Câu hỏi: xin chào luật sư mẹ tôi mất năm 2008 không để lại di chúc ,tài sản trong thời kỳ hôn nhân mà ba mẹ tôi tạo lập gồm có 2 mảnh đất thổ cư và 2 lô đất rẫy trồng cafe ,hiện nay ba tôi đã bán đi 1 lô thổ cư 1800m*2 và 1 lô đất rẫy cafe 600m*2. để bảo vệ quyền lợi cho mình tôi có quyền khởi kiện về việc chia di sản thừa kế không?

Xin chào luật sư mẹ tôi mất năm 2008 không để lại di chúc ,tài sản trong thời kỳ hôn nhân mà ba mẹ tôi tạo lập gồm có 2 mảnh đất thổ cư và 2 lô đất rẫy trồng cafe ,hiện nay ba tôi đã bán đi 1 lô thổ cư 1800m*2 và 1 lô đất rẫy cafe 600m*2 ,tôi vẫn chưa rõ ba tôi đã làm thủ tục chuyển nhượng cho người mua chưa hoặc nếu đã được cơ quan nhà nước cấp sổ đỏ cho người mua thì nếu ba tôi bán đất trong thời hạn còn mở thừa kế vậy thì việc này đúng quy định hay không |? Hiện nay tôi rất muốn '' khởi kiện về việc chia di sản thừa kế mà mẹ tôi để lại cho 5 chị em chúng tôi trong đó có phần của tôi ,tôi vẫn lo sợ rằng quyền lợi tôi có dược đảm bảo không khi ba tôi đã bán đi 2 diện tích đất , Ngoài ra ,phần đất còn lại gồm 1800m*2 đất vườn và 600m*2 đất rẫy trồng cafe thì ba tôi đã làm lại giấy CNQSĐ và chỉ đứng tên 1 mình ba tôi , Nếu sự thật như vậy thì 2 diện tích này là tài sản riêng của ba tôi phải không ? kính mong luât sư tư vấn giúp ! xin cảm ơn !

Trả lời: Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định :

Khi một bên vợ, chồng chết hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết thì bên còn sống quản lý tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp trong di chúc có chỉ định người khác quản lý di sản hoặc những người thừa kế thỏa thuận cử người khác quản lý di sản.

Khi có yêu cầu về chia di sản thì tài sản chung của vợ chồng được chia đôi, trừ trường hợp vợ chồng có thỏa thuận về chế độ tài sản. Phần tài sản của vợ, chồng chết hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết được chia theo quy định của pháp luật về thừa kế.

Về nguyên tắc tài sản chung của bố mẹ bạn sẽ chia đôi. Bố bạn có quyền đối với phần tài sản của mình trong khối tài sản chung và được hưởng một phần trong phần tài sản của mẹ bạn. Do đó có quyền bán đất thuộc phần tài sản của mình mặc dù vẫn  trong thời điểm mở thừa kế .

Điều 651 Bộ luật dân sự 2015 quy định:

"1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản."

Như vậy, chỉ cần là người thuộc một trong số các trường hợp được quy định trên đều được hưởng một phần trong khối di sản này. Do đó bố bạn và 5 chị em bạn đều có quyền được hưởng tài sản mà mẹ bạn để lại. Trong trường hợp bố bạn không có quyền đứng tên một mình trên phần đất còn lại thuộc phần di sản chia thừ kế trừ trường hợp nhưgnx người thừa kế khác đồng ý. Nếu bố bạn tự ý xác lập quyền sở hữu thì những người thừa kế còn lại có quyền khởi kiện yêu cầu chia thừ kế và hủy giấy chứng nhận QSDĐ mà bố bạn đưng tên.

Điều 623 BLDS 2015 quy định:

"1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:

a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;

b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này.

2. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.

3. Thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại là 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế."

Như vậy, sau khi hết thời hiệu 30 năm đối với bất động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế thì người thừa kế không được yêu cầu chia di sản, xác nhận quyền thừa kế của mình hay bác bỏ quyền thừa kế của người khác. Do đó từ năm 2008 đến nay là 9 năm vẫn trong thời hạn được khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế, do đó bạn vẫn có quyền khởi kiện để bảo vệ quyền lợi cho mình.