Câu hỏi: Nhờ luật sư tư vấn quy định pháp luật hôn nhân về trường hợp tranh chấp quyền nuôi con khi bố mẹ chưa có đăng ký kết hôn như sau: Tôi sống với anh A một năm rưỡi mà chưa đăng ký kết hôn, chúng tôi có một đứa con trai được 1 tháng 26 ngày nhưng bé vẫn chưa có giấy khai sinh, anh A cũng chưa làm bất cứ giấy tờ nào để nhận là cha đứa bé.

Tôi có hộ khẩu thành phố H nhưng hộ khẩu của anh A lại ở quê BG, vậy nên tôi muốn làm giấy khai sinh cho con lấy hộ khẩu bên mẹ và theo họ mẹ, nhưng anh A nhất quyết không chịu và muốn bé có khai sinh và hộ khẩu ở BG nên anh đã nhờ người thân bế bé về quê.Nay tôi muốn nhận lại con mình nhưng bên anh A phản đối trả con. Xin hỏi luật sư giờ tôi phải làm những thủ tục giấy tờ gì để có thể mang về Bạc Liêu nhờ chính quyền ở đó giúp đòi lại con ạ?Xin chân thành cảm ơn luật sư!

Trả lời: Việc bạn và anh A chung sống với nhau như vợ chồng không làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa vợ và chồng, khi hai bạn có tranh chấp về con sẽ được giải quyết theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình 2014 về quyền, nghĩa vụ của cha mẹ và con sau khi ly hôn. Cụ thể được quy định như sau:

“Điều 14. Giải quyết hậu quả của việc nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn

1. Nam, nữ có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật này chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng. Quyền, nghĩa vụ đối với con, tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng giữa các bên được giải quyết theo quy định tại Điều 15 và Điều 16 của Luật này.

...

Điều 15. Quyền, nghĩa vụ của cha mẹ và con trong trường hợp nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn

Quyền, nghĩa vụ giữa nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng và con được giải quyết theo quy định của Luật này về quyền, nghĩa vụ của cha mẹ và con.”

Tiếp đó, Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn như sau:

“1. Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.

2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

3.
Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi
, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.”

Như vậy, trong trường hợp của bạn nếu bạn có đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì bạn sẽ được trực tiếp nuôi con. Nhưng anh A đã phản đối việc giao con cho bạn để tiến hành khai sinh cho con theo họ bạn thì bạn có thể yêu cầu ly hôn giành quyền nuôi con và nếu anh A vẫn phản đối khi bạn đã có quyết định, bản án xác định quyền nuôi con là của bạn thì bạn có thể tiến hành báo công an, chính quyền địa phương nơi anh A đang cư trú để giải quyết.