Câu hỏi: Em hiện đang là một giảng viên trường đại học X ở TP. HCM. Khi vừa vào làm việc tại trường em có ký hợp đồng với trường 6 tháng với chức danh tập sự, và ký cam kết làm việc tối thiểu 5 năm.

Hỏi:
Nếu nghỉ việc trước 5 năm thì sẽ phải đền bù số tiền theo quy định (hợp đồng và cam kết là 2 bản riêng biệt, ký cùng lúc, trong hợp đồng không có nhắc đến cam kết). Sau 6 tháng em nhận văn bản quyết định công nhận chức danh trợ giảng (giá trị 6 tháng). Sau 6 tháng nữa, em được bổ nhiệm vào ngạch viên chức A1, hệ số lương 2.34) Trong 3 lần thì em chỉ ký hợp đồng lần đầu tiên (tập sự), còn hai lần sau chỉ nhận được văn bản quyết định cuả đơn vị chứ không có ký kết bất kỳ hợp đồng nào cả. Bây giờ em không muốn làm việc tại đơn vị này nữa vì em cảm thấy không phù hợp với làm giảng viên, ngoài ra cũng vì được phân một số việc không thích nằm ngoài công tác giảng dạy. Trong hợp đồng lần đầu không ghi rõ công việc là gì, chỉ ghi là "theo sự phân công của trưởng đơn vị" cho nên em muốn hỏi là nếu em nộp đơn xin nghỉ thì có được xem là nghỉ việc đúng pháp luật hay không và có phải đền bù vì vi phạm cam kết làm việc 5 năm hay không?

Trả lời: Theo như những gì bạn nêu ra, chúng tôi có thể hiểu bạn là đang là viên chức của trường đại học X ở TP. HCM. Do đó, bạn sẽ được điều chỉnh bởi Luật viên chức 2010. Theo đó,
“việc tuyển dụng viên chức phải căn cứ vào nhu cầu công việc, vị trí việc làm, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp và quỹ tiền lương của đơn vị sự nghiệp công lập”
(Điều 20 Luật viên chức). Bên cạnh đó theo Điều 25 Nghị định 29/2012/NĐ-CP ngày 12 tháng 04 năm 2012  của Chính phủ về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức:

1. Người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập hoặc người đứng đầu đơn vị sử dụng viên chức chịu trách nhiệm phân công nhiệm vụ, kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ của viên chức, bảo đảm các điều kiện cần thiết để viên chức thực hiện nhiệm vụ và các chế độ, chính sách đối với viên chức.

2. Việc phân công nhiệm vụ cho viên chức phải bảo đảm phù hợp với chức danh nghề nghiệp, chức vụ quản lý được bổ nhiệm và yêu cầu của vị trí việc làm.

Như vậy, trong hợp đồng làm việc của bạn phải ghi rõ chức danh nghề nghiệp của bạn là gì, vị trí làm việc cũng như nhiệm vụ bạn đảm nhiệm, không thể ghi chung chung một cách gây nhầm lẫn, khó hiểu là “theo sự phân công của trưởng đơn vị".

Tiếp theo, do bạn không nói rõ về việc bạn kí hợp đồng với trường 6 tháng với chức danh tập sự là như thế nào nên chúng tôi xin đưa ra hai trường hợp sau:

Thứ nhất, bạn kí hợp đồng làm việc với nhà trường và thời gian tập sự của bạn là 6 tháng. Điều này phù hợp với Khoản 2 Điều 27 về thời gian tập sự từ 03 tháng đến 12 tháng. Ngoài ra bạn cần lưu ý
“thời gian thực hiện chế độ tập sự được quy định trong
hợp đồng làm việc xác định thời hạn
”
(Khoản 1 Điều 18 Nghị định 29/2012/NĐ-CP).

Thứ hai, bạn kí hợp đồng làm việc thời hạn 6 tháng với chức danh trong hợp đồng là tập sự. Điều này vi phạm quy định pháp luật viên chức (Khoản 2 Điều 25 Luật viên chức):

Hợp đồng làm việc xác định thời hạn là hợp đồng mà trong đó hai bên xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng trong khoảng thời gian từ đủ 12 tháng đến 36 tháng.

Trong khi đó hợp đồng làm việc bạn kí chỉ có thời hạn 6 tháng. Bên cạnh đó, chế độ tập sự là một phần trong hợp đồng làm việc nếu đơn vị cảm thấy cần có quãng thời gian tập sự để làm quen với công việc, chứ tập sự không phải là một chức danh để kí kết hợp đồng làm việc.

Cuối cùng, bản cam kết làm việc tối thiểu 5 năm mà bạn với nhà trường thỏa thuận là thuộc sự điều chỉnh của Bộ luật dân sự. Đây là thỏa thuận dân sự giữa cá nhân bạn và nhà trường, do đó việc không ghi chi tiết vào hợp đồng làm việc là hoàn toàn hợp lí. Trong bản cam kết đó quy định những điều không trái với quy định của pháp luật thì bạn có nghĩa vụ phải thực hiện. Do bạn không nêu rõ cam kết cụ thể ra sao nên chúng tôi không thể tư vấn cụ thể trong trường hợp này.

Việc bạn nộp đơn xin nghỉ có thể với lí do không được bố trí vị trí làm việc đúng với hợp đồng đã kí kết là đúng với quy định của pháp luật. Do hợp đồng làm việc, như đã nêu trên, không nói rõ vị trí làm việc cũng như nhiệm vụ cụ thể bạn phải thực hiện. Việc bạn có phải bồi thường vì vi phạm cam kết làm việc hay không phụ thuộc vào bản cam kết đó quy định cụ thể như thế nào. Nếu hợp đồng làm việc trái với quy định của pháp luật thì bản cam kết đó rõ ràng không có giá trị.