Câu hỏi: Tôi và gia đình tôi đang ngồi chơi tại nhà, thì có 1 đối tượng có nhiều tiền án, tiền sự vô kiếm cớ gây sự, ba tôi đã 2 lần mời khéo hắn về nhưng hắn ta không về mà còn chửi và đá vào người tôi 1 cái. Do tôi đang cầm 1 cái chày gỗ để đập đá uống bia nên tôi cầm chày gỗ đứng lên đuổi hắn ra khỏi nhà; khi cả 2 đã ra khỏi nhà tôi thì hắn nhào vô định tấn công tôi, tôi liền dùng chân đạp vào người hắn 1 cái, hắn không ngã mà còn nhào vô định đánh tôi nên tôi cầm chày đánh vào đầu của hắn 1 cái chảy máu, rồi tôi bỏ về nhà. Sau đó hắn cầm kéo sang bất ngờ đâm vào cổ tôi một cái gây chảy máu rất nhiều.Tôi muốn khởi tố vụ này, nhưng không biết hành vi lúc đầu của tôi có bị xử lý gì không? Có phải là phòng vệ chính đáng hay không. Tin tưởng nhờ Luật sư tư vấn giúp. Tôi xin cảm ơn.

Trả lời: Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đề nghị tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia, Trường hợp của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

Thứ nhất, hành vi ban đầu của bạn trước khi bỏ về nhà có được coi là phòng vệ chính đáng không?

Điều 22 Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 quy định về phòng vệ chính đáng như sau:

“1. Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.

Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm...”

Như vậy, một hành vi được xem là phòng vệ chính đáng thì phải có đủ các điều kiện sau đây:

1. Hành vi nguy hiểm cho xã hội đang gây thiệt hại, hoặc đe dọa gây thiệt hại thực sự và ngay tức khắc cho những lợi ích cần phải bảo vệ. Trong tình huống trên, người kia tấn công bạn, sau khi bạn ngăn cản bằng cách đạp lại người đó và người đó tiếp tục tấn công bạn, đe dọa đến sức khỏe tính mạng của bạn.

2. Người phòng vệ có sự chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi tấn công ngay cả những trường hợp có biện pháp khác tránh được sự tấn công. Trong trường hợp này, bạn hoàn toàn có thể chống trả lại sự tấn công của người kia, tuy sự chống trả này phải là cần thiết, phù hợp với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi tấn công của người kia.

Do thông tin không cung cấp cụ thể, nếu bạn không chống trả liệu sẽ xảy ra hậu quả gì? Mức độ ảnh hưởng tới sức khỏe của bạn là như nào? Nên tôi chưa thể khẳng định cho bạn được đây có phải phòng vệ chính đáng hay không. Hành vi của bạn sẽ được coi là phòng vệ chính đáng khi việc chống trả này phù hợp với tính chất, mức độ nguy hiểm của người kia nếu bạn không thực hiện hành vi phòng vệ.

Thứ hai, hành vi cầm kéo đâm vào cổ bạn sẽ bị xử lý như thế nào?

Theo Điều 134 Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017 có quy định:

“Điều 174. Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;

b) Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 175 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;

c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;

d) Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:

a) Có tổ chức;

b) Có tính chất chuyên nghiệp;

....."

Như vậy, hành vi của người kia dùng kéo đâm vào cổ bạn có thể sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 134 BLHS. Tuy nhiên, về khung hình phạt còn căn cứ vào mức độ thương tật cụ thể. Lưu ý: Dù tỷ lệ thương tật của bạn dưới 11% thì người kia vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự vì đã dùng hung khí nguy hiểm (kéo).