Câu hỏi: Luật sư tư vấn về trường hợp phân chia di sản thừa kế khi di sản là quyền sử dụng đất chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Nội dung tư vấn như sau:

Gửi các luật sư.xin các luật sư giải đáp giúp về một số vấn đề pháp lí và hướng giải quyết liên quan đến thừa kế và đất đai như sau:Ông bà nội tôi có 1 mảnh đất có nguồn gốc hợp pháp nhưng chưa có sổ đỏ.Ông bà nội đã mất nay các cô chú bác tôi muốn làm sổ đỏ và các thủ tục phân chia thừa kế.Tuy nhiên có vấn đề phát sinh là khi đến cơ quan địa chính xã và được họ thông báo là mảnh đất này trước đây ông bà nội tôi đã cắt 1 phần cho bố tôi.và tên bố tôi đã có trong bản đồ địa chính của xã. Bố tôi mất sớm và đột ngột nên ko để lại bất cứ di chúc hay giấy tờ gì liên quan đến việc cho và cắt đất này. Nay tôi muốn luật sư tư vấn giúp hướng giải quyết để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bố tôi.và tôi có thể tự làm các thủ tục để cấp sổ đó cho phần đất mà ông bà nội đã cắt cho bố tôi như đã thể hiện trong bản đồ địa chính xã công nhận ko.Xin các luật sư tư vấn giúp,tôi xin chân thành cám ơn và mong hồi đáp của các luật sư.

Trả lời: Trước hết cần xác định việc ông bà đã cắt phần diện tích đất cho bố bạn từ thời điểm nào? Hình thức tặng cho này là hợp pháp hay chưa? Tức tặng cho thông qua hợp đồng có công chứng hay chứng thực của UBND xã, phường hay không?

Nếu phần diện tích đất này đã được tặng cho hợp pháp thì diện tích đất này thuộc quyền sử dụng của bố bạn và vì bố bạn đã mất không để lại di chúc nên đây là di sản để phân chia thừa kế. Di sản thừa kế sẽ được chia cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất mỗi người hưởng một phần di sản bằng nhau theo quy định tại điều 651 Bộ luật dân sự năm 2015 như sau:

Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

…..

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau

Nếu không có thỏa thuận khác giữa những người thừa kế thì tất cả những người này là đồng sở hữu đối với mảnh đất mà bố bạn để lại. Tất cả đều được đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp.

Nếu giữa những người thừa kế có thỏa thuận khác: tức không thể phân chia cho những người thừa kế ở hàng thứ nhất thì những người này có thể thỏa thuận để một người đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Người được đứng tên này sẽ có nghĩa vụ hoàn trả cho những người thừa kế cùng hàng thừa kế còn lại phần giá trị (tiền hoặc tài sản khác) tương đương với giá trị phần diện tích đất đáng lẽ họ được hưởng thừa kế từ bố của bạn. Với trường hợp này, giữa những người thừa kế cần lập văn bản thỏa thuận về việc để một người duy nhất đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và nghĩa vụ hoàn trả số tiền tương ứng cho những người thừa kế còn lại.

Nếu việc chuyển nhượng này là không hợp pháp thì việc ghi tên bố bạn trong hồ sơ địa chính thì đây là sai sót của cán bộ địa chính, gia đình có quyền yêu cầu đính chính lại và khi này diện tích đất này vẫn là của ông bà nội. Lúc này cần xem xét thời điểm ông  bà và bố bạn mất vào thời điểm nào?. Nếu vẫn còn thời hiệu chia thừa kế 30 năm với bất động sản thì sẽ tiến hành phân chia thừa kế.

Vì diện tích đất này chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho nên gia đình nên thỏa thuận ủy quyền cho một người tiến hành thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, sau đó tiến hành thủ tục phân chia, khai nhận di sản thừa kế.