pere/sami_parallel huggingface dataset:
Dán ođđa vuogi mielde mii sávvat ahte olbmuide šaddá álki buktit oaiviliid ja jurdagiid njuolga Sámediggái, lohká Sámedikki ráđđeláhttu Ann-Mari Thomassen.
Naemhtie mijjieh sïjhtebe edtja aelhkebe sjïdtedh almetjidie sijjen vuajnoejgujmie jïh åssjaldahkigujmie båetedh ryöktesth Saemiedægkan, saemiedigkieraerie Ann-Mari Thomassen jeahta.
E-poasta ii dárbbaš leat guhkes teaksta, dušše oanehaččat dan birra ahte mii sáhttá leat hástalus suohkanođastusas ja vaikko vel evttohusat čovdosiidda.
Ih daarpesjh jïjnjem e-påastesne tjaeledh, ajve akte åenehks tjaalege dan bïjre mij maahta akte haesteme årrodh tjïeltereformesne, maaje raeriestimmiejgujmie guktie edtja dejtie loetedh.
- Makkár váikkuhusaid sáhttá du mielas suohkanođastus buktit sámegillii, oahpahussii, dearvvašvuođasuorgái dahje areálageavaheapmái ?
- Mah konsekvensh datne vïenhth sjædta saemien gïelese, lïerehtæmman, healsoesuerkien jallh arealeåtnoen sisnjelen tjïeltereformine ?
Makkár rievdadusaid berrešii boahtit suohkanhálddašeamis vai suohkanođastus boađášii buorrin sámi ássiide ?
Mah jarkelimmieh byöroeh årrodh tjïeltereeremisnie guktie tjïeltereforme akte aevhkie sjædta dejtie saemien årroejidie ?
Dá lea muhtun gažaldagat masa háliidivččiimet oažžut vástádusaid, lohká Thomassen.
Daate lea naaken dejstie vaestiedassijste mejtie sïjhtebe vaestiedassem utnedh, Thomassen jeahta.
E-poasta sáhttá sáddet dán e-poasta čujuhussii: kommunereform@samediggi.no.
Maahta e-påastem seedtedh diekie: kommunereform@samediggi.no.
Sámediggi sávvá oažžut e-poasttaid ovdal geassemánu 10. b..
Saemiedigkie e-påastide sæjhta ruffien 10. b. åvtelen.
Eambbo dieđuid Sámedikki barggu birra gávdno dán neahtta siiddus http://www.samediggi.no/Suohkanodastus.
Vielie bïevnesh Saemiedigkien barkoen bïjre gaavnh daennie nedtesæjrosne http://www.samediggi.no/Suohkanodastus.
Eanet dieđut: Sámedikki ráđđeláhttu Ann-Mari Thomassen, 900 57 123
Vielie bïevnesh: Saemiedigkieraerie Ann-Mari Thomassen, 900 57 123
Boahtteáiggi areála- ja biraspolitihkka Sámis / Areála / Biras, areála ja kultursuodjaleapmi / Sámediggi - Sametinget
Båetijen aejkien dajve-jïh byjresepolitihke Saepmesne / Areale / Byjrese, areale jïh kultuvrevarjelimmie / Saemiedigkie - Sametinget
Boahtteáiggi areála- ja biraspolitihkka Sámis
Båetijen aejkien dajve-jïh byjresepolitihke Saepmesne
Sámediggeráđđi háliida árvalusaid / rávvagiid sámi servodagas boahtteáiggi areála- ja biraspolitihkkii.
Saemiedigkieraerie raerieh saemien siebriedahkeste sæjhta akten båetijen aejkien dajve-jïh byjresepolitihkese.
Ráđđi ovddida čilgehusa Sámedikki dievasčoahkkimii juovlamánus.
Saemiedigkieraerie aktem tjïelkestimmiem buakta Saemiedigkien stoerretjåanghkose goeven.
Sámi kultuvra ja ealáhusbargu lea deddojuvvon.
Saemien kultuvre jïh jieleme lea behtjiedimmien nuelesne.
Luondduresurssaide bahkken lassána dađistaga nugo minerálaid, čáhce- ja bieggafámu, ja seammás unnu áddejupmi árbevirolaš sámi eallinvuohkái ja luondduresurssaiguin ávkkástallamii.
Daelie ahkedh jienebh mah eatnemevierhtiej mietie gihtjieh goh mineraalh, tjaetsie- jïh bïegkefaamoe, seamma tïjjen goh ahkedh vaenebh mah goerkesem utnieh aerpievuekien saemien jieledevuekiej åvteste jïh nuhteme eatnemevierhtijste.
Čielga jietna - Sámedikkis ferte leat čielga jietna areála- ja biraspolitihkas.
- Saemiedigkie tjuara aktem tjïelke gïelem utnedh dajve- jïh byjresepolitihkesne.
Danne lea dárbu geahčadit ja árvvoštallat politihkkasuorggi, ja hábmet čielga mihttomeriid ja rámmaid Sámedikki politihkkii jagiin ovddas gulvui, dadjá sámediggeráđđi Thomas Åhren.
Dan åvteste daerpies politihkesuerkiem gïehtjedidh jïh vuarjasjidh, jïh tjïelke ulmieh jïh mierieh Saemiedigkien politihkese hammoedidh jaepiej åvtese, saemiedigkieraerie Thomas Åhrén jeahta.
Åhren dadjá ahte Sámediggi ferte leat deaŧalaš eavttuidbiddji, váldedoaimmaheaddji ja konsultašuvdnaoasálaš dain áššiin mat gusket areála ja biraslaš hástalusaide mat leat sámi servodaga ovddabealde oanehis ja guhkes áiggi badjel
Åhrén jeahta Saemiedigkie tjuara akte vihkeles premissedeallahtæjja, faamoereerije jïh rååresjimmieguejmie årrodh dejnie gyhtjelassine dajve- jïh byrjeseligke haestemi bïjre mej uvte saemien siebriedahke tjåådtje dovne åeniebasse jïh guhkiebasse.
- Mii galgat searvat mearrádusaide movt min árbevirolaš guovlluid galgá hálddašit boahtteáiggis, danne go dás lea sáhka min boahtteáiggis, dadjá sámediggeráđđi Thomas Åhren.
- Mijjieh edtjebe meatan årrodh sjæjsjalimmieh vaeltedh guktie mijjen aerpievuekien dajvh edtjieh reeresovvedh båetijen aejkien, dan åvteste daate lea mijjen båetijen aejkien bïjre, saemiedigkieraerie Thomas Åhrén jeahta.
Bovde viiddis mieldeváikkuheapmái
Böörede jeenjesh meatan årrodh
Sámediggeráđi čilgehus areálaid ja birrasa birra ovddiduvvo dievasčoahkkimii juovlamánus, ja lea oassi ođđa areála- ja birasdieđáhusa ráhkadanbarggus, dát dieđáhus galgá bidjat bajimuš ja guhkes áiggi vuoruhemiid Sámedikki politihkkii areála- ja birasáššiin.
Saemiedigkieraerien tjïelkestimmie dajven jïh byjresen bïjre maam stoerretjåanghkose buakta goeven lea akte bielie dehtie barkoste aktine orre dajve- jïh byjresebïevnesinie, Akte bïevnese mij edtja bijjemes jïh guhkiebasse våaroehtimmieh bïejedh Saemiedigkien politihkese dajve- jïh byjresegyhtjelassine.
- Sámediggeráđđi háliida bovdet sihke báikegottiid, organisašuvnnaid, dutkanbirrasiid, gielddaid ja stáhta eiseválddiid ságastallat hástalusaid ja čovdosiid birra mat leat areála- ja biraspolitihkas, dadjá Åhren.
- Saemiedigkieraerie sæjhta dovne voenges siebriedahkh, siebrieh, dotkemebyjresh, tjïelth jïh staateles åejvieladtjh bööredidh meatan årrodh haestemi jïh vaastoej bïjre dajve- jïh byjresepolitihkesne digkiedidh, Åhrén jeahta.
Resursajoavku ja fágaseminára - Mii leat bidjan resursajoavkku mii galgá geahčadit movt meahcceresurssaid dáláš hálddašeapmi lea heivehuvvon meahcásteddjiid dárbbuide, dadjá Åhren.
- Mijjieh aktem vierhtiedåehkiem tseegkeme mij edtja gïehtjedidh guktie daan beajjetje reereme miehtjiesdajvijste lea daerpiesvoetide sjïehtedamme dejtie mah miehtjiesdajvide nuhtjieh, Åhrén jeahta.
Oassin dán barggus lea sámediggeráđđi bovden maiddái iešguđege dutkiid ja máhttobirrasiid čállit artihkkaliid sierra fáttáid birra.
Goh akte bielie daehtie barkoste saemiedigkieraerie aaj ovmessie dotkijh jïh daajroebyjresh bööredamme tjaalegh ovmessie aamhtesi bïjre tjaeledh.
Resursajoavkku ja dutkiid máhttovuođđu galgá doaibmat duogážin ja vuolggasadjin gulahallančoahkkimiidda Sámedikki ja sámi báikegottiid ja organisašuvnnaid gaskka.
Daajroevåarome vierhtiedåehkeste jïh dotkijijstie edtja goh våarome årrodh rååresjimmietjåanghkojde Saemiedigkien jïh saemien voenges siebriedahki jïh siebriej gaskem.
Sámediggi doallá fágaseminára Romssas skábmamánu 25. ja 26. beivviid gos dutkit ovdan buktet iežaset artihkkaliid.
Saemiedigkie aktem faageseminaarem hööltie Tromsøesne gålkoen 25. jïh 26. b gusnie dotkijh sijjen tjaalegh buektieh.
Sámediggeráđđi háliida rávvagiid / árvalusaid fáttáide maid berrešii guorahallat dieđáhusas.
Saemiedigkieraerie sæjhta raerieh aamhtesi bïjre utnedh mejtie byöroe digkiedidh bïevnesisnie.
Buohkat sáhttet addit rávvagiid ja buktit árvalusaid.
Gaajhkesh maehtieh raeriejgujmie båetedh.
Árvalusaid sáhttá sáddet: biras@samediggi.no
Maehtede raeride diekie seedtedh: biras@samediggi.no
Áigumuššan lea ahte dieđáhus ovddiduvvo Sámediggái meannudeapmái 2016:s.
Soejkesjen mietie edtja bïevnesem Saemiedigkien gïetedæmman buektedh jaepien 2016.
Bovdehus buktit cealkámušaid dieđáhussii riikkaidgaskasaš barggu birra / Riikkaidgaskasaš álgoálbmotovttasbargu / Riikkaidgaskasaš bargu / Sámediggi - Sametinget
Bööredimmie raeriejgujmie jïh vuajnoejgujmie båetedh Saemiedigkieraerien bïevnesasse gaskenasjovnaale barkoen bïjre / Gaskenasjovnaale aalkoealmetjelaavenjostoe / Gaskenasjovnaale barkoe / Saemiedigkie - Sametinget
Bovdehus buktit cealkámušaid dieđáhussii riikkaidgaskasaš barggu birra
Bööredimmie raeriejgujmie jïh vuajnoejgujmie båetedh Saemiedigkieraerien bïevnesasse gaskenasjovnaale barkoen bïjre
Sámediggeráđđi áigu ovddidit dieđáhusa mas evttohuvvo politihkka Sámedikki riikkaidgaskasaš bargui.
Saemiedigkieraerie edtja aktem bïevnesem buektedh raeriestimmiejgujmie politihkese Saemiedigkien gaskenasjovnaale barkoen bïjre.
Buohkain lea vejolašvuohta buktit evttohusaid ja cealkámušaid dán dieđáhusa sisdollui.
Gaajhkesh mah sijhtieh, nuepiem utnieh raeriestimmiejgujmie jïh vuajnoejgujmie båetedh daan bïevnesen sisvegasse.
Sámediggi čatná eanaš oasi iežas politihkalaš barggus politihkalaš dieđáhusaide iešguđet fáttáid birra.
Saemiedigkie dam jeanatjommesem sov politihkeles barkoste ektede politihkeles bïevnesinie ovmessie aamhtesi bïjre.
Ovddid dieđáhus riikkaidgaskasaš barggu birra ovddiduvvui 2006:s.
Evtebe bïevnese gaskenasjovnaale barkoen bïjre lij jaepien 2006.
Dan rájes lea ON dohkkehan álgoálbmotvuoigatvuođaid julggaštusa.
Dan mænngan EN bæjhkoehtimmiem aalkoealmetji reaktaj bïjre nænnoestamme.
Norga lea ratifiseren julggaštusa ja lea danne geatnegahttojuvvon čađahit julggaštusa sisdoalu sihke Norgga rievtti, politihka ja doaibmabijuid bokte.
Nöörje lea bæjhkoehtimmiem jååhkesjamme jïh dan åvteste dïedtem åtna sisvegem bæjhkoehtimmesne tjïrrehtidh dovne nöörjen reaktesne, politihkesne jallh råajvarimmiej tjïrrh.
ON álgoálbmogiid máilmmikonferánsa 2014 dohkkehii loahppadokumeantta mas stáhtat dovddastit dáhtu ja háliidusa implementeret ON álgoálbmotvuoigatvuođaid julggaštusa sihke riikkaidgaskasaš ja nationála dásis.
EN:n veartenekonferanse aalkoealmetji bïjre 2014 aktem galhkuvetjaatsegem nænnoesti gusnie staath væljoem jïh håhkoem vihtiestieh EN:n bæjhkoehtimmiem aalkoealmetji reaktaj bïjre sjïehtesjidh dovne gaskenasjovnaale jïh nasjovnaale daltesisnie.
Ođđa dieđáhus riikkaidgaskasaš barggu birra váldá vuođu sámediggeráđi čilgehusas sámi riikkaidgaskasaš barggu birra, mii meannuduvvui dievasčoahkkimis ovdalaččas dán jagi.
Orre bïevnese gaskenasjovnaale barkoen bïjre sæjhta våaroeminie utnedh saemiedigkieraerien reektemisnie saemien gaskenasjovnaale barkoen bïjre, maam stoerretjåanghkosne gïetedin aarebi daan jaepien.
Dieđáhus váldá mielde dan ovdáneami mii lea dáhpáhuvvan riikkaidgaskasaš álgoálbmotbarggus ja álbmotrievttis ovddit dieđáhusa rájes.
Bïevnese sæjhta dam evtiedimmiem sjïehtesjidh mij lea orreme dennie gaskenasjovnaale aalkoealmetjebarkosne jïh aalkoealmetjereaktesne evteben bïevnesen mænngan.
Barggu mihttomearit ja prinsihpat:
Ulmieh jïh prinsihph barkose:
- Dat vuoigatvuođat mat dohkkehuvvojit ON-julggaštusas, leat uhcimus standárddat máilmmi álgoálbmogiid birgejupmái, ja sin gelbbolašvuhtii ja čálgui.
- doh reaktah mejtie jååhkesje EN-bæjhkoehtimmesne leah doh unnemes standaardh jis veartenen aalkoealmetjh edtjieh båetijen aejkien jieledh, jïh dej vyörtegsvoeten jïh tråjjesvoeten gaavhtan.
- Julggaštusa sisdoallu galgá implementerejuvvot daidda lágaide ja geavatlaš politihkkii mii váikkuha sámi álbmogii ja eará álgoálbmogiid árgabeaivái.
- edtja sisvegem bæjhkoehtimmesne sjïehtesjidh laakine jïh praktihkeles politihkesne mah aarkebiejjiem tsevtsieh saemide jïh jeatjah aalkoealmetjidie
Dieđáhusa áŋgiruššansuorggit:
bïevnesen sjïere barkoesuerkieh:
Dál mii oaidnit vihtta váldosuorggi dieđáhusas:
Daan biejjien dellie vïjhte åejviesuerkieh bïevnesisnie åtna:
Sámi ovttasbargu: masa gullet Sámi parlamentáralaš ráđđi, bargu davviriikkalaš sámekonvenšuvnnain ja sápmelaččat geat ásset Ruoššas.
Saemien laavenjostoe: mij lea Saemien parlamentarihkeles raerien bïjre, barkoe noerhtelaanti saemiekonvensjovnine jïh saemieh mah Russlaantesne årroeh
” Davviguovlopolitihkka ”: mii válddaha Barentsovttasbarggu, EU ja Árktalaš ráđi.
” Noerhtedajvepolitihke ”: mij sæjhta Barentslaavenjostoem, EU:m jïh Arktiske raeriem ållermaehtedh.
ON-bargu: ovttasbargu álgoálbmogiiguin, stáhtaiguin ja organisašuvnnaiguin
EN-barkoe: Laavenjostoe aalkoealmetjigujmie, staatigujmie jïh siebriejgujmie
Oktiigullevašvuohta ja ovttasbargu álgoálbmogiiguin: váikkuhit dasa ahte eará álgoálbmogiid dilli buorrána politihkalaš doarjaga bokte, gelbbolašvuođa ja vásáhusaid lonohallama bokte, ja veahkki doaibmabijuide mat ovddidit kapasitehta ja eará prošeavttaide
Solidariteete jïh laavenjostoe aalkoealmetjigujmie: viehkiehtidh guktie tsiehkie jeatjah aalkoealmetjidie buerebe sjædta politihkeles dåarjoen tjïrrh, maahtoem jïh dååjrehtimmieh juekedh, jïh viehkie råajvarimmide mah barkoefaamoem eevtjieh jïh jeatjah prosjekth
Máilmmiviidosaš hástalusat: dakkár bealit mat váikkuhit álgoálbmogiidda, dálkkádatrievdamiidda, ceavzilis ovddideapmái, dearvvašvuođagažaldagaide ja eará bealit.
Abpeveartenen haestemh: tsiehkieh mah aalkoealmetjh tsevtsieh, klijmajarkelimmieh, monnehke evtiedimmie, healsoegyhtjelassh jïh jeatjah tsiehkieh.
Sámediggeráđis leat dán rádjai earret eará leamaš čoahkkimat dakkár sámi organisašuvnnaiguin ja ásahusaiguin go Sámiráđđi, Gáldu, Sámi nissonforum, Mama Sara Education Foundation ja Árran Julevsáme guovdásj.
Saemiedigkieraerie lea daan raajan gaskem jeatjah tjåanghkoeh åtneme saemien siebriejgujmie jïh institusjovnigujmie goh Saemieraerie, Gáldu, Sámi nissonforum, Mama Sara Education Foundation jïh Árran Julevsaemien jarnge.
Ná sáhtát buktit cealkámušaid:
Naemhtie maahtah raeriejgujmie båetedh
Loga sámediggeráđi čilgehusa sámi riikkaidgaskasaš barggu birra ja sádde iežat cealkámušaid e-poasttain Jon Petter Gintalii jon.petter.gintal@samediggi.no ja Inger Johanne Mudeniaii inger.johanne.mudenia@samediggi.no
Lohkh saemiedigkieraerien reekteme saemien gaskenasjovnaale barkoen bïjre jïh seedth dov raerieh e-påasten baaktoe diekie; Jon Petter Gintal, jon.petter.gintal@samediggi.no jïh Inger Johanne Mudenia inger.johanne.mudenia@samediggi.no
Áigemearri sáddet cealkámušaid lea ođđajagimánu 9. b. 2015.
Mierie juktie raerieh seedtedh lea tsïengelen 9. b. 2015.
Sámi ovttasbargu / Riikkaidgaskasaš bargu / Sámediggi - Sametinget
Saemien laavenjostoe / Gaskenasjovnaale barkoe / Saemiedigkie - Sametinget
Sámit leat álgoálbmogat njealji riikkas.
Saemieh akte aalkoealmetje njieljie laantine.
Rádjerasttildeaddji ipmárdus ferte leat oassin sámi servodateallimis.
Dïhte raastendåaresth dimensjovne lea dannasinie akte bielie dehtie saemien siebriedahkejieliedistie.
Sámediggi Norggas lea aktiivvalaččat searvan ovttasbargui davviriikkaid Sámedikkiid gaskkas ja ruoššabeale sámiid organisašuvnnaiguin.
Saemiedigkie Nöörjesne lea eadtjohkelaakan meatan orreme dennie laavenjostosne dej noerhtelaanti saemiedigkiej gaskem, jïh saemien siebriejgujmie Russlaanten bielesne.
Sámediggi bargá dán badjelii:
Saemiedigkie sæjhta:
Viiddis ovttasbargu sápmelaččaid gaskkas riikkarájáid rastá
Aktem vijries laavenjostoem utnedh saemiej gaskem laantenraasti rastah.
Ahte sámiid álbmotválljen ásahusat besset iežaset ovddastit riikkaidgaskasaš mearridanproseassaide main lea njuolga váikkuhus sápmelaččaide ja álgoálbmogiidda.
Saemien almetjeveeljeme åårganh åadtjoeh jïjtjemem årrodh gaskenasjovnale sjæjsjalimmeprosessine, mah ryöktesth ulmiem utnieh aalkoealmetjidie jïh saemide.
Ahte nannet Sámi parlamentáralaš ráđi sajádaga sámi servodaga ovdánahttimis Davviriikkain ja Ruoššas.
Saemien parlamentarihkeles raerien råållam veaksahkåbpoe darjodh, juktie daam saemien siebriedahkem evtiedidh Noerhtelaantine jïh Russlaantesne
Sámi parlamentáralaš ráđđi Sámedikkit Suomas, Ruoŧas ja Norggas leat ásahan oktasaš ovttasbargoásahusa, Sámi parlamentáralaš ráđi.
Saemien parlamentarihkeles raerie Dah saemiedigkieh Såevmesne, Sveerjesne jïh Nöörjesne aktem tjåenghkies laavenjostoeåårganem tseegkeme, Saemien paralmentarihkeles raerie.
Ráđđi lea Sámedikkiid gaskasaš institušonaliserejuvvon ovttasbargu dakkár áššit mat gusket sápmelaččaide máŋgga stáhtain dahje sápmelaččaide oktan álbmogiin.
Raerie akte vihties laavenjostoe saemiedigkiej gaskem, dejnie aamhtesinie mah saemide gïetedieh gelline staatine, jallh saemide goh akte åålmege.
Čálligoddedoaibma lea dan Sámedikki hálddus geasa ráđi presideanta gullá.
Dïhte saemiedigkie mij presidentem åtna lea aaj tjaelijesijjie.
Sámi parlamentáralaš ráđđi lea ođđa ja dehálaš ásahusain ovddasguvlui Davviriikkalaš ovttasbarggus, mas maiddái lea guovddáš sajádat riikkaidgaskasaš oktavuođain.
Saemien paralmentarihkeles raerie sæjhta akte vihkeles åårgane årrodh dennie orre noerhtelaanti laavenjostosne åvtese, jïh sæjhta aaj ulmiem utnedh aktene gaskenasjovnale ektiedimmesne.
Danin lea dehálaš ahte ráđis leat buori ovttasbarganeavttut ja ovdánanvejolašvuođat
Dannasinie vihkeles raerie hijven laavenjostoenuepieh jïh evtiedimmienuepieh åtna.
Sámi parlamentáralaš ráđis ii leat sierra čállingoddi mas lea gelbbolašvuohta ja coakci leat aktiivvalaš aktevran riikkaidgaskasaččat.
Saemien paralmentarihkeles raerie ij jïjtse tjaelijesijjiem utnieh, jïjtse maahtojne jïh jïjtse barkoefaamojne juktie eadtjohke aktöörine årrodh gaskenasjovnales.
Sámedikkis Norggas leat eará Sámedikkiid ektui mealgat eanet resurssat ja leat nu buoret vejolašvuođat bargat sámiid vuoigatvuođaáššiiguin Davviriikkain.
Saemiedigkie nöörjen bielesne, viertiestamme dej saemiedigkiejgujmie dejnie jeatjah noerhtelaantine, jienebh vierhtieh åtna, jïh dan åvteste dle Saemiedigkie Nöörjesne stuerebe nuepieh åtna saemien reaktajgujmie Noerhtelaantine barkedh.
Ovttas Sámedikkiiguin Suomas ja Ruoŧas lea danin dehálaš ahte Sámediggi Norggas lea dihtomielalaš bargamis ja vuhtiiváldimis oktasaš sámi álgoálbmotbeliid.
Saemiedigkiejgujmie ektine Såevmesne jïh Sveerjesne lea dannasinie vihkeles Saemiedigkie Nöörjesne voerkeslaakan gaajhkesaemien aalkoealmetjeiedtjh gorrede.
Sámeráđđi Sámeráđđi lea sámiid oktasaš kulturpolitihkalaš ja politihkalaš institušuvdna danin go dat lea Suoma, Norgga, Ruoŧa ja Rušša Federašuvnna sámiid organisašuvnnaid ovttasbargoásahus.
Saemieraerie Saemieraerie akte ektiesaemien kultuvrepolitihkeles jïh politihkeles institusjovne, dannasinie dïhte akte laavenjostoeåårgane dejtie saemien siebride Såevmesne, Nöörjesne, Sveerjesne jïh Dennie Russiske Føderasjovnesne.
Riikkaidgaskasaččat gohčoduvvo Sámeráđđi NGO organisašuvdnan, non-governmental organization.
Gaskenasjovnale dle Saemieraerie gohtjesåvva goh akte NGO, non-governmental organization.
Sámiráđi váldoulbmilin lea áimmahuššat sámiid oktasaš beroštumiid, nannet sámiid oktiigullevašvuođa riikkarájáid rastá ja bargat nu dan badjelii ahte sápmelaččat maiddái boahttevuođas dohkkehuvvojit oktan álbmogin.
Raerien bijjemes ulmie lea saemiej iedtjh gorredidh goh akte åålmege, saemiej ektievoetem raasti rastah veaksahkåbpoe darjodh, jïh barkedh ihke saemieh aaj båetijen biejjien byjhkesjimmiem åadtjoeh goh akte åålmege.
Sámeráđđi lea hui dehálaš ja dohkkehuvvon álgoálbmotaktevra riikkaidgaskasaččat.
Saemieraerie akte joekoen vihkeles jïh hijven jååhkesjamme aalkoealmetjeaktööre gaskenasjovnale.
Sámeráđis lea alla gelbbolašvuohta ja viiddis riikkaidgaskasaš fierpmádat.
Saemieraerie dovne jolle maahtoem jïh gamte gaskenasjovnale viermiem åtna.
Sámediggi ja Sámeráđđi ovttasbarget soames riikkaidgaskasaš áššesurggiin, ja leat goabbatlágan rollat nu ahte nubbi dievasmahttá nuppi.
Saemiedigkie jïh Saemieraerie såemies gaskenasjovnale aamhtesesuerkine laavenjostoeh, jïh ånnetji joekehts råållah utnieh, mah jeenjemasth sinsitniem dåarjelieh.
Danin adnojuvvo dehálažžan ahte dát joatkašuvvá ja ovdánahttojuvvo.
Vihkeles daate jåarhka jïh vijriesåbpoe evtiesåvva.
Sámediggi ovttasbargá maiddái eará sámi- ja álgoálbmotorganisašuvnnaiguin, ásahusaiguin ja fierpmádagaiguin mat barget rájáid rastá.
Saemiedigkie laavenjostoe jïh barka aaj jeatjah saemien – jïh aalkoealmetjen siebriejgujmie, institusjovnigujmie jïh viermiejgujmie ektine, mah raasti rastah berkieh.
Diehtolonohallan ja hutkás ovttasbargu eaktodáhtolaš organisašuvnnaiguin ja ásahusaiguin lea mearrideaddjin jus galgat joksat gosage sámi posišuvnnain riikkaidgaskasaš dásis.
Bïevnesh juekedh jïh akte skaepiedihks ektiebarkoe dej jïjtjevyljehke siebriejgujmie jïh institusjovnigujmie sijhtieh eevre vihkeles årrodh juktie saemien posisjovnh åadtjodh dennie gaskenasjovnale sijjesne.
Sámediggeráđđi áigu nannet boahttevaš gulahallama ja ovttasbargama dáid iešguđetlágan ásahusaiguin, ja maiddái ođđa ásahusaiguin.
Saemiedigkie sæjhta dam båetije dialogem jïh laavenjostoem veaksahkåbpoe darjodh dej ovmessie åårganigujmie, aaj orre institusjovnigujmie.
Ráđis lea 15 lahttu main viđas gullet norggabeallái, njealjis ruoŧabeallái, njealjis suomabeallái ja guovttis ruoššabeallái.
Raeresne 15 lïhtsegh, vïjhte nöörjen bieleste, njieljie sveerjen bieleste, njieljie såevmien bieleste jïh göökte russlaanten bieleste.
Loga eanet Sámeráđi birra dás.
Lohkh vielie Saemieraerien bïjre daesnie.
Ruoššabeale sámit Sámit ruoššabealde eai leat vuos ožžon sierra álbmotválljen orgána.
Saemieh russlaanten bielesne Saemieh russlaanten bielesne eah aktem jïjtse almetjeveeljeme åårganem utnieh daan mearan.
Lea dehálaš váikkuhit ja nannet Ruošša sámiid vejolašvuođaid seailluheames ja ovdánahttimis iežaset giela, kultuvrra ja servodateallima.
Vihkeles viehkiehtidh guktie saemieh Russlaantesne buerebe nuepieh åadtjoeh sov gïelem, kultuvrem jïh siebriedahkejieledem gorredidh jïh evtiedidh.
Ruoššabeale sámiide lea láhččojuvvo sadji Sámi parlamentáralaš ráđđái.
Saemieh russlaanten bielesne aktem gïelem åådtjeme Saemien parlamentarihkeles raeresne.
Ovddasguvlui lea dehálaš nannet sin váikkuhusa dán forumas.
Guhkiebasse dle iemie dej tsevtsemem vijriesåbpoe evtiedidh daennie forumisnie.
Sámediggeráđi oppalaš mihttomearrin lea láhččet vejolašvuođa álgoálbmogiidda vai ieža sáhttet álggahit servodatovdánahttindoaimmaid iežaset guovlluin ja báikegottiin Davviguovlluin, ja nu sihkkarastet vuođu iežaset kultuvrralaš doaimmaide.
Saemiedigkieraerien akte sïejhme ulmie viehkiehtidh sjïehteladtedh ihke aalkoealmetjh jïjtje råajvarimmiegujmie nïerhkieh siebriedahkeevtiedimmien gaavhtan, jïjtsh dajvine jïh voenges siebriedahkine noerhtedajvine, juktie dam materijelle våaromem sov kultuvredarjoemidie gorredidh.
Fuolkevuohta lea árbevirolaččat hui nanus álgoálbmotservodagain.
Dah baanth sliekti gaskem aalkoealmetji siebriedahkine lea aerpievuekien mietie gaajh nænnoes.
Nissonolbmot leat guovddážis dán oktavuođas ja adnojuvvojit dávjá leamen deháleamos árbevieruid- ja giellaguoddit.
Dah nyjsenæjjah lea vihkeles daennie ektiedimmesne jïh daamtaj ryöknesuvvieh goh dah vihkielommes aerpievuekie- jïh gïeleguedtjïh.
Doaibmabijuin mat leat heivehuvvon nissonolbmuide lea danin dávjá positiiva váikkuhus álgoálbmotservvodagaide.
Råajvarimmieh nyjsenæjjide sijhtieh dannasinie hijven årrodh abpe aalkoealmetjesiebriedahken gaavhtan.
Sámediggi Ruoŧa bealde Ruoŧa beale Sámediggi ásahuvvui 1993:s.
Saemiedigkie Sveerjesne Saemiedigkie Sveerjesne tseegkesovvi 1993.
Sámediggi Suoma bealde Suomas ásahuvvui sámeáššiide Sámi parlameanta 1973:s.
Saemiedigkie Såevmesne Såevmesne akte moenehtse saemien aamhtesidie tseegkesovvi 1973.
Maŋŋágo Norgga ja Ruoŧa beale sámedikkit ásahuvvojedje, rievdaduvvui dat maid sámediggin 1996:s.
Mænngan saemiedigkide tseegkeme Nøørjesne jïh Sveerjesne, moenehtse saemiedigkine sjïdti 1996.
Oaččo nuvttá giehtabátti, boallomearkka, ja sátnegirjjáža / Sámás muinna / Giella / Sámediggi - Sametinget
Åadtjoeh namhtah gïetebaantem, båaloem jïh baakoegærjetjem / Saemesth munnjien / Gïele / Saemiedigkie - Sametinget
Diŋgonskovvi
Dongkemegoere
Vállje buktaga
Veeljh dorjesem
Namma ja čujuhus
Nomme jïh adresse
Duođaš diŋgojumi
Nænnosth dongkemem
Giitu diŋgomis !
Baakoegærjetje
Sátnegirjjáš
Åarjelsaemien båaloe
Davvisámegiella boallomearka
Åarjelsaemien gïetebaante stoeredahke onne
Oarjelsámegiella giehtabáddi sturrodat unni
Åarjelsaemien gïetebaante stoeredahke stoerre
Oarjelsámegiella giehtabáddi sturrodat stuoris
Julevsaemien gïetebaante stoeredahke stoerre
Jus háliidat oažžut eanet go ovtta gáhppálaga válljejuvvon buktagis / buktagiin, de almmut dása galle háliidat juohke buktaga nammii.
Dastegh datne sïjhth vielie goh aktem utnedh dehtie veeljeme dorjesistie / dejstie veeljeme dorjesijstie, dievhtieh man gellie daesnie.
Gierdomátkedoarjagis lea rabas ohcanáigi.
Fealadimmiedåarjoen lea ræhpas ohtsememierie.
Musihkkaalmmuhemiin lea ohcanáigemearri 01.06.2015.
Musihkebæjhkoehtimmiej ohtsememierie lea 01.06.2015.
Sámi musihkka mas lea buorre kvalitehta ja lea eanet guldaleddjiide álki gávdnat.
Saemien musihke hijven kvaliteeteste maam jienebh goltelæjjah åadtjoeh goltelidh
Gáibádus ohcama sisdollui ja hápmái:
Krïevenassh ohtsemen sisvegasse jïh hammose:
Ohcan galgá čállojuvvon Sámedikki ohcanskovvái, ja galgá beaiváduvvon ja vuolláičállojuvvon.
Ohtseme edtja tjaalasovveme årrodh Saemiedigkien ohtsemegoeresne, jïh edtja daatovem jïh nommevæhtam utnedh.
Sus guhte vuolláičállá ohcama, ferte leat fátmadus geatnegahttit fitnodaga / institušuvnna.
Dïhte guhte ohtsemasse sov nommevæhtam beaja, tjuara luhpiem utnedh dïedtem bïejedh sïeltese / institusjovnese.
Ohcci lea geatnegahttojuvvon almmuhit Sámediggái buot dáid dieđuid mat dárbbašuvvojit ohcama meannudeapmái, maiddái dieđuid vejolaš eará almmolaš doarjagiid birra.
Ohtsije dïedtem åtna gaajhkh bïevnesh Saemiedægkan vedtedh mah leah daerpies juktie ohtsemem gïetedidh, aaj bïevnesh jeatjah byögkeles dåarjoen bïjre.
Čálalaš soahpamuš artista ja lágideaddji gaská galgá mielddusin ohcamis.
Tjaaleldh latjkoe artisten jïh öörnedæjjan gaskem tjuara ohtsemen baalte bïejesovvedh.
Artista honorára gáibádus galgá boahtit ovdan soahpamušas.
Artisten honoraarekrïevenassh edtjieh latjkosne tjåadtjodh.
Čuovvovaš doaibmabijuide sáhttá ohcat doarjaga:
Maahta dåarjoem ohtsedh daejtie råajvarimmide:
Artistahonoráraid ja mátkedoarjaga sámi artisttaide ja kulturbargiide
Artistehonoraare jïh vuelkemedåarjoe saemien artistide jïh kultuvrebarkijidie
Badjerádji čájálmasmátkedoarjagis lea 50 000 ru..
Jeenjemes dåarjoe fealadæmman lea 50 000 kråvnah.
Doarjja gokčá goluid mat lunddolaččat leat čájálmasmátkedoaimmas, dakko bokte:
Dåarjoe lea daejtie maaksojde mah iemielaakan fealadimmien nualan båetieh, daan nuelesne:
- Márkanfievrredeapmi
- Maarkedebïevneme / promoteradimmie
- Mátkegolut / orostallan / biebmu
- Vuelkememaaksoeh / årrome / beapmoe
- Teknihkalaš golut
- Teknihken maaksoeh
- Golut jitnii ja čuvgii
- Åasah tjoejese jïh tjoevkese
Doarjja ovttaskaskonsearttaide lea10 000 ru. rádjai.
Aktegs konserth dåarjoem åadtjoeh 10 000,- kråvnaj raajan.
Doaibmabidju galgá čađahuvvot ja ruhtaduvvot ovttas lágideddjiin.
Edtja råajvarimmiem tjirrehtidh jïh finansieradidh öörnedæjjine ektine.
Artistahonorára ja mátkedoarjja sámi artisttaide ja kulturbargiide:
Artistehonoraare jïh vuelkemedåarjoe saemien artistide jïh kultuvrebarkijidie:
Honorára galgá ruhtaduvvot ovttas lágideddjiin.
Edtja honoraarem finansieradidh öörnedæjjine ektine.
Sámedikki honoráraoassi sáhttá badjerádjái dahkat 50 % ráddjejuvvon bajás 15 000.- ru. rádjai.
Saemiedigkien låhkoe honoraareste maahta jeenjemes 50 % årrodh, gaertjiedamme bæjjese 15 000 kråvnaj raajan.
Dasa lassin sáhttá juolludit mátkedoarjaga, meroštallon bajás 10 000.- ru. rádjai.
Lissine maahta vuelkemedåarjoem vedtedh, gaertjiedamme bæjjese 10 000 kråvnaj raajan.
Áššemeannudanáigi:
Aamhtesegïetedimmieboelhke:
Ohcci sáhttá vuordit vástádusa ohcamii 3 mánu maŋŋel go mii leat ožžon ohcama, gč. hálddašanlága § 11.
Ohtsije maahta vaestiedassem ohtsemasse veanhtadidh 3 askh mænngan ohtseme lea mijjese båateme, v. reeremelaaken § 11.
Gaskkaboddosaš diehtu hálddašanáššis sáddejuvvo ovtta mánu siste dan rájes go ohcan lea boahtán Sámediggái.
Åvtelhbodti bïevnese reereme-aamhtesisnie seedtesåvva åvtelen aktem askem mænngan ohtsemem dååsteme.
Gulahallanolbmot:
Govlehtallijh:
Doarjjaohcanskovvi
Ohtseme
Doarjjanjuolggadusat luođi ja sámi musihka várás
Njoelkedassh ohtsemebaseradamme dåarjoe joejkese jïh saemien musihkese
Kulturealáhusat lassánit eanemusat sámi guovlluin / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámediggi - Sametinget
Kultuvrejielemh saemien dajvine læssanieh / Tjaalegh / Veeljemeboelhken 2009 - 2013 / Våarhkoe / Saemiedigkie - Sametinget
Kulturealáhusat lassánit eanemusat sámi guovlluin
Kultuvrejielemh saemien dajvine læssanieh
Barggolašvuohta lassána kulturealáhusain sámi guovlluin.
Fasseldimmie kultuvrejielieminie læssene dejnie saemien dajvine.
Dan čájeha raporta maid Telemarkforsking lea čállán Sámedikki ovddas.
Akte reektehtse daam vuesehte maam Telemarkforskning Saemiedægkan dorjeme.
Raporta čájeha ahte lassáneapmi lea leamaš stuorámus vásáhus- ja doaibmafitnodagain ja beroštusorganisašuvnnain.
Reektehtse vuesehte lissiehtimmie lea stööremes orreme dååjrese- jïh darjomesïeltine jïh iedtjeåårganisasjovnine.
Barggolašvuohta lea lagabui duppalastojuvvon ja lea stuorát lassáneapmi go riikkaoasis ja Norggas muđui, čájeha Telemarksforsking raporta.
Fasseldimmie lea mahte guektiengïerth sjïdteme jïh akte stuerebe lissiehtimmie goh jeatjah gaavhtan laantebielesne jïh Nöörjesne, Telemarhkedotkemen reektehtse vuesehte.
Sámi guovlluin barget 594 olbmo iešguđet kulturvirggiin.
Dejnie saemien dajvine dle 594 almetjh ovmessie kultuvrebarkoej sisnjeli berkieh.
Dain barget 204 medias, 110 barget iešguđetlágan dáiddalaš bargguiguin, 228 olbmo barget kulturgaskkustemiin, omd. musea- ja girjerádjobargin, ja 52 olbmo barget dáiddaoahpahemiin kulturskuvllas dahje sullasaš sajiin.
204 dejstie meedijan sisnjelen berkieh, 110 ovmessie tjeahpoebarkoejgujmie berkieh, 228 almetjh kultuvrebieljielimmine berkieh, v.g. museumisnie jïh gærjagåetine, jïh 52 almetjh tjeahpoelïerehtimmine berkieh kultuvreskuvlesne jallh plearoeh berkieh.
Norgga kulturindeaksa
Norsk kulturindeks / Nöörjen kultuvrelæstoe
Norgga kulturindeaksa addá jahkásaš visogova kulturfálaldagain ja kulturdoaimmain Norgga gielddain, regiovnnain ja fylkkain.
Nöörjen kultuvrelæstoe (norsk kulturindeks) akte læstoe kultuvredarjomigujmie nöörjen tjïeltine, dajvine jïh fylhkine fïerhten jaepien.
Indeaksa vuođđuduvvo dieđuide máŋgga almmolaš etáhtas, beroštusorganisašuvnnas ja searvvis.
Læstoe våaromem åtna bïevnesistie gellie byögkeles etaatijste, iedtjieåårganisasjovnijste jïh siebrijste.
Dán raporttas bidjá Telemarksforsking ovdan bohtosiid ja dárkilis dieđuid sámi gielddain.
Daennie reektehtsisnie Telemarhkedotkeme illedahkh jïh sjïere tsiehkieh åehpiedahta dejtie saemien tjïeltide.
Dáiddárgielda
Tjiehpiedæjjatjïelte
Oktiibuot 96 dáiddára orrot sámi guovlluin, čájeha Telemarksforsking raporta.
Ållesth dle 96 tjiehpiedæjjah saemien dajvine årroeh, Telemarhkedotkemen reektehtse vuesehte.
Dat vástida guovtti dáidárii juohke duhát ássis, dávjodat mii lea sullii bealli riikkagaskamearis.
Daate lea seamma goh göökte tjiehpiedæjjah fïerhten tåvsene årroejasse, dah tjiehpiedæjjah daesnie ovrehte lehkine dan sååkehke årroeh goh laanten gaskemedtie.
Dáiddáriid lohku sámi guovlluin lea lassánan 6 proseanttain maŋimus jagi.
Tjiehpiedæjjalåhkoe saemien dajvine lea læssanamme 6 % dan minngemes jaepien.
Riikkadásis ii leat dáiddárdávjodat lassánan.
Abpe laantesne dle tjiehpiedæjjah eah leah sååkehkåbpoe sjïdteme.
Sámi guovlluid gielddain lea Guovdageaidnu dat stuorra dáiddárgielda.
Dejstie tjïeltijste saemien dajvine, dle Guovdageaidnu dïhte stööremes tjiehpiedæjjatjielte.
Doppe leat 30 dáiddára mii mearkkaša 10,2 juohke duhát ássis, nappo okta proseanta ássiin, ja sii leat lahttun ovtta dahje máŋgga dáiddárorganisašuvnnas.
Daesnie ållesth 30 tjiehpiedæjjah, mij lea seamma goh 10,2 fïerhten tåvsene årroejasse, amma akte prosente årroejijste lea lïhtseginie aktene jallh jienebinie tjiehpiedæjjaåårganisasjovnine.
Dušše Guovdageainnus leat 17 musihkkára ja komponistta, čieža neavttára ja guhtta visuála dáiddára.
Guovdageaidnusne oktegh 17 musihkerh jïh musihkedarjojh, tjïjhtje dorjehtæjjah jïh govhte visuelle tjiehpiedæjjah.
Guovdageaidnu lea goalmmát stuorámus dáiddárgielda Norggas.
Guovdageaidnu lea öörnedamme goh tjiepiedæjjatjïelte nommere golme Nöörjesne.
- Raporta lea deaŧalaš máhttovuođđu Sámedikki bargui kulturdieđáhusain, dadjá ráđđelahttu Marianne Balto.
- Reektehtse akte vihkeles daajroevåarome sjædta gosse Saemiedigkien kultuvrebïevnesinie barka, raerielïhtsege Marianne Balto jeahta.
Son dadjá ahte okta sivain lassáneapmái kulturealáhusain, lea Sámedikki doarjjaortnegat.
Akte fåantoe man åvteste kultuvrejielemh læssanamme lea Saemiedigkien dåarjoeöörnegh, Balto jeahta.
Eanet dieđuid addá:
Jis vielie bïevnesh sïjhth:
Norgga kulturindeavssa prošeaktajođiheaddji lea Bård Kleppe.
Norsk kulturindeksen (Nöörjen kultuvrelæstoe) prosjekten åvtehke lea dotkije Bård Kleppe.
Suinna sáhttá váldit oktavuođa telefovnnas 911 97 543 dahje e-poasttas kleppe@tmforsk.no.
Maahta dejnie soptsestidh tellefovnesne 911 97 543 jallh e-påastesne kleppe@tmforsk.no
Bivdovuoigatvuohta / Eatnan ja resursavuoigatvuođat / Sámediggi - Sametinget
Göölemereakta / Laante jïh vierhtiereaktah / Saemiedigkie - Sametinget
Láhkadeames ja dohkkeheames sámiid vuoigatvuođaid meara luođuresurssaide lea leamašan dehálaš áššiin Sámediggái gitta Sámedikki ásaheami rájes.
Akte laakenænnoestimmie jïh jååhkesjimmie saemiej reaktijste dejtie jielije marijne vierhtide akte vihkeles aamhtese orreme Saemiedægkan, dehtie miereste Saemiedigkie tseegkesovvi.
Čájet buot áššiid
Phone: +47 971 29 305
Sámediggi bargá oažžumis:
Saemiedigkie sæjhta:
Vuoigatvuođaid guolásteapmái álbmotrievtti ja historjjálaš anu vuođul ollásit dohkkehuvvojit lágain
Reakta mij våaromem åtna almetjereaktesne jïh histovrijen åtnosne, ållesth jååhkesjimmiem åådtje laakine
Beassat mielde mearrideames guollevalljodagaid hálddašeami
Edtja meatan årrodh gosse sjæjsjalimmieh vaaltasuvvieh reeremisnie guelievierhtijste
Ahte bivdovuoigatvuođaid kárten čađahuvvo maiddái olggobealde Finnmárkku
Maahta aaj goerehtallemem göölemereaktijste darjodh Finnmaarhken ålkolen
Sámediggi bargá dál dan badjelii ahte:
Daelie Saemiedigkie daejnie barka:
Doarjja maid Sámediggi lea ovddidan láhkamearridan árvalussii guolástanvuoigatvuođaid birra ja das sihkkarastimis guolásteami sámi kultuvrra resursavuođđun čuovvoluvvo láhkaproposišuvnna ovddideami bakte Stuorradiggái, ja ahte Stuorradiggi dohkkeha guolástanvuoigatvuođa álbmotrievtti ja historjjálaš anu vuođul.
Dïhte jååhkesjimmie maam Saemiedigkie lea raeriestimmine laakenænnoestimmide vadteme, göölemereaktan bïjre jïh gorredimmien bïjre göölemistie goh vierhtievåarome saemien kultuvrese, aktine laakeproposisjovnine fulkesamme sjædta Stoerredigkesne, jïh Stoerredigkie göölemereaktam jååhkesje mij våaromem åtna almetjereaktesne jïh histovrijen åtnosne.
Láhkaproposišuvnna čuovvoleamis gárvvistuvvo láhkaásahus guolástanvuoigatvuođaid birra.
Mieriedimmieh laakeproposisjovnesne göölemereaktan bïjre.
Bargamis finnmárkolágain ledje konkrehta guolástusmearrádusat dehálaš fáttát go Sámediggi ráđđádalai Justiisalávdegottiin.
Gosse Finnmaarhkelaakine barki dle vihties göölemenænnoestimmieh lin akte vihkeles teema rååresjimmine justisemoenehtsinie.
Finnmárkolága meannudeami boađus lei ahte Stuoradiggi mearridii ahte:
Dïhte illedahke gïetedimmeste Finnmaarhkelaakeste lij Stoerredigkie nænnoesti:
Evttoh. O. nr.80 (2004-2005) eanetlogu mearkkašumis daddjui ahte ” gažaldagat mat gusket sámi guovlluin mearraguolásteami vuoigatvuođaide ja hálddašeapmái lea viidát ja máŋgga geardde čielggaduvvon, earenoamážiid 1990-2001 áigodagas ”.
Innst. O. nr.80 (2004-2005) dle jienebelåhkoe tjïertesti " gyhtjelasse reaktan bïjre jïh reereme mearoegöölemistie saemien årromedajvine leah gelline salkehtimmine orreme, joekoen boelhken 1990-2001 ".
Eanetlohku celkkii viidáset ahte ” eanetlogu oaivila mielde ii [sáhte] hilgut ahte leat gávdnojit láidesteamit sihke álbmotrievttis ja Norgga rievttis ahte earenoamážiid vuhtiiváldit guolásteami mearrasámi guovlluin guolástanhálddašeami hábmema ja doaimmaheami oktavuođas.
Jienebelåhkoe vijriesåbpoe vuesiehti " jienebelåhkoen mielen mietie ij [maehtieh] nyöjhkedh raerieh gååvnesieh, dovne almetjereaktesne jïh nöörjen reaktesne, joekoen göölemem mearoesaemien dajvine krööhkedh gosse göölemereeremem evtede, jïh guktie dïhte dorjesåvva.
Dálá dili ektui ii leat čielggaduvvon movt dát beroštumit beaktileamos vuogi mielde galget vuhtiiváldojuvvot doaibmi guolástushálddašeamis ”.
Gosse daan beajjetje sjyöhtehke tsiehkine vierteste, dle ij leah læjhkan vihtieslaakan salkehtamme guktie maahta daejtie krööhkemidie bööremeslaakan jïh radtjoesommes gorredidh dennie juhtije göölemereeremisnie ".
Ráđđehus bivdii Guolástus- ja riddodepartemeanta fuolahit ahte Stuorradikki ávžžuhusmearrádus čuovvoluvvo.
Reerenasse Gööleme-jïh mearoedepartementem stilli hoksehtidh ihke Stoerredigkien maedteme-nænnoestimmie fulkesamme sjïdti.
Maŋŋil go lei ráđđádallan Sámedikkiin nammadii Guolástus- ja riddodepartemeanta áššedovdilávdegotti – Riddolávdegotti – mii prinsihpalaš vuođu mielde galgá čielggadit sápmelaččaid ja earáid guolástanvuoigatvuođaid ábis olggobealde Finnmárkku.
Konsultasjovni mænngan Saemiedigkine, dle Gööleme- jïh mearoedepartemente aktem ekspertemoenehtsem tseegki – Mearoegaedtiemoenehtse – juktie prinsihpen våaroemisnie salkehtidh saemiej jïh mubpiej reaktam mearosne gööledh Finnmaarhken ålkolen.
Riddoguolástanlávdegoddi ovddidii čielggadusastis, NAČ 2008: 5 Guolástanvuoigatvuohta ábis olggobealde Finnmárkku.
Mearoegaedtiemoenehtse sov salkehtimmiem böökti, NOU 2008: 5 Reakta göölemasse mearosne Finnmaarhken ålkolen.
Láhkadeames ja dohkkeheames sámiid vuoigatvuođaid meara luođuresurssaide lea leamašan dehálaš áššiin Sámediggái
Akte laakenænnoestimmie jïh jååhkesjimmie saemiej reaktijste dejtie jielije marijne vierhtide akte vihkeles aamhtese orreme Saemiedægkan.
Riddoguolástanlávdegotti
Mearoegaedtiemoenehtsistie
Guolásteami báikkálaš hálddašeapmi Deanus
Voenges reereme göölemistie Deatnusne
Oktavuohta Áltá 2013 / Áltá 2013 / Riikkaidgaskasaš bargu / Sámediggi - Sametinget
Govlehtallh Alta 2013 / Áltá 2013 / Gaskenasjovnaale barkoe / Saemiedigkie - Sametinget
08. Njukčamánnu 2013
Saemiedigkie lea gåassoehtæjjah konferansese Alta 2013 jïh lea teknihkeles öörnedæjja.
Dasa lassin lea Sámedikkis ovddasvástádus kulturprográmmas ja side-events-dáhpáhusain konferánssa áiggi.
Lissine dle Saemiedigkie aaj dïedtem åtna kultuvreprogrammen åvteste jïh side-events konferansesne.
Sámediggi fállá oppalaš dieđuid konferánssa birra ja addá konkrehtat dieđuid konferánssa geavatlaš čađaheami birra.
Saemiedigkie maahta siejhme bïevnesh konferansen bïjre faalehtidh, jïh tjïelke bïevnesh konferansen dæjpeles tjïrrehtimmien bïjre.
Jus háliidat dieđuid sisdoalu ja proseassa birra ovdal konferánssa ja konferánssa áiggi, de váldde oktavuođa riikkaidgaskasaš koordinerenjoavkkuin (Indigenous Global Coordinating Group).
Ønsker du informasjon om innhold og prosess før og under konferansen, kan du kontakte Jis bïevnesh sïjhth sisvegen jïh prosessen bïjre konferansen åvtelen jïh konferansesne, maahtah dejnie gaskenasjovnaale iktedimmiedåehkine (Indigenous Global Coordinating Group) govlehtalledh.
John B. Henriksen Riikkaidgaskasaš ovddasteaddji john.henriksen@samediggi.no
Govlehtallijh
Hege Fjellheim Vuoigatvuođaid ja riikkaidgaskasaš áššiid ossodatdirektevra +47 78 47 40 47 hege.fjellheim@samediggi.no
Hege Fjellheim Goevtesedirektööre reaktide jïh gaskenasjovnaale aamhtesidie +47 78 47 40 47 hege.fjellheim@samediggi.no
Pål Hivand, gulahallanráđđeaddi +47 932 46 605 pal.hivand@samediggi.no
Preessegovlehtallijh
Oktavuohta GCG
Govlehtallh GCG
Álgoálbmogiid riikkaidgaskasaš koordinerenjoavkkus (GCG) leat máilmmi iešguđet álgoálbmotregiovnnaid ovddasteaddjit.
Aalkoealmetji gaskenasjovnaale iktedimmiedåehkie (GCG) tjirkijh åtna ovmessie aalkoealmetjeregijovnijste veartenisnie.
GCG neahttasiidu
Ž GCGn nedtesæjroe
GCG Facebook-siidu
Ž GCGn Facebook-sæjroe
GCGs preassagulahallit
GCGn preessegovlehtallijh
Giellagáhtten, normeren ja tearbmabargu sámigielain / Faktadieđut sámi gielaid birra / Giella / Sámediggi - Sametinget
Gïele-gorredimmie, normeringe jïh teermebarkoe saemien gïeline / Bïevnesh saemien gïeli bïjre / Gïele / Saemiedigkie - Sametinget
Giellagáhtten, normeren ja tearbmabargu sámigielain
Gïele-gorredimmie, normeringe jïh teermebarkoe saemien gïeline
Sámi Giellagáldu čohkke sámegiela áššedovdiid ja bovde giellageavaheddjiid seminárii Sajosii, Anárii golggotmánu 6. beaivve ságastallat, makkár hástalusat leat njealji sámegiela giellagáhttemis, normeremis ja tearbmabarggus.
Saemien Gïelegaaltije lea maahtoeladtjh tjöönghkeme saemien gïeline jïh böörie gïelenuhtjijh seminarijasse Sajos:ne, Enare:isnie golken 6 b. Seminarejisnie edtja digkiedidh magkeres nuepieh / dåeriesmoerh nieljie saemien gïelh utnieh gïele-gorredimmiej-, normeringi- jïh teermebarkoej sisnie.
Seammás lea erenoamáš vejolašvuohta beassat gullat njealji sierra sámegiela.
Ij gellien aejkien nuepiem utnedh nieljieh saemien gïelh åadtjodh govledh.
Giellaseminára oktavuođas čalmmustahtto sámedikkiid golmma jahkásaš rájáid rasttildeaddji giellaovttasbargoprošeavtta álggaheapmi.
Gïele-seminarije lea aalkovem saemiedigkiej golmejaepien krïensi-rastah gïele-ektiebarkoeprosjeektese.
Seminára rahpá Suoma Sámedikki ságadoalli Tiina Sanila-Aikio.
Såevmien saemiedigkie-presideente Tiina Sanila-Aikio edtja seminarijem rïhpestidh.
Giellagáldu – joatkkaprošeavtta álggahanseminára lea rabas buohkaide.
Rïhpestimmie-seminarije Gïelegaaltijen prosjekteese lea rïhpesh gaajhkesidie.
Oassálastit mákset ieža mátke-, orrun- ja boradangoluid.
Dah mah edtjieh meatan årrodh tjoeverh jïjtjh sijjen vuelkeme-, jïjjedimmie- jïh beapmoe-åaside maeksedh.
Seminára dulkojuvvo sámegielain suoma- ja ruoŧagillii.
Seminarijem såevmien jïh sveerjen gïelese jarkoestieh.
Báiki: Solju - Sajos, Anár 6.10.2015
Programme:
Prográmma:
9.30 Prïhtjege
10.15 Norgga Sámedikki presideantta Aili Keskitalo
10.15 Nöörjen Saemiedigkie-presideente Aili Keskitalo
10.30 Eino Koponen: Giellagáhttema prinsihpaid heivehallan nuortalašgillii
10.30 Eino Koponen: Prinsijph gïele-gorredimmesne jïh guktie sjïehtesjidh skoltesaemien gïelese.
11.10 Johanna Ijäs: Davvisámegiela goallossánit ja daid čállin
11.10 Johanna Ijäs: Laavkeme-baakoeh noerhtesaemien gïelesne jïh guktie dejtie tjaala.
12.30 Boradeapmi
12.30 Aeredsbiejjie-beapmoe
13.30 Petter Morottaja: Mot anárašgiela galgá gáhttet ?
13.30 Petter Morottaja: Guktie Enare-saemien gorredidh ?
14.10 Svenn-Egil K. Duolljá: Giellaoahpalaš njuolggadusat julevsámegiela giellanormerema vuođđun
14.10 Svenn-Egil K. Duolljá: Grammatihke-njoelkedassh julevsaemien gïelenormeringe våaroemistie
14.50 Marko Marjomaa: Giellagáldu - prošeakta
14.50 Marko Marjomaa: Gïelegaaltije – prosjeekte
15.00 Loahpahus
15.00 Orrijimmie
Sámi Giellagáldu lea sámi álbmoga oktasaš ja seammás bajimuš fágalaš áššedovdi ja mearridanorgána sámegielaide guoski gažaldagain.
Saemien Gïelegaaltije lea saemien almetji bijjemes faageorgane dovne jïllemes nännoestimmie byjjesfaamoem åtna mej bïjre aamhtside mah saemien gïeli bïjre.
Sámi Giellagáldu fállá giellaveahki ja rávve giellageavaheddjiid sámegielaid geavaheapmái guoski áššiin.
Saemien gïelegaaltije faala gïeleviehkiem mejgujmie gyhtjelassh vaestiedidh jïh raerieh vedtedh gïele-nuhtjijidie.
Sámi Giellagáldu bargguide gullá terminologiijabargguid ja normerema lassin maiddái giellagáhtten.
Saemien gïelegaaltijen laavenjassine aaj terminologije-barkoe, gïelenormeringh jïh gïele-gorredimmieh.
Dasa lassin Giellagáldu juohká dieđuid sámegielaid birra ja sámegiela fágalaš áššiin.
Diss-vielie edtja Gïelegaaltije bievnedh saemien gïeli bïjre dovne faagegyhtjelassh dan bïjre.
Giellagáldu - joatkkaprošeavtta ruhtadit Interreg V Davvi Sápmi – oasseguovlu, Lapin liitto, Romssa fylkkasuohkan sihke Norgga, Ruoŧa ja Suoma Sámedikkit.
Gïelegaaltijen prosjeektem Interreg V Nord biehkiedajve Sápmi, Lapin liitto, Troms:n Fylkentjïelte jïh Nöörjen, Sveerjen jïh Såevmien saemiedigkide maeksieh.
Prošeavtta jođiha Suoma Sámediggi.
Såevmien Saemiedigkie prosjektem lijrie.
Sávvá Riikkaidgaskasaš Sámi Filbmainstituhttii bures boahtima / Mediaid / Kultureallin / Sámediggi - Sametinget
Gaskenasjovnaale filmeinstituhtem buerie båeteme vaajtele / Meedijah / Kultuvrejieleme / Saemiedigkie - Sametinget
Sámediggi doarju evttohusa ahte ođđasis organiseret Internašunála Sámi Filbmaguovddáža Guovdageainnus Riikkaidgaskasaš Sámi Filbmainstituhttan.
Saemiedigkie raeriestimmiem dåarjohte akten orre öörnedimmien bïjre Gaskenasjovnaale Filmejarngeste Guovdageaidnusne akten Gaskenasjovnaale Saemien Filmeintituhtese.
Cuoŋománu 7. b. doallá Internašunála Sámi Filbmaguovddáš Guovdageainnus liige váldočoahkkima. Guovdageainnus Riikkaidgaskasaš Sámi Filbmaguovddáš
Voerhtjen 7. b. Gaskenasjovnaale Saemien Filmejarnge Guovdageaidnusne sjïere generaalekrirriem hööltie.
Den 07. april holder Internasjonalt Samisk Filmsenter i Kautokeino ekstraordinær generalforsamling. Internašunála Sámi Filbmaguovddáš Guovdageainnus ásahuvvui jagis 2009, ja galgá dál ođđasis organiserejuvvot filbmainstituhttan.
Gaskenasjovnaale Saemien Filmejarnge Guovdageaidnusne tseegkesovvi jaepien 2009, jïh daelie jarnge edtja orresistie öörnesovvedh akten filmeinstituhtese.
Sámediggeráđđi Henrik Olsen dadjá ahte Sámediggi galgá fárrui eaiggátbealde ođđa riikkaidgaskasaš sámi filbmainstituhttii ja dainna lágiin doarjut davviriikkalaš sámi filbmabuvttadeami ovddidanbarggu.
Saemiedigkieraerie Henrik Olsen jeahta Saemiedigkie edtja aajhterebealan båetedh dennie orre gaskenasjovnaale saemien filmeinstituhtesne jïh naemhtie evtiedimmiebarkoem noerhtelaanti saemien filmedorjemassine dåarjoehtidh.
- Sámi filbma lea deaŧalaš dasa ahte nannet sámegiela ja sámi kultuvrra, ja danne háliida Sámediggi leat mielde nannemin sámi oanehis-, dokumentára- ja guhkesfilmmaid ovddidanbarggu, sihke kvalitehta ja kvantitehta dáfus, dadjá ráđđelahttu Henrik Olsen.
- Saemien filme lea vihkeles juktie saemien gïelem jïh kultuvrem nænnoestehtedh, jïh Saemiedigkie sæjhta dan åvteste meatan årrodh saemien åenehks-, dokumentaare jïh spïelefilmh evtiedidh, dovne gosse kvaliteeten jïh kvantiteeten bïjre, raerielïhtsege Henrik Olsen jeahta.
Riikkaidgaskasaš sámi filbmainstituhtta šaddá deaŧalaš reaidun dán bargui, dadjá Olsen.
Gaskenasjovnaale Saemien Filmeinstituhte sæjhta akte vihkeles dïrrege årrodh daennie barkosne, Olsen jeahta.
Sámediggeráđđi Henrik Olsen dadjá ahte go Sámi Filbmaguovddáš Guovdageainnus rievdada riikkaidgaskasaš sámi filbmainstituhttan, de lea stuorát vejolašvuohta oažžu instituhta bargui riikkaidgaskasaš ruhtadeami.
Saemiedigkieraerie Henrik Olsen jeahta gosse Saemien Filmejarnge Guovdageaidnusne dorjesåvva akten gaskenasjovnaale saemien filmeinstituhtese dellie sæjhta stuerebe nuepie årrodh gaskenasjovnaale beetnehvierhtieh åadtjodh instituhten barkoste.
- Mii sávvat nannoset davviriikkalaš ovttasbarggu sámi filbmabuvttadeamis boahtteáiggis.
- Mijjieh gegkiestibie akte nænnoesåbpoe noerhtelaanti laavenjostoe sjædta saemien filmedorjemassen bïjre båetijen aejkien.
Min mihttomearri lea sihkkarastit ahte sámi álbmot oažžu buorre ja govda filbma- ja dokumentárafálaldaga iežamet gillii, dadjá Olsen.
Mijjen ulmie lea hoksedh saemien vuartasjæjjah aktem hijven jïh gamte faalenassem åadtjoeh filmijste jïh dokumentaarijste mijjen jïjtse gïelesne, Olsen jeahta.
Erenoamáš deaŧalaš lea ahte mii oažžut eanet filmmaid mánáid ja nuoraid várás.
Joekoen vihkeles mijjieh jienebh filmh åadtjobe maanide jïh noeride.
Eanet dieđuid addá:Sámediggeráđđi Henrik Olsen, 907 75 219
Vielie bïevnesh:Saemiedigkieraerie Henrik Olsen, 907 75 219
Loga eanet: http://www.isf.as /
Lohkh vielie: http://www.isf.as /
Givssideapmi – mii fertet álgit iežaineamet / Julggaštus givssideami vuostá / Oahpahus / Sámediggi - Sametinget
Irhkeme - tjoerebe jïjtjenæjnene aelkedh / Håalemh jïh tjaalegh / Saemiedigkieraerie / Åårganisasjovnestruktuvre / Saemiedigkien bïjre / Saemiedigkie - Sametinget
Givssideapmi – mii fertet álgit iežaineamet
Silje Karine Muotka, saemiedigkieraerie
Givssideapmi lea stuorra servodatváttisvuohta, maiddái sámi servodagas.
Irhkeme akte stoerre dåeriesmoere siebriedahkesne, aaj saemien siebriedahkine.
Persovnnalaččat jáhkán mun ahte okta vejolaš doaibmabidju lea bidjat fuomášumi alccesis.
Jïjtje vïenhtem akte råajvarimmie mejnie maahta aelkedh lea tsåatskelesvoetem jïjtjemh vööste stuvredh.
Mii rávisolbmot rollamodeallan.
Mijjieh geerve almetjh goh råållamaallh.
Iežas ohcii geahččamis sáhttá leat nana váikkuhus ja guhkes áiggi doaibmabidju givssideami vuostá.
Jïjtse oksen uvte sööpedh maahta akte guhkies råajvarimmie årrodh irhkemen vööste mij hijven illedahkh vadta.
Eanaš oahpaheaddjit, skuvllat ja vánhemat váldet máná ovdáneami ja oahppama duođas.
Doh ellen jeanatjommes lohkehtæjjah, skuvlh jïh eejhtegh maanaj evtiedimmiem jïh lïerehtimmiem itjmieslaakan vaeltieh.
Danne lea eanaš ohppiin buorre dilli skuvllas ja astoáiggis.
Dan åvteste dah jeanatjommes learohkh hijvenlaakan utnieh skuvlesne jïh eejehtallemisnie.
Dattetge diehtit mii váimmusteamet ahte buot oahppit eai fuomášuvvo dahje guldaluvvo, ja ahte ollugat gillájit givssideami ja loavkideami.
Læjhkan dle mijjieh dan veele daejrebe fer jïjnjh learohkh eah vuajnelgh jallh govlelgh, jïh fer jïjnjh learohkh irhkemem jïh narrahtimmiem dåårjoeh.
Iskkadeamit čájehit ahte sámi mánáin lea stuorát riska gártat loavkiduvvot.
Goerehtimmieh vuesiehtieh saemien maanah aktem stuerebe vaahram utnieh narrahtihks dåemiedimmiem dååjredh.