Câu hỏi: Khi có giấy khám nghĩa vụ quân sự mà né tránh khám sức khỏe, không chịu nhập ngũ đây là hành vi vi phạm pháp luật. Chế tài xử phạt trường hợp này được pháp luật quy định như thế nào?

1. Luật sư tư vấn về nghĩa vụ quân sự

Hiện nay không ít bộ phận giới trẻ khi nhận được giấy khám nghĩa vụ quân sự đã trốn không tham gia khám nghĩa vụ quân sự, trốn không tham gia nhập ngũ tùy theo mức độ mà phải gánh chịu hình thức xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

2. Trốn không tham gia khám nghĩa vụ quân sự

Nội dung đề nghị tư vấn:
Em sinh năm 1993, năm 2016 có nhận giấy khám NVQS và em có đến khám nhưng bị loại. Năm nay 2017, em lại nhận đc giấy khám NVQS lần 2 nhưng do em đi làm xa quê, phần thì em là con một trong gia đình. Em phải làm khá xa với điạ phương của em nên em không có điều kiện về đợt 2 này. Vậy cho em hỏi luật sư là em có vi phạm hay bị xử phạt không. Quê em thì ở Kiên Giang nhưng em thì đi làm ở tận TP Đà Nẵng.

Trả lời: Theo thông tin bạn cung cấp thì bạn đã được tạm hoãn nghĩa vụ quân sự 1 lần do không đủ sức khỏe vào năm 2016. Đến năm 2017 bạn được gọi đi khám Nghĩa vụ quân sự lần 2. Theo pháp luật hiện hành quy định:

Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 quy định:

1. Tạm hoãn gọi nhập ngũ đối với những công dân sau đây:

a) Chưa đủ sức khỏe phục vụ tại ngũ theo kết luận của Hội đồng khám sức khỏe;

b) Là lao động duy nhất phải trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân không còn khả năng lao động hoặc chưa đến tuổi lao động; trong gia đình bị thiệt hại nặng về người và tài sản do tai nạn, thiên tai, dịch bệnh nguy hiểm gây ra được Ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận;

c) Một con của bệnh binh, người nhiễm chất độc da cam suy giảm khả năng lao động từ 61% đến 80%;

d) Có anh, chị hoặc em ruột là hạ sĩ quan, binh sĩ đang phục vụ tại ngũ; hạ sĩ quan, chiến sĩ thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân;

đ) Người thuộc diện di dân, giãn dân trong 03 năm đầu đến các xã đặc biệt khó khăn theo dự án phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trở lên quyết định;

e) Cán bộ, công chức, viên chức, thanh niên xung phong được điều động đến công tác, làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của pháp luật;

g) Đang học tại cơ sở giáo dục phổ thông; đang được đào tạo trình độ đại học hệ chính quy thuộc cơ sở giáo dục đại học, trình độ cao đẳng hệ chính quy thuộc cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo.

2. Miễn gọi nhập ngũ đối với những công dân sau đây:

a) Con của liệt sĩ, con của thương binh hạng một;

b) Một anh hoặc một em trai của liệt sĩ;

c) Một con của thương binh hạng hai; một con của bệnh binh suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên; một con của người nhiễm chất độc da cam suy giảm khả năng lao động từ 81 % trở lên;

d) Người làm công tác cơ yếu không phải là quân nhân, Công an nhân dân;

đ) Cán bộ, công chức, viên chức, thanh niên xung phong được điều động đến công tác, làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của pháp luật từ 24 tháng trở lên.

3. Công dân thuộc diện tạm hoãn gọi nhập ngũ quy định tại khoản 1 Điều này, nếu không còn lý do tạm hoãn thì được gọi nhập ngũ.

Công dân thuộc diện được tạm hoãn gọi nhập ngũ hoặc được miễn gọi nhập ngũ quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này, nếu tình nguyện thì được xem xét tuyển chọn và gọi nhập ngũ.

Căn cứ vào quy định trên thì bạn được tạm hoãn lần 1 là đúng. Còn lần gọi thứ 2, bạn không nói rõ là gia đình bạn có còn ai có khả năng lao động hay chưa đến tuổi lao động hay không nên bạn lấy lý do là con một phải đi làm xa không về được thì đó không phải là lý do chính đáng để bạn được tạm hoãn hay được miễn đi NVQS. Do đó, khi có lệnh gọi đi khám NVQS để thực hiện nghĩa vụ quân sự mà bạn không đi thì bạn đã vi phạm luật nghĩa vụ quân sự.

Căn cứ Điều 6 Nghị định 120/2013/NĐ-CP đã quy định về Vi phạm quy định về kiểm tra, khám sức khỏe thực hiện nghĩa vụ quân sự như sau:

"1. Phạt tiền từ 800.000 đồng đến 1.200.000 đồng đối với hành vi không có mặt đúng thời gian hoặc địa điểm kiểm tra, khám sức khỏe ghi trong giấy gọi kiểm tra, khám sức khỏe thực hiện nghĩa vụ quân sự mà không có lý do chính đáng.

2. Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau:

a, Người khám sức khỏe gian dối làm sai lệch kết quả phân loại sức khỏe của mình nhằm trốn tránh nghĩa vụ quân sự;

b) Đưa tiền hoặc các lợi ích vật chất khác cho cán bộ, nhân viên y tế để làm sai lệch kết quả phân loại sức khỏe của người khám sức khỏe thực hiện nghĩa vụ quân sự;

c) Cán bộ, nhân viên y tế cố ý làm sai lệch các yếu tố về sức khỏe của người khám sức khỏe thực hiện nghĩa vụ quân sự.

3. Biện pháp khắc phục hậu quả:

a) Buộc thực hiện kiểm tra hoặc khám sức khỏe theo kế hoạch của Hội đồng nghĩa vụ quân sự đối với hành vi quy định tại Khoản 1 Điều này;

b) Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp mà cán bộ, nhân viên y tế có được đối với hành vi quy định tại Điểm b Khoản 2 Điều này;

c) Buộc thực hiện lại việc khám sức khỏe đối với người được khám sức khỏe thực hiện nghĩa vụ quân sự quy định tại Điểm a, Điểm b, Điểm c Khoản 2 Điều này.”

Căn cứ vào quy định trên nếu có lệnh gọi đi khám NVQS mà bạn không đi thì bạn có thể bị xử phạt hành chính và buộc phải khắc phục hậu quả thực hiện kiểm tra hoặc khám sức khỏe theo kế hoạch của Hội đồng nghĩa vụ quân sự.