Câu hỏi: Nội dung yêu cầu tư vấn: Kính thưa luật sư, rất mong luật sư cho tôi trao đổi một vài tham khảo về pháp luật và hướng giải quyết vụ việc tranh chấp đất đại, cụ thể như sau:

Bà A và ông B là hai anh em ruột (có cha mẹ là bà C và ông D).- bà A sống tại thửa đất số 45 được  UBND huyện cấp quyền sử dụng đất cho bà A vào năm 1997 với diện tích 615 m. Ông B sống chung với mẹ là C là chủ hộ sống tại thửa đất số 46 đã được UBND huyện cấp quyền sử dụng đất cho bà C năm 1995 với diện tích 540 m.

Đến năm 2001 ông B  xây nhà ở kiên cố và sinh sống ổn định tại thử đất số 46 nói trên, đến năm 2005 bà C chết và ông B vẫn sinh sống để thời cúng đến nay .(chú ý: Trên thửa đất số 45 có một đường đi chiều rộng 2 m,chiều dài 15 m để vào nhà của ông B đang sinh sống. Con đường này là đường đi duy nhất hiện nay, và được sử dụng lâu dài từ khi cha mẹ là bà C và ông D sự dụng từ năm 1987, tức là trước khi thửa đất của bà A được cấp quyền).* Đến nay 2016 (thửa đất số 46 vẫn do bà C đứng tên quyền sử dụng đất) bà A khiếu nại và yêu cầu ông B phải trả lại diện tích đất, bên cạnh đó bà A yêu cầu ông B phải chấm dứt hành vi cản trở quyền sử dụng đất tại diện tích đất của đường đi vào nhà ông B. vì bà A cho rằng diện tích đất đó là của bà.* Vừa qua các cơ quan chức năng đã tiến hành đo đạc thực trạng đang sử dụng của thửa đất 45 chỉ có diện tích 527 m, diện tích thửa đất số 46 chỉ có 389 m (tức là cả hai thửa đất nói trên thiếu diện tích so với giấy chứng nhận quyền sử dụng đất).Vậy kính mong Luật sư xem xét trên phương diện pháp luật và cho tôi được tham khảo ý kiến trường hợp trên sẻ được giải quyết như thế nào. Kính mong Luật sư quan tâm.

Trả lời: Điều 275.
Quyền về lối đi qua bất động sản liền kề - Bộ luật dân sự 2005 quy định như sau:

"1. Chủ sở hữu bất động sản bị vây bọc bởi các bất động sản của các chủ sở hữu khác mà không có lối đi ra, có quyền yêu cầu một trong những chủ sở hữu bất động sản liền kề dành cho mình một lối đi ra đến đường công cộng; người được yêu cầu có nghĩa vụ đáp ứng yêu cầu đó. Người được dành lối đi phải đền bù cho chủ sở hữu bất động sản liền kề, nếu không có thoả thuận khác.

Lối đi được mở trên bất động sản liền kề nào mà được coi là thuận tiện và hợp lý nhất, có tính đến đặc điểm cụ thể của địa điểm, lợi ích của bất động sản bị vây bọc và thiệt hại gây ra là ít nhất cho bất động sản có mở lối đi.

2. Vị trí, giới hạn chiều dài, chiều rộng, chiều cao của lối đi do các bên thoả thuận, bảo đảm thuận tiện cho việc đi lại và ít gây phiền hà cho các bên; nếu có tranh chấp về lối đi thì có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác định.

3. Trong trường hợp bất động sản được chia thành nhiều phần cho các chủ sở hữu, chủ sử dụng khác nhau thì khi chia phải dành lối đi cần thiết cho người phía trong theo quy định tại khoản 2 Điều này mà không có đền bù."

Như thông tin bạn cung cấp thì thửa đất số 45 của bà A và thửa đất số 46 của ông B là hai thửa đất liền kề. Cần xác định lối đi này hiện tại đang được thể hiện trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ai? Nếu trên các giấy tờ về chứng minh quyền sử dụng đất và quá trình sử dụng thể hiện phần đất này là lối đi chung đã được hình thành và sử dụng từ lâu thì cả bà A và ông B đều có quyền sử dụng phần đất này làm lối đi chung.

Trong trường hợp phần đất này được xác định là thuộc quyền sử dụng của bà A mà để đi vào thửa đất số 46 của ông B thì phải đi qua một phần diện tích đất nằm trên thửa đất của số 45 của bà A. Nếu lối đi này là lối đi duy nhất để ông B đi ra đường công cộng, thì ông B có quyền yêu cầu bà A giành cho ông B lối đi này.

Các bên có thể thỏa thuận về vấn đề này, trường hợp không thỏa thuận được thì có thể yêu cầu UBND xã tiến hành hòa giải hoặc khởi kiện đến Tòa án nhân dân cấp huyện nơi có đất để được giải quyết.