Câu hỏi: Luật sư cho hỏi trường hợp chồng tôi mất, để lại di chúc cho vợ và 5 người con hưởng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất. Nay tôi muốn một mình thừa kế di sản của chồng tôi có được không? Thủ tục khai nhận thừa kế khi không có di chúc như thế nào? Cụ thể:

Hiện nay gia đình tôi đang có vấn đề thắc mắc về luật thừa kế đát đai,xin luật sư hãy giải đáp giúp. Hiện nay chồng của tôi đã mất có làm di chúc thừa kế cho tôi và 5 người con.nhưng di chúc vẫn chưa được công chứng.Bây giờ tôi chỉ sống chung với gia đình người con út,nó xin tôi vay vốn ngân hàng bằng cách thuế chấp giấy tờ nhà.đất do chồng tôi đứng tên,nhưng tôi không đồng ý.Vấn đề của tôi là tôi muốn được xin thừa kế lại quyền sở hữu nhà đất có được hay không,nếu được thì tiến hành thủ tục ra sao.Xin luật sư hướng dẫn và tư vấn quy định liên quan.

Trả lời: - Di chúc được coi là hợp pháp khi:

Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về hình thức của di chúc như sau:

Điều 627.
Hình thức của di chúc

Di chúc phải được lập thành văn bản; nếu không thể lập được di chúc bằng văn bản thì có thể di chúc miệng.

Điều 628. Di chúc bằng văn bản

Di chúc bằng văn bản bao gồm:

1. Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng.

2. Di chúc bằng văn bản có người làm chứng.

3. Di chúc bằng văn bản có công chứng.

4. Di chúc bằng văn bản có chứng thực.

Điều 630. Di chúc hợp pháp

1. Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:

a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;

b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.

2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.

3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.

4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.

5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.

Theo đó, di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực được coi là hợp pháp khi người lập di chúc minh mẫn, không bị cưỡng ép, đe đọa, lừa đối và nội dung di chúc không trái với pháp luật.

Trường hợp của gia đình bạn, người chồng để lại di chúc có lập bằng văn bản để lại di sản cho vợ và 5 người con. Nếu lúc lập di chúc người chồng hoàn toàn minh mẫn, không bị cưỡng ép, lừa dối thì di chúc này được coi là hợp pháp. Khi đó, chia di sản thừa kế theo nội dung di chúc.

- Vì di sản thừa kế của người chồng  được chia theo di chúc nên bạn chỉ được hưởng một phần của từng mảnh đất vfa tài sản gắn liền với đất theo đúng nội dung di chúc nên nếu bạn muốn sang tên toàn bộ di sản thừa kế đó sang cho mình thì phải đáp ứng một trong hai trường hợp sau:

+ Trường hợp thứ nhất
, những người đồng thừa kế còn lại cùng từ chối nhận di sản thừa kế theo quy định tại Điều 620 Bộ luật dân sự 2015:

“Điều 620. Từ chối nhận di sản

1. Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác.

2. Việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản và gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản để biết.

3. Việc từ chối nhận di sản phải được thể hiện trước thời điểm phân chia di sản.”.

Nếu không nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác thì những người con có thể từ chối việc nhận di sản thừa kế. Việc từ chối nhận di sản thừa kế phải được lập thành văn bản.

+ Trường hợp thứ hai
, trong văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế, những người đồng thừa kế còn lại tặng cho toàn bộ quyền hưởng di sản thừa kế của họ cho bạn. Bạn và những người đồng thừa kế còn lại thỏa thuận phân chia di sản thừa kế tại cơ quan công chứng.

- Thủ tục hưởng di sản thừa kế:

* Văn bản khai nhận di sản thừa kế

Sau đó, để hoàn tất thủ tục thì bạn cần tiến hành thủ tục khai nhận di sản. Việc khai nhận di sản thừa kế này bạn có thể công chứng văn bản khai nhận di sản thừa kế tại tổ chức công chứng bất kỳ trên địa bàn nơi có bất động sản.

* Hồ sơ khai nhận di sản thừa kế:

- Di chúc

- Phiếu yêu cầu công chứng theo mẫu;

- Giấy chứng nhận đất và tài sản gắn liền với đất;

- Giấy chứng tử của bố bạn;

- Giấy tờ tùy thân của người nhận thừa kế;

- Những giấy tờ khác (như giấy kết hôn, giấy khai sinh…)

Sau khi tiếp nhận hồ sơ, cơ quan công chứng niêm yết công khai. Sau 15 ngày niêm yết mà không có khiếu nại, tố cáo thì cơ quan công chứng thực hiện thủ tục chứng nhận văn bản khai nhận di sản thừa kế này.

* Đăng ký sang tên quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền trên đất

Bạn phải thực hiện đăng kí sang tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất tại Văn phòng đăng kí quyền sử dụng đất thuộc Phòng tài  nguyên và môi trường

Hồ sơ đăng ký quyền sử dụng đất gồm:

+ Văn bản khai nhận di sản thừa kế

+ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền trên đất

+ Giấy tờ khác, như chứng minh nhân dân, sổ hộ khẩu của hai bên…

Thủ tục: Sau khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất có trách nhiệm thẩm tra hồ sơ, gửi hồ sơ cho cơ quan quản lý đất đai thuộc Uỷ ban nhân dân cấp có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Lưu ý: Bạn chỉ có thể sang tên toàn bộ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất khi 5 người con thực hiện việc từ chối nhận di sản hoặc làm hợp đồng tặng  cho phần di sản mà họ được hưởng cho bạn (hợp đồng này phải công chứng, chứng thực).

>> Luật sư tư vấn chia thừa kế trực tuyến qua tổng đài:
1900.6169

---------------

Câu hỏi thứ 2 - Tư vấn giải quyết tranh chấp liên quan đến di sản thừa kế

Thưa Luật Sư.Gia đình tôi có vấn đề về đất đai , xin luật sư tư vấn giúp.Ba tôi có hai vợ , người vợ đầu có hai người con gái , bà qua đời.Ba tôi kết hôn với mẹ tôi và sinh được 4 người con.Vào khoản những năm 70-80 ba tôi đi làm ăn xa không có hộ khẩu tại quê nhà, mẹ tôi ở nhà nuôi con và 2 chị đời trước. mẹ tôi có xin đất ở và làm nhà , toàn bộ giấy tờ đất đai mẹ tôi đứng tên.sau đó năm 2007 ba tôi mất , đến giờ các anh chị em đã có gia đình, anh trai tôi có vợ và mẹ tôi đang sống với anh trai tôi.Đến giờ phần đất đó đã cho tôi gần 100 m2 làm nhà, còn lại mẹ tôi vẫn đứng tên. Chị con của mẹ trước  có ý định chia phần đất mà mẹ tôi đứng tên. Vậy xin luật sư tư vấn giúp về phần đất đai trên.Tôi xin cảm ơn nhiều.

Trả lời:
Đối với yêu cầu hỗ trợ của bạn chúng tôi đã tư vấn một số trường hợp tương tự sau đây:

>> Chia thừa kế khi không có di chúc theo Bộ luật dân sự

>> Phân chia di sản thừa kế không có di chúc

Những người con riêng của bố bạn với người vợ cả chỉ có quyền yêu cầu chia di sản thừa kế khi có chứng cứ chứng minh phần đất mà gia đình bạn đang sử dụng là di sản thừa kế của bố bạn để lại (tức là chứng minh bố bạn có quyền sử dụng đối với phần đất đó - tài sản chung của bố mẹ bạn).