Câu hỏi: Luật sư tư vấn về vấn đề xác nhận hồ sơ vay tín dụng theo lương của khách hàng, vì thiếu trách nhiệm mà dẫn đến những sai sót. nay ngân hàng phát hiện ra và đòi khởi kiện, hành vi này có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không? Nội dung tư vấn như sau:

Xin chào luật sư Khoảng đầu năm 2017 tôi có nhận xác nhận hồ sơ nhân sự dùm cho 1 người bạn làm cho quỹ tín dụng. Tôi chỉ xác nhận từ tháng 4 đến tháng 6 là không còn xác nhận nữa. Danh sách những người này là công nhân và mức lương không cao. Khi xác nhận tôi đã lọc ra rất nhiều tên không có làm việc tại công ty. Các thông tin tôi nhận được và dùng để xác nhận chỉ là số chứng minh thư và tên công nhân. Về mức lương thì nhân viên khi đó đã nói đã xem kĩ phiếu lương và xác nhận đúng đồng thời cũng không cho tôi xem phiếu lương. Tôi đã ước lượng dựa trên chức vụ và thời gian công tác của công nhân để xác định lương có bị sai hay không. Bất ngờ sau khoảng 6 tháng thì bên ngân hàng tín dụng liên lạc trực tiếp với tôi và nói là tôi xác nhận hồ sơ không đúng thực tế và xác nhận giả mức lương. Nhưng trong thời gian xác nhận tôi có nhiều lần hỏi người làm hồ sơ về mức lương và theo như sự buộc tội của bên ngân hàng nói tôi kê lương công nhân đến 9 10 triệu là không có. Nhân viên ngân hàng đe doạ khởi kiện và muốn vào công ty tôi để xem hồ sơ nhân sự. Điều này là không được phép và tôi đã từ chối. Tôi cũng đã hỏi qua nhân viên đó là đã có trường hợp nào người vay không trả tiền cho ngân hàng chưa thì nhân viên đó nói "có hay không không quan trọng mà quan trọng là hồ sơ của tôi không đúng vì họ gọi cho công nhân và công nhân nói là không có làm việc ở công ty tôi". Khi tôi yêu cầu cung cấp tên và số chứng minh thư của công nhân đó để làm rõ thì nhân viên ngân hàng không cung cấp và quy chụp tôi ăn rơ với người làm hồ sơ. Trong suốt quá trình điện thoại nhân viên này không đưa ra được chứng cứ hay hồ sơ cụ thể nào để chứng minh tôi đã xác nhận sai. Như vậy thì tôi có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không và nếu có thì mức hình phạt là như thế nào? Tôi rất hoang mang vì đã làm đúng các bước và chỉ là xác nhận người đó có làm ở tại công ty vào thời điểm đó. Còn phần có xét duyệt hồ sơ hay không là tuỳ thuộc vào ngân hàng tín dụng. Vậy quy chụp tôi tội xác nhận giả hồ sơ là đúng hay sai? Mong quý luật sư giải đáp thắc mắc giúp tôi Tôi chân thành cảm ơn!

Trả lời: Vay tín chấp theo lương là hình thức vay không cần phải thế chấp tài sản, cũng không cần phải có người bảo lãnh, chỉ yêu cầu người vay chứng minh được mức lương và công việc hiện tại của mình trên giấy tờ. Ngân hàng sẽ xem xét và duyệt hồ sơ nhận tiền nhanh trong vòng 24h.

Theo quy định tại Thông tư số 39/2016/TT-NHNN trình tự vay tín chấp theo lương cũng như trình tự vay tín chấp chung bao gồm các bước: lập hồ sơ vay tín chấp, phân tích tín dụng, xét duyệt và cho vay, Ký hợp đồng và giải ngân, giám sát tín dụng và thanh lý hợp đồng tín dụng.

Như vậy, sau khi nhân viên ngân hàng lập hồ sơ cho khách hàng, bạn là người thực hiện phân tích tín dụng. Lúc này bạn cần xác minh chính xác được công việc hiện tại của những người vay, mức lương của họ vì đây là cơ sở để xác định xem người vay vốn có khả năng trả nợ hay không cũng như đảm bảo hơn uy tín của người vay tín dụng. Việc xác định sai thông tin của khách hàng sẽ ảnh hưởng rất lớn đến việc thu hồi nợ của ngân hàng.

Tuy nhiên, sau khi bạn xét duyệt hồ sơ thì hồ sơ này sẽ được tái thẩm định và trình lên giám đốc duyệt lần nữa trước khi ký hợp đồng và giải ngân.

Vay tín chấp theo lương được giải ngân trong thời gian ngắn, vì thế thời gian 6 tháng sau xác nhận, khi mà phía ngân hàng liên hệ lại với bạn, rất có thể là ngân hàng đã thực hiện giải ngân và số tiền vay tín dụng đã đến tay các khách hàng.

Nếu có thể xác định được hồ sơ bạn xác nhận quả thật có sai sót thì việc xác nhận sai hồ sơ của bạn theo như thông tin bạn cung cấp là lỗi vô ý do quá cẩu thả, bạn đã xác nhận mức lương không chính xác mà chỉ ước lượng, không nhận thức được hành vi của mình có thể gây hậu quả mà đáng lẽ ra khi tiếp nhận công việc bạn buộc phải biết đến hậu quả xác nhận sai thông tin của mình. Hành vi xác nhận sai thông tin đã xảy ra trên thực tế, dù là lỗi vô ý thì bạn cũng có thể phải chịu kỷ luật lao động theo như nội quy và hợp đồng lao động bạn đã ký kết.

Ngoài ra, Bộ luật hình sự 1999 sửa đổi, bổ sung năm 2009 có quy định như sau:

“Điều 145. Tội vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản

1. Người nào vô ý gây thiệt hại cho tài sản của người khác có giá trị  từ năm mươi triệu đồng đến dưới năm trăm triệu đồng, thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến hai năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến  hai năm.

2. Phạm tội gây thiệt hại  cho tài sản của người khác có giá trị từ năm trăm triệu đồng trở lên, thì bị phạt tù từ một năm đến ba năm.”

Như vậy, mặc dù lỗi của bạn là vô ý nhưng nếu có thiệt hại xảy ra trên thực tế được xác định là nghiêm trọng như quy định tại điều khoản trên thì bạn có thể phải chịu trách nhiệm hình sự về tội danh này. Nếu ngân hàng vẫn có thể thu hồi lại khoản cho vay tín dụng hoặc thiệt hại chưa đến mức nghiêm trọng thì bạn sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Bạn nên xác định lại thông tin về việc có sai sót trong hồ sơ bạn phê duyệt. Nếu thật sự có việc xác nhận sai thông tin khách hàng thì bạn nên gặp gỡ và thỏa thuận với ngân hàng về hậu quả xảy ra để có thể thương lượng, hòa giải, bồi thường thiệt hại để tránh việc bị phía ngân hàng khởi tố trước Tòa. Ngoài ra, nếu bạn thực hiện công việc này giúp một người bạn thông qua hợp đồng ủy quyền thì người ủy quyền cho bạn sẽ phải  chịu trách nhiệm dân sự theo quy định của Bộ luật dân sự 2015:

"Điều 567. Nghĩa vụ của bên ủy quyền

1. Cung cấp thông tin, tài liệu và phương tiện cần thiết để bên được ủy quyền thực hiện công việc.

2. Chịu trách nhiệm về cam kết do bên được ủy quyền thực hiện trong phạm vi ủy quyền.

3. Thanh toán chi phí hợp lý mà bên được ủy quyền đã bỏ ra để thực hiện công việc được ủy quyền; trả thù lao cho bên được ủy quyền, nếu có thỏa thuận về việc trả thù lao."