Câu hỏi: Nhờ luật sư giải đáp quy định về thủ tục nhận nuôi con nuôi như sau: Vợ chồng tôi hiếm muộn muốn có con nuôi, nhưng không muốn xin đích danh mà chỉ muốn xin trẻ sơ sinh bị bỏ rơi, không xác định được cha mẹ là ai. Tôi đã tìm đến các bệnh viện phụ sản, và đã tìm được đứa trẻ bị bỏ rơi. Vậy tôi phải làm những thủ tục nào để có thể xin nuôi trẻ một cách hợp pháp? Vợ chồng tôi muốn đứng khai là cha mẹ đẻ trong khai sinh của trẻ luôn được không?

Trả lời: 1. Điều kiện nhận nuôi con nuôi: Người nhận con nuôi phải có đủ các điều kiện sau đây:

+ Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ;

+ Hơn con nuôi từ hai mươi (20) tuổi trở lên trừ trường hợp cha dượng nhận con riêng của vợ, mẹ kế nhận con riêng của chồng làm con nuôi hoặc cô, cậu, dì, chú, bác ruột nhận cháu làm con nuôi;

+ Có tư cách đạo đức tốt;

+ Có điều kiện về sức khỏe, kinh tế, chỗ ở bảo đảm việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con nuôi trừ trường hợp cha dượng nhận con riêng của vợ, mẹ kế nhận con riêng của chồng làm con nuôi hoặc cô, cậu, dì, chú, bác ruột nhận cháu làm con nuôi;

+ Không phải là người đang bị hạn chế một số quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên hoặc bị kết án mà chưa được xóa án tích về một trong các tội cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của người khác; ngược đãi hoặc hành hạ ông, bà, cha, mẹ, vợ, chồng. con, cháu, người có công ơn nuôi dưỡng mình; dụ dỗ, ép buộc hoặc chứa chấp người chưa thành niên phạm pháp; mua, bán, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em; các tội xâm phạm tình dục đối với trẻ em; có hành vi xúi giục, ép buộc con làm những việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội;

+ Không phải là người đang chấp hành quyết định xử lý hành chính tại cơ sở giáo dục, cơ sở chữa bệnh;

+ Không phải là người đang chấp hành hình phạt tù.

2. Thủ tục nhận nuôi con nuôi

Đối với trường hợp vợ chồng bạn có đủ điều kiện trên thì sẽ làm thủ tục nhận nuôi con nuôi như sau: Vợ chồng bạn  phải nộp hồ sơ của mình và hồ sơ của người được giới thiệu làm con nuôi tại UBND cấp xã nơi người được giới thiệu làm con nuôi thường trú hoặc nơi vợ chồng bạn thường trú.

* Hồ sơ nhận nuôi con nuôi:

- Hồ sơ của người xin nhận con nuôi:

+ Đơn xin nhận nuôi con nuôi (Theo mẫu);

+ Chứng minh nhân dân/Hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị thay thế (Bản sao chứng thực);

+ Phiếu lý lịch tư pháp (bản sao chứng thực hoặc bản photo);

+ Văn bản xác nhận tình trạng hôn nhân (bản sao chứng thực hoặc bản photo);

+ Giấy khám sức khỏe do Cơ quan y tế cấp huyện trở lên cấp (không quá 6 tháng);

+ Văn bản xác nhận hoàn cảnh gia đình, tình trạng chỗ ở, điều kiện kinh tế (UBND cấp xã nơi người nhận con nuôi thường trú cấp) trừ trường hợp cha dượng nhận con riêng của vợ, mẹ kế nhận con riêng của chồng làm con nuôi hoặc cô, cậu, dì, chú, bác ruột nhận cháu làm con nuôi.

- Hồ sơ của người được nhận làm con nuôi:

+ Giấy khai sinh (bản sao chứng thực);

+ Giấy khám sức khỏe (cơ quan y tế cấp huyện trở lên cấp không quá 6 tháng);

+ Hai ảnh toàn thân, nhìn thẳng, chụp không quá 06 tháng;

+ Giấy thỏa thuận về việc đồng ý cho trẻ em làm con nuôi (trường hợp nhận nuôi trẻ tại gia đình);

+ Biên bản xác nhận của UBND hoặc Công an cấp xã nơi phát hiện trẻ bị bỏ rơi lập (đối với xin con nuôi là trẻ bị bỏ rơi);

Lệ phí nhận nuôi con nuôi trong nước là 400 nghìn đồng/trường hợp (theo quy định tại khoản 1 Điều 40 Nghị định 19/2011/NĐ-CP ngày 21-3-2011 Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Nuôi con nuôi).

* về vấn đề vợ chồng bạn muốn đứng khai là cha mẹ đẻ trong khai sinh của trẻ luôn được không?

Theo quy định tai khoản 2 điều 10 nghị định số 19/2011/NĐ – CP quy định chi tiết thi hành một số điều của luật nuôi con nuôi như sau:

“
Trường hợp con nuôi là trẻ em bị bỏ rơi mà phần khai về cha mẹ trong giáy khai sinh và sổ đăng ký khai sinh đang lưu giữ tại Ủy ban nhân dân cấp xã còn để trống thì căn cứ vào giấy chứng nhận nuôi con nuôi, công chức tư pháp -  hộ tịch ghi bổ sung các thông tin của cha mẹ nuôi vào phần khai về cha mẹ trong giấy khai sinh và sổ đăng ký khai sinh của con nuôi, tại cột ghi chú trong sổ đăng ký khai sinh phải ghi rõ là cha mẹ nuôi.”

Như vậy, vợ chồng bạn nhận nuôi con nuôi theo quy định của pháp luật thì không được đứng khai là cha mẹ đẻ trong giấy khai sinh của con nuôi mà chỉ được ghi là cha mẹ nuôi.

- Tư vấn thủ tục nhận nuôi con nuôi theo quy định pháp luật?

Câu hỏi đề nghị tư vấn:
Tôi có trường hợp muốn được luật gia tư vấn giúp:Hiện tại vợ chồng người em tôi sống với nhau nhiều năm nhưng vẫn chưa có con chung, sau đó nhờ mai mối vự chồng người em tôi xin được một đứa trẻ từ một em sinh viên ở thành phố hồ chí minh khi mới được sinh ra khoảng 1 tuần. khi xin 2 bên co viết giấy tay, từ đó vợ chồng người em tôi đưa đứa trẻ về nuôi đến nay được 5 tuổi, (me của đứa trẻ không rõ tung tích).

Đến nay cháu đi học không co giấy khai sinh, cũng như làm các chế độ cho trẻ em dưới 6 tuôi vẫn không được. Vợ chồng em tôi đã ra ub xã noi đang sinh sông để xin làm thủ tục giấy khai sinh nhưng không được với lý do luật không cho phép đối với các trường hợp như vậy. Để đảm bảo quyền lợi cho trẻ em sinh ra đều có quyền khai sinh. Nhờ luật sư tư vấn. xin chân thành biết ơn.

Trả lời tư vấn:
Chào anh/chị! Cảm ơn anh/chị đã tin tưởng và gửi đề nghị tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia, Đối với yêu cầu hỗ trợ của anh/chị chúng tôi tư vấn như sau:

Trường hợp này thì vợ chồng người em của anh/chị cần phải làm thủ tục nhận nuôi con nuôi theo quy định của Luật nuôi con nuôi 2010. Tuy nhiên, thông tin cung cấp thì việc cho nhận con có văn bản viết tay giữa mẹ đẻ của cháu với vợ chồng người em của anh/chị nên sẽ không thực hiện việc đăng ký nhận nuôi con nuôi được nếu như đến thời điểm này không liên lạc được với người mẹ. Bởi lẽ, tại thời điểm các bên cho nhận cho thì cháu bé mới chỉ sinh được khoảng 1 tuần mà theo quy định tại Điều 21 Luật nuôi con nuôi 2010 thì cháu bé phải được sinh ra ít nhất là 15 ngày, cụ thể:

"Điều 21. Sự đồng ý cho làm con nuôi

1. Việc nhận nuôi con nuôi phải được sự đồng ý của cha mẹ đẻ của người được nhận làm con nuôi; nếu cha đẻ hoặc mẹ đẻ đã chết, mất tích, mất năng lực hành vi dân sự hoặc không xác định được thì phải được sự đồng ý của người còn lại; nếu cả cha mẹ đẻ đều đã chết, mất tích, mất năng lực hành vi dân sự hoặc không xác định được thì phải được sự đồng ý của người giám hộ; trường hợp nhận trẻ em từ đủ 09 tuổi trở lên làm con nuôi thì còn phải được sự đồng ý của trẻ em đó.

2. Người đồng ý cho làm con nuôi quy định tại khoản 1 điều này phải được Ủy ban nhân dân cấp xã nơi nhận hồ sơ tư vấn đầy đủ về mục đích nuôi con nuôi; quyền, nghĩa vụ giữa cha mẹ nuôi và con nuôi; quyền, nghĩa vụ giữa cha mẹ đẻ và con sau khi người đó được nhận làm con nuôi.

3. Sự đồng ý phải hoàn toàn tự nguyện, trung thực, không bị ép buộc, không bị đe dọa hay mua chuộc, không vụ lợi, không kèm theo yêu cầu trả tiền hoặc lợi ích vật chất khác.

4. Cha mẹ đẻ chỉ được đồng ý cho con làm con nuôi sau khi con đã được sinh ra ít nhất 15 ngày."