Câu hỏi: Quy định về việc bồi thường tài sản gắn liền với đất và bồi thường về loại đất khi thu hồi theo quy định. Gia đình tôi có một mảnh đất đã được Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là đất N.rẫy cách đấy 22 năm, đến thời điểm hiện nay tôi đã trồng cây cao su và cà phê.

Khi Chủ đầu tư tiến hành đo đạc phục vụ bồi thường thi đất nhà tôi được đo đạc với mục đích sử dụng đất là đất trồng cây lâu năm, sau khi ký kết quả đo đạc là đất trồng cây lâu năm, khoảng 3 tháng sau tôi có đào 1 cái ao để dự trữ nước tưới cà phê. Vậy xin hổi luật sư, tài sản ao của tôi có được bồi thường hay không? Hay tài sản ao của tôi được tạo dựng trái quy định không được bồi thương? Và toàn bộ diện tích bị thiệt hại của gia đình được bồi thường bằng loại đất gì?

Trả lời: Thứ nhất, về vấn đề bồi thường tài sản.
Theo quy định tại điều 92 Luật đất đai 2013 về
bồi thường tài sản gắn liền với đất
:

"1. Tài sản gắn liền với đất thuộc một trong các trường hợp thu hồi đất quy định tại các điểm a, b, d, đ, e, i khoản 1 Điều 64 và điểm b, d khoản 1 Điều 65 của Luật này.
2. Tài sản gắn liền với đất được tạo lập trái quy định của pháp luật hoặc tạo lập từ sau khi có thông báo thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
3. Công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và công trình xây dựng khác không còn sử dụng”.
Theo căn cứ tại khoản 2, nếu việc đào ao của anh được thực hiện sau khi đã có thông báo thu hồi đất (thường được thực hiện trước khi đo đạc đất để bồi thường) thì tài sản của anh sẽ không thể được bồi thường.
Thứ hai, về vấn đề bồi thường đất nông nghiệp,
Theo quy định tại điều 74 về nguyên tắc bồi thường:
"1. Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất nếu có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của Luật này thì được bồi thường.
2. Việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tại thời điểm quyết định thu hồi đất.
3. Việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất phải bảo đảm dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, kịp thời và đúng quy định của pháp luật”.
Căn cứ theo khoản 2 thì việc bồi thường được áp dụng bằng việc giao đất cùng loại, nếu không có đất cùng loại thì có thể được bồi thường bằng tiền. Do Uỷ ban nhân dân thu hồi đất trồng cây lâu năm nên anh sẽ được bồi thường bằng đất cùng loại cũng là đất trồng cây lâu năm. Việc bồi thường cụ thể quy định tại điều 77 Luật đất đai 2013:
"1. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi đất thì được bồi thường về đất, chi phí đầu tư vào đất còn lại theo quy định sau đây:
a) Diện tích đất nông nghiệp được bồi thường bao gồm diện tích trong hạn mức theo quy định tại Điều 129, Điều 130 của Luật này và diện tích đất do được nhận thừa kế;
b) Đối với diện tích đất nông nghiệp vượt hạn mức quy định tại Điều 129 của Luật này thì không được bồi thường về đất nhưng được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại;
c) Đối với diện tích đất nông nghiệp do nhận chuyển quyền sử dụng đất vượt hạn mức  trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành thì việc bồi thường, hỗ trọ được thực hiện theo quy định của Chính phủ.
2. Đối với đất nông nghiệp đã sử dụng trước ngày 01 tháng 7 năm 2004 mà người sử dụng đất là hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhưng không có Giấy chứng nhận hoặc không đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này thì được bồi thường đối với diện tích đất thực tế đang sử dụng, diện tích được bồi thường không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp quy định tại Điều 129 của Luật này”.
Trân trọng
!