Câu hỏi: Luật sư tư vần về vấn đề thừa kế với mảnh đất do ba để lại nhưng chưa được cấp Giấy CNQSDĐ. Thủ tục phân chia di sản thừa kế, sang tên, chuyển đổi mục đích sử dụng đất với mảnh đất này như thế nào?

Nội dung tư vấn
: Xin kính chào luật sư ạ! Em có câu hỏi này rất mong luật sư giúp đỡ. Đất nhà em chỉ có bản vẽ đo đạc cũ cách đây mấy chục năm và không có giấy tờ sử dụng nào. Vì từ thời ông bà còn sống để lại, giờ ông bà và ba mất, chỉ còn mẹ em là con dâu trong nhà. Giờ mẹ em muốn làm giấy tờ sang tên cho em là con trai ruột thì thủ tục sẽ gồm những bước nào, em cần liên hệ phòng ban nào và thời gian khoảng bao lâu ạ? Mấy ngày trước em đã liên hệ phòng địa chính ở Xã nơi em sinh sống nhưng họ không hướng dẫn thủ tục, chỉ nói về đo đạc đi rồi lên nói chuyện tiếp. Mà thái độ họ có vẻ không muốn giúp và đang làm khó dễ. Em thì lại không nắm luật nên lo lắng không biết liệu có làm được không?  Em muốn là xin sang tên và lên thổ cư cho đất đó thì em sẽ xin giấy phép và xây nhà. Nhưng em không rõ là muốn được cấp phép phải lên đất thổ cư trước phải không và thời gian để nhà nước duyệt từ lúc sang tên đến khi được xây là cỡ bao nhiêu tháng không ạ? Em rất mong nhận được câu trả lời. Em xin cảm ơn quý Luật sư rất nhiều!  Trân trọng

Trả lời: Thứ nhất
, về việc thừa kế đối với quyền sử dụng mảnh đất của ba bạn để lại

Đất nhà bạn đang sử dụng là đất do ông bà và ba bạn mất để lại, việc bạn được tiếp tục sử dụng đất sẽ dựa trên quyền thừa kế của bạn với quyền sử dụng đất này. Vì mảnh đất này không có giấy tờ sử dụng gì nhưng lại có giấy đo đạc cũ nên có thể trước đây, cơ quan có thẩm quyền đã có xác định về quyền sử dụng đất của gia đình bạn trong hồ sơ địa chính. Bạn có thể hỏi văn phòng địa chính của địa phương để có thông tin chính xác. Trường hợp sổ địa chính đã ghi nhận gia đình bạn có quyền sử dụng với mảnh đất này, bạn có quyền được nhận phần di sản thừa kế theo quy định của pháp luật. Vì bạn không đề cập đến việc ba bạn mất có để lại di chúc hay không nên nếu trường hợp ba bạn mất có để lại di chúc thì việc chia di sản thừa kế sẽ dựa trên cơ sở là di chúc còn nếu ba bạn mất không để lại di chúc thì việc chia thừa kế sẽ dựa trên quy định của pháp luật Dân sự:

“Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Như vậy, nếu ba bạn không còn người thừa kế nào khác ngoài bạn và mẹ bạn thì bạn và mẹ bạn được hưởng phần di sản ngang nhau. Nếu bạn muốn được sử dụng toàn bộ mảnh đất mà ba bạn để lại thì bạn cần làm thủ tục để phân chia di sản thừa kế giữa bạn với mẹ tại văn phòng công chứng hoặc tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có mảnh đất. Bộ hồ sơ để làm thủ tục này bao gồm:

+ Văn bản phân chia di sản thừa kế có công chứng trong đó ghi rõ về việc mẹ bạn muốn tặng cho bạn phần di sản mà mẹ bạn được thừa kế cho bạn

+ Giấy tờ chứng minh về việc gia đình bạn đủ điều kiện để được cấp Giấy Chứng nhận quyền sử dụng đất (nếu trong hồ sơ địa chính có ghi nhận về quyền sử dụng của gia đình bạn thì bạn cần xin trích lục hồ sơ địa chính)

+ Giấy khai sinh của bạn

+ Chứng minh thư, sổ hộ khẩu,…

Cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ vào văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế này để thực hiện việc chuyển quyền sử dụng mảnh đất và cấp Giấy Chứng nhận quyền sử dụng đất cho bạn.

Thứ hai
, về việc sang tên và chuyển đổi mục đích sử dụng đất

Để được sang tên và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, sau khi làm thủ tục phân chia di sản thừa kế ở trên thì bạn cần đem nộp một bộ hồ sơ đến Văn phòng đăng ký đất đai tại Phòng Tài nguyên môi trường ở địa phương mình để làm thủ tục sang tên và được cấp Giấy Chứng nhận quyền sử dụng đất. Bộ hồ sơ bao gồm:

+ Đơn đăng ký cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

+ Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế

+ Giấy tờ chứng minh về việc đã thực hiện những nghĩa vụ tài chính về đất

+ Chứng minh thư, sổ hộ khẩu,…

Sau khi nộp đủ hồ sơ cho văn phòng Đăng ký đất đai thì trong thời gian không quá 30 ngày kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ thì Văn phòng Đăng ký đất đai sẽ cấp Giấy Chứng nhận quyền sử dụng đất cho gia đình bạn. Nếu mảnh đất nhà bạn được sử dụng không phải đất ở thì bạn mới cần làm thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất sang đất thổ cư để xây nhà, thời gian để văn phòng đăng ký đất đai giải quyết cho bạn là trong thời gian không quá 15 ngày. Sau khi làm thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất, bạn cần làm thủ tục xin giấy phép xây dựng tại Ủy ban nhân dân cấp huyện và thời gian cấp Giấy phép xây dựng với nhà ở riêng lẻ là 15 ngày.

Trân trọng

Phòng luật sư tư vấn Đất đai - Công ty Luật Minh Gia