Câu hỏi: Luật sư tư vấn về trường hợp mua bán xe máy do trộm cắp mà có thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Nội dung tư vấn:
Luật sư cho em hỏi.
Em đã 8 lần mua 8 chiếc xe máy của một người, rồi đem bán kiếm lời. Nhưng em không biết đó là xe gian. Cho đến khi giao dịch bán chiếc xe thứ 8. Em bị công an tịch thu xe, lập biên bản, lấy lời khai. Thì em mới biết. Đó là xe do người kia trộm cắp mà có. Và hiện người đó đã bỏ trốn. Khi khai em mới chỉ khai 2 chiếc xe thôi. Sau khi lấy lời khai em được về nhà. Hiện em rất hoang mang lo sợ.
Em muốn hỏi rằng em có nên trình bày hết sự thật rằng em đã mua của người đó 8 chiếc xe không? Vì em sợ số lần mua bán nhiều quá không ai tin rằng em nói thật. Em sợ bị tạm giam ngay sau khi khai báo. Nên em vẫn chưa khai báo, nhưng không khai thì em cứ phập phồng lo lắng. Nếu em khai rằng em đã mua và bán 8 chiếc xe nhưng không biết đó là xe trộm cắp thì có ai tin em không? Em có bị xử phạt không? Và mức phạt em sẽ phải nhận ra sao? (Vì người bán cho em chưa từng nói đó là xe gian, mặc dù em hỏi rất nhiều lần  người bán chỉ nói dối em là bán giúp người này người kia thôi. Tổng số tiền em bỏ ra để mua 8 chiếc xe là 95tr500. Tổng số tiền e lời được là 47tr.200. Chiếc xe cuối cùng bị công an giữ em mua 25tr) Em có đi làm, và có thu nhập. Việc mua bán xe không phải là nguồn thu nhập chính của em. Em chưa từng có tiền án tiền sự. Kính mong luật sư sớm hồi âm. Em xin trân thành cảm ơn.

Trả lời: Thứ nhất, bạn sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự nếu thuộc một trong hai trường hợp sau:

Trường hợp 1: Nếu bạn biết chiếc xe này là tài sản do phạm tội mà có nhưng vẫn quyết định mua. Trường hợp này thì bạn sẽ bị truy tố trách nhiệm hình sự theo Điều 323 Bộ luật hình sự năm 2015 về tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có:

“1. Người nào không hứa hẹn trước mà chứa chấp, tiêu thụ tài sản biết rõ là do người khác phạm tội mà có, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:

a) Có tổ chức;

b) Có tính chất chuyên nghiệp;

c) Tài sản, vật phạm pháp trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng;

d) Thu lợi bất chính từ 20.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng;

…”

Trường hợp 2: bạn hứa hẹn trước với người bán xe về việc sẽ mua chiếc xe này sau khi trộm cắp được. Trường hợp này bạn sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội trộm cắp tài sản quy định tại Điều 173 Bộ luật hình sự với vai trò là đồng phạm.

Điều 173 quy định như sau:

“1. Người nào
trộm cắp tài sản
của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;

b) Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 174, 175 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;

c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;

d) Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ;

đ) Tài sản là di vật, cổ vật.

…”

Trường hợp của bạn nếu chứng minh được mình không biết chiếc xe do trộm cắp mà có thì sẽ không cấu thành các tội danh trên. Do đó sẽ không đặt ra trách nhiệm hình sự trong trường hợp này. Bởi vậy trong trường hợp này, chỉ đặt ra vấn đề dân sự đó là hợp đồng mua bán xe máy.

Trong trường hợp này, bên bán bán tài sản bất hợp pháp do đó hợp đồng mua bán xe giữa bạn của bạn và người bán xe sẽ vô hiệu. Theo quy định tại Điều 131 BLDS 2015 thì khi giao dịch dân sự vô hiệu các bên sẽ trả lại cho nhau những gì đã nhận.

Thứ hai về việc có nên khai bạn đã mua và bán 8 chiếc xe không. Theo tôi, bạn nên khai báo hết sự thật cho cơ quan công an, để cơ quan điều tra và làm sang tỏ vụ án.

Trân trọng!