Câu hỏi: Chào luật sư!Em tên H, hiện là nhân viên bán hàng máy móc công nghiệp ở thành phố Hồ Chí Minh. Trong quá trình kinh doanh, em có làm việc với 1 khách hàng - KH ở tỉnh V. Thời gian hợp tác cũng tương đối lâu nên có sự tin tưởng nhất định. Thông thường, theo thỏa thuận của 2 bên (chỉ làm việc qua điện thoại), KH sẽ đặt cọc cho em 1 khoảng và thanh toán hết số tiền còn lại sau khi nhận được hàng.

Nội dung yêu cầu:
Vào ngày 28/05/2016, KH có đặt mua của em 1 đơn hàng trị giá 120.000.000đ. Đồng thời KH còn nợ em 4.000.000đ của các đơn hàng trước. Với đơn hàng này, KH có thỏa thuận sẽ đặt cọc 100.000.000đ, và thanh toán 24.000.000đ sau khi nhận đơn hàng. Vì sự tin tưởng + KH cần hàng gấp + KH đã nói rằng có chuyển tiền qua ngân hàng (trái Ngân hàng) cho em vào lúc 4h30 chiều nên KH đã được nhận hàng mặc dù em chưa nhận được tiền. Những ngày sau đó khi liên hệ để yêu cầu gửi biên lai chuyển tiền (vì cho rằng có sai sót), KH lấy nhiều lý do để kéo dài hơn 1 tuần. Sau đó em không thể liên lạc được với họ: gọi điện không nghe máy, nhắn tin không trả lời, dùng số khác gọi thi KH cúp máy ngay khi nghe giọng em. Em cho rằng KH có ý định muốn quỵt nợ số tiền 124.000.000đ vì sự sơ hở của em trong quá trình làm việc. Nay em muốn Luật sư tư vấn giúp em: Em có thể kiện để đòi số tiền 124.000.000đ? quy định pháp luật thế nào khi Em không có các giấy tờ mua bán, chỉ có các tin nhắn thỏa thuận về đơn hàng, thời gian giao hàng, thỏa thuận đặt cọc và thanh toán, tin nhắn hẹn ra ngân hàng kiểm tra lại và giải quyết sau khi em báo chưa nhận được tiền, có biên lai giao nhận hàng giữa công ty vận chuyển, người giao nhận hàng cũng có thể làm chứng.Mong Luật sư tư vấn giúp em.Chân thành cảm ơn!

Trả lời: Điều 24 Luật thương mại 2005 quy định về hình thức hợp đồng mua bán hàng hoá:

"1. Hợp đồng mua bán hàng hoá được thể hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc được xác lập bằng hành vi cụ thể.

2. Đối với các loại hợp đồng mua bán hàng hoá mà pháp luật quy định phải được lập thành văn bản thì phải tuân theo các quy định đó".

Điều 438 Bộ luật dân sự 2005 quy định về nghĩa vụ trả tiền:

"1.Bên mua phải trả đủ tiền vào thời điểm và tại địa điểm đã thoả thuận; nếu không có thoả thuận thì phải trả đủ tiền vào thời điểm và tại địa điểm giao tài sản.

2. Bên mua phải trả lãi, kể từ ngày chậm trả theo quy định tại khoản 2 Điều 305 của Bộ luật này, trừ trường hợp có thoả thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.”

Điều 4 BLTTDS 2015 quy định về quyền yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp:

"1. Cơ quan, tổ chức, cá nhân do Bộ luật này quy định có quyền khởi kiện vụ án dân sự, yêu cầu giải quyết việc dân sự tại Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu Tòa án bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của mình hoặc của người khác.

2. Tòa án không được từ chối giải quyết vụ việc dân sự vì lý do chưa có điều luật để áp dụng.

Vụ việc dân sự chưa có điều luật để áp dụng là vụ việc dân sự thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật dân sự nhưng tại thời điểm vụ việc dân sự đó phát sinh và cơ quan, tổ chức, cá nhân yêu cầu Tòa án giải quyết chưa có điều luật để áp dụng.

Việc giải quyết vụ việc dân sự quy định tại khoản này được thực hiện theo các nguyên tắc do Bộ luật dân sự và Bộ luật này quy định".

Theo quy định của pháp luật, hình thức của hợp đồng mua bán tài sản có thể được thể hiện dưới hình thức lời nói, văn bản hoặc xác lập bằng hành vi cụ thể. Vậy, trường hợp bạn và bên mua hàng chỉ thỏa thuận hợp đồng mua bán bằng lời nói, nhưng có các tài liệu, chứng cứ khác chứng minh có quan hệ mua bán trên thực tế thì vẫn có cơ sở để yêu cầu cơ quan có thẩm quyền bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.

Điều 438 BLDS 2005 quy định bên mua phải trả đủ tiền vào thời điểm và tại địa điểm đã thỏa thuận; nếu không có thỏa thuận thì phải trả đủ tiền vào thời điểm và tại địa điểm giao tài sản. Đối với vụ việc của bạn, do hai bên thỏa thuận sau 1 tuần bên mua có nghĩa vụ thanh toán 124 triệu VNĐ tiền hàng nên buộc phải thực hiện đúng nghĩa vụ của mình. Trường hợp bên mua không thực hiện nghĩa vụ thanh toán sau 07 ngày, có ý định trốn tránh nên bạn có quyền gửi đơn tới TAND quận, huyện nơi bị đơn cư trú để yêu cầu giải quyết, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp.

Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 thẩm quyền của Tòa án theo lãnh thổ:

"1.Thẩm quyền giải quyết vụ án dân sự của Tòa án theo lãnh thổ được xác định như sau:

a) Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc, nếu bị đơn là cá nhân hoặc nơi bị đơn có trụ sở, nếu bị đơn là cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những tranh chấp về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động quy định tại các Điều 26, 28, 30 và 32 của Bộ luật này;

b) Các đương sự có quyền tự thỏa thuận với nhau bằng văn bản yêu cầu Tòa án nơi cư trú, làm việc của nguyên đơn, nếu nguyên đơn là cá nhân hoặc nơi có trụ sở của nguyên đơn, nếu nguyên đơn là cơ quan, tổ chức giải quyết những tranh chấp về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động quy định tại các điều 26, 28, 30 và 32 của Bộ luật này".

Ngoài quyền yêu cầu Tòa án giải quyết yêu cầu thanh toán tiền hàng thì bạn có quyền gửi đơn tố giác tới Cơ quan công an để xử lý nếu hành vi của đối tượng trên có dấu hiệu của tội phạm.

Bạn có thể nghiên cứ CTTP về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản tại hai bài viết:

Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản