Câu hỏi: Câu hỏi tư vấn: Ông bà ngoại em sinh được 4 người con gái và 1 cậu con trai, tất cả đều đã xây dựng gia đình và ở riêng. Gia đình cậu của em được ông bà chia cho một phần đất và xây nhà trên mảnh đất của ông bà, ông bà ở gian nhà nhỏ ở bên cạnh. Do con dâu bất hiếu nên thời gian sống chung trên mảnh đất đã có sự va chạm cãi nhau giữa ông bà và cậu mợ.

Đặc biệt là mợ của em, cậu em quá hiền lành và luôn nghe vợ nên không biết bảo ban vợ con sống sao cho phải đạo nên đã nhiều lần họp gia đình giải quyết vấn đề nhưng vẫn chứng nào tật đó. Ông bà em và các chị em gái đã quyết định coi như không có người em dâu như thế. Sau một thời gian cậu làm vườn ao chuồng ở gần đồng, cả gia đình đã chuyển ra ngoài đó ở. Hiện tại ông bà ngoại em đã mất được 2 năm rồi, cậu của em hiện tại đã đi nước ngoài. Khi còn khỏe ông ngoại em đã viết di chúc quyết định chia phần đất đã xây nhà mới cho cậu mợ còn phần nhà cũ để lại xây nhà thờ cho các cô con gái về thắp hương nhưng chưa có dấu xác nhận của xã.

Từ năm trước (2015) Ngày giỗ ông bà mẹ em và các dì và con cháu muốn về nhà ông bà làm giỗ thắp hương nhưng mợ của em không mở cổng và cửa để vào. Mặc dù chị em và mọi người trong họ đã nói chuyện với mợ nhưng nhất định mợ ý không chịu đưa chìa khóa cho mọi người mở cửa, cậu của em giờ không liên lạc để nói chuyện được nữa. Gia đình em đã làm đơn nhờ Thôn can thiệp giúp và trưởng thôn đã tổ chức cuộc họp mời mợ ý xuống tham dự nhưng mợ ý cố tình không xuống. Bên phía mẹ em và các dì có ý định phá tường bao xây cổng riêng để vào nhà của ông bà làm giỗ thắp hương vì năm trước đã không cúng giỗ được rồi năm nay không thể để ông bà mất mà nhà cửa lạnh lẽo không ai thờ cúng được. Gia đình em làm vậy có được không ạ. Luật sư cho em xin lời khuyên và cách giải quyết vấn đề này ạ. Em xin chân thành cảm ơn!

>> Giải đáp thắc mắc về chia thừa kế theo di chúc, gọi:
19006169

Trả lời: Theo thông tin bạn cung cấp thì tường bao quanh là tài sản thuộc quyền sở hữu của gia đình cậu, mợ bạn. Do đó, trong trường hợp phía bên gia đình bạn có ý định phá tường rào tức nhằm hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác là hành vi trái quy định pháp luật, nên có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy thuộc vào thiệt hại và mức độ nghiêm trọng. Cụ thể, Điểm a, khoản 2 Điều 15 Nghị định 167/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng cháy và chữa cháy; phòng chống bạo lực gia đình.

“Điều 15. Vi phạm quy định về gây thiệt hại đến tài sản của người khác

2. Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:

a) Hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác;

...”

Hoặc áp dụng theo Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017:

“Điều 178. Tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản

1. Người nào hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này mà còn vi phạm;

b) Đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;

c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;

d) Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ;

đ) Tài sản là di vật, cổ vật.

...”

Do vậy, trong trường hợp gia đình bạn không được lựa chọn hình thức trái pháp luật đó để giải quyết mâu thuẫn trong gia đình. Gia đình nên áp dụng phương thức thỏa thuận để giữ hòa khí trong gia đình, trường hợp không thỏa thuận được thì làm đơn gửi chính quyền xã để can thiệp giải quyết. Đồng thời, có thể lực chọn phương thức phân chia di sản thừa kế theo di chúc để giải quyết (căn cứ vào bản di chúc ông, bà để lại nhưng sẽ phải xét tới tính hợp pháp của di chúc).

-Xác định tính hợp pháp của di chúc:

Theo như thông tin bạn cung cấp thì thời điểm trước khi ông, bà mất đã để lại di chúc có ký tên thì mặc dù không có xác nhận của chính quyền xã nhưng nếu đáp ứng đủ điều kiện theo Điều 631 và Điều 633 Bộ luật Dân sự năm 2015 vẫn được coi là di chúc hợp pháp. Cụ thể:

“Điều 631. Nội dung của di chúc

1. Di chúc gồm các nội dung chủ yếu sau:

a) Ngày, tháng, năm lập di chúc;

b) Họ, tên và nơi cư trú của người lập di chúc;

c) Họ, tên người, cơ quan, tổ chức được hưởng di sản;

d) Di sản để lại và nơi có di sản.

2. Ngoài các nội dung quy định tại khoản 1 Điều này, di chúc có thể có các nội dung khác.

3. Di chúc không được viết tắt hoặc viết bằng ký hiệu, nếu di chúc gồm nhiều trang thì mỗi trang phải được ghi số thứ tự và có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập di chúc.

Trường hợp di chúc có sự tẩy xóa, sửa chữa thì người tự viết di chúc hoặc người làm chứng di chúc phải ký tên bên cạnh chỗ tẩy xóa, sửa chữa.”

“Điều 633. Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng

Người lập di chúc phải tự viết và ký vào bản di chúc.

Việc lập di chúc bằng văn bản không có người làm chứng phải tuân theo quy định tại Điều 631 của Bộ luật này.”

Như vậy, nếu bản di chúc là hợp pháp thì toàn bộ di sản sẽ được chia theo di chúc của ông bà để lại, tức phần đất đã xây nhà mới để lại cho cậu mợ và phần nhà cũ còn lại cho 4 người con gái để xây nhà thờ, gia đình và dì có quyền sử dụng thờ cúng ông, bà mà không cần sự đồng ý của mợ bạn. Việc mợ bạn cản trở không cho mọi người vào là trái với quy định pháp luật. Nên để đảm bảo quyền lợi cho các thừa kế và giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp với gia đình cậu, mợ thì gia đình, các dì bạn có thể thỏa thuận phân chia di sản thừa kế theo di chúcthực hiện tại văn phòng công chứng hoặc khởi kiện ra Tòa án yêu cầu phân chia di sản thừa kế theo quy định tại Điều 659 Bộ luật Dân sự 2015:

“Điều 659. Phân chia di sản theo di chúc

1. Việc phân chia di sản được thực hiện theo ý chí của người để lại di chúc; nếu di chúc không xác định rõ phần của từng người thừa kế thì di sản được chia đều cho những người được chỉ định trong di chúc, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Trường hợp di chúc xác định phân chia di sản theo hiện vật thì người thừa kế được nhận hiện vật kèm theo hoa lợi, lợi tức thu được từ hiện vật đó hoặc phải chịu phần giá trị của hiện vật bị giảm sút tính đến thời điểm phân chia di sản; nếu hiện vật bị tiêu hủy do lỗi của người khác thì người thừa kế có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại.

3. Trường hợp di chúc chỉ xác định phân chia di sản theo tỷ lệ đối với tổng giá trị khối di sản thì tỷ lệ này được tính trên giá trị khối di sản đang còn vào thời điểm phân chia di sản.”