Câu hỏi: Luật sư tư vấn về thế nào là hành vi lấn chiếm đất và hình thức xử lý vi phạm đối với hành vi này như thế nào?

Luật sư tư vấn về:
Kính chào văn phòng Luật Minh Gia, tôi có câu hỏi muốn được Luật sư tư vấn như sau: Gia đình tôi và gia đình hàng xóm trước đây giữa 2 nhà có một khoản đất trống rộng 0.85m. Vào năm 1999-2000, cán bộ địa chính đến để đo đạc và yêu cầu gia đình tôi và gia đình hàng xóm ký xác nhận ranh giới cho nhau. Nhưng gia đình hàng xóm không đồng ý ký xác nhận vì vì gia đình tôi cũng vậy. Khi ấy cán bộ đo đạc nói rằng nếu không ai ký thì khoảng đất này sẽ do Nhà nước quản lý không của riêng ai cả. Đến năm 2008 gia đình tôi xây mới nhà và tách hẳn khoản đất trên . Đến năm 2010 gia đình hàng xóm xây mới không tách khoảng đất đó đồng thời lấn chiếm thêm hiện giờ chiều rộng khoảng đất chỉ còn 0.65m. Gia đình tôi có gởi đơn khiếu nại đến UBND Quận để yêu cầu nhà hàng xóm tách hẳn khoảng đất trên để thành một con hẻm trống để gia đình tôi có thể vào sơn sửa khi có nhu cầu. UBND Quận trả lời đơn rằng gia đình hàng xóm chỉ xin nâng nền chứ không sửa lại cổng trước sân nhà. Do nhà hàng xóm muốn chiếm luôn phần đất này nên họ không sửa cổng, vì thế từ năm 2011 đến nay khi họ sửa cổng là gia đình tôi không đồng ý cho họ làm nếu không tháo hàng rào để tách hẻm trống. Đến năm 2017 họ nói đã lo cho UBND Phường nên tiến hành sửa lại cổng và chiếm luôn phần con hẻm này. Vậy gia đình tôi phải làm sao? Có thể kiện không vui lòng tư vấn giúp tôi. Mong luật su tư vấn giúp em. Trình tự thủ tục giải quyết như thế nào?

Trả lời: Theo Điều 4 Luật đất đai 2013 quy định về sở hữu đất đai: “
Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho người sử dụng đất theo quy định của Luật này.”

Khoảng đất trống rộng 0.85m này thuộc quyền quản lý của nhà nước.

Theo Điều 12, Luật đất đai 2013 quy định về những hành vi bị nghiêm cấm:
“1. Lấn, chiếm. hủy hoại đất đai.”

Theo quy định tại Điều 3 Nghị định 102/2014/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai thì hành vi lấn đất và chiếm đất được định nghĩa như sau:

“1. Lấn đất là việc người đang sử dụng đất tự chuyển dịch mốc giới hoặc ranh giới thửa đất để mở rộng diện tích đất.

2. Chiếm đất là việc sử dụng đất mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép hoặc việc sử dụng đất do được Nhà nước giao, cho thuê nhưng hết thời hạn giao, cho thuê đất không được Nhà nước gia hạn sử dụng mà không trả lại đất hoặc sử dụng đất khi chưa thực hiện thủ tục giao đất, cho thuê đất theo quy định của pháp luật về đất đai.”

Như vậy hành vi lấn chiếm khoảng đất trống này của gia đình nhà hàng xóm đã vi phạm quy định của pháp luật, gia đình nhà hàng xóm sẽ bị xử phạt hành chính theo quy định của pháp luật.

Cũng theo điều 10 của nghị định này quy định:

“1. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi lấn, chiếm đất nông nghiệp không phải là đất trồng lúa, đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất.

...

3. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi lấn, chiếm đất ở.

...

5. Biện pháp khắc phục hậu quả:

a) Buộc khôi phục lại tình trạng của đất trước khi vi phạm đối với hành vi quy định tại các Khoản 1, 2 và 3 Điều này;

b) Buộc trả lại đất đã lấn, chiếm đối với hành vi quy định tại các Khoản 1, 2 và 3 Điều này.”

Do đây không phải là trường hợp tranh chấp quyền sử dụng đất giữa các bên nên không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án, bạn có thể viết đơn trình báo về hành vi lấn chiếm đất công của gia đình hàng xóm gửi đến Ủy ban nhân dân cấp xã yêu cầu giải quyết.