Câu hỏi: Kính gửi công ty luật Minh Gia.Xin nhờ phía công ty tư vấn cho trường hợp sử dụng tài sản của công ty để thanh toán nợ riêng như sau.Tạm gọi các bên liên quan như sau:+ Bên A: Chủ nợ.+ Bên B: Người nợ.Trong khoảng thời gian từ 2015 - 2016 bên A có cho bên B mượn 200 triệu VNĐ - không có giấy tờ cho mượn; chỉ thỏa thuận bằng đối thoại giữa hai bên.

Thời gian gần đây bên B không có khả năng chi trả số tiền trên nên đã đề nghị dùng tài sản của công ty, do bên B đứng tên là chiếc xe hơi - được định giá 380 triệu VNĐ giữa hai bên, để trả khoản nợ nêu trên, đồng thời bên A đưa thêm cho bên B 180 triệu VND.Tuy nhiên, bên B nói rằng giấy tờ xe đang thế chấp ở ngân hàng nên không thể giao cho bên A và hẹn tới tháng 11/2016 sẽ giao cho bên A, tạm thời chỉ giao cho bên A giấy đăng kiểm xe và viết giấy hẹn đến tháng 11/2016 sẽ giao đầy đủ giấy tờ.

Xin nhờ luật sư tư vấn xem liệu như thế có được không ? Và việc viết giấy xác nhận cần những nội dung gì ? Ví dụ: Bên B vay tiền bên A, Bên A trả 180 triệu VNĐ cho bên B để bằng giá trị chiếc xe, bên B xác nhận rõ sẽ giao giấy tờ vào tháng 11, có người làm chứng... Trong trường hợp tháng 11/2016 bên B không giao giấy tờ, thì bên A có quyền khởi kiện về mặt pháp lý không ? Xin chân thành cảm ơn!

Trả lời: Chào bạn, cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi tư vấn đến Công ty Luật Minh Gia, với trường hợp của bạn chúng tôi xin trả lời như sau:

Thứ nhất,
Về việc bên B lấy tài sản của công ty (chiếc xe hơi) do mình đứng tên để trả nợ và việc bên A đưa thêm cho bên B 180 triệu VND.

Theo quy định của pháp luật thì giấy tờ đăng ký xe do cơ quan nhà nước cấp là giấy tờ chứng minh quyền sở hữu của chủ sở hữu đối với tài sản. Trong trường hợp này, giấy tờ đăng ký xe do bên B đứng tên là giấy tờ chứng minh quyền sở hữu của anh B đối với chiếc xe đó. Do đó mà anh B có quyền chiếm hữu, quyền sử dụng, quyền định đoạt chiếc xe đó. Tuy nhiên, chiếc xe này thực chất thuộc sở hữu của phía công ty (công ty để chiếc xe đứng tên B rất dễ xảy ra việc B đem đi bán hoặc để trả nợ như ở tình huống này).

Hiện nay, pháp luật chưa có quy định về việc cấm đứng tên trên giấy tờ xe vì thực chất không thể kiểm soát được ý chí cá nhân của các chủ thể khi tham gia vào các giao dịch dân sự. Trong trường hợp này,
việc B mang tài sản của công ty ( là chiếc xe hơi) do mình đứng tên để trả nợ sẽ mang rủi ro cho bên A
bởi mặc dù chiếc xe do B đứng tên nhưng phía công ty có thể kiện đòi lại tài sản nếu có các các chứng cứ như bản ghi âm, ghi hình, người làm chứng cho việc xác lập thoả thuận giữa B và phía công ty về việc đứng tên trên giấy tờ xe thay công ty và các giấy tờ khác như giấy tờ như phiếu thu chi ghi tên công ty khi công ty trả tiền mua xe …

Mặt khác, theo quy định tại Điều 466 Bộ Luật dân sự 2015 :

“1. Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu tài sản là vật thì phải trả vật cùng loại đúng số lượng, chất lượng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Trường hợp bên vay không thể trả vật thì có thể trả bằng tiền theo trị giá của vật đã vay tại địa điểm và thời điểm trả nợ, nếu được bên cho vay đồng ý…”

Vậy, bên A chỉ có thể trả số tiền đã vay là 200 triệu đồng bằng chiếc xe trị giá 380 triệu đồng nếu được bên B đồng ý. Ngoài ra, việc A đưa thêm cho bên B 180 triệu VND có hợp lý hay không phải xem rằng A và B có thỏa thuận về lãi  khi cho vay hay không thỏa thuân. Nếu không thỏa thuân thì  A đưa thêm cho B 180 triệu là đúng vì bên vay chỉ phải trả đủ tiền khi đến hạn, nếu có chênh lệch thì bên kia phải trả lại và ngược lại, nếu có thỏa thuận về lãi thì B phải trả cho A cả lãi theo thỏa thuận của hai bên hoặc theo quy định của pháp luât.

Thứ hai,
về việc bên B chỉ giao giấy đăng kiểm xe và viết giấy hẹn thời gian giao đủ giấy tờ do tài sản đang thế chấp tại ngân hàng
.

Việc B giao cho A giấy đăng kiểm của chiếc xe ô tô đó không có ý nghĩa gì vì giấy đăng kiểm chỉ thế hiện nội dung chất lượng xe có đảm bảo chất lượng và an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường (dành cho xe mới đi đăng kiểm lần đầu) hoặc gia hạn cho phép xe ô tô được lưu thông trên đường hay không chứ không khẳng định quyền sở hữu chiếc xe đó.

Khoản 8 Điều 320 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về nghĩa vụ của bên thế chấp tài sản như sau:

“ 8. Không được bán, thay thế, trao đổi, tặng cho tài sản thế chấp, trừ trường hợp quy định tại khoản 4 và khoản 5 Điều 321 của Bộ luật này.”

Bên B được bán tài sản đã thế chấp trong trường hợp sau:

“5. Được bán, trao đổi, tặng cho tài sản thế chấp không phải là hàng hóa luân chuyển trong quá trình sản xuất, kinh doanh, nếu được bên nhận thế chấp đồng ý hoặc theo quy định của luật.”

Do đó, bạn chỉ có quyền bán chiếc xe đã thế chấp tại ngân hàng nếu được sự đồng ý của ngân hàng hoặc pháp luật có quy định được bán.

Như vậy, B đã thế chấp chiếc xe này tại ngân hàng và giấy tờ xe đang do ngân hàng giữ thì B không còn quyền định đoạt đối với tài sản thế chấp đó nữa, tức B không được đem tài sản đã thế chấp tại ngân hàng (là chiếc xe ô tô) trị giá 380 triệu đồng để thực hiện nghĩa vụ trả nợ đối với A trừ khi B hủy bỏ việc thế chấp tại ngân hàng hoặc được ngân hàng đồng ý cho bán tài sản thế chấp. Do vậy, đối với A việc viết giấy hẹn này cũng không khả thi và khó có thể thực hiện được. Mặt khác, việc A thế chấp ô tô tại ngân hàng tức là chiếc xe ô tô đó đang được đem ra để đảm bảo cho một nghĩa vụ về tài sản khác, nếu đến thời hạn này mà B không không trả không đủ thì ngân hàng sẽ xử lý tài sản thế chấp.

Thứ ba,
Trong trường hợp tháng 11/2016 bên B không giao giấy tờ, thì bên A có quyền khởi kiện về mặt pháp lý không.

Theo quy định tại điều 463 Bộ luật dân sự 2015:

“
Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.”

Và Điều 119 BLDS năm 2015 đã quy định:
“1. Giao dịch dân sự được thể hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể.

Giao dịch dân sự thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử được coi là giao dịch bằng văn bản.”

Như vậy, giữa A và B đã giao kết một hợp đồng vay tiền, mặc dù không lập thành văn bản nhưng giữa A và B đã hình thành một hợp đồng bằng lời nói (đối thoại giữa hai bên). Trong trường hợp này, bên B không giao giấy tờ thì bên A hoàn toàn có quyền khởi kiện ra tòa án nhân dân và kèm theo đó là các tài liệu, chứng cứ chứng minh cho yêu cầu của mình là có căn cứ và hợp pháp, việc A cho B vay tiền nhưng vì lý do nào đó không ký kết hợp đồng vay hoặc giấy mượn tiền nên bạn cần chẩn bị các chứng cứ khác như tin nhắn, bản ghi âm B hỏi mượn tiền A, hóa đơn A chuyển khoản cho B….để chứng minh B đã vay tiền A.