Câu hỏi: Luật sư giải đáp thắc mắc của khách hàng về yêu cầu phân chia di sản thừa kế khi người chết không để lại di chúc và thực hiện đăng ký  biến động đất đai theo pháp luật hiện hành. Nội dung tư vấn như sau:

Ông nội tôi có 4 người con (2 trai 2 gái), hiện ông nội tôi đã mất, bà nội thì vần còn sống nhưng đã không còn minh mẫn, ông nội tôi có thửa đất hơn 500m vuông (chưa làm sổ đỏ), khi ông chết không để lại di chúc (mảnh đất hiện đứng tên bà nội). Bố tôi cũng đã mất nhiều năm, hiện nay mảnh đất này mẹ con tôi và gia đình chú tôi ở (gia đình chú tôi ở phần đất hơn 300m, mẹ con tôi ở phần đất 200m). 2 người con gái không có ý định nhận phần đất này, bây giờ chỉ còn gia đình tôi và chú tôi. Nguyện vọng của tôi là muốn làm sổ đỏ phần đất hiện đang ở (đang sử dụng) (đứng tên tôi - cháu trai của ông bà nội tôi) thì có được không và nếu được thì thủ tục thế nào. Tôi xin chân thành cảm ơn!

Trả lời: Vì ông nội bạn mất không để lại di chúc cho nên khi này những di sản của ông sẽ phân chia thừa kế theo pháp luật. Theo quy định tại Bộ luật dân sự năm 2015 về phân chia thừa kế theo pháp luật như sau:

Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

….

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau
.

…..

Điều 656. Họp mặt những người thừa kế

1. Sau khi có thông báo về việc mở thừa kế hoặc di chúc được công bố, những người thừa kế có thể họp mặt để thỏa thuận những việc sau đây:

a) Cử người quản lý di sản, người phân chia di sản, xác định quyền, nghĩa vụ của những người này, nếu người để lại di sản không chỉ định trong di chúc;

b) Cách thức phân chia di sản.

2. Mọi thỏa thuận của những người thừa kế phải được lập thành văn bản.

Theo đó bố bạn là một trong những người thừa kế hợp pháp của ông nội. Tuy nhiên cần xác định thời điểm bố bạn mất để xác định tư cách nhận thừa kế. Nếu bố bạn mất sau ông thì phần của bố sẽ là di sản thừa kế phân chia cho những người thuộc hàng thừa kế của bố bao gồm cả mẹ, bà nội, những người con của bố. Trường hợp bố bạn mất trước ông thì khi này bạn chính là người hưởng thừa kế thế vị phần của bố.
Lúc này để có thể thực hiện thủ tục sang tên diện tích đất này đứng tên cho riêng bạn cần phải thông qua thủ tục phân chia di sản thừa kế.

Trước hết cần xác định nguồn gốc di sản này là tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân của ông bà nội hay tài sản riêng của ông nội. Nếu đây là tài sản chung của ông bà nội thì di sản của ông để lại chỉ là ½ mảnh đất , ½ diện tích còn lại thuộc quyền sử dụng hợp pháp của bà nội. Trường hợp là tài sản riêng của ông thì thực hiện phân chia toàn bộ diện tích này.

Theo thông tin bạn cung cấp, hiện tại bà nội không còn minh mẫn cho nên vẫn thực hiện thủ tục phân chia di sản thừa kế, tuy nhiên định đoạt phần của bà còn phụ thuộc vào nhu cầu cũng như lợi ích hợp pháp của bà theo quy định tại điều 141 Bộ luật dân sự năm 2015 về phạm vi đại diện. Nếu muốn thực hiện sang tên diện tích 200m2 gia đình bạn đang sử dụng cho chính bạn thì cần thực hiện thủ tục phân chia di sản thừa kế tại văn phòng công chứng hoặc chứng thực tại UBND xã phường. Tất cả những người thuộc hàng thừa kế cùng đồng ý phân chia diện tích này cho bạn, phần của bà thì bạn sẽ nhận chuyển nhượng nếu người đại diện của bà đồng ý chuyển nhượng vì lợi ích của bà. Sau khi đã thực hiện thủ tục phân chia di sản thừa kế và nhận chuyển nhượng phần của bà thì bạn mới có thể thực hiện thủ tục đăng ký biến động sang tên cho bạn.