Câu hỏi: Hiện nay, vấn đề thừa kế và chia di sản thừa kế còn gặp nhiều mẫu thuẫn và khó khăn trong giải quyết, do sự hiểu biết pháp luật còn hạn chế từ phía người dân. Bài tư vấn dưới đây sẽ giải đáp một số vấn đề về thừa kế theo quy định của pháp luật.

Nội dung tư vấn:
Kính gởi luật sư! Ngày nay với sự phát triển mạnh của xã hội, sự chi phối đồng tiền, nhu cầu cạnh tranh cho cuộc sống đồng tình cảm ham muốn vật chất tiền bạc,...lòng tham con người cũng vì đó mà leo thang. Một vấn đề nhức nhối cần cán cân pháp luật giải quyết đó là quyền thừa hưởng tài sản đất đai và luật sư là hướng tư vấn nắm pháp luật để cân bằng cho dân con thiếu hiểu hết về pháp luật cho dù có học hay đọc qua nhưng quy định thì cũng chưa hiểu hết. Vậy kính mong luật sư bớt chút thời gian giúp tôi tư vấn làm chủ pháp luật về thừa kế tài sản, đất đai, mong luật sư nhận lời. Tôi xin trình hỏi như sau:

- Theo luật khi bố tôi qua đời thì có được lập di chúc ủy quyền chia tài sản cho mẹ kế không?

-Theo phân chia tài sản thì con gái con trai có được chia đều tài sản, đất đai để lại như nhau không (tài sản sở hửu của bố để lại) và con gái, con trai con đời trước đời sau có được như nhau không? Vì bố tôi có đến 3 đời vợ 5 người con 3 trai 2 gái và còn mỗi người mẹ còn sống.

- Việc thực hiện di chúc như thế nào là đúng, di chúc như thế nào là hợp lệ đúng pháp luật bởi vì bố tôi hiện nay đang bệnh tai biến nằm 1 chổ khó thực hiện được di chúc ?

Hy vọng không làm phiền luật sư, mong trả lời tư vấn cho tôi sớm nhất, chúc sức khỏe luật sư.

Trả lời: “Người lập di chúc có quyền sau đây:

1. Chỉ định người thừa kế; truất quyền hưởng di sản của người thừa kế.

2. Phân định phần di sản cho từng người thừa kế.

3. Dành một phần tài sản trong khối di sản để di tặng, thờ cúng.

4. Giao nghĩa vụ cho người thừa kế.

5. Chỉ định người giữ di chúc, người quản lý di sản, người phân chia di sản.”

Căn cứ theo quy định của pháp luật thì bố bạn có thể lập di chúc ủy quyền việc phân chia tài sản cho mẹ kế của bạn.

Về câu hỏi thứ hai của bản, căn cứ Điều 651- Bộ luật Dân sự 2015 quy định về hàng thừa kế :

"1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Căn cứ vào Điều 651 thì sẽ không có sự phân biệt giữa con gái, con trai, con đời vợ trước, con đời vợ sau. Những người con của người chết thuộc hàng thứ nhất và được hưởng phần di sản bằng nhau (nếu không bị truất quyền thừa kế hoặc bị tước quyền thừa kế).

Về câu hỏi thứ ba của bạn, để di chúc hợp lệ phải đáp ứng các điều kiện quy định tại Điều 630 Bộ luật dân sự 2015 quy định về di chúc hợp pháp:

“1. Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:

a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;

b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.

2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.

3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.

4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.

5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng”

Căn cứ vảo quy định của pháp luật thì di chúc muốn hợp pháp phải đáp ứng yêu cầu về chủ thể lập di chúc: minh mẫn, sáng suốt, không bị cưỡng ép, đe dọa. đáp ứng yêu cầu về hình thức và các điều kiện khác được quy định tại Điều 630 Bộ luật dân sự 2015 nêu ở trên. Khi di chúc có hiệu lực thì thời điểm mở di chúc là thời điểm khi người để lại di chúc chết, và thực hiện việc phân chia di sản theo di chúc để lại.  Những phần di sản không được phân chia theo di chúc sẽ được phân chia theo pháp luật theo quy định về phân chia di sản theo pháp luật dân sự.

Trân trọng