Câu hỏi: Chào Quý Anh/Chị, Em hiện chuẩn bị kết hôn với bạn trai em. Anh ấy là người Đức. Em đã tự tìm hiểu nhưng vẫn không tìm được chính xác những việc em cần làm để có thể kết hôn. Đề nghị Quý Anh/Chị giúp đỡ tư vấn cho em:

1. Điều kiện kết hôn với người Đức là gì? Em cần chuẩn bị gì và bạn trai em cần chuẩn bị gì về tài chính, về giấy tờ?

2. Thời gian thông thường hoàn tất là bao nhiêu?

3. Em nên đăng ký ở Việt Nam hay ở Đức. Sau khi kết hôn bọn em dự định sống ở Đức. Do đó, rất mong Quý Anh/Chị tư vấn giúp.

4. Cho em xin một vài lưu ý trong quá trình hoàn tất thủ tục.

5. Cho em xin địa chỉ cơ quan/ tổ chức hoặc website em có thể liên hệ. Trân trọng cảm ơn sự hỗ trợ của Quý Anh/Chị.

Trả lời: Theo thông tin chị cung cấp, bạn trai chị là người Đức do đó trường hợp này được xác định là quan hệ hôn nhân có yếu tố nước ngoài. Tuy nhiên, với những thông tin này chúng tôi chưa xác định được hai anh chị có ý định đăng ký kết hôn tại Việt Nam hay tại Đức do đó chúng tôi chia thành các trường hợp sau:

Nếu chị và bạn trai kết hôntại Đức thì chị phải đáp ứng được yêu cầu của pháp luật Đức về điều kiện kết hôn và chuẩn bị hồ sơ theo yêu cầu (chị có thể yêu cầu bạn trai mình cung cấp thông tin quy định về vấn đề này theo pháp luật Đức hoặc trực tiếp liên hệ với cơ quan Đại sứ quán của Đức tại Việt Nam để tìm hiểu).

Nếu hai chị kết hôn theo quy định của pháp luật Việt Nam thì cả 2 chị phải đáp ứng được các điều kiện  về hồ sơ, thủ tục, thời gian giải quyết… theo như nội dung tư vấn dưới đây.

Thứ nhất, điều kiện, thủ tục kết hôn với người nước ngoài.

Điều kiện đăng ký kết hôn:

Điều 126 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 có quy định về Kết hôn có yếu tố nước ngoài như sau:

“1. Trong việc kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài, mỗi bên phải tuân theo pháp luật của nước mình về điều kiện kết hôn; nếu việc kết hôn được tiến hành tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền của Việt Nam thì người nước ngoài còn phải tuân theo các quy định của Luật này về điều kiện kết hôn.

2. Việc kết hôn giữa những người nước ngoài thường trú ở Việt Nam tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam phải tuân theo các quy định của Luật này về điều kiện kết hôn.”

Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định về điều kiện đăng ký kết hôn như sau:

“1. Nam, nữ kết hôn với nhau phải tuân theo các điều kiện sau đây:

a) Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên;

b) Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định;

c) Không bị mất năng lực hành vi dân sự;

d) Việc kết hôn không thuộc một trong các trường hợp cấm kết hôn theo quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 2 Điều 5 của Luật này.

2. Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính.”

Như vậy, nếu đăng ký kết hôn tại Việt Nam thì chị phải đáp ứng được điều kiện của pháp luật về độ tuổi, sức khỏe và tình trạng hôn nhân khi đăng ký kết hôn. Đối với bạn trai chị, anh ấy phải đáp ứng được quy định của pháp luật Đức về điều kiện đăng ký kết hôn, đồng thời còn phải đáp ứng được các quy định của pháp luật Việt Nam về các điều kiện theo quy định tại Điều 8 đã nêu trên.

Về hồ sơ, giấy tờ đăng ký kết hôn.

Điều 30 Nghị định 123/2015/NĐ-CP quy định về hồ sơ đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài như sau:

“
1.
Hồ sơ đăng ký kết hôn được lập theo quy định tại Khoản 1 Điều 38 của Luật Hộ tịch và quy định sau đây:

a)
Hai bên nam, nữ có thể khai chung vào một Tờ khai đăng ký kết hôn;

b)
Giấy tờ chứng minh t
ì
nh trạng hôn nhân của người nước ngoài là giấy do cơ quan có thẩm quyền nước ngoài cấp còn giá trị sử dụng xác nhận hiện tại người đó không có vợ hoặc không có chồng; trường hợp nước ngoài không cấp xác nhận tình trạng hôn nhân thì thay bằng giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền nước ngoài xác nhận người đó có đủ điều kiện kết hôn theo pháp luật nước đó.

Nếu giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân của người nước ngoài không ghi thời hạn sử dụng thì giấy tờ này và giấy xác nhận của tổ chức y tế theo quy định tại Khoản 1 Điều 38 của Luật Hộ tịch chỉ có giá trị 6 tháng, kể từ ngày cấp.

2.
Trường hợp người nước ngoài không có hộ chiếu để xuất
tr
ình theo quy định tại Khoản 1 Điều 2 của Nghị định này thì có thể xuất trình giấy tờ đi lại quốc tế hoặc thẻ cư trú.

3.
Ngoài giấy tờ quy định tại Khoản 1 Điều này, nếu bên kết hôn là công dân Việt Nam đã ly hôn hoặc hủy việc kết hôn tại cơ quan có thẩm quyền nước ngoài thì còn phải nộp bản sao trích lục hộ tịch về việc đã ghi vào sổ việc ly hôn hoặc hủy việc kết hôn theo quy định tại Khoản 2 Điều 36 của Nghị định này; nếu là công chức, viên chức hoặc đang phục vụ trong lực lượng vũ trang thì phải nộp văn bản của cơ quan, đơn vị quản lý xác nhận việc người đó kết hôn với người nước ngoài không t
rá
i với quy định của ngành đó.
”

Như vậy, chị sẽ phải chuẩn bị các giấy tờ sau:

-  Tờ khai đăng ký kết hôn;

-  Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân hoặc giấy xác nhận đủ điều kiện đăng ký kết hôn của cả hai bên;

-  Giấy xác nhận của cơ sở y tế xác nhận hai chị không ai bị mất năng lực hành vi dân sự, không thuộc trường hợp không được đăng ký kết hôn theo pháp luật Việt Nam;

-  Giấy tờ tùy thân của các bên (chứng minh nhân dân, hộ chiếu);

-  Bản sao sổ hộ khẩu, sổ tạm trú…

Sau khi chuẩn bị xong hồ sơ chị nộp tại Ủy ban nhân cấp huyện nơi chị cư trú theo quy định tại ĐIều 37 Luật hộ tịch 2014.

Về vấn đề tài chính:

Hiện nay, không có quy định cụ thể về mức thu phí đối với trường hợp đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài trong phạm vi cả nước mà vấn đề này sẽ do từng địa phương quy định cụ thể.

Như vậy, do chị không cung cấp cụ thể chị đang sinh sống tại đâu do đó chị cần liên hệ với cơ quan hộ tịch nơi đăng ký kết hôn cung cấp văn bản do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành để xác định phí cụ thể với trường hợp của mình.

Thứ hai, về thời gian hoàn tất thủ tục kết hôn.

Điều 31 Nghị định 123/2015/NĐ-CP quy định về trình tự đăng ký kết hôn như sau:

“Trình tự đăng ký kết hôn được thực hiện theo quy định tại các Khoản 2, 3 và 4 Điều 38 của Luật Hộ tịch và quy định sau đây:

1. Trong thời hạn 10 ngày làm việc, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Phòng Tư pháp tiến hành nghiên cứu, thẩm tra hồ sơ và xác minh nếu thấy cần thiết. Trưởng phòng Phòng Tư pháp chịu trách nhiệm về kết quả thẩm tra và đề xuất của Phòng Tư pháp trong việc giải quyết hồ sơ đăng ký kết hôn.

2. Nếu hồ sơ hợp lệ, các bên có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình, không thuộc trường hợp từ chối kết hôn đăng ký kết hôn theo quy định tại Điều 33 của Nghị định này thì Phòng Tư pháp báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện ký 02 bản chính Giấy chứng nhận kết hôn.

…”

Như vậy, theo quy định này thì thời gian giải quyết đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài trong thời hạn 10 ngày làm việc.

Thứ ba, về vấn đề địa điểm đăng ký kết hôn.

Theo thông tin chị cung cấp sau khi kết hôn hai chị sẽ sinh sống tại Đức, chị là người Việt Nam nên nếu sau khi kết hôn chị muốn sang Đức thì chồng chị phải làm thủ tục bảo lãnh cho chị theo quy định của nước Đức. Do đó, với trường hợp này chị và chồng mình có thể thỏa thuận về nơi đăng ký kết hôn thuận tiện nhất với điều kiện của cả hai và phù hợp với quy định của pháp luật Đức về việc người nước ngoài vào sinh sống tại Đức theo diện kết hôn.

Thứ tư, về lưu ý trong quá trình chuẩn bị hồ sơ và cơ quan liên hệ.

Trong quá trình chuẩn bị thủ tục đăng ký kết hôn kể theo quy định của pháp luật Việt Nam hay chuẩn bị thủ tục đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật Đức chị nên lưu ý chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và nộp đến đúng cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

Chị có thể liên hệ đến Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi chị đang cư trú để làm thủ tục đăng ký kết hôn nếu các chị muốn kết hôn tại Việt Nam.