Câu hỏi: Luật sư cho hỏi về điều kiện chia tài sản khi hình thành trước khi kết hôn như sau: Chồng tôi mua đất, xây nhà năm 2009 nhưng chưa làm thủ tục sang tên. Năm 2010, chúng tôi kết hôn. Năm 2011, chúng tôi sinh con. Chồng tôi làm thủ tục nhập khẩu cho cả tôi và con chúng tôi. Đầu năm 2015, chúng tôi mới làm thủ tục sang tên sổ đỏ và chỉ đứng tên mình chồng tôi. Trường hợp chúng tôi ly hôn, tôi có được chia tài sản từ mảnh đất đó không? Tôi xin cảm ơn.

Trả lời: Về thời điểm có hiệu lực của hợp đồng chuyển nhượng đất

Theo quy định tại điều 503 Bộ luật dân sự 2015 về hiệu lực của việc chuyển quyền sử dụng đất:

"Hiệu lực của việc chuyển quyền sử dụng đất

Việc chuyển quyền sử dụng đất có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký theo quy định của Luật đất đai."

Do đó, việc chồng bạn năm 2015 mới làm thủ tục sang tên sổ đỏ nên quyền sở hữu của chồng bạn sẽ bắt đầu từ thời điểm này. Khi đó, do 2 bạn đã đăng kí kết hôn nên quyền sử dụng đất này được coi là tài sản hình thành trong thời kì hôn nhân và thuộc sở hữu chung của vợ chồng theo quy định tại khoản 1, điều 33 Luật Hôn nhân gia đình 2014:

"1. Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.

Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng có được sau khi kết hôn là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp vợ hoặc chồng được thừa kế riêng, được tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng".

Chia tài sản khi ly hôn?

Tuy nhiên, cũng theo quy định tại điểm này thì nếu như tài sản có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng thì sẽ thuộc sở hữu riêng của người đó và không phải là tài sản chung của vợ, chồng. Trong trường hợp này, do chồng bạn đã mua đất từ năm 2009, thời điểm đó 2 bạn chưa kết hôn nên việc giao dịch của chồng bạn là giao dịch bằng tài sản riêng vì vậy khi ly hôn tại Tòa án chồng bạn chứng minh được (bằng hợp đồng mua đất) đã diễn ra hợp lệ từ năm 2009 (có công chứng, chứng thực) thì mặc dù năm 2015 chồng bạn mới làm thủ tục sang tên thì tài sản đó vẫn là tài sản riêng của chồng bạn. Và khi đó thì bạn sẽ không được chia tài sản là ngôi nhà này trong trường hợp ly hôn.

Vì vậy,
việc bạn có được chia tài sản trong trường hợp này hay không phụ thuộc vào thời điểm hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất diễn ra hợp pháp khi nào:

- Nếu thời điểm công chứng hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng là năm 2009 thì bạn sẽ không được chia tài này khi ly hôn vì đó là tài sản riêng của chồng bạn theo quy định tại khoản 1, điều 62 Luật hôn nhân gia đình 2014 về chia quyền sử dụng đất của vợ chồng khi ly hôn:

"1. Quyền sử dụng đất là tài sản riêng của bên nào thì khi ly hôn vẫn thuộc về bên đó".

- Nếu thời điểm công chứng hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng là năm 2015 (sau thời điểm kết hôn) thì bạn sẽ được chia tài sản chung khi ly hôn theo quy định tại khoản 2, điều 59 Luật hôn nhân và gia đình 2014:

"2. Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây:

a) Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;

b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;

c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;

d) Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng".