Câu hỏi: Ông bà nội em có 3 người con (1người đã hi sinh). Bà nội em mất lâu rồi, bố em lập gia đình và ra ở riêng ( bố em có 3 người con và bố cũng đã mất sau ông nội). Bác cũng lập gia đình, sau một thời gian sống cùng ông nội thì được ông cắt cho một phần đất và làm sổ đỏ ( nhà bác có 4 người con. Con thứ 1 đã có gia đình và ra ở riêng.

Con thứ 2 có gia đình, con thứ 3 chưa có gia đình, con thứ 4 đi lấy chồng). Ông nội mất (không để lại di chúc) và bác muốn lấy đất của ông nội cho người con thứ 2 sử dụng.
- Câu hỏi của em là: bác lấy đất của ông nội cho con thứ 2 sử dụng như thế có hợp pháp không?
- Nếu con thứ 2 của bác muốn sử dụng đất của ông nội để lại thì cần phải làm những gì.
- Nếu gia đình em không đồng ý cho con thứ 2 của bác sử dụng và muốn thừa hưởng có được không? thứ tự thừa hưởng như thế nào? Hãy tư vấn giúp em ạ. Em xin chân thành cảm ơn!

Trả lời: Do ông nội của bạn mất mà không để lại di chúc nên di sản ông để lại (mảnh đất) sẽ được chia cho những người thừa kế theo pháp luật. Tuy nhiên bạn cần xác định cụ thể mảnh đất gia đình đang sử dụng là tài sản riêng của ông bạn hay tài sản chung của ông bà bạn. Nếu mảnh đất là tài sản chung của ông bà bạn thì khi bà bạn mất đi ½ giá trị mảnh đất sẽ được chia đều cho ông bạn, bố bạn và các bác. Ông bạn chỉ có quyền đối với ½ giá trị mảnh đất còn lại, và nếu ông bạn mất đi không để lại di chúc thì phần di sản này (1/2 giá trị mảnh đất và một phần đất ông bạn thừa kế từ bà bạn) sẽ được chia đều cho những người cùng hàng thừa kế. Còn nếu mảnh đất là tài sản riêng của ông bạn thì toàn bộ giá trị mảnh đất sẽ được coi là di sản thừa kế của ông bạn.

Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về người thừa kế theo pháp luật như sau:

“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Như vậy, theo quy định này thì những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông nội bạn gồm bố bạn và các bác của bạn(tính cả người con đã mất trước ông), mỗi người sẽ được hưởng một phần di sản bằng nhau. Đối với người bác mất trước ông bạn thì các con của bác sẽ thay bác nhận phần di sản này theo quy định về thừa kế thế vị theo Điều 652 Bộ luật dân sự 2015. Bố của bạn đã mất (mất sau ông nội) nên mẹ bạn cùng anh chị em của bạn sẽ được hưởng phần di sản này. Người bác còn lại của bạn chỉ có quyền sử dụng với phần di sản thừa kế của bác. Vì vậy, bác của bạn chỉ có thể cho người con thứ hai của mình phần đất trong phạm vi được quyền sử dụng.

Trường hợp bác của bạn cố tình dùng toàn bộ phần di sản của ông nội bạn để cho người con thứ hai thì gia đình bạn có thể tiến hành khởi kiện.Theo Điều 630 Bộ luật dân sự 2015, thời hiệu khởi kiện là 30 năm đối với bất động sản kể từ thời điểm mở thừa kế (thời điểm mở thừa kế là thời điểm ông nội bạn mất).