Câu hỏi: Thưa luật sư, cho tôi hỏi về việc chia thừa kế như sau: Mẹ ruột của tôi ly hôn với cha ruột tôi sau đó kết hôn với người khác và có 1 con chung. Mẹ tôi có 2 con với cha tôi, tôi và chị gái. Người chồng sau của mẹ tôi ở chung nhà với chúng tôi. Nhưng ông ấy không hề đi làm hoặc góp tiền bạc để lo cho gia đình chung mà chỉ dùng tiền bạc lo cho người con riêng với mẹ tôi. Tất cả chi phí sinh hoạt từ lớn đến nhỏ đều do mẹ tôi lo.

Nay mẹ tôi bệnh nặng đã mất, ông ấy lại muốn bán nhà và đất đai do mẹ tôi và chị tôi gom lại để mẹ tôi dưỡng già. Ông ấy đòi chia cho ông ấy 60% và còn lại 40% thì chia cho chị tôi , tôi và đứa con sau của mẹ tôi . Nếu chia như vậy thì ông ấy và đứa con sau của mẹ tôi coi như hưởng trọn tất cả. Trong khi đó ông ấy không hề đóng góp hay đi làm để phụ mẹ tôi lo ho gia đình , còn tôi thì lại là người bị tật 2 chân do sốt bại liệt. Căn hộ gia đình có cả sổ hộ khẩu do mẹ tôi đứng tên 1 cái và tôi đứng tên 1 cái . Vậy cho tôi hỏi nếu chia tài sản thì chia như thế nào là hợp lý, công bằng và đúng pháp luật? Chân thành cám ơn.

Trả lời: Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đề nghị tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia, trường hợp của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

Theo thông tin bạn cung cấp thì mẹ bạn mất không để lại di chúc do đó phần tài sản của mẹ bạn sẽ được chia cho những người thừa kế theo quy định của pháp luật. Điều 651 Bộ luật dân sự 2015 quy định về người thừa kế theo pháp luật như sau:

“1. Những
người thừa kế theo pháp luật
được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản”.

Do bạn chưa cung cấp rõ thông tin đây là tài sản của mẹ bạn có trước khi kết hôn lần hai hay sau khi kết hôn mới được hình thành do đó chúng tôi chia thành các trường hợp sau:

Trường hợp 1: Đây là
tài sản riêng
của mẹ bạn có trước khi kết hôn.

Nếu tài sản này là tài sản mẹ bạn được hưởng sau khi ly hôn với bố ruột bạn thì đây được xác định là tài sản riêng của mẹ bạn. Sau khi mẹ bạn mất không để lại di chúc thì toàn bộ phần tài sản này sẽ được chia đều cho những người thừa kế thứ nhất của bố bạn bao gồm: cha dượng của bạn và 3 người con. Do đó, cha dượng bạn muốn chia cho ông 60% còn 40% còn lại chia cho ba người con là không phù hợp với quy định của pháp luật.

Trường hợp 2: Đây là tài sản chung của mẹ bạn và cha dượng được hình thành sau thời kỳ hôn nhân.

Nếu đây là tài sản chung của mẹ bạn và cha dượng thì sau khi mẹ bạn mất, phần tài sản này sẽ được chia đôi, mẹ bạn 1 nửa và cha dượng bạn 1 nửa. Nếu mẹ bạn mất không có di chúc thì một nửa di sản của mẹ bạn sẽ được chia đều cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất theo quy định tại Điều 651 đã nêu trên. Với trường hợp này ½ tài sản của mẹ bạn sẽ được chia thành 4 phần bằng nhau, cha dượng của bạn sẽ được hưởng 1 phần trong phần của mẹ bạn cộng với ½ khối tài sản trong khối tài sản chung.

Với cả hai trường hợp, bố dượng bạn không thể bán được ngôi nhà này nếu không được sự đồng ý của hai chị em bạn. Để xác định bản thân mình có quyền đối với tài sản này thì các đồng thừa kế có thể liên hệ với Văn phòng công chứng tại địa phương để làm thủ tục khai nhận di sản thừa kế.