Câu hỏi: Cách đây hơn 2 tháng ở cạnh nhà tôi có 1 vụ án mâu thuẫn dẫn đến chết người. Trên người nạn nhân có vết chém ở bụng, ngực, và vết thương trên đầu (hiện trường thu được có dao, ghế gỗ dài dành để đứng đốt nhang cao khoảng 1,2m, có cả thanh sắt). Do vụ án xảy ra vào sáng sớm nên chỉ có nạn nhân và gia đình người xảy ra mâu thuẫn chứ không có nhân chứng, chỉ khi nghe tiếng la con của nạn nhân chạy ra mới thấy bên kia đang đuổi đánh cha mình và ông đã gục xuống. Bên gia đình nọ khai rằng nạn nhân tự

Gia đình nạn nhân không tin vì ông không có động cơ để tự sát, gia đình khó khăn lại có 3 con nhỏ đang đi học. Công an không có kết luận gì cho gia đình nạn nhân và nói rằng sau 2 tháng sẽ gửi kết quả điều tra về cho gia đình nhưng hiện nay đã hơn 2 tháng gia đình vẫn không thấy gì, nhất là kết quả khám nghiệm tử thi và công bố nguyên nhân cái chết. Vì vụ án này chỉ dựa vào chủ yếu là kết quả kết luận của pháp y nên rất nhạy cảm. Tôi muốn hỏi việc công bố kết quả khám nghiệm tử thi và khám nghiệm hiện trường có thời gian tối đa là bao lâu? Và gia đình nạn nhân muốn đưa vụ án này ra tố tụng hình sự thì phải làm như thế nào?

Trả lời: Về giải quyết tin báo tội phạm

Theo quy định tại điều 147 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 về nhiệm vụ giải quyết tin báo về tội phạm:

“Điều 147. Thời hạn, thủ tục giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

1. Trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày nhận được tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải kiểm tra, xác minh và ra một trong các quyết định:

a) Quyết định khởi tố vụ án hình sự;

b) Quyết định không khởi tố vụ án hình sự;

c) Quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

2. Trường hợp vụ việc bị tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố có nhiều tình tiết phức tạp hoặc phải kiểm tra, xác minh tại nhiều địa điểm thì thời hạn giải quyết tố giác, tin báo, kiến nghị khởi tố có thể kéo dài nhưng không quá 02 tháng. Trường hợp chưa thể kết thúc việc kiểm tra, xác minh trong thời hạn quy định tại khoản này thì Viện trưởng Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền có thể gia hạn một lần nhưng không quá 02 tháng
.
...”

Theo đó, theo quy định tại khoản 2 điều này thì thời hạn xác minh để cơ quan điều tra khởi tố đối với vụ án hình sự tối đa là 2 tháng nếu có hành vi phạm tội xảy ra. Vì vậy, nếu sau khoảng thời gian 2 tháng ban đầu mà gia đình nạn nhân chưa nhận được thông báo về quyết định khởi tố hay quyết định không khởi tố vụ án thì họ có thể làm đơn trực tiếp đến cơ quan Công an để yêu cầu họ gửi thông báo cho mình về vấn đề này.

Thời hạn điều tra

Trong trường hợp vụ án được khởi tố thì thời hạn điều tra theo quy định tại điều 172 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 về thời hạn điều tra và gia hạn điều tra trong trường hợp vụ án có tính chất phức tạp:

“Điều 172. Thời hạn điều tra

1. Thời hạn điều tra vụ án hình sự không quá 02 tháng đối với tội phạm ít nghiêm trọng, không quá 03 tháng đối với tội phạm nghiêm trọng, không quá 04 tháng đối với tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng kể từ khi khởi tố vụ án cho đến khi kết thúc điều tra.

2. Trường hợp cần gia hạn điều tra do tính chất phức tạp của vụ án thì chậm nhất là 10 ngày trước khi hết thời hạn điều tra, Cơ quan điều tra phải có văn bản đề nghị Viện kiểm sát gia hạn điều tra.

Việc gia hạn điều tra được quy định như sau:

a) Đối với tội phạm ít nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra một lần không quá 02 tháng;

b) Đối với tội phạm nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra hai lần, lần thứ nhất không quá 03 tháng và lần thứ hai không quá 02 tháng;

c) Đối với tội phạm rất nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra hai lần, mỗi lần không quá 04 tháng;

d) Đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra ba lần, mỗi lần không quá 04 tháng.

3. Đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng mà thời hạn gia hạn điều tra đã hết nhưng do tính chất rất phức tạp của vụ án mà chưa thể kết thúc việc điều tra thì Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao có thể gia hạn thêm một lần không quá 04 tháng.

Đối với tội xâm phạm an ninh quốc gia thì Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao có quyền gia hạn thêm một lần không quá 04 tháng...”

Việc xác định mức độ nghiêm trọng của loại tội phạm căn cứ vào hình phạt cao nhất của khung hình phạt đối với tội danh đó theo quy định của bộ luật hình sự 2015.

Đối với tội giết người theo quy định tại điều 123 Bộ luật hình sự 2015 như sau:

“
Điều 123. Tội
giết người

1. Người nào giết người thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình:

a) Giết 02 người trở lên;

b) Giết người dưới 16 tuổi;

c) Giết phụ nữ mà biết là có thai;

d) Giết người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân;

đ) Giết ông, bà, cha, mẹ, người nuôi dưỡng, thầy giáo, cô giáo của mình;

2. Phạm tội không thuộc các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm.

3. Người chuẩn bị phạm tội này, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.

4. Người phạm tội còn có thể bị cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm, phạt quản chế hoặc cấm cư trú từ 01 năm đến 05 năm
.
..”.

Căn cứ theo quy định trên:

- Nếu bị truy tố theo khoản 1 thì đây là tội đặc biệt nghiêm trọng và thời gian điều tra không qúa là 4 tháng, có thể gia hạn thêm 3 lần mỗi lần không quá bốn tháng và tổng thời gian không quá 16 tháng.

- Nếu bị truy tố theo khoản 2 thì đây là tội rất nghiêm trọng và thời gian điều tra không qúa là 4 tháng, có thể gia hạn thêm 2 lần mỗi lần không quá 4 tháng và tổng thời gian không quá 12 tháng.

Việc khám nghiệm tử thi pháp luật không quy định thời gian cụ thể nên nếu như Cơ quan Công an xét thấy việc khám nghiệm chưa đầy đủ và cần phải xét nghiệm để phục vụ cho công tác điều tra theo quy trình nghiệp vụ.