pere/sami_parallel huggingface dataset:
Sámedikki ovddasvástádus Sámediggi ii leat hálddašaneiseváldi luonddušláddjivuođalága mielde, muhto lea gulaskuddanásahus ja ráđđádallanbealli stáhta birasgáhtteneiseválddiide mearrádusaid ja doaibmabijuid ektui mat sáhttet váikkuhit sámi beroštumiid.
Mieriedimmieh dajvevaarjelimmiej bïjre (nasjovnalepaarhkh, eatnemevaarjelimmie, eatnemereservaate)
Dat dáhpáhuvvá earenoamážiid go galget mearridit luosaid suodjalit ja hálddašit.
Mieriedimmie gïjrelidtemen bïjre tjååtselidie Guovdageaidnusne
Suodjaluvvonguovllustivrrat
Mieriedimmie vaeljehke eatnemeaarhti bïjre (v.g. ientje, pluevie, skåajje).
Konvenšuvnnat, lágat ja láhkaásahusat
Mieriedimmieh prijoriteradamme aarhti bïjre (vaarjelimmie prååsehke aarhtijste, v.g. ohtjegaase (dverggås), svaale)
Sámediggi bargá dan ala ahte árbevirolaš sámi geavahus bi...
Mieriedimmieh sjïehtesjimmien bïjre loesegöölemistie (mearoe jïh jeanoe)
Loga eambbo
Vaarjelimmiedajveståvroeh tseegkedh
Suodjaluvvonguovllustivrrat
Reeremesoejkesjh nasjovnalepaarhkide nænnoestidh
Konvenšuvnnat, lágat ja láhkaásahusat
Saemiedigkien diedte
Sámediggi bargá dan ala ahte árbevirolaš sámi geavahus bi...
Saemiedigkie ij leah reeremeåejvieladtje eatnemegellievoetelaaken mietie, men govlehtimmie-instanse jïh konsultasjovneguejmie staateles byjresevaarjelimmien åejvieladtjigujmie, dejtie sjæjsjalimmide jïh råajvarimmide mah maehtieh saemien iedtjh tsevtsedh.
Loga eambbo
Dov tsevtseme
Suodjaluvvon guovlluid stivrrat
Daelie sïejhme sjïdteme raerieh gaavnedh mah sjïehteledtieh akten voenges eadtjohkevoetese sjæjsalimmieprosessine.
Sámediggi ja Birasgáhttendepartemeanta lea soahpan ásahit...
Daate joekoen heannede gosse lea sjæjsjalimmieh vaarjelimmien jïh reeremen bïjre loeseste.
Sámedikki kultur-ja valáštallanstipeanddat / Falástallan / Kultureallin / Sámediggi - Sametinget
Saemiedigkien kultuvre- jïh gaarsjelimmiestipende / Gaarsjelimmie / Kultuvrejieleme / Saemiedigkie - Sametinget
Sámedikki kultur-ja valáštallanstipeanddat
Saemiedigkien kultuvre- jïh gaarsjelimmiestipende
Sámedikki nuoraid kultur-ja valáštallanstipeandda ožžot Ole Mathis Sara Nedrejord, Aslak Ole Eira, Ina-Theres Andrea Sparrok, Sarakka Gaup ja Anne Maia Raanes Sørensen
Saemiedigkien kultuvre- jïh gaarsjelimmiestipende noeride vadtasåvva noeride Ole Mathis Sara Nedrejord, Aslak Ole Eira, Ina-Theres Andrea Sparrok, Sarakka Gaup jïh Anne Maia Raanes Sørensen
Sámedikki kultur- ja valáštallanstipeanda galgá movttiidahttit sámi nuoraid bargat musihkain, dáidagiin, kultuvrrain ja valáštallamiin.
Saemiedigkien kultuvre- jïh gaarsjelimmiestipende edtja noeride skreejredh eadtjaldovvedh musihken, kåansten, kultuvren jïh gaarsjelimmien sisnjeli.
Sámediggi juohká vihtta 25 000 ruvdnosaš stipeandda, ja dat juhkkojuvvojit ohcamiid vuođul.
Vïjhte stipendh vadtasuvvieh, fïereguhte 25 000 kråvnah, jïh stipendh vadtasuvvieh våaroemisnie ohtsemijstie.
Sámediggeráđđi Henrik Olsen dadjá ahte son lea hui sakka jierásmuvvan go ohcciid doaimmat fátmmastit nu viidát.
Saemiedigkieraerie Henrik Olsen jeahta satne lea joekoen madtjeles man gellielaaketje ohtsijh leah.
- Mun háliidan dadjat ahte sámi kultur- ja valáštallaneallimis lea buorre boahtteáigi go ledje nu ollu ohccit ja buorre kvalitehta.
- Sïjhtem jiehtedh dovne låhkoe ohtsemijstie jïh ohtsiji kvaliteete aktem hijven båetijem aejkiem saemien kultuvre- jïh gaarsjelimmiejieliedasse vuesiehtieh.
Mis lei hui váttis válljet vihttasa sin gaskkas, dadjá sámediggeráđđi Henrik Olsen.
Joekoen geerve vïjhte vitnijh veeljedh dej gaskem, saemiedigkieraerie Henrik Olsen jeahta.
Ole Mathis Sara Nedrejord lea njuikejeaddji ja lea olahan buriid bohtosiid sihke nationála ja riikkaidgaskasaš dásis.
Ole Mathis Nedrejord lea treavkanjulhtjije jïh lea hijven illedahkh åådtjeme dovne daennie laantesne jïh ålkoelaantesne.
Diimmá njuikenáigodagas lei son riikka nubbin buoremus juniornjuikejeaddji.
Dæjmetje jaepien lij laanten mubpie bööremes juniornjulhtjije.
Aslak Ole Eira lea guhkesmátki čuoigi, ja vázzá dál Ráissa čuoiganjoatkkaskuvllas.
Aslak Ole Eira lea eadtjohke tjoejkije, jïh daelie treavkagymnasesne vaadtsa Nordreisesne.
Sus ledje buorit bohtosat Artic Winter Games gilvvuin ja máŋgga eará meašttirčuoigamiin.
Dan lea hijven illedahkh gaahtjemistie Artic Winter Games jïh jieniebistie jeatjah gaahtjemijstie.
Ina-Theres Andrea Sparrok lea govvideaddji.
I na-Theres Andrea Sparrok lea fotograafe.
Son lea duođaštan máttasámi boazodoalu buori ja ealli vuogi mielde.
Dïhte åarjelsaemien båatsoem hijvenlaakan jïh jielijelaakan vuesiehtamme.
Govaid ja teavsttaid bokte juohká son máhtu maiddái sámi giela ja kultuvrra birra, ja movttiidahttá sámi nuoraid ge beroštit govvendáidagis.
Viehkine guvvijste jïh tjaalegijstie dïhte aaj daajroem saemien gïelen jïh kultuvren bïjre geerjehte, jïh jeatjah saemien noerh skreejrie mej ïedtje fotokåanstese.
Sarakka Gaup lea neavttár.
Sarakka Gaup lea dorjehtæjja.
Teáhterdáidaga bokte lea son juo gártadan alccesis guhkes ja juohkelágan vásihusaid.
Teaterekåansten tjïrrh dïhte joe guhkies jïh gellielaaketje dååjrehtimmiem åådtjeme.
Gaup čájeha lávdedáidagis bokte ahte sámi kulturgaskkusteapmi guoskkaha.
Sov scenekåansten tjïrrh Gaup vuesehte saemien kultuvrebïeljelimmie doehtede.
Ferte leat duostil ja geavahit buot searaid dáidagii go galgá lihkostuvvat, ja son doaibmá nuorra sámiid jietnan geat leat ohcamin gullevašvuođa ja ruohttasiiddiset.
Daerpies heartoeh jïh dedikasjovnem utnedh jis edtja kåanstesuerkesne lyhkesidh, jïh dïhte goh akte gïele sjædta noere saemide mah ektiedimmiem jïh jïjtsh roehtsh ohtsedieh.
Anne Maia Raanes Sørensen lea baleahttadánsu.
Anne Maia Raanes Sørensen lea baledtedaanhtsoje.
Son álggahii juo gávcci jahkásažžan karrieara baleahttadánsumis.
Gosse lij gaektsien jaepien båeries dïhte eelki baledtem daanhtsodh.
Sámi kultuvrra sáhttá maiddái dánssa bokte čuvget ja buktit oidnosii.
Daanhtsoen tjïrrh saemien kåanste aaj maahta våajnoes sjïdtedh jïh bæjjese lutnjesovvedh.
Sus lea nana háliidus dánsut, ja háliida leat mielde čájeheamen eará sámi nuoraide ahte dánsumii sáhttá maiddái leat sadji sámi kulturgaskkusteamis.
Dïhte eahtsa daanhtsodh, jïh sæjhta meatan årrodh jeatjah saemien noeride vuesiehtidh daanhtsoe aaj maahta aktem sijjiem utnedh kultuvrebïeljelimmesne.
Son lea oahppamin baleahta Kanadas.
Dïhte baledtem låhka Canadesne.
Raanes Sørensen álgá fidnooahppin ámmátlaš baleahtta kompaniijas, Coastal City Ballet.
Tsïengelen Raanes Sørensen edtja lïerehtæjjine aelkedh aktene profesjovnelle baledtekompanijesne, Coastal City Ballett
Sámediggeráđđi Henrik Olsen dadjá ahte stipeandaoažžut leat buohkat buorrin ovdagovvan sámi nuoraide ja leat sin ambassadevrrat go háliidit áŋgiruššat valáštallamiin ja kultuvrrain.
Saemiedigkieraerie Henrik Olsen jeahta gaajhkh stipendevitnijh leah hijven åvteguvvieh jïh ambassadöörh saemien noeride mah sijhtieh gaarsjelimmine jïh kultuvrine gïehtelidh.
Eanet dieđut: Sámediggeráđđi Henrik Olsen, 907 75 219
Vielie bïevnesh: Saemiedigkieraerie Henrik Olsen, 907 75 219
Sámedikki dieđáhus areála- ja biraspolitihka birra – Bovdehus sáddet árvalusaid / Areála / Biras, areála ja kultursuodjaleapmi / Sámediggi - Sametinget
Saemiedigkiebïevnese areale- jïh byjresepolitihken bïjre - Bööredimmie raeriejgujmie båetedh / Areale / Byjrese, areale jïh kultuvrevarjelimmie / Saemiedigkie - Sametinget
Sámedikki dieđáhus areála- ja biraspolitihka birra – Bovdehus sáddet árvalusaid
Saemiedigkiebïevnese areale- jïh byjresepolitihken bïjre - Bööredimmie raeriejgujmie båetedh
Sámediggeráđđi háliida oažžut árvalusaid sámediggedieđáhussii areála ja birrasa birra.
Saemiedigkieraerie raerieh sæjhta saemiedigkiebïevnesasse arealen jïh byjresen bïjre.
Áigumuš dieđáhusain lea nannet Sámedikki politihka gažaldagain areála- ja biraslaš hástalusaid oktavuođas maid sámi servodat ferte dustet boahtteáiggis.
Bïevnesen ulmie lea Saemiedigkien politihkem nænnoestehtedh dejnie gyhtjelassine areale- jïh byjreseligke haestemi bïjre mej uvte saemien siebriedahke tjåådtje tïjjen åvtese.
Sámediggeráđđi láhčá govda mielváikkuheapmái ja dieđuid viežžamii dieđáhusbarggus.
Saemiedigkieraerie sjïehteladta jeenjesh åadtjoeh sijjen mïelh buektedh jïh daajroem veedtjedh bïevnesebarkosne.
Vuos galgá čállojuvvot artihkalčoakkáldat guovdilis fáttáid birra areála- ja biraspolitihkas.
Goh akte voestes bielie daennie barkosne edtja aktem tjaalegevåarhkoem darjodh sjyöhtehke teemaj bïjre areale- jïh byjresepolitihkesne.
Máŋga dutki leat bovdejuvvon čállit artihkkaliid mat biddjojuvvojit ovdan fágasemináras skábmamánus 2015:
Jienebh dotkijh leah bööresovveme tjaalegem tjaeledh maam edtjieh beagkoehtieh aktene faageseminaaresne gålkoen 2015:
Areálahálddašeapmi ja areálageavaheapmi - Else Grete Broderstad ja Eva Josefsen
Arealereereme jïh arealeåtnoe - Else Grete Broderstad jïh Eva Josefsen
Mearraareálaid geavaheapmi ja hálddašeapmi - Einar Eythurson ja Camilla Brattland
Åtnoe jïh reereme mearoearealijste - Einar Eythurson jïh Camilla Brattland
Suodjalanguovlohálddašeapmi ja luonddušláddjivuohta - Jan Åge Riseth
Vaarjelimmiedajvereereme jïh eatnemegellievoete - Jan Åge Riseth
Árbediehtu hálddašeamis – Sámi allaskuvlla Árbediehtoprošeakta
Aerpievuekien daajroe reeremisnie – Saemien jïlleskuvle Árbediehtu-prosjekten baaktoe
Artihkalčoakkáldat galgá doaibmat máhttovuođđun ja vuolggahit govda digaštallama sihke guovddáš ja regionála eiseválddiiguin ja sámi báikegottiiguin.
Tjaalegevåarhkoe sæjhta goh daajroevåarome årrodh jïh viehkiehtidh akten gamte digkiedæmman dovne staateles jïh regijovnaale åejvieladtjigujmie jïh saemien voenges siebriedahkigujmie.
Sámediggeráđđi áigu maid nammadit resursajoavkku ii galgá geahčadit lea go dálá hálddašeapmi heivehuvvon meahcásteddjiid dárbbuide.
Saemiedigkieraerie sæjhta aaj aktem vierhtiedåehkiem nammoehtidh mij edtja vuartasjidh mejtie daan beajjetje reereme lea sjïehtedamme dejtie mah miehtjiem nuhtjieh.
Áigumuš lea ahte joavku galgá geiget sierra evttohusaid politihkkaovddideapmái sámi meahccegeavaheamis.
Ulmie lea dåehkie edtja jïjtsh raeriestimmieh politihkeevtiedæmman deelledh saemien miehtjieåtnoen sisnjelen.
Sámediggeráđđi pláne maiddái máŋga gulahallančoahkkima sámi báikegottiiguin ja organisašuvnnaiguin 2016 álggus.
Saemiedigkieraerie aaj jienebh govlesadtemetjåanghkoeh soejkesjeminie saemien voenges siebriedahkigujmie jïh siebriejgujmie 2016 aalkovisnie.
Sámediggeráđđi háliida oažžut árvalusaid deaŧalaš fáddán maid Sámediggedieđáhus berre gieđahallat areála ja birrasa oktavuođas.
Saemiedigkieraerie raerieh sæjhta vihkeles teemaj bïjre mejtie byöroe digkiedidh Saemiedigkiebïevnesisnie arealen jïh byjresen bïjre.
Buohkat ožžot buktit árvalusaid.
Gaajhkesh dovnesh maehtieh raeriejgujmie båetedh.
Árvalusaid sáhttá sáddet deike: biras@samediggi.no
Maahta raeride diekie seedtedh: biras@samediggi.no
Áigumuš lea ovddidit dieđáhusa Sámedikki meannudeapmái jagis 2016.
Soejkesjen mietie dle bïevnese edtja Saemiedigkien gïetedæmman bïejesovvedh jaepien 2016.
Kárten / Eatnan ja resursavuoigatvuođat / Sámediggi - Sametinget
Goerehtalleme / Laante jïh vierhtiereaktah / Saemiedigkie - Sametinget
Álgoálbmotriekti geatnegahttá stáhtaid kártet ja identifiseret álgoálbmogiid oktagaslaš ja oktasaš oamastan- hálddašan- ja geavahanvuoigatvuođaid.
Aalkoealmetjereakta staatide åelede aalkoealmetji indivijduelle jïh tjåenghkies eeke-, aajhtere- jïh åtnoereaktah goerehtalledh jïh damtijidh.
Finnmárkolága mearrideami bakte sajáiduvai ortnet man mielde dákkár vuoigatvuođaid identifiseret ja dohkkehit Finnmárkkus.
Gosse finnmaarhkelaakem nænnoesti, dle aktem öörnegem sjïehtesji juktie dagkerh reaktah Finnmaarhkesne damtijidh jïh jååhkesjidh.
Dát bargu lea rievdan riekteproseassan mas lea iežas kártenkommišuvdna mii ovddida raporttaid, soabahit go lea soabatmeahttunvuohta kommišuvnna raportta ektui, nákkuid meannudeapmi sierraduopmostuolus man lea vejolaš guoddalit Alimusriektái.
Daate barkoe lea dannasinie reaktaprosessine sjïdteme, aktine jïjtse goerehtallemekommisjovnine mij reektie, deanahtieh gosse ovgeahpan kommisjovnen reektehtsi bïjre, jïh ov-vaantoeh gïetede sjïeredåapmestovlesne, dejnie nuepine Jillemesreaktese klååkedh.
Dákkár ortnegat eai leat ásahuvvon árbevirolaš sámi guovlluin olggobealde Finnmárkku.
Dagkerh öörnegh eah leah tseegkesovveme dejtie aerpievuekien saemien dajvide Finnmaarhken ålkolen.
Vástideaddji ortnegiid go dat mat lea ásahuvvon Finnmárkkus lea Sámi vuoigatvuođalávdegoddi árvalan maiddái daid guovlluide mat leat olggobealde Finnmárkku.
Saemiereaktamoenehtse lea seammaplïeres öörnegh raeriestamme dejtie dajvide Finnmaarhken ålkolen, goh dah mah Finnmaarhkesne tseegkeme Finnmaarhkelaaken tjïrrh.
Sámediggi bargá dan badjelii ahte:
Saemiedigkie sæjhta:
Ásahuvvo láhka man mielde kártet ja identifiseret sámiid oktasaš ja oktagaslaš vuoigatvuođaid árbevirolaš sámi guovlluin olggobealde Finnmárkku.
Aktem laakem tseegkedh goerehtallemem jïh damtijimmien bïjre saemien tjåenghkies jïh indivijduelle reaktijste, aerpievuekien saemien dajvine Finnmaarhken ålkolen.
Sihkkarastit ahte eatnamat mat dál leat Statskog SF hálddus eai vuvdojuvvo ovdalgo guovllut leat kártejuvvon, ja áimmahuššat sámi kultuvrra vuođu rievdaduvvon areálaanu oktavuođas.
Gorredidh dajvh mejtie Staateskåajje SF åtna, eah doekesovvh eannan dajvide goerehtalleme, jïh våaromem saemien kultuvrese voebnesjidh gosse arealeåtnoem jarkele.
Váikkuhit dasa ahte riekteproseassat mas kártenbargu lea oassin doahttaluvvojit
Viehkiehtidh reaktaprosesside ååktedh mejstie goerehtallemebarkoe lea akte bielie
Sámedikki ovddasvástádus:
Saemiedigkien diedte:
Sámediggi fuolaha ahte bargu kártenlágain joatkašuvvá ja ovdána árbevirolaš sámi guovlluin olggobealde Finnmárkku.
Saemiedigkie barkoem goerehtallemelaakine eadtjoste, aerpievuekien saemien dajvine Finnmaarhken ålkolen.
Ráđđádallamiin dákkár lágaid oktavuođas Sámedikkis lea ovddasvástádus fuolahit ahte lágat leat álbmotrievtti rámmaid siskkobealde.
Saemiedigkie sæjhta konsultasjovnine akten dagkeres laaken bïjre, aktem diedtem utnedh ihke laake lea almetjereaktan mieriej sisnjeli.
Áimmahuššamis iežat vuoigatvuođaid Finnmárkokommišuvnna barggus de lea dehálaš ovddidit duođaštusaid ja dieđuid guovllu anu birra kommišuvdnii.
Juktie dov reaktah gorredidh Finnmaarhkekommisjovnen barkoen tjïrrh, dle vihkeles kommisjovnem viehkiehtidh vihtiestimmiejgujmie jïh daajrojne dajveåtnoen bïjre.
Movt don álggát #sámásmuinna / Artikler / Sámás muinna / Giella / Sámediggi - Sametinget
Guktie aelkedh #saemesthmunnjien / Artikler / Saemesth munnjien / Gïele / Saemiedigkie - Sametinget
Movt don álggát #sámásmuinna
Guktie aelkedh #saemesthmunnjien
Vuos fertet viežžat Instagrámma prográmma.
Dïhte voestes maam tjoerh darjodh lea appem Instagram veedtjedh.
Dat lea govvajuogadanprográmma mainna sáhtát juogadit govaid.
Daate akte guvviejuekeme-appe, mij baaja datnem guvvieh juekedh.
Eaktun dasa ahte aiddo fal du govat bohtet mielde kampánnjii, lea ahte dus lea rabas profiila.
Jis raaktan dov guvvieh edtjieh meatan sjïdtedh kampanjesne dle tjoerh aktem gaahpoeh profijlem utnedh.
Dan iskkat iežat heivehemiid vuolde.
Dam tellefovnesne vuajnah innstillinger nuelesne.
Jus it háliit rahpat iežat priváhta profiilla, de sáhtát rahpat lassekonto.
Jis ih sïjhth dov privaate profijlem rïhpestidh dle maahtah aktem lissiekontoem tseegkedh.
Instagrámma prográmma lea nuvttá, nu ahte dat ii mávsse dutnje maidege.
Instagram akte namhtah programme, juktie ih daarpesjh maam maeksedh dan åvteste.
Mo bidjat teavstta govaide ?
Guktie teekstem gåvvan bïejedh ?
Doppe leat máŋga prográmma maid sáhttá viežžat nuvttá sihke Google Play:s ja iTune:s.
Gellie applikasjovnh gååvnesieh mejtie maahtah namhtah veedtjedh dovne sijjine Google Play jïh iTunes.
PicLab ja LineCamera sáhttá maid geavahit.
PicLab jïh LineCamera leah såemies alternatijvh.
Sámi boallobeavdi mobiltelefovnnas
Saemien tastatuvre mobijletellefovnesne
Dađibahábut ii leat sámi boallobeavdi buot telefovnnain vel.
Gaatesjen dle saemien tastatuvre ij gaajhkide tellefovnide gååvnesh annje.
Muhto dattetge leat máŋga vuogi mo sáhttá oažžut sámegielbustávaid mobiillas.
Men gellie såarhts vuekieh maahtah nuhtjedh jis sïjhth noerhtesaemien bokstaavh mobijlesne nuhtjedh.
Android-telefovnnaide gávdno davvisámegiela boallobeavdi.
Akte noerhtesaemien tastatuvre Android-tellefovnide gååvnese.
Scandinavian keybordsáhttá viežžat Google Play:s.
Scandinavian keybord lea sijjesne Google Play.
Jus it háliit geavahit Scandinavian keyboard, de lea maid vejolaš geavahitHrvatski, kroáhtalaš boallobeavddi, mii lea juo du telefovnnas.
Jis ih sïjhth Scandinavian keyboard nuhtjedh maahtah aaj dam kroatiske tastatuvrem Hrvatski nuhtjedh, mij joe dov tellefovnesne.
Doppe leat bustávat áčđšž (go guhká deattát bustávaid acdsz), áidna bustávat mat eai leat doppe, leat ŋŧ.
Dellie åadtjoeh dejtie noerhtesaemien bokstaavine áčđšž (jis guhkiem steerh bokstaavide acdsz), dah aajnehke noerhtesaemien bokstaavh mah fååtesieh leah ŋŧ.
iPhone dahje Nokia telefovnnain ii lea davvisámegiela boallobeavdi.
iPhone jïh Nokia eah naan noerhtesaemien tastatuvrem utnieh.
Nu go Android-telefovnnain, de sáhtát geavahit Hrvatski, kroáhtalaš boallobeavddi, mii lea juo du telefovnnas.
Goh Android-tellefovnine maahtah dam kroatiske tastatuvrem nuhtjedh, Hrvatski, mij joe dov tellefovnesne.
Doppe leat bustávat áčđšž (go guhká deattát bustávaid acdsz), áidna bustávat mat eai leat doppe, leat ŋŧ.
Dellie bokstaavide áčđšž åadtjoeh (jis guhkiem steerh bokstaavine acdsz), dah aajnehke noerhtesaemien bokstaavh mah fååtesieh leah ŋŧ.
Sátnegirjjit telefovnnas
Baakoegærjah tellefovnesne
Eará cavgileamit ja juonat
Jeatjah tipsh jïh raerieh
Mo oažžut sámi boallobeavddi dihtorii:
Guktie noerhtesaemien tastatuvrem daatovrese åadtjodh:
Giellatekno ruovttusiiddus: http://giellatekno.uit.no/doc/infra/docu-keyboard.nno.html lea dárkilit čilgejuvvon mo oažžut sámegiela boallobeavddi dihtorii
Akte veele buerkiestimmie guktie maahtah noerhtesaemien tastatuvrem åadtjodh daatovrese lea Giellateknon gåetiesæjrosne. http://giellatekno.uit.no/doc/infra/docu-keyboard.nno.html
Sámi divvunprográmma:
Saemien staeriedimmieprogramme:
Giellatekno ruovttusiiddus, http://divvun.no/no/index.htm, sáhtát maid viežžat Divvuma, riektečállinreaidu sihke Windows, MacOS, OpenOffice & LibraOffice ja InDesign várás.
Giellateknon gåetiesæjrosne maahtah aaj Divvun veedtjedh, akte staeriedimmiedïrrege dovne systemidie Windows, macOS, OpenOffice & LibraOffice, jïh InDesign. http://divvun.no/no/index.htm
Dasa lassin leat sihke digitála sátnegirjjit, interaktiiva sámegielkurssat ja mášinvuđot jorgalanbálvalus davvisámegielas dárogillii.
Lissine dovne digitaale baakoegærjah jïh interaktijve saemienkuvsjh, jïh noerhtesaemien maasjinejarkoestimmiedïenesje nöörjengïelese.
Máilmmi eanemus dovddus eamiálbmotdutki boahtá Sápmái / Dutkan ja alit oahpahus / Oahpahus / Sámediggi - Sametinget
Veartenen damtasommes aalkoealmetjedotkije Saepmien gåajkoe båata / Dotkeme jïh jollebe ööhpehtimmie / Lïerehtimmie / Saemiedigkie - Sametinget
Máilmmi eanemus dovddus eamiálbmotdutki boahtá Sápmái
Veartenen damtasommes aalkoealmetjedotkije Saepmien gåajkoe båata
AIEC2016, Árktalaš eamiálbmot oahppokonferánssa lágiduvvo Guovdageainnus njukčamánu 14.-17 b. boahtte jagi.
AIEC2016, Arktiske aalkoealmetji ööhpehtimmiekonferanse Guovdageaidnusne öörnesåvva njoktjen 14. – 17. b. mubpien jaepien.
Váldologaldallin lea máilmmi eanemus dovddus eamiálbmotdutki Linda Tuhiwai Smith.
Åejviehåalije lea veartenen damtasommes aalkoealmetjedotkije Linda Tuhiwai Smith.
Linda Tuhiwai Smith girji eamiálbmotdutkama hárrái “ Decolonizing methodologies ” álmmuhuvvui 1999:is.
Linda Tuhiwai Smithen gærja aalkoealmetjedotkemen bïjre “ Decolonizing methodologies ” olkese bööti jaepien 1999.
Girji lea pensum dievva universitehtain birra máilmmi ja jorgaluvvon máŋgga gillii.
Gærja lea pensume gelline universiteetine abpe veartenisnie jïh lea jarkoestamme gellide gielide.
Smith ákkastallá earret eará ahte oarjemáilmmi diehtooaidnu maid lea heivehuvvon oarjemáilmmi stivrenvuohkái ja lea oassin fápmostallamis.
Smith gaskem jeatjah jeahta jillieveartenen daajroevuajnoe lea aaj sjïehtedamme jillieveartenen stuvremevuakan jïh aaj akte bielie faamoereeremistie.
- Smith jurddašeapmi ja máhttu lea movttidahttán olbmuid miehtá máilmmi, ja mun illudan su gullat su dáppe Sámis, lohká Sámedikki presideanta Aili Keskitalo.
- Smithen åssjaldahkh jïh daajroe leah almetjh madtjeldehteme abpe veartenisnie, jïh manne geerjene ihke åadtjoem dam govledh daesnie Saepmesne, Saemiedigkie presidente Aili Keskitalo jeahta.
Linda Tuhiwai Smith boahtá Guovdageidnui AIEC2016 oktavuođas, Arctic Indigenous Education Conference 2016.
Guovdageaidnuse båata AIEC2016 sjïekenisnie, Arctic Indigenous Education Conference 2016.
Sámediggi ja Sámi Allaskuvla lágideaba AIEC2016 njukčamánu 14.-17 b..
Saemiedigkie jïh Saemien jïlleskuvle AIEC2016 öörnedieh njoktjen 14. – 17. b.
Mannan eamiálbmogiid internašunála árktalaš oahpahuskonferánsa lágiduvvui Iqaluitas, Canadas 2012 is, ja dál lea Sámediggi váldán badjelasas dan barggu.
Evtebe arktiske gaskenasjovnaale ööhpehtimmiekonferanse öörnesovvi Iqaluitasisnie Kanadasne jaepien 2012, jïh daelie Saemiedigkie daam barkoem vaalteme.
100 oasseváldi
100 almetjh meatan Konferanse lea gaajhkesidie, men lea uvtemes ussjedamme ööhpehtimmie- jïh dotkemesuarkan, maanagïertedaltesistie dotkemasse.
Ulbmil konferánssain lea juogadit vásáhusaid ja ovdamearkkaid, ja digáštallat hástalusaid eamiálbmot oahpahusas, mánnávuođas gitta alit oahpahusa dássái.
Konferansen ulmie lea dååjrehtimmieh jïh vuesiehtimmieh juekedh, jïh haestemh aalkoealmetji lïerehtimmesne digkiedidh, maanabaeleste jollebe ööhpehtæmman.
Fáddá lea “ Revitaliseren – hástalusat ja ođđa perspektiivvat oahpahusas ”.
Teema lea «Jealajimmie – haestemh jïh orre vuajnoeh lïerehtimmesneš.
Konferánsii vuordit sullii 120 olbmo iešguđet árktalaš guovlluin nugo Sámis, Ruonáeatnan, Canada jna..
Veanhtede medtie 120 almetjh båetieh dejstie joekehts arktiske dajvijste goh Saepmie, Kruanalaante, Kanada jnv..
Váldologaldalli Sámi bealis lea Asta Balto, gii máŋgalot jagi jo lea bargan Sámi pedagogihkain.
Åejviehåalije saemien bieleste lea Asta Balto, mij lea saemien pedagogihkine barkeme gellie jaepieh.
Nannet oahpahusovttasbarggu
Nænnoestehteme lïerehtimmielaavenjostoste
Konferánssa olis lágiduvvo maid ministtarčoahkkin mas lea ulbmil vuolláičállit šiehtadusa mii nanne ovttasbarggu eamiálbmot oahpahusa ektui, earret eará boahttevaš konferánssaid bokte.
Konferansen sjïekenisnie aaj akte ministeretjåanghkoe öörnesåvva man ulmie lea aktem latjkoem jååhkesjidh mij laavenjostoem nænnoestahta aalkoealmetji lïerehtimmien bïjre, gaskem jeatjah konferansi tjïrrh båetijen aejkien.
Čoahkkin lágiduvvo njukčamánu 16.
Tjåanghkoe öörnesåvva njoktjen 16.
B. Dán čoahkkimii servet oahpahusministarat eará árktalaš guovlluin, ja Sámedikki presideanta.
b. Daennie tjåanghkosne ööhpehtimmieministerh leah meatan dejstie jeatjah arktiske dajvijste jïh Saemiedigkien presidente.
Loga eambbo konferánssa neahttasiidus:
Vielie bïevnesh konferansen nedtesæjrojne:
Organisašuvdnastruktuvra / Sámedikki birra / Sámediggi - Sametinget
Åårganisasjovnestruktuvre / Saemiedigkien bïjre / Saemiedigkie - Sametinget
Organisašuvdnastruktuvra
Åårganisasjovnestruktuvre
Sámediggeráđi miellahtuid nammada presideanta, guhte lea ráđi jođiheaddji.
Saemiedigkieraerien lïhtsegh leah nammoehtamme saemiedigkien åvtehkistie, presidente, mij raeriem stuvrie.
Sámediggepresideanta lea válljejuvvon Sámedikki dievasčoahkkima eanetlogus eanetlogu jienaiguin.
Saemiedigkiepresidente lea veeljeme Saemiedigkien stoerretjåanghkoste jïh jienebelåhkoen tjirkijijstie.
Ráđđi doaibmá Sámedikki ráđđehussan, ja ovddasvástida beaivválaš politihkalaš doaimma.
Raerie lea goh Saemiedigkien reerenasse, jïh diedtem åtna dan biejjieladtje politihkeles gïehteldimmien åvteste.
Kulturealáhus / Ealáhusat / Sámediggi - Sametinget
Kulturejieleme / Jielemh / Saemiedigkie - Sametinget
Kulturealáhus
Kulturejieleme
Kulturealáhusat leat riikka gelddoleamos ealáhusat ja dat ealáhusat mat sturrot johtilepmosit.
Kultuvrejielemh lea akte dejstie laanten murredsommes jïh verkemes sjïdtije jieliemijstie.
Sámi servodagas dain leat guhkes árbevierut, ja stuorra vejolašvuođat.
Saemien siebriedahkesne daate akte jieleme guhkies aerpievuekiejgujmie, jïh akte jieleme stoerre nuepiejgujmie.
Dál das barget dakkár olbmot miehtá riikka, geat háliidit oažžut áigáiboađu iežaset dáidda- ja kulturovdanbuktimis.
Daan biejjien darjojh abpe laanteste mah sijhtieh aktem gïehtelimmiem sjugniedidh sijjen kåanste- jïh kultuvrebarkoste.
Sámediggi álggaha fitnodatovddideami kulturealáhusa várás lullisámi guovllus...
Saemiedigkie sïelteevtiedimmine kultuvrejieliemasse nearhka åarjelsaemien da...
Sámedikki kulturealáhuskonferánsa
Saemien fealadassem julevsaemien dajvesne dåarjohte
Sámediggi sávvá buohkaide geain lea beroštupmi sámi kulturealáhusain bures b....
Saemiedigkieraerie 228 stoerretjuetie kråvnah dåårje prosjektese saemien fea...
Sámediggi definere ealáhusa dán láhkai: Priváhta fitnodagat mat buvttadit ja vuvdet kulturbuktagiid gálvo- dahje bálvalushámis.
Saemiedigkien tjïelkestimmie jieliemistie lea naemhtie: Privaate gïehtelimmieh mah darjoeh jïh duekieh kultuvrelle dorjesh goh vaaroeh jallh dïenesjh.
Kulturealáhusoassálastiid eallingeaidnun lea vuovdit iežaset buktagiid márkaniidda ja sii háliidit doaimmahit – dahje doaimmahit dál gánnáhahtti ealáhusa.
Kultuvrejielemeaktöörh sov jieliemassem utnieh doekemistie dorjesijstie akten maarkedese jïh vaajtelieh dejnie gïehtelidh- jallh dejnie daan biejjien gïehtelieh goh akte jieleme mestie dïenestem åadtjoeh.
Sámedikki kulturdieđáhusas leat čuovvovaš ulbmilat ja strategiijat biddjojuvvon sámi kulturealáhusaid várás:
Saemiedigkien kultuvrebïevnesinie dle daah ulmieh jïh strategijh bæjjese bïejesovveme saemien kultuvrejieliemasse:
Váldomihttomearri:
Åejvieulmie:
Ceavzilis bargosajit sámi dáidda- ja kulturvuđot ealáhusas
Monnehke barkoesijjieh saemien kåanste-jïh kultuvrejielieminie
Eambbo ruhtajorru ja gánnáheapmi kulturealáhusa doaimmaheddjide
Lissiehtamme åesiestimmie jïh dïeneste kultuvrejielemeaktööri luvnie
Eambbo bargosajit sámi dáidda- ja kulturvuđot ealáhusa olis
Lissiehtamme fasseldimmie saemien kåanste- jïh kultuvrejielemi gaavhtan
Kulturealáhus mas jáhkehahttivuohta ja duohta kultuvra lea guovddážis
Kultuvrejieleme gusnie tjïelkevoete jïh eerlegevoete lea jarngesne
Kulturealáhus huksejuvvon gelbbolašvuođa ala
Kultuvrejieleme maahtoen våaroemisnie
Strategiijat:
Strategijh:
Ovddidit gánnáheami kulturealáhussuorggis
Dïenestem eadtjoestehtedh kultuvrejielemesuerkesne
Lasihit profešunaliserema sámi kulturealáhusas
Profesjovnaliseradimmiem lissiehtidh saemien kultuvrejieliemisnie
Lágidit gávnnadansajiid ja fierpmádagaid kulturealáhusdoaimmaheddjiide
Gaavnedimmiesijjieh jïh viermieh sjïehteladtedh kultuvrejielemeaktööride
Vuolggahit eambbo dutkama sámi kulturealáhusa hárrái
Skreejrehtidh vielie dotkemasse saemien kultuvrejieliemasse
Ovttasbarggus ráđđehusain ja guovlulaš bealálaččaiguin bargat hukset kulturealáhusa oktan ođđa ealáhusgeaidnun sámiide
Reerenassine ektine jïh regijovnaale aktöörigujmie kultuvrejielemem bæjjese bigkedh goh akte dejstie orre jielemegeajnojste saemide
Sámediggi lea 2013:s ráhkadeamen doaibmaplána sámi kulturealáhusaid várás.
Jaepien 2013 Saemiedigkie aktine dahkoesoejkesjinie saemien kultuvrejieliemidie.
Boazodoallu / Ealáhusat / Sámediggi - Sametinget
Båatsoe / Jielemh / Saemiedigkie - Sametinget
Boazodoallu lea hui mávssolaš sámi kultuvrii ja servodateallimii, ja das lea hui stuorra árvu giella-, kultur-, identitehta- ja ealáhusaktevran sámi guovlluin.
Båatsoe lea joekoen vihkeles saemien kultuvren jïh siebriedahkejieleden gaavhtan, jïh joekoen stoerre aarvoem åtna goh gïele- kultuvre-, jïh identiteete- jïh jielemeaktööre saemien dajvine.
Ealáhus lea Hedmárkku rájes Finnmárkui, rastá gielda-, fylka- ja riikarájáid Ruoŧas ja Norggas.
Båatsoe akte jieleme Hedmarhken luvhtie Finnmaarhken gåajkoe, tjïelte- jïh fylhkeraasti dåaresth jïh raasten dåaresth Sveerje-Nöörje.
Sámediggeráđđi lea hábmemin ođđa sámediggedieđáhusa boazodoalu birra. Dieđá...
Bïevnesen ulmie lea Saemiedigkien båatsoepolitihkem tjïelkestidh, jïh Saemie...
Boazodoalu boahtteáigi – Sámi čalmmiiguin
Dåarjoe seminaarese Båatsoelaaken jïh almetjereaktan bïjre
Sámediggeráđđi bovde álggahankonferánsii ođđa sámediggedieđáhusa oktavuođas...
Saemiedigkieraerie lea 100 000 kråvnah dåårjeme Gálduse – Aalkoealmetjereakt...
Boazodoallu lea guovddáš sajis sámi kultuvrras, ja dat lea okta erenoamáš ealáhus kultuvrra ektui sámi ealáhusaid gaskkas.
Båatsoe aktem vihkeles sijjiem åtna saemien kultuvresne, goh akte dejstie vaenie kultuvresjïere saemien jieliemijstie.
Sámedikki boazodoallopolitihka vuođđun lea boazodoalu vuoigatvuođaid suodjaleapmi.
Dïhte jïjtjehke våarome Saemiedigkien båatsoepolitihkesne lea båatsoen reaktah gorredidh.
Mii deattuhit maiddái ahte boazodoallu lea deaŧalaš árbevirolaš bearašvuđot ealáhus.
Mijjieh aaj båatsoen aerpievuekiem tjïertestibie goh akte jieleme mesnie abpe fuelhkie lea meatan.
Oktavuođa geažil sámi kultuvrii leage boazodoallu áidnalunddot ealáhus.
Båatsoen ektiedimmie saemien kultuvrese lea man åvteste jieleme dan sjïere.
Okta deaŧaleamos mihttomearri Sámedikki boazodoallopolitihkas lea lávga bátti bisuheapmi ealáhusdoaimma ja kulturdoaimma gaskka.
Akte dejstie vihkielommes ulmijste Saemiedigkien båatsoepolitihkese lea dam lïhke baantem tjåadtjoehtidh jielemen darjomi jïh kultuvren gaskem.
Boazodoalu stuorámus hástalus lea areálaid vátnivuohta ja dat go servodaga beales ohpihii bahkkejit geavahit boazodoalu eatnamiid.
Båatsoen stööremes haesteme lea vaenie dajvh jïh siebriedahke mij ahkedh tjihtede juktie båatsoen dajvide nuhtjedh.
Boazodoalus ferte leat areálavuođđu ceavzilvuođa ja ahtanuššama sihkkarastimii.
Båatsoe tjuara aktem dajvevåaromem utnedh mij monnehkevoetem jïh evtiedimmiem gorrede.
Ráfáidahttojuvvon boraspiriid geažil gillá boazodoallu jahkásaččat ollu vahágiid.
Vaarjelamme juvrh leah man åvteste båatsoe dan stoerre teehpemh åtna fierhten jaepien.
Muhtun guovlluin spedjet nu ollu ahte dat áitá boazodoalu ceavzima.
Muvhtine dajvine dellie dan jïjnjem teehpieh guktie dïhte akte aajhtoe sjædta båatsoen jieliemassen vööste.
Deaŧalaš lea ahte boraspirenállemihttu lea dássedeattus guovlluin gos leat bohccot, ja ahte boazodoallu oažžu buhtadusaid duohta vahágiid ovddas.
Vihkeles aktem veele sjïehtedamme juvreveahkam utnedh dejnie dajvine gusnie jïjnjh bovtsh, jïh båatsoe maaksoem åådtje dej rïektes teehpemi åvteste.
Sámediggi bargá sámi boazodoalu ceavzilvuođa nannemiin.
Saemiedigkie akten monnehke saemien båatsoen åvteste barka.
Ceavzilis ealáhusa oažžut go:
Aktem monnehke jielemem åådtje gosse:
Nannet boazodoalu ealáhussan ja buoridit árvoháhkama ealáhusas
Båatsoem nænnoestahta goh jieleme jïh aarvoesjugniedimmiem jieliemisnie lissehte
Sihkkarastit boazodoalu riektevuođu
Båatsoen reaktavåaromem gorrede
Sihkkarastit boazodollui buriid ja einnostahtti rámmaeavttuid
Gorrede båatsoe hijven jïh daajroes mierietsiehkieh åådtje
Sihkkarastit boazodoalu giella- ja kulturguoddin
Båatsoem gorrede goh gïele- jïh kultuvreguedtije
Boazodoalloguovllut gos lea sámi boazodoallu, geavahit sullii 40 % Norgga eanaareálain, ja dat leat Finnmárkku rájes davvin Engerdal rádjai Hedmárkkus máddin.
Doh båatsoedajvh gusnie saemien båatsojne gïehtelieh leah medtie 40 % Nöörjen laantedajveste, jïh leah Finnmaarhken luvhtie noerhtene Engerdaelien gåajkoe Hedmarhkesne åarjene.
Sámi boazodoallu lea maiddái Trollheimenis mii vuođđuduvvá erenoamáš riektevuđđui.
Saemien båatsoe aaj Trollheimesne mij aktem sjïere reaktavåaromem åtna.
Duottarguovlluin Mátta-Norggas lea boazoservviin boazodoallu, láigošiehtadusaid vuođul.
Vaeriedajvine Åarjel-Nöörjesne aaj daemieskrievvietjïerth mah båatsojne gïehtelieh, leejjemelatjkoej mietie.
Norggas leat guhtta boazodoalloguovllu:
Nöörje lea juakeme 6 båatsoedajvine:
Finnmárku
Nordlaante
Davvi-Trøndeláhka
Noerhte-Trööndelage
Mátta-Trøndeláhka ja Hedmárku
Åarjel-Trööndelage jïh Hedmarhke
Boazosearvvit
Daemieskrievvietjïerth
Sámedikkis ii leat formála ovddasvástádus boazodoalus Norggas.
Saemiedigkie ij dam byjjes dïedtem utnieh båatsoen åvteste Nöörjesne.
Boazodoalu nationála dásis hálddaša Eanadoallodirektoráhta, mii njuolga lea eanadoallo- ja biebmodepartemeantta vuollásaš.
Laanteburriedirektovraate mij lea ryöktesth Laanteburrie- jïh beapmoedepartemeenten nuelesne, båatsoem Nöörjesne reerie.
Eanadoallodirektoráhta doaibmá boazodoallostivrra čállingoddin.
Laanteburriedirektovraate lea båatsoeståvroen tjaelemesijjie.
Boazodoalu hálddašeami regionála dásis doaimmahit vihtta davimus fylkkamanni.
Båatsoen regijovnaale reereme lea bïejeme dejtie 5 noerhtemes fylhkenålmide.
Sámediggi nammada golbmasa čieža lahtus boazodoallostivrii.
Båatsoeståvrosne 7 lïhtsegh jïh Saemiedigkie 3 dejstie nammohte.
Sámediggi nammada guoktása guđa lahtus golmma davimus regionála boraspirelávdegoddái Finnmárku / Romsa, Norlánda ja Trøndeláhka.
Saemiedigkie göökte dejstie govhte lïhtsegijstie nammohte dejtie golme noerhtemes regijovnaale juvremoenehtsidie Finnmarhke / Tromse, Nordlaante jïh Trööndelage.
Sámediggi nammada ovtta viđa lahtus Hedmárkku boraspirelávdegoddái.
Saemiedigkie aktem dejstie vïjhte lïhtsegijstie nammohte juvremoenehtsasse Hedmarhkesne.
Vuoigatvuođat:
Reaktah:
Boazodoalloláhka
Båatsoelaake
Dán lága bokte suodjaluvvojit boazodoalu areálat sámi boazoguohtonguovllus, mat leat boazodoalu deaŧaleamos resursavuođđun.
Laake edtja viehkiehtidh båatsoedajvide saemien båatsoedajvesne gorredidh goh båatsoen vihkielommes vierhtievåarome.
Sihke boazodoallorievtti oamasteddjiin, eará vuoigatvuođaoamasteddjiin ja eiseválddiin lea ovddasvástádus areálaid suodjaleamis.
Dovne aajhterh båatsoereakteste, jeatjah reaktaaajhterh jïh åejvieladtjh dïedtem utnieh dajvide gorredidh.
Oaivvilda ahte Listhaug ain sáhttá njulget boasttuvuođa / Boazodoallu / Ealáhusat / Sámediggi - Sametinget
Veanhta Listhaug annje maahta skaaram davvodh / Båatsoe / Jielemh / Saemiedigkie - Sametinget
Oaivvilda ahte Listhaug ain sáhttá njulget boasttuvuođa
Veanhta Listhaug annje maahta skaaram davvodh
Sámediggeráđđi Thomas Åhren doalaha Sámedikki moaitámuša boazolohkogeahpedeami prosessii.
Saemiedigkieraerie Thomas Åhrén tjåadtjohte Saemiedigkien laejhtemem prosessen vööste bovtselåhkoegiehpiedimmine.
Son oaivvilda ahte ollu boazodolliide Finnmárkkus čuohcá máŋgga ráđđehusa oktasaš ráŋggáštanpolitihkka vaikke vel sii leat ge vigiheamit.
Dïhte veanhta jïjnjh båatsoesaemieh Finnmaarhkesne daelie ovsåahtan åadtjoeh damtedh jienebi reerenassi kollektijve bysvehtspolitihkem.
- Sámediggi oaidná dan dárbbu ahte geahpedit boazologu Finnmárkkus, muhto mii oaivvildit ahte proseassa lea geavvan boastut.
- Saemiedigkie vuajna daerpies bovtselåhkoem giehpiedidh Finnmaarhkesne, men mijjieh vïenhtebe daate prosesse lea eevre båastoeh otnjegem vaalteme.
2007:s bođii ođđa boazodoalloláhka, buriid áigumušaiguin ollašuhttit eanet iešstivrejumi.
Jaepien 2007 akte orre båatsoeburrielaake bööti, dej bööremes aajkoejgujmie lissiehtamme jïjtjestuvremem bïjre.
Orohagat ja siiddat galge ieža leat árjjalaččat mielde mearrideamen bajimus boazologu, ja ledje bures álggahan dán barggu ovttas boazodoallostivrrain.
Doh båatsoesïjth edtjin jïjtje eadtjohkelaakan meatan årrodh gosse edtjin dam bijjemes bovtselåhkoem nænnoestidh, jïh lin hijvenlaakan daejnie barkojne nïerhkeme båatsoeburriejståvrojne ektine.
Muhto departemeanta válljii baicce badjelgeahččat boazodoalu, ja nu dat bilidii proseassa, oaivvilda Åhren.
Departemeente buerebh veelji båatsoen aatsolen vuejedh jïh prosessem goerpedehti, Åhrén veanhta.
Åhren oaivvilda dát proseassa dat dagahii dan gilvvohallama mas ollu boazoeaiggádat posisjonerejedje iežaset daid earáid ektui.
Åhrén veanhta daate prosesse aktem gaahtjemem sjugniedi gusnie jïjnjh båatsoesaemieh jïjtjemse biejien sinsitnien vööste.
– Mun oainnu mielde lea deaŧalaš čujuhit dan ahte stáhta boazodoallopolitihkka dat lei mii vuolggahii dan gilvvohallama mas ollugat leat lasihan iežaset boazologu strategalaččat.
Manne vïenhtem vihkeles tjiertestidh ihke lij staaten båatsoepolitihke mij eelki daam gaahtjemem gusnie jïjnjh båatsoesaemieh leah bovtselåhkoem strategeleslaakan lissiehtamme.
Dan lei sáhttit čoavdit áibbas eará láhkai.
Staate lij maahteme daam tsiehkiem eevre jeatjahlaakan loetedh.
Dál gillájit buohkat daid oktasaš ráŋggáštandoaibmabijuid geažil, maid stáhta lea čađahan váidudan dihtii iežaset boasttuárvvoštallamii, deattasta Åhren.
Daelie gaajhkesh læjjadieh kollektijve bysvehtsråajvarimmiej gaavhtan mejtie staate tjïrrehte juktie jïjtse båastoeh vuarjasjimmieh davvodh, Åhrén vihteste.
Son oaivvilda ahte boazodoallopolitihkka lea áibbas endorii geavvan go eai leat ortnegat mat movttiidahttet eaktodáhtolaš geahpedeapmái.
Dïhte veanhta båatsoepolitihke lea tjaajanamme gosse öörnegh eah gååvnesh mah jïjtjevyljehke giehpiedimmiem skreejrieh.
– Politihka reaiddut berrejit leat ollu eanet go dušše spihčá ja áitagat.
– Politihken dïrregeskaavtege byöroe stuerebe årrodh goh svaalije jïh aajhtoeh.
Dál eat dieđe guđe váikkuhusaid geahpedeamit buktet ovttaskasolbmui dahje boazodollui oppalaččat, deattasta Åhren.
Daelie ibie daejrieh mah konsekvensh giehpiedimmie åådtje oktegs almetjidie jallh abpe båatsose, Åhrén vihteste.
- Lihkostuvvi resursahálddašeapmi sorjá das ahte oassálastit leat ieža mielde proseassas.
- Akte læhkoes vierhtiereereme lea jearohke aktöörh jïjtje leah meatan prosessesne.
Deaŧaleamos lea ásahit dássidis čovdosiid main leat bistevaš čovdosat boazolohkoáššái.
Vihkielommes daelie lea stïeres vuekieh gaavnedh mah bovtselåhkoedåeriesmoeride nåhkehtieh.
Ii leat maŋŋit geahčadit mo ovttas boazodoalloealáhusain sáhttá gávdnat luohttámušluovvi vugiid mo geahpedit boazologu, dadjá Åhren.
Ij leah fer seenhte vuejnedh guktie båatsojne ektine maahta jaehkemes vuekieh gaavnedh juktie bovtselåhkoem giehpiedidh, Åhrén jeahta.
Go eanandoalloministtar Sylvia Listhaug evttoha ahte boahtteáiggis galgá buot siidaosiid boazologuid almmuhit, de várre Åhren.
Goh reaksjovne laanteburrieministere Sylvi Listhaugen raeriestæmman mij jeahta båetijen aejkien edtja bovtsetaalide gaajhkide sïjtelåhkojde bæjhkoehtidh, Åhrén aktem vaatnoem åtna.
- Almmuhit juohke boazodoalli boazologu ii leat dakkár maid eambbo sáhttá dahkat.
- Ij saaht-laakan maehtieh bæjhkoehtidh man jïjnjh bovtsh fïereguhte båatsoesaemie åtna.
Dát lea sámi riekteáddejumi čielga rihkkun, ja lea dakkár vuohki maid ii sáhte čađahit ovdalgo lea árvvoštallan váikkuhusaid vuđolaččat.
Daate tjïelkelaakan saemien reaktavuajnoen vööste stræjra jïh ij maehtieh naemhtie darjodh bielelen konsekvenside veelelaakan vuarjasjidh.
Mun oaivvildan ahte dat ii leat dárbbašlaš ge, go hálddahusas han leat dat logut liikká, ja go siidadásis lea rabasvuohta bajimus boazologu ektui.
Manne vïenhtem ij leah darhkh daerpies gænnah, dan åvteste reereme gujht taalide læjhkan åtna, jïh dan åvteste fïerhtene sïjtesne bijjemes bovtselåhkoe damtoes.
Dakkár árvvoštallama oktavuođas bivdit mii Sámedikki bealis konsultašuvnnaid departemeanttain, loahpaha Åhren.
Aktene dagkeres vuarjasjimmesne sïjhtebe Saemiedigkien bieleste konsultasjovni bïjre birredh departemeentine, Åhrén minngemosth jeahta.
Áŋgiruššá sámi oahpponeavvuiguin ja museaiguin / Sártnit ja artihkkalat / Sámediggeráđđi / Organisašuvdnastruktuvra / Sámedikki birra / Sámediggi - Sametinget
Saemien learoevierhtieh jïh museumh dåarjohte / Håalemh jïh tjaalegh / Saemiedigkieraerie / Åårganisasjovnestruktuvre / Saemiedigkien bïjre / Saemiedigkie - Sametinget
Áŋgiruššá sámi oahpponeavvuiguin ja museaiguin
Saemien learoevierhtieh jïh museumh dåarjohte
Jagi 2015 bušeahttaevttohusain háliida Sámediggeráđđi áŋgiruššat boahtteáiggiin ja min oktasaš kulturárbbiin.
Sov raeriestimmine budsjedtese 2015 Saemiedigkieraerie sæjhta båetijem aejkiem jïh mijjen tjåenghkies kultuvreaerpiem dåarjoehtidh.
– Min bušeahttaevttohusas mii leat earret eará válljen vuoruhit sámi mánáid oahpponeavvuid, ja viidáset ovddidit min museaid, dadjá sámediggeráđđi Ann-Mari Thomassen.
– Mijjen raeriestimmesne budsjedtese libie gaskem jeatjah veeljeme saemien maanaj skuvledalhketjh prioriteradidh, jïh mijjen museumh guhkiebasse evtiedidh, saemiedigkieraerie Ann-Mari Thomassen jeahta.
Sámediggeráđđi háliida ealli sámi servodagas, mas giella geavahuvvo buot arenain, mas mis leat nana sámi ásahusat ja máŋggabealat kultureallin.
Saemiedigkieraerie aktem jielije saemien siebriedahkem sæjhta, gusnie gïele gaajhkine sijjine åtnasåvva, gusnie mijjieh nænnoes saemien institusjovnh jïh aktem gellielaaketje kultuvrejieledem utnebe.
Jagi 2015 bušeahttaevttohusain mii joatkit dan barggu ahte nannet sámi servodaga geađgejuolggi.
Budsjedteraeriestimmine jaapan 2015 jåerhkebe maadthgierkide nænnoestehtedh saemien siebriedahkesne.
Sámediggeráđđi Ann-Mari Thomassen váldá ovdan guokte áŋgiruššansuorggi sámediggeráđi jagi 2015 bušeahttaevttohusas.
Saemiedigkieraerie Ann-Mari Thomassen göökte vihkeles dåarjoehtimmiesuerkieh åvtese geasa saemiedigkieraerien raeriestimmesne budsjedtese 2015.
Boahtteáigi
Båetijen aejkien
- Buot ovddimusat mii leat válljen áŋgiruššat iežamet boahtteáiggiin.
- Uvtemes libie veeljeme mijjen båetijem aejkiem dåarjoehtidh.
Go mii vuoruhit mánáid oahpponeavvuid, sihke prentejuvvon ja digitála, de mii váikkuhit dasa ahte min mánát ožžot dásseárvosaš gieđahallama ja besset geavahit sámi skuvlagirjjiid.
Gosse maanaj skuvledalhketjh prioriteradibie, dovne trygkeme jïh digitaale, dellie viehkiehtibie guktie mijjen maanah seammavyörtegs gïetedimmiem åadtjoeh jïh åadtjoeh saemien skuvlegærjah nuhtjedh.
Dat lea hui deaŧalaš giela boahtteáigái, ja mánáid ovdáneapmái.
Daate joekoen vihkeles gïelen båetijen aejkien gaavhtan, jïh maanaj evtiedimmien gaavhtan.
Mii eat čoavdde buot dáinna juolludemiin, muhto sámediggeráđđi háliida váldit ovddasvástádusa go stáhta beahttá, dadjáThomassen.
Ibie mijjieh gaajhkem buektehth daejnie dåarjojne, men saemiedigkieraerie sæjhta dïedtem vaeltedh desnie gusnie staate ij dam darjoeh, Thomassen jeahta.
Sámediggeráđđi evttoha juolludit 20, 1 miljon ruvnno oahpponeavvoráhkadeapmái.
Saemiedigkieraerie raereste 20,1 millijovnh kråvnah dåarjodh evtiedæmman learoevierhtijste.
Dat lea 2,5 miljon ruvdnosaš lassáneapmi.
Daate akte lissiehtimmie 2,5 millijovnh kråvnine.
Oktasaš kulturárbi
Tjåenghkies kultuvreaerpie
- Dasto leat mii válljen áŋgiruššat iežamet oktasaš kulturárbbiin.
- Mubpelen libie veeljeme mijjen tjåenghkies kultuvreaerpiem dåarjoehtidh.
Oktasaš sámi kulturárbi lea rikkis, muhto hui ollu das lea čihkkojuvvon arkiivvaide dahje kealláriidda.
Dïhte tjåenghkies kultuvreaerpie lea ræjhkoes, men gaajh jïjnje destie lea våarhkojne jallh tjeallarinie vöörhkeme.
Mii háliidit vuoruhit sámi museaid go lea hui deaŧalaš ahte min kulturárdnii ráhkaduvvojit gelbbolaš lanjat ja visttit gos buohkain lea vejolašvuohta fitnat.
Mijjieh sïjhtebe dejtie saemien museumidie prioriteradidh dan åvteste joekoen vihkeles mijjen kultuvreskaehtieh vyörtegs hïejmh åadtjoeh jïh gaajhkesh åadtjoeh dejtie vuejnedh.
Kulturárbbi bokte mii duddjot Sámi boahtteáigái.
Kultuvreaerpien tjïrrh mijjieh Saepmiem bæjjese bigkebe båetijen aajkan.
Sámi museat leat guhkás bázahallan dáža museaid ektui ekonomalaš ovdáneamis, ja dát lea mielde njulgemin dan bonjuvuođa, dadjáThomassen.
Doh saemien museumh leah eah leah dan gåhkese båateme goh nöörjen museumh ekonomijeevtiedimmesne, jïh daate akte dåarjoe mij edtja dam joekehtsem staeriedidh, Thomassen jeahta.
Sámediggeráđđi evttoha juolludit 31, 6 miljon ruvnno sámi museaide.
Saemiedigkieraerie raereste 31.6 millijovnh kråvnah saemien museumidie dåarjodh.
Dat lea 3, 8 miljon ruvdnosaš lassáneapmi.
Daate akte lissiehtimmie 3, 8 millijovnh kråvnine.
Go ráđđehus lea čuohppan 6 miljovnna vuođđoealáhusaide, de dat lea dagahan bušeahttaproseassa gáibideaddjin.
Reerenassen giehpiedimmine 6 millijovnh kråvnine aalkoejieliemidie, budsjedteprosesse krïevije orreme.
- Dat mearkkaš 6 miljovnna uhcit vuođđoealáhusaide sámi guovlluin, ja lea dieđusge hui váigat, čilge sámediggeráđđi Ann-Mari Thomassen.
- Daate sæjhta jiehtedh 6 millijovnh vaenebe aalkoejieliemidie saemien dajvine, jïh daate hævvi gaajh ovmurrie, saemiedigkieraerie Ann-Mari Thomassen buerkeste.
Sámediggeráđđi háliida dál bovdet eará bellodagaid ja listtaid Sámedikki govda ovttasbargui bušeahtain, ja sávvá ahte maiddái Sámediggái gáržžes jagis galgá leat vejolaš juksat bušeahttasoahpamuša mii boahtá buorrin sámi servodahkii.
Daelie saemiedigkieraerie sæjhta bööredidh jeatjah krirrieh jïh læstoeh Saemiedigkesne akten gamte laavenjostose budsjedten bïjre, jïh gegkeste jalhts akten gaertjies jaepien Saemiedægkan dellie læjhkan gåarede aktem budsjedteliktesem darjodh mij dam saemien siebriedahkem eevtjie.
Sámediggeráđđi Ann-Mari Thomassen dadjá ahte sámediggeráđđi ovttas plána- ja finánsalávdegottiin vuolgá Stuorradiggái álgogeahčin skábmamánu muitalit sámi servodaga dárbbuid birra.
Saemiedigkieraerie Ann-Mari Thomassen jeahta saemiedigkieraerie soejkesje- jïh finansemoenehtsinie ektine edtja Stoerredigkien gåajkoe gålkoen aalkoelisnie juktie daerpiesvoeti bïjre saemien siebriedahkesne soptsestidh.
Eanet dieđuid: Sámediggeráđđi Ann-Mari Thomassen, 900 57 123
Vielie bïevnesh: Saemiedigkieraerie Ann-Mari Thomassen, 905 57 123
Eanet áŋgiruššan sámi dáiddáriiguin / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámediggi - Sametinget
Barkoem lissehte saemien tjiehpiedæjjide / Tjaalegh / Veeljemeboelhken 2009 - 2013 / Våarhkoe / Saemiedigkie - Sametinget
Eanet áŋgiruššan sámi dáiddáriiguin
Barkoem lissehte saemien tjiehpiedæjjide
20. Njukčamánnu 2013
2013 raejeste dle Saemiedigkie aktem orre dåarjoeöörnegem dorjeme mej mietie tjuara syökedh.
Áŋgiruššan sámi dáiddáriiguin lassána ođđa ortnegiin.
Dïhte orre öörnege barkoem lissehte saemien tjiehpiedæjjide.
– Kulturdieđáhusa vuođul mii háliidit buoridit ođđa sámi dáiddáriid rámmaeavttuid, ja váikkuhit dasa ahte sámi dáidaga promoteren lassána riikkaidgaskasaččat, cealká ráđđelahttu Vibeke Larsen.
- Kultuvrebïevnesen mietie dle libie vaajtelamme mierietsiehkide nuerebe saemien tjiehpiedæjjide bueriedidh, jïh viehkiehtidh saemien kåanstem gaskenasjovnaale sijjine åehpiedehtedh, raerielïhtsege Vibeke Larsen jeahta.
Sámediggeráđđi ovddidii sámediggedieđáhusa dáidaga ja kultuvrra birra Sámedikki dievasčoahkkimii guovvamánu 27. b. dán jagi.
Saemiedigkieraerie aktem saemiedigkiebïevnesem kåansten jïh kultuvren bïjre böokti Saemiedigkien stoerretjåanghkose goevten 27. b. daan jaepien.
Dieđáhusas čujuhuvvo ođđa geaidnu boahtteáiggi sámi dáidda- ja kulturpolitihkkii.
Bïevnesisnie aktem orre otnjegem åehpiedahta dan båetijen aejkien saemien kåanste- jïh kultuvrepolitihkese.
- Váldoulbmil lea luovvat dakkár ealli ja máŋggabealat sámi dáidda- ja kultureallima, mas lea buorre kvalitehta ja mii lea buohkaide olámuttus.
- Åejvieulmie lea aktem jielije jïh gellielaaketje saemien kåanste- jïh kultuvrejieledem hijven kvaliteeteste sjugniedidh, maam gaajhkesh maehtieh dååjredh.
Seammás mii háliidit loktet sámi dáidda- ja kulturealáhusaid, mii sáhttá váikkuhit dasa ahte eanet sámi dáiddárat sáhttet birget dainna maid sii ráhkadit, dadjá sámediggeráđđi Vibeke Larsen.
Seamma tïjjen dle aktem lutnjemem sïjhtebe saemien kåanste- jïh kultuvrejieliemidie, mij maahta viehkiehtidh guktie jienebh saemien tjiehpiedæjjah maehtieh jieledh destie maam sjugnedieh, saemiedigkieraerie Vibeke Larsen jeahta.
Ođđa doarjjaortnet lea oassin dán loktemis.
Dïhte orre dåarjoeöörnege lea akte bielie daennie lutnjemisnie.
Vuoruhemiin biddjojuvvo stuorát deaddu dakkár hutkkálaš doaimmaide, mat sáhttet leat mielde ovddideamen sámi ásahusaid ja lunddolaš arenaid.
Jïh dej prijoriteradimmiej gaskem dle aktem stuerebe fokusem åtna orresjugneden darjoemidie, mah edtjieh viehkiehtidh guktie saemien institusjovnh jïh iemie sijjieh evtiesuvvieh.
- Ieš dat doaba hutkáivuohta sáhttá leat eahpečielggas ja dat mii lea hutkkálaš muhtun guovllus, ii dárbbaš leat seamma hutkkálaš eará guovllus.
- Dïhte dïejvese orresjugneden maahta mujvies årrodh, jïh dïhte mij lea orresjugneden aktene dajvesne ij daarpesjh seamma orresjugneden årrodh aktene jeatjah.
Dáinna vuoruhemiin mii geahččalit ovddidit hutkáivuođa ja oažžut ovdan ođđa doaibmafálaldagaid, čilge ráđđelahttu Larsen.
Daejnie prijoriteradimmine voejhkelibie skaepiedihksvoetem eadtjoestidh, jïh orre darjomefaalenassh buektedh, raerielïhtsege Larsen jeahta.
Sámediggi lea maid vuoruhan doarjut nuorra sámi dáiddáriid álggahanstipeanddaiguin.
Saemiedigkie aaj tseegkemedåarjoem noere saemien tjiehpiedæjjide prijoriteradamme.
- Lea oahpis ahte álgit dáiddárin ii leat álo nu álki.
- Nov lea badth daajroes ij leah iktesth aelhkie tjiehpiedæjjine aelkedh.
Danne mii leat oaidnán dárbun ahte ođđa ortnegii galgá maiddái gullat álggahanstipeanda nuorra sámi dáiddáriidda, cealká ráđđelahttu Larsen.
Mijjieh dan åvteste vuajneme daerpies daate orre öörnege aaj aktem tseegkemedåarjoem noere saemien tjiehpiedæjjide åtna, raerielïhtsege Larsen jeahta.