Câu hỏi: Một người đưa tiền cho bên thứ hai nhờ lo lót để xin việc, tuy nhiên bên thứ hai và bên thứ ba (bên có quyền hạn) cấu kết với nhau lừa người muốn xin việc số tài sản trên. Giờ phải làm thế nào để lấy lại tài sản.

Kính gửi công ty luật  Minh Gia! Em kính mong quý công ty có thể giải đáp những thắc mắc của e. Em xin chân thành cảm ơn và chúc các anh chị trong công ty sức khỏe và thành công!Cách đây 1 năm, gia đình em có nhờ chị A xin giúp em chạy việc vào ngân hàng với giá 150tr. Chị A này là dân buôn bán nhưng có quen với ông B là người chuyên chạy viêc (theo như chị A nói thì ông B đã giúp đươc những người trước vào làm việc trong đó có em ruột của chị A đã làm công an vì thế gia đình e rất tin tưởng chị A vì uy tín và là người quen lâu năm của gia đình). Theo như chị A nói thì chị  A chỉ đứng ra giới thiệu và không muốn can thiệp vào vụ chạy việc này. Sau đó, gia đình em đã gặp ông B và ông B nói là em cứ yên tâm vì thế nào cũng vào được ngân hàng vì ông  B có quen thân với ông C là người làm chức vụ rất lớn trong quân đội. ông B nói rất nhiều lần là không hề ăn một đồng nào trong vụ chạy việc này và khoe mình có rất nhiều mối quan hệ và bản thân đã từng chạy việc cho 5 đứa em ruột của mình nên rất hiểu hoàn cảnh của sinh viên mới ra trường như e. Sau đó ông B nói là gia đình e chỉ cần đặt cọc 20tr lo lót cho ông C khi nào em vào làm chính thức ở ngân hàng sẽ đưa số tiền còn lại. Tuy nhiên sau khi gia đình e đưa 20tr thì một thời gian sau ông B lại điện thoại bảo gia đình e đưa thêm 50tr. gia đình e vì tin tưởng những lời hứa của ông B nên đã đưa thêm 50tr. Sau đó một thời gian ông B điện thoại bảo gia đình e cho ông B mượn 10tr vì ba ông B bệnh nặng, gia đình e lúc đấy không đưa cho ông B vì băt đầu nghi ngờ ông B. Mấy tháng sau, ông B  lại điện thoại cho gia đình e bảo đưa thêm 20tr vì lo cho tổng giám đốc mới của ngân hàng nhưng gia đình em không đưa. E có nói những vụ đưa tiền cho ông B cho Chị A biết thì chị A  đi điều tra và gặp mặt ông C và trình bày vụ việc gia đình e đã đưa các khoản tiền cho ông B thì ông C nói là chưa nhận được một đồng nào từ ông B nên đã bỏ qua hồ sơ của e. Sau đó, ông C bảo gia đình e đưa 20tr để ông C lo trực tiếp cứu vớt lại danh dự mà không qua ông B. ông C nói nếu không lo được ông C sẽ trả lại 10tr cho gia đình em nên gia đình e đã đưa ngay 20tr cho chị A đưa cho ông C. Sau một thời gian không thấy tin tức gì thì chị A mới đi tìm hiểu và biết được ông B và C móc nói lừa chị A và gia đình e để lấy 20tr bằng cách này. Gia đình e quá bức xúc nên đã ra nhà ông B và nói rằng không muốn chạy việc nữa vì đã quá 1 năm mà ông B chưa lo được gì (em không vạch trần sự lừa dối của ông B) ông B hứa sẽ trả tiền lại đầy đủ vào cuối tháng 7/2016. Khi gia đình em đưa tiền cho ông B thì không có bất cứ hợp đồng nào cả, nhưng e có ghi âm lại 2 đoạn hội thoại giữa em và ông B. trong đó đoạn ghi âm thứ 1 ông B hứa là sẽ dùng lời lẽ nói với ông C để trả lại tiền, tuy nhiên trong đoạn ghi âm 2 cách đo 5 ngày ông B lại nói là đển cuối tháng 7 thi vào ngân hàng, nếu người ta lo đươc bằng B vi tính cho em ( ông B đột ngột yêu cầu em phải có băng B vi tính trong khi lúc nhận hồ sơ e nộp thì không yêu cầu) thì vào làm còn không thì trả lại tiền). ông B thường xuyên nói 2 lời như vậy. Vậy xin hỏi công ty là em có thể khởi kiện ông B với tội danh lừa đảo hay không? và gia đình em có bị truy cứu tội đưa hối lộ hay không. hơn nữa đoạn ghi âm của e là ghi âm lén nên em phải làm sao để nó thành chứng cứ. Bổ sung: theo lời chi A nói thì ông B đã từng phạm tội môi giới ma túy và đã lo lót 700 triệu cho ông C để không bị ở tù và chiếc xe mua được từ tiền kiếm được vụ môi giới ma túy công an vẫn còn giữ.

Trả lời: Trước hết, căn cứ theo điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015  về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Cụ thể:

Điều 174. Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;

b) Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 175 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;

c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;

d) Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ; tài sản là kỷ vật, di vật, đồ thờ cúng có giá trị đặc biệt về mặt tinh thần đối với người bị hại

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:

a) Có tổ chức;

b) Có tính chất chuyên nghiệp;

c) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng;

Theo đó nếu ông B có hành vi đưa ra các thông tin không đúng sự thật để nhằm đánh lừa bạn, nhằm để bạn tin vào những thông tin đó để từ đó chiếm đoạt tài sản của bạn thì khi này cấu thành tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo quy định trên. Để có thể truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi lừa đảo cần đáp ứng cấu thành về tội này.

Tuy nhiên, vì giữa bạn và ông B đã có giao dịch dân sự giúp xin việc nhưng giao dịch này bị vô hiệu bởi lẽ giao dịch trái với đạo đức xã hội, các bên phải trao trả cho nhau những gì đã nhận.Khi này bạn có thể đàm phán lại với ông B trả lại khoản tiền trên.Ngoài ra vì hành vi nhờ người khác xin việc bạn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội đưa hối lộ. Cụ thể:

Điều 364. Tội đưa hối lộ

1. Người nào trực tiếp hay qua trung gian đã đưa hoặc sẽ đưa cho người có chức vụ, quyền hạn hoặc người khác hoặc tổ chức khác bất kỳ lợi ích nào sau đây để người có chức vụ, quyền hạn làm hoặc không làm một việc vì lợi ích hoặc theo yêu cầu của người đưa hối lộ, thì bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 03 năm:

a) Tiền, tài sản, lợi ích vật chất khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng;

b) Lợi ích phi vật chất.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:

…

e) Của hối lộ là tiền, tài sản, lợi ích vật chất khác trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.

…..

6. Người nào đưa hoặc sẽ đưa hối lộ cho công chức nước ngoài, công chức của tổ chức quốc tế công, người có chức vụ trong các doanh nghiệp, tổ chức ngoài Nhà nước cũng bị xử lý theo quy định tại Điều này.

7. Người bị ép buộc đưa hối lộ mà chủ động khai báo trước khi bị phát giác, thì được coi là không có tội và được trả lại toàn bộ của đã dùng để đưa hối lộ.

Người đưa hối lộ tuy không bị ép buộc nhưng đã chủ động khai báo trước khi bị phát giác, thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự và được trả lại một phần hoặc toàn bộ của đã dùng để đưa hối lộ.

Do đó trong trường hợp ông B nhất quyết không hợp tác để trả lại số tiền trên thì bạn có thể lựa chọn hình thức chủ động khai báo với phía cơ quan công an điều tra, tòa án hoặc Viện kiểm sát nhân dân để trình báo sự việc. Trường hợp bạn chủ động khai báo với Cơ quan điều tra thì bạn có thể miễn trách nhiệm hình sự và được trả lại một phần hoặc toàn bộ tiền đưa hối lộ.