Câu hỏi: Năm 2013, tôi và vợ tôi đã ly hôn. Tôi và vợ cũ có 1 bé gái tính tới thời điểm bây giờ được 2 tuổi. Bé gái thì được mẹ nuôi. Hàng tháng, tôi phải cấp dưỡng 2 triệu. Từ khi tôi có thêm con tôi chỉ gửi 1 triệu cấp dưỡng nuôi con thôi. Nhưng tháng 12/2015, vợ cũ tôi mất. Tôi muốn đón con về nuôi. Nhưng bà ngoại giữ không cho đón. Vậy tôi phải làm thế nào để đón được con về nuôi. Và án thi hành án cấp dưỡng chấm dứt khi nào?

Trả lời: - Thứ nhất là về quyền nuôi con tại Điều 71 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định về Nghĩa vụ và quyền chăm sóc, nuôi dưỡng như sau:

“1. Cha, mẹ có nghĩa vụ và quyền ngang nhau, cùng nhau chăm sóc, nuôi dưỡng con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

................................”

Điều 81 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định về Việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn như sau:

“1. Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.

.................................”

Theo thông tin bạn cung cấp thì con mới được 2 tuổi và vợ bạn là người trực tiếp nuôi con nhưng giờ vợ cũ bạn đã chết. Căn cứ vào các quy định trên thì cha, mẹ là người có quyền và nghĩa vụ nuôi dưỡng, chăm sóc con chưa thành niên kể cả trước và sau khi ly hôn. Do đó, khi mẹ cháu bé chết thì bạn có quyền được nuôi cháu bé. Bạn không được nuôi cháu bé chỉ khi bạn bị hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con theo khoản 1 Điều 85 Luật hôn nhân và gia đình 2014.

Khoản 1 Điều 85 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định về Hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên như sau:

“1. Cha, mẹ bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên trong các trường hợp sau đây:

a) Bị kết án về một trong các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con với lỗi cố ý hoặc có hành vi vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con;

b) Phá tán tài sản của con;

c) Có lối sống đồi trụy;

d) Xúi giục, ép buộc con làm những việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội.”

Như vậy, trường hợp của bạn thì bạn được quyền nuôi con. Còn ông bà ngoại chỉ được nuôi cháu khi cả cha và mẹ cháu bé đều qua đời.

- Thứ 2 là về chấm dứt thi hành án cấp dưỡng.
Điều 118 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định về Chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng như sau:

“Nghĩa vụ cấp dưỡng chấm dứt trong các trường hợp sau đây:

1. Người được cấp dưỡng đã thành niên và có khả năng lao động hoặc có tài sản để tự nuôi mình;

2. Người được cấp dưỡng được nhận làm con nuôi;

3. Người cấp dưỡng đã trực tiếp nuôi dưỡng người được cấp dưỡng;

4. Người cấp dưỡng hoặc người được cấp dưỡng chết;

5. Bên được cấp dưỡng sau khi ly hôn đã kết hôn;

6. Trường hợp khác theo quy định của luật.”

Căn cứ quy định trên thì khi bạn trực tiếp nuôi con thì sẽ chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng của bạn đối với con của bạn. Trong trường hợp nếu bạn thoả thuận với ông bà ngoại là cháu vẫn ở với ông bà thì bạn có nghĩa vụ cấp dưỡng  khi con bạn đã thành niên, có khả năng lao động Và án thi hành án cấp dưỡng sẽ chấm dứt khi có quyết định của cơ quan thi hành án.

Như vậy, để cơ quan thi hành án ra quyết định chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng thì bạn cần có thông báo bằng văn bản về việc trực tiếp nuôi con do vợ cũ đã chết lên cơ quan thi hành án.