pere/sami_parallel huggingface dataset:
Dat doaibma lea sierra joavkkuid várás.
Daate funksjovne lea sjïere dåehkide.
Maid don dárbbašat ?
Maam daarpesjh ?
Neahttabáiki geavaha Flash.
Flash våaroemisnie nedtesæjjan.
Don dárbbašat Adobe Flash Player 9 dahje ođđaset veršuvnna.
Datne Adobe Flash Player 9 daarpesjh, jallh urrebe versjovne.
Dán prográmma oaččut nuvttá.
Daam programmem namhtah åadtjoeh.
Viečča prográmma siiddus www.adobe.com (geahča Download oasis).
Leessh programmem: www.adobe.com
Giellaválljen ? Deaddel giellaválljema dahje domenanama: Osko.no – dárogillii Osku.no – davvisámegillii Jahkko.no – julevsámegillii Jaahkoe.no – åarjelsámegillii
Gïeleveeljeme Diedtieh gïeleveeljeme jallh domenenomme: osko.no - daaroen osku.no - noerhtesaemien jahkko.no - luvlesaemien jaahkoe.no - åarjelsaemien
Álgosiidu ja johtin ovddas maŋás Go deaddilat lávu, dola, čázi, soagi, eatnama, girku dahje beaivváža ovdasiiddu govas, de boađát sisdollui.
Guktie darjodh ? Gosse låavhtgåetien, tjaetsiem, såekiem, eatnemem, gærhkoem jallh biejjiem deadtah, dellie aamhtesidie båatah.
Ovdasiidui máhcat njuolain, mii lea vuollin olgeš bealde.
Edtjh åvtebealan vihth båetedh, dle dam bååstedebåaloem deadtah, garrabielien bijjiebielesne.
Sisdoallosiiddu olgeš ravddas badjin lea siidonummar ja siidolohku.
Sæjroenummere jïh man gellie sæjroeh fïerhne aamhtesisnie vååjnoes sæjroen bijjiebielesne.
Deaddil njuolaid siidologu goabbatbealde go áiggut ovddas dahje maŋás.
Edtjh dohkh diekie sæjrojne båetedh, dle deadtah dejtie njoelide låhkoej uvte jallh duekesne.
Govat gurut márggas dolvot du vuollefáttáide ja spealuide.
Dej guvviejgujmie garrabielesne vaadtsah vuelieaamhtesi jïh spieli gåajkoe.
Sálbma Neahttabáikkis leat sálmmat maid sáhtát lávlut ja báddet ja guldalit iežat jiena.
Saalme Nedtesijjien saalmh mejtie datne maahtah laavlodh jih bæjjese vaeltedh, jïh jïjtjemdh goltelidh.
Jus háliidat báddet, deaddil “ Lávllo ” - boalu.
Ij gåaredh laavlomidie våålese leessedh.
Jus háliidat guldalit iežat jiena, deaddil “ Guldal iežat ” - boalu.
Edtjh jïjtjedh gïelem bæjjese vaeltedh, diedtieh “ laavloeh ” båaloem.
Lávlagiid ii sáhte lástet vulos.
Edtjh jïjtjedh goltelidh diedtieh ” Goltelh jïjtjedh ” båaloem.
Bargobihtát Neahttabáikkis leat iešguđetlágán bargobihtát.
Barketje Nedtesijjien jïjnjh ovmessie barketjh.
Muhtin bargobihtáid prográmma divvu, eará bargobihtáid sáhtát čállit nugo hálidat, ja bargobihtát sáddejuvvojit neahttapedagogii.
Naan barketjh lea jïjtsestaeriedihks, jeatjah barketjinie åadjtoeh tjaeledh maam sïjhth, jïh barketjidie maahtah olkese tjaeledh jallh nedtelohkehtæjjan gåajkoe seedtedh.
Neahttapedagoga registrere sisasáddejuvvon bargobihtáid, ja dii geat vástidehpet buot bargobihtáid oažžubehtet vuoittu poasttas.
Nedtelohketæjja dejtie seedteme barketjidie tjaalasåvva, jïh dijjieh mah gaajhkh barketjidie vaestede aktem baalhkam påastine åadtjoeh.
Ságastallan Neahttabáikkis leat maid ságastallanbargobihtát.
Soptsestimmie Nedtesijjien jïjnjh soptsestimmiebarketjh.
Don sáhtát ságastallat earáiguin, sihke rávisolbmuiguin ja mánáiguin.
Datne maahtah soptsestidh giejnie sïjhth, dovne geervigujmie jih maanajgujmie.
Hupmamiin don oahpat.
Datne lïerh gosse soptsesth.
Popup-blokkeren Jus dus lea Win XP service pack 2, de fertet giddet poput-blokkerema vai bohtosiid jnv. sáhttá vurket.
Popup-steegkeme Jis datne Win XP service pack 2 åtnah, dle daarpesjh popup-steegkemem jamhkelidh jis edtjh buektiehtidh illedahkh j.n.v. vöörhkedh.
Álggat Internet Explorer ja mana dása: Verktøy – Popup-blokkering – Innstillinger for Popup-blokkering.
Aelkehth Internet Explorer jïh vaedtsieh diekie: Verktøy - Popup-blokkering - Innstillinger for Popupblokkering.
Boastodiehtu ActiveX-kontrolla birra Jus dus lea Win XP (service pack2) de soaittát oažžut boastodieđu Active X-kontrolla installerema birra.
Fiejliebievnesh ActiveX-kontrollen bïjre Jis datne Win XP (service pack 2) åtnah, dellie kanne fiejliebïevnesem åadtjoeh datne tjoerh ActiveC-kontrollem lissiehtidh.
Deaddil ActiveX-kontroll, de dat installerejuvvo.
Dam lissehth gosse ActiveX-kontrollen diedtieh.
Min birra
Miijjen bijre
Geavaheaddjinamma:
Nuhtjijenomme:
Sámi girkoráđđi
Saemien gærhkoeraerien
Sámi girkoráđđi vuođđuduvvui 1992 ’ Girkočoahkkimis.
Gærhkoetjåanghkoe Saemien gærhkoeraeriem tseegki jaepien 1992.
Ráđđi galgá ovddidit, gáhttet ja ovttastahttit Norgga girku sámi girkoeallima.
Raerie edtja saemien gærhkoejielemem Dennie nøørjen gærhkosne evtiedidh, vaarjelidh jïh iktedidh.
Sámi girkoráđi bargguide gullet buot áššit mat ráđi mielas gusket sámi girkoeallima.
Saemien gærhkoeraerien barkoesuerkie lea gaajhkh aamhtesh mah raerien mielen mietie saemien gærhkoejielemem doehtedieh
Ráđis leat gávcci miellahtu, mat ovddastit daid golbma stuorimus sámi álbmotjoavkku Norggas: davvisámiid, julevsámiid ja máttasámiid.
Dah golme stoerre saemien almetjetjierth Nøørjesne, noerhtesaemien, julevsaemien jïh åarjelsaemieh, leah meatan raeresne, gusnie gaektsie lïhtsegh.
Sámi girkoráđi miellahtut leat:
Saemien gærhkoeraerien lïhtsegh leah:
Anne Dalheim (jođiheaddji),
åvtehke
Ingar Nikolaisen Kuoljok, julevsámi áirras / Mátta-Hålogalándda bismmaguovlu,
julevsaemien tjirkije / Åarjel-Hålogalaanten bispedajve,
Jonhild Joma, máttasámi áirras / Nidaros bismmaguovlu
Jonhild Joma,
Kirsten Isaksen, davvisámi áirras / Davvi-Hålogalándda bismmaguovlu
Kirsten Isaksen, noerhtesaemin tjirkije / Noerhte-Hålogalaanten bispedajv
Mari Helander, sámi áirras Mátta-Norggas
saemien tjirkije Åarjel-Nøørjeste,
Jovnna Z Dunfjell, Sámedikki áirras
Saemiedigkien tjirkije
Tor Berger Jørgensen, Bismmačoahkkima áirras
Bispetjåanghkoen tjirkije
Mun lean máilmmi čuovggas, cealká Jesus
” Manne leam eatnemen tjoevkese ”, Jeesuse jeahta
Jesus cealká: " Dat guhte čuovvu mu, ii goassege vádjol seavdnjadasas, muhto sus lea eallima čuovggas. "
Jeesuse jeahta: ” Manne leam veartenen tjoevkese, dïhte gie mannem dåerede ij edtjh jemkielisnie vaedtesedh vallah jieleden tjoevkesem åadtjodh. ”
(Joh 8,12).
(Jåhhan vaentjielisnie 8,12).
Giđđat buktá beaivváš gulul ođđa eallima lundui. Dán láhkái buktá Kristus midjiide agálaš eallima skeaŋkan.
Gïjrege biejjie soejmelaakan gaajhkem gååske, goh Kristuse mijjese ihkuve jielemem vadtesinie buakta.
Maid dát máksá ?
Guktie amma numhtie ?
Maid máksá agálaš eallin ?
Ihkuve jieleme, mij dïhte ?
Jesus riegádii stáljas Betlehemas.
Jeesuse staellesne Betlehemesne reakasovvi.
Son lei sihke Ipmil ja olmmoš oktanaga.
Dovne Jupmele jïh almetje lïj.
Sus ledje váhnemat nu mo mis leat.
Jeesusen aaj eejhtegh goh mijjen leah eejhtegh.
Márjá ja Josef leigga su váhnemat.
Josefe gonneh Maarjah ligan Jeesusen eejhtegh.
Son šattai bajás Nasaretas.
Nasaretesne byjjeni.
Son gásttašuvvui nu mo don ge.
Jeesuse aaj lååvkesovvi.
Son mátkkoštii, mátkkiin oahpahii ja sárdnidii.
Fïelestalli ööhpehti jïh saerniedi.
Son sárdnidii Ipmila riikka birra, vuoigatmeahttunvuođa vuostá, barggai oavdduid ja buoridii buhcciid.
Jupmelen rïjhken bïjre saerniedi, dam maam ij reaktoen mietie, aassjoesti. Åavtoeh darjoeji jïh skïemtje almetjh staarnedehti.
Dan dagai 12 máhttájeddjiidisguin.
Luhkiegöökte learohkh Jeesusinie ektesne lin.
Muittát go máhtajeddjiid namaid ?
Datne dej nommh måjhtijh ?
Ođđa testameanttas sáhtát lohkat Jesusa birra.
Orre testamentesne maahtah Jeesusen bïjre lohkedh.
Eaba lean Márjá ja Jovsset geat hutkaiga Jesusa nama.
Jeesusen gellie nommh: Jeesuse Idjigan Josefe gonnoeh Maarjah ussjedh maanam Jeesusinie gåhtjodh.
Eŋgel finai Jesusa eatni, Márjjá luhtte ja muitalii mii bártni namma galggai leat.
Eengkele dïhte Maarjese jeehti, maanan nomme lea Jeesuse.
Jeusa namma máksá: Ipmil beastá.
Jeesusen nomme naemhtie jarkoestibie: Jupmele gorrede.
Dat namma lei hui dábálaš Israelas dan áigge.
Dejpeli dïhte nomme sïejhme Jisrajelesne. Kristuse
Kristus lea gonagas.
Kristuse gångka lea.
Kristus mearkkaša son guhte lea vuidojuvvon.
Jeeusen nomme jarkoestibie: dïhte gie bådtjasovveme lea.
Dalá áigge vieru mielde vuide gonagasa oaivvi oljjuin go su bidje ámmáhii.
Dejpeli gångkan åejjiem bådtjadin gosse gångkine sjï
Go dát guokte nama leat ovttas dešaddá dovddastussan: Jesus lea Messias.
Gosse jiehtebe Jeesus Kristuse, jiehtebe Jeesuse Messijase lea.
Son lea lohpiduvvon gonagas gii galgá beastit.
Jeesuse dïhte, dïhte gångka gie dååjvehtassi mietie edtja båetedh jïh almetjidie gorredidh.
Namma muitala ahte Jesus lea Ipmila bárdni.
Jupmelen baernie Nomme buerkeste Jeesuse Jupmelen baernie.
Jesus geavaha dán namahusa iežas birra.
Jeesuse jeehti satne Jupmelen baernie lea.
Lea dat namma mii geavahuvvo dávjjimusat.
Åejvie Dïhte nomme dejpeli sïejhme nomme lïj.
Jesus lea vuoitán ja lea Hearrá jápmima badjel.
Jeesuse åajvie sjïdti juktie jaemedem håajhteme.
Dát namma geavahuvvo govvet Jesus Kristusa doaimma.
Laampe Dïhte nomme buerkeste maam Jeesuse darjoeji.
Jesus oaffaruššui soabahussan min suttuide.
Bijbelisnie tjaalasovveme laampem sjïeledin.
Biibbalis han muitaluvvo ahte geavahuvvo láppis go galge oaffaruššat.
Mijjen sådtoej åvteste Jeesuse sjïeline sjïdti.
Dát lea namma maid dušše Jesus iežas birra geavahii.
Almetje-baernie Gosse Jeesuse jïjtse bïjre soptsesti, dellie jeehti satne Almetje-barnie lea.
Bassi báikkit meahcis
Vaeriej aejlies sijjieh
Mun áinnas galledan boares sámi bassi báikkiid.
Saemiej aeljlies sijjiej gåajkoe lyhkem vaarredh.
Doppe dovddan erenoamáš ráfi.
Desnie raeffie lea.
Dávjá leat dakkár báikkit hui várdosat, ja čalbmáičuozit.
Destie maahtam gåhkese vuejnedh.
Mun dávjá jurddahalan min máttarmáttuid mat bohte dáidda báikkiide.
Jïh dejtie sijjide aelhkie vueptiestidh juktie jeatjhlaakan vååjnoeh.
Sii bohte váttis jurdagiideasetguin boahtteáiggi hárrái, sii bivde veahki go buozalmasvuohta ja jápmin áite sin.
Aerkies lin ammes biejjiej uvte, gosse skïemtjelassijste jïh jaemiedistie bïllin jïh viehkien mietie rohkelin.
Mun jáhkán ahte maiddái bohte dalle go ledje giitevaččat, ahte háliidedje muitalit go irgi / moarsi ja váhnemat ledje mieđihan, go mánná lei riegádan, go buohcci lei dearvvasmuvvan ja go luonddus lei valljivuohta.
Manne vïenhtem aaj dah mijjen maadtoeh böötin gosse gijhteles lin, jïh gosse geerjene lin såangoen mænngan, gosse maanah raekasovveme, skïemtjelassh luajhteme jïh gosse beajjetje åesieh åådtjeme.
Mii lea dutnje bassi báiki ?
Daajram dah lyjjes lin gosse dagkeridie sijjide böötin.
Lea go dis bassi báiki lahkosis ?
Åarjelsaemien hearra Bierna Leine Bientie
Sáhtát go dán birra čállit, sáddes áinnas gova maid.
Leah dijjen naan aejlies sijjieh, jïh guktie dah leah ?
0-6- Osku.no
Naan aejlies sijjie dijjen gåetien lïhke ?
Linkkat eai doaimma 0-6 jagi siidui.
Maahtah daan bïjre tjaeledh, jïh mijjese aaj guvviem seedtedh ?
Biibbal - máksá girji
Bijbele – lea gærja
Biibbal lea greikkalaš sátni mii máksá girjjit.
Bijbele greesken gïeleste båata jïh baakoe lea gærja.
Biibal lea okta girji mas leat ollu girjjit.
Bijbelisnie jienebh gærjah.
Das leat guokte stuorra oasi – Boares testamenta (39 girjji) ja Ođđa testamenta (27 girjji).
Bijbele lea juakeme gööktine åejviebieline – Dïhte båeries testamente (39 gærjah) jïh Dïhte orre testamente (27 gærjah).
Biibbal maiddái gohčoduvvo Bassi čálabáikin.
Bijbele aaj gohtjesåvva dïhte Aejlies tjaalege.
Boares testamenta muitala maid Ipmil dagai ovdal Jesusa riegádeame.
Dïhte båeries testamente sopsteste maam Jupmele darjoeji aarebi Jeesuse reakasovvi.
Ođđa testamenta duođašta maid Ipmil lea dahkan ja maid son ain doaimmaha maŋŋá go Jesus eatnamii bođii.
Dïhte orre testamente soptseste Jupmelen darjoej bïjre mænngan Jeesuse reakasovvi.
Biibbalis leat sihke historját, divttat, sálmmat, čállosat dáhpáhusaid birra ja einnostusat.
Bijbelisnie vaajesh, poesije, mievriestimmieh, saalmh, soptsesh, Jeesusen onterdimmieh, prievieh jïh mij edtja båetijen biejjien heannadidh.
Iešguđetlágan olbmuin
Joekehts almetjijstie
Biibbala leat čállán vaikko guđelágan olbmot iešguđetge áiggis- profehtat, evaŋgelisttat ja apoastalat.
Bijbele lea tjaaleme jïjnjh joekehts almetjijstie joekehts boelhkijste, dovne profeeth, vaentjelæjjah jïh apostelh.
Badjel 1000 jagi manai ovdal go olles Biibbal lei gárvvis.
Vielie goh 1000 jaepieh vaasin eannan abpe bijbele lij tjaalaldihkie.
Guđe mitalusat Biibbalis leat du mielas čábbaseamos ?
Mah soptsesh Bijbelisnie datne tuhtjh tjaebpies ?
Sámegillii jorgaluvvon
Jarkoestamme saemiengïelese
Olles Biibbal lea jorgaluvvon 341 gillii.
Bijbele lea 341 gïelide jarkoestamme.
Vuosttaš davvisámegiel Ođđa testameanta prentejuvvui 1840 is.
Dïhte orre testamente voestes aejkien trygkesovvi noerhtesaemien gïelesne 1840.
Lea go olles Biibbal jorgaluvvon davvisámegillii, julevsámegillii ja máttasámegillii ?
Daajrah mejtie bijbele jarkoestamme noerhtesaemien, julevsaemien jallh åarjelsaemien gïelide ?
Vuosttaš sámegiel báhppa, Anders Porsanger jorgalii sámegillii muhtun osiid Ođđa testamenttas.
Dïhte voestes saemien hearra, Anders Porsanger jarkoesti bielieh Dehtie orre testamenteste noerhtesaemien gïelese.
Dieđát go don eará sápmelaččaid geat leat jorgalan Biibbala samegillii ?
Daajrah mejtie jeatjah saemieh meatan orreme bijbelem jarkoestidh ?
Min birra
Mijjen bïjre
Deaddel muhtin fáttá ja oza eambbo dáid birra: Lávvu, soahki, čáhci, dolla, eana ja girku.
Diedtieh dejtie ovmessie aamhtesidie edtjh vielie goeredh: Låavhtgåetie, såekie, tjaetsie, dålle, eatneme jïh gærhkoe.
Neahttabáikkis leat njeallje giela: lullisámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella ja dárogiella.
Nedtesijjien njieljie gïelesåarhth: åarjelsaemien, luvlesaemien, noerhtesaemien jïh daaroen.
Sámi e-oskooahpahusa ráhkadeami lea ruhtadan Norgga girku oskooahpahus Buot stuorámus.
Saemien nedtejaahkoeööhpehtimmie lea evtiedamme dåarjojne destie Stööremes gaajhkeste- jaahkoeööhpehtimmie Nöörjen gærhkosne.
Oskooahpahus lea okta dain váldobargguin Norgga girku.
Jaahkoeööhpehtimmie lea akte dejstie Nöörjen gærhkoen åejvieråajvarimmiesuerkijste.
Dál hukse girku systemalaš oskooahpahusa buohkaide geat leat gásttašuvvon ja leat gaskal 0-18 jagi. Nu girku láhčá vejolašvuođa mánáide ja nuoraide ovddidit iežaset oskku ja gullevašvuođa girkui masa sii gullet.
Daelie evtiesåvva aktem systemateles jaahkoeööhpehtimmiem gaajhkide mah leah kristesovveme 0-18 jaepiej gaskem, mij edtja sjïehteladtedh guktie maanah jih noerh maehtieh altese ektiedimmiem jaahkose evtiedidh jih dan gærhkose gusnie sijjiem utnieh.
Atte midjiide odne min beaivválaš láibbi.
Vedtieh mijjese daan biejjien mijjen fierhten-beajjetje laejpiem
Maid jurddašat go gulat dajaldaga “ min beaivválaš láibbi ” – it goit jurddaš duššefal láibevajahasaid ?
Misse datne ussjedh gosse dam dïejvesem govlh ” mijjen fïerhten beajjetje laejpiem ” - ij leah sån ajve voejelaejpiej bïjre aeredsbeapmose ?
Láibi symbolisere borramuša obalohkái.
Laejpie lea beapmoen væhta.
Láibi ii leat ge dušše niesteláibi, muhto maiddái láibi maid oažžut bassi eahkedismállásiin.
Ij leah ajve dïhte laejpie maam byöpmedibie niestiesbeapmojne, aaj dïhte laejpie maam dennie aejlies maalestahkesne åadtjobe.
Mii rohkadallat ahte Ipmil juohke beaivi galgá addit midjiide buot maid dárbbašit, ja ahte oahppat giitit buot buriin maid Ipmil lea addán midjiide.
Mijjieh rohkelibie Jupmele edtja mijjese vedtedh maam daarpesjibie fïerhten biejjien, jïh mijjieh lïerebe gijhtedh gaajhki buerien åvteste, maam Jupmele mijjese vadteme.
Láibi symbolisere buot maid dárbbašit eallimis, nu mo borramuš ja juhkamuš, biktasat ja gápmagat, viessu ja ruoktu, bealdu ja šibihat, ruđat ja opmodat, buorre náittosguoibmi ja buorit mánát, buorit bargit ja buorit ja luohtehahtti bargoaddit, buorit eiseválddit, buorre dálki, ráfi, dearvvašvuohta, buorit dábit, buorre namma ja beaggin, buorit ustibat ja oskkáldas ránnját.
Laejpie lea akte væhta disse maam daarpesjibie jis edtjebe jieledh, goh beapmoe, jovkemes, vaarjoeh, gåetie jïh hiejme, ientje jïh kreekh, beetnegh jïh jeeluve, paarrebielie jïh maanah, barkijh jïh barkoevedtijh, hijven jïh murreds vearolde, raeffie, healsoe, hijven nomme jïh hijven voelph jïh barkoeguejmieh jïh kraannah.
Ipmila dáhttu lea ahte galgá mannat bures duinna, muhto don fertet leat giitevaš ja vel duostat dorvvastit Ipmilii.
Jupmelen syjhtede lea edtja hijven datnine gåaradidh, bene datne tjoerh gijhteles årrodh jïh doestedh Jupmelem leajhtadidh.
Mii galgat giitit buot buriid ovddas maid Ipmil lea addán midjiide, ja rohkadallat viissisvuođa fuolahit buot su dáhtu mielde.
Mijjieh edtjebe gijhtedh gaajhki åvteste maam Jupmele mijjese vadteme, jïh væjsehkevoeten bïjre rohkelidh dam gorredidh, guktie satne vaajtelamme.
Máŋggas sámi servvodagas leat boarrásiin oahppan ahte galgá váldit várá buot borramušas.
Jeenjesh dennie saemien siebriedahkesne sov båeries almetjijstie lïereme mijjieh edtjebe gaajhkh beapmoeh gorredidh.
Dát lea fal eambbo go dušše seastevašvuohta.
Daate lea vielie goh nuktehtjevoete.
Borramuš gohčoduvvui “ Luondduláhjin ” dahje “ Ipmilláhjin ”.
Beapmoe gohtjesovvi ” eatnemen vadtesh ” jallh ” Jupmelen vadtesh ”.
Dáid láhjiid galgá váldit vuostá giitevašvuođain, ii ge galgga daid duššas golahit.
Edtja vadtesidie gijhtelesvoetine dåastodh jïh ij dejtie daajesjidh.
Olbmot leat sorjavaččat eatnamii ja buot šattuide ja elliide.
Almetjh leah jearohks eatnamistie, jïh gaajhke mij sjïdtede jïh desnie jeala.
Eatnanspáppas lea doarvái buohkaid dárbbuid gokčat, muhto ii leat doarvái buohkaid vuovdnáivuhtii.
Eatneme nuekies åtna destie maam gaajhkesh daarpesjieh, bene ij nuekies jis gaajhkesh gaahtsehke.
Maid dát máksá ?
Maam dïhte sæjhta jiehtedh ?
Ipmil gal addá midjiide beaivválaš láibbi, velá bahás olbmuide ge, min rohkadalakeahttá.
Jupmele mijjese fïerhten beajjetje laejpiem vadta bielelen mijjieh dan bïjre rohkelibie, aaj bahhas almetjidie.
Muhto dán rohkosis mii rohkadallat ahte son suovašii min ipmirdit ahte beaivválaš láibi lea su attáldat, ja vuostáiváldit dan giitalusain.
Bene daennie rohkelassesne rohkelibie Jupmele tjuara baajedh mijjem daam guarkedh, juktie mijjieh dam fierhten beajjetje laejpiem gyjhtelassine dåastobe.
Oahpa: Dolla
Lïerh: Dålle
It galgga Hearrá Ipmilat nama atnit duššálažžan.
Aellieh Jupmelen nommem deajese luejhtieh.
Mii galgat ballat Ipmilis ja ráhkistit su, amamet geavahit su nama vuordnumii, noidošeapmái, gielástallamii dahje beahttimii, muhto vai mii čuorvut Ipmilii buot heađisteamet, rohkadallat, máidnut ja giitit.
Mijjieh edtjebe Jupmelem vaetiestidh jïh iehtsedh, ollebe dan nommem nåhtedh gærrodh jïh bïeredh, slognestidh jïh treekeldidh, bene Jupmelem gåhtjodh neavrosne, rohkelibie, heevehtibie jïh gijhtebe.
Juohkehaččas lea namma.
Gaajhkesh nommem utnieh.
Mii geavahit Ipmila nama go suinna háleštit rohkosa bokte, Ipmilbálvalusas ja go sutnje lávlut.
Mijjieh Jupmelen nommem nuhtjebe gosse Dejnie soptsestibie rohkelassesne, gyrhkesjimmesne jïh gosse Disse laavlobe.
Muhto menddo ollu olbmot – sihke nuorat ja ollesolbmot – geavahit Ipmila nama go leat soapmásii suhtan.
Bene fer jïjnjh almetjh- dovne noerh jïh geervh – Jupmelen nommem nuhtjieh gosse haarmese sjïdtieh naakenidie.
Go gárrudat, de čuorvvut biro.
Gosse gærroeh, dle bahhese tjåarvoeh.
Leat go dán smiehttan ?
Dan bïjre ussjedamme ?
Geavat eará maid sáhtát dadjat jus fertet.
Gaavnehth aktem jeatjah dïejvesem maam maahtah nåhtadidh jis tjoerh.
Dalle go don gásttašuvvojit dajai Ipmil JUO dutnje, Ipmil dajai ahte don leat su mánná.
Gosse lååvkesovvih, Jupmele dutnjien “ JAAVOE ” jeehti. Jupmele jeehti datne leah altese maana.
Go doalat gástabearrala, de sáhtát jurddašit iežat gástta birra.
“ Laavkome-gearketje ” edtja dutnjien måjhtajehtedh datne lååvkesovveme.
Soaittát oaidnán gástagovaid alddát, dahje jurddašit movt dat dalle lei: Muhtin guttii du.
Gosse laavkome-gearketjem steereminie, ussjedh dov laavkomen bïjre. Mejtie guvvieh dov laavkoemistie åtnah ?
Seammaládje guoddá Ipmil du miehtá du eallenagi.
Maahtah ussjedidh guktie lïj gosse datne lååvkesovvih.
Don soaittát ožžon gástagintala, dat galgá symboliseret ahte gásttas cahkkehuvvo čuovga mii čuovgá eallimis ja jápmimis ja agálašvuođas.
Gie akt datnem guedtieji. Seammalaakan Jupmielinie: Jupmele datnem fïerhten biejjien guadta. Mejtie tjoevkesem åadtjoejih ?
Don it dárbbaš ballat das mii duinna galgá dáhpáhuvvat eallimis.
Dïhte vuesehte gosse lååvkesovvih, Jupmele tjoevkesem båaltajehti jïh dïhte edtja jieleden, jaememen jïh ihkuvasse bueledh.
Don leat Ipmila mánná ja leat Ipmila suoji vuolde.
Datne Jupmelen maana leah jïh Jupmele datnem iktesth vaarjeleminie.
Oahpa: Čáhci
Lïerh: Tjaetsie
Konfirmašuvdna
Skælloe
Gásttas šaddat risttalaš girku miellahttun.
Gosse lååvkesovvebe gærhkoe-åålmegen lihtsegh sjïdtebe.
Leat váhnemat ja risváhnemat geat dan dahket máná ovddas.
Gosse maana lååvkesåvva, dan eejhtegh jïh kristh-eejhtegh maanan åvteste ” jaavoe ” jietieh.
Konfirmašuvnnas váldá nuorra ieš ovddasvástádusa.
Gosse noere sjidtieh, dellie dah jis jïjtjh jiehtieh mejtie sijhtieh skylledh.
Danin lea lunddolaš ahte sii geat leat gástašuvvon, maiddái konfirmerejuvvojit girkus.
Skælloe lea vihtiestimmie.
Konfirmašuvdna máksá duođašteapmi. Konfirmašuvnnas duođašta Ipmil ahte lohpádusaid maid attii gásttas, ain gustojit.
Gosse skyllebe dellie Jupmele sov laakome-dååjvehtassem vihteste.
Konfirmašunáiggis lea vejolaš smiehtadit lagabui iežat oskku, oahppat eambbo Biibbala birra, ságastallat risttalaš oskku birra, oahpásmuvvat girkuin, fuobmát ođđa jurdagiid eallima birra, ja váldit oasi girkolaš barggus sihke lagaš servvodagas ja máilmmis.
Gosse skælloe-maana leah, nuepiem åadtjoeh dov jaakoen bïjre vielie daejredh, Bijbelem buerebe lïeredh, kristeles jaahkoen bïjre soptsestidh, gærhkojne åahpenidh, orre åssjalommesh jieleden bïjre jïh dov voenen jïh veartenen gærhkojne eadtjaldovvedh.
Mii lea deháleamos sivva dasa ahte áiggut konfirmerejuvvot ?
Mij lea dov eeremes åssjalommesh guktie sïjhth skylledh ?
Makkár sávaldagat leat dus iežat konfirmašunáiggi ektui ?
Maam datne vaajtelh gosse skælloe-maana leah ?
Loga eambbo konfirmašuvnna birra das.
Lohkh vielie skælloen bïjre daesnie.
Ipmilbálvalus lávus ?
Gyrhkesjimmie låavthgåetesne
Vásse 300 jagi ovdal go vuosttaš kristtalaččat besse Ipmilbálvalusa ávvudit sierra girkoviesuin.
300 jaepieh vaasin aarebi dah voestes kristegassjh jïjtsh gærhkoeh åadtjoejin.
Dassážii ávvudedje Ipmilbálvalusaid priváhta ruovttuin.
Daan raajan daamtajommes gyrhkesjimmide altese jïjtsh gåetine hööltestin.
Oktasašvuohta bođii ovdan dainna ahte juohkehaš lei mielde hábmemin bottu. Muhtumat málestedje, earát ges lávlo, muhtumat lohke teavsttaid, muhtumat bukte profetiijaid jnv..
Mijjieh maehtebe aarvadalledh gyrhkesjimmie lij akten jorpe buertien bïjre, gusnie ektievote våajnoes sjïdti gosse gaajhkesh maam akt vedti, muvhth beapmoem jurjiehtin, muvhth laavlomh meatan utnin, muvhth tjaalegh lohkin, muvhth böötin mievriestimmiejgujmie jnv..
Go girkuid hukse šattai daid vuođđun romalaš dállodoallu mas lávejedje čoahkkanit beavddi birra.
Gosse gærhkoeh bigkesovvin, dellie våarome lij akte rovmeren gåetieguntie mij akten guhkiesbuertien bïjre gaavnesji.
Viesu isit čohkkái beavdegeažis.
Iemedeålmaj buertien bijjiebielesne tjahkasji.
ávvu lea maid leamaš ” Ipmilbálvalusa ” báikin.
Låavthgåetie aaj akte sijjie ” gyrhkesjæmman ” orreme.
Boaššu lei bassi dávviriid ja borramuša báiki.
Båassjoe lij dïhte sijjieh gusnie aejlies daeverh jïh beapmoeh lin.
Boaššu lea árvvusadnon lávu eanemus suddjejuvvon báikin. Ii oktage oaččo dan duolbmat dahje dan badjel njuikut.
Båassjoem åtneme goh dïhte vaarjelamme sijjieh låavhtgåetesne, man bijjelen ij guhte edtjh trööredh jallh njulhtjedh.
Jus galgat bassi eahkedismállásiid ávvudit lávus, de livččii lunddolaš bidjat eahkedismállásiid dávviriid boššui.
Edtjebe dam aejlies maalestahkem heevehtidh låavthgåetesne, dle iemie aejlies maalestahken daeverh båassjose biejedh.
Ovdamearkadihte lea riekta bidjat Biibbala boššui.
Vuesiehtimmien gaavhtan lea reaktoe Bijbelen båassjose biejedh.
Biibal han lea sihke “ almmálaš láibi ” ja bassi dávvir.
Bijbele lea ojhte dovne ” laejpie elmeste ” jïh akte aejlies daevere.
Lávus leat dábálaččat leamaš fásta sajit bearrašii.
Vuekien mietie dle fuelhkien almetjh aaj vihties sijjieh åtneme låavthgåetesne.
Áhči ja eatni sajit leat leamaš boaššu lahka, árrana goabbáge bealde.
Aehtjie tjidtjie båassjoen lïhkemes, bene ovmessie vuekieh mennie sijjesne aerneste.
Jus galgá Ipmilbálvalusa ávvudit lávus, de livččii lunddolaš ahte báhppa čohkká boaššu lahka.
Gosse edtja gyrhkesjimmieh låavthgåetesne utnedh dellie iemie hearra dam sijjiem båassjoen lïhkemes åådtje.
Árran lea eallingáldu symbolan.
Aernie lea jieledegaaltijen væhta.
Midjiide livččii lunddolaš atnit árrana Kristus-symbolan.
Mijjese dle mielem vadta aerniem nåhtadidh goh Kristusen væhta.
Son lea máilmmi čuovggas.
Dïhte lea veartenen tjoevkese.
Mii geasuhuvvot árrana čuvgii ja lieggasii.
Mijjieh geasalgovvebe aernien tjoevkesistie jïh baahkeste.
Árran lea lunddolaš čoahkkebáiki.
Aernie lea dïhte iemie gaavnesjimmiesijjie.
Ádjá muitalus
Aajjan soptsese
Áddjá muitala dan birra go su máttaráddjá galggai heajaide.
Aajja soptseste dellie gosse maadteraajjebe edtji pruvresne minnedh.
Lei guhkes vázzinmátki, ii ge joavdán seamma beaivvi.
Guhkie lij vaedtsedh jïh idtji dohkoe ryøhkh aktene biejjesne.
Son šattai ijastit muhtun balssaid láhka jávregáttis.
Tjoeri liegkedidh naan belniej lïhke aktene jaevrie-bealesne.
Nubbi iđit go morihii, de fuomášii ahte lei oađđán olbmohávddiid gaskkas.
Mubpien aereden gosse fahkesti, dle vueptiesti satne gellie gaelmiej gaskesne gællasjamme.
Muhto son ii ballan.
Bene idtji billijh.
Son lei gullan man váttis lei riddui fievrridit sin, guđet jápme duoddaris.
Lij govleme man geerve lij dejtie åemiehkidie foeresjidh vaereste dåvvese, gusnie gærhkoe lij dan aejkien goh ij lij naan geajnoe dohkoe.
Girku lei rittus, ja dohko lei váttis goastat dalle go eai lean geainnut.
Dannasinie dïhte lihkemes fuelhkie dejtie åemiehkidie eatnamisnie juvli.
Dalle eai lean hávdádannjuolggadusat nu mo dál.
Dan aejkien ij lij naan bihkedassh dan bïjre.
Jábmit galget áinnas veallát dábálaš johtingeainnu lahka, go dalle eai lean menddo okto báhcán dan botta go veallájedje ja vurde bajásčuožžileami.
Dah mah sealadin edtjin dan lïhke gællasjidh gusnie deejrin almetjh baalte bøøtin, dellie idtji sïjhth dan oktegh årrodh elleme gællasjin vuertiejin tjuedtjielimmiem.
Dan botta besse gullat go olbmot johte meattá ealuin.
Dennie mieresne meehtin govledh gosse almetjh baalte vøølkin bovtsine.
Sáhtte hervvoštallat misiid ruovgamiin.
Dah meehtin tjoejeste dejstie smaave miesijste murriedidh mah råavkeminie.
Nu guhká go ealli olbmot eai muosehuhttán jábmiid dárbbaškeahttá, de besse ráfis vuoiŋŋastit
Dan guhkiem dah jielije idtji dejtie åemiehkidie sturrin, dellie raeffesne gællasjin.
Dát muitalus lea jápmima birra.
Daate soptsese jaemeden bïjre.
Biibbal dadjá ahte mii " oađđit jápmimii " go jápmit (1 kor 15, 18).
Bijbele jeahta mijjieh ” nahkestibie ” gosse sealede (1 kor 15, 18).
Muhtun beaivve boahtteáiggis galgá Jesus boahtit ruovttoluotta máilmmi gonagassan.
Ikth båetijen aejkien Jeesuse edtja bååstede båetedh goh veartenen gånka.
Son áigu vuođđudit riikas mas ii leat šat mihkkige bahá.
Dïhte edtja sov rïjhkem bigkedh gusnie ij leah vielie naan bååktjege.
Man láhkái smiehtat don jápmima ja hávdádeami birra ?
Guktie dov åssjaldahkh jaemeden jïh juvlemen bïjre ?
Šaddos du dáhttu, mo almmis nu maiddái eatnama alde.
Baajh dov syjhtedem eatnamisnie sjïdtedh guktie elmierïjhkesne
Dán rohkosis rohkadallat ahte Ipmila dáhttu galgá šaddat buot áššiin ja juohke olbmos.
Daennie rohkelassesne rohkelibie Jupmelen syjhtede edtja gaajhkine aatine jïh almetjinie sjugniehtovvedh.
Ipmil hálddaša buot, muhto bahás vuoiŋŋat sáhttet váldit olbmuid iežaset háldui.
Jupmelen reeremisnie gaajhke, bene doen ’ ajmoeh maehtieh faamoem vaeltedh almetji bijjelen.
Mii rohkadallat ahte Ipmila dáhttu galgá šaddat, ja mii rohkadallat ahte Ipmila dáhttu stivrešii min, eallimiiddámetguin, bearrašiiddámetguin, sogaideametguin, searvegottiideametguin, girkuineamet, báhpaideametguin ja jođiheddjiideametguin min giliin, gávpogiin ja riikkain.
Mijjieh rohkelibie Jupmelen syjhtede edtja sjugniehtovvedh, jïh mijjieh rohkelibie mijjieh sïjhtebe Jupmelen syjhtede mijjem stuvrie, mijjen jielemh, mijjen fuelhkie jïh maadtoe, åålmege, mijjen gærhkoe, hearrah jïh mijjen åvtehkh voenine, staarine, laantine.
Dorvvastan go Ipmilii ?
Jupmelem leajhtedem ?
Luohtán go iežan áhččái ja eadnái ?
Aehtjebem jïh tjidtjebem leajhtedem ?
Áiggun dávjá dahkat dakkára maid mu váhnemat eaba suova... Čájehuvvo maŋŋá ahte soai diđiiga mii lei riekta, mun livččen galgan guldalit sudno ráđiid !
Daamtaj sïjhtem maam akt darjodh misse mov eejhtegh ” ijje ” jiehtieh. Mænngan vuajnam dah buerebelaakan deejrin, jïh manne byöreme dejtie goltelidh !
Ja Ipmil diehtá mii lea buorre munnje.
Jïh Jupmele – dïhte daajra mij lea hijven munnjien.
Danin háliidan áinnas dadjat: “ Šaddos du dáhttu”.Jáhkát go lea álki dahje váttis dahkat dan maid Ipmil háliida, ii fal nu mo ieš háliidat ?
Dle sïjhtem badth jiehtedh – baajh dov syjhtede sjugniehtovvedh. Vïenhth aelhkie jallh geerve darjodh maam Jupmele sæjhta, sijjeste maam datne jïjtje sïjhth.
Dávjá in leat áibbas sihkkar mii Ipmila dáhttu lea.
Daamtaj im rikti daejrieh mij lea Jupmelen syjhtede.
Ođđa testameantta evangeliat muitalit juoidá dan birra mo Ipmila plána olbmuid várás lea, ja oahpahus girkus muitala maid juoidá.
Orre testamenten vaentjelh soptsestieh maam akt Jupmelen soejkesjen bïjre almetjidie, jïh ööhpehtimmeste gærhkosne.
Dalle beasan diehtit eambbo das, mii Su dáhttu lea.
Dellie sïjhtem badth vielie daejredh mij lea Dan syjhtede.
Lea ollu mii dáhpáhuvvá mii ii dáidde leat Ipmila dáhtu mielde.
Jïjnje heannede, maam kanne Jupmele ij sïjhth edtja heannadidh.
Soahti ja heahti leat ovdamearkkat.
Dåaroe jïh neavroe leah nåake heannadimmieh.
Lea min iežamet duohken háliidit go dahket buriid, vai diktit go iežamet dahkat baháid maid.
Dle badth mijjieh almetjh mah muenieh mejtie mijjieh sïjhtebe dejtie hijven aatide darjodh, jallh mejtie mijjem baajebe nåake aath aaj darjodh.
Buot dain, mii dáhpáhuvvá, lea bálggis Ipmila lusa.
Gaajhkine mij sjugniehtåvva, lea akte geajnoe Jupmielasse.
Ipmila buorre ja árbmugas dáhttu gal šaddá min rohkadalakeahttá, muhto dán rohkosis mii rohkadallat ahte dat šattašii dáppe min luhtte ge.
Jupmelen hijven syjhtede sjugniehtåvva bielelen mijjieh dan bïjre rohkelibie, bene daennie rohkelassesne rohkelibie dïhte aaj tjuara mijjem sjugniehtovvedh.
Mo dat dáhpáhuvvá ?
Guktie naemhtie sjugniehtåvva ?
Dat dáhpáhuvvá go Ipmil hehtte buot bahás áigumušaid ja meanuid mat bohtet beargalagas, máilmmis ja min suttolaš oaččis. Dat eai dáhto min atnit Ipmila nama bassin eai ge diktit su riikka boahtit.
Naemhtie sjugniehtåvva gosse Jupmele gaajhkh nåake soejkesjh jïh abpe nåake syjhtedem bahhesne tsööpkie, veartenisnie jïh mijjesne, mah sïjhtieh heerredidh Jupmelen nomme aejlieståvva jïh dan rïjhke edtja båetedh.
Muhto Ipmila dáhttu šaddá go son nanne min ja bisuha min sánis ja oskkus gitta min maŋimuš boddui.
Naemhtie sjugniehtåvva gosse Jupmele mijjem faamoem vadta sov baakojne, jïh mijjem jaahkosne vaarjele mijjen minngemes tijjese.
Dat lea su árbmugas ja buorre dáhttu.
Daate lea dan aarmogs syjhtede.
Suorssá girku
Sorselen gærhkoe
Suorssá girkus lea ivdnás glássagovva mas sámenisson rukses máttasámi gahpiriin doallá njuoratmáná salas, ja sámenieida davvisámi gahpiriin geahčada olmmošjovkui geat birastahttet Jesusa.
Sorselen gærhkosne stoere klaase gellie klaeriejgujmie. Desnie saemien nyjsenæjja rööpses åarjelsaemien tjohpine jïh altese faerhmesne onne maana. Dej baalte nyöjtetje noerhtesaemien tjohpine jïh dah mubpide almetjidie vuartesjeminie gïeh Jeesusen bïjre tjåadtjoeh.
Dát olbmot ges leat gárvodan nu mo lei dábálaš Jesusa eallinguovllus ja – báikkis.
Dej leah dejpeladtje vaarjoeh mejtie utnin gosse Jeesuse veasoeji.
Ovddabealde govas lea fádnušaddu.
Faatnoe guvvien vuelie-raedtesne vååjnoe.
It galgga suoládit
Aellieh sualedh.
Mii galgat ballat Ipmilis ja ráhkistit su, amamet váldit lagamužžamet ruđaid dahje opmodagaid, dahje fillet sus maidege vearregálvvuiguin ja eará behtolašvuođain, muhto vai mii veahkehit su gádjut su opmodaga ja buoridit su ealáhusa.
Mijjieh edtjebe Jupmelem vaetiestidh jïh iehtsedh, ollebe mijjieh naakedem mijjen mubpeste vaeltieh jallh neerrh, bene satnem viehkiehtidh vaarjelidh maam eekie, jïh dam raeffesne utnedh.
Suoládeapmi sáhttá leat nu olu – sáhttá leat báŋkkus suoládit ruđaid, kantuvrras suoládit dihtora, dahje sihkkungumme “ luoikkahit ” muitalkeahttá oamasteaddjái ja de “ vajáldahttit ” dan addit ruovttoluotta.
Sualadidh maahta jïjnjem årrodh – beetnegh baanghkeste sualadidh jallh daatamaasjinam aktede kontovristie vaeltedh jallh skubpegem ” löönedh ” bielelen aajhtere dam daajra, jïh ” åajaldidh ” dam bååstede vedtedh.
Sáhttá maid máksit earáin fillet juoidá dahje gávildit juoidá mii ii gula munnje.
Bijbele aaj jeahta, ibie edtjh mubpede boelveste sualadidh.
Mo lea vejolaš suoládit boahtte buolvvas ?
Guktie gåarede mubpede boelveste sualadidh ?
It galgga rihkkut náittosdili
Aellieh paarrebieliej gaskese tjihtedh.
Mii galgat ballat Ipmilis ja ráhkistit su, vai mii eallit buhtes ja gudnálaš eallima sániiguin ja daguiguin, ja juohkehaš galgá ráhkistit ja gudnejahttit náittosguoimmis.
Mijjieh edtjebe Jupmelem vaetiestidh jïh iehtsedh, juktie mijjieh tjïelke jïh eensi jielebe åssjaldahkine, baakojne jïh daahkojne. Paarrebielieh edtjieh sinsitniem iehtsedh jïh earoehtidh.
Dat guđet leat buorit nubbi nubbái, leaba maid oskkáldasat nubbi nubbái, nu ahte sudno oktavuohta lea báidnojuvvon buorrevuhtii ja rehálašvuhtii.
Jupmele gieriesvoetem jïh seksualtitetem sjugniedamme; ektiejielede kaarri jïh nyjsenæjjaj gaskem. Gaajhkesh edtjieh paarrebieliem krööhkedh, jïh ektiejieledem vaarjelidh.
Maid dat mearkkaša, “ Náittosdili rihkkut ” ?
Maam sæjhta jiehtedh ” Paarrebieliej gaskese tjihtedh ? ”
Lea go dát, ahte náittosguoimmit mannaba goabbat sadjái ?
Dïhte gosse paarrebielieh juakasuvvieh ?
Ahte guovttis geat orruba ovttas, heaitaleaba ?
Göökte mah ektesne jielieh juakasuvvieh ?
Vai lea go eambbo ?
Jallh mij akt vielie ?
Mainna bargá Sámi girkoráđđi ?
Mejnie Saemien gærhkoeraerie barka ?
Norgga girku Sámi girkoráđđi lea Girkočoahkkima sámi girkoeallinorgána mii galgá ovddidit, gáhttet ja ovttastahttit Norgga girku sámi girkoeallima.
Saemien gærhkoeraerie Dennie nøørjen gærhkosne lea Gærhkoetjåanghkoen åårgane, jïh edtja saemien gærhkoejielemem Dennie nøørjen gærhkosne evtiedidh, vaarjelidh jïh iktedidh.
Sámi girkoráđi bargguide gullet buot áššit mat ráđi mielas gusket sámi girkoeallima.
Saemien gærhkoeraerien barkoesuerkie lea gaajhkh aamhtesh mah raerien mielen mietie saemien gærhkoejielemem doehtedieh.
- Sámi girkoráđđi ovdánahttá oahpponeavvuid oskuoahpahussii, ealáskahttá sámi sálbmalávluma, ráhkadahttá sámi liturgiija.
Saemien gærhkoejieleme materijellh jaahkoeøøhpehtæmman evtede, jealajahta saemien salmelaavlomem, saemien liturgijem evtede.
- Sámi girkoráđđi áigu sámi nuoraid háhkat girkolaš bálvalussii.
Saemien gærhkoeraerie sæjhta saemien noerh dåårrehtidh gyrhkeles dienesjasse.
- Sámi girkoráđi áigu nannet sámi girkoeallima davviriikkaid ja Ruošša riikkarájiid rastá.
Saemien gærhkoeraerie sæjhta saemien gærhkoejielemem raasti rastah nænnoestidh, dejnie noerhtelaantine jïh Russlaantesne.
- Sámi girkoráđđi ovttasbargá miehta máilmmi eamiálbmogiiguin Girku máilmmiráđi bokte.
Saemien gærhkoeraerie aalkoealmetjigujmie abpe veartenisnie laavenjostoe, Gærhkoen vearteneraerien tjïrrh.
Smiehta vuos dáid:
Ussjedh voestegh daan bïjre:
Ž Mo jáhkát lea jus olmmoš šaddá váhnemin nuppelotjahkásažžan ?
Ž Guktie vïenhth lea eejhteginie sjïdtedh gosse ennje noere lea ?
Ž Maid jáhkát livččii váddáseamos jus váhnen šaddá nuorran ?
Ž Mij lea stööremes dåeriesmoere gosse eejhteginie sjædta gosse ennje noere lea ?
Ž Mo jáhkát leat máná vuostá šaddat go ii leat irgi ?
Ž Guktie vïenhth lea nåajsan sjïdtedh gosse ij naan mïelehke desnie ?
Loga muitalusa Márjjá birra Lukas 1, 26-38.
Lohkh Maarjan bïjre Lukasen vaentjielisnie: Lukas 1, 26-38.
Ž Man birra lea dát teaksta ?
Ž Man bïjre daate teekste såårne ?
Ž Mii fáttáid meannuda teaksta ?
Ž Guktie daan teeksten aamhtese ?
Ž Mii lea du mielas čalbmáičuohcci dán teavsttas ?
Ž Maam tuhtjh dennie teekstesne viehkielommes ?
Ž Geaiguin deaivvadit dán muitalusas ?
Ž Giejtie daennie teekstesne gaavnedibie ?
Ž Maid beassat Márjjá birra diehtit ?
Ž Maam åadtjobe Maarjan bïjre daejredh ?
Maid beassat eŋgela Gabriela birra diehtit ?
Maam åadtjobe eengkele Gabrielen bïjre daejredh ?
Mo reagere Márjá go eŋgel boahtá su lusa ?
Ž Guktie Maarjine gosse eengkele dan gåajkoe båata ?
Ž Mii lea eŋgela sáhka Márjái ?
Ž Maam eengkele Maarjese jeahta ?
Ž Manin lea Márjá fuolas go gullá eŋgela sága ?
Ž Mestie Maarja tjoeperde gosse eengkele soptsestamme ?
Ž Maid muitala eŋgel Ipmila birra ?
Ž Maam eengkele jeahta Jupmelen bïjre ?
Ž Geas sáhttet min áiggis leat sullásaš vásáhusat go Márjjás ja Jovssehis ?
Ž Gïeh daelie dååjrehtieh maam Josefe gonnoeh Maarjah dååjrehtigan ?
Ž Man láhkái deaivvadit odne áhpehis nuoraid ?
Ž Maam daaletje noere nïejth dååjrehtieh gosse nåajsan sjidtieh ?
Ž Mo orru du mielas go nuorat ávžžuhuvvojit váldit abortta ?
Ž Maam datne ussjedh daan bïjre: noere nïejtide eevtjieh maanam boerne-gåetesne jamhkelidh ?
ŽMan láhkái galggašeimmet deaivvadit nuorra nieiddaid ja bártniid geat šaddet váhnemin ?
Ž Maam datne tuhtjh, guktie edtjebe dåemiedidh gosse noerh eejhtegh sjïdteminie ?
Loga muitalusa oktii vel, ja smiehtas dán:
Lohkh saerniem ikth vielie jïh ussjedh daan bïjre:
Ž Maid sáhttit dahkat nuoraid ovddas geat šaddet váhnemin ?
Ž Guktie maehtebe noere almetjidie viehkiehtidh gïeh eejhtegh sjidtieh ?
Ž Mo sáhttet nuorat geat šaddet váhnemin beassat vásihit ahte Ipmil lea sin fárus, nu mo Ipmil lei Márjjá ja Jovsseha fárus ?
Ž Guktie edtjieh noere eejhtegh damtedh Jupmele dej luvnie lea, seammalaakan goh Josefe gonnoeh Maarjah ?
Go don doalat Doaivva-bearrala, de sáhtát jurddašit buot dan birra mii lea čáppat, mii imaštahttá ja movttiidahttá.
Gosse “ tjuedtjielimmie-gearketjem ” steereminie, ussjedh dellie guktie lea gosse buaredh, tjaebpie jïh åajvoeh.
Dán bearralii sáhttá bidjat buot mii lea devdojuvvon vuorddekeahtes iluin.
Ussjedh dan bïjre mij jieledem aavojne deavhta, gosse daam gearketjem steereminie.
Don sáhtát jurddašit dakkár diliid birra go ožžot ilu ja ođđa doaivvu ja vurket daid Doaivva-bearralii.
Mujhtieh gaajhki bïjre mejtie dutnjien aavoem jïh håhkoem vadteme, jïh rijhth dejtie dov buerie mojhtesh gearketjen sïjse.
De sáhttá bearral muitalit dutnje eallima čábbodaga ja ilu birra.
Tjuedtjielimmie-gearketje dutnjien jieleden tjaebpiesvoetem jïh aavoem måjhtajahta.
Ipmil sivdnidii min eallit valljugas eallima.
Jupmele mijjem sjugniedi gaajhke bueriem åadtjodh.
Jesus vásihii sáttomeahci.
Jeesuse saadtegisnie lïj.
Son lei doppe akto 40 beaivvi.
Desnie oktegh 40 biejjieh årroeji.
Beargalat geahččalattai su; fáluhii sutnje fámu ja stuorisvuođa.
Jïh bahha bööti Jeesusem gïehtjelidh faamohks jïh ræjhkoes galka sjïdtedh.
Son válljjii eará geainnu.
Jeesuse jis jeatjhlaakan veelji: Lyjjiesvoetem jïh Gieriesvoetem.
Vuollegašvuođa geainnu.
Jeesusen jïjnjh dåeriesmoerh.
Ráhkisvuođa geainnu.
Idtji badth gåajperh.
Son vásihii ” sáttomeahci ” maiddái eará háviid.
Stynkehke lïj guktie iktesth darjoeji dam maam reaktoe lïj.
Don sáhtát lohkat Lukasevangeliuma 4. kahpihttalis, vearssain 1-13 dan movt Jesus geahččaluvvui sáttomeahcis.
Jeesuse saadtegisnie gïehtjelovvi. Dan bïjre maahtah lohkedh Lukasen vaentjielisnie: 4, 1-13.
Oahpa: Soahki
Lïerh: Såekie
Gullevašvuohta muhtumiidda dahje historjái
Maadtoej ektesne domtedh jïh dej saernide mujhtedh
Muhtumat leat nu lihkoš ahte sis leat áhkut ja ádját geaiguin besset juohkit vásáhusaid.
Aavrehe dïhte gïe aajja gonnoeh aahkan luvnie åådtje årrodh.
Muhtumiin leat eará lagas olbmot geaiguin juohkit vásáhusaidis.
Mubpie jis slïekten jallh naan gieries almetji luvnie.
Gullevašvuohta geaidda nu dahje historjái addá identitehta.
Ektievoete vuj saernieh maadtoej bïjre identitetem vadta.
Midjiide leat muittut lieggasat ja dehálaččat.
Mojhtesh mijjese gearehke jïh vyörtegs.
Iežat soga historjá lea mávssolaš danin go addá dutnje identitehta maid sáhtát viidásut addit boahtte bulvii.
Saernieh dov maadtoej bïjre vyörtegs lea, identitetem vadta, jïh dam maahtah dov maanide vedtedh.
Oza dieđuid sogat birra ovttas áhkuin, ádjáin dahje earáin du lagasbirrasis !
Goeredh dov slïekten bïjre dov aajja gonnoeh aahkine ektesne, jallh naan mubpine ektesne gie dov slïektem daajra.
Rahkat reportáša !
Vitnh tjaebpies åasah.
Vuoitte skeaŋkka !
Darjoeh soptsesem
Mii háliidit ahte don galggat leat mielde ráhkadeamen reportášaid neahttabáikái. Reportášat sáhttet leat leairra birra, konfirmašunoahpahusa birra, beakkán olbmuid birra, girje-, musihkka- ja filmmaid birra dahje iežat smiehttamušat eallima stuorát ja uhcit čuolmmaid birra.
Mijjieh sïjhtebe datne edtjh meatan årrodh soptsesh darjodh dan nedtesæjjan Soptsesh, leejri bïjre, skyllemegaavnesjimmieh, åehpies almetji bïjre, gærja-, musihke jih filmesoptsesh jallh dov åssjaldahkh jieleden smaave jïh stoerre onterdimmiej bïjre.
Sáddes midjiide teavstta ja govaid, mii veahkehit du teavsttain.
Seedth mijjese teeksth jih guvvieh jih mijjieh sïjhtebe datnem viehkiehtidh teekstine.
Válljet ieš makkár gillii čálát.
Datne maahtah veeljedh mennie gïelesne datne sïjhth tjaeledh.
Sii geat sáddejit midjiide reportáša, leat mielde skeaŋkka vuorbádeamis.
Dah mah soptsesem mijjese seedtieh maehtieh ierielimmiem åadtjodh.
Basuhuvvos du namma.
Baajh dov rïjhkem båetedh
Mii rohkadallat ahte Ipmila riika galgá boahtit min lusa dáppe eatnamis, ja ahte boahtá buot olbmuide eatnanspáppas.
Mijjieh rohkelibie Jupmelen rïjhke edtja mijjese båetedh, daennie eatnamisnie, jïh dïhte gaajhkide almetjidie veartenisnie båata.
Lea vuosttažettiin Jesus mii čájeha midjiide maid Ipmila riika lea.
Uvtemes Jeesuse dïhte, mij mijjem vuesehte man plieresne Jupmelen rïjhke.
Go lohkat Biibbalis, de oahpásmuvvat Jesusiin.
Gosse Bijbelisnie lohkebe maehtebe Jeesusinie åahpanidh.
Maid son dagai ?
Maam darjoeji ?
Maid son dajai ?
Maam jeehti ?
Mii dáhpáhuvai olbmuiguin su birrasis ?
Mij almetjigujmie dan bïjre heannadi ?
Maid dat duođaid máksá, ahte Ipmila riika boahtá eatnamii ?
Maam sæjhta raaktan jiehtedh Jupmelen rïjhke eatnamasse båata ?
Máksá go dát ahte oažžut áibbas buorre máilmmi mas buohkat leat álo šiega guđet guimmiideaset, vai sáhttá go máksit juoidá eará ?
Sæjhta jiehtedh mijjieh aktem åajvoeh veartenen åadtjobe, gusnie gaajhkesh giemhpes sinsætnan, jallh maahta mij akt jeatjah årrodh ?
Ipmil háliida ahte mii buohkat galgat boahtit su lusa, son čuorvu min ja ohcá láhppon mánáidis su Bassi vuoiŋŋa bokte.
Jupmele sæjhta mijjieh edtjebe dan gåajkoe båetedh, jïh dïhte mijjese tjåarvoeminie jïh sov gaarvanamme maanah ohtsedemine, dan Aejlies Voejkenen lïhke.
De oahpaha ja veahkeha Bassi vuoigŋa min bálvalit Ipmila, ja čilge min čállosiid – nu ahte beassat dovdat Ipmila almmálaš fámu dáppe eatnamis.
Dle Dïhte Aejlies Voejkene mijjem leara jïh viehkehte Jupmelem iehtsedh, og mijjese buerkeste mij lea tjaalasovveme- guktie mijjieh åadtjobe Jupmelen elmien faamoem damtedh daennie eatnamisnie.
Ipmila riika gal boahtá iešalddis min rohkadalakeahttá, muhto dán rohkosis mii rohkadallat ahte dat boađášii min lusa ge.
Jupmelen rïjhke jïjtsistie båata bielelen mijjieh dan bïjre rohkelibie, bene daennie rohkelassesne rohkelibie dïhte aaj tjuara mijjese båetedh.
Dat dáhpáhuvvá go almmálaš Áhčči addá midjiide Bassi Vuoiŋŋas, nu ahte mii oažžut árpmu oskut su bassi sátnái ja eallit su dáhtu mielde sihke dáppe dán áiggis ja dasto agálašvuođas.
Naemhtie sjugniehtåvva gosse elmien Aehtjie sov aarmoste sov Aejlies Voejkenem vadta, juktie mijjieh jaehkebe dan baakoeh, jïh goh kristegassjh jielebe, daelie jïh ihkuven aajkan.
Olmmoš Edena gilvvagárddis
Gen.. 2:4-7
Snoasa girku
Snåasesne
Snoasas lea okta girku.
Snåasesne akte gærhkoe.
Snoasa lea sámi kultuvrra guovddaš guovlu.
Snåase lea vihkeles sijjie saemien kultuvrese.
Snoasa girku oaččui vuosttaš sámi duoji go Martha Jåma ja su mannji Marja Leena govččaiga áltárrieggá bohcconáhkiin.
Voestes saemien vætnoe Snåasen gærhkose sjïdti gosse Martha Jåma jïh altese mænnja Marja Leena aalteren boelvestahkem skåerrine skåårreme.
Go boahtá sisa girkui, de áicá dakkaviđe eatnanspáppa, čuovgagloba sámi ruossain.
Gosse Snåasen gærhkose tjaangh, dellie “ eatnemem ” vuajnijh, “ eatneme ” lea tjoevkesidie, jïh bijjiegietjesne saemien kroesse.
Dát addojuvvui girkui skeaŋkan.
Dïhte vadtese gærhkose.
Lea báikkálaš rávdi guhte lea dan ráhkadan.
Gaarmanæjja Snåaseste dam ruvhteste dorjeme.
Árjjas eaŋkilolbmot, nu mo Martha Jåma ja Maja Dunfjell leat dahkan vejolažžan skáhput rukses čiŋaid girkui; messehakel, golbma antependia (láđđi áltára / lohkanbeavddi / sárdnestuolu ovddabealde) datneárpočiŋaiguin maid Martha Jåma lea duddjon.
Snåasen gærhkosne rööpses teekstilh saemien duedtine, juktie eadtjohke nyjsenæjjah Martha Jåma jïh Maja Dunfjellh dejgujmie barkigan; messehagele, golme antependijh (aalhteren uvte, lohkemesijjien uvte jïh prïjhkestovlen uvte).
Báhpa Lilla stolas lea sámi ornamentihkka - Martha Jåma lea duddjon datneárpočiŋaid.
Martha Jåma dejtie ditnine rïeseldamme. Marta Jåma Snåasen gærhkose aaj hearran lilla stolam saemien vuekiej mietie ditnine gååreme.
Searvegottis lea sámegillii teakstalohkan moadde geardde jahkásaččat.
Dennie gærhkosne gellien aejkien fïerhten jaepien Bijbelistie saemien gïelesne luhkieh.
Lávlojuvvo sámegillii.
Saemien saalmh aaj laavloeh.
Sámi liturgiija geavahuvvo erenoamáš oktavuođain.
Gosse sjïere saemien gyrhkesjimmie, saemien liturgijem utnieh.
Hávdeeatnamis oaidnit hávddiid mas oidno sámevuohta, leat čáppa luonddugeađggit, sámegiel teavsttat dahje / ja sámi ornamentihkka.
Gaelmie-gaertienisnie jïjnjh saemien gaelmieh. Naan gierkesne saemien gïelesne tjaalasovveme jïh aaj saemien vuekiej mietie tjaalehtjamme.
Lávvu
Låavthgåetie
lea dihto juohkin.
Låavthgåetiem striengkieslaakan juakeme
Lávu siskkimusas árrana ja loavdaga gaskkas, lea bassi báiki boaššu, mas borramuš ja bassi dávvirat vurkojuvvojedje.
Låavthgåetien uvtemes bielie, dïhte sijjie sisnjemes, aernien jïh låavtegen gaskem, desnie dïhte aejlies sijjie båassjoe, gusnie beapmoeh jïh aejlies daeverh tjaavhkoejin.
Boaššu lea bassi.
Båassjoe aejlies.
Árranis lea stuorra, duolba geađgi mii gohčoduvvo boaššogeađgin.
Aernien akte stoerre gierkie man nomme båassjoegierkie.
Muhtumat dadjat ahte dát geađgi muittuha min man guhkas sáhttit vanahit ovdalgo gudnehuhttit bassi báikki.
Naaken jeahta daate gierkie edtja mijjem måjhtajehtedh man gåhkese mijjieh maehtebe silledh eannan dam aejlies sijjiem narrahtibie.
Boares sámi oskkus lei ipmil Juoksa-áhkká mii suddjii boaššu.
Dej beeli saemien religijovnesne Joeks-aahka båassjoem vaarjeli.
Juoksa-áhkká lei bivdoipmil guhte attii bivdolihku bivdiide.
Joeksaahka lij vijremen nyjsenen jupmele, mij vijrijidie vijremelæhkoem vedti.
Son čuovui bivdiid ja álvvu ruovttoluotta boššui, mas bearráigeahčai álvvu.
Dïhte aaj vijrijidie dåeriedi bååstede båassjoen gåajkoe, gusnie saalehtem geehti.
Máttaráhka golbma nieidda: Sáráhkká, Juoksa-áhkká ja Uksáhkká ráđđejedje orrunbáikki ja orrunbáikki lagasguovllu eallima badjel.
Maadteraahkan golme niejth: Saraahka, Joeksaahka jïh Oksaahka, jieleden bijjelen reerin årromesijjesne jïh årromesijjien lïhke.
Dát čájeha mo “ máilmmálaš ipmilat ” ledje čadnon lávvui ja árgabeaieallimii.
Daate vuesehte guktie ” eatnemen jupmelh ” lin ektiedamme låavthgåatan jïh aarkebeajjan.
Bassi latnja
Aejlies sijjie
Lávu juohkin bođii das, go ipmilat ledje dehálaččat sámiid árgabeaieallimis, go olbmot boradedje ja ođđe bassi lanjas.
Guktie låavthgåetiem juakame lea dannasinie dah jupmelh lin vihkeles saemiej aarkebiejjesne, dah byöpmedin jïh åeriejin aktene aejlies sijjesne.
Apoastaliid dagut-girjjis muitaluvvo mo vuosttamuš risttalaččat čoagganišgohte.
Apostelen dahkojne soptsesåvva guktie dah voestes kristegassjh eelkin gaavnesjidh.
Eai gávdnon girkoviesut.
Ij lij naan gærhkoegåetie.
Sii deaivvadedje tempelšiljus ja priváhta ruovttuin.
Dah gaavnesjin teempelen sjaljosne jïh jïjtsinie gåetine.
1800-logu loahpas lágiduvvojedje læstadialaš čoakkalmasaid Divttasvuonas smávvá goađážiin. (Oversetters kommentar: Det står “ før århundreskiftet ”.
Tjuetiejaepiemolsemen åvtelen dah voestes læstadijanen gaavnesjimmieh Divtasvuotnesne lin smaave derhviegåetine.
Mo oainnat girku odne ?
Maam datne tuhtjh gærhkoen bïjre daan biejjien ?
Dovddat go ahte leat ruovttus girkus, vai dovddat go ahte leat guossin Ipmila viesus ?
Domth goh gåetesne jallh goh guessie jupmelen gåetesne ?
Láhka (2009:724) našuvnnalaš unnitloguid ja unnitlogugielaid birra
Laake (2009:724) nasjovnen unnebelåhkoej jïh unnebelåhkoegïeli bïjre
/ Boahtá fápmui:2010-01-01 / Almmolaš njuolggadusat
/ Faamose jåhta I:2010-01-01 / Sïejhmi njoelkedassh