Câu hỏi: Câu hỏi tư vấn: Nhà tôi có hai anh em, khi cha mẹ tôi còn sống có để lại di chúc. Nội dung di chúc có ghi rõ chia cho tôi ¾ giá trị tài sản là căn nhà, còn em tôi là ¼ giá trị căn nhà, di chúc đã được chứng thực và công chứng. Em tôi vì lý do cá nhân (có thể do bức xúc về việc chia tài sản) nên có thái độ không quan tâm đến việc làm các thủ tục khai nhận tài sản thừa kế theo di chúc, cũng không có biểu hiện tranh chấp khởi kiện.

Mặc dù tôi đã liên tục liên lạc để trao đổi và bàn bạc nhưng em tôi vẫn không trả lời, thời điểm mở thừa kế đến nay là 9 năm. Vậy xin luật sư tư vấn giúp tôi trong trường hợp này tôi cần phải làm thế nào để đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của tôi với tài sản thừa kế? Tôi có thể nhờ tóa án xử vụ dân sự chia tài sản được không? Thủ tục như thế nào? Việc nhờ tòa án phân chia tài sản như trên có liên quan đến quyền khởi kiện trong thời hiệu 10 năm khi di chúc có hiệu lực theo luật định hay không? Xin cảm ơn luật sư!

Trả lời: Theo quy định của Bộ luật dân sự năm 2015 về phân chia di sản theo di chúc. Cụ thể:

Điều 656. Họp mặt những người thừa kế

1. Sau khi có thông báo về việc mở thừa kế hoặc di chúc được công bố, những người thừa kế có thể họp mặt để thỏa thuận những việc sau đây:

a) Cử người quản lý di sản, người phân chia di sản, xác định quyền, nghĩa vụ của những người này, nếu người để lại di sản không chỉ định trong di chúc;

b) Cách thức phân chia di sản.

2. Mọi thỏa thuận của những người thừa kế phải được lập thành văn bản.

Điều 659. Phân chia di sản theo di chúc

1. Việc phân chia di sản được thực hiện theo ý chí của người để lại di chúc; nếu di chúc không xác định rõ phần của từng người thừa kế thì di sản được chia đều cho những người được chỉ định trong di chúc, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Trường hợp di chúc xác định phân chia di sản theo hiện vật thì người thừa kế được nhận hiện vật kèm theo hoa lợi, lợi tức thu được từ hiện vật đó hoặc phải chịu phần giá trị của hiện vật bị giảm sút tính đến thời điểm phân chia di sản; nếu hiện vật bị tiêu hủy do lỗi của người khác thì người thừa kế có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại.

3. Trường hợp di chúc chỉ xác định phân chia di sản theo tỷ lệ đối với tổng giá trị khối di sản thì tỷ lệ này được tính trên giá trị khối di sản đang còn vào thời điểm phân chia di sản.

Như vậy, mặc dù trước khi mất bố, mẹ đã lập di chúc định đoạt phân chia rõ di sản rồi nhưng để phân chia được tài sản trên thì hai anh, em vẫn phải thông qua làm thủ tục khai nhận di sản thừa kế. Nhưng vì em trai bạn không đồng ý giải quyết nên hiện nay để đảm bảo quyền lợi của mình là có giải quyết xong vấn đề phân chia di sản và đăng ký sang tên quyền sử dụng đất đối với phần di sản bố, mẹ để lại cho thì hướng giải quyết tốt nhất là làm đơn khởi kiện ra Tòa yêu cầu công nhận di chúc hợp pháp, xác định rõ phần di sản của từng người trong nội dung di chúc để lại. Theo đó, hồ sơ để khởi kiện ra Tòa bạn cần chuẩn bị gồm:

+ Đơn khởi kiện;

+ Di chúc (bản sao photo có chứng thực);

+ Giấy tờ chứng minh về nhân thân (chứng minh thư nhân dân, sổ hộ khẩu photo có chứng thực).

- Liên quan tới thời hiệu thừa kế: Hiện nay thời hiệu áp dụng để yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản chứ không phải là 10 năm như văn bản trước đây đã quy định (Bộ luật dân sự 2005 đã hết hiệu lực). Cụ thể:

Điều 623. Thời hiệu thừa kế

1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:

a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;

b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này.

2. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.

3. Thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại là 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.