Câu hỏi: Chào luật sư cho e hỏi, trước khi bị tai biến, Ba e có vay bên ngoài 400 triệu thế chấp đất và ra công chứng! bên cho vay cứ mỗi 3 tháng là lấy tiền lãi cộng vào tiền gốc và công chứng lại hủy giấy cũ, thời gian đầu bên cho vay tính lãi là 4%/1th, gần đây nói là bớt lãi còn 3% /1th, tính đến nay thi trên giấy công chứng nhà e nợ gần 1 tỷ. Em muốn hỏi việc làm trên của bên cho vay có đúng không?

Có vi phạm quy định về cho vay nặng lãi không? Nếu bi kiện thì pháp luật bảo vệ nhà e ở mức độ nào? E mong luật sư tư vấn sớm giúp em, xin cảm ơn ạ.

Trả lời: Bộ luật dân sự 2015 quy định về lãi suất cho vay như sau:

Điều 476. Lãi suất

“1. Lãi suất vay do các bên thỏa thuận.

Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác. Căn cứ tình hình thực tế và theo đề xuất của Chính phủ, Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh mức lãi suất nói trên và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Trường hợp lãi suất theo thỏa thuận vượt quá lãi suất giới hạn được quy định tại khoản này thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực.

2. Trường hợp các bên có thỏa thuận về việc trả lãi, nhưng không xác định rõ lãi suất và có tranh chấp về lãi suất thì lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất giới hạn quy định tại khoản 1 Điều này tại thời điểm trả nợ.”

Theo quy định nêu trên thì lãi suất cơ bản khi cho vay là 1,67%/ tháng. Nếu bên cho vay cho vay với lãi suất vượt quá 1,67% thì khi có tranh chấp xảy ra, pháp luật không bảo vệ quyền lợi của bên cho vay đối với phần lãi suất vượt quá lãi suất cơ bản của khoản tiền vay.

Theo Điều 201 Bộ luật Hình sự 2015 đã sửa đổi, bổ sung năm 2017 quy định về Tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự như sau:

“1. Người nào trong giao dịch dân sự mà cho vay vớilãi suất gấp 05 lần trở lên của mức lãi suất cao nhất quy định trong Bộ luật dân sự, thu lợi bất chính từ 30.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.

2. Phạm tội mà thu lợi bất chính 100.000.000 đồng trở lên, thì bị phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.”

Như vậy, với trường hợp của bạn mức lãi suất ban đầu là 4% sau đó giảm xuống còn 3%, căn cứ theo quy định tại Điều 201 đã nêu trên thì mức lãi suất này chưa gấp từ 5 lần trở lên của mức lãi suất cao nhất (1,67%). Do đó, trường hợp này chưa thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự.

Để xác định hành vi hủy giấy vay nợ cũ và viết giấy tờ vay nợ mới có công chứng của bên vay có đúng quy định không thì bạn cần xem xét tại thời điểm hủy và làm lại các giấy tờ có được sự đồng ý của phía gia đình bạn hay không. Nếu không có sự thỏa thuận thì các giấy tờ họ tự lập sau giấy tờ đầu không có giá trị pháp lý. Tuy nhiên, gia đình bạn vẫn có nghĩa vụ phải trả nợ cho phía bên cho vay theo đúng thỏa thuận đã được xác lập ban đầu.