Câu hỏi: Em trai tôi trên đường đi làm thì xẩy ra vụ tai nạn giao thông với hai em học sinh lớp 11 hai xe máy đâm trực diện khiến cả ba người cùng ngã. Kết quả : em trai tôi được đưa đi cấp cứu tại bệnh viện do chấn thương sọ não thì bị chết còn hai em học sinh lớp 11 bị thương nhẹ (cụ thể 1 em học sinh nằm viện 1 tuần,1 em nằm viện 3 ngày là xuất viện về nhà).

Sau đó cơ quan Cảnh sát điều tra công an đã kết luận em trai tôi do không làm chủ tốc độ đi lấn chiếm phần đường đâm vào hai em học sinh lớp 11 và là “ Người có hành vi nguy hiểm cho xã hội."

Trả lời: 1.Cơ quan cảnh sát điều tra dùng cụm từ như vậy có đúng không ? Khi em tôi là cán bộ công nhân viên chức đang trên đường đi làm và em tôi chưa một lần bị tiền án tiền sự.

Khái niệm “Người có hành vi nguy hiểm cho xã hội”  theo Điều 8 Bộ luật hình sự năm 2015 quy định: “Hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội..”

Để xem xét một hành vi có được coi là tội phạm – người có hành vi nguy hiểm cho xã hội hay không thì căn cứ vào 4 yếu tố: tính trái pháp luật hình sự, tính nguy hiểm cho xã hội, tính phải chịu hình phạt, tính có lỗi. Trong đó dấu hiệu về tính nguy hiểm cho xã hội là dấu hiệu cơ bản, quan trọng, quyết định các dấu hiệu khác.

Theo Điều 260  Bộ luật Hình sự về tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ

"1. Người nào tham gia giao thông đường bộ mà vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ gây thiệt hại cho người khác thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

a) Làm chết người;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;

c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%;

d) Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng."

Hành vi của em bạn nếu do vi phạm luật an toàn giao thông gây thiệt hại đến sức khỏe, tính mạng, tài sản của người khác, em bạn hoàn toàn đủ khả năng nhận thức hành vi, việc vi phạm luật an toàn giao thông là lỗi cố ý đủ yếu tố cấu thành tội quy định tại Điều 260 Bộ luật Hình sự. Do vậy có thể gọi là người có hành vi nguy hiểm cho xã hội.

2. Hai em học sinh lớp 11 chưa đủ tuổi cấp bằng lái  tự ý lấy xe dung tích trên 50cm3 của người khác khi chưa được sự đồng ý của chủ xe. Vậy hai em học sinh này bị vi phạm những lỗi nào?

Theo thông tin bạn cung cấp, 2 em học sinh lớp 11 vi phạm những lỗi sau:

+ Em học sinh cầm lái vi phạm luật an toàn giao thông đường bộ, sẽ bị xử phạt hành chính do lỗi vi phạm của mình theo quy định tại Nghị định 46/2016/NĐ-CP xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực giao thông đường bộ đường sắt bao gồm:  hành vi tham gia giao thông khi chưa đủ tuổi theo quy định, hành vi tham gia giao thông không mang theo giấy đăng kí xe, hành vi tham gia giao thông không có giấy phép lái xe.

+ Ngoài ra, 2 em  học sinh có thể bị xử phạt hành chính hành vi sử dụng tài sản của người khác trái phép

Theo điểm d khoản 1 Điều 15 Nghị định 167/2013 NĐ-CP với hành vi chếm giữ tài sản của người khác chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ bị xử phạt hành chính :

“1.Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:

…

d) Sử dụng trái phép tài sản của người khác.”

3. Với kết luận của cơ quan cảnh sát điều tra như vậy . Em trai tôi chết thì phía gia đình hai em học sinh kia có trách nhiệm bồi thường cho gia đình tôi không?

Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo quy định tại điều 584 Bộ luật dân sự năm 2015. Cụ thể:

"Điều 584. Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại

1. Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác.

2. Người gây thiệt hại không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp thiệt hại phát sinh là do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác."

Theo đó, mặc dù 2 em học sinh vi phạm luật giao thông nhưng chưa phát sinh hậu quả do hành vi đó, bởi vậy, 2 em này chỉ chịu trách nhiệm hành chính do hành vi vi phạm, không chịu trách nhiệm bồi thường cho gia đình bạn.

4. Em trai tôi chết rồi nhưng do em trai tôi sai thì gia đình vợ con em trai tôi có phải bồi thường gì cho hai em học sinh kia không?

Như đã nói ở trên, hành vi của em bạn là hành vi vi phạm luật giao thông, trực tiếp gây thiệt hại đến sức khỏe của người khác, do đó, trách nhiệm bồi thường thiệt hại sẽ được đặt ra

Mặc dù, em trai bạn đã chết, vợ và con của em trai không phải lấy tài sản của mình để bồi thường giúp em trai. Tuy nhiên nếu di sản của em trai bạn để lại còn có thì sẽ dùng di sản đó để bồi thường thiệt hại.

- Trường hợp các bên liên quan tự thương lượng thỏa thuận khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại thì phải có bản cam kết thống nhất thỏa thuận về mức và hình thức bồi thường thiệt hại giữa các bên; ký và ghi rõ họ, tên những người liên quan. Thỏa thuận bồi thường thiệt hại là tình tiết giảm nhẹ khi xem xét ra quyết định xử lý hành chính;

- Trường hợp các bên liên quan trong vụ tai nạn giao thông không tự thỏa thuận thương lượng được với nhau thì Cảnh sát giao thông có trách nhiệm hướng dẫn các bên liên hệ với Tòa án để giải quyết theo thủ tục dân sự.

Về việc bồi thường, bạn có thể yêu cầu CSGT hướng dẫn giải quyết việc bồi thường thiệt hại theo thỏa thuận hoặc quy định của pháp luật.

Chi phí bồi thường thiệt hại có thể căn cứ theo Điều 589 Bộ luật dân sự về bồi thường thiệt hại do sức khoẻ bị xâm phạm bao gồm:

+ Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khoẻ và chức năng bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại;

+ Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị thiệt hại; nếu thu nhập thực tế của người bị thiệt hại không ổn định và không thể xác định được thì áp dụng mức thu nhập trung bình của lao động cùng loại;

+ Chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc người bị thiệt hại trong thời gian điều trị; nếu người bị thiệt hại mất khả năng lao động và cần có người thường xuyên chăm sóc thì thiệt hại bao gồm cả chi phí hợp lý cho việc chăm sóc người bị thiệt hại.

+ Người xâm phạm sức khoẻ của người khác phải bồi thường thiệt hại theo quy định tại khoản 1 Điều này và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần mà người đó gánh chịu. Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thoả thuận; nếu không thoả thuận được thì mức tối đa không quá năm mươi tháng lương tối thiểu do Nhà nước quy định."

Như vậy các bên có thể thương lượng với nhau về mức bồi thường nếu di sản của em còn đủ để thực hiện thanh toán.Trường hợp em trai không còn bất kì di sản nào để thanh toán thì không có cơ sở để yêu cầu bồi thường thiệt hại.

Trân trọng!