Câu hỏi: Thưa luật sư cho tôi hỏi về vấn đề quyền sở hữu với gia súc bị thất lạc như sau: Tôi có 1 con bò thả rông ở dưới chân núi, tháng 1/2016 tôi phát hiện đàn bò của mình bị mất 1 con, tôi có tổ chức đi tìm nhưng không tìm được.

Đến tháng xx/201x, đã phát hiện con bò của mình đang ở trong trại của nhà ông B, tôi đã đến đề ngị trả lại bò nhưng người đó không chịu vì ông cho rằng bò đó đã đi lạc vào nhà ông, ông đã báo với chính quyền địa phương nhưng không ai đến nhận nên ông đã nuôi dưỡng từ đó đến nay là 8 tháng, giờ đây con bò này đã sinh được 1 con bê con. Ông B cho rằng con bò đó giờ là của ông, Không đồng ý với ông B nên tôi đã làm đơn khởi kiện đòi lại bò lên tòa án có thẩm quyền. Vậy trường hợp của tôi sẽ giải quyết thế nào? Trân thành cảm ơn!

Trả lời: Theo quy định của Bộ luật dân sự năm 2015 về xác lập quyền sở hữu đối với gia súc bị thất lạc. Cụ thể:

Điều 231. Xác lập quyền sở hữu đối với gia súc bị thất lạc

1. Người bắt được gia súc bị thất lạc phải nuôi giữ và báo ngay cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người đó cư trú để thông báo công khai cho chủ sở hữu biết mà nhận lại. Sau 06 tháng, kể từ ngày thông báo công khai hoặc sau 01 năm đối với gia súc thả rông theo tập quán thì quyền sở hữu đối với gia súc và số gia súc được sinh ra trong thời gian nuôi giữ thuộc về người bắt được gia súc.

2. Trường hợp chủ sở hữu được nhận lại gia súc bị thất lạc thì phải thanh toán tiền công nuôi giữ và các chi phí khác cho người bắt được gia súc. Trong thời gian nuôi giữ gia súc bị thất lạc, nếu gia súc có sinh con thì người bắt được gia súc được hưởng một nửa số gia súc sinh ra hoặc 50% giá trị số gia súc sinh ra và phải bồi thường thiệt hại nếu có lỗi cố ý làm chết gia súc.

Như vậy, do thông tin bạn cung cấp chưa rõ ràng về việc chăn thả đàn bò của mình có phải hình thức thả rông theo tập quán hay không nên không khẳng định chắc chắn cho bạn được ai là chủ sở hữu hợp pháp đối với con bò (ví dụ: theo tập quán thì đối với gia súc sẽ được thả theo từng đàn có chủ sở hữu nhưng không trực tiếp trông coi liên tục như sáng thì lùa đàn đi và tối thì đến lùa đàn gia súc về nhà ....). Tuy nhiên, chúng tôi sẽ đưa ra hai trường hợp để bạn đối chiếu giải quyết phù hợp với quy định pháp luật.

+ Trường hợp 1: Tháng x/201x gia đình phát hiện mất một con bò (không phải gia súc thả rông theo tập quán), đến tháng 8/2016 thấy con bò của mình ở trong trang trại nhà ông B. Tuy nhiên, nếu ông B chứng minh được từ thời điểm bò đi lạc vào trang trại mình đã trình báo tới Uỷ ban nhân dân để tìm chủ sở hữu và tính đến thời điểm hiện nay đã là 8 tháng thì mặc nhiên con bò sẽ thuộc sở hữu của của ông B.

+ Trường hợp 2, Con bò mà gia đình bạn mất là trong quá trình chăn thả theo hình thức thả rông tập quán thì do tính từ thời điểm mất tới thới thời điểm phát hiện ra mới 8 tháng mà theo quy định thời hạn tối đa là 1 năm. Nên trong trường hợp này, bạn vẫn được xác định là chủ sở hữu với con bò; đối với ông B có trách nhiệm trả lại con bò cho gia đình bạn nhưng gia đình bạn có nghĩa vụ thanh toán tiền công nuôi dưỡng và các chi phí phát sinh trong thời gian 8 tháng vừa rồi cho ông B. Ngoài ra, đối với con bê được sinh trong thời gian ông B nuôi dưỡng thì có quyền được hưởng một nửa trong đó (vì chỉ có một con nên hai bên tự thương lượng, nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu cơ quan nhà nước giải quyết theo hướng xác định giá trị của con bê để chia).