Câu hỏi: Nhờ luật sư tư vấn giùm trường hợp vay tín dụng như sau: Tôi có người bạn thân, tháng 12/2015 được nhân viên NH VPB tự gọi điện tư vấn và mời làm HĐ vay. Bạn tôi đã vay với số tiền 20tr. Tiền góp hàng tháng là 1.924.036đ, trong thời hạn 24 tháng, nhưng ngay sau khi thực hiện hđ, bạn tôi có mẹ bị lâm bệnh nặng thời gian kéo dài, không còn khả năng chi trả ngay từ tháng đầu.

Mẹ bạn ấy bệnh mới mất cuối năm vừa rồi (2016) Nhà ở vẫn còn đang phải thuê nên ko được ổn định, và do riêng ĐT bạn thường hay chặn số lạ để tránh bị làm phiền nên đã vô tình ko có liên hệ cũng như ko cập nhật đc thông tin với bên NH về khoản vay. Tính tới nay khoản vay bạn tôi bị trễ là 16 kì, dự định là từ giờ đến khi hết thời hạn vay, bạn tôi sẽ cố dành dụm và vay mượn thêm để thanh toán một lần toàn bộ khoản vay, nhưng mới đây, bạn ấy có nhận được thông báo của một Cty Luật, ghi là được sự uỷ quyền của phía NH gửi tới cỡ quan, với nội dung quy bạn tôi là cố tình trốn tránh, chặn ĐT liên lạc, vắng mặt tại nơi cứ trú khi NV tới nhà, ko chủ động liền lạc khi nhận thông báo của NH, trong khi bạn tôi vẫn ở tại chỗ thuê đi làm hàng ngày, và chưa nhận được một thông báo nào, hoặc cũng có thể do bên NH chỉ gửi chuyền tay nên đã thất lạc. Tiếp theo, Cty Luật đưa ra yêu cầu bạn tôi phải thanh toán hết một lần số nợ cả gốc và lãi trong thời hạn 05 ngày, nếu không sẽ gửi hồ sơ qua cơ quan chức năng truy cứu HS với tội danh Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Tôi xin lưu ý, thời hạn HĐ vay vẫn còn 8 tháng nữa. Và trong lần thông báo này bạn tôi mới nhận đc thông báo và có liên hệ lại phía Cty Luật. Thời điểm gọi lại là ngày 25/3, phía Cty Luật có đề ra phương án sẽ làm công văn gửi NH cho bạn tôi thanh toán số nợ gốc một lần nhưng phải làm liền tới khi hết tháng, bạn tôi vì không có khả năng nên xin kéo dài thời gian trong tháng kế tiếp sẽ cố vay mượn để trả dứt điểm nhưng không được chấp nhận. Vậy tôi nhờ Luật sư tư vấn giúp trường hợp của bạn tôi có bị Truy cứu như Cty Luật nói không? Nếu không truy cứu thì hiện tại bạn tôi có phải chịu trách nhiệm gì? Và đến khi hết thời hạn hợp đồng bạn tôi sẽ trả hết toàn bộ dư nợ có được không? Trường hợp hết thời hạn vẫn ko đủ khả năng thì sao? Phía Cty Luật tự nhiên gửi TB đến cơ quan bạn tôi với nội dung quy cho bạn tôi là Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, gây ảnh hưởng đến uy tín của bạn tôi thì có đúng với quy định đòi nợ không? Rất mong sự hồi âm sớm của luật sư! Tôi xin cảm ơn!

Trả lời: Thứ nhất
về việc trường hợp của bạn anh/chị có bị truy cứu tội danh Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản như công ty Luật đã nói hay không?

Quy định tại Khoản 1 Điều 140 Bộ Luật Hình sự  về tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản như sau:

“1. Người nào có một trong những hành vi sau đây  chiếm đoạt tài sản của người khác có giá trị từ một triệu đồng đến dưới năm mươi triệu đồng hoặc dưới một triệu đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt đã bị kết án về tội chiếm đoạt tài sản, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến ba năm:

a) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng các hình thức hợp đồng rồi dùng thủ đoạn gian  dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản đó;

b) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng các hình thức hợp đồng và đã sử dụng tài sản đó  vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả lại tài sản.”

Theo như anh/chị đã trình bày ở trên thì bạn của anh/chị đã làm hợp đồng vay tiền của ngân hàng nhưng sau đó do hoàn cảnh gia đình khó khăn (mẹ lâm bệnh nặng) nên không có khả năng trả nợ đúng kỳ hạn nhưng dự là đến hết thời hạn vay sẽ thanh toán toàn bộ khoản nợ đó.Hơn thế nữa trong khoảng thời gian mà bạn anh/chị chưa trả được tiền cho ngân hàng, bạn anh/chị không hề trốn tránh mà vẫn đến nơi làm việc như bình thường và cũng không cố tình chặn điện thoại.

Như vậy bạn anh/chị không hề dùng thủ đoạn gian dối hay bỏ trốn để chiếm đoạt số tiền đó, cũng không sử dụng số tiền đó vào mục địch bất hợp pháp, tức là không thuộc vào một trong hai hành vi được quy định tại Khoản 1 Điều 140 Bộ Luật Hình sự 1999 nên việc truy cứu bạn anh/chị về tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản là không có căn cứ.

Thứ hai
là nếu không truy cứu  thì hiện tại bạn anh/chị có phải chịu trách nhiệm gì không?

Khoản 1 Điều 465 Bộ Luật dân sự 2015 về Nghĩa vụ trả nợ của bên vay có quy định như sau:

“1. Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu tài sản là vật thì phải trả vật cùng loại đúng số lượng, chất lượng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.”

Như vậy theo quy định của luật thì bạn anh/chị có nghĩa vụ phải trả đủ số tiền đã vay khi đến hạn theo thuận trong hợp đồng với ngân hàng mà cụ thể là 1.924.036đ, trong thời hạn 24 tháng. Nhưng do hoàn cảnh gia đình khó khăn nên tới nay bạn anh/chị đã chậm trả tới 16 kỳ.

Khoản 1 Điều 351 Bộ Luật Dân sự 2015:

“Điều 351. Trách nhiệm dân sự do vi phạm nghĩa vụ

1. Bên có nghĩa vụ mà vi phạm nghĩa vụ thì phải chịu trách nhiệm dân sự đối với bên có quyền.

Vi phạm nghĩa vụ là việc bên có nghĩa vụ không thực hiện nghĩa vụ đúng thời hạn, thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ hoặc thực hiện không đúng nội dung của nghĩa vụ.”

Theo đó có thể xác định là trong trường hợp này bạn của anh/chị đã vi phạm nghĩa vụ đối với ngận hàng (không trả tiền đúng thời hạn) nên bạn của anh/chị sẽ phải chịu trách nhiệm dân sự đối với ngận hàng.

Điều 357 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định vê trách nhiệm do chậm thực hiện nghĩa vụ trả tiền:

“
1. Trường hợp bên có nghĩa vụ chậm trả tiền thì bên đó phải trả lãi đối với số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả.

2. Lãi suất phát sinh do chậm trả tiền được xác định theo thỏa thuận của các bên nhưng không được vượt quá mức lãi suất được quy định tại khoản 1 Điều 468 của Bộ luật này; nếu không có thỏa thuận thì thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này.”

Như vậy với việc chậm trả tiền trong 16 kỳ đối với ngận hàng thì bạn của anh/chị sẽ trả lãi đối với số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả.

Thứ ba
là việc khi hết thời hạn hợp đồng bạn của anh/chị sẽ trả toàn bộ số dự nợ được không?

Theo như Điều 357 đã được dẫn chiếu ở trên thì bạn anh anh/chị có thể trả toàn bộ số dư nợ khi hết han hợp đồng nhưng sẽ phải trả lãi đối với toàn bộ số tiền nợ đó tương ứng với thời gian chậm trả.

Thứ tư
là trong trường hợp hết thời han hợp đồng mà bạn anh/chị vẫn không đủ khả năng trả thì sao?

Khi bên vay không có khả năng thanh toán nợ thì bên cho vay có quyền gửi đơn khởi kiện về việc đòi lại tài sản đến Tòa án nhân dân cấp huyện nơi bị đơn cư trú để được giải quyết. Trong trường hợp này bạn của anh/chị đã vi phạm nghĩa vụ đối với ngận hàng (không trả tiền đúng thời hạn) nên bạn của anh/chị sẽ phải chịu trách nhiệm dân sự đối với ngận hàng. Mà cụ thể là :

“Trường hợp có thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ gây ra thì bên có nghĩa vụ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.”
(Điều 360 Bộ Luật dân sự 2015 về Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ)

Vậy nên bạn của anh/chị sẽ bồi thường toàn bộ thiệt hai đã gây ra cho ngận hàng do hành vi không trả nợ khi đã hết han hợp đồng.

Thứ năm
là vê việc phía Công ty Luật tự nhiên gửi thông báo đến cơ quan bạn của anh/chị với nội dung quy cho bạn của anh/chị là Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, gây ảnh hưởng đến uy tín của bạn của anh/chị thì có đúng với quy định đòi nợ không?

Việc làm này của công ty Luật là không phù hợp với những quy định của pháp luật. Bởi,nếu khi có căn cứ cho rằng bên vay lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản thì trước hết bên cho vay cần làm đơn tố giác gửi Cơ quan Điều tra, đề nghị tiến hành điều tra nếu có đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm thì khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can theo quy định của pháp luật. Khi chưa chưa có kết luận của cơ quan điều tra thì phía công ty luật không thể quy tội cho bạn của anh/chị, không những thế có thể sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội vu khống theo quy định tại Điều 122 Bộ Luật Hình sự 1999 và bồi thường thiệt hại do xâm phạm danh dự nhân phẩm uy tín theo điều 592 Bộ Luật Dân sự 2015.