pere/sami_parallel huggingface dataset:
Dat ahte boazodoallit leat váldán oktavuođa Gálduin čájeha dan stuora diehtodárbbu mii boazodolliin lea boazologuheivehanproseassa oktavuođas.
Gosse båatsoesaemieh leah govlesadteme Gáldune daelie, dellie dïhte vuesehte gaajh daerpies vielie bïevnesigujmie jïh daajrojne ovmessie dåeriesmoeri bïjre sjïehtedimmien bïjre bovtselåhkoste.
- Dán seminára doarjuma bokte Sámediggi dáhttu váldit oasi ovddasvástádusas ahte boazodolliin leat doarvái dieđut ja mahttu dáid proseassaid birra, go jo boazodoalloeiseválddit eai leat dan dahkan, lohká ráđđelahttu Thomas Åhren.
- Gosse daam seminaarem dåarjobe, Saemiedigkie sæjhta meatan årrodh dïedtem vaeltedh ihke båatsoesaemieh nuekies bievnesh daej prosessi bïjre åadtjoeh, gosse båatsoeåejvieladtjh eah leah daam dïedtem vaalteme, raerielïhtsege Thomas Åhrén jeahta.
Eanet dieđut: Sámedikki ráđđelahttu, Thomas Åhren, 908 39 663
Vielie bïevnesh: Saemiedigkieraerie Thomas Åhrén, 908 39 663
Ollu ođđa sámi kulturmuittut gaskal Báhccavuona ja Hámmárfeastta / Kulturmuittut / Biras, areála ja kultursuodjaleapmi / Sámediggi - Sametinget
Jïjnjh orre saemien kultuvremojhtesh Balsfjovlen jïh Hammerfesten gaskesne / Kultuvremojhtesh / Byjrese, areale jïh kultuvrevarjelimmie / Saemiedigkie - Sametinget
Ollu ođđa sámi kulturmuittut gaskal Báhccavuona ja Hámmárfeastta
Jïjnjh orre saemien kultuvremojhtesh Balsfjovlen jïh Hammerfesten gaskesne
Statnett plánaid oktavuođas bidjat ođđa elrávdnjejođđasa gaskal Báhccavuona ja Hámmárfeastta lea Sámediggi čađahan kulturmuitoregistreremiid daid guovlluin maidda huksen guoská.
Juktie Statnett lea soejkesjamme aktem orre straejmieledningem Balsfjovlen jïh Hammerfesten gaskesne, Saemiedigkie lea kultuvremojhtesh vïhtesjadteme dejnie dajvine mah leah bigkemedajven sisnjelen.
Sámediggi lea registreren badjel 1000 ođđa kulturmuittu ja ollu guovlluin mat ovdal eai lean nu oahppásat kulturmuittuid oktavuođas, leat gávdnan hui ollu kulturluottaid.
Saemiedigkie lea bijjelen 1000 orre kultuvremojhtesh vïhtesjadteme, jïh jïjnjh dajvh mah aarebi eah lin dan åehpies goh kultuvremojhtesedajvh, desnie ojhte joekoen jïjnjh kultuvregïejh gaavneme.
Sámediggi lea gávdnan máŋga orohaga, bálvvosbáikki, čiehká, hávddi, bivdorokki, boazoáiddiid geađggis ja máŋga eará sámi kulturmuittu Báhccavuona-Hámmárfeastta linnjá guoras.
Saemiedigkie lea gellie årromesijjieh, sjïelesijjieh, våarhkoeh, gaelmieh, vijremesvaalkh, giedtieh gierkijste jïh jienebh jeatjah saemien kultuvremojhtesh gaavneme Balsfjovle-Hammerfest-linjan mietie.
Prošeaktajođiheaddji Kjersti Schanche dadjá ahte prošeakta lea buvttihan ollu ođđa ávdnasiid, erenoamážit várreguovlluin maidda ii leat nu álki beassat ja gos eai leat dahkkojuvvon kulturmuitoregistreremat ovdal.
Prosjekten åvtehke Kjersti Schanche jeahta illedahke daehtie prosjekteste lea jïjnje orre materijaale, ij goh unnemes dejstie vielie miehtjies dajvijste gusnie ij leah kultuvremojhtesh vïhtesjadteme aarebi.
- Leamaš gelddolaš gávdnat nu ollu luottaid olbmuid doaimmaid maŋis.
- Joekoen murreds orreme dan jïjnjh gïejh gaavnedh almetji darjoemistie.
Okta čalbmáičuohcci gávdnosiin lea bálvvosbáiki stuorra, luoddanan jiehtanasgeađggi guoras, masa lei biddjojuvvon guovžaoaiveskálžu lupmui geađggi vuollái.
Akte dejstie gaavnojste mij mijjem ierieli lea akte sjïelesijjieh akten stoerre saalvegierkien lïhke, gusnie akte duvrien åejjienskuvhrie lij bïejesovveme aktene raejkesne gierkien nualan.
Dát gávnnus lea guhkkin eret linnjás, ii ge leat áitojuvvon huksemii, dadjá prošeaktajođiheaddji Kjersti Schanche.
Daate gaavnoe lea guhkede linjeste, jïh ij leah håvhtadamme bigkemistie, prosjekten åvtehke Kjersti Schanche jeahta.
Son dadjá ahte vaikke vel dáin kulturmuittuin čatnasit ollu dáloniid meahccegeavaheapmái, de čájehit eatnašat boazosápmelaččaid doaimmaid ja ássama.
Dïhte jeahta jalhts maahta jïjnjh dejstie kultuvremojhtesijstie ektiedidh dejtie årroeh-almetjidie mah miehtjies dajvem nuhtjin, dellie doh ellen jeanatjommes gïejh båatsoesaemiej darjoemijstie jïh årromesijjijste.
Dát guovllut leat leamaš ja leat deaŧalaččat boazodollui.
Daate lea dajvh mah leah vihkeles orreme båatsose jïh annje leah vihkeles.
Dás leat deaŧalaš geasseguohtumat ja dálveguohtumat ja muhtun guovllut leat dasa lassin deaŧalaš guottetbáikkit.
Daesnie vihkeles giesiegåatomh jïh daelviegåatomh jïh såemies dajvh leah lissine vihkeles suehpedslaanth.
Deaŧalaš jođáhagat gaskal geasseguohtumiid rittus ja dálveguohtumiid siseatnamis rasttildit máŋgga saji plánejuvvon linnjaspáittu, dadjá Schanche.
Soejkesjamme linjalaajroeh aaj båetieh desnie gusnie bovtsigujmie jåhta giesielaanteste jïh daelvielaantese, Schanche jeahta.
Sámediggi lea čađahan 10 radiologalaš áigemeroštallama činain mat leat registrerejuvvon árraniin ja goahtesajiin.
Saemiedigkie lea 10 radiologeles dateradimmieh dorjeme moeresjïjleste vïhtesjadteme aerniesijjijste jïh låavthgåetiesijjijste.
Čájehuvvo ahte dat gullet 1500 jagiid rájes álgogeahčen 1900-logu rádjai.
Doh vuesiehtieh doh aerniesijjieh leah boelhkeste 1500 raejeste 1900-låhkoen aalkoven raajan.
Vaikke vel várra lea ge nu ahte ollu dain registrerejuvvon kulturmuittuin leat boarráset, de čujuhit ávdnasat dasa ahte maŋŋá 1600-logu ja erenoamážit maŋŋá 1700-logu geavahuvvojedje guovdilis guovllut viidábut.
Jalhts maahta aerviedidh jïjnjh dejstie vïhtesjadteme kultuvremojhtesijstie leah båarasåbpoe, dellie materijaale daejrehte mijjieh aktem stuerebe åtnoem dejstie sjyöhtehke vaeriedajveste åadtjobe boelhken 1600 raejeste - jïh kanne joekoen 1700 raejeste.
Prošeaktajođiheaddji Kjersti Schanche ahte sii leat maid čohkken ollu máidnasiid, historjjáid ja muitalusaid iešguđet guovlluin.
Prosjekten åvtehke Kjersti Schanche jeahta daah leah aaj jïjnjh vaajesh, histovrijh jïh soptsesh tjöönghkeme dejstie ovmessie dajvijste.
Sámedikkis lea leamaš buorre gulahallan báikkálaš geavaheddjiiguin, geat leat juogadan iežaset máhtu guovlluid geavaheami birra.
Saemiedigkie lea hijvenlaakan govlesadteme dej voenges utnijigujmie, mah leah såårneme guktie dah daejrieh doh dajvh leah åtnasovveme.
Ollugat sáhtte muitalit boares orohagaid birra ja olbmuid birra geat ledje geavahan daid gitta álgogeahčen 1800-logu rádjai.
Jeenjesh meehtin bïevnesh vedtedh båeries årromesijjiej jïh almetji bïjre mah lin dejtie nuhtjeme bååstede 1800-låhkoen aalkoelisnie.
Dat máhttu ja dieđut leat gaskkustuvvon máŋga buolvva čađa, dadjá Schanche.
Daate lea daajroe jïh bïevnesh mah leah boelveste boelvese sertiestovveme, Schanche jeahta.
- Registreremat čájehit ahte máŋga guovllu gaskal Báhccavuona ja Hámmárfeastta leat rikkes kultureanadagat main lea stuorra kultuvrralaš ja historjjálaš árvu, loahpaha prošeaktajođiheaddjiKjersti Schanche.
- Doh vïhtesjadtemh vuesiehtieh gellie dajvh laajrosne Balsfjovlen jïh Hammerfestem gaskesne ræjhkoes kultuvreeatnemh utnieh stoerre kultuvrelle jïh histovrijen aarvojne, prosjekten åvtehke Kjersti Schanche minngemosth jeahta.
Sámediggi lea gulahallamin Statnettiin eastadeaddji doaibmabijuid oktavuođas mat galget gáhttet daid kulturmuittuid mat sáhttet billašuvvat huksema geažil.
Saemiedigkie Statnettine digkedeminie heerreden råajvarimmiej bïjre juktie kultuvremojhtesidie vaarjelidh mah maehtieh arhkenidh aktene bigkemisnie.
Okta dain doaibmabijuin lea leamaš heivehit spáittu ja másttaid sajušteami.
Akte dejstie råajvarimmijste lea orreme laajroem jïh maastesijjide sjïehtesjidh.
Kulturmuittut mat leat uhkiduvvon, merkejuvvojit sihkarvuođaavádagain daid birra nu ahte sáhttá eastadit vahágiid.
Dej kultuvremojhtesi bïjre mah leah vaahresne, edtja aktem jearsoesvoeteraastem utnedh juktie skaarah heerredidh.
Eanet dieđuid addá: Prošeaktajođiheaddji Kjersti Schanche 784 74 011
Vielie bïevnesh: Prosjekten åvtehke Kjersti Schanche 784 74 011
Raporta lea biddjojuvvon mielddusin.
Reektehtse lea baalte bïejeme.
Loga eanet Báhccavuona-Hámmárfeastta-linnjá birra dás:
Lohkh vielie Balsfjovle-Hammerfestlinjan bïjre:
Strategiija davviguovlluid várás ferte ráhkadit ovttasráđiid davviguovlluiguin / Sártnit ja artihkkalat / Sámediggeráđđi / Organisašuvdnastruktuvra / Sámedikki birra / Sámediggi - Sametinget
Strategije noerhtedajvese tjuara dorjesovvedh noerhtedajvine ektine / Håalemh jïh tjaalegh / Saemiedigkieraerie / Åårganisasjovnestruktuvre / Saemiedigkien bïjre / Saemiedigkie - Sametinget
Strategiija davviguovlluid várás ferte ráhkadit ovttasráđiid davviguovlluiguin
Strategije noerhtedajvese tjuara dorjesovvedh noerhtedajvine ektine
- Buorre strategiija davviguovlluid várás ferte ráhkadit lagas ovttasráđiin singuin geat ásset davvin, dadjá Silje Karine Muotka, sámediggeráđđi geas lea ovddasvástádus earret eará ealáhusain.
- Akte hijven strategije noerhtedajvese tjuara aktene lïhke ektiebarkosne mijjine dorjesovvedh mah noerhtene årroeminie, Silje Karine Muotka jeahta, saemiedigkieraerie mij dïedtem åtna gaskem jeatjah jielemi åvteste.
- Lea boaresáigásaš, badjelgeahččanvuohta ja uhccán movttiidahtti bidjat ovdan dakkár strategiija mii ii válde vuhtii min geat ássat dáppe davvin.
- Dejpeladtje, mijjen vuajnoeh eah govlelgh jïh ij ïedtjem sjugnedh gosse åehpiedahta aktem strategijem mij leah dorjeme mijjen åejjiej bijjelen mah daesnie noerhtene årroeh.
Dasa lassin ii leat strategiijas mihkkege ođđasiid, muhto lea viehka heajos máŋggus ovddeš davviguovlostrategiijain, dadjá Muotka.
Jïh lissine ij leah mij akt orre strategijesne, men akte naa faamohts heereme aarebi noerhte
- Dál mii leat gullan nationála politihkalaš strategiijaid min ruovttuguovlluid várás fargga logi jagi.
- Daelie libie govleme nasjovnaale politihkeles strategiji bïjre mijjen hïejmedajvide mahte luhkie jaepieh.
Ovddit strategiijat gal ledje vel ráhkaduvvon muhtun muddui ovttasráđiid davviguovlluiguin, dadjá Muotka.
Doh aarebi strategijh lij uhtjemes akte såarhts ektiebarkoe noerhtine, Muotka jeahta.
Ceavzilis áŋgiruššamat
Monnehke dåarjedimmieh
- Mii diehtit ahte ráđđehussii lea deaŧalaš áŋgiruššat mineráladoaimmaiguin, vaikke vel bohtet ge raporttat heajos gánnáheami ja ekonomalaš hástalusaid birra suorggis.
- Mijjieh daejrebe reerenasse tuhtjie vihkeles mineraalegïehteldimmiem dåarjedidh, jalhts reektehtsh båetieh faatoes dïenesten bïjre jïh ekonomeles haestemi bïjre suerkesne.
Danne dat lea heajos strategiija áŋgiruššat nu garrasit ođđa mineráladoaimmaid álggahemiin vaikke vel leat ge stuorra biraslaš hástalusat ja heajos gánnáheapmi márkaniin, dadjá Muotka.
Dan åvteste akte faamohts strategije aalkoem aktede orre mineraalegïehteldimmeste dan tjarke dåarjedidh gosse stoerre byjreseligke haestemh jïh faatoes dïeneste maarkedinie, Muotka jeahta.
Son deattasta ahte davviguovlluid biras lea rašši, ja dálkkádatrievdamat čuhcet čielgasepmosit dáppe davvin.
Dïhte vihteste byjrese noerhtene prååsehke, jïh klijmajarkelimmieh tjyölkehkommes vååjnesasse båetieh daesnie noerhtene.
- Ná garra áŋgiruššan dakkár ealáhusaiguin main leat nu stuorra birasváikkuhusat, lea hui váralaš, ja seammás mii diehtit ahte dát doaimmat eai ollašuhte álbmotrievttálaš standárddaid álgoálbmotvuoigatvuođaid ektui.
- Jielemh stoerre byjresekonsekvensigujmie dan tjarke dåarjedidh lea gaajh vaarege, jïh seamma tïjjen daejrebe gïehteldimmieh eah dam almetjerïekteles standardem utnieh gosse aalkoealmetjereaktide måjhtele.
Dan sáhttá ráđđehus rievdadit dainna lágiin ahte sihkkarastá sihke etihkalaš ja biraslaš rámmaeavttuid minerálalágas.
Reerenasse maahta dam jarkelidh viehkine dovne etihkeles jïh byjreseligke mieriekrïevenassh gorredidh mineraalelaakesne.
Dat attášii einnostanvejolašvuođa buohkaide, lohká sámediggeráđđi.
Dellie gaajhkesh sijhtieh daajroem utnedh guktie sjædta åvtese, saemiedigkieraerie jeahta.
Muotka oaivvilda ahte strategiija davviguovlluid várás ferte buorebut vuođđuduvvot eanet ceavzilis áŋgiruššamiidda, nu go innovašuvdnii, máhttui, smávvafitnodagaide, mátkeeallimii ja báikkálaš borramušbuvttadeapmái.
Muotka veanhta laanten strategije noerhtedajvese tjuara buerebh vielie monnehke dåarjedimmide bigkedh, goh innovasjovne, daajroe, smaavesïelth, fealadasse jïh voenges beapmoedorjemasse.
Su mielas dárbbašuvvo maid ovttasbargu rájáid rastá.
Dïhte aaj veanhta raastendåaresth laavenjostoe dan bïjre sæjhta daerpies årrodh.
- Dakkár áŋgiruššamiid sáhttit mii buohkat doarjut, ja dat heivejit dasa ahte ovddidit dan ealju maid ráđđehus ohcala.
- Gaajhkesh maehtieh dagkerh dåarjedimmieh dåarjoehtidh, jïh dah maehtieh badth dam skraejriem buektedh maam reerenasse dagke gegkeste.
Sámediggeráđđi Muotka oaivvilda maiddái ahte eaktun buori ealáhusstrategiijii lea ahte dat váldá vuođu dain álbmogiin mat ásset davvin ja das mas sii ellet dál.
Saemiedigkieraerie aaj veanhta jis edtja aktem hijven jielemestrategijem buektiehtidh dellie dïhte tjuara våaroeminie utnedh doh almetjh mah noerhtene årroeh jïh almetji jieliemasse daan bïejijen.
Nuppi bealis čađahuvvo dakkár aktiiva politihkka man ulbmil lea unnidit boazodoalu, guolástusa ja eanadoalu, nuppi bealis fas deattuhuvvo earret eará minerálaealáhus dat mii galgá beastit min.
Dennie aktene bielesne aktine eadtjohke vueliedimmiepolitihkine gïehtele båatsosne, göölemisnie jïh laanteburresne, jïh dennie mubpene bielesne åvtese geasa gaskem jeatjah mineraalejielemem goh dïhte mij lea nuhteligs.
- Gosa bat šattat dat duohta áŋgiruššan árktalaš eanadoaluin mii namuhuvvui ráđđehusa prinsihppaprográmmas, muhto mii vajálduvai ovdalgo jahki lei vássán dan rájes go ráđđehus heaittihii dán áŋgiruššama eanadoallošiehtadallamiin ?
- Gåabph raaktan dïhte dåarjedimmie Arktihkeles laantebårran sjïdti, mij neebnesovvi reerenassen våaroemisnie, men mij lij åajaldamme verkebe goh akten jaepien mænngan gosse reerenasse dam båarhte veelti jåartaburrierååresjimmine ?
Guolástusain lea maid dieđihuvvon dakkár politihkka mii duođas unnidat doaimmaid Davvin, dan sajis go ovddidit guolástusaid nu ahte dat šaddet okta dain deaŧaleamos ealáhusain dáppe Davvin.
Göölemesuerkesne aaj aktem politihkem bïeljelamme mij rïektesisnie sæjhta Noerhtem itjmieslaakan våålese bigkedh, sijjeste göölemesuerkiem eevtjedh goh akte dejstie ellen vihkielommes jieliemijstie daesnie noerhtene.
Davvin leat dakkár buorit ja gelbbolaš fámut go fylkkagielddat, Sámediggi, fylkkamánnit, máhttobirrasa, ealáhusorganisašuvnnat ja báikkálaš ealáhusoassálastit mat sáhttet leat mielde bures vuođđuduvvon ovddidanbargui Davviguovlluid várás ja ovttas Davviguovlluiguin.
Noerhtene hijven jïh maehteles faamoeh goh fylhkentjïelth, Saemiedigkie, fylhkenålmah, daajroebyjresh, jielemesiebrieh jïh voenges jielemeaktöörh mah lin sïjhteme meatan årrodh aktene hijven vïedteldihkie barkosne evtiedimmien bïjre Noerhtedajvese jïh Noerhtedajvine.
Danne ferte ávžžuhus ráđđehussii leat ahte mii čoahkkanit ráhkadit ceavzilis strategiija boahtteáiggi várás, loahpaha Muotka.
Dan åvteste haesteme reerenassese tjuara årrodh, mijjieh ektesne tjihkedibie juktie aktem monnehke strategijem darjodh båetijen aajkan, Muotka minngemosth jeahta.
Sámediggi dahká ovttasbargošiehtadusa Norgga biebmoruovttuidservviin.
Laavenjostoelatjkoem dorje Nöörjen foestehïejmesiebrine.
/ Mánáidsuodjalus / Dearvvašvuohta ja sosiála / Sámediggi - Sametinget
/ Maanavaarjelimmie / Healsoe jïh sosijaale / Saemiedigkie - Sametinget
Sámediggi vuolláičállá ovttasbargošiehtadusa Norgga biebmoruovttuidservviin.
Saemiedigkie laavenjostoelatjkoem dorje Nöörjen foestehïejmesiebrine.
Ulbmilin šiehtadusain lea láhčit dili buori biebmoruovttufuolahussii sámi mánáide, gos vuhtiiváldojit máná giella ja kultuvra.
Latjkoen aajkoe lea sjïehteladtedh akten hijven foestehïejmehoksese saemien maanide, gusnie maanaj gïele jïh kultuvre gorresuvvieh.
Sámediggi ja Norgga biebmoruovttuidsearvi háliidit ahte ovttasbargu buktá eanet fokusa sámi gillii ja kultuvrii biebmoruovttufuolahusas.
Saemiedigkie jïh Nöörjen foestehïejmesiebrie sæjhta laavenjostoe edtja aktem stuerebe fokusem bïejedh saemien gïelese jïh kultuvrese foestehïejmehoksesne.
Biebmoruovttudoaibmabijut mat leat heivehuvvon sámi gillii ja kultuvrii galget vuoruhuvvot, nu go omd. fuolkebiebmoruovttut.
Edtja foestehïejmeråajvarimmieh våaroehtidh mah leah sjïehtedamme saemien kultuvrese jïh gïelese, vuesiehtimmien gaavhtan slïektefoestehïejme.
- Sámi mánát deaivvadit mánáidsuodjalusain mii ii álo nagot váldit vuhtii sin rievtti bajásšaddat iežaset sámi gielain ja kultuvrrain.
- Saemien maanah aktem maanavaarjelimmiem dåastoeh mij ij iktesth buektehth gorredidh dej reaktam sijjen saemien gïeline jïh sijjen kultuvrine byjjenidh.
Mánáid giella ja kultuvraeai deattuhuvvo doarvái go fuolahusmálle válljejuvvo ja dat addá váikkuhusaid máná eallimii.
Ij iktesth nuekies leavloem bïejhmaanajgïelese jïh kultuvrese gosse edtja hoksevuekieh veeljedh, jïh dïhte maahta nåake sjïdtedh maanaj jieliedasse.
Danin lea dehálaš ahte sámi mánát biddjojit biebmoruovttuide gos máná gielas ja kultuvrras lea lunddolaš sadji, lohká sámediggeráđđi Henrik Olsen.
Dan åvteste vihkeles saemien maanah foestehïejmine båetieh gusnie maanaj gïele jïh kultuvre aktem iemie sijjiem utnieh, saemiedigkieraerie Henrik Olsen jeahta.
Olsen lohká viidáseappot ahte Norgga biebmoruovttuidsearvvis leat buorit sáhkaguoddit sámi mánáid biebmoruovttufuolahusa ovddas mat maid vuhtiiváldet sin rievtti seailluhit iežaset giela ja kultuvrra bajásšattadettiin.
Olsen aaj jeahta Nöörjen foestehïejmesiebrie sæjhta hijven voebnesjæjjah årrodh akten foestehïejmehoksese saemien maanide, mij aaj dej reaktam gorrede jïjtse gïelem jïh kultuvrem byjjenimmesne vaarjelidh.
Norgga biebmoruovttuidsearvi:
Nöörjen foestehïejmesiebrie:
Norgga biebmoruovttuidsearvi lea riikkaviidosaš ja iešheanalaš beroštusorganisašuvdna man ulbmil lea loktet kvalitehta buot dásiin biebmoruovttufuolahusas.
Nöörjen Foestehïejmesiebrie lea akte laantenvijries jïh jïjtjeraarehke ïedtjesiebrie man ulmie lea kvaliteetem lissiehtidh gaajhkine suerkine foestehïejmehoksen sisnjelen.
Eanet dieđut:Sámediggeráđđi Henrik Olsen, 907 75 219
Vielie bïevnesh: Saemiedigkieraerie Henrik Olsen, 907 75 219
Dohkketmeahttun NVE beales / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámediggi - Sametinget
Gååre NVE. ’ ste / Tjaalegh / Veeljemeboelhken 2009 - 2013 / Våarhkoe / Saemiedigkie - Sametinget
Dohkketmeahttun NVE beales
Gååre NVE. ’ ste
Sámediggi lea media bokte registreren ahte NVE lea dál addán konsešuvnna Statnett SF:ii hukset ođđa 420 kV elrávdnjelinjá Báhccavuonas Hammerfestii.
Saemiedigkie lea meedijan tjïrrh vïhtesjadteme NVE lea konsesjovnem vadteme Statnett SF. ’ se juktie orre 420 kV faamoelinjam bïgkedh Balsfjovleste Hammerfestese.
Elrávdnjelinjá guoská buohkanassii 30 orohahkii ja ollu sámi kulturmuittuide.
Faamoelinja sæjhta 30 båatsoesïjti tjïrrh juhtedh jïh gellie saemien kultuvremojhtesi sontere båetedh.
Liikká lea NVE válljen hilgut Sámediggeráđi ávžžuhusa ja lea addán konsešuvnna Statnett:ii hukset elrávdnjelinjá.
Læjhkan dle NVE veeljeme ij Saemiedigkieraerien maedtemem krööhkedh jïh konsesjovnem Statnett SF. ’ se vadteme juktie faamoelinjam bigkedh.
- Sámediggeráđđi lea garrasit ávžžuhan NVE vuordit konsešuvnna mearridemiin dassážii go Sámedikki dievasčoahkkin lea meannudan ášši, muhto NVE lea ieš okto loahpahan konsultašuvnnaid Sámedikkiin ja lea dahkan konsešuvdnamearrádusa.
- Saemiedigkieraerie lea NVE. ’ m tjarke maadteme konsesjovnenænnoestimmine vuertedh goske Saemiedigkien stoerretjåanghkoe aamhtesem gïetedamme, men NVE lea aktelaaketje rååresjimmide illeme Saemiedigkine jïh konsesjovnenænnoestimmiem dorjeme.
Dát lea hui šállošahtti, cealká Sámediggeráđi lahttu Vibeke Larsen.
Daate joekoen nåake, saemiedigkieraerije Vibeke Larsen jeahta.
Konsešuvdnaášši guoská hui stuorra areála duohtadeapmái sámi guovllus.
Konsesjovneaamhtese lea akten gaajh stoerre arealegoerpedahken bïjre saemien dajvesne.
Ohcan guoská elrávdnjelinjái mii lea 370 km guhkkosaš ja galgá mannat hui guovddáš boazodoalloguovlluid čađa Norggas.
Ohtseme aktem faamoelinjam feerhmie mij lea 370 km guhkies, jïh edtja såemies dej stööremes båatsoedajvi tjïrrh Nøørjesne juhtedh.
- Dat movt NVE lea meannudan dán konsešuvdnaohcama dagaha ahte Sámediggi ii oaččo vejolašvuođa dadjat oaivilis áššái.
- Naemhtie guktie NVE daam konsesjovneohtsemem gïetede dle Saemiedigkie ij nuepien utnieh sov mïelem buektedh daennie aamhtesisnie.
Dát rihkku daid prinsihpaid mat leat konsultašuvdnašiehtadusas Sámedikki ja stáhta gaskka.
Daate prinsihpide rååresjimmielaktjoem mïedtele, Saemiedigkien jïh staaten gaskem.
Dát lea Sámediggeráđi mielas dohkketmeahttun ja áigu bivdit konsultašuvnnaid Oljo- ja energiijadepartemeanttain ášši birra, cealká Sámediggeráđi lahttu Vibeke Larsen loahpas.
Saemiedigkieraerie åtna daate ij gaåaredh jïh mijjieh sïjhtebe rååresjimmiej bïjre birredh Ålja- jïh energijedepartementine daan aamhtesen bïjre, saemiedigkieraerije Vibeke Larsen minngemosth jeahta.
Gulahállanolmmoš:
Govlehtallijh:
Eananvuoigatvuođat / Eatnan ja resursavuoigatvuođat / Sámediggi - Sametinget
Laantereaktah / Laante jïh vierhtiereaktah / Saemiedigkie - Sametinget
Eananvuoigatvuođat
Laantereaktah
Bargu dan badjelii ahte sápmelaččaid eatnamiid ja resurssaid árbevirolaš geavaheapmi vuolggaha dásseárvosaš oamastan- ja geavahanvuoigatvuođaid, nu movt earáid geavaheapmi lea dagahan, lei guovddážis ođđa sámi kulturáŋgiruššamis 1960-logu loahpa rájes gitta 1970-logu álggu rádjai.
Dennie orre saemien kultuvrebarkosne 1960-låhkoen raejeste jïh 1970-låhkoen aalkovistie, dle lij vihkeles aerpievuekien saemien åtnoe laanteste jïh vierhtijste, seammavyörtegs eeke-jïh åtnoereaktah vadta, goh mubpiej åtnoe vadteme.
Okta váldosivain Áltá-čázadaga buođđudeami vuostálastimiidda lei go sápmelaččaid eanan- ja resursavuoigatvuođat eai lean dohkkehuvvon.
Faatoes jååhkesjimmie saemiej laante-jïh vierhtiereaktijste lij akte vihkeles fåantoe mannasinie ræjhtoe bigkemen bïjre sjïdti Alta-tjaetsieåereste.
Danin vuođđuduvvui Sámi vuoigatvuođalávdegoddi ja biddjui bargat čielggadeames dákkár vuoigatvuođaid.
Dannasinie aaj Saemiereaktamoenehtsem nammoehti dejnie mandaatine dagkerh reaktah salkehtidh.
Ođasmahttojuvvon ovttasbargošiehtadus gaskal Sámedikki ja Statskog
Nov lea våarome jiehtedh saemien laante-jïh vierhtiereaktah leah akte vihkeles vihties iedtje Saemiedægkan.
Sámediggi ja Statskogleat soahpan ođasmahttit ovttasbargošiehtadusa. Šiehtad...
Nænnoestimmie almetjereakteste, juktie aalkoealmetji laante-jïh vierhtiereaktah jååhkesjidh, jïh jååhkesjimmie dagkaristie reaktijste nasjovnale laakine tjïrrehtidh, leah dannasinie vihkeles orreme Saemiedigkien barkosne, tseegkemen mænngan.
Sámediggi bargá dán badjelii ahte:
Saemiedigkie sæjhta:
Sámiid eanan- ja valljodatvuoigatvuođaid duohta ja láhkenannejumi bakte dohkkehuvvojit historjjálaš anu ja álbmotrievtti vieruiduvvan anu vuođul árbevirolaš sámi guovlluin olggobealde Finnmárkku.
Aktem vihties jïh laaken mietie jååhkesjimmiem utnedh saemiej laante-jïh vierhtiereaktijste mah våaromem utnieh histovrijen åtnosne jïh almetjereaktesne, aerpievuekien saemien dajvine Finnmaarhken ålkolen.
Sámediggi dál bargá:
Daelie Saemiedigkie daejnie barka:
Ráđđádallamiiguin kártenlága ja ráđđádallanlága birra
Konsultasjovnh goerehtallemelaaken jïh konsultasjovnelaaken bïjre
Ortnegiin man mielde hálddašit Finnmárkkuopmodaga badjebáhcaga ovttasráđiid Finnmárkkuopmodagain ja Finnmárkku fylkkasuohkaniin.
Öörnegh juktie Finnmaarhkeeeken dïenestem reeredh, laavenjostosne Finnmaarhkeneekine jïh Finnmaarhken fylhkentjïeltine.
Sámedikkis lea ovddasvástádus fuolaheames ahte sápmelaččaid, ovttaskas olmmožin ja sápmelažžan, eatnamiid ja valljodagaid historjjálaš geavaheapmi dohkkehuvvo seamma dási go earáid geavaheapmi.
Saemiedigkien akte diedte ihke saemiej histovreles åtnoe laanteste jïh vierhtijste, dovne goh aktegs almetjh jïh åålmege, seamma jååhkesjimmiem åådtje goh mubpiej åtnoe.
Dát dáhpáhuvvá ráđđádallamiid ja ovttasbargama bakte stáhtalaš eiseválddiiguin.
Dam edtja darjodh konsultasjovni jïh laavenjostoen tjïrrh staateles åejvieladtjigujmie.
Dát lea áddjás bargu man ráđđehusa dáhttu dobbelii joavdamis lea stivrejeaddjin.
Daate barkoe fïnkese jïh jeenemasth dle reerenassen væljoe mij stuvrie man varke barkoe åvtese jåhta.
Sámediggái lea dehálaš viidát gullat olbmuid boahttevaš čovdosiid.
Saemiedigkien gaavhtan dle vihkeles veele daejredh maam almetjh dej båetije vuekiej bïjre vienhtieh.
Čuovvoleames Sámi vuoigatvuođalávdegotti barggu oktavuođas leat lágiduvvon máŋga álbmotčoahkkima.
Dennie vijriesåbpoe barkosne Saemiereaktamoenenehtsinie, dle dannasinie jïjnjh almetjetjåanhgkoeh orreme.
Dákkár čoahkkimat ja gulahallan guoskevaš sámi organisašuvnnaiguin lea dehálaš.
Dagkerh tjåanghkoeh jïh govlehtallemesijjieh saemien siebriejgujmie jïh institusjovnigujmie leah vihkeles.
Don sáhtát Sámedikki barggu ja politihka váikkuhit iežat organisašuvnnaid bakte.
Datne maahtah Saemiedigkiem tsevtsedh dov siebriej tjïrrh.
Bovdehus konferánsii alit oahpu ja dutkama birra / Dutkan ja alit oahpahus / Oahpahus / Sámediggi - Sametinget
Bööredimmie konferansese jollebe ööhpehtimmien jïh dotkemen bïjre / Dotkeme jïh jollebe ööhpehtimmie / Lïerehtimmie / Saemiedigkie - Sametinget
Bovdehus konferánsii alit oahpu ja dutkama birra
Bööredimmie konferansese jollebe ööhpehtimmien jïh dotkemen bïjre
20. Geassemánnu 2014
Saemiedigkieraerie aalkovekonferansese böörede jollebe ööhpehtimmien jïh dotkemen bïjre Guovdageaidnusne, Diehtosiida, skïereden 9. jïh 10. b. 2014.
Sámediggeráđđi áigu čállit sámediggedieđáhusa alit oahpu ja dutkama birra.
Saemiedigkieraerie edtja saemiedigkiebïevnesem darjodh jollebe ööhpehtimmien jïh dotkemen bïjre.
Dan oktavuođas háliida sámediggeráđđi árvalusaid guoskevaš birrasiin.
Daan barkoen sjïekenisnie saemiedigkieraerie raerieh sæjhta sjyöhtehke byjresijstie.
Prográmmas leat golbma váldooasi:
Programme sæjhta daej golme åejviebiehkiej bïjre årrodh:
Dutkan ja alit oahppu sámi servodaga birra ja várás Mihttomearit, strategiijat, ráddjehusat
Dotkeme jïh jollebe ööhpehtimmie saemien siebriedahken bïjre jïh saemien siebriedahken gaavhtan
Máhtto- ja gelbbolašvuođadárbbut
Daajroe- jïh maahtoedaerpiesvoeth
Koordineren, oktiiordnen ja ovttasbargu
Iktedimmie, ektieöörnege jïh laavenjostoe
Sámediggeráđđi Silje Karine Muotka dadjá ahte sámi servodat lea rievdamin.
Saemiedigkieraerie Silje Karine Muotka jeahta saemien siebriedahke lea jarkelimmesne.
- Máhttu ja dutkan leat deaŧalaččat ođđaáiggi sámi servodaga ovddideapmái, ja dárbbašuvvojit vai mii galgat sáhttit čoavdit ollu dain hástalusain mat mis leat.
- Daajroe jïh dotkeme lea vihkeles juktie dam daajbaaletje saemien siebriedahkem evtiedidh, jïh daerpies jis edtjebe loetedh jïjnjh dejstie haestiemijstie mijjieh dåastobe.
Alit oahppo- ja dutkanásahusat leat hui deaŧalaččat ovttasbargin go mii čállit dieđáhusa, dadjá sámediggeráđđiSilje Karine Muotka.
Jollebe ööhpehtimmie- jïh dotkemeinstitusjovnh leah vihkeles viehkiehtæjjah jïh laavenjostoeguejmieh gosse bïevnesinie barkebe, saemiedigkieraerie Silje Karine Muotka jeahta.
Dieđihanáigemearri:
Bïeljelimmiemierie:
Gaskavahku 09.07.14 dii. 12.00
Gaskevåhkoen 09.07.14 ts.
Dieđihanleaŋka:
12.00
Gaskaboddasaš prográmma:
Bïeljelimmiesvaalhtese:
Maŋebárgga 09.09.14
Dæjstan 09.09.14
Dii. 09.00 – 09. 05: Bures boahtin
Ts. 09.00 – 09. 05: Buerie båeteme
Geavatlaš dieđut
Dæjpeles bïevnesh
Dii. 09.10 – 09. 30: Sámediggeráđđi Silje Karine Muotka: Álggahanlogaldallan
Ts. 09.10 – 09. 30: Saemiedigkieraerie Silje Karine Muotka: Aalkovehåaleme
Dutkan ja alit oahppu sámi servodaga birra ja várás
Dotkeme jïh jollebe ööhpehtimmie saemien siebriedahken bïjre jïh saemien siebriedahken gaavhtan
Mihttomearit, strategiijat, ráddjehusat
Ulmieh, strategijh, gaertjiedimmieh
Dii. 09. 30 – 09.50: SA: sámegiela čalmmusteapmi
Ts. 09. 30 – 09.50: SJ: fokuse saemien gïelese
Dii. 09.50 – 11. 10: UiT: servodahkii guoski hástalusaid čalmmusteapmi
Ts. 09.50 – 11. 10: UiT: fokuse siebriedahken haestiemidie
Dii. 11.10 – 11.30: Káffeboddu
Ts. 11.10 – 11.30: Prïhtjege
Dii. 11.30 – 11.50: UiN universitehtalektor Per Ravna: sámi perspektiivva čalmmusteapmi alit oahpus oppalaččat
Ts. 11.30 – 11.50: UiN, universiteetelektovre Per Ravna: fokuse saemien perspektijvide jollebe ööhpehtimmesne sïejhmelaakan
Dii. 11.50 – 12.10: HINT: rekrutterema čalmmusteapmi
Ts. 11.50 – 12.10: HINT: fokuse dåårrehtæmman
Dii. 12. 10 – 12.40: Digaštallan
Ts. 12. 10 – 12.40: Digkiedimmie
Dii. 12.40 – 13.40: Lunša
Ts. 12.40 – 13.40: Beapmoe
Dii. 13.40 – 14.00: Kulturárbi, árbevierut ja árvvut – Saemien Sijte direktevra Birgitta Fossum
Ts. 13.40 – 14.00: Kultuvreaerpie, aerpievuekieh jïh aarvoeh – direktööre Birgitta Fossum, Saemien Sijte
Dii. 14. 00 – 14.20: Biras, areálat ja resurssat – NORUT seniordutki Jan Åge Riseth
Ts. 14. 00 – 14.20: Byjrese, arealh jïh vierhtieh – seniordotkije Jan Åge Riseth, NORUT
Dii. 14.20 – 14.40: Ealáhusovddideapmi ja innovašuvdna – UIT Norgga árktalaš universitehta várrerektor Sveinung Eikeland
Ts. 14.20 – 14.40: Jielemeevtiedimmie jïh innovasjovne – mubpierektovre Sveinung Eikeland, UIT Nöörjen arktiske universiteete
Dii. 14.40 – 15.00: Demografiija ja eallineavttut – UIT Norgga árktalaš universitehta professor Siv Kvernmo
Ts. 14.40 – 15.00: Demografije jïh jieledetsiehkie– professovre Siv Kvernmo, UIT Nöörjen arktiske universiteete
Dii. 15.00 – 15.20: Káffeboddu
Ts. 15.00 – 15.20: Prïhtjege
Dii. 15.20 – 15.50: Digaštallan
Ts. 15.20 – 15.50: Digkiedimmie
Dii. 15.50 – 16.10: Koordineren, oktiiordnen ja ovttasbargu, hástalusat ja vejolašvuođat alit oahpus
Ts. 15.50 – 16.10: Iktedimmie, ektieöörnege jïh laavenjostoe, haestemh jïh nuepieh jollebe ööhpehtimmien sisnjelen –
Dii. 16.10 – 16.20: Koordineren, oktiiordnen ja ovttasbargu, hástalusat ja vejolašvuođat dutkamis – NFR
Ts. 16.10 – 16.20: Iktedimmie, ektieöörnege jïh laavenjostoe, haestemh jïh nuepieh dotkemen sisnjelen - NFR
Dii. 16.20 – 16.45: Boddu
Ts. 16.20 – 16.45: Lïegkedimmie
Dii. 16.45 – 17.15: Digaštallan
Ts. 16.45 – 17.15: Digkiedimmie
Gaskavahku 10.09.14
Gaskevåhkoen 10.09.14
Dii. 09.00 – 09.15: Joavkobargguid álggaheapmi – Sámediggeráđđi Silje Karine Muotka
Ts.
Dii. 09.15 – 11:00: Joavkobarggut
09.15 – 11:00: Dåehkiebarkoe
Fáttát ja joavkojođiheaddjit:
Teemah jïh dåehkieåvtehkh
Sámegiella – Sámi allaskuvla
Saemien gïele – Sámi allaskuvla
Kulturárbi, árbevierut ja árvvut – Árrana erenoamášráđđeaddi Sven-Roald Nystø
Kultuvreaerpie, aerpievuekieh jïh aarvoeh – sjïereraeriestæjja Sven-Roald Nystø, Árran
Biras, areálat ja resurssat - Norgga dutkanráđi erenoamášráđđeaddi Eivind Sommerseth
Byjrese, arealh jïh vierhtieh - sjïereraeriestæjja Eivind Sommerseth, Nöörjen dotkemeraerie
Ealáhusovddideapmi ja innovašuvdna – Norgga dutkanráđi erenoamášráđđeaddi Elisabeth Blix Bakkelund
Jielemeevtiedimmie jïh innovasjovne – sjïereraeriestæjja Elisabeth Blix Bakkelund,
Demografiija ja eallineavttut – Norgga dutkanráđi erenoamášráđđeaddi Kari Morthensen
Demografije jïh jieledetsiehkie– sjïereraeriestæjja Kari Morthensen, Nöörjen dotkemeraerie
Koordineren, oktiiordnen ja ovttasbargu – Norgga dutkanráđi erenoamášráđđeaddi Jan S. Dølør
Iktedimmie, ektieöörnege jïh laavenjostoe – sjïereraeriestæjja Jan S. Dølør, Nöörjen dotkemeraerie
Dii. 11.00 – 11.30: Káffeboddu
Ts. 11.00 – 11.30: Prïhtjege
Dii. 11.30 – 12.30: Joavkobargguid ovdanbidjan
Ts. 11.30 – 12.30: Buekteme dåehkiebarkoste
Dii. 12.30 – 13.30: Digaštallan ja mo viidáseappot
Ts. 12.30 – 13.30: Digkiedimmie jïh geajnoe åvtese
Dii. 13.25 – 13.30: Sámediggeráđđi Silje Karine Muotka loahpaha
Ts.
Dii. 1330: Lunša
1330: Beapmoe
Juolluda doarjaga lullisámi fágagirjái duojis / Duodji / Ealáhusat / Sámediggi - Sametinget
Dåarjoem dåårje åarjelsaemien faagegærjese duedtien bïjre / Duedtie / Jielemh / Saemiedigkie - Sametinget
Juolluda doarjaga lullisámi fágagirjái duojis
Dåarjoem dåårje åarjelsaemien faagegærjese duedtien bïjre
Sámediggeráđđi juolluda 225 duhát ruvdnosaš doarjaga lullisámi fágagirjái duojis.
Saemiedigkieraerie 225 stoerretjuetie kråvnah dåarjojne dåårje akten åarjelsaemien faagegærjese duedtesne.
Sámediggeráđđi Thomas Åhren dadjá ahte girji nannešii lullisámi duoji ja árbedieđu.
Saemiedigkieraerie Thomas Åhrén jeahta gærja sæjhta viehkiehtidh åarjelsaemien duedtiem jïh aerpievuekien daajroem nænnoestehtedh.
Sijti Jarnge Árbordis áiggošii almmuhit lullisámi duodjetearpmaid fágagirjji.
Sijti Jarnge Aarbortesne dïhte mij soejkesjeminie faagegærjam bæjhkoehtidh åarjelsaemien duedtie-teermi bïjre.
Girji sisdoallá tearpmaid ja govaid mat čilgejit iešguđet ávdnasiid, vugiid ja gárvves buktagiid.
Gærjesne teermh, guvvieh mah ovmessie materijaalh buerkiestieh, vuekieh jïh gaervies dorjesh.
Terminologiija galgá maid leat oassin lullisámi digitála neahttasátnegirjjis - http://www.baakoe.org, mii lea Romssa universitehta ja Sámedikki gaskasaš ovttasbargu.
Terminologije edtja aaj meatan årrodh dennie åarjelsaemien digitaale baakoegærjesne nedtesne – http://www.baakoe.org mij lea akte laavenjostoe Tromsøen universiteeten jïh Saemiedigkien gaskem.
Sámediggeráđđi Thomas Åhren sávvá ahte fágagirji bovttášii beroštumi lullisámi duodjái erenoamážit nuoraid gaskkas.
Saemiedigkieraerie Thomas Åhrén gegkeste faagegærja sæjhta meatan årrodh ïedtjem sjugniedidh åarjelsaemien duedtien bïjre, joekoen noeri luvnie.
- Gávdnojit ollu tearpmat ja dajaldagat mat eai leat beaivválaš anus, ja danne lea deaŧalaš daid čohkket girjái mat leat buorit govat, dadjá Åhren.
- Jïjnjh teermh jïh dïejvesh mah eah lea åtnosne aarkebiejjien, jïh dan åvteste vihkeles dejtie aktene gærjesne tjöönghkedh hijven guvviejgujmie, Åhrén jeahta.
Sámediggeráđđi Thomas Åhren, +47 908 39 663
Saemiedigkieraerie Thomas Åhrén, +47 908 39 663
Háliida lága bokte mearriduvvot vuoigatvuohta sámegieloahpahussii mánáidgárddis / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámediggi - Sametinget
Aktem laakeviedteldihkie reaktam saemien lïerehtæmman maanagïertesne sæjhta / Tjaalegh / Veeljemeboelhken 2009 - 2013 / Våarhkoe / Saemiedigkie - Sametinget
Háliida lága bokte mearriduvvot vuoigatvuohta sámegieloahpahussii mánáidgárddis
Aktem laakeviedteldihkie reaktam saemien lïerehtæmman maanagïertesne sæjhta
Sámediggedieđáhus sámi mánáidgárdefálaldaga birra lea válmmas.
Saemiedigkiebïevnese saemien maanagïertefaalenassen bïjre lea gaervies.
Dieđáhusas evttohuvvo earret eará ahte seamma láhkanannejuvvon vuoigatvuohta sámegieloahpahussii galgá maiddái gustot mánáidgárdái, nu go vuođđooahpahussii ge.
Bïevnesisnie gaskem jeatjah raereste dïhte seamma laakeviedteldihkie reakta saemien lïerehtæmman edtja aaj faamoem utnedh maanagïertesne, guktie lea maadthlïerehtimmesne.
- Duohtavuohta lea ahte mánát háhket ođđa oahpu hui johtilit.
- Nov lea badth daajroes maanah orre daajroem gaajh aelhkie vejtiestieh.
Nappo galggašii vuoigatvuohta sámegieloahpahussii gustot maiddái min uhcimus mánáide ge, cealká várrepresideanta Laila Susanne Vars.
Reakta saemien lïerehtæmman byöroe aaj mijjen unnemes maanide feerhmedh, mubpie presidente Laila Susanne Vars jeahta.
Son čilge viidáseappot ahte dakkár fálaldat sáhttá nannet sámegiela ja sámi kultuvrra erenoamážit doppe gos sámegiella ii leat beaivválaš giellan.
Dïhte vihth tjïerteste akte dagkeres faalenassse maahta dam saemien gïelem jïh saemien kultuvrem eevtjedh, joekoen desnie gusnie saemien ij leah aarkebijjien gïele.
- Mánáide gávpotguovlluin, dahje ruovttuin gos dárogiella lea ruovttugiellan, sáhttá láhkanannejuvvon vuoigatvuohta oahppa sámegiela mánáidgárddis jo, movttiidahttit viidáset oahppamii.
- Dejtie maanide vielie urbane dajvine, jallh leah aktene hïejmesne gusnie nöörjen lea hïejmegiele, desnie akte laakeviedteldihkie reakta saemien joe maanagiertesne lïeredh, maahta vijriesåbpoe lïerehtæmman skreejredh.
Dieđáhusas evttohuvvo viidáseappot stuorra áŋgiruššan giellalávgunmánáidgárddiiguin, sámegielat fágabargiiguin ja buorebut heivehuvvon pedagogalaš oahpponeavvuiguin.
Bïevnesisnie aaj raereste gïelebiesiemaanagïertide tjarke eevtjedh, saemiengïeleldh faagealmetjh lissiehtidh jïh vielie kultuvrelle sjïehtedamme pedagogeles materijellh.
Vásihusat dakkár guovlluin gos leat geahččalan giellalávgunmánáidgárddiid, leat hui buorit go guoská guovttegielalašvuhtii ja minoritehtagiellaoahpahussii.
Dååjrehtimmieh dajvijste mah leah gïelebiesiemaanagïerth pryöveme leah gaajh hijven guektiengïelevoeten jïh unnebelåkoelïerehtimmien gaavhtan.
Vai buoremus lági mielde beassá gáhttet ja ovddidit sámegiela, de mii háliidit ahte sámi mánát maid galget beassat ávkkástallat dakkár fálaldagain, cealká várrepresideanta Laila Susanne Vars.
Juktie dam saemien gïelem gorredidh jïh evtiedidh dle sïjhtebe saemien maanah edtjieh aaj aevhkieh utnedh dagkeres faalenasseste, mubpie presidente Laila Susanne Vars jeahta.
Várrepresideanta Vars čilge ahte lea hástaleaddjin Sámedikki dálá doarjjavuogádaga ektui.
Mubpie presidente Vars tjïerteste daate akte haesteme gosse Saemiedigkien daaletje dåarjoeöörnegem måjhtele.
- Dákkár áŋgiruššama ii sáhte čađahit muđui go Sámediggi oažžu ruđaid dán bargui, dadjá Laila Susanne Vars.
- Ij leah sijjie akten dagkeres stoerre barkose jis Saemiedigkie ij vierhtieh daan barkose åadtjoeh, Laila Susanne Vars jeahta.
Sámegielat fágabargit
Saemiengïeleldh faagebarkijh
Lea stuorra dárbu sámegielat mánáidgárdeoahpaheddjiide ja danne evttohuvvo Sámedikki 2013 bušeahtas joatkit dan ortnega mas addojuvvo erenoamáš oahppostipeanda mánáidgárdeoahpaheaddjistudeanttaide ja studeanttaide geat váldet alit oahpu sámegielas.
Gaajh daerpies saemiengïeleldh maanagïertelohkehtæjjajgujmie, jïh Saemiedigkien budsjedtesne 2013 raereste dannasinie öörnegem jåerhkedh sjïere ööhpehtimmiedåarjoejgujmie maanagïertelohkehtæjjastudentide jïh studentide mah jollebe ööhpehtimmiem vaeltieh.
- Mii leat earret eará oaidnán ahte daid sámegielat gánddaid lohku, geat ohcet ovdaskuvlaoahpaheaddjiohppui, lea lassánan ja dat lea hui buorre, dadjá Sámedikki várrepresideanta Laila Susanne Vars.
- Mijjieh gaskem jeatjah aktem lissiehtimmiem vuajneme saemiengïeleldh baernijste mah aarhskuvlelohkehtæjjaööhpehtæmman syökoeh, jïh mijjieh tuhtjebe daate akte joekoen hijven otnjege, Saemiedigkien mubpie presidente Laila Susanne Vars jeahta.
Sámedikki várrepresideanta Laila Susanne Vars bidjá ovdan Sámedikki mánáidgárdedieđáhusa váldočuoggáid 13.11.2012 dii.12.20 Mánáidgárde- ja skuvlakonferánssas Romssas.
Saemiedigkien mubpie åvtehke Laila Susanne Vars åejviemearhketjidie Saemiedigkien maanagiertebïevnesisnie buakta 13.11.2012 ts.
Ášši meannuduvvo skábmamánu dievasčoahkkimis.
12.00, Maanagïerte- jïh skuvlekonferansesne Tromsøsne.
Sámediggi bovde preassa oassálastit.
Saemiedigkie preessem böörede båetedh.
Ovdanbidjan dáhpáhuvvá Radisson Blu hoteallas Romssas.
Åehpiedehteme lea hotellesne Radisson Blu Tromsøsne.
Várrepresideanta Laila Susanne Vars, tel. 977 54 102.
Govlehtallije:
Sámi filmmat čájehuvvojit riikkaidgáskasaš filbmafestiválas / Dáidda – ja kulturbargu / Kultureallin / Sámediggi - Sametinget
Saemien filmh vååjnoeh gaskenasjovnaale filmefestivaalesne / Kåanste- jïh kultuvrebarkoe / Kultuvrejieleme / Saemiedigkie - Sametinget
Sámi filmmat čájehuvvojit riikkaidgáskasaš filbmafestiválas
Saemien filmh vååjnoeh gaskenasjovnaale filmefestivaalesne
The imagineNATIVE Film + Media Arts Festival lea álgoálbmot media- ja dáiddafestivála, mii lágiduvvo juohke jagi Torontos Kanadas.
The imagineNATIVE Film + Media Arts Festival lea akte aalkoealmetji meedija- jïh kåanstefestivaale, mij öörnesåvva fierhten jaepien Torontosne Canadesne.
L oga eanet festivála birra dás: http://www.imaginenative.org/home /
Lohkh vielie festivaalen bïjre: http://www.imaginenative.org/home /
Sámi filmmat čájehuvvojit festiválas namahusain: International spotlight on The Sapmi nation.
Saemien filmh vååjnoeh festivaalesne nommen nuelesne: International spotlight on The Sapmi nation.
Dáid beivviid lágiduvvo maiddái lávdedigaštallan sámi filmma birra.
Daej biejjiej aaj akte paneledigkiedimmie öörnesåvva saemien filmi bïjre.
- Lea erenoamáš somá oaidnit ahte sámi filbmabiras lea mielde hábmemin sisdoalu dákkár deaŧalaš filbmafestiválii álgoálbmotfilmmaid várás.
- Joekoen hijven vuejnedh saemien filmebyjrese lea meatan sisvegem sjugniedidh aktene dan vihkeles filmefestivaalesne aalkoealmetjefilmide.
Festivála lea áidnalunddot vejolašvuohta sápmelaččaide ovdanbuktit sámi filmmaid riikkaidgaskasaččat.
Festivaale akte sjïere nuepie saemide saemien filmh åehpiedehtedh gaskenasjovnaale vuartasjæjjide.
Danne lea Sámedikki mielas deaŧalaš doarjut sámi filmma, mii leat earret eará oasseruhtadan “ 7 Sámi stories ” filmmaid.
Dan åvteste Saemiedigkie vuajneme vihkeles saemien filmh dåarjodh, gaskem jeatjah libie meatan årrome beetnegh dåarjodh filmide mah meatan filmesne " 7 Sámi stories ".
Dás čađaha Sámi riikkaidgaskasaš filbmainstituhtta buori barggu mii bidjá vuođu sámi filbmaindustriijii mii lea stuorrumin.
Daesnie Gaskenasjovnaale Saemien Filmeinstituhte aktem hijven barkoem dorje mij våaromem beaja akten sjïdtije saemien filmeindustrijese.
Jáhkán mii fargga beassat oaidnit sámi spillenfilmmaid maid nuorra sámi filbmadahkkit leat ráhkadan, dadjá sámedikkepresideanta Aili Keskitalo.
Manne jaahkam mijjieh varke åadtjobe vuejnedh saemien spïelefilmh mejtie noere saemien filmesjugniedæjjah leah dorjeme, saemiedigkiepresidente Aili Keskitalo jeahta.
Sámediggi lea juolludan 150 duhát ruvnnu sámi oassálastimii festivála oktavuođas.
Saemiedigkie lea 150 stoerretjuetie kråvnah dåårjeme ihke saemieh leah meatan festivaalesne.
Eanet dieđuid addá: Sámedikkepresideanta Aili Keskitalo, 971 29 305
Vielie bïevnesh: Saemiedigkiepresidente Aili Keskitalo, 971 29 305
Ilus go evttohuvvo sierra máhttostrategiija Davvi Norgii / Rájahis guovlulaš ovttasbargu / Riikkaidgaskasaš bargu / Sámediggi - Sametinget
Veanhta hijven aktine jïjtse daajroestrategijine Noerhte-Nöörjese / Raastendåaresth regijovnaale laavenjostoe / Gaskenasjovnaale barkoe / Saemiedigkie - Sametinget
Ilus go evttohuvvo sierra máhttostrategiija Davvi Norgii
Veanhta hijven aktine jïjtse daajroestrategijine Noerhte-Nöörjese
Stuoradikki olgoriikalávdegoddi ovddidii cuoŋománu 11. b. árvalusástis Stuoradiggái ráđđehusa davviguovllodieđáhussii.
Stoerredigkien ålkoerïjhkemoenehtse sov raeriestimmine reerenassen noerhtedajvebïevnesasse bööti voerhtjen 11.
Lávdegotti eanetlohku evttoha ahte Davvi Norgii ráhkaduvvo sierra máhtolašvuođastrategiija.
b. Ålkoerïjhkemoenehtsen jienebelåhkoe raereste akte jïjtse daajroestrategije byöroe dorjesovvedh Noerhte-Nöörjese daelie, goh akte bielie dejstie råajvarimmijste noerhtedajvesne.
Sámedikki várrepresideanta Laila Susanne Vars lea ilus go lávdegoddi čalmmustahtte álgoálbmogiid ja máhtolašvuođa davvin.
Saemiedigkien mubpie presidente Laila Susanne Vars lea geerjene ihke moenehtse tjelmide beaja aalkoealmetjidie jïh daajrose noerhtene.
- Sámedikkeráđi bealis searvvaimet mii Stuoradikki gulaskuddančoahkkimii ja mii ákkastalaimet ahte mii vuordit eanet doaimmaid davvin mat gusket máhtolašvuhtii ja máhttobirrasiid nannemii, maiddái daid smávit sámi máhttobirrasiid nannet.
- Saemiedigkieraerie lij meatan govlehtimmesne Stoerredigkesne, jïh mijjieh tjïelkestehtimh tjuara vielie daajroestrategijigujmie barkedh jïh daajroebyjresidie veaksahkåbpoe darjodh noerhtene, aaj dejtie smaave prååsehke byjresidie mijjieh daennie noerhtene utnebe.
Mun leange ilus go lávdegotti eanetlohku dál evttoha sierra máhtolašvuođastrategiija davviguovlluide, ja ahte sierra doaibmabijuid álggahit hehttendihte ahte nuorat heitet joatkkaoahpahusas. Dasa lassin lea buorre ahte lávdegoddi oaidná dárbbu ahte davviguovllopolitihkas galgá eanet ávki báikkálaš guovlluide, dadjá Laila Susanne Vars.
Manne dannasinie joekoen geerjene ihke moenehtsen jienebelåhkoe vuartesje daerpies aktine jïjtse daajroestrategijine noerhtene, gusnie joekoen edtja råajvarimmiejgujmie nïerhkedh juktie hööptedh dan jeenjesh jåarhkeööhpehtimmiem orriejieh, jïh aaj voenges jeatjah illedahkh gorredidh dehtie læssanamme jielemedarjoemistie noerhtene, Saemiedigkien mubpie presidente Laila Susanne Vars jeahta.
Stuoradikki evttohusas daddjo unnitlogu bealis ahte berre ásahuvvot sierra ealáhusfoanda Lofuohta ja Viestterála guvlui masa biddjo 5 millijárdda ruvnno báikkálaš ealáhusovdáneapmái.
Saemiedigkieraerie aaj krööhkie moenehtse vuajna jïh krööhkeste dam ållesth saemien noerhtedajveperspektijvem maahtoebijjiedimmien sisnjelen.
- Sámedikki bealis deattuhit mii ahte go galget eanet doaimmat davviguovlluin, de galgá maid gulahallan álgoálbmogiid ja stáhta eiseválddiid gaskkas ja álgoálbmogiid ja industriija gaskkas.
- Manne geerjene ihke raeriestimmie tuhtjie vihkeles aktem tjåadtjoen jïh jearsoes beetnehdåarjoem Saemien maahtoejarngeste gorredidh Kola ’ sne, Murmansken tjïeltesne.
Álgoálbmogat galget beassat váikkuhit iešguđet prošeavttaid álggu rájes vai álgoálbmogiid olmmošvuoigatvuođat vuhtiiváldojuvvojit ja vai árbevirolaš sámi ealáhusat sihkkarastojuvvojit boahtteáigái.
Maahtoebijjiedimmie lea joekoen vihkeles ihke aalkoealmetjh edtjieh maehtedh eadtjohkelaakan jïh vihtieslaakan meatan årrodh sjæjsjalimmieh vaeltedh mah noerhtedajvine dorjesuvvieh, mubpie presidente jeahta.
Lea miellagiddevaš ahte lávdegotti unnitlohku evttoha sierra ealáhusfoandda mii galgá nannet báikkálaš ealáhusaid, diekkár jurdagat leat maid Sámedikkis digaštallon, dadjá Sámedikki várrepresideanta Laila Susanne Vars.
Raeriestimmesne dle akte unnebelåhkoe raereste, akte jielemefoente byöroe tseegkesovvedh mij lea 5 mrd. kråvnah stoerre, dejtie voenges siebriedahkide mah petroleumdarjoemistie Lofotesne jïh Vesterålesne gïetesuvvieh, gosse åådtje petroeleumdarjomigujmie nïerhkedh daennie dajvesne.
Sámediggeráđđi mearkkaša ahte komitéa maiddái oaidná, ja váldá vuhtii dan obbalaš davviguovlluperspektiivva, mii guoská sámiide.
- Saemiedigkien bieleste dle vienhtebe gosse råajvarimmiejgujmie nearhka noerhtene, dle edtja dam darjodh akten hijven govlesadtemen tjïrrh aalkoealmetji jïh staaten åejvieladtji gaskem, jïh aalkoealmetji jïh industrijen gaskem.
- Mun lean ilus go komitéa deattuha dehálažžan sihkarastit bistevaš ruhtadeami Sámi Gelbbolašvuođaguovddážii Guoládagas, Murmánska fylkkas.
Edtja aalkoealmetjidie varke meatan vaeltedh prosessine juktie gorredidh olles gaskenasjovnale almetjereaktaj jïh aerpievuekien saemien jieliemi vööste mïedtelh, mejtie aaj edtja aktem båetije aejkiem gorredidh.
Gelbbolašvuođalokten lea guovddážis jus galgat sihkkarastit ahte álgoálbmogiidda vejolašvuođa oassálastit aktiivvalaččat ja vuoiggalaččat mearrádusaide mat dáhpáhuvvet davviguovlluin, dadjá várrepresideanta.
Nov lea murreds moenehtsen unnebelåhkoe aktem jïjtse jielemefoentem raereste, mij edtja voenges aarvoesjugniedimmiem gorredidh, dagkerh åssjaldahkh aaj Saemiedigkie digkiedamme, Saemiedigkien mubpie åvtehke Laila Susanne Vars jeahta.
Oktasaš olgoriikalávdegoddi doarju davviguovllodieđáhusa álgoálbmotpolitihka.
Akte tjåenghkies alkoerïjhkemoenehtse noerhtedajvebïevnesen aalkoealmetjedimensjovnem dåarjede.
Lávdegoddi čujuha ráđđehusa 2009 davviguovllostrategiijii, ja bivdá ráđđehusa jođaneappot bargat dáigguin doaimmaiguin.
Moenehtse vuesehte Reerenassen noerhtedajvestrategijese jaepeste 2009, kapihtele 7, råajvarimmiej bïjre aalkoealmetjidie, jïh birrie reerenassem skodtedh daejrie råajvarimmide tjïrrehtidh.
- Lea mearkkašanveara ahte lávdegoddi bivdá ráđđehusa jođáneappot bargat álgoálbmotvuoigatvuođaid nannemiin, erenoamažit lea dehálaš oažžut etihkalaš njuolggádusaid fitnodagaide geat ásahit doaimmaid álgoálbmotguovlluide.
- Manne krööhkem moenehtse sæjhta råajvarimmiejgujmie skodtedh mah joekoen aalkoealmetjh gïetedieh, jïh joekoen etihken njoelkedassh ekonomeles darjoemidie evtiedidh, aalkoealmetji dajvine.
Sámediggeráđđi lea ovttaoaivilis ahte lea dárbu eanet návccaid bidjat dáidda doaimmaide mat galget nannet álgoálbmotvuoigatvuođaid davvipolitihkas, dadjá Vars loahpas.
Saemiedigkieraerie lea siemes daerpies råajvarimmiejgujmie skodtedh mah edtjieh aalkoealmetji reaktah noerhtedajvepolitihkesne gorredidh, Vars jeahta.
Oktavuođaolmmoš:
Govlehtallije:
Sámedikki várrepresideanta Láilá Susanne Vars, mob: 977 54 102
Saemiedigkien mubpie presidente Laila Susanne Vars, mobijle 977 54 102
Dehálaš ovttasbargoguoimmut sámegiela nannemis / Sámegielaid hálddašanguovlu / Giella / Sámediggi - Sametinget
Vihkeles laavenjostoeguejmieh saemien gïelenænnoestehtemebarkosne / Reeremedajve saemien gïelide / Gïele / Saemiedigkie - Sametinget
Dehálaš ovttasbargoguoimmut sámegiela nannemis
Vihkeles laavenjostoeguejmieh saemien gïelenænnoestehtemebarkosne
Sámediggi juolluda 48, 4 miljon ruvnnu guovttegielatvuođa doarjaga suohkaniidda ja fylkkasuohkaniiddda mat leat hálddašanguovllu siskkobealde.
Saemiedigkie 48,4 mill. kr, guektiengïelevierhtine dåårje tjïeltide jïh fylhkentjïeltide reeremedajvesne.
- Lea movttiidahtti oaidnit suohkaniid ja fylkkasuohkaniid go váldet ovddasvástádusa ja barget sámegielain ja smihttet ovdánahttin doaimmaid, lohká Sámedikki presideanta Aili Keskitalo.
– Madtjeles vuejnedh tjïelth jïh fylhkentjïelth dïedtem vaeltieh, jïh saemien gïeline berkieh jïh evtiedimmieråajvarimmieh soejkesjieh, saemiedigkiepresidente Aili Keskitalo jeahta.