Câu hỏi: Dear Luatminhgia! Em trai tôi vừa rồi có vướng mắc vào tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Do làm ăn thua lỗ trong kinh doanh, trước đó vợ chồng em trai của tôi đã làm hợp đồng vay vốn với một cá nhân ngoài nhà nước.

Trị giá số tiền vay là 850 triệu đồng, hàng tháng vợ chồng em trai của tôi phải trả số tiền là 28 triệu đồng và đã trả tiền lãi trong vòng 2 năm. Do làm ăn thua lỗ, họ nắm được thông tin nên họ ép gia đình em trai của tôi phải thanh toán hết số tiền đã vay trước đó nếu không họ sẽ làm đơn kiện. Vụ việc đã sảy ra và bên Công an điều tra đã ra lệnh tạm giam 4 tháng với em trai của tôi. Hiện tại gia đình chúng tôi mới khắc phục cho nguyên đơn được thêm 200 triệu nữa và nhờ phía công an đứng ra. 200 triệu đó do gia đình tôi nộp cho bên Cảnh sát điều tra, có biên lai chứng nhận và nhờ họ làm trung gian hoà giải khắc phục. Giờ chúng tôi có ý nguyện khắc phục thêm để bên nguyên đơn rút đơn khởi kiện nhưng phía CSĐT họ nói là không thể rút được. Do hiểu biết pháp luật hạn chế nên kính mong luatminhgia trợ giúp cho gia đình chúng tôi thắc mắc là khi chúng tôi đã khắc phục hậu quả thì phía nguyên đơn họ có rút đơn khởi kiện được không, và nếu khi ra toà án xét xử mà nguyên đơn có đơn đề nghị rút đơn khởi kiện thì hình phạt đối với em trai tôi là như thế nào. Kính mong nhận được sự giúp đỡ! Trân trọng cảm ơn!

Trả lời: Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 quy định:

Điều 175.
Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 4.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 4.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản hoặc đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 174 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm hoặc tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợp đồng rồi dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản đó hoặc đến thời hạn trả lại tài sản mặc dù có điều kiện, khả năng nhưng cố tình không trả;

b) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợp đồng và đã sử dụng tài sản đó vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả lại tài sản.

…

4. Phạm tội chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm.

…

Về việc bị hại rút đơn, trường hợp này khi bên bị hại rút đơn thì không phải là căn cứ để đình chỉ giải quyết vụ án. Vì theo quy định tại Điều 155 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 thì Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản không phải là tội khởi tố theo yêu cầu của bị hại. Cụ thể:

Điều 155. Khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của bị hại

1. Chỉ được khởi tố vụ án hình sự về tội phạm quy định tại khoản 1 các điều 134, 135, 136, 138, 139, 141, 143, 155, 156 và 226 của Bộ luật hình sự khi có yêu cầu của bị hại hoặc người đại diện của bị hại là người dưới 18 tuổi, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất hoặc đã chết.

2. Trường hợp người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu thì vụ án phải được đình chỉ, trừ trường hợp có căn cứ xác định người đã yêu cầu rút yêu cầu khởi tố trái với ý muốn của họ do bị ép buộc, cưỡng bức thì tuy người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án vẫn tiếp tục tiến hành tố tụng đối với vụ án.

3. Bị hại hoặc người đại diện của bị hại đã rút yêu cầu khởi tố thì không có quyền yêu cầu lại, trừ trường hợp rút yêu cầu do bị ép buộc, cưỡng bức.

Theo đó, việc người phạm tội anh/chị đã khắc phục hậu quả sẽ được xem xét là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo Điều 51 Bộ luật hình sự 2015.Ngoài ra, việc bị hại rút đơn hoặc đề nghị giảm nhẹ hình phạt thì có thể được Tòa án áp dụng là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự khi quyết định hình phạt.

Trân trọng !

Luật gia: Vũ Đức Thịnh - Công ty Luật Minh Gia