Câu hỏi: Xin chào luật sư. Tôi đang thắc mắc một số vấn đề liên quan đến BHXH, xin vui lòng cho tư vấn giúp tôi. Trường hợp là bạn tôi đang trong thời gian được hưởng án treo, nếu đang hưởng án treo thì tôi có được tham gia BHXH, và được hưởng chế độ thai sản như một công dân bình thường không. Xin cảm ơn.

Trả lời: 1. Về Bảo hiểm xã hội đối với người hưởng án treo

Theo quy định của Điều 2 Luật bảo hiểm xã hội 2014, thì bảo hiểm xã hội gồm bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm xã hội tự nguyện.

Trong đó, lao động là người Việt Nam thuộc
đối tượng phải tham gia bảo hiểm bắt buộc
gồm:

"1. Người lao động là công dân Việt Nam thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bao gồm:
a) Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 03 tháng đến dưới 12 tháng, kể cả hợp đồng lao động được ký kết giữa người sử dụng lao động với người đại diện theo pháp luật của người dưới 15 tuổi theo quy định của pháp luật về lao động;
b) Người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng đến dưới 03 tháng;
c) Cán bộ, công chức, viên chức;
d) Công nhân quốc phòng, công nhân công an, người làm công tác khác trong tổ chức cơ yếu;
đ) Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật công an nhân dân; người làm công tác cơ yếu hưởng lương như đối với quân nhân;
e) Hạ sĩ quan, chiến sĩ quân đội nhân dân; hạ sĩ quan, chiến sĩ công an nhân dân phục vụ có thời hạn; học viên quân đội, công an, cơ yếu đang theo học được hưởng sinh hoạt phí;
g) Người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quy định tại Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng;
h) Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã có hưởng tiền lương;
i) Người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn.

..."

Người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện
là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên và không thuộc đối tượng phải tham gia gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Theo quy định của Nghị định 61/2000/NĐ-CP, người được hưởng án treo là cán bộ, công chức, quân nhân, công nhân quốc phòng, người lao động làm công ăn lương, nếu được tiếp tục làm việc tại cơ quan, tổ chức, đơn vị quân đội nơi mình làm việc trước khi phạm tội, thì được bố trí công việc phù hợp với yêu cầu, mục đích giám sát, giáo dục và được hưởng chế độ của cán bộ, công chức, quân nhân, người lao động làm công ăn lương theo công việc mà mình đảm nhiệm. Người được hưởng án treo là người đang học tập tại cơ sở giáo dục, đào tạo, nếu được tiếp tục học tập tại cơ sở giáo dục, đào tạo cũ thì được hưởng các quyền lợi theo quy chế của cơ sở giáo dục, đào tạo đó. Người được hưởng án treo không thuộc đối tượng quy định tại khoản 1, 2 Điều này thì được ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn giám sát, giáo dục, giúp đỡ tìm việc làm, ổn định cuộc sống tại địa phương.

Như vậy, người được hưởng án treo nếu là cán bộ, công chức, viên chức thì vẫn được bố trí công việc phù hợp, hưởng các chế độ ưu đãi xã hội, người không là cán bộ, công chức, viên chức thì vẫn có thể tham gia lao động, ký kết hợp đồng lao động. Theo đó, họ vẫn có quyền và cũng là nghĩa vụ tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc khi làm công ăn lương hoặc lao động theo hợp đồng. Người không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc thì có quyền tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện.

Pháp luật không có quy định cấm người đang thi hành án treo không được tham gia lao động hay cấm họ tham gia bảo hiểm xã hội. Trường hợp bạn của bạn đang thi hành án treo thì vẫn được tham gia bảo hiểm xã hội dưới một trong hai dạng là BHXH bắt buộc hoặc BHXH tự nguyện.

2 Về chế độ thai sản cho người hưởng án treo

Luật Bảo hiểm xã hội 2014 quy định như sau:

"Điều 30. Đối tượng áp dụng chế độ thai sản

Đối tượng áp dụng chế độ thai sản là người lao động quy định tại các điểm a, b, c, d, đ và h khoản 1 Điều 2 của Luật này."

Như vậy, đối tượng được áo dụng chế độ thai sản là người Việt Nam
tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc
, làm việc theo hợp đồng lao động, cán bộ, công chức, viên chức,công nhân quốc phòng, công nhân công an, người làm công tác khác trong tổ chức cơ yếu,
Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật công an nhân dân, người làm công tác cơ yếu hưởng lương như đối với quân nhân,
Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã có hưởng tiền lương.

Như vậy, bạn của bạn nếu tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và đáp ứng đủ các điều kiện sau đây thì sẽ được hưởng chế độ thai sản:

"Điều 31.
Điều kiện hưởng chế độ thai sản

1. Người lao động được hưởng chế độ thai sản khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Lao động nữ mang thai;

b) Lao động nữ sinh con;

c) Lao động nữ mang thai hộ và người mẹ nhờ mang thai hộ;

d) Người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi;

đ) Lao động nữ đặt vòng tránh thai, người lao động thực hiện biện pháp triệt sản;

e) Lao động nam đang đóng bảo hiểm xã hội có vợ sinh con.

2. Người lao động quy định tại các điểm b, c và d khoản 1 Điều này phải
đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi.

3. Người lao động quy định tại điểm b khoản 1 Điều này
đã đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 12 tháng trở lên mà khi mang thai phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền thì phải đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 03 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con.

4. Người lao động đủ điều kiện quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều này mà chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc thôi việc trước thời điểm sinh con hoặc nhận con nuôi dưới 06 tháng tuổi thì vẫn được hưởng chế độ thai sản theo quy định tại các Điều 34, 36, 38 và khoản 1 Điều 39 của Luật này."

Pháp luật cũng không có quy định nào hạn chế quyền hưởng chế độ thai sản của người đang hưởng án treo. người lao động làm việc theo mọi loại hợp đồng lao động, cán bộ, công chức, viên chức, công nhân quốc phòng, công nhân công an, sĩ quan, hạ sĩ quan,... nếu đáp ứng đủ điều kiện nêu trên thì đều được hưởng chế độ thai sản, không loại trừ người đang chấp hành án treo.

Như vậy, bạn của bạn đang hưởng án treo vẫn có quyền tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc nếu thuộc đối tượng quy định, hoặc tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện. Trường hợp tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và đáp ứng đủ điều kiện thì sẽ được hưởng chế độ thai sản theo quy định của pháp luật nhu một công dân bình thường.

Bài viết dựa trên những căn cứ vào thông tin thực tế bạn cung cấp, nếu thấy rằng bài viết chưa sát với thực tế trường hợp của bạn hãy phản hồi với chúng tôi và cung cấp thêm thông tin để có thể được tư vấn chính xác. Và để được tư vấn cụ thể hơn, cũng như để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, bạn có thể liên hệ với tổng đài 1900.6169 của công ty Luật Minh Gia để được tư vấn một cách đầy đủ nhất.