Câu hỏi: Kính chào quý Luật sư Luật Minh Gia Tôi có một số thắc mắc mong được giải đáp ạ Tôi đang là nhân viên kinh doanh của công ty A, tôi làm việc đã 7 tháng nhưng giữa tôi và công ty chưa có ký kết hợp đồng lao động, tuy nhiên thì công ty vẫn đóng bảo hiểm cho tôi. Như vậy tôi và công ty có sai phạm gì không ạ ?

Nội dung yêu cầu tư vấn:
Kính chào quý Luật sư Luật Minh Gia Tôi có một số thắc mắc mong được giải đáp ạ Tôi đang là nhân viên kinh doanh của công ty A, tôi làm việc đã 7 tháng nhưng giữa tôi và công ty chưa có ký kết hợp đồng lao động, tuy nhiên thì công ty vẫn đóng bảo hiểm cho tôi. Như vậy tôi và công ty có sai phạm gì không ạ ? Lương của tôi bao gồm lương cơ bản và lương doanh số bán hàng. Trong 7 tháng làm việc thì có tới 4 lần công ty trừ lương doanh số của tôi mà không có một hình thức thông báo nào cho tôi. Có những tháng vượt chỉ tiêu thì công ty cũng cố tình trả lương cho tôi không đúng theo quy chế tính lương có dấu và chữ ký của Giám đốc. Vậy tôi phải làm gì để đòi lại quyền lợi của tôi ạ ? Do tôi cũng không biết thang lương mà công ty gửi cho cơ quan chức năng có đúng như gửi cho tôi hay không. Công ty thay đổi quy chế tính lương doanh số liên tục như vậy thì có sai hay không, vì có những văn bản thì có dấu và chữ kí của Giám đốc, có những văn bản thì không có. Và công ty còn có quy chế nếu tôi không hoàn thành chỉ tiêu doanh số thì sẽ bị phạt từ 1 - 2 triệu. Xin hỏi công ty có được phạt như vậy không ? Do chưa kí hợp đồng lao động nhưng tôi có ý định nghỉ việc thì giữa tôi và công ty sẽ giải quyết như thế nào cho đúng pháp luật ạ ? Mong quý Luật sư giải đáp cho tôi với ạ. Tôi xin chân thành cảm ơn.

Trả lời: Thứ nhất
: về việc ký kết hợp đồng lao động và cung cấp thông tin khi giao kết HĐLĐ.

Bộ luật lao động 2012 quy định như sau:

Điều 16. Hình thức hợp đồng lao động

"1.Hợp đồng lao động phải được giao kết bằng văn bản và được làm thành 02 bản, người lao động giữ 01 bản, người sử dụng lao động giữ 01 bản, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này...."

Điều 18. Nghĩa vụ giao kết hợp đồng lao động

“ 1. Trước khi nhận người lao động vào làm việc, người sử dụng lao động và người lao động phải trực tiếp giao kết hợp đồng lao động.Trong trường hợp người lao động từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi, thì việc giao kết hợp đồng lao động phải được sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật của người lao động...."

Bạn đã làm việc tại công ty được 7 tháng nhưng công ty chưa ký HĐLĐ với bạn. Theo đó, hành vi không ký HĐLĐ cho người lao động là vi phạm quy định của pháp luật và theo đó công ty bạn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại điều 5 Nghị định 95/2013/NĐ-CP.

"Điều 5: Vi phạm quy định về giao kết hợp đồng lao động

“ 1. Phạt tiền người sử dụng lao động khi có một trong các hành vi: Không giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản đối với công việc cố định có thời hạn trên 3 tháng; không giao kết đúng loại hợp đồng lao động với người lao động theo quy định tại Điều 22 của Bộ luật Lao động theo một trong các mức sau đây:

a) Từ 500.000 đồng đến 2.000.000 đồng với vi phạm từ 01 người đến 10 người lao động;..."

Về việc cung cấp thông tin khi giao kết HĐLĐ, Điều 19. Nghĩa vụ cung cấp thông tin trước khi giao kết hợp đồng lao động, quy định:

"1. Người sử dụng lao động phải cung cấp thông tin cho người lao động về công việc, địa điểm làm việc, điều kiện làm việc, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, an toàn lao động, vệ sinh lao động, tiền lương, hình thức trả lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, quy định về bảo vệ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ và vấn đề khác liên quan trực tiếp đến việc giao kết hợp đồng lao động mà người lao động yêu cầu...."

Như vậy, khi giao kết HĐLĐ công ty có nghĩa vụ cung cấp thông tin về vấn đề tiền lương, hình thức trả lương... cho người lao động được biết. Việc công ty cung cấp thông tin về thang bảng lương không đầy đủ cho người lao động là không phù hợp với quy định của pháp luật. Theo đó bạn có quyền yêu cầu công ty cung cấp thang bảng lương để làm căn cứ xác định tiền lương làm việc của mình.

Thứ hai
: về việc khấu trừ lương và phạt tiền khi không hoàn thành doanh số.

Điều 101. Khấu trừ tiền lương

"1. Người sử dụng lao động chỉ được khấu trừ tiền lương của người lao động để bồi thường thiệt hại do làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị của người sử dụng lao động theo quy định tại Điều 130 của Bộ luật này.

2. Người lao động có quyền được biết lý do khấu trừ tiền lương của mình.

3. Mức khấu trừ tiền lương hằng tháng không được quá 30% tiền lương hằng tháng của người lao động sau khi trích nộp các khoản bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, thuế thu nhập."

Căn cứ theo quy định trên thì người sử dụng lao động chỉ được khấu trừ tiền lương của người lao động khi người lao động có hành vi gây thiệt hại cho công ty và việc khấu trừ tiền lương là để thay cho nghĩa vụ bồi thường thiệt hại. Do vậy, việc công ty tự ý khấu trừ tiền lương của bạn khi chưa có thông báo về lý do khấu trừu lương là không có cơ sở.

Điều 128. Những quy định cấm khi xử lý kỷ luật lao động:

"2. Dùng hình thức phạt tiền, cắt lương thay việc xử lý kỷ luật lao động.
..."

Như vậy, việc công ty áp dụng quy định phạt tiền người lao động khi không hoàn thành công việc là vi phạm điều cấm của pháp luật. Trong trường hợp này bạn có thể gửi đơn khiếu nại trực tiếp đến Ban lãnh đạo công ty để đòi quyền lợi chính đáng của mình. Nếu công ty giải quyết không thỏa đáng thì bạn có thể gửi đơn khiếu nại đến Thanh tra lao động thuộc Phòng lao động thương binh xã hội hoặc có thể khởi kiện đến Tòa án nhân dân cấp huyện nơi công ty đặt trụ sở.