Câu hỏi: Hỏi: Ông bà nội tôi có 4 người con, 3 người lập gia đình ra ở riêng chỉ có 1 người con út ở cùng ông bà. Khi ông bà mất có để lại mảnh vườn của ông bà mà không có di chúc. Sau này người con út đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và được chính quyền địa phương  cấp. Nhưng không qua sự đồng ý của những người con của ông bà nội tôi (những người này không hay biết việc này). Giờ muốn đòi lại quyền sử dụng đất của mảnh đất trên phải làm những thủ tục gì?

Trả lời: Cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi cần tư vấn tới Công ty Luật Minh Gia, với thắc mắc của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

Điều 623 Bộ luật dân sự 2015 quy định về thời hiệu thừa kế như sau:

“1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:

a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;

b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này.”

Bên cạnh đó, tại điểm a tiểu mục 2.2, mục 2, Phần 1 nghị quyết 02/2004/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng pháp luật trong việc giải quyết các vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình có quy định thời hiệu thừa kế đối với những trường hợp mở thừa kế trước ngày 1/7/1996 thì thời hiệu thừa kế được tính từ ngày 10/9/1990 ngày công bố pháp lệnh thừa kế 1990.

Như vậy thời hiệu yêu cầu chia thừa kế được xác định là 30 năm do đó bạn cần xác định lại xem thời hiệu thừa kế đối với trường hợp của gia đình mình còn hay không.

Nếu thời hiệu thừa kế đối với trường hợp này vẫn còn và ông bà bạn mất không để lại di chúc thì phần di sản của ông bà bạn sẽ được chia cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất theo quy định của pháp luật. Điều 651 Bộ luật dân sự 2015 quy định về hàng thừa kế theo pháp luật như sau:

“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Với trường hợp này, phần di sản của ông bà bạn sẽ được chia đều cho bốn người con thuộc hàng thừa kế thứ nhất, mỗi người được hưởng một phần di sản bằng nhau. Do đó, người con út tự ý làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với toàn bộ mảnh đất này mà không có sự đồng ý của những người thừa kế còn lại là không phù hợp với quy định của pháp luật. Ba người còn lại có thể khởi kiện yêu cầu Tòa án xem xét phân chia di sản thừa kế trong trường hợp này.