Câu hỏi: Luật sư tư vấn về vấn đề chị gái mua đất nhưng đã mất nhưng không để lại di chúc. Sau đó bố mất không để lại di chúc, liệu hai anh em có được hưởng di sản thừa kế của bố không? Mẹ muốn bán mảnh đất có cần sự đồng ý của 2 anh em không? Và mẹ có quyền quyết định bán mảnh đất nếu mẹ đứng tên trên sổ đỏ không?

Nội dung hỏi tư vấn
:

Dạ xin chào luật sư. Tôi có một số thắc mắc về vấn đề đất đai rất mong quý luật sư tư vấn giúp ạ. Nguyên mảnh đất mà gia đình tôi đang ở là do chị gái tôi mua năm 1997 chỉ có giấy tờ sang tay ( hiện giờ giấy tờ sang tay đó không còn nữa). Chị tôi mất k để lại di chúc, bố mẹ tôi và hai anh em tôi vẫn ở trên mảnh đất đó. Năm 2006 bố tôi mất cũng không để lại di chúc. Nay mẹ tôi muốn bán mảnh đất này (bán giấy tờ sang tay). Vậy cho tôi hỏi:

1. Đất chưa có giấy chứng nhận của nhà nước khi bố tôi mất hai anh em tôi có được hưởng phần thừa kế của bố tôi không? Và nếu giờ mẹ tôi bán ( giấy sang tay ) có cần sự đồng ý của hai anh em tôi không ?

2. Nếu bây giờ mẹ tôi làm được giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (chỉ đứng tên mẹ tôi) thì khi mẹ tôi bán mẹ tôi có toàn quyền quyết định hay không ? Anh em tôi có quyền can thiệp vào hay không ? Rất mong sự hồi âm của quý luật sư. Tôi xin chân thành cảm ơn.

Trả lời: Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đề nghị tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia, trường hợp của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

Đối với trường hợp của bạn có chia sẻ nguồn gốc của mảnh đất là do chị gái bạn mua để lại. Do đó Căn cứ theo quy định tại Điều 651 về Người thừa kế theo pháp luật của Bộ luật dân sự năm 2015 như sau:

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Đối với trường hợp này của bạn, nếu như có căn cứ chứng minh mảnh đất do chị gái bạn mua lại thì theo quy định tại Điều 651 của Bộ luật dân sự năm 2015  thì mảnh đất do chị gái bạn mua thì khi chị gái bạn mất sẽ là di sản thừa kế. Do chị gái bạn mất không để lại di chúc do đó, di sản do chị gái của bạn để lại sẽ được chia theo pháp luật cho hàng thừa kế thứ nhất bao gồm: Bố, mẹ của bạn, chồng của chị gái bạn, con của chị gái bạn (nếu có). Bố bạn, mẹ bạn, chồng chị gái, con của chị gái sẽ là đồng thừa kế di sản do chị gái bạn để lại, thì  sẽ được  chia đều thành các phần bằng nhau.

Thứ nhất
, khi bố bạn mất hai anh em bạn có được hưởng phần thừa kế: Nếu như bố và mẹ bạn, chồng chị gái bạn, con của chị gái bạn là đồng thừa kế là mảnh đất di sản do chị gái bạn để lại thì khi bố bạn mất không để lại di chúc thì theo quy định tại Điều 651 thì phần di sản do bố bạn để lại sẽ được chia đều cho hàng thừa kế thứ nhất bao gồm: Mẹ bạn, 2 anh em của bạn thành ba phần bằng nhau. Ngoài ra, việc đất chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không phải là căn cứ để không phân chia di sản thừa kế do bố của bạn để lại.

Vì mảnh đất này là di sản thừa kế do chị gái bạn để lại mà bố mẹ bạn, chồng chị bạn, con của chị bạn là đồng thừa kế di sản do chị gái của bạn để lại. Do đó, khi bố bạn mất thì hai anh em bạn và mẹ bạn là những đồng thừa kế phần mảnh đất di sản thừa kế do bố bạn để lại. Do đó, mẹ bạn muốn bán cả mảnh đất thì cần phải có sự đồng ý và có chữ ký của hai anh em bạn và những đồng thừa kế khác là chồng của chị gái và con của chị gái bạn (nếu có).

Thứ hai
, Mẹ bạn có đủ điều kiện để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất:

Khi mẹ bạn muốn đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì cần phải có:

+ Các giấy tờ về quan hệ người để lại tài sản: Giấy khai sinh, Chứng minh thư nhân dân, giấy chứng nhận kết hôn, sổ hộ khẩu để xác định diện và hàng thừa kế;

+ Giấy chứng tử của người để lại di sản thừa kế;

+ Các giấy tờ, tài liệu chứng minh sở hữu của người để lại di sản và nguồn gốc di sản của người để lại di sản;

+ Các giấy tờ khác: Biên bản thỏa thuận từ chối di sản thừa kế của các đồng thừa kế

Nếu như bạn chứng minh được nguồn gốc của mảnh đất do chị gái bạn mua để lại và bố mẹ bạn, chồng chị gái bạn, con của chọ gái bạn là đồng thừa kế hưởng di sản do chị gái bạn mất để lại. Thì mẹ bạn không có quyền quyết định cũng như có quyền bán đối với mảnh đất này. Việc mẹ bạn không đủ giấy tờ để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của Pháp luật mà được đứng tên trên mảnh đất và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất như vậy là được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không đúng đối tượng sử dụng đất. Vậy, Khi bố bạn mất hai anh em bạn là đồng thừa kế phần di sản của bố bạn thì hai anh em bạn có thể gửi đơn ra Tòa án để hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho mẹ bạn theo quy định tại Điều 106 của Luật đất đai năm 2013 để đảm bảo quyền lợi ích hợp pháp của hai anh em bạn.

"2. Nhà nước thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp trong các trường hợp sau:

d) Giấy chứng nhận đã cấp không đúng thẩm quyền, không đúng đối tượng sử dụng đất, không đúng diện tích đất, không đủ điều kiện được cấp, không đúng mục đích sử dụng đất hoặc thời hạn sử dụng đất hoặc nguồn gốc sử dụng đất theo quy định của pháp luật đất đai, trừ trường hợp người được cấp Giấy chứng nhận đó đã thực hiện chuyển quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo quy định của pháp luật đất đai.