Câu hỏi: Trường hợp ký hợp đồng lao động giữa cơ quan nhà nước với người lao động bình thường mà cơ quan nhà nước đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật thì người lao động cần phải làm gì để bảo vệ quyền và lợi ích của mình? Luật Minh Gia tư vấn như sau:

Nội dung tư vấn
: Tôi nhận thông báo của UBND huyện A, thông báo ký hợp đồng lao động công việc chuyên môn với phòng B thuộc đơn vị hành chính huyện A bắt đầu từ tháng 6/2013 (hệ cao đẳng chuyên ngành). Hàng năm tới tháng 6 kế toán soạn thảo hợp đồng lao động ký kết giữa tôi và phòng B (hợp đồng năm 1). Đến năm 2017 tôi tốt nghiệp ĐH (liên thông) phòng B tham mưu UBND huyện tăng lương bậc 2 đại học cho tôi và UBND huyện thống nhất chủ trương, ban hành thông báo chỉ đạo phòng B ký hợp đồng lao động với tôi bắt đầu từ tháng 7/2017. Vậy là phòng B ký hợp đồng với tôi thời hạn từ tháng 7/2017 đến tháng 7/2018. Tuy nhiên tháng 1/2018 UBND huyện A ban hành công văn về việc rà soát cán bộ hợp đồng,...và ban hành thông báo thanh lý hợp đồng lao động chuyên môn các cơ quan đơn vị (căn cứ công văn của tỉnh về việc thực hiện tốt các quy định về công tác tổ chức cán bộ). Và tôi cùng với rất nhiều cán bộ đều nhận thông báo thanh lý hợp đồng vào ngày 5/2.

Vậy xin hỏi: 1. Việc ký hợp đồng năm 1 với tôi là đúng hay sai? Và nếu thanh lý vậy hợp đồng của tôi chưa đến thời hạn kết thúc có còn hiệu lực?

2. Theo Điều 38 Luật lao động Tôi không nằm trong các trường hợp người sử dụng lao động được quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng. Vậy có phải UBND huyện đã vi phạm Điều 41 Luật lao động hay không? Nếu vi phạm HĐLĐ thì UBND huyện A phải chi trả chế độ cho tôi như thế nào?

Trả lời: Thứ nhất, hợp đồng lao động:

Trường hợp này của bạn, hợp đồng lao động đã được chuyển sang loại hợp đồng không xác định thời hạn theo Điều 22 Bộ luật Lao động 2012:

“
1. Hợp đồng lao động phải được giao kết theo một trong các loại sau đây:

a) Hợp đồng lao động không xác định thời hạn;

Hợp đồng lao động không xác định thời hạn là hợp đồng mà trong đó hai bên không xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng.

b) Hợp đồng lao động xác định thời hạn;

Hợp đồng lao động xác định thời hạn là hợp đồng mà trong đó hai bên xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng trong khoảng thời gian từ đủ 12 tháng đến 36 tháng.

c) Hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng.

2. Khi hợp đồng lao động quy định tại điểm b và điểm c khoản 1 Điều này hết hạn mà người lao động vẫn tiếp tục làm việc thì trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày hợp đồng lao động hết hạn, hai bên phải ký kết hợp đồng lao động mới; nếu không ký kết hợp đồng lao động mới thì hợp đồng đã giao kết theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều này trở thành hợp đồng lao động không xác định thời hạn và hợp đồng đã giao kết theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều này trở thành hợp đồng lao động xác định thời hạn với thời hạn là 24 tháng.

Trường hợp hai bên ký kết hợp đồng lao động mới là hợp đồng xác định thời hạn thì cũng chỉ được ký thêm 01 lần, sau đó nếu người lao động vẫn tiếp tục làm việc thì phải ký kết hợp đồng lao động không xác định thời hạn.
”

Từ tháng 6 năm 2013 bạn ký hợp đồng với UBND huyện đến tháng 6 năm 2014 được coi là hợp đồng lao động xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hợp đồng trong vòng 12 tháng. Theo đó, đến thời điểm tháng 6 năm 2014 hợp đồng lao động hết hạn mà giữa bạn và UBND huyện ký kết hợp đồng lao động xác định thời hạn tiếp thì cũng chỉ được ký thêm 01 lần. Sau đó, đến tháng 6 nắm 2015 mà bạn vẫn tiếp tục ký kết hợp đồng làm việc thì hợp đồng này đã được chuyển sang là hợp đồng lao động không xác định thời hạn theo quy định của pháp luật lao động hiện hành.

Trong trường hợp này, nếu UBND huyện thanh lý hợp đồng vào ngày 05 tháng 2 năm 2018 thì hợp đồng lao động sẽ hết hiệu lực.

Thứ hai, quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng của người sử dụng lao động:

Theo Khoản 1 Điều 38 Bộ luật Lao động 2012:

“
1. Người sử dụng lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trong những trường hợp sau đây:

a) Người lao động thường xuyên không hoàn thành công việc theo hợp đồng lao động;

b) Người lao động bị ốm đau, tai nạn đã điều trị 12 tháng liên tục đối với người làm theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, đã điều trị 06 tháng liên tục, đối với người lao động làm theo hợp đồng lao động xác định thời hạn và quá nửa thời hạn hợp đồng lao động đối với người làm theo hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng mà khả năng lao động chưa hồi phục.

Khi sức khỏe của người lao động bình phục, thì người lao động được xem xét để tiếp tục giao kết hợp đồng lao động;

c) Do thiên tai, hỏa hoạn hoặc những lý do bất khả kháng khác theo quy định của pháp luật, mà người sử dụng lao động đã tìm mọi biện pháp khắc phục nhưng vẫn buộc phải thu hẹp sản xuất, giảm chỗ làm việc;

d) Người lao động không có mặt tại nơi làm việc sau thời hạn quy định tại Điều 33 của Bộ luật này.
”

Như những gì bạn đã trình bày, nếu bạn không thuộc các trường hợp người sử dụng lao động có thể đơn phương chấm dứt hợp đồng như đã nêu trên đây thì UBND huyện đã vi phạm Điều 41 Bộ luật Lao động 2012 về việc đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật.

Thứ ba, các chế độ UBND huyện phải trả cho bạn khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật:

Theo Điều 42 Bộ luật Lao động 2012, UBND  huyện phải giải quyết như sau:

Một là
UBND huyện  nhận lại bạn vào làm việc theo hợp đồng đã giao kết và phải trả tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế trong những ngày người lao động không được làm việc cộng với ít nhất 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động;

Hai là
trường hợp bạn không muốn tiếp tục làm việc thì ngoài khoản tiền bồi thường như đã nêu trên đây, UBND huyện phải trả trợ cấp thôi việc theo quy định tại Điều 48 Bộ luật Lao động 2012;

Ba là
UBND huyện không muốn nhận lại bạn vào làm việc và bạn cũng đồng ý thì ngoài khoản tiền bồi thường như đã nêu ở trên thì chị còn phải trả trợ cấp thôi việc và thỏa thuận khoản tiền bồi thường thêm nhưng ít nhất phải bằng 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động để chấm dứt hợp đồng lao động;

Bốn là
trường hợp không còn vị trí, công việc đã giao kết trong hợp đồng lao động mà bạn vẫn muốn làm việc thì ngoài khoản tiền bồi thường như đã nêu trên đây, hai bên thương lượng để sửa đổi, bổ sung hợp đồng lao động;

Năm là
trường hợp UBND huyện vi phạm quy định về thời hạn báo trước thì phải bồi thường cho bạn một khoản tiền tương ứng với tiền lương của bạn trong những ngày không báo trước.

Tuy nhiên, đây là trường hợp bạn ký hợp đồng lao động với cơ quan Nhà nước; và việc tuyển dụng lao động theo hợp đồng của cơ quan Nhà nước căn cứ vào nhu cầu thực tế của cơ quan đó; mặt khác, nó còn phụ thuộc vào sự chỉ đạo của cấp trên trực tiếp về việc thực hiện tốt các quy định của công tác tổ chức cán bộ. Do đó, thông thường cơ quan Nhà nước sẽ thỏa thuận với người lao động về việc chấm dứt hợp đồng lao động và bạn có thể yêu cầu cơ quan nhà nước thực hiện nghĩa vụ khi chấm dứt hợp đồng theo quy định của pháp luật, nhưng  thực tế hiện nay ít có trường hợp cơ quan nhà nước thực hiện đúng và đủ nghĩa vụ đối với người lao động ký hợp đồng lao động với công việc chuyên môn; đồng thời không có nhiều người lao động lựa chọn khởi kiện để yêu cầu cơ quan Nhà nước thực hiện nghĩa vụ đối với mình. Do đó, để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân được tối đa nhất, bạn nên thỏa thuận với UBND về việc hưởng các chế độ.