pere/sami_parallel huggingface dataset:
Muhto diet áigi ii leat dál. Don ipmirdat: dál lea áigi go Norga sádde soalddáhiid amas riikkaide goddalit sin geat orrot doppe.
Daelie akte tïjje gusnie almetjh tjuerieh barkedh luhkiegaektsie tæjmoeh dygnesne, ihke ravvide båeries almetjidie bïssedh.
Dál lea áigi go olbmot fertejit bargat gávcci
Daelie akte tïjje gusnie staate jïh reerenasse onterdieh mejtie edtjieh åljatseegkeldahkh bigkedh lehkiem Noerhte-Nøørjeste.
olbmuid gávpogis gávpogii almma čolgat dálkkádatgásaid, mii billista plánehta.
bigkebe, juktie almetjh foeresjidh staareste staarese, bielelen klijmagaassh gåglodh mah planeetem ” fuckede ”.
buot.
akte tïjje gusnie seedtebe vuesiehtimmien gaavhtan lohkehtæjjah Afganhistanese juktie maam akt bæjjese bigkedh, sijjeste dam rijvestidh.
Iige leat áigi gos čáhppadat, vielgadat, ruškadat, fiskadat ja runta leat fárrolaga hukseme buoret saji gos eallit.
Daate ij leah akte tïjje gusnie tjeehpes jïh veelkes jïh provne jïh viskes jïh rovsa ektesne tjåadtjoeh juktie aktem buerebe sijjiem bigkedh jieledh ?
Berrešii gánske leat nuppeládje ?
Bene byøreme kaanne båastode årrodh ?
De beasat gullat ollu maid politihkkárat lohpidit buriid diŋggaid bargat, jus fal beare sin jienastat.
Dellie åadtjoeh jïjnjh politihkerh tjaebpieslaakan dutnjien soptsestidh maam dah sïjhtieh darjodh jis ajve datne dejtie steemmedh.
Sii áigot sihkkarit addit dutnje válljen friddjavuođa, fuolahusa, hálbbit viinni, industriija, kultuvrra ja ollu eará, jus fal beare sin jienastat.
Dah gujht sïjhtieh dutnjien vedtedh veeljemefrijjevoetem, hoksem, aelhpies sprïjhtem, industrijem, kultuvrem jïh jïjnjh jeatjah aath, jis ajve datne dejtie steemmedh.
Ovtta diŋgga gal leat oahppan doarvái guhkes eallimis: Die lea dušše dušši.
Bene maam akt libie lïereme, akten guhkies jieleden mænngan: ajve jåasoeh.
Jus dus galgá leat válljenfriddjavuohta, fuolahus, hálbbes viidni, industriija, kultuvra dahje ollu eará diŋggat, de dan ovddas gal fertet doarrut.
Edtjh veeljemefrijjevoetem, hoksem, aelhpies sprïjhtem, industrijem, kultuvrem jallh jïjnjh jeatjah aath utnedh tjoerh dan åvteste gæmhpodh.
Ieš.
Jïjtje.
Ráhkis suvra mánát, geat čohkkábehtet maŋemusas klássas ja bálkubehtet báberbihtáid nieidda njeaiga, gii čohkká dáppe ovddemusas.
Gieries måsnoeh, ermies maanah mah klaassetjiehtjelen vueliemassjen tjahkasjieh jïh paehperebåalah hejkieh nïejtese åvtene.
Ráhkis nieida dáppe ovddemusas, gii it nagot mearridit leago diet doavki dieppe maŋábealde ráhkásmuvvan vai leago heajos mielas.
Gieries nïejte åvtene, guhte ij buektehth eajhnadovvedh mejtie dïhte jabjehke dov duekesne lea gierielimmesne jallh måsnoeh.
Ráhkis don gii leat su gurut bealde, gii imaštalat movt galggat ollet čuojahit fidjolin go earát klás
Gieries datne guhte lea nïejten gårroehbielesne, mij onterde guktie datne edtjh astedh feelam spïeledh gosse dah mubpieh klaassesne ajve sïjhtieh breakdance daansoehtidh.
njeallje eahkeda vahkkus. Ráhkis don, gii it nagot orrut jaska, vaikko dieđát ahte berret dan dahkat.
Gieries datne guhtie ij buektehth sjeavohth årrodh jalhts datne daajrah datne byørh.
Ráhkis don, gii leat beare ollu jaska, muhto it duostta huikit go balat earát jurdda
Gieries datne guhte njaelmiem steerh fer jïjnjem bene ih doesth gæljodh dannasinie datne billh naaken edtja tuhtjedh datne jabjoeh.
guin ja hájas ! Lea okta áigi go steanžá bađa alde ja speallá dataspealuin. Lea okta áigi go lohká girjji. Lea okta áigi go
skuvlelearohkh saaht mij tjoelide, haamojde, såarhtide, mïelide jïh hapsenasside !
Dušše norgga stáhtaborgárat besset jienastit stuora-digge válggas, muhto dat ii leat gáibádus báikká laš-válggas.
Ajve nøørjen staatenårrojh åadtjoeh steemmadidh stoerredigkieveeljemisnie, bene daate ij leah akte krïeveme lïhkesveeljemisnie.
Digaš tallabehtet ákkaid dasa.
Digkiedidie mannasinie naemhtie.
Lehpet go ovtta-oaivilis jienastanvuoigatvuođanjuolggadusaiguin ?
Seamadidie steemmereaktanjoelkedassine ?
Máŋggas eahpidit diktit jienastit Interneahta bokte.
Jïjnjesh eah lyjhkh steemmadimmiem luhpiedidh Gaskeviermesne.
Miesse mánus 2010 bukte stuoradiggeáirasat Erna Solberg, Michael Tezscher ja Trond Helleland Olgežis áirrasárvalusa, mas árvaledje bissehit geahččaleami mas elektrovnnalaččat jienastit.
Suehpeden 2010 dah stoerredigkietjirkijh Erna Solberg, Michael Tetzschner jïh Trond Helleland krirreste Åelkies, aktem tjirkijeraeriestimmiem bøøktin gusnie raeriestin voejhkelimmiem tjøødtjestidh elektrovneles steemmadimmine.
Gávdnet dan áirras-árvalusa 128 S (2009–2010) www.stortinget.no, ja ohcet neahtas dieđuid manne Drammen ja Oslo geassádeigga dien geahččaleamis.
Gaavnh Tjirkijeraeriestimmiem (Representantforslag) 128 S (2009-2010) daesnie www.stortinget.no, lohkh gïhtjehtimmiem Frank Aarebrotine
Gehččet listu suohkana ja fylkkasuohkana doaimmain.
Vuartesjh vuesiehtimmiem mij såemies dejstie tjïelten jïh fylhkentjïelten barkojste vuesehte.
Válljebehtet dan golbma doaimma, mii din mielas orru eanemus guoskame din beaivválaš eallimii.
Veeljh dejtie golme barkojde mah datne tuhtjh støøremes ulmiem utnieh dov aarkebeajjan.
Digaštallet buriid ja heajos beliid mearriduvvon ruhta-juolludemiin ja rámmajuolludemiin suohkaniidda.
Digkiedidie aevhkide jïh nåakevoetide bieljiemïerhkeldh dåarjojne jïh mieriedåarjojne tjïeltide.
Olgeš ja Ovddádusbellodat áiguba heaittihit fylkka-suohkana.
Åelkies jïh Fremskrittskrirrie sijhtieh fylhkentjïeltem laah-pehtidh.
Lágidehpet panelaságastallama klássas, gos muhtin oahppit bealuštit fylkkasuohkana ja earát fas háliidit heaittihit dan.
Øørnedidie aktem dierhkesjimmiem klaas sesne, gusnie såemies dejstie learoehkijste fylh ken tjïeltem voeb-nesjieh, mearan jeatjebh vienhtieh fylhken tjïelte byøroe gaarvanidh.
elektrovnnalaš jienasteami ?
LAAVENJASSHS.4-5VEELJEMEØØRNEGE
Digaštallet leago din mielas heivvolaš addit jienasteddjiide vejolašvuođa jienastit Interneahta bokte.
Digkiedidie mejtie dijjieh tuhtjede væjsehke nuepiem vedtedh veeljijidie Gaskeviermesne steemmadidh.
Ráhkadehpet listu mas ákkastallabehtet manne ja manne ii.
Tjaelede aktem læstoem argumentigujmie mietelen jïh vuestelen.
Doaivubehtet go jienastanvuoigatvuohta 16 jahkásaččaide nanne politihkalaš áŋgiruššama nuoraid gaskkas.
Digkiedidie mejtie vienhtede stemmereaktoe dejtie mah leah 16 jaepien båeries sæjhta dam politihkeles eadtjohkevoetem noeri luvnie nænnoestidh.
Digaštallet dan birra.
Digkiedidie dan mænngan aamh tesem klaas sesne.
Čuvvot mielde aviissain, radios, TVas ja neahttabloggain, ja gávdnet makkár politihkalaš áigumušat báikkálaš-politihkkáriin leat.
Vuartasjidie plaerine, raadijovesne, TV. ’ sne jïh nedte-bloggine, jïh gaavnede mïelh dan dahkoesijjien bïjre maam voengespoltihkerh utnieh.
Leatgo máŋggas, geat oaivvildit báikká-laš iešstivrejupmi ferte nannejuvvot dahje ahte stáhta ferte eambbo doaimmaid badjelasas váldit ?
Dagke jïjnjesh mah vienhtieh dïhte voenges jïjtjeståvroe byøroe nænnoesåbpoe sjïd-tedh, jallh staate byøroe jienebh laavenjassh åadtjodh.
Movt ákkastallet ?
Mah argumenth åtnasuvvieh ?
Gávnna ođasášši báikkálašaviissas, mas muitala juoidá makkár ovddasvástádus lea suohkanis dahje fylkka-suohkanis.
Gaavnede aktem saerniem dennie voenges plaeresne mij lea man bïjre man åvteste tjïelte jallh fylhkentjïelte diedtem utnieh.
Vástit dáid gažaldagaid: • Man birra lea ášši ?
Vaestede daejtie gyhtjelasside: • Manbïjreaamhtese ?
• Geat leat ášši gáldot ?
• Gieleaaamhtesengaaltijh ?
• Makkár aviisačálus lea dá ?
• Magkeresplaeriesjaangeredaate ?
Čujut muhtin mihtilmas šáŋŋer dovdomearkkaid.
Tjuvtjedesåemiesvihties sjaangerevæhtah.
• Leago oktage politihkkár gii dadjá maidige ášši birra ?
• Naanpolitihkerhmahaamhtesenbïjrelahtestimminebåetieh ?
• Iskka maid dat iešguhtege bellodagat, mat mannet válgii, oaivvildit ášši birra.
• Goerehthmaamdahovmessiekrirriehmahleahmeatanveeljemisnie, aamhtesen bïjre vienhtieh.
• Maid don oaivvildat ?
• Maamdatnevienhth ?
• Makkár bellodaga livččet jienastan, jus dát ášši livčče mearrideaddjin du jienasteapmái ?
• krærrandatnelihsïjhtemesteemmadidhdasteghdaateaamhtese lij dïhte mij moeni ?
Ráđđehus lea dovddahan ahte bákkuin eai hálit časkit suohkaniid oktii.
Reerenasse bæjhkoehtamme satne ij sïjhth noerhkedh tjïelth iktedidh.
Čakčamánu 17. beaivvi 2010 logai goitge Bargiid bellodaga nubbinjođiheaddji Helga Peder-sen NRKai, ahte bellodat boahtteáiggis áigu bar gat dan badjelii ahte bákkus časkit suohkaniid oktii.
Skiereden 17. b. 2010 dle læjhkan Bar-koe krirrien mubpie åvtehke Helga Pedersen NRK. ’ se jeehti, krirrie båetijen aejkien ojhte maahta stilleme-ikte - dimmiem nænnoestidh. ”
“ Suohka-niidda lea buoret go šaddá nannosit fágabiras, gievr rat mánáid suodjalus ja fágabiras mii sáhttá nannet skuvllaid ja mánáid gárddiid ”, logai Pedersen.
Tjïelth sijhtieh aevh kiem utnedh nænnoesåbpoe faagebyjresijstie, akte nænnoe såbp poe maana vaarje limmie jïh akte faage byjrese mij maahta skuvlem jïh maana giertem nænnoestidh ”, Pedersen jeehti.
Ráhka dehpet joavk-kuid ja ákkas talla behtet buriid ja heajos beliid časkit suohkaniid oktii bákkuin.
Vaedtsede tjåanghkan dåehkine, jïh darjo de argu menth
Digaštallet maŋŋil dan klássas.
VOENGES JÏJTJESTÅVROE
Mii lea du suohkana sátnejođiheaddji namma, ja makkár bellodaga ovddasta son ?
Guktie tjïelten åejvien nomme dov tjïeltesne, jïh mehtie krirreste båata ?
Makkár bellodagat ovddastit suoh kan stivrras / gávpotstivrras ja ovdagottis / gávpot ráđis ?
Mah krirrieh leah tjïelteståvrosne / staareståvrosne jïh tjïelten åejvieladtjeraeresne/staareraeresne ?
Gos lea du fylkkas fylkkadiggi ?
Gusnie fylhkendigkie dov fylhkesne ?
Mii lea fylkka sátne jođi-headdji namma, ja makkár bellodagat ovddastit fylkka-dikki/fylkkaráđi ?
Guktie fylhken åejvien nomme, mah krirrieh fylhkendigkesne jïh fylhken moenehtsisnie/fylhkenraeresne ?
Fina iežat suohkana ja fylkkasuohkana ruovttusiidduin Interneahtas.
Vaaksjoeh dov tjïelten jïh fylhkentjïelten gåetiesæjroem Gaskeviermesne.
Mii orru du mielas buorre / ii nu buorre neahttasiidduin ?
Maam tuhtjh hijven / ij hijven nedte-sæjrojne ?
Juohke jagi veardidit Hálddašandirektoráhtta ja IKT (DIFI) buot almmolaš neahttasiidduid Norggas, geahča http://www.norge.no / kvalitet / liste.
Fïerhten jaepien dle Reeremen direktovrate jïh IKT (DIFI) gaajhkh byøgkeles nedtesijjieh Nøørjesne vuarjasjieh, vuartesjh http://www.norge.no/kvalitet/liste.asp.
asp. Man ollu násttiid oaččuiga du suohkan ja fylkkasuohkan diibmá ?
Man gellie naestieh dov tjïelten jïh fylhkentjïelten nedtiesijjie åadtjoeji dæjman ?
Čilge mii lea erohus sátnejođiheaddjis ja ráđđeolbmás.
Buerkesth joekehtsem tjïelten åejvien jïh raerieålman gaskem
Maid bargá fylkkamánni ?
Maam fylhkenålma dorje ?
Loga buot mannan vahkku báikkálaš aviissaid.
Lohkh gaajhkh låhkoeh dov voenges plaereste evteben våhkoste.
Loga buot ođasáššiid, main lea juoga dan birra masa suoh-kanis dahje fylkkasuohkanis lea ovddasvástádus.
Ryøknh gaajhkh saernieh mah leah dan bïjre man åvteste tjïelte jallh fylhkentjïelte diedtem utnieh.
• Man birra leat áššit ?
Man bïjre dah aamhtesh ?
• Man ollu guoskkahit áššit nuoraid, ja man ollu leat nuorat leamaš gáldon áššiide ?
Mennie mieresne dah aamhtesh noeri bïjre, jïh mennie mieresne dah noerh gaaltijinie åtnasovveme ?
• Čále lohkkiidreivve dahje kronihka, mas ákkastalat manne lea dehálaš aviissain válgagiččus čállit áššiid birra, mat guoskkahit nuoraid.
Tjaelieh aktem lohkijetjaalegem jallh kronihkem gusnie buerkesth mannasinie vihkeles plaerie aamhtesh bæjjese vaalta mah leah noeri bïjre veeljeme-gæmh pos ne.
• Sádde lohkkiidreivve iežat báikkálašaviisii.
Seedth lohkijetjaalegem dov voenges plaaran.
Gávdno go du suohkanis mánáid ja nuoraid suohkan-stivra (MNS) dahje juoga sullásaš ?
Maanaj jïh noeri tjïelteståvroe (daaroen BUK) jallh plearoeh dov tjïeltesne ?
Jus juo, de oza eambbo dieđuid dan birra.
Dastegh jaavoe, gaavnehth vielie dan bïjre.
Máŋgga báikkis lea MNS ožžon ruđaid, maid besset juolludit viidásit buriide doaimmaide, mat gusket mánáide ja nuoraide.
Jïjnjh sijjieh dle BUK beetnegh åådtjeme mejtie vijriebasse vadta hijven åssjelidie maanide jïh noeride.
Leago dakkár du suohkanis maiddái ?
Gaavnehth mejtie aaj naemhtie dov tjïeltesne.
Leatgo du suohkanis eará doaibmabijut, mat fátmmastit mánáid ja nuoraid, go mearridit juoidá.
Gaavnehth mejtie dov tjïelte jeatjah råajvarimmieh tjïrrehte juktie maanah jïh noerh meatan vaeltedh gosse sjæsjalimmieh vaeltieh.
Ovdanbuvtte dan birra earáide klássas.
Darjoeh dan mænngan aktem åehpiedehtemem dan bïjre klaassese.
Gávnna dieđuid iežat suohkana válgabohtosiin mannan válggas. Man ollu jienat earu-hedje áirasiid ?
Mij fåantojde steemmereaktam nåhtadidh bøøremes dov vuajnojne sjeahta ?
Harald Eia ii doaivvo iežas jiena mearkkašit maidige.
Harald Eia ij rikti vienhth altese steemme ulmiem åtna.
Ruoŧa riikkabeaivviválggain čakčat 2010 váilo dušše 16
Rïjhkebiejjieveeljemisnie Sveerjesne tjaktjen 2010, dïhte tjahkan reerenasse ajve 16 steemmh fååtesi juktie jienebelåhkoem åadtjodh.
jiena oažžut eanetlogu dalá ráđđehussii, mii lei dalle.
Darjoeh tihtelem, aalkoem jïh aktem onne teekstem.
Ráhkat ođasášši, mas vuođđun anát Aarebrot jeara-hallama, ja mas deattuhit ovtta su dajaldagain; “ Dálá vuoras olbmot leat nu nággárat ”.
Gaavnh bïevnesh illedahken bïjre dan minngemes tjïelteståvroeveeljemen mænngan dov tjïeltesne. Man gellie steemmh kandidaatide joekehtin ?
Ráhkat ieš ákkaid manne galgá jienastit, ja ovdan-buvtte dan klássas.
Darjoeh argumenth jïjtje juktie steemmereaktoem nåhtadidh, jïh åehpiedehtieh dejtie klaassese.
Digaštala su čuoččuhusa.
” Daan beajjeteje voeresh lea vielie egoisteles sjïdteme ”, Aarebrot jeahta.
Ráhkat bajilčállaga, ingreassa ja láibeteavstta.
Digkiedidie altese vuajnoem.
Doaivubehtet go jienastanvuoigatvuohta 16 jahkásaččaide nanne politihkalaš áŋgiruššama nuoraid gaskkas.
Digkiedidie mejtie vienhtede steemmereaktoe dejtie mah leah 16 jaepien båeries sæjhta dam politihkeles eadtjohkevoetem noeri luvnie nænnoestidh.
Digaštallet dan birra.
Seedth lohkijeprieviem dov voenges plaaran.
Ráhkat čuoggáid ákkain manne vuosttášgeardejienasteaddjit eai ane jienastanvuoigatvuođaset nu ollu go boarrásit jienasteaddjit.
Darjoeh aktem læstoem mannasinie voestesveeljijh eah sijjen steemmereaktoem nåhtedh dan jïjnjem goh båarasåbpoe veeljijh.
Ráhkat dasto árvalusaid doaibmabijuide, mii sáhtášii lasihit válgaoasálastima.
Darjoeh dan mænngan raeriestimmieh råajvarimmiejgujmie mah maehtieh meatan årrodh veeljijelåhkoem lissiehtidh.
Digaštallet mii dasa sáhttá leat sivvan.
LAAVENJASSHS.16-17POLITIHKELES KRIRRIEH
Gávnnat leatgo du suohkanis báikkálaš listtut (gililisttut / oktasašlisttut), mat servet válgii dán čavčča.
Dej minngemes jaepiej dle vuajneme goh daamtaj vaenebe almetjh lïhtseginie sjïdtieh politihkeles krirrine.
Jus juo, makkár áššiin sii beroštit ?
Digkiedidie mannasinie naemhtie.
Árvvoštala dán čuoččuhusa: Olbmot geat eai ane jienastanvuoigatvuođaset, eai sáhte obanassiige berošteame politihkalaš gažaldagain ”.
jallh sympatijem / dåarjoem vuesiehtieh vihties krirride ?
Čále dasto lohkkiidreivve, mas ovdanbuvttát iežat oaiviliid. • Sádde lohkkiidreivve iežat báikkálašaviisii.
• Goerehthguktietsiehkieplaeriejjïhpolitihkeleskrirriejgaskem Nøørjesne lea orreme histovrijen tjïrrh, jïh guktie tsiehkie lea daelie.
• Man muddui du mielas leat oaivečállosat bealát- keahtes, dahje dovddahit go oktiigullevašvuođa / dorjot go muhtin bellodaga ?
Gaavnehth mejtie voenges læstoeh (voenelæstoe / dåaresthpolitihkeles) mah leah meatan veeljemisnie dov tjïeltesne.
• Iskka makkár oktavuohta Norgga aviissain ja politihkalaš bellodagain lea leamaš historjjálaččat, ja movt lea dilli dál ?
Dastegh jaavoe, mah aamhtesh dah voebnesjieh ?
Gávnna lohkkiidreivve dahje kronihka aviissas, maid muhtin politihkkár lea čállán.
Gaavnh aktem lohkijetjaalegem jallh kronihkem plaeresne maam akte politihkere tjaaleme.
• Maid son áigu olahit čállosiin ?
• Maamseedtijesæjhtajaksedhtjaaleginie ?
• Movt son ákkastallá dahje makkár gaskaomiid atná ?
• Buerkesthargumentasjovnem / Guktiedovmïeleaamhtesenbïjre ?
• Maid don oaivvildat ášši birra ?
Tjaeliehaktemvaestiedassem.
Ráhkat listu unnimus golmmain čuoggáin, mas muitalat diŋggain maid váillahat dahje áiggošit buoridit iežat suohkanis dahje fylkkasuohkanis.
Darjoeh aktem læstoem unnemes golme mieriejgujmie dan bïjre datne ohtselh jallh sïjhth bueriedidh dov tjïeltesne jallh fylhkentjïeltesne.
• Iskka maid dat iešguđetge bellodagat, mat servet válgii, oaivvildit daid áššiid birra (Iskka bellodatprográmma, politihkkáriid lohkkiidreivviid, bellodagaid neahttasiidduin jna.).
- Goerehth maam dah ovmessie krirrieh mah leah meatan veeljemisnie, vienhtieh daej gyhtjelassi bïjre (giehtjh krirrieprogrammem, lohkijetjaalegh politihkerijstie, krirriej nedtesæjroeh j. v) - Man krærran datne lih sïjhteme steemmadidh jis edtjh åadtjodh maam datne vaajtelamme ?
• Man muddui leat muđui ovttaoaivilis dán bellodaga / daid bellodagaid politihkalaš prográmmii ?
- Mennie mieresne datne tuhtjh daate krirrie / dah krirrieh aktem poltihkeles programmemåtna / utnieh man bïjre datne siemes ?
Loga guovtti politihkalaš bellodaga bellodatprográmma.
Lohkh krirrieprogrammem dejtie gøøkte politihkeles krirride.
Makkár áššit leat bellodagaid váibmoáššit ?
Mah aamhtesh krirrieh joekoen voebnesjieh ?
Loga aviisačállosiid gos bellodagat ovdanbuktet cealkámušaid.
Lohkh plaerietjaalegh gusnie dah krirrieh soptsestieh.
Berošta go aviisa maid seamma áššiin go bellodat, vai leatgo sis áibbas eará áššit, maid bidjet áššelistui ?
Dah plaerieh dejtie seamma aamhtesidie voebnesjieh goh krirrieh, jallh jeatjah aamhtesh biejjieøørnegasse biejieh ?
Loga aviissaid oaivečállosiid, earenoamážiid hui lahka válgabeaivvi.
Lohkh åvtehkeboelhkide plaerine, joekoen eevre veeljemebiejjien lihke.
• Mii lea oaivečállosa dovdomearka ?
• Mahvæhtahakteåvtehkeartihkeleåtna ?
• Movt du mielas orrot váldodoaimmaheaddjit ovdan - buktime gažaldagaid, mat du mielas orrot dehálaččat válgagiččus ?
• Menniemieresnetuhtjhåvtehkhgyhtjelasshbæjjesevaeltieh mejtie datne tuhtjh vihkeles veeljemegæmhposne ?
• Man birra čállet daid maŋemus beivviid ovdal válgga ja válgabeaivvi ?
• Manbïjretjaelieminiedejminngemesbiejjiejveeljemenåvtelen jïh jïjtjehke veeljemebiejjien ?
Manne doaivvut dieid áššiid deattuhit dál ?
Mannasinie vienhth leavloem beaja daejtie aamhtesidie daelie ?
• Movt lea dilli daid iešguđege bellodagas, mat servet válgii ?
Ohtsedh mielemøølemh plaeresne.
• Iskka movt diekkár oaiviliskkadeamit čađahuvvojit.
• Guktieleaveeljijelåhkoedejtieovmessiekrirridemahleah meatan veeljemisnie ?
• Váldde vára dain oaiviliskkademiin, ja buohtastahtte bohtosiin dasto go dat almmuhuvvo.
• Goerehthguktiedagkeresmielemøølemhdorjesuvvieh.•Spåårhdejtieminngemesmielemøølemidiejïhviertesth dejtie veeljeme- illeahkine gosse dïhte lea gaervies.
• Digaštallet deattuhit go aviissat beare ollu oaivil- iskkademiide válgagiččus – livčče go galgan čállit eambbo politihkalaš áššiid birra ?
• Digkedhmejtieplaeriehferstoerreleavloembiejiehmielemøølemidie veeljemegæmhposne – byøroeh buerebh vielie tjaeledh politihkeles aamhtesi bïjre ?
Ráhkadehpet joavkku.
Vaedtsede tjåanghkan dåehkine.
Gehččet golmma politihkalaš bellodaga neahttasiidduid.
Vuartasjidie nedtesæjrojde golme politihkeles krirride.
Digaštallet movt din mielas orrot dat.
Digkiedidie maam dej bïjre tuhtjede.
Leatgo stuora erohusat neahttasiidduin ?
Stoerre joekehtsh nedtesæjrojne ?
Makkár jurdagiid oaččut bellodaga birra, go geahčat neahttasiidduid ?
Maam krirriej bïjre tuhtjede gosse nedtesæjrojde vuejnede.
Movt sii atnet govaid ja eará ovdanbuktimiid ?
Guktie guvvieh jïh jeatjah åehpiedehtemh åtnasuvvieh.
Leatgo doppe filmmat ?
Filmh aaj nedtesæjrojne ?
Lohket iešguđege bellodaga politihkalaš bloggaid.
Lohkede politihkeles bloggh politihkerijstie ovmessie krirrijste.
Digaštallet makkár jurdagiid oažžubehtet bellodagas, go lohkabehtet bloggaid.
Digkiedidie maam dijjieh krirriej bïjre tuhtjede gosse bloggide lohkede.
Ákkastallet go bloggačállit bures ?
Dah bloggerh hijven argumenth utnieh.
Leatgo stuora erohusat vuohkái movt sii čállet ?
Stoerre joekehtsh guktie tjaelieh ?
Mannet fas jovkui.
Vaedtsede vihth tjåanghkan dåehkine.
Lohket iešguđege bellodaga politihkkáriid Facebook siidduid.
Lohkede Facebook- sæjrojde politihkeridie ovmessie krirrijste.
Movt politihkkárat atnet Facebooka ?
Guktie politihkerh Facebook nåhtadieh- mah dïjrh sijhtieh åvtese buektedh ?
– Makkár ságaid áigot ovdanbuktit ? • Dahket dan seamma politihkkáriid Twitter dieđuiguin.
• DarjoehseammalaakanTwitter-bïevnesigujmiepolitihkerijstie.
Man birra “ twitterastejit ” eanemus ?
Man bïjre jeenjemes ” twitreminie ” ?
Leatgo stuora erohusat Twitter dieđuin ja Facebook dieđuin ?
Stoerre joekehtse Twitter-bïevnesinie jïh maam Facebooksæjrojne tjåådtje ?
Sisttisdollet go Twitter dieđut eambbo politihkkáriid priváhtaeallima birra go Facebook dieđut, vai leatgo sullii seammaláganat ?
Twitterbïevnesinie vielie bïevnesh politihkeri privatejieleden bïjre goh Facebook- bïevnesh, jallh ovrehte seamma ?
dii gávdnabehtet ?
• OhtsedidiepolitihkeleskrirriehYouTubesne.
Gávdnojit go doppe buot bellodagat ?
Maamgaavnede ? Gaajhkh krirrieh desnie ?
Árvvoštallet makkár bellodat orru lihkostuvvan buoremusat YouTubein.
Vuarjasjidie mij krirride dijjieh vienhtede bøøremes læhkaskamme sov YouTubebarkojne.
Jus don livččet PR-ráđđeaddi, maid muhtin politihkalaš bello dat lea bálkáhan rávven dihte sin movt bellodat berre atnit Facebook, twittera ja YouTube válgagiččus.
Ussjedh datne akte PR-raeriestæjja maam akte politihkeles krirrie leejjeme, juktie raerie vedtedh guktie krirrie byøroe Facebook, Twitter jïh YouTube nåhtadidh veeljemegæmhposne.
Movt don rávvešit sin ?
Maam datne raeresth ?
Ovdanbuvtte iežat PR rávvagiid klássii.
Åehpiedehtieh dov PR- raerieh klaas-sese ?
Buohta stahttibehtet iežadet rávvagiid – leago klássa ovttaoaivilis diiguin ?
LAAVENJASSHS.18SUSANNEN VOELPH TJOEVKESEM BÅALTAJEHTIN
Lohket artihkkala “ Susanne olbmát cahkke hedje gintaliid ”.
Lohkh artihkelem ” Susannen voelph tjoevkesem båaltajehtin ”.
Movt Susanne olbmát dahke sihkkarastit geainnu ?
Maam Susannen voelph darjoejin juktie geajnoem gorredidh ?
Dieđát go sullásaš ovdamearkka gos nuorat leat ožžon báikkálašpolitihkkáriid mielde muhtin áššái, mainna barget ?
Guktie tjïelten åejvie reageradi ?
Movt sátnejođiheaddji reágerii ?
Digkiedidie guktie dah nïejth lin maahteme
Digaštallet makkár eará vugiid livčče nieiddat sáhttán dahkat, vai ožžot iežaset ášši ovdan ?
jeatjahlaakan darjodh juktie buektiehtamme sov åssjaldahken darjodh.
BARGOBIHTÁTS.19 BUORIT OLBMOT !
LAAVENJASSHS.19GIERIES GAAJHKESH DOVNESH !
“ Diet lea dušše dušši ” čállet Gatas Parlamenta politihkkáriid lohpádusaid birra válgagiččus.
” Ajve jåasoeh ” Gatas Parlament politihkeri luhpiedimmiej bïjre tjaala veeljemegæmhposne.
lágidivččiidet miellačájeheami.
Maan dijjieh vienhtede- dagke reaktoe ij maehtieh politihkeridie jaehkedh ?
Árvvoštallet maiddái leatgo eará váikkuhankanálat, maid berrešii atnit.
Vaedtsede tjåanghkan dåehkine jïh digkiedidie jiehtegem.
Maid dii oaivvildehpet – leago riekta ahte ii luohttit politihkkáriidda ?
Gatas Parlament veanhta daamtaj daerpies ” olkese gaatose ” vaedtsedh juktie gæmhpodh dan åvteste misse jaahka.
Digaštallet joavkkus dien čuoččuhusa.
Dagke aamhtesh voengespolitihkesne mah dijjem dan jïjnjem eadtjaldehtieh juktie dijjieh lidh
3 Orrot go din mielas politihkkárat ollu dahje unnán báinnahallame miellačájehemiide dahje eará oaivildovddahemiide.
sïjhteme gïrremeraajrosne vaedtsedh ? Tjaelieh aktem læstoem.
Digaštallet leago buorre vai heittot jus politihkkárat hui ollu heivehit iežaset politihka álbmotoaiviliid mielde.
Vuarjasjidie aaj mejtie byøreme jeatjah tsevtsiedimmieåerieh nåhtadidh.
Gatas Parlamenta oaivvilda leat dávjá dárbun “ mannat gáhta ala ” doarrut dan ovddas masa lea jáhkku.
Dijjieh tuhtjede politihkerh jeenjemasth jallh mådtoelaakan tsevtseme sjidtieh demonstrasjovnijste jïh jeatjah mïelevuekijste ?
Leatgo áššit báikkálašpolitihkas, mat áŋgiruššet din nu ollu ahte
Digkiedidie mejtie lea hijven jallh nåake dastegh dah politihkerh jeenjemasth politihkem jarkelimmiej mietie almetji luvnie sjiehtedieh.
OHPPIIDGIHPA 2011 LEA RÁHKADUVVON FÁRROLAGA:
ISBN-978-82-7817-091-5
ČálliidLágádusa birra
Aigine Lavra - Giesie Bassegohppesne
CL-Sámi academica
Åerjelsaemien teekste: Aasta Vangberg
Gálvoseahkka lea guorus
Athos-Ande lea nåajte, sjamane.
Registrere epoastačujuhusa vuostáiváldit ođasreivve ČálliidLágádusas
Dihte lea jijtjemse garanasine dorjeme jih gihtjie Aigine Lavram Satnem dåeriedidh.
Noaidi Áthoš-Ánde girdá gáranasa hámis ja hástá Áigin Lávrra fárrui.
Dah lopme-vaeriej bijjelen vuemien mietie dåvvese.
Olles leavttuin girdiba Muohtagáissáid badjel ja čuovvuba Ceakkoleagi merragáddái.
Giesie Bassegohppesne lea rovmana maanide jih noeride.
Bassegohpi geassi lea mánáid- ja nuoraid- romána mas beasat čuovvut Áigin Lávrra neahkameahttun mátkki gelddolaš ja erenoamaš dáhpáhusaide dološ bassi báikkis.
Daesnie maahta Aigine Lavram dåeriedidh saemiej aejles sæjjan voejkenen tjirrh, jih giltegs govledh mij deahpede.
Girji lea Torkel Rasmussen vuosttas mánáid- ja nuoraidromána.
Gærja lea Torkel Rasmussen voestes gærja maanide jih noeride.
Ovdalis lea son álmmuhan guokte mánáid girjji.
Aerebe lea gøøkte gærjah maanide tjaaleme.
Romána maiddai sáhtát guldalit jietnagirjjis.
Datne aaj daam rovmanem maahtah goltelidh goh tjoejenasse-gærja.