Câu hỏi: Luật sư tư vấn về trường hợp chồng chết, mẹ chồng giữ hết giấy tờ nhà đất không chia thừa kế: thời hiệu yêu cầu phân chia di sản, khởi kiện,... Nội dung tư vấn như sau:

Nội dung tư v
ấn
: Xin chào luật sư. Xin luật sư tư vấn giúp em. Chồng em chết, tài sản là nhà đất đều đứng tên chồng em. Những người được thừa kế là mẹ chồng em, vợ và 2 con (4 người được). Hiện nay số tài sản đó mẹ chồng em quản lý và giữ hết giấy tờ sổ đỏ kèm theo cả nhà và đất. Nếu bây giờ em không ra tòa chia thừa kế mà cứ để vậy thì sau này mẹ chồng em chết, phần hưởng thừa kế của mẹ chồng em có được tính nữa không ạ? Mẹ con em sẽ phải làm thế nào? Xin luật sư tư vấn giúp. Em xin cảm ơn.

Trả lời: Điều 613 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:

“
Người thừa kế là cá nhân phải là người còn sống vào thời điểm mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết. Trường hợp người thừa kế theo di chúc không là cá nhân thì phải tồn tại vào thời điểm mở thừa kế.
”

Theo quy định trên, do thời điểm chồng bạn chết, những người thừa kế theo hàng thừa kế thứ nhất của chồng bạn còn sống bao gồm mẹ chồng bạn, bạn và 2 con nên dù sau này mẹ chồng bạn mất, mẹ chồng bạn vẫn được tính là người thừa kế để hưởng một suất thừa kế với phần di sản do chồng bạn để lại.

Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về Thời hiệu thừa kế như sau:

“
1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:

a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;

b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này.
”

Như vậy, với di sản mà chồng bạn để lại là nhà đất, thời hạn yêu cầu Tòa án phân chia di sản này là trong vòng 30 năm kể từ ngày chồng bạn mất.

Trong thời hạn này, nếu một trong những người thừa kế yêu cầu phân chia di sản, Tòa án sẽ thực hiện phân chia theo thỏa thuận của các bên và quy định của pháp luật. Nếu một trong những người thừa kế mất trước thời điểm phân chia di sản, phần di sản mà người đó được hưởng sẽ trở thành di sản của người đó để lại khi mất và được phân chia theo di chúc hoặc pháp luật. Do đó, nếu mẹ chồng bạn mất trong trường hợp chưa hết 30 năm thời hiệu chia thừa kế, suất thừa kế mà mẹ chồng bạn được hưởng sẽ được phân chia theo di chúc của mẹ chồng bạn (nếu có) hoặc chia theo pháp luật.

Nếu hết 30 năm kể từ ngày chồng bạn mất, bạn hoặc các con hoặc mẹ chồng bạn không yêu cầu phân chia di sản, những người thừa kế di sản sẽ mất quyền yêu cầu Tòa án phân chia di sản này. Khi đó, phần di sản là nhà đất này sẽ thuộc về người thừa kế đang quản lý phần di sản. Nếu không có người quản lý di sản, di sản sẽ thuộc về người đang chiếm hữu dù không có căn cứ pháp luật nhưng ngay tình, liên tục, công khai trong thời hạn 30 năm hoặc thuộc về Nhà nước trong trường hợp không có người đáp ứng đủ điều kiện chiếm hữu như trên.

Với trường hợp của bạn, do mẹ chồng bạn đang quản lý và giữ hết giấy tờ sổ đỏ kèm theo cả nhà và đất, không có ý định phân chia di sản, để đảm bảo quyền lợi của bạn và hai con, bạn có thể khởi kiện ra Tòa án nhân dân cấp huyện nơi có nhà đất để yêu cầu phân chia di sản.

Trân trọng

Phòng Luật sư tư vấn Dân sự - Công ty Luật Minh Gia.