Câu hỏi: Luật sư tư vấn về trường hợp người lao động đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản, bên bảo hiểm xã hội đã chi trả trợ cấp thai sản cho người lao động nhưng người sử dụng lao động không chi trả số tiền này cho người lao động và hướng giải quyết. Cụ thể như sau:

Nội dung tư vấn:
Kính chào Luật Minh Gia. Mình là Thảo. Mình có tham gia đóng bảo hiểm ở công ty cũ trong vòng 8 tháng trước khi nghỉ thai sản. Vì muốn hưởng chế độ thai sản cao hơn nên mình đã xin lãnh đạo công ty đóng mức 7,5tr/tháng. Phần chênh lệch do đóng mức cao mình hoàn toàn chịu trách nhiệm đóng. Sau khi sinh công ty có làm chế độ thai sản cho mình nhưng vì mình nằm trong diện phải thanh tra bảo hiểm nên cần nộp thêm quyết toán thuế thu nhập cá nhân, do số người nộp thuế với số người tham gia đóng bảo hiểm chênh lệch nhau nên trong danh sách nộp cho cơ quan bảo hiểm đã cắt bớt số người có trong danh sách quyết toán thuế nhưng không đóng bảo hiểm. Sau cùng bên BHXH vẫn giải quyết chế độ thai sản cho mình. Tiền đã được trả về tài khoản công ty. Vì trường hợp của mình nằm trong diện thanh tra nên mình vẫn đồng ý đóng thêm 100% bảo hiểm thêm 03 tháng nữa kể từ khi hết thời hạn nghỉ thai sản. Mình cũng đã lên xin ý kiến giám đốc và được đồng ý giải quyết chi trả bảo hiểm thai sản cho mình. Tuy nhiên phòng hành chính nhân sự lấy lý do sợ bên bảo hiểm truy cứu nên vẫn bắt mình đóng bảo hiểm thêm 6 tháng nữa và không thanh toán tiền bảo hiểm thai sản cho mình. Nói thêm là vì lý do con nhỏ không ai chăm sóc nên mình xin nghỉ việc ở công ty nhưng vẫn đóng bảo hiểm. Vậy Luật Minh Gia cho mình hỏi có luật nào quy định người tham gia BHXH hưởng chế độ thai sản như mình sau khi nghỉ thai sản mà vẫn bắt buộc phải đóng thêm mấy tháng bảo hiểm như vậy ko???  Nếu mình đóng bảo hiểm thêm 3 tháng nữa rồi cắt bảo hiểm thì có bị thanh tra lại ko?? Làm thêm nào để công ty thanh toán bảo hiểm cho mình? Mình cám ơn và mong sớm nhận được phản hồi từ Luật Minh Gia.

Trả lời: Về điều kiện hưởng chế độ thai sản theo quy định tại Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 như sau:

Điều 31. Điều kiện hưởng chế độ thai sản

1. Người lao động được hưởng chế độ thai sản khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Lao động nữ mang thai;

b) Lao động nữ sinh con;

c) Lao động nữ mang thai hộ và người mẹ nhờ mang thai hộ;

d) Người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi;

đ) Lao động nữ đặt vòng tránh thai, người lao động thực hiện biện pháp triệt sản;

e) Lao động nam đang đóng bảo hiểm xã hội có vợ sinh con.

2. Người lao động quy định tại các điểm b, c và d khoản 1 Điều này phải đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi.

3. Người lao động quy định tại điểm b khoản 1 Điều này đã đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 12 tháng trở lên mà khi mang thai phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền thì phải đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 03 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con.

4. Người lao động đủ điều kiện quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều này mà chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc thôi việc trước thời điểm sinh con hoặc nhận con nuôi dưới 06 tháng tuổi thì vẫn được hưởng chế độ thai sản theo quy định tại các Điều 34, 36, 38 và khoản 1 Điều 39 của Luật này.

Theo đó, khi lao động nữ đã đóng từ đủ 6 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con khi sinh con sẽ được hưởng chế độ thai sản. Theo như thông tin chị đưa ra thì chị cũng đã được bên bảo hiểm xã hội chi trả chế độ thai sản cho mình nhưng bên công ty vẫn yêu cầu chị đóng thêm 06 tháng nữa. Thai sản thuộc bảo hiểm xã hội bắt buộc, theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội thì đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc là người lao động là công dân Việt Nam theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 03 tháng đến dưới 12 tháng, kể cả hợp đồng lao động được ký kết giữa người sử dụng lao động với người đại diện theo pháp luật của người dưới 15 tuổi theo quy định của pháp luật về lao động. Như vậy, nếu không còn quan hệ lao động giữa người lao động và người sử dụng lao động thì sẽ không đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc (bao gồm cả chế độ thai sản).

Việc phòng hành chính nhân sự lấy lý do sợ bên bảo hiểm truy cứu nên vẫn bắt chị đóng bảo hiểm thêm 6 tháng nữa và không thanh toán tiền bảo hiểm thai sản cho chị là sai quy định. Trong trường hợp này bạn có thể khiếu nại theo trình tự quy định tại Điều 119 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 như sau:

“1. Việc giải quyết khiếu nại đối với quyết định, hành vi hành chính về bảo hiểm xã hội được thực hiện theo quy định của pháp luật về khiếu nại.

2. Việc giải quyết khiếu nại đối với quyết định, hành vi về bảo hiểm xã hội không thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này thì người khiếu nại có quyền lựa chọn một trong hai hình thức sau đây:

a) Khiếu nại lần đầu đến cơ quan, người đã ra quyết định hoặc người có hành vi vi phạm. Trường hợp cơ quan, người có quyết định, hành vi về bảo hiểm xã hội bị khiếu nại không còn tồn tại thì cơ quan quản lý nhà nước về lao động cấp huyện có trách nhiệm giải quyết;

b) Khởi kiện tại Tòa án theo quy định của pháp luật.

3. Trường hợp người khiếu nại được quy định tại điểm a khoản 2 Điều này không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu hoặc quá thời hạn quy định mà khiếu nại không được giải quyết thì có quyền khởi kiện tại Tòa án hoặc khiếu nại đến cơ quan quản lý nhà nước về lao động cấp tỉnh.

Trường hợp người khiếu nại không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại của cơ quan quản lý nhà nước về lao động cấp tỉnh hoặc quá thời hạn quy định mà khiếu nại không được giải quyết thì có quyền khởi kiện tại Tòa án.”

Theo đó, khi không đồng ý với quyết định của người sử dụng lao động về bảo hiểm xã hội thì có thể lựa chọn một trong hai cách là: khiếu nại hoặc khởi kiện tại Tòa án theo quy định của pháp luật. Chị có thể làm đơn khiếu nại gửi đến Công đoàn cơ sở của công ty về hành vi công ty không chi trả tiền bảo hiểm thai sản cho chị. Nếu chị không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại của Công đoàn hoặc công ty không giải quyết khiếu nại thì chị có quyền khởi kiện tại Tòa án hoặc làm đơn khiếu nại gửi đến Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội. Hoặc chị có thể làm đơn khởi kiện gửi đến Tòa án nhân dân Quận, huyện nơi công ty đặt trụ sở để giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự vì tranh chấp giữa chị và công ty là tranh chấp lao động cá nhân.