Câu hỏi: Xin chào luật sư. Luật sư (ls) cho tôi hỏi về quyền nuôi con. Tôi thành lập gia đình từ năm 201x, đã có hai cô con gái, nay cháu lớn 7 tuổi, cháu bé 5 tuổi. Trong thời gian chung sống không có biến cố mạnh về tình cảm, xung đột vợ chồng bình thường. Đến 201x, vợ tôi tự ý bỏ nhà ra đi cho đến nay. Từ đó đến nay, vợ tôi không chủ động liên lạc cho tôi hay con, tuy nhiên tôi đã cố tìm và thi thoảng cho con tôi liên lạc.

Chúng tôi vẫn chưa làm thủ tục ly hôn. Nay cô ấy bảo ly hôn và sẽ dành quyền nuôi một đứa con thì toà sẽ xử như thế nào. Hiện tại hai con đang ở với tôi, tôi đủ chứng minh về kinh tế, tình cảm để dành quyền nuôi con mà không cần sự nuôi dưỡng từ cô ấy. Còn cô ấy hiện tại làm công việc tự do, thu nhập không đảm bảo. Xin luật sư cho tôi biết sẽ như thế nào? Xin cảm ơn!

Trả lời: Như bạn đã chia sẻ, cuộc hôn nhân của bạn không thể hàn gắn lại được. Gia đình bạn đã tính đến phương án ly hôn. Khi ly hôn, để giành quyền trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng cả hai con thì bạn ít nhất cần phải có được những lợi thế mà pháp luật quy định.

Điều 81 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định:

"Điều 81: Việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn

1. Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.

2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

3. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.”

Khi phải tiến hành ly hôn, bạn và vợ có thể thử phương án thỏa thuận – phương án tiết kiệm và thỏa đáng cho hai bên. Bạn cho vợ biết về nguyện vọng được chăm sóc và nuôi dạy hai con, để vợ bạn ra nước ngoài sinh sống không có ghánh nặng chăm sóc các con do điều kiện kinh tế không ổn định.

Nếu thỏa thuận quyền nuôi con không thành, Tòa án giải quyết ly hôn sẽ căn cứ về quyền lợi mọi mặt của con, con trên 07 tuổi thì cần thêm cả nguyện vọng của con để đưa ra quyết định con ở với ai. Hai con của bạn đều lớn hơn 3 tuổi nên việc bạn giành được quyền nuôi cả hai bé là có thể. Quyền lợi mọi mặt của các con được xem xét theo quy định của Luật bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em năm 2004:

Điều 24 Luật bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em năm 2004 quy định:

“Trách nhiệm chăm sóc, nuôi dưỡng

1. Cha mẹ, người giám hộ là người trước tiên chịu trách nhiệm về việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em, dành điều kiện tốt nhất cho sự phát triển của trẻ em; khi gặp khó khăn tự mình không giải quyết được, có thể yêu cầu và được cơ quan, tổ chức hữu quan giúp đỡ để thực hiện trách nhiệm của mình trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em.

2. Cha mẹ, người giám hộ, các thành viên lớn tuổi khác trong gia đình phải gương mẫu về mọi mặt cho trẻ em noi theo; có trách nhiệm xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc, tạo môi trường lành mạnh cho sự phát triển toàn diện của trẻ em.

3. Cha mẹ, người giám hộ có trách nhiệm chăm lo chế độ dinh dưỡng phù hợp với sự phát triển về thể chất, tinh thần của trẻ em theo từng lứa tuổi.”

Trước Tòa, bạn phải có căn cứ chứng minh hai con sống cùng bạn đang có cuộc sống vật chất đầy đủ. Có đầy đủ các điều kiện và quyền lợi để phát triển thể chất đầy đủ.

Bên cạnh những điều kiện chăm lo vật chất thì những yếu tố đạo đức tinh thần, chăm lo về tình cảm cho con cũng được dùng để đánh giá điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con. Trong gia đình thì bạn, và cả mọi người xung quanh phải có lối sống lành mạnh, tạo cơ hội cho hai bé có cuộc sống tinh thần hạnh phúc và toàn diện.

Tòa án cũng xem xét đến lợi ích, mong muốn của bé lớn 07 tuổi trong vấn đề có muốn ở với bố hay không. Mong muốn của con bạn được ở với bố là một căn cứ quan trọng và phải được xem xét, bạn cần tìm hiểu tâm tư nguyện vọng của bé để có thể chắc chắn giữ lại quyền nuôi con, căn cứ pháp lý tại khoản 3, 2 Điều 81 Luật hôn nhân và gia đình 2014:

"2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con."

Ngoài những căn cứ pháp luật, cho đến khi Tóa án ra quyết định, bạn có thể thu thập thêm bằng chứng chứng minh lối sống thiếu trách nhiệm và không ổn định của vợ bạn. Thêm căn cứ để Tòa giải quyết cho hai con được ở với bạn.