Câu hỏi: Tôi là kỹ sư tại 1 công ty cổ phần. Trước khi vào làm việc tại công ty thì công ty kí hợp đồng lao động dài hạn với tôi và 1 bản thỏa thuận nội dung như sau: 1. Kể từ ngày kí HĐLĐ không xác định thời hạn người lao động cam kết làm việc lâu dài tại công ty 15 năm 2. Người lao động tự nguyện nộp bằng chính ( Bằng đại học ).

Công ty có trách nhiệm quản lý, bảo quản theo đúng quy định hồ sơ cán bộ. Trong thời gian làm việc ( tối thiểu 15 năm ) tại công ty trong mọi trường hợp người lao động không được lấy bằng chính ra khỏi hồ sơ CBCNV. 3. Trong thời gian 15 năm nếu người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động bỏ, làm việc tại nơi khác, đi nước ngoài và các lý do khác thì người lao động tự nguyện bồi hoàn khoản tiền trả cho việc công ty đã đào tạo hướng dẫn nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ trong thời gian làm việc tại công ty - số tiền bồi hoàn trong thời gian 5 năm đầu mỗi năm là 10.000.000 đ - 5 năm tiếp theo là 5.000.000 - 5 năm tiếp 2.000.000 4. Trong trường hợp người lao động đơn phương dừng HĐLĐ nhưng chưa thực hiện các cam kết theo thỏa thuận này thì người sử dụng lao động sẽ thực hiện các cam kết theo thỏa thuận,thì người sử dụng lao động sẽ chưa thanh toán các chế độ và trả hồ sơ cho người lao động. ........ Hiện tại em đã làm đơn chấm dứt hợp đồng lao động tại công ty và được chấp thuận. Nhưng em chưa được trả lại hồ sơ ( Bảo hiểm, bằng đại học ....) do vi phạm điều 3 trong bản thỏa thuận. Thực tế công ty chưa cho em đi học, đào tạo buổi nào, chẳng cấp cho chứng chỉ nào...Công ty em làm như vậy có đúng ko. Anh chị cho em xin ý kiến.

Trả lời: Bộ luật lao động 2012 quy định như sau:

Theo điểm d khoản 1 Điều 5 quy định quyền của người lao động:

"Đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động theo quy định của pháp luật;"

Theo Điều 20 quy định hành vi người sử dụng lao động bị nghiêm cấm:

"1. Giữ bản chính giấy tờ tuỳ thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động.

2. Yêu cầu người lao động phải thực hiện biện pháp bảo đảm bằng tiền hoặc tài sản khác cho việc thực hiện hợp đồng lao động."

Với hợp đồng học nghề, quy định tại Điều 62 như sau:

"1. Hai bên phải ký kết hợp đồng đào tạo nghề trong trường hợp người lao động được đào tạo, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề, đào tạo lại ở trong nước hoặc nước ngoài từ kinh phí của người sử dụng lao động, kể cả kinh phí do đối tác tài trợ cho người sử dụng lao động.

Hợp đồng đào tạo nghề phải làm thành 02 bản, mỗi bên giữ 01 bản.

2. Hợp đồng đào tạo nghề phải có các nội dung chủ yếu sau đây:

a) Nghề đào tạo;

b) Địa điểm đào tạo, thời hạn đào tạo;

c) Chi phí đào tạo;

d) Thời hạn người lao động cam kết phải làm việc cho người sử dụng lao động sau khi được đào tạo;

đ) Trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo;

e) Trách nhiệm của người sử dụng lao động.

3. Chi phí đào tạo bao gồm các khoản chi có chứng từ hợp lệ về chi phí trả cho người dạy, tài liệu học tập, trường, lớp, máy, thiết bị, vật liệu thực hành, các chi phí khác hỗ trợ cho người học và tiền lương, tiền đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho người học trong thời gian đi học. Trường hợp người lao động được gửi đi đào tạo ở nước ngoài thì chi phí đào tạo còn bao gồm chi phí đi lại, chi phí sinh hoạt trong thời gian ở nước ngoài."

Với tất cả các quy định trên, tôi có thể khẳng định, bản thỏa thuận của công ty đối với bạn đã vi phạm nghiêm trọng pháp luật lao động:

- Thứ nhất, công ty giữ bản chính giấy tờ của bạn là trái pháp luật;

- Thứ hai, bản cam kết làm việc lâu dài trong 15 năm nếu không người lao động bị phạt tiền đào tạo là trái pháp luật, họ không đào tạo cho bạn theo hợp đồng đào tạo nghề (hoặc không có hợp đồng đào tạo nghề) mà đặt ra bản cam kết tương tự hợp đồng đào tạo nghề đã xâm phạm quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng của người lao động;

- Thứ ba, khi bạn đơn phương chấm dứt hợp đồng họ không trả giấy tờ cá nhân cho bạn cũng là hành vi trái pháp luật.

Vì họ vi phạm pháp luật cho nên bạn có thể đến yêu cầu họ thực hiện đầy đủ những nghĩa vụ đối với bạn. Nếu họ không thực hiện, bạn hãy cảnh báo thiệt hại công ty có thể gánh chịu nếu bạn khiếu nại lên Phòng lao động huyện hoặc thanh tra Sở lao động. Cụ thể, họ có thể bị xử phạt hành chính với những hành vi trên như sau:

Với hành vi giữ bản chính giấy tờ, công ty sẽ bị xử phạt theo Điều 4 Nghị định 88/2015/NĐ-CP như sau:

"...2. Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây:
a) Giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động;

...

3. Biện pháp khắc phục hậu quả:
a) Buộc trả lại bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ đã giữ của người lao động đối với hành vi vi phạm quy định tại Điểm a Khoản 2 Điều này;"

Với hành vi không thực hiện đầy đủ chế độ và trả giấy tờ cho người lao động, công ty sẽ bị phạt theo Điều 7 Nghị định 88/2015/NĐ-CP như sau:

"1. Phạt tiền người sử dụng lao động có một trong các hành vi: Sửa đổi quá một lần thời hạn hợp đồng lao động bằng phụ lục hợp đồng lao động hoặc khi sửa đổi thời hạn hợp đồng lao động bằng phụ lục hợp đồng lao động làm thay đổi loại hợp đồng lao động đã giao kết; không thực hiện đúng quy định về thời hạn thanh toán các khoản về quyền lợi của người lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động; không trả hoặc trả không đủ tiền trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm cho người lao động theo quy định của pháp luật; không trả hoặc trả không đủ tiền bồi thường cho người lao động khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật; không hoàn thành thủ tục xác nhận và trả lại những giấy tờ khác đã giữ của người lao động sau khi chấm dứt hợp đồng lao động theo quy định của pháp luật theo một trong các mức sau đây:
a) Từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng với vi phạm từ 01 người đến 10 người lao động;...

...

3. Biện pháp khắc phục hậu quả:
a) Buộc trả đủ tiền trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm, tiền bồi thường khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật cho người lao động cộng với khoản tiền lãi của số tiền chưa trả tính theo mức lãi suất tiền gửi không kỳ hạn cao nhất của các ngân hàng thương mại nhà nước công bố tại thời điểm xử phạt đối với hành vi không trả hoặc trả không đủ tiền trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm, tiền bồi thường cho người lao động quy định tại Khoản 1 Điều này;
b) Buộc hoàn thành thủ tục xác nhận và trả lại những giấy tờ khác đã giữ cho người lao động đối với hành vi không hoàn thành thủ tục xác nhận và trả lại những giấy tờ khác đã giữ của người lao động sau khi chấm dứt hợp đồng lao động theo quy định tại Khoản 1 Điều này."

Trường hợp họ vẫn không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình đối với bạn, bạn hãy khiếu nại lên Phòng lao động huyện hoặc thanh tra Sở lao động.