Câu hỏi: Công ty Luât Minh Gia tư vấn về trường hợp bồi thường về tài sản và bị thu hồi đất không đúng diện tích theo quyết định thu hồi. Nội dung tư vấn:

Chào luật sư! Xin tư vấn giúp tôi, tôi ở hà giang, năm 2013 nhà nước có quy hoạch thu hồi đất làm thuỷ điện và có văn bản không xây dựng, trồng cây (nhưng không thông báo tới nhân dân). Đến năm 2017 đi kiểm kê tài sản của các hộ dân, năm 2018 mới chi trả tiền bồi thường thu hồi đất. Luật sư tư vấn giúp tôi 1 số vấn đề:

1)là phần tài sản phát sinh sau năm 2013 đến 2017 có được bồi thường khi thu hồi đất không?

2) là nhà tôi có quyết định thu hồi diện tích 4ha sau điều chỉnh lại chỉ thu hồi 2 ha, vậy nhà nhà nước có phài bồi thường vì làm ảnh hưởng tới sản xuất của người dân đối với diện tích không thu hồi không?

3) là theo quyết định 07/QĐ-ubnd nam 2015 tỉnh hà giang ban hành giá đất địa phương tôi là 34.000/1m2, bây giờ ban giải phóng mặt bằng tính giá bồi thường như sau: tiền bồi thường thu hồi đất = diện tích đất thu hồi x giá đất (34.000 x (hệ số k) = 49.300), còn tiền hỗ trợ chuyển đổi việc làm = diện tích đất thu hồi x 34.000. Cho tôi hỏi là tiền hỗ trợ này tính giá 34.000 có đúng không hay phải tính giá 49.300 theo giá thời điểm bây giờ.Xin luật sư tư vấn giúp tôi! Tôi xin trân thành cảm ơn!

Trả lời: Thứ nhất,
về vấn đề các tài sản được bồi thường:

Căn cứ theo Khoản 1 Điều 69 Luật Đất Đai 2013 quy định về trình tự thử tục thu hồi đất:

"1. Xây dựng và thực hiện kế hoạch thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm được quy định như sau:

a) Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền thu hồi đất ban hành thông báo thu hồi đất.

Thông báo thu hồi đất được gửi đến từng người có đất thu hồi, họp phổ biến đến người dân trong khu vực có đất thu hồi và thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng, niêm yết tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi;

b) Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng triển khai thực hiện kế hoạch thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm;

c) Người sử dụng đất có trách nhiệm phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng thực hiện việc điều tra, khảo sát, đo đạc xác định diện tích đất, thống kê nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất để lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư;

d) Trường hợp người sử dụng đất trong khu vực có đất thu hồi không phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng trong việc điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm thì Ủy ban nhân dân cấp xã, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã nơi có đất thu hồi và tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng tổ chức vận động, thuyết phục để người sử dụng đất thực hiện.

Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày được vận động, thuyết phục mà người sử dụng đất vẫn không phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện ban hành quyết định kiểm đếm bắt buộc. Người có đất thu hồi có trách nhiệm thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc. Trường hợp người có đất thu hồi không chấp hành thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện ban hành quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc và tổ chức thực hiện cưỡng chế theo quy định tại Điều 70 của Luật này.

......"

Theo như thông tin bạn cung cấp thì năm 2013 cơ quan nhà nước mới có kế hoạch thu hồi đất tuy nhiên không có thông báo về vấn đề không được trồng cây hay xây dựng bất cứ công trình trên đất nên căn cứ theo khoản 2 Điều 49 Luật Đất Đai 2013 quy định:

"2. Trường hợp quy hoạch sử dụng đất đã được công bố mà chưa có kế hoạch sử dụng đất hàng năm cấp huyện thì người sử dụng đất được tiếp tục sử dụng và được thực hiện các quyền của người sử dụng đất theo quy định của pháp luật.

Trường hợp đã có kế hoạch sử dụng đất hàng năm của cấp huyện thì người sử dụng đất trong khu vực phải chuyển mục đích sử dụng đất và thu hồi đất theo kế hoạch được tiếp tục thực hiện các quyền của người sử dụng đất nhưng không được xây dựng mới nhà ở, công trình, trồng cây lâu năm; nếu người sử dụng đất có nhu cầu cải tạo, sửa chữa nhà ở, công trình hiện có thì phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép theo quy định của pháp luật".

Như vậy theo quy định trên nếu chưa có kế hoạch sử dụng đất hàng năm thì bạn vẫn có thể tiến hành trồng cây và xây dựng công trình trên đất, khi bị thu hồi đất thì tài sản này vẫn được bồi thường.

Thứ hai,
về vấn đề nhà nước thu hồi 2 ha:

Điều 74. Nguyên tắc bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất

1. Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất nếu có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của Luật này thì được bồi thường.

2. Việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tại thời điểm quyết định thu hồi đất.

3. Việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất phải bảo đảm dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, kịp thời và đúng quy định của pháp luật.

Theo như trường hợp của gia đình bạn thì quyết định thu hồi đất ban đầu , gia đình bạn sẽ bị thu hồi diện tích là 4ha, sau đó có sự điều chỉnh nên diện tích thực tế bị thu hồi chỉ là 2ha. Mặc dù, có sự chênh lệch về diện tích thu hồi nhưng theo như quy định pháp luật hiện hành thì không có quy định về trường hợp bồi thường  khi nhà nước không thu hồi đúng với diện tích đã thông báo gây ảnh hưởng tới việc sản xuất của hộ gia đình, cá nhân vì về nguyên tắc nhà nước bồi thường đối với phần diện tích bị thu hồi.

Thứ ba,
về tiền hỗ trợ chuyển đổi việc làm:

Theo Điều 20 Nghị định 47/2014/NĐ-CP xác định:

1. Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp quy định tại các Điểm a, b, c và d Khoản 1 Điều 19 của Nghị định 47/2014/NĐ-CP (trừ trường hợp hộ gia đình, cá nhân là cán bộ, công nhân viên của nông trường quốc doanh, lâm trường quốc doanh đã nghỉ hưu, nghỉ mất sức lao động, thôi việc được hưởng trợ cấp) khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp mà được bồi thường bằng tiền thì ngoài việc được bồi thường bằng tiền đối với diện tích đất nông nghiệp thu hồi còn được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm theo quy định sau đây:

a) Hỗ trợ bằng tiền không quá 05 lần giá đất nông nghiệp cùng loại trong bảng giá đất của địa phương đối với toàn bộ diện tích đất nông nghiệp thu hồi; diện tích được hỗ trợ không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp tại địa phương;

b) Mức hỗ trợ cụ thể do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định căn cứ điều kiện thực tế của địa phương.

Ngoài ra, tại Khoản 3, 4 Điều 114 Luật Đất Đai 2013 quy định:

3. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định giá đất cụ thể. Cơ quan quản lý đất đai cấp tỉnh có trách nhiệm giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tổ chức việc xác định giá đất cụ thể. Trong quá trình thực hiện, cơ quan quản lý đất đai cấp tỉnh được thuê tổ chức có chức năng tư vấn xác định giá đất để tư vấn xác định giá đất cụ thể.

Việc xác định giá đất cụ thể phải dựa trên cơ sở điều tra, thu thập thông tin về thửa đất, giá đất thị trường và thông tin về giá đất trong cơ sở dữ liệu đất đai; áp dụng phương pháp định giá đất phù hợp. Căn cứ kết quả tư vấn xác định giá đất, cơ quan quản lý đất đai cấp tỉnh trình Hội đồng thẩm định giá đất xem xét trước khi trình Ủy ban nhân dân cùng cấp quyết định.

Hội đồng thẩm định giá đất gồm Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh làm Chủ tịch và đại diện của cơ quan, tổ chức có liên quan, tổ chức có chức năng tư vấn xác định giá đất.

4. Giá đất cụ thể được sử dụng để làm căn cứ trong các trường hợp sau đây:

a) Tính tiền sử dụng đất khi Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất của hộ gia đình, cá nhân đối với phần diện tích đất ở vượt hạn mức; cho phép chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp không phải là đất ở sang đất ở đối với phần diện tích vượt hạn mức giao đất ở cho hộ gia đình, cá nhân. Tính tiền thuê đất đối với đất nông nghiệp vượt hạn mức giao đất, vượt hạn mức nhận chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân;

b) Tính tiền sử dụng đất khi Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất không thông qua hình thức đấu giá quyền sử dụng đất; công nhận quyền sử dụng đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với tổ chức mà phải nộp tiền sử dụng đất;

c) Tính tiền thuê đất đối với trường hợp Nhà nước cho thuê đất không thông qua hình thức đấu giá quyền sử dụng đất;

d) Tính giá trị quyền sử dụng đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước mà doanh nghiệp cổ phần sử dụng đất thuộc trường hợp Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê; tính tiền thuê đất đối với trường hợp doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa được Nhà nước cho thuê đất trả tiền thuê đất hàng năm;

đ) Tính tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất.

Như vậy, tiền hỗ trợ khi chuyển đổi nghề của gia đình sẽ được tính giá cụ thể của từng loại đất do UBND tỉnh quy định tại thời điểm có quyết định thu hồi đất.