Câu hỏi: Cho tôi hỏi là ba tôi mất để lại tài sản không có di chúc. Mẹ tôi đã được sang tên quyền sử dụng sau do với sự từ chối tài sản của ông bà nội. Trong khi đó tôi là con lớn đã 21 tuổi và 2 em nhỏ. Vậy cho hỏi tôi và em tôi có quyền gì về tài sản mà ba tôi để lại không? Quy định pháp luật thế nào ạ? Cám ơn luật sư.

Trả lời: Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đề nghị tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia, trường hợp của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

Theo như thông tin bạn cung cấp, do bố bạn mất không để lại chúc nên căn cứ theo quy định tại Điều 650 Bộ luật dân sự 2015 trường hợp mất không để lại di chúc di sản sẽ được chia di sản thừa kế theo pháp luật.

Điều 651 Bộ luật dân sự 2015 quy định Người thừa kế theo pháp luật như sau:

“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Như vậy, căn cứ theo quy định trên hàng thừa kế thứ nhất của bố bạn bao gồm ông bà nội, mẹ bạn và tất cả các người con. Do đó, bạn và hai em có quyền được hưởng phần tài sản này tương tự như ông bà và mẹ mình.

Nếu chỉ có ông bà nội bạn làm thủ tục từ chối hưởng di sản thừa kế mà bạn và hai em chưa làm thủ tục này thì việc người mẹ được cấp Giấy chứng nhận là không phù hợp với quy định. Bạn có quyền yêu cầu Tòa án xem xét giải quyết.

---

3. Tư vấn về thừa kế theo pháp luật dân sự

Hỏi:

Bà nội con có một mảnh đất và một ngôi nhà. Theo như lời bà trước khi chưa có chuyện xảy ra thì ngôi nhà và mảnh đất đó được chia ra làm hai cho con (là cháu nội) và một người nữa là con bà (người đó là con riêng của bà ) nên con là cháu nội đích tôn. Nhưng vừa qua gia đình của con có xảy ra mâu thuẫn với nội. Có khả năng là nội sẽ để lại hết tài sản cho người con riêng đó. Và con sẽ không có phần theo lời nói của nội.

Vậy luật sư cho con hỏi nhu vậy thì con có được hưởng phần tài sản nào thừa kế không? quy định pháp luật thế nào mong luật sư tư vấn, con xin cảm ơn.

Trả lời
:

Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đề nghị tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia, trường hợp của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

Điều 624 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về di chúc:

“Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.”

Như vậy nếu trước khi bà mất bà để lại di chúc hợp pháp và trong đó có nội dung thể hiện cho bạn hưởng di sản thừa kế thì bạn sẽ được hưởng thừa kế. Một di chúc được coi là hợp pháp khi đáp ứng các điều kiện theo quy định của Điều 630 Bộ luật dân sự năm 2015 :

“
1. Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:

a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;

b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.

2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.

3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.

4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.

5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.”

Tuy nhiên cả trong trường hợp bà bạn đã lập di chúc thì hiện nếu bà còn minh mẫn, sáng suốt thì hoàn toàn có thể thay đổi lại di chúc. Trường hợp khi bà mất không để lại di chúc hoặc để lại di chúc nhưng không hợp pháp thì di sản của bà sẽ được chia đều cho tất cả những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất (Điều 651 Bộ luật dân sự năm 2015). Bạn được hưởng di sản (thừa kế thế vị) của bà trong trường hợp bố bạn đã mất trước hoặc mất cùng thời điểm với bà (Điều 652 Bộ luật dân sự năm 2015).

Trân trọng