Câu hỏi: Chào luật sư: em muốn hỏi là em có yêu một người, vào khoảng tháng 5 năm ngoái anh ấy có hỏi mượn của em 13 triệu đồng và có hứa là sẽ trả. Vì nghĩ là người yêu nên em đã cho mượn, sau khi mượn xong được một thời gian thì bọn em không còn yêu nhau nữa. Sau khi chia tay 1 thời gian, em có hỏi thì anh ấy bảo cho anh ấy thời gian là 5 tháng. Nhưng khi hết thời gian 5 tháng em hỏi thì anh ấy lờ đi, có khi không nghe điện thoại hay gặp mặt em. Vậy cho em hỏi như thế có được gọi là lừa đảo chiếm đoạt tài sản không? Nếu có, thì các thủ tục tố cáo như thế nào? Mong luật sư hướng dẫn cụ thể giúp em ạ!

Trả lời: Căn cứ thông tin bạn cung cấp, có hai khả năng có thể xảy ra như sau:

Trường hợp thứ nhất,
có căn cứ cấu thành tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản:

Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017 quy định:

“Điều 174. Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;

b) Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 175 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;

c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;

d) Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ.

...”

Trường hợp người yêu của bạn có mục đích gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản của bạn ngay từ đầu thì hành vi này có thể cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo quy định nêu trên.

Trường hợp thứ hai
, có cứ cấu thành tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản:

Theo quy định tại Điều 175 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017:

“Điều 175. Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 4.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 4.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản hoặc đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 174 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm hoặc tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợp đồng rồi dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản đó hoặc đến thời hạn trả lại tài sản mặc dù có điều kiện, khả năng nhưng cố tình không trả;

b) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợp đồng và đã sử dụng tài sản đó vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả lại tài sản.

...”

Như vậy, nếu sau khi mượn tiền của bạn, người yêu bạn dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản đó hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản đó thì có căn cứ để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tội lạm dụng tính nhiệm chiếm đoạt tài sản.

Và để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, bạn có quyền tố giác hành vi phạm tội của người yêu bạn đến cơ quan có thẩm quyền theo quy định tại Điều 144 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015:

“Điều 144. Tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

1. Tố giác về tội phạm là việc cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi có dấu hiệu tội phạm với cơ quan có thẩm quyền.

2. Tin báo về tội phạm là thông tin về vụ việc có dấu hiệu tội phạm do cơ quan, tổ chức, cá nhân thông báo với cơ quan có thẩm quyền hoặc thông tin về tội phạm trên phương tiện thông tin đại chúng.

3. Kiến nghị khởi tố là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiến nghị bằng văn bản và gửi kèm theo chứng cứ, tài liệu liên quan cho Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát có thẩm quyền xem xét, xử lý vụ việc có dấu hiệu tội phạm.

4. Tố giác, tin báo về tội phạm có thể bằng lời hoặc bằng văn bản.

5. Người nào cố ý tố giác, báo tin về tội phạm sai sự thật thì tuỳ tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của luật.”

-------------

Câu hỏi thứ 2 - Thủ tục khởi kiện đòi tiền cho vay

Xin chào luật sư! Em có vấn đề này nhờ luật sư tư vấn giúp em. Em có cho một người bạn vay tiền 2 lần. Lần đầu là 85.000.000 với lãi suất thoả thuận (giấy chỉ ghi lãi suất thoả thuận chứ không cụ thể là bao nhiêu, và khi thoả thuận miệng thì lãi suất là 10%). Lần thứ 2 là 90 triệu chia ra trả như sau: 10 tháng đầu mỗi tháng trả 3.500.000, 22 tháng sau trả mỗi tháng 3.000.000. Người đó trả được 3 tháng rồi cứ hẹn tới hẹn lui, giờ em muốn làm hồ sơ khởi kiện. Luật sư cho em hỏi thủ tục khởi kiện bao gồm những hồ sơ nào, nộp ở đâu (khi vay tiền có biên nhận có chữ ký của 2 bên và giấy CMND photo của người đó). Với lãi suất đưa ra, em có vi phạm cho vay nặng lãi hay không? Có bị xử cho vay nặng lãi? Lãi suất chỉ thoả thuận miệng thôi ạ. Rất mong nhận được sự tư vấn của luật sư.Em xin chân thành cảm ơn ạ!Chúc luật sư nhiều sức khoẻ!

Trả lời:
Đối với yêu cầu hỗ trợ của anh/chị chúng tôi đã tư vấn trường hợp tương tự sau đây:

>> Thủ tục, hồ sơ khởi kiện kiện đòi tiền vay quy định thế nào?

Trước ngày 1/1/2017 theo BLDS 2005 lãi suất được phép cho nhau vay không được vượt quá 150% so với lãi suất cơ bản của ngân hàng nhà nước. Lãi suất cơ bản của ngân hàng nhà nước là 9%/ năm => lãi suất được phép cho nhau vay là 150% x 9%/ năm = 13,5%/ năm; tương ứng với 1,125%/ tháng.

Từ ngày 1/1/2017 BLDS 2015 có hiệu lực quy định lãi suất không được vượt quá 20 %/ năm, tương ứng với 1,67%/ tháng.

Như vậy, nếu anh/chị có vay với mức lãi suất vượt quá theo quy định trên thì khi khởi kiện ra TAND, TAND sẽ tuyên hủy phần lãi suất vượt quá theo quy định. Hiện nay, người vay không thực hiện việc trả nợ thì anh/chị có quyền khởi kiện towis TAND quận/ huyện nơi người vay đang cư trú để yêu cầu giải quyết. Vì vấn đề lãi suất không được thể hiện trên giấy tờ nên khi khởi kiện anh/chị nên đòi số tiền gốc, lãi suất theo đúng quy định của pháp luật.