Câu hỏi: Mong luật sư tư vấn giúp gia đình chúng tôi sự việc về kết tội do lời khai của bị can, bị cáo như sau: Khoảng giữa năm 2009, bà H có vay của bà T số tiền 780 triệu (bảy trăm tám mươi triệu)với tài sản thế chấp là 8 GCNQSDĐ (08 sổ đỏ), sau đó , bà H đến trao đổi với ông B đến gặp bà T để chuộc lại 08 bìa đỏ trên và vay lại của ông B số tiền là 800 triệu (tám trăm triệu đồng chẵn) với tài sản thế chấp là 07 trong số 08 bìa đất trên (bà H giữ lại 01 bìa đỏ).

Khoảng 04 tháng sau, bà H cùng ông B trao đổi với ông A để bà H thế chấp 07 bìa đỏ trên cho ông A để vay số tiền 900 triệu. Sau đó, ông A dùng số bìa trên để vay của bà S số tiền là 03 tỷ (ba tỷ đồng chẵn)_ giai đoạn này ông A đang là tổng giám đốc của một công ty đầu tư.

Đến khoảng cuối năm 2012, ông A bị cơ quan CSĐT khởi tố về tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản công dân (trước đó, vào đầu năm 2009, ông A đã từng bị tuyên án về tội mua bán chứng từ của cơ quan nhà nước, được tạm hoãn thi hành án vì gia đình gặp hoàn cảnh khó khăn).

Trong giai đoạn điều tra, CQCSĐT có tiến hành điều tra vụ việc trên và ông A đã khai rằng ông B là chủ mưu xúi giục ông A lừa tiền của bà S để lấy 3 tỷ. Ông B nhiều lần được mời lên CQCSĐT để làm rõ vụ việc.

Đến cuối năm 2014, ông B nhận được giấy triệu tập của CQCSĐT và lệnh khởi tố của Viện Kiểm soát về tội Chủ mưu lừa đảo chiếm đoạt tài sản công dân để lấy 900 triệu trong vụ bà S (trong quá trình thẩm vấn, CQCSĐT có nói cơ sở để luận tội ông B là dựa vào bằng chứng lời khai)

Xin quý luật sư tư vấn giúp, trong trường hợp trên, xét trên quan điểm của pháp luật thì ông B vi phạm tội gì? Và nếu CQCSĐT chỉ dựa vào bằng chứng lời khai thì có đủ cơ sở để CQCSĐT kết luận tội chủ mưu với ông B không? Trong trường hợp ông B bị kết tội không đúng thì ông B nên làm như thế nào để được pháp luật bảo vệ quyền lợi công dân của mình? Xin cảm ơn!

Kết tội chỉ dựa vào lời khai?

Trả lời: Cảm ơn bạn đã gửi đề nghị tư vấn đến công ty luật Minh Gia, trường hợp của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

Thứ nhất,
về việc ông B bị kết tội với vai trò chủ mưu trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản mà chỉ dựa vào lời khai của ông A theo quy định của pháp luật về khởi tố bị can theo quy định tại khoản 1, Điều 126 BLTTHS về khởi tố bị can có quy định:

"Khi có đủ căn cứ để xác định một người đã thực hiện hành vi phạm tội thì Cơ quan điều tra ra quyết định khởi tố bị can".

Vì vậy, nếu có đủ căn cứ thì cơ quan điều tra có thể khởi tố ông B về hành vi của mình. Những căn cứ mà cơ quan điều tra sử dụng bao gồm việc chứng minh theo quy định tại điều 63 BLTTHS :

"1. Có hành vi phạm tội xảy ra hay không, thời gian, địa điểm và những tình tiết khác của hành vi phạm tội;

2. Ai là người thực hiện hành vi phạm tội; có lỗi hay không có lỗi, do cố ý hay vô ý; có năng lực trách nhiệm hình sự hay không; mục đích, động cơ phạm tội".

Thứ hai:
Phải có chứng cứ theo quy định tại khoản 2,điều 64 BLTTHS được xác định bằng:

- Vật chứng;

- Lời khai của người làm chứng, người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án, người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can, bị cáo;

- Kết luận giám định;

- Biên bản về hoạt động điều tra, xét xử và các tài liệu, đồ vật khác.

Như vậy,
để kết tội ông B cơ quan điều tra cần phải chứng minh được hành vi phạm tội của ông B cùng với những chứng cứ thu thập được đánh giá trên tinh thần trách nhiệm; khách quan và cơ quan điều tra tự chịu trách nhiệm về kết luận điều tra của mình nếu làm trái với các nguyên tắc tố tụng Hình sự được pháp luật quy định.

Trong trường hợp không đồng ý với kết quả điều tra của cơ quan điều tra, ông B có thể khiếu nại kết quả điều tra để được xem xét lại vì theo quy định tại điều 326 BLTTHS thì người khiếu nại có quyền:

"Khiếu nại trong bất kỳ giai đoạn nào của quá trình giải quyết vụ án hình sự"

và kèm theo việc khiếu nại thì ông B cũng có nghĩa vụ là :

"Trình bày trung thực sự việc, cung cấp thông tin, tài liệu cho người giải quyết khiếu nại; chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung trình bày và việc cung cấp các thông tin, tài liệu đó".

Còn việc ông B có phạm tội hay bị kết luận về tội gì sẽ phụ thuộc vào quá trình xét xử tại Tòa án.

Trong trường hợp, ông B bị kết tội không đúng - đã có bản án kết tội ông B của tòa án sơ thẩm thì ông B có thể làm đơn kháng cáo lên tòa án phúc thẩm cấp cao hơn để xét xử lại vụ án, bảo vệ quyền lợi cho mình trong trường hợp không đồng ý với quyết định của tòa án sơ thẩm.