Câu hỏi: Chào luật sư Công ty Luật Minh Gia! Cháu năm nay 27 tuổi, chồng cháu 28 tuổi. Cháu làm kế toán cho 1 doanh nghiệp tư nhân, lương hằng tháng khoảng 5 triệu và đã ký hợp đồng vô thời hạn. Còn chồng cháu hiện đang thất nghiệp gần 1 năm nay. Tụi cháu không đồng nhất về quan điểm sống. Và mỗi lần tranh cãi chồng cháu lại đánh cháu không thương tiếc. Nhưng hiện tại cháu không có bằng chứng. Chỉ có sự chứng kiến nhiều lần của mẹ chồng và chị chồng trong thời gian ở chung.

Giờ cháu muốn ly hôn. Nhưng chồng cháu giành quyền nuôi con. Anh ấy có bà con làm ở tòa án. Nơi trực tiếp thụ lý vụ ly hôn của tụi cháu. Hiện tại con của cháu được gần 3 tuổi (28 tháng). Theo như cháu được biết thì con dưới 3 tuổi thì mẹ được quyền nuôi. Nhưng cháu sợ sau 3 tuổi cháu có bị giành mất con hay không? Và hiện tại vợ chồng cháu có 1 căn nhà cấp 4 và 1 dãy phòng trọ. Đất đứng tên chồng cháu mua sau hôn nhân. Nhưng do lúc mua cháu đi làm nên không làm giấy tờ đứng tên 2 vợ chồng mà chỉ đứng tên chồng cháu. Bên cạnh đó 2 vợ chồng cháu có đứng ra vay ngân hàng 350triệu, và bố mẹ cháu 200triệu để xây nhà, phòng trọ. Nếu như vậy thì khi ly hôn cháu có được chia đôi tài sản hay không? Hay chỉ chia đôi khoảng nợ mà chúng cháu đang có. Cháu rất mong được sự tư vấn của quý luật sư. Cháu chân thành cảm ơn!

Trả lời: Thứ nhất về Quyền nuôi con sau khi ly hôn

Điều 81 của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn:

1. Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.

2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

3. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.

Như vậy, con dưới 36 tháng tuổi sẽ được giao cho người mẹ trực tiếp nuôi dưỡng.

Để chắc chắn quyền nuôi con thuộc về bạn, bạn có thể đưa ra các bằng chứng chứng minh việc nếu con sống với bố thì sẽ không được phát triển trong môi trường tốt như:

- Chồng bạn hay có hành vi bạo lực gia đình ảnh hưởng đến sự hình thành nhân cách của con.

- Chồng bạn đang thất nghiệp, không đủ khả năng kinh tế để nuôi con.

2. Chia tài sản sau khi ly hôn

Việc chỉ chồng bạn đứng tên trên giấy tờ về quyền sử dụng đất sẽ là một bất lợi cho bạn nếu giữa hai người có tranh chấp về chia tài sản. Do vậy, bạn cần phải thỏa thuận với chồng bạn về việc chia tài sản chung đó.

Tuy nhiên, bạn vẫn có thể chứng minh được căn nhà cấp 4 và dãy phòng trọ đó là tài sản chung của hai vợ chồng. Việc hai vợ chồng bạn cùng vay tiền ngân hàng, bố mẹ bạn để xây nhà để ở và cho thuê. Đây là nghĩa vụ chung của vợ chồng để tạo lập ra khối tài sản chung. Tiền thuê nhà thu được cũng thuộc khối tài sản chung của vợ chồng.

Đối với tài sản chung của vợ chồng đã được đăng ký và ghi tên một bên vợ hoặc chồng thì vợ, chồng có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền cấp đổi giấy chứng nhận quyền sở hữu, sử dụng đất để ghi tên cả vợ chồng.

Nguyên tắc giải quyết tài sản của vợ chồng khi ly hôn được quy định tại Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014:

1. Trong trường hợp chế độ tài sản  của vợ chồng theo luật định thì việc giải quyết tài sản do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì theo yêu cầu của vợ, chồng hoặc của hai vợ chồng, Tòa án giải quyết theo quy định tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các Điều 60, 61, 62, 63 và 64 của Luật này.

Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận thì việc giải quyết tài sản khi ly hôn được áp dụng theo thỏa thuận đó; nếu thỏa thuận không đầy đủ, rõ ràng thì áp dụng quy định tương ứng tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các Điều 60, 61, 62, 63 và 64 của Luật này để giải quyết.

2. Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây:

a) Hoàn cảnh gia đình vủa vợ, chồng;

b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;

c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;

d) Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng.

3. Tài sản chung của vợ chồng được chia bằng hiện vật, nếu không chia được bằng hiện vật thì chia theo giá trị; bên nào nhận phần tài sản bằng hiện vật có giá trị lớn hơn phần mình được hưởng thì phải thanh toán cho bên kia phần chênh lệch.

4. Tài sản riêng của vợ, chồng thuộc quyền sở hữu của người đó, trừ trường hợp tài sản riêng đã nhập vào tài sản chung theo quy định của Luật này.

Trong trường hợp có sự sáp nhập, trộn lẫn giữa tài sản riêng với tài sản chugn mà vợ, chồng có yêu cầu về chia tài sản thì được thnah toán phần giá trị tài sản của mình đóng góp vào khối tài sản đó, trừ trường hợp vợ chồng có thỏa thuận khác.

5. Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của vợ, con chưa thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

6. Tòa án nhân dân tối cao chủ trì phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Tư pháp hướng dẫn Điều này."