Câu hỏi: Kính gửi luật sư. Tôi có xin vào làm việc tại 1 công ty may tại nam định từ tháng 1/2013. Khi tôi vào làm việc giữa tôi và công ty không ký hợp đồng lao động. Đến tháng 4/2013 công ty bắt đầu trích 10.5 phần trăm trên tổng tiền lương của tôi để đóng các loại bảo hiểm

Đến tháng 2/2017 tôi có viết đơn xin nghỉ việc và được công ty chấp thuận cho nghỉ việc từ tháng 3/2017. Tuy nhiên khi tôi lên nhận quyết định nghỉ việc thì công ty không trả sổ bảo hiểm cho tôi. Tôi có lên hỏi bảo hiểm nơi công ty đăng ký đóng bảo hiểm thì được cơ quan bảo hiểm trả lời là công ty không tham gia đóng bảo hiểm. Hiện nay tôi có làm đơn khiếu nại lên liên đoàn lao động tỉnh nam định và thanh tra lao động thuộc sở lao động -tb&xh tỉnh nam định và được quý cơ quan trả lời là do khi tôi vào làm việc không tiến hành ký hợp đồng lao động với công ty nên không có căn cứ để giải quyết. Trong trường hợp của tôi như vậy. Xin quý luật sư chỉ cho tôi biết phải làm gì để công ty trả sổ bảo hiểm cho tôi để tôi thực hiện các quyền lợi của mình. Tôi xin trân trọng cảm ơn.

Trả lời: Thứ nhất,
theo quy định của pháp luật người sử dụng lao động có trách nhiệm lập hồ sơ  để người lao động được cấp sổ bảo hiểm xã hội theo điều 21 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014

Điều 21. Trách nhiệm của người sử dụng lao động

1. Lập hồ sơ để người lao động được cấp sổ bảo hiểm xã hội, đóng, hưởng bảo hiểm xã hội.

2. Đóng bảo hiểm xã hội theo quy định tại Điều 86 và hằng tháng trích từ tiền lương của người lao động theo quy định tại khoản 1 Điều 85 của Luật này để đóng cùng một lúc vào quỹ bảo hiểm xã hội.

3. Giới thiệu người lao động thuộc đối tượng quy định tại điểm a khoản 1, khoản 2 Điều 45 và Điều 55 của Luật này đi khám giám định mức suy giảm khả năng lao động tại Hội đồng giám định y khoa.

4. Phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội trả trợ cấp bảo hiểm xã hội cho người lao động.

5. Phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội trả sổ bảo hiểm xã hội cho người lao động, xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội khi người lao động chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc thôi việc theo quy định của pháp luật.

6. Cung cấp chính xác, đầy đủ, kịp thời thông tin, tài liệu liên quan đến việc đóng, hưởng bảo hiểm xã hội theo yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền, cơ quan bảo hiểm xã hội

…

Như vậy công ty bạn không đóng bảo hiểm xã hội là trái với quy định của pháp luật. Trong trường hợp này bạn có quyền khiếu nại về hành vi của công ty theo quy định tại điều 118 Luật bảo hiểm xã hội năm 2014:

Người lao động, người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng, người đang bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội và những người khác có quyền đề nghị cơ quan,
tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định, hành vi của cơ quan, tổ chức, cá nhân khi có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó vi phạm pháp luật về bảo hiểm xã hội, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Thứ hai,
trình tự giải quyết khiếu nại về bảo hiểm xã hội được quy định như sau:

Việc giải quyết khiếu nại đối với quyết định, hành vi hành chính về bảo hiểm xã hội được thực hiện theo quy định của pháp luật về khiếu nại.

2. Việc giải quyết khiếu nại đối với quyết định, hành vi về bảo hiểm xã hội không thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này thì người khiếu nại có quyền lựa chọn một trong hai hình thức sau đây:

a) Khiếu nại lần đầu đến cơ quan, người đã ra quyết định hoặc người có hành vi vi phạm. Trường hợp cơ quan, người có quyết định, hành vi về bảo hiểm xã hội bị khiếu nại không còn tồn tại thì cơ quan quản lý nhà nước về lao động cấp huyện có trách nhiệm giải quyết;

b) Khởi kiện tại Tòa án theo quy định của pháp luật.

3. Trường hợp người khiếu nại được quy định tại điểm a khoản 2 Điều này không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu hoặc quá thời hạn quy định mà khiếu nại không được giải quyết thì có quyền khởi kiện tại Tòa án hoặc khiếu nại đến cơ quan quản lý nhà nước về lao động cấp tỉnh.

Trường hợp
người khiếu nại không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại của cơ quan quản lý nhà nước về lao động cấp tỉnh hoặc quá thời hạn quy định mà khiếu nại không được giải quyết thì có quyền khởi kiện tại Tòa án.

4. Thời hiệu khiếu nại, thời hạn giải quyết khiếu nại được áp dụng theo quy định của pháp luật về khiếu nại.

Lúc này công ty sẽ bị xử lý theo các quy định của pháp luật. tùy vào tính chất, mức độ của hành vi vi phạm mà công ty sẽ phải chịu chế tài theo quy định.

1. Cơ quan, tổ chức có hành vi vi phạm quy định của Luật này, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử phạt vi phạm hành chính; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.

2. Cá nhân có hành vi vi phạm quy định của Luật này, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử phạt vi phạm hành chính, xử lý kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.

3. Người sử dụng lao động có hành vi vi phạm quy định tại các khoản 1, 2 và 3 Điều 17 của Luật này từ 30 ngày trở lên thì ngoài việc phải đóng đủ số tiền chưa đóng, chậm đóng và bị xử lý theo quy định của pháp luật, còn phải nộp số tiền lãi bằng 02 lần mức lãi suất đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội bình quân của năm trước liền kề tính trên số tiền, thời gian chậm đóng; nếu không thực hiện thì theo yêu cầu của người có thẩm quyền, ngân hàng, tổ chức tín dụng khác, kho bạc nhà nước có trách nhiệm trích từ tài khoản tiền gửi của người sử dụng lao động để nộp số tiền chưa đóng, chậm đóng và lãi của số tiền này vào tài khoản của cơ quan bảo hiểm xã hội.

Như vậy trong vụ việc này, bạn có quyền làm đơn khiếu nại lên công ty hoặc đưa ra Tòa án giải quyết. Việc chứng minh bạn đã làm việc tại công ty, giữa bạn và công ty có tồn tại quan hệ lao động có thể thông qua danh sách nhân viên, bảng lương, giấy tờ thanh toán tiền lương, chứng cứ công ty trích lương đóng tiền bảo hiểm,…