Câu hỏi: Xin chào luật sư. Tình hình là tôi muốn xây lại nhà, đi xin giấy phép xây dựng thì được tư vấn là phải có di chúc thì mới làm được mà bây giờ bố tôi đã qua đời đột ngột và không để lại di chúc.

Mẹ tôi và bố tôi cùng đứng tên trong giấy tờ nhà đất, bố tôi còn có 1 đời vợ trước và 2 người con, nhưng khi 2 người ly dị thì 2 người con theo mẹ theo thỏa thuận nuôi con của tòa án giải quyết và cũng không có qua lại nữa, bố mẹ của bố tôi thì cũng đã qua đời hiện chỉ còn 1 cô em gái. Vậy xin hỏi luật sư trong trường hợp này tôi phải làm gì để được hưởng toàn bộ phần tài sản của bố tôi để lại, không lẽ bao nhiêu công sức tạo dựng nên để người khác được hưởng mà không phải là mẹ tôi và tôi được hưởng. Xin luật sư tư vấn rõ giúp tôi hoặc có cách nào giải quyết tốt nhất không, chẳng lẽ tôi không thể xây lại được nhà mà cứ phải ở trong căn nhà cũ nát hết đời. Trân trọng cảm ơn !

Trả lời: Điều 66 Luật Hôn nhân & Gia đình năm 2014 quy định:

“
Điều 66. Giải quyết tài sản của vợ chồng trong trường hợp một bên chết hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết

1. Khi một bên vợ, chồng chết hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết thì bên còn sống quản lý tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp trong di chúc có chỉ định người khác quản lý di sản hoặc những người thừa kế thỏa thuận cử người khác quản lý di sản.

2. Khi có yêu cầu về chia di sản thì tài sản chung của vợ chồng được chia đôi, trừ trường hợp vợ chồng có thỏa thuận về chế độ tài sản. Phần tài sản của vợ, chồng chết hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết được chia theo quy định của pháp luật về thừa kế.

3. Trong trường hợp việc chia di sản ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của vợ hoặc chồng còn sống, gia đình thì vợ, chồng còn sống có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế phân chia di sản theo quy định của Bộ luật dân sự.

4. Tài sản của vợ chồng trong kinh doanh được giải quyết theo quy định tại các khoản 1, 2 và 3 Điều này, trừ trường hợp pháp luật về kinh doanh có quy định khác.”

Trường hợp của bạn, bố mẹ bạn hiện đang đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và giấy sở hữu nhà ở, bố bạn chết và không để lại di chúc. Bạn cũng không trình bày về thỏa thuận tài sản vì vậy, lúc này bên còn sống (mẹ bạn) quản lý tài sản chung của vợ chồng (khoản 1 Điều 66). Nếu có yêu cầu chia tài sản thì tài sản chung được chia đôi, phần tài sản của bố bạn chia theo quy định của pháp luật về thừa kế tại Phần thứ tư của Bộ luật Dân sự 2015.

Vấn đề bạn muốn hưởng toàn bộ phần di sản mà bố bạn để lại thì hàng thừa kế thứ nhất theo pháp luật của bố bạn bao gồm hai người con riêng của bố bạn và mẹ bạn phải từ chối nhận di sản theo quy định tại Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015.

"Điều 620. Từ chối nhận di sản

1. Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác.

2. Việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản và gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản để biết.

3. Việc từ chối nhận di sản phải được thể hiện trước thời điểm phân chia di sản."

Như vậy, trong trường hợp này, bạn cần có sự thỏa thuận với mẹ bạn và hai người con riêng kia. Nếu không có sự đồng ý về việc từ chối nhận di sản theo như quy định phía trên thì bạn sẽ không thể được hưởng toàn bộ phần di sản của cha để lại.