Câu hỏi: Tư vấn về tranh chấp lao động: 1. Bạn phải thử việc không lương 02 tháng. 2. Người sử dụng lao động không ký hợp đồng lao động bằng văn bản với công việc buộc phải giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản. 3. Bạn bị tạm đình chỉ công việc nhưng không được hưởng lương, không được tham gia đóng BHXH . 4. Cắt giảm tiền thưởng tết. 5. Việc thanh toán lương chậm 1-2 tháng cho người lao động. 6. ....

Kính gửi Công ty Luật Minh Gia,  Tôi muốn nhờ công ty tư vấn là: Tôi được nhận vào làm nhưng cuối tháng đến kỳ nhận lương tôi mới nhận được thông báo từ ông TGD là tôi phải thử việc không lương 2 tháng mới được vào làm chính thức, đến 30/10/2015 tôi mới có quyết định của công ty với thời hạn 3 năm (công ty này không làm hợp đồng, chỉ căn cứ theo quyết định). Vào tháng 11/2017 trong quá trình làm việc tôi bị đình chỉ công tác 1 tháng (công ty đình chỉ bằng miệng, không có quyết định hay văn bản nào và cắt tôi 100% lương và bắt tôi phải tự đóng BHXH hơn 1 triệu đồng), lý do đình chỉ không chính đáng  nên tôi đã làm tờ trình giải thích gửi PTCHC nhưng lãnh đạo công ty, công đoàn công ty, Tổng giám đốc điều không xem xét nghe tôi giải trình hay bất kễ các khiếu nại của tôi. Đến lúc nhận tiền thưởng tết tôi cũng bị cắt luôn 50% tiền thưởng so với toàn thể nhân viên với lý do tôi vi phạm quy định vào tháng 11 vừa rồi. Công ty luôn nợ lương từ 1 đến 2 tháng đối toàn thể nhân viên. Qua tết đến 7/3/2018 công ty vẫn nợ lương tháng 1 và 2 năm 2018 với lý do công ty chưa có sản lượng nên không có tiền trả. Tôi đã quyết định nộp đơn thôi việc bắt đầu từ 10/3/2018 và tuân thủ đúng theo luật đinh của Pháp luật sẽ bàn giao và xử lý công việc trong vòng 30 ngày kể từ ngày nộp đơn. Nhưng sau khi nhận đơn của tôi, phó tổng giám đốc kiêm nhiệm trưởng phòng TCHC + trưởng phòng của tôi mời tôi họp sau khi nhận chỉ thị của TGĐ với các nội dung sau: - Theo quy định của công ty, theo cuộc hộp của lãnh đạo công ty trả lời tôi là: tôi phải đóng hơn 1 triệu tiền BHXH; yêu cầu tôi trả lại tiền thưởng tết với lý do tiền đó là tiền công ty cho để nhân viên tiếp tục làm việc trong năm sau chứ không phải tiền thưởng cho 1 năm qua đã cố gắng làm việc hay bất kỳ 1 kiểu thưởng nào; Không trả tiền lương tháng 1, 2 và cả tháng 3 cho tôi với lý do đầu năm không có việc, qua tháng 4,5,6 khi có việc làm thì làm để bù lại lương cho những tháng 1,2,3. Tôi xin nghỉ vào tháng 3 nên các tháng đó không có lương!!! Quá bất xúc tôi xin gặp TGĐ nhưng ông nói nghỉ việc thì gặp ông PTGĐ bên HCNS , còn làm việc thì gặp nên ông không chịu tiếp tôi. Trong khi đó các PTGĐ, chủ tịch Công Đoàn, trưởng phòng … điều nghiên về phía TGĐ và điều không giải quyết được cho tôi. Sự việc này đã không chỉ riêng mình tôi bị như thế này,mà trước đây nhiều người cũng bị như tôi và còn nặng nề hơn nữa, nhưng tất cả điều im lặng và nhẫn nhục xử lý cho xong chuyện rồi ra đi. Sự việc như vậy thật sự quá đáng đối với những người lao động ở đây, 1 công ty tiền thân là của nhà nước, vào gần cuối năm 2015 thì cổ phần hóa và giờ như 1 công ty gia đình, họ đã thao túc quyền lực, đối xử với người lao động không ra gì và làm nhiều việc hết sức phi lý. tôi không biết phải làm gì để được bảo vệ đơn giãn chỉ là những quyền cơ bản của người lao động ở đây. Xin hãy tư vấn giúp tôi.

Trả lời: Qua thông tin mà bạn cung cấp, chúng tôi nhận thấy có
nhiều hành vi vi phạm pháp luật lao động

1. Bạn phải thử việc không lương 02 tháng

Căn cứ Điều 27 Bộ Luật Lao động năm 2012 quy định về tiền lương thử việc như sau:

" Tiền lương của người lao động trong thời gian thử việc do hai bên thoả thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó."

2. Người sử dụng lao động không ký hợp đồng lao động bằng văn bản với công việc buộc phải giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản.

Căn cứ Điều 16 luật LĐ quy định về Hình thức hợp đồng lao động

"1. Hợp đồng lao động phải được giao kết bằng văn bản và được làm thành 02 bản, người lao động giữ 01 bản, người sử dụng lao động giữ 01 bản, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này.

2. Đối với công việc tạm thời có thời hạn dưới 03 tháng, các bên có thể giao kết hợp đồng lao động bằng lời nói."

Việc công ty ra quyết định tuyển dụng bạn vào làm công ty không phải là HĐLĐ do không phải văn bản chứng minh được ý chí của bạn tự nguyện tham gia quan hệ lao động đối với công ty.

3. Bạn bị tạm đình chỉ công việc nhưng không được hưởng lương, không được tham gia đóng BHXH

Căn cứ Điều 129 Bộ Luật lao động quy định về Tạm đình chỉ công việc như sau:

"1. Người sử dụng lao động có quyền tạm đình chỉ công việc của người lao động khi vụ việc vi phạm có những tình tiết phức tạp, nếu xét thấy để người lao động tiếp tục làm việc sẽ gây khó khăn cho việc xác minh. Việc tạm đình chỉ công việc của người lao động chỉ được thực hiện sau khi tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện tập thể lao động tại cơ sở.

2. Thời hạn tạm đình chỉ công việc không được quá 15 ngày, trường hợp đặc biệt cũng không được quá 90 ngày. Trong thời gian bị tạm đình chỉ công việc, người lao động được tạm ứng 50% tiền lương trước khi bị đình chỉ công việc.

Hết thời hạn tạm đình chỉ công việc, người sử dụng lao động phải nhận người lao động trở lại làm việc.

3. Trường hợp người lao động bị xử lý kỷ luật lao động, người lao động cũng không phải trả lại số tiền lương đã tạm ứng.

4. Trường hợp người lao động không bị xử lý kỷ luật lao động thì được người sử dụng lao động trả đủ tiền lương cho thời gian bị tạm đình chỉ công việc."

Như vậy, trong thời gian tạm đình chỉ công việc bạn sẽ được quyền tạm ứng một khoản tiền lương, do vậy bạn vẫn được đóng BHXH.

4. Cắt giảm tiền thưởng tết

Pháp luật không có quy định buộc người sử dụng lao động phải trả tiền thưởng tết cho người lao động. Quy định về tiền thưởng tết hoàn toàn do người sử dụng lao động quyết định căn cứ trên khả năng tài chính của đơn vị và sự thỏa thuận với người lao động. Trường hợp công ty đã có quy chế về tiền thưởng tết  thì phải căn cứ theo quy chế này để thanh toán tiền thưởng tết cho người lao động.

5. Việc thanh toán lương chậm 1-2 tháng cho người lao động

Căn cứ Điều 96 Luật lao động và Điều 24 Nghị định số 05/2015/NĐ-CP Hướng dẫn bộ luật lao động năm 2012 quy định về nguyên tắc trả lương

"1. Người lao động được trả lương trực tiếp, đầy đủ và đúng thời hạn.

2. Trường hợp đặc biệt do thiên tai, hỏa hoạn hoặc lý do bất khả kháng khác mà người sử dụng lao động đã tìm mọi biện pháp khắc phục nhưng không thể trả lương đúng thời hạn theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động thì không được trả chậm quá 01 tháng. Việc người sử dụng lao động phải trả thêm cho người lao động do trả lương chậm được quy định như sau:

a) Nếu thời gian trả lương chậm dưới 15 ngày thì không phải trả thêm;

b) Nếu thời gian trả lương chậm từ 15 ngày trở lên thì phải trả thêm một khoản tiền ít nhất bằng số tiền trả chậm nhân với lãi suất trần huy động tiền gửi có kỳ hạn 01 tháng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm trả lương. Khi Ngân hàng Nhà nước Việt Nam không quy định trần lãi suất thì được tính theo lãi suất huy động tiền gửi có kỳ hạn 01 tháng của ngân hàng thương mại, nơi doanh nghiệp, cơ quan mở tài khoản giao dịch thông báo tại thời điểm trả lương."

6. Công ty không đồng ý chấm dứt hợp đồng với bạn và yêu cầu bạn thanh toán các khoản tiền bảo hiểm, tiền thưởng tết đã nhận...

Điều 37 Luật lao động quy định về quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người lao động

"1. Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn trong những trường hợp sau đây:

...

b) Không được trả lương đầy đủ hoặc trả lương không đúng thời hạn đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động;

..."

Để đảm bảo quyền lợi của mình bạn có quyền yêu cầu công ty thực hiện việc thanh toán lương hàng tháng theo đúng nguyên tắc của pháp luật, trả đầy đủ lương,… trường hợp này bạn cũng có quyền nhờ sự giúp đỡ từ phía Công đoàn cơ sở tại đơn vị. Nếu hai bên không thỏa thuận giải quyết được vấn đề bạn có quyền gửi đơn đề nghị giải quyết đến Hòa giải viên lao động tại Phòng lao động thương binh xã hội hoặc gửi trực tiếp đến Tòa án nhân dân quận / huyện nơi công ty có trụ sở để được giải quyết, khi gửi đơn yêu cầu, bạn nên chuẩn bị các tài liệu, chứng cứ chứng minh cho yêu cầu của mình theo quy định của luật tố tụng.