Câu hỏi: Luật sư tư vấn về Mua và sử dụng tài sản do người khác chiếm đoạt mà có. Nội dung tư vấn như sau:

Xin các luật sư giải đáp cho tôi về vấn đề như sau: Tôi có mua một chiếc xe cũ với giá 10 triệu đồng từ một người quen giới thiệu nhưng giấy tờ xe không phải tên của người bán. Và tôi chỉ viết giấy thỏa thuận mua bán bằng tay với cam kết của người bán là sẽ chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật nếu có tranh chấp hay phát hiện là tài sản do vi phạm pháp luật mà có. Tôi và người bán chỉ viết giấy tay và ký kết thỏa thuận chứ không ra phường công chứng. Và sau 3 tháng thì tôi nghe được thông tin là tôi đã mua xe từ người chiếm đoạt tài sản thuê của người khác tức là người bán kia đã thuê xe từ dịch vụ cho thuê xe và đã lấy nó bán lại cho tôi.Vậy cho tôi hỏi nếu khởi kiện ra tòa thì tôi có phải chịu trách nhiệm gì không?  Và tôi có bị xử tội gì không? Mong các luật sư giải đáp cho tôi. Xin chân thành cảm ơn.

Trả lời: Căn cứ theo quy định tại Bộ luật dân sự 2015 như sau:

Điều 133. Bảo vệ quyền lợi của người thứ ba ngay tình khi giao dịch dân sự vô hiệu  Bộ luật Dân sự năm 2015

1. Trường hợp giao dịch dân sự vô hiệu nhưng đối tượng của giao dịch là tài sản không phải đăng ký đã được chuyển giao cho người thứ ba ngay tình thì giao dịch được xác lập, thực hiện với người thứ ba vẫn có hiệu lực, trừ trường hợp quy định tại Điều 167 của Bộ luật này.

2. Trường hợp giao dịch dân sự vô hiệu nhưng tài sản đã được đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền, sau đó được chuyển giao bằng một giao dịch dân sự khác cho người thứ ba ngay tình và người này căn cứ vào việc đăng ký đó mà xác lập, thực hiện giao dịch thì giao dịch đó không bị vô hiệu.

Trường hợp tài sản phải đăng ký mà chưa được đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì giao dịch dân sự với người thứ ba bị vô hiệu, trừ trường hợp người thứ ba ngay tình nhận được tài sản này thông qua bán đấu giá tại tổ chức có thẩm quyền hoặc giao dịch với người mà theo bản án, quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền là chủ sở hữu tài sản nhưng sau đó chủ thể này không phải là chủ sở hữu tài sản do bản án, quyết định bị hủy, sửa.

3. Chủ sở hữu không có quyền đòi lại tài sản từ người thứ ba ngay tình, nếu giao dịch dân sự với người này không bị vô hiệu theo quy định tại khoản 2 Điều này nhưng có quyền khởi kiện, yêu cầu chủ thể có lỗi dẫn đến việc giao dịch được xác lập với người thứ ba phải hoàn trả những chi phí hợp lý và bồi thường thiệt hại.

Trường hợp của bạn là mua bán xe máy, đây là động sản phải đăng ký quyền sở hữu vì vậy bạn buộc phải biết tài sản có hợp pháp hay không.

Việc bên bán giao xe cho bạn mà không có bất kỳ giấy tờ nào chứng minh quyền sở hữu của bên bán mà bạn vẫn chấp nhận việc giao dịch. Trường hợp này bạn không được coi là người thứ ba ngay tình khi xảy ra tranh chấp vì đối với tài sản phải đăng ký quyền sở hữu  thì bắt buộc khi trở thành đối tượng của giao dịch dân sự phải thực hiện thủ tục sang tên, đổi chủ giấy tờ xe… mà bạn lại không có giấy tờ nào chứng minh quyền sở hữu thì sẽ không thực hiện được thủ tục này

Do vậy, giao dịch mua bán giữa bạn và bên bán không có hiệu lực pháp luật và bị coi là vô hiệu. Khi có tranh chấp giữa chủ sở hữu xe và bên bán thì bạn phải trả lại xe cho chủ sở hữu và yêu cầu bên bán trả lại số tiền mà hai bên đã giao dịch.