pere/sami_parallel huggingface dataset:
Trine ii fuobmá ahte logeža sáhttá juohkit smávit joavkkuide.
Krïhke ij vuejnieh luhkie maahta juakasovvedh unnebe dåehkine.
Livčče go son leamaš eahpesihkar jus soai livččiiga galgan juogadit logi ruvnno ?
Lij sïjhteme jueriedisnie årrodh dastegh dah edtjin luhkie kråvnah juekedh ?
Buori lohkoipmárdussii lea vuođđun buorre ipmárdus sadjevuogádagas, loguid huksehusas ja loguid siffariid árvvus.
goerkesasse posisjovnesysteemeste bigkie, guktie taalh leah bæjjese bigkeme jïh aarvoe sifferijstie taalesne.
Ohppiide lea maiddái ávkkálaš juohkit loguid iešguđet ládje.
Aaj lijsie learoehkidie taalide joekehtslaakan juekedh.
Dađistaga go dat máhttu ovdána, de eai geahča šat logu 23 dušše 23 ovttadahkan, muhto maiddái oktiibidjamin 20 ja 3 gaskkas, dahje 2 logešjoavkku ja 3 ovtteža gaskkas.
Mænngan gosse daate goerkese evtiesåvva, taale 23 ij sïjhth vielie vuajnalgidh goh 23 ektievoeth, men aaj goh akte ektiedimmie dejstie göökte bielijste 20 jïh 3, jallh 2 luhkiedåehkieh jïh 3 akth.
Juhán máhttá juohkit 34 joavkkuide, ja son máhttá muitalit árvvu guhtege joavkkus vaikko joavkojuohkin ii dárbbu dihte leat seamma ládje go juohkin lea sadjevuogádagas.
Jåhha maahta 34 dåehkine juekedh, jïh maahta aarvoem jiehtedh fïerhten dåahkan, bielelen dïhte dåehkiebïejeme sjeahta dejnie joekedimmine posisjovnesysteemesne.
Oahpaheaddji berre čuovvolit Juhána vástádusa jearaldagain máhttá go son juohkit 34 eará ládje, dahje sáhttá go 14 juhkkojuvvot logežiid ja ovttežiid mielde.
Lohkehtæjja byöroe Jåhhan vaestiedassine vijriesåbpoe barkedh jïh gihtjedh mejtie dïhte maahta taalem 34 jeatjahlaakan juekedh, jallh mejtie 14 maahta juakasovvedh luhkine jïh aktine.
Leago Juhán ipmirdan bargobihtá boastut, vai rahčá go son sadjeárvvuiguin ?
Jåhha laavenjassem båajhtode guarkeme, jallh tjabreminie sijjie-aarvojne ?
Ohppiide geat eai nu bures ipmir loguid huksehusa (logežat ja ovtteža), šaddet bargobihtát nugo 70 + __ = 72 lihka gáibideaddjin go 34 + ___ = 72.
akth) laavenjassh goh 70 + __ = 71 seamma krievije årrodh goh 34 + __ = 72.
Geabbilis lohkodoahpagat leat áibbas dárbbašlaččat jus galget sáhttit rehkenastit beaktilit máŋggasiffar loguiguin.
Fleksijbele taaledïejvese lea eevre daerpies jis edtja maehtedh radtjoeslaakan ryöknedidh taaligujmie mej jienebh sifferh.
Oahppit geat rahčet ipmirdit ja geavahit sadjevuogádaga, deaividit stuora hástalusaid go sii galget rehkenastit addišuvnna ja subtrakšuvnna máŋggasiffar loguiguin.
Learohkh mah tjabreminie goerkesinie jïh åtnojne posisjovnesysteemeste, sijhtieh stoerre haestemh dåastodh gosse edtjieh addisjovnine jïh subtraksjovnine ryöknedidh taaligujmie mej jienebh sifferh.
Lohkodoahpagiid ovdánahttin álgá árra giellaovdánemiin ja vásáhusain maid háhket loguid lohkamiin.
Evtiedimmie taalediejvesijstie Evtiedimmie taaledïejevesijstie aalka aareh gïeleevtiedimmine jïh dåårjehtimmieh ryökneminie.
Ohppiid sátneriggodat ovdána, ja gielalaš doahpagat čadnojit matematihkalaš oktavuođaide ja sisdoaluide.
Learohki baakoevåarhkoe evtiesåvva, jïh gïelediejvesh gårrelgieh matematihkeles ektiedimmide jïh sisvegasse.
Dađistaga čatnet oahppit loguid hivvodagaide.
Mænngan learohkh aelkieh taalh veahkide ektiedidh.
Go oahppit álggos oidnet loguid, de sii atnet daid oktan ollislašvuohtan, ja sii čujuhit logu olles hivvodahkii beroškeahttá galle siffara logus leat.
Gosse learohkh voestes aejkien taalide dåastoeh, dah taalese vuejnieh goh akte elliesvote, jïh taalem abpe veahkese ektede saaht man gellie sifferh taale åtna.
Siffarat máŋggasiffar loguin eai mearkkaš sierra maidege ohppiide, ja sii eai geavat sadjevuogádaga lohkat dahje almmuhit ahte dihto siffar čujuha dihto árvui.
Fiereguhte siffere taaline mej jienebh sifferh ij naan mïelem utnieh learoehkidie, jïh dah eah posisjovnesysteemem nuhtjieh juktie lohkedh jallh soptsestidh fiereguhte siffere aktem aarvoem vuesehte.
Aitto go sii leat ipmirdišgoahtán sadjevuogádaga, lea ohppiin doarvái gelbbolašvuohta geavahit loguid geabbilit.
Easkah gosse dah aktem goerkesem posisjovnesysteemeste evtiedamme, learohkh nuekies maahtoem utnieh taalide fleksijbeleslaakan nuhtjedh. Daelie maehtieh taalem
Sii sáhttet dál juohkit logu ovttažiidda ja logežiidda, sii dihtet makkár árvu iešguđetge siffarat ovddastit, ja sii oidnet olles logu supmin osiin.
juekedh aktine jïh luhkine, daejrieh mah aarvoeh dah ovmessie sifferh utnieh, jïh abpe taalese vuejnieh goh summe dejstie bielijste.
De lea ohppiin buorre vuođđu ovdánahttit alcceseaset vugiid lohkorehkenastimii (máŋggasiffar loguiguin) ja oahppat ja ipmirdit njealji rehkenastinvugiid algoritmmaid.
Dellie learohkh aktem hijven våaromem utnieh jijtsh vuekieh evtiedidh taaleryöknedæmman (taaligujmie mej jienebh sifferh), jïh vejtiestidh jïh guarkedh algoritmidie dejtie njieljie ryöknedimmiesåarhtide.
Ollu oahppit geat rahčet oahppat lohkodoahpagiid, atnet loguid vaikko man stuorisin, ja ovttadimenšunála lohkoráidun main siffariin ii leat makkárge sierra mearkkašupmi.
Jïjnjh dejstie learoehkijste mah tjabreminie taalediejvesh evtiedidh, taalide vuejnieh goh akte guhkies, aktedimensjovnale taaleraajroe gusnie dah sifferh taaline eah naan
Dasa lea váikkuhus ahte šaddá váttis lohkat, čállit ja rehkenastit máŋggasiffar loguiguin.
Goh akte konsekvense dle gïerve sjædta lohkedh, tjaeledh jïh nuhtjedh stoerre taalh.
Oallugat dain ohppiin geavahit álkes lohkanstrategiijaid nugo lohkat-visot-strategiijaid (geahča temá Rehkenastin vuollelis).
Learohkh viesjies taalegoerkesinie sijhtieh aktem viesjies våaromem utnedh gosse edtjieh ryöknedidh taaligujmie jienebi sifferigujmie. Jïjnjh dejstie learoehkijstie aelhkie ryöknemestrategijh nuhtjieh goh
Bargu viidásit
«gaajhkem ryöknedhšstrategijh (vuartesjh teemam Ryöknedimmie vuelielisnie).
Ohppiide geat rahčet eanemusat sáhttá álggahit viidásit kártema iskat oahppi ipmárdusa sániin nugo stuorimus, unnimus, eanemus, unnimus.
Geajnoe guhkiebasse Dejtie viesjiehtommes learoehkidie dïhte guhkiebasse barkoe maahta aelkedh learohki baakoegoerkesem goerehtalledh goh stööremes, unnemes, jeenjemes, vaenemes.
Geahččal maiddái gávnnahit man stuora loguid oahppi máhttá govahallat ja čatná konkrehta hivvodagaid daidda.
Voejhkelh aaj gaavnehtidh man stoerre taalh learohkh maehtieh sov uvte vuejnedh jïh
Eanas ohppiide vuolábealde sierra beroštumi ráji lea dehálaš beassat hárjehallat lohkat ja čállit stuora loguid.
Dejtie jeanatjommes learoehkidie tjoeperdimmieraasten nuelesne lea vihkeles haarjanidh lohkedh jïh tjaeledh stoerre taalh.
Ollu ohppiide lea stuora gaska das ahte máhttit lohkat 23 rádjái dasa ahte ipmirdit ahte 23 lea seamma go 2 logeža ja 3 ovtteža.
Gellide learoehkidie akte stoerre sïlle taalese 23 ryöknedh goske guarka taale 23, 2 luhkieh jïh 3 akth åtna.
Oahppit dárbbašit ollu ja máŋggalágan hástalusaid mat čatnasit siffarárvui.
Learohkh jïjnjh jïh gelliesåarhts haestemh daarpesjieh ektiedamme siffere-aarvose.
Konkrehtamateriála mii bidjá fokusa loguid juohkimii logežiidda ja ovttežiidda (abakus 6, unifix-birccut, ruđat, ja nu ain) sáhttá geavahit loguid ráhkadeapmái.
Konkretiseradimmiematerijelle mij fokusem åtna taalh juekedh luhkine jïh aktine (abakus, unifix-klåbpoeh, beetnegh jïh numhtie vijriebasse) maahta åtnasovvedh
Daid seammá lohkohivvodagaid berre maiddái sárgut ja čállit addišuvdnan.
taalh bigkedh. Byöroe aaj doh seamma taaleveahkah guvviedidh jïh tjaeledh goh addisjovne.
Čuđeškárta sáhttá geavahuvvot loguid struktuvrra guorahallamii.
Akte tjuetiekaarhte maahta åtnasovvedh juktie taali struktuvrem goerehtidh.
Go guorahallá mii dáhpáhuvvá go njuike bajás guvlui ja vulos guvlui ja fitnjut, de sáhttá dat addit ohppiide ipmárdusa loguid huksehusas.
Gosse goerehte mij heannede gosse bæjjese, våålese jïh lajtode njulhtjie, learohkh maehtieh goerkesem vejtiestidh guktie taalh leah bæjjese bigkeme.
Lea dehálaš ahte oahppit molsot geavahit iešguđetlágan representašuvdnahámiid.
Vihkeles learohkh ovmessie vuesiehtimmievuekiej gaskem målsoeh.
Jus fokusere logežiid ja ovttežiid dušše rehkenastin ja čállinoktavuođain, de šaddá fokus eanas dušše bargobihttáčoavdimii.
Jis fokusem åtna luhkide jïh aktide ajve gosse edtja maam akt ryöknedidh jïh stuhtjh bæjjese bïejedh, fokuse fer jïjnjem stuvresåvva laavenjasside loetedh. Dïhte vaenebh nuepieh vadta hijven
Dat addá unnit vejolašvuođaid ovdánahttit buori doabaipmárdusa.
dïejvesegoerkesem evtiedidh.
Alle teller, oassi B sadjevuogádaga birra
• Alle teller, bielie B posisjovnesysteemen bïjre
GLSM, kapihtal 5
• GLSM, kapihtele 5
Lohkoráidu ja lohkolinnjá
Taaleraajroe jïh taalesïeve
Lea hui dehálaš ahte oahppit dovdet bures lohkoráiddu.
Joekoen vihkeles learohkh hijven daajroem utnieh taaleraajroem bïjre.
Dat siskkilda ahte oahppit máhttet namaid loguin ja dihtet struktuvrra lohkoráiddus.
Daate sæjhta jiehtedh learohkh taali nommide jïh struktuvrem taaleraajrosne maehtieh.
Dasa lassin fertejit oahppit leat oadjebasat loguid sirremis sturrodagaide, jorbet loguid ja dovdat loguid dihto gaskkaid.
Lissine learohkh tjuerieh jearsoes årrodh taalh veesmedh stoeredahken mietie, taalh jorpesjidh jïh daejrieh
Dađistaga háhket oahppit mentála lohkolinnjá mii sáhttá geavahuvvot bargobihttáčoavdimii.
Mænngan learohkh sijhtieh aktem mentaale taalesïevem tseegkedh maam maehtieh nuhtjedh laavenjasseloetemisnie.
Kártengeahččaleamis vuhtto dat das go oahppit beaktilit sáhtte bidjat loguid ja hivvodagaid rievttes sadjái lohkolinnjás, ja ahte máhttet identifiseret ovdamearka dihte lagamus logeža.
Goerehtallemepryövesne daate våajnoes sjædta gosse learohkh radtjoeslaakan maehtieh taalh jïh veahkah reaktoe sæjjan taalesïevese bïejedh, jïh maehtieh vuesiehtimmien gaavhtan dam lïhkemes
Matematihkkaoahpaheamis geavahit dávjá iešguđetlágan lohkolinnjáid čájehit lohkoráiddu struktuvrra ja mii lea veahkkeneavvun lohkorehkenastimis.
Matematihkeööhpehtimmesne daamtaj ovmessie taalesïevh nuhtjie juktie struktuvrem vuesiehtidh taaleraajrosne jïh goh viehkiedïrrege taaleryöknedimmesne.
Jus galgá sáhttit geavahit lohkolinnjá geabbilit rehkenastimis, de gáibiduvvo ohppiin buorre lohkoipmárdus.
Juktie maehtedh taalesïevem fleksijbeleslaakan ryöknedæmman nuhtjedh, lea eevre daerpies learohke hijven taalegoerkesem utnieh.
De sáhttet oahppit geavahit lohkolinnjá vulos- ja bajás guvlui, ja geavahit mearkkaid linnjás ovdamearka dihte dasa ahte lohket viidásit 10:s.
Dellie learohkh maehtieh svihtjedh bæjjese jïh våålese taalesïevesne, jïh mïerhkesjimmide nuhtjedh sïevesne, vuesiehtimmien gaavhtan viehkine guhkiebasse ryöknedh taaleste 10.
Máhtte galgá merket gokko 23 lea lohkolinnjás mas leat dušše logežat merkejuvvon.
Learohkevuesiehtimmie Meehte edtja mierhkesjidh gusnie 23 lea aktene taalesievesne gusnie ajve dah luhkieh leah mïerhkesjamme.
Son bidjá mearkka juste gasku 20 ja 30 gaskii.
Dïhte mïerhkem beaja 20 jïh 30 gaskoeh.
Lásse dadjá ahte 400 lea lagamus čuđeš 315:i.
Gåstan klaasse barkeminie dïejvesinie lihkemes taale.
Ante beavdái lea darvehuvvon lohkolinnjá maid son geavaha veahkkin lohkorehkenastimis.
Aanta aktem taalesievem dibrehtamme sov buertesne maam viehkine åtna taaleryöknedimmesne.
Son galgá rehkenastit 15 – 3.
Dïhte edtja ryöknedidh 15 – 3.
Ánte bidjá suorpma 15 nala ja dadjá okta.
15 jïh jeahta akte.
Dasto sirdá suorpma vulosguvlui lohkolinnjás ja lohká guokte go cuige 14, ja golbma go son cuige 13.
Dle taalesieven våålese svæhtja jïh ryöknoe göökte mearan taalese 14 tjuvtjede, jïh golme mearan taalese 13 tjuvtjede.
Máhte merken sáhttá čájehit ahte son lea eahpesihkar lea go 23 lagabus 20 vai 30, iige oro áibbas ipmirdan loguid mearriduvvon gaska.
Dejnie mïerhkesjimmine maam Meehte dorje, maahta vååjnedh goh dïhte lea jueriedisnie mejtie 23 lea lïhkemes 20 jallh 30, jïh ij eevre guarkah taali gåhkoem gaskemsh.
Heajos ipmárdus lohkolinnjás sáhttá danne go oahppi álo lohká 0 rájes ovtta ja ovtta bajás guvlui dassážii go olle lohkui masa galggai lohkat.
Jeatjah væhtah viesjies taalegoerkesasse taalesïeveste maahta årrodh learohke iktesth taaleste 0 ryöknoe, jïh bæjjese ryöknoe aktine aktine juktie reaktoe taalem gaavnedh
Lásse rahčá doahpagiin lagamus-lohku.
Gåsta tjabreminie dïejvesinie lïhkemes taale.
Son doaivu ahte lagamus lohku álo lea stuorit lohku.
Dïhte veanhta lïhkemes taale iktesth akte stuerebe taale.
Ollu oahppit rahčet gielalaš doahpagiiguin nugo lagamus ja unnimus.
Jïjnjh learohkh tjabreminie gïeledïejvesigujmie goh lïhkemes jïh vaenebe.
Oahpaheamis ferte bidjat fokusa sihke gielalaš ja matematihkalaš doahpagiidda.
Ööhpehtimmesne tjuara fokusem utnedh dovne gïeledïejvesidie jïh dejtie matematihkeles dïejvesidie.
Ánte rahčá oaidnit loguid lohkolinjjás mat sáhttet ovddastit barggu maid son galgá bargat
Aanta tjabreminie taalesïeven mietie svihtjedh gosse edtja dam barkoem darjodh (15 – 3).
(15-3). Ánte dárbbaša doarjaga máhttit geavahit lohkolinnjá veahkkeneavvun lohkorehkenastimis.
Aanta dåarjoem daarpesje juktie maehtedh taalesïevem nuhtjedh goh viehkiedïrrege taaleryöknedæmman.
Lohkoráiddu ipmárdusa ovdánahttin
Evtiedimmie goerkesistie taalesïeveste
Lohkoráiddu ja lohkolinnjá ipmirdeapmi álgá dainna go oahppá lohkosániid ja lohkosymbolaid ja makkár vuorus dat galget leat.
Goerkese taaleraajroste jïh taalesieveste aalka gosse leara taalebaakojde, taalesymbovlide jïh mennie öörneginie dah tjåadtjoeh.
Dat máhttu vuolgá loguidlohkamis.
Daate lea daajroe ryöknemen bïjre.
Dađistaga ipmirdit oahppit man stuora intervállat loguid gaskkas leat, nugo ahte buot viđežat leat guovtti logeža juste gaskkas.
Mænngan learohkh aelkieh guarkedh man stoerre intervallh taali gaskem, goh gaajhkh vïjhth leah gaskoeh doh göökte minngebe luhkieh. Dah guarkah 23 leah
Sii ipmirdit ahte 23 lea lagabus 20 go 30.
lihkebe 20 goh 30.
Sii ipmirdit maiddái ahte okta segmentta lohkolinnjás sáhttá álgit eará loguin go 0, ja ahte sáhttet leat eará juogut go 1.
Dah aaj guarkah akte segmente aktede taalesieveste maahta jeatjah taaligujmie aelkedh goh 0, jïh dïhte maahta jeatjahlaakan juakeme årrodh goh 1.
Oahppit geavahit máhtuset lohkoráiddu birra loguid árvvuid birra vai dihtet gosa galget bidjat loguid lohkolinnjás.
Learohkh maehtieh nuhtjedh daajroem taaleraajroen jïh taali aarvoen bïjre juktie vaaksjoehtidh jïh taalh taalesievese bïejedh.
Dađistaga ovdánahttet oahppit mentála lohkolinnjá maid sáhttet geavahit lohkat vulos- ja bajás guvlui ja bargobihtáid čoavdimii (eanet dan birra Rehkenastin temás).
Mænngan learohkh sijhtieh aktem mentaale taalesievem evtiedidh maam maehtieh nuhtjedh gosse edtjieh bæjjese jïh våålese ryöknedh jïh laavenjassh loetedh (vielie dan bïjre Ryöknedimmesne).
Viidásit ovdáneapmi mielddisbuktá ahte oahppi ovdána das ahte máhttá lohkolinnjá bajás- ja vulosguvlui atnit dasa ahte álgá lohkolinnjá geabbilit geavahit čoavdit bargobihtáid.
Vijriesåbpoe evtiedimmie sæjhta jiehtedh learohkh ij ajve bæjjese jïh våålese svihtjh taalesievesne men aelkieh taalesievem fleksijbeleslaakan nuhtjedh dåeriesmoereloetemisnie.
Oahppit geavahit mentála lohkolinnjá go sirrejit loguid sturrodaga mielde.
Learohkh dam mentaale taalesievem nuhtjieh gosse taalh stoeredahken mietie veesmieh.
Go sii dovdet lohkolinnjá struktuvrra, de sii sáhttet geavahit dan mearridit guovtti logu gaskka, ovdamearka dihte lea go 18 lagabus 15 vai 20.
Gosse struktuvrem taalesievesne demtieh, maehtieh dam nuhtjedh juktie gåhkoem jiehtedh göökte taali gaskem, vuesiehtimmien gaavhtan mejtie 18 leah lihkemes 15 jalh 20.
Mentála lohkolinnjá ovdánahttin lea gitta das ahte oahppi beassá bargat sihke smávva ja stuora loguiguin.
Dastegh learohkh edtjieh aktem mentaale taalesievem evtiedidh
Bargu viidásit
dah tjuerieh barkedh dovne smaave jïh stoerre taaligujmie.
Viidásit barggu ohppiiguin sáhttá álggahit guorahallamiin man bures oahppit dovdet lohkoráiddu.
Geajnoe guhkiebasse Maahta dam guhkiebasse barkoem aelkedh viehkine goerehtidh man hijven daajroe learohke taaleraajrose åtna.
Ovdamearka dihte sáhttá ohppiid geat rahčet eanemusat diktit lohkát viidásit muhtun logus, sihke bajás guvlui ja vulos guvlui.
vuesiehtimmien gaavhtan baajedh learoehkidie guhkiebasse ryöknedh saaht man taalen raejeste, dovne bæjjese jïh våålese.
Buot ohppiide sierra beroštumi ráji vuolábealde berre álgit kártengeahččalemiid bargobihtáiguin ja diktit oahppi čilget mo son lea sirren loguid sturrodaga mielde ja mo lea mearridan man stuora interválla guovtti logu gaskkas lea.
Gaajhkide learoehkidie tjoeperdimmieraasten nuelesne byöroe våaromem vaeltedh dejnie laavenjassine goerehtallemepryövesne jïh baajedh learohkem buerkiestidh guktie dïhte lea taalh stoeredahken mietie veesmeme, jïh
Iskka maiddái makkár lohkosturrodagaid oahppit sáhttet bidjat lohkolinnjái.
Goerehth aaj mah taalestoeredahkh learohke maahta taalesïevide bïejedh.
Geahča lohká go oahppi ovtta ja ovtta dassážii olle lohkui gosa galggai, vai geavaha go oahppi mearkkaid lohkolinnjás.
Vuartesjh mejtie learohke ryöknoe akti akti vaajteles taalen raajan, jallh mejtie learohke mïerhkesjimmide taalesïevesne nuhtjie.
Man ollu gaskamearkkaiguin ferte merken lohkolinnjá ovdalgo oahppi sáhttá bidjat logu rievttes sadjái ?
Man fïjne juekeme tjuara taalesïevesne årrodh ihke learohke edtja maehtedh taalem reaktoe sæjjan bïejedh ?
Viidásit barggus sáhttá diktit oahppi vásihit lohkolinnjá geavaheami (main leat mearkkat iešguđet ládje), bidjat loguid lohkolinnjái, lohkat loguid ja lohkat bajás guvlui ja vulos guvlui lohkolinnjás, áinnas iešguđetlágan intervállaiguin.
mïerhkesjimmiejgujmie), taalh taalesïevese bïejedh, taalh lohkedh bæjjese jïh våålese taalesïevesne, maaje ovmessie intervalligujmie.
Go oahppit barget loguid sirremiin sturrodagaid mielde dahje lagamus loguid gávdnamiin, de sii fertejit geavahit iežaset mentála lohkolinnjá.
Gosse learohkh barkeminie taalh stoeredahken mietie jallh lïhkemes taalem gaavnedh, tjuerieh sov jïjtse mentaale taalesïevem nuhtjedh.
Sáhttá leat stimulerejeaddji oahppi ovdáneapmái jus bargá konkrehtaiguin sihke fysalaš lohkolinnjá vehkiin ja dan haga.
Maahta learohki evtiedimmiem skreejredh jis barkeminie dagkeri konkreetigujmie dovne viehkine aktede fysiske taalesïeveste jïh bielelen.
Ohppiide sáhttá leat álkibut ipmirdit loguid ja lohkorehkenastima go geavahit ollu konsekveantta visuála representašuvdnahámiid nugo lohkolinnjá.
maahta aelhkebe darjodh learoehkasse taalide jïh taaleryöknedimmiem guarkedh.
Dakkár representašuvdnahámiid lea dehálaš čatnat matematihkalaš symbolaide.
Vihkeles dagkerh vuesiehtimmievuekieh ektiedamme sjidtieh dejtie matematihkeles symbovlide.
Lohkolinnjáid geavaheapmi luohkkálanjain sáhttá stimuleret oahppi háhkat alcces mentála lohkolinnjá maid son sáhttá geavahit lohkorehkenastimis.
Åtnoe taalesïevijste klaassetjiehtjielisnie maahta learohkem skreejredh jïjtse mentaale taalesïevh evtiedidh mejtie maahta taaleryöknedimmesne nuhtjedh.
Ánte rahčá geavahit lohkolinnjá beavddis nalde riekta.
Aanta tjabreminie taalesïevem nuhtjedh maam buertesne åtna, reaktoelaakan.
Sutnje lea dehálaš ipmirdit sihke manne ja mo sáhttá geavahit veahkkeneavvuid ja representašuvnnaid.
Vihkeles dïhte guarka dovne man åvteste jïh guktie mijjieh viehkiedïrregh jïh vuesiehtimmieh nuhtjebe.
Kártengeahččaleapmi ii iská máhttá go oahppi geavahit lohkolinnjá veahkkeneavvun lohkorehkenastimis.
Goerehtallemepryövesne ibie goerehth mejtie learohke maahta taalesïevem viehkiedïrreginie nuhtjedh taaleryöknedimmesne.
Lohkolinnjá sáhttá leat buorre veahkkeneavvun matematihka vuođđo máhtolašvuođaid oahppamis.
viehkiedïrrege årrodh gosse vejtesteminie dah uvtemesth tjiehpiesvoeth ryöknedimmesne.
Geahča evttohuvvon lassi lohkamušaid vuollelis.
Vuartesjh raeriestimmieh vielie lohkemen bïjre vuelielisnie.
Evttohusat lassi lohkamušaide
Raeriestimmie vielie lohkemen bïjre
Dyskalkulia, Kapihtal lohkovuogádaga birra
• Dyskalkulia, kapihtele taalesysteemen bïjre
Buriid rehkenastingelbbolašvuođaid háhkamis lea dehálaš ahte lea bures oahppan lohkodoahpagiid ja lohkoráiddu.
Juktie hijven ryöknedimmietjiehpiesvoeth åadtjodh lea vihkeles hijven taalegoerkesinie jïh daajroem utnedh taaleraajroem bïjre.
Eaktun oahppat buriid rehkenastinstrategiijaid lea ahte ipmirda loguid juohkima logežiidda ja ovttežiidda, dovdat logešolbmáid (ja eará lohkoolbmáid) ja máhttit duppalastit ja juohkit beliin.
Guarkedh guktie taalh juakasuvvieh luhkine jïh aktine, daajroem utnedh luhkievoelpi bïjre (jïh jeatjah taalevoelph), maehtedh taalide guektiengïerth darjodh jïh taalide gööktine juekedh leah vihkeles jis edtja maehtedh hijven
Viidásit leat buorit lohkanmáhtut ja lohkan bajás guvlui ja vulos guvlui gitta čuođi rádjái guovddáš oassi lohkorehkenastin máhtolašvuođa vuođus.
ryöknedimmiestrategijh evtiedidh. Hijven ryöknemetjiehpiesvoeth jïh ryökneme bæjjese jïh våålese taalese tjuetie aaj akte vihkeles bielie dehtie våaroemistie tjiehpiesvoetide taaleryöknedimmesne.
Ollu oahppit rahčet addišuvnnain ja subtrakšuvnnain.
Jïjnjh viesjies learohkh addisjovnine jïh subtraksjovnine tjabreminie.
Dutkan čájeha ahte subtrakšuvdna lea erenoamáš váttis.
Dotkeme vuesehte subtraksjovne lea joekoen gïerve.
Dasa lea ollu sivvan ahte ohppiin lea heajos doabaipmárdus.
Daate jeenjemasth dan åvteste daah learohkh viesjies dïejvesegoerkesem utnieh.
Oahppit geat rahčet geavahit dávjá ovttageardánis ja rievddakeahtes strategiijaid go galget čađahit rehkenastimiid dego Ánná ovdamearkkas vuollelis.
Viesjies learohkh daamtaj naive jïh rigide strategijh nuhtjieh juktie aerviedimmieh darjodh, naemhtie goh Aanna vuesiehtimmesne vuelielisnie. Dah
Sii lohket baicca eai ge rehkenaste.
ryöknoeh sijjeste ryöknedidh.
Sivvan dasa dáidá leat oktavuođain lohkodoahpagiid, lohkama ja lohkofáktáid bajiloahppama gaskkas.
Daate hævvi vienth dan åvteste lea ektiedimmieh gaskem taaledïejvesh, ryökneme jïh automatiseradimmie taalefaaktijste.
Ánná lohká álggos golbma suorpma gurut gieđas.
Learohkevuesiehtimmie 3 + 5 = ____ Aanna voestegh golme soermh gårroehgietesne ryöknoe.
De son lohká vihtta suorpma gurut gieđas.
Dan mænngan vïjhte soermh åelkiesgietesne ryöknoe.
Loahpas son lohká buot suorpmaid ja oažžu gávcci.
Minngemes gaajhkide soermide ryöknoe jïh gaektsie åådtje.
Iŋgá “ deavdá ” olles logežii go vuos rehkenastá 17 + 3.
17 + 5 = ___ Læsja aktem ellies luhkiem «deavhtaš gosse ryöknede 17 + 3.
De son diehtá ahte guokte báhce viđežis, ja ahte supmi lea 22.
Dellie daajra göökte aajmene vïjhteste, jïh summe lea 22.
Mihkkal lohká bajásguvlui guđežis gávnnahan dihte man ollu gaska lea guđeža ja 15 gaskkas.
15 – 6 = ___ Mihka bæjjese ryöknoe taaleste 6 juktie joekehtsem gaavnedh gaskem govhte jïh 15.
Go son lohká 1 go doallá badjin guhtta suorpma, de su vástádus gaskkas šaddá logi.
Dan åvteste dïhte 1 ryöknoe gosse govhte soermh bæjjese steerie, dïhte gaavnehte joekehtse lea luhkie.
Ánná strategiija gohčoduvvo “ lohkat-buot ” - strategiijan.
Aannan strategije gohtjesåvva «gaajhkem-ryöknedhš-strategije.
Nu ádjána, ja oahppit geat rahčet lohkamiin sáhttet jođánit lohkat boastut.
Dïhte guhkiem vaasa, jïh dejtie viesjies ryöknijidie varke gåarede båajhtode ryöknedh.
Lohkat-buot strategiijat lea maiddái heajos vuohki lohkat go oahppit galget bargat máŋggasiffar loguiguin.
eah leah dan maereles gosse learohkh edtjieh taaligujmie barkedh mej jienebh sifferh.
Oahppit geat leat oahppan lohkofáktáid, dihtet ahte supmi golmmas ja viđas lea gávcci.
Learohkh mah leah taalefaaktah vejtiestamme, daejrieh golme jïh vïjhte lea gaektsie.
Iŋgá geavaha máhtuidis loguid ektui ja lohkanstrategiijaid ektui go čoavdá bargobihtá.
Læjsa sov daajroeh taali jïh ryöknemestrategiji bïjre nuhtjie juktie laavenjassem loetedh.
Son diehtá ovdamearka dihte ahte loguid sáhttá juohkit joavkkuide.
Dïhte daajra vuesiehtimmien gaavhtan taalh maehtieh dåehkine juakasovvedh.
Mihkkal geavaha “ lohkat-bajásguvlui ” strategiija čoavdit substrakšuvdnabargobihtáid.
Mihka aktem «bæjjese-ryöknedhš-strategijem nuhtjie juktie subtraksjovnelaavenjassh loetedh.
Dat sáhttá leat buorre strategiija jus dan geavaha searválaga lohkofáktáiguin.
Daate maahta akte hijven strategije årrodh dastegh dïhte åtnasåvva taalefaaktajgujmie ektine.
Mihkkal rahčá geavahit strategiija riekta.
Mihka tjabreminie strategijem reaktoelaakan nuhtjedh. Jïjnjh
Ollu oahppit geat rahčet boastudit go geavahit lohkanstrategiijaid, juogo danne go lohket boastut, dahje danne go rahčet geavahit strategiijaid.
viesjies learohkh båajhtode darjoeh gosse ryökneme-strategijh nuhtjieh, juktie dah båajhtode ryöknoeh jallh dah tjabreminie strategijem nuhtjedh.
Oahpahusa mihttu lea ovdánahttit ohppiid lohkanstrategiijain rehkenastinstrategiijaide.
Ööhpehtimmien ulmie lea learohkh edtjieh ryöknemestrategijijste ryöknedimmiestrategijide vaedtsedh.
Dasa lassin lea dehálaš ahte oahppit ohppet bajil lohkofáktáid.
Lissine vihkeles learohkh taalefaakta automatiseradieh.
Go oahppit ohppet lohkofáktáid de geahpida dat rehkenastima ohppiide dainna lágiin ahte kognitiiva noađđi njiedjá go oahppi de ii dárbbaš geavahit návccaid lohkamii.
ryöknedimmiem aelhkebe darjoeh learoehkidie juktie dïhte kognitijve maajsoe vaanene dan åvteste learohkh slyöhpoeh tïjjem jïh faamoem nuhtjedh ryöknemisnie.
Bahá lea maid vajálduhttit maid lea juo lohkan, ja mii lei vel báhcán lohkat, jus ovdamearka dihte galgá rehkenastit 25 + 13 logiin suorpmaiguin.
Aaj aelhkie bijjieguvviem dassedh dan bïjre maam lea ryökneme, jïh mij aajmene ryöknedh, jis edtja vuesiehtimmien gaavhtan ryöknedidh 25 + 13 luhkie soermine. Jis akte learohke nåake
Jus muhtun oahppi rehkenastá hejot kártengeahččaleami addišuvdna ja subtrakšuvdna bihtáin, de sáhttá dat mearkkašit ahte oahppis leat heajos rehkenastinstrategiijat, ovdamearka dihte ahte oahppi geavaha “ lohkat-buot ” - strategiija addišuvdna bargobihtáin.
dorje sæjrojne addisjovnine jïh subtraksjovnine goerehtallemepryövesne, maahta vååjnedh goh learohken leah viesjies ryöknedimmiestrategijh, vuesiehtimmien gaavhtan learohke nuhtjie «gaajhkem-ryöknedhš-strategijh addisjovnelaavenjassine.
Áigemearri dain siidduin lea biddjon nu ahte diekkár heajos strategiijageavaheapmi galggašii dagahit ahte oahppi ii háhppet bargat buot bargobihtáid.
Tïjjemierie daejnie sæjrojne lea naemhtie bïejesovveme guktie viesjies strategijeåtnoe sæjhta sån darjodh learohke ij hïnnh gaajhkide laavenjasside darjodh.
Ohppiid strategiijaid lea dehálaš kártet, danne go strategiijaovdáneapmi lea hui dehálaš oahppi rehkenastinmáhtolašvuođaid ovdáneamis.
Vihkeles learohki strategijh goerehtalledh, dan åvteste strategijeevtiedimmie lea joekoen vihkeles
Rehkenastinstrategiijaid ovdánahttin
evtiedimmien gaavhtan learohki ryöknedimmietjiehpiesvoetijste.
Oahppit ohppet dábálaččat vuos “ lohkat-buot ” ” - strategiijaid addišuvdnii ja de dađistaga “ lohkat-viidásit ” “ lohkat-viidásit ” - strategiijaid.
Evtiedimmie ryöknedimmiestrategijijste «Gaajhkem-ryöknedhš-strategijijste addisjovnese lea sïejhme learohkh ånnetji ånnetji «guhkiebasse-ryöknedhš-strategijh lierieh.
Álggos sáhttá dat leat nu ahte lohket viidásit dan logus maid leat addán álggos, muhto dađistaga galggaše oahppit lohkat viidásit dan stuorimus logus.
Aalkoelisnie maahta årrodh guhkiebasse dehtie taaleste ryöknedh mij lea neebnesovveme voestegh, men ånnetji ånnetji learohkh byöroe guhkiebasse ryöknedh dehtie stööremes taaleste.
Dat leat rasjonála strategiijat, ja lohkagoahtit viidásit stuorimus logus lea beaktilleppot ja geabbileappot go “ lohkat-buot ” - strategiija.
Daate lea rasjovnelle strategijh, jïh guhkiebasse ryöknedh dehtie stööremes taaleste lea vielie
Dađistaga go oahppit leat gártadan vásáhusaid lohkamis, de sii muitigohtet ahte 3 + 5 lea gávcci, ja vurkejit dan lohkofáktán maid maŋŋil sáhttet viežžat guhkesáiggemuittus.
Mænngan goh learohkh leah jijnjh dååjrehtimmieh dorjeme ryökneminie, sijhtieh mujhtedh 3 + 5 lea gaektesie, jïh daam vöörhkedh goh akte taallefaakta maam maehtieh mænngan veedtjedh guhkiesmojhtesistie.
Mihttu lea ahte oahppit galget geavahit lohkofáktáid searválaga beaktilis lohkanstrategiijaiguin čoavdit bargobihtáid.
Ulmie lea learohkh edtjieh taalefaaktem nuhtjedh effektijve ryöknemestrategijigujmie ektine, juktie laavenjassh loetedh.
De sáhttet 8 + 7 ovdamearka dihte čoavdit nu ahte oahppi jurddaša 8 + 7 lea ovtta eanet go 7 + 7, nappo 15.
Dellie learohke maahta 8 + 7 vuesiehtimmien gaavhtan loetedh gosse satne ussjede 8 + 7 lea akte
Oahppit ohppet maiddái strategiijaid daidda eará rehkenastinmálliide.
Learohkh aaj strategijh evtiedieh dejtie mubpide ryöknedimmiesåarhtide.
Ollu oahppit geavahit “ lohkat bajásguvlui ” ” - dahje lohkat vulosguvlui ” - strategiijaid subtrakšuvdna rehkenastimis.
Jïjnjh learohkh «bæjjese-ryöknedhš - jallh «våålese-ryöknedhš-strategijh nuhtjieh
“ Lohkat vulosguvlui ” - strategiijat leat hui gáibideaddji go dat gáibidit ahte lohká guokte ráiddu oktanagas: Ferte lohkat vulosguvlui ovtta logus nuppi lohkui ja seammás lohkat dan lohkui mas galgá vulosguvlui lohkagoahtit.
Sæjroe ryöknemem kreava göökte raajrojste seamma tïjjen: Tjuara våålese ryöknedh dehtie aktede taaleste dan måbpan, jïh seamma tïjjen bæjjese ryöknedh dam låhkoem maam edtja våålese ryöknedh.
Muhtun oahppit čovdet subtrakšuvdna bihtáid dainna lágiin ahte gesset veahážiid mielde ain hávális.
Muvhth learohkh subtraksjovnelaavenjassh luetieh viehkine bååstede giesedh «ånnetji ånnetjiš.
Dađistaga máhttigohtet oahppit čoavdit subtrakšuvdnabargobihtáid nu ahte čovdet álkibut váttisvuođa ja geavahit dan vuolggasadjin gávdnat vástádusa bargobihttái, dahje nu ahte geavahit sihke lohkofáktáid ja strategiijaid.
Mænngan learohkh sijhtieh maehtedh subtraksjovnelaavenjassh loetedh viehkine aktem aelhkebe dåeriesmoerem loetedh jïh dam goh våaroeminie nuhtjedh juktie vaestiedassem gaavnedh dan voestes
Ollu oahppit ipmirdit multiplikašuvnna dainna lágiin ahte dat lea geardduhuvvon addišuvdna ja ahte multiplikašuvdnabargobihtáid sáhttá čoavdit bajásguvlui lohkamiin, juogo joavkkuid mielde lohkamiin dahje suorpmaiguin lohkat ovtta ja ovtta. Bargu
Jïjnjh learohkh guarkah multiplikasjovnem goh mubpesth addisjovne jïh multiplikasjovnelaavenjassh loetedh viehkine ryöknedh, dåehkieryökneminie jallh akti
multiplikašuvdnatabeallaiguin sáhttá veahkehit ohppiid muitit lohkofáktáid nugo ahte 4 x 6 = 24.
Multiplikasjovnetabelligujmie barkedh maahta learoehkidie viehkiehtidh taalefaaktah vöörhkedh, goh 4 x 6 = 24.
Ollu oahppit dárbbašit maiddái veahki ipmirdit ahte dat mearkkaša ahte 24 seammás sáhttá faktoriserejuvvon i 4 x 6:s.
Jïjnjh learohkh viehkiem daarpesjieh guarkedh seamma tïjjen dle 24 maahta faktovrisedamme sjïdtedh goh 4 x 6.
Váilevaš strategiijaovdáneapmi lea nannoseamos prediktáhtor matematihkkaváttuide maŋitáiggi.
Faatoes strategijeevtiedimmie lea dïhte veaksahkommes prediktovre dejtie minngebe matematihketsagkesidie.
Dat mearkkaša ahte go muhtun oahppi joatká geavahit “ lohkat-buot ” ” - strategiijaid go eará oahppit leat juo geavahišgoahtán “ lohkat-viidásit ” “ lohkat-viidásit ” - strategiija ja lohkofáktá-máhtuset, de lea dat várrehus.
Daate sæjhta jiehtedh gosse akte learohke jåarhka «gaajhkem-ryöknedh š--strategijh nuhtjedh, gosse jeatjah learohkh lea aalkeme «guhkiebasse-ryöknedhš-strategijh jïh taalefaakta-daajroem nuhtjedh, daate akte vaahravæhta.
Jáhku mielde oahppi ii leat ovdánan vuođđo rehkenastinmáhtolašvuođain nu go vuordit, ja oahppi sáhttá oažžut oppalaš matematihkkaváttuid.
Daate learohke sån ij dam evtiedimmiem utnieh dejstie uvtemesth ryöknedimmietjiehpiesvoetijste mejtie veanhtadibie, jïh learohke maahta sïejhme
Oahppit geain leat matematihkkaváttut rahčet eanet go eará oahppit lohkamiin gávdnat vástádusa álkes addišuvdnabargobihtáide (supmi guovtti logus vuollil logi).
matematihketsagkesh evtiedidh. Learohkh matematihketsagkesigujmie tjabreminie aaj vielie goh mubpieh learohkh ryökneminie juktie vaestiedassh gaavnedh aelhkie addisjovnelaavenjassine (summe göökte taalijste unnebe goh luhkie).
Dat erohus lassána agi mielde.
Daate joekehtse læssene gosse båarasåbpoe sjædta.
Movt bargat ovddos guvlui
Geajnoe guhkiebasse Dan vijriesåbpoe dåarjelimmien gaavhtan lea daerpies goerehtalledh guktie learohke
Go viidásit galgá čuovvolahttit ohppiid de lea dárbbašlaš kártet mo oahppit čovdet addišuvdna- ja subtrakšuvdnabargobihtáid, sihke čállon bargobihtáid ja bargobihtáid mat leat muhtun konteavsttas.
addisjovne- jïh subtraksjovnelaavenjassh luetieh, dovne bæjjese bïejeme laavenjassh jïh laavenjassh aktine kontekstine.
Jus oahppi lohká loguid, mo dasto lohká oahppi ?
Dastegh learohke ryöknoe, guktie learohke ryöknoe ?
Geavaha go oahppi seamma čoavdinvuogi (lohkanstrategiija) buot bargobihtáin ?
Learohke seamma loetemevuekiem (ryöknemestrategije) nuhtjie gaajhkine laavenjassine ?
Makkár lohkofáktáid máhttá oahppi ?
Mah taalefaaktah learohke maahta ?
Sáhttá leat ávkkálaš veahkehit oahppi oahppat bajil lohkofáktáid.
Maahta akte aevhkie årrodh learohkem viehkiehtidh taalefaaktah automatiseradidh.
Bargoáigi mii biddjo dasa, galggašii leat oalle oanehaš.
Dah boelhkh mah daan barkose bïejesuvvieh, byöroeh naa åenehks årrodh.
Stoahkanhárjehallan, nugo bircospealut, dahje eará spealut mat leat heivehuvvon lohkofáktáid hárjehallamii dihto lohkoguovlluin, sáhttet geavahuvvot ohppiid movttiideapmái.
Haarjanimmie goh stååkedimmie, goh teernegespïele, jallh jeatjah spïelh mah leah sjïehteladteme taalefaaktah aktene vihties taalesuerkesne haarjanidh, maehtieh åtnasovvedh juktie
Ohppiide berre leat čielggas mii lea aktivitehtaid ulbmil.
skraejriem lissiehtidh learohken luvnie. Darjomen aajkoe byöroe tjïelke årrodh learoehkasse.
Oahppit galggaše maiddái oažžut vejolašvuođa oahppat bajil lohkofáktáid mat muitalit differánssa loguid gaskkas, ovdamearka dihte ahte 5 – 2 = 3, ja ahte 5 – 3 = 2.
Learohkh byöroeh aaj nuepiem åadtjodh taalefaaktah automatiseradidh mah differansi bïjre soptsestieh taali gaskem, vuesiehtimmien gaavhtan 5 – 2 = 3 jïh 5 – 3 = 2.
Dakkár ipmárdus addá maiddái ohppiide eanet máhtu loguid gaskasaš oktavuođain.
Dagkeres daajroe sæjhta aaj learoehkidie vielie daajroem vedtedh ektiedimmiej bïjre taali gaskem.
Oallugat hárjehallet loguid gearduntabeallas.
Jeenjesh jïjnjem haarjeneminie taaline geartoehtimmietabellesne.
Muitte ahte sáhttá leat stuora veahkkin ohppiide maŋŋil skuvlavázzimis ahte veahkeha sin maiddái máhttit gearduntabealla “ maŋos guvlui ”, dat mearkkaša ahte sii maiddái ohppet lohkofáktáid nugo ahte 21 lea seamma go golmma geardde čieža.
viehkine årrodh learoehkidie mænngan skuvletïjjen jis dejtie aaj lïerehte geartoehtimmietabellen bååstede maehtedh, daate sæjhta jiehtedh dah aaj taalefaaktah lierieh goh 21 lea seamma goh golme tjïjhtje aejkieh.
Oahpaheaddji sáhttá veahkehit oahppi oahppagoahtit máŋggalágan ja beaktilis strategiijaid ja geavahanguovlluid ja ahte daid besset geahččaladdet sihke unnán ja ollu doarjagiin.
Lohkehtæjja maahta learohkem åvtese viehkiehtidh akten jeereldihkie jïh radtjoes strategijeåtnoen vööste, viehkine strategijh vuesiehtidh jïh guktie dah åtnasuvvieh.
Go galgá veahkehit oahppi ovddidit strategiijaid, de ferte oahpahus heivehuvvon dasa ahte veahkeha oahppi ovdánit boahtte ceahkkái.
tjuara ööhpehtimmiem sjïehteladtedh naemhtie guktie dïhte learohkem viehkehte minngeben daltesasse.
Jus oahppi geavaha ” lohkat-buot ” - strategiija, de ferte mihttu vuos leat ahte veahkehit oahppi lohkanstrategiijai mas oahppi lohká viidáseappot.
Dastegh learohke aktem «gaajhkem-ryöknedhš-strategijem nuhtjie, dellie dïhte mubpie ulmie tjuara årrodh learohkem viehkiehtidh akten ryöknemestrategijen vööste gusnie learohke guhkiebasse ryöknoe.
Ovdamearka dihte sáhttá oahppi dovdat stuorimus ja unnimuslogu addišuvdnabargobihtáin.
Maahta vuesiehtimmien gaavhtan
Oahppi ferte beassat hárjehallat, álgit stuorimus logus ja suorpmaiguin lohkat veahkkin dan mađe go dat unnimus lohku ovddasta.
Learohke tjuara haarjanidh dehtie stööremes taaleste aelkedh jïh viehkine soermijste ryöknedh dam låhkoem maam dïhte unnemes taale lea.
Ovdamearka dihte sáhttá 3 + 5 =__čoavdit nu ahte gávdná stuorimus logu (5) ja dan unnimus logu (3).
Vuesiehtimmien gaavhtan maahta 3 + 5 = __ loetedh viehkine dam stööremes taalem (5) jïh dam unnemes taalem (3) gaavnedh.
Oahpaheaddji cuige ja dadjá stuorimus lohku (5) ja lohká viidásit suorpmaiguin 6,7,8.
Lohkehtæjja tjuvtjede jïh jeahta dam stööremes taalem (5) jïh guhkiebasse ryöknoe golme soermine 6, 7, 8.
Subtrakšuvdna lea hui gáibideaddji ohppiide geat rahčet.
Subtraksjovne lea gaajh krïevije dejtie viesjies learoehkidie.
Ohppiide dáidá álkimus álgit “ lohkat bajás guvlui ” - strategiijaiguin go barget intervállaiguin loguid gaskkas.
Hævvi vienth aelhkemes learoehkidie aelkedh «bæjjese ryöknedhš-strategijigujmie juktie intervalligujmie barkedh
Geavat áinnas konkretiserenmateriála nu ahte oahppi sáhttá oaidnit ahte differánsa golmma ja viđa gaskkas lea guokte go guokte oažžu golbma lea vihtta.
taali gaskem. Nuhtjh maaje konkretiseradimmiematerijellem guktie learohkh maehtieh vuejnedh differansem gaskem golme jïh vïjhte lea göökte, dan åvteste göökte plusse golme lea vïjhte.
Ohppiidportreahtat – Adam, Lena ja Biijá
Learohkeportrehth - Aanta, Ealla jïh Jonna
Vuolábealde leat golbma ohppiidportreahta mat govvidit maid muhtun oahppit vuolábealde, ollu vuolábealde ja ollu bajábealde sierra beroštumi leat máhttán geahččaleamis.
Vuelielisnie golme learohkeportrehth gaavnh mij vuesehte maam akte learohke nuelesne, guhkene nuelesne jïh guhkiem bijjelen tjoeperdimmieraastem leah pryövesne buektiehtamme.
Ohppiidportreahtat leat čállon dan vuođul mo golbma oahppi barge geat ledje mielde ođđa kártengeahččalemiid geahččaladdamis.
Dah learohkeportrehth leah golme learohkh mah lin meatan gosse dejtie orre goerehtallemepryövide pryövin.
Vástádusminstar, boasttuvástádusat ja strategiijat maid sáhttá áicat, leat geavahuvvon čujuhussan doabaipmárdussii dahje rehkenastimáhtolašvuhtii.
Guktie lin vaestiedamme, båajhtoeh vaestiedassh jïh strategijh mejtie maahta vïhtesjidh, leah åtnasovveme goh signaalh dïejvesegoerkesen
Adam – jur vuolábealde sierra beroštumi ráji
Aanta ånnetji tjoeperdimmieraasten nuelesne
Adama vástádusat čájehit ahte son máhttá lohkat ja geassit supmi ovttadagain ja hivvodagain mat leat juhkkojuvvon joavkkuide.
Aantan vaestiedassh vuesiehtieh dïhte ryöknemem jïh summeradimmiem haalvoe ektievoetijste jïh veahkijste dåehkine.
Son máhttá maiddái konkrehta hivvodagaid juohkit beliin.
Dïhte maahta aaj vihties veahkah guektelen
Go son oaidná loguid ja hivvodagaid main leat stuora golmmasiffar logut, de orru son eahpesihkar.
Sæjroe juekedh. Gosse taalh jïh veahkah dååste mah leah stoerre taali bïjre golme sifferigujmie, maahta vååjnedh goh dïhte lea vielie jueriedisnie.
Adamis soitet unnán vásáhusat rehkenastit stuora loguid oaivvis.
Dagke Aanta vaenie dååjrehtimmiem åtna stoerre taaligujmie åejjesne ryöknedidh.
Das soaitá maiddái Adamii beare ollu maid galgá atnit jurdagis, go loguin leat máŋga siffara maiguin son galgá bargat.
Maahta sån årrodh fer jïjnje sjædta Aantese steeredh gosse sjædta jïjnjh sifferh taaline mejtie edtja gïetedidh.
Adam čájeha ahte son máhttá čatnat oktii loguid ja hivvodagaid rievttes sadjái lohkolinnjás, maiddái stuora loguid.
Aanta vuesehte satne maahta taalh jïh veahkah reaktoe sæjjan ektiedidh taalesïevese, aaj stoerre taalh.
Su vástádusain vuhtto ahte Adam máhttá mearridit makkár logeš dahje čuđeš lea lagamusas muhtun logu go gaska lea unni.
luhkide jallh tjuetide akte taale lea lïhkemes gosse gåhkoe lea onne.
Jus lohku lea gasku muhtun interválla gaskkas, de lea dat eanet hástaleaddji sutnje.
Dastegh taale lea gaskoeh aktene intervallesne, daate akte stoerre haesteme dïsse.
Adam máhttá sirret loguid riekta ráidun, muhto son rahčá lohkat eará ládje go okta ja okta dahje guokte ja guokte.
Aanta maahta taalh reaktoe öörnegen mietie veesmedh, men tjabreminie jeatjahlaakan ryöknedh goh aktine aktine jallh gööktine gööktine.
Su vástádusminsttar geahččaleamis čájeha ahte son belohahkii hálddaša sajádatvuogádaga.
Dah vaestiedassemöönsterh pryövesne vuesiehtieh posisjovnesysteeme lea ånnetji stïeresne Aantan luvnie.
Son lea ovdamearka dihte vástidan riekta máŋga bargobihtás mas galggai mearridit loguid siffariid árvvu.
Dïhte vuesiehtimmien gaavhtan
Muhtun oahppit nagodit mearridit siffarárvvu guovttesiffar loguid go systemáhtalaččat jurddašit logeš gurutbeallai ja ovtteš olgešbeallai, vaikko eai ipmirge doahpaga siffarárvu.
reaktoelaakan jienebh laavenjassh vaestiedamme gusnie edtja aarvoen nænnoestidh sifferidie taaline. Muvhth learohkh buektiehtieh siffere-aarvoem nænnoestidh taaline göökte sifferigujmie, gosse iktegisth ussjedieh luhkieh gårroehbealan jïh akte
Adama oahpaheaddji sáhttá ságastit Adamiin bargobihtáid birra iskan dihte mo son jurddaša.
Aantan lohkehtæjja maahta Aantine soptsestidh daej laavenjassi bïjre juktie gaavnehtidh guktie dïhte ussjede
Adam máhttá adderen ja subtraheret okta- ja guovttesiffar loguiguin guovllus 0-20, muhto ii guovllus 20-100.
Aanta maahta adderadidh jïh subtraheradidh taalh aktine jïh göökte sifferigujmie suerkesne 0-20, men ij suerkesne 20–100.
Bargobihtáin main leat stuora logut šaddá siffar logešsajis boastut.
Laavenjassine stoerre taaligujmie siffere luhkiesijjesne båajhtode sjædta.
Dat sáhttá čujuhit dasa ahte Adam geahččala geavahit máhtus loguid birra bargobihtá čoavdimii, muhto son rahčá logešrasttidemiiguin.
Maahta vååjnedh goh Aanta pryövoe daajroem taali bïjre nuhtjedh laavejasside loetedh, men tjabreminie luhkiesertiestimmiejgujmie. Maahta aaj
Adam soaitá maiddái lohkame vástádusa.
årrodh dan åvteste Aanta ryöknoe.
Joanis lohkkái lea álki čoavdit bargobihtáid guovllus 0-20.
Akten spaajhte ryöknije lea aelhkie laavenjassh loetedh suerkesne 0-20.
Ollu oahppit geavahit sihke lohkofáktáid ja lohkanstrategiijaid go čovdet bargobihtáid main leat stuora logut.
Jïjnjh learohkh dovne taalefaaktah jïh ryöknemestrategijh nuhtjieh gosse laavenjassh luetieh stuerebe taaligujmie.
Dat čujuha geabbilis strategiijageavaheapmái.
Daate aktem fleksijbele strategijeåtnoem vuesehte.
Eai leat makkárge sázut dahje ruccisteamis Adama geahččaleami gihppagis mat sáhttet addit dieđu mo son lea čoavdán bargobihtáid.
Ij naan sïevh jallh mïerhkh Aantan heeftesne mah maehtieh bïevnesh vedtedh
Go galgá gávnnahit dan de ferte oahpaheaddji ságastit Adamiin su strategiijageavaheami birra.
Juktie dam gaavnehtidh lohkehtæjja tjuara Aantine soptsestidh dan strategijeåtnoen bïjre.
Adam soaitá ovdánahttime geabbileappot strategiijaid, muhto dárbbaša eanet doarjaga.
Dagke Aanta lea evtedeminie vielie fleksijbele strategijh, men vielie dåarjoem daarpesje.
Vástádusat geahččaleamis sáhttet čájehit ahte Adam lea ipmirdan lohkoráiddu struktuvrra, muhto ahte son rahča dan geavahit bargobihtáin.
Vaestiedassh pryövesne maahta vuesiehtidh Aanta lea struktuvrem taaleraajrosne guarkeme, men tjabreminie dam nuhtjedh juktie laavenjassh loetedh.
Vástádusminstarat čájehit maiddái ahte Adamis lea unnán ipmárdus Lea-merkii, ja ahte son unnán máhttá geavahit relašuvnnaid loguid gaskkas bargobihtáid čoavdimii.
Aaj vaestiedassemöönsterh mah vuesiehtieh Aanta onne goerkesem åtna seammavoetevæhtan bïjre, jïh ajve onnemasth maahta ektiedimmieh nuhtjedh taali
Adama geahččaleami ollislaš govva lea ahte son bargá mekánalaččat.
gaskem juktie laavenjassh darjodh.
Dat sáhttá čujuhit ahte oassi vuođđo doabaipmirdeamis váilu.
Dam maam maahta pryöveste vuejnedh lea Aanta mekanihkeles barka.
Dan ferte geahččat ovttas Adama strategiijageavahemiin go pláne mo son galgá bargat ovddos guvlui.
Maahta vååjnedh goh bielieh dehtie uvtemesth dïejvesegoerkesistie fååtese. Maahta daam ektesne vuejnedh Aantan strategijeåtnojne gosse edtja geajnoem
Adama bargu viidásit
guhkiebasse soejkesjidh.
Adam lea máhttán ollu kártengeahččaleamis, muhto su vástádusat čujuhit váilevaš doabaipmárdussii ja strategiijageavaheapmái mii dahká ahte son gártá vuolábeallai sierra beroštumi ráji.
Aanta lea jïjnjem buektiehtamme goerehtallemepryövesne, men altese vaestiedassh vuesehte vaanoej gaavhtan dïejvesegoerkesisnie jïh strategijeåtnosne dle dïhte
Lunddolaš lea geavahit kártengeahččaleami bohtosiid ovttas eará dieđuiguin go galgá láhčit dili su viidásit bargui vuođđo máhtolašvuođaiguin rehkenastimis.
tjoeperdimmieraasten nualan båata. Iemie illedahkem nuhtjedh goerehtallemepryöveste jeatjah bïevnesigujmie ektine juktie sjïehteladtedh dan guhkiebasse barkose uvtemesth tjiehpiesvoetigujmie ryöknedimmesne.
Oahpaheaddji berre čađahit čuovvolahttinságastallama Adamiin čielggadit gažaldagaid maid leat jearran teavsttas bajábealde.
Lohkehtæjja byöroe aaj aktem soptsestimmiem darjodh Aantine mænngan, juktie gyhtjelasside teekstesne bijjielisnie tjïelkestidh.
Adama sáhttá dárbbašit bargat čuovvovaš áššiiguin dan vuođul mii su geahččaleamis bođii ovdan:
Mænngan Aantan pryövem gïehtjedamme dle dïhte daarpesje vielie barkedh daejnie:
Loguiguin guovllus 100 gitta 1000
• suerkesne 100 - 1000
Sadjevuogádagain ja siffarárvvuiguin
• posisjovnesysteeme jïh siffere-aarvoe
Lohkat logi ja logi, áinnas lohkolinnjáin mat leat juhkkon iešguđet ládje.
• luhkine jïh luhkine ryöknedh, maaje ektiedamme taalesïevide joekehts joekedimmine
Doahpagiin lagamus-lohku čatnon bargui lohkolinnjás ja jorbemiin logežii ja čuđežii
• dïejvese lïhkemes taale ektiedamme barkose taalesïevine jïh jorpesjimmie låhkan jïh tjuatan
Juohkit ja bidjat oktii loguid iešguđet ládje, ovdamearka dihte 8 = 4 + 4 dahje 5 + 3 ja nu ain
• taalh juekedh jïh tjåanghkan bïejedh joekehtslaakan, vuesiehtimmien gaavhtan 8 = 4+4 jallh 5+3 jïh vijriebasse
Oaiverehkenastinstrategiijat addišuvnnas ja subtrakšuvnnas, ovdamearka dihte deavdit logežii ja bajiloahppan lohkofáktáid
• åejjieryöknedimmiestrategijh addisjovnesne jïh subtraksjovnesne, vuesiehtimmien gaavhtan dievhtedh låhkan, jïh automatiseradimmie taalefaaktijste
Addišuvdna ja subtrakšuvdna logeš-rasttidemiiguin ja cuvkemiin, konkrehtaiguin, báhpiris ja oaivvis.
• Addisjovne jïh subtraksjovne luhkiesertiestimmine jïh lotneminie,
Lea dehálaš ahte oahpaheaddjit čájehit Adamii maid son máhttá.
konkreetigujmie, paehpierisnie jïh åejjesne Vihkeles lohkehtæjja Andream vuesehte maam dïhte maahta.
Oahpaheaddji, Adam ja váhnemat berrejit ságastit ovttas maid Adam galgá bargat eanet, nu ahte son ipmirda maid son galgá oahppat ja manne.
Lohkehtæjja, Aanta jïh dan eejhtegh byöroeh ektesne soptsestidh mejnie Aanta edtja vielie barkedh, guktie dïhte guarka maam satne edtja lïeredh jïh mannasinie.
Son soaitá sáhttit álgit bargat lohkanhárjehallamiin, dainna sáhttet váhnemat ja Adam bargat searválagaid.
Kanne barkoe maahta vielie ryöknemehaarjanimmine aelkedh, naakede man bïjre eejhtegh jïh Aanta maehtieh
Dehálaš lea Adama maiddái siskkildit su iežas ovdáneami árvvoštallamii.
laavenjostedh. Vihkeles Aanta aaj meatan vaaltasåvva juktie sov jïjtse evtiedimmiem vuarjasjidh.
Nákce go son lohkat logežiid ja logežiid maŋŋil go lea hárjehallan dainna, dahje dárbbaša go son eanet hárjehallama dasa ?
Buektehte luhkine jïh luhkine ryöknedh mænngan dïsse vielie haarjanamme, jallh daerpies vielie haarjanimmine ?
Lena - Ollu vuollelis sierra beroštumi ráji
Ealla – guhkene tjoeperdimmieraasten nuelesne
Lena lea máhttán unnán kártengeahččaleamis.
Ealla lea gaajh vaeniem buektiehtamme goerehtallemepryövesne.
Danne eat dieđe man ollu Lena máhttá.
Dan åvteste vaenie daejrebe maam Ealla maahta.
Siidduin mat sisdollet (loguid) lohkama, lohkolinnjáid ja rehkenastima, leat ollu bargobihtát vástitkeahttá.
Dejnie sæjrojne mah lin ryöknemen, taalesïevi jïh ryöknedimmien bïjre, jïjnjh laavenjassh mejtie ij leah vaestiedamme.
Lena bargá njozet.
Ealla soejmi barka.
Dat sáhttá čujuhit dasa ahte Lena geavaha unnán beaktilis strategiijaid go čoavdá bargobihtáid.
Maahta årrodh dan åvteste Ealla nåake strategijh nuhtjie juktie laavenjasside loetedh.
Lena geahččaleamis leat ollu mearkkat mat addet dieđuid mo son bargá.
Jïjnjh gïejh Eallan pryövesne mah bïevnesh vedtieh guktie dïhte barka.
Mearkkat objeavttain ja lohkolinnjáin čájehit ahte son lohká ovtta ja ovtta go galgá gávdnat lohkomeari logežiin mat leat juhkkojuvvon joavkkuide ja mat leat rievttes sajádagat lohkolinnjás.
Mïerhkh daeveridie jïh taalesïevine vuesiehtieh dïhte akti akti ryöknoe juktie låhkoem gaavnedh
Orru nu ahte Lena rahčá geavahit lohkolinnjá ovddasteaddjin lohkoráidui, ja ahte son ii ipmir intervállaid juoguid.
Maahta vååjnedh goh Ealla tjabreminie taalesïevem nuhtjedh goh akte representasjovne taaleraajrose, jïh ij guarkah joekedimmiem intervalline.
Son rahčá sirret loguid riekta ráidui ja čájeha unnán ipmárdusa siffarárvvuide ja sadjevuogádahkii.
Dïhte tjabreminie taalh veesmedh öörnegen mietie jïh onne goerkesem vuesehte siffere-aarvose jïh posisjovnesysteemese.
Lena lihkostuvvá lohkorehkenastimiin mas leat smávva logut ja hivvodagat, muhto dakkaviđe go leat stuora hivvodagat dahje šaddet logešrasttideamit, de eai leat sus doarvái gelbbolašvuođat.
Ealla lyhkese taaleryöknedimmine smaave taaligujmie jïh veahkine, men dan varke veahkah stoerre sjidtieh jallh luhkiesertiestimmie sjædta, ij nuekies tjiehpiesvoeth utnieh.
Go son galgá rehkenastit stuora loguiguin, de son geavaha marggáid geahččaleamis ja bidjá dasa rehketbihtá.
Gosse edtja stoerre taaligujmie ryöknedidh, dïhte maargem pryöven baalte nuhtjie jïh ryöknedimmiestuhtjem bæjjese beaja.
Lena čállá loguid badjálaga njulges gurutravddain.
Ealla taalide tjaala sinsitnien nualan rïekte maargine gårroehbielesne.