Câu hỏi: Bác của em (chị gái của bố em) vừa mất cách đây 3 tháng, có để lại tài sản gồm tiền và nhà. Bác của em có 5 người em (trong đó bố của em đã mất). Sau khi bác mất thì các chú nói rằng mẹ em không được thừa kế tài sản vì bố của em đã mất. Thời gian trước khi bác mất không lập di chúc nhưng bác có nói là nhà của bác sau này để lại cho A (anh trai của em).

Nhưng bây giờ các chú cũng nói là bác không có di chúc thì nhà đó bán. Sau khi bác mất gia đình em rước linh hồn bác về thờ cúng vì bác không lấy chồng và cũng không có con (theo di nguyện của ông nội em thì anh trai của em thờ cúng bác). Xin luật sư cho em biết như thế mẹ và anh trai em được quyền thừa kế gì không? Mong hồi âm của luật sư. Em xin chân thành cảm ơn!

>> Tư vấn phân chia di sản thừa kế theo pháp luật, gọi:
19006169

Trả lời: Vì người chị gái của bố bạn mất đi không để lại di chúc bằng văn bản nên những người thân của người để lại di sản sẽ được hưởng thừa kế theo hàng thừa kế.

Căn cứ Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về Người thừa kế theo pháp luật như sau:

“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

...”

Trường hợp này của gia đình bạn có thể thấy hàng thừa kế thứ nhất của chị gái bố bạn không có nên những người thuộc hàng thừa kế thứ hai (tức các anh chị em của người bác này) sẽ được hưởng di sản thừa kế do người chị để lại.

Theo quy định tại Điều 613 Bộ luật Dân sự thì: “
Người thừa kế là cá nhân phải là người còn sống vào thời điểm mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết. Trường hợp người thừa kế theo di chúc không là cá nhân thì phải tồn tại vào thời điểm mở thừa kế
.”

Như vậy, người được quyền thừa kế phải là còn sống vào thời điểm mở thừa kế. Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết.Trường hợp của gia đình bạn thì bố bạn mất trước người chị gái, cho nên bố bạn không được nhận phần tài sản thừa kế của người chị gái để lại.

Mẹ bạn và các anh chị em của bạn vì không thuộc hàng thừa kế của bác này nên cũng không được hưởng di sản thừa kế.

Về việc khi còn sống người chị gái của bố bạn có nói sẽ để lại ngôi nhà cho anh trai của bạn, tuy nhiên đây chỉ là lời nói bằng miệng, không có di chúc. Theo quy định của pháp luật, một người có thể lập di chúc bằng miệng khi tính mạng họ bị cái chết đe dọa, do bệnh tật hoặc các nguyên nhân khác mà không thể lập di chúc bằng văn bản thì có thể di chúc miệng.Sau 03 tháng, kể từ thời điểm di chúc miệng mà người lập di chúc còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ.(Điều 629-Bộ luật Dân sự)