Câu hỏi: Tư vấn về vấn đề cha và mẹ ruột đã ly hôn, sau đó cha lập gia đình mới với mẹ kế, thì các con riêng của cha và mẹ kế có được hưởng quyền thừa kế với mảnh đất riêng của cha không? và khi bán đất có lệ thuộc vào những người có trong hộ khẩu không?

Chào Luật sư! Ba mẹ em ly hôn năm 1998. Em sinh 1987 ở cùng mẹ. Em trai sinh 1992 ở với ba. Nhưng thực tế cả, 2 chị em ở cùng mẹ và được mẹ chăm sóc. Năm 2008, ba em lập gia đình mới. Tách em và mẹ em ra riêng sổ hộ khẩu. Nhập mẹ kế vs 2 con trai riêng của mẹ kế (sn 95 & 96) cùng cháu gái của mẹ kế vào sổ hộ khẩu của ba em. Và về ở và làm ăn tại đất của ba em. Vậy sổ hộ khẩu gồm có ba, em trai, mẹ kế, 2 con riêng của mẹ kế và cháu gái của mẹ kế.Sổ đỏ đất do ba em đứng tên.Vậy thưa Luật sư cho em hỏi: - Sau này, đất đó thuộc quyền thừa kế của em trai em ko?- Có liên quan gì đến con riêng của mẹ kế và những người có tên trong sổ hộ khẩu ko?- Riêng bản thân em có liên quan gì đến đất đai của ba ko?- Nếu trường hợp ba em bán đất đó, có lệ thuộc vào những người trong sổ hộ khẩu ko?Xin Luật sư tư vấn giúp em để em bảo vệ được quyền lợi của mình.Em xin chân thành cảm ơn!.

Trả lời: Thứ nhất
về quyền thừa kế.

Theo nội dung bạn vừa nêu thì mảnh đất đó là tài sản riêng của cha bạn. Vì vậy, theo quy định của pháp luật thì quyền hưởng thừa kế sẽ phụ thuộc vào việc mai sau cha bạn có lập di chúc hay không? Nếu có di chúc thì người thừa kế sẽ theo nội dung của di chúc. Trong trường hợp cha bạn để lại di chúc mà không cho bạn và em trai bạn được hưởng một phần di sản thì theo quy định tại Điều 644 Bộ luật dân sự 2015 quy định về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc. Do đó, bạn và em trai bạn vẫn có thể được hưởng một phần di sản nếu như đáp ứng một trong các điều kiện sau:

+ Con chưa thành niên.

+ Con thành niên mà không có khả năng lao động.

Còn trong trường hợp cha bạn không lập di chúc thì mảnh đất đó sẽ được chia theo pháp luật. Theo quy định tại Điều 651 Bộ luật dân sự 2015.

Điều 651
. Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Như vậy, trong trường hợp không có di chúc thì mảnh đất đó được chia cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất, bao gồm: mẹ kế bạn, bạn và em trai bạn… Nếu con riêng của mẹ kế bạn có quan hệ chăm sóc nhau như cha con với bố bạn thì theo quy định tại Điều 654 Bộ luật dân sự 2015 cũng được hưởng một phần thừa kế.

Điều 654
. Quan hệ thừa kế giữa con riêng và bố dượng, mẹ kế

Con riêng và bố dượng, mẹ kế nếu có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con, mẹ con thì được thừa kế di sản của nhau và còn được thừa kế di sản theo quy định tại Điều 652 và Điều 653 của Bộ luật này.

Còn về cháu gái của mẹ kế bạn có được hưởng thừa kế không còn tùy thuộc vào quan hệ giữa người đó và cha bạn. Nếu được cha và mẹ kế bạn nhận làm con nuôi thì cũng được hưởng một phần thừa kế. Nếu chỉ đơn thuần được nhập vào sổ hộ khẩu của gia đình bạn thì người đó không được hưởng thừa kế.

Thứ hai
, về trường hợp cha bạn bán đất đó, có lệ thuộc vào những người trong sổ hộ khẩu không?

Như bạn đã nêu, mảnh đất đó là tài sản riêng của cha bạn nên khi cha bạn bán mảnh đất đó thì không lệ thuộc vào những người có trong sổ hộ khẩu.