Câu hỏi: Xin chào luật sư. Thay  mặt bố tôi, tôi xin được hỏi: Bà nội tôi có 5 người con, 3 con gái và 2 con trai. Tất cả đều đã có gia đình và bà nội đã chia tài sản nhưng bà nội không muốn ở chung với ai nên đã ở riêng.

Bà được xã cấp cho 1 căn nhà tình thương trên mảnh đất mà bà đã mua được khi còn trẻ. Căn nhà tình thương của bà ở kế bên nhà tôi và một mảnh đất 950m2. Bà nội không may bị té gãy chân nên chú út đã mang bà lên nhà chú út để chăm sóc nhưng chú út đã lấy sổ đỏ của bà đi sang tên của chú út mà bà không hề hay biết (bà nói rằng bà không được ký tên nhượng sổ đỏ đó cho chú út). Bà ở với chú út được 2 năm hơn thì chú út chết vì bệnh ung thư. Sau khi chú út chết thì vợ chú út (tôi gọi là thím) và mấy đứa con của chú không đối xử tốt với bà nội nên bà đã đòi xuống ở với bố mẹ tôi. Và bà đòi thím trả lại sổ đỏ có căn nhà tình thương và 950m2 đất cho bà. Để bà được sang tên lại nhưng thím quyết không cho. Trong đó chú út với thím không có giây đăng ký kết hôn và không có tên trong hộ khẩu. Bà nội hiện giờ đang sống ở nhà bố mẹ tôi và bà muốn cho bố tôi mảnh đất và căn nhà tình thương đó. Vậy luật sư cho tôi hỏi việc này có thể giải quyết được không ạ? Và việc này có liên quan đến điều luật nào về việc tranh chấp không ạ?

Trả lời: Thứ nhất, về việc chú út tự sang tên sổ đỏ

Theo như những thông tin bạn cung cấp thì mảnh đất 950 m2 là tài sản của bà nội bạn và bà được chính quyền cất cho một căn nhà trên đó. Sau khi về sống chung với người con út thì người này đã tự ý sang tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ tên bà nội bạn sang người chú này mà không có sự đồng ý từ phía bà nội. Để bảo vệ quyền lợi của bà nội bạn thì bạn có thể làm đơn khiếu nại gửi lên UBND quận/huyện nơi cấp GCNQSDĐ cho chú út để làm rõ quá trình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Nếu như việc giải quyết của cơ quan trên không thỏa đáng thì bà nội bạn khởi kiện tới Tòa án về vấn đề cấp giấy chứng nhận sai đối tượng.

Khoản 2 Điều 106 Luật Đất đai 2013 quy định Nhà nước thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp trong các trường hợp sau đây:

"- Nhà nước thu hồi toàn bộ diện tích đất trên Giấy chứng nhận đã cấp;

- Cấp đổi Giấy chứng nhận đã cấp;

- Người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất đăng ký biến động đất đai, tài sản gắn liền với đất mà phải cấp mới Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất;

- Giấy chứng nhận đã cấp không đúng thẩm quyền, không đúng đối tượng sử dụng đất, không đúng diện tích đất, không đủ điều kiện được cấp, không đúng mục đích sử dụng đất hoặc thời hạn sử dụng đất hoặc nguồn gốc sử dụng đất theo quy định của pháp luật đất đai, trừ trường hợp người được cấp Giấy chứng nhận đó đã thực hiện chuyển quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo quy định của pháp luật đất đai."

Thứ hai, việc thím bạn không chịu trả lại sổ đỏ cho bà

Cần phải xác định thím bạn với chú út có quan hệ sống chung như vợ chồng từ thời gian nào, nếu cả hai sinh sống như vợ chồng trước ngày 3/1/1987 thì việc sống chug như trên được pháp luật thừa nhận như có đăng ký kết hôn. Theo như bạn trình bày thì hiện tại sổ đỏ trên đã được sang tên chú của bạn thì đối với trường hợp này cần phải tiến hành xác định ai mới là chủ sở hữu hợp pháp đối với mảnh đất và căn nhà trên. Do đó, bà nội bạn cần phải nhờ sự can thiệp của UBND hoặc Tòa án để xác định giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho chú út của bạn là đúng hay sai.