Câu hỏi: cho em hỏi! Mẹ em và rất nhiều người cùng chơi hụi chung với nhau, và do 1 bà chủ hụi nắm giữ. Hiện tại thì đây là tháng cuối năm đến thời kì nhà em rút tiền ra, tổng số tiền là 230 triệu.

Nhưng cách đây vài ngày, gọi cho bà chủ hụi thì không được, đến nhà tìm không thấy, bà chủ hụi đã bỏ trốn 2 ngày ni rồi. Nhiều người gọi điện thoại nói bà chủ hụi về trả tiền nhưng bà không bắt máy.Và rồi bà đã bắt máy, nói với bà là sẽ ra công an giải quyết, nhưng bà lại nói là:"Tui không có lấy tiền chi của mấy người, giấy tờ đâu mà đòi". Đúng là không có giấy tờ,vì họ tin bà nhiều, nhưng có rất nhiều nhân chứng.
Vậy cho e hỏi, vụ việc như thế này nếu đem ra kiện được không ạ?

Trả lời: Điều 471 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về họ, hụi, biêu, phường:
“1. Họ, hụi, biêu, phường (sau đây gọi chung là họ) là hình thức giao dịch về tài sản theo tập quán trên cơ sở thỏa thuận của một nhóm người tập hợp nhau lại cùng định ra số người, thời gian, số tiền hoặc tài sản khác, thể thức góp, lĩnh họ và quyền, nghĩa vụ của các thành viên.
2. Việc tổ chức họ nhằm mục đích tương trợ trong nhân dân được thực hiện theo quy định của pháp luật.
3. Trường hợp việc tổ chức họ có lãi thì mức lãi suất phải tuân theo quy định của Bộ luật này.
4. Nghiêm cấm việc tổ chức họ dưới hình thức cho vay nặng lãi.”
Và căn cứ điều 7 Nghị định 144/2006/NĐ-CP về họ, hụi, biêu, phường:
“ Thoả thuận về họ được thể hiện bằng lời nói hoặc bằng văn bản. Văn bản thoả thuận về họ được công chứng, chứng thực nếu những người tham gia họ có yêu cầu.”
Trách nhiệm của chủ họ do không giao các phần họ cho thành viên được lĩnh họ quy định tại Điều 29 Nghị định 144/2006/NĐ-CP như sau:
“ Trong trường hợp chủ họ đã thu các phần họ của các thành viên nhưng không giao cho thành viên được lĩnh họ thì theo yêu cầu của thành viên có quyền lĩnh họ, chủ họ phải giao các phần họ đã thu được cho thành viên đó và bồi thường thiệt hại nếu có.
Chủ họ phải trả lãi đối với các phần họ giao chậm theo mức lãi do các bên thoả thuận, nếu không có thoả thuận hoặc không thoả thuận được thì áp dụng mức lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố tương ứng với thời gian giao chậm tại thời điểm giao các phần họ.”
Do vậy, mẹ bạn và nhiều người khác đã thỏa thuận chơi hụi và chủ hụi là người nhận tiền và phải có trách nhiệm thanh toán cho những người tham gia theo đúng thỏa thuận. Trong trường hợp có tranh chấp về họ hoặc phát sinh từ họ thì tranh chấp đó được giải quyết bằng thương lượng, hoà giải hoặc theo yêu cầu của một hoặc nhiều người tham gia họ, hoặc giải quyết tại Toà án theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.. Mặc dù mẹ bạn không có giấy tờ thoả thuận nhưng có chứng cứ về việc mẹ bạn có tham gia hụi như có người làm chứng thì vẫn có thể gửi đơn khởi kiện vụ án dân sự.
Trường hợp chủ họ cố tình trốn tránh trách nhiệm trả tiền lĩnh họ như bỏ trốn thì bạn có thể tố cáo lên cơ quan công an cấp huyện về hành vi lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo Điều 175 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017:
“1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 4.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 4.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản hoặc đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 174 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm hoặc tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợp đồng rồi dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản đó hoặc đến thời hạn trả lại tài sản mặc dù có điều kiện, khả năng nhưng cố tình không trả;
b) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợp đồng và đã sử dụng tài sản đó vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả lại tài sản....”
Trân trọng