Câu hỏi: Tranh chấp về tiền bồi thường đất được giải quyết như thế nào? Luật Minh Gia tư vấn như sau:

Nội dung tư vấn
: Xin chào luật sư. Tôi xin phép được hỏi như sau: Anh trai tôi đang canh tác trên đất nông nghiệp + đất 64. Mà diện tích này đang nằm trong quy hoạch và đang chờ đền bù. Mà như tôi biết thì đất 64 được chia với diện tích nhỏ cho những thành viên trong gia đình chưa có đất. Những thành viên ấy thuộc nhiều thế hệ, bây giờ họ đã chuyển khẩu đến nơi khác sinh sống. Bố mẹ tôi sử dụng phần đất ấy và bây giờ bố mẹ tôi đã già nên chuyển sang cho anh trai tôi sản xuất. Mấy năm gần đây nhà nước có chủ trương dồn điền đổi thửa, anh trai tôi đã đổi đất nông nghiệp của anh cộng với đất 64 của gia đình cho nhiều hộ nông dân khác để có một thửa ruộng to hơn cho dễ canh tác. Sau khi có chủ trương đền bù ở lô đất  mà anh trai tôi đã đổi thì chú và chị gái bố tôi nói là tiền đền bù phải chia cho cả các con của chú và các con của chị gái bố tôi, như vậy là đúng hay sai? Và nếu chia thì chia như thế nào là hợp lý? Bởi trong thửa ruộng lớn ấy phần lớn là đất nông nghiệp của anh trai tôi và đất nông nghiệp của bố mẹ tôi còn diện tích đất 64 chiếm tỷ lệ rất ít. Kính mong văn phòng luật sư tư vấn và giúp đở gia đình chúng tôi để tránh những mâu thuẫn trong gia đình. Tôi xin cảm ơn!

Trả lời: Theo thông tin cung cấp thì diện tích đất nông nghiệp mà hiện nay anh trai bạn đang quản lý, sử dụng bao gồm cả phần diện tích đất được giao theo Nghị định 64/NĐ-CP. Theo đó, cần xác định diên tích theo Nghị định 64 được nhà nước giao cho ai sử dụng. Trường hợp diện tích nông nghiệp trên không được giao cho gia đình thì việc anh trai tự ý thực hiện dồn điền đổi thửa đối với toàn bộ diện tích đất nông nghiệp là không có căn cứ. Do đó, sẽ phải giải quyết hoàn trả diện tích trên cho người sử dụng đất. Theo đó, khi nhà nước tiến hành thu hồi đất thì việc bồi thường được áp dụng theo nguyên tắc tại Điều 74  Luật Đất đai 2013:

Điều 74. Nguyên tắc bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất

1. Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất nếu có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của Luật này thì được bồi thường.

2. Việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tại thời điểm quyết định thu hồi đất.

3. Việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất phải bảo đảm dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, kịp thời và đúng quy định của pháp luật.

Điều 75. Điều kiện được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng

1. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không phải là đất thuê trả tiền thuê đất hàng năm, có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (sau đây gọi chung là Giấy chứng nhận) hoặc có đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 77 của Luật này; người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc đối tượng được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam mà có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp.

Như vậy, anh trai bạn sẽ được bồi thường đối với phần diện tích sử dụng hợp pháp đã được nhà nước công nhận khi bị thu hồi đất. Đối với diện tích đất nông nghiệp theo Nghị định 64/NĐ-CP thì sẽ được bồi thường cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất có quyết định giao đất của Uỷ ban nhân dân. Theo đó, cô chú bạn muốn chia giá trị thì phải cung cấp được giấy tờ chứng minh cho việc sử dụng đất, quyết định giao đất, giá trị đền bù sẽ được chia cho mỗi người tương ứng với phần quyền sử dụng của mình trên mảnh đất.

Tuy nhiên, vì anh trai bạn có bỏ công sức để cải tạo lại đất khi nhà nước thu hồi nên có thể sẽ được thanh toán một phần giá trị đối với chi phí cảo tạo đất (nếu cung cấp được căn cứ chứng minh cho chi phí phát sinh đó).