Câu hỏi: Luật sư tư vấn về tranh chấp khi mượn đất và thỏa thuận trao đổi đất. Người em trai cho anh mượn đất nhưng sau đó anh trai đã yêu cầu UBND cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên anh. Anh thỏa thuận đổi mảnh đất khác cho người em nhưng không có giấy tờ. Nay người muốn đòi lại mảnh đất thuộc sở hữu của mình. Nội dung cụ thể như sau:

Kính gửi Công ty Luật Minh Gia, Tôi tên Lê V E, hiện đang ở Trà Vinh, nay tôi kính nhờ luât sư tư vấn cho tôi trường hợp đòi lại đất đã cho mượn như sau:

Năm 1980 anh ruột tôi là Lê T T có hỏi mượn tôi 01 công đất để ở. Năm 1983 ông lén tôi sang tên QSDĐ, năm 1995 ông được cấp giấy CN QSDĐ. Ông đã chuyển tên phần đất đổi và một phần đường nước của tôi (khoảng ½ công).Ông trả lại cho tôi 01 công đất khác thuộc phần đất của ông (ông không chuyển tên cho tôi).

Tôi yêu cầu chính quyền địa phương giải quyết tranh chấp trên nhưng ông không trả và  đem QSDĐ ra thách thức tôi đi thưa (bao gồm phần đất đổi và phần chiếm đoạt). Nay tôi kính nhờ luật sư tư vấn giúp tôi nội dung sau:

1/ Phần đất mà ông T chiếm đoạt của tôi, tôi có đòi lại được không, thời hiệu khởi kiện là bao lâu. (hiện nay nhiều người làm chứng vẫn còn sống)?

2/ Ông T luôn có hành vị chiếm đoạt, nay tôi muốn chấm dứt việc trao đổi có được không?

Kính nhờ luật sư hướng dẫn, tôi thành thật biết ơn

Trả lời: Thứ nhất, căn cứ theo quy định tại điều 155 Bộ luật dân sự năm 2015 về thời hiệu yêu cầu khởi kiện. Cụ thể:

"Điều 155. Không áp dụng thời hiệu khởi kiện

Thời hiệu khởi kiện không áp dụng trong trường hợp sau đây:

1. Yêu cầu bảo vệ quyền nhân thân không gắn với tài sản.

2. Yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác.

3. Tranh chấp về quyền sử dụng đất theo quy định của Luật đất đai
.

4. Trường hợp khác do luật quy định."

Theo thông tin cung cấp năm 1980 giữa hai gia đình có thỏa thuận để cho ông T mượn một công đất, nhưng sau đó ông T có hành vi lén sang tên quyền sử dụng đất. Hiện tại giữa các bên đang có tranh chấp về quyền sử dụng đất cho nên gia đình bạn có quyền gửi yêu cầu tranh chấp đến UBND xã, phường thực hiện hòa giải giải quyết tranh chấp, trường hợp hòa giải không thành có thể gửi yêu cầu đến Tòa án nhân dân quận/huyện hoặc hòa giải lần hai lại UBND cấp huyện để giải quyết.

Khi giải quyết tranh chấp đất đai gia đình bạn cần cung cấp các chứng cứ chứng minh về quyền sử dụng đất hợp pháp của gia đình trên diện tích đất cho mượn. Ngoài ra cung cấp thêm các căn cứ chứng minh về giao dịch cho mượn đất năm 1980. Các loại giấy tờ chứng minh gồm:

a) Những giấy tờ về quyền được sử dụng đất trước ngày 15 tháng 10 năm 1993 do cơ quan có thẩm quyền cấp trong quá trình thực hiện chính sách đất đai của Nhà nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam;

b) Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm thời được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp hoặc có tên trong Sổ đăng ký ruộng đất, Sổ địa chính trước ngày 15 tháng 10 năm 1993;

c) Giấy tờ hợp pháp về thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất hoặc tài sản gắn liền với đất; giấy tờ giao nhà tình nghĩa, nhà tình thương gắn liền với đất;

d) Giấy tờ chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua bán nhà ở gắn liền với đất ở trước ngày 15 tháng 10 năm 1993 được Ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận là đã sử dụng trước ngày 15 tháng 10 năm 1993;

đ) Giấy tờ thanh lý, hóa giá nhà ở gắn liền với đất ở; giấy tờ mua nhà ở thuộc sở hữu nhà nước theo quy định của pháp luật;

e) Giấy tờ về quyền sử dụng đất do cơ quan có thẩm quyền thuộc chế độ cũ cấp cho người sử dụng đất;

g) Các loại giấy tờ khác được xác lập trước ngày 15 tháng 10 năm 1993 theo quy định của Chính phủ.

Ngoài ra có thể cung cấp thêm hợp đồng cho mượn đất, xác nhận người làm chứng về giao dịch,… để từ có có căn cứ đề nghị UBND cấp huyện thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho ông T. Nếu gia đình có căn cứ xác minh quyền sử dụng hợp pháp trên diện tích đất ông T đang sử dụng thì có quyền yêu cầu ông T trả lại diện tích đất.

Thứ hai, liên quan đến yêu cầu chấm dứt cho mượn đất

Để thực hiện chấm dứt giao dịch cho mượn đất giữa hai gia đình cần căn cứ vào thỏa thuận mượn đất năm 1980. Trước đó hai bên đã thỏa thuận về vấn đề thời hạn mượn đất là bao nhiêu lâu?Thời điểm trả lại đất là thời điểm nào?Trường hợp hiện tại gia đình ông T không có ý định trả lại diện tích này thì thông qua yêu cầu kiện đòi tài sản và căn cứ chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp từ đó yêu cầu ông T chấm dứt việc mượn đất này.