Câu hỏi: Việc mua xe máy cũ của người khác không làm thủ tục sang tên có thể dẫn đến tranh chấp về quyền sở hữu. Đây là một trong những dạng tranh chấp phổ biến, có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Vậy, khi phát sinh tranh chấp về quyền sở hữu xe máy thì sẽ giải quyết như thế nào?

Nội dung yêu cầu tư vấn:
Tháng 9/2023 mẹ em có mua 2 chiếc xe máy tại tỉnh A. Nhưng người bán xe nói làm thủ tục sang tên tốn kém và mắc công (hộ khẩu mẹ ở tỉnh) nên chỉ đưa giấy đăng ký xe và không có giấy tờ mua bán. Đến nay người này yêu cầu trả lại xe khi trên giấy đăng ký xe là tên của họ. Thưa luật sư trong trường hợp này thì em nên làm gì ạ.

Trả lời: Theo thông tin bạn cung cấp, mẹ bạn và người bán chưa làm thủ tục sang tên xe máy nên trên giấy đăng ký xe máy vẫn là tên của người bán vì vậy người bán đang là chủ sở hữu hợp pháp. Bởi vì về mặt pháp lý, giấy đăng ký xe là giấy tờ Nhà nước cấp cho chủ sở hữu xe để công nhận quyền sở hữu của người đó đối với chiếc xe. Hiện tại thì người bán đang đòi lại xe, trong trường hợp này, bạn có thể giải quyết vấn đề như sau:

Theo quy định của pháp luật giao dịch dân sự bao gồm hợp đồng và hành vi pháp lý đơn phương. Hình thức của hợp đồng được thể hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể.  Điều 430 Bộ luật dân sự 2015 quy định hợp đồng mua bán tài sản như sau:
“Hợp đồng mua bán tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên bán chuyển quyền sở hữu tài sản cho bên mua và bên mua trả tiền cho bên bán.
”
Theo đó, mẹ bạn và người bán đã thỏa thuận xác lập giao dịch mua bán xe máy với nhau bằng lời nói.

Tuy nhiên, theo điểm b khoản 2 Điều 11 Thông tư 24/2023/TT-BCA quy dịnh về chứng từ chuyển quyền sở hữu xe, gồm một trong các giấy tờ sau đây:
“b,…văn bản về việc bán, tặng cho, thừa kế xe của cá nhân phải có xác nhận, công chứng hoặc chứng thực.”
Như vậy, việc xác lập giao dịch mua bán xe máy phải được lập thành văn bản có công chứng hoặc chứng thực. Do vậy, mẹ bạn có thể yêu cầu tuyên giao dịch này vô hiệu vì không đáp ứng điều kiện về hình thức theo Điều 117 Bộ luật dân sự 2015 để đòi lại tiền mà mình đã mua xe. Nhưng mẹ bạn phải có chứng cứ chứng minh được mình đã xác lập giao dịch mua bán như đoạn tin nhắn, đoạn ghi âm, giấy tờ chứng minh việc mua bán, người làm chứng cho việc mua bán, biên lai chuyển khoản mua xe…

Căn cứ Điều 131 Bộ luật dân sự 2015 quy định hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu như sau:
“1. Giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm giao dịch được xác lập.

2. Khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.

Trường hợp không thể hoàn trả được bằng hiện vật thì trị giá thành tiền để hoàn trả.

3. Bên ngay tình trong việc thu hoa lợi, lợi tức không phải hoàn trả lại hoa lợi, lợi tức đó.

4. Bên có lỗi gây thiệt hại thì phải bồi thường.

5. Việc giải quyết hậu quả của giao dịch dân sự vô hiệu liên quan đến quyền nhân thân do Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định.”

Theo đó, khi giao dịch mua bán vô hiệu các bên sẽ khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. Như vậy, người bán sẽ trả lại tiền cho mẹ bạn, còn mẹ bạn sẽ trả lại xe cho người bán.

Trân trọng!

Phòng tư vấn – Công ty Luật Minh Gia