Câu hỏi: Vợ chồng vay, mượn tiền của gia đình chồng mà không có hợp đồng để xây dựng quán coffe trên đất nhà vợ. Nhà vợ lật lọng không trả tiền thì phải làm như nào để lấy lại được số tiền đó.

Nội dung tư vấn:
Kính thưa luật sư..tôi và vợ tôi mới cưới nhau được 8 tháng , chưa có con chung nhưng 2 vợ chồng có tài sản chung là quán coffees. Sự việc là lúc cưới xong tôi và vợ tôi quyết định xây dựng quán coffee để làm ăn buôn bán ngay trên đất nhà vợ mà được nhà vợ hứa là cho , giụ là xây dựng lại vì trước đó vợ tôi đã kinh doanh trước nhưng là quán lá và đã dột nát nên chúng tôi xây dựng lại .khi làm thì cả 2 không có vốn mà phải vay mượn tiền vay mượn là từ chị gái tôi cùng em trai bằng tiền mặt là 100tr đồng và 50tr đồng là tiền vay cũa bố tôi bằng cách cầm cố sổ đỏ , trong thời gian làm xây dựng có xảy ra mâu thuẫn giữa thợ và bố vợ tôi rồi gây luôn qua tôi , từ đó mâu thuẩn được hình thành nhưng là con cái tôi cũng nhịn hết đễ làm cho xong quán vì thương vợ con, tuy nhiên mọi việc cứ ngày 1 căng thẵng khi quán xá làm xong bên nhà vợ càng gây mâu thuẩn và đánh đuổi tôi ra khỏi quán vì tôi là người Huyện khác tới. Nếu mà mỗi bố mẹ thì không sao nhưng vợ tôi cũng vậy, từ đó vợ tôi không còn về bên nhà tôi mà thấy tôi sang là cả nhà vợ vây lại gây gổ rồi đuổi tôi về, chính từ đây nhà vợ tôi không còn thừa nhận vay mượn nhà tôi và không còn đóng tiền lải cho bố mẹ tôi . Gia đình vợ tôi tuyên bố Vay mượn không giấy tờ không chữ ký thì nhà ai cho vay , nhà ai cầm sổ đỏ thì tự mà chịu chứ họ không liên quan và thách thức kiện ra pháp luật ... Dạ kính mong phòng luật sư cùng các luật sư giúp đỡ và cho tôi được xin hướng giải quyết và tình hình như vậy thì tôi nên làm gì ?

Trả lời: Đầu tiên cần xác định khoản nợ của vợ chồng bạn là vay hay mượn của gia đình bên bạn. Bởi tiền là một loại tài sản nên nó được pháp luật quy định cụ thể khi vay, mượn loại tài sản này. Việc vay, mượn tài sản tuy là một giao dịch dân sự nhưng vì tính chất đặc biệt của nó nên pháp luật có quy định cụ thể.

Tại Điều 463 Bộ luật Dân sự 2015 thì:
"Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định."

Điều 494 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:
"Hợp đồng mượn tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho mượn giao tài sản cho bên mượn để sử dụng trong một thời hạn mà không phải trả tiền, bên mượn phải trả lại tài sản đó khi hết thời hạn mượn hoặc mục đích mượn đã đạt được."

Theo đó, nếu là vay thì phải trả tiền lãi còn mượn thì không. Tuy nhiên, cả 2 hình thức đều quy định rằng hợp đồng vay, mượn tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên. Do đó, các bên có thể chọn hình thức giao kết là bằng văn bản hoặc bằng lời nói. Dù bằng hình thức nào thì pháp luật cũng đề cao chứng cứ chứng minh khi có xảy ra tranh chấp. Vì giao kết giữa vợ chồng bạn và gia đình bên bạn là giao kết bằng lời nói nên rất khó để có chứng cứ khi khởi kiện đòi tài sản.

Tuy nhiên, chỉ cần bạn xác nhận rằng vợ chồng bạn có giao kết thỏa thuận vay, mượn tiền thì nghĩa vụ trả tiền được coi là nghĩa vụ chung của vợ chồng bạn. Căn cứ tại Khoản 1 Điều 37 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về nghĩa vụ chung về tài sản của vợ chồng thì vợ chồng có nghĩa vụ chung về tài sản:
"Nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch do vợ chồng cùng thỏa thuận xác lập, nghĩa vụ bồi thường thiệt hại mà theo quy định của pháp luật vợ chồng cùng phải chịu trách nhiệm;"

Như vậy, khi đó nghĩa vụ trả nợ sẽ là của cả hai vợ chồng bạn.

Trước hết, khi đã có được những chứng cứ chứng minh rằng vợ chồng bạn đã giao kết vay, mượn tiền thì vợ chồng bạn nên tự thỏa thuận với nhau để giải quyết. Nếu không thể thỏa thuận được thì bạn có thể yêu cầu bên phía gia đình bạn khởi kiện để đòi lại tài sản.