Câu hỏi: Bố mẹ tôi có 3 người con gái và có 2 mảnh đất 1 đứng tên chung và một đứng tên riêng một mình mẹ tôi. Nay bố tôi đã mất và mẹ tôi cùng 2 chị em tôi đã thống nhất kí giấy chuyển quyền sử dụng đất (mảnh đất đứng tên chung bố mẹ tôi) cho em gái út.

Và thủ tục đã song.  Nhưng mảnh đất đứng tên riêng một mình mẹ tôi thì do trước kia bố mẹ tôi có đồng ý cho em trai của bố tôi một nửa và em trai của bố tôi đã xây nhà cấp 4 trên phần đất đó, nhưng chưa làm thủ tục chia đất sang tên nên hiện tại vẫn đứng tên một mình mẹ tôi và vì phòng tuổi già không còn minh mẫn nữa lên nay mẹ tôi muốn làm di chúc trao quyền sử dụng cho 2 chị em tôi (em út đã cho rồi lên ở phần đất này không có nữa) . Và phòng trường hợp em trai của bố tôi vì mải chơi không giữ được nên không có tên trong di chúc. Và để sau này chị em tôi sẽ tùy ý quyết định sẽ chia đất cho em trai của bố tôi đứng tên hay không .Vậy trong trường hợp như vậy thì mẹ tôi cần làm những thủ tục gì và có cần người làm chứng hay chị em tôi kí vào không và có cần phải mang theo sổ đỏ nhà đất theo không và làm ở đâu .Rất mong được sự trợ giúp tư vấn từ phía luật sư .Tôi xin chân thành cảm ơn!

Trả lời: Căn cứ theo quy định tại Điều 43 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định về tài sản riêng của vợ, chồng, cụ thể:

“1. Tài sản riêng của vợ, chồng gồm tài sản mà mỗi người có trước khi kết hôn; tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân; tài sản được chia riêng cho vợ, chồng theo quy định tại các điều 38, 39 và 40 của Luật này; tài sản phục vụ nhu cầu thiết yếu của vợ, chồng và tài sản khác mà theo quy định của pháp luật thuộc sở hữu riêng của vợ, chồng.

2. Tài sản được hình thành từ tài sản riêng của vợ, chồng cũng là tài sản riêng của vợ, chồng. Hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng trong thời kỳ hôn nhân được thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều 33 và khoản 1 Điều 40 của Luật này.”

Nếu mảnh đất do một mình mẹ bạn đứng tên được hình thành trước thời kỳ hôn nhân, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân hoặc mẹ bạn dùng tài sản riêng để mua đất thì theo quy định trên tài sản này được xác định là tài sản riêng của mẹ bạn. Do đó, mẹ bạn có thể lập di chúc để định đoạt đối với tài sản trên, để di chúc hợp pháp thì cần phải đáp ứng các điều kiện được quy định tại Điều 630 Luật dân sự 2013, cụ thể:

“a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;

b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.”

Ngược lại, nếu tài sản đứng tên mẹ chị được hình thành trong thời kỳ hôn nhân và mẹ bạn không có bằng chứng chứng minh tài sản này là tài sản riêng của mình thì đây được xác định là tài sản chung của vợ chồng. Trường hợp bố bạn mất mà không để lại di chúc thì một nửa mảnh đất sẽ dùng để chia thừa kế theo quy định tại Điều 651 Bộ luật dân sự 2015, theo đó những người được hưởng di sản thừa kế bao gồm: mẹ và 3 chị em, ông bà nội (nếu còn sống), theo đó, mẹ bạn chỉ có quyền lập di chúc định đoạt đối với một nửa mảnh đất và một phần di sản được hưởng.

Di chúc có thể được công chứng tại Văn phòng công chứng hoặc chứng thực tại UBND. Hồ sơ để tiến hành thủ tục công chứng hoặc chứng thực di chúc bao gồm:

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;
Di chúc đã được soạn thảo;
Giấy khai sinh;
Sổ hộ khẩu;
Giấy tờ tùy thân của các bên.