Câu hỏi: Bố tôi đi xe máy từ nhà ra thị trấn bất ngờ bị một con nghé lao tới không kịp xử lý đã ngã ra đường. Chiều ngược lại có một chiếc xe 4 chỗ lao tới đã đâm vào xe bố tôi và đẩy cả xe và người rê đi xa 5-6m,  xe của bố tôi hư hỏng nặng, bố tôi do bị đâm dẫn tới xương sườn bị gãy đâm vào tim nên không qua khỏi. Xin hỏi  người điều khiển phương tiện giao thông và người chủ vật nuôi  phải chịu trách nhiệm như thế nào?

Kính chào Công Ty Luật Minh Gia!Xin kính nhờ luật sư tư vấn cho trường hợp của gia đình tôi.Ngày 27/9/2017, bố tôi (năm nay 66 tuổi) trên đường liên xã (đường bê tông không có dải phân cách) từ nhà ra thị trấn để khám răng thì bất ngờ có con nghé lao từ trên sườn đồi xuống đường va vào xe máy bố tôi đang điều khiển (theo chiều từ nhà ra thị trấn), do không kịp xử lý bố tôi bị ngã xuống đường. Ở chiều ngược lại có chiếc xe con 4 chỗ đi tới không xử lý kịp đã đâm vào bố tôi và đẩy cả người và xe rê đi 5-6m chỉ khi vướng vật cản rìa đường mới dừng lại được. Sau đó người lái xe đã đưa bố tôi vào bệnh viện, do bị kẹt giữa xe máy và đầu xe con 4 chỗ nên xương sườn bị gãy đâm vào tim nên bố tôi đã không qua khỏi. Sau khi đưa bố tôi vào viện và biết bố tôi đã mất người lái xe đã lên công an huyện trình diện, sau đó gia đình họ có lên thắp hương và đưa gia đình tôi 10 triệu đồng. Tại hiện trường không có vết phanh của chiếc ô tô, chỉ có vết cà do xe máy bị rê xuống mặt đường, xe máy bố tôi bị găm chặt vào đầu xe ô tô nên hư hỏng nặng. Cả hai xe chỉ dừng khi vướng vật cản phía bên phải đường theo hướng di chuyển của xe ô tô. Từ đó đến nay đã 31 ngày người lái xe không lên thắp hương và không có hành động để chứng tỏ họ muốn thỏa thuận gì với gia đình tôi. Ngày 26/10/2017 công an huyện có gọi đại diện gia đình tôi và người lái xe gây tai nạn lên trụ sở công an huyện để hai gia đình thỏa thuận. Tại đây, người gây tai nạn đề nghị đưa thêm 10 triệu đồng, sau đó xe bên nào hư hỏng bên ấy tự sửa chữa, gia đình tôi không đồng ý. Tôi xin hỏi luật sư:

1. Trường hợp của bố tôi như vậy thì người lái xe sẽ bị pháp luật xử lý như thế nào?

2. Trách nhiệm đền bù đối với người lái xe đó?

3. Trách nhiệm của chủ sở hữu con vật gây tai nạn?

3. Gia đình tôi phải làm các thủ tục pháp lý như thế nào nếu người lái xe, người chủ sở hữu con nghé đó không chịu thỏa thuận với gia đình tôi?

Xin trân thành cám ơn Công Ty Luật Minh Gia!

Trả lời: 1. Xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hạ của người điều khiển phương tiện giao thông và chủ sở hữu súc vật gây ra tai nạn.

Điều 202 Bộ luật hình sự 1999 sửa đổi, bổ sung năm 2009 quy đinh:

"Điều  202. Tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ

1. Người nào điều khiển phương tiện giao thông đường bộ mà vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ gây thiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khoẻ, tài sản của người khác, thì bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến năm mươi triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ  sáu tháng đến năm năm.

2. Phạm tội  thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ ba năm đến mười năm:

a) Không có giấy phép hoặc bằng lái xe theo quy định;

b) Trong khi say rượu hoặc say do dùng các chất kích thích mạnh khác;

c) Gây tai nạn rồi bỏ chạy để trốn tránh trách nhiệm hoặc cố ý không cứu giúp người bị nạn;

d) Không chấp hành hiệu lệnh của người đang làm nhiệm vụ điều khiển hoặc hướng dẫn  giao thông;

đ) Gây hậu quả rất nghiêm trọng.

3. Phạm tội gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt tù từ bảy năm đến mười lăm năm.

4. Vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ mà có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng nếu không được ngăn chặn kịp thời, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến một năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến hai năm.

5. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến năm năm/"

Theo quy định trên, người điều khiển phương tiện giao thông mà vi phạm quy định về luật giao thôngđường bộ gây thiệt hại về tính mạng sức khỏe và tài sản của người khác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên trong trường hợp xác định người điều khiên phương tiện gây ra tai nạn không có lỗi trong việc gây ra thiệt hại cho người khác thì họ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Do vậy, trường hợp này cần có xác nhận của cơ quan điều tra về xác định yếu tố lỗi của người điều khiển xe ô tô gây ra cái chết cho bố bạn.

Trường hợp xác định người gây ra tai nạn có lỗi dẫn đến hậu quả chết người thì việc bồi thường thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm được bồi thường bao gồm:

- Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng chăm sóc người bị thiệt hại trước khi chết.

- Chi phí hợp lý cho việc mai táng

- Khoản tiền cấp dưỡng cho những người mà người bị thiệt hại có nghĩa vụ cấp dưỡng trước khi chết.

- Khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần do tính mạng bị xâm phạm: Mức bồi thường khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần trước hết do các bên thoả thuận. Nếu không thoả thuận được, thì mức bồi thường khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần tối đa không quá 60 tháng lương tối thiểu do Nhà nước quy định tại thời điểm giải quyết bồi thường.

Điều 603 Bộ luật dân sự 2015 quy định về Bồi thường thiệt hại do súc vật gây ra như sau:

1. Chủ sở hữu súc vật phải bồi thường thiệt hại do súc vật gây ra cho người khác. Người chiếm hữu, sử dụng súc vật phải bồi thường thiệt hại trong thời gian chiếm hữu, sử dụng súc vật, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Trường hợp người thứ ba hoàn toàn có lỗi làm cho súc vật gây thiệt hại cho người khác thì người thứ ba phải bồi thường thiệt hại; nếu người thứ ba và chủ sở hữu cùng có lỗi thì phải liên đới bồi thường thiệt hại.

3. Trường hợp súc vật bị chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật gây thiệt hại thì người chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật phải bồi thường; khi chủ sở hữu, người chiếm hữu, sử dụng súc vật có lỗi trong việc để súc vật bị chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật thì phải liên đới bồi thường thiệt hại.

4. Trường hợp súc vật thả rông theo tập quán mà gây thiệt hại thì chủ sở hữu súc vật đó phải bồi thường theo tập quán nhưng không được trái pháp luật, đạo đức xã hội.

Căn cứ theo quy định trên thì tùy theo từng trường hợp mà người chiếm hữu sử dụng súc vật phải thực hiện trách nhiệm bồi thường thiệt hại do súc vật gây ra.

2. Thủ tục cần làm để yêu cầu bên có lỗi chịu trách nhiệm

Theo quy định tại Điều 105 Bộ luật Tố tụng hình sự 2003, thì trường hợp đối với người điều khiển giao thông gây tai nạn không thuộc nhóm chỉ được khởi tố khi có yêu cầu của người bị hại. Vì vậy, khi có đủ các yếu tố cấu thành tội phạm thì cơ quan có thẩm quyền sẽ ra quyết định khởi tố. Tuy nhiên, gia đình bạn có quyền đề cơ quan có thẩm quyền xem xét để khởi tố vụ án. Khi giải quyết vụ án, tòa án sẽ xác định trách nhiệm hình sự cũng như trách nhiệm dân sự (bồi thường thiệt hại) của người gây tai nạn. Đối với người chủ vật nuôi gây tai nạn bạn có thể yêu cầu tòa án giải quyết việc yêu cầu bồi thường luôn trong vụ án.

Trong việc giải quyết bồi thường về dân sự, pháp luật ưu tiên sự thỏa thuận của các bên và nếu các bên không tự thỏa thuận được với nhau thì Tòa án sẽ áp mức bồi thường cụ thể để giải quyết. Trong trường hợp, người phạm tội không bồi thường về dân sự, bạn có thể làm đơn đến cơ quan Tòa án yêu cầu người phạm tội thi hành án dân sự. Khi đó, cơ quan thi hành án có thể cưỡng chế thi hành án khi người phạm tội có tài sản nhưng từ chối thực hiện nghĩa vụ của mình.