Câu hỏi: Chào luật sư, Vợ chồng em muốn ly hôn. Xin luật sư tư vấn cho em về việc chia tài sản sau ly hôn như thế nào ạ? Hiện vợ chồng em kết hôn được hơn 3 năm, có một bé gái hai tuổi. Vợ chồng em có thuê một mảnh đất để mở tiệm nhôm kiếng. Tiền thuê đất một năm là 12 triệu. Giờ còn 1 năm nữa là hết hợp đồng. Tài sản nhà cửa không có. Hiện tại có hai chiếc xe, một chiếc tay ga và một chiếc xe số đều đứng tên em. Số nợ vợ chồng em vay mượn để mở tiệm là 150 triệu. Trong đó có 80 triệu là tiền của mẹ em cho mượn nhưng không có giấy tờ chứng minh. Chồng em thì làm tiệm nhôm kiếng còn em chỉ ở nhà nội trợ nuôi con nhỏ. Giờ nếu ly hôn thì tài sản  nợ nần sẽ chia như thế nào? Em và con có quyền lợi gì không? Xin luật sư tư vấn dùm cho em ạ.

Trả lời: Theo thông tin chúng tôi được cung cấp thì hiện bạn đang muốn hỏi về vấn đề chia tài sản chung và nợ chung trong thời kỳ hôn nhân của vợ chồng sau khi ly hôn như thế nào.

Căn cứ điều 33 Luật hôn nhân và gia đình 2014 (Luật HN&GĐ) quy định tài sản được coi là tài sản chung của vợ chồng nếu:

“1. Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.

Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng có được sau khi kết hôn là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp vợ hoặc chồng được thừa kế riêng, được tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng.”

Đồng thời bên cạnh đó, Điều 43 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định về tài sản riêng của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân như sau :

"...gồm tài sản mà mỗi người có trước khi kết hôn; tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân; tài sản được chia riêng cho vợ, chồng; đồ dùng, tư trang cá nhân."

Như vậy, căn cứ theo quy định của pháp luật thì những tài sản và khoản nợ của hai bạn trong thời kỳ hôn nhân là của cả hai vợ chồng chính vì vậy khi ly hôn, cả hai đều có quyền và nghĩa vụ với phần tài sản chung và nợ chung này.

Tuy nhiên đối với tài sản phải đăng ký sở hữu (ở đây là 02 xe máy), nếu chồng bạn có yêu cầu chia phần tài sản này mà bạn cho rằng đây là tài sản riêng của mình thì cần phải có bằng chứng chứng minh tài sản riêng.

Điều 59 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 như sau:

“1. Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng theo luật định thì việc giải quyết tài sản do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì theo yêu cầu của vợ, chồng hoặc của hai vợ chồng, Tòa án giải quyết theo quy định tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các điều 60, 61, 62, 63 và 64 của Luật này.

Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận thì việc giải quyết tài sản khi ly hôn được áp dụng theo thỏa thuận đó; nếu thỏa thuận không đầy đủ, rõ ràng thì áp dụng quy định tương ứng tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các điều 60, 61, 62, 63 và 64 của Luật này để giải quyết.

2. Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây:

a) Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;

b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;

c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;

d) Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.

3. Tài sản chung của vợ chồng được chia bằng hiện vật, nếu không chia được bằng hiện vật thì chia theo giá trị; bên nào nhận phần tài sản bằng hiện vật có giá trị lớn hơn phần mình được hưởng thì phải thanh toán cho bên kia phần chênh lệch.

4. Tài sản riêng của vợ, chồng thuộc quyền sở hữu của người đó, trừ trường hợp tài sản riêng đã nhập vào tài sản chung theo quy định của Luật này….”

Theo đó về nguyên tắc thì phần tài sản chung và nợ chung trong thời kỳ hôn nhân của hai vợ chồng sau khi ly hôn sẽ chia đôi. Về phần nợ chung, để phân chia phần trả nợ của hai bên sau khi ly hôn như thế nào cần phải có sự đồng ý của chủ nợ.

2. Chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn theo quy định pháp luật thế nào?

Câu hỏi:
Chào luật sư, tư vấn giúp tôi trường hợp tài sản chung xác định thế nào và nợ chung giải quyết ra sao khi vợ chồng ly hôn, cụ thể: Sau kết hôn, chồng tôi đã  nhập hộ khẩu chung vào hộ khẩu của tôi và con trai (tôi làm chủ hộ). Gần đây, mẹ tôi muốn cho riêng tôi 1 miếng đất, nhưng đất này đang là đất vườn, phải chuyển thành đất ở mới cho được. Vì vậy chồng tôi đã vay ngân hàng (vay qua lương của chồng) 15 triệu để mẹ tôi chuyển đất vườn thành đất ở.

Vậy tôi xin hỏi, nếu li hôn, mảnh đất đó là tài sản chung hay riêng, nếu mẹ tôi cho riêng tôi mảnh đất đó sau khi kết hôn và vợ chồng đang chung hộ khẩu thì đó có phải là tài sản riêng của tôi không? Và số tiền 15 triệu chồng tôi vay ngân hàng để cho mẹ tôi làm sổ đỏ tặng riêng đất cho tôi sẽ chia nợ như thế nào?

Trả lời:
Công ty Luật Minh Gia trả lời bạn như sau:

Theo quy định Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định về tài sản riêng của vợ, chồng như sau:

Tài sản riêng của vợ, chồng

1. Tài sản riêng của vợ, chồng gồm tài sản mà mỗi người có trước khi kết hôn; tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân; tài sản được chia riêng cho vợ, chồng theo quy định tại các điều 38, 39 và 40 của Luật này; tài sản phục vụ nhu cầu thiết yếu của vợ, chồng và tài sản khác mà theo quy định của pháp luật thuộc sở hữu riêng của vợ, chồng.

2. Tài sản được hình thành từ tài sản riêng của vợ, chồng cũng là tài sản riêng của vợ, chồng. Hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng trong thời kỳ hôn nhân được thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều 33 và khoản 1 Điều 40 của Luật này.

Và tại Điều 59 Luật hôn nhân và gia đình có quy định nguyên tắc chia tài sản khi ly hôn
(... đã được trích dẫn tại phần tư vấn 1)

Như vậy,
nếu mảnh đất đó là của mẹ bạn cho riêng bạn và phải có giấy tờ chứng minh thì khi ly hôn nếu không có thỏa thuận gì giữa hai vợ chồng bạn thì mảnh đất đó vẫn là tài sản riêng của bạn.

Nếu không có giấy tờ chứng minh là mẹ bạn cho riêng bạn mảnh đất đó và không có thỏa thuận gì giữa hai vợ chồng thì về nguyên tắc mảnh đất đó là tài sản chung của vợ chồng, khi ly hôn tòa án sẽ chia đôi mảnh đất mỗi người một nửa.

Về khoản tiền chồng bạn vay nêu trên sẽ là khoản nợ chung của hai vợ chồng cho nên bạn có nghĩa vụ trả một nửa.