Câu hỏi: Tôi là người đại diện mua đất của bà A để mở đường, làm lối đi chung (công cộng) nhưng bà A không giao đủ đất để mở đường đi chung. Bà A chỉ viết giấy tay có bán đất cho xóm làng để mở lối đi chung nhưng bà A không giao đủ đất để mở đường nói trên. Vậy chúng tôi cần làm đơn gửi cho cơ quan nào? Và quy trình giải quyết ra sao?

Trả lời: Điều 430 Bộ luật dân sự 2015 quy định về Hợp đồng mua bán tài sản như sau:

“Hợp đồng mua bán tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên bán chuyển quyền sở hữu tài sản cho bên mua và bên mua trả tiền cho bên bán.”

Hợp đồng mua bán nhà ở phải được công chứng theo quy định tại Điều 167 – Luật Đất đai 2013 như sau:

Điều 167. Quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho, thế chấp, góp vốn quyền sử dụng đất

…

3. Việc công chứng, chứng thực hợp đồng, văn bản thực hiện các quyền của người sử dụng đất được thực hiện như sau:

a) Hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất, quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ trường hợp kinh doanh bất động sản quy định tại điểm b khoản này;

Theo thông tin bạn cung cấp thì bạn là người đại diện cho mọi người mua đất của bà A để là lối đi chung nhưng bà A chỉ viết giấy tay có bán đất cho xóm làng. Nên căn cứ vào quy định trên thì giấy mua bán đất giữa bạn và bà A chưa có hiệu lực do hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất không có hiệu lực pháp luật do chưa được công chứng.
Điều 129 Bộ luật dân sự 2015 quy định về Giao dịch dân sự vô hiệu do không tuân thủ quy định về hình thức như sau:
Điều 129. Giao dịch dân sự vô hiệu do không tuân thủ quy định về hình thức

Giao dịch dân sự vi phạm quy định điều kiện có hiệu lực về hình thức thì vô hiệu, trừ trường hợp sau đây:

1. Giao dịch dân sự đã được xác lập theo quy định phải bằng văn bản nhưng văn bản không đúng quy định của luật mà một bên hoặc các bên đã thực hiện ít nhất hai phần ba nghĩa vụ trong giao dịch thì theo yêu cầu của một bên hoặc các bên, Tòa án ra quyết định công nhận hiệu lực của giao dịch đó.

2. Giao dịch dân sự đã được xác lập bằng văn bản nhưng vi phạm quy định bắt buộc về công chứng, chứng thực mà một bên hoặc các bên đã thực hiện ít nhất hai phần ba nghĩa vụ trong giao dịch thì theo yêu cầu của một bên hoặc các bên, Tòa án ra quyết định công nhận hiệu lực của giao dịch đó. Trong trường hợp này, các bên không phải thực hiện việc công chứng, chứng thực.
Căn cứ theo quy định trên bạn có thể đại diện cho mọi người làm đơn yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch mua bán đất giữa bạn và bà A là vô hiệu do không tuân thủ quy định của pháp luật về hình thức để lấy lại số tiền đã bàn giao cho bà A.
Trình tự thủ tục khởi kiện yêu cầu tuyên bố hợp đồng mua bán đất vô hiệu về hình thức như sau:
-Hồ sơ khởi kiện bao gồm:
+ Đơn khởi kiện. Bạn có thể tham khảo theo mẫu đơn sau
+ Các tài liệu, chứng cứ chứng minh cho yêu cầu khởi kiện là có căn cứ và hợp pháp (ví dụ: giấy tờ viết tay mua bán đất, giấy tờ ghi nhận việc giao tiền…);
+ Chứng minh thư nhân dân, giấy ủy quyền có chữ ký của mọi người do bạn là người đại diện cho xóm mua đất làm lối đi chung.
+ Bản kê các tài liệu nộp kèm theo đơn khởi kiện (ghi rõ số lượng bản chính, bản sao);
-Hồ sơ khởi kiện sẽ được nộp trực tiếp hoặc qua bưu điện đến Tòa án nhân dân cấp huyện.
-Trong thời hạn 5 ngày, Tòa án sẽ trả lời bạn về việc có thụ lý đơn hay không.
-Trường hợp Tòa án thụ lý đơn. Bạn có trách nhiệm phải đóng tiền tạm ứng án phí tại cơ quan thi hành án và nộp lại biên lai cho Tòa án. Sau đó Tòa án sẽ tiến hành các thủ tục để thụ lý và giải quyết việc dân sự.