Câu hỏi: Anh cháu trong lúc điều khiển xe ô tô 4 chỗ có va chạm giao thông với thanh niên và thanh niên chết. Dựa trên những gì hỏi thăm thì thanh niên đó trước khi bị tai nạn thì có cá độ đá banh rồi nhậu say, thanh niên từ hẻm chạy qua đường nhưng lấn qua làn của anh cháu. Vậy anh cháu có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không? Và mức bồi thường thiệt hại như thế nào?

Chào văn phòng luật sư Gia Minh, cháu có một số vấn đề kính nhờ tư vấn giúp ạ: Anh cháu trong lúc điều khiển xe ô tô 4 chỗ có va chạm giao thông với thanh niên và thanh niên chết. Dựa trên những gì hỏi thăm thì thanh niên đó, trước khi bị tai nạn thì có cá độ đá banh rồi nhậu xỉn, thanh niên từ hẻm chạy qua đường nhưng lấn qua làn của anh cháu, công an đến hiện trường và có vẽ giữa bước thắng xe của a cháu tới bước đụng là cách nhau 2-3m, nhưng người đó k hề thắng xe lại rồi tông vào xe anh cháu và văng ngược ra chết tại chỗ. Lúc đó do hoảng nên a cháu k bước xuống xe mà bỏ chạy, sáng hôm sau có ra công anh xã đầu thú. Anh cháu có giấy phép, bằng lái xe đầy đủ nhưng lúc đó lái xe cũng nhanh. Vậy các cô chú luật sư cho cháu hỏi bây giờ gia đình cháu cần thực hiện những gì? Và bồi thường cho gia đình kia như thế nào để được giảm tội nhẹ nhất có thể ạ? Gia đình cháu có cần phải lo toàn bộ hậu sự cho gia đình đó không ạ? Gia đình cháu có cần phải thuyết phục gia đình đó viết giấy bãi nại không, nếu thuyết phục được thì có những lợi ích gì hơn so với việc không được kí giấy bãi nại ạ? Cuối cùng là theo quy định anh cháu có nguy cơ đối mặt với những mức án như thế nào ạ? Mong quý luật sư tư vấn giúp gia đình cháu. Cháu xin cảm ơn quý luật sư cũng như Văn Phòng Luật sư Minh Gia nhiều ạ!

Trả lời: - Thứ nhất, gia đình bạn cần thực hiện những gì?

Vì bồi thường ngoài hợp đồng thuộc dân sự nên gia đình bạn cần đến gia đình người chết thương lượng thỏa thuận để bồi thường. Theo Điều 593 Bộ luật dân sự 2015.

“Điều 593. Thời hạn hưởng bồi thường thiệt hại do tính mạng, sức khỏe bị xâm phạm

1. Trường hợp người bị thiệt hại mất hoàn toàn khả năng lao động thì người bị thiệt hại được hưởng bồi thường từ thời điểm mất hoàn toàn khả năng lao động cho đến khi chết, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Trường hợp người bị thiệt hại chết thì những người mà người này có nghĩa vụ cấp dưỡng khi còn sống được hưởng tiền cấp dưỡng từ thời điểm người có tính mạng bị xâm phạm chết trong thời hạn sau đây:

a) Người chưa thành niên hoặc người đã thành thai là con của người chết và còn sống sau khi sinh ra được hưởng tiền cấp dưỡng cho đến khi đủ mười tám tuổi, trừ trường hợp người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi đã tham gia lao động và có thu nhập đủ nuôi sống bản thân;

b) Người thành niên nhưng không có khả năng lao động được hưởng tiền cấp dưỡng cho đến khi chết.

3. Đối với con đã thành thai của người chết, tiền cấp dưỡng được tính từ thời điểm người này sinh ra và còn sống.”

- Bồi thường cho gia đình kia như thế nào để được giảm nhẹ tội nhất?

Việc này hai bên phải thỏa thuận với nhau. Bên kia họ thiệt hại về người nên gia đình bạn cần xoa dịu họ nhiều hơn về tinh thần. Và giá trị bồi thường thì do hai bên tự thỏa thuận. Nếu hai bên không tự thỏa thuận được thì sẽ căn cứ vào nhưng yếu tố sau để đưa ra mức bồi thương hợp lý nhất.

Theo quy định tại Điều 591 Bộ luật dân sự 2015:

"Điều 591. Thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm

1. Thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm bao gồm:

a) Thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm theo quy định tại Điều 590 của Bộ luật này;

b) Chi phí hợp lý cho việc mai táng;

c) Tiền cấp dưỡng cho những người mà người bị thiệt hại có nghĩa vụ cấp dưỡng;

d) Thiệt hại khác do luật quy định.

2. Người chịu trách nhiệm bồi thường trong trường hợp tính mạng của người khác bị xâm phạm phải bồi thường thiệt hại theo quy định tại khoản 1 Điều này và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần cho những người thân thích thuộc hàng thừa kế thứ nhất của người bị thiệt hại, nếu không có những người này thì người mà người bị thiệt hại đã trực tiếp nuôi dưỡng, người đã trực tiếp nuôi dưỡng người bị thiệt hại được hưởng khoản tiền này. Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa cho một người có tính mạng bị xâm phạm không quá một trăm lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định."

- Gia đình bạn có cần phải thuyết phục gia đình đó viết giấy bãi nại, thuyết phục được thì có lợi ích gì hơn?

Theo thông tin cung cấp, anh bạn cũng có điều khiển phương tiện với tốc độ cao, nên cũng xác định có một phần lỗi trong trường hợp này.

Để truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật cần xác định hành vi vi phạm, hậu quả và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả.

Hậu quả trường hợp này là có người chết;

Hành vi vi phạm là đi với tốc độ cao;

Vậy còn xác định mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả. Hành vi vi phạm đó có phải là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hậu quả thiệt hại về tính mạng này hay không.

Tại Điều 202 Bộ luật hình sự 1999 sửa đổi, bổ sung năm 2009 quy định:

"Điều 202. Tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ

1. Người nào điều khiển phương tiện giao thông đường bộ mà vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ gây thiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khoẻ, tài sản của người khác, thì bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến năm mươi triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ  sáu tháng đến năm năm.

2. Phạm tội  thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ ba năm đến mười năm:

a) Không có giấy phép hoặc bằng lái xe theo quy định;

b) Trong khi say rượu hoặc say do dùng các chất kích thích mạnh khác;

c) Gây tai nạn rồi bỏ chạy để trốn tránh trách nhiệm hoặc cố ý không cứu giúp người bị nạn;

...

4. Vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ mà có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng nếu không được ngăn chặn kịp thời, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến một năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến hai năm.

5. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến năm năm."

Như vậy, trong trường hợp anh bạn có thể bị truy cứu theo Khoản 2 Điều 202 (Gây tai nạn rồi bỏ chạy​). Và Theo quy định tại Khoản 1 Điều 105 Bộ luật tố tụng hình sự 2003 thì đối với tội theo Điều 202 Bộ luật hình sự không phải là tội khởi tố theo yêu cầu của người bị hại. Do đó, việc gia đình bên bị hại rút đơn bãi nại hay không không ảnh hưởng đến việc khởi tố vụ án.