Câu hỏi: Trường hợp cá nhân, tổ chức tư nhân cung ứng dịch vụ thì có được phép thu phí và lệ phí không? Nếu tư nhân thu phí và lệ phí đối với các dịch vụ mà họ cung ứng thì có thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Phí, Lệ phí 2015 hay không? Bản chất về phí và lệ phí theo quy định của pháp luật là như thế nào? Luật Minh Gia tư vấn như sau:

Nội dung tư vấn
: Kính gửi Luật Minh Gia, Lời đầu tiên, cho tôi gửi lời chúc sức khỏe tới quý hãng Luật. Được sự giới thiệu của bạn bè, tôi được biết quý hãng Luật là một đơn vị uy tín, có thể hợp tác. Tôi xin được giới thiệu, chúng tôi đang chuẩn bị thủ tục thành lập công ty Cổ phần, hướng tới tổ chức các sự kiện marathon tại Việt Nam và các nước trong khu vực Đông Nam Á. Ở những cuộc thi thể thao trên toàn thế giới, họ có sử dụng thuật ngữ "Entry Fee" nghĩa là Phí tham dự, do người đăng ký tham gia giải trả cho Ban tổ chức giải để được tham dự giải. "Entry fee" có nhiều mức khác nhau tùy vào thời điểm đăng ký, chính sách thu hút số lượng người của Ban tổ chức như: đăng ký sớm, đăng ký theo nhóm và tùy vào cự ly thi đấu ngắn hay dài...etc. Ở nước ngoài, theo như chúng tôi tìm hiểu thì Phí này hoàn toàn do Ban tổ chức quy định chứ không bị ràng buộc bởi bất kỳ cơ quan quản lý Nhà nước nào. Tuy nhiên, chúng tôi nhận thấy có Luật Phí và Lệ phí, có định nghĩa về Phí; Lệ Phí rất khác:

1. Phí là khoản tiền mà tổ chức, cá nhân phải trả nhằm cơ bản bù đắp chi phí và mang tính phục vụ khi được cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập và tổ chức được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao cung cấp dịch vụ công được quy định trong Danh mục phí ban hành kèm theo Luật này.

2. Lệ phí là khoản tiền được ấn định mà tổ chức, cá nhân phải nộp khi được cơ quan nhà nước cung cấp dịch vụ công, phục vụ công việc quản lý nhà nước được quy định trong Danh mục lệ phí ban hành kèm theo Luật này.

Như vậy, theo quy định tại Luật này, chúng tôi không thể đặt tên là Phí Tham dự hoặc Phí đăng ký hoặc các cụm từ có kèm theo từ Phí hoặc Lệ phí?

Chúng tôi rất mong nhận được phản hồi của quý đơn vị rằng:

Nếu đặt tên: chúng tôi có được phép gọi là Phí tham dự hoặc Lệ phí tham dự không?

Nếu không được phép, liệu chúng tôi có thể đặt tên là gì cho phù hợp.

Hiện tại chúng tôi đang vướng mắc ở điểm này, rất mong sự hỗ trợ của hãng Luật và hy vọng tháo gỡ được điểm này.

Trả lời: Theo quy định tại Điều 3 Luật Phí và lệ phí 2015 thì phí và lệ phí được hiể như sau:

“1. Phí là khoản tiền mà tổ chức, cá nhân phải trả nhằm cơ bản bù đắp chi phí và mang tính phục vụ khi được cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập và tổ chức được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao cung cấp dịch vụ công được quy định trong Danh mục phí ban hành kèm theo Luật này.

2. Lệ phí là khoản tiền được ấn định mà tổ chức, cá nhân phải nộp khi được cơ quan nhà nước cung cấp dịch vụ công, phục vụ công việc quản lý nhà nước được quy định trong Danh mục lệ phí ban hành kèm theo Luật này.”

Từ quy định nêu trên, có thể hiểu: phí là một khoản tiền mà tổ chức, cá nhân phải trả khi sử dụng các dịch vụ mà Nhà nước cung cấp. Và về bản chất, khoản phí mà Nhà nước thu nhằm bù đắp lại phần chi phí để Nhà nước tiến hành cung cấp dịch vụ đó (không nhằm mục đích lợi nhuận).

Còn lệ phí là một khoản tiền (được ấn định trước) mà các cá nhân, tổ chức sử dụng dịch vụ do Nhà nước cung cấp phải trả cho Nhà nước. Những dịch vụ mà Nhà nước cung cấp trong trường hợp này là những dịch vụ công hoặc dịch vụ để phục vụ công việc quản lý của Nhà nước đối với xã hội. Việc thu một khoản tiền từ việc cung cấp các dịch vụ công, phục vụ công việc quản lý nhà nước không nhằm mục đích bù đắp chi phí.

Nhìn chung, phí và lệ phí thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Phí, lệ phí 2015 xác định đây là khoản thu thuộc Ngân sách Nhà nước, được phản ánh tập trung vào Ngân sách Nhà nước; góp phần khắc phục được tình trạng phân tán nguồn lực công, tạo sự chủ động và trách nhiệm cho cơ quan, đơn vị sự nghiệp công lập trong quản lý, sử dụng hiệu quả các nguồn thu từ phí, lệ phí.

Vậy, phí và lệ phí thuộc phạm vi điều chỉnh của Nhà nước khác với phí, lệ phí mà tư nhân thu. Về mặt bản chất, nếu bạn cung ứng dịch vụ cho các cá nhân, tổ chức thì bạn có quyền thu phí, lệ phí đối với các chủ thể sử dụng dịch vụ của bạn. Theo đó, khoản phí, lệ phí mà bạn thu nhằm mục đích bù đắp chi phí mà bạn đã bỏ ra để tạo ra dịch vụ; khoản thu này không thuộc Ngân sách Nhà nước và không được tập trung vào Ngân sách Nhà nước.

Tuy nhiên, nếu sử dụng thuật ngữ phí hoặc lệ phí ở Việt Nam thì có thể sẽ gây nhầm lẫn đối với các khoản phí, lệ phí Nhà nước thu. Do đó, bạn có thể đặt tên các khoản thu này sao cho phù hợp với bản chất của khoản thu như: giá vé tham dự, vé đăng ký, vé ưu đãi...