Câu hỏi: Mảnh đất mua trong thời kì hôn nhân nhưng sau khi ly hôn mới được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hiện đang bị các thành viên trong gia đình tranh chấp do một giao ước trong thời kì hôn nhân. Cụ thể:

Tôi xin trình bày vắn tắt như sau: Ba mẹ tôi ở với nhau và trong lúc chung sống có mua một miếng đất 4 mét (nhưng do chưa có sổ đỏ) và ba mẹ tôi ly hôn. Nhưng trong biên bản của tòa án không kê khai miếng đất đó vì không có giấy tờ bằng khoán. Sau này khi được nhà nước cấp sổ mẹ tôi đứng tên nhưng ba mẹ tôi có giao ước không ai được sữ dụng miếng đất đó, khi tôi và em tôi đủ 18 tuổi sẽ trao quyền sang tên cho tôi và em tôi đồng sở hữu nhưng vì tình nghĩa tôi không sang tên miếng đất đó mẹ tôi vẫn đứng tên. Cách đây 2 năm mẹ tôi có bán miếng đất đó giá 240 triệu và mua một miếng đất kế bên nhà mẹ tôi đang ở (mẹ tôi có chồng sau và một con), giá 250 triệu (bù thêm 10triệu, tiền làm giấy tờ 5 triệu mẹ tôi kể) nhưng gần đây tôi có dự định mua miếng đất khác và cần tiền nên có nói với mẹ là bán miếng đất đó và lấy tiền mua miếng đất ở chỗ khác vì tôi không muốn ở đó với mẹ và dượng sau (em gái tôi cũng ko ở đó) thì qua vài lần trao đổi mẹ tôi nói chia cho em tôi và tôi mỗi người 100 triệu là tổng 200 triệu. Tôi cũng đồng ý, rồi một thời gian sau tôi nhắc lại chuyện đó thì ̣ mẹ tôi nói đưa trước 100 triệu, 6 tháng sau đưa 80 triệu. Tôi không đồng ý, thì tôi mới nói mẹ bán miếng kia 240 triệu thì anh em tôi nhận lại đúng 240 triệu. Mẹ tôi không đồng ý và gây gổ qua lại thì mẹ tôi đổi ý, sẽ sang tên miếng đất hiện tại và nói tôi phải đưa lại 60 triệu thì tôi đồng ý, ngày hôm sau tôi về nhà mẹ và bàn lại thì mẹ tôi đồng ý sang tên miếng đất và tôi đưa lại 60 triệu (có đoạn ghi âm đó) nhưng hôm nay tôi hối thúc mẹ làm thủ tục sang tên thì mẹ tôi nói chuyện với bà ngoại và Cậu của tôi thì không rõ đã nói nhưng gì nhưng nói tôi giành đất của mẹ và nói tôi kiện đi sẽ thua và rủa tôi suốt đời (vì kê khai tài sản không ghi miếng đất 240tr kia) và sau một lúc tranh luận mẹ tôi đồng ý "Cho" anh em tôi 200 triệu, 10 ngày sau lên lấy tiền và tôi không còn dính liếu gì tới miếng đất đó. Tôi và em tôi còn trong hộ khẩu mẹ tôi. Mẹ tôi có nói tiền đổ đất giấy tờ cho miếng đất 240 triệu kia nhưng đó là lâu rồi và đã kết thúc từ lúc nhà nước cấp sổ cho miếng đất 240 triệu đó. Bây giờ tôi muốn hỏi theo luật thì có thể lấy lại miếng đất và kiện được không (lấy lại đúng 240 triệu). ​Cám ơn Luật sư. Tôi không vì vài chục triệu mà hỏi kiện mà mẹ tôi đã cạn tình cạn nghĩa thì tôi chỉ muốn lấy lại những gì đáng lẽ của mình mà thôi.​​ Xin Luật sư tư vấn giúp tôi ạ​.

Trả lời: Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 có quy định như sau:

“Điều 47. Thỏa thuận xác lập chế độ tài sản của vợ chồng

Trong trường hợp hai bên kết hôn lựa chọn chế độ tài sản theo thỏa thuận thì thỏa thuận này phải được lập trước khi kết hôn, bằng hình thức văn bản có công chứng hoặc chứng thực. Chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận được xác lập kể từ ngày đăng ký kết hôn.”

Như vậy, trường hợp của bố mẹ bạn đã kết hôn nên không thể áp dụng chế độ tài sản theo thỏa thuận. Nói cách khác, giao ước của bố mẹ bạn về mảnh đất là không có giá trị pháp luật.

Hơn nữa tài sản này không được kê khai trong biên bản của tòa án khi ly hôn vì thế đây không phải tài sản chung của vợ chồng theo nguyên tắc tại Điều 33 Luật Hôn nhân gia đình năm 2014:

“Điều 33. Tài sản chung của vợ chồng

1. Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.
Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng có được sau khi kết hôn là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp vợ hoặc chồng được thừa kế riêng, được tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng.

….”

Vì vậy khi mảnh đất được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và đứng tên mẹ bạn thì mẹ bạn có quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất đối với mảnh đất đó.

Việc mẹ bạn cho bạn và em bạn các tài sản khác thuộc phạm trù tặng, cho tài sản trong giao lưu dân sự, không liên quan đến mảnh đất đang đứng tên mẹ bạn. Như vậy, như đã phân tích ở trên, miếng đất đó thuộc sở hữu riêng của mẹ bạn.