pere/sami_parallel huggingface dataset:
Nationála boazodoallopolitihkka lea jagiid mielde rievdadan orohagaid ja čearuid guohtunguovlluid.
Nasjåvnålasj ælloæláduspolitihkka le jagij nalluj divvum tjieldij guohtomguovlojt.
Bargojoavkku mielas lea áibbas deaŧalaš boahtteáiggi rádjerasttideaddji boazodollui ahte čađahuvvo vuoigatvuođakárten čielggadit riektevuođu, vai boahtteáiggis sáhttá čoavdit guohtunvuođu almmá stuorra riidduid haga.
Barggojuogos adná mierrediddjen boahtteájgij ælloæládussaj rájáj rastá juhte tjadáduvvá riektátjielggidus vaj riektávuodo tjielggá nåv vaj guohtomvuodudahka boahtte ájgij tjoavdeduvvá váni stuorra rijdoj.
Muhtun doallit eai leat gártadan vieruiduvvan vuoigatvuođa iežaset ođđa guovlluide.
Muhtem ælloniehke ælla ásadam dáhperievtesvuodajt ietjasa ådå guovlojda.
Dát lea deaŧalaš oassi dain hástalusain mat leat leamaš rádjerasttideaddji boazodoalu mihtilmasvuohtan.
Dát la ájnas oasse daj hásstalusájs ma ájgij nalluj li bájnnám ællobargov rájaj rastá.
- Eahpesihkkaris dilli lea vuolgán nationála politihkas ja dan berre čoavdit dáid guovlluid vuoigatvuođaid almmolaš kártema ja dohkkeheami bokte, dadjá Jåma.
- Dat iehpesihkarvuohta mij la dagádum nasjåvnålasj politihkas ja luluj tjoavdeduvvat almulasj kárttima ja rievtesvuodaj dåhkkidime baktu dajda guovlojda, javllá Jåma.
Boraspiret áitet boazodoalu
Urudisá ájtti ælloæládusáv
- Konvenšuvdnaguovllus lea stuorra boraspiremáddodat goappašiid riikkain.
- Stuorra urudismáddo le konvensjåvnnåguovlojn goappátjijn rijkajn.
Dilli lea áittan goappašiid riikkaid boazodoalu ekonomalaš, ekologalaš ja kultuvrralaš guoddevašvuhtii.
Vidjura li ájtton ekonomalasj, ekologalasj ja kultuvralasj guoddelisvuohtaj goappátjijn rijkajn.
Boraspiret áitet ollugiid birgenlági, dadjá bargojoavkku jođiheaddji Ellinor Marita Jåma.
Urudisá ájtti iellemvuodov moaddásijda, javllá barggojuohkusa jådediddje Ellinor Marita Jåma.
- Nationála boraspirepolitihkka ferte vuhtiiváldit váikkuhusaid konvenšuvdnaguovllu boazodollui goappašiid riikkain, dadjá Jåma.
- Nasjåvnålasj urudispolitihkka viertti vieledit ælloæládusá båhtusijt konvensjåvnnåguovlojn goappátjijn rijkajn, javllá Jåma.
Boazodoalloareálaid suodjaleapmi
Ælloæládusá guovloj suodjalibme
Goappašiid riikkain gosa konvenšuvdna gusto dáhpáhuvvet dávjá sisabahkkemat guohtunguovlluide.
Aktelattjat dagáduvvi gártjedime guohtomguovlojn goappátjijn rijkajn gånnå konvensjåvnnå le fámon.
Sápmelaččaid bealis dát vásihuvvo dego guohtunareálain ii leat rievttálaš ja duohta suodjaleapmi.
Same bieles váseduvvá dát degu guohtomguovlojn ælla riektá ja oalle suoje.
- Lea iešvuosttaldeaddjin go rádjerasttildeaddji boazodoallu vuos sihkkarastojuvvo konvenšuvnna bokte, ja de dasto áitojuvvo eará sisabahkkemiid geažil, dadjá Jåma.
- Luluj liehket paradoksan jus ælloæládus rájáj rastá suoddjiduvvá konvensjåvnå baktu, ja dan ga maŋŋela ájteduvvá gártjedimijs ietja guovlos, javllá Jåma.
Viidáset čuovvoleapmi
Tjuovvolibme vijddábut
Sámediggeráđđi Henrik Olsen giitá bargojoavkku barggu ovddas.
Sámediggeráde ájras Henrik Olsen gijttá barggojuohkusav bargos.
Son giitá maiddái buot orohagaid ja čearuid mat leat leamaš mielde proseassas.
Sån gijttá aj divna tjieldijt ma li viehkedam prosessan.
- Sámediggeráđđi vuordá dál ahte Ruoŧa ja Norgga ráđđehusat čuovvolit bargojoavkku evttohusaid.
- Sámediggeráde vuorddá dála juhte Svieriga ja Vuona ráddidusá tjuovvoli barggojuohkusa oajvvadusájt.
Lea deaŧalaš ahte mis lea dakkár konvenšuvdna mii fuolaha buot beliid vuoigatvuođaid ja beroštusaid buori vugiin, dadjá sámediggeráđđi Henrik Olsen.
Ájnas le mij oadtjop konvensjåvnåv mij válldá várajda gájkka oassálasstij riektájt ja ássjijt buorre láhkaj, javllá Sámediggeráde ájras Henrik Olsen.
Dá lea bargojoavkku rievdadusevttohus:
Dála li barggojuohkusa divvomoajvvadusá:
Loga eanet barggu birra dás: http://www.sametinget.no/Naeringer/Reindrift/Norsk-svensk-reinbeitekonvensjon
Lågå ienebut bargos: http://www.sametinget.no/Naeringer/Reindrift/Norsk-svensk-reinbeitekonvensjon
Eanet dieđuid addet:
Ienep diedo:
Bargojoavkku jođiheaddji: Ellinor Marita Jåma, + 47 916 13 460
Barggojuohkusa jådediddje: Ellinor Marita Jåma, + 47 916 13 460
Sámediggeráđđi Henrik Olsen, + 47 907 75 219
Sámediggeráde ájras Henrik Olsen, + 47 907 75 219
Háliida nannet duodjeealáhusa / Duodji / Ealáhusat / Sámediggi - Sametinget
Sihtá duodjeæládusáv nannit / Duodje / Æládus / Sámedigge - Sametinget
Háliida nannet duodjeealáhusa
Sihtá duodjeæládusáv nannit
SámediggeráđđiSilje Karine Muotkaháliida árvvoštallat molssaektosaš doarjjaortnegiid dálá árbevirolaš sámi duoji várás.
Sámedikke rádeájras Silje Karine Muotka hálijt árvustallat ietjá máhttelisvuodajt udnasj doarjjaårnigijda árbbedábálasj sámeduodjáj.
– Ii lea sáhka geahpedeamis, muhto das ahte geavahit ealáhusruđaid ulbmileappot, dadjáMuotka.
– Ij la sáhka unnedimes, ájnat gålådit biednigijt æládussaj ienebut ulmmelattjat, javllá Muotka.
Odne (duorastaga) deaivá sámediggeráđđi Silje Karine Muotka duodjeorganisašuvnnaid ovddasteddjiid digaštaddat hástalusaid ja vásáhusaid dálá duodjedoaibmadoarjjaortnegiin.
Uddni (duorastagá) iejvvi Silje Karine Muotka duodjeorganisasjåvnåj ájrrasijt ságastalátjit hásstalusáj ja åtsådallamij birra udnasj doajmmadoarjjaårniga birra duodjáj.
Čoahkkima vuođđun lei raporta mii almmustahtii moaittehahtti diliid máŋgasa ektui geat leat ožžon dálá doaibmadoarjaga.
Oarren tjåhkanibmáj lij tjála mij bigot lájttalahtte vidjurijt moatte doarjjaoadtjoj lunna gudi oadtju doajmmadårjav uddni.
- Mii háliidit leat mielde buorideamen gánnáheami ja ovdáneami ealáhusain main lea árbevirolaš ja iežas buvttaduvvon duodji vuođđun.
- Mij sihtap viehkedit ávkkásvuohtaj ja æládusá åvddånahttemij árbbedábálasj ja iesjbuvtadum duoje hárráj.
Dađibahábut čájeha raporta ahte mii eat juvssa dan doarvái bures, dálá ortnegiin ja njuolggadusaiguin.
Dadi bahábut vuoset tjála mij ep jåvsåda buorre mærráj udnasj årnigij ja njuolgadusá.
Danne mii leat dieđihan duodjeorganisašuvnnaide ahte mii bargagoahtit dainna ahte gávdnat molssaeavttuid dálá ortnegii, dadjá Muotka.
Dan diehti lip diededam duodjeorganisasjåvnåjt mij álggep åhtsåt ietjá máhttelisvuodajt dálásj årnigij sadjáj, javlla Muotka.
Raporta čájeha earret eará ahte stuorra oassi duojáriin geat dál ožžot doaibmadoarjaga, eanet vuvdet viidáseappot dujiid maid sii leat oastán earáin, go árbevirolaš dujiid ja dan maid sii ieža leat duddjon.
Tjála vuoset duola degu viehka ålos duodjárijs gudi dálla oadtju doajmmadårjav, ienep mærráj vuobdatji oassto duojijt gå ietjasij iesjdagádum ja árbbedábálasj duojijt.
Maiddái rehketdoalut ja vuovdinduođaštusat árvvoštallojuvvojit hui váilevažžan.
Biedniklåhkotjallem ja oasesduodastahttem le aj árvustaládum vádnásin.
Sullasaš guorahallan 2012:s rehketdoallojagi 2010 várás čájehii vástideaddji váilevašvuođaid.
Muodugasj árvustallama jagen 2012 biedniklåhkojages 2010 vuoset muodugasj vánesvuodajt.
Dát háliida Muotka ovddidit ášši digaštallamii Sámedikki dievasčoahkkimis.
Dálla sihtá Muotka ássjev bajedit dagástallamij Sámedikke ållestjåhkanimen.
- Diehtit mii gal ahte juoga ferte dahkkojuvvot.
- Mij diehtep nuohkásav vaj hæhttup dahkat juojddájt.
Dál bovdet duodjeorganisašuvnnaid geahčadit guđe molssaeavttut gávdnojit.
Dál de gåhttjop duodjeorganisasjåvnåjt prosæssaj gehtjatjit makkir ietja máhttelisvuoda gávnnuji.
Mii lea oktasaš mihttomearri ealáhusšiehtadusain.
Miján la aktisasj ulmme æládussåbadusájn.
Dat lea ahte nannet daid duojáriid geat háliidit ovddidit iežaset duoji gánnáhahtti ealáhussan, deattuha Moutka.
Dat la nannit dajt duodjárijt gudi hálijdi ietjasa dájddaduojijt ávkkás æládussan åvddånahtedit, dættot Moutka.
Vuotnaguolástuslávdegoddi nammaduvvon / Mearraealáhusat / Ealáhusat / Sámediggi - Sametinget
Vuodnaguollimnammadus nammaduvvam / Marijna æládusá / Æládus / Sámedigge - Sametinget
Vuotnaguolástuslávdegoddi nammaduvvon
Vuodnaguollimnammadus nammaduvvam
Finnmárkku fylkkagielda, Romssa fylkkasuohkan, Nordlándda fylkkasuohkan ja Sámediggi nammadedje odne iežaset lahtuid Vuotnaguolástuslávdegoddái.
Finnmárko, Tråmså ja Nordlánda fylkkasuohkana ja Sámedigge nammadin uddni sijáj ájrrasijt Vuodnaguollimnammadusán.
- Mii leat duhtavaččat Vuotnaguolástuslávdegotti čoahkádusain.
- Mij lip oalle dudálattja Vuodnaguollimnammadusá ájrasjuogojn.
Čoahkádusa maid mii leat olahan ollu evttohusaid ja buori ráđđádallamiid bokte, dadjet Finnmárkku fylkkasátnejođiheaddji Runar Sjåstad, Romssa fylkkaráđđi Line Miriam Sandberg, Nordlándda fylkkaráđđi Arve Knutsen ja Sámedikki sámediggeráđđi Silje Muotka.
Dav ájrasjuogov lip oadtjum moatte árvvalusá ja buorre aktisasjbargo baktu gaskanimme, javlli Finnmárko fylkkasuohkanoajvve Runar Sjåstad, Tråmså fylka rádeájras Line Miriam Sandberg, Nordlánda fylka rádeájras Arve Knutsen ja Sámedikke rádeájras Silje Muotka.
Vuotnaguolástuslávdegoddi galgá nannet vuotnaguolástusaid hálddašeami erenoamáš deattuhemiin sámi geavaheami.
Vuodnaguollimnammadus galggá nannit vuodnaguollimij háldadusáv sierra dettujn sáme dábijda.
Dat galgá bargat guolástanmuddenáššiiguin, doaibmabijuiguin mat nannejit riddo- ja vuotnaguolásteami, vuotnalinnjáid mearridemiiguin, ja lassi dorskehivvodagaid sturrodagaiguin ja juogademiin rabas joavkkus.
Dat galggá barggat ássjij nåv gå guollimhiebadimij, dåjmaj majna merragádde- ja vuodnaguollimijt nannit, vuodnarájájt biedjat aktan játtij duoddemierij stuorrudagájt ja juohkemijt rabás juohkusin.
- Vuotnaguolástuslávdegotti lahtut ovddastit bođuid ja oktasaččat buori ja deaŧalaš gelbbolašvuođa guolásteami, hálddašeami ja servodagaid birra.
- Vuodnaguollimnammadusá ájrrasa ájrasti guhtik aktu ja tjoahkkáj buorre ja ájnas máhttudagájt mij gullu guollimijda, háldadimijda ja sebrudahkaj.
Danne mis lea buorre jáhku dasa ahte Vuotnaguolástuslávdegoddi váikkuha positiiva ovdáneami riddo- ja vuotnaguolástusas davvin, loahpahit Sjåstad, Sandberg, Knutsen ja Muotka.
Dan diehti le miján åssko Vuodnaguollimnammadus ájnas láhkáj viehket merragádde- ja vuodnaguollimijt positijvva åvddånibmáj nuorttan javlli Sjåstad, Sandberg, Knutsen ja Muotka maŋemusát..
Vuotnaguolástuslávdegotti lahtut nammaduvvojit gitta guovtti jahkái háválassii ja sii válljejit jođiheaddji ieža.
Vuodnaguollimnammadusá ájrrasa nammaduvvi gitta guovte jahkáj ájgen ja sij válljiji ietja ietjasa jådediddjev.
Guolástusdirektoráhta regiovdnakantuvrras Finnmárkkus lea čállingoddedoaibma.
Guollimdirektoráhta Finnmárko guovllokontåvrån li tjálledåjma.
Sámediggeráđđi Silje Karine Muotka, Sámediggi, tel. 984 87 576
Guládallamdiedo:
Fylkkaráđđi Line Miriam Sandberg, Romssa fylkkasuohkan, tel. 911 30 242
Tråmså fylkkasuohkana rádeájras Line Miriam Sandberg, tlf. 911 30 242
Guhte lea nammadan
Nammaduvvam:
Várrelahttu
Lijggeájras
Finnmárkku fylkkagielda
Finnmárko fylkkasuohkanis
Nordlándda fylkkasuohkan
Tråmså fylkkasuohkanis
Tone Joakime Nilsen (32), Gáŋgaviika
Jorhill Andreassen (65), Lenvik
Trond-Einar Karlsen (52), Áltá
Nordlánda fylkkasuohkanis
Ragnhild Sandøy (60), Romsa
Sámedikkes
Doarju duodjegávppiid Inka AS ja Manndalen Husflidlag / Duodji / Ealáhusat / Sámediggi - Sametinget
Doarjju duodjeoassásijt Inka AS ja Manndalen Husflidlag / Duodje / Æládus / Sámedigge - Sametinget
Doarju duodjegávppiid Inka AS ja Manndalen Husflidlag
Sámediggerade le juollodam dårjav duodjeoassásijda Inka AS i Kárásjjågån ja Manndalen Husflidlag Gájvuonan.
Sámediggeráđđi lea juolludan doarjaga Inka AS:ii Kárášjogas ja Manndalen Husflidlag:ii Gáivuonas.
Sámedikken le vájkkudimnævvoårnik dåjmajda ma åvddånahtti oasestimev stuoves duodjeoassásijn ma vuobddi goappátjagá ietjasa ja iehtjádij duojijt.
- Inka AS oažžu dán doarjaga maiddái dán jagi, nu dat oažžu 179 500 doarjjan Sámedikkis.
- Inka AS oadtju dáv dårjav dán jage aj, ja oadtju dan diehti 179 500 kr doarjjan Sámedikkes.
Manndalen Husflidlag oažžu 175 000 ru..
Manndalen Husflidlag oadtju 175 000 kr..
Mun sávan dát bohtá buorrin ja ahte fitnodagaid vuovdin lassána, dadje sámediggeráđđi Silje Karine Muotka.
Doajvov dát sjaddá buorren ja viddnudagá jådedi ienep duojev. Javllá rádeájras Silje Karine Muotka.
- Dán doarjjaortnega ulbmil lea ahte mii háliidit ahte dakkár fitnodagat main lea bistevaš vuovdinbáiki, galget oažžut buriid eavttuid nu ahte sáhttet bisuhit doaimmaset.
- Ájggomus dájna doarjjaårnigijn la mij sihtap viddnudagájn stuoves oassásij galggi liehket buorre vidjura vaj bisodi dåjmajdisá.
Danne lean ilus go mii dál doarju guokte nana fitnodaga, loahpaha Muotka.
Dan diehti lav ávon gå doarjodip guokta nanos viddnudagá, javllá Muotka maŋemusát.
Sámediggeráđđi Silje Karine Muotka, tel. 984 87 576
Aktijvuohta:
Raporta čájeha ahte sámi stoahkanhearvvat váilot / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámediggi - Sametinget
Rapportta vuoset sáme ståhkusa vádnuni / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámedigge - Sametinget
Raporta čájeha ahte sámi stoahkanhearvvat váilot
Rapportta vuoset sáme ståhkusa vádnuni
Sámediggi lea čađahan prošeavtta kártendihte makkár sámi stoahkanhearvvat ja pedagogalaš ávdnasat gávdnojit mánáidgárddiin gos leat sámi mánát, dát boahtá ovdan raporttas mii dál almmuhuvvo.
Sámedigge le tjadádam muhtem prosjevtav mij galggá kárttit makta gávnnuji sáme ståhkusa ja pedagogalasj materiála mánájgárdijn gånnå li sáme máná, mij dállá rapportan almoduvvá.
- Kártema duogážiin lea Sámediggi buktán árvalusa guovtti konkrehta doaibmabidjui, lohká várrepresideanta Laila Susanne Vars, geas lea ovddasvástádus sámi mánáidgárddiide.
- Dán kárttima milta le Sámedigge oajvvadam guokta konkrehta dåjma, javllá sadjásasj presidænnta Laila Susanne Vars, guhti sáme mánájgárdij åvdås vásstet.
- Olggobealde joavku lea ásahuvvon, mii galgá bidjat johtui ráhkadit sámi “ hupmanpáhka ”.
- Ålgoldis juogos le álgadum, mij galggá sáme ” ságastimpáhkev ” ásadattját.
Ulbmil dákkár páhkain lea nannet sámi mánáid hupmančehppodaga.
Dán páhke ulmme le sáme mánáj giellamáhtudagáv nannit.
Joavkkus leat mánáidgárdebargit iešguđet guovllus riikkas.
Juogo ájrrasa li mánájgárddebargge iesjguhtik guovlos lándav miehtáj.
Nubbi árvalus doaibmabidjui lea ohcanvuđot doarjja, man ulbmil lea ráhkadit olgostoahkanhearvvaid mat čájehit máŋggabealatvuođa sámi kultuvrras, lohká Vars.
Nubbe oajvvadus le doarjja mav åhtsåt máhttá, mán ulmme le ålggoståhkusijt åvddånahttet ma sáme kultuvra valjesvuodav gåvvidi, javllá Vars.
Sámediggi lea ovdal ožžon dieđuid das ahte gávdnojit unnán sámi stoahkanhearvvat mánáidgárddiin, ja danin lei sávahahtti kártet sihke dan mii gávdno, ja maiddái makkár dárbbut mánáidgárddiin leat sámi stoahkanhearvvaide.
Åvddåla le Sámediggáj dieduvvam e gávnnu vuojga sáme ståhkusa mánájgárdijda, danen sihtin kárttit ij dåssju dajt ma gávnnuji, valla aj makta sáme mánájgárde sáme ståhkusijt dárbahi.
Áigeguovdilis mánáidgárddiid bargit jearahallojuvvo, jearahanskovi bokte, ja oktanuppelogi mánáidgárddis viđa fylkkas leat fitnan galledeame.
Muhtem mánájgárdij bargge ságájdahteduvvin, gatjálvissjiemá baktu, ja tjoahkkáj lågenanakta mánájgárde vidán fylkan guossiduvvin.
- Kárten čájeha ahte buot mánáidgárddit háliidit eanet sámi stoahkanhearvvaid, ja eanet sámi oahpponeavvuid.
- Kárttima baktu vuojnnep gájka mánájgárde sávvi ienep sáme ståhkusijt, ja ienep sáme oahpponævojt.
Dat mii goahcá mánáidgárddit háhkat eanet sámi stoahkanhearvvaid, lea sihke ruhtadilli, dat mii gávdno márkanis lea divrras, daid lea váttis oažžut áigái, márkanis eai šat gávdno eanet stoahkanhearvvat, loahpaha Laila Susanne Vars.
Mij mánájgárdijt hieret ienep sáme ståhkusijt åttjudit le sihke ekonomalasj bielle, mij márnánin gávnnu le divras, ja le aj gávnnama duogen, ælla ienep ståhkusa márnánin, låhpat Laila Susanne Vars.
Oktavuođaolmmoš: Sámedikki várrepresideanta Laila Susanne Vars, tlf. 977 54 102.
” 2012 mánájgárddebiejvve ” aktijvuodan guossit Sámedikke sadjásasj presidænnta Laila Susanne Vars Ájastealli mánájgárdev Guovddagæjnon.
Kártenraporta sámi stoahkanhearvvain ja pedagogalaš materiálain mánáidgárddiin gos lea sámi mánát
Rapportta sáme ståhkusij ja pedagogalasj nævoj gáktuj mánájgárdijn sáme mánáj almoduvvá:
Evttoha Várjjat SiiddaNorgga UNESCOmáilmmiárbelistii / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámediggi - Sametinget
Åvdet Várjjat Siidav Vuona oajvvadussan UNESCOa væráltárbbelisstaj / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámedigge - Sametinget
Evttoha Várjjat SiiddaNorgga UNESCOmáilmmiárbelistii
Åvdet Várjjat Siidav Vuona oajvvadussan UNESCOa væráltárbbelisstaj
Sámediggi evttoha ahte ráfáidahttojuvvon Ceavccageađgi Unjárgga gielddas, ovttas goddebivdorusttegiinNoiddiidčearus Báhcavuona gielddas ja Gollevárri Deanu gielddas, ja dasto geađgeáigelokalitehtainRuovdenjunluovttas Unjárgga gielddas, árvvoštallojuvvojit evttohuvvot ovttastuvvon máilmmiárbebáikinUNESCOmáilmmiárbelistii (World Heritage List).
Sámedigge oajvvat suodjaluvvam Ceavccageađgiv / Mortensnesav Unjárga suohkanin, aktan bivddoásadusá gåttes Noidiidčearru / Kjøpmannskjølen Báhcavuona suohkanin ja Gollevárri Dæno suohkanin, ja duodden gierggeájggesajijn Ruovdenjunjlovta / Gropbakkengen Unjárga suohkanin merustaláduvvi aktidum væráltárbbesadjen UNESCOa væráltárbbelistan (World Heritage List).
2011:s biddjojuvvui bargojoavku mas ledje mielde sorjjasmeahttun áššedovdit, Finnmárkku fylkkagielda, Unjárgga gielda ja Sámediggi.
Jagen 2011 nammaduváj barggojuogos oassálasstemijn iesjrádálasj ássjediehttijs, Finnmárko fylkkasuohkanis, Unjárga suohkanis ja Sámedikkes.
Riikaantikvára lea searvan áicin.
Rijkaantikvárra le oassálasstám váksjárijn.
Bargojoavku lea ovttasráđiid Unjárgga gielddain, čađahan čoahkkimiid guoskevaš oasálaččaiguin ja álbmotčoahkkimiid gielddain.
Barggojuogos le, aktisasjbargujn Unjárga suohkanijn, tjadádam tjåhkanimijt duohtaduvvam ássjeoassálasstij ja álmmuktjåhkanimijt suohkanijn.
Sihke guoskevaš gielddat ja Finnmárkku fylkkagielda leat buktán positiivvalaš cealkámušaid prošektii.
Guoskavasj suohkana ja Finnmárko fylkkasuohkan li miellusa prosjæktaj.
Hui deaŧalaš universiealla árvu
Sierra gájkkásasj árvvo
Buot dát njeallje guovllu leat Várjjat-sámiid boares geavahus- ja ássanguovllus, das boahtá namma Várjjat Siida máilmmiárbebáiki.
Da niellja guovlo li divna várjjaksámij dålusj addne- ja årromguovlon, dassta namma Várjjat Siida væráltárbbesadje.
Dasa lassin go dievasmahttit ja eanet čiekŋudit ássan- ja oskkoldathistorjái nugo lea čállojuvvon Ceavccageađggis, leat dat golmma eará guovllus iešalddis hui deaŧalaš kulturhistorjjálaš árvvut.
Duodden tjiegŋodibmáj ja duoddimij dan årrom- ja åsskohiståvrråj mij juo le Ceavccageađgi / Mortensnesan, li dájn gålmmå duobddágijn sierra kulturhiståvrålasj kvalitehta.
Oktiibuot dat njeallje válljejuvvon báikki, Ceavccageađgi váldobáikin, leat hui erenoamáš ovdamearkkat ássamii, bivdui ja oskui Árktisas 12000 jagi čađa.
Tjoahkkáj li dájn niellja sajijn, Ceavccageađgijn / Mortensnesajn oajvvebájkken, sierralágásj buojkulvisá årromij, bivddemij ja åsskuj Arktalasj guovlojn 12000 jagij tjadá.
Dat leat erenoamážat kulturmuittuid divdnavuođa ektui, dili, variašuvnna ja kronologalaš čieŋalvuođa ektui, dan seammás go dat ovddastit guovllu ovdahistorjjá ja sámi historjjá ollislaččat.
Da li iesjgeŋgalágátja mij guosská kulturmujttolahkavuodav, dilev, variasjåvnåv ja kronologalasj tjiegŋudagáv, sæmmi båttå gå li åvdåstiddje guovlo åvddåhiståvrås ja sáme histåvrås ållåsit.
Norgga evttohuslista
Vuona oajvvadumlissta
Vuosttaš lávki lea oažžut guovlluid fievrriduvvot Norgga máilmmiárbelistaevttohussii (tentatiiva lista).
Vuostasj lávkke bargon le oadtjot guovlojt tjáledum vuona oajvvadussaj væráltárbbelisstaj (tentatijvva lissta).
Sámedikki evttohus, mas vuođđodokumeanta lea eaŋgalasgillii, leage hábmejuvvon UNESCO málle mielde movt fievrridit evttohuslistii.
Sámedikke oajvvadus, gånnå álggotjála le ieŋŋilsgiellaj, le dan diehti hábbmidum UNESCO háme milta tjáledibmáj oajvvaduslisstaj.
Norggas leat dál guhtta báikki mat leat čállojuvvon UNESCOmáilmmiárbelistii:
Vuonarijkan li uddni guhtta guovlo ma li UNESCOa væráltárbbelisstaj tjáleduvvam:
Eanet dieđuid addá: Seniorráđđeaaddi Audhild Schanche, + 47 481 99 656
Jus sidá ienep diedojt: Seniorádevadde Audhild Schanche, + 47 481 99 656
Loga evttohusa eaŋgalasgillii dahje dárogillii dákko:
Lågå oajvvadusáv ieŋŋilsgiellaj jali dárogiellaj dánna:
Plána- ja huksenláhka / Sámedikki plánaveahkki / Areála / Biras, areála ja kultursuodjaleapmi / Sámediggi - Sametinget
Pládna- ja tsiekkadusláhka / Sámedikke pládnabagádus / Areála / Birás, areálla ja kultursuodjalus / Sámedigge - Sametinget
Plána- ja huksenláhka
Pládna- ja tsiekkadusláhka
Sámediggi ja Birasgáhttendepartemeanta olaheigga ovttamielalašvuođa 2006-2007 ođđa plána- ja huksenlága ráđđádallamin.
Sámedigge ja Birássuodjalimdepartemænnta guorrasijga konsulterimij baktu ådå pládna- ja tsiekkadusláhkaj jagij 2006-2007.
Láhka bođi fápmui 2009:s.
Láhka bådij fábmuj jagen 2009.
Soames guovddáš bealit plána- ja huksenlágas mat leat dehálačča Sámediggái leat:
Muhtem guovdásj elementa pládna- ja tsiekkaduslágan Sámediggáj li:
Das lea sisafievrriduvvon čielga ulbmilmearrádus mas daddjo ahte buot plánemat lága mielde galget sihkkarastit sámi kultuvrra, ealáhusdoaimma ja servodateallima luondduvuođu ja lea dehálaš ovddideapmin.
Ådåsin lágan le jut gájkka plánimijn galggá ulmmemærrádusá pládna- ja tsiekkaduslága milta mij guosská luonndovuodov nannitjit sáme kultuvrraj, æládusájda ja sebrudakiellemij. Dát le åvddånibme.
Sámi meahcceealáhusat leat ovttas boazodoaluin dehálaš oassin dás.
Sáme miehttseæládus aktan boatsojsujtto li luondulattjat dássta oassen.
Sámediggái lea mieđihuvvon vuosttaldanvuoigatvuohta buot areálaplánaide main sáhttá lea mearkkašahtti váikkuhus sámi kultuvrii ja sámi ealáhusdoibmii, juoga mii mearkkaša sámiide duohta vejolašvuođa sihkarastit sámi luondduvuođu.
Sámediggáj le vattedum vuosteldimfábmudahka gájkka areállaplánaj ma máhtti liehket ájnnasa sáme kultuvrraj ja æládusvuoduj, juoga mij máhttelisvuodav vaddá almma sáme vájkkudahttemav nannitjit sáme luonndovuodov.
Dát mearrádus mearkkaša ahte ráđđádallangeatnegasvuohta čađahuvvo ILO nr 169 art. 6 mielde ja vuoigatvuođa searvamis almmolaš rievttálaš hálddašeapmái go luondduvalljodagat galget geavahuvvot, hálddašuvvot ja seailluhuvvot ILO 169 art. 15(1) mielde.
Dát mærrádus buktá konsulterimvælggogisvuodav ILO 169 art. 6 milta rievtesvuodav oassálastátjit almmulasj rievtesvuodaj háldadimev mij guosská luonndoresursaj adnemij, háldadibmáj ja bisodibmáj ILO 169 art. 15(1) milta.
Go lea vuosttaldanváldi de plánaeiseváldi ii dušše galgga árvvoštallat makkár váikkuhus doaibmabijus lea sámi kultuvrii ja ealáhusdoibmii (vrd. plána- ja huksenlága § 3-1 ja finnmárkolága § 4 njuolggadusat), muhti sii galget maiddái oččodit ovttamielalašvuođa Sámedikkiin ráđđádallamiid ja soabahemiid bakte jus Sámediggi vuostálastta doaimma ja ovddida vuosttaldeami.
Gå le vuosteldimfábmudahka, de ij pládnafábmudahka dåssju galga árvustallat dåjma vájkkudusájt sáme kultuvrraj ja æládusájda (bs. pládna- ja tsiekkaduslágav § 3-1 ja finnmárkolága § 4 Njuolgadusá), valla aj åttjudit Sámedikkijn semasvuodav sjiehtadallamij baktu, ja såbådallamij baktu daj ássjij jus Sámedigge le dåjmav vuosteldimfábmudagá baktu vuosteldam.
Sámedikkis ii leat čielga biehttalusvuoigatvuohta go loahpalaš mearrádus sáhttá guoddaluvvon Birasgáhttendepartemeanta mearrideapmái.
Sámedikken ij la huoman ájbas vuornnomrievtesvuohta gå loahppamærrádus máhttá mannat giehtadallamijda Birásdepartementan.
Muhto maiddái Birasgáhttendepartemeanta loahppameannudeapmi galgá čađahuvvot maŋŋil go leat ráđđádallan Sámedikkiin.
Valla Birásdepartementa loahppagiehtadallam galggá dáhpáduvvat Sámedikkijn konsulterimijn.
Man vuođul Sámediggi ovddida váidalusaset galgá Sámediggi ieš ráhkadit.
Duogátjav majt Sámedigge ássjen buktá vuosteldimistis le Sámedikke ietjas duogen.
Sámedikkis ii leat váldi mearridit plánanjuolggadusaid sámi kultuvrra, ealáhusdoaimma ja servodateallima luondduvuođu sihkkarastima várás.
Sámedikken ij la fábmudahka mierredit plánimnjuolgadusájt annitjit luonndovuodov sáme kultuvrraj, æládusájda ja sebrudakiellemij.
Dattege ii leat mihkkege mii eastada departemeanta mearrideames dákkár plánanjuolggadusaid.
Ij la huoman mige mij máhttá departementav hieredit dákkár plánimnjuolgadusájt mierredit.
Jus nu dahkko de lea eaktun ahte dákkár njuolggadusat dušše sáhttet mearriduvvon maŋŋil go leat ráđđádallan Sámedikkiin ja ožžon mieđáhusa Sámedikkis.
Sámedikke bieles de hæhttu vuordeduvvat dákkár njuolgadusá dåssju máhtti mierreduvvat gå li åvddålattjat konsulteriduvvam ja guorrasuvvam Sámedikkijn.
Lága mearrádusaide eai leat váldon mielde ahte eará sámi beroštumiiguin ja báikegottiiguin galggašii ráđđádallat go leat doaimmat mat sin njuolgut sidjiide váikkuhit.
Ietjá sáme berustimij ja bájkálasjsebrudagáj rievtesvuohta konsulteriduvvat ássjijn ma njuolgga vájkkudi sijáv, ij la maŋen váldedum lágan.
Lága § 5-1 mearkkašumiin de dattetge deattuhuvvo ahte ILO 169 mielde earenoamáš ovddasvástádus dáid beroštumiid nai aktiivvalaččat geasuhit mielde plánaprosessii.
Tsuojggidusájn § 5-1 dættoduvvá huoman sierra åvdåsvásstádus ILO 169 konvensjåvnå milta oadtjot dájt dåjmalattajt maŋen pládnaprosessaj.
Boazodoalu areálageavaheami oainnusindahkan ELAR (” Eanandoallu, luonu ja astoáiggeulbmilat, ja boazodoallu ”) areálaulbmilis adnojuvvo dehálažžan danin vai plánaeiseválddiid diđolašvuohta boazodoalu birra buoriduvvo.
Boatsojæládusá areállaanov åvddånbuktem areállaulmen ELAB (LNFR) (” Ednambarggo, luonndo ja asstoájggeulme, ja boatsojæládus ”) áneduvvá aj ájnnasin lasedittjat boatsojæládusá birra diedulasjvuodav pládnafábmudagájn.
Dát lea dehálaš dagus boazodoalu eatnamiid suodjaleami ektui.
Dát le oassen nannitjit boatsojæládusá áreálaj suodjalimev.
Láhka veaháš gáržžida dálá vejolašvuođa sierralobi bakte spiehkastit plánalága mearrádusain.
Láhka láhtjá dilev vissa máhttelisvuodav gártjedit sierraloabev vattátjit pládnalága mærrádusájs.
Dát gáržžida plánekeahtes huksema mii dál dáhpáhuvvá viiddis sierralobi mieđihemiid vuođul, ja mat oktiibuot dagahit stuora ja viiddis sisabahkkemiid sámi guovlluin ja nu maiddái dagaha ahte meahci adnu rievdaduvvo.
Dát gártjet máhttelisvuodav plánadis tsieggimijda ma dáhpáduvvi sierralåbij baktu, ja ma bukti stuorra iehtjájduhttemijt sáme guovlojn ja danen aj ietjá adnemav miehtses.
Háliida evttohasaid Davviriikkalaš sámi dásseárvobálkkašupmái / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámediggi - Sametinget
Sihti oajvvadusájt Nuorttarijkaj sáme dásseárvvobálkkáj / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámedigge - Sametinget
Háliida evttohasaid Davviriikkalaš sámi dásseárvobálkkašupmái
Sihti oajvvadusájt Nuorttarijkaj sáme dásseárvvobálkkáj
Dovddat go gean ge gii lea ovddidan dásseárvvu sámi servodagas ?
Dåbdåk gus avta guhti le dásseárvov sáme sebrudagájn åvdedam ?
Su dahje sin háliida Sámei parlamentáralaš ráđđi gudnejahttit Davviriikkalaš sámi dásseárvobálkkašumiin.
Sáme parlamentáralasj ráde sihtá suv jali sijáv Nuorttarijkaj sáme dásseárvvobálkkájn guddnedit.
- Sámi parlamentáralaš ráđi bealis bovden sámi organisašuvnnaid ja ásahusaid evttohit evttohasaid dán bálkkašupmái, dadjá presideanta Egil Olli.
- Sáme parlamentáralasj ráde åvdås sidáv gåhttjot sáme organisasjåvnåjt ja ásadusájt oajvvadusájt buktet bálkkáj, javllá presidænnta Egil Olli.
- Bargu ovttadássásašvuođain ja dásseárvvuin gaskal nissonolbmuid ja almmáiolbmuid lea dávjá guhkesáiggi bargu masa gáibiduvvo sihke gierdevašvuohta ja duostilvuohta.
- Nissunij ja ålmmåj dásseárvo vuoksjuj barggat le álu guhkesájggásasj barggo mij gájbbet sihke gierddisvuodav ja duosstelisvuodav.
Danne lea hui deaŧalaš čalmmustahttit ja gudnejahttit dán barggu, joatká Olli.
Danen le viehka ájnas dáv bargov vuojnnusij buktet ja guddnedit, joarkká Olli.
Bálkkašumi sáhttet oažžut ovttaskas olbmot, joavkkut, fitnodagat, organisašuvnnat, searvvit, skuvllat dahje eará almmolaš etáhtat mat leat bargan dakkár bargguid, dahje čađahan doaibmabijuid mat leat nannen ja ovddidan dásseárvvu geavatlaččat.
Bálkká máhttá vatteduvvat ájnegis ulmutjijda, juohkusijda, viddnudagájda, organisasjåvnåjda, siebrijda, skåvlåjda jali ietjá almulasj etáhtajda ma dákkir bargos berusti jali li dåjmajt jåhtuj biedjam ma li praktihkalasj dásseárvov nannim ja åvdedam.
Bálkkašupmi geigejuvvo dál nuppi geardde.
Dát le nuppát bále bálkká vatteduvvá.
Viđa jagi áigi oaččui Risten Rauna Magga dán bálkkašumi su barggu ovddas sámi gielain, sámi dearvvašvuođabálvalusain ja barggu ovddas eastadit gárrenmirkogeavaheami.
Vihtta jage dássta åvddåla bálkká Risten Rauna Maggaj vatteduváj suv bargo åvdås sáme giela ja sáme varresvuodadievnastusáj åvdås ja gárevselga ano vuosstáj.
- Dáinna bálkkašumiin háliida Sámi parlamentáralaš ráđđi movttiidahttit eanet áŋgiruššamii ovttadássásašvuođain ja dásseárvvuin gaskal almmáiolbmuid ja nissonolbmuid riikkarájiid rastá sámi servodagas, dadjá Olli.
- Dájna bálkkájn sihtá Sáme parlamentáralasj ráde arvusmahttet bargov dásseárvo vuoksjuj ålmmåj ja nissunij gaskan rijkkarájáj rastá sáme sebrudagájn, javllá Olli.
Sámi parlamentáralaš ráđi stivra mearrida ieš geat dat galget oažžut bálkkašumi.
Sáme parlamentáralasj ráde stivrra dat mierret guhti bálkkáv oadtju.
Dásseárvobálkkašupmi lea dáidda ja ruhtasupmi man árvu lea oktiibuot € 10 000,-.
Dásseárvvobálkká le muhtem dájdda ja ruhtabálkká man árvvo le € 10 000.
Bálkkašupmi geigejuvvo ” Menns liv i en samisk kontekst ” - nammasaš konferánssas skábmamánu 1. b.. Romssas.
Bálkká vatteduvvá konferánsan ” Ålmmåj iellem sáme birrusin ” basádismáno 1. biejve Råmsån.
Áigemearri evttohit evttohasaid lea golggotmánu 3. b. 2012.
Oajvvadimájggemierre le gålgådismáno 3. biejve 2012.
Evttohusat sáddejuvvojit deike:
Oajvvadusá sáddiduvvi Vuona Sámediggáj:
Dahje deike: samediggi@samediggi.no.
Aktijvuohta:
Buorre gaskaoapmi rájárasttideaddji boazodollui / Boazodoallu / Ealáhusat / Sámediggi - Sametinget
Buorre vædtsak ællosujttuj rájáj rastá / Boatsojæládus / Æládus / Sámedigge - Sametinget
Buorre gaskaoapmi rájárasttideaddji boazodollui
Buorre vædtsak ællosujttuj rájáj rastá
Sámedikki dievasčoahkkin meannuda Norgga ja Ruoŧa gaskasaš boazoguohtonkonvenšuvnna rievdadusevttohusa juovlamánu álggus.
Sámedikke ållestjåhkanibme galggá giehtadallat oajvvadusájt rievddadimijda Vuona ja Svieriga ælloguohtomkonvensjåvnnåj javllamáno álgon.
Sámedikki presideanta Aili Keskitalo dadjá ahte bargojoavkku evttohus lea buorre gaskaoapmi rájárasttideaddji boazodoalu ovddideapmái Norggas ja Ruoŧas.
Sámedikke presidænnta Aili Keskitalo javllá barggojuohkusa oajvvadus le buorre vædtsak åvddånahtátjit ælloguohtomav rájaj rastá Vuona ja Svieriga gaskan.
2012:s ásahedje Norgga ja Ruoŧa beale sámedikkit, Norgga Boazosámiid Riikasearvi (NBR) ja Ruoŧa Sámiid Riikasearvi (RSR) bargojoavkku mii galggai evttohit rievdadusaid boazoguohtonkonvenšuvdnii.
Jagen 2012 ásadin Vuona ja Svieriga Sámedikke, Vuona ællosámij rijkkalihtto (NRL) ja Svieriga sámij rijkkalihtto (SSR) barggojuohkusav mij galgaj buktet oajvvadusájt rievddadimijda ælloguohtomkonvensjåvnnåj.
Norgga beale sámediggi lea jođihan barggu.
Vuona Sámedigge le bargov jådedam.
Joavkku jođiheaddji lea ovddeš sámediggeráđi lahttu Ellinor Marita Jåma, Åarjel-Saemiej Gïelh.
Juohkusa jådediddje le åvdep rádeájras Ellinor Marita Jåma Åarjel-Saemiej Gïelhes.
Lávga oktavuohta buohkaiguin
Lahka aktijvuohta gájkaj
Buot boazodoalloorohagat maidda ášši guoská Norgga ja Ruoŧa bealde leat bovdejuvvon buktit árvalusaid bargui.
Gájkka tjielde Vuona ja Svieriga bielen lidjin gåhtjodum buvtátjit árvvalusájt bargguj.
Dieđut áššejođu birra ja referáhtat leat biddjojuvvon Norgga beale Sámedikki neahttasiidduide.
Diehtojuohkema åvddånimes li biejadum Vuona Sámedikke værmádakbielijda.
Dasa lassin lea lágiduvvon seminára Stjørdalas guoskevaš orohagaid ja sámečearuid várás.
Duodden ásaduváj seminárra Stjørdalan tjieldijda ma guoskaduvvin.
Semináras ságastuvvui bargojoavkku evttohusa birra.
Semináran lij dagástallam barggojuohkusa oajvvadusájs.
Orohagat ja sámečearut geográfalaš lagašvuođain juhkkojuvvojedje joavkun ja ovttas barge hástalusaid ja ovttasbargovejolašvuođaid birra iežaset guovllus.
Tjielde ma lidjin lahkalakkoj juogeduvvin juohkusijda ja aktisattjat barggin hásstalusáj aktanbarggomahttelisvuodaj birra ietjasa dáfon.
- Bargojoavku man ulbmilin lea leamaš gozihit sámi boazodoalu rádjaguovlluin, ja danne lea leamaš deaŧalaš searvvahit buot beliid bargui, dadjá Sámedikki presideanta Aili Keskitalo.
- Barggojuohkusa ulmme le læhkám válldet várajda sáme ællosujtov rádjáguovlojn, ja dan diehti le læhkám ájnas válldet divna oassálasstijt sæhkáj dan bargon, javllá Sámedikke presidænnta Aili Keskitalo.
Almmá viiddis searvama sámiid beales ii livččii lean vejolaš čoavdit hástalusaid rádjaguovlluin, dadjá Keskitalo.
Ij lim liehket máhttelis tjoavddet hásstalusájt rádjáguovlojn vijdes sámij oassálasstema dagá, javllá Keskitalo.
Ollu hástalusat
Moadda hásstalusá
Bargojoavkku barggu bokte lea čielggasmuvvan ahte rájárasttideaddji boazodoalus Norggas ja Ruoŧas leat ovddabealde stuorra hástalusat, nugo omd. váilevaš riektečielggadeamit, boraspirevahágat, areálalihkahallamat ja ođđa konvenšuvdnaguovllut.
Barggojuohkusa bargo baktu le sjaddam tjielgas ællosujton Vuona ja Svieriga rájáj rastá li moadda stuorra hásstalusá, nåv gå buojkulvissan vánes tjielgasvuohta rievtesvuodaj hárráj, urudisáj vahága, areállagártjedibme ja ådå konvensjåvnnåguovlo.
- Konvenšuvdna ii man ge láhkai čoavdde buot daid hástalusaid mat boazodoalus rádjaguovlluin leat ovddabealde.
- Konvensjåvnnå ij gudik gåktuk tjoavde divna hásstalusájt ma li ællosujton rádjáguovlojn.
Danne lea ge deaŧalaš fuomášuhttit dáid hástalusaid birra Norgga ja Ruoŧa stáhta eiseválddiide, ja dan mii áigut ge dahkat, dadjá Keskitalo.
Dan diehti le ájnas tjalmostahttet dájt hásstalusájt stáhta oajválattjajda Vuonan ja Svierigin, ja dav de sihtap dahkat, javllá Keskitalo.
Nanne ovttasbarggu
Nanni aktisasjbargov
Bargojoavku evttoha ahte orohagain ja sámečearuin galggašii leat vejolašvuohta ásahit ovttasbargošiehtadusaid maid bokte sáhtášii gozihit geavatlaš hástalusaid rájárasttideaddji boazodoalus, nugo omd areálageavaheamis.
Barggojuogos oajvvat tjieldijn le máhttelis ásadit aktanbarggosåbadusájt ma máhtti tjoavddet árggabiejve hásstalusájt ællosujton rájáj rastá, buojkulvissan areállaanov.
Bargojoavku evttoha maiddái nággočoavdin mekanismmaid Norgga ja Ruoŧa beale orohagaid ja sámečearuid gaskka.
Barggojuogos aj oajvvat majna vuogijn rijdojt tjoavddet Vuona ja Svieriga tjieldij gaskan.
- Sámi bargojoavkku evttohus lea buorre ja konstruktiiva árvalus Norgga ja Ruoŧa ráđđehusaide, dadjá Keskitalo loahpas.
- Sáme barggojuohkusa oajvvadusá li buorre ja konstruktijvva árvvalusá Vuona ja Svieriga ráddidusájda, javllá Keskitalo maŋemusát.
Sámi ovttasbargu / Riikkaidgaskasaš bargu / Sámediggi - Sametinget
Sáme aktisasjbarggo / Rijkajgasskasasj barggo / Sámedigge - Sametinget
Sámi ovttasbargu
Åtså biednikdårjav
Sámit leat álgoálbmogat njealji riikkas.
Sáme li álggoálmmuk nieljen rijkan.
Rádjerasttildeaddji ipmárdus ferte leat oassin sámi servodateallimis.
Rijkajgasskasasj dimensjåvnnå luluj danen oassen sáme sebrudakiellemis.
Sámediggi Norggas lea aktiivvalaččat searvan ovttasbargui davviriikkaid Sámedikkiid gaskkas ja ruoššabeale sámiid organisašuvnnaiguin.
Vuona Sámedigge le dåjmalattjat oassálasstám aktisasjbargguj aktan nuorttarijkaj sámedikkij ja ruossja biele sáme organisasjåvnåj.
Aili Keskitalo
Sáme stuortjåhkanibme Ubbmemin
aili.keskitalo@samediggi.no
Duorastagá guovvamáno 20. b tjåhkani sámediggeájrrasa Suomas, Vuonas ja Svie...
Sámediggi bargá dán badjelii:
Sámedigge dáj ássjij barggá:
Viiddis ovttasbargu sápmelaččaid gaskkas riikkarájáid rastá
Vijdes aktisasjbarggo sámij gaskan rijkkarájáj rastá
Ahte sámiid álbmotválljen ásahusat besset iežaset ovddastit riikkaidgaskasaš mearridanproseassaide main lea njuolga váikkuhus sápmelaččaide ja álgoálbmogiidda.
Vaj sáme almmukválljidum orgána bessi ietjasa åvdåstit rijkajgasskasasj mærrádusprosessajn ma njuolgga álggoálmmugijda ja sámijda guosski.
Ahte nannet Sámi parlamentáralaš ráđi sajádaga sámi servodaga ovdánahttimis Davviriikkain ja Ruoššas.
Sáme parlamentáralasj ráde rållav nannit sáme sebrudagá åvddånahttemin Nuorttarijkajn ja Ruossjan.
Sámi parlamentáralaš ráđđi Sámedikkit Suomas, Ruoŧas ja Norggas leat ásahan oktasaš ovttasbargoásahusa, Sámi parlamentáralaš ráđi.
Suoma, Svieriga ja Vuona Sámedikke li aktisasj orgánav ásadam, Sáme parlamentáralasj rádev.
Ráđđi lea Sámedikkiid gaskasaš institušonaliserejuvvon ovttasbargu dakkár áššit mat gusket sápmelaččaide máŋgga stáhtain dahje sápmelaččaide oktan álbmogiin.
Ráde le institusjonaliseridum aktisasjbarggo sámedikkij gaskan ássjin ma guosski sámijda moatten stáhtajn jali sámijda avta álmmugin.
Čálligoddedoaibma lea dan Sámedikki hálddus geasa ráđi presideanta gullá.
Tjálledoajmmá tjuovvu dav sámedikkev gænna le presidenntaámmát.
Sámi parlamentáralaš ráđđi lea ođđa ja dehálaš ásahusain ovddasguvlui Davviriikkalaš ovttasbarggus, mas maiddái lea guovddáš sajádat riikkaidgaskasaš oktavuođain.
Sáme parlamentáralasj ráde sjaddá ájnas orgádna dán ådå nuorttarijkaj aktisasjbargon åvddålijguovlluj, ja aj rijkajgasskasasj aktijvuodan.
Danin lea dehálaš ahte ráđis leat buori ovttasbarganeavttut ja ovdánanvejolašvuođat
Danen le ájnas ráden le buorre aktisasjbarggoævto ja åvddånahttemvejulasjvuoda.
Sámi parlamentáralaš ráđis ii leat sierra čállingoddi mas lea gelbbolašvuohta ja coakci leat aktiivvalaš aktevran riikkaidgaskasaččat.
Sáme parlamentáralasj ráden ij la sierra dåjmadahka gånnå le máhtudahka ja fábmo dåjmalattjat rijkajgasskasasj dásen barggat.
Sámedikkis Norggas leat eará Sámedikkiid ektui mealgat eanet resurssat ja leat nu buoret vejolašvuođat bargat sámiid vuoigatvuođaáššiiguin Davviriikkain.
Dåj ietjá nuorttarijkaj sámedikkij vuoksjuj le Vuona sámedikken vijddásap vejulasjvuohta sáme riektáj bárggat Nuorttarijkajn.
Ovttas Sámedikkiiguin Suomas ja Ruoŧas lea danin dehálaš ahte Sámediggi Norggas lea dihtomielalaš bargamis ja vuhtiiváldimis oktasaš sámi álgoálbmotbeliid.
Danen le viehka ájnas vaj Vuona sámedigge aktan Suoma ja Svieriga sámedikkij gájksábmelasj álggoálmmukberustimijt vuorodi.
Sámeráđđi Sámeráđđi lea sámiid oktasaš kulturpolitihkalaš ja politihkalaš institušuvdna danin go dat lea Suoma, Norgga, Ruoŧa ja Rušša Federašuvnna sámiid organisašuvnnaid ovttasbargoásahus.
Sámeráde le gájksábmelasj kultuvrrapolitihkalasj ja politihkalasj ásadibme navti váj le áktisasjbarggoásadussan sáme organisasjåvnåjda Suoman, Vuonan, Svierigin ja Ruossja føderasjåvnån.
Riikkaidgaskasaččat gohčoduvvo Sámeráđđi NGO organisašuvdnan, non-governmental organization.
Rijkajgasskasattjat aneduvvá Sámeráde NGO:an, non-governmental organization.
Sámiráđi váldoulbmilin lea áimmahuššat sámiid oktasaš beroštumiid, nannet sámiid oktiigullevašvuođa riikkarájáid rastá ja bargat nu dan badjelii ahte sápmelaččat maiddái boahttevuođas dohkkehuvvojit oktan álbmogin.
Ráde gájkbadjásasj ulmme le sámij berustimijt avtan álmmugin nannit, nannit sámij aktijvuodav rijkkarájáj rastá ja barggat dan vuoksjuj vaj sáme boahtteájggáj aj avta álmmugin aneduvvi.
Sámeráđđi lea hui dehálaš ja dohkkehuvvon álgoálbmotaktevra riikkaidgaskasaččat.
Sámeráde le viehka ájnas ja dåbdos álggoálmmukaktørra rijkajgasskasattjat.
Sámeráđis lea alla gelbbolašvuohta ja viiddis riikkaidgaskasaš fierpmádat.
Sámeráden le alla máhtudahka ja vijdes rijkajgasskasasj værmástahka.
Sámediggi ja Sámeráđđi ovttasbarget soames riikkaidgaskasaš áššesurggiin, ja leat goabbatlágan rollat nu ahte nubbi dievasmahttá nuppi.
Sámedigge ja Sámeráde aktan barggi muhtem rijkajgasskasasj suorgijn, ja iesjgeŋgalágásj rollaj ma buorre mudduj nuppe nubbáj hiehpi.
Danin adnojuvvo dehálažžan ahte dát joatkašuvvá ja ovdánahttojuvvo.
Ájnas le dát joarkká ja åvddånahteduvvá.
Sámediggi ovttasbargá maiddái eará sámi- ja álgoálbmotorganisašuvnnaiguin, ásahusaiguin ja fierpmádagaiguin mat barget rájáid rastá.
Sámedigge aj aktan doajmmá ja bárgga ietjá sáme- ja álggoálmmukorganisasjåvnåj, ásadusás ja værmástagáj ma rijkkarájáj rastá bárggi.
Diehtolonohallan ja hutkás ovttasbargu eaktodáhtolaš organisašuvnnaiguin ja ásahusaiguin lea mearrideaddjin jus galgat joksat gosage sámi posišuvnnain riikkaidgaskasaš dásis.
Diehtojuohkem ja sjuggelis aktisasjbarggo luojvojdis organisasjåvnåj ja ásadusájn le viehka ájnas jus sáme vuojnoj galggá rijkajgasskasasj arenan åvddån boahtet.
Sámediggeráđđi áigu nannet boahttevaš gulahallama ja ovttasbargama dáid iešguđetlágan ásahusaiguin, ja maiddái ođđa ásahusaiguin.
Sámediggeráde sihtá dáj iesjgudik orgánaj ja aj ådå ásadusáj aktisasjbargov nannit.
Ráđis lea 15 lahttu main viđas gullet norggabeallái, njealjis ruoŧabeallái, njealjis suomabeallái ja guovttis ruoššabeallái.
Ráden li 15 ájrrasa, vidás vuona bieles, nieljes svieriga bieljes, nieljes suoma bieles ja guovtes ruossja bieles.
Loga eanet Sámeráđi birra dás.
Lågå ienebuv Sámeráde birra dáppe.
Ruoššabeale sámit Sámit ruoššabealde eai leat vuos ožžon sierra álbmotválljen orgána.
Dá rádjáj ælla ruossja biele sámijn sierra álmmukválljidum orgána.
Lea dehálaš váikkuhit ja nannet Ruošša sámiid vejolašvuođaid seailluheames ja ovdánahttimis iežaset giela, kultuvrra ja servodateallima.
Ájnas le viehkedit vaj Ruossja sáme oadtju buorep ævtojt nannit ja åvddåanahttet gielaska, kultuvraska ja sebrudagáska.
Ruoššabeale sámiide lea láhččojuvvo sadji Sámi parlamentáralaš ráđđái.
Ruossja biele sáme li oadtjum jienav Sáme parlamentáralasj ráden.
Ovddasguvlui lea dehálaš nannet sin váikkuhusa dán forumas.
Luondulasj le maŋenagi sijá fámov dán forumin nannit.
Sámediggeráđi oppalaš mihttomearrin lea láhččet vejolašvuođa álgoálbmogiidda vai ieža sáhttet álggahit servodatovdánahttindoaimmaid iežaset guovlluin ja báikegottiin Davviguovlluin, ja nu sihkkarastet vuođu iežaset kultuvrralaš doaimmaide.
Sámedikkeráden le åbbålasj ulmmen dilev láhtjet váj álggoálmmuga ietja dåjmajt jåhtuj biedji sebrudakåvddånahttema diehti ietjasa guovlojn ja bájkalasj sebrudagájn nuorttaguovlojn, váj sijá materiálalasj vuodo kultuvra hárráj sihkarasteduvvá.
Fuolkevuohta lea árbevirolaččat hui nanus álgoálbmotservodagain.
Fuolkkevuohta le agev læhkám ájnas álggoálmmuksebrudagájn.
Nissonolbmot leat guovddážis dán oktavuođas ja adnojuvvojit dávjá leamen deháleamos árbevieruid- ja giellaguoddit.
Nissuna li sierráláhkáj ájnnasa ja li álu ajnnasamos árbbedáhpe- ja giellaguodde.
Doaibmabijuin mat leat heivehuvvon nissonolbmuide lea danin dávjá positiiva váikkuhus álgoálbmotservvodagaide.
Danen li dåjma ma guosski nissunijda viehka ávkálattja ålles álggoálmmuksebrudahkaj.
Sámediggi Ruoŧa bealde Ruoŧa beale Sámediggi ásahuvvui 1993:s.
Sámedigge Svierigin Sámedigge Svierigin ásaduváj jagen 1993.
Sámediggi Suoma bealde Suomas ásahuvvui sámeáššiide Sámi parlameanta 1973:s.
Sámedigge Suoman Suoman ásaduváj sámegatjálvisáj nammadus jagen 1973.
Maŋŋágo Norgga ja Ruoŧa beale sámedikkit ásahuvvojedje, rievdaduvvui dat maid sámediggin 1996:s.
Maŋŋela sámedikkij ásaduvvamij Vuonan ja Svierigin, sjattaj nammadus Sámediggen rievddadum jagen 1996.
Sámi kulturbargoarenat / Kultureallin / Sámediggi - Sametinget
Arena sáme kulturdåjmadibmáj / Kultuvrraiellem / Sámedigge - Sametinget
Sámi kulturviesut, teáhterat, festiválat ja museat leat deaŧalaš arenat sámi dáidaga, kultuvrra ja kulturárbbi oainnusmahttimii, goziheapmái ja ovddideapmái.
Sáme kulturgoade, teáhtera, festivála ja musea li ájnas arena tjalmostahtátjit, bisodittjat ja åvddånahtátjit sáme dájdav, kultuvrav ja kultuvrraárbev.
Diet ásahusat leat sámi ofelaččat iežaset báikegottiin, ja dat fállet kulturealáhusbargosajiid distrivttain.
Dá ásadusá li tsiekkima sáme bájkálasj sebrudagájn, sij fálli kulturæládusbarggosajijt guovlojn.
Danne leatge ásahushuksen ja ásahusovddideapmi hui deaŧalaččat sámi servodaga ja sámi demokratiija goziheapmái ja ovddideapmái.
Institusjåvnnåásadibme ja institusjåvnnååvddånibme li dan diehti ájnnasa sáme sebrudagá ja sáme demokratija bisodibmáj ja åvddånahttemij.
300 000 ru sámi dáiddaártnaid sihkkarastimii
Nannit sáme fálaldagájt Oslon.
Sámediggeráđđi lea juolludan 300 000 ru RiddoDuottarMuseii iežas magasiinnai...
Sámedigge ja Oslo suohkan sihti sáme fálaldagájt nannit oajvvestádan sierra...
Sámedikki barggut:
Sámedigge barggá dáj ássjij åvdås:
Háhkat buriid rámmaeavttuid sámi ásahusaide vai dat sáhttet váikkuhit sámi dáidda- ja kultureallima ovddideami ja gaskkusteami
Buorre birásdille sáme institusjåvnåjda vaj máhtti oassálasstet åvddånahttemij ja åvddånbuktemij sáme dájdas- ja kulturiellemis
Čielgasit muitalit makkár vuordámušat Sámedikkis leat sámi ásahusaide sin ovddasvástádusa ektui go guoská sámi dáidaga ja kultuvrra ovddideapmái
Tjielggasabbon dahkat mijá vuorddemusájt sáme institusjåvnåj åvdåsvásstádusá sáme dájda ja kultuvra åvddånahttema hárráj
Lávgadeappot čuovvolit ja gulahallat ásahusaiguin stivranammademiid ja doarjaga bokte
Lagábut oatsodit ja guládallat institusjåvnåj stivrranammadimij ja ruhtadårjaj baktu
Vel buoret ovttasbargu ja buoret fágalaš ovddasvástádusjuohku ásahusaid gaskka
Ájn buorep aktisasjbarggo ja buorep fágalasj åvdåsvásstádusjuohkem institusjåvnåj gaskan
Váikkuhit vel buoret ovttasbarggu sámi dáiddáriid ja sámi kulturásahusaid gaskka
Oassálasstet ájn buorep aktisasjbargguj sáme dájddárij ja sáme kulturinstitusjåvnåj gaskan
Sámi kulturásahusaid viidáseappot nannen ja ođđasis organiseren
Joarkket gievrrodusáv ja ådåorganiserimav sáme kulturinstitusjåvnåjs
Sámedikki váikkuhangaskaomiid mihttomearrin sámi kulturbargoarenaid várás leat sámi ásahusat ja dáidda- ja kulturgaskkustanarenat mat leat guovddáš aktevrrat ja eavttuid biddjit sámi servodat- ja demokratiijaovddideapmái.
Ulmme Sámedikke vájkkudimnævoj sáme kulturdåjmadimarenajda li sáme institusjåvnå ja arena dájdda- ja kulturåvddånbuktemij, ma li sáme sebrudak – ja demokratiåvddånahttema guovdásj oassálasste ja premissavadde.
Oassemihttomearrin leat árjjalaš sámi arenat dáidaga- ja kultuvrra gaskkusteapmái, kulturásahusat ja museat main lea nana fágalaš dássi.
Oasseulme li doajmmelis sáme arena dájdda- ja kulturåvddånbuktemij, kulturinstitusjåvnå ja musea nanos fágalasj dásijn.
Sámediggi addá njuolgadoarjaga 27 sierra kulturbargoarenai 2013:s: Sámi kulturviesut ja kulturgaskkustanásahusat (12), sámi festiválat (7), sámi teáhterat (2) ja sámi museat (6).
Sámedigge vaddá dårjav njuolgga 27 iesjgeŋgalágásj kulturdåjmadimarenajda jagen 2013: Sáme kulturgoade ja kulturåvddånbukteminstitusjåvnå (12), sáme festivála (7), sáme teáhtera (2) ja sáme musea (6).
Njuolggodoarjagat sámi kulturbargoarenaide galget váikkuhit:
Dårja njuolgga sáme kulturdåjmadimarenajda galggi oassálasstet:
Sámi kulturgaskkustanásahusaid mat oainnusmahttet sámi kultureallima ja doibmet sámi kultuvrra ovddidanarenan
Sáme kulturåvddånbukteminstitusjåvnå ma tjalmostahtti sáme kulturiellemav ja doajmmi arenan åvddånahttemij sáme kultuvras
Festiválaid mat oainnusmahttet, gaskkustit ja ovddidit sámi kultuvrra
Festivála ma tjalmostahtti, åvddånbukti ja åvddånahtti sáme kultuvrav
Dan ahte sámi teáhterat sáhttet ovdánit dáiddalaččat, buvttadit lávdedáidaga alla dásis ja sáhttet gierdomátkkiid dahkat lávdedáidagiin, nu ahte dat doibmet kulturvásihan- ja kulturgaskkustanarenan, ja sámegiela geavaheapmái ja oainnusmahttimii
Vaj sáme teáhtera máhtti åvddånahttet dájdalattjat, dahkat siednadájdav alla dásen ja máhtti siednadájdav vuosádallat moatten sajen, navti vaj doajmmi arenan kulturmuossádibmen ja kulturåvddånbuktemij, ja adnon ja tjalmostahttemij sámegielas
Ahte sámi kulturhistorjá suodjaluvvo, hálddašuvvo ja gaskkustuvvo
Vaj sáme kulturhiståvrrå bisoduvvá, háldaduvvá ja åvddånbuvteduvvá
Ođas 2013:s lea ohcanvuđot ortnet “ Dáidda- ja kulturgaskkustanarenat ”.
Jagen 2013 le ådå åhtsåmårnik “ Arena dájdda- ja kulturåvddånbuktemij ”.
Dát ođđa ortnet buorida áŋgiruššama sámi dáiddáriid ektui, kulturdieđáhussii dávistettiin.
Dát ådå årnik laset vuorodimev sáme dájddárijn, kulturdiedádusá milta.
Vuoruhemiid gaskkas dán ortnegis lea stuorát fokus ođđahutki doaimmaide mat galget váikkuhit sámi ásahusaid ja dáidda- ja kultur-gaskkustanarenaid ovddideami.
Oasse vuorodimijs dán årnigin le stuoráp tjalmostahttem ådådahkodåjmajn ma galggi oassálasstet åvddånahttemij sáme institusjåvnåjs ja arenajs dájdda- ja kulturåvddånbuktemij.
Ortnegis addojuvvo doarjja maiddái arenaide, fierpmádagaide ja ovttasbargoprošeavttaide mat váikkuhit stuorát riikkaidgaskasaš vuovdaleami ja sámi dáidaga ja sámi dáiddáriid fievrrideami riikkaidgaskasaš márkanii, ja álggahanstipeanda nuorra sámi dáiddáriidda.
Årnik doarjot aj arenajt, værmádagájt ja aktisasjbarggoprosjevtajt ma oassálassti lasse rijkajgasskasasj åvdedibmáj ja eksportaj sáme dájdas ja sáme dájddárijs rijkajgasskasasj márnánij, ja duodden álgadimstipænnda nuorra sáme dájddárijda
Oaččo nuvttá giehtabátti, boallomearkka, ja sátnegirjjáža / Sámás muinna / Giella / Sámediggi - Sametinget
Giehtabádde, boallomærkka ja báhkogirjásj nåvkå / Sámásta mujna / Giella / Sámedigge - Sametinget
Diŋgonskovvi
Rávvimsjiebmá
Vállje buktaga
Vállji ådå
Namma ja čujuhus
Duodasta rávvagav
Duođaš diŋgojumi
Gijtto rávvagis
Giitu diŋgomis !
Báhkogirjásj
Sátnegirjjáš
Oarjjelsámegiella boallomærkka
Davvisámegiella boallomearka
Julevsámegiella boallomærkka