Câu hỏi: Kính thưa luật sư, Em làm tại công ty cổ phần từ tháng 5 năm 2015 đến tháng 7 năm 2016 được 01 năm 02 tháng hiện tại vẫn làm tại công ty đó,cùng làm với em có 05 người nữa cả 05 người bắt đầu làm việc tại công ty từ năm 2010 tuy nhiên 06 người này kể từ khi vào làm cho đến nay công ty không ký hợp đồng lao động,không đóng bảo hiểm xã hội,bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho số người này.

Vậy luật sư cho em hỏi:1/ Công ty làm vậy đúng hay sai,chúng em phải làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình.2/ Do đến nay chúng em không được ký hợp đồng lao động vậy nếu công ty cho chúng em nghỉ việc không có lý do chính đáng có đúng pháp luật không?chúng Em được quyền lợi gì? 3/Nếu  chúng em vẫn muốn làm việc tại công ty và mong muốn được hưởng đầy đủ mọi chế độ pháp luật lao động hiện nay có được không? Xin chân thành cảm ơn luật sư!

Trả lời: Trước hết, để có thể hưởng tất cả quyền lợi theo pháp luật, tôi tư vấn các bạn phải có bằng chứng chứng minh các bạn đang là lao động của công ty từ thời điểm các bạn làm việc cho tới bây giờ. Đó là những căn cứ sau:

- Sự xác nhận của những lao động có hợp đồng lao động;

- Băng ghi âm quản lý, người sử dụng lao động xác nhận các bạn làm tại công ty trong thời gian đó;

- Các căn cứ khác xác minh bạn làm việc tại công ty như thang bảng lương, phiếu chi lương.....

Sau khi có những căn cứ trên, tôi có thể tư vấn cho bạn như sau:

1. Công ty không đóng ký hợp đồng lao động, không đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm ý tế:

Tất cả những hành vi trên của công ty đã vi phạm nghiêm trọng pháp luật lao động, không đảm bảo được quyền lợi cho người lao động. Do vậy, với các bằng chứng trên, các bạn có thể đến công ty yêu cầu họ ký kết hợp hợp đồng lao động và đóng bù bảo hiểm. Trường hợp họ không đồng ý thực hiện, bạn có thể cảnh báo công ty thiệt hại họ có thể chịu khi các bạn khiếu nại sai phạm lên Phòng lao động huyện hoặc Thanh tra Sở lao động. Cụ thể họ có thể bị phạt hành chính theo Điều 4 Nghị định 88/2015/NĐ-CP đối với hành vi không giao kết hợp đồng lao động như sau:

"
1. Phạt tiền người sử dụng lao động khi có một trong các hành vi: Không giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản đối với công việc có thời hạn trên 3 tháng; không giao kết đúng loại hợp đồng lao động với người lao động; giao kết hợp đồng lao động không đầy đủ các nội dung chủ yếu của hợp đồng lao động; giao kết hợp đồng lao động trong trường hợp thuê người lao động làm giám đốc trong doanh nghiệp có vốn của Nhà nước không theo quy định của pháp luật theo một trong các mức sau đây:
a) Từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng với vi phạm từ 01 người đến 10 người lao động;..."

Ngoài ra, công ty cũng bị phạt hành chính theo Điều 26 Nghị định 95/2013/NĐ-CP đối với hành vi không đóng bảo hiểm cho người lao động như sau:

"2. Phạt tiền với mức từ 12% đến 15% tổng số tiền phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp tại thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính nhưng tối đa không quá 75.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây:

a) Chậm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp;

b) Đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp không đúng mức quy định;

c) Đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp không đủ số người thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp.

3. Phạt tiền với mức từ 18% đến 20% tổng số tiền phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp tại thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính nhưng tối đa không quá 75.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động không đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp cho toàn bộ người lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp.

4. Biện pháp khắc phục hậu quả:

a) Buộc truy nộp số tiền bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp chưa đóng, chậm đóng đối với hành vi vi phạm quy định tại Khoản 1, Khoản 2 và Khoản 3 Điều này;

b) Buộc đóng số tiền lãi của số tiền bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp chưa đóng, chậm đóng theo mức lãi suất của hoạt động đầu tư từ Quỹ bảo hiểm xã hội trong năm đối với vi phạm quy định tại Khoản 2 và Khoản 3 Điều này."

Trường hợp công ty vẫn không đồng ý thực hiện yêu cầu, các bạn hãy khiếu nại lên Phòng lao động huyện hoặc Thanh tra Sở lao động. Cơ quan chức năng sẽ buộc công ty đảm bảo đầy đủ chế độ cho các bạn.

2. Công ty cho các bạn nghỉ việc không có lý do chính đáng:

Công ty chỉ có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động với các bạn khi thực hiện theo đúng Điều 28 Bộ luật lao động 2012 như sau:

"1. Người sử dụng lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trong những trường hợp sau đây:

a) Người lao động thường xuyên không hoàn thành công việc theo hợp đồng lao động;

b) Người lao động bị ốm đau, tai nạn đã điều trị 12 tháng liên tục đối với người làm theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, đã điều trị 06 tháng liên tục, đối với người lao động làm theo hợp đồng lao động xác định thời hạn và quá nửa thời hạn hợp đồng lao động đối với người làm theo hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng mà khả năng lao động chưa hồi phục.

Khi sức khỏe của người lao động bình phục, thì người lao động được xem xét để tiếp tục giao kết hợp đồng lao động;

c) Do thiên tai, hỏa hoạn hoặc những lý do bất khả kháng khác theo quy định của pháp luật, mà người sử dụng lao động đã tìm mọi biện pháp khắc phục nhưng vẫn buộc phải thu hẹp sản xuất, giảm chỗ làm việc;

d) Người lao động không có mặt tại nơi làm việc sau thời hạn quy định tại Điều 33 của Bộ luật này.

2. Khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động người sử dụng lao động phải báo cho người lao động biết trước:

a) Ít nhất 45 ngày đối với hợp đồng lao động không xác định thời hạn;

b) Ít nhất 30 ngày đối với hợp đồng lao động xác định thời hạn;

c) Ít nhất 03 ngày làm việc đối với trường hợp quy định tại điểm b khoản 1 Điều này và đối với hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng."

Nếu công ty đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật, các bạn hãy khiếu nại lên Phòng lao động hoặc Thanh tra Sở lao động, công ty sẽ chịu nghĩa vụ theo Điều 42 Bộ luật lao động như sau:

"1. Phải nhận người lao động trở lại làm việc theo hợp đồng lao động đã giao kết và phải trả tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế trong những ngày người lao động không được làm việc cộng với ít nhất 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động.

2. Trường hợp người lao động không muốn tiếp tục làm việc, thì ngoài khoản tiền bồi thường quy định tại khoản 1 Điều này người sử dụng lao động phải trả trợ cấp thôi việc theo quy định tại Điều 48 của Bộ luật này.

3. Trường hợp người sử dụng lao động không muốn nhận lại người lao động và người lao động đồng ý, thì ngoài khoản tiền bồi thường quy định tại khoản 1 Điều này và trợ cấp thôi việc theo quy định tại Điều 48 của Bộ luật này, hai bên thỏa thuận khoản tiền bồi thường thêm nhưng ít nhất phải bằng 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động để chấm dứt hợp đồng lao động.

4. Trường hợp không còn vị trí, công việc đã giao kết trong hợp đồng lao động mà người lao động vẫn muốn làm việc thì ngoài khoản tiền bồi thường quy định tại khoản 1 Điều này, hai bên thương lượng để sửa đổi, bổ sung hợp đồng lao động.

5. Trường hợp vi phạm quy định về thời hạn báo trước thì phải bồi thường cho người lao động một khoản tiền tương ứng với tiền lương của người lao động trong những ngày không báo trước."

Tóm lại, chỉ cần có đủ bằng chứng chứng minh các bạn lao động tại công ty, các bạn có thể hưởng mọi chế độ theo quy định.