Câu hỏi: Nhờ văn phòng giải đáp giúp quy định về Nguồn nguy hiểm cao độ là gì? Pháp luật quy định như thế nào về bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra như thế nào để tôi được hiểu rõ. Xin cảm ơn văn phòng.

Trả lời: Điều 601 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra:

“1. Nguồn nguy hiểm cao độ bao gồm phương tiện giao thông vận tải cơ giới, hệ thống tải điện, nhà máy công nghiệp đang hoạt động, vũ khí, chất nổ, chất cháy, chất độc, chất phóng xạ, thú dữ và các nguồn nguy hiểm cao độ khác do pháp luật quy định.

Chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ phải vận hành, sử dụng, bảo quản, trông giữ, vận chuyển nguồn nguy hiểm cao độ theo đúng quy định của pháp luật.

2. Chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra; nếu chủ sở hữu đã giao cho người khác chiếm hữu, sử dụng thì người này phải bồi thường, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

3. Chủ sở hữu, người chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi thường thiệt hại cả khi không có lỗi, trừ trường hợp sau đây:

a) Thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi cố ý của người bị thiệt hại;

b) Thiệt hại xảy ra trong trường hợp bất khả kháng hoặc tình thế cấp thiết, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

4. Trường hợp nguồn nguy hiểm cao độ bị chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật thì người đang chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ trái pháp luật phải bồi thường thiệt hại.

Khi chủ sở hữu, người chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ có lỗi trong việc để nguồn nguy hiểm cao độ bị chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật thì phải liên đới bồi thường thiệt hại.”

Theo quy định trên thì nguồn nguy hiểm cao độ được định nghĩa theo cách liệt kê và bao gồm phương tiện giao thông vận tải cơ giới, hệ thống tải điện, nhà máy công nghiệp đang hoạt động, vũ khí, chất nổ, chất cháy, chất độc, chất phóng xạ, thú dữ và các nguồn nguy hiểm cao độ khác do pháp luật quy định. Với tính chất là có khả năng gây sát thương cao hoặc gây thiệt hại lớn về tài sản khi xảy ra lỗi trong quá trình vận hành nên pháp luật đặt ra trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra để đề cao trách nhiệm của người chủ sở hữu hoặc người quản lý nguồn nguy hiểm cao độ. Trách nhiệm bồi thường được xác định dựa trên các nguyên tắc chung của bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, loại trừ trách nhiệm do lỗi của chính người gây thiệt hại gây ra hoặc thiệt hại trong trường hợp bất khả kháng hoặc tình thế cấp thiết.

Mục 1 Phần III Nghị quyết 02/2006/NQ-HĐTP quy định:

“1. Xác định nguồn nguy hiểm cao độ

a) Khi có phương tiện giao thông, công trình, vật chất hoặc loại thú nào đó gây ra thiệt hại, để có căn cứ áp dụng các khoản 2, 3 và 4 Điều 623 BLDS xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại thì phải xác định nguồn gây ra thiệt hại có phải là nguồn nguy hiểm cao độ hay không.

b) Để xác định nguồn nguy hiểm cao độ cần phải căn cứ vào khoản 1 Điều 623 BLDS và văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan hoặc quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về lĩnh vực cụ thể đó. Ví dụ: Để xác định phương tiện giao thông cơ giới đường bộ thì phải căn cứ vào Luật Giao thông đường bộ. Theo quy định tại điểm 13 Điều 3 Luật giao thông đường bộ thì phương tiện giao thông cơ giới đường bộ gồm xe ô tô, máy kéo, xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh, xe gắn máy và các loại xe tương tự, kể cả xe cơ giới dùng cho người tàn tật.”

Như vậy khi xảy ra thiệt hại có liên quan đến nguồn nguy hiểm cao độ thì cần xác định vật đó có phải là nguồn nguy hiểm cao độ hay không dựa theo quy định tại Bộ luật dân sự và các văn bản của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền về lĩnh vực cụ thể như Luật an toàn giao thông đường bộ năm 2008, Luật điện lực năm 2005, Luật quản lý , sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ năm 2014....