Câu hỏi: Luật Sư tư vấn về trường hợp đất thuộc sở hữu của hộ gia đình thì chia như nào? Nội dung tư vấn như sau:

Xin chào cty luật Gia Minh tôi có 1 vấn đề nhờ luật sư tư vấn giúp tôi. Vào năm 1989 gia đình tôi được nhà nước cấp khoảng hơn 4.000m đất nông nghiệp theo khẩu phần trong gia đình,gồm 5 người bà ngoại, mẹ và 3 chị em tôi( nhưng gia đinh tôi có 7 người lúc đó ba tôi chưa nhập khẩu và em út tôi chưa sinh nên không được nhà nước cấp đất).Khi nhà nước giao đất thì bà ngoại tôi là người đứng tên quyền sử dụng đất (vì bà đứng tên chủ hộ), sau này bà ngoại tôi sang tên lại cho mẹ tôi, rồi mẹ tôi xin chuyển khoảng 2.000m đất nông nghiệp thành đất cây trồng.Sau đó do gia đinh khó khăn nên mẹ tôi bán mấy trăm mét,rồi mẹ tôi lấy một phần tiền nhỏ trong tiền bán đất lên huyện mua lại 8.000m, số tiền còn lại thì trang trải cuộc sống. Số đất cây trồng còn lai mẹ tôi cho 4 chị em tôi mỗi đứa 100m,còn phần ruộng còn lại sau này mẹ tôi cũng xin chuyển mục đích sử dụng thành cây trồng luôn. Vào năm 2003 ba tôi nhập khẩu và tôi không biết làm cách nào mà mẹ tôi để ba tôi cùng đứng tên và tôi cũng không biết vì lý do gì mà lúc đầu mẹ tôi bán đất cần mấy chị em tôi đến xã ký tên nhưng sau này bán đất thì chỉ có ba và mẹ tôi là người ký tên và không cần mấy chị em tôi nữa.Nhưng phần đất mà ba, mẹ cho 4 chị em tôi mỗi người 100m lúc vui thì cho không vui thì đồi lấy lai nên chị em tôi rất buồn mà không biết làm sao.Vậy xin hỏi luật sư đất mà nhà nước cấp theo khâu phần chị em tôi có được chia hay không, bây giờ chị em tôi đều đã có gia đinh và có con, bà ngoại tôi cũng đã mất và tất cả giấy tờ đều do ba và mẹ tôi đứng tên. Xin luật sư tư vấn giúp tôi,  chân thành cảm ơn cty luật Minh Gia.

Trả lời: Theo dữ kiện bạn đã nêu, năm 1989, gia đình bạn được nhà nước cấp khoảng hơn 4.000m đất nông nghiệp theo khẩu phần trong gia đình,gồm 5 người bà ngoại, mẹ và 3 chị em bạn. Như vậy, chị em bạn cũng được một phần diện tích đất trên tổng số hơn  4000m2 đất nông nghiệp đó.

Khoản 29 Điều 3 Luật Đất đai 2013 quy định: “Hộ gia đình sử dụng đất là những người có quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, đang sống chung và có quyền sử dụng đất chung tại thời điểm được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất; nhận chuyển quyền sử dụng đất”.
Như vậy, đất được cấp cho hộ gia đình thì thuộc quyền sở hữu chung của tất cả mọi thành viên trong hộ gia đình. Việc xác định những người có quyền đối với quyền sử dụng đất cấp cho hộ gia đình được căn cứ vào sổ hộ khẩu tại thời điểm được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất; nhận chuyển quyền sử dụng đất. Việc định đoạt quyền sử dụng đất là tài sản của hộ gia đình phải được các thành viên từ đủ 15 tuổi trở lên đồng ý.

“Tài sản của các thành viên gia đình cùng sống chung gồm tài sản do các thành viên đóng góp, cùng nhau tạo lập nên và những tài sản khác được xác lập quyền sở hữu theo quy định của Bộ luật này và luật khác có liên quan.”

Cụ thể hoá các quy định của Bộ luật Dân sự, Luật Đất đai 2013 đã quy định rõ như thế nào là “Hộ gia đình sử dụng đất” tại khoản 29 Điều 3, đó là: “
Hộ gia đình sử dụng đất là những người có quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, đang sống chung và có quyền sử dụng đất chung tại thời điểm được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất; nhận chuyển quyền sử dụng đấ
t”.

Tại Điều 212 BLDS 2015 có quy định về Chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung của hộ gia đình:”
Việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung của các thành viên gia đình được thực hiện theo phương thức thỏa thuận. Trường hợp định đoạt tài sản là bất động sản, động sản có đăng ký, tài sản là nguồn thu nhập chủ yếu của gia đình phải có sự thỏa thuận của tất cả các thành viên gia đình là người thành niên có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, trừ trường hợp luật có quy định khác.

Trường hợp không có thỏa thuận thì áp dụng quy định về sở hữu chung theo phần được quy định tại Bộ luật này và luật khác có liên quan, trừ trường hợp quy định tại Điều 213 của Bộ luật này.”.

Theo thông tin bạn cung cấp, bà bạn đang đứng tên trên sổ đỏ cấp cho hộ gia đình, trong Hộ gia đình bạn bao gồm:  5 người bà ngoại, mẹ và 3 chị em bạn. Khi nhà nước giao khẩu phần đất nông nghiệp theo khẩu phần trong gia đình. Chị em bạn có trong sổ hộ khẩu nên chị em bạn có quyền đối với mảnh đất 4000m2 đất nông nghiệp đã được nhà nước giao.Như vậy, đất mà nhà nước cấp theo khâu phần chị em bạn vẫn được chia.