Câu hỏi: Tình huống nhờ luật sư giải đáp: Kính gửi Luật Minh Gia, Sau đây là trường hợp của gia đình tôi nhờ Luật Minh Gia tư vấn và tham mưu giúp gia đình tôi.Gia đình tôi được Hợp tác xã giao khoáng 3000m2 đất ruộng, gia đình trực tiếp canh tác và nộp thuế đầu đủ đến năm 1996 thì được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Năm 2000 gia đình cho ông C canh tác, gia đình ông C canh tác được vài năm thì chuyển nhượng lại cho ông R -gia đình tôi có biết và đồng ý.

Đến 2005 bà V là vợ ông R ra xin gia đình tôi để được phép canh tác luôn nhưng gia đình chỉ đồng ý cho tiếp tục mượn canh tác.Đến 2015 UBND huyện có chủ trương thu hồi đất để làm kênh thủy lợi. Lúc này ba mẹ tôi chuyển vào Sài Gòn cùng con cái.Gia đình bà V  không đủ thẩm quyền để nhận tiền bồi thường nên liên lạc gia đình tôi, khi đo đạc thì ngoài 3000m2 đất của nhà tôi thì trong thời gian canh tác bà V có khai hoang thêm tổng cộng diện tích thu hồi là 3,872m2.Ba tôi được cán bộ địa chính hướng dẫn là ai đứng tên trên hồ sơ bồi thường cũng được - vì không ở quê nên mới quyết định như vậy. Ngày 3/12/2015 bà V đến nhà bàn bạc về việc nhận bồi thường.Thỏa thuận giữa ba tôi và bà V như sau: ba tôi nhận 100tr, bà V phải đưa gia đình ông C 10tr và chịu các khoản phí nghĩa vụ.Đến ngày 2/6/2016 cán bộ địa chính và bà V gọi điện thoại cho ba tôi thì ba tôi ra UBND nhận 100tr trên tổng 233,817,000.Chị của bà V xuất hiện lớn tiếng với ba tôi nhưng bà V có nói ba tôi cứ về đi. Ngày 12/10/2016 bà V kiện ba tôi nói vào ngày nhận tiền đột nhiên đến lấy số tiền 100tr yêu cầu ba tôi trả lại tiền và phải đền bù lãi suất trong thời gian chiếm dụng.Có nhân chứng thấy rõ ràng bà V lấy tiền đưa cho ba tôi, và bà V có nói thôi anh về đi khi chị bà Vọng to tiếng với ba tôi.Viện kiểm sát huyện buộc ba tôi phải trả lại 100tr cho bà Vọng không trả lãi suất vì bà Vọng đã rút lại yêu cầu này. Trong vòng 15 ngày ba tôi đã kháng cáo xuống tỉnh. Hôm qua ngày 27/11 ba tôi đã xuống tỉnh nhưng chưa có kết quả. Xin giải đáp giúp tôi, việc ba tôi giao quyền cho bà V đứng tên lập hồ sơ bồi thường có tương đương việc ba tôi từ bỏ quyền nhận bồi thường. Việc bà V nói ba tôi đột nhiên đến lấy 100tr bỏ đi là vu khống.Theo luật thì số tiền bồi thường này chia như thế nào là đúng.Tôi rất mong Luật Minh Gia phản hồi nhanh, để tôi sắp xếp thời gian hỗ trợ ba tôi.Chân thành cảm ơn và hậu tạ.

Trả lời: Thứ nhất
,
việc cha bạn ủy quyền cho bà V nhận số tiền bồi thường không đồng nghĩa cha bạn từ bỏ nhận quyền bồi thường:

Căn cứ Điều 562 Bộ luật Dân sự 2015 về Hợp đồng ủy quyền quy định:

“Hợp đồng ủy quyền là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên được ủy quyền có nghĩa vụ thực hiện công việc nhân danh bên ủy quyền, bên ủy quyền chỉ phải trả thù lao nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.”

Theo đó, như đã thỏa thuận từ trước bà V chỉ là người đại diện khi được cha bạn ủy quyền để nhận số tiền bồi thường từ Nhà nước là 100 triệu đồng. Nên bà V không có đủ điều kiện để nhận số tiền trên. Như vậy, cha của bạn cần phải đưa ra những chứng cứ, chứng minh giữa hai bên đã có thỏa thuận cụ thể có thể bằng giấy tờ, hợp đồng ủy quyền, tin nhắn, hay bằng các phương tiện khác. Hoặc có thể buộc bà V phải chứng minh rằng bà có đủ điều kiện để nhận lại số tiền đền bù của mảnh đất của gia đình bạn, nếu họ không chứng minh được thì số tiền đền bù đó đương nhiên là của cha bạn.

Thứ hai
, việc bà V nói ba bạn đến lấy tiền rồi bỏ đi chưa cấu thành tội vu khống. Bởi một trong yếu tố cấu thành tội vu khống đó là gây hậu quả nghiêm trọng, trong trường hợp của ba bạn chưa có yếu tố này nên chưa thể cấu thành vu khống mà bà V chỉ được xem một tranh chấp dân sự. Cụ thể là V có hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm ba bạn. Nên ba bạn có thể đề nghị Tòa án đó yêu cầu V phải tiến hành bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng:

Căn cứ Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại như sau:

"1. Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác.

..."

Như vậy, cha bạn có thể thu thấp chứng chứng để chứng minh cha bạn bị xú vc phạm danh sự, nhân phẩm và tiến hành đề nghị Tòa án xem xét mức bồi thường hoặc hai bên có thể tự thỏa thuận dựa trên quy định tại mục 3 phần II Nghị quyết 03/2006 NQ-HĐTP hướng dẫn một số điều của Bộ luật dân sự 2005 về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng như sau:

"3. Thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm

Thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm gồm có thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân bị xâm phạm; thiệt hại do danh dự, uy tín của tổ chức bị xâm phạm.

3.1. Chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại bao gồm: chi phí cần thiết cho việc thu hồi ấn phẩm có nội dung xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của người bị thiệt hại; chi phí cho việc thu thập tài liệu, chứng cứ chứng minh danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm; tiền tàu, xe đi lại, thuê nhà trọ (nếu có) theo giá trung bình ở địa phương nơi thực hiện việc chi phí để yêu cầu cơ quan chức năng xác minh sự việc, cải chính trên các phương tiện thông tin đại chúng; chi phí tổ chức xin lỗi, cải chính công khai tại nơi cư trú hoặc nơi làm việc của người bị thiệt hại và các chi phí thực tế, cần thiết khác để hạn chế, khắc phục thiệt hại (nếu có).

3.2. Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút.

a) Nếu trước khi danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm, người bị xâm phạm có thu nhập thực tế, nhưng do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm người bị xâm phạm phải thực hiện những công việc để hạn chế, khắc phục thiệt hại, nên khoản thu nhập thực tế của họ bị mất hoặc bị giảm sút, thì họ được bồi thường khoản thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút đó."

Như vậy, Việc bà V nói cha bạn tự ý đến lấy 100 triệu rồi bỏ đi là tranh chấp dân sự chưa cấu thành tội vu khống để phải chịu trách nhiệm hình sự.

Thứ ba
,
cách chia mảnh đất:

Khoản 1 Điều 75 Luật đất đai 2013 quy định:

"Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không phải là đất thuê trả tiền thuê đất hàng năm, có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (sau đây gọi chung là Giấy chứng nhận) hoặc có đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 77 của Luật này; người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc đối tượng được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam mà có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp.

..."

Theo đó, nếu việc ủy quyền giữa cha bạn và V hợp pháp  thì cha bạn sẽ được nhận số tiền đền bù tương đương với mảnh đất mà gia đình bạn được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cụ thể là 3000m2. Còn lại là số tiền đền bù đối với mảnh đất 872m2  bà V tự khai hoang thì do bà V được nhận nếu bà có đủ điều kiện theo quy định pháp luật đất đai.