Câu hỏi: Tôi hiện đang sống trong một căn hộ gác 2, diện tích mặt sàn 32m2, nằm trên phố Hàng Điếu - Hà Nội. Căn hộ này được Nhà nước phân cho từ thời ông nội tôi còn sống, tính đến nay là trên 40 năm theo hình thức cho thuê và đóng tiền theo quý.

Hiện tại chủ hộ đang là bố tôi, nay tôi muốn mua lại căn nhà trên và đứng tên tôi. Tôi không rõ thủ tục sẽ bao gồm những gì và liệu với thời gian sống lâu như trên, cùng với tiền thuê đã đóng thời gian qua, khi mua lại có được giá mua ưu đãi hay không, có được hỗ trợ gì từ phía Nhà nước không?

Trả lời: Thứ nhất, đây là nhà ở công vụ
Theo quy định tại khoản 5 điều 3 Luật nhà ở 2014:

"5. Nhà ở công vụ là nhà ở được dùng để cho các đối tượng thuộc diện được ở nhà công vụ theo quy định của Luật này thuê trong thời gian đảm nhận chức vụ, công tác".

Do vậy, nhà ở công vụ được cho thuê khi ông nội anh là đối tượng được cho thuê theo quy định của Nhà nước. Nếu ông nội anh không còn nhu cầu thuê nhà ở nữa hoặc bị chết thì nhà ở công vụ sẽ bị thu hồi theo quy định tại điểm đ, điều 84 Luật nhà ở 2014:

"1. Việc thu hồi nhà ở thuộc sở hữu nhà nước được thực hiện khi có một trong các trường hợp sau đây:

đ) Bên thuê chết hoặc có tuyên bố mất tích của Tòa án mà không có ai đang cùng sinh sống; trường hợp thuê nhà ở công vụ thì khi người được thuê nhà ở công vụ chết hoặc có tuyên bố mất tích của Tòa án".

Anh sẽ không thể tiếp tục sử dụng nhà ở này khi ông anh mất.

Thứ hai, đây là nhà ở xã hội.
Theo quy định tại khoản 7 điều 3 Luật nhà ở 2014:

"7. Nhà ở xã hội là nhà ở có sự hỗ trợ của Nhà nước cho các đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở theo quy định của Luật này".

Nhà ở xã hội sẽ được cho thuê, cho thuê mua, bán cho những đối tượng đủ điều kiện theo quy định tại điều 49 và điều 51 Luật nhà ở 2014.

Hiện ngôi nhà đang được cho ông anh thuê vì ông anh đủ điều kiện để thuê nhà ở xã hội chứ không phải là bố anh hay anh (mặc dù bố anh là chủ hộ). Vì vậy, anh không thế mua nhà và sang tên nhà ở xã hội nếu không đủ điều kiện quy định tại điều 49 và điều 51 Luật nhà ở 2014.

Theo như anh trình bày thì ông nội anh đã được cấp nhà 40 năm vì vậy có thể hiểu nhà ở của anh là nếu là nhà ở xã hội thì sẽ nhà là do Nhà nước đầu tư xây dựng. Do đó, trong trường hợp này, ông anh có thể làm thủ tục thuê mua nhà ở xã hội (vì bán nhà ở xã hội chỉ áp dụng với nhà ở được do chủ đầu tư xây dựng, nếu như là nhà do Nhà nước xây dựng thì chỉ được thuê mua) theo quy định tại điều 134 Luật nhà ở 2014 về thủ tục thuê nhà ở xã hội:

"1. Việc thuê mua nhà ở xã hội phải lập thành hợp đồng có các nội dung quy định tại Điều 121 của Luật này; trường hợp thuê mua nhà ở xã hội do các tổ chức, cá nhân đầu tư xây dựng thì hợp đồng thuê mua được ký kết giữa chủ đầu tư với bên thuê mua; trường hợp thuê mua nhà ở xã hội thuộc sở hữu nhà nước thì việc ký kết hợp đồng thuê mua được thực hiện theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 83 của Luật này.

2. Khi kết thúc thời hạn thuê mua nhà ở theo hợp đồng và bên thuê mua đã thanh toán hết tiền thuê mua theo thỏa thuận thì bên cho thuê mua phải làm thủ tục đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận cho người thuê mua, trừ trường hợp bên thuê mua tự nguyện làm thủ tục đề nghị cấp Giấy chứng nhận".

Sau đó bán lại cho anh khi đã thanh toán tiền mua nhà ở xã hội được 5 năm theo quy định tại khoản 5, điều 62 Luật nhà ở 2014:

"5. Bên mua, bên thuê mua nhà ở xã hội được bán lại nhà ở này theo cơ chế thị trường cho các đối tượng có nhu cầu sau thời hạn 05 năm, kể từ khi đã thanh toán hết tiền mua, tiền thuê mua nhà ở và đã được cấp Giấy chứng nhận nhưng phải nộp tiền sử dụng đất theo quy định của Chính phủ và nộp thuế thu nhập theo quy định của pháp luật thuế; trường hợp bán cho đối tượng thuộc diện được mua nhà ở xã hội quy định tại Luật này thì chỉ được bán với giá tối đa bằng giá bán nhà ở xã hội cùng loại tại cùng địa điểm, thời điểm bán và không phải nộp thuế thu nhập cá nhân".

Hợp đồng thuê mua nhà ở kéo dài với thời hạn tối thiểu là 5 năm theo quy định tại điều 62 Luật nhà ở 2013:

"2. Thời hạn của hợp đồng thuê nhà ở xã hội tối thiểu là 05 năm; thời hạn thanh toán tiền thuê mua nhà ở xã hội tối thiểu là 05 năm, kể từ ngày ký hợp đồng thuê mua nhà ở".

Do thời gian thanh toán tiền thuê mua nhà ở xã hội tối thiểu là 5 năm kể từ ngày ký hợp đồng thuê nhà. Vì vậy, anh phải đợi thêm 5 năm nữa thì mới có thể mua được nhà ở xã hội theo hình thức này.

Tuy nhiên,
nếu anh là người thừa kế (theo di chúc hợp pháp) thì anh vẫn tiếp tục được thuê mua nhà ở xã khi người được thuê mua mất theo quy định tại khoản 2, điều 135 Luật nhà ở 2014:

"2. Trường hợp bên thuê mua nhà ở chết thì giải quyết như sau:

a) Nếu có người thừa kế hợp pháp đang cùng sinh sống tại nhà ở đó thì người thừa kế hợp pháp đó được tiếp tục thuê mua nhà ở, trừ trường hợp người thừa kế hợp pháp tự nguyện trả lại nhà ở thuê mua".

Khi hết thời hạn thuê mua, anh sẽ được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở.

Trân trọng