Câu hỏi: Gia đình tôi có 2 chị em gồm tôi và em trai. Bố mẹ tôi có một mảnh đất và làm được 1 ngôi nhà nhỏ. Mẹ tôi mất sớm cách đây hơn 30 năm, không để lại di chúc thừa kế tài sản. Sau đó bố tôi lấy vợ hai, nhưng không có con chung, và làm sổ đỏ cho mảnh đất trên đứng tên 2 người họ.

Bố tôi mới mất cách đây 1 năm và không để lại di chúc phân chia tài sản. Mẹ kế nói rằng bà có tên trong sổ đỏ nên có quyền thừa kế cho bất cứ ai, và bảo con gái đi lấy chồng không còn gì ở đây hết. Vậy quý luật sư có thể tư vấn giúp tôi việc phân chia quyền thừa kế tài sản như thế nào (cả vấn đề hương hỏa), thời hạn và thủ tục khiếu nại đòi quyền thừa kế. Tôi xin chân thành cảm ơn.

Trả lời: Trước hết căn cứ theo quy định tại điều 650 Bộ luật dân sự năm 2015 thì Bố bạn chết không để lại di chúc thì di sản của bố bạn để lại sẽ được chia theo quy định của pháp luật.

Trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản khác gắn liền với đất có đứng tên bố bạn và mẹ kế của bạn nên đây là tài sản chung của hai vợ chồng. Về nguyên tắc tài sản này sẽ được chia đôi. Phần tài sản của bố bạn trong đó trở thành di sản chia thừa kế.

Căn cứ theo điều 651 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về người thừa kế theo pháp luật như sau:

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Hàng thừa kế thứ nhất của bố bạn được xác định gồm: mẹ kế của bạn, bạn và em trai bạn. Mẹ kế của bạn không có quyền định đoạt chia thừa kế phần di sản của bố bạn.Mỗi người cùng hàng thừa kế sẽ được hưởng phần thừa kế bằng nhau.

Vấn đề hương hỏa thì sẽ do các bên thỏa thuận với nhau việc ai là người sẽ chăm lo hương hỏa cho bố bạn. Pháp luật không có quy định cụ thể trong trường hợp này mà để cho các bên tự thỏa thuận, đàm phán.Thời hiệu để yêu cầu phân chia di sản là 30 năm đối với bất động sản tính từ thời điểm mở thừa kế cho nên tại thời điểm hiện tại gia đình bạn hoàn toàn có thể gửi yêu cầu phân chia.

Trường hợp các bên không tự thương lượng thì một trong những thuộc hàng thừa kế có quyền gửi yêu cầu phân chia di sản đến Tòa án nhân dân nơi có đất để giải quyết phân chia. Hồ sơ khởi kiện vụ án về thừa kế/tranh chấp thừa kế bao gồm các loại giấy tờ sau:

+   Các giấy tờ về quan hệ giữa người khởi kiện và người để lại tài sản: Giấy khai sinh, CMTND, giấy chứng nhận kết hôn, sổ hộ khẩu, giấy giao nhận nuôi con nuôi để xác định diện và hàng thừa kế;

+   Giấy chứng tử cảu người để lại di sản thừa kế;

+   Bản kê khai các di sản;

+   Các giấy tờ, tài liệu chứng minh sở hữu của người để lại di sản và nguồn gốc di sản của người để lại di sản;

+ Các giấy tờ khác: Biên bản giải quyết trong họ tộc, biên bản giải quyết tại UBND xã, phường, thị trấn ( nếu có), tờ khai khước từ nhận di sản (nếu có).