Câu hỏi: Em có câu hỏi về việc cấp sổ đỏ thừa kế phần tài sản đất đai do ông bà để lại nhờ luật sư tư vấn giúp! Ông em có để lại 1 mảnh đất lúc mất chưa có di chúc, ông có 2 người vợ, sau khi bà nội lớn mất (lúc này bà nội lớn có 2 người con gái) thì ông đến với bà nhỏ và có 2 người con trai. Người anh lúc đầu làm sổ đỏ năm 2006 mặc dù chưa có sự đồng ý của mẹ và em trai nhưng không hiểu sao vẫn làm được sổ đỏ với diện tích lớn hơn 1 nửa, nhà nước mặc định phần đất của ông em.

Từ đó đến nay anh em hòa thuận nhưng mãi đến 2016 thì người em mới lấy sổ lúc này mới phát hiện ra là phần mình ít hơn anh trai, sau đó anh trai đã xây dựng ranh đất của mình và đồng ý cho người em trai lại phần đất thiếu ( không hiểu sao phần đất sở hữu người anh sổ đỏ lại là hộ và của người em là 2 vợ chồng) mặc dù người em trai không hề hay biết nhưng người anh vẫn làm được sổ đỏ. Nay người anh bổng không chịu để lại phần đất thỏa thuận ban đầu cho người em trai. em có 3 câu hỏi nhờ luật sư giải đáp giúp:

Thứ 1: Tại sao người anh có thể làm được sổ đỏ dù đất chưa được phân định rỏ ràng, người đại diện cấp sổ đỏ cho người anh về thủ tục đó có đúng quy định nhà nước không? và nếu kiện xảy ra thì ai là người chịu trách nhiệm về việc làm sổ đổ sai nguyên tắc đó và lúc đó sổ đó có hợp lệ hay không?.

Thứ 2: Nếu đúng thì thừa kế thì tài sản người ông sẽ được chia như thế nào ( những người con của bà nội lớn trước có được hưởng không, mặc dù họ không cần)?.

Thứ 3: Nếu người em kiện đòi lại phần đất mình bị ít hơn do chia không đều thì thục tục như thế nào, và tình huống này có khả quan về mặt chia tài sản đó có lợi cho người em hay không?.

Em xin chân thành cảm ơn!

Trả lời: Cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi yêu cầu tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia, về vấn đề của bạn chúng tôi xin được giải đáp như sau:

Thứ nhất:
Tại sao người anh có thể làm được sổ đỏ dù đất chưa được phân định rỏ ràng, người đại diện cấp sổ đỏ cho người anh về thủ tục đó có đúng quy định nhà nước không? và nếu kiện xảy ra thì ai là người chịu trách nhiệm về việc làm sổ đổ sai nguyên tắc đó và lúc đó sổ đó có hợp lệ hay không?

>> Tư vấn quy định về phân chia thừa kế, gọi:
1900.6169

Căn cứ tại Điều 611 Bộ luật dân sự 2015 quy định về thời điểm, địa điểm mở thừa kế như sau:

“1. Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Trường hợp Tòa án tuyên bố một người là đã chết thì thời điểm mở thừa kế là ngày được xác định tại khoản 2 Điều 71 của Bộ luật này.

2. Địa điểm mở thừa kế là nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản; nếu không xác định được nơi cư trú cuối cùng thì địa điểm mở thừa kế là nơi có toàn bộ di sản hoặc nơi có phần lớn di sản.”

Tại Điều 614 Bộ luật dân sự 2015 quy định về thời điểm phát sinh quyền và nghĩa vụ của người thừa kế:

“Kể từ thời điểm mở thừa kế, những người thừa kế có các quyền, nghĩa vụ tài sản do người chết để lại.”

Bên cạnh đó, tại Điều 650 Bộ luật dân sự 2015 quy định về những trường hợp thừa kế theo pháp luật:

“1. Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong trường hợp sau đây:

a) Không có di chúc;

...”

Điều 651 Bộ luật hình sự 2015 quy định về người thừa kế theo pháp luật:

“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

...

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Theo quy định của pháp luật, trường hợp người có tài sản chết mà không để lại di chúc thì toàn bộ di sản thừa kế sẽ được chia theo pháp luật. Vậy, những người cùng hàng thừa kế sẽ có quyền hưởng phần di sản bằng nhau.

Bạn có trình bày, ông nội của bạn mất không để lại di chúc nên toàn bộ di sản thừa kế của ông để lại sẽ được chia đều cho 4 người con và vợ. Trường hợp người anh làm hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào năm 2006 đối với phần di sản thừa kế của ông để lại mà không có ý kiến của 04 người cùng hàng thừa kế còn lại là trái quy định của pháp luật.

Khi khởi kiện yêu cầu bảo đảm quyền lợi cho các đồng thừa kế thì trách nhiệm chính thuộc về Cơ quan trực tiếp thụ lý hồ sơ, ra quyết định cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng. Quyết định cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng trái quy định của pháp luật, có đủ chứng cứ chứng minh thì Cơ quan có thẩm quyền buộc phải tiến hành thu hồi và cấp lại GCN theo đúng quy định.

Thứ 2:
Nếu đúng thì thừa kế thì tài sản người ông sẽ được chia như thế nào (những người con của bà nội lớn trước có được hưởng không, mặc dù họ không cần)?

Theo phân tích trên, toàn bộ di sản thừa kế của ông để lại sẽ được chia đều cho toàn bộ 04 người con (gồm cả 02 người con của bà nội lớn) và vợ. Trường hợp những người này không cần thì có quyền tặng cho lại hoặc chuyển nhượng cho người khác.

Thứ 3:
Nếu người em kiện đòi lại phần đất mình bị ít hơn do chia không đều thì thủ tục như thế nào, và tình huống này có khả quan về mặt chia tài sản đó có lợi cho người em hay không?

Như chúng tôi phân tích trên, khi yêu cầu giải quyết tranh chấp di sản thừa kế thì người em trai chỉ được hưởng 1/5 khối di sản thừa kế của ông để lại. Vậy, tình huống này thì người em sẽ không đạt được đúng mong muốn chủ quan (hưởng 1/2 toàn bộ khối di sản thừa kế).

Về thủ tục khởi kiện yêu cầu phân chia di sản thừa kế:

Tại Điều 623 Bộ luật dân sự 2015 quy định về thời hiệu thừa kế:

“1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:

a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;

b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này.

2. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.

3. Thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại là 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.”.

Bạn có quyền gửi hồ sơ gồm: Đơn yêu cầu chia di sản thừa kế; các giấy tờ nhân thân của người khởi kiện; các chứng cứ ban đầu,...tới TAND quận, huyện nơi bị đơn cư trú, làm việc.

Trân trọng!