Câu hỏi: Chào luật sư!Trước hết tôi xin cảm ơn luật sư đã dành thời gian đọc câu hỏi của tôi!Xin cho tôi hỏi:UBND xã xây dựng hàng rào tại trụ sở UBND xã (UBND xã nằm phía trước đường Quốc lộ 1A) vi phạm chỉ giới xây dựng (vi phạm hành lang an toàn đường bộ) thì vấn đề này được giải quyết như thế nào?- Trách nhiệm của Chủ đầu tư (UBND xã)?

Trách nhiệm của đơn vị tư vấn thiết kế công trình? Trách nhiệm của đơn vị thi công? Trách nhiệm của cục quản lý an toàn đường bộ? Trách nhiệm của đơn vị thẩm định báo cáo kinh kế kỹ thuật công trình (phòng Kinh tế - Hạ tầng của huyện)? Nội dung thẩm định Báo cáo kinh tế kỹ thuật công trình được quy định tại điều 55 Luật Xây dựng số 50/2014/QH13: Trong khoản 2 Điều 55 có nói nội dung lập Báo cáo kinh tế kỹ thuật bao gồm địa điểm xây dựng. Vậy tôi xin hỏi địa điểm xây dựng ở đây có phải là phòng Kinh tế hạ tầng phải thẩm định cả về chỉ giới xây dựng, chỉ giới đường đỏ như một hình thức cấp phép hay không? Cuối cùng trách nhiệm này thuộc về ai, đơn vị nào? Trong khi ở UBND xã có địa chính xã quản lý về đất đai và xây dựng mà UBND xã vẫn sai phạm?

Trả lời: - Về trách nhiệm của UBND xã:

Theo Điều 43 quy định Luật giao thông đường bộ năm 2008 về phạm vi đất dành cho đường bộ như sau:

“
1. Phạm vi đất dành cho đường bộ gồm đất của đường bộ và đất hành lang an toàn đường bộ.

2. Trong phạm vi đất dành cho đường bộ, không được xây dựng các công trình khác, trừ một số công trình thiết yếu không thể bố trí ngoài phạm vi đó nhưng phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép, gồm công trình phục vụ quốc phòng, an ninh, công trình phục vụ quản lý, khai thác đường bộ, công trình viễn thông, điện lực, đường ống cấp, thoát nước, xăng, dầu, khí.

3. Trong phạm vi đất hành lang an toàn đường bộ, ngoài việc thực hiện quy định tại khoản 2 Điều này, được tạm thời sử dụng vào mục đích nông nghiệp, quảng cáo nhưng không được làm ảnh hưởng đến an toàn công trình, an toàn giao thông đường bộ. Việc đặt biển quảng cáo trên đất hành lang an toàn đường bộ phải được cơ quan quản lý đường bộ có thẩm quyền đồng ý bằng văn bản.

4. Người đang sử dụng đất được pháp luật thừa nhận mà đất đó nằm trong hành lang an toàn đường bộ thì được tiếp tục sử dụng đất theo đúng mục đích đã được xác định và không được gây cản trở cho việc bảo vệ an toàn công trình đường bộ.

Trường hợp việc sử dụng đất gây ảnh hưởng đến việc bảo vệ an toàn công trình đường bộ thì chủ công trình và người sử dụng đất phải có biện pháp khắc phục, nếu không khắc phục được thì Nhà nước thu hồi đất và bồi thường theo quy định của pháp luật.”

Và Điều 12 Nghị định 46/2016/NĐ-CP Xử phạt các hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho người đi bộ:

“….4. Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với cá nhân, từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng đối với tổ chức thực hiện một trong các hành vi vi phạm sau đây:

a) Dựng rạp, lều quán, cổng ra vào, tường rào các loại, công trình tạm thời khác trái phép trong phạm vi đất dành cho đường bộ, trừ các hành vi vi phạm quy định tại Điểm đ Khoản 5, Điểm a Khoản 8 Điều này;

…

8. Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với cá nhân, từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với tổ chức thực hiện một trong các hành vi vi phạm sau đây:

a) Xây dựng nhà ở, công trình kiên cố khác trái phép trong phạm vi đất dành cho đường bộ;

b) Mở đường nhánh đấu nối trái phép vào đường chính.

9. Ngoài việc bị áp dụng hình thức xử phạt, cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi quy định tại Khoản 1, Khoản 2, Khoản 3, Khoản 4, Khoản 5, Khoản 6, Khoản 7, Khoản 8 Điều này còn bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả sau đây: Buộc phải đỡ bỏ các công trình xây dựng trái phép, biển quảng cáo, di dời cây trồng trái phép, thu dọn rác, vật tư, vật liệu, chất phế thải, hàng hóa, máy móc, thiết bị, các loại vật dụng và khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hành chính gây ra.”

Theo đó, trường hợp phần đất UBND xã dùng để xây dựng hàng rào không được pháp luật thừa nhận nằm trong hành lang an toàn đường bộ thì việc UBND xây dựng trên phần đất này được xác định là hành vi vi phạm. Tuy nhiên, việc áp dụng mức xử phạt nào thì vì thông tin bạn cung cấp chưa cụ thể nên chưa thể xác định chính xác mức phạt trong trường hợp này, bạn cần xem xét hàng rào mà UBND xã xây dựng là công trình tạm thời hay công trình kiên cố để có thể áp dụng quy định tại Điều 12 Nghị định 46/2016 cho phù hợp.

- Về nghĩa vụ của đơn vị thi công xây dựng công trình:

Trách nhiệm của nhà thầu thi công xây dựng được quy định tại Điều 113 Luật xây dựng 2014 như sau:

“1. Nhà thầu thi công xây dựng có các quyền sau:

a) Từ chối thực hiện những yêu cầu trái pháp luật;

b)  Đề xuất sửa đổi thiết kế xây dựng cho phù hợp với thực tế thi công để bảo đảm chất lượng và hiệu quả;

c) Yêu cầu thanh toán giá trị khối lượng xây dựng hoàn thành theo đúng hợp đồng;

…

2. Nhà thầu thi công xây dựng có các nghĩa vụ sau:

a) Chỉ được nhận thầu thi công xây dựng, công việc phù hợp với điều kiện năng lực hoạt động xây dựng của mình và thực hiện theo đúng hợp đồng đã ký kết;

b) Lập và trình chủ đầu tư phê duyệt thiết kế biện pháp thi công, trong đó quy định cụ thể các biện pháp bảo đảm an toàn cho người, máy, thiết bị và công trình;

…

m) Các nghĩa vụ khác theo quy định của hợp đồng và quy định của pháp luật có liên quan.”

- Về tnghĩa vụ của đơn vị thiết kế:

Quyền và nghĩa vụ của nhà thầu thiết kế được quy định tại Điều 114 Luật xây dựng 2014, cụ thể:

“1. Nhà thầu thiết kế có các quyền sau:

“a) Các quyền quy định tại khoản 1 Điều 86 của Luật này;

b) Yêu cầu chủ đầu tư, nhà thầu thi công xây dựng thực hiện theo đúng thiết kế;

c) Từ chối những yêu cầu thay đổi thiết kế bất hợp lý của chủ đầu tư;

…

2. Nhà thầu thiết kế có các nghĩa vụ sau:

a) Các nghĩa vụ quy định tại khoản 2 Điều 86 của Luật này;

b) Cử người có đủ năng lực để giám sát tác giả thiết kế theo quy định của hợp đồng, người thực hiện nhiệm vụ này phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về những hành vi vi phạm của mình và phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại do mình gây ra;

c) Tham gia nghiệm thu công trình xây dựng theo hợp đồng thiết kế xây dựng với chủ đầu tư;

…

e) Các nghĩa vụ khác theo quy định của hợp đồng và quy định của pháp luật có liên quan”.

- Về nghĩa vụ của Cục quản lý đường bộ:

Trách nhiệm của Cục quản lý đường bộ được quy định tại Khoản 1 Điều 31 Nghị định 50/2015/NĐ-CP như sau:

“a) Xây dựng kế hoạch và biện pháp xử lý các vi phạm hành lang an toàn đường bộ chưa được xử lý, giải quyết triệt để;

b) Báo cáo kết quả và những khó khăn, vướng mắc trong công tác quản lý, bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ về Tổng cục Đường bộ Việt Nam (đối với quốc lộ) hoặc về Ủy ban nhân dân tỉnh (đối với các đường thuộc địa phương quản lý) để tiếp tục có biện pháp giải quyết;

c) Cập nhật số liệu của công trình thiết yếu được xây dựng mới, công trình sửa chữa, cải tạo nâng cấp vào sơ đồ quản lý công trình thiết yếu của tuyến đường bộ được giao quản lý;

d) Cục Quản lý đường bộ hoặc Sở Giao thông vận tải có trách nhiệm lưu giữ hồ sơ, cập nhật thông tin bổ sung vào hồ sơ quản lý công trình của tuyến đường bộ được giao quản lý; gửi văn bản thỏa thuận, giấy phép thi công về Tổng cục Đường bộ Việt Nam và Thanh, tra Sở Giao thông vận tải để theo dõi, giám sát và xử lý khi có vi phạm xảy ra theo quy định của pháp luật.”

- Về nghĩa vụ của Phòng Kinh tế và hạ tầng:

Phòng Kinh tế và hạ tầng cấp huyện có chức năng, nhiệm vụ như sau: Tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân huyện thực hiện chức năng quản lý nhà nước về: Công nghiệp; tiểu thủ công nghiệp; thương mại; quy hoạch xây dựng, kiến trúc; hoạt động đầu tư xây dựng; phát triển đô thị; hạ tầng kỹ thuật đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế, khu công nghệ cao (bao gồm: cấp nước, thoát nước đô thị và khu công nghiệp, khu kinh tế, khu công nghệ cao, cơ sở sản xuất vật liệu xây dựng; chiếu sáng đô thị, cây xanh đô thị; quản lý nghĩa trang, trừ nghĩa trang liệt sĩ; quản lý xây dựng ngầm đô thị; quản lý sử dụng chung cơ sở hạ tầng kỹ thuật đô thị); nhà ở; công sở; vật liệu xây dựng; giao thông; khoa học và công nghệ. (Điều 8 Nghị định 37/2014/NĐ-CP)

Như vậy, trong trường hợp UBND xã có hành vi vi phạm thì UBND cấp huyện có quyền ra quyết định xử phạt hành chính đối với hành vi này. Liên quan đến trách nhiệm của cơ quan, tổ chức khác (đơn vị thi công xây dựng công trình, đơn vị thiết kế, Cục quản lý đường bộ, Phòng kinh tế và hạ tầng) thì phải xem xét những tổ chức này đã thực hiện đúng nghĩa vụ theo quy định trên hay chưa? Vì bạn không cung cấp chi tiết hành vi của các cơ quan, tổ chức trên, do đó chúng tôi chưa thể xác định chính xác trách nhiệm của cơ quan, tổ chức này. Trường hợp có hành vi vi phạm thì bạn có thể căn cứ vào Nghị định 139/2017/NĐ-CP để áp dụng vào trường hợp cụ thể của mình.