pere/sami_parallel huggingface dataset:
Nannet sámi fálaldaga Oslos.
Nannit sáme fálaldagájt Oslon.
/ Sámi kulturbargoarenat / Kultureallin / Sámediggi - Sametinget
/ Arena sáme kulturdåjmadibmáj / Kultuvrraiellem / Sámedigge - Sametinget
Sámediggi ja Oslogielda áigot nannet sámi fálaldaga oaivegávpogis sierra ovttasbargošiehtadusain.
Sámedigge ja Oslo suohkan sihti sáme fálaldagájt nannit oajvvestádan sierra aktisasjbarggosjiehtadusá baktu.
- Ovttasbargošiehtadus galgá álkidit leahkit sápmelažžan Oslos.
- Aktisasjbarggosjiehtadus galggá dahkat álkkebun liehket sábmen Oslon.
Oslos leat ollu sápmelaččat ja min ulbmil lea ahte sii galget oažžut nu buori fálaldaga go vejolaš, dadjá sámediggeráđđi Ann-Mari Thomassenja máhtu ja oahpu gávpotráđđi, Anniken Hauglie.
Oslon li moadda sáme, ja mijá ulmme le sij galggi oadtjot nåv buorre fálaldagájt gå máhttelis, javllaba rádeájras Ann-Mari Thomassen ja máhtto ja åhpadusá rádeájras, Anniken Hauglie.
Sámediggi ja Oslo gielda lea máŋga jagi digaštallan mo nannet ja ovddidit mánáidgárde-, skuvla-, dearvvašvuođa- ja kulturfálaldaga oaivegávpoga sámi álbmogii.
Sámedigge ja Oslo suohkan li moadda jage dagástallam gåktu nannit ja åvddånahtedit mánnágárdev, skåvlåv, varresvuohta- ja kultuvrrafálaldagájt sámijda oajvvestádan.
Politihkalaš dásis leat leamaš guokte jahkásaš ovttasbargočoahkkima.
Guokta jahkásasj aktisasjbarggotjåhkanime li læhkám politihkalasj mieren.
Gávpotráđđi Anniken Hauglie máhtu ja oahpu gávpotráđđeossodagas lea leamaš čoahkkin sámediggeráđiin Guovdageainnus.
Rádeájras Anniken Hauglie máhtoj ja åhpadusá Stadarádeåssudagán la mannam Guovddagæjnon ja adnám æjvvalimijt Sámediggerádijn.
Gávpotráđđi galledii maiddái iešguđet sámi fágabirrasiid nu go Sámi Allaskuvlla ja Gáldu.
Rádeájras guossidaláj aj duov ja dáv sáme fáhkabirrusav degu Sáme allaskåvlåv ja Gáldov.
Dál áigu sihke gielda ja Sámediggi ráhkadišgoahtit ovttasbargošiehtadusa mii galgá nannet sámi giela, kultuvrra ja dearvvašvuođa Oslos.
Dála sihti goappátjagá suohkan ja Sámedigge álgadit prosessav dagátjit aktisasjbarggosjiehtadusáv mij galggá nannit sámegielav, kultuvrav ja varresvuodav Oslon.
Máŋga gávpotráđđeossodaga searvvahuvvojit dán bargui.
Moadda stádaráde åssudagá aj segaduvvi dán bargguj.
Čoahkkimis Guovdageainnus ságastallojuvvui dan birra ahte ásahit čoahkkananbáikkiid sámi boarrásiid várás ja ásahit sierra buhcciidsiidda gávpogii.
Tjåhkanimen Guovddagæjnon árvvalattaduvvin máhttelisvuoda dahkat æjvvalimsajijt sáme vuorrasappojda ja ásadit sierra skihppijsijddaåssudagáv stádan.
Sámi viesu ruhtadeapmi maid digaštallojuvvui čoahkkimis.
Sáme vieso biednigahttem dagástaladuváj aj tjåhkanimen.
Kultuvrralaš skuvlalávkka oktavuođas háliida Oslo gielda eanet oktavuođa báikkálaš sámi kulturbirrasiiguin Oslos.
Kultuvralasj skåvllåvuossa gáktuj sihtá Oslo suohkan lasedum aktijvuodav bájkálasj sáme birrasij Oslon.
Sámediggi ja Oslo gielda áigot maid digaštallat mo oažžut eanet sámi ohppiid lohkat sámegiela 1. giellan.
Sámedigge ja Oslo suohkan galggi árvvaladdat gåktu ienep sáme oahppijt oadtjot åhpatjit sámegielav 1. giellan.
Sámedikkis lea dál ovttasbargošiehtadus Romssa suohkaniin, ja Sámediggi lea maid oččodeamen ovttasbargošiehtadusa Álttá suohkaniin.
Sámedikken la uddni aktisasjbarggosjiehtadus Tråmså suohkanijn, ja dahkamin la aktisasjbarggosjiehtadusáv Áltá suohkanijn.
Sámediggeráđđi Ann-Mari Thomassen, 900 57 123
Sámedigge-ráde ájras Ann-Mari Thomassen, 900 57 123
Máhtu ja oahpu gávpotráđđi, Anniken Hauglie, 48082601
Mahtoj ja åhpadusá rádeájras, Anniken Hauglie, 480 82 601
Stipeanddas stuorit máksomearri ja eanet oahppit olahusjoavkkus geain lea sámegiella fágan. / Vuođđoskuvla ja JS / Oahpahus / Sámediggi - Sametinget
Stipendaj lasedum máksomiere ja vijdedum ulmmejuogos oahppijda sámegielajn fáhkasuorgen / Vuodoskåvlå ja joarkkaskåvlå / Åhpadus / Sámedigge - Sametinget
Stipeanddas stuorit máksomearri ja eanet oahppit olahusjoavkkus geain lea sámegiella fágan.
Stipendaj lasedum máksomiere ja vijdedum ulmmejuogos oahppijda sámegielajn fáhkasuorgen
Sámediggi joatká ain 2015: juohkit stipeanddaid ohppiide geain lea sámegiella fágan joatkkaskuvllas.
Sámedigge joarkka aj jagen 2015 juollodit stipendajt oahppijda gejn la sámegiella fáhkasuorgen joarkkaskåvlån.
Ođas 2015:s lea ahte maiddái oasseáiggeoahppit, geain lea sámegiella fágan, sáhttet ohcat stipeandda ja ahte stipeandda máksomearri lassána.
Ådås jagen 2015 le gå oahppe gudi li oasseájgev, ja sámegielajn fáhkasuorgen, oadtju máhttelisvuodajt stipendav åhtsåt, ja stipendaj máksomierre le lasedum.
Ođđa máksomearit leat ná:
Ådå máksomiere li náv:
o Stipeanda ohppiide geain lea sámegiella vuosttašgiellan: 7 500,- ruvnno
o Stipænnda oahppijda gejn la sámegiella vuostasjgiellan: kr 7 500,-
o stipeanda ohppiide geain lea sámegiella nubbingiellan: 5 500,- ruvnno
o Stipænnda oahppijda gejn la sámegiella nubbengiellan: kr 5 500,-
o Stipeanda ohppiide geain lea sámegiella vierisgiellan: 3 000,- ruvnno
o Stipænnda oahppijda gejn la sámegiella amásgiellan: kr 3 000,-
- Mii háliidit ahte eambbogat ohppet sámegiela.
- Mij hálijdip ienebu galggi sámegielav oahppat.
Dušše ná sáhttit mii sihkkarastit ahte giella seailu viidáseappot ja boahtte buolvvat sáhttet dan oahppat.
Dåssju dajna vuogijn sihkarasstep vaj sámegiella viessu vijdábut ja máhttá åhpaduvvat boahtte buolvajs.
Danin sávvat mii ahte stipeanda movttiidahttá eambbosit válljet sámegiela joatkkaskuvllas, lohká sámediggepresideanta Aili Keskitalo.
Dan diehti doajvvop mij stipænnda galggá arvusmahttet ienebujt válljitjit sámegielav joarkkaskåvlån, javlla Sámedikke presidænnta Aili Keskitalo.
- Maŋimus jagiid lea ohppiid lohku joatkkaskuvllas geain lea sámegiella fágan, lasánan.
- Maŋemus jagijt la oahppij låhko joarkkaskåvlån gejn la sámegiella fáhkasuorgen lassánam.
Dát sáhttá čájehit ahte stipeanda movttiidahttá ohppiid válljet sámegiela, ja dat lea hui buorre, lohká Keskitalo.
Dát máhtta vuosedit stipænnda arvusmahttá oahppijt sámegielav válljitjit ja dat la buorre, javllá Keskitalo
Ohcama skuvlajahkái 2014/2025 sáhttá sáddet ođđajagimánu 15. b. 2015 rájes.
Åtsålvisá skåvllåjahkáj 2014/15 máhtti rájaduvvat sisi 15.01.15 gitta 30.03.15 rádjáj.
Ohcamat meannuduvvojit dađistaga.
Åtsålvisá giehtadaláduvvi maŋŋenagi.
Ohcamat mat sáddejuvvojit maŋŋil njukčamánu 15.b.2015 eai meannuduvvo.
Åtsålvisá rájadum 31.03.15 maŋŋela e giehtadaláduvá.
Ohcanskovi gávdná Sámedikki neahttasiidduin álggus ođđajagimánu 2015 rájes.
Åhtsåmskåvve biejaduvvá Sámedikke sijddabælláj ådåjakmáno álgon 2015.
Dáidda Sámediggeviesus / Sámediggevisti / Sámedikki birra / Sámediggi - Sametinget
Dájdda Sámedikketsiekkadusán / Sámediggeviesso / Sámmedikke birra / Sámedigge - Sametinget
Dáidda Sámediggeviesus
Dájdda Sámedikketsiekkadusán
Sámediggi eaiggáda máŋggalágan dáidagiid, maid sihke sápmelaš ja norgalaš dáiddárat leat dahkan.
Sámedikken le æjgon duot dát dájddadahko, sámij dájddárijs ja láttij dájddáris.
Dáidagat leat juohkeláganat, earret eará árbevirolaš sámi duodji, govvabáccit ja ođđaáigásaš govvadáidda.
Dájddadago li dagádum divna tjerdaj teknihkaj, dán vuolen árbbedábálasj sáme duodje, tjuollusa ja ådåájggásasj gåvvådájdda.
Muhtun dáiddárat ja dáidagat mat leat Sámediggeviesus:
Muhtem dájddárijs ja dájddadagojs ma li Sámedikketsiekkadusán åvdåstahtedum li:
Hilde Skancke Pedersen Dat hirbmat stuorra ja gelddolaš seaidnegovva Luottat – Spor maid dáiddár Hilde Skancke Pedersen lea dahkan lea sihke olggobealde ja siskkobealde Sámedikki dievasčoahkkinsála.
Dat oavdos ja geldulasj væggamalerija Luotta – Spor dájddáris Hilde Skancke gávnnap Sámedikke dievastjåhkanimlanjá sis- ja ålgusjbielen.
Dievasčoahkkinsála sárdnestuolu / lávddi duohken leat siŋkapláhtat betoŋgga alde (emáljjain ja golleivnniin dahkkojuvvon siŋkii) ja seinniin olggobealde dievasčoahkkinsála ja vuolitgearddis olggobealde auditorija leat arkeologalaš luottat (sámi ássan- ja hávdesajit) mat lea sámi kultuvrra bázahusat nugo dutkasajit / gierddut ja labyrinttat, boldojuvvon metállapláhtaide.
Sinkpláhtta betåŋa nanna hållamståvlå / podiuma duogen dievastjåhkanimlanján (dagádum emáljas ja bládegålles sinka nanna) ja siejnij milta dievastjåhkanimlanjá ålgusjbielen (foajéan) ja vuolleetásjan auditåvrå ålgusjbielen, metállapláhtajda bårådum arkeologalasj bátsadisá (sáme årrom- ja hávddesajijs) majt sámekultuvrra le guodám goahtesajijs / gievlij ja labyrintaj baktu.
Hilde Skancke Pedersen lei nubbi dan guoktásis geat giddejuvvon gilvvus masa ledje bovdejuvvon 12 dáiddára Sámediggeviesu čiŋaheami oktavuođas vuittiiga.
Hilde Skancke Pedersen lij akta guovtes gut vuojtij dahpadum gilppusav 12 bivddidum dájddarijs gå ájggun Sámedikketsiekkadusáv hiervvidit.
Kristin Ytreberg Čiŋaheapmi Den som... maid dáiddár Kristin Ytreberg lea dahkan lea buot seinniin guhkesfeaskáris.
Hiervvidus Den som... dájddáris Kristin Ytreberg gávnnu juohkka siejnen vájaldimhállan.
Dasa lea geavahuvvon datneherven sámi ornamentihka vuođul ja dasto leat sátnevádjasat ja viissisvuođasánit mat leat vižžojuvvon J. Quigstad čoahkádusain.
Guokta elementa li adnuj váldedum: daddnim arvusmahtedum sáme girjjusis ja báhkovádjasijs ja vijsesvuodabágo J. Quigstada tjoahkkijs.
Ytreberg lei nubbi dan guoktásis geat giddejuvvon gilvvus masa ledje bovdejuvvon 12 dáiddára Sámediggeviesu čiŋaheami oktavuođas vuittiiga.
Ytreberg lij akta guovte dájddárijs gudi vuojtijga dahpadum gilppusav 12 bivddidum dájddarijs gå ájggun hiervvidit Sámedikketsiekkadusáv.
Kåre Kivijärvi Sámedikki bibliotehkas leat Kåre Kivijärvi Fra de store banker (1959/1961) nammasaš govva ja Kvinne (muohtogovva) Unjárggas (1972).
Sámedikke girjjevuorkán gávnnu Kåre Kivijärvia Fra de store banker (1959/1961), aktan gåvåjn Kvinne (muohtogåvvå) Unjárgas (1972).
Govat leat kopiijat (2004) álgogovas 1/9 (mii mearkkaša dan ahte dat lea vuosttaš govva ovcci govas main lea ovttalágan motiiva).
Gåvå li moattedime (2004) oalle gåvås 1/9 (dát merkaj vuostasj aktse gåvåjs sæmmi motijvas).
Govaid lea oastán Utsmykkingsfondet for offentlige bygg nammasaš ásahus Sámediggeviesu čiŋaheami oktavuođas 2000:s.
Gåvå oasteduvvin etáhtas Utsmykningsfondet for offentlige bygg gå galggin hiervvidit Sámedikketsiekkadusáv jagen 2000.
Álgogovaid bilidii beaivváščuovga, govaid kopiijat heŋgejuvvojedje giđđat 2004 bibliotehkii.
Ieme gåvå bæjsstanin biejvvetjuovgas, ja moattedime gåvåjs gatsoduvvin 2004 gidá girjjevuorkkáj.
Harald Bodøgaard Rød nammasaš bázzi, mii lea granihtas ráhkaduvvon (1999), lea dáiddár Harald Bodøgaard dahkan ja dan lea addán Bjørn Bygg AS.
Tjuolos Rød, dagádum granihtas (1999), dagáduváj dájddáris Harald Bodøgaard ja lij vattáldahka vidnudagás Bjørn Bygg AS.
, Romssas skeaŋkan Sámediggeviesu almmolaš rahpama oktavuođas skábmamánus 2001.
, Råmsås gå Sámedikketsiekkadus almulattjat rabáduváj basádismánon 2001.
Anna-Eva Bergman Gova Finnmark i gull metállaivnniiguin (1965) lea ráhkadan dáiddár Anna-Eva Bergman.
Gåvvå Finnmark i gull dagádum metállabájnoj (1965) le dagádum dájddáris Anna Eeva Bergman.
Gova leat addán skeaŋkan Davvi-Trøndelága, Norlándda, Romssa ja Finnmárkku fylkkagielddat Sámediggeviesu rahpama oktavuođas skábmamánu 2. b. 2001.
Gåvvå le vattáldahka Nuortta-Trøndelaga, Nordlánda, Råmså ja Finnmárko fylkkasuohkanijs gå sámedikketsiekkadus rabáduváj basádismáno 2. biejve 2001.
Astri Aasen Dáiddára Astri Aasen vuosttaš sámi čoahkkima govat mii dollojuvvui Troanddimis 1917:s leat earret eará feaskáris dievasčoahkkinsála guoras.
Gåvå dájddáris Astri Aasen vuostasj sáme tjåhkanimes Roandemin jagen 1917 gávnnuji duola dagu hállan dievastjåhkanimlanjá guoran.
Sámediggi osttii dáid Troanddima Dáiddamuseas 80-jagi ávvudeami oktavuođas guovvamánu 6. b. 1997.
Sámedigge åstij dájt Trondheim Kunstmuseumis 80-jahke ávvudibmáj guovvamáno 6. biejve 1997.
Govat ledje čájáhusas Metodistagirku kealláris Troanddimis.
Gåvå vuosádaláduvvin Metodistgirkko tjællárin Roandemin.
Veahkaválddálašvuohta nissoniid vuostá / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámediggi - Sametinget
Dierredibme nissunij vuosstij / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámedigge - Sametinget
Veahkaválddálašvuohta nissoniid vuostá
Dierredibme nissunij vuosstij
Sámediggeráđđi Vibeke Larsen oassálastá ON nissonkommišuvdnii New Yorkas.
Sámedikkeráde Vibeke Larsen oassálasstá AN:a nissunkommisjåvnnåjNew Yorkan.
Dán jagi ON nissonkommišuvnna fáddán lea veahkaválddálašvuohta nissoniid vuostá.
Dán jagásj AN:a nissunkommisjåvnå fádda le dierredibme nissunij vuosstij.
- Ollu álgoálbmotnissonat máilmmis vásihit veahkaválddálašvuođa ruovttus ja almmolaš eiseválddiid bealis, ja danne mii háliidit váldit ovdan dán fáttá nissonkommišuvnna čoahkkimis, dadjá ráđđelahttu Vibeke Larsen.
– Moadda álggoálmmuknissuna væráldav miehtáj vásedi dierredimev sijdan ja almulasj oajválattjajs, ja danen sihtap fáttav nissunkommisjåvnå tjåhkanimen låggŋit, javllá rádeájras Vibeke Larsen.
ON nissonkommišuvnna čoahkkin álgá vuosárgga njukčamánu 4. b. ja bistá guokte vahku.
AN:a nissunkommisjåvnnå álggá mánnodagá sjnjuktjamáno 4. biejve ja vihpá guokta vahko.
Kommišuvdna galgá árvvoštallat mii lea dahkkojuvvon dán suorggis, identifiseret ođđa hástalusaid, ráhkadit riikkaidgaskasaš standárddaid ja hábmet ođđa politihka dásseárvvu ja nissoniid vuoigatvuođaid suorggis.
Kommisjåvnnå galggá árvustallat mij le åvddåla dagádum dan aktijvuodan, ådå hásstalusájt identifiserit, rijkajgasskasasj standardijt dahkat ja ådå politihkav hábbmit dásseárvo ja nissunij riektáj gáktuj.
Sámediggi oassálastá Norgga sáttagoddái man Mánáid-, dásseárvo- ja searvadahttinministtar Marthe Thorkildsen jođiha.
Sámedigge oassálasstá Vuona delegasjåvnån mav Máná-, dásseárvvo- ja sebradahttemminisstar Inga Marthe Thorkildsen jådet.
Tabu fáddá
Tabu fádda
- Veahkaválddálašvuohta nissoniid vuostá lea maid váttisvuohtan sámi servodagas.
- Dierredibme nissunij vuosstij le aj hásstalussan sáme sebrudagán.
Mii diehtit dan, muhto mis leat uhccán dieđut dan birra ahte lea go uhcit vai eanet go muđui servodagas, dadjá ráđđelahttu Vibeke Larsen.
Dav diehtep, valla ep rat diede le gus dat væráp jali buorep gå ietján sebrudagán, javllá rádeájras Vibeke Larsen.
2012 čavčča almmuhedje Sámediggi ja Justiisadepartemeanta ovttas dutkanprošeavtta namahusain: Veahkaválddálašvuohta lagaš gaskavuođain sámi servodagas.
2012 tjavtja almodin Sámedigge ja Justijssadepartemænnta aktan dutkamprosjevtav namájn: Dierredibme lahka aktijvuodajn sáme sebrudagájn.
Eai boahtán fálaldagat, ja danne almmuhuvvo prošeakta ođđasis 2013:s.
Ettjin åvvå fálaldagá boade, ja danen prosjækta vas ådåsis almoduvvá jagen 2013.
- Mii diehtit ahte maiddái sámi servodagas ii galgga hállat veahkaválddálašvuođaid birra lagaš gaskavuođain.
- Diehtep dierredibme lahka familjan le dakkir ássje man birra ij sáhkada sáme sebrudagájn ge.
Lea váttis hállat ja diehtit dan veahkaválddálašvuođa birra, mii dáhpáhuvvá ruovttuin.
Gássjel le sáhkadit ja diehtet dan birra jut dierredibme sijda nielje siejnij sisbielen dahpáduvvá.
Muhto Sámedikki oaidnu lea ahte mii eat goassege ovdán dáid váttisvuođaiguin jus eat duostta daid váldit ovdan, dadjá Larsen.
Valla Sámedigge jáhkká ep goassak gåsik ássjijn boade jus ep duosta dav vuojnnusij låggŋit, javllá Larsen.
- Mii eat galgga man ge láhkai dohkkehit veahkaválddálašvuođa lagaš gaskavuođain ja lea sámediggeráđi mielas deaŧalaš guorahallat mii dat lea mii váikkuha veahkaválddálašvuhtii sámi servodagas.
- Mij ep åvvånisgalga dåhkkidit dierredimev lahka fámiljan ja danen sihtá sámediggeráde gávnnat ma li sivá gå ulmutja dierredi lahka fámiljav.
Mii háliidit maid diehtit mo veahkkeásahusat meannudit daid sápmelaččaiguin, geat vásihit veahkaválddálašvuođa ja dan ahte lea go veahkkeásahusas gelbbolašvuohta sámegielas ja sámi kultuvrras, dadjá Vibeke Larsen.
Sihtap diehtet gåktu almulasj ásadusá viehkedi sámijt gudi li hæhttum dierredimev gierddat ja makta le sáme giella- ja kultuvrramáhtudahka siján, javlláVibeke Larsen.
ON álgoálbmotvuoigatvuođaid erenoamášdieđiheaddji James Anaya lea váldán ovdan sihke álgoálbmotalbmáid ja earáid veahkaválddálašvuođa nissoniid ja nieiddaid vuostá. Dat lea okta dan guovtti hui deaŧalaš áššis mat váikkuhit álgoálbmogiidda go guoská olmmošvuoigatvuođaáššiide.
AN:a álggoálmmugij sierrarapportørra James Anaya le javllam dierredibme nissunij ja næjtsoj vuosstij, sihke álggoálmmukålmmåjs ietja ja iehtjádijs, le viehka ájnas ássje gå le sáhka almasjrievtesvuodaássjijs ma álggoálmmugijt vájkkudi.
Sámediggi háliida bargat eanet eastademiin ja guottuid duddjomiin dán suorggis.
Sámedigge sihtá ienebut hieredit ja guottojt rievddat dán ássjen.
- Nuorra sámi nissonat galget diehtit ahte sii eai dárbbaš gierdat dan ahte sin guoimmit huškot sin ja nuorra sámi albmát galget diehtit ahte ii leat dohkálaš huškumiin čoavdit riidduid, dadjá ráđđelahttu Vibeke Larsen.
- Nuorra sáme nissuna galggi diehtet e sij galga gierddat tsábbmut ietjasa guojmijs ja nuorra sáme ålmmå galggi diehtet ij le dåhkkidahtte tsábbmet váj mak navti galggá tjuolmav tjoavddet, javllá rádeájras Vibeke Larsen.
Eanet dieđuid oaččut dáppe: Ráđđelahttu Vibeke Larsen, + 47 941 30 116 dahje vibeke.larsen@samediggi.no
Ienep diedo: Rádeájras Vibeke Larsen, + 47 941 30 116 jali vibeke.larsen@samediggi.no
Sárdni guovvamánu 6. b. / Sártnit ja artihkkalat / Sámediggeráđđi / Organisašuvdnastruktuvra / Sámedikki birra / Sámediggi - Sametinget
Aili Keskitalo hålla guovvamáno 6. biejve / Håla ja tjállaga / Sámedikkeráde / Organisasjåvnå struktuvrra / Sámmedikke birra / Sámedigge - Sametinget
Sámedikki presideant Aili Keskitalo, guovvamánu 6. b..
Aili Keskitalo hålla guovvamáno 6. biejve
Buorit olbmot.
Gieres gájkka divna.
Lihku beaivái.
Vuorbbe biejvijn.
Odne, guovvamánu 6. b., mii ávvudit iežamet álbmotbeaivvi ovttas Norggas, Ruoŧas, Suomas ja Ruoššas.
Uddni, guovvamano 6. biejve, aktan ávvudallap ietjama álmmukbiejvev Vuonan, Svierigin, Suoman ja Russlándan.
Mii ávvudit leavggaiguin ja álbmotlávlagiin.
Ávvudallap slávgájn ja álmmuklávllagijn.
Máhtuin iežamet historjjá birra ja jurdagiiguin iežamet boahtteáiggi birra.
Diedoj ietjama histåvrås ja gehtjastagájn boahtteájggáj.
Mii ávvudit riemuin, njálgga biepmuin ja ollu iešguđet lágan doaimmaiguin sámi báikegottiin.
Arvudallap hávsskudagájn, njálga biebmujn ja moatte lágasj dåjmaj sámij bájkálasj sebrudagájn.
Min álbmotbeaivi lea oalle ođas, dušše 21 jagi boaris.
Mijá álmmukbiejvve le viehka nuorra, dåssju 21 jage vuoras.
Ávvudeamit leat iešguđetláganat, dan oainnán go galledan iešguđet suohkaniid ja báikkiid.
Ávvudallamijn li moadda háme, dajt vuojnáv gå guossidav duov ja dá suohkanav ja sajev.
Oktasaš govastagat ja doaimmat čohkkejit min beroškeahttá das gos mii orrut.
Juoŋga birra tjåhkanip degå aktisasj gåvåstagáj ja dåjmaj.
Seamma láhkai go mii oppa áiggi hábmet iežamet servodaga ja kultuvrra, de mii hábmet iežamet sisdoalu – sápmelaččaid álbmotbeaivvi.
Sæmmi láhkaj gå mij gætjo ájge hábbmip ietjama sebrudagá sisanov, de hábbmip sisanov ietjama – sámij – álmmukbiejvev.
Dál mii ávvudit dan maid mii leat.
Uddni ávvudallap mij lip gudi lip.
Mii leat sápmelaččat, iešguđet láhkai.
Mij lip sáme, ja dav lip mij guhtik ietjama láhkáj.
Ollu lea oktasaš, muhto ollu lea mii earuha.
Ållo le aktisasj, valla ållo le aj sierralágasj.
Dieđusge lea guovvamánu 6. b. midjiide rápmin, muhto seamma ollu dat leat searvevuođabeaivi, máŋggadáfotvuođain ja utnolašvuođain.
Guovvamano 6. biejvve le diehttelis mihásvuoda biejvve, valla sæmmi ålov aktisasjvuoda biejvve, moattevuodajn ja valjesvuohtaj,
Sápmelaččat leat ávvudan guovvamánu 6. b. álbmotbeaivin 1993 rájes.
Sáme li ávvudallam guovvamano 6. biejvev álmmukbiejvven jage 1993 rájes.
Dán jagi álbmotbeaivi lea dattetge erenoamáš midjiide Norggas.
Dán jage álmmukbiejvve le huoman sierralágásj midjij Vuonan.
Dán jagi ávvudit sihke Sámedikki 25-jagi beaivvi ja vuođđolága 200-jagi beaivvi.
Dán jage tjalmostahttep goappátjaga Sámedikke 25-jage ávvudimev ja vuodolága 200-jage ávvudimev.
Dát addá midjiide vuogasvuođa smiehttat dárkilit álbmotstivrra ja iežamet demokráhtalaš ideálaid birra.
Dat vaddá midjij sjiehtes båttåv snivva ájádalátjit álmmukstivrav ja mijá demokráhtalasj ideálajt.
Vuođđolága mearrádusat leat demokratiija geađgejuolgi.
Vuodoláhka le demokratija tsieggimgierge.
Mat ovdanbuktet min buoremus ja deaŧaleamos ideálaid.
Moallánahkan mijá buoremus ja ájnnasamos ideálajda.
Vuođđoláhka dássida ovttaskasolbmuid, álbmotjoavkkuid ja stáhta beroštumiid.
Vuodoláhka vedjadahttá ájnegisá, álmmukjuohkusij ja stáhta ássjijt.
Dattetge válddii 100 jagi vuođđolága vuosttaš almmuhusa rájes dassážiigo nissonolbmot ožžo dábálaš jienastanvuoigatvuođa.
Valla huoman gållin 100 jage vuodolága vuostasj almodusás desik nissuna oadtjun gájkkásasj jienastimriektáv.
Válddii lagabui 200 jagi dassážiigo álgoálbmogiid ja unnitloguid suodjaleapmi šattai oassin vuođđoláhkii.
Gållin vargga 200 jage åvddål iemeálmmugij ja unneplågoj suodjalibme sjaddin oassen vuodolágas.
Dat čájeha ahte vuođđoláhka vuosttažettiin lea iežas áiggi mánná, dan servodaga man dat galggai muddet.
Dat vuoset vuodoláhka gájk åvdemusát le ietjas ájge mánná, dan sebrudagá majt dat galggá hiebadit.
Dat ovddasta min buot buoremus ideálaid – nu mo mii daid defineret áiggis áigái.
Dat la moallánahkan mijá gájk buoremus ideálajs – nåv gåktu mij agev mierredip dajt.
Ja dat rievdá dađistaga go servodat rievdada iežas ideálaid ja árvvuid.
Ja dat rievddá maŋenagi gå sebrudahka rievddat ideálajt ja árvojt.
1988:s, jagi ovdalgo vuosttaš Sámediggi rahppojuvvui, oaččui vuođđoláhka ođđa mearrádusa mii sihkkarasttii sámi álbmogii erenoamáš stáhtusa ja suodjaleami:
Jagen 1988, jahket åvddåla gå vuostasj Sámedigge rabáduváj, oattjoj vuodoláhka ådå mærrádusáv mij sihkarastij sámij sierra stáhtusav ja suodjalimev:
Dát ledje dan áiggi vuđolaš rievdadusat, ja ain vásihuvvo dát sápmelaččaid dohkkeheapmi álgoálbmogin muhtumiidda nággovuložin.
Da lidjin ájgenis tjiegŋalis rievddadime, ja vilá adni muhtema dát dåhkkidibme sámijs iemeálmmugin la rijddooarren.
Dál lea dattetge Sámediggi deaŧalaš oassi Norgga demokratiija vuogádagas.
Valla uddni le Sámedigge vuona demokráhtalasj vuogádagá sisŋutja oasse.
Ii leat loahppa sámi rahčamušain dohkkehuvvot, muhto baicce joatkkan.
Dát ij la giehtjen dåhkkidime oajbbomis, valla ienebut joarkka.
Dan jagi galgá Vuođđoláhka rievdaduvvot sakka.
Dan jage tjuodtjop mij vuodolága viehka stuorra rievddadimij åvdån.
Vuođđoolmmošvuoigatvuođat galge váldojuvvot mielde láhkii, ja lága giella galgá oažžut dálááiggi hámi.
Vuodulasj almasjrievtesvuoda galggi láhkaj tjáleduvvat, lága giellahábme galggá ådåstuhteduvvat.
Mii sápmelaččat leat álbmot, vuoigatvuođain ja friijavuođain ieža mearridit iežamet boahtteáiggi.
Midja sáme lip akta álmmuk, rievtesvuodajn ja friddjavuodajn ietja mierredit ietjama boahtteájgev.
Sámegiella ja dárogiella leat ovttaárvosaš gielat Norggas.
Sámegiella ja dárogiella li avtaárvvusasj giela Vuonan.
Mis lea buorre jáhkku vuordit ahte dát dávistuvvo buorebut dálá vuođđolágas go 200 jagi dás ovdal.
Miján li gájkka oare vuorddet dat gåvviduvvá buorebut udnásj vuodolágan gå 200 jage dás åvddåla.
Vuođđolágas mearriduvvon ideálat demokratiija, riektesihkarvuođa, dásseárvvu ja sárdnunfriijavuođa birra addá midjiide sápmelaččaide vejolašvuođa ovddidit iežamet nationála parlameantta.
Ideála demokratijas, rievtesihkátvuodas, buohtaárvos ja hållamfriddjavuodas ma li biejadum vuodoláhkaj dahkin máhttelissan midjij sámijda åvddånahtátjit ietjama nasjåvnålasj parlamentav.
Vuođđoláhka ja Sámediggi dáhkidit demokráhtalaš oassálastima ja ahte min friijavuođat ja vuoigatvuođat álbmogin ovdánit dađistaga.
Vuodoláhka ja Sámedigge li sihkarvuohtan demokráhtalasj oassálasstemij ja mijá friddjavuodaj ja rievtesvuodaj mærrásasj åvddånibmáj nåv gå álmmuk.
Mii eat ávvut okto odne.
Mij ep aktu ávvudalá uddni.
Mii juogadit beaivve máilmmiin muđui, riikkain muđui ja giliin muđui.
Juogatjip biejvev væráldijn, rijkajn, sijdajn.
Mii bovdet iežamet ránnjáid, ustibiid ja mielássiid searvat ávvudeapmái.
Gåhttjop gájkka rádnájt, rádnajt ja guojmmeviesádijt oassálastátjit ávvudallamijda.
Dát lea dakkár beaivi mainna mii leat rámis: okta álbmot njealji stáhtas.
Dát la biejvve vuosedittjat mihásvuodav dassta majt lip: álmmuk nieljen stáhtan.
Okta álbmot mii juogada giela, historjjá, kultuvrra ja nieguid min oktasaš boahtteáiggi birra.
Álmmuk mij juogasj gielav, histåvråv, kultuvrav ja mijá aktisasj boahtteájge niegojt.
Giella dárbbaša veahá veahki.
Giella dárbaj vehik viehkev.
Danne mii álmmuhit odne bálvalusa dás: www.sátni.org: digitála sátnegirji buot golmma sámegillii ja davviriikkalaš gielaide.
Dan diehti almodip mij uddni dievnastusáv www.satni.org: digitála báhkogirjje gålmå sámegielaj gaskan aktan nuorttarijkaj gielaj.
Sávan dat boađášii ávkin didjiide geat háliidehpet oahppa ja geavahit sámegiela.
Doajvov dat sjaddá viehkken didjij gudi sihtabihtit ja ávkkit sámegielav.
Mu niehkun lea dakkár boahtteáigi mas nuorat álkit sáhttet válljet oahpu ja geavahit iežaset giela dainna oadjebasvuođain ahte maiddái sámegiella lea ealli giellan máilmmis.
Muv niehko le boahtteájgge goassa nuora álkkes láhkáj máhtti åhpadusáv válljit ja ietjasa gielav ávkkit vissesvuodajn sámegiella le aj viesso giella væráldin.
Dakkár boahtteáigi mas sámegiella ja sámi kultuvra adnojuvvo riggodahkan ja gelbbolašvuohtan, ii ge noađđin.
Boahtteájgev goassa sámegiella ja mijá kultuvrra aneduvvá boanndudahkan ja mahttudahkan, ja ij noaden.
Niegadan dakkár boahtteáiggi birra mas sámi servodat ii adnojuvvo hehttehussan ovdáneapmái, muhto lea lunddolaš oassi min nationála ja dásseárvosaš ovttasleahkimis.
Niegadav boahtteájgev goassa sáme sebrudahka ij aneduvá gåtsanin åvddånibmáj, valla le luondulasj oasse mijá nasjåvnålasj ja buohtaárvulasj aktanviessomis.
Mas adnojuvvo duohtan dat mai Gonagas dajai rabadettiin Sámedikki 1997:s: ahte Norga lea huksejuvvon guovtti álbmoga eatnamiidda: dážaid ja sápmelaččaid.
Daggu válldep duohtan majt Gånågis javlaj Sámedikke rahpambåttå jagen 1997: Vuona stáhtta le vuododuvvam guovte álmmuga duobddágijda: láttij ja sámij.
Odne mii ávvudit.
Uddni ávvudallap.
Dan mii dárbbašit, dan mii leat ánssášan.
Dav dárbahip, dav lip ánssim.
Muhto muitet maiddái ahte dát beaivi lea ollu olbmuid máŋggaid jagiid rahčamušaid boađus daid friijavuođaid ja vuoigatvuođaid ovddas mat mis leat dál.
Valla mujttit aj dat biejvve le boados moatte ulmutja oajbbomis moadda jage daj friddjavuodaj ja rievtesvuodaj åvdås ma li miján uddni.
Mii duolbmat sin bálgáid.
Mij vájaldip sijáj luottaj milta.
Sii lea čájehan midjiide ahte máilmmi sáhttá álo rievdadit buoret guvlui.
Sij li vuosedam værált agev máhttá rievddaduvvat buorebuj.
Das go sii geat rievdadit máilmmi, leat sii geain lea jáhkku dasa ahte dat lea vejolaš.
Danen gå sij gudi væráldav rievddadi, li dakkira gudi jáhkki dat máhtta rievddaduvvat.
Somás vuohki oahppat sámegiela – sámi sátnegirjjáš almmuhuvvon / Faktadieđut sámi gielaid birra / Giella / Sámediggi - Sametinget
Hávsskes vuohke sámegielav oahppat – sáme báhkogirjásj almoduvvam / Diedo sámegielaj birra / Giella / Sámedigge - Sametinget
Somás vuohki oahppat sámegiela – sámi sátnegirjjáš almmuhuvvon
Hávsskes vuohke sámegielav oahppat – sáme báhkogirjásj almoduvvam
Háliidat go oahppat sámegielsániid ?
Le dujna miella oahppat muhtem bágojt sámegiellaj ?
Vai háliidat go rámiidit gean nu eará gillii go dan gillii maid don humat ?
Jali sidá rámpodit soabmásav ietjá sámegielajn majt iesj sáhkada ?
Dalle sáhttá dát ságastallangirjjáš leat veahkkin árgabeaiságastallamii sihke davvisámegillii, julevsámegillii ja lullisámegillii.
De máhttá dát báhkogirjásj bæjválasj bágoj ja gárgadisáj nuorttasábmáj, julevsábmáj ja oarjjelsábmáj liehket dunji viehkken.
Giellakampánnja “ Sámás muinna ” almmuha dá sierra sátne- ja cealkkačoakkáldaga maid sáhttá geavahit iešguđet oktavuođain.
Giellakampánnja “ Sámásta munji ” almot dálla báhkotjuohkkev ja gárgadistjuohkkev. Dát girjásj máhttá aneduvvat duon dán aktijvuodan.
Sátnegirjjážis leat juohkebeaivválaš sánit ja dajaldagat, muhtun ávkkálaš irggástallanvuogit ja cealkagat maiguin sáhttá álgit.
Báhkogirjátjin gávnnuji fertbæjvvásasj bágo ja moallánagá, muhtem ávkálasj madtjuhimvuoge ja gárgadisá gåktu galga ságastallagoahtet.
- Dát ii leat mihkkege oahppogirjjiid, muhto somás vuohki oahpásmuvvat sámegillii.
- Ij la dát makkirak oahppogirjje, valla hávsskes vuohke sámegielav oahppat.
Das ii leat lossa grammatihkka, muhto ávkkálaš dajaldagat, dadjá sámediggepresideanta Aili Keskitalo
Dánna ij la låsså grammatihkka, ájnat ávkkás moallánagá, javllá sámedikkepresidænnta Aili Keskitalo.
Sátnegirjjáš lea erenoamážit nuoraid várás, ja das leat sánit ja dajaldagat maid sáhttá geavahit skuvllas, ruovttus, go lea ovttas ustibiiguin ja go lea luonddus ja feasttas.
Báhkogirjásj la sierraláhkáj nuorajda, ja vaddá dunji bágojt ja gárgadisájt majt besa adnet tjabu skåvlån, sijdan, gå la rádnastallamin, luondon ja festan.
Sámediggi sávvá ahte dat livččii ávkin sihke dutnje gii humat juo ovtta dahje eanet sámegielaid ja dutnje gii háliidat oahppat sámegiela.
Sámedigge sávvá girjásj luluj boahtá dunji ávkken gut juo sámásta jali sáhkada moadda sámegiela ja dunji gut hálijda oahppat sámev.
- Geavat ovtta sáni juohke beaivve, čále cealkaga ja sádde dan iežat ustibii dahje almmut dan iežat instagrámmas.
- Javla avtav bágov juohkka biejve, tjále gárgadisáv ja rája ráddnaj jali biedjala ietjat Instagrámmaj.
Searvva veahkkin oažžut sámegiela oidnot ja gullot árgabeaivvis ja sosiála mediain, ávžžuha sámediggepresideanta Aili Keskitalo.
Viehkeda jut sámegiella boahtá ienep vuojnnu ja gullu árggabiejven ja sosiála median, bádtji sámedikkepresidænnta Aili Keskitalo.
Dá lea sátnegirjjáš:
Dála boahtá báhkogirjásj:
Dás sáhtát diŋgot sátnegirjjáža: http://www.sametinget.no/Snakk-samisk-te-mae/Bestill-gratis-lommeparloer-armbaand-og-buttons
Báhkogirjásj la juo biejadum poasstaj sidjij guhti li juo diŋŋgum. Ienemusát 10 girje juohkka rávvagin.
Sámedikki plánaveahkki / Sámedikki plánaveahkki / Areála / Biras, areála ja kultursuodjaleapmi / Sámediggi - Sametinget
Sámedikke pládnabagádus / Sámedikke pládnabagádus / Areála / Birás, areálla ja kultursuodjalus / Sámedigge - Sametinget
Sámedikki plánaveahkki
Sámedikke pládnabagádus
Politihkalaš ášši: Sámediggi mearridii 2010 plánaveahki.
Politihkalasj ássje: Sámedigge mierredij plánimbagádusáv jagen 2010.
Plánaveahkki galgá láhčit dili nu ahte buot plánat, čuozahusčielggadeamit ja mearrádusat plána- ja huksenlága plánaoasi mielde galget sihkkarastit sámi kultuvrra, ealáhusdoaimma ja servodateallima luondduvuođu.
Plánimbagádus láhtjá dilev nav vaj gájkka plána, vájkkudimguoradallama ja mærrádusá ma tjuovvu pládna- ja tsiekkaduslága pládnaoasev nanniji sáme kultuvra luonndovuodov, æládusájt ja sebrudakiellemav
Sámedikki njuolggadusat man mielde árvvoštallat sámi beroštumiid meahci rievdaduvvon anu ektui.
Sámedikke njuolgadusá árvustalátjit sáme vieledimijt ietjájduvvam adnuj miehtses
Sámediggi mearridii 2010 plánaveahki.
Sámedigge mierredij plánimbagádusáv jagen 2010.
Plánaveahkki galgá láhčit dili nu ahte buot plánat, čuozahusčielggadeamit ja mearrádusat plána- ja huksenlága plánaoasi mielde galget sihkkarastit sámi kultuvrra, ealáhusdoaimma ja servodateallima luondduvuođu. Sámediggi lea lága bakte geatnegahtton veahkehit plánema go leat áššit mat čuhcet sámi kultuvrii, ealáhusdoibmii ja servodateallimii (vrd. § 3-2).
Plánimbagádus láhtjá dilev nav vaj gájkka plána, vájkkudimguoradallama ja mærrádusá ma tjuovvu pládna- ja tsiekkaduslága pládnaoasev nanniji sáme kultuvra luonndovuodov, æládusájt ja sebrudakiellemav (bs. § 3-2).
Sámedikki geatnegasvuohta searvat plánemii mearkkaša maiddái ahte Sámediggi lága mielde sáhttá vuosttaldit areálaplánaid ja loktet guovlulaš plánaid departementii jus leat áššit mat sakka váikkuhit sámi kultuvrra ja ealáhusdoaimma eaige leat doarvái bures vuhtiiváldon (vrd. §§ 5-4 ja 8-4).
Sámedikke vælggogisvuohta oassálastátjit plánimijda sisadná aj máhttelisvuodav rievtesvuodav lága milta vuosteldit areállaplánaj aktijvuodajn ja guovlolasj plánajt vuosteldit depártamentaj åvddåj jus ássje ma li ájnnasa sáme kultuvrraj jali æládusdåjmajda ælla bærrájgåtsedum (jf. §§ 5-4 og 8-4).
Dát láhkamearrádusaid vuođul lea dárbbašlaš ahte Sámediggi čielggada man vuođu mielde sii servet plánenbargui.
Dá mærrádusá lágan li dahkam nav vaj Sámedigge hæhttu tjielggit ietjas vuodov pládnabárgo oassálasstemij.
Sámedikki plánaveahki veahkeha vuogáidahttimis ja čohkkemis dieđuid das makkár sámi kultuvrra beroštumit galget vuhtiiváldojuvvot, mat čuvvot gustovaš ja riikkaidgaskasaš rievtti ja mat leat áigeguovdilat plánemiidda plána- ja huksenlága mielde.
Sámedikke plánimbagádus le viehkkenævvon systematiseritjit ja vattátjit tjoahkkediedojt dajs plánimvieledusájs sáme kultuvra hárráj, ja ma tjuovvu doajmme lágajs ja rijkajgasskasasj lágajs plánimav pládna- ja tsiekkaduslága milta.
Plánaveahkki sisdoallu lea nu ahte das leat veahkkečuoggát dahje njuolggadusat oktan dievaslaš mearkkašumiiguin.
Plánimbagádus le danen dagádum muhtem bagádustjuokkajs jali njuolgadusájs masi vas li tjiegŋalap kommentára.
Finnmárkolága § 4 mielde mearrida Sámediggi njuolggadusaid meahcceeatnamiid rievdaduvvon ávkkástallanvugiid várás (dás rájes gohčoduvvon meahcceeatnamiid rievdaduvvon ávkkástallanvugiid njuolggadusat).
Finnmárkolága § 4 milta mierret Sámedigge njuolgadusájt árvustalátjit sáme vieledusájt miehtse adnema ietjájduhttemijs (dás rájes gåhtjodum njuolgadusá miehtse adnema ietjájduhttemijs).
Njuolggadusaid lea departemeanta dohkkehan.
Njuolgadusá li dåhkkidum departementas.
Dán plánaveahkis lea eará áššálaš ja geográfalaš doaibmaguovlu go Finnmárkku meahcceeatnamiid rievdaduvvon ávkkástallanvugiid njuolggadusain.
Dát plánimbagádusán li unnán ietjálágásj ássjediehttelis ja geográfalasj doajmmaguovllo gå njuolgadusá miehtse adnema ietjájduhttemijs Finnmárkon.
Das leat deattuhan dan go lea ovttavásttolašvuohta doaibmaguovllus, de lea maiddái áššálaš ovttavásttolašvuohta sisdoalus dán plánaveahki ja meahcceeatnamiid rievdaduvvon ávkkástallanvugiid njuolggadusa gaskkas.
Dæddo le biejadum jut doajmmaguovllo li avtalágátja, ja dán plánimbagádusá ássjediehttelis sisadno ja njuolgadusájn miehtse adnema ietjájduhttemijs li aj avtalágátja.
Ovddasvástideaddji politihkkár
Politihkalasj åvdåsvásstediddje
Riikkaidgaskasaš bargu / Sámediggi - Sametinget
Rijkajgasskasasj barggo / Sámedigge - Sametinget
Máilmmi álgoálbmogat ellet hui iežálágan, ja dávjá váttis eallineavttuid vuolde.
Álggoálmmuga væráldav miehtáj viessu viehka moattelágásj iellemdilen ma álu li viehka gássjelisá.
Riikkaidgaskasaš reguleremat das movt stáhtat meannudit ja ovttas doibmet álgoálbmogiiguin lea danin hui dehálaš máilmmi álgoálbmogiidda.
Rijkajgasskasasj mierredibme stáhtaj álggoálmmugij giehtadallam ja avtastallam le viehka ájnas værálda álggoálmmugijda.
Dás lea sáhka dohkkehuvvomis álgoálbmogiin ja ahte stáhtat politihka hábmemis dohkkehit álgoálbmogiid sierranas sajádaga ja beroštumiid olmmožin.
Dát dan diehti váj galggi álggoálmmugin dåhkkiduvvat ja aj váj stáhta ietjasa politihka hábbmidahttijn álggoálmmugij sierralágásj sajev ja berustimijt álmmugin vieledi.
Sámi ovttasbargu
Sáme aktisasjbarggo
Rájahis guovlulaš ovttasbargu
Rijkajgasskasasj guovlolasj aktisasjbarggo
Riikkaidgaskasaš álgoálbmotovttasbargu
Rijkajgasskasasj álggoálmmukaktisasjbarggo
Sámediggi bargá
Sámedigge barggá
Ahte álgoálbmogiid olmmošvuoigatvuođat nannejuvvojit
Álggoálmmugij almasjrievtesvuodajt nannit.
Ahte oažžut ceavzilis ovdáneami mii sihkkarastá sámiid ja eará álgoálbmotkultuvrraid ávnnaslaš vuođu
Guoddelis åvddånahttemav mij sámij ja ietjá álggoálmmugij kultuvra materiálalasj vuodov nanni.
Ahte ovttasbargu sámiid gaskkas riikarájáid rastá viidána
Vijddás aktisasjbargov sámij gaskan rijkarájáj rastá.
Ahte Davviriikkat vuolláičállet Davviriikkaid sámekonvenšuvnna mii dohkkeha álgoálbmogiid iešmearrideami
Nuorttarijkaj lánda vuollájtjálli Nuorttarijkaj sámekonvensjåvnåv mij dåhkkit álggoálmmugij riektáv iesjmierredibmáj.
Duogaš
Duogásj
Sámediggi hálddaša prinsihpalaš oainnuid ja beroštumiid mat ovddiduvvojit ja bealuštuvvojit riikkaidgaskasaš dásis.
Sámedikken li muhtem prinsihpalasj vuojno ja berustime ma rijkajgasskasasj æjvvalimsajijn åvdeduvvi ja bælostuvvi.
La dehálaš ahte álgoálbmotipmárdus vuhtiiváldojuvvo sihke nationála ja riikkaidgaskasaš dásiin, ja ahte álgoálbmogiidda mearkkašahtti áššit ovddiduvvojit sihke nationála ja riikkaidgaskasaš dásis.
Ájnas le jut álggoálmmukdimensjåvnnå nasjonála ja rijkajgasskasasj aktijvuodajn várajda váldeduvvá, ja ássje ma álggoálmmugijda li ájnnasa åvdeduvvi sihka rijka- ja rijkajgasskasasj dásen.
Álgoálbmotjoavkkuid eksisteansa ja eallin vuođđuduvvá ovddideapmái ja makkár faggi dan ovddideamis lea báikkálaččat, našunalalaččat ja riikkaidgaskasaččat.
Álggoálmmukjuohkusij viessom ja årrom le vuododuvvam åvddånahttema nanna ja gåktu åvddånahttem bájkálasj, rijka ja rijkajgasskasasj dásen sajájdahteduvvá.
Heivehanmunni ja nuppástuhttin, jotkkolašvuohta ja ođasteamit leat guovddáš doahpagat boahttevaš álgoálbmotservodaga hábmemis.
Massjkisvuohta ja nuppástuhttem, iemelágásjvuohta ja ådåstuhttem li ájnas moallánagá gåktu ihttásj álggoálmmuksebrudagájt sihtap hábbmit.
Muhtun álgoálbmotjoavkkuide lea ođđaáigásaš searvevuođaid ovdáneapmi leamašan diehttelassan, ja earáide lea servodatrievdan dagahan čoavddekeahtes váttisvuođaid ja leat vásihan ahte eai hálddaš ođđa áiggi.
Muhtem álggoálmmukjuohkusijda le ådåájggásasj aktijvuoda hábbmim læhkám luondulasj, madi iehtjádijda li sebrudakrievddama buktám hásstalusájt majt ij máhte tjoavddet ja dåbddo e ådå ájgijn nagáda.
Ollugat vásihit ahte eai beasa searvat ja leat oassin čálgoovdáneamis, ovdamearkka dihte leat čielga paralleallat geafivuođa ja álgoálbmogiid gaskkas.
Moaddása e besa oasev válldet boandásvuoda lassánimes, duola dagu li tjielgas aktijvuoda hæjosvuoda ja álggoálmmugij gaskan.
Ollugat leat eaidaduvvon maŋimus logi jagi ođđa teknologalaš servodagas.
Ja moaddása li abmasa sjaddam dan ådåájggásasj teknologijasebrudahka mij le maŋemus lågij jagij åvddånam.
Sámiid kultuvrralaš áŋgiruššan, masa šattai ođđa leaktu 1960-logu loahpageahčen, bohciidahtii čielga dárbbu áŋgiruššagoahtit riikkaidgaskasaččat vai kultuvra bisošii ja ovdánivččii.
Sámij kultuvralasj mobiliserim, mij ådå fámoj 1960-lågo rájes álgij, buvtij dárbov dáv rahtjamav kultuvralasj bierggima ja åvddånime hárráj rijkajgasskasasj dássáj låggŋit.
Sámeášši šattai eanet ja eanet eamiálbmotáššin.
Sámeássje ienebut ja ienebut álggoálmmukássjen sjaddin.
Sámi organisašuvnnat barge 1970-logu rájes aktiivvalaččat beassamis mielde riikkaidgaskasaš álgoálbmotbargui earret eará Álgoálbmogiid Máilmmiráđi (WCIP) ásaheami oktavuođas jagi 1975:s.
Sáme organisasjåvnå 1970-lågos dåjmalattjat barggin dan vuoksjuj váj galggin rijkajgasskasasj álggoálmmukbargguj sæbrrat duola dagu Álggoálmmugij væraltráde (WCIP) ásadime baktu jagen 1975.
Maŋŋelis leat álgoálbmogat bargan ILO-konvenšuvnnain nr. 169 álgoálbmogiid ja olmmoščearddaid birra iešheanalaš stáhtain, ON julggaštusaid álgoálbmotvuoigatvuođaid birra ja 1966 ON julggaštusain siviila ja politihkalaš vuoigatvuođaid dynámalaš ovdánemiin.
Maŋŋela li álggoálmmuga barggam ILO-konvensjåvnåjn nr. 169, álggoálmmuktjuottjodusájn ja dynámalasj åvddånahttemijn FN-konvensjåvnåjn sivijla ja politihkalasj riektáj gáktuj 1966 jages.
Riikkaidgaskasaš álgoálbmotovttasbargu, ja sámiid searvan dan bargui, lea njuolgut váikkuhan sápmelaččaid dillái.
Rijkajgasskasasj álggoálmmukbarggo ja sámij oassálasstem dasi, le njuolgga sámij dilev vájkkudam.
Dat bođii čielgasit ovdan dan bargus man olis jagi 2005:s finnmárkoláhka mearriduvvui.
Dát viehka tjielggasit åvddån bådij prosessan man boados lij Finnmárkkoláhka jagen 2005.
Sihke ILO.
Sihke ILO.
, ON nállevealahanlávdegoddi, ON álgoálbmotvuoigatvuođaid erenoamášdieđiheaddji ja riikkaidgaskasaš olmmošvuoigatvuođaáššedovdit cealkámušat ja rávvagat ledje mearrideaddjin dasa go sámiid vuoigatvuođat dohkkehuvvojedje dan dásis go dahkkojedje finnmárkolága mearrideami oktavuođas.
, AN:a tjærddavieledimkomitea, AN:a álggoálmmugij almasjriektádile sierrarapportøra ja rijkajgasskasasj álmmukriektáássjedåbddij javllamusá lidjin ájnnasa gå sámij riektá da vierdev finnmárkolága baktu dåhkkiduvvin.
Rádjerasttildeaddji bargu láhččojuvvo earenoamážiid nationála ja riikkaidgaskasaš forumiin bakte, nugomat ON.
Rijkajgasskasasj barggo guosská duola dagu nasjonála ja rijkajgasskasasj aktijvuoda dagu AN.
, Sámi parlamentáralaš ráđi, Barents-ovttasbargu, Arktalaš ovttasbargu, Davviriikkaid ovttasbargu, davveguovlopolitihkka, Interreg ja davvi olli (EU).
, Sáme parlamentáralasj ráde, Barentsaktisasjbarggo, Arktalasj aktisasjbarggo, nuorttarijkaj aktisasjbarggo Interreg ja nuorttalasj dimensjåvnnå (EU).
Sámedikki galledeapmi / Sámediggevisti / Sámedikki birra / Sámediggi - Sametinget
Sámedikkev guossidit / Sámediggeviesso / Sámmedikke birra / Sámedigge - Sametinget
Sámedikki galledeapmi
Sámedikkev guossidit
Sámediggevistti oahpisteapmi dahkkojuvvo juohke beaivvi dii. 13.00.
Vuosádallam Sámedikke huodnahin le bæjválattjat kl.. 13.00.
Oahpistangiellan leat dárogiella, sámegiella ja eaŋgalsgiella.
Vuosádallamgiella le dárogiella, sámegiella ja ieŋŋilsgiella.
geasseáigodagas (20.06 - 15.08) lea oahpisteapmi juohke diimmu 8.30, 9.30, 10.30, 12.30, 13.30, 14.30.
Giesen (20.05 - 15.08) li vuosádallama juohkka tijma 8.30, 9.30, 10.30, 12.30, 13.30, 14.30.
Heivehuvvon fálaldat joavkkuide
Hiebadum fállo juohkusijda
Nuoraidskuvlla ja joatkkaskuvlla ohppiide ja luohkáide, organisašuvnnaide, ásahusaide ja mediaide fállojuvvo heivehuvvon oahpisteapmi, oktan oanehis logaldallamiiguin Sámedikki, sámepolitihka ja eará guoskevaš fáttáid birra.
Skåvllåoahppijda ja – klássajda nuoraj dásen ja joarkkaskåvlåjda, organisasjåvnåjda, institusjåvnåjda ja mediajda fáladuvvá hiebadum vuosádallam.
Fálaldat heivehuvvo daid áiggis áigái návccaide mat leat hálddahusas ja politihkalaš doaimmas visttis.
Fállo hiebaduvvá aktelattjat háldadusá máhtukvuodajda ja politihkalasj dåjmajda huodnahin.
Váldde oktavuođa Gulahallanossodagain jus dus leat erenoamáš dárbbut.
Válde aktijvuodav Guládallamåssudagájn jus dujna li sierra dárbo.
Rabas čoahkkimat
Rabás tjåhkanime
Sámedikki dievas- ja lávdegoddečoahkkimat leat ráhpasat olbmuide.
Tjåhkanime Sámedikke ållestjåhkanimen ja komiteajn li rahpasa álmmugij.
Dievasčoahkkimat ja lávdegoddečoahkkimat dollojuvvojit sullii njelljii jahkái.
Ållestjåhkanimen ja komiteajn li birrusijn niellja tjåhkanime jahkáj.
Sámedikki kantiidna lea rabas olbmuide.
Tjåhkanimbåttåjn la Sámedikke kantijnna aj rabás álmmugij.
S ámedikki girjerádju
Sámedikke girjjevuorkká
Sámedikki girjerádju oktan lohkansajiiguin lea rabas gaskal 09.00 ja 15.30, ja dan sáhttet olbmot geavahit.
Sámedikke girjjevuorkká låhkåmsajij le rabás 09.00 ja 15.30 gassko, ja almmuk máhttá dasi bessat.
Váldde oktavuoa S ámedikkiin
Válde aktijvuodav Sámedikkijn
Vuosárgga - bearjadaga 08.00-15.30
Mánnodagá - bierjjedagá 08.00-15.30
Suodjaluvvon guovlluid stivrrat / Verneplanarbeid / Luonddušláddjivuohta / Biras, areála ja kultursuodjaleapmi / Sámediggi - Sametinget
Suodjalimguovloj stivra / Verneplanarbeid / Luondo moattebelakvuohta / Birás, areálla ja kultursuodjalus / Sámedigge - Sametinget
Politihkalaš ášši:
Politihkalasj ássje:
Suodjaluvvon guovlluid stivrrat
Konsultasjåvnnånjuolgadusá suodjalimpládna bargguj
Sámediggi ja Birasgáhttendepartemeanta lea soahpan ásahit suodjaluvvon guovlluid stivrraid, maidda dáhkiduvvo sámiid oassálastin.
Jagen 2010 de Sámedigge ja Birássuodjalimdepartemænnta guorrasijga konsulterimij baktu álgget bájkálasj suodjalimguovloj stivraj, ma aj nanniji sáme ájrastahttemav.
Suodjaluvvon guovllu stivrra válljejit suohkanstivrrat, fylkadiggi ja Sámediggi.
Suodjalimguovloj stivra válljiduvvi suohkanstivrajs, fylkadikkijs ja Sámedikkes.
Sámi ovddastumi árvvoštallojuvvo dan ektui makkár mearkkašupmi guovllus lea sámi kultuvrii ja sámi ealáhusdoibmii.
Sáme ájrastahttema låhko árvustaláduvvá guovloj sáme kultuvra ja æládusáj gáktuj.
Birasgáhttendepartemeanta ja Sámediggi ráđđádallet stivrra čoahkádusa (áirraslogu) ja sámi ovddastumi juohke álbmotmeahci stivrraide.
Birássuodjalusdepartemænnta ja Sámedigge konsulteriji stivraj sáme ájrastahttema lågo birra juohkka nasjonálpárkaj hárráj.
Ođđa hálddašanortnet lea ILO-álgoálbmotkonvenšuvnna nr 169, artihkkala 15 nr. 1 mielde mii geatnegahttá stáhta sihkkarastit sámi oassálastima sámi guovlluid luondduvalljodagaid geavaheami, hálddašeami ja seailluheami oktavuođas.
Dát ådå háldadimårnik le ILO-169 álggoálmmuga konvensjåvnå, artihkal 15 nr. 1 milta mij vælggogahttá stáhtav nanninitjit sáme oassálasstemav luondoresursaj ávkástallamav, háldadimev ja bisodimev sáme guovlojn.
Stáhta virgáiduvvon suodjaluvvonguovllu hálddašeaddji lea stivrra čállingoddin.
Tjállebargo juohkka stivrraj galggá dagáduvvat bájkálasj stáhta virggádim suodjalimguovlo háldadiddjes.
Suodjaluvvonguovlluid stivrra galget hálddašit suodjaluvvon guovlluid mearriduvvon suodjalannjuolggadusain ja daidda gullevaš Gonagaslaš resolušuvnnas mii ollista suodjalannjuolggadusa, ja luonddušláddjivuođalága mearrádusaid.
Suodjalimguovlo galggi háldadit suodjalimguovlojt ævtojt gáktuj ma li mierreduvvam suodjalimnjuolgadustjállagijn aktan Gånigá resolusjåvnåjn mij suodjalimnjuolgadustjállusav dævddá, ja luondomoattebelaklága mærrádusájt.
Dehálaš bargun iešguđetge stivrraide ja báikkálaš suodjaluvvon guovllu hálddašeddjiide lea ráhkadit (dahje ođastit) suodjaluvvon guovlluid hálddašanplánaid.
Stivraj ja bájkálasj suodjalimguovloj háldadiddjij ájnas barggon le (jali ådåstuhttet) suodjalimguovloj háldadimplánajt.
Hálddašanplánat leat dehálačča beaivválaš hálddašeapmái sihke danin vai olahat ovttalaš ja čielga hálddašeami ja nu sihkkarastit ahte guovllu suodjalanárvvut váldojit vuhtii.
Háldadimplána li ájnas barggonævo bæjválasj háldadimen oattjotjit avtalágátjin ja tjielggasabbon ja nannitjit guovlo suodjalimárvojt.
Hálddašanplána galgá leat geavatlaš veahkkereaidun seailluheames ja ovddideames suodjalanulbmila ja galgá maiddái mearridit čielga njuolggadusaid movt vihkkedallen guovllu suodjaleami geavaheami ektui.
Háldadimpládna galggá liehket praktihkalasj viehkkenævvon bisodittjat ja åvdedittjat suodjalimárvov ja galggá nav de vaddet tjielgga njuolgadusájt guovlo adnemij ja suodjalibmáj.
Miellahtut geaid Sámediggi nammada álbmotmeahcistivrraide galget daningo leat stivrras ovddastit sámiid beroštumiid.
Da ájrrasa majt Sámedigge nammat nasjonálpárkaj stivrajda åvdåsti sáme berustimijt ietjasa tjadá stivran.
Sii ovddastit sámi álbmoga stivrras danin go Sámediggi sin lea nammadan.
Sij åvdåsti sáme álmmugav stivrajn danen gå li Sámedikkes nammadum.
Muhto sii eai ovddas Sámedikki stivrras, mearkkaša ahte Sámedikkis ii leat váldi sin bagadit.
Valla sij e Sámedikke åvdåsta stivran, d. s. j. jut Sámedikken ij la bagádimfábmudahka sijá gáktuj.
Sii leat válljejuvvon stivrii danin go Sámedikki mielas sii bures ja dievaslaččat vuhtiiváldet sámiid beroštumiid.
Sij li válljiduvvam stivrraj gå Sámedikke vuojnos sij sáme berustimijt bærrájgåhtsi buorre ja åbbålasj láhkáj stivrrabargon.
Álgoálbmogiidda deaŧalaš nammadeapmi dahkkojuvvon / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámediggi - Sametinget
Ájnas nammadibme værálda álggoálmmugijda / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámedigge - Sametinget
Álgoálbmogiidda deaŧalaš nammadeapmi dahkkojuvvon
Ájnas nammadibme værálda álggoálmmugijda
ON váldočoahkkima presideanta, Ambassadevra Nassir Abdulaziz Al-Nassar (Qatar), lea mearridan bivdit Sámedikki riikkaidgaskasaš ovddasteaddji John B. Henriksena, ja Mexico ON-ambassadevrra Luis Alfonso de Alba, čađahit konsultašuvnnaid su ovddas ON lahttostáhtaiguin ja álgoálbmogiiguin ON álgoálbmotmáilmmikonferánssa čađaheami ektui.
AN:a ållestjåhkanime presidænnta, Ambasadørra Nassir Abdulaziz Al-Nassar (Qatar), le mierredam gåhttjot Sámedikke rijkajgasskasasj åvdåstiddjev John B. Henriksen, ja Mexico FN-ambassadørav Luis Alfonso de Alba, suv åvdås rádádallat AN:a ájrasstáhtaj ja álggoálmmugij AN:a álggoálmmugij væráltkonferánsa tjadádime vuoksjuj.
Máilmmikonferánsa dollojuvvo 2014:s.
Væráltkonferánssa ásaduvvá jagen 2014.
ON váldočoahkkin mearridii juovlamánus 2010 doallat álgoálbmotmáilmmikonferánssa 2014:s, dainna áigumušain ahte ovdánahttit álgoálbmotrivttiid ollašuhttima, maiddái ON álgoálbmotjulggaštussii (álgoálbmotjulggaštus) dávistettiin.
AN:a ållestjåhkanibme mierredij 2010 javllamáno galggi álggoálmmugij væráltkonferánsav ásadit jagen 2014, man ulmme galggá álggoálmmugij riektáj ásadibme, danna aj AN:a álggoálmmukriektáj tjielggidusá (álggoálmmuktjielggidus) mærrádusáj milta.
ON váldočoahkkin ávžžuhii váldočoahkkima presideantta čađahit konsultašuvnnaid lahttostáhtaiguin ja álgoálbmogiiguin konferánssa čađaheami birra, maiddái álgoálbmotsearvama birra proseassas.
AN:a ållestjåhkanibme gåhtjoj ållestjåhkanime presidentav ájrasstáhtaj ja álggoálmmugij rádádallat konferánsa tjadádime vuoksjuj, danna aj álggoálmmugij oassálasstem prosessan.