Câu hỏi: Dạ chào luật sư. Cho tôi hỏi 1 số vấn đề. Mong luật sư trả lời giúp ạ. Chuyện là nhà tôi bán quán tạp hóa, thì khoảng 1 tuần trước có 2 cậu thanh niên đi xe ô tô tới, nhìn rất chuyên nghiệp, nói với tôi là nhân viên của M, tới tư vấn về vấn đề là chọn quán tạp hóa nhà tôi để làm điểm trưng bày và bán sản phẩm của họ.

Hàng tháng họ trả cho chúng tôi 180.000đ tiền trưng bày sản phẩm. Chúng tôi kí hợp đồng 6 tháng. Sau đó, họ nói là sản phẩm trưng bày nếu bán chậm thì có thể đổi lại sản phẩm khác. Rồi họ đưa chúng tôi sản phẩm trưng bày đầu tiên đó là 8 hộp bàn chải đánh răng, rồi tổng là họ thu về là 3.600.000đ. Và đưa cho chúng tôi đơn đặt hàng(tôi đặt dầu ăn, mì tôm, bia,...). Và tiếp theo khi 2 anh này đi rồi, thì có 2 anh khác đến đưa cho t cái giấy để nhận kệ, tủ trưng bày. Sau đó họ lại kêu tiền trưng bày tăng lên 580.000đ nếu tôi lấy thêm 3.000.000 tiền băng vệ sinh. Nhưng lúc đó tôi k có tiền, nên chỉ đưa cho họ 730.000đ Còn đơn hàng đặt hồi nãy họ nói 2 hôm sau giao. Nhưng 2 hôm sau họ lại k giao, gọi lại họ lại kêu tuần sau giao. Rồi họ cũng k giao. Đến nay là 10 ngày rồi, gọi vào số điện thoại của họ thì 1 số ngta bảo nhầm số. Còn số kia cứ bận liên tục (tôi nghĩ là chặn số). Như vậy có phải là hành vi lừa đảo k ạ? Lừa đảo để họ bán được hàng cho mình. Tôi muốn làm sáng tỏ, nhưng k hiểu biết nhiều về pháp luật. Mong luật sư có thể giúp tôi giải đáp thắc mắc này ạ. Xin cám ơn.

Trả lời: Khoản 1 Điều 174 Bộ luật Hình sự quy định về cấu thành tội phạm cơ bản của Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

“
Điều 174. Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:..."

Về c
hủ thể thực hiện tội phạm

Theo quy định tại Điều 12 BLHS về tuổi chịu trách nhiệm hình sự thì đối với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, chủ thể của tội phạm không phải là người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi. Tức là nếu từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thì không phải chịu trách nhiệm hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản mà chỉ có người trên 16 tuổi mới phải chịu trách nhiệm hình sự về tội này.

Về hành vi phạm tội

Do đặc điểm riêng của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, nên người phạm tội chỉ có một hành vi khách quan duy nhất là
“chiếm đoạt”,
nhưng chiếm đoạt bằng thủ đoạn gian dối.

Thủ đoạn gian dối cũng được thể hiện bằng những hành vi cụ thể nhằm đánh lừa chủ sở hữu hoặc người quản lý tài sản, không có thủ đoạn thuộc về tư tưởng, suy nghĩ của người phạm tội lại không được biểu hiện ra bên ngoài bằng hành vi. Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản  có hai hành vi khách quan: “hành vi gian dối và hành vi chiếm đoạt”.

Thủ đoạn gian dối của người phạm tội bao gìơ cũng phải có trước khi có việc giao tài sản giữa người bị hại với người phạm tội thì mới là hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, nếu thủ đoạn gian dối lại có sau khi người phạm tội nhận được tài sản thì không phải là lừa đảo chiếm đoạt tài sản mà tuỳ từng trường hợp cụ thể mà thủ đoạn gian dối đó có thể là hành vi che giấu tội phạm hoặc là hành vi phạm tội khác như tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.

Về mặt chủ quan của tội phạm
: Người phạm tội cố ý thực hiện hành vi phạm tội. Tội này không thể diễn ra dưới hình thức lỗi vô ý

Về khách thể của tội phạm

Khách thể của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản cũng tương tự như các tội có tính chất chiếm đoạt khác, nhưng tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản không xâm phạm đến quan hệ nhân thân mà chỉ xâm phạm đến quan hệ sở hữu.

Trong trường hợp của bạn, bạn đã giao cho các nhân viên kia số tiền lần 1 là 3,6 triệu, lần 2 là 730 nghìn đồng. Tuy nhiên bạn lại không nhận được sản phẩm cũng như dịch vụ mà 2 bên đã thỏa thuận. Đã quá thời hạn cung cấp sản phẩm và đã dùng các biện pháp để liên hệ lại rồi, mà vẫn không nhận được sự phản hồi. Nghĩa là đã có hành vi cố tình trốn tránh nghĩa vụ trả nợ, chiếm đoạt tài sản bằng thủ tục gian dối. Như vậy, trường hợp của bạn đã đủ yếu tố để cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Trong trường hợp này, bạn có thể làm đơn tố giác tội phạm hoặc trình báo trực tiếp lên cơ quan công an gần nhất yêu cầu điều tra, xác minh vụ việc.