Câu hỏi: Trước đây mẹ tôi có mảnh đất trên 4.000m2, sau khi em trai tôi có gia đình riêng mẹ tôi có cho em trai tôi 1.000m2. Em trai tôi đã sang tên và 2 vợ chồng cùng đứng tên quyền sử dụng mãnh đất này. Xin tư vấn:

Hiện nay 2 vợ chồng em trai tôi đã ly hôn, và người vợ có thủ đoạn chiếm mảnh đất này. Tôi xin hỏi luật sư trong trường hợp này mẹ tôi có quyền đòi lại mãnh đất này không (vì đây là đất có trước hôn nhân do ông bà để lại), nếu đòi lại được thì thủ tục tiến hành như thế nào? Mong sự tư vấn của luật sư. Chân thành cám ơn

Trả lời: Với trường hợp của gia đình anh, nếu hợp đồng chuyển nhượng hoặc tặng cho quyền sử dụng đất của mẹ anh và em trai anh là hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất có điều kiện: nếu vợ chồng con trai ly hôn và có dấu hiệu của sự chiếm đoạt mảnh đất thì người tặng cho có quyền đòi lại tài sản, thì với trường hợp này mẹ anh có thể đòi lại được tài sản là mảnh đất 1000m2, căn cứ Điều 462 Bộ Luật Dân sự 2015:

“1. Bên tặng cho có thể yêu cầu bên được tặng cho thực hiện một hoặc nhiều nghĩa vụ trước hoặc sau khi tặng cho. Điều kiện tặng cho không được vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.

2. Trường hợp phải thực hiện nghĩa vụ trước khi tặng cho, nếu bên được tặng cho đã hoàn thành nghĩa vụ mà bên tặng cho không giao tài sản thì bên tặng cho phải thanh toán nghĩa vụ mà bên được tặng cho đã thực hiện.

3. Trường hợp phải thực hiện nghĩa vụ sau khi tặng cho mà bên được tặng cho không thực hiện thì bên tặng cho có quyền đòi lại tài sản và yêu cầu bồi thường thiệt hại.”

Để thực hiện việc đòi lại quyền sử dụng đất này, cần những giấy tờ và theo thủ tục sau:

+ Hợp đồng tặng cho có điều kiện như trên, lưu ý Hợp đồng này được công chứng, chứng thực căn cứ theo quy định tại Khoản 3 Điều 167 Luật Đất đai 2013:

+ Giấy tờ về quyền sử dụng đất

Gia đình có thể gửi đơn đến Tòa án nhân dân cấp huyện nơi vợ chồng em trai anh cư trú đểyêu cầu giải quyết do vi phạm hợp đồng.

Trường hợp, giao dịch giữa mẹ anh và em trai anh trên mảnh đất có dấu hiệu dẫn đến hợp đồng vô hiệu thì 2 bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.

Căn cứ xác định Hợp đồng dân sự vô hiệu
:

- Giao dịch dân sự không có một trong các điều kiện được quy định tại Điều 117 của Bộ luật Dân sự 2015 thì vô hiệu (Điều 122 Bộ luật Dân sự 2015).

+ Người tham gia giao dịch có năng lực hành vi dân sự;

+ Mục đích và nội dung của giao dịch không vi phạm điều cấm của pháp luật, không trái đạo đức xã hội;

+ Người tham gia giao dịch hoàn toàn tự nguyện.

+ Hình thức giao dịch dân sự là điều kiện có hiệu lực của giao dịch trong trường hợp pháp luật có quy định.

- Giao dịch dân sự vô hiệu do vi phạm điều cấm của pháp luật, trái đạo đức xã hội (Điều 123 Bộ luật Dân sự 2015)

- Giao dịch dân sự vô hiệu do giả tạo (Điều 124 Bộ luật Dân sự 2015)

- Giao dịch dân sự vô hiệu do người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự xác lập, thực hiện (Điều 125 Bộ luật Dân sự 2015)

- Giao dịch dân sự vô hiệu do bị nhầm lẫn (Điều 126 Bộ luật Dân sự 2015)

- Giao dịch dân sự vô hiệu do bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép (Điều 127 Bộ luật Dân sự 2015)

- Giao dịch dân sự vô hiệu do người xác lập không nhận thức và làm chủ được hành vi của mình (Điều 128 Bộ luật Dân sự 2015).

- Giao dịch dân sự vô hiệu do không tuân thủ quy định về hình thức (Điều 129 Bộ luật Dân sự 2015).

Theo đó, anh có thể gửi yêu cầu kèm theo Hợp đồng dân sự vô hiệu này đến Tòa Án, yêu cầu Tòa Án tuyên bố Hợp đồng dân sự vô hiệu.

Trân trọng