Câu hỏi: Thưa luật sư, tôi năm nay 18t, luật sư cho tôi hỏi về việc cam kết mua hàng của công ty đa cấp như sau: Vừa qua, thứ 7 (6-1-20xx) tôi thấy ở facebook có đăng tin tuyển nhân viên bán hàng online nên đã đăng kí phỏng vấn. Tôi được yêu cầu đến địa chỉ x tại quận gò vấp để phỏng vấn. Khi vào trong, tôi được hướng dẫn điền đơn này nọ, và người hướng dẫn trò chuyện với tôi rất lâu, sau đó dẫn tôi ra quầy tiếp tân làm thẻ học viên 20 nghìn.

Hôm sau, CN (7-1-20xx) tôi đến công ty từ 8h30 để dự khóa học về khởi nghiệp, khóa học kéo dài 1 ngày, đến tối tất cả mọi người đều quay trở về phòng lúc đầu được sắp vào và nói chuyện với trưởng phòng kinh doanh. Do thiếu kiến thức về đa cấp nên tôi không đọc rõ đã kí cam kết đăng kí vị trí chủ shop L1 và yêu cầu phải đóng 10 triệu để mua sản phẩm của công ty (L2: 20 triệu và L3: 40 triệu). Lúc đó tôi chỉ mang 200 nghìn nhưng phải đóng 1 triệu để đăng kí vị trí, vì họ nói sắp hết vị trí nên tôi rất nóng lòng sợ mất cơ hội, do đó tôi đã đưa CMND cho họ, họ nói họ cho tôi mượn 800 nghìn để đăng kí trước, lần sau đến làm trả lại và đóng tiền mua sản phẩm. Khi về nhà, tôi có thuật lại với chị, chị tôi nói không nên đóng tiền và đi lấy lại giấy CMND. Ngày hôm sau, thứ 2 (8-1-20xx) tôi đến công ty và gặp phó phòng kinh doanh để lấy lại giấy và nói không tham gia nữa, anh ta thuyết phục tôi và yêu cầu tôi thứ 5 (11-1-20xx) quay lại gặp trưởng phòng và nói chuyện, đến ngày thứ 5 (11-1-20xx) tôi đến công ty gặp trưởng phòng, tôi nói với anh ta tôi không có 10 triệu và muốn hủy vị trí đã đăng kí thì anh ta nói với tôi, bây giờ tôi không đóng 10 triệu thì gia đình tôi phải đóng 10 triệu cho công an, sau đó công an sẽ lấy phần trăm và đưa lại cho công ty vì đây là luật doanh nghiệp, tôi đã cam kết thì phải hoàn thành, anh ta đưa ra các giải pháp để tôi có khoản 5 triệu kinh doanh trước, sau đó từ từ có vốn sẽ đóng thêm, đóng cửa Tôi hẹn anh ta thứ 7 (13-1-20xx) sẽ dẫn chị tới trò chuyện với anh ta để hiểu rõ hơn, anh ta đồng ý. Tôi không đọc kĩ cam kết, anh ta đang giữ CMND của tôi. Thưa luật sư, nếu tôi mãi không chịu đóng tiền vậy tôi sẽ bị vi phạm pháp luật sao luật sư. Mong luật sư giúp đỡ.

Trả lời: Cảm ơn bạn đã tin tưởng lựa chọn tư vấn bởi Công ty Luật Minh Gia, chúng tôi xin tư vấn cho trường hợp của bạn như sau:

Thứ nhất, về hợp đồng cho vay giữa bạn và phía người trưởng phòng, đây được xác định là giao dịch vay tài sản dân sự, căn cứ theo quy định tại Điều 463 và 466  – Bộ luật Dân sự 2015:

Điều 463. Hợp đồng vay tài sản

Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.

Điều 466. Nghĩa vụ trả nợ của bên vay

1. Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu tài sản là vật thì phải trả vật cùng loại đúng số lượng, chất lượng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Trường hợp bên vay không thể trả vật thì có thể trả bằng tiền theo trị giá của vật đã vay tại địa điểm và thời điểm trả nợ, nếu được bên cho vay đồng ý.

3. Địa điểm trả nợ là nơi cư trú hoặc nơi đặt trụ sở của bên cho vay, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

4. Trường hợp vay không có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả nợ hoặc trả không đầy đủ thì bên cho vay có quyền yêu cầu trả tiền lãi với mức lãi suất theo quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này trên số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.

5. Trường hợp vay có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi như sau:

a) Lãi trên nợ gốc theo lãi suất thỏa thuận trong hợp đồng tương ứng với thời hạn vay mà đến hạn chưa trả; trường hợp chậm trả thì còn phải trả lãi theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này;

b) Lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả bằng 150% lãi suất vay theo hợp đồng tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

Như vậy, về khoản nợ 800 nghìn giữa bạn và trưởng phòng, bạn cần trả lại cho anh ta trong thời gian sớm nhất hoặc theo giao kết ngày trả giữa hai bên khi đặt vấn đề cho vay, nếu phát sinh vấn đề trả lãi thì cũng thực hiện như đã giao kết ban đầu.

Về nghĩa vụ của bạn khi ký cam kết làm đại lý của công ty, bạn cần căn cứ vào nội dung cam kết đã ký, để xác định quyền và nghĩa vụ mình phải thực hiện trong trường hợp này. Nếu thực hiện đơn phương chấm dứt hợp đồng, bạn chỉ có thể đơn phương chấm dứt đúng luật và không phải bồi thường nếu có các điều kiện quy định tại Điều 428 - Bộ luật Dân sự 2015:

Điều 428. Đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng

1. Một bên có quyền đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng và không phải bồi thường thiệt hại khi bên kia vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trong hợp đồng hoặc các bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.

Như vậy, nếu bạn thỏa thuận được với phía công ty về việc chấm dứt hợp đồng, hoặc có căn cứ cho rằng phía công ty vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ đã được giao kết trong hợp đồng thì sẽ không phải bồi thường thiệt hại nếu đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng này.

Nếu việc phá hợp đồng phát sinh vấn đề bồi thường thiệt hại, thì bạn phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho công ty. Tuy nhiên, việc đơn phương hủy bỏ hợp đồng cam kết làm đại lý với công ty chỉ mang tính chất dân sự giữa hai bên, do đó việc người trưởng phòng nói gia đình bạn phải nộp 10 triệu cho công an là không đúng quy định pháp luật.