Câu hỏi: Chào anh chị, gia đình em là nông dân. Cách đây vài năm có người chạy cho bố em để được hưởng chế độ thương binh. Vì thiếu hiểu biết nhà em đã đưa họ 35 triệu để được giúp đỡ. Nhà em đợi mãi mà vẫn chưa thấy có kết quả gì thì có chú công an đến thẩm tra bố em về việc đưa tiền nhờ chạy việc kia. Người chạy việc cho bố em đã bị đi tù, nhưng từ đó đến nay nhà em vẫn chưa nhận lại được tiền. Luật sư có thể tư vấn giúp em xem có  cách nào để lấy lại số tiền kia được không ạ. Đối với nông dân, khoản tiền 35 triệu đó là rất quý, em đi học xa nhà mẹ em dấu chuyện nên em biết sự tình hơi muộn. Rất mong nhận được sự giúp đỡ của anh chị. Em xin cảm ơn!

Trả lời: Theo thông tin bạn cung cấp gia đình bạn có đưa một khoản tiền và nhờ người khác chạy chế độ thương binh cho thành viên trong gia đình. Chế độ thương binh là chế độ nhà nước dành cho người có công với cách mạng và phải đủ điều kiện hưởng thì mới được giải quyết chế độ này. Do đó, nếu bố bạn không đủ điều kiện nhưng vẫn nhờ người khác thực hiện để được hưởng chế độ thì được xác định là hành vi vi phạm pháp luật. Giao dịch này giữa hay bên được xác định là giao dịch vô hiệu do vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội theo ĐIều 123 Bộ luật dân sự 2015.

Theo nguyên tắc nếu giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. Đối với trường hợp này, như đã phân tích ở trên giao dịch giữa gia đình bạn và người chạy việc là giao dịch dân sự vô hiệu vì thế hai bên phải khôi phục lại tình trạng ban đầu và hoàn trả cho nhau những gì đã nhận, tức là người chạy việc phải trả lại số tiền 35 triệu đồng cho gia đình bạn.

Bên cạnh đó, theo thông tin bạn cung cấp người này cũng đã bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi này và hiện tại đang chấp hành bản án. Như vậy, có thể thấy nghĩa vụ hoàn trả 35 triệu của người này cho gia đình bạn được xác định là nghĩa vụ dân sự trong bản án hình sự.

Nếu trong trường hợp người này chưa hoàn trả khoản tiền 35 triệu cho gia đình bạn thì gia đình bạn có thể làm đơn đề nghị cưỡng chế thi hành án và gửi tới cơ quan thi hành để yêu cầu giải quyết.

Khi nhận được đơn yêu cầu của gia đình bạn, căn cứ theo Khoản 2 Điều 44 Luật thi hành án 2008 được sửa đổi bổ sung 2014 cơ quan thi hành án có trách nhiệm xác minh điều kiện thi hành án, như sau:

“Điều 44. Xác minh điều kiện thi hành án

2. Trường hợp người phải thi hành án chưa có điều kiện thi hành án thì ít nhất 06 tháng một lần, Chấp hành viên phải xác minh điều kiện thi hành án; trường hợp người phải thi hành án chưa có điều kiện thi hành án là người đang chấp hành hình phạt tù mà thời gian chấp hành hình phạt tù còn lại từ 02 năm trở lên hoặc không xác định được địa chỉ, nơi cư trú mới của người phải thi hành án thì thời hạn xác minh ít nhất 01 năm một lần. Sau hai lần xác minh mà người phải thi hành án vẫn chưa có điều kiện thi hành án thì cơ quan thi hành án dân sự phải thông báo bằng văn bản cho người được thi hành án về kết quả xác minh. Việc xác minh lại được tiến hành khi có thông tin mới về điều kiện thi hành án của người phải thi hành án.”

Nếu trong trường hợp cơ quan thi hành án có thẩm quyền đã xác minh điều kiện thi hành án của người này theo căn cứ đã nêu trên nhưng xác định người này chưa có điều kiện để thi hành án gì gia đình bạn chưa lấy lại được khoản tiền 35 triệu đã nêu. Việc lấy lại khoản tiền này phụ thuộc vào thời điểm người có nghĩa vụ có tài sản để thi hành án.