Câu hỏi: Một vụ tai nạn giao thông giữa một xe ô tô và một xe máy. Hậu qua: Người điều khiển xe máy tử vong, xe máy hư hỏng nặng, xe ô tô hư hỏng nặng (Ước chi phí sửa chữa xe ô tô khoảng 300 trđ). Công an kết luận nguyên nhân vụ tai nạn do lỗi hoàn toàn của người điều khiển xe gắn máy.

Vậy luật sư cho hỏi, chủ xe ô tô có quyền đòi bồi thường thiệt hại mà người khác gây ra cho xe ô tô của mình không, và đòi ai, thủ tục như thế nào ạ. Xe ô tô có tham gia bảo hiểm vật chất xe, phía công ty bảo hiểm chấp nhận bồi thường thiệt hại cho xe ô tô, tuy nhiên chủ xe phải làm thủ tục chuyển quyền đòi bồi thường người thứ 3 cho công ty bảo hiểm (Vì thiệt hại là do lỗi hoàn toàn của bên thứ 3). Công ty bảo hiểm yêu cầu vậy có đúng không khi người có lỗi gây thiệt hại đã chết, và trình tự thủ tục chuyển quyền làm như thế nào ạ. Rất mong được luật sư hỗ trợ. Trân thành cảm ơn!

Trả lời: Cơ quan công an xác định nguyên nhân dẫn đến vụ tai nạn trên là do lỗi của người điều khiển xe máy nên về nguyên tắc ai có lỗi, có hành vi gây thiệt hại thì phải thực hiện trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Người có hành vi gây thiệt hại sẽ phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại vật chất theo quy định tại điều 584 Bộ luật dân sự năm 2015 về trách nhiệm bồi thường thiệt hại như sau:

“Điều 584. Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại

1. Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác.

2. Người gây thiệt hại không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp thiệt hại phát sinh là do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.

3. Trường hợp tài sản gây thiệt hại thì chủ sở hữu, người chiếm hữu tài sản phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại, trừ trường hợp thiệt hại phát sinh theo quy định tại khoản 2 Điều này.”

Tai nạn gây ra do lỗi của người kia nên họ sẽ phải chịu trách nhiệm bồi thường đối với hư hỏng xe ô tô của bạn. Tuy nhiên, người gây ra tai nạn giao thông đã chết nên bạn sẽ không thể yêu cầu kiện đòi bồi thường thiệt đối với người đã chết.

Ngoài ra, căn cứ theo quy định tại điều 16 Bộ luật dân sự năm 2015 về năng lực pháp luật dân sự của cá nhân:

“Điều 16. Năng lực pháp luật dân sự của cá nhân

1. Năng lực pháp luật dân sự của cá nhân là khả năng của cá nhân có quyền dân sự và nghĩa vụ dân sự.

2. Mọi cá nhân đều có năng lực pháp luật dân sự như nhau.

3. Năng lực pháp luật dân sự của cá nhân có từ khi người đó sinh ra và chấm dứt khi người đó chết.”

Trong vụ tai nạn trên người điều khiển phương tiện xe máy đã chết nên năng lực pháp pháp luật dân sự và năng lực pháp luật tố tụng dân sự của họ đã chấm dứt kể từ thời điểm người đó chết. Vì vậy, bạn không thể kiện đòi hoặc yêu cầu người đó bồi thường thiệt hại.

Mặt khác, bạn cũng không thể yêu cầu gia đình, người thân của người chết để bồi thường thiệt hại do hành vi của anh ta bởi theo quy định của pháp luật thì ai có hành vi gây thiệt hại thì phải tự mình bồi thường. Những người khác sẽ không có nghĩa vụ phải bồi thường thiệt hại do người thân mình gây ra trừ trường hợp là con chưa thành niên thì bố mẹ phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại gây ra và một số trường hợp đặc biệt khác.Tuy nhiên trong trường hợp người này có tài sản để đảm bảo thực hiện nghĩa vụ bồi thường thì các bên có quyền thỏa thuận xử lý tài sản người này để lại để thực hiện bồi thường thiệt hại.

Về vấn đề bồi thường của công ty bảo hiểm với những thiệt hại vật chất do xe ô tô của bạn bị hư hỏng thì tùy thuộc vào loại bảo hiểm bạn tham gia và thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm để căn cứ vào đó để xác định trách nhiệm của công ty bảo hiểm.

Công ty bảo hiểm đồng ý bồi thường thiệt hại do xe ô tô của bạn bị hư hỏng nhưng yêu cầu bạn chuyển giao quyền yêu cầu bồi thường đối với người điều khiển phương tiện xe máy do người này có lỗi. Trong trường hợp này, bạn có thể thực hiện chuyển giao quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại của bạn cho công ty bảo hiểm để được công ty  bồi thường nếu trong hợp đồng bảo hiểm có quy định. Tuy nhiên, như đã phân tích ở trên thì người có hành vi gây thiệt hại, có lỗi  trong vụ tai nạn trên đã chết nên việc yêu cầu người đã chết hoặc gia đình, người thân họ bồi thường là không thể thực hiện được trừ trường hợp bạn hoặc công ty bảo hiểm có thể thương lượng, thỏa thuận với gia đình bên kia họ đồng ý, tự nguyện bồi thường thiệt hại.