Câu hỏi: Tôi đi ra nước ngoài, anh trai tôi ở nhà đã giả mạo chữ ký của tôi để làm hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất từ tôi sang anh trai, hợp đồng tặng cho này có chứng thực của UBND xã, trước mặt ông địa chính và ông chủ tịch xã họ đồng ý để anh trai ký tên thay tôi. Vậy liệu tôi có đòi lại nhà được không? anh trai tôi có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Chào luật sư,
xin luật sư tư vấn giúp tôi một việc như sau:

Năm 2005 tôi sang định cư tại cộng hòa séc có để lại cho bố mẹ đẻ ra tôi trông nom giúp tôi ngôi nhà 2 tầng, bố mẹ tôi vẫn sống ở đây để trông nom các con tôi, năm 2011 anh trai tôi có gọi điện thoại sang nước ngoài cho tôi và hỏi mượn sổ đỏ của tôi để đi vay ngân hàng, tôi có gửi một tờ giấy ủy quyền nhưng trong nội dung tôi không viết gì và chỉ kí ở bên dưới, tờ giấy đó không qua cơ quan  thẩm quyền nào công chứng và tôi gửi với đường bưu điện, nhưng vì cuối năm ngân hàng không cho vay nên anh trai tôi đã đi cắm sổ để vay tư nhân, trước khi đi vay anh trai tôi được họ tư vấn là phải chuyển tên sổ đỏ từ tên tôi sang tên anh trai tôi thì họ mới cho vay, thế là anh trai tôi đã tự viết một giấy ủy quyền rằng tôi đã cho anh trai tôi ngôi nhà đấy và mang ra ủy ban nhân dân xã công chứng, anh trai tôi mang sổ đi cắm với giá 380triệu. Lúc chuyển nhượng quyền sử dụng đất  tôi không có mặt ở đấy để kí vào hợp đồng cho tặng nhà và anh trai tôi kí vào tên của tôi trước mặt ông địa chính xã, và ủy ban nhân dân xã. Đến năm 2012 thì có một người ở gần nhà tôi đến nhà dọa bố mẹ đẻ ra tôi là phải dọn đi nơi khác vì họ đã mua ngôi nhà này, hiện tại anh trai tôi vỡ nợ và không có tiền mặt để chuộc lại ngôi nhà đó và người mua sổ đỏ đã làm đơn kiện anh trai tôi đến công an kinh tế, nhưng công an đang đợi tôi về để giải quyết, xin luật sư cho tôi hỏi, tôi không kí vào giấy ủy quyền cho tặng nhà đất và trong thời gian đó tôi không có mặt ở nhà liệu tôi có bị mất ngôi nhà đó không? và anh trai tôi giả mạo chữ kí thì có bị tội nặng không? và ông địa chính xã và chủ tịch xã có bị truy tố không? anh tôi  không có tiền mặt để trả và anh trai tôi gán cho họ một miếng đất mặt đường và ngôi nhà ở trong làng  trị giá 500triệu đồng, thì anh trai tôi có được giảm tội không? và nếu không được giảm tội thì anh tôi phải đi tù mấy năm? và tôi phải viết  đơn gửi các  cơ quan nào thì có thể đòi lại được nhà, mong luật sư tư vấn giúp..

Trả lời: Về giá trị pháp lý của hợp đồng tặng cho và chuyển nhượng nhà đất: Vì anh trai bạn đã giả mạo chữ ký của bạn để thực hiện việc tặng cho, chuyển nhượng quyền sử dụng đất mang tên bạn nên đương nhiên các hợp đồng tặng cho, chuyển nhượng này không có giá trị pháp lý vì nó không phải là hợp đồng theo đúng bản chất của nó mà chỉ là hợp đồng giả mạo.

Hiện tại nếu như người mua đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã sử dụng hợp đồng giả mạo này làm căn cứ để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở thì việc cấp giấy chứng nhận này là trái quy định của pháp luật, bạn có thể khiếu nại đến chính cơ quan đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đó và yêu cầu thu hồi, hủy bỏ giấy chứng nhận này.

Ngoài ra, nếu người mua chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và các bên có tranh chấp về hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất thì bạn có quyền khởi kiện ra Tòa án để hủy bỏ hợp đồng giả mạo đó hoặc tuyên hợp đồng vô hiệu theo quy định của pháp luật. Vì hợp đồng chuyển nhượng đó không có giá trị pháp lý nên đương nhiên quyền sử dụng đất và căn nhà vẫn thuộc quyền sở hữu, sử dụng của bạn, người mua không có căn cứ để yêu cầu bạn giao nhà.

- Về hành vi giả mạo chữ ký của anh trai bạn:

Nếu việc giả mạo chữ ký là thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản của người khác thì sẽ cấu thành tội phạm (lừa đảo chiếm đoạt tài sản). Tuy nhiên, nếu như anh trai bạn giả mạo chữ ký ngay tại UBND xã, phường và trước mặt rất nhiều người bao gồm cả địa chính xã, chủ tịch xã và người mua cũng biết về việc này thì sẽ không cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản ở đây. Hành vi này là trái quy định pháp luật dân sự nhưng chưa đến mức xử lý về trách nhiệm hình sự mà sẽ bị xử phạt hành chính. Việc anh trai bạn đã vay mượn tiền hoặc nhận tiền chuyển nhượng từ phía bên mua thì phải chịu trách nhiệm về nghĩa vụ trả nợ theo quy định của pháp luật dân sự. Anh trai bạn sẽ phải chịu trách nhiệm về nghĩa vụ trả nợ bằng tài sản của chính mình.

Nếu như việc giả mạo chữ ký trong hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất từ bạn sang anh trai chỉ có anh trai bạn và 2 người cán bộ địa chính xã thực hiện mà người mua không hề biết về việc này thì hành vi của anh trai bạn cùng với 2 người cán bộ xã kia có thể cấu thành tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo quy định tại Điều 139 BLHS: "
Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác có giá trị từ hai triệu đồng đến dưới năm mươi triệu đồng hoặc dưới hai hai triệu đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt hoặc đã bị kết án về tội chiếm đoạt tài sản, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm
".

Nếu anh trai bạn bị truy cứu trách nhiệm hình sự thì việc quyết định hình phạt sẽ do Tòa án quyết định sau khi xem xét, đánh giá tình tiết của vụ án, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ TNHS theo quy định của BLHS.

Về hành vi của địa chính và chủ tịch xã thì tùy theo mức độ vi phạm có thể bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật. Những người cán bộ xã có thể bị truy cứu TNHS về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 139 BLHS) cùng với anh trai bạn với vai trò đồng phạm hoặc tội Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng (Điều 285 BLHS).