pere/sami_parallel huggingface dataset:
NAČ 2007: 13 Dat ođđa sámeriekti Sámi vuoigatvuođalávdegotti čielggadeapmi: http://www.regjeringen.no/nb/dep/jd/dok/nouer/2007/nou-2007-13.html?id=491883
NOU 2007: 13 Dïhte orre saemiereakta. Salkehtimmie Saemiereaktamoenehtsistie http://www.regjeringen.no/nb/dep/jd/dok/nouer/2007/nou-2007-13.html?id=491883
Sámediggi bargun lea:
Saemiedigkie:
Leat konsultašuvdnabeallin ráđđehussii oažžumis dohkkehuvvot lága mii sihkkarastá sámiid vuoigatvuođaid eatnamiidda ja resurssaide ja nu ahte lága vuođđun leat olmmošvuoigatvuođat ja historjjálaš geavaheapmi.
Konsultasjovneguejmine reerenassine barka juktie nöörjen laaki tjïrrh saemiej reaktah laantide jïh vierhtide gorredidh, mah våaromem utnieh almetjereaktine jïh histovrijen åtnosne.
Nammadit 3 lahttu 6:a lahttus Finnmárkkuopmodahkii mii hálddaša eatnamiid ja resurssaid Finnmárkkus finnmárkolága vuođul.
3 lïhtsegh 6 lïhtsegijstie nammohte Finnmaarhkeneekesne, mij dajvem jïh vierhtieh Finnmaarhkesne reerie Finnmaarhkelaaken mietie.
Mearridit njuolggadusaid dasa movt galgá árvvoštallat daid váikkuhusaid maid rievdaduvvon geavaheapmi dagaha sámi kultuvrii, boazodollui, meahcásteapmái, ealáhusdoibmii ja servodateallimii.
Bïhkedassh vadta guktie edtja vuarjasjidh guktie saemien kultuvrese, båatsose, miehtjiesdajveåtnose, jieliemasse jïh siebriedahkese sjædta, gosse åtnoem miehtjiesdajveste jarkelamme
Meannudit áššiid main lea sáhka Finnmárkku meahci rievdaduvvon geavaheamis maid Finnmárkkuopmodat ovddida Sámediggái.
Aamhtesh gïetede jarkelamme åtnoen bïjre miehtjiesdajveste Finnmaarhkesne, mejtie Finnmaarhkeneeke Saemiedægkan buakteme.
Ruđaid juohkin Sámi vuoigatvuođaid čuovvoleapmái areálaide ja resurssaide 2015
Vierhtiejoekedimmie - Guhkiebasse barkoe saemien reaktajgujmie arealide jïh vierhtide 2015
Ohcci
Ohtsije
Juolluduvvon doarjja 2015
Dåarjoe 2015
Zorrovuođđudus
Saemien Sijte
Sámeráđđi
Bivdi - Mearoesaemien bivteme- jïh göölemesiebrie
Protect Sápmi vuođđudus
Saemieraerie
Ovttasbargojoavku Kalvvatnan bieggamillorusttegiid vuostá
Laavenjostoedåehkie Kalvvatnan bïegkefaamoevierhkien vööste
Unjárgga gilisearvi
Nesseby voenetjïerte
1000 kulturmuittu gaskal Báhccavuona ja Hámmárfeastta / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámediggi - Sametinget
1000 kultuvremojhtesh vïhtesjadteme Balsfjorden jïh Hammerfesten gaskesne / Tjaalegh / Veeljemeboelhken 2009 - 2013 / Våarhkoe / Saemiedigkie - Sametinget
1000 kulturmuittu gaskal Báhccavuona ja Hámmárfeastta
1000 kultuvremojhtesh vïhtesjadteme Balsfjorden jïh Hammerfesten gaskesne
Sámediggi lea gávdnan orrunsajiid, bálvvosbáikkiid, hávddiid, bivdorokkiid, boazoáiddiid geađggis ja máŋga eará sámi kulturmuittu Báhccavuona-Hámmárfeastta linnjá guoras.
Saemiedigkie lea årromesijjieh, sjïeledimmiesijjieh, gaelmieh, vijremesvaalkh, giedtieh gierkijste jïh jienebh jeatjah saemien kultuvremojhtesh gaavneme Balsfjord-Hammerfest-linja-bealam.
Dan čájehit Sámedikki registreremat.
Daate Saemiedigkien vïhtesjadtemh vuesehte.
Ollu kulturmuittut sáhttá billašuvvat huksema geažil.
Jïjnjh dejstie kultuvremojhtesijstie maehtieh arhkenidh aktene bigkememisnie.
Sámediggi lea gávdnan orrunsajiid, bálvvosbáikkiid, hávddiid, bivdorokkiid, boazoáiddiid geađggis ja máŋga eará sámi kulturmuittu Báhccavuona-Hámmárfeastta linnjá guoras. Dan čájehit Sámedikki registreremat. Ollu kulturmuittut sáhttá billašuvvat huksema geažil.
Statsnetten konsesjovneohtsemen sjïekenisnie akten orre 420 kV-faamoeledningese Balsfjorden jïh Hammerfesten gaskesne, dle aktem prosjektem Saemiedigkesne nïerki 2010, juktie tjïelkestidh mejtie jïh guktie akte bigkeme sæjhta jïjtsistie vaarjelamme saemien kultuvremojhtesh leajmoedidh.
Statnett ođđa 420-kV fápmolinnjá konsešuvdnaohcama oktavuođas gaskal Báhccavuona ja Hámmárfeastta álggahii Sámediggi 2010:s prošeavtta čielggadan várás guoská go dahje man muddui guoská vejolaš huksen automáhtalaččat ráfáiduhttojuvvon sámi kulturmuittuide.
Jïjnjh kultuvremojhtesh
Plánejuvvon linnjá manná čađa dakkár guovlluid gos ovdal leat čađahuvvon uhccán dahje eai makkárge kulturmuitoregistreremat.
Dïhte soejkesjamme linja dajvi tjïrrh jåhta gusnie vaenie jallh ij naan kultuvremojhtesh aarebi vïhtesjamme.
Danne lea Sámediggi čađahan báikediđoštallamiid ja registreremiid linnjáspáittu guoras 2010:s, 2011:s ja 2012:s.
Saemiedigkie lea dannasinie goerehtimmieh jïh vïhtesjadtemh tjïrrehtamme linjalaajroebealam jaepiej 2010, 2011 jïh 2012.
Leat gávdnan lagabui 1000 kulturmuittu maidda linnjáhuksen guoská man nu láhkai.
Gaavneme mahte 1000 kultuvremojhtesh mah joekehtslaakan sijhtieh arhkenidh jis linja bigkesåvva.
- Kulturmuittuid lohku lea mearkkašahtti stuoris, dadjá Kjersti Schanche, Sámedikki kulturmuitoregistreremiid prošeaktajođiheaddji.
- Nov lea ålvoes jïjnjh kultuvremojhtesh, Kjersti Schanche jeahta, Saemiedigkien prosjekten åvtehke kultuvremojhtesevïhtesjadtemidie.
Dat ahte kulturmuittut leat maŋŋálagaid linnjáspáittu guoras, čujuha ahte dáin guovlluin leat ollu eanet mearkkat mat duođaštit ovddeš doaimmaid ja ássama, ja dat leat leamaš deaŧalaš sámi geavahanguovllut guhkás maŋás áiggis, dadjá Schanche.
Dan åvteste kultuvremojhtesh leah dan gellie linjalaajroebealam, dle dïhte vuesehte daejnie dajvine dle jïjnjh gïejh dejpeli darjoemijstie jïh årroejijstie gååvnesieh, jïh dah vihkeles saemien åtnoedajvh orreme guhkede gietjeste, Schanche jeahta.
Juohke goalmmát kulturmuitu lea definerejuvvon automáhtalaččat ráfáidahttojuvvon lága vuođul.
Fïerhte gåalmede kultuvremojhtese lea tjïertestamme goh jïjtsistie vaarjelamme laaken mietie.
Eará kulturmuittuid suodjalusstáhtus ii lea čielggaduvvon dahje dat leat ođđaset áiggis.
Ij leah vaarjelimmiestatusem dejtie jeatjabidie vadteme, jallh dah leah urrebe tïjjeste.
Maiddái dat kulturmuittut main suodjalusstáhtus ii leat čielggaduvvon, sáhttet lagabui guorahallama vuođul čájehuvvot leat automáhtalaččat ráfáidahttojuvvon.
Aaj kultuvremojhtesh mejtie eah leah vaarjelimmiestatusem åådtjeme, maehtieh jïjtsistie vaarjelamme sjïdtedh aktene lïhkebe goerehtimmesne.
Bálvvosbáikkit.
Sjïeledimmiesijjieh
Kulturmuitošlájain sáhttá namuhit árraniid – main eatnašat gullet goahtesajiide, uraid, čilaid, boazoáiddiid geađggis, loamuid ja bearjasiid, mielkevuorkkáid roggojuvvon eatnama sisa, geađgeoapmaniid, bivdorokkiid, hávddiid, duktasajiid, bihkkahávddiid (vuollegis vuovdeguovlluin), siiddiid ja bálvvosbáikkiid.
Kultuvremojhtesh maehtieh årrodh dållesijjieh – gusnie dah ellen jeanatjommes leah låavthgåetine orreme, vaartoeh, tjeakoes vuetjemesijjieh, giedtieh gierkijste, aallijh jïh faasoeh, mielhkiekrogkh, gierkievuebnieh, vijremesvaalkh, gaelmieh, gåetiesijjieh, derviemæjlah (vuelege skåajjedajvine), siejtieh jïh sjïeledimmiesijjieh.
Máŋgga sajis leat registrerejuvvon dakkár geađgehuksehusat maid doaimma mii eat dieđe.
Gellene lehkesne dle vïhtesjadteme maam akt gierkijste, men ij funksjovnem daejrieh dejtie.
Ollu dain registrerejuvvon kulturmuittuin, erenoamážit badjosiin, duođaštit boazodoalu jagiáiggiid orohagaid dahje duođaštit boazodoalu doaimmaid iešguđet áiggis.
Jïjnjh dejstie vïhtesjadteme kultuvremojhtesijstie, joekoen doedterisnie, maahta årromesijjieh vuejnedh gusnie båatosesaemieh orreme boelhki, jallh vuejnedh desnie lin bovtsigujmie gïehtelamme aarebi.
- Okta dain eanemus mearkkašahtti gávdnosiin lea bálvvosbáiki stuorra, luddejuvvon jiehtanasgeađggi guoras, gosa lei biddjojuvvon guovžža oaiveskálžu skoavdái geađđevuollái.
- Akte dejstie murredsåbpoe gaavnojste lea akte sjïeledimmiesijjie akten stoerre gierhkien lïhke, desnie lij akte åejjienskuvhrie duvreste aktene haevtesne gierkien nuelesne.
Dát gávnnus lea mealgat eret linnjás, ii leat áitojuvvon huksemis, dadjá prošeaktajođiheaddji Kjersti Schanche.
Daate gaavnoe lea naa guhkede linjeste, jïh ij leah bigkemistie håvhtadamme, prosjekten åvtehke Kjersti Schanche jeahta.
Sáhttá billašuvvat
Maahta arhkenidh
Sámediggi lea čujuhan máŋga guovllu gos huksen sáhttá vahágahttit dahje bilidit kulturmuittuid.
Saemiedigkie lea gellie dajvh gaavneme gusnie akte bigkeme maahta skaaroehtidh jallh irhkedh kultuvremojhtesidie.
- Mii leat dál buori proseassas Statnett:in mas mii geahččalit gávdnat čovdosiid das mo vejolaš huksen galgá guoskat uhcimus lági mielde kulturmuittuide, dadjá Schanche.
- Daelie libie aktene hijven prosessesne Statsnettine gusnie mijjieh pryövebe raerieh gaavnedh guktie akte bigkeme edtja dan vaenie kultuvremojhtesh irhkedh goh gåarede, Schanche jeahta.
Dát eaktuda earret eará ahte huksejeaddji ferte dieđihit viidáseappot kulturmuittuid birra buohkaide geat leat bargamin olgun ja bidjat čielga njuolggadusaid dasa mo daid galgá áimmahuššat.
Men dellie bigkije tjuara kultuvremojhtesi bïjre bïevnedh, jïh tjïelke bïhkedassh vedtedh guktie dah edtjieh gorresovvedh, gaajhkide dejtie mah eatnamisnie barkeminie.
Muhto muhtun diliin ii šaddá váttis garvit dispensašuvdnaohcama, mii galgá ovddiduvvot Riikkaantikvárii.
Men muvhti veajkoej sæjhta geerve årrodh aktem dispensajsovneohtsemem slyöhpedh, maam edtja Riksantikvaren gåajkoe seedtedh.
Muhto dalle ferte čađahit lagat iskkademiid / arkeologalaš roggamiid.
Daej veajkoej sæjhta sjyöhtehke årrroh lïhkebe goerehtimmiejgujmie / arkeologeles kroehkemigujmie.
Dán rádjai orru leamen nu ahte dat guoská 4 guvlui, dadjá Schanche.
Daan biejjien dle vååjnoe goh 4 sijjieh lea sjyöhtehke, Schanche jeahta.
Eanet dieđuid addá prošeaktajođiheaddji Kjersti Schanche 784 74 011
Jis vielie bïevnesh sïjhth: Prosjekten åvtehke Kjersti Schanche 784 74 011.
Raporta lea biddjojuvvon mielddusin.
Reektehtse baalte.
Háliida nannet duodjeealáhusa / Duodji / Ealáhusat / Sámediggi - Sametinget
Sæjhta duedtiejielemem nænnoestehtedh / Duedtie / Jielemh / Saemiedigkie - Sametinget
Háliida nannet duodjeealáhusa
Sæjhta duedtiejielemem nænnoestehtedh
SámediggeráđđiSilje Karine Muotkaháliida árvvoštallat molssaektosaš doarjjaortnegiid dálá árbevirolaš sámi duoji várás.
Saemiedigkieraerie Silje Karine Muotka sæjhta jeatjah dåarjoeöörnegh vuarjasjidh sijjeste daan beajjetje dåarjoeöörnegh aerpievuekien saemien duadtan.
– Ii lea sáhka geahpedeamis, muhto das ahte geavahit ealáhusruđaid ulbmileappot, dadjáMuotka.
– Ibie sïjhth vaeniedidh, men vierhtide jieliemasse vielie eensilaakan nuhtjedh, Muotka jeahta.
Odne (duorastaga) deaivá sámediggeráđđi Silje Karine Muotka duodjeorganisašuvnnaid ovddasteddjiid digaštaddat hástalusaid ja vásáhusaid dálá duodjedoaibmadoarjjaortnegiin.
Daan biejjien (duarsta) saemiedigkieraerie Silje Karine Muotka tjirkijh duedtiesiebriej åvteste gaavnesji juktie haestemh jïh dååjrehtimmieh digkiedidh daan beajjetje gïehtelimsdåarjoeöörneginie duadtan.
Čoahkkima vuođđun lei raporta mii almmustahtii moaittehahtti diliid máŋgasa ektui geat leat ožžon dálá doaibmadoarjaga.
Tjåanghkoen våarome lij akte reektehtse mij laejhtehks tsiehkieh vuepteste gelliej dåastoji luvnie daan beajjetje gïehtelimsdåarjoste.
- Mii háliidit leat mielde buorideamen gánnáheami ja ovdáneami ealáhusain main lea árbevirolaš ja iežas buvttaduvvon duodji vuođđun.
- Mijjieh sïjhtebe viehkiehtidh dïenestem sjugniedidh jïh jielemem evtiedidh mij våaroeminie åtna aktem aerpievuekien jïh jïjtsedorjeme duedtiem.
Dađibahábut čájeha raporta ahte mii eat juvssa dan doarvái bures, dálá ortnegiin ja njuolggadusaiguin.
Gaatesjen dle reektehtse vuesehte mijjieh ibie buektehth dam nuekies hijven, daan beajjetje öörneginie jïh njoelkedassigujmie.
Danne mii leat dieđihan duodjeorganisašuvnnaide ahte mii bargagoahtit dainna ahte gávdnat molssaeavttuid dálá ortnegii, dadjá Muotka.
Dan åvteste libie duedtiesiebride bievneme mijjieh prosessine nïerhkebe jeatjah öörnegh gaavnedh sijjeste daan beajjetje öörnege, Muotka jeahta.
Raporta čájeha earret eará ahte stuorra oassi duojáriin geat dál ožžot doaibmadoarjaga, eanet vuvdet viidáseappot dujiid maid sii leat oastán earáin, go árbevirolaš dujiid ja dan maid sii ieža leat duddjon.
Reektehtse gaskem jeatjah vuesehte naa jeenjesh dejstie vytnesjæjjijste mah daan biejjien gïehtelimsdåarjoem dåastoeh, jeenjemasth åesteme dorjesh vijriesåbpoe duekieh, goh jïjtsedorjeme jïh aerpievuekien duedtiem duekieh.
Maiddái rehketdoalut ja vuovdinduođaštusat árvvoštallojuvvojit hui váilevažžan.
Aaj vuarjasjamme reeknehlåhkoetjaeleme jïh doekemevihtiestimmie stoerre vaanoeh utnieh.
Sullasaš guorahallan 2012:s rehketdoallojagi 2010 várás čájehii vástideaddji váilevašvuođaid.
Akte plearoeh tjïrrehtimmie jaepien 2012 reeknehlåhkoejaapan 2011 plearoeh vaanoeh vuesiehti.
Dát háliida Muotka ovddidit ášši digaštallamii Sámedikki dievasčoahkkimis.
Daelie Muotka sæjhta aamhtesem digkiedæmman buektedh Saemiedigkien stoerretjåanghkosne.
- Diehtit mii gal ahte juoga ferte dahkkojuvvot.
- Mijjieh nuekies daejrebe ihke mijjieh tjoerebe maam akt darjodh.
Dál bovdet duodjeorganisašuvnnaid geahčadit guđe molssaeavttut gávdnojit.
Daelie mijjieh duedtiesiebride akten prosessese bööredibie juktie vuejnedh mah alternatijvh mah gååvnesieh.
Mii lea oktasaš mihttomearri ealáhusšiehtadusain.
Mijjen akte tjåenghkies ulmie jielemelatjkojne.
Dat lea ahte nannet daid duojáriid geat háliidit ovddidit iežaset duoji gánnáhahtti ealáhussan, deattuha Moutka.
Amma dejtie vytnesjæjjide nænnoestehtedh mah sijhtieh sov kåanstevætnoem evtiedidh akten jieliemasse mestie dïenestem åådtje, Muotka tjïerteste.
Vuotnaguolástuslávdegoddi nammaduvvon / Mearraealáhusat / Ealáhusat / Sámediggi - Sametinget
Fjovlegöölememoenehtse nammoehtamme / Marijne jielemh / Jielemh / Saemiedigkie - Sametinget
Vuotnaguolástuslávdegoddi nammaduvvon
Fjovlegöölememoenehtse nammoehtamme
Finnmárkku fylkkagielda, Romssa fylkkasuohkan, Nordlándda fylkkasuohkan ja Sámediggi nammadedje odne iežaset lahtuid Vuotnaguolástuslávdegoddái.
Finnmarhke, Tromse jïh Nordlaanten fylhkentjïelth jïh Saemiedigkie nammoehtin sijjen lïhtsegh Fjovlegöölememoenehtsasse daan biejjien.
- Mii leat duhtavaččat Vuotnaguolástuslávdegotti čoahkádusain.
- Mijjieh joekoen madtjeles lïhtsegigujmie Fjovlegöölememoenehtsisnie.
Čoahkádusa maid mii leat olahan ollu evttohusaid ja buori ráđđádallamiid bokte, dadjet Finnmárkku fylkkasátnejođiheaddji Runar Sjåstad, Romssa fylkkaráđđi Line Miriam Sandberg, Nordlándda fylkkaráđđi Arve Knutsen ja Sámedikki sámediggeráđđi Silje Muotka.
Akte illedahke mijjieh åådtjeme jïjnjh raeriej tjïrrh jïh hijven rååresjimmine sinsitnine, Finnmarhken fylhkentjïelten åejvie Runar Sjåstad jeahta, fylhkenraerie Tromsesne Line Miriam Sandberg, fylhkenraerie Nordlaantesne Arve Knutsen jïh saemiedigkieraerie Silje Muotka Saemiedigkesne.
Vuotnaguolástuslávdegoddi galgá nannet vuotnaguolástusaid hálddašeami erenoamáš deattuhemiin sámi geavaheami.
Fjovlegöölememoenehtse edtja reeremem nænnoestehtedh fjovlegöölemistie, joekoen dïhte saemien åtnoe.
Dat galgá bargat guolástanmuddenáššiiguin, doaibmabijuiguin mat nannejit riddo- ja vuotnaguolásteami, vuotnalinnjáid mearridemiiguin, ja lassi dorskehivvodagaid sturrodagaiguin ja juogademiin rabas joavkkus.
Dïhte edtja aamhtesigujmie barkedh goh göölemestuvrehtimmieh, råajvarimmieh juktie mearoegaedtie- jïh fjovlegöölemem nænnoestehtedh, fjovleraedtieh bïejedh jïh aaj stoeredahkem jïh joekedimmiem lissieveahkese doerskese gaahpoeh dåehkesne.
- Vuotnaguolástuslávdegotti lahtut ovddastit bođuid ja oktasaččat buori ja deaŧalaš gelbbolašvuođa guolásteami, hálddašeami ja servodagaid birra.
- Fjovlegöölememoenehtsen lïhtsegh fïereguhte jïh ektesne aktem hijven jïh vihkeles maahtoem göölemen, reeremen jïh siebriedahken bïjre utnieh.
Danne mis lea buorre jáhku dasa ahte Vuotnaguolástuslávdegoddi váikkuha positiiva ovdáneami riddo- ja vuotnaguolástusas davvin, loahpahit Sjåstad, Sandberg, Knutsen ja Muotka.
Dan åvteste jaehkebe Fjovlegöölememoenehtse sæjhta akte vihkeles dåarjoe årrodh akten positijve evtiedæmman mearoegaedtie- jïh fjovlegöölemistie noerhtene, Sjåstad, Sandberg, Knutsen jïh Muotka minngemosth jiehtieh.
Vuotnaguolástuslávdegotti lahtut nammaduvvojit gitta guovtti jahkái háválassii ja sii válljejit jođiheaddji ieža.
Fjovlegöölememoenehtsen lïhtsegh leah nammoehtamme göökte jaepide, jïh dah jïjtje åvtehkem veeljieh.
Guolástusdirektoráhta regiovdnakantuvrras Finnmárkkus lea čállingoddedoaibma.
Göölemedirektovraaten dajvekontovre Finnmarhke lea tjaelemesijjie.
Fylkkasátnejođiheaddji Runar Sjåstad, Finnmárkku fylkkagielda, tel. 415 52 985
Finnmarhken fylhkentjïelten åejvie Runar Sjåstad, tlf. 415 52 985
Fylkkaráđđi Line Miriam Sandberg, Romssa fylkkasuohkan, tel. 911 30 242
Fylhkenraerie Tromsesne, Line Miriam Sandberg, tlf. 911 30 242
Fylkkaráđđi Arve Knutsen, Nordlándda fylkkasuohkan, tel. 952 97 148
Fylhkenraerie Nordlaantesne, Arve Knutsen, tlf. 952 97 148
Guhte lea nammadan
Fjovlegöölememoenehtse
Lahttu
Nammoehtæjja:
Várrelahttu
Lïhtsege
Finnmárkku fylkkagielda
Sæjjasadtje
Bernt Wilhelmsen (63), Porsáŋgu
Finnmarhken fylhketjïelte:
Romssa fylkkasuohkan
Troms fylhkentjïelte:
Nordlándda fylkkasuohkan
Nordlaanten fylhketjïelte:
Sámediggi
Saemiedigkie:
Doarju duodjegávppiid Inka AS ja Manndalen Husflidlag / Duodji / Ealáhusat / Sámediggi - Sametinget
Duedtiebovride Inka AS jïh Manndalen Husflidslag dåårje / Duedtie / Jielemh / Saemiedigkie - Sametinget
Doarju duodjegávppiid Inka AS ja Manndalen Husflidlag
Duedtiebovride Inka AS jïh Manndalen Husflidslag dåårje
Sámediggeráđđi lea juolludan doarjaga Inka AS:ii Kárášjogas ja Manndalen Husflidlag:ii Gáivuonas.
Saemiedigkieraerie lea dåarjoem vadteme bovride Inka AS Karasjohkesne jïh Manndalen Husflidslag Kåfjovlesne.
Sámedikkis lea váikkuhangaskaoapmeortnet dakkár doaibmabijuid várás mat veahkehit dakkár báikái bistevaš duodjegávppiid lasihit vuovdima, mat vuvdet sihke iežaset buvttaduvvon gálvvuid ja olggobealde buvttaduvvon gálvvuid.
Saemiedigkieraerie aktem viehkiedïrregeöörnegem åtna råajvarimmide mij edtja doekemem lissiehtidh dejtie duedtiebovride mah leah aktene vihties sijjesne, mah dovne jïjtsedorjeme vaaroeh duekieh jïh vaaroeh duekieh mejtie mubpieh leah dorjeme.
- Inka AS oažžu dán doarjaga maiddái dán jagi, nu dat oažžu 179 500 doarjjan Sámedikkis.
- Inka AS daam dåarjoem aaj daan jaepien åådtje, jïh dan åvteste 179 500 kråvnah dåarjojne dååste Saemiedigkeste.
Manndalen Husflidlag oažžu 175 000 ru..
Manndalen Husflidslag 175 000 kråvnah dååste.
Mun sávan dát bohtá buorrin ja ahte fitnodagaid vuovdin lassána, dadje sámediggeráđđi Silje Karine Muotka.
Manne gegkestem daate dåarjoe viehkine sjædta jïh sïelth jienebem duekieh, saemiendigkieraerie Silje Karine Muotka jeahta.
- Dán doarjjaortnega ulbmil lea ahte mii háliidit ahte dakkár fitnodagat main lea bistevaš vuovdinbáiki, galget oažžut buriid eavttuid nu ahte sáhttet bisuhit doaimmaset.
- Dåarjoeöörnegen åssjele lea mijjieh sïjhtebe sïelth mah aktene vihties doekemesijjesne hööltestieh edtjieh hijven nuepieh utnedh juktie sijjen gïehteldimmiem tjåadtjoehtidh.
Danne lean ilus go mii dál doarju guokte nana fitnodaga, loahpaha Muotka.
Dan åvteste geerjene ihke mijjieh dåarjoem vedtebe göökte nænnoes sïeltide, Muotka minngemosth jeahta.
Sámediggeráđđi Silje Karine Muotka, tel. 984 87 576
Govlehtallije:
Raporta čájeha ahte sámi stoahkanhearvvat váilot / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámediggi - Sametinget
Saemien stååkegaevnieh fååtesieh, reektehtse vuesehte / Tjaalegh / Veeljemeboelhken 2009 - 2013 / Våarhkoe / Saemiedigkie - Sametinget
Raporta čájeha ahte sámi stoahkanhearvvat váilot
Saemien stååkegaevnieh fååtesieh, reektehtse vuesehte
Sámediggi lea čađahan prošeavtta kártendihte makkár sámi stoahkanhearvvat ja pedagogalaš ávdnasat gávdnojit mánáidgárddiin gos leat sámi mánát, dát boahtá ovdan raporttas mii dál almmuhuvvo.
Saemiedigkie aktem prosjektem tjïrrehtamme juktie goerehtalledh mij saemien stååkegaevnijste jïh pedagogeles materijelleste gååvnese maanagïertine saemien maanajgujmie, maam daelie aktene reektehtsisnie bæjhkohte.
- Kártema duogážiin lea Sámediggi buktán árvalusa guovtti konkrehta doaibmabidjui, lohká várrepresideanta Laila Susanne Vars, geas lea ovddasvástádus sámi mánáidgárddiide.
- Goh akte illedahke daehtie goerehtallemistie dle Saemiedigkie raeriestimmiejgujmie båateme göökte vihties råajvarimmide, mubpie presidente Laila Susanne Vars jeahta, guhte dïedtem åtna saemien maanagïerti åvteste.
- Olggobealde joavku lea ásahuvvon, mii galgá bidjat johtui ráhkadit sámi “ hupmanpáhka ”.
- Akte byjngetje dåehkie tseegkesovveme, mij edtja nïerhkedh aktem saemien «soptsespaahkemš evtiedidh.
Ulbmil dákkár páhkain lea nannet sámi mánáid hupmančehppodaga.
Ulmie dagkarinie paahkine lea saemien maanaj gïeleldh maehtelesvoetide nænnoesåbpoe darjodh.
Joavkkus leat mánáidgárdebargit iešguđet guovllus riikkas.
Dåehkesne maanagïertebarkijh ovmessie bieleste laanteste.
Nubbi árvalus doaibmabidjui lea ohcanvuđot doarjja, man ulbmil lea ráhkadit olgostoahkanhearvvaid mat čájehit máŋggabealatvuođa sámi kultuvrras, lohká Vars.
Dïhte mubpie raeriestimmie råajvarimmide lea akte dåarjoe man mietie tjuara syökedh, gusnie ulmie lea stååkegaevnieh evtiedidh mejtie edtja ålkone nåhtadidh, jïh mah gellievoetem vuesiehtieh saemien kultuvresne, Vars jeahta.
Sámediggi lea ovdal ožžon dieđuid das ahte gávdnojit unnán sámi stoahkanhearvvat mánáidgárddiin, ja danin lei sávahahtti kártet sihke dan mii gávdno, ja maiddái makkár dárbbut mánáidgárddiin leat sámi stoahkanhearvvaide.
Aarebi dle bieljielimmieh Saemiedægkan båateme, vaenie stååkegaevnieh maanagïertine gååvnesieh, dannasinie lij vaajteles goerehtalledh dovne mij gååvnese, men aaj mah stååkegaevnieh maanagïerth daarpesjieh.
Áigeguovdilis mánáidgárddiid bargit jearahallojuvvo, jearahanskovi bokte, ja oktanuppelogi mánáidgárddis viđa fylkkas leat fitnan galledeame.
Byjrehtalleme barkijh sjyöhtehke maanagïertine, akten gihtjemegoerem tjïrrh, jïh guessine mïnneme tjåanghkan luhkieakte maanagïertide vïjhte fylhkine.
- Kárten čájeha ahte buot mánáidgárddit háliidit eanet sámi stoahkanhearvvaid, ja eanet sámi oahpponeavvuid.
- Goerehtallemen tjïrrh dle våajnoes gaajhkh maanagïerth jienebh saemien stååkegaevnieh sijhtieh, jïh jienebh saemien learoevierhtieh.
Dat mii goahcá mánáidgárddit háhkat eanet sámi stoahkanhearvvaid, lea sihke ruhtadilli, dat mii gávdno márkanis lea divrras, daid lea váttis oažžut áigái, márkanis eai šat gávdno eanet stoahkanhearvvat, loahpaha Laila Susanne Vars.
Dïhte mij maanagïertide heerrede jienebh saemien stååkegaevnieh reebledh lea dovne dïhte ekonomeles bielie, dïhte mij joe maarkedisnie gååvnese lea dovres, jïh ij leah raaktan vielie stååkegaevnieh maarkedisnie, Laila Susanne Vars minngemosth jeahta.
Oktavuođaolmmoš: Sámedikki várrepresideanta Laila Susanne Vars, tlf. 977 54 102.
Govlehtallije: Saemiedigkien mubpie åvtehke Laila Susanne Vars, tel. 977 54 102.
Kártenraporta sámi stoahkanhearvvain ja pedagogalaš materiálain mánáidgárddiin gos lea sámi mánát
Reektehtse saemien stååkegaevniej jïh pedagogeles materijjelen bïjre maanagïertine saemien maanajgujmie:
Kártemis ja dohkkeheames gávdni vuoigatvuođaid Finnmárkkus.
Goerehtalleme jïh jååhkesjimmie daaletje reaktijste Finnmaarhkesne.
Finnmárkolága mielde lea ásahuvvon kommišuvdna, gohčoduvvon Finnmárkokommišuvdna, mii galgá čielggadit oamastan- ja geavahanvuoigatvuođaid daid eatnamiidda maid Finnmárkkuopmodat hálddaša.
Finnmaarhkelaaken mietie dle aktem kommisjovnem tseegkeme, gohtjeme Finnmaarhkekommisjovne, mij edtja aajhtere-jïh åtnoereaktah salkehtidh dan laantese maam Finnmaarhkeneeke reerie.
Finnmárkokommišuvnna doaibma muddejuvvo sierra láhkaásahusa bakte.
Finnmaarhkekommisjovnen joekehts barkoeh leah jïjtse mieriedimmesne struvrehtamme.
Gilvalit golli Alaskas / Falástallan / Kultureallin / Sámediggi - Sametinget
Gullien åvteste tjuejkieh Alaskesne / Gaarsjelimmie / Kultuvrejieleme / Saemiedigkie - Sametinget
Gilvalit golli Alaskas
Gullien åvteste tjuejkieh Alaskesne
16. Njukčamánnu 2014
Aejlegen njoktjen 16.
Sotnabeaivvi njukčamánu 16. b. rahppojuvvojit Arctic Winter Games (AWG.)
b. Arctic Winter Games (AWG) aalka Fairbankesne, Alaska.
Fairbanks:is, Alaskas. Sámediggepresideanta Aili Keskitalo lea mielde ávžumin ja movttiidahttimin sámi valáštalli- ja kulturnuoraid miehtá lágideami.
Saemiedigkiepresidente Aili Keskitalo sæjhta stïeresne årrodh abpe öörnedimmesne juktie delegasjovnem saemien gaarsjelimmie- jïh kultuvrenoerigujmie åvtese heejjadidh.
- Arctic Winter Games cealkemeahttun buorre lágideapmi mii ovddidan valáštallangilvvohallama, kulturdoaimmaheami ja sosiála lonohallama.
- Arctic Winter Games akte gaajh åajvoeh öörnedimmie mij gaarsjelimmiem, kultuvrem jïh sosijaale ektiedimmiem eevtjie.
Mun illudan sakka beassat leat mielde movttiidahttimin Team Sápmi fiinna nuoraid, cealká presideanta Aili Keskitalo.
Manne tjarke aavodem meatan årrodh dejtie tjaebpies noeride åvtese heejjadidh mah leah Team Saepmesne, presidente Aili Keskitalo jeahta.
Dán jagi gilvvohallamat, mat leat 24. gilvvohallamat historjjás, maidda Team Sápmi searvá, leat čuoigamat ja nieiddaid spábbačiekčamat siste (Five-A-Side).
Doh gaarsjelimmiesuerkieh mej sisnie Team Saepmie edtja meatan årrodh daan jaepien gaahtjemisnie, mij lea dïhte göökteluhkienjealjede histovrijisnie, leah tjoejkeme jïh juelkietjengkere gåetesne (Five-A-Side) nïejtide.
Dasa lassin oassálastá searvi máŋgga kulturlágideapmái.
Lissine dåehkie sæjhta meatan årrodh gelline kultuvreöörnedimmine.
Sotnabeaivve gilvališgohtet spábbačiekčannieiddat golli ja rahpančiekčan lea ruovttuoiddoha Alaska vuostá.
Aejlegen doh juelkietjengkerenïejth aelkieminie gulliem vijredh, jïh rïhpestimmiegæmhpoe lea hïejmefavorihten vööste, Alaska.
Vuossárgga álget čuoigangilvvohallamat.
Måantan tjoejkemegaahtjemh aelkieh.
Dalle galgá maid sámi kultursáttagiin lea vuosttaš loaiddastus.
Dellie aaj doh saemien kultuvresaadthalmetjh edtjieh sijjen voestes vuesiehtimmiem utnedh.
Buohkanassii leat sámi joavkkus 24 čuoigi, ovcci spábbačiekči, guokte kulturdoaimmaheaddji ja 10 jođiheaddji.
Ållesth 24 tjoejkijh, uktsie juelkietjengkeretjïektjijh, göökte kultuvrealmetjh jïh uktsie åvtehkh meatan dåehkesne.
Loga eanet Arctic Winter Games birra sin almmolaš ruovttusiiddus.
Lohkh vielie Arctic Winter Games ’ n bïjre dej byögkeles gåetiesæjrosne.
Plána- ja huksenláhka / Sámedikki plánaveahkki / Areála / Biras, areála ja kultursuodjaleapmi / Sámediggi - Sametinget
Soejkesje- jïh bigkemelaake / Sámedikki plánaveahkki / Areale / Byjrese, areale jïh kultuvrevarjelimmie / Saemiedigkie - Sametinget
Politihkalaš ášši: Sámediggi mearridii 2010 plánaveahki.
Soejkesje- jïh bigkemelaake
Plána- ja huksenláhka
Soejkesje- jïh bigkemelaake
Sámediggi ja Birasgáhttendepartemeanta olaheigga ovttamielalašvuođa 2006-2007 ođđa plána- ja huksenlága ráđđádallamin.
Saemiedigkie jïh Byjresedepartemente råårestallin jïh seamadin akten orre soejkesje- jïh bigkemelaaken bïjre boelhken 2006- 2007.
Láhka bođi fápmui 2009:s.
Laake eelki juhtedh jaepien 2009.
Soames guovddáš bealit plána- ja huksenlágas mat leat dehálačča Sámediggái leat:
Såemies vihkeles biehkieh soejkesje-jïh bigkemelaakesne Saemiedægkan leah:
Das lea sisafievrriduvvon čielga ulbmilmearrádus mas daddjo ahte buot plánemat lága mielde galget sihkkarastit sámi kultuvrra, ealáhusdoaimma ja servodateallima luondduvuođu ja lea dehálaš ovddideapmin.
Aktem tjïelke åssjelenænnoestimmie sjïehtesjamme gusnie tjåådtje, gaajhkh soejkesjimmieh mah laaken mietie edtjieh eatnemevåaromem gorredidh saemien kultuvrese, jieliemidie jïh siebriedahkejieliedasse, leah akte vihkeles sïlle åvtese.
Sámi meahcceealáhusat leat ovttas boazodoaluin dehálaš oassin dás.
Saemien miehtjiesdajvejielemh båatsojne ektine, leah aaj akte bielie daestie.
Sámediggái lea mieđihuvvon vuosttaldanvuoigatvuohta buot areálaplánaide main sáhttá lea mearkkašahtti váikkuhus sámi kultuvrii ja sámi ealáhusdoibmii, juoga mii mearkkaša sámiide duohta vejolašvuođa sihkarastit sámi luondduvuođu.
Saemiedigkie faamoem åådtjeme gaajhkine arealesoejkesjinie vuastalidh mah maehtieh stoerre ulmiem utnedh saemien kultuvrese jïh jieliemasse, jïh dellie aaj gåarede aktem tjïelke saemien tsevtsemem utnedh, juktie dam saemien eatnemevåaromem gorredidh.
Dát mearrádus mearkkaša ahte ráđđádallangeatnegasvuohta čađahuvvo ILO nr 169 art. 6 mielde ja vuoigatvuođa searvamis almmolaš rievttálaš hálddašeapmái go luondduvalljodagat galget geavahuvvot, hálddašuvvot ja seailluhuvvot ILO 169 art. 15(1) mielde.
Daejnie nænnoestimmine dle diedtem åtna konsultasjovnediedtem tjïrrehtidh, ILO 169 6. art. mietie, jïh reaktam åtna meatan årrodh dennie byögkeles, riekteles reeremisnie åtnosne, reeremisnie jïh vaarjelimmesne eatnemevierhtijste, ILO 169 15. art. (1) mietie.
Go lea vuosttaldanváldi de plánaeiseváldi ii dušše galgga árvvoštallat makkár váikkuhus doaibmabijus lea sámi kultuvrii ja ealáhusdoibmii (vrd. plána- ja huksenlága § 3-1 ja finnmárkolága § 4 njuolggadusat), muhti sii galget maiddái oččodit ovttamielalašvuođa Sámedikkiin ráđđádallamiid ja soabahemiid bakte jus Sámediggi vuostálastta doaimma ja ovddida vuosttaldeami.
Gosse faamoem åtna vuastalidh, dle soejkesjeåejvieladtje ij ajve tjoerh vuarjasjidh guktie dah råajvarimmieh saemien kultuvrem jïh jielemem tsevtsieh, (v. soejkesje — jïh bigkemelaakine § 3-1 jïh finnmaarhkelaakine § 4 (Bïhkedassh), men dah tjuerieh aaj pryövedh Saemiedigkine seamadidh råårestallemi jïh liktemi tjïrrh, dej veajkoej Saemiedigkie aktem råajvarimmiem nyöjhkoe aktine vuastalimmine.
Sámedikkis ii leat čielga biehttalusvuoigatvuohta go loahpalaš mearrádus sáhttá guoddaluvvon Birasgáhttendepartemeanta mearrideapmái.
Læjhkan Saemiedigkie ij aktem ellies nyöjhkemereaktam utnieh, juktie dïhte minngemosth nænnoestimmie maahta orre gïetedæmman båetedh Byjresedepartementesne.
Muhto maiddái Birasgáhttendepartemeanta loahppameannudeapmi galgá čađahuvvot maŋŋil go leat ráđđádallan Sámedikkiin.
Men aaj Byjresedepartementen galhkuvegïetedimmiem edtja darjodh mænngan Saemiedigkine råårestalleme.
Man vuođul Sámediggi ovddida váidalusaset galgá Sámediggi ieš ráhkadit.
Saemiedigkie edtja jïjtje våaromem evtiedidh gosse maahta vuastalidh.
Sámedikkis ii leat váldi mearridit plánanjuolggadusaid sámi kultuvrra, ealáhusdoaimma ja servodateallima luondduvuođu sihkkarastima várás.
Saemiedigkie ij faamoem utnieh soejkesjebïhkedassh nænnoestidh juktie eatnemevåaromem saemien kultuvrese, jieliemidie jïh siebriedahkejieliedasse gorredidh.
Dattege ii leat mihkkege mii eastada departemeanta mearrideames dákkár plánanjuolggadusaid.
Læjhkan ij leah mejtegh mah departementem heerredh dagkerh soejkesjebïhkedassh nænnoestidh.
Jus nu dahkko de lea eaktun ahte dákkár njuolggadusat dušše sáhttet mearriduvvon maŋŋil go leat ráđđádallan Sámedikkiin ja ožžon mieđáhusa Sámedikkis.
Saemiedigkien gaavhtan tjuara badth tsihkestehtedh, dagkerh bïhkedassh maahta ajve nænnoestidh mænngan Saemiedigkine råårestalleme, jïh jååhkesjimmiem Saemiedigkeste åådtjeme.
Lága mearrádusaide eai leat váldon mielde ahte eará sámi beroštumiiguin ja báikegottiiguin galggašii ráđđádallat go leat doaimmat mat sin njuolgut sidjiide váikkuhit.
Jeatjah saemien iedtjeladtjh jïh voenges siebriedahken reakta råajvarimmiej bïjre govlelgidh, mah ryöktesth dejtie gïetiedieh, eah leah meatan vaalteme laaken nænnoestimmine.
Lága § 5-1 mearkkašumiin de dattetge deattuhuvvo ahte ILO 169 mielde earenoamáš ovddasvástádus dáid beroštumiid nai aktiivvalaččat geasuhit mielde plánaprosessii.
Mïerhkesjimmine laaken § 5-1 i dle læjhkan tjïerteste akte sjïere diedte gååvnese ILO. ’ n 169 mietie, dejtie eadtjohkelaakan meatan vaeltedh soejkesjeprosessesne.
Boazodoalu areálageavaheami oainnusindahkan ELAR (” Eanandoallu, luonu ja astoáiggeulbmilat, ja boazodoallu ”) areálaulbmilis adnojuvvo dehálažžan danin vai plánaeiseválddiid diđolašvuohta boazodoalu birra buoriduvvo.
Båatsoen arealeåtnoem våajnoes darjodh areaeleåssjelisnie LNFR («Laanteburrie, eatneme jïh eejehtallemeåssjele, jïh aaj båatsoeš) lea aaj joekoen vihkeles, juktie voerkesvoetem båatsoen bïjre lissiehtidh, soejkesjeåejviladtji luvnie.
Dát lea dehálaš dagus boazodoalu eatnamiid suodjaleami ektui.
Daate sæjhta viehkine årrodh juktie vaarjelimmiem båatsoen arealijste veaksahkåbpoe darjodh.
Láhka veaháš gáržžida dálá vejolašvuođa sierralobi bakte spiehkastit plánalága mearrádusain.
Laake såemies gaertjiedimmiem sjïehteladta juktie dispensasjovnh vedtedh nænnoestimmijste, mah leah soejkesjelaaken mietie nænnoestamme.
Dát gáržžida plánekeahtes huksema mii dál dáhpáhuvvá viiddis sierralobi mieđihemiid vuođul, ja mat oktiibuot dagahit stuora ja viiddis sisabahkkemiid sámi guovlluin ja nu maiddái dagaha ahte meahci adnu rievdaduvvo.
Daate nuepiem gaertjede akten soejkesjenamhtah lissiebigkemasse, mij heannede jis jïjnjh dispensasjovnh vadtasuvvieh, jïh mah tjåanghkan leah stoerre bigkemh dajvine, jïh dan åvteste aaj jeatjah åtnoe miehtjiesdajveste sjædta.
Sámediggeráđđi oađđá olgun lávvardaga / Sártnit ja artihkkalat / Sámediggeráđđi / Organisašuvdnastruktuvra / Sámedikki birra / Sámediggi - Sametinget
Saemiedigkieraerie ålkone jïjjede laavadahken / Håalemh jïh tjaalegh / Saemiedigkieraerie / Åårganisasjovnestruktuvre / Saemiedigkien bïjre / Saemiedigkie - Sametinget
Sámediggeráđđi oađđá olgun lávvardaga
Saemiedigkieraerie ålkone jïjjede laavadahken
Sámedikki presideanta Aili Keskitalo ja sámediggeráđđi áigot idjadit olgun sotnabeaivve vuostá ija.
Saemiedigkieraerie Aili Keskitalo vaalta meatan dejtie mubpide saemiedigkieraeresne jïh ålkone jïjjede laavadahken jïjjen.
Sii dahket nugo earát miehtá riikka, ja servet kampánjii #nattinaturen maid Norsk Friluftsliv (Norgga Olgoáibmoeallin) organisere.
Dellie dah darjoeh goh joekoen jïjnjh jeatjebh bïjre jarkan laantesne, jïh meatan sjædta kampanjesne #nattinaturen maam Norsk Friluftsliv öörnede.
- Mii oađđit dieđusge lávus, nu movt sámi álbmot lea dahkan don dolaža rájes go mii jođiimet meahcis, muitala Sámedikki presideanta Aili Keskitalo.
- Mijjieh hævvi låavthgåetesne åerebe, mij guhkede gietjeste lea desnie gusnie mijjieh saemieh libie jïjjedamme gosse eatnamisnie fealadamme, saemiedigkiepresidente Aili Keskitalo soptseste.
Sámi kultuvrras lea olggustallan riggudahttán hui sakka eallima.
Dååjresh eatnamisnie utnedh lea akte ræjhkoes gaaltije jieliedisnie saemien kultuvresne.
Dat lea deattuhuvvon gieskat almmuhuvvon dutkanbohtosiin mat čájehit ahte sámi nuorat leat eanemusat árjjalaččat meahcis.
Dam aaj vihtiesti aadtjege dotkemeilledahkine mah vuesiehtin saemien noerh leah væjkalommes gosse lea darjomi bïjre eatnamisnie.
Muhto eallin luonddus mearkkaša sámiide maiddái ollu eanet; namalassii lea dat sámi kulturvuođus.
Men jielede eatnamisnie aaj mij akt stuerebe saemide: gidtjh våarome dan saemien kultuvrese.
Danne leat Sámedikki presideanttas máŋga ákka manne searvat #nattinaturen-kampánjii.
Saemiedigkiepresidente dan åvteste jienebh fåantoeh åtna man åvteste edtja meatan årrodh " nattinaturen- kampanjesne.
- Vuosttažettiin orru mu mielas deaŧalaš ávžžuhit olbmuid vánddardit luonddus psyhkalaš ja fysalaš čálggu dihte.
- Uvtemes tuhtjem vihkeles haestedh almetjidie eatnamisnie årrodh dan psykiske jïh fysiske tryjjesvoeten gaavhtan.
Muhto munnje lea seamma deaŧalaš áŋgiruššat luonddu ceavzilis geavahemiin.
Men mov gaavhtan lea unnemes seamma vihkeles tjïertestidh dam monnehke åtnoem eatnamistie.
Mun háliidan ahte maiddái mu mánáidmánát, ja fas sin mánáidmánát, galget oažžut vejolašvuođa eallit luonddus ja ávkkástallan luonddu riggodagaiguin, joatká Keskitalo.
Manne sïjhtem aaj mov aahkuvh jïh dej aahkuvh vihth, edtjieh nuepiem åadtjodh eatnaminie jieledh jïh eatnemen ræjhkoesvoeteste nuhtedh, Keskitalo jåarhka.
Ceavzilis luondduin ávkkástallan lea árbevirolaš sámi ealáhusaid dovdomearka.
Monnehke åtnoe eatnamistie lea dïhte maam doh aerpievuekien saemien jielemh vuesiehtieh.
Ovdamearkan leat boazodoallu, guolástus, bivdu, muorječoaggin ja eará ávkkástallan.
Goh båatsoe, gööleme, vijreme, möörjeme jïh jeatjah nuhteme.
Muhto Sámedikki presideanta čujuha maiddái ođđa sámi ealáhusain, nugo mátkeealáhusain, lea ceavzilis olggustallan vuođđun.
Men saemiedigkiepresidente aaj tjïerteste doh orre saemien jielemh, goh fealadasse, aktem monnehke ålkoejieledem våaroeminie åtna.
Son váldá ovdan mátkeealáhusaktevrra Gallas, mii veahkeha ráđi geavatlaččat lávvardaga idjadeamis.
Dïhte neebnie fealadasseaktööre Gallas, mij raeriem viehkehte dej dæjpeles aatigujmie laavadahken jïjjedimmine.
- Jos Gallas háliida, de lea das stuorra vejolašvuohta sáhttit buktit bargosajiid sihke sámi kultuvrra ja olggustallama vuođul.
- Jis Gallas dam sæjhta dellie dah aktem stoerre nuepiem åtna barkoesijjieh sjugniedidh mah våaromem utnieh dovne saemien kultuvresne jïh ålkoejieliedisnie.
Ollu mátkkošteaddjit háliidit eakti ja ceavzilis luondduvásihusaid, ja mus lea stuorra jáhkku dasa ahte ođđaáigásaš mátkeealáhusat mat vuođđuduvvojit árbevieruide sáhttet leat deaŧalaččat sámi servodaga boahtteáigái, dadjá Sámedikki presideanta Aili Keskitalo loahpas.
Jïjnjh fealadæjjah ïedtjem utnieh tjïelke jïh monnehke dååjresistie eatnamisnie, jïh manne ojhte vïenhtem akte daajbaaletje fealadasse mij aerpievuekine bigkie maahta joekoen vihkeles sjïdtedh dan saemien siebriedahkese båetijen aejkien, saemiedigkiepresidente Aili Keskitalo minngemosth jeahta.
Dieđut: Sámediggeráđđi idjada Vikas olggobealde Rørosa čakčamánu 5. – 6. b..
Saemiedigkieraerie Vikesne, Röörosen ålkolen, jïjjede skïereden 5.-6.
Presideantta Aili Keskitalo lassin idjadit maiddái sámediggeráđi lahtut Thomas Åhren, Ann-Mari Thomassen, Henrik Olsen ja Silje Karine Muotka olgun.
b. Lissine Aili Keskitalo aaj saemiedigkieraerien lïhtsegh Thomas Åhrén, Ann-Mari Thomassen, Henrik Olsen jïh Silje Karine Muotka meatan.
Norgga Olgoáibmoeallin, mii lea 15 eaktodáhtolaš olggustallanorganisašuvnnaid oktasaš organisašuvdna, lágida #nattinaturen-kampánjja.
Norsk Friluftsliv, akte ektiesiebrie 15 jïjtjevyljehke ålkoejieledesiebride Nöörjesne, mij kampanjen " nattinaturen duekesne tjåådtje.
Nu ollu go 700 politihkkara miehtá riikka leat dieđihan ahte servet kampánjii.
Dan gellie goh 700 politihkerh abpe laanteste leah beavneme dah edtjieh meatan årrodh kampanjesne.
Eanet dieđuid gávnnat dákko: http://www.norskfriluftsliv.no/nattinaturen /
Vielie bïevnesh maahta daesnie gaavnedh: http://www.norskfriluftsliv.no/nattinaturen /
Jos ležžet jearaldagat sámediggeráđi olgun idjadeami birra, de sáhtát váldit oktavuođa Runar Myrnes Balto:in, tel. 97773778.
Jis gyhtjelassh saemiedigkieraerien jïjjedimmine maahta govlesadtedh politihkeles raeriestæjjine Runar Myrnes Balto, tell 97773778.
Háliida evttohasaid Davviriikkalaš sámi dásseárvobálkkašupmái / Artikler / Valgperiode 2009 - 2013 / Arkiv / Sámediggi - Sametinget
Kandidaath vaajtele Noerhtelaanti saemien mïrrestallemebaalhkese / Tjaalegh / Veeljemeboelhken 2009 - 2013 / Våarhkoe / Saemiedigkie - Sametinget
Háliida evttohasaid Davviriikkalaš sámi dásseárvobálkkašupmái
Kandidaath vaajtele Noerhtelaanti saemien mïrrestallemebaalhkese
Dovddat go gean ge gii lea ovddidan dásseárvvu sámi servodagas ?
Datne naakenem damth mah viehkiehtamme mïrrestallemem buektiehtidh saemien siebriedahkine ?
Su dahje sin háliida Sámei parlamentáralaš ráđđi gudnejahttit Davviriikkalaš sámi dásseárvobálkkašumiin.
Saemien parlamentarihkeles raerie sæjhta maaje dam jallh dejtie earoehtidh Noerhtelaanti saemien mïrrestallemebaalhkine.
- Sámi parlamentáralaš ráđi bealis bovden sámi organisašuvnnaid ja ásahusaid evttohit evttohasaid dán bálkkašupmái, dadjá presideanta Egil Olli.
- Saemien parlamentarihkeles raerien åvteste sïjhtem saemien siebrieh jïh institusjovnh bööredidh raeriestimmiejgujmie båetedh kandidaatide dan baalhkese, presideente Egil Olli jeahta.
- Bargu ovttadássásašvuođain ja dásseárvvuin gaskal nissonolbmuid ja almmáiolbmuid lea dávjá guhkesáiggi bargu masa gáibiduvvo sihke gierdevašvuohta ja duostilvuohta.
- Mïrrestalleminie jïh seammavyörtegsvoetine barkedh nyjsenæjjaj jïh kaarri gaskem lea daamtaj akte guhkies barkoe mij dovne vissjelesvoetem jïh heartoeh kreava.
Danne lea hui deaŧalaš čalmmustahttit ja gudnejahttit dán barggu, joatká Olli.
Dannasinie vihkeles dam barkoem våajnoes darjodh jïh dam earoehtidh, Olli vihth.
Bálkkašumi sáhttet oažžut ovttaskas olbmot, joavkkut, fitnodagat, organisašuvnnat, searvvit, skuvllat dahje eará almmolaš etáhtat mat leat bargan dakkár bargguid, dahje čađahan doaibmabijuid mat leat nannen ja ovddidan dásseárvvu geavatlaččat.
Maahta baalhkam vedtedh aktegsalmetjidie, dåehkide, sïeltide, siebride, tjïertide, skuvlide jallh jeatjah byögkeles etaatide mah leah eadtjohke dagkeres barkosne, jallh mah leah råajvarimmieh tjïrrehtamme mah leah mïrrestallemem eadtjoestamme jïh nænnoesåbpoe dorjeme rïektesisnie.
Bálkkašupmi geigejuvvo dál nuppi geardde.
Daate mubpien aejkien baalhka juakasåvva.
Viđa jagi áigi oaččui Risten Rauna Magga dán bálkkašumi su barggu ovddas sámi gielain, sámi dearvvašvuođabálvalusain ja barggu ovddas eastadit gárrenmirkogeavaheami.
Vïjhten jaepien gietjeste dle Risten Rauna Magga baalhkam åadtjoeji altese barkoen åvteste saemien gïeline, saemien healsoedïenesjh jïh barkoe geeruveåtnoen vööste.
- Dáinna bálkkašumiin háliida Sámi parlamentáralaš ráđđi movttiidahttit eanet áŋgiruššamii ovttadássásašvuođain ja dásseárvvuin gaskal almmáiolbmuid ja nissonolbmuid riikkarájiid rastá sámi servodagas, dadjá Olli.
- Daejnie baalhkine dle Saemien parlamentarihkeles raerie sæjhta skreejredh stuerebe barkose mïrrestalleminie jïh seammavyörtegsvoetine kaarri jïh nyjsenæjjaj gaskem laanteraasti dåaresth, saemien siebriedahkine, Olli jeahta.
Sámi parlamentáralaš ráđi stivra mearrida ieš geat dat galget oažžut bálkkašumi.
Saemien parlamentarihkeles raerien ståvroe sjæjsjele gie baalhkam åådtje.
Dásseárvobálkkašupmi lea dáidda ja ruhtasupmi man árvu lea oktiibuot € 10 000,-.
Mïrrestallemebaalhka lea akte tjeahpoe jïh beetnegh, tjåanghkan dle aarvoe € 10 000.
Bálkkašupmi geigejuvvo ” Menns liv i en samisk kontekst ” - nammasaš konferánssas skábmamánu 1. b..
Sæjhta baalhkam vedtedh konferansesne ” Kaarri jielede aktene saemien ektiedimmesne ” (Menns liv i en samisk kontekst), gålkoen 1.
Romssas.
b. Tromsøsne.
Áigemearri evttohit evttohasaid lea golggotmánu 3. b. 2012.
Dïhte mierie juktie kandidaatigujmie båetedh lea rïhkeden 3. b. 2012.
Evttohusat sáddejuvvojit deike:
Raeriestimmieh seedtesuvvieh Saemiedægkan Nöörjesne:
Dahje deike: samediggi@samediggi.no.
Jallh: samediggi@samediggi.no.
Presideanta Egil Olli, tel. 900 26 880.
Govlehtallije:
Buorre gaskaoapmi rájárasttideaddji boazodollui / Boazodoallu / Ealáhusat / Sámediggi - Sametinget
Akte hijven dïrrege dan raastendåaresth båatsose / Båatsoe / Jielemh / Saemiedigkie - Sametinget
Buorre gaskaoapmi rájárasttideaddji boazodollui
Akte hijven dïrrege dan raastendåaresth båatsose
Sámedikki dievasčoahkkin meannuda Norgga ja Ruoŧa gaskasaš boazoguohtonkonvenšuvnna rievdadusevttohusa juovlamánu álggus.
Saemiedigkien stoerretjåanghkoe edtja raeriestimmiem jarkelimmide nöörjen-sveerjen båatsoekonvensjovneste digkiedidh goeven aalkoelisnie.
Sámedikki presideanta Aili Keskitalo dadjá ahte bargojoavkku evttohus lea buorre gaskaoapmi rájárasttideaddji boazodoalu ovddideapmái Norggas ja Ruoŧas.
Saemiedigkiepresidente jeahta barkoedåehkien raeriestimmie lea akte hijven dïrrege juktie dam raastendåaresth båatsoem evtiedidh Nöörjesne jïh Sveerjesne.
2012:s ásahedje Norgga ja Ruoŧa beale sámedikkit, Norgga Boazosámiid Riikasearvi (NBR) ja Ruoŧa Sámiid Riikasearvi (RSR) bargojoavkku mii galggai evttohit rievdadusaid boazoguohtonkonvenšuvdnii.
Jaepien 2012 dah Saemiedigkieh Nöörjesne jïh Sveerjesne, Nöörjen båatsoesaemiej rijhkesiebrie (NBR) jïh Sveerjen saemiej rijhkesiebrie (SSR) aktem barkoedåehkiem tseegkin mij edtji aktem raeriestimmiem buektedh jarkelimmide båatsoekonvensjovnesne.
Norgga beale sámediggi lea jođihan barggu.
Saemiedigkie Nöörjesne lea barkoem stuvreme.
Joavkku jođiheaddji lea ovddeš sámediggeráđi lahttu Ellinor Marita Jåma, Åarjel-Saemiej Gïelh.
Dåehkien aarebi saemiedigkieraerie Ellinor Marita Jåma, Åarjel-Saemiej Gïelh lea dåehkien åvtehke.
Lávga oktavuohta buohkaiguin
Lïhke gaskese gaajhkesigujmie
Buot boazodoalloorohagat maidda ášši guoská Norgga ja Ruoŧa bealde leat bovdejuvvon buktit árvalusaid bargui.
Gaajhkh sjyöhtehke båatsoesïjth nöörjen jïh sveerjen bielesne leah bööresovveme raeriestimmiejgujmie båetedh daan barkose.
Dieđut áššejođu birra ja referáhtat leat biddjojuvvon Norgga beale Sámedikki neahttasiidduide.
Bïevnesh guktie barkoe jåhta jïh bïevnesh tjåanghkojste leah olkese bïejesovveme Nöörjen Saemiedigkien nedtesæjrojne.
Dasa lassin lea lágiduvvon seminára Stjørdalas guoskevaš orohagaid ja sámečearuid várás.
Lissine akte seminaare öörnesovvi Skierdesne dejtie sjyöhtehke båatsoesïjtide Nöörjesne jïh Sveerjesne.
Semináras ságastuvvui bargojoavkku evttohusa birra.
Seminaaresne barkoedåehkien raeriestimmiem digkiedin.
Orohagat ja sámečearut geográfalaš lagašvuođain juhkkojuvvojedje joavkun ja ovttas barge hástalusaid ja ovttasbargovejolašvuođaid birra iežaset guovllus.
Båatsoesïjth Sveerjesne jïh Nöörjesne mah leah sinsitnien lïhke, dåehkine juakasovvin jïh haestemi jïh laavenjostoenuepiej bïjre laavenjostin sijjen dajvesne.
- Bargojoavku man ulbmilin lea leamaš gozihit sámi boazodoalu rádjaguovlluin, ja danne lea leamaš deaŧalaš searvvahit buot beliid bargui, dadjá Sámedikki presideanta Aili Keskitalo.
- Barkoedåehkien ulmie lea orreme dam saemien båatsoem vaarjelidh raastedajvine, jïh dan åvteste lea vihkeles orreme gaajhkide guejmide meatan vaeltedh barkosne, saemiedigkiepresidente Aili Keskitalo jeahta.
Almmá viiddis searvama sámiid beales ii livččii lean vejolaš čoavdit hástalusaid rádjaguovlluin, dadjá Keskitalo.
Jis eah gaajhkesh leah meatan dle ij gåaredh dejtie haestiemidie raastedajvine loetedh, Keskitalo jeahta.
Ollu hástalusat
Jïjnjh haestemh
Bargojoavkku barggu bokte lea čielggasmuvvan ahte rájárasttideaddji boazodoalus Norggas ja Ruoŧas leat ovddabealde stuorra hástalusat, nugo omd. váilevaš riektečielggadeamit, boraspirevahágat, areálalihkahallamat ja ođđa konvenšuvdnaguovllut.
Barkoedåehkien barkoen tjïrrh dle tjyölkehke sjïdteme dïhte raastendåaresth båatsoe Nöörjesne jïh Sveerjesne jïjnjh haestemi uvte tjåådtje, v.g. faatoes reaktatjïelkestimmieh, juvreteehpeme, arealegoerpedahkh jïh orre konvensjovnedajvh.
- Konvenšuvdna ii man ge láhkai čoavdde buot daid hástalusaid mat boazodoalus rádjaguovlluin leat ovddabealde.
- Konvensjovne ij badth gaajhkide haestiemidie loeth mej uvte båatsoe tjåådtje raastedajvine.
Danne lea ge deaŧalaš fuomášuhttit dáid hástalusaid birra Norgga ja Ruoŧa stáhta eiseválddiide, ja dan mii áigut ge dahkat, dadjá Keskitalo.
Dan åvteste vihkeles tjoevkesem bïejedh daejtie haestiemidie staateles åejvieladtjide Nöörjesne jïh Sveerjesne, jïh dam sïjhtebe darjodh, Keskitalo jeahta.
Nanne ovttasbarggu
Laavenjostoem nænnoestahta
Bargojoavku evttoha ahte orohagain ja sámečearuin galggašii leat vejolašvuohta ásahit ovttasbargošiehtadusaid maid bokte sáhtášii gozihit geavatlaš hástalusaid rájárasttideaddji boazodoalus, nugo omd areálageavaheamis.
Barkoedåehkie raereste båatsoesïjth gåabpaginie laantine nuepiem utnieh laavenjostoelatjkoej bïjre seamadidh mah maehtieh dejtie praktihkeles haestiemidie vaarjelidh dennie raastendåaresth båatsosne, vuesiehtimmien gaavhtan arealeåtnoe.
Bargojoavku evttoha maiddái nággočoavdin mekanismmaid Norgga ja Ruoŧa beale orohagaid ja sámečearuid gaskka.
Barkoedåehkie aaj raereste vuekieh guktie edtja ovvaantoeh loetedh nöörjen jïh sveerjen båatsoesïjti gaskem.
- Sámi bargojoavkku evttohus lea buorre ja konstruktiiva árvalus Norgga ja Ruoŧa ráđđehusaide, dadjá Keskitalo loahpas.
- Raeriestimmie dehtie saemien barkoedåehkeste lea akte hijven jïh eensi raeriestimmie reerenasside Nöörjesne jïh Sveerjesne, Keskitalo minngemosth jeahta.
Sámediggi háliida du oaivila suohkanođastusa birra ! / Suohkanođastus / Sámedikki birra / Sámediggi - Sametinget
Saemiedigkie sæjhta dov mïelem govledh tjïeltereformen bïjre / Tjïeltereforme / Saemiedigkien bïjre / Saemiedigkie - Sametinget
Sámediggi bargá aktiivvalaččat ovddidit sápmelaččaid beali suohkanođastusas proseassas.
Saemiedigkie eadtjohkelaakan barka juktie saemiej vuajnojde buektedh tjïeltereformeprosessesne.
Earret eará leat bidjat johtui guorahallama mii guoskkaha muhtun daid fáttaide mat gusket sápmelaččaide suohkanođastusas.
Gaskem jeatjah aktem goerehtimmiem aalkeme mij lea såemies teemaj bïjre mah leah sjyöhtehke saemide prosessesne tjïeltereformine.
Sámediggi bovde dál serviid, organisašuvnnaid, berošteddjiid ja eaŋkilolbmuid buktit oaiviliid sámi beliid birra suohkanođastusa barggus.
Saemiedigkie daelie siebrieh, åårganisasjovnh, ïedtjeladtjh jïh aktegsalmetjh böörede vuajnoejgujmie båetedh aamhtesi bïjre mah leah sjyöhtehke saemide tjïeltereformebarkosne.
- Sámediggái lea dehálaš ahte buot sápmelaččaid oaidnu boahtá ovdán ja danin bivdit buohkaid sáddet e-poastta bokte midjiide oaiviliid ja jurdagiid sámi beliid ja suohkanođastusa birra.
- Saemiedigkie tuhtjie vihkeles gaajhki saemiej vuajnoeh vååjnesasse båetieh, jïh dan åvteste birrebe datne mijjese aktem e-påastem seedth dov vuajnoejgujmie jïh åssjaldahkigujmie aamhtesi bïjre mah leah sjyöhtehke mijjese jïh tjïeltereformese.