Câu hỏi: Luật sư cho hỏi về việc giám hộ và chia thừa kế tài sản của cha mẹ để lại như sau: Cha tôi sống với em út mất để lại ngôi nhà cho 5 anh em, có em út bị tâm thần không có di chúc. Tôi là chị 2 nhà kế bên thường qua lại chăm lo cho cha và em gần 10 năm (giấy bệnh viện bảo hiểm tôi có đầy đủ)...tôi muốn mua lại nhà để tiếp tục nuôi em với giá giám định của 1 ngân hàng mà pháp luật công nhận chứ không phải là giá thị trường thì phải làm thế nào?

Và tôi muốn giành quyền nuôi em út thì phải làm sao vì hiện tại ai cũng giành quyền nuôi em út để hưởng số tiền thừa kế cao (những người này không có điều kiện như nhà xa chật ..không có công việc ổn định đã về hưu..) tôi không đồng ý bán nhà thì 3 người còn lại có quyền bán và sang tên ngôi nhà không? Giấy tờ nhà tôi cất công đi làm rất khó khăn từ xưa nên tôi đang giữ từ đó đến bây giờ.. em trai tôi có viết tay cho tôi phần thừa kế lúc ba tôi còn sống nội dung là"sẽ cho tôi phần thừa kế nếu sau này được chia và hứa viết là sẽ không tranh chấp" với điều kiện là bằng số tiền và tôi đã đồng ý. Em tôi có tham gia làm việc trong tòa án thường xuyên tố tụng nên biết rành luật nên bây giờ không đồng ý cho tôi phần thừa kế nữa...mà chỉ trả tôi lại tiền đã nêu ở trên thôi...cho hỏi luật sư có đúng hay không? cảm ơn luật sư đã đọc và trả lời tôi trong thời gian sớm nhất. Tôi xin cảm ơn.

Trả lời: Chào bạn, cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi tư vấn đến Công ty luật Minh Gia. Về vấn đề của bạn chúng tôi xin được tư vấn như sau:

Thứ nhất về việc bạn muốn mua lại căn nhà:
Căn nhà là tài sản bố bạn để lại, theo pháp luật về thừa kế (Điều 651 BLDS 2015) thì  khi bố bạn chết không để lại di chúc thì 5 anh em bạn sẽ cùng được thừa kế. Khoản 2 Điều
660
Bộ luật dân sự năm 2015
quy định
“
Những người thừa kế có quyền yêu cầu phân chia di sản bằng hiện vật; nếu không thể chia đều bằng hiện vật thì những người thừa kế có thể thỏa thuận về việc định giá hiện vật và thỏa thuận về người nhận hiện vật; nếu không thỏa thuận được thì hiện vật được bán để chia.”.

Do đó bạn có thể trực tiếp bàn bạc với các anh chị em còn lại của bạn về việc bạn sẽ mua lại nhà và chia cho các anh chị em còn lại của bạn số tiền tương ứng với phần tài sản mà họ được hưởng. Và nếu những người kia muốn bán căn nhà thì cũng cần có sự đồng ý của bạn.

Thứ hai về việc bạn làm giám hộ
:
Nếu bạn muốn giám hộ cho em út của bạn thì trước hết bạn cần yêu cầu Tòa án tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự
“1. Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần.”.
(Điều 22 BLDS 2015). Sau đó bạn cần làm thủ tục đăng ký giám hộ.

Điều 61 BLDS 2015 quy định về Người giám hộ đương nhiên của người mất năng lực hành vi dân sự như sau:

“Trường hợp không có người giám hộ theo quy định tại khoản 2 Điều 48 của Bộ luật này thì người giám hộ đương nhiên của người mất năng lực hành vi dân sự được xác định như sau:

1. Trường hợp vợ là người mất năng lực hành vi dân sự thì chồng là người giám hộ; nếu chồng là người mất năng lực hành vi dân sự thì vợ là người giám hộ.

2. Trường hợp cha và mẹ đều mất năng lực hành vi dân sự hoặc một người mất năng lực hành vi dân sự, còn người kia không có đủ điều kiện làm người giám hộ thì người con cả là người giám hộ; nếu người con cả không có đủ điều kiện làm người giám hộ thì người con tiếp theo có đủ điều kiện làm người giám hộ là người giám hộ.

3. Trường hợp người thành niên mất năng lực hành vi dân sự chưa có vợ, chồng, con hoặc có mà vợ, chồng, con đều không có đủ điều kiện làm người giám hộ thì cha, mẹ là người giám hộ.”

Từ quy định trên thì trong trường hợp của bạn anh cả của bạn sẽ làm người giám hộ đương nhiên cho em út của bạn, còn nếu bạn muốn làm giám hộ cho em út của bạn thì bạn phải có những căn cứ chứng minh anh cả của bạn không đủ điều kiện để làm giám hộ.

Thứ ba về việc em trai bạn hứa cho bạn phần thừa kế:
Bản cam kết này viết vào thời điểm bố bạn còn sống nên thời điểm này anh chị em cũng như bạn không có quyền gì với tài sản, cũng chưa phát sinh quyền thừa kế nên không có quyền định đoạt đối với phần tài sản này. Hơn nữa văn bản tặng cho phần thừa kế cho những người thừa kế khác phải được công chứng hoặc chứng thực mới có giá trị. Chính vì vậy việc em bạn không thực hiện lời hứa theo như cam kết không bị coi là trái pháp luật.