Câu hỏi: Chào luật sư cho tôi hỏi: Ngày 01/4/2016. Bạn tôi do bằng lái xe mất (chưa làm lại) nên đã nhờ nhờ tôi (có bằng lái xe) đến dịch vụ thuê xe tự lái, thuê 1 chiếc Vios. (Giá 1 ngày 700.000 VNĐ), Thời hạn thuê xe 1 tuần. Tôi đã ký tên trong hợp đồng thuê xe. Đến ngày 08/4/2016. Chủ thuê xe cũng là quen biết báo cho tôi là xe hiện tại đang nằm ở tiệm cầm đồ, và do bạn tôi đứng tên cầm cố. Chủ xe đã báo Công An để thu hồi xe. Xin hỏi, trong trường hợp này, tôi bị liên can như thế nào?

Trả lời: - Thứ nhất, về trách nhiệm dân sự

Tại Điều 482 Bộ luật dân sự 2015 có quy định nghĩa vụ trả lại tài sản thuê của bên thuê như sau:

"1. Bên thuê phải trả lại tài sản thuê trong tình trạng như khi nhận, trừ hao mòn tự nhiên hoặc theo đúng như tình trạng đã thỏa thuận; nếu giá trị của tài sản thuê bị giảm sút so với tình trạng khi nhận thì bên cho thuê có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại, trừ hao mòn tự nhiên.

2. Trường hợp tài sản thuê là động sản thì địa điểm trả lại tài sản thuê là nơi cư trú hoặc trụ sở của bên cho thuê, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

3. Trường hợp tài sản thuê là gia súc thì bên thuê phải trả lại gia súc đã thuê và cả gia súc được sinh ra trong thời gian thuê, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Bên cho thuê phải thanh toán chi phí chăm sóc gia súc được sinh ra cho bên thuê.

4. Khi bên thuê chậm trả tài sản thuê thì bên cho thuê có quyền yêu cầu bên thuê trả lại tài sản thuê, trả tiền thuê trong thời gian chậm trả và phải bồi thường thiệt hại; bên thuê phải trả tiền phạt vi phạm do chậm trả tài sản thuê, nếu có thỏa thuận.

5. Bên thuê phải chịu rủi ro xảy ra đối với tài sản thuê trong thời gian chậm trả.”.

Theo thông tin bạn cung cấp thì bạn là người trực tiếp giao kết hợp đồng thuê xe với bên cho thuê (hợp đồng đứng tên bạn là bên thuê xe). Vì vậy bên cho thuê có quyền yêu cầu bạn phải trả lại tài sản thuê đúng thời hạn trong tình trạng như khi nhận. Nếu bạn không trả lại tài sản đúng theo hợp đồng, bên cho thuê có quyền khởi kiện ra Tòa án yêu cầu bạn thực hiện nghĩa vụ trả tài sản, trả tiền thuê trong thời gian chậm trả và bồi thường thiệt hại nếu có.

- Thứ hai, về trách nhiệm hình sự

Theo thông tin bạn cung cấp, sau khi bạn của bạn nhận được chiếc xe đã sử dụng chiếc xe đó để thực hiện cầm cố với bên thứ ba. Theo đó, trường hợp này, liên quan đến hình sự có thể sẽ là hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Tuy nhiên, việc có phạm tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản hay không phụ thuộc vào các yếu tố cấu thành. Chúng tôi đã có bài viết phân tích về tội danh này, bạn có thể tham khảo: https://luatminhgia.com.vn/phan-tich-ve-toi-lua-dao-chiem-doat-tai-san.aspx

Gỉa sử, trong trường hợp bạn của bạn có phạm tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản thì việc bạn có liên đới chịu trách nhiệm với tội này hay không phụ thuộc vào việc giữa hai bạn có sự bàn bạc, thống nhất với nhau để cùng thực hiện hành vi này hay không? Liên quan đến đồng phạm, tại Điều 17 Bộ luật hình sự 2015 quy định:

"1. Đồng phạm là trường hợp có hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm.

2. Phạm tội có tổ chức là hình thức đồng phạm có sự câu kết chặt chẽ giữa những người cùng thực hiện tội phạm.

3. Người đồng phạm bao gồm người tổ chức, người thực hành, người xúi giục, người giúp sức.

Người thực hành là người trực tiếp thực hiện tội phạm.

Người tổ chức là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy việc thực hiện tội phạm.

Người xúi giục là người kích động, dụ dỗ, thúc đẩy người khác thực hiện tội phạm.

Người giúp sức là người tạo điều kiện tinh thần hoặc vật chất cho việc thực hiện tội phạm.

4. Người đồng phạm không phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi vượt quá của người thực hành.”.