Câu hỏi: Luật sư tư vấn về trường hợp tố cáo người nhờ chạy việc và trách nhiệm hình sự của người môi giới hối lộ. Nội dung tư vấn cụ thể như sau:

Thưa luật sư hiện nay gia đình tôi vô cùng khó khăn . . Vậy tôi xin luật sư hãy giúp cho tôi . Chuyện là ... hơn 1 năm trước tôi đang kinh doanh rất ổn định . Tôi có người quen làm ở hà nội họ có quan hệ rộng từ trung ương đến tỉnh . Do làm xa tôi muốn về gần quê nhà làm ăn . Tôi có lần được biết ngành nghề của anh ấy có liên quan tới lĩnh vực mà tôi có ý định làm . Lên tôi nhờ anh gúp . Anh ấy nói để hoàn tất mọi thủ tục để được cấp giấy phép . Tôi đưa cho anh ấy 500 triệu . Ngay lúc đó tôi không có vì quá gấp . Tôi đành đi mượn ngoài cho kịp với lãi cao theo ngày . Vì tin anh là sẽ hoàn thiên rất nhanh lên tôi cũng không ngại . Để có đủ điều kiện tôi phải dùng tât cả tài sản hiện có bán để lấy tiền no cho những khâu liên quan . 1 tháng sau không thấy gì tôi hỏi anh ấy nói trong vòng 45 ngày theo quy định . Tôi vì quá tin mà tôi giao tiền cho anh ấy không có giấy giao nhận hay hợp đồng . Rồi hết tháng này tháng khác . Sau nửa năm . Con số nợ lãi đã lên con số mà tôi không thể thanh toán . Tôi có đề xuất là hoàn trả . Nhưng hết lần này đến lần khác anh dùng đủ lý do để trì hoãn.  Đến nay đã hơn 1 năm nay rồi . Mà không có 1 cái gì là anh làm cho tôi  . Tôi yêu câu hoàn trả và bồi thường thì anh trở mặt . Trong khi mạng sống của tôi đang mong manh . Vì khả năng trả món nợ của tôi bằng không .tư khi tôi nghi ngờ anh tôi có giữ lại vài tin nhắn giữa tôi và anh . Công với đoạn ghi âm nói chuyện . Ngoài ra tôi có chuyển cho anh 1 khoản qua tài khoản của ngân hàng . Vào tài khoản của anh ấy . Giờ đây tôi không có gì lên tôi không biết làm sao để bắt anh ấy phải có trách nhiệm với khoản tiền tôi đã vay và đưa cho anh ấy . Vì giờ nó lên thành con số quá lớn với tôi . Còn đối với anh ấy thì chỉ đáng ăn sàng. Gần đây tôi yêu cầu anh ấy bồi hoàn lại cho tôi . Nhưng không có kết quả . Vậy tổi muốn biết . Tôi có quyền đòi hỏi anh ấy bồi thường cho tôi không .? Hành vi của anh ấy có vi pham pháp luật không ? Nếu phải bồi thường thì trách nhiệm của anh ấy phải bồi thuòng cho tôi bao nhiêu ? Tôi rất mong luật sư giúp đỡ gia đình tôi . Để gia đình tôi còn cơ hội về bên nhau như ngày đầu

Trả lời: Để xác định hành vi nhận 500 triệu của người anh bạn có vi phạm pháp luật hay không thì cần  xác định mục đích của người này. Do vậy để dễ dàng cho bạn thông tin cụ thể chúng tôi sẽ chia ra 2 trường hợp như sau:

Thứ nhất,
nếu người này nhận số tiền 500 triệu với mục đích là trung gian đưa hối lộ để giúp bạn xin cấp phép hoạt động kinh doanh thì hành vi này sẽ là hành vi môi giới hối lộ và bạn sẽ là người đưa hối lộ. Hành vi này được quy định tại điều 365 Bộ luật Hình sự năm 2015 , theo đó:

Điều 365. Tội môi giới hối lộ

1. Người nào môi giới hối lộ mà của hối lộ thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng;

b) Lợi ích phi vật chất.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:

a) Có tổ chức;

b) Phạm tội có tính chất chuyên nghiệp;

c) Dùng thủ đoạn xảo quyệt;

d) Biết của hối lộ là tài sản của Nhà nước;

đ) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

e) Phạm tội 02 lần trở lên;

g) Của hối lộ trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.

3. Phạm tội thuộc trường hợp của hối lộ trị giá từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm.

......

Tức anh này chuyển yêu cầu về của hối lộ của người nhận cho người đưa, đồng thời chuyển yêu cầu của người đưa hối lộ cho người nhận, để người này lợi dụng chức vụ, quyền hạn làm một việc hoặc không làm một việc theo yêu cầu của bạn để nhằm xin được cấp phép kinh doanh. Hành vi này là hành vi phạm pháp, tuy nhiên khi bạn cũng đã có hành vi nhờ đưa tiền để hối lộ thì chính bản thân bạn cũng đã vi phạm về tội Đưa hối lộ theo quy định tại điều 364 Bộ luật Hình sự năm 2015.

Thứ hai, nếu người này đưa những thông tin giả là thân quen đối tượng nào đó để dễ dàng xin phép đăng ký kinh doanh,… để nhằm lừa dối bạn và chiếm đoạt luôn số tiền này thì hành vi này cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo quy định tại điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015

Điều 174. Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;

b) Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 175 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;

c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;

d) Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ; tài sản là kỷ vật, di vật, đồ thờ cúng có giá trị đặc biệt về mặt tinh thần đối với người bị hại.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:

a) Có tổ chức;

b) Có tính chất chuyên nghiệp;

c) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng;

d) Tái phạm nguy hiểm;

…..

Nếu anh này có hành vi đưa ra những thông tin giả, thông tin không đúng sự thật để nhằm đánh lừa bạn, tức người này không hề có quen thân với ai, nhưng đưa ra những thông tin đấy để lừa bạn và bạn đưa tài sản cho người này, sau đó họ chiếm đoạt luôn tài sản thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội này. Lúc đó bạn có quyền làm đơn tố giác gửi đến cơ quan công an quận, huyện nơi người anh bạn có địa chỉ cư trú để yêu cầu khởi tố về hành vi của người này. Khi gửi yêu cầu tố giác bạn cung cấp thêm các chứng từ, tài liệu về hành vi của người này để phục vụ công tác điều tra của cơ quan điều tra.