pere/sami_parallel huggingface dataset:
Sámi mánáid ja nuoraid dárbbut eai fuolahuvvo / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámediggi - Sametinget
Saemien maanaj jïh noeri daerpiesvoeth eah gorresovvh / Tjaalegh / Veeljemeboelhken 2009 - 2013 / Våarhkoe / Saemiedigkie - Sametinget
Sámi mánáid ja nuoraid dárbbut eai fuolahuvvo
Saemien maanaj jïh noeri daerpiesvoeth eah gorresovvh
Sámediggeráđđi Vibeke Larsenmoaitá dan go ráđđehus ii háliit digaštallat doaibmabijuid mat eastadivčče veahkaválddi ja seksuálalaš rihkkumiid sámi mánáid ja nuoraid vuostá.
Saemiedigkieraerie Vibeke Larsen lea laejhtehks ihke reerenasse ij sïjhth råajvarimmieh digkiedidh mah edtjieh vædtsoesvoetem jïh seksuelle daaresjimmieh heerrredidh saemien maanaj jïh noeri vööste.
– Lea deaŧalaš fuolahit sámi mánáid vuoigatvuođaid giela ja kultuvrra ektui dakkár strategiijain, dadjá sámediggeráđđi Vibeke Larsen.
– Vihkeles saemien maanaj reaktah gïelese jïh kultuvrese gorresuvvieh dagkarinie strategijine, saemiedigkieraerie Vibeke Larsen jeahta.
Almmá dán fuolaheami haga vahágahttojuvvojit sámi mánát ja nuorat.
Jis ibie daam gorredibie dle saemien maanaj jïh noerh maehtieh dejtie sjïdtedh mah mïrhtoem læjjadieh.
Sámediggeráđi mielas lea deaŧalaš ahte dat sámi mánát ja nuorat, geat vásihit seksuálalaš rihkkumiid ja veahkaválddi, ožžot buoremus vejolaš veahki.
Saemiedigkieraerie tuhtjie joekoen vihkeles saemien maanah jïh noerh mah seksuelle daaresjimmieh jïh vædtsoesvoetem dååjrieh edtjieh dam bööremes viehkiem åadtjodh goh gåarede.
Danne lea Sámediggi guhkit áiggi bargan nannet sámegiela ja sámi kulturgelbbolašvuođa Mánáidviesus, mas lea ovddasvástádus jearahallat daid mánáid ja nuoraid, geat leat vásihan seksuálalaš rihkkumiid ja veahkaválddi.
Saemiedigkie lea dan åvteste guhkiem barkeme juktie saemien gïelem jih kultuvremaahtoem nænnoestehtedh institusjovnesne Barnehus, mij dïedtem åtna maanah jïh noerh byjrehtalledh, mah seksuelle daaresjimmiem jïh vædtsoesvoetem dååjreme.
Mii leat maid ovttasbargagoahtán Justiisadepartemeanttain lokten dihtii máhtu veahkaválddi birra sámi servodaga lagaš gaskavuođain.
Mijjieh aaj aktem laavenjostoem aalkeme Justijsedepartemeentine juktie daajroem vædtsoesvoeten bïjre lissiehtidh lïhke ektiedimmine saemien siebriedahkesne.
- Danne lea sakka šállošahtti go Sámedikki dáhttu konsulteret Ráđđehusain dan birra ahte ráhkadit strategiija seksuálalaš rihkkumiid ja veahkaválddi birra mánáid vuostá, hilgojuvvui.
- Dan åvteste joekoen ovlæhkoes Saemiedigkien vaajtelasse Reerenassine råårestalledh juktie aktem strategijem seksuelle daaresjimmiej jïh vædtsoesvoeten bïjre darjodh maanaj vööste, pruskiehtamme sjïdti.
Ággan hilgumii geavahuvvo ahte dás ii leat sámi servodagas olus beroštupmi, dadjá ráđđelahttu Vibeke Larsen.
Buerkiestimmie lij daate idtji naan stoerre ïedtjem utnieh saemien almetjidie, raerielïhtsege Vibeke Larsen jeahta.
- Sámedikki bargui sámi mánáid vuoigatvuođaiguin, dát lea lávki maŋos guvlui.
- Saemiedigkien barkose saemien maanaj reaktajgujmie, daate akte sïlle bååstede.
Midjiide lea deaŧalaš ahte veahkaváldi ja seksuálalaš rihkkumat sámi mánáid vuostá ii galgga dohkkehuvvot ii álggage, ja galgá leat mielde go deaŧalaš strategiijat ráhkaduvvojit áššái, dadjá Larsen.
Mijjieh ibie naan goerkesassem utnieh vædtsoesvoetese jïh seksuelle daaresjimmide saemien maanaj vööste, jïh sïjhtebe meatan årrodh vihkeles strategijh darjodh daennie aamhtesisnie, Larsen jeahta.
Strategiija lea Mánáid-, dásseárvo- ja searvadahttindepartemeanta, Dearvvašvuođa- ja fuolahusdepartemeanta, Justiisa- ja gearggusvuođadepartemeanta ja Máhttodepartemeanta ráhkadan.
Maana-, mïrrestalleme- jïh ektiedimmiedepartemeente, Healsoe- jïh hoksedepartemeente, Justijse- jïh riejriesvoetedepartemeente jïh Maahtoedepartemeente leah strategijem dorjeme.
Sámediggeráđđi Vibeke Larsen lea sádden reivve stáhtaráđđái Inga Marthe Thorkildsen čalmmustahttin dihtii sámi mánáid ja nuoraid dárbbuid strategiijas.
Saemiedigkieraerie Vibeke Larsen lea prieviem seedteme staateraaran, Inga Marthe Thorkildsen juktie saemien maanaj jïh noeri daerpiesvoeth våajnoes darjodh strategijesne.
Gulahalli: Sámediggeráđđi Vibeke Larsen, 941 30 116
Jis vielie bïevnesh sïjhth, Saemiedigkieraerie Vibeke Larsen, 941 30 116
Sámi álbmotbeaivi ja našuvnnalaš dovdomearkkat / Duogáš / Sámedikki birra / Sámediggi - Sametinget
Åålmegebiejjie jïh nasjovnaale symbovlh / Sjïeke / Saemiedigkien bïjre / Saemiedigkie - Sametinget
Sámi álbmotbeaivi ja našuvnnalaš dovdomearkkat
Åålmegebiejjie jïh nasjovnaale symbovlh
Guovvamánu 6. b. b. virggálaš leavgabeaivi Norggas ja čalmmustahttojuvvo miehtá riikka sámi álbmotbeaivin.
Goevten 6. b. lea byögkeles saevegebiejjie Nöörjesne jïh abpe laantesne heevehte dam biejjiem goh saemiej åålmegebiejjie.
Ollu dáhpáhusat ja govastagat čatnasit dán beaivái.
Jïjnjh heannadimmieh jïh symbovlh leah ektiedamme daan beajjan.
Sámediggeráđđi čalmmustahttá beaivvi go lea mielde doaluin miehtá riikka.
Saemiedigkieraerie biejjiem heevehte juktie dah leah stïeresne gellene lehkesne laantesne.
Vuolimusas dán siiddus leat ávkkálaš leaŋkkat mat addet eanet dieđuid álbmotbeaivvi birra.
Vuartesjh vöölemes sæjrosne juktie nuhteligs svaalhtesh gaavnedh åålmegebiejjien bïjre.
Beaivi čalmmustahttojuvvo vuosttaš sámi riikkačoahkkima muitun mii dollojuvvui Metodistagirkus Troanddimis 1917:s.
Daate biejjie dam voestes saemien rïjhketjåanghkoem heevehte mij lij Metodistegærhkosne Tråantesne jaepien 1917.
Lei vuosttaš gearddi go sápmelaččat ledje čoahkkanan bargat oktasaš sámi áššiiguin rastá nationálastáhta riikkarájiid.
Daate lij voestes aejkieh saemieh lin tjåanghkenamme juktie tjåenghkies saemien aamhtesi åvteste barkedh nasjovnaalestaati raasti rastah.
Beaivi ávvuduvvui vuosttašgeardde 1993:s.
Jaepien 1993 lij voestes aejkien biejjiem heevehti.
Deaŧalaš govastat guovvamánu 6. b. ávvudeamis lea leavga.
Saemien saevege Akte vihkeles symbovle heevehtimmesne goevten 6. biejjeste lea saevege.
Sámi leavga lea buot sápmelaččaid oktasaš leavga, beroškeahttá das guđe riikkas sii orošit.
Saemien saevege lea tjåenghkies gaajhkide saemide, saaht mennie laantesne dah årroeh.
Leavgga dohkkehii 13.
13.
Davviriikkalaš sámekonferánsa Åres, Ruoŧas, borgemánu 15. b. 1986:s, ja dan lea hábmen sámi dáiddár Astrid Båhl Ivgubađas Romssas.
Noerhtelaanti saemiekonferanse mij lij Ååresne, Sveerjesne saevegem jååhkesji mïetsken 15. b. 1986, jïh dïhte saemien tjiehpiedæjja Astrid Båhl Skibotneste, Tromsesne lea dam evtiedamme.
Váldofáddá lea vižžojuvvon meavrresgáris ja lullisámi Anders Fjellner divttas «Beaivvi bártnitš.
Åejviemotijve lea gievreste veedtjeme jïh dikteste ” Biejjien baernieh ” maam åarjelsaemie Anders Fjellner lea tjaaleme.
Dán divttas govvida Fjellner sápmelaččaid beaivvi bárdnin ja mánu nieidan.
Daennie diktesne Fjellner saemide vuesehte goh biejjien baernie jïh asken daktere.
Rukses beallegierdu govasta beaivváža ja alit beallegierdu govasta mánu.
Gievlie akte biejjie (rööpses bieliegievlie) - jïh askesymbovle (plaave bieliegievlie).
Virggálaččat dohkkehuvvon govastat Sámi leavga dohkkehuvvui 2003:s Norggas virggálaččat daid rievdadusaid bokte mat dahkkojuvvojedje Sámelágas ja Lágas levgema birra gieldda almmolaš visttiin.
Byögkeles jååhkesjamme symbovle Jaepien 2003 saemien saevege byögkeles jååhkesjamme sjïdti Nöörjesne jarkelimmiej tjïrrh Saemielaakesne, jïh Laakesne saevegen bïjre tjïelti byögkeles gåetine.
Stuorradiggi fápmudii seammás Sámedikki mearridit láhkaásahusaid leavgga geavaheami birra.
Stoerredigkie faamoem vedti Saemiedægkan mieriedimmieh nænnoestidh saevegeåtnoen bïjre.
Sámediggi dohkkehii dan miessemánu 27. b. 2004:s.
Saemiedigkie dam nænnoesti suehpeden 27. b. 2004.
Leavggas lea virggálaš stáhtus, muhto dat ii leat dakkár nationálaleavga mii álbmotrievttálaččat ja stáhtarievttálaččat ovddasta gonagasriikka Norgga.
Saevegen lea byjjes statuse, men ij leah akte åålmegesaevege mij almetjerïekteles jïh staaterïekteles gånkarïjhke Nöörjem voebnesje.
Sámi álbmotlávlla Sámi álbmotlávlla, Sámi soga lávlla, lea dikta maid Isak Saba čálii, čállojuvvon ja almmuhuvvon aviisii Sagai Muittalægje jagis 1906.
Saemien åålmegelaavlome Saemien åålmegelaavlome, Saemiej laavlome, lea akte dikte maam Isak Saba lea tjaaleme jïh maam bæjhkoehti Sagai Muittalægjesne jaepien 1906.
Sámekonferánssas Åres 1986:s dohkkehuvvui sámi álbmotlávlla.
Saemiekonferansesne Ååresne jaepien 1986 laavlomem nænnoesti goh saemien åålmegelaavlome.
Arne Sørli bija nuohta diktii, ja šuokŋa dohkkehuvvui 15.
Arne Sørli melodijem darjoeji, jïh melodijem jååhkesjin dennie 15.
Sámekonferánssas Helssegis 1992:s.
Saemiekonferansesne Helsinkisnie jaepien 1992.
Teaksta lea jorgaluvvon davvisámegielas daid eará sámegielaide.
Teekste lea jarkoestamme noerhtesaemien gïeleste dejtie jeatjah saemien gielide.
Doahpaga “ nasjonaldag ” geavaheapmi Go guovvamánu 6. b. mearriduvvui sámi álbmotbeaivin sámekonferánssas 1992:s, de lei mearrádus sámegillii ja doaba «sámi álbmotbeaiviš geavahuvvui.
Åtnoe dïejvesistie “ nasjonaldag ” Gosse saemiekonferanse jaepien 1992 nænnoesti goevten 6. b. edtja saemiej åålmegebiejjine årrodh, daate nænnoestimmie lij saemiengïelesne, jïh dïejvese ” sámi álbmotbeaivi ” åtnasovvi, jallh saemiej åålmegebiejjie åarjelsaemien gïelesne.
Rievttes jorgaleapmi dárogillii lea “ samisk / samenes nasjonaldag ”.
Gosse dam reaktoelaakan nöörjengïelese jarkoste dle samenes nasjonaldag sjædta.
Muhtun dárogieljorgalusain lea «samefolkets dagš geavahuvvon, dannego sámi mearkkaša samisk, álbmot mearkkaša folk ja beaivi mearkkaša dag.
Muvhtine nöörjen jarkoestimmine lea maahteme vuejnedh ” samefolkets dag ”, dan åvteste saemiej lea samenes, åålmege lea folk jïh biejjie lea dag.
Sámekonferánssa ruoŧagieljorgalusas geavahuvvui doaba «samernas nationaldagš.
Sveerjen jarkoestimmesne saemiekonferanseste dïejvese ” samernas nationaldag ” åtnasovvi.
Doahpagat «samefolkets dagš ja «samisk folkedagš leat cieggan eahpeaiddolaš jorgalemiid geažil ja muhtumassii dannego muhtumat leat atnán doahpaga «nasjonaldagš nággovuložin.
Dah nöörjen dïejvesidie ” samefolkets dag ” jïh ” samisk folkedag ” leah tseegkesovveme dan åvteste dah jarkoestimmieh eah leah dan veele orreme, jïh aaj dan åvteste såemies dam dïejvesem ” nasjonaldag ” åtneme goh kontroversielle.
Sámekonferánsa bijai dattetge vuođđun ahte sámit lea okta álbmot (našuvdna) ja ahte našuvdnadoahpaga geavaheapmi danne ii eaktut sierra stáhta.
Saemiekonferanse badth våaroemasse bïeji saemieh akte åålmege (nasjon) jïh åtnoe nasjovnedïejvesistie ij tsihkestehtieh aktem jïjtse staatem.
Sihke sámekonferánsa (maŋŋá Samiráđđi) ja davviriikkaid sámedikkit geavahit virggálaččat doahpaga «nasjonaldagš.
Dovne saemiekonferanse (mænngan Samerådet) jïh dah noerhtelaanti saemiedigkieh dam dïejvesem ” nasjonaldag ” byögkeleslaakan nuhtjieh.
Loga eanet dan birra dáppe:
Lohkh vielie dan bïjre daejnie svaalhtesinie
Ávkkálaš resurssat mánáidgárddiide, skuvllaide ja earáide
Nuhteligs vierhtieh maanagïertide, skuvlide jïh mubpide
Heaittihetnot hálddašanguovllu / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámediggi - Sametinget
Hiejhtieh reeremedajvem / Tjaalegh / Veeljemeboelhken 2009 - 2013 / Våarhkoe / Saemiedigkie - Sametinget
20. Skábmamánnu 2012
Hiejhtieh reeremedajvem
Sámediggeráđi dieđáhus sámegielaid birra leat viimmat válmmas ja galgá ovddiduvvot skábmamánu dievasčoahkkimii.
Saemiedigkieraerien bïevnese saemien gïelen bïjre lea saahtah gaervies jïh edtja dam stoerretjåanghkose buektedh gålkoen.
Dieđáhusas evttohuvvo earret eará ahte sámegiela hálddašanguovlu galgá heaittihuvvot ja ahte sámelága giellanjuolggadusat galget gustot buot sápmelaččaide miehtá Norgga.
Bïevnesisnie raereste gaskem jeatjah saemien reeremedajvem hiejhtedh, jïh saemielaaken gïelenjoelkedassh edtjieh faamoem utnedh gaajhkide saemide abpe Nöörjesne.
- Hálddašanguovlu, nu mot dat dál doaibmá, mielddisbuktá ahte sápmelaččain leat iešguđet vuoigatvuođat geavahit sámegiela sorjavaččat das gos sii ásset.
- Reeremedajve, guktie dïhte lea daan biejjien, dorje guktie saemieh joekehts reaktah utnieh saemien nåhtadidh, jearohke gusnie årroeminie.
Min mielas dát vealla lea dohkkemeahttun ja danne mii evttohit ahte sámegiela hálddašanguovlu heaittihuvvo, cealká ráđđelahttu Ellinor Marita Jåma.
Mijjieh vienhtebe daate ij leah reaktoe jïh raeriestibie dannasinie reeremedajvem saemien gïelese hiejhtedh, raerielïhtsege Ellinor Marita Jåma jeahta.
Sámelága giellanjuolggadusat deattastit ahte sámegiella ja dárogiella leat ovttaárvosaš gielat.
Saemielaaken gïelenjoelkedassh vihtiestieh saemien jïh nöörjen leah seammavyörtegs gïelh.
ILO-konvenšuvdna nr. 169 nanne ovttaskas sápmelačča vuoigatvuođa oahppat ja geavahit iežas giela.
ILO-konvensjovne mr. 169, vihteste fïerhten saemien reaktam sov gïelem lïeredh jïh nåhtadidh.
Norga lea dohkkehan dán konvenšuvnna, ja nu dat lea geatnegahttojuvvon láhčit diliid almmolaš bálvalusaide sámegillii gielddalaš, fylkkagielddalaš ja eará almmolaš hálddašeamis.
Nöörje lea daam konvensjovnem ratifiseradamme, jïh naemhtie dïedtem åtna byögkeles dïenesjh sjïehteladtedh saemien gïelesne tjïelten, fylhkentjïelten jïh jeatjah byögkeles reeremisnie.
- Mii oaivvildit ahte sámegielagiin galgá leat seamma vuoigatvuohta beassat geavahit sámegiela go dárogielagiin lea geavahit dárogiela, cealká ráđđelahttu Ellinor Marita Jåma.
- Mijjieh vienhtebe gaajhkh mah saemiestieh edtjieh seamma reaktah utnedh saemien gïelem nåhtadidh goh dah mah nöörjen soptsestieh, raerielïhtsege Ellinor Marita Jåma jeahta.
Deaŧalaš ahte giella oidno
Vihkeles aktine våajnoes gïeline
Iskkadeamit čájehit ahte servodatovdáneapmi, stuorra fárremiin gávpogiidda, dagaha ahte eanet ja eanet sápmelaččat ásset sámegiela hálddašanguovllu olggobeallái.
Goerehtimmieh vuesiehtieh siebriedahken evtiedimmie, aktine daamtaj stuerebe låhkoe almetjijstie mah staaride juhtieh, dorje guktie sagki jienebh saemieh saemien gïelen reeremedajven ålkolen orrijieh.
Danne ferte nannet ovttaskasa vuoigatvuođa beassat geavahit sámegiela go lea oktavuohta almmolaš hálddašemiin beroškeahttá ássanbáikkis.
Dan åvteste dle daerpies eevtjedh fïereguhten reaktam saemien nåhtadidh gosse byögkelesvoetine govlehtellieh, saaht gusnie årroeminie.
- Mun oaivvildan ahte sámegiella, almmolaš giellan, galggašii ollu eanet geavahuvvot almmolaš hálddašeamis ja ahte almmolaš dieđut galggašedje juhkkojuvvot maiddái sámegillii.
- Manne vïenhtem saemien, goh byögkeles gïele, byöroe sagki jienebem åtnasovvedh byögkeles reeremisnie, jïh byögkeles bïevnesh byöroeh aaj saemien gïelesne årrodh.
Dát lea deaŧalaš sihke danne vai ovttaskasa giellavuoigatvuođat sihkkarastojuvvojit beroškeahttá ássanbáikkis, muhto maiddái vai sámegiella Norggas boahtá oidnosii ja adnojuvvo árvvus, dadjá ráđđelahttu Jåma.
Daate lea vihkeles dovne juktie fïerhten almetjen gïelereaktah gorredidh, men aaj saemien våajnoes darjodh jïh saemien gïelese Nöörjesne aarvoem vedtedh, raerieslïhtsege Jåma jeahta.
Hástalusat
Haestemh
Gielladieđáhusas boahtá maid ovdan ahte viiddiduvvon vuoigatvuohta beassat geavahit sámegiela go lea oktavuohta almmolašvuođain, sáhttá buvttihit hástalusaid iešguđet gildii.
Gïelebïevnesisnie aaj tjåådtje akte vijriedamme reakta saemien nåhtadidh byögkelesvoetine, maahta haestemh sjugniedidh såemies tjïeltide.
- Čoavddusin dáidda hástalusaide sáhttet leat earuhuvvon njuolggadusat.
- Maahta raeriem gaavnedh daejtie haestiemidie joekehts njoelkedassigujmie.
Muhtun áibbas guovddáš giellavuoigatvuođat fertejit dattetge gustot olles riikii, nu go giellavuoigatvuođat ovdaskuvlamánáide, vuoigatvuohta oahpahussii sámegielas ja sámegillii, vuoigatvuohta dearvvašvuođa- ja fuolahusbálvalusaide sámegillii, vuoigatvuohta fuolahit riektesihkkarvuođa iežas gillii ja vuoigatvuohta girkolaš bálvalusaide sámegillii, čilge ráđđelahttu Ellinor Marita Jåma.
Såemies eevre vihkeles gïelereaktah tjuerieh faamoem utnedh abpe laantesne. Goh gïelereaktah aarhskuvlemaanide, reakta ellies lïerehtimmiem åadtjodh saemien gïelesne, reakta healsoe- jïh hoksedïenesjh åadtjodh saemien gïelesne, reakta jearsoesvoetem gorredidh jïjtse gïelesne jïh reakta gyrhkeles dïenesjh åadtjodh saemien gïelesne, raerielïhtsege Ellinor Marita Jåma buerkeste.
Loahpas čujuha Jåma dasa ahte Sámedikki bajimus mihttomearri lea ahte eanebut ožžot lága bokte vuoigatvuođa beassat geavahit iežaset eatnigiela, sámegiela, beroškeahttá das guđe gielddas sii ásset.
Minngemosth dle Jåma tjïerteste Saemiedigkien bijjemes ulmie lea jienebh aktem laakeviedteldihkie reaktam åadtjoeh sijjen ietniengïelem saemien nåhtadidh, saaht mennie tjïeltesne dah årroeminie.
Gielladieđáhus biddjojuvvo ovdan Snåsa Hoteallas, duorastat skábmamánu 22. b..
Bæjhkohte gïelebievnesem Snåasen Hotellesne, duorastat gålkoen 22.
Almmuheami oktavuođas galgá maiddái lágiduvvot semináraš sámegiela birra.
b. Bæjhkoehtimmien sjïekenisnie aaj akte ohtjeseminaare sjædta saemien gïelen bijre.
Dievaslaš prográmma boahtá ovdan dás, ja buohkat leat buresboahtin oassálastit.
Ållesth programme lea daesnie, jïh gaajhkesh dovnesh buerie båeteme meatan årrodh.
Ráđđelahttu Ellinor Marita Jåma, tlf. 916 13 460.
Saemiedigkiebïevnese saemien gïelen bïjre (2012).pdf
Mii ávžžuhit / Girjerádju / Sámediggi - Sametinget
Mijjieh juvnehtibie / Gærjagåetie / Saemiedigkie - Sametinget
Sámediggi Norggas juolluda jahkásaččat doarjagiid girjebusseháhkamiidda ja - jođiheapmái sámi ássanguovlluin Norggas.
Saemiedigkie Nöörjesne fierhten jaepien dåarjoem vadta skåårvemidie jïh gïehteldæmman gærjabussijste saemien årromedajvine Nöörjesne.
Dán neahttabáikki lea Romssa fylkkagirjerádju ásahan diehtojuohkinbálvalussan mii galgá veahkehit girjeráju Romssas diehtit mii ain almmuhuvvo sápmelaččaid ja sámi diliid birra, ja sámi girjjálašvuođas, musihkas ja filmmas.
Tromsen fylhkengærjagåetie lea daam nedtesijjiem tseegkeme goh akte bïevnesedïenesje mij edtja gærjagåetide Tromsesne viehkiehtidh vaaksjoehtidh jïh orre saernieh åadtjodh orre bæjhkoehtimmiej bïjre saemiej jïh saemien tsiehkiej, saemien lidteratuvren, musihken jïh filmi bïjre.
Logo eambbo
Lohkh jienebb
Stipeanda alit ohppui / Stipeanda ja doarjja / Dutkan ja alit oahpahus / Oahpahus / Sámediggi - Sametinget
Stipenden bïjre jollebe ööhpentæmma / Stipeanda ja doarjja / Dotkeme jïh jollebe ööhpehtimmie / Lïerehtimmie / Saemiedigkie - Sametinget
Stipeanda alit ohppui
Stipenden bïjre jollebe ööhpentæmma
Sáhtát oažžut stipeandda jus leat studeanta čuovvovaš oahpuin 2016:s.:
Datne maahtah stipendem åadtjodh jis datne studente aktene daejstie studijinie jaepien 2016:
Alit oahppu mátta-, julev-, dahje davvisámegielas
Jollebe ööhpehtimmie åarjel-, julev- jallh noerhtesaemien gïelesne
Sámi mánáidgárdeoahpaheaddjioahppu
Saemien maanagïertelohkehtæjjaööhpehtimmie
Eará mánáidgárdeoahpaheaddjioahppu studeanttaide geain lea eksámen / loahppaárvosátni sámegielas vuosttaš dahje nubbigiellan joatkkaskuvllas, dahje sullasaš dásis
Jeatjah maanagïertelohkehtæjjaööhpehtimmie studentide illeme eksameninie / galhkuvekarakterine saemien gïelesne 1. jallh 2. gïeline jåarhkeööhpehtimmeste jallh plearoeh njieptjeste
Sámi oahpaheaddjioahppu
Saemien lohkehtæjjaööhpehtimmie
Oahpaheaddjioahppu 5.-10. cehkiide – master – davvisámegielas vierisgiellan
Lohkehtæjjaööhpehtimmie 5.-10. daltese – maastere- noerhtesaemien ammesgïeline
Eará oahpaheaddjioahppu studeanttaide geain lea eksámen / loahppaárvosátni sámegielas 1. dahje 2. giellan joatkkaskuvllas, dahje sullasaš dási.
Jeatjah lohkehtæjjaööhpehtimmie studentide illeme eksameninie / galhkuvekarakterine saemien 1. jallh 2. gïeline jåarhkelïerehtimmeste jallh plearoeh njieptjeste
Bachelor buohccidivššus studeanttaide geain lea eksámen sámegielas 1. dahje 2. giellan joatkkaskuvllas, dahje sullasaš dási
Bachelor skïemtjesujhtemisnie studentide illeme eksameninie saemien gïelesne 1. jallh 2. gïeline jåarhkelïerehtimmeste jallh plearoeh njieptjeste.
Gii sáhttá ohcat stipeandda ?
Gie maahta stipendem ohtsedh ?
Studeanttat Norgga allaskuvllain ja universitehtain.
Studenth jïlleskuvline jïh universiteetine Nöörjesne.
Studeanttat geat leat Norgga álbmotregistaris sáhttet dasa lassin oažžut stipeandda oahpuide sámegielas Suoma ja Ruoŧa allaskuvllain ja universitehtain.
Studenth mah leah almetjeregisterisnie Nöörjesne maehtieh lissine stipendem studijidie åadtjodh saemien gïeline jïlleskuvline jïh universiteetine Såevmesne jïh Sveerjesne.
Stipeandda sturrodat:
Stipendi stoeredahke:
3 000 ru oahpuide main leat gaskal 10 ja 14 oahppočuoggá lohkanbajis
kr 3 000 studijidie gaskem 10 jïh 14 studijepoengh fierhten boelhken
5 000 ru oahpuide main leat gaskal 15 ja 29 oahppočuoggá lohkanbajis
kr 5 000 studijidie gaskem 15 jïh 29 studijepoengh fïerhten boelhken
10 000 ru oahpuide main leat uhhcimusat 30 oahppočuoggá lohkanbajis
kr 10 000 studijidie unnemes 30 studijepoengigujmie fïerhten boelhken
Stipeandanjuolggadusain alit oahpu várás, gávdnojit sierra mearrádusat stipeandda raporterema, dárkkisteami, ruovttoluotta máksima ja stipeandda sihkkuma birra, earret eará:
Stipendenjoelkedassine jollebe ööhpehtæmman jïjtsh nænnoestimmieh gååvnesieh reektemen, gïehtjedimmien, bååstedemaaksoen jïh hiejhtemen bïjre stipendeste, gaskem jeatjah:
Galgá buktojuvvot duođaštus čađahuvvon eksámenis giđđalohkanbajis maŋimusat 01.10 bušeahttajagis.
Edtja vihtiestimmiem deelledh eksamene lea illeme gïjreboelhkese åvtelen 01.10. budsjedtejaepien
Galgá buktojuvvot duođaštus čađahuvvon eksámenis čakčalohkanbajis maŋimusat 01.02. maŋit jagis.
Edtja vihtiestimmiem deelledh eksamene lea illeme tjaktjeboelhkese åvtelen 01.02 minngeben jaepien.
Stipeanda- ja alitoahppodoarjagiid njuolggadusat 2016
Dåarjoenjoelkedassh stipendese jollebe ööhpehtæmman 2016
Suodjaluvvonguovllustivrrat / Luonddušláddjivuohta / Biras, areála ja kultursuodjaleapmi / Sámediggi - Sametinget
Vaarjelimmiedajveståvrojne / Eatnemegellievoete / Byjrese, areale jïh kultuvrevarjelimmie / Saemiedigkie - Sametinget
Ortnet báikkálaš álbmotmeahccestivrraiguin, mii ásahuvvui 2010:s, lea ovtta láhkai dego Norgga álgoálbmotrievttálaš geatnegasvuođaid čađaheapmi álgoálbmogiid luondduresurssaid searvama, hálddašeami ja suodjaleami oktavuođas sin guovlluin.
Öörnege voenges nasjovnaalepaarhkeståvroejgujmie, mij tseegkesovvi jaepien 2010, lea akte vuekie Nöörjen aalkoealmetjerïekteles dïedth illedh ihke aalkoealmetjh edtjieh meatan årrodh eatnemevierhtide nuhtjedh, reeredh jïh vaarjelidh sijjen dajvine.
Sámedikki ovddasteaddjit suodjalanguolostirraide
Saemiedigkien tjirkijh vaarjelimmiedajveståvrojne
Sámediggi lea nammadan 39 lahtu buohkanassii 20 álbmotmeahcce- ja suodjalanguovlostivrraide.
Saemiedigkie lea 39 tjirkijh nammoehtamme ållesth 20 nasjovnaalepaarhke- jïh vaarjelimmiedajveståvrojne.
Dat lahtut maid Sámediggi nammada álbmotmeahccestivrraide ovddastit sámi beroštumiid iežaset persovnna bokte stivrras.
Dah lïhtsegh mejtie Saemiedigkie nasjovnaalepaarhkeståvrojde nammohte, leah saemien ïedtjeladtji åvteste goh jïjtse almetje ståvrosne.
Sii ovddastit sámi álbmoga stivrras danne go Sámediggi lea sin nammadan, muhto sii eai doaimma Sámedikki ovddas stivrras, dat mearkkaša dan ahte Sámedikkis ii leat makkárge gohččunváldi sin guovdu.
Dah leah tjirkijh saemien almetji åvteste ståvrosne dan åvteste dah leah nammoehtamme Saemiedigkeste, men eah leah Saemiedigkien åvteste ståvrosne, d. s. j. Saemiedigkie ij naan bïhkedimmiefaamoem utnieh dej bijjelen.
Sii leat válljejuvvon stivrii danne go Sámediggi oaivvilda ahte sii gozihit sámi beroštumiid buori ja ollislaš vuogi mielde stivrabarggus.
Dah leah ståvrose veeljesovveme dan åvteste Saemiedigkie veanhta dah sijhtieh saemien ïedtjh hijvenlaakan jïh ellieslaakan gorredidh ståvroebarkosne.
Gulahallančoahkkin sámi heahtedieđihanbálvalusa birra / Dearvvašvuohta / Dearvvašvuohta ja sosiála / Sámediggi - Sametinget
Rååresjimmietjåanghkoe saemien neavroebievnemedïenesjen bïjre / Healsoe / Healsoe jïh sosijaale / Saemiedigkie - Sametinget
Gulahallančoahkkin sámi heahtedieđihanbálvalusa birra
Rååresjimmietjåanghkoe saemien neavroebievnemedïenesjen bïjre
Disdaga cuoŋománu 29. b. deaivvada Sámediggeráđđi Henrik Olsen Servodatsihkarvuođa- ja gearggusvuođadirektoráhta ovddasteddjiiguin, 110- guovddážiin Hámmárfeasttas, Romssa ja Sálttu suohkaniiguin ja suohkaniiguin sámegiela hálddašanguovllus.
Dæjstan voerhtjen 29. b. saemiedigkieraerie Henrik Olsen tjirkijh gaavnesje Siebriedahkejearsoesvoeten jïh riejriesvoeten direktovraateste, Hammerfesten, Tromsøen jïh Lyngen 110-sentraaleste, jïh tjirkijh tjïeltijste saemien gïelen reeremedajvesne.
Čoahkkima fáddá lea sámi heahtedieđihanbálvalus.
Tjåanghkoen aamhtese lea aktem saemien neavroebievnemedïenesjem tseegkedh.
- Lea stuora váttisvuohta ahte sámegielat dieđiheaddjit heahteguovddážiidda eai ipmirduvvo, dahje ahte sámegielat báikenamat ipmirduvvojit boastut nu ahte buollinčáskadeaddjit sáddejuvvojit boasttu čujuhussii.
- Akte stoerre dåeriesmoere gosse neavroesentraalh eah guarkah gosse saemiestæjjah ringkijh neavroesentraalide ringkieh, jallh neavroesentraalh eah saemien sijjienommh reaktoe guarkah guktie dah jamhkelæjjide båajhtoeh adressese seedtieh.
Dát lea mielddisbuktán eahpesihkarvuođa álbmogii, ja dovdo riskan heggii ja dearvvašvuhtii, lohká sámediggeráđđi Henrik Olsen.
Daate lea ovseekerevoetem sjugniedamme årroji luvnie, mah tuhtjieh daate akte vaahra jieliedasse jïh healsose, saemiedigkieraerie Henrik Olsen jeahta.
Nu go Sámediggi oaidná, de ii doaimma heahtedieđiheapmi ja dieđiheapmi muđui doarvái bures sámegielat geavaheddjiide, nu guhká go ii leat vejolaš dieđihit sámegillii, dahje ahte dieđiheapmi mielddisbuktá eanet áigegeavaheami gaskal dieđiheami ja olggosvuoddjáma.
Saemiedigkien mïelen mietie dle neavroebievneme jïh bïeljelimmie eah leah nuekies hijven dejtie saemien utniejidie daan biejjien, dan guhkiem ij gåaredh saemien gïelesne bïeljelidh, jallh bïeljelimmie saemiengielesne dorje guktie guhkebem vaasa bïeljelimmien jïh vualkajimmien gaskem.
Hástaleaddji bargu
Akte haestiedihks barkoe
Disdatčoahkkimis suohkaniiguin ja heahteguovddážiiguin lea iešguđet aktevrrain vejolašvuohta ovdanbuktit hástalusaid ja vejolaš doaibmabijuid sihke 100- guovddáža bealis ja suohkaniid bealis.
Tjåanghkosne dæjstan tjïeltigujmie jïh neavroesentraaligujmie doh ovmessie aktöörh nuepiem utnieh haestemh jïh råajvarimmieh buektedh dovne 110-sentaali bieleste jïh tjïelti bieleste.
- Midjiide lea dehálaš ahte gávdno našunála gearggusvuohta mii maid duste sápmelaččaid dárbbu ja vuoigatvuođaid.
- Mijjieh tuhtjebe vihkeles aktem nasjovnaale riejriesvoetem utnedh mij aaj saemien daerpiesvoeth jïh reaktah krööhkeste.
Lea dehálaš sihkkarastit dohkálaš ja buori bálvalusa sámi álbmogii, lohká Henrik Olsen.
Vihkeles aktem eensi jïh hijven dïenesjem gorredidh dejtie saemien årroejidie, Henrik Olsen jeahta
Son mieđiha ahte dát sáhttá leat hástaleaddjin.
Dïhte mietehte daate maahta haestiedihks årrodh
- Ásaheapmi ja doaimmaheapmi buollin- ja gádjunbálvalusain, ja heahtedieđihanbálvalusat, leat suohkaniid ovddasvástádus, ja buot orro čájeheame ahte ná boahtá maid leat boahtteáiggis.
- Praedtie- jïh åabpemesuerkiem tseegkedh jïh juhtedh, aaj neavroebievnemesentraalh, lea akte dïedte tjïeltide, jïh vååjnoe goh naemhtie sjædta aaj båetijen aejkien.
Dat mielddisbuktá ahte heahteguovddážat maidda gullet suohkanat sámegiela hálddašanguovllus, leat geatnegahtton váldit vuostá sámegielat dieđiheddjiid.
Daate sæjhta jiehtedh gaajhkh neavroesentraalh gusnie tjïelth saemien gïelen reeremedajven sisnjelen leah meatan, dïedtem utnieh saemiestæjjah ringkijh dåastoehtidh.
Heahtedieđihanbálvalusa organiseren boahtteáiggis ferte maid váldit vuhtii dán, vaikko orro leame hástaleaddji bargun
Akte öörnedimmie båetijen aajkan neavroebievnemedïenesjistie tjuara aaj dam gorredidh, jalhts vååjnoe goh akte haestiedihks barkoe.
Sámediggeráđđi / Organisašuvdnastruktuvra / Sámedikki birra / Sámediggi - Sametinget
Saemiedigkieraerie / Åårganisasjovnestruktuvre / Saemiedigkien bïjre / Saemiedigkie - Sametinget
Sámediggeráđđi ovddida mearrádusárvalusaid dievasčoahkkimii áššiin mat gusket Sámedikki bušeahta juogadeapmái, árvala doaibmabijuid čuovvovaš jagi stáhtabušehttii, Sámedikki jahkedieđáhusa, Sámedikki doarjjaortnegiid váldonjuolggadusaid ja eará áššiid maid Sámediggeráđi iešheanalis árvvoštallama mielde berrešii ovddidit.
Saemiedigkie raeriestimmieh buakta stoerretjåanghkose mah leah joekedimmien bïjre Saemiedigkien budsjedteste, råajvarimmieh båetijen jaepien staatebudsjedtese, Saemiedigkien jaepiebïevnese, åejviebïhkedassh Saemiedigkien dåarjoeöörnegidie jïh jeatjah aamhtesh mah akten jïjtjeraarehke vuarjasjimmien mænngan Saemiedigkieraeresne, byöroeh gïetedæmman bæjjese vaaltasovvedh.
Dasa lassin ovddida Sámediggeráđđi dieđáhusaid sierra politihkkasurggiin dárbbu mielde, ja máŋgga suorggis lea maiddái vejolašvuohta ášši loahpalaččat mearridit.
Lissine dle Saemiedigkieraerie bieljelimmieh buakta ovmessie politihkesuerkine daerpiesvoeten mietie, jïh gelline suerkine aaj nuepiem åtna minngemosth nænnoestimmieh darjodh.
Samediggeráđi álginjulggaštus - Válgaáigodahkii 2013-2017
Veeljemeboelken 2013 - 2017 dle:
2013-2017 válgaáigodahkii lea ráđi lahttut:
Saemiedigkieraerien tjåanghkoesoejkesje 2014
Vahkku 4: ráđđečoahkkin Kárášjogas
Våhkoen 4: raerietjåanghkoe Karasjohkesne
Vahkku 13: ráđđečoahkkin Guovdageainnus
Våhkoen 13: raerietjåanghkoe Guovdageaidnusne
Vahkku 17: ráđđečoahkkin Plassjes
Våhkoen 17: raerietjåanghkoe Röörosne
Vahkku 26: ráđđečoahkkin Kárášjogas
Våhkoen 26: raerietjåanghkoe i Karasjohkesne
Vahkku 34: ráđđečoahkkin Geassesullos
Våhkoen 34: raerietjåanghkoe Sommarøyesne
Vahkku 42: ráđđečoahkkin Kárášjogas
Våhkoen 42: raerietjåanghkoe Karasjohkesne
Vahkku 43: ráđđečoahkkin Troanddimis
Våhkoen 43: raerietjåanghkoe Tråantesne
Vahkku 50: ráđđečoahkkin Oslos
Våhkoen 50: raerietjåanghkoe Oslosne
Sámedikki presideantta ja Sámediggeráđi eará lahtuid sártnit, sáhkavuorut ja artihkkalat.
Håalemh jïh tjaalegh saemiedigkiepresidenteste jallh Saemiedigkieraerien mubpijste lïhtsegijstie.
Sámediggevisti / Sámedikki birra / Sámediggi - Sametinget
Saemiedigkiegåetie / Saemiedigkien bïjre / Saemiedigkie - Sametinget
Sámediggevisti
Saemiedigkiegåetie
H. M. Gonagas Harald V rabai ođđa sámediggevistti almmolaččat skábmamánu 2. b. 2000.
H. M. Gånka Harald V. Saemiedigkiegåetiem Karasjohkesne byögkeleslaakan rïhpesti gålkoen 2. b. 2000.
Sámediggevisttis lea Norgga bealde sápmelaččaid álbmotválljen orgána ja Sámedikki hálddahus.
Saemiedigkiegåetesne dïhte saemiej almetjeveeljeme krirrie, jïh Saemiedigkien reereme Nöörjesne.
Vistti leaba tevdnen siviilaarkiteavtta guovttos Stein Halvorsen ja Christian Sundby, geat njukčamánus 1996 vuittiiga arkiteaktagilvvu čuoládagain 69,3˚ DAVVI.
Dah sivijlearkitekth Stein Halvorsen jïh Christian Sundby lægan gåetiem guvviedamme, mah njoktjen 1996 arkitektegaahtjemem vitnin dejnie faamoebaakojne 69,3 o NORD.
Oktiibuot ledje dieđihan 116 gilvaleaddji, ja 48 evttohusa bohte.
Ållesth dle 116 mah lin meatan gaahtjemisnie, jïh dejstie 48 raeriestimmieh böötin.
Huksenbarggut álggahuvvojedje borgemánus 1998, ja vuođđogeađggi bijai Stuorradikki presideanta Kirsti Kolle Grøndahl geassemánus 1999.
Mïetsken 1998 dle bigkemebarkoem eelkin, jïh ruffien 1999 dle stoerredigkiepresidente Kirsti Kolle Grøndahl maadthgierkiem bïeji.
Visti lea hábmejuvvon vuollegis beallegierdun guovtti gearddis gos lea Sámi sierrabibliotehka, resepšuvdna, čoahkkinlanjat ja sullii njealjelogi kantuvrra.
Gåetie goh akte bieliegievlie göökte laptine gusnie Saemiedigkien gærjagåetie, dåastoesijjie, tjåanghkoetjiehtjelh jïh medtie njieljieluhkie kontovrh.
Nuppe geahčen beallegierddu lea lávvohápmásaš dievasčoahkkinlatnja sámi álbmotválljen orgána čoahkkimiid várás.
Bieliegievlien gietjesne Saemiedigkien stoerretjåanghkoesavka mij låavthgåetine vååjnoe, jïh desnie dah tjåanghkoeh saemiej almetjeveeljeme krirresne.
Sámediggevisti lea vuosttažettiin dan politihkalaš ja rievttálaš stáhtusa konkrehta govastahkan, mii sápmelaččain lea álbmogin.
Saemiedigkiegåetie lea uvtemes akte vihties væhta dan politihkeles jïh riekteles staatusasse maam saemieh utnieh goh akte åålmege.
Sámediggevisti ollašuhttá buot govttolaš gáibádusaid ođđaáigásaš parlameantavistái.
Saemiedigkiegåetie gaajhkh eensi krievemh voebnesje akten daajbaaletje parlamentegåatan.
Sámedikki dievasčoahkkinlanjas, auditorias ja buot čoahkkinlanjan leat digitála dulkonrusttegat.
Saemiedigkien stoerretjåanghkoesavka, auditovrije jïh gaajhkh tjåanghkoetjiehtjelh digitaale toelhkedïrregh utnieh.
Preassas ja mediain leat sierra lanjat, ja lea vejolaš TV ja radio bokte sáddet Sámedikki dievasčoahkkimiid.
Preesse jïh meedijah jïjtsh tjiehtjelh utnieh, jïh desnie sjïehteladteme guktie gåarede raadijove- jïh tv ’ sne seedtedh saemiedigkietjåanghkojste.
Vistti obbaviidodat lea 5 300 njealjehasmehtera ja prošeaktagolut ledje 128.710.000 ru jagis 2000.
Gåetien ållesth stoeredahke lea 5 300 kvadraatemeeterh jïh prosjekten maaksoe lij 128-710.000 kr. jaepien 2000.
Dutkan ja alit oahpahus / Oahpahus / Sámediggi - Sametinget
Dotkeme jïh jollebe ööhpehtimmie / Lïerehtimmie / Saemiedigkie - Sametinget
Dutkan ja áŋgiruššamis alit oahpahusa lea dehálaš seailluheames, nannemis ja ovdánahttimis sámi servodaga.
Dotkeme jïh jollebe ööhpehtimmie leah vihkeles gorredimmien, nænnoestimmien jïh evtiedimmien gaavhtan dehtie saemien siebriedahkeste.
Sámedikki mielas dárbbašuvvo dutkanvuođustuvvon máhtolašvuohta go bargat bajásšaddan- ja oahpahuspolitihkain.
Saemiedigkie vuajna daerpies daajroem dotkemistie utnedh gosse byjjenimmie- jïh lïerehtimmiepolitihkine barka.
Maiddái lea dehálaš ovdánahttit sámegiela dutkangiellan.
Vihkeles saemien dotkemegïeline evtiedidh.
Lea maiddái dehálaš láhččet ja movttiidahttit eanet sápmelaččaid válljet dutkanámmáha ja dutkat iežas servodagas.
Aaj vihkeles sjïehteladtedh jïh jienebh saemieh skreejrehtidh dotkijinie sjïdtedh, jïh jïjtse siebriedahkesne dotkedh.
AIEC2016, Árktalaš eamiálbmot oahppokonferánssa lágiduvvo Guovdageainnus nju...
AIEC2016, Arktiske aalkoealmetji ööhpehtimmiekonferanse Guovdageaidnusne öör...
Mii maiddái atnit dehálažžan ovdánahttimis stuorit ja stáđđáset fágabirrasiid sámi dutkama ja alit oahpahusa várás, mas áimmahuššet ollislaš sámi geahččanguovllu.
Mijjieh aaj vuejnebe vihkeles stuerebe jïh vielie staabijle faagebyjresh evtiedidh saemien dotkemasse jïh jollebe ööhpehtæmman, gusnie akte saemien ållesth perspektijve gorresåvva.
Ovdánahttimis Sámi allaskuvla álgoálbmotuniversiteahttan lea oassin dán mannolagas.
Akte bielie daennie prosessesne sæjhta årrodh Saemien jilleskuvlem aalkoealmetjeuniversiteetine evtiedidh.
Seammás lea guovddášbargun oažžumis sámi perspektiivva oassin buot alit oahpahusain Norggas.
Seamma tïjjen sæjhta vihkeles årrodh dam saemien perspektijvem sjïehtesjidh gaajhkine jollebe ööhpehtimmine Nöörjesne.
Sámediggi ieš ii doaimmat dutkama, muhto oaidná man dehálaš dutkama máhtolašvuohta sihke olggobealde ja siskkobealde lea sámi servodahkii.
Saemiedigkie ij jïjtse dotkeminie gïehtelh, men vuajna dïhte daajroe maam dotkeme vadta lea vihkeles dovne saemien siebriedahkesne jïh ålkolen.
Ahte buot alit oahpahus ja dutkan vuhtiiváldá sámi perspektiivva
Gaajhke jollebe ööhpehtimmie jïh dotkeme dam saemien perspektijvem gorrede
Ahte ásahuvvo bistevaš sámi dulkonoahpu oahppofálaldat
Aktem ihkuve studijefaalenassem tseegkedh saemien toelhkeööhpehtimmien sisnjelen
ahte Sámi Allaskuvla ovdánahttojuvvo álgoálbmotuniversiteahttan
Saemien Jilleskuvle aalkoealmetjeuniversiteetine evtiesåvva
Maiddái lea dehálaš ovdánahttit sámegiela dutkangiellan.
Vihkeles saemien dotkemegïeline guhkiebasse evtiedidh.
Fuolastuvvan fálaldagaid geažil lullisámi buhcciide / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámediggi - Sametinget
Tjoeperde faalenasseste åarjelsaemien skïemtjijidie / Tjaalegh / Veeljemeboelhken 2009 - 2013 / Våarhkoe / Saemiedigkie - Sametinget
Fuolastuvvan fálaldagaid geažil lullisámi buhcciide
Tjoeperde faalenasseste åarjelsaemien skïemtjijidie
Ráđđelahttu Ellinor Marita Jåma lea fuolastuvvan fálaldagaid geažil psykalaš dearvvašvuođasuodjalusas lullisámi guovllu buhcciide ja bivdá Davvi Dearvvašvuođa váldit vuhtii ahte sis lea nationála ovddasvástádus buot sámiin Norggas, maiddái lullisámi guovllus.
Raerielïhtsege Ellinor Marita Jåma faalenasseste psykiske healsoevaarjelimmien sisnjelen tjoeperde skïemtjijidie åarjelsaemien dajvesne, jïh birrie Healsoe Noerhte måjhtelidh dah aktem nasjovnale dïedtem gaajhki saemiej åvteste Nöörjesne utnieh, aaj åarjelsaemien dajvesne.
- SÁNAG lea huksen áidnalunddot giella- ja kulturgelbbolašvuođa sámi áššiin, mii maiddái berre boahtit lullisápmelaččaide buorrin, čujuha ráđđelahttu Jåma viidáseappot.
- SANKS aktem sjïere gïeleldh jïh kultuvrelle maahtoem bæjjese bigkeme saemien gyhtjelassi sisnjeli, mij aaj byöroe nåhtojne båetedh åarjelsaemide, raerieslïhtsege Jåma vihth tjïerteste.
Álgoálbmotgeatnegasvuođaid vuođul lea buot sápmelaččain Norggas vuoigatvuohta oažžut heivehuvvon dearvvašvuođafálaldaga mas lea giella- ja kulturgelbbolašvuohta.
Aalkoealmetji åeliedimmiej mietie dle gaajhkh saemieh Nöörjesne edtjieh sjïehteladteme healsoefaalenassem utnedh gïele- jïh kultuvremaahtojne.
Dán vuođul dat ásahuvvui ge SÁNAG.
Daennie våaroemisnie dle SANKS akten baelien tseegkesovvi.
- Sámediggeráđđi ii dohkket goassege kvalitehta dáfus heajut fálaldaga SÁNAG:s lullisámi buhcciide.
- Saemiedigkieraerie ij gåessie gænnah sïjhth aktem nåakebe faalenassem SANKS ’ este jååhkesjidh åarjelsaemien skïemtjijidie.
Áiggun dán ášši váldit ovdan Ráđđehusain konsultašuvnnaid bokte, ja bivddán Davvi Dearvvašvuođa váikkuhit dakkár čovdosii, mas maiddái lullisámi buohccit ožžot diksofálaldaga SÁNAG:s, cealká Ellinor Marita Jåma.
Manne sïjhtem daam aamhtesem bæjjese vaeltedh Reerenassinie rååresjimmiej tjïrrh, jïh bïrrem Healsoe Noerhtem viehkiehtidh raerieh gaavnedh guktie aaj åarjelsaemien skïemtjijh aktem båehtjierdimmiefaalenassem SANKS ’ en tjïrrh åadtjoeh, Ellinor Marita Jåma jeahta.
Ráđđelahttu Ellinor Marita Jåma čujuha loahpas dasa ahte Davvi Dearvvašvuohta berre leat doarjjan SÁNAG:ii dán barggus, ja oaidnit man mávssolaš dikšofálaldat lea maiddái lullisámi buhcciide.
Minngemosth dle raerielïhtsege Ellinor Marita Jåma tjïerteste Healsoe Noerhte byöroe dåarjoehtæjjine årrodh SANKS ’ ese daennie barkosne, jïh vuejnedh man vihkeles akte båehtjierdimmiefaalenasse lea aaj åarjelsaemien skïemtjijidie.
Ráđđelahttu Ellinor Marita Jåma, tel. 916 13 460
Govlehtallije:
Dearvvat Giellaambassadevrraid !
Åahpenh Gïele-ierieguedtijigujmie !
Min 24 ambassadevrra presenterejuvvo 2013 kaleandaris.
Mijjen jåvlekalendere 2013 lij akte åehpiedehteme dejstie 24 gïele-ierieguedtiejijstie.
Juovlamánu 4.
Goeven 4.
b Namma: Naima Khan Nergård Ahki: Aiddo deavdán 18 jagi Ássanbáiki: Váhčir, Ruoŧa bealde Bargu: Váccán goalmmát jagi joatkkaskuvllas Mo dovddat iežat odne: Mus lea ollu bargu muhto lean muđui ilus
b Nomme: Naima Khan Nergård Aaltere: Aadtjen 18 jaepieh illeme Årromesijjie: Gällivare, Sveerjen bielesne Barkoe: Gåalmeden jaepien jåarhkeskuvlesne Guktie datnine daan biejjien: Mov lea jïjnje darjodh, men badth geerjene
Juovlamánu 5.
Goeven 5.
b Namma: Ánde Trosten Ahki: 23 Orrunsadji: Deatnu Bargu: Vikára / studeanta Makkár mokta dus lea odne: Hui buorre !
b Nomme: Ánde Trosten Aaltere: 23 Årromesijjie: Deatnu Barkoe: Sæjjasadtjebarkije / studente Guktie datnine daan biejjien: Hijven !
Juovlamánu 6.
Goeven 6.
b Namma: Inga Maja Eira Hætta Ahki: 17 Orrunsadji: Áltá Skuvla: Álttá joatkkaskuvla Makkár mokta dus lea odne: Lean hui ilus, go viimmat lea juovlamánnu !
b Nomme: Inga Maja Eira Hætta Aaltere: 17 Årromesijjie: Alta Skuvle: Alta jåas Guktie datnine daan biejjien: Joekoen geerjene, juktie saahtan lea goeve !
Juovlamánu 7.
Goeven 7.
b Namma: Ánná Káisá Eriksen Partapuoli Ahki: 19 Orrunsadji: Ušlu / Skánit Bargu: studeanta Makkár mokta dus lea odne: lihkolaš ja virkui
b Nomme: Ánná Káisá Eriksen Partapuoli Aaltere: 19 Årromesijjie: Oslo / Skånland Barkoe: Studente Guktie datnine daan biejjien. Geerjene jïh eadtjohke
Juovlamánu 8.
Goeven 8.
b Namma: Durra-Lásse Lars-Juhana Johan Ahki: 25 Orrunsadji: Guovdageaidnu / Romsa Bargu: Studeanta Makkár mokta dus lea odne: Movtet ja ilolaš !
b Nomme: Durra-Lásse Lars-Juhana Johan Aaltere: 25 Årromesijjie: Guovdageaidnu / Tromsø Barkoe: Studente Guktie datnine daan biejjien: Geerjene jïh madtjeles !
Juovlamánu 9.
Goeven 9.
b Namma: Sara Mariell Anti Ahki: 17 Orrunsadji: Kárášjohka Bargu: Studeanta Makkár mokta dus lea odne: Lean hirbmat movttet odne !
b Nomme: Sara Mariell Anti Aaltere: 17 Årromesijjie: Karasjohke Barkoe: Studente Guktie datnine daan biejjien: Joekoen geerjene daan biejjien !
Juovlamánu 10.
Goeven 10.
b Namma: Melissa Annie Fofonoff Ahki: 17 Orrunsadji: Girkonjárga Skuvla: Oahppi Girkonjárgga joatkkaskuvllas Makkár mokta dus lea odne: Lean movttet, ja illudan juovllaide
b Nomme: Melissa Annie Fofonoff Aaltere: 17 Årromesijjie: Kirkenes Skuvle: Learohke Kirkenes JÅAS Guktie datnine daan biejjien: Manne aavone jïh aavodem jåvlide
Juovlamánu 11.
Goeven 11.
b Namma: Emmi Alette Danielsen Ahki: 17 jagi Orrunsadji: Røros Bargu: Gjøsvika buohcciviessu, Vitus apotek Røros ja dasa lassin vázzá dearvvašvuođadivššárskuvlla Røros joatkkaskuvllas ollesáiggis.
b Nomme: Emmi Alette Danielsen Aaltere: 17 år Årromesijjie: Røros Barkoe: Gjøsvika skïemtjegåetie, Vitus apoteke Røørose jïh lissine elliestïjjen healsoefaagebarkijelinjam vaadtsam Röörosen jåarhkeskuvlesne.
Makkár mokta dus lea odne: Mus lea buorre dilli, loavttán bures áiggi skuvllain ja liikon orrut Rørosas.
Guktie datnine daan biejjien: Hijven, skuvlesne tråjjedem jïh eahtsam Röörosne årrodh.
Juovllat leat nu somás áigi
Jåvle dan murreds.
Juovlamánu 12.
Goeven 12.
b Namma: Silje Somby Ahki: 17 jagi Orrunsadji: Alta, eret Guovdageainnus Bargu: Giellaambassadevra, oahppi joatkaskuvllas Makkár mokta dus lea odne: Movttet go viimmat lea juovlamánnu.
b Nomme: Silje Somby Aaltere: 17 jaepieh Barkoe: Gïeleierieguedtije, learohke jåarhkeskuvlesne Årromesijjie: Alta, Guovdageaidnuste båatam Guktie datnine daan biejjien: Geerjene juktie dellie maaje jåvleaske.
Illudan vuolgit lieggariikii 
Aavodem åerjielasse vuelkedh 
Juovlamánu 13.
Goeven 13.
b Namma: Helge Aslaksen Ravna Ahki: 20 Orrunsadji: Oslo Bargu: Jusstudeanta ja pikkolo Makkár mokta dus lea odne: Mus lea beaktilis beaivi lohkansálas odne, ja dovddan iežan oalle viššalin
b Nomme: Helge Aslaksen Ravna Aaltere: 20 Årromesijjie: Oslo Barkoe: Jusstudente jïh hotelletrïengke Guktie datnine daan biejjien: Hijven biejjiem lohkemesavkesne åtneme, jïh domtem naa eadtjohke.
Juovlamánu 14.
Goeven 14.
b Namma: Marit-Sofie Mathisen Jahki: 17 Orrunsadji: Reahpin, Unjárggas eret.
b Nomme: Marit-Sofie Mathisen Aaltere: 17 Årromesijjie: Reahpin, Nesseby.
Orun dál hybelis skuvlla bealde, Girkonjárggas.
Daelie gåetieluhpesne årroem skuvlen lïhke Kirkenesne.
Bargu: Studeanta Girkonjárga joatkkaskuvllas, nubbi jagi studiespesialisering. Makkár mokta dus lea odne: Lean buorre mielas odne, ja illudan hui ollu juovllaide !:)
Barkoe: Studente Kirkenes jåarhkeskuvlesne, mubpie jaepie studijegoerehtimmesne Guktie datnine daan biejjien: Geerjene, jïh jåvlide tjarke aavodem !
Juovlamánu 15.
Goeven 15.
b Namma: Viktor Inge Paulsen Ahki: 21 Orrunsadji:Ájluokta (Divtasvuodna) Bargu: Sámediggeáirras Makkár mokta dus lea odne: Hui váibbas, muđui gulul ja miholaš.
b Nomme: Viktor Inge Paulsen Aaltere: 21 Årromesijjie: Drag (Tysfjord) Barkoe: Saemiedigkietjirkije Guktie datnine daan biejjien: Gaajh nahkeren, men seadtoes jïh jïjtjejearsoes årrodh.
Juovlamánu 16.
Goeven 16.
b Namma: Tuva Svendsen Ahki: 19 Orrunsadji: Kárášjohka / Romsa Bargu: studeanta Makkár mokta dus lea odne: Juste odne lea hušša.
b Nomme: Tuva Svendsen Aaltere: 19 Årromesijjie: Karasjohke / Tromsø Barkoe: Studente Guktie datnine daan biejjien: Raaktan daan biejjien ånnetji raessesne.
Mus lea ruovttueksámen maid galggan addit sisa.
Mov lea hïejme-eksamene maam edtjem deelledh.
Dakkaviđe go dat lea dahkkon de boađán dovdat olu geahppu ja hui ilus.
Gosse dïhte lea gaervies dle sïjhtem gaajh feejjene
Juovlamánu 17.
Goeven 17.
b Namma: Ellen-Sara Sparrok Ahki: 16 jagi Orrunsadji Aarborte Mun lean studeanta.
b Nomme: Ellen-Sara Sparrok Aaltere: 16 jaepieh Årroemesijjie: Aarborte Barkoe: Lohkem.
Váccán valáštallansuorggi Muoffies.
Gaarsjelimmielinjam vadtsam Måehvesne.
Odne mus lea hirbmat buorre dovdu.
Guktie datnine daan biejjien: Daan biejjien leam eevre madtjeles.
Illudan juovllaide ja go šaddá friddja
Aavodem jåvlide jïh eejehtallemasse.
Juovlamánu 18.
Goeven 18.
b Namma: Jon-Christer Mudenia Ahki: 18 jagi Orrunsadji: Gárdat, Deanus Bargu: Studeanta Makkár mokta dus lea odne: Illudeamen ahte boahtá doarvái muohta vuoi beasan ravget skohtera johtui ja dollet meahccái.
b Nomme: Jon-Christer Mudenia Aalterer: 18 år Årromesijjie: Gárdat, Tana Barkoe: Studente Guktie datnine daan biejjien: Geerjene ihke nuekies lopme båata juktie manne maahtam skovterine bæjjese vaaran vuelkedh.
Juovlamánu 19.
Goeven 19.
b Namma: Maja Søøfe Larsen Ahki: 18 jagi Orrunsadji: Snåase Bargu: Studeanta Makkár mokta dus lea odne: Odne dovddan iežan ilus, go viimmat lea juovlamánnu ja juovllat lahkonit.
b Nomme: Maja Sööfe Larsen Aaltere: 18 jaepieh Årromesijjie: Snåase Barkoe: Studente Guktie datnine daan biejjien: Daan biejjien geerjene, juktie daelie maaje goeve jih jåvle geatskeneminie
Juovlamánu 20.
Goeven 20.
b Namma: Ánne Márget Somby Ahki: 17 Orrunsadji: Báhkiljohka Bargu: Vázzán skuvlla Mo don dovddat iežat otne: veahá váibbas, viimmat bearjadat !
b Nomme: Ánne Márget Somby Aaltere: 17 Årromesijjie: Báhkiljohka Barkoe: Skuvlesne vaadtsam Guktie datnine daan biejjien: Ånnetji nahkeren, saahtah bearjadahke !
Juovlamánu 21.
Goeven 21.
b Namma: Ellen Magdalena A. Sara Orrunbsadji: Leavdnja Ahki: 15 Bargu: Studeantta Makkár mokta lea dus odne: hui buorre
b Nomme: Ellen Magdalena A. Sara Årromesijjie: Leavdnja Aaltere: 15 Barkoe: studente Guktie datnine daan biejjien: Joekoen hijven
Juovlamánu 22.
Goeven 22.
b Namma: Hilje Kristoffer Jåma Ahki: 17 Ássanbáiki: Raavrhvijhke Bargu: Váldá Gråanghke joatkkaskuvllas dearvvašvuođafágabargioahpu, ja muhtumin bargá buohcciruovttus.
b Nomme: Hilje Kristoffer Jåma Aaltere: 17 Årromesijjie: Raavrevihke Barkoe: Healsoefaagebarkijasse lohkem Kråangken jåarhkeskuvlesne, jïh ånnetji skïemtjegåetesne barkem.
Muđui politihkalaččat doaimmalaš / árjjalaš.
Aaj politihkeles eadtjohke.
Makkár mokta dus lea odne: Mu mielas lea veaháš gelddolaš.
Guktie datnine daan biejjien ? Ånnetji dearkoes.
Illudan sakka juovlalupmui ja ruoktot beasan borrat buori biepmu.
Aavodem jåvlide jïh eejehtallemasse jïh gåatan njaelkies beapmose.
Šaddá somá deaivvadit bearrašiin.
Luste goh fuelhkie gaavnesjieh
Juovlamánu 23.
Goeven 23.
b. Namma: Linn Birgitte Njuolla Ahki: 16 jagi Orrunbáiki: Girkonjárga Bargu: Oahppi Girkonjárgga joatkkaskuvllas Makkár mokta lea odne: Buorre, illudan hirbmadit juovllaide !
b Nomme: Linn Birgitte Njuolla Aaltere: 16 jaepieh Årromesijjie: Kirkenes Barkoe: Studente Kirkenes jåarhkeskuvlesne Guktie datnine daan biejjien: Hijven, jïh jïjnjem aavodem jåvlide !
Juovlamánu 24.
Goeven 24.
b Namma: Mikkel Rasmus Logje (Lojji Gárena Áillu Mihkkal) Orrunsadji: Láhpoluoppal / Guovdageaidnu Ahki: 22 Bargu: Vuođđoskuvlaoahpaheaddjistudeanta Makkár mokta dus lea odne: Oalle buorre mokta.
b Nomme: Mikkel Rasmus Logje Årromesijjie: Láhpoluoppal / Guovdageaidnu Aaltere: 22 Barkoe: Lohkehtæjjaskuvlestudente Mennie bïevsterisnie daan biejjien ? Naa hijven bïevsterisnie.
Šaddá buorre geargat eksameniiguin ja váldit juovlaluomu !
Aavodem eksamenidie illedh jïh jåvle-eejehtallemem vaeltedh !
Bibliotehka birra / Girjerádju / Sámediggi - Sametinget
Gærjagåetien bïjre / Gærjagåetie / Saemiedigkie - Sametinget
Sámedikki girjerádju lea Norgga stuorámus girječoakkáldat ja eará ávdnasat sámegillii ja sámiid diliid birra máŋgga gillii.
Saemiedigkien gærjagåetie dam stööremes våarhkoem gærjijste jïh jeatjah materijelleste saemien gïelesne åtna jïh saemien tsiehkiej bïjre gelline gïeline.
Bibliotehka lea rabas buohkaide.
Gærjagåetie lea ræhpas gaajhkesidie.
Sámi sierrabibliotehka ásaheapmi álggahuvvui 1950-jagiin. 1962:s oaččui Kárášjoga álbmotbibliotehka erenoamáš ovddasvástádusa ráhkadit sámičoahkkádusa ja fállat sámi bibliotehkafálaldaga olles sámi álbmogii ja earáide.
Tseegkeme Saemien sjïeregærjagåeteste eelkie1950-låhkoej. Jaepien 1962 Karasjohka almetjegærjagåetie aktem sjïere dïedtem åadtjoeji aktem saemien våarhkoem tseegkedh juktie saemien gærjagåetiedïenesjem vedtedh gaajhkide saemide jïh mubpide.
Čoahkkádus lei álggos Kárášjoga álbmotbibliotehka ossodahkan.
Aalkoelisnie våarhkoe lij akte goevtese Karasjohken almetjegærjagåetien nuelesne.
1983 rájes lea ossodat leamaš sierra stáhtaruhtaduvvon bibliotehka - Sámi sierrabibliotehka.
1983 raejeste goevtese akte jïjtse gærjagåetie sjïdti - Sámi sierrabibliotehka / Saemien sjïeregærjagåetie, beetnehdåarjojne staateste.
Dat sirdojuvvui Sámedikki vuollásažžan jagis 2000 ja oaččui ođđa nama Sámedikki girjerádju.
Jaepien 2000 Saemien sjïeregærjagåetie Saemiedægkan sertiestovvi jïh nommem Saemiedigkien gærjagåetie åadtjoeji.