Câu hỏi: Kính chào Luật sư! Khi đọc qua các phần tư vấn của Luật sư tôi rất tâm đắc và cảm kích khi Luật sư sẵn sàng chia sẻ kiến thức pháp luật của mình cho bạn đọc. Xin Luật sư vui lòng tư vấn giúp tôi 1 trường hợp chia tài sản sản thừa kế khi không còn thời hiệu như sau:

Cha mẹ tôi có tất cả là 3 người con, gồm tôi (con Út), anh và chị tôi. Cha mẹ tôi có tạo lập tài sản là quyền sử dụng đất có diện tích đất khoảng 2000m2.

Năm 1965 cha tôi chết, khi chết cha tôi không để lại di chúc để định đoạt ½
(một phần hai)
khối tài sản nêu trên. Năm 1980 mẹ tôi chết cũng không để lại di chúc nhưng hiện nay anh tôi đang là người chiếm giữ tài sản do cha mẹ để lại (
vì lúc ông anh làm giấy tờ đứng tên sổ đỏ tôi và Chị tôi còn rất nhỏ chưa nhận thức về việc phân chia tài sản)
, không tiến hành các thủ tục phân chia như đã hứa với tôi mà đã sang tên cho con trai út.

Từ khi cha mẹ tôi mất anh em tôi vẫn hòa thuận không có biểu hiện gì về tranh chấp. Tôi đã thôi chồng và nuôi 4 đứa con, do hoàn cảnh khó khăn nên anh tôi có cho tôi mãnh đất để cất nhà cấp 4 sinh sống và nuôi các con từ năm 2000 đến nay và hứa sẽ tách sổ đỏ cho tôi
(có giấy tay)
. Tuy nhiên, những năm gần đây ông anh không có nghề nghiệp, không làm ra tiền nên phụ thuộc vào vợ và các con, chị dâu tôi và các con của anh tôi không có thiện cảm khi tôi ở trên mãnh đất của ba mẹ tôi để lại nên tìm mọi cách để anh tôi không tách sổ cho tôi và có ý đuổi mẹ con tôi đi nơi khác để chiếm hữu hoàn toàn đất đai. Đến tháng 9/2016 do chịu áp lực từ vợ và các con nên anh tôi đã ký chuyển quyền sử dụng đất cho người con út mà tôi không cho tôi hay, khi phát hiện thì hồ sơ đã được Ủy ban nhân dân xã thụ lý và hoàn chỉnh. Tôi nhận thức rằng nếu phần đất trên do người con trai út của anh tôi đứng tên thì rất có thể sẽ làm khó dễ hoặc đuổi mẹ con tôi đi khi ông anh tôi mất.

Khi hay tin tôi có làm đơn gửi UBND xã xin ngăn chặn việc chuyển nhượng cho đến khi giải quyết xong việc phân chia tài sản chung.

Xin kính hỏi Luật sư trường hợp như vậy tôi có quyền được chia tài sản của cha mẹ theo pháp luật hay không? Ông anh tôi ký chuyển quyền sử dụng đất như vậy có phù hợp với quy định pháp luật không? Nếu tôi muốn được phân chia theo pháp luật thì cần thực hiện trình tự như thế nào và căn cứ vào quy định nào. Xin chân thành cảm ơn Luật sư.

>> Giải đáp thắc mắc về chia di sản thừa kế, gọi:
19006169

Trả lời: Thứ nhất:
Theo quy định của pháp luật bạn hoàn toàn có quyền yêu cầu chia di sản của cha mẹ bạn để lại, Điều 651 Bộ luật dân sự năm 2015quy định về thừa kế theo pháp luật như sau:

“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết…”

Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về thời hiệu thừa kế như sau:
“1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:

a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;

b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này.”

Như vậy, căn cứ theo quy định đã nêu trên thì thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế đối với bất động sản là 30 năm kể từ thời điểm mở thừa kế. Bên cạnh đó, điểm a tiểu mục 2.2 mục 2 phần 1 Nghị quyết 02/2004/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng pháp luật trong việc giải quyết các vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình có quy định về vấn đề thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế đối với thừa kế được mở trước ngày 01/07/1996 sẽ áp dụng thời hiệu yêu cầu chia thừa kế từ ngày 10/09/1990. Do đó, đối với trường hợp của bạn, bố bạn mất năm 1965, mẹ bạn mất năm 1980 căn cứ theo quy định đã nêu trên thì thời hiệu yêu cầu chia thừa kế đối với trường hợp của bố mẹ bạn hiện tại vẫn còn. Bạn vẫn có quyền yêu cầu chia thừa kế đối với 2000m2 đất này,

Thứ hai:
Để được phân chia phần di sản đó theo quy định của pháp luật thì bạn phải làm như sau:

Do bạn và gia đình anh trai đang có tranh chấp với phần di sản thừa kế để lại do đó nếu hai bên không thể tự thỏa thuận được về vấn đề chia tài sản thì bạn có thể làm đơn gửi đến Tòa án nhân dân cấp huyện yêu cầu xem xét phân chia di sản thừa kế.

Thứ ba: anh bạn có được chuyển giao tài sản này cho người khác không?

Anh của bạn hiện đang là người quản lý di sản theo quy định tại khoản 2, Điều 616 Bộ luật Dân sự năm 2015.

“
2. Trong trường hợp di chúc không chỉ định người quản lý di sản và những người thừa kế chưa cử được người quản lý di sản thì người đang chiếm hữu, sử dụng, quản lý di sản tiếp tục quản lý di sản đó cho đến khi những người thừa kế cử được người quản lý di sản
”.

Điều 617 Bộ luật dân sự 2015 quy định về nghĩa vụ của người quản lý di sản như sau:

“1. Người quản lý di sản quy định tại khoản 1 và khoản 3 Điều 616 của Bộ luật này có nghĩa vụ sau đây:

a) Lập danh mục di sản; thu hồi tài sản thuộc di sản của người chết mà người khác đang chiếm hữu, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác;

b) Bảo quản di sản; không được bán, trao đổi, tặng cho, cầm cố, thế chấp hoặc định đoạt tài sản bằng hình thức khác, nếu không được những người thừa kế đồng ý bằng văn bản;

c) Thông báo về tình trạng di sản cho những người thừa kế;

d) Bồi thường thiệt hại nếu vi phạm nghĩa vụ của mình mà gây thiệt hại;

đ) Giao lại di sản theo yêu cầu của người thừa kế.”

Theo quy định đã nêu trên, anh bạn chỉ có nghĩa vụ quản lý mà không được quyền chuyển nhượng, tặng cho…do đó việc anh bạn tự ý chuyển nhượng cho người con Út mà không có sự đồng ý của bạn và chị gái là không phù hợp với quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, bạn có thể khiếu nại sổ đỏ mà anh của bạn có được là không hợp pháp bởi bởi vì mảnh đất đó nếu không có di chúc để lại thì sẽ phải chia theo pháp luật và anh trai của bạn cũng chỉ được hưởng một 1/3 của mảnh đất đó nên sổ đỏ được cấp đối với toàn mảnh đất đó chỉ đứng tên anh trai bạn là không đúng với quy định của pháp luật.

Như vậy theo quy định của pháp luật thì anh của bạn không được phép chuyển nhượng phần đất đó cho người con khi mà vẫn chưa xác định rõ việc phân chia mảnh đất đó.