Câu hỏi: Bảo hiểm xã hội là một trong những chính sách an sinh hữu ích đối với người lao động. Người lao động được hưởng các chế độ của bảo hiểm xã hội khi đủ điều kiện tham gia và có nhu cầu hưởng các quyền lợi đó. Hiện nay, có nhiều người lao động muốn hưởng bảo hiểm xã hội nhưng không đủ điều kiện hưởng do người lao động bị mất sổ bảo hiểm hoặc doanh nghiệp nắm giữ nhưng làm mất sổ bảo hiểm của người lao động  nên không được cơ quan bảo hiểm giải quyết.

1. Tư vấn về thủ tục cấp lại sổ Bảo hiểm xã hội

Hồ sơ xin cấp lại sổ BHXH gồm các giấy tờ sau đây:

- Đơn trình báo mất sổ BHXH có xác nhận của cơ quan công an nơi xảy ra vụ việc hoặc chính quyền địa phương nơi cứ trú

- Đơn đề nghị cấp lại sổ BHXH (theo mấu số 06/SBH) có xác nhận của chính quyền địa phương nơi cư trú

- Giấy xác nhận quá trình đóng BHXH của cơ quan BHXH liên quan

- Giấy xác nhận chưa được giải quyết trợ cấp 1 lần tại cơ quan BHXH địa phương nơi cư trú

- Tờ khai cấp sổ ( nếu đã bị mất thì phải liên hệ đơn vị cũ hoặc cơ quan BHXH nơi cấp sổ để sao y)

- Bản sao chứng minh thư nhân dân (có chứng thực)

Để thực hiện thủ tục, bạn nộp hồ sơ cho cơ quan BHXH nơi đang đóng BHXH (đối với trường hợp đang đóng BHXH tự nguyện) hoặc cơ quan BHXH nơi đóng BHXH cuối cùng trước khi dừng tham gia.

Cơ quan BHXH thực hiện đối chiếu hồ sơ cấp lại đối với hồ sơ và dữ liệu do cơ quan BHXH quản lý, nếu đủ diều kiện và xác định người bị mất sổ BHXH chưa hưởng trợ cấp 01 lần thì thực hiện cấp lại sổ BHXH.

Thời hạn giải quyết không quá 45 ngày kể từ ngày bạn nộp đủ hồ sơ xin cấp lại sổ bảo hiểm xã hội theo quy định cho cơ quan BHXH.

2. Có cần làm thủ tục cấp lại sổ bảo hiểm khi cấp lại chứng minh nhân dân không?

Nội dung tư vấn:
Chào Anh/Chị!Anh chị cho e hỏi? năm 2014 em có làm cho công ty xây dựng được nửa năm, công ty có đóng bảo hiểm cho em đầy đủ, sau này em chuyển sang cty xây dựng khác làm được 2 tháng thì công ty này có đóng bảo hiểm đầy đủ cho em,vì 2 công ty xây dựng chung một hệ thống (tập đoàn) nên công ty trước chuyển sổ bảo hiểm qua cho công ty sau đóng tiếp mà không qua thời gian thử việc,  em nghỉ việc đến nay là được 4 năm và không đi làm ở bất cứ công ty nào, bây giờ em có ý đinh đi làm lại nên đã quay về 2 công ty trên để xin lại sổ bảo hiểm, thì cả 2 công ty trên trả lời là không giữ sổ bảo hiểm của em ( lúc nghỉ việc em không có nhận lại sổ bảo hiểm nào cả). Em muốn hỏi bây giờ e đổi giấy chứng minh nhân dân và muốn được cấp lại sổ mới theo chứng minh nhân dân mới có được không ạ? Vì sổ bảo hiểm cũ của em thời gian đóng bảo hiểm không nhiều em đinh bỏ luôn không muốn dính tới nữa, vậy em đổi chứng minh nhân dân mới làm lại sổ bảo hiểm mới theo số giấy chứng minh nhân dân có được không ạ?

Trả lời: Do bạn chưa trình bày rõ hình thức hợp đồng lao động của bạn là như thế nào và trước khi nghỉ việc bạn đã báo trước với công ty hay chưa. Vì vậy, căn cứ vào điều 37 Bộ luật lao động năm 2012:

1. Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn trong những trường hợp sau đây:

a) Không được bố trí theo đúng công việc, địa điểm làm việc hoặc không được bảo đảm điều kiện làm việc đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động;

b) Không được trả lương đầy đủ hoặc trả lương không đúng thời hạn đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động;

c) Bị ngược đãi, quấy rối tình dục, cưỡng bức lao động;

d) Bản thân hoặc gia đình có hoàn cảnh khó khăn không thể tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động;

đ) Được bầu làm nhiệm vụ chuyên trách ở cơ quan dân cử hoặc được bổ nhiệm giữ chức vụ trong bộ máy nhà nước;

e) Lao động nữ mang thai phải nghỉ việc theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền;…

2. Khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động theo quy định tại khoản 1 Điều này, người lao động phải báo cho người sử dụng lao động biết trước:

a) Ít nhất 3 ngày làm việc đối với các trường hợp quy định tại các điểm a, b, c và g khoản 1 Điều này;

b) Ít nhất 30 ngày nếu là hợp đồng lao động xác định thời hạn; ít nhất 03 ngày làm việc nếu là hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng đối với các trường hợp quy định tại điểm d và điểm đ khoản 1 Điều này;…

3. Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, nhưng phải báo cho người sử dụng lao động biết trước ít nhất 45 ngày, trừ trường hợp quy định tại Điều 156 của Bộ luật này.

Như vậy nếu lí do bạn nghỉ việc không thuộc các trường hợp quy định tại điều 37 Bộ luật lao động 2012 thì bạn đã đơn phương hợp đồng  trái pháp luật. Căn cứ Điều 43 Bộ luật lao động 2012 quy định về nghĩa vụ của người lao động khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật:

“1. Không được trợ cấp thôi việc và phải bồi thường cho người sử dụng lao động nửa tháng tiền lương theo hợp đồng lao động.

2. Nếu vi phạm quy định về thời hạn báo trước thì phải bồi thường cho người sử dụng lao động một khoản tiền tương ứng với tiền lương của người lao động trong những ngày không báo trước.

3. Phải hoàn trả chi phí đào tạo cho người sử dụng lao động theo quy định tại Điều 62 của Bộ luật này.”

Nếu bạn chấm dứt hợp đồng trái pháp luật thì bạn phải bồi thường cho người sử dụng lao động theo quy định tại điều 43 Bộ luật lao động năm 2012.

Nếu bạn muốn hủy sổ bảo hiểm cũ, bạn lên cơ quan bảo hiểm xã hội làm mẫu đơn (mẫu D01-TS) ban hành kèm theo quyết định 1111/QĐ-BHXH cam kết không thừa nhận quá trình tham gia bảo hiểm của mình do không làm việc tại đơn vị đó nữa thì bạn sẽ hủy 03 tháng đã đóng bảo hiểm xã hội trước đó. Bạn sẽ làm sổ bảo hiểm xã hội mới khi làm việc tại công ty mới.

Mặt khác, theo quy định tại khoản 2 điều 31 quyết định 959/QĐ-BHXH: Các trường hợp phải cấp lại sổ bảo hiểm xã hội:

2. Cấp lại sổ BHXH do thay đổi số sổ; họ, tên, chữ đệm; ngày, tháng, năm sinh; giới tính, dân tộc; quốc tịch; sổ BHXH do mất, hỏng hoặc gộp sổ: không quá 15 ngày làm việc, trường hợp phức tạp cần phải xác minh thì không quá 45 ngày làm việc nhưng phải có văn bản thông báo cho người lao động biết.”

Theo đó, bạn sẽ phải thực hiện thủ tục cấp lại sổ bảo hiểm xã hội khi thay đổi những thông tin và số sổ, họ, tên, chữ đệm; ngày, tháng, năm sinh; giới tính; dân tộc; quốc tịch. Ngoài ra, những thông tin khác thay đổi thì sẽ không phải thực hiện thủ tục cấp lại sổ. Vì vậy, khi bạn làm mới chứng minh nhân dân thì bạn sẽ không phải thực hiện thủ tục cấp lại sổ bảo hiểm xã hội vì sổ bhxh đi theo thông tin về nhân thân của bạn mà không theo số cmnd nên bạn không thể  cấp được sổ bhxh khác, theo đó bạn có thể làm theo thủ tục báo mất sổ bhxh và xin cấp lại theo quy định nêu trên thì có thể xin cấp lại sổ bhxh cũ của bạn.