pere/sami_parallel huggingface dataset:
Šiehtadallamiin Sámediggi doarju Norgga árbedieđuid beaktilis suodjaleami gáibádusaid ja ahte dákkár riikkaidgaskasaš njuolggadusat galget leat rievttálaš čadnin.
Sjiehtadallamijn doarjju Sámedigge Vuona árbbediedoj dåbmaris suodjalime gájbbádusájt ja ahte dákkár rijkajgasskasasj njuolgadusá galggi liehket riektálasj tjadne.
Norga galgá doarjut ahte vuoigatvuođalaččat dákkár árbedieđuid suodjalanprográmmas galget leat álgoálbmotservodagat dahje báikegottit mat leat ovdánahttán (ja ovdánahttet) árbedieđuid.
Vuodna galggá doarjjot ahte sij gudi suodjaluvvi dákkár árbbedábálasj máhtudagá suodjalimsysteman galggi liehket da álggoálmmuksebrudagá jali bájkálasj sebrudagá ma li åvddånahttám (ja vilá åvddånahtti) árbbediedojt.
Norga galgá vuostálastit árvalusaid main daddjo ahte stáhta dahje eará váldeorgánat dat galget leat vuoigatvuođalaččat dahje ahte sii galget válljet geat vuoigatvuođalaččat leat.
Vuodna galggá vuosstálasstet oajvvadusájt ma javlli ahte stáhtta jali ietjá oajválasjorgána galggi válljit gejn le riektá.
WIPO / GRTKF / IGC barggu ferte geahččat oktii eará forumiid bargguin ja juo sajáiduvvin riikkaidgaskasaš njuolggadusaiguin, e.e. CBD ja dása gullevaš Nagoya-protokolla ja FAO-soahpamuš šaddogenehtalaš valljodagat biebmu ja eanandoalu várás.
WIPO / GRTKF / IGC barggo hæhttu gehtjaduvvat aktan ietjá forumij bargojn ja juo sajájduvvam rijkajgasskasasj njuolgadusáj, ierit ietján CBD ja dasi gullevasj Nagoya-protokolla ja FAO-sjiehtadus sjaddogenehtalasj ressursa biebmo ja ednambargo gáktuj.
Norga galgá IGC – GRTKF bakte bargat dan badjelii ahte olahat seamma nana suodjaleami go mii Nagoya-protokolla dagaha, dás ahte vejolaš IGC - GRTKF bohtosat ollistit ja viiddidit Nagoya-protokolla daid surggiin maid ii namut dahje lea váilevaš.
Vuodna galggá IGC – GRTKF baktu barggat dan vuoksjuj ahte jåkså sæmmi nanos suodjalibmáj dagu Nagoya-protokolla dahká, aj navti jut vejulasj IGC - GRTKF båhtusa ållidi ja vijdedi Nagoya-protokollav daj suorgijn gånnå ij majdik nammada jali ij le dågålasj.
Árbevirolaš kulturilbmaneapmi: Norga sáhttá doarjut ahte álggahuvvo beaktilis vuogádat rievttálaš suodjaleami várás.
Árbbedábálasj kulturilmodime: Vuodna máhttá doarjjot ahte dåbmaris systebma álgaduvvá riektálasj suodjalime vuoksjuj.
Dat lea eaktun ahte suodjaleapmi čielgasit lea ráddjejuvvon ja dássejuvvon.
Ækton le ahte suodjalibme le tjielggasit ráddjidum ja dássedum.
Árbediehtu: Norga sáhttá doarjut ahte álggahuvvo beaktilis vuogádat rievttálaš suodjaleami várás mii sulastahttá vuoiŋŋalaš vuoigatvuođa, jus dat mii galgá suodjaluvvot čielgasit lea čilgejuvvon ja ráddjejuvvon, ja ahte leat govttolaš spiehkastagat.
Árbbediehto: Vuodna máhttá doarjjot ahte dåbmaris systebma álgaduvvá riektálasj suodjalime vuoksjuj mij vuojŋalasj riektáv sulástahttá, jus dat mij galggá suodjaluvvat tjielggasit le tjielggidum ja ráddjidum, ja ahte li dádjadahtte tjuolldusa.
Genehtalaš valljodagat: Norga galgá vuoruhit barggu oažžumis sadjái vuogádaga mii mearkkaša ahte pateantasuodjalan ohcamušaid ja šaddošlájaid suodjaleami oktavuođas geatnegahttojuvvojit almmuheames genehtalaš valljodagaid ja árbedieđuid álgovuođu.
Genehtalasj valljudagá: Vuodna galggá vuorodit bargov sadjásis oadtjot systemav mij mierkki ahte patentasuodjalimåhtsåmusá ja sjaddoslájaj suodjalibme aktijvuodan le vælggogisvuohta genehtalasj valljudagáj ja árbbediedo álggovuodov ilmodit.
Árbevirolaš kulturilbmaneamit (álbmotmuitodieđa): Norga sáhttá doarjut ahte álggahuvvo vuogádat árbevirolaš kulturilbmanemiid suodjaleami várás.
Álmmukdábe: Vuodna máhttá doarjjot ahte álgaduvvá systebma árbbedábálasj álmmukdábij suodjalime vuoksjuj.
Norga sáhttá doarjut ahte dákkár suodjaleapmi galgá leat rievttálaš geatnegahttin: eaktun lea ahte čielgasit lea čilgejuvvon ja ráddjejuvvon friddja oktasaš kulturárbbi ektui (public domain).
Vuodna máhttá doarjjot ahte dakkár suodjalibme galggá liehket riektálasj tjadne: ækton le ahte tjielggasit le tjielggidum ja ráddjidum friddja aktisasj kulturárbe gáktuj (public domain).
Loga eanet Máilmmi dahkkivuoigatvuođaid organisašuvnna / WIPO birra dás.
Lågå ienep Værálda dahkkeriektáj organisasjåvnå / WIPO birra dáppe
UNESCO lea ON oahpahusa, dieđalašvuođa, kultuvrra ja gulahallama organisašuvdna.
UNESCO lea AN:a åhpadusá, diedalasjvuoda, kultuvra ja guládallama organisasjåvnnå.
Organisašuvnna fápmudus lea bargat ráfi ja dorvvolašvuođa ovddas dakko bakte go bargá ovddideames ovttasbarggu stáhtaid gaskkas daid njealji fágasurgiin.
Organisasjåvnå mandáhtta le barggat ráfe ja sihkarvuoda vuoksjuj aktisasjbargo åvddånahttema baktu nasjåvnåj gaskan daj nieljijn fáhkasuorgijn.
Bargu UNESCO konvenšuvnnain kulturilbmanemiid šláddjivuođaid suodjaleami ja ovddideami ovddas, lea mávssolaš dan barggu ektui mii dahkko WIPO:s.
Barggo UNESCO konvensjåvnåjn kulturilmodimij moattevuoda suodjalime ja åvdedime åvdås, le mávsulasj dan bargo gáktuj mij WIPO:n dagáduvvá.
Sámit atnet dološ sámi symbolaid oktasaš opmodahkan, ja lea sámi riekteipmárdusa vuostá addit daidda aktovuoigatvuođa.
Sáme adni dålusj sáme symbåvlåjt aktisasj åbmudahkan, ja dajda vaddet akturiektáv le sáme riektádádjadusá vuosstij.
Symbolaanuid oktavuođas eaktuduvvo guovttebealatvuohta.
Symbåvllåanoj aktijvuodan gájbbeduvvá guovtebielakvuohta.
Lea dehálaš suddjet sávatmeahttumis anu vuostá ja ahte dat eai kommersialiserejuvvo eaige šatta ávkin sámi servodagaide.
Ájnas le suoddjit sávadahkes ano vuosstáj ja ahte da kommersiáliseriduvvi váni sáme sebrudagájda ávkken.
Maiddái lea dehálaš ahte ii eastat sámi symbolaid ávkkálaš anu.
Sæmmi båttå le ájnas ahte ij symbåvlåj ávkálasj anov hiereda.
Sámi dáiddárat ja earát eai galgga eastaduvvot atnimis sámiid oktasašárbbi ja muittu.
Sáme dájddára ja iehtjáda e galga hiereduvvat sáme aktisasjárvov jalik mujtov adnemis.
Hutkkussuddjeneiseválddiid ektui lea dehálaš ahte sii dán suorggis čájehit várrogasvuođa ja ipmárdusa.
Patentaoajválattjaj gáktuj le ájnas ahte sij dán suorgen várrogisvuodav ja dádjadusáv vuosedi.
Ovddasguvlui áiggošii Sámediggi dán áššesuorggi čalmmustahttojuvvot riikkaidgaskasaččat.
Åvddålijguovlluj ájggu Sámedigge rijkajgasskasattjat dáv ássjesuorgev tjalmostahttet.
Dás leat bealit mat guske eará fáttáide nugomat dahkkivuoigatvuohta árbevirolaš luđiide ja sámi árbedieđuide.
Dánna li biele ma ietjá fáttajda guosski dagu dahkkeriektá árbbedábálasj juojgajda ja sáme árbbediedojda.
Sámediggi áigu dán áššesuorggi barggu čuovvut ovddasguvlui.
Sámedigge ájggu bargov dán ássjesuorgen åvddålijguovlluj tjuovvot.
Loga eanet UNESCO birra dás.
Lågå ienep UNESCO birra dáppe
Dálkkádatrievdadeamit Dálkkádatrievdadeamit čielgasit váikkuhit álgoálbmogiidda danin go álgoálbmogat dávjá ellet lahka luonddu ja leatge nu ovdalis dálkkádatrievdademiid.
Dálkádakrievddama tjielggasit álggoálmmugijda vájkkudi danen gå álggoálmmuga álu luondo lahka viessu ja navti li dálkádakrievddamij åvddågietjen.
Earenoamážiid dát guoská Arktalaš álgoálbmogiidda gos dálkkádatrievdadeamit jođánepmosit deaividit.
Sierraláhkáj guosská dát Arktalasj álggoálmmugijda gånnå dálkádakrievddama ruvámusát dejvadi.
Diehttelasat dása lassin leat arvevuovddit ja eará vuovdeguovllut mat leat dehálaš ássanguovllut ollu máilmmi badjel 300 miljovnna álgoálbmogiidda geat ásset birrasiid 70 riikkain.
Diehttelis le dasi duodden harvvevuovde ja ietjá vuovddeguovlo ma li ájnas viessomguovlo ållusijda værálda badjelasj 300 millijåvnå álggoálmmugijda gudi birrusij 70 rijkajn årru.
Máilmmiservodat lea ON bakte deattuhan ahte nanaguoddevaš ovdáneami hástalussan lea geafivuohta, biologalaš šláddjivuođa manaheapmi, birasmirkkuid leavvan ja olbmoráhkaduvvon dálkkádatrievdadeamit.
Væráltsebrudahka le AN:a baktu dættodam ahte guoddelis åvddånahttema oajvvehásstalusá li hæjosvuohta, biologalasj valjesvuoda massem, birásselgaj givnnjahibme ja ulmusjvájkkudum dálkádakrievddama.
Jus dáid vahágahti dálkkádatrievdademiid eat nagot eastadit de dat dagahit duođalaš váikkuhusaid buot olbmuide.
Jus vahágahtte dálkádakrievddamijt ij nagáda ganugahttet de da duodalattjat gájkajda vájkkudi.
Dat mii lea iešvuosttaldeaddjin dahje eahpegovttolažžan lea ahte sii geat unnimusat lea váikkuhan dálkkádatrievdademiide leat sii geat álggos ja garrasepmosit šaddet gillát.
Mij le iesjvuosteldiddje le ahte sij gudi li binnemusát dálkádakrievddamijda vájkkudam li sij gudi álgo rájes ja garrasamos sjaddi gierddat.
Rievdi dálkkádat dagaha stuora vahágiid.
Dálkádakrievddam vahágahttá ålov.
Ovdáneaddjiriikat, álgoálbmogat ja smávit sullostáhtat leat earenoamáš vártnuhis dilis ja adnojuvvojit eanemus áitojuvvon dilis dálkkádatrievdademiid oktavuođas.
Åvddånimrijka, álggoálmmuga ja smáv suollustáhta li sierralágásj várnnahis dilen ja li ienemus ájteduvvam dilen dálkádakrievddamij aktijvuodan.
Sámediggi lea vuosttažettiin politihkalaš ásahus ja ferte danin aktiivvalaččat bargat ja bidjat eavttuid vai gávdnat politihkalaš čovdosiid daid rievdadusaide mat dál deaividit.
Sámedigge le vuostatjin politihkalasj ásadus ja hæhttu danen dåjmalattjat barggat ja ævtojt biedjat váj gávnná politihkalasj tjoavddusijt dajda rievddamijda ma dal dejvadi.
Dán Sámediggi dahká golmma dásis;
Dáv Sámedigge gålmån dásen dahká;
Mii bargat dan badjelii ahte oažžut buori geatnegahtti riikkaidgaskasaš soahpamušaid mat geahpidit dálkkádatgássaluoitimiid.
Barggap dan vuoksjuj váj oadtjop buorre vælggodiddje rijkajgasskasasj sjiehtadusájt ma dálkádakgássajluojttemijt giehpedi.
Mii doarjut váidudeaddji doaibmabiju vugiid molssaevttolaš energiijabuvttadeapmái, jus dat leat vuoiggalačča álgoálbmogiidda.
Doarjjop strategiajt ma vájkkudusájt binnedi dagu ietjá fábmobuvtadibme, jus dá li rievtugisá álggoálmmugijda aj.
Mii leat aktiivvalaččat mielde barggus hábmemis nationála dálkkádatrievdadeami heivehanvugiid, ja váruhit ahte eai heajos ládje váikkut sámi beroštumiide.
Dåjmalattjat oassálasstep bargguj nasjonála hiebadamstrategiaj dálkádakrievddamij vuosstij, ja bærrájgæhttjap jut da e sáme berustimijt nievres láhkáj vájkkuda.
1. čuoggái:
1. tjuoggáj:
Sámediggi bargá dan badjelii ahte olahit riikkaidgaskasaš geatnegahtti soahpamušaid dálkkádatgássaluoitimiid geahpideami birra.
Sámedigge barggá dan vuoksjuj váj oadtjop buorre vælggodiddje rijkajgasskasasj sjiehtadusájt ma dálkádakgássajluojttemijt giehpedi.
Dán dahkat riikkaidgaskasaččat, ovttas eará álgoálbmogiiguin ja Norgga eiseválddiiguin.
Dáv rijkajgasskasattjat dahkap, aktan ietjá álggoálmmugij ja Vuona oajválattjaj.
o Mii leat searvan álgoálbmogiid máilmmiviidosaš váldočoahkkimii dálkkádatrievdademiid birra Anchorages 2009 cuoŋománus, ja gaskašiehtadallamiidda Bangkokas ja Barcelonas ovdalis dálkkádatváldočoahkkima Københavna ON dálkkádatkonvenšuvnna oktavuođas.
o Sæbrram lip álggoálmmugij væráltvijddásasj oajvvetjåhkanibmáj dálkádakrievddamij birra Anchoragen 2009 vuoratjismáno, ja gasskasjiehtadallamijda Bangkokan ja Barcelonan åvddål Københámna dálkádakoajvvetjåhkanime AN:a dálkádakkonvensjåvnå aktijvuodan.
o Mii leimmet oassin Norgga sáttagottis Københavnas, Cancunas ja Durbanas bealálaččaid čoahkkimiin ON dálkkádatkonvenšuvnna oktavuođas, sihke politihkalaš ja hálddahuslaš dásis.
o Oassálastijma Vuona delegasjåvnnåj Københámnan, Cancunin ja Durbanin åvdåstiddjijtjåhkanimijn AN:a dálkádakkonvensjåvnå aktijvuodan, sihke politihkalasj ja háldaduslasj dásen.
o Mii maiddái ovttasbargat dálkkádatpolitihkalaš strategiijaid Sámi Parlamentáralaš Ráđis, mii rádjerasttildeaddji sámiid ovttasbargoorgána Norgga, Ruoŧa, Suoma ja Ruošša sámiide.
o Aktan barggap dálkádakpolitihkalasj strategiaj Sáme Parlamentáralasj Ráden, mij le rádjárasstididdje sáme aktisasjbarggoorgádna sámijda Vuonan, Svierigin, Suoman ja Ruossjan.
o Mis lea lagas gulahallan Norgga Luonddugáhttenlihtuin ja Arvevuovdefoanddain riikkaidgaskasaš dálkkádatbarggu oktavuođas.
o Miján le lahka guládallam Vuona Luonndogáhttimlihtojn ja Harvvevuovddefåndajn rijkajgasskasasj dálkádakbargo aktijvuodan.
2. čuoggái:
2. tjuoggáj:
Sámediggi doarju nationála dálkkádatgássaid váidudandoaibmabiju strategiijaid.
Sámedigge doarjju nasjonála strategiajt ma dálkádakgássajt binnedi.
Molssaevttolaš energiijabuvttadeapmi ja dálkkádatustitlaš teknologiija ovdánahttin lea dehálaš.
Ietjá fábmobuvtadibme ja dálkádakvuogas teknologija åvddånahttem le ájnas.
o Mii bargat dan badjelii ahte váidudeaddji doaibmabijut mat álggahuvvojit doahttalit álgoálbmotvuoigatvuođaid nu ahte álgoálbmogat besset searvat mearrideames ja sihkkarastimis luondduvuođu.
o Barggap dan vuoksjuj jut dåjma ma dálkádakrievddama vájkkudusájt binnedi hæhttuji jåhtuj biejaduvvat dan láhkáj váj álggoálmmuga galggi bessat oassálasstet luonndovuodov sihkarasstet ja mierredit.
o Váidudeaddji doaibmabijut galget leat vuoiggalačča.
o Dákkir binnediddje dåjma galggi liehket rievtuga.
Dás ii sáhte leat nu ahte mii geat unnimusat leat váikkuhan dálkkádatrievdademiide, eanemusat šaddet gillát rievdadusaid ja váidudeaddji doaibmabijuin.
Ij máhte navti liehket ahte mij gudi lip binnemusát dálkádakrievddamij vigálattja galggap ienemusát gierddat rievddadusájs ja dájs binnediddje dåjmajs.
Dása dađibahábut lea váttis ja gáibideaddjin oažžut doarjaga.
Luodjomláhkáj le gássjel ja gájbbediddje dási doarjjagav oadtjot.
3. čuoggái:
3. tjuoggáj:
Sámediggi lea mielde nationála barggus ovdánahttimis heivehanstrategiijaid dálkkádatrievdademiide.
Sámedigge oassálasstá bargguj åvddånahttet nasjonála hiebadamstrategiajt dálkádakrievddamij vuosstij.
o Mii leat soahpan Birasgáhttendepartemeanttain das makkár fápmudus ja čoahkádus galgá leat almmolaš lávdegottis mii dál čielggada servodaga hearkivuođa ja heiveheami ja váikkuhusaid dálkkádatrievdademiin.
o Guorrasam lip Birásgáhttimdepartementajn makkár mandáhtta ja ájrastibme galggá sierra almulasj nammadusán mij dálla tjielggadij sebrudagá várnnahisvuodav ja dálkádakrievddamij vájkkudusáj hiebadimev.
Sámi allaskuvlla rektor, Steinar Pedersen, lea dán lávdegotti lahttun.
Sáme allaskåvlå rektor Steinar Pedersen le dán nammadusá ájrrasin.
o Mii áigut čuovvolit bargama NAČ 2010:10 Heiveheapmi rievdi dálkkádahkii čielggadeami.
o Ájggop tjuovvolit bargov VAT 2010:10 Hiebadibme dálkádahkaj mij rievddá. o Oassálastijma 5.
o Mii oassálasttiimet 5. oassečielggadeami čielggadanjoavkku: Heiveheapmi ja váidudeaddji doaibmabijut Norwegian Arctic Climate Impact Assesment (NorACIA) mii ráhkadii syntesarapportta: Dálkkádatrievdadeamit Norgga beale arktalaš guovllus.
Oassetjielggadime tjielggadimjuohkusij: Hiebadibme ja binnediddje dåjma Norwegian Arctic Climate Impact Assesment (NorACIA) mij syntesarapportav dagáj: Dálkádakrievddama Vuona arktalasj guovlon.
Váikkuhusat eallimii davvin.
Vájkkudusá iellemij nuorttan.
Almmuhuvvon 2010 njukčamánus.
Almoduvvam 2010 snjuktjamáno.
o Eatge galgga vajálduhttit; sámi servodaga máškitvuođa álggaheapmi ja ahte árbevirolaš resursaatnu ja ealáhuslotnolasvuohta lea buoremus vuohki iežamet heivehit rievdademiide.
o Ep ga galga vajálduhttet; sáme sebrudagá måssjkisvuodav bisodit árbbedábálasj resurssaano baktu ja tjoahkkeæládusáj baktu le buoremus strategija rievddamijt duostudit.
Danin leat lágat mat sihkkarastet vuoigatvuođa riddo- ja vuotnabivdui, mat sihkkarastet meahcásteami ja boazodoalu areálavuođu buoremus dálkkádatheivehanpolitihkka.
Danen li láhkarievddama ma duodasti riektáv vuodna- ja merragáddeguolástussaj, miehttsestallama ja boatsojsujto duobddákdárboj sihkarasstem buoremus dálkádakhiebadimpolitihkka.
Dainna mii beaivválaččat bargat.
Dáj ássjij bæjválattjat barggap.
ON dálkkádatkonvenšuvdna (UNFCCC)
AN:a dálkádakkonvensjåvnnå (UNFCCC)
ON dálkkádatkonvenšuvdna (UNFCCC) 1992 rájes lea riikkaidgaskasaš dálkkádatovttasbarggu vuođđun.
AN:a dálkádakkonvensjåvnnå (UNFCCC) 1992 rájes la rijkajgasskasasj dálkádakaktisasjbargo birástahka.
Sámediggi lea mielde Norgga sáttagottis bealálaščoahkkimiin, COP., ON dálkkádatkonvenšuvnna vuolde.
Sámedigge le fáron Vuona delegasjåvnån COP åvdåstiddjijtjåhkanimijda, AN:a dálkádakkonvensjåvnå aktijvuodan.
Dán konvenšuvnna nala dat lea 1997 Kyoto-protokolla huksejuvvon, ja geatnegahttá rikkis riikkaid geahpidit dálkkádatgássaluoitimiid mearriduvvon meari mielde.
1997 Kyoto-protokolla le dán konvensjåvnå nalá dagádum, ja dat tjadná boandás rijkajt dálkádakgássaluojttemijt giehpedit mierreduvvam miere milta.
Kyoto-protokolla vuosttaš geatnegahtti áigodat 2012 rádjai lea dagahan hui smávva nuoskkidangeahpidemiid.
Kyoto-protokolla vuostasj vælggogis ájggudahka 2012 rádjáj le nuoskodimev dåssju binnitjav giehpedam.
Váldočoahkkin Balis 2007:s danin vuolggahii guovtti jagi šiehtadallanproseassa mii galggai nannet áŋgiruššama, ja mii plána mielde galgá loahpahuvvot Københavnas.
Oajvvetjåhkanibme Balin 2007:n danen jåhtuj biejaj guovtejahkásasj sjiehtadallamprosessav mij galgaj ratjástimev nannit, ja mij plánaj milta galgaj Københámnan låhpaduvvat.
Šiehtadallamat ovddasguvlui lea juohkásan guovtti bargojoavkkuide.
Sjiehtadallama åvddålijguovlluj li guovte barggojuohkusijda juogedum.
Nubbi galgá šiehtadit ođđa luoitingeatnegasvuođaid Kyoto-riikkaide.
Akta galggá ådå nuoskodimlåbijt sjiehtadallat Kyoto-lándajda.
Dat guoská buot rikkis riikkaide earret USA:i mii čuožžu olggobealde Kyoto.
Dat guosská gájka boandás lándajda ietján gå USA mij le Kyoto ålggolin.
Máŋga oassálastit oaivvildit ahte dárbbašuvvo ođđa geatnegahti soahpamuš lassin Kyoto šiehtadussii, mii bidjá luoitingeatnegasvuođaid USA:i ja mii mudde nuoskkidangeahpidemiid ruhtadeami ja dálkkádatheiveheami geafes riikkain.
Moaddása oajvvadi dárbahip ådå vælggogis sjiehtadusáv duodden Kyotoj, mij mierret USA:j nuoskodimlåbijt ja mij mierret nuoskodimbinnedime ja dálkádakhiebadime ruhtadimev hæjos lándajn.
Dat nubbi bargojoavku guhkesáiggi oktasaš doaimma várás (AWG-LCA) galgá šiehtadit das movt miehtá máilmmi sáhttet eanet áŋgiruššat ja bargat dálkkádatrievdademiiguin.
Nubbe barggojuogos guhkesájggásasj aktisasj dåjma gáktuj (AWG-LCA) galggá sjiehtadit gåktu væráldav miehtáj máhttá ienep ratjástit ja dálkádakrievddamij barggat.
Fápmudus lea juhkkojuvvon njealji surggiide main eanet galget deattuhit nuoskkidangeahpidemiid, heiveheapmi dálkkádatrievdademiide, dálkkádatdoaimmaid ruhtadeapmi ovdánahttimis ja juohkimis dálkkádatteknologiija.
Mandáhtta le nielje suorggáj juogedum gånnå galggá ratjástit nuoskodimbinnedimij, dálkádakrievddama hiebadimij, dálkádakdåjmaj ruhtadimij ja dálkádakteknologijav oablodit.
Digaštallamat geahpideames nuoskkidemiid vuovdenjáskamiid ja vuovdegoaridemiid oktavuođas ovdáneaddji riikkain lea leamašan oassin dálkkádatšiehtadallamin gitta 2005 rájes.
Dagástallama nuoskodime giehpedime birra vuovddetjuollamij ja vuovddenjárbbima baktu åvddånahttelándajn li læhkám oassen dálkádaksjiehtadallamijs 2005 rájes.
Jurdda lea ahte ovdáneaddjiriikkat mat geahpidit luoitimiid vuovdenjáskamiin galget oažžut ruđalaš buhtadasa.
Ájalvis le åvddånahttemlánda ma binnedi nuoskodimev vuovddetjuollamis mávsov oadtju.
15 – 20 proseanta máilmmi dálkkádatgássaluoitimin boahtá juste vuovdenjáskamiin ja vuovdešláddjivuođa goarideamis trohpalaš guovlluin.
15 – 20 prosenta værálda dálkádakgássanuoskodibme boahtá vuovddetjuollamis ja trohpalasj vuovddenjárbbimis.
Dát vuođđuda dan mii lea šaddan REDD / REDD + (Reducing Emissions from Deforestation and forest Degradation) šiehtadallamat.
Dát dilev látjij dasi mij dálla le sjaddam REDD / REDD + (Reducing Emissions from Deforestation and forest Degradation) sjiehtadallama.
Badjel 60 miljovnna álgoálbmogiidda lea vuovdi dehálaš sin birgema vuođđun.
Badjel 60 milijåvnå álgoálmmugijda le vuovdde ájnas sijá bierggimij vuodon.
Vai eastadit ahte REDD-doaimmat heađuštit álgoálbmogiid birgejumi de lea dehálaš ahte sii besset mielde prosessii ja ahte álgoálbmogiid vuoigatvuođat doahttaluvvojit.
Váj hieret ahte REDD-dåjma álggoálmmugij bierggimav bæjsstá de le ájnas jut bessi fárruj prosessaj ja ahte álggoálmmugij riektá vieleduvvi.
Eanetlohkoráđđehusa politihkalaš vuođus de adnojuvvo vuođđun ahte galget joatkit Norgga dálkkádat- ja vuovdevuolgaga, ja lasihit jahkásaš juolludeami sullii 3 miljárdda ruvnno rádjai.
Ieneplågoráddidusá politihkalasj vuodon galggi joarkket vuona dálkádak- ja vuovddeálgadimev, ja lasedit jahkásasj juollodimev sulle 3 millijárda kråvnå rádjáj.
REDD + mearkkaša bisseheames viiddis vuovdenjáskamiid ja vuovddi goarideami.
REDD + mierkki ganugahttet vijdes vuovddetjuollamijt ja vuovddenjárbbimav.
Dađistaga go eanet riikkaid leat oaidnán ávkki ovddideames daid earenoamáš hástalusaid mat sis leat vuvddii hálddašeami oktavuođas, leat šiehtadallamat guhkkon.
Madi ienep ja ienep lánda li vuojnnám ávkev dajt sierralágásj hásstalusájt åvdedimes ma siján li vuovdij háldadusán, li sjiehtadallama vijdedum.
Dál dat maiddái fátmmasta doaibmabijuid soahkešattu buorideami daid vuvddiin mat leat goariduvvon - ja guovlluin main visot vuovddi leat njáskan.
Dálla gulluji aj dåjma ma galggi ådå muorajt sjattadit njárbbidum vuovdijda – ja guovlojda ma åvddåla lidjin tjuoladum sjalla.
Dán viiddideami govastahkan lea plussamearka maŋŋil REDD nama, nappo REDD+.
Dán vijdedime symbåvllån le plussamærkka REDD namá duohkáj biejadum, váj sjaddá REDD+.
REDD ja REDD + oanádus geavahuvvo dál čujuhussan dan bargui mas barget trohpalaš vuvddiid suodjalemiin.
Oanedime REDD ja REDD + dálla aneduvvi referánssan dáj trohpalasj harvvevuovdij suodjalime bargguj.
Sámediggi geahččala váikkuhit sihke Norgga ja earáid rolla REDD + doaimmas riikkaidgaskasaš rámmaid ovdánahttimis, vai dat sihke dagaha ahte dálkkádatgássaid luoitin geahpiduvvo, ja bisseha biologalaš šláddjivuođa manaheami ja ovddida nanaguoddevaš ovdáneami álgoálbmogiidda geat ellen ja birgejit trohpalaš vuvddiin.
Sámedigge gæhttjal vájkkudit sihke Vuona ja iehtjádij rollav REDD + dåjman rijkajgasskasasj birástagáj åvddånahtedijn, váj dat sihke dahká ahte dálkádakgássaj luojttem giehpeduvvá, ja ganugahttá biologalasj valjesvuoda binnedimev ja åvdet guoddelis åvddånahttemav álggoálmmugijda gudi trohpalasj vuovdijn viessu ja bierggiji.
Sámediggi háliida ahte Norga dálkkádatšiehtadallamiin lea njunnošis čuollamin olmmošvuoigatvuođaid beali, ja ahte ILO konvenšuvdna nr. 169 álgoálbmogiid birra adno vuođđun Norgga posišuvnnain álgoálbmotvuoigatvuođaid ektui.
Sámedigge sihtá Vuodna galggá åvdemusán almasjrievtesvuodaj gáktuj dálkádaksjiehtadallamijn, ja ahte ILO-konvensjåvnnå 169 álggoálmmugij vuoksjuj le vuodon Vuona posisjåvnåjda álggoálmmukriektáj gáktuj.
Ja ahte álgoálbmotbealli ovddiduvvo doppe gos lea mávssolaš ja áigeguovdil.
Ja ahte álggoálmmukperspektijvva åvdeduvvá gånnå hiehpá.
Loga eanet ON dálkkádatkonvenšuvnna (UNFCCC) birra dás.
Lågå ienebut AN:a dálkádakkonvensjåvnå (UNFCCC) birra dáppe
Golbma Gollegiellabálkkašumi vuoiti / Faktadieđut sámi gielaid birra / Giella / Sámediggi - Sametinget
Gålmås Gållegiella bálkáv vuojtti / Diedo sámegielaj birra / Giella / Sámedigge - Sametinget
Golbma Gollegiellabálkkašumi vuoiti
Gålmås Gållegiella bálkáv vuojtti
Sámegieloahpaheaddji ja dutki Mikael Svonni, girječálli Kerttu Vuolab ja nuortalašgiela oahpaheaddji Seija Sivertsen ožžot dán jagáš Gollegiellabálkkašumi
Sámegielåhpadiddje ja dutke Mikael Svonni, tjálle Kerttu Vuolab ja lullesámegiela åhpadiddje Seija Sivertsen oadtju dán jagásj giellabálkáv Gållegiella.
Sámediggepresideanta Aili Keskitalo ja gieldda- ja ođasmahttinministtar Jan Tore Sanner lihkuheaba bálkkašumi vuitiid.
Sámedikke presidænnta Aili Keskitalo ja Suohkan- ja ådåstuhttemminisstar Jan Tore Sanner sávvaba vuojttijda edna vuorbev bálkájn.
- Dán jagi golbma Gollegiella vuoiti leat leamaš mielde ja leat ain mielde nannemin sámegiela.
- Dán jagásj gålmmå Gållegiella vuojtte li viehkedam ja ájn viehkedi sámegielav nannit.
Vuoitit leat iešguđetge ládje bargan sámegiela ovddas.
Iesjgeŋga láhkáj li sámegielav åvdedam.
Sii leat buorit ovdamearkkat midjiide buohkaide geat beroštat sámegielas, dadjá gieldda- ja ođasmahttinministtar Jan Tore Sanner.
Sij li buorre åvddågåvå gájkajda gudi sámegielas berustip, javllá suohkan- ja ådåstuhttemminisstar Jan Tore Sanner.
Giellabálkkašumi leat ásahan sámeáššiin vástideaddji ministarat Norggas, Ruoŧas ja Suomas ovttas dáid riikkaid sámediggepresideanttaiguin.
Giellabálkká le álgaduvvam Vuona, Svieriga ja Suoma minisstarijs gudi sáme ássjij åvdås vásstedi ja dáj lándaj sámedikkepresidentajs.
Gollegiela - davviriikkalaš sámi giellabálkkašumi ulbmilin lea gáhttet, ovddidit ja seailluhit sámegiela Norggas, Ruoŧas, Suomas ja Ruoššas.
Nuorttarijkaj Gållegiella-bálkká ulmme le sámegielav åvdedit, åvddånahttet ja bisodit Vuonan, Svierigin, Suoman ja Ruossjan.
Bálkkašupmi geigejuvvo juohke nuppi jagi ja juhkkojuvvui vuosttaš geardde jagi 2004.
Bálkká juohkka nuppát jage vatteduvvá ja vuostasj bále jagen 2004.
Bálkkašumi sturrodat lea 15 000 euro.
Bálkká stuorrudahka le 15 000 euro.
- Sámegiella lea riikkaid váldogielaid deattu vuolde.
- Sámegiela li dætto vuolen dáj lándaj oajvvegielajs.
Sámegiela boahtteáigi lea dan duohken ahte giella geavahuvvo ja oidno davviriikkain, ja danne lea davviriikkalaš giellaovttasbargu dehálaš sihkkarastin dihte sámegiela boahtteáiggi.
Sámegiela boahtteájgge le dan duogen jut giella aneduvvá ja vuojnnu nuorttarijkajn, ja danen le nuorttarijkaj giellaaktisasjbarggo ájnas gå galggá sámegielav boahtteájggáj sihkarasstet.
Gollegiellabálkkašupmi galgá leat mielde loktemin sámegiela árvvu, ja mii sávvat ahte vuoitit ain barget viidásat sin dehálaš bargguid, lohká Sámedikki presideanta Aili Keskitalo.
Giellabálkká Gållegiella galggá viehkken sámegiela stáhtusav låpptit, ja sávvap vuojtte ietjasa ájnas bargojt joarkki, javllá Sámedikke presidænnta Aili Keskitalo.
Pekka Sammallahti lea Gollegiella árvvoštallanlávdegotti ságajođiheaddji.
Pekka Sammallahti le Gållegiela nammadusá åvddåulmusj.
Árvvoštallanlávdegoddi čállá iežas ákkastallamis earret eará:
Nammadus tjielggidusánis tjállá ierit ietján:
Mikael Svonni oažžu Gollegiellabálkkašumi guhkesáigásaš barggustis davvisámegiela buorrin Ruoŧa bealde.
Mikael Svonni bálkáv oadtju suv guhkesájggásasj bargo åvdås nuorttasámegielajn svieriga bielen.
Svonni lea ovddidan davvisámegiela máŋgga ládje ja su giellabarggut leat leamaš earenoamáš dehálaččat davvisámegiela ovddideapmái Ruoŧa bealde.
Svonni le nuorttasámegielav moatte láhkáj åvdedam, ja suv giellabarggo le læhkám viehka ájnas nuorttasámegiela åvddånahttemij Svierigin.
Kerttu Vuolab oažžu Gollegiellabálkkašumi guhkesáigásaš barggustis davvisámegielat čáppagirjjálašvuođa ovddideaddjin.
Kerttu Vuolab bálkáv oadtju suv guhkesájggásasj bargo åvdås nuorttasámegiela tjáppagirjálasjvuodajn.
Árvvoštallanlávdegoddi oaidná Vuolab ánsun earenoamážit davvisámegiela sátneriggodaga seailluheamis ja ovddideamis.
Nammadusá mielas Vuolab sierraláhkáj ánssit bálkáv danen gå le valjes báhkoboanndudagáv bisodam ja åvddånahttám nuorttasámegielan.
Seija Sivertsen ánssáša Gollegiellabálkkašumi eallinbarggus nuortalaš giela, kultuvrra ja servodaga buorrin.
Seija Sivertsen oadtju Gållegiella-bálkáv danen gå iellemájge miehtáj le lullesáme gielav, kultuvrav ja sebrudagáv åvdedam.
Gollegiellabálkkašumi geigen dáhpáhuvai davviriikkalaš ministtar- ja sámediggepresideanttaid čoahkkimis Helssegis bearjadaga 21.11.14
Gållegiella juollodibme tjadáduvvá nuorttarijkaj minisstarij ja sámedikkepresidentaj tjåhkanimen Helssegin bierjjedagá 21.11.14
Mielddusin: Gollegiella-árvvoštallanlávdegotti ákkastallan
Ienep diedo:
Dáidda – ja kulturbargu / Kultureallin / Sámediggi - Sametinget
Dájdda- ja kulturdåjmadibme / Kultuvrraiellem / Sámedigge - Sametinget
Sámedikki ovddasvástádus sámi dáidaga ovddideamis lea fuolahit ahte dáiddáriin leat buorit ja einnostan vejolaš rámmaeavttut sin doibmii.
Sámedikke åvdåsvásstádus mij guosská sáme dájda åvddånahttemij le bærrájgæhttjat dájddárijn le buorre ja oaggás birásdile sijá æládusájda.
Mii galgat sihke láhčit diliid nu ahte mis lea girjás sámi kultureallin ja seammás galgat mii láhčit ámmátlašvuođa ja kvalitehta.
Galggap hiebadahttet vaj oadtjop valjes sáme kulturiellemav sæmmi båttå gå galggap hiebadahttet profesjonaliserimij ja kvalitehttaj.
Mii galgat láhčit diliid árbevirolaš čájehanhámiide, seammás go mii galgat láhčit sámi ođđaáigásaš dáidaga.
Galggap aj hiebadahttet árbbedábálasj moalgedimhámijda, sæmmi båttå de galggap hiebadahttet sáme ájggásasjdájddaj.
Sámit lea okta álbmot geain leat máŋga giela.
Sáme le álmmuk moadda gielaj.
Dát riggodat galgá čájehuvvot maiddái kultuvrra oktavuođas.
Dát valjesvuohta galggá vuojnnut aj kulturaktijvuodan.
Sámedikki deaŧaleamos gaskaoapmi dán barggus leat min ekonomalaš váikkuhangaskaoamit, muhto maiddái dat váikkuhanvejolašvuohta mii mis lea gulahallama, oktavuođa ja ovttasbarggu bokte eará almmolaš eiseválddiiguin.
Sámedikke ájnnasamos vædtsak dán bargon le ekonomalasj vájkkudimnævo, valla aj vájkkudimmáhttelisvuoda ma li miján guládallama, aktijvuoda ja aktisasjbargo baktu ietjá almulasj oajválattjaj.
Gáisi
Jur dálla
henrik.olsen@samediggi.no
Sáme goabdes máhttá máhtsaduvvat
Doarju teáhterčájáhusa nállebiologiija birra
Dåbdos Bindala goabdes la akta moattes histåvrålasj kultuvrragávnijs ma galg...
Ovttasbargošiehtadus sámi dáidaga birra vuolláičállojuvvo Oslos
Musihkkajuollodime Sámedikkes
Sámediggi ja Sámi dáiddárráđđi vuolláičállet ođđa ovttasbargošiehtadusa duor...
Sámediggeráde le juollodam 2,3 mill kråvnå musihkkaalmodimijda jagen 2014. D...
Sámedikki bargun lea:
Sámedigge barggá dáj ássjij åvdås:
Oažžut buoret ulbmil- ja boađusstivrema Sámedikki ohcanvuđot váikkuhangaskaomiide mat leat sámi kultuvrii ja dáidagii
Buorep ulmme- ja boadosstivrrim Sámedikke vájkkudimnævojs majt máhtá åhtsåt sáme dájddaj ja kultuvrraj
Gozihit sámi mánáid ja nuoraid ja gielalaš máŋggabealatvuođa Sámedikki kulturpolitihkas
Sáme máná ja nuora ja gielalasj valjesvuohta galggá várajda váldeduvvat Sámedikke kulturpolitihkan
Ovddidit ovttasbargošiehtadusa Sámedikki ja Sámi dáiddárráđi gaskka (Dáiddáršiehtadus)
Åvddånahttet aktisasjbarggosjiehtadusáv Sámedikke ja Sáme dájddárráde gaskan (Dájddársjiehtadus)
Háhkat ovttasbargoarenaid sámi dáiddáriid ja eará dáiddáriid gaskka guovllu- ja riikadásis
Ásadit arenajt aktisasjbargguj sáme dájddárij ja ietjá dájddárij gaskan guovlolattjat ja nasjonálalattjat
Politihkahábmen lávga gulahallamiin dáidda- ja kultureallimiin
Politihkkahábbmidibme lahka guládallamijn dájdda- ja kulturiellemijn
Oččodit arenaid, fierpmádagaid ja ovttasbargoprošeavttaid mat váikkuhit riikkaidgaskasaččat promoterema ja sámi dáidaga ja kultuvrra gaskkustemiin riikkaidgaskasaš márkanii.
Arena, værmádahka ja aktisasjbarggoprosjevta ma oassálassti lasse rijkajgasskasasj åvdedibmáj ja eksporttaj sáme dájdas ja kultuvras rijkajgasskasasj márnánijda
Ekonomalaš váikkuhangaskaoamit
Ekonomalasj vájkkudimnævo
Sámedikki dáidda- ja kulturbarggu váikkuhangaskaomiid mihttomearrin lea sámi dáiddalaš ja kultuvrralaš muosáhemiid girjáivuohta mat oainnusmahttojuvvojit servodagas.
Sámedikke vájkkudimnævoj ulmme dájdda- ja kulturdåjmadibmáj le moattebelak sáme dájdalasj ja kultuvralasj åvddånbuktema ma tjalmostahteduvvi sebrudagán.
Oassemihttomearri lea viiddis ja buorre kulturfálaldat sámi álbmoga várás.
Oasseulmme le gåbdå ja buorre kulturfálaldahka sáme álmmugij.
Sámedikkis leat ohcanvuđot doarjagat kulturbargui, ruđaid sáhttá ohcat sámegielat girjjálašvuhtii, sámi musihkkii, sámegielat govvasárggusráidduide, sámi lágádusaide ja kulturdoaibmabijuide.
Sámedikken li ruhtadårja majt máhttá åhtsåt kulturdåjmadibmáj, máhttá rudájt åhtsåt sámegielak girjálasjvuohtaj, sáme musihkkaj, sámegielak gåvvårájdojda, sáme girjjealmmudagájda ja kulturdåjmajda.
Dáiddáršiehtadus lea ovttasbargošiehtadus mii lea dahkkojuvvon Sámedikki ja Sámi dáiddárráđi / Samisk kunstnerråd (SDR) bokte.
Dájddársjiehtadus le aktisasjbarggosjiehtadus Sámedikke ja Sáme Dájddárráde gaskan (SDR).
Sámediggi addá ohcanvuđot doarjaga musihkkii, girjjálašvuhtii, govvasárggusráidduide, sámi lágádusaide ja kulturdoaibmabijuide.
Sámedigge juollot rudájt jus åtså musihkkaj, girjálasjvuohtaj, gåvvårájdojda, sáme girjjealmmudagájda ja kulturdåjmajda.
Dáin ortnegiin lea sierra ohcanskovvi, sierra njuolggadusat ja veaháš sierralágan ohcanáigemearit.
Dán årnigin li sierra åhtsåmussjiemá, sierra njuolgadusá ja sierra åhtsåmusájggemiere.
Ohcanvuđot doarjagat musihkkii, girjjálašvuhtii, govvasárggusráidduide lágádusaide ja kulturdoaibmabijuide galget váikkuhit:
Dårja majt máhtá åhtsåt musihkkaj, girjálasjvuohtaj, gåvvårájdojda, girjjealmmudagájda ja kulturdåjmajda galggi dájda viehkken vaj:
Ahte sáhttá háhkat, gaskkustit ja vásihit girjás sámi dáiddalaš ja kultuvrralaš čájehemiid
Valjes sáme dájdalasj ja kultuvralasj åvddånbuktema máhtti ásaduvvat, åvddånbuvteduvvat ja muossáduvvat
Ahte eambbogat logašedje sámegielat girjjálašvuođa
Ienebu låhki sáme girjálasjvuodav
Ahte eambbogat guldalivčče sámi musihka
Ienebu gulldali sáme musihkav
Ahte leat lágádusat main lea gelbbolašvuohta sámi gielas ja servodatáššiin
Girjjealmmudagájn le máhtudahka sámegielan ja sebrudakulmen
Ahte leat girjás sámi kultuvrralaš doaimmat
Le valjesvuohta sáme kultuvralasj dåjmajs
Dáiddáršiehtadus
Dájddársjiehtadibme
Sámediggi ja Sámi Dáiddárráđđi (SDR) leaba 19.08.2004 lihtodan ovttasbargošiehtadusa (Dáiddáršiehtadus).
Sámedigge ja Sáme Dájddárráde (SDR) hiebadijga 19.08.2004 aktisasjbarggosjiehtadusáv (dájddársjiehtadusáv).
Šiehtadusbealit leaba soahpamušas gávnnahan ahte “ lea dárbbašlaš ovdánahttit buori ja girjás sámi kultureallima ja ahte láhččojuvvo vejolašvuohta ávdnet ja gaskkustit sámi girjjálašvuođa, musihka, dánssa ja teáhtera, filmma ja govalaš dáidaga ja dáiddaduoji.
Oassálasste le sjiehtadusán gávnnam vaj “ dat la dárbbo åvddånahttet buorev ja ålolágásj sáme kultuvrra iellemav ja at vidjura gárveduvvi dahkuj ja åvddånbuktem sáme girjálasjvuohta, musijka, dánssa ja teáhter, filmma ja gåvådusdájdda ja dájddaduodje.
Viidáset leat bealit gávnnahan ahte lea fuopmášahtti vejolašvuohta atnit kultuvrra vuođđun go ovdánahttit sámi servodaga. Dát fátmmasta buot nugomat máhttu árbevierus filbmii, mátkeealáhusaid, designa ja kulturbuvttadeami ”.
Dasi lassen gávnnin oassálasste vaj dat la viehka stuor potensiálla kultuvrajn vuodon åvddånahttet sáme sebrudagáv, Dat sisadná gájkka gitta máhtos tjanádum dålusj dábijda filmma rádjáj, mannoæládussaj, hábmedibmáj ja kultuvrrabuvtadibmáj ”.
Dáiddársoahpamuša vuođul čađaheaba Sámediggi ja SDR jahkásaš šiehtadallamiid mas čuovvovaš jagi dáiddáršiehtadusa sisdoallu ja ekonomalaš rámma mearriduvvo.
Vuodon dájddársjiehtadusás tjadájt Sámedigge ja SDR jahkásasj sjiehtadallamijt gånnå sisano ja ekonomija ålgoldis boahtte jahkásasj sjiehtadussaj mierreduvvá.
Sámi dáiddáršiehtadusas leat ruđat: Dáiddafondii, sámi dáiddárstipendii, doaibmadoarjja dáiddárorganisašuvnnaide ja Sámi dáiddárráđđái, sámi ođđaáiggi dáidaga oastinortnegii ja dáiddaduodjái, fágakonsuleanttaide, čájáhusbuhtadussii ja sámi čáppagirjjálašvuođa oastinortnegii, musihkkii ja luđiide.
Sáme dájddársjiehtadusán li rudá: Dájddafoanndaj, stipendajda sáme dájddárijda, doajmmadoarjjaj dájddárorganisasjåvnåjda ja Sáme dájddárdádáj, sáme ájggásasj dájda ja dájddaduoje oasstemårnigij, fáhkakonsulentajda, vuosádusmávsojda, sáme tjáppagirjálasjvuoda, musihka ja juojga oasstemårnigij.
Dáid ruđaid hálddašit Sámi dáiddárráđđi ja og RidduDuottarMuseat.
Dá rudá háldaduvvi Sáme dájddárrádes ja RidduDuottarMuseas.
Šiehtadallan sierra álgoálbmotnisson-resolušuvnna / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámediggi - Sametinget
Sjiehtadij sierra resolusjåvnåv álggoálmmuknissunij birra / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámedigge - Sametinget
Šiehtadallan sierra álgoálbmotnisson-resolušuvnna
Sjiehtadij sierra resolusjåvnåv álggoálmmuknissunij birra
- Resolušuvdnašiehtadallamat loahpahuvvojedje maŋŋebárgga njukčamánu 6. b., ja dál leat stáhtat soahpan resolušuvdnateavstta álgoálbmotnissoniid dili ektui, dadjá ráđđelahttu Vibeke Larsen.
- Resolusjåvnå ságastallama låhpaduvvin dijstagá snjuktjamáno 6. biejve, ja dálla li stáhta sjiehtadam álggoálmmuknissunij dile resolusjåvnnåtevsta vuoksjuj, javllá rádeájras Vibeke Larsen.
ON nissonkommišuvnna olis lea dál vuosttaš gearddi šiehtadallojuvvon sierra álgoálbmotnissonresolušuvdna.
Dát le vuostasj bále AN:a nissunkommisjåvnån le sjiehtadam sierra resolusjåvnåv álggoálmmuknissunij dile vuoksjuj.
Dát lea iešalddis deaŧalaš lávki rivttes guvlui.
Dát le ietjastis lávkke riekta guovlluj.
Sámediggi barggai árjjalaččat resolušuvdnateavsttain.
Sámedigge dåjmalattjat resolusjåvnnåtevsta vuoksjuj bargaj.
Nissonkommišuvnnas eai lean nu galle álgoálbmotnissona mielde, ja dušše soapmásis lei vejolašvuohta searvat, ja lei váikkuhanfápmu šiehtadallamiidda.
Dåssju muhtem gallegasj álggoálmmuknissuna nissunkommisjåvnnåj oassálasstin, ja dåssju muhtem gallegattja bessin oassálasstet ja mierredit sjiehtadallamijn.
Sámediggi bealuštii ahte lea dárbu nannet álgoálbmotnissoniid dili ja váikkuhanfámu nissonkommišuvnnas, ja lea dovddahan stáhtaide ahte lea dárbu nannet álgoálbmotnissoniid vejolašvuođa ja váikkuhanfámu kommišuvnnas.
Sámedigge låggŋij dárbov álggoálmmuknissunij sajev ja fámov nissunkommisjåvnån buoredit, ja le stáhtajda javllam dárbbo le álggoálmmuknissunij sajev ja fámov nissunkommisjåvnån buoredit.
- Resolušuvnnas deattuhuvvo dasto man deaŧalaš lea ollásit ollašuhttit álgoálbmotnissoniid ja – nieiddaid vuoigatvuođaid, nugo oahpahusa, ja ovdánahttit máŋggakultuvrralaš lagadeami oahpahusvuogádagas – dainna lágiin ahte álgoálbmotnissoniid erenoamáš mihttomearit ja dárbbut váldojuvvošedje vuhtii, dadjá Larsen.
- Resolusjåvnnå åvdet vijdábut man ájnas le álggoalmmuknissunij ja – næjtsoj riektájt ållåsit tjadádit, dan vuolen aj åhpadusá gáktuj, ja åvdedit moattekultuvravuodav åhpadussysteman – dakkir láhkáj mij várajda válldá álggoálmmuknissunij sierralágásj ulmijt ja dárbojt, javllá Larsen.
Deattuhuvvo ahte álgoálbmotnissoniid árbedieđut leat deaŧalaččat álgoálbmotservodaga ovddideami oktavuođas.
Álggoálmmuknissunij árbbediehto åvdeduvvá ájnnasin álggoálmmuksebrudagáj åvdedijn.
Resolušuvnnas deattuhuvvo ahte álgoálbmotnissoniid ferte atnit árvvus, ja ahte sin olmmošvuoigatvuođaid ferte ollásit čađahit.
Resolusjåvnnå dættot álggoálmmuknissunijn le riektá vieleduvvat ja sijá riektá ållåsit tjadáduvvat.
Veahkaváldi álgoálbmotnissoniid vuostá lea okta máŋgga beliin mii deattuhuvvo resolušuvnnas, ja ávžžuhuvvo ahte stáhtat álggahit doaibmabijuid maiguin dáistalit veahkaválddi vuostá, riikkaid dásis ja báikkálaččat.
Álggoálmmuknissunij vahágahttem le akta dajs ássjijs mij resolusjåvnån åvdeduvvá, ja stáhta ávttjiduvvi dåjmajt jåhtuj biedjat váj dákkir vahágattemav binnet, nasjonála ja bájkálasj dásen.
Resolušuvnnas ávžžuhuvvo stáhtaid doarjut álgoálbmotnissoniid searvama boahttevaš álgoálbmogiid máilmmikonferánssas, mii galgá dollojuvvot 2014:s.
Resolusjåvnnå ávttji stáhtajt álggoálmmuknissunij oassálasstemav doarjjot boahtte álggoálmmugij væráltkonferánsan, mij ásaduvvá jagen 2014.
- Sámediggi áigu boahtteáiggis árjjalaččat bargat dan ala vai álgoálbmotnissonfierpmádat ON nissonkommišuvnnas ásahuvvošii ja nannejuvvošii, dadjá ráđđelahttu Vibeke Larsen loahpas.
- Sámedigge sihtá åvddålijguovlluj dåjmalattjat barggat ásadim- ja nannimdiehti álggoálmmuknissunij værmástagáv AN:a nissunkommisjåvnån, låhpat rádeájras Vibeke Larsen.
Loahpalaš resolušuvdnateavsttas ávžžuhuvvo earret eará stáhtaid álggahit sierra doaibmabijuid maid bokte ovdánahttit ja nannet politihka ja prográmmaid maiguin sihkkarastit álgoálbmotnissoniid searvama almmolaš mearrádusproseassain.
Låhpalasj resolusjåvnnåárvvalus ávttji duola dagu stáhtajt sierralágásj dåjmajt jåhtuj biedjat váj nanni ja åvdet politihkav ja prográmmajt váj álggoálmmuknissunij oassálasstem almulasj mærrádusprosessajn sihkarduvvá.
Oktavuohtaolmmoš: ráđđelahttu Vibeke Larsen, tlf. 941 30 116
Aktijvuohta: rádeájras Vibeke Larsen, tel. 941 30 116
Sámediggi njunuščoahkkimis dásseárvvu birra
Sámedigge dássádusá oajvvetjåhkanimen
Dohkketmeahttun NVE beales / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámediggi - Sametinget
Ij le dåhkkidahtte NVEas / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámedigge - Sametinget
Dohkketmeahttun NVE beales
Ij le dåhkkidahtte NVEas
Sámediggi lea media bokte registreren ahte NVE lea dál addán konsešuvnna Statnett SF:ii hukset ođđa 420 kV elrávdnjelinjá Báhccavuonas Hammerfestii.
Sámedigge le media baktu vuohttám NVEa le konsesjåvnåv vaddám Statnett SFas tsieggitjit ådå 420 kV elfábmolinjav Báhccavuonas Hámmárfeastaj.
Elrávdnjelinjá guoská buohkanassii 30 orohahkii ja ollu sámi kulturmuittuide.
Elfábmolinnja guoskat tjoahkkáj 30 tjæro ja duodden allo sáme kulturmujto.
Liikká lea NVE válljen hilgut Sámediggeráđi ávžžuhusa ja lea addán konsešuvnna Statnett:ii hukset elrávdnjelinjá.
Huoman ij le NVE berustam Sámedikke gatjálvisájt ja vaddám konsesjåvnåv Statnett SFaj tsieggitjit elfábmolinjav.
- Sámediggeráđđi lea garrasit ávžžuhan NVE vuordit konsešuvnna mearridemiin dassážii go Sámedikki dievasčoahkkin lea meannudan ášši, muhto NVE lea ieš okto loahpahan konsultašuvnnaid Sámedikkiin ja lea dahkan konsešuvdnamearrádusa.
- Sámediggeráde le gåhttjum NVEav vuorddet konsesjåvnnåmærrádusájn desik gå Sámedikke ållestjåhkanibme le ássjev giehtadallam, valla NVE le hæjttám rádádallamis Sámedikkijn dán ássjen ja dahkam konsesjåvnnåmærrádusáv.
Dát lea hui šállošahtti, cealká Sámediggeráđi lahttu Vibeke Larsen.
Dát le vájvahatte, javllá sámedikkeráde Vibeke Larsen.
Konsešuvdnaášši guoská hui stuorra areála duohtadeapmái sámi guovllus.
Konsesjåvnå ássje guosská viehka stuorra duobddágijda sáme guovlojn.
Ohcan guoská elrávdnjelinjái mii lea 370 km guhkkosaš ja galgá mannat hui guovddáš boazodoalloguovlluid čađa Norggas.
Åhtsåmussaj gullu elfábmolinnja 370 km guhkkudagájn mij manná muhtem daj stuorámus tjæroj tjadá Vuonan.
- Dat movt NVE lea meannudan dán konsešuvdnaohcama dagaha ahte Sámediggi ii oaččo vejolašvuođa dadjat oaivilis áššái.
- NVEa dåmadibme dán konsesjåvnnååhtsamusá hárráj hieret Sámedikkev buktemis ietjas vuojnojt dán ássjen.
Dát rihkku daid prinsihpaid mat leat konsultašuvdnašiehtadusas Sámedikki ja stáhta gaskka.
Dát doadjá prinsihpajt rádádallamsjiehtadusán Sámedikke ja stáhta gaskan.
Dát lea Sámediggeráđi mielas dohkketmeahttun ja áigu bivdit konsultašuvnnaid Oljo- ja energiijadepartemeanttain ášši birra, cealká Sámediggeráđi lahttu Vibeke Larsen loahpas.
Sámedikkeráde ij ane dáv dågålattjan ja sihtá rádádallamijt Oljo- ja energijadepartementajn dán ássjen, javllá sámedikkeráde Vibeke Larsen låhpalattjat.
Styrket rus- og psykiatritilbud / Dearvvašvuohta / Dearvvašvuohta ja sosiála / Sámediggi - Sametinget
Styrket rus- og psykiatritilbud / Varresvuohta / Varresvuohta ja sosiálla / Sámedigge - Sametinget
Sámi našuvnnalaš gealboguovddáš - psyhkalaš dearvvašvuođasuddjen (SÁNAG) sáhttá dál fállat buhcciidbálvalusaidis ja bagadallama buhcciidbálvalusas olles riikii.
Sáme nasjåvnålasj mahttudakguovdásj - psykalasj varresvuohtasuodjalus (SÁMAG) máhtta dal fállat pasiænntadálkudimev ja bagádallamijt gåktu dálkudit ålles rijkkaj.
– GoSÁNAG dál fállá bálvalusaidis olles riikii, de dat lea sámi dearvvašvuođafálaldaga nannen masa mii sávvat buresboahtima, dadjá sámediggeráđđiHenrik Olsen.
– Gå SÁMAG dál máhttá fállat dievnastusájdis nasjåvnålattjat, de merkaj dat ávujn vuordedum sáme varresvuohtafálo nannidibme, javllá Sámedikke rádeájras Henrik Olsen.
Sámediggi ja Dearvvašvuoođa- ja fuolahusdepartemeanta lea konsultašuvnnaid bokte soahpan nannet nationála fálaldaga sápmelaččaide spesialiserejuvvon gárrenfuolahusas ja psykiatriijas.
Sámedigge ja Varresvuohta- ja sujttodepartemænnta li rádádallamij baktu boahtám ájgás nannit nasjåvnålasj fálov sámijda sierra gárramvuohtasujton ja psykiatrijan.
Buot riikka regionála dearvvašvuođadoaimmahagat galget dál dahkat ovttasbargošiehtadusa Davvi Dearvvašvuođain RHF ja SÁNAG:in dikšunfálaldagas iežaset sámi buhcciid várás.
Divna guovloj varresvuohtaviddnudagá hæhttuji dal såbadit aktisasjbargov Helse Nord RHF:ajn ja SÁMAG:ijn dálkudimfáloj hárráj sáme pasientajdisá.
– Lean hui duhtavaš go SÁNAG dál lea formálalaččat dohkkehuvvon našuvnnalaš gealboguovddážin psyhkalaš dearvvašvuođasuddjemis ja gárremis.
– Mån lav viehka dudálasj gå SÁMAG:in la dálla formálalasj dahkkádibme nasjåvnålasj máhttudakguovdátjin psykalasj varresvuohtasuodjalime ja gárramvuoda suorgen.
Dat mearkkaša ahte doppe gos eai leat šat báikkálaš fálaldagat, sáhttá sámi buohcci oažžut iežas dikšundárbbu duhtaduvvot SÁNAG bokte, dadjá ovddasvástideaddji sámediggeráđđi Henrik Olsen.
Dat merkaj gå bajkalasj fállo ij gávnnu, de máhttá sáme pasiænnta oadtjot dálkudimev SÁMAG:a baktu, javllá vásstálasj rádeájras Henrik Olsen.
Dikšunfálaldat sámi buhcciide nannejuvvo eanet dakko bokte ahte Davvi Dearvvašvuohta RHF dál lea ožžon bargun ruhtadit ja čađahit vuosttaš lávkki nationála birrajándor dulkonbálvalusa oččodeamis dearvvašvuođasuorgái.
Dálkudimfállo sáme pasientajda nanniduvvá vil ienebut gå Helse Nord RHF dálla le oadtjum dahkamussan biednigahttet ja tjadádit vuostasj lávkkistagáv tsieggidijn rijkkavijddásasj ja idja-biejvve dålkkumdievnastusáv varresvuohtasuorggáj.
Dát lea Davvi Dearvvašvuođa áigodaga 2010-2013 sámi gáiddusdulkoma regionála geahččalanprošeavtta čuovvoleapmi.
Dat la joarkka sáme guhkásdålkkuma guovllogæhttjalimprosjevtas majt Helse Nord jådedij 2010-2013 gávdan.
SÁNAG lea maid dahkan ovttasbargošiehtadusa Jämtland län:in Ruoŧa bealde nannen dihtii psyhkalaš dearvvašvuođasuddjema lullisápmelaččaid várás Ruoŧas.
SÁMAG la aj såbadam aktisasjbargov Jämtlanda lenajn Svierigin nannitjit psykalasj varresvuohtasuodjalimev oarjjelsámijda Svierigin.
– Mu mielas dát doaibmabijut leat hui deaŧalaččat, ja lea maid lávki dan guvlui ahte ásahit boahttevaš sámi dearvvašvuođapárkka mii ođđaáiggi teknologiijain sáhttá fállat spesialiserejuvvon dearvvašvuođabálvalusaid iežas báikkálaš guovllu olggobeallái ja Norgga olggobeallái dárbbu mielde, deattuha Olsen.
– Mån anáv dájt dåjmajt viehka ájnnasin, ja da li aj lávkke åvddån ásadittjat boahtteájge sáme varresvuohtapárkav mij ådåájggásasj teknologijajn máhttá fállat sierra varresvuohtadievnastusájt bájke ålggolin ja Vuona ålggolin gå le dárbbo, dættot Olsen.
Gulahalli Sámediggeráđi Henrik Olsen, tel. +47 907 75 219
Sámedikke rádeájras Henrik Olsen tel. +47 907 75 219
Sámedikki birra / Sámediggi - Sametinget
Sámmedikke birra / Sámedigge - Sametinget
Sámediggi lea Norgga sámiid álbmotválljen ásahus.
Sámedigge le sámij álmmukválljidum orgádna Vuonan.
Juohke njealját jagi válljejuvvojit 39 áirasa čieža válgabiirres.
39 ájrrasa válljiduvvi gietjat válggaguovlos juohkka nælját jage.
Sámediggi galgá nannet sámiid politihkalaš sajádaga ja ovddidit sámiid beroštumiid Norggas, bargat dan badjelii ahte sámi álbmot gieđahallojuvvo ovttaárvosaččat ja vuoiggalaččat ja bargat dan badjelii ahte sámit sáhttet seailluhit ja ovddidit gielaset, kultuvrraset ja servodagaset.
Sámedigge galggá nannit sámij politihkalasj dilev ja åvdedit sámij ássjijt Vuonan, barggat vaj sáme álmmuk giehtadaláduvvá avtaárvvusattjat ja rievtesferduk láhkáj ja hiebadahttet vaj sáme máhtti ietjasa gielav, kultuvrav ja sebrudakiellemav åvddånahttet.
Skovit áirasiidda
Sjiemá ájrrasida
Almmolaš ohcciidlisttut
Arkitektonalasj moallánahka
Organisašuvdnastruktuvra DievasčoahkkinDievasčoahkkima jođihangoddiLávdegottitSámedikki váiddalávdegoddiSámediggeráđđiSáNuLSámedikki vuorrasiidráđđi
Organisasjåvnå struktuvrra ÅllestjåhkanibmeÅllestjåhkanime jådedibmeKomiteaSámedikki váiddalávdegoddiSámedikkerádeSNPNSámedikke vuorrasij ráde
Dievasčoahkkin
Ållestjåhkanibme
Sámedikki váiddalávdegoddi
Ållestjåhkanime jådedibme
Sámediggeráđđi
Sámedikkeráde
Sámedikki vuorrasiidráđđi
Sámedikke vuorrasij ráde
Sámediggi 25 jagi
Duogásj Sámediggi 25 jagiHiståvrråRievtesvuodaRádádallamsjiehtadusÁlmmukbiejvve ja nasjåvnålasj gåvåstagá
Vuoigatvuođat
Rievtesvuoda
Konsultašuvdnašiehtadus
Rádádallamsjiehtadus
Sámi álbmotbeaivi ja našuvnnalaš dovdomearkkat
Álmmukbiejvve ja nasjåvnålasj gåvåstagá
Suohkanođastus Sámediggi háliida du oaivila suohkanođastusa birra !
Válde aktijvuodav mijájn Aktijvuodadiehto Sámedikke barggijda gávna dánna.
Sámediggi háliida du oaivila suohkanođastusa birra !
Aktijvuodadiehto Sámedikke barggijda gávna dánna.
Prográmma Áltá 2013 / Áltá 2013 / Riikkaidgaskasaš bargu / Sámediggi - Sametinget
Prográmma Áltá 2013 / Áltá 2013 / Rijkajgasskasasj barggo / Sámedigge - Sametinget
08. Njukčamánnu 2013
Båddåsasj prográmma gárvediddje álggoálmmukkonferánssaj Áltán 2013 biehtsemáno 8. gitta 12. bæjvváj.
Lávvardaga geassemánu 8. b..
Lávvodagá biehtsemáno 8. biejve
Olles beaivvi: Konferánsaoassálastit bohtet Áltái.
Gætjo biejve: Konferánssaoassálasste Áltáj båhti.
Registreren.
Tjáledibme.
Olles beaivvi: Ráhkkanahttit Finnmarkshallena.
Gætjo biejve: Finnmarkshálla gárveduvvá.
Sotnabeaivvi geassemánu 9. b.
Sådnåbiejve biehtsemáno 9. biejve
Olles beaivvi: Álgoálbmotregiovnnat dollet sierra čoahkkimiid.
Gætjo biejve: Iesj guhtik álggoálmmukguovlojn li sierra tjåhkanime.
Vuosárgga geassemánu 10. b..
Mánnodahka biehtsemáno 10. biejve
Maŋebárgga geassemánu 11. b..
Dijstagá biehtsemáno 11. biejve
Gaskavahku geassemánu 12. b..
Gasskavahko biehtsemáno 12. biejve