Câu hỏi: Kính chào quý luật sư, xin tư vấn giúp tôi về vấn đề luật lao động khi đơn phương chấm dứt lao động.Cụ thể là vào 5/10 tôi có vào làm tại công ty BN với thời hạn thử việc là 1 tháng. Và bắt đầu làm NV chính thức từ 1/11. Tuy nhiên sau khi làm 3 tháng thì công ty vẫn không ký hợp đồng lao động. Cho đến ngày 10/1/2021 thì tôi có viết đơn xin nghỉ việc kể từ ngày 16/2/2021 (báo trước 37 ngày) và đã được phê duyệt. Nhưng vào ngày 14/1/2021 phía công ty lại gửi đơn sa thải buộc tôi thôi việc kể từ ngày 16/1/2021. Khi tôi hỏi lý do thì họ lại đưa lý do là vì tôi vào sáng ngày 14/1/2021 không chào hỏi giám đốc nên bị thôi việc do thái độ không tôn trọng cấp trên. Sau đó tôi có nhận bảng lương thì phía công ty lại chỉ trả cho tôi 12 ngày lương của tháng 1. Tôi xin hỏi là nếu tôi gửi đơn xin nghỉ việc như vậy thì có đúng luật không vì lúc đó tôi không biết là mình không có hợp đồng lao động thì sẽ phải báo trước bao nhiêu ngày. Nhưng sau ngày 18/1/2021 thì tôi lại được 1 nhân viên công ty BN nói là lúc khai báo BHXH thì lại khai loại hợp đồng của tôi là vô thời hạn. Nếu như vậy thì khi tôi báo trước 37 ngày thì sẽ bị đền hợp đồng là 8 ngày luong không báo trước như vậy có đúng không. Bởi vì công ty hoàn toàn không ký kết hợp đồng văn bản nào với tôi, và cũng không thông báo khi khai bhxh thì hợp đồng của tôi là loại hợp đồng nào.Và phía công ty không báo trước cho tôi nhu vậy thì có đúng không. Và nếu tôi kiện công ty ra phòng LĐ TB XH và ra toà án dân sự thì tôi có được công ty bồi thường không, hay tôi sẽ bị bắt bồi thường ngược lại.

Trả lời: Thứ nhất về quyết định xử lý kỷ luật sa thải

Điều 125  Bộ luật lao động 2019 quy định hình thức xử lý kỷ luật sa thải được người sử dụng lao động áp dụng trong những trường hợp sau đây:

"1. Người lao động có hành vi trộm cắp, tham ô, đánh bạc, cố ý gây thương tích, sử dụng ma túy tại nơi làm việc;

2. Người lao động có hành vi tiết lộ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của người sử dụng lao động, có hành vi gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc đe dọa gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng về tài sản, lợi ích của người sử dụng lao động hoặc quấy rối tình dục tại nơi làm việc được quy định trong nội quy lao động;

3. Người lao động bị xử lý kỷ luật kéo dài thời hạn nâng lương hoặc cách chức mà tái phạm trong thời gian chưa xóa kỷ luật. Tái phạm là trường hợp người lao động lặp lại hành vi vi phạm đã bị xử lý kỷ luật mà chưa được xóa kỷ luật theo quy định tại Điều 126 của Bộ luật này;

4. Người lao động tự ý bỏ việc 05 ngày cộng dồn trong thời hạn 30 ngày hoặc 20 ngày cộng dồn trong thời hạn 365 ngày tính từ ngày đầu tiên tự ý bỏ việc mà không có lý do chính đáng.

Trường hợp được coi là có lý do chính đáng bao gồm thiên tai, hỏa hoạn, bản thân, thân nhân bị ốm có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền và trường hợp khác được quy định trong nội quy lao động."

Như vậy, lý do là nhân viên không chào hỏi giám đốc không phải là căn cứ để công ty ra quyết định sa thải đối với người lao động. Trường hợp công ty vẫn quyết định xử lý kỷ luật sa thải người lao động với lý do người lao động không chào hỏi thì được xác định là sa thải trái pháp luật.

Điều 74 Nghị định 145/2020/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Bộ luật lao động 2019 quy định trường hợp sa thái trái pháp luật thì người sử dụng lao động phải bồi thường giống như trường hợp đơn phương chấm dứt Hợp đồng lao động trái pháp luật.

Thứ hai, về đơn phương chấm dứt HĐLĐ

Theo quy định tại Điều 20 Bộ luật lao động 2019, hợp đồng lao động gồm hai loại như sau:

- Hợp đồng lao động có thời hạn: là hợp đồng mà trong đó hai bên xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng trong thời gian không quá 36 tháng kể từ thời điểm có hiệu lực của hợp đồng.

- Hợp đồng lao động không xác định thời hạn: là hợp đồng mà trong đó hai bên không xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng.

Do giữa bạn và công ty chưa có thỏa thuận rõ ràng về loại hợp đồng và thời hạn thực hiện hợp đồng nên cần phải thỏa thuận rõ hơn về vấn đề này. Công ty không thể đơn phương khai báo với cơ quan BHXH về loại hợp đồng là không thời hạn được.

Trường hợp này có thể xác định đây là hợp đồng có thời hạn, do vậy thời gian báo trước khi đơn phương chấm dứt HĐLĐ là 30 ngày.

Thứ ba, về giải quyết tranh chấp lao động cá nhân

Trường hợp tranh chấp phát sinh liên quan về xử lý kỷ luật lao động theo hình thức sa thải hoặc tranh chấp về trường hợp bị đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động thì không bắt buộc phải gửi đơn yêu cầu hòa giải tới phòng lao động thương binh xã hội, trường hợp này bạn có quyền trực tiếp gửi đơn khởi kiện tới tòa án nhân dân cấp huyện nơi bạn đang cư trú hoặc nơi công ty có trụ sở để giải quyết.

Nếu muốn hòa giải, bạn vẫn có quyền gửi đơn tới phòng lao động xã hội nơi công ty có trụ sở.

Thời hiệu yêu cầu hòa giải viên lao động thực hiện hòa giải tranh chấp lao động cá nhân là 06 tháng, kể từ ngày phát hiện ra hành vi mà mỗi bên tranh chấp cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị vi phạm.

Thời hiệu yêu cầu Toà án giải quyết tranh chấp lao động cá nhân là 01 năm, kể từ ngày phát hiện ra hành vi mà mỗi bên tranh chấp cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị vi phạm.