Câu hỏi: Ông tôi mất năm 2001, bà tôi mất năm 2007,trong gia đình gồm 4 người con trai và 1 người con gái. Trước đó ông tôi có viết một quyển sổ và trong đó có nói là giao cho bố tôi trông nom, chăm sóc và thu nguồn lợi và bố mẹ tôi cũng tốn nhiều công sức và tiền bạc cho việc vun đắp, san lấp cái ao này.

Khi viết sổ đó (vì tôi cũng không dám chắc sổ này có được coi là di chúc không nữa) vì bây giờ trở thành đất nên chú và bác trong nhà muốn phân chia tài để bán và bố tôi thì không đồng ý vì đây là đất đai cụ kị để lại không muốn mất đi. Vậy xin hỏi bố tôi trong trường hợp này theo quy định của pháp luật có quyền được giữ nguyên mảnh đất này không, và anh em của bố tôi có quyền để đòi phân chia không. Bối cảnh ông tôi viết cuốn sổ là lúc đó chỉ có mình bố tôi ở nhà và các anh em đã đi làm ăn xa chưa chắc đã quay trở về quê, lúc bà tôi còn sống chú có xin đất nhưng bà nội đã không đồng ý. Kính mong được giải đáp thắc mắc

Trả lời: Theo quy định tại Điều 653 Bộ luật Dân sự 2005 quy định:

"Điều 653. Nội dung của di chúc bằng văn bản

1. Di chúc phải ghi rõ:

a) Ngày, tháng, năm lập di chúc;

b) Họ, tên và nơi cư trú của người lập di chúc;

c) Họ, tên người, cơ quan, tổ chức được hưởng di sản hoặc xác định rõ các điều kiện để cá nhân, cơ quan, tổ chức được hưởng di sản;

d) Di sản để lại và nơi có di sản;

đ) Việc chỉ định người thực hiện nghĩa vụ và nội dung của nghĩa vụ.

2. Di chúc không được viết tắt hoặc viết bằng ký hiệu; nếu di chúc gồm nhiều trang thì mỗi trang phải được đánh số thứ tự và có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập di chúc."

Bạn có thể căn cứ vào điều luật này để xác định xem cuốn sổ ông bạn để lại có được coi là di chúc hay không.

Về quyền thừa kế đối với mảnh đất:

Trong cuốn sổ của ông bạn có nói rõ ràng là giao cho "trông nom, chăm sóc và thu nguồn lợi" chứ không hề nói rằng cho bố bạn mảnh đất này. Trường hợp bố mẹ bạn tốn nhiều công sức và tiền bạc cho việc vun đắp, san lấp ao thành đất thì mảnh đất đó vẫn không thể thuộc quyền sở hữu của bố bạn.Vì vậy nếu ông bà bạn không có di chúc nói rõ về việc để thừa kế lại mảnh đất này thì sau khi ông bà bạn mất, mảnh đất sẽ được chia thừa kế theo quy định của pháp luật.

Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2005:

"Điều 676. Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

....".

Căn cứ theo điều trên, cả bố và các chú bác của bạn đều có quyền hưởng một phần thừa kế của mảnh đất này. Vì vậy trong trường hợp của bạn, bố bạn không có quyền giữ nguyên mảnh đất và anh em của bố bạn có quyền đòi phân chia mảnh đất.