Câu hỏi: Chào Luật sư! Tôi tên A, sinh năm 1994, cho tôi hỏi về việc ly hôn nhưng thiếu đăng ký kết hôn như sau: Tôi và chồng tôi kết hôn vào năm 2015 tại địa phương tôi cư ngụ là A và tôi chưa cắt khẩu về nhà chồng, hiện chúng tôi có 1 cháu được 22 tháng tuổi. Tôi hiện đang làm công nhân tại TP HCM và ở nhà trọ.  Từ tháng 10/2016, chồng tôi bỏ về quê ở B ở và có những mối quan hệ không rõ ràng và anh luôn tìm đủ mọi lý do để chửi bới và ép tôi li hôn nhưng tôi không đồng ý.

Đỉnh điểm là dạo gần đây, anh từ B vô TP hcm bảo thăm con nhưng lại viện cớ để vợ chồng xảy ra mâu thuẫn, rồi anh xỉ vả lăng mạ danh dự của tôi, a chửi ba mẹ tôi vô giáo dục, anh đập đồ đạc trong nhà và thậm chí anh còn đánh tôi. Tôi cảm thấy không thể chịu đựng thêm nữa,tôi đề nghị ly hôn nhưng anh không đồng ý và anh xé giấy chứng nhận kết hôn của chúng tôi. Vậy luật sư cho tôi hỏi, tôi có thể đơn phương ly hôn được không, chúng tôi đăng ký kết hôn ở A thì có thể nộp đơn ở TAND A không, nếu không có giấy chứng nhận kết hôn thì có thể dùng giấy gì để thay thế không và tôi có thể giành quyền nuôi con không? Mong luật sư giúp tôi giải đáp thắc mắc. Tôi chân thành cảm ơn!

Trả lời: Thứ nhất
, về quyền đơn phương ly hôn.

Tại Điều 56 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định về ly hôn theo yêu cầu của một bên:

“1. Khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa án không thành thì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được.

2. Trong trường hợp vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn thì Tòa án giải quyết cho ly hôn.

3. Trong trường hợp có yêu cầu ly hôn theo quy định tại khoản 2 Điều 51 của Luật này thì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc chồng, vợ có hành vi bạo lực gia đình làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần của người kia.”

Theo đó, bạn chứng minh được chồng bạn có hành vi bạo lực gia đình thì hoàn toàn có quyền làm đơn đơn phương ly hôn gửi lên Tòa án để giải quyết. Tòa án sẽ căn cứ để nhận định đời sống chung của vợ chồng không thể kéo dài được và mục đích hôn nhân không đạt được để giải quyết yêu cầu ly hôn của bạn. Tuy nhiên đơn này phải gửi nên Tòa án nơi chồng bạn cư trú và làm việc, do đó bạn phải nộp hồ sơ yêu cầu giải quyết việc ly hôn của mình tại TAND huyện B nơi chồng bạn đang cư trú, làm việc.

Thứ hai
, trong trường hợp không có giấy chứng nhận kết hôn thì có thể dùng giấy gì để thay thế?

Theo thông tin bạn cung cấp, chồng bạn đã xé giấy đăng ký kết hôn của 2 người. Như vậy, để có thể ly hôn thì trước tiên bạn cần
liên hệ với cơ quan hộ tịch nơi bạn đăng ký kết hôn trước đây để
xét xem còn hồ sơ gốc hộ tích hay không, nếu còn thì bạn có thể
xin cấp bản trích lục đăng ký kết hôn. Và trong hồ sơ ly hôn cần nêu rõ vì sao không có giấy đăng ký kết hôn gốc.

Theo đó, thủ tục ly hôn được thực hiện như sau:

Hồ sơ bao gồm:

- Đơn xin ly hôn;

- Bản chính Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn ( hoặc bản sao và lý do không có bản chính);

- Bản sao Hộ khẩu thường trú, tạm trú của nguyên đơn và bị đơn;

- Bản sao Chứng minh thư nhân dân hoặc bản sao hộ chiếu của nguyên đơn và bị đơn;

- Các giấy tờ chứng minh về tài sản: Giấy chứng nhận Quyền sử dụng đất, sở hữu nhà ở…

- Bản sao giấy khai sinh của các con.

Thứ ba
, căn cứ xác định quyền nuôi con

Điều 81 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn như sau:

“1. Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.

2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

3. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.”

Căn cứ theo pháp luật, việc nuôi con khi ly hôn trước hết do các bên thỏa thuận, nếu không thỏa thuận được thì  có thể yêu cầu Tòa án giải quyết, con dưới 36 tháng tuổi sẽ giao cho mẹ trực tiếp nuôi dưỡng. Trường hợp vợ chồng bạn đã có 1 con chung 22 tháng tuổi nên do đó bạn sẽ được ưu tiên trong việc giành quyền nuôi con khi vợ chồng bạn ly hôn.

>> Luật sư tư vấn thủ tục ly hôn và quyền nuôi con, gọi:
1900.6169

-------------

Câu hỏi thứ 2 - Thay đổi họ cho con từ họ cha sang họ mẹ sau khi ly hôn có được không, thủ tục thế nào?

Xin chào công ty luật Minh Gia. Tôi muốn tư vấn 1 việc như sau: Gia đình tôi hiện có 2 cháu sinh đôi, 2 cháu đã 14 tuổi rồi. Còn bố các cháu không nhận các cháu từ khi cháu có 1 tuổi, cũng không bao giờ qua lại hỏi han gì đến các cháu cả.  Và trước khi sinh 2 cháu vợ chồng tôi đã li hôn rồi. Nên tôi muốn đổi họ cho con tôi. Vậy tôi có thể làm giấy tờ đổi họ cho con tôi không? Hoặc có cách nào xin công ty có thể tư vấn giúp tôi. Tôi xin cảm ơn!

Trả lời:
Đối với yêu cầu hỗ trợ của chị chúng tôi tư vấn như sau:

Điều 7 Nghị định 123/2015/NĐ-CP quy định Điều kiện thay đổi, cải chính hộ tịch

"1. Việc thay đổi họ, chữ đệm, tên cho người dưới 18 tuổi theo quy định tại Khoản 1 điều 26 Luật hộ tịch phải có sự đồng ý của cha, mẹ người đó và được thể hiện rõ trong Tờ khai; đối với người từ đủ 9 tuổi trở lên thi còn phải có sự đồng ý của người đó.

2. Cải chính hộ tịch theo quy định của Luật Hộ tịch là việc chỉnh sửa thông tin cá nhân trong Sổ hộ tịch hoặc trong bản chính giấy tờ hộ tịch và chỉ được thực hiện khi có đủ căn cứ để xác định có sai sót do lỗi của công chức làm công tác hộ tịch hoặc của người yêu cầu đăng ký hộ tịch."

Do vậy, nếu thay đổi họ cho con từ cha sang họ mẹ khi con dưới 14 tuổi thì phải có sự đồng ý của cả cha và mẹ. Nếu con đủ 18 tuổi thì có thể tiến hành thủ tục thay đổi họ khi đó không cần sự đồng ý của cha mẹ.