Câu hỏi: Chào Luật sư,Tôi là một Dược sĩ.Tôi và nhà thuốc A có ký hợp đồng làm việc có thời hạn 01 năm (từ tháng 7/2018 đến tháng 7/2019).Trong hợp đồng có một số điều khoản như sau:- Mức lương 6.000.000 đồng/tháng.- Thời gian làm việc: Mỗi ngày 14 giờ, sáng 6h-12h; chiều 14h-22h.- Nếu nghỉ việc trước thời hạn 7/2019 thì tôi phải bồi thường hết thời gian còn lại của hợp đồng.Tuy nhiên, hiện nay tôi muốn nghỉ việc vì sau một thời gian làm việc tôi cảm thấy mình bị bóc lột sức lao động, muốn về quê lập nghiệp nhưng nhà thuốc A không giải quyết, muốn tôi bồi thường hết thời gian còn lại của hợp đồng mới được nghỉ.Bên cạnh đó, nhà thuốc A đang giữ bằng gốc Dược sĩ của tôi nhằm để giữ chân (điều này không nêu trong hợp đồng, chỉ có trong tin nhắn thoả thuận khi xin việc giữa tôi và nhà thuốc).Mặc dù là hợp đồng làm việc 01 năm nhưng nhà thuốc A không đóng bảo hiểm xã hội cho tôi. Thời gian làm việc (14 giờ/ngày) cũng cao hơn quy định của pháp luật. Như vậy, nhà thuốc A có vi phạm pháp luật về luật lao động và luật bảo hiểm xã hội không? Tôi phải làm cách nào để được nghỉ trước thời gian làm việc như hợp đồng đã ký mà không phải bồi thường hợp đồng, đồng thời lấy lại được bằng gốc Dược sĩ của tôi do nhà thuốc A đang giữ?Trân trọng cảm ơn luật sư.

Trả lời: Theo như bạn trình bày, công ty bạn đã vi phạm các quy định của pháp luật lao động, mà cụ thể là các quy định liên quan đến thời giờ làm việc, giữ bản chính văn bằng, chứng chỉ của người lao động.

Thứ nhất
, về thời giờ làm việc.

Căn cứ theo Điều 104 Bộ luật lao động 2012 quy định về thời giờ làm việc bình thường như sau:

“1. Thời giờ làm việc bình thường không quá 08 giờ trong 01 ngày và 48 giờ trong 01 tuần.

2. Người sử dụng lao động có quyền quy định làm việc theo giờ hoặc ngày hoặc tuần; trường hợp theo tuần thì thời giờ làm việc bình thường không quá 10 giờ trong 01 ngày, nhưng không quá 48 giờ trong 01 tuần.

Nhà nước khuyến khích người sử dụng lao động thực hiện tuần làm việc 40 giờ.

3. Thời giờ làm việc không quá 06 giờ trong 01 ngày đối với những người làm các công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm theo danh mục do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với Bộ Y tế ban hành.”

Như vậy, theo quy định ở trên, thời giờ làm việc bình thường không được quá 08 giờ trong 01 này vè 48 giờ trong 01 tuần. Theo như bạn cung cấp thì một ngày bạn phải làm việc 14 giờ, hành vi này đã vi phạm quy định của pháp luật lao động về thời giờ làm việc và sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính.

Theo quy định tại Khoản 3 Điều 14 Nghị định 95/2013/NĐ-CP về Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 88/2015/NĐ-CP về Vi phạm quy định về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi như sau:

“ Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây:

a) Thực hiện thời giờ làm việc bình thường quá số giờ làm việc theo quy định tại Điều 104 của Bộ luật lao động;

b) Huy động người lao động làm thêm giờ mà không được sự đồng ý của người lao động, trừ trường hợp theo quy định tại Điều 107 của Bộ luật lao động.”

Thứ hai
, về việc giữ bản chính văn bằng, chứng chỉ của người lao động.

Căn cứ theo Điều 20 Bộ luật lao động 2012 quy định về những hành vi người sử dụng lao động không được làm khi giao kết, thực hiện hợp đồng lao động như sau:

“1. Giữ bản chính giấy tờ tuỳ thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động.

2. Yêu cầu người lao động phải thực hiện biện pháp bảo đảm bằng tiền hoặc tài sản khác cho việc thực hiện hợp đồng lao động.”

Như vậy, nhà thuốc A sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Khoản 2, Khoản 3  Điều 5 Nghị định 95/2013/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính như sau:

“2. Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây:

a) Giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động;

b) Buộc người lao động thực hiện biện pháp bảo đảm bằng tiền hoặc tài sản khác cho việc thực hiện hợp đồng lao động.

3. Biện pháp khắc phục hậu quả:

a) Buộc trả lại bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ đã giữ của người lao động đối với hành vi vi phạm quy định tại Điểm a Khoản 2 Điều này;

b) Buộc trả lại số tiền hoặc tài sản đã giữ của người lao động cộng với khoản tiền lãi của số tiền đã giữ của người lao động tính theo lãi suất tối đa áp dụng đối với tiền gửi không kỳ hạn do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm xử phạt đối với hành vi vi phạm quy định tại Điểm b Khoản 2 Điều này.”

Thứ ba
, về việc công ty không đóng bảo hiểm xã hội.

Bạn ký hợp đồng làm việc có thời hạn 01 năm (từ tháng 7/2018 đến tháng 7/2019), như vậy, bạn thuộc trường hợp bắt buộc phải tham gia bảo hiểm xã hội, được quy định tại điểm a, Khoản 1 Điều 2 Luật bảo hiểm xã hội 2014:

“a) Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 03 tháng đến dưới 12 tháng, kể cả hợp đồng lao động được ký kết giữa người sử dụng lao động với người đại diện theo pháp luật của người dưới 15 tuổi theo quy định của pháp luật về lao động;…”

Như vậy nhà thuốc có trách nhiệm tham gia bảo hiểm bắt buộc cho bạn. Trong trường hợp này, công ty không đóng BHXH cho bạn, tức là đã vi phạm quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội được quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 17 Luật bảo hiểm xã hội 2014. Khi đó, nhà thuốc A không đóng hoặc trốn đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 30 ngày trở lên thì sẽ phải đóng đủ số tiền chưa đóng, chậm đóng và phải nộp số tiền lãi bằng 02 lần mức lãi suất đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội bình quân của năm trước liền kề tính trên số tiền, thời gian chậm đóng. Ngoài ra, tùy từng trường hợp nhà thuốc A còn bị xử phạt hành chính theo quy định tại Điều 26 Nghị định 95/2013/NĐ-CP như sau:

“
2. Phạt tiền với mức từ 12% đến 15% tổng số tiền phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp tại thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính nhưng tối đa không quá 75.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây:

a) Chậm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp;

b) Đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp không đúng mức quy định;

c) Đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp không đủ số người thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp.

3. Phạt tiền với mức từ 18% đến 20% tổng số tiền phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp tại thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính nhưng tối đa không quá 75.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động không đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp cho toàn bộ người lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp.

4. Biện pháp khắc phục hậu quả:

a) Buộc truy nộp số tiền bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp chưa đóng, chậm đóng đối với hành vi vi phạm quy định tại Khoản 1, Khoản 2 và Khoản 3 Điều này;

b) Buộc đóng số tiền lãi của số tiền bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp chưa đóng, chậm đóng theo mức lãi suất của hoạt động đầu tư từ Quỹ bảo hiểm xã hội trong năm đối với vi phạm quy định tại Khoản 2 và Khoản 3 Điều này."

Để bảo vệ quyền lợi cho mình, bạn có thể khiếu nại lên Phòng Lao động – thương binh và xã hội cấp huyện nơi nhà thuốc đặt trụ sở. Trong trường hợp không giải quyết cho bạn hoặc giải quyết mà bạn không thấy thỏa đáng, bạn cũng có thể gửi đơn yêu cầu Tòa án cấp huyện nơi công ty đóng trụ sở yêu cầu giải quyết.

Thứ tư
, vấn đề bồi thường hợp đồng.

Có thể thấy, khi nghỉ việc bạn chỉ cần thông báo trước cho người sử dụng lao động theo thủ tục đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, thì không có nghĩa vụ bồi thường cho người sử dụng lao động. Trong trường hợp người lao động không thông báo đúng theo quy định thì có nghĩa vụ bồi thường cho đơn vị theo quy định pháp luật và không phải mức bồi thường mà bên nhà thuốc yêu cầu bạn; cho nên, bạn không có nghĩa vụ phải bồi thường theo yêu cầu của nhà thuốc. Trong trường hợp này bạn cần thực hiện thủ tục đơn phương chấm dứt hợp đồng theo quy định như sau:

Trường hợp 1:
đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động
đúng pháp luật.

Hợp đồng lao động của bạn có thời hạn 1 năm, vì vậy bạn có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động theo Khoản 1 Điều 37 Bộ luật lao động 2012 trong các trường hợp:

“a) Không được bố trí theo đúng công việc, địa điểm làm việc hoặc không được bảo đảm điều kiện làm việc đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động;

b) Không được trả lương đầy đủ hoặc trả lương không đúng thời hạn đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động;

c) Bị ngược đãi, quấy rối tình dục, cưỡng bức lao động;

d) Bản thân hoặc gia đình có hoàn cảnh khó khăn không thể tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động;

đ) Được bầu làm nhiệm vụ chuyên trách ở cơ quan dân cử hoặc được bổ nhiệm giữ chức vụ trong bộ máy nhà nước;

e) Lao động nữ mang thai phải nghỉ việc theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền;

g) Người lao động bị ốm đau, tai nạn đã điều trị 90 ngày liên tục đối với người làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn và một phần tư thời hạn hợp đồng đối với người làm việc theo hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng mà khả năng lao động chưa được hồi phục.”

Thời hạn báo trước khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động theo quy định tại điểm b Khoản 2 Điều 37 Bộ luật lao động 2012 như sau:

“b) Ít nhất 30 ngày nếu là hợp đồng lao động xác định thời hạn; ít nhất 03 ngày làm việc nếu là hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng đối với các trường hợp quy định tại điểm d và điểm đ khoản 1 Điều này;”

Hậu quả pháp lý của việc chấm dứt hợp đồng lao động.

Do bạn chưa làm đủ 12 tháng nên sẽ không được hưởng trợ cấp thôi việc. Ngoài ra, trong thời hạn 07 ngày làm việc, kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản có liên quan đến quyền lợi của mỗi bên; trường hợp đặc biệt, có thể kéo dài nhưng không được quá 30 ngày. Người sử dụng lao động có trách nhiệm hoàn thành thủ tục xác nhận và trả lại sổ bảo hiểm xã hội và những giấy tờ khác mà người sử dụng lao động đã giữ lại của người lao động. (Điều 47 Bộ luật lao động 2012)

Trường hợp 2: đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật.

Khi bạn đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật sẽ không được hưởng trợ cấp thôi việc. Đồng thời, bạn  phải bồi thường cho nhà thuốc nửa tháng tiền lương theo hợp đồng lao động.

Trường hợp bạn vi phạm về thời hạn báo trước việc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động 30 ngày thì phải bồi thường cho nhà thuốc một khoản tiền tương ứng với tiền lương của bạn trong những ngày không báo trước.