Câu hỏi: Gia đình cháu có 2 người gồm: mẹ cháu và cháu, có tên bố trong giấy khai sinh nhưng chưa hề ở với mẹ con cháu bao giờ. Không may mẹ cháu bị tai nạn qua đời(chết đột ngột không để lại di chúc).

Hiện giờ cháu muốn làm giấy đăng ký quyền sử dụng đất (nhà cháu trước chưa có sổ đỏ), cháu được phòng công chứng hướng dẫn phải làm thủ tục chuyển quyền thừa kế từ mẹ sang cháu trước rồi mới làm sổ đỏ được. Hàng thừa kế thứ nhất gồm có ông bà ngoại, bố danh nghĩa trong giấy khai sinh, và cháu. Hiện tại cháu đã làm hợp đồng từ chối tài sản thừa kế của ông bà ngoại sang cháu không vấn đề gì. Rắc rối ở ông bố danh nghĩa trong giấy khai sinh của cháu qua tìm hiểu cháu cũng biết được mẹ cháu có tuổi nên cũng muốn xin một đứa con và hai người trước không có đăng ký kết hôn và bố cháu cũng đã có một người vợ( hiểu nôm na cháu là con ngoài dã thú). Cháu cũng đi tìm lại bố để xin xác nhận hợp đồng từ chối tài sản thừa kế nhưng vấn đề phát sinh là ông bố đẻ của cháu tên là ĐÀO TRỌNG T, nhưng trong giấy khai sinh của cháu lại là NGUYỄN VĂN T. qua nói chuyện thì cháu được biết hồi trước bà cả với bà hai có hay ghen tuông và việc mẹ cháu không được phép ghi tên bố đẻ lên giấy khai sinh và việc mẹ cháu lấy một cái tên NGUYỄN VĂN T ghi lên giấy khai sinh của cháu là như thế. Hiện tại cháu không thể làm được hợp đồng từ chối tài sản của bố đẻ do ông ĐÀO TRỌNG T đính thị là bố đẻ cháu nhưng lại khác ông NGUYỄN VĂN T trong giấy khai sinh. Và cháu cũng không thể nhờ phường xác nhận được là ông ĐÀO TRỌNG T và ông NGUYỄN VĂN T này là một do ông bố đẻ cháu chỉ là bố trên danh nghĩa do mẹ cháu có tuổi và muốn xin một đứa con và từ bé đến lớn ông không có nuôi dưỡng gì cháu và cũng không có tên trong bất kỳ giấy tờ nào khác ngoài một cái tên, quê quán, năm sinh trong giấy khai sinh. Vậy trường hợp của cháu kính gửi luận sư tư vấn giúp xem làm thế nào để cháu làm được thủ tục chuyển quyền thừa kế khi cháu không thể xin được giấy từ chối quyền thừa kế của ông bố danh nghĩa kia để cháu làm thủ tục đăng ký quyền sử dụng đất.

Trả lời: Do mẹ bạn mất không để lại di chúc nên tài sản của mẹ bạn chia thừa kế theo pháp luật. Bạn không cung cấp thông tin về việc mẹ bạn mất vào thời điểm nào nên chúng tôi không thể tư vấn cụ thể cho bạn. Giả sử mẹ bạn mất năm 2017 thì áp dụng quy định của Bộ luật dân sự năm 2015 để giải quyết, bạn lưu ý đối chiếu với quy định pháp luật tại thời điểm mẹ bạn mất giải quyết việc chia di sản đúng quy định của pháp luật.Cụ thể di sản thừa kế sẽ được chia đều cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất theo quy định tại Điều 651 Bộ luật dân sự 2015:

“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Theo như bạn cung cấp thì bố bạn và mẹ bạn không có đăng ký kết hôn. Vì thế, theo pháp luật bố bạn và mẹ bạn không có quan hệ hôn nhân.Tên của bố bạn trên giấy khai sinh của bạn chỉ thể hiện người đó là cha của bạn chứ không thể hiện người đó đang có quan hệ hôn nhân với mẹ bạn.Vì vậy, người được hưởng thừa kế khi mẹ bạn mất chỉ có bạn và ông bà ngoại bạn.

Vì ông bà ngoại bạn muốn từ chối nhận di sản của mẹ bạn nên để nhận di sản thừa kế của mẹ thì bạn và ông bà ngoại bạn có thể đến đến văn phòng công chứng yêu cầu công chứng văn bản từ chối nhận di sản của ông bà ngoại bạn (theo Điều 59 Luật công chứng 2014) để bạn được hưởng toàn bộ quyền sử dụng đất của mẹ bạn để lại.

Bạn cần chuẩn bị một bộ hồ sơ gồm có:

- Giấy chứng tử của mẹ bạn;

- Sổ hộ khẩu hoặc giấy khai sinh của bạn để chứng minh bạn và mẹ bạn có quan hệ mẹ con;

- Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất của mẹ bạn;

- Giấy tờ chứng minh mối quan hệ cha con, mẹ con của mẹ bạn và ông bà ngoại bạn;

- Văn bản từ chối nhận di sản của ông bà bạn.