Câu hỏi: Người mất không để lại di chúc thừa kế thì phân chia di sản như thế nào? Dựa trên căn cứ nào để xác định quyền thừa kế? Thời hiệu yêu cầu phân chia di sản thừa kế là bao lâu?

1. Tư vấn quy định về thừa kế và quyền thừa kế

Thừa kế là việc chuyển dịch tài sản của người đã chết cho người còn sống, tài sản để lại được gọi là di sản. Tuy nhiên, việc người đã chết không để lại di chúc thừa kế dẫn đến sự phát sinh tranh chấp di sản thừa kế. Vậy, nếu rơi vào trường hợp này, quy định pháp luật quy định cụ thể ra sao?

Trường hợp, b
ạn có thêm những câu hỏi hoặc vướng mắc nào thì hãy liên hệ với Luật Minh Gia bằng cách gửi câu hỏi đề nghị tư vấn, chúng tôi sẽ giải đáp các thắc mắc của bạn.

Ngoài ra, bạn có thể tham khảo thêm thông qua tình huống mà Luật Minh Gia tư vấn sau đây:

2. Thừa kế tiền, sổ tiết kiệm ngân hàng thực hiện thế nào?

Nội dung hỏi tư vấn:

Kính chào Văn Phòng Luật Sư Minh Gia. Tôi có nhu cầu cần tư vấn như sau: Ông bác tôi có một đời vợ trước đã li hôn từ năm 2002 và có 03 người con chung với nhau. Sau đó, bác có ở chung như vợ chồng với một người phụ nữ khác từ năm 2003 đến nay (đã đăng ký kết hôn vào cuối năm 2018). Trong thời gian độc thân, bác có mở một tài khoản tiết kiệm tại Ngân hàng - phòng giao dịch A, đến năm tháng 6/2019 bác tôi có tất toán sổ cũ hình thành trong thời kỳ độc thân và mở một sổ mới cũng số tiền trên ở Ngân hàng A.

Hiện tại, bác tôi đã mất mà không để lại di chúc. Giữa 03 người con chung và người vợ sau phát sinh tranh chấp, không thoả thuận được việc phân chia tài sản thừa kế. Xin hỏi luật sư quyền thừa kế trong trường hợp này sẽ được phân chia như thế nào? Thời gian xác lập mở thừa kế là bao lâu? Nếu không thoả thuận được việc phân chia tài sản để mở thừa kế thì những người được thừa kế có thể không yêu cầu thừa kế được hay không? Thời hạn để người yêu cầu thừa kế trong trường hợp này là bao lâu? Kính mong nhận được sự tư vấn từ Văn Phòng Luật sư Minh Gia! Tôi xin cảm ơn! Trân trọng./.

Trả lời: Cảm ơn bạn đã gửi nội dung tư vấn tới Công ty Luật Minh Gia. Với thắc mắc của bạn, chúng tôi xin đưa ra ý kiến tư vấn như sau:

Theo thông tin bạn cung cấp thì bác của bạn đã mất có để lại một quyển sổ tiết kiệm nhưng không để lại di chúc. Tuy nhiên khi mở sổ mới thì lại nằm trong thời kỳ hôn nhân nên cần xác định số tiền trong sổ tiết kiệm là tài sản chung của bác và người vợ thứ hai hay tài sản riêng của bác để xác định di sản của từng người để tiến hành chia di sản đúng quy định của pháp luật.

Thứ nhất, tài sản này là tài sản riêng của bác bạn thì tài sản sẽ được phân chia đồng đều cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất:

“
1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Đối chiếu với quy định của pháp luật, tiền trong tài khoản tiết kiệm sẽ được phân chia cho người vợ thứ hai và ba người con của bác bạn.

Thứ hai, tài sản này là tài sản chung của bác bạn với người vợ thứ hai thì một nửa số tiền sẽ là tài sản riêng của người vợ thứ hai. Tiếp đó, số tiền còn lại sẽ được tiếp tục phân chia bằng nhau cho người vợ thứ hai và ba người con của bác bạn.

Nếu giữa những người thừa kế không thể thỏa thuận phân chia di sản thừa kế thì có thể yêu cầu tòa án thực hiện phân chia dựa trên quy định của pháp luật và cũng có thể từ chối không nhận di sản của bác bạn.

Thứ ba, thời điểm mở thừa kế là thời điểm phát sinh quan hệ thừa kế. Kể từ thời điểm mở thừa kế, người thừa kế có quyền yêu cầu phân chia di sản, có nghĩa vụ thực hiện nghĩa vụ tài chính do người chết để lại.

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 611 Bộ luật dân sự 2015 thì:
“Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Trong trường hợp Toà án tuyên bố một người là đã chết thì thời điểm mở thừa kế là ngày được xác định tại khoản 2 Điều 71 của Bộ luật này.”

Vì vậy việc xác định thời điểm mở thừa kế cực kỳ quan trọng, thời điểm này được xác định dựa trên giấy chứng tử của người đã chết.

Hiện nay, pháp luật dân sự không quy định về thời hạn mở thừa kế mà chỉ có quy định về thời hạn yêu cầu phân chia di sản thừa kế tại Điều 623 Bộ luật dân sự 2015. Theo đó, thời hạn để người thừa kế yêu cầu phân chia di sản thừa kế là 30 năm đối với bất động sản và 10 năm đối với động sản.

Như vậy, thời hạn tiến hành yêu cầu phân chia di sản thừa kế của bác bạn là 10 năm, sau khoảng thời gian này sổ tiết kiệm sẽ thuộc quyền sở hữu của người đang quản lý di sản đó.