Câu hỏi: Xin chào luật sư! Tôi tên T. Tôi có hai tình huống sau: Tình huống 1: Do là người họ hàng trong nhà nên tôi muốn giúp chị A để bảo toàn tài sản. Chị A nợ tiền rất nhiều người, nhưng trong các giấy tờ vay không ghi rõ là thế chấp tài sản gì chỉ là giấy vay dân sự bình thường.

Hiện nay chị A có 03 mảnh đất và sổ đỏ mang tên chị A đã thế chấp ngân hàng là 1.2 tỷ. Hiện nay con nợ đến đòi nhiều lần. Ngày 11/6/2016 Tôi và chị A đến UBND xã chứng thực việc mua bán nội dung như sau: định giá tài sản 03 mảnh đất của chị A là 2.2 tỷ. Tôi muốn mua lại và sẽ có trách nhiệm trả tiền trong ngân hàng là 1.2 tỷ và chị A phải có trách nhiệm làm thủ tục sang tên cho tôi. Chủ tịch UBND xã đã ký và đóng dấu khi chưa có biên bản xác xác định tình trạng nhà đất và biên bản trích lục của văn phòng đăng ký sử dụng đất cấp huyện, chưa đến ngân hàng làm thủ tục, chưa công chứng, chưa sang tên. Chị C là người cho chị A vay tiền biết và kiện tôi là có hành vi tẩu tán tài sản, làm đơn ngăn chặn tới các phòng công chứng, văn phòng đăng ký sử dụng đất cấp huyện. Và ngày 10/6/2016 có thông báo thụ lý của tòa án về việc chị C kiện đòi tài sản. Như vậy, tôi và Chị A có tiếp tục làm thủ tục trong ngân hàng và lấy sổ đỏ ra công chứng, sang tên hay không? Như vậy có được coi là hành vi tẩu tán tài sản hay không?

Tình huống 2: Vẫn nội dung như trên nhưng trong trường hợp tôi đã từng cho chị A vay tiền nhưng chị ấy không còn khả năng để trả. Hai bên thống nhất thương lượng tôi có trách nhiệm trả ngân hàng 1.2 tỷ và làm mọi thủ tục sang tên cho tôi. Trong khi đó chị C là người cho chị A vay tiền đang khởi kiện ra tòa đòi tài sản và có thông báo thụ lý của tòa án, đã gửi đơn ngăn chặn không làm thủ tục công chứng sang tên mảnh đất của chị A. Vậy tôi có thể mua lại mảnh đất đó và trừ hết nợ mà chị A đã vay tôi hay không? Rất mong sớm nhận được sự hồi đáp của luật sư.

Trả lời: Đối với tình huống thứ nhất mà bạn đưa ra:

Căn cứ theo quy định tại Điều 124 Bộ luật dân sự 2015 quy định về giao dịch dân sự vô hiệu do giả tạo như sau:

“Điều 124. Giao dịch dân sự vô hiệu do giả tạo

1. Khi các bên xác lập giao dịch dân sự một cách giả tạo nhằm che giấu một giao dịch dân sự khác thì giao dịch dân sự giả tạo vô hiệu, còn giao dịch dân sự bị che giấu vẫn có hiệu lực, trừ trường hợp giao dịch đó cũng vô hiệu theo quy định của Bộ luật này hoặc luật khác có liên quan.

2. Trường hợp xác lập giao dịch dân sự giả tạo nhằm trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba thì giao dịch dân sự đó vô hiệu.”.

Hành vi tẩu tán tài sản chính là việc xác lập các giao dịch giả tạo nhằm trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba. Nếu chứng minh được là hành vi tẩu tán tài sản thì hành vi đó sẽ bị vô hiệu theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, trên thực tế để chứng minh một hành vi có phải là hành vi tẩu tán tài sản hay không là rất khó.

Trong trường hợp này, nếu chị C chứng minh được việc xác lập hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bạn và chị A là nhằm trốn tránh nghĩa vụ trả nợ là hành vi tẩu tán tài sản thì chị C có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch này là vô hiệu. Bên cạnh đó, chị C vẫn có quyền yêu cầu Tòa án thực hiện các biện pháp khẩn cấp tạm thời liên quan đến việc cấm chuyển dịch tài sản để ngăn chặn những hành vi chuyển dịch tài sản này từ phía chủ sở hữu nếu thấy có yếu tố tẩu tán tài sản.

Đối với tình huống thứ hai mà bạn đưa ra:

Trong trường hợp này, việc xác lập hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bạn và chị A không nhằm trốn tránh nghĩa vụ trả nợ và không phải là hành vi tẩu tán tài sản mà giao dịch này được xác lập nhằm để thanh toán nghĩa vụ vay nợ giữa bạn và chị A. Do vậy, việc chị C gửi đơn ngăn chặn không làm thủ tục công chứng sang tên mảnh đất của chị A là không có căn cứ và không được chấp nhận. Như vậy, bạn và chị A hoàn toàn có thể thực hiện việc chuyển nhượng quyền sử dụng mảnh đất đó và trừ hết nợ mà chị A đã vay bạn.