pere/sami_parallel huggingface dataset:
Danin lea dehálaš addit juhkosa dakkaviđe infekšuvnna álggu rájes.
Danen la sieldes ájnas juhkusav vaddet juo infeksjåvnå álgo rájes.
Unnimus mánát leat erenomáš hearkkit golggosmassimii.
Njuorak máná li tjervas rasje låsjkosvánesvuohtaj.
Jus máná njamahit dehe bibmet bohttaliin
Jus mánná njamáduvvá jali biebmaduvvá ruvsajn
Jus máná njamahit galgá joatkit dainna.
Jus mánná njamáduvvá de galggá joarkket dajna.
Galgá njamahit dávjjibut go dábálaččat.
Luluj njamádit dájvvábut gå iemeláhkáj.
Vaikko máná vuovssadeapmi joatkašuvvá galgá joatkit njamahit máná dávjá.
Juska mánná joarkká vuokset de joarkket njamádit mánáv.
Seamma guoská máná gean bibmojuvvo bohttaliin.
Sämmi l aj mánájda gudi biebmaduvvi ruvsajn.
Jus mánná ii hálit njammat sáhttá geahččalit bohčit dehe pumpet mielkki ja gaccahit basttiin.
Jus mánná ij sidá njammat de máhttá gähttjalit båhtjet jali pummpit ja bastijn biebbmat.
Mielkki sáhttá bohčit gieđain dehe pumppuin.
Máhttá njittjev giedajn jali pumpajn båhtjet.
Vuogas pumpo gávdno oastit apotehkas.
Hiebalasj pummpa gávnnu dálkasboargálin oasstet.
Jus mánná luhču ollu ii leat nuogis ahte mánná oažžu raddemielkki, mánná dárbbaha dalle maid oažžut golggosbuhttehusa.
Jus mánán li edna slåhtjusa de ij la nuoges mánná njidtjemielkev oadtju, mánná dárbaj de aj låsjkosmålssomav oadtjot,
Jus mánná vuovssada ollu golggosbuhttehus lea buoremus.
Jus mánná ednagav vuoksá de låsjkosmålssom la buoremus.
Golggosbuhttehusa mánáide gávdná oastit apotehkas.
Låsjkosmålssom mánájda gávnnu dálkasboargálin oasstet.
Daningo golgosis lea sálti máhccá golggosdássedeaddu gorudis bures.
Låssjkusin li sálte de låsjkosbálánssa rubmahin buorreláhkáj buorrán.
Jus mánná vuovssada ollu dárbbaha addit sullii guokte deadjabastte golgosa juohke viđa minuhtas.
Jus mánná ednagit vuoksá de l dárbulasj vaddet bájken guokta teabassti låsjkkusis juohkka vidát minuvta.
Jándoris dárbbahuvvo golggus eanet go jáhkkáge, ovdamearkka dihte jahkásaš dárbbaha badjelaš littara.
Jánndurin la dárbulasj ienep låssjkusis gå majt jáhkká, buojkulvissan jagák máhttá ienep gå lijttarav dárbahit.
Muhtumin soaitá mánná álkibut oažžut alccesat eará juhkosa.
Muhttijn márjju mánán la hállo ietjá juhkusav juhkat.
Dalle ferte geahččalit dainna vuorustis, daningo lea deháleappo ahte mánná oažžu alccesis golgosa obanassii.
De máhttá gähttjalit ietjá juhkusav vaddet danen gå ájnnasamos la mánná låssjkusav åvvå juhká.
Galgá goit vealtit ila njálgga juhkosiid, dego ovdamearkka dihte limonáda ja sávtta, daningo ila olu sohkar dagaha eanet luhčadávdda.
Ij val galga hálmugis juhkusijt vaddet, danen gå ilá edna såhkår máhttá ienep slåhtjusav vaddet.
Ale atte gehpesjuhkosiidge daningo dain ii leat sohkar obanassiige.
Ale ga vatte lightjuhkusijt danen gå e åbbå sisaneda såhkkårav.
Go vuovssadeamit leat meaddel muhto luhčadávddat ain bistet
Gå vuoksema li vássám valla slåhtjusa bissu
Lea dábálaš ahte vuovssadeamit heitet álggos dan sajis go luhčadávddat bistet veháš vel.
Alu vuoksema vuostak gáhtu ja slåhtjusa gihtji ájn muhtem biejve.
Jus mánás lea luhčadávda ja jus mánná njamahuvvo jotkojuvvo njamaheapmi dego ovdal.
Jus mánán la slåhtjos ja jus mánná njamáduvvá de joarkká njamádit degu åvdebut.
Jus mánná ii njamahuvvo, sáhttá addit eadnemielkebuhttehusa, rise- dehe majsejuvcca váldimiin vuhtii máná agi.
Jus mánná ij njamáduvá, de máhttá njidtjemielkkemålssomav vaddet, rijssa- jali májsajubtsav máná álddara gáktuj.
Álggat addimiin una meriid gearddiinis vai oainnát bissugo biebmu siste.
Vatte smávva mierijt álgos gähttjat jus mánán bissu biebbmo.
Go mánná háliida álgit borrat lea buorre addit dábálaš biepmu masa seaguha liige vuoja.
Gå mánná sihtá bårrågoahtet de l buorre vaddet iemelágásj biebmov ja segadit duodde buojdijn.
Jus háliida geahččalit juoidá mii bisseha dalle sáhttá addit rušpejuvcca, mii lea dahkkon rušpenjuvdosis ja čázi badjel guđa mánnosaš mánnái.
Jus sihtá gähttjalit juojddá mij ganugahttá de máhttá vaddet gárutjubtsav, dagádum gárutdäbttjusis ja tjátjes mánájda gudi li vuorrasappo gå guhtta máno.
Jurddaš ahte heđen dagaha dipma baikka ja váddásit luhčadávddas ferte vealtit dievasgordnejuvcca.
Mujte val muorjema dahki njárbbis bajkav ja vájvep slåhtjusin ij vaddet ållesgårnnejubtsav.
Vuordde fiberrikkis borramušgálvvuin dasságo mánná lea ollásit dearvvas.
Vuorde biebmoj majn li edna fibera desik mánná l ållu varres.
Jus vuovssadeamit bohtet ruovttoluotta
Jus vuoksema båhti ruoptus
Jus vuovssadeamit bohtet ođđasit, álggat fas addit golggosbuhttehusa, muhto leage seamma áigge dárkil jus mánná álgá šaddat šliettas dehe váikkuhuvvon.
Jus vuoksema vat ruoptus båhti, álge vat låsjkosmålssomijn, valla åro ájttsis jus mánná dellagoahtá jali vájbbagoahtá.
Mot sáhttá eastit njoammuma ?
Gåktu máhttá hieredit soahpomav ?
Daningo čoavjedávda lea bahá njoammut lea buorre jus mánná ja buot veagas basset gieđaid golgi sáibbuin ovdal borrama ja hivssegis mannama maŋŋel ja ahte buohkain lea iežas sihkaldat dehe gevtet oktiigeavtinsihkaldaga.
Danen gå tjoajvvemájnne l sieldes soahpolis la buorre jus goappátjagá mánná ja gájka fuolken giedajt basádi gålgge sájbujn biebmo åvddåla ja hivsiga maŋŋela ja gájkajn li ietjas sigárdahka jali adni aktiadnemsigárdagáv.
Hivssega sáhttá maid sihkut dávjá.
Máhttá aj sihkkot hivsigav dájvválakkoj.
Jus mánás lea raksa lea buorre bidjat gevton ravssa plástabussii ovdalgo šlivge rihpadutnorii.
Jus mánán li rapsa de l buorre anedum rapsajt biedjat plásstavuossaj åvddål gå dajt ruhkelihttáj håjggåt.
Ráidne dikšunbeavddi geavtima maŋŋel ja basa gieđaid ortnegiid ravssamolsuma maŋŋel.
Rájnni sujttobievdev ano maŋŋela ja basá giedajt váttugit gå l rapsajt målssum.
Mánná galgá leahkit ruovttus go vuovssada dehe go das lea luhčadávda.
Mánná galggá hejman årrot gå vuoksá jali li sjlåtjos.
Jus mánná vázzá ovdaskuvlla dehe bearašbeaiveruovttu sáhttá dat mannat dohko go ii leat vuovssadan dehe das ii leat leamaš luhčadávda guovtti jándorii.
Jus mánná l åvddåskåvlån jali fuolkkebiejvveårruhin de máhttá ruoptus dåhku mannat gå ij la vuoksám jali slåhtusav adnám guovte jánndurin.
Soaitá dárbbahit váldit oktavuođa divššuin
Márjju l dárbulasj sujtujn aktavuodav válldet
Galgá ohcat dikšui dearvvasvuođaguovddážii dehe fáhkkavuostáváldimii dakkaviđe jus mánás leat dávjjit luhčadávddat ja vuovssadeamit ja čájeha mearkkaid golggosvánis, lea čielgasit váiban iige beroš birrasis, cissa unnán dehe hárvuid iige nagot stoahkat.
Galggá sujtov åhtsåt varresvuohtaguovdátjin jali hähkkaduostudagán dalága jus mánán li lávdda slåhtjusa ja vuoksema ja vuojnnet la låsjkosvánesvuohta, dat javllá l oalle vájbas ja ij berusta birrasis, gådtjå binnáv jali vuorjját ja ij vieje ståhkat.
Galgá maid ohcat dikšui dakkaviđe jus mánás vuovssademiid ja luhčadávdda lassin lea alla feber dehe hirbmat čoavjebávččas, dehe lužohagas lea seahkalaga varra ja šliivi.
Sujtov åhtsåt dalága jus mánán ietján gå vuoksema ja sjlåhtjos la alla feber jali sieldes bávtjas tjoaven, jali jus sjlåhtjos la varájn jali slijvijn segadum.
Galgá riŋget buohccedikšorávahahkii dehe váldit oktavuođa dearvvasvuođaguovddážiin jus mánná ii leat šaddan buoret jándoris, dehe mánná čoavjedávdda maŋŋel lea virkui muhto lea leamaš dipma čoavji guhkit go guokte vahku.
Galggá skuolkkat skihpasujttorádevaddemij jali varresvuohtaguovdátjijn aktavuodav válldet jus mánná ij la buorep sjaddam jánndurin, jali jus mánná tjoajvvevige maŋŋela l vieddje valla sujna l njárbbis bajkka årrum ienep gå guokta vahko.
Jus vuollái guđamánnosaš mánná vuovssada ja sus leat luhčadávddat galgá álot váldit oktavuođa buohccedikšorávahagain dehe dearvvasvuođaguovddážiin.
Jus máná gudá máno oadtju tjoajvvemájnijt ja slåhtjusijt de agev gálggá skihpasujttorádevaddemijn jali varresvuohtaguovdátjijn aktavuodav válldet.
Jus mánná lea ožžon luhčadávdda olgoriikkareaissu oktavuođas galgá váldit oktavuođa dearvvasvuođaguovddážiin dehe mánáiddoavttervuostáváldimiin.
Jus mánná l slåhtjusav oadtjum gå ålggorijkan mannam de galggá varresvuohtaguovdátjijn jali mánádåktårduostudagájn aktavuodav válldet.
Jávohisvuođa gáibádus ja suolemassandoallama njuolggusvuohtaTystnadsplikt och sekretess
JulevusámegiellaLulesamiska
Olmmoš mearrida ieš (ca 1 sida)
Mij la fámon ?
Mánáid dahkko (ca 2 sidor)
(ca.
Vuođđoprinsihpa lea ahte ii giige divššus oaččo guođđit dieđuid ovttaskasa dohkketkeahttá.
Vuodoprinsihppa l ij aktak sujton oattjo diedojt vaddet jus ij la iesj ij la dav miededam.
Dat gusket ovdamearkka dihte dieđuid dan skibasvuođas mii olbmoš lea, dan divššu man oažžu dehe ovttaskasa priváhta dilálašvuođa.
Guosská buojkulvissan patienta skibádagá diedojda, dálkudimev jali priváhta vidjurijda.
Buohccedivššus guoská suollemasvuođasuodji buot buhcciid ja beroškeahttá leago olbmoš riekti orodit Ruoŧas dehe ii.
Skihpasujton la fámon sämmi sekretässasuodje gájkka patientajda juska sujna l riektá Svierigin viessot jali ij.
Almmolašvuođa- ja suollemasadoallamaláhka stivre jávohisvuođa gáibádusa daidda geat barget stáhta, eanadikki ja gieldda vuolde dan sajis go dat geat barget priváhta dikšoaddi vuolde galgá čuovvut buohccesihkkarvuođa jávohisvuođa gáibádusa njuolggadusaid.
Gejda barggi stáhtan, lánndadikkijn ja kommuvnajn stivrriduvvá sjávovälggogisvuohta almulasjvuohta- ja sekretässalágas valla gudi barggi priváhta sujttovadde lunna galggi tjuovvot patiänntasihkarvuohtalága njuolgadusájt sjávovälggogisvuoda birra.
Dat gii rihkku jávohisvuođa gáibádusa sáhttá dubmejuvvot duopmostuolus dehe eará ládje eiseválddit geat bearráigehččet divššu ráŋggáštit.
Gut doadjá sjávovälggogisvuodav máhttá duobbmoståvlån duobbmiduvvat jali ietjáláhkáj stráffuduvvat fábmudagájs gejn li gähttjo sujto badjela.
Buohcceviesu dehe dearvvašvuođaguovddáža bargoveagas lea jávohisvuođa gáibádus.
Barggijn skihpadåben jali varresvuohtaguovdátjin la sjávovälggogisvuohta.
Beare dat geat dikšot buohcci ožžot sárdnut gaskaneaset buohcci dearvvašvuođadilis dehe persovnnalaš dilis.
Le val gudi patientav sujttiji gudi oadtju nubbe nuppijn patienta varresvuoda jali persåvnålasj vidjurij birra ságastit.
Dat mearkkaša ovdamearkka dihte ahte doavttir oažžu ságastit buohcci dikšumis bargoguimmiin beare jus dat dikšu seamma persovnna.
Merkaj buojkulvissan dåktår oadtju rádedit patienta dálkudimev nuppijn dåktårijn val jus sujttiba sämmi ulmutjav.
Jávohisvuođa gáibádus guoská buot bargoveaga man ovttaskas deaivá divššus.
Sjávovälggogisvuohta guosská gájkka barggijda majt iejvvi sujton.
Beroškeahttá leago almmolaš dehe priváhta divššus ja beroškeahttá leago doaktárat, buohccedikšárat dehe hálddatlaš bargoveahka.
Juska l almulasj jali priváhta sujton ja juska li dåktåra, skihpasujtára jali administratijvalasj bargge.
Dulkkat ja jorgaleaddjit geat barget bargogohcumušas dearvvašvuođa- ja buohccedivššus lea maid jávohisvuođa gáibádus.
Dålkåjn ja jårggåliddjijn gudi barggi dahkamusá milta varresvuohta- ja skihpasujton la aj sjávovälggogisvuohta.
Jávohisvuođa gáibádus guoská maid daid geat barget apotehkas.
Sjávovälggogisvuohta guosská aj gejda dálkasboargálin barggi.
Olmmoš mearrida ieš
Iesj mierret
Lágat mearkkašit ahte ii oamiolbmošge leat riekti oažžut diehtit mii dadjo ja dáhpáhuvvá buohcceviesus jus ovttaskas ii hálit ahte sii galget diehtit.
Lága merkahi ij åbbå lahkaulmutjijn la riektá diedojt oadtjot mij javladuvvá ja dagáduvvá skihpadåben jus iesj ij sidá galggi diedojt oadtjot.
Bargoveahka láve jearrat geasa sii ožžot guođđit dieđuid.
Bargge gahtji gejda oadtju diedojt vaddet.
Dalle ovttaskas vállje ieš geaid sii ožžot informeret.
Iesj de vállji gejda oadtju diededit.
Ovdamearkka dihte ovttaskas sáhttá ovdal čuohpadeami dadjat bargovehkii ahte sii ožžot muitalit got čuohpadeapmi lea mannan ovdamearkka dihte oamiolbmui ovdalgo ieš lea badjánan.
Buojkulvissan máhttá tjuollama åvddåla giehttot barggijda vaj oadtju giehttot gåktå tjuollam la vuorbástam buojkulvissan lahkaulmutjij åvddål iesj la gåhttsåm.
Muhto mánáin ja nuorain vuollái 18 jagi lea riekti ieš mearridit ožžogo dikšubargoveahka guođđit dieđuid ja geasa.
Mánájda gullu sujttoaddnen ienemusát la riektá diedojt oadtjot ietjas máná sujtos ja diehtet mij la juornálan tjáledum.
Ii leat sierra ahkerádji goas mánná oažžu ieš mearridit muhto dan oažžu mearridit olbmos olbmui.
Valla gå mánná vuorrasabbo sjaddá, de álu rávkaduvvá mánná dasi miedet.
Jus buohccedivššus dehe sosiálabálvalusas eahpiduvvo ahte mánná illástuvvo fuolaheddjiid luhtte dehe fuolaheaddji ii sáhte suddjet máná, ii journála guđđo olggos.
Jus sujton jali sosiáladievnastusán gáddá mánná báktjoduvvá ietjas sujttoaddne lunna, jali sujttoaddne ij máhte mánáv suoddjit, de journála ij ålgus vatteduvá.
Dutnje gii leat vuollái 18 jagi ja galledat nuoraidvuostáváldima guoská jávohisvuođa gáibádus eanas dáhpáhusain.
Patiänntajournála gåbtjåduvvi aj sekretessas ja ájnegattja gudi oadtju journálav låhkåt li bargge gudi patientav sujttiji masi journála guosská.
Bargoveaga jávohisvuođa geatnegasvuođa sáhttá rihkkut jus don ieš attát lobi ja jus lea du dearvvasvuođavárra soames ládje.
Ij la ájnas jus journálla gávnnu datåvrån jali jus la páhppárij tjáledum.
Spiehkastat jávohisvuođa gáibádusas
Tjuolldasa sjávovälggogisvuodas
Vaikko suolemassandoallama ja jávohisvuođa gáibádus lea viiddis sáhttá suolemassandoallama gáibádus gaskkalduhttot dihto dilis, vaikko buohcci ii atte dasa lobi.
Vájku sekretässa ja sjávovälggogisvuohta l vijdesbirástiddje de sekretässa máhttá doajeduvvat muhtem vidjurijn, váni patienta miededime dagi.
Dat guoská ovdamearkka dihte
Buojkulvissan jus
jus duopmostuollu, alaguoddi-, poliisa- ruvdnofogda dehe vearroeiseváldi váhtá oažžut diehtit jus dihto persovdna lea dikšunlágádusas
duobbmoståvllå, guoddaliddje-, polijssa, kråvnnåsunnde- jali värrofábmudahka rávkká oadtjot diedojt jus vissa ulmusj gávnnu sujttoásadusán
Sosiálastivrra ráđđi vuoigatvuođalaš, sosiálalaš ja medisiinnalaš jearaldagain dárbbaha dieđuid sin
sosiálastivra ráde riektálasj, sosiálalasj ja medisijnalasj ássjijda dárbahi diedojt ietjas doajmmaj
doibmiifievrridanstivra dárbbaha dieđuid geahččaladdat soapmása heivvolašvuođa oamastit vuodjinkoartta, tráktorkoartta dehe táksivuodjinlegitimašuvn
dålvudakstivrra dárbaj diedojt gähttjalittjat ulmutja dåhkkidimvuodav vuodjemkårtåv, traktåvrråkårtåv jali taxivuoddjelegitimasjåvnåv adnet
nadieđut dárbbahuvvojit go galgá geahččaluvvot galgágo studeanta giddejuvvot allaskuvla
diedo li dárbulattja gå galggá gähttjaluvvat jus oahppe galggá allaskåvllååhpadusás dahpaduvvat
oahpahusasdieđut dárbbahuvvojit riektemedisiinnalaš dutkamii.
diedo li dárbulattja riektámedisijnalasj åtsådibmáj.
Go eahpiduvvo rihkkus mii lea nu duođalaš ahte dat addá unnimus jagi fáŋgala dikšunveagas lea riekti rihkkut jávohisvuođa gáibádusa dahkamiin poliisaalmmuhusa rihkkosis ja vástidit poliissa ja alaguoddieiseválddi jearaldagaide.
Vierredago gáddema gáktuj mij la nåv alvos vaj vaddá unnemusát jagev fáŋgan de sujttobarggijn la riektá sjávovälggogisvuodav doadjet polijssabajedimev bajedittjat ja gatjálvisájt vásstedit goappátjagá polijssa-ja guoddaliddjefábmudagájs.
Ovdamearka dakkár rihkkosis lea goddin, veagalváldin ja roaves illasteapmi.
Dakkir vierredago li buojkulvissan gåddem, bággoválldem ja vastes tsábbmem.
Leat maid dihto trafihkarihkkosat vuolit ráŋggáštuskálain ovdamearkka dihte gárrenvuodjin man dikšunveagas lea riekti almmuhit.
Gávnnuji aj muhtem trafijkkavierredago vuolep stráffamierijn buojkulvissan vuodjemjuhkalisvuohta majt sujttobarggijn la riektá bajedit.
Sierra spiehkastagat mánáide
Sierralágásj tjuolldasa mánájda
Go guoská mánáid dahkko spiehkastat jus dikšunbargoveahka eahpida ahte mánná šaddá rihkkosa čuozáhahkan.
Mánáj gáktuj de tjuolldasa sjávovälggogisvuodas dagáduvvi jus sujttobargge gáddi mánná vierredahkuj dejvadallá.
Dat sáhttá leahkit illasteapmi dehe seksualálalaš boasttogeavahus.
Máhttá årrot tsábbmem jali seksuálalasj illastibme.
Jus dikšubargoveahka eahpida ahte mánná gieđahallo heajuid bargoveahka galgá almmuhit dakkár eahpidemiid sosiálabálvalussii, mii dutká ja dahká vejolaš poliisaalmmuhusa.
Jus sujttobargge gáddi mánná báktjoduvvá de bargge galggi dakkir gáddemijt bajedit sosiáladievnastussaj, mij guoradallá ja soajttá polijssabajedimev dahká.
Dat guoská maid jus lea jođus soameslágan dutkan mii guoská agivuloš suodjedárbbu.
Smávva mánáj gáktuj de li sujttoaddne gudi mierredi jus diedo galggi vatteduvvat jali ij.
Dikšunbargoveahka lea geatnegas guođđit dieđuid mat leat mearkkašahttit dutkamuššii.
Ij de gávnnu avtak sierra áldarmierre goassa mánná iesj oadtju mierredit, valla mierreduvvá ulmutjis ulmutjij.
Dáhkáduskássa ja dáhkádusfitnodatsearvi
Oadjodåjmadahka ja duodastusvidnudagá
Olmmoš mearrida ieš oažžugo dearvvasvuođa – ja buohccedikšun guođđit dieđuid makkár skibasvuođat ovttaskasas leat ja makkár divššu lea ožžon.
Iesj mierret jus varresvuohta-ja skihpasujtto galggá diedojt vaddet ietjas dávdaj ja dálkudime birra.
Muhto jus olmmoš lea skibas ja ohcá buohccebuhtadusa dáhkádusfitnodatsearvvis dikšubargoveahka oažžu guođđit dieđuid mat dárbbahuvvojit mearridan dihte leago ovttaskasas riekti buohccebuhtadussii.
Valla jus la skibás ja åhtså skihpamávsálvisáv oadjodåjmadagás de skihpasujttobargge oadtju diedojt vaddet ma li dárbulattja merustalátjit jus la riektá skihpamávsálvissaj.
Dat guoská maid jus bártida dehe skihppá ja háliida buhtadusa dáhkádusfitnodatsearvvis.
Fámon la aj jus vahágij jali dávddaj boahttu ja sihtá mávsálvisáv ietjas duodastussiebres.
Dalle lea dáhkádusfitnodatsearvvis riekti oažžut oasi dain dieđuin mat dárbbahuvvojit mearridan dihte leago ovttaskasas riekti buhtadussii.
Duodastusvidnudagán la de riektá diedojt oadtjot ma rávkaduvvi merustalátjit jus la riektá mávsálvissaj.
Rihkkus jávohisvuođa geatnegasvuhtii
Sjávovälggogisvuoda doadjema
Vaikko leat dihto dilálašvuođat go dikšubargoveahka oažžu rihkkut jávohisvuođa gáibádusa leat beare spiehkastahkan.
Vájku gávnnuji sierra vidjura gå skihpasujttobargge oadtju doadjet jali galggi sjávovälggogisvuodav doadjet de l val ájnegis bále.
Vuođđojurdda lea ahte jávohisvuođa gáibádus lea buohcci suddjemii.
Sjávovälggogisvuohta vuodoájádus la patientav suoddjitjit.
Jus olmmoš buohccin eahpida soamis dikšunbargoveagas lea rihkkon jávohisvuođa gáibádusa sáhttá dan almmuhit poliisii dehe Sosiálastivrii.
Jus patiänntan gáddá sujttobarggijs muhtem la sjávovälggogisvuodav doadjám de máhttá bajedit dav polijssaj jali Sosiálastivrraj.
Dat sáhttá doalvut dasa ahte persovdna šaddá sivahallot ja dubmejuvvot.
Máhttá båhtusav vaddet vaj dat ulmusj guoddaluvvá ja duobbmiduvvá.
1177 Vårdguiden redakšuvdna ja redakšuvdnaráđđi lea heivehan, dárkkistan ja dohkkehan buot sisdoalu.
Gájkka sisadno l aj giehtadaládum, gehtjadum ja dåhkkidum redaksjåvnås ja redaksjåvnnårádes 1177 Vårdguiden.
árvvo
Giella
prošeavtta birra
prosjevta birra
Čoaggit jurdagiid sámi giela ja boahtteáiggi birra
Ájádusájt ja ájggomusájt tjoahkkit sámegielaj birra ja daj boahtteájgev
Vásáhusat gielas maid čalmmustahttojuvvojit
Åtsådallama gielas tjalmostuvvi aj
Ovdanbuktit daid čájáhusaid, artihkkaliid, gávnnademiid j. n. a. hámis
Dájt åvddånbuktet vuosádusáj, artihkkalij ja álmmuktjåhkanimij
Nannet sámigiela vai dávjjibut gullo ja oidno árgabeaivvis
Sámegielajt nannit nav vaj árggabiejven gulluji ja vuojnnuji
got
gåktu
Boarrásit ja nuorat ovttas ja okto ráhkadit ealli sámi giellabirrasiid
Vuorrasappo ja nuora li aktan ja aktu viesso sáme giellabirrusa
Giella lea diehtogáldu mii addá minsiidda sámi árvovuođu huksejuvvon min historjjás ja dálááiggis
Giella le diehtogálldon midjij ja vaddá sáme árvvovuodov mij la mijá histåvrås ja dálásj ájges
Giella addá gullevašvuođa ja identitehta.
Giella subtsas gåsi gullu ja midjij identitehtav vaddá.
Fáhkkatlaš p-pillar lea tableahtta man nieiddat sáhttet váldit vai eai šatta áhpeheapmin.
Hähkka-p-tablähtta, tablähtta mav niejda máhtti bårråt vaj e iesselissan sjatta.
Dat ii leat miige áhpehisvuođasuodji dábálaš mearkkašumis, dat ii leat miige man geavtá suodjin ovdal ja maŋŋel anašeami.
Ij la ieme suodje iesselisvuohtaj, dat javllá, ij la juoga majt suodjen adná åvddål jali nargedijn.
Fáhkkatlaš p-pillara galgá geavtit beare heahtečoavddusin iige dássedis suodjin áhpehisvuođa vuostá.
Hähkka-p-tablähtta galggá val hiehtetjoavddusin aneduvvat ja ij dájvvalakkoj suodjen iesselisvuohtaj.
Fáhkkatlaš p-pillar lea vuohki eastit ahte ii šatta áhpeheapmin jus juo lea leamaš suddjetkeahtes anašeapmi ovdamearkka dihte jus lea vajálduhttán geavtit suoji, ii leat beroštan dehe jus lea seksualálaččat veagalváldon.
Hähkka-p-tablähtta l vuohke hieredit iesselisvuodav jus la juo suojedis narggemav adnám, buojkulvissan gå l vájálduhttám suojev, ij la dav lágedam jali jus la illastuvvam.
Galgá maid váldit fáhkkatlaš p-pillara jus lea riska ahte suodji man gevttii ii doaibman, ovdamearkka dihte jus kondoma beđđo dehe jus lea vuovssadan iežas p-pillara.
Beras aj bårråt hähkka-p-tablehtav jus la vadá jut suodje majt adni ittjij dåjma, buojkulvissan jus kondoma luottanij jali jus la hähkka-p-tablehtav vuoksám.
Tableahta man váldá sisdoallá gestága hormona (fiskesraksahormona).
Tablehtan majt bårrå, li hormona gestagenum (gulkroppshormon).
Dat dagaha ahte ii oaččo monneseallaluovvaneami dehe monneseallaluovvaneapmi sirdása.
Dahká månneluovvanibme ij sjatta jali månneluovvanibme sjáhtjaluvvá.
Gestaga lea maid dábálaš p-pillaris, muhto dálkkasmearri lea fáhkkatlaš p-pillaris mihá stuorit.
Gestagenum gávnnu aj iemelágasj p-tablehtajn, valla dálkasmierre hähkka p- tablehtan la sieldes alep.
Dat dagaha ahte siidováikkuhusat sáhttet šaddat eanet mearkkašahtti vaikko dat lea eahpedábálaš.
Dahká tjuovvobájnatjime márjju sjaddi vájvebu ihka vil ij la dábálasj.
Fáhkkatlaš p-pillara galgá geavtit beare heahtečoavddusin iige dássedis suodjin áhpehisvuođa vuostá.
Hähkka p-tablehta galggi val hiehtetjoavddusin aneduvvat ja ij dájvvalakkoj suodjen iesselisvuohtaj.
Fáhkkatlaš p-pillar ii gaskaluhte áhpehisvuođa iige leat seamma ášši go aborta dehe ng. abortapillar.
Hähkka p-tablehta de ij boarkki iesselisvuodav ja danen ij la sämmi gå abårttå jali nåv gåhtjoduvvam abårttåtablähtta.
Mot geavtá fáhkkatlaš p-pillara ?
Gåktu adná hähkka-p-tablehtav ?
Muhtumin gohčoduvvo p-pillar beaivvi-maŋŋel-pillarin.
Muhttijn hähkka- p-tablähtta gåhtjoduvvá biejve-maŋŋela- tablähttan.
Dat lea veháš čádjidahtti daningo ii leat bággu váldit tableahta anašeami maŋŋel.
Le vehik boasstot danen gå ij hähttu tablehtav bårråt biejve maŋŋel narggema.
Fáhkkatlaš p-pillara sáhttá váldit 72 diimmu siste, oainnát golmma jándoris anašeamis jus dat galgá doaibmat.
Hähkka-p-tablähtta máhttá 72 tijman båråduvvat, de gålmmå jánndura, narggema maŋŋela dåjmatjit.
Mađi árabut tableahtta váldo dađi unnit riska lea šaddat áhpeheapmin.
Dadi árabut tablehtav bårrå dadi binnep máhttelisvuohta l iesselissan sjatta.
Moadde beaivvi maŋŋel go lea váldán fáhkkatlaš p-pillara soaitá oažžut vardima muhto eatnasat eai oaččo dan.
Muhtem jali moadda biejve maŋŋela gå l hähkka-p-tablehtav bårråm de máhttá varddemav oadtjot, valla ienemusá e dav oattjo.
Lea leahkime maid erenomáš fáhkkatlaš p-pillar man sáhttá geavtit viđa jándora siste suddjekeahtes anašeami maŋŋel.
Gávnnu aj sierralágásj hähkka – p-tablähtta mav maŋemusát vidát suojedis narggema maŋŋela máhttá bårråt.
Dan sáhttá beare jurttamovra dehe doavttir čállit reseaptan.
Máhttá val gáhppeliddjes jali dåktåris dálkastjállagin tjáleduvvat.
Jus dárbbaha dakkár reseaptta sáhttá váldit oktavuođa nuoraidvuostáváldimiin, seksa- ja ovttaseallinvuostáváldimiin, dearvvašvuođaguovddážiin, jurttamovravuostáváldimiin dehe nissonklinihkain.
Jus dakkir dálkastjállagav dárbaj, de aktavuodav válldá nuorajduostudagájn, seksa- ja aktanårromduostudajn, varresvuohtaguovdátjijn, gáhppeliddjeduostudagájn jali nissunijklinijkajn.
Dávjjimustá dat máksá.
Álu máksá dan åvdås.
Muhtin vuostáváldimiin sáhttá oažžut dan nuvttá.
Muhtem duostudagájn dav mávsedak oadtju.
Gos oažžu fáhkkatlaš p-pillara
Gånnå åttjut hähkka-p-tablehtav ?
Fáhkkatlaš p-pillara sáhttá oažžut eanaš nuoraidvuostáváldimiin, seksa – ja ovttaseallinvuostáváldimiin ja dearvvasvuođaguovddážiin.
Oadtju hähkka-p-tablehtav ienemus nuorajduostudagájn, seksa- ja aktanårromduostudagájn ja varrresvuohtaguovdátjijn.
Fáhkkatlaš p-pillara sáhttá maid oažžut jurttamovravuostáváldimiin dehe nissonklinihkain
Oadtju aj hähkka-p-tablehtav muhtem gáhppeliddjeduostudagájn ja nissunijklinijkajn.
Dan gávdná maid oastit apotehkas reseavttahaga.
Gávnnuji aj oasstet dálkasboargálin váni dálkastjállaga dagi.
Jus manna ovdamearkka dihte nuoraidvuostáváldimii vai oažžu fáhkkatlaš p-pillara sáhttá maid oažžut ođđa áiggi áhpehisvuođateastta dahkamii ja jus háliida, klamydiateastta.
Jus manná buojkulvissan nuorajduostudahkaj, oattjotjit hähkka-p-tablehtav de oadtju ådå ájgev iesselisvuohtaåtsådimev dahkat ja, jus sihtá, klamydiaåtsådimev.
Sáhttá maid oažžut ráđiid got sáhttá suddjet iežas áhpehisvuođa ja sohkabealledávddaid vuostá ovddošguvlui jus háliida dan.
Bagádusájt aj oadtju gåktu galggá ietjas suoddjit iesselisvuohtaj ja vuollevájmmodávdajda åvddålij guovlluj jus dav sihtá.
Maid fáhkkatlaš p-pillar máksá ?
Majt hähkka-p-tablähtta máksá ?
Jus oastá fáhkkatlaš p-pillara reseavttahaga apotehkas šaddá máksit dan.
Jus oasstá hähkka-p-tablehtav vani dálkastjállaga dagi dálkasboargálin de hähttu dan åvdås mákset.
Nuoraidvuostáváldimis tableahta oažžu nuvttá.
Nuorajduostudagán oadtju tablehtav mávsodak.
Man sihkkar fáhkkatlaš p-pillar lea ?
Man åskeldahtte l hähkka-p-tablähtta ?
Riska šaddat áhpeheapmin maŋŋil go lea váldán tableahta lea unni.
Váda iesselissan sjaddat la unne gå l tablehtav bårråm.
Riska ahte fáhkkatlaš p-pillar ii doaimma, nuppe ládje ahte šaddá áhpeheapmin, lassána mađi guhkit áiggi anašeami maŋŋel váldá pillara.
Váda hähkka-p-tablähtta ij dåjmma, dat javllá iesselissan sjaddá, laseduvvá dadi guhkep ájgge narggema maŋŋel tablehtav bårrå.
Jus vuovssada golmma diimmu siste tableahta váldimis dehe jus lea luhčadávda ii leat sihkkar ahte gorut geargá váldit vuostá hormona.
Jus vuoksá gålmån tijman gå l bårråm tablehtav jali jus slåhtju, de ij la visses jut rumáj háhppit hormonav åmastit.
Danin ferte váldit ođđa tableahta nu jođánit go máŧolaš muđui lea riska šaddat áhpeheapmin.
Danen hähttu ådå tablehtav bårråt nåv ruvva gå máhttelis, ietján de l váda iesselissan sjaddá.
Mii guoská jur dan fáhkkatlaš p-pillarii man váldá sáhttá lohkat báhkkenčilgehusas.
Dálkasdiededimtjállagin låhkå mij guosská jur dan hähkka-p-tablähttaj majt bårrå.
Báhkkenčilgehus lea bábir mii lea báhkas go oažžu dehe oastá fáhkkatlaš p-pillara.
Dálkasdiededimtjála l páhperbiehkke mij gurjon gávnnu gå oadtju jali oasstá hähkka-p-tablehtav.
Sáhttá álo jearrat jurttamovrras ovdamearkka dihte nuoraidvuostáváldimis dehe liike- ja sohkabealevuostáváldimis jus lea eahpesihkkar.
Jus juorrul de agev máhttá gáhppeliddjes gatjádit buojkulvissan nuorajduostudagán jali lijkke-ja vuollevájmmoduostudagán.
Sihkkarastin dihte ahte ii leat šaddan áhpeheapmin lea buorre dahkat áhpehisvuođateastta sullii golmma vahku geažis tableahta váldimis.
Oattjotjit vissesvuodav ij la iesselissan sjaddam de beras iesselisvuohtaåtsådimev dahkat bájken gålmå vahko maŋŋela gå tablehtav la bårråm.
Man dávjá galgá váldit fáhkkatlaš p-pillara ?
Man álu máhttá hähkka-p-tablehtav bårråt ?
Ii leat mangelágán rádji man gallii mánodávdagierddus sáhttá váldit fáhkkatlaš p-pillara.
Ij gávnnu mierre galli läjbbomgasskaj máhttá hähkka-p-tablehtav bårråt.
Jus lea suddjekeahtes anašeapmi iige hálit šaddat áhpeheapmin lea danin buoret váldit fáhkkatlaš p-pillara máŋgii seamma mánodávdagierddu áigge go leahkit váldditkeahttá vaikko riska gaskavardimiidda lassána.
Jus la suojedis narggemav adnám ja ij sidá iesselissan sjaddat de l buorep hähkka-p-tablehtav bårråt moaddi sämmi läjbbomgaskan gå ij bårråt, ihka vil la váda gasskavarddema lassáni.
Jus dárbbaha váldit fáhkkatlaš p-pillara dávjá lea buorre jurddašit mot suddje iežas anašeami aktavuođas ja galgágo rievdadit dan.
Jus dárbaj hähkka-p-tablehtav bårråt álu de lulu ájádallat gåktu ietjas suoddji narggemin ja jus dárbaj dav rievddadit.
Veahki oažžumii sáhttá váldit aktavuođa nuoraidvuostáváldimiin, dearvvasvuođaguovddážiin dehe liike- ja sohkabealevuostáváldimiin.
Oattjotjit viehkev dajna de aktavuodav válldá nuorajduostudagájn, varresvuohtaguovdátjijn jali lijkke-vuollevájmmoduostudagájn.
Jus ii leat suddjen iežas dehe suodji man lea geavtán ii leat doaibman lea dat okta vuohki unnidit riskka šaddat áhpeheapmin.
Jus ij la ietjas suoddjim jali suodje majt adni ittjij dåjma de l vuohke máhttelisvuodav unnedit iesselissan sjaddat.
Heajos bealit
Hieredisá
Fáhkkatlaš p-pillar ii suddje sohkabealdávddaid vuostá.
Hähkka-p-tablähtta ij suoddji vuollevájmmodávdajda.
Hormona sáhttá váikkuhit ovttaskassii nu ahte ovdamearkka dihte oažžu oaivebákčasa, bávččas rattiid dehe dovdá illáveaje, muhto dat ii dávjá bistte guhkit go jándora.
Hormona máhttá ulmutjav vájkudit vaj buojkulvissan oadtju oajvveluottudagáv, dättojt njittjijn jali málldusav dåbdå, valla dájvvamusát ij la gå jánndurav.
Kondoma lea una hui asehis lateksa (gumme) busse man bidjá cihpa dehe seksaájanasa nala go galgá atnit seksa.
Buohtjaskuovddo l skuovddo hármmis asidis lateksis (gummi) majt máhttá giesset buohtjaj jali seksagávnnáj jus ájggu seksav adnet.
Kondoma sáhttá geavtit suodjin sohkabealedávddaid vuostá sierralágán seksas dego cinneanašeamis, bahtaráigeanašeamis ja jus lea njálbmeseksa cihpain.
Buohtjaskuovdov adná suodjen sjiervvedávdajda umasslágásj seksan nåv gåk guoddnánarggem, bahtarájggenarggem ja jus la njálmmeseksa buotjajn.
Cinneanašeamis dat suddje maid áhpehisvuođa vuostá.
Guoddnánarggemin suoddji aj iesselisvuodas.
Kondoma sáhttá maid geavtit jus hárjeha iešduhtadeami, jus dovdá ahte lea somá ja vai šaddá čeahppi bidjat dan nala ja diehtá mot dovdo oažžut sperpma kondomii.
Máhttá aj buohtjaskuovdov adnet ånanerijdijn, jus dåbddu vuohkasin ja tjehputjit dav biedjat ja diehtet gåktu dåbddu gå sájo buohtjaskuovdduj oadtju.
Kondomat gávdnojit máŋgga sturrodagas, hámis, fearggas ja mágus.
Buohtjaskuovddo gávnnuji umasslágásj stuorrudagájn, hámijn, bájnojn ja smáhkajn.
Eanaš kondomat mat gávdnojit oastit dábálaš gávppiin leat oalle seammalágánat, muhto neahtas ja bures sorterejuvvon seksagávppiin sáhttá gávdnat máŋggaid sturrodagaid ja hámiid.
Ienemus buohtjaskuovdo ma gávnnuji oasstet iemelágásj boargálijn li viehka avtalágátja, valla gávnná umasslágásj stuorrudagájt ja hámijt värmmádagán ja seksaboargálijn valjes fáladusájn.
Sierra sturrosaš kondomat heivejit sierra buoragit sierra cihpaide ja danin sáhttá leahkit buorre geahččaladdat vai gávdná kondoma masa liiko.
Umasslágásj buohtjaskuovdo umassláhkáj hiehpi umasslágásj buotjajda ja danen la buorre buohtjaskuovdov gávnnat masi lijkku.
Eanas kondomat leat vuidon johtinávdnasiin vai dat leat vuohkkasat geavtit eaige ruvve.
Ienemus buohtjaskuovdo li gárvedum vuojddasij danen gå galggi vuohkasa adnet ja e skuohpat.
Jus ii gierdda lateksa (gumme) sáhttá geavtit plásttas dahkkon kondomaid.
Jus l allergiddja lateksij de máhtá adnet buohtjaskuovdojt ma li plástas dagádum.
Kondoma biddjojuvvo cihppii mas lea erokšuvdna dehe seksaájanassii.
Buohtjaskuovdov biedjá gasjkos buotjaj jali seksagávnnáj.
Vai kondoma galgá suddjet sohkabealedávddaid ja áhpehisvuođa vuostá lea dehálaš ahte dat lea nalde olles anašeami áigge.
Suoddjitjit sjiervvedávdajda ja iesselisvuohtaj la ájnas buohtjaskuovdov adnet ålles narggembåttåv.
Jus golggus boahtá kondomii galgá leahkit várrogas go geassá cihpa olggos vai sperbma ii goaikko cinnái dehe bahtaráigái.
Jus sájogålgådibme boahtá buohtjaskuovdduj de galggá várrogit buotjav ålgus giesset vaj sájo e guoddnáj gålgå jali bahtarájggáj.
Soaitá dárbbahit hárjehallat bidjat kondoma njuolga ládje.
Márjju dárbaj vehik hárjjidallat buohtjaskuovdov rievtesláhkáj biedjat.
Jus ovttaskasas lea cihppa sáhttá hárjehallat bidjat dan nala go iešduhtada.
Jus la buohtja de máhttá hárjjidallat gå biedjá dav ånanerijdin.
Jus ii leat dat sáhttá geavtit ovdamearkka dihte dildu dehe rušppi mainna hárjehallá.
Jus ij la de máhttá adnet buojkulvissan dildov jali gárudav majna hárjjidallá.
Ná don bijat kondoma ovdamearkka dihte cihppii dehe dildui:
Nåv biedjá buohtjaskuovdov buojkulvissan buohtjaj jali dillduj:
Rulle kondoma veháš nu ahte oidno man guvlui dan galgá rullet.
Siejggi kondomav vehik vaj vuojnnu goabbelij galggá biejaduvvat.
Jus kondoma bidjo cihppii galgá dat leahkit garas go kondoma rullejuvvo.
Jus buohtjaskuovddo biejaduvvá buohtjaj de galggá gasjkos gå kondoma biejaduvvá.
Jus lea ovdanáhkki dan ferte geassit maŋos.
Jus la åvddånahkke de dat galggá gieseduvvat ruoptus.
Bija kondoma návleoaivvi geahčái, deatte suorpmaiguin lihti seamma áiggi go kondoma rullejuvvo vulos nu ahte ilbmi ii beasa cihpa dehe dildu ja kondoma gaskii.
Bieja buohtjaskuovdov buohtjaoajve nali, diette tjuvdij buohtjaskuovdduj avtabále gå vuolus gieseduvvá vaj ij ilmme boade buotja jali dildo ja buohtjaskuovdo gasskaj.
Go kondoma rullejuvvo aivve vulos, jođit dalle kondoma bajás vehá ja gease vulos dassážiigo ii leat miige rullemuš.
Gå buohtjaskuovddo l ållu vuolus giesedum, de buohtjaskuovdov vehik bajedasstá ja gässá vuolus desik ij ienep gávnnu giesset.
Jus kondoma lea cihpas galgá geassit dan eret ovdalgo erokšuvdna lea luoitán.
Jus buohtjaskuovddo l buotjan de galggá dav ålgus giesset åvddål gå buohtja l dibmam.
Doala kondoma birra cihppamáddagis, go cihppa gessojuvvo olggos, nu ahte kondoma ii gahča.
Aneda buohtjaskuovdo buohtjamáddaga birra, gå buotja gieseduvvá ålgus, vaj buohtjaskuovddo ij buotjas jåde.
Bálkes kondoma ribaide.
Hievvi buohtjaskuovdov ruhkelihttáj.
Ale doidde dan vulos hivssetráigái.
Ale hievvi dav toalähttaj.
Gos gávdná kondomaid ?
Gånnå åttjut buohtjaskuovdojt ?
Kondomat juhkkojuvvo dehe vuvdojuvvo nuoraidvuostáváldimis.
Buohtjaskuovdo álu juogaduvvi jali vuobdeduvvi nuorajduostudagájn.
Gávdnojit maid oastit e.e. apotehkas, biebmogávppiin, kioskkain ja neahtas.
Gávnnuji aj oasstet iehtjádij siegen dálkasboargálin, biebbmoboargálijn, kioskajn ja värmmádagán.
Kondomat vuvdojuvvojit maid automáhtain biográfain, restoráŋŋain ja kluppiin.
Buohtjaskuovdo aj vuobdeduvvi automáhtajn muhtem biográfajn, bårråmsajijn ja hávskudallamsajijn.
Stuorit kondomavariašuvnnat gávdnojit bures sorterejuvvon seksagávppiin ja neahtas.
Moattelágásj buohtjaskuovdo gávnnuji seksaboargálijn valjes fáladusájn ja värmmádagán.
Maid kondomat mákset ?
Majt buohtjaskuovdo máksi ?
Kondomat vuvdojuvvojit dávjá báhkas mas leat máŋga.
Buohtjaskuovdo dájvvamusát vuobdeduvvi skurpon måttijn buohtjaskuovdujn.
Olugo dat mákset molsasaddá ja vuolgá das makkár sorttat kondoma vállje ja gos daid oastá.
Man ednagav máksi mierreduvvá makkir kondomatjerdav vállji ja gånnå dajt oasstá.
Nuoraidvuostáváldimat lávejit juohkit kondomaid nuvttá dehe vuovdit hálbbibui.
Nuorajduostudagájn álu kondoma juogaduvvi mávsodak jali vuobdeduvvi álbep haddáj.
Man sihkkar kondoma lea ?
Buohtjaskuovddo l tjårggis suodje goappátjagá sjiervvedávdajda ja iesselisvuohtaj jus rievtesláhkáj aneduvvá, narggembåttåv ja juohkka narggembále.
Kondoma lea sihkkaris suodji sihke sohkabealedávddaid ja áhpehisvuođa vuostá jus dat gevtojuvvo njuolga ládje, ja olles áiggi go anaša ja juohke geardde go anaša.
Buohtjaskuovdo galggi vuorkkiduvvat ladnjatemperatuvran ja sajen gånnå ij skåba juoŋga vuosstij. Buorre saje dajt vuorkudit li jáhkkasålben jali vuossan.
Kondoma galgá seailluhit viessolieggasis ja báikkis gos dat ii ruvvasuva juoga vuostá.
Nievres saje li bahtasålben jali vinndegin bäjvádagájn. Oabme buohtjaskuovdo jali buohtjaskuovddo mij la gåjkkåm giehpebut luottan.
Buorre báiki gos sáhttá atnit lea reddjolumma dehe veasku.
Buorre suodje sjiervvedávdajda.
Heajos báikkit leat maŋŋelumma dehe čuvges lásegárpmas.
Tjårggis suodje iesselisvuohtaj.
Boares dehe goikan kondoma beđđo álkibut.
Ij rubmahav bájne.
Oavddut
Hieredisá
Buorre suodji sohkabealedávddaid vuostá
Márjju hiemssi danen gå dav máhttá biedjat esski gå buohtja l gassjkum.
Sihkkaris suodji áhpehisvuođa vuostá
Hähttu dajt ássat gå ájggu seksav adnet.
Ii váikkut gorudii
Dárbaj hárjjidallat åvddål gå l álkke dav biedjat ja dåbddu vuogas adnet.
Heajos bealit
Ale ane lijkkevuojddasav jali oaljov
Soaitá leahkit unohas momeanta daningo galgá bidjat easka go lea ožžon erošuvnna.
Buojdde vuojn máhttá låskijdahttet suojev vaj giehpebut gajkku.
Ferte huolahit ahte dat leat lahkosis go háliida anašit.
Adnet jåhtemnävojt ma li tjáhtje-jali silikånavuododum aktan suojijn lateksis gis sieldes buoragit doajmmá.
Soaitá dárbbahit hárjehallama ovdalgo lea álki bidjat dan nala ja orro vuogas atnit dan.
Dá vuojddasa li buoraga adnet aktan gájklágásj suojij.
Guoppar vuolledábiin
Guopparinfeksjåvnnå vuollevájmon
Guoppar lea dábálaš vuolledábiin eatnasiin.
Guoppar gávnnu luondulattjat ienemusájn vuollevájmon.
Muhtumin dat lassána ja dalle dat sáhttá váivvidit.
Muhttijn ienet ja de máhttá vájvijt vaddet.
Dat lea hui dábálaš nieiddain.
Le sieldes dábálasj niejdajn.
Golbma njealji nieiddas oažžu muhtin áigge eallimis guoppar váivviid ja máŋgii dat geardu.
Nieljet niejdas gålmå muhtem bále viessomin guopparinfeksjåvnås vájvástuvvi ja moaddásijda moaddi ruoptus boahtá.
Bártnit maid ožžot guobbara.
Bárne aj máhtti guopparinfeksjåvnåv oadtjot.
Guoppar ii leat váralaš muhto sáhttá leahkit váivi daningo dat láve sakŋidit ja spiiddistit.
Guopparinfeksjåvnnå ij la vádálasj valla máhttá vájvedit danen gå álu sagŋet ja gihpot.
Manin olmmoš oažžu guoppar váivviid ?
Manen oadtju vájvev guopparinfeksjåvnåjn ?
Lea eahpečielggas manin guoppar váivvida.
Ij diehttu manen oadtju vájvev guopparinfeksjåvnåjn.
Muhto sivvan sáhttá leahkit ahte váldá muhtin dálkasa, ovdamearkka dihte antibiotihka, mii goddá daid ávkkálaš baktearaid mat dábálaččat leat vuolledábiin nu ahte guoppar sáhttá álgit.
Valla akta oarre máhttá årrot gå muhtem dálkkasav bårrå, buojkulvissan antibiotikav, mij oajttá ávkálasj bakteriajt ma vuollevájmon iemeláhkáj gávnnuji vaj guoppar sjaddagoahtá.
Guobbara sivvan sáhttá maid leahkit ahte vuostálastinnákcabealuštus lea heittot juoga siva dihte, ovdamearkka dihte go olmmoš lea skihpame dehe olbmos lea hirbmat hoahppu.
Guopparinfeksjåvnå oarre máhttá aj årrot gå immuvnnavárjjo l vuoledum ietjá oares, buojkulvissan gå l skihppámin jali ednagit la diertjestam.
Goruda hormonabalánsa sáhttá maid váikkuhit.
Hormåvnnåavtalágásjvuohta rubmahin máhttá aj bájnatjit.
Danin lea dehálaš ahte ovttaskas oažžu guobbara ovdal mánnováivviid dehe jus lea áhpeheapme.
Danen la dábálasj guopparinfeksjåvnåv oadtju jur liejbe åvddåla jali jus la iesselissan.
Guoppar ii leat miige sohkabealdávddaid.
Guopparinfeksjåvnnå ij la sjiervvedávdda.
Dan sáhttá darvvihit anašeamis muhto lea eahpedábálaš.
Máhttá sirdeduvvat narkedijn valla ij la dábálasj.
Baicca guoppar ii sáhte darvvihit njálbmeseksa bakte dehe jus manná seamma hivssegis go soamis geas lea guoppar.
Guoppar gis ij máhte sirdeduvvat njálmmeseksa baktu jali gå manná sämmi hivsigin gå ulmusj gänna l guopparinfeksjåvnnå.
Got olmmoš fuobmá ahte sus lea guoppar ?
Gåktu älvvá sujna l guopparinfeksjåvnnå ?
Nieidan fuobmá dávjjimus ahte sus lea daningo sakŋida ja spiiddista cinneráiggis ja cinnebaksamiin.
Niejddan ienemusát älvvá sujna l guopparinfeksjåvnnå danen gå guoddnánjálme birra ja guoddnábaksimijn sagŋet.
Cinnebaksamat sáhttet maid ruvssodit ja bohtanit.
Guoddnábaksema máhtti aj ruopsudit ja båhtånit.
Golgamat sáhttet šaddat vielgadat, goikát ja rievdnaláganat muhto muhtumin dat leat njárbadat ja muhtin háve eai leat golgamat ollenge go olbmos lea guoppar.
Låssjkusa máhtti viskudit, gåjkkåt ja smållen sjaddat, valla muhttijn li njárbe ja muhtem bále ij la åvvå låsjkos gå l guopparinfeksjåvnnå.
Guoppar dagaha maid ahte sáhttá spiiddistit ja bávččagit go cissa dehe anaša.
Guopparinfeksjåvnnå dahká aj vaj máhttá gihpodit jali báktjit gå gåttjåt jali seksav adná.
Muhtumin olmmoš oažžu ihttomiid cinnebaksamiidda ja buođggaide.
Muhttijn guoddnábaksema ja sjnjibtjo ruobbu.
Bártniin lávejit návleoaivi, nađđa, bálloskuohput dehe buođggat ruvssodit, goikat ja ganasit.
Bárnijn álu buohtjaoajvve, buohtja, guollavuossa jali sjnjibtjo ruopsudi, gåjkki ja råsjmagin sjaddi gå l guopparinfeksjåvnnå.
Olmmoš sáhttá maid oažžut vilges gearddi návleoaivvi birra, ovdanáhki vuollái, dehe nađđii.
Máhttá aj oadtjot vielggis dákkev buohtjaoajvváj jali buohtjaoajve birra, åvddånáhke vuolláj, jali buohtjaj.
Gearddi láve váddásit bassat eret go ovdanáhkkevuodja mii dábálaččat lea ovdanáhki vuolde.
Dágge l álu vájvep ierit bassat gå smegma mij luondulattjat gávnnu åvddånáhke vuolen.
Got guobbaris beassá eret ?
Gåktu bässá guopparinfeksjåvnås ?
Jus olbmos lea beare unnán váivi guobbaris cinnis dehe náhpolis láve dat measta álot láhppot ieš moatti beaivvi geažis divššukeahttá.
Jus li binná vájve guopparinfeksjåvnås guodnán jali buohtjan de vargga agev gáhtu ietjastis muhtem biejve duogen váni dálkudime dagi.
Muhto muhtumin dat ii mana badjel, dehe sakŋida ja spiiddista nu olu ahte olmmoš jođánit háliida dahkat juoidá dasa.
Valla muhttijn ij gádo, jali sagŋet ja gihpot nåv ednagit vaj ruvva sihtá juojddá dahkat.
Jus dat lea vuosttas geardi go ovttaskas oažžu problema galgá váldit oktavuođa nuoraidvuostáváldimiin, liike- ja sohkabealevuostáváldimiin dehe dearvvasvuođaguovddážiin oažžun dihte čielgasa leago duođain jearaldat guobbaris.
Jus la vuostasj bále gå gássjelisvuodav oadtju de galggá aktavuodav válldet nuorraduostudagájn, lijkke- sjiervveduostudagájn åtsådittjat vaj ajtu l sujna guopparinfeksjåvnnå.
Jus manná vuostáváldimii oažžu dahkat dutkama.
Jus duostudahkaj manná de oadtju åtsådimev dahkat.
Dat láve mannat jođánit daningo dat gii dutká álkit sáhttá oaidnit leago jearaldat guobbaris.
Álu ruvva manná danen gå gut åtsåt gähppadit vuojnná jus la guopparinfeksjåvnnå.
Jus olbmos lea leamaš guoppar ovdal ja dovdá problema sáhttá oastit juoga reseaptagehtes dálkasa guobbara vuostá mii gávdno apotehkas. Dat lea vuoiddas mainna sáhttá vuoidat cinni ja cinnebaksamiid, dehe náhpola ja bálluid.
Jus la guopparinfeksjåvnåv åvdebut oadtjum ja dåbddå gássjelisvuodajt de máhttá oasstet muhtem dálkkasav guopparinfeksjåvnnåj dálkastjállagahtá dálkkasijs mij gávnnu dálkasboargálin Gávnnuji vuojddasin maj guodnáv ja guoddnábaksemijt jali buotjav ja guollavuossav vuojddá.
Nieiddaide gávdno maid billár, ng, vagitorium, man doalvu cinnái suorpmaiguin ja vuoiddas man cirgguha una plástacirgganasain.
Niejdajda gávnnuji aj tablehta, nåv gåhtjodum vagitorium, majt guodnáj tjuvdij tsåggå, ja vuojdas majt tsirggu sisi unna plásstatsirgunijn.
Veháš áigge geažis maŋŋel go lea váldán ávdnasa sáhttá spiiddistit ja sakŋidit vel eanet, muhto dat láve mannat badjel jođánit.
Åni ájgev duogen gå l dálkkasijt válldám de máhttá gihpodit ja sagŋedit ienebuv, valla álu ruvva gáhtu.
Jus čuovvu olles dikšuma šaddet measta buot buorrin reseaptagehtes dálkasiin.
Jus ålles dálkudimev ållit de vargga gájka buorráni dálkastjáladak dálkkasij.
Jus ii buorrán dehe jus guoppar geardu dávjjit go guktii jahkebealis ferte váldit oktavuođa nuoraidvuostáváldimiin, liike- ja sohkabealevuostáváldimiin dehe dearvvasvuođaguovddážiin fas veahki oažžumii.
Jus ij buorrána jali guopparinfeksjåvnnå ruoptus boahtá dájvvábut gå guokti jahkebälláj de luluj vat aktavuodav válldet nuorraduostudagájn, lijkke- jali sjiervveduostudagájn jali varresvuohtaguovdátjijn viehkev oattjotjit.
Lea dehálaš ahte ii geavtte guobbargoddin ávdnasa ila dávjá dehe dušši dihte daningo dat sáhttá dagahit váddáseabbon beassat eret guobbaris dehe dat geardu oanehis áigge geažis fas.
Ájnas la jut ij adnet guoppargádodim dálkkasijt ilá dájvvalakkoj jali dárbo dagi danen gå máhttá dahkat vájvep ja vájvep guopparinfeksjåvnåv gádodit jali vat ruoptus boahtá åni ájge duogen.
Dat sáhttá maid goikadit vuohččecuocca ja dahkat dan headjun mii sáhttá dagahit eará problemaid.
Máhttá aj tsuottsav gåjkkådit ja dav rasjeduhttet mij máhttá båhtusav vaddet ietjá gássjelisvuodajda.
Maid dahkat vai ii oaččo guobbara ?
Majt dahká vaj guopparinfeksjåvnåv ij galga oadtjot ?
Daningo lea eahpečielggas manin oažžu guobbara lea váttis suddjet iežas dan vuostá.
Danen gå ij la tjielgas manen guopparinfeksjåvnåv oadtju de l gássjel dan vuossti suoddjit.
Muhtimin dadjo ahte riska oažžut guobbara lassána jus bassá vuolledábiid dávjá ja sáibbuin.
Muhttijn javladuvvá vádá guopparinfeksjåvnnå lassán jus álu bassá vuollevájmov ja sájbujn.
Ii leat miige mii čájeha sihkkarit ahte nu lea.
Ij mige gávnnu mij vuoset la nåvti.
Muhto jus olbmos lea guoppar dehe dávjá oažžu guopparinfekšuvnnaid ja basada ollu sáhttá šaddat buoret jus bassá unnit.
Valla jus la guopparinfeksjåvnnå jali álu guopparinfeksjåvnåjt oadtju ja álu ednagit basát de máhttá buorep sjaddat jus binnebut basát.
Leago guoppar dehe ii rehkke bassat vuolledábiid oktii beaivvis loika čáziin.
Guopparinfeksjåvnnå jali ij de l nuoges vuollevájmov bassat akti bäjvváj vuorgas tjátjijn.
Ii galgga geavtit dábálaš sáibbu vuolledábiin daningo dat goiká.
Ij galga dábálasj sájbov adnet vuollevájmmuj danen gå gåjkkåt.
Jus háliida sáhttá dan sadjái geavtit parfymagehtes oljju.
Jus sihtá de ienni máhttá hájadis oaljov adnet.
Jearaldagat ja vástádusat guobbaris vuolledábiin
Gatjálvisá ja vásstádusá guopparinfeksjåvnå birra vuollevájmon
Oažžugo guobbara liegga ja baskkes biktasiin ?
Oadtju gus guopparinfeksjåvnåv striŋŋas, bivvalis ja baskes biktasijs ?
Eai leat mangelágan dieđalaš duođaštusat ahte liegga, baskkes biktasat galggale dagahit ahte álkibut oažžu guobbara.
E gávnnu diedalasj duodastusá vaj bivvalis, baskes biktasa jali striŋŋa lulun dahkat vaj giehpebut guopparinfeksjåvnåv oadtju.
Muhto jus oažžu guobbara sáhttá dat spiiddistit ja sakŋidit unnit jus geavtá bumbol vuolildus buvssaid ja sadjás biktasiid.
Valla jus la guopparinfeksjåvnnå de máhttá gihpodit ja sagŋedit binnebut jus li sisbåvså jali ånibåvså bomullos ja luovas biktasa.
Sáhttá maid veahkehit jus nohkká vuolildus biktasiidhaga ja jus lea nieida ii geavtte buksasuoji.
Máhttá giehpedit sisbiktasahtá oadet ja jus la niejdda ij adnet sisbåksåsuojev.
Láhppogo guoppar jus vuoidá vuolledábiid yoghurtain ?
Gáhtu gus guopparinfeksjåvnnå jus vuojddá vuollevájmov yoghurtajn ?
Ahte yoghurta veahkeha guobbara vuostá lea cuvccas masa ii leat dieđalaš duođaštus.
Le boasto sága yoghurt luluj giehpedit guopparinfeksjåvnnåj ja dasi älla diedalasj duodastusá.
Dan sadjái yoghurta soaitá čoaskudit ja danin lea buorre sakŋasii.
Yoghurt gis máhttá dåbddut tjoasskodiddjen ja dat oares buorak saŋátjijda.
Sáhttágo guoppar darvánit ?
Máhttá gus guopparinfeksjåvnnå soahpot ?
Guoppar ii viiddo ovdamearkka dihte hivssegiid bakte.
Guopparinfeksjåvnnå ij soabo buojkulvissan hivsigij baktu.
Dan sajis guoppar sáhttá viidut cinneanašeami bakte vaikko dat lea eahpedábálaš.
Guopparinfeksjåvnnå máhttá gis soahpot guoddnánarkkemin vájku ij la dábálasj.
Oažžugo guobbara borramiin olu sohkkara ?
Oadtju gus guopparinfeksjåvnåv gå edna såhkkårav bårrå ?
Eai leat mangelágan dieđalaš duođaštusat ahte laktása dasa ahte borrá olu sohkkara.
E gávnnu diedalasj duodastusá guopparinfeksjåvnnå la tjanádum dasi gå edna såhkkåråv bårrå.
Muhto jus leat problemat guobbariin ii leat váralaš geahččalit jus rievdaduvvon biebmodábiid sáhttet dagahit ahte šaddá buorebun.
Valla jus li vájve guopparinfeksjåvnåjn de l diedon vádádagi gähttjalit jus rievddadum bårråmdábe dahki vaj buorep sjaddá.
Sáhttágo anašit jus lea guoppar ?
Máhttá gus seksav adnet jus la guopparinfeksjåvnnå ?
Ii leat váralaš anašit go olbmos lea guoppar muhto daningo vuohččecuoccat leat rašit sáhttá oažžut daidda una háviid ja dat sáhttá bávččagahttit go anaša.
Ij la vádálasj seksav adnet gå l guopparinfeksjåvnnå valla danen gå tsuottsa li rasje de máhttá oadtjot smávva luottanimijt dajn ja máhttá bávtjestit buojkulvissan narkkemin.
Jus lea cinneanašeapmi lea maid una riska ahte guoppar viidu.
Jus la guoddnánarkkem de gávnnu vádá guopparinfeksjåvnnå såhpu.
Dan sajis lea riska stuorit ahte oažžu ja viiduda sohkabealedávdda jus lea cinneanašeapmi seamma áigge go olbmoš lea guoppar daningo leat una háviid vuohččecuoccain mii dagaha ahte álkibut oažžu ja viiduda infekšuvnnaid.
Vádá l vil stuoráp ulmusj sjiervvedávdas soaboduvvá jus la guoddnánarkkem sämmibále gå l guopparinfeksjåvnnå danen gå li smávva luottanime tsuottsajn mij dahká infeksjåvnåjt giehpebut oadtju jali såhpu.
Borgguheapmi
Suovastibme
Go borgguha njammá alccesis duhatnáriid mirko ávdnasiid.
Gå dubágajt suovas de njammá moadda tuvsán sälggás ábnnasa.
Borgguheapmi sáhttá dagahit sierra vahágiid ja buozanvuođaid, ja sullii juohke nubbi olmmoš gii borgguha jápmá ovdalgo son livččii jápmán borggutkeahttá.
Suovastibme máhttá båhtusav vaddet umasslágásj vahágijda ja dávdajda, ja bájken fert nubbe ulmusj gut suovas jábmá árabut gå majt sån lij dahkam váni suovastime dagi.
Dan lassin duhpát lea divrras, ja sáhttá dagahit nákkiid, heajut veadjima ja unnit seksahálu.
Duodden dasi li dubága divrrasa, ja máhttá dahkat vaj tjásmagisájt, nievrep väjov ja binnep seksuálahálov oadtju.
Goittotge lea dábálaš ahte borgguhišgoahtá vai lea buorre ja čorgat.
Huoman la dábálasj suovastahtjá danen gå sihtá årrot buossjen jali fávrron årrot.