Câu hỏi: Chào Luật sư, năm 2011 bố mẹ tôi về xây nhà trên phần đất của ông bà nội tôi (đất này là đất nhiều đời của ông nội). Ông tôi lấy hai người vợ (đều là vợ chính thức), bố tôi là con bà đầu (đã mất). Bà 2 có 1 con trai và 7 con gái, hiện tại sống trên đất ông bà có bố tôi, chú tôi (bà 2 vẫn còn sống và đang ở cùng chú), và 1 người con gái của bà 2 (trong đó đó 3 người con của o cũng đã xây nhà và ở trên đất ông bà).

Hiện nay, gia đình chúng tôi muốn làm bìa đỏ của phần nhà ở và 1 mảnh vườn sau nhà, nhưng chú tôi không đồng ý. Ông nội tôi mất năm 1993 và không để lại di chúc. Vậy xin nhờ Luật sư góp ý dùm tôi và gia đình để được hưởng quyền lợi chính xác trong việc tranh chấp đất đai này. Tôi và gia đình xin chân thành cảm ơn!

Trả lời: Cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi cần tư vấn về cho Công ty Luật Minh Gia, với trường hợp của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

Điều 623 Bộ luật dân sự 2015 quy định về thời hiệu thừa kế như sau:

“1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:

a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;

b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này.”

Như trình bày thì ông nội bạn mất năm 1993, tính đến năm 2021 là 28 năm căn cứ theo quy định trên thì thời hiệu yêu cầu phân chia di sản thừa kế vẫn còn. Ông nội bạn mất không để lại di chúc nến phần đất đó sẽ được chia theo pháp luật.

Do thông tin bạn cung cấp không rõ ràng nên chúng tôi chưa thể xác định được phần di sản thừa kế của ông bạn là tài sản riêng hay tài sản chung với các bà vợ. Do đó chúng tôi chia thành các trường hợp sau:

Trường hợp 1:
Nếu phần đất đó là tài sản riêng của ông nội bạn thì toàn bộ phần đất đó sẽ được chia theo pháp luật.

Do ông nội bạn mất nhưng không có di chúc để lại nên phần đất đó sẽ được chia theo pháp luật cho những người thừa kế thuộc hàng thừa kế thứ nhất theo quy định tại bộ luật dân sự như sau:

“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Do đó, trong trường hợp gia đình bạn, Căn cứ vào Điểm a Khoản 1 Điều 651 nêu trên, phần đất của ông nội bạn sẽ được chia làm 10 phần bằng nhau. Những người được nhận thừa kế là những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất, bao gồm: Bà hai, Bố bạn, 8 người con của bà hai.

Trường hợp 2:
Nếu phần đất đó là tài sản chung của ông nội với bà cả hoặc bà hai thì ông bạn chỉ được sở hữu ½ tài sản. Khi đó ½ phần đất đó sẽ được chia làm 10 phần bằng nhau tương tự như trường hợp 1.

---

- Chia di sản thừa kế theo pháp luật theo quy định tại Bộ luật dân sự thế nào?

Câu hỏi:

Kính chào luật sư. Gia đình tôi có hai ng con. Cha tôi qua đời đột ngột năm 2013 không để lại di chúc. Đến nay đã 2 năm. Cha tôi làm nghề kinh doanh, mẹ tôi phụ và nội trợ. Để lại tài sản cho gia đình tôi:

1. 1 căn nhà kèm đất. (Trị giá 1,5 tỷ)

2. 1 căn nhà kho kèm đất. (Trị giá khoảng 500tr)

3. 1 mãnh đất liếp ruộng sau nhà. (Trị giá khoảng 2 cây vàng)

4. 1 mãnh đất ở tp Cần Thơ. (Trị giá 900tr). Nhưng mãnh đất này cha tôi cho mẹ tôi đứng tên.

Nay tôi muốn hỏi. Tôi là con ruột của cha mẹ tôi và nay tôi muốn được phân chia tài sản thì tôi sẽ được bao nhiêu trong phần tài sản trên. Xin luật sư tư vấn giúp. Trân thành cảm ơn.

Trả lời:

Cảm ơn anh đã tin tưởng và gửi yêu cầu tới Công ty Luật Minh Gia! Yêu cầu của anh được tư vấn như sau:

Do bố của bạn đã mất mà không để lại di chúc, do đó tài sản của bố bạn bao gồm cả mảnh đất nêu trên sẽ được coi là di sản thừa kế và được chia cho những người thừa kế theo quy định của pháp luật tại điều 651 Bộ luật dân sự năm 2015. Cụ thể:

“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

...

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Theo quy định trên, thì những người được hưởng di sản thừa kế bao gồm 2 con (trong đó có anh) và vợ (tức mẹ của anh); nếu ông bà nội của anh còn sống thì ông bà nội cũng là một chủ thể được hưởng di sản thừa kế. Và theo quy định của  pháp luật thì những đồng thừa kế sẽ có quyền và nghĩa vụ ngang nhau trong việc hưởng di sản thừa kế.

Tuy nhiên, trước khi chia di sản thừa kế thì phải xác định tài sản nào là tài sản riêng của cha anh, và tài sản nào là tài sản chung của cả hai vợ chồng.

Điều 33 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về tài sản chung của vợ chồng như sau:

"Xem trích dẫn điều 33 luật HNGĐ"

Vậy, không thể khẳng định bố bạn kinh doanh, mẹ của bạn ở nhà mà toàn bộ tài sản bố của anh làm ra là tài sàn đó là tài sản riêng của bố anh. Nếu tài sản được hình thành không thuộc trường hợp như được thừa kế riêng, được tặng cho riêng và tài sản hình thành từ tài sản riêng thì số tài sản này sẽ được xác định là tài sản hợp nhất của  hai vợ chồng bố bạn chỉ được hưởng ½ tài sản

Do đó sẽ có các trường hợp phân chia như sau:

- Nếu toàn bộ tài sản này là tài sản riêng của bố bạn thì khi này sẽ phân chia di sản này cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất.

- Nếu tài sản này là khối tài sản chung của bố và mẹ hình thành thành trong thời kì hôn nhân thì về nguyên tắc chỉ phân chia ½ khối tài sản cho những người thuộc hàng thừa kế của bố. ½ phân di sản còn lại thuộc về quyền sử dụng, định đoạt của mẹ.

---

- Quyền yêu cầu chia di sản thừa kế theo pháp luật?

Câu hỏi:

Xin hỏi luật sư về vụ việc sau : Bà mẹ có 4 người con, trước khi bà mẹ mất có chia phần cho 2 người con lớn, còn lại 1 người anh trai với 1 em gái út, sau khi bà mẹ mất 2 người con lớn kí giấy ủy quyền cho người anh trai để làm bằng khoán đất, nhưng người em gái út không hay, không có ký tên. Như vậy xin hỏi người em gái út có được chia phần đất còn lại hay không, nếu có chia như thế nào là đúng. Mong văn phòng luật sư tư vấn giúp về nội dung ghi trên. Xin cảm ơn.

Trả lời:

Cảm ơn anh/chị đã tin tưởng và gửi đề nghị tư vấn đến
Công ty Luật Minh Gia
, Đối với yêu cầu hỗ trợ của anh/chị chúng tôi đã tư vấn một số trường hợp tương tự qua một số bài viết cụ thể sau đây:

>> Thừa kế theo pháp luật theo quy định tại Bộ luật dân sự 2015

>> Quy định pháp luật về phân chia di sản thừa kế khi không có di chúc

Theo đó, vì mẹ mất không có di chúc nên toàn bộ di sản của mẹ sẽ được chia thừa kế theo pháp luật cho những người thừa kế hợp pháp (4 anh chị em, ông bà ngoại (nếu còn) tức em bạn cũng có quyền trong đó). Phần di sản này được chia thành những phần di sản bằng nhau.

Trân trọng.