Câu hỏi: Luật sư tư vấn trường hợp đặt cọc để đi xuất khẩu nước ngoài. Nội dung cụ thể như sau:

Nội dung tư vấn:
Em chào cty luật Minh Gia. Em đang ký đi xklđ đài Loan với tiền cọc 2 triệu đồng, trước khi xem đơn hàng em hỏi họ giá đi bao nhiêu họ bảo 5100 USD. Em thấy giá đi hợp lý thì đặt cọc cho họ 2 triệu. Khi em đi thi đơn hàng trúng tuyển họ bảo công ty tổng báo 5700 nhưng bên công ty anh hỗ trợ em 100 USD nên còn 5600 USD. Em bảo phí cao quá em không đi. Khi em xin lại tiền cọc thì anh ý không trả, bảo là em không đi cty cũng đã phải chịu phí phạt cho cty bên kia. Nhưng em bảo anh sai chứ em đâu có sai báo giá trước hợp lý em mới nộp cọc đi tuyển, bây giờ bên công ty lại bảo đã trừ cho em 100 USD như thế là hơn người khác. Còn em không đi thì họ cho người khác đi chứ họ không trả tiền cọc lại cho em. Trường hợp của em thì nên làm như thế nào? Em cảm ơn phòng luật sư Minh Gia.

Trả lời: Theo Điểm c Khoản 1 Mục V Thông tư 21/2007/TT-BLĐTBXH quy định như sau:

c. “Doanh nghiệp dịch vụ phải cam kết với người lao động về thời gian chờ xuất cảnh sau khi người lao động trúng tuyển đi làm việc ở nước ngoài.

Trong thời gian doanh nghiệp dịch vụ đã cam kết, nếu người lao động không có nhu cầu đi làm việc ở nước ngoài nữa thì doanh nghiệp dịch vụ phải trả lại hồ sơ cho người lao động và người lao động phải chịu các khoản chi phí mà doanh nghiệp dịch vụ đã chi (nếu có) để làm thủ tục cho người lao động đi làm việc ở nước ngoài, gồm: chi phí làm hồ sơ, khám sức khỏe, học phí bồi dưỡng kiến thức cần thiết, chi phí tài liệu học tập, ăn, ở trong thời gian đào tạo bồi dưỡng kiến thức cần thiết, chi phí làm thủ tục nhập cảnh (visa)” .

Như vậy, nếu ban đã lý hợp đồng đi xuất khẩu lao động, đang trong quá trình chờ xuất cảnh nhưng bạn không có nhu cầu đi làm việc nữa thì Công ty có trách nhiệm trả lại hồ sơ cho bạn và bạn phải chịu các khoản chi phí mà doanh nghiệp đã chi để làm thủ tục cho bạn (nếu có).

Theo Điều 328 Bộ luật dân sự 2015 quy định về Đặt cọc như sau:

“1. Đặt cọc là việc một bên (sau đây gọi là bên đặt cọc) giao cho bên kia (sau đây gọi là bên nhận đặt cọc) một khoản tiền hoặc kim khí quý, đá quý hoặc vật có giá trị khác (sau đây gọi chung là tài sản đặt cọc) trong một thời hạn để bảo đảm giao kết hoặc thực hiện hợp đồng.

2. Trường hợp hợp đồng được giao kết, thực hiện thì tài sản đặt cọc được trả lại cho bên đặt cọc hoặc được trừ để thực hiện nghĩa vụ trả tiền; nếu bên đặt cọc từ chối việc giao kết, thực hiện hợp đồng thì tài sản đặt cọc thuộc về bên nhận đặt cọc; nếu bên nhận đặt cọc từ chối việc giao kết, thực hiện hợp đồng thì phải trả cho bên đặt cọc tài sản đặt cọc và một khoản tiền tương đương giá trị tài sản đặt cọc, trừ trường hợp có thỏa thuận khác”.

Nếu bạn đã tiến hành đặt cọc 2 triệu cho công ty để đảm bảo sẽ ký hợp đồng lao động tại Đài Loan. Do thỏa thuận này không lập bằng văn bản nên khó có căn cứ chứng minh nghĩ vụ của công ty phải đưa bạn đi với giá 5100 USD. Hiện nay, bạn muốn chứng minh mình không vi phạm cọc mà do công ty không tuân theo thỏa thuận đặt cọc thì cần ghi âm, chụp hình,... để chứng minh được họ vi phạm. Khi đó sẽ có căn cứ yêu cầu họ bị phạt cọc. Tuy nhiên, nếu bạn không chứng minh họ vi phạm nghĩa vụ đặt cọc mà ngược lại họ lại chứng minh bạn đặt cọc 2 triệu để đi xuất khẩu lao động thì họ sẽ lấy đây làm căn cứ phạt cọc.

Do chúng tôi chưa xác định rõ số tiền 2 triệu là tiền đặt cọc để ký hợp đồng lao động hay đã ký hợp đồng lao động và đang chờ xuất cảnh. Do vậy, bạn kiểm tra lại thông tin và áp dụng các quy định nêu trên cho phù hợp.