pere/sami_parallel huggingface dataset:
Dáin visttiin lea divrras kulturárbi, ja dat berrejit sihkkarastojuvvot sámi kultur- ja máhttoguoddin, dadjá De Coninck.
Dá tsiekkadusá li ájnas kulturárbbe, ja bierriji nanniduvvat sáme kultuvrra ja diehtoguodden, javllá De Coninck.
Sámedikki prošeaktajođiheaddji Mia De Coninck dadjá ahte sis lei buorre ovttasbargu viessoeaiggádiiguin geahčademiid oktavuođas geassit.
Sámedikke prosjæktajådediddje Mia De Coninck javllá siján le læhkám buorre aktisasjbarggo goahteæjgádij giese gehtjadimijn.
Mii leat gullan ollu miellagiddevaš muitalusaid visttiid birra.
Lip gullam moadda mielagiddis subttsasijt tsiekkadusáj birra.
Ja mii leat deaivvadan ollu eaiggádiiguin geat leat atnán ávvira dáin visttiin.
Ja lip iejvvim moadda æjgádijt gudi li tsiekkadusájt bisodam.
Viessoeaiggádiidda sáddejuvvo reive čađahuvvon geahčadeami birra 2012 juovlamánu áiggi.
Goahteæjgáda sjaddi oadtjot girjev tjadádam gehtjadime birra javllamánon 2012.
Das ávžžuhit maiddái sin ain atnit ávvira dáin visttiin, maid sáhttá buoremusat dahkat dábálaš geavaheami bokte ja go jeavddalaččat bearráigeahččá ja bajásdoallá daid.
Dan baktu hasoduvvi joarkket bisodimev dájs tsiekkadusájs, mij buoremusát dagáduvvá dábálasj ano baktu aktan gehtjadimijn ja ájmonanedimijn duolla dálla.
Jos lea dárbu divodit vistti, de ferte dan dahkat ovttasráđiid Sámedikkiin.
Jus le dárbbo åbddimbargguj tsiekkadusán dát galggá dagáduvvat aktisasjbargujn Sámedikkijn.
Fitnan geahččamin 330 vistti
Gehtjadam 330 tsiekkadusájt
Sámediggi lea lohkan 130 áitti, 70 viesu, 24 náveha, 8 eanakeallára ja 3 goađi.
Sámedigge le dálátjij låhkåm 130 skiejá, 70 goade, 24 fievse, 8 ednamtjællára ja 3 gámá.
Áittit leat geavahuvvon máŋggalágan ulbmiliidda ja leat huksejuvvon máŋgga láhkai.
Skiejájn li læhkám duot dát adnoulmme ja moattelágásj konstruksjåvnå.
Dat sáhtte leat geahppasat ja ilbmásat dahje lossagat ja lávgalasat.
Máhtti liehket gæhppada ja ilmmega jali låssåda ja divtuga.
Dat sáhtte leat biddjojuvvon stoalppuid dahje geađgebelkkuid ala.
Da tjuodtju stålpaj nanna jali gierggehårij nanna.
Viesuin ledje vel eanet variašuvnnat, 1, 1 ž dahje 2 gearddi, 2-lanjat, 4-lanjat, dimbbarpanelat dahje eai.
Gådijs li ájn ienep variánta, 1, 1 ž jali 2 etásja, 2-lanjá, 4-lanjá, dimmbaris dagádum, panelaj jali ij.
Buot dát visttit muitalit láhkáseaset sámi ássama guovlluin.
Divna slája tsiekkadusá subtsasti ietjas láhkáj sáme adnoguovlo birra.
Dieđut ja dokumeanttat mat leat čohkkehuvvon dáid visttiid birra galget biddjojuvvot Askeladdenii, mii lea Riikaantikvára kulturmuitodiehtovuđđui.
Diedo ja tjállaga ma li tjoahkkidum dáj tsiekkadusáj birra galggi Askeladdenij biejaduvvat, Rijkaantikvára nasjonálalasj kulturmujto diehtobássaj.
Das sáhttá ohcat ja neahttasiidu gávdno dáppe http://www.kulturminnesok.no /.
Danna máhtá åhtsåt tjuovvovasj næhttabielen http://www.kulturminnesok.no /
Ohcá eaiggádiid ja inform ánttaid
Åhtsi æjgádijt ja diehtovaddijt
Sámediggi áigu boahtte jagi dahkat geahčademiid Romssas ja máttasámi guovllus.
Sámedigge ájggu gehtjadit Råmså ja oarjjelsáme guovlon boahtte jage.
Eaiggádušat go don boarráset sámi vistti dahje lea máhttu sámi visttiid birra ja háliidat veahkehit, de váldde oktavuođain Sámedikkiin.
Æjggu gus dån oabme sáme tsiekkadusáv jali le dujna bájkálasj diehto sáme tsiekkadusáj birra ja ájgo oassálasstet dájna, de máhtá Sámedikkijn guládallat.
Sáhttát áinnas sáddet gova ja dieđuid visttiid birra, dadjá prošeaktajođiheaddji Mia De Coninck.
Rádjala gåvåv ja diedov tsiekkadusáj birra, subtsas prosjæktajådediddje Mia De Coninck.
Prošeaktajođiheaddji Mia De Coninck, tel. 78 47 40 23, mobil 90 79 98 19, e-poasta: mia.de.coninck@samediggi.no
Prosjæktajådediddje Mia De Coninck, tel. 78 47 40 23, mobijlla 90 79 98 19, e-poassta: mia.de.coninck@samediggi.no
Sámediggeráđđi doarju rahčamuša guolleresurssaid ovddas davvin / Mearraealáhusat / Ealáhusat / Sámediggi - Sametinget
Sámediggeráde doarjju guolleluohkoj rahtjamusájt nuorttan / Marijna æládusá / Æládus / Sámedigge - Sametinget
Sámediggeráđđi doarju rahčamuša guolleresurssaid ovddas davvin
Sámediggeráde doarjju guolleluohkoj rahtjamusájt nuorttan
Sámediggeráđđi doarju nu gohčoduvvon riddogičči ja gáibádusaid ahte gáddengeatnegasvuođat davvin galget árvvusadnojuvvot, nu mo Stuorradiggi álggos evttohii.
Sámedigge-ráde doarjju nåv gåhtjos merragáddevuosteldimev ja gájbbádusájt jut suvddemvælggogisvuoda nuorttan vierttiji vieleduvvat, nåv gåktu Stuorradigge álgon mierredij.
– Guolástusat ja guolástanvuoigatvuohta leat eallima eaktun ja vuođđun sihke ássamii ja ovdáneapmái hui ollu giliin ja čoahkkebáikkiin Davvi-Norggas, cealká sámediggeráđđi Silje Karine Muotka.
- Guollima ja riektá guollit le iesj viessomsuodna ja dahká vuodudagáv goappátjagá årruhijda ja åvddånahttemij viehka moatten sajen Nuortta-Vuonan, javllá rádeájras Silje Karine Muotka.
Son deattuha ahte vaikke vel leat ge leamaš čavga ja garra muddemat máŋggaid jagiid, de leat dat doaimmat maid guolli ja guolástusat vuolggahit, hui deaŧalaččat.
Sån dættot juska vil moadda jage li gållåm tjavgga ja garra regulerimij, de li da dåjma majt guolle ja guolleæládus dahki guovddelis ja guodde tjårge.
- Eahpitkeahttá sáhttá nannet ahte álbmogis, dan bokte go dat lea ássan Davvi-Norgga vuonain ja rittuin, leat vuoigatvuođat iežas lagašguovllu ja Barentsábi guoli geavaheapmái ja hálddašeapmái.
– Juorrulahtek dåhkki tjuottjodit ulmutjijn li riekta bivdduj ja guolleháldadibmáj ietjasij lahkamerajn ja Barentsmeran årruhij baktu vuonajn ja merragátten Nuortta-Vuonan.
Báikegottiid oktavuohta guolleresurssaide lei mearrideaddjin dan mieđáhussii maid Norga oaččui 1953:s go mii vuittiimet riidoáššis brihttalaš feastonuohttefatnasiiguin ja eiseválddiiguin, dadjá Muotka.
Bájkálasj ulmutjij gasskavuohta guolleluohkojda lij mij mierredij gå Vuodna vuojtij rijddoássjev brihta trålárij ja oajválattjaj, javllá Muotka.
Dán riiddu duogáš lei dat go guolástusservodagat ja Norga eai šat háliidan brihttalaš feastonuohttefatnasiid vuonaide.
Dan rijdo duohkusin lij guollimsebrudagá ja Vuodna ittjij desti lágeda Stuorbritannia trålárijt guollimin vuonaj sinna.
1953 duopmu nannii dan ahte ássan, ja guolleresursageavaheapmi rittuin, duddjojit báikkálaš vieruiduvvannjuolggadusaid mat lea guovddážis Haag duopmostuolu mearrádusas.
Duobbmo jages 1953 tjuottjot årruha, ja guolleluohkoj ávkkim merragáttev miehtáj, dahki bájkálasj dáhpenjuolgadusájt ma li guovddelisán Haaga duobbmoståvlå guodudagán.
Sámediggi lea barggus guolástusáššiiguin ja Riddoguolástuslávdegotti meannudeamis ožžon čađahuvvot dakkár rievdadusaid ja lasáhusaid Mearraresursaláhkii, Oassálastinláhkii ja Finnmárkkuláhkii mat nannejit báikkálaš eaiggáduššama ja hálddašeami.
Sámedigge le bargoj baktu guollimássjij ja Merragáddeguollimnammadusá giehtadallamij baktu oadtjum tjadádum rievddadusájt ja duottijt Merraluohkkolágan, Oassálasstelágan ja Finnmárkolágan ma stivrriji bájkálasj æjgátvuodav ja háldadimev.
– Feastonuohttefatnasiid álgoálgosaš gáddengeatnegasvuođat gustojit ja galget čađahuvvot mearrádusa sisdoalu vuođu.
– Trålárij ieme suvddemvælggogisvuohta le vilá fámon ja galggá dåmaduvvat mærrádusá sisano milta.
Jus gáddegeatnegasvuođat eai čuvvojuvvo, de ferte eriid duoguštit ja addit riddofatnasiidda dainna geatnegasvuođain ahte dat galget gáddejuvvot báikkálaččat, deattuha Muotka.
Jus suvddemvelgulasjvuohta ij anoduvá, de vierttiji oase ruoptus váldeduvvat ja juogeduvvat merragátte guollárvantsajda vælggogisvuodaj bájkálattjat suvddet, dættot Muotka.
Háliidit gulahallat boazodoaluin / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámediggi - Sametinget
Gåhttju boatsujæládusáj ságastallamijda / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámedigge - Sametinget
Háliidit gulahallat boazodoaluin
Gåhttju boatsujæládusáj ságastallamijda
Norgga-ruoŧa boazoguohtunkonvenšuvdnabarggu oktavuođas bovde sámediggeráđđi dál guoskevaš ealáhusaktevrraid gulahallamii.
Svieriga ja Vuona boatsojguohtomsåbadime aktijvuodan gåhttju dal sámediggeráde guoskavasj æládusdåjmadiddjijt ságastallamijda.
– Bohtosa soahpama oktavuođas leat ealáhusa oainnut ja rávvagat deaŧalaččat sámiid bealis, cealká ráđđelahttu Ellinor Marita Jåma.
– Æládusá vuojno ja oajvvadusá li ájnnasa jus galggap guorrasit båhtusa badjel massta lip avtamielalattja sáme bieles, javllá rádeájras Ellinor Marita Jåma.
Norgga-ruoŧa boazoguohtunkonvenšuvdna vuolláičállojuvvui 2009:s Norgga ja Ruoŧa gaskka, ja dál plánejit Norgga ja Ruoŧa ráđđehusat dohkkehit konvenšuvnna lagaš boahtteáiggis.
Vuona-svieriga boatsojguohtomsåbadibme vuollájtjáleduváj 2009:n Vuona ja Svieriga gaskan ja vuona ja svieriga ráddidusá ájggu dal såbadimev vuollájtjállej lagámus ájge.
- Dan oktavuođas galget Norgga ja Ruoŧa sámedikkit, Norgga boazosápmelaččaid riikasearvi ja Ruoŧa boazosápmelaččaid riikasearvi, bargat viidáseappot dainna áigumušain ahte soahpat konvenšuvnna.
- Dan aktijvuodan galggi Vuona ja Svieriga Sámedikke, Vuona boatsojsámij rijkkasiebrre ja Svieriga sámij rijkkasiebrre joarkket såbadime badjel guorrasit.
Jos dát proseassa ii buvtte čovdosa, de leat sihke Norgga ja Ruoŧa eiseválddit gergosat dohkkehit ja bidjat fápmui dan konvenšuvnna mii juo lea šiehtaduvvon, čilge ráđđelahttu Jåma.
Jus dát barggo ij åvddåna de ájggu sihke vuona ja svieriga oajválattja vuollájtjállet ja jåhtuj biedjat dáv såbadimev man badjel juo li guorrasam, tjielggi rádeájras Jåma.
Konvenšuvdnabargui lea áigemearrin biddjojuvvon jahki čakčamánu 2012 rájes.
Konvensjåvnå bargon le ájggemierre jage duogen 2012 ragátmáno rájes.
- Norgga beale Sámedikkis lea ovddasvástádus jođihit proseassa ja sávvá danne beassat gulahallat guoskevaš orohagaiguin vai bargui sihkkarastojuvvošii buoremus vejolaš proseassa.
- Vuona Sámedikke duogen le dal åvdåsvásstádus prosessav jådedit ja danen sihtap guládallat guoskavasj tjæroj váj barggo buoragit jåhtå åvddån.
Mii bivdit guoskevaš oasálaččaid orohagain váldit oktavuođa minguin jos háliidit gulahallat Sámedikkiin ášši birra, cealká ráđđelahttu Ellinor Marita Jåma.
Gåhttjop guoskavasj tjærojt mijájn aktijvuodav válldet jus sihtá Sámedikkijn guládallat, javllá rádeájras Ellinor Marita Jåma.
Mii bivdit dieđihit midjiide maŋimuštá 15. 11.2012 jos lea háliidehket gulahallat minguin.
Dan diehti gå sihtá barggo galggá åvddån jåhtet de sihtá tjærojs gullat åvddål 15. 11.2012.
Dieđuid ášši birra addá seniorráđđeaddi Ingeborg Larssen, tel 78 47 40 00 dahje på e-poasta:: ingeborg.larssen@samediggi.no.
Máhtá riŋŋgut Seniorrádevaddáj Ingeborg Larssenij, tlf 78 47 40 00 jali e-påstav tjállet: ingeborg.larssen@samediggi.no.
Doarjja álgoveahkkekurssa doallamii boazodoalu / Dearvvašvuohta / Dearvvašvuohta ja sosiála / Sámediggi - Sametinget
Doarjju vuostasjviehkkekursav ællobargguj / Varresvuohta / Varresvuohta ja sosiálla / Sámedigge - Sametinget
Doarjja álgoveahkkekurssa doallamii boazodoalu
Doarjju vuostasjviehkkekursav ællobargguj
Sámediggi juolluda 60 000 ru Helgelándda sámiid searvái álgoveahkkekurssa čađaheapmái boazodolliide ja earáide geat vánddardit ja barget duoddaris.
Sámedigge juollot 60 tuvsán kråvnå Helgeland Sámiid Searvij tjadádittjat vuostasjviehkkekursav ællobarggijda ja iehtjádijda gudi maneldi ja barggi váren.
Go eambbogat ožžot oahpu álgoveahkis ja HLR:s, de gáddjojuvvojit eambbogat, dadjá sámediggeráđi lahttuHenrik Olsen.
– Ienebujda åhpadit vuostasjviehkev ja HLR:av, de ienebu gájoduvvi, javllá Sámediggeráde ájras Henrik Olsen.
Helgelándda sámiid searvi čállá ohcamis ahte boazodoalus leat leamaš máŋga lihkohisvuođa maŋimuš jagiin.
Helgeland Sámiid Searvi tjállá åhtsåmusán læhkám li moadda sårme ællobargon maŋemus jagijt.
Buohkat geat vánddardit ja barget duoddaris duođai dárbbašit álgoveahkkeoahpu.
Stuorra dárbbo le åhpadimes vuostasjviehkkesuorgen gajkajda gudi maneldi ja barggi várijn.
Helgelándda sámiid searvi háliida ovttasráđiid Akut og Katastrofmedicinsk nammasaš guovddážiin Norrlándda universitehtabuohcciviesus Ubmis, ja Norgga áibmoambulánssain čađahit álgoveahkkekurssa boazodolliid ja birastahtti fierpmádaga várás.
Helgeland Sámiid Searvi sihtá aktisasjbargov Akut och Katastrofmedicinsk Centrum:ijn Norrlands universitetssjukhus:ajn Ubbmemin ja Norsk luftambulanse:jn tjadádittjat vuostasjviehkkekursav ællobarggijda ja birástahtte værmádahkaj.
Sámediggeráđi lahttu Henrik Olsen dadjá ahte prošeakta lea deaŧalaš doaibmabidju boazodolliid bargobirrasa ja sihkarvuođa buorideamis, ja danne doarjut prošeavtta 60 000 ruvnnuin, dadjá Olsen.
Sámedikke radeájras Henrik Olsen javlla prosjækta le ájnas doajmma buoredittjat barggobirrasijt ja sihkarvuodav ællobarggijda, ja dan diehti doarjjop prosjevtav 60 tuvsán kråvnåjn, javllá Olsen.
Doaibmabiju dorjot maiddái Norlándda fylkkasuohkan ja Gjensidige nammasaš vuođđudus.
Doajmma doarjoduvvá aj Nordlánda fylkkasuohkanis ja Gjensidige vuododusás.
Sámediggeráđi lahttu Henrik Olsen, 907 75 219
Sámedikke rádeájras Henrik Olsen, 907 75 219
Norgga-Ruoŧa boazoguohtunkonvenšuvdna / Boazodoallu / Ealáhusat / Sámediggi - Sametinget
Svieriga ja Vuona boatsojguohtomsåbadibme / Boatsojæládus / Æládus / Sámedigge - Sametinget
Norgga-Ruoŧa boazoguohtunkonvenšuvdna
Svieriga ja Vuona boatsojguohtomsåbadibme
Norgga ja Ruoŧa gaskasaš konvenšuvnnas rádjerasttideaddji boazodoalu birra leat mearrádusat das mot boazoguohtun badjel riikkaráji galgá dáhpáhuvvat.
Såbadibme Vuona ja Svieriga gaskan mij gullu rádjárasstidim ællosujttuj, vuoset mierredimev gåktu ælloguohtom rájá badjel galggá doajmmat.
Rádjerasttideaddji boazodoalus leat árbevierut mannet ruovttoluotta áiggis ovdalgo riikkarájit gaskal Norgga ja Ruoŧa mearriduvvojedje.
Rádjárasstidibme ællosujton la dålusj árbbedáhpe åvddåla Vuona ja Svieriga rijkarádjá gieseduváj.
1751-mannosaš lappekodisilla lea vuosttaš šiehtadus mii gieđahallá sápmelaččaid vuoigatvuođa doaimmahit boazodoalu rastá rájiid.
Lappekodisilla 1751 rájes lij vuostasj såbadibme sámij rievtesvuodaj birra mij gullu boatsojæládussaj rájáj rastá.
Norgga-Ruoŧa boazoguohtunkonvenšuvnna vuolláičálle Norga ja Ruoŧŧa vuosttaš geardde jagis 2005, muhto garra duhtameahttunvuođa geažil sápmelaččaid bealis, ii leat konvenšuvdna nannejuvvon.
Svieriga ja Vuona boatsojguohtomsåbadime vuollájtjáleduváj vuostasj bále Svierigis ja Vuonas jagen 2005, valla vuosstemiella ællosámijs ij la konvensjåvnnå tjårggiduvvam.
Norgga ja Ruoŧa bealde sámedikkit leat ovttas Ruoŧa Sápmelaččaid Riikkaservviin ja Norgga Boazosápmelaččaid Riikkaservviin ožžon bargun Norgga ja Ruoŧa ráđđehusain bargat viidáseappot Norgga-Ruoŧa boazoguohtunkonvenšuvnnain.
Vuona ja Svieriga Sámedigge aktan Svieriga Sámij Rijkasiebrre ja Vuona Ællosámij Rijkasiebrre, li gåhtjoduvvam Vuona ja Svieriga rádediddjes joarkket bargujn Svieriga ja Vuona boatsojguohtomsåbadimijn.
Áigumuššan lea oččodit dakkár konvenšuvnna mii fuolaha buot áššebeliid vuoigatvuođaid ja beroštusaid buriin vugiin.
Ulmme l oadtjot såbadimev mij gåtset gájkaj rievtesvuodajt ja divna berustimijt buorre vuoge milta.
Norgga bealde Sámediggi lea ožžon ovddasvástádusa das ahte jođihit proseassa ja háliida danne gulahallat guoskevaš orohagaiguin sihkkarastin dihtii buoremus proseassa barggus.
Vuona Sámedigge l oadtjum åvdåsvásstádusáv jådedit prosessav ja dan diehti sihtap guládallat guoskavasj ællosujttotjieldij váj sihkarastátjit buoremus ássjegiehtadallamav.
Mii bivdit guoskevaš orohagaid váldit oktavuođa minguin jus háliidit gulahallama Sámedikkiin dán áššis.
Guoskavasj ællosujttotjielde gåhtjoduvvi aktijvuodav mijájn válldet jus vuojnni dárbov Sámedikkijn guládallat dájna ássjijn.
Bargu ođđa konvenšuvnnain lea ožžon ovtta jagi áigemeari čakčamánu 2012 rájes.
Ájggemierre ådå såbådimijn barggat le jagev ragátmáno rájes 2012.
Skábmamánu 16. b. 2012 dii 10-15 doallá Norgga-Ruoŧa boazoguohtunkonvenšuvnna bargojoavku čoahkkima. Čoahkkin dollojuvvo Rica Hotel Victoria nammasaš hoteallas Oslos.
Tjåhkanibme Svieriga ja Vuona boatsojguohtomsåbadime barggojuohkusin la biejaduvvam basádismánnuj 16. bve 2012, kl 10-15. Tjåhkanibme ásaduvvá Rica Victoria Hotellan Oslon.
Dehaláš dokumeanttat
Ájnas dokumenta
Norgga-ruoŧa boazoguohtunkonvenšuvdnabarggu oktavuođas bovde sámediggeráđđi dál guoskevaš ealáhusaktevrraid gulahallamii.
Dánna gávna tjállagijt ja tjåhkanimgirjijt mij guosská Vuona ja Svieriga ælloguohtomkonvensjåvnå bargguj.
– Bohtosa soahpama oktavuođas leat ealáhusa oainnut ja rávvagat deaŧalaččat sámiid bealis, cealká ráđđelahttu Ellinor Marita Jåma.
Guláskuddamjavllamusájt gávna “ Ájnas dokumenta ” vuolen tjoahkkebielen vuolemusán.
Ovdáneapmi barggus Norgga-Ruoŧa boazoguohtunkonvenšuvnnain
Gåhttju boatsujæládusáj ságastallamijda
Norgga ja Ruoŧa bealde Sámedikkit leat ovttas Ruoŧta Sámiid Riikkaservviin ja Norgga Boazosápmelaččaid Riikkaservviin ožžon bargun Nogga ja Ruođa ráđđehusain bargat viidáseappot Norgga-Ruoŧa boazodoallokonvenšuvnnain.
Svieriga ja Vuona boatsojguohtomsåbadime aktijvuodan gåhttju dal sámediggeráde guoskavasj æládusdåjmadiddjijt ságastallamijda.
Ulbmilin lea oažžut dakkár konvenšuvnna mii fuolaha buot áššbeliid vuoigatvuođaid ja beroštusaid buori láhkai.
– Æládusá vuojno ja oajvvadusá li ájnnasa jus galggap guorrasit båhtusa badjel massta lip avtamielalattja sáme bieles, javllá rádeájras Ellinor Marita Jåma.
Evttohuvvon dokumeanttat
Oajvvadim dokumenta
Gáibádus listtuide / Bellodagat / Válgábargit / Kampanjeside / Válga ja jienastuslohku / Sámediggi - Sametinget
Rávkalvis listajda / Belludagá / Válggabarggoguojme / Kampanjeside / Válgga ja jienastuslåhkuj / Sámedigge - Sametinget
Gáibádus listtuide
Rávkalvis listajda
Sámediggeválgii searvamii gáibiduvvo ahte lea juogo registrerejuvvon sámepolitihkalaš organisašuvdnan, dahje sáhttá bidjat listta válgabiirres maid leat vuolláičállán olbmot geat leat Sámedikki jienastuslogus.
Vaj galga máhttet válljiduvvat sámediggáj de rávkaduvvá ienni tjáledahttem sámepolitihkalasj organisasjåvnnån, jali vaj listav dagá válggaguovlon gånnå lisstaoajvvadus vuollájtjáleduvvá ulmutjijs gudi Sámedikke jienastuslåhkuj li tjáleduvvam.
Sámepolitihkalaš organisašuvdna
Sámepolitihkalasj organisasjåvnnå
Ođđa sámepolitihkalaš organisašuvnna registreremii gáibiduvvojit unnimusat 200 vuolláičállosa olbmuin geat leat Sámedikki jienastuslogus (gč. § 20 d sámediggeválgga láhkaásahusas).
Jus galga tjáleduvvat sámepolitihkalasj organisasjåvnnån rávkaduvvá binnemusá 200 vuollájtjállema ulmutjijs gudi Sámedikke jienastuslåhkuj li tjáleduvvam (§ 20 d milta njuolgadustjállagin válggaj sámediggáj).
Daid ferte bidjat ohcamis mielddusin dalle go bivdá sámepolitihkalaš organisašuvnna registrerejuvvot.
Dá galggi tjuovvot åhtsåmusáv gå ájgo tjáleduvvat sámepolitihkalasj organisasjåvnnån.
Jos organisašuvdna lea juo registrerejuvvon sámepolitihkalaš organisašuvdnan Sámedikki registaris, de galgá organisašuvdna maŋimusat ođđajagemánu 2. b. 2013 sáddet ođasmahttojuvvon dieđuid dan birra geat dat leat mielde organisašuvnna doaimmaheaddji orgánas.
Jus organisasjåvnnå juo le tjáleduvvam sámepolitihkalasj organisasjåvnnån Sámedikke regisstarin, galggá organisasjåvnnå rádjat ådåsmuvvam diedov gudi tjåhkkåhi organisasjåvnå doajmme orgánan åvddål ådåjakmáno 2. Biejve 2013.
Jos organisašuvdna lea ožžon unnimusat 60 jienastaga válgabiirres dahje unnimusat 200 jienastaga olles riikkas, de lea doarvái jos listaevttohusa leat vuolláičállán unnimusat guovttis organisašuvnna báikkálaš ossodaga stivralahtuin.
Jus organisasjåvnnå oattjoj oassálasstemav binnemusát 60 jienaj válggaguovlon jali binnemusát 200 jienajt ålles rijkan, de le nuoges jus lisstaoajvvadus vuollájtjáleduvvá binnemusát guokta stivrraájrrasijs organisasjåvnå bájkálasj åssudagás.
Seammá guoská organisašuvnnaide mat leat registrerejuvvon Sámedikkis maŋŋá ovddit sámediggeválgga (gč. § 28 d).
Sæmmi guosská organisasjåvnåjt ma li tjáleduvvam Sámediggáj åvdep sámedikkeválga maŋŋela (§ 28 d milta).
Eaŋkillistta bidjan válgabiirres
Tjáledit ájnegislistav válggaguovlon
Jos organisašuvdna ii leat registrerejuvvon sámepolitihkalaš organisašuvdnan, de lea liikká vejolaš searvat sámediggeválgii jos bidjá listta man leat vuolláičállán unnimusat 30 olbmo geat leat Sámedikki jienastuslogus válgabiires.
Jus organisasjåvnnå ij le tjáleduvvam sámepolitihkalasj organisasjåvnnån máhttá huoman diededit sámedikkeválggaj jus tjáleda listajn mij le vuollájtjáledum binnemusát 30 ulmutjij gudi li tjáleduvvam Sámedikke jienastuslågon dan válggaguovlon.
Movt geavahusas bidjat listaevttohusa ?
Gåktu listav oajvvadit ?
Dasa lassin mii lea namahuvvon bajábealde galgá listaevttohusas:
Duodden dasi mij le nammadum badjela viertti lisstaoajvvadus:
Ž leat bajilčálan bellodaga / organisašuvnna namma
nammadit guoskavasj belludagáv / organisasjåvnåv bajelttjállagin
Ž namahuvvot ahte lista guoská sámediggeválgii
nammadit dát guosská sámedikkeválgav
Ž evttohasat sáhttet leat dušše ovtta sámediggeválgalisttas
kandidáhta máhtti dåssju tjuodtjot avtan listan sámedikkeválggaj
Ž evttohasain galgá leat ovdanamma, goargu ja riegádanjahki, vejolaččat maiddái virgi ja ássansadji
kandidáhta galggi tjáleduvvat åvddånamájn, maŋepnamájn ja riegádimjagijn, ja soajttá aj virgijn ja årromsajijn
Ž oktasaš listtain sáhttá maiddái bidjat dieđuid evttohasa gullevašvuođas
aktisasjlistajn máhtti aj liehket diedo gåsi kandidáhtta gullu
Ž leat unnimusat 40 proseantta ovddastus goappašiin sohkabeliin
liehket binnemusát 40 prosenta åvdåstibme juohkka sjierves
Ž luohttámušolbmo ja várreovddasteaddji namma sin gaskkas geat leat čállán vuollái listaevttohusa
liehket namma luohtádusulmutjijn ja sadjásasjåvdåstiddjijn dajs gudi li lisstaoajvvadusáv vuollájtjállám
Ž diehtu das geat doibmet luohttámušlávdegoddin
nammadit guhti doajmmá luohtádusulmutjin
Ž galget leat unnimusat ovcci evttohasa nama válgabiirres.
tjáledum namáj binnemusát aktse válljidahtte kandidáhtaj guovlon.
Válgabiirret main leat gaskal guokte ja njeallje mandáhta, galget bidjat ovcci evttohasa nama listaevttohussii.
Guovlo gånnå li gaskan guokta jali niellja mandáhta galggi tjáledahttet avtse kandidáhtajt lisstaoajvvadussaj.
Jos válgabiirres leat vihtta dahje eanet mandáhtat, de sáhttá evttohasaid lohku ollásit leat guovttegeardán.
Jus guovlon li 5 jali ienep mandáhta máhttá tjoahkke kandidáhtalåhko liehket guovtegerdak
Jagi 2013 listaevttohusat - man ollu evttohasat listtas
Lisstaoajvvadusá válggaj 2013 – kandidáhtaj låhko listan
Válgabiire 1 Nuortaguovllu válgabiire: 9 - 12 evttohasa (válgabiirres leat 6 mandáhta)
Válggaguovllo1 Lulleguovllo válggaguovllo: 9 - 12 kandidáhta (válggaguovlon li 6 mandáhta)
Válgabiire 2 Ávjovári válgabiire: 9 - 18 evttohasa (válgabiirres leat 8 mandáhta)
Válggaguovllo 2 Ávjovári válggaguovllo: 9 - 16 kandidáhta (válggaguovlon li 8 mandáhta)
Válgabiire 3 Davveguovllu válgabiire: 9 - 12 evttohasa (válgabiirres leat 5 mandáhta)
Válggaguovllo 3 Nuorttaguovllo válggaguovllo: 9 - 10 kandidáhta (válggaguovlon li 5 mandáhta)
Válgabiire 4 Gáiseguovllu válgabiire: 9 - 12 evttohasa (válgabiirres leat 6 mandáhta)
Válggaguovllo 4 Gáisi válggaguovllo: 9 - 12 kandidáhta (válggaguovlon li 6 mandáhta)
Válgabiire 5 Viesttarmeara válgabiire: 9 - 10 evttohasa (válgabiirres leat 4 mandáhta)
Válggaguovllo 5 Viestarmera válggaguovllo: 9 kandidáhta (válggaguovlon li 4 mandáhta)
Válgabiire 6 Åarjel-Saepmie veeljemegievlie: 9 evttohasa (válgabiirres leat 4 mandáhta)
Válggaguovllo 6 Oarjjelsáme válggaguovllo: 9 kandidáhta (válggaguovlon li 4 mandáhta)
Válgabiire 7 Lulli-Norgga válgabiire: 9 evttohasa (válgabiirres leat 6 mandáhta)
Válggaguovllo 7 Oarjje-vuodna válggaguovllo: 9 - 12 kandidáhta (válggaguovlon li 6 mandáhta)
Áigemearri buktit listaevttohusa lea cuoŋománu 2. b. válgajagi 2013.
Ájggemierre listav oajvvadit le vuoratjismáno 2 biejve válggajagen 2013.
Diet áigemearri lea joavdanáigi.
Dát le duossto ájggemierre.
Listaevttohus lohkkojuvvo leat buktojuvvon dalle go dat lea joavdan Sámediggái.
Lisstaoajvvadus le tjáleduvvam gå le jåvsådum Sámediggáj.
Sámi goavddis sáhtá máhcahuvvot / Dáidda – ja kulturbargu / Kultureallin / Sámediggi - Sametinget
Sáme goabdes máhttá máhtsaduvvat / Dájdda- ja kulturdåjmadibme / Kultuvrraiellem / Sámedigge - Sametinget
Sámi goavddis sáhtá máhcahuvvot
Sáme goabdes máhttá máhtsaduvvat
Dovddus Binttá goavddis lea okta dain historjjálaš kulturdávviriin mii sáhttá máhcahuvvot sámi museaide Bååstede-prošeavtta oktavuođas.
Dåbdos Bindala goabdes la akta moattes histåvrålasj kultuvrragávnijs ma galggi máhtsaduvvat sáme dávvervuorkájda Bååstede-prosjevta baktu.
Máŋga čuohte jagi leat dutkit ja miššonearat čohkken sámi kulturdávviriid.
Moadda tjuohte jage li guoradalle ja misjonera tjoahkkim sáme kultuvrragávnijt.
Binttá goavddis lea okta dain buoremusat vurkejuvvon goavdásiin mat leat ain áimmuin.
Bindala goabdes la akta buoremusát bisoduvvam goabddáj ma li vil ájmon.
- Das ahte oažžut ruovttoluotta goavdása sámi opmodahkan lea hui stuorra govastalaš árvu.
- Oadtjot ruoptus goabddáv la symbåvlålattjat oalle ájnas.
Goavdásat leat leamaš deaŧalaččat árbevirolaš sámi oskkus das ahte viežžat dieđuid boahtteáiggi birra, dadje sámediggeráđđi Henrik Olsen.
Goabddá li læhkám gassko árbbedábálasj sáme jáhkon nåv gå viettjatjit diedojt boahtteájges, javllá Sámediggeráde ájras Henrik Olsen.
Dál leat vel dušše moadde goavdása áimmuin, ii oktage sámiaiggátvuođas, ja danne mii leat ilus go goavddis máhcahuvvo, dadjá Olsen.
Dåssju nágin gallegis goabddá li vil, ij la aktak sámij æjgon, ja dan diehti lip ávon gå goabdes máhtsaduvvá, javllá Olsen.
Loga eanet goavdása birra dás: https://no.wikipedia.org/wiki/Bindalstromma
Lågå ienebuv goabddás: https://no.wikipedia.org/wiki/Bindalstromma
Váldit historjjá ruovttoluotta
Válldet ruoptus histåvråv
Jagis 2012 vuolláičálii Sámediggi šiehtadusa Norgga álbmotmuseain ja kulturhistorjjálaš museain das ahte oažžut máhcahuvvot badjel 2000 historjjálaš dávvira sámi museaide.
Jagen 2012 lij gå Sámedigge vuollájtjálij sjiehtadusáv Norsk Folkemuseumijn ja Kulturhistorisk museumijn máhtsadittjat badjel 2000 histåvrålasj gávne sáme dávvervuorkájda.
Váilevaš ruhtadeapmi
Biednigahttem vádnun
Sámediggi lea máŋggaid jagiid bivdán Norgga eiseválddiid ruhtadit máhcaheami.
Sámedigge le moadda jage vájnnodam vuona oajválattjajt máhtsadimev biednigahttet.
Sámi museain eai leat dál ekonomalaš resurssat, teknihkalaš konserváhtorgelbbolašvuohta ja lanjat gosa vurket dáid dávviriid.
Sáme dávvervuorkájn ælla uddni ekonomalasj luohko, teknihkalasj bisodimmáhttudagá ja lanjá gávnijt duostotjit.
- Mii galgat ieža sáhttit hálddašit iežamet kulturárbbi.
- Mij galggap ietja háldadit ietjama kultuvrraárbev.
Dat riekti mis lea álgoálbmogin.
Dat la rievtesvuohta mijá iemeálmmugin.
Danne fertejit eiseválddit juolludit doarvái ekonomalaš resurssaid sámi kulturárbbi máhcaheapmái Norgga álbmotmuseas ja kulturhistorjjálaš museas (UiO), dadjá sámediggeráđđi Henrik Olsen.
Dan diehti vierttiji oajválattja juollodit nuoges ekonomalasj luohkojt sáme kultuvrraárbev Norsk Folkemuseumis ja kultuvrrahiståvrålasj dávvervuorkás (UiO), javlla Sámediggeráde ájras Henrik Olsen.
Dievasčoahkkin meannuda ášši duorastaga čakčamánu 24. d. maŋŋá dii. 15.00.
Ållestjåhkanibme giehtadallá ássjev duorastagá 24. biejve ragátmánon kl.. 15.00 maŋŋela.
Dá leat áššebáhpárat: http://innsyn.e-kommune.no/innsyn_sametinget_norsk/wfinnsyn.ashx ?
Tjáledum la artihkal: ” Bindalstromma ” Signy Norendal, tjállagin Museumsnytt 1/2015
Arkitektonalaš bealli / Sámediggevisti / Sámedikki birra / Sámediggi - Sametinget
Arkitektonalasj moallánahka / Sámediggeviesso / Sámmedikke birra / Sámedigge - Sametinget
Arkitektonalaš bealli
Arkitektonalasj moallánahka
Dat stuorra duoddarat eatnamiid ráddjema haga ledje vuolggasadjin geavahit eatnama fáddán.
Vijdes duoddara gárttjádisáj dagá lij vuodon válldet gárdev tiebmán.
Skoađas dahje seaidni ráddje ja suodjala buot doaimmaid visttis, seainnit birastahttet ja čohkkejit olbmuid.
Sassne jali siejnne ráddji ja suoddji divna dåjmajt vieson, siejne gárddu ja ulmutjijt tjoahkkiji.
Go áibmu lea galmmas dan jiekŋagalbma čuovggas, de galget olbmot dovdat lieggasa ja suoji vistti siste.
Madin ilmme doarges tjoasskemis galmma tjuovgan, galggi ulmutja dåbddåt lieggasav ja suodjalimev sinna.
Olles visti galgá addit signálaid sisgovas mii čielgasit lea ráddjejuvvon dan gievrras luonddus, buollašis, muohttagis.
Ålles viesso galggá vuosedit sisbielev mij le tjielggasit ráddjidum garra luondos, tjoasskemis ja muohttagis.
Matemáhtalaš geometriija lea ovttačilggolaš ja addá vistái dan árvvu ja goargaivuođa maid dat ánssáša.
Matematihkalasj geometrija le tjielgas ja vaddá viessuj ánssidum værddogisvuodav ja stuorravuodav.
Dat álu olgoseaidni, biras, loktana njuolga dakŋasiin, ja dat rabas seaidneskoađas buktá assosiašuvnnaid olbmo náhkkái, dahje liidnái mii biddjojuvvo birra.
Vinjogis ålggosiejnne, gárdde, badján njuolgga dagŋasis, spálkodum gåbtjås ájádusájt tjadná sassnáj, jali loavddagij mij biejaduvvá birra.
Čielga gearddádat olgo- ja sisseinniid gaskka lea geahččaluvvon nanosmahttot dainna ahte vistái galgá mannat njuolga, ja olgo- ja sisgova gaskasaš erohus lea seamma ovttačilggolaš go lávus.
Dav tjielgas rájáv ålgusjbiele ja sisbiele gaskan li gæhttjalam nannit gå tjáŋa njuolgga goahtáj, sieradus ålgusjbieles sisbælláj le sæmmi tjielgas dagu låvdagoaden.
Siskkabealde rahpasa sisgovva, ja latnja orru seamma čielggas ja ovttačilggolaš go lávus.
Gå sisi boadá de interiørra vuojnnusij boahtá, ja ælvá vuobmanav sæmmi láhkáj ja sæmmi tjielggasit dagu ælvá vuobmanav låvdagoaden.
Dievasčoahkkinlatnja, bibliotehka, guhkes feaskkir, čoahkkinlanjat bohtet oidnosii, maiddái oasit olgogovas ráddjejuvvon olgoareálas orrot dego leat sisgova oassin.
Dievastjåhkanimladnja, girjjevuorkká, vájaldimhálla, tjåhkanimlanjájt vuojná, ja aj oasse ålgusjbieles dåbddu oassen interiøras.
Guhkes feaskárin Guhkes feaskárin čadnojuvvojit sierralágan doaimmat oktii, seammás go dat lea vistti deataleamos latnja.
Vájaldimhálla tjadná dajt iesjgeŋgalágásj dåjmajt akti, sæmmi båttå gå vájaldimhálla le goade ájnnasamos ladnja.
Das oaidná buot eará doaimmaid, buot eará olbmuid ja lea oktavuohta lundui.
Dássta vuojná divna dåjmajt, juohkka ietjá ulmutjav ja luondujn aktijvuodav oattjo.
Dán lanjas sáhttá eahpeformalalaččat ságastallat deatalaš áššiid birra, geometriija geažil sáhttá nuppe geahčen orrut dego dat livččii váccáhat, muhto go eanet lahkona dievasčoahkkinlanja, de govdu guhkes feaskkir masa čáhket eanet olbmot.
Da iehpeformálalasj, valla ájnas ságastallama máhtti dán lanján tjadáduvvat, mij geometrija diehti dádjaduvvá vájaldimoassen avta gietjen, valla gå boadá lagábut dievastjåhkanimlanjá de gåbddu, ja váttsáldahka sjaddá rabás ja tjáppa ladnjan sajijn stuoráp tjoahkkijda ulmutjijs.
Nuppi gearddis lea rabas galleriija gos sáhttá oaidnit rabas ráddjejuvvon olgoareála, duoddariid, bibliotehka ja dievasčoahkkinlanja.
Vájaldimhálla buohta le rabás gallerija nuppát etásjan, dássta le guovladahka rabás ladnjaj ålggon, duoddarijda, girjjevuorkkáj ja dievastjåhkanimladnjaj.
Sámedikkis lávejit leat dievasčoahkkimat njeljii jagis, dalle čoahkkanit buot guovlluid áirasat ja sis leat sierramállet ivdnás gávttit.
Sámedikken li dálla dievastjåhkanime niellji jahkáj, dájn vahkujn tjåhkani ájrrasa divna guovlojs ja li gárvvunam iesjgeŋgalágásj sierra bájnos gáptijdisá.
Jorbamállet feaskkir ja rabas sisgovat leat dego rabas lávdi, buohkat oidnet guđet guimmiideaset ja sii - duppalin oidnet - movt ivdnás olbmot rievdadit vistti ivdnás ja ealli lávdin, maid kontrastan leat viiddis duoddarat olggobealde.
Dat gievledis vájaldimhálla ja da rabás interiøra li dagu rabás siedna, divna vuojnni nubbe nuppev ja da – guovte láhkáj – bájnos ulmutja rievddadi goadev moattebájnuk ja viesso siednaj vuosstebiellen vijdes duobddágijda ålgusjbielen.
Dáidda Feaskára seinniide lea dáiddár Kristin Ytreberg bidjan vuogas sámegiel sátnevádjasiid datneárppuin ja spihkkáriiguin.
Skierroj nanna vájaldimhállan le dájddár Kristin Ytreberg sierra ja tjáppa láhkáj biedjam sáme báhkovádjasijt danijn ja metálla-návlij.
Dát leat ráfálaš govat beahcepanelas, mat rievddadit beaiwáža mielde, ja čuvget máŋggaláhkái seinne vuostá.
Dá tjuodtju dagu bajedum gåvå biehtsepanela vuossti, ja målssu vuogev gå biejvve vájalt dan gievllelasj goade birra, ja tjuovgga moatteláhkáj siejnev dæjvvá.
Dás oažžut bagadussániid, mat leat deatalaččat sámi kultuvrras, ovdal go joavdat dievasčoahkkinlatnjii, ja main čielgasit boahtá ovdan oaivil.
Mujteduvvá vijsesvuodabágojt, ma li ájnnasa sáme kultuvran, åvddål tjágŋá dievastjåhkanimladnjaj ja mássjelit ja tjielggasit ietjas vuojnov åvdet.
` Dievasčoahkkinlatnja lea váldovisttis gitta šaldin mii lea siste.
Dievastjåhkanimladnja le sierra vuobman tjanádum aktij oajvvegådijn loavdedum råvijn.
Sámedikki bassi latnja, dievasčoahkkinlantja mii lea nugo dat galgá ge leat, ráddjejuvvon eret riejas - maiddái visuálalaš.
Sámedikke ájlis ladnja, dievastjåhkanimladnja, åvdeduvvá dan oalle ladnjan gåk galggá, dåbedum gájkka ietjá jutsás – aj visualalattjat.
Lanjas eai leat oppanassiige glásat mas sáhtášii geahččat luonddu, leat dušše alla glásat mat addet čuovgga latnjii, ja boktet dovdduid, leaš dal gaskaija beaivváš dahje bihkkaseavdnjat ja guovssahasat livardit.
Ladnja le ållu vinndegij dagi man tjadá máhtá luodov vuojnnet, vinndek badjen buktá galla dav sierra tjuovgav ladnjaj, ja vájkkut ilmev, vájku le biejvve idjaguovddela jali gåmo sjævnnjat guovsagisájn libudime badjen.
Smávva lohkančuovggat juohke áirasa beavddis čájehit lagašvuođa dan stuorra lanjas.
Smáv låhkåmlámpo juohkka ájrrasa bievden ráddjij dajt smávva priváhta vuobmanijt dan vuobmalis lanján.
Ieš latnja lea vuolil jorbbas ja bajil čohkat, ja lea čiekŋalit nájastuvvon.
Tsiekkadus iesj le vinjok tjubuk mij ienebuv sieradahttá nálajt mij hábbmit sajev ja jalgudagáv gånnå tjuovgga sisi bæssá.
Dáiddár Hilde Schanke Pedersen lea čiŋahan stuorra betoŋgapláhta stuorra abstrákta govain mas emalja ja golleivdni leat biddjon stuorra siŋkapláhtaide.
Dájddár Hilde Schanke Pedersen le hiervvidum dav stuorra betoaŋŋaskierrov alvos abstrákta gåvåjn gånnå emálja ja bládegålle li stuorra sinkpláhttaj biejadum.
Govva assosiere čielgasit sámi kultuvrii, ja vaikko dat lea ge stuoris, de dat ii leat menddo dramáhtalaš dan lanjas, muhto baicce čájeha geainnu lanjas ja buktá ain stuorát magihkalaš dimenšuvnna.
Gåvvå tjielggasit mielav tjadná sáme kultuvrraj, ja juska le fábmogis, de ij le ilá tjierggat lanján, valla farra vaddá ladnjaj hámev ja ájn ienep oavdos vuogev.
Bibliotehka Bibliotehkas lea oktavuohta olgolatnjii stuorra glássaráiggiid čađa máttás guvlui, bajábealde galleriijas leat dievva girjehildut main leat ollu girjjit.
Girjjevuorkká le låptå lágásj ja tjanáduvvá ålggoladnjaj stuorra glássarahpamij oarjás, gallerijan badjen gávnnuji moadda girjjehilldo girjijs dievva.
Go boahtit sisa vistái, de oaidnit dán hirbmat stuorra lanja, girjjit dievva, ja dievasčoahkkinlatnja oidno fas stuorra glássaráiggiid čađa.
Gå goahtáj tjáŋa de dát sieldes ladnja rabáduvvá, girje lanjáv dievddi, madi dievastjåhkanimlanjáv vuojná stuorra glássarahpama tjadá.
Lohkansajit miehtá seinniid giktalit lohkkiid boahtit.
Låhkåmsaje vinndegij milta bivddi låhkåmij dagu rabás muŋŋkasælla.
Čalmmit besset vuoiŋŋastit dan ráfálaš luonddus, ja lohkansajit leat biddjojuvvon rytmálaččat galleriijas.
Tjalmme bæssá vuojŋadit dan sjávos luondon, madi dahpadum muŋŋkacella låhkåmij li biejadum hiebalgis láhkáj gallerijan.
Giella / Sámediggi - Sametinget
Giella / Sámedigge - Sametinget
Giella lea dehálaš bealli kultuvrii ja identitehtii.
Giella le ájnas kultuvrraguodde ja identitehtavuosediddje.
Lea vuođđudeaddji olmmošvuoigatvuohta ahte beassá iežas giela hupmat, ja álgoálbmogiin lea sápmelaččain dasa lassin vel riekti suddjet gielaset.
Mahttelisvuoda ietjas gielav hållat la vuodulasj almasjrievtesvuohta, ja sámijn álggoálmmugin li duodden vijdedum riektá gielasa suoddjit.
Ovdal lea dát prinsihppa dulbmojuvvon dáruiduhttinpolitihka bakte.
Åvdebut la dát dåjmalattjat vuostelduvvam dárojduhttempolitihka baktu.
Ovddasvástideaddji politihkkár
Sámedikken la ulmme sámegielajt nannit vaj sjaddá luondulasj oassen vuona almulasjvuodas.
aili.keskitalo@samediggi.no
Politihkalasj åvdåsvásstediddje
Sámegiel báikenamat
Sáme bájkkenamá
Sámás muinna
Sámásta mujna
Sámi Giellagáldu
Sámedigge barggá
Ovttasbargat suohkanlaš eiseválddiiguin ja sin neavvuma bakte viiddidit sámegiela hálddašanguovllu
Vaj sáme giellaháldadimguovlo vijdeduvvi bagádallamij ja aktisasjbargo baktu suohkana oajválattjaj
Ahte ásahuvvojit eanet giellalávddit, dakko bakte ahte ásahuvvojit eanet sámi giellaguovddážat seammás go doarjut ovttaskas gielladoaimmaid
Vaj ienep giellaarena ásaduvvi sáme giellaguovdátjij ásadimij baktu ja dårjaj baktu ájnegis dåjmajda
Ahte sámegiella galgá leat ealli giellan maiddái boahtteáiggis, mánáid ja nuoraid vuoruheami bakte
Vaj sámegiella galggá bissot viesso giellan aj åvddålijguovlluj vuorodijn mánájt ja nuorajt
Sápmelaččat Norggas galget beassat sihkkarastit ja ovdánahttit gielaset, kultuvrraset ja servodateallimiiddiset.
Sáme álmmuk Vuonan galggá oadtjot sihkarasstet ja åvddånahttet ietjas gielav, kultuvrav ja sebrudakiellemav.
Sámegiela hálddašanguovllus lea buohkain riekti oažžut vástádusa sámegillii go váldet oktavuođa báikkálaš almmolaš ásahusain hálddašanguovllu siskkobealde.
Juohkkahattjan le riektá vásstádusáv oadtjot sámegiellaj gå válldi aktijvuodav bájkálasj almulasj orgánaj sáme giellaháldadimguovlon.
Buohkain lea riekti adnit sámegiela riektevuogádagas.
Divnajn le riektá sámegielav hållat dikken ja riektáásadusájn.
Buohkat geat háliidit sámegillii gulahallat hálddašanguovllu báikkálaš ja guovlulaš almmolaš dearvvašvuođa- ja sosiálabálvalusain, lea riekti oažžut bálvalusa sámegillii.
Divna gudi sihti hållat sámegiellaj giellaháldadimguovlo bájkálasj ja guovlo almulasj varresvuohta- ja sosiálásadusáj, galggi oadtjot sámegiellaj guládallat.
(Geahča maiddái Dearvvašvuođa ja sosiálaoasi)
(Gehtja aj Varresvuohta ja sosiál)
Sámi mánát geat lea mánáidsuodjalusa fuolahusas lea riekti hubmát eatnigielaset.
Sáme máná mánájsuodjalusá huvson galggi oadtjot ietjasa iednegielav hållat.
Buohkain lea oktagaslaš vuoigatvuohta oažžut girkolaš bálvalusaid Norgga girku searvegottiin mat leat sámegiela hálddašanguovllu siskkobealde..
Divnajn le riektá ájnegis girkkodievnastusájda Vuona girkko tjoaggulvisájn háldadimguovlon.
Bargit báikkálaš dahje guovlulaš almmolaš ásahusain hálddašanguovllu siskkobealde lea riekti oažžut virgelobi bálkkáin háhkamis sámegielat gelbbolašvuođa go ásahus dárbbaša dákkár gelbbolašvuođa.
Bájkálasj jali guovlo almulasjorgána barggijn háldadimguovlon le riektá permisjåvnnåj bálkájn sámegielav lågåtjit gå orgádna dakkir máhttudagájt dárbaj.
Buohkain lea riekti oažžut sámegielat oahpahusa vuođđoskuvllas ja joatkkaskuvllas
Divnajn le riektá sámegielak åhpadussaj vuodoskåvlån ja joarkkaskåvlån (Gehtja åhpadibme).
Sámegielaid doaibmaplána
Doajmmapládna sámegielajda
Ráđđehus lea gárvvistan sámegielaid doaibmaplána.
Ráddidus le dahkam doajmmaplánav sámegielajda.
Doaibmaplána váldočalmmusteapmi lea láhččet dili nu ahte oažžut eanet sámegielat geavaheddjiid.
Doajmmáplána oajvvetjalmostibme le máhttelisvuodajt gárvedit lasedittjat dåjmalasj sáme giellaaddnij lågov.
Dát galgá ollašuhttojuvvot doaibmabijuid bakte mat nannejit sámegielat oahpahusa mánáidgárddiin ja vuođđooahpahusas, ja láhččet eanet sajádagaid gos sámegiella geavahuvvo ja eanet rekruteret ohppiid sámegielat oahpahusaide ja oahpahusaide main sámegiella lea oassin fágasuorggis.
Dát galggá dagáduvvat dåjmaj baktu ma nanniji giellaåhpadimev mánnágárden ja vuodoåhpadusán, máhttelisvuodaj gárvedime baktu vaj ienep arena ásaduvvi gånnå sámegiella aneduvvá ja tjavgáp vuorodime baktu vaj ienebu åhtsi sámegielak åhpadusájda ja åhpadusájda gånnå sámegiella le fáhkabirrasin.
Njuolggogeaidnu sámegielaid doaibmaplánii:
Doajmmapládna sámegielajda:
Energiija ja minerálat / Biras, areála ja kultursuodjaleapmi / Sámediggi - Sametinget
Energija ja minerála / Birás, areálla ja kultursuodjalus / Sámedigge - Sametinget
Sámediggi ii leat hálddašaneiseváldi go lea sáhka mearrideames konsešuvnnaid energiijahuksemiidda ja mineráladoaimmaide.
Sámedikken ij la háldadimfábmudahka konsesjåvnnåmærrádusájs energijatsiekkadusájs ja minerálladåjmajs.
Lágat mat dákkár doaimmaid regulerejit leat čázádatmuddenláhka, energiijaláhka, čáhceresursaláhka ja minerálaláhka.
Lága ma dákkár dåjmajt reguleriji li, tjátjádakregulerimláhka, energijaláhka, tjáhtjeresurssaláhka ja minerálláhka.
Dáid lágaid hálddašaneiseválddit leat Norgga čázádat- ja energiijadirektoráhtta ja Minerálahálddašandirektoráhtta.
Háldadimfábmudahka dáj lágaj baktu le Norges Vassdrag og Energidirektorat (Vuona tjátjádak ja Enerigijadirekroráhtta) ja Direktoratet for mineralforvaltning (Minerálajháldadim dierektoráhtta).
Dát lágat leat dehálačča danin go dat muddejit doaimmaid main sáhttá leat stuora váikkuhus sámi kultuvrra luondduvuđđui.
Dá lága li ájnnasa danen gå dåjmajt reguleriji ma vuorddedahtte bukti stuorra vájkkudusájt sáme kultuvra luonndovuoduj.
Áigeguovdil
Jur dálla
Sámediggeráđđi ii hálit Nussirii doaimma
Tjårggi strávvesihkarvuodav Nuortta-Vuonan
Sámediggeráđđi lea dál ovddidan ášši Sámedikki dievasčoahkkimii, dainna ávžž...
Sámedigge le konsultasjåvnåj baktu Oalljo- ja energijadepartementajn mierred...
Sámediggi váidá Nussira luoitinlobi
Ij råkkådahka Nussirin juska regulerimpládna le dåhkkiduvvam
Sámediggi lea váidán Birasgáhttendirektoráhta mearrádusa mii addá Nussir ASA...
Sámediggeráde ájras Silje Karine Muotka ballá birrasijn ja ælloæládusá boaht...
Sámediggi bargá lea dál:
Sámedigge barggá dálla dáj ássjij:
Bargamiin Sámedikki energiijastrategiijain
Sámedikke energijastrategija
Searvan Finnmárkku fylkka bieggafámu fylkkaoasseplánabargui
Oassálasstem fylkkaoasseplánimijn bieggamilloj birra Finnmárko fylkan
Čađaha gulaskuddamiid ja ráđđádallamiid smávvafápmorusttegiid ja bieggafápmohuksemiid birra
Guládallamij ja konsultasåvnåj smávvaelfábmoásadusáj ja biggamillotsieggimij birra.
Gulaskuddamin ja ráđđádallamiin fápmojođđasa huksema birra
Guládallamij ja konsultasåvnåj elfábmolinnjatsieggimij birra
Doaibmalobi ohcama ráđđádallamiin ruvkedoaimma ektui Fálesnuori suohkanis
Sjeihtadallama doajmmakonsesjåvnå birra gruvvodåjmadime Fálesnuori suohkanin.
Čuovvoleames šiehtadusa ruvkedoaimma iskkadanbargguid birra Guovdageainnu suohkanis
Guoradallambargo sjiehtadusá tjuovvolibme gruvvodåjmadime Guovdageaidnu suohkanin.
Golli ja veaikegávdnostumiid šiehtadusain Kárášjogas gielddas
Sjehtadus guoradallamij birra gålle ja goahpárluohko Kárášjoga suohkanin
Searvan Finnmárkku minerálaforumii
Oassálasstem Finnmárko minerállaforumin
Sámedikki ovddasvástádus Sámediggi ii leat hálddašaneiseváldi čázádatmuddenlága, energiijalága, čáhceresursalága ja minerálalága mielde.
Sámedikke åvdåsvásstádus: Sámedigge ij la háldadimfábmudahka tjátjádakregulerimlága, energijalága, tjáhtjeresurssalága ja minerállalága milta.
Dáid lágaid mielde eai dattetge sáhte mearridit almmá ráđđádallamiid haga Sámedikkiin.
Mærrádusá dáj lágaj milta e máhte huoman mierreduvvat åvddåla konsultasjåvnå li Sámedikkijn læhkám.
Minerálaáššiin čađaha iežas Sámedikki proseassat njuolga minerálaaktevrraiguin ja vuordá ahte čađahuvvojit šiehtadallamat ovdal go ohcet doaibmalobi.
Minerállaássjijn li Sámedikken sierra prosessa minerálaktørajn njuolgga ja vuordeduvvá jut sjiehtadallama tjadáduvvi åvddåla máhttá doajmmakonsesjåvnåv åhståt.
Du váikkuhanvejolašvuohta Sámi vuoigatvuođalaččaid ja báikegottiid beroštumit ja vuoigatvuođat lea dehálaš vuhtiiváldit mearridanproseassas.
Duv vájkkudibme: Sáme rievtesvuodaj æjgádij ja bájkálasj sebrudagáj berustime ja rievtesvuoda li ájnnasa bærrájgåhtset mærrádusprosessan.
Sámediggi bargá danin dan badjelii ahte čađahuvvojit duohta ráđđádallamat singuin, ja ahte sii bovdejuvvojit vejolaš šiehtadallamiidda huksenfitnodagaiguin.
Danen barggá Sámedigge jut almma konsultasjåvnå tjadáduvvi sijáj, ja vaj sij båhti sæhkáj sjiehtadallamijda doajmmavidnudagájn.
Dievasčoahkkima jođihangoddi / Organisašuvdnastruktuvra / Sámedikki birra / Sámediggi - Sametinget
Ållestjåhkanime jådedibme / Organisasjåvnå struktuvrra / Sámmedikke birra / Sámedigge - Sametinget
Dievasčoahkkima jođihangoddi
Ållestjåhkanime jådedibme
Dievasčoahkkima jođihangoddi ráhkada áššelisttu, gohčču čoahkkimiidda ja jođiha Sámedikki dievasčoahkkimiid Sámedikki bargoortnegis mearriduvvon njuolggadusaid mielde.
Ållestjåhkanime jådedibme dahká ássjelistav, gåhttju ja jådet Sámedikke ållestjåhkanimijt Sámedikke barggoårnigij ja njuolgadusáj milta.
Dievasčoahkkinjođihangotti bargun lea earret eará mearridit permišuvdnaohcamušaid, ovddidit mearrádusárvalusaid dievasčoahkkimii áššiin mat gusket Sámedikki bargoortnegii ja dahkat dárbbašlaš mearrádusaid ášševálbmemiid ektui dievasčoahkkimiidda.
Ållestjåhkanime jådedime dahkamusá le duola degu permisjåvnnååhtsåmusájt mierredit, mærrádusárvvalusájt ållestjåhkanibmáj åvdedit ássjijn ma guosski Sámedikke barggoårnigijt ja mierredit ássjegárvedime hárráj ållestjåhkanimijda.
Jođihangoddi galgá maiddái válljet ovddasteddjiid ja áirasiid čoahkkimiidda ja konferánssaide maidda Sámediggi searvá, ja fuolahit áššebáhpiriid sáddema Sámedikkis mearriduvvon bargoortnega mielde. Dievasčoahkkima jođihangottis lea vihtta lahttu ja válljejuvvojit dievasčoahkkima áirasiid gaskkas.
Jådedibme galggá aj nammadit oassálasstijt ja ájrrasijt parlamentáralasj tjåhkanimijda ja konferánsajda gånnå Sámedigge galggá oassálasstet, ja duodden dåjmadit ássjepáhppárijt rádjat daj njuolgadusáj milta majt Sámedikke barggoårnik mierret.
Anita Persdatter Ravna - Nubbin jođiheaddji
Ållestjåhkanime jådedimen li vidás gudi válljiduvvi ållestjåhkanime ájrrasijs.
Marie Therese Nordsletta Aslaksen
Válggagávdan 2013-2017 li dá ájrrasa ållestjåhkanime jådedimen:
Sártnit ja artihkkalat
Håla ja tjállaga
Dievasčoahkkinjođihangotti lahtuid sártnit, sáhkavuorut ja artihkkalat.
Håla, tjállusa ja tjállaga ållestjåhkanimjådedime ájrrasijs.
Áltá 2013
Áltá 2013 / Rijkajgasskasasj barggo / Sámedigge - Sametinget
Sámediggi lea bovden álgoálbmotovddasteddjiid miehtá máilmmi riikkaidgaskasaš ja ráhkkaneaddji álgoálbmotkonferensii Áltái, Finnmárkui, geassemánu 8. b rájes 12. b. rádjai 2013.
Sámedigge le gåhttjum álggoálmmukåvdåstiddjijt ålles væráldis rijkajgasskasasj ja gárvediddje álggoálmmukkonferánssaj Áltáj, Finnmárkon biehtsemáno 8. gitta 12. biejve 2013.
Áltái vurdojuvvojit boahtit sullii 800 álgoálbmotáirasa, ráđđeaddit, iešguđet dárkojeaddjit ja preassaovddasteaddjit miehtá máilmmi Áltái 2013 geassemánus ráhkkanahttit ON váldočoahkkima máilmmikonferánssa álgoálbmogiid birra New Yorkas 2014:s.
Sulle 800 álggoálmmukåvdåstiddje, - rádevadde, iesjguhtik observatøra ja mediaulmutja ålles væráldis båhti Áltáj 2013 biehtsemáno gárvedittjat AN:a ållestjåhkanime álggoálmmugij væráltkonferánssaj mij le New Yorkan 2014:n.
Web-tv: Áltá 2013 live
Politihkalasj åvdåsvásstediddje
Rahpansárdni Áltá 2013, Sámedikki presideanta Egil Olli
Ájnas nammadibme værálda álggoálmmugijda
Ráhkis álgoálbmotovddasteaddjit ja eará guossit. Vuosttažettiin: sávan didjii...
AN:a ållestjåhkanime presidænnta, Ambasadørra Nassir Abdulaziz Al-Nassar (Qa...
Áigumuššan ráhkkaneaddji álgoálbmotkonferánssain Álttás 2013:s lea váikkuhit dasa ahte ovttasbargu lassána, ja identifiseret ja koordineret deaŧalaš čuolbmačilgehusaid ja áššiid mat gusket máilmmi álgoálbmogiidda dan barggus ahte sihkkarastit álgoálbmogiid olmmošvuoigatvuođaid máilmmikonferánssas (UN World Conference on Indigenous Peoples, WCIP) 2014:s.
Áltá 2013 gárvediddje álggoálmmukkonferánsa ulmme le aktisasjbargov lasedit, aktan ájnas tjuolmajt gávnnat ja koordinerit værálda álggoálmmugij gaskan gå galggá álggoálmmugij almasjrievtesvuodajt sihkarasstet væráltkonferánsan (UN World Conference on Indigenous Peoples, WCIP) jagen 2014.
Álttá-konferánssa lágideaddjin lea Sámediggi Norggas, ja lea lágideami geavatlaš čađaheaddjin.
Vuona Sámedigge le Áltá-konferánsa guossodiddje, ja praktihkalattjat ásat dáhpádusáv.
Sámedikkis lea lagaš ovttasbargu máilmmiviidosaš álgoálbmogiid koordinerenjoavkkuin (Indigenous Global Coordinating Group - GCG), mii ásahuvvui 2014 máilmmikonferánssa várás.
Sámedikken le lahka aktisasjbarggo globála álggoálmmugij koordinerimjuohkusijn (Indigenous Global Coordinating Group - GCG), mij ásaduváj 2014 væráltkonferánsa aktijvuodan.
GCG:s lea maid ovddasvástádus álgoálbmogiid ráhkkaneaddji konferánssa Áltá 2013 čađaheamis ja sisdoalus.
GCG:an le aj åvdåsvásstádus Áltá 2013 gárvedime konferánsa sisano ja tjadádime åvdås.
Konferánsa lea rabas akkrediterejuvvon preassaovddasteddjiide ja dan máilmmi 9 iešguđet álgoálbmotregiovnna áirasiidda, sin ráđđeaddiide ja dárkojeddjiide.
Konferánssa le rabás akkrediteridum åvdåstiddjijda medias ja delegáhtajda dajs avtse iesj guhtik álggoálmmukguovlojs væráldin, sijá rádevaddijda ja observatørajda.
Olles konferánsa sáddejuvvo njuolgga interneahta bokte.
Ålles konferánssa njuolgga internehtan sáddiduvvá.
Oktavuohta Áltá 2013
Ienep diedo Áltá 2013 birra
Deaŧalaš leaŋkkat
Válde aktijvuodav Áltá 2013:jn
Áltá 2013 in english
Ájnas sválldasa
Álgoálbmotkonferensa Áltás, Finnmárkus, geassemánu 8. b rájes 12. b. rádjai 2013.
Diedo mediaj