Câu hỏi: Nhờ luật sư tư vấn giúp. Tháng 8/2011 em tham gia BHXH tại công ty X tại quận Y. Nhưng công ty bắt đầu nợ BHXH quận từ tháng 5/2011. Qua tháng 6/2012 em chuyển qua công ty B tại quận 1 và tiếp tục đóng BHXH theo số cũ ( mặc dù công ty X chưa chốt sổ được).

Trả lời: Người sử dụng lao động có trách nhiệm đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động vào quỹ bảo hiểm xã hội cho người lao động. Việc người sử dụng lao động không đóng, chấm đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động là hành vi vi phạm pháp luật mà theo quy định tại Điều 26 Nghị định 95/2013/NĐ-CP Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng thì doanh nghiệp sẽ bị xử phạt hành chính như sau:
"Điều 26. Vi phạm quy định về đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp
1. Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với người lao động có hành vi thỏa thuận với người sử dụng lao động không tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp.
2. Phạt tiền với mức từ 12% đến 15% tổng số tiền phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp tại thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính nhưng tối đa không quá 75.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây:
a) Chậm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp;
b) Đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp không đúng mức quy định;
c) Đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp không đủ số người thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp.
3. Phạt tiền với mức từ 18% đến 20% tổng số tiền phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp tại thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính nhưng tối đa không quá 75.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động không đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp cho toàn bộ người lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp.
4. Biện pháp khắc phục hậu quả:
a) Buộc truy nộp số tiền bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp chưa đóng, chậm đóng đối với hành vi vi phạm quy định tại Khoản 1, Khoản 2 và Khoản 3 Điều này;
b) Buộc đóng số tiền lãi của số tiền bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp chưa đóng, chậm đóng theo mức lãi suất của hoạt động đầu tư từ Quỹ bảo hiểm xã hội trong năm đối với vi phạm quy định tại Khoản 2 và Khoản 3 Điều này.
”
Như vậy, bạn có thể gửi đơn đến phòng lao động thương binh và xã hội để thanh tra lao động xem xét sai phạm của doanh nghiệp có thể xử phạt vi phạm hành chính, đồng thời truy thu số tiền BHXH  mà người sử dụng lao động chậm đóng.
2) Nếu thời gian sắp tới em nghỉ việc tại C ( công ty hiện tại) mà vẫn chưa chốt sổ được thì em mất quyền hưởng Bảo Hiểm thất nghiệp đúng không? Và hưởng chế độ của BHXH nữa?
Căn cứ quy định của Luật việc làm 2013 quy định điều kiên hưởng trợ cấp thất  nghiệp được quy định cụ thể tại Điều 49 như sau:
"Điều 49. Điều kiện hưởng
Người lao động quy định tại khoản 1 Điều 43 của Luật này đang đóng bảo hiểm thất nghiệp được hưởng trợ cấp thất nghiệp khi có đủ các điều kiện sau đây:
1. Chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc, trừ các trường hợp sau đây:
a) Người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc trái pháp luật;
b) Hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động hằng tháng;
2. Đã đóng bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên trong thời gian 24 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc đối với trường hợp quy định tại điểm a và điểm b khoản 1 Điều 43 của Luật này; đã đóng bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên trong thời gian 36 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng lao động đối với trường hợp quy định tại điểm c khoản 1 Điều 43 của Luật này;
3. Đã nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp tại trung tâm dịch vụ việc làm theo quy định tại khoản 1 Điều 46 của Luật này;
4. Chưa tìm được việc làm sau 15 ngày, kể từ ngày nộp hồ sơ hưởng bảo hiểm thất nghiệp, trừ các trường hợp sau đây:
a) Thực hiện nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ công an;
b) Đi học tập có thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên;
c) Chấp hành quyết định áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc;
d) Bị tạm giam; chấp hành hình phạt tù;
đ) Ra nước ngoài định cư; đi lao động ở nước ngoài theo hợp đồng;
e) Chết."
Nếu có đủ các căn cứ nêu trên thì bạn sẽ được hưởng bảo hiểm thất nghiệp.
hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp được quy định tại Điều 16 nghị định 28/2015/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của luật việc làm về bảo hiểm thất nghiệp như sau:
“
Điều 16. Hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp
....
1.
Sổ bảo hiểm xã hội.
... »
Như vậy, căn cứ quy định trên, trong hồ sơ hưởng bảo hiểm thất nghiệp cần phải có sổ bảo hiểm xã hội. Để có được sổ bảo hiểm thì doanh nghiệp cần chốt sổ bảo hiểm và tiến hành trả lại sổ bảo hiểm cho người lao động  theo quy định tại khoản 3 Điều 47  luật lao động 2012 quy định đối với trách nhiệm của người sử dụng lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động như sau:
“3.
Người sử dụng lao động có trách nhiệm hoàn thành thủ tục xác nhận và trả lại sổ bảo hiểm xã hội và những giấy tờ khác mà người sử dụng lao động đã giữ lại của người lao động.
”
Nếu như doanh nghiệp không hoàn thành các nghĩa vụ này thì bạn sẽ không thể làm hồ sơ để hưởng BH thất nghiệp.
Trong thời gian bạn chưa được chốt sổ bảo hiểm, nếu bạn nghỉ việc bạn vẫn có thể được hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội khác nếu như đáp ứng đủ điều kiện và trình tự thủ tục hưởng các chế độ đó theo quy định tại Luật bảo hiểm xã hội 2014.
3) Nếu không chốt được sổ BHXH thì em vẫn được hưởng chế độ thai sản bình thường đúng không?
Điều 31 Luật bảo hiểm xã hội 2014 quy định về điều kiện hưởng chế độ thai sản như sau:
"1. Người lao động được hưởng chế độ thai sản khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:
a) Lao động nữ mang thai;
b) Lao động nữ sinh con;
c) Lao động nữ mang thai hộ và người mẹ nhờ mang thai hộ;
d) Người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi;
đ) Lao động nữ đặt vòng tránh thai, người lao động thực hiện biện pháp triệt sản;
e) Lao động nam đang đóng bảo hiểm xã hội có vợ sinh con.
2. Người lao động quy định tại các điểm b, c và d khoản 1 Điều này phải đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi.
3. Người lao động quy định tại điểm b khoản 1 Điều này đã đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 12 tháng trở lên mà khi mang thai phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền thì phải đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 03 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con.
4. Người lao động đủ điều kiện quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều này mà chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc thôi việc trước thời điểm sinh con hoặc nhận con nuôi dưới 06 tháng tuổi thì vẫn được hưởng chế độ thai sản theo quy định tại các điều 34, 36, 38 và khoản 1 Điều 39 của Luật này."
Như vậy, căn cứ khoản 4 nêu trên, nếu bạn đã chấm dứt hợp đồng lao động thề để được hưởng chế độ thai sản theo quy định tại các Điều 34, 36, 38 và khoản 1 Điều 39, thì bạn cần có một trong hai các điều kiện sau:
- Phải đóng bảo hiểm 6 tháng trở lên trong khoảng thời gian 12 tháng trước khi sinh con nếu bạn là lao động nữ sinh con, lao động nữ mang thai và người mẹ nhờ mang thai hộ hoặc  bạn  là người lao động nuôi con dưới 6 tuổi
Hoặc :
- Bạn phải đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 12 tháng trở lên mà khi mang thai phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền thì phải đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 03 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con  nếu bạn là lao động nữ sinh con.
Nếu bạn đáp ứng đủ một trong hai điều kiện trên, bạn có thể được hưởng chế độ thai sản như bình thường mà không phụ thuộc vào việc đã chốt sổ hay chưa.
Tuy nhiên, sổ bảo hiểm là một căn cứ để được hưởng bảo hiểm xã hội, do bạn đã nghỉ việc nên khi làm thủ tục hưởng chế độ thai sản cần xuất trình các giấy tờ liên quan, trong đó có sổ bảo hiểm. Để tránh việc cơ quan bảo hiểm có thể sẽ gây khó khăn trong quá trình làm thủ tục cũng như thực hiện quyền, lợi ích của mình, bạn có thể trình bày với cơ quan bảo hiểm về việc bạn chưa được thực hiện chốt và trả lại sổ bảo hiểm để cơ quan bảo hiểm có thể tạo điều kiện cho bạn được hưởng chế độ thai sản.
- Hồ sơ hưởng chế độ thai sản như sau theo quy định tại Điều 101 Luật bảo hiểm xã hội 2014 như sau: