Câu hỏi: Câu hỏi: Luật sư cho hỏi về việc mua nhầm tài sản do người khác trộm cắp như sau: Trước đây khoảng 1 năm tôi có mua lại 1 chiếc xe máy, khi mua bán 2 bên có làm giấy bán xe, sau khi hoàn thành thủ tục xong tôi nhận xe cùng với đăng kí xe và giao tiền cho người bán. Gần đây, vào ngày x/x201x khi đang trên đường đi làm tôi gặp phải chủ xe, họ nói chiếc xe này là của họ bị mất trộm 2 năm trước,

Khi lên công an làm việc tôi được xem giấy tờ gốc của chiếc xe và có giấy báo mất xe, hiện giờ chiếc xe đang bị công an tạm giữ để điều tra.
Tôi muốn được tư vấn quá trình điều tra có quy định kéo dài bao nhiêu lâu không? Trong trường hợp không tìm thấy kẻ trộm thì giải quyết thế nào và nếu tìm được kẻ trộm mà người đó đang ở xa (đi nước ngoài) hoặc đã chết thì giải giải quyết ra sao? Rất mong được sự giúp đỡ của công ty luật Minh Gia. Tôi chân thành cảm ơn!

Trả lời: Thứ nhất, về thời hạn điều tra vụ án

Căn cứ Khoản 1, Khoản 2 Điều 172 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 quy định như sau:

“1. Thời hạn điều tra vụ án hình sự không quá 02 tháng đối với tội phạm ít nghiêm trọng, không quá 03 tháng đối với tội phạm nghiêm trọng, không quá 04 tháng đối với tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng kể từ khi khởi tố vụ án cho đến khi kết thúc điều tra.

2. Trường hợp cần gia hạn điều tra do tính chất phức tạp của vụ án thì chậm nhất là 10 ngày trước khi hết thời hạn điều tra, Cơ quan điều tra phải có văn bản đề nghị Viện kiểm sát gia hạn điều tra.

Việc gia hạn điều tra được quy định như sau:

a) Đối với tội phạm ít nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra một lần không quá 02 tháng;

b) Đối với tội phạm nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra hai lần, lần thứ nhất không quá 03 tháng và lần thứ hai không quá 02 tháng;

c) Đối với tội phạm rất nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra hai lần, mỗi lần không quá 04 tháng;

d) Đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra ba lần, mỗi lần không quá 04 tháng.”

Tại điểm aKhoản 1 Điều 9 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi bổ sung 2017 quy định như sau:

“a) Tội phạm ít nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội không lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội ấy là phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến 03 năm;”

Với tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có, Khoản 1 Điều 323 Bộ luật hình sự 2015 quy định:

“
1. Người nào không hứa hẹn trước mà chứa chấp, tiêu thụ tài sản biết rõ là do người khác phạm tội mà có, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.”

Như vậy, căn cứ Khoản 1 Điều 323, điểm a Khoản 1 Điều 9 Bộ luật Hình sự 2015 và Điều 172 Bộ luật Tố tụng Hình sự thì thời hạn điều tra 02 tháng, có thể gia hạn thêm 01 lần không quá 02 tháng.

Thứ hai,
trường hợp không tìm thấy kẻ trộm thì giải quyết thế nào và nếu tìm được kẻ trộm mà người đó đang ở nước ngoài hoặc đã chết thì giải giải quyết ra sao?

Xét trong trường hợp bạn không biết trước chiếc xe đó là tài sản do phạm tội mà có thì căn cứ Điều 127 Bộ luật Dân sự 2015 quy định như sau:

“Khi một bên tham gia giao dịch dân sự do bị lừa dối hoặc bị đe dọa, cưỡng ép thì có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch dân sự đó là vô hiệu.

Lừa dối trong giao dịch dân sự là hành vi cố ý của một bên hoặc của người thứ ba nhằm làm cho bên kia hiểu sai lệch về chủ thể, tính chất của đối tượng hoặc nội dung của giao dịch dân sự nên đã xác lập giao dịch đó.”

“Điều 133. Bảo vệ quyền lợi của người thứ ba ngay tình khi giao dịch dân sự vô hiệu

2. Trường hợp giao dịch dân sự vô hiệu nhưng tài sản đã được đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền, sau đó được chuyển giao bằng một giao dịch dân sự khác cho người thứ ba ngay tình và người này căn cứ vào việc đăng ký đó mà xác lập, thực hiện giao dịch thì giao dịch đó không bị vô hiệu.

Trường hợp tài sản phải đăng ký mà chưa được đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì giao dịch dân sự với người thứ ba bị vô hiệu, trừ trường hợp người thứ ba ngay tình nhận được tài sản này thông qua bán đấu giá tại tổ chức có thẩm quyền hoặc giao dịch với người mà theo bản án, quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền là chủ sở hữu tài sản nhưng sau đó chủ thể này không phải là chủ sở hữu tài sản do bản án, quyết định bị hủy, sửa.

3. Chủ sở hữu không có quyền đòi lại tài sản từ người thứ ba ngay tình, nếu giao dịch dân sự với người này không bị vô hiệu theo quy định tại khoản 2 Điều này nhưng có quyền khởi kiện, yêu cầu chủ thể có lỗi dẫn đến việc giao dịch được xác lập với người thứ ba phải hoàn trả những chi phí hợp lý và bồi thường thiệt hại”

Căn cứ thực tiễn áp dụng nhiều trường hợp thì tài sản của chủ sở hữu bị mất trộm, tài sản đã được chuyển nhượng qua một hoặc nhiều người và những người này đã đứng tên giấy tờ sở hữu (có hai dạng xảy ra: giấy tờ sở hữu là giấy tờ giả nhưng người bình thường không thể nhận biết được; dạng thứ hai giấy tờ đó được cơ quan có thẩm quyền cấp và người này đã bán cho người “thứ ba” ngay tình. Người thứ ba không biết đó là của gian, sau này cơ quan điều tra thu lại tài sản từ người “thứ ba” ngay tình hoặc chủ sở hữu kiện đòi lại tài sản. Trường hợp này người thứ ba ngay tình không được bảo vệ.

Như vậy, hợp đồng mua bán xe giữa bạn và người bán xe sẽ vô hiệu do có yếu tố lừa dối, giả tạo (giấy tờ giả). Theo quy định tại Điều 131 BLDS 2015 thì khi giao dịch dân sự vô hiệu các bên sẽ trả lại cho nhau những gì đã nhận. Nhưng nếu trong trường hợp cơ quan điều tra không tìm thấy người lấy trộm cũng như người lấy trộm ở xa (nước ngoài) hoặc đã chết thì bạn sẽ không được bồi thường lại khoản tiền hoặc tài sản khi đã mua chiếc xe này.

Trường hợp bạn biết trước chiếc xe đó là do người khác trộm cắp mà có thì sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 323 Bộ luật hình sự 2015.