Câu hỏi: Luật sư tư vấn về quyền thay đổi họ của cá nhân và quy định của pháp luật về xác định cha con. Nếu cha đẻ đã chết thì con đẻ có thể đổi họ sang họ của cha đẻ được hay không?

Nội dung tư vấn
: Hỏi về việc đổi họ theo cha. Ông L biết được sự thật sau khi mẹ đẻ kể lại. Bà mang thai với ông V (trước khi hy sinh) và sau khi ông V hy sinh, bà đi lấy chồng khác. Nhưng vì để lo cho cuộc sống của con sau này, bà không cho ai biết việc mang thai với ông V khi đó, nay vì tuổi cao sức yếu, bà đã công khai và cho ông L biết ông L là con của ông V  (liệt sĩ). Nay Ông L muốn đổi họ theo cha là ông V. Và như vậy có được không, hồ sơ thủ tục được quy định như thế nào và liên hệ với cơ quan để được giải quyết?. Trân trọng cảm ơn!

Trả lời: Ông L muốn đổi họ của mình sang họ của cha đẻ là ông V thì ông L cần có một trong các căn cứ để thay đổi họ theo quy định pháp luật. Điều 27 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về các trường hợp được thay đổi họ như sau:

“Điều 27. Quyền thay đổi họ

1. Cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ trong trường hợp sau đây:

a) Thay đổi họ cho con đẻ từ họ của cha đẻ sang họ của mẹ đẻ hoặc ngược lại;

b) Thay đổi họ cho con nuôi từ họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ sang họ của cha nuôi hoặc họ của mẹ nuôi theo yêu cầu của cha nuôi, mẹ nuôi;

c) Khi người con nuôi thôi làm con nuôi và người này hoặc cha đẻ, mẹ đẻ yêu cầu lấy lại họ cho người đó theo họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ;

d) Thay đổi họ cho con theo yêu cầu của cha đẻ, mẹ đẻ hoặc của con khi xác định cha, mẹ cho con;

đ) Thay đổi họ của người bị lưu lạc đã tìm ra nguồn gốc huyết thống của mình;

e) Thay đổi họ theo họ của vợ, họ của chồng trong quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài để phù hợp với pháp luật của nước mà vợ, chồng người nước ngoài là công dân hoặc lấy lại họ trước khi thay đổi;

g) Thay đổi họ của con khi cha, mẹ thay đổi họ;

h) Trường hợp khác do pháp luật về hộ tịch quy định.

2. Việc thay đổi họ cho người từ đủ chín tuổi trở lên phải có sự đồng ý của người đó.

3. Việc thay đổi họ của cá nhân không làm thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự được xác lập theo họ cũ.”

Nếu ông L muốn được thay đổi họ sang họ của ông V thì ông L sẽ phải có một trong các căn cứ theo quy định tại Điều 27 BLDS 2015. Vì ông L và ông V chưa làm thủ tục xác định cha con nên để được đổi sang họ của bố đẻ là ông V trong trường hợp trên thì ông L sẽ phải làm thủ tục xác định cha – con theo quy định của Luật Hôn nhân & gia đình 2014:

“Điều 90. Quyền nhận cha, mẹ

1. Con có quyền nhận cha, mẹ của mình, kể cả trong trường hợp cha, mẹ đã chết.

2. Con đã thành niên nhận cha, không cần phải có sự đồng ý của mẹ; nhận mẹ, không cần phải có sự đồng ý của cha.”

Như vậy, kể cả trường hợp ông V đã chết thì ông L vẫn có quyền nhận cha, ông L sẽ phải đưa ra căn cứ chứng minh ông V là bố đẻ của mình thông qua những chứng cứ như bản ghi âm, ghi hình, người làm chứng, giấy xét nghiệm ADN,…. Trường hợp này, vì ông V đã chết nên thẩm quyền xác định cha – con thuộc về Tòa án nhân dân cấp huyện theo quy định tại khoản 2 Điều 101 Luật HN&GĐ 2014:

“Điều 101. Thẩm quyền giải quyết việc xác định cha, mẹ, con

…

2. Tòa án có thẩm quyền giải quyết việc xác định cha, mẹ, con trong trường hợp có tranh chấp hoặc người được yêu cầu xác định là cha, mẹ, con đã chết và trường hợp quy định tại Điều 92 của Luật này.

Quyết định của Tòa án về xác định cha, mẹ, con phải được gửi cho cơ quan đăng ký hộ tịch để ghi chú theo quy định của pháp luật về hộ tịch; các bên trong quan hệ xác định cha, mẹ, con; cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.”

Ông L có thể nộp một bộ hồ sơ yêu cầu xác định quan hệ cha con đến Tòa án nhân dân cấp huyện nơi ông L đang cư trú gồm đơn yêu cầu xác định quan hệ cha con và những căn cứ chứng minh về quan hệ cha con để Tòa án giải quyết. Sau khi quyết định của Tòa án đã có hiệu lực thì Tòa án sẽ gửi quyết định này cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi ông L làm giấy khai sinh để ghi vào sổ hộ tịch. Ông L có thể đến Ủy ban nhân dân cấp huyện để làm thủ tục thay đổi họ của mình sang họ cha đẻ là ông V theo quy định của pháp luật.

Trân trọng.

Phòng tư vấn pháp luật Dân sự - Công ty Luật Minh Gia.