Câu hỏi: Kính gửi Các vị luật sư.Tôi là một giáo viên tiểu học ở ngoại thành Hà Nội. Tôi muốn nhờ luật sư tư vấn về nguồn kinh phí do nhà nước cấp cho các trường học. Trường tôi là trường có khoảng 1 400 hs và 60 cán bộ giáo viên, nhân viên. Hằng năm, ngoài chuyên đề tổ theo từng tháng và hoạt động Đội rất đơn giản, nhà trường tổ chức rất ít các hoạt động chung. Chi phí cho các hoạt động này là rất ít. Nhưng cuối năm khi công khai tài chính hay kiểm tra định kì, kế toán đều báo thu đủ chi. Vậy tôi xin hỏi, nguồn ngân sách cấp cho nhà trường dựa vào căn cứ nào? Số lượng học sinh hay giáo viên? Nhà trường phải công khai tài chính theo từng năm hay từng tháng? Đầu năm nhà trường có phải công khai Quy chế chi tiêu nội bộ không? Làm thế nào để giáo viên có quyền biết về những vấn đề tài chính của trường mình?Hoặc nếu có thể, mong luật sư cho tôi biết các văn bản liên quan đến vấn đề trên.Thắc mắc trên không phải của riêng tôi mà là băn khoăn bao năm nay của nhiều giáo viên nhưng không biết hỏi ai. Nay tình cờ tôi đọc được lời tư vấn của văn phòng luật Minh Gia nên mạn phép nhờ tư vấn.Mong nhận được lời tư vấn của các vị luật sư. Chúng tôi xin chân thành cảm ơn.

Trả lời: Cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi cần tư vấn tới Công ty Luật Minh Gia, với thắc mắc của bạn chúng tôi giải đáp như sau:

Thứ nhất, về vấn đề chi ngân sách nhà nước cho các trường học

Khoản 2 Điều 12 Luật Ngân sách nhà nước 2015 quy định về điều kiện thực hiện thu, chi ngân sách nhà nước như sau:

“2. Chi ngân sách nhà nước chỉ được thực hiện khi đã có trong dự toán ngân sách được giao, trừ trường hợp quy định tại Điều 51 của Luật này; đã được thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách, chủ đầu tư hoặc người được ủy quyền quyết định chi và đáp ứng các điều kiện trong từng trường hợp sau đây:

a) Đối với chi đầu tư xây dựng cơ bản phải đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật về đầu tư công và xây dựng;

b) Đối với chi thường xuyên phải bảo đảm đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định; trường hợp các cơ quan, đơn vị đã được cấp có thẩm quyền cho phép thực hiện theo cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng biên chế và kinh phí thì thực hiện theo quy chế chi tiêu nội bộ và phù hợp với dự toán được giao tự chủ;

c) Đối với chi dự trữ quốc gia phải bảo đảm các điều kiện theo quy định của pháp luật về dự trữ quốc gia;

d) Đối với những gói thầu thuộc các nhiệm vụ, chương trình, dự án cần phải đấu thầu để lựa chọn nhà thầu cung cấp dịch vụ tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp phải tổ chức đấu thầu theo quy định của pháp luật về đấu thầu;

đ) Đối với những khoản chi cho công việc thực hiện theo phương thức Nhà nước đặt hàng, giao kế hoạch phải theo quy định về giá hoặc phí và lệ phí do cơ quan có thẩm quyền ban hành.”

Ngoài ra, chi ngân sách cho các trường học còn dựa trên quyết định về chi thường xuyên của các cơ quan, đơn vị ở địa phương được phân cấp theo các lĩnh vực theo quy định tại Khoản 2 Điều 16 Nghị định 163/2016 hướng dẫn luật ngân sách nhà nước và tại Khoản 2 Điều 6 Thông tư 342/2016 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của nghị định số 163/2016/nđ-cp ngày 21 tháng 12 năm 2016 của chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của luật ngân sách nhà nước. Khoản 2 Điều 6 quy định như sau:

“2. Chi thường xuyên của các cơ quan, đơn vị ở địa phương được phân cấp trực tiếp quản lý trong các lĩnh vực:

a) Sự nghiệp giáo dục - đào tạo và dạy nghề, bao gồm hoạt động giáo dục tiểu học, phổ thông, bổ túc văn hóa, nhà trẻ, mẫu giáo, phổ thông dân tộc nội trú và các hoạt động giáo dục khác; đào tạo đại học, cao đẳng, trung cấp, giáo dục nghề nghiệp và các hình thức đào tạo, bồi dưỡng khác;

b)…..”

Thứ hai, về vấn đề công khai quy chế chi tiêu nội bộ của trường học

Hiện nay, không có văn bản quy định cụ thể về vấn đề các trường học phải công bố tài chính, công bố chi tiêu nội bộ cho các nhân viên trong trường. Vấn đề công bố, báo cáo chi tiêu của các đơn vị hưởng ngân sách nhà nước sẽ được quy định cụ thể trong các quyết định riêng biệt của cơ quan quản lý về giáo dục và tùy thuộc vào từng địa phương quản lý cụ thể. Nếu bạn muốn tiếp cận thông tin về vấn đề tài chính tại đơn vị trường học nơi mình công tác bạn cần xem xét trong nội dung công việc cụ thể của giáo viên có quy định về vấn đề được tiếp cận nguồn thông tin về tài chính tại trường học hay không, nếu có quy định bạn có thể yêu cầu trường học cung cấp các thông tin cần thiết.