Câu hỏi: Luật sư cho tôi hỏi về việc chứng minh tài sản khi giải quyết ly hôn như sau: Em gái tôi lấy chồng năm 2002 và ở chung với bố mẹ chồng, đến 2005 thì vợ chồng em gái tôi làm nhà ra ở riêng bằng tiền của hai vợ chồng trên mảnh đất mà bố mẹ chồng em gái tôi mua từ trước khi cưới em gái tôi, cách đây 3 tháng do không hợp nhau nên vợ chồng em gái tôi ly hôn,

Sau khi ly hôn xong em gái tôi làm đơn yêu cầu tòa án chia tài sản chung là nhà và các công trình trên đất (miếng đất đó không đứng tên vợ chồng em gái tôi nên em gái tôi không yêu cầu chia) nhưng bố mẹ chồng của em gái tôi nói nhà là do ông bà làm cho chồng em gái tôi, em gái tôi không có quyền đòi chia nhà. Vậy tôi xin hỏi em gái tôi có được chia tài sản chung là nhà và các công trình trên mặt đất không? Và em gái tôi phải chứng minh như thế nào? Xin cảm ơn!

Trả lời: Chào bạn, Cảm ơn anh/chị đã tin tưởng và gửi yêu cầu tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia, về vấn đề này chúng tôi tư vấn như sau

Điều 33 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định về tài sản chung của vợ chồng:

"1. Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.

Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng có được sau khi kết hôn là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp vợ hoặc chồng được thừa kế riêng, được tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng".

Điều 59 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định về nguyên tắc giải quyết tài sản của vợ chồng khi ly hôn:

"1. Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng theo luật định thì việc giải quyết tài sản do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì theo yêu cầu của vợ, chồng hoặc của hai vợ chồng, Tòa án giải quyết theo quy định tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các điều 60, 61, 62, 63 và 64 của Luật này.

Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận thì việc giải quyết tài sản khi ly hôn được áp dụng theo thỏa thuận đó; nếu thỏa thuận không đầy đủ, rõ ràng thì áp dụng quy định tương ứng tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các điều 60, 61, 62, 63 và 64 của Luật này để giải quyết.

2. Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây:

a) Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;

b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;

c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;

d) Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.

3. Tài sản chung của vợ chồng được chia bằng hiện vật, nếu không chia được bằng hiện vật thì chia theo giá trị; bên nào nhận phần tài sản bằng hiện vật có giá trị lớn hơn phần mình được hưởng thì phải thanh toán cho bên kia phần chênh lệch".

Điều 61 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định về chia tài sản trong trường hợp vợ chồng sống chung với gia đình:

"1. Trong trường hợp vợ chồng sống chung với gia đình mà ly hôn, nếu tài sản của vợ chồng trong khối tài sản chung của gia đình không xác định được thì vợ hoặc chồng được chia một phần trong khối tài sản chung của gia đình căn cứ vào công sức đóng góp của vợ chồng vào việc tạo lập, duy trì, phát triển khối tài sản chung cũng như vào đời sống chung của gia đình. Việc chia một phần trong khối tài sản chung do vợ chồng thỏa thuận với gia đình; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.

2. Trong trường hợp vợ chồng sống chung với gia đình mà tài sản của vợ chồng trong khối tài sản chung của gia đình có thể xác định được theo phần thì khi ly hôn, phần tài sản của vợ chồng được trích ra từ khối tài sản chung đó để chia theo quy định tại Điều 59 của Luật này".

Theo quy định trên và thông tin bạn đưa ra, thì tài sản là nhà và các công trình trên đất do vợ, chồng cùng tạo dựng trong thời kì hôn nhân thì khi ly hôn em gái chị được quyền yêu cầu tòa chia tài sản chung khi ly hôn. Do ngôi nhà nằm trên mảnh đất của bố, mẹ chồng nên có thể xác định và trích ra từ khối tài sản chung của gia đình được để chia.

Theo nguyên tắc giải quyết chia tài sản của vợ, chồng khi ly hôn, được quy định tại điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 thì tài sản được chia theo thỏa thuận, nếu không thỏa thuận được thì chia đôi nhưng dựa vào hoàn cảnh của gia đình vợ, chồng, công sức đóng góp,  bảo vệ lợi ích của mỗi bên trong sản xuất kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập,....

Em gái bạn cần có căn cứ chứng nhà và tài sản trên đất là cho vợ chồng xây dựng và tạo lập ra. Ví dụ như: Giấy chứng nhận quyền sử hữu nhà (sổ hồng), hoặc liên hệ với người làm nhà để xác nhận, có giấy tờ về hợp động xây dựng, thi công, hóa đơn thanh toán tiền công xây dựng hay mua các vận liệu trong quá trình làm nhà,...những giấy tờ gì có liên quan đến việc em gái chị và chồng đã bỏ tiền ra để xây dựng nhà và công trình trên đó.

Điều 6 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 quy định về cung cấp chứng cứ và chứng minh trong tố tụng dân sự:

"1. Đương sự có quyền và nghĩa vụ chủ động thu thập, giao nộp chứng cứ cho Tòa án và chứng minh cho yêu cầu của mình là có căn cứ và hợp pháp.

Cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện, yêu cầu để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khác có quyền và nghĩa vụ thu thập, cung cấp chứng cứ, chứng minh như đương sự.

2. Tòa án có trách nhiệm hỗ trợ đương sự trong việc thu thập chứng cứ và chỉ tiến hành thu thập, xác minh chứng cứ trong những trường hợp do Bộ luật này quy định".