Câu hỏi: Công ty đơn phương chấm dứt hợp đồng với người lao động với lý do cắt giảm nhân sự. Việc công ty cắt giảm nhân sự có đúng quy định pháp luật hay không? 
Cụ thể như sau:

Tình huống:
Em ký hợp đồng chính thức 1 năm với công ty từ ngày 22/7/2017, đến ngày 2/11/2017 thì công ty nói với em là yêu cầu em tự viết đơn xin nghỉ hoặc công ty sẽ ra thông báo cho em nghỉ việc. Em có hỏi lý do thì phòng nhân sự nói do em làm việc không hiệu quả và sếp không thích em, công ty không hề đưa ra được bất cứ biên bản hay bằng chứng nào cho thấy em không hoàn thành nhiệm vụ được giao. Rồi cho em về nhà suy nghĩ. Đến ngày 6/11 thì em hỏi lại nếu công ty ra quyết định cho em thôi việc thì công ty sẽ dựa vào gì để ra quyết định này, phòng nhân sự lại nói là vì công ty muốn cắt giảm nhân sự nên công ty cho em thôi việc. Văn phòng luật sư cho em hỏi là công ty đơn phương chấm dứt hợp đồng như vậy có phải là trái pháp luật hay không?

Trả lời: Căn cứ khoản 10 Điều 36 Bộ Luật Lao động năm 2012 về các trường hợp chấm dứt hợp đồng lao động có quy định như sau: “...
người sử dụng lao động cho người lao động thôi việc do thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế hoặc do sáp nhật, hợp nhất, chia tách doanh nghiệp, hợp tác xã.”
Cụ thể:

Điều 13 Nghị định 05/2015/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số nội dung của Bộ luật lao động năm 2012 thì trong trường hợp thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế thì người sử dụng lao động có quyền cho người lao động nghỉ việc theo quy định sau:

“1. Thay đổi cơ cấu, công nghệ tại Khoản 1 Điều 44 của Bộ luật Lao động gồm các trường hợp sau đây:

a) Thay đổi cơ cấu tổ chức, tổ chức lại lao động;

b) Thay đổi sản phẩm, cơ cấu sản phẩm;

c) Thay đổi quy trình, công nghệ, máy móc, thiết bị sản xuất, kinh doanh gắn với ngành, nghề sản xuất, kinh doanh của người sử dụng lao động.

2. Lý do kinh tế tại Khoản 2 Điều 44 của Bộ luật Lao động thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Khủng hoảng hoặc suy thoái kinh tế;

b) Thực hiện chính sách của Nhà nước khi tái cơ cấu nền kinh tế hoặc thực hiện cam kết quốc tế.”

Theo đó, thì công ty của chị chỉ được phép cắt giảm nhân sự  nếu rơi vào một trong các trường hợp: thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế hoặc do sáp nhật, hợp nhất, chia tách doanh nghiệp, hợp tác xã.  Và nghĩa vụ của người sử dụng  lao động đối với bạn như sau:

"Điều 44. Nghĩa vụ của người sử dụng lao động trong trường hợp thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế:

1. Trường hợp thay đổi cơ cấu, công nghệ mà ảnh hưởng đến việc làm của nhiều người lao động, thì người sử dụng lao động có trách nhiệm xây dựng và thực hiện phương án sử dụng lao động theo quy định tại Điều 46 của Bộ luật này; trường hợp có chỗ làm việc mới thì ưu tiên đào tạo lại người lao động để tiếp tục sử dụng.

Trong trường hợp người sử dụng lao động không thể giải quyết được việc làm mới mà phải cho người lao động thôi việc thì phải trả trợ cấp mất việc làm cho người lao động theo quy định tại Điều 49 của Bộ luật này.

2. Trong trường hợp vì lý do kinh tế mà nhiều người lao động có nguy cơ mất việc làm, phải thôi việc, thì người sử dụng lao động phải xây dựng và thực hiện phương án sử dụng lao động theo quy định tại Điều 46 của Bộ luật này.

Trong trường hợp người sử dụng lao động không thể giải quyết được việc làm mà phải cho người lao động thôi việc thì phải trả trợ cấp mất việc làm cho người lao động theo quy định tại Điều 49 của Bộ luật này.

3. Việc cho thôi việc đối với nhiều người lao động theo quy định tại Điều này chỉ được tiến hành sau khi đã trao đổi với tổ chức đại diện tập thể lao động tại cơ sở và thông báo trước 30 ngày cho cơ quan quản lý nhà nước về lao động cấp tỉnh."

Nếu công ty đơn phương chấp dứt hợp đồng với bạn mà không có một trong những căn cứ trên thì công ty bạn đã vi phạm pháp luật. Và tranh chấp của bạn với công ty là tranh chấp lao động cá nhân vì thế căn cứ vào Điều 201 Bộ luật lao động năm 2012 bạn có thể gửi đơn yêu cầu hòa giải tranh chấp lao động cá nhân tại Phòng Lao động – TB&XH cấp huyện, tiếp đó Phòng Lao động – TB&XH báo cáo Chủ tịch UBND cấp huyện quyết định cử hòa giải viên tham gia giải quyết tranh chấp lao động.

Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được yêu cầu hòa giải, hòa giải viên lao động phải kết thúc việc hòa giải. Trường hợp hai bên thỏa thuận được hòa giải viên lao động lập biên bản hòa giải thành. Trường hợp hòa giải không thành hoặc một trong hai bên không thực hiện các thỏa thuận trong biên bản hòa giải thành hoặc hết thời hạn giải quyết mà hòa giải viên lao động không tiến hành hòa giải thì mỗi bên tranh chấp có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết.