Câu hỏi: Năm 1986 được sự đồng ý của ông bà ngoại nên gia đình tôi có xây 1 căn nhà trên mảnh đất của ông bà và ở cố định từ năm 1986 cho đến nay . Nhiều lần gia đình tôi có ý định nhờ Ông Bà ngoại tách thửa để gia đình tôi làm sổ đỏ nhưng họ bảo để sau này làm luôn một lần với mọi người trong gia đình nhưng tiền thuế nhà đất thì ba me tôi vẫn đưa tiền cho ông ngoại đóng.

Mới đây tôi phát hiện Ông Bà ngoại tôi đã làm sổ đỏ chia miếng đất đó cho mọi người trong gia đình mà không có tên Mẹ tôi hiện tại căn nhà trên thửa đất mà bố mẹ tôi sinh sống cố định  từ năm 1986 cho đến nay do Cậu tôi đứng tên . Vậy xin luật sư cho tôi hỏi

1. Căn nhà và thửa đất hiện tại Mẹ tôi đang sinh sống có đòi lại được không .

2. Thửa đất và căn nhà tôi đang nằm trong diện đền bù thì có được hưởng đền bù gì không?

Mong sớm có thư hồi âm và gửi lời cảm ơn chân thành đến văn phòng luật sư!

Trả lời: 1. Về quyền sử dụng mảnh đất

Tại Khoản 16 Điều 3 Luật Đất đai 2013 quy định:
“Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất là chứng thư pháp lý để Nhà nước xác nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất hợp pháp của người có quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và quyền sở hữu tài sản khác gắn liền với đất.”

Theo thông tin bạn cung cấp, cậu bạn đang đứng tên trên GCNQSD đất. Do vậy, cậu bạn sẽ là người sử dụng phần diện tích đất đó. Tuy nhiên, căn nhà được xây dựng trong thời gian gia đình bạn sinh sống và sử dụng phần đất đó. Và ông bà đã làm sổ đỏ cho mảnh đất có căn nhà đứng tên Cậu của bạn, nên có hai hướng giải quyết sau:

Thứ nhất:
Bố mẹ bạn nên thỏa thuận với Cậu bạn để giải quyết.

Để đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp, bố mẹ bạn nên thỏa thuận với Cậu bạn để giải quyết vấn đề. Bố mẹ bạn có thể đề nghị cậu về việc chuyển nhượng mảnh đất cho gia đình bạn; hoặc nếu cậu bạn không đồng ý thì bạn có thể đề nghị cậu bạn mua lại căn nhà của gia đình với một khoản tiền hợp lý. Vì dù sao đó cũng là nhà xây dựng hợp pháp từ tài sản của bố mẹ bạn,

Thứ hai
: Trong trường hợp phải đưa ra tòa án để giải quyết tranh chấp.

Nếu không thể thương lượng được dẫn đến xảy ra tranh chấp phải phải đưa ra tòa án giải quyết thì khi ra tòa bố mẹ bạn cần cung cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và bằng chứng về việc ông bà bạn đã cho phép bố mẹ bạn xây dựng ngôi nhà đó:

Căn cứ theo quy định tại
Điều 8
Luật Nhà ở 2014
về điều kiện được công nhận quyền sở hữu nhà ở:

“-  Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trong nước; đối với người Việt Nam định cư ở nước ngoài thì phải được phép nhập cảnh vào Việt Nam; đối với tổ chức, cá nhân nước ngoài thì phải có đủ điều kiện quy định tại Điều 160 của Luật này.

–
Có nhà ở hợp pháp
thông qua các hình thức sau đây:

+  Đối với tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trong nước thì
thông qua hình thức đầu tư xây dựng
, mua, thuê mua, nhận tặng cho, nhận thừa kế, nhận góp vốn, nhận đổi nhà ở và các hình thức khác theo quy định của pháp luật;”

Căn cứ theo quy định tại
Điều 9
Luật Nhà ở 2014
về công nhận quyền sở hữu nhà ở
:

“Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có đủ điều kiện và có nhà ở hợp pháp quy định tại Điều 8 của Luật này thì được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (sau đây gọi chung là Giấy chứng nhận) đối với nhà ở đó. Nhà ở được cấp Giấy chứng nhận phải là nhà ở có sẵn.”

Như vậy, khi gia đình bạn được cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở thì gia đình bạn có quyền hợp pháp đối với nhà ở do mình tạo lập, ngay cả trong trường hợp bạn xây dựng nhà trên mảnh đất của người khác. Tuy nhiên, bạn cũng phải lưu ý rằng bạn phải có văn bản đồng ý của ông bà bạn về việc cho phép bạn được xây dựng ngôi nhà trên mảnh đất đó.

2. Về việc đền bù đất khi đất nằm trong diện được đền bù

Căn cứ Điều 89, Luật Đất đai 2013 quy định

Điều 89. Bồi thường thiệt hại về nhà, công trình xây dựng trên đất khi Nhà nước thu hồi đất

1. Đối với nhà ở, công trình phục vụ sinh hoạt gắn liền với đất của hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài khi Nhà nước thu hồi đất phải tháo dỡ toàn bộ hoặc một phần mà phần còn lại không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật theo quy định của pháp luật thì chủ sở hữu nhà ở, công trình đó được bồi thường bằng giá trị xây dựng mới của nhà ở, công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương.

Trường hợp phần còn lại của nhà ở, công trình vẫn bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật theo quy định của pháp luật thì bồi thường theo thiệt hại thực tế.

Như vậy tài sản gắn liền với đất nếu nằm trong diện được đền bù sẽ được đền bù tùy vào giá trị thiệt hại. Và căn nhà thuộc quyền sở hữu của bố mẹ bạn nên bố mẹ bạn hoàn toàn có quyền được nhận đền bù