Câu hỏi: Luật sư tư vấn về trường hợp xây dựng cổng chắn trong diện tích đất được sử dụng chung dành cho lối đi có được thực hiện hay không theo pháp luật hiện hành. Nội dung tư vấn như sau:

Ngõ nhà chúng tôi có 4 hộ gia đình đi chung, nhưng nhà bên cạnh tự ý mở cổng ngang ngõ. Phần cổng xây đó gia đình tôi cũng có phần diện tích mặt tiền 5m bên trong. Gia đình tôi yêu cầu nhà hàng xóm rỡ bỏ cổng, việc đó đúng hay sai? Hiện tại gia đình tôi có ý kiến đến thôn và xã nhưng nhận được lời giải quyết là xây trên phần đất công nên không ảnh hưởng gì tới nhà tôi mà ý kiến. Gia đình tôi không nhất trí với hướng giải quyết đó kính mong luật sư tư vấn giúp!

Trả lời: Trước hết cần xác định diện tích đất ngõ di chung này là thuộc quyền sử dụng của ai. Để xác định được lối đi này là lối đi chung thuộc sự quản lý của ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn hay thuộc quyền sử dụng của một trong các hộ gia đình, thì cần phải xem xét về nguồn gốc của lối đi này và các giấy tờ, hồ sơ địa chính được lưu trữ cũng như các văn bản thỏa thuận về lối đi chung.

Nếu diện tích đất ngõ đi chung này là thuộc quyền quản lý của Ủy ban nhân dân xã, phường thì phía gia đình kia tự ý xây cổng như vậy là không được phép. Bởi lẽ diện tích đất này không thuộc quyền sử dụng riêng của hộ gia đình kia, mỗi người có quyền sử dụng đất, thực hiện các quyền với diện tích đất được ghi nhận trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Do vậy tất cả các hộ dân đang sử dụng chung lối đi sẽ chịu sự quản lý của UBND và thực hiện xây cổng phải được sự đồng ý của UBND dựa trên lợi ích chung của tất cả hộ gia đình.

Nếu diện tích đất này thuộc quyền sử dụng của một trong các gia đình nhưng được sử dụng thành lối đi chung thì căn cứ theo quy định tại điều 254 Bộ luật dân sự năm 2015 có thể hiện như sau:

Điều 254. Quyền về lối đi qua

1. Chủ sở hữu có bất động sản bị vây bọc bởi các bất động sản của các chủ sở hữu khác mà không có hoặc không đủ lối đi ra đường công cộng, có quyền yêu cầu chủ sở hữu bất động sản vây bọc dành cho mình một lối đi hợp lý trên phần đất của họ.

Lối đi được mở trên bất động sản liền kề nào mà được coi là thuận tiện và hợp lý nhất, có tính đến đặc điểm cụ thể của địa điểm, lợi ích của bất động sản bị vây bọc và thiệt hại gây ra là ít nhất cho bất động sản có mở lối đi.

Chủ sở hữu bất động sản hưởng quyền về lối đi qua phải đền bù cho chủ sở hữu bất động sản chịu hưởng quyền, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Vị trí, giới hạn chiều dài, chiều rộng, chiều cao của lối đi do các bên thỏa thuận, bảo đảm thuận tiện cho việc đi lại và ít gây phiền hà cho các bên; nếu có tranh chấp về lối đi thì có quyền yêu cầu Tòa án, cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác xác định.

3. Trường hợp bất động sản được chia thành nhiều phần cho các chủ sở hữu, chủ sử dụng khác nhau thì khi chia phải dành lối đi cần thiết cho người phía trong theo quy định tại khoản 2 Điều này mà không có đền bù.

Do đó nếu đã đưa diện tích đất này để sử dụng thành lối đi chung dù trên quyền sử dụng đất có thể hiện 1 gia đình nhưng tất cả những hộ đi chung đều có quyền thỏa thuận, đưa ra ý kiến về việc sử dụng diện tích đi chung. Việc sử dụng đất này cần đảm bảo sự thuận tiện cho việc đi lại và ít gây phiền hà cho các bên. Phía gia đình bạn đi chung ngõ nên có quyền đưa ra ý kiến về việc xây cổng chắn ngang ngõ. Các bên có thể tự đàm phán giải quyết hoặc gửi yêu cầu đến UBND xã để thương lượng, trường hợp hòa giải không thành các bên có quyền gửi yêu cầu đến Tòa án để giải quyết.