Câu hỏi: Nhờ văn phòng tư vấn giúp em về sang tên quyền sự dụng đất như sau: Gia đình e có  năm anh em trai,  bố mẹ đã mất để lại cho anh cả với anh hai hai miếng đất đã được sang tên còn miếng kia để lại cho ba anh em vẫn tên của ông bây giờ tôi muốn sang tên cho ba anh em nhưng bên anh cả không ký các giấy tờ cần thiết (bác cả cũng mất còn bác gái với con trai). Vậy tôi có thể sang tên được không (khi mất ông có di chúc nhưng mẹ con bác cả giữ). Luật sư tư vấn giúp, tôi xin cảm ơn.

Trả lời: Chào bạn, cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đề nghị tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia, trường hợp của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

Căn cứ theo quy định tại Điều 627 Bộ luật dân sự 2015 quy định hình thức của di chúc:

“Di chúc phải được lập thành văn bản; nếu không thể lập được di chúc bằng văn bản thì có thể di chúc miệng.”

Và Điều 652 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về di chúc hợp pháp:

“1. Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:

a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;

b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.

...

5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.”

Như vậy, di chúc của bố bạn để lại phải đảm bảo hai điều kiện nêu trên về nội dung và hình thức thì mới được coi là hợp pháp. Do chưa kiểm tra được tính hợp pháp của di chúc nên chúng tôi chia thành hai trường hợp xảy ra như sau:

+ Nếu di chúc bố bạn để lại không hợp pháp thì theo nguyên tắc chung, nếu không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, tài sản của bố bạn để lại sẽ được chia theo pháp luật.Điều 651 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định cụ thể các hàng thừa kế bao gồm:

“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Căn cứ theo quy định trên, các con không phân biệt trai, gái đã lập gia đình hay chưa đều thuộc hàng thừa kế thứ nhất. Như vậy, tất cả 05 người con của bố mẹ bạn đều thuộc hàng thừa kế thứ nhất và sẽ được hưởng một phần trong khối di sản này. Nếu bạn muốn sang tên mảnh đất còn lại cho 3 anh em thì phải được sự đồng ý của những người thừa kế còn lại, tức là phải được vợ và con của người anh cả cùng 4 anh em của bạn đồng ý. Nếu có một người không đồng ý ký vào văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế thì bạn cũng không thể làm thủ tục sang tên GCN được.

+ Nếu di chúc hợp pháp thì tài sản sẽ được chia theo di chúc, bạn hoàn toàn có thể yêu cầu chị dâu cả đưa ra bản di chúc đó để làm căn cứ sang tên quyền sử đất cho ba anh em còn lại. Trong trường hợp chị dâu bạn nhất quyết không cung cấp thì có thể yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết.