Câu hỏi: ​Luật sư cho hỏi quy định về quyền để được nuôi cả 2 con khi ly hôn, cụ thể như sau: Em gái tôi vừa làm thủ tục ly hôn, nhưng gia đình chồng tôi muốn nuôi hai đứa con, một đứa 11 tuổi và một đứa mới hơn 2 tuổi. Xin hỏi: Khi bố mẹ chia tay, các con có quyền lựa chọn về sống với ai (bố hoặc mẹ) không hay phải tuân theo quyết định của Toà án, pháp luật quy định như thế nào về vấn đề này? Xin cảm ơn luật sư.

Trả lời: Chào bạn, Cảm ơn bạn đã tin tưởng gửi câu hỏi đề nghị tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia, đối với trường hợp trên chúng tôi tư vấn như sau:

Theo Khoản 2, 3 Điều 81 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định:

“2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

3. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.”

Như vậy việc xác định người trực tiếp nuôi con khi vợ chồng ly hôn sẽ ưu tiên sự thỏa thuận của vợ chồng, tòa án sẽ công nhận sự thỏa thuận đó. Nếu không thỏa thuận được thì có thể yêu cầu tòa án giải quyết.

Trong trường hợp tòa án giải quyết thì: Đối với cháu bé thứ hai của bạn dưới 3 tuổi thì quyền nuôi con sẽ thuộc về bạn, trừ khi bạn không đủ điều kiện giành quyền nuôi con hoặc vợ chồng bạn có thỏa thuận khác. Đối với cháu bé thứ 1 đã trên 9 tuổi thì Tòa phải xem xét nguyện vọng của cháu muốn ở với bố hay mẹ. Bên cạnh đó Tòa án còn xem xét đến các yếu tố sau đây để đưa ra quyết định:

- Điều kiện về vật chất bao gồm: Ăn, ở, sinh hoạt, điều kiện học tập… mà mỗi bên dành cho con, yếu tố đó dựa trên thu nhập, tài sản, chỗ ở của cha mẹ;

- Các yếu tố về tinh thần bao gồm: Thời gian chăm sóc, dạy dỗ, giáo dục con, tình cảm dành cho con, điều kiện cho con vui chơi giải trí, trình độ học vấn… của cha mẹ.

Như vậy, để giành quyền nuôi cháu bé 11 tuổi, ngoài nguyện vọng của con thì bạn cần phải chứng minh với Tòa án khả năng của mình về việc có thể nuôi dưỡng và chăm sóc cả hai con như: tình hình sức khỏe, điều kiện về chỗ ở, việc làm, thu nhập hàng tháng, điều kiện chăm sóc, giáo dục…Bên cạnh đó, bạn cũng cần chứng minh được rằng người chồng không nuôi dạy con tốt vì không quan tâm, chăm sóc con, không có thời gian hoặc có những hành vi bạo lực….

-----

3. Con dưới 36 tháng tuổi, ly hôn chồng có quyền nuôi con không?

Câu hỏi:

Thưa Luật Sư! Thưa luật sư, xin hỏi là 2 vợ chồng sống không hạnh phúc và muốn ly hôn, chúng tôi hiện tại không có tài sản chung, hiện tại có 1 bé 22 tháng tuổi và vợ đang mang thai bé thứ 2 được 5 tháng. Vợ tôi muốn ly hôn và sau khi ly hôn muốn nuôi cả 2 bé, tôi muốn nuôi bé 22 tháng tuổi có được không? vợ tôi làm giáo viên tập sự hiện tại không có lương sống chung với ba mẹ và người anh 2 mới ra tù vì tội buôn bán ma túy, tôi bán quán cafe nước giải khác tại nhà làm thêm nghề quay phim chụp ảnh cưới và chụp ảnh thẻ lấy liền tại nhà thu nhập mỗi tháng trên 6 triệu đồng. Như vậy, tôi có quyền nuôi 1 bé không thưa luật sư!

Trả lời:

Cảm ơn bạn đã tin tưởng gửi yêu cầu tư vấn tới Công ty Luật Minh Gia. Với trường hợp của bạn, chúng tôi tư vấn như sau:

Căn cứ tại Điều 81 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định:

Điều 81. Việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn
... (đã trích dẫn tại phần tư vấn trên)

Theo quy định trên, khi ly hôn vợ chồng bạn có thể thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con. Trường hợp không thỏa thuận được thì có thể yêu cầu Tòa án xem xét quyết định. Tòa án xem xét ai là người trực tiếp nuôi con dựa vào việc xem xét quyền lợi về mọi mặt của con, con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi.

Đối chiếu với trường hợp của bạn, hiện tại vợ chồng bạn có 1 bé 22 tháng tuổi.  Về nguyên tắc, Tòa án sẽ giao cho mẹ trực tiếp nuôi. Tuy nhiên, trong trường hợp này bạn muốn nuôi con thì bạn cần chứng minh được bạn hoàn toàn đủ điều kiện để nuôi con: điều kiện về nhân thân: nhân thân tốt, chưa có hành vi vi phạm pháp luật…; điều kiện về tài chính: thu nhập hàng tháng ổn định, lâu dài, đảm bảo về việc chăm lo cho con…. Ngoài ra, bạn có thể chứng minh thêm các yếu tố như: thời gian chăm sóc con, môi trường sống...Đồng thời, bạn cũng cần chứng minh người vợ không đủ điều kiện để nuôi cả 2 cháu.

Theo những căn cứ mà bạn chứng minh được, Tòa án có thể sẽ xem xét và quyết định giao con cho bạn trực tiếp nuôi.

Tại Điều 82 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định:

Điều 82. Nghĩa vụ, quyền của cha, mẹ không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

1. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi.

2. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.

3. Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở.

Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom con của người đó.

Như vậy, theo quy định trên thì sau khi ly hôn người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng và quyền thăm nuôi con.

---

4. Điều kiện nuôi tất cả các con khi ly hôn quy định thế nào?

Câu hỏi:

Thưa luật sư giải đáp giúp tôi về điều kiện nuôi tất cả các con khi ly hôn như sau: Tôi và chồng có bốn đứa con trong đó ba đứa đang học đại học còn một đứa học cấp hai, xin hỏi luật sư nếu ly hôn tôi có thể giành quyền nuôi hết cả bốn con tôi được không. Tôi không cần sự trợ cấp của chồng. Tôi xin chân thành cảm ơn luật sư.

Trả lời:

Cám ơn bạn đã gửi câu hỏi đề nghị tư vấn tới công ty Luật Minh Gia. Với câu hỏi của bạn, chúng tôi xin được tư vấn như sau:

Theo thông tin bạn cung cấp, bạn và chồng bạn có bốn người con. Trong đó, ba người đang học đại học và một người học cấp hai.

Luật hôn nhân và gia đình 2014 có quy định về quyền nuôi con sau ly hôn như sau:

Điều 81. Việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn (đã trích dẫn tại phần tư vấn trên)

Cả bốn người con của bạn đã trên 7 tuổi. Do đó, nếu ly hôn mà vợ chồng bạn không tự thỏa thuận được về người trực tiếp nuôi con thì Tòa án sẽ quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con và phải xem xét đến nguyện vọng của con.

---

5. Sau khi ly hôn thì người mẹ có được quyền nuôi cả hai con không?

Câu hỏi:

Chào luật sư, Em có một điều muốn được luật sư tư vấn vấn về sau khi ly hôn thì người mẹ có được quyền nuôi cả hai con không? cụ thể: Chị gái em lấy chồng từ năm 2003 có 1 cháu 14 tuổi và một cháu 4 tuổi. Cách đây 3 năm chồng chị em bỏ nhà đi không lý do. Gần một năm sau anh ấy gọi về nói là không còn tình cảm với chị em nữa.

Trong thời gian 3 năm đó anh ấy không hề gửi đồng tiền nào về nhà cho chị em nuôi cháu ăn học. Vì phải lo cho con ăn học nên chị em đành phải gửi con lên ngoại vì nhà ngoại sát trường mầm non để con bé thứ hai được đi học gần trường. Con bé đầu thì học dân tộc nội trú xa nhà. Gần đây anh ấy mang một chị về và bảo là vợ. Luật sư cho em lời khuyên là nên làm thế nào và nếu ra toà thì quyền nuôi con của chị em sẽ ra sao? Em muốn con bé thứ hai chị em được trực tiếp nuôi dưỡng vì về mặt tinh thần, điều kiện học tập thì nhà em hơn hẳn nhà chồng chị em. Em mong sớm nhận được phản hồi từ luật sư Em cảm ơn luật sư rất nhiều!

Trả lời:

Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đề nghị tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia, trường hợp của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

Theo quy định tại Điều 51 Luật Hôn Nhân và Gia đình năm 2014. về quyền yêu cầu giải quyết ly hôn
1. Vợ, chồng hoặc cả hai người có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn.

Thứ nhất:
nếu như vợ chồng chị bạn thuận tình ly hôn thì theo quy định của pháp luật tại Điều 55 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 thì: "Trong trường hợp vợ chồng cùng yêu cầu ly hôn, nếu xét thấy hai bên thật sự tự nguyện ly hôn và đã thỏa thuận về việc chia tài sản, việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con trên cơ sở bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con thì Tòa án công nhận thuận tình ly hôn; nếu không thỏa thuận được hoặc có thỏa thuận nhưng không bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con thì Tòa án giải quyết việc ly hôn.". Như vậy nếu như vợ chồng chị của bạn thuận tình ly hôn có thỏa thuận được với nhau xem hai đứa con sẽ do ai nuôi. Còn nếu như không thỏa thuận được hoặc có thỏa thuận nhưng một trong hai bên không đồng ý thì sẽ làm đơn yêu cầu Tòa án giải quyết.

Thứ hai:
Nếu như trong trường hợp chị bạn muốn đơn phương ly hôn thì:

Theo Điều 56 Luật Hôn Nhân và Gia Đình năm 2014 quy định về ly hôn theo yêu cầu của một bên:

"1.Khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa án không thành thì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được."

Như vậy theo quy định của pháp luật  thì chị của bạn có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn đơn phương. Trong trường hợp chị của bạn,Tòa án sẽ xem xét, quyết định cho ly hôn khi đáp ứng đủ các điều kiện về tình trạng vợ chồng mẫu thuẫn trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài và mục đích hôn nhân không đạt được.

Về quyền nuôi con, tại Điều 81 Luật hôn nhân gia đình 2014 quy định về việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn
(đã được trích dẫn tại phần tư vấn trên).

Như vậy việc xác định người trực tiếp nuôi con khi vợ chồng ly hôn sẽ ưu tiên sự thỏa thuận của vợ chồng, tòa án sẽ công nhận sự thỏa thuận đó. Nếu không thỏa thuận được thì có thể yêu cầu tòa án giải quyết.

Trong trường hợp tòa án giải quyết thì: Chị của bạn có 1 cháu 14 tuổi và một cháu 4 tuổi. Đối với cháu bé thứ nhất đã 14 tuổi thì Tòa án sẽ xem xét nguyện vọng của cháu. Nếu cháu có nguyện vọng muốn được ở với chị của bạn, trong trường hợp này, chị của bạn sẽ là người trực tiếp nuôi con. Trường hợp chị của bạn muốn nuôi cả hai cháu thì Tòa án sẽ xem xét đến các yếu tố sau đây để đưa ra quyết định:

Điều kiện về vật chất bao gồm: Ăn, ở, sinh hoạt, điều kiện học tập… mà mỗi bên dành cho con, yếu tố đó dựa trên thu nhập, tài sản, chỗ ở của cha mẹ;

Các yếu tố về tinh thần bao gồm: Thời gian chăm sóc, dạy dỗ, giáo dục con, tình cảm dành cho con, điều kiện cho con vui chơi giải trí, trình độ học vấn… của cha mẹ.

Như vậy, để giành quyền nuôi cả hai cháu , chị của bạn cần phải chứng minh với Tòa án khả năng của mình về việc có thể nuôi dưỡng và chăm sóc cả hai con như: tình hình sức khỏe, điều kiện về chỗ ở, việc làm, thu nhập hàng tháng, điều kiện chăm sóc, giáo dục…Bên cạnh đó, chị của bạn cũng cần chứng minh được rằng người chồng không nuôi dạy con tốt vì không quan tâm, chăm sóc con, trong thời gian 3 năm đó anh ấy không hề gửi đồng tiền nào về nhà cho chị nuôi cháu ăn học.