Câu hỏi: Luật sư tư vấn miễn phí về vấn đề quan hệ hôn nhân thực tế và liên quan đến xác định tài sản chung, tài sản riêng của vợ chồng

Thưa luật sư, cho tôi hỏi 2 vấn đề:

1- Vào năm 1976 tôi có sinh sống với một người con gái và có được 2 đứa con (chưa đăng ký kết hôn). Đến năm 1979 thì tôi chung sống với người con gái khác như vợ chồng và bị vợ trước thưa lên ngành thế là tôi bị kỷ luật từ hiệu trưởng xuống làm công nhân viên và tôi nghỉ việc luôn. Còn người vợ thứ hai của tôi bị đuổi khổi ngành. Từ đó tôi vẫn sống chung với người vợ thứ hai nhưng không đăng ký kết hôn. Tới năm 2002 tôi mới đăng ký kết hôn. Vậy việc xác lập vợ chồng đúng pháp luật được tính từ năm nào?

2- Vào năm 1995 tôi tự đăng ký một thửa đất của ba má ruột và được Ủy ban nhân dân huyện  cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận này chỉ có tên của một mình tôi. Vậy phần đất đó là tài sản chung của vợ chồng hay là tài sản riêng của tôi (từ năm 2002 sau khi đăng ký kết hôn tới nay tôi không có làm giấy nhập vào tài sản chung).

Trả lời: - Thứ nhất, về việc chung sống với nhau như vợ chồng

Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định:

“Điều 131. Điều khoản chuyển tiếp

1. Quan hệ hôn nhân và gia đình được xác lập trước ngày Luật này có hiệu lực thì áp dụng pháp luật về hôn nhân và gia đình tại thời điểm xác lập để giải quyết.”

Theo thông tin anh cung cấp, thời điểm anh bắt đầu việc chung sống như vợ chồng những năm 1976 và 1979. Tuy nhiên, thời điểm đó, Luật Hôn nhân và gia đình năm 1959 không quy định cụ thể về tính pháp lý của việc nam nữ chung sống như vợ chồng với nhau. Vì vậy, có thể căn cứ vào quy định tại Nghị quyết 35/2000/NQ-QH10 về việc thi hành Luật hôn nhân và gia đình 2000. Cụ thể, điểm a Mục 3 Nghị quyết quy định:

“a) Trong trường hợp quan hệ vợ chồng được xác lập trước ngày 03 tháng 01 năm 1987, ngày Luật hôn nhân và gia đình năm 1986 có hiệu lực mà chưa đăng ký kết hôn thì được khuyến khích đăng ký kết hôn; trong trường hợp có yêu cầu ly hôn thì được Toà án thụ lý giải quyết theo quy định về ly hôn của Luật hôn nhân và gia đình năm 2000;”

Theo thông tin anh cung cấp, năm 2000 anh đã có đăng ký kết hôn với người thứ hai, do vậy, đây là quan hệ hôn nhân hợp pháp. Ngoài ra, cần phải xác định đến thời điểm này, giữa anh với người thứ nhất chấm dứt việc chung sống với nhau hay chưa. Trường hợp đã chấm dứt thì pháp luật chỉ công nhận quan hệ hôn nhân giữa anh với người thứ hai (vì có đăng ký kết hôn).

- Thứ hai, về vấn đề tài sản chung, tài sản riêng của vợ chồng

Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định:

“Điều 43. Tài sản riêng của vợ, chồng

1. Tài sản riêng của vợ, chồng gồm tài sản mà mỗi người có trước khi kết hôn; tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân; tài sản được chia riêng cho vợ, chồng theo quy định tại các điều 38, 39 và 40 của Luật này; tài sản phục vụ nhu cầu thiết yếu của vợ, chồng và tài sản khác mà theo quy định của pháp luật thuộc sở hữu riêng của vợ, chồng.

2. Tài sản được hình thành từ tài sản riêng của vợ, chồng cũng là tài sản riêng của vợ, chồng. Hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng trong thời kỳ hôn nhân được thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều 33 và khoản 1 Điều 40 của Luật này.”

Theo quy định trên và với thông tin anh cung cấp, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hiện tại đứng tên một mình anh và nguồn gốc có được từ năm 1995 (trước thời kỳ hôn nhân) và không có thỏa thuận nhập tài sản này thành tài sản chung của vợ chồng thì phần đất này sẽ được xác định là tài sản riêng của anh.