Câu hỏi: Chào luật sư cho tôi hỏi: tôi 20 tuổi và một người bạn gái cùng tuổi với mình. Chúng tôi quen nhau 2 năm. Bạn gái của tôi có chiếc điện thoại và bị hỏng, cô ấy muốn tôi mua một chiếc điện thoại cho cô ấy. Tôi đã quyết định mua cho cô ấy một chiếc iPhone 6 tại thế giới di động trị giá 16.990.000 VNĐ.

Và mọi thủ tục mua bán diễn ra tại cửa hàng đều là tôi đứng tên. Và sau khi mua bán hoàn tất tôi bàn giao lại điện thoại cho bạn gái của tôi. Tôi muốn hỏi, sau một một thời gian, tôi muốn lấy lại chiếc điện thoại ấy, mà bạn gái tôi không chịu trả, hoặc có hành vi đập/phá làm tổn hại hư hao đến sản phẩm (điện thoại) thì tôi có thể kiện cô ấy tội danh gì ? và tôi sẽ được pháp luật thực hiện việc đền bù như thế nào ?

Trả lời: Mặc dù tài sản đó là tài sản do bạn bỏ tiền, bạn đứng tên mua, về mặt nguyên tắc bạn là chủ sở hữu tài sản. Tuy nhiên, việc bạn có lấy lại được điện thoại hay không sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào việc lúc đưa điện thoại cho cô gái, hai bạn thỏa thuận với nhau như thế nào.

Trường hợp hai bên thỏa thuận đây là hợp đồng mượn tài sản:
Theo quy định tại Điều 494 Bộ luật dân sự 2015 quy định về hợp đồng mượn tài sản:

"Hợp đồng mượn tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho mượn giao tài sản cho bên mượn để sử dụng trong một thời hạn mà không phải trả tiền, bên mượn phải trả lại tài sản đó khi hết thời hạn mượn hoặc mục đích mượn đã đạt được”

Cụ thể, nghĩa vụ của bên mượn tài sản được quy định tại Điều 496 Bộ luật dân sự 2015:

"1. Giữ gìn, bảo quản tài sản mượn, không được tự ý thay đổi tình trạng của tài sản; nếu tài sản bị hư hỏng thông thường thì phải sửa chữa.

2. Không được cho người khác mượn lại, nếu không có sự đồng ý của bên cho mượn.

3. Trả lại tài sản mượn đúng thời hạn; nếu không có thỏa thuận về thời hạn trả lại tài sản thì bên mượn phải trả lại tài sản ngay sau khi mục đích mượn đã đạt được.

4. Bồi thường thiệt hại, nếu làm mất, hư hỏng tài sản mượn.

5. Bên mượn tài sản phải chịu rủi ro đối với tài sản mượn trong thời gian chậm trả.”

Như vậy, nếu bạn gái bạn được giao chiếc điện thoại trên cơ sở mượn tài sản thì bạn gái bạn có nghĩa vụ giữ gìn, bảo quản tài sản mượn. Nếu tài sản bị hư hỏng thông thường thì phải sửa chữa và bồi thường thiệt hại nếu làm mất, hư hỏng tài sản mượn. Đồng thời bên mượn tài sản có nghĩa vụ trả lại tài sản đúng thời hạn nếu không sẽ phải chịu rủi ro đối với tài sản mượn trong thời gian chậm trả. Nếu có hành vi cố ý hủy hoại tài sản thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội hủy hoại tài sản của người khác theo quy định tại Điều 178 Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017.

Trường hợp hai bên thỏa thuận đây là tặng cho tài sản:

*Nếu việc tặng cho không đi kèm điều kiện: Điều 458 Bộ Luật dân sự 2015 quy định:

“
1. Hợp đồng tặng cho động sản có hiệu lực kể từ thời điểm bên được tặng cho nhận tài sản, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Đối với động sản mà luật có quy định đăng ký quyền sở hữu thì hợp đồng tặng cho có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký”.

Như vậy, vì điện thoại là động sản không phải đăng kí quyền sở hữu nên kể từ thời điểm bạn gái bạn nhận được điện thoại, điện thoại đó sẽ trở thành tài sản thuộc sở hữu hợp pháp của cô ấy, nên bạn sẽ không có quyền đòi lại.

*Nếu việc tặng cho đi kèm điều kiện: Điều 462 của Bộ Luật dân sự 2015 quy định:

“1. Bên tặng cho có thể yêu cầu bên được tặng cho thực hiện một hoặc nhiều nghĩa vụ trước hoặc sau khi tặng cho. Điều kiện tặng cho không được vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.

2. Trường hợp phải thực hiện nghĩa vụ trước khi tặng cho, nếu bên được tặng cho đã hoàn thành nghĩa vụ mà bên tặng cho không giao tài sản thì bên tặng cho phải thanh toán nghĩa vụ mà bên được tặng cho đã thực hiện.

3. Trường hợp phải thực hiện nghĩa vụ sau khi tặng cho mà bên được tặng cho không thực hiện thì bên tặng cho có quyền đòi lại tài sản và yêu cầu bồi thường thiệt hại.”

Như vậy trường hợp bạn tặng quà cho cô ấy mà có kèm theo điều kiện ví dụ yêu cầu cô ấy phải thực hiện hoặc không được thực hiện một công việc nhất định (lưu ý là những điều kiện này không được vi phạm pháp luật, đạo đức xã hội) mà nay cô ấy không thực hiện điều kiện đó thì bạn có quyền yêu cầu trả lại món quà và yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu có thiệt hại xảy ra.

Trân trọng