Câu hỏi: Xin hỏi luật sư về việc vay tiền nặng lại và thế chấp quyền sử dụng của người khác như sau: Lần đầu tiên tôi có vay số tiền của chị L để làm ăn: vay từng khoản, từng khoản. Mỗi lần vay là 50tr. 70tr. Vay lắc nhắc số nợ lên đến 442tr. Và với lãi suất là 5 ngàn /1 ngày. Ban đầu không có ghi giấy vay tiền. Lúc đầu tôi vẫn trả lại bình thường. Nhưng thời gian sau tôi kinh doanh thua lỗ và không có tiền trả tiền lãi.

Sau đó tôi có nói chuyện với chị L cho tôi xin cái lãi và trả dần tiền gốc. Chị L có biết tôi có 1 sổ đỏ tên (x x N)  tôi cầm sổ này cho ông này lâu rồi. Mấy năm rồi nhưng họ không trả và cũng không tìm thấy.  Chị hỏi sổ này ở đâu tôi nói ông kia cầm. Vào ngày 14/05 chị gọi tôi ra và nói tôi ghi cho chị 1 tờ giấy vay tiền, vì việc làm ăn giữa tôi và chị không có giấy tờ gì cả. Và tôi cũng đồng ý ra ghi và trong giấy chị yêu cầu tôi là tôi đồng ý nợ chị L với số tiền là 442tr và có để lại 1 sổ đỏ mang tên (x x N) để làm tin. Sau ngày đó tôi bắt đầu trả dần số tiền trên cho chị loan đã được 105tr.  Và cứ vài ngày là chị điện thoại đòi tôi trả liên tục. Và chị cứ nói 105 tr đó tính vào tiền lời. Tôi không chịu. Và tôi xin hàng tháng cho tôi trả 10 triêu dần số nợ trên. Vợ chồng chị L cũng không chịu. Và cứ hàng ngay chị nhắn tin hăm dọa tôi. Và lên cơ quan tôi phá.

Tôi đã nhiều lần xin vợ chồng chị L cho tôi trả hàng tháng 10triệu. Nhưng vợ chồng chị không đồng ý và chửi tôi ép tôi.  Và đồng ý cho tôi trả 1 tháng 10tr với điều kiện là tôi phải ghi là số tiền đó là trả tiền lời và tiền gốc vẫn còn nguyên. Tôi không đồng ý và giờ vợ chồng chị đòi kiện tôi là nợ không trả  và kiện tôi tự ý lấy sổ của người khác vô lừa. Vậy thưa luật sư cho tôi hỏi tội tôi là tội gì? Có bị đi tù không ạ? Tôi nhiều lần xin trả hàng tháng với số tiền 10tr. Tôi vẫn muốn thực hiện và trách nhiệm của tôi nhưng chị L không chịu và cứ ép tôi 10tr đó là phải ghi là trả tiền lời.

Trả lời: Chào bạn, cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi tư vấn tới Công ty Luật Minh Gia chúng tôi, chúng tôi xin giải đáp thắc mắc của bạn như sau:

Theo như bạn trình bày, vào ngày 14/05 thì bạn và chị L có làm 1 giấy tờ vay tiền. Theo đó thì giấy tờ này được coi là hợp đồng vay tài sản. Điều 463 Bộ luật dân sự 2015 quy định:

“Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.”

Do bạn không cung cấp thông tin về việc trong hợp đồng vay tiền này có tính lãi suất và nêu rõ thời hạn trả tiền không và hình thức trả tiền sẽ trả 1 lần hay trả dần,… Bộ luật dân sự 2015 có quy định về việc tiền như sau:

“ Điều 468. Lãi suất

1. Lãi suất vay do các bên thỏa thuận.

Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác. Căn cứ tình hình thực tế và theo đề xuất của Chính phủ, Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh mức lãi suất nói trên và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Trường hợp lãi suất theo thỏa thuận vượt quá lãi suất giới hạn được quy định tại khoản này thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực.

2. Trường hợp các bên có thỏa thuận về việc trả lãi, nhưng không xác định rõ lãi suất và có tranh chấp về lãi suất thì lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất giới hạn quy định tại khoản 1 Điều này tại thời điểm trả nợ.”

" Điều 469. Thực hiện hợp đồng vay không kỳ hạn

1. Đối với hợp đồng vay không kỳ hạn và không có lãi thì bên cho vay có quyền đòi lại tài sản và bên vay cũng có quyền trả nợ vào bất cứ lúc nào, nhưng phải báo cho nhau biết trước một thời gian hợp lý, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Đối với hợp đồng vay không kỳ hạn và có lãi thì bên cho vay có quyền đòi lại tài sản bất cứ lúc nào, nhưng phải báo trước cho bên vay một thời gian hợp lý và được trả lãi đến thời điểm nhận lại tài sản, còn bên vay cũng có quyền trả lại tài sản bất cứ lúc nào và chỉ phải trả lãi cho đến thời điểm trả nợ, nhưng cũng phải báo trước cho bên cho vay một thời gian hợp lý.”

Căn cứ theo quy định trên, nếu như bạn và chị L đã thỏa thuận việc vay số tiền 442tr không tính lãi suất và không thỏa thuận về thời điểm trả thì chị L không thể yêu cầu bạn trả lại và phải báo trước 1 thời gian nếu như muốn bạn hoàn trả số tiền trên.

Trường hợp, trong hợp đồng vay tiền có thỏa thuận về lãi suất vay tiền thì mức lãi suất 2 bên thỏa thuận “
…thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay”.
Thời điểm bạn trả chị L khoản tiền 105 triệu không rõ là sau thời hạn bạn vay bao nhiêu lâu và lãi suất hai bên đã thỏa thuận như thế nào nên chúng tôi không thể kết luận việc chị L nói rằng số tiền bạn trả 105 triệu coi như tiền lãi là đúng hay không.

Vì vậy, bạn nên căn cứ vào mức lãi suất mà 2 bên đã thỏa thuận để có thể tính được số tiền lãi mà bạn cần phải trả. Mức lãi suất không quá 20% /năm tương đương với lãi suất tối đa mỗi tháng là 1,73%/tháng. Việc chị L yêu cầu bạn trả tiền lãi 10tr/tháng với số tiền nợ 442 triệu là trái với quy định pháp luật. Tiền lãi tối đa mà bạn phải trả trong 1 tháng là 765.000 đồng.

Về Việc bạn có cầm cố sổ đỏ của ông N trong hợp đồng vay tiền. Theo quy định của pháp luật thì sổ đỏ không phải là tài sản mà chỉ là giấy tờ xác minh quyền sở hữu/sử dụng nên nếu không phải là người đứng tên trên giấy giao dịch thì các giao dịch đó cũng không có giá trị pháp lý. Vì vậy, việc chị L có kiện bạn lấy việc sổ đỏ người khác ra lừa không có căn cứ. Chị L vốn biết bạn chỉ là người cầm hộ sổ đỏ và yêu cầu bạn phải ghi điều này trong hợp đồng.

Như vậy, nếu theo như đúng những gì bạn trình bày và bạn có chứng cứ về việc vay tiền, số tiền bạn đã trả cũng như việc ghi trong hợp đồng vay tiền có thế chấp sổ đỏ là theo yêu cầu của chị L thì bạn không đủ yếu tố cấu thành tội phạm hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạn tài sản người khác. Bạn cần thỏa thuận lại với vợ chồng chị L về hình thức trả tiền. Nếu bạn chứng minh được số tiền thực tế bạn đã trả cho chị L thì số tiền trên có thể được trừ vào số tiền gốc mà bạn nợ ban đầu.