Câu hỏi: Bố mẹ tôi đều đã mất có để lại 1 mảnh đất, các cụ không lập di chúc mà chỉ nhắn gửi lại ý muốn chia đều cho các con.Chúng tôi cũng đồng thuận với ý của các cụ, nay chúng tôi cần phải làm thủ tục như thế nào và hồ sơ gồm những gì? Vì chúng tôi ở xa đi lại nhiều không tiện nên muốn được tư vấn để làm thủ tục được nhanh chóng. Xin cảm ơn. Xin hỏi thêm bố, mẹ tôi đã mất 6 năm, việc mở thừa kế có quy định thời gian không? Xin cảm ơn luật sư.

Trả lời: Theo thông tin mà bạn cung cấp thì bố mẹ bạn đã mất 6 năm (năm 2012) thì việc phân chia di sản sẽ thực hiện theo quy định tại Bộ luật dân sự năm 2005. Tại thời điểm bố mẹ bạn mất thì bố mẹ không lập di chúc mà chỉ nói muốn chia đều cho các con, như vậy được coi là bố mẹ đã để lại di chúc bằng miệng. Tuy nhiên di chúc bằng miệng chỉ có giá trị pháp lý khi đáp ứng các điều kiện theo quy định tại Khoản 5 Điều 652 Bộ luật dân sự năm 2005:
“5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp, nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau đó những người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn năm ngày, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng hoặc chứng thực.”
Khi xem xét di chúc miệng của bố mẹ có giá trị pháp lý thì chia theo di chúc, nếu bị vô hiệu thì chia theo quy định của pháp luật cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhấtđược quy định cụ thể tại Điều 676 BLDS 2005:
“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.”
Hiện nay thời hiệu yêu cầu phân chia di sản thừa kế được áp dụng theo quy định của Bộ luật dân sự năm 2015 (Điểm d Khoản 1 Điều 688 Bộ luật dân sự năm 2015). Cụ thể thời hiệu yêu cầu phân chia di sản thừa kế đối với bất động sản là 30 năm kể từ thời điểm mở thừa kế (Điều 623 Bộ luật dân sự năm 2015).
Khoản 1 Điều 633 Bộ luật dân sự năm 2005 có quy định về thời điểm, địa điểm mở thừa kế:
“1. Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Trong trường hợp Toà án tuyên bố một người là đã chết thì thời điểm mở thừa kế là ngày được xác định tại khoản 2 Điều 81 của Bộ luật này.”
Bố mẹ bạn mất vào thời điểm nào thì thời điểm đó là thời điểm mở thừa kế.
Thủ tục phân chia thừa kế:
Trước tiên, những người thuộc hàng thừa kế họp mặt với nhau để thỏa thuận vấn đề chia di sản thừa kế, cách thức chia di sản. Sau khi thỏa thuận phân chia di sản, những người thuộc hàng thừa kế có thể lên cơ quan công chứng, công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản theo quy định tại Luật công chứng 2014. Văn bản thỏa thuận phân chia di sản đã được công chứng là một trong các căn cứ để cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký việc chuyển quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản cho người được hưởng di sản.
Hồ sơ yêu cầu công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản bao gồm:
- Văn bản thỏa thuận có chữ ký của tất cả những người thuộc hàng thừa kế.
- Giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người để lại di sản với người được hưởng di sản theo quy định của pháp luật.
- Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản.
Khi làm thủ tục công chứng phải nộp phí công chứng tính trên giá trị di sản.
Thủ tục đăng kí quyền sử dụng đất khi nhận thừa kế
Người nhận thừa kế gửi hồ sơ đăng ký sử dụng đất lên văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất thuộc Phòng Tài nguyên môi trường. Hồ sơ bao gồm:
- Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế (công chứng hoặc chứng thực);
- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất bản gốc;
- Giấy tờ tùy thân của người nhận thừa kế.
Trân trọng!