pere/sami_parallel huggingface dataset:
Dat sáhttet ovdamearkka dihte guoskat ahte buohccedikšobargoveahka sivahuvvo seksuálalaš veahkaváldimis dehe illasteamis.
Dïhte maahta vuesiehtimmien gaavhtan årrodh jis skïemtjehoksebarkijh laajhta seksuellen daaresjimmien jallh daaresjimmien åvteste.
Sihke almmuhus Sosiálastivrii ja Sosiálastivrra mearrádus leat almmolaš áššegirjjit maid juohkehaš gii háliida sáhttá lohkat.
Dovne bæjhkoehtimmie Sosijaaleståvrose jïh Sosijaaleståvroen sjæjsjalimmieh leah byjjes tjaatsegh mah gaajhkesh gïeh sijhtieh maehtieh lohkedh.
Dan sajis buohccejournálat ja eará sullásaš áššegirjjit mat gullojit dutkamii gokčet jávohisvuođageatnegasvuođa.
Mohte skïemtjijejournaalh jïh seammaleejnh tjaatsegh lea sekretessen nuelesne.
Čuvvot Lex-Maria - almmuhusaid
Lex Maria-bæjhkoehtimmide dåerede
Sosiálastivra gieđahallá daid nu gohčoduvvon Lex Maria – almmuhusaid, dalle dikšun ieš sáhttá almmuhit duođalaš dáhpáhusaid.
Sosijaaleståvroe gïetede dah mah gohtje Lex Maria-bæjhkoehtimmieh, gosse hokse jïjtje edtja alvas deahpadimmieh bæjhkoehtidh.
Lex Maria almmuhus galgá dutkojuvvot sihkkarastin dihte buohccesihkkarvuođa.
Lex Maria-bæjhkoehtimmiem edtja goerehtidh juktie skïemtjijevihtiesvoetem vihtiestidh.
Dat sáhttá dagahit ahte Sosiálastivra almmuha dikšubargoveaga Dearvvašvuođa ja buohccedikšu vástolávdegoddái, HSAN.
Destie maahta sjïdtedh Sosiaaleståvroe hoksebarkijidie bæjhkohte Healsoe- jïh skïemtjehokse dïedtemoenehtsasse, HSAN.
Dearvvašvuođa ja buohccedikšu vástolávdegoddi
Healsoe- jïh skïemtjehoksen dïedtemoenehtse (Hälso- och sjukvårdens ansvarsnämnd)
Dušše Sosiálastivra, Vuoigatvuođaáššeolmmái ja Vuoigatvuođakánsler sáhttet dahkat almmuhusaid Dearvvašvuođa ja buohccedikšu vástolávdegoddái, HSAN:nii.
Ajve Sosiaaleståvroe, Justitiesaadthalma (Justitieombudsmannen) jïh Justitiekansleere (Justitiekanslern) maahta bæjhkoehtidh Healsoe- jïh skïemtjehoksen dïedtemoenehtsasse, HSAN.
Dat sáhttá dáhpáhuvvat jus lea ágga mearridit suddjendoaimmain, dat mearkkaša bissehit rutiinnaid ja bargovugiid mat sáhttet leat riskkavuložat.
Dam edtja darjodh jis sjïekh gååvnesieh vaarjelimmiedarjomi bïjre nænnoste, dïhte sæjhta jeahta rutijnh jïh barkoevuekieh mah feerlege tjöödtjehtehtedh.
HSAN sáhttá geahččalit ja mearridit.
HSAN maahta pryövedh jïh sjæjsjalidh dan bïjre:
gohčut ruovttoluotta gelbbolašvuođa doaktáris dehe buohccedivššáris gii lea goaridan iežas barggu
legitimasjovnem bååstede vaeltedh dåakteristie jallh skïemtjesåjhteristie gie idtji sov barkoem reaktoeslaakan dorjeme
Geassemánu 2013 rájis lea divššu ja fuolaheamidárkkistus, IVO, váldán badjelasas Sosiálastivrra bearráigeahččanbargguid. Dat mearkkaša ahte galgá almmuhit divššu ja fuolaheami dárkkistussii dáhpáhusa jus lea leamaš divššus.
pryövoetïjjem nænnoste, mij lea dåaktere jallh skïemtjesåjhtere tjuara vååksjemen nuelesne årrodh kaanne golme jaepiej raajan, aaj sjïere soejkesjem dan tïjjen mietie darjodh
Ođđa eiseváldi sáhttá maid váldit iežas álgagiid divššu kvalitehta ja sihkkarvuođa dutkamis ja čuovvumis.
gaertjede dåakteren reaktam daalhkesh vedtedh jallh nænnoste dïhte ij luhpiem utnieh.
Vel okta vuohki váidalit
Jeatjah vuekine laejhtedh
Poliisa, buohcceorganisašuvnnat ja politihkkarat
Polijse, skïemtjijeåårganisasjovnh jïh politihkerh
Jus anilda ahte rihkkoš lea dáhkkon divššus sáhttá almmuhit polesii.
Jis meala maam akt laaken vööste lea dorjeme hoksesne maahta polijsese bæjhkoehtidh.
Almmuhus galgá ovdamearkka dihte guoskat nuppi olbmo jápmima mielddisbuktima.
Maahta vuesiehtimmien gaavhtan bæjhkoehtidh jis naakenem jeemi.
Ruoŧas lea hui eahpedábálaš ahte dakkár almmuhusat buktet sivaheami ja duomu cealkima, daningo rihkošláhkaaddimis gáibiduvvo nu gohčoduvvon áigumuš dehe roaves hárehisvuohta vai sáhttá ráŋggáštuvvot.
Sveerjesne ij leah sïejhme dagkeres bæjhkoehtimmieh åtalese jïh dåapmose juhtieh, juktie dïhte brottslagstiftninge kreava guktie gohtje uppsåt jallh grov oaktsamhet jis maahta dam bæsvodh.
Buohcceorganisašuvnnat sáhttet muhtumin veahkehit áššegieđahallamis mii guoská váidaleami.
Skïemtjijeåårganisasjovnh maehtieh såemies aejkien viehkine årrodh gïetedimmine iereste mah leah laejhtemen bïjre.
Sii sáhttet dihto dáhpáhusas árvvoštallat man instánsii lea buoremus ovddidit iežas váidalemiid ja maid veahkehit almmuhusa čállimis.
Dah maehtieh såemies ierine vierhtiedidh gåabph edtja laejhtedh jïh aaj viehkiehtieh bæjhkoehtimmiem tjaeledh.
Vealahanáššeolmmái, DO, bargá vealaheami vuostá.
Diskrimineringsombudsmannen / Diskrimineremesaadthålma, DO, diskrimineeremen vööste barka.
Jus anilda iežas áššeheamit sierragieđahallon sohkabeali, sohkabealidentitehta, sohkabealeolggosbuktima, agi, etnalaš gullevašvuođa, oskku dehe eará oskkuoainnu, doaibmahehttehusa dehe seksualálaš mieđisvuođa dihte, sáhttá dát almmuhuvvot DO:i.
Jis meala båajhtode vuekine gïetedamme tjoelen, tjoeleidentiteeten, tjoelejiehtegi, aalteren, etnijhken govlesovvemen, religijovnen jallh jeatjah jaahkoen, svihtjemeheaptoen jïh seksuellen syjhteden åvteste, maahta dam DO:ese bæjhkoehtidh.
Lea álo vejolaš buktit váidaleami daidda buohccedikšupolitihkkariidda geain lea politihkalaš vástu eanadikkis ja gielddas.
Dïhte åålegh nuepie dejtie skïemtjehoksepolitihkeridie laejhtedh gïeh politihken dïedtem laantedigkesne jallh tjïeltesne utnieh.
Buohcceáššeolbmát
Skïemtjijesaadthålmah (Patientombudsmän)
Muhtin eanadikkiin leat sierra buohcceáššeolbmát, geat muhtumin gohčoduvvojit buohcceovddasteaddjin dehe buohcceofelažžan.
Naaken laantedigkine gååvnesieh sjïere skïemtjijesaadthålmah, såemies aejkien aaj dejtie gohtje skïemtjijetjirkije jallh skïemtjijetsïeglh.
Jus ovdamearkka dihte dovdá iežas heajuid vuostáváldon dehe eará ládje lea duhtameahttun divššuin sáhttá váldit oktavuođa singuin.
Jis vuesiehtimmien gaavhtan damta nåakes dåastoehtamme jallh jeatjah vuekine idtji hoksem fuakah maahta dejtie gaskesadtedh.
Buohcceáššeolmmái sáhttá veahkehit ja neavvut viidáseappot jus ii leat duhtivaš vástádussii dehe vuostáváldimii maŋŋil go vuosttažin lea jorgasan njuolga buohccedikšunbargoveaga beallái.
Skïemtjijesaadthålma maahta viehkine årrodh jïh jeatjabidie vuesiehtidh jis idtji vaestiedassem fuakah maam åådtjeme dan mænngan voestes ryökesth skïemtjehoksebarkijidie bïeljelamme.
Čoahkkáigeassu (ca 2 sidor)
ÅarjelsaemiengieleSydsamiska
Manin dutkan dárbbahuvvo ?
Mannasinie goerehtimmiem daarpesje ?
(ca 2 sidor)
(ca. 2 sidor)
Nu dat dáhpáhuvvá (ca 4 sidor)
Naemhtie dorje (ca. 4 sidor)
Čoahkkáigeassu
Iktedimmie
Almmolaččat
Sïejhme
Ovdaraksa gođusiskkus dehe ovdaraksabiopsa, mearkkaša ahte doavttir váldá olu unna binnáid ovdaraksagođđosis vai sáhttá dutkat dan.
Åedtjiepryövenasse prostateste, jallh prostatabiopsije, dåaktere vaalta dan onn ' ohtje stuhtjh åedtjeste prostateste guktie maahta dejtie goerehtidh.
Iskkus sáhttá dahkkot danin ahte doavttir háliida dutkat leatgo borašdávdaseallat ovdaravssas.
Maahta pryövenassem åadtjodh darjodh juktie dåaktere sæjhta goerehtidh jis cancerecellh gååvnesieh prostatareavseste.
Iskkus sáddejuvvo laboratoriai gos dat analyserejuvvo.
Pryövenasse laboratijumese seedtie gusnie dam analyseeredh.
Doavttir dieđiha dasto iskkusbohtosa.
Dåaktere beavna pryövenassen resultaatem dan mænngan.
Gođusiskosa oktavuođas ovttaskas oažžu dábálaččat antibiotihkatableahta.
Gosse åedtjiepryövenassem vaalta åådtje daamhtaj antibiotikatabledtem.
Muhtumin oažžu maid antibiotihkatableahta mielde ruoktot vai beassá váldit moadde diimmu maŋŋel dutkama.
Muvhtene aaj åådtje antibiotikatabledtem meatan gåetide maam edtja vaeltedh måedtie tæjmoeh goerehtimmien mænngan.
Lea hui dehálaš váldit tableahtaid vai ii oaččo infekšuvnna.
Dan vihkeles dejtie tabledtide vaeltedh guktie infeksjovnem heerredh.
Jus ovttaskas lea hearki soames soarttat antibiotihkii, lea dehálaš muitalit dan ovdal dutkama.
Jis allergijeles naan såarhte antibiotikan vööste, dellie vihkeles dam jiehtedh goerehtimmien åvteli.
Jus ovttaskasas lea sohkardávda, váibmovihki riegádeami rájes dehe soames soarttat váivi váibmouvssohiin lea dehálaš ahte dan dieđiha vuostáváldimis áiggil ovdal dutkama.
Jis diabetesem åtna, reakasovveme vaajmoefïejline jallh naan såarhte vaejvieh vaajmoeklaffigujmie lea aaj vihkeles dam dåastoevasse jiehtedh guhkiem goerehtimmien åvteli.
Dat guoská olbmo dikšojuvvo varanjárbudan dálkasiin dehe kortasonatableahtaiguin.
Dïhte aaj jis båehtjierdeminie vïrresiegkes medisijnine jallh kortisontabledtigujmie.
Jur ovdal dutkama ovttaskas manná hivssegis ja guđđe čoali ja ráhku.
Raakte goerehtimmien åvteli ohtjegåatan mænna tjåelieh döömedh jïh gadtjedh.
Got dutkamuš dáhpáhuvvá ?
Guktie goerehtimmiem dorje ?
Go dutkojuvvo olmmoš velleha gurut gilgga nalde seaŋgabeaŋkkas.
Gosse goerehteminie dellie garrah bielesne britsesne vealesje.
Doavttir álgá guldalemiin ovdaravssa suorpmain bahtačoalis.
Dåaktere aalka prostatam damtedh soermine maadthtjåelesne.
Dasto dolvojuvvo ultrajietnasoabbi várrogasat moadde centte bahtačoallái.
Dan mænngan ultratjoerestavem mojhteleslaakan naan centimeeterh maadthtjåelien sïjse rijtie.
Dat ii bávččat muhto soaitá orrut unohas.
Ij baektjedh mohte ånnetji ovmurries damta.
Ultra-jietnasoabbekanála bakte doavttir doalvu nálu mii gevtojuvvo váldit iskosa ovdaravssas.
Kanalen tjïrrh ultratjoejestavesne dåaktere naaloem rijtie mïsse nuhtjie pryövenassh prostateste vaeltedh.
Eatnasat dovdet beare mearkkašmeahttun gibu dehe ii oppanassiige gibu.
Jeenjemidie ånnetji jallh ij naan baaktjese demtieh.
Muhto jus ovttaskas atná ahte bávččaga sáhttá oažžut báikkálašjámiheami.
Mohte jis veanhta dïhte baektjede dellie maahta lokalbedövningem åadtjodh.
Dutkan váldá sullii kvártta.
Goerehtimmie medtie luhkievïjhte minudth vaalta.
Mot olmmoš veadjá maŋŋil ?
Guktie dan mænngan ?
Lea dábálaš ahte ovttaskas oažžu vara siemagolgosii, gožžii dehe baikii maŋŋil.
Dïhte daamhtaj vïrre sjædta sædesne, gadtjesne jallh bejhkesne dan mænngan.
Dat ii mearkkaš ahte juoga lea vearrut.
Dïhte ij leah væhta mij akt båajhtode.
Olbmoš sáhttá dovdat vehá bákčasa ja dovdat cissahoahpu dakkaviđe maŋŋel.
Maahta ånnetji baektjiedidh jïh damta goh sæjhta gadtjedh ryöktesth dan mænngan.
Iskkus váldojuvvo ovdaraksaravssas
Pryövenasse prostatareaveste vaeltiesåvva
Ovdaraksa lea raksa mii lea gožžaoari bajit oasi birra gožžarágu vuolde.
Prostata lea reavsa man gadtjegïrsen bijjiemes bielien bïjre ryöktesh gadtjebollenjen nuelesne.
Ovdaravssa doaibman lea válbmet fievrridangolgosa sagahansellii.
Prostatareavsan funksjovne lea feelemejuhtese spermiji åvteste.
Ovttaskas sáhttá oažžut guođđit gođusiskosa ovdaravssas dutkan dihte leago borašdávdaseallat das.
Maahta åadtjodh åedtjiepryövneassem vedtedh guktie goerehte jis dan sisnie cancerecellh gååvnesieh.
Gođusiskkus lea olu unna gođusbinnát mat váldojuvvojit ja dutkojuvvojit.
Åedtjiepryövenasse lea onn ' ohtje stuhtjh åedtjeste maam olkese vaalta jïh dejtie goerehte.
Gođusiskkus gohčoduvvo maid biopsan.
Åedtjiepryövnassh aaj gohtje biopsije.
Álggos dahkko eará dutkamat
Voestes jeatjah goerehtimmieh dorje
Erenomážit guovtti dilálašvuođas gođusiskkus lávejuvvo váldot.
Dïhte lea uvtemes göökte tsiehkine åedtjiepryövnassh pruvhkieh vaeltedh.
Nubbi lea jus nu gohčoduvvon PSA-árvu lea loktanan.
Aktem daejstie lea gosse PSA-vierhtiem jeanene.
PSA lea ávnnas mii válbmejuvvo ovdaravssas ja golgá varrabánas.
PSA lea ïebne maam prostatesne produseereme jïh vïrrese båetieh.
PSA-árvu sáhttá dárkkistuvvot dábálaš varraiskosiin.
Sïejhme vïrrepryövenassine maahta PSA-vierhtiem vaaksjodh.
PSA-árvu sáhttá leat loktanan jus ovttaskasas lea ovdaraksa sturron.
PSA-vierhtie maahta bijjiemdidh jis prostatastuaranimmiem åtna.
Eará sivat loktanan PSA-árvui sáhttet leat jus olbmoš lea infekšuvdna dehe vuolši ovdaravssas, muhto maid jus olbmos lea ovdaraksaborašdávda.
Jeatjah sjïekh jollene PSA-vierhtide maahta jis infeksjovnem jallh inflammasjovnem prostatesne, mohte aaj jis prostatacancerem åtna.
Loktanan PSA ii vuolgge danin sihkkarit ovdaraksaborašdávddas.
Jollene PSA ij leah vihties prostatacancere.
Gođusbinnát dutkojuvvojit mikroskohpas
Åedtjiebæhtah mikroskopesne goerehtidh
Dat gođusbinnát mat váldojuvvojit ovdaravssas sáddejuvvojit mikroskohpalaš dutkamii mii addá vástádusa leago ovdaravssas borašdávda dehe ii.
Dah åedtjiebæhtah mah prostatareavseste vaalta seedtie mikroskopijen goerehtæmman maam vaestede jis cancerem prostatesne gååvnesieh jallh ij.
Borašdávdagođus mearriduvvo dasto skála mielde mii gohčoduvvo Gleason.
Cancereåedtjiem dan mænngan vuarjesje skalan mietie man nomme Gleason.
Nu dat dáhpáhuvvá
Naemhtie dorje
Antibiotika dehálaš válmmastallan
Antibiotika vihkeles ryöjredimmie
Gođusiskosa oktavuođas oažžu dábálaččat antbiotihkatableahta.
Gosse åedtjiepryövenassem vaalta daamhtaj antibiotikatabledtem åådtje.
Muhtumin oažžu maid mielde antibiotihkatableahta ruoktot vai sáhttá váldit moadde diimmu maŋŋel.
Muvhtene åådtje aaj antibiotikatabledtem meatan gåatan maam edtja måedtie tæjmoeh goerehtimmien mænngan vaeltedh.
Lea hui dehálaš váldit tableahtaid eastadan dihte infekšuvnnaid.
Dan vihkeles dejtie tabledtide vaeltedh juktie infeksjovnem heerredidh.
Jus lea hearki soames soarttat antibiotikai, ovdamearkka dihte penicilliidna, lea dehálaš váldit oktavuođa dainna klinihkain dehe vuostáváldimiin gos dutkan boahtá dahkkot.
Jis allergijen såemies såerhte antibiotikam, vuesiehtimmien gaavhtan penicilline, dellie vihkeles klinihkem jallh dåastoevassem gaskesadtedh gusnie goerehtimmiem edtja darjodh.
Dálkkodeami sáhttá dárbbahit rievdaduvvot
Medisinereme maahta tjoeredh jeatjahtehtedh
Jus váldá Warandiippat varanjárbudandálkasa das galgá almmuhit vuostáváldimii vahku ovdal dutkama.
Jis vïrreseagkanamme medisijnem vaalta såarhteste Waran edtja dåastoevasse dam jiehtedh unnemes våhkoem goerehtimmien åvteli.
Vara PK- árvvu ferte geargat divvut, dat mearkkaša ahte varra galgá geargat giellut dego dábálaččat.
PK-vierhtie vïrresne tjuara hïnnedh korrigeredh, dïhte sæjhta jiehtedh vïrre edtja maehtedh gyölledh goh sïejhme.
Dat doavttir gii lea mearridan dálkasa galgá geahččat bearrái ahte dosa unniduvvo ovdal dutkama.
Dïhte lea dïhte dåaktere maam Waran ordinereeme maam edtja bïhkedidh edtja dovsem unniedidh goerehtimmien åvteli.
Vuostáváldin ferte maid oažžut diehtit áiggil jus olbmoš lea vihki váibmouvssohiin, váibmovihki riegádeami rájes dehe uvssotprotesa.
Dåastove tjuara aaj guhkiem åvteli daejredh jis fiejlh vaajmoeklaffine åtna, reakasovveme vaajmoefïejlem åtna jallh klaffeprotesem.
Seamma ášši guoská jus lea leamaš bakteriijainfekšuvdna váibmouvssohiin.
Seamma jis bakterijeinfeksjovnem vaajmoeklaffine åtneme.
Jus olbmoš lea sohkardávda dehe dikšojuvvo kortasonatableahtaiguin lea maid dehálaš dieđihit dan vuostáváldimii.
Jis diabetesem åtna jallh kortisontabledtigujmie båehtjierdeminie lea aaj vihkeles dåastoevasse jiehtedh.
Antibiotihkadikšun ferte muddejuvvot juohke persovnna sierra váttuide.
Antibiotikabåehtjierdimmmiem tjuara fïerhten persovnen sjïere vaejvide sjïehtedidh.
Dutkan manná jođánit
Goerehtimmie varki jåhta
Ieš dutkan váldá sullii kvártta ja sáhttá dahkkot jámálkeahttá.
Goerehtimmie medtie vïjhteluhkie minudth vaalta jïh maahta daamhtaj dam bedövningem namhtah darjodh.
Dat lea oalle eaŋkilis ja jođánis dutkan man measta buot sáhttet čađahit.
Dïhte aelhkie jïh varki goerehtimmie maam mahte gaajhkesh maehtieh tjïrrehtidh.
Jur ovdal dutkama ovttaskas manná hivssegis ja guđđe čoali ja ráhku.
Ryöktesh goerehtimmien åvteli ohtjegåatan mænna tjåelieh döömedh jïh gadtjedh.
Dihto buohcciviesuin sáhttá ovdal dutkama leat ožžon nu gohčoduvvon mikrobahtačoalledoidima man ovttaskas galgá leat váldán ruovttus.
Såemies skïemtjegåetine maahta goerehtimmien åvteli mikrolavemangem åådtjeme maam edtja gåetesne vaalteme.
Go dutkojuvvo ovttaskas veallá seaŋgabeaŋkka nalde.
Gosse goerehteminie dellie garrah bielesne britsesne vealesje.
Goruda vuolit oassi lea báljis ja sihkaldat gokčá vuolleoasi.
Vueliekråahpe vaarjohts jïh njaamelijnie dïrregh gaptja.
Ovdaraksa lea dássil, divttis ja vehá elastalaš.
Prostatam sïejhme jalke, tjïrkes jïh ånnetji elastistihks.
Jus ovdaraksa lea garrasit go dábálaččat sáhttá dat leahkit mearka borašdávddas.
Jis prostata garrebe jïh tjuglebe goh daamhtaj dejtie maehtieh cancerem vuesiehtidh.
Ultrajietna addá gova ovdaravssas
Ultratjoeje guvviem prostateste vadta
Dasto ovdaraksa dutkojuvvo ultrajiena vehkiin.
Dan mænngan prosatam ultratjoejen viehkine goerehtidh.
Nu gohčoduvvon Ultra-jietnasoabbi dolvojuvvo várrogasat veháš mátkki bahtačoallái ja doavttir golaha moadde minuhta ovdaravssa dutkamii.
Dïhte maam gohtje ultratjoejestave mojhteleslaakan åenehks boelhketjem maadthtjåalan rijtie, jïh dåaktere måedtie minudth prostatam goerehte.
Ultra-jietnasoabbi lea sullii 20 centimehtera guhkki, muhto beare bajimus oassi dolvojuvvo sisa moadde centimehtera.
Ultratjoejestave lea medtie 20 centimeterh guhkies, mohte dïhte barre gietjie maam måedtie centimeeterh rijtie.
Soappi čađamihttu lea sullii 2,5 centimehtera.
Staven diametetere lea medtie 2,5 centimeterh.
Soappi siste lea Ultra-jietnasáddejeaddji.
Staven sisnie ultratjoejeseedtese.
Dat sádde jietnabáruid maidda dasto goruda siskkit orgánat dávistit.
Dïhte tjoejebaaroeh olkese seedtie maam dan mænngan organijste kråahpen sisnie reflekteeredh.
Ultra-jietnabárut dolvojuvvo dihtorii mii muhtá daid govvan maid doavttir vuorustis sáhttá oaidnit govvašearpmas.
Ultratjoejebaaroeh datovrasse juhtieh maam dejtie jeatjahtahta gåvvan maam dåaktere maahta guvviesjermesne vuejnedh.
Govva lea čáhppesvielgat ja addá čađačuhppojuvvon gova ovdaravssas.
Guvvie tjeehpesveelkes jïh vuesehte prostatam tjïrretjoehpeme.
Gođus váldo olggos biopsanáluin
Åedtjieh olkese vaalta biopsijenaalojne
Dan maŋŋel váldo gođusiskkus ravssas.
Dan mænngan åedtjiepryövenassh reavseste vaalta.
Ultra-jietnasoabbi lea kanálas gosa biopsanállu coggojuvvo.
Ultratjoejestavesne kanaale gååvnese gusnie biopsijenaaloem rijtie.
Nállu čađamihttu lea moadde millimettara.
Naaloe naan millimeterh diameterisnie.
Dat čuggejuvvo čoallešliiveasi čađa ovdaraksii.
Dam tjåelien njevlieskïelten tjïrrh prostatan sïjse baskedh.
Ultra-jietnagova vehkiin govvašearpmas sáhttá doavttir siktet nálu nu ahte dat deaivá njuolga.
Ultratjoejeguvvien viehkine guvviesjermesne maahta dåaktere naaloem rïektes siktedh.
Nálus lea lihtti mii jođánit čuggejuvvo ovdaraksii ja mii dievvá ovdaraksagođđosiin.
Naalosne læhtetjem gååvnese maam varki prostatan sïjse baska jïh prostataåedtjeste deavhta.
Dávjjimusat doavttir čugge máŋgii ja váldá iskosiid ovdaravssa sierra báikkiin.
Daamhtajommes dåaktere gellien aejkien baska guktie pryövenassh ovmessie sijjeste prostatesne vaeltedh.
8 ja guoktenuppelot iskosa leat dábálaččat.
Sïejhme gaskem gaektsie jïh luhkiegöökte pryövenassh vaeltedh.
Sáhttá dovdot vehá unohas
Maahta ånnetji nåake damtedh
Ieš Ultra-jietnasoabbi ii atte mangelágán bákčasa muhto sáhttá unohastit vehá.
Ij dïhte ultratjoejestave bååktjese vedtieh mohte ånnetji nåake maahta gujht damtedh.
Go dat deddojuvvo ovdaraksii sáhttá dovdot cissahoahppu.
Gosse dam prostaten vööste dïedteste maahta damtedh guktie sæjhta gadtjedh.
Danin lea buorre guđđet ráhku ovdal dutkama.
Dïhte dan gaavhtan hijven jis gadtjeme goerehtimmien åvteli.
Go gođusbinnát váldojuvvojit biopsanáluin dat sáhttá orrut unohas ja muhtimin bávččagit.
Gosse åedtjiebæhtah biopsijenaalojne vaalta dellie maahta nåake damtedh jïh muvhtene aaj bååktjese.
Measta buot geat leat čađahan iskkusváldima vásihit ahte sii leat dovdan beare unnánaš bákčasa dehe eai oppanassiige bákčasa.
Mahte gaajhkh gïeh leah pryövenassevaaltemisnie orreme jeehtin dah barre ånnetji bååktjesem damteme jallh ij bååktjesem damth.
Lea vejolaš oažžut báikkálasjámiheami jus šaddá garra gihppu.
Nuepie gååvnese lokalbedövnigem åadtjodh jis baektjiedidh.
Jurddašit maŋŋel dutkama
Ussjedh goerehtimmien mænngan
Gožžaráhkoinfekšuvnna vealtimii lea buorre juhkat valjit nu ahte ráhku doidasa buhtisin.
Juktie gadtjegïrseinfeksjovnem heerrede dellie hijven jïjnjh jovkedh guktie bollenjem reejnie skuvledh.
Lassedávddat ja riskkat
Komplikasjovnh jïh vaahrah
Varra siemagolgosis, gožžas ja baikkas lea dábálaš dakkár dutkama maŋŋel iige leat makkárge mearka sivas.
Vïrre tjoglenassine, gadtjesne jïh bejhkesne lea sïejhme dagkere goerehtimmien mænngan jïh ij leah væhta mij akt båajhtode.
Olmmoš sáhttá dovdat vehá bákčasa ja dovdat cissahoahpu dakkaviđe maŋŋel.
Maahta aaj ånnetji bååktjesem damtedh jïh sæjhta gadtjedh ryöktesth dan mænngan.
Varra siemagolgosis sáhttá leat guhkit áiggi, muhtimin máŋga vahku.
Vïrre tjoglenassine maahta guhkiem årrodh, muvhtene gellie våhkoeh.
Varra gožžas ja baikkas láve mannat meaddel moatti beaivvis.
Vïrre gadtjesne jïh bejhkesne pråvhka måedtie biejjiej raejesne orrije.
Vaikko lea ožžon antibiotihka eastadan dárkkuhusas olmmoš sáhttá muhtimin oažžut infekšuvnna man baktearat leat dagahan.
Jïlhts antibiotikam åådtjeme heerredimmien gaavhtan maahta såemies aejkien infeksjovnem åadtjodh bakterijistie.
Riska lea stuorimus vahku maŋŋel dutkama.
Vaahra stööremes våhkoem goerehtimmien mænngan.
Jus olmmoš oažžu febera ja dovdá iežas skibasin galgá dakkaviđe váldit oktavuođa doaktáriin dehe mannat fáhkkavuostáváldimii.
Jis jolle vaejliem åådtje jïh skïemtjes damta edtja dåaktarasse gaskesadtedh jallh akutedåastoevasse vuelkedh.
Čálli: Fredrik Sundén, doavttir, spesialiseren monemuččaide ja gožžaráhkuide, Kirurgiska kliniken, Helsingborgs lasarett
Tjaelije: Fredrik Sundén, dåaktere, spesialiseereme tjiermieh jïh urinvägar, Kirurgiska klinihke, Helsingborgs skïemtjegåetie
Devdnejeaddji: Kari C. Toverud, sertifierejuvvon medisiinnalaš devdnejeaddji, Oslo, Norge
Redaktööre:
1177 Vårdguiden redakšuvdna ja redakšuvdnaráđđi leat maid duddjon, dárkkistan ja dohkkehan buot sisdoalu.
Katti Björklund, 1177 Vårdguiden
Manin dárbbaha dutkojuvvot ?
Mannasinie daarpesje dejtie goerehtidh ?
(ca 3 sidor)
(ca. 3 sidor)
Ná dat dáhpáhuvvá (ca 4 sidor)
Naemhtie darjodh (ca. 4 sidor)
Mammongráfa lea rátti röntgendutkamus erenomáš röntgenteknihkain mii addá dárkilis govaid.
Mammografije lea röntgenegoerehtimmie njammijste sjïere röntgeneteknihkine mij guvvieh, ræjhkoes smaave biehkide, vadta.
Dutkamuš sáhttá dahkkot eastadan dárkkuhusas dearvvašvuođadutkamin, ng. screenen, dehe go nisson ieš dehe doavttir lea dovdan soames rievdama rattis.
Goerehtimmie maahta åvtelhbodti darjodh goh healsoegoerehtimmie, guktie gohtje screeninge, jallh gosse nyjsenæjja jallh dåaktere jeatjahtehtemh njammine damteme.
Ii galgga čađahit mammongráfadutkamuša dearvvašvuođadárkkisteapmin jus lea áhpeheapme dehe doavttir eahpida ahte lea buogu rattis.
Ij byöroeh mammografijegoerehtimmiem darjodh healsoevaaksjoemisnie jis nåajsan jallh jis dåaktere såvma naaremem njamman sisnie.
Ii dárbbat válmmastallat mange sierra ládje
Ij daarpesjh sjïere vuekine dïsse ryöjredidh.
Got dutkamuš dáhpáhuvvá ?
Guktie goerehtimmie jåhta ?
Dutkamuš dahkko dávjá mammongráfaovttadagas, mii sáhttá leahkit friddja dehe buohccivies u röntgenossodaga oktavuođas.
Goerehtimmiem daamhtaj mammografijesijjesne dorje, mij maahta frijjes årrodh jallh röntgenegoevtesisnie skïemtjegåetesne.
Mammongráfa dahkko maid sierra raddevuostáváldimiin ja dihto dearvvašvuođaguovddážiin.
Mammografijem maahta aaj darjodh sjïere njammadåastoevisnie jïh naaken hoksejarngine
Álggos oažžu vástidit röntgenbuohccedivššára muhtin jearaldagaide leatgo raddeváivvit dehe borrágo dálkasiid mat siskkildit hormonaid.
Voestes åådtje naan gyhtjelassh vaestiedidh röntgeneskïemtjesåjhteristie jis dåeriesmoerh njammijste jallh jis daalhkesh vaalta man sisnie hormonh.
Dasto oažžu nuoladit bajit oasi gorudis ja buohccidivššár geahččá rattiid ja merke jus leat muhtin oinnolaš rievdamat, ovdamearkka dihte stuorit riegádanmearkkat dehe árppat ovddit čuohpademiin.
Dan mænngan edtja bijjiebolleste vaarjoeh noeledh jïh skïemtjesåjhtere njammide vuartesje jïh tjaala jis naan jeatjahtehtemh mah vååjnoes, vuesiehtimmieh stuerebe reakedsplïejhkh jallh aerieh operasjovnijste.
Dat soitet oidnot röntgengovas ja dahkat váddáseabbon árvvoštallama.
Dejtie maehtieh röntgeneguvviem vuesiehtieh jïh dejstie goerehtimmiem sturredh.
Röntgendutkamis galgá čuožžut, ja bidjat ratti gearddiinis pláhta nala mas lea ng. govvadetektora.
Tjåådtje goerehtimmien tjïrrh, jïh aktem njammam beaja pleahtjose, jïh dan sisnie guvviedetektovre.
Raddi deddojuvvo leadjái nuppi pláhta vehkiin nu ahte šaddá oalle steažžasin.
Njammam jeatjah pleahtjojne deadta guktie pleahtjoeh sjædta.
Dát dagaha ahte govva šaddá čielggas seamma áigge go suonjardandosa sáhttá dollot vuollin.
Destie tjïelkes guvvie sjædta seamma aejkien vuelebe gadtjijhdosem åtna.
Gieđa ferte doallat badjin ja vuoiŋŋastahttit apparáhta vuostá go guokte- golbma gova váldo.
Lutnjie gïetem bæjjese jïh apparaaten vööste njihkie mearan göökte, golme guvvieh vadta.
Dasto geardduhuvvo seamma bargu nuppiin rattiin.
Dan mænngan seammalaakan mubpiem njammam.
Dat sáhttá dovdot unohassan dehe bávččagit oanehis botta go raddi deddojuvvo čoahkkái.
Maahta ånnetji saejrehte gosse njammam deadta.
Got veadjá maŋŋel ?
Guktie dan mænngan damta ?
Dutkama maŋŋel veadjá dego dábálaččat.
Goerehtimmien mænngan dellie goh daamhtaj damta.
Lea álkimus guldalit eahpedássitvuođaid riššus go raddi lea sáibojuvvon.
Aelhkemes tjuglieh damtedh stratjkesne gosse njammide såapadamme.
Lokte gieđa, guldal ratti ja gieđavuoli njulges suorpmaiguin ja gehpes deaddimiin...
Gïetem lutnjh, njammide jïh gaejnjelen vuelesne damth staajhk soermigujmie jïh dïedtesth...
... daga una jorbes lihkastagaid, gierdu gierddu maŋis birra ratti.
... darjoeh smaave svïhtjemh gievlesne, bïjre abpe njamman bïjre.
Álgge čiččeruoppi birra ja heaitte gieđavuollái.
Aelkieh njidtjievaahteren bïjre jïh orrijh gaejnjelen vuelesne.
Mammongráfadutkamis raddi röntgejuvvo, teknihkain mii addá hui dárkilis govaid.
Mammografijegoerehtimmesne njammide röntgenidh, teknihkine mij dan buerie guvvieh vadta.
Mammongráfa dahkko juogo eastadeaddji dearvvašvuođadárkkisteapmin, ng. screenen, dehe daningo nisson ieš dehe doavttir lea dovdan ođđa bukki rattis.
Mammografijem heerredimmien gaavhtan dorje healsoevååksjeminie, guktie gohtje screeningen, jallh jis nyjsenæjja jallh dåaktere orre tjugliem damtiji.
Juohke jagi dahkko eanet go 500 000 radderöntgendutkama Ruoŧas.
Fïerhten jaepien jienebe 500 000 goerehtimmieh Sveerjesne njammaröntgeninie dorje.
Metoda gávdnan dihte raddeborašdávdda árrat
Vuekie njammacancerem aareh aajhtsedh
Sosiálastivra ávžžuha mammongráfa nissoniidda 40 ja 74 gaskkan.
Sosiaaleståvroe juvnehte mammografijem nyjsenæjjide 40 - 74 jaepiej gaskem.
Eanandiggi fállá buot nissoniidda 50 ja 69 jagi gaskkan vejolašvuođa čađahit mammongráfadutkama.
Laantedigkie faala gaajhkide nyjsenæjjide 50 - 69 jaepiej gaskem nuepiem mammografijegoerehtimmiem darjodh.
Dávjjimus leanain fállojuvvo maid vel joavkkuide 40 ja 74 gaskkan dutkan, muhto dat rievdá variere goas álgo bovdejuvvo ja man guhká dutkan joatkašuvvá.
Jeenjemes leenine aaj dåehkide 40 - 74 jaepiej gaskem goerehtimmiem faelieh, mohte joekehts leah gåessie aalka dejtie faaledh jïh man guhkiem goerehtimmine jåerhkieh.
Nuorat nissoniidda lea dábálaš dutkamiin jagi ja beannot jagi gaskkan.
Nuerebe nyjsenæjjide daamhtaj goerehte fïerhten akte jïh bielie jaepien.
Boarráseappot bovdejuvvot dávjjimusat juohke nuppi jagi.
Båarasåaboe fïerhten mubpien jaepien.
Dáin dearvvašvuođadutkamiin sáhttá raddeborašdávdašattalmas fuomášuvvot ovdalgo dat lea geargan dagahit mangelágán dávdamearkka, dehe ovdalgo dan dovdáge rattis.
Dejnie healsoevååksjeminie maahta njammacanceretumörem aajhtsedh åvteli dam damta jallh åvteli maahta dam njammesne damtedh.
Dieđalaš dutkamat leat čájehan nissoniin geat oassálastet mammongráfa dearvvašvuođadutkamiidda unnu jápmin raddeborašdávdii 40 proseanttain.
Daajroes goerehtimmieh leah vuesiehtamme nyjsenæjjide gieh healsoegoerehtimmiem mammografijine meatan dejtie njammacanceren jaamedahkeste 40 procenth vaenede.
Riska maŋŋit áicamiin lea ahte borašdávda lea geargan viidut, ja dalle dárbbahuvvo stuorit ja váddásit dikšun go dalle go šattalmas áicojuvvo árrat.
Jis seente dam aajhtsi dellie vaahrese båata cancere lea haasenamme, jïh dellie jienebh jïh geervebe båehtjierdimmiem daarpesje jalhts jis tumörem aareh aajhtsa.
Guldal jeavddalaččat rattiid
Doehtehth njammide jaabnan
Nissona rattiin ii leat dássedis čoakkádus.
Nyjsenæjjan njammah ij leah jïebne konsistense.
Dat vuolgá das ahte rattis leat sihke mielkeravssat ja buoidegođđosat, ja danin dat dovdojit dásseheapmin.
Dan gaavhtan desnie dovne mielhkiereavsah jïh buejtieh, jïh dan gaavhtan njammide ij lea jïebne.
50 jagis rattit šaddet dipmáseabbon dalle mielkeravssat ástet ja buoidegođđosat šaddet sádjái.
50-jaepieh låhkosne njammah myövhkebe sjidtieh gosse mielhkiereavsah sjidtieh buejtide.
Hormonarievdamat váikkuhit rattiide mii dáhpáhuvvá nissona mánodávda-sihkkela áigge ja sáhttet danin dovdot sierralágánat vuolgá das goas dutká daid.
Dah hormonejeatjahtehtemh mah deahpadieh nyjsenæjjan gujnelemmiecykelisnie njammide tsevtsieh jïh dan gaavhtan eah seammalaakan årroeh abpe tïjjem.
Beaivvi maŋŋel mánodávddaid maŋemus beaivvi lea buorre beaivi iešdutkamii, daningo rattit lávejit leahkit dipmásat ja geahppasat dalle dutkat.
Biejjien mænngan gujnelemmien minngemes biejjie lea buerie biejjie jïjtje njammide goerehtidh, dan gaavhtan njammah myövhkes jïh aelhkies goerehtidh.
Buot nissonat galggale ieža jeavddalaččat dutkat rattiideaset.
Gaajhkh nyjsenæjjah byöroeh dej njammah jaabnan goerehtidh.
Lea vuogas válljet mearriduvvon beaivvi mánus vai álkibut sáhttá veardidit maid dovdá.
Sjiehteles aktem biejjiem askesne veeljedh juktie aelhkebe mohtedidh maam damta.
Buorre dilálašvuohta sáhttá leahkit riššus daningo lea álkit guldalit go ráttit lea sáibbohuvvon.
Sjiehteles sijjie lea stratjkesne dannasinie aelhkebe njammide doehtede gosse tjoelem åtna.
Millosepmosit galggalii guldalit sihke go čuožžu ja go velleha.
Eeremes edtja dejtie doehtedidh dovne gosse tjåådtje jïh gosse vealesje.
Buorresorttat buhkkot dábálaččat
Sïejhme ov-feerlege tjugliejgujmie
Jus fuomášivččii buogu dehe dokŋama gođđosis sáhttá šaddat leaboheapmin, muhto dávjjimusat dat lea buorresorttat rievdan, erenomážit nuorat nissoniin.
Jis tjugliem jallh jeatjah båaloeh aajhtsa maahta aerkies sjïdtedh, mohte daamhtemes lea buerielaakan jeatjahtehtemh, joekoen nuerebe nyjsenæjjine.
Dat sáhttá leahkit cysta, dat mearkkaša čáhceskoavhli, dehe buorresorttat čanasgođđosa assun.
Dïhte maahta cystam årrodh, dïhte sæjhta jiehtedh boejege mij tjaatsijes, jallh buerielaakan protneme njaltjan nuelesne.
Doavttir galgá dutkat buot rievdamiid
Gaajhkh jeatjahtehtemh edtja dåaktere goerehtidh
Radderavssa rievdama sáhttá maid raddeborašdávda dagahan.
Jeatjahtehteme njammareavsesne maahta aaj njammacanceristie båata.
Raddeborašdávda lea okta dábáleamos nissoniid borašdávdafoarbma.
Njammacancere aktem daamhtemes cancerehammojste nyjseni gaskem.
Juohke jagi ožžot Ruoŧas sullii 7000 nissona ja 40 dievddu raddeborašdávdda.
Fïerhten jaepien medtie 7 000 nyjsenh jïh 40 kaarrh njammacancerem åadtjoeh.
Riska oažžut raddeborašdávdda lassána agi mielde.
Vaahra njammacancerem åådtje aalteren mietie jeanede.
Dábáleamos symptoma raddeborašdávddas lea boahku rattis dehe gieđavuolis.
Sïejhme symtovme njammacancerine lea tjuglie njammesne jallh gaejnjielisnie.
Nubbi lea ahte čižžeruobbi dehe raddeliiki geassása sisa guvlui.
Jeatja njammavaahtere jallh njaltja njamman sïjse sigkie.
Unnit dábálaččat symptomat leat čilgetmeahttun ruvssodeapmi dehe raddebohtaneapmi, hávvi mii ii savo, dehe varaseagat čáhci čižžeruoppis.
Ij leah dan daamhtaj jis njamma rööpses, garres, bankes jallh sååjrehke sjædta, saejriem åådtje, jallh njammavaahteristie vïrretjaatsije galka.
Buot rievdamiid rattis galgá váldit duođas ja doavttir galgá dutkat daid.
Gaajhkh jeatjahtehtemh njammine edtja itjmine vaeltedh jïh dåaktere edtja dejtie goerehtidh.
Sáhttá jorgasit iežas dearvvašvuođa guovddáža, nissondearvvašvuođadivššu dehe sierra raddevuostáváldima beallái mat leat muhtin stuorit buohcciviesuin.
Maahta satnem bïeljelidh hoksejarngese, nyjsenehealsoehoksese jallh sjïere njammadåastoevasse maam stuerebe skïemtjegåetine gååvnese.
Doavttir guldala dárkilit ratti ja mearrida galgágo dahkkot mammongráfadutkan.
Dåaktere eensilaakan njammide gaajesje jïh vierhtede jis mammografijegoerehtimmiem edtja darjodh.
Ná dat dáhpáhuvvá
Naemhtie darjodh
Ovttaskas oažžu bidjat ratti gearddiinis pláhta vuostá mii siskkilda kaseahta mas lea röntgenfilbma.
Åådtje aktem njammam pleahtjose bïejedh, dan sisnie kassedte röntgenefilmine.
Dasto raddi deddojuvvo čoahkkái ja guokte golbma gova váldojuvvot.
Dan mænngan njammam deemtjie jïh göökte jallh golme guvvieh vaalta.
Erenomáš röntgenapparáhtta dárbbahuvvo
Sjïere röntgeneapparatem daarpesje
Mammongráfa dahkko dávjá mammongráfaovttadagas, mii sáhttá leahkit sierra dehe buohccevies u röntgenossodaga oktavuođas.
Goerehtimmiem daamhtaj mammografijesijjesne dorje, mij maahta frijjes årrodh jallh röntgenegoevtesisnie skïemtjegåetesne.
Dutkamuš dahkko maid sierra raddevuostáváldimiin ja dihto dearvvašvuođaguovddážiin.
Goerehtimmiem maahta aaj darjodh sjïere njammadåastoevisnie jïh naaken hoksejarngine
Dat röntgenapparáhtta mii gevtojuvvo lea erenomážit hábmejuvvon vai sáhttá addit buriid govaid raddegođđosis gehpes röntgensuonjardeami vehkiin.
Röntgeneapparate maam nåhtede lea sjïerelaakan hammoedamme juktie buerie guvvieh njammijste vedtedh viehkine viesjies röntgenegadtjijh.
Dihto dáhpáhusain sáhttet boraššattalmasat mat leat beare moadde millimettara stuoru áicojuvvot.
Muvhtien aejkien maahta canceretumörh aajhtsedh mah leah barre måedtie millimeeterh stoerre.
Ii dárbbat ráhkkanit mange sierra ládje.
Ij daarpesjh sjïere vuekine dïsse ryöjredidh.
Álggos oažžu vástidit moatti jearaldahkii ja muitalit jus leat leamaš váivvit rattiin, dehe jus borrá dálkasiid mat siskkildit hormonaid.
Voestes åådtje naan gyhtjelassh vaestiedidh jis dåeriesmoerh njammijste jallh jis daalhkesh vaalta mej sisnie hormonh.
Oažžu nuollat bajit oasi gorudis ja buohccidivššár geahččá rattiid ja merke jus leat oinnolaš rievdamat, ovdamearkka dihte riegádanmearkkat dehe árbbit ovddit čuohpademiin.
Dan mænngan edtja bijjiebolleste vaarjoeh noeledh jïh skïemtjesåjhtere njammide vuartesje jïh tjaala jis naan jeatjahtehtemh mah vååjnoes, vuesiehtimmieh stuerebe reakedsplïejhkh jallh aerieh operasjovnijste.
Dat soitet oidnot röntgengovain ja dulkojuvvot boastut borašdávdašattalmassan.
Dah maehtieh röntgeneguvvine vuesiehtidh jïh destie maahta båajhtoehlaakan vïenhtedh dïhte canceretumöre.
Dasto oažžu mannat röntgenapparáhta lusa ja čuožžut dan ovddas.
Dan mænngan röntgeneapparatese vaadtsa jïh dan uvte tjöödtjehte.
Raddi gearddiinis bidjo pláhta nala mii siskkilda govvadetektora.
Njammam pleahtjose beaja gusnie guvviedetektovre.
Raddi njuvdojuvvo dasto čoahkkái čađačuovgi pláhtain mii deddojuvvo ratti vuostá.
Njamma dïedtese pleahtjojne viehkine maam våålese dïedtele.
Gieđa ferte doallat badjin ja vuoiŋŋastahttit apparáhta vuostá dan bottago guokte golbma gova váldojuvvot.
Lutnjie gïetem bæjjese jïh apparaaten vööste njihkie mearan göökte, golme guvvieh vaalta.
Lea dehálaš čuožžut siivvuid.
Vihkeles eevre dåadtjele.
Dasto dahkko seamma ládje nuppiin rattiin.
Dan mænngan seammalaakan mubpiem njammam.
Olles dutkamii gollá 15-30 minuhta, ieš govaváldimii 5- 10 minuhta.
Goerehtimmiem 15-30 minudth vaalta, vïjhteste låhkan minudth guvvedeminie.
Mot mammongráfa dovdo ?
Guktie mammografijjem damta ?
Sáhttá dovdot unohas dehe bávččagahttit oanehis botta go raddi deddojuvvo čoahkkái.
Maahta ånnetji saejrehte gosse njammam deadta.
Muhto dat ferte dahkkot, daningo govva oažžu buoret kvalitehta ja dutkan šaddá sihkkareabbon.
Mohte tjuara naemhtie darjodh, juktie guvvie buerebe kvalitehtem åådtje jïh goerehtimmie vihtiesåbpoe sjædta.
Dan lassin sáhttá gevtot vuollegit suonjardosa go jus raddi ii livččii deddojuvvon čoahkkái.
Aaj maahta vuelebe gadtjijhdovsem nåhtede jïlhts jis ij njammam dïedtelh.
Muhtumin oažžu boahtit ruovttoluotta
Muvhtien aejkien åådtje bååstide båetedh
Dávjjimustá leat guokte doaktára geat beroškeahttá nuppiideaskka árvvoštallaba mammongráfagovaid.
Daamhtaj göökte röntgenedåakterh dejtie mammografijeguvvide vuartasjieh.
Dat lasida árvvoštallama sihkkarvuođa.
Dïhte vihtiesvoetem jeanede vuartasjimmesne.
Jus soai áicaba juoidá mii ii oro leahkime nu go galgá, bovdejuvvo ruovttoluotta ođđa dutkamii.
Jis dah maam akt gaevnieh mij ij leah guktie edtja, dellie åådtje orre goerehtæmman båetedh.
Dalle váldojuvvo lasse mammongráfagovat ja dalle dutkojuvvo dávjá maid Ultra-jienain.
Dellie mammografijeguvvieh lissine vaalta jïh aaj ultratjoejine goerehte.
Doavttir sáhttá maid váldit iskosa rievdamis.
Dåaktere maahta aaj pryövem jeatjahtehtemistie vaeltedh.
Jus lea beare una rievdan mii lea váttis dovdat iskkus sáhttá váldot ođđa mámmongráfain dehe Ultra-jiena vehkiin.
Jis lea onne jeatjahtehteme maam lea gïerve damtedh maahta pryövoem vaeltedh orre mammografijine ektesne jallh ultratjoeje viehkine.
Fiinna nállu čuggejuvvo rievdamii ja seallaiskkus njammojuvvo olggos.
Sigkies naaloem rijtie jeatjahtehtemasse jïh cellepryövoem olkese njamma.
Iskkus sáddejuvvo mikroskohpalaš dutkamii.
Pryövemasse mikroskopijen goerehtæmman seedtie.
Buot dát dahkko sihkkarastin dihte ahte ii leat borašdávda.
Gaajhkem dam dorje juktie vihties årrodh jis lea cancere jallh ij.
Vástádus mámmongráfadutkamis sáddejuvvo njuolga ruoktot guovtti vahku siste dasgo lea bovdejuvvon dearvvašvuođa dárkkisteapmái.
Vaestiedasse mammografijegoeretimmeste rïkte gåatan seedtie göökte våhkoeh raejesne jis lea orreme maam gohtje healsoevaaksjomisnie.
Jus lea vuolggahuvvon mammongráfii oažžu dieđu dutkanbohtosis iežas doaktáris.
Jis lea remitteereme mammografijese åådtje vaestiedassem goerehtimmeste altese dåakteren luvhtie.
Hormonadikšun sáhttá dahkat árvvoštallama váddáseabbon
Hormonebåehtjierdimmie maahta vuarjasjimmiem gïervebe darjodh
Muhtin nissonat ožžot hormonadikšuma jorggáldatjagiid áigge dehe maŋŋel dehe go borret p-billara.
Naan nyjsenh hormonebåehtjierdimmiem åadtjoeh klimakterijen åvteli jallh mænngan jallh p-pillerem vaeltieh.
Dakkár dikšun váikkuha raddegođđosii nu ahte dat šaddá diktábun mii dagaha mammongráfagovaid váddáseabbon árvvoštallat.
Dagkeres båehtjierdimmie njammide tsevtsie guktie dam söökebe sjædta jïh dellie mammografijeguvviem gïervebe viertiestidh.
Danin lea dehálaš muitalit jus borrá dálkasiid mat siskkildit hormonaid.
Dan gaavhtan vihkeles dam jiehtedh jis daalhkesh vaalta man hormonesisvege.
Dutkan ii leat váralaš
Goerehtimmie ij leah vaahreles
Dat suonjarmearri masa šaddá mammongráfadutkamis lea nu unni ahte dat ii buvtte mangelágán riskkaid.
Dïhte gadtjijhveahka maam åadtjoeh mammografijegoerehtimmesne lea dan onne ij vïenhth dïhte vaahra.
Ja dáhpáhuvvá jámma teknihkalaš ovdáneapmi dárkkuhussan unnidit suonjardosaid vel eanet.
Teknihkem aaj evtede guktie gadtjijhveahkam unniedidh.
Ii galgga biehttalit mannamis mammongráfadutkamii go bovdejuvvo, dehe jus lea áican rievdama iežas rattis.
Ij edtjh steevrijh mammografijegoerehtimmiem darjodh gosse tæjmoem åådtje, jallh jis jeatjahtehtemem njammesne aajhtsa.
Mammongráfain sáhttá dutkat vaikko olbmos lea raddeimplantahtta.
Hijven gåarede mammografijine goerehtidh jïlhts njammaimplantatem åtna.
Ii leat mangelágán riska ahte implantáhtta cuovkana, muhto go dalle ii sáhte deaddit rattiid čoahkkái dego nissoniin implantáhtahaga sáhttá dárbbahuvvot individuálalažžat heivehuvvon dutkan.
Ij naan vaahra implantatide eerjieh, mohte jis ij gåaredh njammide deemtjedh seamma nyjsenæjjaj implantati bielelen maahta individuellen sjïehtedamme goerehtimmiem daarpesjidh.
Dávjjimusat kompletterejuvvo maid mammongráfa ahte rattit guldaluvvo čađa ja dutkojuvvo Ultra- jienain.
Daamhtaj aaj mammografijem lissiehtidh njammide damtedh jïh ultratjoejine goerehtidh.
Gean ii galgga dutkojuvvot mammongráfain ?
Gie ij edtjh mammografijine goerehtidh ?
Go lea hui nuorra lávejuvvo dutkat Ultra-jienain mammongráfa sajis.
Gosse noere dellie daarpesje ultratjoejine goerehtidh jïh ij mammografijine.
Dat vuolgá das go raksagoađus lea nu divttis ahte mammongráfagovaid lea váttis dulkot.
Dïhte dan gaavhtan njammide dan söökes guktie gïerve mammografijeguvvide viertiestidh.
Ultra-jietna addá dalle sihkkarit vástádusa.
Ultratjoeje vihtiesåbpoe vaestiedassem vadta.
Jus doavttir vihku ahte rattis lea bohtaneapmi dalle lávejuvvo mammongráfa garvit daningo lea biidnu deaddit ratti čoahkkái.
Jis dåaktere såvma naaremem njammesne gååvnese ij provhkh mammografijem dellie darjodh juktie baektjede njammam deemtjedh.
Dan sajis sáhttá leahkit buorre čađahit Ultra-jietnadutkama, oaidnin dihte leago siedja man dárbbaha bohčit olggos.
Dellie hijven ultratjoejegoerehtimmiem darjodh, juktie vuajna jis sïeje desnie jïh dam olkese daarpesjidh döömedh.
Go infekšuvdna lea dikšojuvvon galgá goittotge čađahit mammongráfa.
Gosse ovlemem båehtjierdamme byöroe mammografijem darjodh.
Dat lea erenomáš dehálaš jus lea boarrásit.
Dïhte lea joekoen vihkeles jis båarasåbpoe.
Jus lea áhpeheapme ii gálgga čađahit dearvvašvuođadutkama, ng. screnen, mammongráfain.
Jis nåajsan ij edtjh starnegoerehtimmiem tjïrrehtidh, guktie gohtje screening, mammografijine.
Muhto jus áicá rievdama rattis galgá álo váldit oktavuođa divššuin vai jođánit beassá dutkamii, vaikko lea áhpeheapme.
Mohte jis jeatjahtehtemem aajhtsa njammesne edtja åålegh hoksem bïeljelidh guktie varki goerehtimmiem darjodh, jilhts nåajsan.
Dalle dutkan álggahuvvo Ultra-jienain ja dievasmahtto mammongráfain jus dárbbašĺas.
Dellie pråvhka goerehtimmie ultratjoejine aalka jïh dan mænngan mammografijine jis daarpesje.
Čálli: Heitti Teder, kirurga, Centralsjukhuset Kristianstad
Katti Björklund, 1177 Vårdguiden
Dárkkisteaddji: Laszlo Tabar, doavttir, professor, spesialista i radiologi Falu buohccevies us
Goerehtæjja: Laszlo Tabar, dåaktere, professovre, radiologijen spesialiste Falu:en skïemtjegåetesne
1177 Vårdguiden redakšuvdna ja redakšuvdnaráđđi leat heivehan, dárkkistan ja dohkkehan maid buot sisdoalu.
Gaajhkh sisvegisnie lea barkeme, goerehtamme jïh dååhkasjahteme redaksjovneste jïh redaksjovneraereste 1177 Vårdguiden.
Ruoŧasuopmelaččat, judalaččat, romerat, sámit ja durdnoslaččat leat Ruoŧa našuvnnalaš minoritehtat.
Sveerjesåemieh, judarh, romerh, saemieh jïh torneladtjh leah Sveerjen nasjovnelle unnebelåhkoeh.
Dat mearkkaša ahte sis lea guhkes gielalaš – ja kultuvrralašoktavuohta našuvnnalaš oktavuođa siste.
Dïhte sæjhta jiehtedh dah lea guhkiem gïele- jïh kultuvreektievoetem sisnjelen dan nasjovnelle ektievoetesne.
Lea juohke persovnna iežas ášši mearridit gullogo ovtta dáidda našuvnnalaš minoritehtaide dehe ii.
Dïhte lea fïerhte persovne nænnoste jis aktem dejtie nasjovnell unnebelåhkojde govlesåvva jallh ij.
Lea jearaldat man jovkui identifiere iežas ja dovdá oktavuođa.
Dïhte lea mij tjïertide sæjhta identifieeredidh jïh ektievoetine damta.
Riikkabeaivvit dohkkehii 1999 dán vihtta joavkku našuvnnalaš minoritehtan.
Jaepien 1999 dah vïjhte unnebelåhkoeh goh nasjovnelle unnebelåhkojde mieriedi rïjhkebiejjeste.
2010 bođii ođđa láhka mii nanostahttá našuvnnalaš minoritehtaid rivttiid ja minoritehtagielaid saji.
Jaepien 2010 orre laake bööti mij nænnoste dej nasjovnelle unnebelåhkoej reaktah jïh unnebelåhkoej gïelide.
1177 Vårdguiden ja Umo.
1177 Vårdguiden jïh Umo.
se almmostahttet muhtin deavsttaid dearvvasvuođas, divššus ja rivttiin divššus dan viđa našuvnnalaš minoritehta gielaid guovttenuppelogi dohkkehuvvon variašuvnnaide.
se bæjhkohte teksth healsoen, hoksen jïh reaktaj bïjre hoksesne luhkiegöökte mieriedamme varieteetine dejstie vïjhte nasjovnelle unnebelåhkoej gïeline.
Mii leat čuvvon Giellaráđi ávžžuhusaid go mii leat dahkan jorgalemiid, ja deavsttat leat dárkkistuvvon ovttas minoritehtaovddasteddjiiguin.
Mijjieh libie Språkrådets / Gïeleraerien rekommendasjovnh gosse jarkoestamme, jïh dejtie tekstide leah goerehtamme unnebelåhkoejgujmie ektesne.
Gynekologalaš seallaiskkusváldin Gynekologisk cellprovtagning
ÅarjelsaemiengieleSydsamiska
Čoahkkáigeassu (ca 2 sidor)
Ektiedimmie (ca. 2 sidor)
Mii lea gynekologalaš seallaiskkus ?
Mij lea gynekologijen cellepryövenasse ?
Nissonat bovdejuvvojit jeavddalaččat (ca 2 sidor)
Nyjsenæjjah jaabnan gohtje (ca. 2 sidor)
Muhtimat eai dárbbat guođđit iskosa (ca 2 sidor)
Såemies eah daarpesjh pryövenassem vedtedh (ca. 2 sidor)
Nu dutkan dáhpáhuvvá (ca 2 sidor)
Naemhtie goerehtimmiem darjodh (ca. 2 sidor)
Čoahkkáigeassu
Ektiedimmie
Guođđimiin jeavddalaččat gynekologalaš seallaiskosa sáhttá suddjet iežas viigáčeabetboraš-dávddas.
Gosse daamhtaj gynekologijen cellepryövenassem vadta maahta boernengåetiecanceren vööste vaarjelidh.
Seallaiskosat váldo goaŧŧonjálmmis čoavjevuođus ja sáhttá árrat čájehit jus leat seallarievdamat mat sáhtáše dagahit goaŧŧočeabetborašdávdda.
Cellepryövenassem boernengåetientappeste vaalta jïh maahta aareh vuesiehtidh jis cellejeatjahtehtemh åtna mestie maahta boernengåetietjeahpohkencancerem åadtjodh.
Eanaš seallarievdamat mat fuomášuvvojit leat álkit rievdamat mat buorránit ieža, muhto muhtimiid ferte váldit eret.
Jeenjemes cellejeatjahtehtemh mejtie aajhtsa leah geehpebe jeatjahtehtemh mejtie sjïdtehtidh, mohte naan dejstie tjuara destie vaeltedh.
Hui hárve dáhpáhusas sáhttá seallaiskkus čájehit borašdávdda.
Joekoen sveekes aamhtesinie maahta cellepryövenasse vuesehte cancerem åtna.
Dálle borašdávda láve leahkit árra dásis ja dikšun sáhttá šaddat álkibun ja unnit liigeváikkuhusaiguin.
Dellie pråvhka cancere aalkovisnie orre jïh båehtjierdimmie maahta aelhkebe sjïdtedh jïh vaenie lissiehdåårresinie.
Ruoŧa nissonat bovdejuvvojit dássedit gynekologalaš seallaiskkusváldimii, ng. screening.
Nyjsenæjjah Sveerjesne daamhtaj gynekologijen cellepryövenasesvaaltemasse bööresuvvieh, maam gohtje screeninge.
Jus lea 23 ja 50 gaskkan boahtá bovdehus juohke goalmmát jagi.
Jis 23 jïh 50 jaepiej gaskem dellie gohtjeme fïerhten gåalmeden jaepien båata.
Dan maŋŋel juohke viđat jagi dassážiigo lea 60 jagi boaris.
Dan mænngan daamhtaj fïerhten vïjhteden jaepien goske 60 jaepien båeries sjædta.
Jus lea badjel 50 jagi sáhttet rutiinnat leat sierralágánat ja vuolgit das man guovllus riikkas orru.
Jis båarasåbpoe 50 jaepieh maahta rutijnh ovmessie vuekine årrodh dan mietie gusnie årroeminie.
Seallaiskosa sáhttá guođđit maid jurttamovrra dehe gynekologa luhtte čađahahttin dihte gynekologalaš dutkama eará siva dihte.
Maahta aaj cellepryövenassem vedtedh gosse tsegkietnien jallh gynekologen luvnie jis gynekologijen goerehtimmiem darjoeh jeatjah sjïekenistie.
Ii dárbbat ráhkkanit mange ládje, muhto lea buorre ahte ii leat anašan dehe geavtán mangelágán sálvva čoavjevuođus jándora ovdal dutkama.
Ij daarpesjh maam akt sjïere åvtelhbodti darjodh, mohte hijven jis idtji boetjeme jallh såemies badtjam nåhtadamme dygnem goerehtimmien åvteli.
Muđui iskosa lea váttis dulkot.
Jïlhts pryövenassem maahta gïervebe sjïdtedh lohkedh.
Iige galgga guođđit iskosa go leat mánodávddat.
Ij edtjh pryövenassem vedtedh gosse gujnelemmiem åtna.
Mot dutkan dáhpáhuvvá ?
Guktie goerehtimmiem darjodh ?
Go iskkus váldo ferte nuoladit goruda vuolit oasi ja velledit gynekologalaš dutkanstullui.
Gosse pryövenassem edtja vaeltedh tjuara vaarjoeh noeledh vueliekråahpesne jïh gynekologijen goerehtimmiestovlese tjihkedidh.
Doavttir dehe jurttamovra sáhttá váldit iskosa máŋgga ládje.
Dåaktere jallh tsegkietnie maahta pryövenassem vaeltedh ovmessie vuekine.
Dávjjimusat gevtojuvvo una lasta mii sihkkojuvvo goaŧŧonjálmmi vuostá ja dasto una dipma borstta goaŧŧočeabetkanála vuolit oasi vuostá.
Damtemes ohtje spatelem nåhtede mij boernengåetietappen vööste deehkehtidh jïh dan mænngan ohtje seepine boernengåetiekanalen vueliehkommes bielesne.
Dávjá oažžu maid vástidit muhtin jearaldagaide iskkusváldima oktavuođas.
Daamhtaj aaj naan gyhtjelasside vaestiedidh gosse pryövenassem vedtedh.
Vástádusat leat dehálaččat vai iskosa sáhttá analyseret riekta.
Vaestiedassh lea vihkeles guktie pryövenassem reaktoe vuekine analyseeredh.
Dutkamuš ii bávččagahtte ja čađaheapmi váldá dušše moadde minuhta.
Goerehtimmie ij bååktjedh jïh barre måedtie minudtine tjïrrehtidh.
Vástádusa seallaiskosii oažžu guđa vahku siste.
Cellepryövenassen vaestiedassem daamhtaj pråvhka åadtjodh govhte våhkoej mïeresne.
Got veadjá maŋŋel ?
Guktie damta dan mænngan ?
Iskkusváldin lea riskkaheapme.
Ij naan vaahrah pryövenassine.
Muhtumin soaitá vehá vardit maŋŋel muhto dat ii leat váralaš.
Muvhtene maahta ånnetji bertedh mohte ij leah vaahreles.
Seallaiskosa guođđin
Cellepryövenassem vedtedh
Gynekologalaš seallaiskkus lea iskkus mii váldojuvvo goaŧŧočeabeha vuolit oasis mii gohčoduvvo goaŧŧonjálbmin ja mii luoitá viigái.
Gynekologijen cellepryövenasse lea pryövenasse maam boernengåetien vueliehkommes bieleste vaalta maam gohtje boernengåetietappe jïh mij tsïnnese gietjedh.
Iskkus sáhttá árrat čájehit jus olbmos leat seallarievdamat main sáhttá vuolgit goaŧŧočeabetborašdávda.
Pryövenasse maahta aareh vuesiehtidh jis cellejeatjahtehtemh åtna mestie maahta boernengåetietjeapohkecancerem åadtjodh.