Câu hỏi: Hành vi giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với trẻ em là hành vi vi phạm pháp luật, người thực hiện hành vi này sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật. Vậy chủ thể thực hiện hành vi này có gì đặc biệt không? Nữ giới có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi này không?

1. Tội giao cấu với trẻ em theo quy định pháp luật hiện hành

Hành vi giao cấu với trẻ em hay còn có tên gọi khác là hành vi giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, hành vi giao cấu với trẻ em là hành vi vi phạm pháp luật, người thực hiện hành vi sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 20170. Cụ thể, tại Điều 145 Bộ luật hình sự có quy định về Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi như sau:

“1. Người nào đủ 18 tuổi trở lên mà giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 142 và Điều 144 của Bộ luật này, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm:

a) Phạm tội 02 lần trở lên;

b) Đối với 02 người trở lên;

c) Có tính chất loạn luân;

d) Làm nạn nhân có thai;

đ) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%;

e) Đối với người mà người phạm tội có trách nhiệm chăm sóc, giáo dục, chữa bệnh.

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:

a) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;

b) Biết mình bị nhiễm HIV mà vẫn phạm tội.

4. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.”

Căn cứ theo quy định nêu trên, ta có các dấu hiệu cấu thành tội phạm này như sau:

Về mặt chủ thể:
chủ thể thực hiện hành vi giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi là người đã thành niên, có đầy đủ năng lực hành vi, nhận thức rõ được hành vi của mình. Chủ thể của tội này không phân biệt nam giới hay nữ giới do đó nữ giới thực hiện hành vi này hoàn toàn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Về mặt khách thể:
hành vi phạm tội này xâm phạm trực tiếp đến thân thể, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm và sự phát triển bình thường của trẻ em từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi.

Về mặt khách quan:
Tội phạm được thực hiện có sự đồng ý của nạn nhân, người thực hiện hành vi phạm tội không sử dụng thủ đoạn cưỡng chế, ép buộc, đe dọa nào. Đây là yếu tố quan trọng nhằm phân biệt tội phạm này với các tội phạm khác như tội hiếp dâm, tội cưỡng dâm.

Về mặt chủ quan:
Lỗi của tội phạm này là lỗi cố ý trực tiếp. Người thực hiện tội phạm biết hoặc phải biết về tình trạng độ tuổi của nạn nhân nhưng đã bỏ qua và vẫn thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

2. Nữ giới
có thể là chủ thể của tội giao cấu với trẻ em?

Tình huống 1:
Em gái em hiện tại muốn kiện một bạn trai vì tội hiếp dâm hoặc giao cấu với trẻ em. Sự việc diễn ra từ 1/20xx năm em gái em 17 tuổi ạ. Nhưng lại không biết thu thập những chứng cứ gì và hiện tại trong tay không có bằng chứng nào. A/c tư vấn hộ em liệu có nên kiện không và nếu có phải thu thập chứng cứ là gì và như thế nào ạ. Em cảm ơn anh chị ạ!

Trả lời: Theo thông tin bạn cung cấp, năm em bạn 17 tuổi có thực hiện hành vi quan hệ tình dục với người khác và hiện tại đang muốn trình báo sự việc và đề nghị cơ quan có thẩm quyền khởi tổ, xử lý theo quy định pháp luật. Với trường hợp của em bạn, để xác định hành vi này của bạn nam có bị khở tố hình sự hay không cần xác định cụ thể độ tuổi tại thời điểm thực hiện hành vi quan hệ và ý chí của em gái bạn tại thời điểm thực hiện hành vi quan hệ.

Theo thông tin bạn cung cấp, thời điểm thực hiện hành vi quan hệ em gái bạn đã đủ 16 tuổi do đó, nếu em gái bạn hoàn toàn tự nguyện trong việc quan hệ này thì hành vi của bạn nam không bị truy cứu trách nhiệm hình sự do không đáp ứng được các yếu tố cấu thành của tội phạm nào trong số các tội phạm tại Bộ luật hình sự.

Trong trường hợp, tại thời điểm thực hiện hành vi quan hệ, em gái bạn đủ 16 tuổi nhưng việc thực hiện hành vi quan hệ này trái ý muốn của em gái bạn ví dụ như em gái bạn bị đe dọa, cưỡng ép hoặc trong trạng thái không thể chống cự được… thì hành vi quan hệ này của bạn nam là hành vi vi phạm pháp luật. Hành vi này có thể bị truy cứu trách nhiệm về Tội hiếp dâm  theo quy định tại Điều 141 Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) như sau:

“1. Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái với ý muốn của nạn nhân, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.

…

4. Phạm tội đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm.

Phạm tội thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 2 hoặc khoản 3 Điều này, thì bị xử phạt theo mức hình phạt quy định tại các khoản đó.

…”

Trong trường hợp này, gia đình nên cân nhắc về việc trình báo cơ quan công an trong trường hợp mình không có căn cứ, chứng cứ chứng minh bạn nam thực hiện hành vi phạm tội, bởi lẽ việc trình báo người khác phạm tội nhưng không có căn cứ chứng minh có thể dẫn đến hậu quả mình bị khởi kiện về hành vi vu khống.

Ngoài ra, việc thu thập chứng cứ trong trường hợp này cũng tương đối khó khăn, do cần xem xét đến các yếu tố như thời gian xảy ra sự việc, địa điểm xảy ra sự việc…

Tình huống 2:
Tôi có một người bạn là nam, lúc anh ta 15 tuổi đã quan hệ tình dục với một cô gái, cô đó 19 tuổi. Hai người đã quan hệ tình dục tự nguyện với nhau hơn ba tháng thì gia đình phát hiện và ngăn cản. Sau khi biết hai người đã quan hệ với nhau, vì cho rằng cô gái đó đã dụ dỗ bạn tôi nên gia đình bạn tôi đã thưa cô gái đó. Theo tôi được biết chủ thể của các tội xâm phạm tình dục là nam. Vậy nếu người nhà bạn tôi kiện cô gái đó tội giao cấu với trẻ em có được không ạ? Xin luật sư tư vấn giúp tôi. Cảm ơn luật sư.

Trả lời:
Cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi cần tư vấn tới công ty Luật Minh Gia, với nội dung bạn đang vướng mắc Luật Minh Gia tư vấn như sau:

Tại Điều 145 Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) có quy định Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi như sau:

“
1. Người nào đủ 18 tuổi trở lên mà giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 142 và Điều 144 của Bộ luật này, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.

…”

Theo quy định nêu trên thì pháp luật hiện hành sử dụng thuật ngữ chung
“người nào”
thực hiện hành vi mà không phân biệt giới tính, do đó tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi hoàn toàn có thể là nữ giới.

Đối chiếu với trường hợp của bạn, tại thời điểm thực hiện hành vi quan hệ, bạn nam mới 15 tuổi, bạn nữ đã 19 tuổi, theo quy định tại Điều 145 nêu trên thì đã thỏa mãn yếu tố về độ tuổi để bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Do đó, trong trường hợp bạn nam trình báo sự việc đến cơ quan công an và cơ quan công an có căn cứ xác định việc thực hiện hành vi này thì bạn nữ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi.