Câu hỏi: Kính gửi quý cơ quan, nhờ tư vấn cho tôi trường hợp đòi quyền sử dụng đất khi đã đăng ký sang tên sổ đỏ như sau: Cách đây khoảng 01 năm để cho em chủ đọng đầu tư, xây dựng, khi mẹ cong sống thì mẹ ở, mẹ mất đi là tài sản của em. Bên cạnh đó gia đình tôi là trưởng một dòng họ. chúng tôi đã họp gia đình và thống nhất giao quyền sử dụng đất và nhà của mẹ tôi cho vợ chồng em

Với yêu cầu thay mặt gia đình trông nom mẹ, và lo các công việc gia đình ở quê liên quan đến gia đình và dòng họ ( vì chúng tôi ở xa) Nhưng ngay sau khi làm xong bìa đỏ đứng tên vợ chồng em tôi, thì cô em dâu đuổi mẹ tôi khỏi nhà của mẹ tôi đang ở, nơi đó đã sinh ra và lớn lên của 7 anh em tôi. Cô ta nói bây giờ tôi đi thì phải bồi thường và lo tái định cư theo yêu cầu. Chúng tôi có thể yêu cầu cơ quan Pháp luật can thiệp để trả lại nhà cho mẹ tôi.sống những năm cuối đời tại nhà của bà không? Xin bằng cách nào tu vấn cho tôi. Xin trân trọng cám ơn.

Trả lời: Điều 117 BLDS 2015 quy định về điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự như sau:

“1. Giao dịch dân sự có hiệu lực khi có đủ các điều kiện sau đây:

a) Chủ thể có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao dịch dân sự được xác lập;

b) Chủ thể tham gia giao dịch dân sự hoàn toàn tự nguyện;

c) Mục đích và nội dung của giao dịch dân sự không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.

2. Hình thức của giao dịch dân sự là điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự trong trường hợp luật có quy định.”

Điều 503 BLDS 2015 quy định về hiệu lực của việc chuyển quyền sử dụng đất như sau:
“Việc chuyển quyền sử dụng đất có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký theo quy định của Luật đất đai.”

Theo quy định của pháp luật, trường hợp giao dịch dân sự đáp ứng đầy đủ các điều kiện quy định tại Điều 117 BLDS 2015 sẽ phát sinh hiệu lực pháp lý. Hơn nữa, hiệu lực của việc chuyển quyền sử dụng đất có hiệu lực từ thời điểm đăng ký quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai.

Theo thông tin anh cung cấp, toàn thể các anh em và mẹ đã thỏa thuận giao lại toàn bộ nhà cửa và đất đai cho em trai cùng vợ để cư trú và chăm sóc mẹ già; hai vợ chồng em trai đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và nhà ở gắn liền với đất. Chiếu theo quy định của pháp luật, nếu không cung cấp được căn cứ chứng minh văn bản công chứng vô hiệu do vi phạm pháp luật; hay các bên ký hợp đồng tặng cho có điều kiện và hai vợ chồng em trai đã vi phạm cam kết thì không có quyền đòi lại toàn bộ khối tài sản trên.

Điều 462 BLDS 2015 quy định về tặng cho tài sản có điều kiện như sau:

“1. Bên tặng cho có thể yêu cầu bên được tặng cho thực hiện một hoặc nhiều nghĩa vụ trước hoặc sau khi tặng cho. Điều kiện tặng cho không được vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.

2. Trường hợp phải thực hiện nghĩa vụ trước khi tặng cho, nếu bên được tặng cho đã hoàn thành nghĩa vụ mà bên tặng cho không giao tài sản thì bên tặng cho phải thanh toán nghĩa vụ mà bên được tặng cho đã thực hiện.

3. Trường hợp phải thực hiện nghĩa vụ sau khi tặng cho mà bên được tặng cho không thực hiện thì bên tặng cho có quyền đòi lại tài sản và yêu cầu bồi thường thiệt hại.”

Đối với trường hợp trên, để có thể giải quyết được tranh chấp thì anh có thể nhờ tới sự can thiệp của các hội như Hội phụ nữ...nhằm tổ chức khuyên giải cá nhân người em dâu có cách hành xử phù hợp với đạo đức xã hội.