Câu hỏi: Luật sư tư vấn trường hợp người vay tiền đã đưa giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) cho người chủ nợ giữ và ký một tờ giấy mà các thông tin đều bỏ trống. Sau đó phát hiện người chủ nợ tự điền các thông tin chuyển nhượng đất cho họ. Tới nay người vay tới trả số tiền nợ còn lại thì người cho vay không nhận tiền và không trả sổ đỏ. Nội dung cụ thể như sau:

Cha tôi có vay người ta 35 triệu, tới hạn trả nhưng ba tôi không trả được nên họ nói cha tôi đưa sổ cho họ vay. Lúc làm hồ sơ, cha tôi có kí một số giấy tờ nhưng nội dung trên giấy chưa điền vào, cha tôi có hỏi nhưng họ nói cái đó để họ ghi cho đúng. Vài tuần sao họ nói không vay được và cha tôi yêu cầu trả sổ nhưng họ không trả vì chưa trả tiền. Sau đó cha tôi mượn 26 triệu trả cho họ nhưng họ vẫn không trả sổ. Do khó khăn cha tôi và chúng tôi lên Sài gòn đi làm. Năm 2015 ở xã có kêu cha tôi về đo đất làm sổ mới và cha tôi có đến nhà họ trả nốt số tiền còn lại để lấy lại sổ đỏ nhưng họ không chịu. Năm 2016 cha tôi làm đơn cớ mất để xã đưa lên thông tin đại chúng ép họ ra mặt trả sổ nhưng họ vẩn không trả. Sau đó cha tôi lên huyện làm sổ mới nhưng không được vì có hồ sơ chuyển nhượng đất . Cha tôi nhờ họ photo thì thấy trông hồ sơ chữ kí của cha tôi và hồ sơ còn ghi rằng cha tôi đã bán đất với giá 50 triệu đồng . Có những điểm bất thường trong hồ sơ như sau: giá bán ghi bằng số 50.000.000đ, còn ghi bằng chữ thì ghi: 50 ngàn. Chỗ chữ kí cha tôi: cha tôi tên Thiện thì ghi tên Triệu. Trong hồ sơ chỉ có chữ kí cha tôi là thật còn lại là họ tự điền vào và 50 triệu cha tôi cũng không có nhận. Như vậy họ làm hồ sơ chuyển nhượng đất của cha tôi và sang tên làm sổ mới. Như vậy tôi có quyền khởi kiện họ tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản không .Cảm ơn luật sư!

Trả lời: Do bạn không đề cập đến việc khi cha bạn vay tiền có lập hợp đồng vay tài sản hay không? Sau khi giao sổ đỏ cho bên vay hồ sơ giữa cha bạn và bên vay lập là hồ sơ gì? Khi giao sổ đỏ cho bên vay, đồng thời có tiến hành ký kết 1 số giấy tờ. Rất có thể, đây là Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Theo như bạn trình bày, cha bạn ký tên vào các giấy tờ mà chưa biết nội dung trên giấy khi ký tên, nội dung của hợp đồng cũng có nhiều điểm bất thường như chữ ký, số tiền vay,…Đồng thời, cha bạn chắc chắc không được biết về việc chuyển nhượng này. Do đó, hợp đồng chuyển nhượng này không có giá trị pháp lý vì nó không phải là hợp đồng theo đúng bản chất của nó mà chỉ là hợp đồng giả mạo.

Hiện tại, người mua đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã sử dụng hợp đồng giả mạo này làm căn cứ để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì việc cấp giấy chứng nhận này là trái quy định của pháp luật, bạn có thể khiếu nại đến chính cơ quan đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đó và yêu cầu thu hồi, hủy bỏ giấy chứng nhận này.

Về hành vi của người cho vay: Nếu việc giả mạo giấy tờ là thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản của người khác thì sẽ cấu thành tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự :

Điều 174. Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;

b) Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 175 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;

c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;

d) Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ; tài sản là kỷ vật, di vật, đồ thờ cúng có giá trị đặc biệt về mặt tinh thần đối với người bị hại.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:

…

c) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng;

…

Như vậy, người cho vay sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Theo đó, Tòa án sẽ xem xét, đánh giá tình tiết của vụ án, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ TNHS theo quy định của BLHS để định tội danh cho người này.

Ngoài ra, sự việc này có liên quan đến cán bộ địa chính xã, vì hồ sơ chuyển nhượng đất này có nhiều điểm sai phạm, không hợp lý mà họ vẫn tiến hàng cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho khác. Cũng có thể có sự thông đồng giữa cán bộ địa chính với người đã cho cha bạn vay tiền. Tùy theo mức độ vi phạm có thể bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật. Những người cán bộ xã có thể bị truy cứu TNHS về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 139 BLHS) cùng với người cho vay với vai trò đồng phạm hoặc tội Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng (Điều 285 BLHS).