Câu hỏi: Tôi và đồng nghiệp làm việc trong cơ quan nhà nước từ năm 2015. Trong dự toán ngân sách nhà nước 2015, 2016 sếp chúng tôi bắt chúng tôi kí vào giấy tờ chi 100 triệu đồng trong khi chúng tôi không hề biết đến mục đích chi, nội dung chi, chúng tôi cũng không được hưởng bất kì quyền lợi nào). Chúng tôi bị ép kí vào giấy tờ chi với lí do: Giám đốc và kế toán đồng ý chi nên không ảnh hưởng gì. Tôi muốn hỏi nếu bị kiểm tra thì chúng tôi có bị liên quan đến trách nhiệm hình sự không?

Nội dung tư vấn:
Thưa luật sư, tôi và một số đồng nghiệp được tuyển đi làm bắt đầu từ năm 2015 trong một cơ quan nhà nước. Trong 2 năm 2015, 2016 khi có dự toán NSNN giao mặc dù không hoạt động tới số tiền đấy nhưng chúng tôi đều bị sếp bắt kí mỗi người trên 100 triệu đồng để coi như đã dùng hết số tiền đấy (số tiền thật sự đi đâu chúng tôi đều không biết và cũng không được hưởng bất kì quyền lợi hay % nào). Cơ quan tôi có tham gia vài dự án, mô hình, mặc dù chúng tôi không hề biết nội dung làm việc nhưng vẫn phải kí vào các hạng mục. Chúng tôi rất lo lắng vì không biết như vậy là có phạm tôi không (chúng tôi hoàn toàn không biết gì và bị ép kí với lý do, Giám đốc và kế toán đều đã kí đồng ý chi, nên không ảnh hưởng gì) vậy tôi muốn hỏi liệu nếu bị kiểm tra chúng tôi có bị liên quan trách nhiệm hình sự gì hay không ạ. tôi xin cảm ơn.

Trả lời: Theo quy định tại điều 18 Luật ngân sách nhà nước 2015 như sau:

"Điều 18: Các hành vi bị cấm trong lĩnh vực ngân sách nhà nước:

...

3. Chi không có dự toán, trừ trường hợp quy định tại Điều 51 của Luật này; chi không đúng dự toán ngân sách được giao; chi sai chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi, không đúng mục đích; tự đặt ra các khoản chi trái với quy định của pháp luật….”

Căn cứ vào quy đinh trên, do thông tin bạn cung cấp không rõ ràng nên bạn phải xem xét lại việc Sếp bạn bắt các bạn kí chi số tiền đó với mục đích gì, có vi phạm pháp luật hay không. Nếu trong trường hợp sếp bạn bắt ép các bạn nhằm mục đích chi sai hoặc không đúng theo quy định của pháp luật ngân sách nhà nước thì cá nhân sẽ phải chịu trách nhiệm kỉ luật. Trong trường hợp nếu xác định được hành vi vi phạm chi sai, chi không đúng dự toán, không đúng mục đích hoặc tự đặt ra các khoản chi trái pháp luật nhằm mục đích vụ lợi cá nhân thì tùy theo mức độ vi phạm có thể bị xử phạt hành chính theo quy định tại nghị định 192/2013/NĐ-CP hoặc có thể bị xử lí hình sự.

Theo đó, theo quy định tại điều 356 Bộ luật hình sự 2015:

"Điều 356. Tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ:

1. Người nào vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác mà lợi dụng chức vụ, quyền hạn làm trái công vụ gây thiệt hại về tài sản từ 10.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại đến lợi ích của nhà nước, quyền lợi, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.

2.Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm:

a) Có tổ chức;

b) Phạm tội 02 lần trở lên;

c) Gây thiệt hại về tài sản từ 200.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng.

3. Phạm tội gây thiệt hại về tài sản 1.000.000.000 đồng trở lên, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 15 năm…”

Cơ quan bạn sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự nếu vì mục đích cá nhân gây thiệt hại đến lợi ích nhà nước. Còn đối với trường hợp của bạn bị ép kí giấy tờ nhưng không biết đến mục đích nội dung chi sai dự toán thì có thể bạn không phải chịu trách nhiệm hình sự.