Câu hỏi: Chào luật sư, tư vấn giúp tôi quy định về vấn đề con nuôi nhưng chưa đăng ký có được nhận hưởng thừa kế hay không, cụ thể: Tôi có người chị họ đã mất. Mẹ đẻ chị còn sống, chị không có chồng con, không có anh em ruột nhưng có nhận 1 người con nuôi (không có đăng ký thủ tục nhận con nuôi theo pháp luật).

Hiện nay khi làm khai nhận thừa kế di sản của chị thì UBND xã đăng ký không tiếp nhận hồ sơ vì có đơn tranh chấp của đứa con nuôi của chị tôi. Vậy tôi phải làm thế nào?

>> Tư vấn thắc mắc về con nuôi có được hưởng di sản thừa kế, gọi:
1900.6169

Trả lời: Theo thông tin bạn cung cấp, chúng tôi hiểu là bạn đang khai nhận thừa kế di sản của chị họ bạn giúp cho mẹ đẻ của người chị đó (vì bạn không thuộc diện được thừa kế). Chị họ của bạn không để lại di chúc, do vậy di sản của chị bạn để lại sẽ được chia thừa kế theo quy định của pháp luật.

Theo Điểm a Khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015 thì những người thừa kế theo pháp luật ở hàng thứ nhất quy định như sau bao gồm:

"Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;"

Theo đó, trong vụ việc bạn cung cấp, những người có thể được hưởng thừa kế theo pháp luật sẽ là mẹ đẻ và người con nuôi (nếu đủ điều kiện và được chứng nhận đăng ký con nuôi) của chị họ bạn.

Hơn nữa tại Điểm 3 Khoản 3 Luật Nuôi con nuôi 2010 quy định:
“Con nuôi là người được nhận làm con nuôi sau khi việc nuôi con nuôi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký”.

Như vậy,
con nuôi của chị bạn không có đăng ký thủ tục nhận con nuôi theo pháp luật, do vậy theo quy định của pháp luật, người này không được công nhận là con nuôi của chị bạn. Vì thế, người này không được thừa kế tài sản của chị bạn.

Theo đó, bạn nên có đơn yêu cầu UBND xã xem xét, thẩm tra lại để xác định người con nuôi của chị họ bạn theo pháp luật không phải là con nuôi, do vậy không có quyền lợi gì trong việc hưởng thừa kế. Sau khi đã có xác nhận rõ ràng, bạn có thể tiếp tục gửi hồ sơ khai nhận thừa kế bình thường theo quy định pháp luật.

---

- Con ruột nhưng khác họ có được thừa kế theo di chúc không?

Xin gửi lời chào và lời chúc sức khỏe tới toàn thể cán bộ, nhân viên Công ty luật Minh Gia. Tôi có câu hỏi  tư vấn về đối tượng hưởng di sản thừa kế theo di chúc khi hàng thừa kế thứ nhất khác họ với người để lại di sản như sau. Mong quý đơn vị tư vấn giúp! Bố vợ tôi họ Vũ. Sau khi bố mẹ đẻ của ông mất thì ông được nhận ở với bố mẹ nuôi và mang họ Trần đến nay. Tất cả 7 anh chị em (2 trai, 5 gái) bên vợ tôi đều mang họ Trần, bảy người con này đã xây dựng gia đình. Riêng trường hợp anh trai thứ 2 lập gia đình năm 1991 xin thay đổi về họ Vũ và sinh 1 trai, 1 gái đều mang họ Vũ. Đến nay ông bà tuổi đã cao muốn lập di chúc để lại một phần tài sản là 150m2 đất ở lâu dài cho con trai thứ 2, bằng đúng phần đất đã cho người con trai cả năm 1986 (trai cả có vợ sinh 2 trai 1 gái và đã mất năm 2002). Các con của hai người anh trai đã có gia đình ra ở riêng. Về tài sản.... của bố vợ tôi không có tranh chấp gì với hàng xóm và giữa các con với nhau. Vậy việc khác họ giữa bố và con trai thứ 2 thì việc lập di chúc có vướng mắc gì không? Nếu có thì thủ tục giải quyết như thế nào? Cơ quan nào xử lý, thời gian mất bao lâu? Mong quý công ty tư vấn trả lời giúp tôi trong thời gian sớm nhất! Tôi xin chân thành cảm ơn!

Tư vấn:
Cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi đề nghị tư vấn đến công ty Luật Minh Gia. Trường hợp của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

Điều 613 Bộ luật dân sự 2015 quy định: “
Người thừa kế là cá nhân phải là người còn sống vào thời điểm mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết. Trường hợp người thừa kế theo di chúc không là cá nhân thì phải tồn tại vào thời điểm mở thừa kế
”.

Theo đó, người được hưởng thừa kế theo di chúc là bất kỳ cá nhân, tổ chức đáp ứng quy định trên và được chỉ định trong di chúc, chứ không bị ảnh bởi các yếu tố khác như: tuổi tác, tên họ, quan hệ với người để lại di chúc, ...

Như vậy, việc khác họ không ảnh hưởng đến việc thừa kế tài sản theo di chúc.

Bên cạnh đó, di chúc có thể lập bằng văn bản hoặc bằng miệng. Và hợp pháp nếu đáp ứng yêu cầu tại điều 630 Bộ luật Dân sự 2015:

“
1. Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:

a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;

b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.

2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.

3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.

4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.

5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng
”.