Câu hỏi: Luật sư tư vấn miễn phí về trường hợp Tranh chấp về quyền sử dụng đất giáp ranh khi đã được tặng cho như sau:

Xin chào Luật sư!
Xin luật sư tư vấn giúp gia đình em về việc gia đình đang tranh chấp về lối đi và đường nước vào đất ruộng. Trước đây, ba, mẹ em được Ông bà ngoại có cho 7 công đất ruộng nằm phía trong, phía ngoài đất ruộng nhà em là đất của Cậu 5 (em trai ruột của mẹ em), cũng do Ông ngoại cho. Do đất nhà em nằm phía trong nên Ông ngoại có chừa cho gia đình em 1 đường nước chiều ngang 1m, chiều dài từ đất nhà em tới bờ kinh để tiện cung cấp nước vào ruộng và đường nước này nằm trong phần đất của Cậu 5 (đất phía ngoài). Nhưng sử dụng được 2 năm thì Cậu 5 đã cố tình san lấp đường nước lại và sử dụng riêng, do nghỉ anh em nên gia đình em không đòi lại mà sử dụng nhờ đường nước của các hộ xung quanh. Do không chủ động được nước vào ruộng (khi cần nước vào ruộng thì phải hỏi nhờ những chủ đất khác) nên lúa không tốt dẫn đến mất mùa thường xuyên. Khi chừa đường nước Ông ngoại chỉ nói miệng không có giấy tờ nhưng hiện tại Ông ngoại vẫn còn sống, Ông ngoại lên tiếng lấy lại thì cũng bị Cậu 5 chửi. Còn về lối đi vào ruộng khi chia và cho đất các con Ông ngoại có nói là lối đi vào ruộng là lối đi chung nằm trong phần đất (phía ngoài) của Cậu 5.Từ trước đến nay khi máy vào xới đất, cắt lúa, ba em đi thăm ruộng, ... vẫn đi trên phần đất của Cậu 5 (những chủ đất ở phía trong đều đi nhờ phần đất này để vào ruộng). Gần đây Cậu 5 lên tiếng nói là không cho đi nữa và dùng dây chì gai để bao bọc đất lại, cấm không cho đi nhờ và hay chửi gia đình em. Hiện nay khi thu hoạch lúa gia đình em gặp rất nhiều khó khăn vì không có đường đi, nếu có đi được thì là đi đường rất xa và phải hỏi xin nhiều chủ đất khác (vì phải đi nhờ nên lúa nhà em đã chín nhưng đành chờ những mảnh lúa còn xanh chín rồi mới đi được, có mùa người ta không cho thì phải tìm đường khác và rất xa, thu hoạch được thì lúa đã chín rụt). Lối đi nằm trên đất của Cậu 5 là lối đi duy nhất, gần nhất và thuận tiện nhất cho đất nhà em nhưng không đi được.
Vậy em xin hỏi nếu gia đình em muốn lấy lại đường nước thì có được không? Và yêu cầu mở lối đi trên phần đất của Cậu 5 thì có được không? Mong Luật sư tư vấn giúp gia đình em.
Em xin cảm ơn!

Tranh chấp về quyền sử dụng đất giáp ranh khi đã được tặng cho

Trả lời: Tại Điều 254 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về quyền về lối đi qua bất động sản liền kề:

“Điều 254. Quyền về lối đi qua

1. Chủ sở hữu có bất động sản bị vây bọc bởi các bất động sản của các chủ sở hữu khác mà không có hoặc không đủ lối đi ra đường công cộng, có quyền yêu cầu chủ sở hữu bất động sản vây bọc dành cho mình một lối đi hợp lý trên phần đất của họ.

Lối đi được mở trên bất động sản liền kề nào mà được coi là thuận tiện và hợp lý nhất, có tính đến đặc điểm cụ thể của địa điểm, lợi ích của bất động sản bị vây bọc và thiệt hại gây ra là ít nhất cho bất động sản có mở lối đi.

Chủ sở hữu bất động sản hưởng quyền về lối đi qua phải đền bù cho chủ sở hữu bất động sản chịu hưởng quyền, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Vị trí, giới hạn chiều dài, chiều rộng, chiều cao của lối đi do các bên thỏa thuận, bảo đảm thuận tiện cho việc đi lại và ít gây phiền hà cho các bên; nếu có tranh chấp về lối đi thì có quyền yêu cầu Tòa án, cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác xác định.

3. Trường hợp bất động sản được chia thành nhiều phần cho các chủ sở hữu, chủ sử dụng khác nhau thì khi chia phải dành lối đi cần thiết cho người phía trong theo quy định tại khoản 2 Điều này mà không có đền bù.”.

Mặt khác, tại Điều 175 Bộ luật dân sự 2015 quy định nghĩa vụ tôn trọng ranh giới giữa các bất động sản như sau:

“Điều 175. Ranh giới giữa các bất động sản

1. Ranh giới giữa các bất động sản liền kề được xác định theo thỏa thuận hoặc theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Ranh giới cũng có thể được xác định theo tập quán hoặc theo ranh giới đã tồn tại từ 30 năm trở lên mà không có tranh chấp.

Không được lấn, chiếm, thay đổi mốc giới ngăn cách, kể cả trường hợp ranh giới là kênh, mương, hào, rãnh, bờ ruộng. Mọi chủ thể có nghĩa vụ tôn trọng, duy trì ranh giới chung.

…”.

Như vậy, trước hết gia đình bạn và Cậu 5 nên tự hòa giải, thỏa thuận với nhau về lối đi và đường dẫn nước. Trường hợp không thỏa thuận được có thể nhờ cơ quan chính quyền địa phương can thiệp để giải quyết.

Trường hợp cơ quan chính quyền đã can thiệp mà vẫn không giải quyết được thì ông ngoại bạn nên lập di chúc để phân chia lại phần diện tích đất đang tranh chấp này. Vì trước kia, ông ngoại bạn chỉ nói cho các con đất bằng miệng, không có giấy tờ gì chứng minh nên thực tế phần đất đó vẫn thuộc quyền sở hữu của ông ngoại bạn. Nên ông ngoại bạn có quyền định đoạt đối với phần đất đó.