Câu hỏi: Nội dung tư vấn: Chào quý công ty! Tôi có vấn đề về hôn nhân gia đình mong quý công ty tư vấn giúp. Anh trai tôi năm nay 30 tuổi rồi nhưng có vấn đề về sức khoẻ nên không đi làm. Bố mẹ tôi vì sợ anh thiệt thòi nên muốn cưới vợ cho anh.

Trong khi đó bà hàng xóm có ý định gả cháu gái 16 tuổi cho anh tôi. Lý do là nhà bà ấy khó khăn không đủ điều kiện cho cháu học tiếp lại đang nợ người ta 10 triệu nên sang nhà tôi gạ hỏi. Bố mẹ tôi vì đang tìm con dâu nên đồng ý và bên nhà kia là hoàn toàn tự nguyện. Tuy nhiên, do chưa đủ tuổi kết hôn nên không tổ chức đám cưới, mà chỉ hai gia đình làm cơm coi như đính hôn trước đợi đến khi đủ tuổi thì tổ chức sau. Trong khi đó, do đang nợ 10 triệu nên bà ấy sang nhà tôi đặt vấn đề xin 10 triệu để trả nợ. Vì coi cháu bà ý là con dâu nên bố mẹ tôi đồng ý. Sau đó 3, 4 tháng thì nhà bà ấy đổi ý, không muốn gả cháu nữa nên bắt cháu gái về với lí do anh tôi không thể có con, không có tương lai. Việc đổi ý là do bên nhà bà ấy tự quyết định mà không hề nói chuyện với bên nhà tôi. Anh tôi vì sức khoẻ yếu, đồng thời chịu cú sốc bất ngờ vì vậy bị tổn thương tình thần nặng. 10 triệu ban đầu đưa, vì bức xúc và bị tổn thương nên nhà tôi có ý đòi lại. Xin hỏi trong trường hợp này nếu đưa ra pháp luật thì sẽ xử lý như thế nào? Không chỉ là vấn đề 10 triệu mà cả vấn đề tảo hôn và nhưng tổn thương mà gia đình thôi phải chịu? Tôi rất mong sớm nhận được tư vấn của quý công ty! Xin cảm ơn!

Trả lời: Thứ nhất, về cấu thành tội tổ chức tảo hôn, tội tảo hôn.

Điều 148 Bộ luật hình sự 1999 sửa đổi bổ sung năm 2009 có quy định
:

“Điều 148. Tội tổ chức tảo hôn, tội tảo hôn

Người nào có một trong các hành vi sau đây, đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến hai năm hoặc bị phạt tù từ ba tháng đến hai năm:

a) Tổ chức việc kết hôn cho những người chưa đến tuổi kết hôn

b) Cố ý duy trì quan hệ vợ chồng trái pháp luật với người chưa đến tuổi kết hôn mặc dù đã có quyết định của Toà án buộc chấm dứt quan hệ đó.”

Đối với tội tổ chức tảo hôn, hành vi phạm tội là hành vi (của bố, mẹ hoặc người  có trách nhiệm) tổ chức lấy vợ, lấy chồng cho những người mà mình biết rõ là chưa đủ tuổi kết hôn theo luật định. Người thực hiện hành vi nói trên sẽ bị coi là đã phạm tội này khi lễ thành hôn được thực hiện sau khi đã có quyết định xử phạt hành chính về hành vi này.

Đối với tội tảo hôn, hành vi phạm tội là hành vi duy trì quan hệ vợ chồng với người chưa đủ tuổi kết hôn mặc dù đã có quyết định của Tòa án chấm dứt quan hệ đó.

Như vậy, các bên chưa thực hiện một hôn lễ thành hôn hay sống chung với nhau nên chưa cấu thành tội theo Điều 148 Bộ luật hình sự 1999 sửa đổi bổ sung 2009.

Thứ hai, về số tiền 10 triệu nêu trên.

Theo thông tin bạn cung cấp thì người hàng xóm đến để
“xin”
10 triệu và gia đình bạn đã đồng ý. Việc “
xin
” và “
cho
” được hiểu là một hợp đồng tặng cho ( có thể bằng miệng hoặc văn bản). Và việc tặng cho này không có điều kiện, nghĩa là bên tặng cho không có yêu cầu bên được tặng cho thực hiện một hoặc nhiều nghĩa vụ trước hoặc sau khi tặng cho (
Vì coi cháu bà ý là con dâu nên bố mẹ tôi đồng ý)

Bộ luật dân sự 2015 có quy định:

“Điều 457. Hợp đồng tặng cho tài sản

Hợp đồng tặng cho tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên tặng cho giao tài sản của mình và chuyển quyền sở hữu cho bên được tặng cho mà không yêu cầu đền bù, bên được tặng cho đồng ý nhận.”

Đồng thời theo quy định tại khoản 1 Điều 458 Bộ luật dân sự 2015:

“1. Hợp đồng tặng cho động sản có hiệu lực kể từ thời điểm bên được tặng cho nhận tài sản, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.’’

Đối chiếu quy định trên, gia đình bạn cho người hàng xóm 10 triệu trên cơ sở tự nguyện, thời điểm phát sinh hiệu lực của hợp đồng tặng cho này là kể từ khi người hàng xóm được nhận 10 triệu này. Do đó, gia đình bạn không có căn cứ để đòi lại số tiền này.