Câu hỏi: Xin chào! Em rất mong được các anh tư vấn giùm em trường hợp như sau. Em có 1 chị bạn tên A có hùn mua đất với 1 người tên B. Đất này mua tại trung tâm đấu giá. Số tiền mua đất do 2 bên tự đi hỏi nợ của 5 người công vốn và lãi phải trả theo thỏa thuận là 6 tỷ 600 triệu. Bạn em nhận nợ 4 người và đối tác nhận nợ 1 người chỉ 1 tỷ 020 triệu (nợ ai nấy lãnh)

Với lời hứa hẹn ban đầu là tên B sẽ ủy quyền toàn bộ số đất trên cho chị A đi vay vốn ngân hàng để thanh toán tiền mượn. Rồi AB đợi bán để chia lời chênh lệch từ đất. Khi đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho AB. Theo thỏa thuận B phải làm thủ tục cho A đi vay vốn vì B thuộc nợ xấu nhóm 2 không vay vốn được. Nhưng khi ra công chứng làm thủ tục B viện đủ mọi lý do để không ủy quyền như đã thỏa thuận. Phần tiền hùn bên B bỏ ra chỉ = 1 phần 6 nhưng B đòi hỏi đủ thứ như  Nợ chị A lãnh hết chị A phải trả cho anh B số tiền 255.000.000 đ và kèm theo lời hứa khi chị A vay xong sẽ cho anh B 100.000.000 đ. Trước mắt chị A phải làm biên nhận thiếu lại cho anh B để làm bằng thỏa thuận xong và được sự đồng ý chuyển nợ của các chủ nợ từ B sang A. Mọi giấy nợ của B bị xé bỏ và A làm biên nhận chuyển sang A. Mọi giấy tờ liên quan 5 chủ nợ trên giao cho 1 trong 5 chủ nợ tên chị C bao gồm giấy chứng nhận quyền đất. Khi AB tiến hành làm thủ tục thì B lại viện lý do để không ký. B tiếp tục đòi A phải chia 50% đất. A cũng chấp nhận 2 bên tiếp tục thỏa thuận chia nợ ra thì B phải nhận trả nợ cho 3 chủ khác để xem như là việc hùn vốn và B trả trên chênh lệch 248.000.000. Các chủ nợ đều đồng ý trong đó có chị C là người đứng ra chi trả chênh lệch lại cho B với lời cam kết nếu AB ký xong thì chị C đứng ra chi trả cho các chủ nợ và tiền chênh lệch cho A. Khi A và B ký xong và hoàn tất các thủ tục tại phòng công chứng thì chị C không giao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ra. Và B đổ thừa do chị C không giao giấy nên không làm thủ tục. A đã báo cơ quan chức năng để can thiệp thì chị C trả giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lại để AB nộp vào văn phòng đăng ký đất đai làm thủ tục. Anh B lại tiếp tục viện lý do chị C đổi ý không chịu chi trả cho 2 chủ nợ và số tiền chênh lệch cho A để đảm bảo số tiền B được hưởng 50% diện tích đất như B yêu cầu. Thủ tục đã ký xong và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cá nhân cho A và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho B đã cấp thì B viện lý do là không có tiền thối lại và buôn trôi số nợ mà B đã hứa. Cuối cùng quyền sử dụng đất B được chia 50% nợ thì toàn bộ bên A lãnh. Vì giấy nhận nợ A đã làm cho các chủ nợ khi AB đã thỏa thuận cho A hưởng 100% diện tích đất, khi đó giấy nợ của B đã ký chung với A và những văn bản chia nợ của AB tự lập đã xé bỏ hết. Nên 5 chủ nợ chỉ còn lại biên nhận mới với A. Còn chị C của là chủ nợ của A lại chối bỏ việc chị đã hứa và yêu cầu A phải trả số tiền 1 1 tỷ 840 triệu mua đất trên và số nợ 2 tỷ mà A đã mượn mua máy móc (có thế chấp hóa đơn máy) 2 khoản vay trên bao gồm lãi 10.5% /tháng nếu không C sẽ thưa ra buộc A phải trả lại tiền cho C vì A có tài sản là quyền sử dụng đất đã mượn.

Xin luật sư cho em biết: 1/ B đã cấu thành tội là lừa đảo chiếm đoạt tài sản là Quyền sử dụng đất hay không. 2/ B và C có phải đã hợp tác với nhau để lừa A đi hỏi nợ của 4 chủ còn lại mua số đất trên để BC cùng nhau hưởng để cho A tự trả với 4 chủ nợ còn lại.

Trả lời: Với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, dấu hiệu cơ bản để nhận biết là hành vi chiếm đoạt tài sản bằng thủ đoạn gian dối. Thủ đoạn gian dối được thể hiện bằng hành vi cụ thể, thể hiện ra bên ngoài nhằm đánh lừa người khác, để họ giao tài sản cho người phạm tội. Ví dụ như bằng lời nói dối, giả mạo giấy từ, giả danh người có chức vụ quyền hạn,… Ở đây, hành vi của anh B có dấu hiệu gian dối thể hiện ở việc viện mọi lý do để ủy quyền như đã thỏa thuận, lấy lý do không có tiền trả lại rồi buôn trôi nợ gốc. Tuy nhiên, dấu hiệu gian dối ở đây chưa rõ ràng bởi vì anh B đưa ra những lời trên, dù biết bất lợi chị A vẫn đồng ý chấp nhận.

Với hành vi của chị C là không thực hiện cam kết, hành vi này mang tính vẫn mang tính dân sự bởi vì đây là sự thỏa thuận của chị C với chị A. Đồng thời, khi tiến hành ghi nhận, chuyển nợ cần phải có văn bản hoặc các hình thức khác để chứng minh. Hiện tại các giấy tờ ghi nợ của B và cam kết của C không còn, vậy nên khả năng chứng minh yếu tố gian dối và không trung thực của B và C rất khó. Về việc B và C hợp tác với nhau để lừa A, dựa trên thông tin bạn đưa ra rất khó để đưa ra nhận định bởi vẫn chưa có mối liên hệ về hành vi của hai người với nhau.

Trân trọng!

CV. Chu Hoàng Hải - Công ty luật Minh Gia