Câu hỏi: Luật sư tư vấn về vấn đề:  Sau khi chấm dứt hợp đồng lao động, người lao động có phải hoàn trả tiền bảo hiểm xã hội cho người sử dụng lao động không?

Nội dung tư vấn:

Chào Công ty Luật Minh Gia, tôi kí hợp đồng chính thức với công ty từ 24/12/2018 và được đóng BHXH từ tháng 12/2018. Ngày 09/04/2019, tôi có viết đơn xin nghỉ việc và ngày cuối cùng đi làm tôi thông báo với công ty là 10/05/2019, đủ 30 ngày theo quy định của pháp luật. Công ty yêu cầu tôi hoàn trả tiền BHXH cho toàn bộ thời gian đi làm. Theo như tìm hiểu, tôi được biết tôi đã báo nghỉ việc theo đúng quy định, công ty có trách nhiệm giải quyết bảo hiểm cho tôi và không được phép đòi lại tiền BHXH công ty đã đóng. Tuy nhiên công ty nói rằng ở đoạn văn 3 trong văn bản "Cam kết bảo mật thông tin và gắn bó" yêu cầu nhân viên hoàn trả tiền bảo hiểm nếu không làm đủ ít nhất 1 năm (tôi đã kí văn bản này vào 16/03/2019). Tôi rất mong các luật sư giải đáp cho tôi, liệu văn bản này có tác dụng không và tôi có phải hoàn tiền cho công ty không? Tôi xin chân thành cảm ơn các luật sư!

Trả lời: Do bạn không nói rõ bạn với công ty ký loại hợp đồng lao động nào. Vì vậy, với thông tin bạn cung cấp, chúng tôi suy luận hợp đồng lao động đó là hợp đồng xác định thời hạn, nên khi chấm dứt hợp đồng lao động người lao động có nghĩa vụ thông báo trước 30 ngày cho bên người sử dụng lao động biết theo quy định tại khoản 2 Điều 37 Bộ luật Lao động 2012:
“…2. Khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động theo quy định tại khoản 1 Điều này, người lao động phải báo cho người sử dụng lao động biết trước:…Ít nhất 30 ngày nếu là hợp đồng lao động xác định thời hạn…”

Khoản 1 Điều 37 Bộ luật Lao động 2012 đưa ra 6 trường hợp Người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động như sau:

“
a) Không được bố trí theo đúng công việc, địa điểm làm việc hoặc không được bảo đảm điều kiện làm việc đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động;

b) Không được trả lương đầy đủ hoặc trả lương không đúng thời hạn đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động;

c) Bị ngược đãi, quấy rối tình dục, cưỡng bức lao động;

d) Bản thân hoặc gia đình có hoàn cảnh khó khăn không thể tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động;

đ) Được bầu làm nhiệm vụ chuyên trách ở cơ quan dân cử hoặc được bổ nhiệm giữ chức vụ trong bộ máy nhà nước;

e) Lao động nữ mang thai phải nghỉ việc theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền;

g) Người lao động bị ốm đau, tai nạn đã điều trị 90 ngày liên tục đối với người làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn và một phần tư thời hạn hợp đồng đối với người làm việc theo hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng mà khả năng lao động chưa được hồi phục.”

Theo đó, nếu bạn nghỉ việc với lí do phù hợp với những lí do nêu trên thì được coi là đơn phương chấm dứt hợp đồng đúng luật.

Nếu không có lí do phù hợp như trên thì coi là đơn phương chấm dứt hợp đồng trái luật và bạn có nghĩa vụ phải trả chi phí đào tạo cho người sử dụng( nếu có). Và nếu bạn vi phạm quy định về thời hạn báo trước thì phải bồi thường cho người sử dụng lao động một khoản tiền tương ứng với tiền lương của bạn trong những ngày không báo trước.

Bộ luật Lao động 2012 có quy định về trách nhiệm của người sử dụng lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động như sau:

Điều 47. Trách nhiệm của người sử dụng lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động:
“...2. Trong thời hạn 07 ngày làm việc, kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản có liên quan đến quyền lợi của mỗi bên; trường hợp đặc biệt, có thể kéo dài nhưng không được quá 30 ngày.

3. Người sử dụng lao động có trách nhiệm hoàn thành thủ tục xác nhận và trả lại sổ bảo hiểm xã hội và những giấy tờ khác mà người sử dụng lao động đã giữ lại của người lao động.”

Ngoài ra, Luật Bảo hiểm xã hội cũng có quy định về trách nhiệm của Người sử dụng lao động tại khoản 5 Điều 21 đó là:
“
Phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội trả sổ bảo hiểm xã hội cho người lao động, xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội khi người lao động chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc thôi việc theo quy định của pháp luật”.

Như vậy, sau khi người lao động và người sử dụng lao động chấm dứt hợp đồng lao động thì bên phía người sử dụng lao động có trách nhiệm phải chốt và trả sổ bảo hiểm cùng các giấy tờ liên quan cho người lao động. Đây vừa là trách nhiệm vừa là nghĩa vụ của người sử dụng lao động.

Việc giữa bạn và công ty có thỏa thuận sẽ phải hoàn trả tiền bảo hiểm xã hội nếu không làm việc đủ 1 năm, thỏa thuận này là hoàn toàn không có căn cứ và trái với quy định pháp luật. Vì vậy, bạn không phải hoàn trả tiền bảo hiểm xã hội cho công ty.

Trân trọng!

Phòng luật sư tư vấn Lao động- Công ty Luật Minh Gia.