Câu hỏi: Luật sư cho tôi hỏi quy định về những người được hưởng thừa kế như sau: Hiện giấy sở hữu căn hộ của gia đình tôi đứng tên cả bố và mẹ tôi. Nhưng bố tôi qua đời đột ngột cách đây đã gần 11 năm mà không có di chúc để lại. Bố tôi và mẹ tôi chỉ có duy nhất một người con là tôi. Nhưng bố tôi và vợ trước có 3 người con trai (2 người đã mất), bố tôi và vợ trước đã ly dị rồi mới lấy vợ 2 (mẹ tôi).

Các anh đều đã ra ở riêng từ trước khi tôi sinh ra và không hề liên quan gì tới kinh tế của gia đình tôi nữa. Giờ mẹ tôi đã già yếu nên tôi muốn thay đổi giấy sở hữu căn nhà nơi tôi và mẹ tôi đang ở sang tên mẹ tôi để mẹ tôi làm giấy di chúc để lại cho tôi. Tôi xin hỏi Quý luật sư là như vậy là có hợp pháp hay không? Và thủ tục tiếnn hành cần có những giấy tờ gì và liên hệ tiến hành ở đâu? Trân trọng cảm ơn Quý luật sư giải đáp thắc mắc trên của tôi.

Trả lời: "1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Theo quy định của Điều 635 Bộ luật dân sự thì “
Người thừa kế là cá nhân phải là người còn sống vào thời điểm mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết. Trong trường hợp người thừa kế theo di chúc là cơ quan, tổ chức thì phải là cơ quan, tổ chức tồn tại vào thời điểm mở thừa kế
”.

Bố bạn đã mất cách đây 11 năm nên thời điểm mở thừa kế là thời điểm bố bạn mất cách đây 11 năm. Người thuộc hàng thừa kế thứ nhất để hưởng thừa kế tài sản của bố bạn theo quy định trên sẽ bao gồm mẹ bạn, ông nội bạn, bà nội bạn và những người con của bố bạn nếu tất cả còn sống tại thời điểm bố bạn mất.

Như vậy có nghĩa là người được hưởng tài sản thừa kế theo pháp luật của bố bạn không chỉ có mẹ bạn và bạn. Vì vậy nên bạn không thể sang tên căn nhà đó sang cho mẹ bạn nếu những người thừa kế còn lại không có văn bản từ chối nhận di sản thừa kế hoặc không đồng ý tăng cho hoặc chuyển nhượng phần tài sản thừa kế cho mẹ con ban.

Nếu muốn làm thủ tục sang tên cho mẹ bạn, thì cần tới văn phòng công chứng nơi có mảnh nhà và kèm theo các giấy tờ sau:

- Giấy chứng tử của bố bạn;

- Giấy tờ chứng minh mối quan hệ giữa bố bạn và những người thừa kế;

- Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu của bố bạn đối với mảnh đất đó;

- Văn bản xác nhận khai nhận di sản thừa kế;

- Văn bản từ chối nhận di sản thừa kế từ những người thừa kế còn lại (có hiệu lực trong thời hạn 06 tháng kể từ ngày ba bạn mất) hoặc giấy tờ mua bán, tặng cho phần di sản thừa kế cho mẹ bạn.

Sau khi thực hiện thủ tục phân chia di sản thừa kế tại văn phòng công chứng mà các đồng thừa kế đều từ chối nhận di sản hoặc thể hiện đồng ý cho mẹ bạn nhận phần di sản này thì mẹ bạn có thể mang văn bản phân chia thừa kế đó cùng giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy tờ nhân thân và đơn yêu cầu cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đến Văn phòng đăng ký đất đai để thực hiện thủ tục sang tên.

Trân trọng