Câu hỏi: Luật sư tư vấn về vấn đề hành vi lừa đảo xuất khẩu lao động bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Nội dung tư vấn như sau:

Em nhờ công ty tư vấn giúp em khởi kiện về hành vi lừa đảo xuất khẩu lao động. Cụ thể như sauT9.2017 em được người quen giới thiệu với đối tượng tên Hiền để chạy đi lao động tại nhật tại công ty TMDS. Chị ta là cán bộ của công ty này.Chị ta cho em kí giấy cam kết thi 3 đơn hàng với công ty TMDS thì mới được rút tiền cọc là 10 triệu nhưng hóa đơn nộp thực tế tại công ty là 5 triệu.10 triệu này em giao cho chị ta không có hóa đơn nhưng em có tin nhắn và lời ghi âm. Vì chị ta nói với em thi đơn hàng dán tường được là kí hợp đồng nhưng thực tế đơn hàng ấy em không được thi mà công ty lại gợi ý thi đơn hàng xây dựng nên em không thi. Sau đó chị ta bắt em thi nốt 2 đơn nữa mới được rút tiền.sau khi em thi tiếp đơn thứ 2 thì từ tháng 11 đến nay mặc dù công ty tmds có nhiều đơn hàng nhưng chị ta không đăng kí đơn cho em. Em đã nhắn tin gọi điện giục cho em thi nốt hoặc rút tiền nhưng chị ta đều báo là chưa có đơn.Em đã liên hệ với công ty tmds thì được biết có rất nhiều đơn nhưng chị ta không báo với em mà lại nói dối là không có đơn. Và chi phí đặt cọc tại công ty TMDS chỉ là 5 triệu và em đã rút được 5 triệu tiền cọc tại công ty TMDS. Còn 5 triệu chị ta cầm thì không chịu trả mà lấy lý do chi phí em xin rút. Bây giờ em liên hệ với tmds thì được biết chị ta đã nghỉ làm ở đó.Em nhờ công ty trả lời giúp em một số câu hỏi.1 Em có thể kiện chị ta tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản số tiền 5 triệu kia không.2Nhà em ở bắc ninh. Công ty này ở hà nội, địa chỉ hộ khẩu của chị ta là ở hà trung thanh hóa. Địa chỉ thường trú của chị ta lại ở bỉm sơn thanh hóa. chỗ ở hiện nay ở hà nội thì không ai biết. Nếu em viết đơn kiện thì sẽ nộp ở đâu.3 em bận thì có thể ủy quyền cho người khác đại diện pháp luật làm nguyên đơn kiện được không.4 chi phí khởi kiện là bao nhiêu và thời gian thụ lý của công an là bao nhiêu.Em xin cảm ơn

Trả lời: Thứ nhất: Bạn có thể khởi kiện chị ta tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Theo như thông tin bạn cung cấp thì h
ành vi của chị kia là lừa đảo chiếm đoạt tài sản, được quy định tại Điều 139
Bộ luật
Hình sự
như sau:

“1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác có giá trị từ hai triệu đồng đến dưới năm mươi triệu đồng hoặc dưới hai triệu đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt hoặc đã bị kết án về tội chiếm đoạt tài sản, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm:

a) Có tổ chức;

b) Có tính chất chuyên nghiệp;

c) Tái phạm nguy hiểm;

d) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;

...

Căn cứ theo quy định của pháp luật và thông tin bạn cung cấp thì chị kia đã có hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản của bạn với số tiền là 5 triệu đồng. Do đó, căn cứ vào hành vi lừa đảo  và hậu quả của hành vi đó để có thể đưa ra mức xử phạt.

Thứ hai: Bạn khởi kiện tại nơi mà chị kia đang cư trú

Theo đó, căn cứ vào những dấu hiệu của “Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và những tình tiết bạn đưa ra, bạn có thể thực hiện khởi kiện người có hành vi lừa đảo đó tại Tòa án nhân dân cấp huyện (quận, thành phố thuộc tỉnh) nơi người đó đang cư trú. Kèm theo đơn khởi kiện là những bằng chứng, chứng cứ chứng minh cho hành vi lừa đảo này.
Nếu bạn viết đơn kiện thì sẽ nộp ở nơi thường trú của chị ta lại ở bỉm sơn thanh hóa.

Thứ ba: Có thể ủy quyền cho người khác đại diện pháp luật làm nguyên đơn kiện được không?

Căn cứ theo Khoản 1 Điều 138 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về đại diện theo ủy quyền: "
Cá nhân, người đại diện theo pháp luật của pháp nhân có thể uỷ quyền cho người khác xác lập, thực hiện giao dịch dân sự.”

Bạn có thể ủy quyền cho người khác với tư cách là nguyên đơn khởi kiện với điều kiện và người đó không thuộc một trong các trường hợp không được làm người đại diện quy định tại điều 87 Bộ luật tố tung dân sự năm 2015 thì người đó có thể thay mặt bạn tiến hành các thủ tục theo quy định của pháp luật để giải quyết vụ việc và đòi lại số tiền đã cho cọc như: trực tiếp liên hệ với chị kia đòi lại tiền, khởi kiện chị ta tại Tòa án, tham gia những buổi làm việc tại cơ quan có thẩm quyền để giải quyết vụ việc…Nếu bạn ủy quyền cho người khác tham gia tố tụng trong trường hợp khởi kiện yêu cầu đòi tiền đã cọc tại tòa án thì bạn có quyền, nghĩa vụ của người đại diện theo quy định tại Điều 86 Bộ luật tố tụng dân sự:
“Người đại diện theo uỷ quyền trong tố tụng dân sự thực hiện các quyền, nghĩa vụ tố tụng dân sự theo nội dung văn bản uỷ quyền.”

Thứ tư: Về cho phí khởi kiện và  thời hạn điều tra được quy định trong Bộ luật tố tụng hình sự như sau:

Về chi phí khởi kiện:

Điều 23 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án do Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành về nghĩa vụ chịu án phí sơ thẩm trong vụ án hình sự:
"Người bị kết án phải chịu án phí hình sự sơ thẩm"

Người chịu trách nhiệm án phí là người bị kết án. Người bị kết án phải trả án phí theo quyết định của Toà án. Trong trường hợp vụ án được khởi tố theo yêu cầu của người bị hại, nếu Toà án tuyên bố bị cáo không có tội hoặc vụ án bị đình chỉ theo quy định tại khoản 2 Điều 105 của Bộ luật tố tụng hình sự thì người bị hại phải trả án phí.

Về thời hạn điều tra:

Điều 119 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 quy định về thời hạn điều tra
1. Thời hạn điều tra vụ án hình sự không quá hai tháng đối với tội phạm ít nghiêm trọng, không quá ba tháng đối với tội phạm nghiêm trọng, không quá bốn tháng đối với tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, kể từ khi khởi tố vụ án cho đến khi kết thúc điều tra.

2. Trong trường hợp cần gia hạn điều tra do tính chất phức tạp của vụ án thì chậm nhất là mười ngày trước khi hết hạn điều tra, Cơ quan điều tra phải có văn bản đề nghị Viện kiểm sát gia hạn điều tra.

Việc gia hạn điều tra được quy định như sau
a) Đối với tội phạm ít nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra một lần không quá hai tháng;

b) Đối với tội phạm nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra hai lần, lần thứ nhất không quá ba tháng và lần thứ hai không quá hai tháng;
c) Đối với tội phạm rất nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra hai lần, mỗi lần không quá bốn tháng;

d) Đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng có thể được gia hạn điều tra ba lần, mỗi lần không quá bốn tháng.”

Dựa theo quy định của pháp luật thì thời hạn điều tra vụ án hình sự không quá hai tháng đối với tội phạm ít nghiêm trọng, không quá ba tháng đối với tội phạm nghiêm trọng, không quá bốn tháng đối với tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, kể từ khi khởi tố vụ án cho đến khi kết thúc điều tra. Như vậy, căn cứ theo quy định của pháp luật thời hạn điều tra đối với vụ án trên là không quá hai tháng nhưng tuy nhiên có thể được gia han về thời hạn điều tra.