Câu hỏi: Mẹ em mất cách đây hơn 8 năm, em hiện tại còn 1 người anh trai và 3 chị gái đã lập gia đình và có cuộc sống ổn định riêng. Mảnh đất mà Mẹ cho e em đang sử dụng thì giấy tờ trong sổ đỏ còn ghi tên của Mẹ.

Vậy giờ em muốn làm thủ tục sang từ tên Mẹ em sang cho em thì có cần đến chữ ký của các anh chị không ạ. Nếu có thì trình tự thử tục để em làm hoàn tất giấy tờ như thế nào.  Em rất mong các luật sư tư vấn giúp em. Xin Cám ơn.

Trả lời: Trước tiên bạn cần xác định nguồn gốc mảnh đất bạn đang sử dụng là tài sản được hình thành trong thời kì hôn nhân của bố mẹ bạn hay tài sản riêng của mẹ bạn? Và bạn cũng không cung cấp thông tin nào về bố bạn, do đó có các trường hợp có thể xảy ra như sau:

- Trường hợp mảnh đất là tài sản riêng của mẹ bạn:

Theo thông tin bạn cung cấp thì mẹ bạn có cho bạn mảnh đất, tuy nhiên bạn cần xác định có giấy tờ nào chứng minh cho việc mẹ bạn để đất cho bạn hay không ? (thông qua di chúc, hợp đồng tặng cho,…). Trường hợp không có giấy tờ hợp pháp về thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất mà chỉ thông qua hình thức tặng cho bằng miệng thì hiện nay bạn không có căn cứ để xác định quyền sử dụng của bạn trên mảnh đất đó. Khi đó, mảnh đất được coi là di sản thừa kế của mẹ bạn và được chia cho những người có cùng hàng thừa kế thứ nhất theo quy định tại Điều 651 Bộ luật dân sự 2015:

"1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản."

Theo đó cả 4 người anh chị của bạn và bạn đều có quyền thừa kế đối với mảnh đất này và mỗi người đều được hưởng phần di sản bằng nhau. Nếu bạn muốn xin cấp GCN thì phải được sự đồng ý của những người đồng thừa kế còn lại thông qua văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế hoặc văn bản từ chối nhận di sản thừa kế có công chứng.

Như vậy, sau khi có một trong các văn bản trên, bạn có thể làm hồ sơ để sang tên bạn trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại Văn phòng đăng ký đất đai hoặc UBND cấp xã nơi có đất. Hồ sơ bao gồm:

+ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;

+ Đơn đăng ký sang tên quyền sử dụng đất;

+ Hợp đồng tặng cho/Di chúc/văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế/văn bản từ chối nhận di sản thừa kế.

+ Giấy chứng tử mẹ

+ Chứng minh thư nhân dân, sổ hộ khẩu bản sao chứng thực.

- Trường hợp mảnh đất là tài sản chung của bố mẹ bạn:

+ Nếu bố mẹ bạn đều đã mất:

Khi đó mảnh đất này sẽ được coi là di sản thừa kế của bố mẹ bạn. Trường hợp không có hợp đồng tặng cho hoặc di chúc thì cả 4 người anh chị của bạn và bạn đều có quyền thừa kế đối với mảnh đất này và mỗi người đều được hưởng phần di sản bằng nhau. Nếu bạn muốn xin cấp GCN thì phải được sự đồng ý của những người đồng thừa kế còn lại thông qua văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế hoặc văn bản từ chối nhận di sản thừa kế có công chứng.

+ Nếu chỉ có mình mẹ bạn mất:

Về nguyên tắc thì tài sản được hình thành trong thời kỳ hôn nhân là tài sản chung của vợ chồng và sẽ được chia đôi: bố bạn 1/2, mẹ bạn 1/2 tài sản. Nếu mẹ bạn mất thì chỉ có ½ mảnh đất được coi là di sản thừa kế. Tức là nếu có hợp đồng tặng cho hoặc có di chúc mẹ bạn để lại mảnh đất cho bạn thì thực tế bạn cũng chỉ có quyền sử dụng đối với ½ mảnh đất này.

Trường hợp không có hợp đồng tặng cho hay di chúc thì ½ mảnh đất này được coi là di sản thừa kế của mẹ bạn và theo nguyên tắc thì bố bạn, 4 anh chị của bạn và bạn đều được hưởng phần di sản bằng nhau. Nếu bạn muốn chuyển quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà, tài sản khác gắn liền với đất sang tên bạn thì bạn, bố bạn và 4 anh chị của bạn phải làm thủ tục khai nhận di sản thừa kế hoặc thỏa thuận phân chia di sản thừa kế đối với phần tài sản của mẹ bạn để lại trong khối tài sản chung vợ chồng. Khi có sự đồng ý của những người đồng thừa kế còn lại (bố và 4 anh chị của bạn) thông qua văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế hoặc văn bản từ chối nhận di sản thừa kế có công chứng thì bạn mới được quyền tiến hành thủ tục sang tên bạn trên GCN. Hồ sơ và thủ tục tiến hành như trường hợp trên.