pere/sami_parallel huggingface dataset:
lohkat ja analyseret vissis meari iešguđetlágan teavsttaid, sihke čáppagirjjálašvuođa ja áššeprosa šáŋraid, mat gullet 1965-1995 áigodahkii ja digaštallat movt áigodaga servodatlaš ja kultuvrralaš dilit oidnojit teavsttain
låhkåt ja analyserit vissa oasev duot dát girjálasjvuodas ja tevstas, sihke tjáppagirjálasjvuoda ja ássjeprosa sjáŋŋarijs, ma gulluji 1965-1995 ájgegávddaj ja dágástallat gåktu ájgegávda sebrudak ja kultuvralasj dile gåvviduvvi tevstajn
guldalit ja lohkat teavsttaid čállon eará sámegielaide ja ságastallat ovttaláganvuođaid ja erohusaid birra
gulldalit ja låhkåt tevstajt ietjá sámegielajs ja ságastallat avtalágásjvuodaj ja ærádusáj birra
buohtastahttit sámi giellahistorjjá váldolinjjáid davviriikkalaš gielaid historjjáin
buohtastahttet sáme giellahiståvrå oajvvelinjajt nuorttarijkalasj gielaj histåvråjn
árvvoštallat sámegielaid dili servodagas ja buohtastahttit eará eamiálbmogiid gielladiliin
árvustallat sámegielaj dilev sebrudagán ja buohtastahttet ietjá álggoálmmugij gielladilijn
digaštallat sámi giellapolitihka ja kulturovdánahttima beliid
dágástallat sáme giellapolitihka ja kultuvrraåvddånahttema vidjurij birra
selvehit njálmmálaš ja čálalaš giela gaskavuođa
tjielggit vidjurijt njálmálasj ja tjálalasj giela gaskan
Gelbbolašvuođamihttomearit lasáhusa oppalaš studerengelbbolašvuhtii - fidnofágalaš oahppoprográmma ma ŋŋel
Lasádusá dábálasj oahppomáhtudahkaj - viddnofágalasj åhpadusprográmma maŋŋela
analyseret ja selvehit gulahallanvugiid ja gulahallanstrategiijaid sámi servodagain ovdal ja dál
analyserit ja tjielggit guládallamvuogijt ja guládallamstrategijajt sáme sebrudagájn åvddål ja dálla
ságastallat eará kultuvrraid gulahallanvugiid birra
ságastallat guládallamvuogij birra duon dán kultuvran
Oahpahusa mihttomearri lea ahte oahppi galgá máhttit
Åhpadusá mihttomierre le oahppe galggi máhttet
geavahit girjás, máŋggabealat gielalaš váikkuhangaskaomiid iežas čállimis, sihke čáppagirjjálašvuođas ja áššeprosas
adnet moattelágásj gielalasj vájkkudimnævojt ietjas tjállemin, sihke tjáppagirjálasjvuodan ja ássjeprosan
čađahit ja ovdandivvut iežas válljen čiekŋudanbarggu mas fáddá lea giella, girjjálašvuohta dahje eará sámi fáddá
tjadádit ja åvddånbuktet iesjválljiduvvam tjiegŋodimbargov gånnå tiebmá le giella, girjalasjvuohta jali ietjá sáme tiebmá
guorahallat teavsttaid ideologiija ja árvvoštallat gálduid ja mediaid
guoradallat tevstaj ideologijav ja árvustallat gáldojt ja miediajt
čállit čielgasit disponerejuvvon teavsttaid main lea čielga fokus ja áššálaš ákkasteapmi
tjállet tjielggasit disponeriduvvam tevstajt majn li tjielgga fokus ja ássjásasj árgumentasjåvnnå
lohkat ja analyseret vissis meari iešguđetlágan teavsttaid, sihke čáppagirjjálašvuođa ja áššeprosa šáŋraid, mat gullet ovdal 1965 áigodahkii
låhkåt ja analyserit vissa oasev duot dát girjálasjvuodas ja tevstas, tjáppagirjálasjvuoda ja ássjeprosa sjáŋŋarijs, ma gulluji åvddål 1965 ájgegávddaj
lohkat ja analyseret vissis meari iešguđetlágan teavsttaid, sihke čáppagirjjálašvuođa ja áššeprosa šáŋraid, mat gullet áigodahkii 1965-1995 ja, digaštallat movt áigodaga servodatlaš ja kultuvrralaš dilit oidnojit teavsttain
låhkåt ja analyserit vissa oasev duot dát girjálasjvuodas ja tevstas, tjáppagirjálasjvuoda ja ássjeprosa sjáŋŋarijs, ma gulluji ájgegávddaj 1965-1995, ja dágástallat gåktu ájgegávda sebrudak ja kultuvralasj dile gåvviduvvi tevstajn
lohkat ja analyseret vissis meari iešguđetlágan teavsttaid, sihke čáppagirjjálašvuođa ja áššeprosa šáŋraid, mat gullet áigodahkii maŋŋil jagi 1995
låhkåt ja analyserit vissa oasev duot dát tevstas, tjáppagirjálasjvuoda ja ássjeprosa sjáŋŋarijs, ma gulluji ájgegávddaj maŋŋel jage 1995
selvehit juoiganárbevieru ja luođi árvvu ja dili dálá servodagas
tjielggit juojggamárbbedábev ja juojggama árvov ja dilev dálásj sebrudagán
buohtastahttit sámi ja eará eamiálbmogiid máidnasiid ja eará kultuvrraid máidnasiid
buohtastahttet sáme subttsasijt ietjá álggoálmmugij ja ietjá kultuvraj subttsasij
čilget sámegiela grammatihkalaš iešvuođaid ja buohtastahttit eará gielaiguin ja čilget movt dát váikkuha jorgalanbargui
tjielggit dárkkelit grammatihkalasj sierra dåbddomerkajt sámegielan ja buohtastahttet ietjá gielaj ja tjielggit dárkkelit gåktu dá bájnni jårggålimbargov
identifiseret variašuvnnaid sámegielain
identifiseret variasjåvnåjt sámegielajn
guldalit ja lohkat teavsttaid eará sámegielaide ja ságastallat ovttaláganvuođaid ja erohusaid birra
gulldalit ja låhkåt tevstajt ietjá sámegielajs ja ságastallat avtalágásjvuodaj ja ærádusáj birra
čilget sámi giellahistorjjá ja buohtastahttit sámi giellahistorjjá váldolinjjáid davviriikkalaš gielaid historjjáin
tjielggit sáme giellahiståvråv ja buohtastahttet sáme giellahiståvrå oajvveåsijt nuorttarijkaj gielaj histåvråjn
digaštallat movt giela árvu servodagas lea váikkuhan sámiid gielladáidui, guovttegielalašvuhtii ja iešdovdui ja man láhkái skuvla, servodat ja bargoeallin sáhtášedje doarjut guovttegielalašvuođa
dágástallat gåktu giela árvo sebrudagán le bájnnám sámij giellamáhtov, guovtegielakvuodav ja iesjdåbdov, ja man láhkáj skåvllå, sebrudahka ja barggoiellem luluj buoremusát doarjjot guovtegielakvuoda nannimav
árvvoštallat Sámelága giellanjuolggadusaid ja Sámedikki ásaheami gielladili ja guovttegielalašvuođa ektui
árvustallat Sámelága giellanjuolgadusájt ja Sámedikke ásadime gielladile ja guovtegielakvuoda gáktuj
digaštallat sámi giellapolitihka ja kulturovdánahttima beliid
dágástallat sáme giellapolitihka ja kultuvrråvddånime vidjurij birra
buohtastahttit sámegielaid dili servodagas eará eamiálbmogiid gielladiliin
buohtastahttet sámegiela dilev ietjá álggoálmmugij gielladilijn
Ortnet
Årnik
Oahppit galget oažžut guokte oppalašárvosáni, ovtta sámegielas 1 čálalaš ja ovtta sámegielas 1 njálmmálaš.
Oahppe oadtju guokta åbbålasjkaraktera, avtav sámegielan 1 tjálalasj ja avtav sámegielan 1 njálmálasj.
Oahppit galget oažžut guokte oppalašárvosáni, ovtta sámegielas 1 čálalaš ja ovtta sámegielas 1 njálmmálaš.
Oahppe oadtju guokta åbbålasjkaraktera, avtav sámegiella 1 tjálalasj ja avtav sámegiella 1 njálmálasj.
Lasáhus oppalaš studerengelbbolašvuhtii
Jo3 oahppogárvedime åhpadusprográmma
Go fága bistá máŋga jagi, de bissu dušše joatkkaoahpahusa bajimus dási oppalašárvvoštallan gelbbolašvuođaduođaštusas dahje oahppoduođaštusas.
Gå fágan åhpaduvvá måttijt jagijt, de le dåssju bajemus dáse åbbålasjárvustallam mij boahtá åvddån máhtudakduodastusán jali loahppaduodastusán.
Eksámen - oahppit
Oahppij eksábma
Oahppit sáhttet vuorbáduvvot sámegiella 1 čálalaš eksámenii.
Oahppe máhtti vuorbbáduvvat avta tjálalasj eksábmaj sámegielan 1.
Oahppit sáhttet maid vuorbáduvvot sámegiella 1 njálmmálaš eksámenii.
Oahppe máhtti aj vuorbbáduvvat njálmálasj eksábmaj sámegielan 1.
Oahppit sáhttet vuorbáduvvot sámegiella 1 čálalaš eksámenii.
Oahppe máhtti vuorbbáduvvat tjálalasj eksábmaj sámegielan 1.
Čálalaš eksámen ráhkaduvvo ja sensurerejuvvo báikkálaččat.
Tjálalasj eksábma dagáduvvá ja árvustaladuvvá bájkálattjat.
Oahppit galget váldit sámegiella 1 čálalaš eksámena.
Oahppe galggi tjadádit tjálalasj eksámav sámegielan 1.
Geahča rávisolbmuid vuođđoskuvlaoahpahusa gustovaš ortnega.
Gehtja ållessjattugij vuodoåhpadusá guoskavasj årnigav.
Privatisttat galget váldit sámegiella 1 čálalaš ja njálmmálaš eksámena.
Privatista galggi tjadádit tjálalasj ja njálmálasj eksámav sámegielan 1.
Čálalaš eksámen ráhkaduvvo ja sensurerejuvvo báikkálaččat.
Tjálalasj eksábma dagáduvvá ja árvustaláduvvá bájkálattjat.
Privatisttat galget váldit sámegiella 1 čálalaš eksámena Jo 3 dásis.
Privatista galggi tjadádit tjálalasj eksámav Jo3-dásen.
Lassin galget váldit njálmmálaš eksámena.
Duodden galggi tjadádit njálmálasj eksámav.
Njálmmálaš eksámen ráhkaduvvo ja sensurerejuvvo báikkálaččat.
Njálmálasj eksábma dagáduvvá ja árvustaláduvá bájkálattjat.
Oahpahus sámegielas galgá leat mielde lahttudit mánáid ja nuoraid sámi kultuvrii ja servodateallimii, ja kulturipmárdus, gulahallan, oahppahábmen ja identitehtaovdánahttin leat guovddážis oahpaheamis.
Åhpadus sámegielan galggá viehkedit mánájt ja nuorajt oassálastátjit sáme kultuvrraj ja sebrudakiellemij, gånnå kultuvrradádjadus, guládallam, ulmusjvuodahábbmim ja identitehtaåvddånibme le guovdátjin åhpadimen.
Oahpahus mii ovddida positiivvalaš guottuid sámegillii ja mii vuhtiiváldá dan máŋggalágan giella- ja kulturvalljivuođa maid sámi oahppit vásihit, addá ohppiide máŋggagielalaš ja - kultuvrralaš gelbbolašvuođa.
Åhpadus mij åvdet positijvalasj guottojt sámegiela hárráj, ja mij vielet giela ja kultuvra moattevuodav majt sáme oahppe åtsådalli, vaddá oahppijda moattegielak ja moattekultuvralasj máhtudagáv.
Buorre sámegielgelbbolašvuohta lea deaŧalaš eaktu dasa ahte oassálastit sámi servodat- ja bargoeallimis ja addá vejolašvuođaid válljet oahpu ja barggu ja maid eallinagioahppama.
Buorre sámegielmáhtto le ájnas ækto oassálastátjit sáme sebrudak- ja barggoiellemij ja vaddá máhttelisvuodav válljit åhpadusáv, bargov ja iellemájge oahppamav.
Fága sámegiella nubbingiellan galgá ovttas dárogielfágain bidjat vuođu ohppiid doaibmi guovttegielalašvuođa ovdánahttimii, ja leat mielde addime ovttaskas oahppái máhtu, movtta ja oadjebasvuođa válljet sámegiela gulahallangiellan.
Fáhka sámegiella nubbengiellan galggá aktan dárogielfágajn biedjat vuodov oahppij dåjmalasj guovtegielakvuoda åvddånibmáj, ja liehket maŋen vaddemin ájnegis oahppáj máhtov, måvtåv ja jasskavuodav válljitjit sámegielav guládallamgiellan.
Diehtu eará eamiálbmogiid ja kultuvrraid birra váikkuha dasa ahte olmmoš buorebut ipmirda ja árvvusatná earáid, ja maid dasa ahte buorebut ipmirda iežas kultuvrra.
Diehto ietjá álggoálmmugij ja kultuvraj birra vaddá buorep dádjadusáv ja vieledimev iehtjádij gáktuj, valla aj buorep dádjadusáv ietjas kultuvra hárráj.
Giellamáhttu ja giellaipmárdus ovdána aktiivvalaš giellageavahemiin.
Giellamáhtto ja gielladádjadus åvddån aktijvalasj giellaanujn.
Dan dihte lea gulahallan ja olmmošlaš ovttasdoaibman guovddážis fágas ja muosáhusaiguin ja oassálastimiin ovdána oahppi njálmmálaš giella.
Danen le guládallam ja avtastallam iehtjádij guovdátjin fágan, ja åtsådallamij ja oassálasstemij baktu máhttá oahppe njálmálasj giella åvddånit.
Fága galgá movttiidahttit oahppi ovdánahttit buriid oahppanstrategiijaid ja kritihkalaš jurddašeami, ja movttiidahttit oahppi lohkan- ja čállinhálu ja buriid lohkan- ja čállindábiid ovdánahttit.
Fáhka galggá arvusmahttet åvddånahtátjit buorre oahppamstrategijajt ja dájdov lájttális ájádallamvuohkáj, ja måvtåstuhttet åvddånahtátjit låhkåm- ja tjállemmielav ja buorre låhkåm- ja tjállemdábijt.
Sámi girjjálašvuhtii ja iešguđet sámegielaide ja suopmaniidda oahpásnuhttin viiddida ohppiid iežaset ipmárdusa giella- ja kulturvalljivuođas sámi servodagain.
Gå oahppe sáme girjálasjvuohtaj ja duon dán sámegiellaj ja giellasuorggáj oahpásmuvvi de lassán sijá dádjadus giella- ja kultuvrravalljesvuoda hárráj sáme sebrudagájn.
Ohppiin geain lea sámegiella nubbingiellan, eai leat seammalágan eavttut go oahpahallet giela.
Ælla divna oahppijn gejn le sámegiella nubbengiellan sæmmi máhttelisvuoda giela hárráj.
Muhtimiin leat sámegielarenat lagasbirrasis, muhto earát eai gula sámegiela earret go oahpahusas.
Muhtemijn li sámegielarena lahkabirrasin, valla iehtjádijn ælla dakkir máhttelisvuoda, ja nav de e sámegielav gulá ietján gå åhpadusán.
Vai oahppit ovdánahttet sámegielgelbbolašvuođa buoremus lági mielde, de lea deaŧalaš ahte oahppit besset geavahit iešguđetlágan giellaarenaid.
Vaj oahppe galggi sámegielmáhtudagáv buoremusláhkáj åvddånahttet, de le ájnas oahppijda bessat ávkkit duov dáv giellaarenav.
Sámegiella nubbingiellanfága sáhttá maid geavahuvvot reaidun eará fágaide vai nanne giellaoahpaheami.
Fáhka sámegiella nubbengiellan máhttá aj aneduvvat ræjddon ietjá fágajda vaj giellaåhpadus máhttá nanniduvvat.
Dasa lassin leat sámegiel- ja dárogielfágas ollu oktasašoasit ja danne lea lagas ovttasbargu dan guovtti fága gaskka deaŧalaš.
Dasi lassen le sámegiel- ja dárogielfágan ållo aktisasjoase, ja danen le lagáp aktisasjbarggo dan guovte fága gaskan ájnas.
Fága váldooasit Fága lea juhkkojuvvon váldoosiide maidda leat hábmejuvvon gelbbolašvuođamihttomearit.
Fáhka le juogeduvvam oajvveåsijda ja juohkka oasen li máhtudakmihto.
Plána lea juhkkojuvvon 10 dássái.
Pládna le juogeduvvam 10 dássáj.
Buot 10 dásis leat juohke váldooasi gullevaš gelbbolašvuođamihttomearit.
Juohkka 10 dásen li máhtudakmihto juohkka oajvveoases.
Dássi
Dáse
Sámegiela hupmat máksá gulahallat njálmmálaččat go oassálastá aktiivvalaččat earáiguin.
Sámegielav hållat merkaj guládallat njálmálattjat gå oassálasstá aktijvalattjat iehtjádij.
Dát ovdána stoagadettiin, muosáhettiin, oahpadettiin, jurddašettiin, ovdanbuvttidettiin ja ovttastaladettiin earáiguin.
Dát åvddån stågadijn, muossádattijn, åhpadattijn, ájádaládijn, åvddånbuvtedijn ja aktandåjmadijn iehtjádij.
Suokkardit ja ovdánahttit gielalaš rollaid repertoara, oahppat ođđa sániid ja doahpagiid dahká ahte oahppi sáhttá ieš sátnádit njálmmálaš teavstta ja albmanahttit iežas oaiviliid ja árvvoštallamiid.
Guoradallat ja åvddånahttet gielalasj rållajt, oahppat ådå bágojt ja moallánagájt vaddá oahppáj allasis máhttelisvuodav hábmedit njálmálasj tevstajt ja buktet åvddån ietjas vuojnojt ja árvustallamijt.
Go váldá atnui ođđa ja iešguđetlágan mediaid, de lassánit gielalaš hivvodagat fágaid ja fáttáid rastá.
Gå adnuj válldá ådå ja moattelágásj mediajt, de lassán gielalasj tjehpudahka miehtáj fágaj ja ábnnasij.
Dán váldooasis lea sáhka čálalaš gulahallamis, dat mearkkaša lohkat ja čállit sámegillii.
Dán oajvveoasen le sáhka tjálalasj guládallama birra, mij merkaj låhkåt ja tjállet sámegiellaj.
Lohkan ja čállin leat buohtalas proseassat ovttaskas oahppi oahppamis.
Låhkåm ja tjállem li buohtalasj prosessa oahppamis.
Lea sáhka das ahte ovdánahttit gálgga ipmirdit ja gávdnat oaivila sámegillii čállon teavsttain, ja ieš máhttit hábmet čálalaš teavsttaid sámegillii.
Dánna le sáhka åvddånahttet dájdov dádjadittjat ja gávnatjit ájádusáv tevstajn ma li sámegiellaj tjáledum, ja iesj máhttet hábmedit tjálalasj tevstajt sámegiellaj.
Deaivvadit iešguđetlágan teavsttaiguin addá čiekŋudeami ja ipmárdusa mii lea vuođđun ovdánahttit ođđa jurdagiid ja gálgga reflekteredit, dulkot ja árvvoštallat teavsttaid.
Moattelágásj tevstaj baktu máhttá oahppe tjiegŋodit ja dádjadusáv oadtjot ådå ájádusájt åvddånahtátjit, ja máhtukvuodav ájádalátjit, tjielggitjit ja tevstajt árvustalátjit.
Lohkan ja guldaleapmi lea čoavdda ođđa muosáhusaide, viiddit sátneriggodahkii ja addá buori vuođu iežas teakstačállimii.
Låhkåm ja gulldalibme le tjåvda ådå muossádusájda, vijdep báhkoboanndudahkaj, ja vaddá buorre vuodov ietjas tækstabuvtadibmáj.
Dán váldooasis lea sáhka das ahte oaidnit čanastaga gaskkal giela ja kultuvrra.
Dán oajvveoasen le sáhka vuojnnet giela ja kultuvra aktijvuodav.
Árbevirolaš máhtu fievrredeapmi buolvvas bulvii lea deaŧalaš.
Árbbedábálasj máhtov doalvvot buolvas buolvvaj le ájnas.
Sámi máinnasteapmi, luođit, lávlagat ja sálmmat, diiddat ja sátnevádjasat, čáppagirjjálašvuohta, govva, filbma ja teáhter leat oasit kultuvrras mat gaskkustit máhtu ja árvvuid.
Sáme subtsastallamvuohke, juojggam, lávllaga ja sálma, dijda ja báhkotsoame, tjáppagirjálasjvuohta, gåvvå, filmma ja teáhter li oase kultuvras ma åvddånbukti máhtov ja árvojt.
Váldooassái gullá máhttu sámi giella- ja girjjálašvuođahistorjjá ja sámegielaid ja suopmaniid birra.
Oajvveoassáj gullu máhtto sáme giella- ja girjálasjvuodahiståvrå birra ja sámegielaj ja giellasuorgij birra.
Kultuvrralaš gelbbolašvuohta lea diehtit ja árvvus atnit kultuvrralaš ovttaláganvuođaid ja erohusaid sámi servodagain ja daid gaskkas.
Kultuvralasj máhtudahka le diehtet ja vieledit kultuvralasj avtavlágásjvuodajt ja ærádusájt sáme sebrudagájn ja sebrudagáj gaskan.
Gelbbolašvuođamihttom earit dásiide juhkkojuvvon
Máhtudakmihto dásijda juogeduvvam
Sámegiella nubbingiellan oahppoplána lea huksejuvvon nu ahte leat gelbbolašvuođamihttomearit mat leat juhkkojuvvon 10 dássái.
Sámegiella nubbengiellan oahppopládna le dagádum máhtudakmihtoj ma li juogeduvvam 10 dássáj.
Iešguđet dássi hukse ovddit dásiid ala.
Iesjgeŋga dásse le joarkka åvdep dáses.
Oahppit sáhttet válljet guovtti molssaeavttu gaskkas, sámegiella 2 dahje sámegiella 3 mihttomearijoksama 10. jahkeceahkis, Jo3 studerenráhkanahtti oahppoprográmmain ja Jo2 fidnofágalaš oahppoprográmmain.
Oahppe máhtti válljit guovte alternatijva gaskan, sámegiella 2 jali sámegiella 3 mihttomierejåksåmij 10. jahkedásen, Jo3 oahppogárvedime åhpadusprográmman ja Jo2 viddnofágalasj åhpadusprográmman.
Sii geat válljejit sámegiella 2, galget maŋŋel 10. jahkeceahki leat olahan 1.-7. dási gelbbolašvuođamihttomeriid.
Sámegiella 2
Maŋŋel Jo3 studerenráhkkanahtti oahppoprográmmas galget oahppit leat olahan 1.-10. dási gelbbolašvuođamihttomeriid.
Maŋŋel Jo3 oahppogárvedime åhpadusprográmman galggi oahppe jåvsådit 1.-10. dáse máhtudakmihtojda.
Oahppit geat čađahit visot 10 dási, sáhttet olahit čálalaš ja njálmmálaš sámegielgelbbolašvuođa, ja sis lea vejolašvuohta joatkit studeret alitoahpus gos sámegiella lea oahpahangiellan.
Oahppe gudi tjadádi divna 10 dáse, máhtti jåvsådit sámegiellamáhtudahkaj gånnå gielav máhtti adnet njálmálattjat ja tjálalattjat, ja siján le máhttelisvuohta joarkket alep dáse åhpadusájn gånnå sámegiella le åhpadimgiellan.
Sii geat válljejit sámegiella 3, galget maŋŋel 10. jahkeceahki leat olahan 1.-4. dási gelbbolašvuođamihttomeriid.
Sámegiella 3
Maŋŋel Jo3 studerenráhkkanahtti oahppoprográmmas galget oahppit leat olahan 1.-7. dási gelbbolašvuođamihttomeriid.
Maŋŋel Jo3 oahppogárvedime åhpadusprográmman galggi oahppe jåvsådit 1.-7. dáse máhtudakmihtojda.
Ohppiin lea vejolaš válljet sihtet go árvvoštallojuvvot ahte leat joksan sámegiella 2 gelbbolašvuođamihttomeriid vai sámegiella 3 gelbbolašvuođamihttomeriid.
Oahppijda le máhttelis válljit jus sihti árvustaláduvvat sámegiella 2 máhtudakmihtoj vaj sámegiella 3 máhtudakmihtoj milta.
Skuvla galgá ohppiide fuomášuhttit dán vejolašvuođa ja movttiidahttit válljet sámegiel 2 loahppaárvvoštallama.
Skåvllå galggá oahppijda huomahahttet dáv máhttelisvuodav vaj oahppe måvtåstuvvi válljitjit sámegiel 2 loahppaárvustallamav.
Oahppit fertejit maŋemus lihtus válljet molssaeavttu 10. jahkeceahki álggus.
Oahppe hæhttuji mierredit dav maŋemusát 10. jahkedáse álgon.
13-jagi skuvlavázzin
13-jage skåvllåvádtsem
Gelbbolašvuođa-mihttomearit sámegiella 2
Máhtudakmihto sámegiella 2
Gelbbolašvuođa-mihtt omearit sámegiella 3
Máhtudakmihto sámegiella 3
Vuođđoskuvla
Vuodoskåvllå
Maŋŋel 10. jahkeceahki
Maŋŋel 10. jahkedáse
Dássi 1-7
Dásse 1-7
Dássi 1-4
Dásse 1-4
Studeren-ráhkkanahtti oahppoprográmmat
Oahppogárvedime åhpadusprográmma
Dássi 1-8
Dásse 1-8
Dássi 1-5
Dásse 1-5
Dássi 1-9
Dásse 1-9
Dássi 1-6
Dásse 1-6
Dássi 1-10
Dásse 1-10
Fidnofágalaš oahppoprográmmat
Viddnofágalasj åhpadusprográmma
Dássi 1-8-*
Dásse 1-8*
Maŋŋel lasáhusa oppalaš studeren-gelbbolašvuhtii
Maŋŋel lasádusá dábálasj oahppo-máhtudahkaj
* Fidnofágalaš oahppoprográmmain lea Jo1 ja Jo2 diibmolohku unnit go Jo1 studerenráhkkanahtti oahppoprográmmain.
* Viddnofágalasj åhpadusprográmman le Jo1 ja Jo2 tijmmalåhko binnep gå Jo1 oahppogárvedime åhpadusprográmman.
Gelbbolašvuođamihttomearit mat leat merkejuvvon násttiin * 8. dásis, eai gusto fidnofágalaš oahppoprográmmaid ohppiide.
Máhtudakmihto ma li merkkiduvvam nástijn * 8. dásen, e gullu viddnofágalasj åhpadusprográmma oahppijda.
1.-7. jahkecehkiin: 570 diimmu
1.-7. jahkedásijn: 570 tijma
Molssaeaktu 1: 279 diimmu, gusto ohppiide geat eai vállje vierisgiela / gielalaš čiekŋudeami
Alternatijvva 1: 279 tijma, gulluji oahppijda gudi e vieresgielav / gielalasj tjiegŋodimev vállji
Molssaeaktu 2: 222 diimmu, gusto ohppiide geat válljejit vierisgiela / gielalaš čiekŋudeami
Alternatijvva 2: 222 tijma, gulluji oahppijda gudi vieresgielav / gielalasj tjiegŋodimev válljiji
Jo 1: 45 diimmu
Jo 1: 45 tijma
Jo 2: 45 diimmu
Jo 2: 45 tijma
Sámegiella nubbingielas ipmirduvvojit vuođđogálggat ná:
Sámegiella nubbengiellan dádjaduvvi vuodotjehpudagá náv:
Máhttit njálmmálaččat ja čálalaččat ovdanbuktit sámegiella nubbingiellanfágas lea guovddážis sámegielgelbbolašvuođa ovdánahttimis.
Máhttet njálmálattjat ja tjálalattjat åvddånbuktet fágan sámegiella nubbengiellan le guovdátjin gå sámegielmáhtudagáv le åvddånahttemin.
Dát gálggat leat deaŧalaš reaiddut giellabarggus go galgá ipmirdit ja geavahit giela ain eanet iešguđetlágan ja gáibideaddji oktavuođain.
Dá tjehpudagá li ájnas ræjdo giellabargon gå galggá dádjadit ja adnet gielav ájn vil vijdep ja ienep gájbbedahtte aktijvuodajn.
Njálmmálaš gálggaide gullá sihke máhttit guldalit ja máhttit hupmat ja máhttit árvvoštallat ságastallamiid osiid máŋggabealat ságastallandilálašvuođas.
Njálmálasj tjehpudagájda gullu máhttet gulldalit ja máhttet hållat, ja máhttet árvustallat ságastallamij åsijt duon dán ságastallamdilen.
Systemáhtalaš oahpahus iešguđetlágan njálmmálaš doaimmaiguin, lea mielde ovdánahttime njálmmálaš gálggaid.
Systemáhtalasj åhpadus duon dán njálmálasj dåjmaj baktu, le maŋen åvddånahttemin njálmálasj tjehpudagáv.
Čállin lea vuohki ovdánahttit ja struktureret fuomášumiid ja jurdagiid ja lea maid gulahallanmálle ja oahppanvuohki.
Tjállem le aj vuohke åvddånahttet ja tjielgadit huomahimijt ja ájádusájt, ja le aj guládallamvuohke ja oahppamvuohke.
Máhttit lohkat sámegiella nubbingiellanfágas lea oassi praktihkalaš giellagelbbolašvuođas ja mielddisbuktá ahte máhttá lohkat ipmárdusain, diđoštit ja reflekteret ain eanet gáibideaddji teavsttaid.
Máhttet låhkåt fágan sámegiella nubbengiellan le oasse praktihkalasj giellamáhtudagás ja merkaj máhttet dádjadusájn låhkåt, guoradallat ja ájádallat ájn vil ienep gájbbedahtte ja låsep tevstajt.
Lohkangálgga ovdánahttin sámegiella nubbingielas nanne maid lohkangálgga oppalaččat.
Låhkåmtjehpudagá åvddånibme sámegiella nubbengiellan máhttá aj dábálasj låhkåmtjehpudagáv nannit.
Máhttit rehkenastit sámegiella nubbingiellanfágas lea ovdánahttit doahpagiid, resonerema ja váttisvuođaid čoavdima.
Máhttet rieknit fágan sámegiella nubbengiellan merkaj moallánagájt oahppat, resonnerit ja gássjelisvuodajt tjoavddet.
Ipmirdit sturrodagaid, hivvodagaid, meroštallamiid ja mihtidemiid lea maid oassi giellagelbbolašvuođas.
Dádjadit stuorrudagájt, valjesvuodajt, merustallamijt ja mihttimijt le aj oasse giellamáhtudagás.
Máhttit geavahit digitála reaidduid lea dárbbašlaš sámegiella nubbingiellanfágas vai sáhttá hálddašit ođđa teakstahámiid ja ovdanbuktimiid.
Máhttet adnet digitála ræjdojt fágan sámegiella nubbengiellan le dárbulasj rijbadittjat ådå tækstahámij ja åvddånbuktemvuogij.
Digitála gálga rahpá ođđa oahppanarenaid ja addá ođđa vejolašvuođaid lohkan- ja čállinoahpahusas, teavsttaid ráhkadeamis, komponeremis ja divodeamis.
Digitála máhtudahká rahpá ådå oahppamarenajt ja vaddá ådå máhttelisvuodajt låhkåm- ja tjállemåhpadusán, tevstaj buvtadimen, komponeremin ja divodimen.
Dán oktavuođas lea deaŧalaš ovdánahttit kritihkalaš árvvoštallangálgga ja gáldogeavaheami.
Dán aktijvuodan le ájnas åvddånahttet lájttális árvustallamdájdov ja gálldoanov.
Digitála reaidduid geavaheapmi sáhttá doarjut ja ovdánahttit ohppiid gulahallangálggaid ja ovdanbuktimiid.
Digitála ræjdoj adnem máhttá doarjjot ja åvddånahttet oahppij guládallamtjehpudagáv ja åvddånbuktemijt.
Gelbbolašvuođamihttomearit 1. dási ma ŋŋel
1. dáse maŋŋela
guldalit, stoahkat ja geahččaladdat sámegiela giellajienaiguin
gulldalit, ståhkat ja gæhttjaladdat sámegiela giellajienaj
suokkardallat ja geahččaladdat sániiguin, jienaiguin, riimmaiguin ja hoahkamiiguin
guoradallat ja gæhttjaladdat bágoj, jienaj, rijmaj ja báhkoståhkusij
dearvvahit, giitit ja muitalit gii son lea sámegillii
buorástahttet, gijttet ja ietjas birra giehttot sámegiellaj
bidjat oktii álkis sániid oanehis cealkkan
biedjat aktij álkkes bágojt oanes gárgadissan
lohkat sámegillii 1-20 rádjái, ja geavahit loguid gulahallamis
låhkåt tállajt sámegiellaj 1-20 rádjáj, ja adnet tállajt guládaládijn
geavahit sámi bustávaid ja geahččaladdat sámegiel sániiguin
adnet sáme bokstávajt ja gæhttjaladdat sámegiel bágoj
dovdat sámi bustávaid
dåbddåt sáme bokstávajt
lohkat ja dovdat oanehis sániid
låhkåt ja dåbddåt oanes bágojt
ságastallat sámegiela birra ja dan birra goas lea ávkkálaš máhttit sámegiela
ságastallat sámegiela birra, ja dilij birra goassa ja gånnå le ávkálasj sámegielav máhttet
Gelbbolašvuođamihttomearit 2. dási ma ŋŋel
2. dáse maŋŋela
stoahkat, geahččaladdat ja bargat jietnademiin ja intonašuvnnain
ståhkat, gæhttjaladdat ja barggat jiednadimijn ja intonasjåvnåjn
guldalit ja ipmirdit álkis ságastallamiid ja muitalusaid
gulldalit ja dádjadit álkkes ságastallamijt ja subttsasijt
muitalit juoidá iežas ja earáid birra sámegillii
giehttot juojddá ietjas ja iehtjádij birra sámegiellaj
oassálastit álkis beaivválaš ságastallamis mas geavaha álkis dadjanmálliid nu ahte ipmirda earáid ja ieš ipmirduvvo
oassálasstet álkkes bæjválasj ságastallamijda gånnå álkkes hållamvuogev adná vaj dádjat ja iesj dádjaduvvá
ságastallat teavstta ja gova birra álkis dajaldagaiguin
ságastallat tevstaj ja gåvåj birra álkkes moalgedimij
lohkat sámegillii 1-100 rádjái ja geavahit loguid gulahallamis
låhkåt tállajt sámegiellaj 1-100 rádjáj ja adnet tállajt guládaládijn
lohkat ja čállit álkis árgabeaisániid
låhkåt ja tjállet álkkes bágojt árggaiellemis
dovdat sániid ja dajaldagaid čállagiin
dåbddåt bágojt ja moallánahkkojt tjállagijn
čállit diđožiid, sániid ja oanehis cealkagiid
tjállet diededimijt, bágojt ja oanes gárgadisájt
geavahit digitála reaidduid čállimis
adnet digitála ræjdojt tjáledijn
guldalit ja oassálastit juoigamis, lávlla- ja sálbmalávlumis, riibmemis, hoahkamis ja divttaid ovdanbuktimis
gulldalit ja oassálasstet juojggama, lávlla- ja sálmmalávlloma, rijmaj, báhkoståhkusij ja divtaj åvddånbuktemijda
geavahit vahkkobeivviid, mánuid ja dan gávcci jahkodaga namahusaid
adnet namájt biejvijda, mánojda ja dan gávtse jáhpáj
ságastallat makkár sámegielsániid máhttá ja makkár dilálašvuođain geavaha sámegiela
ságastallat makkár sámegielbágojt juo máhtti, ja goassa ja gånnå sámásti
geavahit sámegiel bivttasnamahusaid ja muitalit iešguđetguovllu sámigávttiid ovttaláganvuođaid ja erohusaid
adnet sáme bivtasnammadusájt ja giehttot sámegáptij birra duot dát guovlos Sámen
Gelbbolašvuođamihttomearit 3. dási ma ŋŋel
3. dáse maŋŋela
presenteret iežas ja muitalit iežas bearraša ja fulkkiid birra
giehttot ietjas birra, ja ietjas familja ja berrahij birra
ipmirdit ja muitalit álkis diđožiid, jearaldagaid ja dieđuid sámegillii
dádjadit ja åvddånbuktet álkkes diededimijt, gatjálvisájt ja diedojt sámegiellaj
guldalit ja ipmirdit ságastallamiid, dáhpáhusaid ja muitalusaid
gulldalit ja dádjadit ságastallamijt, dáhpádusájt ja subttsasijt
oassálastit ságastallamiin árgabeaivválaš diliid birra
oassálasstet ságastallamijda bæjválasj ássjijn
albmanahttit muosáhusaid ja vásáhusaid
giehttot muosádimij ja åtsådallamij birra
geavahit loguid go čilge hattiid, hivvodagaid ja sturrodagaid
adnet tállajt gå le hattijt, valjesvuodav ja stuorrudagájt tjielggimin
lohkat maŋŋálagaid sámi alfabehta ja dadjat sámi jietnadagaid
sáme alfabehtav mujttalit ja jiednadit sáme giellajienajt
lohkat ja ipmirdit diđožiid ja oanehis teavsttaid
låhkåt ja dádjadit diededimijt ja oanes tevstajt
čállit beaivválaš dili birra dieđuid ja teavsttaid
tjállet diededimijt ja tevstajt bæjválasj vidjurij birra
geavahit sátnegirjjiid, diehtobuktosiid, digitála reaidduid ja eará veahkkeneavvuid iežas giellaoahpahallamis
adnet báhkogirjijt, diehtogirjijt, digitála ræjdojt ja ietjá viehkkenævojt ietjas giellaoahppamin
válddahit iežas sámegiela oahpahallama ja ságastallat movt oahppat ođđa sániid
gåvådit gåktu iehtja sámegielav oahppá ja ságastallat gåktu ådå bágojt oahppat
suokkardallat ovttaláganvuođaid ja erohusaid sámegielas ja eará gielain
guoradallat avtalágásjvuodajt ja sieradusájt sámegiela ja ietjá gielaj gaskan
ságastallat iežas vásáhusaid sámi mánáidgirjjálašvuođas ja sámi tv-prográmmain
ságastallat ietjas åtsådallamij birra mij guosská sáme mánájgirjálasjvuohtaj ja sáme tv-prográmmajda
geavahit almmiguovllu doahpagiid ja ságastallat sámi nástegovaid birra
adnet almeguovlo moallánagájt ja ságastallat sáme násstegåvåj birra
Gelbbolašvuođamihttomearit 4. dási ma ŋŋel
4. dáse maŋŋela
guldalit, ipmirdit ja máhttit ságastallat álkis ságastallamiid
gulldalit, dádjadit ja rijbadit álkkes ságastallamij
geavahit sátnehivvodaga mii dárbbašuvvo árgabeaivválaš dilis
adnet báhkoboanndudagáv majt dárbaj bæjválasj iellemin
geavahit loguid áiggi ja dáhtoniid muitaleamis
adnet tállajt gå le ájgev ja biejvijt nammadime
oassálastit ságastallamis geavatlaš bargguid birra skuvllas ja olggobeal skuvlla
oassálasstet ságastallamijda prahktihkalasj bargoj birra skåvlån ja ålggobielen skåvlå
oassálastit ságastallamis iežas muosáhusaid ja vásáhusaid birra
oassálasstet ságastallamijda ietjas muossádimij ja åtsådallamij birra
ovdanbuktit drámáin, rollaneavttašemiin ja improviseremiin
åvddånbuktet drámá, roallaståhkusa ja improvisasjåvnå baktu
lohkat iešguđetlágan šáŋra teavsttaid ja geavahit muosáhusaid fuomášupmin iežas barggus
låhkåt tevstajt duot dát sjáŋŋarijs ja adnet muossádusájt arvusmahttemij ietjas bargon
geavahit digitála reaidduid dieđuid ohcamis ja reaidun teavsttaid ráhkadit
adnet digitála ræjdojt gå diedojt le åhtsåmin, ja ræjddon gå tevstajt le dahkamin
geavahit deaddiluvvon ja digitála sátnegirjjiid ja diehtobuktosiid
adnet prienntiduvvam ja digitála báhkogirjijt ja diehtogirjijt
oassálastit iešguđetlágan doaimmain main sámegiella geavahuvvo ja ráhkadit ja ovdandivvut muitalusaid dan birra
oassálasstet duon dán doajmmaj gånnå sámegiella aneduvvá, ja dahkat ja åvddånbuktet subttsasijt daj birra
muosáhit ja muitalit drámá- ja teáhterčájáhusain
muossádit ja giehttot drámá- ja teáhtervuosádusájs
geavahit luonddunamahusaid ja sámi báikenamaid
adnet luonndonammadusájt ja sáme bájkkenamájt
geavahit iežas vásáhusaid ja teavsttaid mat muitalit guovtte- ja máŋggakultuvrralašvuođa birra vuolggasadjin ságastallamii
adnet ietjas åtsådallamijt ja tevstajt ma gåvådi guovte- ja moattegielakvuodav vuodon ságastallamijda
Gelbbolašvuođamihttomearit 5. dási ma ŋŋel
5. dáse maŋŋela
guldalit earáid ovdanbuktimiid, jearahallat ja albmanahttit iežas jurdagiid ja oaiviliid
gulldalit iehtjádij åvddånbuktemijt, gatjádallat ja åvddånbuktet ietjas ájádusájt ja vuojnojt
ságastallat áigeguovdilis dáhpáhusaid ja áššiid birra
ságastallat ájggeguovddelis dáhpádusáj ja ássjij birra
jorgalit njálmmálaččat álkis teavsttaid
jårggålit njálmálattjat álkkes tevstajt
čállit ja ovdandivvut vásáhusaid filbmageahččamis ja girjjálašvuođalohkamis
tjállet ja åvddånbuktet åtsådallamijt filmmagæhttjamis ja girjálasjvuodalåhkåmis
ráhkadit muitalusaid main ovttastahttá teavstta ja gova ja main geavaha digitála reaidduid
dahkat subttsasijt gånnå goappátjagá tæksta ja gåvvå aneduvvi, ja gånnå digitála ræjdo aneduvvi
geavahit giellaoahpa ja teakstahuksema doahpagiid veahkkin iežas barggus
adnet moallánagájt grammátihkas ja tækstaoases viehkken ietjas bargon
geavahit árbevirolaš barggu ja ealáhusaid tearpmaid
adnet árbbedábálasj barggo- ja æládustermajt
ságastallat sámi dáiddašlájaid sisdoalu ja ovdanbuktinvugiid birra
ságastallat sáme dájddaslájaj sisano ja åvddånbuktemvuogij birra
selvehit sámi mediaid
tjielggit sáme mediajt
lohkat eará kultuvrraid ja eará eamiálbmogiid teavsttaid ja muitalit iežas lohkanmuosáhusaid birra
låhkåt ietjá kultuvraj ja ietjá álggoálmmugij tevstajt ja giehttot ietjas låhkåmmuossádusáj birra
Gelbbolašvuođamihttomearit 6. dási ma ŋŋel
6. dáse maŋŋela
guldalit, ipmirdit ja oassálastit spontánalaš ságastallamiin
gulldalit, dádjadit ja oassálasstet spontánalasj ságastallamijda
ovdandivvut fágaidrasttideaddji fáttáid birra
åvddånbuktet fágajgasskasasj tiemájt
muitalit dáhpáhusaid ja muitalusaid birra
giehttot dáhpádusáj ja subttsasij birra
ságastallat oahpes ja áigeguovdilis fáttáid birra
ságastallat oahpes ja ájggeguovddelis tiemáj birra
máhttit beaivválaš dili sániid
bæjválasj iellema báhkoboanndudagáv buktet
geavahit doahpagiid mat gullet sámegiela lohkan- ja rehkenastinvuohkái
adnet sáme låhkåm- ja rieknimvuogijt
lohkat vissis meari iešguđetlágan teavsttaid
låhkåt vissa oasev duot dát tevstas
čállit muitaleaddji ja válddahalli teavsttaid
tjállet subtsastiddje ja tjielggijiddje tevstajt
ságaskuššat teavsttaid iešguđetlágan diehtojuohkingálduin
árvvaladdat tevstajt moattet diehtojuohkemgáldos
geavahit digitála reaidduid iežas giellaoahppamis
adnet digitála ræjdojt ietjas giellaoahppamis
ságastallat máŋggagielalašvuođa doahpaga birra ja muitalit makkár ovdamunit leat go lea máŋggagielalaš
ságastallat moattegielakvuoda birra ja mij ávkijt le moattegielakvuodas
muitalit eará sámegielaid iešvuođaid birra
giehttot ietjá sámegielaj dåbddomerkaj birra
selvehit sámi organisašuvnnaid ja institušuvnnaid
tjielggit sáme organisasjåvnåjt ja institusjåvnåjt
lohkat ja ovdandivvut eará eamiálbmogiid ja eará kultuvrraid girjjálašvuođas
låhkåt ja åvddånbuktet ietjá álggoálmmugij ja ietjá kultuvraj girjálasjvuodas
Gelbbolašvuođamihttomearit 7. dási ma ŋŋel
7. dáse maŋŋela
ipmirdit muitalusaid ja válddahallamiid sisdoalu
dádjadit subttsasij ja tjielggidusáj sisanov
guldalit ja ipmirdit guhkit njálmmálaš ovdanbuktimiid váldosisdoalu
gulldalit ja dádjadit oajvvesisanov guhkep njálmálasj åvddånbuktemijs
albmanahttit iežas vásáhusaid ja ákkastallat iežas oaiviliid
åvddånbuktet ietjas åtsådallamijt ja argumenterit ietjas vuojnojs
ságastallat girjjálašvuođas ja geavahit guovddáš doahpagiid
ságastallat girjálasjvuoda birra ja adnet guovdásj moallánagájt
geavahit deaŧaleamos riektačállinnjuolggadusaid
adnet ájnnasamos duollatjállemnjuolgadusájt
geavahit giellaoahpa ja teakstahuksema vuođđodoahpagiid
adnet vuodomoallánagájt grammatihkas ja tækstaoases
lohkat iešguđet guhkkosaš iešguđetlágan šáŋra teavsttaid, sihke originála ja jorgaluvvon čállosiid
låhkåt oanep ja guhkep tevstajt duot dát sjáŋŋarijs, originála ja jårggåluvvam tevstajt
válddahit movt giella rievddada dili, áiggi ja báikki mielde
gåvådit gåktu giella rievddá dilij, ájgij ja bájkij milta
muitalit muhtun iešvuođaid sámegiela suopmaniin ja sosioleavttain
giehttot muhtem sierra dåbddomerkaj birra sáme giellasuorgijn ja sosiolevtajn
válddahit sámegiela ja eará gielaid ovttaláganvuođaid ja erohusaid ja geavahit grammatihkalaš doahpagiid
gåvådit sámegiela ja ietjá gielaj avtavlágásjvuodajt ja ærádusájt ja adnet grammatihkalasj moallánagájt
ságastallat ja albmanahttit estehtalaš muosáhusaid birra dáidaga ja duoji geahčadeamis
ságastallat ja åvddånbuktet estehtalasj muossádusájt dájda ja duoje baktu
selvehit sámi girjjálašvuođa ja dovddus čálliid birra ovdalaš ja dálá áiggis
tjielggit sáme girjálasjvuodav ja dåbdos tjállijt åvddål ja dálla
Gelbbolašvuođamihttomearit 8. dá si maŋŋel
8. dáse maŋŋela
árvvoštallat ávkkálaš strategiijaid movt oahppat ođđa sániid ja dajaldagaid
árvustallat ávkálasj strategijajt gåktu oahppat ådå bágojt ja moallánahkkojt
hálddašit iešguđetlágan njálmmálaš ovdanbuktinvugiid
rijbadit muhtem njálmálasj åvddånbuktemvuogij
álggahit ja jođihit digaštallamiid
álgadit ja jådedit dágástallamav
jearahallat ja refereret
ságájdahttet ja refererit
lohkat ja ovdandivvut iešguđetlágan fágateavsttain
låhkåt ja åvddånbuktet duot dát fáhkatevstas
čállit teavsttaid geavahettiin iešguđetlágan gálduid ja váikkuhangaskaomiid
tjállet tevstajt ja tjáledijn adnet duov dáv gáldov ja vájkkudimnævov
viidásit fievrredit dieđuid iešguđetlágan gálduin ja mediain
juogadit diedojt ma li viettjadum moattet gáldos ja medias
geavahit digitála reaidduid iežas teavsttaid ovdanbuktimis ja almmuheamis
adnet digitála ræjdojt gå le ietjas tevstajt åvddånbuktemin ja almodime
lohkat vissis meari iešguđetlágan teavsttaid, ovdanbuktit jurdagiid, dulkot ja reflekteret sisdoalu, hámi, ulbmila ja temá birra*
låhkåt vissa oases tevstajs, åvddånbuktet ájádusájt, tjielggit ja guoradallat sisanov, hámev, ulmev ja tiemáv
selvehit movt sámegiella rievdá internašunaliseremiin ja eará gielaid váikkuhemiin
tjielggit gåktu sámegiella rievddá internasjonaliserima baktu, ja dan baktu gå bájnnu ietjá gielajs
digaštallat ođđasiid ja áigeguovdilis dáhpáhusaid
dágástallat ådåsij ja ájggeguovddelis dáhpádusáj birra
suokkardit ja čilget sámi muitalanárbevieruid birra
guoradallat ja tjielggit sáme subtsastallamvuogijt
gulahallat guovddáš dáhpáhusaid birra mat gullet giellaguovllu historjái *
guládallat guovdásj dáhpádusáj birra ma gulluji giellaguovlo histåvrråj*
selvehit sámegiela girjjálašvuođahistorjjá *
tjielggit sáme girjálasjvuodahiståvråv*
Gelbbolašvuođamihttomearit 9. dási ma ŋŋel
9. dáse maŋŋela
ieš álggahit, joatkit ja loahpahit ságastallama, geavahit iešguđetlágan strategiijaid nu ahte gulahallan doaibmá
iesj álgadit, joarkket ja låhpadit ságastallamav, ja adnet duov dáv strategijav nav vaj guládallam doajmmá
válddahit ja árvvoštallat iežas ovdáneami sámegiela oahpahallamis
gåvådit ja árvustallat ietjas åvddånimev sámegiela oahppamin
gávnnahit gielalaš erohusaid ja ovttaláganvuođaid sámegiela ja dárogiela huksehusain
buohtastahttet ja gávnnat avtalágásjvuodajt ja sieradusájt sámegiela ja dárogiela gaskan
muitalit movt njálmmálaš giella earrána čálalaš gielas
tjielggit gåktu njálmálasj giella ærrán tjálalasj gielas
lohkat, dulkot ja reflekteret vissis meari ođđa teavsttaid sisdoalu, hámi ja ulbmila
låhkåt, tjielggit ja ájádallat sisanov, hámev ja ulmev vissa oasen ådåsap tevstajs
buvttadit ja ovdanbuktit iežas teavsttaid
buvtadit ja åvddånbuktet ietjas tevstajt
geavahit iešguđetlágan ovdanbuktinmálliid iežas barggu ovdanbuktimis
adnet muhtem åvddånbuktemvuogev ietjas bargoj åvddånbuvtedijn
čállit čáppagirjjálašvuođa ja áššeprosateavsttaid
tjállet tjáppagirjálasjvuoda ja ássjeprosa tevstajt
jorgalit teavsttaid sámegillii
jårggålit tevstajt sámegiellaj
gulahallat digitála reaidduid bokte
guládallat digitála ræjdoj baktu
ságaskuššat mat váikkuhit giellageavaheami áiggi čađa
árvvaladdat vidjurijt ma giellaanov bájnni
selvehit sámegiela sajádaga suoma-ugralaš giellajoavkkus
tjielggit sámegiela sajev suomaugralasj giellajuohkusin
ságaskuššat nuorra olbmuid eallinvuogi, ovttastallanmálliid, eallinoainnuid ja árvvuid dán áiggi Sámis
árvvaladdat nuorra ulmutjij viessomvuogev, sæbrástallamvuogijt, iellemvuojnot ja árvojt dán ájggásasj Sámen
Gelbbolašvuođamihttomearit 10. dási ma ŋŋel
10. dáse maŋŋela
selvehit mii váikkuha gulahallama, ja movt dan máhtu sáhttá geavahit go bargá gielain ja teavsttain
tjielggit vidjurijt ma bájnni guládallamav, ja gåktu dav máhtov máhttá adnet gå barggá gielajn ja tevstaj
árvvoštallat ja geavahit iešguđetlágan guldalanstrategiijaid heivehuvvon ulbmiliidda ja dilálašvuođaide
árvustallat ja adnet duov dáv gulldalimstrategijav hiebaduvvam ulmijda ja dilláj
selvehit gielalaš ovttaláganvuođaid ja erohusaid sámegielas ja dárogielas
tjielggit avtavlágásjvuodajt ja ærádusájt sámegiela ja dárogiela gaskan
struktureret iežas giela iešguđet dárbbuide
strukturerit gielav dárboj milta
refereret sártniid ja logaldallamiid
refererit hålajt ja lågådallamijt
válljet buriid lohkanstrategiijaid iešguđetlágan teavsttaid lohkamii
válljit buorre låhkåmstrategijajt gå le tevstajt låhkåmin
lohkat, ságaskuššat ja buohtastahttit boares ja ođđa sámegiel teavsttaid
låhkåt, árvvaladdat ja buohtastahttet åvdep ja dálásj sámegiela tevstajt
ovdandivvut čálalaš barggu man vuolggasadji lea girjjálašvuođa čiekŋudeapmi
åvddånbuktet tjálalasj bargov mij le boados girjálasjvuoda tjiegŋodimes
árvvoštallat iežas čálalaš barggu ja iežas čálalaš gulahallama ovdáneami
árvustallat ietjas tjálalasj bargojt ja ietjas tjálalasj guládallama åvddånimev
geavahit fágaiguoski terminologiija válddahaladettiin giela hámiid ja struktuvrra
adnet fáhkajguoskavasj terminologijav giela hámij ja struktuvra gåvådattijn
geavahit hálddahuslaš doahpagiid gulahaladettiin almmolaš ásahusaiguin
adnet háldadim moallánagájt gå le guládallamin almulasj ásadusáj
geavahit iešheanalaččat máŋggalágan digitála reaidduid ja eará veahkkeneavvuid
adnet digitála ræjdojt ja ietjá viehkkenævojt iesjrádálattjat
ovdandivvut ja buohtastahttit vissis meari sámi ja eará kultuvrraid girjjálašvuođas
åvddånbuktet ja buohtastahttet muhtem sáme girjálasjvuodav ietjá kultuvraj girjálasjvuodajn
selvehit sámegiela giellahistorjjá váldoosiid
tjielggit oajvveåsijt sáme giellahiståvrån
selvehit sámi mediahistorjjá váldoosiid
tjielggit oajvvesåsijt sáme mediahiståvrån
digaštallat movt iešguđet mediat doibmet diehtojuohkingáldun ja movt dat váikkuhit min kulturipmárdussii
dágástallat gåktu media doajmmi diehtojuohkemgálldon ja gåktu da bájnni mijá kultuvrradádjadusáv
ságaskuššat ja ovdandivvut historjjálaš ja áigeguovdilis dáhpáhusaid Sámis
árvvaladdat ja åvddånbuktet histåvrålasj ja ájggeguovddelis dáhpádusájt Sámen
Oppalašárvosáni árvvoštallan - sámegiella 2
Åbbålasjkaraktera árvustallam - sámegiella 2
Oahppit galget oažžut guokte oppalašárvosáni, ovtta sámegielas 2 čálalaš ja ovtta sámegielas 2 njálmmálaš.
Oahppe oadtju guokta åbbålasjkaraktera, avtav sámegielan 2 tjálalasj ja avtav sámegielan 2 njálmálasj.
Jo2 fidnofágalaš oahppoprográmmat
Jo3 oahppogárvedime åhpadusprográmma
Oahppit galget oažžut guokte oppalašárvosáni, ovtta sámegielas 2 čálalaš ja ovtta sámegielas 2 njálmmálaš.
Jo2 viddnofágalasj åhpadusprográmma
Lasáhus oppalaš studerengelbbolašvuhtii
Lasádus dábálasj oahppomáhtudahkaj
Go fága bistá máŋga jagi, de bissu dušše joatkkaoahpahusa bajimus dási oppalašárvvoštallan gelbbolašvuođaduođaštusas dahje oahppoduođaštusas.
Gå fáhka åhpaduvvá måttijt jagijt, de le dåssju bajemus dáse åbbålasjárvustallam mij boahtá åvddån máhtudakduodastusán jali loahppaduodastusán.
Oppalašárvosáni árvvoštallan - sámegiella 3
Åbbålasjkaraktera árvustallam - sámegiella 3
Oahppit galget oažžut guokte oppalašárvosáni, ovtta sámegielas 3 čálalaš ja ovtta sámegielas 3 njálmmálaš.
Oahppe oadtju guokta åbbålasjkaraktera, avtav sámegielan 3 tjálalasj ja avtav sámegielan 3 njálmálasj.
Oahppit galget oažžut guokte oppalašárvosáni, ovtta sámegielas 3 čálalaš ja ovtta sámegielas 3 njálmmálaš.
Jo2 viddnofágalasj åhpadusprográmma
Lasáhus oppalaš studerengelbbolašvuhtii
Lasádus åbbålasj oahppomáhtudahkaj
Oahppit sáhttet vuorbáduvvot sámegiella 2 čálalaš eksámenii.
Oahppe máhtti vuorbbáduvvat tjálalasj eksábmaj sámegielan 2.
Oahppit sáhttet maid vuorbáduvvot sámegiella 2 njálmmálaš eksámenii.
Oahppe máhtti aj vuorbbáduvvat sámegielan 2 njálmálasj eksábmaj.
Oahppit sáhttet vuorbáduvvot sámegiella 3 njálmmálaš eksámenii.
Oahppe máhtti vuorbbáduvvat njálmálasj eksábmaj sámegielan 3.
Oahppit sáhttet vuorbáduvvot sámegiella 3 čálalaš eksámenii.
Oahppe máhtti vuorbbáduvvat tjálalasj eksábmaj sámegielan 3.
Oahppit sáhttet maid vuorbáduvvot sámegiella 3 njálmmálaš eksámenii.
Oahppe máhtti aj vuorbbáduvvat njálmálasj eksábmaj sámegielan 3.
Oahppit sáhttet maid vuorbáduvvot sámegiella 3 njálmmálaš eksámenii.
Oahppe máhtti aj vuorbbáduvvat sámegielan 3 njálmálasj eksábmaj.
Geahča rávisolbmuid vuođđoskuvlaoahpahusa gustovaš ortnega.
Gehtja ållessjattugij vuodoskåvllååhpadusá guoskavasj årnigav.
Privatisttat galget váldit sámegiella 2 dahje sámegiella 3 čálalaš ja njálmmálaš eksámeniid.
Privatista galggi tjadádit tjálalasj ja njálmálasj eksámav sámegielan 2 jali sámegielan 3.
Privatisttat galget váldit sámegiella 2 dahje sámegiella 3 čálalaš ja njálmmálaš eksámeniid.
Privatista galggi tjadádit tjálalasj eksámav sámegielan 2 jali sámegielan 3.
Sámegiella 2 eksámen fátmmasta 1.-10. dásiid.
Eksábma sámegiellaj 2 loavddá 1-10 dásev.
Sámegiella 3 eksámen fátmmasta 1.-7. dásiid.
Eksábma sámegiella 3 Jo3 loavddá 1-7 dásev.
SÁMEGIELA ČIEKŊUDEA PMI - OAHPPOPLÁNA
SÁMEGIELA TJIEGŊODIBME - OAHPPOPLÁDNA
Gelbbol ašvuođa mihttomearit 10. jahkeceahki maŋŋel
10. jahkedáse maŋŋela
Vuohki
Årnik
Oahppit galget oažžut ovtta oppalašárvosáni.
Oahppe galggi oadtjot avtav åbbålasjkarakterav.
Oahppit sáhttet vuorbáduvvot njálmmálaš eksámenii.
Oahppe máhtti vuorbbáduvvat njálmálasj eksábmaj.
Vuohki
Vuohke
Geahča rávisolbmuid vuođđoskuvlaoahpahusa gustovaš ortnega.
Gehtja ållessjattugij vuodoskåvllååhpadusá guoskavasj årtnigav.
Organisašuvdnadoarjja
Sámigiella
Davvisámigiella (nordsamiska) HálddahusguovllutLáhka riikkalaš unniloguid birraLeanastivrra bargogohččumušOrganisašuvdnadoarjjaStáhtadoarjja
Julevsámegiella (lulesamiska)
Hálddahusguovllut
Organisasjåvnnådoarjja
Láhka riikkalaš unniloguid birra
Davvisámigiella (nordsamiska)
Leanastivrra bargogohččumuš
Tjuottjudusguovlo
Organisašuvdnadoarjja
Lahka rijkalasj unneplågoj birra
Stáhtadoarjja
Lenastivra viddno
Romani kelderaš
Organisasjåvnnådoarjja
Organisašuvdnadoarjja
Organisasjåvnnådoarjja
Jahkásaččat Leanastivra máksá organisašuvdnadoarjagiid organisašuvnnaide mat ovddastit nášuvnnalaš unnitloguid juvddálaččaid, romálaččaid, ruoŧasuopmelaččaid ja duortnusleagihiid.
Lenastivra máksá jahkasattjat organisasjåvnnådårjav organisasjåvnåjda ma åvdåsti rijkalasj unnepågojt juvdára, roma, svieriksuobmelattja ja duornosliegega.
Jurdda doarjagiin lea doarjut ja leat veahkkin organisašuvnnaid doaimmaide.
Ulmme dårjajn la doarjjot ja giehpedit organisasjåvnåj dåjmajt.
Doarjja njuolggadusaid oaidná láhkaásahusas (2005:765) nášuvnnalaš unnitloguid stáhtadoarjaga birra.
Doarjja njuolgaduvvá biejadusás (2005:765) stáhtadårja birra rijkalasj unneplågojda.
Geat sáhttet doarjaga ohcat ?
Gudi máhtti dårjav åhtsåt ?
Organisašuvnnat mat sáhttet oažžut organisašuvdnadoarjaga lea riikaorganisašuvdna dahje riikaberošteaddji organisašuvdna mii
Organisasjåvnå ma máhtti oadtjot organisasjåvnnådårjav li rijkaorganisasjåvnå jali organisasjåvnå rijkadåjmajn ma
ovddasta soames nášuvnnalaš unnitlogu ja gos organisašuvdnalahtut dahje dan báikkálašservviid dahje ossodagaid lahtut leat olbmot geat gullojit nášuvnnalaš unnitlohkui, ja
åvdåsti rijkalasj unneplågojs muhtemav ja manna sebrulattja organisasjåvnån jali dan bájkálasjsiebrijn jali åssudagájn ienemusát li ulmutja tjadnusijn rijkalasj unneplågojda, ja
jođihit doaimmaid maid viggamuš lea nannet váikkuhanmáŧolašvuođaid nášuvnnalaš unnitlohkui, ovddidit iežas nášuvnnalaš unnitlogujoavkku iešdovddu, kultuvrra ja giela, vuosttildit vealaheami dahje juohkit máhtu iežas joavkku birra.
barggi dåjmajn ulmijn nannidit vájkudimfámov rijkalasj unneplåhkuj, åvdedit ietjas rijkalasj unneplågojuohkusa identitehtav, kultuvrav, gielav, vuosteldit nuppástallamav jali diedojt oabllot ietjas juohkusa birra.
Ráđđehusa ulbmil unnitlogupolitiikkain lea addit suoji našuvnnalaš unnitloguide, nannet sin vejolašvuođaid váikkuheapmái ja doarjut historjjálaš unnitlogugielaid vai bissot ealligiellan.
Ráddidusá ulmme unneplågopolitijkajn la suoddjit rijkalasj unneplågojt, nannit sijá máhttelisvuodajt bájnnemij ja doarjjot histåvrålasj unneplågogielajt vaj viesso bisoduvvi.
Ruoŧŧa lea álu leamas máŋggagielat ja máŋggakultuvrralaš.
Svierik la agev årrum moattegielak ja moattekultuvralasj.
Sápmelaččat, suopmelaččat, durdnosleagilaččat, romerat ja judalaččat leat gávdnon riikkas hirbmat guhkes áiggi.
Sáme, suobmelattja, duornosliegega, roma ja juvdára li gávnnum rijkan ihkeven guhka ájgev.
Sin gielat ja kultuvrrat leat oasit ruoŧa servodagas ja min oktasaš kulturárbi.
Sijá giela ja kultuvra li svieriga sebrudagás oasse ja mijá aktisasj kultuvrraárbbe.
Vealaheapmi, olggušteapmi ja goksu olbmuin geat gullojit našuvnnalaš unnitloguide galgá vuosttilduvvot.
Nuppástallam, fámodisvuohta ja badjelgähttjam ulmutjij rijkalasj unneplågo sierratjerda gáktuj galggá vuostelduvvat.
Sis galget leat seamma máŧolašvuođat go iežáin oassálastit servodateallimis.
Siján galggi årrot avtalágásj máhttelisvuoda oasálasstet sebrudakviessomin degu ietjá ulmutja.
Hálddahuseiseválddit galget go dárbbašuvvo
Tjuottjudusfábmodagá galggi dárbon hie
heivvolaš vuogi mielde juohkit dieđuid našuvnnalaš unnitloguide sin rivttiid birra dán lága mielde.
balattjat diededit rijkalasj unneplågojt sijá rievtesvuodaj birra dán lága milta.
SÁMIT: Leat sullii 20 000–35 000 sámi Ruoŧas geat
SÁME: Svierigin li bájken 20 000-35 000 sáme gudi
ságastit sierra sámigielat varietehtaid.
ságasti sámegiela umasslágásj varietehtajt.
Sápmelaččat leat maiddai eamiálbmogat.
Sáme li aj álggoálmmuga.
Našuvnnalaš unnitloguid máŧolašvuođat váikkuheapmái ja oassálastimii galgá nannet, earret iežá galget eiseválddit ráđđidit singuin.
Rijkalasj unneplågoj máhttelisvuoda bájnnemij ja oasálasjvuohtaj galggá nannoduvvat, iehtjádij siegen gå fábmudagá sijáj rádedi.
Unnitlogut galget duođain beassat váikkuhit jearaldagain mat gusket sidjiide.
Unneplågo galggi vatteduvvat almma bájnnemav ássjijn ma sidjij guosski.
Giellalágas (2009:600) almmuhuvvo ahte
Giellalágan (2009:600) la diededum se
stáhtas ja gielddain lea sierra ovddasvástádus suddjet ja ovddidit našuvnnalaš unnitlog
Rijkalasj unneplågoj giela ja kultuvra galggi suoddjiduvvat ja åvdeduvvat.
RUOŦASUOPMELAČČAT::Leat sullii 450 000–600 000 ruoŧasuopmelačča Ruoŧas.
SVIERIKSUOBMELATTJA::Svierigin li bájken 450 000-600 000 svieriksuobmelattja.
Eatnasat orrot
Moatte viessu Stockhol
Stockholm-Mälardalena guovllus.
man-Mälardalenin.
Unnitlogugiella lea suomagiella.
Unneplågogiella l suomagiella.
DURDNOSLEAGILAČČAT: Leat sullii 50 000
DUORNOSLIEGEGA: Svierigin li bájken 50 000 duornosliegega gudi åvdemusát Norrbottenin viessu.