Câu hỏi: Thưa luật sư! Anh mình bị triệu tập về việc tài khoản ngân hàng nhận tiền phi pháp. Lên họ nói số tiền này là bất chính mà có và yêu cầu ông anh em kê khai nhưng mà 2 năm rồi không nhớ gì cả. Liệu nếu ông ý không giải thích được lý do tiền sao mà có thì số tiền đó có bị nhà nước tịch thu và khởi tố không? Nếu họ chỉ có bằng chứng là nhận tiền và rút tiền? Các điều tra viên có được phép bức cung bằng cách đánh đập? Mong luật sư tư vấn giúp!

Trả lời: I. Trước tiên, về vấn đề có bị khởi tố không:

Thông tin bạn cung cấp không đủ để xác định người này có đủ căn cứ cấu thành tội phạm hay không. Tuy nhiên, chúng tôi xin phân tích về tội rửa tiền được quy định tại Điều 324 – Bộ luật Hình sự 2015 như sau:

Điều 324. Tội rửa tiền

1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

a) Tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào giao dịch tài chính, ngân hàng hoặc giao dịch khác nhằm che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của tiền, tài sản do mình phạm tội mà có hoặc biết hay có cơ Sở để biết là do người khác phạm tội mà có;

b) Sử dụng tiền, tài sản do mình phạm tội mà có hoặc biết hay có cơ sở để biết là do người khác thực hiện hành vi phạm tội mà có vào việc tiến hành các hoạt động kinh doanh hoặc hoạt động khác;

c) Che giấu thông tin về nguồn gốc, bản chất thực sự, vị trí, quá trình di chuyển hoặc quyền sở hữu đối với tiền, tài sản do mình phạm tội mà có hoặc biết hay có cơ sở để biết là do người khác phạm tội mà có hoặc cản trở việc xác minh các thông tin đó;

d) Thực hiện một trong các hành vi quy định tại các điểm a, b và c khoản này đối với tiền, tài sản biết là có được từ việc chuyển dịch, chuyển nhượng, chuyển đổi tiền, tài sản do người khác thực hiện hành vi phạm tội mà có.

…

Theo Điều 179 Bộ Luật tố tụng hình sự 2015 có quy định:
"Khi có đủ căn cứ để xác định một người hoặc pháp nhân đã thực hiện hành vi mà Bộ luật hình sự quy định là tội phạm thì Cơ quan điều tra ra quyết định khởi tố bị can.”

Như vậy, trong trường hợp mà bạn nêu trên, nếu anh bạn không chịu hợp tác điều tra và không kê khai về nguồn gốc khoản tiền đó, nhưng cơ quan điều tra vẫn thu thập đủ chứng cứ chứng minh hành vi phạm tội thì có thể tịch thu khoản tiền đó và tiến hành khởi tố.

Tuy nhiên, nếu sau quá trình điều tra, cơ quan điều tra đã sử dụng hết mọi biện pháp mà không chứng minh được hành vi phạm tội của anh trai bạn thì buộc phải công nhận người này không có tội. Bộ luật tố tụng hình sự cũng ghi nhận trách nhiệm chứng minh trong vụ án hình sự như sau:
Trách nhiệm chứng minh tội phạm thuộc về cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng. Người bị buộc tội có quyền nhưng không buộc phải chứng minh là mình vô tội.

II.
Về hành vi của điều tra viên:

Theo Điều 10 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 có quy định :
"Việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp, việc bắt, tạm giữ, tạm giam người phải theo quy định của Bộ luật này. Nghiêm cấm tra tấn, bức cung, dùng nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, tính mạng, sức khỏe của con người.”

Truy bức là bức ép các đối tượng phải khai báo, khai không đúng sự thật, khai theo ý muốn chủ quan của Điều tra viên bằng việc dùng những thủ đoạn, phương pháp hỏi cung trái pháp luật như đe dọa dùng nhục hình, đe dọa bắt giam hoặc người thân của người bị điều tra; đe dọa, khống chế về tinh thần.

Dùng nhục hình là tra tấn, đánh đập hoặc dùng các thủ đoạn thô bạo khác làm cho người bị điều tra đau đớn về thể xác, hoảng loạn về tinh thần mà phải khai báo không đúng sự thật hoặc khai báo theo ý muốn của người hỏi cung.

Như vậy, điều tra viên không được phép dùng nhục hình với bị can.

----------------

Bạn có thể tham khảo thêm quy định của Bộ luật hình sự 1999

Theo quy định tại Điều 251 Bộ Luật hình sự 1999 về tội rửa tiền thì:

"1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây, thì bị phạt tù từ một năm đến năm năm:

a) Tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào giao dịch tài chính, ngân hàng hoặc giao dịch khác liên quan đến tiền, tài sản biết rõ là do phạm tội mà có nhằm che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của tiền, tài sản đó;

b) Sử dụng tiền, tài sản biết rõ là do phạm tội mà có vào việc tiến hành các hoạt động kinh doanh hoặc hoạt động khác;

c) Che giấu thông tin về nguồn gốc, bản chất thực sự, vị trí, quá trình di chuyển hoặc quyền sở hữu đối với tiền, tài sản biết rõ là do phạm tội mà có hoặc cản trở việc xác minh các thông tin đó;

d) Thực hiện một trong các hành vi quy định tại các điểm a, b và c khoản này đối với tiền, tài sản biết rõ là có được từ việc chuyển dịch, chuyển nhượng, chuyển đổi tiền, tài sản do phạm tội mà có.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ ba năm đến mười năm:

a) Có tổ chức;

b) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

c) Phạm tội nhiều lần;

d) Có tính chất chuyên nghiệp;

đ) Dùng thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt;

e) Tiền, tài sản phạm tội có giá trị lớn;

g) Thu lợi bất chính lớn;

h) Gây hậu quả nghiêm trọng;

i) Tái phạm nguy hiểm.

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ tám năm đến mười lăm năm:

a) Tiền, tài sản phạm tội có giá trị rất lớn hoặc đặc biệt lớn;

b) Thu lợi bất chính rất lớn hoặc đặc biệt lớn;

c) Gây hậu quả rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng.

4. Người phạm tội còn có thể bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản, phạt tiền đến ba lần số tiền hoặc giá trị tài sản phạm tội, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến năm năm.”

Theo Điều 126 Bộ Luật tố tụng hình sự 2003 có quy định:
"Khi có đủ căn cứ để xác định một người đã thực hiện hành vi phạm tội thì Cơ quan điều tra ra quyết định khởi tố bị can".

Theo Điều 6 Bộ luật tố tụng hình sự có quy định :
"
Nghiêm cấm mọi hình thức truy bức, nhục hình".