Câu hỏi: Gửi quý luật sư. Tôi có một người em họ nhận xin việc cho tôi vào làm kế toán tại một bệnh viện tuyến Tỉnh với giá là 400tr. Nó khoe quen biết nhiều có thế giúp đc, lúc đầu tôi cũng lưỡng lự, sợ bị lừa không lấy lại được tiền. Nhưng chồng tôi nói đấy là thằng em họ không sợ đâu, với lại thằng em họ tôi nói chắc như đinh đóng cột là chị cứ yên tâm đây là chỗ thân quen của em 10 năm nay.

Em bảo là người nhà nên họ mới đồng ý đấy, người ngoài em k xin cho đâu, vào đấy mỗi tháng lương chị cả abc cũng tầm 15 tr. Một phần tôi cũng muốn về gần quê chồng nên đồng ý, vào ngày 08/09/2015 thằng em họ tôi bảo chị phải chuyển gấp cho em 50tr để em quan hệ với sếp không là mất chân này đấy. Và tôi đã chuyển cho 50tr, ngày 25/09/2015 nó lại giục tôi chuyển cho 30tr nữa. Tôi chuyển cho thằng em họ tôi tổng 80tr. Đến ngày 29/09/2016 nó hẹn gặp bên thứ 3 và đưa thằng bạn chỗ thân quen của nó ở Hà Nội lên và gặp một chị ở Bắc Giang trực tiếp lo và có làm giáy vay tiền của tôi đưa tiếp cho chị ấy 170tr (Thằng bạn nó nhờ xin mới quen cái chị trên Bắc Giang trực tiếp lo còn nó không quen biết) Số còn lại đến khi nào có quyết định thì đưa nốt. Và hứa là cuối tháng 01/2016 là có quyết đinh, nhưng mãi không thấy đâu, sốt ruột tôi nhắc thì nó bảo yên tâm cuối tháng 03/2016. Nhưng qua tháng 3 trả thấy đâu, tôi yêu cầu không được trả lại tiền tôi. Tôi đã gặp chị ở Bắc Giang trực tiếp viết giấy vay của tôi 170tr thì tháng 05/2016 vừa rồi chị ấy đã trả đủ. Về phía thằng em họ tôi nó chây ỳ và bảo số tiền nó đi ngoại giao 80tr tôi đã chuyển khoản cho nó đã tiếp khách và đưa cho các sếp ở Hà Nội không thế lấy lại được nữa. Tôi có đòi thì nó bảo nó đưa hết rồi giờ chỉ cầm của tôi 10tr thôi có trả lại 10tr. Còn số tiền 70tr đấy nó có cầm đâu mà đòi nó. Nó khăng khăng bảo nó không được đồng nào của tôi, nó mang đi quan hệ hết rồi không lấy lại được. Tôi đòi găng quá và tôi doạ sẽ nhờ pháp luật, nó bảo chị cứ việc nhờ. Vậy tôi hỏi giờ tôi vẫn giữ 02 giấy chuyển khoản vào Tk của thằng em họ là 80tr, cùng với những đoạn chát đòi nợ qua facebook, tôi đã chụp lại. Thì liệu tôi nhờ Luật sư có đòi lại được không ạ. Nói thật với quý luật sư tôi đã phải thế chấp nhà để vay NH đưa cho nó lo việc, giờ không biết phải làm sao để lấy lại số tiền đó. Với số tiền 80tr đó là hơn 1 năm tôi đi làm không công, lại còn lãi Ngân hàng nữa. Rất mong sự giúp đỡ của quý Luật sư tư vấn cho tôi nên làm gì để lấy lại số tiền đó. Chân thành cảm ơn.

Trả lời: Ở một vụ án có yếu tố hình sự và cả yếu tố dân sự thì Tòa án sẽ ưu tiên giải quyết trách nhiệm hình sự trước rồi mới đến trách nhiệm dân sự, việc này sẽ làm thời gian thu hồi tài sản của bạn lâu hơn. Hơn nữa, nếu bạn tố cáo hành vi của em họ bạn ra Cơ quan công an hoặc Viện kiểm sát mà các cơ quan đó điều tra ra em bạn dùng tiền "quan hệ với các sếp", em bạn sẽ rơi vào tội môi giới đưa hối lộ còn bạn sẽ rơi vào tội đưa hối lộ. Do vậy, tôi tư vấn bạn thực hiện các bước như sau:

Thứ nhất, bạn hãy đến thỏa thuận với em họ của bạn để thu hồi tài sản, nếu em họ của bạn không đồng ý trả, bạn có thể cảnh báo về trách nhiệm hình sự em họ của bạn có thể gánh chịu khi bạn tố giác hành vi ra Cơ quan công an hoặc Viện kiểm sát. Cụ thể, bạn nói hành vi của em họ của bạn rơi vào điểm e khoản 2 Điều 139 Bộ luật hình sự 1999 sửa đổi bổ sung năm 2009 về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản như sau:

"2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm:

Chiếm đoạt tài sản có giá trị từ năm mươi triệu đồng đến dưới hai trăm triệu đồng;"

Nếu em bạn vẫn không đồng ý trả, bạn có thể viết đơn kiện lên Tòa với lý do em bạn đã vi phạm hợp đồng dân sự. Cụ thể, bạn đã cho em bạn vay tiền theo hợp đồng vay tài sản có thời hạn không quy định lãi suất. Tuy nhiên, hết thời hạn bạn yêu cầu trả tiền thì em bạn không thực hiện nghĩa vụ (bạn có thể chứng minh bằng việc em bạn mới trả 10 triệu và các đoạn chat có liên quan đến việc khất nợ của em bạn).

Ngoài ra, theo Điều 476 Bộ luật dân sự 2005 về lãi suất như sau:

"1. Lãi suất vay do các bên thoả thuận nhưng không được vượt quá 150% của lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố đối với loại cho vay tương ứng.

2. Trong trường hợp các bên có thoả thuận về việc trả lãi, nhưng không xác định rõ lãi suất hoặc có tranh chấp về lãi suất thì áp dụng lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố tương ứng với thời hạn vay tại thời điểm trả nợ."

Khoản 4 và 5 Điều 474 Bộ luật dân sự 2005 cũng quy định về nghĩa vụ trả nợ của người vay như sau:

"4. Trong trường hợp vay không có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả nợ hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi đối với khoản nợ chậm trả theo lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố tương ứng với thời hạn chậm trả tại thời điểm trả nợ, nếu có thoả thuận.

5. Trong trường hợp vay có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi trên nợ gốc và lãi nợ quá hạn theo lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố tương ứng với thời hạn vay tại thời điểm trả nợ."

Tóm lại, trường hợp bạn kiện ra Tòa, bạn sẽ đòi lại được tài sản và nếu muốn có thể nhận được khoản lãi từ hợp đồng vay tài sản để bạn trả lãi ngân hàng.