Câu hỏi: Thưa luật sư, vào ngày 12/3/2016 vừa rồi tôi có ký hợp đồng làm kỹ sư cơ khí cho công ty cổ phần nhỏ của Việt Nam. Hôm ký hợp đồng, tôi có được công ty đưa cho 1 tập văn bản luật lạo động có ghi quy định:

Nội dung yêu cầu:
Trong vòng 15 ngày (làm việc) kể từ ngày ký kết hợp đồng thử việc này, vì bất cứ lý do gì mà người lao động không tiếp tục công tác với công ty (kể cả trong trường hợp công ty thông báo chấm dứt hợp đồng thử việc trước thời hạn) thì người lao động cam kết sẽ không yêu cầu công ty phải thanh toán bất cứ chế độ và quyền lợi nào của người lao động trong thời gian nêu trên.Và sau đó tôi ký hợp đồng thử việc. Vấn đề khúc mắc chỉ xảy ra cho đến ngày 22/4/2016, tôi quyết định nghỉ việc vì công ty không đáp ứng được nguyện vọng công việc của tôi. Ngày hôm đó, tôi có xin phép bằng miệng với quản lý trực tiếp, và sau đó 1 ngày tôi có viết email có đơn xin phép và trình bày rõ lý do nghỉ việc với giám đốc. Nhưng công ty không thanh toán tiền lương trong thời gian tôi đã làm với lý do: Hợp đồng lao động tôi ký có 1 điều khoản bị thay đổi khác đi so với bộ luật lao động chung áp dụng trong công ty mà tôi không hề hay biết nên vẫn ký. Trong đó có viết: Trong vòng 2 tháng (làm việc) kể từ ngày ký kết hợp đồng thử việc này, vì bất cứ lý do gì mà người lao động không tiếp tục công tác với công ty (kể cả trong trường hợp công ty thông báo chấm dứt hợp đồng thử việc trước thời hạn) thì người lao động cam kết sẽ không yêu cầu công ty phải thanh toán bất cứ chế độ và quyền lợi nào của người lao động trong thời gian nêu trên.Và với căn cứ về điều khoản như trong hơp đồng, cộng với việc giảm đốc nói không hài lòng vì tôi xin anh ấy thôi việc muộn nên không trả bất kì 1 đồng lương nào. Vậy luật sư cho tôi hỏi, việc công ty thay đổi điều khoản nhỏ trong hợp đồng mà không thông báo trước cho tôi có vi phạm pháp luật nhà nước không? Hay do hợp đồng tôi đã ký viết như vậy rồi nên lỗi nằm ở tôi đã không đọc kỹ?Cảm ơn luật sư!

Trả lời: Hợp đồng lao động là sự thỏa thuận giữa các bên trong hợp đồng, thể hiện ý chí của các bên. Điều 17 Bộ Luật Lao động 2012  quy định về nguyên tắc giao kết HĐLĐ:

“1. Tự nguyện, bình đẳng, thiện chí, hợp tác và trung thực.

2. Tự do giao kết hợp đồng lao động nhưng không được trái pháp luật, thỏa ước lao động tập thể và đạo đức xã hội
”.

Xét về điều khoản:
"Trong vòng 2 tháng (làm việc) kể từ ngày ký kết hợp đồng thử việc này, vì bất cứ lý do gì mà người lao động không tiếp tục công tác với công ty (kể cả trong trường hợp công ty thông báo chấm dứt hợp đồng thử việc trước thời hạn) thì người lao động cam kết sẽ không yêu cầu công ty phải thanh toán bất cứ chế độ và quyền lợi nào của người lao động trong thời gian nêu trên".

Mặc dù đây là điều khoản hoàn toàn bất lợi cho NLĐ nhưng pháp luật lao động không cấm các bên thỏa thuận, và đương sự có quyền thỏa thuận những nội dung không trái quy định pháp luật, đạo đức xã hội. Tuy nhiên, nếu diễn biến vụ việc như bạn trình bày thì có cơ sở để tuyên vô hiệu nội dung điều khoản này, và cơ sở để tuyên là do NSDLĐ không trung thực trong quá trình thỏa thuận ký kết hợp đồng. Bởi, trường hợp có thay đổi cơ bản nội dung điều khoản như các bên đã thỏa thuận (tăng từ 15 ngày như điều khoản vẫn áp dụng chung lên 2 tháng) thì NSDLĐ phải báo cho NLĐ, mà không phải tới lúc ký để ràng buộc trách nhiệm.

Rõ ràng, xuyên suốt toàn bộ quá trình làm việc, ký kết hợp đồng đã không đáp ứng điều kiện: ý chí của các bên tham gia hợp đồng phải tự nguyện, đặc biệt là ý chí chủ quan của bạn.

“Điều 50. Hợp đồng lao động vô hiệu
.....

2. Hợp đồng lao động vô hiệu từng phần khi nội dung của phần đó vi phạm pháp luật nhưng không ảnh hưởng đến các phần còn lại của hợp đồng.

3. Trong trường hợp một phần hoặc toàn bộ nội dung của hợp đồng lao động quy định quyền lợi của người lao động thấp hơn quy định trong pháp luật về lao động, nội quy lao động, thoả ước lao động tập thể đang áp dụng hoặc nội dung của hợp đồng lao động hạn chế các quyền khác của người lao động thì một phần hoặc toàn bộ nội dung đó bị vô hiệu.”