Câu hỏi: Luật sư cho hỏi tư vấn về chia di sản thừa kế khi không còn thời hiệu như sau: Chồng tôi chết năm 2003, sau chết chồng tôi có để lại cho tôi và các con khoảng 12 ha đất nông nghiệp, trong đó có khoảng 10 ha có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tên của chồng tôi và 2ha còn lại không có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (do cha, mẹ chồng chết năm 1998 để lại cho vợ chồng tôi cách tác cách đây 18 năm nhưng không có di chúc).

Hiện tại vợ chồng tôi cách tác mãnh đất này đến nay khoảng 18 năm.Trong thời vợ chồng tôi sử dụng và canh tác không có vấn đề tranh chấp xảy ra giữa các anh chị trong gia chồng tôi. Nhưng hiện nay các chị chồng tôi lại tranh chấp và làm đơn khiếu kiện ra tòa để dành lại phần đất trên.

Xin hỏi luật sư, các chị chồng tôi kiện như vậy có đúng pháp luật không, và thời gian hết hiệu lực quyền thừa kế không có di chúc là bao lâu, cho tôi nói rõ thêm trước khi cha ,mẹ chồng tôi mất đã chia đều cho các chị chồng tôi mỗi người một mãnh đất riêng còn lại là của vợ chồng tôi, nhưng di chúc chỉ bằng miệng không có bản di chúc. Mong luật sư tư vấn giúp cho gia đình để hiểu. Cảm ơn luật sự rất nhiều!

Trả lời: Chào bạn, cảm ơn bạn đã tin tưởng gửi câu hỏi tư vấn đến công ty Luật Minh Gia. Chúng tôi xin tư vấn cho bạn như sau:

Căn cứ theo Điều 629 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về di chúc miệng như sau:

“1. Trường hợp tính mạng một người bị cái chết đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản thì có thể lập di chúc miệng.

2. Sau 03 tháng, kể từ thời điểm di chúc miệng mà người lập di chúc còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ.”

Và căn cứ khoản 5 điều 630 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về di chúc hợp pháp như sau:

“5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.”

Như vậy, nếu di chúc miệng của bố mẹ bạn đáp ứng được các điều kiện đã nêu trên thì được coi là hợp pháp. Nếu di chúc miệng không hợp pháp, không có hiệu lực pháp luật thì di sản thừa kế sẽ được chia theo pháp luật.

Căn cứ theo Điều 651 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về người thừa kế theo pháp luật:

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

….

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Những người ở thừa kế thứ nhất bao gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết. Mỗi người được hưởng một bằng nhau trong di sản thừa kế. Những người được hưởng di sản thừa kế có quyền thỏa thuận chia di sản thừa kế hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết. Do đó, chị chồng của bạn sẽ có quyền yêu cầu chia di sản thừa kế.

Căn cứ theo Điều 623 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về thời hiệu khởi kiện về thừa kế:

“1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:

a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;

b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này.”

Bố mẹ chồng bạn mất từ năm 1998 đến nay đã được 18 năm, theo quy định tại ĐIều 623 nêu trên thì thời hiệu khởi kiện yêu cầu chia thừa kế vẫn còn do đó các chị chồng của bạn vẫn có quyền yêu cầu Tòa án xem xét phân chia lại di sản thừa kế.