Câu hỏi: Câu hỏi tư vấn: Luật sư cho tôi hỏi về trường hợp thừa kế của con riêng và thời hiệu khởi kiện như sau: Ông tôi có 1 căn nhà cấp bốn và 1 mảnh vườn có từ thời năm 1950 sử dụng từ đó cho đến nay nhưng chưa sang tên cho bố tôi và đóng thuế đất đai đầy đủ. Nay bố tôi đã chết để lại di chúc chia cho các anh em tôi, di chúc có chữ ký của bố mẹ tôi và UBNDP đóng dấu.

Nay con riêng của bà nội tôi tức là chú em của bố tôi cùng mẹ khác cha về đòi hồi môn chia đất đai. Cách đây khoảng 25 năm anh em của bố tôi đã kiện nhau ra tòa nhưng sau đó lại xin rút đơn kiện vì tòa khuyến khích giải quyết chuyện nội bộ tình cảm gia đình xong xuôi. Bây giờ đã hơn 25 năm chú tôi lại quay lại kiện đòi hồi môn. Xin hỏi như vậy có đúng luật không? Và nhờ anh tư vấn xem chú tôi có được quyền kiện lại không? Trân thành cảm ơn!

Trả lời: Trong trường hợp của gia đình thì để xác định chú (con riêng của bà nội) có quyền khởi kiện chia thừa kế hay không thì phải xác định xem căn nhà cấp bốn và mảnh vườn thuộc quyền sở hữu chung của ông, bà và giữa ông và chú có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con, mẹ con hay không. Theo đó, trong trường hợp ông, bà mất không để lại di chúc thì toàn bộ di sản sẽ được chia theo pháp luật. Cụ thể,
Bộ luật dân sự năm 2015
:

“ Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản…”

Đồng thời, pháp luật quy định về quan hệ thừa kế giữa con riêng với bố dượng như sau:

“ Điều 654. Quan hệ thừa kế giữa con riêng và bố dượng, mẹ kế

Con riêng và bố dượng, mẹ kế nếu có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con, mẹ con thì được thừa kế di sản của nhau và còn được thừa kế di sản theo quy định tại Điều 652 và Điều 653 của Bộ luật này…”

+ Trong trường hợp giữa ông và chú (con riêng của bà nội) không có quan hệ chăm sóc nuôi dưỡng nên khi ông bà mất đi không để lại di chúc thì giá trị di sản là căn nhà cấp bốn và mảnh vườn sẽ được chia đều cho những người thừa kế hợp pháp thuộc hàng thừa kế thứ nhất. Theo đó, người chú chỉ có quyền yêu cầu chia thừa kế đối với phần di sản thuộc quyền sở hữu của bà nội; còn phần di sản cuả ông chú bạn không có quyền yêu cầu chia (không phải người thừa kế hợp pháp của ông).

+ Trong trường hợp giữa ông và chú dù là quan hệ cha dượng và con nhưng có mối quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng thì vẫn được hưởng thừa kế trong khối di sản mà ông để lại khi mất. Nên hiện nay chú có quyền yêu cầu chia di sản đối với phần di sản mà ông, bà mất không để lại di chúc.

- Liên quan tới việc bố bạn để lại di chúc: Theo như trình bày trên thì do giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền trên đất vẫn đứng tên ông, bà mà chưa hoàn tất thủ tục đăng ký sang tên quyền sử dụng đất (tài sản vẫn của ông bà) nên bố bạn không có quyền để lại di chúc thừa kế tài sản trên cho anh, chị, em bạn được. Toàn bộ di sản sẽ được chia theo pháp luật.