Câu hỏi: Luật sư tư vấn về vấn đề công ty không quy định rõ ràng về chế độ nghỉ phép năm cho công nhân viên. Nội dung tư vấn như sau:

Chào luật sư, Xin luật sư tư vấn cho tôi vấn đề sau: - Doanh nghiệp tôi làm trong lĩnh vực sản xuất, số lượng công nhân khoảng 200 người. Hiện tại chúng tôi đang áp dụng chế độ nghỉ phép năm cho công nhân viên như sau: công nhân làm việc trong điều kiện bình thường đc nghỉ 12 ngày phép/năm, công nhân làm việc trong điều kiện nặng nhọc độc hại 14 ngày phép/năm, công ty chúng tôi có thông báo cho người lao động biết và yêu cầu người lao động tự sắp xếp lịch nghỉ trong 1 năm hết số phép đó, nếu đến cuối năm không nghỉ hết số phép năm thì những ngày phép còn lại sẽ mất (không chuyển sang năm sau, cũng ko có chế độ thanh toán lại vào cuối năm). Công ty tôi làm như vậy có vi phạm quy định không?, nếu vi phạm quy định thì việc thanh toán phép vào cuối năm sẽ căn cứ trên mức nào 100% hay 300% trong trường hợp công ty chúng tôi không có lịch nghỉ cụ thể cho từng nhân viên, người lao động tự sắp xếp và xin phép nghỉ ? - Vì số lượng nhân công đông và có xu thế ngày càng gia tăng không ổn định, nhu cầu nghỉ phép của từng người khác nhau nên việc sắp xếp lịch nghỉ phép hàng năm cho từng người là rất bất tiện cho cty chúng tôi cũng như người lao động, nên cty không sắp xếp lịch nghỉ phép hằng năm cho từng người cụ thể, chỉ có người lao động tự sắp xếp và xin phép nghỉ thôi ? việc này có quy phạm quy định không ? Xin luật sư tư vấn giúp tôi, Cảm ơn !

Trả lời: Thứ nhất, việc thỏa thuận cho người lao động tự chọn lịch nghỉ phép hàng năm và  không thanh toán tiền lương cho người lao động trong những ngày chưa nghỉ phép có vi phạm quy định không?

Căn cứ Điều 111. Nghỉ hằng năm, Bộ luật lao động năm 2012:

“1. Người lao động có đủ 12 tháng làm việc cho một người sử dụng lao động thì được nghỉ hằng năm, hưởng nguyên lương theo hợp đồng lao động như sau:

a) 12 ngày làm việc đối với người làm công việc trong điều kiện bình thường;

b) 14 ngày làm việc đối với người làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc người làm việc ở những nơi có có điều kiện sinh sống khắc nghiệt theo danh mục do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với Bộ Y tế ban hành hoặc lao động chưa thành niên hoặc lao động là người khuyết tật;

c) 16 ngày làm việc đối với người làm công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc người làm việc ở những nơi có điều kiện sinh sống đặc biệt khắc nghiệt theo danh mục do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với Bộ Y tế ban hành.

2. Người sử dụng lao động có quyền quy định lịch nghỉ hằng năm sau khi tham khảo ý kiến của người lao động và phải thông báo trước cho người lao động.

3. Người lao động có thể thoả thuận với người sử dụng lao động để nghỉ hằng năm thành nhiều lần hoặc nghỉ gộp tối đa 03 năm một lần.

4. Khi nghỉ hằng năm, nếu người lao động đi bằng các phương tiện đường bộ, đường sắt, đường thủy mà số ngày đi đường cả đi và về trên 02 ngày thì từ ngày thứ 03 trở đi được tính thêm thời gian đi đường ngoài ngày nghỉ hằng năm và chỉ được tính cho 01 lần nghỉ trong năm.”

Và căn cứ Điều 114. Thanh toán tiền lương những ngày chưa nghỉ:

"1. Người lao động do thôi việc, bị mất việc làm hoặc vì các lý do khác mà chưa nghỉ hằng năm hoặc chưa nghỉ hết số ngày nghỉ hằng năm thì được thanh toán bằng tiền những ngày chưa nghỉ.

2. Người lao động có dưới 12 tháng làm việc thì thời gian nghỉ hằng năm được tính theo tỷ lệ tương ứng với số thời gian làm việc. Trường hợp không nghỉ thì được thanh toán bằng tiền.”

Vì việc quy định ngày nghỉ phép hàng năm là do người sử dụng lao động quy định dựa trên cơ sở tham khảo ý kiến của người lao động nên công ty được phép cho người lao động tự chọn lịch nghỉ vì đây là quyền của người sư dụng lao động tuy nhiên lại thỏa thuận là phải nghỉ hết số ngày đó, nếu không nghỉ hết thì không thanh toán tiền lương những ngày được nghỉ phép nhưng chưa nghỉ, điều này lại vi phạm quy định tại Điều 114 như trên vì có thể vì một lý do nào đó mà người lao động lại chưa nghỉ hết số ngày mà họ đã lựa chọn trong một năm ví dụ như họ thôi việc, bị mất việc làm.....

Thứ hai
, thanh toán số tiền lương những ngày chưa nghỉ trong trường hợp công ty vi phạm như thế nào?

Căn cứ Khoản 3, Khoản 4 Điều 26 Nghị định 05/2015/NĐ-CP

“Điều 26. Tiền lương làm căn cứ để trả lương cho người lao động trong thời gian ngừng việc, nghỉ hằng năm, nghỉ lễ, tết, nghỉ việc riêng có hưởng lương, tạm ứng tiền lương và khấu trừ tiền lương

"...

3. Tiền lương làm căn cứ trả cho người lao động trong những ngày chưa nghỉ hằng năm hoặc chưa nghỉ hết số ngày nghỉ hằng năm tại Điều 114 của Bộ luật Lao động được quy định như sau:

a) Đối với người lao động đã làm việc từ đủ 06 tháng trở lên là tiền lương bình quân theo hợp đồng lao động của 06 tháng liền kề trước khi người lao động thôi việc, bị mất việc làm. Đối với người lao động chưa nghỉ hằng năm hoặc chưa nghỉ hết số ngày nghỉ hằng năm vì các lý do khác là tiền lương bình quân theo hợp đồng lao động của 06 tháng liền kề trước khi người sử dụng lao động tính trả bằng tiền những ngày chưa nghỉ hằng năm;

b) Đối với người lao động có thời gian làm việc dưới 06 tháng là tiền lương bình quân theo hợp đồng lao động của toàn bộ thời gian làm việc.

4. Tiền lương tính trả cho người lao động trong những ngày chưa nghỉ hằng năm hoặc chưa nghỉ hết số ngày nghỉ hằng năm là tiền lương quy định tại Khoản 3 Điều này chia cho số ngày làm việc bình thường theo quy định của người sử dụng lao động của tháng trước liền kề trước thời điểm người sử dụng lao động tính trả, nhân với số ngày chưa nghỉ hoặc chưa nghỉ hết số ngày nghỉ hằng năm. “

Khi không thanh toán tiền lương cho người lao động vi phạm quy định tại Điều 114, Bộ luật lao động năm 2012 thì công ty phải trả cho người lao động một số tiền tính theo quy định trên, ban đầu xác định số tiền lương là căn cứ tính sau đó chia cho số ngày làm việc bình thường của tháng liền kề tháng trước khi nghỉ, sau đó nhân với số ngày chưa nghỉ và pháp luật không quy định việc vi phạm thì phải trả cho người lao động với số tiền cao hơn.