Câu hỏi: Nhờ luật sư tư vấn giúp tôi về điều kiện hưởng chế độ hưu trí, cách tính thời gian tham gia BH và mức đóng, mức hưởng BHXH như sau: Tôi năm nay 36 tuổi ( nữ) đã tham gia bảo hiểm từ tháng 3/2001 đến tháng 8/2012 tôi nghỉ việc và đến tháng 1/2015 tôi đi làm và tham gia đóng bảo hiểm tiếp ( hệ số lương theo thang bảng lương nhà nước là 2,56) , mức đóng bằng với mức trước khi tạm ngừng. Vậy đến khi tôi đủ điều kiện nghỉ hưu thì cách tính lương hưu của tôi như thế nào, cụ thể:

Tính thời điểm tham gia BHXH là thời điểm nào? Mức lương để tính là bao nhiêu? Nếu tôi đóng đủ 20 năm theo hệ số 2,56 sau đó bảo lưu cho đến đủ 55 tuổi thì lương hưu của tôi tính theo luật hiện hành cụ thể là bao nhiêu. Chân thành cảm ơn.

>> Tư vấn Chế độ hưu trí khi tham gia BHXH

Trả lời: Thứ nhất, điều kiện hưởng lương hưu
:

Điều 54 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 quy định:

“Điều 54. Điều kiện hưởng lương hưu

1. Người lao động quy định tại các điểm a, b, c, d, g, h và i khoản 1 Điều 2 của Luật này, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này, khi nghỉ việc có đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội trở lên thì được hưởng lương hưu nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Nam đủ 60 tuổi, nữ đủ 55 tuổi;

b) Nam từ đủ 55 tuổi đến đủ 60 tuổi, nữ từ đủ 50 tuổi đến đủ 55 tuổi và có đủ 15 năm làm nghề hoặc công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thuộc danh mục do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế ban hành hoặc có đủ 15 năm làm việc ở nơi có phụ cấp khu vực hệ số 0,7 trở lên;

c) Người lao động từ đủ 50 tuổi đến đủ 55 tuổi và có đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội trở lên mà trong đó có đủ 15 năm làm công việc khai thác than trong hầm lò;

d) Người bị nhiễm HIV/AIDS do tai nạn rủi ro nghề nghiệp.”

Thứ hai, cách tính thời gian tham gia bảo hiểm xã hội.

Khoản 5 Điều 3 Luật BHXH năm 2014 quy định:

“5. Thời gian đóng bảo hiểm xã hội là thời gian được tính từ khi người lao động bắt đầu đóng bảo hiểm xã hội cho đến khi dừng đóng. Trường hợp người lao động đóng bảo hiểm xã hội không liên tục thì thời gian đóng bảo hiểm xã hội là tổng thời gian đã đóng bảo hiểm xã hội.”

Trường hợp của chị do đóng bảo hiểm không liên tục nên thời gian đóng sẽ tính từ thời điểm từ tháng 3/2001 đến tháng 8/2012, sau đó cộng dồn với thời gian đóng tiếp bảo hiểm từ tháng 1/2015 về sau.

Thứ ba, cách tính mức lương hưu khi hưởng chế độ hưu trí.

Trường hợp này cần phải xem xét thời gian bạn đóng BHXH trước đây mức lương đóng BHXH là lương do ngân sách nhà nước chi trả hay lương do người sử dụng lao động chi trả. Do đó, sẽ có hai khả năng có thể xảy ra như sau:

Nếu thời gian từ 2001 – 2012 tiền lương của bạn do ngân sách nhà nước chi trả thì khi tính lương hưu sẽ lấy bình quân tiền lương của 8 năm cuối theo quy định tại điểm c Khoản 1 Điều 20 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH:

“Điều 20. Mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội để tính lương hưu, trợ cấp một lần

1. Mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội đối với người lao động thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định có toàn bộ thời gian đóng bảo hiểm xã hội theo chế độ tiền lương này quy định tại khoản 1 Điều 62 của Luật bảo hiểm xã hội và khoản 1 Điều 9 Nghị định số 115/2015/NĐ-CP được hướng dẫn như sau:

...

c) Đối với người lao động bắt đầu tham gia bảo hiểm xã hội trong khoảng thời gian từ ngày 01 tháng 01 năm 2001 đến ngày 31 tháng 12 năm 2006:

Mbqtl
=
Tổng số tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội của 8 năm (96 tháng) cuối trước khi nghỉ việc
96 tháng”

Còn thời gian bạn tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện thì sẽ tính bình quân thu nhập tháng đóng bảo hiểm theo quy định tại Điều 74 Luật Bảo hiểm xã hội 2014:

“Điều 74. Mức lương hưu hằng tháng

1. Từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành cho đến trước ngày 01 tháng 01 năm 2018 mức lương hưu hằng tháng của người lao động đủ điều kiện quy định tại Điều 73 của Luật này được tính bằng 45%
mức bình quân thu nhập tháng đóng bảo hiểm xã hội
quy định tại Điều 79 của Luật này tương ứng với 15 năm đóng bảo hiểm xã hội; sau đó cứ thêm mỗi năm thì tính thêm 2% đối với nam và 3% đối với nữ; mức tối đa bằng 75%

...”

Mức bình quân tiền lương toàn bộ quá trình sẽ áp dụng theo công thức được quy định tại Khoản 4 Điều 5 Nghị định 134/2015/NĐ-CP:

“4. Mức bình quân tiền lương và thu nhập tháng đóng bảo hiểm xã hội để tính lương hưu, trợ cấp một lần được tính theo công thức sau:

Mức bình quân tiền lương và thu nhập tháng đóng bảo hiểm xã hội = Mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc x Tổng số tháng đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc + Tổng các mức thu nhập tháng đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện Tổng số tháng đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc + Tổng số tháng đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện

Trong đó:

- Mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc được thực hiện theo quy định tại Điều 62 và Điều 63 của Luật Bảo hiểm xã hội.

- Tổng các mức thu nhập tháng đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện là tổng các mức thu nhập tháng đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện đã được điều chỉnh theo quy định tại Khoản 2 và Khoản 3 Điều 4 Nghị định này.”

Trường hợp chế độ tiền lương của bạn ở thời điểm 2001 - 2012 là tiền lương do người sử dụng lao động chi trả thì khi tính mức hưởng lương hưu sẽ tính bình quân tiền lương toàn bộ quá trình đóng BHXH của bạn và sau đó tính theo công thức nêu trên.

Sau khi có mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH thì sẽ căn cứ vào thời gian đóng BHXH thực tế của bạn. Đối với lao động nữ thì 15 năm đóng BHXH sẽ bằng 45% mức bình quân tiền lương, sau đó cứ thêm 1 năm đóng BHXH được cộng thêm 2% bình quân tiền lương nhưng mức tối đa tiền lương được hưởng không quá 75% mức bình quân tiền lương.