Câu hỏi: Luật sư tư vấn về trường hợp đơn phương xin ly hôn và vấn đề giải quyết phân chia tài sản, giành quyền nuôi con khi ly hôn. Nội dung tư vấn như sau:

Thưa luật sư Công ty Luật Minh Gia! Hiện chồng tôi đang làm đơn ly hôn đơn phương ra tòa vì giữa 2 chúng tôi không thỏa thuận được việc nuôi con.(chúng tôi lấy nhau từ cuối năm 2009) Chúng tôi đang ly thân, con gái đang ở với tôi (cháu chuẩn bị vào lớp 1) còn con trai ở với anh ta. Tôi đang ở với bố mẹ đẻ, cùng với bà và em gái vì hiện còn đang khó khăn và cũng để tiện cho việc cháu đi học nên mẹ con tôi chưa thuê nhà ở riêng. Chồng tôi hiện làm giám đốc Cty TNHH được thành lập từ năm 2011 (vốn điều lệ: 500tr) Tôi hiện nhận kê khai thuế cho các công ty tư nhân lương tháng được hơn 6tr Chúng tôi có 2 con chung: 1 con gái gần 6t, 1 con trai 4t Trước khi thỏa thuận ly hôn có phân rõ tôi nuôi con gái, chồng tôi nuôi con trai. Do thời gian vừa qua tôi có 1 số khúc mắc về chuyện tiền bạc, tôi bị người ta lừa nên nợ nần nhưng hiện giờ đã giải quyết ổn thỏa không còn bất kể vướng mắc nào. Nhưng giờ chồng tôi cứ vin vào cớ đó nói tôi lừa đảo rồi nợ nần nên muốn giành quyền nuôi con, anh ta ra sức tìm bằng chứng để chứng minh. Về tài sản chung sau khi lấy nhau tôi lo về cuộc sống sinh hoạt hằng ngày, chồng tôi cũng có đưa tiền nhưng khi nào tôi yêu cầu mới đưa còn ko thì ko đưa mỗi lần đưa tôi được 2tr sau chán tôi cũng ko yêu cầu nữa nhưng cũng ko tự giác đưa cho tôi. Tôi phải tự lo sinh hoạt hàng ngày, còn tiền anh ta làm được anh ta mua nhà mua đất nhưng lại ko đứng tên để cho mẹ anh ta đứng tên dù mẹ anh ta ở quê, khi tôi sinh cháu ra trông cháu từ năm 2011 mà nhà được mua từ cuối năm 2011 cho đến năm 2015 anh ta và mẹ giấu tôi đi mua 1 mảnh đất nữa (căn nhà khi mua anh ta nói tôi ko vay mượn gì để góp nên coi như anh ta mua - 1tỷ; mảnh đất mua sau này - gần 800tr) tất cả sổ đỏ đều để cho mẹ chồng tôi đứng tên anh ta ko hề đứng tên. Ngoài ra trong thời gian đầu năm 2010 anh ta mua được 3ha đất ruộng (đất 03) chỉ có thủ tục là giấy tờ viết tay qua phường đứng tên anh ta. Đến đầu năm 2013 anh ta mua 1 xe ô tô cũ trị giá 350tr đứng tên anh ta. Tôi muốn hỏi luật sư:

1.      Liệu tòa có chấp nhận cho anh ta nuôi 2 đứa con ko? Hay phân chia quyền nuôi con như thế nào? Tôi phải làm như thế nào để giành quyền chắc chắn nuôi 1 người con.

2.      Khi ra tòa liệu tôi có được phân chia tài sản với anh ta không? Và nếu có thì là những tài sản nào?

Tôi xin chân thành cảm ơn và rất mong sự phản hồi từ các Quý Luật sư Công ty Luật Minh Gia Tôi rất mong nhận được lời tư vấn vào địa chỉ email này. Kính thư.

Trả lời: Thứ nhất,
khi giải quyết ly hôn chia tài sản chung hay giành quyền nuôi con pháp luật luôn ưu tiên sự tự thỏa thuận của các bên. Tuy nhiên vì hiện tai các bên không tự thỏa thuận được nên căn cứ theo quy định thì việc giành quyền nuôi con sẽ giải quyết như sau:

Điều 81 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn như sau:

1. Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.

2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

3. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.

Vì hiện tại hai người con của chị đã trên 36 tháng đã là 6 tuổi và 4 tuổi cho nên để giành quyền nuôi con Tòa án sẽ xem xét điều kiện của cả hai vợ chồng, ai có điều kiện để đảm bảo phát triển toàn diện cho con, điều kiện ở đây sẽ căn cứ dựa trên các yêu tố chính sau đây:

Điều kiện về vật chất bao gồm
: Ăn, ở, sinh hoạt, điều kiện học tập… mà mỗi bên có thể dành cho con, các yếu tố đó dựa trên thu nhập, tài sản, chỗ ở của cha mẹ;

Các yếu tố về tinh thần bao gồm
: Thời gian chăm sóc, dạy dỗ, giáo dục con, tình cảm đã dành cho con từ trước đến nay, điều kiện cho con vui chơi giải trí, nhân cách đạo đức, trình độ học vấn… của cha mẹ.

Như vậy Tòa án không chỉ xem xét mỗi điều kiện về thu nhập mà còn xem xét tất cả các điều kiện để cho con phát triển, việc bạn vay nợ người khác mà mang tính chất vay không nhằm lo cho gia đình mà dung vào mục đích không chính đáng như cờ bạc,… thì lúc đấy điều kiện đó sẽ ảnh hưởng đến việc giành quyền nuôi con. Để giành quyền nuôi con chị cần chứng minh mình có đủ điều kiện để lo cho con, để cho con phát triển một cách toàn diện cả về vật chất lẫn tinh thần có đủ khả năng lo cho con cuộc sống tốt đẹp thì lúc đó Tòa án sẽ xem xét và giành quyền nuôi con cho chị.

Thứ hai,
vấn đề giải quyết tài sản khi ly hôn cần xác định rõ tài sản riêng của chị, tài sản riêng của chồng, tài sản chung của hai vợ chồng. Khi giải quyết phân chia tài sản sẽ thực hiện theo nguyên tắc sau:

Điều 59. Nguyên tắc giải quyết tài sản của vợ chồng khi ly hôn

1. Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng theo luật định thì việc giải quyết tài sản do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì theo yêu cầu của vợ, chồng hoặc của hai vợ chồng, Tòa án giải quyết theo quy định tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các điều 60, 61, 62, 63 và 64 của Luật này.

Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận thì việc giải quyết tài sản khi ly hôn được áp dụng theo thỏa thuận đó; nếu thỏa thuận không đầy đủ, rõ ràng thì áp dụng quy định tương ứng tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các điều 60, 61, 62, 63 và 64 của Luật này để giải quyết.

2. Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây:

a) Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;

b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;

c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;

d) Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.

3. Tài sản chung của vợ chồng được chia bằng hiện vật, nếu không chia được bằng hiện vật thì chia theo giá trị; bên nào nhận phần tài sản bằng hiện vật có giá trị lớn hơn phần mình được hưởng thì phải thanh toán cho bên kia phần chênh lệch.

Như vậy
những “tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung” . Như thông tin chị cung cấp những tài sản bạn hoặc do chồng tạo ra trong thời kỳ hôn nhân sẽ là tài sản chung của hai người, tuy nhiên có những tài sản do chồng mua nhưng lại đứng tên mẹ cho nên đây là thuộc quyền sử dụng của mẹ xác định là tài sản của mẹ trừ trường hợp bạn chứng minh được công sức đóng góp hình thành mảnh đất này. Còn về 3 ha đất ruộng và xe ô tô trị giá 350 triệu là tài sản của anh chồng hình thành trong thời kỳ hôn nhân nên đây là tài sản chung của hai anh chị, cho nên sẽ phải phân chia tài sản này. Khi phân chia thì sẽ theo nguyên tắc chia đôi nhưng có xem xét các yếu tố như mức độ lỗi của các bên trong quan hệ hôn nhân, hoàn cảnh của hai bên vợ chồng để phân chia tà sản một cách hợp lý nhất.