Câu hỏi: Một xe đầu kéo đang lưu thông trên đường thì có một thanh niên đột nhiên lao vào giàn móoc và tử vong tại chỗ, trong trường hợp này người lái xe có phải chịu trách nhiệm hình sự hay bất cứ trách nhiệm nào khác không? Luật sư tư vấn như sau:

Xin chào luật sư .e có thắc mắc mong luật sư tư vấn giúp . Chồng em lái xe đầu kéo hồi 12h trưa ngày 9.8.2017 .khi đang lưu thông  Thì có 1 thanh niên đi từ bên trái sang bên phải  đường đứng  khi qua khỏi đầu kéo thì đột nhiên  lao đầu vào giàn móoc thứ 3 bên phải và tử vong tại chỗ . Lúc trước đó chồng e đã đánh lái hẳn ra giữa đường lấn sang làn  xe bên trái  để tránh người đó ko may say rượu hay dùng chất kích thích ngã ra .nhưng nạn nhân vẫn lao đầu sang .lên chồng e đã trèo qua nửa phần từ bả vai lên đầu  và chỉ mặt hơi biến dạng ko kéo lê hay mài .nửa thân dưới còn nguyên vẹn không gãy hay xây xát  chồng e bình tĩnh sử lí cho xe chạy qua hẳn và tạt vào lề đường tránh gây ùn tắc và xem nạn nhận còn sống hay chết .sau khi biết nạn nhân chết lên đã gọi mọi người gọi công an và giữ nguyên hiện trường .trong lúc va chạm  lại không có người chứng kiến và sau này  Chỉ suy đoán nạn nhân đó ko bình thường . Hoạc buồn phiền lên  tự tử . Trên người ko mang theo điện thoại giấy tờ tùy thân . Đến tận 12h đêm ngày hôm đó mới có người nhận . Và nhà nạn nhân chỉ cách đó 50m . Ngày làm đám ma cho nạn nhân gia đình e có đến hỏi thăm chia buồn và nói chuyện khi nào xong xuôi công việc  chi phí mai táng bao nhiêu gia đình chúng e sẽ có trách nhiệm và sẽ nói chuyện sau . Nên bố của nạn nhận cũng đồng ý . Sau 3 ngày chồng e bị tạm giam xong cũng đến hỏi thăm chia buồn . Nhưng gia đình vẫn đau buồn lên hẹn hai tuần nữa sẽ đến . Về mặt chồng e khi tham gia giao thông anh đủ bằng lái . Và không rượu bia .trong tình trạng tỉnh táo .còn về nạn nhân thì lúc chụp lại hiện trường thì chồng em không được ở đó nữa . Mà do bên công an thụ lí . Và chúng e có dò hỏi xung quanh có người bảo nạn nhân không được bình thường . Cũng có người bảo nạn nhân ngoan ngoãn chỉ thi thoảng uống rượu thôi . Về phía gia đình nạn nhân Vừa rồi sau hai tuầm gia đình em có ra thắp hương và thỏa thuận hai bên . Nhưng gia đình nạn nhân đòi bồi thường 300tr  và còn nói nhà em lúc làm mai táng không đưa luôn tiền để chịu án phí .. trong khi gia đình em đã xin phép có trách nhiệm sau khi xong công việc và người bố đã đồng ý . Nay họ giở mặt nói nhà em như vậy .  Em xin nói thêm gia đình nạn nhân có 4 người con 2 gái 2 trai và nạn nhân là út  chưa kết hôn bố mẹ khỏe mạnh vẫn lao động .Và với mức án bồi thường trên  gia đình e ko có khả năng chi trả .vì chồng em là lao động chính hai vợ chồng trẻ mới cưới lên chưa có tài sản . Vậy e muốn hỏi . Nếu hai bên ko thỏa thuận được   thì trong bao lâu sẽ ra tòa . Và chồng e nếu ra tòa phải chịu mức tiền phạt và có bị ngồi tù không ạ . Và gia đình kia có người thân làm phó chủ tịch xã liệu họ có bỏ ra ít tiền để chạy được làm giấy tờ để chồng em vi phạm pháp luật không ạ . Vì giờ theo phác thảo sơ đồ thì chồng em hoàn toàn đúng . Nhưng không được xem hình ảnh cụ thể liệu họ có thể làm giả chứng cứ không ạ . Mong luật sư giải đáp .

Trả lời: Trước tiên ta phải xác định khi sử dụng các phương tiện giao thông tham gia giao thông gây tai nạn chết người thì có hai trách nhiệm được đặt ra đó là trách nhiệm hình sự và trách nhiệm dân sự.

-Đối với trách nhiệm hình sự :

Theo quy định của Bộ luật hình sự 1999 tại Điều 202 đã ghi nhận về tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ.

“1. Người nào điều khiển phương tiện giao thông đường bộ mà vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ gây thiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khoẻ, tài sản của người khác, thì bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến năm mươi triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến năm năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ ba năm đến mười năm:

a) Không có giấy phép hoặc bằng lái xe theo quy định;

b) Trong tình trạng có sử dụng rượu, bia mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vượt quá mức quy định hoặc có sử dụng các chất kích thích mạnh khác mà pháp luật cấm sử dụng;

c) Gây tai nạn rồi bỏ chạy để trốn tránh trách nhiệm hoặc cố ý không cứu giúp người bị nạn;

d) Không chấp hành hiệu lệnh của người đang làm nhiệm vụ điều khiển hoặc hướng dẫn giao thông;

đ) Gây hậu quả rất nghiêm trọng.

...

Như vậy, theo quy định của Điều 202 thì người bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội phạm này phải là người “vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ”.

Ta có thể thấy tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ được thực hiện do lỗi vô ý do tự tin hoặc do cẩu thả.

+ Vô ý do tự tin, trong trường hợp người vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ tuy thấy trước hành vi của mình có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho xã hội nhưng cho rằng hậu quả đó sẽ không xảy ra hoặc có thể ngăn chặn được.

+ Vô ý do cẩu thả, trường hợp người vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ không thấy trước hành vi của mình có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho xã hội, mặc dù phải thấy trước và có thể thấy trước hậu quả đó.

Nhưng theo như bạn nói, thì chồng bạn hoàn toàn không hề có lỗi trong việc để tai nạn xảy ra. Do đó, có thể nói chồng bạn sẽ không bị truy cứu hình sự liên quan đến tội phạm này.

-Trách nhiệm dân sự​

Theo Điều 591, Bộ luật dân sự năm 2015 khi đề cập đến thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm đã quy định như sau:

“1. Thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm bao gồm:

a) Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, chăm sóc người bị thiệt hại trước khi chết;

b) Chi phí hợp lý cho việc mai táng;

c) Tiền cấp dưỡng cho những người mà người bị thiệt hại có nghĩa vụ cấp dưỡng.

2. Người xâm phạm tính mạng của người khác phải bồi thường thiệt hại theo quy định tại khoản 1 Điều này và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần cho những người thân thích thuộc hàng thừa kế thứ nhất của người bị thiệt hại, nếu không có những người này thì người mà người bị thiệt hại đã trực tiếp nuôi dưỡng, người đã trực tiếp nuôi dưỡng người bị thiệt hại được hưởng khoản tiền này. Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thoả thuận; nếu không thoả thuận được thì mức tối đa không quá sáu mươi tháng lương tối thiểu do Nhà nước quy định”

Theo Điều 584 BLDS
quy định về căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại:

“1. Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác.

2. Người gây thiệt hại không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp thiệt hại phát sinh là do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.

3. Trường hợp tài sản gây thiệt hại thì chủ sở hữu, người chiếm hữu tài sản phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại, trừ trường hợp thiệt hại phát sinh theo quy định tại khoản 2 Điều này”.

Theo như bạn trình bày trên đây thì chồng bạn không có lỗi trong việc gây ra cái chết cho nạn nhân do đó sẽ không phải bồi thường theo yêu cầu bên gia đình nạn nhân tuy nhiên theo tinh thần của Bộ luật dân sự là ưu tiền quyền thỏa thuận giữa hai bên do đó nếu bạn và bên phía gia đình nạn nhân có thỏa thuận về việc bồi thường thì sẽ thực hiện theo thỏa thuận đó nếu không thì bên gia đình bạn sẽ không có nghĩa vụ phải bồi thường căn cứ theo Khoản 2 Điều 584 Bộ luật dân sự năm 2015.