Câu hỏi: :Em chào luật sư!Em xin trình bày vấn đề của gia đình em như sau: Ngày 24-2-2018, ba mẹ có bán 1 tấn xoài cho 1 thương lái (thương lái này gia đình em không quen biết, được người quen giới thiệu do người quen cũng vừa bán xoài cho thương lái này) với giá 16 triệu, đã nhận cọc 500 ngàn. Vào sáng và trưa ngày 24-2, gia đình em đã tiến hành hái và đã giao hàng cho họ, có sự chứng kiến của người quen, hẹn tối ngày 24-2, họ sẽ trả đủ tiền. Nhưng đến tối ngày 24-2, họ không đến, ba em gọi hỏi thì họ hẹn thứ 2 sẽ giao tiền, nhưng hết ngày thứ 2 không thấy họ đến, ba em gọi thì không còn liên lạc được nữa. Luật sư cho em hỏi nên làm thế nào để bảo vệ quyền lợi của gia đình em. Hiện gia đình em rất khó khăn, số xoài trên ba mẹ em chăm 3 tháng chờ ngày bán mà giờ bị họ lừa mất số tiền bán rồi. Em xin luật sư giúp em!

Trả lời: Các căn cứ phát sinh nghĩa vụ được quy định tại Điều 275 Bộ luật dân sự 2015  bao gồm "
Điều 275. Căn cứ phát sinh nghĩa vụ

Nghĩa vụ phát sinh từ căn cứ sau đây:

1. Hợp đồng.

2. Hành vi pháp lý đơn phương.

3. Thực hiện công việc không có ủy quyền.

4. Chiếm hữu, sử dụng tài sản hoặc được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật.

5. Gây thiệt hại do hành vi trái pháp luật.

6. Căn cứ khác do pháp luật quy định
."

Bên thương lái đã thỏa thuận về việc mua xoài của gia bạn, và có nghĩa vụ trả tiền theo đúng thỏa thuận với gia đình bạn . Nghĩa vụ trả tiền được xác định theo Điều 280 Bộ luạt dân sự 2015 như sau "
Điều 280. Thực hiện nghĩa vụ trả tiền

1. Nghĩa vụ trả tiền phải được thực hiện đầy đủ, đúng thời hạn, đúng địa điểm và phương thức đã thỏa thuận.

2. Nghĩa vụ trả tiền bao gồm cả tiền lãi trên nợ gốc, trừ trường hợp có thỏa thuận khác."

Bên thương lái có hành vi vi pham nghĩa vụ trả tiền theo thỏa thuận nên bố mẹ bạn có quyền gửi đơn lên Toàn án nhân dân để yêu cầu giải quyết. Bố mẹ bạn có quyền lựa Tòa án nơi mà cư trú , làm việc cuối cùng mà thương lái ở theo Điều 40 Bộ luật tố tụng dân sự 2015

"Điều 40. Thẩm quyền của Tòa án theo sự lựa chọn của nguyên đơn, người yêu cầu

1. Nguyên đơn có quyền lựa chọn Tòa án giải quyết tranh chấp về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động trong các trường hợp sau đây:

a) Nếu không biết nơi cư trú, làm việc, trụ sở của bị đơn thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc, có trụ sở cuối cùng hoặc nơi bị đơn có tài sản giải quyết;

...."

hồ sơ khởi kiện bao gồm

- Đơn khởi kiện yêu cầu thực hiện nghĩa vụ

- Giấy tờ, chứng cứ chứng minh về thỏa thuân giữa các bên

- CMTND, sổ hộ khẩu của người khởi kiện

Trường hợp, ngay từ ban đầu đối tượng thương lái trên không nhằm chiếm đoạt tài sản nhưng sau khi tài sản  (1 tấn xoài) của gia đinh đã được chuyển cho họ thì có dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt hoặc không thanh toán mặc dù có khả năng thanh toán thì  có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo Bộ luật hình sự 2015

"Đ
iều 175. Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

1. Người nào thực hiện một trong những hành vi sau đây chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 4.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 4.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt hoặc đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 174 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm hoặc tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại hoặc tài sản có giá trị đặc biệt về mặt tinh thần đối với người bị hại, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng các hình thức hợp đồng rồi dùng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản đó hoặc đến thời hạn trả lại tài sản mặc dù có điều kiện, khả năng nhưng cố tình không trả;

b) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng các hình thức hợp đồng và đã sử dụng tài sản đó vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả lại tài sản.''