Câu hỏi: Luật sư tư vấn về quyền và nghĩa vụ của người quản lý di sản đã được chỉ định trong di chúc. Nội dung tư vấn như sau:

Kính gửi : văn phòng Luật sư Minh Gia .Hôm nay tôi gửi thư đến văn phòng luật sư có những sự việc cần tư vấn như sau :Ba má tôi có 8 người con trong đó cô con gái út bị bệnh đao .Ba má  tôi đã mất và có lập di chúc giao quyền quản lý tài sản của ông bà cho con trai với nội dung cụ thể như sau : Vợ chồng chúng tôi đồng sở hữu thửa đất số 134 , diện tích 200m2 ...tại địa chỉ ABCD ...trên thửa đất này chúng tôi có xây 1 ngôi nhà trệt và phía sau nhà có xây dãy nhà trọ cho thuê .Sau khi vợ chồng chúng tôi qua đời bất động sản của chúng tôi nêu trên giao lại cho con trai chúng tôi là :  Nguyễn Văn A quản lí di sản trên dùng vào việc thời cúng , nguồn hoa lợi thu được từ việc kinh doanh nhà trọ dùng để tu bổ ngôi nhà chính và nuôi dưỡng con gái Út chúng tôi tên là : Nguyễn Thị C bị bệnh thần kinh ( mất năng lực hành vi dân sự ) cho đến khi qua đời .ông Nguyễn Văn A chỉ quản lí di sản vào việc thờ cúng , không được quyền chuyển nhượng , tặng cho , thế chấp , cho thuê , cho mượn , góp vốn dưới bất cứ hình thức nào.ông bà có 8 người con , người con trai cả là người ông bà lập di chúc giao quyền quản lí di sản .Tôi có những câu hỏi cần thư vấn như sau :

-  Hiện tại anh trai tôi đang có ý định để cho vợ chồng con trai của anh trai tôi quản lí di sản và chăm sóc em gái Út bệnh thần kinh , điều này làm cho chị em chúng tôi lo lắng và thấy bất mãn , không yên tâm trong việc chăm sóc em gái Út , trong trường hợp này chúng tôi phải làm sao ? chúng tôi muốn anh trai chăm sóc or là anh chị em khác đến chăm sóc em gái Út tôi được không ?

-  Anh trai tôi đang giữ giấy tờ nhà và các giấy tờ liên quan đến di sản của ba má tôi để lại : trong trường hợp này các anh chị em khác có quyền yêu cầu anh trai đưa ra tất cả cái giấy tờ có liên quan đến di sản để anh chị em xem và công chứng cho các anh chị em mỗi người 1 bản không ? Các anh chị em trong gia đình đang có ý định họp gia đình bầu cử ra một người có uy tín để giữ giấy tờ chủ quyền nhà của ba má tôi trường hợp này có được không ?

-     Trong trường hợp gia đình anh trai tôi có ý định làm thủ tục chuyển quyền sở hữu nhà của ba má tôi sang tên anh trai tôi trái phép thì anh chị em tôi phải làm như thế nào để không xảy ra việc này .Mong sớm nhận được hồi âm của quí văn phòng .Chân thành cám ơn và kính chào

Trả lời: Thứ nhất, theo quy định của pháp luật dân sự tại điều 624 Bộ luật dân sự năm 2015 có nội dung sau:

Điều 624. Di chúc

Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.

Trong di chúc của bố mẹ anh/chị đã thể hiện người con trai sẽ là người quản lý di sản dùng vào việc thời cúng , nguồn hoa lợi thu được từ việc kinh doanh nhà trọ dùng để tu bổ ngôi nhà chính và nuôi dưỡng con gái Út cho đến khi qua đời .ông A chỉ quản lí di sản vào việc thờ cúng , không được quyền chuyển nhượng , tặng cho , thế chấp , cho thuê , cho mượn , góp vốn dưới bất cứ hình thức nào. Như vậy ông bà đã thể hiện ý chí của mình sẽ cho người bác nuôi dưỡng cô Út vậy việc bác có ý định để cho người con trai của mình quản lý tài sản và chăm sóc sẽ được thực hiện nếu như trong di chúc ông bà để lại cho phép được giao di sản lại cho những người khác quản lý. Còn nếu di chúc không thể hiện việc này thì bác cả sẽ không được thực hiện việc giao lại tài sản cho người khác quản lý.

Theo quy định tại điều 645 Bộ luật dân sự năm 2015 có nội dung như sau:

Trường hợp người lập di chúc để lại một phần di sản dùng vào việc thờ cúng thì phần di sản đó không được chia thừa kế và được giao cho người đã được chỉ định trong di chúc quản lý để thực hiện việc thờ cúng; nếu người được chỉ định không thực hiện đúng di chúc hoặc không theo thỏa thuận của những người thừa kế thì những người thừa kế có quyền giao phần di sản dùng vào việc thờ cúng cho người khác quản lý để thờ cúng.

Trường hợp người để lại di sản không chỉ định người quản lý di sản thờ cúng thì những người thừa kế cử người quản lý di sản thờ cúng.

Như vậy khi này nếu tất cả những người thừa kế đều cùng muốn thỏa thuận lại việc phân công người quản lý di sản cũng như việc chăm sóc cô út và đồng ý để cho một người khác thực hiện quản lý thì sẽ tiến hành theo thỏa thuận.

Thứ hai, việc sang tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ tên của ông bà sang cho người bác cả sẽ không được thực hiện bởi lẽ theo quy định trên di sản dùng vào việc thờ cúng thì phần diện tích này không được phân chia thừa kế, đồng thời trong quy định về quyền của người quản lý di sản cũng không có nội dung được sang tên, ngoài ra trong di chúc cũng không thấy đề cập đến vấn đề được sang tên nên việc bác cả sang tên giấy chứng nhận quyền sử dụng sẽ không được thực hiện.

Khi này gia đình nên tiến hành cuộc họp gia đình thỏa thuận về việc phân công người quản lý di sản cũng như chăm sóc cô, bàn bạc vấn đề cử người quản lý giấy tờ nhà,…. Việc cử ai giữ giấy tờ sẽ căn cứ vào thỏa thuận của những người thừa kế. Đồng thời giải thích rõ về vấn đề sang tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bác cả, nếu bác vẫn muốn thực hiện việc này mà không tuân theo di chúc thì gia đình có quyền thỏa thuận lại người quản lý di sản.