Câu hỏi: Luật sư tư vấn về việc, khách hàng được tặng cho quyền sử dụng đất, nhờ người đó vay hộ tiền để xây nhà trên mảnh đất đó. Hiện tại, người đó lại đòi lại mảnh đất mà không chịu trả tiền vay để xây nhà. Phải làm gì để bảo đảm quyền lợi của mình trong trường hợp này?

Chào Luật sư, Tôi muốn hỏi về vấn đề vay ngân Hàng dùm. Năm 2013 mợ của tôi được nhà nước cấp 1 căn nhà ở Khu vượt lũ, theo quy định thì trong 3 tháng phải xây cất (nhà nước có chế độ cho đối tượng ở khu vượt lũ vay Ngân Hàng và trả chậm). Mợ tôi k có tiền và dự định bỏ căn nhà đó không lấy. Nhưng mẹ tôi nói với mợ tôi là thôi để cho bên gia đình tôi mảnh đất khu vượt lũ đó. Mợ hai tôi đã đồng ý. Mẹ tôi cũng không có tiền xây nhà nên vì mợ hai tôi nói là cho mẹ tôi khu nhà đó nên mẹ tôi mới nói với mợ hai là nhà nước có chế độ cho đối tượng khu vượt lũ vay tiền Ngân Hàng, nên mẹ tôi nhờ mợ hai vay tiền dùm mẹ tôi ở Ngân Hàng để mẹ tôi cất nhà (không có giấy tờ ghi là mẹ tôi nhờ mợ hai vay dùm). Mợ hai đồng ý đứng vay dùm là 20,000,000d và tên giao dịch ở Ngân hàng là tên của mợ hai. Từ năm 2013-2017 Mẹ tôi đóng lãi ngân hàng hàng tháng cho nhân viên Ngân Hàng. Và nhân viên ngân hàng cũng có nghe nói lúc đó là mẹ tôi đã nhờ mợ hai vay dùm. Tháng 6/2017, Mợ hai tôi nghe lời xúi dục của bồ và con cái mợ nên đổi ý là lấy muốn lấy lại giấy tờ nhà. Nhưng mợ hai tôi không nhận tiền vay ngân hàng. vì nói là tiền đó mẹ tôi kiêu mợ vay dùm nên giờ bắt mẹ tôi phải trả số tiền 20,000,000d đó ( Nhưng lúc đưa tiền chỉ có mợ hai và mẹ tôi, k có giấy xác nhận hay chữ ký gì về việc đã đưa mẹ tôi 20,000,000d). Mợ hai chủi mắng mẹ tôi và đòi giấy nhà lại, mợ hai còn nói là ai biểu mẹ tôi xây nhà làm chi, bây giờ phải trả tiền Ngân Hàng vì mợ chỉ vay dùm thôi. Gia đình tôi cũng không tiếc đất đó vì trên luật pháp thì nền nhà đó vẫn tên của mợ hai. Nên phía gia đình tôi cũng họp để bàn giao lại giấy tờ cho mợ hai. Nhưng bên mợ hai không nhận sổ vay vốn ngân hàng và bắt gia đình tôi phải trả nợ cho Ngân Hàng, bên mợ hai không nhận sổ vay vốn nên gia đình chúng tôi viết đơn đến chính quyền địa phương để trình báo. Tôi nghe nói mợ hai dự định bán căn nhà trên khu vượt lũ đó cho 1 người khác. Nhưng không muốn thanh toán tiền vay Ngân Hàng. Bên gia đình tôi đang lo vì người thu tiền cũng là chỗ bà con xa của mợ hai tôi và thời điểm vay tiền thì ông ấy cũng có nghe nói là mẹ tôi đã vay nhờ mợ hai vay Ngân Hàng dùm. Tôi có viết đơn lên chính quyền địa phương giải quyết, nhưng tôi đang lo vì người thu lãi ngân hàng sẽ nói là lúc năm 2013 nghe nói mẹ tôi nhờ mợ hai vay dùm. Kính mong luật sư giúp tôi cách giải quyết, chúng tôi phải làm sao khi bên kia có người làm chứng là mẹ tôi vay dùm? Mình có luật vay Ngân Hàng dùm không? nếu đứng ra vay dùm thì có cần giấy tờ gì để chứng minh là đã vay Ngân Hàng dùm cho người khác không? Vì mợ hai lật lộng, nên tôi hỏi ngược lại là mợ hai có giấy tờ gì chứng minh là mợ vay Ngân Hàng dùm mẹ tôi không? mợ hai không có, nhưng nói là có người chứng minh là con cái của mợ và người bà con là nhân viên thu lãi Ngân Hàng mà mẹ tôi đã đóng lãi hàng tháng. Vấn đề khúc mắc của tôi là vấn đề tiền Ngân Hàng thì xử ra thì ai sẽ là người phải thanh toán? chứ chúng tôi đã không quan tâm đến nền nhà mợ hai rồi, vì trên danh nghĩa vẫn còn tên của mợ hai. Tôi chân thành cảm ơn luật sư rất nhiều.

Trả lời: Trên thực tế, không có luật nào về việc vay ngân hàng giùm cả. Do mẹ và mợ bạn không  hề có giấy tờ nào chứng minh về việc vay hộ và việc cho nhau mảnh đất nên không có căn cứ chính xác để có thể chứng minh ai là người đúng ai là người sai cả khi đó chỉ có thể căn cứ theo thực tế.

Thứ nhất, mẹ và mợ của bạn khi tặng cho mảnh đất không giấy tờ gì, chỉ nói bằng miệng nên không có gì để xác nhận. Theo quy định tại điểm a, d Khoản 3 Điều 167 Luật đất đai 2013 quy định:

"a) Hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất, quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ trường hợp kinh doanh bất động sản quy định tại điểm b khoản này".

Trường hợp này, bạn sẽ phải trả lại mảnh đất cho mợ bạn vì không có căn cứ chứng minh việc tặng cho, việc tặng cho không được lập thành văn bản nên không hợp lệ.

Thứ hai, về việc vay nợ. Giấy vay nợ ngân hàng đứng tên mợ bạn, số tiền vay cũng là để dùng vào việc xây nhà trên mảnh đất của mợ bạn.Vì vậy, dù cho có người làm chứng là mợ bạn vay giùm tiền cho mẹ bạn thì số tiền đi vay cũng là để xây nhà trên mảnh đất thuộc sở hữu của mợ bạn. Vậy nếu mợ bạn không nhận đây là nợ của mợ bạn thì mẹ bạn là người xây nhà, sở hữu ngôi nhà nếu mợ bạn đòi mảnh đất và bán mảnh đất thì phải bồi thường giá trị căn nhà mà mẹ bạn đã xây, và thậm chí mợ bạn còn phải chịu trách nhiệm vì việc dùng tiền ngân hàng cho vay để xây nhà vào mục đích khác (cụ thể ở đây là cho mẹ bạn vay). Do vậy, nếu cứ khăng khăng không chịu nhận sổ vay ngân hàng thì mợ bạn còn phải chịu thiệt nhiều hơn.