Câu hỏi: Bài viết tư vấn về trường hợp tranh chấp về tính tiền công trong hợp đồng xây dựng. Nội dung cụ thể: Tôi xin chào luật sư.Tôi có một vấn đề cần luật sư giúp đỡ.Nôi dụng như sau:    Đầu tháng 1, bố tôi có nhờ một người quen xây nhà. Bố tôi thỏa thuận với anh ấy sẽ tính lương theo công làm, không qua giấy tờ gì cả. Do bố tôi với anh ấy là chỗ thân quen nên ông cứ nghĩ là anh kia sẽ làm công cho mình. Trong hơn 1 tháng làm nhà, bố tôi cùng em trai tôi,  anh ta và có 4 người của anh ta cùng làm.

Thế nhưng sau khi nhà hoàn thành, anh ta lại nói là anh làm khoán theo m2 chứ không phải làm công. Bố tôi với anh ta xích mích. Anh ta còn hăm dọa cả gia đình tôi. Thế là nhà tôi phải gom tiền trả cho anh. Cho tôi hỏi việc bố tôi và anh ta thỏa thuận như vậy là ai đúng ai sai? Và bố tôi có lấy lại được tiền không?Nhờ luật sư tư vấn giúp tôi.Xin cám ơn.

Trả lời: Thứ nhất,
về hình thức hợp đồng:

Hợp đồng là sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự. Theo Khoản 1 Điều 138 Luật Xây dựng năm 2014 thì: “
Hợp đồng xây dựng là hợp đồng dân sự được thoả thuận bằng văn bản giữa bên giao thầu và bên nhận thầu để thực hiện một phần hay toàn bộ công việc trong hoạt động đầu tư xây dựng.”

Ngoài ra tại điểm c khoản 1 Điều 6 Nghị định 37/2015/NĐ-CP quy định về Hiệu lực và tính pháp lý của hợp đồng xây dựng như sau:

“1. Hợp đồng xây dựng có hiệu lực pháp lý khi đáp ứng đủ các điều kiện sau: a) Người tham gia ký kết có đầy đủ năng lực hành vi dân sự;

b) Đáp ứng các nguyên tắc ký kết hợp đồng quy định tại Điều 4 Nghị định này;

c) Hình thức hợp đồng bằng văn bản và được ký kết bởi người đại diện đúng thẩm quyền theo pháp luật của các bên tham gia hợp đồng. Trường hợp một bên tham gia hợp đồng là tổ chức thì bên đó phải ký tên, đóng dấu theo quy định của pháp luật.”

Do đó về hình thức của hợp đồng xây dựng thì hợp đồng phải được lập thành văn bản và có chữ ký của hai bên. Như vậy, hợp đồng xây dựng giữa bố bạn và bên nhận thi công chỉ là thỏa thuận miệng, không lập thành văn bản và có ký kết thì sẽ không có giá trị pháp lý trong trường hợp này.

Tuy nhiên không phải mọi trường hợp khi vi phạm hình thức thì hợp đồng đều vô hiệu, căn cứ theo điều 129 Bộ Luật dân sự 2015 quy định:

Điều 129. Giao dịch dân sự vô hiệu do không tuân thủ quy định về hình thức

Giao dịch dân sự vi phạm quy định điều kiện có hiệu lực về hình thức thì vô hiệu, trừ trường hợp sau đây:

1. Giao dịch dân sự đã được xác lập theo quy định phải bằng văn bản nhưng văn bản không đúng quy định của luật mà một bên hoặc các bên đã thực hiện ít nhất hai phần ba nghĩa vụ trong giao dịch thì theo yêu cầu của một bên hoặc các bên, Tòa án ra quyết định công nhận hiệu lực của giao dịch đó.

2. Giao dịch dân sự đã được xác lập bằng văn bản nhưng vi phạm quy định bắt buộc về công chứng, chứng thực mà một bên hoặc các bên đã thực hiện ít nhất hai phần ba nghĩa vụ trong giao dịch thì theo yêu cầu của một bên hoặc các bên, Tòa án ra quyết định công nhận hiệu lực của giao dịch đó. Trong trường hợp này, các bên không phải thực hiện việc công chứng, chứng thực.

Như vậy mặc dù hợp đồng giao kết giữa hai bên vi phạm về hình thức nhưng bên thi công đã hoàn thành xong căn nhà thì theo như quy định trên thì việc giao kết giữa bố bạn và người thi công sẽ được thừa nhận.

Thứ hai,
giải quyết tranh chấp:

Tuy nhiên, hai bên đã xảy ra tranh chấp về cách tính tiền công, theo như bạn trình bày ban đầu bố bạn và người này thỏa thuận tính tiền lương theo ngày công nhưng sau này khi hoàn thành xong công trình thì người thi công yêu cầu bố bạn tính theo m2. Để bảo vệ quyền lợi của mình, bố bạn có thể khởi kiện ra Tòa án nơi người thi công cư trú để yêu cầu giải quyết tranh chấp trên. Tuy nhiên, bố bạn phải có những bằng chứng chứng minh việc các bên giao kết về vấn đề thanh toán tiền công theo ngày công của họ ví dụ người làm chứng tại thời điểm các bên giao kết