Câu hỏi: Luật sư cho tôi hỏi về quan hệ hôn nhân còn tồn tại khi chồng bỏ đi biệt tích không, cụ thể: Tôi kết hôn được 7 năm và con tôi được 6 tuổi. Khi thời gian chung sống với nhau mới được 3 năm thì trong 1 lần về quê anh đã lấy vợ và giờ anh đã có 2 con riêng, sau đó anh vẫn không chấp nhận ly hôn với tôi.

Tôi đã đơn phương gửi đơn ly hôn tại toà án nơi tôi sinh sống và cũng là nơi tôi đăng ký kết hôn, nhưng đơn ly hôn của tôi không được chấp nhận. Toà án yêu cầu tôi phải gửi đến toà án nơi chồng tôi sinh sống (TS) và tôi phải ít nhất 1 lần hầu toà. Vậy tôi phải gửi đơn đến tòa án nào có thẩm quyền để được giải quyết việc ly hôn của mình và yêu cầu chồng tôi phải trợ cấp nuôi con? Cho tôi hỏi khi người chồng bỏ đi biệt tích từ 5 năm không rõ tung tích thì giấy chứng nhận đăng ký kết hôn của tôi có hết hiệu lực hay không?

Trả lời: Thứ nhất, thẩm quyền giải quyết  của tòa án theo lãnh thổ.

Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 quy định về thẩm quyền của Tòa án theo lãnh thổ:

“1. Thẩm quyền giải quyết vụ án dân sự của Tòa án theo lãnh thổ được xác định như sau:

a) Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc, nếu bị đơn là cá nhân hoặc nơi bị đơn có trụ sở, nếu bị đơn là cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những tranh chấp về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động quy định tại các Điều 26, 28, 30 và 32 của Bộ luật này;”

Vậy theo thông tin bạn cung cấp thì chồng bạn hiện tại không có dùng nơi cư trú với bạn nên bạn phải gửi đơn đến Tòa án nơi mà chồng bạn cư trú, làm việc để yêu cầu giải quyết. Nếu có thể liên hệ với chồng và thỏa thuận về việc yêu cầu Tòa án nơi cư trú, làm việc của bạn để giải quyết ly hôn thì có thể nộp đơn đến Tòa án nhân dân nơi bạn đang cư trú để giải quyết.

>> Luật sư tư vấn quy định về chế độ hôn nhân gia đình

Thứ hai, giấy chứng nhận đăng ký kết hôn có hết hiệu lực không?

Mặc dù người chồng đã bỏ đi bỏ đi biệt tích từ 5 năm hiện nay bạn cũng không rõ chồng bạn đang ở đâu  thì giấy chứng nhận đăng kí kết hôn của bạn vẫn còn hiệu lực. Chỉ khi Tòa án đã ra quyết định hay bản án giải quyết ly hôn của vợ chồng bạn thì giấy chứng nhận đăng ký kết hôn sẽ không còn giá trị pháp lý.

Điều 68 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về tuyên bố mất tích:

“1. Khi một người biệt tích 02 năm liền trở lên, mặc dù đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự nhưng vẫn không có tin tức xác thực về việc người đó còn sống hay đã chết thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan, Tòa án có thể tuyên bố người đó mất tích.

Thời hạn 02 năm được tính từ ngày biết được tin tức cuối cùng về người đó; nếu không xác định được ngày có tin tức cuối cùng thì thời hạn này được tính từ ngày đầu tiên của tháng tiếp theo tháng có tin tức cuối cùng; nếu không xác định được ngày, tháng có tin tức cuối cùng thì thời hạn này được tính từ ngày đầu tiên của năm tiếp theo năm có tin tức cuối cùng.

2. Trường hợp vợ hoặc chồng của người bị tuyên bố mất tích xin ly hôn thì Tòa án giải quyết cho ly hôn theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình.”

Khi chồng bạn đi khỏi nơi cư trú biệt quá 5 năm, mặc dù đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm nhưng vẫn không có tin tức xác thực về việc chồng bạn còn sống hay đã chết thì bạn có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố chồng bạn mất tích hoặc đã chết. Sau khi có quyết định của Tòa án tuyên bố là mất tích, đồng thời bạn có thể làm thủ tục ly hôn với chồng bạn và sau đó Tòa án đã thụ lý giải quyết và có bản án đã có hiệu lực pháp luật thì giấy chứng nhận đăng kí kết hôn của bạn sẽ hết hiệu lực.

Khoản 2 Điều 56 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về ly hôn theo yêu cầu của một bên:

“2. Trong trường hợp vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn thì Tòa án giải quyết cho ly hôn.”

Sau khi đã có quyết định tuyên bố chồng bạn mất tích thì bạn có thể nộp đơn lên Tòa án để giải quyết ly hôn đơn phương. Nếu chồng bạn không mất tích mà bạn biết rõ hiện nay đang cư trú ở một nơi khác thì phải nộp đơn lên Tòa án nhân dân huyện nơi chồng bạn đang cư trú để giải quyết.