Câu hỏi: Tóm tắt câu hỏi: Ba mẹ tôi có ba người con ,mẹ tôi qua đời 1975 ba tôi có vợ kế và mua đất làm nhà ở mẹ kế tôi bỏ nhà đi 1980 và không có con ba tôi có vợ kế tiếp sinh được 2 người con vào 1981 và 1983. Đến 1998 nhà nước cấp sổ đỏ ghi hộ ông ( tức bố tối ) tôi lập gia đình cắt hộ khuẩn năm 1999 và 2 chị tôi cắt hộ khẩu vào năm 2000. đến năm 2013 ba tôi mất trước lúc mất ba tôi và mẹ kế tôi làm di chúc cho em kế của tôi, các chị em tôi khồng biết. Vậy xin hỏi luật sư là 3 chị em đời trước và mẹ kế thứ 2 có quyền lợi gì khồng ? và cách chia như thế nào?

Trả lời: Trường hợp người chết để lại di chúc thì cần xác định di chúc đó có hợp pháp hay không? Bộ luật dân sự năm 2005 quy định:

"Điều 652. Di chúc hợp pháp

1. Di chúc được coi là hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:

a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ hoặc cưỡng ép;

b) Nội dung di chúc không trái pháp luật, đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của pháp luật.

2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý.

3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.

4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.

5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp, nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau đó những người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn năm ngày, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng hoặc chứng thực."

Trường hợp di chúc hợp pháp thì di sản thừa kế sẽ được chia theo di chúc đó. Tuy nhiên, cần lưu ý quy định tại Điều 644 Bộ luật dân sự 2015 như sau:

"
Điều 644. Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc

1. Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:

a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;

b) Con thành niên mà không có khả năng lao động.

2. Quy định tại khoản 1 Điều này không áp dụng đối với người từ chối nhận di sản theo quy định tại Điều 620 hoặc họ là những người không có quyền hưởng di sản theo quy định tại khoản 1 Điều 621 của Bộ luật này."

Trường hợp người chết không để lại di chúc thì di sản thừa kế sẽ chia theo pháp luật theo Điều 651 Bộ luật dân sự 2015:

"
Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau."

Theo đó, những người con đẻ, con nuôi hợp pháp của người chết đều được hưởng di sản thừa kế.