Câu hỏi: Trường hợp công dân bị lừa đảo, chiếm đoạt tài sản bằng hình thức đổi vé số giả lấy vé số thật thì phải làm thế nào để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình? Luật Minh Gia tư vấn như sau:

Nội dung tư vấn:
Luật sư cho em hỏi một số vấn đề về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản ạ? Vấn đề như sau: Vào ngày 17/3/2018 khi mẹ em đi bán vé số về thì mẹ em bảo có người đổi cho mẹ 14 tờ vé số. Đi dọc đường mẹ nghi ngờ là vé số giả. Về đến nhà thì mẹ bảo em kiểm tra giúp. Khi em kiểm tra thi cũng không phát hiện được gì. Sau đó em lấy 14 tờ vé số ra đại lý đổi và xem thử đấy là vé số giả hay thật. Ra đến đại lý vé số thì em đổi được 8 tờ trị giá 3.200.000vnđ (1tờ trị giá 400.000vnđ) Còn lại 6 tờ em đi sang đại lý khác đổi thi được chủ đại lý báo là vé số giả nên đã báo với cơ quan công an địa phương và em đã theo công an về phường làm việc. Sau khi lấy lời khai thi tôi được thả về. Nhưng toàn bộ giấy tờ tuỳ thân củng như giấy tờ xe gắn máy và cả xe moto của em bị giữ lai. Mấy hôm nay em có ra cơ quan trình diện và được công an trả lời không cần em ra trình diện nữa và yêu cầu em về nhà đợi đến bao giờ điều tra xong sẽ trả lời. Như vậy thưa luật sư em phải đợi đến bao giờ? Và em sẽ bị quy vào tội gì hay chỉxử phạt vi phạm hành chính? Mong luật sư trả lời giúp. Cảm ơn!

Trả lời: Thứ nhất, bạn có phạm tội không?

Theo như những gì bạn đã trình bày, có thể thấy rằng bạn hoàn toàn không biết đó là vé số giả và bạn cũng không sử dụng số vé đó để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản của người khác. Mặt khác, khi có nghi ngờ đó là vé số giả, bạn đã đến các đại lý vé số để kiểm tra, xác minh xem đó có phải vé số giả hay không. Khi đã nhận định được đó là vé số giả, bạn đã đến trình báo tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Theo đó, do không có lỗi trong trường hợp này nên không có căn cứ để xử phạt vi phạm hành chính cũng như truy cứu trách nhiệm hình sự với bạn.

Thứ hai, thời hạn giải quyết tin tố giác tội phạm mà bạn đã trình báo:

“Tố giác về tội phạm là việc cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi có dấu hiệu tội phạm với cơ quan có thẩm quyền”
(theo Khoản 1 Điều 144 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017). Vậy, khi phát hiện ra dấu hiệu tội phạm sử dụng vé số giả, bạn có quyền tố giác tội phạm đến cơ quan điều tra cấp quận/huyện hoặc công an xã/phường nơi bạn cư trú. Khi đó, cơ quan điều tra có trách nhiệm tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm theo Điều 146 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015:

“
1. Mọi tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố phải được tiếp nhận đầy đủ, giải quyết kịp thời. Cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tiếp nhận không được từ chối tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố.

....
.
”

Và theo Khoản 1, Khoản 2 Điều 147 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, thời hạn giải quyết tin tố giác tội phạm của bạn sẽ được xác định như sau:

“
1. Trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày nhận được tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải kiểm tra, xác minh và ra một trong các quyết định:

a) Quyết định khởi tố vụ án hình sự;

b) Quyết định không khởi tố vụ án hình sự;

c) Quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố.

2. Trường hợp vụ việc bị tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố có nhiều tình tiết phức tạp hoặc phải kiểm tra, xác minh tại nhiều địa điểm thì thời hạn giải quyết tố giác, tin báo, kiến nghị khởi tố có thể kéo dài nhưng không quá 02 tháng. Trường hợp chưa thể kết thúc việc kiểm tra, xác minh trong thời hạn quy định tại khoản này thì Viện trưởng Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền có thể gia hạn một lần nhưng không quá 02 tháng.

Chậm nhất là 05 ngày trước khi hết thời hạn kiểm tra, xác minh quy định tại khoản này, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải có văn bản đề nghị Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền gia hạn thời hạn kiểm tra, xác minh.
”

Căn cứ vào quy định nêu trên, thời hạn giải quyết tố giác tội phạm tối đa là 04 tháng 20 ngày. Nếu hết thời hạn này mà cơ quan điều tra vẫn không ra một trong ba quyết định nêu trên, bạn có thể gửi đơn khiếu nại đến thủ trưởng cơ quan điều tra nơi tiếp nhận thông tin để làm căn cứ xác định.