Câu hỏi: : Em lập gia đình 10 năm, 3 năm đầu ở nhà mang thai và sinh con chồng nuôi. Khi con em 3 tuổi gởi đi học thì em đi làm với mức lương hơn 3 triệu/tháng Từ lúc e đi làm, mọi chi phí ăn học của con và tiền điện nước 1 mình em lo nên không có dư, anh ấy không đưa tiền cho em, chỉ đóng tiền thuê nhà 1 triệu/tháng và mua bảo hiểm cho con 7 triệu/năm (lương + thu nhập thêm của anh cao gấp đôi em). Cưới nhau 4 năm anh ấy dành dụm mua miếng đất 150 triệu và đứng tên 1 mình không cho em đứng tên chung. Hiện tại anh ấy đang cất nhà hơn 600 triệu và bảo rằng em không có đóng góp gì cả. Vậy em xin hỏi luật sư, với sự đóng góp của em, khi ly hôn em có được chia tài sản không?

Trả lời: Điều 33 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về tài sản chung của vợ chồng:

“1. Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.

Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng có được sau khi kết hôn là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp vợ hoặc chồng được thừa kế riêng, được tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng.

2. Tài sản chung của vợ chồng thuộc sở hữu chung hợp nhất, được dùng để bảo đảm nhu cầu của gia đình, thực hiện nghĩa vụ chung của vợ chồng.

3. Trong trường hợp không có căn cứ để chứng minh tài sản mà vợ, chồng đang có tranh chấp là tài sản riêng của mỗi bên thì tài sản đó được coi là tài sản chung.”

Quyền sử dụng đất và căn nhà đang xây mặc dù là do chồng chị dành dụm tiền để xây dựng tuy nhiên nếu một phần hoặc toàn bộ khoản tiền này là thu nhập của chồng bạn trong thời kỳ hôn nhân thì số tiền này vẫn được xác định là tài sản chung như vậy căn nhà và mảnh đất mua hình thành từ tài sản chung thì vẫn xác định là tài sản chung. Trường hợp có tranh chấp yêu cầu Tòa án giải quyết mà chồng chị không chứng minh được đó là tài sản riêng thì phần tài sản này được xác định là tài sản chung.

Khoản 2 Điều 59 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định:

“2. Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây:

a) Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;

b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;

c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;

d) Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.”

Như vậy nếu số tiền để mua đất và xây nhà là tài sản chung thì khi ly hôn trước tiên vợ chồng có thể thỏa thuận để chia phần tài sản của mình, nếu không thỏa thuận được thì có thể yêu cầu Tòa án giải quyết, tài sản chung sẽ được chia đôi nhưng tính đến một số yếu tố như công sức đóng góp của vợ chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung và các yếu tố khác như hoàn cảnh gia đình của vợ, chồng và lỗi của mỗi bên trong việc vi phạm nghĩa vụ giữa vợ và chồng. Trong trường hợp của chị nếu căn nhà và mảnh đất là tài sản chung thì chị vẫn được chia tài sản. Nếu chồng chị đóng góp nhiều hơn thì sẽ được xem xét chia phần tài sản nhiều hơn. Sự đóng góp thể hiện bằng việc góp tài sản riêng, thu nhập của vợ chồng, công việc gia đình và lao động của vợ chồng trong việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Trong thời gian chị ở nhà chăm sóc con và làm việc gia đình thì vẫn được tính là lao động có thu nhập tương đương với thu nhập của người chồng đi làm (các yếu tố cần xem xét khi chia tài sản chung của vợ chồng được hướng dẫn tại Điều 7 Thông tư liên tịch 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP).