Câu hỏi: Khi nhà nước thu hồi đất, vấn đề bồi thường sẽ được đặt ra. Việc bồi thường bằng tiền, bằng đất, hay bằng nhà ở tái định cư sẽ tùy thuộc vào loại đất, tài sản mà nhà nước thu hồi. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp nội dung pháp lý về bồi thường khi nhà nước thu hồi đất ở.

Điều kiện để hộ gia đình, cá nhân được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất phát triển kinh tế - xã hội

Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không phải là đất thuê trả tiền thuê đất hàng năm, có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (sau đây gọi chung là Giấy chứng nhận) hoặc có đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 77 của Luật đất đai 2013.

Nội dung yêu cầu tư vấn:
Gia đình tôi hiện chỉ có một ngôi nhà cấp 4 bê tông diện tích khoảng 60m2 nằm sát lề đường từ lâu (đã được cấp giấy chứng nhận), giờ đây tuyến đường đó được mở rộng xây dựng nông thôn mới buộc phải lấn vào phần đất gia đình chúng tôi, phải mất nhà (lấn vào 0.7m), trong khi đó nhà đối diện thì chỉ bị lấn 0.2m thôi. Giờ đây vì việc phát triển nông thôn chúng tôi chấp nhận tình nguyện hiến đất, dù thua thiệt với người ta. Nhưng chúng tôi muốn chính quyền phải bồi thường, hỗ trợ di dời ngôi nhà cho gia đình chúng tôi, vì gia đình nghèo khó, bốn người con đang học đại học, không đủ khả năng xây dựng ngôi nhà mới.Vậy chúng tôi được bồi thường tiền nhà và hỗ trợ di dời như thế nào? có được bồi thường không? quy định như thế nào? việc lấn, giải tỏa không công bằng như trên chính quyền làm đúng hay không.

Trả lời: Điều 79 Luật đất đai 2013 quy định về bồi thường về đất khi nhà nước thu hồi đất ở và được hướng dẫn bởi Điều 6 Nghị định 47/2014/NĐ-CP như sau:

“Việc bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất ở quy định tại Điều 79 của Luật Đất đai được thực hiện theo quy định sau đây:

1. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ở, người Việt Nam định cư ở nước ngoài đang sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất tại Việt Nam khi Nhà nước thu hồi đất ở mà có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của pháp luật về đất đai thì việc bồi thường về đất được thực hiện như sau:

a) Trường hợp thu hồi hết đất ở hoặc phần diện tích đất ở còn lại sau thu hồi không đủ điều kiện để ở theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh mà hộ gia đình, cá nhân không còn đất ở, nhà ở nào khác trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất ở thu hồi thì được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tái định cư;

b) Trường hợp thu hồi hết đất ở hoặc phần diện tích đất ở còn lại sau thu hồi không đủ điều kiện để ở theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh mà hộ gia đình, cá nhân còn đất ở, nhà ở khác trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất ở thu hồi thì được bồi thường bằng tiền. Đối với địa phương có điều kiện về quỹ đất ở thì được xem xét để bồi thường bằng đất ở.

…

3. Hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc các trường hợp quy định tại Khoản 1 Điều này mà không có nhu cầu bồi thường bằng đất ở hoặc bằng nhà ở tái định cư thi được Nhà nước bồi thường bằng tiền…”

Như vậy, để được bồi thường khi nhà nước thu hồi đất ở đối với phần diện tích đất và nhà ở thì hộ gia đình, cá nhân phải đáp ứng điều kiện của pháp luật là có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Trong trường hợp của gia đình bạn, nếu phần diện tích đất ở còn lại sau khi thu hồi không đủ điều kiện để ở theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh mà gia đình không còn đất ở, nhà ở nào khác trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất ở thu hồi thì được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tái định cư,nếu gia đình không có nhu cầu bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tái định cư thì được Nhà nước bồi thường bằng tiền.

Trường hợp diện tích đất còn lại vẫn đủ điều kiện để ở thì nhà nước bồi thường theo quy định tại Điều 74 Luật đất đai 2013. Đồng thời căn cứ Điều 89 quy định về bồi thường thiệt hại về nhà, công trình xây dựng trên đất khi nhà nước thu hồi đất như sau:
“1. Đối với nhà ở, công trình phục vụ sinh hoạt gắn liền với đất của hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài khi Nhà nước thu hồi đất phải tháo dỡ toàn bộ hoặc một phần mà phần còn lại không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật theo quy định của pháp luật thì chủ sở hữu nhà ở, công trình đó được bồi thường bằng giá trị xây dựng mới của nhà ở, công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương.

Trường hợp phần còn lại của nhà ở, công trình vẫn bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật theo quy định của pháp luật thì bồi thường theo thiệt hại thực tế.”

Như vậy, khi Nhà nước thu hồi đất khiến nhà của bạn bị phá dỡ một phần thì được Nhà nước bồi thường theo quy định nêu trên.

Trân trọng!

Phòng luật sư tư vấn – Công ty Luật Minh Gia