Câu hỏi: Cho cháu hỏi về việc đánh người khác gây thương tích như sau: Anh cháu học lớp 9 do mâu thuẫn cá nhân với bạn học cùng lớp anh đã đánh và làm bạn bị thương tích phải nằm bệnh viện. Theo quy định của bộ luật hình sự năm 2015 anh có phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi đánh bạn không? Pháp luật quy định quy định như thế nào về tuổi chịu trách nhiệm hình sự? Cháu xin cảm ơn luật sư.

Trả lời: Điều 134 Bộ luật hình sự năm 2015 có quy định như sau:

"1. Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Dùng hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn gây nguy hại cho từ 02 người trở lên;

b) Dùng a-xít sunfuric (H2SO4) hoặc hóa chất nguy hiểm khác gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác;

c) Gây cố tật nhẹ cho nạn nhân;

d) Phạm tội 02 lần trở lên;

đ) Phạm tội đối với 02 người trở lên;

e) Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ;

g) Đối với ông, bà, cha, mẹ, người nuôi dưỡng mình, thầy giáo, cô giáo của mình;

h) Có tổ chức;

i) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

k) Phạm tội trong thời gian đang bị tạm giữ, tạm giam, đang chấp hành hình phạt tù hoặc đang bị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở cai nghiện bắt buộc;

l) Thuê gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe do được thuê;

m) Có tính chất côn đồ;

n) Tái phạm nguy hiểm;

o) Đối với người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân...."

Điều 12 Bộ luật hình sự 2015 cũng có quy định về tuổi chịu trách nhiệm hình sự như sau:

" 1. Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ những tội phạm mà Bộ luật này có quy định khác.

2. Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội giết người, tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, tội hiếp dâm, tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, tội cướp tài sản, tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản; về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một trong các điều sau đây:..."

Những thông tin bạn cung cấp chưa đầy đủ nên chúng tôi không thể xác định rõ anh bạn có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không. Nhưng theo quy định của pháp luật hình sự 2015, dù anh bạn chưa đủ 16 tuổi mà có hành vi cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác đủ mức để truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 134 Bộ luật hình sự 2015  thì vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự bình thường và chỉ được xem xét giảm nhẹ hình phạt vì là người chưa thành niên.

Tuy nhiên, Bộ luật hình sự Việt Nam năm 2015 có hiệu lực từ ngày 01/7/2016 có quy định về hiệu lực hồi tố tại Điều 7 như sau:

" 1. Điều luật được áp dụng đối với một hành vi phạm tội là điều luật đang có hiệu lực thi hành tại thời điểm mà hành vi phạm tội được thực hiện.

2. Điều luật quy định một tội phạm mới, một hình phạt nặng hơn, một tình tiết tăng nặng mới hoặc hạn chế phạm vi áp dụng án treo, miễn trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, xóa án tích và quy định khác không có lợi cho người phạm tội, thì không được áp dụng đối với hành vi phạm tội đã thực hiện trước khi điều luật đó có hiệu lực thi hành..."

Nghĩa là về nguyên tắc, sẽ áp dụng luật ở thời điểm anh bạn thực hiện hành vi để xem xét việc truy cứu trách nhiệm hình sự. Vậy nên, nếu anh bạn đã thực hiện hành vi trước ngày 1/7/2016 thì sẽ vẫn áp dụng Bộ luật hình sự năm 1999 ( sửa đổi, bổ sung năm 2009), trừ trường hợp Bộ luật hình sự năm 2015 có quy định có lợi hơn cho người phạm tội so với  bộ luật hình sự năm 1999.

Trân trọng