Câu hỏi: Luật sư tư vấn về trường hợp người lao động muốn hủy sổ BHXH và điều kiện hưởng chế độ bảo hiểm xã hội một lần, bảo hiểm thất nghiệp.

Nội dung yêu cầu tư vấn:
Em làm việc ở công ty giày được 3 năm thì em thôi việc. Tính đến nay đã nghỉ được 1 năm. Em đã nhận sổ BHXH nhưng chưa hưởng BHTN do công ty trả sổ trễ. Trong thời gian 1 năm em có đi làm công ty khác và công ty đóng bảo hiểm cho em được 3 tháng (dù em chưa nộp hay trình những gì liên quan đến sổ Bảo hiểm của em). Hiện tại em có 2 cuốn sổ 2 số khác nhau: 1 cuốn được 4 tháng, 1 cuốn 3 năm. Bây giờ e muốn hủy cuốn sổ đóng 4 tháng để lãnh cuốn sổ đã đóng 3 năm có được không?  Và em muốn lãnh BHXH 1 lần có được không?  Nếu không thì em phải làm sao để được? BHTN em chưa hưởng vậy sau này nếu em đi làm công ty thì em có được đóng tiếp không?  Xin luật sư tư vấn giúp em.

Trả lời: Thứ nhất, về vấn đề hủy sổ BHXH.

Căn cứ tại khoản 5 Mục 1 Công Văn 3663/BHXH-THU quy định:

“5. Trường hợp NLĐ cam kết không thừa nhận quá trình tham gia BHXH, BHTN thì phải trình bày rõ trong Đơn đề nghị (mẫu D01-TS). Cán bộ xử lý nghiệp vụ khóa dữ liệu quá trình đóng BHXH, BHTN bằng phương án KB, KT và lập biên bản hủy sổ tại mục “Hủy có nhiều sổ”. Đơn đề nghị của NLĐ có phê duyệt của Ban Giám đốc BHXH quận, huyện hoặc Lãnh đạo phòng Thu BHXH Thành phố để thay thế cho sổ thu hồi. Trường hợp đặc biệt phải phục hồi lại quá trình đã khóa phương án KB, KT, thì chỉ được thực hiện khi có sự phê duyệt (nơi đã khóa dữ liệu trước đây) của Ban Giám đốc BHXH quận, huyện hoặc lãnh đạo phòng chức năng của Thành phố và đúng theo quy trình phục hồi số sổ đã hủy”.

Theo đó, nếu bạn muốn hủy cuốn sổ BHXH đóng được 4 tháng thì bạn cần có đơn đề nghị hủy sổ và bản cam kết không thừa nhận quá trình tham gia BHXH, BHTN trong 4 tháng này. Cơ quan bảo hiểm sẽ căn cứ vào đơn đề nghị và bản cam kết không thừa nhận thời gian đóng bảo hiểm của bạn để xem xét tiến hành khóa dữ liệu và lập biên bản hủy sổ. Khi bạn tiến hành hủy sổ thì bạn sẽ không được hưởng các chế độ bảo hiểm đối với quãng thời gian 4 tháng này. Tuy nhiên, khi làm hồ sơ cơ quan bảo hiểm xét thấy bạn không thuộc trường hợp được hủy sổ thì sẽ phải làm thủ tục gộp hai sổ bảo hiểm xã hội thành một số sổ duy nhất.

Thứ hai, về điều kiện hưởng BHXH một lần.

Căn cứ tại Điều 8 Nghị định 115/2015/NĐ-CP quy định:

“Điều 8. Bảo hiểm xã hội một lần

1. Người lao động quy định tại Khoản 1 và Khoản 2 Điều 2 của Nghị định này mà có yêu cầu thì được hưởng bảo hiểm xã hội một lần nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Đủ tuổi hưởng lương hưu theo quy định tại các Khoản 1, 2 và 4 Điều 54 của Luật Bảo hiểm xã hội mà chưa đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội hoặc theo quy định tại Khoản 3 Điều 54 của Luật Bảo hiểm xã hội mà chưa đủ 15 năm đóng bảo hiểm xã hội và không tiếp tục tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện;

b) Sau một năm nghỉ việc mà chưa đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội và không tiếp tục đóng bảo hiểm xã hội;

c) Ra nước ngoài để định cư;

d) Người đang bị mắc một trong những bệnh nguy hiểm đến tính mạng như ung thư, bại liệt, xơ gan cổ chướng, phong, lao nặng, nhiễm HIV đã chuyển sang giai đoạn AIDS và những bệnh khác theo quy định của Bộ Y tế”.

Trường hợp bạn chưa đóng đủ 20 năm BHXH  nếu sau một năm nghỉ việc và không tiếp tục đóng BHXH thì bạn sẽ được hưởng chế độ BHXH 1 lần. Hồ sơ nộp trực tiếp tại cơ quan bảo hiểm quận/huyện nơi mình cư trú.

Thứ ba, về vấn đề BHTN.

Căn cứ theo quy định tại Điều 53 Luật Việc làm năm 2013 thì:

Điều 53. Tạm dừng, tiếp tục, chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp
....
4. Người lao động bị chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp thuộc các trường hợp quy định tại các điểm b, c, h, l, m và n khoản 3 Điều này được bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp làm căn cứ để tính thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp cho lần tiếp theo khi đủ điều kiện quy định tại Điều 49 của Luật này.
Thời gian bảo lưu được tính bằng tổng thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp trừ đi thời gian đóng đã hưởng trợ cấp thất nghiệp, theo nguyên tắc mỗi tháng đã hưởng trợ cấp thất nghiệp tương ứng 12 tháng đã đóng bảo hiểm thất nghiệp.

Như vậy, thời gian bạn chưa hưởng bảo hiểm thất nghiệp trước đó chưa hưởng sẽ được bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp làm căn cứ để tính hưởng trợ cấp lần sau khi đáp ứng đủ điều kiện.