Câu hỏi: Anh trai được hõ trợ tái định cư với chế độ đất đổi đất. Năm 2009 anh trai mất chưa có vợ con , đồng thời trên hồ sơ địa chính thành lập năm 2009 mảnh đất đó được quy chủ có người em. Vậy trường hợp này người mẹ có được thừa kế quyền sử dụng đất hay không? thủ tục như thế nào

Nội dung yêu cầu tư vấn
: Kính gửi công ty Luật Minh Gia! Rất mong quý Công ty tư vấn cho trường hợp của gia đình tôi như sau: Năm 2008, anh trai tôi được Uỷ ban nhân dân thành phố cấp đất tái định cư dự án làm đường giao thông. Chế độ tái định cư của anh trai tôi là đất đổi đất và phải truy thu nghĩa vụ tài chính. Năm 2009, anh trai tôi mất do bệnh, gia đình tôi không xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính. Hiện nay, gia đình tôi đang có nhu cầu cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất trên. Theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn, gia đình tôi đã thực hiện thủ tục thừa kế quyền sử dụng thửa đất cho mẹ tôi (cũng là mẹ đẻ của anh trai tôi) là hàng thừa kế thứ nhất. Anh trai tôi không có vợ con. Tuy nhiên, theo hồ sơ địa chính thành lập năm 2009, thửa đất đang được quy chủ cho tôi do tại thời điểm đó, tôi đang sinh sống trên thửa đất của anh trai tôi. Vậy, việc thực hiện thủ tục thừa kế quyền sử dụng thửa đất cho mẹ tôi có đúng hay không? Và để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, gia đình tôi cần phải thực hiện thủ tục gì tiếp theo? Tôi xin chân thành cảm ơn quý công ty đã tư vấn cho tôi!

Trả lời: Cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi đề nghị tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia. Vấn đề bạn đưa ra chúng tôi xin được tư vấn như sau:

Trường hợp của bạn có thể chia ra trường hợp như sau:

Thứ nhất, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên anh trai bạn và bạn không có quyền đối với mảnh đất đó

Theo quy định tại điểm a khoản 1 điều 676 Bộ luật dân sự:

“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết...”

Trường hợp này mẹ bạn được thừa kế lại mảnh đất đó theo quy định của pháp luật

Để nhận di sản thừa kế này mẹ bạn tiến hành việc khai nhận di sản thừa kế tại văn phòng công chứng.

Hồ sơ thủ tục bao gồm: Bản sao có công chứng các giấy tờ sau:

Sơ yếu lý lịch của người được nhận di sản thừa kế;

CMND/ hộ chiếu, hộ khẩu của người được nhận di sản thừa kế;

Giấy chứng tử của người để lại di sản thừa kế

Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng, quyền sở hữu tài sản là di sản thừa kế của người chết để lại ( giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, giấy phép mua bán, hợp thức hóa nhà do Ủy ban nhân dân quận, huyện cấp , sổ tiết kiệm, cổ phiếu, giấy chứng nhận cổ phần…).

Sau khi hoàn tất thủ tục khai nhận di sản thừa kế, mẹ bạn phải hoàn thành các nghĩa vụ về thuế, tài chính đối với mảnh đất đó. Sau khi hoàn tất thủ tục thì mẹ bạn tiến hành làm đơn để được xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Điều 100 Luật đất đai quy định về Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất cho hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư đang sử dụng đất có giấy tờ về quyền sử dụng đất như sau:

“1. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định mà có một trong các loại giấy tờ sau đây thì được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất và không phải nộp tiền sử dụng đất:

a) Những giấy tờ về quyền được sử dụng đất trước ngày 15 tháng 10 năm 1993 do cơ quan có thẩm quyền cấp trong quá trình thực hiện chính sách đất đai của Nhà nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam;

....

2. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất có một trong các loại giấy tờ quy định tại khoản 1 Điều này mà trên giấy tờ đó ghi tên người khác, kèm theo giấy tờ về việc chuyển quyền sử dụng đất có chữ ký của các bên có liên quan, nhưng đến trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành chưa thực hiện thủ tục chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật và đất đó không có tranh chấp thì được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất và không phải nộp tiền sử dụng đất.

..............”

Mẹ bạn sau khi hoàn tất các thủ tục trên và nghĩa vụ tài chính, các loại thuế cần nộp thì tiến hành làm đơn để đăng ký quyền sử dụng đất.
Đơn đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở;

Các giấy tờ về thừa kế như: Di chúc, Văn bản khai nhận di sản thừa kế (có công chứng nhà nước);
Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất hoặc một trong các loại giấy tờ về quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà của người để lại di sản;

Bản sao Giấy khai sinh của người thừa kế của người chết làm cơ sở miễn nộp nghĩa vụ tài chính (thuế thu nhập cá nhân).

Giấy chứng tử;

Tờ khai nộp thuế chuyển quyền sử dụng đất và Tờ khai nộp lệ phí trước bạ nhà đất.

Thứ hai, Nếu trong hồ sơ địa chính đó quy định bạn là người có quyền sử dụng đất, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên bạn:

Điều 96 Luật đất đai quy định:

“
1. Hồ sơ địa chính bao gồm các tài liệu dạng giấy hoặc dạng số thể hiện thông tin chi tiết về từng thửa đất, người được giao quản lý đất, người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất, các quyền và thay đổi quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.

2. Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về hồ sơ địa chiansh và việc lập, chỉnh lý, quản lý hồ sơ địa chính; lộ trình chuyển đổi hồ sơ địa chính dạng giấy sang hồ sơ địa chính dạng số"

Như vậy nếu như cá nhân có tên trong sổ địa chính thì có thể được xem là người có giấy tờ hợp lệ về đất đai. Trường hợp này bạn có thể được công nhận là sử dụng đất và đất đó mang tên anh.

Khoản 1 điều 3 thông tư 24/ 2014/ TT-BTNMT quy định

“3. Hồ sơ địa chính
là tập hợp tài liệu thể hiện thông tin chi tiết về hiện trạng và tình trạng pháp lý của việc quản lý, sử dụng các thửa đất, tài sản gắn liền với đất để phục vụ yêu cầu quản lý nhà nước về đất đai và nhu cầu thông tin của các tổ chức, cá nhân có liên quan
”

Khi bạn đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tức mảnh đất đó thuộc sở dụng của bạn, bạn sẽ có các quyền và nghĩa vụ đối với mảnh đất đó.

Trường hợp này muốn chuyển quyền sử dụng đất cho mẹ bạn thì bạn làm hợp đồng tặng cho lại cho mẹ bạn và có công chứng chứng thực.

Sau khi hợp đồng tặng cho được thiết lập và có hiệu lực pháp luật, mẹ bạn tiến hành làm thủ tục để được xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất:

Hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bao gồm:

Đơn đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (theo mẫu).

Giấy tờ hợp pháp về thừa kế như: Biên bản phân chia thừa kế; bản án, quyết định giải quyết tranh chấp về thừa kế quyền sử dụng đất của Toà án nhân dân đã có hiệu lực pháp luật.

Trường hợp phải thực hiện nghĩa vụ tài chính liên quan đến thủ tục hành chính thì việc trao Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất được thực hiện sau khi bạn nộp chứng từ hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo quy định. Ủy ban nhân dân cấp huyện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bạn trong thời gian không quá 30 ngày.

Trân trọng
!.