Câu hỏi: Luật sư cho tôi hỏi ạ: Gia đình tôi gồm có: Bố tôi (năm nay 94 tuổi), vợ tôi là Bà : Nguyễn T K(đã mất năm 1998) và  bố mẹ có 7 người con (4 con trai và 3 con gái).  Gia đình tôi được UBND thành phố cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 1992 với diện tích 592m2. Các con trưởng thành đều đi lập nghiệp sống bên ngoài.

Bố tôi ở cùng với bá dâu cả trên mảnh đất đó đến nay (A trai cả tôi mất năm 2000). Năm 2003, bố tôi đã đồng ý tặng cho toàn bộ thửa đất nêu trên cho chị dâu cả nhưng tất cả các con không hề ai biết. Đến nay bố tôi già yếu thì bá dâu cùng con trai đối xử với ông không ra gì, đuổi ông ra ngoài,ông phải xuống nhà con trai út gần đó để ở. ông nói ông đã chuyển nhượng tên bìa đất cho bà dâu cả nên chúng tôi mới biết. vì là đất tổ tiên nên chúng tôi muốn đòi lại để làm từ đường. Sự việc xảy ra như vậy liệu chúng tôi là các con của ông có đòi lại được phần đất của tổ tiên hay không? Xin tư vẫn giúp tôi. Tôi xin chân thành cảm ơn!

Trả lời: Thứ nhất
, để xác định việc bố bạn có toàn quyền chuyển nhượng quyền sử dụng đất hay không cần xác định đây là tài sản riêng của bố bạn hay tài sản chung của bố, mẹ hoặc tài sản chung của hộ gia đình.

+Trường hợp 1,
tài sản quyền sử đất 592m2 là tài sản riêng thì bố bạn hoàn toàn có quyền chuyển nhượng cho bất cứ ai( cụ thể trong trường hợp của bạn là bà dâu cả ) mà không cần sự đồng ý của các thành viên và các thành viên khác cũng không có quyền đòi lại phần đất trên.

+Trường hợp 2
, 592m2 đất là tài sản chung của bố, mẹ bạn nên việc định đoạt giá trị tài sản này phải do hai bên thỏa thuận với nhau. Như thông tin bạn cung cấp, mẹ bạn đã mất thì toàn bộ giá trị quyền sử dụng 592m2 đất về nguyên tắc sẽ được chia đôi làm hai phần trong đó bố bạn được hưởng 296m2 đất. Và bố bạn chỉ được phép chuyển nhượng số diện tích là 296m2 cho bà dâu cả. Đối với phần còn lại tức 296m2 của mẹ bạn sẽ được chia theo pháp cho những người được quyền thừa kế theo pháp luật dân sự. Cụ thể, theo Điều 676 Bộ luật dân sự:

Điều 676.
Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Như vậy, trong trường hợp này bố bạn chuyển nhượng toàn bộ giá trị quyền sử dụng đất 592m2 là không có căn cứ. Các thành viên còn lại trong gia đình có quyền làm đơn yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho bà dâu cả và yêu cầu phân chia di sản đối với phần di sản của mẹ bạn.

+Thứ ba,
giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 592m2 đứng tên hộ gia đình thì khi định đoạt bắt buộc phải có sự đồng ý của tất cả các thành viên còn lại. Trường hợp, một mình bố bạn thực hiện giao dịch khi chưa có sự đồng ý của các thành viên còn lại trong gia đinh thì giao dịch đó được xác định là vô hiệu nên các thành viên có quyền đòi lại quyền sử dụng đất mà đã cấp trước đó cho bà dâu cả. Cụ thể:

Điều 109. Chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung của hộ gia đình

1. Các thành viên của hộ gia đình chiếm hữu và sử dụng tài sản chung của hộ theo phương thức thoả thuận.

2. Việc định đoạt tài sản là tư liệu sản xuất, tài sản chung có giá trị lớn của hộ gia đình phải được các thành viên từ đủ mười lăm tuổi trở lên đồng ý; đối với các loại tài sản chung khác phải được đa số thành viên từ đủ mười lăm tuổi trở lên đồng ý.

Trân trọng!

CV P.Gái-công ty Luật Minh Gia.