Câu hỏi: Luật sư tư vấn về tranh chấp đất đai là tài sản phân chia thừa kế

Nội dung tư vấn:
Xin chào luật sư: tôi xin luật sư tư vấn cho tôi trường hợp như sau: Bố mẹ tôi sinh được 6 người con, 3 trai, 3 gái hiện tại đều có gia đình riêng và bố mẹ tôi hiện đã mất đến nay , mẹ la 12 năm, bố 11 năm do bệnh đột xuất nên ông bà không để lại di chúc. Nhưng phần đất của bố mẹ tôi đã được bố tôi ghi lại năm 1995 và phân chia cho hai Anh trai mỗi người một phần cụ thể, phần còn lại của bố Mẹ là 1 nhà ở diện tích là 275m2 và ao thả cá là 100 m2. Nhưng cũng năm 1995 không hiểu địa chính đo đạc như thế nào mà lại đo hết phần ao về diện tích đất nhà Anh thứ 2 và được cấp giấy chủ quyền. Một điều sai lầm ở chỗ là sau khi được cấp chủ quyền thì cả bố Mẹ và 2 Anh tôi đều không ai để ý về diện tích đất trong sổ, diện tích ao đó mẹ tôi vẫn cùng 2 anh thả bèo nuôi lợn, tiếp đó đến năm 2003 Mẹ tôi sức khỏe yếu không còn nuôi lợn nữa thì mẹ có nói miệng với Em gái tôi( con gái của bà) và chị dâu thứ 2 ( là gia đình được đo nhầm phần đất ao) là cái ao đó được chia cho 2 Anh lấp đi để đánh đống rạ ( ngày ấy còn dùng rơm rạ để đun nấu). Khi nghe được như thế chị dâu thứ 2 tôi bèn lấp luôn một nửa của mình để trồng rau và xây chuồng lợn, phần còn lại vẫn thuộc về Anh lớn thả bèo và anh tôi đã lấp phần ao còn lại vào năm 2011 và sử dụng. Cho đến đầu năm 2015 chị dâu tôi cần dùng đến sổ chủ quyền để thế chấp ngân hàng mới Phát hiện ra sự sai sót trên và cuối năm 2015 ( 31/12/2015)chúng tôi đã có cuộc họp gia đình có cả đại diện 2 bên nội ngoại của bố mẹ và 6 anh chị em đều thống nhất làm theo ý của mẹ tôi và chị dâu tôi cũng đã đồng ý ( vì anh trai tôi đã mất 2010) và ký vào biên bản nhưng bây giờ chị tôi đòi kiện lấy hết toàn bộ diện tích ao không chia cho Anh cả như lời Mẹ tôi nói. Vậy xin luật sư cho tôi biết:

1. Cuốn sổ tay bố tôi ghi lại vào năm 1995 có được xem là di chúc không ? ( vì khi viết cuốn sổ này bố tôi còn khỏe và minh mẫn, ông mất 2005).

2. Lời Mẹ tôi nói như vậy có được coi là đã phân chia tài sản hay không?

3. Việc chị tôi đòi lấy toàn bộ diện tích ao của bố tôi như vậy có đúng không? Có gọi là cố tình chiếm doạt tài sản của Cha Mẹ để lại không?

4. Nếu theo như bút tích của bố tôi thì diện tích ao đó sẽ thuộc về quyền sở hữu của bố tôi có đúng không? Xin luật sư cho tôi được biết cho tôi tham khảo để góp phần vào việc giải quyết tranh chấp trên. Bởi vì tôi không muốn chỉ vì một chút xíu tài sản mà mất di tình anh em máu mủ. Xin chân thành cảm ơn.

Trả lời: Chào bạn, cảm ơn bạn đã gửi yêu cầu tư vấn đến công ty Luật Minh Gia chúng tôi, công ty xin tư vấn trường hợp này của bạn như sau:

Thứ nhất,
về việc cuốn sổ tay của bố bạn có phải là di chúc không? Theo quy định tại Điều 634 Bộ luật Dân sự quy định về di sản thừa kế như sau:

"
Di sản bao gồm tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác."

Theo thông tin bạn cung cấp thì sau khi mà bố bạn ghi vào sổ là cho đất hai người anh của bạn thì cũng đã làm luôn thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho mỗi người. Theo đó thì trường hợp này là bố bạn đã cho hai anh của bạn đất rồi. Như vậy, trong trường hợp này, đây không được coi là di chúc mà sẽ được xác định là hợp đồng tặng cho. Bởi di chúc là để định đoạt tài sản thừa kế của người để lại thừa kế. Mà trường hợp của bạn thì tài sản là đất đai thì đã được bố bạn cho hai anh từ năm 1995, như vậy phần đất này không còn là tài sản của bố bạn nữa.

Thứ hai,
lời nói của mẹ bạn có thể coi là di chúc phân chia tài sản không? Theo quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2005 về di chúc miệng thì chỉ trong trường hợp tính mạng người để lại di chúc bị đe dọa do bệnh tật thì mới được lập di chúc bằng miệng và sau 3 tháng kể từ thời điểm đi chúc miệng mà người để lại di chúc còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc mặc nhiên bị hủy bỏ.

"1. Trong trường hợp tính mạng một người bị cái chết đe dọa do bệnh tật hoặc các nguyên nhân khác mà không thể lập di chúc bằng văn bản thì có thể di chúc miệng.

2. Sau ba tháng, kể từ thời điểm di chúc miệng mà người di chúc còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị huỷ bỏ.”

Trường hợp của bạn thì bạn không nói là mẹ bạn tính mạng bị đe dọa do bệnh tật. đồng thời là thời điểm mẹ bạn nói để cho ao là năm 2003 mà năm 2004 mẹ bạn mới mất. Như vậy, dù là di chúc miệng hợp pháp thì cũng bị hủy bỏ do quá ba tháng như quy định trên. Theo đó thì lời nói của mẹ bạn không được coi là di chúc phân chia tài sản.

Thứ ba,
việc chị dâu bạn đòi lấy toàn bộ diện tích ao có đúng không.

Theo như bạn cung cấp thì bố bạn chỉ cho hai anh bạn phần đất chứ không cho phần ao. Nếu bố bạn ghi rõ là chỉ cho hai anh bạn, mỗi người một phần đất và phần ao là của bố bạn và có chữ ký thì khi đó hợp đồng tặng cho này đã thể hiện rõ ý chí của bố bạn trong việc tặng cho đất đai. Khi này, lỗi đo đạc sai là do bên địa chính. Khi đó gia đình bạn có thể gửi đơn yêu cầu bên địa chính đo lại và cấp lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho anh bạn.

Khi đó sau khi đính chính sổ và thu lại phần diện tích ao thì phần diện tích ao này chính là di sản thừa kế. Và biên bản mà gia đình bạn thống nhất thỏa thuận được coi là biên bản thỏa thuận phân chia thừa kế. Theo đó thì chị dâu bạn sẽ không được đòi lấy toàn bộ diện tích ao.nVăn bản phân chia di sản thừa kế thì được quy định tại Điều 681 như sau:

"1. Sau khi có thông báo về việc mở thừa kế hoặc di chúc được công bố, những người thừa kế có thể họp mặt để thoả thuận những việc sau đây:

a) Cử người quản lý di sản, người phân chia di sản, xác định quyền, nghĩa vụ của những người này, nếu người để lại di sản không chỉ định trong di chúc;

b) Cách thức phân chia di sản.

2. Mọi thoả thuận của những người thừa kế phải được lập thành văn bản."

Còn trong trường hợp mà không có căn cứ chứng minh bố bạn không cho gia đình anh bạn diện tích phần ao thì gia đình chị dâu bạn chính là chủ sở hữu phần ao đấy do đứng tên trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Thứ tư,
về vấn đề bạn hỏi là nếu theo như bút tích của bố bạn thì diện tích ao đó sẽ thuộc về quyền sở hữu của bố bạn có đúng không.

Do câu hỏi bạn không rõ ràng nên chúng tôi hiểu câu hỏi của bạn như sau: Là nếu bố bạn ghi rõ là không cho phần ao cho hai anh bạn thì phần ao đấy vẫn thuộc sở hữu của bố bạn đúng không? Thì như đã nói ở trên, nếu trong giấy ghi rõ là không cho phần ao thì phần ao này vẫn là tài sản của bố bạn

Trân trọng