Câu hỏi: Xin chào luật sư. Nhờ luật sư tư vấn giùm:Chị gái em đã ly hôn với chồng năm 2014 và toà xử con trai 7 tuổi theo mẹ. Chồng chị phải cấp dưỡng mỗi tháng 1 triệu nuôi con nhưng người chồng chị gửi được một năm và từ đó không đưa nữa.

Anh ấy viện cớ là ngăn cản bé không đi chơi mặc dù chị em vẫn bảo bé đi chơi và dọa tranh quyền nuôi con mặc dù người chồng đã đi lấy vợ và có một đứa con. Hai người này đều là công nhân .Chị em cũng cho muốn cho bé về quê và xây nhà. Cửa để hai mẹ con có chỗ ở.Xin hỏi luật sư vậy anh ta có thể tranh nuôi con được không và có phải cấp dưỡng để nuôi bé bù cho những năm chưa cấp dưỡng không. Nếu muốn đòi quyền cấp dưỡng thì chị em cần làm thủ tục gì và nộp ở đâu khi anh ta không có địa chỉ chính xác. Mong luật sư tư vấn sớm. Cảm ơn luật sư nhiều.

Trả lời: Thứ nhất,
về vấn đề thay đổi quyền trực tiếp nuôi con:

Theo thông tin bạn cung cấp thì chị gái đã ly hôn từ năm 2014 và được giao quyền nuôi con. Trường hợp chồng cũ của chị gái bạn đang muốn tranh giành quyền nuôi con thì phải thuộc vào các căn cứ quy định tại khoản 2 Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định:

Điều 84. Thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

…………..

2. Việc thay đổi người trực tiếp nuôi con được giải quyết khi có một trong các căn cứ sau đây:

a) Cha, mẹ có thỏa thuận về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phù hợp với lợi ích của con;

b) Người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.

3. Việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phải xem xét nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi trở lên.

……..

Do đó, nếu chồng bạn có những căn cứ được quy định tại khoản 2 điều luật này thì chồng cũ của chị gái bạn có thể yêu cầu Tòa án thay đổi người trực tiếp nuôi con. Ngoài ra, con của chị gái bạn đã 7 tuổi thì khi thay đổi người trực tiếp nuôi dưỡng cần phải xem xét ý kiến, nguyện vọng của bé.

Thứ hai,
nghĩa vụ cấp dưỡng cho con sau khi ly hôn:

Theo Điều 110 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định:

Điều 110. Nghĩa vụ cấp dưỡng của cha, mẹ đối với con

Cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên, con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình trong trường hợp không sống chung với con hoặc sống chung với con nhưng vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng con.

Trường hợp hai vợ chồng chị gái của bạn đã ly hôn, con đươc giao cho chị gái của bạn nuôi và tại bản án của Tòa án thì chồng của chị gái bạn có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con 1 triệu/tháng. Nhưng người này chỉ thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng trong vòng 1 năm sau đó không thực hiện cấp dưỡng cho con chị gái bạn thì tùy sẽ bị xử phạt hành chính theo Điều 54 Nghị định 167/2013/NĐ-CP:

Điều 54. Vi phạm quy định về chăm sóc, nuôi dưỡng, cấp dưỡng

Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:

…………….

2. Từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng, nuôi dưỡng cha, mẹ; nghĩa vụ cấp dưỡng, chăm sóc con sau khi ly hôn theo quy định của pháp luật.

Như vậy, khi có căn cứ chứng minh rằng sau khi ly hôn mà người chồng từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ thì sẽ bị xử phạt hành chính từ 100.000 đến 300.000 nghìn đồng.

Ngoài ra, hành vi trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng theo quy định tại điều 186 Bộ Luật hình sự 2015 quy định:

Điều 186. Tội từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng

Người nào có nghĩa vụ cấp dưỡng và có khả năng thực tế để thực hiện việc cấp dưỡng đối với người mà mình có nghĩa vụ cấp dưỡng theo quy định của pháp luật mà từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng, làm cho người được cấp dưỡng lâm vào tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, sức khỏe hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này mà còn vi phạm, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 380 của Bộ luật này, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

Như vậy, việc từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi người việc từ chối hoặc trốn tránh gây hậu quả nghiêm trọng như làm cho người được cấp dưỡng lâm vào tình trạng ốm đau, bệnh tật, nguy hiểm đến sức khỏa tính mạng…trường hợp đã bị xử lý hành chính về hành vi này mà còn vi phạm thì cũng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trường hợp đã có bản án của tòa án buộc người này phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng, nhưng nếu chồng chị gái của bạn không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng thì chị gái bạn hoàn toàn có thể gửi đơn đề nghị đến cơ quan thi hành án dân sự yêu cầu người này thực hiện nghĩa vụ.

Trân trọng.
CV tư vấn: Đào Thị Trà - Luật Minh Gia