Câu hỏi: Nội dung câu hỏi đề nghị luật sư tư vấn: Chào luật sư công ty luật Minh Gia, tôi muốn hỏi về trường hợp chia thừa kế đất đai do cha mẹ tôi để lại được hơn 20 năm rồi, cụ thể như sau: Gia đình tôi có 4 anh em gồm 3 trai 1 gái. Khi cha mẹ mất có để lại 20m2 đất, tôi là anh cả nhưng vì đi làm xa nên tôi không ở đó vì làm ăn thất bại nên tôi muốn chia miếng đất đó mà em thứ 4 đã đứng tên trên 20 năm rồi, vậy cho hỏi tôi có lấy lại được không?

Trả lời: Chào bạn! Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi yêu cầu tư vấn pháp luật đến Công ty Luật Minh Gia, Dựa trên các thông tin bạn nói trên đây cùng với các quy định của pháp luật, chúng tôi xin giải đáp thắc mắc của bạn như sau:

Theo quy định của pháp luật thì cá nhân có quyền để lại tài sản của mình cho người khác và quyền hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật. Bạn không trình bày rõ khi cha mẹ bạn mất có để lại di chúc hay không do đó có hai khả năng có thể xảy ra: thứ nhất, khi mất cha mẹ bạn có để lại di chúc; thứ hai, khi mất cha mẹ bạn không để lại di chúc.

Đối với trường hợp thứ nhất, khi chết đi cha mẹ bạn có để lại di chúc thì di sản thừa kế sẽ được chia theo di chúc, dựa trên ý chí định đoạt của cha mẹ bạn.

Trường hợp thứ hai, khi chết đi cha mẹ bạn không để lại di chúc thì di sản thừa kế sẽ được chia theo pháp luật cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha mẹ đẻ, con đẻ, con nuôi của người chết. Khi chia di sản thừa kế những người thừa kế phải còn sống và mỗi người được nhận một phần bằng nhau.

Như vậy với tình huống của bạn, khi cha mẹ bạn mất đi chỉ có 4 anh em bạn còn sống vậy 4 anh em chính là người thừa kế theo pháp luật đối với di sản cha mẹ để lại.

Tuy nhiên pháp luật chỉ giới hạn cho người thừa kế một khoảng thời gian nhất định để khởi kiện yêu cầu chia thừa kế, quy định này được thể hiện tại Điều 623 – Bộ luật Dân sự 2015 như sau:

Điều 623. Thời hiệu thừa kế

1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:

a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;

b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này.

2. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.

3. Thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại là 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.

Như vậy pháp luật cho phép những người thừa kế có quyền khởi kiện yêu cầu phân chia di sản trong thời gian 30 năm kể từ thời điểm mở thừa kế. Thời điểm mở thừa kế được hiểu như sau:

Điều 611. Thời điểm, địa điểm mở thừa kế

1. Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Trường hợp Tòa án tuyên bố một người là đã chết thì thời điểm mở thừa kế là ngày được xác định tại khoản 2 Điều 71 của Bộ luật này.

Đồng thời, Công văn số 01/GĐ-HĐTP có quy định như sau:

“Tòa án áp dụng khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015 về thời hiệu thừa kế để thụ lý, giải quyết vụ án dân sự "Tranh chấp về thừa kế tài sản”. Theo đó, thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản kể từ thời điểm mở thừa kế.

Đối với trường hợp thừa kế mở trước ngày 10-9-1990 thì thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế là bất động sản được thực hiện theo quy định tại Điều 36 của Pháp lệnh Thừa kế năm 1990 và hướng dẫn tại Nghị quyết số 02/HĐTP ngày 19-10-1990 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Pháp lệnh Thừa kế, cụ thể là: thời hiệu khởi kiện được tính từ ngày 10-9-1990.”

Theo thông tin bạn cung cấp, từ thời điểm người để lại di sản mất đến nay mới được hơn 20 năm. Do đó, vẫn còn thời hiệu để các bạn gửi đơn đến Tòa, yêu cầu phân chia di sản thừa kế theo pháp luật.