Câu hỏi: Luật sư cho tôi hỏi về xác định loại hợp đồng lao động như sau: Công ty tôi có cho gia công hàng hóa ra cho các cá nhân, hộ gia đình, trong khu vực nhận về nhà làm lúc rảnh rỗi. Công ty Chúng tôi không ràng buộc người gia công phải ràng buộc số lượng , không ràng buộc về thời gian, ngày công của họ. Như vậy nhiều khi trong danh sách lương hàng tháng có người nhiều lúc làm 3 ngày cũng có, 5 ngày cũng có, 8 tháng cũng có.

Tuy nhiên mức thu nhập của họ hàng tháng không vượt 2.000.000đ/ tháng. Như vậy trong trường hợp có nhiều người làm việc trên 3 tháng công ty chúng tôi có phải tham gia bảo hiểm cho họ không. Nếu không tham gia thì có cách nào giải trình là chúng tôi không phải tham gia bảo hiểm cho những người lao động này không, Rất mong luật sư quan tâm! Xin chân thành cám ơn Luật sư.

Trả lời: Điều 15 Bộ luật lao động 2012 quy định về hợp đồng lao động: “Hợp đồng lao động là sự thoả thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả lương, điều kiện làm việc, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động”.

Điều 2 Luật BHXH 2014 quy định đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc:

“1. Người lao động là công dân Việt Nam thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bao gồm:

a) Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 03 tháng đến dưới 12 tháng, kể cả hợp đồng lao động được ký kết giữa người sử dụng lao động với người đại diện theo pháp luật của người dưới 15 tuổi theo quy định của pháp luật về lao động;...”.

Vậy, trường hợp NLĐ làm việc theo HĐLĐ xác định thời hạn từ 03 tháng trở lên thuộc đối tượng đóng BHXH bắt buộc.

Tuy nhiên, với tính chất công việc như anh trình bày: “những gia đình trong địa phương nhận nguyên, vật liệu của đơn vị để hoàn thiện sản phẩm theo mẫu đã định, và đơn vị có nghĩa vụ trả thù lao cho mỗi sản phẩm họ làm được. Thời gian, địa điểm làm việc, ... do các cá nhân trên tự sắp xếp (làm những lúc rảnh rỗi); làm tại nhà mà không chịu sự quản lý, không bị ràng buộc một khoảng thời gian nhất định và tại một địa điểm nhất định theo nội dung đã thỏa thuận, ký kết” không mang bản chất của quan hệ lao động.

Trong vụ việc trên, các bên quan tâm tới chất lượng sản phẩm làm ra, tới thù lao được nhận khi hoàn thành công việc mà không quan tâm tới quá trình để tạo ra sản phẩm nên quan hệ trên mang bản chất của quan hệ dân sự, cụ thể các bên thỏa thuận ký kết hợp đồng gia công.

Điều 542
Bộ luật dân sự 2015
quy định hợp đồng gia công:
“ Hợp đồng gia công là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên nhận gia công thực hiện công việc để tạo ra sản phẩm theo yêu cầu của bên đặt gia công, bên đặt gia công nhận sản phẩm và trả tiền công…”

Điều 543 Bộ luật dân sự 2015 quy định đối tượng của hợp đồng gia công:
“ Đối tượng của hợp đồng gia công là vật được xác định trước theo mẫu, theo tiêu chuẩn mà các bên thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.”

Vậy, với bản chất là quan hệ dân sự và không thuộc quan hệ lao động thì các bên không có nghĩa vụ tham gia đóng các loại bảo hiểm bắt buộc theo quy định tại Luật bảo hiểm xã hội 2014, Luật bảo hiểm y tế 2008 và Luật việc làm 2013.