pere/sami_parallel huggingface dataset:
durdnosleagilačča Ruoŧas geain eatnasat orrot Norrbottenis.
Unneplågogiella l meängiella.
Unnitlogugiella gohčoduvvo me-änkielin.
ROMA::Svierigin li 50 000-100 000 roma gudi rijkav birra viessu.
Našuvnnalaš unnitloguid gielat ja kultuvrrat galget suddjejuvvot ja ovddiduvvot.
giela varietehta.
Olmmoš gii gullo našuvnnalaš unnitlohkui galgá sáhttit oahppat ja geavahit eatnigielas ja ovddidit iežas kultuvrralaš iešdovddu.
JUVDÁRA: Svierigin viessu 20 000 -25 000 juvdára
Našuvnnalaš unnitlogugielat galget leat ealligiellan Ruoŧas.
Svierigin. Unneplågo-giella l jiddisj.
Hálddahuseiseválddit galget addit našuvnnalaš unnitloguide vejolašvuođa váikkuheapmái jearaldagain mat gusket sidjiide
 Kvenskagiella  Románagiella  Sámegiella
ROMERAT::Leat sullii 50 000–100 000 romera Ruoŧas geat orrot miehtá riikka.
 Sámegiella  Suomagiella  Meängiella  Románagiella  Jiddisj
Unnitlogugiellan leat sierra varietehtat romani chibas.
Muhtem giela Europakártan
JUDALAČČAT: Leat sullii 20 000–25 000 judalaččat geat orrot Ruoŧas.
Rijkalasj unneplågo ja rijkadajva- jali unneplågogiela gávnnuji moatten rijkan Europan.
Unnitlogugiella lea jiddisch.
Muhtem rijka ja giela.
NORGA
 Románagiella  Russagiella  Sámegiella  Svierigadárogiella  Tatariagiella  Jiddisj  Gárjjelagiella
STUORA BRITANNIA
 Dánskagiella  Vuolletuskagiella  Vuollesorbiagiella  Nuorttafrisiagiella  Románagiella  Saterfrisiagiella  AllasorbiagiellaDÁNMÁRKKO Tuskagiella
 Korn-giella  Iris-giella  Mans-giella  Vuolit-skohtalašgiella  Skohtalaš-gaelikgiella  Ulster-skohtalašgiella  Kymrigiella (valesgielat)
 Armeniagiella  Beas  Bulgaragiella  Kroahtiagiella  Tuskagiella  Grehkagiella  Pålskagiella
 Dánskkagiella  Vuolit-duiskagiella  Vuolit-sorbiagiella  Davvi-frisiagiella  Romani  Saterfrisiagiella  Allasorbiagiella DÁNMÁRKU
 Romániagiella  Románagiella  Rusiniagiella  Serbiagiella  Slovakiagiella  Sloveniagiella  Ukrájnagiella
Friis-giella Limburgisko-giella Vuolit-saksalašgiella Romani Jiddisch
 Arabiagiella  Aragoniagiella  Aranesiagiella  Asturiagiella /
 Ruošša-giella  Rusina-giella / Rutena
 Baskiagiella  Berberagiella  Kataloniagiella  Galiciagiella  Portugálagiella  Valenciagiella
Leanastivrra bargu - Länsstyrelsen i Stockholm
Lenastivra viddno - Länsstyrelsen i Stockholm
Leanastivrra bargogohččumuš
Sámigiella
Hálddahusguovllut
Lenastivra viddno
Leanastivrra bargu
Lenastivra viddno
Stockholma Leanastivra ja Sámidiggi galgaba ovttas atnit fuola got láhka nášuvnnalaš unnitloguid ja unnitlogugielaid birra, mii doaibmagođii ođđajagemánu 1. s beaivvi 2010, čađahuvvo.
Lenastivran Stockholman la aktan Sámedikkijn viddnon dåbelijtjuovvot lágav rijkalasj unneplågoj ja unneplågogielaj birra mij fábmuj bådij ådåjakmáno 1. b. 2010.
Leanastivra ja Sámidiggi galgaba juohke jagi árvvoštallat got láhka váldojuvvo vuhtii ja dieđihit dan čálalaččat ráđđehussii.
Lenastivrra ja Sámedigge galggá jáhkásattjat dahkat tjoahkke árvvalimev gåktu lága tjuovoduvvá ja diededit dáv ráddidussaj.
Leanastivra maid galgá ovttas Sámidikkiin ovttastuhttit ulbmiliid unnitlogupolitiikkalaš barggus riikka dásis.
Lenastivrra galggá aj aktan Sámedikkijn aktijdit bargov unneplågopolitijkalasj ulmijda rijkalattjat.
Danin ovdamearkka dihte boahtit čađahit dieđihemiid ja doarjut suohkaniid ja unnitloguid rahčamušain oaččuhit ráđđehallamiid suohkandásis.
Mierkki buojkulvissan mij galggap tjadádit diededimdagojt ja doarjjot kommuvnajt ja unneplågojt sijá rahtjamin vuododit rádedimev kommuvnalattjat.
Bargogohččumušas lea lassin Leanastivrii ja Sámidiggái juohkit stáhtadoarjagiid suohkaniidda ja leanadikkiide mat leat hálddahusguovlluin.
Viddno l vil Lenastivrra ja Sámedigge galggá juogadit stáhtadårjav kommuvnajda ja lánndadikkijda ma säbrri tjuottjodusguovlojda.
Stáhtadoarjja
Sámigiella
Hálddahusguovllut
Nationella minoriteter FörvaltningsområdenLagen om nationella minoriteterLänsstyrelsens uppdragOrganisationsbidragStatsbidragÖvriga insatserSuomeksiDavvisámigiella (nordsamiska) Julevsámegiella (lulesamiska) TjuottjudusguovloLahka rijkalasj unneplågoj birraLenastivra viddnoOrganisasjåvnnådoarjjaStáhtadoarrjaÅarjelsaemien (sydsamiska) MeänkieliRomani arliRomani kelderaš
Leanastivrra bargogohččumuš
Julevsámegiella (lulesamiska) TjuottjudusguovloLahka rijkalasj unneplågoj birraLenastivra viddnoOrganisasjåvnnådoarjjaStáhtadoarrja
Organisašuvdnadoarjja
Tjuottjudusguovlo
Stáhtadoarjja
Lahka rijkalasj unneplågoj birra
Romani kelderaš
Lenastivra viddno
Stáhtadoarjja
Organisasjåvnnådoarjja
Olles bušeahtas maid ráđđehus juolluda unnitlogupolitiikka váras 2014, mii lea 97 miljovnna ruvnnu, juhkko 70 miljovnna ruvnnu stáhtadoarjjan suohkaniidda ja leanadikkiide.
Ålles budjehtas 97 miljåvnå kråvnå majt ráddidus várraj biedjá unneplågopolitijkkaj 2014, mávseduvvi 70 miljåvnå kråvnå kommuvnajda ja lánndadikkijda stáhtadoarjjan.
Masa oažžu doarjja geavahuvvot ?
Masi biedniga oadtju aneduvvat ?
Stáhtadoarjja galgá geavahuvvot ovttasráđiid unnitloguiguin. Lassegoluide unnitlogulága čađaheamis ja ii goluide áššiide maid juo lea geatnegahtton dahkat, ovdamearkka dihte dulkkaid dihte ja dábálaš searvedoarjagiid juohkimiidda.
Stáhtadoarjja galggá aneduvvat rádedimen unneplågoj ja lassegålojda unneplågolága dahkama gáktuj, ij dakkirijda majt juo åvdebut la välggogis dahkat, buojkulvissan dålkåv bálkkit ja juogadit stuoves siebrredårjav.
Vuogas geavahanguovllut leat earret iežá:
Máhttelis adnosuorge li iehtjádij siegen:
gulaskuddan ja ráđđehallamat unnitloguiguin
dialoga ja rádedibme unneplågoj
gárten- ja iskkadanbarggut
guoradallam
dieđiheamit ja jorgalusat
diededimdago ja jårggålime
organisašuvdnadárkkisteapmi ja rievdadeamit
organisasjåvnnågähttjam ja rievddadime
kultur- ja gielladoaimmat
kultuvrra- giellabiedjamdago
čalmmástuhttit unnitloguid ja unnitlogugielaid, o.m.d. galben
unneplågojt ja unneplågogielajt vuojnnusij buktet, buojkulvissan galbbit
álggahandoaimmaid nugo girjjiid ja pedagogalaš ávdnasiid oastin
álggo ássambiedjamdago, buojkulvissan girjálasjvuoda oasstem, pedagogalasj ábnnasa
oassi bargigoluin
barggegåloj oasse
doaibmaplánabargu
doajmmaplána
Ná olu suohkanat ožžot
Nåv ednagav kommuvna oadtju
Vuođđoruhta suohkanii lea 660 000 ruvnnu jahkásaččat.
Vuodobiedniklåhko kommuvnnaj la 660 000 kronor jahkáj.
Suohkan gos orrulohku lea
Kommuvna binnep
50 000 orru rádjái oažžu 1 vuođđosupmi 80 000 orru rádjái oažžu 1,5 vuođđosupmi 100 000 orru rádjái oažžu 2 vuođđosupmi 400 000 orru rádjái oažžu 3 vuođđosupmi 400 000 orru dahje eanet oažžu 4 vuođđosupmi
gå 50 000 viesájdiddje oadtju 1 vuodobiedniklågov gitta 80 000 viesájdiddje oadtju 1,5 vuodobiedniklågov gitta 100 000 viesájdiddje oadtju 2 vuodobiedniklågo gitta 400 000 viesájdiddje oadtju 3 vuodobiedniklågo 400 000 viesájdiddje jali ienebu oadtju 4 vuodobiedniklågo
Suohkan mii gullo eanetgo ovtta hálddahusguvlui oažžu 500 000 ruvnnu lassin.
Kommuvnna ma säbrri ienep gå avta tjuottjudusguovlluj oadtju duottev 500 000 kråvnå.
Leandikkit / guovllut ožžot 250 000 ruvnnu.
Lánndadigge / bájke oadtju 250 000 kråvnå.
Láhka riikkalaš unniloguid birra - Länsstyrelsen i Stockholm
Lahka rijkalasj unneplågoj birra - Länsstyrelsen i Stockholm
Láhka riikkalaš unniloguid birra
Lahka rijkalasj unneplågoj birra
Davvisámigiella (nordsamiska) HálddahusguovllutLáhka riikkalaš unniloguid birraLeanastivrra bargogohččumušOrganisašuvdnadoarjjaStáhtadoarjja
Nationella minoriteter FörvaltningsområdenLagen om nationella minoriteterLänsstyrelsens uppdragOrganisationsbidragStatsbidragÖvriga insatserSuomeksiDavvisámigiella (nordsamiska) Julevsámegiella (lulesamiska) TjuottjudusguovloLahka rijkalasj unneplågoj birraLenastivra viddnoOrganisasjåvnnådoarjjaStáhtadoarrjaÅarjelsaemien (sydsamiska) MeänkieliRomani arliRomani kelderaš
Hálddahusguovllut
Davvisámigiella (nordsamiska)
Láhka riikkalaš unniloguid birra
Julevsámegiella (lulesamiska) TjuottjudusguovloLahka rijkalasj unneplågoj birraLenastivra viddnoOrganisasjåvnnådoarjjaStáhtadoarrja
Láhka nášuvnnalaš unnitloguid ja unnitlogugielaid birra lea fámus ođđajagimánu 1. s beaivvis 2010.
Láhka rijkalasj unneplågoj ja unneplågogielaj birra fábmuj bådij ådåjakmáno1.b. 2010.
Láhka duššada lágaid riekti geavahit sámi- ja suomagiela ja meänkieli hálddahuseiseválddiin ja duopmostuoluin.
Målssu lágajt riektá birra sámegielav ja suomagielav ja meängielav tjuottjudusfábmudagájn ja duobbmoståvlåjn adnet.
Sámidiggelágas ja sosiálavirgelágas leat maid dahkkon rievdadusat.
Rievddadusá li aj dagádum sámediggelágan ja sosiáladievnastuslágan.
Ruoŧa riikkaidgaskasaš geatnegahttimat dagahit ahte muhtin unnitlogu rievttit galget čađahuvvot olles riikkas.
Svieriga rijkajgasskasasj välggogisvuoda li vaj muhtem unneplågoriektá galggi ålliduvvat jårbbå rijkan.
Dat ođđa láhka (2009:724) salasta visot vihtta nášuvnnalaš unnitlogu.
Gájkka vihtta rijkalasj unneplågo danen ådå lágas (2009:724) gåbtjåduvvi.
Nu gohčoduvvon vuođđosuodji geatnegahttá earret iežá ahte: hálddahuseiseválddit galget dieđihit vuohkkasit riikkalaš unnitloguide sin rivttiid birra dallego lea dárbu,
tjuottjudusfábmudagá galggi dárbon diededit rijkalasj unneplågojt hiebalasjláhkáj sijá riektáj birra
almmolaš váldegottiin lea eareliiggánis ovddasvástádus suodjalit ja ovddidit riikkalaš unnitlogugielaid ja galget maid ovddidit unnitloguid máŧolašvuođaid seailluhit ja ovddidit iežaset kultuvrra Ruoŧas,
sebrudagán la sierralágásj åvdåsvásstádus suoddjitjit ja åvdedittjat rijkalasj unneplågogielajt ja galggá aj åvdedit rijkalasj unneplågoj máhttelisvuodajt bisodit ja åvdedit ietjasa kultuvrav Svierigin
mánáid ovddideami kultuvrralaš iešdovddus ja iežas unnitlogugiela geavaheami galgá eareliiggánit doarjut,
mánáj kultuvralasj identitehta åvddånibme ja ietjasa unneplågogiela anov galggá åvdeduvvát sierraláhkáj
hálddahuseiseválddit galget addit máŧolašvuođaid riikkalaš unnitloguide váikkuhit áššiin mat gusket sidjiide ja nu buresgo sáhttá galgá ráđđidit unnitloguid ovddasteddjiiguin dakkár jearaldagain.
tjuottjudusfábmudagá galggi vaddet rijkalasj unneplågojda máhttelisvuodajt vájkudimfábmuj ássjijn ma sidjij guosski ja nåv guhkas gå máhttelis rádedit unneplågoj åvdåstiddjij dakkir ássjijn.
Sierra vuoigatvuođat
Sierralágásj riektá
Dasa lassin leat suoma-, sámi- ja meänkieli ságasteddjiin sierra vuoigatvuođat iešguđet hálddahusguovllus.
Dasi vil li fámon sierralágásj riektá suoma- sáme- ja meängielagijda färttáhasj tjuottjudusguovlon.
Dat vuoigatvuođat leat earret iežá:
Dá riektá li iehtjádij siegen:
ovttaskas olbmuin lea riekti ságastit ja čállit iežas giela oktavuođain eiseválddiiguin iežaset áššiin gos eiseváldi lea mearrideaddjin,
aktugattjajn li riektá adnet gielajt njálmalasj ja tjálalasj aktavuodajn fábmudagáj aktugasj ássjen manna fábmudahka l mierrediddje
eiseváldi lea geatnegahtton vástidit njálmmálaččat seamma gillii ja addit čálalaš jorgaleami mearrádusas ja ákkaid mearrádussii jos gáibiduvvo.
fábmudahka l välggogis vaddet njálmalasj vásstádusáv sämmi giellaj ja jus ádnu vaddet tjálalasj märrádusá ja oare jårggålimev.
Eiseváldi sáhttá mearridit sierra áiggi ja báikki goas ja gos lea giellabálvalus,
Fábmudahka máhttá mierredit sierralágásj ájgev ja sajev gånnå dievnastus vatteduvvá unneplågogiellaj
hálddahuseiseválddit galget bargat dan ovddas ahte leat bargit geain lea máhttu unnitlogugielain,
tjuottjudusfábmudagá galggi åvdedit vaj bargge gávnnujimáhttudagaj unneplågogielajn
suohkaniin lea eareliiggánis geatnegasvuohta fállat unnitlogugielat boarrásiid- ja mánáidfuolaheami jos soamis hálddahusguovllus dan sihtá.
kommuvnajn li sierralágásj välggogisvuoda ásadit vuorrasij- ja mánnáhuvsov, ållåsit jali muhtem mudduj unneplågogielajda jus soames tjuottjudusguovlon dáv rávkká.
Ráđđehus ovdanbuvttii njukčamánus 2009 ođđa
Ráddidus åvddåjbuvtij sjnjuktjamáno 2009 ådå unneplågopolitijkalasj strategiddjav proposisjåvnån Dåhkkidimes iesjmierredibmáj – ráddidusá strategiddja rijkalasj unneplågojda (prop.
2008/2009:158).
2008/2009:158).
nannen dihte daid nášuvnnalaš unnitloguid vuoigatvuođaid ja
Strategiddja sisanet moadda rievddadusá nannodittjat rijkalasj unneplågoj riektájt ja aledittjat rahtjalisvuodav gåktu unneplågopolitijkka galggá tjadáduvvat.
galgá čađahuvvot 2010 rájis. Bušeahtta unnilogopolitihkkii
Ráddidus biednigahttá 70 millijåvnnå kråvnå ådåstibmáj mij galggá tjadáduvvat 2010 rájes.
šaddá dalle sullii 80 miljovnna ruvnna. Riikabeaivi lea
Budjähtta unneplågopolitijkkaj sjaddá dajna ienebusj gå 80 milljåvnnå kråvnå.
geassemánu 10 b. 2009 dohkkehan proposišuvnna.
Rijkabiejvve l biehtsemáno 10. b. 2009 dåhkkidam proposisjåvnåv.
politihkkarsuorgin jagi 2000 dan oktavuođas go
Unneplågopolitijkka buvteduváj politijkkasuorggen 2000 jagen Svieriga
rámmakonvenšuvnna suodjalit nášuvnnalaš
nanustahttema Europaráde rábmakonvensjåvnå
unnitloguid ja dan eurohpalaš julggaštusa
gáktuj suoje birra rijkalasj unneplågojda ja europa njuolgadusá rijkadajva- jali
riikaguovlu- dahje unnitlogogiela birra. Ulbmil
unneplågogielaj birra.
ruoŧa unnilogopolitihkain lea addit suoji
Svieriga unneplågopolitijka
nášuvnnalaš unnitloguide, nannet sin
ulme l suoddjit rijkalasj unneplågojt, nannidit
vejolašvuođaid váikkuhit ja doarjut historjjálaš
histåvrålasj unneplågogielajt vaj viesso bissu.
nášuvnnalaš unnitlogut leat judálaččat, romat,
Svieriga rijkalasj unneplågo li juvdára, roma,
sámit, ruoŧelašsuopmelaččat ja
sáme, svieriksuobmelattja ja duornusliegega.
durdnosleagilaččat. Unnitlogugielat leat jiddisch,
Unneplågogiela li jiddish, romani chib,
Vásáhusat vuosehit ahte unnitlogopolitihkalaš
sámegiella, suomagiella ja meänkieli.
ulbmiliid leat váddásat ceavzit ja unnitloguid dárbbuid eai leat beroštan doarvái.
Åtsådallama vuosedi unneplågopolitijkalasj ulme
Eurohpáráđđi lea iežas dárkkisteamis ruoŧa
li gássjela dievddet ja nuoges vieledibme ij la
unnitlogopolitihkas cuigon ahte lea dárbu
dagádum rijkalasj unneplågoj dárbbuj.
buorideamis máŋga beliin.
moatten guovlon.
Ráđđehusa unnitlogopolitihkalaš strategiija
Ráddidusá unneplågopolitijkalasj strategiddja
sisdoallá danin bijuid ahte:
sisanet danen dagojt:
• sihkkarastit ahte čuovvot Eurohpáráđi unnilogokonvenšuvnnaid buorebut
• nannidittjat Europaráde unneplågokonvensjåvnåj buorep tjuovvomav.
• buorebut čuovvut čađaheami unnitlogopolitihkkas
• buorebut gehtjadittjat unneplågopolitijka tjadádimev
• eastit vealaheami ja hearkkesvuođa daid nášuvnnalaš unnitloguide
• vuosteldittjat rijkalasj unneplågoj nuppástimev ja rasjesvuodav
• nannet nášuvnnalaš unnitloguid iešfámu ja váikkuhanfámu ja
• nannidit rijkalasj unneplågoj iesjmierredimev ja vájkudimev ja
• ovddit seailluheami nášuvnnalaš unnitlogogielain.
• åvdedit rijkalasj unneplågogielaj bisodimev.
OĐĐA LÁHKÁ NÁŠUVNNALAŠ UNNITLOGUID BIRRA
ÅDÅ LÁHKA RIJKALASJ UNNEPLÅGOJ BIRRA
Ođđa láhka nášuvnnalaš unnitloguid ja
Ådå láhka rijkalasj unneplågoj ja unneplågogielaj
unnitlogogielaid birra (SFS.
birra (SFS.
2009:724) galgá leat
2009:724) galggá målssot dálásj lágajt
sadjin dálá lágaid rievtti geavahit sámegiela,
riektá birra adnet sámegielav ja suomagielav ja
Sámediggelágas (SFS.: 1992:1433) ja
Rievddadime dagáduvvi aj sámediggelágan (SFS
Láhkarievdadusat bohtet fápmui ođđajagimanu 1 b..
ådåjakmáno 1. b. 2010.
Ruoŧa gaskariikkalaš geatnegasvuođat mearkkaša
Svieriga rijkajgasskasasj välggogisvuoda mierkki
ahte muhtin unnitlogovuoigatvuođat galget
muhtem unneplågoriektá galggi ålliduvvat ålles
ollašuvvot olles riikas.
rijkan.
Dán ođđa láhkii gullet visot
Gájkka vihtta rijkalasj unneplågo gåbtjåduvvi
vihtta nášuvnnalaš unnitlogut.
ådå lágas.
Eiseválddiin šaddá
Fábmudagájda buvteduvvá
geatnegasvuohta dieđihit nášuvnnalaš unnitloguide
välggogisvuohta diededit rijkalasj unneplågojt sijá
iežaset vuoigatvuođaid birra ođđa lága jelgii.
riektáj birra ådå lága milta. Sierralágásj
Erenomáš ovddasvástádus suodjalit ja ovddidit
åvdåsvásstádus suoddjit ja åvdedit rijkalasj
nášuvnnalaš unnitlogogielaid šaddá molssaeaktun.
unneplågogielajt buvteduvvá. Rijkalasj unneplågoj
Nášuvnnalaš unnitloguid vejolašvuođat seailluhit ja
máhttelisvuoda bisodit ja åvdedit sijá kultuvrav
ovddidit iežaset kultuvrra Ruoŧas galgá ovddiduvvot,
Svierigin galggá åvdeduvvat, nåv gå mánáj
dego mánáid ovdáneapmi kultuvrralaš identitehtas
kultuvralasj identitehta åvdedibme ja sijá
ja iežas unnitlogogielas.
unneplågogiella.
Nannejuvvon unnitlogosuodji mii otne guoská
Nannidum unneplågosuodje mij uddni l fámon
sámegiela, suomagiela ja meänkiela gieža gielddain
sámegiellaj, suomagiellaj, ja meänkielij gietjan
Norrbottenis – nu gohččoduvvon hálddahusguovllut
kommuvnan Norrbottenin – nåv gåhtjoduvvam
– viiddiduvvot geográfalaččat vai guoská eanet
tjuottjudusguovlo – stuoreduvvi geográfalattjat
Dat mearkkaša ahte eanet oktasaččat
gåbtjåtjit ienep kommuvnajt. Mierkki ienep
sáhttet geavahit suomagiela dahje sámegiela
aktugattja máhtti adnet suomagielav ja sámegielav
eiseváldi oktavuođain ja eanet ožžot rievtti
aktavuodajn fábmudagáj ja ienebu oadtju riektáv
ovdaskuvladoibmii ja boarrásiiddikšumii ollásit
åvddåskåvllådoajmmaj ja vuorrasijhuksuj ållåsit jali
dahje oassin suomagillii dahje sámegillii.
muhtem mudduj suomagiellaj ja sámegiellaj.
Hálddahusguovlu suomagillii viiddiduvvo 18 ođđa
Tjuottjudusguovllo suomagiellaj stuoreduvvá 18 ådå
gielddaide.
kommuvnajda.
Dat leat: Botkyrka, Eskilstuna, Hallsta
Dá li: Botkyrka, Eskilstuna,
by, Österåker och Östhammar.
Älvkarleby, Österåker ja Östhammar.
Gielddat mat juo
ma åvdutjis gávnnuji tjuottjudusguovlon li
gullet hálddahusguvlui leat Jiellevárri, Haparanda, Giron, Bájil och Badjeduortnus.
Jiellevárre, Haparanda, Giron, Bájel ja Badjeduoros.
Hálddahusguovlu sámegillii lassána 13 ođđa
Tjuottjudusguovllo sámegiellaj stuoreduvvá 13 ådå
gielddaiguin.
kommuvnajda.
Dat leat: Aerviesjaevrie, Berg,
Dá li: Árviesjávrri, Berg, Härjedalen,
Lullieluspie. Gielddat mat juo gullet
Kommuvna ma åvdutjis gávnnuji tjuottjudusguovlon
hálddahusguvlui leat Árjjátluovvi, Jiellevárri,
li Arjepluovve, Jiellevárre, Jåhkåmåhkke ja Giron.
Hálddahusguovlu meänkilli ii stuoru.
Tjuottjudusguovllo meänkielij ij stuoreduvá.
Guovlu
Guovllo
sisdoallá dego ovdal Jiellevári, Haparandda, Girona,
gåbttjå aj boahttteájgen kommuvnajt Jiellevárre,
Bájila ja Badjedurdnosa gielddaid.
Guosske kommuvna oadtju stáhtadårjav ienepgåloj
Daid gielddaide geasa guoská ožžot stáhtadoarjaga
åvdås majt ådå njuolgadusá bukti. Ietjá
daid lassegoluide mat dát ođđa njuolggadusat
kommuvnajn aj gå da ma li válljidum galggi
buktet. Maid iežá gielddat go dát válljejuvvon galget
máhttelisvuoda sisiriekkniduvvat iesjmiedogit
oažžut vejolašvuođa searvat iešdáhtolaččat
tjuottjudusguovlon ja dajna riektáv oadtjot
hálddahusguvlui ja de ožžot rievtti stáhtadoarjagii.
stáhtadoarjjaj. Ráddidus mierret dakkir iesmiedogis
Dakkár iešdáhtolaš searvama birra Ráđđehus
tjadnusij gáktuj åtsålvisá maŋŋela kommuvnas mij sihtá sisiriekkniduvvat.
mearrida maŋŋil go gielda gii háliida searvat lea
NANNIDUM RIEKTÁ TJUOTTJUDUSGUOVLOJ ÅLGGOLIN
Oktasaččain lea vuoigatvuohta geavahit suomagiela
Aktugattjajn li riektá adnet suomagielav, meänkieliv
ja meänkiela ja sámegiela oktavuođaiguin
ja sámegielav aktavuodajn fábmudagáj, jus ássje
eiseválddiiguin, jus ášši sáhttá gieđahallot bargiin
máhttá giehtadaláduvvat barggijs gudi
geat máhttet unnitlogogiela.
unneplågogielav máhtti.
Oktasaččat galget
Aktugattjajda galggá aj
maid oažžut boarrásiiddivššu suomagillii ja
vatteduvvat máhttelisvuohta vuorrasijhuksuj
meänkillii ja sámegillii, jus gielddas leat bargit
suomagiellaj, meänkielij ja sámegiellaj jus
giellamáhtuiguin.
kommuvnan gávnnuji bargge giellamáhttudagáj.
Hálddahuseiseválddit galget
Tjuottjudusfábmudagá galggi danen åvdedit vaj
danin bargat dohko ahte gávdnojit bargit
gávnnuji bargge máhttudagáj suomagielan,
gos lea dárbu oktavuođaiguin eiseválddiiguin dahje
meänkielin ja sámegielan gå l dárbbolasj
divššudettiin boarrásiid olbmuid. Dát mearkkaša
aktavuodajn fábmudagáj jali vuorrasij sujton.
ahte sosiálabálvalusláhka rievdaduvvo.
Mierkki sosiálaladievnastuslága rievddadimev.
Oktasaččain lea álo vuoigatvuohta geavahit
Aktugattjajn li agev riektá adnet suomagielav ja
suomagiela ja sámegiela iežas čálalaš
sámegielav sijá tjálálasj aktavuodajn Rijkabiejve
oktavuođaiguin Riikabeaivvi áššeolbmuiguin,
tjuottjodiddjij, Justitiekanslerijn,
Skatteverketiin, ja Vealahanáššeolbmáin áššiin gos
Oadtjotjuottjudisájn, Värrodåjmajn ja
ovttaskas olmmoš lea áššáigullevaš dahje
Nuppástimtjuottjodiddjijn ássjijn majn aktugasj la
sáhkaguoddi áššáigullevažžii.
oassebiellen jali guhti åvdås oassebielev.
Eurohpáráđi unnitlogokonvenšuvnnaid čuovvumat
RIEKTÁ NANNIDUVVI RIJKALASJ UNNEPLÅGOJDA
dárbbašit buoriduvvot dan ládje ahte eiseválddiid
Europaráde unneplågolihtudimij dåjmadibme
ovddasvástádus čielgá. Leanastivra Stockholmma
dárbaj buoreduvvat fábmudágáj åvdåsvásstádus
leanas ja Sámediggi ožžot danin ovddasvástádusa
tjielggidime baktu. Lenastivrra Stockholma lenan ja
čuovvulit man láhkái unnitlogopolitihkka
Sámedigge oadtju danen åvdåsvásstádusáv ållidit
čađahuvvo. Dát eiseválddit galget maid
gåktu unneplågopolitijkka tjadáduvvá. Dá
ráđđehallama, diehtojuohkima ja sullásaš
fábmudagá galggi aj bagádime, diededime ja dakkir
doaimmaid bokte veahkehit iežá
dåjma baktu viehkedit ietjá tjuottjudusfábmudagájt
hálddahuseiseválddiid lága čađaheamis ja
lága anodimen ja rádedimen guosske kommuvnaj
ovttasráđiid gullevaš gielddaiguin bálddalastit
aktidit tjuottjudusguovloj stuoredimev.
Leanastivra Stockholmma leanas ja Sámediggi
Lenastivrra Stockholma lenan ja Sámedigge oadtju
ožžot bargun čađahit bijuid mat lasihit máhtuid ja
dahkamussan tjadádit dagojt lasedittjat
dihtomielalašvuođa nášuvnnalaš unnitloguid birra
máhttudagáv ja diedulasjvuodav rijkalasj
ja Ruoŧa álbmotrievttalaš geatnegasvuođaid birra.
unneplågoj birra ja Svieriga álmmukriektálasj
Sámediggi ožžo maid bargun ráhkadit ja váldit
välggogisvuodajt. Sámedigge oadtju aj
ovddasvástádusa ovtta ruovttosiidui mii guoská
dahkamussan dahkat ja åvdåsvásstedit webbabiele
nášuvnnalaš unnitloguide.
åvdås rijklalasj unneplågoj gáktuj.
Sámediggi galgá boahtteáiggis mearridit ulbmiliid –
Sámedigge galggá åvddålijguovlluj mierredit ulmijt
ja ii dušše jođihit – sámi giellabargui.
– ja ij val lájddit - sámegiellabargguj.
Riikabeaivi ja
Rijkabiejvve
ráđđehus sáhttet hábmet obbalaš ulbmiliid dan
ja ráddidus máhtti hábbmit gájkbadjásasj ulmijt
nášuvnnalaš giellapolitihkkii, muhto
rijkalasj giellapolitijkkaj, valla åvdåsvásstádus
ovddasvástádus hábmet ulbmiliid dan siskit sámi
hábbmitjit ulmijt sisŋep sámegiellabargguj bierri Sámedikken gávnnut.
giellabargui galgalii gullat Sámediggái.
Nuppástimtjuottjodiddje åvdedimbarggo rijkalasj
Lea dárbu ahte vealahanáššeolmmái
unneplågoj siegen dárbaj joarkket. Ådå
Dat ođđa vealahanláhka (SFS
nuppástimláhka (SFS.
2008:567) addá Vealahanáššeolbmái buriid
2008:567) vaddá
eavttuid maid boahtteáiggis bargat seamma
Nuppástimtjuottjodiddjáj buorre åvdeldimijt aj
vuoigatvuođaide ja vejolašvuođaide nášuvnnalaš
åvddålijguovlluj åvdedit avtalágásj riektájda ja
unnitloguide, o.m.d. lasihit máhtuid vealahanáššiid
siegen laseda máhttudagáv nuppástimássjij birra
birra daid joavkkuin.
dáj juohkusijn.
LASSÁNAN VÁIHKKUHANFÁPMU Lea dárbu nannet nášuvnnalaš unnitloguid iešfámu
NANNIDUM VÁJKUDIBME Rijkalasj unneplågoj iesjmierredibme ja vájkudibme
ja váikkuhanfápmu vai Ruoŧŧa buorebut galgá
dárbaj nanniduvat vaj Svierik buorepláhkáj galggá
sáhttit ceavzit geatnegasvuođaid mat gullet
máhttet dievddet välggogisvuodajda
unnilogokonvenšuvdnii.
unneplågolihtudimijn.
Buorebut vejolašvuođat
Buorep máhttelisvuoda
váikkuhanfápmui daid nášuvnnalaš unnitloguide lea
vájkudibmáj rijkalasj unneplågojda l aj ájnas
maid guovddážis. Dát buktet oidnosii joavkkuid
vuojnnusij buvtátjit juohkusij dárbov sebrudagán.
Nášuvnnalaš unnitloguid vuoigatvuohta
Rijkalasj unneplågoj riektá vájkudibmáj
váikkuhanfápmui muddejuvvojit nášuvnnalaš lágas
njuolgaduvvá lágan rijkalasj unneplågoj ja
unniloguide ja unnilogogielaide.
unneplågogielaj birra.
dehálaš ahte nášuvnnalaš unnitlogut ožžot
Sierraláhkáj ájnas la rijkalasj
vejolašvuođa ovttasráđđedállat guovllulaš dásis,
unneplågo vatteduvvi máhttelisvuodajt rádedibmáj
danin go das váldot ollu mearrádusat mat gusket
bájkálattjat, danen gå danna mierreduvvi ássje ma
oktasaš olbmuide.
guosski aktugattjajda.
Organisašuvdnadoarja organisašuvnnaide geat
Organisasjåvnnådoarjja organisasjåvnåjda ma
ovddastit nášuvnnalaš unnitloguid lassána maid
åvdesti rijkalasj unneplågojt laseduvvá aj
bušeahttajagis 2010 rájis.
budjähttajage 2010 rájes.
Lea erenomáš dehálaš
Sierraláhkáj ájnas la
vuoruhit nášuvnnalaš unnitloguid eavttuid ráhkadit
vuorodit rijkalasj unneplågoj åvdeldimijt dahkat
doaimmalaš ovttasráđđevugiid hálddahussurggiin.
dåjmalasj rádedimhámijt tjuottjudusguovlojn.
Nášuvnnalaš unnitlogogielaid boahtteáigi ruoŧas lea
Rijkalasj unneplågogielaj boahtteájgge Svierigin la
eahpesihkkar.
juorbbá.
Muhtin gielat, o.m.d.
Gielajs muhtema li nihtedum, iehtjádij
oarjánsámegiella, lea sakka uhkkiduvvon.
siegen oarjjelsámegiella, l sagga nihtedum.
Doaimmalaš bijut mat nannejit, seailluha ja
Aktijvalasj dago dárbahuvvi nannidittjat, bisodittjat
ealáskahttá nášuvnnalaš unnitlogogielaid leat
ja viessudittjat rijkalasj unneplågogielajt.
dárbbašlaččat.
Viessudit
bidjá johtui dakkár doaibmabijuid mat dagahit ahte
gielav mierkki dagojt álgadit vaj nihtedum giella
áittarduvvon giella fas álgá ealáskit ja eanet olbmot
ruoptusválldegoahtá sajev iehtjádij siegen aloda
álget ságastit dan.
ålobu sáhkadahtjagåhti gielav.
Earret go dát doaibmabijut mat álggahuvvojit
Ietján gå dago ma buvteduvvi giehpedittjat
geahpidan dihte oktasaččaid vejolašvuođaid
aktugattjaj máhttelisvuodajt adnet unneplågogielajt
eiseválddiiguin de galget maid guokte
aktavuodajn fábmudagáj galggá aj guokta
giellaguovddážat ásahuvvot oarjánsámeguovllus
giellaguovdátja vuododuvvat oarjjelsámeguovlon
Luvlieluspies ja Deardnas.
Luvlieluspen ja Dearnan.
Sámediggi šaddá
Sámedigge sjaddá
váldoolmmái daid giellaguovddážiidda mat galget
åvdåstiddje dájda giellaguovdátjijda ma galggi
jođihit doaimma olggosguvlui sámegielgeavaheapmi
dåjmadit rabásmielak dåjmav åvdedittajt ja
ovddideami ja ealáskahttima váras.
bádtjitjit sámegiela lasedum anov.
Ráđđehus bidjá sierra návccaid bušeahttajagis
RIEKTÁ NANNIDUVVI RIJKALASJ UNNEPLÅGOJDA
2010 rájis ealáskahttinbijuide daid nášuvnnalaš
budjähttajage 2010 rájes viessudimdagojda
unnitlogogielaide.
rijkalasj unneplågogielajda.
Ruhta galgá geavahuvvot bijuide
Biednikluohko galggi
oktasaččaide ja galget juolluduvvot maŋŋil ohcama
aneduvvat dagojda ulmijn aktugattjajda ja galggi
dan eiseváldis maid ráđđehus mearrida. Eanet
juogeduvvat fábmudagá åtsålvisá maŋŋela majt ráddidus mierret.
návccat bidjojit giellagáhttenbijuide ja álggus
biejaduvvi giellasujttodagojda rijkalasj
erenomážit meänkieli boahtá vuoruhuvvot. Vai
unneplågogielajda ja álgon sierraláhkáj meänkieli
nanne sámegiela de lasihuvvo vejolašvuohta
vuoroduvvat.
integrerejuvvon sámegieloahpahussii lassána jagis
Nannidittjat sámegielav laseduvvá aj
2010 rájis vuođđoskuvllas gielddain. Dát
ávkkim intergreridum sámeåhpadussaj 2010 rájes
mearkkaša ahte oahppit sáhttet oažžut oahpahusa
(integreridum sámeåhpadus ásaduvvá kommvuna
sámi sisdoaluin ja oahpahusa sámegielas eanet go
vuodoskåvlåjn ja mierkki oahppe máhtti åhpadusáv
dušše eatnigielaoahpahusa sámegielas.
iednegiellaåhpadusáv sámegielan).
Báikenamat unnitlogogielain lea árvvolaš oassi
Bájkkenamá unneplågogielajda l kultvrraárbe ájnas
kulturárbbis mii dárbbašuvvo doaimmalaččat
oasse ma dárbahuvvi suoddjiduvvat aktijvalattjat
dikšojuvvot servodaga ovddasteddjiin.
sebrudagá åvdåstiddjijs.
Vai dát
Vuojnnusij buvtátjit dav
kulturárbi gártá oidnosii Vägverket ožžo bargun
kultuvrraárbev Rahtedoajmma oadtju viddnon
lasihit iežaset barggu bidjat unnitlogobáikenamaid
lasedit sijá bargov galbbit unneplågogielak
galbbaide.
namájda.
Stáhtalaš ja gielddalaš eiseválddit galget
Stáhta ja kommuvna fábmudagá bierriji
várjalit báikenamaid unnitlogogielain ja loktet
suoddjit bájkkenamájt unneplågogielajda ja
unnitlogogielaid oidnosii galbbaid bokte ja iežá
vuojnnusij buktet unneplågogielaj gávnnumav
merkemin.
Bájkkenamá
maid geavahuvvot dego namat boasttabáikkiide.
unneplågogielajda bierriji aj aneduvvat namman
DIEHTIT EANET Eanet diehtu nášuvnnalaš unnitloguid,
IENEBUV DIEHTET Ienep diededibme rijkalasj unneplågoj,
unnitlogopolitihkka, unnitlogokonvenšuvnnaid birra
unneplågogielaj, unneplågopolitijka,
ja proposišuvdna 2008/09:158 gávdno ráđđehusa
unneplågolihtudimij ja proposisjåvnå 2008/09:158
Proposišuvnna sáhttá maid oastit Riikabeaivvi
birra l ålediddje ráddidusá webbabielijn
prentendoaimmahagas tfn.
Proposisjåvnåv máhtá aj oasstet Rijkabiejve
08-786 5810 dahje
prienntimdåjmadagán, tel. 08-786 5810 jali viettja
Jearaldagat áššesisdoalu birra vástida Enheten för
Åssudahka nuppástimássjida, Integrasjåvnnå
diskrimineringsfrågor, Integrašuvdna- ja
gatjálvisájt ássjesisano birra.
Ruoŧa riikkalaš unnitlogut - Länsstyrelsen i Stockholm
Svieriga rijkalasj unneplågo - Länsstyrelsen i Stockholm
Ruoŧa riikkalaš unnitlogut
Svieriga rijkalasj unneplågo
Stockholma Leanastivrras (Länsstyrelsen i Stockholm) ja Sámidikkis lea ođđajagimánu 1 b. rájis 2010 oaiveovddasvástádus ovttastit ja iskat got Ruoŧa unnitlogupolitiika čađahuvvo riikkas.
Lenastivrra Stockholma lenan (Länsstyrelsen i Stockholms län) ja Sámedigge (Sametinget) li ådåjakmáno 1. b. 2010 rajes oajvveåvdåsvásstediddje aktidittjat ja dåbelijtjuovvot gåktu Svieriga unneplågopolitijkka tjadáduvvá rijkan.
Juovlamánu 1999 mearridii riikkabeaivi Ruoŧŧa (Sverige) galgá oassálastit Europa-ráđi rámmakonvenšuvdnii riikkalaš unnitloguid suoji birra ja europálaš njuolggadussii riikkaguovlluid- dahje unnitlogugielaid birra.
Javllamánon 1999 rijkabiejvve mierredij Svierik (Sverige) galgaj säbrrat Europaráde (Europarådet) rábmakonvensjåvnnåj suoje birra rijkalasj unneplågojda ja europalasj biejadus rijkadajva- jali unneplågogiela birra.
Riikkabeaivi maid mearridii unnitlogupolitiikka birra ja duođaštii riikkas leat vihtta unnitlogu iežaset gielaiguin (visot varieteahtat).
Rijkabiejve (Riksdagen) mierredin aj unneplågopolitijka birra ja vidá rijkalasj unneplågo dåhkkidimev ja sijá gielajt (gájkka várietehta).
Ruoŧa riikkalaš unnitlogut ja unnitlogugielat
Svieriga rijkalasj unneplågo ja unneplågogiela
Dat vihtta duođaštuvvon unnitlogu Ruoŧas leat juvddálaččat, romálaččat, sápmelaččat (mat maid leat eamiálbmogin), ruoŧasuopmelaččat ja duortnusleagihat.
Vihtta dåhkkidum rijkalasj unneplågo Svierigin li juvdára, roma, sáme (gudi aj li iemeálmmuga), svieriksuobmelattja ja duorosliegega.
Historjjálaš unnitlogugielat leat jiddisch, romani, sámigiella, suomagiella meänkieli.
Histåvrålasj unneplågogiela li jiddisch, romagiella, sámegiella, suomagiella ja meängiella.
Unnitlogujoavkkuin lea ovttastupmin sii leat orron Ruoŧas guhkit áiggi ja sin joavkkuin lea lunddolaš oktavuohta olbmuid gaskkas.
Aktisattjat unneplågogielajda l gå sij li álmmugahttám Svierigav guhka ájgev ja sij li juohkusa tjielgga aktisasjvuodajn.
Sis lea maid iežas jáhkolaš, gielalaš dahje kultuvrralaš gullevašvuohta ja miella doalahit iežaset iešdovddu.
Siján li aj ietjasa religiåvnålasj, gielalasj jali kultuvralasj sierratjärdda ja sihti ietjasa identitehtav bisodit.
Ráđđehusa (Regeringens) unnitlogupolitiika
Ráddidusá unneplågopolitijkka
Unnitlogupolitiika suddje ja doarju riikkalaš unnitloguid ja historjjálaš unnitlogugielaid.
Unneplågopolitijkka gåbttjå ássjijt suoddjima ja dårja birra rijkalasj unneplågojda ja histåvrålasj unneplågogielajda.
Riikkalaš unnitlogu suoji nannenbargu lea oassi Ruoŧa barggus fuolahit olmmošlaš vuoigatvuođaid.
Buoredit rijkalasj unneplågoj suojev l Svieriga bargo oasse suoddjit ulmutja riektájt.
Unnitlogupolitiikkalaš strategiija
Unneplågopolitijkalasj strategiddja
Ráđđehus (Regeringen) čilgii 2009 ođđa unnitlogupolitiikkalaš strategiija doaibmabijuiguin vai riikkalaš unnitloguid vuoigatvuođat ain nannejuvvojit.
2009 jagen ráddidus oahpásmuhtij ådå unneplågopolitijkalasj strategiddjav biedjamdagoj nannidittjat rijkalasj unneplågoj riektájt ájn vil.
Ráđđehusa strategiijai lea oassin láhka nášuvnnalaš unnitloguid ja unnitlogugielaid birra mii fápmuduvvui ođđajagimánu 1 beaivvi 2010.
Oassen ráddidusá strategiddjan la aj fámon ådåjakmáno 1. b. 2010 rájes láhka rijkalasj unneplågoj ja unneplågogielaj birra.
Strategiijas leat evttohusat vai riikkalaš unnitloguid vuoigatvuođat nannejuvvojit árgabeaivvis. Evttohusaid olis leat doaibmabijut mat:
Strategiddja sisanet muhtem oajvvadusájt nannidittjat rijkalasj unneplågoj riektájt praktijkalattjat, iehtjádij siegen biedjamdago:
sihkkarastet buoret beroštumi Eurohpáráđi unnitlogukonvenšuvnnaide ja duođalaš fuolaheami álggahuvvon doaimmain
nannidittjat Europaráde unneplågokonvensjåvnåj buorep tjuovvomav ja tjadádum biedjamdagoj dåbelitjuovvomav
vuosttildit vealaheami ja muđui ráfehisvuođa riikkalaš unnitloguid vuostá
vuosteldittjat rijkalasj unneplågoj nuppástallamav ja rasjesvuodav
nannet riikkalaš unnitloguid iešmearrideami ja váikkuhanmáŧolašvuođaid
nannidittjat rijkalasj unneplågoj iesjstivrrimav ja vájkudimfámov
duvdit ja doarjut riikkalaš unnitlogugielaid seailluheami
åvdedittjat rijkalasj unneplågogielaj bisodimev
Hálddahusguovllut
Sámigiella
Láhka nášuvnnalaš unnitloguid ja unnitlogugielaid birra lasiha hálddahusguovlluid golmma unnitlogugielaide – suomagiella, sámigiella ja meänkieli - gieža gielddas Norrbottena leanas 68 gildii Ruoŧas.
Lahka rijkalasj unneplågoj ja unneplågogielaj birra javllá tjuottjudusguovloj låhko gålmå unneplågogiellaj – suomagiella, sámegiella ja meängiella – laseduvvá gietjat kommuvnas Norrbottena lenan gitta 68 kommuvnajda Svierigin.
Meänkiele hálddahusguovllus leat suohkanat: Badje-Duortnus, Bájil, Gálat, Giron, Jiellevárre ja Haparanda.
Tjuottjudusguovllo meängiellaj gåbttjå kommuvnajt Jiellevárre, Haparanda, Kalix, Giron, Bájel ja Övertorneå.
Suoma-, sámigiela ja meänkieli hálddahusguvlui gullojit maid leanadikkit dáin guovlluin: Dalarna, Gävleborg, Jämtland, Norrbotten, Stockholm, Södermanland, Uppland, Västerbotten, Västmanland, Västernorrland, Örebro, Östergötland ja maid Västra Götaland-guovllus.
Tjuottjudusguovlojn suomagiellaj, sámegiellaj ja meängiellaj li aj lánndadikke Dalarna, Gävleborg, Jämtland, Norrbotten, Stockholm, Södermanland, Uppland, Västerbotten, Västmanland, Västernorrland, Örebro, Östergötland ja Västra Götalandsregionen.
Iežá suohkanat maid sáhttet eaktodáhtolaččat ohcat iežaset hálddahusguovllu suohkanin.
Ietjá kommuvnajn li aj máhttelisvuohta iesjmiedogisláhkáj åhtsåt tjuottjudusguovlojda säbrrat.
Ráđđehus mearrida áššis maŋŋilgo suohkan lea ohcan.
Ráddidus (Regeringen) mierret dakkir säbrrama gáktuj åtsålvisá maŋŋela kommuvnas mij sihtá säbrrat.
Ohcamuš galgá leat Ráđđehusguovddážis maŋemusat cuoŋománu 1. s beaivvi.
Åtsålvis galggá sisiboahtám Ráddiduskansliddjaj (Regeringskansliet) maŋemusát vuoratjismáno 1.
Etnolog Kajsa Kuoljok kajsa.kuoljok(a)ajtte.com Tel. 0971-170 20
Ájtte – Svenskt Fjäll- och Samemuseum š Giela muitalusat / Giela giehto
Ylva Jannok-Nutti ylva.jannok-nutti(a)biegga.com 070-3263283
Jokkmokks Fjällträdgård
Prošeakta Giela muitalusat / Giela giehto.
Giela muitalusat / Giela giehto
Det samiska språket – tre generationer berättar lea Interguovllulaš prošeakta váldobeliiguin Ájtte, Duottar- ja sámemusea ja Árran – julevsáme guovdásj / lulesamiskt senter.
Prosjækta Giela giehto; Det samiska språket – tre generationer berättar le guovlojgasskasasj aktisasjprosjækta Ájtte, Duottar- ja sámemusea ja Árran – julevsáme guovdátja gaskan.
Prošeakta álggahuvvui geassemánus 2012 ja lea jođus guokte jagi.
Prosjækta álgij biehtsemánon jagen 2012 ja vihpá guokta jage.
Sámi gielaid dilli lea sakka uhkiduvvon.
Sámegiela li garra ájto vuolen.
Máŋga sámi gielat gullet, UNESCO jelgii, daid eanemus uhkiduvvon gielaide máilmmis.
Moadda sámegiela li, UNESCO milta, dajt ienemus ájtteduvvam gielaj gaskan væráldin.
Vai sámi gielat galget bissut ealli giellan gáibiduvvojit stuorra bijut.
Jus sámegiela galggi bissot viesso giellan de viehka ratjástibme gájbbeduvvi gielaj hárráj.
Prošeakta háliida iskkat golbma buolvva sámi giellageavaheddjiid.
Prosjækta galgga guoradallat gålmå buolvaj giellaadnemav.
Áigumuš lea ahte sámit ieža besset muitalit makkár vejolašvuođat ja sávaldagat gávdnojit mat gusket sámi gielaide.
Ájggomus le jut sáme ietja galggi oadtjot subtsastit makkár máhttelisvuoda ja sávadusá gávnnuji ma sámegielajda gulluji.
Prošeavtta guovddáš jearaldagat leat goas ja gos mii sámástit ?
Prosjevta guovdásj gatjálvisá le guossa ja gånnå sihtap sámegielav adnet.
Lea go mis ollenge vejolašvuohta sámástit ?
Le gus dal ájn máhttelisvuohta gielav adnet ?
Jus mii eat sámás, háliidit go min váldit ruovttoluotta sámigiela ja makkár doarjaga mii dárbbahit jus háliidit álgit sámástit ?
Man birra, ja gejna sihtap sámástit ?
Makkár eavttut mis leat doalvut viidáseappot sámigiela mánáideamet ja mánámánáideamet dahje doarjut sin giela ?
Makkár gájbbádusá li miján sámegielav mánájda ja mánámánájda vijddábut doalvvot ?
Lea go earru daid vásihuvvon ja sávvan vejolašvuođain sámi gielas buolva- ja guovlorájiid gaskkal ?
Makkár doarjjagijt dárbahip jus sámegiella galggá viesso bisoduvvat ?
Prošeavtta ulbmiljoavku leat ovttaskas sámit dan guovddášsámi guovllus báikkálaš servodagain guovddážis ja gosa Jåhkåmåhkke ja Divttasvuotna gullaba.
Prosjevta ulmmejuogos le juohkka sáme guovdásj sámeguovlon gånnå tjalmostuvvá bájkálasj sebrudagájda masi Jåhkåmåhkke ja Divtasvuodna gulluji.
Dán guovllus ságastit sihke julev- ja davvisámigiela.
Dan guovlon ságastuvvi julev- ja nuorttasámegiela.
Prošeaktabargit
Kajsa Kuoljok, Ájtte
Davvisámigiella Interneahttagurse 25 % lávki 1-2
25% värmmádakkursa 1-2 lávke
Fierpmádatgurse 25 % lávki 3-4
25% värmmádakkursa 3-4 lávke
Fierpmádatgurse 25 % lávki 4-5
25% värmmádakkursa 4-5 lávke
Fierpmádatgurse 25 % lávki 6-7
25% värmmádakkursa 6-7 lávke
Váldde oktavuođa ja ilmmut gurssiide: Ellinor Kuhmunen, +46971 44024, ellinor.
Åtsålvisáv rája åhpadiddjáj: Ellinor Kuhmunen, +46971 44024, ellinor.
kuhmunen (a) samernas.
kuhmunen (a) samernas.
Fierpmádatgurse 25 % lávki 1-2
25% värmmádakkursa 1-2 lávke
Váldde oktavuođa ja ilmmut gurssiide: Gun Aira +46971 44017, gun.
Gun Aira +46971 44017, gun.
aira (a) samernas.
aira (a) samernas.
Váldde oktavuođa ja ilmmut gurssiide: Reinie Fjällström, +46971 44012, reinie.
Jus li gatjálvisá de åhpadiddjijn ságasta.
fjallstrom (a) samernas.
Åtsålvisáv rája åhpadiddjáj.
se
Giella
Boazodoallu
Boatsojäládus
Sámi biebmu
Sáme biebbmo
Doaimmahat – Boazodoallu 1 jagi
Boatsojäládussuogge 1 jahke
Oahpahus lea vásedin dutnje gii áiggut bidjat návccáidat iežat boazodoalu doaimmahahkii.
Åhpadus la Dunji gut ájgo ietjat ällobarggovidnudagájn barggat.
Oahpahus nanne vuos árbevirolaš máhtuid muhto maid ođđaáigásaš doaimmahatmáhtu.
Åhpadus nanni árbbedábálasj máhttudagáv ja dálásj ájge vidnudakmáhttudagáv.
Doaimmahat lea ođasmahtton ovttas ovddasteddjiiguin boazoealáhusorganisašuvnnaiguin, SLU ja Skogsstyrelsenain.
Boatsojäládussuorgge la rievddadum aktan åvdåstiddjij boatsojorganisasjåvnåjs, SLU:as ja Skogsstyrelsenis.
Oahpahus lea 8-10 vahku oktiibuot.
Åhpadus la 8-10 vahko.
Dát šaddá vejolaš lohkat visot osiid boahtá šaddat vejolaš go dalle lea čohkkehuvvon oahpahus 50% lohkanáiggiin ja lea vejolaš oažžut árvosániid muhtin fáttain.
Jus lågå divna ábnnasijt de kurssa l 50 % ålles ájges. Máhttelis la låhkåt ábnnasijt sierra.
Boahtá maid leahkit vejolaš lohkat osiid sierra.
Duodastus vatteduvvá muhtem ábnnasin.
Gaskaboddasaš hápmi oahpahusas: Ekonomiija & Hálddahus 2 vahku (golggotmánnu 2014)
Ekonomiddja ja administrasjåvnnå 2 vahko (gålgådismánno 2014)
Njuovvan & rihtten 1 vahku (ođđajagimánnu 2015)
Njuovvam ja ruojvvim 1 vahkko (ådåjakmánno 2015)
Boazoealáhusdiehtu 2 vahku (guovvamánnu 2015)
Árbbedábálasj ällobarggomáhtto 2 vahko (guovvamánno 2015)
Servodatoahppa & bargobiras 2 vahku (njukčamánnu 2015)
Sebrudakmáhttudahka ja barggobirás 2 vahko (sjnjuktjamánno 2015)
Meahccedoallu & Boazoealáhus ja maid Sámigiella – boazodoallotearpmat 1 vahkku (miessemánnu 2015)
Ällobargo terma 1 vahkko (moarmesmánno 2015)
Praktihkalaš gurse (lágiduvvo go lea dárbu, omd Ruoná goartta rudjensahái) (geassemánnu 2015)
Pládna ådåjakmánno 2015 (gasskabåddåsasj åhpadus pdf-hábmen)
Plána ođđajagim.2015 (gaskaboddasaš pdf-hámis)
Ekonomiddja (2v) ja árbbedábálasj ällobarggomáhtto (2v) gåbttjå Sámedikke rávkalvisáv álggemdoarjjagij.
Eavttut sisabeassamii
Jus sidá ienep diedojt de aktavuodav válde sadj.
Fertet leahkit 18 jahkásaš dahje boarráset.
Dån viertti binnemusát 18 jage årrot.
Leat 15 saji doaimmahagas ja lea vejolašvuohta váldit sisa eanet oassálastiid daid sierra osiide.
Saje: 15
Geahča sváldasis ” Skuvlla birra-Oahppin skuvllas ”.
Lågå sválldasav ” Skåvlå birra – Låhkåt mijá lunna ”.
Oahppogirjjiid ja oahppoávdnasiid ferte oahppi ieš doallat.
Oahppe iesj máksá oahppamgirjijt, oahppamnävojt ja duodjeábnnasijt.
Jus leat praktihkalaš gursset dego Ruoná goartta rudjensahái oahppi ferte máksit muhtin goluid ieš.
Valla muhtem praktijkalasj kursa degu ruodná kårttå ruodjimsågaj soajttá oahppe iesj muhtem märráj mákset.
Iežá
Ietjá
Loga fal sámigiela njealjátoasifárttas seamme áiggi go loga doaimmahaga.
Lulu ietjat datåvråv adnet majna internähttaj besa.
Ohcan
Åtsålvis
Oza ovdal miessemánu 15 beaivvi !
Åtså maŋemusát moarmesmáno 15 biejve !
Webbaohcan !
Vebbaåtsålvis
Duodji 1-2 jagi
Duodjesuorgge 1-2 jage
Duodjeoahppa man ulbmil lea ovdánahttit duodjemáhtu juohke oahppis dakkár dássái ahte addá olbmui duhttivašvuođa ja lea maid lasáhussan ávkkálaš bargui olbmui boahtte áigái.
Duodjeåhpadusá ulmme la juohkka oahppe duodjemáhtov åvdedit.
Vuosttaš jahki lea vuođđooahppa ja nubbi jahki lea čiekŋaleabbon.
Vuostasj jage vuodojt oahppá, nuppe jage tjiegŋalup åhpadusáv oadtju.
Guosseoahpaheaddji addá erenoamášoahpu earret iežás ivnnis &hámis, silbbas, bádjebarggus, hervemis ja veaddegoarrumis jna..
Guosseåhpadiddje åhpat bájnov / hámev, silbba-, smirjjim-, girjjam- ja dájvveduojev ja nåv vil.
Oahpposuorggit
Muorra / Tjoarvve
Gurssa sisdoallu
Kursa sisadno
Ivdni & hápmi
Dávverdiehto
Tema-vahkut čiekŋalit oahpuin veadde-, silba-, gámagoarrun-, herven ja bádjebargguin.
Temávahko tjiegŋalup åhpajn dájvve-, silbba-, nuvtak-, tjátjek-, girjjam- ja smirjjimduojen.
Sámi historjá & kultuvra
Sáme Histåvrrå ja Kultuvrra (vuostasj (1) jage)
Ekonomiija (2 jagi)
Ekonomiddja (nuppát (2) jage)
Eavttut sisabeassamii
Rávkalvisá álggemij
Don fertet leat unnimusat 18 jahkásaš.
Binnemusát 18 jage viertti årrot.
Dus ferte leat vuođđooahppa / vásáhus duddjemis sámiskuvllas, sámiintegreremis dahje sullasaš oahppa dahje máhttu ja vásáhus duddjemis.
Rávkalvissan åhpadussaj la vuodoåhpadus jali diedo duoje birra sámeskåvlås, sáme avtastahtedum åhpadusás jali dan lágásj åhpadusás, jali aj diedo ja dåbdo duoje birra.
Oahppilohku: Sasti / Duodji sullii 16-20, Muorra / Čoarvi 10
Saje suorgen Sassne / Tekstijlla: 16-20, Muorra / Tjoarvve: 10.
Geahča sváldasis ” Skuvlla birra-Oahppin skuvllas ”. Oahppogirjjiid, oahppoávdnasiid ja duodjeávdnasiid fertet ieš doallat.
Lågå sválldasav ” Skåvlå birra – Låhkåt mijá lunna ” Oahppe iesj máksá oahppamgirjij, oahppamnävoj ja duodjeábnnasij åvdås.
Oza ovdal miessemánu 15 beaivvi !
Åtsålvis Åtså maŋemusát moarmesmáno 15 biejve !
Webbaohcan !
Giella
Oahpaheaddji: Randi Marainen 9 — 12 b. geassemánus. Unnimusat 5 oasseváldi ja eanemusat 10.
Silbba Åhpadiddje: Randi Marainen biehtsemáno 9 — 12 biejve Binnemusát 5 oahppe ja ienemusát 10.
Máksá 1900 ruvnnu.
Gållo 1 900 kr.
Ilmmut maŋemusat 28 b. miessemánus !
Åtså maŋemusát moarmesmáno 28 biejve !
Gursesisdoallu: Rásit, máinnasteapmi, málisteapmi.
Biebbmo – Sámebiebbmogárvvim Sisadno: Urttasa, subttsasa, biebbmogárvvim.
17-19 b. geassemánus, 5 gitta 10 oasseváldi.
Biehtsemáno 17-19 biejve, 5-10 oahppe.
Prošeakta Sámi biebmo- ja gelbbolašvuođaguovddáš. Gursehaddi 750 ruvnnu.
Prosjäkta Samisk mat- och kompetenscentrum – Gållo 750 kr..
Gursebáiki lea Jåhkåmåhkke.
Bájkke Jåhkåmåhkke.
Silbagursii lea seamme gáibádusat ovdagihtii máhtuide dego duodjelinjái nammalassii čađahuvvon sámeskuvla dehe sullásaš máhttu / vásáhus.
Rávkalvissan Silbbaj la sämmi degu duodjesuorggáj, dat javllá sámeskåvllå jali dan lágásj máhttudahka / barggodiedo.
Duodjegurssii bohtet ávnnasgolut lassin.
Oahppe máksá iesj duodjeábnnasijt.
Ilmmut maŋemusat geassemánu 5 beaivvi !
Åtså maŋemusát biehtsemáno 5 biejve !
Ilmmut webba-skovi bokte !
Åtså värmmádagá baktu !
Eanet dieđuid oaččut jus válddát oktavuođa Per Stefaniin: e-boastta: rektor@samernas.se tel: +46971 44002
Ienep diedo: Válde aktavuodav rektåvråjn Per Stefan
Sámi joatkkaskuvlaoahpahus
Sáme Gimnásaprográmma
Joatkkaskuvlaoahpahus Jåhkåmåhke gieldda joatkkaskuvllas, Bokenskuvllas.
Åhpadus la Jåhkåmåhke kommuvna gimnásaskåvlån, Bokenskåvlån.
Čakčat 2014 gávdnojit guokte joatkkaskuvlaprográmma Bokenskuvllas Jåhkåmåhkes.
Tjavtjan 2014 li Bokenskåvlån Jåhkåmåhken guokta gimnásaprográmma, Sáme Prográmma (gárvet allaskåvllåj) ja Sáme Vidnudakprográmma.
Sámiprográmma (allaskuvllaválbmejeaddji) vuođđuduvvon servodatprográmmii.
Sáme Prográmman la sebrudakprográmma vuodon.
– Sámi entreprenevraprográmma mii lea ámmátoahppa
Sáme Vidnudakprográmma l virggeåhpadus.
Dát lea buorre dutnje Gii háledat vázzit gymnásaoahpu.
Sáme Prográmma Dunji gut sidá låhkåt sáme gimnásaåhpadusáv.
Don logat seamma ávdnasiid go searvegoddeprográmmas.
Dån lågå sämmi ábnnasijt degu sebrudakprográmman.
Oaččut oahpa gielas, boazodoalus, kultuvrras, duojis jna..
Lågå aj sámegielav, boatsojäládusåhpav, kultuvrav, duojev j.n.v..
Oahpahus Sámiprográmmas galgá leahkit buorrin vuođđun oldet ohppiid joatkit ohpahusaset ja doaimmaideaset ovddemusat sápmelaš kultuvra- ja ealahusgeainnuide.
Sáme Prográmma åhpadus galggá buorre vuodov vaddet oahppijda vaj miella bissu åhpadusáv ja bargov sáme kultuvrra- ja äládussuorgijn joarkket.
Dát oahpahus lea ovttasbargu Bokenskuvlla ja Sámij åhpdusguovddáža gaskkas.
Åhpadus hábbmiduvvá aktan Bokenskåvlåjn.
Eanas oassi oahpahusas dollo Bokenskuvllas.
Ienemus oasse åhpadusás la Bokenskåvlån.
Dát oahpahus lea vuosttažin sutnje gii lea vázzán sámiintegrerega, sámiskuvlla dahje geas lea sullasaš duogás / oahppa.
Åhpadus la vuostatjin dunji gut la sámeintegrerigav ja sámeskåvlåv mannam jali gänna la dan lágásj duohke.
Váldeávdnasat (ruoŧagiella A + B, eaŋgalas A, matematiika A, esteahtalaš doaibma, valástallan ja dearvvašvuohta A, luondu A, osku A, searvegoddi A.
Sisadno Vuodoábnnasa (Dárogiella A + B, Ieŋŋgis A, Matematijkka A, Estetalasj doajmma, Idråhttå ja varresvuohta A, Luonndo A, Jáhkkudahka A, Sebrudahka A)
Oktasašávdnasat (eaŋgalas B, Matematiika B, Luondu B, Smávvadoaimmahat B, Turisbma-luondu-kultuvra ja biras, Dieđiheapmi ja hábmen, Sámikultuvra A, Sámikultuvra ja historjá B, Sámigiella, Sámiduodji)
Aktisasj ábnnasa: Sáme kultuvrra ja histåvrrå AB., Sámegiella AB., Duodje ABC.
Válljehahtti gurssat (Eallin, dihtor, falástallan ja dearrvašvuohta B)
, Judosmáhttudahka / Boatsojäládus, Turissma-luonndo-kultuvrra ja birás, Ieŋŋgis B, Matematijkka B, Luonndo B. Válljidahtte kursa: Iellem, Datåvrrå, Idråhttå ja varresvuohta B. Sierre vállja (Boatsojäládus)
(Eanet dieđut Sámi Prográmma birra)
Ienep diedo Sáme prográmma birra
Oahpahus galgá addit ohppiide eanet máhtuid sáhttit bargat ja ovddidit sámi ealáhuseallima nugo boazoealáhusa, duoji, biepmu, sámi kultuvrra ja historjjá, entreprenevrravuođa, mohtorvuojánteknihkka, turisma ja sámigiella.
Sáme Vidnudakprográmma Åhpadus vaddá tjiegŋalap máhttudagájt barggat ja åvdedit sáme äládusáv nåv gåk boatsojäládusáv, duojev, biebmov, sáme kultuvrav ja histårjåv, vidnudagáv, vuojánteknijkav, turismav ja sámegielav.
Gymnásaoktasaš ávdnasat: Eaŋgalasgiella, historjjá, valáštallan ja dearvvašvuohta, matemahtihkka, luondo, osku, servodat, ruoŧagiella.
Sisadno Aktisasj ábnnasa gimnásan: Ieŋŋgis, Histårjjå, Idråhttå ja varresvuohta, Matematijkka, Luonndo, Jáhkkudahka, Sebrudahka, Dárogiella.
Prográmma lasseávdnasat: Duodji, entreprenevravuohta, Sámiid historjjá, bistevaš turisma, bivdu ja meahcceealledikšu, sámigiella, luondoofelastin, boazu ja dan luondobiras, boazu ja boazoealáhus praktihkas, sámi biebmu ja luondofievrrut.
Prográmmatjiegŋudibme: Duodje, Vidnudahka, Sáme histårjjå, Nanos turissma, Bivddo ja miehttseiellesujtto, Sámegiella, Låvssim, Boatsoj ja luonndo, Boatsoj ja boatsojäládus, Sámebiebbmo ja Doalvvoma luondon.
Váldde oktavuođa Bokenskuvllain eanet dieđuide !
Ienep diedo Sáme Vidnudakåhpadusá birra Ienep diedo de aktavuodav válde Bokenskåvlåjn !
0971-17000
0971-17000
Barggo
Duodje
Davvisámegiella SámigiellaBarguDearvvšvuohtaStipeandaKultuvra & asttuáigiOahppuVuoigatvođat
Julevsámegiella BarggoJulevsámegiellaKultuvrra & asstoájggeRiektáStipenndaVarresvuohta
Bargu
Riektá
Dearvvšvuohta
Varresvuohta
Stipeanda
Sámigiella
Kultuvra & asttuáigi
Infonuorra
Oahppu
Julevsámegiella
Vuoigatvođat
Julevsámegiella
risten.no lea sámegiela sátnevuorká.
risten.no le sámegiella báhkodáhtátjoahkke.
Dat sisttisdoallá sámi tearbmavuorkkáid, sámi sátnelisttuid ja oarjelsámegiela, julevsámegiela ja davvisámegiela sátnegirjiid.
Dan sisadno le sáme tærmma dáhtátjoahkke, sáme báhkolista ja sáme báhkogirje oarjjelsábmáj, julevsábmáj ja nuorttasábmáj