Câu hỏi: Nội dung yêu cầu: Thưa luật sư, mấy năm trước nhà tôi đã 2 lần hiến đất, tổng cộng đã mở trên 1m để làm đường cho người dân đi( không được đền bù).Tháng trước chính quyền vận động nhà tôi và hàng xóm mỗi bên mở thêm 1m để làm đường theo kế hoạch xây dựng nông thôn mới. Cán bộ xã hứa sẽ xây lại tường rào và cấp giấy phép xây nhà trọ cho gia đình tôi. Nhà tôi chấp nhận nhưng chưa ký giấy đồng ý mở đường.

Trả lời: Trước tiên,
chúng tôi sẽ tư vấn cho chị trình tự, thủ tục để tiến hành bồi thường, giải phóng mặt bằng theo quy định của pháp luật đất đai.

Về trình tự, thủ tục bồi thường, giải phóng mặt bằng mời chị tham khảo bài viết chúng tôi đã tư vấn :
“Trình tự, thủ tục khi nhà nước thu hồi, bồi thường, giải phóng mặt bằng và đất đủ điều kiện được bồi thường”
.

Tiếp theo
, khoản 2 điều 74 Luật đất đai 2013 về nguyên tắc bồi thường đất khi Nhà nước thu hồi đất như sau:
"1. Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất nếu có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của Luật này thì được bồi thường.

2. Việc bồi thường được thực
hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích
sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được
bồi thường bằng tiền
theo
giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định
tại thời điểm quyết định thu hồi đất”.

Phương thức bồi thường được quy định cụ thể tại điểm a, điểm b khoản 1 Điều 79 Luật đất đai 2013 như sau:

"1. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ở, người Việt Nam định cư ở nước ngoài đang sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất tại Việt Nam mà có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của Luật này khi Nhà nước thu hồi đất thì được bồi thường như sau:

a) Trường
hợp không còn đất ở, nhà ở nào
khác trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất thu hồi
thì được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở
; trường hợp
không có nhu cầu
bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở thì Nhà nước
bồi thường bằng tiền
;

b) Trường hợp
còn đất ở, nhà ở
trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất thu hồi thì được
bồi thường bằng tiền
. Đối với địa phương có điều kiện về quỹ đất ở thì được xem xét để bồi thường bằng đất ở
”.

Trong trường hợp bồi thường, giải phóng mặt bằng thì phương thức bồi thường sẽ như chúng tôi trình bày ở trên, còn theo chị trình bày “Cán bộ xã hứa sẽ xây lại tường rào và cấp giấy phép xây nhà trọ cho gia đình tôi” đó không phải là phương thức bồi thường theo như quy định của pháp luật. Nếu đất nhà chị bị thu hồi, thì chị sẽ được bồi thường bằng tiền (vì như lời trình bày thì gia đình chị vẫn còn đất  ở).

Tuy nhiên, vấn đề thu hồi bao nhiêu sẽ phải được cụ thể hóa trong phương án bồi thường, hỗ trơ, tái định cư đối với từng tổ chức, cá nhân, hộ gia đình có đất thu hổi do ban bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm lập dựa trên quyết định thu hồi của UBND cấp có thẩm quyền.

Gia đình yêu cầu phía UBND xã hoặc ban bồi thường, giải phóng mặt bằng cung cấp phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được lập để biết được trường hợp của gia đình chị sẽ thu hồi bao nhiêu mét đất, được bồi thường cụ thể như thế nào.

Cuối cùng,
về cấp giấy phép xây nhà trọ cho gia đình của chị. Theo quy định của pháp luật, đó là trách nhiệm của phía UBND xã. Việc UBND xã làm khó khi thực hiện công vụ sẽ là hành vi vi phạm pháp luật, nếu có căn cứ chị có thể tố cáo hành vi của cán bộ trên để kịp thời ngăn chặn hành vi trên.

Trân trọng
!