Câu hỏi: Kính gửi các anh chị Công ty Luật Minh Gia. Tôi có một vấn đề mong nhận được tư vấn của các anh chị. Bố tôi là giám đốc đại diện pháp luật cho một công ty TNHH. Trên bố tôi là chủ tịch Hội đồng quản trị. Công ty của bố tôi thế chấp rất nhiều tài sản của người chủ công ty là Ông chủ tịch Hội đồng quản trị để vay tiền ngân hàng.

Trong tất cả các hợp đồng vay bố tôi là người ký nhưng có văn bản chấp thuận của Chủ tịch HĐTV.Tôi xin hỏi, nếu sau này công ty làm ăn thua lỗ, không trả được nợ ngân hàng thì bố tôi có phải chịu trách nhiệm gì không? Tôi hỏi vậy bởi vì tôi cũng biết rằng khi vay có tài sản thế chấp, nhưng các ngân hàng hiện nay cũng muốn cho khách hàng vay nên nới lỏng trong việc định giá tài sản thế chấp, vì thế sẽ có nguy cơ là công ty không trả được nợ và tài sản thế chấp không đủ để giải ngân nợ.Tôi nói bố tôi nên nghỉ việc, chứ làm ăn thế này thì sợ quá, nhưng nếu bố tôi nghỉ việc rồi, người khác lên thay, sau này công ty xảy ra chuyện gì bố tôi có phải chịu trách nhiệm không? Kính mong sự giúp đỡ của các anh chị. Tôi xin chân thành cảm ơn.

Trả lời: Theo thông tin bạn cung cấp thì bố bạn là giám đốc và đồng thời là người đại diện theo pháp luật của một công ty TNHH. Tuy nhiên, bạn không nói rõ bố bạn có phải thành viên góp vốn của công ty không? Và mô hình công ty bố bạn làm việc là công ty TNHH 1 thành viên hay công ty TNHH 2 thành viên trở lên? Vì thông tin bạn cung cấp không cụ thể nên có các trường hợp xảy ra sau:

Trường hợp 1: Công ty bố bạn làm việc là công ty TNHH 1 thành viên

Khoản 1 Điều 73 Luật doanh nghiệp 2014 quy định như sau:

"1. Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên là doanh nghiệp do một tổ chức hoặc một cá nhân làm chủ sở hữu (sau đây gọi là chủ sở hữu công ty); chủ sở hữu công ty chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi số vốn điều lệ của công ty."

Theo đó, nếu bố bạn là giám đốc làm theo hợp đồng lao động, không phải chủ sở hữu công ty thì cần xác định bố bạn giao kết hợp đồng vay ngân hàng với tư cách gì? Trường hợp khi thực hiện các hợp đồng vay bố bạn kí nhân danh công ty thì chủ sở hữu công ty sẽ phải chịu trách nhiệm về các khoản nợ này trong phạm vi số vốn điều lệ của công ty. Nếu công ty làm ăn thua lỗ, không trả được nợ thi ngân hàng có quyền yêu cầu công ty dùng tài sản công ty để thanh toán khoản nợ này, bố bạn không có trách nhiệm phải thanh toán.  Trường hợp bố bạn thực hiện kí kết hợp đồng vay nhân danh cá nhân thì bố bạn có nghĩa vụ trả nợ đến khi nào hoàn thành xong nghĩa vụ, không phụ thuộc vào việc bố bạn còn làm việc tại công ty đó hay không.

Trường hợp 2: Công ty bố bạn làm việc là công ty TNHH 2 thành viên trở lên

Điều 47 Luật doanh nghiệp 2014 quy định như sau:

"1. Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên là doanh nghiệp, trong đó:

a) Thành viên có thể là tổ chức, cá nhân; số lượng thành viên không vượt quá 50;

b) Thành viên chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp, trừ trường hợp quy định tại khoản 4 Điều 48 của Luật này;..."

Theo đó, trường hợp bố bạn ký hợp đồng vay với ngân hàng nhân danh công ty và bố bạn là thành viên góp vốn của công ty thì bố bạn phải chịu trách nhiệm về các khoaản nợ trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp (trừ trường hợp bố bạn chưa góp vốn hoặc chưa góp đủ số vốn đã cam kết thì phải chịu trách nhiệm tương ứng với phần vốn góp đã cam kết đối với các nghĩa vụ tài chính của công ty phát sinh trong thời gian trước ngày công ty đăng ký thay đổi vốn điều lệ và phần vốn góp của thành viên).

Nếu bố bạn không phải thành viên góp vốn công ty và giao dịch với ngân hàng nhân danh công ty thì bố bạn không phải chịu trách nhiệm trả nợ, kể cả công ty có làm ăn thua lỗ hay phá sản. Ngoài ra, khi bố bạn vay tiền ngân hàng nhân danh cá nhân thì phải trả nợ cho ngân hàng đến khi nào hoàn thành xong nghĩa vụ thì thôi (kể cả bố bạn có nghỉ việc ở công ty).

Như vậy, bố bạn chỉ phải chịu trách nhiệm về các khoản vay ngân hàng khi bố bạn giao dịch nhân danh cá nhân bố bạn hoặc bố bạn là thành viên góp vốn của công ty.