Câu hỏi: Luật sư tư vấn về cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản và cấu thành tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo quy định của pháp luật hiện hành. Cụ thể như sau:

Chào Luật Sư, Em nhờ luật sư tư vấn giúp về trường hợp như sau: Khoảng tháng 5 năm 2016 Em có cho một người bạn thuê xe tải để hoạt động vận chuyển hàng hóa (nhưng không có hợp đồng và người bạn này cũng chưa thanh toán một đồng nào tiền thuê xe) và đến khoảng cuối năm 2016 Em có chuyển khoản cho người bạn này 80 tr tiền mặt (có biên lai ck của Ngân Hàng) xem như khoản góp vốn để tham gia điều hành công ty này + cộng với chiếc xe đã cho thuê trước đó. Khi tham gia quản lý công ty vì lý do Em quản lý dòng tiền thu chi quá chặt nên người bạn này đã không chịu được nên em đã rút khỏi công ty không tham gia điều hành công ty vận tải này nữa. Cùng với đó là điều kiện sẽ tiếp tục cho người bạn này thuê xe với giá 5tr/tháng xem như hỗ trợ để bạn làm ăn và khi nào có tiền phải thanh toán lại khoản tiển mặt 80 tr đã chuyển vào công ty. Đến thời điểm cuối tháng 12/2017 xe của em cho công ty bạn ấy thuê đã hết đăng kiểm nên em đã yêu cầu thanh lý theo dạng phế liệu tuy nhiên sau khi thanh lý thì không chuyển số tiền này để trả cho em (Khoảng 40tr) nhưng sau khi em tìm hiểu với phía nhân viên công ty bạn này thì được biết xe của em đã bị bán từ rất lâu rồi.Vì vậy em muốn kiện bạn ấy về tội lợi dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản để đòi lại số tiền 80tr + 40 tr tiền bán xe và tiền thuê xe vẫn còn thiếu được không, mong luật sư tư vấn giúp em các thủ tục tiếp theo.Về bằng chứng thì có 2 người biết rõ về việc này là nhân viên công ty của bạn ấy và một người bạn của em cũng có góp vốn vào công ty này hiện nay cũng đã rút vốn không tham gia nữa, ngoài ra còn có biên lai chuyển khoản vào tài khoản của công ty này và tin nhắn điện thoại về việc bạn ấy hứa trả tiền cho em.Mong luật sư tư vấn giúp em. Trân Trọng Cảm Ơn Luật Sư!

Trả lời: Thứ nhất, đối với hành vi thuê xe của bạn sau đó bán chiếc xe

Căn cứ Điều 175 Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 quy định về Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản như sau:

“1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 4.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 4.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản hoặc đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 174 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm hoặc tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợp đồng rồi dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản đó hoặc đến thời hạn trả lại tài sản mặc dù có điều kiện, khả năng nhưng cố tình không trả;
b) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợp đồng và đã sử dụng tài sản đó vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả lại tài sản....”

Như vậy, nếu người đó thuê xe của bạn thông qua hợp đồng hợp pháp mà sau đó  bán xe rồi không trả lại cho bạn tiền bán xe và trốn đi nơi khác nhằm mục đích chiếm đoạt luôn tài sản đó thì sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.

Thứ hai, đối với hành vi là lấy luôn số tiền góp vốn kinh doanh của bạn mà trốn đi nơi khác

Nếu bạn có hợp đồng góp vốn nhưng sau đó đã yêu cầu rút vốn mà người này không trả lại và có ý định chiếm đoạt luôn số tiền đó thì hành vi trên cấu thành tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo quy định trên.

Và Căn cứ Khoản 1, Điều 174 BLHS quy định về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản:

“1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;

b) Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 175 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;

c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;

d) Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ; tài sản là kỷ vật, di vật, đồ thờ cúng có giá trị đặc biệt về mặt tinh thần đối với người bị hại"

Nếu người này có hành vi dùng thủ đoạn như lời nói hoặc hành động gian dối để bạn đưa tiền và sau đó chiếm đoạt luôn số tiền đó ví dụ như nói với bạn góp vốn để kinh doanh nhưng không dùng để kinh doanh mà có ý định chiếm đoạt thì hành vi này sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo quy định trên.