Câu hỏi: Gia đình tôi có một mảnh đất với tổng diện tích đất là 120 m2 (có dạng hình thang vuông) với các kích thước cụ thể là:  Chiều ngang là 5m, Chiều dọc lớn là 26m, chiều dọc nhỏ là 22m, Tổng diện tích đất là: 120 m2 .
Nay có người hàng xóm là bà B sát bên nhà tôi có dự định xây nhà mới nhưng lại xảy ra mâu thuẫn như sau: Sau khi chính quyền xã đo lại phần đất cho bà B thì lại lấn sang phần đất của nhà tôi (được đánh dấu từ xưa đến giờ là một trụ bê tông). Nhưng chính quyền xã lúc đo cho bà B thì c

Sau khi đo lại, theo sổ đỏ của tôi được cấp năm 2004 thì phần đất của gia đình tôi đã bị mất một phần diện tích 9,7557 m2 . Khi hỏi chính quyền xã thì họ lại chỉ thừa rằng do phần đất của anh A kế bên nhà tôi, trong khi đó phần đất của anh A đã được xây dựng nhà từ lâu đúng phần đất của họ và hoàn toàn không vi phạm.Xin hỏi luật sư nếu tôi kiện vụ việc này thì sẽ được giải quyết như thế nào ạ. Xin chân thành cảm ơn luật sư!

Trả lời: Lấn đất là việc người đang sử dụng đất tự chuyển dịch mốc giới hoặc ranh giới thửa đất để mở rộng diện tích đất.

Theo thông tin bạn cung cấp thì gia đình bạn bị giảm một phần diện tích là 9,7557 m2 đất và có nghi ngờ bà B xây dựng vào phần diện tích đất của gia đình bạn. Trường hợp này, bạn có quyền yêu cầu UBND xã xuống kiểm tra xác minh về nguyên nhân dẫn đến việc thiếu hụt 9,7557 m2 đất là do đâu ( đo đạc hay bị lấn chiếm), theo đó, để xác định được nguyên nhân thì cần phải căn cứ vào giấy chứng nhận quyền sử dụng được cấp 2004 và đối chiếu với ranh giới thửa đất tại thời điểm hiện tại.

Nếu sau khi xác minh việc bị thiếu hụt đất là do trước đây khi đo đạc cơ quan nhà nước không tuân thủ đúng trình tự, thủ tục dẫn đến sai sót trong việc xác định ranh giới thửa đất của các bên và hiện tại bà B đã xây dựng nhà kiên cố trên phần đất của gia đình bạn thì các bên có thể tự thỏa thuận với nhau về phương án giải quyết, trường hợp không thỏa thuận được thì có quyền làm đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án có thẩm quyền giải quyết.

Ngược lại, nếu sau khi xác minh là do bà B hoặc anh A có hành vi tự ý lấn chiếm 9,7557 m2 đất mà các bên không tự hòa giải với nhau thì bạn có quyền gửi đơn đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp để hòa giải. Thủ tục hòa giải tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân cấp xã được thực hiện trong thời hạn không quá 45 ngày, kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai (theo Điều 202 Luật Đất đai năm 2013). Nếu hòa giải tại UBND cấp xã không thành, bạn được quyền khởi kiện tại Tòa án nhân dân cấp huyện nơi có bất động sản để giải quyết theo tranh chấp.

Hậu quả của hành vi lấn, chiếm đất được xử lý theo quy định tại Điều 10 Nghị định 102/2014/NĐ-CP, cụ thể

“1. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi lấn, chiếm đất nông nghiệp không phải là đất trồng lúa, đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất.

2. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi lấn, chiếm đất trồng lúa, đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất, đất phi nông nghiệp không phải là đất ở, trừ trường hợp quy định tại Khoản 4 dưới đây.

3. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi lấn, chiếm đất ở.

4. Hành vi lấn, chiếm đất thuộc hành lang bảo vệ an toàn công trình thì hình thức và mức xử phạt thực hiện theo quy định tại Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực về hoạt động xây dựng; kinh doanh bất động sản; khai thác, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng; quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; quản lý phát triển nhà và công sở; trong lĩnh vực về giao thông đường bộ và đường sắt; trong lĩnh vực về văn hóa, thể thao, du lịch và quảng cáo; trong lĩnh vực về khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi; đê điều; phòng, chống lụt, bão và trong các lĩnh vực chuyên ngành khác.

5. Biện pháp khắc phục hậu quả:

a) Buộc khôi phục lại tình trạng của đất trước khi vi phạm đối với hành vi quy định tại các Khoản 1, 2 và 3 trên đây;

b) Buộc trả lại đất đã lấn, chiếm đối với hành vi quy định tại các Khoản 1, 2 và 3 trên đây.”

Theo quy định trên, nếu bà B hoặc anh A có hành vi lấn chiếm đất của gia đình bạn thì sẽ bị xử phạt hành chính, đồng thời phải khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất để trả cho gia đình bạn.