Câu hỏi: Kính gửi: Công ty Luật Minh Gia. Công ty tôi bán xi măng và đã xuất hoá đơn cho khách hàng và đã thu tiền trên nhiều số hoá đơn trong một khoảng thời gian nhất định với tổng số tiền là 5,6 tỷ đồng.

Nội dung yêu cầu:
Tuy nhiên trong quá trình nhận hàng (Xi măng) khách hàng đã nhận đủ số XM tương ứng với số tiền là 4,2 tỷ đồng. Số XM còn lại tương ứng với số tiền 1,4 tỷ đồng khách hàng từ chối nhận hàng và đã đòi lại số tiền đó bằng TM. Sau đó Bên khách hàng đã lợi dụng số HĐ đó để tiến hành hoàn thuế VAT trên toàn bộ số hoá đơn mua hàng bao gồm cả số hoá đơn mà họ đã không nhận hàng mà đã lấy lại tiền 1,4 tỷ đồng. Như vậy lúc này trách nhiệm hình sự đối với bên bán có không? Nếu có thì hành vi là phạm vào tội gì?

Trả lời: Theo anh trình bày, công ty đã thu tiền trên nhiều số hóa đơn VAT với tổng giá trị hàng hóa bán ra là 5,6 tỷ đồng nhưng trên thực tế các bên mới chuyển giao lượng hàng hóa với giá trị 4,2 tỷ đồng. Nếu hành vi trên được thực hiện với lỗi cố ý, với mục đích mua bán khống hóa đơn VAT để trục lợi bất chính và có đủ căn cứ để chứng minh hành vi vi phạm trên thì tùy trường hợp người thực hiện hành vi sẽ bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu TNHS theo quy định tại Điều 164a Bộ luật hình sự sửa đổi, bổ sung năm 2009.

Theo khoản 2 Điều 39 Nghị định 109/2013/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý giá, phí, lệ phí, hóa đơn quy định thì hành vi vi phạm quy định về sử dụng hóa đơn của người mua mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ bị xử phạt như sau:
"Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng hóa đơn bất hợp pháp và hành vi sử dụng bất hợp pháp hóa đơn...".

Điều 203 Bộ luật Hình sự 2015 quy định:

"
Điều 203. Tội in, phát hành,
mua bán trái phép hóa đơn
, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước

1. Người nào in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước ở dạng phôi từ 50 số đến dưới 100 số hoặc hóa đơn, chứng từ đã ghi nội dung từ 10 số đến dưới 30 số hoặc thu lợi bất chính từ 30.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

a) Có tổ chức;

b) Có tính chất chuyên nghiệp;

c) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;...".

Điều 2 Thông tư liên tịch số 10/2013/TTLT-BTP-BCA-TANDTC-VKSNDTC-BTC Hướng dẫn áp dụng một số điều của Bộ luật Hình sự về các tội phạm trong lĩnh vực thuế, tài chính – kế toán và chứng khoán quy định rõ hơn về Điều này như sau:

"
Hóa đơn, chứng từ
thu nộp ngân sách nhà nước bao gồm:

a) Hóa đơn xuất khẩu dùng trong hoạt động kinh doanh xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ ra nước ngoài, xuất khẩu vào khu phi thuế quan; hóa đơn giá trị gia tăng; hóa đơn bán hàng hóa, dịch vụ nội địa dành cho các tổ chức, cá nhân khai thuế giá trị gia tăng; các hóa đơn khác gồm: tem, vé, thẻ, phiếu thu tiền bảo hiểm,... và phiếu thu tiền cước vận chuyển hàng không; chứng từ thu cước phí vận tải quốc tế, chứng từ thu phí dịch vụ ngân hàng;…

Chủ thể phạm tội này bao gồm:

a) Cá nhân bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ hoặc người của tổ chức kinh doanh bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ;

b) Người của tổ chức nhận in hoặc đặt in hóa đơn;

c) Cá nhân hoặc người của tổ chức mua hàng hóa, dịch vụ.

….
Mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước gồm các hành vi sau đây:

…..
Mua, bán hóa đơn đã ghi nội dung, nhưng không có hàng hóa, dịch vụ kèm theo;
…..
Hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước có số lượng lớn, rất lớn hoặc đặc biệt lớn được hiểu như sau:

a) Số lượng hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước ở dạng phôi (chưa ghi giá trị) từ 50 số đến dưới 100 số được coi là lớn; từ 100 số trở lên được coi là rất lớn, đặc biệt lớn;

b) Số lượng hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước đã ghi nội dung để nhằm thực hiện hành vi trái pháp luật từ 10 số đến dưới 30 số được coi là lớn; từ 30 số trở lên được coi là rất lớn, đặc biệt lớn.

Thu lợi bất chính lớn là thu được khoản lợi có trị giá từ 100 triệu đồng trở lên từ việc thực hiện hành vi phạm tội nêu trên.

Gây hậu quả nghiêm trọng là trường hợp gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước có trị giá từ 100 triệu đồng trở lên".

Trách nhiệm chứng minh hành vi vi phạm pháp luật thuộc về các cơ quan có thẩm quyền: UBND có thẩm quyền, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án,... Các cơ quan trên trong phạm vi thẩm quyền phải thu thập các bằng chứng chứng minh vi phạm, bằng chứng buộc tội nhằm xử lý hành vi phạm tội. Với những thông tin ban đầu thì chúng tôi chưa thể khẳng định được hành vi trên có bị truy cứu TNHS về tội mua bán trái phép hóa đơn thu nộp ngân sách nhà nước theo quy định tại Điều 203 BLHS.

Tuy nhiên, nếu diễn biến vụ việc như anh trình bày, cơ quan có thẩm quyền không thu thập được đầy đủ chứng cứ buộc tội thì anh sẽ không bị truy cứu trách nhiệm pháp lý.

Trân trọng
!

Phòng tư vấn - Công ty Luật Minh Gia.