Câu hỏi: Rủi ro đầu tư khi không quản lý vốn đầu tư?

Trả lời: 1. Luật sư tư vấn về đầu tư, doanh nghiệp

Như đã đề cập nêu trên, bên cạnh những món lợi nhuận lớn từ việc tham gia đầu tư cùng một lúc vào nhiều công ty khác nhau thì hoạt động đầu tư này cũng mang lại không ít rắc rối cho nhà đầu tư. Các nhà đầu tư họ thường tự mình hoặc ủy quyền cho người khác theo dõi, giám sát hoạt động của các doanh nghiệp song cũng có những trường hợp nhà đầu không ủy quyền cũng không theo dõi, giám sát hoạt động của doanh nghiệp dẫn đến thiệt hại tương đối lớn. Vậy trách nhiệm pháp lý của chủ đầu tư sẽ ra sao?

Luật Minh Gia gửi đến bạn tình huống thực tế dưới đây để bạn tham khảo và đưa ra hướng xử lý phù hợp.

2. Tư vấn về rủi ro và trách nhiệm pháp lý khi đầu tư vốn vào nhiều công ty

Câu hỏi:

Mình có tham gia vào 2 công ty cổ phần, công ty đầu tiên thì không vào từ đầu mà vào sau. Cả hai công ty đều làm về phần mềm, các thành viên đều chưa góp vốn thực bao giờ, toàn vốn ảo. Công ty A có vốn điều lệ là 14 tỷ 70 triệu, mình chiếm 15% cổ phần, công ty này ban đầu vốn điều lệ là 1 tỷ 900 triệu lúc đó mình cũng chiếm 15%, sau đó có bên thứ 3 muốn hợp tác và hai bên thống nhất nâng vốn điều lệ lên thành 14 tỷ 70 triệu nhưng hợp tác không thành công và cũng chưa ai đóng bất kỳ đồng nào vào cả, nhưng mọi người đã thay đổi đăng ký kinh doanh thành 14 tỷ 70 triệu rồi và cũng không muốn hạ vốn điều lệ.

Công ty B có vốn điều lệ là 1 tỷ 900 triệu mình chiếm 9,5%. Cả 2 công ty đều đang hoạt động bình thường, và mọi con số tài chính hay tài khoản ngân hàng chỉ do một người nắm giữ, mọi người còn lại hiện tại vẫn đang tin tưởng người nắm giữ đó và người đó cũng chiếm phần lớn cổ phần của công ty. Mình đang lo là nếu công ty làm ăn đến mức người nắm giữ phải đi vay vốn bên ngoài hoặc người đó làm cho công ty phải chịu nợ nần thì những người còn lại như bọn mình sẽ chịu trách nhiệm như thế nào trong trường hợp bọn mình không biết gì chỉ khi mọi việc vở lở mới biết. Làm sao để mình tránh tình huống này ạ.

Giải đáp:

Thứ nhất, trách nhiệm của cổ đông công ty cổ phần

Theo thông tin mà bạn cung cấp thì loại hình doanh nghiệp mà bạn đang tham gia là Công ty cổ phần, do đó theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 111 Luật doanh nghiệp 2020 thì các cổ đôông của doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp. Tuy nhiên, cả hai công ty đều chưa góp vốn thực mà chỉ là vốn ảo nhưng Khoản 4 Điều 113 Luật doanh nghiệp 2020 có quy định như sau:

“Điều 113. Thanh toán cổ phần đã đăng ký mua khi đăng ký thành lập doanh nghiệp…

4. Cổ đông chưa thanh toán hoặc chưa thanh toán đủ số cổ phần đã đăng ký mua phải chịu trách nhiệm tương ứng với tổng mệnh giá cổ phần đã đăng ký mua đối với các nghĩa vụ tài chính của công ty phát sinh trong thời hạn trước ngày công ty đăng ký điều chỉnh vốn điều lệ theo quy định tại điểm d khoản 3 Điều này.”

Đối chiếu với quy định nêu trên thì mặc dù bạn và các cổ đông khác chưa góp đủ vốn điều lệ nhưng công ty chưa tiến thành thủ tục thay đổi vốn điều lệ thì bạn và các cổ động khác vẫn phải chịu trách nhiệm tài sản và nghĩa vụ khác trong phạm vi số vốn đã đăng ký.

Thứ hai, trách nhiệm của người quản lý doanh nghiệp

Như đã phân tích tại phần 1 nêu trên thì trường hợp công ty có phát sinh khoản nợ, nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp mặc dù nguyên nhân là do người quản lý, điều hành của doanh nghiệp không thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình thì các cổ đông của doanh nghiệp vẫn phải chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản trong phạm vi số vốn đã đăng ký với bên thứ ba. Tuy nhiên về trách nhiệm của người quản lý doanh nghiệp, Điều 165 Luật doanh nghiệp 2020 quy định như sau:

“Điều 165. Trách nhiệm của người quản lý công ty

1. Thành viên Hội đồng quản trị, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc và người quản lý khác có trách nhiệm sau đây:

a) Thực hiện quyền và nghĩa vụ được giao theo quy định của Luật này, quy định khác của pháp luật có liên quan, Điều lệ công ty, nghị quyết Đại hội đồng cổ đông;

b) Thực hiện quyền và nghĩa vụ được giao một cách trung thực, cẩn trọng, tốt nhất nhằm bảo đảm lợi ích hợp pháp tối đa của công ty;

c) Trung thành với lợi ích của công ty và cổ đông; không lạm dụng địa vị, chức vụ và sử dụng thông tin, bí quyết, cơ hội kinh doanh, tài sản khác của công ty để tư lợi hoặc phục vụ lợi ích của tổ chức, cá nhân khác;

d) Thông báo kịp thời, đầy đủ, chính xác cho công ty về nội dung quy định tại khoản 2 Điều 164 của Luật này;

đ) Trách nhiệm khác theo quy định của Luật này và Điều lệ công ty.

2. Thành viên Hội đồng quản trị, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc và người quản lý khác vi phạm quy định tại khoản 1 Điều này chịu trách nhiệm cá nhân hoặc liên đới đền bù lợi ích bị mất, trả lại lợi ích đã nhận và bồi thường toàn bộ thiệt hại cho công ty và bên thứ ba.”

Căn cứ quy định nêu trên, người quản lý doanh nghiệp phải có trách nhiệm thực hiện đúng nghĩa vụ của mình, trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ của mình thì phải chịu trách nhiệm cá nhân đối với sự vi phạm của mình bằng việc bồi thường thiệt hại lại cho công ty. Do đó khi người quản lý doanh nghiệp gây thiệt hại thì bạn có thể khởi kiện họ để yêu cầu bồi thường thiệt hại cho công ty.

Thứ ba, giải pháp hạn chế rủi ro

Bạn nên theo sát quá trình hoạt động của doanh nghiệp bằng việc tham gia vào hoạt động quản lý, điều hành hoạt động của doanh nghiệp như Hội đồng quản trị, ban kiểm soát hoặc nếu không tham gia thì bạn có thể xem xét, tra cứu, trích lục báo cáo tài chính hằng năm, báo cáo của Ban kiểm soát, giao dịch phải thông qua Hội đồng quản trị… từ đó đưa ra hướng giải quyết nhanh chóng, kịp thời tránh những thiệt hại đáng tiếc xảy ra.