Câu hỏi: Nội dung:vào lúc khoảng 19h tối ngày 21/4/2017 mẹ em có điều khiển phương tiện vỏ máy đi trên sông (nước sông lúc này đã cạn do con nước ròng,lòng sông chỉ khoảng 7m) thì bị người khác điều khiển phương tiện vỏ máy đi ngược chiều đâm vào phương tiện của mẹ em làm mẹ em bị đa chấn thương, rơi xuống sông ngất đi.

Thương tích sau khi xuất viện được giám định trên 80% thương tật. Người gây tai nạn cho mẹ em lúc này đã có rượu trong người (nhưng không được cơ quan công an đo nồng độ cồn được). Lúc đưa mẹ đi cấp cứu thì bên gây tai nạn có lo viện phí được lúc đầu, khi mẹ em qua cơn nguy kịch thì bên gây tai nạn ko lo viện phí cho gia đình em nữa? Xin hỏi luật sư là vụ tai nạn của mẹ em có khởi kiện hình sự được không? Và mẹ em được hưởng bồi thường thiệt hại sức khỏe như thế nào? Chân thành cảm ơn luật sư đã tư vấn.

Trả lời: Để xác định người gây tai nạn cho mẹ bạn có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không thì phải phụ thuộc vào hành vi của người đó đã cấu thành tội phạm được quy định tại Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017 không, vì nguyên tắc chỉ người nào phạm một tội đã được Bộ luật Hình sự quy định mới phải chịu trách nhiệm hình sự.

Theo thông tin bạn cung cấp thì người khác điều khiển phương tiện vỏ máy đi ngược chiều đâm vào phương tiện của mẹ bạn, làm mẹ bạn chấn thương, căn cứ vào Điều 272 Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017 quy định tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường thủy như sau:

"1. Người nào điều khiển phương tiện giao thông đường thủy mà vi phạm quy định về an toàn giao thông đường thủy gây thiệt hại cho người khác thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

a) Làm chết người;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;

c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%;

d) Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm:

a) Không có bằng, giấy chứng nhận khả năng chuyên môn hoặc chứng chỉ chuyên môn phù hợp với chức danh, loại phương tiện theo quy định;

b) Trong tình trạng có sử dụng rượu, bia mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vượt quá mức quy định, có sử dụng chất ma túy hoặc chất kích thích mạnh khác;

c) Bỏ chạy để trốn tránh trách nhiệm hoặc cố ý không cứu giúp người bị nạn;…”

Vi phạm quy định về an toàn giao thông đường thủy được hiểu là hành vi không thực hiện hoặc thực hiện không đúng các quy định về an toàn giao thông đường thủy, tức là vi phạm quy định về tín hiệu của phương tiện; vi phạm quy định về hoạt động của phương tiện trong phạm vi cảng, bến thủy nội địa; vi phạm quy định về vận chuyển hành khách; vi phạm quy định về xếp, dỡ hàng hóa trên phương tiện; vi phạm chở quá vạch dấu mớn nước an toàn của phương tiện; vi phạm quy định về vận tải hàng hóa nguy hiểm; vi phạm quy định về hoa tiêu), gây thiệt hại cho người khác.

Như vậy, người phạm tội theo Điều 272 BLHS 2015, sửa đổi bổ sung 2017 là người trực tiếp điều khiển phương tiện (tàu, thuyền có động cơ; bè mảng; các cấu trúc nổi được sử dụng vào mục đích giao thông, vận tải hoặc kinh doanh dịch vụ trên đường thủy nội địa…), có hành vi vi phạm quy định về an toàn giao thông đường thủy, gây thiệt hại cho người khác và thuộc một trong các trường hợp được liệt kê tại Điều 272.

Đối chiếu với trường hợp của bạn, nếu có căn cứ chứng minh người gây tai nạn có hành vi vi phạm quy định về an toàn giao thông đường thủy và gây tổn hại sức khỏe cho mẹ bạn trên 80% thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường thủy theo Khoản 1 Điều 272 BLHS năm 2015, sửa đổi bổ sung 2017. Trường hợp có căn cứ chứng minh người này gây tai nạn trong tình trạng sử dụng rượu, bia (như thông tin bạn cung cấp) thì người này có thể bị truy cứu theo Khoản 2 Điều 272, với mức hình phạt tù từ 3 năm đến 10 năm. Gia đình bạn có quyền gửi đơn yêu cầu khởi tố vụ án để cơ quan nhà nước có thẩm quyền c
ăn cứ vào các quy định của pháp luật tố tụng hình sự tiến hành việc xác định có (hay không) các dấu hiệu của tội phạm trong hành vi của người đã gây tai nạn cho mẹ bạn, đồng thời ban hành quyết định về việc khởi tố (hoặc không khởi tố) vụ án hình sự liên quan đến hành vi đó.

- Về bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm

Theo quy định của Bộ luật dân sự 2015 thì người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường (trừ trường hợp luật có quy định khác).

Theo Điều 590 Bộ luật dân sự 2015, thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm được xác định như sau:

“1. Thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm bao gồm:

a) Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại;

b) Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị thiệt hại; nếu thu nhập thực tế của người bị thiệt hại không ổn định và không thể xác định được thì áp dụng mức thu nhập trung bình của lao động cùng loại;

c) Chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc người bị thiệt hại trong thời gian điều trị; nếu người bị thiệt hại mất khả năng lao động và cần phải có người thường xuyên chăm sóc thì thiệt hại bao gồm cả chi phí hợp lý cho việc chăm sóc người bị thiệt hại;

d) Thiệt hại khác do luật quy định.

2. Người chịu trách nhiệm bồi thường trong trường hợp sức khỏe của người khác bị xâm phạm phải bồi thường thiệt hại theo quy định tại khoản 1 Điều này và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần mà người đó gánh chịu. Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa cho một người có sức khỏe bị xâm phạm không quá năm mươi lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định.”

Như vậy, người gây tai nạn cho mẹ bạn có nghĩa vụ phải bồi thường thiệt hại dựa trên chi phí hợp lý cứa chữa, bồi dưỡng phục hồi sức khỏe; các chi phí hợp lý về phần thu nhập thực tế bị mất của mẹ bạn. Các bên có thể thỏa thuận về mức bồi thường, hình thức bồi thường bằng tiền, bằng hiện vật hoặc thực hiện một công việc, phương thức bồi thường một lần hoặc nhiều lần. Ngoài ra, người đó phải bù đắp tổn thất về tinh thần cho mẹ bạn do hai bên thỏa thuận. Trường hợp không thỏa thuận được thì mức tối đa người đó phải bồi thường cho mẹ bạn là không quá 50 lần mức lương cơ sở.