Câu hỏi: Luật sư tư vấn về vấn đề UBND xã lấy đất nông nghiệp để xây mở rộng trụ sở làm việc. Nội dung tư vấn như sau:

Xin chào Luật Sư của Luật Minh Gia. Gia đình tôi có 237m2 đất canh tác nông nghiệp có vị trí nằm ngay sau UBND xã, thửa đất canh tác nông nghiệp này đã được ghi trong "Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất". Nay UBND xã muốn lấy thửa ruộng này để mở rộng cơ sở vật chất, xây thêm diện tích cho tòa nhà UBND xã, đồng thời UBND xã đề nghị đổi một thửa ruộng nông nghiệp khác tại vị trí khác ( không còn nằm phía sau trụ sở UBND xã nữa). Tuy nhiên gia đình tôi có nguyện vọng: không muốn đổi sang thửa ruộng khác, gia đình tôi muốn nhận tiền bồi thường, sản lượng, các khoản tiền liên quan hàng nặm hoặc theo kỳ hạn nhất định trong trường hợp UBND xã lấy thửa ruộng hiện tại của gia đình tôi. Xin hỏi: Nguyện vọng đó có đúng không; UBND xã lấy thửa ruộng đã được ghi trong "Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất" của gia đình tôi thì có đúng thẩm quyền, có đúng quy định pháp luật không; Các điều  luật có liên quan đến trường hợp lấy đất  nông nghiệp này là gì; Phương hướng giải quyết trong trường hợp này .Xin cảm ơn!

Trả lời: Tại điểm a, khoản 3, Điều 62 Luật Đất đai 2013 quy định về các trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng như sau:

"3. Thực hiện các dự án do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh chấp thuận mà phải thu hồi đất bao gồm:

a) Dự án xây dựng trụ sở cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội; công trình di tích lịch sử – văn hóa, danh lam thắng cảnh được xếp hạng, công viên, quảng trường, tượng đài, bia tưởng niệm, công trình sự nghiệp công cấp địa phương;"

Theo thông tin bạn cung cấp thì trường hợp gia đình bạn bị thu hồi đất để phục vụ cho việc xây dựng trụ sở cơ quan nhà nước và nếu dự án này đã được sự chấp thuận của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có quyết định thu hồi đất thì phù hợp với quy định của pháp luật.

Về bồi thường đất nông nghiệp, tại Điều 77 Luật Đất đai 2013 quy định như sau:

"1. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi đất thì được bồi thường về đất, chi phí đầu tư vào đất còn lại theo quy định sau đây:

a) Diện tích đất nông nghiệp được bồi thường bao gồm diện tích trong hạn mức theo quy định tại Điều 129, Điều 130 của Luật này và diện tích đất do được nhận thừa kế;

b) Đối với diện tích đất nông nghiệp vượt hạn mức quy định tại Điều 129 của Luật này thì không được bồi thường về đất nhưng được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại;

c) Đối với diện tích đất nông nghiệp do nhận chuyển quyền sử dụng đất vượt hạn mức trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành thì việc bồi thường, hỗ trợ được thực hiện theo quy định của Chính phủ."

Theo khoản 2 Điều 74 Luật Đất đai 2013 quy định về nguyên tắc bồi thường khi nhà nước thu hồi đất:

"Việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tại thời điểm quyết định thu hồi đất.
"

Như vậy, khi UBND các cấp thu hồi đất nông nghiệp của gia đình bạn thì phải bồi thường bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng. Nếu không có đất để bồi thường thì sẽ bồi thường bằng tiền theo quy định.

Ngoài ra, khi thu hồi đất nông nghiệp của gia đình bạn nếu trên đất có cây trồng thì ngoài khoản bồi thường giá trị quyền sử dụng đất thì UBND còn phải bồi thường giá trị sản lượng vụ thu hoạch cây trồng tại thời điểm thu hồi đất. Gia đình bạn còn nhận thêm khoản hỗ trợ ổn định đời sống; hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề. Các khoản bồi thường này bạn có thể tham khảo tại Điều 90 Luật Đất đai 2013; Điều 19, Điều 20 Nghị định 47/2014/NĐ-CP. Do đó bạn có thể nêu nguyện vọng của gia đình bạn
không muốn đổi sang thửa ruộng khác muốn nhận tiền bồi thường, sản lượng, các khoản tiền liên quan hàng nặm hoặc theo kỳ hạn nhất định trong trường hợp UBND xã lấy thửa ruộng hiện tại của gia đình.

Về thẩm quyền thu hồi đất:

Thu hồi đất trong trường hợp của gia đình bạn do Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi (tại điểm a, khoản 2, Điều 66 Luật Đất đai).

Các điều luật có liên quan đến trường hợp lấy đất  nông nghiệp này được quy định tại Luật Đất Đai năm 2013 và Nghị định
43/2014/NĐ-CP
cụ thể là:

Điều 62. Thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng;

Điều 63. Căn cứ thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng;

Điều 66. Thẩm quyền thu hồi đất;

Điều 67. Thông báo thu hồi đất và chấp hành quyết định thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng;

Điều 69. Trình tự, thủ tục thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng;

Điều 77. Bồi thường về đất, chi phí đầu tư vào đất còn lại khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân.

Điều 17 Nghị định 43/2014/NĐ-CP.
Thông báo thu hồi đất, thành phần Ban thực hiện cưỡng chế thu hồi đất, kinh phí cưỡng chế thu hồi đất, giải quyết khiếu kiện phát sinh từ việc cưỡng chế thu hồi đất.

Phương hướng giải quyết trong trường hợp này:

Nếu như trong trường này UBND Xã đã có dự án mở rộng cơ sở vật chất, xây thêm diện tích cho tòa nhà UBND xã đã được sự chấp thuận của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có quyết định thu hồi đất thì đúng với quy định của pháp luật. Thẩm quyền ra quyết định thu hồi đất ở đây là Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi bạn đang cư trú. Về việc bồi thường đất nông nghiệp phải bồi thường bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng. Nếu không có đất để bồi thường thì sẽ bồi thường bằng tiền theo quy định.Ngoài ra, khi thu hồi đất nông nghiệp của gia đình bạn nếu trên đất có cây trồng thì ngoài khoản bồi thường giá trị quyền sử dụng đất thì UBND còn phải bồi thường giá trị sản lượng vụ thu hoạch cây trồng tại thời điểm thu hồi đất và khoản hỗ trợ ổn định đời sống; hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề. Tuy nhiên gia đình bạn có nguyện vọng: không muốn đổi sang thửa ruộng khác, gia đình tôi muốn nhận tiền bồi thường, sản lượng, các khoản tiền liên quan hàng nặm hoặc theo kỳ hạn nhất định trong trường hợp UBND xã lấy thửa ruộng hiện tại của gia đình thì có thể trình bày với xã để họ giải quyết nguyện vọng của gia đình bạn.