Câu hỏi: : Dear Luật Sư, em tên là N sinh năm 1995, em xin trình bày hoàn cảnh như sau, mong luật sư giải đáp giúp: gia đình em có 5 anh chị em gồm 3 trai 2 gái, ba qua đời năm 1997. Các anh chị thì có chồng có vợ hết và đi làm ăn xa, giờ chỉ còn mẹ em ở quê kế bên có nhà của anh chị 4. Em là sinh viên đã học xong chương trình nhưng chưa tốt nghiệp do thiếu bằng anh văn. Hiện em đang vừa học vừa làm ở Thành phố HCM. Mẹ em năm nay 63 tuổi, mắc nhiều căn bệnh hiểm nghèo như tim, cao huyết áp, tiểu đường, trong sổ hộ khẩu chỉ còn em và mẹ em. Vừa rồi xã có gọi em đi khám nghĩa vụ quân sự, em có xin giấy của trường và làm đơn nuôi mẹ già, đến ngày khám em bệnh nên không về khám được. Nay xã lại kêu em tháng 11 về khám lại. Vậy cho em hỏi trường hợp của em có được tạm hoãn không? và sao em làm đơn rồi mà vẫn bắt em về tái khám tháng 11? Em xin cảm ơn luật sư.

Trả lời: Khoản 3 Điều 3 Luật nghĩa vụ quân sự năm 2015 quy định:

“3. Nhập ngũ là việc công dân vào phục vụ có thời hạn trong lực lượng thường trực của Quân đội nhân dân và lực lượng Cảnh sát biển.”

Khi có lệnh gọi nhập ngũ thì công dân phải chấp hành, nếu có căn cứ hoãn hoặc miễn gọi nhập ngũ thì có thể gửi đơn kèm theo xác nhận của cơ quan, tổ chức xác nhận căn cứ tạm hoãn hoặc miễn tới Ủy ban nhân dân Huyện để được xem xét.

Khoản 1 Điều 41 Luật nghĩa vụ quân sự năm 2015 quy định về tạm hoãn gọi nhập ngũ:

“1. Tạm hoãn gọi nhập ngũ đối với những công dân sau đây:

a) Chưa đủ sức khỏe phục vụ tại ngũ theo kết luận của Hội đồng khám sức khỏe;

b) Là lao động duy nhất phải trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân không còn khả năng lao động hoặc chưa đến tuổi lao động; trong gia đình bị thiệt hại nặng về người và tài sản do tai nạn, thiên tai, dịch bệnh nguy hiểm gây ra được Ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận;

………

g) Đang học tại cơ sở giáo dục phổ thông; đang được đào tạo trình độ đại học hệ chính quy thuộc cơ sở giáo dục đại học, trình độ cao đẳng hệ chính quy thuộc cơ sở giá
o
dục nghề nghiệp trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo.”

Theo thông tin bạn cung cấp thì hiện tại gia đình bạn chỉ còn mẹ và bạn, nếu hiện nay bạn là người duy nhất trực tiếp nuôi dưỡng mẹ bị ốm đau, không có khả năng lao động thì bạn có thể xin xác nhận của Ủy ban nhân dân xã nơi bạn đang sống để yêu cầu được tạm hoãn nghĩa vụ quân sự (Điểm a Khoản 1 Điều 41 Luật nghĩa vụ quân sự năm 2015). Nếu bạn vẫn đang được đào tạo tại trường và chưa tốt nghiệp thì cũng có thể xin xác nhận của nhà trường về việc hiện nay bạn đang theo học tại trường để làm căn cứ hoãn nghĩa vụ quân sự (Điểm g Khoản 1 Điều 41 Luật nghĩa vụ quân sự năm 2015). Tuy nhiên các căn cứ nêu trên chỉ là căn cứ tạm hoãn gọi nhập ngũ, nếu có lệnh gọi khám sức khỏe thì bạn vẫn phải chấp hành. Nếu bạn không thể có mặt theo giấy mời để khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự thì phải có lý do chính đáng và sẽ được khám bổ sung. Nếu cố tình trốn tránh lệnh khám nghĩa vụ thì sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính cụ thể là phạt tiền từ 800 000 đến 1 200 000 đồng theo quy định tại Khoản 1 Điều 6 Nghị định 120/2013/NĐ-CP và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc thực hiện kiểm tra hoặc khám sức khỏe theo kế hoạch của Hội đồng nghĩa vụ quân sự (Điểm a Khoản 3 Điều 6 Nghị định 120/2013/NĐ-CP).

Điều 5 Luật nghĩa vụ quân sự năm 2015 quy định:

“Cơ quan, tổ chức, cá nhân và gia đình có trách nhiệm giáo dục, động viên và tạo điều kiện cho công dân thực hiện nghĩa vụ quân sự.”

Khi bạn vừa học vừa làm mà có lệnh khám nghĩa vụ thì nhà trường và tổ chức hoặc cá nhân là người sử dụng lao động phải có trách nhiệm tạo điều kiện cho bạn đi khám và tham gia nghĩa vụ quân sự.