Câu hỏi: Dear Luật sư, Cho tôi hỏi về hành vi như sau: Tháng 11/2016, chồng tôi có làm thủ tục đặt mua đất của 1 chủ đất. Đất được rao bán là có sổ đỏ giá tổng 350 triệu, hẹn đặt cọc thanh toán trước 300 triệu đợi đến ngày có sổ đỏ sẽ thanh toán số còn lại 50 triệu.

Nhưng chủ đất hẹn tới hẹn lui đến nay 22/5/2018 vẫn chưa giải quyết xong sổ đỏ. Một ngày đến gặp chủ đất thì phát hiện, bà ta đã bán mảnh đất của chúng tôi lại cho người khác ( bán ngày 27/7/2017) cũng không có sổ đỏ cho người khách đó. Hành vi như vậy đã lừa đảo chiếm đoạt tiền mặt chồng tôi 300 triệu, rồi lại lấy mảnh đất đó lừa bán người khác 390 triệu. Nhờ luật sư giải thích dùm tôi đây có bị quy về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản người khác? Nếu cần tố tụng thì cần phải làm thủ tục, qui trình như thế nào? Bên luật sư có nhận xử lý việc này với giá cả như thế nào ạ? Mong nhận hồi đáp.

Trả lời: Căn cứ theo Điều 174 Bộ Luật hình sự 2015 quy định:

Điều 174. Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;

b) Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 175 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;

c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;

d) Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ.

Theo đó, hành vi chiếm đoạt tài sản bằng thủ đoạn gian dối. Thủ đoạn gian dối ở đây là đưa ra những thông tin không đúng sự thật để đánh lừa người khác. Hành vi này có thể thông qua lời nói; xuất trình giấy tờ giả mạo; giả danh cán bộ; giả danh tổ chức ký kết hợp đồng,....

Đối chiếu với trường hợp của bạn thì tháng 11/2016 chồng bạn có giao kết hợp đồng đặt cọc để mua đất và thanh toán trước 300 triệu, số tiền còn lại sẽ được bên bạn thanh toán sau khi ra sổ đỏ. Sau đó đến ngày 22/5/2018 phía bên người bán đất cho chồng bạn vẫn chưa tiến hành thủ tục ra giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tuy nhiên ngày 27/7/2017 người này đã bán đất cho phía bên thứ ba mà không có thông báo hoặc thỏa thuận lại với phía  chồng bạn.

Để cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản thì cần phải xem xét là ban đầu người bán đất cho bạn có mục đích chiếm đoạt số tiền 300 triệu của chồng bạn  hay không. Nếu người này ngay từ ban đầu có mục đích chiếm đoạt tài sản thông qua việc dùng thủ đoạn gian dối bằng lời nói hứa hẹn bán đất và ra sổ cho bên chồng bạn, làm chồng bạn tin tưởng giao kết hợp đồng đăt cọc để mua tài sản  nhưng thực chất mảnh đất này người ta đã bán cho người khác  thì trong trường hợp này khi có đủ căn cứ chứng minh thì chồng bạn làm đơn tố cáo gửi cho phía cơ quan công an nơi người bán cư trú để yêu cầu xem xét về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Ngược lại, nếu người bán không có mục đích lừa đảo chiếm đoạt tài sản ngay từ ban đầu mà do bên thứ 3 trả giá cao hơn chồng bạn nên người này đã bán cho họ thì trong trường hợp này, không thể xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự mà chỉ có thể khởi kiện ra Tòa để yêu cầu giải quyết dân sự do bên bán không thực hiện đúng nội dung trong hợp đồng dân sự.