Câu hỏi: Kính gửi luật sư. Tôi có một người chị làm bên xe bus và hôm nay chị bị một người làm nghề xe thồ tố cáo chị và chồng (tài xế) cố ý gây thương tích cho anh ta. Theo tôi được biết thì chiều ngày 26/12 khi chị tôi đang nhận một gói hàng do khách hàng kí gửi thì anh xe thồ này ở gần đó không hiểu vì lí do gì có những lời lẽ xúc phạm chửi bới đến chị tôi.

Sau khi bị chị tôi lờ đi thì anh ta đe dọa sẽ đánh chị tôi nếu chị ta xuất hiện tại địa điểm đó một lần nữa. Khi chị tôi đến gần và hỏi lí do vì sao đe dọa thì anh ta đột nhiên đánh chị tôi thấy vậy chồng chị liền lao vào đánh lại anh ta. Sau đó vào chiều cùng ngày anh ta lại lên báo với công anh phường là 2 vợ chồng anh chị tôi đánh anh ta gãy mất xương sườn. Thưa luật sư với trường hợp như chị tôi thì nên làm như thế nào. Chân thành cảm ơn.

Trả lời: Cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi cần tư vấn tới Công ty Luật Minh Gia, với thắc mắc của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

Theo thông tin bạn cung cấp, chị bạn bị người đi xe thồ đánh trước sau đó người chồng của chị thấy vậy nên đã đánh lại. Do đó, trường hợp này có thể xác định anh bạn đang có hành vi phòng vệ chính đáng.

Điều 22 Bộ luật hình sự 2015 quy định về phòng vệ chính đáng như sau:

“1. Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.

Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.

2. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại.

Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này.”

Nếu anh bạn chỉ có hành vi phòng vệ chính đáng thì sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Nếu anh bạn vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng thì cần xác định tỷ lệ thương tích của người xe thồ là bao nhiêu % mới có căn cứ xem xét anh, chị bạn có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không. Điều 136 Bộ luật hình sự 2015 quy định về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội như sau:

“1. Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60% do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội, thì bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.”

Nếu trong quá trình điều tra cơ quan điều tra xác định anh bạn có hành vi phòng vệ vượt quá mức cần thiết và gây thương tích cho người đi xe thồ và mức thương tích của người này từ 31% trở lên thì có căn cứ truy cứu theo quy định đã nêu trên.

Nếu hành vi này của anh bạn không phải là phòng vệ chính đáng và gây thương tích cho người khác với tỷ lệ thương tích 11% trở lên hoặc dưới 11% nhưng thuộc Khoản 1 Điều 134 thì thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 134 Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác. Điều 134 quy định như sau:

“1. Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người;

b) Dùng a-xít nguy hiểm hoặc hóa chất nguy hiểm;

c) Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ;

d) Đối với ông, bà, cha, mẹ, thầy giáo, cô giáo của mình, người nuôi dưỡng, chữa bệnh cho mình;

đ) Có tổ chức;

...”

Do đó, trong trường hợp này để xác định cụ thể anh chị bạn có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không còn tùy thuộc vào tỷ lệ thương tích của phía bị thiệt hại và kết quả điều tra của cơ quan có thẩm quyền.