Câu hỏi: Hỏi: Vấn đề thứ nhất: Giữa nhà tôi (bên A) và ao nhà ông B là ngõ công, không thuộc quyền sử dụng của riêng ai. Năm 2011,gia đình tôi đã làm bê tông cho ngõ đó, bao gồm cả làm bờ kè ao. Ông B đồng ý cho tôi mở rộng ngõ vào một phần diện tích ao của ông B. Từ khi làm ngõ đến giờ ông B không có ý kiến gì, tuy nhiên việc thỏa thuận làm ngõ và sự đồng ý mở rộng ngõ vào ao chỉ là thỏa thuận miệng và không có văn bản. Nay ông B đòi lại phần diện

tích ao đã đồng ý cho tôi làm ngõ. Xin tư vấn cho tôi về vấn đề này.

Vấn đề thứ hai: Ngõ chung liền nhà ông X là ngõ được làm bê tông theo chương trình nông thôn mới nhà nước cấp xi măng, các gia đình trong khu cùng làm, nhưng ông X không đóng góp và cũng không tham gia làm chung. Nay ông X xây tường bao lên mép ngõ chung đó. Vậy việc xây tường lên mép ngõ chung của ông X là đúng hay sai như thế nào?

Vấn đề thứ ba: Ngõ liền nhà ông H là ngõ công cộng, đến nhà ông H là ngõ cụt, ông H đã xây tường và cổng chặn giữa ngõ,đồng thời ông H còn xây bể phốt ra ngõ đó.Xin hỏi việc làm của ông H là vi phạm pháp luật như thế nào và bị xử lý ra sao?

Trả lời: Cảm ơn bác đã gửi câu hỏi, luật Minh Gia xin trả lời như sau:

Vấn đề thứ nhất

Năm 2011 ông B cho phép làm ngõ trên diện tích đất ao của ông. Tuy nhiên, tại thời điểm đó việc đồng ý của ông B chỉ là miệng và không tiến hành làm văn bản. Theo quy định của pháp luật dân sự 2005:

"Điều 689. Hình thức chuyển quyền sử dụng đất

1. Việc chuyển quyền sử dụng đất được thực hiện thông qua hợp đồng, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này.

2. Hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất phải được lập thành văn bản, có công chứng, chứng thực theo quy định của pháp luật...."

Như vậy, nếu khi đó ông B không hề có bất kì giấy tờ gì về việc chuyển nhượng một phần đất ao của mình để làm ngõ đi chung thì diện tích đó vẫn thuộc quyền sử dụng của ông B và ông B có quyền đòi lại. Tuy nhiên, trong trường hợp ngõ muốn sử dụng phần đất này thì phải trả cho ông B một khoản tiền tương ứng với phần diện tích đất đó.

Vấn đề thứ hai

Theo bác trình ông X xây tường bao lên mép ngõ chung, ngõ được xây dựng theo chương trình nông thôn mới. Như vậy, hành vi của ông X là việc lấn chiếm sử dụng đất công và hoàn toàn sai với quy định của pháp luật. Điều 3 Nghị định 102/2014/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai quy định:

“1. Lấn đất là việc người đang sử dụng đất tự chuyển dịch mốc giới hoặc ranh giới thửa đất để mở rộng diện tích đất.

2. Chiếm đất là việc sử dụng đất mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép hoặc việc sử dụng đất do được Nhà nước giao, cho thuê nhưng hết thời hạn giao, cho thuê đất không được Nhà nước gia hạn sử dụng mà không trả lại đất hoặc sử dụng đất khi chưa thực hiện thủ tục giao đất, cho thuê đất theo quy định của pháp luật về đất đai.”

Điều 12 Luật Đất đai 2013 quy định những hành vi bị nghiêm cấm, cụ thể như sau:

“1. Lấn, chiếm, hủy hoại đất đai.......”

Vấn đề thứ ba

Cũng tương tự như hành vi của ông X được trình bày ở trên, hành vi ông H xây tường và cổng chặn giữa ngõ, đồng thời xây bể phốt ra ngõ cũng là không đúng quy định của pháp luật. Đây cũng được coi là hành vi lấn, chiếm đất công.

Với hành vi này, Điều 10 Nghị định Nghị định 102/2014/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai quy định:

“1. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi lấn, chiếm đất nông nghiệp không phải là đất trồng lúa, đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất.

2. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi lấn, chiếm đất trồng lúa, đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất, đất phi nông nghiệp không phải là đất ở, trừ trường hợp quy định tại Khoản 4 Điều này.

3. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi lấn, chiếm đất ở.

4. Hành vi lấn, chiếm đất thuộc hành lang bảo vệ an toàn công trình thì hình thức và mức xử phạt thực hiện theo quy định tại Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực về hoạt động xây dựng; kinh doanh bất động sản; khai thác, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng; quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; quản lý phát triển nhà và công sở; trong lĩnh vực về giao thông đường bộ và đường sắt; trong lĩnh vực về văn hóa, thể thao, du lịch và quảng cáo; trong lĩnh vực về khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi; đê điều; phòng, chống lụt, bão và trong các lĩnh vực chuyên ngành khác.

5. Biện pháp khắc phục hậu quả:

a) Buộc khôi phục lại tình trạng của đất trước khi vi phạm đối với hành vi quy định tại các Khoản 1, 2 và 3 Điều này

b) Buộc trả lại đất đã lấn, chiếm đối với hành vi quy định tại các Khoản 1, 2 và 3 Điều này.”

Tuy nhiên, cả vấn đề hai và vấn đề ba đều không phải là tranh chấp quyền sử dụng đất giữa các
bên nên không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án, bác có thể viết đơn trình báo về hành vi lấn chiếm đất công của ông X và ông H gửi đến Ủy ban nhân dân cấp xã yêu cầu giải quyết.