Câu hỏi: Vợ chồng em cưới nhau từ tháng 11/2007 đến nay có đc 2 bé. Một cháu gái học lớp 4, một cháu trai học lớp năm nay vào lớp 1. Vợ chồng e ly thân từ tháng 10/2016cho đến nay . Từ khi ly thân đến nay chồng e ko cho e gặp con và đón con ,e gửi đồ về cho con a ấy ko cho con sử dụng mà e nói nếu ko sống với nhau nữa thì a làm đơn cho e ký nhưng a ấy ko chịu làm đơn . Vợ chồng e có 1 ngôi nhà chung . E rất muốn làm đơn để giải thoát cho nhau nhưng bây giờ e ko đủ điều kiện để nuôi con . Vậy e muốn hỏi nếu như đến khi con e lớn chúng e ra tòa thì tài sản và con cái sẽ được chia như thế nào? Nếu như con e nhận sống với bố thì người vợ có đc hưởng quyền lợi gì không ạ?

Trả lời: Thứ nhất, về vấn đề chia tài sản chung sau khi ly hôn

Điều 33 Luật hôn nhân gia đình 2014 quy định về Tài sản chung của vợ chồng:

“1. Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.

Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng có được sau khi kết hôn là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp vợ hoặc chồng được thừa kế riêng, được tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng.

2. Tài sản chung của vợ chồng thuộc sở hữu chung hợp nhất, được dùng để bảo đảm nhu cầu của gia đình, thực hiện nghĩa vụ chung của vợ chồng.

3. Trong trường hợp không có căn cứ để chứng minh tài sản mà vợ, chồng đang có tranh chấp là tài sản riêng của mỗi bên thì tài sản đó được coi là tài sản chung”.

Căn cứ Điều 59 Luật hôn nhân gia đình 2014 về Nguyên tắc giải quyết tài sản của vợ chồng khi ly hôn:

“2
. Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi
nhưng có tính đến các yếu tố sau đây:

a) Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;

b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;

c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;

d) Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.

3. Tài sản chung của vợ chồng được chia bằng hiện vật, nếu không chia được bằng hiện vật thì chia theo giá trị; bên nào nhận phần tài sản bằng hiện vật có giá trị lớn hơn phần mình được hưởng thì phải thanh toán cho bên kia phần chênh lệch.”

Như vậy,
tài sản được hình thành trong thời kì hôn nhân được xác định là tài sản chung của vợ chồng trừ trường hợp thừa kế riêng hoặc tặng cho riêng. Tài sản mà vợ hoặc chồng có trước thời kì hôn nhân nhưng sau đó đồng ý nhập vào khối tài sản chung thì cũng được xác định là tài sản chung của vợ chồng.

Khi ly hôn tài sản chung của vợ chồng về nguyên tắc sẽ chia đôi và được chia bằng hiện vật, nếu không chia được bằng hiện vật thì chia theo giá trị, bên nào nhận tài sản bằng hiện vật có giá trị lớn hơn phần mình được hưởng thì thanh toán cho bên kia phần chênh lệch. Bên cạnh đó, Điều 7 Thông tư 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP quy định:

"...

6. Khi giải quyết chia tài sản khi ly hôn, Tòa án phải xem xét để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của vợ, con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

Ví dụ: Khi chia nhà ở là tài sản chung và là chỗ ở duy nhất của vợ chồng, trong trường hợp không chia được bằng hiện vật thì Tòa án xem xét và quyết định cho người vợ hoặc chồng trực tiếp nuôi con chưa thành niên, con bị hạn chế hoặc mất năng lực hành vi dân sự nhận hiện vật và thanh toán giá trị tương ứng với phần tài sản được chia cho người chồng hoặc vợ nếu người vợ hoặc chồng có yêu cầu".

Như vậy, tài sản chung là nhà của vợ chồng bạn về nguyên tắc sẽ được chia đôi tuy nhiên có tính đến các yếu tố như hoàn cảnh gia đình, công sức đóng góp của mỗi bên, lỗi của bên vi phạm quyền và nghĩa vụ vợ, chồng. Nếu chồng bạn lấy căn nhà thì phải thanh toán cho bạn giá trị tương ứng với tài sản được chia.

Thứ hai, vấn đề về con chung

Căn cứ quy định tại Điều 81 Luật này về Việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn
(đã được trích dẫn tại phần trên).

Theo như thông tin chị cung cấp, chị có một cháu gái học lớp 4, một cháu trai học lớp năm nay vào lớp 1 nên người chăm sóc, trông nom con sau khi ly hôn sẽ do hai vợ chồng chị thỏa thuận hoặc do Tòa án quyết định, con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

Điều 82 Luật này quy định Nghĩa vụ, quyền của cha, mẹ không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn:

"1. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi.

2. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.

3. Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở".

Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con
lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu
đến việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì người trực tiếp nuôi con
có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế
quyền thăm nom con của người đó.

Như vậy,
nếu bạn là người không trực tiếp nuôi con thì bạn có quyền thăm nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con và người chồng không được cản trở. Nếu chồng của bạn ngăn cản bạn thăm con là trái với quy định của pháp luật. Để giải quyết trường hợp này, trước hết bạn nên thương lượng lại với chồng để đảm bảo quyền lợi thăm con của bạn. Trong trường hợp chồng bạn và gia đình chồng vẫn tiếp tục cố tình không cho bạn thăm nom con, bạn có thể làm đơn yêu cầu gửi đến cơ quan thi hành án. Cơ quan thi hành án sẽ có những biện pháp cưỡng chế buộc chồng bạn và gia đình chồng thực hiện đúng nghĩa vụ theo bản án cũng như theo quy định của pháp luật.