Câu hỏi: : Anh trai tôi sinh năm 1984 chưa lập gia đình, sống với một người phụ nữ như vợ chồng cũng không có đăng ký kết hôn. Hiện tại đã có 1 bé trai hơn 3 tuổi, do điều kiện hoàn cảnh nên bé trai hiện đang sống cùng với ông bà nội, anh chị cũng không còn chung sống với nhau nữa. Thời gian gần đây anh trai tôi có quen và muốn kết hôn với 1 người Việt kiều ở Na Uy, anh tôi muốn chuyển quyền nuôi con (cho ai thì tôi chưa rõ), gia đình tôi đã không đồng ý, đề nghị để con ở lại với ông bà nội và gia đình. Vậy luật sư cho tôi hỏi: 1.   Việc chuyển quyền nuôi con có phải được sự đồng ý của cả mẹ đứa bé? 2.  Nếu anh trai tôi chuyển quyền nuôi con cho 1 người khác không phải cha mẹ, không phải người thân trong gia đình thì có được không?3. Nếu như anh trại tôi kết hôn với người phụ nữ này và dành quyền nuôi con thì có được không? hay cần phải điều kiện nào?

Trả lời: Theo thông tin bạn cung cấp, do bố mẹ đứa bé không có đăng ký kết hôn nên nếu anh trai bạn chưa làm thủ tục nhận cha cho con thì sẽ không được pháp luật thừa nhận là cha của đứa trẻ và không được hưởng các quyền và nghĩa vụ theo Điều 69 Luật hôn nhân và gia đình 2014

“
Điều 69. Nghĩa vụ và quyền của cha mẹ

1. Thương yêu con, tôn trọng ý kiến của con; chăm lo việc học tập, giáo dục để con phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ, đạo đức, trở thành người con hiếu thảo của gia đình, công dân có ích cho xã hội.

2. Trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

3. Giám hộ hoặc đại diện theo quy định của Bộ luật dân sự cho con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự.

4. Không được phân biệt đối xử với con trên cơ sở giới hoặc theo tình trạng hôn nhân của cha mẹ; không được lạm dụng sức lao động của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động; không được xúi giục, ép buộc con làm việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội
.”

Trường hợp anh trai bạn đã được pháp luật thừa nhận là cha của đứa bé thì việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con đối với trường hợp bố mẹ không có đăng ký kết hôn sẽ được giải quyết như đối với trường hợp bố mẹ ly hôn theo quy định tại Điều 88 Luật hôn nhân và gia đình 2014. Cụ thể;

“Điều 81. Việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn

1. Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục c on chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.

2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

3. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con
.”

Như vậy, cha của đứa bé mà mẹ của đứa bé có thể thỏa thuận về việc nuôi con. Cha của đứa trẻ không có quyền tự ý giao con cho người khác nuôi khi chưa có sự đồng ý của người mẹ.

Trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con. Vì vậy, nếu có tranh chấp về người trực tiếp nuôi con thì anh trai bạn cần chứng minh mình đảm bảo được điều kiện các mặt; công việc ổn định, chỗ ở, thời gian chăm sóc con,…