Câu hỏi: Tôi có 3 người con gái, 1 người con trai út. Hiện 3 người con gái đã lấy chồng, 1 người con trai chưa lấy vợ. Người con trai tuy là út nhưng vì tôi chỉ có 1 cậu con trai duy nhất nên theo như luật lệ ở quê tôi, toàn bộ nhà cửa đất đai của ông bà tổ tiên để lại là người còn trai được thừa hưởng.

Tuy nhiên, hiện con trai của tôi đang lâm vào cơ bạc, đã phá rất nhiều tài sản riêng của tôi. Tôi sợ rằng đến một ngày nào đó nó ko kiềm chế được bản thân lại bán nốt nhà cửa đất đai của ông bà tổ tiên để lại thì họ hàng, 3 con gái của tôi không có chỗ về thắp hương ông bà. Tôi mong luật sư hãy giải thích rõ ràng cho tôi về cách viết di chúc để phòng trường hợp xấu nhất có thể xảy ra là: con trai tôi nó muốn bán nhà cửa đất đai ông bà để lại mà khi đó tôi chẳng may không còn sống thì 3 con gái của tôi còn có cơ sở là bản di chúc đưa ra, như thế con trai tôi sẽ không làm gì được. Tôi có một số vấn đề đưa ra trước như sau mong luật sư xem xét. Tôi muốn nhà cửa đất xung quỹ cả họ, 3 đứa con gái tôi có quyền quản lý và cho người khác ở để trông nom nhà cửa, hương khói ông bà trong trường hợp con trai tôi không ở. Di chúc có thể giới hạn trong bao nhiêu năm, khi hết hạn có thể thay đổi di chúc được không? Mong luật sư xem xét giải thích kỹ càng các trường hợp có thể xảy ra.

Trả lời: Theo thông tin bạn cung cấp, tại địa phương bạn thông thường tài sản thừa kế sẽ để lại cho con trai thừa hưởng, tuy nhiên theo quy định của pháp luật dân sự nếu bạn mất không để lại di chúc thì phần tài sản để lại sẽ được chia đều cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của bạn bao gồm tất cả các con của bạn, mỗi người sẽ được hưởng một phần di sản ngang nhau. Do đó, người con trai muốn bán toàn bộ mảnh đất trong trường hợp này thì phải được sự đồng ý của tất cả những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất.

Nếu bạn muốn viết di chúc để lại với mục đích để con trai bạn không thể bán được mảnh đất thì bạn có thể lựa chọn 1 trong hai phương án sau:

Phương án thứ nhất: Bạn có thể viết di chúc chỉ định những người được hưởng di sản thừa kế.

Điều 626 Bộ luật dân sự 2015 quy định về quyền của người lập di chúc như sau:

“
Người lập di chúc có các quyền sau đây:

1. Chỉ định người thừa kế; truất quyền hưởng di sản của người thừa kế;

2. Phân định phần di sản cho từng người thừa kế;

3. Dành một phần tài sản trong khối di sản để di tặng, thờ cúng;

4. Giao nghĩa vụ cho người thừa kế;

5. Chỉ định người giữ di chúc, người quản lý di sản, người phân chia di sản
”.

Theo đó, người lập di chúc có quyền chỉ định người thừa kế và truất quyền hưởng di sản thừa kế của một người, do đó nếu bạn không muốn người con trai bán được mảnh đất bạn có thể lập di chúc để lại di sản thừa kế cho các người con gái và truất quyền hưởng của người con trai.

Phương án thứ hai, viết di chúc để lại
di sản dùng vào việc thờ cúng
.

Theo Điều 645 Bộ luật dân sự 2015 quy định về di sản dùng vào việc thờ cúng như sau:

“1. Trường hợp người lập di chúc để lại một phần di sản dùng vào việc thờ cúng thì phần di sản đó không được chia thừa kế và được giao cho người đã được chỉ định trong di chúc quản lý để thực hiện việc thờ cúng; nếu người được chỉ định không thực hiện đúng di chúc hoặc không theo thỏa thuận của những người thừa kế thì những người thừa kế có quyền giao phần di sản dùng vào việc thờ cúng cho người khác quản lý để thờ cúng.

Trường hợp người để lại di sản không chỉ định người quản lý di sản thờ cúng thì những người thừa kế cử người quản lý di sản thờ cúng.

Trường hợp tất cả những người thừa kế theo di chúc đều đã chết thì phần di sản dùng để thờ cúng thuộc về người đang quản lý hợp pháp di sản đó trong số những người thuộc diện thừa kế theo pháp luật.

2. Trường hợp toàn bộ di sản của người chết không đủ để thanh toán nghĩa vụ tài sản của người đó thì không được dành một phần di sản dùng vào việc thờ cúng.”

Với trường hợp này,nếu nội dung di chúc thể hiện rõ tài sản bạn để lại được xác định mục đích sử dụng là dùng vào việc thờ cúng mà theo đó những người thừa kết sẽ chỉ có quyền quản lý, sử dụng tài sản đó mà không có quyền chuyển nhượng, tặng cho tài sản đó. Trường hợp này bạn có quyền chỉ định người quản lý di sản, bạn giao cho 3 con gái có quyền quản lý di sản của mình và cho người khác ở để trông nom nhà cửa, hương khói, trong trường hợp con trai không ở, điều này là hợp lý. Tài sản của bạn gồm nhà cửa, đất đai bạn xung quỹ cho cả dòng họ tức bạn để lại tài sản này là tài sản chung của cả dòng họ điều này phụ thuộc vào ý nguyện của bạn và người con trai cũng không có quyền tự ý bán hay chuyển nhượng cho người khác. Trong trường hợp định đoạt tài sản này phải có sự đồng thuận của cả dòng họ.

Di chúc hợp pháp không giới hạn về mặt thời gian, bạn có thể tham khảo về lập di chúc tại địa chỉ sau https://luatminhgia.com.vn/hoi-luat-su-tu-van-lap-di-chuc-hop-phap-.aspx.

Điều 640 Bộ luật dân sự 2015 quy định về sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ di chúc như sau:

“1. Người lập di chúc có thể sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ di chúc đã lập vào bất cứ lúc nào.”

Do đó, theo quy định trên nếu bạn muốn sửa đổi nội dung di chúc thì bạn có thể thay đổi vào bất cứ thời gian nào tùy thuộc vào nhu cầu của bạn.