Câu hỏi: Luật sư tư vấn về: Hiện tại em có một số vướng mắc về việc làm di chúc thừa kế cho ba em như sau: Ba em sinh 1950, mẹ em sinh 1953 có 4 con trai và 2 con gái, 6 người con đều có gia đình và ở riêng. Hiện tại 2 ông bà đang ở một mình. Ba em hiện tại muốn lập di chúc thừa kế với mong muốn ngôi nhà ba mẹ em đang ở hiện tại cho người con trai út, và với điều kiện ngôi nhà này chỉ thừa kế để ở không được cầm cố, chuyển nhượng hay buôn bán thì có được không Luật sư?

Luật sư tư vấn về:
Dear Luật sư, Hiện tại em có một số vướng mắc về việc làm di chúc thừa kế cho ba em như sau: Ba em sinh 1950, mẹ em sinh 1953 có 4 con trai và 2 con gái, 6 người con đều có gia đình và ở riêng. Hiện tại 2 ông bà đang ở một mình.Ba em hiện tại muốn lập di chúc thừa kế với mong muốn ngôi nhà ba mẹ em đang ở hiện tại cho người con trai út, và với điều kiện ngôi nhà này chỉ thừa kế để ở không được cầm cố, chuyển nhượng hay buôn bán thì có được không Luật sư? Và về tranh chấp sau này với những anh/em khác cho xảy ra không? Vì nguyện vọng của ba em muốn để ngoài nhà đang ở là nhà để thờ cúng ông bà, tổ tiên. Mong Luật sư giải đáp giùm em.Em cám ơn.

Trả lời: Theo điều 624, Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về di chúc như sau:

“Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.”

Điều 626, Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về quyền của người lập di chúc như sau:

“Người lập di chúc có quyền sau đây:

1. Chỉ định người thừa kế; truất quyền hưởng di sản của người thừa kế.

2. Phân định phần di sản cho từng người thừa kế.

3. Dành một phần tài sản trong khối di sản để di tặng, thờ cúng.

4. Giao nghĩa vụ cho người thừa kế.

5. Chỉ định người giữ di chúc, người quản lý di sản, người phân chia di sản.”

Do đó, bố bạn hoàn toàn có quyền lập di chúc để lại căn nhà đang ở hiện tại cho người con trai út, và với điều kiện ngôi nhà này chỉ thừa kế để ở không được cầm cố, chuyển nhượng hay buôn bán.

Tuy nhiên, vấn đề cần lưu ý ở đây là di sản thừa kế của bố bạn là toàn bộ căn nhà hay chỉ một phần của căn nhà, tức là cần phải xác định tài sản này là tài sản chung hay tài sản riêng của bố bạn.

Nếu căn nhà là tài sản chung của bố mẹ bạn, theo điều 33, Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về tài sản chung như sau:

“1. Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.

Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng có được sau khi kết hôn là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp vợ hoặc chồng được thừa kế riêng, được tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng.”

Lúc này bố bạn chỉ có quyền đối với một nửa căn nhà này. Do đó, bố bạn chỉ có thể để lại di chúc đối với một nửa căn nhà này, một nửa còn lại của căn nhà thuộc quyền sở hữu của mẹ bạn. Muốn lập di chúc để lại cả căn nhà cho người con út với điều kiện là chỉ để ở, không được chuyển nhượng hay tặng cho người khác cũng như để tránh trường hợp tranh chấp về sau thì cả bố và mẹ của bạn phải cùng lập di chúc với nội dung như trên.

Nếu căn nhà là tài sản riêng của bố bạn. Điều 43, Luật hôn nhan và gia đình năm 2014 quy định về tài sản riêng như sau:

“1. Tài sản riêng của vợ, chồng gồm tài sản mà mỗi người có trước khi kết hôn; tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân; tài sản được chia riêng cho vợ, chồng theo quy định tại các điều 38, 39 và 40 của Luật này; tài sản phục vụ nhu cầu thiết yếu của vợ, chồng và tài sản khác mà theo quy định của pháp luật thuộc sở hữu riêng của vợ, chồng.

2. Tài sản được hình thành từ tài sản riêng của vợ, chồng cũng là tài sản riêng của vợ, chồng. Hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng trong thời kỳ hôn nhân được thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều 33 và khoản 1 Điều 40 của Luật này.”

Lúc này bố bạn có quyền đối với toàn bộ căn nhà. Bố bạn có thể tự lập di chúc để lại di sản thừa kế theo ý chí của mình.