Câu hỏi: Luật sư tư vấn miễn phí về trường hợp phân chia tài sản chung của vợ chồng sau khi ly hôn dựa trên công sức đóng góp và các vấn đề khác liên quan theo quy định của pháp luật hiện hành, nội dung hỏi và trả lời tư vấn như sau:

1. Hỏi về chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn

Yêu cầu tư vấn:
Chúng tôi tóm tắt nội dung yêu cầu tư vấn của bạn như sau: Ba mẹ em kết hôn cuối năm 1984, em là con gái duy nhất. Phần đất mà nhà em đang ở có nguồn gốc được ông ngoại em giao cho mẹ em sau khi kết hôn. Với mỗi phần đất đã chia ông ngoại đều có ghi giao ước là: “Không được đem ra tranh chấp và mua bán dưới bất kỳ hình thức nào”. (Giao ước này chỉ được thông qua và đồng thuận từ tất cả mọi người trong nhà chứ không có xác nhận của chính quyền địa phương).

Chi phí xây nhà do ba mẹ em đóng góp, nhưng các lần nâng cấp, sửa nhà thì ba em không có đóng góp gì.

Trong quá trình sinh hoạt chung, toàn bộ tiền sinh hoạt, chi phí cho em đi học là do mẹ em chi trả từ khoản tiền lương của mình, còn tiền lương của bố thì bố cất riêng.

Khoảng thời gian em lao động bên Nhật có gửi tiền về để sửa và nâng cấp nhà.

Khi bố mẹ em làm thủ tục ly hôn tại Tòa, Tòa án không giải quyết tài sản trên mà để cho gia đình tự thỏa thuận. Không có sự can thiệp của các cơ quan chức năng nên ông nội tự cho giá căn nhà hiện tại là 1 tỉ và đòi mẹ em chia đôi là 500 triệu cho ông. Mẹ em và em không đồng ý vì đây là đất của ông ngoại em (đã mất năm ngoái),

Còn về phần tài sản và công đóng góp xây dựng nhà thì cũng có 1/3 là của em.

Sau đó thì bằng cách nào ông đã đơn phương nhờ tòa án giải quyết được hưởng phân nửa giá trị tài sản là 400 triệu mà 2 mẹ con em không hề hay biết, không hề thấy có đơn vị nào đến trực tiếp xem nhà để thẩm định. Khi em hỏi giấy tờ thẩm định giá của căn nhà đâu và tổng trị giá tài sản là bao nhiêu mà tòa giải quyết phân nửa là 400 triệu thì không được câu trả lời thỏa đáng từ ông.

Em muốn nhờ quý luật sư giải đáp:

1. Việc chia đôi tài sản có được áp dụng trong trường hợp này, khi công sức đóng góp của người con chiếm 1/3, và các khoản chi tiêu trong gia đìnhchỉ do 1 bên chi trả trong suốt quá trình xây dựng và duy trì nhà cửa không?

2. Kết quả giải quyết phiến diện của tòa khi mà không biết tổng giá trị tài sản là bao nhiêu và có công của ai đóng góp như vậy có hợp lệ?

3. Phần tài sản của em đóng góp có cần phải có giấy tờ xác minh cụ thể không.

4. Nếu ông đòi chia đôi vậy phần tài sản của em có được trừ ra rồi chia đôi trên số tài sản còn lại không?

>> Luật sư tư vấn chia tài sản khi ly hôn

Tư vấn.
Cảm ơn bạn đã gửi yêu cầu tư vấn tới công ty Luật Minh Gia. Trường hợp này chúng tôi tư vấn cho bạn như sau:

Về nguyên tắc chia tài sản thuộc sở hữu chung của vợ chồng khi ly hôn:

Đối với việc phân chia tài sản sau ly hôn, về nguyên tắc tài sản được hình thành trong thời kỳ hôn nhân thuộc sở hữu chung của vợ chồng, Điều 59 Luật hôn nhân và gia đình quy định khi ly hôn tài sản chung của vợ chồng sẽ được chia đôi nhưng có tính đến công sức đóng góp, tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung của mỗi bên khi chia tài sản.

Theo đó, căn cứ vào công sức đóng góp phần lớn từ phía mẹ bạn, khi chia, bố bạn chỉ được chia 1 phần nhỏ giá trị ngôi nhà. Giá trị cụ thể do Tòa án quyết định sau khi tiến hành thẩm định giá và điều tra, xác minh phần công sức đóng góp của mỗi bên.

Như vậy, phần giá trị ngôi nhà trên thuộc sở hữu chung của bố mẹ bạn, khi giải quyết cho ly hôn nếu các bên không có yêu cầu chia tài sản thì tòa án chỉ giải quyết cho ly hôn. Nếu các bên có yêu cầu chia tài sản chung thì Tòa án sẽ chia theo quy định của pháp luật.

Đối với giá trị quyền sử dụng đất, do ông ngoại bạn chỉ chia phần đất cho mẹ bạn, do đó thuộc sở hữu riêng của mẹ bạn. Nếu mẹ bạn đã nhập tài sản riêng vào tài sản chung vợ chồng thì tài sản này thuộc tài sản thuộc sở hữu chung, khi ly hôn sẽ được chia theo quy định tại Điều 59 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014. Điều này thể hiện trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp cho mảnh đất trên. Nếu không nhập vào khối tài sản chung, tức là trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ghi tên mẹ bạn thì được coi là tài sản thuộc sở hữu riêng của mẹ bạn. Khi ly hôn, tài sản riêng của vợ hoặc chồng vẫn thuộc sở hữu của người đó.

Nếu các bên có tranh chấp về việc chia tài sản khi ly hôn có thể gửi đơn khởi kiện đến tòa án để yêu cầu giải quyết chia tài sản.

Về kết quả giải quyết của Tòa án về việc phân chia tài sản theo yêu cầu của ông bạn, theo quy định của pháp luật sau khi nhận đơn yêu cầu của đương sự, Tòa án sẽ tiến hành xem xét thụ lý vụ án và đưa vụ án ra xét xử có sự tham gia của những đương sự trong vụ án. Nếu mẹ bạn không hề được biết về việc phân chia tài sản này chứng tỏ quyết định đó được ban hành không đúng trình tự theo quy định. Mẹ bạn có thể gửi đơn khởi kiện tới Tòa án để yêu cầu giải quyết phân chia tài sản.

Đối với phần giá trị đóng góp của người con vào khối tài sản chung:

Khoản 4 Điều 70 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014, con cái sống chung cùng với gia đình có nghĩa vụ tham gia công việc gia đình, lao động, sản xuất, tạo thu nhập nhằm bảo đảm đời sống chung của gia đình; đóng góp thu nhập vào việc đáp ứng nhu cầu của gia đình phù hợp với khả năng của mình.

Những khoản đóng góp của bạn để nâng cấp nhà ở và trang bị đồ dùng sinh hoạt trong gia đình nhằm đảm bảo nhu cầu chung của gia đình. Do đó, khoản đóng góp của bạn vào việc tạo lập, phát triển tài sản chung thuộc khối tài sản chung của gia đình. Khi chia tài sản chung sau ly hôn, Tòa án sẽ không trích phần đóng góp của bạn ra.

---

- Giải đáp thắc mắc về chia tài sản của vợ chồng khi ly hôn

Nhờ luật sư giải đáp thắc mắc về chia tài sản của vợ chồng khi ly hôn như sau: Năm 1998, hai vợ chồng tôi có mua đất xây nhà nhưng lúc đấy chồng tôi lại để cho mẹ chồng tôi đứng tên chủ sử dụng đất. Sau đó mẹ chồng tôi có làm thủ tục tặng cho đất sang cho chồng tôi đứng tên, vậy nếu chúng tôi ly hôn thì tôi có được chia phần tài sản nhà đất đó  không?

Trả lời: Theo Điều 33 và Điều 43 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 có quy định về tài sản chung và tải sản riêng của vợ chồng như sau:

Điều 33. Tài sản chung của vợ chồng

1. Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.

Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng có được sau khi kết hôn là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp vợ hoặc chồng được thừa kế riêng, được tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng.

2. Tài sản chung của vợ chồng thuộc sở hữu chung hợp nhất, được dùng để bảo đảm nhu cầu của gia đình, thực hiện nghĩa vụ chung của vợ chồng.

3. Trong trường hợp không có căn cứ để chứng minh tài sản mà vợ, chồng đang có tranh chấp là tài sản riêng của mỗi bên thì tài sản đó được coi là tài sản chung.

Điều 43. Tài sản riêng của vợ, chồng

1. Tài sản riêng của vợ, chồng gồm tài sản mà mỗi người có trước khi kết hôn; tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân; tài sản được chia riêng cho vợ, chồng theo quy định tại các điều 38, 39 và 40 của Luật này; tài sản phục vụ nhu cầu thiết yếu của vợ, chồng và tài sản khác mà theo quy định của pháp luật thuộc sở hữu riêng của vợ, chồng.

2. Tài sản được hình thành từ tài sản riêng của vợ, chồng cũng là tài sản riêng của vợ, chồng. Hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng trong thời kỳ hôn nhân được thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều 33 và khoản 1 Điều 40 của Luật này.

Theo như bạn trình bày thì trường hợp của bạn là mảnh đất do 2 vợ chồng bạn bỏ tiền ra mua nhưng lại để cho mẹ chồng bạn đứng tên và làm thủ tục tặng cho chồng bạn. Theo quy định của pháp luật thì việc chia tài sản là do vợ chồng bạn tự thỏa thuận với nhau. Nếu không thỏa thuận được thì trường hợp của bạn, bạn phải có chứng cứ để chứng minh được đó là tài sản chung hai vợ chồng bỏ tiền ra để mua đất nếu chứng minh được đó là tài sản chung của hai vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân thì tòa án sẽ xem xét về việc bạn có quyền được chia đất sau khi ly hôn.

Trong trường hợp bạn không chứng minh được đó là tài sản chung của hai vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân thì trên giấy tờ đất đó là do mẹ chồng bạn tặng cho chồng bạn và đó là tài sản riêng được tăng cho của chồng bạn trong thời kỳ hôn nhân, theo quy định của pháp luật thì tài sản riêng của bên nào thì thuộc quyền sở hữu của bên đó. Như vậy trường hợp này thì bạn sẽ không được chia đất sau khi ly hôn.