Câu hỏi: Luật sư cho hỏi chia di sản thừa kế như thế nào khi người chồng chết không có di chúc, cụ thể: Bố tôi mât năm 1997, hiện gia đình tôi gồm 5 thành viên gồm mẹ và 4 người con ( 02 trai, 02 gái đều đã lập gia đình. Bố tôi mất không để lại di chúc. Hiên tại bố, mẹ có 3 thửa đất riêng biệt. Năm 2012 gia đình tôi làm văn bản phân chia tài sản thừa kế cho mẹ tôi toàn quyền sử dụng và định đoạt đã có chức thực của UBND.

Vậy cho tôi hỏi : Mẹ tôi cho/ tặng anh trai 1 thửa đất dựa trên văn bản phân chia tài sản thừa kế năm 2012 như vậy là đúng pháp luật chưa? Hiện tại 2 thửa đất còn lại vẫn đang đứng tên là hộ gia đình.

Trả lời: Chào bạn, cảm ơn bạn đã gửi yêu cầu tư vấn tới Công ty Luật Minh Gia, trường hợp của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

Vì thông tin bạn nêu ra không rõ ràng, ai là người đứng tên trên 3 mảnh đất đó
.
Trước đó bạn đề cập bố mẹ bạn có 3 mảnh đất riêng biệt, tuy nhiên bạn lại nêu ra 2 thửa đang được cấp cho hộ gia đình. Vì vậy muốn giải quyết được thắc mắc này bạn cần làm rõ nguồn gốc của 3 thửa đất đó.Bạn đề cập hai thửa đất còn lại đứng tên hộ gia đình.Nhưng bạn cần làm rõ nguồn gốc của thửa đất thứ 3 – thửa đất mà mẹ bạn đã thực hiện việc cho tặng người anh trai.

- Trường hợp 1:
Thửa đất thứ 3 có nguồn gốc được cấp cho hộ gia đình thì di sản thừa kế sẽ được chia như sau:

Nếu 3 mảnh đất này là tài sản được cấp cho hộ gia đình thì tất cả những người trong hộ đều có quyền sử dụng.Người bố chỉ có quyền sử dụng đối với 1/6 diện tích của 3 mảnh đất đó.Khi bố mất thì di sản thưa kế chỉ là 1/6 diện tích của 3 mảnh này.Như vậy, trung bình mỗi người sẽ có quyền sử dụng đối với ½ mảnh đất.

Điều 651 Bộ luật dân sự năm 2015 về Người thừa kế theo pháp luật

"1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;"

Chia theo pháp luật, ½ mảnh đất này được chia đều cho 5 người  (mẹ+ 4 người con). Khi đó các đồng thừa kế chỉ được thỏa thuận phân chia di sản đối với phần di sản của người bố.Theo thông tin bạn cung cấp thì phần di sản này các đồng thừa kế đã thỏa thuận cho người mẹ toàn quyền sử dụng. Lúc này,  người mẹ được ½ 1 thửa đất + ½ thửa đất di sản của bố (được tất cả đồng thừa kế cho toàn quyền định đoạt). Vì vậy, người mẹ có thể cho người anh trai phần đất mà mình được quyền sử dụng.

- Trường hợp 2
: thửa đất thứ 3 là tài sản chung của hai vợ chồng

Trường hợp này, khi bố mất thì  thửa đất thứ 3 là tài sản chung sẽ được chia đôi theo nguyên tắc chia tài sản chung. Người mẹ sẽ được chia ½ thửa đất thứ 3 này, người bố sẽ được ½  thửa đất thứ 3. Bố mất, thì phần tài sản của bố sẽ được coi di sản thừa kế. Vì bố mất không có di chúc nên di sản của người bố sẽ được chia theo pháp luật.

Tương tự như trường hợp nêu trên, khi người mất để lại di sản và không có di chúc thì di sản đó sẽ được chia đều cho những người nằm trong hàng thừa kế thứ nhất. Như vậy, ½ mảnh đất là di sản thừa kế của người bố sẽ chia đều cho 5 người (mẹ + 4 con). Lúc đó, những người đồng thừa kế có quyền thừa kế đối với phần đất mà mình được. Khi đó, các thành viên trong gia đình chỉ có quyền làm văn bản thỏa thuận cho người mẹ quản lí di sản của người bố để lại ( ½  mảnh đất này ). ½ mảnh đất còn lại thuộc quyền sử dụng của người mẹ nên người mẹ muốn cho ai tùy thuộc vào ý chí của mẹ.Việc người mẹ cho người anh trai 1 mảnh đất của mình là hoàn toàn hợp pháp

Trân trọng