Câu hỏi: Tôi có một vấn đề mong nhận được sự tư vấn của Công ty luật Minh Gia như sau: Khoảng năm 2005 - 2006 tại đơn vị của tôi tiến hành cổ phần hóa.

Khi ấy là nhân viên tôi được đăng ký mua cổ phần ưu đãi. Thực tế thì tôi không phải bỏ tiền mà chỉ ký giấy vay số tiền tương ứng với số cổ phần đó với Tổng công ty thôi. Hiện tại tôi không giữu giấy tờ gì, toàn bộ đều do công ty lưu giữ. Sau đó tôi xin nghỉ việc. Tính đến nay giữa tôi và đơn vị cũ này không có liên lạc gì qua lại cả.Tôi mong công ty luật Minh Gia tư vấn cho tôi: Tôi có quyền lợi gì không? Nếu có thì tôi sẽ phải làm gì? Rất mong nhận được tư vấn từ phía Quý Công ty. Xin chân thành cảm ơn.

Trả lời: Chính sách ưu đãi mua cổ phần ưu đãi cho người lao động trong doanh nghiệp cổ phần hóa được quy định tại khoản 2 Điều 48 Nghị định 59/2011/NĐ-CP về Chuyển doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước thành công ty cổ phần như sau:

“
Điều 48. Chính sách ưu đãi cho người lao động trong doanh nghiệp cổ phần hóa

2. Người lao động có tên trong danh sách thường xuyên của doanh nghiệp tại thời điểm công bố giá trị doanh nghiệp cổ phần hóa, thuộc đối tượng doanh nghiệp cần sử dụng và có cam kết làm việc lâu dài cho doanh nghiệp trong thời hạn ít nhất là 03 năm (kể từ ngày doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu) sẽ được mua thêm cổ phần ưu đãi theo quy định sau:

a) Mua thêm theo mức 200 cổ phần/01 năm cam kết làm việc tiếp trong doanh nghiệp nhưng tối đa không quá 2.000 cổ phần cho một người lao động.

Riêng người lao động là các chuyên gia giỏi, có trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao làm việc tại doanh nghiệp được mua thêm theo mức 500 cổ phần/01 năm cam kết làm việc tiếp trong doanh nghiệp nhưng tối đa không quá 5.000 cổ phần cho một người lao động. Doanh nghiệp cổ phần hóa căn cứ đặc thù ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh của mình xây dựng và quyết định các tiêu chí để xác định chuyên gia giỏi, có trình độ nghiệp vụ cao và phải được nhất trí thông qua tại Đại hội công nhân viên chức của doanh nghiệp trước khi cổ phần hóa.

b) Giá bán cổ phần ưu đãi cho người lao động mua thêm quy định tại điểm a khoản 2 Điều này được xác định là giá đấu thành công thấp nhất (trường hợp đấu giá công khai trước) hoặc bằng giá bán thành công thấp nhất cho các nhà đầu tư chiến lược (đối với trường hợp bán cho nhà đầu tư chiến lược trước).

c) Mỗi một người lao động chỉ được hưởng quyền mua thêm cổ phần ưu đãi theo một mức xác định tại điểm a khoản 2 Điều này.

d) Số cổ phiếu ưu đãi người lao động mua thêm quy định tại điểm a khoản 2 Điều này được chuyển đổi thành cổ phần phổ thông sau khi kết thúc thời gian cam kết.

Trường hợp công ty cổ phần thực hiện tái cơ cấu dẫn tới người lao động phải chấm dứt hợp đồng lao động, thôi việc, mất việc theo quy định của Bộ Luật Lao động trước thời hạn đã cam kết thì số cổ phần đã được mua thêm sẽ được chuyển đổi thành cổ phần phổ thông. Trường hợp người lao động có nhu cầu bán lại cho doanh nghiệp số cổ phần này thì công ty cổ phần có trách nhiệm mua lại với giá sát với giá giao dịch trên thị trường.

Trường hợp người lao động chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn đã cam kết thì phải bán lại cho công ty cổ phần toàn bộ số cổ phần đã được mua thêm với giá sát với giá giao dịch trên thị trường nhưng không vượt quá giá đã được mua tại thời điểm cổ phần hóa.”

Bạn không nói rõ bạn mua cổ phần ưu đãi vào năm nào và thời điểm bạn xin nghỉ việc là khi nào nên sẽ có ba trường hợp xảy ra:

Trường hợp thứ nhất:
bạn mua cổ phần ưu đãi sau khi hết thời gian cam kết làm việc cho công ty ít nhất 03 năm thì sẽ được chuyển đổi thành cổ phần phổ thông.

Trường hợp thứ hai:
công ty cổ phần thực hiện tái cơ cấu dẫn tới việc bạn phải thôi việc theo quy định của Bộ Luật Lao động trước thời hạn đã cam kết thì số cổ phần đã được mua thêm sẽ được chuyển đổi thành cổ phần phổ thông nên khi đó bạn có có nhu cầu bán lại cho doanh nghiệp số cổ phần này thì công ty cổ phần có trách nhiệm mua lại với giá sát với giá giao dịch trên thị trường.

Trường hợp thứ ba:
Nếu bạn chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn đã cam kết thì phải bán lại cho công ty số cổ phần ưu đãi này với giá giao dịch trên thị trường nhưng không vượt quá giá đã mua tại thời điểm cổ phần hóa.

Với trường hợp thứ nhất và thứ hai (bạn không bán lại số cổ phần ưu đãi) thì sau khi chuyển thành cổ phần phổ thông thì bạn là cổ đông phổ thông nên sẽ có quyền theo quy định tại khoản 1 Điều 114 Luật doanh nghiệp năm 2014:

“
Điều 114. Quyền của cổ đông phổ thông

1. Cổ đông phổ thông có các quyền sau đây:

a) Tham dự và phát biểu trong các Đại hội đồng cổ đông và thực hiện quyền biểu quyết trực tiếp hoặc thông qua đại diện theo ủy quyền hoặc theo hình thức khác do pháp luật, Điều lệ công ty quy định. Mỗi cổ phần phổ thông có một phiếu biểu quyết;

b) Nhận cổ tức với mức theo quyết định của Đại hội đồng cổ đông;

c) Ưu tiên mua cổ phần mới chào bán tương ứng với tỷ lệ cổ phần phổ thông của từng cổ đông trong công ty;

d) Tự do chuyển nhượng cổ phần của mình cho người khác, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 119 và khoản 1 Điều 126 của Luật này;

đ) Xem xét, tra cứu và trích lục các thông tin trong Danh sách cổ đông có quyền biểu quyết và yêu cầu sửa đổi các thông tin không chính xác;

e) Xem xét, tra cứu, trích lục hoặc sao chụp Điều lệ công ty, biên bản họp Đại hội đồng cổ đông và các nghị quyết của Đại hội đồng cổ đông;

g) Khi công ty giải thể hoặc phá sản, được nhận một phần tài sản còn lại tương ứng với tỷ lệ sở hữu cổ phần tại công ty;”

Trường hợp này, khi bạn thôi việc công ty không đề cập đến vấn đề này là trái với quy định của pháp luật. Do đó, bạn có thể khiếu nại lên công ty hoặc khiếu nại lên Sở lao động thương binh xã hội để được giải quyết. Nếu không được giải quyết thì bạn có thể khởi kiện công ty tại Tòa án nhân dân tại nơi mà công ty đăng kí kinh doanh.

Trường hợp thứ ba, nếu bạn không bán cổ phần cho công ty khi thôi việc trước thời hạn cam kết 03 năm kể từ ngày mua cổ phần ưu đãi thì bạn đã có hành vi trái với quy định của pháp luật nên dù bạn có đòi lại quyền lợi cũng chưa chắc đã được bảo đảm.

Như vậy, với từng trường hợp trên, bạn có thể đối chiếu với hoàn cảnh của mình để có phương án giải quyết thích hợp nhất.