Câu hỏi: Câu hỏi tư vấn: Chào luật sư, cho tôi hỏi về giải quyết tranh chấp thừa kế và phân chia thừa kế theo luật, cụ thể: Ông bà nội tôi có 5 người con, trong đó có hai người cùng mẹ 3 người khác mẹ . Bố tôi là con trai cả nên sống với bố mẹ từ nhỏ tới giờ, còn con bà hai thì ở với vợ hai của ông ở vườn riêng khác, nhưng nay ông bà tôi mất đã hơn 25 năm nhưng không để lại di chúc và mảnh đất vẫn chưa được sang tên cho bố mẹ tôi (xin lưu ý bố tôi cũng đã mất được 10 năm rồi).

Nay chính quyền có chính sách làm lại bìa đất, anh em ai cũng đồng ý chuyển mảnh đất ông bà cho bố mẹ tôi vì bố mẹ tôi sống với ông bà từ xưa tới giờ, nhưng khi đưa bìa ra làm ông chú cùng cha khác mẹ lại dự lại bìa không đồng ý sang tên cho mẹ của tôi . Mà nói là sang tên cho cô ruột của bố tôi sau đó tách ra hai bìa một bìa sang tên cho tôi ở một bìa làm nhà thờ cúng đều do tôi quản lý hai bìa đó. Nhưng gia đình tôi và cô ruột không đồng ý với cách làm đó của chú tôi vì mẹ tôi vẫn còn sống.Vậy tôi muốn hỏi luật sư cách giải quyết và nếu có tranh chấp những người con khác mẹ có được thừa kế một nửa mảnh đất mà ông bà tôi mất để lại không ạ. Bà nội tôi chỉ có bố tôi và cô tôi, theo tôi hiểu thì chỉ được tranh chấp một nửa của ông nội vì là bố chung của 5 người con. Mong được sự giúp đỡ từ luật sư. Trân thành cảm ơn!

Trả lời: Thứ nhất, chia di sản thừa kế như thế nào?

Theo thông tin bạn cung cấp thì ông bà bạn có 5 người con, trong đó có hai người là con của mẹ cả và 3 người là con của vợ hai (không nói rõ quan hệ hôn nhân nào là hợp pháp và được pháp luật công nhận). Tuy nhiên, do cả hai ông bà nội đã mất không để lại di chúc nên toàn bộ di sản sẽ được chia thừa kế theo pháp luật cho những người thừa kế hợp pháp - tức ba người con riêng của người vợ hai chỉ được hưởng di sản thừa kế từ khối di sản thuộc quyền sở hữu của ông nội bạn, còn đối cô và bố bạn sẽ được hưởng di sản từ khối di sản của ông, bà nội (nhưng do bố bạn mất nên mẹ và anh chị em bạn được xác định là người thừa kế hợp pháp) theo quy định của Bộ luật dân sự năm 2015 về thừa kế theo pháp luật. Cụ thể:

Điều 651 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định:

“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Thứ hai, tính thời hiệu thừa kế?

Điều 623 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về thời hiệu thừa kế:

“1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:

a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;

b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này.

2. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.

3. Thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại là 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.”

Như vậy, thời hiệu khởi kiện tối đa pháp luật cho phép là 30 năm đối với bất động sản kể từ thời điểm mở thừa kế. Đối chiếu với trường hợp của gia đình bạn thì do ông bà đã mất được 25 năm và gia đình bạn vẫn sử dụng từ thời điểm đó tới nay mà không phát sinh tranh chấp, các đồng thừa kế cũng không yêu cầu phân chia di sản. Đến thời điểm hiện nay mới phát sinh tranh chấp thì để giải quyết giữa các đồng thừa kế nên tự thỏa thuận với nhau thông qua hình thức lập văn bản cam kết xác nhận di sản thừa kế chưa chia, thực hiện tại văn phòng công chứng. Trường hợp, một trong số những người thừa kế không đồng ý thì có thể khởi kiện ra Tòa án yêu cầu phân chia di sản thừa kế vì thời hiệu khởi kiện vẫn còn.