Câu hỏi: Luật sư tư vấn về trường hợp giải quyết tranh chấp đất đai và UBND xã không giải quyết việc hòa giải. Nội dung tư vấn như sau:

Kính gửi Anh/chị! Hiện tôi có câu hỏi muốn nhờ bên mình tư vấn giúp như sau: Gia đình tôi có tổng diện tích đất xin cấp GCNQSDD là 1082,5 m 2 , là đất ông cha để lại, sử dụng từ những năm 1950. Sau khi làm đơn, Gia đình tôi được UBND xã  trả lời “trong tổng diện tích 1082.5 m 2 Gia đình tôi xin cấp, có gần 50 m2 đất của Gia đình em con chú. Theo gia đình tôi được biết hiện Gia đình con chú đã chuyển nhượng cho Ông N trong đó có gần 50 m 2 đất của Gia đình tôi. Hiện trích lục bản đồ địa chính gia đình tôi đã được đo đạc lại chính xác trong năm 2016. Cơ sở dữ liệu về đất đai được lập năm 1991 và 2001 đều đo đạc sai (tại thời điểm đo không có mặt của đại diện Gia đình việc cấp sổ đỏ cho Gia đình ông N không có ký giấy tờ liên kề với hộ liền kề là Gia đình tôi) các năm 91 và 2001 Gia đình tôi đều làm đơn kiến nghị nhưng ko được giải quyết. Hiện tôi muốn nhờ bên mình tư vấn như sau: Hiện Ủy ban đang bảo gia đình tôi: 1 là kiện nhà Ông N vì bây giờ ko thu hồi dk theo luật đã chuyển nhượng 2. Là xin cấp diện tích hơn 1000 m2 bỏ lại 50m2 đất đang tranh chấp, sau đó huyện sẽ giải quyết thu hồi của Gia đình kia để cấp lại cho Gia đình tôi mà ko cần kiện. Gia đình tôi đề nghị Hòa giải theo ý của hai bên là Gia đình tôi và Gia đình ông N đo trên diện tích thực tế tường bao mốc giới để làm căn cứ giải quyết trên tinh thần hòa giải, thỏa thuận (Sẽ ghi trong biện bản hòa giải) nhưng Xã nói giải quyết vậy xã ko thu hồi được. UBND xã trả lời vậy có đúng không ạ?. Trường hợ 2 Xã bảo tôi làm cấp vậy tôi thấy ko ổn vì chả khác nào Gia đình tôi thưa nhận mịnh có hơn 1000 m2 không có 50m2 đất kia, và cũng ko có căn cứ đảm bảo gia đình tôi dk giải quyết về sau. Vậy kính mong anh/chị tư vấn giúp. Gia đình tôi xin cảm ơn

Trả lời: Việc giải quyết tranh chấp đất đai luôn ưu tiên sự thỏa thuận các bên tự hòa giải tất nhiên việc giải quyết sẽ căn cứ vào các chứng cứ chứng minh trên thực tế, nếu gia đình mình khẳng định phần đất này thuộc quyền sử dụng của gia đình thì cần đưa ra những căn cứ chứng minh. Còn với câu trả lời của UBND xã khi nói rằng “không thu hồi đất” là không chính xác bởi lẽ đây là giải quyết tranh chấp đất đai không phải thu hồi đất đai, đồng thời UBND xã không có thẩm quyền thu hồi đất. Nếu như các bên không tự giải quyết được thì sẽ gửi đơn yêu cầu hòa giải lên UBND xã nơi có đất để giải quyết. Theo quy định của pháp luật đất đai khi giải quyết tranh chấp thì sẽ cần phải thông qua thủ tục hòa giải.

Điều 202. Hòa giải tranh chấp đất đai

1. Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải hoặc giải quyết tranh chấp đất đai thông qua hòa giải ở cơ sở.

2. Tranh chấp đất đai mà các bên tranh chấp không hòa giải được thì gửi đơn đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp để hòa giải.

3. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm tổ chức việc hòa giải tranh chấp đất đai tại địa phương mình; trong quá trình tổ chức thực hiện phải phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã và các tổ chức thành viên của Mặt trận, các tổ chức xã hội khác. Thủ tục hòa giải tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân cấp xã được thực hiện trong thời hạn không quá 45 ngày, kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai”.

Đây là thủ tục bắt buộc để giải quyết tranh chấp trước khi gửi đơn tới Tòa án hoặc UBND cấp trên để giải quyết. Nếu UBND xã không giải quyết gia đình bạn có quyền làm đơn khiếu nại hành vi hành chính của UBND xã vì hành vi không giải quyết hòa giải giữa các bên khi có tranh chấp đất đai.

Theo quy định tại khoản 3 Điều 202 Luật đất đai 2013 thì trong thời hạn không quá 45 ngày, kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai, chủ tịch ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm tổ chức việc hòa giải tranh chấp đất đai tại địa phương. Nếu quá thời hạn trên, UBND xã không giải quyết tranh chấp, gia đình bạn có quyền gửi đơn khiếu nại yêu cầu UBND giải quyết tranh chấp đúng quy định của pháp luật.

Trong trường hợp UBND xã giải quyết tranh chấp, tuy nhiên hòa giải không thành thì lúc này bạn có quyền gửi đơn khởi kiện, cùng toàn bộ hồ sơ tới Tòa án quận, huyện nơi có thửa đất nhằm giải quyết tranh chấp đất đai. Lưu ý trong hồ sơ gửi Tòa án giải quyết cần quyết định hòa giải không thành của UBND cấp xã ký, đóng dấu theo quy định.

“
Điều 203. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai

Tranh chấp đất đai đã được hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã mà không thành thì được giải quyết như sau:

1.Tranh chấp đất đai mà đương sự có Giấy chứng nhận hoặc có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật này và tranh chấp về tài sản gắn liền với đất thì do Tòa án nhân dân giải quyết”.