Câu hỏi: Luật sư tư vấn về hiệu lực của bản án sơ thẩm sau khi tuyên, có hiệu lực khi nào và quyết định thi hành án của Tòa án đối với bản án đã có hiệu lực pháp luật là đúng hay sai.

Kính gửi: Quý Luật sư Tôi có liên quan đến vụ án hình sự vào năm 2007 (vụ án có 16 bị can), qua nhiều năm điều tra của các cơ quan pháp luật. Ngày 22/01/2016 xét xử sơ thẩm và đến ngày 27/01/2016 Tòa án sơ thẩm tuyên án 16 người, trong đó có 2 người bị tuyên phạt 12 tháng cải tạo không giam giữ và 2 người này không kháng cáo, không bị kháng nghị của Viện kiểm sát. Số người còn lại có kháng cáo và Viện kiểm sát kháng nghị 6 người. Đang chờ ngày xét xử Phúc thẩm. Câu hỏi xin được luật sư tư vấn như sau:

Thứ nhất: Từ ngày Tòa sơ thẩm tuyên án ngày 27/01/2016 đến nay hơn 18 tháng thì Bản án sơ thẩm có hiệu lực pháp luật đối với 2 người bị tuyên phạt 12 tháng cải tạo không giam giữ hay không?

Thứ hai: Hai người trên đã nhận được Quyết định thi hành án của Tòa án cấp sơ thẩm. Vậy có đúng quy định pháp luật hay không?

Kính mong Luật sư tư vấn giúp em. Em xin cảm ơn.

Trả lời: Thứ nhất, việc hai người bị tuyên án 12 tháng cải tạo không giam giữ và không có kháng cáo, kháng nghị thì bản án đối với họ thì sau 18 tháng có hiệu lực pháp luật chưa?

Căn cứ Điều 234 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 (BLTTHS) quy định về Thời hạn kháng cáo, kháng nghị như sau:

“1. Thời hạn kháng cáo là mười lăm ngày, kể từ ngày tuyên án. Đối với bị cáo, đương sự vắng mặt tại phiên tòa thì thời hạn kháng cáo tính từ ngày bản án được giao cho họ hoặc được niêm yết.

Thời hạn kháng nghị của Viện kiểm sát cùng cấp là mười lăm ngày, của Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp là ba mươi ngày, kể từ ngày tuyên án.

2. Nếu đơn kháng cáo gửi qua bưu điện thì ngày kháng cáo được tính căn cứ vào ngày bưu điện nơi gửi đóng dấu ở phong bì. Trong trường hợp đơn kháng cáo gửi qua Ban giám thị trại tạm giam, thì ngày kháng cáo được tính căn cứ vào ngày Ban giám thị trại tạm giam nhận được đơn.”

Và căn cứ Điều 240 BLTTHS quy định về Hiệu lực của bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa án không có kháng cáo, kháng nghị:
“Bản án, quyết định và những phần của bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa án không bị kháng cáo, kháng nghị thì có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.”

Như vậy, trong 15 ngày kể từ ngày tuyên án nếu hai người đó không kháng cáo và Viện kiểm sát không kháng nghị với bản án của họ thì sau 15 ngày bản án đó sẽ có hiệu lực pháp luật. Với trường hợp của bạn yêu cầu tư vấn thì bản án đã có hiệu lực pháp luật.

Thứ hai, việc họ nhận được quyết định thi hành án của Tòa án cấp sơ thẩm là đúng hay sai?

Căn cứ
Điều 256 BLTTHS quy định về Thủ tục đưa ra thi hành bản án và quyết định của Toà án như sau:

“1. Trong thời hạn bảy ngày, kể từ ngày bản án, quyết định sơ thẩm có hiệu lực pháp luật hoặc kể từ ngày nhận được bản án, quyết định phúc thẩm, quyết định giám đốc thẩm, quyết định tái thẩm, Chánh án Toà án đã xử sơ thẩm phải ra quyết định thi hành án hoặc ủy thác cho Toà án khác cùng cấp ra quyết định thi hành án.

2. Quyết định thi hành án phải ghi rõ họ tên người ra quyết định; tên cơ quan có nhiệm vụ thi hành bản án hoặc quyết định; họ tên, ngày, tháng, năm sinh, nơi cư trú của người bị kết án; bản án hoặc quyết định mà người bị kết án phải chấp hành.

Trong trường hợp người bị kết án đang tại ngoại thì quyết định thi hành án phạt tù phải ghi rõ trong thời hạn bảy ngày, kể từ ngày nhận được quyết định, người đó phải có mặt tại cơ quan Công an để thi hành án.

3. Quyết định thi hành án, trích lục bản án hoặc quyết định phải được gửi cho Viện kiểm sát cùng cấp nơi thi hành án, cơ quan thi hành án và người bị kết án.

4. Trong trường hợp người bị kết án phạt tù đang tại ngoại mà bỏ trốn, thì Chánh án Toà án đã ra quyết định thi hành án yêu cầu Cơ quan công an cùng cấp ra quyết định truy nã.”

Như vậy, trong trường hợp này Tòa án ra quyết định thi hành án sau khi bản án đã có hiệu lực pháp luật là đúng, tuy nhiên việc ra quyết định thi hành án phải được thực hiện đúng thủ tục theo quy định trên.