Câu hỏi: Luật sư tư vấn về trường hợp người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động và yêu cầu trả lại sổ BHXH. Nội dung tư vấn như sau:

Nội dung tư vấn:
Em chào Anh/Chị!Nhờ anh/chị tư vấn giúp em trường hợp của em như sau:- Em vào công ty này làm việc thì phải bỏ ra 3 tháng thử việc không lương (mà công ty gọi là thời gian học việc). Xong 3 tháng, công ty bắt ký cam kết mà trong đó có điều nói là phải đền bù HĐLĐ và chi phí đào tạo nếu đơn phương chấm dứt HĐ. Ký xong bản cam kết thì công ty cho ký HĐ 3 năm. Nhưng em làm được gần 1 năm thì em xin nghỉ, em có báo trước 45 ngày nhưng công ty vẫn không trả lương tháng cuối cho em và không trả sổ BH cho em luôn.Vậy với trường hợp của em thì phải làm sao ạ? Công ty không trả lương 3 tháng đầu học việc + không trả lương tháng cuối và không trả sổ BH cho em là đúng hay sai? Giờ em có cách nào để lấy được sổ BH không ạ?Nhờ anh/chị tư vấn giúp em. Em đang hoang mang quá. Cảm ơn các anh/chị nhiều ạ!

Trả lời: Thứ nhất
,
Bộ luật lao động 2012 có quy định về học nghề tại Điều 61 như sau:

"Học nghề, tập nghề để làm việc cho người sử dụng lao động

1. Người sử dụng lao động tuyển người vào học nghề, tập nghề để làm việc cho mình, thì không phải đăng ký hoạt động dạy nghề và không được thu học phí.

Người học nghề, tập nghề trong trường hợp này phải đủ 14 tuổi và phải có đủ sức khoẻ phù hợp với yêu cầu của nghề, trừ một số nghề do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định.

Hai bên phải ký kết hợp đồng đào tạo nghề. Hợp đồng đào tạo nghề phải làm thành 02 bản, mỗi bên giữ 01 bản.

2. Trong thời gian học nghề, tập nghề, nếu người học nghề, tập nghề trực tiếp hoặc tham gia lao động làm ra sản phẩm hợp quy cách, thì được người sử dụng lao động trả lương theo mức do hai bên thoả thuận.

3. Hết thời hạn học nghề, tập nghề, hai bên phải ký kết hợp đồng lao động khi đủ các điều kiện theo quy định của Bộ luật này.

4. Người sử dụng lao động có trách nhiệm tạo điều kiện để người lao động tham gia đánh giá kỹ năng nghề để được cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia."

Bộ luật lao động 2012 và các văn bản hướng dẫn thi hành khác không có quy định về học việc mà chỉ có quy định về học nghề, vậy nên 3 tháng học việc đầu tiên của bạn ở công ty có thể coi là 3 tháng học nghề. Theo quy định của bộ luật lao động thì bạn sẽ chỉ được trả lương trong thời gian học nghề nếu trong thời gian học nghề đó bạn trực tiếp hoặc tham gia lao động làm ra sản phẩm hợp quy cách, vậy nên việc công ty không trả lương cho bạn trong 3 tháng học nghề đúng pháp luật hay không thì cần phải xác định trên thực tế trong thời gian học nghề của bạn có trực tiếp hoặc tham gia lao động hay không.

Thứ hai,
về bản cam kết giữa bạn và công ty của bạn có quy định về việc nếu bạn đơn phương chấm dứt hợp đồng thì sẽ phải đền bù hợp đồng và chi phí đào tạo là không đúng pháp luật. Bởi lẽ, cam kết này đã vi phạm 1 trong những nguyên tắc khi giao kết hợp đồng được quy định tại Khoản 2 Điều 17 Bộ luật lao động 2012 :

"
Tự do giao kết hợp đồng lao động nhưng không được trái pháp luật, thỏa ước lao động tập thể và đạo đức xã hội
"

Cam kết giữa bạn và công ty bạn có quy định làm hạn chế quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng của bạn đã được quy định tại Điều 37 Bộ luật lao động 2012. Hơn thế nữa khi xin nghỉ bạn đã thông báo trước cho công ty 45 ngày đã thỏa mãn 30 ngày đối với hợp đồng lao động xác định thời hạn.

Thứ ba,
theo quy định tại Khoản 3 Điều 47 Bộ luật lao động 2012 về trách nhiệm của người sử dụng lao động thì "
Người sử dụng lao động có trách nhiệm hoàn thành thủ tục xác nhận và trả lại sổ bảo hiểm xã hội và những giấy tờ khác mà người sử dụng lao động đã giữ lại của người lao động.
"

Theo đó, công ty phải có nghĩa vụ trả lại sổ bảo hiểm cho bạn. Vậy nên nếu công ty không trả sổ bảo hiểm cho bạn thì bạn có thể gửi đơn ra thanh tra lao động địa phương hoặc gửi đơn tới tòa án nhân dân cấp huyện, quận nơi công ty có trụ sở để yêu cầu công ty trả sổ bảo hiểm.