Câu hỏi: Nội yêu cầu tư vấn: Xin được Luật sư tư vấn về việc chia tài sản khi ly hôn như sau: Hai vợ chồng tôi lấy nhau được 15 năm, hiện nay có 01 con trai 15 tuổi và 01 con gái 9 tuổi. Tài sản hiện có là 01 mảnh đất mua của bố chồng tôi hiện đứng tên 02 vợ chồng, trên đó có 03 ngôi nhà, 01 ngôi làm trước khi chúng tôi kết hôn,

02 ngôi mới làm năm 2014, có 01 cửa hàng chăn ga gối đệm, 01 cửa hàng tạp hóa. 01 mảnh đất mua của bố đẻ tôi nhưng còn nợ 100 triệu, 01 mảnh đất đồi rừng đứng tên hai vợ chồng, trồng cây tràm đã đến tuổi khai thác diện tích 05 ha. Khi mở cửa hàng vợ chồng tôi có vay của mẹ đẻ tôi 269 triệu đồng.  Vậy khi ly hôn những tài sản và những món nợ đó được chia như thế nào? Các con tôi có được chia tài sản không? Rất mong Luật sư tư vấn giúp tôi. Tôi xin chân thành cảm ơn!

Trả lời: Theo quy định về nguyên tắc chia tài sản khi ly hôn tại Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014:

"Điều 59. Nguyên tắc chia tài sản khi ly hôn

1. Việc chia tài sản khi ly hôn do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết. Tài sản riêng của bên nào thì thuộc quyền sở hữu của bên đó.

2. Việc chia tài sản chung được giải quyết theo các nguyên tắc sau đây:

a) Tài sản chung của vợ chồng về nguyên tắc được chia đôi, nhưng có xem xét hoàn cảnh của mỗi bên, tình trạng tài sản, công sức đóng góp của mỗi bên vào việc tạo lập, duy trì, phát triển tài sản này. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;

b) Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của vợ, con chưa thành niên hoặc đã thành niên bị tàn tật, mất năng lực hành vi dân sự, không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình;

c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;

d) Tài sản chung của vợ chồng được chia bằng hiện vật hoặc theo giá trị; bên nào nhận phần tài sản bằng hiện vật có giá trị lớn hơn phần mình được hưởng thì phải thanh toán cho bên kia phần giá trị chênh lệch.

3. Việc thanh toán nghĩa vụ chung về tài sản của vợ, chồng do vợ, chồng thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết”.

Thứ nhất,
theo như thông tin của bạn cung cấp, tài sản bao gồm một mảnh đất mua của bố chồng, 2 ngôi nhà xây dựng năm 2014, 01 cửa hàng chăn ga, gối đệm, một cửa hàng tạp hóa, 01 mảnh đất trồng trám đến tuổi khai thác rộng 05 ha là tài sản hai vợ chồng có trong thời kỳ hôn nhân.

Theo quy định tại Điều 33 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 thì:

“Điều 33. Tài sản chung của vợ chồng

1. Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.

Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng có được sau khi kết hôn là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp vợ hoặc chồng được thừa kế riêng, được tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng.

2. Tài sản chung của vợ chồng thuộc sở hữu chung hợp nhất, được dùng để bảo đảm nhu cầu của gia đình, thực hiện nghĩa vụ chung của vợ chồng.

3. Trong trường hợp không có căn cứ để chứng minh tài sản mà vợ, chồng đang có tranh chấp là tài sản riêng của mỗi bên thì tài sản đó được coi là tài sản chung”.

Theo đó, 1 mảnh đất mua từ bố chồng bạn, 1 mảnh đất mua từ bố để bạn, 1 cửa hàng tạp hóa, 1 cửa hàng chăn ga gối điện, 3 ngôi nhà, 1 mảnh đồi trồng trám được xác định là tài sản chung của vợ chồng bạn.

Theo quy định về chia tài sản chung của vợ chồng thì về mặt nguyên tắc hai vợ chồng bạn có thể thỏa thuận về chia tài sản chung và việc thực hiện các nghĩa vụ tài sản, nghĩa vụ trả khoản vay.

Trong trường hợp hai vợ chồng bạn không thỏa thuận được thì việc chia tài sản theo nguyên tắc sẽ được chia đôi, tuy nhiên khi chia cũng sẽ được xem xét một số điều kiện khách quan như: Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng; Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập; Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập; lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền và nghĩa vụ.  Đối với những tài sản trên bạn và chồng bạn có thể chia bằng hiện vật cụ thể là chia đều những tài sản đó, nếu như có sự chênh lệch về giá trị mà chồng bạn nhận phần tài sản có giá trị lớn hơn thì bạn có quyền yêu cầu chồng bạn thanh toán phần giá trị chênh lệch đó.

Thứ hai,
về nghĩa vụ trả nợ đối với khoản vay 269 triệu đồng của mẹ đẻ bạn và 100 triệu tiền nợ bố đẻ bạn.

Trường hợp của hai vợ chồng bạn cùng quyết định mua đất và vay khoản tiền tiền từ mẹ đẻ bạn, cho nên đây là nghĩa vụ chung của hai vợ chồng bạn. Do đó, đây là nghĩa vụ mà cả hai vợ chồng bạn phải thực hiện. Theo quy định tại Khoản 3 Điều 59 Luật Hôn nhân gia đình năm 2014 việc thực hiện nghĩa vụ này do hai bạn thỏa thuận nếu hai bạn không thỏa thuận được thì bạn có thể yêu cầu Tòa án giải quyết.

Thứ ba,
về vấn đề các con bạn có được chia tài sản không?

Hai vợ chồng bạn có 1 con trai 15 tuổi và 1 con gái 9 tuổi, đối với các tài sản trên hai bé chưa có sự đóng góp vào khối tài sản này mà đây là tài sản của hai vợ chồng bạn cùng có được trong thời kỳ hôn nhân, do công sức của hai vợ chồng bạn tạo ra nên khối tài sản này không được chia cho hai con của bạn.