Câu hỏi: Chào Luật sư Minh Gia, Em muốn hỏi trường hợp như sau: Tháng 6/2007 Bố Em có đứng tên vay hộ cho 1 người bạn đi suất khẩu lao động tại Đài Loan số tiền là 12 triệu đồng, với lãi suất thỏa thuận là 2.000VND/ngày/1 triệu. khi làm được hơn 1 năm thì người bạn đó tử nạn. nên kg có tiền để trả, năm 2011 bố em đã trả người ta 40 triệu, vì khi vay chủ nợ kg nói là tính lãi gộp (kiểu lãi mẹ đẻ lãi con) đến thời điểm tháng 11/2013 số tiền 12 triệu người ta tính cả lãi lên hơn 300 triệu, (đã trừ khoản 40 triệu bố em trả người ta) vậy em có thể khởi kiện người ta ra tòa vì tội bóc lột không? Vì em nghĩ 12 triệu X 2.000/đồng/ngày = 7 triệu tiền lãi/ năm x 6 năm = 42 triệu tiền lãi+ tiền gốc 12 triệu nhưng chủ nợ ép viết giấy 320 triệu, đề nghị tư vấn giúp em, nếu em khởi kiện thì kiện ở đâu, thủ tục như thế nào. Em xin cảm ơn luật sư.

Thông tin liên hệ: Họ tên: Nguyễn Đ M;  Email: …nh1555@yahoo.com; Điện thoại: 0168700…

Tiêu đề: Đề nghị tư vấn giúp để khởi kiện về hành vi cho vay nặng lãi

Lưu ý:
Để đảm bảo quyền riêng tư cho người đề nghị tư vấn, chúng tôi đã thay đổi thông tin cá nhân trong nội dung câu hỏi:

Trả lời: Chào bạn, đối với trường hợp bạn hỏi công ty Luật Minh Gia xin tư vấn cho bạn như sau:

Bộ luật Dân sự 2015 có quy định về lãi suất cho vay trong giao dịch dân sự như sau:

Điều 468. Lãi suất

1. Lãi suất vay do các bên thỏa thuận.

Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác. Căn cứ tình hình thực tế và theo đề xuất của Chính phủ, Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh mức lãi suất nói trên và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Trường hợp lãi suất theo thỏa thuận vượt quá lãi suất giới hạn được quy định tại khoản này thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực.

2. Trường hợp các bên có thỏa thuận về việc trả lãi, nhưng không xác định rõ lãi suất và có tranh chấp về lãi suất thì lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất giới hạn quy định tại khoản 1 Điều này tại thời điểm trả nợ.

Từ quy định trên, lãi suất cho vay trong giao dịch dân sự chỉ ở mức tối đa nhà nước cho phép là 20%/năm tương đương với 1,67%/tháng. Trường hợp bố bạn vay 12 triệu đồng với lãi suất 2000 đồng một ngày thì lãi suất theo tháng được xác định là 6%.

Do vậy mức cho vay bố bạn phải chịu cao hơn mức nhà nước cho phép. Bố bạn có thể gửi đơn đến Tòa án tuyên phần lãi suất cho vay vượt quá mức nhà nước cho phép là vô hiệu. Bộ luật Dân sự 2015 có quy định như sau:

Điều 123. Giao dịch dân sự vô hiệu do vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội

Giao dịch dân sự có mục đích, nội dung vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội thì vô hiệu.

Điều cấm của luật là những quy định của luật không cho phép chủ thể thực hiện những hành vi nhất định.

…

Khi yêu cầu Tòa án tuyên phần lãi suất vượt quá vô hiệu, Tòa chỉ công nhận mức tối đa về lãi suất trong thỏa thuận của các bên là 1,67%/tháng. Từ đó, bố bạn chỉ phải trả lãi ở một mức lãi suất hợp lý hơn. Việc phía chủ nợ yêu cầu bố bạn ký giấy nợ là không có căn cứ. Bố bạn cũng có thể yêu cầu tòa tuyên bản giấy nhận nợ đó không có giá trị pháp lý theo căn cứ tại Điều 127 – Bộ luật dân sự 2015 như sau:

Điều 127. Giao dịch dân sự vô hiệu do bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép

Khi một bên tham gia giao dịch dân sự do bị lừa dối hoặc bị đe dọa, cưỡng ép thì có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch dân sự đó là vô hiệu.

Lừa dối trong giao dịch dân sự là hành vi cố ý của một bên hoặc của người thứ ba nhằm làm cho bên kia hiểu sai lệch về chủ thể, tính chất của đối tượng hoặc nội dung của giao dịch dân sự nên đã xác lập giao dịch đó.

Đe dọa, cưỡng ép trong giao dịch dân sự là hành vi cố ý của một bên hoặc người thứ ba làm cho bên kia buộc phải thực hiện giao dịch dân sự nhằm tránh thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, danh dự, uy tín, nhân phẩm, tài sản của mình hoặc của người thân thích của mình.

Về tội cho vãi lãi nặng trong giao dịch dân sự, Bộ luật Hình sự 2015 có quy định:

Điều 201. Tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự

1. Người nào trong giao dịch dân sự mà cho vay với lãi suất gấp 05 lần trở lên của mức lãi suất cao nhất quy định trong Bộ luật Dân sự, thu lợi bất chính từ 30.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.

2. Phạm tội mà thu lợi bất chính 100.000.000 đồng trở lên155, thì bị phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Như vậy, người cho vay tiền chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự với tội cho vay lãi nặng khi mức lãi suất họ cho vay từ trên 8,35%/tháng và thu lợi bất chính bởi việc cho vay lãi nặng từ 30 triệu đồng trở lên. Trường hợp của bố anh do có sự tính toán theo lãi gộp (tính lãi trên cả phần lãi chậm trả) nên phải xác định lại phần lãi suất áp dụng và khaorn thu lợi từ hoạt động cho vay giữa người này với bố anh. Nếu đủ các căn cứ cấu thành tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự như đã trích dân ở trên, người này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Về thủ tục kiện cho vay nặng lãi, mời bạn tham khảo bài viết chúng tôi đã tư vấn trường hợp tương tự sau đây:
Tư vấn về cho vay tiền lãi suất cao và thủ tục khởi kiện đòi nợ