Câu hỏi: Mẹ tôi là vợ thương binh nặng, trong năm vừa qua mẹ tôi có dành dụm được ít vốn để phòng những lúc ốm đau. Em họ tôi hỏi vay và viết giấy vay tiền của mẹ tôi số tiền là 30.000.000 đồng. Do thời gian gần đây gia đình tôi có việc đột xuất cần đến tiền, mẹ tôi đi hỏi để lấy lại số tiền đó nhiều lần song em họ tôi không trả mà còn ra tay đánh mẹ tôi. Vậy luật sư cho tôi hỏi em họ tôi có thể bị quy vào tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản và cố ý gây thương tích không?

Trả lời: Về tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản:

Căn cứ theo quy định tại  điều 175 về tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản của Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 như sau:
1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 4.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 4.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản hoặc đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 174 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm hoặc tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợp đồng rồi dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản đó hoặc đến thời hạn trả lại tài sản mặc dù có điều kiện, khả năng nhưng cố tình không trả;
b) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợp đồng và đã sử dụng tài sản đó vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả lại tài sản.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:
a) Có tổ chức;
b) Có tính chất chuyên nghiệp;
c) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng;
d) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;
đ) Dùng thủ đoạn xảo quyệt;
e) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;
g) Tái phạm nguy hiểm.
...
5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
Đối với trường hợp này của bạn, em họ của bạn đã viết giấy vay nợ với mẹ bạn nên không cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản được ( do không có thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản) theo quy định tại Điều 174 của Bộ luật hình sự năm 2015  mà cấu thành tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo quy định theo quy định tại Điều 175 của Bộ luật hình sự năm 2015 là mượn tài sản của mẹ bạn bằng hình thức hợp đồng rồi dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản là số tiền 30 triệu đồng của mẹ hoặc đến thời hạn trả lại tiền mặc dù có điều kiện, khả năng nhưng cố tình không trả. Do đó, bạn có thể làm đơn đến cơ quan điều tra để tố giác tội phạm về hành vi này của người em họ của bạn. Trong trường hợp này, bạn cần cung cấp hợp đồng vay tài sản giữa mẹ bạn và người em họ để quyền lợi của mình được bảo về tốt nhất.
Ngoài ra, nếu như bạn không muốn tố cáo lên phía cơ quan công an về hành vi này của em họ bạn thì mẹ bạn có thể khởi kiện ra Tòa án nơi bị đơn cư trú để đòi lại tài sản.

Về tội cố ý gây thương tích:
Do bạn không cung cấp thông tin đầy đủ nên chúng tôi không thể khẳng định người em họ đó có phạm tội này hay không nên bạn có thể căn cứ theo quy định tại Điều 134 về Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác của Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 để áp dụng vào trường hợp của mẹ bạn như sau:
1. Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người;
b) Dùng a-xít nguy hiểm hoặc hóa chất nguy hiểm;
c) Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ;
d) Đối với ông, bà, cha, mẹ, thầy giáo, cô giáo của mình, người nuôi dưỡng, chữa bệnh cho mình;
đ) Có tổ chức;
e) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;
g) Trong thời gian đang bị giữ, tạm giữ, tạm giam, đang chấp hành án phạt tù, đang chấp hành biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng hoặc đang chấp hành biện pháp xử lý vi phạm hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào trường giáo dưỡng hoặc đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc;
h) Thuê gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do được thuê;
i) Có tính chất côn đồ;
k) Đối với người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 06 năm:
a) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%;
b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 11% đến 30%;
c) Phạm tội 02 lần trở lên;
d) Tái phạm nguy hiểm;
đ) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này.
...
6. Người nào chuẩn bị vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm, a-xít nguy hiểm, hóa chất nguy hiểm hoặc thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm nhằm gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

Trân trọng!

Phòng luật sư tư vấn – Công ty Luật Minh Gia.