Câu hỏi: Bà X có tổ chức đường dây hụi gia đình em tham gia 2 phần và anh họ P ( cháu của ba em) tham gia 4 phần qua trung gian là ba mẹ em và đều hoàn thành tất cả nghĩa vụ của người chơi hụi.

Thời gian trước (tức khoảng trước 2014) bà X có tổ chức đường dây hụi gia đình em tham gia 2 phần và anh họ P (cháu của ba em) tham gia 4 phần qua trung gian là ba mẹ em và đều hoàn thành tất cả nghĩa vụ của người chơi hụi. Do anh P làm ăn lớn và đóng đủ theo hợp đồng hụi nên bà X tin tưởng sau đó rất nhiều dây hụi mới của bà X mà anh P tham gia từ 3 phần trở lên vẫn qua trung gian là ba mẹ em và lúc này ba mẹ em không tham gia nữa (tức là ba mẹ chỉ tham gia dây hụi đầu và đã hoàn thành). Tất cả giao dịch giữa 2 người đều qua tay ba mẹ em và không có bất cứ giấy tờ gì (do anh P ở  xa và gia đình em và bà X cũng khá thân) tất cả hoạt động như khui hụi, bỏ hụi... đều diễn ra mà không có sự có mặt của anh P và gia đình em (tức bà X tự bỏ giúp anh P và hốt sau đó giao tiền cho ba mẹ em gửi cho anh P). Sau 1 thời gian thì anh làm ăn thất bại, lúc đó số tiền theo nghĩa vụ phải đóng (tức hụi chết) lên đến ngoài 2 tỷ. Bà X biết điều này và khoanh vùng khoản tiền đó lại để anh P trả dần, lúc đó anh P đã bán tất cả cơ sở vật chất để trả và hoàn thành khoảng 90% số tiền trên tức là thời điểm đó chỉ còn nợ 286 triệu thì bà X đề nghị mẹ em ghi lại số tiền đó để theo dõi giúp bà X. 3 tháng sau đó, mỗi tháng anh P đóng 2 lần 20 triệu và 1 lần 10 triệu, mẹ em đều ghi trong tờ giấy đó (giấy chỉ ghi số tiền nợ :286tr, tháng 3 trả 20tr, tháng 5 trả 20tr, tháng 5 trả 10tr. Không còn khả năng trả nữa, anh P bỏ trốn ba mẹ em không thể liên lạc được. Bà X ngày ngày lên nhà em đòi ba mẹ em trong khi ba mẹ em chỉ là trung gian chứ không liên quan đến số tiền đó. Ba mẹ tìm mọi cách liên lạc với anh P nhưng không thành. Đến tháng 11/2017 bà X khởi kiện ba mẹ em với lý do thiếu tiền bà X và bằng chứng đưa ra là tờ giấy bà X nhờ mẹ em theo dõi giúp có chữ mẹ em và số tiền, bà tự ghi thêm "G thiếu" (G là mẹ em). Hỏi bây giờ gia đình em nên xử lý thế nào? Vì sắp tới ngày ra tòa nên mong văn phòng trả lời sớm giúp em. (tất cả giấy tờ hụi mẹ em đều giữ và đều là tên anh P tham gia và lúc bà X giao tiền cho anh P thông qua ba mẹ em thì không có bất kỳ giấy tờ ký nhận gì cả) . Em cảm ơn nhiều ạ!

Trả lời: Căn cứ Điều 471 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về họ, hụi, biêu, phường:

"Điều 471. Họ, hụi, biêu, phường

1. Họ, hụi, biêu, phường (sau đây gọi chung là họ) là hình thức giao dịch về tài sản theo tập quán trên cơ sở thỏa thuận của một nhóm người tập hợp nhau lại cùng định ra số người, thời gian, số tiền hoặc tài sản khác, thể thức góp, lĩnh họ và quyền, nghĩa vụ của các thành viên.

2. Việc tổ chức họ nhằm mục đích tương trợ trong nhân dân được thực hiện theo quy định của pháp luật.

3. Trường hợp việc tổ chức họ có lãi thì mức lãi suất phải tuân theo quy định của Bộ luật này.

4. Nghiêm cấm việc tổ chức họ dưới hình thức cho vay nặng lãi."

Ngoài ra theo quy định tại Điều 117 và Điều 122 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định:

"Điều 117. Điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự

1. Giao dịch dân sự có hiệu lực khi có đủ các điều kiện sau đây:

a) Chủ thể có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao dịch dân sự được xác lập;

b) Chủ thể tham gia giao dịch dân sự hoàn toàn tự nguyện;

c) Mục đích và nội dung của giao dịch dân sự không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.

2. Hình thức của giao dịch dân sự là điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự trong trường hợp luật có quy định."

"Điều 122. Giao dịch dân sự vô hiệu

Giao dịch dân sự không có một trong các điều kiện được quy định tại Điều 117 của Bộ luật này thì vô hiệu, trừ trường hợp Bộ luật này có quy định khác."

Theo như thông tin bạn đưa ra:
Đến tháng 11/2017 bà X khởi kiện ba mẹ bạnn với lý do thiếu tiền bà X và bằng chứng đưa ra là tờ giấy bà X nhờ mẹ bạn theo dõi giúp có chữ mẹ bạn và số tiền, bà tự ghi thêm "G thiếu". Bạn dựa trên hành vi tự thêm chữ ký mẹ bạn của bà X để chứng minh rằng giao dịch giữa bà X và ba mẹ là giao dịch dân sự vô hiệu do vi phạm ý chí tự nguyện của các bên tham gia theo điểm b khoản 1 Điều 117 Bộ luật Dân sự năm 2015.