Câu hỏi: Trường hợp chấm dứt hợp đồng lao động trước thời điểm sinh có được hưởng chế độ thai sản không? Cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết về chế độ thai sản? Thời gian chốt sổ BHXH tính như thế nào?

Nội dung yêu câu tư vấn:
Dear Luật sư! Em có một vấn đề muốn nhờ luật sư tư vấn giúp ạ.
Vấn đề 1: Em đóng bảo hiểm từ T09/2017 đến hết T02/2018, do sức khỏe không tốt nên em muốn xin nghỉ việc để ở nhà dưỡng thai, thời gian dự kiến sinh của em là đầu T07/2018 như vậy thì không biết em có được hưởng chế độ thai sản không ạ. Vấn đề 2:  Sau khi sinh em có thể tự mang hồ sơ ra cơ quan bảo hiểm để thanh toán chế độ thai sản không ạ?, do em đóng bảo hiểm tại hưng yên nhưng hộ khẩu hiện tại của em là ở chương mỹ hà nội vậy thì em phải đến cơ quan bảo hiểm ở đâu đề giải quyết hay ở cơ quan bảo hiểm nơi nào cũng có thể giải quyết được ạ và em có thể đến cơ quan bảo hiểm khác để thanh toán chế độ ngoài 2 địa điểm trên được không ạ ( ví dụ ở hải phòng quê chồng em)?
Vấn đề 3: Vì em xin nghỉ việc từ T03/2018 nên có lẽ công ty chỉ chốt sổ cho em đến hết T02/2018 vậy thì em đang thắc mắc là thời gian nghỉ sinh là 6 tháng theo luật thì cả người LĐ và cả doanh nghiệp đều không phải đóng BH mà vẫn được tính là đóng liên tục. Vậy thì bảo hiểm thì sổ bảo hiểm của em sẽ được tính chốt thời gian như thế nào ?
Mong rằng sẽ nhận được sự quan tâm và trả lời sớm của luật sư.
Em xin chân thành cảm ơn ạ!

Trả lời: Thứ nhất, bạn có được hưởng chế độ thai sản hay không?

Căn cứ tại Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 quy định:

"Điều 31. Điều kiện hưởng chế độ thai sản

1. Người lao động được hưởng chế độ thai sản khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Lao động nữ mang thai;

b) Lao động nữ sinh con;

c) Lao động nữ mang thai hộ và người mẹ nhờ mang thai hộ;

d) Người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi;

đ) Lao động nữ đặt vòng tránh thai, người lao động thực hiện biện pháp triệt sản;

e) Lao động nam đang đóng bảo hiểm xã hội có vợ sinh con.

2. Người lao động quy định tại các điểm b, c và d khoản 1 Điều này phải đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi.

3. Người lao động quy định tại điểm b khoản 1 Điều này đã đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 12 tháng trở lên mà khi mang thai phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền thì phải đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 03 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con.

4. Người lao động đủ điều kiện quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều này mà chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc thôi việc trước thời điểm sinh con hoặc nhận con nuôi dưới 06 tháng tuổi thì vẫn được hưởng chế độ thai sản theo quy định tại các Điều 34, 36, 38 và khoản 1 Điều 39 của Luật này".

Theo quy định trên, để được hưởng chế độ thai sản khi đã chấm dứt hợp đồng lao động thì bạn cần phải đáp ứng được điều kiện đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 6 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh. Cụ thể, bạn dự sinh vào đầu tháng 7 năm 2018 nên thời gian 12 tháng trước khi sinh được xác định là từ tháng 7 năm 2017 đến tháng 6 năm 2018. Trong thực tế, bạn đã đóng được 6 tháng BHXH (tức là từ tháng 9 năm 2017 đến hết tháng 2 năm 2018) nên bạn vẫn được hưởng chế độ thai sản khi chấm dứt hợp đồng lao động.

Thứ hai, cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết chế độ thai sản cho bạn?

Căn cứ theo Khoản 2 Điều 14 Thông tư 59/2015/TT- BLĐTBXH quy định:

“Điều 14. Hồ sơ, giải quyết hưởng chế độ thai sản

1. Hồ sơ, giải quyết hưởng chế độ ốm đau thực hiện theo quy định tại Điều 101, Điều 102 của Luật bảo hiểm xã hội và Điều 5 của Nghị định số 115/2015/NĐ-CP.

2. Người lao động có trách nhiệm nộp hồ sơ theo quy định cho người sử dụng lao động nhưng không quá 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc.
Trường hợp người lao động chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc thôi việc trước thời điểm sinh con, thời điểm nhận con, thời điểm nhận nuôi con nuôi thì nộp hồ sơ và xuất trình sổ bảo hiểm xã hội cho cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú”.

Trường hợp bạn đã chấm dứt hợp đồng lao động trước thời điểm sinh con thì bạn cần xuất trình sổ BHXH và giấy Khai sinh hoặc trích lục khai sinh hoặc Giấy chứng sinh của con bạn cho cơ quan bảo hiểm nơi mà bạn cư trú. Cơ quan bảo hiểm nơi bạn cư trú được xác định là nơi bạn đăng ký hộ khẩu thường trú hoặc nơi bạn đăng ký tạm trú hợp pháp. Do vậy, bạn có thể lựa chọn gửi hồ sơ giải quyết chế độ thai sản của mình tại cơ quan BHXH huyện Chương Mỹ hoặc cơ quan BHXH quận, huyện nơi bạn mà đăng ký tạm trú hợp pháp.

Thứ ba, về vấn đề chốt sổ BHXH của bạn.

Căn cứ tại Điểm 1.8 Khoản 1 Điều 38 Quyết định 959/2015/QĐ-BHXH quy định:

“1.8. Người lao động nghỉ việc hưởng chế độ thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng theo quy định của pháp luật về BHXH thì đơn vị và người lao động không phải đóng BHXH, BHTN, thời gian này vẫn được tính là thời gian tham gia BHXH, không được tính là thời gian đóng BHTN; phải đóng BHYT do cơ quan BHXH đóng”.

Theo quy định này thì người lao động nghỉ hưởng chế độ thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng theo quy định của pháp luật về BHXH thì phía công ty và bạn không phải đóng BHXH, BHTN, thời gian nghỉ chế độ thai sản này vẫn được tính là thời gian tham gia BHXH.

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là bạn chấm dứt hợp đồng lao động trước ngày sinh mà theo quy định tại Điểm b, Khoản 2 Điều 12 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH thì:

“b) Thời gian hưởng chế độ thai sản của người lao động chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc thôi việc trước thời điểm sinh con hoặc nhận con nuôi dưới 06 tháng tuổi quy định tại khoản 4 Điều 31 của Luật bảo hiểm xã hội không được tính là thời gian đã đóng bảo hiểm xã hội”.

Do vậy, khoảng thời gian bạn nghỉ 6 tháng theo chế độ thai sản này thì sẽ không được tính là thời gian đã đóng BHXH.

Đồng thời, kể từ khi có quyết định nghỉ việc thì phía công ty sẽ phải tiến hành thủ tục chốt sổ cho bạn theo quy định tại Khoản 5 Điều 21 Luật BHXH năm 2014, cụ thể:

“5. Phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội trả sổ bảo hiểm xã hội cho người lao động, xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội khi người lao động chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc thôi việc theo quy định của pháp luật”.

Như vậy, khi bạn chấm dứt hợp đồng lao động với công ty thì sổ BHXH của bạn sẽ được tính chốt đến hết tháng 2 năm 2018.