Câu hỏi: Tội chưa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có bị xử lý như thế nào? Việc mua lại xe máy do người khác trộm cắp có phải là tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có không? Khi vô tình mua phải tài sản không rõ nguồn gốc thì phải xử lý như thế nào? … Luật Minh Gia giải đáp các vấn đề này như sau:

1. Luật sư tư vấn về hành vi mua tài sản do trộm cắp

Hành vi tiêu thụ (mua, bán lại, …) tài sản do người khác phạm tội mà có là hành vi trái pháp luật và bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, việc tiêu thụ này phải là hành vi có chủ ý và biết rõ tài sản giao dịch là do người bán thực hiện hành vi phạm tội để có được thì mới phải chịu trách nhiệm hình sự.

Nếu bạn đang có thắc mắc về trách nhiệm hình sự của hành vi tiêu thụ tài sản do người khác phậm tội mà có, hãy liên hệ với Luật Minh Gia để được hướng dẫn tư vấn các vấn đề như:

- Quy định pháp luật về hành vi tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có;

- Hình phạt đối với hành vi tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có;

- Tư vấn các vấn đề pháp lý về Luật Hình sự.

Nếu việc tư vấn qua tổng đài điện thoại chưa làm bạn thỏa mãn về mặt thông tin, bạn có thể tham khảo tình huống Luật Minh Gia đã tư vấn dưới đây để có thêm thông tin pháp lý và đối chiếu với trường hợp của mình.

Video luật sư tư vấn nhanh về pháp luật hình sự

2. Hỏi về tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có

Nội dung yêu cầu tư vấn:

Chào luật sư. Chuyện là em có 1 người bạn muốn mua 1 chiếc SH cũ và có liên hệ được với 1 người nói có SH cũ muốn bán. Và bạn em thoả thuận, hẹn ngày giao dịch với người đó. Bạn em đã mua được nhưng nay công an tới nói xe đó do ăn cắp.

Vậy bạn e có phạm tội gì và bị xử phạt thế nào ạ?

Có người nói do có thoả thuận trước nên bạn em biết xe do ăn trộm vì vậy phạt như đồng phạm là sao ạ? Nhưng bạn em không biết đó là xe ăn trộm ạ.

Mong luật sư giải thích giúp em quy định trường hợp này thế nào ạ. E xin cảm ơn.

Trả lời: Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đề nghị tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia, trường hợp của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

Thứ nhất, về việc xử lý hình sự

Trường hợp 1:
người mua xe SH biết chiếc xe này là tài sản do phạm tội mà có nhưng vẫn quyết định mua.

Điều 250 Bộ Luật hình sự quy định về Tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có, như sau:

Điều 323.
Tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có

1. Người nào không hứa hẹn trước mà chứa chấp, tiêu thụ tài sản biết rõ là do người khác phạm tội mà có, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:

a) Có tổ chức;

b) Có tính chất chuyên nghiệp;

c) Tài sản, vật phạm pháp trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng;

d) Thu lợi bất chính từ 20.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng;

đ) Tái phạm nguy hiểm.`
…

Như vậy, nếu người mua xe SH biết được chiếc xe này do trộm cắp mà có được (biết trước thời điểm mua nhưng sau thời điểm thực hiện hành vi trộm cắp) nhưng vẫn quyết định mua thì người mua xe SH có thể sẽ phạm tội
“chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có”
Tùy vào tính chất nguy hiểm của hành vi phạm tội, người mua xe SH có thể sẽ phải chịu những hình phạt khác nhau.

Mua xe máy là tài sản trộm cắp có bị xử lý hình sự không ?

Trường hợp 2:
người mua xe SH thỏa thuận trước, hứa hẹn trước với người bán xe SH về việc sẽ mua chiếc xe này sau khi trộm cắp được.

Điều 17 Bộ luật Hình sự 2015 quy định về đồng phạm, như sau:

Điều 17. Đồng phạm

1. Đồng phạm là trường hợp có hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm.

2. Phạm tội có tổ chức là hình thức đồng phạm có sự câu kết chặt chẽ giữa những người cùng thực hiện tội phạm.

3. Người đồng phạm bao gồm người tổ chức, người thực hành, người xúi giục, người giúp sức.

Người thực hành là người trực tiếp thực hiện tội phạm.

Người tổ chức là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy việc thực hiện tội phạm.

Người xúi giục là người kích động, dụ dỗ, thúc đẩy người khác thực hiện tội phạm.

Người giúp sức là người tạo điều kiện tinh thần hoặc vật chất cho việc thực hiện tội phạm.

4. Người đồng phạm không phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi vượt quá của người thực hành.

Về nguyên tắc, những người đồng phạm trong cùng 1 tội phạm sẽ bị xử lý như nhau. Song có thể căn cứ vào tính chất hành vi của từng người phạm tội cũng như các tình tiết giạm nhẹ hoặc tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự, mà mỗi người đồng phạm có thể sẽ có mức hình phạt khác nhau. Bộ Luật Hình sự 2015 có quy định cụ thể tại Điều 58 như sau:

Điều 58. Quyết định hình phạt trong trường hợp đồng phạm

Khi quyết định hình phạt đối với những người đồng phạm, Tòa án phải xét đến tính chất của đồng phạm, tính chất và mức độ tham gia phạm tội của từng người đồng phạm.

Các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng hoặc loại trừ trách nhiệm hình sự thuộc người đồng phạm nào, thì chỉ áp dụng đối với người đó.

Như vậy, nếu người bạn của bạn biết trước về hành vi trộm phạm tội của người bán xe SH kia nhưng vẫn quyết định mua xe hoặc thỏa thuận, hứa hẹn trước với người này về việc sẽ mua xe sau khi trộm cắp được, thì người bạn của bạn sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự với mỗi tội danh tương ứng.

Thứ hai, vê việc giải quyết giao dịch dân sự vô hiệu

Nếu người bạn của bạn hoàn toàn không biết về việc chiếc xe SH này do trộm cắp mà có thì việc mua sẽ SH hoàn toàn không cấu thành các tội danh trên. Bởi vậy sẽ không đặt ra trách nhiệm hình sự trong trường hợp này. Bởi vậy trong trường hợp này, bạn của bạn cần lưu ý đến vấn đề dân sự đó là hợp đồng mua bán xe SH.

Điều 127 Bộ luật dân sự 2015 quy định về Giao dịch dân sự vô hiệu do bị lừa dối, đe dọa:

Điều 127. Giao dịch dân sự vô hiệu do bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép

Khi một bên tham gia giao dịch dân sự do bị lừa dối hoặc bị đe dọa, cưỡng ép thì có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch dân sự đó là vô hiệu.

Lừa dối trong giao dịch dân sự là hành vi cố ý của một bên hoặc của người thứ ba nhằm làm cho bên kia hiểu sai lệch về chủ thể, tính chất của đối tượng hoặc nội dung của giao dịch dân sự nên đã xác lập giao dịch đó.

Như vậy, hợp đồng mua bán xe giữa bạn của bạn và người bán xe SH sẽ vô hiệu do có yếu tố lừa dối, giả tạo. Theo quy định tại Điều 131 BLDS thì khi giao dịch dân sự vô hiệu các bên sẽ trả lại cho nhau những gì đã nhận.