Câu hỏi: Bố mẹ tôi sinh sống trên mảnh đất 700m2 là tài sản chung của bố mẹ tôi, năm 2007 bố tôi mất không để lại di chúc, theo luật thì mẹ tôi được hưởng 1/2 gia sản và 1/3 phần còn lại của 1/2, tuy nhiên do là con nên anh em tôi đồng ý sang tên cho mẹ tôi đứng sở hữu theo sổ đỏ mang tên mẹ tôi, chuyển từ bố tôi sang,

Tuy nhiên năm 2011 mẹ tôi bán đất sử dụng mục đích riêng mà không báo anh em tôi, anh em tôi đã nhiều lần nói trong đất đó có cả phần thừa kế của anh em chúng tôi không được quyền, tôi muốn hỏi pháp luật quy định thế nào? Xin cảm ơn luật sư.

>> Tư vấn quy định về quyền hưởng thừa kế, gọi:
19006169

Trả lời: Do bố anh mất không đê lại di chúc, vì vậy tài sản của bố anh để lại sẽ được đem chia thừa kế theo pháp luật. Cả mẹ và hai anh em anh đều là những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất và có quyền của những người được hưởng thừa kế. Việc hai anh em anh đồng ý sang tên cho mẹ anh đứng tên trên sổ đỏ nhưng không nói rõ là có văn bản thỏa thuận việc này hay không. Trường hợp hai anh em anh có văn bản thỏa thuận để mẹ anh đứng tên trên sổ đỏ theo quy định tại khoản 4 Điều 5 Thông tư 23/2014/TT-BTNMT :

“4.
Trường hợp nhiều người được thừa kế quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất mà những người được hưởng thừa kế có văn bản thỏa thuận chưa phân chia thừa kế và đề nghị cấp một Giấy chứng nhận cho người đại diện đối với toàn bộ diện tích đất, tài sản gắn liền với đất để thừa kế thì cấp một Giấy chứng nhận cho người đại diện đó. Văn bản thỏa thuận phải được công chứng hoặc chứng thực theo quy định của pháp luật. Trên Giấy chứng nhận ghi thông tin của người đại diện theo quy định tại Khoản 1 Điều này, dòng tiếp theo ghi "Là người đại diện của những người được thừa kế gồm:... (ghi lần lượt tên của những người được thừa kế quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất
)".

Theo đó, với tư cách là người đồng thừa kế, anh em anh hoàn toàn có quyền yêu cầu chia thừa kế. Nếu có tranh chấp xảy ra, anh có quyền khởi kiện để yêu cầu tòa án giải quyết vì ở thời điểm hiện tại, thời hiệu yêu cầu chia thừa kế vẫn còn ( thời hiệu yêu cầu chia thừa kế 30 năm kể từ thời điểm mở thời kế theo Điều 623 BLDS 2015)

Cả mẹ và hai anh em anh đều là những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất, vì vậy sẽ được chia số tài sản bằng nhau. Do 700m² đất là tài sản chung của bố mẹ anh, vì vậy tài sản được đem chia chỉ có 350m² là tài sản riêng của bố anh. Như vậy, sau khi chia thừa kế thì hai anh em anh mỗi người sẽ được 150m², mẹ anh sẽ có 450m² ( bao gồm phần tài sản riêng sau khi chia và tài sản được thừa kế).
Thủ tục chia thừa kế được quy định tại điều 656 BLDS 2015

Điều 656. Họp mặt những người thừa kế

1. Sau khi có thông báo về việc mở thừa kế hoặc di chúc được công bố, những người thừa kế có thể họp mặt để thỏa thuận những việc sau đây:

a) Cử người quản lý di sản, người phân chia di sản, xác định quyền, nghĩa vụ của những người này, nếu người để lại di sản không chỉ định trong di chúc;

b) Cách thức phân chia di sản.

2. Mọi thỏa thuận của những người thừa kế phải được lập thành văn bản.

Trường hợp có tranh chấp, anh làm đơn khởi kiện yêu cầu tòa án giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự

Nếu như lúc hai anh em anh sang tên để mẹ anh đứng tên sổ đỏ mà không có bất cứ một thỏa thuận nào khác thì mẹ anh với tư cách là chủ sở hữu quyền sử dụng đất sẽ có toàn quyền quyết định đối với 700m² đất. Hai anh em anh không có quyền đòi khởi kiện chia thừa kế