Câu hỏi: Luật sư tư vấn về mức hưởng, nhận bảo hiểm xã hội một lần đối với người lao động chưa đủ điều kiện nghỉ hưu khi xuất hiện phụ cấp xuất ngũ như sau: Bố em có làm cho 1 công ty và có tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH). Trước khi làm việc thì bố em có tham gia nghĩa vụ quân sự 4 năm. Bây giờ bố đã nghỉ việc vào tháng 12/2012, Giờ bố em muốn lấy tiền BHXH một lần thì cho hỏi em nhận được tổng số tiền bao nhiêu.Thời gian đóng bảo hiểm của bố em như sau:

Tháng 3/1987 - 9/1990: Tham gia nghĩa vụ quân sự (Hạ sỹ quan trung đoàn xx - Sư đoàn X - Quân khu Y)
Tháng 10/1997 - 3/2001, mức lương đóng BHXH là 1.400.000 với tỷ lệ đóng BHXH là 20%
Tháng 4/2001 - 9/2003, mức lương đóng BHXH là 1.550.000 với tỷ lệ đóng BHXH là 20%
Tháng 10/2003 - 9/2004, mức lương đóng BHXH là 1.720.000 với tỷ lệ đóng BHXH là 20%
Tháng 10/2004 - 12/2006, mức lương đóng BHXH là 2.330.000 với tỷ lệ đóng BHXH là 20%
Tháng 1/2007 - 12/2009, mức lương đóng BHXH là 2.730.000 với tỷ lệ đóng BHXH là 20%
Tháng 1/2010 - 1/2011. mức lương đóng BHXH là 2.730.000 với tỷ lệ đóng BHXH là 22%
Tháng 2/2011 - 12/2011, mức lương đóng BHXH là 3.200.000 với tỷ lệ đóng BHXH là 22%
Tháng 1/2012 - 12/2012, mức lương đóng BHXH là 3.200.000 với tỷ lệ đóng BHXH là 24%
Bố em năm nay mới 48 tuổi ạ. Và Bố em nếu tiếp tục đóng BHXH thì phải đóng thêm bao nhiêu năm mới được nhận lương hưu ạ. Vì gia cảnh cũng khó có thể tiếp tục tự đóng bảo hiểm xã hội ạ.
Mong nhận được câu trả lời của luật sư. Em cảm ơn Luật sư nhiều.

Trả lời: Điều 55 Luật bảo hiểm xã hội năm 2006 có quy định về bảo hiểm xã hội một lần đối với người không đủ điều kiện hưởng lương hưu như sau:
1. Người lao động quy định tại các điểm a, b, c và e khoản 1 Điều 2 của Luật này được hưởng bảo hiểm xã hội một lần khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:
a) Đủ tuổi hưởng lương hưu theo quy định tại khoản 1 Điều 50 của Luật này mà chưa đủ hai mươi năm đóng bảo hiểm xã hội;
b) Suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên mà chưa đủ hai mươi năm đóng bảo hiểm xã hội;
c) Sau một năm nghỉ việc nếu không tiếp tục đóng bảo hiểm xã hội và có yêu cầu nhận bảo hiểm xã hội một lần mà chưa đủ hai mươi năm đóng bảo hiểm xã hội;
d) Ra nước ngoài để định cư.
Bố bạn năm nay 48 tuổi và mới đóng bảo hiểm xã hội được 15 năm. Do vậy chưa đủ điều kiện để hưởng lương hưu. Tuy nhiên theo Điểm c Khoản 1 Điều 55, nếu bố bạn xin nghỉ việc, không đóng bảo hiểm xã hội và 1 năm sau có đơn yêu cầu gửi lên công ty xin nhận bảo hiểm xã hội thì sẽ được nhận bảo hiểm xã hội một lần.

Về mức hưởng bảo hiểm xã hội một lần, do bố bạn đã từng là Hạ sĩ quan từ năm 1987 nên sẽ tham gia bảo hiểm xã hội từ năm nay. Mức hưởng bảo hiểm xã hội trong thời gian này, nếu chưa được nhận trợ cấp xuất ngũ thì có thể được cộng dồn lại sau này. Điều 58 Luật có quy định mức bình quân tiền lương, tiền công tháng đóng bảo hiểm xã hội để tính lương hưu, trợ cấp một lần đối với người lao động tham gia bảo hiểm xã hội trước ngày 01 tháng 01 năm 1995 như sau:
1. Người lao động thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định có toàn bộ thời gian đóng bảo hiểm xã hội theo chế độ tiền lương này thì tính bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội của năm năm cuối trước khi nghỉ hưu.
2. Người lao động có toàn bộ thời gian đóng bảo hiểm xã hội theo chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định thì tính bình quân tiền lương, tiền công tháng đóng bảo hiểm xã hội của toàn bộ thời gian.
3. Người lao động vừa có thời gian đóng bảo hiểm xã hội thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định, vừa có thời gian đóng bảo hiểm xã hội theo chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định thì tính bình quân tiền lương, tiền công tháng đóng bảo hiểm xã hội chung của các thời gian; trong đó thời gian đóng theo chế độ tiền lương do Nhà nước quy định thì tính bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội theo quy định tại khoản 1 Điều này.

Như vậy tiền lương dùng để tính hưởng bảo hiểm xã hội 1 lần của bố bạn sẽ là trung bình của 5 năm cuối trước khi bố bạn nghỉ hưu, bắt đầu từ năm 2007. Theo quy định của Luật bảo hiểm xã hôi thì mức hưởng bảo hiểm xã hội một lần được tính theo số năm đã đóng bảo hiểm xã hội, cứ mỗi năm tính bằng 1,5 tháng mức bình quân tiền lương, tiền công tháng đóng bảo hiểm xã hội.

Do đó, một cách tương đối, mức hưởng bảo hiểm xã hội một lần của bố bạn sẽ được tính như sau:

Theo thông tin bạn cung cấp, năm 2012 bố bạn nghỉ việc, không đóng bảo hiểm xã hội nữa. Lúc này, thời gian đóng bảo hiểm xã hội (chưa tính thời gian trong quân đội) của bố bạn là 15 năm.
Trung bình lương của 5 năm cuối trước khi nghỉ hưu của bố bạn là: (2.730.000 x 3 + 3.200.000 x 2) / 5 = 2.918.000 đồng

Do vậy, mức bảo hiểm xã hội một lần bố bạn được hưởng khi về hưu (chưa tính trợ cấp xuất ngũ) sẽ là: 2.918.000 x 15 x 1.5 = 65.655.000 đồng

Trân trọng.
Luật gia: Trần Hoàng Việt – Công ty Luật Minh Gia