Câu hỏi: : Thưa luật sư, Em và bạn gái em yêu nhau và là sinh viên. Chúng em thuê trọ ở chung và đã đăng kí tạm trú đầy đủ với xã, phường nơi em cư trú. Nhưng dạo gần đây em nghe nói nếu công an đi kiểm tra các xóm trọ mà phát hiện đôi nam, nữ nào mà ở chung mà không có giấy đăng kí kết hôn sẽ bị phạt từ 1 triệu đến 2 triệu đồng. Vậy việc chúng em sống chung mà không đăng kí kết hôn có vi phạm pháp luật không, công an có quyền phạt chúng em đúng không ạ?

Trả lời: Điều 14 Luật Hôn nhân và Gia đình quy định về vấn đề giải quyết hậu quả của việc nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn

“
1. Nam, nữ có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật này chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng. Quyền, nghĩa vụ đối với con, tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng giữa các bên được giải quyết theo quy định tại Điều 15 và Điều 16 của Luật này.

2. Trong trường hợp nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng theo quy định tại khoản 1 Điều này nhưng sau đó thực hiện việc đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật thì quan hệ hôn nhân được xác lập từ thời điểm đăng ký kết hôn
.”

Khoản 2 Điều 5 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định về những hành vi bị cấm:

“
a) Kết hôn giả tạo, ly hôn giả tạo;

b) Tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn, cản trở kết hôn;

c) Người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác hoặc chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người đang có chồng, có vợ;

d) Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùng dòng máu về trực hệ; giữa những người có họ trong phạm vi ba đời; giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi; giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng;

đ) Yêu sách của cải trong kết hôn;

e) Cưỡng ép ly hôn, lừa dối ly hôn, cản trở ly hôn;

g) Thực hiện sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản vì mục đích thương mại, mang thai hộ vì mục đích thương mại, lựa chọn giới tính thai nhi, sinh sản vô tính;

h) Bạo lực gia đình;

i) Lợi dụng việc thực hiện quyền về hôn nhân và gia đình để mua bán người, bóc lột sức lao động, xâm phạm tình dục hoặc có hành vi khác nhằm mục đích trục lợi
.”

Theo như thông tin bạn cung cấp, bạn và bạn gái của bạn chung sống với nhau nhưng chưa đăng kí kết hôn. Đây được coi là hành vi nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng kí kết hôn theo quy định tại Điều 14 nêu trên. Việc hai bạn chung sống với nhau và chưa đăng kí kết hôn là chưa xác lập quan hệ hôn nhân giữa hai bạn nên không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ vợ chồng. Nếu sau nay hai bạn thực hiện đăng kí kết hôn thì thời điểm phát sinh quan hệ hôn nhân được tính từ thời điểm đó.

Tuy nhiên, việc chung sống như vợ chồng giữa nam, nữ đang độc thân không thuộc danh mục những hành vi bị cấm tại Luật Hôn nhân và Gia đình. Do đó, hai bạn vẫn có có thể chung sống với nhau mà không đăng kí kết hôn. Vì không thuộc điều cấm của luật nên các bạn không bị phạt vì hành vi này. Tuy nhiên, để đảm bảo quyền lợi của hai bạn, hai bạn nên làm thủ tục đăng kí kết hôn nếu đã đủ điều kiện đăng kí kết hôn theo quy định tại Luật Hôn nhân và Gia đình.