Câu hỏi: Kính gửi Công ty Luật TNHH Minh Gia,Tôi có một trường hợp đề nghị được quý công ty tư vấn như sau:

Nội dung yêu cầu:
Năm 2001, tôi kết hôn với anh B có làm đầy đủ các thủ tục đăng ký đầy đủ theo quy định của Pháp luật tại tỉnh Thái Bình. Đến năm 2005, vợ chồng tôi chuyển đến tỉnh Lào Cai sinh sống và có mua một mảnh đất nhưng chỉ làm thủ tục viết tay (bản viết tay bên mua chỉ có tôi đứng tên). Đến năm 2008, gia đình tôi xảy ra mâu thuẫn, chồng tôi bỏ nhà đi và không có tin tức gì. Đến năm 2011, căn cứ tình hình thực tế, tôi đã làm đơn đề nghị và tòa đã tuyên bố anh B chồng tôi mất tích. Cũng trong năm 2011, tôi được tòa án giải quyết thủ tục li hôn với anh B, tôi được quyền nuôi con. (Trong Quyết định ly hôn của tòa án, phần tài sản chung ghi rõ là không có và không yêu cầu tòa giải quyết). Hiện nay, tôi vẫn sống một mình cùng với con, chưa đi bước nữaTháng 8/2016, tôi đi làm các thủ tục xin cấp sổ đỏ đối với mảnh đất đã mua năm 2005. Tuy nhiên, trong quá trình làm hồ sơ, tôi được chính quyền địa phương trả lời là hồ sơ địa chính đang quy chủ thửa đất cho tên chồng cũ của tôi là anh B và do tài sản hình thành trong thời gian hôn nhân mà hiện nay anh B đã được tuyên bố mất tích nên không thể làm thủ tục cấp sổ đỏ cho tên tôi.Vậy kính mong Quý công ty tư vấn cho tôi:1) Chính quyền địa phương trả lời là không thể làm thủ tục điều chỉnh tên chủ và cấp sổ đỏ cho tôi là đúng hay sai? Vì tôi đã được giải quyết li hôn với anh B rồi. 2) Quy định của Pháp luật về tài sản đối với người mất tích như thế nào và tôi phải làm thế nào để có thể làm được sổ đỏ trong trường hợp này?Rất mong nhận được tư vấn của Quý công ty để tôi có cơ sở thực hiện các thủ tục và hưởng các quyền lợi theo đúng Pháp luật.Xin chân thành cảm ơn!

Trả lời: Điều 33 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định tài sản chung của vợ chồng:

"1. Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.

Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng có được sau khi kết hôn là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp vợ hoặc chồng được thừa kế riêng, được tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng.

2. Tài sản chung của vợ chồng thuộc sở hữu chung hợp nhất, được dùng để bảo đảm nhu cầu của gia đình, thực hiện nghĩa vụ chung của vợ chồng.

3. Trong trường hợp không có căn cứ để chứng minh tài sản mà vợ, chồng đang có tranh chấp là tài sản riêng của mỗi bên thì tài sản đó được coi là tài sản chung".

Theo quy định của pháp luật, mọi tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân được xác định là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp quy định tại Khoản 1 Điều 40 Luật HN và GĐ 2014.

Đối chiếu với trường hợp của chị, năm 2005 gia đình có nhận chuyển nhượng một thửa đất và thời điểm đó vẫn tồn tại quan hệ hôn nhân giữa hai anh, chị. Chiểu theo quy định, nếu không có căn cứ chứng minh thửa đất là tài sản riêng; hoặc vợ chồng không có thỏa thuận khác thì thửa đất được xác định là tài sản chung của vợ chồng khi giải quyết tranh chấp.

Hơn nữa, trường hợp cá nhân mất tích mà để lại tài sản thì toàn bộ tài sản sẽ được giao lại cho người quản lý theo Luật định tại Điều 79 BLDS 2005. Tuy nhiên, người quản lý tài sản của người vắng mất tích chỉ có quyền định đoạt khối tài sản để thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng, nghĩa vụ thanh toán nợ đến hạn của người vắng mặt theo quy định tại Khoản 2 Điều 77 BLDS 2005.

Điều 79. Quản lý tài sản của người bị tuyên bố mất tích

"Người đang quản lý tài sản của người vắng mặt tại nơi cư trú quy định tại khoản 1 Điều 75 của Bộ luật này tiếp tục quản lý tài sản của người đó khi người đó bị Toà án tuyên bố mất tích và có các quyền, nghĩa vụ quy định tại Điều 76 và Điều 77 của Bộ luật này.

Trong trường hợp Toà án giải quyết cho vợ hoặc chồng của người bị tuyên bố mất tích ly hôn thì tài sản của người mất tích được giao cho con đã thành niên hoặc cha, mẹ của người mất tích quản lý; nếu không có những người này thì giao cho người thân thích của người mất tích quản lý; nếu không có người thân thích thì Toà án chỉ định người khác quản lý tài sản".

Điều 77. Quyền của người quản lý tài sản của người vắng mặt tại nơi cư trú

"Người quản lý tài sản của người vắng mặt tại nơi cư trú có các quyền sau đây:

1. Quản lý tài sản của người vắng mặt;

2. Trích một phần tài sản của người vắng mặt để thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng, nghĩa vụ thanh toán nợ đến hạn của người vắng mặt;

3. Được thanh toán các chi phí cần thiết trong việc quản lý tài sản".

Vậy, cơ quan có thẩm quyền trả lời sự kiện người chồng mất tích ảnh hưởng tới việc xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên chị là có căn cứ.

Với trường hợp của chị, để tiến hành thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên sở hữu riêng thì buộc phải có sự tham gia của người chồng; hoặc nếu đủ điều kiện yêu cầu TAND tuyên bố đã chết theo quy định tại Điều 81 BLDS 2005.

Điều 81. Tuyên bố một người là đã chết

"1. Người có quyền, lợi ích liên quan có thể yêu cầu Toà án ra quyết định tuyên bố một người là đã chết trong các trường hợp sau đây:

a) Sau ba năm, kể từ ngày quyết định tuyên bố mất tích của Toà án có hiệu lực pháp luật mà vẫn không có tin tức xác thực là còn sống;

b) Biệt tích trong chiến tranh sau năm năm, kể từ ngày chiến tranh kết thúc mà vẫn không có tin tức xác thực là còn sống;

c) Bị tai nạn hoặc thảm họa, thiên tai mà sau một năm, kể từ ngày tai nạn hoặc thảm hoạ, thiên tai đó chấm dứt vẫn không có tin tức xác thực là còn sống, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác;

d) Biệt tích năm năm liền trở lên và không có tin tức xác thực là còn sống; thời hạn này được tính theo quy định tại khoản 1 Điều 78 của Bộ luật này.

2. Tuỳ từng trường hợp, Toà án xác định ngày chết của người bị tuyên bố là đã chết căn cứ vào các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này".

Theo đó, phần tài sản thuộc sở hữu hợp pháp của người chồng sẽ được chia theo quy định của pháp luật về thừa kế và chị tiến hành thỏa thuận với các đương sự (bao gồm các con và bố mẹ đẻ của người chồng) để đứng tên toàn bộ thửa đất trên.