Câu hỏi: Gia đình chồng tôi có 1 mảnh vườn rẫy 2ha. Khi bố mẹ chồng tôi còn sống chung có làm 1 tờ giấy thừa kế viết tay cho chồng tôi mảnh vườn này nhưng chỉ có người làm chứng và chữ kí của bố mẹ chồng tôi chứ không có dấu công chứng của chính quyền .Chữ kí của mẹ chồng tôi trên tờ giấy đó cũng không phải do bà tự ghi mà là người khác ghi hộ vì bà không biết chữ.

Xin hỏi tờ giấy đó có thể đưa ra tòa làm căn cứ chia tài sản được không. Nay mẹ chồng tôi đã mất, chỉ có bố tôi còn sống nhưng đã ly hôn với mẹ.

Trả lời: Bạn không cung cấp thông tin bố mẹ bạn lập di chúc vào thời điểm nào nên chúng tôi không thể tư vấn cụ thể cho bạn, giả sử di chúc được lập năm 2017 nên sẽ áp dụng Bộ luật dân sự năm 2015 để xem xét tính hợp pháp của di chúc, bạn cần đối chiếu với quy định của pháp luật tại thời điểm lập di chúc để xác định.

Điều 630 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về di chúc hợp pháp:

“1. Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:

a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;

b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.

2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.

3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.

4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.

5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.”

Chỉ khi đáp ứng các điều kiện để di chúc hợp pháp như về chủ thể, nội dung và hình thức thì di chúc mới được coi là hợp pháp.

Điều 634 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về di chúc bằng văn bản có người làm chứng:

“Trường hợp người lập di chúc không tự mình viết bản di chúc thì có thể tự mình đánh máy hoặc nhờ người khác viết hoặc đánh máy bản di chúc, nhưng phải có ít nhất là hai người làm chứng. Người lập di chúc phải ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc trước mặt những người làm chứng; những người làm chứng xác nhận chữ ký, điểm chỉ của người lập di chúc và ký vào bản di chúc.

Việc lập di chúc bằng văn bản có người làm chứng phải tuân theo quy định tại Điều 631 và Điều 632 của Bộ luật này.”

Trong trường hợp của bạn, mẹ chồng bạn không biết chữ có thể nhờ người khác viết, nhưng phải có hai người làm chứng. Mẹ chồng của bạn phải điểm chỉ trước mặt những người làm chứng; những người làm chứng phải xác nhận điểm chỉ của mẹ chồng bạn vào bản di chúc. Tuy nhiên, mẹ của bạn lại nhờ người khác ký hộ, điều này không tuân thủ quy định pháp luật về hình thức di chúc. Vậy nên, tờ giấy đó không được coi là di chúc hợp pháp và không được coi là căn cứ chia di sản của mẹ chồng bạn.

Trân trọn
g