Câu hỏi: Câu hỏi đề nghị tư vấn: Kính thưa luật sư. ông nội tôi có hai bà vợ và có 5 người con,3 anh em trai và hai cô. Từ ngày thành lập làng, bố mẹ em là con cả nên sống chung với ông bà nội. Còn các cô chú thì cũng có đất riêng cả vì ra ở riêng. Qua đời ông bà nội là để lại mảnh vườn của ông bà cho bố mẹ tôi nhưng lúc ông bà mất không để lại di chúc và sổ đỏ vẫn đang mang tên ông nội tôi.

Cụ thể ông nội tôi mất năm 1994 bà nội mất năm 1986 .kể từ thời điếm đó tới giờ gia đình tôi vẫn sống trên mảnh đất của ông bà để lại.Cho tới thời điểm hiện tại mẹ tôi muốn chuyển tên quyền sự dụng đất của ông bà nội sang tên mẹ tôi nhưng lúc làm hồ sơ để chuyển đổi thì chúng tôi đều đi làm ăn xa quê nên ông chú thứ 3 bảo để ông làm cho vì mẹ tôi già đi lại không tiện, nhưng sau khi  mẹ tôi đưa bìa đất cho chú thì chú lại trở mặt không chịu sang tên cho mẹ của tôi nữa và ông chú giữ luôn bìa đỏ không trả lại cho mẹ tôi nữa. ông chú bảo đất của bố tôi tôi có quyền giữ và đòi chia mảnh đất của ông bà tôi cho 5 người con, nhưng cả bốn người đều không đồng tình vì đất đó thuộc về bố mẹ tôi là hợp tình hợp lý (xin nói thêm ông chú tôi là con của bà vợ hai chú ở với bà vợ hai và đã được thừa kế mảnh đất sau khi bà mất). Vậy tôi kính hỏi luật sư ông chú tôi làm vậy có đúng luật không ?làm sao để mẹ tôi có thể lấy lại số đỏ từ tay chú và làm thế nào để chuyển tên sổ đỏ từ ông nội tôi sang tên mẹ tôi?nếu như không được sự đồng ý của ông chú đó?và ông bà nội tôi mất cũng đã hơn 10 năm vậy quyền để ông chú tôi đòi chia tài sản có được tòa giải quyết không ?Rất mong được sự tư vấn sớm nhất từ luật sư .Xin trân trọng cảm ơn.

Trả lời: Thứ nhất, về thời hiệu khởi kiện yêu cầu phân chia di sản thừa kế, theo Điều 623 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định về Thời hiệu khởi kiện thừa kế như sau:

“1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:

a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;

b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này.

2. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.

3. Thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại là 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.”

Và Khoản 2 Mục I Nghị quyết 02/2004/NQ-HĐTP quy định thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế như sau:

“a) Đối với trường hợp thừa kế mở trước ngày 01/7/1996, thì thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế được thực hiện theo quy định tại Điều 36 của Pháp lệnh Thừa kế năm 1990 và hướng dẫn tại Nghị quyết 02/HĐTP ngày 19/10/1990 của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao "hướng dẫn áp dụng một số quy định của Pháp lệnh Thừa kế".

Khi xác định thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế mà thời điểm mở thừa kế trước ngày 01/7/1991 và di sản là nhà ở thì thời gian từ ngày 01/7/1996 đến ngày 01/01/1999 không tính vào thời hiệu khởi kiện.

b) Đối với trường hợp thừa kế mở từ ngày 01/7/1996 thì thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế được thực hiện theo quy định tại Điều 648 của Bộ luật Dân sự.”

Vì Ông bạn mất từ thời điểm năm 1994, bà bạn mất năm 1986, đối chiếu với quy định trên thì hiện nay vẫn còn trong thời hạn khởi kiện thừa kế, do đó nếu gia đình bạn không thể tự thỏa thuận phân chia di sản thì có thể nộp đơn yêu cầu Tòa án nhân dân cấp huyện nơi có bất động sản để yêu cầu phân chia di sản thừa kế.

Tuy nhiên theo như dữ liệu bạn cung cấp, mảnh đất vườn đó nằm liền với mảnh đất ở mà bố mẹ bạn được ông bà để lại. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vẫn mang tên ông nội bạn. Nhưng trên thực tế, bố mẹ bạn sử dụng đất đó nhưng không có giấy tờ chứng minh việc ông bà tặng cho hay thỏa thuận giữa những người hưởng thừa kế về mảnh đất này cho bố mẹ bạn. Trường hợp không có giấy tờ chứng minh thì mảnh đất vẫn là di sản thừa kế của ông bà bạn và sẽ được chia đều cho những người thừa kế. Khi đó nếu bạn muốn sang tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ ông nội sang tên mẹ bạn thì phải có sự đồng ý của những người thừa kế (những người con của ông bà). Nếu một trong số những người con đó không đồng ý thì gia đình bạn cũng không thể làm thủ tục sang tên GCNQSDĐ được.

Trân trọng