Câu hỏi: Luật sư tư vấn về việc xác định tính hợp pháp của lối đi chung và việc giải quyết tranh chấp về lối đi chung theo quy định của pháp luật. Cụ thể như sau:

Chào luật sư Minh Gia! Ba của tôi hiện tại có một mnh đất muốn bán. Nhưng bị nhà kế bên đưa đơn kiện gây khó dễ cho nhà tôi nên không thể bán được. Cụ thể là khi ba của tôi mua mãnh đất ấy cách đây 10 năm và lúc đó ở cuối có một con đường mòn thông nhau với hai căn nhà kế bên nhà tôi, nhà tôi ở giữa con đường ấy. Nhưng cách đây 2 năm thì nhà kế bên đòi lại con đường ấy và gia đình chúng tôi đã đồng ý ký văn bản nhường lại con đường ấy cho nhà kế bên. Nhưng hiện tại gia đình tôi muốn bán đất thì họ lại đăm đơn kiện và cản trở không cho gia đình tôi bán đất. Vì nhà họ khi mua đất thì không có đường đi nên gia đình tôi đã hứa cho họ đi chung, nhưng sau này họ lại nói con đường ấy là của họ. Và họ đã đút lót lên phía trên gây khó dễ cho gia đình chúng tôi khiến chúng tôi không thể hoàn tất được thủ tục bán đất. Vậy bây giờ chúng tôi phải làm gì để có thể bán đất mong luật sư giải đáp thắc mắc của tôi. Xin chân thành cảm ơn.

Trả lời: Bộ luật Dân sự năm 2015 có quy định:

“
Điều 254. Quyền về lối đi qua

1. Chủ sở hữu có bất động sản bị vây bọc bởi các bất động sản của các chủ sở hữu khác mà không có hoặc không đủ lối đi ra đường công cộng, có quyền yêu cầu chủ sở hữu bất động sản vây bọc dành cho mình một lối đi hợp lý trên phần đất của họ.

Lối đi được mở trên bất động sản liền kề nào mà được coi là thuận tiện và hợp lý nhất, có tính đến đặc điểm cụ thể của địa điểm, lợi ích của bất động sản bị vây bọc và thiệt hại gây ra là ít nhất cho bất động sản có mở lối đi.

Chủ sở hữu bất động sản hưởng quyền về lối đi qua phải đền bù cho chủ sở hữu bất động sản chịu hưởng quyền, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Vị trí, giới hạn chiều dài, chiều rộng, chiều cao của lối đi do các bên thỏa thuận, bảo đảm thuận tiện cho việc đi lại và ít gây phiền hà cho các bên; nếu có tranh chấp về lối đi thì có quyền yêu cầu Tòa án, cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác xác định.

3. Trường hợp bất động sản được chia thành nhiều phần cho các chủ sở hữu, chủ sử dụng khác nhau thì khi chia phải dành lối đi cần thiết cho người phía trong theo quy định tại khoản 2 Điều này mà không có đền bù.”

Theo thông tin bạn cung cấp thì hiện nay gia đình bạn đã kí văn bản nhường lại con đường ấy cho nhà kế bên. Do bạn không trình bày rõ văn bản được xác lập như thế nào nên chúng tôi không xác định được văn bản nhường lại lối đi chung ấy có phù hợp với quy định của pháp luật không. Đồng thời hiện nay, trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của mỗi gia đình thể hiện như thế nào về kích thước thửa đất cũng như lối đi chung nên chúng tôi chia ra 2 trường hợp:

Trường hợp 1:
Văn bản nhượng lại lối đi chung hợp pháp và cơ quan có thẩm quyền đã xác định trên bản đồ địa chính đó là lối đi chung

Khi này, 2 nhà hàng xóm sẽ phải bồi thường cho gia đình bạn, mức bồi thường do 2 bên tự thỏa thuận.

Trường hợp 2:
Văn bản nhượng lại lối đi chung vô hiệu và lối đi chung vẫn thuộc quyền sử dụng đất của bạn

Khi đó, bạn vẫn có quyền sở hữu đối với phần đất đã được sử dụng làm lối đi chung. Tức là việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất của gia đình bạn được tiến hành theo quy định của pháp luật.

Nếu nhà hàng xóm vẫn có hành vi gây khó dễ cho việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất của bạn, bạn có thể đến trình bày tại UBDN xã để yêu cầu hòa giải tranh chấp này. Nếu vẫn không đồng ý với sự hòa giải thì bạn có thể làm đơn khởi kiện lên Tòa án nhân dân cấp huyện. Tòa án sẽ căn cứ quá trình sử dụng đất cũng như hồ sơ địa chính tại vị trí đất tranh chấp và các quy định pháp luật có liên quan để giải quyết tranh chấp.