Câu hỏi: Xin chào luật sư! Trước tiên, tôi xin cảm ơn luật sư đã dành thời gian quý báu để đọc email của tôi. Bà ngoại tôi sinh năm 1930, bà tôi có 4 người con, 3 gái 1 trai. Bà ngoại tôi sống trên thửa đất 301m2. Năm 1990, bà ngoại tôi cho chị của mẹ tôi cất nhà sát vách bên phải (đứng ngoài nhìn vào) và năm sau đó dì tôi đã tách thửa .

Vậy là thửa đất của bà ngoại tôi còn 201m2 Trong tờ kê khai đăng ký bổ sung năm 1998 thì phần hình thức đăng ký Quyền sử dụng đất thì đăng ký với hình thức hộ gia đình  và phần liệt kê các thành viên trong hộ gia đình thì chỉ có tên của mẹ tôi.

Tháng 2 năm 2000 thì bà ngoại tôi gỡ chái bếp bên trái căn nhà của ngoại tôi cho mẹ tôi cất 1 căn nhà nhà sát với nhà của ngoại tôi ( ngang 5m6 dài 17m mà sau này địa chính đo được tổng diện tích là 89,7m2 ). Tháng 9 năm 2011 thì bà ngoại tôi qua đời nhưng không để lại di chúc. Tháng 7 năm 2015 chị cả và em gái ,em trai của mẹ tôi đồng đứng đơn kiện mẹ tôi ra toà về việc phân chia di sản thừa kế ( trong đơn khởi kiện nguyên đơn có nêu rõ quan điểm là mẹ chết không có di chúc nên tài sản chia đều cho các con). Với 201,7m2 chia cho 4 người con thì mỗi người nhận được 50m2 riêng mẹ tôi thì được 51,7m2. Trong hộ khẩu của gia đình tôi thì chỉ có bà ngoại tôi, mẹ tôi, tôi và con trai tôi (sn 2011.  Cho tôi hỏi trường hợp của gia đình tôi thì sẽ được pháp luật phân chia như thế nào là đúng ạ? Xin cảm ơn luật sư đã xem thư và trả lời.

>> Hướng dẫn phân chia thừa kế, gọi:
19006169

Trả lời: Bà ngoại bạn khi mất không để lại di chúc, khi đó di sản thừa kế của bà ngoại bạn sẽ được chia theo pháp luật. Theo đó, di sản thừa kế được chia đều cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất như sau:

Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015 quy định Người thừa kế theo pháp luật, gồm:

“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Do thông tin bạn cung cấp không rõ ràng nên chúng tôi chia trường hợp như sau:

Trường hợp 1
: diện tích đất đang tranh chấp là tài sản riêng thuộc quyền sở hữu của bà ngoại.

Diện tích đất còn lại thuộc quyền sử dụng đất của bà ngoại là 210m2. Theo đó, nếu đây là tài sản riêng của bà thì phần di sản này sẽ được chia đều cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất là 4 người con của bà.

Trường hợp 2
: Diện tích đất này là tài sản chung của hộ gia đình.

Theo như thông tin bạn cung cấp “Trong tờ kê khai đăng ký bổ sung năm 1998 thì phần hình thức đăng ký Quyền sử dụng đất thì đăng ký với hình thức hộ gia đình  và phần liệt kê các thành viên trong hộ gia đình thì chỉ có tên của mẹ tôi”.

Như vậy, nếu có căn cứ để xác định diện tích đất này là đất cấp cho hộ gia đình thì chỉ những người có tên trong sổ hộ khẩu tại thời điểm câp thì sẽ là những người có quyền sử dụng đất. Nên trong trường hợp này thì chỉ có 4 ng có quyền là "bà ngoại tôi, mẹ tôi, tôi và con trai tôi". Do đó, di sản của bà ngoại là 1/4 diện tích đất đó (tương đương khoảng 50,4 m2).

Như vậy, nếu như bà ngoại bạn mất mà không để lại di chúc thì phần đất 50,4 m2 thuộc sở hữu của bà ngoại sẽ được chia đều cho 4 người con (chị cả và em gái ,em trai của mẹ bạn và cả mẹ bạn).

Nếu như bạn chứng minh được diện tích đất mà mẹ bạn được bà ngoại cho để xây dựng nhà ở là hợp pháp, có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì phần đất này không thuộc phần di sản thừa kế của bà ngoại bạn. Phần diện tích đất còn lại sẽ được chia đều cho các con nếu như không có sự thỏa thuận nào khác.