Câu hỏi: Trường hợp cho chị gái hoặc người thân nhập chung sổ hộ khẩu nhưng sau đó họ không chịu rời đi thì phải làm thế nào? Có thể khởi kiện yêu cầu họ rời đi hay không? Nếu bán nhà có phải chia cho họ không? Luật Minh Gia tư vấn như sau:

Nội dung tư vấn:
Xin chào! Ba tôi kết hôn với mẹ tôi khi mẹ đã có 2 con riêng. Mẹ đưa 2 con riêng về nhà ba tôi sống (nhà ba tôi của ông bà nội để lại cho ba tôi). Ba và mẹ chỉ có mình tôi là con chung. Để tiện cho anh chị tôi đi học thì ba tôi cho anh chị nhập hộ khẩu. Sau này anh tôi lấy vợ tách hộ khẩu riêng, chị thì lấy chồng (vợ chồng chị hộ khẩu ở Hà Nội nên chuyển vào hộ khẩu nhà tôi luôn) và ra ở riêng. Sau đó ba tôi quyết định sang tên nhà cho tôi, sau khi sang tên xong thì anh trai cho tiền tôi xây nhà lên mà người đứng tên chủ đầu tư vẫn là tôi. Xây nhà xong thấy chị gái ở nhà thuê nên tôi cho dọn về nhà tôi ở mà bây giờ tôi đòi cho thuê nhà thì chị gái không cho kêu bán chia tiền cho chị ấy. Chị ấy nhất quyết không ra khỏi nhà và còn thách thức tôi. Tôi muốn hỏi luật sư:

1, Tôi có quyền kiện chị tôi không và phải xử lý thế nào để yêu cầu chị ấy dọn ra khỏi nhà?

2, Anh tôi có quyền đòi lại tiền xây nhà không?

3, Chị tôi và chồng chị ấy có tên trong hộ khẩu thì khi tôi bán nhà có phải chia cho vợ chồng chị ấy không? Xin cám ơn luật sư!

Trả lời: Thứ nhất,
tài sản này đã được chuyển giao cho bạn thông qua hợp đồng tặng cho và bạn đã được sang tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở. Do đó, có căn cứ để xác định bạn là chủ sử dụng hợp pháp mảnh đất và tài sản gắn liền với đất theo quy định của pháp luật. Như vậy, bạn có quyền yêu cầu chị gái của bạn rời khỏi nhà ở hợp pháp của bạn. Nếu chị không đồng ý, bạn có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp.

Thứ hai,
trường hợp anh trai bạn đã tặng cho bạn một phần tiền để xây nhà thì quyền sở hữu đối với số tiền này đã được chuyển giao cho bạn theo quy định tại Điều 457 Bộ luật Dân sự 2015:

“Hợp đồng tặng cho tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên tặng cho giao tài sản của mình và chuyển quyền sở hữu cho bên được tặng cho mà không yêu cầu đền bù, bên được tặng cho đồng ý nhận.”

Do đó, anh trai bạn không có căn cứ để đòi lại số tiền này nữa.

Thứ ba
, đối với vấn đề thỏa thuận chuyển nhượng quyền sử dụng đất thì sẽ xác định như sau:

Theo quy định tại Điều 188 Luật Đất đai 2013:

“1. Người sử dụng đất được thực hiện các quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho, thế chấp quyền sử dụng đất; góp vốn bằng quyền sử dụng đất khi có các điều kiện sau đây:

a) Có Giấy chứng nhận, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 186 và trường hợp nhận thừa kế quy định tại khoản 1 Điều 168 của Luật này;

b) Đất không có tranh chấp;

c) Quyền sử dụng đất không bị kê biên để bảo đảm thi hành án;

d) Trong thời hạn sử dụng đất.

...”

Theo quy định trên đây chủ sử dụng hợp pháp mảnh đất và tài sản gắn liền với đất có quyền chuyển đổi, chuyển nhượng... mảnh đất nếu đáp ứng đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật. Do đó, vấn đề có tên trên sổ hộ khẩu chỉ là căn cứ để xác định nơi cư trú hợp pháp của cá nhân chứ không phải căn cứ để xác định đồng chủ sở hữu tài sản. Như vậy, vấn đề chị gái bạn có tên trên sổ hộ khẩu của gia đình bạn không liên quan đến vấn đề chia tiền sau khi bán ngôi nhà.