Câu hỏi: Thưa luật sư cho em hỏi: em có cho bạn mượn 1 xe gắn máy bạn nói là có công việc gấp cần làm, mà bạn em đi 3,4 hôm không về trả xe điện thoại thì không nghe máy sau vài giờ thì tắt máy không liên lạc được nữa, vậy đây có phải hành vi lừa đảo hay không? Nếu là hành vi lừa gạt thì gia đình bên đó có chịu trách nhiệm bồi thường hay không? Và phải trình báo cáo lên cơ quan nào? Em rất lo lắng vì đó là phượng tiện đi làm và là tài sản của gia đình em. Xin chuyên gia tư vấn giúp em. Xin cảm ơn!

Trả lời: Theo thông tin bạn cung cấp, trường hợp này chưa thể kết luận được hành vi của người bạn của bạn cấu thành tội nào theo quy định của Bộ luật hình sự. Nếu có đủ căn cứ theo các quy định sau thì Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát sẽ ra quyết định khởi tố vụ án hình sự đối với tội danh tương ứng. Cụ thể, tại Điều 174, Điều 175 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017 quy định như sau:

“Điều 174.
Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;

b) Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 175 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;

c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;

d) Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ.

...”

“Điều 175. Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 4.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 4.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản hoặc đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 174 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm hoặc tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợp đồng rồi dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản đó hoặc đến thời hạn trả lại tài sản mặc dù có điều kiện, khả năng nhưng cố tình không trả;

b) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợp đồng và đã sử dụng tài sản đó vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả lại tài sản.

...”

Như vậy, trường hợp này để kết luận tội cần phải qua quá trình điều tra, lấy lời khai của cơ quan có thẩm quyền. Trường hợp không đủ căn cứ để khởi tố vụ án hình sựthì bạn có quyền làm hồ sơ khởi kiện gửi đến Tòa án nhân dân nơi bị đơn cư trú của bị đơn để đòi lại tài sản.

Về thẩm quyền tiếp nhận đơn tố giác, tại Điều 145 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 có quy định như sau:

“Điều 145. Trách nhiệm tiếp nhận và thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

1. Mọi tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố phải được tiếp nhận đầy đủ, giải quyết kịp thời. Cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tiếp nhận không được từ chối tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố.

2. Cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố gồm:

a) Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố;

b) Cơ quan, tổ chức khác tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm.

3. Thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố:

a) Cơ quan điều tra giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo thẩm quyền điều tra của mình;

b) Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm theo thẩm quyền điều tra của mình;

c) Viện kiểm sát giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố trong trường hợp phát hiện Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra có vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong hoạt động kiểm tra, xác minh tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố hoặc có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm mà Viện kiểm sát đã yêu cầu bằng văn bản nhưng không được khắc phục.

4. Cơ quan có thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố có trách nhiệm thông báo kết quả giải quyết cho cá nhân, cơ quan, tổ chức đã tố giác, báo tin về tội phạm, kiến nghị khởi tố.
”

Theo đó, bạn có quyền làm đơn tố giác đối với hành vi của người bạn đến cơ quan có thẩm quyền theo quy định trên.

Trân trọng!

Phòng luật sư tư vấn - Công ty Luật Minh Gia