Câu hỏi: Nội dung tư vấn: Năm 2008, Ba tôi bị tai nạn giao thông chết đột ngột không để lại di chúc có để lại khối tài sản lớn. Năm 2013 tôi làm ăn có vay của Mẹ ruột tôi một số vốn nhỏ (có đóng lãi hàng tháng cho mẹ tôi, có hợp đồng vay vốn) vì mẹ tôi không làm việc gì chỉ nội trợ ở nhà.

Năm 2015 việc làm ăn khó khăn DN tôi giải thể và ngưng đóng lãi cho Mẹ tôi, Mẹ tôi thấy việc làm ăn khó khăn nên cũng không đòi.   Nay, tôi đề nghị Mẹ tôi chia phần tài sản của tôi (Tôi có ba anh em) trong khối tài sản chung để lấy vốn làm ăn nhưng không được đồng ý.   Xin hỏi việc chúng tôi yêu cầu chia tài sản thừa kế khi Mẹ còn sống có được không? Pháp luật có hạn chế quyền yêu cầu chia tài sản thừa kế của vợ chồng khi một người còn sống không? và cần những thủ tục gì?  Cảm ơn quý Công ty trả lời phúc đáp. Xin chân thành cảm ơn quý Công ty!

Trả lời: Trước hết, với việc xác nhận bạn có quyền yêu cầu chia tài sản thừa kế hay không thì sẽ căn cứ vào những quy định sau:

Thứ nhất căn cứ vào điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về những người được hưởng thừa kế theo pháp luật như sau:

“1.
Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

….

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Do bố bạn mất không để lại di chúc nên di sản thừa kế của bố bạn sẽ được chia theo pháp luật. Những người ở hàng thừa kế thứ nhất bao gồm mẹ bạn và ba anh em bạn. Mỗi người sẽ được hưởng một phần thừa kế bằng nhau trong di sản thừa kế do bố bạn để lại. Di sản thừa kế có thể được chia bằng hiện vật hoặc được thanh toán bằng tiền tương ứng với phần di sản thừa kế.

Thứ hai, thời hiệu để yêu cầu mở thừa kế để chia di sản thừa kế được quy định như sau:

Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó....

….

Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế

Bố bạn mất năm 2008 năm nay là 2017 cho nên vẫn còn thời hiệu để yêu cầu chia di sản thừa kế với cả bất động sản và động sản bố bạn để lại.

Như vậy từ những quy định trên có thể khẳng định bạn có quyền yêu cầu chia di sản thừa kế.

Đồng thời theo quy định tại Luật Hôn nhân gia đình năm 2014 thì  việc giải quyết tài sản của vợ chồng trong trường hợp một bên chết sẽ có hạn chế được quy định tại điều 66 như sau:

Trong trường hợp việc chia di sản ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của vợ hoặc chồng còn sống, gia đình thì vợ, chồng còn sống có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế phân chia di sản theo quy định của Bộ luật dân sự.

Theo đó trong trường hợp Tòa án chưa cho chia di sản thì bên còn sống chỉ có quyền sử dụng khai thác để hưởng hoa lợi, lợi tức phát sinh từ di sản và phải giữ gìn bảo quản di sản như đối với tài sản của chính mình; không được thực hiện các giao dịch có liên quan đến việc định đoạt di sản, nếu không được sự đồng ý của những người thừa kế khác. Trong trường hợp bên còn sống thực hiện các giao dịch nhằm tẩu tán, phá tán hoặc làm hư hỏng, mất mát di sản, thì những người thừa kế khác có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch dân sự đó là vô hiệu và có quyền yêu cầu chia di sản; bên còn sống phải bồi thường thiệt hại cho những người thừa kế khác theo quy định của pháp luật.