Câu hỏi: Câu hỏi tư vấn: T11/2010 tôi được nhận về làm giảng viên của trường đại hoc X, kí hợp đồng thử việc lạo động 1 năm- 05/2011 tôi tự tìm được học bổng của dự án bên Pháp làm nghiên cứu sinh. Nguồn học bổng này là hoàn toàn của Pháp, không lấy kinh phí từ chính phủ Việt Nam hay nhà trường.

Trước khi đi, tôi cũng không kí bất kể biên bản cam kết gì với nhà trường giống như các trường hợp được cử đi học bằng ngân sách nhà nước thông thường (rằng phải bồi thường các khoản gì nếu học xong không về trường công tác). - Hè 07/2012, tôi có về VN nghỉ hè và kí tiếp với trường hợp đồng 3 năm.- 05/2015, tôi về nước. Trong thời gian gần 4 năm đi học, nhà trường vẫn đóng bảo hiểm và trả 1 phần lương cho tôi theo chế độ dành cho cán bộ cử đi học nước ngoài (được hưởng 40% lương cơ bản - 10% bảo hiểm tự đóng, còn lại 30% lương được nhận hàng tháng). Do biến cố trong cuộc sống cá nhân nên tôi không thể về thành phố và trường cũ để tiếp tục làm việc, sinh sống. Do đó tôi đã xin chấm dứt hợp động. Nhà trường có làm quyết định ngừng đóng bảo hiểm và lương cho tôi vào tháng 6/2015 này, nhưng không chịu làm chấm dứt hợp đồng lao động. Hợp đồng 3 năm của tôi với nhà trường cũng trùng hợp hết hạn vào hè này.

Giờ tôi muốn nhận lại sổ bảo hiểm, nhưng nhà trường bắt tôi phải đền bù những khoản sau:1. Phần Bảo hiểm do nhà trường đóng, 2. Phần bảo hiểm do người lao động tự đóng3. Lương 4. Bồi hoàn kinh phí, tính theo kinh phí đào tạo trong nước Nhà trường có giải thích rằng tuy không kí cam kết ràng buộc gì với tôi trước khi tôi đi học, nhưng làm theo quy định mặc định của nhà trường. Và việc bồi hoàn kinh phí là vì có trường hợp tiền lệ rồi, áp dụng cho tôi không phải là trường hợp duy nhất (dù tôi biết như vậy là sai).

Vậy cho tôi xin hỏi, nhà trường làm như vậy có đúng quy định không và pháp luật quy định thế nào. Tôi có thể làm gì trong trường hợp này để lấy lại quyển sổ bảo hiểm của tôi ạ. Tôi xin chân thành cảm ơn!

Trả lời: -Thứ nhất, chấm dứt hợp đồng làm việc và thanh toán tiền lương.

Theo quy định của Luật viên chức 2010:

Điều 35. Trách nhiệm và quyền lợi của viên chức trong đào tạo, bồi dưỡng

1. Viên chức tham gia đào tạo, bồi dưỡng phải chấp hành nghiêm chỉnh quy chế đào tạo, bồi dưỡng và chịu sự quản lý của cơ sở đào tạo, bồi dưỡng.

2. Viên chức được cử tham gia đào tạo, bồi dưỡng được hưởng tiền lương và phụ cấp theo quy định của pháp luật và quy chế của đơn vị sự nghiệp công lập; thời gian đào tạo, bồi dưỡng được tính là thời gian công tác liên tục, được xét nâng lương.

3. Viên chức được đơn vị sự nghiệp công lập cử đi đào tạo nếu đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc hoặc tự ý bỏ việc phải đền bù chi phí đào tạo theo quy định của Chính phủ.

Như vậy, theo quy định trên trong thời gian được cử đi đào tạo bồi dưỡng thì viên chức vẫn được chi trả tiền lương và các phụ cấp khác có liên quan. Tuy nhiên, thông tin bạn đưa ra thì bạn tự tìm được học bổng làm nghiên cứu sinh, thời điểm tháng 7/2012 bạn về nước và ký tiếp hợp đồng làm việc cho đơn vị và trong khoảng thời gian đi học này bạn vẫn được đơn vị trả lương, đóng bảo hiểm xã hội theo chế độ cử cán bộ đi đào tạo. Nên khi hết hạn hợp đồng, nếu bạn không tiếp tục làm việc thì về nguyên tắc bạn sẽ phải thanh toán lại các chi phí, tiền lương, tiền trợ cấp, tiền tham gia đóng bảo hiểm xã hội cho đơn vị nếu đơn vị đưa ra được căn cứ chứng minh việc bạn có thỏa thuận về thời gian làm việc và các thỏa thuận khác dựa trên ( có thể là hợp đồng làm việc, bản cam kết hoặc quyết định của học bổng mà bạn nhận được). Trong trường hợp, đơn vị không chứng minh được việc có ký cam kết và vẫn trả lương trong thời gian này cho đơn vị thì bạn sẽ không phải thanh toán ( bạn tự đi theo học bổng tìm được chứ không phải đi theo diện được cử đi đào tạo,bồi dưỡng) trả lại mà đơn vị sẽ có trách nhiệm chi trả lại cho ngân sách nhà nước.

-Thứ hai, đối với chi phí đào tạo.

Theo Nghị định số 29/2012/NĐ-CP Về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức

Điều 36. Đào tạo và đền bù chi phí đào tạo

4. Viên chức được cử đi đào tạo ở trong nước và ngoài nước phải đền bù chi phí đào tạo trong các trường hợp sau:

a) Trong thời gian được cử đi đào tạo, viên chức tự ý bỏ học hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc;

b) Viên chức hoàn thành khóa học nhưng không được cơ sở đào tạo cấp văn bằng tốt nghiệp, chứng nhận kết quả học tập;

c) Viên chức đã hoàn thành và được cấp bằng tốt nghiệp khóa học từ trình độ trung cấp trở lên nhưng chưa phục vụ đủ thời gian theo cam kết quy định tại Điểm b Khoản 2 Điều này.

5. Bộ Nội vụ hướng dẫn cụ thể về cách tính chi phí đền bù và quy trình, thủ tục đền bù chi phí đào tạo quy định tại Điều này.

Theo đó, các khoản chi phí đào tạo phải chi trả là những khoản mà đơn vị bỏ ra để viên chức đi bồi dưỡng. Nhưng với trường hợp của bạn học bổng là bạn tự tìm được và chi phí đi học và làm nghiên cứu sịnh do toàn bộ bên Pháp chi trả chứ đơn vị không chi trả. Do vậy,
bạn sẽ không phải thanh toán chi phí đào tạo cho đơn vị.
Lý do đơn vị đưa ra buộc bạn phải thanh toán với chi phí này là không có cơ sở.

Liên quan tới việc chốt và trả sổ bảo hiểm: Do hai vấn đề liên quan tới bồi thường chi phí đào tạo và trả sổ bảo hiểm không liên quan tới nhau. Đối với vấn đề trách nhiệm bồi hoàn chi phí đào tạo thì vẫn phải thanh toán. Nhưng khi bạn chấm dứt hợp đồng lao động thì đơn vị sẽ có trách nhiệm thanh toán khoản trợ cấp và chốt, trả sổ bảo hiểm. Trường hợp, đơn vị lấy lý do để không chi trả thì bạn có quyền làm đơn khiếu nai tới trực tiếp ban lãnh đạo hoặc gửi trực tiếp tới Phòng nội vụ để được giải quyết.