Câu hỏi: Hiện nay Mẹ em muốn ly hôn Cha em sau 6 năm ly thân (không chung sống và Cha cũng không liên lạc hay trợ cấp nuôi dưỡng em và em trai), lý do ly thân là do Cha em đã có rất nhiều hành vi bạo lực gia đình với Mẹ và em suốt quá trình chung sống. Nhưng vì một số lý do và hoàn cảnh nên tới tận bây giờ Mẹ mới có thể thực hiện ly hôn. Em có tìm hiểu là ly hôn đơn phương thì phải gửi tới nơi Cha em sinh sống, và phải đi lại để chờ Tòa giải quyết.

Nhưng vì nay gia đình em ở tpHCM, còn Cha em thì không liên lạc được và cũng không rõ tung tích (có lẽ là đang sống ở Huế - quê của Cha - Nơi Cha Mẹ từng làm hôn thú) Nên thực sự Mẹ em không biết phải làm thế nào.Vấn đề thứ 2 là lúc còn chung sống với Cha thì bà ngoại em mất và có chia tài sản cho các dì cậu và Mẹ, lúc đó Mẹ lập 1 tờ đơn "Tài Sản Riêng Của Vợ" (2010) để dễ dàng mua nhà (do Cha em hộ khẩu ở Huế, còn Mẹ và em thì hộ khẩu tại nhà Ngoại ở tpHCM) cho nên Cha cũng không có tên trong Hộ khẩu. Trước đó thì gia đình em chỉ thuê nhà để sinh sống. Đơn có chữ ký và sự đồng thuận của Cha. Nhưng nay muốn ly hôn, Mẹ và em đang hoang mang không biết có phải chia đôi tài sản (là căn nhà Mẹ, em và em trai hiện ở) không? Và nếu bây giờ nhà em bán nhà và mua nhà mới với số tiền cộng thêm do Mẹ và em tích góp thì liệu Tờ giấy "Tài sản riêng" đó có thể chuyển cho căn nhà kế tiếp không? Em xin cảm ơn ạ.

Trả lời: Chào bạn! Đối với yêu cầu hỗ trợ của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

- Thứ nhất, về việc xác định thẩm quyền giải quyết ly hôn

Khoản 1 Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 quy định:

"Điều 39. Thẩm quyền của Tòa án theo lãnh thổ

1. Thẩm quyền giải quyết vụ án dân sự của Tòa án theo lãnh thổ được xác định như sau:

a) Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc, nếu bị đơn là cá nhân hoặc nơi bị đơn có trụ sở, nếu bị đơn là cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những tranh chấp về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động quy định tại các Điều 26, 28, 30 và 32 của Bộ luật này;

..."

Ngoài ra, Khoản 1 Điều 40 Bộ luật tố tụng dân sự quy định:

"Điều 40. Thẩm quyền của Tòa án theo sự lựa chọn của nguyên đơn, người yêu cầu

1. Nguyên đơn có quyền lựa chọn Tòa án giải quyết tranh chấp về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động trong các trường hợp sau đây:

a) Nếu không biết nơi cư trú, làm việc, trụ sở của bị đơn thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc, có trụ sở cuối cùng hoặc nơi bị đơn có tài sản giải quyết;

..."

Như vậy, mẹ bạn có thể nộp đơn khởi kiện ly hôn đến TAND cấp huyện nơi cư trú cuối cùng của bố bạn.

- Thứ hai, về việc xác định tài sản

Khoản 4 Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định:

"Điều 59. Nguyên tắc giải quyết tài sản của vợ chồng khi ly hôn

...

4. Tài sản riêng của vợ, chồng thuộc quyền sở hữu của người đó, trừ trường hợp tài sản riêng đã nhập vào tài sản chung theo quy định của Luật này."

Như vậy, khi ly hôn thì chỉ chia tài sản chung của vợ chồng nếu như một trong hai bên vợ chồng có yêu cầu chia. Còn tài sản riêng thì không chia.

Điều 43 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định:

"Điều 43. Tài sản riêng của vợ, chồng

1. Tài sản riêng của vợ, chồng gồm tài sản mà mỗi người có trước khi kết hôn; tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân; tài sản được chia riêng cho vợ, chồng theo quy định tại các điều 38, 39 và 40 của Luật này; tài sản phục vụ nhu cầu thiết yếu của vợ, chồng và tài sản khác mà theo quy định của pháp luật thuộc sở hữu riêng của vợ, chồng.

2.
Tài sản được hình thành từ tài sản riêng của vợ, chồng cũng là tài sản riêng của vợ, chồng
. Hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng trong thời kỳ hôn nhân được thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều 33 và khoản 1 Điều 40 của Luật này."

Trường hợp của bạn, bố mẹ bạn đã có văn bản thỏa thuận rằng tài sản đó là tài sản riêng của mẹ bạn, nên tài sản đó sẽ không chia. Trừ trường hợp bố bạn có căn cứ chứng minh việc thỏa thuận tài sản đó là do bị ép buộc, lừa dối.

Việc mẹ bán bán tài sản riêng để mua tài sản khác thì theo Khoản 2 Điều 43 trên tài sản mua sau đó cũng sẽ được xác định là tài sản riêng của mẹ bạn.

Bạn tham khảo để giải đáp thắc mắc của mình!