Câu hỏi: Luật sư cho hỏi về xử ly khi vi phạm sinh con thứ 3 theo quy định 181 (cũ) như sau: Bạn tôi là đảng viên đồng thời là một giáo viên và là tổ trưởng tổ chuyên môn tại một trường công lập. Hiện tại, bạn tôi đang mang thai con thứ ba được hơn 2 tháng nhưng lại không muốn cho mọi người biết.

Như vậy:

1. Bạn tôi có bị xem là vi phạm Điều 3 (Những tình tiết tăng nặng) của Quy định 181-QĐ/TW ngày 30/3/2013 hay không (Vì không tự giác báo cáo với Chi bộ về việc có thai con thứ ba)?
2. Về mặt Đảng, theo Điều 26 thì bạn tôi sẽ bị xử lý với hình thức "khiển trách" hay nặng hơn (do cộng thêm vi phạm Điều 3)?
3. Về mặt chính quyền, bạn tôi có bị xử phạt gì hay không? Có bị cắt chức "tổ trưởng tổ chuyên môn" hay không?
4. Khi nào thì bạn tôi mới bị xử lý kỷ luật?
5. Khi Chi bộ biết chuyện (thông qua dư luận) thì đã đưa ra phê bình bạn tôi trong buổi họp định kỳ là đúng hay sai?

Trả lời: - Thứ nhất xác định vi phạm về sinh con thứ 3

Để xác định trường hợp bạn hỏi có bị xem là vi phạm Điều 3 Quy định 181/2013 không thì, căn cứ:

Điều 3. Những tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng mức kỷ luật

“...

2. Những trường hợp vi phạm có một hoặc một số tình tiết sau phải xem xét tăng nặng mức kỷ luật:

a) Đã được tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giáo dục, nhắc nhở mà không sửa chữa.

b) Không tự giác nhận khuyết điểm, vi phạm của mình mà còn quanh co, che giấu.

c) Bao che cho người cùng vi phạm; trù dập, trả thù người đấu tranh, tố cáo vi phạm hoặc người cung cấp chứng cứ vi phạm.

d) Cung cấp thông tin, báo cáo sai sự thật; ngăn cản người khác cung cấp chứng cứ vi phạm; tiêu hủy chứng cứ, lập hồ sơ, chứng cứ giả.

đ) Đối phó, cản trở, gây khó khăn, trở ngại cho quá trình kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán, điều tra, thẩm tra, xác minh, thu thập chứng cứ vi phạm.

e) Vi phạm do lợi dụng tình trạng khẩn cấp, thiên tai, thực hiện chính sách xã hội.

g) Vi phạm gây thiệt hại về vật chất phải bồi hoàn nhưng không bồi hoàn, không khắc phục hậu quả.

h) Vi phạm nhiều lần, có hệ thống, tái phạm; bị xử lý kỷ luật nhiều lần.

i) Vi phạm có tổ chức; là người tổ chức, chủ mưu, khởi xướng hành vi vi phạm.

k) Ép buộc, vận động, tổ chức, tiếp tay cho người khác cùng vi phạm.

l) Ép buộc, tạo điều kiện cho người khác tạo tài liệu, hồ sơ, chứng cứ giả, che giấu, tiêu hủy chứng cứ, hồ sơ, tài liệu.”

Theo thông tin bạn cung cấp thì bạn của bạn muốn che giấu không cho ai biết việc bạn của bạn mang thai con thứ 3. Như vậy, trường hợp của bạn bạn là đã cung cấp thông tin không đúng sự thật, báo cáo sai sự thật để nhằm trốn tránh bị xử lý kỷ luật, sợ bị cách chức.

Vì vậy, căn cứ vào quy định trên thì bạn của bạn sẽ bị cơ quan xem xét tăng nặng mức kỷ luật theo điểm d khoản 2 Điều 3.

- Thứ hai là Đảng viên vi phạm sinh con thứ ba

Điều 26 Quy định 181/2013/QĐ-TW quy định về Vi phạm quy định về chính sách dân số, kế hoạch hóa gia đình như sau:

“1. Đảng viên vi phạm một trong các trường hợp sau gây hậu quả ít nghiêm trọng hoặc vi phạm trong trường hợp sinh con thứ ba (trừ trường hợp pháp luật có quy định khác) thì kỷ luật bằng hình thức khiển trách:

a) Cản trở, cưỡng bức thực hiện kế hoạch hóa gia đình; tham gia các hoạt động xét nghiệm, chuẩn đoán để xác định giới tính thai nhi trái quy định.

b) Sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, cung cấp phương tiện tránh thai giả, không bảo đảm tiêu chuẩn chất lượng, quá hạn sử dụng hoặc chưa được phép lưu hành và sử dụng tại Việt Nam.

c) Khai báo hoặc xin xác nhận không trung thực về tình trạng sức khoẻ của vợ (chồng), con để thực hiện không đúng quy định hoặc để trốn tránh không bị xử lý do vi phạm chính sách dân số và kế hoạch hóa gia đình.

2. Trường hợp vi phạm đã bị xử lý kỷ luật theo quy định tại khoản 1 Điều này mà tái phạm hoặc vi phạm lần đầu gây hậu quả nghiêm trọng, hoặc vi phạm trong trường hợp sinh con thứ tư (trừ những trường hợp pháp luật có quy định khác) thì kỷ luật bằng hình thức cảnh cáo hoặc cách chức (nếu có chức vụ).

3. Trường hợp vi phạm quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều này gây hậu quả rất nghiêm trọng hoặc vi phạm trong trường hợp sinh con thứ năm trở lên hoặc vi phạm trường hợp sau thì kỷ luật bằng hình thức khai trừ:

Gian dối trong việc cho con đẻ hoặc nhận nuôi con nuôi mà thực chất là con đẻ nhằm cố tình sinh thêm con ngoài quy định.”

Điểm c Khoản 10 Mục III Hướng dẫn số 09 –HD/UBKTTW ngày 06 tháng 06 năm 2013 của Uỷ ban kiểm tra trung ương hướng dẫn thực hiện một số điều của Quy định số 181/2013/QĐ của Bộ chính trị về xử lý kỷ luật đảng viên vi phạm quy định về những trường hợp sau đây không vi phạm chính sách dân số và kế hoạch hóa gia đình:

“+) Cặp vợ chồng sinh con thứ ba, nếu cả hai hoặc một trong hai người thuộc dân tộc có dân số dưới 10.000 người hoặc thuộc dân tộc có nguy cơ suy giảm số dân (tỷ lệ sinh nhỏ hơn hoặc bằng tỷ lệ chết) theo công bố chính thức của Bộ Kế hoạch và đầu tư.

+) Cặp vợ chồng sinh lần thứ nhất mà sinh ba con trở lên.

+) Cặp vợ chồng đã có một con đẻ, sinh lần thứ hai mà sinh hai con trở lên.

+) Cặp vợ chồng sinh lần thứ ba trở lên, nếu tại thời điểm sinh chỉ có một con đẻ còn sống, kể cả con đẻ đã cho làm con nuôi.

+) Cặp vợ chồng sinh con lần thứ ba, nếu đã có hai con đẻ nhưng một hoặc cả hai con bị dị tật hoặc mắc bệnh hiểm nghèo không mang tính di truyền, đã được Hội đồng giam định y khoa cấp tỉnh hoặc cấp Trung ương xác nhận.

+) Cặp vợ chồng đã có con riêng (con đẻ):

- Sinh một con hoặc hai con, nếu một trong hai người đã có con riêng (con đẻ).

- Sinh một hoặc hai con trở lên trong cùng một lần sinh, nếu cả hai người đã có con riêng (con đẻ). Quy định này không áp dụng cho trường hợp hai người đã từng có hai con chung trở lên và các con hiện đang còn sống.

+) Phụ nữ chưa kết hôn sinh một hoặc hai con trở lên trong cùng một lần sinh.

+) Sinh con thứ ba trở lên trước ngày 19-01-1989 (ngày có hiệu lực thi hành Quyết định số 162 – QĐBT, ngày 18 -10 -1988 của Hội đồng Bộ trưởng “Về một số chính sách dân số và kế hoạch hóa gia đình”)”.

Căn cứ vào điểm c khoản 10 Mục III trên thì nếu bạn của bạn thuộc 1 trong các trường hợp đó thì khi mang thai con thứ ba thì bạn của bạn sẽ không bị xử lý kỷ luật.

Còn nếu bạn của bạn không thuộc 1 trong các trường hợp đó thì bạn của bạn sẽ bị xử lý kỷ luật. căn cứ vào Điều 26 Quy định 181/2013 thì bạn của bạn đã trốn tránh để không bị xử lý do vi phạm chính sách dân số và kế hoạch hóa gia đình nên sẽ bị xử lý kỷ luật bằng hình thức khiển trách. Tuy nhiên, sẽ căn cứ vào việc bạn của bạn khai báo không đúng sự thật mà gây hậu quả rất nghiêm trọng thì sẽ bị kỷ luật bằng hình thức khai trừ.

- Thứ ba là về mặt chính quyền thì bạn của bạn có bị xử phạt gì hay không và có bị cắt chức tổ trưởng tổ chuyên môn không:

Nghị định 176/2013/NĐ-CP có hiệu lực kể từ ngày 31/12/2013 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế đã không đề cập đến việc xử lý việc sinh con thứ 3. Như vậy, hiện nay pháp luật không cấm việc sinh con thứ 3 nên về chính quyền địa phương thì bạn của bạn sẽ không bị xử phạt.

Theo đó, cơ quan nơi bạn của bạn làm việc không được lấy lý do bạn của bạn sinh con thứ 3 để xử lý kỷ luật trừ trường hợp trong nội quy, quy chế làm việc của cơ quan bạn của bạn có quy định về việc xử phạt đối với nhân viên khi mang thai con thứ 3.

Vì vậy, bạn của bạn có bị cách chức hay không thì bạn của bạn nên xem lại quy chế, nội quy của cơ quan mình đang làm việc.

- Thứ tư là khi nào thì bạn của bạn mới bị xử lý kỷ luật:

Khoản 6 Điều 2 Quy định 181/2013/QĐ-TW quy định về Nguyên tắc xử lý kỷ luật như sau:

“6. Kỷ luật đảng không thay thế kỷ luật hành chính, kỷ luật đoàn thể và các hình thức xử lý của pháp luật. Đảng viên bị thi hành kỷ luật về Đảng thì cấp ủy quản lý đảng viên đó phải kịp thời chỉ đạo tổ chức nhà nước, đoàn thể chính trị - xã hội có thẩm quyền, trong thời hạn 30 ngày làm việc kể từ ngày công bố quyết định kỳ luật về Đảng, phải xem xét, xử lý kỷ luật về hành chính, đoàn thể (nếu có) theo quy định của cơ quan nhà nước và điều lệ của đoàn thể.

Khi các cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, đoàn thể chính trị - xã hội đình chỉ công tác, khởi tố bị can hoặc thi hành kỷ luật đối với cán bộ, hội viên, đoàn viên là đảng viên thì phải thông báo ngay bằng văn bản cho tổ chức đảng quản lý đảng viên đó biết. Chậm nhất là 30 ngày làm việc kể từ ngày nhận được thông báo, tổ chức đảng quản lý đảng viên phải xem xét, xử lý kỷ luật về Đảng.”

Như vậy, chậm nhất là 30 ngày kể từ ngày nhận được thông báo từ các cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, đoàn thể chính trị - xã hội thì tổ chức đảng quản lý đảng viên sẽ xem xét xử lý kỷ luật về Đảng.

- Thứ năm là khi Chi bộ biết chuyện thì đã đưa ra phê bình bạn của bạn trong buổi họp định kỳ là đúng hay sai:

Bạn của bạn là Đảng viên nhưng đã có hành vi trốn tránh, không khai báo đúng sự thật để không bị xử lý kỷ luật nên khi họp chi bộ thì tổ chức Đảng sẽ đưa hành vi vi phạm của bạn bạn ra trước Chi bộ vừa là để phê bình bạn của bạn vừa là để thông báo về việc sẽ có hình thức xử lý đối với bạn của bạn. Nên trong buổi họp định kỳ, Chi bộ đã đưa hành vi của bạn của bạn ra phê bình trước toàn thể Đảng viên là không sai.