Câu hỏi: San lấp đất để trồng cây ăn quả có vi phạm pháp luật đất đai hay không? Khi san lấp đất có phải xin phép không?

Nội dung yêu cầu tư vấn:
Thưa luật sư. Gia đình tôi có một thửa đất tự khai hoang từ năm 89 đến nay. Qua quá trình sử dụng do đất không tốt nên gia đình đã thuê mấy xúc san lập mặt bằng để trồng Cây ăn quả. Nhưng vừa rồi xã có thông báo là đất đó thuộc quyền quản lý của xã. Chúng tôi san lấp làm mặt bằng đó là vi phạm pháp luật. Vậy tôi xin hỏi ub xa thông bao như thế có đúng quy định không. Chúng tôi có vi phạm pháp luật không. Khi gia đình tôi thực hiện san lấp mặt bằng có cần xin phép cơ quan chức năng không. Tôi xin cảm ơn và muôn được tư vấn gấp.

Trả lời: Căn cứ theo quy định tại Điều 57 Luật Đất đai năm 2013 về chuyển mục đích sử dụng đất thì:

“Điều 57. Chuyển mục đích sử dụng đất

1. Các trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất phải được phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền bao gồm:

a) Chuyển đất trồng lúa sang đất trồng cây lâu năm, đất trồng rừng, đất nuôi trồng thủy sản, đất làm muối;

b) Chuyển đất trồng cây hàng năm khác sang đất nuôi trồng thủy sản nước mặn, đất làm muối, đất nuôi trồng thủy sản dưới hình thức ao, hồ, đầm;

c) Chuyển đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất sang sử dụng vào mục đích khác trong nhóm đất nông nghiệp;

d) Chuyển đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp;

đ) Chuyển đất phi nông nghiệp được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất sang đất phi nông nghiệp được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc thuê đất;

e) Chuyển đất phi nông nghiệp không phải là đất ở sang đất ở;

g) Chuyển đất xây dựng công trình sự nghiệp, đất sử dụng vào mục đích công cộng có mục đích kinh doanh, đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp không phải là đất thương mại, dịch vụ sang đất thương mại, dịch vụ; chuyển đất thương mại, dịch vụ, đất xây dựng công trình sự nghiệp sang đất cơ sở sản xuất phi nông nghiệp.

2. Khi chuyển mục đích sử dụng đất theo quy định tại khoản 1 Điều này thì người sử dụng đất phải thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định của pháp luật; chế độ sử dụng đất, quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất được áp dụng theo loại đất sau khi được chuyển mục đích sử dụng”.

Ủy ban nhân dân xã là cơ quan được Nhà nước giao nhiệm vụ quản lý đất đai ở địa phương. Do đó, khi có sai phạm thì phía cơ quan này có thẩm quyền phát hiện, ngăn chặn và áp dụng các biện pháp xử lý cụ thể đối với hành vi vi phạm. Do vậy, trong trường hợp của bạn, gia đình bạn cần xác định việc san lấp đất của gia đình bạn có vi phạm pháp luật hay không?

Cụ thể, phải xác định là việc san lấp đất của gia đình bạn có thuộc trường hợp phải xin phép hay không? Trước tiên, cần xác định trước khi san lấp đất thì diện tích đất đó được gia đình bạn sử dụng vào mục đích gì?

Nếu trước khi san lấp, gia đình bạn sử dụng mảnh đất đó với mục đích trồng cây ăn quả và giờ san lấp để tiếp tục để trồng cây ăn quả thì trường hợp này gia đình bạn không cần phải xin phép.

Còn nếu trường hợp trước khi san lấp đất gia đình bạn sử dụng đất vào mục đích trồng lúa hoặc đất này là đất trồng rừng sản xuất, rừng đặc dụng hay phòng hộ mà hiện tại gia đình bạn muốn san lấp để sử dụng với mục đích trồng cây ăn quả (loại cây lâu năm) thì gia đình bạn buộc phải xin phép và có sự cho phép của cơ quan có thẩm quyền quản lý về đất đai.

Theo quy định tại Khoản 2 Điều 59 Luật Đất đai năm 2013 về thẩm quyền giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất thì:

“2. Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất trong các trường hợp sau đây:

a) Giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân. Trường hợp cho hộ gia đình, cá nhân thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp để sử dụng vào mục đích thương mại, dịch vụ với diện tích từ 0,5 héc ta trở lên thì phải có văn bản chấp thuận của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trước khi quyết định;

b) Giao đất đối với cộng đồng dân cư”.

Nếu gia đình bạn sử dụng mảnh đất khai hoang đó với mục đích trồng lúa hoặc trồng rừng mà hiện nay muốn san lấp để trồng cây ăn quả (đất trồng cây lâu năm) thì gia đình bạn buộc phải xin phép UBND  cấp huyện. Do vậy, để xác định được gia đình bạn có vi phạm pháp luật về đất đai hay không thì cần phải xác định trường hợp của gia đình bạn khi chuyển mục đích sử dụng đất có phải xin phép hay không. Nếu trong trường hợp việc chuyển mục đích sử dụng đất của gia đình bạn thuộc các trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất cần phải xin phép mà gia đình bạn không thực hiện việc xin phép cơ quan có thẩm quyền trước khi san lấp thì gia đình bạn đã vi phạm pháp luật đất đai về sử dụng đất không đúng mục đích.