Câu hỏi: Dạ thưa công ty luật Minh Gia! Tôi có vài câu hỏi và tranh chấp vay tiền lãi suất cao muốn nhờ luật sư  tư vấn. Mẹ tôi đi vay tiền của một bà làm cán bộ nhà nước tên A là 40 triệu với lãi suất là 70%/1tháng. Tức là mỗi tháng mẹ tôi đóng lãi cho bà này là 2 triệu 800 nghìn đồng. Mẹ tôi đóng tiền lãi trong vòng 5năm, không có tiền để trả tiền gốc, bây giờ bà này đi kiện mẹ tôi.

Trong thời gian vay tiền bà A với lãi suất quá cao cộng thêm nhà tôi lúc này cần tiền để làm ruộng mẹ tôi mới đi vay bà B là 20 triệu, mỗi ngày phải đóng cho bà B 200 nghìn. Trong 1 tháng vừa lãi vừa gốc luôn là 26triệu. Bà B bắt mẹ tôi phải trả hết số tiền tháng đó. Mẹ tôi không có tiền để trả, bà B bảo rằng sẽ cho mẹ tôi mượn 30triệu với điều kiện mượn xong là phải trả hết 26triệu này và bắt mẹ tôi kí vào giấy ghi nợ là mượn tiền gốc là  30triệu, mẹ tôi là người không biết chữ, cứ như thế sau 5 năm con số là 208 triệu.

Và bà Lý giống như bà B. Trước đó chị tôi đã phải xuất khẩu lao động 2 năm làm mỗi tháng 18triệu để về trả cho họ mà vẫn không đủ, sức khoẻ chị không được tốt nên chị về không làm nữa.Trong thời gian gần đây mẹ tôi mới nói với gia đình mượn tiền lãi suất cao. Gia đình tôi mới bán đất hoa màu để trả cho họ. Giờ 3 người này đi kiện mẹ tôi. Thi Hành Án ở huyện gửi thông báo sẽ cưỡng chế tài sản của gia đình tôi vào ngày 14/5/2015. Tài sản gia đinh tôi đã bán sạch để trả nợ cho họ. Giờ chỉ còn 1ngôi nhà do nhà nước hỗ trợ hộ nghèo. Tôi rất mong văn phòng luật sư cho tôi biết như vậy mẹ tôi có bị phạm luật không? Gia đình tôi phải làm sao? Tôi rất mong có phản hồi sớm từ các luật sư. Tôi rất chân thành biết ơn văn phòng luật sư.

Trả lời: Cảm ơn bạn đã gửi yêu cầu tư vấn tới công ty Luật Minh Gia. Trường hợp này chúng tôi tư vấn cho bạn như sau:

Về vụ việc vay tiền giữa mẹ bạn và bà A

Mẹ bạn vay bà A 40 triệu đồng với lãi suất quá cao, lên tới 70%/tháng. Theo quy định tại khoản 1 điều 476 Bộ luật dân sự năm 2005 về lãi suất cho vay thì:
"Lãi suất vay do các bên thỏa thuận nhưng không được vượt quá 150% của lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố đối với loại cho vay tương ứng "

Mặt khác, theo quy định tại Điều 163 Bộ luật hình sự, khi lãi suất cho vay vượt quá 10 lần mức lãi suất cao nhất mà pháp luật quy định, có tính chuyên bóc lột thì sẽ bị truy cứu về tội cho vay nặng lãi với mức phạt là phạt tiền từ một lần đến mười lần số tiền lãi hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến một năm. Phạm tội thu lợi bất chính lớn thì bị phạt tù từ 6 tháng đến ba năm. Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ một đến năm lần số lợi bất chính, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến năm năm.

Hiện tại mức lãi suất cơ bản do Ngân hàng nhà nước công bố là 9%/năm, như vậy chỉ có 0,75%/tháng. Mức lãi suất cao nhất mà các bên có thể thoả thuận là 13,5%/năm, tức là 1,125%/tháng. Như vậy, việc bà Băng cho mẹ bạn vay với mức lãi suất là 70%/tháng là cao gấp 62 lần so với mức cao nhất theo quy định của pháp luật. Hành vi này của bà Băng đủ dấu hiệu cấu thành tội cho vay nặng lãi theo quy định tại Điều 163 Bộ luật hình sự.

Về vụ việc cho vay tiền giữa mẹ bạn và bà B

Bà B cho mẹ bạn vay 20 triệu, 1 tháng phải trả 6 triệu tiền lãi, như vậy mức lãi suất là 30%/tháng. Mức lãi suất này cũng cao gấp khoảng 26 lần mức lãi suất cao nhất mà pháp luật quy định.

Do đó, hành vi này của bà B cũng có thể cấu thành tội cho vay nặng lãi theo quy định tại Điều 163 Bộ luật hình sự.

Theo các căn cứ trên, bạn có thể nộp đơn tố cáo tới cơ quan công an để tố giác hành vi phạm tội của những người đó.

Khi vụ việc được cơ quan có thẩm quyền giải quyết, số tiền mà mẹ bạn phải trả chỉ gồm tiền và tiền lãi trên số nợ gốc đó theo mức lãi suất do pháp luật quy định tại thời điểm vay.