Câu hỏi: Nội dung tư vấn: Tôi năm nay 70 tuổi. Bố tôi có 10 người con gái, 9 người lập gia đình và ở riêng, em tôi năm nay 63 tuổi không có chồng nhưng có 2 người con vẫn sinh sống cùng bố mẹ tôi. Năm 1999 bố tôi mất, năm 2013 mẹ tôi mất.

Nội dung tư vấn :
Thửa đất mà bố mẹ tôi đang ở trước đây đứng tên của bố mẹ tôi trong sổ đăng ký ruộng đất 600m2 (chưa có thoả thuận thừa kế,cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) nhưng đến năm 2004 thì em tôi làm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và được chính quyền địa phương cấp thửa đất trên cho em tôi mà không có sự đồng ý của các chị em trong gia đình tôi. Xin hỏi luật sư: Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất như vậy là đúng hay sai? Chị em chúng tôi muốn thoả thuận với người em đang sinh sống trên đất ông bà để lại là cần một mãnh đất khoảng 300m2 để xây dựng nhà thờ cha mẹ, phần còn lại giao cho em tôi toàn quyền sử dụng nhưng không được sự đồng ý của em tôi và các con của em tôi. Vì vậy chúng tôi muốn đòi lại quyền thừa kế của mình để xây dựng nhà thờ cho bố mẹ tôi có được không? Chân thành cảm ơn luật sư.

Trả lời: Theo thông tin bạn cung cấp, thửa đất bố mẹ bạn để lại do bố mẹ bạn đứng tên trên GCNQSD đất; do đó khối tài sản này sẽ được xác định là di sản thừa kế do cha mẹ bạn để lại. Giấy CNQSDĐ đó được cấp cho cả bố và mẹ bạn nên đây là tài sản chung của bố mẹ bạn.

Điều 623. Thời hiệu thừa kế

1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:

a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;

b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này.

Đồng thời, Công văn 01/GĐ-TANDTC có quy định như sau:

“Tòa án áp dụng khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015 về thời hiệu thừa kế để thụ lý, giải quyết vụ án dân sự "Tranh chấp về thừa kế tài sản”. Theo đó, thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản kể từ thời điểm mở thừa kế.

Đối với trường hợp thừa kế mở trước ngày 10-9-1990 thì thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế là bất động sản được thực hiện theo quy định tại Điều 36 của Pháp lệnh Thừa kế năm 1990 và hướng dẫn tại Nghị quyết số 02/HĐTP ngày 19-10-1990 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Pháp lệnh Thừa kế, cụ thể là: thời hiệu khởi kiện được tính từ ngày 10-9-1990.”

Như vậy, tính đến thời điểm mở thừa kế (1990) đến hiện tại (2018) là 28 năm nên vẫn còn thời hiệu yêu cầu phân chia di sản thừa kế.

Bố bạn mất năm 1999, mẹ bạn mất năm 2013 đều không để lại di chúc nên di sản sẽ được chia theo pháp luật với các hàng thừa kế thứ nhất là vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ,.... theo quy định tại Điều 651 Bộ luật dân sự như sau:

Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

...