật, nhà em đòi mãi không được mới biết ra là bà H lừa nhà em. Nay bà H bị công an bắt và đã đi tù 20 năm vì tội lạm dụng tín nhiệm lừa đảo chiếm đọat tài sản. Năm ấy em có viết đơn trình báo đến công an điều tra tỉnh về hành vi lừa đảo của bà H nhưng không thấy có phản hồi gì cả. Nay em muốn hỏi luật sư:

1. Đất do bố mẹ ruột sang tên cho em khi em lấy vợ được 5 năm sau đó vợ chồng em kiếm tiền xây nhà liệu đó có được coi là tài sản chung của vợ chồng em không?

2. Nếu bên C cứ cầm sổ đỏ của em như vậy nhà em có thể kiện bên C về hành vi giữ sổ đỏ bất hợp pháp được không?

3. Khi bà H ra tù em có thể kiện tiếp bà H về hành vi lừa đảo nhà em được không? 4. Liệu nhà em có làm sổ đỏ mới được không? Em xin chân thành cảm ơn.

Trả lời: - Thứ nhất, Đất do bố mẹ ruột bạn sang tên khi bạn lấy vợ được 5 năm, sau đó vợ chồng bạn kiếm tiền xây nhà thì có được coi là tài sản chung của 2 vợ chồng hay không?

Căn cứ vào Khoản 1 Điều 33 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 có quy định:

“1. Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.

Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng có được sau khi kết hôn là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp vợ hoặc chồng được thừa kế riêng, được tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng.”

Theo thông tin bạn cung cấp thì sau khi bạn lấy vợ được 5 năm thì bố mẹ ruột có sang tên cho bạn mảnh đất, tức quyền sử dụng đất này bạn có được sau khi kết hôn nên đây được coi là tài sản chung của 2 vợ chồng (trừ trường hợp bạn được bố mẹ cho riêng). Sau đó cả 2 vợ chồng bạn cùng kiếm tiền xây nhà trên mảnh đất đó nên nhà cũng được coi là tài sản chung của 2 vợ chồng.

- Thứ hai, Nếu bên C cứ cầm sổ đỏ như vậy bạn có thể kiện bên C về hành vi giữ sổ đỏ bất hợp pháp được không?

Việc bà H mượn sổ đỏ của bạn thông qua 1 đơn yêu cầu ủy quyền không có công chứng là trái với quy định của pháp luật.

Căn cứ vào Khoản 1 Điều 3 Nghị định số 83/2010/NĐ-CP Về đăng ký giao dịch bảo đảm:

“
1. Các giao dịch bảo đảm sau đây phải đăng ký:

a) Thế chấp quyền sử dụng đất;

...”

Và tại Khoản 1 Điều 317 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:

“
1. Thế chấp tài sản là việc một bên (sau đây gọi là bên thế chấp) dùng tài sản thuộc sở hữu của mình để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ và không giao tài sản cho bên kia (sau đây gọi là bên nhận thế chấp).”

Tài sản thế chấp là sổ đỏ bà H mang đi thế chấp không thuộc sở hữu của bà, hơn nữa hợp đồng thế chấp giữa bà và C cũng không tuân thủ đúng hình thức do pháp luật quy định nên hợp đồng này không có giá trị pháp lý. Vì vậy bạn hoàn toàn có thể kiện C về hành vi giữ sổ đỏ bất hợp pháp.

- Thứ ba, khi bà H ra tù bạn có thể kiện tiếp bà H về hành vi lừa đảo được không?

Như đã tư vấn ở trên thì việc ủy quyền giữa bạn và bà H là vô hiệu và tại thời điểm đó bạn không hề biết được bà H mượn sổ đỏ của mình để đem đi thế chấp. Vì vậy bạn có thể khởi kiện bà H về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 139 Bộ Luật Hình sự 1999 về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản:

“
1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác có giá trị từ năm trăm nghìn đồng đến dưới năm mươi triệu đồng hoặc dưới năm trăm nghìn đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt hoặc đã bị kết án về tội chiếm đoạt tài sản, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm:

...

e) Chiếm đoạt tài sản có giá trị từ năm mươi triệu đồng đến dưới hai trăm triệu đồng;

...

- Thứ tư, bạn có thể làm sổ đỏ mới được không?

Trường hợp của bạn không thuộc một trong những trường hợp được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 99 Luật đất đai 2013. Còn việc cấp lại GCNQSDĐ thì sẽ không cấp lại được vì việc cấp lại do bị mất sẽ phải có thủ tục niêm yết công khai tại xã phường trong thời gian 30 ngày và trong thời gian này bên C có thể sẽ cung cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho co quan. Do vậy, trường hợp của bạn có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch giữa bạn và bà H là vô hiệu và yêu cầu Bà H trả lại sổ đỏ.