Câu hỏi: Xin chào luật sư, em có vấn đề mong luật sư giải đáp giúp ạ. Năm 1978, gia đình ông bà nội em chuyển lên vùng cao làm kinh tế mới, chỉ có duy nhất bố em lúc đó đang đi bộ đội nên không chuyển khẩu, em nghe nói vì thế mà ngôi nhà của các cụ vẫn còn, nếu bố em lúc đó cũng chuyển khẩu lên đó thì ngôi nhà đó sẽ bị đưa vào hợp tác và chia cho người khác.

Ngôi nhà đó được cấp sổ đỏ năm 2009, tên chủ sở hữu là bố & mẹ em. Em không rõ trước năm 2009 nó mang tên bố em hay ông nội em. Trong sổ hộ khẩu thời điểm 2009  nhà em có 3 người (bố, mẹ em và em). Bà nội em thì khẩu vẫn ở vùng cao. Nay ông nội em đã mất được 3 năm, bà nội em đang ở Sơn La muốn đòi lại để chia cho chú, vì chú bị phá sản không có nhà ở. Bà nói là nghe mấy ông cán bộ ở xã nói, đây là đất hương hỏa các cụ để lại, theo luật thừa kế, ông mất rồi, bà là người có quyền thừa kế trước tiên, bà có quyền đòi lại và bà đòi chuyển khẩu về dưới này. Vậy luật sư cho em hỏi, theo luật quy định, bà có thể đòi đất nhà đó không? Và nếu bố em không đồng ý nhập khẩu bà vào hộ thì bà có thể chuyển được khẩu về dưới này không?

Trả lời: Thứ nhất
, theo như bạn trình bày, hộ khẩu của bố bạn ở tại nơi có mảnh đất và không di chuyển. Đồng thời hiện tại, mảnh đất đó đã được cấp sổ đỏ, đứng tên bố mẹ bạn, vì vậy việc ai đứng tên trên đất trên đất đó trước năm 2009 không quan trọng. Bố bạn có đầy đủ các quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai năm 2013. Cụ thể tại Điều 166 quy định:

“Điều 166. Quyền chung của người sử dụng đất

1. Được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất.

2. Hưởng thành quả lao động, kết quả đầu tư trên đất.

3. Hưởng các lợi ích do công trình của Nhà nước phục vụ việc bảo vệ, cải tạo đất nông nghiệp.

4. Được Nhà nước hướng dẫn và giúp đỡ trong việc cải tạo, bồi bổ đất nông nghiệp.

5. Được Nhà nước bảo hộ khi người khác xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp về đất đai của mình.

6. Được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất theo quy định của Luật này.

7. Khiếu nại, tố cáo, khởi kiện về những hành vi vi phạm quyền sử dụng đất hợp pháp của mình và những hành vi khác vi phạm pháp luật về đất đai.”

Vậy hiện tại, bà bạn không thể đòi lại mảnh đất đó, vì mảnh đất đó đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên bố mẹ bạn. Về vấn đề này, bạn có thể yên tâm.

Thứ hai
, về vấn đề nhập khẩu của bà bạn vào sổ hộ khẩu của gia đình bạn

Theo quy định tại Điều 19, Điều 20 Luật cư trú năm 2006:

“Điều 19. Điều kiện đăng ký thường trú tại tỉnh

Công dân có chỗ ở hợp pháp ở tỉnh nào thì được đăng ký thường trú tại tỉnh đó. Trường hợp chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ của cá nhân thì phải được người cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ đồng ý bằng văn bản.”

“Điều 20. Điều kiện đăng ký thường trú tại thành phố trực thuộc trung ương

Công dân thuộc một trong những trường hợp sau đây thì được đăng ký thường trú tại thành phố trực thuộc trung ương:

1. Có chỗ ở hợp pháp và đã tạm trú liên tục tại thành phố đó từ một năm trở lên. Trường hợp chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ của cá nhân thì phải được người cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ đồng ý bằng văn bản;

2. Được người có sổ hộ khẩu đồng ý cho nhập vào sổ hộ khẩu của mình nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Vợ về ở với chồng; chồng về ở với vợ; con về ở với cha, mẹ; cha, mẹ về ở với con;

b) Người hết tuổi lao động, nghỉ hưu, nghỉ mất sức, nghỉ thôi việc chuyển về ở với anh, chị, em ruột;

c) Người tàn tật, mất khả năng lao động, người bị bệnh tâm thần hoặc bệnh khác làm mất khả năng nhận thức, khả năng điều khiển hành vi về ở với anh, chị, em ruột, cô, dì, chú, bác, cậu ruột, người giám hộ;

d) Người chưa thành niên không còn cha, mẹ hoặc còn cha, mẹ nhưng cha, mẹ không có khả năng nuôi dưỡng về ở với ông, bà nội, ngoại, anh, chị, em ruột, cô, dì, chú, bác, cậu ruột, người giám hộ;

đ) Người thành niên độc thân về sống với ông, bà nội, ngoại;

3. Được điều động, tuyển dụng đến làm việc tại cơ quan, tổ chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước hoặc theo chế độ hợp đồng không xác định thời hạn và có chỗ ở hợp pháp. Trường hợp chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ của cá nhân thì phải được người cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ đồng ý bằng văn bản;

4. Trước đây đã đăng ký thường trú tại thành phố trực thuộc trung ương, nay trở về thành phố đó sinh sống tại chỗ ở hợp pháp của mình. Trường hợp chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ của cá nhân thì phải được người cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ đồng ý bằng văn bản”

Hiện tại bà bạn không đăng kí thường trú tại địa phương nơi gia đình bạn sinh sống nên không thể nhập hộ khẩu vào sổ hộ khẩu gia đình bạn. Hơn nữa, khi có đề nghị nhập khẩu phải được sự đồng ý của chủ hộ, vì vậy nếu bố bạn không đồng ý cho bà nhập vào hộ khẩu nhà bạn thì bà bạn cũng không thể nhập khẩu vào sổ hộ khẩu nhà bạn được.