Câu hỏi: Luật sư tư vấn về trường hợp phân chia tài sản chung vợ chồng khi sống cùng gia đình khi giải quyết ly hôn như sau: Kính gửi: Công ty luật Minh Gia. Tôi có 1 việc nhờ quý công ty tư vấn hộ. Em trai tôi lập gia đình, gia đình bên vợ có 04 con trai và 02 con gái, vợ em trai tôi là con gái út. Nay do nhiều nguyên nhân gia đình em tôi ly hôn thì bên vợ yêu câu giao lại nhà cho bên cha mẹ vợ.

Mặc dù trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên em trai tôi và vợ do những lý do sau: Khi em trai tôi tiến hành xây nhà thì thiếu 1 tỷ đồng, bên phía vợ bàn bạc và bán nhà ông bà đang ở 3 tỷ đồng đưa cho em trai 1 tỷ với điều kiện là ông bà về ở với vợ chồng em trai tôi và có trách nhiệm chăm sóc hai ông bà và hai vợ chồng em trai tôi đã đồng ý( do các con gia đình bên vợ đã có gia đình và ở riêng và chỉ có 02 vợ chồng già ở trong căn nhà định bán và đây là thỏa thuận miệng giữa các anh em trong gia đình, không có lập giấy). Giá trị nhà xây là 4 tỷ đồng.- Nay ra toà ly hôn gia đình vợ cho rằng số tiền xây nhà là tiền của ba mẹ vợ (03 tỷ đồng) nên bên vợ yêu cầu toàn chỉ chia số tiền 01 tỷ đồng là tiền chung của hai vợ chồng bỏ ra thôi. Việc đưa 01 tỷ đồng không có lập giấy nhận tiền nên Luật sư bên gia đình đưa ra chứng từ là giá bán nhà đúng bằng số tiền xây nhà và họ yêu cầu em trai tôi chứng minh số tiền 03 tỷ cá nhân đã bỏ ra xây nhà nhưng việc chứng minh số tiền 03 tỷ kia của hai vợ chồng thì khó khăn do nhiều nguồn tiền khác nhau nên không đủ chứng từ.Nay nhờ quý Công ty tư vấn dùm cho gia đình em trai để khi ly hôn cậu ấy không mất tiền và cồng sức đã đầu tư vào việc xây nhà và việc giải quyết ly hôn theo đúng luật.

Trả lời: Vì tài sản này được hình thành trong thời kỳ hôn nhân không thuộc trường hợp được tặng cho riêng hay thừa kế riêng cho hoặc vợ hoặc chồng nên được xác định là tài sản chung của vợ chồng theo quy định tại điều 33 Luật hôn nhân và gia đình 2014  như sau:

“1. Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.

Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng có được sau khi kết hôn là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp vợ hoặc chồng được thừa kế riêng, được tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng.

2. Tài sản chung của vợ chồng thuộc sở hữu chung hợp nhất, được dùng để bảo đảm nhu cầu của gia đình, thực hiện nghĩa vụ chung của vợ chồng.

3. Trong trường hợp không có căn cứ để chứng minh tài sản mà vợ, chồng đang có tranh chấp là tài sản riêng của mỗi bên thì tài sản đó được coi là tài sản chung.”

Như vậy tài sản của hai vợ chồng bạn sẽ là tài sản chung trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ghi nhận tên người sử dụng là hai vợ chồng không có tên của cha vợ hay mẹ vợ  là đồng sở hữu cho nên phần diện tích này chỉ thuộc quyền sử dụng của 2 vợ chồng những người nhà bên vợ không có quyền yêu cầu phân chia, khi ly hôn sẽ tiến hành phân chia trên nguyên tắc chia đôi theo điều 59 Luật hôn nhân và gia đình nhưng có tính đến các yếu tố như:

a) Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;

b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;

c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;

d) Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.

Còn về vấn đề có vay của gia đình bên vợ 1 tỷ đồng để làm nhà thì xác định đây là nghĩa vụ trả nợ chung của cả 2 vợ chồng. Nếu khi nhận tiền xây nhà từ bố mẹ vợ các bên đã xác nhận đây là phần góp của bố mẹ, tức đây xác định theo phần góp thì sẽ phân chia theo quy định tại điều 61 Luật hôn nhân gia đình năm 2014

Điều 61. Chia tài sản trong trường hợp vợ chồng sống chung với gia đình

1. Trong trường hợp vợ chồng sống chung với gia đình mà ly hôn, nếu tài sản của vợ chồng trong khối tài sản chung của gia đình không xác định được thì vợ hoặc chồng được chia một phần trong khối tài sản chung của gia đình căn cứ vào công sức đóng góp của vợ chồng vào việc tạo lập, duy trì, phát triển khối tài sản chung cũng như vào đời sống chung của gia đình. Việc chia một phần trong khối tài sản chung do vợ chồng thỏa thuận với gia đình; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.

2. Trong trường hợp vợ chồng sống chung với gia đình mà tài sản của vợ chồng trong khối tài sản chung của gia đình có thể xác định được theo phần thì khi ly hôn, phần tài sản của vợ chồng được trích ra từ khối tài sản chung đó để chia theo quy định tại Điều 59 của Luật này.