Câu hỏi: Xin chào luật sư.Tôi muốn hỏi luật sư về việc giải quyết tranh chấp đất đai. Nội dung tư vấn như sau:

Trả lời: Thứ nhất, nếu chồng của chị chết và có để lại di chúc thì những người được chỉ định hưởng thừa kế sẽ tiến hành chia di sản thừa kế theo đúng nội dung di chúc. Trường hợp chồng mất mà không để lại di chúc thì di sản thừa kế sẽ chia theo pháp luật.

Điều 651 bộ luật dân sự 2015 có quy định về hàng thừa kế như sau:

"1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

...

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau".

Chiểu theo quy định trên, trường hợp chia thừa kế theo pháp luật thì chị và bố mẹ chồng (nếu mẹ còn sống) thuộc hàng thừa kế thứ nhất, và cả 03 người sẽ ngang nhau khi chia di sản thừa kế. Vậy, di sản thừa kế của chồng sẽ được chia thành 03 phần bằng nhau.

Tuy nhiên, nếu thửa đất trên là tài sản chung hợp nhất của anh chị (tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân) thì chị sẽ được hưởng 2/3 diện tích thửa đất, bố và mẹ chồng được hưởng 1/3 diện tích thửa đất trên. Bởi, nếu là tài sản chung hợp nhất thì chị đã có 1/2 tổng diện tích thửa đất.

Điều 66 luật hôn nhân và gia đình 2014 giải quyết tài sản của vợ chồng trong trường hợp một bên chết như sau:

"2. Khi có yêu cầu về chia di sản thì tài sản chung của vợ chồng được chia đôi, trừ trường hợp vợ chồng có thỏa thuận về chế độ tài sản. Phần tài sản của vợ, chồng chết hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết được chia theo quy định của pháp luật về thừa kế".

Ví dụ: thửa đất rộng 300m2, nếu thừa đất là tài sản riêng của chồng thì mỗi người sẽ hưởng 100m2. Nếu thửa đất là tài sản chung hợp nhất của vợ chồng chị thì tài sản của chị là 150m2, phần di sản chồng để lại là 150m2,. Theo đó, bố mẹ chồng sẽ hưởng 100m2 còn chị sẽ hưởng thừa kế 50m2, tổng cộng phần đất chị có quyền sử dụng là 200m2.

Thứ hai, việc phân chia di sản thừa kế trừ đi những chi phí sau đây quy định tại Điều 658 Bộ luật dân sự 2015 về thứ tự ưu tiên thanh toán. Các nghĩa vụ tài sản và các khoản chi phí liên quan đến thừa kế được thanh toán theo thứ tự sau đây:

Điều 658. Thứ tự ưu tiên thanh toán

Các nghĩa vụ tài sản và các khoản chi phí liên quan đến thừa kế được thanh toán theo thứ tự sau đây:

1. Chi phí hợp lý theo tập quán cho việc mai táng.

2. Tiền cấp dưỡng còn thiếu.

3. Chi phí cho việc bảo quản di sản.

4. Tiền trợ cấp cho người sống nương nhờ.

5. Tiền công lao động.

6. Tiền bồi thường thiệt hại.

7. Thuế và các khoản phải nộp khác vào ngân sách nhà nước.

8. Các khoản nợ khác đối với cá nhân, pháp nhân.

9. Tiền phạt.

10. Các chi phí khác.

Được biết là sau khi chồng chị qua đời chị là người trực tiếp sử dụng và cải tạo mảnh đất nên khi chia di sản thừa kế sẽ phải trừ đi chi phí hợp lý theo tập quán cho việc mai táng, chi phí cho việc bảo quản di sản và có thể có các chi phí khác.

Nếu các bên tranh chấp và không thể tự thỏa thuận phân chia khối di sản thừa kế trên thì chị có thể nộp đơn tại TAND quận, huyện nơi bị đơn cư trú để được thụ lý và giải quyết. Khi bản án dân sự có hiệu lực pháp luật thì các quyền lợi của chị sẽ được đảm bảo theo quy định của pháp luật.