Câu hỏi: Sổ bảo hiểm xã hội sẽ gắn với toàn bộ quá trình làm việc của người lao động, tuy nhiên nhiều doanh nghiệp khi người lao động nghỉ việc doanh nghiệp không trả sổ bảo hiểm xã hội, gây khó khăn cho người lao động làm việc ở nơi khác. Vậy đối với trường hợp này, người lao động phải làm gì để yêu cầu trả lại BHXH, để có phương án giải quyết bạn có thể liên hệ với Luật sư để được tư vấn.

1. Luật sư tư vấn về trách nhiệm trả sổ BHXH cho người lao động

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp người lao động nghỉ việc nhưng không trả sổ bảo hiểm cho người lao động, điều này gây rất nhiều khó khăn cho người lao động khi làm nơi khác hoặc hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội.

Do đó, nếu bạn nghỉ việc và gặp phải tình trạng này và chưa biết làm thế nào để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình thì bạn có thể liên hệ với Luật sư của Công ty Luật Minh Gia để được hỗ trợ tư vấn cụ thể về các vấn đề liên quan đến trách nhiệm cho công ty khi không thực hiện trả sổ bảo hiểm xã hội cho người lao động.

Bạn có thể gửi yêu cầu tư vấn hoặc gọi:
1900.6169
để được giải đáp vướng mắc.

Ngoài ra, bạn có thể tham khảo thêm trường hợp chúng tôi xử lý sau đây để có thêm kiến thức pháp lý trong lĩnh vực này.

2. Làm thế nào để lấy lại sổ BHXH khi công ty không trả cho người lao động

Nội dung yêu cầu tư vấn:
Chào luật sư, Tôi có một vấn đề mong luật sư tư vấn, tôi đã làm việc tại một doanh nghiệp tại BĐ từ tháng 02/2012 đến 09/04/2016 thì nghỉ việc, doanh nghiệp không ký hợp đồng với tôi, mà chỉ ký đối phó với mức lương cơ bản theo từng thời điểm để đóng bảo hiểm xã hội. Đến nay khi tôi đã nghỉ việc được hơn 2 tháng, khi nghỉ việc tôi đã báo với sếp trước hơn 1 tháng và có làm thủ tục bàn giao theo quy định. khi nghỉ việc doanh nghiệp cũng không giao quyết định thôi việc cho tôi. Tuy nhiên tới thời điểm hiện tại tôi vẫn chưa nhận được sổ bảo hiểm, tôi có liên hệ với kế toán thì kế toán nói là giám đốc bảo giữ sổ lại và không cho trả, không có lý do. Vậy tôi phải làm như thế nào để lấy được sổ bhxh, nếu như tôi khởi kiện thì đơn khởi kiện sẽ gửi ở đâu và cần làm thủ tục gì, giấy tờ như thế nào để chứng minh việc doanh nghiệp cố tình trì hoãn trả sổ bhxh, án phí ra sao?

Trả lời: Thứ nhất, về hành vi không ký hợp đồng lao động cho người lao động.

Khi tham gia quan hệ lao động có thời hạn từ 3 tháng trở lên, thì  bạn và công ty sẽ cùng có trách nhiệm giao kết hợp đồng lao động. Hợp đồng được lập thành văn bản và giao cho mỗi bên giữ 1 bản. Việc công ty không ký HĐLĐ với bạn là trái với quy định của pháp luật và có thể bị xử phạt theo quy định sau:

Điều 5. Vi phạm quy định về giao kết hợp đồng lao động

"1. Phạt tiền người sử dụng lao động khi có một trong các hành vi: Không giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản đối với công việc cố định có thời hạn trên 3 tháng; không giao kết đúng loại hợp đồng lao động với người lao động theo quy định tại Điều 22 của Bộ luật lao động theo một trong các mức sau đây:

a) Từ 500.000 đồng đến 2.000.000 đồng với vi phạm từ 01 người đến 10 người lao động;

b) Từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng với vi phạm từ 11 người đến 50 người lao động;

...."

Thứ hai, về việc sau khi chấm dứt hợp đồng công ty không trả sổ bảo hiểm.

Điều 47. Trách nhiệm của người sử dụng lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động - Bộ luật lao động 2012 quy định:

"1.Ít nhất 15 ngày trước ngày hợp đồng lao động xác định thời hạn hết hạn, người sử dụng lao động phải thông báo bằng văn bản cho người lao động biết thời điểm chấm dứt hợp đồng lao động.

2. Trong thời hạn 07 ngày làm việc, kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản có liên quan đến quyền lợi của mỗi bên; trường hợp đặc biệt, có thể kéo dài nhưng không được quá 30 ngày.

3. Người sử dụng lao động có trách nhiệm hoàn thành thủ tục xác nhận và trả lại sổ bảo hiểm xã hội và những giấy tờ khác mà người sử dụng lao động đã giữ lại của người lao động"

Căn cứ theo quy định trên thì trong thời hạn chậm nhất là 30 ngày kể từ thời điểm chấm dứt hợp đồng lao động, công ty có trách nhiệm chốt và trả sổ bảo hiểm cho người lao động.

Thứ ba, về việc phải làm gì khi công ty không trả sổ bảo hiểm.

Cách thứ nhất:

Trước hết để bảo về quyền và lợi ích hợp pháp của mình bạn cần phải chứng mình giữa bạn và công ty có tồn tại quan hệ lao động. Do giữa bạn là công ty không có hợp đồng lao động, do vậy bạn phải tự chứng minh mình đã làm việc tại công ty thông qua các bản thanh toán tiền lương; dữ liệu trao đổi công việc; xác nhận của những người cùng làm việc;....

Điều 7. Thời hiệu khiếu nại - Nghị định 119/2014/NĐ-CP quy định như sau:

"1 Thời hiệu khiếu nại lần đầu là 180 ngày, kể từ ngày người khiếu nại nhận được hoặc biết được quyết định, hành vi của người sử dụng lao động, của tổ chức, cá nhân dạy nghề, của tổ chức, cá nhân đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng bị khiếu nại.

2. Thời hiệu khiếu nại lần hai là 30 ngày, kể từ ngày hết thời hạn quy định tại Điều 19 Nghị định này hoặc kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu mà người khiếu nại không đồng ý với quyết định đó.

3. Trường hợp người khiếu nại không thực hiện được quyền khiếu nại theo đúng thời hiệu quy định tại Khoản 1 và Khoản 2 Điều này vì ốm đau, thiên tai, địch họa, đi công tác, học tập ở nơi xa hoặc vì những trở ngại khách quan khác thì thời gian trở ngại đó không tính vào thời hiệu khiếu nại."

Điều 15. Thẩm quyền giải quyết khiếu nại về lao động

"1 Người sử dụng lao động có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định, hành vi của mình bị khiếu nại.

2. Chánh Thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, nơi người sử dụng lao động đặt trụ sở chính có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai đối với khiếu nại về lao động khi người khiếu nại không đồng ý với quyết định giải quyết lần đầu theo quy định tại Khoản 1 Điều này hoặc đã hết thời hạn quy định tại Điều 19 Nghị định này mà khiếu nại không được giải quyết."

Khi hết thời hạn trả sổ bảo hiểm như đã phân tích ở trên,và trong thời hiệu khiếu nại thì bạn sẽ có quyền khiếu nại. Theo đó, bước đầu bạn nên gửi đơn khiếu nại trực tiếp đến ban lãnh đạo công ty yêu cầu giải quyết theo đúng quy định của pháp luật.

Trường hợp công ty không giải quyết hoặc giải quyết không thỏa đáng thì bạn có thể gửi đơn khiếu nại đến Thanh tra lao động-Sở lao động Thương binh xã hội nơi công ty đặt trụ sở.

Cách thứ hai
: Nộp đơn khởi kiện ra tòa án nhân dân quận, huyện nơi công ty có trụ sở.( căn cứ vào khoản 1 điều 31 bộ luật tố tụng dân sự ).

Bạn nộp đơn khởi kiện theo mẫu kèm theo bản sao chứng thực chứng minh thư nhân dân, sổ hộ khẩu; các giấy tờ  chứng minh quan hệ lao động và các giấy tờ khác nếu có đến Tòa án nhân dân cấp huyện nơi công ty đặt trụ sở.

Về án phí khi khởi kiện, khi nguyên đơn nộp đơn khởi kiện sẽ phải nộp tiền tạm ứng án phí. Đối với trường của bạn, Pháp lệnh về án phí, lệ phí 2009 quy định như sau:

Điều 11. Miễn nộp toàn bộ tiền tạm ứng án phí, án phí

"Những trường hợp sau đây được miễn nộp toàn bộ tiền tạm ứng án phí, án phí:

2. Người lao động khởi kiện đòi tiền lương, trợ cấp mất việc làm, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội, tiền bồi thường về tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; giải quyết những vấn đề bồi thường thiệt hại hoặc vì bị sa thải, chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật;

...."

Như vậy, nếu bạn tiến hành thủ tục khởi kiện tại Tòa án theo thủ tục tố tụng dân sự để đòi quyền lợi về tiền lương, bảo hiểm xã hội... thfi bạn sẽ được miễn toàn bộ tiền tạm ứng án phí và án phí.