Câu hỏi: Luật sư tư vấn về trường hợp phân chia di sản thừa kế khi người chết không để lại di chúc để thực hiện biện pháp bảo đảm giao dịch dân sự. Nội dung tư vấn như sau:

Xin chào Luật sư tôi có câu hỏi về thừa kế không di chúc xin được luật sư tư vấn.Bố mẹ tôi có mua 01 mảnh đất năm 2006 đứng tên mẹ tôi. Năm 2008 bố mẹ tôi ra tòa ly hôn nhưng không đề cập đến mảnh đất đó. Năm 2010 bố tôi mất do tai nạn giao thông và không để lại di chúc gì. Hiện nay gia đình tôi đang làm hồ sơ vay vốn ngân hàng để làm nhà trên mảnh đất đã nêu trên nhưng được trả lời rằng không đủ pháp lý để vay vốn vì có liên quan đến hàng thừa kế của gia đình bên bố tôi. Hiện tại bà nội tôi đã mất năm 2012, ông nội tôi còn sống nhưng mất năng lực hành vi dân sự (do bị tai biến ) và ông nội tôi đang sống cùng bà 2 và con gái riêng của ông. ông bà nội tôi có con chung là 03 con gái và 02 con trai ( là bố tôi đã mất năm 2010 và bác tôi đã mất năm 1996).Vậy nay tôi xin luật sư tư vấn giúp cho tôi phải có những thủ tục như thế nào thì gia đình tôi mới đủ pháp lý để vay vốn ngân hàng.Tôi mong nhận được tư vấn sớm nhất của luật sư.Tôi xin chân thành cảm ơn.

Trả lời: Trước hết vì mảnh đất mua năm 2006, tài sản này hình thành trong thời kỳ hôn nhân tuy rằng đến năm 2008 bố mẹ ly hôn nhưng không phân chia tài sản này do vậy tài sản này vẫn có phần của bố trong đó. Vì bố chết năm 2010 không để lại di chúc gì cho nên phần tài sản trong khối tài sản chung với mẹ sẽ được coi là di sản của bố theo quy định tại điều 612 Bộ luật dân sự như sau:

Điều 612. Di sản

Di sản bao gồm tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác.

Khi này di sản là ½ mảnh đất trên sẽ được phân chia cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của bố gồm ông nội và những người con, vợ hợp pháp (nếu có) theo quy định sau:

Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

……

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

Do vậy khi này để thực hiện việc vay vốn của gia đình cần thực hiện phân chia di sản thừa kế
. Việc phân chia này có thể thực hiện trong buổi họp gia đình phân chia hoặc ra văn phòng công chứng nơi có đất tiến hành việc phân chia. Nếu không có thỏa thuận khác giữa những người thừa kế thì tất cả những người này là đồng sở hữu đối với mảnh đất mà bố bạn để lại. Tất cả đều được đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp.

Nếu giữa những người thừa kế có thỏa thuận khác: tức không thể phân chia cho những người thừa kế ở hàng thứ nhất thì những người này có thể thỏa thuận để một người đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Người được đứng tên này sẽ có nghĩa vụ hoàn trả cho những người thừa kế cùng hàng thừa kế còn lại phần giá trị (tiền hoặc tài sản khác) tương đương với giá trị phần diện tích đất đáng lẽ họ được hưởng thừa kế từ bố của bạn. Với trường hợp này, giữa những người thừa kế cần lập văn bản thỏa thuận về việc để một người duy nhất đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và nghĩa vụ hoàn trả số tiền tương ứng cho những người thừa kế còn lại.

Sau khi thực hiện việc thỏa thuận phân chia di sản thừa kế sẽ thực hiện việc đăng ký biên động đất đai theo thông tin người sử dụng đất đã được thỏa thuận. Việc xác định vay vốn ngân hàng thực hiện biện pháp bảo đảm sẽ còn căn cứ đây là biện pháp nào? Nếu thực hiện biện pháp thế chấp thì cần xác định người vay vốn sẽ thực hiện thế chấp với chính tài sản của mình khi này tất cả những người đồng sở hữu hoặc người đứng tên sau khi đã thỏa thuận phân chia sẽ trực tiếp thực hiện giao dịch này.