Câu hỏi: Ba em sinh năm 1973, mẹ em sinh năm 1977. Em sinh năm 1998 và em gái 1999. Ba mẹ em cưới nhau được 19 năm. Trước khi cưới mẹ em được ông bà cho đất. Sau khi cưới ba mẹ em có mua thêm đất của ông bà để xây nhà nhưng chỉ trả 1 nửa còn thiếu lại ông bà cho tới bây giờ nhưng không có giấy.

Ba em chơi lô đề, cờ bạc thiếu nợ hơn 200 triệu. Mẹ em phải bán 1 phần ruộng gần 400 triệu để trả nợ cho ba em. Và ba em cũng có ngoại tình bên ngoài (nhưng chưa bắt tận nơi). Ba mẹ em đã li hôn 1 lần nhưng không chia hết tài sản chỉ chia cho ba (1 chiếc xe đasu và 1 chiếc tay ga), mẹ (1 chiếc đasu và 1 chiếc xe sirus).

Giờ ba em đòi chia tài sản. Tài sản gia đình em hiện tại 1 căn nhà, 1 miếng đất, 2 chiếc xe đaxu, 1 chiếc xe cup, 1 xe sirus, 1 chiếc tay ga (bị ba e cầm rồi) và 1 chiếc vision (mẹ tự mua khi đã li hôn) và 160tr trong ngân hàng (60 triệu mẹ gửi sau li hôn 2 tháng). Vậy giờ ba mẹ e chia tài sản thì sẽ như thế nào ạ? Chị em em có được chia tài sản không ạ? Em xin cảm ơn luật sư

Nội dung câu hỏi tư vấn thứ hai:
Gia đình cháu có 5 người ba mẹ, cháu và 2 em trai. em trai bị bệnh sinh năm 1992 không có khả năng lao động và em út sinh năm 1995 còn cháu sinh năm 1990. Vậy, nay bố mẹ cháu nộp đơn ly dị ra Tòa thì khi ly hôn, anh em cháu có được chia tài sản chung của bố mẹ cháu không?

Gia đình cháu có 5 người ba mẹ, cháu và 2 em trai. mẹ cháu đang nộp đơn ra tòa li hôn vì không thể chịu nổi ba cháu. Ba hay đi bồ bịch về nhà uống rượu đánh đập mẹ con cháu, mẹ con cháu cố chịu đựng để gia đình được êm ấm nhưng đỉnh điểm là mới đây ba cháu đi nhậu về khuya, gia đình cháu đã đi ngủ hết ba không mở cửa được nên đập nát cửa vào nhà đập máy giặt, đập xe, dàn karaoke... sau đó vào đánh mẹ cháu em trai chạy vào can thì ba đánh luôn. Trong khi đó em trai cháu hiện đang bị bệnh và không có khả nên lao động, em bị teo thực quản 1 năm rồi và mới trải qua ca mổ xông dạ dày để đưa thức ăn nuôi cơ thể chuẩn bị cho ca phẫu thuật sắp tới. Lúc đánh em ba đã đánh vào lỗ xông dạ dày của em khiến máu chảy ra từ lỗ xông dạ dày. Sau đó ba đi ngủ nhưng cầm theo con dao nên không ai dám đến gần. Đã không biết bao nhiêu lần ba cháu bạo hành gia đình với mẹ con cháu.

Cháu đã lập gia đình được 2 năm, ba mẹ cháu có cho vợ chồng cháu 2000m đất nông nghiệp để lấy vốn làn ăn nhưng chưa sang tên cho vợ chồng cháu. Bây giờ khi ba mẹ cháu li dị ra thì cháu và 2 em trai có được chia tài sản không? và đặc biệt là đứa em trai đang bị bệnh của cháu, em trai bị bệnh sinh năm 1992 và em út sinh năm 1995 còn cháu sinh năm 1990 tài sản của gia đình là do ba mẹ cháu cùng đứng tên. Cháu xin cảm ơn luật sư.

Trả lời: Điều 33 Luật Hôn nhân và Gia đình quy định về tài sản chung của vợ chồng như sau:

“1. Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.

Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng có được sau khi kết hôn là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp vợ hoặc chồng được thừa kế riêng, được tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng.

2. Tài sản chung của vợ chồng thuộc sở hữu chung hợp nhất, được dùng để bảo đảm nhu cầu của gia đình, thực hiện nghĩa vụ chung của vợ chồng.

3. Trong trường hợp không có căn cứ để chứng minh tài sản mà vợ, chồng đang có tranh chấp là tài sản riêng của mỗi bên thì tài sản đó được coi là tài sản chung
.”

Đồng thời, Điều 59 Luật này quy định về phân chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn như sau:

“2. Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây:

a) Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;

b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;

c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;

d) Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.

3. Tài sản chung của vợ chồng được chia bằng hiện vật, nếu không chia được bằng hiện vật thì chia theo giá trị; bên nào nhận phần tài sản bằng hiện vật có giá trị lớn hơn phần mình được hưởng thì phải thanh toán cho bên kia phần chênh lệch.

4. Tài sản riêng của vợ, chồng thuộc quyền sở hữu của người đó, trừ trường hợp tài sản riêng đã nhập vào tài sản chung theo quy định của Luật này.

Trong trường hợp có sự sáp nhập, trộn lẫn giữa tài sản riêng với tài sản chung mà vợ, chồng có yêu cầu về chia tài sản thì được thanh toán phần giá trị tài sản của mình đóng góp vào khối tài sản đó, trừ trường hợp vợ chồng có thỏa thuận khác.

5. Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của vợ, con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

6. Tòa án nhân dân tối cao chủ trì phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Tư pháp hướng dẫn Điều này.
”

Như vậy, khi ly hôn nếu không tự thỏa thuận được, vợ chồng có quyền yêu cầu Tòa án phân chia tài sản chung. Tuy nhiên, Luật Hôn nhân và Gia đình hiện nay không có quy định bắt buộc cha mẹ phải chia tài sản chung cho con cái. Việc chia tài sản hay không chia tài sản cho con hoàn toàn thuộc quyền quyết định của cha, mẹ. Vì vậy, để chia tài sản cho con thì cha, mẹ có thể thỏa thuận về việc chia tài sản cho con và không cần phụ thuộc vào độ tuổi của con.

Từ các quy định pháp luật nêu trên đối chiếu với từng tình huống như sau:

Đối với câu hỏi thứ nhất:
theo thông tin bạn cung cấp thì tài sản 1 căn nhà, 1 miếng đất, 2 chiếc xe đaxu, 1 chiếc xe cup, 1 xe sirus, 1 chiếc tay ga đều được tạo lập trong thời kỳ hôn nhân do đó các tài sản này được xác định là tài sản chung và được chia đều cho bố mẹ bạn khi ly hôn.

Đối với tài sản là 1 chiếc xe visson và 60 triệu đồng trong tài khoản, trong trường hợp mẹ bạn không đưa được ra những căn cứ chứng minh rằng đó là tài sản của riêng mẹ bạn, mẹ bạn có được sau khi ly hôn thì đây vẫn được xác định là tài sản chung và Tòa án sẽ thực hiện phân chia tài sản chung như bình trường. Do đó, để đảm bảo quyền lợi của mẹ bạn, mẹ bạn nên cung cấp những tài liệu giấy tờ như thời điểm mua xe, thời điểm gửi tiền vào ngân hàng, giấy đăng kí xe để chứng minh rằng đây là tài sản riêng của mẹ bạn.

Đối với câu hỏi thứ hai:
theo thông tin bạn cung cấp, bố mẹ bạn có cho vợ chồng bạn 2000m nhưng chưa sang tên. Nếu trong trường hợp bạn không đưa ra được giấy tờ hợp pháp về việc bố mẹ bạn đã cho bạn mảnh đất này (hợp đồng tặng cho có công chứng) thì mảnh đất này vẫn được coi là tài sản chung của bố mẹ bạn và khi ly hôn tài sản này sẽ được xác định tài sản của bố mẹ bạn và sẽ phân chia cho bố mẹ bạn theo quy định.

Đối với người em của bạn (người con của bố mẹ bạn) bị ốm mất khả năng lao động, khi ly hôn, bố mẹ bạn có nghĩa vụ cấp dưỡng theo quy định tại Điều 110 Luật Hôn nhân và Gia đình như sau:

“Cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên, con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình trong trường hợp không sống chung với con hoặc sống chung với con nhưng vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng con
”.