Câu hỏi: Luật Minh Gia tư vấn thắc mắc về các sai phạm khi sử dụng lao động chưa thành niên và lao động chưa đủ 15 tuổi.

Nội dung yêu cầu tư vấn:
Chào anh chị Luật sư! Em có một vấn đề thắc mắc về vấn đề tuyển dụng và sử dụng lao động cần anh chị giải đáp. Trường hợp 2 em A (16 tuổi) và em B (13 tuổi) được chị X tuyển dụng vào làm việc ở cơ sở sản xuất gốm thủy tinh. Công việc của 2 em là hàng ngày nhóm và đốt lò luyện thủy tinh. Thời gian làm việc của 2 em bắt đầu từ 7h30 đến 11h sáng, chiều từ 13h đến 17h. Tiền lương của mỗi em là 3.100.000đ/tháng. Nếu phải làm thêm giờ thì tiền lương làm thêm của các em được tính bằng 200% đơn giá tiền lương của ngày làm việc bình thường. Mỗi năm các em được nghỉ phép 10 ngày vào dịp Tết Nguyên đán. Vậy việc tuyển dụng và sử dụng lao động của chị X có những sai phạm nào? Mong các anh chị Luật sự giải đáp trường hợp này giúp em. Em xin chân thành cảm ơn!

Trả lời: Theo quy định tại Điều 97 Bộ luật Lao động 2012 về tiền lương làm thêm giờ như sau:

Điều 97. Tiền lương làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm

1. Người lao động làm thêm giờ được trả lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương theo công việc đang làm như sau:

a) Vào ngày thường, ít nhất bằng 150%;

b) Vào ngày nghỉ hằng tuần, ít nhất bằng 200%;

c) Vào ngày nghỉ lễ, ngày nghỉ có hưởng lương, ít nhất bằng 300% chưa kể tiền lương ngày lễ, ngày nghỉ có hưởng lương đối với người lao động hưởng lương ngày.

2. Người lao động làm việc vào ban đêm, thì được trả thêm ít nhất bằng 30% tiền lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương theo công việc của ngày làm việc bình thường.

3. Người lao động làm thêm giờ vào ban đêm thì ngoài việc trả lương theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này, người lao động còn được trả thêm 20% tiền lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương theo công việc làm vào ban ngày.

Theo quy định tại Điều 163 Bộ luật Lao động 2012 về nguyên tắc sử dụng lao động là người chưa thành niên và Điều 164 Bộ luật Lao động 2012 về nguyên tắc sử dụng lao động dưới 15 tuổi như sau:

Điều 163. Nguyên tắc sử dụng lao động là người chưa thành niên

1. Không được sử dụng lao động chưa thành niên làm những công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc chỗ làm việc, công việc ảnh hưởng xấu tới nhân cách của họ theo danh mục do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với Bộ Y tế ban hành.

2. Thời giờ làm việc của người lao động chưa thành niên từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi không được quá 08 giờ trong 01 ngày và 40 giờ trong 01 tuần.

Thời giờ làm việc của người dưới 15 tuổi không được quá 04 giờ trong 01 ngày và 20 giờ trong 01 tuần và không được sử dụng làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm.

3. Người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi được làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm trong một số nghề và công việc theo quy định của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.

4. Không được sử dụng người chưa thành niên sản xuất và kinh doanh cồn, rượu, bia, thuốc lá, chất tác động đến tinh thần và các chất gây nghiện khác;

5. Người sử dụng lao động phải tạo cơ hội để người lao động chưa thành niên và người dưới 15 tuổi tham gia lao động được học văn hoá.

Điều 164. Sử dụng lao động dưới 15 tuổi

1. Người sử dụng lao động chỉ được sử dụng người từ đủ 13 tuổi đến dưới 15 tuổi làm các công việc nhẹ theo danh mục do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định.

2. Khi sử dụng người từ đủ 13 tuổi đến dưới 15 tuổi thì người sử dụng lao động phải tuân theo quy định sau đây:

a) Phải ký kết hợp đồng lao động bằng văn bản với người đại diện theo pháp luật và phải được sự đồng ý của người từ đủ 13 tuổi đến dưới 15 tuổi;

b) Bố trí giờ làm việc không ảnh hưởng đến giờ học tại trường học của trẻ em;

c) Bảo đảm điều kiện làm việc, an toàn lao động, vệ sinh lao động phù hợp với lứa tuổi.

3. Không được sử dụng lao động là người dưới 13 tuổi làm việc trừ một số công việc cụ thể do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định.

Khi sử dụng người dưới 13 tuổi làm việc thì người sử dụng lao động phải tuân theo quy định tại khoản 2 Điều này.

Theo danh mục công việc được sử dụng người từ đủ 13 tuổi đến 15 tuổi làm việc được ban hành kèm theo Thông tư số 11/2013/TT-BLĐTBXH:

II. DANH MỤC CÔNG VIỆC ĐƯỢC SỬ DỤNG NGƯỜI TỪ ĐỦ 13 TUỔI ĐẾN DƯỚI 15 TUỔI LÀM VIỆC

1. Những công việc được sử dụng người dưới 13 tuổi làm việc.

2. Các nghề truyền thống: chấm men gốm, cưa vỏ trai, vẽ tranh sơn mài, làm giấy dó, nón lá, se nhang, chấm nón, dệt chiếu, làm trống, dệt thổ cẩm, làm bún gạo, làm giá đỗ, làm bánh đa (miến), làm bánh đa Kế.

3. Các nghề thủ công mỹ nghệ: thêu ren, mộc mỹ nghệ, làm lược sừng, đan lưới vó, làm tranh Đông Hồ, nặn tò he.

4. Đan lát, làm các đồ gia dụng, đồ thủ công mỹ nghệ từ nguyên liệu tự nhiên như: mây, tre, nứa, dừa, chuối, bèo lục bình.

5. Nuôi tằm.

6. Gói kẹo dừa

Đối với em A 16 tuổi, các điều kiện lao động mà chị X tạo cho em không vi phạm các quy định pháp luật. Đối với em B 13 tuổi, người sử dụng lao động cần bố trí giờ làm việc không ảnh hưởng đến giờ học tại trường học của trẻ em. Trong trường hợp này, giờ làm việc là 7h30 đến 11 giờ sáng và 13 giờ đến 17 giờ là giờ học tại trường học của trẻ em. Tuy nhiên, cần xem xét xem em B còn đi học không hay đang tham gia lao động toàn thời gian. Thời gian làm việc của em B trong trường hợp này là 7.5 tiếng một ngày, không phù hợp với quy định thời gian làm việc của người dưới 15 tuổi không quá 4 giờ 1 ngày và 20 giờ 1 tuần và không được sử dụng làm thêm giờ, làm ban đêm.  Công việc mà chị X sử dụng em B là nhóm và đốt lò luyện thủy tinh, công việc này không nằm trong danh mục các công việc được sử dụng người từ đủ 13 đến dưới 15 tuổi làm việc.

Hành vi của chị X có thể bị xử phạt theo quy định tại Điều 19 Nghị định 95/2013/NĐ-CP như sau:

Điều 19. Vi phạm quy định về lao động chưa thành niên

1. Phạt cảnh cáo đối với người sử dụng lao động có hành vi không lập sổ theo dõi riêng khi sử dụng lao động chưa thành niên hoặc không xuất trình sổ theo dõi khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu.

2. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây:

a) Sử dụng người dưới 15 tuổi mà không ký kết hợp đồng lao động bằng văn bản với người đại diện theo pháp luật;

b) Sử dụng lao động chưa thành niên làm việc quá thời giờ làm việc quy định tại Khoản 2 Điều 163 của Bộ luật lao động;

c) Sử dụng người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm, trừ một số nghề, công việc được pháp luật cho phép.

3. Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây:

a) Sử dụng lao động là người chưa thành niên làm công việc, tại nơi làm việc bị cấm sử dụng theo quy định tại Điều 165 của Bộ luật lao động;

b) Sử dụng người dưới 15 tuổi làm công việc ngoài danh mục được pháp luật cho phép theo quy định tại Khoản 1 và Khoản 3 Điều 164 của Bộ luật lao động.

Trân trọng,

P. Luật sư tư vấn về Lao động - Công ty Luật Minh Gia