Câu hỏi: Câu hỏi tư vấn: Luật sư cho hỏi quy định về thủ tục kiện yêu cầu chia thừa kế như sau: Ba mẹ tôi lấy nhau năm 1993 có làm giấy tờ hôn thú và sống ở nhà Nội tôi là Củ Chi đến năm 1997 mẹ về lại Sài Gòn để làm ăn buôn bán nuôi hai chị em tôi. Trong khoảng thời gian đó ba tôi vẫn ở cùng bà nội để chăm lo cho bà.

Trong khoảng thời gian ba chăm cho bà nội thì bà nội có cho ba tôi và một bác trai thứ 10 trên ba tôi 2 phần đất 1 là sát bên cạnh nhà là của ba, 2 là đằng sau nhà là của bác thứ 10, ba tôi đã xây nhà trên mảnh đất bà nội cho.

Nhưng bà nội không làm giấy tờ cho đất cho ba và bác 10 của tôi, trong những năm đó mẹ tôi cũng có khuyên ba nên làm giấy tờ rõ ràng nhưng phận làm dâu không nói được nhiều lần, cũng do ba tôi nghĩ sẽ không ai tranh giành gì cả. Đến năm 2005, ba bị bệnh mà mất khi ấy chúng tôi về lo tang lễ cho ba thì tôi dọn phòng ba và thấy ba có viết nhiều tờ giấy nhỏ với nội dung là diện tích căn nhà ba để lại cho mẹ con tôi, tôi có đưa cho mẹ và mọi người xem, nhưng vì bận rộn đám tang của ba nên mấy tờ giấy bị thất lạc. Cũng suy nghĩ chắc không sao vì bà nội tôi lúc ấy còn sống. Xong đám ma ba, mẹ con tôi lại quay về Sài Gòn ở vì chuyện học hành của chúng tôi ở dưới này không thể bỏ dỡ, lúc ấy có 1 bác thứ 8 là trên ba và bác thứ 10 về chăm sóc bà nội tôi thay cho ba. Ba mẹ con tôi hàng tuần vẫn về thăm bà đều đặn như lúc trước, mẹ tôi cũng từng khuyên bà là làm giấy cho mấy đứa nhỏ, nhưng sức bà yếu nên nhiều lần bà hẹn lại, bà có nói rõ với mẹ tôi là nhà của bà bà sẽ để cho bác thứ 8 vì bác chăm cho bà, nhà ba tôi vẫn là của mẹ con tôi,  phần bác 10 vẫn của bác 10 không ai được tranh giành. Đến năm 2011, bà mất mọi người trong gia đình ngoại cũng có đề cập vấn đề với bác thứ 8 nhưng vì đang là đám tang của bà nên không nỡ tranh luận. Không ai nói gì về vấn đề đó trong suốt thời gian đó, vì không ai nghĩ sẽ bị giành đất. Năm 2012, bác 8 tôi sơn sửa lại nhà ba tôi cho con của bác về ở,  mẹ tôi cũng không nói gì vì đó là cháu. Đến cuối năm 2015, bác 8 tôi đã có ý định hỏi mua lại đất của bác 10 để xây phòng trọ cho thuê, và bác lấy nhà của ba tôi, và bắt mẹ con tôi và bác 10 chia đôi mảnh đất mà bà Nội cho bác 10. Chúng tôi không đồng ý,  vì muốn lấy lại phần của mình. Nhưng vì không có giấy tờ bà nội để lại,  lúc bà nội mất không có giấy tờ hay di chúc gì cả. Đến nay, bác 10 báo tin cho tôi là bác 8 muốn lấy đất của bác 10 để xây phòng trọ, nếu bác 10 không ở miếng đất đó thì bác 8 đưa bác 10 200 triệu và lấy đất, còn phần chúng tôi không được nhắc tới nữa. Bác 8 từng tranh luận với bác 10 rằng bác 8 nuôi bà Nội nên mọi thứ là của bác 8, nhưng thật sự bác 8 chỉ lo cho bà tôi từ khi ba tôi mất là 6 năm còn trước đó hoàn toàn là ba tôi nuôi và chăm lo cho bà đến khi ba mất. Vì bức xúc nên bác 10 có nói tôi, muốn cùng mẹ con tôi xin luật pháp để lấy lại phần của mình. Bác 10 tôi cũng ở dưới Sài Gòn nhưng không có nhà như mẹ con tôi vậy, phải ở nhà thuê nhà mướn. Ngoài 2 bác ra tôi còn có 2 người cô là chị của ba, đó là 2 người đã có phần và sẵn sàng làm chứng cho chúng tôi để lấy lại mảnh đất phần mình. Bây giờ nếu như chúng tôi muốn đòi lại phần của mình thì phải làm những gì, những bước như thế nào? Và có khả năng lấy lại được đất và nhà hay không? Nếu phải viết đơn thì phải viết mẫu đơn như thế nào để làm rõ ạ? Xin ban luật sư giúp đỡ chúng tôi. Giấy tờ hôn thú với ba mẹ tôi vẫn còn giữ, và bác 10 vừa nói với tôi cả căn nhà trên đó đều đc bác 8 đứng chủ quyền. Mong tin phản hồi và cám ơn luật sư !!!

Trả lời: - Thứ nhất, về quyền thừa kế

Theo thông tin bạn cung cấp, trong thời gian ba bạn sống với bà nội bạn, bà nội bạn có cho ba bạn và bác trai thứ 10 hai phần đất, tuy nhiên, việc cho này không có căn cứ gì chứng minh.

Và thời điểm bà nội bạn mất không để lại di chúc, do đó, phần di sản thừa kế của bà nội bạn sẽ được chia theo pháp luật.

Việc chia thừa kế theo pháp luật, bạn có thể tham khảo tại bài viết sau:
Quy định pháp luật về phân chia thừa kế khi không có di chúc

- Thứ hai, về việc khởi kiện chia thừa kế

Ðiều 623 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về thời hiệu khởi kiện về thừa kế như sau:

Điều 623. Thời hiệu thừa kế

1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:

a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;

b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này.

2. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.

3. Thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại là 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.

Bà bạn mất năm 2011, nên vẫn còn thời hiệu khởi kiện, mẹ và bác 10 bạn có thể làm đơn khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế theo pháp luật do khi bà bạn mất không để lại di chúc.

Thành phần hồ sơ khởi kiện:

+ Đơn khởi kiện (theo mẫu). Bạn có thể tham khảo mẫu đơn khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế

+ Bản sao chứng thực các giấy tờ về quan hệ giữa người khởi kiện và người để lại tài sản: Giấy khai sinh, sổ hộ khẩu, xác định diện và hàng thừa kế;

+ Bản sao chứng thực Chứng minh thư nhân dân của những người khởi kiện;

+ Giấy chứng tử của người để lại di sản thừa kế;

+ Bản kê khai các di sản;

+ Các giấy tờ, tài liệu chứng minh sở hữu của người để lại di sản và nguồn gốc di sản của người để lại di sản;

Sau khi hoàn thiện đầy đủ đơn khởi kiện phân chia di sản thừa kế và những tài liệu cần thiết khác, bạn tiến hành nộp đơn khởi kiện tại tòa án có thẩm quyền giải quyết.

Theo quy định của pháp luật hiện hành thì trong các vụ án về thừa kế tài sản  có tranh chấp về bất động sản thì thẩm quyền giải quyết thuộc về Tòa án cấp quận/ huyện nơi có bất động sản.

Sau khi nhận đơn khởi kiện thì Tòa án xem xét các chứng cứ, tài liệu cần thiết nếu xác định đúng thẩm quyền sẽ thông báo cho đương sự biết và bạn sã phải nộp tiền tạm ứng án phí trong thời hạn 15 ngày. Sau khi nộp tạm ứng án phí, bạn nộp lại biên lai thu tiền tạm ứng án phí cho Tòa án, Tòa án thụ lý vụ án dân sự từ khi nhận được biên lai.