Câu hỏi: Câu hỏi tư vấn: Gia đình em có 3 người là mẹ em và 2 anh em em. Nhưng vừa qua anh của em đi mượn tiền mà gia đình không biết, với lại khi mượn anh ấy cũng chẳng có giấy tờ gì của gia đình để thế chấp hay cầm cố ạ. Nhưng rồi bên chủ nợ họ ra báo thì em và mẹ em mới biết.

Vậy em muốn hỏi là chuyện nợ nần của anh em và của chủ nợ là tự giải quyết có liên quan gì đến mẹ và em không, em và mẹ em có phải trả nợ hộ không hay chỉ anh em và chủ nợ tự giải quyết với nhau. Họ có quyền đánh hay lấy đồ đạc trong gia đình em không? Có thể khi mượn anh em một là viết giấy tự anh ấy mượn nhưng không có gì có thể làm pháp lý trước pháp luật cả. Vậy bây giờ là chuyện của anh em với bên chủ nợ chứ mẹ em và em không có liên quan gì đến đúng không ạ? Rất mong câu trả lời từ công ty ạ. Em xin chân thành cảm ơn!

Trả lời: Theo thông tin bạn cung cấp thì anh trai bạn có ký kết hợp đồng vay tài sản với một số đối tượng (chủ nợ) nên khi hết thời hạn vay anh trai bạn sẽ có trách nhiệm thanh toán đầy đủ khoản vay cộng thêm khoản lãi phát sinh (nếu có) cho các đối tượng trên. Cụ thể, Điều 474 Bộ luật dân sự năm 2005 về nghĩa vụ trả nợ của bên vay:

Điều 474.
Nghĩa vụ trả nợ của bên vay

1. Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu tài sản là vật thì phải trả vật cùng loại đúng số lượng, chất lượng, trừ trường hợp có thoả thuận khác.

2. Trong trường hợp bên vay không thể trả vật thì có thể trả bằng tiền theo trị giá của vật đã vay tại địa điểm và thời điểm trả nợ, nếu được bên cho vay đồng ý.

3. Địa điểm trả nợ là nơi cư trú hoặc nơi đặt trụ sở của bên cho vay, trừ trường hợp có thoả thuận khác.

4. Trong trường hợp vay không có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả nợ hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi đối với khoản nợ chậm trả theo lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố tương ứng với thời hạn chậm trả tại thời điểm trả nợ, nếu có thoả thuận.

5. Trong trường hợp vay có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi trên nợ gốc và lãi nợ quá hạn theo lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố tương ứng với thời hạn vay tại thời điểm trả nợ.

Tuy nhiên, để xác định việc bạn và mẹ có phải chịu trách nhiệm thanh toán khoản nợ thay cho anh bạn hay không thì phải xác định thời điểm giao kết hợp đồng vay anh bạn đã thành niên(từ đủ 18 tuổi trở lên) hay chưa. Trường hợp đã thành niên - tức có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, có thể tự mình tham gia các quan hệ, giao dịch dân sự và tự chịu trách nhiệm đối với giao dịch mà mình đã xác lập.
Theo đó, đối với khoản vay trên  (vay dùng cho cá nhân) anh bạn sẽ phải là người tự chịu trách nhiệm thanh toán với các đối tượng cho vay trên; còn bạn và mẹ sẽ không phải chịu trách nhiệm và nghĩa vụ liên quan tới khoản vay này. Cụ thể:

Điều 17. Năng lực hành vi dân sự của cá nhân

Năng lực hành vi dân sự của cá nhân là khả năng của cá nhân bằng hành vi của mình xác lập, thực hiện quyền, nghĩa vụ dân sự.

Điều 18. Người thành niên, người chưa thành niên

Người từ đủ mười tám tuổi trở lên là người thành niên. Người chưa đủ mười tám tuổi là người chưa thành niên.

Điều 19. Năng lực hành vi dân sự của người thành niên

Người thành niên có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, trừ trường hợp quy định tại Điều 22 và Điều 23 của Bộ luật này.

- Đối với việc các đối tượng cho vay tự ý lấy đồ đạc, tài sản trong nhà và còn có hành hung đánh người là những hành vi vi phạm pháp luật. Do đó, trong trường hợp này để đảm bảo quyền lợi thì gia đình sẽ trình báo hành vi của các đối tượng trên cho cơ quan công an xã, phường để được giải quyết.