Câu hỏi: Chào luật sư !!! Xin luật sư cho em hỏi :  Cách đây hơn 1 tháng, người bạn cùng lớp cao học có hỏi mượn laptop của em nói là mượn để viết báo cáo thuê. Em đồng ý cho mượn và người này hẹn em 2 ngày sau sẽ trả. Nhưng đến nay thì ko thấy đi học, em gọi điện lấy lại laptop thì hẹn em rất nhiều lần với nhiều lý do khác nhau. Tổng cộng là gần 20 lần hen nhưng tới giờ chưa trả. Gọi điện thì đã tắt máy.

Vậy bây giờ em có thể khỏi kiện người ấy về tội chiếm đoạt tài sản không ạ ? Người ấy quê ở YH , đang trọ  ở Ha nội. Và muốn khởi kiện thì em làm đơn lên cơ quan nào, nơi người ấy ở trọ hay là quê người ta.  Lúc cho mượn thì em cũng không có giấy tờ gì để xác nhận. Nhưng em vẫn giữ toàn bộ tin nhắn và ghi âm một số cuộc gọi có nội dung trao đổi về vấn đề ấy. Em vẫn giữ Hóa đơn mua laptop đứng tên em tại siêu thị điện máy pico.  Laptop của em mới mua được 3 tháng với giá tri là 12tr. Mong luật sư trả lời giúp em. Em cảm ơn ạ.

Trả lời: Trách nhiệm dân sự:

Theo quy định tại Điều 496 Bộ luật dân sự 2015 về nghĩa vụ của bên mượn tài sản:

“Điều 496. Nghĩa vụ của bên mượn tài sản

1. Giữ gìn, bảo quản tài sản mượn, không được tự ý thay đổi tình trạng của tài sản; nếu tài sản bị hư hỏng thông thường thì phải sửa chữa.

2. Không được cho người khác mượn lại, nếu không có sự đồng ý của bên cho mượn.

3. Trả lại tài sản mượn đúng thời hạn; nếu không có thỏa thuận về thời hạn trả lại tài sản thì bên mượn phải trả lại tài sản ngay sau khi mục đích mượn đã đạt được.

4. Bồi thường thiệt hại, nếu làm mất, hư hỏng tài sản mượn.

5. Bên mượn tài sản phải chịu rủi ro đối với tài sản mượn trong thời gian chậm trả”
.

Như vậy pháp luật đã quy định các nghĩa vụ đối với bên mượn tài sản trong đó có nghĩa vụ hoàn trả lại tài sản mượn đúng thời hạn. Do hai người đã thỏa thuận với nhau sẽ trả lại máy tính sau hai ngày kể từ ngày mượn. Vì vậy đến thời hạn đã hẹn, người mượn tài sản phái có trách nhiệm hoàn trả lại tài sản theo đúng thỏa thuận. Trường hợp bên mượn tài sản không trả lại tài sản theo đúng thỏa thuận thì phải bồi thường thiệt hại, nếu làm mất, hư hỏng tài sản mượn, đồng thời bên mượn tài sản phải chịu rủi ro đối với tài sản mượn trong thời gian chậm trả.

Trách nhiệm hình sự:

Căn cứ theo quy định tại Khoản 1 Điều 175 Bộ luật hình sự 2015 về tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản:

“Điều 175. Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 4.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 4.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản hoặc đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 174 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm hoặc tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợp đồng rồi dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản đó hoặc đến thời hạn trả lại tài sản mặc dù có điều kiện, khả năng nhưng cố tình không trả;

b) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợp đồng và đã sử dụng tài sản đó vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả lại tài sản”.

Có thể thấy hành vi mượn tài sản của người khác nhưng đến thời hạn trả mặc dù có điều kiện nhưng cố tình không trả, giá trị của tài sản chiếm đoạt bằng 12 triệu đồng thì hành vi đó cấu thành tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo quy định tại Khoản 1 Điều 175 nêu trên. Theo đó chủ thể thực hiện hành vi có thể bị xử phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm tùy tính chất nguy hiểm của hành vi.

Hướng giải quyết:

Anh có thể làm đơn khởi kiện đòi lại tài sản gửi đến Tòa án có thẩm quyền theo quy định tại Điều 35 Bộ luật tố tụng dân sự 2015:

“1. Tòa án nhân dân cấp huyện có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những tranh chấp sau đây:

a) Tranh chấp về dân sự, hôn nhân và gia đình quy định tại Điều 26 và Điều 28 của Bộ luật này, trừ tranh chấp quy định tại khoản 7 Điều 26 của Bộ luật này

Như vậy thẩm quyền giải quyết tranh chấp trong trường hợp này là tòa án nhân dân cấp huyện. Căn cứ theo quy định tại Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự 2015, anh có thể gửi đơn đến Tòa án nhân dân cấp huyện nơi cư trú của bị đơn hoặc nơi bị đơn làm việc để kiện đòi lại tài sản:

“1. Thẩm quyền giải quyết vụ án dân sự của Tòa án theo lãnh thổ được xác định như sau:

a) Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc, nếu bị đơn là cá nhân hoặc nơi bị đơn có trụ sở, nếu bị đơn là cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những tranh chấp về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động quy định tại các Điều 26, 28, 30 và 32 của Bộ luật này”

Vì hành vi của người mượn tài sản còn cấu thành tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản nên anh có thể tố giác hành vi phạm tội với cơ quan công an để cơ quan công an tiến hành xác minh và khởi tố vụ án hình sự theo quy định tại Điều 143 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 như sau:

“Điều 143. Căn cứ khởi tố vụ án hình sự

Chỉ được khởi tố vụ án khi đã xác định có dấu hiệu tội phạm. Việc xác định dấu hiệu tội phạm dựa trên những căn cứ:

1. Tố giác của cá nhân;

2. Tin báo của cơ quan, tổ chức, cá nhân;

3. Tin báo trên phương tiện thông tin đại chúng;

4. Kiến nghị khởi tố của cơ quan nhà nước;

5. Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trực tiếp phát hiện dấu hiệu tội phạm;

6. Người phạm tội tự thú”.