Câu hỏi: Luật sư tư vấn về trường hợp bên mua hàng hóa không thực hiện đúng nghĩa vụ thanh toán và chuyển văn phòng đi nơi khác nhưng không thông báo thì xử lý thế nào? Cụ thể như sau:

Kính gửi luật sư. Tôi xin trình bày sự việc như sau: Doanh nghiệp của tôi có ký hợp đồng mua bán với CÔNG TY TNHH A. Hàng hóa bên DN chúng tôi đã cung cấp và có biên bản xác nhận giá trị sản phẩm là: 345.000.000đ. Nhưng đến nay họ chưa thanh toán cho chúng tôi và công ty dời văn phòng đi chỗ khác mà không thông báo cho chúng tôi ( bỏ trốn). Xin cho hỏi trường hợp trên có phải là vi phạm dân sự hay hình sự và ai là người chịu trách nhiệm. Xin chân thành cảm ơn luật sư. Trân trọng kính chào.

Trả lời: Căn cứ Điều 430 Bộ luật Dân sự 2015 thì giao dịch giữa doanh nghiệp của bạn và công ty TNHH A được coi là giao dịch mua bán tài sản, bạn là bên bán còn công ty A là bên mua. Theo đó,
“bên bán chuyển quyền sở hữu tài sản cho bên mua và bên mua trả tiền cho bên bán”
. Như vậy, khi bạn đã hoàn thành nghĩa vụ giao hàng thì phía công ty A phải có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ trả tiền theo đúng thỏa thuận giữa hai bên về phương thức trả tiền, thời hạn trả tiền và số tiền phải trả.

Cụ thể, Bộ luật Dân sự 2015 quy định về nghĩa vụ trả tiền tại Điều 440 như sau:

“Điều 440. Nghĩa vụ trả tiền

1. Bên mua có nghĩa vụ thanh toán tiền theo thời hạn, địa điểm và mức tiền được quy định trong hợp đồng.

2. Trường hợp các bên chỉ có thỏa thuận về thời hạn giao tài sản thì thời hạn thanh toán tiền cũng được xác định tương ứng với thời hạn giao tài sản. Nếu các bên không có thỏa thuận về thời hạn giao tài sản và thời hạn thanh toán tiền thì bên mua phải thanh toán tiền tại thời điểm nhận tài sản.

3. Trường hợp bên mua không thực hiện đúng nghĩa vụ trả tiền thì phải trả lãi trên số tiền chậm trả theo quy định tại Điều 357 của Bộ luật này”.

Cũng theo Điều 306 Luật thương mại năm 2005 quy định:

"Điều 306
.
Quyền yêu cầu tiền lãi do chậm thanh toán

Trường hợp bên vi phạm hợp đồng chậm thanh toán tiền hàng hay chậm thanh toán thù lao dịch vụ và các chi phí hợp lý khác thì bên bị vi phạm hợp đồng có quyền yêu cầu trả tiền lãi trên số tiền chậm trả đó theo lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường tại thời điểm thanh toán tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thoả thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác."

Bên mua đã vi phạm nghĩa vụ thanh toán nên có thể áp dụng các chế tài thương mại được quy định trong Luật Thương mại như: buộc thực hiện đúng Hợp đồng, phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại.

Doanh nghiệp muốn xử lý việc bên mua không thanh toán tiền bằng chế tài phạt vi phạm thì khi ký hợp đồng hai bên phải thỏa thuận điều khoản phạt vi phạm trong hơp đồng. Còn nếu muốn bồi thường thiệt hại thì nhất thiết phải chứng minh được thiệt hại xuất phát từ việc chậm thanh toán tiền của công ty A.

Trong trường hợp đã áp dụng các chế tài thương mại nhưng bên mua vẫn không thực hiện nghĩa vụ thanh toán thì bên bán có quyền được kiện ra cơ quan giải quyết tranh chấp (Tòa án hoặc Trọng tài thương mại) để đòi số tiền trong hợp đồng, tiền lãi trên số tiền chậm trả, phạt hợp đồng và bồi thương thiệt hại (nếu có).

Thời hiệu khởi kiện giải quyết tranh chấp thương mại là 2 năm kể từ thời điểm quyền và lợi ích hợp pháp của một bên bị xâm hại.