Câu hỏi: Xin chào cty luật minh gia, cty cho e hỏi ông bà e sinh 5 người con, 4 trai và 1 gái được ông bà để lại cho 1 mảnh đất được chia làm 5 phần cho 5 người khi bà còn sống chưa làm giấy tờ cho con cái thì mất.

Khi đó nhà e còn đang xây dựng theo khẩu đất bà cho và giờ đã có 3 miếng đất của 3 gia đình đã được xây dựng làm nhà ở vài năm nay, miếng đất này có từ lâu đời các cụ để lại cho tới nay không có kiện tụng gì cả tất cả gia đình sinh sống tại mảnh đất này vẫn đóng thúê hàng năm đầy đủ cho chính quyền địa phương, nhưng mảnh đất này chưa có sổ đỏ nếu gia đình e muốn làm sổ đỏ thì phải làm chung gộp tổng diện tích đất cùng với anh chị em trong gia đình hay gia đình e có làm được sổ đỏ riêng theo diện tích đất đang sử dụng không tức là gia đình nhà nào thì làm riêng nhà đó. Và nếu gia đình nhà nào muốn làm giấy tờ thì phải được sự đồng ý của tòan bộ anh chị em trong gia đình ký tên xác nhận đúng không ạ bởi vì khi bà mất vẫn chưa làm được giấy tờ chuyển nhượng lại cho con cháu giờ mảnh đất đã được phân chia và xây dựng để ở vài năm nay rồi ạ. Nếu có 1 người trong gia đình không đồng ý thì có bị cho là tự ý làm giấy tờ mà chưa được sự đồng ý của hết mọi người trong gia đình như vậy có đúng không ạ gia đình phải làm những thủ tục nào mới làm được giấy tờ ạ hiện tại có 2 mảnh đất của hai gia đình vẫn để trống chưa ở đến 3 mảnh còn lại đã được xây dựng và sinh sống ổn định ạ xin cty cho biết những vướng mắc và cần phải có những thủ tục nào mới có thể lam được giấy tờ ạ..mong cty giúp đỡ ạ. Xin chân thành cảm ơn!

Trả lời: Theo thông tin bạn cung cấp, khi ông bà bạn còn sống có nói là sẽ chia đất cho 5 người con nhưng không có giấy tờ gì về việc chia đất này. Và thời điểm ông bà bạn mất không để lại di chúc nên toàn bộ phần di sản thừa kế của ông bà bạn sẽ được chia theo pháp luật. Cụ thể, Điều 651 Bộ luật dân sự 2015 quy định:

“Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm:
vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết
;

...

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau."

Như vậy, cần phải xác định vào thời điểm ông bà bạn mất những người thừa kế theo quy định trên còn những ai, trường hợp chỉ còn 5 người con thì phần di sản thừa kế của ông bà bạn sẽ chia thành 5 phần bằng nhau. Và việc phân chia di sản này phải được 5 người cùng nhau làm thủ tục thỏa thuận phân chia di sản theo Điều 57 Luật công chứng 2014:

“Điều 57. Công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản

1. Những người thừa kế theo pháp luật hoặc theo di chúc mà trong di chúc không xác định rõ phần di sản được hưởng của từng người thì có quyền yêu cầu công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản.

Trong văn bản thỏa thuận phân chia di sản, người được hưởng di sản có thể tặng cho toàn bộ hoặc một phần di sản mà mình được hưởng cho người thừa kế khác.

2. Trường hợp di sản là quyền sử dụng đất hoặc tài sản pháp luật quy định phải đăng ký quyền sở hữu thì trong hồ sơ yêu cầu công chứng phải có giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản của người để lại di sản đó.

...

4. Văn bản thỏa thuận phân chia di sản đã được công chứng là một trong các căn cứ để cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký việc chuyển quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản cho người được hưởng di sản.”

Như vậy, phần đất mà ông bà bạn để lại sẽ là tài sản chung của 5 người, theo đó, việc sử dụng, định đoạt và phân chia tài sản chung được thực hiện theo quy định tại Bộ luật dân sự 2015, cụ thể:

Điều 217. Sử dụng tài sản chung

1. Mỗi chủ sở hữu chung theo phần có quyền khai thác công dụng, hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản chung tương ứng với phần quyền sở hữu của mình, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.

2. Các chủ sở hữu chung hợp nhất có quyền ngang nhau trong việc khai thác công dụng, hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản chung, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

Điều 218. Định đoạt tài sản chung

1. Mỗi chủ sở hữu chung theo phần có quyền định đoạt phần quyền sở hữu của mình.

2. Việc định đoạt tài sản chung hợp nhất được thực hiện theo thỏa thuận của các chủ sở hữu chung hoặc theo quy định của pháp luật.

3. Trường hợp một chủ sở hữu chung theo phần bán phần quyền sở hữu của mình thì chủ sở hữu chung khác được quyền ưu tiên mua.

...

Điều 219. Chia tài sản thuộc sở hữu chung

1. Trường hợp sở hữu chung có thể phân chia thì mỗi chủ sở hữu chung đều có quyền yêu cầu chia tài sản chung; nếu tình trạng sở hữu chung phải được duy trì trong một thời hạn theo thỏa thuận của các chủ sở hữu chung hoặc theo quy định của luật thì mỗi chủ sở hữu chung chỉ có quyền yêu cầu chia tài sản chung khi hết thời hạn đó; khi tài sản chung không thể chia được bằng hiện vật thì chủ sở hữu chung có yêu cầu chia có quyền bán phần quyền sở hữu của mình, trừ trường hợp các chủ sở hữu chung có thỏa thuận khác.

2. Trường hợp có người yêu cầu một người trong số các chủ sở hữu chung thực hiện nghĩa vụ thanh toán và chủ sở hữu chung đó không có tài sản riêng hoặc tài sản riêng không đủ để thanh toán thì người yêu cầu có quyền yêu cầu chia tài sản chung và tham gia vào việc chia tài sản chung, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Nếu không thể chia phần quyền sở hữu bằng hiện vật hoặc việc chia này bị các chủ sở hữu chung còn lại phản đối thì người có quyền có quyền yêu cầu người có nghĩa vụ bán phần quyền sở hữu của mình để thực hiện nghĩa vụ thanh toán."

Như vậy, các bên có thể thỏa thuận về việc sử dụng, quản lý và định đoạt tài sản chung này. Trường hợp không thỏa thuận được thì có quyền yêu cầu Tòa án phân chia.